cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin Luther
Paglabag sa kapapahan
Si Papa Leo X ay sanay sa mga repormante at mga heretiko, at ito ay mabagal na tumugon "nang may dakilang pag-iingat gaya ng nararapat."a Sa loob ng sumunod na tatlong mga taon, siya ay nagpadala ng sunod sunod na mga teologo ng papa at envoy laban kay Luther na nagsilbi lamang upang patigasin ang anti-papang teolohiya ni Luther. Una, ang teologong Dominikanong si Sylvester Mazzolini ay nagdrapto ng isang heresiya laban kay Luther na hinimok ni Leo sa Roma, Ang Elector Frederick ay humikayat sa papa sa eksaminahin si Luther Augsburg, kung saan ang Imperial Diet ay idinaos. Doon, noong Oktubre 1518, ipinaalam ni Luther sa papal legate na si Cardinal Cajetan na kanyang hindi itinuring ang kapapahan na bahagi ng simbahan o iglesiang pambibliya at ang mga pakikinig dito ay humantong sa isang sigawan. Higit sa kanyang pagsulat ng 95 Theses, ang komprontasyon ni Luther sa simbahang katoliko ay nagpinta sa kanyang kaaway ng papa. Ang orihinal na mga instruksiyon ni Cajetan ay arestuhin si Luther kung ito ay mabigong bawiin ang paniniwala nito ngunit ito ay kulang sa mga paraan sa Augsburg kung saan ang Elector ay gumarantiya sa seguridad ni Luther. Si Luther ay pumuslit papalabas ng siyudad nang gabi nang walang permisyon mula kay Cajetan. thumb|Ang pagtatagpo nina Martin Luther (kanan) at Cardinal Cajetan (kaliwa). Noong Enero 1519, sa Altenburg sa Saxony, ang papal nuncio na si Karl von Miltitz ay kumuha ng isang mas pakikitungong mapagpalubag. Si Luther ay gumawa ng ilang mga pagpapahinuhod sa Saxon na kamag-anak ng Elector at nangakong mananahimik kung ang kanyang mga kalaban ay tumahimik. Gayunpaman, ang teologong si Johann Maier von Eck ay determinado na ilantad ang doktrina ni Luther sa isang publikong forum. Noong Hunyo at Hulyo 1519, siya ay nagsagawa ng isang disputasyon (debate) kasama ang kasama ni Luther si Andreas Karlstadt sa Leipzig at inimbitahan si Luther upang magsalita. Ang pinakamatapang na asersiyon ni Luther sa debate ay ang Mateo 16:18 ay hindi nagkakaloob sa mga papa ng eksklusibong karapatan na pakahulugan ang kasulatan at kaya ang mga papa o ang mga konsehong ekumenikal ay hindi walang kakayahang hindi magkamali (infallible) Dahil dito, tinawag ni Eck si Luther na isang bagong Jan Hus na tumutukoy sa repormanteng Czech at heretiko na ipinasunog sa kahoy noong 1415. Mula sa pangyayaring ito, kanyang ginugol ang kanyang sarili sa pagkatalo ni Luther.
Diet ng Worms
thumb|"Si Luther Sa Harapan ng Diet ng Worms." Photogravure batay sa sining ni [[Anton von Werner (1843–1915)]] Ang pagpapatupad ng pagbabawal sa 95 Theses ay nahulog sa mga autoridad na sekular. Noong 18 Abril 1521, si Luther ay humarap gaya ng ipinag-utos sa harapan ng Diet ng Worms. Ito ay isang pangkalahatang pagpupulong ng mga estado ng Banal na Imperyo Romano na naganap sa Worms na isang bayan sa Rhine. Ito ay idinaos mula Enero 28 hanggang 25 Mayo 1521 kung saan si Emperador Charles V ang nangasiwa. Si Prinsipe Frederick III, Elector ng Saxony ay nagkamit ng safe conduct para kay Luther tungo at mula sa pagpupulong.
Malibang ako ay kumbinsido sa testimonya ng mga kasulatan o sa pamamagitan ng maliwanag na katwiran (sapagkat hindi ako nagtitiwal sa papa o tanging sa mga konseho dahil alam na kadalasan itong nagkakamali at sinasalungat ang kanilang mga sarili), ako ay nakatali sa mga kasulatan na aking sinipi at ang aking konsensiya ay nakabihag sa salita ng diyos. Hindi ko maaari at hindi ko babawiin ang anuman dahil hindi ligtas o tama na lumabag sa konsensiya. Tulungan nawa ako ng diyos. Amen.
Sa loob ng sumunod na limang araw, ang mga pribadong kumperensiya ay idinaos upang tukuyin ang kahihinatnan ni Luther. Ang Emperador ay nagpresenta ng huling drapto ng Diet ng Worms noong 25 Mayo 1521 na naghahayag kay Luther na lumabag sa batas, ipinagbawal ang kanyang akda at inatasan ang kanyang paghuli: "Nais namin siyang mahuli at parusahan bilang masamang heretiko." Ginawa rin nitong krimen para sa sinuman sa Alemanya na magbigay kay Luther ng pagkain o tirahan. Ito ay pumayag sa sinuman na pumatay kay Luther nang walang mga parusang legal.
Sa Kastilyong Wartburg
thumb|left|[[Wartburg|Kastilyong Wartburg, Eisenach]]
Ang paglaho ni Luther sa kanyang paglalakbay pabalik ay pinlano. Si Frederick III, Elector ng Saxony ay hinarang siya sa kanyang pag-uwi sa pamamagitan ng mga nakamaskarang mangangabayo at hinatid sa seguridad ng Kastilyong Wartburg sa Eisenach. During his stay at Wartburg, which he referred to as "my Patmos", Isinalin ni Luther ang Bagong Tipan mula sa Griyego at naghayag ng mga doktrinal at polemikal na kasulatan. Ang mga ito ay kinabibilangan ng bagong pag-atake kay Arsobispo Albrecht ng Mainz na kanyang ipinahiya sa pagpapahinto sa pagbebenta ng mga indulhensiya sa mga episkopata nito, at isang "Refutation of the Argument of Latomus," kung saan kanyang ipinaliwanag ang prinsipyo ng pagpapawalang sala kay Jacobus Latomus na isang ortodoksong teologo mula sa Louvain.
Sa akdang ito na isa sa kanyang pinakamadiing mga pahayag tungkol sa pananampalataya, kanyang ikinatwiran na ang bawat mabuting gawa na ginawa upang umakit sa pabor ng diyos ay isang kasalanan. Kanyang ipinaliwanag na ang lahat ng mga tao ay makasalanan sa kalikasan nito at ang biyaya ng diyos na hindi mabibili ang taning makakapagpatuwid sa mga ito. Noong 1 Agosto 1521, sumulat si Luther kay Melanchthon sa parehong tema: "Maging isang makasalanan, at hayaang ang iyong mga kasalanan ay lumakas, ngunit hayaan mong ang iyong pagtitiwala kay Kristo ay lumakas at magalak kay Kristo na tagapagwagi laban sa kasalanan, kamatayan at sanlibutan. Makagagawa tayo ng mga kasalanan habang tayo ay narito sapagkat ang buhay na ito ay hindi ang lugar kung saan ang hustisya ay tumatahan."
thumb|Ang silid ng [[Wartburg kung saan isinalin ni Luther ang Bagong Tipan mula Griyego tungo sa wikang Aleman. Ang orihinal na unang edisyon nito ay itinago sa lalagyan ng mesa]].
