cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gang bang
Pagsasagawa
Ang mga gang bang ay hindi madalas na tinutukoy ayon sa bilang ng mga kalahok, pero ito ay kadalasang nagsasangkot ng higit sa tatlong tao at maaaring kasangkot sa isang dosena o higit pa. Kapag ang gang bang ay isinaayos partikular na upang magtapos nang sabay-sabay o mabilisang pagbulalas ng lahat ng mga lalaking kasali sa pangunahing tauhan na lalaki o babae, maaaring ito ay itukoy na bukkake na isang salitang Hapones.
Pornograpiya
Kahit na maraming mga gang bang pornograpikong pelikula mula pa noong dekada 1980, karaniwang kasangkot sila ng hindi hihigit sa kalahating dosenang hanggang sa isang dosenang kalalakihan. Gayunpaman, nagsisimula sa The World's Biggest Gangbang (1995) na pinagbibidahan ni Annabel Chong, ang industriya ng pornograpiko ay nagsimulang gumawa ng isang serye ng mga pelikula na tila nagtatakda ng mga rekord ng gangbang para sa pinaka magkakasunod na kilos ng sex ng isang tao sa isang maikling panahon.
Ang mga ganitong uri ng pelikula ay matagumpay sa pananalapi, na nagwagi sa AVN Awards para sa pinakamabentang pelikulang pornograpiko ng kanilang taon; gayunpaman, ang mga kaganapan ay mabisang hindi opisyal at ang mga rekord ng paglabag sa rekord ay madalas na nakaliligaw. Inilarawan ni Jasmin St. Claire ang kanyang "record", na itinakda kasama ng 300 kalalakihan sa World Biggest Gang Bang 2, bilang "kabilang sa pinakamalaking kalamangan na nakuha sa negosyo sa pornograpiya", na may halos 30 lalaki lamang na "madiskarteng inilagay at kinukunan," lamang sampu sa kanino ang talagang nakapagganap ng sekswal sa kamera.
Shāhnāmeh
right|200px|thumb|Unang pahina ng isang kopya ng Shāhnāmeh. Ang Shāhnāmeh, binabaybay ding Shahnameh, Shāhnāmé, o kaya Shahnamah (Persa (Persian): شاهنامه, "Aklat ng mga Hari") ay ang obra maestra ni Ferdowsi at ang pambansang epiko ng mga estadong Persa (Persian) ang opisyal na wika. Batay ang epiko sa mga sinaunang kuwento at alamat ng Iran. Nagtataglay ito ng mensaheng kontra sa Turān at ispesyal na sa mga Arabo, ang mga istorikong kaaway ng Iran.
Tortora
Ang Tortora (Calabres: Tùrturi) ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Cosenza, sa rehiyon ng Calabria sa katimugang Italya.
Nikki Coseteng
Si Anna Dominique Coseteng ay isang politiko sa Pilipinas.
Dinastiyang Safarida
Ang dinastiyang Safarida (Persa (Persian): صفاریان, Şafāriyān) ang mga pinuno ng Iran mula 861 hanggang 1003.
Jeric Gonzales
Jeric Gonzales ay kilala bilang isa sa mga nanalo sa Protégé: The Battle For The Big Artista Break kabilang si Thea Tolentino. Tangkad 1.78 (5 ft 11).
Talambuhay
Si Jerick Gonzales noon ay isa ring modelo sa pagsali sa mga patimpalak sa Ginoong Laguna 2012 at siya ay itinanghal bilang second 2nd runner up.
Si Gonzales ay nagaudition online. At siya rin ay isang nursing graduate student sa Calamba Doctor's Hospital. At ipinagpatuloy niya na ang pagiging isang artista para sa kanyang pangarap. Si jeric ay nanggaling pa sa Southern Luzon sa Calamba, Laguna at ang kanyang mentor dito ay si Gina Alajar ang humahawak sa mga Southern Luzon Protege's. At kalaunan ay pinili ni Jeric sa mga opisyales para sa panahon na iyon at isa mga apat ng protege's na mentor ay si Gina Alajar.
Si Jeric ay orihinal na tinatangkilik ni Gina Alajar ngunit dahil sa isang iuwi sa ibang bagay sa mga palabas, ang kanyang tagapagturo ay nagkaroon upang palayain isa sa kanayang mga proteges at tagapagturo pinili ni Gina Alajar si Thea Tolentino upang manatili sa ilalim nang kanyang paggabay. Pinili nang Mentor na si Jolina Magdangal jeric bilang ang kanyang bagong tagapagtangkilik.
Kumanta tulad nang kanyang mga kapwa probinsyana mula sa Lungsod Calamba, Laguna. Thea Tolentino ay itinuturing bilang Jeric Niche si Jeric ay kumanta ang kumanta para sa gabi nang kasiyahan ngunit ang pinaka pambihirang pagganap nang kanyang noon ay kapag siya ay kumanta na Mad World sa pamamagitan nang mga luha nang mga takot tatlong labas nang apat na mga hukom pinili ni Jeric tangkilik ang mga lalaki nang gabi.
At nagkaroon rin silang dalawa nang partner winner na si Thea Tolentino nang Proyekto sa gagamapanan nilang roles sa Teen Gen TV series. Kabilang sina Angelu de Leon at Bobby Andrews.
Pagkonsumo
Iba't iba ang kahulugan ng pagkonsumo sa iba't ibang mga ekonomistang paaralan. Sang-ayon sa mga ekonomistang namamayani, tanging ang huling pagbili ng bagong gawang paninda at serbisyo ng mga indibiduwal para gamitin agad ay siyang bumubuo ng pagkonsumo, habang ang ibang uri ng paggasta — partikular ang pamumuhunang pirmi, pagkonsumong intermidiya — ay nilalagay sa hiwalay na kaurian. Binibigyan kahulugan naman ng ibang ekonomista ang pagkonsumo ng mas malawak, bilang ang pagsama-sama ng lahat ng aktibidad pang-ekonomiya na hindi sinasama ang disenyo, produksyon, at pamimili ng mga paninda at serbisyo (e.g., ang pagpili, adopsyon, gamit, pagtatapon at pagreresiklo ng mga paninda at serbisyos).
Mga sanggunian
Kaurian:Ekonomika
Pananakit ng tiyan
Ang pananakit ng tiyan ay isa sa mga sintomas na nauugnay sa ilang pangmatagalang karamdaman o seryosong sakit. Ang pagbibigay ng depenidong hakang medikal kaugnay sa pananakit ng tiyan ay lubhang napakahirap, dahil maraming sakit ang nagreresulta sa sintomas na ito. Ang pananakit ng tiyan ay pangkaraniwang problema. Ang ilan sa mga kaso ng pananakit ng tiyan ay pabugso bugso, at kung minsan ay limitado. Gayumpaman, ang lubhang pananakit ng tiyak ay tumatawag at nangangailangan ng mabilisang atensyong medikal.
La Cassa
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang La Cassa ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Turin sa rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 20 km hilagang-kanluran ng Turin.
May hangganan ang La Cassa sa mga sumusunod na munisipalidad: Fiano, Varisella, Druento, Givoletto, at San Gillio.
