cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Togg
Ang Togg o Turkish Automotive Joint Venture Group Inc. (Turko: Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş.) ay isang Tagagawa ng Turko sasakyang de-kuryente na itinatag noong 2018 bilang magkasanib na pakikipagsapalaran. Ang mga pangunahing mga shareholder na Anadolu Group, BMC Turkey, Kök Group, Turkcell sa Zorlu Holding ay itinatag kasama ng Samahan ng Mga Kamara ng Komersiyo ng Turko sa palitan ng kalakal. Ang bawat isa sa mga kumpanya sa itaas ay nakakuha ng 19% ng pagbabahagi ng Togg at Samahan ng Mga Kamara ng Komersiyo ng Turko sa palitan ng kalakal ay nakakuha ng 5%.
Noong 2010, pinasimulan ni Turkish President Erdoğan ang produksyon ng mga sasakyang gawa sa Turkey. Noong 2017, inihayag ni Erdogan ang TOGG at mga tagalikha nito.
Tignan Rin
(Opisyal Websayt) |
Hinduismo sa Asya
Kasaysayan
Nagsimula ang Hinduismo sa Asya, partikular na sa Lambak ng Indus sa ngayo'y India, noong bandang. Lumaganap ito sa sibilisasyong Indus at kalaunan sa kabuuan ng subkontinente ng India, kasabay ng pagdebelop at paglaganap ng ibang mga relihiyon sa rehiyon. May iilang mga tradisyon sa Hinduismo ang nanggaling pa noon pang Panahon ng Bakal at Bronse sa lugar, partikular na sa mga relihiyong nabuo bago pa ang nakatalang kasaysayan. Dahil dito, madalas na itinuturing ang Hinduismo bilang ang "pinakaluma" o "pinakaunang" relihiyon sa kasaysayan.
Mula sa subkontinente, lumaganap pa nang husto ang relihiyon sa kalapit na rehiyon ng Timog-silangang Asya noong panahon ng Imperyong Gupta, ang itinuturing na "ginintuang panahon" ng Hinduismo. Lumaganap din ang relihiyon sa Gitnang Asya, partikular na sa ngayo'y Apganistan sa pamamagitan ng Daang Sutla na kumokonekta sa Europa at Asya. Nagtatag ang mga Hindu ng mga maliliit na kolonya at posteng pangkalakal sa iba't-ibang bahagi ng Asya, at nakipagkalalakan sa mga karatig rehiyon nito tulad ng sa Gitnang Silangan, Aprika, at Europa. Gayunpaman, ang pag-usbong at ang paglaganap kalaunan ng Islam mula sa Gitnang Silangan, at ang paglalakbay ng mga Muslim sa subkontinente, Apganistan, at sa Timog-silangang Asya, partikular na sa Indonesia, ang naging pangunahing balakid sa pagkalat ng relihiyon sa mas marami pang lugar. Ngayon, ang malaking bahagdan ng populasyon ng mga Hindu sa mundo ay matatagpuan sa subkontinente ng India.
Demograpiya
Paalala: ang mga estadistikang makikita sa baba ay mga pagtataya mula sa iba't-ibang sanggunian. Ibig sabihin, posibleng hindi ito sumasalamin sa aktwal na bilang ng mga Hindu sa naturang lugar. Posible ring iba-iba ang mga taon ng pagtataya para sa bawat lugar. Nakahilis ang mga teritoryo o dependensiyang nakalista sa baba.
Batang Taung
Ang Batang Taung o Sanggol na Taung ang fossil na bungo ng isang batang indibidwal na Australopithecus africanus. Ito ay tinatayang may edad na 2.5 milyong taong gulang. Ito ay natuklasan noong 1924 ng mga nagtitibag para sa Northern Lime Company sa Taung, South Africa. Ito ay inilarawan ni Raymond Dart bilang isang bagong species sa journal na Nature noong 1925 at binigyang pangalan na Australopithecus africanus("katimugang bakulaw ng Aprika"). Ito ang unang panahon na ang Australopithecus ay ibinigay sa anumang hominid. Ang foramen magnum nito ay matatagpuan sa ilalim ng bungo na nagpapakitang ito ay naglalakad ng nakatindig. Inangkin ni Dart na ang bungo nito ay isang pagitang species sa pagitan ng mga bakulaw at mga tao ngunit ito ay hindi tinanggap ng pamayanang siyentipiko sa panahong ito dahil sa paniniwalang ang isang malaking kapasidad ng bungo ay dapat mauna sa bipedal na lokomosyon. Pagkatapos lamang ng 20 taon na ito ay tinanggap bilang isang bagong henus at ito ay tunay na kasapi ng Homininae.
Stiff
Ang Stiff ay ang ikapitong album ng studio ng bandang White Denim. Ito ang kanilang unang paglabas kasunod ng pag-alis ng drummer na si Josh Block at gitarista na si Austin Jenkins, na umalis noong Marso 2015 upang magtrabaho sa debut album ni Leon Bridges na Coming Home. Sina Jonathan Horne at Jeff Olson ay sumali sa banda matapos maglakbay kasama si James Petralli sa kanyang solo na proyekto na Bop English. Si Stiff ay pinakawalan noong Marso 25, 2016 ng Downtown Records.
Background
'I wanted to treat this like a debut record. The band’s still called White Denim and it is because that’s what we’re calling it, essentially, but I definitely felt like we needed to go back-to-basics. It was like we write the tunes, rehearse them for a week or two weeks – we didn’t do a lot pre-production – then just bang it out. It was the first time to go in with a producer from the beginning of a record and finish with a producer as well.'"— James Petralli, frontman
Resepsyon
Si Stiff ay pinakawalan noong Marso 25, 2016 sa Downtown Records. Mark Demig, na suriin ang album para sa AllMusic sinabi "The edgy energy that's long been the band's trademark is present in abundance here, which is welcome news since Stiff debuts a new White Denim lineup."at idinagdag iyon "The tone here is frequently playful, especially when Petralli lets his blue-eyed soul accents come forth. But the attack is taut and the force of this music is no joke. Bigyan ng NME ang album ng tatlo sa limang bituin, pagtatapos "[The group] wear their virtuosity proudly and with each album their brand of bluesy, Southern-style boogie-woogie becomes less obscured by experimentation, although whether or not that’s a good thing is a moot point. This is certainly the kind of music punk had to be invented for. Binigyan ng Tagapangalaga si Stiff ng apat sa limang bituin, na pinupuri ang impluwensya ng kaluluwa sa pagkakasulat ng kanta - "Live, they may make your knees shake like Robert Plant, but on record the musicianship often eclipses the songs, resulting in a lack of truly memorable bangers. [Corsicana Lemonade] went some way towards changing that, but on their seventh, the Ethan Johns-produced Stiff, they’ve nailed it by embracing soul – or rather, running into its syrupy-sweet waters.
Mga hitsura
Ang "Ha Ha Ha Ha (Yeah)" ay itinampok sa ibunyag na trailer para sa Nintendo Switch.
