cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Air China
Kasaysayan
Ang Air China ay itinatag at nagsimula ng operasyon noong Hulyo 1, 1988 bilang resulta ng desisyon ng gobyerno ng Tsina noong huling bahagi ng 1987 upang hatiin ang mga operating divisions ng Civil Aviation Administration ng China (CAAC) sa anim na magkakahiwalay na airline: Air China, China Eastern, China Southern, China Northern, Southwest China, at Northwest China. Ang Air China ay binigyan ng punong responsibilidad para sa mga intercontinental flight at kinuha ang mahabang sasakyang panghimpapawid CAAC (Boeing 747s, 767s, at 707s) at mga ruta.
Noong Enero 2001, sumang-ayon ang dating airline ng CAAC sa isang plano ng pagsama-sama, ayon sa kung aling Air China ang kumuha ng China Southwest Airlines. Bago ang pagkuha na ito, Air China ang ikaapat na pinakamalaking domestic airline ng bansa. Ang pagsasanib ay lumikha ng isang pangkat na may mga ari-arian na 56 bilyon na Yuan (USD $ 8.63 bilyon), at isang fleet ng 118 sasakyang panghimpapawid. Noong Oktubre 2002, pinagsama ang Air China sa China National Aviation Holdings at China Southwest Airlines.
Sicamugil
Ang Sicamugil ay isa sa labing-pitong sari ng pamilyang Mugilidae na mas kilala bilang banak. Ang saring Sicamugil ay naglalaman ng dalawang uri ng isda.
Mga Uri
Kaurian:Mugiliformes Kaurian:Pagkain Kaurian:Banak
Ilog Buayan
Ang Ilog Buayan o kilala sa iba bilang Ilog Alabel ay isang ilog sa Pilipinas. ito dumadaloy sa pagitan ng Heneral Santos at Alabel, Sarangani, Ito ay bukana malapit sa Baybayin ng Sarangani sa Mindanao.
Hindi
Maaaring tumukoy ang hindi sa mga sumusunod:
Carlos P. Romulo
Si Carlos Peña Romulo (14 Enero 1899, Camiling, Tarlac, Pilipinas - 15 Disyembre 1985, Maynila, Pilipinas) ay  isang Pilipinong diplomatiko, politiko, sundalo, mamamahayag at manunulat. Sa gulang na labing-anim, naging isang tagapagbalita siya at naging isang patnugot naman ng isang pahayagan sa gulang na dalawampu. Nagkaroon siya ng palimbagan sa gulang na talumpu’t dalawa. Isa rin siya sa nagtatag ng Boy Scouts of the Philippines.
Edukasyon
Nagtapos si Carlos Romulo sa Unibersidad ng Pilipinas (Batsilyer sa Sining) noong 1918 at maging sa Columbia University (Pantas sa Sining) sa New York noong 1921; Notre Dame University, Indiana (Paham sa mga Batas) noong 1935; Rolins College sa Florida (Paham sa Panitikan) noong 1946; maging sa Pamantasan ng Athína, Gresya (Paham sa Pilosopiya) noong 1948; muli, sa Pamantasan ng Pilipinas (Honoraryong Paham ng mga Batas) noong 1949 at sa Harvard University (Paham ng mga Batas Honoris Causa) noong 1950.
Karerang pampolitika
Si Romulo ang naglingkod sa ika siyam na Pangulo ng Pilipinas magmula kay Pangulong Manuel Quezon hanggang kay Pangulong Ferdinand Marcos bilang isang miyembro ng gabinete o bilang kinatawan ng Pilipinas sa Estados Unidos at sa United Nations.
Naglingkod rin si Romulo bilang Pangulo sa Ika-apat na Pangkalahatang Pagpupulong ng Mga Nagkakaisang Bansa noong 1949 hanggang 1950 at naging pinuno rin ng Sangguniang Pangkaligtasan ng U.N.. Naglingkod rin siya, kasama ni Heneral Douglas MacArthur sa Pasipiko ay naging kinatawan ng Pilipinas sa Amerika at naging kauna-unahang Asyano na nagwagi ng bantog na Pulitzer Prize sa Panulat noong 1942. Ayon sa Pulitzer Prize, nagwagi si Romulo ng Philippine Herald "dahil sa kanyang galing sa pagmamasid at paghula sa pagsulong ng mga bansa sa Malayong Silangang Asya noong sya ay bumiyahe sa mga nagulong lugar noon mula Hong Kong hanggang Batavia."
Naglingkod rin siya bilang Pamahayang Kinatawan ng Pilipinas sa Kapulungang Mambabatas ng Estados Unidos mula 1944 hanggang 1946. Siya ang pumirma noong umanib ang Pilipinas sa kasulatan ng pagtatatag ng United Nations noong 1946. Siya ang kalihim ng Kagawaran ng Ugnayang Panlabas 1950 hanggang 1952 sa ilalim ni Pangulong Elpidio Quirino, 1963 hanggang 1964 kay Pangulong Diosdado Macapagal at 1968 hanggang 1984 kay Pangulong Marcos.
Sa kanyang karera sa United Nations, isa siyang malakas na tagapasalita patungkol sa karapatang pantao, kalayaan at pananakop. Noong binalangkas at inayos ang tatak ng United Nations, tiningnan niya ang tatak at nagtanong, "Nasaan ang Pilipinas diyan?" Si Senador Warren Austin ng Amerika, pinuno ng kumite sa pagpili ng tatak ang sumagot, "Masyadong maliit ang Pilipinas upang ilagay diyan. Kung ilalagay pa natin ang Pilipinas, magmumukha lamang iyong tuldok.” At muling sumagot si Romulo, "Puwes, ilagay ang tuldok na iyon d’yan. Ngayon, ang nakikita nating tuldok sa tatak ng United Nations sa Pagitan ng Dagat Timog Tsina at Karagatang Pasipiko ay ang tuldok na ipinalagay niya na kumakatawan sa Pilipinas.
Noong 1948 sa Paris, Pransiya, sa ikatlong pangkalahatang pagpupulong ng United Nations, mariin n’yang tinutulan ang isang proposisyong ginawa ni Andrei Vishinsky, delegado ng noo'y Unyong Sobyet. Minaliit at ininsulto nito ang kakayahan ni Romulo at sa kanya ay sinabi, "Isa ka lamang maliit na tao mula sa isang maliit na bansa". Sinagot ito ni Romulo ng "Tungkulin naming mga David sa mundong ito na ipukol ang bato ng katotohanan sa mga mata ng mayayabang na Goliath at pilitin silang magpakatao". Walang nagawa si Vishinsky kundi ang maupo matapos marinig iyon.
Noong Abril 1955, pinangunahan ni Romulo ang dalegasyon ng Pilipinas sa Asian-African Conference sa Bandung, Indonesia.
Mga nasulat
Si Romulo, sa pangkalahatan, ay sumulat at naglimbag ng labingwalong aklat. Kasama na rito ang The United, I Walked with Heroes, I Saw the Fall of the Philippines, Mother America at I See the Philippines Rise.
Kamatayan
Namatay si Romulo sa Maynila noong 15 Disyembre 1985 sa gulang na 86. Inilibing siya sa Libingan ng mga Bayani. Pinarangalan bilang pinakadakilang Pilipinong diplomatiko ng ika-20 siglo at maaaring maging sa kasaysayan. Noong 1980, pinuri siya ni Kurt Waldheim, Pangkalahatang Kalihim ng United Nations at tinawag siyang "Mr. United Nations" dahil sa kanyang mahalagang ginampanan sa United Nations at ang kanyang dedikasyon sa kalayaan at pandaigdigang kapayapaan.
