cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Theropoda
Ang Theropoda (theropod ; pangalang suborder na Theropoda mula sa Griyegong nangangahulugang "mga paa ng hayop") ay parehong isang suborder of mga bipedal na saurichian na mga dinosauro at isang klado(clade) ng suborder na ito at ang mga inapo(descendants) nito kabilang ang mga modernong ibon. Ang mga dinosauro na kabilang sa suborder na Theropoda ay pangunahing mga karniborosa bagaman ang ilang bilang ng mga pangkat theropoda ay nag-ebolb sa pagiging herbiborosa, omniboriya at insektiboriya. Ang mga theropod ay unang lumitaw noong panahong Karniyano(Carnian) sa huling Triassic mula at kinabibilangan ng nag-iisang malaking mga karniborang pang-lupain mula sa Simulang Hurassiko hanggang sa hindi bababa sa malapit sa Cretaceous mga. Sa panahong Hurassiko, ang mga ibon ay nag-ebolb mula sa isang espesyalisadong mga theropod na coelurosaria at ngayon ay kinakatawan ng mga 9,900 mga espesyeng nabubuhay. Kasama sa mga katangiang nag-uugnay sa mga dinosaurong theropod sa mga ibon ang tatlong may daliring paa, isang purkula(furcula), mga butong napuno ng hangin, paglilimlin(brooding) ng mga itlog at sa ilang mga kaso ay mga balahibo(feathers).
Kasaysayang ebolusyonaryo
Sa huli nang Triassic, ang isang bilang ng mga primitibong proto-theropod at mga dinosaurong theropod ay umiral at nag-ebolb ng magkakatabi sa bawat isa. Ang pinakauna at pinakaprimitibo sa mga dinosaurong theropod ang mga karniborosang Eodromaeus at ang mga herrerasaurid ng Argentina (gayundin, posibleng ang omniborosang Eoraptor). Ang mga herrerasauro ay umiral noong maagang huling Triassic(Huliang Karniyano hanggang sa simulang Noriyano). Ang mga ito ay natagpuan sa Hilagang Amerika at Timog Amwrika at posibleng sa India at Katimugang Aprika. Ang mga herrerasauro ay inilarawan ng isang mosaiko ng primitibo at mga mas sulong(advanced) na mga katangian. Sa nakaraan ay isinaalang alang ng mga paleontologo ang mga herrerasauriano na mga kasapi ng Theropod samantalang ang iba ay tineorisa ang pangkat na ito na mga basal saurischian at maaaring nag-ebolb bago ang paghihiwalay na saurischian-ornithischian. Ang analisis na kladistiko kasunod ng pagkakatuklas ng Tawa na isang dinosaurong Triassic ay nagmumungkahing ang mga herrerasauro ay malamang mga sinaunang theropod.
University College Cork
Ang unibersidad ay isa sa mga nangungunang surian sa pananaliksik sa Irlanda, na may pinakamataas na kita sa pananaliksik sa buong estado.
Theropoda
Kasaysayang ebolusyonaryo
Ang pinakauna at pinakaprimitibong mga hindi malabong mga theropod(o alternatibong "Eutheropoda" – 'Mga tunay na theropod') ang mga Coelophysoidea. Ang Coelophysoidea ay isang pangkat ng malawak na ipinamahagi, magaang(light) na binuo at potensiyal na mga mapakisalamuhang mga hayop. Ang mga ito ay kinabibilangan ng mga maliliit na mga mangangasong tulad ng Coelophysis at posibleng ang mas malaking mga maninila(predators) tulad ng Dilophosaurus. Ang mga matagumpay na hayop na ito ay nagpatuloy mula Huling Karniyano(simulang Huling Triassic) hanggang sa Toarkiyano(toarcian) na huling simulang Hurassiko. Bagaman sa sinaunang klaspikasyong kladistiko, ang mga ito ay isinama sa ilalim ng Ceratosauria at itinuring na isang gilid na sangay ng mas sulong na mga theropod, ang mga ito ay maaaring ninuno ng lahat ng ibang mga theropod na gumagawa sa mga ito na isang pangkat na paraphyletiko.
Frignano
Ang Frignano ay isang komuna (munisipyo) sa Lalawigan ng Caserta sa rehiyon ng Campania ng Italya, na matatagpuan mga 20 km hilagang-kanluran ng Napoles at mga 15 km timog-kanluran ng Caserta.
Ang Frignano ay hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Aversa, Casaluce, San Marcellino, San Tammaro, at Villa di Briano.
Mga Pilipino
Ang mga Pilipino ay mga mamamayan ng Pilipinas na ipinanganak sa Pilipinas at may mga magulang na Pilipino o mga taong naging mamamayan ng Pilipinas ayon sa batas (naturalized).
Tinatayang higit sa 100 milyon ang mga Pilipinong naninirahan sa Pilipinas at may mga 10.2 milyon na naninirahan sa ibang bansa.
Karamihan sa kasalukuyang mga Pilipino ay itinituring na mula sa pangkat etnikong Awstronesyano, ngunit malaki-laki rin ang bilang ng mga etnikong Tsino. Kasalukuyang maliit din ang bilang ng mga Aeta (o Negrito), ang mga orihinal na nakatira sa lupain ng bansa.
Humihigit-kumulang ng 110 milyon ang bilang ng mga Pilipino o may mga pinagmulang Pilipino sa buong daigdig.
Tumutukoy ang pangalang Pinoy (Pinay kung kababaihan) sa mga Pilipino, kabilang lalo ang mga naninirahan sa ibang bansa.
Sistemang kasta sa kasaysayan
Noong panahon ng kolonisasyon ng Kastila, noong ikalabing-anim hanggang ikalabing-siyam na siglo, may sistema kasta (caste) sa Pilipinas na katulad ng ginagawa sa Hispanikong Amerika, ngunit may malaking pagkakaiba. Ang mga katutubong Pilipino ay tinutukoy bilang Indiyo o Negrito. Habang tinatawag na Filipino o Insulares ang mga purong Kastila na pinanganak sa Pilipinas. Ang purong Kastila na di pinanganak sa Pilipinas ay tinatawag na Peninsulares.
Relihiyon
Ayon sa Senso ng taong 2015, 79.5% ng mga Pilipino ay Katoliko, 6.0% ay mga Muslim, 2.6% ay mga naniniwala sa Iglesia ni Kristo, 2.4% ay kabilang sa Philippine Council of Evangelical Churches at ang natitirang 9.4% na mga Pilipino ay kasapi ng iba pang relihiyon.
Eduardo Cojuangco Jr.
Si Eduardo "Danding" Murphy Cojuangco Jr. (10 Hunyo 1935 – 16 Hunyo 2020) ay isang negosyante at politiko sa Pilipinas. Siya ay naging tagapangulo (chairman) at Punong Kawaning Tagapagpaganap (CEO) ng San Miguel Corporation, ang pinakamalaking korporasyon ng pagkain at inumin sa Pilipinas at Timog-silangang Asya. Siya ay naglingkod bilang Embahador ng Pilipinas at Gobernador ng Tarlac. Noong 2016, ang kanyang pansariling yaman ay tinantiya na US$1.1 billion. Tinantiya na, sa isang panahon, ang kanyang imperyong negosyo ay kabilang sa 25% ng kabuuang gawang pambansa (GNP) ng Pilipinas. Sa Hulyo 2017, ang kanyang pansariling yaman ay tinantiya na US$1.16 billion. Siya ay tinawag na "isa sa nangungunang mga negosyante ng bansa".
