cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Opisyal na wika
Kalahati ng mga bansa sa mundo ay may mga wikang opisyal. Ang ilan ay may iisang wikang opisyal lamang, tulad sa Albanya, France, o Lithuania, kahit na lahat ng mga bansang ito ay may mga katutubong wika ring ginagamit. Ang ilan ay may higit sa isang wikang opisyal, tulad sa Afghanistan, Belurus, Belgium, Bolivia, Canada, Eritrea, Finland, India, Paraguay, South Africa, at Switzerland.
Sa ilang mga bansa, tulad ng Iraq, Italya, Rusya at Espanya, mayroong isang wikang opisyal para sa buong bansa, subalit may mga ko-opisyal na wika rin sa mga importanteng rehiyon. Ang ilang mga bansa, tulad ng Australia, Alemanya, Luxembourg, Sweden, Tuvalu, at Estados Unidos ay wala ni isang wikang opisyal.
Mabuhi! (awit)
Pagganap
Bilang karagdagan sa paggamit para sa pagtanggap ng mga dignitaryo, ang "Mabuhi!" ay mas malawak ding ginagamit upang malugod na sumalubong sa pagdating ng mga bisita. Pinatutugtog din ito ng Dramatics at Cultural ensemble ng Pamantasan ng San José-Recoletos sa mga lokal at internasyonal na kaganapan.
May kaakibat na sayaw ang awit, at si Garcia ay sumayaw sa kanta habang siya ay naging gobernador. Ang "Mabuhi!" ay kadalasan ding tinutugtog at isinasayaw sa mga pagdiriwang,  pati na rin sa mga pagganap kahit na walang sayaw.
Opisyal na wika
Ang mga wikang opisyal ng ilang mga dating kolonya, lalo na French o Ingles, ay hindi mga pambansang wika o ang wikang may pinakamaraming gumagamit sa mga dating kolonyang iyon.
Mabuhi! (awit)
Pagtanggap
Ang pagtanggap sa "Mabuhi!" ay magkakahalo, bagaman si Melendez, ang kompositor ng kanta, ay kinilala para sa kanyang komposisyon ni Tomas Osmeña, ang alkalde ng Lungsod ng Cebu, bilang isang tagapagtanggap ng gantimpala sa pagdiriwang ng 2007 Charter Day ng lungsod.
Sa pagsusulat sa The Freeman, kinilala ng manunulat na si Archie Modequillo ang kanta sa pagbabago ng ugali ng kanyang ina kay Garcia matapos niyang makita ang pagsayaw nito sa isang opisyal na kaganapan kung saan siya ay dumalo, na naglalarawan sa "Mabuhi!" bilang awitin ng kanyang administrasyon. Ang pagsayaw ni Garcia, bilang pangkalahatan, ay positibong natanggap ng publiko. Sa kabilang banda, ang mamamahayag na si Leo Lastimosa, na nagsusulat din para sa The Freeman, ay nagpuna sa paggamit ni Garcia ng kanta na nagpapahiwatig na mayroon siyang " Imelda syndrome".
Opisyal na wika
Samantala, sanhi ng nasyonalismo, ang Gaeilge ang “pambansang wika” ng Republika ng Ireland at ito ang unang wikang opisyal, maski na ito ay ginagamit lamang ng maliit na bahagi ng populasyon. Ang Ingles, na ginagamit ng mayoriya, ay ang pangalawang wikang opisyal (Saligang Batas ng Ireland, Artikulo 8).
Adrara San Rocco
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Adrara San Rocco (Bergamasque: Dréra San Ròch o simpleng San Ròch) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Bergamo, sa Lombardia, hilagang Italya. Ang bayan ay matatagpuan mga 25 km silangan ng Bergamo at matatagpuan sa lambak ng ilog ng Guerna. Ang bayan ay bahagi ng Pamayanang Bundok ng Monte Bronzone Sebino.
Ang mga burol ng San Fermo ay umaakit ng mga turista para sa mga sports tulad ng mountain biking, trekking, at paragliding.