Bubuli
Ang bubuli (Ingles: sand lizard ) ay isang uri ng butiki.
Kabilang buhay
Ang kabilang buhay (Ingles: afterlife, life after death, the hereafter) ay ang pinaniniwalaang yugto sa buhay ng isang tao pagkatapos ng isang katangi-tanging pangyayari, partikular na pagkaraan ng kamatayan o pagkatapus na pagkatapos mamuhay sa mundo. Tinatawag din itong sa kabilang buhay, kabilang daigdig, buhay pagkaraang mamatay, o buhay pagkaraan ng kamatayan. Ito ang pinaniniwalaan ng mga tao na nangyayari pagkaraan ng kamatayan ayon sa iba't ibang mga aral ng kani-kanilang mga relihiyon. May ilang mga pananampalatayang naniniwala sa reengkarnasyon o ang pagbabalik sa buhay na nasa ibang katawan. Kinabibilangan ito ng Budismo at Hinduismo. May ibang mga relihiyong naniniwalang napupunta ang tao sa ibang pook pagkaraang mamatay, katulad ng langit, limbo, purgatoryo, at impiyerno. Kabilang sa mga ito ang Kristiyanismo, Katolisismo, Hudaismo, at Hainismo. May iba pang mga relihiyon na naniniwalang nagbabago ang mga tao at nagiging mga espiritung tinatawag na mga multo, aswang, o guni-guni.
Sa Budismo, naniniwala sa muling pagsilang (Ingles: rebirth), sa bagong buhay, pagkatapos mamatay. Ang paniwala ay ang "karmikong tendensiya" o "ilog ng budhi" ang bagay ng transmigrasyon. Sa mga Tibetanong Budista, ang bardo ay ang intermedyo nang dalawang kabuhayan. Naniniwala naman ang Hindu sa kaluluwang mag-uunyon sa Diyos—ang moksha—pagkatapos ng mga reengkarnasyon (Ingles: reincarnation). Ang moksha sa Hindu o nirvāṇa sa Budista—ang pagtigil ng mga siklo ng kabuhayan at kamatayan—ay inaabot depende sa pagbubuti ng tao. Sa mga relihiyong ito, hindi "oportunidad" ang muling pagsilang o reengkarnasyon, kundi "pasan" (Ingles: burden).
Sa Shinto, sa kamatayan ng tao, may ilang posibleng destinasyon: sa malayong kabila ng karagatang may buhay-bata, sa di kitang mundong astral, sa mundo-ilalim, o kaya sa kabundukan para magguwardiya ng buhay pang pamilya.
Maraming pelikula at libro ay tungkol sa kabilang buhay. Ang isa ay ang pelikulang gawang Hapong After Life (ワンダフルライフ, Wandafuru Raifu) noong 1998; si Hirokazu Kore-eda ang direktor. Inilalarawan ng pelikula ang kabilang buhay na ang paboritong sandali sa buhay ng isang tao ay inuulit nang inuulit. Iba itong konsepto sa mga umiiral na relihiyon.
Mga sanggunian
Kaurian:Kamatayan Kaurian:Pilosopiya ng relihiyon
Gitnang Java
Ang Gitnang Java (Jawa Tengah; Javanes: Jåwå Tengah; Hanacaraka: ꦗꦮꦠꦼꦔꦃ) ay isang lalawigan ng Indonesia, matatagpuan sa gitna ng pulo ng Java. Semarang ang administratibong kabisera nito. Napapaligiran ito ng Kanlurang Java sa kanluran, ang Karagatang Indiyano at Espesyal na Rehiyon ng Yogyakarta sa timog, Silangang Java sa silangan, at ang Dagat Java sa hilaga. May kabuuang sukat ito na 32,800.69 km², na may populasyon na 36,516,035 ayon sa senso noong 2020 na ginagawang ikatlong pinakamataong lalawigan sa parehong Java at Indonesia pagkatapos ng Kanlurang Java at Silangang Java. Kabilang din sa lalawigan ang pulo ng Nusakambangan sa timog (malapit sa hangganan ng Kanlurang Java), at ang Kapuluang Karimun Jawa sa Dagat Java. Isa ring konseptong pangkalinangan ang Gitnang Java na kinakabilangan ng Natatanging Rehiyon at lungsod ng Yogyakarta. Bagaman, sa pamamahala, may nabuo ang lungsod at palibot nitong rehensiya na hiwalay na natatanging rehiyon (katumbas ng isang lalawigan) simula noong lumaya ang bansa, at pinapamahalaan ito ng hiwalay. Bagaman kilala bilang "puso" ng kalinangang Javanes, may mga ilang ibang di-Javanes na pangkat etniko, tulad ng mga Sunda sa hangganan nito sa Kanlurang Java. Nakakalat sa buong lalawigan ang mga Tsino Indonesiyo, Arabe Indonesiyo, at Indiyano Indonesiyo.
Nanirahan din sa lalawigan ang mga tao simula noong panahon bago ang kasaysayan. Natagpuan ang mga labi ng isang Homo erectus, kilala bilang "Taong Java", sa mga pampang ng Ilog Bengawan Solo, at pinetsahan na nabuhay ang Taong Java noong 1.7 milyong taong nakaraan. Ang ngayo'y Gitnang Java ay dating na sa ilalim ng kontrol ng ilang mga kahariang Hindu-Budista, sultanatong Islamiko, at ang Silangang Indiyas ng Olanda na pamahalaang kolonyal. Gitnang Java din ang sentro ng kilusang kalayaan ng Indonesia. Habang ang mayorya ng kasalukyang mga Indonesiya ay may lahing Javanes, may isang malaking epekto ang parehong Gitnang Java at Silangang Java sa panlipunan, pampolitika, at ekonomikong buhay ng Indonesia.
Salapi
right|thumb|Isang halimbawa ng kathang-isip na tarhetang pangkaherong awtomatiko o ATM card sa Ingles. Umiiral lamang ang pinakamalaking bahagi ng salapi ng mundo bilang numero ng pagtutuos na inililipat sa mga pinansyal na kompyter. Nagbibigay ang mga iba't ibang tarhetang plastic o plastic card at mga ibang aparato sa indibiduwal na mamimili ng kapangyarihan para maglipat ng pera paroo’t parito sa kanilang kwentang bangko nang hindi gumagamit ng salapi. Maraming tao ngayon ang gumagamit ng kaherong awtomatiko o ATM machine upang kuhanin ang salapi nila sa bangko nila. thumb|174x174px|Sa isang karikatura ni [[James Gillray noong 1786, ang mga sako ng pera na ibinigay kay Haring George III ay ipinahambing sa pulibi na naputulan ng binti at braso sa kaliwang sulok]] thumb|174x174px|Isang 100 na [[dolyar Amerikano]] Ang salapi, pera, o kuwarta ay anumang bagay o tala na nabeberipika na karaniwang tinatanggap bilang pagbabayad para sa mga kalakal at serbisyo at pagbabayad ng mga utang, tulad ng mga buwis, sa isang partikular na bansa o kontekstong sosyo-ekonomiko. Ang mga pangunahing tungkulin na nagpapakilala sa pera ay bilang isang daluyan ng palitan, isang yunit ng kuwenta, isang imbakan ng halaga at kung minsan, isang pamantayan ng ipinagpaliban na pagbabayad. Anumang bagay o matitiyak na talaan na tumutupad sa mga papel na ito ay maaaring ituring bilang salapi.