Sabrina, the Teenage Witch (serye sa telebisyon)
Ang Sabrina, the Teenage Witch ay isang na sitcom mula sa Estados Unidos na batay sa serye ng Archie Comics na may parehong pamagat.
Ai Maeda (aktres)
Si Ai Maeda (前田 愛) ay isang mang-aawit, artista at modelo mula sa bansang Hapon. Kilala si Maeda sa pagganap bilang si Shiori Kitano sa pelikula noong 2003 na Battle Royale II: Requiem, gayon din para sa pagbibigay boses sa pangunahing tauhan sa seryeng anime na Kino's Journey (kung saan inawit niya ang temang awitin ng serye na "The Beautiful World"). Unang lumabas sa showbis si Maeda sa patalastas ng McDonald's nang siya ay walong taong gulang pa lamang.
Keempee de Leon
Si Keempee de Leon (Enero 8, 1973) ay isang artista, komedyante at TV host sa Pilipinas.
Rowing sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2005
Ang Rowing sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2005 ay ginanap sa La Mesa Dam, Novaliches Reservoir, sa Lungsod ng Quezon, Kalakhang Maynila, Pilipinas mula Nobyembre 28 hanggang Disyembre 1, 2005.
Naruto
Ang Naruto (ナルト) ay isang seryeng manga mula sa bansang Hapon na sinulat at ginuhit ni Masashi Kishimoto. Kinukuwento nito ang istorya ni Naruto Uzumaki, isang batang ninja na ninais na makuha ang pagkilala mula sa kanyang mga kauri at nangangarap rin siya na maging isang Hokage, ang pinuno ng kanyang nayon. May dalawang bahagi ang salaysay, ang unang tagpo ay noong mga taon bago pa naging tinedyer si Narutoy, at ikalawa ay noong tinedyer na siya. Batay ang serye sa dalawag one-shot o nag-iisang isyu na manga ni by Kishimoto: ang Karakuri (1995), na nag-ani para kay Kishimoto ng isang marangal na pagbanggit sa buwanang Hop Step Award ng Shueisha noong sumunod na taon, at Naruto (1997).
Nailathala ang Naruto sa magasin ng Shueisha na Weekly Shōnen Jump mula 1999 hanggang 2014, at nailabas sa anyong tankōbon (aklat) sa 72 bolyum. Nagkaroon ang mang ng adaptasyon sa anime sa telebisyon na ginawa ng Pierrot at Aniplex, na umere sa 220 kabanata sa Hapon mula 2002 hanggang 2007; ang adaptasyong Ingles ng serye ay umere sa Cartoon Network at sa YTV mula 2005 hanggang 2009. Ang sequel o ang sumunod na serye, ang Naruto: Shippuden, ay unang lumabas sa bansang Hapon noong in 2007, at natapos noong 2017, pagkatapos ng 500 kabanata. Umere ang Ingles na adaptasyon sa Disney XD mula 2009 hanggang 2011, na umere ang unang 98 kabanata, at lumipat sa Toonami sa programming block nito na Adult Swim noong Enero 2014, na sinumulan mula sa unang kabanata. Bukod sa seryeng anime, gumawa ang Pierrot ng labing-isang pelikula at labing-dalawang  original video animation (OVA). Sa Pilipinas, umere ang seryeng anime sa ABS-CBN.
Ang Naruto ay ang ika-apat na pinakamabentang serye ng manga sa kasaysayan, na nakabenta ng NaN sipi sa buong mundo sa 46 na bansa.
Mga tauhan
Yondaime Minato Namikaze - ang nagsalin ng Kyuubi sa katawan ni Uzumaki Naruto sa pamamagitan ng sealing technique
Poggio Bustone
Ang Poggio Bustone (Poiano: Ru Poju) ay isang komuna (munisipalidad) sa Lalawigan ng Rieti sa rehiyon ng gitnang Italya na Lazio, na matatagpuan mga 70 km hilagang-silangan ng Roma at humigit-kumulang 11 km hilaga ng Rieti.
Naruto
Mga tauhan
Maraming mga tauhang makikilala at ipinakikilala sa anime at manga na Naruto. Binibigyang-diin ng kuwento ang pagbuo sa mga tauhan o character development. Sa simula makikilala natin ang pangunahing tauhan na si Uzumaki Naruto. Makikilala rin natin ang kagrupo ni Naruto na sina Haruno Sakura, Uchiha Sasuke at ang kanilang guro na si Hatake Kakashi. Ipinakilala din ang guro nilang si Umino Iruka sa akademiya ng mga ninja at ang ikatlong Hokage ng bayan ng Konoha na si Sarutobi Hiruzen.
Iba't ibang antas ng Ninja
Ang ibig sabihin ng ANBU ay Ansatsu Senjutsu Tokushu Butai (暗殺戦術特殊部隊, Ansatsu Senjutsu Tokushu Butai), na ang literal na meaning ay Special Assassination and Tactical Squad.
Poggio Bustone
San Francisco
Pumunta si San Francisco ng Assisi sa Poggio Bustone noong 1208 at sinasabing binati ang mga taganayon sa pamamagitan ng pagsasabi ng "buon giorno buona gente " (magandang umaga mabubuting tao). Isang gotikong arkong pinangalanang "buon giorno" ay matatagpuan sa ang nayon sa paggunita sa pangyayaring ito.
Naruto
Ang Tatlong Kasanayan ng Ninja
Taijutsu Ang Taijutsu ay hindi na nangangailangan ng Chakra upang magamit, ngunit pwedeng gamitin din ang Chakra upang maging mas mabisa ang paggamit nito. Sa ibang salita, manu-mano ang paraan ng Taijutsu,. Ang paggamit ng mga sandata ay tinuturing ding nakapaloob sa kasanayang ito. Sinasabing ang Gentle Fist Style, ang istilong pandigma na hinulma ng angkan ng Hyuuga, ang pinakamalakas at epektibong Taijutsu. Ipinagbabawal naman ang pag-gamit ng kasanayang Hidden Lotus dahil sa panganib na dulot nito, kadalasa'y ikinamamatay ng gumagamit.
Ninjutsu Ang Ninjutsu (literal: Kasanayang Ninja (Ninja Technique)) ay ang mga kasanayan na nangangailangan ng paggamit ng Chakra. Ang kasanayang ito ay nangangailangan din ng tamang pagkakasunod ng pagbuo ng mga hand seals para mamuo ang chakrang kailangan para sa kasanayang iyon. Nahahati ang Ninjutsu sa iba't-ibang pangkat. May mga Ninjutsu na limitado ang kasanayan sa isang angkan lang. Kekkei Genkai ang tawag dito. Tanging miyembro lang ng angkan na may Kekkei Genkai ang nakakaalam kung paano ginagamit nang wasto ang kanilang kakayahan. Dahil sa limitasyong ito, mas lalong pinagbubuti at pinalalawak ng bawat miyembro ng angkan ang paggamit sa nag-iisa at kakaibang nilang kakayahan. Mayroon ding mga Ninjutsu na may kinalaman sa mga elemento ng kalikasan. Ang limang pangunahing elemento ay ang apoy (Katon), hangin (Fuuton), kidlat (Raiton), lupa (Doton), at tubig (Suiton). Bawat isa ay mas kalakasan (pakanan) at kahinaan (pakaliwa). May mga pagkakataon na pinagsasama ang dalawang magkaibang elemento upang bumuo ng iba pang elemento; gaya ng yelo (Houton) na resulta ng pinagsamang tubig at hangin, at ang kahoy (Mokuton) sa pinagsamang lupa at tubig.
