cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katipunan
Kalayaan
Noong tinalaga si Valenzuela bilang pangkalahatang manggagamot ng Katipunan, ipinasa niya ang responsibilidad sa paglilimbag kay Emilio Jacinto. Tinanggap ni Jacinto ang trabaho, at pinapatnugot niya ang mga artikulo matapos ang kaniyang klase sa Pamantasan ng Santo Tomas. Dahil nasa lumang ortograpiya ang palimbagan at hindi sa kung tawagin ng mga Kastila ay mga alpabetong "sina-Aleman", wala itong mga titik sa Tagalog gaya ng "k", "w", "h" at "y". Upang matugunan ang suliraning ito, pinakiusapan ni Jacinto ang kaniyang inang si Josefa Dizon na bumili ng mga typeface na katulad ng mga nabanggit na titik. Binili ang mga type na ito mula sa tagalimbag na si Isabelo de los Reyes, ngunit marami ang lihim na kinupit mula sa palimbagan ng Diario de Manila ng mga Pilipinong manggagawa na kasapi ng Katipunan.
Ayon kay Valenzuela, sadyang matrabaho ang proseso ng pag-imprenta, kaya ang pagbuo sa walong pahina ng typeset ay inaabot ng dalawang buwan. Nagsalit-salitan sina Jacinto, Duque at Fernandez (at minsan, si Valenzuela) sa pagbuo sa mga pahina ng Kalayaan, na tinatayang may sukat na siyam na pulgada ang lapad at labindalawang pulgada ang taas. Noong Marso 1896, inilabas ang unang mga kopya (nakapetsa bilang Enero 1896) at mga 2,000 kopya ang lihim na pinalaganap, ayon kay Valenzuela. Ayon kay Epifanio de los Santos, 1,000 kopya lamang ang nailimbag: 700 ang pinalaganap ni Bonifacio, 300 ni Aguinaldo, at 100 ni Valenzuela.
Kartilya ng Katipunan
Ang mga katuruan ng Katipunan ay isinulat sa isang dokumento na nagngangalang Kartilya ng Katipunan, isang aklat na inimprenta sa wikang Tagalog. Ipinamahagi ang mga sipi nito sa mga kasapi ng lipunan.
Isinulat ang Kartilya ni Emilio Jacinto, at kinalauna'y bahagyang binago ni Emilio Aguinaldo. Ang binagong bersyon ay naglalaman ng labintatlong mga katuruan (ngunit ayon sa ilang mga sanggunian, tulad ng isang ibinigay ng Komisyong Sentenaryo ng Pilipinas, ay naglista lamang ng labindalawa ). Ang salitang kartilya ay hango sa salitang Kastila na ''cartilla', na tumutukoy sa mga panimulang aklat na ginagamit ng mga mag-aaral bago sila magsimulang pumasok sa paaralan sa mga panahong iyon.
Wika at Alpabeto
Ayon sa Pilipinong manunulat at historyador na si Hermenegildo Flores, ang opisyal na wika ng Katipunan ay Tagalog, at gumagamit ng alpabeto na halos katulad sa Alpabetong Kastila ngunit may ibang kahulugan at ang paraan ng pagbasa dito ay binago. Dinagdagan ang mga kudlit upang idiin ang pagkakaroon ng "ng" at "mga" sa ortograpiyang Tagalog. Ayon sa Kartilyang Makabayan: Mga Tanong at Sagot Ukol Kay Bonifacio at sa KKK ni Flores:
Ang mga sumusunod ay ang alpabeto ng Katipunan, na inihambing sa alpabetong Kastila:
Pagtangka sa pagkuha ng suporta ni Rizal
Noong gabing ipinatapon ni Gobernador-Heneral Eulogio Despujol y Dusay si Dr. Jose Rizal sa Dapitan, itinatag ang Katipunan.
Sa isang lihim na pagpupulong ng Katipunan sa may maliit na estero kung tawagin ay Bitukang Manok malapit sa Pasig noong 4 Mayo 1896, pinagpasyahan ni Bonifacio at kaniyang mga tagasangguni na konsultahin si Rizal ukol sa pagpapasya sa himagsikan. Ipinadala ni Bonifacio si Dr. Pio Valenzuela bilang emisaryo ng Katipunan sa Dapitan. Ito ay upang ipaalam kay Rizal ukol sa plano ng Katipunan na maglunsad ng himagsikan, at kung maaari, ng digmaan laban sa Espanya. Noong katapusan ng Mayo 1896, bumisita si Dr. Valenzuela si Rizal sa Dapitan at kaniya itong kinapanayam. Bilang pagtatakip, sinamahan si Dr. Valenzuela ng isang lalaking bulag na nagngangalang Raymundo Mata, dahil sa mga panahong iyon kilala si Rizal bilang isang espesyalista sa mata.
Dumating si Valenzuela sa Dapitan noong 21 Hunyo, kung saan sinalubong siya ni Rizal. Pagkatapos ng hapunan, binanggit ni Valenzuela ang kaniyang tunay na pakay kung bakit siya pumunta sa Dapitan at sa pangangailangan ng pagkuha ng suporta ni Rizal. Ayon kay Valenzuela, sumagot lamang si Rizal ng, "Huwag, huwag! Iya'y makakasama sa bayang Pilipino!"
Tumutol si Rizal sa balak ni Bonifacio na ihatid ang bansa tungo sa madugong himagsikan. Naniniwala siya na wala pa sa panahon dahil sa dalawang mga kadahilanan:
Dahil sa pahayag nito, nagbigay muli ng isa pang mungkahi si Valenzuela kay Rizal: ang sagipin siya. Hindi rin pumayag si Rizal sa balak na ito, dahil nakapagbigay siya ng pangako sa pamahalaang Kastila, at hindi niya nais itong sirain. Sa halip, pinanukala ni Rizal si Valenzuela na hikayatin ang mga mayayamang mga Pilipino upang makalikom sila ng mga pondo, at inimungkahi din niya ang isang opisyal ng sandatahan na nagngangalang Antonio Luna upang maging kalihim ng digmaan ng Katipunan, kung bakasakaling pumutok ang himagsikan. Ayon sa pahayag ni Valenzuela sa pamahalaang Kastila, halos magsagutan sila dahil sa mga bagay na ito at lumisan si Valenzuela kinabukasan sa halip na manatili ng isang buwan gaya ng naunang napagpasyahan.
Noong makabalik si Valenzuela sa Maynila at ipinaalam sa Katipunan ang kaniyang kabiguan na makuha ang suporta ni Rizal ay nagalit si Bonifacio, at binalaan si Valenzuela na huwag ipaalam kaninoman ang hindi pagsang-ayon ni Rizal sa pagsuporta sa napipintong himagsikan. Ngunit nabanggit na ni Valenzuela ang tungkol dito sa marami, kaya karamihan sa mga pag-alok para sa pondo ng lipunan ay nakansela. Sa kabila ng pagtutol ni Rizal, sinusubukan nang masolusyonan ng Katipunan ang kakulangan sa sandata at gumagawa na ng paraan para makapagpuslit ng mga sandata mula sa ibang bansa.
Noong siya ay inililitis, tinanggi ni Rizal na kilala niya si Valenzuela, at sinabi na sa una pa lang na pagkakataon nagkita sila sa Dapitan at itinuturing niyang mabuti siyang kaibigan dahil sa mga pinakita ni Valenzuela sa kaniya at sa kaniyang pagpapahalaga sa gamit panggamot na ibinigay ni Valenzuela sa kaniya. Idinagdag pa niya na ito rin ang huling pagkakataon na nagkita sila.
