cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pagpapasigla ng wika
Mga tiyak na halimbawa
Bilang karagdagan, nakataas minsan ang mga wikang pampanitikan sa antas ng pagiging pangunahing wika ng mga napakalawak na komunidad ng wika. Ang isang halimbawa ay pamantayang Italyano, na nagmula bilang isang wikang pampanitikan mula sa wika ng Firenze noong ika-13 siglo, lalo na ang ginamit ng mga mahalagang Florentinong manunulat tulad nila Dante, Petrarca at Boccaccio. Nabuhay ang wikang ito sa loob ng maraming siglo lalo na bilang behikulong pampanitikan, na may kaunting katutubong nagsasalita; kahit na noong 1861, bago ang pagkakaisa ng Italyano, 500,000 lamang ang bilang ng nagsasalita, karamihang di-katutubo, sa kabuuang populasyon ng s. 22,000,000. Ang kasunod na tagumpay ng wika ay sa pamamagitan ng sadyang pag-unlad, kung saan tinuruan ang mga nagsasalita ng alinman sa mga maraming wikang Italyano ng pamantayang Italyano bilang pangalawang wika at kasunod na ibinahagi ito sa kanilang mga anak, na natutunan ito bilang unang wika. Malamang na nagbunga ito sa kapinsalaan ng mga lokal na wikang Italyano, karamihan sa mga ito ay napapanganib ngayon. Naging matagumpay rin sa mga katulad na kalagayan ng Mataas na Aleman, pamantayang Tseko, Kastilang Espanyol at iba pang mga wika.
Asya
Nangyari ang muling pagsilang ng Sanskrit sa Indya. Sa sensus ng Indya noong 2001, 14,135 katao ang nagdeklara ng Sanskrit bilang kanilang sariling wika. Nadagdagan at naging 24,821 katao ito sa sensong 2011 ng Indya. Nakaranas ang Sanskrit ng isang paglago nang higit sa 70 porsiyento sa isang dekada dahil sa Pagpapanibagong-buhay ng Sanskrit. Gayunpaman, 0.00198 porsyento lamang ang nagsasalita ng Sanskrit sa kabuuang populasyon ng Indya.. Binuo rin ang maraming baryong nagsasalita ng Sanskrit.
Kasalukuyang namamatay ang wikang Ainu ng mga katutubong Ainu ng hilagang Hapon, ngunit mayroong mga tangkaing muling buhayin ito. Nagpahiwatig ang isang palatanungan noong 2006 ng mga Ainu ng Hokkaido na 4.6% lamang ng naitanong na Ainu ang nakakapag-usap o "nakakapagsasalita ng kaunting" Ainu. Mula noong 2001, hindi tinuturuan ang Ainu sa anumang paaralang elementarya o sekondarya sa Hapon, ngunit tinuturo ito sa maraming sentro ng wika at unibersidad sa Hokkaido, gayundin sa Unibersidad ng Chiba sa Tokyo.
Sa Tsina, isa sa mga pinakanapapanganib na wika ang wikang Manchu kung saan nasa tatlong maliliit na lugar na lamang sa Manchuria ang mga natitirang nagsasalita. Nagsisikap ang ilang mga tagahanga na muling buhayin ang wika ng kanilang mga ninuno sa pamamagitan ng mga talatinigan at mga aklat-aralin, at kahit mga paminsan-minsang pagbisita sa Nagsasariling Kondehan ng Qapqal Xibe sa Xinjiang, kung saan katutubong sinasalita pa rin ang kaugnay na wikang Xibe.
Sa Pilipinas, ang isang baryante ng Kastila na nakabatay sa Mehikanong Espanyol ang dating lingua franca ng bansa mula noong kolonisasyon ng Kastila noong 1565 at isang opisyal na wika kasama ang Filipino (isang pamantayang anyo ng wikang Tagalog) at Ingles hanggang 1987 kasunod ng isang ratipikasyon ng bagong Saligang-Batas kung saan muling itinalaga ito bilang boluntaryong wika. Bilang resulta ng pagkawala nito bilang wikang opisyal at mga taon ng marginalisasyon sa opisyal na antas sa panahon ng kolonisasyon ng Amerikano at pagkatapos nito, kapansin-pansing bumaba ang paggamit ng wikang Kastila sa pangkalahatang populasyon at naging himalatyon sa natitirang katutubong nagsasalita, karamihang mga matatanda. Gayunpaman, kasalukuyang nagkakaroon ng mabagal na pagsilang muli dahil sa nakaraang promosyon ng pamahalaan sa ilalim ng pangangasiwa ni dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo. Pinaka-kapansin-pansin, nagpanumbalik ang Resolution No. 2006-028 ng Kastila bilang sapilitang asignatura sa mga sekundaryong paaralan at unibersidad. Agarang nakita ang mga resulta dahil nadagdagan ang pangangailangan ng trabahador na nagsasalita ng wikang Kastila mula noong 2008. Noong 2010, iniulat ng Suriang Cervantes na humigit-kumulang sa 3 milyon ang bilang ng mga Filipinong Hispanopono na may katutubong o di-katutubong kaalaman (kabilang ang mga nagsasalita ng Chavacano, isang katutubong kreolo na nakabatay sa wikang Kastila). Bilang karagdagan sa mga pagtatangka ng pamahalaan, nagkaroon din muli ng kaunting interes sa Kastila sa midya salamat sa pag-angkat ng mga telenobela at musika mula sa Lating Amerika.
Ang inisyatibo ng pagpapasigla ng Kodrah Kristang sa Singapore ay naglalayong buhayin ang wikang Kristang, isang wikang nanganganib nang kritikal.
Sa Taylandiya, mayroong proyekto ng pagpapasigla ng wika ng wikang Chong na pinamumunuan ni Suwilai Premsrirat.
Australya
Malala ang epekto ng kolonisasyon ng Europa sa Australya, at ang kahihinatnang pinsala na naranasan ng mga pamayanang katutubo sa mga katutubong wika lalo na sa timog-silangan at timog ng bansa. Nawalan ang ilan ng mga tradisyunal na katutubong nagsasalita. Sinusubukan ng iilang mga pamayanang Aboriginal sa Victoria at sa ibang lugar na muling buhayin ang mga wikang ito. Karaniwang minamatnugot ang gawain ng isang pangkat ng mga matatanda at iba pang mga taong may alam, kasama ng mga manggagawa ng komunidad sa wika na gumagawa ng karamihan sa pananaliksik at pagtuturo. Sinusuri nila ang datos, bumuo ng mga sistema ng pagbaybay at bokabularyo at naghahanda ng mga rekurso. Sabay-sabay ginagawa ang pagpapasya. Nagpapatulong nag ilang mga komunidad sa mga dalubwika, at mayroon ding mga dalubwika na nakapagtrabaho nang nakapag-iisa, tulad nina Luise Hercus at Peter K. Austin.
Ang Pertame Project ay isang halimbawa sa Gitnang Australya. Ang Timog Arrernte, na kilala rin bilang Pertame, mula sa bansa sa timog ng Alice Springs, kasama ang Ilog Finke, ay isang diyalekto sa Arrenteng pangkat ng mga wika. Nang may 20 natitirang matatas na nagsasalita na lamang sa 2018, naghahangad ang Proyektong Pertame na panatilihin at buhayin ang wika na pinamumunuan ni Christobel Swan, isang nakakatatandang Pertame.
