cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banal na Bata ng Cebu
Kasaysayan
Ilang araw pagkatapos ng binyag, nagsagawa si Magellan ng isang ekspedisyong pandigmaan sa ngalan ng bagong pangalang Carlos, nilusob ang Pulong Mactan at sinunog ang mga nayon na nilabanan. Ang mga mamamayan na pinamunuan ni Lapu-Lapu ay sinalag ang mga lusob ni Magellana na may puwersa, at namatay si Magellan noong Abril 27, 1521 sa Labanan ng Mactan, halos tatlong linggo pagkatapos ng kanyang pagdating sa Pilipinas. Pagkatapos ng kamatayan ni Magellan, iniwan ng kanyang mga kasamahang Kastila.
Ang sumunod na ekspedisyong Kastila ay dumating noong Abril 27, 1565, muli upang makakuha ng isang panghahawakan para sa kolonya upang mangalakal ng mga sangkap-pampalasa, at ito ay pinamunuan ni Miguel Lopez de Legazpi. Inato niya ng isang mapayapang kolonisasyon, nguni't ang mga pagsisikap nito ay tinanggihan. Pinutukan niya ang Cebu at sinunog ang bayan sa baybayin na nakawasak ng 1,500 tahanan at marahil nakapatay ng 500 katao. Sa mga labi ng pagkasira nito, natagpuan ni Juan Camus, isang marinerong Kastila, ang imahen ng Santo Niño sa isang kahong gawa sa pino. Ayon sa lokal na alamat, ang kaligtasan ng imahen ay nakita bilang tanda ng himala ng mga mananakop, at magmula noon ito ay pinaniwalaang may mapaghimalang kapangyarihan.
Ang imahen ng Santo Niño ay pinakalumang nakaligtas na relikong Katoliko sa Pilipinas, kasama ng krus ni Magallanes. Itinayo ang simbahan upang bahayin ang Santo Niño sa lugar na natagpuan ang imahen ni Juan Camus. Ang simbahan ay unang ginawa sa kawayan at bakawan at inaangking pinakalumang parokya sa Pilipinas. Itinayo ulit ito kalaunan, at itinaas ito ni Papa Pablo VI sa katayuan ng Basilikang Minor sa Ika-400 Pagdiriwang (Kastila: Basílica Menor del Santo Niño).
Kapistahan
upright=0.8|thumb|Ang mga debotong tumutungo sa Basílica Menor del Santo Niño sa panahon ng mga pagsisiyam na misa.
Ang kapistahan, lokal na kilala bilang Fiesta Señor, ay nagsisimula sa Huwebes pagkatapos ng Kataimtiman ng Epipanya. Taun-taon, nagsisimula ang pagdiriwang sa isang prusisyon ng madaling araw kung saan ang imaheng replika ng Santo Niño de Cebú ay dinadala sa mga kalsada. Sinundan ito ng mga pagsisiyam na Misa, na umaabot sa siyam na araw.
Sa umaga ng vísperas (ang araw bago ang kaganapan) ng kapistahan, ang mga imahen ng Santo Niño de Cebu at Nuestra Señora de Guadalupe de Cebú ay ibinalik sa Lungsod Cebu sa isang prusisyon sa ilog na nagtapos na may muling pagsasagawa ng unang Misa at binyag sa mga pulo. Sinundan ito ng isang malaki nguni't mataimtim na prusisyon sa paa sa hapon, na nagtatapos sa isang Misang Pampuntipikang na ipinagdiriwang nang sama-sama ng mga obispo at mga pari. Ang maringal na Pistang Sinulog ay pagkatapos idinadaos sa sumunod na Linggo.
Ang ritong Hubo
Ang kapistahan ay opisyal na nagtatapos sa Biyernes pagkatapos ng araw ng kapistahan ng imahen, at itinatandaan ito ng nakaugaliang ritong Hubo (Sugbuhanon, "paghubad"). Habang nagmimisa, ang mga pari't sakristan ng basilika ay hinubad nang maseremonya at mapitagan ang kasuotan pangkapistahan at regalya ngSanto Niño.
May mahigpit na ayos ng paghuhubad ng imahen: una tatanggalin ang korona, sinundan ng orbe at setro; kasunod ang kapa; pagkatapos ang sintas at tunika, at sa huli, ang mga panloob na damit. Magbibigkas ang pari ng maikling petisyon bago ang bawat pagtanggal, na may tanda ng isang masayang kidkid ng tambol (drum roll). Kasunod na aawit ang pari ng Christe exaudi nos ("Kristo, pakapakinggan Mo kami" sa wikang Latin).
Ang pari ay kasunod na tinataas ang imahen bilang paggalang, dahan-dahang nilulublob sa isang palanggana ng agwa-plorida nang apat na beses, at pinupunasan ito nang tuyo. Kasunod na dinadamit niya sa isang payak na magkakasamang mga sutana, at ipinalitan ang regalya sa baligtad na ayos ng paghuhubad. Sa pagpapalit ng bawat aytem, sinasabay niya ng panalangin at pinamunuan ang konggregasyon sa pag-aawit ng koro ng Laudes Regiæ: Christus Vincit; Christus Regnat; Christus, Christus Imperat ("Si Kristo'y Naglulupig; Si Kristo'y Naghahari; Si Kristo'y Nag-uutos"). Ang mga kidkid ng tambol ay kasunod na ipinapahayag ang sandali habang sinusuot ang insignya.
Ang rito ay naipaliwanag bilang palatandaan ng pagkakumbaba ni Kristo, at sa bahagi ng indibidwal na mananampalataya, dapat itong magbigay ng inspirasyon sa isang panloob, ispirituwal na pagbabago. Noong 1990 lamang ito nang ang mga Agustinong pari na unang nag-aalaga ay ginawang pampubliko ang rito. Ang Misa ng Hubo sa kasalukuyan ay idinadaos sa Biyernes kasunod ang araw ng kapistahan sa Sentrong Peregrino sa labas ng Basilika, at ang mga misang kasunod ay pangkalahatang tinatandaan ang pagwawakas ng mga mahahabang pagdiriwang.
Pagsang-ayong pampuntipika
Ang orihinal na petsa ng kapistahan para sa imahen ay Abril 28, nguni't sa ika-18 dantaon, nagawa ang mga sumusunod na pagbabago:
Mga Parangal Pangmilitar
Noong panahon ng pananakop ng Kastila, nabigyan ang Santo Niño ng mataas na ranggo ng militar ng Kapitan-Heneral, na may buong titulong "Celentísimo Capitán General de las Esfuerzas Españolas en Filipinas" (Ang Pinakakatangi-tanging Kapitan-Heneral ng Hukbong Kastila sa Pilipinas). Sa kadahilanang ito, ang imahen ay dinamitan sa pulang kapa at sintas, na sumasagisag ng ranggo ng isang heneral, at mga botang pangmilitar.
