cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wikang Eskayano
Mga Impluwensiyang Cebuano
Sa kabila ng pagkakapareho nito sa istruktura sa Eskayano, ang Ingles ay may isang limitadong leksikal na impluwensya sa wika. Sa isang paghahambing ng pangunahing bokabularyong Swadesh, mayroong walong makikilala na cognate. Ang mga salitang Eskayan ay may isa-sa-isang sulat sa Cebuano, kaya na kung ang dalawang salita ay homophones sa Cebuano, sila ay homophones sa Eskayan. Gayunpaman, naiiba ang verph morphology: ang Cebuano ay may dalawampu't apat na verbal affixes na nagpapahiwatig ng aspeto ng gramatikal at iba pang tampok, samantalang si Eskayan ay may lima lamang (muy-, dil-, pur-, yu-, yi-), bawat isa ay maaaring kapalit sa alinman sa mga negosyong Cebuano. Ito ay madalas na gumagawa ng Eskayan grammar na hindi maliwanag, at nakasalalay sa kahanayang teksto ng Cebuano Bilang karagdagan, ang ilang mga Eskayan verbs ay katumbas sa mga tukoy na inflection ng mga pandiwa ng Cebuano kahit na wala itong morpolohiya. Halimbawa, Eskayan imprus 'ay kinuha sa', na kung saan ay pangunahing root, isinasalin Cebuano gipuslan, kung saan gi- ay nagpapahiwatig na ang pagkilos ay nakumpleto at ginanap sa gramatikong agent. Ito ay marahil dahil ang prototype para sa maraming mga salitang Eskayan ay isang maagang Ingles-Espanyol - Visayan trilingual, kasama ang mga Visayan (Cebuano) glosses na napalitan at pinalitan ng Eskayan.
Lalawigan ng Västra Götaland
Kabayanan
• # Skövde
• # Skara
Ang Pitong Huling Salita
Pitong kasabihan
Tulad ng makikita mula sa listahan sa itaas, hindi lahat ng pitong kasabihan ay matatagpuan sa alinmang isang account ng pagpapako sa krus ni Jesus. Ang pag-order ay pagsasama ng mga teksto mula sa bawat isa sa apat na canonical gospels. Sa mga ebanghelyo nina Mateo at Marcos, si Jesus ay nakasiping sa Aramaiko, sumigaw sa ikaapat na parirala. . Sa Ebanghelyo ni Lucas, ang una, ikalawa, at ikapitong pananalita ay nangyari. Ang ikatlo, ikalima at ikaanim na kasabihan ay makikita lamang sa Ebanghelyo ni Juan. Sa ibang salita:
Iba pang mga interpretasyon at pagsasalin
Ang parirala ay maaaring alinman sa:
7. Ama, sa iyong mga kamay pinupuri ko ang aking espiritu
Sinulat ni Hamilton na "Kapag ang kadiliman ay tila nananaig sa buhay, kailangan pa ng pananampalataya kahit na makipag-usap sa Diyos, kahit na ito ay magreklamo sa kanya. Ang mga huling salita ni Jesus mula sa krus ay nagpapakita ng kanyang lubos na pagtitiwala sa Diyos: 'Ama, sa iyong mga kamay inihahabilin ko ang aking espiritu'. Ito ay tinatawag na isang modelo ng panalangin para sa lahat kapag natatakot, may sakit, o nakaharap sa sariling kamatayan. Sinasabi nito na may bisa: "
4. Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?
Sa Aramaic, ang parirala ay / ay isinasalin, "אלי אלי למה שבקתני".
2. Ngayon ay makakasama ka sa akin sa paraiso
Ang isang tila baga simpleng pagbabago sa bantas sa pananalitang ito ay naging paksa ng mga pagkakaiba ng doktrina sa mga Kristiyanong grupo, na ibinigay sa kakulangan ng bantas sa orihinal na mga tekstong Griyego. Ang mga Katoliko at karamihan sa mga Protestanteng Kristiyano ay karaniwang gumagamit ng isang bersyon na nagbabasa ng "ngayon ay makakasama mo ako sa Paraiso". Ipinapalagay ng pagbabasa na ito ang direktang paglalayag sa Langit at walang implikasyon ng purgatoryo. Sa kabilang banda, ang ilang mga Protestante na naniniwala sa pagtulog ng kaluluwa ay gumamit ng pagbabasa na nagpapahiwatig ng "sinasabi ko sa iyo ngayon", anupat binubuksan ang posibilidad na ang pahayag ay ginawa ngayon, ngunit ang pagdating sa Langit ay maaaring mamaya.
Ang pitong pananalitang tradisyon ay isang halimbawa ng Kristiyanong diskarte sa pagtatayo ng pagkakaisa ng Ebanghelyo kung saan ang materyal mula sa iba't ibang mga Ebanghelyo ay pinagsama, na gumagawa ng isang account na higit sa bawat Ebanghelyo. Ilang kompositor ang nagtakda ng Pitong Huling Salita sa musika.
Pitong kasabihan
Ayon sa kaugalian, ang mga pitong kasabihang ito ay tinatawag na mga salita ng 1. Pagpapatawad, 2. Kaligtasan, 3. Relasyon, 4. Pagtalikod, 5. Pagkabalisa, 6. Tagumpay at 7. Muling pagsasama-sama.
3. Narito ang iyong anak: narito ang iyong ina
Ang pahayag na ito ay ayon sa kaugalian na tinatawag na "Ang Salita ng Relasyon" at dito ipinagkatiwala ni Jesus si Maria, ang kanyang ina, sa pangangalaga ng "alagad na iniibig ni Jesus".
6. Naganap na
Isinulat ni Adam Hamilton: "Ang mga huling salita na ito ay nakikita bilang isang sigaw ng tagumpay, hindi ng pag-alis. Natapos na ngayon ni Jesus kung ano ang ginawa niya. Ang isang plano ay natupad; naging posible ang isang kaligtasan; isang pag-ibig na ipinakita. Kinuha niya ang aming lugar. Ipinakita niya ang pagkakasira ng sangkatauhan at pagmamahal ng Diyos. Inialay niya ang kanyang sarili sa Diyos bilang isang sakripisyo para sa sangkatauhan. Habang namatay siya, natapos na ito. Sa mga salitang ito, ang pinakamatalinong tao na kailanman lumakad sa mukha ng mundong ito, ang Diyos sa laman, ay huminga nang huli. " : p.112
3. Narito ang iyong anak: narito ang iyong ina
right|thumb| Ang krusipiksiyon ay itinuring bilang Stabat Mater kasama ang Birheng Maria, Porto Alegre, [[Brazil|Brasil, ika-19 siglo. ]]
Ang pangwakas na articulated na salita ng isang tao na sinabi bago ang kamatayan o bilang mga pamamaraang kamatayan sa pangkalahatan ay kinuha upang magkaroon ng partikular na kahalagahan. Ang pitong kasabihan na ito, na " huling mga salita ", ay maaaring magbigay ng isang paraan upang maunawaan kung ano ang huli mahalaga sa taong ito na namamatay sa krus. Ang sparsity ng mga kasabihan na naitala sa mga kuwentong biblikal ay nagpapahiwatig na si Jesus ay nanatiling medyo tahimik para sa mga oras na siya ay nakabitin doon.
4. Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?
Ito lamang ang sinasabi na lumilitaw sa higit sa isang Ebanghelyo, at isang sipi mula sa. Ang sinasabi na ito ay kinuha ng ilan bilang pag-abanduna sa Anak ng Ama. Ang ibang mga teologo ay naiintindihan ang sigaw bilang ng isa na tunay na tao at nakadama ng talikuran. Patayin sa pamamagitan ng kanyang mga kaaway, na napakalayo ng kanyang mga kaibigan, maaaring naramdaman din siya ng Diyos.
Iba pang mga interpretasyon at pagsasalin
Ang salitang Aramaic na šabaqtanî ay batay sa pandiwa šabaq, 'upang payagan, pahintulutan, patawarin, at talikuran', na may perpektong pangwakas na pagtatapos -t (2nd person singular: 'you'), at ang bagay na suffix -anî ( 1st person singular: 'me').
Ang mga interpretasyong teolohikal
Ang pari at may-akda na si Timothy Radcliffe ay nagsasaad na sa Biblia, pito ang bilang ng pagiging perpekto, at tinitingnan niya ang pitong huling salita bilang pagtatapos ng Diyos ng lupon ng paglikha at nagsasagawa ng pagtatasa ng istraktura ng pitong huling salita upang makakuha ng karagdagang pananaw.
3. Narito ang iyong anak: narito ang iyong ina
Ministri ng Methodist na Adam Hamilton's 2009 interpretation: "Tumingin si Jesus mula sa krus upang makita ang kanyang ina na nakatayo sa malapit. Bilang alam natin, isa lamang sa labindalawang apostol ang nasa paanan ng krus: "ang alagad na minamahal ni Jesus," kadalasang tinukoy bilang Juan. Hubad at sa kakila-kilabot sakit, naisip niya hindi sa kanyang sarili ngunit nag-aalala para sa kagalingan ng kanyang ina pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ipinakikita nito ang sangkatauhan ni Jesus at ang lalim ng pag-ibig niya para sa kanyang ina at ang disipulo sa kung saan ang pag-aalaga niya ipinagkatiwala sa kanya. "
Ang kasaysayan ng mga kasabihan
Isinasaalang- alang ni James Dunn ang pitong pananalita na mahina ang naitatag sa tradisyon at nakikita ito bilang bahagi ng mga elaborasyon sa magkakaibang mga pag-uulit ng huling mga oras ni Jesus. Gayunman, tinutukoy ni Dunn ang pagiging tunay ng Mark / Mateo na sinasabi sa pamamagitan ng pagtatanghal kay Jesus na nakikita ang kanyang sarili na 'pinabayaan' ito ay isang kahihiyan sa unang Iglesya, at sa gayon ay hindi maiimbento. Sinabi ni Geza Vermes na ang unang kasabihan mula sa (Mateo at Marcos) ay isang panipi mula sa Awit 22, at samakatuwid ay paminsan-minsang makikita bilang isang teolohikal at pampanitikan aparato na ginagamit ng mga manunulat. Ayon sa Vermes, ang mga pagtatangka na bigyang-kahulugan ang pagpapahayag bilang isang inaasahang sanggunian sa banal na kasulatan ay nagbibigay ng di-tuwirang katibayan ng pagiging tunay nito. Sa kabilang dako naman, sinabi ni Leslie Houlden na sadyang isinama ni Lucas ang sinabi ni Mateo / Marko mula sa kanyang Ebanghelyo dahil hindi ito angkop sa modelo ni Jesus na itinanghal niya.
Iba pang mga interpretasyon at pagsasalin
NILALAMAN ni Robert Robertson na ang "tinatawag na Ebanghelyo ni Pedro 1.5 ay nagpapanatili ng ganitong pananalita sa isang dokumentong ( Katotohanan ): 'Aking kapangyarihan, ang aking kapangyarihan, pinabayaan mo ako! '
thumb|324x324px| Ang krusipiksiyon, imahen mula sa Krus ni James Tissot, c. 1890 Ang Pitong Huling Salita ni Jesus sa krus (tinatawag ding Siete Palabras) ay ang pitong mga pananalitang ayon sa Biblia na iniuugnay kay Jesus sa panahon ng kanyang pagkakapako sa krus. Ayon sa kaugalian, ang maikling pananalita ay tinawag na "mga salita". Sila ay natipon mula sa apat na Mga Kanonikong Ebangelyo. Tatlo sa mga salitang lumitaw lamang sa Ebanghelyo ni Lucas at tatlo lamang sa Ebanghelyo ni Juan. Ang iba pang pananalita ay lumilitaw kapwa sa Ebanghelyo ni Mateo at ng Ebanghelyo ni Marcos. Sa mga aklat nina Mateo at Marcos, si Jesus ay sumisigaw sa Diyos. Sa Lucas, pinatawad niya ang kanyang mga mamamatay, binibigyan ng katiyakan ang nagwawalang magnanakaw, at pinupuri ang kanyang espiritu sa Ama. Sa Juan, nakikipag-usap siya sa kanyang ina, nagsasabing siya ay nauuhaw, at ipinahayag ang katapusan ng kanyang buhay sa lupa.
4. Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?
Itinuturo ng teolohiyang si Frank Stagg ang tinatawag niyang "misteryo ng pagkakatawang-tao ni Jesus:" ... siya na namatay sa Golgota (Kalbaryo) ay isa sa Ama, na ang Diyos ay kay Cristo, at sa parehong oras ay sumigaw siya sa ang Ama ".
7. Ama, sa iyong mga kamay pinupuri ko ang aking espiritu
Mula sa, ang sinasabi na ito, na isang anunsyo at hindi isang kahilingan, ay karaniwang tinatawag na "Ang Salita ng muling pagsasama" at isolohikal na binigyang-kahulugan bilang pagpapahayag ni Jesus sa pagsali sa Diyos Ama sa Langit.
6. Naganap na
Ang taludtod ay isinalin din bilang "natapos na."
Mga Tala
<references group="" responsive="0">
Pitong kasabihan
Ang pitong kasabihan ay bahagi ng isang Kristiyanong pagmumuni-muni na kadalasang ginagamit sa panahon ng Kuwaresma, Banal na Linggo at Biyernes Santo. Ang tradisyunal na pagkakasunud-sunod ng mga kasabihan ay:
4. Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?
Habang " ang mga kuko sa mga pulso ay naglalagay ng presyon sa malaking median nerve, at ang malubhang napinsala nerbiyos ay nagiging sanhi ng masakit na sakit", ang Kordero ng Diyos ay nakakaranas ng pag-abandona sa kaluluwa ng Diyos, isang napakasakit na sakit na "ang diwa ng walang hanggang paghatol sa Impiyerno ".
2. Ngayon ay makakasama ka sa akin sa paraiso
Ang salitang ito ay ayon sa kaugalian na tinatawag na "Ang Salita ng Kaligtasan". Ayon sa Ebanghelyo ni Lucas, si Jesus ay ipinako sa krus sa pagitan ng dalawang magnanakaw (tradisyonal na pinangalanang Dismas at Gestas), isa sa mga ito ang sumusuporta sa kawalang-kasalanan ni Hesus at hinihiling sa kanya na alalahanin siya kapag siya ay dumating sa kanyang kaharian. Sumagot si Hesus, "Tunay na sinasabi ko sa iyo ..." ( ἀμήν λέγω σοί, amēn legō soi ), kasunod ang tanging anyo ng salitang "Paraiso" sa mga Ebanghelyo (παραδείσω  , paradeisō, mula sa Wikang Persyano pairidaeza "paraisong hardin").