Genjutsu Ang Genjutsu (literal: Kasanayang Pang-ilusyon (Illusionary Technique)) ay katulad din ng Ninjutsu; kailangan din ng paggamit ng Chakra at kadalasa'y pagbuo ng mga hand seals. Ang tanging kaibahan nila ay ginagamit ang genjutsu sa mga kasanayang pang-ilusyon, halimbawa upang lituhin ang kalaban. Sinasabing ang kakayahang Genjutsu ng mga nilalang na nagtataglay ng Sharinggan, gaya ng angkan ng Uchiha, ang pinakamalakas at epektibong Genjutsu.
Aba Po, Santa Mariang Hari
Ang Salve Regina o Aba Po Santa Mariang Hari o Aba Po Santa Mariang Reyna ay isang dasaling Kristiyano. Ito ay isang awitin kay Maria at isa sa apat na antipona ni Maria na inaawit sa ibat ibang panahon sa loob ng kalendaryong liturhikal ng Simbahang Katolika. Ang Salve Regina ay tradisyonal na inaawit tuwing Sabado bago ang Linggo ng Banal na Santatlo hanggang Biyernes bago ang unang Linggo ng Adbiyento. Ang Aba Po Santa Mariang Hari ay ang panghuling dasal ng rosaryo.
Naruto
Mga gumanap sa Naruto (dub sa Tagalog)
Ang impormasyong ito ay galing sa Anime News Network.
Direktor ng Pag-du-dub: Maverick Mangaccat
Aba Po, Santa Mariang Hari
Isinulat noong Gitnang Panahon ng monghang Aleman na si Hermann ng Reichenau at orihinal na lumabas sa Latin, ang pinakamalawak na wika sa Kanluraning Kristiyanismo hanggang modernong panahon. Karaniwang inaawit ito sa Latin, ngunit marami nang umiiral na salin nito na malimit na ginagamit bilang binibigkas na dasalin.
Balangkas ng panitik
Ito ang nilalaman ng dasal:
Aba po, Santa Mariang Harì, Iná ng Awà,
Naruto
Mga gumanap Naruto Shippuuden (dub sa Tagalog)
Ang impormasyong ito ay galing sa Anime News Network.
Aba Po, Santa Mariang Hari
Balangkas ng panitik
ikaw ang kabuhayan at katamisan;
aba, pinananaligan ka namin. Ikaw ang tinatawag namin, pinapanaw ng taong anak ni Eba. Ikaw rin ang pinagbúbuntuhang-hiningá namin ng aming pagtangis dito sa lupang bayang kahapis-hapis. Ay! Abá pintakasi ka namin, ilingón mo sa amin ang mga matá mong maawaín,
at saká kung matapos yaríng pagpanaw sa amin,
Naruto
Mga gumanap Naruto Shippuuden (dub sa Tagalog)
Direktor ng Pag-du-dub: Roni Abario
Aba Po, Santa Mariang Hari
Balangkas ng panitik
ipakità mo sa amin ang iyóng Anak na si Hesús. Santa María, Iná ng Diyos,
maawaín at maalám at matamís na Birhen.
Naruto
Pambungad
Labindalawang taon bago maganap ang mga pangyayari sa kapanahunan ng serye, ang Kyuubi no Yōko(Demonyong Lobo na nagtataglay ng Siyam na Buntot) ay umatake sa bayan ng Konohagakure(Bayan ng Lingid na Dahon). Sa lakas ng halimaw na Kyuubi,isang hampas lamang ng buntot nito'y kayang yumari ng "tsunami" at gumiba ng bundok. . Bagaman mayaman sa mahuhusay na ninja ang bayan ng Konoha(gakure), malaking kaguluhan at kapahamakan pa rin ang naidulot ni Kyuubi dito. Ngunit sa tulong ng Ikaapat na Hokage,gamit ang kanyang natatanging ninjutsu,ikinulong nya ang halimaw na lobo sa katawan ng isang sanggol na nagngangalang - Uzumaki Naruto. Namatay ang Ikaapat(na Hokage) at nailigtas ang bayan ng Konoha sa mga kuko ni Kyuubi. Ngunit naging kapalit nito ang buhay ng isang magiting at makapangyarihang Hokage.
Ang Ikaapat na Hokage ay nakilala bilang isang bayani dahil sa kanyang pagkulong sa Demonyong Lobo, at gusto rin niyang makilala si Naruto bilang bayani dahil sa pagiging kulungan niya sa Demonyong Lobo. Pero ang kinalakihang bayan ni Naruto ay may hinanakit sa kanya dahil sa delubyong naranasan ng mga tao sa harap ng mismong demonyo na nabubuhay sa loob ng katawan niya.
Aba Po, Santa Mariang Hari
Balangkas ng panitik
V. Ipanalangin mo kami, O santang Ina ng Diyos.
R. Nang kami'y makinabang sa mga pangako ni Jesu-cristong aming Panginoon.
Naruto
Ang Grupong Ninja ni Naruto
Lumaking ulila si Naruto sa magulang. Dahil sa halimaw na Kyuubi na nakakulong sa katawan ni Naruto,iniiwasan siya ng mga tao sa Konoha. Ito marahil ang dahilan kung kaya't madalas na lamang ang pagpapapansin ng dose-anyos na si Naruto. Makulit at madaldal ang batang si Naruto. Kung ano ang galing nito sa pang-aasar sa kapwa,ganun din ang kakulangan nya sa "ninja skills" o kakayahang pang-ninja. Sa Paaralan ng mga Ninja sa Konoha nag-aral si Naruto kasama ang iba pang mga tauhan sa katha ni Kishimoto. Dito nagtuturo si Umino Iruka na siyang gumagabay sa paglaki ni Naruto. Napalapit ang gurong si Iruka kay Naruto dahil marahil pareho silang naulila sa kanilang mga magulang.
Panahon na ng pagsusulit sa Paaralan ng Konoha upang malaman kung karapat-dapat na tawaging "ninja" ang mga magtatapos na mag-aaral,kabilang na rito si Naruto. Pumalya si Naruto sa kanyang pagsusulit kung kaya't hindi nya nakamtan ang "head gear" na siyang katibayan nang pagiging isang ninja sa Konoha. Dahil sa kapilyuhan ni Naruto,nagawa niyang nakawin ang isang sagradong kasulatan(hidden scroll) mula sa Ikatlong Hokage(pansamantalang bumalik sa posisyong Hokage matapos magbuwis ng buhay ang Ikaapat na Hokage). Hinabol siya ng gurong si Iruka at doon nadatnan nila ang isang ninja na nais din makuha ang sagradong kasulatan mula kay Naruto. Nasugatan si Iruka sa pakikipaglaban niya sa masamang ninja. Lubos na nasaktan si Naruto sa nakitang sugatan na guro. Lingid sa nalalaman ni Iruka,nagawa ni Naruto na basahin ang nilalaman ng Sagradong Kasulatan kung saan natutunan niya ang natatangi niyang kakayahang tinaguriang "Kage Bunshin no Juitsu" o Maramihang Panggagaya ng Anyo(Multiple Shadow Clone Technique sa Inggles). Ito ang kaagad na ginamit ni Naruto upang labanan ang masamang ninja. Nabugbog-sarado ang nag-iisang ninja sa laban kung kaya't si Naruto ang nagwagi rito. Dahil sa napanood ni Iruka ang pinakitang gilas ni Naruto, malugod niyang ibinigay kay Naruto ang kanyang kinasasabikang "head gear" ng isang tunay na ninja ng Konoha.