Pagtatangka sa pagkuha ng tulong ng Hapon
Matapos makipagpalitan ng kortesiya, ipinadala ni Jacinto ang memorial ng Katipunan para sa Emperador ng Hapon kung saan nagdasal ang mga Pilipino para sa tulong ng mga Hapon sa kanilang nalalapit na himagsikan, "upang ang liwanag ng kalayaan na sumisinag sa Hapon ay siya ding suminag sa Pilipinas."
Isa ding magandang dahilan kung bakit humingi ang Katipunan ng tulong at alyansa ng Hapon. Naging mabuti ang Hapon sa mga Pilipino simula ng kolonisasyon ng Kastila. Maraming mga Pilipino na tumakas mula sa panggigipit ng mga Kastila ang binati at binigyan ng lubos na pagtatanggol ng mga batas ng Hapon. Tinangka ni Bonifacio na bumili ng sandata at mga munisyon mula sa Hapon, ngunit nabigo dahil sa kakulangan ng pondo at sa pagkakatuklas ng Katipunan. Si Jose Dizon ay bahagi ng komite na binuo ng Katipunan upang makakuha ng sandata mula sa Hapon sa pamamagitan ng sabwatan sa kapitan ng barkong Hapon. Tatlong buwan ang lumipas, natuklasan ang Katipunan at isa si Dizon sa mga daan-daang dinakip dahil sa rebelyon.
Les Savy Fav
Talambuhay
Ang orihinal na line-up ng grupo ng lahat ay nakilala habang nag-aaral sa Rhode Island School of Design sa Providence, Rhode Island. Ang ilan sa mga miyembro nito ay mga kamag-aral ng tagalikha ng Family Guy na si Seth MacFarlane. Ang mga live na palabas ay bantas ng mga kalokohan ng frontman Harrington, kabilang ang pakikipag-ugnay sa mga miyembro ng madla at mga pagbabago sa entablado ng wardrobe. Ang natitirang bahagi ng banda ay patuloy na naglalaro na parang wala sa ordinaryong nangyayari. Ang gitara player na si Gibb Slife ay umalis sa banda matapos ang kanilang pangalawang LP. Ang Drummer Mahoney ay pinalitan ni Harrison Haynes.
Katipunan
Pagkakatuklas
Habang abala ang Katipunan sa paghahanda sa himagsikan, may iilang mga ulat patungkol sa lihim na samahang ito ang nakarating sa pamunuan ng mga Kastila. Noong 5 Hulyo, 1896, inulat ni Manuel Sityar, isang Kastilang tinyente ng gwardya sibil na nakahimpil sa Pasig, kay Gobernador-Heneral Ramon Blanco y Erenas ang tungkol sa mahiwagang mga galaw ng iilang mga Pilipino na nag-iipon diumano ng mga sandata at tauhan sa hindi pa malamang layunin. Noong 13 Agosto 1896, sumulat si Padre Agustin Fernandez, isang kura ng Agustino sa San Pedro, Makati, kay Don Maneul Luengo, Gobernador Sibil ng Maynila, ang kanyang pagtuligsa sa mga pagpupulong laban sa Kastila na nagaganap sa kaniyang parokya.
Les Savy Fav
Talambuhay
Ang banda nagsimula ang isang binalak na hiatus sa kalagitnaan ng 2005, na kung saan humantong sa haka-haka na baka sila'y nagbukas, ngunit Harrington nakumpirma na Les Savy Fav ay magbabalik at sa katunayan ang kanilang ginawa, pag-play ng isang live na pagganap sa British All Tomorrow's Parties festival noong Mayo 2007. Sumali si Andrew Reuland sa banda noong 2006 bilang pangalawang manlalaro ng gitara. Ang band na naka-book sa oras ng studio noong Nobyembre ng taong iyon upang i-record ang kanilang ika-apat na buong album na, Let's Stay Friends, na pinakawalan noong 18 Setyembre 2007. Ginawa nila ang "Patty Lee" na live sa Late Night with Conan O'Brien noong 31 Enero 2008. Ang kanilang awit na "Hold Onto Your Genre" ay itinampok sa soundtrack sa MLB 2K7, pati na rin mga komersyal para sa laro. Bukod dito, ang kanilang awit na "Raging in the Plague Age" ay itinampok sa isang in-game radio station sa GTA IV.
Katipunan
Pagkakatuklas
Dahil sa kanyang takot sa Impyerno, nilapitan ni Teodoro si Padre Gil, isang Agustinong kura paroko ng kumbento ng Tondo. Bagaman nais niyang ibunyag ang lahat tungkol sa Katipunan, kinumpisal ni Teodoro kay Padre Gil tungkol sa isang batong litograpo na nakatago sa silid-imprentahan ng Diario de Manila na ginagamit ng samahan sa pag-imprenta ng mga resibo sa pag-imprenta. Sinabi din niya na maliban sa mga bato, mayroon ding mga dokumento ng pagsasapi (na ginagamitan ng dugo ng kasapi sa paglagda) na nakatago, kasama dito ang larawan ni Dr. Jose Rizal at ilang mga punyal na ginawa para sa mga trabahador ng pahayagan na kasapi din ng Katipunan.
Les Savy Fav
Talambuhay
Ang manlalaro ng Bass na si Syd Butler ay may-ari din ng Frenchkiss Records. Kilala rin si Seth Jabour para sa kanyang trabaho bilang isang ilustrador at taga-disenyo ng grapiko. Ang dating tambol na si Pat Mahoney ay nag-play din sa LCD Soundsystem.
Katipunan
Pagkakatuklas
Dahil sa kaniyang pag-alarma sa katotohanan ng isang lihim na samahan, pumunta si Padre Gil kasama ang mga lokal na otoridad na Kastila ang imprentahan ng Diario de Manila at nila itong hinalughog, at natagpuan nila ang mga ebidensya. Nakita din nila si Apolonio de la Cruz na may dalang punyal na ginagamit sa ritong panimula ng Katipunan at ilang mga listahan ng mga bagong kasapi. Matapos ang pagdakip, dagliang sumugod si Padre Gil kay Gobernador-Heneral Blanco upang tuligsain ang balak na himagsikan ng Katipunan. Agad na kumilos ang mga Kastila, at pinadakip ang iilang mga katao, kabilang na ang hindi mabilang na mga inosente na sapilitang pinapunta sa Fort Santiago.
Les Savy Fav
Talambuhay
Ang Derry/London based band Jetplane Landing ay may kasamang isang kanta sa kanilang 2007 album na Backlash Cop na pinamagatang "Why Do They Never Play Les Savy Fav On The Radio?"
Ang awit na "The Sweat Descends" ay lilitaw sa komersyal para sa pelikulang Cartoon Network, "Fire Breather".
Katipunan
Pagkakatuklas
Ang pagtaksil diumano ni Patiño ay naging karaniwang bersyon kung paano sumabog ang himagsikan noong 1986. Ngunit noong dekada 1920, pinatawag ng Pambansang Aklatan ng Pilipinas ang isang pangkat ng dating mga Katipunero upang kumpirmahin ang katotohanang ito. Tinanggi ni Jose Turiano Santiago, malapit na kaibigan ni Bonifacio at pinatalsik noong 1895, ang kuwentong ito. Giniit niya na si Bonifacio mismo ang nag-utos kay Patiño na ibunyag ang lipunan upang padaliin ang Himagsikang Pilipino at sa ganon ay hindi makatanggi ang mga kasapi.