Ang mga interpretasyong teolohikal
Ang huling mga salita ni Jesus ay ang paksa ng isang malawak na hanay ng mga Kristiyano aral at sermons, at isang bilang ng mga may-akda ay may nakasulat na mga libro na partikular na nakatuon sa mga huling kasabihan ni Kristo.
6. Naganap na
Ang salaysay na ito ay ayon sa tradisyon na tinatawag na "Ang Salita ng Pagtatagumpay" at isolohiko kahulugan bilang pagpapahayag ng katapusan ng buhay ni Jesus sa lupa, sa pag-asam para sa Pagkabuhay na Mag-uli.
Mula noong ika-16 na siglo, ang mga ito ay malawak na ginagamit sa mga sermon sa Biyernes Santo, at ang buong mga libro ay nakasulat sa teolohikal na pagtatasa sa kanila. Ang Pitong Huling Salita mula sa Krus ay isang mahalagang bahagi ng liturhiya sa Anglikano, Katoliko, Protestante, at iba pang mga tradisyong Kristiyano.
5. Nauuhaw ako
Tulad ng sa iba pang mga account, ang Ebanghelyo ni Juan sabi ni Jesus ay inalok ng inumin ng maasim na alak, pagdaragdag na ang taong ito ay inilagay ang isang espongha na inilubog sa alak sa isang hyssop branch at ginawang ito sa mga labi ni Jesus. Ang mga sanga ng Isopo ay nakilala nang malaki sa Lumang Tipan at sa Aklat ng mga Hebreo.
Dyel
Xerodyel
Ang xerodyel ay isang solido na nabuo mula sa isang dyel sa pamamagitan ng pagpapatuyo na may di-inantalang pag-ikli. Karaniwang may mataas na porosidad (15-50%) at napakalaking surpasiyong area (150-900 m2/g) ang mga xerodyel, kasama ang napakaliit na laki ng butas (1-10 nm). Kapag nangyayari ang pagtatanggal ng pantunaw sa ilalim ng superkritikal na kondisyon, hindi iikli ang kalambatan at lilikha ang isang napakabuga at napakaliliit na materyal na may mababang densidad na kilala bilang xerodyel. Gumagawa ang pagtrato sa init ng isang xerodyel sa mataas na temperatura ng malagkit na pag-sinter (pag-ikli ng xerodyel dahil sa pagiging konti ng malapot na daloy) at epektibong nagbabagong-anyo ang malabugang dyel na maging isang makapal na salamin.
Komposisyon
Binubuo ang mga dyel ng isang solidong tatlong-dimensiyonal na kalambatan na sumasaklaw sa volyum ng daluyang likido at sinisiluan ito sa pamamagitan ng epektong tensiyon sa rabaw. Maaaring magresulta ang panloob na istraktura ng kalambatan mula sa mga pisikal na kawing (mga pisikal na dyel) o mga kemikal na kawing (mga kemikal na dyel), pati na rin ang bubogita o iba pang mga sagandaan na namananatiling buo sa loob ng lumalawak na likido. Maaaring gamitin ang halos anumang likido bilang isang tagapaghaba kabilang ang tubig (idrodyel), langis, at hangin (erodyel). Sa mga pamamagitan ng timbang at volyum, ang mga dyel ay halos pluwido sa komposisyon at sa gayon ay Idnagpapakita ng mga densidad na katulad ng mga likido ng mga ito. Isang pangkaraniwang halimbawa ng idrodyIdroel ang nakakain na halaya na may kasinglaking densidad ng tubig.
Idrodyel
thumb| Idrodyel ng isang polimerong sumisipsip nang sobra |224x224pxAng idrodyel ay isang kalambatan ng mga kadenang polimero na idropiliko (Ingles: hydrophilic), kung minsan ay natatagpuan bilang isang koloideng dyel kung saan daluyang pagpapakalat ang tubig. Nagreresulta ang isang tatlong-dimensiyonal na solido mula sa mga idropilikong kadenang polimero na pinagsama-sama ng mga kawing-krus. Dahil sa likas na kawing-krus, hindi natutunaw ang estruktural na integridad ng kalambatang idrodyel mula sa mataas na konsentrasyon ng tubig. Lubos na sipsiping natural o sintetikong kadenang polimero ang mga idrodyel (maaari silang maglaman ng higit sa 90% na tubig). Nagtataglay din ang mga idrodyel ng antas ng pagkahutukin na katulad sa likas na lamuymoy, dahil sa kanilang makabuluhang nilalamang tubig. Bilang nakikiramay na "matalinong materyales," maaaring lambungan ng mga idrodyel ang mga sistemang kemikal na sa pagpapasigla ng panlabas na mga salik tulad ng pagbabago ng pH ay maaaring maging sanhi ng mga espesipikong kompuwesto tulad ng glukosa na maging malaya sa kapaligiran, na kadalasang pagbabagong-anyong dyel-sol papunta sa anyong likido. Kadalasang idrodyel din ang mga kimimekanikong polimero, na sa pagpapasigla ay binabago ang kanilang bolyum at maaaring magsilbi bilang aktuwador o sensor. Noong 1894 ang unang paglitaw ng salitang hydrogel sa panitikan. Kabilang sa mga karaniwang paggamit ng mga idrodyel ang:
Polyionong polimero
Ang mga polyionong polimero ay mga polimero na may ionong punsyonal na pangkat. Pinipigilan ng ionong kargada ang pagbuo ng polimerong kadena na nilikaw nang mahigpit. Nagpapahintulot ito sa kanila na mag-ambag nang higit pa sa kalaputan sa kanilang anyong nakaunat, dahil umuokupa ang nakaunat na polimero ng higit na espasyo. Ito rin ang dahilan kung bakit tumitigas ang dyel. Tingnan ang damdagilusaw para sa higit pang impormasyon.
Idrodyel
Iniimbestiga ang mga natural na materyal ng idrodyel para sa inhenyeriyang tisyu; kabilang sa mga materyales na ito ang agarosa, metilselulosa, hiyaluronano, mala-elastanong polipeptido at iba pang galing-natural na polimero. Nagbibigay pag-asa ang mga idrodyel para sa paggamit sa agrikultura, dahil maaari silang maglabas ng agrokimiko kabilang ang mga pestisidyo at pospeyt nang dahan-dahan, na tumataas ang bisa at nababawasan ang pag-apaw, at samantalang pabutihin ang pagpapanatili ng tubig ng mga mas tuyong lupa tulad ng mabuhanging gayas.