Mayroong aktibong programa ang wikang Diyari ng malayong hilaga ng Timog Australya na may mga materyales para sa pagtuturo sa mga paaralan at mas malawak na komunidad.
Bagong Silandiya
Isa sa mga pinakamatagumpay na kaso ng pagpapasigla ng wika ay ang kaso ng wikang Māori, na kilala rin bilang te reo Māori. Ito ang wika ng mga ninuno ng katutubong mamamayan ng Bagong Silandiya at isang padaluyan para sa salaysay-prosa, tulang inaawit, at talaangkanang resaytal. Itinuturo ang kasaysayan ng mga taong Māori sa te reo Māori sa mga sagradong paaralan sa pasalitang pamamaraan. Kahit pagkatapos na naging wikang sinusulat ang te reo Maori, pinapanatili pa rin ang tradisyong pasalita.
Ngipin (paglilinaw)
Ang ngipin ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Pagpapasigla ng wika
Bagong Silandiya
Sa sandaling nagsimula ang kolonisasyon ng Europa, maraming isinabatas upang itaguyod ang paggamit ng Ingles sa halip ng te reo Maori ng mga katutubong tao. Minandato ng Education Ordinance Act of 1847 ang pagtuturo gamit ang wikang Ingles sa paaralan at nagtatag ng mga paaralan pangaserahan upang mapabilis ang asimilasyon ng mga kabataang Māori sa kultura ng Europa. Ipinagbawal ng Native School Act of 1858 ang pagsasalita ng wika Māori sa mga eskuwelahan. Itinaguyod din ng mga mananakop ang paggamit ng Ingles sa mga tahanan ng Māori, na nakakumbinsi ang maraming magulang na hindi makakakuha ng trabaho ang kanilang mga anak maliban kung nagsasalita sila ng Ingles.
Noong dekadang 1970, isang pangkat ng mga kabataan ng Māori, ang Ngā Tamatoa, ay matagumpay na nagkampanya upang maituro ang wikang Māori sa mga paaralan. Gayundin, itinatag ang mga Kohanga Reo, mga preschool ng wikang Māori na tinawag na pugad ng wika. Ang diin ay sa pagtuturo sa mga bata ng wika sa batang edad, isang napakaepektibong diskarte para sa pag-aaral ng wika. Nabuo ang Komisyon ng Wikang Māori noong 1987, na humantong sa mga pambansang reporma na naglalayong muling mapasigla ang te reo Māori. Kasama rito ang mga programang medya na ibinobrodkast sa wikang Māori, mga programang undergraduate sa kolehiyo na itinuro sa te reo Māori, at isang taunang linggo ng wikang Māori. Naglikha ang bawat iwi, o lipi ng sariling programa ng pagpaplano ng wika na bagay sa kanyang kalagayan. Nagresulta ang mga pagtatangkang ito sa patuloy-tuloy na pagtaas ng mga batang tinuturuan sa te reo Māori sa mga paaralan mula noong 1996, at nakabuo ito ng makabuluhang bilang ng mga taong nagsasalita nang matatas at ginagawang bantog at kapaki-pakinabang ang Māori sa pang-araw-araw na buhay ng mga tao. Sobrang matagumpay ang programa na nakabatay ang mga katulad na programa rito. Tingnan ang muling pagsilang ng wikang Māori.
Europa
Sa Europa, noong ika-19 at unang bahagi ng ika-20 siglo, dumalisdis ang paggamit ng mga lokal at natutunang wika habang nagpataw ang mga sentral na pamahalaan ng iba't ibang estado ng kanilang bernakular na wika bilang pamantayan sa buong edukasyon at opisyal na paggamit (ito ang nangyari sa Reyno Unido, Pransya, Espanya, Italya at Gresya, at sa ilang antas, sa Alemanya at Awstrya-Unggarya).
Sa mga huling dekada, nagbunga ang pagkamakabansang lokal at mga kilusang karapatang pantao ng isang pamantayang multikultural sa patakaran sa mga estado ng Europa; ipinahayag ang matalim na pagkondena sa mga naunang kasanayan ng pagsugpo sa mga wikang panrehiyon sa paggamit ng mga salita tulad ng "lingguwisida". Pinasikat ng mga kampanya ang katanyagan ng mga wikang lokal hanggang sa punto na sa ilang mga rehiyon ng Europa, naging wikang opisyal ang mga lokal na wika, kasama ng pambansang wika. Kaiba ang aksyon ng Konseho ng Europa sa larangang ito (tingnan ang Europeong Karta para sa Mga Wikang Panrehiyon o Pangminorya) sa pagbibigay ng Unyong Europeo ng opisyal na katayuan sa limitadong bilang ng mga wikang opisyal (tingnan ang Mga Wika ng Unyong Europeo). Kasalukuyan, ang mga pagtatangkang opisyal upang buhayin ang mga napapanganib wika – tulad ng pagsulong ng Gales, Galisyano, Basko at Katalan sa kani-kanilang sariling mga rehiyon – ay nagkaroon ng iba't ibang antas ng pagtatagumpay.
Irlandes
Ang isa sa mga pinakakilalang Europeong pagtatangka sa pagpapasigla ng wika ay ang sa wikang Irlandes. Habang nangingibabaw ang Ingles sa karamihan ng Irlanda, sinasalita pa rin ang Irlandes, isang wikang Seltiko, sa ilang mga lugar na tinatawag na Gaeltachtaí, ngunit humihina ito doon. Kabilang sa mga hamon na kinakaharap ng wika sa mga nakalipas na siglo ang pagbubukod mula sa mga mahahalagang larangan, denigrasyong panlipunan, pagkawala o paglipat ng mararaming mga nagsasalita ng Irlandes sa panahon ng taggutom sa Irlandes noong dekada 1840, at patuloy-tuloy na paglilipat mula noon. Nagtangka na muling buhayin ang Irlandes, gayunpaman, mula sa kalagitnaan ng siglo 1800, iniugnay ito sa pagnanais para sa kalayaang pulitikal ng Irlanda. Higit na kinasasangkutan ang kontemporaryong pagpapasigla ng wikang Irlandes ng pagtuturo ng Irlandes bilang isang sapilitang wika sa mga pangunahing paaralan na nagsasalita ng Ingles. Ngunit nangangahulugan ang pagkukulang sa pagturo nito sa mabisang at nakakaakit na paraan na (tulad ng itinala ni Andrew Carnie, isang dalubwika) hindi nakakakuha ng katatasan na kinakailangan para sa pangmatagalang biabilidad ng wika, at humantong ito sa pagkabagot at sama ng loob. Nabanggit din ni Carnie na kulang ang midya na nasa wikang Irlandes (2006), pero hindi na ito totoo.
