cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Babae
Kabilang sa ibang katawagan sa babae ang mga salitang balbal na bebot at egat. Tinatawag namang ali o ale ang babae kung may paggalang sa isang hindi nakikilalang babae, bagaman ginagamit ang aling sa pagtawag na may paggalang sa isang kilala nang tao sapagkat katumbas ito ng mis (Ingles:Miss) at misis (Ingles:Mrs.). Dalaga (mula sa Sanskrito: दारिका [dārikā]) naman ang tawag sa isang babaeng wala pang asawa ngunit nasa hustong gulang na.
Sa Aklat ng Pahayag (nasa Pahayag 17:7-8) ng Bagong Tipan ng Bibliya, kumakatawan ang salitang babae, kasama ng salitang halimaw, para sa emperador ng Roma at maging para sa sinaunang lungsod ng Roma – ang itinuturing din na larawan ng "lungsod ng dimonyo" – noong panahon ni Nero at ni Domikiano.
Karnero
Ang karnero ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Kordero
Ang kordero (Ingles: lamb, young sheep ; Kastila: cordero) ay maaaring tumukoy sa o kaugnay ng mga sumusunod:
Mga sanggunian
Kaurian:Tao Kaurian:Tupa
Pagong (paglilinaw)
Ang pagong (Ingles: turtle) ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Fosdinovo
Ang Fosdinovo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Aulla, Carrara, Castelnuovo Magra, Fivizzano, Ortonovo, Sarzana.
Ang bayan ay tahanan ng isang medyebal na kastilyo ng pamilya Malaspina, mga pinuno ng Dukado ng Massa. Ito rin ang luklukan ng Medyebal na Pista ng Fosdinovo (Hulyo) at ang Pista ng Forza del Sorriso (Pista ng Lakas ng Ngiti) (ang ikaapat na katapusan ng linggo ng Agosto). Ang ikalawang pagdiriwang na ito ay isang bago, mahalagang pagdiriwang kung saan ang pangunahing tema ay ang ngiti.
Kakambal na bayan
Ang Fosdinovo ay kakambal sa:
Filattiera
Ang Filattiera ay isang komuna (munisipalidad) sa lalawigan ng Massa at Carrara sa rehiyon ng Toscana, sa gitnang Italya, na matatagpuan mga 120 km hilagang-kanluran ng Florencia at mga 35 km hilagang-kanluran ng Massa.
Ang bayan ay bahagi ng Pambansang Liwasan ng Apeninong Toscana-Emiliano.
Maynila (paglilinaw)
Ang salitang Maynila o Manila ay maaring tumukoy sa:
Araling Katoliko
Ang araling Katoliko (Ingles: Catholic studies) ay isang disiplina na ginagamit ng pakultad ng programang ito upang maisangkot ang mga mag-aaral ng araling ito sa tradisyong pang-intelihensiya ng Katolisismo at kung paano gamitin ang tradisyong ito.
Astana
Ang Astana (Kazakh and Астана), ay ang kabisera ng Kazakhstan. Matatagpuan ito sa mga pampang ng Ilog Ishim sa hilagang bahagi ng bansa, sa loob ng Rehiyon ng Akmola, bagamat hiwalay sa rehiyon ang pamamahala na may natatanging katayuan. Ang opisyal na pagtataya ng populasyon noong 2017 ay 1,029,556 katao sa loob ng mga hangganan ng lungsod, kaya ito ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Kazakhstan, kasunod ng Almaty na kabisera ng bansa mula 1991 hanggang 1997.
Naging kabisera ng Kazakhstan ang Astana noong 1997, at mula noon umunlad ito sa ekonomiya upang maging isa sa pinakamakabagong lungsod sa Gitnang Asya.
Ang makabagong Astana ay isang planadong lungsod, tulad ng ibang mga nakaplanong kabisera. Kasunod ng pagiging kabisera nito, lubhang nabago ang hugis ng Astana. Ang panlahat na plano ng Astana ay idinisenyo ng arkitektong Hapones na si Kisho Kurokawa. Bilang luklukan ng pamahalaan ng Kazakhstan, ang Astana ay ang sityo ng Kapulungan ng Parlamento, ang Kataas-taasang Hukuman, ang Pampanguluhang Palasyo ng Ak Orda at maraming mga kagawaran at ahensiya ng pamahalaan. Tahanan ito ng maraming mga gusaling futurist, otel at gusaling tukudlangit. Mayroon ding malawakang mga sistema ng pangangalagang pangkalusugan, isports, at edukasyon ang lungsod ng Astana.
Etimolohiya
Itinatag noong 1830 bilang pamayanan ng Akmoly o Akmolinsky prikaz (Акмолинский приказ), naglingkod ito bilang isang pantanggulang muog para sa mga Siberyanong Cossack. Noong 1832 binigyan ito ng katayuang pambayan at pinangalanang Akmolinsk (Акмолинск). Noong Marso 20, 1961 binago ito sa Tselinograd (Целиноград) upang itanda ang ebolusyon ng lungsod bilang sentrong pampangasiwaan at pangkalinangan ng Virgin Lands Campaign. Ito ay pinangalanang Akmola (o Aqmola) noong 1992. Ito ay binagong bersiyon ng unang pangalan nito na nagngangahulugang "puting puntod". Noong Dosyembre 10, 1997 pinalitan ng Akmola ang Almaty bilang kabisera ng Kazakhstan. Noong Mayo 6, 1998 binago ang pangalan nito sa Astana, na nagngangahulugang "kabiserang lungsod" sa wikang Kazakh.
Noong Marso 20, 2019, ipinanukala ni Pangulong Kassym-Jomart Tokayev ang pagbabago ng pangalan ng Astana sa Nur-Sultan, bilang karangalan sa naunang pangulo at matagal nang namumunong pinuno ng Kazakhstan na si Nursultan Nazarbayev na bumaba sa puwesto isang araw ang nakararaan. Bagamat tinutulan ng mga mamamayan ang panukala, agad na sinang-ayunan ng Parlamento ang pagbabago ng pangalan, at opisyal na naging Nur-Sultan ang pangalan ng kabiserang lungsod sa isang kautusang inilathala noong Marso 23 sa taong iyon.
Populasyon
Magmula noong Setyembre 2017, ang populasyon ng Astana ay 1,029,556 katao; over double the 2002 population of 493,000.
Silangang Europa
thumb|300px|Isang pag-render ng kompyuter ng Silangang Europa Ang Silangang Europa ay ang silangang bahagi ng kontinente ng Europa. Ang kataga ay mayroong malawak na pagkakaiba sa pag-unawang heopolitiko, pangheograpiya, pangkultura, at pangsosyoekonomiya, kung kaya't nakabatay ito sa diwa at may katangiang pabagu-bago. Isang kahulugan ang naglalarawan na ang Silangang Europa ay isang entidad na makakultura at etno-kultural: bilang isang rehiyong nakalagay sa Europa na ang pangunahing mga katangian ay binubuo ng mga impluwensiyang Bisantino, Kristiyanismong Pangsilangan (Ortodoks) at ng maliit at may limitasyon na impluwensiyang Ottoman. Isa pang kahulugan ang isinasang-alang-alang ng ilang mga may-akda bilang hindi na napapanahon,  ay nalikha noong panahon ng Digmaang Malamig at ginagamit, humigit-kumulang, bilang katumbas ng katagang Bloke ng Silangan. Isang kahalintulad na kahulugan ang nagpangalan sa dating mga estadong komunista sa Europa na nasa labas ng Unyong Sobyet bilang "Silangang Europa".