Kasaysayan
Ang bayan ay nagmula sa Gitnang Kapanahunan, sa bandang 1000. Ang unang dokumentadong ebidensya ng paninirahan ay ang nayon ng Adrara, na hindi pa nahahati sa dalawang umiiral na entidad.
Simbahan
Ang simbahan ng parokya ay inialay kay San Rocco, at mula noong 1539. Ang simbahang ito ay ipinanumbalik noong ikalabing-pito at ikalabinsiyam na siglo. Mayroon itong mahabang hagdanan sa labas na patungo sa pasukan. Sa loob ay may mga fresco, na kung saan ay ang mga ginawa ng pagawaan ni Francesco Capella.
Ang Dambana ni San Faustino at Santa Giovita, na mas kilala bilang ang santuwaryo ng mga patay ni Bondo, ay itinayo noong ikalabing-apat na siglo.
Mga mamamayan
Ang kritiko sa panitikan at may-akda ng talambuhay na si Eugenio Donadoni ay ipinanganak sa San Rocco noong 1870.
1000000000 (bilang)
Ang 1,000,000,000 (isang bilyon o libong angaw) ay isang likas na bilang na pagkatapos ng 999,999,999 at bago ng 1,000,000,001.
Ito ay sinusulat bilang 109 sa syentipikong notasyon.
Sa modernong pinaigsing wikang Ingles, ito ay tinatawag na billion o bilyon o libong angaw sa wikang Tagalog. Sa ibang pagkakataon, sa pinahabang bersiyon, ang ibig sabihin nito ay isang milyong-milyon (o 1,000,000,000,000) na dapat ay isang libong milyon.
Sa pisikal na bilang, ito ay tinatawag na giga gamit ang unlaping SI.
Balingasag (paglilinaw)
Ang Balingasag ay pangunahing tumutukoy sa isang bayan o munisipalidad ng lalawigan ng Misamis Oriental, Pilipinas.
Tumutukoy rin ang pamagat sa:
Tree of Life - 9/2
Ang Tree of Life - 9/2 o Setyembre 2 memoriam, ay isang memoryal na itinayo sa Roxas Night Market sa Roxas Avenue sa Lungsod ng Dabaw (Davao City) noong Oktubre 22, 2016 sa paggunita ng 9/2/2016 bombing na naganap noong 10:17 pm (PST), Setyembre 2, 2016 sa isang masahistang lugar habang naroon ang mga tao sa lugar na iyon, hindi baba sa 17 ang utas, 15 ang kumpirmaodng nautas at 70 ang sugatan. ito ay may distansyang 100 metro mula sa Ateneo de Davao University.
Pasyalan
Ito ay itinayo noong Oktubre 22, 2016 sa Roxas Avenue, Barangay Talomo, Lungsod ng Davao sa pag-alala sa mga biktima noong gabing iyon ng pag-sabog na aabot sa 15 ka-tao ang nasawi, Isinagawa ng Davao City Government ito sa pag-gunita bilang isang memoryal.
Talaan ng mga biktima (In Memoriam)
thumb|Ang talaan ng mga biktima sa pagbomba
Lan Xang
Ang Kahariang Lao ng Lan Xang Hom Khao ( ລ້ານຊ້າງຮົ່ມຂາວ  lān sāng hôm khāo, pronounced [lâːn sâːŋ hōm kʰǎːw] ; Ang "Milliong Elepante and mga Puting Parasol")  ay umiral bilang isang pinag-isang kaharian mula 1353 hanggang 1707.
Terbiyo
Ang terbiyo ay isang kemikal na elemento na may sagisag na Tb, atomikong bilang na 65. Ito ay mapilak na puti, kakaibang metal na pandaigdig, na ito ay malleable, ductile, at malambot kapag ito ay hiniwa sa kutsilyo.
