cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaguluhan sa Stonewall
Stonewall Inn
Ang mga pupumunta sa Stonewall noong 1969 ay sinasalubong ng isang bouncer na siyang sumusuri sa mga ito sa isang maliit na butas sa pinto. Ang legal na gulang na maaaring uminom ng alak ay 18, at upang maiwasan ang pagpasok ng mga nagpapanggap na pulis na parokyano (na tinawag nila na "Lily Law", "Alice Blue Gown", o "Betty Badge" ), ang mga bisita ay dapat kilala ng bouncer o, mukhang bakla. Ang bayad para makapasok kapag Sabado at Linggo ay $3, kung saan ang kostumer ay makakatanggap ng dalawang tarheta na maaaring ipalit sa dalawang inumin. Ang mga parokya ay kailangang ilagda ang kanilang mga pangalan sa isang aklat upang mapatunayan na ang bar ay isang pribadong "bottle club", subalit ito ay madalang na nilalagdaan ng kanilang mga tunay na pangalan. Walang lugar sayawan ang Stonewall, ang loob nito ay may pinturang itim, na upang maging madilim sa loob, at may mga itim na ilaw. Kapag may namataang pulis, ang mga pangkaraniwang puting ilaw ay binubuksan, na nagbibigay senyales sa lahat na huminto sa pagsayaw at paghawak sa iba. Sa likod ng bar ay may mas maliit na silid na madalas puntahan ng mga "queens"; isa iyon sa dalawang bar kung saan ang mga malalambot na lalaki na nakasuot ng makeup at nakaayos ang buhok (subalit nakasuot parin ng pang-lalaking damit) ay maaaring pumunta. Kaaunting mga transvestite o iyong mga lalaking nakapang drag, ang pinapahintulutan makapasok. Ang mga kostumer ay "98% mga lalaki", subalit may iilang mga lesbyana ang nagpupunta sa bar. Ang ilan mga kabataang lalaking walang tirahan, na natutulog lang sa kalapit na Liwasang Christopher, ay sinusubang pumasok sa bar para sila ay bilhan ng inumin ng mga kostumer. Ang saklaw ng edad ng mga kostumer ay nasa pagitan ng mga itaas na gulang ng tinedyer hanggang sa mga unang bahagi ng 30 taon, at ang mga lahi ay pantay pantay para sa mga puti, itim, at mga Latino. Dahil sa halo halong uri ng mga tao dito, ang lokasyon nito, at ang atraksiyon nito ng pagsasayaw, ang Stonewall Inn, ay kilala bilang "Ang gay bar sa lungsod"
Kabuuang domestikong produkto
Pakikitungong paggasta
Sa ekonomika, ang karamihang mga bagay na nilikha ay prinodyus para sa pagbebenta at binibenta. Kaya ang pagsukat ng kabuuang paggasta ng perang ginamit upang bumili ng mga bagay ay isang paraan upang masukat ang produksiyon. Ito ay kilala bilang paraang paggasta ng pagkukwenta ng GDP. Dapat mapansin na kung ay magsulsi ng isang damit panglamig, ito ay produksiyon ngunit hindi ibinibilang bilang GDP dahil hindi ito kailanman naibenta. Ang pagsusulsi ng damit panglamig ay isang maliit na bahagi ng ekonomiya ngunit kung kukwentahin ng isa ang ilang mga pangunahing gawain gaya ng pagpapalaki ng bata(na pangkalahatang hindi binabayaran) bilang produksiyon, ang GDP ay tumitigil na isang tiyak na indikator ng produksiyon. Gayundin, kung mayroon isang matagalang paglipat mula sa hindi pamilihang probisyon ng mga serbisyo(halimbawa ang pagluluto, paglilinis, pagpapalaki ng bata, pagkukumpuni sa sarili mo) tungo sa probisyon ng pamilihan ng mga serbisyo, kung gayon ang kagawiang ito tungko sa tumaas na probisyon ng pamilihan ng mga serbisyo ay maaaring magtakip ng isang malakas na pagbaba sa aktuwal na domestikong produksiyon na nagreresulta sa labis na optimistiko at inpladong iniulat GDP. Ito ay partikular na problema para sa mga ekonomiyang lumipat mula sa mga ekonomiyang produksiyon tungo sa mga ekonomiyang serbisyo.
Snes9x
Background
Ang pag-unlad ng Snes9x ay nagsimula noong Hulyo 1997 nang pinagsama ng Gary Henderson ng Snes96 at Jerremy Koot ng Snes96 ang kanilang kani-kanilang mga emulator upang lumikha ng Snes9x. Ang Snes9x ay kabilang sa una na tularan ang karamihan sa mga SNES na pagpapahusay ng mga chips sa ilang antas. Sa bersyon 1.53, nagdagdag ito ng suporta para sa mga Cg shaders. Ang Bersyon 1.55 naidagdag na suporta para sa MSU-1 pinahusay na chip natagpuan sa SD2SNES
Kaguluhan sa Stonewall
Stonewall Inn
Madalas ang pagsalakay ng mga pulis sa mga gay bars-na karaniwang nagaganap isang ulit sa isang buwan para sa isang bar. Maraming mga bar ang nagtatago ng mga alak sa isang lihim na lalagyan sa likod ng bar, o sa isang kotse malapit sa bar, upang madaling maipagpatuloy ang kalakalan kung sakaling samsamin ang kanilang mga alak. Kadalasang alam na agad ng mga namamahala ng bar ang mga pagsalakay na gagawin dahil sa mga tip ng pulis, at ang mga pagsalakay ay may kaagahan sa gabi na ang mga negosyong ito ay maaaring makapgsimulang muli kapag natapos na ang mga pulis. Sa isang tipikal na pagsalakay, binubuksan ang mga ilaw, at pinapapila ang mga kostumer at sinisiyasat ang kanilang identipikasyon. Ang mga walang identipikasyon na naka-drag ay inaaresto; ang ilan ay pinapayagang umalis. Ang ilang mga lalaki, kasama ang ilang mga naka-drag, at ginagamit ang kanilang mga ID pang-konskripsiyon (hal. ID ng ROTC sa Pilipinas) bilang kanilang pagkakakilanlan. Ang mga babae ay kinakailangang may suot na tatlong piraso ng pambabaeng damit, at maaaring dakpin kung matatagpuang hindi nila ito suot. Kadalasan din na hinuhuli ang mga kawani at tagapamahala ng mga bar. Ang mga panahon malapit sa 28 Hunyo 1969, ay nagmarka ng madalas na pagsalakay sa mga bar—kasama na ang pagsalakay sa Stonewall Inn noong Martes bago ang kaguluhan —at ang pagsasara ng Checkerboard, ng the Tele-Star, at nang dalawa pang club sa Greenwich Village.
Kabuuang domestikong produkto
Mga sangkap ng GPD ayon sa paggasta
Ang GDP (Y) ang suma ng Consumption (C)/Konsumpsiyon, Investment (I)/Pamumuhunan, Government Spending (G)/Paggasta ng pamahalaan at Net Exports (X – M)/Net na mga pagluluwas.