Sa kasalukuyan, ang ranggo na tinawag na Celentisimo Capitan General de las Esfuerzas en Filipinas, na may "Españolas" ay nilaglag, ganito ang pagsasalin sa Ang Pinakakatangi-tanging Kapitan-Heneral ng Hukbong Kastila sa Pilipinas. Dagdag pa, ang imahen ay pinarangalan ng Hukbong Dagat ng Pilipinas na may titulang "Poong Admiral ng Dagat" sa panahon ng ika-446 na pagdiriwang ng imaheng Kaplag ("paghahanap" or "muling pagtuklas") noong 2011. Ginawa ito bilang pagkilala sa "pagkapanginoon sa mga mandaragat, mga marino at ang ekolohiyang pandagat" ni Cristo. Ang imahen ay dinala sa barkong hukbong-dagat na BRP General Emilio Aguinaldo (PG-140) para sa paradang pandagat, itinakdang unang pagkakataon ang sariling bandilang panghukbong-dagat na nagdadala ng iskudo na lumilipad ng lunawang panghukbong-dagat ng Pilipinas. Ang parangal ay isang magkasamang pagsisikap ng Sentral ng Puwersang Panghukbong-Dagat, Tanod-baybayin ng Pilipinas-Distrito ng Cebu, Pangasiwaang sa mga Daungan ng Cebu, Pambansang Pulisya ng Pilipinas Pangkat Pandagat, bukod sa iba pa.
Pagtangkilik
Ang Santo Niño ay lubos na itinuturing opisyal na pintakasi ng Cebu, subali't isinasawata ng Simbahan sa Pilipinas ang paniwala at nilinaw na hindi ito isang representasyon ng isang santo na namamagitan sa Poong Maykapal ngunit sa halip ang Diyos sa katauhan ni Hesus. Sa halip, ipinahayag ng Arsobispo ng Cebu, Kardinal Ricardo Vidal, ang Birhen ng Guadalupe ng Cebú bilang pangunahing patrona ng Cebu noong 2002.
Ang pamimintuho sa Santo Niño ay karaniwan kasabay ang pandaigdigang pamimintuho sa Batang Hesus ng Praga. Matatagpuan ang imahen sa mga bahay, mga establisyamento, at pampublikong transportasyon. Kinakaugalian, ang imahen ay madalas nakadamit sa isa sa dalawang kulay: ang pula ay karaniwan para sa mga pantahanang imahen, samantala ang luntian – sumasagisag ng magandang kapalaran – ay sinusuot ng mga nagdadambana sa mga kalakala't negosyo. Madalas din itong dinadamitan ng mga munting kasuotan na madalas sumasalamin sa propesyon ng mga deboto nito tulad ng mga manggagamot, nars, pulis, o mga guro. Ang isa pang kilalang pagkakaiba ay ang Batang Hesus ng Atocha kung saan ang bansa ay natatangi sa pusturang nakatayo kaysa sa nakaupo tulad sa bersyong Kastila.
Karaingan
Sa pangkalahatan, ang karaingan (mula sa salitang daing) ay isang kamalian o pagpapakasakit (paghihirap) na naranasan, na maaaring totoo o sinasapantaha (ipinapalagay), na bumubuo ng marapat na mga dahilan ng pagrereklamo. Sa nakaraang mga kapanahunan, ang salita ay nangangahulugang katayuan ng mga bagay na nakapaniniil.
Kasaysayan at politika
Ang isang panghihimagsik ng mga baron sa Inglatera noong kaagahan ng ika-13 daantaon, na humantong sa Magna Carta ng 1215, ay bahagyang inudyok ng mga pagdaing laban sa mga pang-aabuso ni Haring John. Ang karapatang ito na petisyunin ang hari, para sa mga karaingan, ay ipinagtibay ng Susog ng mga Karapatan noong 1689 ng Parlamento ng Inglatera. Ang Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Mga Nagkakaisang Estado ay pangunahing isang pag-iisa-isa ng mga daing ng mga kolonista laban kay Haring George III.
Basilika ng San Vitale
thumb Ang Basilika ng San Vitale ay isang huling antigong simbahan sa Ravenna, Italya. Ang simbahan ng ika-6 na siglo ay isang mahalagang nananatiling halimbawa ng maagang sining ng Kristiyanong sining at arkitekturang Bisantino. Ito ay isa sa walong estruktura sa Ravenna na nakatakaga bilang Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO. Inilalarawan ng saligan na pundasyon nito ang simbahan bilang isang basilika, kahit na ang disenyo na sentralisadong plano na ito ay hindi tipikal na porma na basilika. Itinalaga ng Simbahang Katolika Romana ang gusali na isang "basilika", isang marangal na pamagat na iginawad sa pambihirang mga gusali ng simbahan na may halaga pangkasaysayan at pansimbhan.
Basilika ng Santa Maria in Porto
thumb|300x300px|Ang ika-18 siglong patsada ng simbahan ng. Ang Basilika ng Santa Maria in Porto isang mahalagang simbahan sa Ravenna, hindi kalayuan sa Porta Nuova, sa via Roma, ang hilagang-timog na mataas na kalye sa makasaysayang sentro ng lungsod. Dito nananahan ang Griyegong Madonna.
Bardaï
Ang Bardaï (برداي) ay isang maliit na bayan at oasis sa dulong hilaga ng Chad. Ito ang pangunahing bayan ng rehiyon ng Tibesti, na ibinuo noong 2008 mula sa Departamento ng Tibesti ng dating rehiyon ng Bourkou-Ennedi-Tibesti.
Ang wikang Tedaga ay sinasalita sa lugar ng Bardaï ng hilagang Chad, bagamat pangalawang wika ang wikang Dazaga. Pinaglilingkuran ang bayan ng Paliparan ng Bardaï-Zougra na isang magkasamang paliparang pampubliko at pangmilitar.
Kasaysayan
Nakatawag-pansin ang Bardaï sa daigdig noong 1974, nang nilusob ng isang pangkat ng mga manghihimagsik sa pamumuno ni Hissène Habré ang bayan at binihag si Françoise Claustre, arkeologong Pranses, at dalawa pang mga mamamayang Europeo. Nagtatag ang mga manghihimagsik ng isang kontra-Pranses na himpilang panradyo noong digmaang sibil, na nabansagang "Voice of Liberation of Chad" o "Radio Bardaï". Isang pamahalaang oposisyon ang itinatag rito na pinamunuan ni Goukouni Oueddei kalakip ng suportang pangmilitar ng Libya noong unang bahagi ng dekada-1980. Noong Disyembre 1986, sinalakay ng mga hukbo ni Habré ang mga Libyan sa Bardaï.
Elasmobranchii
Ang Elasmobranchii ay isang subklase ng Chondrichthyes o cartilaginous na isda, kabilang ang mga pating (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder Batoidea). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis.
Diskograpiya ng mga kanta ni Whitney Houston
This is the songs discography for American singer Whitney Houston.
Iguanodon
Ang Iguanodon (nangangahulugang "ngiping iguana") ay isang genus ng ornithopod na dinosauro noong Panahong Kretaseyoso. Nanirahan ito sa Europa, Hilagang Amerika, Aprika at Asya higit 125 milyong taon na ang nakalilipas. Ang pananaliksik sa unang bahagi ng ika-21 siglo ay nagpahiwatig na mayroon lamang isang mahusay na napatunayang species; ang I. bernissartensis ng Belhika, Espanya, at posibleng sa ibang lugar sa Europa. Ang Iguanodon ay malalaking hayop ngunit kumakain lamang ng mga halaman. Ang ilang mga natatanging tampok ay kinabibilangan ng isang mahabang matalas na kuko sa hinlalaki, posibleng ginagamit para sa pagtatanggol laban sa mga mandaragit, at isang mahabang ikalimang daliri na maaaring kumuha ng pagkain.
