cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ferdinand Marcos
Snap Election
Simula 1983 pagkatapos ng pagpaslang kay Ninoy, ang mga opisyal ng pamahalaan ng Estados Unidos ay hindi na sumuporta sa rehime ni Marcos at naghanap sila ng mga paraan upang mapatalsik na si Marcos sa kapangyarihan. Sa mukha ng papalalang kawalang kasiyahan ng mga mamamayang Pilipino, pinatawag ni Marcos ang isang Snap election noong 3 Nobyembre 1985 na may natitira pang higit sa isang taon sa kanyang termino. Ang snap election ay tinawag para sa 17 Enero 1986 at pagkatapos ay nilipat sa 7 Pebrero 1986. Pinili ni Marcos si Arturo Tolentino na kasamang tatakbo sa ilalim ng partidong Kilusang Bagong Lipunan (KBL) samantalang ang balo ni Ninoy na si Corazon Aquino ay naghayag ng kanyang pagtakbo sa pagkapangulo noong 3 Disyembre 1985 kasama ni Salvador Laurel sa ilalim ng partidong United Opposition (UNIDO) na sinuportahan ng oposisyon ni Marcos. Sa snap election na idinaos noong 7 Pebrero 1986, ang mga insidente ng pandaraya, pagbili ng mga boto, pananakot at karahasan ay iniulat gayundin ang pakikialam sa mga election return. Ang Commission on Elections (COMELEC) tally board ay nagpapakita na si Marcos ang nangunguna samantalang ang National Citizen's Movement for the Free Elections (NAMFREL) ay nagpapakitang si Corazon Aquino ang nangunguna sa isang komportableng margin. Idenaklara ng opisyal na canvasser na COMELEC si Ferdinand Marcos na nanalo sa halalan. Sa huling tally ng COMELEC, si Marcos ay nagkamit ng 10,807,197 boto laban sa 9,291,761 boto ni Aquino. Gayunpaman, sa final tally ng National Movement for Free Elections (NAMFREL), si Aquino ay nagkamit ng 7,835,070 boto laban sa 7,053,068 ni Marcos. Ang mga 29 mangggawa ng komputer ay lumayas sa tabulation center na nagpoprotesta sa pakikiaalam sa mga resulta ng halalan na pumapabor kay Marcos. Ang oposisyonistang dating Gobernador na si Evelio Javier ng Antique ay pinaslang sa harap ng kapitolyo ng lalawigan kung saan idinadaos ang pagka-canvass ng mga boto. Ang mga pangunahing suspek ang mga sariling bantay ng isang lokal na pinuno ng Kilusang Bagong Lipunan. Ang Catholic Bishops' Conference of the Philippines (CBCP) ay naglabas ng isang pahayag na kumokondena sa halalan bilang pandaraya. Ang Senado ng Estados Unidos ay nagpasa rin ng isang resolusyon na kumokondena sa halalan. Ang Pangulo ng Estados Unidos na si Ronald Reagan ay naglabas ng pahayag na tumatawag sa mga ulat ng pandaraya na "nakakabagabag". Bilang tugon sa mga protesta, inihyag ng COMELEC na si Marcos ay nanalo ng 53 porsiyento ng mga boto laban kay Aquino. Ito ay sinalungat ng NAMFREL na si Aquino ay nanalo ng 52 porsiyento ng mga boto laban kay Marcos.
Noong Pebrero 15, si Marcos ang inihayag ng COMELEC at Batasang Pambansa bilang nanalo sa gitna ng kontrobersiya. Ang lahat ng mga 50 oposisyong kasapi ng Parliamento ay lumayas sa pagpoprotesta. Tumangging tanggapin ng maraming Pilipino ang resulta ng halalan na naghahayag na si Aquino ang tunay na nanalo. Ang parehong "mga nanalo" sa pagkapangulo na sina Aquino at Marcos ay nanumpa bilang mga pangulo sa dalawang magkaibang mga lugar. Si Aquino ay tumawag ng mga strike at pagboboykot ng mga mamamayang Pilipino laban sa mga negosyo at media na pag-aari ng mga crony ni Marcos. Dahil dito, ang mga bangko, korporasyon at mga media ng mga crony ni Marcos ay matinding tinamaan at ang kanilang mga bahagi sa stock market ay bumagsak.
Himagsikang People power
Dahil sa banta ng kanilang nalalapit na pagkakabilanggo, nagpasya sina Enrile at mga kapwa nagbabalak laban kay Marcos na humingi ng tulong AFP Vice Chief of Staff Lt. Gen Fidel Ramos na hepe rin ng Philippine Constabulary (ngayong Philippine National Police). Si Ramos ay pumayag na magbitiw sa kanyang posisyon at suportahan ang mga nagbabalak laban kay Marcos. Noong mga 6:30 pm noong 22 Pebrero 1986, sina Enrile at Ramos ay nagdaos ng isang pagpupulong ng press sa Kampo Aguinaldo kung saan nila inihayag ang kanilang pagbibitiw sa kanilang mga posisyon sa Gabinete ni Marcos at pag-urong ng kanilang suporta sa pamahalaan ni Marcos. Mismong si Marcos ay kalaunang nagsagawa ng mga pagpupulong ng balita na tumatawag kina Enrile at Ramos na sumuko na humihikayat sa kanilang "itigil ang kaestupiduhang ito". Sa isang mensaheng isinahimpapawid sa Radio Veritas noong mga alas 9 ng gabi, hinimok ni Kardinal Sin ang mga Pilipino na tulungan ang mga pinunong rebelde sa pamamagitan ng pagpunta sa seksiyon ng EDSA sa pagitan ng Kampo Crame at Aguinaldo at pagbibigay ng suportang emosyonal, mga pagkain at iba pang mga suplay. Maraming mga tao, pari at madre ang tumungo sa EDSA.
Sa kasagsagan ng rebolusyong People Power, inihayag ni Juan Ponce Enrile na ang pananambang sa kanya ay pineke upang magkaroon ng dahilan si Marcos sa pagpapataw ng martial law.
Sa bukang liwayway ng linggo, ang mga hukbo ng pamahalaan ni Marcos ay dumating upang patumbahin ang pangunahing transmitter ng Radio Veritas na pumutol sa pagsasahimpapawid sa mga taong nasa probinsiya. Ang himpilan ay nilipat sa isang standby transmitter na may isang limitadong saklaw ng pagsasahimpapawid. Ang himpilan ay pinuntirya ni Marcos dahil ito ay naging mahalagang kasangkapan ng pakikipagtalastasan para sa pagsuporta ng mga mamamayan sa mga rebelde na nagbibigay alam sa kanila sa mga pagkilos ng hukbo ni Marcos at paghahatid ng mga mensahe para sa pagkain, gamot at mga suplay.
Samantala, ang Pangulo ng Estados Unidos na si Ronald Reagan ay nabahala na baka atakihin at patayin ni Marcos ang mga nagpoprotesta na masasaksihan sa telebisyon ng buong mundo. Naglabas ng pahayag ang administrasyon ni Reagan na kung gagamit si Marcos ng dahas ay "magsasanhi ito ng hindi masabing pinsala sa ugnayan sa pagitan ng ating dalawang pamahalaan.