Pisikal na heograpiya
Ang Cassa ay matatagpuan sa paanan ng mga unang elebasyon ng kabundukang Alpino, hilaga-kanluran ng Turin. Kasama sa bundok na bahagi ng Munisipyo ang bahagi ng Bassa Grande at Bassa Ceresera, dalawang lambak na bukas patungo sa kapatagan at mga sanga ng sapa ng Ceronda. Ang teritoryo ng munisipyo ay nagtatapos sa Monte Bernard (1,079 m asl). Ang sentrong munisipal ay matatagpuan sa 374 m. sa paanan ng Costa Bella, isang tadyang na, simula sa tuktok ng Monte Bernard, ay kumukupas hanggang sa bahagyang pag-alon sa kanluran ng rehiyonal na liwasan ng La Mandria. Sa bahaging teritoryong Piamonte, bilang karagdagan sa kabesera, mayroon lamang iba pang tinitirhang sentro ng isang tiyak na kahalagahan, ang nayon ng Truc di Miola (405 m.), na matatagpuan sa hilaga ng kabesera. Mayroon ding tatlong maliliit na rehiyon, ang Rehiyon ng Pralungo, Rehiyon ng Colverso, at Rehiyon ng Mattodera na matatagpuan ayon sa pagkakabanggit sa timog-kanluran, timog-silangan, at hilaga ng kabesera. Sa ibaba ng agos ng bayan, kasabay ng batis ng Ceronda, mayroong isang lugar na may partikular na naturalistikong halaga, ang latian ng Cassa.
Lagusan ng Lincoln
Ang Lagusan ng Lincoln (sa Wikang Ingles ay Lincoln Tunnel) ay isang humigit-kumulang na 1.5 milya (2.4 km) lagusan sa ilalim ng Ilog ng Hudson, na kumokonekta sa Weehawken, New Jersey sa kanluran ng bangko kasama ang Midtown Manhattan sa Lungsod ng Bagong York sa silangan na bangko. Ito ay dinisenyo ni Ole Singstad at pinangalanan kay Abraham Lincoln. Ang lagusan ay binubuo ng tatlong mga tubong sasakyan na may iba't ibang haba, na may dalawang daanan ng trapiko sa bawat tubo. Ang gitnang tubo ay naglalaman ng mga maaaring baligtarin na mga linya, habang ang mga hilaga at timog na tubo ay eksklusibo na nagdadala ng trapiko sa kanluranin at silanganin, ayon sa pagkakabanggit.
Ang Lagusan ng Lincoln ay orihinal na iminungkahi sa huling bahagi ng 1920s at unang bahagi ng 1930 bilang Midtown Hudson Tunnel. Ang mga tubo ng Lincoln Tunnel ay itinayo sa mga yugto mula 1934 hanggang 1957. Ang pagtatayo ng gitnang tubo, na orihinal na kulang ng sapat na pondo dahil sa Great Depression, nagsimula noong 1934 at binuksan noong 1937. Ang hilagang tubo ay nagsimula ng konstruksiyon noong 1936, ay. naantala dahil sa mga kakulangan sa materyal na nauugnay sa World War II, at binuksan noong 1945. Kahit na ang orihinal na mga plano para sa Lincoln Tunnel ay tinawag para sa dalawang tubes, isang ikatlong tubo sa timog ng umiiral na mga lagusan ay binalak noong 1950 dahil sa mataas na demand ng trapiko sa iba pang dalawang tubes. Ang ikatlong tubo ay nagsimula ng konstruksiyon noong 1954, na may pagkaantala na naiugnay sa mga pagtatalo sa mga diskarte sa tunel, at binuksan ito noong 1957. Simula noon, ang Lincoln Tunnel ay sumailalim sa isang serye ng unti-unting mga pagpapabuti, kabilang ang mga pagbabago sa mga pamamaraan ng seguridad at pag-tol.
Ang Langusan ng Lincoln ay isa sa dalawang mga lagusan ng sasakyan na itinayo sa ilalim ng Ilog Hudson, ang iba pang pagiging Lagusan ng Holland sa pagitan ng Lungsod ng Jersey, New Jersey at Ibabang Manhattan. Ang Lagusan ng Lincoln ay isa rin sa anim na tolled crossings sa lugar ng New York na pag-aari ng Port Authority ng New York at New Jersey. Ang mga tol sa bawat pagtawid ay nakolekta lamang sa direksyon sa silangan. Hanggang sa 2016, ang parehong mga direksyon ng tunel ay nagdadala ng pinagsama average na 112,995 na pagtawid sa sasakyan araw-araw. Ang tunel ay bahagi ng New Jersey Ruta 495 sa kanlurang kalahati ng ilog, at New York State Ruta 495 sa silangang kalahati ng ilog. Gayunpaman, ang pagtatalaga sa highway ng estado ng New York ay hindi naka-sign, at ang paggamit nito ay hindi naaayon sa mga opisyal na dokumento.
Mare Advertencia Lirika
Si Mare advertencia Lirika, na mas kilala bilang Mare, ay isinilang sa Oaxaca, Mexico. Siya ay isang Zapoteca. Nakahiligan niya ang pagsusulat ng tula habang.
Talambuhay
Si Mare ay naging kabilang sa pamayanan ng musika sa Hip hop at kalaunan ay naging bahagi ng OCG crew bilang isang rapper at mang-aawit. Ang OCG sa kalaunan ay nagbigay ng sanga at ang Adsencia Lirika ay nabuo, ang nag-iisang babaeng pangkat na uri nito sa Oaxaca. Noong 2012, nakipagtulungan si Mare kay Simon Sedillo upang lumikha ng isang dokumentaryo na nakatuon sa kanyang karera sa musika at mga hangarin pati na rin ang kanyang mga karanasan sa buhay at paniniwala. Kasalukuyang nakatuon si Mare sa kanyang solo career at patuloy na kumakanta at gumagawa ng musika.
Terang Bulan
Ang Terang Bulan ay isang awit sa Indonesia. Ang himig ng awit ay hango sa pambansang awit ng Perak na ang liriko ay isinulat ni Pierre Jean de Beranger.
Terang Bulan (Orihinal)
Terang bulan Terang bulan di kali Buaya timbul disangkalah mati Jangan percaya mulutlah lelaki Berani sumpah 'tapi takut mati Jangan percaya mulutlah lelaki Berani sumpah 'tapi takut mati
Waktu potong padi di tengah sawah Sambil bernyanyi riuh rendah Memotong padi semua orang Sedari pagi sampai petang
Kinang ng buwan (Awit na Indones sa kaparehong kahulugan
Kinang ng buwan Sumasalamin ang kinang ng buwan sa ilog Lumulutang na buwaya na inakalang patay Huwag paniwalaan ang sinambit ng lalaki Buong tapang na nanumpa ngunit takot namang mamatay
Habang umaani sa gitna ng bukid Habang maingay na umaawit Lahat ay umaani Hindi namalayang umaga hanggang gabi
Habang umaani sa gitna ng bukid Habang maingay na umaawit Ang puso ay maligaya habang nagsasaya Tulungan kami nang sama-sama
Through the Looking-Glass
Ang Through the Looking-Glass, and What Alice Found There (Sa Pamamagitan ng Salaming Tinitingnan, ang Kung Ano ang Nahanap ni Alice Doon, kilala rin bilang Alice Through the Looking-Glass o simpleng Through the Looking-Glass) ay isang nobela na inilathala noong 27 Disyembre 1871 (bagaman ipinahiwatig bilang 1872) ni Lewis Carroll at ang sumunod na pangyayari sa Si Alice sa Daigdig ng Hiwaga (1865). Muling pumasok si Alice sa isang kamangha-manghang mundo, sa pagkakataong ito sa pamamagitan ng pag-akyat sa isang salamin tungo sa mundo na nakikita niya sa kabila nito. Doon niya nalaman na, tulad ng isang pagmuni-muni, ang lahat ay nababaligtad, kabilang ang lohika (halimbawa, ang pagtakbo ay nakakatulong sa isa na manatiling nakatigil, ang paglalakad palayo sa isang bagay ay nagdadala ng isa patungo dito, ang mga tauhan sa ahedres ay buhay, ang mga tauhan ng nursery rhyme ay umiiral, at iba pa).