Les Savy Fav
Talambuhay
Ang episode ng True Blood 'Let's Get Out of Here' ay pinangalanan para sa kanta ng banda, na itinampok sa yugto. <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ '' <span title="The time period mentioned near this tag is ambiguous. (May 2013)">kailan? '' Noong Disyembre 2011, ang banda ay co-curated ang All Tomorrow's Parties "Nightmare Before Christmas" na pagdiriwang sa Minehead, England sa tabi ng Battles at Caribbean. Ang awiting "The Equestrian" ay itinampok sa soundtrack para sa NHL 2K8. Ang ilan sa mga iyembro ng banda ay nasa bahay ng band para sa Late Night with Seth Meyers.
Katipunan
Pagkakatuklas
Ibang bersyon naman ng mga kaganapan ang binigay ng historyador na si Teodoro Agoncillo. Ayon sa kaniya, binunyag ni Patiño ang tungkol sa lihim na samahan sa kaniayng kapatid na si Honoria, matapos ang alitan kay Apolonio de la Cruz, na isa pang kasapi ng lipunan na kasama niyang nagtatrabaho sa Diario de Manila na siyang pinapatakbo ng mga Kastila. Nagulat si Honoria, na nakatira sa kumbento, tungkol sa balitang nito at binunyag kay Sor Teresa, na madre portrera ng ampunan, na siyang nagmungkahi kay Patiño na ibunyag ag lahat kay Padre Mariano Gil. Noong 19 Agosto, binunyag ni Patiño kay Padre Mariano ang kaniyang mga nalalaman ukol sa lihim na lipunan. Pinuntahan at hinalughog ni Padre Mariano at ang may-ari ng Diario de Manila ang imprentahan, at natagpuan nila ang mga batong litograpo na ginamit sa pag-imprenta ng mga resibo ng Katipunan. Matapos ang pagkakatuklas na ito, sapilitang pinabukas ang laker ni Policarpio Turla, na may-ari ng lagda na natagpuan sa mga resibo, at nakita nila ang punyal, mga alituntunin ng samahan, at iba pang mga dokumento. Binigay nila ito sa mga pulis, at dahil dito humigit kumulang 500 katao ang pinadakip at kinasuhan ng ilegal na pagsapi at pagtataksil.
Les Savy Fav
Talambuhay
Noong 2020, ang banda ay nai-book upang maglaro sa ika-dalawampu't anibersaryo ng Primavera Sound.
Estilo ng musika
Sa una ang kanilang musika ay nagtampok ng isang nakasasakit na tunog na angkop sa genre ng noise rock at nakapagpapaalaala sa musika ng Fugazi at Jawbox. Nang maglaon sa kanilang musika ay naging mas idiosyncratic na paglilipat sa isang mas mahinahong tunog ng radyo na malapit sa na ng mga befriend na banda na Bloc Party at Enon. Sinulat ni Kele Okereke ng Bloc Party ang impluwensya ng Les Savy Fav sa kanyang banda para sa isang artikulo sa The Observer noong 2005 at ang mga miyembro ng Enon ay nag-ambag sa ilang mga track ng Les Savy Fav.
Katipunan
Pagkakatuklas
Sa isa pang bersyon, ang pag-iral ng Katipunan ay natuklasan ng mga namamahala sa pamamagitan ni Teodoro Patiño, na siyang nagbunyag nito sa isang Kastila na nagngangalang La Font, pangkalahatang tagapamahala ng imprentahan ng Diario de Manila. Nasangkot si Patiño sa isang alitan ukol sa sahod kasama angisa pang katrabaho at Katipunero din na si Apolonio de la Cruz, at binunyag niya ang Katipunan bilang ganti. Pinapunta ni La Font ang isang Kastilang tinyente ng kapulisan sa imprentahan at sa pupitre ni Apolonio, kung saan nila "natagpuan ang mga kagamitan ng Katipunan tulad ng pantatak, maliit na aklat, ledger, panunumpa ng mga kasapi na nilagdaan ng dugo, at ang talaan ng mga kasapi ng sangay ng Maghiganti ng Katipunan."
Unang Republika ng Pilipinas
Mula noong 24 Agosto 1896, naging bukas na pamahalaang rebolusyonaryo ang Katipunan, at idineklara nila ito bilang isang lehitimong pamahalaan. Bagaman wala pang matibay na istraktura, sariling mga batas at sentralisadong pamamahala ang samahan, natagpuan nila itong gumagana kung kailan pa lamang nagsimula ang himagsikan.
Himagsikan
Noong nalaman ng pamunuan ng Katipunan ang mga pagdakip, pinatawag ni Bonifacio ang lahat ng mga probinsyang sanggunian upang pagpasiyahan ang armadong himagsikan. Ang pagpupulong ay ginanap sa bahay ni Apolonio Samson sa isang baryo na tinatawag na Kangkong sa Balintawak. Humigit-kumulang 1,000 mga Katipunero ang dumalo sa pagpupulong ngunit bigo silang pagpasyahan ang suliranin.
Nagpulong muli sila sa isa pang baryo sa Balintawak kinabukasan. Sa ngayon ay nagdedebate pa rin ang mga historyador kung naganap ba ang pagpupulong na ito sa bakuran ni Melchora Aquino o sa bahay ng kaniyang anak na si Juan Ramos. Naganap ang pagpupulong noong Agosto 23 o 23. Sinasabi na sa pangalawang pagpupulong na ito napagpasyahan ng mga dumalong Katipunero ang armadong himagsikan at pinunit nila ang kanilang mga sedula bilang tanda ng kanilang kapasiyahan sa himagsikan. Nagkasundo din ang mga Katipunero na lusubin ang Maynila sa Agosto 29.
Ngunit nalaman din ng mga Kastilang guwardya sibil ang pagpupulong at naganap ang unang bakbakan sa Labanan sa Pasong Tamo. Noong una ay nakakalamang ang Katipunan, ngunit kinalaunan ay nagapi sila ng mga Kastila. Umatras si Bonifacio at kaniyang mga tauhan patungong Marikina sa pamamagitan ng pagdaan sa Balara na ngayon ay bahagi ng Lungsod Quezon. Pagkatapos ay tumungo sila sa San Mateo (bahagi ng Rizal sa kasalukuyan) at kinubkob ang bayan. Ngunit matapos ng tatlong araw ay nabawi ng mga Kastila ang bayan. Matapos makapagtipon muli, napagpasyahan ng Katipunan na huwag direktang lusubin ang Maynila ngunit napagkasunduan nila na kubkubin ang armeriya at garison sa San Juan.
Noong Agosto 30, nilusob ng Katipunan ang 100 sundalong Kastila na nagtatanggol sa armeriya sa Labanan ng San Juan del Monte o Labanan sa Pinaglabanan. Humigit-kumulang 153 mga Katipunero ang nasawi sa labanan, ngunit kailangang umatras ang Katipunan noong parating ang mga karagdagang mga kawal na Kastila. Humigit sa 200 ang nabihag. Samantala, nagsimulang mag-alsa ang mga Katipunero sa iba pang mga bayan sa Maynila, tulad ng sa Kalookan, San Pedro de Tunasan (ngayo'y Makti), Pateros at Taguig. Kinahapunan, dineklara ni Gobernador Heneral Camilo de Polavieja ang batas militar sa Maynila at sa mga probinsya ng Cavite, Laguna, Batangas, Bulacan, Pampanga, Tarlac at Nueva Ecija. Ganap nang nagsimula ang himagsikang Pilipino.
