Friedrich_Nietzsche
Talambuhay
Noong 3 Enero 1889, si Nietzsche ay dumanas ng pagguhong pangkaisipan. Ang dalawang pulis ay lumapit sa kanya pagkatapos niyang magsanhi ng isang kaguluhan sa publiko sa mga kalye ng Turin. Ang nangyari ay nananatiling hindi alam ngunit ang kadalasang inuulit na kuwento ay nagsasaad na nasaksihan ni Nietzsche ang paghampas sa isang kabayo sa kabilang dulo ng Piazza Carlo Alberto, siya ay tumakbo sa kabayo at inihagis ang kanyang mga braso sa leeg nito upang protektahan nito at pagkatapos ay bumagsak sa lupa. Sa sumunod na ilang araw, siya ay nagpadala ng mga maiikling kasulatan na kilala bilang Wahnbriefe ("Mga liham ng Kabaliwan") sa mga kaibigan kabilang sina Cosima Wagner at Jacob Burckhardt. Sa kanyang dating kasamang si Burckhardt, sinulat ni Nietzsche na: "Aking pinagapos si Caipas. Gayundin, nang nakaraang taon, ako ay ipinako ng mga doktor na Aleman sa isang matagal na paraan. Sina Wilhelm, Bismark at mga antisemitiko ay binuwag". Sa karagdagan, kanyang inutos sa emperador na Aleman na tumungo sa Roma upang barilin at humimok sa mga kapangyarihang Europeo na magsagawa ng aksiyong pang militar laban sa Alemanya. Noong 6 Enero 1889, ipinakita ni Burckhardt ang isang liham na kanyang natanggap mula kay Nietzsche para kay Overbeck. Sa sumunod na araw, si Overbeck ay nakatanggap ng isang parehong naghahayag na liham at nagpasyang kailangang ibalik ng mga kaibigan ni Nietzsche siya sa Basel. Si Overbeck ay naglakbay sa Turin at dinala si Nietzsche sa isang klinikang sikayatriko sa Basel. Sa panahong iyon, siya ay mukhang buong nasa pagkontrol ng isang malalang sakit sa pag-iisip. Nagpasya ang kanyang inang si Franziska na ilipat siya sa klinika sa Jena sa direksiyon ni Otto Binswanger. Mula Nobyembre 1889 hanggang Pebrero 1890, ang historyan ng sining na si Julius Langbehn ay nagtankang gumamot kay Nietzsche na nag-angking ang mga pamamamaraan ng mga doktor ay hindi epektibo sa paggamot ng kalagayan ni Nietzsche. Noong Marso 1890, inalis ni Franziska si Nietzsche mula sa klinka at noong Mayo 1890 ay dinala siya sa kanyang tahanan sa Naumburg. Sa proseong ito, pinag-isipan nina Overbeck at Gast ang gagawin sa mga hindi nailimbag na akda ni Nietzsche. Noong Enero 1889, kanilang inilabas ang ötzen-Dämmerung, oder, Wie man mit dem Hammer philosophiert na sa panahong ito ay nakalimbag na at nakatali. Noong Pebrero, sila ay umorder ng 50 pribadong kopyang edisyon ng Nietzsche contra Wagner, ngunit ang tagalimbag na si C. G. Naumann ay sikretong naglimbag ng 100. Nagpasya sina Overbeck at Gast na magtimpi sa paglilimbag ng Der Antichrist at Ecce Homo dahil sa mas radikal na nilalaman ng mga ito. Ang pagtanggap at pagkilala kay Nietzsche ay nagtamasa nang unang pagtaas. Noong 1893, ang kapatid ni Nietzsche na si Elisabeth ay bumalik mula sa Nueva Germania sa Paraguay kasunod ng pagpapatiwakal ng kanyang asawa. Kanyang binasa at pinag-aralan ang mga akda ni Nietzsce at bawat piraso ay kumontrol sa mga ito at paglilimbag nito. Si Overbeck ay kalaunang dumanas ng pagpapaalis at si Gast ay nakipagtulungan. Pagkatapos mamatay ni Franziska noong 1897, si Nietzsche ay tumira sa Weimar kung saan ay inalagaan siya ni Elisabeth at tumanggap sa mga tao kabilang si Rudolf Steiner na dalawin ang kanyang hindi nakikipag-usap na kapatid. Pinagtrabaho rin ni Elisabeth si Steiner bilang tutor upang tulungan siyang maunawaan ang pilosopiya ng kanyang kapatid. Nilisan ni Steiner ang pagtatangka pagkatapos lamang ng ilang buwan na nagdedeklarang imposible siyang turuan ng anuman tungkol sa pilosopiya. Tinuwid ni Gast ang mga kasulatan ni Nietzsche kahit sa pagguho ni Nietzsche at ginawa itong walang pag-aaproba na isang aksiyong malalang binatikos ng mga kontemporaryong skolar ni Nietzsche. Ang sakit sa pag-iisip ni Nietzsche ay orihinal na nadiagnose na tersiaryong syphilis ayon sa nananaig na paradigm ng medisina ng panahong ito. Noong 1898 at 1899, si Nietzsche ay dumanas ng hindi bababa sa dalawang mga stroke na parsiyal na nagparalisa sa kanya at nag-iwan sa kanyang hindi makapagsalita o makapaglakad. Pagkatapos makakuha ng pneumonia noong gitnang Agosto 1900, siya ay nagkaroon ng isa pang stroke noong gabi ng Agosto 24–25 at namatay noong mga tanghali nang Agosto 25. Siya ay inilibing ng kanyang kapatid sa tabi ng kanyang ama sa simbahan ng Röcken bei Lützen.