Ito ang isang deskripsiyon ng bawat sangkap ng GDP:
Ang isang buong katumbas na depinsiyon ay ang GDP (Y) ang suma ng huling konsumpsiyong paggasta(final consumption expenditure o FCE), kabuuang nakapirmeng kapital na pormasyon(gross fixed capital formation o GCF), at net exports (X – M)'''/net na mga iniluluwas. Ang FCE ay maaari pang hatiin sa tatlong mga sektor(mga sambahayan, pamahalaan at hindi para sa tubong mga institusyong nagsisilbi sa mga sambahayan) at ang GCF sa limang mga sektor(hindi-pinansiya na mga korporasyon, mga pinansiyal na korporasyon, mga sambahayan, mga pamahalaan, at hindi para sa tubong mga institusyon na nagsisilbi sa mga sambahayan). Ang pakinabang ng ikalawang depinisyong ito ay ang paggasta ay sistemang nahati ayon sa uri ng huling paggamit(huling konsumpsiyon o kapital na pormasyon) at ikalawa ayon sa mga sektor na gumagawa ng paggasta samantalang ang unang depinisyon ay isang bahaging sumusunod sa isang halong delimitasyong konsepto ayon sa uri ng huling paggamit at sektor.
Snes9x
Background
Mayroon ding isang hindi opisyal na port ng Snes9x na naipon sa Emscripten na tumatakbo sa loob ng isang web browser
Kabuuang domestikong produkto
Mga sangkap ng GPD ayon sa paggasta
Dapat tandaan na ang C, G, ay I ang mga paggasta sa mga huling kalakal at serbisyo; ang mga paggasta sa panggitnang mga kalakal at serbisyo ay hindi binibilang(ang mga panggitnang kalakal at serbisyon na ginagamit ng mga negosyo upang lumikha ng ibang mga kalakal at serbisyo sa loob ng taong akawnting).
Kaguluhan sa Stonewall
Pagsalakay ng mga pulis
thumb|300 px|Ang Layout ng Stonewall Inn, 1969
Kabuuang domestikong produkto
Mga sangkap ng GPD ayon sa paggasta
Ayon sa U.S. Bureau of Economic Analysis na responsable sa pagkukwenta ng pambansang mga akawnt sa Estados Unidos, "Sa pangkalahatan, ang pinagkukunang datos para sa mga sangkap na paggasta ay itinuturing na mas maasahan kesa sa mga sangkap na sahod."
Snes9x
Pagtanggap
Noong 2005, tinawag ni Retro Gamer ang Snes9x na "pinakamahusay na magagamit na SNES emulator".
Kaguluhan sa Stonewall
Pagsalakay ng mga pulis
Noong dakong 1:20 nang madaling araw ng Sabado, 28 Hunyo 1969, dumating ang apat na pulis na nakasibilyan, dalawang mga pulis patrol na naka-uniporme at sina Detective Charles Smythe at Inspektor Seymour Pine sa dalawahang pinto ng Stonewall Inn at naghayag ng "Police! We're taking the place!" ("Pulis to! Kukunin namin ang lugar!") Dalawang babae at dalawang lalaking undercover na pulis ang pumasok sa bar ng mas maaga bago ang pagsalakay, upang makatipon ng mga nakikitang katunayan, habang nag-aantay ang iba sa labas sa senyales bago lumusob. Nang nasa loob na sila, tumawag sila ng karagdagang pwersa sa Ika-6 na Presinto gamit ang bayarang telepono ng bar. Pinatay ang tugtog at binuksan ang mga pangunahing ilaw. Tinatayang nasa 200 katao ang nasa loob ng bar noong gabing iyon. Ang mga parokyanong hindi pa nakararanas ng isang pagsalakay ay nalito. Ang ilang nakatunog na sa mga mangyayari ay nagsimula nang tumakbo sa mga pinto at bintana sa kubeta, ngunit hinarangan sila ng mga pulis. Naaalala ni Michael Fader, "Things happened so fast you kind of got caught not knowing. All of a sudden there were police there and we were told to all get in lines and to have our identification ready to be led out of the bar." ("Naganap ang mga pangyayari ng napakabilis na hindi mo malalaman na mahuhuli ka. Bigla na lang may mga pulis at sinabihan kami na pumila at ihanda ang anumang pagkakakilanlan para makalabas ng bar.")
Kabuuang domestikong produkto
Mga halimbawa ng mga bariabulong sangkap ng GDP
C, I, G, at NX(net exports): Kung ang isang tao ay gumagasta ng persa upang magsagawa ng renobasyon sa isang hotel upang tumaas ang rate ng paggamit nito, ang paggasta ay kumakatawan sa pribadong pamumuhunan ngunit kung ito ay bibili ng mga bahagi(shares) sa isang konsorsiyum upang isagawa ng renobasyon, ito ay pagtitipiad. Ang una ay kinabibilangan kapag sinusukat ang GDP (sa I), ang huli ay hindi. Gayunpaman, kapat ang konsorsiyum ay nagsagawa ng sarili nitong paggasta sa renobasyon, ang paggastang ito ay mabibilang sa GDP.
Kaguluhan sa Stonewall
Pagsalakay ng mga pulis
Naganap ang pagsalakay ng hindi sang-ayon sa plano. Ang tamang pamamaraan ay ang pagpipila ng mga parokyano, pagsuri ng kanilang mga pagkakakilanlan, at ang mga babaeng pulis ang magsasagawa ng pagsusuri sa mga kostumer na nakabihis babae sa mga palikuran upang tiyakin ang kanilang kasarian, kung saan ang mga lalaking nakabihis babae ay dadakpin. Ang mga lalaking nakabihis babae noong gabing iyon ay tumangging sumama sa mga pulis. Nagsimula din tumanggi ang mga lalaking nakapila na ilabas ang kanilang mga pagkakakilanlan. Napagpasiyahan ng mga pulis na dalhin lahat ng mga nandoon sa estasyon ng pulis, pagkatapos paghiwalayin ang mga lalaking nakabihis babae sa isang silid sa likod ng bar. Si Maria Ritter, na mas kilala bilang Steve sa kanyang pamilya, inalala ang pangyayari, "My biggest fear was that I would get arrested. My second biggest fear was that my picture would be in a newspaper or on a television report in my mother's dress!" ("Ang pinakakinakatakutan ko ay ang mahuli ako. Ang aking ikalawang pinakakinakatakutan ay ang larawan ko na ilabas sa mga pahayahan o sa mga ulat sa telebisyon na suot ang damit ng aking nanay!")
Kabuuang domestikong produkto
Mga halimbawa ng mga bariabulong sangkap ng GDP
Kung ang hotel ay isang pribadong tahanan, ang paggasta sa renobasyon ay masusukat bilang consumption/konsumpsiyon ngunit kung ang isang ahensiya ng pamahalaan ay nagkonberte ng hotel sa isang opisina para sa mga empleyado nitong sibil, ang paggasta ay ibibilang sa paggasta ng publikong sektor o G.
Kung ang renobasyon ay kinasasangkutan ng pagbili ng isang chandelier mula sa ibang bansa, ang paggastang ito ay ibinibilang na C, G, o I (depende sa kung ang isang pribadong indibidwal, pamahalaan o isang negosyo ang gumagawa ng renobasyon), ngunit ibinibilang mula bilang inaangkat at binabawas mula sa GDP upang GDP ang bumilang lamang ng mga kalakal na nililikha sa loob ng isang bansa.