Kasama sa Through the Looking-Glass ang mga berso gaya ng "Jabberwocky" at "The Walrus and the Carpenter", at ang episode na kinasasangkutan ng Tweedledum at Tweedledee. Ang salamin sa itaas ng tsiminea na naipapakita sa Hetton Lawn sa Charlton Kings, Gloucestershire (isang bahay na pag-aari ng lolo't lola ni Alice Liddell, at regular na binibisita nina Alice at Lewis Carroll) ay kahawig ng iginuhit ni John Tenniel at binanggit bilang isang posibleng inspirasyon para kay Carroll.
Ito ang una sa mga kuwentong "Alice" na nakakuha ng malawakang katanyagan, at nag-udyok ng isang bagong tuklas na pagpapahalaga para sa hinalinhan nito nang ito ay inilathala.
Ailee
Si Amy Lee (Pangalang Koreano: Lee Yejin; Hangul: 이예진; Hanja: 李藝眞), na mas kilala bilang Ailee, ay isang Amerikanang mang-aawit na kaanib ng YMC Entertainment sa Timog Korea. Inilabas niya ang kanyang unang sensilyo na "Heaven" noong Pebrero 2012.
Personal na buhay at pagsimula sa karera
Ipinanganak si Ailee sa Denver, Colorado noong 30 Mayo 1989 ngunit lumaki sa New Jersey. Pumasok siya sa Palisades Park Junior/Senior High School bago lumipat sa Leonia. Nakapagtapos siya sa Scotch Plains-Fanwood High School at nag-aral ng komunikasyon sa Pace University bago siya huminto upang ipagpatuloy ang karera sa musika. Nakapag-simula siya sa pag-aawit sa paglikha ng YouTube channel na may pangalang "mzamyx3" at pagkatapos ay "aileemusic" sa dahilang nais niyang makalikom ng pagkakilanlan sa pamamagitan ng pag-awit sa web. Pumunta siya sa Timog Korea noong 2010 pagkatapos sumali sa isang awdisyon mula sa mga kaugnayan ng kanyang tiyuhin. Inawit niya ang "Resignation" ng Big Mama at agaran ding nakuha.
Noong 13 Setyembre 2011, nagtanghal si Ailee kasama si Wheeseung sa espesyal na kabanatang pang-Chuseok ng MBC na Singer and Trainee. Agad na nadama ng madlang mánonoód ang presensya ni Ailee dahil sa paghangang tila isa siyang propesyonal nang mang-aawit, kahit na hindi pa siya opisyal na nag-debut noon. Pagkatapos ng pagtanghal niya sa awit na "Halo" ni Beyoncé, ipinahayag ng mang-aawit na si BMK, "Kahit na saan man siya magpunta, mayroong siyang potensyal na maging isang malaking bituin. Sadyang may natatangi nga siyang tinig." Matapos bigyan ng mga hukom ang lahat ng kani-kanilang puntos, nanalo si Ailee sa unang puwesto.
2012: "Invitation" Debut
Noong Pebrero 6, inilabas ang paunang tingin sa music video ng debut na awit ni Ailee na "Heaven", na sinulat ni Wheesung. Sa pagsapit ng ika-9, inilabas ni Ailee ang awit at ang music video, na kung saan tampok si Gi Kwang ng BE2ST. Noong araw ding iyon, itinanghal ni Ailee ang "Heaven" sa M.net M! Countdown sa kauna-unahang pagkatataon, at saka sa SBS Inkigayo noong Pebrero 11. Isang buwan makalipas ng kanyang debut, nanalo siya ng 2 gantimpala sa Cyworld Music Awards—"Song of the Month" at "Rookie of the Month".
Noong Marso 2012, lumahok si Ailee sa kanyang unang pagganap sa palabas ng KBS Immortal Songs 2 sa pagtanghal sa awit ni Patti Kim na “Light and Shadow” ng 1967. Noong 19 Marso ng ikalawang bahagi ng ‘J.Y. Park' Special, inawit ni Ailee ang kauna-unahang awit ni J.Y. Park na "Don’t Leave Me". Natalo niya ng 1 puntos (419-418) si Lee Haeri ng Davichi, para sa pagka-panalo. Sa kabanata noong 30 Hunyo, itinampok ng Immortal Songs 2 ang kompositor na si Yoon Il-sang. Inawit ni Ailee ang awit ni Lee Seung-chul na "Fate" at nanalo uli ng may kabuuang 402 boto. Noong Agosto ng taon ding iyon, ipinahayag na pansamanatalang aalis muna si Ailee mula sa palabas upang mabigyang-panahon ang musika. Huli siyang nagtanghal noong 6 Agosto, at isina-himpapawid iyon noong 1 Setyembre.
Kawayan
thumb|Isang klase ng lutong pagkain mula labong ng kawayan Ang kawáyan ay isang uri ng halaman na madaling matatagpuan sa Tsina, Hapon, Malaysia, Pilipinas at ibang Asyanong bansa. Ito rin ay nagagamit bilang handikrafts na pangkultura; at pagkain ng panda. Napagkukunan ang mga kawayan ng mga nakakaing labong, ang mga usbong ng halamang ito. Tinatawag na kawayanan ang taniman ng mga kawáyan. Buhò naman ang tawag sa matigas na kawáyan.
Mga sanggunian
thumbnail|right|Isang malaki at tumutubong ng labong ng kawayan.
1948
Noong 1948 (ang MCMXLVIII) ay isang taon ng paglukso simula sa Huwebes ng kalendaryo ng Gregorian, ang 1948 na taon ng mga pangkaraniwang Era (CE) at Anno Domini (AD) pagtatalaga, ang ika-948 na taon ng ika-2 milenyo, ang ika-48 taon ng ika-20 siglo. at ika-9 na taon ng Dekada 1940 na dekada.
Kamatayan
Kaurian:Taon
Altapresyon
Ang sukduldiin o altapresyon (Ingles: Hypertension, dinadaglat na HTN) o mataas na presyon ng dugo, kung minsan ay arteryal na altapresyon, ay isang hindi gumagaling na medikal na kondisyon kung saan ang presyon ng dugo sa mga malaking ugat ay mataas. Ang pagtaas na ito ay kinakailangan ang puso na mas magtrabaho mabuti kaysa sa normal upang ikalat ang dugo sa pamamagitan ng daluyan ng dugo. Ang presyon ng dugo ay binubuo ng dalawang, systolic at diastolic na mga sukat, na depende kung ang kalamnan ng puso ay umiikli at humihigpit (systole) o mahinahon sa pagitan ng mga pagtibok (diastole). Ang normal na presyon ng dugo kapag nagpapahinga ay nasa loob ng pagitan ng 100–140 mmHg systolic (mataas na pagbasa) at 60–90 mmHg diastolic (nasa ibabang pagbasa). Magkakaroon ng mataas na presyon ng dugo kung ito ay patuloy na nasa o mataas sa 140/90 mmHg.