Gagamba (paglilinaw)
Maaring tumukoy ang gagamba sa:
Bad Cat
Ang Bad Cat ay isang pelikulang animasyon na ginawa noong 2016 ni Anima Istanbul at ipinalabas sa mga sinehan sa Turkiya noong 5 Pebrero 2016 ng Odin's Eye Entertainment. Umiikot ang kuwento sa isang pusa na pinangalanang Shero at kanyang mga kaibigan at mga magulang.
Tipos del País
Ang Tipos del País ay isang istilo ng pagpipinta gamit ang pangulay na tinutubigan na ipinapakita ang mga iba't ibang uri ng mga naninirahan sa Pilipinas sa kanilang mga katutubong kasuotan na ipinapakita ang kanilang katayuang panlipunan at tungkulin noong panahong kolonyal.
Kasaysayan
Noong ika-19 na dantaon, ang sekular na paksa sa pagpipinta sa Pilipinas ay lumalaki nang malawakan. Nang dahil sa mga hiling ng mga turista, mga ilustrado at mga taga-ibang bansa na magkaroon ng pasalubong at mga palamuti mula sa bansa, nabuo ang Tipos del País sa pagpipinta. Si Damián Domingo ay ang pinakasikat na pintor na nilikha sa ganoong istilo.
Kidlat Tahimik
Si Eric Oteyza de Guia (ipinanganak noong 3 Oktubre 1942 sa Lungsod Baguio, Benguet), na mas kilalang Kidlat Tahimik, ay isang direktor sa pelikula, manunulat at aktor na ang kanyang mga pelikula ay karaniwang nauugnay sa kilusang Ikatlong Sine sa pamamagitan ng kanilang mga pagpuna ng neokoloniyalismo. Ukol sa kanyang mga ambag sa pag-unlad ng malayang pelikula ng Pilipinas, siya ay kinilala noong 2018 bilang isang Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas para sa Pelikula - isang paggawad na kumakatawan sa pinakamataas na pagkilala ng bansang Pilipinas para sa mga alagad ng sining.
Isa sa pinakatanyag na pangalan sa industriya ng pelikulang Pilipino, nakakuha siya ng iba`t ibang pagkilala sa lokal at pandaigdig, kabilang ang honoraryong Plaridel para sa malayang pelikula. Tinawag siya ng mga kapwa gumagawa ng pelikula at kritiko bilang "Ama ng Malayang Pelikulang Pilipino".
Sa mga nagdaang taon, si Tahimik ay naging tanyag iskultor na pagkakabit (installation artist) na may mga likha na ipinalabas sa mga iba't ibang pampublikong espasyo sa Pilipinas.
Edukasyon
Nag-aral si Tahimik Unibersidad ng Pilipinas Diliman, kung saan nahalal siya bilang Pangulo Sangguniang Mag-aaral ng UP, na kilala noong bilang Unyong Mag-aaral ng Unibersidad, mula 1962 hanggang 1963. Habang nasa unibersidad, naging kasapi siya ng kapatirang (o fraternity) Upsilon Sigma Phi. Nag-aral si Tahimik sa Paaralang Wharton ng Unibersidad ng Pennsylvania, at umani ng Maestro sa Pamamahala ng Negosyo. Sa kanyang pagbabalik, itinatag niya ang AIESEC sa Pilipinas.
Nagtrabaho siya bilang isang mananaliksik para sa Organisasyon para sa Ekonomikong Kooperasyon at Pag-unlad (o Organisation for Economic Co-operation and Development o OECD) sa Paris mula 1968 hanggang 1972.
Mga impluwensya
Lumaki si Tahimik sa Baguio, Pilipinas, isang bakasyunan tuwing tag-init na pamayanan na itinatag sa presensya ng ilang base militar ng Estados Unidos. Naimpluwensiyahan ng karanasang ito ang tema ng kanyang pelikula, pinakakapansin-pansin ang medyo pang-awtobiyograpiyang pelikula na Perfumed Nightmare (1977) and Turumba (1983).
Ang mga nabanggit na mga pelikula ay nagbigay ng ilang kabatiran sa mga pangyayari na nagdala sa kanya sa presensya ng tagagawa ng pelikula na si Werner Herzog, na kasama ng direktor na si Francis Ford Coppola at kasama ng kanyang istudiyong American Zoetrope, ay naging instrumento sa pagtulong sa kanya ng paglabas ng Perfumed Nightmare sa Estados Unidos.
Pansariling buhay
Nakatira si Kidlat sa apat na palapag na tahanan sa Benguet, sa Pilipinas, kasama ang kanyang asawa, ang Alemang alagad ng sining at manunulat na si Katrin De Guia, at ang kanilang mga anak na sina Kidlat de Guia (o Kidlat Gottlieb Kalayaan), Kawayan Thor Kalayaan, at Kabunian De Guia (o Kabunian Cedric Enrique).
Noong Pebrero 2004, isang sunog ang naiulat na kumalat sa kanilang bahay. Nakatakas at nakaligtas ang pamilya, ngunit nawasak ang mga tinupong pelikula at koleksyon ng sining at artepakto.
May-ari siya ng isang kapeteryang begetariyano na Oh My Gulay sa Baguio, Pilipinas.
Burol Celio
Ang Burol Celio (Collis Caelius; Celio [ˈtʃɛːljo]) ay isa sa sikat na pitong burol ng Roma. right|thumb|350x350px|Ang Burol Celio na tanaw mula sa Burol Aventino
Pambansang Unibersidad ng Yokohama
Ang Pambansang Unibersidad ng Yokohama (Ingles: Yokohama National University) ay isang nangungunang pambansang unibersidad na matatagpuan sa Yokohama, sa prepektura ng Kanagawa, Hapon. Ang unibersidad ay binubuo ng limang mga paaralang graduwado at apat na fakultad na di-graduwado. Ang unibersidad ay isa sa mga nangungunang pambansang institusyon sa bansa. Ito rin ay isang pangunahing miyembro ng Port-City University League.
Pista opisyal sa Hapon
Bago ang pagsunod ng Hapon sa Kalendaryong Gregoryano noong 1873, nakabatay ang mga petsa ng mga pista opisyal sa tradisyunal na Kalendaryong Tsinong lunisolar. Sa gayon, ang Bagong Taon, halimbawa, ay ipinagdiriwng sa simula ng tagsibol, katulad sa makabagong Tsina, Korea at Biyetnam. Mayroon ang Hapon ng labing-anim na pista opisyal na pambansa at kinikilala ng pamahalaan.
Mga sanggunian
Kaurian:Kultura ng Hapon Kaurian:Pagdiriwang
Pamantasang Yeungnam
thumb|200x200px|Soje Gwan - Yeungnam University MME Building thumb|200x200px|International Student Center
Ang Pamantasang Yeungnam (Ingles: Yeungnam University) ay isang pribadong unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa Gyeongsan, Hilagang Gyeongsang, Timog Korea. Ang mga pinagmulan ng unibersidad, ang Taegu College at Chunggu College, ay itinatag sa Daegu noong 1947 at 1950, ayon sa pagkakabanggit. Noong 1967, ang dalawang kolehiyo ay pinagsanib ni Pangulong Park Chung-hee upang buuin ang Pamantasang Yeungnam. Noong 1972, binuksan ang bagong pangunahing kampus ng unibersidad sa Gyeongsan sa silangan ng Daegu. Kasama sa unibersidad ang mga kolehiyo ng Batas at Medisina at isang ospital sa pagtuturo.