Ang Misyon ng Grupong Kakashi sa Lupain ng Alon
Inatasan ang Grupong Kakashi na bantayan si Tazuna, isang inhenyero mula sa Lupain ng Alon, pabalik sa bayan nila. Ito ay itinala bilang C-ranggong misyon dahil sa pagsisinungaling ni Tazuna, ngunit sa katotohanan ito ay isang A-ranggong misyon. Lihim silang nakarating sila sa nayon ng Alon sa pamamagitan ng bangka. Sa paglalakbay nila patungo sa bahay ni Tazuna ay nakalaban nila si Zabuza, isang missing-nin galing sa Lupain ng Hamog (Land of Mist). Gusto ni Tazuna na gumawa ng tulay para makaahon ang bayan niya sa hirap. Dahil doon binigyan ni Gatou, isang gahamang negosyante na kontrolado na ang buong lupain ng Alon, si Zabuza para patayin si Tazuna at upang mapigilan ang paggawa ng tulay.
Aba Po, Santa Mariang Hari
Balangkas ng panitik
Manalangin tayo.
Panginoon, pagkalooban Mo kami ng kalusugan sa aming katawan at kalooban
Naruto
Ang Misyon ng Grupong Kakashi sa Lupain ng Alon
Lihim silang nakarating sa Lupain ng Alon gamit ang bangka, ngunit nakasalubong nila si Zabuza sa kanilang paglalakbay patungo sa bahay ni Tazuna. Tinalo ni Kakashi si Zabuza, pero bago niya ito mapatay ay dumating si Haku at tinira niya si Zabuza gamit ang mga parang karayom na sandata. Ang alam ni Kakashi, patay na si Zabuza dahil wala siyang naramdamang tibok ng pulso niya. Ngunit sa katotohanan dumating si Haku upang iligtas si Zabuza. Sa pagpapatuloy ng kanilang paglalakbay ay hinimatay si Kakashi dahil sa pagkaubos ng lakas niya sanhi ng paggamit ng Sharingan. (Walang epekto ang mga angkang Uchiha sa paggamit nila ng Sharingan dahil ito ay bahagi ng kanilang "bloodline limit", kay Kakashi na hindi naman Uchiha nahihigop ang kanyang lakas sa paggamit ng Sharingan sa kaliwa niyang mata. Ito ang dahilan kung bakit kailangang takpan niya ang Sharingan niyang mata kapag hindi ito ginagamit) Namalagi sila sa bahay ni Tazuna ng isang linggo. Noong nagising si Kakashi kinutuban siya na buhay pa si Zabuza, at dagli din niyang sinanay ang tatlo niyang estudyante bilang paghahanda sa isa pang labanan. Noong naunang nagtagumpay si Sakura sa pagsasanay nila, inatasan siya ni Kakashi na bantayan si Tazuna sa kanyang paggawa ng tulay.
Aba Po, Santa Mariang Hari
Balangkas ng panitik
pakundangan sa pagdalangin ng Mahal na Birheng Maria
ay mahango kami sa hapis sa kasalukuyan
at makinabang sa walang-maliw na kaligayahan;
alang-alang kay Cristong aming Panginoon.
Kaye Abad
Si Kaye Abad-Castillo (ipinanganak 17 Mayo 1982) ay isang artista sa Pilipinas.
Naruto
Ang Misyon ng Grupong Kakashi sa Lupain ng Alon
Sa kanilang pamamalagi sa bahay ni Tazuna ay nakilala nila ang isang bata na si Inari, apo ni Tazuna. Dating masayahing bata si Inari, ngunit nagbago ang lahat noong pinatay ng mga alagad ni Gatou ang kinikilala niyang "tatay" at bayani na si Kaiza. Nawalan ng pag-asa at parating malungkot si Inari dahil doon.
Dumating din ang malaking araw ng paglalaban nila. Nilusob ng dalawa sa mga alagad ni Gatou ang bahay ni Tazuna, at kinidnap nila ang nanay ni Inari. Lumakas ang loob ni Inari mula sa pagiging duwag niya at tinangka niyang iligtas ang nanay niya. Noong tinangka na patayin ng mga alagad si Inari, dumating si Naruto upang sagipin siya at ang nanay niya, at tinalo niya ang dalawang alagad ni Gatou.
Samantala, naglalaban na si Haku at Zabuza at si Sasuke at Kakashi. Nandoon din si Sakura upang bantayan si Tazuna. Dumating din si Naruto upang tulungan si Sasuke sa labanan nila kay Haku, ngunit matindi ang labanan nila. Ngunit noong halos mapatay ni Haku si Sasuke ay nagalit si Naruto, na sa sobrang galit ay naging demonyong lobo siya. Doon natalo si Haku dahil hindi niya nakayanan ang panibagong lakas ni Naruto. Noong napatalsik siya ni Naruto ay nakiusap si Haku na patayin siya, ngunit ito ay tinanggihan ni Naruto. Matindi din ang labanan ni Zabuza at ni Kakashi. Noong tinangkang tirahin ni Kakashi si Zabuza gamit ang Lightning Blade, humarang si Haku at siya ang tinamaan. Namatay si Haku.
Walang pakialam si Zabuza sa pagkamatay ni Haku. Ngunit noong kiniwento ni Naruto kay Zabuza kung paano siya naging espesyal sa buhay ni Haku ay naluha siya. Dumating din si Gatou kasama ang kanyang mga batalyon ng ninja. Nagbago ang pananaw ni Zabuza dahil kay Naruto. Sinugod ni Zabuza si Gatou at napatay niya ito, ngunit sa kanyang paglusob ay inatake din siya ng mga ninja ni Gatou.
Palusob na sana ang mga ninja ni Gatou ngunit dumating din ang mga tao sa buong nayon kasama si Inari. Hinimok ni Inari ang kanyang mga kapitbahay na lumaban laban kay Gatou. Natakot ang mga alagad ni Gatou, lalo na noong nag-Kagebunshin Technique si Naruto at si Kakashi, at tumakas na sila. Noong araw na iyon, namatay din si Zabuza dahil sa kagrabihan ng kanyang sugat na tinamo niya mula sa mga alagad ni Gatou, katabi si Haku (bilang pakiusap niya kay Kakashi).
Natapos din ang tulay. Dahil sa grupo ni Kakashi, at lalo na kay Naruto na nagpabago sa ugali ni Inari mula sa pagiging duwag at malungkutin tungo sa pagiging matapang at masayahing bata, pinagdesisyunan ng mga tao sa Lupain ng Alon na pangalananin ang tulay bilang "Ang Dakilang Tulay Naruto" (The Great Naruto Bridge). Ang tulay na ito ay naging simbolo sa pag-asa ng bayan.
Ang Pagsusulit na Chuunin sa Konoha
Dumating ang araw ng pagsusulit na Chuunin sa Konoha. Kasama ang mga estudyante ni Kakashi sa mga kasama dito, bilang kanyang rekomendasyon. Kasama din ang mga ilang Genin sa ibang nayon dito. Nakilala ng grupo ni Naruto si Kabuto, na tumutulong sa kanila upang makausad sa pagsusulit. Ang hindi nila alam ay si Kabuto ay isang espiya at alagad ni Orochimaru.