Ang altapresyon ay nauuri bilang primary (patuloy at hindi malaman ang sanhi) na altapresyon o secondary o altapresyon na pumapangalawa sa isang sakit. Humigit-kumulang na 90–95% ng mga kaso ay kinakategorya bilang "primary na altapresyon", na nangangahulugang mataas na presyon ng dugo na walang nakikitang nasa ilalim na medikal na sanhi. Ang ibang mga kondisyon na nakakaapekto sa mga bato, mga malaking ugat, puso, o sistema ng endocrine ang sanhi ng 5–10% ng mga kaso (secondary o altapresyon na pumapangalawa sa isang sakit).
Ang altapresyon ay isang malaking salik ng panganib para sa stroke, myocardial infarction o pagkasira ng tisiyu ng puso dahil sa pagharang ng suplay ng dugo sa puso (mga atake sa puso), hindi paggana ng puso, mga aneurysm sa mga malaking ugat (hal., aneurysm o pamamaga sa aorta), pamumuo ng plaque sa malaking ugat, at sanhi ng hindi gumagaling na sakit sa bato. Kahit ang katamtamang pagtaas ng presyon ng dugo sa malaking ugat ay iniuugnay sa isang pinaikling pagtagal ng buhay. Maaaring mapabuti ng mga pagbabago sa pagkain at pamumuhay ang pagkontrol sa presyon ng dugo at mababawasan ang panganib ng kaugnay na mga komplikasyon sa kalusugan. Gayunpaman, madalas kinakailangan ang gamot sa mga tao na hindi mabisa o hindi sapat ang mga pagbabago sa pamumuhay.
Mga Nasa Sapat na Gulang
Sa mga taong nasa edad na 18 taong gulang o mas matanda pa, ang altapresyon ay tinutukoy bilang isang systolic at/o isang diastolic na sukat ng presyon ng dugo na patuloy na mas mataas kaysa sa isang tinatanggap na normal na bilang (sa kasalukuyan ay 139 mmHg systolic, 89 mmHg diastolic: tingnan ang talahanayan — Pag-uuri (JNC7)). Kung ang mga sukat ay kinuha mula sa 24-oras na pagsubaybay sa nakakalakad o nasa tahanan, ginagamit ang mas mababang hangganan (135 mmHg systolic o 85 mmHg diastolic). Ang kamakailang internasyonal na mga tuntunin tungkol sa altapresyon ay gumawa rin ng mga kategorya na nasa ibaba ng saklaw ng mayroong altapresyon upang ipakita ang tuloy-tuloy na panganib sa mga mas mataas ang presyon ng dugo sa normal na saklaw. Ginagamit ng JNC7 (2003) ang terminong prehypertension (nasa panganib para sa altapresyon) para sa presyon ng dugo na nasa pagitan ng 120–139 mmHg systolic at/o 80–89 mmHg diastolic, habang ang mga Tuntunin ng ESH-ESC (2007) at BHS IV (2004) ay gumagamit ng pinakamainam, normal, at mataas na normal na mga kategorya upang hatiin ang mga presyon na mababa sa 140 mmHg systolic at 90 mmHg diastolic. Inuuri (subclassify) din ang altapresyon bilang mga sumusunod: Tinutukoy ng JNC7 ang yugto I at yugto II ng altapresyon, at isolated systolic na altapresyon. Ang isolated systolic na altapresyon ay tumutukoy sa mataas na presyon ng systolic na may normal na presyon ng diastolic at karaniwan sa mga matanda. Ang mga Tuntunin ng ESH-ESC (2007) at BHS IV (2004), ay tinutukoy ang isang pangatlong yugto (yugto III) ng altapresyon para sa mga taong may systolic ng presyon ng dugo na lumalampas sa 179 mmHg o isang presyon ng diastolic na mahigit sa 109 mmHg. Inuuri ang altapresyon bilang "lumalaban" kung hindi pinapababa ng mga gamot ang presyon ng dugo sa normal na mga antas.
Mga bagong panganak at mga sanggol
Ang altapresyon sa mga bagong panganak ay bihira at nangyayari sa humigit-kumulang na 0.2 hanggang 3% ng mga bagong panganak. Karaniwang hindi sinusukat ang presyon ng dugo sa malusog na bagong panganak. Mas karaniwan ang altapresyon sa mga bagong panganak na mataas ang panganib. Iba’t-ibang mga salik ang dapat isaalang-alang, tulad ng panahon ng sanggol o fetus o gestational stage, panahon pagkatapos magbuntis, at timbang sa pagkapanganak kapag nagpapasiya kung ang isang presyon ng dugo ay normal sa isang bagong panganak.
Mga bata at mga nagdadalaga at nagbibinata
Medyo karaniwan ang altapresyon sa mga bata at mga nagdadalaga at nagbibinata (2–9% depende sa edad, kasarian, at lahi) at iniuugnay sa pangmatagalang mga panganib ng masamang kalusugan. Inirerekomenda na ngayon na suriin ang presyon ng dugo ng mga bata na mahigit sa edad na tatlo kailanman sila ay mayroong karaniwang pangangalagang medikal o mga pagpapatingin. Kinukumpirma ang mataas na presyon ng dugo sa pauli-ulit na pagbisita bago kilalaning mayroong altapresyon ang isang bata. Tumataas ang presyon ng dugo habang nagkakaedad sa pagkabata at, sa mga bata, ang altapresyon ay tinutukoy bilang isang pangkaraniwang systolic o diastolic na presyon ng dugo sa tatlo o mahigit pang mga pangyayari na katumbas o mas mataas kaysa sa ika-95 percentile na naaangkop sa kasarian, edad, at taas ng bata. Ang prehypertension (nasa panganib para sa altapresyon) sa mga bata ay tinutukoy bilang isang pangkaraniwang systolic o diastolic na presyon ng dugo na mas mataas sa ika-90 percentile, ngunit mas mababa sa ika-95 na percentile. Sa mga nagdadalaga at nagbibinata, iminumungkahi na suriin at uriin ang altapresyon at prehypertension (nasa panganib para sa altapresyon) gamit ang pamantayan ng nasa sapat na gulang.
Mga palatandaan at sintomas
Bihirang nagpapakita ng anumang mga sintomas ang altapresyon, at ang pagkilala rito ay karaniwan sa pamamagitan ng screening, o kapag naghahanap ng pangangalaga para sa isang walang kaugnayang problema sa kalusugan. Iniuulat ng ilang mga tao na mayroong mataas na presyon ng dugo ang mga sakit ng ulo (lalo na sa batok at sa umaga), gayundin ang pagkahilo, bertigo, tinnitus (pag-ugong o pagsitsit sa mga tainga), nagbagong paningin o mga episode ng pagkawala ng malay.