Sicilia (lalawigang Romano)
Ang Sicilia ay ang unang lalawigan na ipinaloob sa Republika ng Romano. Ang kanlurang bahagi ng isla ay napailalim ng kontrol ng Roma noong 241 BC sa pagtatapos ng Unang Digmaang Puniko laban sa Cartago. Isang praetor ang regular na nakatalaga sa isla mula c.227 BC. Ang Kaharian ng Syracuse sa ilalim ng Hiero II ay nanatiling isang malayang kaalyado ng Roma hanggang sa pagkatalo nito noong 212 BC sa panahon ng Ikalawang Digmaang Puniko. Pagkatapos ay isinama ng lalawigan ang buong pulo ng Sicilia, ang pulo ng Malta, at ang mga mas maliit na pangkat ng pulo (ang mga pulo ng Egadi, ang mga pulo ng Lipari, ang Ustica, at ang Pantelleria).
Sistemang pampananalapi
Sa pananalapi, ang sistemang pampananalapi o sistemang pinansiyal ay isang sistemang nagpapahintulot sa paglipat ng salapi sa pagitan ng tagapag-impok (at nang mga namumuhunan) at nang mga nangungutang. Maaaring patakbuhin ang sistemang pampananalapi sa antas na pandaigdigan, pang-rehiyunal o pang-kompanya.
Tiberio Sempronio Graco
Si Tiberio Sempronio Graco (163 / 162–133 BK) ay isang populistang Romanong politiko na kilala sa kanyang batas sa repormang agraryo na nagtatakda ng paglipat ng lupa mula sa estadong Romano at mga mayayamang may-ari ng lupa patungo sa mga mas mahihirap na mamamayan. Laban sa matigas na oposisyon ng arietokratang Senado, ang batas na ito ay natupad sa panahon ng kaniyang termino bilang tribuno ng mga plebo noong 133 BK. Ang mga takot sa programang populista ni Tiberius, pati na rin ang kaniyang hindi makompromisong gawi, ay humantong sa kaniyang pagpaslang, kasama ang maraming mga tagasuporta, sa isang kaguluhan na hinimok ng kaniyang mga kaaway na senador. Makalipas ang isang dekada ang kaniyang nakababatang kapatid na si Gaius ay nagtangka ng katulad na batas at nagdusa ng katulad na kapalaran.
Estasyon ng Kamuning
Ang Estasyong Kamuning o Himpilang Kamuning, ay isang estasyon sa Linyang Dilaw (MRT-3). Ang himpilan ay isa sa maraming mga himpilang nakaakyat sa lupa. Nagsisilbi ang himpilan para sa Project Areas ng Lungsod Quezon. Bagamat mas malapit sa mga Abenida Timog at Silangan, ipinangalan ito sa Daang Kamuning na ilang dipa ang layo mula sa himpilan.
Nagsisilbi bilang panlabing-isang himpilan ang himpilang Kamuning para sa mga treng MRT-3 na patungo sa Abenida North at bilang pangatlong himpilan para sa mga treng patungo sa Abenida Taft.
Mga kawing pangpanlalakbay
May mga sasakyang de-padyak, dyip, taksi, at mga bus na nagaabang ng mga pasahero sa isang himpilang pantransportasyon sa labas ng estasyon.
Balangkas ng estasyon
Kamuning
Meme
Ang isang meme ay isang ideya, pag-aasal o istilo na kumakalat mula isang tao tungo sa isa pang tao sa loob ng isang kultura. Ang isang meme ay umaasal bilang unit sa pagdadala ng mga ideya, mga simbolo o mga kasanayang kultural na maaaring maipasa mula sa isang isipan tungo sa isa pa sa pamamagitan ng pagsulat, pananalita, mga kilos, mga ritwal o ibang mga magagayang phenomena. Ang mga tagapagtaguyod ng konseptong ito ay tumuturing sa mga meme bilang mga katulad na pangkultura sa mga gene na nagrereplika sa sarili nito, nagmu-mutate at tumutugon sa mga pressure na selektibo.
Ang salitang meme ay pagpapaikli(minodelo sa gene) ng mimeme (mula sa Sinaunang Griyego na μίμημα mīmēma, "ginayang bagay", mula sa μιμεῖσθαι mimeisthai, "gayahin", from μῖμος mimos "mime") at inimbento ng biologong ebolusyonaryo na si Richard Dawkins sa The Selfish Gene (1976) bilang isang konsepto para sa pagtalakay ng mga prinsipyong ebolusyonaryo sa pagpapaliwanag ng pagkalat ng mga ideya at mga phenomena na kultural. Ang mga halimbawang ibinigay sa aklat na ito ay kinabibilangan ng mga himig, mga catch phrase, fashion, at teknolohiya ng pagtatayo ng mga arko.
Iminungkahi ng mga tagapagtaguyod nito na ang mga meme ay maaaring mag-ebolb sa pamamagitan ng natural na seleksiyon sa paraang katulad sa ebolusyong biyolohikal. Ito ay ginagawa ng mga meme sa pamamagitan ng mga proseso ng bariasyon, mutasyon, tunggalian, at pagmamana ng katangian na nakakaimpluwensiya sa tagumpay ng pagpaparami ng meme. Ang mga meme ay kumakalat sa pamamagitan ng pag-aasal na nalilikha sa kanilang mga host. Ang mga meme na lumaganap ng kaunti sa supling ay maaaring maging ekstinto samantalang ang iba ay maaaring makapagpatuloy, kumalat o mag-mutate. Ang mga meme na pinakaepektibong dumadami ay nagtatamasa ng mas maraming tagumpay at maaaring mareplika nang epektibo kapit na napatunayang mapanganib sa kapakanan ng kanilang mga host.
Cayo Sempronio Graco
thumb|350x350px|Gaius na kausap ang [[Konsilyo ng mga Plebo|Concilium Plebis.]] Si Gaius Sempronius Gracchus (154-121 BC) ay isang politikong Romanong Popularis noong ika-2 siglo BK at kapatid ng repormador na si Tiberius Sempronius Gracchus. Ang kaniyang pagkahalal sa tanggapan ng tribuno noong mga taong 123 BC at 122 BC at mga repormang patakaran habang nasa posisyon ay nag-udyok ng isang krisis sa konstitusyon at ng kainyang kamatayan sa kamay ng Senado ng Roma noong 121 BK.
Gagamba (nobela)
Ang Gagamba, naka-subtitulo bilang The Spider Man, ay isang nobela sa panulat ng may-akdang Pilipino na si F. Sionil José. Tungkol ang nobela sa isang lalaking Pilipino na lumpo na may palayaw na "Gagamba," isang tindero ng mga tiket ng sweepstakes sa Ermita, Manila. Pagkatapos matabunan sa isang guho, nakaligtas ang tindero sa isang lindol, kasama ang dalawa pang pinalad na mga tauhan, na nangyari sa Pilipinas noong Hulyo 1990. Sabay-sabay na pinunto ng nobela ang kahulugan ng buhay at inalok ang "makatuwiran na sagot."