Noong taga-init nang 1521, pinalawak ni Luther ang kanyang pag-atake mula sa mga indibidwal na pagpapabanal tulad ng mga indulhensiya at pilgrimahe hanggang sa mga doktrina sa puso ng mga pagsasanay ng Simbahan. Sa kanyang akdang On the Abrogation of the Private Mass, kanyang kinondena bilang pagsamba sa diyos diyosan ang ideya na ang misa ay isang handog at isinaad na bagkus ito ay isang regal na matatanggap nang may pagpapasalamat ng buong kongregasyon. Ang kanyang sanaysay na On Confession, Whether the Pope has the Power to Require It ay tumakwil sa sapilitang pangungumpisal at hinikayat ang pribadong pangungumpisal at absolusyon dahil "ang bawat Kristiyano ay isang mangungumpisal." Noong Nobyembre, isinulat ni Luther ang The Judgement of Martin Luther on Monastic Vows. Kanyang siniguro sa mga monghe at madre na maaari nilang labagin ang kanilang mga panata nang hindi nagkakasala sapagkat ang mga panata ay hindi lehitimo at walang saysay na pagtatangka upang makamit ang kaligtasan.
Ginawa ni Luther ang kanyang mga pahayag mula sa Wartburg sa konteksto ng mabilis na pag-unlad ng mga pangyayari sa Wittenberg na buong ipinagbigay alam sa kanya. Si Andreas Karlstadt na suportado ng dating Augustinian na si Gabriel Zwilling ay naglunsad ng isang radikal na programa ng reporma noong Hunyo 1521 na humigit sa anumang nakita ni Luther. Ang mga repormang ito ay pumukaw ng mga kaguluhan kabilang ang isang himagsikan ng mga mongheng Augustinian laban sa kanilang prior, ang pagwasak ng mga estatwa at imahe ng mga simbahan at pagkokondena ng mahistrasya. Pagkatapos na sikretong bisitahin ang Wittenberg sa simula nang Disyembre 1521, isinulat ni Luther ang A Sincere Admonition by Martin Luther to All Christians to Guard Against Insurrection and Rebellion. Mas naging marupok ang Wittenberg pagkatapos ng pasko nang ang isang pangkat ng mga panatikong bisyonaryo na tinatawag na mga propetang Zwickau ay dumating na nangangaral ng mga rebolusyonaryong doktrina gaya ng pagkakapantay ng tao, pagbabautismo ng mga matatanda at malapit na pagbabalik ni Hesus. Nang hilingin ng konseho ang pagbabalik ni Luther, nagpasya siyang kanyang tungkulin na umakto.
Pagbabalik sa Wittenberg
Si Luther ay sikretong bumalik sa Wittenberg noong 6 Marso 1522. Kanyang isinulat sa Elector na "Sa panahon na wala ako", "Si Satanas ay pumasok sa aking tupahan at gumawa ng mga pagwasak na aking hindi makumpuni sa pamamagitan ng aking kasulatan ngunit sa tanging personal na presensiya at buhay na salita." Sa loob ng walong araw noong semana santa simula nang Invocavit Linggo nang 9 Marso, si Luther ay nangaral ng walong mga sermon na nakilala bilang mga "Invocavit Sermons." Sa mga sermong ito, pinagdikdikan niya ang pangunguna ng mahalagang mga halagang Kristiyano gaya ng pag-ibig, pagtitiis, pagtulong sa kapwa, kalayaan, at ipinaalala sa mga mamamayan na magtiwala sa diyos kesa sa karahasan upang magdala ng kinakailangang pagbabago.
Alam ninyo ba kung ano ang iniisip ng diyablo kapag nakikita niya ang mga tao na gumagamit ng karahasan upang ipalaganap ang ebanghelyo? Siya ay nakaupo na may nakatiklop na mga braso sa likod ng apoy ng impyerno, at nagsasabing may masamang hitsura at nakatatakot na ngisi: "Ah, gaano katalino ang mga ulol na taong ito na maglaro ng aking laro! Hayaan silang magpatuloy; aking aanihin ang aking pakinabang. Ako ay nagagalak dito." Ngunit kapag kanyang nakikita ang Salita na tumatakbo at nakikibakang mag-isa sa labanan, kung gayon ito ay nangingisay at nanginginig sa takot.
Si Luther ay sumunod na nagsimulang baliktarin o baguhin ang bagong mga kasanayan sa simbahan. Sa pamamagitan ng pakikipatulungan sa mga autoridad upang panumbalikin ang kaayusang ng publiko, kanyang hinudyat ang kanyang muling pag-iimbento bilang isang konserbatibong pwersa sa loob ng Repormasyon. Pagkatapos ipatapo ang mga propetang Zwickau, siya ngayon ay nahaharap sa isang pakikibaka hindi lamang sa establisiyadong Simbahan ngunit pati na rin sa mga radikal na repormante na nagbanta ng bagong kaayusan sa pamamagitan ng pagpupukaw ng kaguluhang panlipunan at karahasan.
Digmaan ng mga Magsasaka
thumb|right|290px|Ika-16 siglong mga rebeldeng magsasaka Sa kabila ng kanyang pagwawagi sa Wittenberg, hindi nagawa ni Luther na supilin ang radikalismo ng higit pa. Ang mga mangangaral gaya ng propetang Zwickau na si Nicholas Storch at Thomas Müntzer ay tumulong upang pukawin ang Digmaan ng mga Magsasakang Aleman nang 1524–25 kung saan maraming mga kalupitan ay isinagawa na kadalasan ay sa ngalan ni Luther. Mayroong mga paghihimagsik sa mas maliit na skala simula ika-15 siglo. Ang mga pampleto ni Luther laban sa Simbahan at hierarka nito na kadalasan sinalita na may mga salitang "liberal" ay tumulak sa mga magsasaka na maniwalang kanyang susuportahan ang isang pag-atake sa mga nasa mataas na antas ng lipunan. Ang mga himagsikan ay sumiklab sa Franconia, Swabia, at Thuringia noong 1524 at ito ay humugot pa ng suporta sa mga hindi masayang maharlika na karamihan ay may pagkakautang. Sa pagkakamit ng momentum sa ilalim ng pamumuno ng mga radikal gaya nina Müntzer sa Thuringia at Michael Gaismair sa Tyrol, ang mga paghihimagsik ay naging isang digmaan.
