cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cretaceous
Mga pagkakabuo ng bato
Ang mataas na eustatikong lebel ng dagat at katamtamang init na klima ng Kretasyoso ay nangangahulugang ang isang malaking sakop ng mga kontinente ay natatakpan ng isang katamtamang init na mga mabababaw na dagat. Ang Kretasyoso ay ipinangalan sa ekstensibong mga deposito ng chalk ng panahong ito sa Europa ngunit sa maraming mga bahagi ng mundo, ang sistemang Cretaceous ay binubuo sa karamihang bahagi ng mga marinong batong apog na isang uri ng bato na nabubuo sa katamtamang init at mga sirkunstansiyang mababaw na marino. Sanhi ng mataas na lebel ng dagat, may isang ekstensibong espasyong akomodasyon para sa sedimentasyon upang ang mga makakapal na deposito ay mabuo. Dahil sa relatibong batang edad at malaking kakapalan ng sistema, ang mga batong Cretaceous ay nakausli sa maraming mga lugar sa buong mundo. Ang chalk ay isang uri ng bato na karakterisiko ng(ngunit hindi limitado sa) Cretaceous. Ito ay binubuo ng mga coccolith at mikroskopikong maliit na mga kalansay na kalsito ng mga coccolithophore na isang uri ng algae na yumabong sa mga dagat na Cretaceous. Sa hilagang kanluranin ng Europa, ang mga depositong chalk mula sa Itaas na Cretaceous ay karakteristiko ng pangkat Chalk na bumubuo ng mga puting talampas ng Dover sa timog baybayin ng Inglater at mga katulad na talampas sa baybayin ng Normandy sa Pransiya. Ang pangkat ay matatagpuan sa Inglater, hilagaang Pransiya at mga mababang ansa, hilagaang Alemanya, Denmark at sa subsurpasiyo ng katimugang bahai ng Dagat Hilaga. Ang chalk ay madaling makokonsolida at ang pangkat Chalk ay binubuo ng mga maluwag na sedimento sa maraming mga lugar. Ang pangkat ay may mga ibang batong apog at mga arenita. Kabilang sa mga fossil na nilalaman nito ang mga dagat urchin, mga belemnita, mga ammonita at mga reptilya ng dagat gaya ng Mosasaurus. Sa katimugang Europa, ang Cretaceous ay karaniwang isang sistemang marino na binubuo ng kompetenteng mga kama ng batong apog o mga inkompetenteng mga marl. Dahil ang mga kadenang bundok na Alpine ay hindi pa umiiral sa panahong Cretaceous, ang mga depositong ito ay nabuo sa katimugang gilid ng shelf na kontinental ng Europa sa marhin ng Karagatang Tethys. Ang stagnasyon ng mga kuryente malalalim na mga dagat sa Gitnang Cretaceous ay nagsanhi ng anoksikong kondisyon sa katubigan ng dagat. Sa maraming mga lugar sa buong mundo, ang isang maitim na anoksikong mga shale ay nabuo sa interbal na ito. Ang mga shale na ito ay mahalagang pinagkukunang bato para sa langis at gaas halimbawa sa subsurpasiyo ng Dagat Hilaga.
Paleoheograpiya
Sa panahong Cretaceous, ang huling Paleozoic hanggang simulang Mesosoiko, kinumpleto ng superkontinente na Pangaea ang tektonikang paghahati nito sa kasalukuyang panahong mga kontinente bagaman ang mga posisyon nito ay malaking iba sa panahong ito. Habang ang Karagatang Atlantiko ay lumalapad, ang konberhenteng marhin na mga oroheniya na nagsimula noong panahong Hurasiko ay nagptuloy sa Kordilyerang Hilagang Amerika dahil ang oreheniyang Nevadan ay sinundan ng mga oroheniyang Sevier at Laramide. Bagaman ang Gondwana ay buo pa rin pagsisimula ng Cretaceous, ito ay nahati habang ang Timog Amerika, Antarctica at Australia ay nahating papalayo sa Aprika bagaman ang India at Madagascar ay nanatiling magkakabit sa bawat isa. Dahil dito, ang mga karagatang Timog Atlantiko at Karagatang Indiyano ay bagong nabuo. Ang gayong aktibong paghahati ay nagtaas ng malalaking kadeng pang-ilalim na dagat na mga kabundukuan sa kahabaan ng mga welt na nagtataas ng eustatikong mga lebel ng dagat sa buong mundo. Ang mga malalawak na mga mababaw na mga dagat ay sumulong papatawid sa sentral Hilagang Amerika(ang Kanluraning Panloob na daangdagat) at Europa at pagkatapos ay umurong sa huli ng panahon na nag-iiwan ng makapal na mga depositong marino sa pagitan ng mga kamang coal. Sa rurok ng transgresyon sa panahong Cretaceous, isang tatlo ng kasalukuyang sakop ng lupain ng mundo ay lumubog. Ang Cretaceous ay makatwirang sikat sa batong chalk nito. Ang katunayan, ang mas maraming chalk ay nabuo sa panahong Cretaceous kesa sa anumang panahon ng epoch na Phanerozoic. Ang gawaing ridge na Gitnang Karagatan o ang sirkulasyon ng alat tubig hanggang sa mga lumaking ridge ay nagpayam ng karagatan sa kalsiyum. Ito ay gumawa sa mga karagatan na mas saturado gayundin ay nagpataas ng pagiging makakuha nang biolohiko ng mga elemento para sa kalkareyosong nanoplankton. ANg mga malawakang karbonatang ito at iba pang mga depositong sedimentaryo ay gumagawa sa rekord ng batong Cretaceous na lalong mahusay. Ang sikat na mga pormasyon mula sa Hilagang Amerika ay kinabibilangan ng mayamang mga marinong fossil ng Chalk na Mausok na Bundo ng Kansa at mga faunang pang-luapin ng Pormasyong Hell Creek sa Huling Cretaceous. Ang ibang mga mahahalagang pagkakalantad ng Huling Cretaceous ay nangyari sa Europa (halimabawa ang Weald, Tsina). Sa area ng ngayong India, ang mga malalaknig kamang lava ng mga Trap na Deccan ay sumabog sa Huling Cretaceous at Simulang Paleoseno.