Paladyo (imaheng nagtatanggol)
thumb| Ang [[Birhen ng Vladimir|Theotokos ng Vladimir, tempera sa panel, 104 x 69 cm, ipininta noong mga 1130 sa Constantinopla, at tagapagtanggol ng Vladimir at nang maglaon ng Mosku.]] Ang paladyo, palladium, o palladion (maramihan sa Ingles: palladia) ay isang imahen o iba pang bagay na sinaunang panahon kung saan sinasabing nakasalalay ang kaligtasan ng isang lungsod o bansa. Ang salita ay isang heneralisasyon mula sa pangalan ng orihinal na Troyanong Paladyo, isang kahoy na estatwa (xoanon) ng Pallas Athena na ninakaw nina Odiseo at Diomedes mula sa kuta ng Troya. Ito ay diumano sa kalaunan ay dinala sa hinaharap na pook ng Roma ni Aineias, kung saan ito ay nanatili hanggang sa marahil ay inilipat sa Constantinopla at nawala matapos ang Imperyo ay nagpalit ng paniniwala tungo Kristiyanismo.
Sa Ingles, mula noong bandang 1600, ang salitang "palladium" ay ginamit na matalinghaga upang mangahulugan ng anumang pinaniniwalaang nagbibigay ng pananggalang o kaligtasan, at lalo na sa mga kontekstong Kristiyano ang isang sagradong relikya o imahen na pinaniniwalaang may katungkulang proteksiyon sa mga konteksto ng militar para sa isang buong lungsod, tao, o bansa. Ang ganitong mga paniniwala ay unang naging prominente sa mga Silangang Simbahan noong panahon pagkatapos ng paghahari ng Bisantinong Emperador na si Justiniano I, at kalaunan ay kumalat sa Kanluraning simbahan. Ang Palladia ay pinuprusisyon sa paligid ng mga pader ng kinubkob na mga lungsod at kung minsan ay dinadala sa labanan. Sa mas opensibang tungkuling ito, maaari ein silang tawagin bilang "vexilla" (isahan vexillum, Latin para sa "bandila ng labanan").
Klasikong sinaunang panahon
right|thumb| Si [[Nike (mitolohiya)|Nike (Tagumpay) ay nag-aalok ng isang itlog sa isang ahas na nakapaligid sa isang haligi na tinatayuan ng Troyanong Paladyo. (Marmol bas relief, Romanong kopya ng huling bahagi ng Unang Siglo AD. Pagkatapos ng isang neo-Attic na orihinal ng panahong Elenistika.)]]
Troya at Roma
Ang orihinal na Palladion ay bahagi ng pundasyon ng mga mito ng parehong Troya at Roma. Ito ay isang kahoy na imahen ni Pallas (na sinabi ng mga Griyego na si Athena at ang mga Romano kay Minerva) ay sinabing nahulog mula sa langit bilang sagot sa panalangin ni Ilus, ang tagapagtatag ng Troya. Sa Digmaang Troya, natuklasan ng kumukubkob na mga Griyego na hindi nila maaagaw ang lungsod habang ito ay protektado nito, at kaya ninakaw ito nina Odiseo at Diomedes mula sa kuta ng Troya bago makuha ang lungsod sa pamamagitan ng pandaraya ng Kabayo ng Troya. Ayon sa isang mas huling hanay ng mga alamat, dinala ito sa Roma, kung saan ang isang aktuwal na imahe, na malamang na hindi aktwal na pinagmulang Troya, ay itinatago sa Templo ni Vesta sa Foro ng Roma sa loob ng maraming siglo, at itinuturing na isa sa mga pignora imperii, mga sagradong token o mga pangako ng pamamahala ng mga Romano (imperium). Ang kuwentong Romano ay nauugnay sa Aeneis ni Virgilio at iba pang mga akda.
Mga Kristiyanong paladyo
right|thumb| Ika-10 siglo na idolo ng [[Imahen ng Edesa, kasama si Haring Abgar V ng alamat na ipinakita bilang Emperador Constantino VII na nagdala ng imahen sa Constantinopla noong 944]] Sa pagtatapos ng ika-6 na siglo nagsimulang lumitaw ang mga unang sanggunian sa mga Kristiyanong paladyo. Ang Imahen ng Edesa sa Armeniong Mesopotamia, o Mandylion, na kalaunan ay inilipat sa Constantinopla, ay isa sa una at pinakamatagal na pinakatanyag na mga halimbawa. Nang maglaon, kinilala ito sa kabiguan ng pagkubkob ng Persia sa Edesa noong 544. Ngunit ang imahen ay hindi binanggit sa salaysay ni Procopio, sumulat kaagad pagkatapos ng pangyayari, at unang lumitaw bilang ahente ng kabiguan sa kasaysayan ni Evagrius Scholasticus noong mga 593. Ang mga partikular na idolo, lalo na yaong ng Birheng Maria o Birhen at Bata ay naging dahilan sa mga tiyal na tungkulin, na ang kanilang pagsamba ay tumulong laban sa sakit o iba pang kasawian, at ang katungkulang militar ng paladyo ay isang halimbawa nito.
Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo ng Manaoag
Ang Ina ng Manaoag (pormal na tiutlo: Mahal na Ina ng Pinakabanal na Rosaryo ng Manaoag; Kastila: Nuestra Señora del Santísimo Rosario de Manaoag) ay isang Katolikong Romanong titulo ni Birheng Maria na pinipintuho sa Manaoag, Pangasinan.
Ang imaheng garing at pilak na may hawak titulo nito at nagmula noong ika-16 na dantaon at kasalukuyang nakadambana sa loob ng Basilikang Minor ng Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo ng Manaoag. Ang dambana ay isang pangunahing lugar ng banal na paglalakbay sa bansa at pinangasiwaan ng Orden ng mga Mangangaral (Dominikano) sa loob ng Arkidiyosesis ng Lingayen-Dagupan.
Iginawad ni Papa Pio XI ng isang Koronasyong Kanonika sa imahen noong Ika-22 ng Abril, 1926, habang itinaas ni Papa Benedicto XVI ang kanyang sagradong pook sa kapantay na indulhensiya sa Basilika ni Santa Maria la Mayor noong Ika-21 ng Hunyo, 2011. Sa ilalim ng titulo ni Maria nito, si Birheng Maria ay inatasang pintakasi ng maysakit, kaawa-awa ay nangangailangan. Ang Kapistahan ng Ina ng Rosaryo ng Manaoag ay ipinangdiriwang sa dalawang kapistahang araw: ang ikatlong Miyerkules pagkatapos ng Linggo ng Muling Pagkabuhay at unang Linggo ng Oktubre.
Pinagmulan ng salita
Ang nakaugalian na hinahawakan ng bayan ng Manaoag ay nagmula sa pandiwang Pangasinense mantaoag, na ibig sabihin ay "tumawag".
Imahen
Ang imahen ng Mahal na Ina ng Manaoag ay isang ika-17 dantaong imaheng garing at pilak ng Birheng Maria na may Batang Hesus na nakadambana sa mataas na retablo ng Basilika. Dinala ito sa Pilipinas mula sa Espanya sa pamamagitan ng kalakalang galyon ng Maynila mula Acapulco, Mehiko, sa unang bahagi ng ika-17 dantaon ni Padre Juan de San Jacinto.