Ang Unang Pagsusulit
Ang unang pagsusulit ay pasulat, na pinangangasiwaan ni Ibiki. Ang tunay na layunin ng pagsusulit na ito ay mandaya ng hindi nahuhuli: samakatuwid, sinusubok ang galing sa pagkuha ng impormasyon ng hindi nahuhuli. Hindi ito alam ni Naruto hanggang sa matapos ang eksaminasyon. Ang ikasampung tanong ay ang pagsubok sa determinasyon upang ituloy ang pagsusulit na ito. Pumasa ang grupo ni Naruto sa pagsusulit na ito. Ang ikasampung tanong ay simple: kung itutuloy nila ang pagsusulit o hindi. Pumasa ang grupo ni Naruto dahil pinili ni Naruto na ituloy ang eksaminasyon.
Ang Pangalawang Pagsusulit
Ang pangalawang eksaminasyon ay ang pagsusulit ng pamumuhay sa loob ng isang gubat, na pinangangasiwaan naman ni Anko. Mananatili ang mga sumusubok sa loob ng Gubat ng Kamatayan upang mamuhay. Kailangang maglakbay ang mga Genin patungo sa isang tore na matatagpuan sa gitna ng gubat sa loob ng limang araw. Ang bawat grupo ay binigyan ng isang scroll: ito ay maaaring scroll ng langit o scroll ng lupa. Sa loob ng pagsasanay ay nakasagupa ng grupo ni Naruto si Orochimaru. Natalo si Sasuke at si Naruto dito. Dito din binigyan ni Orochimaru ang sinumpaang selyo (o marka) kay Sasuke. Noong natutulog si Sasuke at si Naruto na binabantayan ni Sakura, dumating ang tatlong ninja galing sa Lupain ng Tunog. Matatalo na sana si Sakura ngunit dumating ang si Lee at maging ang grupo ni Shikamaru, Choji at si Ino at sinagupa sila.
Ang mga labanan ay ang mga sumusunod:
Bago pa magsimula ang pasimulang paglalaban ay sumuko si Kabuto: ang kanyang dahilan ay naubos ang kanyang chakra sa naunang bahagi ng pangalawang pagsusulit. Lihim din niyang binigay ang mga impormasyong nakalap niya kay Orochimaru.
Ang Pangatlong Pagsusulit
Dumating din ang araw ng pangatlong pagsusulit—ang pinal na labanan. Imbitado ang mga importanteng tao sa ibang lugar katulad ng mga warlord at feudal lord. Ang mga labanan ay ang mga sumusunod:
Dapat ang laban ni Sasuke at ni Gaara ang mauuna, ngunit nahuli ng pagdating si Sasuke noon ay inuna muna ang sumunod na laban sa kanila, ang laban ni Shikamaru at ni Temari. Pagkatapos ng laban nila ay binigyan na lang ng Pangatlong Hokage si Sasuke ng ilang minutong palugit bago pa siya ma-diskwalipika. Dumating si Sasuke sa huling segundo ng palugit kasama si Kakashi.
Anguilcourt-le-Sart
Anguilcourt-le-Sart ay isang pakikipagniig sa Aisne departamento sa silangang Pransiya.
Naruto
Labanan ni Orochimaru at Sarutobi
Namatay si Sarutobi dahil ginamit nya ang teknik na Death God at wala ng pag-asang mapunta sa langit ang kaluluwa ng 1st, 2nd at 3rd Hokage.
Ang Maitim na balak ni Orochimaru kay Sasuke
Dahil sa ginawa ni Sarutobi kay Orochimaru, hindi na kayang gamitin ni Orochimaru ang kanyang mga kamay. Balak ni Orochimaru na kunin si Sasuke at lumipat sa katawan nito. Nagagawa ni Orochimaru na magpalipat-lipat ng katawan gamit ang isang ispesyal na jutsu. Sa ganitong paraan, nagagawa na patuloy na mabuhay kahit na ilang taon pa ang lumipas. Minsan nang ikinonsidera si Kimimaro ng Sound 5 na maging bagong katawan ni Orochimaru ngunit hindi ito natupad dahil sa sakit ni Kimimaro.
Ang Pagtutuos nina Naruto at Sasuke
naglaban sina sasuke at naruto sa "valley of the end" kung saan naglaban din si madara at ang unang hokage.nag tagisan sila ng lakas hanggang sa mawalan ng silbi ang ginawa ni naruto na pag pigil kay sasuke dahil natalo sya nito gamit ang tinatawag na curse seal 2 at ang tinatawag na"black chidori. mark l. Evasco
Pagpapalabas sa bansang Hapon
Ang seryeng pantelebisyon na Naruto ay unang ipinalabas sa Japan noong 3 Oktubre 2002 sa TV Tokyo sa tulong ng Studio Pierrot. Ito ay nasa wikang Hapon. Mayroon nang higit sa 299 na kabanata ang naipalabas (220 para sa unang serye at 79 para sa ikalawang serye, ang Naruto: Shippuuden) na roon.
Pagpapalabas sa Pilipinas
Sumunod naman ang Pilipinas sa pagpapalabas ng Naruto sa pamamagitan ng ABS-CBN. Ito naman ay nakasalin sa wikang Tagalog. 157 mula sa higit sa 170 na kabanata ang naipalabas dito. Ang programa ay unang lumabas sa ABS-CBN noong 1 Marso 2004 kapalit ng palabas na Yu-Gi-Oh! pero panandaliang pinalitan ng Tokyo Underground noong 21 Hunyo 2004 dahil sa ilang problema. Sinimulan uli ang palabas noong 7 Marso 2005 at tuloy-tuloy na ipinalabas.
Ang programa ay binigyan ng rating na PG (PARENTAL GUIDANCE o nangagailangan ng gabay ng magulang), isang karaniwang rating para sa mga anime na ipinapalabas sa Pilipinas, pero ito ay nagbibigay ng babala bago magsimula ang palabas na ang programa'y naglalaman ng ilang tema na hindi angkop para sa mga bata. Ito ay nakaskedyul na magpalabas mula Lunes hanggang Biyernes, 5:30 - 6:00 ng hapon (lokal na oras sa Maynila, GMT +8).
Natapos muli ang pag-eere ng Naruto sa ABS-CBN noong 21 Abril 2006, sa kalagitnaan ng paghuli ni Naruto at grupo ni Gai (Rock Lee, Neji, Tenten) kay Raiga. Pinalitan ito ng Yakitate!! Japan, isang anime tungkol sa tinapay.
Muling ibinalik ng ABS-CBN ang Naruto noong 5 Disyembre 2006. Ipinalabas nila mula kabanata 157 hanggang 208.
Ito ay pinapalabas na rin sa katangi-tanging Tagalog anime channel, ang Hero TV sa mga piling oras. Hindi sila sabay na nagpalabas ng parehong kabanata sa ABS-CBN. Sa ngayon ay 208 kabanata na rin ang naipalabas ng Hero TV. Kasalukuyang ipinapalabas muli ng Hero TV ang Naruto.
Simula noong Enero 7 hanggang 22 Enero 2008, ipinalabas ang nalalabing bahagi ng Naruto(kabanata 209-220), Pinalitan nito ang PBB Uber sa oras nito na 5:30 ng hapon.
Magsisimula nang ipalabas ng Hero TV ang Naruto Shippuuden sa 7 Mayo 2008. Idurugtong ito sa oras na matapos na ang lahat ng kabanata sa seryeng Naruto sa Hero TV na magtatapos sa 6 Mayo 2008.
Sa darating na 2009 magsisimula na ang karuktong na kabanata ng Naruto Shippuuden sa ABS-CBN.