Sa Bulacan, inatake ang Kilusang Rebolusyonaryo ng Bulacan ng hukbong artileriya na sa panahong iyon ay pinakamalaking naitipon, sa kabiserang bayan ng Bulacan. Tumungo din ito sa Labanan ng San Rafael, kung saan pinaligiran at nilusob ni Heneral Anacleto Enriquez at kaniyang mga kawal ang Simbahan ng San Rafael.
Labanan sa Kakarong de Sili
Sa kasagsagan ng Himagsikang Pilipino, naging mahalaga ang papel na ginampanan ng bayan ng Pandi sa pakikipaglaban sa kalayaan ng Pilipinas. Kilala ang Pandi dahil sa Dambana ng Real de Kakarong de Sili, kung saan naganap ang pinakamadugong himagsikan sa Bulacan, kung saan mahigit 3,000 mga Katipunero ang nasawi. Dito din sumilang ang Republika ng Real de Kakarong de Sili noong 1896, isa sa unang mga rebolusyonaryong republikang Pilipino na naitatag. Sa Kakarong de Sili tinipon ang mahigit 6,000 mga Katipunero mula sa mga kalapit bayan ng Bulacan ni Brigadyer Heneral Eusebio Roque, na kilala bilang Maestrong Serbio o Dimabungo, at binuo ang Republika ng Kakarong ilang araw matapos ang Sigaw sa Pugadlawin.
Republika ng Kakarong
Ayon sa mga umiiral na tala kasama ang talambuhay ni Heneral Gregorio del Pilar na pinamagatang Life and Death of a Boy General (Buhay at Kamatayan ng isang Batang Heneral) ni Teodoro Kalaw, dating tagapamahala ng Pambansang Aklatan ng Pilipinas, isang moog ang tinayo sa 'Kakarong de Sili' tulad ng isang maliit na lungsod. Mayroon itong kalsada, sariling hukbong kapulisan, isang musikong banda, pagawaan ng palkone, bolo at pagawaan ng mga riple. Ang Republika ng Kakatong ay mayroong kumpletong hanay ng opisyal kung saan si Canuto Villanueva ang Kataas-taasang Pinuno at si Eusebio Roque o 'Maestrong Sebio' ang Brigadyer Heneral ng Hukbo. Nilusob at tuluyang nawasak ang moog noong 1 Enero 1897 ng malawak na hukbong Kastila na pinamumunuan ni Komandante Olaguer-Feliu. Si Heneral Gregorio del Pilar ay isa pa lamang tinyente noong mga panahong iyon at ang 'Labanan sa Kakarong de Sili' ang nagsilbi sa kaniya bilang "binyag sa apoy". Dito siya unang nasugatan at tumakas patungo sa kalapit na barangay na 'Manatal'.
Itinayo ng Lohiya blg. 168 ng Kakarong ng 'Legionarios del Trabajo' ang Dambana ng Inang Filipina noong 1924 sa baryo ng Kakarong ng Pandi, Bulacan, bilang paggunita sa 1,200 mga Katipunerong nasawi sa labaann. Ang aktwal na pook ng 'Labanan ng Kakarong de Sili' ay bahagi na ngayon ng barangay 'Real de Kakarong'. Binisita ng isa sa mga pinakadakilang heneral sa kasaysayan ng Pilipinas, si Heneral Emilio Aguinaldo, na siyang naging unang Pangulo ng Pilipinas, ang sagradong pook noong dekada singkuwenta.
Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Perugia
Ang sumusunod ay isang talaan ng 59 na munisipalidad (mga komuna) ng Lalawigan ng Perugia, rehiyon ng Umbria, Italya.
Katipunan
Tugon ng mga Kastila
Bago pa man natukasan ang Katipunan, naghain ng aplikasyon si Rizal para maging manggagamot ng Hukbong Kastila sa Cuba upang maipakita sa mga Kastila ang kaniyang katapatan sa Espanya. Tinanggap ang kaniyang aplikasyon at dumating siya sa Maynila upang sumakay sa isang barko patungong Espanya noong Agosto 1896, ilang araw bago natuklasan ang lihim na samahan. Ngunit noong patungo na si Rizal sa Espanya, natuklasan ang Katipunan, at pinadala ang telegrama sa barko noong ito ay sa Port Said, at pinabalik siya sa Pilipinas upang humarap sa kaso sa pagiging utak ng himagsikan. Kinalaunan ay binitay siya sa pamamagitan ng pagbaril noong 30 Disyembre 1896 sa Bagumbayan, kasalukuyang Luneta.
Wikitravel
Ang Wikitravel ay isang websayt na may "malaya, buo, laging bago, at maaasahang gabay sa paglalakbay sa buong mundo." Gawa ito sa MediaWiki, ang kaparehong software na pang-wiki na ginagamit ng Wikipedia.
Katipunan
Tugon ng mga Kastila
Noong nililitis si Rizal sa isang militareng korte dahil sa pagtataksil, ang mga bilanggo na hinuli sa Labanan sa Pinaglabanan, sina Sancho Valenzuela, Ramon Peralta, Modesto Sarmiento, at Eugenio Silvestre, ay binaril noong 6 Setyembre 1896 sa Bagumbayan.
Anim na araw ang lumipas, binaril ang Labintatlong mga Martir ng Cavite sa Fort San Felipe sa Cavite.
Sinakdal din ng pamahalaang Kastila ang mga nahuli sa pagsalakay sa imprentahan ng Diario de Manila, kung saan nila natagpuan ang mga ebidensya na sumasangkot hindi lang ang mga ordinaryong mamamayan, kundi maging ang mga mayayamang mga Pilipinong pinuno ng samahan.
Tesalonica
Ang Tesalonica o Salonica, kilala rin bilang Thessaloniki (Griyego: Θεσσαλονίκη), ang ikalawang pinakamalaking lungsod sa Gresya at ang pangunahin, pinakamalaki, at punong lungsod ng rehiyong Griyego ng Masedonya. Matatagpuan ang lungsod sa 40.65°N, -22.9°W. Kolokyal din itong tinatawag na Saloník i  (Gryego: Σαλονίκη).
Katipunan
Pagpapaksyon at Paglipat ng Pamunuan
Sa kasagsagan ng himagsikan laban sa Espanya, nagkaroon ng dalawang paksyon ang Katipunan, ang Magdiwang na pinamumunuan ni Hen. Mariano Alvarez at ang Magdalo na pinamumunuan ni Hen. Baldomero Aguinaldo, pinsan ni Hen. Emilio Aguinaldo. Nakabase sila pareho sa Cavite.