Sa mga parehong oras, nakatanggap si June Keithley ng mga ulat na nilisan ni Marcos ang Malacanang Palace at isinahimpapawid ito sa mga tao sa EDSA. Ang mga tao ay nagdiwang at kahit sina Ramos at Enrile ay lumabas mula sa Crame upang harapin ang mga tao. Gayunpaman, ang pagdiriwang ay panandalian dahil kalaunang lumabas si Marcos sa telebisyong kinokontrol ng pamahalaan na Channel 4, na nagdedeklarang hindi siya magbibitiw sa pagkapangulo. Pinagpalagay na ang maling ulat ay isang kalkuladong pagkilos laban kay Marcos upang humikayat ng masa maraming mga depeksiyon. Sa pagsasahimpapawid na ito, ang Channel 4 ay biglaang naglaho sa himpapawid. Binihag isang kontinhente ng mga rebelde sa ilalim ni Col. Mariano Santiago ang himpilian. Ang Channel 4 ay naibalik sa ere sa katanghalian na naghahayg si Orly Punzalan na ang "Channel 4 ay muling nasa himpapawid upang paglingkuran ang mga tao". Sa mga panahong ito, ang mga tao sa EDSA ay lumobo na sa higit sa isang milyon. Ang pagsasahimpapawid na ito ang itinuturing na pagbabalik ng ABS-CBN sa ere dahil ito ang unang beses na ang mga dating empleyado ay nasa loob ng complex nito pagkatapos ng 14 taong pagsasara nito ni Marcos noong martial law. Sa huling katanghalian, ang mga helicopter ng rebelde ay sumalakay sa Villamor Airbase na nagwawasak sa mga ari-ariang panghimpapawid ng pangulo. Ang isa pang helicopter ay tumungo sa Malacanang Palace na nagpatama ng isang rocket at nagsanhi ng maliit na pinsala. Kalaunan, ang karamihan ng mga opiser na nagtapos sa Philippine Military Academy (PMA) ay dumipekto sa pamahalaan ni Marcos. Ang karamihan ng mga Sandatahang Hukbo ay lumipat na sa kabilang panig.
Dalawang inaugurasyon ng pangulo
Noong umaga ng Martes, Pebrero 25, bandang ikapito ng umaga, nagkaroon ng saguypaan sa pagitan ng mga loyalista at mga rebeldeng sundalo. May mga sniper na bumabaril sa mga rebeldeng sundalo. Subalit patuloy na sinugod ng mga rebeldeng sundalo ang estasyon ng Channel 9, na nasa hindi kalayuan ng Channel 4.
Maya-maya lamang ay nanumpa si Corazon Aquino bilang bagong pangulo ng Pilipinas sa isang seremonya sa Club Filipino sa Greenhills, isang kilometro mula sa Kampo Crame. Pinasumpa si Aquino ni Senior Associate Justice Claudio Teehankee, at pinasumpa naman si Laurel bilang Pangalawang Pangulo ni Justice Abad Santos. Hawak ni Aurora Aquino, nanay ni Ninoy Aquino, ang bibliang ginamit sa panunumpa ni Aquino. Kasama sa seremonya si Ramos, na na-promote bilang Heneral, si Enrile at ang iba pang mga politiko. Nasa labas ang maraming mga taga-suporta ni Aquino, na karamihan ay naka-dilaw bilang pagpapakita ng kanilang suporta. Matapos ang panunumpa ni Aquino ay kumanta sila ng Bayan Ko.
Samantala, nanumpa naman si Marcos sa Malacanang Palace. Nandoon ang ilan sa kanyang mga taga-suporta na sumisigaw ng "Marcos! Marcos! Marcos pa rin!" Ang panunumpa ay ginawa ni Marcos sa balkonahe ng palasyo ng Malacanang na isinahimpapawid ng IBC-13 at GMA-7. Walang mga inanyayahang mga dayuhang dignitaryo ang dumalo sa seremonyang ito sa kadahilang pangseguridad. Ang mag-asawang Marcos ay lumabas sa balkonahe sa harap ng mga 3000 loyalistang KBL na nagsisigawan kina Marcos na "Dakpin ang mga Ahas!". Pagkatapos ng panunumpa ay mabilis na umalis ang mag-asawa sa labas ng Palasyong Malacanang. Naputol ang pagbrodkast nito noong kubkubin ng mga rebeldeng sundalo ang mga nalalabing mga estasyon.
Marami ding mga demonstrador ang nagmasa sa mga barikada sa kahabaan ng Mendiola, hindi kalayuan mula sa Malakanyang, ngunit hinarang sila doon ng mga loyalistang mga sundalo. Maraming mga demonstrador ang nagalit, ngunit inawat sila ng mga pari na nakiusap na huwag maging marahas.
Paglisan ng pamilya Marcos mula Pilipinas tungo sa Hawaii
Ang Pangulong Ronald Reagan ay naglabas ng isang pagsusumamo kay Marcos na magbitiw na: ''Ang mga pagtatangka na patagalin ang buhay ng kasalukuyang rehime sa pamamagitan ng dahas ay walang kabuluhan. Ang lunas sa krisis na ito ay matatamo lamang sa pamamagitan ng isang mapayapang paglipat sa isang bagong pamahalaan.". Binasa ni Marcos ang mensahe ni Reagan noong alas 3 ng madaling araw (oras ng Maynila) at agad na tinawagan ni Marcos ang Senador ng Estados Unidos na si Paul Laxalt, para humingi ng payo mula kay Reagan. Iminungkahi ni Marcos kay Laxalt ang pagsasalo ng kapangyarihan kay Aquino o manunungkulan bilang nakakatandang tagapayo ni Aquino. Tumawag si Laxalt kay Marcos ng alas singko. Tinanong ni Marcos kay Laxalt na Senador, ano sa tingin mo? Dapat na ba akong magbitiw?''". Sumagot si Laxalt na "I think you should cut and cut cleanly. I think the time has come. (Sa tingin ko dapat mo nang putulin at putulin ng malinis. Sa tingin ko dumating na ang panahon)" na siyang kinalungkot ni Marcos. Bandang hapon, kinausap ni Marcos si Enrile para sa kanyang ligtas na paglisan kasama ang kanyang pamilya at mga malalapit na kaalyado gaya ni General Ver. Sa hating gabi, dinala ng U.S. Airforce HH-3E Rescue helicopter ang pamilya ni Marcos sa Clark Airbase Pampanga mga 83 kilometrong hilaga ng Maynila bago sumakay sa mga eroplanong US Air Force DC-9 Medivac at C-141B patungo sa Andersen Air Force Base sa Guam, at papunta naman sa Hickam Air Force Base sa Hawaii kung saan dumating si Marcos noong 26 Pebrero 1986.
Marami ang nagsisaya sa paglisan ni Marcos. Napasok na rin ng mga demonstrador ang Palasyo ng Malakanyang, na matagal na ipinagkait sa mga ordinaryong mamamayan sa nakaraang dekada. Maliban sa mga naganap na nakawan, marami din ang nagsilibot sa loob ng isang lugar kung saan binago ang kasaysayan ng bansa.