Nung 11 Mayo 2009, nagsimula nang ipagpatuloy ng ABS-CBN ang pag-ere ng mga bagong kabanata ng Naruto Shippuuden at binansagan nila itong Naruto Shippuuden Season 2 na ipinapalabas sa telebisyon mula 4:45 ng hapon hanggang 5:15 ng hapon. Nagsimula sila sa kabanata 41 ng serye at pinaniniwalaang aabot ang season 2 ng hanggang sa kabanata 92 ng serye.
Night of the Living Deb
Ang Night of the Living Deb ay isang pelikula ng Amerikano sombi apokaliptong komedya na nilathala nina Michael Cassidy, Kyle Rankin , Chad Nicholson at katuwang ni Direk Kyle Rankin na pinagbibidahan nina Maria Thayer, Michael Cassidy, Ray Wise, Chris Marquette, Syd Wilder at David Krumholtz.
Malaysia
Ang Malaysia /ma·ley·sya/ (Malay: Malaysia,  o ) ay isang bansang binubuo ng labintatlong mga estado at tatlong teritoryong federal sa Timog Silangang Asya na may kabuuang sukat ng lupa na 330 803 kilometro kuwadrado. Kuala Lumpur ang kabiserang lungsod nito, samantalang ang Putrajaya naman ang sentro ng pamahalaang federal. Ang populasyon ng bansa ay umaabot sa mahigit 25 milyon. Ang bansa ay nahahati ng Dagat Timog Tsina sa dalawang magkahiwalay na rehiyon.—ang Tangway ng Malaysia at ang Silangang Malaysia. Kahangganan ng Malaysia ang mga bansang Thailand, Indonesia, Singapore. Brunei at Pilipinas. Ang bansa ay malapit sa ekwador at nakakatamasa ng klimang tropikal. Ang pinuno ng estado ay ang Yang di-Pertuan Agong (na kadalasang tinutukoy bilang 'ang Hari' o 'ang Agong') at ang pamahalaan ay pinamumunuan ng isang punong ministro. Ang pamahalaan ay kahalintulad nang bahagya o ibinatay sa sistemang parliyamentaryo ng Westminster.
Kasaysayan
Nagkaroon na ng patunay ng pagkakaroon ng mga pamayanan sa Malaysia. Humihigit-kumulang ang simula ng kasaysayan ng Malaysia ay 40,000 taon makalipas. Pinaniniwalaang ang mga unang tumira sa tangway ay mga Negrito. Nakisalamuha ang mga taga-Malaysia sa mga taga-India at Tsina, na patuloy na nagpalaganap sa kani-kanilang kultura.
Nakalaya ang Malaysia mula sa Britanya noong 1957, at tuluyang lumabas ang Singapura mula sa sakop ng Kalipunan noong 1965.
Pinanggalingan ng Salita
thumb|left|Ang salitang Malaysia na mababasa sa isang mapa noong 1914 mula sa isang Amerikanong atlas
Ang pangalang "Malaysia" ay ginamit noong 1963 nang ang Kalipunan ng Malaya, Singapura, Hilagang Borneo at Sarawak ay bumuo ng isang pederasyong may 14 na estado. Subalit bago mabuo ang pederasyon, ang pangalang ito ay madalang na ginamit upang tukuyin ang mga pook sa Timog Silangang Asya. Isang mapa ang inilathala noong 1914 sa Chicago na may nakatalang salitang Malaysia ang nagsasabi sa ilang mga teritoryo sa loob ng Arkipelago ng Malay. Minsan rin naisip ng Pilipinas na gamitin ng kanilang bansa ang pangalang "Malaysia", subalit ginamit na ito ng Malaysia noong 1963 bago man gawan ito ng hakbang Pilipinas. Ang iba pang pangalang naisip noong 1963 ay ang Langkasuka, na hango sa dating kaharian na sa hilagaang bahagi ng Tangway ng Malay noong unang sanglibong taon.
Roccasparvera
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang Roccasparvera ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Cuneo, rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 80 km sa timog ng Turin at mga 10 km timog-kanluran ng Cuneo.
Malaysia
Paghahating Pampolitika
Ang Malaysia ay binubuo ng 13 bansa (negeri) (Johor, Kedah, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Penang, Perak, Perlis, Sarawak, Sabah, at Terengganu), at 3 teritoryong pederal (Kuala Lumpur, Labuan, at Putrajaya).
Demograpiya
Ang populasyon ng Malaysia ay binubuo ng maraming lahi, na ang lahing Malay at iba pang katutubo (bumiputra) sa Sabah at Sarawak ang bumubuo ng may 65% ng buong populasyon. Nakabatay sa Saligang Batas na ang mga Malay ay mga Muslim na nakasayanan sa kaugalian at kulturang Malay. Kaya ang isang Muslim ng kahit anong lahi na nakasanayan sa kaugalian at kalinangang Malay ay maituturing na isang Malay at may pantay-pantay na karapatan pagdating sa karapatang Malay na nakabatay sa saligang batas. Mga pangkat na katutubo ngunit hindi Malay ay bumubuo ng mahigit sa kalahati ng populasyon ng Sarawak (30% ay mga Iban), at nasa 60% ng populasyon ng Sabah (18% ang mga Kadazan-Dusun, at 17% naman ang mga Bajau). Mayroon ding iba pang grupong katutubo sa kanlurang bahagi ng bansa, na ang tawag sa kanila ay "Orang Asli".
Roccasparvera
Ang Roccasparvera ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Bernezzo, Borgo San Dalmazzo, Cervasca, Gaiola, Rittana, at Vignolo.
Malaysia
Demograpiya
Ang mga Tsino ay nasa 26% ng populasyon, samantalang ang mga Indiyan ay nasa 8%. Ang karamihan sa mga Indio ay Tamil.
Roccasparvera
Kasaysayan
Ang pangalan ay nagmula sa talampas na tinatanaw ang pasukan sa lambak ng Stura, kung saan nakatayo ang isang kastilyo, na ngayon ay nabawasan sa ilang mga labi, mula pa noong panahon kung saan ang mga Markes ng Saluzzo ay nangibabaw sa lambak, na nakikipaglaban sa munisipalidad ng Cuneo at ang Anjou. Kasunod nito ang lambak ay dumaan sa mga Saboya.
Malaysia
Pananampalataya
Islam ang opisyal na relihiyon ng Malaysia bagaman ang bansa ay may maraming relihiyon. Ayon sa Population and Housing Census ng taong 2000, humigit-kumulang na 60.4 porsyento ng populasyon ay sinasampalatayanan ang relihiyong Islam; Budismo na may 19.2 porsyento; Kristiyanismo na may 9.1 porsyento; Hinduismo na 6.3 percent; at tradisyonal na relihiyong Tsino (2.6%). Ang nalalabing 2 porsyento ay naitala sa ibang pananampalataya, kasama na ang Animismo at Sikhismo.
Roccasparvera
Kasaysayan
Pinapanatili ng pinaninirahan na lugar ang Porta Bolleris ng mga sinaunang pader, mula sa pangalan ng panginoon ng ikalabinlimang siglo. Sa pangunahing plaza, kung saan matatagpuan din ang simbahang parokya, mula pa noong ika-15 siglo, na inialay kay San Antonio at sa Munisipyo, mayroong isang nakatakip na puwenteng bato, na ginamit bilang isang labadero. Ang mga guho ng abside ay nananatili sa sinaunang simbahan ng parokya ng San Martino. Tinatanaw din ang plaza ay ang Cofradia, na inayos noong 2005.