Kinontra ang pagbagsak ng Gaeltachtaí at ang kabiguan ng muling pagsilang ng estado ng isang lunsuring kilusan ng muling pagsilang. Halos batay ito sa isang independiyenteng sistema ng paaralan na nakabase sa komunidad na karaniwang kilala bilang Gaelscoileanna. Ipinanturo nang buo ang wikang Irlandes sa mga paaralang ito at lumalaki ang kanilang bilang, na may higit sa tatlumpung paaralan sa Dublin lamang. Mahahalaga ang mga elementong ito sa paglikha ng kabalagan ng mga lunsuring nagsasalita ng Irlandes (na kilala bilang Gaeilgeoirí), na karniwang bata, edukado at gitnang-klase. Marahil ngayon na nakamtan ng grupong ito ng kahalagahan, isang katotohanan na naipapakita sa pagpapalawak ng midya sa wikang Irlandes. Kapansin-panis na nagtagumpay ang telebisyon sa wikang Irlandes. Pinagtatalunan na posibleng na mas edukado sila kaysa sa mga monolingguwal na nagsasalita ng Ingles lamang at mas mataas na katayuan nila sa lipunan. Kinakatawan nila ang pagbago ng Irlandes patungo sa isang modernong lunsuring mundo na may kasamang pagtaas ng prestihiyo.
Eskosyang Gaeliko
Mayroon ding mga kasalukuyang pagtatangka upang buhayin muli ang kamag-anak na wika ng Eskosyang Gaeliko, na pinigilan kasunod ng pagbuo ng Reyno Unido, at dumalisdis pa lalo dahil sa mga Pagpapalayas sa Paltok. Sa kasalukuyan, laganap na sinasalita lamang ang Gaeliko sa Kanlurang Kapuluan at ilang maliliit na lugar ng Paltok at Isla. Bumagal ang pagkakaunti ng matatas na nagsasalita ng Gaeliko; gayunpaman, lumipat ang sentro ng populasyon sa mga L2 nagsasalita sa mga lunsuring pook lalo na sa Glasgow.
Manes
Ang wikang Manes, isa pang wikang Seltiko, ay nawalan ng huling katutubong nagsasalita noong 1974 at idineklara na patay ng UNESCO noong 2009, ngunit hindi kailanman siya nalipol. Itinuturo ngayon ang wika sa mga pangunahing at sekundaryong paaralan, minsan bilang wika ng pagtuturo sa Bunscoill Ghaelgagh. Ginamit din ito sa ilang mga pampublikong kaganapan at sinasalita bilang pangalawang wika ng humigit-kumulang 1800 katao. Kabilang sa mga pagsisikap sa muling pagsilang ang mga palabas sa radyo sa Gaelikong Manx at mga rekurso sa social media at online. Kasangkot din ang gobyernong Manx sa pagtatangka sa pamamagitan ng paglikha ng mga organisasyon tulad ng Pundasyon ng Pamanang Manx (Culture Vannin) at ang posisyon ng Opisyal ng Wikang Manx. Nakapaghiwatig ang gobyerno ng opisyal na Diskarte sa Wikang Manx para sa 2017-2021.
Korniko
Nagkaroon ng mga mararaming pagtatangka upang muling buhayin ang wikang Korniko, ilan pribado at ilan sa ilalim ng Kasosyo ng Wikang Korniko. Kasama sa mga aktibidad ang pagsasalinwika ng mga banal na kasulatan, isang samahan ng mga musikero, at pagtataguyod ng mga panitikang Korniko sa modernong Korniko, kabilang ang mga nobela at tula.
Caló
Nakabuo ang mga Hitanong nakarating sa Peninsula ng Iberian ng isang Iberikong diyalekto ng Romani. Nang lumipas ang panahon, huminto ang pagiging isang buong wika ang Romani at naging Caló ito, isang bernakular na naghahalo ng balarila ng Iberikong Romanse at bokabularyo ng Romani. Dahil sa sedentarisasyon at sapilitang pagtuturo sa mga wikang opisyal, bumihira nang bumihira ang paggamit ng Caló. Sapagka't lipol na ang wastong Iberikong Romani at napapanganib ang Caló, sinusubkan ng ilang mga tao na muling buhayin ang wika. Nagtataguyod si Juan de Dios Ramírez Heredia, isang politko ng Espanya, ng Romanò-Kalò, isang baryante ng Pandaigdigang Romani na pinayaman ng mga salitang Caló. Ang kanyang layunin ay upang muling pagsamahin ang mga ugat ng Caló at Romani.
Hilagang Amerika
Sa mga nagdaang taon, lumalago ang bilang ng mga tribong Amerikanong Indiyano na nagsisikap na muling buhayin ang kanilang mga wika. Halimbawa, mayroong Apple iPhone/iPod app para sa wikang Halkomelem ng Malawakang Vancouver na rehiyon ng Canada. Bilang karagdagan, mayroong mga app (kasama ang mga parirala, mga talaan ng salita at diksyonaryo) sa mga maraming katutubong wika na nagmula sa Cree, Cherokee at Chickasaw, hanggang sa Lakota, Ojibway at Oneida, Massachusett, Navajo at Gwych'in.
Ang Wampanoag, isang wikang sinasalita ng mga taong pinangalanan nito sa Massachusetts, ay sumailalim sa isang proyektong muling pagsilang na hinantong ni Jessie Little Doe Baird. Dahil sa proyekto, mayroon ng mga bata na nagsasalita ng wika nang matatas sa unang pagkakataon sa higit sa 100 taon. Bilang karagdagan, may mga kasalukuyang pagtatangka na muling buhaying ang wikang Chochenyo ng California na naging lipol.
Timog Amerika
Ang Kichwa ay isang uri ng wikang Quechua na sinasalita sa Ecuador at isa sa pinakasinasalita na wikang katutubo sa Timog Amerika. Sa kabila ng katotohanang ito, napapanganib na wika ang Kichwa, halos dahil sa pagpapalago ng Kastila sa Timog Amerika. Ang isang pamayanan ng mga dating nagsasalita ng Kichwa, ang mga Lagunas, ay isa sa mga unang katutubong komunidad na lumipat sa wikang Kastila. Ayon kay King, ito ay dahil sa pagtaas ng kalakalan at negosyo sa malapit na bayan na nagsasalita ng Kastila. Iginigiit ng mga taga-Lagunas na hindi ito dahil sa mga layuning pang-asimulasyon sa kultura, dahil pinahahalagahan nila ang pagkakakilanlan ng kanilang kultura. Gayunpaman, sa sandaling nagawa itong pakikipag-ugnay, nagbago nang nagbago ang wika ng mga taga-Lagunas sa mga henerasyon, patungo sa bilingguwalismo sa Kichwa at Kastila at ngayon sa halos monolingguwalismo sa Kastila. Nagpapahiwatig ang damdamin ng mga taga-Lagunas ng isang dikotomya ng paggamit ng wika, bilang karamihan sa mga miyembro ng Lagunas ay tanging nagsasalita ng Kastila at nakakaalam lamang ng ilang mga salita sa Kichwa.
Saviano
Ang Saviano ay isang komuna (munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Napoles sa rehiyon ng Campania sa Italya, na matatagpuan mga 25 km hilagang-silangan ng Napoles. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 15,114 at sakop na 13.8 km2.