Talasanggunian
<references group="" responsive="0">
Dyel mula sa hayop
Kumakatas ang ilang mga espesye ng dyel na epektibo sa kontrol ng mga limatik. Halimbawa, kumakatas ang globicephala melas ng ensymatikong dyel na nakasalalay sa panlabas na ibabaw ng hayop kung saan tumutulong ito sa pag-iwas ng pagtatatag ng iba pang mga organismo ng mga kolonya sa ibabaw ng mga katawan ng mga balyena. thumb| Larawan ng parehong hydrogel na batay sa maikling-peptide, na hinawakan ng mga bigting upang ipakita ang paninigas at aninaw nito. Kinabibilangan sa idrodyel na umiiral nang natural sa katawan ang uhog, vitreong humor ng mata, kartilago, litid at namuong dugo. Nagreresulta ang kanilang viskoelastikang uri sa malambot na bahagi ng katawan ng katawan, naiiba mula sa matigas na tisyu na nakabatay sa mineral ng sistemang pangsangkabutuhan. Aktibong nagbubuo ang mga mananaliksik ng teknolohiyang pagpalit ng tisyu na galing sintetiko na nagmula sa mga idrodyel, parehas para sa pansamantalang implanta (nabubulok) at permanenteng implanta (di-nabubulok). Tinatalakay ng isang artikulo sa pagrepaso sa paksa ang paggamit ng mga idrodyel bilang kapalit na nukleyus pulposo, kapalit ng kartilago, at mga modelo ng sintetikong tisyu.
Nanokompuwestong idrodyel
thumb| Ang isang idrodyel matris na batay sa maikling-peptide, na may kakayahang humawak ng halos isang daang beses ng sarili nitong timbang sa tubig. Binuo bilang isang medikal na tapal. Ang kapal ng mga hibla ay nasa ayos ng sampu-sampung nm, na gumagaya ng mahiblang mikrokaligiran na natagpuan sa ekstraselulang matris. Litrato ng [[Field emission scanning electron microscopy|field emission scanning electron microscopy ]] Ang nanokompuwestong idrodyel o hibridang idrodyel, ay mga napakahidratadong kalambatan polimeriko, alinman sa pisikal o kobalenteng kawing-krus sa bawat isa at/o sa nanopartikulo o nanoistruktura. Maaaring gayahin ng mga nanokompuwestong idrodyel ang mga katutubong mga katangian ng tisyu, istraktura at mikrokaligiran dahil sa kanilang hidratado't interkonektadong istrukturang malabuga. Maaaring isama ang isang malawak na saklaw ng nanopartikulo, tulad ng batay-karbon, polimerikong, seramikong, at metalikong nanomateryales sa loob ng istrakturang idrodyel upang makakuha ng mga nanokumpuwesto na may angkop na pag-andar. Maaaring pamatnugutan ang mga nanokompuwestong idrodyel upang magkaroon ng nakakalamang na pisikal, kemikal, elektrikal, at biolohikal na katangian.
Pitaka
thumb| Isang tatiklupang pitaka na may kompartimento para sa mga [[salaping papel at tarheta, at lalagyan para magpakita ng dokumento ng pagkakakilanlan (ID) ]] Ang pitaka, bulsiko, o kartamuneta ay isang maliit at patag na lalagyan na maaaring gamitin upang magdala ng mga personal na bagay tulad ng pera, tarheta de taranta, at mga dokumento ng pagkakakilanlan (lisensya sa pagmamaneho, tarhetang pagkakakilanlan, tarhetang gantimpala, atbp.), litrato, permisong panlipat, tarhetang panregalo, tarhetang pangnegosyo at iba pang papel o tarhetang nakalamina. Karaniwang gawa sa katad o tela ang mga pitaka at kadalasang sukat ng bulsa ang mga ito ngunit hindi palaging matitiklupan.
Kasalukuyang panahon
Pinamantayan ang modernong pitakang ditiklop na may maraming "lalagayan ng tarheta" noong unang bahagi ng dekada 1950 noong kailang ipinakilala ang mga unang tarheta de taranta. Kabilang sa mga makabagong-likha ang pagpapakilala ng mga velcro-closure wallet sa dekada 1970. Nananatiling popular ang mga pitakang sinlaki ng bulsa sa kasalukuyan.
Kasaysayan
thumb| Pitakang Aleutianas pandadala ng [[ Pangangasiwa ng pangingisda |pampangingisda. ]]
Mga kapanahong halimbawa
right|thumb|61x61px| Logo ng Wave
Sinaunang Gresya
Nilunsad ni klasistang A. Y. Campbell ang pagsasagot sa tanong, "Saan ba...sa sinaunang panitikan, ginagamit ang pitaka?" Inihayag niya, bilang isang Teokritang iskolar, na "ang pitaka ay ang maibibitbit na paminggalan ng mga mahihirap na tao, o, bukod sa karalitaan, ito ay isang imbakan ng mga probisyon." Natuklasan niya na kung minsan ginagamit ito bilang lalagyan ng pagkain ngunit naglalarawan ang mga pinakakaraniwang sanggunian sa pagiging "punong-puno tulad ng reserba" niya, hindi tulad ng baon (pantanghalian) ngunit tulad ng survival kit.
Dyel
Idrodyel
Kabilang sa mga karaniwang sangkap ang polibinilo alkohol, sodyo poliakrilato, polimerong akrilato at kopolimero na may maraming idropilikong pangkat.
Mga aplikasyon
Sa mga komunikasyong fiber optics, ginagamit ang isang malambot na dyel na kahawig ng "dyel na pambuhok" sa lapot upang punuin ang mga plastikong tubo na naglalaman ng mga fiber. Ang pangunahing layunin ng gel ay upang maiwasan ang panghihimasok ng tubig kung nalabag ang buffer tube, ngunit pinapalakas ng dyel ang mga fiber laban sa kasiraang mekanikal kapag binaluktot ang tubo sa paligid ng sulok sa panahon ng pagkabit, o binabalikuko. Bukod pa rito, nagsisilbi ang dyel bilang isang pantulong sa pagpoproseso kapag yinayari ang kable, na pinapanatili ang mga fiber sa gitna habang naluluwa ang materyales ng tubo sa paligid nito.
Pitaka
Moda
Nagtatampok ang karamihan sa mga pangunahing taga-disenyo ng mga pana-panahon at pangmatagalang koleksyon ng pitaka ng mga katad na itim at kayumanggi. Nagbebenta rin ang mga pangunahing tagatingi ng mararaming pagpipilian ng mga pitakang panlalaki kabilang ang mga may tatak at pitakang house-name.
Ang Renasimiyento
Nilkha ang mga pitaka pagkatapos ng pagpapakilala ng salaping papel sa Kanluran noong ika-17 siglo. (Ipinakilala ang unang salaping papel sa Bagong Mundo sa Kolonyang Look ng Massachusetts noong 1690.) Bago ang pagpapakilala ng salaping papel, ginamit ang mga lukbutan (karaniwang mga simpleng drawstring na lukbot na gawa sa katad) ay para sa pag-iimbak ng mga barya. Ang mga unang wallet ay kadalasang ginawa mula sa katad ng baka o kabayo at mayroong kasamang maliit na supot para sa mga nakalimbag na tarhetang pantawag.