Listahan ng mga potensyal na aktibong bulkan sa Pilipinas
thumb|right|Ang [[Bundok Natib sa Bataan, isa sa mga potensyal na aktibong bulkan sa Pilipinas]]
Sa baba ay ang listahan ng mga bulkan sa Pilipinas na maaaring aktibo, batay sa pagpapakahulugan ng Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya (PHIVOLCS sa Ingles). Sa pagpapakahulugan ng PHIVOLCS, ang bulkang maaaring aktibo ay anumang bulkang walang tala ng pagputok sa nakalipas na 10,000 taon subalit batay sa hitsura nito ay maaaring may ebidensya pa rin ng pagkakahubog ng bulkanismo kamakailan lang relatibo sa heolohikal na iskala ng oras.
Estasyon ng North Avenue (MRT)
Ang Estasyon ng North Avenue o Himpilang North Avenue ay isang estasyon sa Linyang Dilaw (MRT-3). Ang himpilan ay isa sa maraming mga himpilang nakaakyat sa lupa. Nagsisilbi ang himpilan para sa "North Triangle" ng Lungsod Quezon. Ipinangalan ito sa Abenida North na malapit sa himpilan.
Listahan ng mga potensyal na aktibong bulkan sa Pilipinas
Mga sanggunian
List of potentially active volcanoes in the Philippines
Estasyon ng North Avenue (MRT)
Ang himpilan ay ang hilagang hangganan ng MRT-3 kung saan nagwawakas ang ruta ng mga treng MRT-3 mula sa Abenida Taft. Ito rin ang unang himpilan para sa mga tren na patungong Abenida Taft. Malapit ang himpilan sa Trinoma.
Mga kawing pangpanlalakbay
May mga sasakyang de-padyak, dyip, taksi, at mga bus na nagaabang ng mga pasahero sa isang himpilang pantransportasyon sa labas ng estasyon.
Talon ng Mantayupan
Ang Talon ng Mantayupan ay matatagpuan sa Cebu, Pilipinas. Ito ay malapit sa silangang bahagi ng lansangang Carcar-Barili na kumokunekta sa pambansang kalsada. Ang talon ay tinatayang may taas na nobenta-otso (98) na metro ngunit walang direktang bagsakan. Ang lawa nito na may ibat-ibang taas ay umaagos sa isang hugis batyang bilog (basin).Ang talon ay isa sa tatlong pangunahing lugar na panturismo sa boung barangay ng Barili.
Talon ng Tinago
Ang Talon ng Tinago o mas kilala sa tawag na Tinago Falls ay isang talon na matatagpuan sa Lungsod ng Iligan, Lanao del Norte sa katimugang bahagi ng Pilipinas isla ng Mindanao. Ito ang pangunahing atraksiyon para sa mga turista ng Iligan, ang lunsod ay kilala rin bilang “Lungsod na may Kahanga-hangang Talon”.
Alamat at etimolohiya
Ayon sa alamat may isang maimpluwensya at makapangyarihang sultan na si Agok at ang kanyang asawa.Sila ay itinalaga ng kanilang nasasakupan para maging hari at reyna.Ngunit silay naging hambog at sila ay naging makasarili sa pamumuno ng kanilang kaharian.At nang magdalang tao ang reyna,isang diwata na nagpanggap na isang pulubi,humingi sya ng tulong sa reyna ngunit sa halip na tulungan siya ay tinanggihan at pinarusahan.Dahil dito isinumpa ng diwata na ang kanilang anak ay magiging pagit ngunit hindi ito pinansin at tuluyang pinalayas ng reyna ang diwata.
At naging pangit ang anak ng hari at reya.Sila ay nalungkot at nabigo, sa inaasahan nilang ang kanilang anak ay magiging kaibig-ibig katulad ng reyna.Itinago nila ang kanilang anak sa isang yungib para umiwas sa kahihiyan. Tin-ag ang ipinangalan nila sa kanilang anak,na ang ibig sabihin ay “nakatagong mukha”.Kanilang binibisita ang bata sa yungib para alagaan.
At nang lumaki ang bata,lumabas siya ng yungib at siya ay namangha sa kanyang nakita.At siya ay nakita ng isang diwatang nagsumpa sa kanyang mga magulang,inalok siya nito na babaguhin nito ang kanyang itsura sa isang dakila at marangyang kagandahan.Tinaggap niya ang alok at sIya ay naging “ Talon ng Tinago”.
Heograpiya
Ang Talon ng Tinago o mas kilala sa Tinago Falls ay matatagpuan sa malalalim na bangin ng Barangay Ditucalan,Lungsod ng Iligan.Ang talon ay tumatarak ng 240 ft taas mula sa bangin.
Patinig
Ang patinig ay isang silabikong tunog sa pananalita na binibigkas nang walang anumang paghihigpit sa daanan ng boses. Isa ang mga patinig sa dalawang pangunahing uri ng tunog sa pananalita (katinig ang isa). Iba-iba ang mga patinig pagdating sa kalidad, lakas, at haba. Madalas silang binobosesan (voiced), at may madalas na kinalaman sa pagbabagong pamprosa tulad ng tono, himig o intonasyon, at diin (stress).
Kahulugan
May dalawang nagkokontrahang kahulugan ng patinig: ponetiko at ponolohikal.
Ang ponetikong kahulugan ng "patinig (ibig sabihin, isang tunog na ginawa nang walang paghatak sa vocal tract) ay hindi palaging tumutugma sa ponolohikal na kahulugan (ibig sabihin, isang tunog na bumubuo sa rurok ng isang pantig). Ang mga aproksimante [j] at [w] ay nagsasaad na ito: ang parehong ay walang magkano ng isang pagsikip sa vocal tract (kaya ponetikong tila sila ay tulad ng patinig), ngunit nangyayari ito sa simula ng mga pantig (hal. sa "yet" at "wet") na nagpapahiwatig na ponolohikong sila ay mga katinig. Ang isang katulad na debate ay lumilitaw kung ang isang salita tuad ng bird sa isang rhotic na diyalekto ay may isang kulay na r na patinig / ɝ / o silabikong katinig / ɹ̩ / . Ang Amerikanong linggwistang Kenneth Pike (1943) ay nagmungkahi ng mga terminong "vocoid" para sa isang ponetikong patinig at "patinig" para sa isang ponolohikal na patinig, kaya ang terminolohiyang ito, [j] at [w] ay naiuri bilang vocoids ngunit hindi mga pating. Gayunpaman, sina Maddieson at Emmory (1985) ay nagpakita mula sa isang hanay ng mga wika na ang mga semi-patinig ay ginawa na may mas makitid na koneksiyon ng vocal tract kaysa sa mga patinig, at kaya maaaring ituring na mga katinig sa batayang iyon. Gayunpaman, ang mga pagbigkas na ponetiko at ponemikong kahulugan ay magkakontra pa rin para sa silabikong / l / sa table, o ang silabikong nasal sa button at rhythm.