Nakisimpatiya si Luther sa ilang mga karaingan ng mga magsasaka gaya ng kanyang ipinakita sa kanyang tugon sa Twelve Articles noong Mayo 1525, ngunit kanyang pinaalalahanan ang mga naaapi na sundin ang mga temporal na autoridad. Sa kanyang paglalakbay sa Thuringia, siya ay nagalit sa malawakang pagsunog ng mga kumbento, mga monasteryo, mga palasyo ng obispo at mga aklatan. Sa kanyang akdang Against the Murderous, Thieving Hordes of Peasants na isinulat sa kanyang pagbabalik sa Wittenberg, kanyang ibinigay ang kanyang pagpapakahulugan sa ebanghelyo tungkol sa kayamanan, kinondena ang karahasan bilang gawa ng diyablo at tumawag sa mga maharlika na supilin ang mga rebelde gaya ng mga ulol na aso:
Kaya hayaan ang sinuman na maaaring bumanat, pumaslang at sumaksak ng sikreto o hayagan na alalahanin na walang mas nakalalason, nakasasakit o mas diyablo kesa sa isang rebelde...Sapagkat ang bautismo ay hindi gumagawa sa mga tao na malaya sa katawan at pag-aari kundi sa kaluluwa; at ang ebanghelyo ay hindi gumagawa sa mga ari-arian na karaniwan, maliban sa kaso ng mga tao na sa kanilang malayang kalooban ay gumagawa sa ginawa ng mga apostol at alagad sa Gawa 4 [:32–37]. Hindi nila hiniling gaya ng ating mga baliw na magsasaka pagkapoot ng mga ito na ang mga pag-aari ng iba-nina Pilato at Herodes ay dapat maging karaniwan ngunit ng tanging kanilang mga ari-arian. Gayunpaman, ang ating mga magsasaka ay nagnanais na gawin ang mga ari-arian ng iba na karaniwan at solohin ang kanila para sa kanilang mga sarili. Mabubuti silang mga Kristiyano! Sa tingin ko walang diyablo na natitira sa impyerno; ang lahat ng mga ito ay napunta sa mga magsasaka. Ang kanilang pagkapoot ay humigit sa lahat ng sukat.
Ikinatwiran ni Luther ang kanyang pagtutol sa mga rebelde sa tatlong basehan. Una, sa pagpili ng karahasan kesa sa pagpapasakop na naaayon sa batas sa gobyernong seklular, kanilang isinasantabi ang payo ni Kristo na "Ibigay kay Caesar ang mga bagay na kay Caesar; si San Pablo ay sumulat sa kanyang sulat sa na ang lahat ng mga autoridad ay hinirang ng diyos at hindi dapat salungatin. Ang reperensiyang ito mula bibliya ay bumubuo sa pundasyon ng doktrinang tinatawag na karapatang pandiyos ng mga hari o sa kasong Aleman ang karapatang pang diyos ng mga prinsipe. Ikalawa, ang mga aksiyong marahas ng paghihimagsik, pagnanakaw at pandarambong ay naglalagay sa mga magsasaka "sa labas ng batas ng diyos at imperyo" kaya sila ay nararapat ng "kamatayan sa katawan at kaluluwa, kung tanging bilang mga tulisan at mamamatay tao." Pinakahuli, inakusahan ni Luther ang mga rebelde ng pamumusong sa pagtawag sa kanilang mga sarili na "kapatirang Kristiyano"  at ginagawa ang makasalanan nilang gawa sa ilalim ng watawat ng ebanghelyo.
Antisemitismo
thumb|200px|Ang orihinal na takip ng aklat ni Luther na "Tungkol sa mga Hudyo at kanilang mga kasinungalingan" na inilimbag noong 1543. Itinuring ni Luther na ang mga hudyo ay mapamusong at mga sinungaling dahil itinanggi nila ang pagkadiyos ni Hesus. Sa parehong panahon, naniwala si Luther na ang lahat ng mga tao na lumabag sa diyos ay pareho ang responsable sa kasalanan. Noong 1523, si Luther ay nagpayo ng kabutihan sa mga Hudyo dahil sa ang layunin niya ay maakay ang mga ito sa kristiyanismo. Nang mabigo si Luther sa kanyang pag-akay sa mga Hudyo, siya ay nagsimulang mapoot sa mga ito. Ang dalawa sa malaking kasulatan ni Luther tungkol sa mga Hudyo ang 60,000-salitang paghahayag na Von den Juden und Ihren Lügen (Tungkol sa mga Hudyo at sa kanilang mga kasinungalingan) at Vom Schem Hamphoras und vom Geschlecht Christi (Tungkol sa banal na pangalan at sa angkan ni kristo) na parehong inilimbag noong 1543 mga tatlong taon bago ang kanyang kamatayan. Isinulat ni Luther na ang mga Hudyo ay hindi na mga piniling bayan ngunit isa nang bayan ng diablo. Kanyang inilarawan ang mga Hudyo sa isang marahas at nakakalasong mga salita. Itinaguyod din Luther ang pagsunog ng mga sinagoga ng mga Hudyo, pagwasak ng mga aklat ng panalangin ng mga ito, pagbabawal sa pangangaral ang mga rabbi, pagsunggab ng mga ari-arian at salapi ng Hudyo at pagwasak ng mga tahanan nito upang ang mga "nakalalasong mga uod" na ito ay pwersahing pagtrabahuhin at patalsikin "sa lahat ng panahon".
Si Luther ang pinaka-binabasang may akda ng kanyang heneresyon at siya ay nagkamit ng katayuang propeta sa Alemanya. Ayon sa nananaig na pananaw ng mga historyan, ang anti-Hudyong retoriko ni Luther ay may malaking naiambag sa pagbuo ng antisemitismo sa Alemanya at sa pagitan ng mga taong 1930 at 1940 ay nagbigay ng ulirang saligan sa pag-atake sa mga Hudyo ng partido Nazi ni Adolf Hitler. Ayon din sa mga historyan, ang halos bawat mga anti-hudyong aklat na inilimbag noong panahon ng Nazi sa Alemanya ay naglalaman ng mga sanggunian at sipi mula kay Luther.
Si Bishop Martin Sasse, na pangunahing tao ng simbahang Protestante ay naglimbag ng kompendium ng mga kasulatan ni Luther sa sandaling pagkatapos ng Kristallnacht na isinagawa ng Nazi laban sa mga Hudyo. Pinuri ni Sasse ang pagsunog ng mga sinagoga at ang koinsidensiya ng araw na ito sa kaarawan ni Luther na kanyang isinulat sa panimula ng kasulatang ito: "Noong 10 Nobyembre 1938, sa kaaarawan ni Luther, ang mga sinagoga ay nasusunog sa Alemanya". Hinikayat rin ni Sasse na pakinggan ng mga Aleman ang mga salita "ng pinakadakilang antisemitiko nang kanyang panahon at tagapag-babala ng kanyang mga kapwa Aleman laban sa mga Hudyo".
Bibliyang Luther
Ang Bibliyang Luther ay hindi ang unang saling Aleman ng Bibliya ngunit ito ang pinakamaimpluwensiya (most influential) na saling Aleman. Ang isang malaking bahagi ng kahalagahan ni Luther sa kulturang Aleman ang kanyang impluwensiya sa pag-ahon ng Wikang Aleman at pambansang pagkakakilanlang Aleman. Ito ay pangunahing nagmula mula sa kanyang salin ng Bibliya sa bernakular na kasing rebolusyonaryo sa batas na kanon at pag-sunog ng bull ng papa. Ang layunin ni Luther ay bigyan ng kakayahan ang mga nagsasalita ng wikang Aleman na Kristiyano na mabasa ang salita ng Diyos sa kanilang wika. Ang kanyang pagkukumpleto ng kanyang salin ng Luma at Bagong Tipan mula sa Hebreo at Griyego sa bernakular na Aleman noong 1534 ang isa sa pinakamahalagang mga akto ng Repormasyon. Bagaman hindi si Luther ang unang nagtangka ng pagsasalin ng bibliya sa Aleman, ang kanyang salin ay superior sa lahat ng mga nauna dito. Ang mga nakaraang salin ay naglalaman ng mababang uring Aleman na mga salin ng isang salin sa halip na direktang salin sa Aleman mula sa mga orihinal. Hinangad ni Luther na isalin sa wikang Aleman ang bibliya na kasing lapit sa orihinal na wika ng Bibliya ngunit ginagabayan kung paanong ang mga taong Aleman ay nagsasalita sa bahay, sa mga kalye at sa mga palengke. Ito ay nagtulak sa mga manunulat na mga Aleman gaya nina Goethe at Nietzsche na purihin ang Bibliya ni Luther. Sa karagdagan, ang pagkakalimbag ng bernakular na Alemang Bibliya ni Luther ay pumayag ritong mabilis na kumalat at mabasa ng lahat ng mga Aleman. Ang isang tagalimbag na si Hans Luft ay naglimbag ng bibliya ni Luther ng higit sa 100,000 kopya sa pagitan ng 1534 at 1574 na binasa ng mga milyong milyong Aleman. Ang bibliya ni Luther ay nasa halos bawat tahanan ng mga nagsasalita ng Aleman na Protestante at walang pagdududa sa kaalamang biblikal na nakamit ng mga karaniwang masang Aleman.