Pagpapasigla ng wika
Timog Amerika
Mapanglaw ang hinaharap ng muling pagsilang ng wikang Kichwa, dahil nakasalalayang mga magulang sa edukasyon para sa hangaring ito, na di-ganoo kaepektibo kumpara sa patuloy-tuloy na paglulubog sa wika sa tahanan. Bagaman may sadyang pokus sa pagtuturo sa Kichwa sa mga paaralan sa pamayanan ng Lagunas, binubuo ito ng halos alintiyak pna akikipag-ugnay, pagbabasa, at pagsulat sa Kichwa. Bilang karagdagan sa mga katutubong pagsisikap, nakatuon ng pansin ang mga pambansang samahan ng pagpapasigla ng wika, tulad ng CONAIE, sa mga katutubong bata na hindi nagsasalita ng Kastila na kumakatawan sa malaking minorya sa bansa. Hindi naging epektibo ang isa pang pambansang inisyatibo, Bilingual Intercultural Education Project (PEBI), sa pagpapasigla sa wika dahil ipinanturo ang Kichwa at itinuro ang Kastila bilang pangalawang wika sa mga bata na halos natatanging monolingguwal sa Kastila. Bagaman tila hindi epektibo ang ilang mga pamamaraan, nagbibigay ng ilang mga mungkahi si Kendall A. King:
Saviano
Heograpiya
Ang Saviano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Nola, San Vitaliano, Scisciano, at Somma Vesuviana.
Pagpapasigla ng wika
Timog Amerika
Kabilang sa mga tiyak na mungkahi ang pagbibigay ng prestihiyosong pang-unawa sa wika sa mga paaralan, pagpopokus sa mga katutubong pagsisikap sa paaralan at sa bahay, at pagpapanatili ng pansin sa pambansang at panrehiyonal na antas.
Mga kasalukuyang pagsisikap sa pagpapasigla
Nagpapatuloy ang mga pagpupunyagi sa pagpapasigla ng wika sa buong mundo. Gumagamit ang mga koponan ng pagpapasigla ng mga modernong teknolohiya upang madagdagan ang pakikipag-ugnay sa mga katutubong wika at upang maitala ang tradisyunal na kaalaman.
Sa Mehiko, nakababad ang wika ng mga taong Mixtec sa pakikipag-ugnayan ng klima, kalikasan, at kahalagahan nito sa kanilang kabuhayan. Kamakailang nagsagawa ang programang LINKS (Lokal at Katutubong Kaalaman) ng UNESCO ng proyektong makabuo ng isang talahulunganan ng mga terminong Mixtec na may kaugnayan sa klima. Naniniwala ang UNESCO na makabibigay ang tradisyunal na kaalaman ng mga taong Mixtec sa pamamagitan ng kanilang malalim na koneksyon sa mga kababalaghan ng panahon ng pananaw sa mga paraan upang matugunan ang pagbabago ng klima. Ang kanilang hangarin sa paglikha ng talahulunganan ay upang "mapadali ang mga talakayan ng mga dalubhasa at mga may hawak ng tradisyunal na kaalaman".
Sa Canada, naglalakbay ang proyektong Wapikoni Mobile sa mga katutubong pamayanan at nagbibigay ng mga aralin sa paggawa ng pelikula. Naglilibot ang mga pinuno ng programa sa iba't ibang dako ng Canada na may mga mobile audiovisual production units, at naglalayong bigyan ang mga katutubong kabataan ng paraan upang kumonekta sa kanilang kultura sa pamamagitan ng isang paksa ng pelikula na pipiliin nila. Nagsusumite ang proyektong Wapikona ng kanilang mga pelikula sa mga kaganapan sa buong mundo bilang pagtatangka upang maikalat ang kaalaman tungkol sa katutubong kultura at wika.
Sa mga kabataan sa Rapa Nui (Pulo ng Paskuwa), sampung porsyento ang nakakaaral ng kanilang katutubong wika. Nag-aaral ang natitirang bahagi ng komunidad ng Kastila upang makipag-usap sa mga banyaga at suportahan ang industriya ng turismo. Sa pamamagitan ng pakikipagtulungan ng UNESCO at ang Tsilenong Corporación Nacional de Desarrollo Indigena, nilikha ang Kagawaran ng Wikang at Kulturang Rapa Nui sa Paaralang Lorenzo Baeza Vega. Mula noong 1990, lumikha ang departamento ng mga teksto pampangunahing edukasyon sa wikang Rapa Nui. Noong 2017, nilikha rin ang Nid Rapa Nui, isang organisasyong di-pampamahalaan, na may layunin na magpatayo ng paaralan na nagtuturo ng mga kurso sa Rapa Nui.
Mga kritisismo
Ayon kay John McWhorter, hindi magiging epektibong epektibo ang mga programa upang muling buhayin ang mga katutubong wika dahil sa mga kasangkot na praktikal na sagabal. Ayon din sa kanya, hindi tiyak ang pagkamatay ng isang kultura kung mamatay ang isang wika. Posible pa rin ang katutubong pagpapahayag kahit nawala na ang orihinal na wika, tulad ng mga pangkat ng Amerikanong Indiyano at tulad ng ipinapakitang kasiglahan ng kultura ng Amerikanong itim sa Estados Unidos sa mga taong hindi nagsasalita ng Yoruba kundi Ingles. Ipinagtatapat niya na ang pagkamatay ng wika, bilang kabalintunaan, ay isang senyas hanggang ngayon ng paghahalubilo ng mga nakahiwalay na mga grupo: "Nagaganap lamang ang pagpapanatili ng mga natatanging wika sa ibayo ng mga henerasyon kung may di-pangkaraniwang pagbubukod ng mga sarili — tulad ng mga Amish— o napakalalang paghihiwalay".
Ang proteksyon ng mga wikang minorya mula sa pagkalipol ay madalas na hindi aligata sa mga nagsasalita ng nangingibabaw na wika. Kadalasan, mayroong kapinsalaanat sinasadya ngpag-uusig sa mga wika g minorya, upang nibulsaang kpuhunangpangkultura at pang-ekonomiya ng mga pangkat ng minorya. Minsan naman, itinuturing ng mga pamahalaan na masyadong malaki ang gastos ng mga programa sa pagpapasigla at paglikha ng mga iba't ibang linggwistikong materyal.
Kindat
Ang kindat (Ingles: wink), na tinatawag ding kurap (ng isang mata), kisap (ng isang mata), o kisap-mata, ay isang pagpapahayag ng mukha na ginagawa sa pamamagitan ng panandaliang pagsasara ng isang mata. Ang kindat ay isang impormal na paraan ng komunikasyong hindi binibigkas na karaniwang naghuhudyat ng pinagsasaluhang lihim na kaalaman o layunin, na maaari ring magbilang, sa lahat ng mga diwa, ng kabighaniang seksuwal.
Anandamayi Ma
Si Anandamayi Ma (30 Abril 1896 - 27 Agosto 1982) ay isang babaeng santo ng Bangladesh.
Guro
thumb|Isang guro sa silid-aralan sa isang paaralang sekundarya sa [[Pendembu, Sierra Leone.]]