Sa isang pagpupulong na ginanap sa Tejeros, Cavite, nagtipon ang mga rebolusyonaryo upang bumuo ng rebolusyonaryong pamahalaan. Doon natalo sa pagkapangulo ng rebolusyonaryong pamahalaan si Bonifacio kay Emilio Aguinaldo at sa halip ay nahalal siya bilang Kalihim ng Interyor. Ngunit tinutulan ito ng mga kasapi ng paksyong Magdalo dahil umano'y hindi siya nakapag-aral kaya hindi nababagay sa kaniya ang posisyong ito. Nagalit si Bonifacio, at sa pamamagitan ng kaniyang pagiging Supremo ng Katiunan, ipinawalang bisa niya ang naging resulta ng pagpupulong. Sa kabila nito, kinabukasan din ay nanumpa si Aguinaldo bilang Pangulo sa Santa Cruz de Malabon (kasalukuyang Tanza) sa Cavite, kasama ang iba pang mga opisyales, maliban kay Bonifacio. Ipinadakip si Andres Bonifacio at maging ang kaniyang kapatid na si Procopio sa utos ni Aguinaldo at pinatay noong 10 Mayo 1897 sa Bundok Buntis sa Maragondon, Cavite. Inilibing sila sa libingan ng walang tanda. Dito nagtapos ang orihinal na Katipunan. Sa kabila nito ay hinalili ng paksyong Magdiwang ang pamumuno ng Katipunan, at ayon sa mga historyador, ang Magidwang ang naging karugtong ng Katipunan na siya nitong hinalilihan.
Ang unang Republika ng Pilipinas
Ang isa sa mga nagawa ng Katipunan-Magdiwang ay ang pagtatatag ng unang Republika ng Pilipinas. Mas kilala bilang Republika ng Malolos, ito ay isang rebolusyonaryong pamahalaan. Pormal itong itinatag sa pamamagitan ng proklamasyon ng Konstitusyon ng Malolos noong 23 Enero 1899 sa Malolos, Bulacan at nanatili hanggang sa pagkaadakip at pagsuko ni Emilio Aguinaldo sa mga puwersang Amerikano noong 23 Marso 1901 sa Palanan, Isabela, na siyang nagbuwag sa Unang Republika.
Mga banyagang kasapi ng Katipunan
Marami ang namangha sa Kartilya ng Katipunan, kabilang dito ang mga banyaga na hindi katutubong mga Pilipino ngunit sumapi sa Katipunan upang suportahan ang pambansang kalayaan. Kabilang sa mga banyagang Katipunero ay sina Heneral Juan Cailles, isang mestisong Indyano at Pranses, Heneral Jose Ignacio Paua na isang Tsino, at si David Fogen na tenyenteng Aprikano-Amerikano na siyang kumalas sa mga Amerikano upang sumali sa mga Pilipino dahil sa kaniyang pagkamuhi sa rasismo at imperyalismo.
Pagbuwag
Dahil sa pagsakop ng Estados Unidos sa Pilipinas matapos ang Digmaang Pilipino-Amerikano, nilipol ng mga Amerikano ang mga natitirang bakas ng Katipunan.
Talasanggunian
Kaurian:Kasaysayan ng Pilipinas
Ekonomika
Ang ekonomika o ekonomiks (Ingles: economics) bilang isang agham panlipunan, ay ang pag-aaral sa paglikha, pamamahagi, at pagkonsumo ng kalakal.
Ang salitang "ekonomika" ay nagmula sa Sinaunang Griyegong οἰκονομία (oikonomia, "pangangasiwa ng isang sambahayan, administrasyon") mula sa οἶκος (oikos, "bahay") + νόμος (nomos, "kustombre" o "batas") at kaya ay "mga batas ng sam (bahay)an". Ang larangang ito ay mahahati sa iba't ibang paraan. Ang pokus ng paksang ito ay kung paanong ang mga ahenteng ekonomiko ay umaasal o nakikipag-ugnayan at kung paanong ang mga ekonomiya ay gumagana. Sa pag-ayon dito, ang isang pangunahing pagtatangi sa mga aklatan ay sa pagitan ng mikroekonomika at makroekonomika. Ang mikroekonomika ay sumusuri sa pag-aasal ng mga pangunahing elemento sa ekonomiya kabilang ang mga indibidwal na ahente (gaya ng mga sambahayan at negosyo o bilang mga mamimili o tagatinda) at mga pamilihan (markets) at mga interaksiyon nito. Ang makroekonomika ay sumusuri sa kabuuang ekeonomiya at sa mga isyu na umaapekto rito kabilang ang kawalang trabaho, inplasyon, paglagong ekonomiko, at patakarang piskal at pananalapi. Nagsisimula ang ekonomiya sa premisa (premise) o proposisyon na kakaunti ang kayamanan at kinakailangang mamili sa pagitan ng mga napapaligsahang alternatibo. Sa ibang salita, binibigyan ng pansin ng ekonomika ang mga tradeoff. Sa kakulangan, kung pipili sa isang alternatibo, nangangahulugang sinusuko ang isang pang alternatibo—ang halaga ng pagkakataon (opportunity cost). Nililikha ng halaga ng pagkakataon ang isang tahasang ugnayan ng halaga sa pagitan ng nagpapaligsahang alternatibo. Sa karagdagan, sa parehong nakasalig sa merkado (market oriented) at nakaplanong ekonomika, kadalasang di na tahasang ipinapaliwanag ang dami ng kakulangan sa pamamagitan ng kaugnay na halaga.
Ang iba pang mga malawak na distinksiyon sa ekonomika ay kinabibilangan ng sa pagitan ng positibong ekonomika at normatibong ekonomika, sa pagitan ng teoriyang ekonomika at nilalapat na ekonomika, sa pagitan ng teoriyang makatwirang pagpili at ekonomikang pag-aasal, at sa pagitan ng nananaig na ekonomika (mas ortodokso at nakikitungo sa "rasyonalidad-indibidwalismo-ekwilibrium nexus") at ekonomikang heterodokso (mas radikal at nakikitungo sa "mga institusyon-kasaysaysan-panlipunan na istrakturang nexus").
Ang analis na ekonomiko ay maaaring ilapat sa buong lipunan gaya ng sa negosyong ekonomika, pinansiyang ekonomika, kalusugang ekonomika at pamahalaan gayundin din sa krimen, edukasyon, pamilya, batas, politika, relihiyon, mga institusyong panlipunan, digmaan, at agham. Sa pagliko ng ika-21 siglo, ang lumalawig na sakop ng ekonomika sa mga agham panlipunan ay inilarawan bilang imperialismong ekonomiko.