Dyel
Katangian
Nagpapakita ang maraming mga dyel ng tiksotropiya – nagiging pluido sila kapag nabalisa, ngunit nagiging solido kapag nagpapahinga. Sa pangkalahatan, tila solido't malahalayang materyales ang mga dyels. Isang uri ito ng pluidong di-Newtoniano. Sa pamamagitan ng pagpapalit ng likido sa gas posible na maghanda ng mga erodyel, mga materyales na may natatanging mga katangian kabilang ang napakababang densidad, mataas na surpasiyong area, at mahusay na mga katangian ng insting sabukod.
Pitaka
Ika-19 na siglo
Bukod sa pera o salapi, ginamit din ang pitaka para sa pagdala ng pinatuyong karne, pagkain, "kayamanan", at "mga bagay na hindi mailantad". Orihinal na ginamit ang mga pitaka ng mga maagang Amerikanong industryal. Itinuring na "semi-sibilisadong" sa panahon ng ika-19 na siglo sa Amerika ang pagkabit ng isang pitaka sa sinturon. Sa kapanahunang ito, itinuturing na walang kabihasnan at hindi pangkaraniwan ang pagdadala ng tao ng mga kalakal o pitaka sa bulsa.
Ang Renasimiyento
Sa pagsaysay sa buhay ng negosyanteng Isabelino na si John Frampton, inilalarawan ni Lawrence C. Wroth ang mangangalakal bilang "isang lalaking Briton na dalawampu't limang taon, nakabihis nang disente, ..., may suot na tabak, at nakakabit sa kanyang sinturon, isang bagay na tinawag niyang 'bowgett ' (o budget), iyon ay, isang katad na lukbutan o pitaka kung saan tinatago niya ang kanyang salapi, ang kanyang book of accounts, at maliliit na bagay pang-araw-araw na pangangailangan".
Kasalukuyang panahon
Para sa mga salaping kripto na umiiral lamang sa sayberispasyo bilang mga entrada sa ilang online ledger, ang "pitakang pangkripto" ay isang instrumentong pangkuwenta at ang layunin nito ay panatilihing ligtas ang palihim na susi (Ingles: secret key) ng may-ari, patotohanan ang may-ari, at pahintulutan ang may-ari na lumagda ng mga transaksyon nang ligtas. Ang "pitakang hardwer" ay isang kompyuter na may tanging layuning gawin ito nang mas ligtas.
Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones
Ang Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones (参謀本部), na tinatawag ding Pangkalahatang Kalupunang Hukbong Katihan, ay isa sa dalawang pangunahing sangay na may katungkulang pangasiwaan ang Makaharing Hukbong Katihang Hapones.
Gampanin
Ang Kagawaran ng Hukbong Katihan (陸軍省) ay itinatag noong Abril 1872, kasabay ang Kagawaran ng Hukbong Pandagat, upang palitan ang Kagawaran sa Ugnayang Panghukbo (Hyōbushō) ng sinaunang pamahalaang Meiji. Sa simula, ang Kagawaran ng Hukbong Katihan ay kapwang may katungkulan sa pangangasiwa at pagpapatakbo ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones; ngunit mula noong Disyembre 1878, ginampanan na ng Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihan ang lahat ng pagpapatakbo sa Hukbong Katihan, kung kaya't ang Kagawaran ng Hukbong Katihan ay may pangasiwaang katungkulan na lamang. Kaya naman ang Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihan ay may pananagutan sa paghahanda ng mga panukalang pandigma; sa pandigmang pagsasanay at paggawa ng mga sandata; pamalayang pandigma; panuto sa mga paraang pandigma ng mga pulutong; paglulunsad ng mga pulutong; at ang pagtitipon ng mga patakaran sa paglilingkod sa larangang panghukbo, kasaysayang panghukbo, at kartograpiya.
Ang Punong Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan ay mataas na kawani ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones, at kasama ng Tagapangasiwa sa Digmaan, Tagapangasiwa ng Hukbong Pandagat, at ng Punong Pangkalahatang Kalupunan ng Hubong Pandagat, ay tinatamasa ng mga ito ang tuwirang pahintulot sa Baginda. Sa panahon ng digmaan, ang Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihan ay magiging isa sa mga sangay ng hukbong katihan ng Makaharing Pangkalahatang Pununghimpilan, isang natatanging kalupunan sa ilalam ng pamamalakad ng baginda na itinatag upang tumulong sa pagsasaayos ng pangkalahatang kautusan.
Kasaysayan
Matapos ang pagbagsak ng shogunatong Tokugawa noong 1867 at ang "panunumbalik" ng tuwirang pamamahalang makahari, sinikap ng mga pinuno ng bagong pamahalaang Meiji na bawasan ang kapanganiban ng Hapon sa Kanluraning pagkamakabaginda sa pamamagitan ng mahusay na paggaya sa pamamaraang aghimuanin, pamamahala, panlipunan, at panghukbo ng mga pangunahing bansa sa Europa. Sa simula at sa ilalaim ng pamamalakad ni Ōmura Masujirō at ng kanyang bagong katatalagang Kagawaran sa Ugnayang Panghukbo (Hyōbu-shō), naging huwaran ng hukbuning Hapones ang Pransya. Ngunit ang kahanga-hangang pagtatagumpay ng Prusya at ng iba pang mga kasapi sa Kalagumang Hilagang Aleman sa Digmaang Pranses-Pruso noong 1870/71, nahikayat ang mga untipunuang Meiji ang kahigitan ng huwarang pandigmang Pruso. At noong Pebrero 1872, pinanukala nina Yamagata Aritomo at Oyama Iwao na baguhin ang huwaran ng hukbuning Hapones at itulad ito sa mga Pruso. Sa paghihikayat ni Katsura Taro noong Disyembre 1878, na siya ring nanilbihan bilang sugong panghukbo sa Prusya, tuluyang tinaguyod ng pamahalaang Meiji ang pamamaraang pangkalahatang kalupunang Pruso/Aleman (Großer Generalstab) na kung saan ang hukbunin at mamamayan ay magkahiwalay na lupon ng pamahalaan. Sa pamamagitan nito, ang hukbunin ay nakahihigit sa kapangyarihan ng mga panig banwahin, at tuwirang tapat sa baginda sa halip sa Punong Tagapangasiwa na maaaring subuking agawin ang kapangyarihan ng baginda.
Dyel
Organodyel
Ang organodyel ay isang di-malakristal, di-malasalamin termorebersibleng (termorplastikong) solido na materyal na binubuo ng isang likido't organikong anyo na nakabuklod sa isang tatlong-dimensionyal na kalambatang kawing-krus. Maaaring, bilang halimbawa, isang organikong pantunaw, mineral na langis, o langis ng halaman ang likido. Mahalagang katangian ang sukat ng solubilidad at partikulo ng istrukturante para sa pagkaigkasin at katatagan ng organodyel. Kadalasan, batay ang mga sistemang ito sa sariling pagpupulong ng mga istrukturanteng molekula. (Ang isang halimbawa ng pagbubuo ng hindi kanais-nais na termorebersibleng kalambatan ay ang paglitaw ng pagkikristal ng pagkit sa petrolyo. ) thumb| Ang isang madikit na bendahe na may saping idrodyel, na ginagamit para sa mga paltos at paso. Ang gitnang dyel ay malinaw, ang madikit na plastikong pilm ay malinaw rin, ang taguyod ay puti at asul May potensyal na gamitin ang mga organodyel sa iilang mga aplikasyon, tulad ng parmasyutiko, pampaganda, konserbasyon ng sining, at pagkain.