Gitnang Java
Mga dibisyong administratibo
Sa bisperas ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong 1942, nahati ang Gitnang Java sa pitong paninirahan o residensya (Olandes: residentie o residenties sa maramihan, Javanes karésiḍènan or karésidhènan) na higit kumulang na tumutugma sa mga pangunahing rehiyon ng lugar na ito. Ang mga residensyang ito ay Banjoemas, Kedoe, Pekalongan, Semarang, at Djapara-Rembang gayon din ang tinatawag na Gouvernement Soerakarta at Gouvernement Jogjakarta. Bagaman, pagkatapos ng lokal na halalan noong 1957, nabawasan ang ginampanan ng mga residensyang ito hanggang nawala na rin sila sa wakas.
Salapi
Sa kasaysayan, ang salapi ay dating lumitaw na kabalaghan ng merkado na nagtatag ng salaping pangalakal, ngunit halos lahat ng mga kontemporaryong sistema ng salapi ay nakabase sa salaping inatasan. Ang salaping inatasan, tulad ng anumang tseke o tala ng utang, ay walang silbi bilang pisikal na kalakal. Nanggagaling ang kanyang halaga mula sa pagdeklara nito ng pamahalaan bilang salaping umiiral; iyon ay, kailangan itong tanggapin bilang pambayad sa loob ng bansa, para sa "lahat ng utang, publiko at pribado". Ang salaping peke ay maaaring maging sanhi ng pagkawala ng halaga ng mabuting salapi.
Ang panustos ng salapi ng isang bansa ay binubuo ng pera (salaping papel at barya) at, depende sa partikular na kahulugan na ginagamit, isa o higit pang uri ng salapi sa bangko (ang mga balanse na naka-imbak sa mga kuwentang tseke, kuwentang simpanan, at mga iba pang uri ng kuwentang bangko). Ang salapi sa bangko na binubuo ng mga talaan (halos lahat komputerisado sa modernong pagbabangko), ay nagbubuo sa pinakamalaking bahagi ng malawakang salapi sa mga maunlad na bansa. Maraming tao ang gumagamit ng kaherong awtomatiko o ATM machine upang kuhanin ang salapi nila sa bangko nila. Ang kaherong awtomatiko o automated teller machine (ATM) sa Ingles ay isang elektronikong aparato ng telekomunikasyon na nagbibigay-daan sa mga kostumer ng mga institusyong pampinansyal na magsagawa ng mga transaksyong pampinansyal, tulad ng pagkuha ng salapi o cash withdrawal, deposito, paglilipat ng pondo, o mga katanungan sa impormasyon ng account, sa anumang oras at nang hindi nangangailangan ng direktang pakikipag-ugnayan sa kawani ng bangko. thumb|right|Ang isang peso ng Pilipinas
Gitnang Java
Mga dibisyong administratibo
Noong 2021, nahati ang Gitnang Java (kabilang ang Espesyal na Rehiyon ng Yogyakarta) sa 29 rehensiya (kabupaten) at anim na mga lungsod (kota, dating kotamadya at kota pradja), ang huli ay malaya sa kahit anumang rehensiya. Hindi kinikilala ng Pamahalaan ng Indonesia ang lugar sa Timog-silangan (Solo) na dating Surakarta Sunanate hanggang noong monarkiya. Karagdagan pang mahahati ang mga kapanahong rehensiya na ito sa 565 distrito (kecamatan). Nahahati pa ang mga distrito na ito sa 7,804 rural na mga komuna o "nayon" (desa) at 764 urbanong komuna (kelurahan).
Salapi
Kasaysayan
left|thumb|Isang katlong baryang [[stater ng 640 BK na gawa sa elektro mula sa Lydia]] Maaaring nagsimula ang paggamit ng mala-barter na pamamaraan noong 100,000 taong nakalipas, ngunit walang ebidensya ng lipunan o ekonomiya na umasa, una sa lahat, sa palitan ng paninda. Sa halip nito, umandar ang mga lipunang di-mananalapi higit sa lahat sa mga prinsipyo ng ekonomiyang de-regalo at utang. Sa katunayan, noong nagkaroon ng palitan, naging karaniwan ito sa mga hindi magkakakilala o mga potensyal na kalaban.
Gitnang Java
Mga dibisyong administratibo
Nakatala ang mga distrito sa ibaba sa kanilang mga lugar at populasyon noong mga senso ng 2000, 2010 at 2020, at nakagrupo (para sa kaginhawaan) ayon sa wala na ngayong residenties na kung saan dating matatagpuan.
Salapi
Kasaysayan
Kalaunan, ipinasulong ng mararaming kultura sa buong mundo ang paggamit ng salaping pangalakal. Ang siklo o shekel ng Mesopotamya ay yunit ng timang, ay nanalig sa bigat ng halos 160 tungkos ng sebada. Ang unang paggmit ng kataga ay mula sa Mesopotamya sirka 3000 BK. Gumamit ang mga lipunan sa mga Amerika, Asya, Aprika at Australya ang salaping kabibi – kadalasan, ang mga kabibi ng sigay (Cypraea moneta L. o C. annulus L.). Ayon kay Herodotus, ang mga Lidyano ang unang katao na gumamit ng baryang ginto at pilak. Pinaniniwaalan ng mga modernong iskolar na unang naminta ang mga naselyuhang barya noong mga 650–600 BK. thumb|Ang Jiaozi ng Dinastiyang Song, ang pinakaunang salaping papel ng mundo Nagbago nang nagbago ang sistema ng salaping pangalakal hanggang nagkaroon ng sistema ng salaping kinatawan. Nangyari ito dahil nagbigay ang mga mangangalakal ng ginto at pilak o mga bangko sa kanilang mga depositante – na matutubos para sa nadepositong salaping pangkalakal. Kalaunan, naging karaniwan ang pagtanggap sa mga resibo bilang pambayad at ginamit bilang salapi. Unang ginamit ang mga salaping papel o papel de bangko sa Tsina noong dinastiyang Song. Nagmula ang ito, kilala bilang "jiaozi", mula sa mga kasulatang pangako o pagare na ginagamit mula noong ika-7 siglo. Gayunman, hindi sila pumalit sa salaping pangalakal, at ginamit kasama ng barya. Noong ika-13 siglo, nakilala ang salaping papel sa Europa sa pamamagitan ng salaysay ng mga manlalakbay, tulad nina Marco Polo at Giljom de Rubruk. Ang salaysay ni Marco Polo ng salaping papel noong dinastiyang Yuan ay paksa ng isang kabanata ng kanyang aklat, Ang mga Paglalakbay ni Marco Polo, na pinamagatang "Kung Paano Pinapangyari ng Dakilang Khan ang Balat ng Kahoy, na Ginawang Parang Papel, ay Nagsilbi bilang Salapi sa Buong Bansa Niya." Unang inilabas ang mga salaping papel sa Europa ni Stockholms Banco noong 1661, at ginamit muli kasama ng barya. Ang gintong pamantayan, isang sistema ng pananalapi kung saan ang pambayad ay talang papel na mapapalitan sa nakatakdang, nakapirming halaga ng ginto, ang nagpalit sa paggamit ng baryang ginto bilang pera noong mga ika-17–ika-19 na siglo sa Europa. Itong mga tala ng gintong pamantayan ay ginawang salaping umiiral, at pinigil ang pagtubos ng baryang ginto. Pagsapit ng ika-20 siglo, halos lahat ng mga bansa ay nagpatibay ng gintong pamantayan, at ipinatibay nila ang kanilang salaping umiiral sa mga nakapirming halaga ng ginto.