Lucrecio
Si Tito Lucrecio Caro (c. 99 BC – c. 55 BC) ay isang Romanong makata at pilosopo. Ang isang nakikilang akda niya ay ang epikong tulang pampilosopiya na pinangalanang De rerum natura na hinggil sa mga paniniwala at pilosopiya ng Epikuryanismo, at karaniwang isinasalinwika sa Ingles bilang On the Nature of Things o "Hinggil sa Pinagmulan ng mga Bagay" (literal na "Tungkol sa Kalikasan ng mga Bagay").
Kakaunti lamang ang nalalaman hinggil sa buhay ni Lucretius; ang tanging natitiyak na bagay ay ang maaaring pagiging kaibigan siya o kaya ay kliyente ni Gaius Memmius, kung kanino tumutukoy at inihahandog ang tula.
Ang De rerum natura, bilang isang malaking impluwensiya sa mga makatang Augustano, partikular na sa kay Virgil (sa kaniyang Aeneid at Georgics, at gayundin - bagaman may mababang antas ng impluwensiya - sa kaniyang Eclogues) at kay  Horace. Naglaho ang akda noong panahon ng Gitnang Kapanahunan, subalit muling natuklasan na nasa loob ng isang monasteryo sa Alemanya noong 1417, ni Poggio Bracciolini, at nagkaroon ito ng malaking pagganap sa pag-unlad ng atomismo (naging isang mahalagang impluwensiya si Lucretius kay Pierre Gassendi) at sa mga pagpupunyagi ng sari-saring mga tao noong panahon ng Panahon ng Pagkamulat upang makapagtatag ng isang bagong humanismong Kristiyano.
Lumba-lumba
Ang mga lumba-lumba (mas kilala sa tawag na dolphin [ Ingles ] o delfín [ Kastila ] ) ay mga mamalyang pantubig na malapit na kamag-anakan ng mga balyena at mga posenido (Kastila: focénido) o porpoise sa Ingles (mga lumba-lumbang may mga pangong ilong at bibig). Mayroong halos mga 40 espesye ng mga lumba-lumba sa loob ng 17 genera. Nagkakaiba-iba sila sa laki mula sa 1.2 metro (4 na talampakan) at 40 kilogramo (88 libra), katulad ng dolpin sa Maui, Hawaii; hanggang sa 9.5 m (30 talampakan) at 10 tonelada, katulad ng mga Orka o balyenang mamamatay (Ingles: killer whale). Matatagpuan sila sa buong mundo, karamihan ang sa mga mabababaw na karagatan ng mga pitak pangkontinente. Mga kumakain ng karne (o karniboro), at halos isda at mga pusit lamang. Ang pamilyang Delphinidae ang siyang pinakamalaki sa mga Cetacea, at pinakakaylan lamang lumitaw. Lumitaw ang mga lumba-lumba nang may 10 milyong mga taon na ang nakalilipas, sa kapanahunang Miocene. Tinatanggap na ang mga dolpin na kabilang sa mga pinakamatatalinong hayop, at ang kanilang kadalasang maamong anyo at tila mapaglarong ugali ang sanhi ng kanilang kabantugan sa kalinangan ng mga tao.
Eboluyson
Ang mga cetacean na mga balyena, mga dolphin at mga porpoise ay mga inapo ng pamilyang artiodactyle na Raoellidae na mga mammal na panglupain na inilalarawan ng bungo ng even-toed ungulate, balingkitang mga hita at tengang katulad sa mga sinaunang balyena. Ang pinagmulang panglupain ng mga cetacean ay pinapakita ng kanilang paghinga mula sa ibabaw ng katubigan sa pamamagitan ng kanilang baga, ang mga buto ng kanilang mga palikpik na tulad sa mga hita ng mga mammal na panglupain at ang kanilang mga bestihiyal na likurang hita na namana sa kanilang mga ninunong panglupain na may apat na hita.
Pinagmulan ng pangalan
Hinalaw ang pangalang dolpin mula sa matandang wikang Griyegong delphís, na may kaugnayan sa salitang Griyegong delphys  o sinapupunan. Samakatuwid, ang pangalan ng hayop na ito ay maaaring isalin bilang "isdang may sinapupunan". Nadala ang pangalan sa pamamagitan ng salitang delphinus ng wikang Latin, ng dolfinus ng Gitnang Latin at ng daulphin ng Matandang Pranses, na muling gumamit ng mga titik na ph sa loob ng salita.
Ginagamit ang salita sa ilang magkakaibang paraan. Maaaring tumukoy ito sa:
Katawagan sa grupo ng mga lumba-lumba
Sa wikang Ingles, ang isang grupo ng mga lumba-lumba ay tinatawag na school, paaralan ng mga lumba-lumba, at pod, kalipunan ng mga lumba-lumba.
Taksonomiya
thumb|[[Common dolphin]] thumb|[[Bottlenose dolphin]] thumb|[[Spotted Dolphin]] thumb|[[Commerson's Dolphin]] thumb|[[Dusky Dolphin]] thumb|[[Killer whales, also known as Orcas]] thumb|The Boto, or [[Amazon River Dolphin]] Ang 6 na species ng pamilyang Delphinidae ay karaniwang tinatawag na "mga balyena" ngunit mga henetikong mga dolphin. Sila ay minsang tinatawag na blackfish.
Rocca Santo Stefano
Ang Rocca Santo Stefano ay isang komuna (munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Roma Capital sa Italyanong rehiyon ng Lazio, na matatagpuan mga 45 km silangan ng Roma.
Kasaysayan
Ang unang populasyon na naninirahan sa teritoryo ng Rocca S. Stefano ay ang mga Ecuo na lumawak mula Palestrina hanggang Carsoli at kung saan kinuha nito ang unang kilalang pangalan: Rocca D'Equi. Sa mga sumunod na siglo, habang dumarami ang populasyon ng mga kalapit na bayan, lumipat ang mga grupo ng mga mamamayan, na lumikha ng mga bagong pamayanan. Noong panahong iyon (500 AD) itinayo ang mga farmstead na mula sa Rio Trave pataas at dahil naramdaman ng populasyon ang pangangailangan na magkaroon ng sentro kung saan magtitipon, itinayo nila ang simbahan ng S. Stefano, na nakaugnay sa sementeryo.