Klima
Ang epoch na Berriasian ay nagpapakita ng kagawiang paglalamig na nakita sa huling epoch na Hurasiko. May ebidensiya na ang mga pagbagsak ng niyebe ay karanian sa mga mas mataas na latitudo at ang mga tropiko ay naging mas basa kesa sa mga panahong Triasiko at Hurasiko. Gayunpaman, ang glasiasyon(pagyeyelo) ay limitado sa mga glasyer na alipin sa ilang mga matataas na latitudo bagaman ang mga pang-panahong niyebe ay maaaring umiral sa mas malayong timog. Ang pagrarapto ng yelo ng mga bato sa mga kapaligirang marino ay nangyari sa halos panahon ng Cretaceous ngunit ang ebidensiya ng deposisyon ng direkta mula sa mga glasyer ay limitado sa Simulang Cretaceous ng Basin na Eromanga sa katimugang Australia. Gayunpaman, pagkatapos ng wakas ng Berriasian, ang mga temperatura ay muling tumaas at ang mga kondisyong ito ay halos hindi nagbabago hanggang sa wakas ng panahong ito. Ang kagawiang ito ay sanhi ng masidhing gawaing pang-bulkano na lumikha ng malalaking mga kantidad ng karbon dioksido. Ang produksiyon ng malalaking mga kantidad ng magma na iba't ibang itinuro sa mga plumang mantel o sa mga ekstensiyal na tektonikang plato ay karagdagang nagpataas ng mga lebel ng dagat upang ang mga malalaking area ng mga krustong kontinental ay natatakpan ng mababaw na mga dagat. Ang Karagatang Tethys na nagdudugtong sa mga dagat tropiko mula sa silangan hanggang kanluran ay tumulong rin sa katamtamang pag-iinit ng klimang pandaigdigan. Ang umangko sa katamtamang init na mga fossil na halaman ay alam mula sa mga lokalidad na kasinglayo ng Alaska at Greendland samantalang ang mga fossil ng mga dinosauro ay natagpuan sa loob ng 15 digri ng timog polo sa panahong Cretaceous. Ang isang napakamahinahong gradientong temperatura mula sa ekwador hanggang sa mga polo ay nangangahulugang mas mahinang mga hanging pandaigdigan na nag-aambag sa kaunting pag-uupwell at mas stagnanteng mga karagatan kesa sa kasalukuyan. Ito ay binibigyang ebidensiya ng malawakang itim na pagdedeposito ng shale at kadalasang mga pangyayaring anoksiko. Ang mga core na sedimento ay nagpapakita ang tropikong temperatura ng surpasiyo ng dagat ay maaaring maikling katamtamang init bilang 42 °C (107 °F), 17 °C ( 31 °F) na mas katamtamang init kesa sa kasalukuyan at ang mga ito ay may aberaheng mga 37 °C (99 °F). Samantala, ang mga temperatura ng malalalim na karagatan ay mga 15 hanggang 20 °C (27 to 36 °F) na mas mataas kesa temperatura sa kasalukuyan.
Flora
Ang mga namumulaklak na mga halaman(mga angiosperma) ay kumalat sa panahogn ito bagaman ang mga ito ay hindi naging nananaig hanggang sa yugtong Campanian na malapit sa wakas ng epoch. Ang ebolusyon ng mga ito ay tinulungan ng paglitaw ng mga unang bubuyog. Ang katunayan, ang mga angiosperma at mga insekto ay isang mahusay na halimbaw ng kapwa ebolusyon. Ang unang mga kinatawan ng maraming mga madahong puno kabilang ang mga igos, platanus at mga magnolia ay lumitaw sa panahong Cretaceous. Sa parehong panahon, ang ilang mas naunang mga Mesosoikong mga gymnsperm tulad ng mga konipero ay patuloy na yumabong. Ang mga pehuén (monkey puzzle trees na Araucaria) at iba pang mga konipero ay kilalang sagana at malaganap. Ang ilang mga order ng fern gaya ng Gleicheniales ay lumitaw sa fossil rekord sa Cretaceous at nagkamit ng simulang malawakang distribusyon. Ang taksang Gymnosperm tulad ng Bennettitales ay namatay bago ang wakas ng panahong ito.
Faunang pang-lupain
Sa lupain, ang mga mamalya ay isang maliit at relatibo pa ring maliit na bahagi ng fauna. Ang sinaunang mga mamalyang marsupyal ay nag-ebolb sa Simulang Cretaceous na ang mga tunay na placental ay lumitaw sa Huling Cretaceous. Ang fauna ay pinananaigan ng mga reptilyang arkosauro lalo na ang mga dinosauro na nasa pinaka dibersong yugto nito. Ang mga pterosaur ay karaniwan sa simula at gitnang Cretaceous ngunit habang ang Cretaceous ay nagpapatuloy, ang mga ito ay naharap sa papalagong kompetisyon mula sa radiasyong pag-aangkop ng mga ibon at sa wakas ng panahong ito, ang tanging dalawang mataas na espesyalisadong mga pamilya nito ang nanatili. Ang lagerstätte na Liaoning (Chaomidianzi formation) sa Tsina ay nagbibigay ng isang sulyap ng buhay sa Simulang Cretaceous kung saan ang mga naingatang labi ng maraming mga uri ng maliliit na mga dinosauro, mga ibon at mga mamalya ay natagapuan. Ang mga dinosaurong coelurosauro na natagpuan doon ay kumakatawan sa mga uri ng pangkat ng Maniraptora na fossil na transisyonal sa pagitan ng mga dinosauro at ibon at kilala sa pagkakaron ng mga tulad ng buhok na mga balahibo. Ang mga insekto ay nagdibersipika sa panahong Cretaceous at ang pinakamatandang alam na mga langgam, mga anay at ilang mga lepidoptera na katulad ng mga paru-paro at mga mariposa ay lumitaw. Ang mga aphid, mga tipaklong at mga gall wasp ay lumitaw.
Marinong fauna
Sa mga dagat, ang mga ray, mga modernong pating at mga teleosta ay naging karaniwan. Ang mga marinong reptilya ay kinabibilangan ng mga ichthyosauro sa simula at gitnang Cretaceous (na naging ekstinto sa pangyayaring ekstinsiyong Cenomanian-Turonina sa huli ng Cretaceous), mga plesiosauro sa buong panahong Cretaceous at mga mosasauro na lumitaw sa Huling Cretaceous. Ang Baculite na isang henus ng ammonita na may tuwid na shell ay yumabong sa mga dagat kasama ng mga nagtatayo ng reef na mga rudistang tulya. Ang mga Hesperornithiformes ay hindi nakakalipad na sumisid sa dagat na mga ibon na lumangoy ng tulad ng mga grebe. Ang Globotruncanid Foraminifera at mga echinoderma gaya ng mga dagat urchin atdagat bituin ay yumabong. Ang unang radiasyong pag-aangkop ng mga diatoma(na pangkalahatang siliseyoso kesa sa kalkareyoso) sa mga karagatan ay lumitaw sa Cretaceous. Ang mga sariwang tubig na diatoma ay hindi lumitaw hanggang sa Mioseno lamang. Ang panahong Cretaceous ay mahalaga ring interbal sa ebolusyon ng bioerosyon na produksiyon ng mga pagbubutas at pagkakaskas sa mga bato, matigas na lupain at mga shell. (Taylor and Wilson, 2003).
Araw ng Kagitingan
Ang Araw ng Kagitingan o kilala rin bilang Araw ng Bataan o Araw ng Bataan at Corregidor, ay isang pagtalima sa Pilipinas kung saan ginugunita ang pagbagsak ng Bataan noong ika-9 ng Abril 1942 sa kasagsagan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.
Kasaysayan
Nang bukang-liwayway ng ika-9 ng Abril taong 1942, taliwas sa utos nina Heneral Douglas MacArthur at Jonathan Wainwright, ay isinuko ni Komandante Heneral Edward P. King, Jr., pinuno ng puwersa ng Luzon sa Bataan, ang mahigit 76,000 nagugutom at nagkakasakit na mga sundalo (67,000 Pilipino, 1,000 Pilipinong Intsik, at 11,796 Amerikano), sa tropang Hapones.