Lan Xang
Sa loob ng tatlo at kalahating siglo, ang Lan Xang ay isa sa pinakamalaking kaharian sa Timog-silangang Asya. Ang kahulugan ng pangalan ng kaharian ay tumutukoy sa kapangyarihan ng paghahari at kakila-kilabot na makinang pangdigma ng sinaunang kaharian. Ang kaharian ay ang pasimula para sa bansang Laos at ang batayan para sa pambansang historikal at kultural na pagkakakilanlan nito.
Pinagmulan
Ang heograpiya ng sasaklawin ng Lan Xang ay orihinal na pinanirahan ng mga katutubong tribo na nagsasalita ng Austroasiatic, tulad ng mga taong Khmui at mga taong Vietik na nagbunga ng mga kulturang Panahong Bronse sa Ban Chiang (ngayon ay bahagi ng Isan, Thailand ) at pati na rin ang kulturang Đông Sơn bilang mga taong Panahon ng Bakal malapit sa Xiangkhoang Plateau sa Plain of Jars, Funan, at Chenla (malapit sa Vat Phou sa Probinsyang Champasak ).
Ang mga salaysay ng Dinastiyang Han ng mga pagpapalawak sa timog ng dinastiyang Han ang nagbibigay ng mga unang nakasulat na salaysay ng mga taong nagsasalita ng Tai–Kadai o Ai Lao na naninirahan sa mga lugar ng modernong Yunnan at Guangxi, China. Ang mga taong Tai ay lumipat sa timog sa isang serye ng mga alon simula noong ika-7 siglo at bumilis pagkatapos ng pananakop ng Mongol sa Yunnan (1253–1256) patungo sa hilagang bahagi ng magiging kaharian ng Lan Xang.
Ang mayabong na hilagang lambak ng Mekong ay inookupahan ng mga kulturang Dvaravati ng mga taong Mon at kasunod ng Khmer, kung saan ang pangunahing lungsod-estado sa hilaga ay kilala noon bilang Muang Sua at kahalili bilang Xieng Dong Xieng Thong "Ang Lungsod ng ng mga Flame Tree sa tabi ng Ilog Dong", (modernong lungsod ng Luang Prabang ).
Sa pag-usbong ng Kaharian ng Sukhothai, ang mga pangunahing lungsod-estado ng Muang Sua ( Luang Prabang ) at timog sa kambal na lungsod ng Vieng Chan Vieng Kham ( Vientiane ), ay lalong napailalim sa impluwensya ng Tai. Kasunod ng pagkamatay ng hari ng Sukhothai na si Ram Khamhaeng, at mga panloob na alitan sa loob ng kaharian ng Lan Na, parehong Vieng Chan Vieng Kham ( Vientiane ) at Muang Sua ( Luang Prabang ) ay independiyenteng Lao-Tai mandalas hanggang sa pagkakatatag ng Lan Xang noong 1353.
Ang mga Alamat ni Khun Borom
Ang memoryang kultural ng mga unang pandadayuhan at ang paghahalo ng impluwensya ng Tai sa mga katutubong, Mon, at Khmer na mga tao ay napanatili sa pinagmulan ng mga alamat at tradisyon ng Lan Xang. Ang kultural, linguistik, at politikal na mga ugat na nagbibigay-diin sa pagkakatulad ng mga unang alamat na ito ay makakatulong upang maunawaan ang Lan Xang at ang mga relasyon nito sa mga kalapit na kaharian. Ang Nithan Khun Borum na "Kuwento ni Khun Borom " ay sentro ng mga kwentong ito ng pinagmulan at nabuo ang panimula sa Phongsavadan o mga talaan ng hukuman na binabasa nang malakas sa mga masasayang okasyon at kapistahan. Sa buong kasaysayan ng Lan Xang ang pagiging lehitimo ng monarkiya ay nakatali sa nag-iisang dinastiya ni Khun Lo, ang maalamat na hari ng Muang Sua at anak ni Khun Borom.