Ang mga dokumento mula pa noong 1610 ay pinatunayan na ang magsasakang nasa gitang edad ay narinig ng isang di-malirip na tinig ng isang babae. Tumingin siya sa paligid at nakita sa ibabaw ng puna na pinalibutan ng ulap ang pagpapakita ng Birheng Maria, hawak ang isang Rosaryo sa kanyang kanang kamay at Ang Batang Hesus sa kanyang kaliwang braso, lahat sa gitna ng isang makinang na langit. Sinabi ni Maria sa magsasaka ang nais na magpatayo ng simbahan para sa kanya, at itinayo ang isang kapilya sa lugar na burol ng aparisyon, na bumubuo ng pinakagitnang bahagi ng kasalukuyang bayan.
Ang Ina ng Rosaryo at nakalarawan sa mga ibang bansa na may katulad na mga katangian, na may karagdagang gamit at istilo ng kasuotang-banal na nag-iiba-iba sa mga kultura. Ang imaheng Manaoag ay naiiba sa mga ibang imahen sa paglililok ay regalya, partikular sa korona.
Ang peregrinong replika imahen ay umiiral din at naglilibot sa mga parokya sa Pilipinas para sa pamimintuho.
Regalya and seguridad
Marami sa kanyang mga ginintuang korona at mga sinag sa ulo ay nakatago sa museo ng dambana, na ibinigay ng kapwa mga lokal at dayuhang deboto. Isang mamahaling koleksyon ng mga kasuotang panliturhiya na na ginamit ng imahen at mga paring Dominikano ay ipinakita, ganundin ang hanay ng mga pabango na ginamit sa imahen. Ito ay mga ex-voto na ibinigay ng mga namimintuho at namamanata mula sa buong daigdig.
Ang imahen ng Mahal na Ina ng Manaoag ay nasa lubos na seguridad na may nakalakip na salaming di-matamaan ng salamin sa itaas ng bagong mataas na Retablo, na may mga karagdagang inukit na kahoy, isang mataas na patuntungan, at apat na ginintuang kandilabra. Ang sagisag ng mga Dominikano ay nakalagay sa itaas ng durungawan ng imahen bilang pagpapakita ng pamimuntuho ng Orden sa kanya. Ang bas-relief, gawa sa mga inukit na nara sa ilalim ng kanyang trono na magandang inilalarawan ang mga makasaysayang kaganapan sa pamimintuho sa Ina, ay naibago.
Ang arkidiyosesis, sa linya na may kaugaliang Pilipino ng pamimintuho ng isang imahen sa pamamagitan ng paghawak ng katawan o damit nito, ay nagtayo ng isang hagdanan na makakaakyat sa Silid-Pamimintuho sa ikalawang palapag sa likod ng abside. May mga upuan ang silid sa harap ng alkoba sa likod ng dambana ng imahen. Ang mga nagsusumamo ay lumuluhod ang mga tagatulong bago ang salamin ng maliit na bintana sa likod ng paanan ng imahen upang manalangin at hawakan ang lupi ng kapa ng imahen, madalas naghuhulog ng mga sulat ng panalangin sa isang kalapit na kahon. Pagkatapos ng pamimintuho sa imahen, dumadaan ang mga deboto sa tindahan ng mga imahen, mga aklat at mga gamit-dasalin sa kanilang paglabas.
Mga himala
Ang mga ibang mga naunang himala na naiugnay sa Ina ng Manaoag, kabilang ang orihinal na aparisyon, ay nailarawan sa mga pinintang mural ng simbahan.
Sa mga unang araw ng kapanahunan ng Kastila, sinunog ng mga taga-bundok na animista ang mga bagong-tatag na nayong Kristiyano. Ang bayan ng Manaoag ay isa sa mga pamayanan na sinunog ng mga mananalakay, dinala ang mga lokal na tumatakas sa nakabubong na simbahan. Ang pinuno ng mga pilantero ay umakyat sa bakod na krudo ng hugnayan ng simbahan at tumama ng mga umaapoy na pana sa lahat ng bahagi ng simbahan, subali't ang gusali ay mapaghimalang hindi nasunog.
Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang mga kalabang puwersang Hapones ay naghulog ng maraming bomba sa loob ng paligid ng simbahan. Katamtamang nasira ang istraktura. Pinakawalan ang apat na bomba sa ibabaw ng simbahan, na may tatlong pagbaba sa liwasan at dayag, kapwa nasira. Ang huling bomba ay nahulog sa sagradong pook, nguni't himalang hindi sumabog. Ang pagkakaroon umano ng mga bulaklak ng mansarilya (chrysanthemum) sa simbahan ay nagpapigil sa mga sundalong Haponas sa paggawa ng kalapastanganan, palibhasa binibigyan ng paggalang sa bulaklak bilang bahagi ng kanilang kultura.
Papa Martin V
Si Papa Martin V (c. 1368 – 20 Pebrero 1431) na ipinanganak na Odo (o Oddone) Colonna ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 1417 hanggang 1431. Ang kanyang pagkahalal sa kapapahan ay epektibong nagwakas ng Sismang Kanluraning (1378–1417).
Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo ng Manaoag
Mga himala
Ang iba pang mga himala ay nakasalaysay ay naka-ugnay sa Ina ng Manaoag kabilang ang mga mga pag-ulan sa panahon ng tagtuyot, muling pagbuhay ng isang batang halos patay na sa pamamagitan ng banal na panalangin ng pamamagitan at banal na tubig, pagpigil sa isang sunog na nagmula sa simbahan, at paglaban ng iba`t ibang pagtatangka sa paglilipat ng dambana.
Papa Martin V
Pagbabasbas ni Martin V sa pang-aalipin
Ang pang-aalipin ay karaniwan sa Europa, Aprika at Asya noong pamumuno Papa Martin V at tinanggap ng halos lahat ng kaunti na nangatwiran ng laban dito. Noong ika-15 siglo, ang sentimiyento sa Europa ay papalaking sumalungat sa pang-aalipin ng mga Kristiyano at kindonena ng Simbahan ang gayong mga kasanayan ngunit ang pagkondenang ito ay hindi sumaklaw sa mga hindi mananampalatayang Kristiyano. Ayon kay Burton (2007), binigyang autorisasyon ni Martin V ang isang krusada laban sa Aprika noong 1418 at ito ay sinamahan ng isang kalaunang bull ng papa (1441) na nagbasbas sa kalakalang Portuges ng mga aliping Aprikano. Noong Marso 1425, ang isang bull ay inilabas na nagbabanta ng pagtitiwalag para sa sinumang mangangalakal ng mga aliping Kristiyano at nag-utos sa mga Hudyo ng tsapa ng kasamaan upang pigilan ang pagbili nito ng mga aliping Kristiyano. In June 1425 Martin anathematized those who sold Christian slaves to Muslims. Ang pagtatrapiko ng mga aliping Kristiyano ay hindi ipinagbawal kundi ang pagbebenta lamang sa mga may aring hindi-Kristiyano. Ang bull ng papa ng pagtitiwalag na inilbas sa mga mangangalakal na Genoese ng Caffa na nauugnay sa pagbili at pagbebenta ng mga Kristiyano ay itinuring na hindi epektibo dahil ang mga nakaraang kautusan laban sa mga Viennese kabilang ang mga Batas ng Gazaria ay nagbigay ng pagpayag para sa pagbebenta ng parehong mga aliping Muslim at Kristiyano. Ten black African slaves were presented to Martin by Prince Henry of Portugal. Sinuportahan ni Papa Martin V ang pagpapalawig na pang-[[kolonya]. Ayon kay Davidson (1961), ang kautusan ni Papa Martin V laban sa pang-aalipin ay hindi isang pagkokondena sa mismong pang-aalipin kundi inudyokan ng takot sa "kapangyarihan ng hindi mananampalataya".