Artikulasyon
thumb| Ang X-ray ni Daniel Jones na [i, u, a, ɑ]. thumb| Ang orihinal na patinig na may apat na gilid, mula sa pagsasalita ni Jones. Ang patinig na trapezoid ng modernong IPA, at sa tuktok ng artikulong ito, ay isang pinasimple na pag-render ng diagram na ito. Ang mga bala ay ang mga kardinal na mga puntos ng patinig. (Ang isang paralelong diagrama ay sumasaklaw sa harap at gitnang bilugan at likurang mga patinig na hindi nakapaligid. ) Ang mga selula ay nagpapahiwatig ng mga saklaw ng pagsasalita na maaaring makatuwirang maipo-transcribe sa mga kardinal na mga titik ng ula, [i, e, ɛ, a, ɑ, ɔ, o, u, ɨ], at di-kardinal [ə] . Kung ang isang wika ay mas kaunti kaysa sa mga katangiang ito ng vowel, [e, ɛ] ay maaaring pagsama sa [e], [o, ɔ] sa [o], [a, ɑ] sa [a], atbp. Kung ang isang wika ay tumutukoy sa higit pa, maaaring idadagdag ang [ɪ] kung saan magkakahiwalay ang [i, e, ɨ, ə], [ʊ] kung saan [u, o, ɨ, ə] bumalandra, at [ɐ] kung saan [ɛ, ɔ, a, ɑ, ə] bumalandra. Ang tradisyunal na pagtingin sa produksyon ng patinig, na nakalarawan para sa halimbawa sa terminolohiya at pagtatanghal ng Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto, ay isa sa mga tampok na artikulat na tumutukoy sa kalidad ng patinig na tumutukoy sa iba pang mga patinig. Naitaguyod ni Daniel Jones ang kardinal na sistemang patinig upang ilarawan ang mga patining sa mga tuntunin ng mga katangian ng taas ng dila (vertical dimension), dila backness (pahalang na dimensyon) at roundedness (lip articulation). Ang tatlong mga parameter na ito ay ipinapahiwatig sa eskematiko na may apat na panig na bokabularyo IPA na bokabularyo sa kanan. May mga karagdagang mga tampok ng patinig na kalidad, gaya ng ngalangala na posisyon (tunong na galing sa ilong), uri ng vocal fold panginginig ng boses (phonation), at dila ugat posisyon.
Gayunpaman, ang konsepto na ang mga katangian ng patinig ay pangunahing tinutukoy ng posisyon ng dila at lip rounding ay patuloy na gagamitin sa pedagogy, dahil nagbibigay ito ng intuitive na paliwanag kung paano ang mga patinig ay nakikilala.
Taas
Ang taas ng patinig ay pinangalanan para sa vertical na posisyon ng dila na may kaugnayan sa alinman sa bubong ng bibig o ang siwang ng panga. Gayunpaman, ito ay aktwal na tumutukoy sa unang formant (pinakamababang lagong ng boses), abbreviated F1, na kung saan ay nauugnay sa taas ng dila. Sa mga nakasarang patinig, kilala rin bilang mga mataas na patinig, tulad ng [i] at [u], ang unang form ay pare-pareho sa dila na nakaposisyon malapit sa panlasa, mataas sa bibig, habang sa mga nababukang patinig, na kilala rin bilang mga mababang patinig, tulad ng [a], ang F1 ay pare-pareho sa panga bukas at ang dila ay nakaposisyon mababa sa bibig. Taas ay tinukoy sa pamamagitan ng kabaligtaran ng F1 halaga: Ang mas mataas ang dalas ng unang formant, mas mababa (mas nababuka) ang patinig.
Tinutukoy ng Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto ang pitong degri ng taas ng patinig, ngunit walang wika ang kilala upang makilala ang lahat ng mga ito nang hindi nakikilala ang isa pang katangian:
Ang mga titik na [e, ø, ɵ, ɤ, o] ay kadalasang ginagamit para sa alinman sa nakasarang gitna o totoong katamtaman na mga patinig. Gayunpaman, kung mas kailangan ang katumpakan, ang mga totoong-katamtamang patinig ay maaaring nakasulat sa isang pagbaba ng diacritic [e̞, ø̞, ɵ̞, ɤ̞, o̞]. Ang wikang Kensiu, na sinasalita sa Malaysia at Taylandiya, ay hindi pangkaraniwang sa pagkakaiba sa totoo-sa kalagitnaan ng malapitan at nababukang mga patinig, nang walang anumang pagkakaiba sa iba pang mga parameter tulad ng pagsisikap o pag-ikot.
Bagaman ang Ingles ay naiiba sa anim na taas sa mga patinig nito, ang mga ito ay nagtutulungan sa pagkakaiba sa kawalang-kakayahan, at marami ang mga bahagi ng mga diptonggo. Lumilitaw na ang ilang mga varayti ng Aleman ay may limang taas ng patinig na tumutukoy sa malaya ng haba o iba pang mga parameter. Ang diyalektong Bavaro ng Amstetten ay may labintatlong mahaba patinig, na kung saan ay iniulat na makilala ang limang taas (nakasara, nakasarang gitna, gitna, nababukang gitna at nababuka) bawat isa sa harapang di-pabilog, harapang bilugan, at mga patinig na likod na pabilog pati na rin ang isang nababukang gitnang patinig, para sa kabuuan ng limang taas ng patinig: / ie ɛ̝ ɛ /, / y ø œ ̝ œ /, / uo ɔ̝ ɔ /, / ä /. Kung hindi man, walang wika na kilala na tumutukoy sa higit sa apat na antas ng taas ng patinig.
Kalikuran
thumb|Ang mga ideyalistang dila ng mga posisyon ng mga kardinal na harapang patinig na may pinakamataas na punto na ipinahiwatig. Ang pagkalikit ng patinig ay pinangalanan para sa posisyon ng dila habang nagsasalita ng isang patinig na may kaugnayan sa likod ng bibig. Tulad ng taas ng patinig, gayunpaman, ito ay tinukoy ng isang formant ng boses, sa kasong ito ang pangalawang, F2, hindi sa posisyon ng dila. Sa mga harapang patinig, tulad ng [i], ang dalas ng F2 ay medyo mataas, na sa pangkalahatan ay tumutugma sa isang posisyon ng dila pasulong sa bibig, samantalang sa mga likurang patinig, tulad ng [u], F2 ay mababa, na naaayon sa dila na nakaposisyon patungo sa likod ng bibig.
Ang Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto ay tumutukoy sa limang grado ng backback ng patinig:
Maaaring idagdag sa kanila ang harapang-sentro at likurang-sentro, naaayon sa mga vertical line na naghihiwalay sa sentro mula sa mga puwang ng patinig sa harap at likod sa ilang mga diagrama ng IPA. Gayunpaman, ang harapang-sentro at likurang-sentro ay maaari ring gamitin bilang mga terminong magkasingkahulugan sa malapit na harap at malapit na likod. Walang naiintindeng wika na tumutukoy sa higit sa tatlong antas ng kawalang-likha o may isang wika na naiiba sa harap ng mga patinig na malapit sa harap o hindi rin sa likod ng mga malapit.
Kahit na ang ilang mga Ingles na diyalekto ay may patinig sa limang grado ng backness, walang nakakaalam na wika na nagpapakita ng limang grado ng backness nang walang karagdagang mga pagkakaiba sa taas o rounding.