Ang Silangang Europa at ang Gitnang Europa ay isang tahanan para sa bunton ng mga Hudyo hanggang sa dekada ng 1940 ay ang pook na pinagsimulan ng Hudaismong Hasidiko, Hudaismong Litvak at ilan pang mga simbahang Ortodoks.
Astana
Populasyon
Ang komposisyong etniko ng lungsod magmula noong Setyembre 4, 2014 ay:
Mga kapatid na lungsod
Napapanatili ng Astana ang opisyal na mga kapatiran sa 18 lungsod. • 1994 🇹🇷 İzmir, Turkiya
• 1996 🇵🇱 Gdańsk, Polonya
• 1996 🇷🇺 St. Petersburg, Rusya
• 1996 Tbilisi, Heorhiya
• 1998  Riga, Latbiya
• 2001 🇹🇷 Ankara, Turkiya
• 2002 🇵🇱 Warsaw, Polonya
• 2004 🇹🇭 Bangkok, Thailand
• 2004 🇷🇺 Kazan, Tatarstan, Rusya
• 2004  Maynila, Pilipinas
• 2004 🇰🇷 Seoul, Timog Korea
• 2005 🇯🇴 Amman, Hordan
• 2006  Beijing, Tsina
• 2009 🇻🇳 Hanoi, Vietnam
• 2010 🇷🇺 Ufa, Bashkortostan, Rusya
• 2011 🇰🇬 Bishkek, Kyrgyzstan
• 2013 🇫🇮 Oulu, Finland
• 2014 🇫🇷 Nice, Pransiya
• 2014  Zagreb, Croatia
Ligao
Ang Lungsod ng Ligao (R.A. 09008) ay isang ika-apat na klaseng lungsod sa lalawigan ng Albay, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Barangay
Ang Lungsod ng Ligao ay pampolitika na nahahati sa 55 barangay.
Unang Labanan sa Paliparan ng Donetsk
Ang Unang Labanan sa Paliparan ng Donetsk ay isang labanan sa pagitan ng mga separatista ng Donetsk People's Republic at ng mga sundalo ng pamahalaan ng Ukraine na naganap noong 26–27 Mayo 2014 sa Pandaigdigang Paliparan ng Donetsk. Ang ikalawang labanan sa paliparan ay naganap noong 28 Setyembre 2014.
Background
Sinimulan ng pamahalaan ng Ukraine ang isang "anti-terrorist" operation laban sa mga separatista sa unang bahagi ng Abril 2014. Nakuha ng mga rebeldeng pro-Russian ang mga gusali ng gobyerno, mga bayan at teritoryo sa rehiyon. Sa lungsod mismo ng Donetsk, maraming mga gusali ng gobyerno ang napasailalim sa kontrol ng mga separatista. Ang Pandaigdigang Paliparan ng Donetsk na lang ang hindi nakokontrol ng mga separatista.
Mga Pangyayari
Umaga ng 26 Mayo, nakuha ng mga separatista ang mga terminal ng paliparan. Hinarang ng mga separatista ang daan patungo sa paliparan. Naglabas ng ultimatum ang National Guard ng Ukraine sa mga separatista, nakasaad na dapat silang sumuko agad. Ito ay tinanggihan ng mga separatista. Naglunsad ng isang pag-atake ang mga paratroopers. Ginamit ang mga attack helicopter laban sa mga anti-aircraft guns. Nakita ang ilang sasakyan ng mga separatista na papunta sa paliparan. Nang sumapit ang gabi, napaalis ng mga sundalo ang mga separatista, na naglunsad rin ng isang counterattack na napigilan naman ng mga sundalo. Sa sumunod na araw, kinumpirma ng mga opisyal ng Ukraine at ng mga separatista na kontrolado na ng Ukraine ang paliparan.
Casualties
Sinabi ng alkalde ng lungsod ng Donetsk na si Oleksandr Lukyanchenko na nasa 40 ang bilang ng mga namatay. Iniulat ng morgue ng lungsod na nasa 35 bilang ng mga namatay. Apatnaput-tatlo ang sugatan. Iniulat ng mga opisyal ng Ukrayina na walang namatay sa bakbakan.
Lee Yu-ri
Si  Lee Yu-ri (ipinanganak Enero 28, 1980) ay isang artista at negosyante mula sa Timog Korea. Nagsimula ang kanyang karera sa pag-aartista noong siya ay mapabilang bilang isa sa mga orihinal na karakter sa palabas na School 4  noong taong 2002 at lumabas sa Koreanovelang pampamilya na Precious Family noong 2005. Magbuhat noo'y namayagpag ang kanyang karera sa pag-arte at pagmomodelo at gayundin sa pag-endorso ng produkto. Gumanap din siya bilang kontrabida sa mga ibang Koreanovela tulad ng Twinkle Twinkle (2011) at Jang Bo-ri is Here! (2014).
Noong 2014, nanalo si Lee ng Grandeng Premyo sa MBC Drama Awards nang natamo ang 385,434 (mga 54%) sa 712,300 mga boto na pinadala ng mga manonood. Nakaranggo din siya sa pinakamataas na limang mga "Aktor ng Taon" sa Korea ng Gallup at umangat ang kanyang ranggo sa ikalawang puwesto pagkatapos ni Kim Soo-hyun.
Cysticercosis
Ang Cysticercosis ay isang impeksiyon  sa tisyu na dulot ng isang larva  (cysticercus) ng  pork tapeworm o bulate ng baboy (Taenia solium). Ang mga taong may kaunti o walang sintomas ng ilang taon, ay maaaring magkaroon ng humigit-kumulang na isa hanggang dalawang sentimetrong walang pananakit na bukol sa balat at kalamnan, o may mga sintomas kaugnay ng sistema ng nerbiyo o utak kung naapektuhan ang utak. Pagkalipas ang mga buwan o taon na ang mga bukol na ito ay maaaring maging masakit at mamaga at saka ito pagpapasyahan. Sa mga paunlad na mga bansa, ito ang pinakakaraniwang sanhi ng pangingisays.
Sanhi at Dayagnosis
Ito ay karaniwang makukuha sa pamamagitan ng pagkain ng mga pagkaing nagtataglay ng mga itlog ng bulate. Ang mga hindi nalutong gulay ang pinakamalaking sanhi. Ang mga itlog ng bulate ay galing sa dumi o tae ng taong may impeksiyon ng malalaking bulate, isang kondisyon na kilala bilang taeniasis. Ang taeniasis ay ibang sakit at dulot ng pagkain ng mga bukol o cysts sa hindi masyadong naluto na karne ng baboy. Ang mga taong may kasama sa bahay na may bulate ay may mas malaking posibilidad na magkaroon ng cysticercosis. Ang pagsuri ng sakit ay isinasagawa sa pamamagitan ngaspiration sa isang bukol. Ang pagkuha ng mga larawan ng utak gamit ang computer tomography (CT) o magnetic resonance imaging (MRI) ang pinakaepektibo para sa pagsuri ng sakit sa utak. Ang pagtaas ng bilang ng puting selyula ng dugo, na tinatawag na eosinophils, sa cerebral spinal fluid o malinaw na likido sa mga espasyo sa loob at paligid ng gulugod at utak at dugo ay ginagamit rin bilang palatandaan.