Sa pisikal na pagsusuri, ang altapresyon ay maaaring mapaghinalaan kapag matutuklasan ang hypertensive retinopathy o pagkasira ng retina ng mata dahil sa mataas na presyon ng dugo sa pagsusuri sa fundus ng mata sa likuran ng mata gamit ang ophthalmoscopy. Sa lumang paraan, ang kalubhaan ng pagbabago sa hypertensive retinopathy o pagkasira ng retina ng mata dahil sa mataas na presyon ng dugo ay minamarkahan mula sa I–IV, bagaman ang mas banayad na mga uri ay maaaring maging mahirap makilala mula sa isa’t-isa. Maaari ring ipakita ng mga resulta ng ophthalmoscopy kung gaano katagal nang mayroong mataas na presyon ng dugo ang isang tao.
Secondary o Altapresyong pumapangalawa sa isang sakit
Maaring ipahiwatig ng ilang mga palatandaan at sintomas ang secondary o altapresyon na pumapangalawa sa isang sakit, na altapresyon na sanhi ng isang hindi makilalang sanhi tulad ng mga sakit sa bato o mga sakit sa endocrine. Halimbawa, labis na katabaan ng dibdib at tiyan, intoleransiya sa glucose, mga mukha na hugis buwan, isang "buffalo hump (bukol ng kalabaw)", at ipinahihiwatig ng kulay-ubeng pahabang marka o uka ang Cushing's syndrome. Ang Sakit sa thyroid at acromegaly ay maaari ring magdulot ng altapresyon at magkaroon ng mga katangian ng mga sintomas at palatandaan. Ang isang abnormal na pagsagitsit sa tiyan ay maaaring magpahiwatig ng renal artery stenosis (isang pagkipot ng mga malaking ugat na nagsusuplay sa mga bato). Maaaring ipahiwatig ng pagbaba ng presyon ng dugo sa mga binti o naantala o kawalan ng mga pulso ng malaking ugat sa hita ang aortic coarctation (isang pagkipot ng aorta pagkatapos nitong lisanin ang puso). Ang altapresyon na malawakang nag-iiba sa sakit ng ulo, mga mabilis na tibok ng puso, maputlang hitsura, at pagpapawis ay dapat mag-udyok ng mga paghihinala ng pheochromocytoma.
Mga hypertensive crisis
Ang malubhang pagtaas ng presyon ng dugo (katumbas ng o mas mataas kaysa sa isang systolic na 180 o diastolic na 110, kung minsan ay tinatawag na nakakamatay o pinabilis na altapresyon) ay tinutukoy bilang "hypertensive crisis." Nagpapahiwatig ng mataas na panganib ng mga komplikasyon ang mga presyon ng dugo na mataas sa mga antas na ito. Ang mga taong mayroong mga presyon ng dugo na nasa pagitan na ito ay maaaring walang mga sintomas, ngunit mas malamang na mag-ulat ng mga sakit ng ulo (22% ng mga kaso) at mga pagkahilo kaysa sa pangkalahatang populasyon. Ang ibang mga sintomas ng hypertensive crisis ay maaaring kabilangan ng paghina ng paningin o kakapusan ng hininga dahil sa hindi paggana ng puso o isang pangkalahatang pagkaramdam ng pagkabalisa dahil sa hindi paggana ng bato. Karamihan sa mga taong mayroong hypertensive crisis ay kilala na mayroong mataas na presyon ng dugo, ngunit maaaring humantong sa isang biglaang pagtaas ng mga karagdagang trigger (magdudulot).
Ang isang "hypertensive na emerhensiya", dating tinatawag na "nakakamatay na altapresyon", ay nangyayari kapag mayroong ebidensiya ng direktang pinsala sa isa o mahigit pang mga bahagi ng katawan bilang resulta ng malubhang pagtaas ng presyon ng dugo. Ang pinsalang ito ay maaaring kabilangan ng hypertensive encephalopathy, sanhi ng pamamaga at abnormal na paggana ng utak, at nakikilala sa pamamagitan ng mga sakit ng ulo at isang nag-ibang antas ng kamalayan (pagkalito o pag-aantok). Ang papilloedema o pamamaga ng disc sa retina at mga pagdurugo sa fundus ng mata at mga paglabas likido mula sa daluyan ng dugo ay isa pang palatandaan ng pinupuntiryang pinsala sa bahagi ng katawan. Maaaring ipahiwatig ng pananakit ng dibdib ang pinsala sa kalamnan ng puso (na maaaring tumuloy sa myocardial infarction o pagkasira ng tisiyu ng puso dahil sa pagharang ng suplay ng dugo sa puso) o kung minsan ay aortic dissection, ang pagkapunit ng panloob na paligid ng aorta. Ang kakapusan sa paghinga, pag-ubo, at pagdura ng dugo ay mga katangian ng mga palantandaan ng pulmonary edema. Ang kondisyon na ito ay isang pamamaga ng tisiyu ng baga dahil sa hindi paggana ng kaliwang ventricle, isang kawalan ng kakayahan ng kaliwang ventricle ng puso na magbomba ng sapat na dugo mula sa baga papunta sa sistema ng malaking ugat. Maaari ring mangyari ang mabilis na paghina ng paggana ng bato (malalang pinsala sa bato) at microangiopathic hemolytic anemia (pagkasira ng mga selula ng dugo). Sa mga ganitong sitwasyon, iniuutos ang mabilis na pagpapababa sa presyon ng dugo upang maitigil ang nangyayaring pagkasira ng bahagi ng katawan. Sa kabilang banda, walang ebidensiya na ang presyon ng dugo ay kailangang mabilis na pababain sa mga apurahang mayroong altapresyon kung saan walang ebidensiya ng pinupuntiryang pinsala sa bahagi ng katawan. Ang labis na pagiging agresibo sa pagpapababa sa presyon ng dugo ay hindi maaaring walang mga panganib. Isinusulong ang paggamit ng mga gamot na iniinom sa bibig upang dahan-dahang mapababa ang presyon ng dugo sa mahigit na 24 hanggang 48 oras sa mga apurahang mayroong altapresyon.
Pagbubuntis
Ang altapresyon ay nangyayari sa humigit-kumulang na 8–10% ng mga pagbubuntis. Karamihan sa mga kababaihang mayroong altapresyon sa pagbubuntis ay mayroong naunang umiiral na primary na altapresyon. Ang mataas na presyon ng dugo sa pagbubuntis ay maaaring unang palatandaan ng paunang eclampsia, isang seryosong kondisyon ng ikalawang kalahati ng pagbubuntis, at sa ilang mga linggo pagkatapos ng panganganak. Ang isang diyagnosis ng paunang eclampsia ay kinabibilangan ng tumaas na presyon ng dugo at pagkakaroon ng protina sa ihi. Ang paunang eclampsia ay nangyayari sa humigit-kumulang na 5% ng mga pagbubuntis at responsable para sa humigit-kumulang na 16% ng lahat ng mga pagkamatay sa pagbubuntis sa buong mundo. Dinodoble rin ng paunang eclampsia ang panganib ng pagkamatay ng sanggol. Kadalasang walang mga sintomas ang paunang eclampsia at ito ay nalalaman sa pamamagitan ng karaniwang pagsusuri. Kapag nangyari ang mga sintomas ng paunang eclampsia, ang mga pinaka-karaniwan ay ang sakit ng ulo, karamdaman sa paningin (kadalasan sa "kumikislap na mga ilaw"), pagsusuka, pananakit sa itaas na gitnang bahagi ng tiyan, at edema (pamamaga). Maaari ding tumuloy ang paunang eclampsia sa isang kondisyon na inilalagay sa panganib ang buhay na tinatawag na eclampsia. Ang eclampsia ay isang hypertensive emergency o malubhang pagtaas ng presyon ng dugo at mayroong iba’t-ibang mga seryosong komplikasyon. Ang mga komplikasyon na ito ay kinabibilangan ng pagkawala ng paningin ng isang tao, pamamaga ng utak, mga pagsumpong o mga kombulsyon, pagkabigo ng paggana ng mga bato, pamamaga ng baga, at disseminated intravascular coagulation (isang sakit ukol sa pamumuo ng dugo).