Maging ang buong mundo ay nagsaya. Ayon kay Bob Simon, isang tagapagbalita ng CBS na isang estasyon sa Amerika, ang nagsabi "We Americans like to think we taught the Filipinos democracy; well, tonight they are teaching the world." ("Gusto naming mga Amerikano na isipin na kami ang nagturo sa Pilipinas ng demokrasya, ngunit ngayong gabi tinuturuan nila ang buong mundo.")
Kabilang sa mga bagay na itinala ng bagong pamahalaan ng Pilipinas na naiwan ng pamilyang Marcos sa Malacanang Palace nang lumikas ito patungo sa Hawaii ang 15 mink coat, 65 parasol, 508 mga gown, 888 handbag at 71 pares ng mga sunglass at mga 1,060 pares ng sapatos. Iniulat na nang tumakas si Marcos, natuklasan ng mga ahente ng U.S. Customs ang 24 maleta ng mga brick na ginto at diamanteng hiyas na itinago sa mga diaper bag. Ang mga sertipiko ng gintong bullion na nagkakahalaga ng mga bilyong dolyar ay sinasabing kasama sa mga ari-ariang personal na dinala ni Marcos at kanyang pamilya at mga crony nang bigyan sila ng ligtas na daanan ng administrasyong Reagan patungong Hawaii.
Kamatayan
Ang bangkay ni Marcos ay inuwi sa Pilipinas noong 1993 at nakatanghal sa isang mausoleo sa Batac, Ilocos Norte. Hiniling ng pamilya Marcos na ilibing si Marcos sa Libingan ng mga Bayani ngunit ito ay sinalungat ng maraming mga politiko at mga biktima ng mga karapatang pantao ni Marcos.
Legasiya ng pamumuno ni Marcos
Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025. Nang maging Pangulo si Marcos noong 1965, ang utang na pandayuhan ng Pilipinas ay mababa sa dalawang bilyong dolyar. Nang mapatalsik si Marcos noong 1986, ang utang na pandayuhan ng Pilipinas ay umabot ng 28 bilyong dolyar. Ayon sa mga ulat, ang 33% ng mga utang pandayuhan na katumbas ng 8 bilyong dolyar ay napunta sa bulsa ni Marcos at kanyang mga crony. Noong 1975, ang 57% ng mga pamilyang Pilipino ay iniulat na mahirap.
Ang isang ulat noong 2007 ng United Nations Office on Drugs and Crime at World Bank ay nagtantiya na may halagang $US 5 bilyon hanggang $US 10 bilyon ang mga aria-ariang kinuha ni Ferdinand Marcos mula sa bansang Pilipinas. Sinasabing ang anak ni Marcos na si Irene Marcos Araneta ay may Swiss bank account na naglamaman ng US $13.2 bilyon na ni-launder at nilipat sa mga iba't ibang account sa mga bansang gaya ng Luxembourg, British Virgin Islands, Liechtenstein. Noong 8 Abril 2013, iniulat na ang anak ni Marcos na si Imee Marcos ay may mga sikretong offshore trust at isang offshore company sa British Virgin Islands na hindi niya idineklara sa kanyang SALN.
Noong 2004, si Ferdinand Marcos ay inilagay ng Transparency International na ikalawang pinakakurakot na pinuno sa buong mundo.
Hindi kailanman kinilala o hiningan ng patawad ng mga kasapi ng pamilya Marcos ang mga nagawang atrosidad at paglabag ng mga karapatang pantao ni Ferdinand Marcos. Inangkin ni Imelda Marcos na ang dapat humingi ng tawad ay ang pamahalaan ng Pilipinas at hindi ang kanyang pamilya. Ayon kay Human Rights (CHR) Chairperson Loretta Ann Rosales, ang pagpapatibay ng US Court Appeals sa kasong contempt laban sa pamilya Marcos ay kabayaran para sa "walang hiyang kayabangan" ni Bongbong at kanyang ina na hindi humingi ng tawad para sa pagnanakaw at pagpatay noong rehime ni Marcos. Ang hatol na $353.6 milyon contempt laban sa pamilya Marcos ay para sa paglabag ng pamilya Marcos sa injunction na nagbabawal sa kanilang ubusin ang ari-arian ng pamilya Marcos na ibabayad sa mga biktima ni Marcos.
Ang mga kinatawan ng Akbayan ay naghain ng resolusyon sa Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas na mandatoryong ituro sa mga estudyante ang mga atrosidad ng Batas Militar ni Marcos sa lahat ng mga antas ng edukasyon upang "bigyan ang mga tao ng lahat ng mga kasangkapan upang matukoy ang katotohanan mula sa mga kasinungalingan". Hiniling ng Akbayan sa Pangulong Noynoy Aquino na suportahan ang kanilang resolusyon "upang salungatin ang agresibong kampanya [ng mga loyalista ni Marcos] na baguhin ang kasaysayan at itransporma ang brutal na diktador sa isang mabuting pinuno." Ang resolusyon ng Akbayan ay sinusuportahan ng Commission on Human Rights (CHR), National Youth Commission (NYC), mga iba't ibang pangkat ng kabataan at mga propesor ng kasaysayan.
Isa sa pag-aangkin ng mga loyalista ni Marcos ay ang Pilipinas ay isang mayaman o napakaunlad na bansa noong panahon ni Marcos. Gayunpaman, ito ay sinasalungat ng mga ebidensiya. Nang mapatalsik si Marcos noong Pebrero 1986, ang halaga ng piso ay bumagsak ng higit sa 400 porsiyento, ang Pilipinas ay nabaon sa 28 bilyong dolyar na utang sa dayuhan, may tumaas na implasyon at ang kahirapan at korupsiyon ay laganap.
Inangkin ni Bongbong Marcos na kung hindi daw napatalsik ang kanyang ama sa kapangyarihan ay naging Singapore na daw sana ang Pilipinas ngayon.
Gayunpaman, ayon sa mismong unang Punong Ministro ng Singapore na si Lee Kuan Yew na namuno sa parehong panahon ng pamumuno ni Marcos mula 1959 hanggang 1990: ''Ang kaibahan [ng Pilipinas sa Singapore] ang kultura ng mga Pilipino. Ito ay isang malambot, mapagpatawad na kultura. Sa Pilipinas lamang na ang isang pinunong tulad ni Ferdinand Marcos na nagnakaw sa kanyang bansa sa loob ng 20 taon ay itinuturing pa rin para sa isang pambansang paglibing. Ang hindi malaking halaga ng mga ninakaw ni Macos ay nagawang nabawi ngunit ang kanyang asawa at mga anak ay pinayagang makabalik at lumahok sa politika. Kanilang sinuportahan ang nanalong mga kandidato sa pangulo at kongreso gamit ang kanilang malalaking mga mapagkukunan at muling bumalik sa politika at lipunan pagkatapos ng 1998 halalan na nagbalik kay Joseph Estrada.
Ayon kay Lee Kuan Yew, dahil walang nang nagpapautang na dayuhan kay Marcos pagkatapos ng pagpatay kay Ninoy at dahil sa hindi magawang mabayaran ni Marcos ang mga interest sa $25 bilyon dolyar utang sa dayuhan ng Pilipinas, ipinadala ni Marcos ang kanyang kalihim na si Bobby Ongpin kay Lee upang umutang ng $300-500 milyong upang mabayaran ang mga interes ng utang ng Pilipinas. Ayon kay Lee, tumingin siya ng diretso sa mata ni Marcos at sinabing "Hindi namin kailanman makikitang maibabalik ang salapi...Ang kailangan ay isang matatag at malusog na pinuno at hindi mas maraming mga utang". Ayon din kay Lee, sa $25 bilyong dolyar na utang ni Marcos sa dayuhan, ang 8 bilyong dolyar ay ipinautang ng mga bangko ng Singapore.