Pag-aaral tungkol sa epidemya
Ang bulate sa karne ng baboy ay patikular na karaniwan sa Asya, Sub-Saharan Africa, at Latin America. Sa mga ilang lugar, pinapaniwalaan na hanggang 25% ng tao ay may impeksiyon ng ganito. Sa mga maunlad na mundo, hindi ito napakapambihira. Sa buong mundo hanggang 2010, naging sanhi ito ng humigit-kumulang na 1,200 kamatayan, mas tumaas ng 700 kaysa noong 1990. Ang cysticercosis ay nakakaapekto rin sa mga baboy at baka pero bihirang magdulot ng mga sintomas dahil sa karamihan ng mga ito ay di nabubuhay nang matagal. Ang sakit ay nangyayari sa mga tao sa buong kasaysayan. Ito ay isa sa mga napapabayaang tropikal na sakit.
Monteprandone
Ang Monteprandone ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Acquaviva Picena, Colonnella, Controguerra, Martinsicuro, Monsampolo del Tronto, at San Benedetto del Tronto.
Pinagmulan ng pangalan
Ayon sa alamat, ang kastilyo ay itinayo noong ika-9 na siglo ng isang Franco na kabalyero kasunod ni Carlomagno. Ang pangalan nito ay Brandone o Prandone, kaya naging pangalan ng kastilyo at bayan.
Entidad
Ang entidad (Ingles: entity) ay isang bagay na umiiral na nag-iisa, bagaman ito ay maaaring maging hindi isang pag-iral ng isang materyal, katulad ng mga abstraksiyon at mga likhang-isip na legal. Sa pangkalahatan, wala ring sapantaha na ang isang entidad ay may buhay o gumagalaw (animado). Sa larangan ng negosyo, ang entidad ay maaaring maging isang tao, isang kagawaran o departamento, isang pangkat, isang korporasyon, isang kooperatiba, isang sosyohan (pagsososyo), o iba pang grupo na maaaring pagsagawaan ng pangangalakal. Sa kung minssan, ang salitang entidad ay ginagamit sa isang panlahatang diwa ng isang nilalang, kahit na ang tinutukoy ay umiiral bilang isang materyal o hindi, iyong kadalasan ay tinutukoy bilang isang entidad na walang anyo ng materya o walang katawan, katulad na ng wika. Madalas din itong ginagamit upang tukuyin ang mga multo at iba pang mga espiritu. Ang salitang entitatibo ay isang anyong pang-uri ng pangngalan na entidad. Ang isang bagay na entitatibo ay itinuturing bilang puro o dalisay na entidad; na nakaabstrakto magmula sa lahat ng mga kalagayan, iyong itinuturing bilang entidad lamang, na nakahiwalay sa mga umiiral na mga kalagayan o sirkunstansiya.
Pantaleon Alvarez
Si Pantaleon "Bebot" Diaz Alvarez (ipinanganak Enero 10, 1958) ay isang Pilipinong politko na naging Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas at kasalukuyang kinatawan ng Unang Distrito ng lalawigan ng Davao del Norte, Pilipinas.
Mula 2001 at 2002, siya ay humaliling Kalihim ng Transportasyon at Komunikasyon.
Notasyong pangsayaw
thumb|400px|Ang notasyong pangsayaw para sa sayaw na La Cachucha ni [[Friedrich Albert Zorn.]] Ang talihalat na pangsayaw, notasyong pangsayaw, notasyon ng sayaw, o pagtatala ng pagsayaw ay isang simbolikong representasyon ng kilos ng pagsasayaw. May pagkakahawig ito sa notasyong pangkilos o notasyon ng galaw subalit maaaring nakalimita lamang sa pagkakatawan ng kilos ng tao at espesipikong mga anyo ng sayaw. Sari-saring mga metodo ang ginamit na upang katawanin na namamalas ng mga mata ang mga galaw, kabilang ang:
Paggamit
Ang pangunahing gamit ng notasyon na pangsayaw ay ang preserbasyon ng dokumentasyon ng sayaw na klasiko, analisis at rekonstruksiyon ng koreograpiya at mga anyo ng sayaw o mga ehersisyong teknikal. Maraming iba’t ibang anyo ng notasyon na pangsayaw ang nalikha na subalit ang dalawang pangunahing mga sistemang ginagamit sa kulturang pangkanluran ay ang Labanotasyon (nakikilala rin bilang Laban ng Kinetograpiya) at ang Notasyon ng Kilos na Benesh. Ginagamit din ang Notasyon ng Kilos na Eshkol-Wachman at Pagsusulat ng Sayaw, subalit hindi gaano. Ang isa pang layunin ng notasyong pangsayaw ay ang pagdodokumento at analisis ng sayaw sa etnolohiyang pangsayaw. Dito, ang notasyon ay hindi ginagamit upang planuhin ang isang bagong koreograpiya subalit upang idokumento ang umiiral na sayaw. Ang mga sistema ng notasyong pangsayaw na pinaunlad para sa paglalarawan ng sayaw na Europeo ay kadalasang hindi mailalapat at hindi naaangkop para sa deskripsiyon ng mga sayaw na nagmula sa ibang mga kultura, halimbawa na ang mga sayaw na polisentriko ng mga kulturang Aprikano, kung saan ang kilos ng katawan na lumalagos sa puwang ay hindi gaanong mahalaga at ang karamihan ng mga kilos ay nangyayari sa loob ng katawan. May mga pagtatangkang ginawa ang mga etnomusikologo at mga etnologo ng sayaw na makapagpaunlad ng particular na mga sistemang pangnotasyon para sa ganiyang mga layunin.
Kasaysayan
Mayroong mga aklat na naglalaman ng notasyong pangsayaw sa Inglatera at Italya noong kaagahan ng ika-18 daantaon. Noong 1975, muling binuo ni Ann Hutchinson-Guest Pas de Six ng koreograpong si Arthur Saint-Léon, na nagmula sa ballet na La Vivandière ni Saint-Léon noong 1844, kasama na ang orihinal na tugtugin nito na isinulat ng kompositor na Cesare Pugni, para sa Joffrey Ballet. Ang piraso ay muling binuo mula sa sariling kaparaanan na pangnotasyon ng sayaw na ginawa ni Saint-Léon na nakikilala bilang La Sténochorégraphie. Noong 1978, itinanghal ni Pierre Lacotte ang Pas de Six para sa Kirov/Mariinsky Ballet, na nagpapanatili pa rin nito sa kanilang repertoryo. Magmula noon ang Pas de Six ay itinanghal ng maraming mga kompanya ng ballet sa buong mundo, at nakikilala bilang La Vivandière Pas de Six o Markitenka Pas de Six (ayon sa pagkakatawag nito sa Rusya). Isang bantog na kalipunan ng notasyong pangsayaw ay ang Koleksiyong Sergeyev, na nirekord sa metodo ng notasyon na nilikha ni Vladimir Ivanovich Stepanov. Itinatala ng koleksiyon ang tanyag na repertoryo ng Imperial Ballet (na nakikilala sa kasalukuyan bilang Kirov/Mariinsky Ballet) na nagmula sa ika-20 daantaon–ang karamihan nito ay itinanghal ng kilalang koreograpong si Marius Petipa. Kabilang sa koleksiyon ang orihinal na mga disenyong pangkoreograpiya ni Petipa para sa mga ballet na katulad ng The Sleeping Beauty (Ang Natutulog na Kagandahan), Giselle, Le Corsaire, Swan Lake (itinanghal na katulong si Lev Ivanov). Kabilang sa iba pang mga gawa ang orihinal na bersiyon ng The Nutcracker, at ang depinitibong Coppélia ng Imperial Ballet. Sa pamamagitan ng mga notasyong ito kung kaya’t unang naitanghal sa labas ng Rusya ang mga akdang ito, na bumuo sa nukleyo ng repertoryo ng Ballet na Klasikal. Si Hanya Holm ang unang koreograpo mula sa Broadway na nagpagawa ng karapatang pangsipi ng kanyang mga notasyon, para sa kanyang akda na nasa Kiss Me Kate. Ang unang nakakompyuter na sisteman ng notasyon, na nagpakita ng isang pigurang animado sa iskrin na nagtatanghal ng mga kilos ng sayaw na tinukoy ng koreograpo, ay ang sistema ng notasyong pangsayaw na DOM, na nilikha ni Eddie Dombrower sa pamamagitan ng personal na kompyuter na Apple II noong 1982 (tingnan ang Dance Notation Journal, Fall, 1986, 4(2) pp. 47–48.) Ilang sa mga sistema ng notasyon ang ginagamit lamang para sa tiyak mga anyong pangsayaw, halimbawa na ang Shorthand Dance Notation (para sa mga sayaw mula sa Israel), Morris Dance Notation (sayaw na Morris), at ang notasyong Beauchamp-Feuillet (sayaw na Baroque). Ang aklat ni Ann Hutchinson-Guest na pinamagatang Choreographics (1989) ay naghahambing ng labintatlong makasaysayan at pangkasalukuyang mga sistema ng notasyong pangsayaw (mayroong mga halimbawang nakikita) at sa pamamagitan ng isa-isang paghahambing na naglalarawan ng mga kainaman, at mga hindi kainaman ng bawat isang sistema. Ang aklat ay isang mabuting pagpapakilala sa pagpapaunlad at pagpapatupad ng mga sisteman ng notasyon na pangsayaw.