Sinamsam ang mga pag-aari ng karamihan sa mga bilanggo ng digmaan bago sapilitang pinagmartsa sa 140 kilometro (90 milya) na tinawag na Martsa ng Kamatayan sa Bataan patungo sa Kampo ng O'Donnell sa Capas, Tarlac. Libo-libo ang namatay sa martsa dahil sa pagkauhaw, matinding init, mga tinamong sugat at pagpatay ng mga Hapon sa mga mahihina na habang naglalakad at pilit na isiniksik sa isang tren patungo sa kulungan.
Cretaceous
Pangyayaring ekstinsiyong sa Wakas ng Cretaceous
Sa mga pamayanang batis, ang ilang mga pangkat ng hayop ay naging ekstinto. Ang mga pamayanang batis ay mas kaunting umaasa sa pagkain mula sa mga buhay na halaman at mas marami sa detritus na natatangay mula sa lupain. Ang mga katulad ngunit mas komplikadong mga paterno ay natagpuoan sa mga karagatan. Ang ekstinsiyon ay mas malala sa mga hayop na namumuhay sa sonang Pelahiko kesa sa mga hayop na namumuhay sa sahig ng dagat. Ang mga sa kolumn ng tubig ay halos buong nakasalalay sa pangunahing produksiyon mula sa mga nabubuhay na phytoplankton samantalang ang mga hayop na nabubuhay sa sahig ng karagatan ay kumkain ng detritus o maaaring lumipat pagkain ng detritus. Ang pinakamalaking humihinga ng hanging mga nakaligtas sa pangyayaring ekstinsiyon na mga crocodilian at mga champsosauro ay mga semi-akwatiko at may paglapit sa detritus. Ang mga modernong crocodilian ay maaaring mamuhay bilang mga naghahanap ng mga itinapong materya at maaaring magpatuloy ng mga buwan nang walang pagkain o pumasok sa hibernasyon nang ang mga kondisyon ay hindi kanais nais. Ang mga batang supling nito ay maliit, mabagal na lumalaki at malaking kumakain sa mga inbertebrata at mga patay na organismo o pragmento ng mga organismo para sa unang mga ilang taon nito. Ang mga katangiang ito ay nauugnay sa pagpapatuloy ng mga crocodilian sa wakas ng Cretaceous.
Araw ng Kagitingan
Kasaysayan
Ang ibang pinalad na maisakay sa mga trak patungo sa San Fernando, Pampanga ay kinailangan ding maglakad ng karagdagang 25 na milya. Walang awang pinapalo ang mga bilanggo at kadalasan ay hindi binibigyan ng inumin at pagkain. Ang mga naiiwan ay pinapatay o iniiwan na lamang hanggang mamatay.
Ang 54,000 ng 76,000 lamang ng mga bilanggo ang nakaabot sa kanilang patutunguhan; mahirap tukuyin ang tiyak na bilang ng mga namatay sapagkat maraming mga nahuli ang nakatakas mula sa mga bantay na mga Hapon. Tinatayang may 5,000–10,000 Pilipino at 600–650 Amerikanong bilanggo ng digmaan ang namatay bago pa nila marating ang Kampo ng O'Donnell.
Lalawigan ng Van
Ang Lalawigan ng Van (Kurdo: Wan) (Armenyo: Վան, Van ili, ) ay isang lalawigan sa silangang Turkiya, sa pagitan ng Lawa ng Van at ang hangganan ng Iran. Mayroon itong sukat na 19,069 km2 at may populasyon ng 1,035,418 noong huling bahagi ng 2010. Ang mga katabing lalawigan ay ang Bitlis sa kanluran, Siirt sa timog-kanluran, Şırnak at Hakkâri sa timog, at Ağrı sa hilaga. Ang kabisera ay ang lungsod ng Van. Ang mayorya ng populasyon ng lalawigan ay mga Kurdo, at may isang malaking minorya ng mga Azerbaijani (Küresünni).
Mga distrito
• Bahçesaray
• Başkale
• Çaldıran
• Çatak
• Edremit
• Gevaş
• Gürpınar
• İpekyolu
• Muradiye
• Özalp
• Saray
• Tuşpa
Buwitre
Ang mga buwitre o Vulture ay mga ibong nanginginain ng bangkay o patay nang mga hayop. Natatagpuan ang mga buwitre sa bawat kontinente maliban na lamang sa Antartiko at Oceania. Isang partikular na katangian ng maraming mga buwitre ang pagkakaroon ng kalbong ulo, na walang mga balahibo. Ipinapakita ng mga pananaliksik na maaaring may malaking pagganap ang nakalitaw o lantad na balat ng mga ibong ito sa termoregulasyon o pagtimpla ng init o temperatura ng katawan.
Tinatawag na "lamay" (wake sa Ingles) ang isang pangkat ng mga buwitre. Ang salitang Geier (nagmula sa wikang Aleman) ay walang tiyak na kahulugan sa ornitolohiya, at paminsan-minsang ginagamit upang tukuyin ang isang buwitre sa wikang Ingles, katulad ng sa ilang panulaan.
Pangkalahatang halalan sa Pilipinas, 1961
Ang Halalan sa pagkapangulo, mga mambabatas at lokal na opisyal na ginanap noong Nobyembre 14 taong 1961 sa Pilipinas. Ang nakaluklok na pangulo na si Carlos P. Garcia ay natalo para makakuha ng ikalawang buong termino bilang Pangulo kay Pangalawang Pangulong Diosdado Macapagal. Ang kasama niya na si Senador Sergio Osmeña Jr. ay natalo kay Senador Emmanuel Pelaez. Anim na kandidato sa pagkapangulo subalit ang apat dito ay nadeklarang pang-gulong kandidato lamang. Ito ang kaisa-isang pagkakataon na ang nakaluklok na pangulo ay natalo ng pangalawang pangulo.
Pangulo
Pinal na Opisyal na bilang nang Kongreso
Pangalawang Pangulo
Pinal na Opisyal na bilang nang Kongreso
Mga panlabas na Kawing
Kaurian:Halalan sa Pilipinas
Pagbubuno sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2005
Ang Pagbubuno sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2005 ay ginanap sa Himnasyo ng San Andres sa San Andres, Lungsod ng Maynila, Pilipinas.
Nihilismo
Ang nihilismo (mula sa Lating nihil, nangangahulugang "wala") ay ang paniniwala na walang kabuluhan ang lahat ng mga pag-iral. Tumutukoy din ito sa paniniwalang napakasama ng umiiral na mga prinsipyo o mga sistema ng politika at relihiyon kaya't dapat wasakin ang mga ito. Ipinapaliwanag nito na kailangang sirain ang mga institusyong pampolitika at panglipunan para matiyak ang pagsulong patungo sa kinabukasan. Bilang isang doktrina, sinasabi sa nihilismo na hindi totoo ang anumang bagay, kaya't walang mga bagay na maaaring malaman o maaaring maipaabot-alam. Itinatanggi ng nihilismo na mayroong pagkakaiba-iba ang mga pagpapahalagang pangmoralidad at ang kusang pagpapabulaan sa lahat ng paniniwalang nauukol sa moralidad. Sa maikling pananalita, mailalarawan ito bilang isang "masidhi o sukdulang anyo ng radikalismo". Noong mga dekada ng 1860 at ng 1870, ito ang doktrina ng ilang mga taong matatalino sa Rusya, mga Rusong nagsitangging talimain ang anumang kapangyarihan, subalit kumatig sa kanilang pansari-sariling mga kapakanan (ang diwa ng indibiduwalismo), at pati na sa paggamit ng terorismo kapag kailangan.