Ang mga Pananakop ni Haring Fa Ngum
Ang tradisyonal na mga kasaysayan ng korte ng Lan Xang ay nagsisimula sa Taon ng Naga 1316 (ang naga isang gawa-gawang ahas ng Mekong at isang tagapagtanggol na espiritu ng kaharian) sa pagsilang ni Fa Ngum. Ang Lolo ni Fa Ngum na si Souvanna Khampong ay hari ng Muang Sua at ang kanyang ama na si Chao Fa Ngiao ang koronang prinsipe. Noong kabataan si Fa Ngum ay ipinadala sa Khmer Empire upang mamuhay bilang anak ni Haring Jayavarman IX, kung saan binigyan siya ng prinsesa na si Keo Kang Ya. Noong 1343 namatay si Haring Souvanna Khampong, at naganap ang pagtatalo para sa pagkakamana ng Muang Sua.
Nagsimula ang kilusang-labanan sa lungsod sa rehiyon sa palibot ng Champasak at lumipat pahilaga sa pamamagitan ng Thakek at Kham Muang sa kahabaan ng gitnang Mekong. Mula sa kanyang posisyon sa gitnang Mekong, humingi si Fa Ngum ng tulong at suplay mula sa Vientiane sa pag-atake sa Muang Sua, na tinanggihan nila. Gayunpaman, nag-alok si Prinsipe Nho ng Muang Phuan (Muang Phoueune) ng tulong at vassalage kay Fa Ngum para sa tulong sa sunud-sunod na pagtatalo ng kanyang sarili at tulong sa pagsiguro kay Muang Phuan mula sa Đại Việt. Pumayag si Fa Ngum at mabilis na inilipat ang kanyang hukbo upang kunin ang Muang Phuan at pagkatapos ay kunin ang Xam Neua at ilang mas maliliit na bayan ng Đại Việt.
Ang Vietnamese na kaharian ng Đại Việt, na nag-aalala sa kanilang karibal na Champa sa timog ay naghanap ng malinaw na tinukoy na hangganan kasama ang lumalagong kapangyarihan ng Fa Ngum. Ang resulta ay ang paggamit ng Bulubundukin ng Annamito bilang parehong kultural at teritoryal na hadlang sa pagitan ng dalawang kaharian. Ang pagpapatuloy ng kanyang mga pananakop ay lumiko si Fa Ngum patungo sa Sip Song Chau Tai sa kahabaan ng mga lambak ng Pula at Itim na Ilog, na maraming tao sa Lao. Dahil nakakuha ng malaking puwersa ng Lao mula sa bawat teritoryo sa ilalim ng kanyang nasasakupan, inilipat ni Fa Ngum ang Nam Ou upang kunin ang Muang Sua. Sa kabila ng tatlong pag-atake, hindi napigilan ng Hari ng Muang Sua, na tiyuhin ni Fa Ngum, ang laki ng hukbo ni Fa Ngum at nagpakamatay sa halip na madala ng buhay.
Noong 1353 si Fa Ngum ay nakoronahan,  at pinangalanan ang kanyang Kaharian na Lan Xang Hom Khao na "Ang Lupa ng mga Milyong Elepante at ng Puting Parasol", ipinagpatuloy ni Fa Ngum ang kanyang mga pananakop upang matiyak ang mga lugar sa paligid ng Mekong sa pamamagitan ng paglipat upang kunin ang Sipsong Panna (modernong Xishuangbanna Dai Autonomous Prefecture) at nagsimulang lumipat sa timog hanggang sa mga hangganan ng Lanna sa kahabaan ng Mekong. Si Haring Phayu ng Lanna ay nagtayo ng hukbo na natalo ni Fa Ngum sa Chiang Saen, na pinilit si Lanna na ibigay ang ilang teritoryo nito at magbigay ng mahahalagang regalo kapalit ng pagkilala sa isa't isa. Nang matiyak ang kanyang agarang hangganan, bumalik si Fa Ngum sa Muang Sua.