Mga pamilihan
thumb|250px|Isang [[pamilihan]] thumb|250px|[[New York Stock Exchange. Ang pamilihan ng stock (stock market) ang pamilihan kung saan ang mga stock ng mga kompanya ay iniisyu at kinakalakal sa pamamagitan ng mga stock exchange.]] Ang mikroekonomika (microeconomics) ang pag-aaral ng ekonomika na sumusuri ng mga indibidwal na manlalaro sa isang pamilihan (market) at ang istraktura ng mga pamilihang ito. Ito ay umuukol bilang hindi mapaliliit na saligang kapayakan nito ang mga pribado, publiko at mga domestikong manlalaro. Ang mikroekonomika ay nag-aaral kung paanong nag-uugnayan ang mga manlalarong ito sa pamamagitan ng mga indibidwal na pamilihan (kung ipagpapalagay na may kakulangan ng mga makakalakal na unit at regulasyon ng pamahalaan). Ang isang pamilihan ay maaaring umukol sa isang produkto(gaya ng mga mansanas, aluminum, at mga mobile phone) o sa mga serbisyo ng isang paktor ng produksiyon(paglalagay ng larko, paglilimbag ng aklat, o pagpapake ng pagkain). Ang teoriya ng mikroekonomika ay nagsasaalang alang ng mga agregato (kabuuan) ng kantidad na hinihingi ng mga mamimili at kantidad na sinusuplay ng mga nagtitinda na nag-aaral ng bawat posibleng presyo kada unit. Pinag-aaralan din nito ang komplikadong interaksiyon sa pagitan ng mga manlalaro ng pamilihan sa pamamagitan ng parehong pagbili at pagbebenta. Ang teoriyang ito ay nagsasaad na ang mga pamilihan ay maaaring umabot sa isang ekwilibrium sa pagitan ng hininging kantidad at sinuplay na kantidad sa paglipas ng panahon. Please stream Love Goes On in Youtube in November 21. Is a new Comeback Album of BTS
Sinusuri rin ng mikroekonomika ang iba't ibang mga istraktura ng pamilihan. Ang perpektong kompetisyon ay naglalarawan sa isang istraktura ng pamilihan sa paraang walang mga kalahok ang sapat na malaki upang magkaroon ng kapangyarihan sa pamilihan upang magtakda ng presyo sa parehong produkto. Masasabi ring ang isang perpektong kompetetibong pamilihan ay umiiral kapag ang bawat kalahok ay isang tagakuha ng presyo at walang kalahok ang umiimpluwensiya sa presyo ng produktong binibili o tinitinda nito. Ang hindi perpektong kompetisyon ay tumutukoy sa mga istraktura ng pamilihan kung saan ang mga kondisyon ng perpektong kompetisyon ay hindi umiiral. Ang mga anyo ng hindi perpektong kompetisyon ay kinabibilangan ng: monopoloyo kung saan mayroon lamang isang tagatinda ng isang kalakal, duopolyo kung saan mayroon lamang dalawang tagatinda ng isang kalakal, oligopolyo kung saan may ilan lamang mga tagatinda ng isang kalakal, monopolistikong kompetisyon kung saan mayroong maraming mga tagatindang lumilikha ng mataas na diperensiyadong kalakal at monopsonya kung saan mayroon lamang isang tagabili ng isang kalakal at oligopsonya kung saan may kakaunting mga tagabili ng isang kalakal. Hindi tulad ng perpektong kompetisyon, ang hindi perpektong kompetisyon ay palaging nangangahulugang ang kapangyarihan sa pamilihan (market power) ay hindi pantay na ipinamahagi. Ang mga negosyong nasa ilalim ng hindi perpektong kompetisyon ay may potensiyal na maging mga tagagawa ng presyo na nangangahulugang sa paghawak ng isang mataas na hindi bahagi ng kapangyarihan sa pamilihan, maaari nitong impluwensiyahan ang mga presyo ng kanilang mga produkto. Ang mikroekonomika ay nag-aaral ng mga indibidwal na pamilihan sa pamamagitan ng pagpapasimple ng sistemang ekonomiko sa pagpapalagay na ang gawain sa pamilihan na sinusuri ay hindi umaapekto sa iba pang mga pamilihan. Ang paraan na ito ng analisis ay kilala bilang analisis na parsiyal-ekwilibrium (suplay at pangangailangan). Ang teoriyang pangkalahatang ekwilibrium ay nag-aaral ng iba't ibang mga pamilihan at mga pag-aasal nito. Ito ay nagtitipon (ang suma ng lahat ng mga gawain) sa buong lahat na mga pamilihan. Ang paraang ito ay nag-aaral ng parehong mga pagbabago sa pamilihan at mga interaksiyon nito na tumutungo sa ekwilibrium.
Produksiyon, gastos, kaigihan
Sa mikroekonomika, ang produksiyon ang konbersiyon ng mga input tungo sa mga output. Ito ay isang prosesong ekonomiko na gumagamit ng mga input upang lumikha ng isang komoditad para sa pagpapalit o direktang gamit. Ang produksiyon ay isang daloy at kaya ay isang rate ng output kada yugto ng panahon. Ang mga distinksiyon ay kinabibilangan ng gayong mga alternatibong produksiyon gaya ng sa pagkonsumo (pagkain, gupit, etc) vs. pamumuhunang kalakal (bagong mga traktor, gusali, kalye, etc), pampublikong kalakal (pambansang pagtatanggol, mga bakuna etc.) o mga pribadong kalakal (bagong kompyuter, saging etc) at modelong mga baril laban sa mantikilya.
Ang gastos ng pagkakataon ay tumutukoy sa gastos ekonomiko ng produksiyon: ang halaga ng susunod na pinakamahusay na pagkakataon ay nawala. Ang mga pagpipilian ay dapat gawin sa pagitan ng kanais nais ngunit mutwal na eksklusibong mga aksiyon. Ito ay inilarawan bilang paghahayag ng "basikong ugnayan sa pagitan ng kakulangan at pagpipilian". Ang gastos ng pagkakataon ng isang gawain ay isang elemento sa pagsisiguro na ang mga kulang na mapagkukunan ay ginagamit ng maigi upang ang gastos ay matitimbang laban sa halaga ng gawaing ito sa pagpapasya sa dami o kaunti nito. Ang mga gastos ng pagkakataon ay hindi nakarestrikto sa mga gastos na pang-salapi o pinansiyal ngunit maaaring sukatain ng real na halaga ng nawalang output, libangan, o anumang nagbibigay ng alternatibong kapakinabangan (utilidad).
Ang mga input na ginagamit sa prosesong produksiyon ay kinaibilangan ng gayong pangunahing mga paktor ng produksiyon bilang mga serbisyong trabaho, kapital (matibay na nilikhang mga kalakal na ginagamit sa produksiyon gaya ng isang umiiral na pabrika) at lupain (kabilang ang mga likas na mapagkukunan). Ang ibang mga input ay maaaring kabilangan ng mga pagitang kalakal na ginagamit sa produksiyon ng huling mga kalakal gaya ng bakal sa isang bagong kotse. Ang kaigihang ekonomiko ay naglalarawan kung gaano kahusay ang isang sistema ay lumilikha ng isang ninais na output sa isang ibinigay na hanay ng mga input at makukuhang teknolohiya. Ang kaigihan ay mapapabuti kung ang mas maraming output ay malilikha nang walang pagbabago sa mga input o sa ibang salita ay ang halaga ng "itinapon" ay napaliit. Ang isang malawak na tinatanggap na pangkalahatang pamantayan ang kaigihang Pareto na naabot kapag wala nang karagdagang pagbabago ang gagawa sa isa na mas mabuti nang hindi gagawa sa isa pa na mas masahol.
Ang karamihan ng nilalapat na ekonomika sa patakarang pampubliko ay nauukol sa pagtukoy kung paanong ang kaigihan ng isang ekonomiya ay mapapabuti. Ang pagkilala ng realidad ng kakulangan at pagkatapos ay pagtukoy kung paanong pangasiwaan ang lipunan para sa pinaka maiging paggamit ng mga mapagkukunan ay inilarawan bilang "esensiya ng ekonomika" kung saan ang paksang to ay "gumagawa ng walang katulad nitong kontribusyon".
Mga negosyo
Ang mga tao ay kalimitang hindi nakikipagkalakalan ng direkta sa mga pamilihan. Bagkus, sa panig ng suplay, maaaring ang mga ito ay magtrabaho at magprodyus sa pamamagitan ng mga negosyo. Ang pinakahalatang mga uri ng mga negosyo ang mga korporasyon, sosyohan, at mga tiwala (trusts). Ayon kay Ronald Coase, ang tao ay nagsisimulang mag-organisa ng kanilang produksiyon sa mga negosyo kapag ang halaga ng pagnenegosyo ay naging mas mababa kesa sa paggawa nito sa pamilihan. Ang mga negosyoay nagsasama ng trabaho (labor) at kapital at maaaring magtamo ng mas malaking mga ekonomiya ng iskala (kapag ang aberaheng presyo kada unit ay bumababa habang maraming mga unit ay pinoprodyus) kesa sa indibidwal na pamilihang pangangalakal.