Mga Sanggol at Mga Bata
Ang kabiguang lumaki nang normal, mga pagsumpong, iritabilidad, kawalan ng enerhiya, at kahirapan sa paghinga ay maaaring iugnay sa altapresyon sa mga bagong panganak at mga batang sanggol. Sa mga mas matandang sanggol at bata, ang altapresyon ay maaaring magdulot ng sakit ng ulo, hindi maipaliwanag na iritabilidad, pagkapagod, kabiguang lumaki nang normal, malabong paningin, pagdurugo ng ilong, at pagkaparalisa ng mukha.
Primary na altapresyon
Ang primary (patuloy at hindi malaman ang sanhi) na altapresyon ay ang pinaka-karaniwang anyo ng altapresyon, na responsable para sa 90–95% ng lahat ng mga kaso ng altapresyon. Sa halos lahat ng mga makabagong lipunan, ang presyon ng dugo ay tumataas kasama ng pagtanda at ang panganib ng pagigiging mataas ng presyon ng dugo sa kalaunan ng buhay ay marami. Ang altapresyon ay nagreresulta mula sa isang masalimuot na aksiyon ng mga genes sa isa’t-isa at mga salik ukol sa paligid. Ang maraming mga karaniwang genes na mayroong maliit na epekto sa presyon ng dugo ay nakilala gayundin ang ilang mga bihirang genes na mayroong malaking epekto sa presyon ng dugo ngunit ang henetikong batayan ng altapresyon ay hindi pa rin nauunawaan. Ang iba’t-ibang mga salik ukol sa kapaligiran ay nakakaimpluwensiya sa presyon ng dugo. Ang mga salik sa pamumuhay na nagpapababa ng presyon ng dugo ay kinabibilangan ng pagbabawas ng asin sa pagkain, mataas na pagkain ng mga prutas at mga produktong mayroong kaunting mantika (Dietary Approaches to Stop Hypertension o Mga (DASH na diyeta)). Ang Ehersisyo, pagbaba ng timbang at ang binawasang pag-inom ng alak ay nakakatulong din sa pagpapababa ng presyon ng dugo. Ang posibleng papel ng ibang mga salik tulad ng stress, pag-inum ng kape, at kakulangan sa bitamina D ay hindi masyadong malinaw. Ang mababang pagtugon sa insulin, na karaniwan sa labis na katabaan at isang bahagi ng syndrome X (o ang metabolic syndrome), ay sinasabi ring nagdudulot ng altapresyon. Isinangkot din ng mga kamakailang pag-aaral ang mga pangyayari sa mas maagang yugto ng buhay (halimbawa, mababang timbang ng ipinanganak na sanggol, paninigarilyo habang nagbubuntis, at kakulangan ng pagpapasuso) bilang mga salik ng panganib para sa patuloy at hindi malaman ang sanhi na altapresyon ng nasa sapat na gulang. Gayunman, ang mga mekanismo na nag-uugnay sa mga pagkakalantad na ito sa altapresyon ng nasa tamang gulang ay nananatiling malabo.
Secondary o altapresyon na pumapangalawa sa sakit
Ang secondary o altapresyon na pumapangalawa sa sakit ay nagreresulta mula sa isang makikilalang sanhi. Ang sakit sa bato ang pinaka-karaniwang pangalawang sanhi ng altapresyon. Ang altapresyon ay maaari ding maging sanhi ng mga kondisyon sa endocrine tulad ng Cushing's syndrome, hyperthyroidism o labis na produksiyon ng hormon sa thyroid, hypothyroidism o kakulangan sa produksiyon ng hormon sa thyroid, acromegaly o abnormal na paglaki ng kamay, paa, at mukha, Conn's syndrome o hyperaldosteronism o labis ng produksiyon ng aldosterone na hormon, hyperparathyroidism o abnormal na mataas na dami ng parathyroid na hormon sa dugo, at pheochromocytoma o bukol sa glandula ng adrenal. Ang ibang mga sanhi ng secondary o altapresyon na pumapangalawa sa sakit ay kinabibilangan ng labis na katabaan, pagtigil ng paghinga sa loob ng sampung segundo habang natutulog, pagbubuntis, pagsisikip ng aorta, labis na pagkonsumo ng matatamis na kendi at ilang mga iniresetang gamot, mga halamang-gamot, at mga ilegal na gamot.
Pag-aaral ng byolohikong pagbabago sanhi ng sakit
Ang pulse pressure (diperensya sa pagitan ng systolic at diastolic na presyon ng dugo) ay malimit na tumataas sa mga mas matatandang tao na mayroong altapresyon. Ang sitwasyon na ito ay kinasasangkutan ng presyon ng systolic na abnormal na mataas, ngunit ang presyon ng diastolic ay maaaring normal o mababa. Ang kondisyon na ito ay tinatawag na isolated systolic na altapresyon. Ang mataas na pulse pressure sa mga matatandang tao na mayroong altapresyon o isolated systolic na altapresyon ay ipinapaliwanag sa pamamagitan ng tumaas na paninigas ng mga aterya, na karaniwang sinasamahan ng pagtanda at maaaring palalain ng mataas na presyon ng dugo.
Maraming mga mekanismo ang iminungkahi upang managot para sa pagtaas ng pagpigil na makikita sa sistema ng arterya sa altapresyon. Ipinapahiwatig ng karamihan sa mga ebidensya ang isa o parehong mga sanhi na ito: Ang mga mekanismong ito ay hindi nagkakasalungatan at pareho itong malamang na nag-aambag sa ilang mga saklaw sa karamihan ng mga kaso ng patuloy at hindi malaman ang sanhi na altapresyon. Iminungkahi rin na ang endothelial dysfunction (kabiguan sa paggana ng mga lining ng daluyan ng dugo) at ang pamamaga sa may puso ay maaari ring mag-ambag sa tumaas na pagpigil ng pagdaloy ng dugo at pinsala sa puso sa altapresyon.
Diyagnosis
Ang altapresyon ay nakikilala kapag ang pasyente ay mayroong patuloy na mataas na presyon ng dugo. Ayon sa kaugalian, ang diyagnosis ay nangangailangan ng tatlong magkakahiwalay na mga pagsukat ng sphygmomanometer sa isang buwan na pagitan. Ang inisyal na pagtatasa sa mga pasyenteng may mataas na presyon ng dugo ay kinabibilangan ng isang kumpletong kasaysayan at pisikal na pagsusuri. Ng mayroong 24-oras na mga monitor para sa pagkuha ng presyon ng dugo para sa mga nakakalakad na pasyente at mga makinang pantahanan para sa pagkuha ng presyon ng dugo, ang kahalagahan ng pag-iwas sa maling diyagnosis sa mga pasyente na may pansamantalang pagtaas ng presyon ng dugo sa klinika ang naging daan tungo sa isang pagbabago sa mga protokol. Sa United Kingdom, ang kasalukuyang pagsasanay ay sundan (follow-up) ang isang mataas na pagbasa sa klinika ng mayroong nagbabagong pagsukat (ambulatory measurement). Ang gagawing kasunod (follow-up) ay maaari ring gawin, ngunit hindi mas mainam, na mayroong pagsubaybay sa presyon ng dugo sa tahanan sa mahigit na pitong araw.