Lalawigan ng Balıkesir
Ang Lalawigan ng Balıkesir ay isang lalawigan sa Turkiya na may baybayin sa parehong Dagat ng Marmara at ang Dagat Egeo. Katabi ito ng mga lalawigan ng Çanakkale sa kanluran, İzmir sa timog-kanluran, Manisa sa timog, Kütahya sa timog-silangan, at Bursa sa silangan. Ang panlalawigang kabisera nito ay ang lungsod ng Balıkesir.
Mga distrito
• Altıeylül
• Ayvalık
• Balya
• Bandırma
• Bigadiç
• Burhaniye
Po-on Isang Nobela
Ang Po-on Isang Nobela ay isang nobela ng Pilipinong manunulat sa wikang Ingles na si Francisco Sionil José. Ito ang pamagat ng mahabang salaysaying ito nang maisalin ito sa wikang Tagalog. Sa Pilipinas, Po-on A Novel ang orihinal na pamagat nito sa Ingles. Sa Estados Unidos, at para sa iba pang mga bansang nakapagsasalita ng Ingles, kilala ang akdang ito bilang Dusk A Novel, na nangangahulugang takip-silim o dapit-hapon.
Lalawigan ng Balıkesir
Mga distrito
• Dursunbey
Lalawigan ng Bilecik
Ang Lalawigan ng Bilecik ay isang lalawigan sa Turkiya na matatagpuan sa gitnang-kanluran ng bansa. Nasa hagganan nito ang Bursa sa kanluran, Kocaeli at Sakarya sa hilaga, Bolu sa silangan, Eskişehir sa timog-silangan at Kütahya sa timog, na sinasakop ang sukat na 4,307 km2
Lalawigan ng Balıkesir
Mga distrito
• Erdek
Po-on Isang Nobela
Ito ang simula ng tinatawag na saga ng Rosales, Pangasinan (Rosales saga) ng may limang bahagi, na kapwa mga nobela rin. Binubuo ang saga ng Rosales ng The Pretenders, Tree, My Brother, My Executioner, Mass, at Po-on. Dito sa Po-on nagsimula ang mga karanasan at kuwento hinggil sa mga salinlahi ng mga mag-anak na Samson, simula kay Eustaqio “Istak” Samson, isang magsasakang sumapi sa pwersa ng mga rebelde. Tinatalakay nito ang buhay ng mga pinag-ugatan ng salinlahi ng isang mag-anak, na kinasasaliwan ng tunay at mayamang kasaysayan ng bansang Pilipinas. Ang Po-on ang pinakauna sa mga nobelang bumubuo sa saga ng Rosales.
Buhay sa nobelang ito ang mga diwa ng mga pangyayari noong may kapayapaan, digmaan, ang katayuan ng mga mahihirap at may-kaya, at maging ng mga may pribilehiyo at kapangyarihan at yung mayroong kalayaan at karapatan. Maikli lamang at panandalian ang naging kasiyahan sa puso ni Istak nang makamit ng bansang Pilipinas ang kalayaan mula sa Pilipinas noong kaniyang kapanahunan, sapagkat napalitan lamang ang mga Kastila ng mga bagong dayuhang mula sa Estados Unidos, ang panahon pagkatapos ng Digmaang Kastila-Amerikano, isang yugto sa kasaysayan ng Estados Unidos na hindi karaniwang binabalikan para talakayin o muling isalaysay. Ito ang ginawa ni José sa loob ng nobelang Po-on, kasama ang pagbubukas ng pinto tungkol sa epektong panlipunan at pangkaisipan na natamo ng mga mamamayang napailalim sa pananakop at paniniil.
Lalawigan ng Bilecik
Mga distrito
Nahahati ang lalawigan ng Bilecik sa 8 distrito (nasa makapal ang distritong kabisera):
Lalawigan ng Balıkesir
Mga distrito
• Gömeç
Po-on Isang Nobela
Balangkas
Naganap ang Po-on Isang Nobela noong kapanahunan ng mga dekada ng 1880 hanggang 1889, kung saan lumisan ang isang pamilyang Ilokano mula sa kanilang tahanang-baryo para makipagsapalaran sa silangang Pangasinan, at upang tumakas mula sa nahagip na mga kalupitan ng mga Kastila.
Lalawigan ng Balıkesir
Mga distrito
• Havran
• İvrindi
• Karesi
• Kepsut
• Manyas
• Marmara
• Sındırgı
• Susurluk
Po-on Isang Nobela
Balangkas
Isa sa mga pangunahing tauhan si Istak, isang Pilipinong Ilokano na bihasa sa pagsasalita ng Kastila at Latin, isang kakayahan na namana niya mula sa pagtuturo ng isang matandang kura paroko ng Cabugao. Maalam din siya sa sining ng panggamot. Tanging balakid lamang sa kaniyang pagiging pari ang kaniyang pagiging Indio. Namuhay siya sa isang panahon sa kasaysayan ng Pilipinas kung kailan maaaring sumiklab ang isang pag-aalsa laban sa pamahalaang Kastila, isang panahon matapos ang pagkakapatay ng tatlong paring mestiso sa Bagumbayan. Nagbabadya ang pitak ng pagkakaroon ng rebolusyon, bagaman naroroon ang kawalan pa ng pagkakaisa ng kapuluan at ng mga mamamayan noong mga panahong iyon. Nalalapit na rin ang panahon ng pagtulong ng mga Amerikano laban sa pagpapaalis ng mga namamahalang Kastila mula sa kapuluan pagkatapos ng tatlong dantaon.
Pagsusuri
Itinuring ito ng manunuring pamapanitikan na si Ricaredo Demetillo bilang isa sa mga unang mahahalagang nobelang Pilipino na nasusulat sa Ingles. Isinasalaysay nito ang mga suliraning panlipunan ng kapanahunan ginagalawan ng mga tauhan ng nobelang Po-on, kaakibat ng paghahanap ni Istak, ang bida sa nobela, sa kahulugan ng buhay at sa kung ang anyo ng tunay niyang pananaw at paniniwala. Katulong niya ang kaniyang paninindigan sa paglalakbay na ito.
Pigsa
Ang pigsa (Ingles: boil kapag isahan, boils kapag maramihan, furuncle, sty) ay isang uri ng impeksiyon sa balat na nagsisimula sa ugat ng isang piraso ng buhok o ugat ng piraso ng balahibo (polikula ng isang buhok). Karaniwang lumilitaw ang pigsa sa mukha, leeg, bisig, balakang, at sa talukap ng mata. Kapag ang pigsa ay nasa talukap ng mata, ito ay tinatawag na guliti (kuliti).