Pabilugan
Binubuo ang Roundedness pagkatapos ng pag-ikot ng mga labi sa ilang mga patinig. Dahil ang labi rounding ay madaling nakikita, patinig ay maaaring karaniwang nakilala bilang bilugan batay sa pagsasalita ng mga labi. Acoustically, bilugan patinig ay kinilala sa pangkalahatan sa pamamagitan ng isang pagbaba sa F2, bagaman F1 ay bahagyang nabawasan.
Sa karamihan ng mga wika, ang roundedness ay isang tampok na reinforcing ng kalagitnaan sa mga mataas na likurang patinig sa halip na isang natatanging tampok. Karaniwan, ang mas mataas na likurang patinig, mas matindi ang rounding. Gayunpaman, sa ilang mga wika, ang pagkakabukod ay independiyenteng mula sa likod, gaya ng Pranses at Aleman (na may mga harapang bilog na patinig), karamihan sa mga Uralic na wika (ang Estonyo ay may pagkakaiba-iba para sa / o / at mga patinig sa harap), mga wika ng Turkic (na may pagkakaiba para sa mga harapang patinig at /u ), at Biyetnames na may mga likurang patinig sa likod.
Gayunpaman, kahit na sa mga wikang iyon ay karaniwang may ilang mga phonetic correlation sa pagitan ng rounding at backness: ang front rounded patinig ay may posibilidad na maging mas harap-gitnang kaysa sa harap, at likod unrounded patinig ay may posibilidad na maging mas back-gitnang kaysa sa likod. Kaya, ang pagkakalagay ng mga patinig na hindi nakalagay sa kaliwa ng mga patinig sa bilog sa IPA ay isang mapanimdim sa kanilang posisyon sa formant space.
Ang iba't ibang uri ng labialization ay posible. Sa gitna hanggang mataas na bilog na mga patinig ang mga labi ay karaniwang nakausli ("pursed") sa labas, isang kababalaghan na kilala bilang exolabial rounding dahil ang mga labi ng mga labi ay nakikita, samantalang sa kalagitnaan hanggang mataas na bilugan ang mga patinig sa harap ang mga labi ay karaniwang "naka-compress" ang mga gilid ng mga labi na nakuha at iguguhit sa bawat isa, isang hindi pangkaraniwang bagay na kilala bilang endolabial rounding. Gayunpaman, hindi lahat ng mga wika ay sumusunod sa huwarang iyon. Ang Hapones / u /, halimbawa, ay isang endolabial (naka-compress) na likurang patinig, at tunog ay lubos na naiiba mula sa isang Ingles exolabial / u /. Suweko at Noruwego ay ang tanging dalawang kilalang mga wika kung saan ang tampok ay kaibahan; mayroon silang parehong endo- at mga exo-labial malapit na patinig sa harap at mga malapit na sentrong patinig ayon sa pagkakabanggit. Sa maraming phonetic na paggamot, kapwa ay itinuturing na mga uri ng rounding, ngunit ang ilang mga phoneticians ay hindi naniniwala na ang mga ito ay mga subset ng isang hindi pangkaraniwang bagay at nagpapahiwatig sa halip ng tatlong mga independiyenteng katangian ng bilugan (exolabial) at compressed (endolabial) at hindi napalibutan. Ang lip posisyon ng mga patinig na hindi nakapaligid ay maaari ring i-classify nang hiwalay bilang kumalat at neutral (ni hindi bilugan o kumalat). Ang iba ay makilala ang mga naka-compress na bilog patinig, kung saan ang mga sulok ng bibig ay inilabas magkasama, mula sa compressed unrounded patinig, kung saan ang mga labi ay compressed ngunit ang mga sulok ay mananatiling bukod tulad ng sa spread ng mga patinig.
Harap, itinaas at binawi
Ang konsepsiyon ng dila gumagalaw sa dalawang direksiyon, mataas – mababa at harap – likod, ay hindi suportado ng articulatory katibayan at hindi linawin kung paano articulation nakakaapekto patinig kalidad. Ang mga patinig sa halip ay maaaring characterized sa pamamagitan ng tatlong mga direksyon ng paggalaw ng dila mula sa neutral na posisyon nito: harap, itinaas, at binawi. Ang mga patinig sa harap ( [i, e, ɛ] at, sa isang mas maliit na lawak [a, ɨ, ɘ, ɜ], atbp.), Ay maaaring pangalawa na kwalipikado bilang malapit o bukas, tulad ng sa tradisyonal na paglilihi, ngunit sa halip ang isang unitary na kategorya ng mga likurang patinig, ang muling pagpapangkat ng mga patinig na nakataas patinig, kung saan ang katawan ng dila papalapit sa velum ( [u, o, ɨ ], atbp), at retracted patinig, kung saan ang ugat ng dila papalapit sa pharynx ( [ ɑ, ɔ], atbp. ):
Ang pagsapi sa mga kategoryang ito ay skeilar, na may mga gitnang-sentrong patinig na nasa gilid sa anumang kategorya.
Nasalisasyon
Ang Nasalisasyon ay nangyayari kapag ang hangin ay nakatakas sa ilong. Ang mga patinig ay madalas na nasalisado sa ilalim ng impluwensiya ng mga kalapit na mga konsol sa ilong, tulad ng sa Ingles na kamay / hænd /. Gayunman, ang nasalised na mga patinig ay hindi dapat malito sa mga patinig ng ilong. Ang huli ay tumutukoy sa mga patinig na naiiba mula sa kanilang mga oral counterparts, tulad ng sa Pranses /ɑ/. /ɑ/.
Ponasyon
Ang pagsingaw ay naglalarawan kung ang vocal cords ay vibrating sa panahon ng pagsasalita ng isang patinig. Karamihan sa mga wika ay may tinig mga lamang na patinig, ngunit maraming mga Katutubong Amerikanong wika, tulad ng Cheyenne at Totonac, kaibahan tininigan at devoiced patinig. Ang mga patinig ay ginagamitan ng pagbulong. Sa wikang Hapon at sa Quebec Pranses, ang mga patinig na nasa pagitan ng mga walang bayad na mga konsonante ay madalas na ginugol.
Ang modal na boses, katakut-takot na boses, at humihinga na boses (murmured vowels) ay mga uri ng pagtawag na ginagamit nang magkakaiba sa ilang wika. Kadalasan, sila ay nagaganap sa tono o mga pagkakaiba ng stress; Sa wikang Mon, ang mga patinig na binibigkas sa mataas na tono ay ginawa rin na may katus na boses. Sa ganitong mga kaso, maaaring hindi malinaw kung ito ang tono, ang uri ng pagsasalita, o ang pagpapares ng dalawa na ginagamit para sa phonemic contrast. Ang kombinasyon ng phonetic cues (phonation, tone, stress) ay kilala bilang rehistro o rehistro ng complex.
Tenseness
Ginagamit ang tenseness upang ilarawan ang pagsalungat ng panahong mga patinig kumpara sa lax patinig. Ang pagsalungat na ito ay ayon sa kaugalian ay naisip na resulta ng mas mataas na tensyon ng laman, bagaman paulit-ulit na nabigo ang mga ponetikong eksperimento upang ipakita ito.