Kapag nakapagtatag na ng diyagnosis ng altapresyon, sinusubukang kilalanin ng mga doktor ang nasa ilalim na sanhi batay sa mga salik ng panganib at ibang mga sintomas, kung mayroon. Ang secondary o altapresyon na pumapangalawa sa sakit ay mas karaniwan sa mga batang malapit na magdalaga at magbinata at karamihan ng mga kaso ay sanhi ng sakit sa bato. Ang primary o ang patuloy at hindi malaman ang sanhi na altapresyon ay mas karaniwan sa mga nagdadalaga at nagbibinata at mayroong maraming salik ng panganib, kabilang ang labis na katabaan at isang kasaysayan ng pamilya sa altapresyon. Ang mga pagsusuri sa laboratoryo ay maaari ring isagawa upang makilala ang mga posibleng sanhi ng secondary o altapresyon na pumapangalawa sa sakit, at upang malaman kung ang altapresyon ay nagdulot ng pinsala sa puso, mga mata, at mga bato. Ang mga karagdagang pagsusuri para sa dyabetes at lebel ng mataas na kolesterol ay isinasagawa dahil ang mga kondisyon na ito ay mga salik ng panganib para sa pagkakakaroon ng sakit sa puso at maaaring mangailangan ng paggamot.
Ang serum na creatinine ay sinusukat upang tasahin ang pagkakaroon ng sakit sa bato, na maaaring sanhi o resulta ng altapresyon. Ang serum na creatinine lamang ay maaaring masobrahan ang pagtantiya sa tulin ng pagsala ng bato sa tubig sa katawan. Itinataguyod ng mga bagong alituntunin ang paggamit ng mga equation sa pagpapalagay tulad ng Modification of Diet in Renal Disease (MDRD) na pormula upang matantiya ang tulin ng pagsala ng bato sa tubig sa katawan o estimate glomerular filtration rate (eGFR). Maaari ring magbigay ang eGFR ng batayan sa pagsukat ng paggana ng bato na maaaring magamit upang masubaybayan ang mga epekto ng ilang mga kontra sa altapresyon na gamot sa paggana ng bato. Ang mga pagsusuri ng mga sample ng ihi para sa protina ay ginagamit din bilang isang pangalawang indikasyon ng sakit sa bato. Ang pagsusuri ng elektrokardyogram (EKG/ECG) ay ginagawa upang masuri ang ebidensya na ang puso ay sumasailalim sa pagkapuwersa mula sa mataas na presyon ng dugo. Maaari din nitong ipakita ang pagkapal ng kalamnan ng puso (left ventricular hypertrophy o pagkapal ng kalamnan ng kaliwang ventricle ng puso) o kung ang puso ay nakaranas ng isang naunang karamdaman tulad ng isang tahimik na atake sa puso. Ang isang X-ray sa dibdib o isang echokardyogram ay maaari ring isagawa upang maghanap ng mga palatandaan ng paglaki ng puso o pinsala sa puso.
Pag-iwas
Ang bilang ng mga tao na mataas ang presyon ng dugo ngunit hindi natatanto na ito ay mahalaga. Ang mga hakbang para sa buong populasyon ay kinakailangan upang mabawasan ang mga kahihinatnan ng mataas na presyon ng dugo at mabawasan ang pangangailangan para sa paggagamot gamit ang kontra sa altapresyon na gamot. Ang mga pagbabago sa pamumuhay ay inirerekomenda upang pababain ang presyon ng dugo, bago simulan ang paggagamot. Ang mga alituntunin ng 2004 British Hypertension Society ay iminungkahi ang mga sumusunod na pagbabago sa pamumuhay na naaalinsunod sa mga alituntunin na ibinalangkas ng Pambansang Programa ng Estados Unidos sa Edukasyon sa Mataas na Presyon ng Dugo noong 2002 para sa pangunahing pag-iwas sa altapresyon tulad ng mga sumusunod: Ang epektibong pagbabago sa pamumuhay ay maaaring mapababa ang presyon ng dugo katumbas ng gamot ng tao na kontra sa mataas na presyon ng dugo. Ang kombinasyon ng dalawa o mahigit pang mga pagbabago sa pamumuhay ay maaaring magtamo ng mas magandang mga resulta.
Mga pagbabago sa pamumuhay
Ang unang uri ng paggamot para sa altapresyon ay kahawig ng inirerekomendang mga pagbabago sa pamumuhay para sa pag-iwas at kinabibilangan ng mga pagbabago sa pagkain pisikal na pag-eehersisiyo, at pagbabawas ng timbang. Ang lahat ng mga pagbabagong ito ay nagpakita ng tunay na pagbaba ng presyon ng dugo sa mga tao na mayroong altapresyon. Kung ang altapresyon ay sapat na mataas upang pangatwiranan ang agarang paggamit ng mga gamot, inirerekomenda pa rin ang mga pagbabago sa pamumuhay. Ang iba’t-ibang mga programa ay idinisenyo upang mabawasan ang stress sa isipan tulad ng biofeedback, pagre-relax, o pagninilay-nilay ay ipinapayo upang pababain ang altapresyon. Gayunpaman, hindi sinusuportahan ng mga siyentipokong pag-aaral, sa pangkalahatan, ang bisa nito dahil karaniwan ang mga pag-aaral ay mababa ang kalidad. Ang pagbabago sa pagkain tulad ng isang pagkain na mababa ang sodium (asin) ay kapaki-pakinabang. Ang isang pangmatagalang pagkain na mayroong kaunting sodium o asin (mahigit sa 4 na linggo) sa Mga Amerikano ay mabisa sa pagpapababa ng presyon ng dugo, pareho sa mga taong may altapresyon at sa mga taong mayroong normal na presyon ng dugo. At saka, ang DASH na pagkain, isang pagkain na mayaman sa mga mani, mga whole grain, isda, manok, mga prutas, at mga gulay, na isinusulong ng Pambansang Samahan sa Puso, Baga, at Dugo, ay nakakapagpababa ng presyon ng dugo. Ang malaking tampok ng plano ay ang paglimita sa pagkonsumo ng sodium (asin), kahit na ang pagkain ay mayaman din sa potasiyo, magnesiyo, kalsyum, at protina.