Ekonomiya ng Pilipinas sa ilalim ng pamumuno ni Marcos (1965–1986)
Bago maluklok si Marcos bilang Pangulo noong mga 1965–1986, ang Penn World Tables ay nag-ulat ng real na paglago sa GDP kada kapita na may aberaheng 3.5%. Sa ilalim ng rehimeng Marcos (1965–1986), ang taunang aberaheng paglago sa GDP ay 1.4% lamang. Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 ay 1.8% lamang. Sa 20 taong pamumuno ni Marcos, ang GNP kada tao ng Pilipinas ay lumago lamang mula $495 hanggang $540 na halos walang pag-usad samantalang ang GNP kada tao ng Timog Korea sa parehong panahon ay lumago mula $330 hanggang $2,345 dahil sa naging pamumuno ni Park Chung-hee. Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa Asya noong mga 1950 bago ang pagluklok ni Marcos bilang Pangulo, na ikalawa sa Hapon ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon. Ang mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimeng Marcos ang nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas. Sa ilalim ni Ferdinand Marcos nang ang ekonomiya ng Pilipinas ay kauna-unahang nakaranas ng negatibong pag-unlad mula 1984. Ang implasyon ay nasa 65%. Ang opisyal na palitan ng piso-dolyar noong 1965 ay 3.90 piso kada dolyar ngunit bumagsak sa 19.030 piso kada dolyar noong 1985. Sa halip na paunlarin ang ekonomiya, pinalawig ni Marcos ang papel ng mga renta sa ekonomiya.
Ang ekonomiya ng Pilipinas ay nasadlak sa krisis pang-ekonomiya noong mga 1970 dahil sa sinasabing paggastos ni Marcos ng mga pondong pampamahalaan sa kanyang muling pagtakbo bilang Pangulo. Dahil hindi mabayaran ng administrasyon ni Marcos ang utang pandayuhan ng bansa, siya ay nakipag-ayos sa IMF na pabagsakin ang halaga ng piso sa ₱6.40 kada US dolyar.
Ang pampublikong sektor ay gumampan ng mas malaking papel sa ekonomiya noong mga 1970 dahil sa paggastos ng pamahalaan sa GNP ng mga 40 porsiyento. Upang suportahan ang ekonomiya, si Marcos ay mabigat na umutang sa dayuhan. Nang maging Pangulo si Marcos noong 1965, ang utang na pandayuhan ng Pilipinas ay mababa sa dalawang bilyong dolyar. Nang mapatalsik si Marcos noong Pebrero 1986, ang utang na pandayuhan ng Pilipinas ay umabot ng 28 bilyong dolyar. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025. Ayon sa mga ulat, ang 33% ng mga utang pandayuhan na katumbas ng 8 bilyong dolyar ay napunta sa bulsa ni Marcos at kanyang mga crony.
Mula 1972 hanggang 1980, ang produksiyon sa agrikultura ay bumagsak ng mga 30%.
Kapitalismong crony at pagtatag ng mga monopolyo
Sa pagpapatupad ng Bagong Lipunan, kinumpiska ni Marcos ang mga negosyo ng "oligarkiyang Tsino at Espanyol" ngunit ang mga ito ay napunta naman sa mga kasapi ng pamilya Marcos at mga malapit na kaibigan na gumamit ritong mga pronta upang pagtataguan ng mga nakuha nila sa korupsiyon. Itinatag ni Marcos ang "kapitalismong crony" kung saan malaking nakinabang ang kanyang mga crony ni Marcos na naging bagong oligarkiya. Sa ilalim ng Martial Law, ginawang pambansa o pag-aari ng pamahalaan ni Marcos ang mga pribadong malalaking korporasyon gaya ng PLDT, PAL (Philippine Airlines), Meralco, Fortune Tobacco, San Miguel Corporation at iba pa na naging mga pag-aari ng pamilyang Marcos. Ang mga monopolyo sa ilang mga mahahalagang industriya ay nilikha ni Marcos at inilagay sa kontrol ng kanyang mga crony gaya ng industriyang buko sa ilalim nina Eduardo Cojuangco, Jr. at Juan Ponce Enrile, industriya ng tobacco sa ilalim ni Lucio Tan, industriya ng saging sa ilalim ni Antonio Floirendo, industriya ng asukal sa ilalim ni Roberto Benedicto at pagmamanupaktura sa ilalim nina  Herminio Disini at Ricardo Silverio. Ang pagtatag ni Marcos ng mga monopolyo ang malalang nagpalumpo sa ekonomiya ng Pilipinas. Ang mga magsasaka ng asukal at buko ay napilitan lamang magbenta ng kanilang mga produkto sa mga monopolyong itinatag ni Marcos sa mas mababang presyo kesa sa presyong pandaigdigan. Ang mga opiser ng militar ay inilagay ni Marcos sa lupon ng mga korporasyon at inutos niyang kontrolin ng militar ang lahat ng mga pampublikong utilidad at media.
Pagkatapos ideklara ni Marcos ang Martial law noong 1972, siya ay nangakong magpapatupad mga repormang agrarian. Gayunpaman, ang mga reporma ng lupain na ito ay malaking nagsilbi upang pahinain ang mga kalaban sa lupain ni Marcos at hindi paliitin ang kawalang pantay sa mga lugar rural.
Kahirapan at hindi pantay na sahod
Ang kawalang trabaho sa bansa ay lumobo mula 6.30% noong 1972 hanggang 12.55% noong 1985. Ang kawalang pantay sa sahod noong Martial law ay lumago dahil ang pinakamahirap na 60 porsiyento ng bansa ay kumukuha lamang ng 22.5 porsiyento ng sahod ng bansa noong 1980 na mababa mula sa 25 porsiyento noong 1970 samantalang ang pinakamayamang 10 porsiyento ng populasyon ay kumukuha ng mas malaking bahagi ng sahod ng bansa na 41.7 porsiyento noong 1980 na tumaas mula 37.1 porsiyento noong 1970. Ang mga trend na ito ay kasabay ng mga akusasyon ng cronyismo sa administrasyong Marcos dahil ang administrasyon ay nahaharap sa mga tanong ng pagpapabor sa ilang mga kompanya na malapit kay Marcos. Ayon sa Family Income and Expenditure Survey na isinagawa 1965 hanggang 1985, ang insidensiya ng kahirapan sa Pilipinas ay tumaas mula 41 porsiyento noong 1965 hanggang 58.9 porsiyento noong 1985. Ito ay maituturo sa mas mas mababang real na mga sahod pang-agrikultura at mas mababang mga sahod para sa wala at may kasanayang mga manggagawa. Ang real na mga sahod pang-agrikultura ay bumagsak ng mga 25 porsiyento mula sa kanilang 1961 lebel samantalang ang mga real na sahod para sa mga wala at may kasanayang trabahador ay nabawasan ng mga 1/3 ng kanilang 1962 lebel.