Samantala, ang kapangyarihan sa lugar ay kinakatawan ng Benedictinong monasteryo ng Subiaco. Malapit sa Rio Trave mayroong isang maliit na nayon na tinatawag na Toccianello. Hindi nakayanan ng mga naninirahan ang pagsasamantala ng mga kinatawan ng abad ng Subiaco na nagpataw ng mabigat na buwis sa gilingan na matatagpuan doon, at sila ay naghimagsik, ngunit dinaig ng mga tropa ng abad. Ang pinakamayamang babae ng lugar, si Rosa, ay nagligtas sa sarili sa pamamagitan ng pagtakas patungo sa Rocca, na sinundan ng maraming tao. Ibinigay nito ang lahat ng kayamanan nito sa mga naninirahan sa Rocca na nag-alay ng isa sa pinakamahalagang lansangan ng bayan dito.
Missouri
Ang Estado ng Missouri /mi·su·ri/ ay isang estado ng Estados Unidos.
Talaan ng mga pangulo ng Emilia–Romagna
Ito ay isang talaan ng mga Pangulo ng Emilia–Romagna simula noong 1970.
Gualtieri Sicaminò
Ang  ay isang comune sa lalawigan ng Messina sa bansang Italya.
Ugnay Panlabas
Kaurian:Mga Communi ng Messina Kaurian:Sicilia
Branden Ore
Si Branden Ore (ipinanganak noong February 17, 1986 sa Chesapeake, Virginia) ay isang Amerikanong manlalaro ng football para sa posisyon na tailback. Si Branden Ore ay naglalaro para sa koponan ng Virginia Tech Hokies. Si Ore ay itinuturing na isa sa mga mgagaling na manlalaro sa kanyang koponan. Noong siya ay nasa high school pa lamang, siya ay namuno sa kanyang koponan sa state AAA Group 5 state semifinals. Siya ay gumawa ng pambihirang record na 188 yards at 2 touchdown. Siya ay naging second-team all-state ng mga coach. isa sa hindi malilimutang karanasan niya ay nagyari noong 2005, kung saan siya ay pinarangalan na ACC Rookie of the Week matapos ang pambihirang laro na ipinakita niya laban sa North Carolina.
Sakuna sa Chernobyl
Naganap noong ika-26 ng Aribl, 1986 ang Sakuna sa Chernobyl (Чорнобильська катастрофа, Chornobylska Katastrofa; tinatawag rin bilang Chernobyl o  ang aksidente sa Chernobyl) sa Plantang Nuklear na Pangkuryente ng Chernobyl sa Ukraine, na nasa ilalim ng pamamahala ng Unyong Sobyet. Isang pagsabog at sunog na dulot nito ang naglabas ng malaking bilang ng alikabok na radyaaktibo sa hangin, na kumalat sa USSR at Europa.
Ang sakuna sa Chernobyl ang pinakamalalang aksidente sa kasaysayan ayon sa gastos at bilang ng mga namatay, at isa sa dalawa lamang sa mga aksidenteng nukleyar na inuri bilang Level 7 ayon sa International Nuclear Event Scale. Mahigit sa limangdaang libong "liquidators" ang sumali at umabot ng 18 bilyong rubles and nagastos ng pamahalaan ng Unyong Sovbyet upang matigil ang pagkalat ng radyasyon at ang mas malaking sakunang maaaring mangyari. 31 katao ang namatay dahil sa aksidente sa panahon na ito ay hindi pa nakokontrol. Pinagaaralan pa rin hanggang sa ngayon ang epekto ng aksidente katulad ng pagtaas ng mga kaso ng cancer sa lugar na malapit sa Chernobyl.
Himagsikang Ruso (1917)
Ang Himagsikan sa Rusya noong 1917 o Rebolusyong Ruso ng 1917 ay isang serye ng mga himagsikan sa Imperyong Ruso. Ang mga kaganapan sa panahong ito ang nagwasak sa awtokrasyang Tsarista at tumulong sa paglikha ng Unyong Sobyet. Ang Rebolusyon ng Pebrero ang unang rebolusyon na naganap noong Pebrero 1917. Napalitan ang Tsar (Czar) ng pamahalaang probisyonal. Ang pangalawang rebolusyong kilala bilang Rebolusyon ng Oktubre ay naganap sa buwan ng Oktubre noong 1917. Pinalitan ng mga Bolshevik ang pamahalaang probisyonal.
Montana
Ang Montana ay isang estado ng Estados Unidos.
Pentone
Ang Pentone ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Catanzaro sa rehiyon ng Calabria sa katimugang Italya.
Franklin Drilon
Si Franklin "Frank" Magtunao Drilon (ipinanganak 28 Nobyembre 1945) ay isang politiko sa Pilipinas.
Bayan Telecommunications
Ang Bayan Telecommunications ay isang kompanya ng Telekomunikasyon sa Pilipinas na itinatag noong 1986. Ito ay pagmamay-ari ng Globe Telecom mula pa noong 2015.
Taktikang militar
Ang taktikang militar, ang sining ng organisasyon ng hukbo, ay ang mga kaparaanan o tekniko sa paggamit ng kumbinasyon ng mga sandata at ng mga yunit ng militar para sa pakikihamok at paggapi ng isang kalaban bago maganap ang labanan o habang nasa labanan na. Ang mga pagbabago sa pilosopiya at teknolohiya sa paglipas ng panahon ay mapupuna sa mga pagbabago sa mga taktikang militar.
Timog Aprika sa ilalim ng apartheid
thumb|"Nakalaan para sa tanging paggamit ng mga miyembro ng white race group" sign sa English, Afrikaans, Zulu, sa isang beach sa Durban, 1989. Ang Apartheid ay isang sistemang pangpolitika sa Timog Aprika, na ginamit noong ika-20 daantaon pangunahing sa pagitan ng dekada ng 1940 at ng dekada ng 1980. Ang apartheid ay ang patakaran ng segregasyon o paghihiwalay ng mga puting tao at taong itim o negro sa Timog Aprika. Sa pagbubukod na ito, nabibigyan ng kapangyarihan at pabor ang mga taong may puting balat kaysa mayroong itim na kulay ng balat. Sa sistema, ang mga tao ng Timog Aprika ay hinati sa kanilang mga lahi. Bagaman ang mga taong itim ang nakararami sa bansa, ang isang bilang ng mga taong puti ang namuno sa kanila at humawak ng mga tanggapang pampolitika. May mga batas nagpanatili sa paghihiwalay ng mga lahi. Binuwag ang sistema sa Timog Aprika noong 1994. Ang huling pangulo ng rehimeng Apartheid ay si Frederik Willem de Klerk, at ang unang hindi-puting pangulo ay si Nelson Mandela. Kapwa sila ginawaran ng Gantimpalang Nobel na Pangkapayapaan dahil sa kanilang pagpupunyaging maalis ang Apartheid. Sa kasalukuyan, ang salitang apartheid ay paminsan-minsang ginagamit upang tumukoy sa mga katulad na sistema sa ibang mga bansa.
Taktikang militar
Mga sanggunian
Kaurian:Militar
Ilog Magat
Ang Ilog Magat sa eng: Magat River ay isang ilog sa Pilipinas sa pulo ng Luzon na may haba na 226 kilometro (140 milya), Na nagmumula sa lalawigan ng Nueva Vizcaya sa bayan ng Aritao, na kung saan ang Ilog Santa Fe at Ilog Marang, ito ay ang malaking tributaryo sa Ilog Cagayan mula sa bolyum ng tubig na tumatantya sa 5,200 kilometrong kuwadrado (2,000 sq milya), 20% na sumatotal sa Ilog Cagayan.