Ang isang guro (mula sa Sanskrito: गुरु [guru]) o titser ay isang tao na nagbibigay ng edukasyon para sa mga mag-aaral. Ang gampanin ng guro ay kadalasang pormal at umiiral, na isinasagawa sa isang paaralan o ibang lugar ng edukasyong pormal. Sa maraming mga bansa, ang isang tao na nais maging isang guro ay dapat na makakamit muna ng tinukoy na mga kuwalipikasyong pamprupesyon o mga kredensiyal magmula sa isang pamantasan o dalubhasaan. Ang mga kuwalipikasyong pamprupesyon ay maaaring magbilang ng pag-aaral ng pedagohiya, ang agham ng pagtuturo. Ang mga guro, katulad ng iba pang mga prupesyunal, ay maaaring magpatuloy ng kanilang edukasyon pagkaraan makamit nila ang kuwalipikasyon, isang prosesong nakikilala bilang nagpapatuloy na kaunlarang pamprupesyon. Ang mga guro ay maaaring gumamit ng isang planong panleksiyon (planong pang-aralin) upang makapagbigay ng pagkatuto ng mga estudyante, na nakapagbibigay ng isang kurso ng pag-aaral na tinatawag na kurikulum.
Ang gampanin ng isang guro ay maaaring magkaiba-iba sa mga kultura. Ang mga guro ay maaaring magturo ng edukasyong pangliterasya at numerasya, kasanayan o kagalingan sa isang larangan o pagsasanay na bukasyunal, sining, relihiyon, sibika, mga gampaning pampamayanan, o kasanayang pampamumuhay. Ang isang guro na nagbibigay ng edukasyon para sa isang indibiduwal ay maaari ring ilarawan bilang isang personal o pansariling tutor (tagapagturo) o isang gobernesa o tagaiwi (hindi katumbas ng yaya).
Sa ilang mga bansa, ang pormal na edukasyon ay maaaring maganap sa pamamagitan ng pag-aaral sa tahanan. Ang pagkatutong impormal ay maaaring tulungan ng isang guro na mayroong isang gampaning pansamantala o umiiral, katulad ng isang kasapi ng mag-anak, o sa pamamagitan ng isang tao na may kaalaman o mayroong mga kasanayan sa loob ng mas malawak na tagpuang pampamayanan.
Ang mga gurong pampananampalataya o espirituwal, katulad ng mga guru, mga mullah, mga rabbi, mga pastor (pati na mga pastor na pangkabataan) at mga lama, ay maaaring magturo ng mga tekstong panrelihiyon na katulad ng Kuran, Tora o Bibliya.
Enggranahe
thumb|right|Mga umiikot na mga engranahe. Pagmasdan ang mga nagdirikit nilang mga ngipin. Ang enggranahe, gir, kambiyo , o kambyo ay mga umiikot na bahaging mekanikal ng makina, laruan o anumang bagay na ginagamitan nito. Hugis bilog ito, katulad ng mga karaniwang gulong na may butas rin sa gitna subalit may mga ngipin. Tinatawag din itong mga "gulong na may ngipin."
Mga uri
May tatlong pangunahing uri ng mga enggranahe:
Herman Melville
Si Herman Melville (1 Agosto 1819 – 28 Setyembre 1891) ay isang Amerikanong nobelista, manunulat ng maikling kuwento, mananaysay, at makata. Nakikilala siya sa pagsulat ng Moby-Dick.
Kambyo (paglilinaw)
Ang kambyo o kambiyo ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Jiddu Krishnamurti
Si Jiddu Krishnamurti (12 Mayo 1895 - 17 Pebrero 1986) ay isang pilosopo ng India. Mistiko din siya at isang guro ng yoga.
Mga kawing panlabas
Krishnamurti, Jiddu Krishnamurti, Jiddu Krishnamurti, Jiddu Krishnamurti, Jiddu
Tatsulok ni Floyd
Anyo
n(n2 + 1)/2
''', ang konstante ng isang
n × n
sa mahiwagang parisukat.
1            = 1 = T(T(1))
1 2 + 3     = 21 = T(T(3)) 4 + 5 + 6
Batang Iskawt
thumb|right|300px|Mga umaawit na Iskawt sa European Jamboree 2005 na nagmula sa iba't ibang mga [[bansa]]
Ang isang Boy Scout, Kapatirang Scout, o Batang Iskawt (sa karamihan ng mga bansa ay Iskawt lamang) ay batang lalaki o batang babae, kadalasang nasa gulang na 11 hanggang 18, na nakikilahok sa kilusang Eskultismo na laganap sa buong mundo. Nilikha ni Tinyente Heneral Robert Baden-Powell ito noong 1908.
Ang Tatlong Prinsipe at Kanilang mga Hayop
Ang Tatlong Prinsipe at Kanilang mga Hayop ay isang Litwanong kuwentong bibit na isinama ni Andrew Lang sa The Violet Fairy Book. Ang aktuwal na pinagmulan ay si Von den drei Brüdern und ihren Thieren mula kay August Leskien und K. Brugman, sa Litauische Volkslieder und Märchen (1882).
Buod
right|thumb|300x300px|Ilustrasyon ni [[Henry Justice Ford mula sa Andrew Lang's Fairy Books]] Tatlong prinsipe ang may kapatid na babae. Nangangaso ang apat isang araw at babarilin na sana ang isang lobo nang mag-alok ito na bigyan ang bawat prinsipe ng isang anak kung hindi nila gagawin. Ang parehong bagay ay nangyari sa isang leon, isang soro, isang liyebre, isang bulugan at isang oso. Pagkatapos ay dumating sila sa isang sangang-daan. Sinabi ng pinakamatanda sa kaniyang mga kapatid na markahan ang bawat abedul doon: kung babalik sila at nakita nilang umaagos ang dugo, malalaman nilang patay na ang kapatid na iyon, ngunit kung umagos ang gatas, buhay siya. Pagkatapos ay tinanong nila ang kanilang kapatid na babae kung alin ang gusto niyang sumama; sumama siya sa pinakamatanda.
Ibibigay na sana ang prinsesa sa isang dragon. Ang pinakamatandang prinsipe ay pumunta sa dalampasigan kung saan siya ibibigay at kasama ng kaniyang mga hayop ay pinatay ang dragon. Pinapasok siya ng prinsesa sa coach para magmaneho pabalik sa kastilyo at binigyan siya ng singsing at kalahati ng kaniyang panyo. Ngunit pinatay siya ng kutsero at kabalyero para sabihing napatay nila ang dragon. Nagtipon ang mga hayop sa paligid ng katawan. Pagkatapos ay nagkaroon ng ideya ang lobo. Nakapatay ito ng baka at inilagay ang soro bilang bantay dito. Nakahuli ito ng uwak, at sinabihan ito ng leon na hindi nila ito papatayin kung makuha nila ang tubig upang buhayin ang prinsipe. Ito ay ginawa, at ang prinsipe ay pumunta sa bayan. Ang prinsesa ay ikakasal sa kutsero, ngunit ang prinsipe ay pinatunayan ang kaniyang sarili na ang dragon-slayer sa pamamagitan ng singsing at panyo, kaya ang kutsero ay itinapon sa bilangguan at ang prinsipe ay pinakasalan ang prinsesa.
Isang araw, nanghuli siya at naligaw ng landas. Tinanong niya ang isang mangkukulam kung maaari siyang manatili sa gabi, ngunit sinabi niya na natatakot siya sa kaniyang mga hayop at hiniling na hawakan sila ng isang pamalo. Siya ay sumang-ayon, ngunit ito ay naging sila, at siya, sa bato. Bumalik ang bunsong kapatid sa sangang-daan at nakitang may karamdaman ang sinapit ng kaniyang panganay na kapatid. Dumaan siya sa daang iyon, at kinuha siya ng mga tao sa bayan bilang kanilang prinsipe. Alam ng prinsesa na hindi niya ito asawa at nakiusap sa kaniya na hanapin ang prinsipe. Pumunta siya, natagpuan ang parehong mangkukulam, at nagdusa ng parehong kapalaran.