Mga sanggunian
Martin 05
Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo ng Manaoag
Mga himala
Ang mga himala nga iniugnay sa Ina ng Manaoag sa makabagong panahon ay palasak, pinatunayan ng mga mananampalataya at malawak na isinulong sa pamamagitan ng salita ng bibig, mga paglathala at mga alamat. Tulad nito, madalas na nananawagan ng mga peregrino ang Kanyang pamamagitan sa mga panahon ng matinding pangangailangan, kasama ang ilan sa mga humuhiling na naglalakbay ang lahat ng mga paraan mula sa mga malalayong lugar upang gawin ito.
Mga kapistahan
Ang pangunahing kapistahan ng Mahal na Ina ng Manaoag ay nasa ikatlong Miyerkules ng Muling Nabuhay. Ang mga taluktok ng mga pamamakay ay nasa mga panahon ng Mahal na Araw at Muling Nabuhay, ang buwan ng Mayo, at ang buwan ng Oktubre - ang buwan ng Banal na Rosaryo - kung saan ang pangkalahatang araw ng Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo ay ipinagdidiriwang tuwing unang Linggo ng Oktubre. May prusisyon pagkatapos ng Misang panghapon sa lahat ng mga okasyon.
Mga serbisyo
Ang mga libu-libo ay nagtatagpo sa mga Sabado at mga Linggo upang manalangin ng kanilang mga intensyon, makinig ng Banal na Misa, manalangin ng Rosaryo, mag-alay ng mga bulaklak, magilaw ng mga kandila, bumili ng bagay-pananampalataya (religious articles), magkaroon ng bagay-dasalin o napagbendisyunan ang mga sasakyan, kumuha ng banal na tubig, at sumali sa mga pang-araw-araw at pamanahong gawaing-pamimintuho. Ginagawa ang mga bendisyon ng mga bagay-pananampalataya at mga sasakyan sa likod ng paligid ng simbahan pagkatapos ng bawat Misa, samantala ang banal na tubig ay naipamahagi din nang libre sa mga may lalagyan.
Ang maikling pangbukang-liwayway na prusisyon at Rosaryong Iskriptural na tuwing unang Sabado bago ang pang-ika-5 ng umagang Misa ay dinadaluhan nang palagian ng mga namamanata mula sa Kalakhang Maynila at mula mga Rehiyong I (Ilokos), II (Lambak Cagayan), at III (Gitnang Luzon). Ang mga rito ng unang Sabadong ito ay alinsunod sa Komunyon ng Pagbabago sa mga Unang Sabado na hiniling ng Birheng Maria sa kanyang ikatlong pagpapakita sa Fatima noong 13 Hulyo 1917 para sa pagpapanatili ng kapayapaan sa daigdig.
Ang mga serbisyo sa dambana at mga programang panrelihiyon ay nagsasahimpapawid sa Radyo Manaoag 102.7 FM, na umaabot din sa pamamagitan ng websayt *Opisyal na Websayt ng Dambana ng Mahal na Ina ng Manaoag.
Sa Guam
Isang tatlong-talampakang replika ng imahen ng Mahal na Ina ng Manaoag ay inihandog ng isang deboto at ibinyahe sa Mga di-pinagsamang teritoryo ng Estados Unidos ng Guam noong 17 Agosto 2012. Nakadambana ang imahen sa Katolikong Simbahan ng San Antonio de Padua at San Victor sa Tamuning, Guam kung saan ang isang rito ng pagtatalaga ay idinaos sa sumunod na araw, na dinalo ng mga Katolikong Pilipino-Guamanyo. Ibinyahe ang imahen bilang bayad na pasahero lulan ng paglipad ng United Airlines.
Basilika ng Sant'Apollinare Nuovo
Ang Basilika ng Sant 'Apollinare Nuovo ay isang simbahang basilika sa Ravenna, Italya. Itinayo ito ng Ostrogodong hari na si Teodorico ang Dakila bilang kapilya ng kaniyang palasyo noong unang sangkapat ng ika-6 na siglo (na pinatunayan sa Liber Pontificalis). Ang simbahang Ariano na ito ay orihinal na inialay noong 504 AD kay "Kristong Manunubos".
Bagyong Winnie
Pilipinas
Nagiwan si Winnie nang malaking pinsala sa probinsya nang Quezon sa bayan ng Real natabunan ito nang mga ilang bahay galing sa paahan nang bundok at tinagurian, itong "2004 Trahedya sa Quezon", Nagtala rin si Winnie nang patay naitala nito ang 1, 600 na katao ang patay dahil sa pagdaan nito, ilang kabuhayan sa imprastraktura, kabahayan at iba pang panghanap buhay ang winasak nang bagyo. Bagamat katatapos lamang dumaan ni Bagyong Violeta (Merbok) sa gitnang Luzon, ngunit mahinang bagyo lamang ito, sumunod naman rito si Winnie nanalasa sa rehiyon nang CALABARZON at Bicol, Maihahambing si Bagyong Winnie sa mga Bagyong Ondoy, Bagyong Sendong, Bagyong Pepeng at Bagyong Yoyong.
Huambo
Ang Huambo, dating Nova Lisboa (New Lisbon, 1928–1975), ay ang kabisera ng lalawigan ng Huambo sa Angola. Matatagpuan ang lungsod sa layong 220 kilometro silangan ng Benguela at 600 kilometro timog-silangan ng kabiserang lungsod na Luanda. Pangalawang pinakamalaking lungsod sa Angola ang Huambo, kasunod ng Luanda. Ito ang pangunahing sentro sa Caminho de Ferro de Benguela (CFB) (ang Daambakal ng Benguela), na tumatakbo mula sa pantalang lungsod ng Lobito papuntang lalawigan ng Lualaba sa Demokratikong Republika ng Congo. Pinaglilingkuran ng Paliparan ng Albano Machado (dating Paliparan ng Nova Lisboa) ang Huambo.
Unang kasaysayan
Hango ang pangalang Huambo sa Wambu, isa sa 14 na dating mga kahariang Ovimbundu ng gitnang talampas ng Angola. Ang Ovimbundu na isang dating lipi na unang dumating mula Silangang Aprika, ay nagtatag ng kanilang kahariang sentral ng Bailundu noon pa mang ika-15 na dantaon. Ang Wambu ay isa sa mas-maliit na mga kaharian at nasa ilalim ng kapangyarihan ng hari ng Bailundu, bagamat nagtamo ito ng malaking saklaw ng kalayaan katulad ng ibang mga kaharian.