Kaguluhan sa Stonewall
Pagsalakay ng mga pulis
Nang dumating na ang unang wagon patrol, naalala ni Inspektor Pine na ang mga tao-na karamihan ay mga homoseksuwal-ay lumaki ang bilang ng sampung beses sa dami ng taong kanilang inaresto, at lahat sila ay tahimik. Ang kalituhan sa komunikasyon ang umantala sa pagdating ng ikalawang wagon. Sinimulan ng mga pulis na isakay ang mga kasapi ng Mafia sa unang wagon, kasabay ng pagsigaw ng mga tao sa paligid. Sumunod, ang mga empleyado ang mga sinakay. Isang tambay ang sumigaw, "Gay power!", at may isang umawit ng "We Shall Overcome", at ang reaksiyon ng mga tao ay namangha at ang pangkahalatang maayos na kakatawanan ay nahaluan ng "lumalaki at matinding poot". Tinulak ng isang pulis ang isang transvestite, na gumanti pagkatapos siyang paluin sa ulo ng pitaka nito kasabay ng pagsisimula ng mga tao na mag-boo. Ayon sa may-akda na si Edmund White, na dumaan noong panahong iyon, naalala na, "Everyone's restless, angry, and high-spirited. No one has a slogan, no one even has an attitude, but something's brewing."" Mga barya, pagkatapos ay mga bote ng serbesa ang ibinato sa wagon nang malaman ng mga tao sa labas ang mga sabi sabi na ang mga parokyano sa loob ay pinapalo ng mga pulis.
Kabuuang domestikong produkto
Mga halimbawa ng mga bariabulong sangkap ng GDP
Kung ang isang prodyuser na domestiko ay binayaran upang gumawa ng chandelier para isang dayuhang hotel, ang kabayaran ay hindi mabibilang na C, G, o I ngunit mabibilang na isang iniluwas(export).
Ang isang "hangganang produksiyon" na nagdedelimita kung ano ang mabibilang bilang GDP. <blockquote style="font-size:94%"> "Ang isa sa mga pundamental na tanong na dapat matugon sa paghahanda ng pambansang ekonomikong mga akawnt ay kung paano ilarawan ang produksiyong hangganan- na kung anong mga bahagi ng malaking mga gawaing pantao ay dapat isama o hindi isima mula sa sukat ng produksiyong ekonomika." </BLOCKQUOTE>
Kaguluhan sa Stonewall
Pagsalakay ng mga pulis
Nagkaroon ng kaguluhan nang ang isang babaeng nakaposas ang inihatid mula sa pinto ng bar patungo sa wagon ng pulis ng ilang beses. Paulit ulit siyang nakatakas at lumaban sa apat na pulis, sinusumpa at sinisigawan ang mga ito, sa loob ng tinatayang sampung minuto. Inilarawan bilang isang karaniwang tomboy sa Bagong York at "a dyke—stone butch", pinalo siya ng isang pulis ng batuta sa ulo, ayon sa sinasabi ng isang saksi, dahil sa pag-rereklamo nito na masyadong masikip ang kanyang posas. Inalala ng mga tambay na ang babae, na ang pagkakakilanlan ay nananatiling hindi alam, ay nagpasimula ng kaguluhan nang tumingin siya sa mga tambay at sumigaw ng, "Why don't you guys do something?" pagkatapos siyang dahil ng pulis sa likod ng wagon, ang mga tao ay nagsimulang dumumog at nagkagulo: "It was at that moment that the scene became explosive".
Ang huling hudyat
Sinubukan ng mga pulis na pigilan ang ilan sa mga tao, na nag-udyok pa lalo sa ilan na lumaban. Ang ilang mga nakaposas na sa wagon ng pulis ay nakatakas nang sila ay maiwan ng mga pulis ng walang bantay (na sinadya, ayon sa ilang mga saksi). Nang subukan patumbahin ng mga tao ang wagon ng pulis, dalawang sasakyang pampulis at isa pang wagon-na binutasan ang gulong-ay dali daling umalis, at iginiit ni Inspektor Pine na bumalik ang mga ito sa lalong madaling panahon. Ang kaguluhan ay humikayat ng higit pang mga tao nang malaman nila ang kaganapan. Inihayag ng ilan sa mga tao doon na ang bar ay sinalakay dahil "hindi sila nagbigay ng lagay sa mga pulis" ("they didn't pay off the cops"), kung saan ay may sumigaw na "Bayaran natin sila" ( "Let's pay them off!") Nagliparan ang mga barya patungo sa mga pulis habang sinisigawan sila ng mga tao ng "Baboy!" ("Pigs!"), at "mga baklang parak!" ("Faggot cops"). Naghagis din ng mga lata ng beer at namalo ang mga pulis, na humawi sa ilan sa mga tao. Ang mga pulis, na may kakaunting bilang laban sa 500 hanggang 600 na mga tao, ay nanghuli nang ilan, kabilang na ang mang-aawit na si Dave Van Ronk—na nahikayat sa kaguluhan mula sa bar na malapit sa Stonewall. Bagama't hindi isang bakla si Van Ronk, nakaranas siya ng mga karahasan sa mga pulis nang siya ay sumali sa mga demonstrasyong laban sa digmaan; "Para sa akin, ang lahat na tumatayo laban sa mga pulis ay tama, kaya ako ay naki-isa... Bawat lingon mo makikita mo na nanghuhuli ang mga pulis. ("As far as I was concerned, anybody who'd stand against the cops was all right with me, and that's why I stayed in... Every time you turned around the cops were pulling some outrage or another.") Sampung pulis-kabilang ang dalawang babaeng pulis-ay binarikadahan sina Van Ronk, at Howard Smith (isang manunulat para sa The Village Voice), at ang ilang mga nakaposas sa loob ng Stonewall Inn para sa kanilang kaligtasan.
Kabuuang domestikong produkto
Mga halimbawa ng mga bariabulong sangkap ng GDP
Ito ay nag-iiwan ng hindi pamilihang output. Ito ay isang bahaging hindi isinasama at isang bahaging isinasama. Una, ang "mga natural na proseso nang walang pakikilahok o direksiyon ng tao ay hindi isinasama. Gayundin, dapat ay mayroong isang tao o institusyon na nag-aari o pinagkaloob ng kompensasyon para sa produkto. Ang isang halimbawa ng isinasama at hindi isinasama ng mga kriteryang ito ay ibinigay ng ahensiyang pambansang mga akwant ng Estados Unidos: "ang paglago ng mga puno sa isang hindi nalinang na gubat ay hindi kabilang sa produksiyon ngunit ang pag-aani ng mga puno mula sa gubat na ito ay isinama."
Kaguluhan sa Stonewall
Gay Pride
Ang Christopher Street Liberation Day noong 28 Hunyo 1970 ang nagmarka ng unang taong pagdiriwang ng mga kaguluhan sa Stonewall na kinapalooban ng mga pagtitipon at ng kauna-unahang Gay Pride march sa kasaysayan ng Estados Unidos, na sumakop sa 51 bloke ng Central Park. Tumagal lamang ng kalahati sa itinakdang oras ang martsa dahil sa kasabikan, pati na rin sa pag-iingat dahil sa paglalakad sa lungsod nang may mga watawat at karatulang pambakla. Bagaman ang permiso sa parada ay ibinigay lamang dalawang oras bago magsimula ang martsa, kakaunti lamang ang naranasang pagsalungat mula sa mga nakakikta. Iniulat ng The New York Times (sa kanilang unang pahina) na sinakop ng mga nagmartsa ang lahat ng mga daan ng 15 bloke ng lungsod.
Katandaan
thumb|Katandaan Ang katandaan (old age) ay ang huling bahagi ng normal na buhay ng tao.