Ang pangalawang kapatid na lalaki ay bumalik sa sangang-daan at nakitang may masamang nangyari sa kaniyang magkapatid. Dumaan siya sa parehong daan ng kaniyang panganay na kapatid, at muli ang prinsesa lamang ang nakakaalam kung sino siya. Lumabas siya upang maghanap, natagpuan ang mangkukulam, ngunit sinabi sa kaniya na siya lamang ang maaaring hampasin ang kaniyang mga hayop. Ibinigay niya sa kaniya ang tungkod, at hinipo niya ang soro, at nakita niyang ginawa itong bato. Pagkatapos ay binantaan niya siya kasama ang kaniyang mga hayop maliban kung ibabalik niya ang kaniyang mga kapatid, kaya ginawa niya ito at bumalik sila sa bayan.
Ned Kelly
Si Edward "Ned" Kelly (Hunyo 1855– 11 Nobyembre 1880) ay ang pinakabantog na bushranger ng Australia. Siya ay naging isang pigurang simboliko sa kasaysayan, kuwentong-bayan, mga aklat, sining at pelikula ng Australia. Bilang isang huwarang pangkultura, ang kaniyang imahe ay ginamit noong seremonya ng pagbubukas ng Olimpiks ng Tag-init noong 2000 sa Sydney. Naaalala siya sa kasabihang Ingles na "... as game as Ned Kelly"; na ang salitang "game" (literal na "laro") ay may kahulugang "tapang" sa ganitong kaso ng pananalita.
Habang lumalaki si Kelly noong kaniyang kabataan, ang kaniyang mag-anak ay madalas na napapasubo sa gulo na kasangkot ang pulisya. Pagkaraang makipag-away sa isang pulis sa kaniyang tahanan noong 1878, nagpunta si Kelly sa isang lugar na matalahib at magubat upang magtago. Pinaslang niya ang tatlong mga pulis na humahanap sa kaniya. Ginawa ng pamahalaan na sina Ned, ang kaniyang kapatid na lalaki, at dalawa pang mga kaibigan bilang mga manlalabag ng batas. Nakilala ang pangkat nila bilang ang Kelly Gang (literal na "Masamang Barkadahan ni Kelly"). Pinamunuan ni Kelly ang gang na nakawan ang ilang mga bangko, at pati na ang paglusob sa isang buong bayan. Naganap ang isang panghuling magulong pakikipaglaban sa pulisya na nangyari sa Glenrowan. Si Kelly, na nakasuot ng ginawa niyang baluti at helmet na metal, ay nadakip at nilitis. Dahil sa pagkakatagpong siya ay nagkasala ng pagpaslang, binitay siya sa Melbourne Gaol noong 1880.
Isang larawan ni Kelly na ipininta ng Australyanong alagad ng sining na si Sidney Nolan ang naibenta noong 2010 sa halagang AU$5.4 na mga milyon, ang pinakamataas na presyong ibinayad para sa isang dibuhong Australyano.
Scisciano
Ang Scisciano ay isang komuna (munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Napoles sa rehiyon ng Campania sa Italya, na matatagpuan mga 20 km hilagang-silangan ng Napoles. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 5,166 at sakop na 5.5 km2. Ang munisipalidad ng Scisciano ay naglalaman ng mga frazione (mga pagkakahati, pangunahin na mga nayon at baryo) ng San Martino, Palazzuolo, Spartimento, at Frocia.
May hangganan ang Scisciano sa mga sumusunod na munisipalidad: Marigliano, Nola, San Vitaliano, Saviano, atSomma Vesuviana.
Kalusugang pang-isipan
thumb|Mayroong mga emosyonal na karamdaman na nakakaapekto sa mga gumagamit ng kapangyarihan sa alinman sa mga anyo nito, bukod sa kung saan namamalagi ang hubris syndrome, megalomania, hamartia o narcissism. Ang kalusugang pang-isipan ay naglalarawan ng isang antas ng kapakanan na pangsikolohiya, o ng isang kawalan ng isang diperensiyang pang-isipan. Magmula sa pananaw ng 'sikolohiyang positibo' o 'holismo', ang kalusugang pang-isipan ay maaaring magbilang ng kakayahan ng isang indibiduwal na masiyahan sa pamumuhay, at makalikha ng isang paninimbang o balanse sa pagitan ng mga gawaing pampamumuhay at ng pagpupunyaging makapagkamit ng resiliyensiyang pangsikolohiya. Ang kalusugang pang-isipan ay maaari ring bigyan ng kahulugan bilang isang pagpapahayag ng damdamin, at bilang nagpapahiwatig ng isang matagumpay na pakikibagay o pakikiangkop sa isang kasaklawan ng mga paghingi o paghiling.
Binibigyang kahulugan ng Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan ang kalusugang pang-isipan bilang isang katayuang pangkapakanan kung saan ang isang tao ay nakauunawa sa kaniyang sariling mga kakayahan, nakakaangkop sa karaniwang mga kabalisaan sa pamumuhay, nakakagawa nang marami at mabunga, at nakakapag-ambag sa kaniyang pamayanan." Dating nasabi na walang ni isang "opisyal" na kahulugan ng kalusugang pang-isipan. Ang mga kaibahang pangkultura, mga pagsisiyasat na pampaksa, at nagtatalu-talong mga teoriyang pamprupesyon ay nakakaapektong lahat sa kung paano binibigyan ng kahulugan ang "kalusugang pang-isipan". Mayroong iba't ibang mga uri ng mga suliraning pangkalusugang pang-isipan, na ang ilan sa mga ito ay pangkaraniwan, katulad ng depresyon at dipersensiyang pampag-aalala, at ang ilan ay hindi naman pangkaraniwan, katulad ng iskisoprenya at disordeng bipolar.
Sa pinaka kamakailan lamang, ang larangan ng Kalusugang Pang-isipan na Pangglobo ay lumitaw, na binigyan ng kahulugan bilang ang pook ng pag-aaraln, pananaliksik at pagsasagawa na naglalagay ng isang pagpapauna sa pagpapainam ng kalusugang pang-isipan at pagkakamit ng pagkamarapat ng kalusugang pang-isipan para sa lahat ng mga tao sa buong mundo.
Polaveno
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Polaveno (Bresciano: Polàen) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia, sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya. Ang mga karatig na komuna ay Sarezzo, Iseo, Ome, at Sulzano.
Kasaysayan
Noong nakaraan, ang Polaveno ay isang awtonomong huridiksiyon, isang fief ng Avogadro na konde ng Zanano na tumanggap nito noong 1409 bilang regalo mula sa Pandolfo III Malatesta. Sa pagdating ng pamahalaan ng republikang Veneciano, pagkatapos ng Malatesta, nakuha ng mga Avogadro na ipagpalit ang kahariang ito sa mas mayaman sa Lumezzane, kaya bumalik ang Polaveno sa pagiging awtonomo at independyente, na nagsimulang maging kabilang sa parisukat ng Gussago.