Tributaryo
Ito ang mga sumusunod na tributaryo sa Ilog Magat at haba nito:
Palermiti
Ang Palermiti ( Panormites) ay isang nayon at komuna ng lalawigan ng Catanzaro sa rehiyon ng Calabria sa katimugang Italya.
Bombo Radyo Philippines
Ang Bombo Radyo Philippines ay isa mula sa malaking himpilan ng radyo sa Pilipinas na itinatag noong 1966.
Mga Himpilan
Talaan ng mga himpilan ng Bombo Radyo Philippines
Ukranyanong tradisyong-pambayan
right|thumb|430x430px|Tradisyonal na Ukranyanong kasuotan, [[Tinapay at asin|asin at tinapay, at rushnyk.]] Ang Ukranyanong tradisyong-pambayan ay ang katutubong tradisyong umunlad sa Ukranya at sa mga etnikong Ukranyano. Ang pinakaunang mga halimbawa ng tradisyong-pambayan na natagpuan sa Ukranya ay ang pagpapatong ng pan-Eslabong tradisyong-pambayan na nagmula sa sinaunang mitolohiyang Eslabo ng mga Silangang Eslabo. Unti-unti, nabuo ng mga Ukranyano ang isang pagpapatong-patong ng kanilang sariling natatanging katutubong kultura. Ang alamat ay naging isang mahalagang kasangkapan sa pagtukoy at pagpapanatili ng isang pagtatanging kultural sa Ukranya sa harap ng malakas na giit mula sa mga kalapit na lupain na sumanib na lamang.
Pagtatangi
Ang mga katutubong kaugalian ng Ukrainian ay may maraming mga pagpapatong-patong na tinukoy ng panahon kung saan nabuo ang aspektong iyon at ang lugar kung saan ito isinasakatuparan. Ang pinakamababa at pinakamatandang antas ay ang pan-Eslabong pagpapatong ng katutubong kultura na mayroong maraming elemento na karaniwan sa mga Eslabo sa pangkalahatan. Dagdag ay mga elementong karaniwan sa mga Silangang Eslabo, at sa itaas ay mga elementong matatagpuan lamang sa Ukranya mismo. Ang pagpapatong-patong na ito ay naglalaman ng mga elemento ng kultura at folklorikong tumutukoy sa iba't ibang maliliit na grupong Ukranyano gaya ng Boyko, Hutsul, Lemkos, Lyshak, Podolian, at Rusyn.
Mga sayawing-pambayan
right|thumb|[[Hopak]] Ang sayaw ay umiral na sa Ukranya bilang isang ritwal mula noong sinaunang panahon, ngunit karamihan ay hinihigop ng Kristiyanismo at pinaghalo sa mga ritwal ng Kristiyano. Ang pinakaunang mga sayaw ay mga bilog na sayaw na may kinalaman sa agrikultura. Nangyayari ang mga sayaw sa araw ni Ivan Kupala, araw ni San Jorge, Pentecostes, mga araw ng pag-aani, at mga kasalan. Ang mga ritwal na sayaw ay bihirang itinatanghal sa musika, at kadalasan sa isang awit. Ang mga sayawing pambayan ay isinasagawa nang may musika o wala. Ang karamihan ng Ukranyanong sayawang-pambayan ay pabilog. Ang ilan sa mga pinakatanyag na sayaw ay ang Arkan at Hopak. Ang sayaw ay pinayaman din ng tradisyonal na damit ng katutubong Ukranyano. Ngayon, maraming Ukranyanong pankat-pangsayaw ang umiiral sa Ukranya at ang pangingibang-bansang Ukranyano, partikular sa Canada, ay pinananatiling buhay ang tradisyon ng katutubong sayaw.
Ilog Bay
Ang iba pang ilog sa Bay ay ang Ilog Calo isa sa mga barangay ng Bae sa Lawa ng Laguna na nasa bahaging hilaga ng bayan.
Basilika Menor ng Inmaculada Concepcion
Ang Minor Basilica of the Immaculate Conception (Filipino: Basilika Menor ng Kalinislinisang Paglilihi; Spanish: Basílica Menor de la Inmaculada Concepción), kilala din bilang Archdiocesan Shrine of Santo Niño de Batangan (Filipino: Pangdambanang Arsidiyosesis ni Santo Niño ng Batangan), ay isang menor basilica sa Lungsod ng Batangas, Pilipinas. Ginawa itong malayang parokya noong 1614 sa ilalim ng adbokasyon ng Immaculada Concepcion. Isa ito sa pinakamatandang simbahan sa Batangas.
Mga naunang simbahan
Ang paring Katoliko na si Padre Diego de Mojica ay sinasabing nagtayo ng unang pansamantalang simbahan na gawa sa magaan na materyales noong 1578. Ang simbahan ay inilagay sa ilalim ng pamagat ng Immaculada Concepcion. Nasunog ang simbahan ng apoy na tumupok sa buong bayan noong 1615
Noong 1686, sinimulan ni Padre Jose Rodriguez na ilatag ang bagong pundasyon ng isang bagong simbahan na gawa sa bato. Ang pangunahing nave ay natapos sa parehong taon sa tulong ni Padre Manuel del Buensuceso at mga taong-bayan. Sinabi ni Fr. Nakumpleto ni Jose de San Bartolome ang transept na gawa sa reef stone noong 1706, at ito ay binasbasan noong 1721. Muling natupok ng apoy ang simbahan pagkatapos ng kidlat noong 1747 at naayos noong 1756 noong panahon ni Don Ramon Orendain.
Kasalukuyang simbahan
Ang dating Padre Probinsyano na si Fr. Pedro Cuesta, ay giniba ang lumang simbahan na nakita niyang napakaliit para sa dumaraming populasyon ng bayan at sinimulan ang pagtatayo ng bago sa parehong lugar noong 1851. Siya rin ang nagtayo ng matibay na bakod ng atrium upang mapaligiran ang simbahan at kumbento. Ang simbahan ay nasira ng lindol noong 1863 at inayos at pinatibay ng mga pader at buttress. Matapos bumagsak ang bubong noong 1880, inayos ito noong 1884 ni Fr. Bruno Laredo. Ang kumbentong itinayo noong 1693, na gawa sa reef stone at malaking poste ng molave ay nakatiis sa lahat ng lindol hanggang si Fr. Si Melchor Fernández ay nagtayo ng bago noong 1792. Nang maglaon, ginamit ito bilang isang gusali ng paaralan ng Saint Bridget College. Nang maglaon, ang ikalawang palapag ng kumbento ay giniba at ginawang parish pastoral hall.
Lindol sa Davao Occidental ng 2021
Ang Lindol sa Davao Occidental ng 2021 o 2021 Davao Occidental earthquake, ay isang malakas na lindol na nagpayanig sa isla ng Mindanao, Enero 22, 2021 na pumalo sa magnitud 7.1 ang episentro nito ay nasa bahagi ng Jose Abad Santos, Davao Occidental na nag labas ng enerhiyang Intensity V.
Basilika Menor ng Inmaculada Concepcion
Kasalukuyang simbahan
Ang simbahan ay sumailalim sa ilang mga pagpapanumbalik. Ang ikalawa at ikatlong palapag ng kampanaryo ay natapos noong 1934. Noong 1936, ang mga lumang bintana ay binago at 23 chandelier ang idinagdag. Ang façade ay gumuho noong Abril 8, 1942 na lindol at naayos sa pagitan ng 1945 at 1946. Noong 1954, ang panlabas ay pininturahan ng pangkalahatang pag-aayos noong 1957. Ang panlabas ay pinaganda at ang mga fresco ay ni-retoke sa okasyon ng sentenaryo ng pagdiriwang.