Kaguluhan sa Stonewall
Gay Pride
Kasabay na ginanap ang Gay Pride sa Los Angeles at Chicago. Noong mga sumunod na taon, ginanap ang mga martsang Gay Pride sa Boston, Dallas, Milwaukee, London, Paris, West Berlin, at Stockholm. Noong 1972, ang sumunod pang mga lungsod ay kinabibilangan ng Atlanta, Buffalo, Detroit, Washington D.C., Miami, and Philadelphia, pati na rin ng San Francisco.
Kabuuang domestikong produkto
Mga halimbawa ng mga bariabulong sangkap ng GDP
Sa loob ng mga limitasyon na inilarawan, ang hangganan ay karagdagan pang nililimithan ng "mga pang tungkuling pagsasaalang alang". Ipinaliwanag ng Australian Bureau for Statistics ito: "Ang pambansang mga akawnt ay pangunahing itinatayo upang tulungan ang mga pamahalaan at iba upang gumawa ng nakabatay sa pamilihang patakarang pagpapasyang makroekonomiko, kabilang ang analisis ng mga pamilihan at mga paktor na umaapekto sa pagganap ng pamilihan gaya ng inplasyon at kawalang trabaho." Kaya ang produksiyon na ayon sa kanila ay, "relatibong independiyente at hiwalay mula sa mga pamilihan", o "mahirap na bigyang halaga sa isang ekonomikong makahulugang paraan"(i.e. mahirap na lagyan ng presyo) ay hindi isinama.
Kaya hindi kasama ang mga serbisyong ibinibigay ng mga tao sa mga kasapi ng kanilang pamilya na libre sa bayad gaya ng pagpapalaki ng bata, paghahanda ng pagkain, paglilinis, tranportasyon, pag-aaliw ng mga kasapi ng pamilya, suportang emosyonal, pag-aalaga ng mga matatanda. Ang karamihan ng iba pang produksiyon para sa sariling(o sa sariling pamilya) paggamit ay hindi rin isinasama na may dalawang mga kilalang ekspesiyon.
GDP vs GNP
Ang GDP ay maaaring salungatin ng Kabuuang pambansang produkto(GNP) o Kabuuang pambansang sahod(GNI). Ang pagkakaiba ay ang GDP ay naglalarawan ng saklaw nito ayon sa lokasyon samantalang ang GNP ay naglalarawan ng saklaw nito ayon sa pag-aari. Sa isang pandaigdigang konteksto, ang ang GDP at GNP ng daigdig ay kaya magkatumbas na mga termino. Ang GDP ay produktong nilikha sa loob ng mga hangganan ng isang bansa. Ang GNP ay produktong nalikha ng mga mamamayan ng isang bansa at ang mga mamamayang ito ay hindi nag-ari ng produktibong mga negosyo sa anumang ibang mga bansa. Gayunpaman, sa kasanayan, ang pag-aaring dayuhan ay gumagawa sa GDP at GNP na hindi magkatulad. Ang produksiyon sa loob ng mga hangganan ng isang bansa ngunit ang isang negosyong pag-aari ng isang tao na nasa labas ng bansa ay nabibilang bilang bahagi ng GDP nito ngunit hindi ng GNP. Sa kabilang dako, ang produksiyon ng isang negosyong matatagpuan sa labas ng bansa ngunit pag-aari ng isa sa mga mamamayan nito ay nabibilang bilang bahagi ng GNP ngunit hindi ng GDP. Kung kukunin ang Estados Unidos bilang isang halimbawa, ang GNP ng Estados Unidos ang halaga ng output na nalikha ng mga pag-aari ng mga Amerikanong negosyo ng hindi isinasaalang alang kung saan matatagpuan ang mga negosyo. Gayundin, kung ang isang bansa ay nagiging tumataas sa utang at gumugol ng malaking mga halaga ng sahod upang bayaran ang utang na ito, ito ay makikita sa isang bumabang GNP ngunit hindi isang bumabang GDP. Ito ay gumagawa sa paggamit ng GDP na mas atraktibo para sa mga politiko sa mga bansang may tumataas na pambansang utang at bumababang mga asset. Ang Kabuuang pambansang sahod(GNI) ay katumbas ng GDP na dinagdagan ng mga resibo ng sahod mula sa natitirang mga bansa sa daigdig na binawasan ng mga kabayaran ng sahod sa natitirang mga bansa sa daigdig.
Pamantasang Estatal ng Oregon
thumb|Weatherford Hall, 2009
Kabuuang domestikong produkto
GDP vs GNP
Noong 1991, ang Estados Unidos ay lumipat sa paggamit ng GNP tungo sa paggamit ng GDP bilang pangunahing sukat nito ng produksiyon. Ang relasyon sa pagitan ng GDP at GNP ng Estados Unidos ay ipinapakita sa tablang 1.7.5 ng National Income and Product Accounts.
Pamantasang Estatal ng Oregon
Ang  Pamantasang Estatal ng Oregon (Ingles: Oregon State University, OSU) ay isang internasyonal at pampublikong unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa hilagang-kanluran ng Estados Unidos, na matatagpuan sa bayan ng Corvallis sa estado ng Oregon. Ang unibersidad ay nag-aalok ng higit sa 200 undergraduate degree  maging ng mga kwalipikasyong gradwado. Ito rin ang pinakamalaking unibersidad sa estado, na may isang kabuuang pagpapatala na lampas sa 28,000. Higit sa 230,000 mga tao ay nagtapos mula sa OSU dahil nito founding. Ayon sa Carnegie Foundation ang OSU ay may klasipikasyong "Pinakamataas na aktibidad ng pananaliksik".
Kabuuang domestikong produkto
Mga pamantayang internasyonal
Ang pamantayang internasyonal sa pagsukat ng GDP ay nilalaman sa aklat na System of National Accounts (1993) na inihanda ng mga kinatawan ng International Monetary Fund, European Union, Organization for Economic Co-operation and Development, United Nations at World Bank. Ang publikasyong ito ay normal na tinutukoy bilang SNA93 upang itangi ito mula sa mga nakaraang edisyong inilimbag noong 1968 (na tinawag na SNA68)
Ang SNA93 ay nagbibigay ng hanay ng mga patakaran at pamamaraan para sa pagsukat ng mga pambansang akawnt. Ang mga pamantayan ay dinisenyo na mababago upang payagan ang mga pagkakaiba sa mga pangangailangang lokal na estadistikal at mga kondisyon.
Pamantasang Estatal ng Oregon
Ang OSU ay isa sa 73 land-grant na unibersidad sa Estados Unidos. Ang paaralan ay isa ring institusyong sea-grant, space-grant, at sun-grant, kaya't isa ito sa tatlo lamang na institusyon sa bansa na may ganitong katayuan (kasama ng Cornell at Penn State).
Kabuuang domestikong produkto
Pambansang sukat
Sa loob ng bawat bansa, ang GDP ay normal na sinusukat ng ahensiyang estadistikal ng pambansang pamahalaan dahil ang mga organisasyong pribadong sektor ay normal na walang paglapit sa impormasyong kinakailangan (lalo na ang paggasta at produksiyon ng mga pamahalaan).
Mga rate ng interes
Ang net na gastos na interes ay isang kabayarang paglilipat sa lahat ng mga sektor maliban sa sektor na pinansiyal. Ang net na mga gastos na interest sa sektor pinansiyal ay nakikita bilang produksiyon at halagang idinagdag at idinadagdag sa GDP.