Noong 1351, itinatag ni Uthong, na ikinasal sa isang anak na babae ng Khmer King na si Suphanburi, ang lungsod ng Ayutthaya. Gayunpaman, ang mga labi ng Khmer Empire ay direktang sumasalungat sa lumalagong kapangyarihan ng Ayutthaya at ang dalawa ay naging magkaribal sa halip na mga kaalyado. Sa buong 1350s ay lumawak ang Ayutthaya sa kanlurang mga teritoryo ng Khmer at Khorat Plateau. Noong 1352 ang Angkor ay inatake ng Ayutthaya sa isang nabigong pagtatangka na kunin ang kabisera.
Nanatiling malaya at makapangyarihan ang Vientiane, at ang lumalagong kapangyarihan ng Ayutthaya ay nagbanta sa katatagan ng rehiyon. Noong 1356 nagmartsa si Fa Ngum sa timog upang kunin ang Vientiane dahil sa hindi pagtupad sa kanyang naunang pagsulong sa Muang Sua. Noong 1357 kinuha niya ang Vientiane at ang nakapalibot na kapatagan, at nagmartsa sa timog upang igiit ang kontrol ng Lao sa mga lugar na sinamsam ng Ayutthaya. Lumipat si Fa Ngum sa Khorat Plateau na tinahak ang mga pangunahing lungsod sa kahabaan ng Mun at Chi Rivers at lumipat hanggang sa timog ng Roi Et.
Renz Lou Lagria
Personal na buhay
Tubong igorot, Mountain Province si Renz, kahalintulad ni Carrot Man, papolar siya bilang Mr. Tourism ng Cordillera, Nakikilala sila sa media dahil sa nag viral na mga letrato, ipinagdiriwang ito tuwing sasapit ang pistahan Panagbenga ng Lungsod Baguio, sila ay nabansagan bilang Igorot Panagbenga ng Cordillera, kaya't nadiskubre sila sa himpilan ng TV Patrol at Brigada.
Gawad sa Manlilikha ng Bayan
Ang Gawad sa Manlilikha ng Bayan (National Living Treasures) o GAMABA ay naitatag sa bisa ng Batas Republika Bilang 7355 na naaprubahan noong April 3, 1992 upang kilalanin ang kahalagahan ng tradisyunal na manlilikhang pangbayan bilang natatanging daluyan ng kasanayan ng nakaraan at ng panghinaharap, mapanumbalik ang masining na tradisyon ng isang komunidad nang sa gayon ay protektahan ang mahalagang katotohanan ng Pilipinong kultura, magbigay ng mekanismo para kilalanin at matulungan ang mga kwalipikadong tradisyunal na manlilikhang pangbayan na mailipat ang kanilang mga kasanayan sa komunidad at lumikha ng mga oportunidad para mapasikat ang kanilang mga gawa sa lokal at internasyonal. Ang ahensiya na nangangasiwa at nagpapatupad ng parangal na ito ay ang Pambansang Komisyon para sa Kultura at Sining.
Pinagmulan
Nagmula ang Gawad sa Manlilikha ng Bayan sa 1988 National Folk Artists Award na inorganisa ng Rotary Club ng Makati-Ayala.
Manlilikha ng Bayan
Nagsimulang igawad ang Manlilikha ng Bayan noong 1993.
Mga katangian
Ang idinedeklarang Manlilikha ng Bayan ay nararapat maging dalubhasa sa paggamit ng mga materyales at kasangkapan na ginagamit sa paggawa ng tradisyunal na sining at nagagawa niya ang tradisyunal na sining na pambihira ang kalidad na pang-teknikal, nakagagawa ng tradisyunal na sining sa mahabang panahon nang tuloy-tuloy at may nakatataas na kalidad, nakagagawa ng tradisyunal na sining na umiiral at dokumentado sa 50 taon o higit pa, iginagalang at hinahangan ng bansa dahil sa kanyang pagkatao at dignidad, nagsasalin o may kagustuhang magsalin ng kanyang kasanayan sa tradisyunal na sining sa iba pang kasapi ng kanyang komunidad at kung saan naging kilala sa buong bansa ang kanyang komunidad. Subalit, maaari pa rin igawad ang pagiging Manlilikha ng Bayan kahit na hindi na niya maisasalin ang kanyang mga kasanayan sanhi ng kanyang gulang o kahinaan sa kondisyon na nagtataglay siya ng iba pang katangian ng pagiging Manlilikha ng Bayan.