San Jose, Camarines Sur
Ang Bayan ng San Jose ay Ika-apat na klaseng bayan sa lalawigan ng Camarines Sur, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Mga Barangay
Ang bayan ng San Jose ay pampolitika na nahahati sa 29 na mga barangay.
Antipolo
Ang Antipolo ( pagbigkas: án•ti•pó•lo) ay isang lungsod at kabisera ng lalawigan ng Rizal, Pilipinas. Ito ay matatagpuan 25 km sa silangan ng Maynila. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan. Ito ang pinakamataong lungsod sa Luzon sa labas ng Kalakhang Maynila at ika-pito naman sa buong bansa.
Sa ilalim ng Batas Republika Blg. 8508, naging kabahaging lungsod ng Rizal ang Antipolo noong 4 Abril 1998 mula sa pagiging isang bayan ng naturang lalawigan. Pinasinayaan ang bagong kapitolyo ng Rizal sa lungsod noong Marso 2009, upang palitan ang kapitolyo nito sa Pasig na matagal nang nasa labas ng hurisdiksiyon ng lalawigan mula pa noong 1975 nang maging bahagi ng Kalakhang Maynila ang Pasig. Sa paglipat ng kapitolyo sa Antipolo, napipisil itong hirangin bilang bagong kabisera ng lalawigan. Ipinroklama bilang isang lubos na urbanisadong lungsod ni Pangulong Benigno Aquino III ang Antipolo noong 14 Marso 2011, ngunit ipinagpaliban sa 'di pa tiyak na panahon ang plebisito upang magkabisa ang nasabing proklamasyon.
Marahil na rin sa katanyagan ng Antipolo sa mga manlalakbay kaya't ipinakikilala ito bilang "Kabisera ng Paglalakbay sa Pilipinas". Ang imahen ng Mahal na Ina ng Kapayapaan at Mabuting Paglalakbay o Birhen ng Antipolo na nagbuhat pa sa Mexico noong 1626 at idinambana sa Simbahan ng Antipolo ay patuloy na dinadayo ng mga Pilipinong Katoliko mula pa noong panahon ng mga Espanyol. Isa sa mga nakagawian ng mga milyun-milyong manlalakbay sa dambana ng Birhen ng Antipolo ay ang paglahok sa taunang "Alay Lakad" na ginaganap tuwing bisperas ng Biyernes Santo at Mayo 1. Kung saan magmula sa Simbahan ng Quiapo, kasunod ng ipinuprusisyong imahen ng Birhen ng Antipolo, at iba't-ibang bayan ng Rizal at Kalakhang Maynila ang mga deboto ay naglalakad lamang patungo sa Simbahan ng Antipolo. Nakagawian rin na ipinapabendisyon ang mga bagong sasakyan sa simbahan, sa paniwalang ito'y magbibigay proteksiyon at kaligtasan sa sasakyan at sa mga sasakay rito.
Ang mas mataas na kinatatayuan ng lungsod kumpara sa Kalakhang Maynila ay nagbibigay rito ng magandang tanawin ng Kamaynilaan, lalo na tuwing gabi. Popular sa mga dayo ang lokal na mangga, kasoy at suman. Ang dating sikat na Hinulugan Taktak, na dati-rati'y isa sa mga pangunahing dinarayo tuwing tag-init, ay pinagaganda upang muling maging isa sa mga pangunahing atraksiyon ng lungsod.
Pamahalaan
Ang bise alkalde naman ay naninilbihan bilang tagapangulo ng Sangguniang Panlungsod, at bumuboto lamang sa tuwing kinakailangang basagin ang patas na boto ng sanggunian. Ang bise alkalde rin ang hinihirang na punong lungsod, kapag ito'y nabakante.
Ang mga halal na opisyal ng Antipolo, gaya ng iba pang opisyal ng lokal na pamahalaan sa buong Pilipinas ay may termino ng tatlong taon na nagsisimula tuwing Hunyo 30 pagkalipas ng halalan, at nagtatapos naman sa Hunyo 30 ng ikatlong taon. Sila ay maaaring mahalal ng di-lalagpas sa tatlong magkakasunod na termino.
Barangay
Ang lungsod ng Antipolo ay nahahati sa 16 barangay.
Roma
Ang Roma ay ang punong-lungsod ng bansang Italya at isang espesyal na komuna ng bansa (pinangalanang Comune di Roma Capitale, "Ang Komuna ng Punong Lungsod ng Roma"). Nagsisilbi rin itong punong-lungsod ng rehiyon ng Lazio. Tatlong milenyo nang tinitirhan ito ng mga tao, simula noong unang itinatag ito, ayon sa tradisyon, noong 753 BK.
Matatagpuan ito sa mga ilog Tiber at Aniene, malapit sa Dagat Mediteraneo. Makikita sa loob nito ang Lungsod ng Vaticano, isang malayang bansang kinikilala ng mundo, at nagsisilbing punong himpilan ng Simbahang Katolika at ang tirahan ng Santo Papa.
Ang Roma ay ang pinakamalaking lungsod sa Italya at isa rin sa mga pinakamalalaki sa Europa, na may lawak na 1,285 kilometro kuwadrado (496.1 mi kuw). Ito ang sentro ng Kalakhang Lungsod ng Roma, na may populasyon ng 4,355,725 (2020) naninirahan, at may katayuan bilang ang pinakamataong kalakhang lungsod sa Italya.
May KGK ito ng €75 bilyon—higit na mataas pa sa Bagong Zeeland at katumbas ng Singapore—noong taong 2001. Ibinubunga ng bayan ng Roma ang 6.5% ng pangkalahatang KGK ng Italya, ang pinakamalaking halaga sa lahat ng lungsod ng bansa.
Umaabot ang kasaysayan ng lungsod nang 2,800 taon, kung kailan ito ay naging himpilan ng sinaunang Roma (Kahariang Romano, Republikang Romano, at Imperyong Romano), at sunod ng Estadong Papal, Kaharian ng Italya, at ngayon ng Republikang Italyano.