Nominal na GDP at mga pagsasaayos sa GDP
Ang hilaw na pigura ng GDP gaya ng ibinigay ng mga ekwasyon sa itaas ay tinatawag na nominal, historikal o kasalukuyang GDP. Kapag kinukumpara ng isa ang mga pigura ng GDP mula sa isang taon hanggang sa isa, kanais nais na tumbasan para sa mga pagbabago sa halaga ng salapi, i.e para sa mga epekto ng inplasyon o deplasyon. Upang gawin itong mas makahulugan para sa mga taon-sa-taong mga paghahambing, ito ay maaaring paramihin ng rasyo sa pagitan ng halaga ng salapi sa taong ang GDP ay sinukat at ang halaga ng salapi sa basehang taong. Halimbawa, ipagpalagay na ang GDP ng isang noong 1990 ay $100 milyon at ang GDP nito noong 2000 ay $300 milyon. Ipagpalagay na ang inplasyon ay nahati sa kurensiya nito sa loob ng panahong ito. Upang makahulugang maikumpara ang GDP noong 2000 sa GDP nito noong 1990, maaari nating paramihin ang GDP noong 2000 ng kalahati(1/2) upang gawin itong relatibo sa 1990 bilang basehang taon. Ang resulta ay ang GDP noong 2000 ay katumbas ng $300 milyon × isang-kalahati = $150 milyon, noong 1990 mga terminong pang-salapi. Makikita nating ang GDP ng bansa ay realistikong tumaas sa 50 porsiyento sa loob ng panahong ito hindi 200 porsiyento kung paano it lilitaw mula sa hilaw na datos ng GDP. Ang isinaayos na GDP para sa mga pagbabago sa halaga ng salapi sa paraang ito ay tinatawag na real o konstanteng GDP. Ang paktor na ginamit upang konbertehin ang GDP mula sa kasalukuyan tungo sa mga halagang konstante sa paraang ito ay tinatawag na deplador ng GDP. Hindi tulad ng index ng presyo ng konsumer na sumusukat sa inplasyon at deplasyon sa presyo ng mga kalakal ng sambahayang konsumer, ang deplador ng GDP ay sumusukat ng mga pagbabago sa mga presyo ng lahat ng nilikha ng domestikong mga kalakal at serbisyon sa isang ekonomiya kabilang ang mga kalakal na pamumuhunan at mga serbisyo ng pamahalaan gayundin ang mga kalakal ng konsumpsiyon ng sambahayan.
Ang konstanteng mga pigurang GDP ay pumapayag sa atin na kwentahin ang rate ng paglago ng GDP na nagpapakita kung gaano karami ang produksiyon ng bansa ay tumaas(o bumagsak kung ang rate ng paglago ay negatibo) kumpara sa nakaraang taon.
Ang isa pang bagay na maaaring kanais nais na ipaliwanag ang paglago ng populasyon. Kung ang GDP ng isang bansa ay dumoble sa loob ng isang panahon, ngunit ang populasyon nito ay trumiple, ang pagtaas sa GDP ay hindi maaaring mangahulugang ang pamantayan ng pamumuhay ay tumaas para sa mga residente ng bansa. Ang aberaheng tao sa bansa ay lumilikha ng kaunti kesa bago nito. Ang kada kapitang GDP ay isang sukat upang ipaliwanag ang paglago ng populasyon.
Ang paghahambing ng magkahalong hangganan at PPP
Ang lebel ng GDP sa iba't ibang mga bansa ay maaaring ikumpara sa pamamagitan ng pagkokonberte ng kanilang halaga sa pambansang kurensiya sa kasalukuyang rate ng palitan o ang rate ng palitan ng paridad ng kapangyarihang pagbili.
Mga eksternalidad
Ang GDP ay malawak na ginagamit ng mga ekonomista upang sukatin ang resesyonng ekonomiko at paggaling at ang pangkalahatang kakayahang pang-salapi ng isang ekonomiya na tugunan ang mga eksternalidad. Ito ay hindi para sukatin ang mga eksternalidad. Ito ay nagsisilbi bilang isang pangkalahatang metriko para sa nominal na pang-salaping pamantayan ng pamumuhay at hindi isinasaayos para sa mga gastos ng pamumuhay para sa isang rehiyon. Ang GDP ay isang neutral na sukat na tanging nagpapakita ng pangkalahatang kakayahan ng isang ekonomiya na magbayad para sa mga eksternalidad gaya ng mga pagkabahalang panlipunan at pangkapaligiran. Examples of externalities include:
Jun Hori
Si Jun Hori (堀 潤) ay isang mamamahayag at host na kinakatawan ng ahensya ng talento na North Production. Naghahatid siya ng balita sa isang balitang pang-web na 8bitNews. Dati siyang nagbabalita sa NHK.
Plataci
Ang Plataci (Arbëreshë Albanes: Pllatëni; Calabres: Pràtaci) ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Cosenza sa rehiyon ng Calabria sa katimugang Italya.
Ang Plàtaci, ang bayan ng mga mural sa ng mga Arbëreshë, ay isang nayon na matatagpuan sa taas na 930 metro sa taas ng dagat. at may lawak na 49.41 km². Ang mga naninirahan ay nasa etnikong Arbëreshë, at pinapanatili pa rin ang sinaunang wika, tradisyonal na mga kasuotan, at ang ritung Bisantino-Griyego.
Beatriz Santiago Muñoz
Si Beatriz Santiago Muñoz (ipinanganak 1972), ay isang artista na nakabase sa San Juan, Puerto Rico. Pinagsasama ng kanyang trabaho ang mga aspeto ng etnograpiya at teatro upang lumikha ng mga proyekto sa pelikula at video na hinahawakan ang mga paksang kabilang ang mga pamayanang anarkista, ang ugnayan sa pagitan ng likhang sining at trabaho, at lupaing pagkatapos ng militar. Ang kanyang trabaho ay ipinakita sa Tate Modern, ang Whitney Biennial 2017, Galería Kurimanzutto, at ang Guggenheim Museum. Siya ay co-founder ng Beta-Local, isang organisasyon ng sining at pang-eksperimentong programa sa edukasyon sa San Juan, Puerto, Rico.
Karera
Si Beatriz Santiago Muñoz ay nakatanggap ng undergraduate degree mula sa Unibersidad ng Chicago noong 1993 at isang MFA sa Pelikula at Video mula sa School of the Art Institute ng Chicago noong 1997. Naitampok siya sa maraming mga eksibisyon na solo at pangkat sa nakaraang 15 taon.
Rene Villanueva
Si Rene O. Villanueva (Setyembre 22, 1954 – December 5, 2007) ay isang daramatista at manunulat na Pilipino ng kuwentong pambata na nagpakilala sa kanyang marka sa panitikan ng Pilipinas noong mga huling bahagi ng dekada 1970 at hanggang sa unang dekada ng ika-21 na siglo. Nagkaroon siya ng mahalagang ambag sa kultura ng Pilipinas na ipinapakita sa kanyang maraming akda na patuloy na nakakapagdulot ng interes sa kanyang mga dula at libro para sa mga kabataan. Ang kaniyang bersyon ng "Ang Kuwento ni Carancal" ay nailimbag sa Ingles at pinamagatang: ''The Adventures of Carancal. Carancal: Ang Bayaning Isang Dangkal''.