Gitnang Java
Mga dibisyong administratibo
Mga pananda - Lumalabas na ngayon ang mga rehensiya sa pormal na ayos na inatas ng Lupon ng Estadistikang Indonesiyo (Badan Pusat Statistik).
Salapi
Kasaysayan
Pagkalipas ng Ika-2 Digmaang Pandaigdig at ng Komperensyang Bretton Woods, karamihan ng bansa ay nagpatibay ng salaping fiat na nakakabit sa dolyar ng US. Nakakabit naman ang dolyar ng US sa ginto. Noong 1971, sinuspinde ng Amerikanong goberyno ang palitan ng dolyar ng US sa ginto. Pagkatapos nito, binaklas ng mga mararaming bansa ang kanilang mga salapi mula sa dolyar ng US, at karamihan ng mga salapi ng mundo ay walang katig kundi ang fiat ng salaping umiiral ng pamahalaan at ang kakayahang magpalit ng pera para sa kalakal sa pagbabayad. Ayon sa mga tagapagtaguyod ng modernong teorya ng salapi, nakakabit din ang salaping fiat sa mga buwis. Sa pagtakda ng mga buwis, gumagawa ang mga estado ng kahingian para sa salaping ipinalabas nila.
Tungkulin
Sa Money and the Mechanism of Exchange (1875), sinuri ni William Stanley Jevons ang salapi ayon sa apat na tungkulin: isang pambayad, isang karaniwang sukat ng halaga (o sukat ng kuwenta), isang pamantayan ng halaga (or pamantayan ng ipinagpalibang bayad), at imbak ng halaga. Noong pagsapit ng 1919, ibinuod ang apat na tungkulin ng salapi ni Jevons sa dalawahang taludtod:
Gitnang Java
Klima
Ang katamtamang temperatura ng Gitnang Java ay nasa pagitan ng 18-28 °C at nag-iiba ang relatibong kahalumigmigan sa pagitan ng 73–94%. Habang mataas ang kahalumigmigan sa karamihan ng mga mababang lugar ng lalawigan, makabuluhang bumababa ito sa matataas na bundok. Naitala sa Salatiga ang pinakamataas na katamtamang taunang dami ng ulan sa 3,990 mm na may 195 araw na maulan.
Salapi
Tungkulin
Sa kasaysayan, matagal nang pinagtataluhan ang kombinasyon ng tungkulin ng salapi. Sinabi ng iba na kailangang hiwalayin pa ang mga tungkulin at kulang ang nag-iisang yunit para talakayin lahat. Isa sa mga argumento ang salungatan ng papel ng salapi bilang pambayad sa kanyang papel bilang imbak ng halaga: kinakailangan ng kanyang papel bilang imbak ng halaga na ipunin ito nang hindi gagastos, habang kinakailangan ng kanyang papel bilang pambayad na umikot ito. Ayon naman sa iba, pagkaantala lang ang pag-imbak ng halaga sa pagpapalit, ngunit hindi ito nakababawas sa katotohanan na pambayad ang salapi na maaaring dalhin sa magkaibang panahon at lugar. Ang terminong "puhunang pinansyal" ay mas pangkalahatang at napapabilang na termino para sa lahat ng likidong instrumento, kung sila ay pantay na kinikilalang salapi man o hindi.
Pambayad
Kung kailan ginagamit ang salapi bilang pampagitan ng palitan ng kalakal at serbisyo, pumapapel ito bilang pambayad. Sa gayon ay iniiwasan niya ang pagdispalko ng sistemang barter, tulad ng problema ng "pagkakaton ng ninanais". Ang pinakahalagang paggamit ng salapi ay bilang pamamaraan para paghambingin ang halaga ng di-magkaparehong bagay. thumb|right|200px|1 peso
Sukat ng kuwenta
Ang sukat ng kuwenta (sa ekonomika) ay pamantayang pabilanging yunit ng kuwarta ng pamilihang halaga ng kalakal, serbisyo, at iba pang transaksyon. Paunang kailangan ang sukat ng kuwenta sa pagbubuo ng kasunduang kalakalin na may kinalaman sa utang. Nagsisilbi ang salapi bilang pamantayan panukat at iisang denominasyon ng kalakal. Kaya batayan ito sa pagsaturing at pagbaratilyo ng presyo. Kailangan ito para makapagbuo ng matalab na sistemang pantuos.
Pamantayan ng ipinagpalibang bayad
Habang itinatangi ang pamantayan ng ipinagpalibang bayad sa iilang mga teksto, lalo na ang mga luma, ikinalakip ito sa mga ibang teksto sa ilalim ng mga ibang tungkulin. Ang "pamantayan ng ipinagpalibang bayad" ay tinatanggap na paraan para makabayad ng utang – denominado ang mga utang sa yunit na ito, at binabanggit ng kalagayan ng salapi bilang salaping umiiral, sa hurisdiksyong may konsepto nito, na maaari itong magsilbi para sa pagbayad ng utang. Kung denominado ang utang sa salapi, maaaring bumago ang tunay na halaga ng utang dahil sa bintog at deplasyon, at para sa soberano at pandaigdigang utang sa pamamagitan ng pagpapabagsak at pagpapawalang halaga.
Imbak ng halaga
Upang sumilbi bilang imbak ng halaga, ang salapi ay dapat mapagkakatiwalaang maipon, maimbak, at mabawi – at inaasahang magagamit bilang pambayad nang mabawi siya. Dapat mapanatili rin ang halaga ng salapi sa paglipas ng panahon. Ayon sa mga ilan, binabawas ng bintog, sa pamamagitan ng pagbawas ng halaga ng salapi, ang abilidad ng salapi na pumapel bilang imbak ng halaga.
Katangian
Upang matupad ang kanyang mga iba't ibang silbi, dapat magkaroon ang salapi ng mga sumusunod na katangian:
Santa Rita, Samar
Ang Bayan ng Santa Rita ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Samar, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Mga Barangay
Ang bayan ng Santa Rita ay nahahati sa 38 mga barangay.
Brass
Ang brass ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:
Tagagawa ng kopya
Ang tagagawa ng kopya ay maaaring tumukoy sa:
Google Chrome
Ang Google Chrome ay isang web browser na ginawa ng Google noong Setyembre 2, 2008 para sa Windows, Mac, iOS, at Android.
Marvel Comics
Ang Marvel Comics ay isang Amerikanong kompanya na gumagawa ng komiks at ibang kaugnay na media.
Mananalin
Ang mananalin ay maaaring tumukoy sa:
Ilog Allah
Ang Ilog Allah, ay isang ilog sa Pilipinas. ito dumadaloy sa pagitan ng Surallah hanggang Isulan, Ang dulo nito ay papunta sa Lungsod ng Kotabato sa rehiyon ng Bangsamoro
Legion of Doom
Ang Legion of Doom (Ingles, literal sa Tagalog: "Hukbo ng Pagkawasak") ay pangkat ng mga kathang-isip na supervillain (mga kontrabidang may higit-sa-taong kapangyarihan) na unang lumabas sa Challenge of the Super Friends, isang seryeng animasyon mula sa from Hanna-Barbera na batay sa Justice League ng DC Comics. Mula noon, naisama na ang Legion of Doom sa pangunahing DC Universe, na lumalabas sa komiks, gayon din iba pang animasyon at live-action na mga adaptasyon.