Noong Pebrero 23, 1676, kasunod ng sunud-sunod na pagkamatay mula sa isang hindi pa nakikilalang sakit, nagpasya ang buong komunidad sa Polaveno na ipagdiwang ang alaala ng Dominikanong santong Pedro Martir sa isang kapistahan kung ito ay magpapatigil sa epidemya.
Hidetsugu Shibata
Si Hidetsugu Shibata (柴田 英嗣) ay isang komedyante sa bansang Hapon. Ipinanganak siya sa Shimizu-ku, Shizuoka, Prepektura ng Shizuoka.
Siya ay kinakatawan sa Production Jinrikisha. Siya ay isang ikatlong grado mula sa School JCA, isang paaralan ng pagsasanay sa talento para sa Jinrikisha.
Mga panlabas na link
Shibata, Hidetsugu Kaurian:Mga artista mula sa Hapon
Pansamantalang Pamahalaan ng Pilipinas (1986–1987)
Isang pansamantalang rebolusyonaryong pamahalaan ang itinatag sa Pilipinas kasunod ng People Power Revolution na nagwakas noong Pebrero 25, 1986. Inalis ng rebolusyon si Pangulong Ferdinand Marcos, na namuno bilang diktador, sa pwesto at iniluklok si Corazon Aquino bilang bagong pangulo ng bansa.
Kasaysayan
Ang Communist Party of the Philippines–New People's Army–National Democratic Front (CPP–NPA–NDF) ay nagpasimula ng pag-uusap para sa isang tigil-putukan kasunod ng pag-akyat ni Aquino sa pagkapangulo at pinuri ang rebolusyon noong 1986 para sa pagpapanumbalik ng mga kalayaang sibil at pagpapalaya sa 500 bilanggong pulitikal ngunit nanatiling maingat sa "Imperyalismo ng Estados Unidos" at mga pigura na itinuturing nitong mga reaksyunaryo sa loob ng militar ng Pilipinas.
Ang isang pansamantalang pamahalaan ay idineklara noong Marso 1986 ni Aquino sa pagpapatibay ng isang pansamantalang konstitusyon, na impormal na tinawag na "Freedom Constitution" ng kanyang administrasyon. Hindi siya opisyal na nagproklama ng "rebolusyonaryong gobyerno" na pinayuhan ng ilan sa kanyang mga katulong bilang masyadong nagpapasiklab. Inalis din ni Aquino ang Batasang Pambansa, ang pambansang lehislatura na dating dominado ng partido ni Marcos na Kilusang Bagong Lipunan, at inaangkin ang kapangyarihang pambatas para sa kanyang sarili. Pinalitan ng interim constitution ang 1973 constitution na pinagtibay noong administrasyon ni Marcos.
Si Aquino ay may malawak na personal na kapangyarihan sa ilalim ng pansamantalang konstitusyon. Kabilang dito ang kapangyarihang tanggalin at palitan ang mga opisyal ng lokal na pamahalaan sa panahon ng transisyon. Ang mga tagasuporta ng mga hakbang ni Aquino ay sumuporta sa halos ganap na kapangyarihang ibinigay ng pansamantalang konstitusyon kung kinakailangan upang ang "diktatoryal" na makinarya ni Marcos ay mabuwag habang ang mga kalaban ay nangangatuwiran na ang gayong mga kapangyarihan ay maaari ring gawing diktadura ang gobyerno ni Aquino. Ipinakita niya na ang isang regular na pamahalaan sa ilalim ng isang bagong konstitusyon ay ilalagay sa loob ng isang taon.
Itinatag ang Presidential Committee on Human Rights at ang Presidential Commission on Good Government, kung saan ang huli ay naatasang mag-imbestiga sa mga kaso ng graft and corruption at mabawi ang mga ill-gotten asset ng administrasyong Marcos at mga kaanib nito para sa gobyerno. Ang censorship ay pinaluwag, kung saan ang Movie and Television Review and Classification Board (MTRCB) halimbawa ay nasuri at iminungkahi na gumana bilang isang classification board sa halip bilang isang censorship body.
Ang vice presidential running mate ni Marcos noong 1986 elections, si Arturo Tolentino ay nagproklama sa kanyang sarili bilang acting president noong Hulyo 6, 1986, sa ilalim ng 1973 Constitution sa isang pagtatangkang kudeta na tumagal ng dalawang araw. Inalalayan siya ng mga sundalo sa Manila Hotel.
Ang draft ng konstitusyon na ipinasa ng ConCom noong Oktubre 12, 1986, at iniharap kay Pangulong Aquino pagkaraan ng tatlong araw. Ang draft ng konstitusyon ay sumailalim sa isang plebisito noong Pebrero 2, 1987. Ang mga resulta ng plebisito ay inihayag noong Pebrero 11, 1987, na may 16,622,111 o 76.30% ng mga botante na pabor sa draft. Ang 1987 Konstitusyon ng Pilipinas ay inihayag bilang niratipikahan sa parehong araw.
Gobyerno
Ang Pansamantalang Pamahalaan ng Pilipinas noong 1986 hanggang 1987 ay gumanap bilang isang Pansamantalang rebolusyonaryong pamahalaan, bagama't hindi kailanman opisyal na nailalarawan bilang ganoon. Ang legislative powers sa ilalim ng provisional government ay ginamit ng Pangulo sa pagtanggal ng Batasang Pambansa.
Kisapmata
Ang kisapmata ay maaring tumukoy sa:
Friul-Venecia Julia
Ang Friul-Venecia Julia o Friuli-Venezia Giulia (Furlánia–Júliai Velence, Friaul–Julisch Venetien) ay isa sa mga 20 rehiyon ng Italya, at isa sa limang rehiyong nagsasarili na may natatanging batas. Ang kabesera ay Trieste.
Ang rehiyon ay tinatawag na Friûl Vignesie Julie sa Friulano, Furlanija Julijska krajina sa Eslobeno, at Friaul Julisch Venetien sa Aleman, tatlong wikang sinasalita sa rehiyon. Ang lungsod ng Venecia (Venezia sa Italyano) ay wala sa rehiyong ito, sa kabila ng pangalan.
Ang Friuli-Venezia Giulia ay may lawak na 7,924 km2 at humigit-kumulang 1.2 milyong naninirahan. Isang natural na pagbubukas sa dagat para sa maraming bansa sa gitnang Europa, ang rehiyon ay dinadaanan ng mga pangunahing ruta ng transportasyon sa pagitan ng silangan at kanluran ng Katimugang Europa. Sinasaklaw nito ang historikal-heograpikal na rehiyon ng Friuli at isang maliit na bahagi ng makasaysayang rehiyon ng Venezia Giulia – kilala rin sa Ingles bilang Julian March – bawat isa ay may sariling natatanging kasaysayan, tradisyon, at pagkakakilanlan.
Baldissero Torinese
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang Baldissero Torinese ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Turin sa rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 9 km silangan ng Turin.
Ang Baldissero Torinese ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Castiglione Torinese, Torino, San Mauro Torinese, Pavarolo, Pino Torinese, at Chieri.
Ang Baldissero Torinese ay kakambal sa Grude (Bosnia at Herzegovina) mula noong 2002.