Nanalo naman ng Gawad Palanca ang kanyang maliit na dulang Kumbersasyon (1980); ang una niyang pagkapanalo sa mga marami pang niyang napalunan sa naturang Gawad. Ilan sa mga dula niya na naparangalan ang May Isang Sundalo (1981, unang premyo), Huling Gabi sa Maragondon (1983, unang premyo), Punla ng Dekada (1984, ikalawang premyo), Ang Hepe (1986, ikatlong premyo), Asawa (1987, ikalawang premyo), at Awit ng Adarna (1987, ikalawang premyo).
Cantoira
May hangganan ang Cantoira sa mga sumusunod na munisipalidad: Locana, Chialamberto, Monastero di Lanzo, at Ceres. Ang tuktok ng bundok Santuwaryo ng Santa Cristina ay matatagpuan dito.
Pisikal na heograpiya
Ito ay matatagpuan sa Valli di Lanzo (mas tiyak sa Val grande di Lanzo). Ang taas ay mula sa humigit-kumulang 750 m. ng frazione ng Boschietto sa 2,345 m. ng Monte Bellavarda.
Kasaysayan
Noong Abril 14, 1577, si Filippo I d'Este ay infeudo sa teritoryo.
Simbolo
Ang eskudo de armas at watawat ng munisipalidad ng Cantoira ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng utos ng Pangulo ng Republika ng Mayo 3, 2010.
Bahrain
Ang Kaharian ng Bahrain, or Bahrain (Inggles: Kingdom of Bahrain at dating binabaybay na Bahrein; Arabo: مملكة البحرين) ay isang walang hangganang pulong bansa sa Golpo ng Persia (Timog-kanlurang Asya/Gitnang Silangang, Asya). Nasa kanluran ang Saudi Arabia at nakakabit sa Bahrain sa pamamagitan ng King Fahd Causeway, at nasa timog ang Qatar, sa ibayo ng Golpo ng Persia. Nasa kasaluyukuyang plano ang Pagkakaibigang tulay ng Qatar–Bahrain, na magkakabit sa Bahrain patungong Qatar at magiging pinakamahabang pagkakabit sa buong mundo.
"Bandit" (karakter)
Si Bo "Bandit" Darville ay isang karakter mula sa Smokey and the Bandit (1977) at sa sequel nito na Smokey and the Bandit II (1980). Siya ay ginampanan ng aktor na si Burt Reynolds.
Bangladesh
Ang Bangladesh, opisyal na Republikang Bayan ng Bangladesh (People's Republic of Bangladesh; গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) ay isang bansa sa Timog Asya na binubuo ng silangang bahagi ng lumang bahagi ng lumang rehiyon ng Bengal. Nangangahulugang literal ang Bangladesh (বাংলাদেশ) bilang "Ang Bansa ng Bengal". Matatagpuan ito sa hilaga ng Look ng Bengal at napapaligiran ng India at Myanmar, at kalapit na kapitbahay ng Tsina, Nepal at Bhutan.
Bahrain
Heograpiya
right|thumb|Disyertong tanawin ng Bahreyn Pangkahalatang patag at tuyot na kapuluan ang Barein, na binubuo ng mababang kapatagan ng disyerto na unti-unting tumataas sa isang mababang bangin, sa may Golpo ng Persiya, sa silangan ng Saudi Arabia. Ang pinakamataas na bahagi ng kapuluan ay ang 134 m Jabal ad Dukhan. Ang Bahreyn ay may kabuuang sukat na 665 km2, na mas malaki ng kaunti sa Pulo ng Man, subalit mas maliit kaysa sa kalapit nitong Paliparang Pandaigdig ng King Fahd malapit sa Dammam, Saudi Arabia (780 km2).
Binubuo ng 92% ang Bahreyn ng disyerto, at ang pana-panahong tagtuyot at bagyo ng alikabok ang pangunahing natural na pangamba para sa mga Bahreyni.
Gobernasyon
Ang Bahrain ay nahahati sa limang gubernoreyt. Ang mga gubernoreyt ay ang mga sumusunod:
Mga lungsod
thumb|330px|Mapa ng Bahrain Ang listahang ito ay ang mga lungsod ng bansang Bahrain:
Al-Fath
Ang Al-Fath (الفتح, al-fatḥ; kahulugan: "Tagumpay", "Pagwawagi") ay ang ika-48 kabanata (surah) ng Qur'an na may 29 na talata (ayat). Naihayag ang Madinah sa ikaanim na taon ng Hijrah, sa okasyon ng Tratado ng Hudaybiyyah sa pagitan ng lungsod-estadong-Muslim ng Madinah at mga politeistang Makkan. Binabanggit nito ang tagumpay, pagkatapos pinupulaan ang pag-uugali ng mga mapagpaimbabaw na nagpatuloy ng may karagdagang pangako sa mga Muslim, at nagtapos sa pagbanggit ng ilang mahahalagang kabutihan ng pamayanang Muslim.
Nakuha ng kabanata ang pangalan nito mula sa pambungad na talata, na nagsasabing "Katiyakan, ipinagkaloob Namin sa iyo...ang malinaw na tagumpay..." na direktang tinutukoy ang Tratado na pinirmahan sa pamamagitan ng kooperasyon sa pagitan ng mga sumasalungat na puwersa at walang pagdanak ng dugo. Ito ang dahilan kung bakit ang tratado, at ang kabanata, ay tinatawag na isang "malinaw na tagumpay" na malawak na pinaniniwalaan dahil sa mapayapang kalikasan nito.
The Suicide Squad (pelikula)
Ang The Suicide Squad, kilala rin bilang Suicide Squad 2 ay isang pelikulang na hango sa mga karakter ng DC Comics at pangkat ng Suicide Squad. Ito ang kasunod na pelikula ng Suicide Squad at ang ika-labing-isang pelikula ng DC Extended Universe. Ito ay mula sa panunulat at direksyon ni James Gunn, at pinagbibidahan nina Idris Elba, Margot Robbie, John Cena, Jai Courtney, Joel Kinnaman, Nathan Fillion, Michael Rooker, Pete Davidson, Storm Reid, Taika Waititi, Sean Gunn, David Dastmalchian, Peter Capaldi, at Viola Davis.
Sellero
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang Sellero (Camuniano: Hèler; lokal na Hèlar) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia (malayo sa 83 km mula sa Brescia) sa gitna Val Camonica sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya. Ito ay may 1,503 naninirahan.
Sa teritoryo nito mayroong libo-libong mga ukit ng bato, kabilang ang "Rosa camuna" sa Carpene (na siyang simbolo ng rehiyon ng Lombardy). Sa teritoryo ng comune mayroon ding mga halimbawa ng kahusayan sa enerhiya, tulad ng underground hidroelektrikong enerhiya ng San Fiorano (sa Scianica) at isang biomass tele-heating na enerhiya.
Binubuo ang komunidad ng mga pamayanan ng Sellero (ang pinakamahalaga sa komunidad) at ang frazione ng Novelle. Ang isa pang pamayanan ay ang Scianica, na matatagpuan sa lambak ng lambak at binuo noong dekada '70 at dekada '80.
Pagsubok na Hershey-Chase
thumb|Paglalarawan ng eksperimentong Hershey-Chase.