Sa perpektong kompetetibong mga pamilihan na pinag-aralan sa teoriya ng suplay at pangangailangan, mayroong maraming mga prodyuser na wala sa mga ito ang malaking nakakaimpluwensiya sa presyo. Ang industriyal na organisasyon ay lumalahat mula sa espesyal na kaso upang pag-aral ang stratehikong pag-aasal ng mga firm na mayroon malaking kontrol sa presyo. Ito ay nagsaalang-alang ng istraktura ng gayong mga pamilihan at ang mga interaksiyon nito. Ang karaniwang mga istraktura ng pamilihang pinag-aralan bukod sa perpektong kompetisyon ay kinabibilangan ng monopolistikong kompetisyon, mga iba't ibang anyo ng oligopolyo at monopolyo.
Ang manedyerial na ekonomika ay naglalapat ng mikroekonomikong analisis sa spesipikong mga pagpapasya sa mga negosyo o ibang mga pinangangasiwaang unit. Ito ay mabigat na humahango mula sa kwantitatibong mga paraan gaya ng pagsasalik ng mga operasyon at pagpoprograma at mga paraang estadistikal gaya ng regresyong analisis sa kawalan ng katiyakan at perpektong kaalaman. Ang nagpapaisang tema ang pagtatangka upang i-optimisa ang mga pagpapasyang negosyo, kabilang ang minimisasyon ng unit-gastos at maksimisasyon ng tubo sa ibinigay na mga layunin ng negosyo at mga pagtatakda (constrainsts) na itinakda ng teknolohiya at mga kondisyon ng pamilihan.
Kawalang katiyakan at teoriya ng laro
Ang kawalang katiyakan sa ekonomika ang hindi alam na pagkakataon ng pakinabang o pagkalugi kahit pa ito ay mabibilang na panganib o hindi. Kung wala nito, ang pag-aasal ng sambahayan ay hindi maaapektuhan ng kawalang katiyakan sa pagkakaroon ng trabaho at mga pagkakataon ng kita, pananalapi at mga kapital na pamilihan ay liliit sa pagpapalit ng isang instrumento sa bawat yugto ng pamilihan at walang magiging industriyang pangkomunikasyon. Sa ibinigay na iba't ibang mga anyo nito, may iba't ibang mga paraan upang ikatawan ang kawalang katiyakan at imodelo ang mga tugon ng mga ahenteng ekonomiko dito. Sa ibinigay na mga iba't ibang anyo nito, mayroon iba't ibang mga paraan ng pagkakatawan ng kawalang katiyakan at pagmomodelo ng mga tugon dito ng mga ahenteng ekonomiko. Ang teoriya ng laro ang sangay ng nilalapat na matematika na nagsasaalang-alang ng mga stratehikong interaksiyon sa pagitan ng mga ahente na isang uri ng kawalang katiyakan. Ito ay nagbibigay ng pundasyong matematikal ng industriyal na organisasyon upang imodelo ang iba't ibang uri ng pag-aasal ng mga kompnaya, halimbawa sa isang oligopolistikong industriya (mga ilang tagatinda) ngunit pantay ring mailalapat sa negosiasyon ng sahod, baratilyo, disenyo ng kontrata, at anumang sitwasyon kung saan ang mga indibidwal na ahente ay sapat na kaunti upang magkaroon ng madadamang mga epekto sa bawat isa. Bilang paraan na mabigat na gumagamit ng ekonomikang pag-aasal, ito ay nagpo-postula na ang mga ahente ay pumipili ng mga stratehiya upang palakihin ang kanilang kabayaran (pay-offs) kung ibinigay ang mga stratehiya ng ibang mga ahente na kahit papaano ay sa isang bahagi mayroon magkakatunggaling mga interes. Dito, ito ay naglalahat ng mga pakikitungong maksimisasyon na binubuo upang siyasatin ang mga aktor ng pamilihan gaya ng modelong suplay at pangangailangang at pumapayag sa hindi kompletong impormasyon ng mga aktor. Ang larangang ito ay nagmumula sa 1944 na Klasikong Teoriya ng mga laro ni John von Neumann at Oskar Morgenstern. Ito ay may malaking mga aplikasyon na tila sa labas ng ekonomika sa mga iba't ibang paksa gaya ng pormulasyon ng mga stratehiyang nukleyar, etika, agham politika at ebolusyonaryong biolohiya.
Ang pag-ayaw sa panganib (risk aversion) ay maaaring pumukaw ng gawain na sa maiging gumaganang mga pamilihan ay nagpapakinis ng panganib at nagbabatid ng impormasyon tungkol sa panganib gaya ng mga pamilihan para sa kasiguruhan, mga kontrata ng hinaharap ng komoditad, at mga instrumentong pananalapi. Ito ay nagsisiyasat rin ng pagpepresyo ng mga instrumentong pananalapi, mga pinansiyal na istraktura ng mga kompanya, kaigihan at karupukan ng mga pamilihang pananalapi, mga krisis pinansiya at kaugnay na patakaran ng pamahalaan o regulasyon.
Pagkabigo ng pamilihan
Ang terminong "pagkabigo ng pamilihan" ay sumasakop sa ilang mga problema na nagpapahina ng pamantayang mga pagpapalagay ekonomiko. Bagaman inuuri ng mga ekonomista ang mga pagkabigo ng pamilihan ng magkakaiba, ang mga sumusunod na mga kategorya ay lumilitaw sa mga pangunahing aklat.
Ang mga asimetria ng impormasyon at mga pamilihang hindi kompleto ay maaaring magresulta sa ekonomikang kawalang kaigihan ngunit isa ring posibilidad ng pagpapabuti ng kaigihan sa pamamagitan ng pamilihan, legal at mga regulatoryong remedya.
Ang natural na monopolyo o ang pagsasanib ng mga konsepto ng praktikal at teknikal na monopolyo ay isang sukdulang kaso ng pagkabigo ng kompetisyon bilang isang pagpipigil sa mga prodyuser. Ang problema ay inilalarawan bilang isa kung saan na ang marami ng isang produkto ay ginawa, mas mababa ang unit na gastos. Ang ibig sabihin nito ay may ekonomikong saysay lamang na magkaroon ng isang prodyuser.
Ang mga publikong kalakalal ang kalakal na kulang sa suplay sa isang tipikal na pamilihan. Ang mga naglalarawang katangian ay ang mga tao ay maaaring kumonsumo ng mga publikong kalakal na hindi nagbabayad para sa mga ito at ang mas higit sa isang tao ay maaaring kumonsumo ng kalakal sa parehong panahon.