Mga paglilitis laban sa pamilya Marcos
Noong 1995, ang mga 10,000 Pilipino ay nanalo sa isang U.S. class-action lawsuit na inihain laban sa estado ni Marcos. Sila ay ginawaran ng kabayaran sa pinsala na $1.96 bilyong dolyar ng Federal District Court of Honolulu, Hawaii para sa mga paglabag sa karapatang pantao noong Martial Law. Ang mga kaso ay inihain ng mga biktima o mga nabubuhay nilang mga kamag-anak sa pagpapahirap, pagpatay at mga paglaho ng mga ito. Kabilang sa mga nanalo ang mga pamilya ng mga biktimang sina Liliosa Hilao na ginahasa at pinahirapan at pinatay ng militar dahil sa pagbatikos sa administrasyong Marcos at ng estudyanteng si Archimedes Trajano na pinahirapan at pinatay ng militar sa ilalim ni Fabian Ver dahil lang sa pagtatanong kay Imee Marcos sa isang bukas na forum noong 1977.
Sa pag-apela ni Imelda Marcos sa hatol ng hukuman, pinagtibay ng United States Court of Appeals for the Ninth Circuit ang hatol laban kay Marcos at pabor sa mga biktima ni Marcos. Dahil wala pang nakukuhang pondo upang ipagkaloob sa mga biktima ang hatol, ito ay ipinagkaloob ng hukuman mula sa mga pondo ng pamilya Marcos sa mga Swiss bank accounts sa pamamagitan ng mga sangay sa California ng mga Swiss bank. Kalaunang pumasok ang mga biktima ni Marcos sa isang kasunduang kompromiso sa pamilya Marcos para sa 150 milyong dolyar na settlement. Noong 1995, sina PCGG chairman Gunigundo at abogado ng SELDA (Samahan ng mga Ex-Detainees Laban sa Detensiyon at Aresto) na si Robert Swift ay lumagda sa isang memorandum of agreement para sa isang kompromiso sa administrasyong Fidel Ramos na tatanggap ng 100 milyong dolyar kapalit ng pagbawi ng class action na posibleng nagkakaloob sa pamilya Marcos ng imunidad mula sa mga hinaharap na demanda laban sa kanila. Ang kasunduang ito ay kinundena ng SELDA bilang ilegal at imoral na nagtulak kay Ramos na huwag nang lagdaan ang kasunduan. Noong Marso 1997, pinagtibay ng Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos ang desisyon ng Court of Appeals laban kay Marcos at pabor sa mga biktima ni Marcos.
Inilalagay ng mga grupong Human rights ang bilang ng mga biktima ng ekstrahudisyal na pagpatay sa ilalim ng martial law ni Marcos sa 1500 katao. Ayon as Karapatan, ang mga rekord ay nagpapakitang ang 759 katao ay hindi boluntaryong naglaho (ang kanilang mga katawan ay hindi kailanman natagpuan). Ayon sa historyan ng militar na si Alfred McCoy may 3,257 ekstrahudisyal na pagpatay, 35,000 biktima ng mga pagpapahirap at 70,000 mga nabilanggo noong mga panahon ng pamumuno ni Marcos.
Mga nabawing kayamanan ng pamilya Marcos
Noong 2003, idineklara ng Korte Suprema ng Pilipinas na ang anumang kayamanan ni Ferdinand Marcos na labis sa kanyang kabuuang legal na kinita na $304,000 bilang Pangulo ng Pilipinas mula 1965 hanggang 1986 ay ipagpapalagay na kayamanang nakuha mula sa masama.
Nagawang mabawi ng Presidential Commission on Good Government (PCGG) na itinatag noong 1986 ang 164 bilyong piso ($US 4 bilyong dolyar) na kinuha ni Marcos kabilang ang mga alahas gaya ng isang 150-carat ruby at isang diamanteng tiara, mga daang milyong mga dolyar na itinago sa mga Swiss bank account at mga prime real estate.
Noong 2003, ibinalik ng pamahalaan ng Switzerland sa pamahalaan ng Pilipinas ang US$684 milyon (o 8 bilyong piso) ng kayamanan ni Marcos na nakatago sa mga Swiss account. Ang salaping ito ay ibabayad sa mga biktima ni Marcos noong martial law.
Hinahanap pa ng pamahalaan ng Pilipinas ang mga 150 painting ng mga tanyag na maestro at pintor na nalikom ng pamilya Marcos na naglaho pagkatapos mapatalsik ang pamilya Marcos sa Pilipinas noong Pebrero 1986.
Noong Enero 2014, ang dating sekretarya ni Imelda Marcos na si Vilma Bautista ay hinatulan ng dalawa hanggang anim na taong pagkakabilanggo sa New York dahil sa pakikipagsabwatan sa pagbebenta ng painting ni Claude Monet na Le Bassin aux Nymphéas sa London gallery sa halagang $28 milyon. Ang painting ay naglaho mula sa konsulado ng Pilipinas sa Manhattan, New York City pagkatapos mapatalsik ang mga Marcos noong 1986.
Teoriyang Ginto ni Yamashita
Noong 1992, inangkin ni Imelda Marcos na ang kayamanan ni Ferdinand Marcos ay mula sa Ginto ni Yamashita ngunit ito ay hindi pinaniniwalaan ng mga imbestigador. Ayon sa imbestigador na si Minoru Fukumitsu na naglingkod sa staff ni Heneral Douglas MacArthur, nagsagawa siya ng lubusang imbestigasyon sa ginto ni Yamashita ngunit walang siyang nahanap na ebidensiyang ito ay umiral. Inembistagahan ni Fukumitsu ang mga 200 Hapones na opiser at mga lalakeng naglingkod sa ilalim ni Tomoyuki Yamashita. Pinaniniwalaan ng ilan na inimbento lang ni Marcos ang kuwento na nakamit nito ang ginto ni Yamashita upang itago ang pagnanakaw nito sa mga reserbang ginto ng Bangko Sentral ng Pilipinas. Ayon sa pamahalaan ng Pilipinas, ang 800,000 troy ounce ng reserbang ginto ng Bangko Sentral ng Pilipinas ay ninakaw o nilihis ni Marcos para sa pansariling paggamit.
Teoriya ng pagiging mangangalakal ng ginto ni Marcos
Noong 2006, inangkin naman ni Imelda na ang kayamanan ng kanyang asawa ay mula sa pagiging gold trader nito at inangking nagkamit ito ng 7,500 tonelada ng ginto noong mga 1950. Gayunpaman, walang record ang BIR na ang pamilya Marcos ay nagdeklara o nagbayad ng buwis sa mga inangking ari-ariang ito. Ayon naman kay Imelda noong 1998, nalikom ni Ferdinand Marcos bilang gold trader ang 1,000 toneladang ginto habang isang "gerilya" noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at nakalikom ng 4,000 toneladang ginto noong mga 1970. Inangkin ni Imelda na bumili si Ferdinand ng ginto sa halagang 17 dolyar kada ounce at ipinagbili ito ng 31 dolyar kada ounce. Ang pag-aangking ito ni Imelda ay kinutya ng mga eksperto ng ginto sa Pilipinas at ibang bansa. Ayon sa mga eksperto ng ginto, ang 4,000 tonelada ng ginto ay kumakatawan sa output ng ginto ng Timog Aprika sa loob ng 10 taon at sa Pilipinas sa loob ng 100 taon. Ayon sa Gobernador ng Bangko Sentral ng Pilipinas na si Gabriel C. Singson hinggil sa pag-aangkin ni Imelda, "Magiging katatawanan lamang tayo ng buong mundo".