Etimolohiya
Gayunpaman, may posibilidad na ang pangalang Romulo ay nagmula sa Roma mismo. Kahit noong ika-4 na siglo, mayroong mga alternatibong teoryang iminungkahi sa pinagmulan ng pangalang Roma. Maraming pagpapalagay ang inihapag na tumututok sa mga ugat lingguwistiko na kung saan gayunpaman ang usapan ay nananatiling hindi tapos:
Pinakaunang kasaysayan
Habang may mga natuklasan nang arkeolohikal na katibayan ng pananahan sa lugar ng Roma mula sa humigit-kumulang na 14,000 taon na ang nakalilipas, ang siksik na layer ng mga mas maagang labi ang bumabaon sa mga lugar Palaeolitiko at Neolitiko. Ang ebidensiya ng mga kagamitang bato, palayok, at sandatang bato ay nagpapatunay sa halos 10,000 taong pananahan ng tao. Sinusuportahan ng maraming paghuhukay ang pananaw na ang Roma ay lumago mula sa mga paninirahang pastoral sa Burol Palatino na itinayo sa itaas ng lugar na magiging Foro ng Roma. Sa pagitan ng pagtatapos ng Panahon ng Tansong Pula at pagsisimula ng Panahon ng Bakal, ang bawat burol sa pagitan ng dagat at ng Capitolino ay pinangunahan ng isang nayon (sa Burol Capitolino, isang nayon ang napatunayan nang naroon mula noong pagtapos ang ika-14 na siglo BK). Gayunpaman, wala sa kanila ang maihahalintulad sa isang lungsod. Mayroong malawak na pinagkasunduan ngayon na ang lungsod ay unti-unting nabuo sa pamamagitan ng pagsasama-sama ("sinoesismo") ng maraming nayon sa paligid ng pinakamalaki, ang nasa tuktok ng Palatino. Ang pagsasama-sama na ito ay napadali ng pagdaragdag ng pagiging produktibo ng agrikultura na umangat mula sa antas ng pamumuhay, na pinapayagan din ang pagtatag ng mga sekundaryo at tersiyaryong gawain. Ang mga ito naman ay nagpalakas ng pag-unlad ng kalakal sa mga kolonya ng Gresya sa katimugang Italya (pangunahin sa Ischia at Cumae). Ang mga pagpapaunlad na ito, na ayon sa ebidensiyang arkeolohikal ng mga pangyayari noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, ay maaaring isaalang-alang bilang "kapanganakan" ng lungsod. Sa kabila ng mga kamakailang paghuhukay sa burol Palatino, ang pananaw na ang Roma ay sadyang itinatag noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, tulad ng iminungkahi ng alamat ng Romulo, ay nananatiling isang teoryang nasa laylayan.
Alamat ng pagkakatatag ng Roma
link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Kapitolinische_W%C3%B6lfin_Museum_Capitolini.jpg|thumb|Ang [[Lobong Capitolino, isang eskultura ng kathang-isip na babaeng lobo na nagpapasuso ng kambal na sanggol na sina Romulo at Remo]] Ang mga tradisyonal na kuwentong pinagpasahan ng mga mismong sinaunang Romano ang nagpapaliwanag ng pinakamaagang kasaysayan ng kanilang lungsod na makikita sa mga alamat at mito. Ang pinakapamilyar sa mga alamat na ito, at marahil ang pinakatanyag sa lahat ng mitolohiyang Romano, ay ang kuwento nina Romulo at Remo, ang kambal na pinasuso ng isang babaeng lobo. Nagpasya silang magtayo ng isang lungsod, ngunit pagkatapos ng pagtatalo, pinatay ni Romulo ang kaniyang kapatid at tinawag ang lungsod mula sa kaniyang pangalan. Ayon sa mga Romanong analista, nangyari ito noong Abril 21, 753 BK. Ang alamat na ito ay kinailangang ipagkasundo sa isang dalawahang tradisyon, na itinakda nang mas maagang panahon, nang tumakas ang Troyang si Aineias papunta sa Italya at itinatag ang linya ng mga Romano sa pamamagitan ng kaniyang anak na si Iulus, kung kanino ipinangalanan ang dinastiyang Julio-Claudio. Ito ay nagawa ng makatang Romano na si Virgil noong unang siglo BC. Dagdag, binabanggit ni Estrabon ang isang mas matandang kuwento, na ang lungsod ay isang kolonya ng Arcadia na itinatag ni Evandro. Isinulat din ni Estrabon na si Lucius Coelius Antipater ay naniniwalagngang ang Roma ay itinatag ng mga Griyego.
Kaharian at republika
Matapos ang maalamat na pagkakatatag ni Romulo, ang Roma ay pinasiyahan sa loob ng 244 na taon ng isang sistemang monarkiya, nagmula sa mga soberanong nagmula sa mga Latin at Sabino, na kalaunan ay mga haring Etrusko. Ang tradisyon ay naglatag ng pitong hari: Romulo, Numa Pompilius, Tullus Hostilius, Ancus Marcius, Tarquinius Priscus, Servius Tullius, at Tarquinius Superbus.
Noong 509 BC, pinabaksak ng mga Romano ang huling hari mula sa kanilang lungsod at nagtatag ng isang oligarkong republika. Sa gayon ay nagsimula na ng Roma sa isang panahong naisasalarawan bilang alitan sa pagitan ng mga patricio (aristokrata) at mga plebo (maliit na may-ari ng lupa), at sa pamamagitan ng patuloy na pakikidigma laban sa mga populasyon ng gitnang Italya: mga Etrusko, Latin, Volsco, Ecuo, at Marso Matapos maging pinuno ng Latium, pinangunahan ng Roma ang maraming digmaan (laban sa mga Galo, Osco-Samnita at kolonyang Griyego ng Tarento, kaalyado ni Piro, hari ng Epiro) na humantong sa pananakop sa tangway ng Italya, mula sa gitna hanggang sa Magna Graecia.
Cassidinae
thumb|right|180px|[[Epistictina reicheana mula sa India.]]
Roma
Kaharian at republika
Ang ikatlo at ikalawang siglo BK ay kakikitaan ang pagtatatag ng Romanong ehemoniya sa buong Mediteraneo at sa mga Balkan, bunga ng tatlong Digmaang Puniko (264–146 BC) na dumigma sa lungsod ng Kartago, at ng tatlong Digmaang Macedoniko (212–168 BK) laban sa Macedonia. Ang mga unang lalawigang Romano ay itinatag sa panahong ito: Sicilia, Sardinia at Corsica, Hispania, Macedonia, Achaea, at Africa.thumb|Ang mga palasyo ng Sinaunang-Imperyal-Romano ng Palatino, isang serye ng mga palasyo na matatagpuan sa [[Burol Palatino, litaw na nagpapahayag ng kapangyarihan at kayamanan ng mga emperador mula kay Augusto hanggang sa ika-4 na siglo.]]