Mga Gamot
Ang ilang mga klase ng gamot na magkakasamang itinuturing bilang mga gamot laban sa altapresyon ay kasalukuyang magagamit para sa paggamot ng altapresyon. Isinasaalang-alang ang panganib ukol sa puso ng isang tao (kabilang ang panganib ng myocardial infarction o pagkasira ng tisiyu ng puso at stroke) at ang pagbabasa ng presyon ng dugo sa pagrereseta ng mga gamot. Kung sinimulan ang paggamot, inirerekomenda ng Ika-pitong Pinagsamang Komite sa Mataas na Presyon ng Dugo ng Pambansang Institute sa Puso, Baga, at Dugo (National Heart, Lung, and Blood Institute's Seventh Joint National Committee on High Blood Pressure) (JNC-7) na dapat subaybayan ng manggagamot ang pagtugon sa paggamot at tasahin para sa anumang salungat na reaksiyon dulot ng gamot. Ang pagbabawas ng presyon ng dugo ng 5 mmHg, ay babawasan ang panganib ng stroke ng 34% at ang panganib ng ischemic heart disease o bawas na suplay ng dugo ng kalamnan ng puso ng 21%. Mababawasan din ng pagbaba ng presyon ng dugo ang posibilidad ng demensya, pagpalya ng puso at dami ng namamatay mula sa sakit sa puso. Ang layunin ng paggamot ay upang mabawasan ang presyon ng dugo sa mas mababa kaysa sa 140/90 mmHg para sa karamihan ng mga indibiduwal, at mas mababa pa para sa mga may dyabetes o sakit sa bato. Inirerekomenda ng ilang mga medikal na propesyonal na panatilihin ang mga lebel na mababa sa 120/80 mmHg. Kung ang layunin na presyon ng dugo ay hindi matutugunan, kailangan ng karagdagang paggamot. Ang mga alituntunin sa pagpili ng gamot at kung paano matukoy ang pinakamahusay na paggamot para sa iba't-ibang mga pangkat ng tao ay nagbago sa paglipas ng panahon at magkaiba sa iba't-ibang mga bansa. Hindi nagkakasundo ang mga eksperto sa kung alin ang pinakamahusay na gamot. Ang mga alituntunin ng Cochrane collaboration, World Health Organization at ng Estados Unidos ay sumusuporta sa mababang dosis ng diyuretikong batay sa thiazide bilang ang mas gugustuhing unang paggamot. Binibigyang-diin ng mga alituntunin ng UK ang mga calcium channel blocker (CCB)s para sa mga taong mas matanda sa 55 taon o kung Aprikano o Karibenyo ang pinagmulan ng pamilya. Inirerekomenda ng mga alitutuning ito ang mga angiotensin-converting enzyme inhibitor (ACEI)s bilang mas gugustuhing unang paggamot para sa mga mas bata. Sa bansang Hapon, ang pagsisimula sa alinman sa anim na mga klase ng gamot kabilang ang: CCB, ACEI/ARB, diuretikong thiazide, mga beta blocker at mga alpha blocker ay itinuturing na makatwiran. Sa Canada, ang lahat ng mga gamot na ito maliban sa mga alpha-blocker ay inirerekomenda bilang mga posibleng unang opsyon.
Mga kombinasyon ng gamot
Ang karamihan ng mga tao ay nangangailangan ng mahigit sa isang gamot upang makontrol ang kanilang altapresyon. Ang mga alituntunin ng JNC7 at ESH-ESC, ay itinataguyod ang panimulang paggamot gamit ang dalawang gamot kapag ang presyon ng dugo ay mas mahigit sa 20 mmHg na mataas sa systolic o mahigit sa 10mmHg na mataas sa mga pinupuntiryang diastolic. Ang mga mas gugustuhing kombinasyon ay renin–angiotensin system inhibitors at calcium channel blockers, o renin–angiotensin system inhibitors at mga diyuretiko. Ang mga katanggap-tanggap na mga kombinasyon ay kinabibilangan ng mga sumusunod: Ang mga sumusunod ay mga kombinasyong hindi katanggap-tanggap:
Dapat iwasan ang mga kombinasyon ng ACE inhibitor o angiotensin II receptor antagonist, isang diyuretiko at isang NSAID (kabilang ang pumipiling COX-2 inhibitors at mga gamot na walang reseta tulad ng ibuprofen) hangga’t maaari dahil sa mataas na panganib ng matinding hindi paggana ng bato. Ang kombinasyon ay pangkaraniwang kilala bilang isang "triple whammy" ayon sa mga literaturang pangkalusugan ng Australya. May mga tabletas na naglalaman ng mga nakapirming mga kombinasyon ng dalawang klase ng mga gamot na maaaring gamitin. Habang ang mga ito ay nakakatulong, mas pinakamabuting ireserba ang mga ito sa mga taong matatag sa indibiduwal na mga nilalaman.
Mga Matatanda
Ang paggamot sa katamtaman hanggang sa malubhang altapresyon ay pinapababa ang bilang ng namamatay at ang mga epekto nito sa puso sa mga taong may edad na 60 at mas matanda. Sa mga taong mahigit sa 80 taong gulang, hindi gaanong nababawasan ang bilang ng namamatay ngunit nababawasan ang panganib ng sakit sa puso. Ang inirerekomendang nilalayon na presyon ng dugo ay mas mababa sa 140/90 mmHg ng may diuretikong thiazide bilang mas gugustuhing gamot sa Amerika. Sa mga binagong alituntunin sa UK, ang mga calcium-channel blocker ang mas gugustuhing paraan ng paggamot ng may nilalayong klinikal na basa ng presyon ng dugo na mas mababa kaysa sa 150/90 mmHg, o mas mababa kaysa sa 145/85 mmHg gamit ang para sa nakakalakad o mga pambahay na pagsubaybay ng presyon ng dugo.
Altapresyon na hindi tumutugon sa paggamot
Ang altapresyon na hindi tumutugon sa paggamot ay altapresyon na nananatiling mas mataas sa nilalayong presyon ng dugo sa kabila ng sabay-sabay na paggamit ng tatlong agent laban sa altapresyon na kabilang sa iba't-ibang klaseng laban sa altapresyon na gamot. May mga alituntunin ukol sa paggamot ng altapresyon na hindi tumutugon sa paggamot ang inilathala sa UK at sa Estados Unidos.
Probabilidad
Sa taong 2000, halos isang bilyong katao o humigit-kumulang na 26% ng populasyon ng nasa sapat na gulang sa mundo ay nagkaroon ng altapresyon. Ito ay naging karaniwan sa parehong bansang maunlad (333 milyon) at hindi maunlad (639 milyon). Gayunpaman, ang mga bilang ay kapuna-punang nag-iiba sa iba't-ibang mga rehiyon na may kasing baba ng 3.4 % (sa kalalakihan) at 6.8% (sa kababaihan) sa probinsiya sa India at kasing taas ng 68.9% (sa kalalakihan) at 72.5% (sa kababaihan) sa Poland.
Noong 1995, tinatayang 43 milyong tao sa Estados Unidos ang nagkaroon ng altapresyon o umiinom ng gamot laban sa altapresyon. Kinakatawan ng bilang ang halos 24% ng populasyon ng nasa sapat na gulang sa Estados Unidos. Tumataas ang bilang ng altapresyon sa Estados Unidos at umabot sa 29% noong 2004. Mula noong 2006, naapektuhan ng altapresyon ang 76 na milyong nasa sapat na gulang sa Estados Unidos (34% ng populasyon) at ang mga Aprikanong Amerikano ang may mga pinakamataas na bilang ng altapresyon sa mundo sa 44%. Ito ay mas karaniwan sa mga katutubong Amerikano at mas di-karaniwan sa mga puting Amerikano at mga Mehikanong Amerikano. Tumataas ang mga bilang habang nagkaka-edad, at mas mataas sa timog-silangan ng Estados Unidos. Mas karaniwan ang altapresyon sa mga kalalakihan kaysa sa mga kababaihan (bagaman may posibilidad na pababain ng menopos ang diperensyang ito) at sa mga mayroong mababang katayuang panlipunan at pangkabuhayan.