Minor basilika at kontemporaryong kasaysayan
Noong Pebrero 13, 1948, idineklara ang simbahan bilang minor basilica ng Immaculate Conception. Ang deklarasyon ay ginawa sa kahilingan ng obispo ng Lipa na si Alfredo Verzosa.
Isca sullo Ionio
Ang Isca sullo Ionio (Calabres : Jìsca ; Iskia  ) ay isang comune at bayan sa lalawigan ng Catanzaro sa rehiyon ng Calabria ng Italya.
Basilika Menor ng Inmaculada Concepcion
Minor basilika at kontemporaryong kasaysayan
Pansamantalang isinara sa publiko ang simbahan noong Abril 8, 2017, matapos ang sunud-sunod na lindol na nagdulot ng kaunting pinsala sa basilica, kabilang ang Taal Basilica. Ito ay muling binuksan noong Disyembre 2 pagkatapos ng walong buwan ng pagkukumpuni.
Isca sullo Ionio
Ekonomiya
Na may mainit na klima sa tag-init, ang lugar ay sentro ng paggawa ng mga limon, dalandan, igos, kastanyas, ubas at beans.
Basilika Menor ng Inmaculada Concepcion
Minor basilika at kontemporaryong kasaysayan
Noong Enero 16, 2022, idineklara rin ang basilica bilang Archdiocesan Shrine of Santo Niño de Batangan.
Ang imahen ng La Inmaculada Concepcion de Batangan
Ang debosyon sa La Inmaculada Concepcion de Batangan na kilala rin bilang 'La Batangueña ay nagsimula noong 1581 nang itatag ang parokyang nakatuon sa kanya. Noong 1868, ang kanyang imahe ay na-enshrined, at ang mga himala ay naiugnay sa kanyang pamamagitan. Itinaas ito sa isang Minor Basilica noong 1948, ang pangalawa sa bansa. Noong 2018, ang imahe ay nakatanggap ng Episcopal Coronation, at noong 2022, ipinagkaloob ni Pope Francis ang Pontifical Coronation, kapwa sa Solemnity of the Immaculate Conception.
Amedeo Avogadro
Si Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro di Quaregna e di Cerreto, Konde ng Quaregna at Cerreto (9 Agosto 1776, Turin, Piedmont – 9 Hulyo 1856) o Amedeo Carlo Avogadro ay isang siyentipikong Italyano. Higit siyang nakikilala dahil sa kaniyang mga ambag sa teoriyang pangmolekula, kabilang na ang nakikilala bilang batas ni Avogadro. Bilang alay sa kaniya, ilang bilang ng mga entidad na elementaryo (mga atomo, mga molekula, mga iono o iba pang mga partikulo) na nasa 1 mole ng isang substansiya,  6.022, ay nakikilala bilang ang konstanteng Avogadro.
Basilika Menor ng Inmaculada Concepcion
Ang debosyon sa itim na Santo Niño de Batangan
Ang itim na imahe ng Santo Niño de Batangan ay ang itim na imahe ng Batang Hesus na sinasabing replika ng sikat na imahe ng Santo Niño de Cebu. Ang imahe ay nakatayo sa isang base, nagsusuot ng isang set ng mga metal na vestment: isang metal na damit at isang butterfly-styled na kapa. May korona rin ang imahe, may hawak na globus cruciger at ang kanyang kaliwang kamay ay tanda ng pagpapala.
Arkitektura
Dinisenyo ang basilica na may matibay na panlabas bilang tugon sa banta na dulot ng mapanirang puwersa ng mga pagsabog ng bulkan, lindol at hangin ng bagyo. Ang mga pader nito na 1.5 metro ang kapal (4.9 ft), ay sinusuportahan ng tatlong malalaking buttress sa bawat gilid.
Mayroon din itong octagonal belfry na katabi ng basilica. Sa ilalim nito ay ang baptistery.
Mga panlabas na link
Media related to Basilica Minore of the Infant Jesus and Immaculate Conception of Batangas City at Wikimedia Commons
Dyipsum
thumb
Ang dyipsum (Ingles: gypsum) ay isang malambot na sulpate mineral na binubuo ng kalsiyum sulpate dihydrate, na may pormulang kemikal na CaSO 4 · 2H2O. Malawak itong minina at ginagamit bilang isang pataba at pangunahing sangkap sa maraming uri ng plaster, chalk, at drywall. Ang dyipsum din ay crystallize bilang translucent crystals ng selenite. Bumubuo ito bilang isang evaporite mineral at bilang isang hidrasyon na produkto ng anhydrite.
Talaan ng mga pangulo ng Calabria
Ito ay isang talaan ng mga Pangulo ng Calabria simula noong 1970.
Ludwig Boltzmann
Si Ludwig Eduard Boltzmann (Pebrero 20, 1844 – Setyembre 5, 1906) ay isang Austriyanong pisiko at pilosopo na ang pinakamahalagang ambag ay ang pag-unlad ng mekaniks na pang-estadistika, na nagpapaliwanag at humuhula sa kung paanong ang mga katangiang angkin ng mga atomo (katulad ng masa, karga, at kayarian o istruktura) ay nakapagsasabi ng magiging katangiang pisikal ng materya (katulad ng biskosidad o kalagkitan, termal na konduktibidad o paglaganap ng init, at dipyusyon o paglipat ng mga atomo, iono, o molekula mula sa isang lugar na puno o may maraming bilang ng mga ito papunta sa hindi puno o kakaunti ang bilang ng dami ng mga ito).
Ginto ni Polubotok
Ang Ginto ng Polubotok (Золото Полуботка) ay ang kuwento ng malaking halaga ng ginto na diumano'y idineposito ng Ukranyanong si Hetman Pavlo Polubotok sa isang bangkong Ingles noong 1723, at ibinalik sana sa kalayaan ng Ukranya nang may napakalaking halaga ng interes.
J. Loschmidt
Si Jan o Johann Josef Loschmidt (15 Marso 1821 – 8 Hulyo 1895), na karaniwang tumutukoy sa kaniyang sarili bilang Josef Loschmidt na inaalis ang kaniyang unang pangalan, o kaya ay J. Loschmidt lamang, ay isang natatanging siyentipiko Austriyano na nagsagawa ng mga akdang sariwa sa larangan ng kimika, pisika (termodinamika, optika, elektrodinamika) at mga pormang kristal.
Ginto ni Polubotok
Ang alamat
Noong 1723, si Hetman Polubotok ay ipinabalik sa San Petersburgo ni Tsar Pedro I ng Rusya. Pinaniniwalaan ng kuwento na sa paghihinala sa kaniyang napipintong pag-aresto, si Polubotok ay lihim na nagdeposito ng 200,000 gintong barya (chervonets) sa Bangko ng Inglatera, sa ilalim ng 7.5% taunang interes. Ang halaga, ang bangko, at ang interes ay nag-iiba-iba sa iba't ibang bersyon: binabanggit ng ilang sanggunian ang dalawang bariles ng ginto, o 2.5% taunang interes, o ang Bangko ng Kagalanggalang na Kompanya sa Silangang Indiya. Sa kaniyang testamento, ipinamana umano ni Polubotok ang walumpung porsiyento ng ginto sa isang hinaharap na independyenteng Ukranya, at ang natitira sa kaniyang mga kahalili.