Pitaka
Mga pagkakaiba-ibang rehiyonal
Ang ilang mga pitaka, lalo na sa Europa kung saan laganap ang mga barya na may mas malaking halaga, ay naglalaman ng isang kompartimentong lukbutang pambarya. May mga built-in clasps o banda ang ilang mga pitaka upang mapanatili itong sarado. Dahil karaniwang mas malaki ulad ng mga Europeong papel de bangko, tulad ng euro at pound kaysa sa mga Amerikanong papel de bangko, hindi sila kasya sa mga iilang maliit na mga Amerikanong pitaka.
Mga kapanahong halimbawa
Kadalasang dinidisenyo ang mga pitaka upang humawak ng mga papel de bangko at mga tarheta de taranta at magkasya sa isang bulsa (o hanbag). Maaaring iuri ang mga maliliit na lalagyan para sa protektahan ng mga papel de bangko na walang espasyo para sa mga tarheta de taranta o mga tarhetang pagkakakilanlan bilang mga pang-ipit ng pera: maaari rin itong gamitin upang ilarawan ang mga maliliit na lalagyan na idinisenyo upang hawakan ang mga tarhetang ISO/IEC 7810 lamang.
Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones
Kaayusan
Dumaan sa maraming pagbabago ang Katatagan ng Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan. Bago magsimula ang Digmaang Pasipiko, ito ay nahahati sa apat na sangay sa pagpapakilos nito at mga iba pang kaakibat na lipon:
Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan (heneral o Mariskal De-kampo) Pangalawang Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan (tenyente heneral)
Kasaysayan
Binuwag ng maykapangyarihan sa Pananakop ng mga Amerikano ang Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihan noong Setyembre 1945.
Sa labingpitong mga kawani na nanilbihan bilang Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan mula 1879 hanggang 1945, tatlo ay mga kasapi ng Pamilyang Marangal (Lakang Arisugawa Taruhito, Lakang Komatsu Akihito, at Lakang Kan'in Kotohito) at nagtamo ng mataas na karangalan dahil sa kanilang kaugnayan sa Baginda.
Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan
Tala: Ang nakikitang hanay ay ang hanay kung kailan huling nahirang ang mga pinuno at hindi ang hanay kung kailan ang mga pinuno ay nanilbihan bilang Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan. Halimbawa, ang hanay ng Mariskal De-kampo ay noong 1872/73 lamang at mula 1898 patuloy.
Dyel
Mga aplikasyon
Maraming sangkap ang maaaring bumuo ng dyel kapag idinagdag ang isang angkop na pampalapot o kinabisang pampakapal sa kanilang pormula. Karaniwan ang kilos na ito sa paggawa ng mararaming mga produkto, mula sa mga pagkain hanggang sa mga pintura at pandikit.
Salaping kripto
Ang salaping kripto (cryptocurrency, crypto currency, o crypto) ay isang dihital na asset na idinisenyo na gumana bilang daluyan ng palitan (medium of exchange) kung saan ang indibidwal na pagmamay-ari ng barya ay nakaimbak sa isang ledyer na umiiral sa anyo ng komputerisadong database na gumagamit ng matibay na kriptograpiya upang maprotektahan ang mga tala ng transaksiyon, kontrolin ang paglikha ng mga karagdagang barya, at patunayan ang paglipat ng pagmamay-ari ng barya. Kadalasan, hindi ito umiiral sa pisikal na anyo (gaya ng perang papel) at karaniwang hindi ito iniisyu ng isang sentral na awtoridad. Karaniwang gumagamit ang mga salaping kripto ng desentralisadong kontrol sa halip ng sentralisadong salaping dihital at mga sistema ng mga bangko sentral. Kapag nagagawa o nalilikha ang isang salaping kripto bago ang pag-iisyu o iniisyu ng iisang taga-isyu, kadalasan itinuturing ito na sentralisado. Kapag ipinatupad na may desentralisadong kontrol, gumagana ang bawat salaping kripto sa pamamagitan ng teknolohiya ng nakapamahaging ledyer (distributed ledger), kadalasan isang blockchain, na nagsisilbi bilang as a pampublikong at pinansiyal na database ng transaksiyon.
Bayarin sa transaksiyon
Nakasalalay higit sa lahat ang mga bayarin sa transaksiyon ng mga salaping kripto sa pagpupuno ng kapasidad ng network sa panahong iyon, laban sa pangangailangan mula sa may-ari ng pera ng mas mabilis na transaksiyon. Maaaring pumili ang may-hawak ng pera ng espesipikong bayarin sa transaksiyon, habang nagpoproseso ang mga entidad ng network ng mga transaksiyon mula sa pinakamataas na inaalok na bayad patungo sa pinakamababa. Maaaring paalwanin ang proseso ng mga palitan ng salaping kripto para sa mga may hawak ng pera sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga alternatibong priyoridad at sa gayon matukoy kung aling bayad ang posibleng magbunga sa pagpoproseso ng transaksiyon sa hiniling na oras.
Para sa ether, umiiba ang bayarin sa transaksiyon ayon sa pagiging kumplikado ng pagtutuos, paggamit ng bandwidth, at pangangailangan ng imbakan, habang umiiba ang bayarin sa transaksiyon ng Bitcoin ayon sa laki ng transaksiyon at kung gumagamit ang transaksiyon ng SegWit. Noong Setyembre 2018, ang kalagitnaang bayarin sa transaksiyon para sa ether ay tumugma sa $0.017, habang tumugma naman ang bitcoin sa $0.55.
Mga palitan
Pinapayagan ang mga mamimili ng mga palitan ng salaping kripto na mangalakal ng mga salaping kripto para sa iba pang mga asset, tulad ng kumbensyonal na perang fiat, o upang mangalakal ng iba't ibang mga digital na pera.
Atomikong palitan
Ang atomikong palitan (Ingles: atomic swaps) ay mga mekanismo kung saan maaaring palitan ang isang salaping kripto nang direkta para sa isa pang salaping kripto, nang walang pangangailangan para sa isang pinagkakatiwalaang ikatlong partido tulad ng isang palitan.
Mga ATM
thumb| [[Bitcoin ATM ]] Inilunsad ni Jordan Kelley, tagapagtatag ng Robocoin ang pinakaunang bitcoin ATM sa Estados Unidos noong Pebrero 20, 2014. Magkatulad ang kyoskong nakakabit sa Austin, Teksas sa mga ATM ng bangko pero may mga iskaner din ito upang basahin ang identidad na inisyu ng pamahalaan tulad ng lisensya sa pagmamaneho o pasaporte upang kumpirmahin ang mga pagkakakilanlan ng mga gagamit.