Mga pribilehiyo
Ilan sa mga pribilehiyong matatanggap ng mga gagawaran ng parangal bilang Manlilikha ng Bayan ay ang pagkakaroon ng ranggo at titulo ng Manlilikha ng Bayan gaya ng nasasaad sa Executive Order No. 236 o Honors Code of the Philippines, pagtanggap ng medalyon ng GAMABA na nababalot ng ginto na gawa ng Bangko Sentral ng Pilipinas, pagkakamit ng gantimpala na nagkahahalaga ng PhP200,000.00, pagkakaroon ng buwanang pensiyon na nagkakahalagang PhP50,000.00 at benepisyong pang-medikal na nagkakahalaga ng hindi hihigit sa PhP750,000.00 kada taon.
Harbin
thumb|200px|Harbin paggabi. thumb|200px|Simbahan ng Sta. Sofía sa Harbin Ang Harbin (Siriliko: Харбин; Tsino: 哈尔滨, Hārbīn) ay isang lungsod subprobinsyal sa hilagang-silangang Tsina at ang kabisera ng lalawigan ng Heilongjiang. Matatagpuan ito sa timugang pampang ng Ilog Songhua. Isang umuusbong na lungod industryal ang Harbin, at ito rin ang makkah o mecca-ng pampolitika, pang-ekonomiya, syentipiko, pangkultura, at pangkomunikasyones ng hilagang-silangang Tsina.
Orihinal na isang salitang Mantsung nangangahulugang “pook kung saan ipinapatuyo ang mga lambat.” May tinatanyag na palayaw ang Harbin bilang “Ang Perlas sa Leeg ng Sisne” dahil may pagkahugis-sisne (Inggles: swan) ang Heilongjiang. Tinatawag ding itong “Silangang Moskva” o “Silangang Paris” dahil sa arkitektura ng lungsod. Kilala din ito bilang “Lungsod Yelo” dahil sa mga mahahaba at mababangis nitong tagginaw.
Kristiyanismo
Ang Kristiyanismo ay isang relihiyong monoteista (naniniwala sa iisang diyos lámang) na nakabatay sa búhay at pinaniniwalaang mga katuruan ni Hesus na pinaniwalaan ng mga Kristiyano na isang tagapagligtas at mesiyas ng Hudaismo. Ito ay ang pinakamalaking relihiyon sa kasalukuyan sa buong daidig na may higit kumulang sa 2.1 bilyong táong kasapi nito.
Bisacquino
Ang  ay isang comune sa lalawigan ng Palermo sa bansang Italya.
Kristiyanismo
Simula at kahulugan ng pangalang Kristiyano
Ang pangalang Kristiyano (Griyegong Χριστιανός, "Christianos" Strong's G5546), ay may kahulugang "kabílang kay Kristo" o "pagmamay-ari ni Kristo", na naging tawag para sa mga sinaunang disipulo sa lungsod ng Antioke na kilala rin bilang Antioque o Antioch (Gawa 11:26). Si San Ignacio ng Antioch ang unang gumamit ng "Kristiyanismo" (Χριστιανισμός, "Christianismos") bílang pangalan ng pananampalataya kay Kristo. Sa diwà ng Kristiyanismo, kapag ginamit ang salitang Kristiyano - kasáma at katulad ng mga katagang alagad, apostol, disipulo, mananampalataya, sumasampalatáyà, nanalig, o naniniwala'' - nagpapahiwatig ito ng pagtitiwala at pagsunod kay Hesukristo. Ginamit ni Simon Pedro at Haring Agrippa ang katawagang Kristiyano.