Hindi tulad ng iba pang mga katangian ng kalidad ng patinig, ang tenseness ay naaangkop lamang sa ilang mga wika na may ganitong pagsalungat (pangunahin na mga wikang Aleman, eg Ingles ), samantalang ang mga patinig ng iba pang mga wika (eg Espanyol ) ay hindi maaaring inilarawan na may paggalang sa tenseness sa anumang makabuluhang paraan.
Ang isa ay maaaring makilala ang Ingles tense kumpara sa mga lax patinig halos, na may spelling nito. Karaniwang nangyayari ang mga patinig na tanghaga sa mga salita na may pangwakas na tahimik na e, tulad ng sa asawa. Ang mga patinig ng Lax ay nangyayari sa mga salita nang walang tahimik na e, tulad ng banig. Sa Amerikanong Ingles, ang mga patinig ng lax [ɪ, ɛ, æ, ʊ, ʌ] ay hindi maaaring lumitaw sa mga nabantayang bukas na syllables.
Sa tradisyunal na balarila, ang mga mahabang patinig kumpara sa mga maikling vowel ay karaniwang ginagamit, kumpara sa panahunan at lax. Ang dalawang set ng mga termino ay ginagamit ng iba sa pamamagitan ng ilang dahil ang mga tampok ay magkakatulad sa ilang mga iba't ibang Ingles. Karagdagang Sa karamihan ng mga wikang Aleman, ang mga patinig ng lax ay maaari lamang mangyari sa nakasarang pantig. Samakatuwid, ang mga ito ay kilala rin bilang naka- check vowels, samantalang ang tensyon na patinig ay tinatawag na libreng patinig dahil maaari itong mangyari sa anumang uri ng pantig.
Posisyon ng ugat ng dila
Ang advanced na wika root (ATR) ay isang tampok na karaniwang sa buong Africa, ang Pacific Northwest, at nakakalat iba pang mga wika tulad ng Modern Monggol. Ang kaibahan sa pagitan ng mga advanced na at retracted na ugat ng dila ay kahawig ng kaibahan ng tensyon ng tunog ng tunog, ngunit ang mga ito ay naiiba sa iba. Ang mga patinig ay nagsasangkot ng kapansin-pansin na pag-igting sa vocal tract.
Pangalawang pagkakakilanlan sa vocal tract
Ang mga patinig na may pharyngealized ay nagaganap sa ilang mga wika tulad ng Sedang at ang mga wika ng Tungusic. Ang Pharyngealisation ay katulad ng sa pagsasalita sa retracted dahon root ngunit ay acoustically naiiba.
Ang isang mas malakas na antas ng pharyngealisation ay nangyayari sa mga wika ng Northeast Caucasian at ang mga wika ng Khoisan. Maaaring sila ay tinatawag na epiglottalized dahil ang pangunahing koneksyon ay nasa dulo ng epiglottis.
Tandaan na ang mga salitang pharyngealized, epiglottalized, strident, at sphterteric ay minsan ay ginagamit nang magkakaiba.
Mga rotikang patinig
Ang mga rotikang patinig ay ang "R-colored vowels" ng American English at ng ilang iba pang mga wika.
Akustika
Ang unang formant, na dinaglat na "F1", ay tumutugma sa pagbukas ng patinig (taas ng patinig). Ang bukas na mga patinig ay may mataas na frequency ng F1, habang ang mga malapit na patinig ay may mga mababang frequency ng F1, tulad ng makikita sa kasamang spectrogram: Ang [i] at [u] ay may mga katulad na mababang unang anay, samantalang ang [ɑ] ay may mas mataas na formant.
Ang ikalawang formant, F2, ay tumutugma sa harapang patinig. Ang mga likurang patinig ay may mababang frequency ng F2, habang ang mga harapang patinig ay may mataas na F2 frequency. Ito ay napakalinaw sa spectrogram, kung saan ang harapang patinig [i] ay may mas mataas na F2 frequency kaysa sa iba pang dalawang patinig. Gayunpaman, sa mga nababukang patinig, ang mataas na dalas ng F1 ay nagpapalakas din ng pagtaas sa F2 frequency, kaya ang isang alternatibong sukat ng frontness ay ang pagkakaiba sa pagitan ng una at ikalawang formant. Para sa kadahilanang ito, gusto ng ilang tao na magplano bilang F1 vs. F2  -   F1. (Ang dimensyong ito ay kadalasang tinatawag na 'backness' sa halip na 'frontness', ngunit ang terminong 'backness' ay maaaring maging counterintuitive kapag tinatalakay ang mga formant. )
Sa ikatlong edisyon ng kanyang aklat-aralin, si Peter Ladefoged ay nagrekomenda sa paggamit ng mga plots ng F1 laban sa F2  -   F1 upang kumatawan sa kalidad ng patinig. Gayunman, sa ika-apat na edisyon, siya ay nagbago upang magpatibay ng isang simpleng balangkas ng F1 laban sa F2, at ang simpleng balangkas na ito ng F1 laban sa F2 ay pinananatili para sa ikalimang (at huling) edisyon ng aklat. Inihahambing ni Katrina Hayward ang dalawang uri ng mga plots at nagtapos na ang paglalagay ng F1 laban sa F2  -   F1 "ay hindi masyadong kasiya-siya dahil sa epekto nito sa paglalagay ng gitnang mga patinig", kaya inirerekomenda din niya ang paggamit ng isang simpleng balangkas ng F1 laban sa F2. Sa katunayan, ang ganitong uri ng balangkas ng F1 laban sa F2 ay ginagamit ng mga analista upang ipakita ang kalidad ng mga patinig sa malawak na hanay ng mga wika, kabilang ang RP, ang Queen's English, American English, Singapore English, Brunei English, North Frisian, Turkish Kabardian, at iba't ibang katutubong wika sa Australya.
Ang mga R-kulay na patinig ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagbaba ng mga halaga ng F3.
Ang pag-ikot sa pangkalahatan ay natanto sa pamamagitan ng pagbaba ng F2 na may kaugaliang mapalakas ang backness ng patinig. Ang isang epekto nito ay ang mga likurang patinig ay karaniwang karaniwang bilugan habang ang mga harapang patinig ay karaniwang hindi napalilibutan; ang isa pa ay ang mga bilog na mga patinig ay may posibilidad na magplano sa kanan ng mga patinig na hindi nakaligtaan sa mga tsart ng patinig. Iyon ay, may dahilan para sa paglalagay ng mga pares ng patinig sa paraan ng mga ito.
Prosodiya at entonasyon
Bilang karagdagan sa pagkakaiba-iba sa kalidad ng patinig tulad ng inilarawan sa itaas, ang mga patinig ay nag-iiba bilang isang resulta ng mga pagkakaiba sa prosody. Ang pinakamahalagang mga variable ng prosodic ay pitch ( pangunahing frequency ), loudness ( intensity ) at haba ( tagal ) Gayunpaman, ang mga tampok ng prosody ay karaniwang itinuturing na hindi nalalapat sa patinig mismo, ngunit sa pantig na kung saan ang patinig ay nangyayari. Sa ibang salita, ang domain ng prosody ay ang pantig, hindi ang segment (patinig o consonant). Maaari naming ilista sandali ang epekto ng prosody sa bahagi ng patinig ng isang pantig.