Mga sanggunian
Kaurian:Mga pangkat ng DC Comics
Gedenkstätte Berliner Mauer
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Mauer-Gedenkst%C3%A4tte.jpg/220px-Mauer-Gedenkst%C3%A4tte.jpg|right|thumb| Kanlurang bahagi ng alaala Ang Gedenkstätte Berliner Mauer (Alaala sa Pader ng Berlina) ay ginugunita ang pagkakahati ng Berlin sa pamamagitan ng Pader ng Berlin at ang mga pagkamatay na nangyari roon. Ang monumento ay nilikha noong 1998 ng Republikang Federal ng Alemanya at Federal na Estado ng. Matatagpuan ito sa Bernauer Straße sa sulok ng Ackerstraße at may kasamang Kapilya ng Muling Pagkakasundo, Sentro ng Dokumentasyon ng Pader ng Berlin, isang 60 m seksiyon ng dating hangganan, isang bintana ng alaala, at isang sentro ng bisita.
Kasaysayan
Ang ideya ng isang alaala ay iminungkahi ng Deutsches Historisches Museum (Museong Pangkasaysayang Aleman) sa ngalan ng federal na pamahalaan ng Berlin, at ang mga arkitekto na Kohlhoff at Kohlhoff ay inatasan na magdisenyo nito. Ang halaga ng kumpetisyon at pagkumpleto ay 2.2 milyon Marka. Kinuha ng federal na pamahalaan ang mga gastos sa pagtatayo, habang sinasaklaw ng estado ang mga gastos sa pagpapanatili. Noong Setyembre 11, 2008 inaprubahan ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Berlin ang pagbubukas ng alaala sa anibersaryo ng araw na bumagsak ang Berlin Wall.
Sheshonk I
Si Hedjkheperre Setepenre Shoshenq I (Egyptian ššnq), (naghari noong c.943 BCE - 922 BCE) na kilala rin bilang Sheshonk o Sheshonq Iay isang Meshwesh Berber na paraon at tagpagtatag ng Ikadalawampu't dalawang Dinastiya ng Ehipto. Siya ay may liping Libyan at anak ni Nimlot A, na Dakilang Hepe ng Ma at asawa nitong si Tentshepeh A na anak na babae ng Dakilang hepe ng Ma.
Patakarang domestiko
Ang mga konseptong Libyan ng pamumuno ay pumayag para sa kahilerang pag-iral ng mga pinuno na nauugnay sa pamamagitan ng kasal at dugo. Si Sheshonk at kanyang mga kahalili ay gumamit ng kasanayang ito upang pagsamahin ang kanilang paghawak sa lahat ng Ehipto. Hininto ni Sheshonk ang paghaliling pagmamana ng Dakilang Saserdote ni Amun. Sa halip, siya at ang kanyang mga kahalili ay humirang ng mga lalake sa posisyon na kadalasang kanilang mga anak na lalake na isang kasanayan na tumagal ng isang siglo.
Patakarang pandayuhan
Si Sheshonk I ay nagpursigi ng isang agresibong patakarang pandayuhan sa mga katabing teritoryo sa Gitnang Silangan tungo sa wakas ng kanyang paghahari. Ito ay pinatutunayan sa isang bahagi ng pagkakatuklas ng base na may pangalan niya mula sa lungsod ng Lebanon ng Byblos, bahagi ng isang monumental na stela mula sa Megiddo na may pangalan niya at isang talaan ng mga siyudad sa rheiyon na binubuo ng Syria, Philistia, Phoenicia, Negev at Kaharian ng Israel(Samaria) at iba iba pang mga talaang nakasulat ng mga pader ng templo ni Amun sa al-Hibah at Karnak. Siya ay pinaniniwalaan ng ilan na marahil ay binanggit sa Tanakh bilang si Shishaq na sumakop sa Herusalem. Sa kasawiang palad, walang ebidensiyang binanggit ng isang pag-atake o pananakop ni Sheshonk I sa Herusalem o tribute(kabayaran) mula sa Herusalem kay Sheshonq I na nagtulak sa ilan na magmungkahi si Sheshonk I  ay hindi ang Shishak ng bibliya. May iba pang mga problema sa pagtukoy kay Sheshonq bilang ang Shishak ng bibliya. Ang Karnak ni Sheshonq ay hindi nagsama ng Herusalem na ayon sa Bibliya ay ang pinakamalaking gantimpala ni Shishak. Ayon sa salaysay ng Bibliya, tinangay ng isang Shishak ang maraming mga kayamanan ng templo sa Herusalem at ang palasyo ng Hari sa Herusalem kabilang ang mga kalasag na ginto na ginawa ni Solomon. Gayunpaman, ang talaan ni Sheshonk I ay nakatuon sa ibang mga lugar sa hilaga o timog ng Kaharian ng Judah na parang hindi niya sinalakay ang sentro nito. Ang pundamental na problemang kinakaharap ng mga historyan ay pagtatatag ng mga layunin ng dalawang mga salaysay at pag-uugnay ng impormasyon sa mga ito. Bilang addendum sa kanyang patakarang pandayuhan, inukit ni Sheshonq I ang isang ulat ng kanyang mga kampanya sa Nubia at Palestina na may detalyeng talaan ng mga pananakop sa Palestina.
Allioli
thumb|Allioli Ang allioli (mula sa all i oli, Katalan/Balensyano para sa “bawang at mantika”, bigkas [a·lyi·yó·li]) ay isang tipikal na peyst ng València at Catalunya. Gawa ito sa pagdurog ng bawang sa mantika ng oliba at asin sa isang lusong hanggang makamit ang isang makinis na kayarian.
Naiiba ang aiòli ng Prouvènço sa pagkaragdag dito ng itlog. Dito, maaari rin itong tumukoy sa isang buong dish o pagkaing binubuo ng pinakulong gulay, pinakulong isda (karaniwan bakalao), at pinakulong itlog, inihanda kasama ng sarsang allioli.
Mga kawing na panlabas
Kaurian:Lutuing Australyano Kaurian:Lutuing Italyano Kaurian:Lutuing Kastila Kaurian:Lutuing Pranses Kaurian:Mga sawsawan
John Adams
Si John Adams (30 Oktubre 1735 (O.S. 19 Oktubre 1735) – 4 Hulyo 1826) ay isang Amerikanong Amang Tagapagtatag, manananggol, politiko, diplomata at teoristang pampolitika. Bilang isang kampeon ng kalayaan noong 1776, siya ang ikalawang Pangulo ng Estados Unidos (1797–1801). Nagbuhat sa Bagong Inglatera, si Adams na isang bantog na abogado at pigurang pampubliko ay may mataas na pinag-aralan at kumatawan sa mga pagpapahalaga ng Kamulatan na nagtataguyod ng republikanismo. Bilang isang Pederalista, napaka maipluwensiya niya at isa siya sa mga susing Mga Amang Tagapagtatag ng Estados Unidos.
Naging tanyag si Adams noong kaagahan ng mga hakbang ng Himagsikang Amerikano. Bilang isang delegado mula sa Massachussetts sa Kongresong Kontinental, gumanap siya ng pangunahing gampanin sa paghimok sa Kongreso na magpahayag ng kalayaan at kasarinlan at tumulong kay Thomas Jefferson sa pagbabalangkas ng Pagpapahayag ng Kalayaan. Bilang isang diplomata sa Europa, siya ang pangunahing tagapamagitan sa kasunduang pangkapayapaan sa piling ng Dakilang Britanya, at pangunahing responsable para sa pagkakamit ng mahahalagang mga inutang na salapi mula sa mga mambabangko ng Amsterdam. Bilang isang teoristang pampolitika at manunulat ng kasaysayan, malawakan ang naisulat ni Adams sa Konstitusyon ng Massachussetts noong 1780 na pagdakang nagwakas ng pang-aalipin sa Massachussetts, subalit nasa Europa noong ibalangkas ang Konstitusyong pederal hinggil sa kahalintulad na mga prinsipyo sa kahulihan ng dekada. Ang isa niyang pinaka dakilang naging mga gampanin ay bilang isang hukom ng katangian: noong 1775, ininomina niya sa George Washington upang maging punong komander, at pagkalipas ng 25 mga taon ay ninomina niya si John Marshall upang maging Punong Hukom ng Estados Unidos.