Mga sanhi
Kabilang sa mga karaniwang nagdudulot ng pagtubo ng pigsa ay ang mga mikrobyo (mga germ), katulad ng bakteryang Staphylococcus. Nakakapasok sa katawan ang bakterya sa pamamagitan ng pagsuot sa napakaliliit na mga hiwa o mga butas ng balat, partikular na kapag nasugatan ang balat. Maaari ring maging dahilan ng pagkakaroon ng pigsa ang sumusunod na mga karamdaman o kalagayan: ang diyabetes, kakulangan sa pagkain (malnutrisyon), pagiging madumihin o hindi malinis sa katawan, at kahinaan ng sistemang imyuno ng katawan.
Estasyon ng Pasig
Ang estasyong Pasig ay isang dating estasyon daangbakal sa Lungsod ng Pasig. Ito ay nagsisilbing ginamit ito ng Linyang Antipolo at Linyang Montalban ng Kompanyang Daambakal ng Maynila at Linyang Pasig ng Manila Suburban Railway.
Kasaysayan
Ang estasyong Pasig ay binuksan noong Disyembre 22, 1905, bilang pansamantalang dulo ng Antipolo Railroad Extension, nagsimula ang operasyon ng Linyang Pasig ng Manila Suburban Railway noong Enero 6, 1908.
Ang Linyang Pasig ay nakuha ng Manila Electric Railroad at Light Company (MERALCO).
Sa panahon ng termino ni General Manager Pete Nicomedes Prado, bilang bahagi ng serbisyo ng Metro Tren commuter, nabalak ipanumbalik ang serbisyong komyuter sa Pasig noong 1990, sa kasamaang palad ang proyektong ito ay hindi ipinatupad.
Aray (sayaw)
Impormasyon
Ang sayaw na Aray (sayaw) ay isang salita na paawit sa Chabacano Ermitense, ang matataas na taong Kastila kung saan lamang ito sinasalita sa distrito ng Ermita bago pa mag 18th Sentura at sa ngayon ito ay naglaho na.
Ang sayawing ito ay tulad ng isang mapang-akit na sayaw kung saan ang babae ay pinong kumikilos na may panwelo, belo o tamborinang iwinawagayway para makakuha ng atensiyon sa binata.
Pagpapasya
Sa sikolohiya, ang pagpapasya (Ingles: decision making) ay maituturing bilang isang prosesong kognitibo na nagreresulta sa pagpili ng isang paniniwala o kurso ng kilos mula sa ilang mga kapalit o alternatibong mga eksena. Bawat proseso ng pagdesisyon ay nakagagawa ng isang huli o hindi na mababago pang pagpili, na maari o hindi maaring may maagap na aksiyon. Ang kinalabasan ay maaaring isang galaw o aksiyon o kaya isang napiling opinyon.
Maaring makatuwiran o hindi makatuwiran ang paggawa ng pasya. Isang proseso ng pangangatuwiran ang proseso ng pagpapasya na nakabatay sa pagpapalagay ng pagpapahalaga, kagustuhan, at paniniwala ng gumawa ng pasya Nakalathala din ang pananaliksik tungkol sa paggawa ng desisyon sa ilalim ng markang paglutas ng suliranin, partikular sa pananaliksik pangsikolohiya sa Europa.
Pangkalahatang ideya
Itinuturing ang pagpapasya bilang isang aktibidad sa paglutas ng suliranin na nagdudulot ng isang solusyon na ipinapalagay na pinakamainam, o kaya'y kasiya-siya man lamang. Samakatuwid, isa itong proseso na humigit-kumulang makatuwiran o hind makatuwiran at nakabatay sa tahasan o hindi ipinapahayag na kaalaman at mga paniniwala. Kadalasang ginagamit ang hindi ipinapahayag na kaalaman upang punan ang mga puwang sa komplikadong mga proseso ng paggawa ng desisyon. Kadalasan, ang parehong uri ng kaalaman na mga ito, ang hindi ipinapahayag at tahasan, ay ginagamit ng magkasama sa proseso ng pagdedesisyon.
Sumailalim ang pagsasagawa ng tao sa aktibong pananaliksik mula sa ilang pananaw:
Simiiformes
Ang mga simian (infraorder Simiiformes) ang mas mataas na mga primado: ang mga Matandang Daigdig na mga unggoy at mga ape kabilang ang mga tao(na magkasamang tinatawag na mga catarrhine), at ang mga Bagong Daigdig na unggoy o mga platyrrhine.
Klasipikasyon at ebolusyon
Ang mga simian ay nahahati sa tatlong mga pangkat. Ang mga Bagong Daigdig na unggoy sa parvorder na Platyrrhini ay nahati mula sa natitirang linyang simian mga 40 milyong taon ang nakalilipas na nag-iwan sa parvorder Catarrhini na tumahan sa Lumang Daigdig. Ang pangkat na ito ay nahati mga 25 milyong taon ang nakalilipas sa pagitan ng mga Lumang Daigdig na unggoy at mga ape. Ang mga unggoy ay isang pangkat paraphyletiko (i.e. hindi isang magkakadikit na pangkat). Ang mas naunang mga klasipikasyon ay naghati ng mga primado sa dalawang mga pangkat: ang "Prosimii" (mga strepsirrhine at mga tarsier) at ang mga simian sa "Anthropoidea" /an'thro-poy'de-a/ (Gr. anthropos, human).
Ang sumusunod ang talaan ng iba't ibang mga pamilyang simian at ang kanilang kinalalagayan sa order na Mga Primado:
Batas ng ideyal na gas
right|thumb|Mga isotherm ng isang ideyal na gas. Ipinapakita ng mga hindi tuwid na linya ang pagkaka-ugnay ng [[presyon (sa patayong y-axis) at bolyum (sa pahalang na x-axis). Tumataas ang temperatura sa mga linyang lumalayo sa origin.]] Ang batas ng ideyal na gas (Ingles, ideal gas law) ay ang tumbasan ng estado (equation of state) ng isang hipotetikal na ideyal na gas. Mainam itong gamitin sa maraming mga uri ng gas sa iba-ibang kondisyon ngunit mayroon pa rin itong mga limitasyon. Una itong isinaad ni Émile Clapeyron noong 1834 bilang isang kumbinasyon ng mga empirikal na batas ni Boyle, batas ni Charles, at batas ni Avogadro.
Kadalasang isinusulat ang batas na ito bilang kung saan ang: Maaari ring makuha ang batas ng ideyal na gas mula sa teoryang kinetiko ng gas, na nagawa nang hiwalay nina August Krönig noong 1856 at Rudolf Clausius noong 1857.
Tumbasan
Ganap na temperatura ang ginagamit sa tumbasang ideal gas; kelvin ang naaangkop na yunit ng SI.
Anyong karaniwan
Ang pinakamadalas na ipinakilalang anyo ay kung saan ang: Sa yunit na SI, ang P ay sinusukat sa pascal, V ay sinusukat sa kubiko metro, n ay sinusukat sa mole, at T sa kelvin. Ang halaga ng R ay 8.314 J/(K·mol) ≈ 2 cal/(K·mol), o 0.08206 L·atm/(mol·K).