Mga pag-uulit
Ang kapistahan ng santong patron, San Julian ng Brioude, ay ipinagdiriwang tuwing Agosto 28. Ang "Pista ng Ubas" ay ipinagdiriwang sa unang Linggo ng Oktubre, habang ang "Pista ng Presa" (Festa dle fròle sa diyalektong Piamontes) ay ginaganap sa nayon ng Rivodora sa huling Linggo ng Mayo o unang Hunyo.
Ang frazione ng Rivodora
Ang bayan ay umuunlad sa Lambak Rio Dora, na pinangungunahan ng isang malaking villa sa ika-19 na siglo.
Formigine
Ang Formigine (Modenese: Furméżen) ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Modena, Emilia-Romaña, Italya. Noong 2007 ang Formigine ay may tinatayang populasyon na 31,643.
Kasaysayan
Ang Boi ay isang tribong Selta na nanirahan sa teritoryo noong 400 BK at ginawa nilang sentro ng kanilang pamayanan ang lugar sa pagitan ng Taro at Rino. Sa pananakop ng mga Romano sa Galia Cisalpina nagsimula ang proseso ng Latinisasyon ng mga Selta o Selta-Ligure, at sa panahong iyon ay buhat ang pagsilang ng lokal na wika na kabilang sa pangkat ng wikang Gallo-Romansa. Ang iba't ibang mga pamayanan ay nag-iwan ng iba't ibang mga bakas na nagsasabi sa kanilang kasaysayan at ang mga arkeolohikong paghuhukay ng mga nakaraang taon ay nagbigay-liwanag sa mga bagong natuklasan at nagbigay-daan sa mga mananaliksik na buuin muli ang kasaysayan ng panahong iyon.
Ang Formigine ay nagmula sa pundasyon ng kastilyo nito noong 1201 ng Komuna ng Modena, bilang isang depensa laban sa Reggio Emilia, sa panahon ng isang digmaang nagsimula sa kontrol ng tubig upang maiparating sa maraming kanal na mula sa ilog Secchia. Noong 1395 ay ibinigay ng fief nito ni Niccolò III d'Este kay Marco Pio, panginoon ng Carpi.
Dambel
thumb|right|Isang pares ng mga dambel na nababago ang mga timbang. Sa larawang ito, ipinapakitang may nakakabit na mga platong may bigat na 2 kilogramo sa mga dambel.
Mga sanggunian
Kaurian:Gamit Kaurian:Ehersisyo
Banchette
Ang Banchette ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Ivrea, Fiorano Canavese, Salerano Canavese, Samone, at Pavone Canavese.
Futbol
Ang pangunahing koponan ng football ng "A.S.D. Banchette Ivrea" ay naglalaro sa Banchette, na naglalaro sa Piedmontese at Aosta Valley Promozione pangkat B at naglalaro ng mga laban nito sa isang pasilidad na may 800 upuan. Ang mga kulay ng club ay asul at pula.
Ipinanganak ito noong 2015 mula sa pagsasama ng USD Banchette at Ivrea Calcio.
Kakambal na bayan — kinakapatid na lungsod
Ang Banchette ay kakambal sa:
Leonard Kniaseff
Ang Bundok Leonard Kniaseff, o simpleng Leonard Kniaseff (o Leonard Kniazeff), ay isang stratovolcano sa pagitan ng mga munisipalidad ng Mabini at Maco sa lalawigan ng Davao de Oro, pulo ng Mindanao, Pilipinas. Mayroon itong 203-kilometrong (126 mi) diameter na kaldera na lawa na tinatawag na Lake Leonard. Ang Amacan Thermal Area ay matatagpuan 5 aerial kilometros timog-kanluran ng Lake Leonard. Ang Leonard Kniaseff ay isa sa mga aktibong bulkan sa Pilipinas, na bahagi ng Singsing ng Apoy ng Pasipiko.
Balarila ng Wikang Espanyol
Ito ang Balarila ng Wikang Espanyol, na isang wikang Romanse na nagmula sa hilagang gitnang bahagi ng Espanya at ginagamit na siya ngayon sa kabuuan ng naturang bansa, sa halos dalawampung bansa sa mga Amerika, at sa Ginea Ekwatoryal.
Isa ang Espanyol sa mga bernakular sa Europa na nagkaroon ng kasunduang pambalarila, ang Gramática de la lengua castellana (Balarila ng wikang Kastila) na isinulat noong 1492 ng dalubwikang Andalus na si Antonio de Nebrija at iniharap kay Isabela I ng Kastilya sa Salamanka.
Nakagisnang iniaatas ng Real Academia Española (RAE) ang mga pamantayang tuntunin sa wikang Espanyol, maging sa palabaybayan o ortograpiya nito.
Kapansin-pansing kakaunti lang ang mga pinagkaibang pang-pormal ng Peninsular at Amerikanong Espanyol, at hindi mahihirapan sa pormal na pananalita ng iba ang sino mang natuto ng wikain ng isang lugar na iyon; ganoon pa man, magkakaiba-iba ang pagbigkas, maging sa balarila at talasalitaan.
Pandiwa
Nabibilang ang bawat pandiwang Espanyol sa isa sa tatlong uri ng anyo na binibigyang-katangian ng mga pawatas na nagtatapos sa -ar, -er at -ir (na minsan ding tinatawag na una, ikalawa at ikatlong pagbabanghay na naaayon sa mga nabanggit na tatlo).
Mayroong siyam na indikatibong panauhan (indicative tense) na mayroong higit-kumulang na direktang katumbas sa Espanyol: ang pangkasalukuyang panauhan ('Nalakad ako'; Yo ando), ang preterito ('Naglakad ako'; Yo anduve), ang di-perpekto (Yo andaba o Yo solía andar), ang kasalukuyang perpekto ('Nakapag-lakad ako'; Yo he andado), ang pangnagdaang perpekto — na tinatawag ding pluperpekto (Yo había andado), ang panghinaharap ('Maglalakad ako'; Yo andaré), ang panghinaharap na perpekto ('Makakapag-lakad ako'; Yo habré andado), ang kondisyonal ('Maglalakad sana ako'; Yo andaría) at ang kondisyonal na perpekto ('Makakapag-lakad sana ako'; 'Yo habría andado').
Karamihan sa mga wikain o diyalekto, ang bawat panauhang pang-pandiwa ay mayroong anim na anyo, na nagbabago-nago mula sa una, pangalawa, at pangatlong katauhan at para sa pang-isahan at pangmaramihang bilang. Sa ikalawang katauhan, pinapanatili sa Espanyol ang tinatawag na "Pagkakaibang T-V" sa pagitan ng pamilyar at pormal na modo ng pagbibigay-tugon. Ang mga panghalip sa pormal na ikalawang katauhan (usted 'ikaw po', ustedes 'kayo po') ay nakahanay sa ikatlong katauhan ng mga anyong pandiwa.
Ginagamit ang ikalawang katauhang pamilyar na pangmaramihan sa maraming lugar sa Espanya na may panghalip na vosotros ('kayo') at ang mga anyo ng pandiwang na nakabanghay dito (hal. coméis 'nakain kayo'), habang sa Espanyol ng Amerika Latina ay nakapaloob sa pormal na ikalawang katauhang pangmaramihan (hal. ustedes comen 'nakain po kayo'). Ibig sabihin, sa Amerika Latin ay hindi naka-panatili sa anyong pangmaramihan ang pagkakaibang pamilyar/pormal sa ikalawang katauhan.