Ang mga kredensiyal na pangrebolusyon ni Adam ay nakapanigurado sa kaniya ng dalawang termino bilang pangalawang pangulo ni George Washington at ng sarili niyang pagkakahalal noong 1796 bilang ikalawang pangulo ng Estados Unidos. Sa panahon ng kanyang isang termino, nakaranas siya ng malulupit na mga pagsalakay ng mga Republikanong Jeffersoniano, pati na ng nangingibabaw na mga pangkatin sa sarili niyang Partidong Pederalista na pinamumunuan ng kanyang masaklap na kaaway na si Alexander Hamilton. Nilagdaan ni Adams ang kuntrobersiiyal na Alien and Sedition Acts o "Batas sa Dayuhan at Sedisyon", at binuo niya ang hukbong-kati at hukbong-dagat natatangi na sa harap ng isang hindi ipinahahayag na digmaang pandagat (tinatawag na "Quasi-War") laban sa Pransiya (1798–1800). Ang pangunahing hindi birong nagawa ng kanyang pagkapangulo ay ang mapayapang paglutas ng hidwaan sa harap ng pananalungat ni Hamilton.
Noong 1800, nagapi si Adam ni Thomas Jefferson para sa muli niyang pagkakahalal bilang pangulo. Nagretiro si Adama sa Massachusetts. Pagdaka niyang ipinanumbalik ang kanyang pagiging kaibigan ni Jefferson. Nagtatag siya at ang kaniyang asawang si Abigail Adams ng isang ganap na linya ng mga politiko, mga diplomata, at mga historyador na tinatagurian sa ngayon bilang mag-anak na pampolitika ng mga Adamas. Si Adams ang ama ni John Quincy Adams, ang ika-6 na Pangulo ng Estados Unidos. Ang kaniyang mga nagawa ay nakatanggap ng mas malaking pagkilala sa makabagong kapanahunan, bagaman ang kanyang mga ambag ay unang hindi naging ipinagdiriwang na hindi katulad ng sa iba pang Mga Amang Tagapagtatag ng Estados Unidos.
Wikang Hindi
Ang Hindī (Devanāgarī: हिन्दी; bigkas /hín·di/) ay isang wikang Indo-Europeo na pangunahing wika ng hilaga at gitnang Indiya. Bahagi ito ng isang continuum ng mga diyalekto ng pamilyang Indo-Aryan at tumutukoy sa isang pamantayang talaan ng Hindustānī na idineklarang opisyal na wika ng Indiya noong 26 Enero 1965 bagamang kinikilala rin ng Saligang Batas ng Indiya ang Inggles at 21 pang ibang wika bilang mga opisyal na wika.
Reinickendorf
Ang Reinickendorf ay ang ikalabindalawang boro ng Berlin. Sinasaklaw nito ang hilagang-kanluran ng lugar ng lungsod, kabilang ang Paliparang Berlin Tegel, Lawa ng Tegel, maluluwag na pamayanan ng mga hiwalay na bahay pati na rin ang mga pabahay tulad ng Märkisches Viertel.
Mga pagkakahati
Ang Reinickendorf ay nahahati sa labing-isang lokalidad:
Kakambal na bayan – kinakapatid na lungsod
Ang Reinickendorf ay kambal sa:
Civitacampomarano
Ang Civitacampomarano ay isang komuna (munisipalidad) sa Lalawigan ng Campobasso sa Italyanong rehiyon ng Molise, matatagpuan tungkol sa 25 km hilaga ng Campobasso.
Ang Civitacampomarano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Castelbottaccio, Castelmauro, Guardialfiera, Lucito, Lupara, at Trivento.
Ito ang lugar ng kapanganakan ng sundalo at makabayan na si Gabriele Pepe at ng politiko, makabayan, at manunulat na si Vincenzo Cuoco.
Santo Niño, Samar
Ang Bayan ng Santo Niño ay isang ika-5 klaseng bayan sa lalawigan ng Samar, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Mga Barangay
Ang bayan ng Santo Niño ay nahahati sa 13 mga barangay.
Tokyo Skytree
Mga sanggunian
Kaurian:Mga gusali at estruktura Kaurian:Hapon
Virgilio
Si Publio Virgilio Marón (Oktubre 15, 70 BKE–19 BKE), na mas kilalá bílang Virgilio o Vergil, ay isang sinaunang makatang Romano ng Panahong Augustan. Tinatawag din siyang Virgilius o Vergilius. Kilalá siya dahil sa kaniyang tatlong pangunahing akda sa panitikang Latin, ang Eclogues (o Buocolics), ang Georgics, at ang epikong Aeneid. Maraming mga tula, ang mga tinipon sa Appendix Vergiliana, ay inuugnay rin sa kaniya.
Siya ay isa sa mga pinakamahusay na makata ng Roma. Ang Aeneid niya ay itinuturing din bílang pambansang epiko ng sinaunang Roma mula sa panahon ng pagkatha hanggang sa kasalukuyang panahon. Ito ay minodelo mula sa Illiad at Odyssey ni Homer, ang Aeneid ay tungkol sa isang Troyanong tumakas na si Aeneas habang sinisikap niyang tuparin ang kaniyang kapalaran at makarating sa baybayin ng Italya—sa mitolohiyang Romano, ang founding act ng Roma. Ang mga akda ni Virgil ay lumaganap at nakaimpluwensiya sa panitikang Kanluranin, lalo na sa Divine Comedy ni Dante, kung saan si Virgil ang gumabay kay Dante sa kaniyang paglalakbay sa impiyerno at purgatoryo.
Bílang dagdag, hinggil sa akda niyang Aeneis, ginawang huwaran ni Virgil si Homer sa paggamit ng mga diyos bílang mga tauhang pang-akda, ngunit mayroong kamangha-manghang panulaan ang Aeneis na naglalaman ng mga pininong mga parirala, kaya't napabantog at naituring na isang mahalagang gawa ng kapanahunang ginintuan ng panitikang Latin.
Talambuhay
Isinilang si Vergilius sa isang nayon sa hilagang Italya, sa isang manggagawang ama na nakalikom ng salapi mula sa sariling lupain, at nagbigay ng mabuting edukasyon kay Vergilius. Inibig sana ni Vergilius na maging isang manananggol, ngunit napakamahiyain nito, partikular na sa pagsasalita sa harap ng madla. Sa halip, pinagtuonan niya ng pansin ang pagiging isang makata. Noong 19 BK, pumunta sa Gresya si Vergilius. Nagkaroon siya ng lagnat habang nasa Gresya, kaya't namatay nang nakabalik na sa Roma. Ito ang dahilan kung bakit hindi niya natapos ang huli niyang akdang Aeneis.