Teoriyang konspirasiya ng ginto ng pamilya Tallano na ibinigay kay Marcos
Ayon sa isang kumakalat na propaganidstikong pekeng kwento sa internet, si Marcos ay yumaman dahil sa pagbibigay serbisyo bilang abugado sa isang Pamilyang nagngangalang Tallano (Talliano gold hoax conspiracy theory) na isang pamilya na nag-angkin diumano ng 640,000 metrikong toneladang ginto sa isang pantasiyang kahariang Maharlika. Ayon pa sa nagsanga sangang kuwento, ang bawat Pilipinong boboto kay Bongbong Marcos ay tatanggap ng mga gintong ito ngunit sinabi mismo ni Bongbong na wala siyang alam na ginto at ito ay hindi totoo.
Pahayag ng Punong Ministro na si Lee Kuan-Yew tungkol kay Ferdinand Marcos
Aypn sa Punong Ministro na si Lee Kuan Yew na kasabayang namuno ni Ferdinand Marcos mula 1959 hanging 1990 na gumawa sa Singapore mula sa isang mahirap na bansa tungo sa isang mayamang bansa: The difference lies in the culture of the Filipino people. It is a soft, forgiving culture. Only in the Philippines could a leader like Ferdinand Marcos, who pillaged his country for over twenty years, still be considered for a hero's burial Ang Kaibahan ng Singapore sa kultura ng Pilipinas. Ito ay malambot, mapagpatawad na kultura. Tanging sa Pilipinas lang na katulad ni Ferinand Marcos na nagnakaw sa kanyang bansa sa higit 20 taon ay bibigyan ng libing ng bayani.
Guiness Book of World Records
Si Ferdinand Marcos ay itinala sa Guiness Book of World Records na: "Pinakamalaking Pagnanakaw ng isang Gobyerno".
Transparency International
Si Ferdinand Marcos ang Ikalawa sa Talaan ng Transparency International na Pinakamagnanakaw na Pinuno sa buong mundo, ikalawa kay Suharto ng Indonesia.
Primitivo Mijares
Ang naglahong dating propagdandista at dating loyalista ni Marcos na si Primitivo Mijares ay sumulat ng aklat na The Conjugal Dictatorship of Ferdinand and Imelda Marcos noong 1976 na naglalaman at nagsisiwalat sa korupsiyon ng mag-asawang Marcos.
Iligan
Ang Lungsod ng Iligan (Cebuano: Dakbayan sa Iligan; Ingles: Iligan City) ay isang mataas ang pagka-urbanisadong lungsod na nasa hilaga ng lalawigan ng Lanao del Norte, Pilipinas, at dati itong kabisera ng nasabing lalawigan. Humigit-kumulang 795 kilometro ang layo nito mula sa timog-silangan ng Maynila. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Etimolohiya
Ang salitang Iligan ay mula sa salitang Higaonon na iligan o ilijan na nangangahulugan "kuta ng tanggulan" laban sa madalas na pag-atake ng mga pirata at iba pang tribo sa Mindanao.
Kasaysayan
Sa nayon ng Bayug nagsimula ang lungsod ng Iligan, apat (4) na kilometro hilaga ng kasalukuyang Poblacion. Ito ang naging pinakaunang pamayanan ng mga katutubo bago dumating ang mga Kastila. Nabago ang kadalisayan ng lahi ng mga taal na mamamayan ng lugar nang magsimulang magdatingan noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon ang mga dayong Bisaya mula sa kaharian sa pulo ng Panglao.
Ayon sa mananalaysay na Hesuwita na si Francisco Combes, sinakop ng hari ng ng Mollucas ang Panglao na naging dahilan ng pag-alis nang maraming bilang ng mga mamamayan nito patungo sa kasalukuyang Dapitan, Zamboanga del Norte.
Pagiging Lungsod
Gamit ang mga hangganan nito noong ito ay isang bayan pa, ginawang lungsod ang Iligan noong Hunyo 16, 1950. Inihayag na unang klaseng lungsod ang Iligan noong 1969 at inuri muli bilang Uring "A" na unang klaseng lungsod noong Hulyo 1, 1977 sa kapangyarihan ng PD. Bilang 465. Noong 1983, inuri muli itong isang mataas na urbanisadong lungsod.
Heograpiya
Naghahanggan ang Lungsod ng Iligan sa hilaga sa tatlong bayan ng Misamis Oriental, ang Lugait, Manticao at Opol, at sa tatlong bayan ng Lanao del Norte sa timog; ang mga bayan ng Baloi, Linamon at Tagoloan; at sa mga bayan ng Kapai, at Tagoloan II sa Lanao del Sur. Naghahanggan din naman sa hilagang silangan ang lungsod sa Lungsod ng Cagayan de Oro, sa silangan sa bayan ng Talakag, Bukidnon, at sa kanluran sa Look ng Iligan.
Mamamayan at Kultura
Pangunahing Kristiyanismo ang relihiyon sa lungsod ng Iligan(93.61%), kung saan karamihan dito ay kabilang sa Simbahang Katoliko. Cebuano ang pangunahing wikang sinasalita sa lungsod.
Mga Barangay
Ang Lungsod ng Iligan ay nahahati sa 44 na mga barangay, kung saan 6 ang urban at 38 ang rural.
Quinoa
Ang Quinoa ( o, quinua, mula sa kinwa), kilala rin bilang Chenopodium quinoa, ay isang espesye ng paang-gansa (Chenopodium), na isang tila butil ng mga pananim na pangunahing inaalagaan at pinalalaki para sa nakakaing mga buto. Isa ito sudosereal o hindi totoong angkak sa halip na isang tunay na angkak, o grano, dahil hindi ito kasapi sa mag-anak ng mga damo o Poaceae. Bilang isang chenopod, ang quinoa ay malapit na kamag-anak ng mga espesyeng katulad ng gugulaying beet, espinaka, at tumbleweed.
Londinium
thumb|right|Natitirang labi ng pader ng Londinium, ang Romanong Londres.
Ang Londinium o Romanong Londres ay isang lungsod o bayan na itinatag ng mga Romano noong mga 47 T.P., ang kapanahunan ng Romanong Britanya. Ayon sa kasaysayan ng Londres, dumating ang pagpapabaya at pag-iwan sa Londinium ng mga Sinaunang Romano noong ika-5 dantaon. Sa kasalukuyan, ito ang Lungsod ng Londres, Inglatera.
Hindi itinatag ang Londinium ayon sa isang plano sapagkat lumaki ito mula sa mga magkakalapit na mga bayan. Sa pagtatayo ng mga kabahayan ng mga mamamayan sa pagitan ng mga hangganan ng mga bayang ito, naging isang malaking lungsod ang Londinium. Nang dumating ang mga Romano sa Britanya noong 43 T.P., nagtatag sila ng isang bayan sa pilapilan o baybayin ng Ilog Tamesis. Nagtayo sila ng pader sa paligid ng ilog at gumawa ng mga unang tulay sa kahabaan ng Thames. Maraming mga mangangalakal at manggagawa ang nanirahan sa Londinium. Sa pagsapit ng ika-3 dantaon AD, nagkaroon ng may 15,000 katao ang namumuhay sa loob ng pader ng Romanong Londres.