Cassidinae
Ang mga tortoise beetle, o "pagong na salagubang" o "pagong na uwang", ay isang artipisyal na pagtitipon ng mga tribo sa loob ng leaf beetle (literal na salin: "salagubang na pandahon" o "uwang na pandahon") sa subpamilyang Hispinae. Sa mga nakalipas na paglilipon, inilalagay sila sa ilalim ng pamilyang Cassidae (o sa subpamilyang Cassidinae); noong kilalalin ito bilang isang grupong hindi monopiletiko, hinati ang mga ito na nagkaroon paglalagay sa mga tribo na ipinailalim sa mga Hispinae. Ilan sa mga tribo na itinuturing na mga "tortoise beetle" sa diwang pangkasaysayan ng mga Cassidini, Dorynotini, Hemisphaerotini, Ischyrosonychini, at Mesomphaliini. Nalikha ang kanilang mga pangkaraniwang pangalan mula sa panlabas na pagkakahawig sa ilang mga uri ng mga tortoise o pagong na panlupa at elytra dahil sa paghahambing sa katangiang carapace ng mga reptilya.
Mga panlabas na kawing
Kaurian:Chrysomelidae
Roma
Kaharian at republika
Mula sa pagsisimula ng ika-2 siglo BK, naglabanan ng kapangyarihan ang dalawang pangkat ng aristokrata: ang optimates, na kumakatawan sa konserbatibong bahagi ng Senado, at ang mga populares, na umaasa sa suporta ng mga plebo (urbanong mababang uri) upang makakuha ng kapangyarihan. Sa parehong panahon, ang pagkalugi ng maliliit na magsasaka at ang pagtatatag ng malalaking lupain pang-alipin ay naging sanhi ng malakihang paglipat sa lungsod. Ang tuloy-tuloy na digmaan ay humantong sa paglalatatag ng isang propesyonal na hukbo, na naging mas tapat sa mga heneral nito kaysa republika. Dahil dito, sa ikalawang kalahati ng ikalawang siglo at noong unang siglo BK, mayroong mga salungatan kapuwa laban sa ibang bansa at sa loob nito. Matapos ang nabigong pagtatangka ng repormang panlipunan ng populares na sina Tiberius at Gaius Gracchus, at giyera laban kay Jugurta, nagkaroon ng unang digmaang sibil sa pagitan nina Gaius Marius at Sulla. Isang pangunahing pag-aalsa ng mga alipin sa ilalim ni Spartacus ang sumunod, at pagkatapos ay ang pagkakatatag ng unang Triunvirato kasama sina Cesar, Pompey, at Crassus. link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Trajansm%C3%A4rkte_Forum.jpg|left|thumb|Ang mga [[Mga imperyal na foro|imperyal na foro na kabilang sa isang serye ng mga monumental na foro (mga pampublikong plaza) na itinayo sa Roma ng mga emperador. Makikita rin sa imahen ang Palengke ni Trajano.]] Ang pananakop sa mga Galo ang nagpakalakas at nagpasikat kay Cesar, na humantong sa pangalawang digmaang sibil laban sa Senado at kay Pompey. Matapos ang kaniyang tagumpay, itinatag ni Cesar ang kaniyang sarili bilang panghabangbuhay na diktador. Ang pagpaslang sa kaniya ay humantong sa isang ikalawang Triunvirato sa pagitan nina Octavio (apo at tagapagmana ni Cesar), Marco Antonio, at Lepido, at sa isa pang digmaang sibil sa pagitan nina Octavio at Antonio.
Imperyo
Ang Kristiyanismo sa anyo ng Kredong Niceno ang naging opisyal na relihiyon ng imperyo noong 380, sa pamamagitan ng Kautusan ng Tesalonica na inilabas sa ngalan ng tatlong emperador–Gratian, Valentiniano II, at Theodosius I– na malinaw na si Theodosius ang nagtutulak dito. Siya ang huling emperador ng pinag-isang imperyo. Pagkamatay niya noong 395, hinati ng kaniyang mga anak na sina Arcadius at Honorius ang imperyo sa isang kanluran at isang silangang bahagi. Ang luklukan ng pamahalaan sa Kanlurang Imperyong Romano ay inilipat sa Ravenna pagkatapos ng Pagkubkob ng Milano noong 402. Noong ika-5 siglo, ang karamihan sa mga emperador mula 430 ay nanirahan sa kabeserang lungsod, Roma.
Ang Roma, na nawala ang pangunahing papel nito sa pamamahala ng imperyo, ay dinambong noong 410 ng mga Visigodong pinamunuan ni Alarico I, ngunit napakaliit na pinsalang pisikal ang nagawa, na ang karamihan ay inayos din. Ang hindi madaling mapalitan ay ang mga natangay na bagay tulad ng likhang sining na pinalamutian at mga bagay sa tahanan na ninakaw. Pinaganda ng mga papa ang lungsod ng mga naglalakihang basilika, tulad ng Santa Maria Maggiore (sa pakikipagtulungan ng mga emperador). Ang populasyon ng lungsod ay bumagsak mula 800,000 hanggang 450-500,000 sa panahong ang lungsod ay dinambong noong 455 ni Genserico, hari ng mga Bandalo. Hindi napigilian ng mahihinang emperador ng ikalimang siglo ang pagkabulok, na humantong sa pagtitiwalag kay Romulo Augustulo noong 22 Agosto 476, na minarkahan ang pagtatapos ng Kanlurang Imperyong Romano at, para sa maraming istoryador, ang simula ng Gitnang Kapanahunan. Ang pagbagsak ng populasyon ng lungsod ay sanhi ng pagkawala ng pang-angkat ng trigo mula sa Hilagang Africa, mula 440 pataas, at ang pagkaayaw ng mga senador na panatilihin ang mga donasyon upang suportahan ang isang populasyon na masyadong malaki para sa limitadong rekurso. Gayumpaman, pinagsumikapang panatilihin ang monumental na sentro, ang Palatino, at ang mga pinakamalaking paliguan, na patuloy na pinagana hanggang sa pagkubkob ng mga Gotiko noong 537. Ang malalaking paliguang Constantino sa Quirinal ay iniayos pa noong 443, at ang lawak ng pinsala ay ginawang eksaherasyon. Gayumpaman, ang hitsura ng lungsod ay ang pangkalahatang pagkabalaho at pagkaagnas dahil sa malalawak na lugar na inabandona at sa pagbaba ng populasyon. Ang populasyon ay bumaba mula sa 500,000 ng 452 patungo sa 100,000 ng 500 AD (marahil ay mas malaki, kahit na walang tiyak na bilang ang maaaring malaman). Matapos ang pagkubkob ng mga Gotiko noong 537, ang populasyon ay bumaba pa sa 30,000 ngunit tumaas sa 90,000 sa ilalim ng pagka-papa ni Gregorio ang Dakila. Ang pagbaba ng populasyon ay sumabay sa pangkalahatang pagbagsak ng urbanong pamumuhay sa Kanluran noong ikalima at ikaanim na siglo, na may kaunting mga natatangi. Ang pamamahagi ng trigo ng estado na umaakay sa mas mahirap na mga kasapi ng lipunan ay nagpatuloy hanggang sa ikaanim na siglo at marahil ay pinigilan ang lalong pagbagsak ng populasyon. Ang mga numero ng 450,000-500,000 ay batay sa dami ng baboy, 3,629,000 lbs. ipinamahagi sa mas mahihirap na Romano sa loob ng limang buwan ng taglamig sa tantos ng limang Romanong lbs bawat tao bawat buwan, sapat para sa 145,000 katao o 1/4 o 1/3 ng kabuuang populasyon. Ang pamamahagi ng butil sa 80,000 may hawak ng boleto nang sabay-sabay ay nagmumungkahi ng 400,000 (itinakda ni Augusto ang bilang sa 200,000 o ikalimang bahagi ng populasyon).