Mga monoptonggo, diptonggo, at triptonggo
Ang tunog ng patinig na ang kalidad ay hindi nagbabago sa paglipas ng tagal ng patinig ay tinatawag na isang monoptonggo. Ang mga monoptonggo ay tinatawag na "dalisay" o "matatag" na mga patinig. Ang isang tunog ng patinig na dumadaloy mula sa isang kalidad patungo sa isa pang ay tinatawag na isang diptonggo, at isang patinig na tunog na kumikilos nang sunod-sunod sa pamamagitan ng tatlong katangian ay isang triptonggo.
Ang lahat ng mga wika ay may mga monoptonggo at maraming mga wika ay may mga diptonggo, ngunit ang triptonggo o mga tunog ng patinig na mayroon mang mga target na kalidad ay retibong bihira na cross-linguistical. Ang Ingles ay may kabuuhang tatlong mga uri: ang patinig tunog sa hit ay isang monoptonggo / ɪ /, ang patinig tunog sa boy ay sa karamihan ng mga diyalekto isang diptonggo / ɔɪ /, at ang tunog ng patinig ng flower, / aʊər /, bumuo ng isang triptonggo o disyllable, depende sa diyalekto.
Sa ponolohiya, ang mga diptonggo at triptonggo ay nakikilala mula sa mga pagkakasunod-sunod ng mga monoptonggo sa pamamagitan ng kung ang tunog ng patinig ay maaaring masuri sa iba't ibang mga ponema o hindi. Halimbawa, ang mga patinig tunog sa isang dalawang-pantig pagbigkas ng salita flower (/ flaʊər /) phonetically bumuo ng isang disyllabic na triptonggo, ngunit ang mga ponolohikal na pagkakasunod-sunod ng isang diptonggo (kinakatawan ng mga titik ow at isang monoptonggo (kinakatawan ng ang mga titik er Ang ilang mga lingguwista ay gumagamit ng mga terminong na diphthong at triptonggo lamang sa ponemikong kahulugan.
Nakasulat na mga patinig
Ang pangalan na "patinig" ay kadalasang ginagamit para sa mga simbolo na kumakatawan sa mga tunog ng patinig sa sistema ng pagsulat ng isang wika, lalo na kung ang wika ay gumagamit ng isang alpabeto. Sa mga sistema ng pagsulat batay sa alpabeto ng Latin, ang mga letra ay A, E, I, O, U, Y, W at kung minsan ang iba ay maaaring gamitin upang kumatawan sa mga patinig. Gayunpaman, hindi lahat ng mga titik na ito ay kumakatawan sa mga patinig sa lahat ng mga wika, o kahit na tuloy-tuloy sa loob ng isang wika (ilan sa mga ito, lalo na W at Y, ay ginagamit din upang kumatawan sa mga approximants ). Bukod dito, ang isang patinig ay maaaring kinakatawan ng isang sulat na karaniwang nakalaan para sa mga konsonante, o isang kumbinasyon ng mga titik, lalo na kung saan ang isang titik ay kumakatawan sa ilang mga tunog nang sabay-sabay, o sa kabaligtaran; Kasama sa mga halimbawa mula sa Ingles ang igh sa "thigh" at x sa "x-ray". Bilang karagdagan, ang mga extension ng Latin na alpabeto ay may tulad na mga independiyenteng mga titik ng ula, Ä, Ö, Ü, Å, Æ, at Ø.
Ang phonetic values ay magkaiba sa pamamagitan ng wika, at ang ilang mga wika ay gumagamit ng I at Y para sa consonant [j], halimbawa, paunang ako sa wikang Italyano o Romanian at unang Y sa Ingles. Sa orihinal na Latin na alpabeto, walang nakasulat na pagkakaiba sa pagitan ng V at U, at ang titik ay kumakatawan sa approximant [w] at ang patinig [u] at [ʊ]. Sa Modern Welsh, ang titik W ay kumakatawan sa parehong mga tunog. Katulad nito, sa Creek, ang titik V ay kumakatawan sa [ə]. Walang kinakailangang direktang isa-sa-isang sulat sa pagitan ng mga tunog ng patinig ng isang wika at ang mga titik ng patinig. Maraming mga wika na gumagamit ng isang anyo ng Latin na alpabeto ay may higit pang mga tunog ng patinig kaysa maaaring maipakita sa standard na hanay ng limang mga titik ng patinig. Sa spelling ng Ingles, ang limang titik na A E I O at U ay maaaring kumatawan sa iba't ibang mga tunog ng patinig, samantalang ang titik Y ay madalas na kumakatawan sa mga patinig (tulad ng halimbawa, "gym", "happy", o mga diphthong sa "cry "," thyme"); W ay ginagamit sa kumakatawan sa ilang mga diptonggo (tulad ng sa "cow ") at upang kumatawan sa isang monophthong sa hiniram na mga salita " " at "  " (kung minsan cruth).
Ang mga pagkakaiba sa pagbigkas ng mga titik ng patinig sa pagitan ng Ingles at mga kaugnay na wika nito ay maaaring mabibilang ng Dakilang Pagbago ng Patinig. Pagkatapos ng imprenta ay ipinakilala sa England, at samakatuwid pagkatapos ng pagbaybay ay higit pa o mas mababa standardized, ang isang serye ng mga dramatikong pagbabago sa pagbigkas ng mga patinig phonemes ay nangyari, at patuloy sa kamakailang mga siglo, ngunit hindi nakalarawan sa sistema ng spelling. Nagdulot ito ng maraming hindi pagkakapare-pareho sa pagbabaybay ng mga tunog ng mga patinig ng Ingles at pagbigkas ng mga titik ng Ingles na mga patinig (at sa maling pagbigkas ng mga banyagang salita at mga pangalan ng mga nagsasalita ng Ingles).
Ang pagkakaroon ng mga pagbabago sa patinig ay dapat maglingkod bilang isang bandila ng pag-iingat sa sinuman na nagsisikap na bigkasin ang isang sinaunang wika o, sa katunayan, ang anumang tula (sa anumang wika) mula sa dalawang siglo na ang nakakaraan o mas maaga.
Mga sistema
Ang kahalagahan ng mga Patinig sa pagkilala ng isang salita mula sa iba ay nag-iiba mula sa wika sa wika. Halos lahat ng mga wika ay mayroong hindi bababa sa tatlong ponemikang patinig, karaniwang / i /, / a /, / u / tulad ng sa Classical Arabic at Inuktitut, bagama't ang Adyghe at maraming mga wika ng Sepik ay mayroong bertikal na sistemang patinig na / ɨ /, / ə /, / a /. Ang ilang mga wika ay may mas kaunti, bagaman ang ilang mga Arrernte, Circassian, ang mga wika ng Ndu ay pinagtatalunan na may dalawa lamang, / ə / at / a /, na may [ɨ] pagiging epenthetic.