Awditoryum
Ang awditoryum (Ingles: auditorium, auditoriums sa maramihan, o kaya auditoria subalit hindi kadalasan) ay isang uri ng bulwagan, tanghalan, o sinehan, Tumutukoy din ang salitang ito sa isang pook sa teatro o tanghalan, bulwagan ng konsiyerto, o iba pang lugar na pinagdarausan ng pagtatanghal kung saan nakalagak ang mga manonood upang mapakinggan o mapanood ang isang palabas. Para sa mga sinehan, ang bilang ng mga auditoryum ay tinatawag na bilang ng mga panooran, palabasan, tabing o iskrin, panabing, o panambil.
Kapangyarihan
thumb|Isang paglalarawan ng pagpapakita ng kapangyarihan ng [[Diyos.]] thumb|Mayroong mga emosyonal na karamdaman na nakakaapekto sa mga gumagamit ng kapangyarihan sa alinman sa mga anyo nito, bukod sa kung saan namamalagi ang hubris syndrome, megalomania, hamartia o narcissism. Ang kapangyarihan o lakas ay isang kakayahan ng entidad, katauhan, o nilalang upang matabanan o kontrolin ang kapaligirang nakapaligid sa kanya, kabilang ang ugali o asal ng iba pang mga entidad, katauhan, o nilalang.
Kapuluang Turks at Caicos
Ang Kapuluang Turks at Caicos ay dalawang pangkat ng kapuluan (mga pulo) na nasa Dagat ng Karibe, na malapit sa Bahamas. Ang mga pulo ay nasa isang talaang pansamantala ng Mga Pook na Pamana sa Mundo ng UNESCO.
Kapangyarihan
Sa Hudaismo, naging ibang katawagan, taguri, o pangalan para sa Diyos ang salitang Kapangyarihan, dahil hindi sinasambit ng mga Hudyo ang ngalan ng Diyos bilang tanda ng pagbibigay-galang sa Diyos.
Kapuluang Turks at Caicos
Pamahalaan
Ang pamahalaan ng Gran Britanya ang namamahala sa Turks and Caicos Islands, subalit ang pinuno ng pamahalaan ng Gran Britanya ay palaging kumikilos na dumaraan muna sa isang gobernador ng Turks and Caicos Islands. Walang halalan para sa pagkapangulo sa Turks and Caicos Islands, at ang lahat ng mga opisyal ng pamahalaan ay pinapangalanan o itinatalaga ng namumunong monarka.
Neptuno (paglilinaw)
Ang Neptuno ay maaaring tumukoy sa:
Bakterya
Ang bakterya (Ingles: bacteria [maramihan] o bacterium [isahan] ) ay isa sa mga pangunahing grupo ng mga nabubuhay na mga organismo. Sa iba't ibang paglalapat, tumutukoy ang katagang bakterya sa lahat ng mga prokaryote o sa isang pangunahing pangkat nila, o dili kaya ang tinatawag na eubakterya (eubacteria), depende sa mga kaisipan tungkol sa mga pagkaugnay nito. Dito, ginagamit ang bakterya upang tukuyin ang yubakterya. Isa pang pangunahing pangkat ng bakterya (hindi ginagamit sa malawak, hindi taksonomikong kaisipan) ang Archaea. Bakteriyolohiya, isang sangay ng mikrobiyolohiya, ang tawag sa pag-aaral mga bakterya. Makikita ang mga bakterya sa lahat ng mga tinitirhan sa Mundo, tulad ng sa lupa, asidik na mainit na tubig, basurang radyoaktib, tubig, at sa kailaliman ng Krust ng mundo, kasama na rin ang mga organikong bagay at mga buhay na katawan ng mga halaman at mga hayop, na nagiging isang halimbawa ng mutwalismo sa sistemang panunaw ng mga tao, anay at mga ipis. Mayroong apatnapung milyong selula ng bakterya sa isang gramo ng lupa at isang milyong selula ng bakterya sa isang milimetro ng malinis na tubig; sa pangkalahatan, mayroong tinatantiyang limang nonilyong (5×1030) bakterya sa mundo, na bumubuo ng isang biyomas na humihigit sa bilang ng lahat ng mga halaman at hayop.
Mayroong tinantsyang sampung ulit na selulang bakteryal sa plora ng mga tao kaysa sa mga selulang pantao sa ating katawan, na kung saan mayroong malaking bilang ng mga bakterya sa balat bilang isang gut flora. Ang karamihan ng mga bakterya sa ating katawan ay kinokonsiderang hindi nakakasama dahil na rin sa epekto ng sistemang immuno, at ang ilan ay nakakatulong. Subalit, ang ilang uir ng bakterya ay patohenik at maaring magsanhi ng mga sakit, tulad ng kolera, syphilis, anthrax, leprosy, at bubonic plague. Ang mga impeksiyong respiratoryo ang pinakamabagsik sa mga sakit, tulad na lamang ang tuberkulosis na pumatay ng dalawang milyong katao sa loob ng isang taon, karamihan dito ay nakatira sa Aprika. Sa mga mauunlad na bansa, ginagamit ang mga antibiotic sa paggamot ng mga impeksiyong bakteryal at sa agrikultura, nagiging kilala na ang resistensiyang antibiyotik. Sa industriya, importante ang mga bakterya sa paglilinis ng mga estero at pagpapababa ng natapong langis, sa produksiyon ng keso at yogurt sa pamamagitan ng permentasyon, ang pagkuha ng ginto, palladium, tanso at iba pang metal sa sektor ng pagmimina, kasama na rin sa biyoteknolohiya, at ang pagpapalabas ng mga antibiotik at iba pang kemikal.
Bakterya ang pinakamarami sa lahat ng mga organismo, ito ay dahil sa kanilang mabilisang reproduksiyon o pagparami. Malawakang silang makikita sa lupa, tubig at bilang mga symbiont ng ibang organismo. Maraming mga pathogen, mga organismong nagdudulot ng sakit, ay bakterya. Napakaliit ng karamihan, kadalasang nasa 0.5-5.0 μm ang kanilang pinakamahabang dimensiyon, bagaman maaaring lumaki ang higanteng bakterya katulad ng Thiomargarita namibiensis at Epulopiscium fishelsoni sa 0.5 mm ang laki. Mayroon silang mga selulang pader (cell wall), katulad ng mga selula (cell) ng halaman at amag, ngunit binubuo ng peptidoglycan ang mga selulang pader ng bakterya.
Etimolohiya
Ang salitang bakterya ay isang maramihang salita ng Bagong Latin na bacterium, na kung saan nanggaling ito sa latinisasyon ng Griyegong βακτήριον (baktērion), ang diminyutibo ng βακτηρία (baktēria), na may kahulugan na "baston, tungkod", dahil mga bilog ang unang natuklasan na mga bakterya.
Unang Pagkatuklas
thumb|240px|right|Si [[Antonie van Leeuwenhoek, ang unang mikrobiyolohista at ang unang tao na pinag-aralan ang mga bakterya gamit ang mikroskopyo.]] Noong sinaunang panahon, ang kaalaman ng mga tao sa hugis at morpolohiya ng bakterya ay nakadepende sa laki ng uri ng mikroskopyo na ginagamit nila sa pag-aaral. Unang nakita ang mga bakterya ni Antonie van Leeuwenhoek, isang taga-Olanda, noong tag-init ng 1676. Nagtaka siya sa nang naging mainit ang paminta, kaya naghanda siya ng peppercorns sa tabi ng isang basong tubig at pinag-aralan ang tubig sa ilang araw. Sa ilalim ng single-lens na mikroskopyo sa magnipikasyong 400 ang patong.