Pamumuno ng mga Portuges
Nabanggit ang Bailundo sa ilang mga kasaysayan ng ika-18 at ika-19 na dantaon na may kaugnayan sa isang rutang pampangangalakal na nag-uugnay nito sa Viye (Bie). Ang Wambu naman ay nakilala lamang kalakip ng pagdating ng pagtatayo ng Daambakal ng Benguela ng mga Portuges. Tinutulan ng mga hari ng Bailundu at Wambu (lalo na sina Ekuikui II at Katiavala I) ang pagpasok ng daambakal sa pamamagitan ng pagtatambang ng mga manggagawa at nandayuhan. Paglaon, sila ay pinasuko ng Hukbong Katihan ng Portugal, at opisyal nang itinatag ni Gobernador-Heneral Norton de Matos ng Angola ang Huambo noong Agosto 8, 1912.
Magkaugnay ang umpisa ng Huambo at ng kahalagahang pang-ekonomiya na naabutan nito sa ilalim ng pangasiwaang Portuges sa pagtatayo ng Caminho de Ferro de Benguela (Daambakal ng Benguela), na sinimulan sa pambaybaying-dagat na bayan ng Lobito noong 1902. Ang daambakal na ito ay naibalangkas ng Britong maninikap na si Sir Robert Williams bilang pinakamadali at pinakamurang paraan upang maiugnay ang mayamang mga minahan ng tanso ng Katanga sa Belhikanong Congo sa isang lugar sa baybaying-dagat kung saan maaaring iluwas ang mineral. Hindi ikinakailang pinakamagandang likas na pantalang-dagat sa buong kontinente ang look ng Lobito.
Sa simula, lubhang napakahirap ang pagatatyo ng daambakal dahil sa pabaku-bakong lupa, ang paglaganap ng malarya at, sa paano man, ang pagtutol ng mga katutubo. Natuklasang isang estratehikong lugar ang Huambo dahil sa maraming mga kadahilanan. Isang kaaya-ayang klima (pangunahing dahilan ay ang mataas na altitud nito na nasa 1,700 metro) at ang pagkakaroon ng sapat na mga yamang tubig sa paligid nito ay naging isang tamang-tamang puwesto para makaroon ng himpilan sa daambakal. Noong naisakatuparan ito, napadali ang mga gawaing pagtatayo at natapos ang karugtong papunta sa hangganan ng Belhikanong Congo noong 1929. Sa mga panahong iyon ang Huambo ay naging lugar ng pinakamahalagang talayer ng daambakal sa Aprika.
Noong 1928 binago ang pangalan ng Huambo sa Nova Lisboa (o Bagong Lisbon, mula sa Lisbon na kabisera ng Portugal). Ipinahihiwatig nito na nagbalak ang pangasiwaang kolonyal na gawin itong kabisera ng kolonya.
Noong 1966 ipinundar sa Nova Lisboa ang mga gradwasyon sa Veterinary Medicine, Agronomy and Forestry ng General University Studies of Angola (Unibersidad ng Angola mula 1968).
Sa larangan ng motorsports, nakilala sa kahulihan ng dekada-1960 ang Nova Lisboa sa buong daigdig sa anim na oras ng karerang pampalakasan na International Nova Lisboa. Hanggang sa kalayaan ng Angola noong 1975, lumawak ang lungsod ng Nova Lisboa at lumago ang pagsulong at pag-unlad ng ekonomiya nito, kaya ito ay naging isa sa pinakamahalagang mga sentrong urbano sa noo'y Portuges na Ibayong-dagat na Lalawigan ng Angola.
Dekada-1970
Kasunod ng kalayaan mula sa Portugal noong 1975, ibinalik ang dating pangalan ng Nova Lisboa – Huambo. Nagpatigil sa pag-unlad ng Angola at ng Huambo ang Digmaang Sibil ng Angola (1975–2002). Malaking bahagi ng impraestruktura ng lungsod ay nasira.
Naging tagpo ang Huambo ng makalupit na Digmaang 55 Araw at ibang mga labanan sa panahon ng madugong digmaang sibil sa pagitan ng MPLA at UNITA, na tumagal mula kasarinlan noong 1975 hanggang kamatayan ng pinuno ng UNITA na si Jonas Savimbi noong 2002. Pinalibutan at nawasak ang lungsod. Walang-awang pinatay ang karamihan sa mga mamamayan nito habang tumakas naman ang iba.
Sa paglaya ng Angola mula sa Portugal noong 1975, inihayag ni Savimbi ang Huambo bilang hiwalay na republika sa loob ng bansa. Ngunit kinuha muli ng MPLA ang lungsod noong Pebrero 8, 1976 sa tulong ng mga kawal ng Cuba, bagamat nanatili sa kapangyarihan ng UNITA ang karamihan sa mga kalapit-pook.
Pagsapit ng kalagitnaan ng taong 1976, itinatag ng hukbong ekspedisyon ng Cuba ang pinakamahalagang mga estraktura nito sa mga pook ng São Pedro, Lufefena, at Cruzeiro sa lalawigan ng Huambo at matatag na mga kampamento sa karamihan sa mga kabiserang pang-munisipalidad at pangunahing mga bayan, subalit nasa kapangyarihan ng UNITA ang lahat ng mga nalalabing lupain.
Nagsimulang magtipun-tipon sa mga bayan ang pinaalis na mga tao na naghahanap ng pisikal na mapagkukublian at mapagkawanggawang tulong. Salig nito, ang isa sa unang mga ahensiyang mapagkawanggawa na dumating sa lalawigan ng Huambo ay ang Krus na Pula (ICRC) noong 1979.
Dekada-1980
Noong 1984 lumala ang kaguluhan, pati na ang paglikas sa mga bayan. Inilunsad ang isang pangunahing gawaing pagtulong sa mga kabisera ng Gitnang Talampas at sa ilang mga munisipalidad na mapapasukan pa rin ng eroplano. Nang mga panahon na iyon hawak ng UNITA ang malaking bahagi ng mga daan at lubhang maraming ibinaon na mga mina.
Dekada-1990
Noong Mayo 1991 isinagawa ang isang kasundang pangkapayapaan sa pagitan ng MPLA at UNITA. Pasulong na namagitan ang mga ahensiya ng Mga Nagkakaisang Bansa at mga NGO sa pagitan ng kalagitnaan ng 1991 at 1992. Unti-unting gumanda ang sitwasyon, at isinagawa ang mga pangkalahatang halalan noong Setyembre 1992. Ngunit nagsimula ang súliranin nang inilabas ang mga resulta ng mga pagboto. Mabilis na nakarating ang kagulugan sa Huambo, sapagkat itinuring ng UNITA ang lalawigan bilang kanilang dambanang pampolitika. Itinuon nila sa lungsod ang karamihan sa mga pinuno at kawal di-katagalan pagkatapos nang isinapubliko ang mga resulta ng halalan.
Pormal nang nanatili sa ilalim pamamahala ng pamahalaang MPLA ang lungsod, subalit tumindi ang igtingan dahil sa lumalaking marahas na mga gawain. Pagsapit ng katapusan ng 1992 umalis ng lungsod ang lahat ng banyagang mga ahensiya sa pagtulong. Nakuha ng UNITA ang buong pamamahala sa lungsod sa paglipas ng kasindak-sindak na mga labanan sa bawat lansangan na nagsimula pagkaraan lamang ng Kapaskuhan ng 1992, at umabot sa kasukdulan sa kalagitnaan ng Enero noong 1993. Tumagal nang 55 araw ang marahas na mga labanan sa loob at paligid ng Huambo, hanggang sa umurong ang mga kawal ng pamahalaang MPLA at nakamit ng UNITA ang lubos na pamamahala ng lungsod. Sinakop din ng UNITA sa mga panahong iyon ang iba pang mga lungsod sa Gitnang Talampas.