Mga inisyal na alok ng kuwalta
Ang inisyal na alok ng kuwalta o initial coin offering (ICO) sa Ingles ay isang kontrobersyal na paraan ng pagpapalaki ng mga pondo para sa isang bagong pangangahas sa salaping kripto. Maaaring gamitin ang ICO ng mga startup na may layunin na iwasan ang regulasyon. Gayunpaman, nagpahiwatig ang mga nangangasiwa ng panagot sa maraming mga hurisdiksyon, kasama ang Estados Unidos at Canada, na kung isang "kontrata sa pamumuhunan" ang isang kuwalta o token (hal., sa ilalim ng test ng Howey, i.e., ang isang pamumuhunan ng pera na may makatwirang inaasahan ng kita ayon sa makabuluhang pagpupunyagi sa negosyo at pangangasiwa ng mga iba pa), ito ay isang panagot at napapailalim sa regulasyon ng panagot. Sa isang kampanya ng ICO, ilang porsyento ng salaping kripto (kadalasan sa anyo ng "mga token") ay ibinebenta sa mga unang tagapagtaguyod ng proyekto bilang kapalit ng legal na tender o iba pang mga salaping kripto, madalas na bitcoin o ether.
Ayon sa PricewaterhouseCoopers, ginamit ng apat sa 10 pinakamalaking nagpanukala ng inisyal na alok ng kuwalta ang Suwisa bilang himpilan, kung saan madalas silang nakarehistro bilang mga pundasyong hindi pangangalakal. Sinabi ng Suwisang nagpapatupad na ahensiya FINMA na magkakaroon ito ng "balanseng pananaw" sa mga proyektong ICO at papayagan ang mga "lehitimong tagapagbago upang maglayag sa eksena ng regulasyon at sa gayon ilunsad ang kanilang mga proyekto sa paraang naaayon sa mga pambansang batas na nagpoprotekta sa mga namumuhunan at integridad ng sistema ng pananalapi." Bilang tugon sa maraming mga kahilingan ng mga kinatawan ng industriya, nagsimulang mag-isyu ang isang lehislatibong pangkat ng ICO ng mga legal na patnubay sa 2018, na nilalayong alisin ang kawalan ng katiyakan mula sa mga handog ng salaping kripto at upang magtatag ng mga napapanatiling kasanayan sa negosyo.
Legalidad
Umiiba ang legal na kalagayan ng mga salaping kripto sa bawat bansa at hindi pa natutukoy o nagbabago sa karamihan nito. Habang tahasang pinayagan ng ilang mga bansa ang kanilang paggamit at pangangalakal, pinagbawalan o pinaghigpitan ito ng mga iba. Ayon sa Aklatan ng Kongreso, nalalapat sa walong bansa ang "lubusang pagbabawal" sa kalakalan o paggamit ng mga salaping kripto: Algeria, Bolivia, Ehipto, Iraq, Moroko, Nepal, Pakistan, at Mga Nagkakaisang Arabong Emirado. Nalalapat naman ang isang "pahiwatig na pagbabawal" sa mga 15 bansa, na kasama ang Barein, Bangladesh, Tsina, Colombia, Republikang Dominikano, Indonesia, Iran, Kuwait, Lesotho, Litwanya, Macau, Oman, Qatar, Saudi Arabia at Taiwan. Sa Estados Unidos at Canada, iniimbestiga ng mga tagapangasiwang panagot ng estado at panlalawigan, na nakikipagtulungan sa North American Securities Administrators Association, ang mga "panloloko sa bitcoin" at mga ICO sa 40 mga hurisdiksyon.
Naiiba ang mga pag-uuri ng iba't ibang mga ahensya, departamento, at korte ng mga pamahalaan sa bitcoin. Pinagbawalan ng Bangko Sentral ng Tsina ang paghawak ng mga bitcoin ng mga institusyong pinansyal sa Tsina noong unang bahagi ng 2014.
Sa Rusya, kahit na legal ang mga salaping kripto, talagang labag sa batas na bumili ng mga paninda gamit ng anumang pera bukod sa Rublong Ruso. Ang mga regulasyon at mga pagbabawal na naaangkop sa bitcoin ay malamang na naaangkop din sa mga katulad na sistema ng salaping kripto.
Tanggapan ng Pangkalahatang Kalupunan ng Makaharing Hukbong Katihang Hapones
Kasaysayan
Si Yamagata ang naging unang pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan noong 1878. Dahil sa kahibuan ni Yamagata, naging higit na makapangyarihan ang Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan kaysa sa Tagapangasiwa ng Digmaan. Bukod pa rito, isang kautusang makahari (Batas sa Mga Tagapangasiwang Hukbuhin na maging Kawaning may Kasalukuyang Katungkulan (軍部大臣現役武官制)) ang nag-aatas na dalawa sa mga tagapangasiwang panlingkod ay mahihirang mula sa mga heneral o laksamanang tenyente heneral o sa pangalawang laksamana na nasa talaan ng may kasalukuyang katungkulan. Sa pamamagitan ng pag-atas sa nanunungkulang Tagapangasiwa ng Digmaan na magbitiw o sa pag-atas sa mga heneral na tanggihan ang anumang paghirang bilang Tagapangasiwa ng Digmaan, ang Pinuno ng Pangkalahatang Kalupunan ng Hukbong Katihan ay maaaring sapilitang pagbitawin ang mga gabinete o maiwasan ang pagbuo ng isang bagong gabinete.
Salaping kripto
Blockchain
Ang mga blockchain ay dinisenyong protektado at ay halimbawa ng ipinamahaging sistema ng pagkukuwenta na may toleransiya sa Byzantine fault. Nakamit sa gayon ang desentralisyadong pinagkasunduan sa pamamagitan ng blockchain. Nilulutas ng mga blockchain ang problema sa dobleng-paggastos na walang kailangan na pinagkakatiwalaan na awtoridad o sentral na server, kung ipapalagay na walang 51% attack (na gumana laban sa iilang mga salaping kripto).
Legalidad
Ang mga salaping kripto ay potensyal na instrumento para umiwas sa mga parusang pang-ekonomya halimbawa laban sa Rusya, Iran, o Venezuela. Noong Abril 2018, nakipagkita ang mga kinatawan ng ekonomiya ng Rusya at Iran upang pag-usapan kung paano laktawan ang pandaigdigang sistema ng SWIFT sa pamamagitan ng desentralisadong teknolohiya ng blockchain. Lihim na sinusuportahan ng Rusya ang Venezuela sa paglikha ng petro (El Petro), isang pambansang salaping kripto na pinasimulan ng pamahalaang Maduro upang makakuha ng mahalagang mga kita sa langis sa pamamagitan ng pag-iwas sa mga parusa ng Estados Unidos.
Ang Bitcoin, unang inilabas bilang open-source software noong 2009, ay ang unang desentralisadong salaping kripto. Mula noong pasinaya ng bitcoin, nailikha ang mga ibang salaping kripto.