Anyong molar
Maaaring tukuyin kung gaano karami ang gas sa pamamagitan ng masa imbis na sa mole. Kaya naman maaaring ibahin ang pagkakasulat ng batas ng ideyal na gas upang mas madali itong gamitin. Ang dami ng kemikal sa yunit na mole n ay katumbas ng masang m (sa gramo) na hinati sa masang molar M (sa gramo kada mole): Gamit ito, maaaring palitan ang n sa tumbasang ideyal na gas. Pagkatapos ay mapapalitan ang m/V ng densidad ρ: Kapaki-pakinabang ang anyong ito dahil naiuugnay nito ang presyon, densidad, at temperatura nang hindi kinakailangan ang dami ng gas.
Statistical mechanics
Makukuha ang sumusunod na tumbasan mula sa statistical mechanics, ab initio: kung saan ang P ay ang ganap na presyon ng gas, ang N ay ang bilang ng mga molekula sa isang binigay na bolyum V, ang kB ay ang konstant ni Boltzmann na iniuugnay ang temperatura at enerhiya, at T ay ang ganap na temperatura.
Mga aplikasyon sa termodinamikong mga proseso
Ang isang termodinamikong proseso ay isang sistema na gumagalaw mula sa isang estado patungo sa isa pa. Sa talahanayan sa ilalim, ang mga estado ay naka-subscript. Tulad ng ipinapakita sa unang kolumn ng talahanayan, ang mga pangunahing termodinamikong proseso ay natutukoy kung alin sa mga katangian ng gas (P, V, T, o S) ang hindi nagbabago sa buong proseso. a. Sa isang isentropic na proseso, ang entropy (S) ng sistema ay hindi nagbabago. Sa gayong kundisyon, P1 V1γ = P2 V2γ, kung saan γ ay tinukoy bilang ang rasyo ng kapasidad ng init, na iisa para sa isang perpektong gas. Ang mga halaga nito ay karaniwang 1.4 para sa mga diatomikong mga gas tulad ng nitroheno (N2) at oksiheno (O2), (at hangin, na kung saan 99% ay diatomikong gas). Para naman sa mga monatomikong gas tulad ng mga mariringal na mga hangin g (noble gas) elyo (He) at argon (Ar), ang halaga ng γ ay 1.6. Sa isang combustion engine, naglalaro ang halaga ng γ sa pagitan ng 1.35 at 1.15 depende sa lamang gas at temperatura.
Paglayo sa pagiging ideyal ng mga tunay na gas
Ang batas ng ideyal na gas ay nararapat lamang gamitin sa mga ideyal na gas, o kaya naman para sa mga totoong gas na gumagalaw tulad ng isang ideyal na gas.
Sa katotohanan, maraming iba't ibang klase ng tumbasan ng estado. Dahil hindi isinasaalang-alang sa batas ng ideal na gas ang laki ng molekula at ang mga interaksyon sa pagitan ng mga ito, ang batas na ito ay pinakatama para sa mga monatomikong gas sa matataas na temperatura at mabababang presyon.
San Benedetto Belbo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang San Benedetto Belbo ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Cuneo, rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 70 km timog-silangan ng Turin at mga 40 km hilagang-silangan ng Cuneo. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 190 at may lawak na 5.0 km2.
Ang San Benedetto Belbo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Bossolasco, Mombarcaro, Murazzano, at Niella Belbo.
Ito ang bayang minamahal at madalas puntahan sa buong buhay ng manunulat na si Beppe Fenoglio.
Kasaysayan
Kinuha ng bayan ang pangalan nito mula sa monasteryong Benedictino ng San Benedetto al Belbo na itinatag sa burol malapit sa Belbo noong mga 1000 ng mga monghe na dumating sa Langhe mula sa abadia ng Santa Maria di Castiglione (ngayon ay Castione Marchesi) (Fidenza, Parma), isang mayamang monastikong piyudo, isang priorato, kasama din ang mga teritoryo ng Niella, Feisoglio, Saliceto, Priero, at Gottasecca.
Cazzago San Martino
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Cazzago San Martino (Bresciano: Casàc) ay isang comune (bayan o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia, sa Lombardia, hilagang Italya sa Franciacorta. Ito ay napapaligiran ng iba pang mga comune ng Rovato at Ospitaletto.
Pinagmulan ng pangalan
Ayon kay Mazza, ang pangalan ng Cazzago ay magmula sa isang pang-uring Cattiacus, isang pang-uri ng Romanong personal na pangalan na Cattius. Bilang patunay ng paggamit ng pangalang ito noong panahong Romano, tatlong lapida na nakatuon sa kasing dami ng personalidad ang natagpuan sa lalawigan ng Brescia. Ayon kay Guerrini, ang termino ay nagmula sa Cassiciacus.
Ayon sa mga dokumento ng ikalabing-isang siglo, ang munisipalidad ay tinatawag na Casiago, habang noong ikalabintatlong siglo ito ay binago sa Casago at noon sa ikalabinlimang siglo ay Cazagum.
Panahong Romano
Ang pagtuklas ng mga lapida sa loob ng munisipal na lugar ay nagpapatunay sa pagkakaroon ng mahahalagang pamayanan noong panahong imperyal.
Heograpiya
Ang taas ng komunidad ay mula 133 to 297 m sa itaas ng antas ng dagat.
Pagtagas ng langis sa Oriental Mindoro
Noong umaga ng Pebrero 28, 2023, lumubog ang petrolero na MT Princess Empress sa Naujan, Oriental Mindoro, na nagdulot ng malawakang pagdanak ng langis sa Kipot ng Tablas, na nakaapekto sa mga lalawigan ng Antique, Batangas, Oriental Mindoro, at Palawan. Sa daan mula Bataan pa-Iloilo, may dalang 900,000 litro na pang-industriyang langis panggatong ang petrolero bago ito lumubog.
Paliwanag
Pag-aari ng RDC Reield Marine Services ang MT Princess Empress, ang petrolero na sanhi ng pagdanak-langis. Bago ito lumubog, may tripulanteng 20 ang petrolero at patungong Iloilo upang maghatid ng 900,000 litro na pang-industriyang langis panggatong mula SL Gas Harbour Terminal sa Limay, Bataan. Ani ng isang eksperto mula sa sektor ng enerhiya, "lubhang nakalalason sa kalikasan" ang pang-industriyang langis panggatong, na kilala rin sa katawagang "langis na itim".
Isang daanang tubig ang Kipot ng Tablas, kung saan dumanak ang langis, sa pagitan ng mga pulo ng Mindoro, Marinduque, Panay, at Tablas, na nagsisilbing pangunahing daan ng mga barko sa Pilipinas. Isa sa pinakasaribuhay sa bansa ang kipot at mga karatig nitong anyong tubig, kabilang ang Kipot ng Pulong Verde. Hindi bababa sa 21 lugar na protektado sa marina ang maaaring maapektuhan ng pagdanak-langis ayon sa Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman (DENR). Bukod dito, umaasa sa pangingisda at iba pang aktibidad sa dagat para sa kabuhayan, ang mga naninirahan sa tabing-dagat ng Oriental Mindoro at mga kalapit na lalawigan.