Makaraang lumikas ang mga Romano mula sa Britanya noong ika-5 dantaon, nawala rin ang mga naninirahan dito. Subalit napakahalaga ng London para iwan na lamang, kaya't noong ika-9 dantaon, muling itinatag ni Haring Alfredo ang Dakila (Alfred the Great) ang bayan, isinaayos muli ang pader na itinayo ng mga Romano, at naglagay ng mga bagong pananggalang. Nang sumapit ang paglusob ni Guillermo ang Mananakop (William the Conqueror) noong 1066, isang matatag na bayan ang London na nasanay sa pagpapatakbo ng sariling mga gawain. Tinanggap ng mga taga-Londres (mga taga-Londinium) si Guillermo bilang hari, sapagkat binigyan sila ni Haring Guillermo ng karta o nasusulat na kapahintulutan at pangakong masayang makapagpapatuloy ang mga mamamayan ng Londres sa kanilang mga pribilehiyo at mga karapatang natatamo, bago pa man sila sakupin ni Haring Guillermo.
Kali Yuga
Ang Kali Yuga (Devanāgarī: कलियुग, literal na "Panahon ng demonyong Kali", o "panahon ng bisyo") ang huli sa mga apat na yugto na pinagdadaanan ng mundo bilang bahagi ng siklo ng mga yuga na inilalarawan sa mga kasalutang Hindu. Ang ibang mga panahon ang Satya Yuga, Treta Yuga atDvapara Yuga. Ang tagal at pasimula sa kasaysayan ng sangkatauhan ng Kali Yuga ay nagpalitaw sa iba't ibang mga interpretasyon. Ayon sa Surya Siddhanta, ang Kali Yuga ay nagsimula ng hating gabi (00:00) noong 18 Pebrero 3102 BCE sa proleptikong Kalendaryong Huliyano o 14 Enero 3102 BCE sa proleptikong Kalendaryong Gregoriyano. Ang petsang ito ay itinuturing rin ng maraming mga Hindu na araw nang lumisan ang Panginoong Krishna sa mundo upang bumalik sa kanyang tahanan. Maraming mga interpeter ng mga kasulatang Hindu ay naniniwalang ang planetang mundo ay kasalukuyang nasa panahong Kali Yuga. Ang ibang mga may akda gaya nina Swami Sri Yukteswar, and Paramhansa Yogananda ay naniniwalang ngayon ay isang tumataas na Dvapara Yuga na nagpapakitang ang mga lebel ng mga siklo sa loob ng bawat pangunahing panahong Yuga bilang nasa pag-unlad na ang mga mas maliliit na siklo sa loob ng mga siklo ay kalaunang hahantong sa buong pag-unlad ng mga kalidad ng mga panahon. Ayon kay Aurbindo Ghosh, ang Kali Yuga ay tapos na ngayon. Ang Kali Yuga ay minsang naiisip na tatagal ng 432,000 taon bagaman ang ibang mga panahon ng pagtagal ay iminungkahi rin.
Ang mga Hindu ay naniniwalang ang kabihasnan ng sangkatauhan ay espiritwal na babagsak sa panahong Kali Yuga na tinutukoy na Panahon ng Kadiliman dahil ang tao ay malayo sa Diyos. Ang Hinduismo ay kadalasang simbolikong kumakatawan sa moralidad (dharma) bilang isang toro. Sa Satya Yuga na unang yugto ng pag-unlad, ang toro ay may apat na mga hita ngunit sa bawat panahon ng moralidad ay nababawasan sa isang apat. Sa panahon ng kali, ang moralidad ay mababawasan sa isa lamang isang-apat ng ginintuang panahon kaya ang toro ng Dharma ay may isa lamang hita.
Ang Kali Yuga ay nauugnay sa Apokaliptikong demonyong si Kali. Ito ay hindi dapat ikalit sa diyosang si Kālī. Ang "Kali" ng Kali Yuga ay nangangahulugang "sigalutan, alitan, pag-aaway".
Katalogong Caldwell
Ang Katalogong Caldwell o Caldwell Catalogue  ay isang katalogong pang-astronomiya na may 109 na kumpol ng mga bituin, mga nebula, at mga galaksiya para sa pagmamasid o obserbasyon ng mga baguhang astronomer. Pinagsama ang talaang ito ni Patrick Moore bilang pandagdag sa Katalogong Messier.
Habang ginagamit ng mga baguhang astronomer ang katalogong Messier bilang talaan ng mga deep-sky object na ginagamit para sa pagmamasid, napansin ni Moore na hindi nasunod ng talaang Messier ang layuning maipagsama sa talaan ang mga nasabing bagay at hindi naisama ang marami sa mga maliliwanag na deep-sky object sa kalangitan, tulad na lamang ng Hyades, ang double cluster (NGC 869 at NGC 884), at ang Galaksiyang Sculptor (NGC 253).
Pintuang-bayan ng Subačius
right|thumb|300x300px| Ang Pasukan ng Subačius sa pagtatapos ng ika-18 siglo Ang Pintuang-bayan ng Subačius o Tarangkahan ng Subačius (Litwano: Subačiaus vartai) ay masasabing isa sa mga pinakamahalagang pintuang-bayan sa lungsod ng Vilnius, na nagbibigay daanan patungo sa Vitebsk, Polock, Smolensk at Moscow. Ang tarangkahan ay unang nabanggit noong 1528 at itinayo muli noong ika-17 siglo, na bumubuo ng isang linyang pandepensa sa timog-silangan ng Vilnius. Kilala ito sa mga napakalaking kuta dahil hindi lamang ito may mga kanyon kundi pati na rin ang mga nakausling galerya sa ituktok ng pader ng kastilyo. Ang tarangkahan ay nawasak noong Mayo 27, 1801 sa ilalim ng utos ng mahistrado ng Russia. Ang ilang mga natitirang ladrilyo ay ginamit para sa mga pugon ng kuwartel at muling pagtatayo ng lugar para sa mga mangangalakal. Mga ilang bahagi na lamang ng mga pundasyon nito ang nananatili at nakatayo hanggang ngayon.
NGC 188
Ang NGC 188 ay isang open cluster sa Konstelasyon ng Cepheus. Ito ay natuklasan ni John Herschel noong 1825. Hindi tulad ng karamihan sa mga bukas na mga kumpol na Naaanod na hiwalay pagkatapos ng ilang milyong taon dahil sa  Gravitational.
Ang Namamalagi ngayon sa itaas ng Kalawakan at ay isa ng ang pinaka-sinaunang ng mga Kumpol na kilala, sa humigit-kumulang sa 6.8 Bilyon na taong Gulang.
Salmonella java
Ang Salmonella java ay isang ikalawang pang-uring uri ng Salmonella na kung saan ay napapabilang sa Grupo B na may antigens na O na may 1,4,[5],12 at H, Phase 1 ay a at ang Phase 2 ay [1,2].