Ang mga eksternalidad ay nangyayari kung saan mayroon malaking panlipunang gastos o pakinabang mula sa produksiyon o konsumpsiyon na hindi nakikita sa mga presyo ng pamilihan. Halimbawa, ang polusyon ng hangin ay maaaring lumikha ng negatibong eksternalidad at ang edukasyon ay maaaring lumikha ng positibong eksternalidad (kaunting krimen etc). Ang mga pamahalaan ay kadalasan nagtatakda ng buwis at kundi ay naghihigpit ng pagtitinda ng mga kalakal na may mga negatibong eksternalidad sa pagsisikap na itama ang mga pagbaluktot ng presyo na sanhi ng mga eksternalidad na ito. Ang elementaryong teoriya ng pangangailangan-at-suplay ay humuhula ng ekwilibrium ngunit hindi ang bilis ng pagsasayos para sa mga pagbabago ng ekwilibrium sabhi ng paglipat sa pangangailangan o suplay.
Sa maraming mga area, ang ilang anyo ng pagiging madikit ng presyo ay pinostula upang isaalang alang ang mga kantidad kesa sa mga presyo na umayos sa maikling panahon sa mga pagbabago sa panig ng pangangailangan o sa panig ng suplay. Ito ay kinabibilangan ng pamantayang analisis ng siklo ng negosyo sa makroekonomika. Ang analisis ay kadalasang umiikot sa mga dahilan ng gayong pagdikit ng presyo at ang mga implikasyon nito sa pag-aabot ng ini-hipotesis na pangmatagalang takbong ekwilibrium. Ang mga halimbawa ng gayong pagiging madikit ng mga presyo sa mga partikular na pamilihan ay kinabibilangan ng rate ng sahod sa mga pamilihan ng trabaho at ipinaskil na mga presyo sa mga pamilihang lumihis sa perpektong kompetisyon.
Ang makronekonomikang instabilidad (hindi matatag) ay isang pangunahing pinagmumulan ng kabiguan ng pamilihan na ang pangkalahatang kawalan ng konpidensiya sa negosyo o panlabas na sindak (shock) ay maaaring magpahinto ng produksiyon at distribusyon na nagpapahina ng mga ordinaryong pamilihan na kundi nito ay ligtas.
San Manuel, Tarlac
Ang Bayan ng San Manuel ay isang ika-5 klaseng bayan sa lalawigan ng Tarlac, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Ekonomika
Pagkabigo ng pamilihan
Ang mga ilang espesyalisadong larangan ng ekonomika ay umuukol sa kabiguan ng pamilihan ng higit sa iba. Ang ekonomika ng publikong sektor ay isang halimbawa dahil kapag ang mga pamilihan ay nabigo, ang ilang uri ng mga regulatoryo o programa ng pamahalaan ang lunas. Ang karamihan sa pangkapaligirang ekonomika ay umuukol sa mga eksternalidad o "mga masama sa publiko".
Piging
Sa pangkahalatang kahulugan, ang piging ay isang salu-salo o isang handaan sa mga okasyon. Sa wikang Pranses, tinatawag na banquet ang isang malaking handaan o piging. Ang banquet ay kadalasang may layunin tulad ng isang pagtitipong kawanggawa, isang seremonya, o isang pagdiriwang, at kadalasang sinusundan ng mga talumpati na nagbibigay karangalan sa isang indibiduwal.
Ekonomika
Pagkabigo ng pamilihan
Ang mga opsiyong patakaran ay kinabibilangan ng mga regulasyon na nagpapakita ng analisis na gastos-benepsiyo o mga solusyon ng pamilihan na nagbabago ng mga pabuya gaya ng mga kabayaran ng emisyon o muling paglalarawan ng mga karapatan ng pag-aari.
San Manuel, Tarlac
Mga Barangay
Ang bayan ng San Manuel ay nahahati sa 15 mga barangay.
Ekonomika
Publikong sektor
Ang publikong pananalapi ang larangan ng ekonomika na umuukol sa pagbabadyet ng mga kita (revenues) at gastos ng entidad na publikong sektor na karaniwan ay pamahalaan. Ang paksang ito ay tumutugon sa mga bagay gaya ng insidensiya ng buwis (sino talaga ang nagbabayad ng partikular na buwis), analisis na gastos-benepisyo ng mga programa ng pamahalaan, mga epekto sa ekonomikong kaigihan at pamamahagi ng sahod ng iba't ibang mga paggasta at buwis at mga politikang piskal. Ang huli na aspeto ng teoriya ng publikong pagpili ay nagmomodelo ng publikoong sektor na pag-aasal na analogoso sa mikroekonomika na sumasangkot sa mga interaksiyon ng may sariling interes na mga botante, mga politiko at mga burokrata. Ang karamihan sa ekonomika ay positibo na naghahangad na maglarawan at humula ng ekonomikong penomena. Ang normatibong ekonomika ay naghahangad na tumukoy kung anong ang mga ekonomiya ay dapat maging tulad. Ang ekonomikang kapakanan (welfare economics) ang normatibong sangay ng ekonomika na gumagamit ng mga pamamaraang mikroekonomika upang sabay na matukoy ang kaigihang paglalaan sa loob ng ekonomiya at pamamahagi ng sahod na kaugnay nito. Ito ay nagtatangkang sumukat ng panlipunang kapakanan sa pamamagitan ng pagsusuri ng mga ekonomikong gawain ng mga indibidwal na bumubuo sa lipunan.
Piging
Kaurian:Pagtitipon
Ekonomika
Makroekonomika
right|360px|thumb|Sirkulasyon sa Makroekonomika
Ang makroekonomika ay sumusuri ng ekonomiya sa kabuuan upang ipaliwanag ang malawak na mga agregato at mga interaksiyon gamit ang isang pinasimpleng anyo ng teoriya ng pangkalahatang ekwilibrium. Ang gayong mga agregato ay kinabibilangan ng pambansang kita at ouput, bilang ng kawalang trabaho, inplasyon ng presyo at mga subagregato gaya ng kabuuang pagkonsumo at paggasta ng pamumuhunan at mga bahagi nito. Ito ay nag-aaral rin ng mga epekto ng patakarang pang-salapi at patakarang piskal. Simula mga 1960, ang makroekonomika ay inilarawan ng karagdagang integrasyon sa batay-sa-mikrong mga pagmomodelo ng mga sektor kabilang ang pagiging makatwiran ng mga manlalaro, maiging paggamit ng impormasyon ng pamiliha at hindi perpektong kompetisyon. Ito ay sumagot sa isang matagal na pagkabahala sa hindi konsistenteng mga pag-unlad sa parehong paksa. Ang analisis na makroekonomiko ay tumuturing rin sa mga paktor na umaapekto sa pangmatagalang lebel at paglago ng pambansang sahod. Ang gayong mga paktor ay kinabibilangan ng akumulasyon ng kapital, pagbabagong teknolohikal at paglago ng pwersang trabaho.
Paglago
Ang ekonomika ng paglago ay nag-aaral ng mga paktor na nagpapaliwanag ng paglagong ekonomiko na pagtaas ng output kada capita sa loob ng mahabang yugto ng panahon. Ang parehong mga paktor ay ginagamit upang ipaliwanag ang pagkakaiba sa lebel ng output kada capita sa pagitan ng mga bansa, sa partikular ay kung bakit ang ilang mga bansa ay lumalago ng mas mabilis kesa sa iba at kung ang mga bansa ay nagtatagpo sa parehong mga rate ng pagbabago. Ang pinaka pinag-aaralang mga paktor ay kinabibilangan ng rate ng pamumuhunan, paglago ng populasyon at pagbabagong teknolohikal. Ang mga ito ay kinatawan sa mga anyong teoretikal at empirikal gaya ng sa neoklasiko at endohenyosong mga modelo ng paglago at sa pagkukwenta ng paglago.