Gitnang Panahon
right|thumb|Paglalarawan noong ika-15 siglo na naglalarawan ng [[Pandarambong sa Roma (410) ng haring Visigodo na si Alarico I]] Ang Obispo ng Roma, na tinawag na Santo Papa, ay mahalaga mula pa noong mga unang araw ng Kristiyanismo dahil sa pagkamartir doon ng parehong apostol na sina Pedro at Pablo. Ang mga Obispo ng Roma ay nakita rin (at nakikita pa rin ng mga Katoliko) bilang kahalili ni Pedro, na itinuturing na unang Obispo ng Roma. Sa gayon ang lungsod ay nagkaroon ng mas nakaangat na halaga bilang sentro ng Simbahang Katolika. Matapos ang pagbagsak ng Kanlurang Imperyong Romano noong 476 AD, ang Roma ay unang nasa ilalim ng kontrol ni Odoacer at pagkatapos ay naging bahagi ng Kahariang Ostrogodo bago bumalik sa kontrol ng Silangang Romano pagkatapos ng Digmaang Gotiko, na sumalanta sa lungsod 546 at 550. Ang populasyon nito ay bumulusok mula sa higit sa isang milyon noong 210 AD hanggang 500,000 noong 273 hanggang 35,000 pagkatapos ng Digmaang Gotiko (535-554). Nabawasan ang dating malawak na lungsod at naging mga pangkat ng mga tinitirahang gusali na magkakalayo at pinapalibutan ng malalaking pook ng mga labi, masusukal na lugar, anihan ng vino, at mga palengkeng halamanan. Pangkalahatang itinuturing na ang populasyon ng lungsod hanggang 300 AD ay 1 milyon (tinatayang mula 2 milyon hanggang 750,000) na bumababa sa 750–800,000 noong 400 AD, 450-500,000 noong 450 AD, at bumaba sa 80-100,000 noong 500 AD (bagaman maaaring dalawang beses ito).
Matapos ang pagsalakay ng mga Lombardo sa Italya, ang lungsod ay nanatiling Bisantino sa pangalan, ngunit sa totoo, ang mga papa ay sumunod sa isang patakaran ng balanse sa pagitan ng mga Bisantino, Franco, at Lombardo. Noong 729, ibinigay ng Lombardong hari na si Liutprand ang hilagang bayan ng Latium ng Sutri sa Simbahan, ang simula ng temporal na kapangyarihan nito. Noong 756, matapos talunin ni Pepin ang Maikli ang Lombardo, ay ibininigay sa Papa ang temoral na kapangyarihan sa Dukadong Romano at sa Exarkado ng Ravenna, sa gayon nalikha ang Estado ng Simbahan. Mula sa panahong ito, sinubukan ng tatlong kapangyarihan na mamuno sa lungsod: ang papa, ang maharlika (kasama ang mga pinuno ng mga milisya, ang mga hukom, ang Senado at ang populasyon), at ang haring Franco, bilang hari ng mga Lombardo, patricius, at Emperador. Ang tatlong partidong ito (teokratiko, republikano, at imperyal) ay isang katangian ng buhay Romano sa buong Gitnang Kapanahunan. Noong gabi ng Pasko ng 800, si Carlomagno ay kinoronahan sa Roma bilang emperador ng Banal na Imperyong Romano ni Papa Leo III. Sa pagkakataong iyon, ang lungsod ay naglatag sa kauna-unahang pagkakataon ng dalawang kapangyarihan na ang pakikibaka para sa kontrol ay magiging madalas sa Gitnang Kapanahunan. left|thumb|Detalye ng obra ni [[Rafael Sanzio|Raphael na naglalarawan ng pagkokorona kay Carlomagno sa Lumang Basilika ni San Pedro, noong 25 Disyembre 800]] Noong 846, ang mga Arabong Muslim ay nagkaroon ng hindi matagumpay na pagsugod sa mga pader ng lungsod, ngunit nagawang mandambong sa basilika ni San Pedro at San Pablo, parehong nasa labas ng pader ng lungsod. Matapos ang pag-agnas ng kapangyarihang Carolingio, ang Roma ay nabiktima ng kaguluhang piyudal: maraming marangal na pamilya ang nagtunggalian sa pagkapapa, sa pagka-emperador, at sa bawat isa. Ito ang mga panahon nina Teodora at kaniyang anak na si Marozia, mga kerida at ina ng ilang papa, at ni Crescentius, isang makapangyarihang piyudal na panginoon, na nilabanan ang sina Emperador Otto II at Otto III. Ang mga eskandalo sa panahong ito ang nagtulak upang ireporma ng papado ang sarili nito. Ang halalan ng papa ay inilaan na lamang sa mga kardinal, at sinubukan ang reporma ng klero. Ang puwersa sa likod ng pagpapanibago na ito ay ang mongheng si Ildebrando da Soana, na dating nahalal ng papa sa ilalim ng pangalang Gregoryo VII at naging kasangkot sa Kontrobersiyang Investiduras laban kay Emperador Henry IV. Kasunod nito, ang Roma ay dimambong at sinunog ng mga Normando sa ilalim ni Robert Guiscard na pumasok sa lungsod nang may suporta sa Papa, at matapos ay kinubkob ang Castel Sant'Angelo.
Sa panahong ito, ang lungsod ay nagsasariling pinamunuan ng isang senatore o patrizio. Noong ika-12 siglo, ang pamamahala na ito, tulad ng ibang mga lungsod sa Europa, ay umunlad at naging komuna, isang bagong anyo ng organisasyong panlipunan na kinokontrol ng mga bagong mayamang uri. Nakipaglaban si Papa Lucio II laban sa komunang Romano, at ang pakikibaka ay ipinagpatuloy ng kaniyang kahalili na si Papa Eugenio III: sa yugtong ito, ang komuna, kaalyado ng aristokrasya, ay suportado ni Arnaldo da Brescia, isang monghe na isang relihiyoso at repormistang panlipunan. Pagkamatay ng papa, si Arnaldo ay dinala ng ibinilanggo ni Adriano IV, at minarkahan ang pagtatapos ng awtonomiya ng komuna. Sa ilalim ni Papa Inocencio III, na ang pamamahala ay minarkahan ang rurok ng papado, nilusaw ng komuna ang senado, at pinalitan ito ng isang Senatore, na napapailalim sa papa.
Sa panahong ito, ang pagkapapa ay gumampan ng isang sekular na halaga sa Kanlurang Europa, na madalas na kumikilos bilang mga tagapamagitan sa pagitan ng mga Kristiyanong monarko at gumagamit ng mga karagdagang kapangyarihang pampolitika.
Noong 1266, si Carlos ng Anjou, na patungo sa timog upang labanan ang Hohenstaufen sa ngalan ng papa, ay hinirang na Senador. Itinatag ni Carlos ang Sapienza, ang unibersidad ng Roma. Sa panahong iyon namatay ang papa, at ang mga kardinal, na ipinatawag sa Viterbo, ay hindi mapagsang-ayon sa kaniyang kahalili. Nagalit ang mga tao sa lungsod, at tinapyasan ng bubong ang gusali kung saan sila nagtipon hanggang sila ay magnomina ng bagong papa. Minarkahan nito ang pagsilang ng kongklabe. Sa panahong ito ang lungsod ay nasira rin ng tuloy-tuloy na labanan sa pagitan ng mga maharlikang pamilya: Annibaldi, Caetani, Colonna, Orsini, Conti, nakapugad sa kanilang mga kuta na itinayo sa itaas ng mga sinaunang gusaling Romano, at nilabanan ang bawat isa upang makontrol ang papado.