Pagkatuklas ng Pasteurisasyon
Nang magbigay opinyon si Leeuwenhoek na ang mga maliliit na organismo ay may relasyon sa fermentation, dekay at sakit, hindi na ito binigyang halaga pa. Huling nadiskubre ang relasyong ito sa proseso sa isang aksidente. Itinaas sa Louis Pasteur, isang batang Kimika pranses, ng Gobyernong Pranses para mapalakas ang kalidad ng inuming pranses, kinokonsedera ang mga kimiko ang mga tamang tao sa trabahong ito dahil alam nila ang permentasyon ay isang tunay na prosesong Kimika.
Pansamantalang binuo ni Pasteur ang parte na ginampanan ng mga buhay na organismo sa permentasyon. Sa katunayan, ipinakita niya sa unang pagkakataon ang pampaalsa ay kinakailangan sa produksiyon ng alak na galing sa ubas. Pasteurisasyon, ang mabilis na pag-nit ng likido para patayin ang mga hindi kilalang organismo, ang unang ginamit para ipreserba ang pranses na inumim para sa pagluluwas.
Pagsuwesyon sa Teorya ng Henerasyong Spontanyos
Sa kasagsagan ng 1890's, ang, na kung saan sa Pastuer ay isang miyembro, ay mainit na pinag-aawayan na kung hindi o ang buhay ay nagmula sa isang organismo ng mabilis. Ang kinalabasan ng pagtatalo ay ang malinaw na ipinaliwanag ni Pasteur na ang mikroorganismo ay palaging nanggagaling sa nabubuhay na organismo. Ang nabubuhay na organismo, kahit bakterya o larvae ng insekto, ay hindi nanggaling de novo sa patay na bagay. ang mahabang tulay-tulay na ekperimento sa laboratoryo ni Pasteur ay pinagpatuloy sa pagkakatatag ng malinaw na relasyon sa pagitan ng bakterya (at pampaalsa) at ang proseso ng permentasyon, pagkalusaw at sakit.
Pagkatuklas sa Gampanin ng Bakterya sa Sakit
Ang gampanin ng bakterya sa sakit ay unang natuklasan sa loob ng 25 na taon ng ika 1900. Noong 1876, napatunayan ni Robert Koch, isang pambansang doktor ng Alemanya, na ang Anthrax ay sanhi ng isang bakteryum, (Bacillus anthracis). Siya ang gumawa at pinangalanan at pinuksa ang bakteryum, para iyurok sa isang dagang pang-ekperimento at nagsasanhi para magkaroon ulit ito ng ganoong sakit. Kumuha siya ng mga litrato ng mga organismo sa pamamagitan ng mikroskopyo dalawang taon na ang nakakaraan, na nagpalaganap ng unang litrato na ebidensiya ng bakterya. Sa kaparehas na oras, unang nalaman ni Burmill na ang bakteryum ay isang Plant Pathogent.
Hugis
right|thumb|360px|Ipinapakita na ang bakterya ay maraming [[morpolohiya at pagkakaayos]] Mayroong tatlong ur ng hugis ng bakterya: Sperical, Rod-shaped, at Spiral. Tinatawag na Cocci ang bakteryang sperical (pang-isahan: Coccus), Bacilli naman ang tawag sa mga hugis rod (pang-isahan:Bacillus), at Spirilla naman sa spiral (pang-isahan: Spirillum). Mayroong kaunting intragrado sa pagitan ng mga hugis na ito. Mahirap itong, sa karamihan, paghiwalayin sa pagitan ng napaikling rod at isang oras na pabilog sa paghahanda sa dibisyong selula. Sa katunayan, ang hugis ay nakadepende sa paghaba ng taon ng bakterya at sa kalikasan.
Ang bakterya na hugis coccus, nakaayos nang chain na katulad ng hugis perlas. Ang ibang uri ng genus streptococcus ay napakaimportante at nag-sasanhi ng Scarlet Fever, Erysipelas, Mastitis ng baka at inpeksiyong sinus. Ang S. lactus ay isang sangkap sa pag-pait ng gatas. Kadalasang natitira ang mga bakteryang spherical sa iregular na piniping bigat; na tinatawag na Staphylococci.
Sanhi ng pagkulo at pagkakasakit ang isang uri ng Staphylococcus. Natitira naman ang ibang bakterya ang spherical sa paketeng kubikal na 8, 64 o marami pang selula; na makikita sa genus Sarcina. Hugis kadenang selula ang mga rods nito.
Ang bakterya ay ang pinakamaliit na nabubuhay na organismo. Ang ilan sa kanila ay makikita lamang sa kalapitan o pinakamataas na lente ng makapangyariang magaang na mikroskopyo. Karamihan sa mga bilyong bakterya ay makikita sa kubik sentimetro ng lupa. Ang napakaliit na hugis ng bakterya ay isang dahilan ng kahalagahan ng buhay nila. Ang lahat ng sustansiya, lahat ng gases, at inorganikong asin na kinakailangan ng isang bakteryum ay kailangang makuha sa pamamagitan ng kanilang cell wall. Ang lahat ng mga produktong dumi, lahat ng lason, ibang enzyme at ibang espesyal na substans na kasama ng mga aktibidad ng bakterya ay kailangang dumaan palabas sa pamamagitan ng surface ng isang selulang bakteryum. Ang dami ng surface ng isang bakteryum sa relasyon ng bolyum ang dami sa mga bagay na ilalabas.
Distribusyon
Ang mga bakterya ay makikita sa lahat ng sulok ng mundo. Makikita sila sa hangin, tubig, at lupa. Nabubuhay sila sa lahat ng hayop at katawang halaman at sa lahat ng hinahawakang natin. Ang buhay na bakterya ay makikita sa mga gatas at sa lahat pagkain na hindi isterilisado. Kahit sa mga pagkain na dumaan sa proseso ng isterilisasyon ay kadalasang naglalaman ng spores ng bakterya. Nakikita ang mga spores na ito sa temperaturang malapit na sa zero kahit hindi napapatay. Nakikita rin ang bakterya sa bituka ng hayop. Nakadikit naman ang mga Nitrogen-fixing bacteria sa mga buhay na selula ng bulaklak na kinabibilangan ng legumes, alders, bitterbrush, at iba pa.
Sa kailaliman ng tubig, malamig na balon o springs, ay marami ito. Kahit na ang ilang sentimetro ng lupa ay kakikitaan ng mga bakterya, ang bilang nila ay bumababa kung ang lalim ay tumaas.
Kahit na nakakalat na ang mga bakterya sa buong mundo, posible pa ring maging ligtas ang mga kwarto sa mga bakterya. Ang mga babala ay laging inaalam sa mga kwartong operasyon sa ospital at uri ng biyolohikal at laboratoryong bakteryolohikal. Ang mga sahig ay hinugasan ng mga pamatay na likido, isterilisadong damit ang isinusuot, at ang mga instrumentong nilalagay sa nagiinit na tubig ang ginagamit. Pati ang hangin ay nalilinis sa pamamagitan ng singaw o radiyasyong ultrabiyoleta. Tinatawag na Asepsis ang kundisyong walang bakterya. Isterilisasyon naman ang tawag sa pagtatangal o pagpuksa sa lahat ng nabubuhay, kasama ag bakterya, na nakakalat sa mga bagay-bagay.