Pormal nang natapos ang digmaan noong Nobyembre 20, 1994 nang nilagdaan ang Protokol ng Lusaka. Sa pangmalakihan ang yugtong ito ay nagngangahulugang isang hakbang tungo sa pagiging normal ng sitwasyon, at tinanggap ito ng Huambo nang may katamtamang pag-asa sa mabuting ibubunga. Inilipat muli ng UNITA ang kanilang tanggapan sa Bailundo, mga 50 kilometro hilaga ng panlalawigang kabisera, kasunod ng paglagda ng protokol. Ikinabahala nang husto ng mga tagasubaybay ang gayong hakbang ng UNITA.
Pagsapit ng 1995 ganap na nagtatag muli ang malayang lulan ng tao at kalakal sa lalawigan. Pagsapit ng katapusan ng taon muling ipinadala sa lungsod ang mga tagapangalaga ng kapayapaan ng Mga Nagkakaisang Bansa (UNAVEM III), bilang pagsunod sa mga probisyon ng Protokol ng Lusaka. Ang 1996 at 1997 ay mga taon ng bahagyang pagpapabuti ng kalagayan ng pamumuhay ng mga sibilyan sa Huambo, bagamat katamatamang lamang ang pagpapanumbalik, mabagal ang mga gawaing pagsasaayos at hindi bumalik sa dating lakas ang mga gawaing pangkomersiyo.
thumb|Naiwang bakas ng kaguluhan sa Huambo: Isang gusaling may mga butas dulot ng mga putukan noong panahon ng digmaan
Pagkaraang nagpataw ang Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa ng mga sanksiyon laban sa UNITA (Oktubre 29, 1997) dahil sa mga antala sa pagpapatupad ng Protokol ng Lusaka at pagbabantulot sa pagpapatanggal ng kanilang mga hukbong militar at pagbibigay ng kanilang kuta, unti-unting lumaki ang kawalan ng kapanatagan sa Huambo, lalo na sa huling kalahati ng 1998. Noong mga unang araw ng Disyembre, naglunsad ng opensiba ang pamahalaan na itinutok sa pagbawi muli ng huling mga kutang hawak ng UNITA sa Huambo at Kuito; ang bagong labanan na ito ay umabot sa ibang mga rehiyon sa bansa di-katagalan.
Muling nagsimula ang malakihang paggalaw ng populasyon mula sa pangkabukirang mga lugar papuntang Huambo, Kuito at Caála. Itinatag sa mga lungsod na ito ang malaking mga kampo para sa napaalis na mga tao, habang napilitang umalis ang mapagkawanggawang mga ahensiya ng mga lugar na kontrolado ng UNITA, at ganap na umalis pagsapit ng katapusan ng taon at nakatuon sa Huambo, Caála, at kalaunan, Ukuma.
Naging salawahan nang husto ang sitwasyong panseguridad. Habang binobomba ang Huambo at ibang mga pangunahing bayan sa Talampas mula sa Bailundo at ibang mga puwestong hawak pa rin ng UNITA, pinabagsak ang dalawang eroplano ng C-130 Hercules na ikinarta ng Mga Nagkakaisang Bansa at lulan ng 23 katao sa ibabaw ng Vila Nova (Disyembre 26, 1998 at Enero 2, 1999), habang sila ay pinalilikas patungong Luanda - ang huling labi ng misyong UNAVEM III sa Huambo.
Nakuha muli ng pamahalaan ang bayan ng Bailundo noong Oktubre 1999. Nasa pamumuno na ng pamahalaan ang Londuimbali, Vila Nova at ilan pang mga malalaking bayan sa lalawigan, at noong Disyembre 1999 muling itinatag ang pangangasiwa ng estado sa lahat ng pangmunisipyong mga kabisera. Sa panahong ito naging pakikidigmang gerilya ang kombensiyonal na digmaan sa lalawigan, hawak pa rin ng UNITA ang maraming mga kabukiraning pook at walang piling tinatamaan ang mga kampo ng militar at pulisya ng pamahalaan, and malimit din ang mga pamayanang pansibilyan.
Dekada-2000
Noong unahan ng taong 2000 may higit na 25,000 napaalis na katao sa nayon ng Caála, at higit sa 40,000 katao sa Huambo. Nang humigpit ang mga pandaigdigang sanksiyon laban sa UNITA, umigting ang kanilang mga gawaing militar sa Huambo, at umabot sa tugatog ng karahasan pagsapit ng katapusan ng 2000.
Noong Oktubre 2001 inilunsad ng pamahalaan ang panibagong opensiba laban sa UNITA mula sa hilaga at timog ng lalawigan. Sa pagkakataong ito sinama ang mahigpit na gawaing militar sa operasyong kung tawagin ay operações de limpeça, sa letra-por-letra, mga operasyong paglilinis na binubuo ng pagtanggal ng malaking mga pangkat ng populasyon mula sa pangkabukirang mga lugar. Sa gayon ay may ilang tiyak na punto ng pagtitipun-tipon. Ang kaisipan sa likod ng estratehiyang ito ay upang pagkaitán ang gerilya ng maaaring tagasustento na maaari nilang makita sa mga nayong dati nilang hinawak, kaya hindi matitirahan ang kanilang pinamamahayan.
Panandaliang nagbunga ito ng panibagong panggigipit sa makukuhang mga pinagkukunan sa ligtas na mga lugar sa lungsod at sa lalawigan, at sa maraming kaso nagdulot ito ng pagkamatay sa pagkakagutom ng mga pangkat na binihag ng labanan o pinigilang umabot sa alinmang mga sonang iyon. Ang puntong ito ay maaaring kumatawan sa kasukdulan ng pagpapahirap ng pangkabukirang populasyon ng sibilyan na dinanas sa lalawigan ng Huambo sa kasagsagan ng digmaan.
Kasunod ng digmaang sibil
thumb|left|Bahay ni Jonas Savimbi sa Huambo, nawasak noong 2002 Ang pagkamatay ni Jonas Savimbi noong Pebrero 2002 at ang kasunod na paglagda ng panibagong tigil-putukan ay nagpanumbalik muli ng katahimikan sa lalawigan. Itinakda ng mga saligan para sa kasalukuyang ginagawa na proseso ng kapayapaan at ang pagsisimula ng panahon ng pag-unlad.
Heograpiya
thumb|Tanawin ng Jardim da Cultura ng Huambo Ang Huambo na nasa gitnang kabundukan ng Angola ay matatagpuan malapit sa inantubig (headwaters) ng Ilog Kunene.
Klima
Ang Huambo ay mayroong klimang subtropikal na paltok (Köppen: Cwb), kalakip ang tag-ulan mula Oktubre hanggang Abril at ang tagtuyo mula May hanggang September. Sa kabila ng kinaroroonan nito sa tropiko, mayroong temperatura na katulad sa tagsibol ang Huambo sa kabuuan ng taon dahil sa mataas na altitud nito, isang katangiang madalas sa mga lungsod na may gayong klima. May maraming presipitasyon ang lungsod sa kabuuan ng taon; halos 1500 milimetro ang katamtamang dami ng ulan. Bahagyang mas-mataas ang temperatura sa Huambo kaysa Pretoria na matatagpuan sa layong 2000 kilometro timog-silangan..