Pagmimina
, pinigil ng Pamahalaang Tsino ang pangangalakal ng virtuasalapi pera, ipinagbawal anginitialbcoin offerings arya at isinara ang pagmimina. Mula noon, lumipat ang ilang mga Intsik sa Canada. Nagpapatakbo ang isang kumpanya ng mga sentro ng datos para sa mga operasyon ng pagmimina sa mga langisan at gasolinahan sa Canada, dahil sa mababang presyo ng gasolina. Noong Hunyo 2018, ipinanukala ng Hydro Quebec sa pamahalaang panlalawigan na maglaan ng 500 MW sa mga kumpanya ng kripto para sa pagmimina. Ayon sa ulat mula sa Fortune noong Pebrero 2018, naging isang kanlungan ang Islandiya para sa mga minero ng salaping kripto dahil sa kanyang mumurahing kuryente. Nakapaloob ang mga presyo dahil nagmumula ang halos lahat ng enerhiya ng bansa sa mga renewable sources, na naghihikayat ng mas maraming mga kumpanya sa pagmimina upang isaalang-alang ang pagbubukas ng operasyon sa Islandiya. Nagsabi ang kumpanya ng enerhiya ng rehiyon na nagiging popular ang pagmimina ng bitcoin na malamang na gagamit ng bansa ang mas maraming kuryente para sa pagmimina ng mga kuwalta kaysa magpatakbo ng mga tahanan sa 2018. Noong Oktubre 2018, naging tahanan ang Rusya sa isa sa mga pinakamalaking legal na operasyon ng pagmimina sa mundo, na matatagpuan sa Sibir.
Crypto token
Hindi limitado ang magagawa ng isang blockchain account sa pagbabayad, halimbawa sa desentralisadong mga aplikasyon o mga matalinong kontrata. Sa kasong ito, tinutukoy ang mga yunit o barya minsan bilang mga crypto tokens (or cryptotokens). Karaniwan, ang mga salaping kripto ay nabubuo sa mga blockchain nila gaya ng Bitcoin at Litecoin habang ang mga token ay karaniwang iniisyu sa loob ng isang matalinong kontrata na tumatakbo sa blockchain tulad ng Ethereum.
Kasaysayan
Noong 1983, naglikha ang Amerikanong kriptograpo na si David Chaum ng isang perang anonimo, kriptograpiko, at eletroniko na tinatawag na ecash. Nang maglaon, noong 1995, ipinatupad niya ito sa pamamagitan ng Digicash, isang maagang anyo ng kriptograpikong at elektronikong pagbabayad na nangangailangan ng user software upang kumuha ng mga kuwaltang papel mula sa isang bangko at magtalaga ng mga tiyak na encrypted key bago ito maipadala sa isang tatanggap. Pinahintulutan nito ang salaping dihital na maging imposibleng hanapin ng bangkong naglabas, pamahalaan, o anumang ikatlong partido.
Inilikha ang unang desentralisadong salaping kripto, bitcoin, noong 2009 sa pamamagitan ng malasagisag na tagapaglinang na si Satoshi Nakamoto. Ginamit nito ang SHA-256, isang kriptograpikong hash function, bilang ang pakanang patunay ng trabaho nito. Noong Abril 2011, inilikha ang Namecoin bilang isang pagtatangka sa pagbuo ng isang desentralisadong DNS, na nagpapahirap sa pagsensura ng internet. Di-nagtagal, noong Oktubre 2011, inilabas ang Litecoin. Ginamit nito ang scrypt bilang hash function nito sa halip ng SHA-256. Ang Peercoin, isa pang kapansin-pansin na salaping kripto, ay gumamit ng hibrido ng patunay ng trabaho at patunay ng estaka (proof of stake).
Noong 1996, naglathala ang Pambansang Ahensya ng Seguridad (NSA) ng isang papel na pinamagatang Paano Gumawa ng Salapi: Ang Kriptograpiya ng Anonimong Perang Elektroniko, na naglalarawan ng sistema ng salaping kripto na unang inilathala sa isang listahan ng koreo ng MIT at susunod noong 1997 sa The American Law Review (Tomo 46, Isyu 4).
Arkitektura
Idinisenyo ang karamihan ng mga salaping kripto sa paraan na unti-unting mabawasan ang produksiyon ng salaping iyon sa pagtatakda ng hangganan sa kabuuang halaga ng salaping iyon na ipapalaganap kailanman. Kumpara sa mga karaniwang salapi na hinahawak ng mga institusyong pinansyal o itinatago bilang cash on hand, maaaring maging mas mahirap kumpiskahin ang salaping kripto ng mga tagapagpatupad ng batas.
Pungibilidad
Karamihan sa mga token ng salaping kripto ay pungible at mapapalitan sa isa't isa. Gayunpaman, umiiral din ang mga natatanging di-fungible token. Maaaring maging asset ang mga token na ito sa mga laro tulad ng CryptoKitties.
Resepsyon
Ang komunidad ng salaping kripto ay tumutukoy sa pre-pagmimina, lihim na paglunsad, ICO o labis-labis na gantimpala para sa mga tagapagtatag ng mga altcoin bilang isang mapanlinlang na kostumbre. Maaari rin itong gamitin bilang isang likas na bahagi ng isang disenyo ng salaping kripto. Ang kahulugan ng pre-pagmimina ay nabuong pera sa pamamagitan ng mga tagapagtatag ng pera bago ilalabas sa publiko.
Mga altcoin
Kadalasan, ang mga altcoin ay may mga saligang pagkakaiba sa bitcoin. Halimbawa, naglalayon ang Litecoin na magproseso ng isang bloke bawat 2.5 minuto, sa halip ng 10 minuto ng bitcoin na nagpapahintulot sa Litecoin na magkumpirma ng mga transaksiyon nang mas mabilis kumpara sa bitcoin. Isa pang halimbawa ang Ethereum, na nakakapag-andar ng mga matalinong kontrata (smart contracts) na nagpapahintulot sa pagtatakbo ng mga desentralisadong aplikasyon sa blockchain nito. Ang Ethereum ay ang pinakaginagamit na blockchain sa mundo ayon sa Bloomberg News at ito ang may pinakamaraming "kapanalig" ng lahat ng mga altcoin ayon sa The New York Times.
Pagkawala, pagnanakaw, at pandaraya
Noong Pebrero 2014 ipinahayag ng pinakamalaking palitan ng bitcoin sa buong mundo, Mt. Gox, na bangkarota sila. Nagsabi ang kumpanya na nawalan ito ng halos $473 milyong bitcoin ng kanilang mga mamimili na malamang ay dahil sa pagnanakaw. Katumbas ito ng humigit-kumulang 750,000 bitcoins, o halos 7% ng lahat ng mga umiiral na bitcoin. Bumagsak ang presyo ng bitcoin mula sa isang tugatog na $1,160 sa Disyembre patungo sa ilalim na $400 sa Pebrero.
Pagkawala ng lagda
Malasagisag ang Bitcoin kaysa sa anonimo kung saan hindi nakatali sa mga tao ang salaping kripto sa loob ng isang wallet, ngunit sa isa o higit pang mga tukoy na mga susi (o "address"). Sa gayon, hindi makikilala ang mga may-ari ng bitcoin, ngunit makikita ng publiko ang lahat ng kanilang mga transaksiyon sa blockchain. Gayunman, madalas na kinakailangan ng batas mula sa palitan ng salaping kripto na mangolekta ng personal na impormasyon ng mga gumagamit.
Pagmimina
Pinagsasama ng ilang mga minero ang mga rekurso, kung saan ibinabahagi ang kanilang kapangyarihan sa pagpoproseso sa isang network upang pantay-pantay ang hati ng gantimpala, ayon sa dami ng trabaho na kanilang iniambag sa probabilidad ng paghahanap ng isang bloke. Ang isang "bahagi" ay iginagawad sa mga kasapi ng pool ng pagmimina na nagpapakita ng balidong bahagyang proof-of-work.