Paglubog at pagdanak ng langis
Humigit-kumulang 2 n.u. Pamantayang Oras ng Pilipinas ( UTC+8 ) noong Pebrero 28, 2023, habang binabagtas ang tubigan ng Naujan, Oriental Mindoro, nakaranas ng maalon na kondisyon ang MT Princess Empress. Sa 4:16 n.u., iniulat ito na kalahating lubog. Kalaunang apat na minuto, niligtas ng MV Efes, na may watawat ng Panama, ang mga tripulante ng petrolero at dinala sila sa Subic, Zambales, kung saan dumating sila bandang 6 n.h. nang walang pinsala. Mula sa inisyal nitong posisyon, inanod ang MT Princess Empress tungo sa ligid ng Punta Balingawan bago tuluyang lumubog pagka 8 n.u. Kalaunan sa araw ding iyon, ipinadala sa lugar ng Tanod Baybayin ng Pilipinas (PCG) ang BRP Melchora Aquino at isang helikopter na Airbus upang mag-imbestiga. Isang pagdanak-langis na may limang kilometro ang haba at 500 metro ang lapad ang natagpuan malapit sa nilubugan, bagamat nilinaw ng tanod baybay na galing ito sa panggatong na diesel na ginagamit sa pagpapatakbo ng petrolero, hindi sa pang-industriyang langis panggatong na dala nito.
Noong Marso 1, lumawak ang pagdanak-langis sa humigit-kumulang anim sa apat na kilometro. Inilarawan ng tanod baybay ang linab bilang "itim at makapal, na may masangsang na amoy". Manipis ang mga tipik ng langis kumpara sa panggatong na diesel mula sa petrolero, na nagdulot ng paunang pagdanak-langis. Sa bandang 2 n.h., nakarating sa lugar ng pagdanak-langis ang MTUG Titan – isang bangkang panghila na may dalang kagamitang panlinis ng pagdanak-langis at mga miyembro ng Marine Environmental Protection Unit (MEPU) ng PCG, Environmental Management Bureau (EMB) ng DENR, at Malayan Towage and Salvage Corporation (MTSC) – at nagsimulang magsaboy ng mga pangwahi-langis.
Epekto
Apektado ng pagdanak-langis ang siyam na bayan sa Oriental Mindoro: Naujan, Pola, Pinamalayan, Gloria, Basud, Bongabong, Roxas, Mansalay at Bulalacao, isa sa Antique, Caluya ; at dalawa sa Palawan, Taytay, at Agutaya. Tinataya ng Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan (DSWD) na mahigit 137,000 indibidwal ang apektado ng pagdanak-langis. Sa Oriental Mindoro lamang, mahigit 99,000 katao ang apektado. 122 sa kanila ang nagkasakit, may ilan na nakakaranas ng mga sintomas sa paghinga, pagsusuka, pagtatae, pagkahilo, pangangati ng mata, at lagnat. Ayon sa mga mangingisda ng Naujan, malaki ang naging epekto ng trahedya sa kanilang pamumuhay na ang tanging pinagkakakitaan ay ang pangingisda. Bagamat may tulong na nagmumula sa iba't ibang sangay ng pamahalaan at pribadong sektor, ang mga ito ay hindi sapat upang tustusan ang kanilang pang-araw-araw na pangangailangan tulad ng pagkain, edukasyon, kalusugan, pangangailangan sa bahay, at iba pang mga bayarin (kuryente at tubig).
Pagtugon
Kumuha ng dalawang kontratista—Harbor Star Shipping Services at Malayan Towage and Salvage Corporation—ang RDC Reield Marine Services, may-ari ng MT Princess Empress, upang tumulong sa paglilinis.
Karaniwang mangangalakal
Ang karaniwang mangangalakal (Phasianus colchicus) ay isang ibon sa pamilyang Phasianidae. Ang pangalan ng genus ay nagmula sa Latin phasianus, "mangangalakal". Ang pangalan ng species na colchicus ay Latin para sa "ng Kolkis" (modernong araw na Georgia), isang bansa sa Black Sea kung saan nakilala ang mga pheasants sa mga taga-Europa.
Madchester
Ang Madchester ay isang menor de edad na tanawin ng musikal at kulturang binuo sa panlalawigang lungsod ng Manchester ng Manchester noong huli na 1980s. Nakita Ito artists merging alternative rock na may mga elemento ng acid house, rave music, psychedelia at 1960s pop. Ang label ay pinamilyar sa pamamagitan ng British music press noong unang bahagi ng 1990s, at ang mga pinakatanyag na grupo ay kasama ng the Stone Roses, Happy Mondays, Inspiral Carpets, the Charlatans, James at 808 State. Ito ay malawak na nakikita bilang labis na naiimpluwensyahan ng mga gamot, lalo na sa MDMA. Sa oras na iyon, ang the Haçienda nightclub, na pag-aari ng mga miyembro ng New Order, ay isang pangunahing katalista para sa natatanging etika ng musika sa lungsod na tinawag na Second Summer of Love.
Oklokrasya
Ang oklokrasya (Ingles: ochlocracy; tinatawag ding mob rule o "pamumuno ng maraming mga manggugulo o mapanggulo") ay isang uri ng pamahalaan kung saan ang kapangyarihan ay nakasalalay sa mga taong may pansariling layunin sa halip na para sa nakararami.
Epektong greenhouse
right|thumb|Isang representasyon ng palitan ng enerhiya sa pagitan ng [[Araw (astronomiya)|Araw, ibabaw ng mundo, atmospera, at kalawakan. Ang kakayahan ng atmospera na makuha at mapaikot muli ang enerhiya mula sa ibabaw ng mundo ay ang nagpapakita ng epektong greenhouse.]] Ang epektong greenhouse (Ingles, greenhouse effect) ay ang proseso kung saan mas malaki ang iniaambag na init sa ibabaw ng isang planeta ng radyasyon mula sa atmospera nito kumpara sa kung ang planeta ay walang atmospera.
Kung ang atmospera ng isang planeta ay naglalaman ng mga radyatib-aktibong gas (greenhouse gas) ikakalat ng atmospera ang enerhiya sa lahat ng direksiyon. Ilang bahagi ng radyasyong ito ay mapupunta sa ibabaw ng planeta, na dahil dito ay iinit. Ang bahaging ito ng radyasyon (na maaaring isipin bilang ang lakas ng epektong greenhouse) ay nakasalalay sa temperatura ng atmospera at sa dami ng greenhouse gas dito.
Sa mundong ito, ang atmospera ay iniinit sa pamamagitan ng infrared na radyasyong termal, pag-absorb ng shorter-wavelength radiant energy mula sa araw, at mga convective na heat flux mula sa ibabaw ng lupa. Nagkakalat ng enerhiya ang mga greenhouse gas sa atmospera, kung saan ang iba ay napupunta sa mas mababang bahagi ng atmospera. Ang mekanismo na ito ay tinatawag na epektong greenhouse).
Malaki ang tulong ng natural na epektong greenhouse sa mundo upang mapagpatuloy ang buhay. Subalit ang natural na penomenang ito ay napalakas ng mga gawaing-tao (tulad ng pagsusunog ng fossil fuel at deporestasyon), at ito'y naging sanhi ng global warming.
Ang pangalan ng mekanismong ito ay (maling) ipinangalan sa isang greenhouse.
Mga greenhouse gas
Sumusunod ay ang kontribusyon ng apat na gas sa epektong greenhouse: Hindi maaaring makapagbigay ng eksaktong kontribusyon ng mga gas na ito dahil ilan sa mga ito ay may overlap sa pagkuha ng enerhiya. Ang mga ulap (na binubuo ng tubig) ay isa rin sa mga pangunahing kontribyutor sa epektong greenhouse dahil kaya itong kumuha at mamigay ng radyasyong infrared.