Si Papa Bonifacio VIII, ipinanganak na Caetani, ay ang huling papa na lumaban para sa unibersal na pamumuno ng simbahan; ipinahayag niya ang isang krusada laban sa pamilya Colonna at, noong 1300, tumawag para sa unang Hubileo ng Kristiyanismo, na nagdala ng milyon-milyong peregrino sa Roma. Gayunpaman, ang kaniyang pag-asa ay dinurog ng haring Pransiya na si Felipe ang Patas, na kinulong siya at pinatay sa Anagni. Pagkatapos, isang bagong papa na matapat sa Pranses ang hinalal, at ang papado ay pansamantalang inilipat sa Avignon (1309–1377). Sa panahong ito ay napabayaan ang Roma, hanggang sa isang plebong si Cola di Rienzo, ang iniluklok. Isang idealista at mahilig sa sinaunang Roma, ipinangarap ni Cola ang muling pagsilang ng Imperyong Romano. Matapos angkinin ang kapangyarihang may titulong Tribuno, ang kaniyang mga reporma ay tinanggihan ng mamamayan. Sapilitang pinalayas, si Cola ay bumalik bilang bahagi ng kasamahan ni Kardinal Albornoz, kung kanino pinaubaya ang pagpapanumbalik ng kapangyarihan ng Simbahan sa Italya. Bumalik sa kapangyarihan para sa isang maikling panahon, sa lalong madaling panahon, si Cola ay tinugis ng mamamayan, at sinakop ni Albornoz ang lungsod. Noong 1377, ang Roma ay naging luklukan muli ng papado sa ilalim ni Gregorio XI. Ang pagbabalik ng papa sa Roma sa taong iyon ay nagpakawala ng Paghahating Kanluranin (1377–1418), at sa susunod na apatnapung taon, ang lungsod ay naapektuhan ng mga pagkakahati-hating umuga sa Simbahan.
Maagang modernong kasaysayan
link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Wolf-Dietrich-Klebeband_St%C3%A4dtebilder_G_123_III.jpg|thumb|Halos 500 taong gulang, ang mapa ng Roma na ito ni [[Mario Cartaro ay nagpapakita ng mga pangunahing mga monumento ng lungsod.]] right|thumb|Ang [[Castel Sant'Angelo o Mausoleo ni Adriano, ay isang monumentong Romano na radikal na binago noong Gitnang Kapanahunan at Renasimiyento na itinayo noong 134 AD at nakoronahan ng mga estatwa mula sa ika-16 at ika-17 siglo.]] thumb|[[Fontana della Barcaccia ni Gian Lorenzo Bernini noong 1629]] Noong 1418, inayos ng Konseho ng Constancia ang Paghahating Kanluranin, at isang Romanong papa, si Martin V, ang hinalal. Dinala nito sa Roma ang isang siglo ng panloob na kapayapaan, na minarkahan ang pagsisimula ng Renasimiyento. Ang naghaharing papa hanggang sa unang kalahati ng ika-16 na siglo, mula kay Nicolas V, tagapagtatag ng Aklatang Vaticano, hanggang kay Pío II, humanista at palabasa, mula kay Sixto IV, isang mandirigmang papa, hanggang kay Alejandro VI, imoral at nepotista, mula kay Julio II, sundalo at tagapagtaguyod, hanggang kay Leo X, na nagbigay ng kaniyang pangalan sa panahong ito ("ang siglo ni Leo X"), lahat ay nagbuhos ng kanilang lakas para sa kadakilaan at kagandahan ng Walang-hanggang Lungsod at sa pagtangkilik ng mga sining.
Sa mga taong iyon, ang sentro ng Renasimiyentong Italyano ay lumipat mula sa Florencia tungo sa Roma. Ang mga kamangha-manghang obra, tulad ng bagong Basilika ni San Pedro, ang Kapilya Sistina, at Ponte Sisto (ang unang tulay na itinayo sa buong Tiber mula pa noong unang panahon, bagaman ay nakatayo sa mga Romanong pundasyon) ay itinayo. Upang magawa iyon, ang Papa ay nakipagsalamuha sa mga pinakamahusay na artista ng panahong iyon, kasama sina Michelangelo, Perugino, Raphael, Ghirlandaio, Luca Signorelli, Botticelli, at Cosimo Rosselli.
Ang panahon ay kasumpa-sumpa rin dahil sa katiwalian ng mga papa, na may maraming ama na kamag-anak, na kasangkot sa nepotismo at simoniya. Humantong ito sa Repormasyon at, sa kabilang banda, ang Kontra-Reporma ay bunga na rin ng katiwalian ng mga Santo Papa at ang malaking gastos para sa kanilang mga proyekto. Sa ilalim ng kalabisan at kayamanan ng mga papa, ang Roma ay nabago bilang isang sentro ng sining, tula, musika, panitikan, edukasyon, at kultura. Nagawang makipagkumpitensiya ng Roma sa iba pang pangunahing lungsod ng Europa ng panahong iyon sa mga salik ng kayamanan, kadakilaan, mga sining, pag-aaral, at arkitektura.
Naging mayabong ang ekonomiya nito, dahil na rin sa pagkakaroon ng maraming mananalaping Tuscano, kasama na si Agostino Chigi, na kaibigan ni Rafael at isang tagapagtaguyod ng sining. Bago ang kaniyang maagang pagkamatay, isinulong din ni Rafael sa kauna-unahang pagkakataon ang pangangalaga sa mga sinaunang labi. Ang Digmaan ng Liga ng Cognac ay naging sanhi ng unang pandarambong ng lungsod sa higit sa limang daang taon mula noong nakaraang insidente; noong 1527, dinambong ng mga Landsknecht ni Emperador Carlos V ang lungsod, na nagdulot ng biglaang pagtatapos sa ginintuang panahon ng Renasimiyento sa Roma.
Simula sa Konsilyo ng Trento noong 1545, sinimulan ng Simbahan ang Kontra-Reporma bilang tugon sa Repormasyon. Ito ay isang malakihang alitan hinggil sa awtoridad ng Simbahan sa mga bagay na espiritwal at mga ugnayan sa gobyerno. Ang pagkawala ng kumpiyansang ito ay humantong sa pangunahing pagbabago ng kapangyarihang palayo sa Simbahan. Sa ilalim ng mga papa mula kay Pio IV hanggang sa Sixto V, ang Roma ay naging sentro ng repormang Katolisismo at nakita ang pagbuo ng mga bagong monumento na ipinagdiriwang ang papado. Ang mga papa at kardinal ng ika-17 at unang bahagi ng ika-18 siglo ay nagpatuloy sa kilusan sa pamamagitan ng pagpapayaman sa tanawin ng lungsod ng mga gusaling baroko.
Ito ay isa pang panahon ng nepotismo. Ang mga bagong maharlikang pamilya (Barberini, Pamphili, Chigi, Rospigliosi, Altieri, Odescalchi) ay protektado ng kani-kanilang papa, na nagtayo ng malalaking gusaling baroko para sa kanilang mga kamag-anak. Sa Panahon ng Pagkamulat, ang mga bagong idea ay umabot sa Walang-Hanggang Lungsod, kung saan suportado ng papado ang mga arkeolohikong pag-aaral at pinahusay ang kapakanan ng mga tao. Ngunit hindi lahat ay naging maayos para sa Simbahan sa panahon ng Kontra-Reporma. Mayroong mga kakulangan sa mga pagtatangka na igiit ang kapangyarihan ng Simbahan, isang kapansin-pansin na halimbawa noong 1773 nang pilitin ng mga puwersang sekular si Papa Clemento XIV na usigin ang ordeng Heswita.