Ang mga pagsubok na Hershey-Chase o mga eksperimentong Hershey-Chase ay mga serye o sunud-sunod na mga pagsubok o eksperimentong isinigawa nina Alfred Hershey at Martha Chase noong 1952, na nagpapatibay na sa DNA bilang isang materyang henetiko o henetikong materyal, na unang nailarawan sa eksperimentong Avery-MacLeod-McCarty noong 1944. Habang nalalaman na ng mga biyologo ang DNA mula 1869, karamihan sa mga biyologong ito ang nagpalagay - sa kapanahunang iyon - na ang mga protina ang nagdadala ng mga kabatiran o impormasyon para sa mga pagmamana ng mga katangian.
Isinagawa nina Hershey at Chase ang kanilang mga eksperimento sa birus na T2 phage, na may kayariang kamakailan lamang naipakita sa pamamagitan ng pagagamit ng mikroskopyong elektron. Binubuo ang phage o "page" (bigkas: /pa-ge/) na ito ng nag-iisang protinang "kabibe" o balot na naglalaman ng kaniyang sariling henetikong materyal o sangkap. Nilulusob (impeksiyon) ng phage ang isang bakterya sa pamamagitan ng pagkabit sa panlabas na lamad o membrano ng bakterya at magtutusok o magiiniksiyon ng kaniyang henetikong sangkap, na magiging sanhi ng paglikha ng bakterya (sa pamamagitan ng "makinaryang panghenetiko" ng bakterya) ng mas marami pang mga birus. Maiiwanang nakakabit sa bakterya ang walang lamang "kabibe" o balot ng phage.
thumb|Paglalarawan ng kayarian ng pageng T2 o T2 phage.
Sa unang pagsubok, tinandaan o minarkahan nila ang DNA ng mga phage ng radyoaktibong posporo-32 (phosporus-32). Mayroong elemento posporo sa DNA subalit wala sa kahit anumang 20 asidong aminong pinagmumulan ng mga protina. Pinayagan nilang lusubin ng mga E. coli. Pagkatapos, tinanggal nila ang mga protinang "kabibe" o balot mula sa mga nahawahang mga selula o sihay sa pamamagitan ng mga panghalo at isang centrifuge. Natuklasan nila na matatanaw lamang ang panandang radyoaktibo sa mga selula ng bakterya at hindi mapagmamasdan sa mga balot o kabibeng protina.
Sa pangalawang eskperimento, tinatakan nila ang mga "page" o phage ng radyoaktibong sulpuro-35 (sulfur-35). Mayroong sulpuro sa mga asidong aminong cysteine at methionine, ngunit wala sa DNA. Pagkatapos ng paghihiwalay, natagpuan ang panandang tatak na radyoaktibo mula sa mga kabibeng protina, ngunit wala sa mga naimpeksyunang bakterya. Isa itong pagpapatunay na ang materyang henetiko na lumulusob o umiimpeksiyon sa bakterya ay ang mismong DNA.
Nakasama si Hershey sa mga pinarangalan ng Premyong Nobel para sa Pisyolohiya o Medisina noong 1969, para sa kaniyang mga natuklasan hinggil sa kayariang henetiko o pangpagmamana ng mga birus.
Peter and Wendy
Ang Peter Pan; o, ang Lalaki na Ayaw Lumaki o Peter at Wendy, na kadalasang kilala bilang Peter Pan, ay isang akda ni J. M. Barrie, sa anyo ng isang 1904 na dula at isang 1911 na nobela. Ang parehong bersiyon ay nagsasabi sa kuwento ni Peter Pan, isang malikot ngunit inosenteng batang lalaki na marunong lumipad, at maraming pakikipagsapalaran sa isla ng Neverland na tinitirhan ng mga sirena, bibit, Katutubong Amerikano, at mga pirata. Kasama rin sa mga kwentong Peter Pan ang mga tauhan na sina Wendy Darling at ang kaniyang dalawang kapatid na sina John at Michael, ang bibit ni Peter na si Tinker Bell, ang Lost Boys, at ang pirata na si Captain Hook. Ang dula at nobela ay inspirasyon ng pagkakaibigan ni Barrie sa pamilya Llewelyn Davies. Patuloy na nirebisa ni Barrie ang dula sa loob ng maraming taon pagkatapos nitong pasinaya hanggang sa paglathala ng script ng dula noong 1928.
Kalagayan
thumb|[[JM Barrie|J. M. Barrie c. 1895]] Nilikha ni Barrie si Peter Pan sa mga kuwentong ikinuwento niya sa mga anak ng kaniyang kaibigang si Sylvia Llewelyn Davies, kung saan siya nagkaroon ng espesyal na relasyon. Gng. Ang pagkamatay ni Llewelyn Davies mula sa kanser ay dumating sa loob ng ilang taon pagkatapos ng pagkamatay ng kaniyang asawa; Si Barrie ay isang kapuwa nagbabantay ng mga lalaki, at hindi opisyal na inampon sila.
Saviore dell'Adamello
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> left|thumb| Simbahan ng Sant'Antonio Ang Saviore dell'Adamello (Camuniano: Saviúr) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia, sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya.
Ito ay napapaligiran ng komuna ng Cevo. Ito ay matatagpuan sa rehiyon ng Val Camonica, timog-kanluran ng Bundok Adamello.
Kasaysayan
Sa Kapayapaan ng Breno noong 31 Disyembre 1397, ang kinatawan ng komunidad ng Saviore, Ottobono Predorni (isang notaryo rin), ay pumanig sa panig ng mga Gibelino.
Noong Setyembre 17, 1423, ang obispo ng Brescia Francesco Marerio ay namuhunan ng mga iure fiefdom na may mga karapatan ng ikapu sa mga teritoryo ng Monno, Cevo, Andrista, Grumello, Saviore, Cemmo, Ono, Sonico, Astrio, Malegno, Cortenedolo, Vione, Incudine at Berzo Demo isang Bertolino della Tore ng Cemmo.
José Rizal
Si Dr. José Protacio Rizal Mercado y Alonzo Realonda  (19 Hunyo 1861– 30 Disyembre 1896) ay isang Pilipinong bayani at isa sa pinakatanyag na tagapagtaguyod ng pagbabago sa Pilipinas noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. Siya ang kinikilala bilang pinakamagaling na bayani at itinala bilang isa sa mga pambansang bayani ng Pilipinas ng Lupon ng mga Pambansang Bayani.
Ipinanganak si Rizal sa isang mayamang angkan sa Calamba, Laguna at ikapito siya sa labing-isang anak ng mag-asawang Francisco Engracio Rizal Mercado y Alejandro at Teodora Morales Alonzo Realonda y Quintos. Nag-aral siya sa Ateneo Municipal de Manila, at nakakuha ng diploma sa Batsilyer ng Sining at nag-aral ng medisina sa Pamantasan ng Santo Tomas sa Maynila. Ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral sa Universidad Central de Madrid sa Madrid, Espanya, at nakakuha ng Lisensiya sa Medisina, na nagbigay sa kanya ng karapatan na magpraktis ng pagmemedisina. Nag-aral din siya sa Pamantasan ng Paris at Pamantasan ng Heidelberg.
Isang polimata si Rizal; maliban sa medisina ay mahusay siya sa pagpinta, pagguhit, paglilok at pag-ukit. Siya ay makata, manunulat, at nobelista na ang pinakatanyag sa kanyang mga gawa ay ang nobela na Noli Me Tángere, at ang kasunod nitong El filibusterismo. Poliglota din si Rizal, na nakakaunawa ng dalawampu't dalawang wika.