Papel sa pagbabago ng klima
Ang paglakas ng epektong greenhouse dahil sa mga gawain ng tao ay tinatawag na enhanced o anthropogenic greenhouse effect. Ang pagtaas sa radiative forcing mula sa gawaing-tao ay maipagpapalagay na dulot ng mas mataas na lebel ng dioksidong karbono sa atmospera.
Teoryang Dempster-Shafer
Ang teoriyang Dempster-Shafer(Ingles: Dempster–Shafer theory) ay isang teoriyang matematikal ng ebidensiya. Ito ay pumapayag na pagsamahin ang ebidensiya mula sa iba't ibang pinagkukunan at dumating sa isang digri ng paniniwala(na kinakatawan ng punsiyong paniniwala) na nagsasaalang-alang ng lahat ng makukuhang ebidensiya. Ang teoriyang ito ay unang binubo nina Arthur P. Dempster at Glenn Shafer.
Sa makitid na kahulugan nito, ang terminong teoriyang Dempster–Shafer ay tumutukoy sa orihinal na konsepsiyon ng teoriya nina Dempster at Shafer. Gayunpaman, pinakakaraniwang ginagamit ang terminong ito sa mas malawak na kahlugan ng parehong pangkalahatang pakikitungo(approach) kung paano ito inangkop sa mga spesipikong uri ng mga sitwasyon. Sa partikular, maraming mga may akda ang nagmungkhai ng iba't ibang mga patakaran sa pagsasama ng evidensiya na kalimitang may pananaw ng paghawak ng salungatan sa ebidensiya sa mas mahusay na paraan.
Konsepto
Ang teoriyang Dempster-Shafer ang paglalahat ng teoriyang Bayesian ng subhektibong probabilidad. Habang ang subhektibong probabilidad ay nag-aatas ng mga probabilidad sa bawat tanong na pinag iinteresan, ang mga punsiyong paniniwala ay bumabatay sa mga digri ng paniniwala(o konpidensiya o pagtitiwala) para sa isang tanon tungkol sa mga probabilidad para sa nauugnay na tanong. Ang mga digri ng paniniwalang ito ay maaari o hindi maaaring mag-angkin ng mga katangiang matematikal ng probabiliad. Kung saan sila magkaiba ay batay sa kung paano kalapit magkaugnay ang dalawang tanong. Sa ibang paglalarawan, ito ang paraan ng pagkakatawan ng mga epistemikong plausibilidad ngunit ito ay maaaring magbigay ng mga sagot na sumasalungat sa mga dinatnang mga sagot gamit ang teoriya ng probabilidad.
Kalimitang ginagamit bilang paraan ng sensor fusion, ang teoriyang ito ay batay sa dalawang ideya: pagkakamit ng mga digri ng paniniwala para sa isang tanong mula sa mga subhektibong probabilidad para sa kaugnay na tanong at ang patakarang Dempster ng pagsasama ng mga gayong digri ng paniniwala kung ang mga ito ay nakabatay sa mga independiyenteng mga item ng ebidensiya. Sa esensiya, ang digri ng paniniwala sa isang proposisyon ay pangunahing nakabatay sa bilang ng mga sagot(sa mga kaugnay na tanong) na naglalaman ng proposisyon at ang subhektibong probabilidad ng bawat sagot. Kabilang din sa nag-aambag dito ang mga patakaran ng pagsasama na nagpapakita ng pangkalahatang asumpsiyon tungkol sa data.
Epektong greenhouse
Epektong greenhouse sa ibang lugar sa kalawakan
Ang pagsingaw naman ng nitroheno sa Pluto ay nagdudulot ng mas malamig na temperatura kahit ito'y kumukha ng radyasyong solar
Teoryang Dempster-Shafer
Konsepto
Sa pormalismong ito, ang digri ng paniniwala na tinatawag ring masa] ay kinakatawan bilang isang [[punsiyong paniniwala kesa isang distribusyong probabilidad na Bayesian. Ang mga halagang probabilidad ay tinatakda sa mga pangkat ng mga posibilidad kesa sa mga nag-iisang mga pangyayari. Ang apela ng mga ito ay nakasalig sa katotohan ang mga ito ay natural na nagkokoda ng ebidensiyang pabor sa mga proposisyon.
Ang teoriyang Dempster–Shafer ay nagtatakda ng mga masa nito sa lahat ng hindi walang laman na mga pang-ilalim na pangkat ng mga entitad na bumubuo ng sistema. Ipagpalagay na halimbawa ang isang sistema ay naglalaman ng limang mga kasapi na ang ibig sabihin ay mayroon itong limang independiyenteng mga estado na eksaktong isa lamang ang aktwal. Kung ang orihinal na pangkat ay tinatawag na S — upang ang |S|=5 — kung gayon ang pangkat ng lahat ng mga pang-ilalim na pangkat — ang kapangyarihang pangkat — ay tinatawag na 2^S\,. Dahil pwedeng ihayag ang bawat posibleng pangilalim na pangkat bilang isang binaryong bektor(na naglalarawan kung ang isang partikular na kasapi ay umiiral o hindi sa pamamagitan ng pagsulat ng “1” o “0” para sa pasukan(slot) ng kasaping ito), makikitang mayroong mg 25 posibleng pangilalim na pangkat (2undefined sa pangkalahatan) na sumasaklaw mula sa walang lamang pangilalim na pangkat na(0, 0, 0, 0, 0) hanggang sa "lahat" na pangilalim na pangkat na (1, 1, 1, 1, 1). Ang walang laman na pangilalim na pangkat ay kumakatawan sa isang kontradiksiyon na hindi totoo sa anumang estado kaya ito ay tinatakdaan ng masang sero. Ang natitirang mga masa ay ni-normalisado(normalised) upang ang kabuuan ng mga ito ay 1. Ang "lahat"(everything) na pangilalim na pangkat ay kalimitang tinatandaan(labelled) na "hindi alam" dahil ito ay kumakatawan sa estado kung saan ang lahat ng mga elemento ay umiiral sa kahulugang hindi mo matutukoy kung alin sa mga ito ang aktwal.
Talaan ng mga fossil na transisyonal
Ito ay isang probisyonal na listahan ng palampas fossils (fossil na labi ng isang nilalang na nagpapakita primitive mga ugali sa paghahambing na may higit nagmula organismo na kung saan ito ay may kaugnayan). Ang fossils ay nakalista sa serye, na ipinapakita ang paglipat mula sa isang pangkat sa isa pang, na kumakatawan sa makabuluhang mga hakbang sa paglaki ng mga pangunahing tampok sa iba't-ibang linya. Madalas kumakatawan sa mga pagbabagong ito ang mga pangunahing pagbabago sa anatomya, na may kaugnayan sa paraan ng buhay, tulad ng pagbili ng mga feathered wings para sa isang panghimpapawid na lifestyle sa ibon, o binti sa isda / tetrapod transition. Tulad ng nabanggit na sa pamamagitan ng Darwin, ang fossil record ay hindi kumpleto.