Mga gawa
Lumabas ang kaniyang unang akdang Bucolics (Buhay ng Isang Pastol) - tinatawag ding Ecloga o Eclogues (Mga Pili, o Mga Piniling Sipi) noong may 30 taong gulang na siya. Isang pangkat ng sampung maromansang mga tula ang Ecloga na naglalaman ng mga pag-ibig at pighati ng mga pastol ng tupa at kambing, na may mga hindi makatotohanan ngunit kabigha-bighaning kayarian, isang katangiang pang-akdang nagpabantog kay Vergilius.
Nasundan ang Ecloga ng mas seryoso at mas makatotohanang tulang Georgica (o Georgics, Buhay sa Bukid), na binubuo ng apat na aklat tungkol sa mga gawain ng isang magsasaka.
Ang Aeneis (Ang Salaysay Ukol kay Aeneas) ang pinakahuling akda ni Vergilius, na naglalaman ng isang kuwento tungkol sa pakikipagsapalarang pangbayaning may labindalawang bahagi o "aklat." Nakabatay ang akdang ito mula sa dalawang epikong Griyegong isinulat ni Homer, ang Iliada at ang Odisea. Katulad ng Odisea ang unang hati ng Aeneas, samantalang kahawig naman ng ikalawang hati ng Aeneas ang Iliada. Subalit, sinasabing hindi naman tuwirang ginaya lamang ni Vergilius ang mga akdang ito ni Homer, bagkus pinangibabawan ni Vergilius ang mga pangyayari at mga tauhan ng Iliada at Odisea at pinaglaanan ng bago at mas malalim na mga kahulugan.
Organisasyong di-pampamahalaan
Ang organisasyong di-pampamahalaan (Ingles: non-governmental organization o NGO) ay isang organisasyon na naayon sa batas na nilikha ng mga pribadong tao at mga organisasyon kung saan hindi sumasali o kumakatawan ang anumang uri ng pamahalaan. Sa mga kaukulan kung saan ang mga NGO ay napaglaanan ng salapi nang buo o bahagi lamang mula sa mga pamahalaan, ang NGO ay nanatiling nasa katayuang di-pampamahalaan at kung sakali isinasantabi ang mga kumakatawan mula sa pamahalaan sa pagkakasapi sa organisasyon.
Ang bilang ng kasalukuyang tumatakbong sabansaang NGO ay pumapatak sa 40,000.
Ang pagkakaiba-iba ng mga di-pampamahalaang organisasyon sa Pilipinas sa kasalukuyan
thumb|300px| Tipolohiya ng DPO (NGO) ng Pilipinas BONGO: mga DPO na Pinang-ayunan ng Negosyo (Business-Organized / Oriented NGOs) COME N'GO: mga DPO na Tumatakbo-sa-Gabi (Fly-by-Night or paper NGOs) DJANGO: mga Kaunlaran, Katarungan, at Adbokasyang DPO (Development, Justice, and Advocacy NGOs) FUNDANGO: mga DPO na Pinopondohan ng Ahensiya o mga Institusyong Pilantropiko (Funding Agency NGOs or Philanthropic Foundations) GRINGO: mga DPO na Pinapatakbo ng Pamahalaan (Government-Run or -Inspired NGOs) MUNGO: mga Mutanteng DPO (Mutant NGOs) TANGO: mga Tradisyonal na DPO (Traditional NGOs) Ang kasalukuyang pamayanan ng DPO sa Pilipinas na itinatag na parang kabuti batay sa mga kalagayan ng politika sa bansa ay isinalarawan ng mataas na antas ng pagkakaiba-iba at ng kinatatayuang istratehikong o pampolitika na nagtutunggalian. Ang pagkakaiba-iba ng mga DPO sa Pilipinas ay bunga ng lumalaking sektor kasabay ang pagtugon ng mga DPO sa mga pagbabago ng panlabas at panloob na kapaligiran, lalo na ang mga maladulaang paglipat sa mga situwasyong pangsosyopolitiko at pang-ekonomiko ng Pilipinas. Ipinakikilala ni Karina Constantino-David ang mga pagkakaiba ng mga organisasyong pagkakasapi sa mga institusyon at ahensiya at isinalarawan ang iba't ibang uri ng mga institusyon at mga ahensiya:
PlayStation 4
Ang PlayStation 4 (Hapones: プレイステーション4), kilala rin bilang PS4, ay isang konsol ng larong bidyo. Ito ay nilikha ng kompanyang Sony Computer Entertainment sa bansang Hapon at sumusunod ito sa PlayStation 3. Isa ito sa mga aparato ng ikawalong salinlahi ng mga konsol ng larong bidyo, kasama ng Xbox One ng Microsoft at ng Wii U ng Nintendo.
Unibersidad ng Lund
thumb|250x250px|Pangunahing gusali, na binuo noong 1882.
Ang Unibersidad ng Lund (Lunds universitet, Ingles: Lund University) ay isa sa mga pinakamatanda, pinakamalaki at pinakaprestihiyosong unibersidad sa Europa,  na laging nararanggo sa hanay ng 100 magagaling sa mundo. Ang unibersidad, na matatagpuan sa lungsod ng Lund sa lalawigan ng Scania, Sweden, ay may kasaysayan na nagsimula pa noong 1425, nang maitatag ang isang Franciscanong studium generale sa Lund sa tabi ng Katedral ng Lund, kaya't masasabi na ito ang pinakamatandang institusyon ng mas mataas na edukasyon sa Scandinavia. Nang makuha ng Sweden ang Scania mula sa Denmark noong sa pamamagitan ng Kasunduang 1658 ng Roskilde, ang unibersidad ay itinatag noong 1666 sa ang lokasyon ng lumang studium generale kasunod ng Katedral.
1872 Pag-aaklas sa Kabite
Ang pag-aalsa ng Kabite (El Mótin de Cavite) noong 1872 ay isang pag-aalsa ng mga Pilipinong tauhan ng militar ng Fort San Felipe, ang arsenal ng Espanyol sa Kabite, : 107 Philippine Islands (kilala rin noon bilang bahagi ng Silangang Indiyas ng Espanya ) noong 20 Enero 1872. Humigit-kumulang 200 lokal na bagong kaanib na kolonyal na tropa at manggagawa ang bumangon sa paniniwalang ito ay mag-aangat sa isang pambansang pag-aalsa. Hindi nagtagumpay ang pag-aalsa, at pinatay ng mga sundalo ng gobyerno ang marami sa mga kalahok at sinimulang sugpuin ang umuusbong na kilusang nasyonalista sa Pilipinas. Maraming iskolar ang naniniwala na ang Pag-aalsa ng Kabite noong 1872 ang simula ng nasyonalismong Pilipino na kalaunan ay humantong sa Rebolusyong Pilipino noong 1896.
Mga sanhi ng pag-aalsa sa Kabite
Ang mga sanhi ng Pag-aalsa ng Kabite ay matutukoy sa pamamagitan ng pagsusuri sa iba't ibang salaysay sa makasaysayang pangyayaring ito.
Mga Salaysay sa Espanyol ng pag-aalsa
Si Jose Montero y Vidal ay isang Espanyol na Historiyador, na nagpaliwanag na ang pag-aalsa ay isang pagtatangka na alisin at ibagsak ang mga Espanyol na Kolonisador sa Pilipinas. Sa kanyang salaysay, pinatunayan ng salaysay ni Gobernador - Heneral Rafael Izquidero y Gutierrez, ang gobernador-heneral ng mga Isla ng Pilipinas noong panahon ng pag-aalsa. Binanggit nila na ang pag-aalsa ay pinalakas ng isang grupo ng mga katutubong klero.