Itinatag ni José Rizal ang La Liga Filipina, na samahan na naging daan sa pagkabuo ng Katipunan na pinamunuan ni Andrés Bonifacio, na isang lihim na samahan na nagpasimula ng Himagsikang Pilipino laban sa Espanya na naging saligan ng Unang Republika ng Pilipinas sa ilalim ni Emilio Aguinaldo. Isa siyang tagapagtaguyod ng pagkakaroon ng sariling pamahalaan ng Pilipinas sa mapayapang paraan, sa halip na isang marahas na pag-aalsa na susuporta lamang sa karahasan bilang huling paraan. Naniniwala si Rizal na ang tanging katuwiran sa pagpapalaya sa Pilipinas at pagkakaroon nito ng sariling pamahalaan ay ang pagbabalik ng karangalan ng mga mamamayan, at winika niya "Bakit kalayaan, kung ang mga alipin ngayon ay magiging maniniil ng hinaharap?" Ang pangkahalatang napagsang-ayunan ng mga dalubhasa sa buhay ni Rizal ay ang pagbitay sa kanya ang nagtulak upang magsimula ang Himagsikang Pilipino.
thumbnail|Ang Bahay ni Rizal sa [[Calamba,Laguna]]
Ang pamilya ni José Rizal
Anak si Rizal nina Francisco Rizal Mercado (1818–1897) at Teodora Morales Alonzo y Quintos (1827-1911; na ang pamilya nila ay pinalitan ang kanilang apelyido bilang "Realonda"), na parehong masaganang magsasaka na pinagkalooban ng upa sa isang hacienda at kaakibat nitong palayan ng mga Dominikano. Ikapito sa labing-isang magkakapatid si Rizal: sina Saturnina (Neneng) (1850–1913), Paciano (1851–1930), Narcisa (Sisa) (1852–1939), Olympia (1855–1887), Lucia (1857–1919), María (Biang) (1859–1945), José Protasio (1861–1896), Concepción (Concha) (1862–1865), Josefa (Panggoy) (1865–1945), Trinidad (Trining) (1868–1951) at Soledad (Choleng) (1870–1929).
Ikalimang salinlahi na si Rizal sa inanak ni Domingo Lam-co Quanzhou noong kalagitnaan ng ika-17 dantaon. Napangasawa ni Lam-co si Inez de la Rosa, na isang Sangley ng Luzon.
Mayroon ding lahing Kastila at Hapones si José Rizal. Ang kanyang lolo na ama ni Teodora ay kalahating Kastila at isang inhinyero na ang ngalan ay Lorenzo Alberto Alonzo. Ang kanyang lolo sa talampakan sa ina ay si Eugenio Ursua, na inanak ng isang Hapones.
Ang ina ni Rizal ay siyang kaniyang unang guro at nagturo sa kaniya ng abakada noong siya ay tatlong taon pa lamang. Noong siya naman ay tumuntong ng siyam na taon ay ipinadala siya sa Biñan, Laguna upang mag-aral sa ilalim ng pamamatnubay ni Justiano Aquino Cruz. Ilang buwan ang nakalipas, pinayuhan niya ang mga magulang ni Rizal na pag-aralin siya sa Maynila. Noong nagsimula siyang mag-aral sa Ateneo Municipal de Manila, inalis niya ang tatlong huling pangalan na bumubuo sa kaniyang buong pangalan, sa payo ng kaniyang kapatid na si Paciano Rizal at ng pamilyang Mercado-Rizal, kaya ang kaniyang pangalan ay naging "Jose Protasio Rizal". Dahil dito, minsang naisulat ni Rizal na nagmistula siyang "hindi lehitimong anak". Ginawa ang pagbabagong ito upang mas malayang makapaglakbay si Rizal, at mailayo ang kaniyang koneksyon sa kaniyang kapatid na minsan nang nagkaroon ng ugnayan sa Gomburza. Mula pagkabata ay nakakarinig na si Jose at Paciano ng mga hindi pa naririnig na mga kaisipang pulitikal ukol sa kalayaan at karapatang pantao na kinagagalit ng pamahalaan. Sa kabila ng pagbabago sa kaniyang pangalan, naging kilala din si Jose bilang "Rizal" sa mga patimpalak sa pagtutula, kung saan humanga ang kaniyang mga guro sa wikang Kastila at iba pang mga banyagang wika, at kinalaunan, sa pagsusulat ng mga sanaysay na kritikal sa mga sanaysay ng mga Kastila ukol sa sinaunang lipunang Pilipino.
Pag-aaral
Ang Ateneo Municipal de Manila ang unang paaralan sa Maynila na pinasukan niya noong ikadalawampu ng Enero 1872. Sa pananatili niya sa paaralang ito ay natanggap niya ang lahat ng mga pangunahing medalya at notang sobresaliente sa lahat ng aklat. Sa paaralan ding ito niya natanggap ang kaniyang Batsilyer sa Sining na may notang sobresalyente kalakip ang pinakamataas na karangalan.
Nang sumunod na taon, siya ay kumuha ng Pilosopiya at Panitikan sa Unibersidad ng Santo Tomas. Sa Ateneo, kasabay niyang kinuha ang agham ng Pagsasaka. Pagkaraan, kinuha niya ang kursong panggagamot sa Santo Tomas pagkatapos mabatid na ang kaniyang ina ay tinubuan ng katarata. Noong 5 Mayo 1882, nang dahil sa hindi na niya matanggap ang tagibang at mapansuring pakikitungo ng mga paring Kastila sa mga katutubong mag-aaral, nagtungo siya sa Espanya. Doo'y pumasok siya sa Universidad Central de Madrid, kung saan, sa ikalawang taon ay natapos niya ang karerang Medisina, bilang "sobresaliente" (napakahusay). Nang sumunod na taon, nakamit niya ang titulo sa Pilosopiya-at-Titik. Naglakbay siya sa Pransiya at nagpakadalubhasa sa paggamot ng sakit sa mata sa isang klinika roon. Pagkatapos ay tumungo siya sa Heidelberg, Alemanya, kung saan nakatamo pa siya ng isang titulo.
Sa taon din ng kaniyang pagtatapos ng Medisina, siya ay nag-aral ng wikang Ingles, bilang karagdagan sa mga wikang kaniya nang nalalaman gaya ng Pranses. Dalubwika si Rizal na nakaaalam ng Arabe, Katalan, Tsino, Inggles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapon, Latin, Portuges, Ruso, Sanskrit, Espanyol, Tagalog, at iba pang mga katutubong wika ng Pilipinas.
Personal na Buhay
Marahil ang buhay ni Rizal ang pinakadokumentado sa mga Pilipinong nabuhay noong ika-19 siglo dahil sa maraming mga talang isinulat niya at ukol sa kaniya. Halos bawat detalye sa kaniyang buhay ay naitala, dahil sa kaniyang regular na tagasulat ng kaniyang talaarawan at dahil din sa kaniyang pagiging manunulat, at ang karamihan sa mga materyales na ito ay nananatili pa rin. Naging mahirap sa mga biograpo ang pagsasalin ng mga likha niya dahil sa ugali ni Rizal na pagpapalit ng wika.
Kabilang sa mga nilalalaman ng mga tala ni Rizal ang pananaw ng isang Asyano na nakarating sa Kanluran sa unang pagkakataon. Kabilang dito ang kaniyang mga lakbayin sa Europa, Hapon at Estados Unidos, at maging sa kaniyang pananatili sa Hong Kong.