Rusong imbestigasyon at mga pagtatangka sa pagbawi
Noong Agosto 1913 isang grupo ng 170 indibidwal ang nakilala sa Starodub, rehiyon ng Chernihiv na tinawag ang kanilang sarili bilang mga supling ng Polubotok. Gayunpaman, wala sa mga supling ang nakapagbigay ng dokumentaryo ng mga dokumento tungkol sa kanilang kaugnayan sa Polubotok at hindi rin nakapagbigay ng anumang impormasyon tungkol sa account sa Bangko ng Inglatera.
Ukranyanong Sobyet na mga pagtatangka sa pagbawi
Ang isang kamag-anak - si Ostap Polubotok ay natagpuan sa São Paulo, Brazil. Noong 1922 nakipagkita siya sa Ukranyanong Sobyet na Konsul - Yuri Kotsubinsky sa Vienna at may kasama siyang kopya ng 200 taong gulang na dokumento na nagpapatunay sa kaniyang pamana.
Sobyet na imbestigasyon at mga pagtatangka sa pagbawi
Noong Enero 22, 1960 sa ilalim ng administrasyong Dwight Eisenhower ay idineklara ng Estados Unidos ang Araw ng Ukranya. Iniulat ng Soviet KGB na ang Inglatera ay nagbigay ng pera upang suportahan ang aksiyong propagandistang ito at ang pera ay nagmula sa bank account ni Polubotok. Ang pangyayari ay dumating sa atensiyon ni Nikita Khrushchev na nagpasimula ng imbestigasyon upang bawiin ang pera. Isang komisyon ang itinatag na kinabibilangan ng mga istoryador - Dr. Olena Kompan at Dr. Olena Apanovych.
Noong Enero 1968 inilathala ni Olena Apanovych ang kaniyang mga natuklasan sa isang papel na binasa sa Presidium. Nang maglaon, hiniling sa kaniya na huwag talakayin ang "estatal na lihim" na ito.
Book (album)
Ang Book (na inilarawan bilang BOOK) ay ang ika-23 album ng New York City-based alternative rock band na They Might Be Giants, na inilabas noong Nobyembre 12, 2021. Ito ay inilabas bilang digital download, 180-gramo na vinyl, compact disc, cassette tape, 8-track tape, at libro + CD.
Ang album, kasama ang 144-pahinang aklat na inilabas nito, ay inihayag noong Hulyo 2020.
Robert Boyle
Si Robert Boyle ay isang pilosopong makakalikasan noong ika-17 daantaon. Isa rin siyang kimiko, pisiko, at imbentor. Ipinanganak sa Lismore, County Waterford, Irlanda, nakikilala rin siya dahil sa kaniyang mga sulatin na pangteolohiya.
Bagaman ang kaniyang pananaliksik ay malinaw na mayroong mga pinag-ugatan mula sa tradisyon pang-alkimiya, malawak na itinuturing si Boyle sa kasalukuyan bilang ang unang modernong kimiko, kung kaya't isa siya sa mga tagapagtatag ng modernong kimika, at isa mga tagapagsimula ng modernong eksperimental ng metodong siyentipiko. Higit na nakikilala siya dahil sa batas ni Boyle, na naglalarawan sa ugnayang katumbas na pabaligtad na nasa pagitan ng presyong ganap (absolute pressure) at bolyum ng isang gas, kapag ang temperatura ay pinananatili sa loob ng isang sistemang nakasara. Kabilang sa mga nagawa niya ang The Sceptical Chymist na tinatanaw bilang isang aklat na "panulukang bato" (sa diwa ng pagiging isang "haligi" o "sandigan") ng larangan ng kimika.
Larangan
Noong nasa kabataan pa si Robert Hooke, naging trabahador siya ni Boyle bilang isang tagagawa ng mga instrumentong pang-agham at bilang isang katulong sa larangan. Nagpatuloy silang nagtutulungan noong panghawakan ni Hooke ang mga eksperimento sa Samahang Royal.
Ang pangunahing pinagtuonan ni Boyle noong siya ay nabubuhay pa ay ang pananaliksik na pang-agham. Sumali siya sa isang pangkat na tinawag bilang "Dalubhasaang Hindi Nakikita". Kabahagi siya ng pangkat na nagtatag ng Samahang Royal noong 1660.
Itala, Sicilia
Ang  ay isang comune sa lalawigan ng Messina sa bansang Italya.
Robert Boyle
Larangan
Bagaman isa siyang alkimista, si Boyle ay isa ring modernong kimiko. Naging mahalaga ang kaniyang aklat na The Sceptical Chymist (1661) sa kasaysayan ng kimika.
Itala, Sicilia
Ugnay Panlabas
Kaurian:Mga Communi ng Messina Kaurian:Sicilia
Silang, Kabite
Ang Bayan ng Silang ay isang unang klaseng bayan sa lalawigan ng Cavite, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan. Ang bayan ay naghahanggan sa mga bayan ng Dasmariñas, GMA, at Carmona sa hilaga, sa Amadeo sa kanluran, sa Gen. Trias sa hilagang kanluran, sa lungsod ng Tagaytay sa timog at sa Laguna sa silangan.
Robert Boyle
Sa relihiyon
Bilang direktor ng East India Company, naglaan si Boyle ng malaking halaga ng salapi sa pagtataguyod ng pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Silangan. Liberal siyang nag-ambag sa mga samahang misyonero at sa mga gastusin ng pagsasalinwika ng Bibliya o mga bahagi nito papunta sa sari-saring mga wika.
Silang, Kabite
Simula ng maitatag ito noong 1595, ang bayan ng Silang ang pinakamalaking bayan sa lalawigan ng Cavite kung ang pagbabatayan sukat ng lupa nito. Karamihan sa mga lupa sa Silang ay taniman ng mais, pinya at kape.
Robert Boyle
Sa relihiyon
Sinuportahan ni Boyle ang patakaran na ang Bibliya ay dapat na maging nasa wika ng mga tao, na kabaligtaran ng patakaran na nasa wikang Latin lamang ng Simbahang Katoliko Romano noong kaniyang kapanahunan.
Silang, Kabite
Mga barangay
Ang bayan ng Silang ay pampolitika na nahahati sa 64 baranggay.
Ang Old Bulihan/Bulihan ay ang may pinakamaraming taong barangay na may naninirahan na mahigit sa 11,000.
Leni
Ang  ay isang comune sa lalawigan ng Messina sa bansang Italya.
Ugnay Panlabas
Kaurian:Mga Communi ng Messina Kaurian:Sicilia
roa-tara:
Tanso (elemento)
Ang tanso (tinatawag ding kobre, o tumbaga ; cobre; Ingles: copper) ay isang elementong kimikal. Mayroon itong atomikong bilang na 29 at may simbolong Cu (mula sa salitang cuprum ng Latin). Kabilang din sa pag-aaring katangian nito ang pagkakaroon ng atomikong timbang na 63.54, punto ng pagkatunaw na 1,083 °C, punto ng pagkulo 2,595 °C, espesipikong grabidad na 8.96, at balensiyang 1 at 2. Isa itong malambot at madaling mahubog na kulay kapeng metal, at isa ring magandang konduktor ng kuryente. Ginagamit ito sa paggawa ng mga kawad ng kuryente, sa mga tubo ng tubig, at hindi kinakalawang na mga piyesa ng makinarya, partikular na kapag hinalo sa ibang mga metal upang maging bronse.