Teogoniya
Ikatlong henerasyon
Si pagkontrol ni Cronus ng Cosmos ay nagnais na masigurong kanyang mapanatili ang kapangyarihan. Hinulaan nina Uranus at Gaia sa kanya na ang isa sa kanyang mga anak ay magpapabagsak sa kanya kaya nang kanyang pakasalan si Rhea ay sinigurong kanyang lalamunin ang bawat anak na kanyang ipinanganak: Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon, at Zeus. Gayunpaman, hiniling ni Rhea kina Gaia at Uranus na tulungan siya sa pagliligtas kay Zeus sa pamamagtian ng pagpapadala kay Rhea sa Creta upang manganak kay Zeus at pagbibigay kay Cronus ng isang malaking bato na lalamunin na kanyang iisiping ito ay isa sa mga anak ni Rhea. Kinuha ni Gaia si Zeus at itinago siya nang malalalim sa isang kweba sa ilalim ng mga kabundukang Aegean. Sa pandaraya ni Gaia, iniluwa ni Cronus ang iba pang limang mga anak ni Rhea. Sa pagsali kay Zeus, nakidigma sila sa isang malaking digmaan sa mga Titano para sa pagkontrol ng Cosmos. Ang digmaan ay tumagal ng mga 10 taon na ang mga Diyos na Olimpiyano, mga Cyclop, Prometheus, Epimetheus at mga anak ni Klymene sa isang panig at mga Titano at mga Higante sa kabilang panig. Kalaunan ay pinalaya ni Zeus ang mga isang may isang daang kamay upang yanigin ang mundo na pumayag sa kanilang matamo ang itaas na kamay at ihagis ang galit ng kanyang mga kulog sa mga Titano na naghahagis sa kanila sa Tartarus. Kalaunan ay dinigma ni Zeus si Typhon na anak nina Gaia at Tartarus na nilikha dahil si Gaia ay nagalit na ang mga Titano ay natalo, at muli ay nagwagi siya. Dahil tinulungan ni Prometheus si Zeus, hindi siya pinadala sa Tartarus gaya ng ibang mga Titano. Gayunpaman, hinangad ni Prometheus na dayain si Zeus. Sa pagpatay sa isang baka, kanyang kinuha ang mahalagang taba at karne nito at tinahi ito sa loob ng tiyan ng baka. Pagkatapos ay kinuha ni Prometheus ang mga buto at itinago ang mga ito sa isang manipis na patong ng taba. Hiningi ni Prometheus ang opinyon ni Zeus na sa aling handog na kanyang natagpuang kananais na umaasang madaya siya sa pagpili ng hindi kanais kanis na bahagi. Gayunpaman, natanto ni Zeus ang pandarya at tumugon sa isang pagkagalit. Inihayag ni Zeus na ang punong apo ay hindi na kailanman hahawak ng apoy. Bilang tugon, palihim na pumasok si Prometheus sa mga kamara ng mga diyos at ninakaw ang isang nagliliwanag na ember na may piraso ng reed. Dahil sa pagnanakaw, pinarusahan ni Zeus si Prometheus sa pamamagitan ng paggapos sa kanya sa isang talampas kung saan ang agila ay kakain sa kanyang palaging muling nalilihang atay araw araw. Si Prometheus ay hindi napalaya hanggang dumating si Heracles na anak ni Zeus at nagpalaya sa kanya. Dahil ang tao ay may paglapit sa apoy, naisip ni Zeus ang babae bilang pangkalahatang kaparusahan sa kalakalan. Itinayo nina Hephaistos at Athena ang babae at siya ay itinuring na maganda ng lahat ng mga tao at mga diyos. Pangkalahatang inaayunan sa mga saling akademiko na ang babaeng ito ay si Pandora. Isinulat ni Hesiod na sa kabila ng kanyang kagandahan, ang babae ay isang kasiraan ng sangkatauhan na nagtuturo sa mga babae ng katamaran at isang pagsasayang sa mga mapagkukunan. Isinaad ni Zeus na ang sumpa ni Zeus na pagkababae ang tanging makapagdadala sa mga tao ng pagdurusa sa pamamagitan ng pakikipag-asawa sa babae o pag-iwas na magpakasal. Si Zeus ay nagpakasal sa mga pitong asawa. Ang una ang Oceanid na si Metis na kanyang nilamon upang maiwasan ang panganganak sa isang anak na lalake na magpapabagsak sa kanya at sisipsip ng kanyang karunungan upang payuhan siya sa hinaharap. Kalaunan ay nanganak siya kay Athena mula sa kanyang ulo na sapat na nagpagalit kay Hera upang lumikha ng anak na lalake sa pamamagitan ng partenohenesis. Ang anak ay si Typhaon na isang bahaging ahas at isang bahaging dragon na halimaw ng dagat o sa ibang mga bersiyon ay si Hephaistos na diyos ng apoy at mga panday. Ang ikalawang asawa ni Zeus ay si Themis na nanganak ng tatlong Horae: Eunomia, Dikē, Eirene; at tatlong mga Moirai: Clotho, Lachesis, Atropos at Tyche. Pagkatapos ay pinakasalan ni Zeus ang kanyang ikatlong asawang si Eurynome na nanganak sa tatlong mga Charites:Aglaia, Euphrosyne, at Thalia. Ang ikaapat na asawa ni Zeus ang kanyang kapatid na si Demeter na nanganak kay Persephone. Ang ikalimang asawa ni Zeus ang isa pang tiyahing si Mnemosyne na pinagmulan ng mga siyam na Musa: Clio, Euterpe, Thaleia, Melpomene, Terpsikhore, Erato, Polymnia, Urania, at Calliope. Ang ikaanim na asawa ni Zeus ay si Leto na nanganak kina Apollo at Artemis. Ang ikapito at huling asawa ni Zeus ay si Hera na nanganak kina Hebe, Ares, Enyo, Hephaistos, at Eileithyia. Bagaman hindi nagpapakasal si Zeus, siya ay nagkaroon pa rin ng mga relasyong seksuwal sa mga ibang maraming babae gaya ni Semele na ina ni Dionysus, Danae na ina ni Perseus, Leda na ina nina Castor at Polydeuces at Helen, at Alkmene na ina ni Heracles na nagpakasal kay Hebe. Si Poseidon ay nagpakasal kay Amphitrite at nanganak kay Triton. Gayunpaman, si Aphrodite na nagpakasal kay Hephaistos ay may relasyon kay Ares at nagkaroon ng Eros,Phobos, Deimos , at Harmonia, na kalaunang nagpakasal kay Cadmus upang maging ama ni Ino(na kasama ng kanyang anak na si Melicertes ay magiging isang diyos ng dagat), Semele(ina ni Dionysus), Autonoë (Ina ni Actaeon), Polydorus, at Agave (Ina ni Pentheus). Sina Helios at Perseis ay nanganak kay Circe. Si Circe kay Poseidon ay nanganak naman kay Phaunos na diyos ng kagubatayan at Dionysus ay naging ina ni Comos na diyos ng kapistahan at pagsasaya. Sa pakikipagsiping kay Odysseus, si Circe ay nanganak kina Agrius, Latinus, at Telegonos. Ang anak na babae ni Atlas na si Calypso ay nanganak rin sa dalawang mga anak na lalake ni Odysseus na sina Nausithoos at Nausinous.