Salaysay ni Jose Montero y Vidal
Ang pag-aalsa ng Kabite ay isang layunin ng mga katutubo na tanggalin ang pamahalaang Espanyol sa Pilipinas, dahil sa pagtanggal ng mga pribilehiyong tinatamasa ng mga manggagawa sa arsenal ng Kabite tulad ng makalibre sa pagpupugay at puwersahang pagtatrabaho. Ang mga aklat at polyeto ng mga demokratiko at republikano, ang mga talumpati at pangangaral ng mga apostol ng mga bagong ideyang ito sa Espanya at ang pagsabog ng mga Amerikanong tagapagpahayag at ang malupit na mga patakaran ng insensitibong gobernador na ipinadala ng naghaharing pamahalaan upang pamahalaan ang bansa. Isinasagawa ng mga Pilipino ang mga ideyang ito kung saan ang mga nangyayaring kundisyon na nagbunga ng ideya ng pagkamit ng kanilang kalayaan.
Salaysay ng Gobernador-Heneral Rafael Izquierdo y Gutíerrez
Iginiit niya na ang pag-aalsa ay pinasigla at inihanda ng mga katutubong klero, mestizo at abogado bilang hudyat ng pagtutol laban sa mga kawalang-katarungan ng gobyerno tulad ng hindi pagbabayad sa mga probinsya para sa mga pananim na tabako, pagbibigay pugay at pagbibigay ng sapilitang paggawa. Hindi malinaw na natukoy kung ang mga Indio ay nagplano na magpasinaya ng isang monarkiya o isang republika dahil wala silang salita sa kanilang sariling wika upang ilarawan ang iba't ibang anyo ng pamahalaan, na ang pinuno sa Filipino ay tatawaging "hari". Gayunpaman, lumalabas na maglalagay sila sa kataas-taasang pamahalaan ng isang pari, na ang mapipiling pinuno ay si Jose Burgos o Jacinto Zamora na siyang plano ng mga rebeldeng gumabay sa kanila, at ang mga paraan na kanilang inasahan sa pagsasakatuparan nito.
Salaysay ni Trinidad Pardo de Tavera
Ang kaganapan ay isang simpleng pag-aalsa lamang dahil hanggang sa panahong iyon ang mga Pilipino ay walang intensyon na humiwalay sa Espanya ngunit tanging mga materyales at pagsulong sa edukasyon lamang sa bansa. Gayunpaman, ang pag-aalsa ay ginamit sa isang malakas na antas. Gayundin, sa panahong ito, pinagkaitan ng sentral na pamahalaan ang mga prayle ng kapangyarihang makibahagi sa pamahalaang sibil at sa pamamahala at paghawak sa mga unibersidad. Nagresulta ito sa pagkatakot ng mga prayle na ang kanilang pagkilos sa Pilipinas ay maging isang bagay na lamang ng nakaraan, sinamantala ang pag-aalsa at iniulat ito sa pamahalaang Espanyol bilang isang malawak na sabwatan na inorganisa sa buong kapuluan na may layuning alisin ang soberanya ng Espanya. Ang gobyerno ng Madrid nang walang anumang pagtatangkang imbestigahan ang tunay na mga katotohanan o lawak ng diumano'y rebolusyon na iniulat ni Izquierdo at ang mga prayle ay naniniwala na ang lahat ay may katotohanan.
Salaysay ni Edmund Plauchut
Tinunton niya ang kagyat na dahilan sa isang utos ng gobernador, si Izquierdo, na humihingi ng mga personal na buwis mula sa mga manggagawang Pilipino sa inhinyerha at artileryang pulutong sa arsenal ng Kabite, at nag-aatas sa kanila na magsagawa ng sapilitang paggawa tulad ng mga ordinaryong sakop. Hanggang noon, ang mga manggagawang ito sa arsenal ay nagtatamasa ng mga pagka-libre mula sa parehong mga buwis at sapilitang paggawa. Noong Enero 20, ang araw ng pag-aalsa, ay araw ng suweldo at nakita ng mga manggagawa ang halaga ng buwis gayundin ang kaukulang bayad bilang kapalit ng sapilitang paggawa na ibinawas sa kanilang mga sobre sa suweldo. Iyon ang huling pagtitiis. Nang gabing iyon ay naghimagsik sila. Apatnapung sundalong impanterya at dalawampung lalaki mula sa artilerya ang pumalit sa pamamahala ng muog ng San Felipe at nagpaputok ng mga kanyon upang ipahayag sa mundo ang kanilang sandali ng tagumpay. Ito ay isang panandaliang tagumpay lamang. Tila, inaasahan ng mga nag-alsa na makakasama ang kanilang mga kasama sa 7th infantry company na nakatalagang magpatrolya sa plaza ng Kabite. Natakot sila, gayunpaman, nang sumenyas sila sa sa mga tauhan ng 7th infantry mula sa kuta at ang kanilang mga kasamahan ay hindi gumawa ng anumang hakbang upang sumama sa kanila. Sa halip, sinimulan silang salakayin ng kumpanya. Nagpasya ang mga rebelde na isara ang mga tarangkahan at maghintay ng umaga kung kailan inaasahang darating ang suporta mula sa Maynila. Nagbigay siya ng isang walang kabuluhang ulat tungkol dito at ang mga sanhi nito sa isang artikulo na inilathala sa Revue des Deux Mondes noong 1877. Tinunton niya na ang pangunahing sanhi ng pag-aalsa ay pinaniniwalaang "isang utos mula kay Gobernador-Heneral Carlos na isailalim ang mga sundalo ng Inhinyerya at artileryang tropa sa mga personal na buwis, kung saan sila ay dati nang walang bayad. Ang mga buwis ay nangangailangan na sila ay magbayad ng isang halaga ng pera gayundin na magsagawa ng sapilitang paggawa na tinatawag na, polo y servicio . Nagsimula ang pag-aalsa noong Enero 20, 1872 nang matanggap ng mga manggagawa ang kanilang suweldo at napagtanto na ang mga buwis pati na rin ang falla, ang multa na binayaran para ma-libre sa sapilitang paggawa, ay ibinawas sa kanilang mga suweldo.
Ang iba't ibang ulat sa pag-aalsa sa Kabite ay nagbigay-diin din sa iba pang posibleng dahilan ng "rebolusyon" na kinabibilangan ng Rebolusyong Espanyol na nagpabagsak sa sekular na trono, maruruming propaganda na pinalaganap ng walang pigil na pamamahayag, mga aklat at polyeto ng demokratiko, liberal at republikano na nakarating sa Pilipinas, at higit sa lahat, ang presensya ng mga katutubong kaparian na dahil sa galit sa mga prayleng Espanyol, "nakipagsabwatan at sumuporta" sa mga rebelde at kaaway ng Espanya.
Bilang karagdagan, ang mga ulat ng pag-aalsa ay nagpapahiwatig na ang Rebolusyong Espanyol sa Espanya noong panahong iyon ay nagdagdag ng higit na determinasyon sa mga katutubo na ibagsak ang kasalukuyang kolonyal na pamahalaang Espanyol.
Ang Pagbitay ng Gomburza
Ang pagkamatay ni Gomburza ay gumising sa matinding galit at hinanakit ng mga Pilipino. Sinisi nila ang mga awtoridad ng Espanya at humiling ng mga reporma dahil sa masasamang pamamahala ng mga Awtoridad ng Espanya. Ang pagiging martir ng tatlong pari, balintuna, ay tumulong sa paglikha ng Kilusang Propaganda na naglalayong maghanap ng mga reporma at ipaalam sa mga Espanyol ang mga pang-aabuso ng mga kolonyal na awtoridad nito sa mga Isla ng Pilipinas.