Clorinda_Matto_de_Turner
Mga pangunahing akda
Ang Mga Ibong Walang Pugad ni Clorinda Matto de Turner na isinulat noong 1889, ay isang pagtatangka na makagawa ng isang pampulitikang pahayag tungkol sa hindi makataong trato sa mga katutubo ng Peru at ang epekto nito sa progreso ng bansa. Sinuri sa nobelang ito ang kalagayan ng mga Andean at ang mga pang-aabusong naranasan nila noong huling bahagi ng ikalabinsiyam na siglo sa Peru. Bilang kasapi sa kilusang indigenismo, nais niyang mabigyan ng halaga sa kasaysayan ng Peru ang pamanang Andean. Ang kaugnayan ni Matto de turner sa mga Andean ay isang kontradiksiyon, dahil ang intensiyon niyang lumikha ng larawan ng nagkakasundong mga Andean ay naging rasistang larawan. Nababahala siya sa mga pang-aabuso na tinamasa ng mga Andean sa buong kasaysayan ng Peru, pero bilang isang lahi, siya ay nagpinta ng ambivalent na larawan. Ipinakita niya sa kanyang mga aklat na ang mga tauhang Andean ay palakaibigan, walang muwang, pasibo at pinagsasamantalahan, na gumagawa ayon sa emosyon at hindi gaanong pinag-iisipan. Sa nobela, sina Fernando at Lucia Martin ay mga elitistang intelektuwal, mahabagin sa mga Andean at mga mabubuting tauhan subalit mayroon paring rasistang saloobin. Ang mga tauhang Andean naman na sina Margarita at Rosalia ay plat ang karakter, dahil hindi nagbago mula umpisa hanggang sa wakas at parang hindi sila bahagi ng kwento. Nalalaman at nakikita lamang ng mambabasa ang kanilang nararamdaman ngunit hindi ang kanilang mga iniisip. Ang papel ng mga katutubong bida ay pagdurusa. Wala silang tahanan at ang mga lalaki ay emosyonal tulad ng mga babae. Sila ay nagtiis sa kalagayan nila sa lipunan. Ang di-kanaisnais na paglalarawan ni Matto de Turner sa mga katutubo ay isinama sa isang kwento na dapat na isang panlipunang pagsusuri ng mga pang-aabuso sa mga katutubo ngunit sumalamin ito ng isang salungat na kwento. Sa kanyang aklat, ang mga pang-aabuso ng Simbahang Katoliko sa mga katutubo ay malinaw na nailarawan. Kaya siya ay itiniwalag sa simbahan. Sa kwento, inilarawan niya ang paring si Pascual na pinakamasama sa lahat ng tauhan. Isa siyang babaero, mapang-api sa mga katutubo, matakaw, at sakim. Si Padre Pascual ay kumatawan sa Simbahang Katoliko na mapang-abuso at walang malasakit. Sina Don Fernando at Lucio Marin, Petronila, Gaspar at Manuel ay mga tauhang Espanyol na kumakatawan sa elitistang intelektwal at sila ang pinakasibilisadong tauhan sa kwento. Ang Lima naman na kabisera ng Peru ang kumakatawan sa sibilisadong bahagi ng lipunan at kaunlaran. Ang mga tauhang ito ay alam ang tama at mali, at tumutugon ng wasto sa mga aksiyong ng kawalang katarungan. Sa kabilang dako, sina Padre Pascual, Escobedo, Colonel Benitz at Sebastian (ang alkalde) ang mga tauhan na masama at ganid sa kapangyarihan. Sila din ay kulang sa pinag-aralan. Bilang patunay, si Sebastian na alkalde ay nag-aral lamang ng tatlong taon sa paaralan. Ang mga tagalabas na nanirahan sa kanayunan ay mahalaga sapagkat kumakatawan sila sa pinakamahusay at pinakamalala sa lipunang Peruvian Hispanic. Kasabay nito, ang Andeans ay naroon bilang lahi na hiwalay sa lahing Espanyol na hindi maaaring maging bahagi ng lipunan. Ang aklat na ito ay kapaki-pakinabang dahil ito ay isang halimbawa ng panlipunang pagsusuri sa panitikan noong ikalabinsiyam na siglo at tumutulong ito upang maipakita kung paano ang buhay sa panahong iyon sa Peru, kahit ang aklat na ito ay hindi gaanong maganda ang pagkakasulat at nagpapakita ito ng may pagkiling na pananaw ng awtor. Nakatulong din ito upang mailahad ang mga saloobin at damdamin ng awtor. Ito man ay interpretasyon lamang ng isang tao, maaari itong gamitin upang maunawaan kung paanong magisip ang tulad ni Matto de Turner sa panahong ito. Ang paraan ng pagpapahayag niya sa mga tauhan, kahit sila ay plat, ay nagpapakita ng malinaw na larawan ng kung ano ang tama at mali para sa kanya. Hindi man ito maisama bilang kanon dahil sa hindi magandang pagkakasulat nito, nakatulong naman ito upang ipahayag ang mensahe na dapat na magkaroon ng mga pinunong galling sa elitistang intelektuwal upang matulungan ang mga katutubo at alisin ang pang-aabuso. Bilang isang indigenismo, nais niyang kilalanin ng lipunang Hispanic ang mga katutubo bilang bahagi ng lipunan at wakasan ang korupsiyon kahit pa maipahayag ito sa pamamagitan ng rasismong paglalarawan ng indigenismo. Ang aklat na ito ay bahagi ng simula ng isang mahabang kilusan sa panlipunang paggising. Ang kilusang ito ay tungkol sa mga pang-aabuso ng isang lahi sa iba pang lahi. Para kay Matto de Turner, and edukasyon ang tanging paraan ng pagkatuto sapagkat kahit lumaya man ang mga katutubo sa pang-aabuso, hindi parin nila makikita ang kahalagahan nito at hindi nila sasamantalahin ito upang mapabuti ang kanilang sarili at kalagayan.