Basilika ng San Francesco, Ravenna
thumb|Patsada ng simbahan. Ang Basilika ng San Francesco ay isang pangunahing simbahan sa Ravenna. Ito ay unang itinayo noong 450 ni Neo, obispo ng Ravenna, at alay kanila San Pedro at San Pablo. Nang maglaon ay kilala rin ito bilang Simbahan ng mga Apostol (Chiesa degli Apostoli). Sa ikalawang kalahati ng ika-9 na siglo at sa paglipas ng ika-10 siglo, ang naunang simbahan ay giniba upang magtayo ng isang mas malaki at isang matangkad na kampanaryo, na kapwa nananatili. Ang bagong simbahan na ito ay alay kay San Pedro at pinangalanang San Pietro Maggiore. Ibinigay ang pangangasiwa nito sa mga Franciscano noong 1261 at muling inialay kay Francisco ng Assisi.
Albeyolar
Katinig na Albeyolar
Papa Julio II
Si Papa Julius II o Papa Julio II (5 Disyembre 1443 – 21 Pebrero 1513), na binansagang "Ang Papang Nakakatakot" (Ingles: The Fearsome Pope, Italyano: Il Papa Terribile) at "Ang Papang Mandirigma" (Ingles: The Warrior Pope, Itlayano: Il Papa Guerriero), ipinanganak bilang Giuliano della Rovere, ay naging Papa magmula 1503 magpahanggang 1513. Ang kaniyang pagkapapa ay napintahan ng isang masiglang patakaran hinggil sa ugnayang panlabas, mga ambisyosong mga proyektong panggusali, at patronahe para sa sining - kinumisyon niya ang pagbuwag at muling pagtatayo ng Basilika ni San Pedro, pati na ang pagpapalamuti ni Michelangelo sa kisame ng Kapilyang Sistina.
Catulo
thumb|Modernong busto ni Catullus sa Piazza Carducci sa [[Sirmione. ]] Si Gayo Valerio Catulo ( kə-TUL -əs,  ; c. 84 - c. 54 BK) ay isang makatang Latin sa hulihan ng Republikang Romano na sumulat nang una sa neoterikong estilo ng tula, na tungkol sa personal na buhay kaysa mga klasikong bayani. Ang kanyang mga nakaligtas na akda ay binabasa pa rin nang malawakan at patuloy na nakaiimpluwensiya sa tula at iba pang mga anyo ng sining.
Lumbar
Sa anatomiya ng mga tetrapod, ang lumbar ay isang pang-uring ang kahulugan ay ng o tumutukoy sa segmentong pangtiyan o pampuson ng punong-katawan, na nasa pagitan ng diyaprama at ng sakrum (balakang). Ang rehiyong lumbar ay paminsan-minsan tinutukoy bilang pang-ibabang gulugod, o bilang isang pook ng likod na malapit dito; kung kaya't kung minsan ay katumbas ng diwang "nauukol sa balakang" na "panlikod".
Kayarian
Sa anatomiya ng tao ang limang mga bertebra o gulugod (vertebrae) na nasa loob ng rehiyong lumbak ng likod ay ang pinaka malalaki at pinaka matitibay sa naigagalaw na bahagi ng kolumnang panggulugod, at maaaring ipagkaiba sa pamamagitan ng kawalan ng isang foramen na nasa loob ng prosesong transberso, at sa pamamagitan ng kawalan ng mga tapyas na nasa gilid ng katawan. Sa karamihan ng mga mamalya, ang rehiyong lumbar ng gulugod ay kumukurbang palabas.
Ang talagang kurdong panggulugod (medulla spinalis) ay nagtatapos sa pagitan ng una at ikalawang bertebra ng seryeng ito, na tinatawag na L1 at L2. Ang tisyung pangnerbiyo na umaabot sa ilalim ng tuldok na ito ay mga indibiduwal na mga kumpol ng mga hibla na magkakasamang bumubuo sa cauda equina. Sa pagitan ng bawat isang berterbang lumbar ay lumalabas ang isang ugat na nerbiyo, at ang mga ugat na nerbiyong ito ay nagsasama-samang muli upang buoin ang pinaka malaking nag-iisang nerbiyo na nasa loob ng katawan ng tao: ang nerbiyong siyatiko (ugat na siyatiko). Ang nerbiyong siyatiko ay tumatakbong tumatagos sa likod ng bawat hita at papasok na papunta sa mga paa. Ito ang dahilan kung bakit ang isang diprensiya ng pang-ibabang likod na nakakaapekto sa isang ugat na nerbiyo, katulad ng isang luslos ng diskong panggulugod, ay nakapagdurulot ng hapdi na gumagapang sa kahabaan ng nerbiyong siyatiko (sciatica) pababang papasok sa paa.
Mayroong ilang mga masel na nasa loob ng pang-ibabang likuran na tumutulong sa rotasyon (pag-ikot), pleksibilidad at lakas. Ang mga masel o kalamnang ito ay madaling tablan ng kapinsalaan, natatangi na ang habang nagbubuhat ng mga bagay na mabibigat, o pagbubuhat habang pumipilipit. Ang isang pagkabanat ng masel ay maaaring maging labis na napakahapdi subalit karaniwang gumagaling sa loob ng ilang mga araw o mga linggo.
Ang porsiyon o bahaging lumbar ng gulugod ang nagbabata o tumataglay ng karamihan sa bigat ng katawan at nagbibigay din ng pinaka maraming pleksibilidad (kakayahang umunat, mabanat, o bumaluktot), isang tambalan na nakagagawa upang ito ay maging madaling talaban ng pinsala at pagkasira sa loob ng pagdaan ng panahon. Ito ang dahilan kung bakit laganap ang sakit sa mababang bahagi ng likod.
Quinto Curcio Rufo
thumb|Qui. Sumpa En La Vie Alexand. Le Grand, pag-iilaw mula sa manuskrito na matatagpuan sa [[Aklatang Laurenciana ng Firenze]] Si Quinto Curcio Rufo ay isang Romanong historyador, marahil ng unang siglo, may-akda ng kaniyang kilala at tanging nananatiling akda, Historiæ Alexandri Magni, " mga kasaysayan ni Alejandro ang Dakila", o mas ganap Historiarum Alexandri Magni Macedonis Libri Qui Supersunt, "Lahat ng Mga Aklat na Nakaligtas sa mga Kasaysayan ni Alejandro ng Dakila ng Macedon." Karamihan sa mga ito ay nawawala. Bukod sa kaniyang pangalan sa mga manuskrito, wala nang tiyak na alam sa kaniya. Ang katotohanang ito lamang ang humantong sa mga pilologo na mapagtantong mayroon siyang isa pang pagkakakilanlan sa kasaysayan, kung saan, dahil sa mga aksidente sa oras, ang ugnay ay nasira. Ilang teorya ang umiiral. Itinuturing ang mga ito nang may iba't ibang antas ng kredibilidad ng iba't ibang mga may-akda. Samantala, ang pagkakakilanlan ni Quintus Curtius Rufus, mananalaysay, ay pinananatili nang hiwalay.
Dental na katinig
Katinig na dental