Eighteen, Twenty-Nine
Ang Eighteen, Twenty-Nine (Hangul: 열여덟, 스물아홉; RR: Yeolyeodol Seumulmahop; kilala din na 18 vs. 29) ay isang seryeng drama sa telebisyon na unang ipinalabas noong 2005 sa Timog Korea. Itinatampok sa serye sina Park Sun-young at Ryu Soo-young. Ito ay halaw sa isang Internet novel na The 4321 Days We Shared. Ang serye ay ipinalabas sa KBS2 mula 7 Marso hanggang 26 Abril 26 2005 tuwing Lunes at Martas sa oras na 21:55. Ito ay may 16 episodyo.
Ang serye ay ipinalabas din sa Pilipinas sa GMA Network.
Run (kanta ng BTS)
Ang "Run", Takbo, ay isang kantang ni-record ng Timog Koreanong boy band na BTS bilang pangunahing single para sa kanilang ika-apat na extended play, The Most Beautiful Moment in Life, Pt. 2 (2015). Ang orihinal na bersiyong Koreano ay inilabas ng Big Hit Entertainment noong 30 Nobyembre 2015 sa Timog Korea. Ang nag-iisang bersiyong Hapones ay inilabas noong 15 Marso 2016 sa ilalim ng label na Pony Canyon.
Argosya (barko)
Ang argosya (Ingles: argosy, literal na "mayaman o maraming panustos", may kaugnayan sa salitang "kamalig") ay ang katawagan para sa isang uri ng malaking barkong pangkalakal. Maaari rin itong tumukoy sa isang pangkat ng mga bapor. Ang salita ay modipikasyon ng orihinal na sasakyang Italyano na ragusea (sasakyang Ragusano o Ragusan), mula sa Ragusa, Dalmatia (na ngayon ay Dubrovnik, Croatia) o kaya Venice. Unang ginamit ang salita noong 1581.
Run (kanta ng BTS)
Music video
Ang teaser para sa Koreanong bersiyon ng kanta ay inilabas ng Big Hit Entertainment noong 24 Nobyembre 2015, at ang music video ay inilabas noong 30 Nobyembre 2015, sa Timog Korea.
Mga edisyon
Ang Koreanong bersiyon ng kanta ay hindi inilabas bilang hiwalay na single. Dalawang opisyal na remix ng track ang inilabas noong Mayo 2016 sa The Most Beautiful Moment in Life: Young Forever compilation album.
Ang bersiyong Hapones ng "Run" ay inilabas bilang isang indibidwal na single at may kasamang dalawang B-side na kanta: "Butterfly", ang bersiyong Hapones ng kanta na may parehong pangalan mula sa orihinal na Koreanong EP, at "Good Day", isang orihinal na Hapones. Apat na edisyon ng single ang nilikha:
Mga live na pagtatanghal
Ipino-promote ng BTS ang orihinal na bersiyon ng kanta sa ilang Koreanong programang pangmusika, kabilang ang Music Bank, Inkigayo, M Countdown, at Show Champion.
Mga sanggunian
undefined
Emperador Sukō
Si Emperador Sukō ((崇光天皇) (Mayo 25, 1334 – Enero 31, 1398) ay ang Ikatlong Tagapanggap ng Ashikaga.
Mga sanggunian
Kaurian:Hapon Kaurian:Mga Emperador ng Hapon
Reumatolohiya
Ang reumatolohiya (Kastila: Reumatología, Ingles: rheumatology) ay isang mahalagang sangay na espesyalidad sa medisinang panloob at pedyatriko, na nakatuon ang pansin sa diyagnosis at terapiya (panggagamot) ng mga karamdamang rayuma o artritis. Pangunahing pinag-aaralan, sinusuri, at ginagamot ng mga dalubhasa rito - tinatawag na mga rayumatolohista, rayumatologo, reumatologo, o reumatologo (duktor ng rayuma, mula sa Ingles na rheumatologist) - ang mga suliraning kinabibilangan ng mga ugpungan ng buto, malambot na mga tisyu at kaakibat na mga kalagayan may kaugnayan sa mga tisyung pangugpong na nasa loob ng katawan ng tao. Nagmula ang rayumatolohiya sa Ingles na rheumatology, na nagbuhat naman sa Griyegong rheuma (katumbas ng rayuma o reuma) na nangangahulugang "yung dumadaloy na katulad ng isang ilog o batis" na dinugtungan ng hulaping -ology (katumbas ng -olohiya) na may ibig sabihing "ang pag-aaral ng."
Rayuma at rayumatologo
Isang internista o pedyatrisyan (pedyatrista) ang rayumatologo na may kakayahan at kasanayan sa paggagamot ng artritis at iba pang mga karamdaman sa mga kasukasuan, mga masel at buto. Nagsasagawa rin ang mga ito ng mga pananaliksik upang mapag-alaman ang sanhi ng mga karamdamang ito na nakakapinsala at nakakapagdulot ng kapansan, na nakamamatay din. Dumaraan sila sa apat na taong pag-aaral sa mga paaralan ng panggagamot at dagdag pang tatlong taon ng karagdagang pagsasanay sa larangan ng panloob na medisina o pediyatriko. Bukod dito, pinagtutuonan pa nila ng pansin ang dagdag pa uling mga dalawa hanggang tatlong taon sa pagsasanay sa mismong espesyalidad ng rayumatolohiya. Pagkaraan, kumukuha sila ng pagsusulit upang magkaroon ng lisensiya sa panggagamot. Ginagamot ng mga rayumatologo ang artritis, mga partikular na karamdamang awto-imyuno (mga sakit kung saan kinakalaban ng katawan ng isang organismo ang sariling mga selula; hindi nakikilala ng organismo ang sariling mga selula at tisyu), osteoporosis, mga karamdamang may paghapdi ng mga kalamnan (masel) at mga buto. Kabilang din sa mga sakit na ito ang rayumatikong artritis, osteoartritis, piyo, sistemikong lupus, pananakit ng likod, pibromiyalgiya (fibromyalgia), tendonitis, at paninigas o ankilosis (ankylosis o anchylosis sa Ingles) katulad ng ankilosing ispondinitis (dinadaglat na AS; dating tinatawag na sakit ni Bechterew, sindromeng Bechterew, at karamdamang Marie Strümpell, isa itong uri ng spondiloartritis).
Nakikiisa ang rayumatologo sa mga pasyente upang matuklasan ang suliraning pangkaramdaman ng taong nagpapatingin sa manggagamot, at para maihanda at maisagawa ang pinakatiyak na programa ng pagbibigay-lunas sa indibidwal. Nakikipagtulungan din ang mga rayumatologo sa iba pang mga manggagamot, bilang tagapagpayo o kaya bilang isang tagapangasiwang katuwang ng mga nars, mga terapistang pangkatawan (terapistang pisikal), terapistang okupasyonal (may kaugnay sa trabaho ng pasyente), sikolhista, manggagawang panlipunan.
Dolores, Abra
Ang Dolores ay isang bayan sa lalawigan ng Abra, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Cortez
Ginagamit ang pangalang Cortez bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
NGC 2403
NGC 2403 (o Caldwell 7) ay isang intermediate spiral galaxy sa konstelasyon ng Camelopardalis. Ang NGC 2403 ay   Nakapaligid sa mga miyembro ng M81 Group,