Kasaysayan
Ang pinaniniwalaan (ng mga Kristiyano) na tagapagtatag ng Kristiyanismo na si Hesus ay pinaniwalaang ipinanganak sa Romanong Judea sa pagitan ng 7 BCE at 2 CE. Ang Kristiyanismo ay nagsimulang kumalat mula sa Herusalem tungo sa mga lugar gaya ng Syria, Assyria, Mesopotamia, Phoenicia, Asia Minor, Jordan at Ehipto. Ang Kristiyanismo ay ginawang opisyal na relihiyon ng estado ng Armenia noong 301 CE, Georgia noong 319 CE, Imperyong Aksumnite noong 325 CE at ng imperyo Romano noong 380 CE. Ang mga kondisyon sa imperyo Romano ay nagpadali sa pagkalat ng mga bagong ideya. Ang mga mahuhusay na lansangan at mga daanang pantubig ay pumayag sa madalíng paglalakbay samantalang ang Pax Romana ay gumawa sa paglalakbay mula sa isang rehiyon tungo sa isa pa na ligtas. Ang mga sinaunang Kristiyano ay nakaakay ng mga pamayanang Hudyo sa buong Dagat Meditteraneo. Bagaman ang karamihan ng mga naakay sa Kristiyanismo ay mula sa Imperyo Romano, ang mga kilalang pamayanang Kristiyano ay itinatag rin sa Armenia, Iran at sa kahabaan ng Baybaying Malabar. Ang bagong relihiyon na Kristiyanismo ay pinakamatagumpay sa mga lugar na urbano at kumalat muna sa mga alipin at mga tao na may mabababang mga katayuan sa lipunan.
Bisacquino
Ugnay Panlabas
Kaurian:Mga Communi ng Palermo Kaurian:Sicilia
Kristiyanismo
Alitan sa pagitan ng mga pinunong Kristiyano
Sa simula, ang Hudaismo at Kristiyanismo ayon sa mga iskolar ay hindi pa hiwalay at ang mga Kristiyano ay sumasambang kasáma ng mga Hudyo na tinatawag ng mga historyan na Hudyong Kristiyano gaya ng mga Ebionita. Ang mga Hudyong Kristiyano ang bumubuo sa karamihan ng mga Kristiyano sa unang siglo ng Kristiyanismo at sumusunod pa rin sa mga Kautusan ni Moises ayon sa Mga Gawa ng mga Apostol. Gayunpaman, dahil ang mga ibang Kristiyano ay nagsimulang umakay sa mga hentil (hindi Hudyo), nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga Kristiyano kung dapat pang sundin ng mga hentil (hindi-Hudyo) ang mga kautusan ni Moises. Upang malutas ang mga magkakatunggaling pananaw tungkol sa Kautusan ni Moises, ang konseho ng Herusalem ay tinipon ng mga haligi ng iglesia (simbahan) na sina Pedro at Santiago. Nagpasya si Santiago ang Makatarungan na ang mga hentil (hindi-Hudyo) ay maaaring maging mga Kristiyano nang hindi sumusunod sa ilang mga kautusan ni Moises gaya ng pagtutuli ngunit kailangan pa ring silang sumunod sa ilang mga kautusan ni Moises gaya ng paglayo sa mga pagkaing inihandog sa mga diyos-diyosan at binigti at dugo, imoralidad...sapagkat ang kautusan ni Moises ay ipinapangaral sa bawat lungsod mula pa nang unang panahon at binabasa ito sa mga sinagoga bawat araw ng Sabat. Gayunpaman, ayon, tinuli ni Pablo si Timoteo at sa pagtahak nila sa mga lungsod, ibinigay nila Pablo sa mga iglesia ang pinagpasiyahan ng mga apostol at ng mga nakakatanda sa konseho ng Herusalem na kanilang dapat sundin. Ang alitan tungkol sa pagsunod sa Kautusan ni Moises ay hindi natapos sa konseho ng Herusalem. Ayon sa, nabalitaan ng mga Hudyo patungkol kay Pablo, ''na tinuturuan mo ang lahat ng mga Hudyo na nasa mga hentil, ng pagtalikod kay Moises. Sinabi mo na huwag tuliin ang kanilang mga anak, ni mamuhay ng ayon sa mga kaugalian...Dalisayiin mo ang iyong sarili kasama nila. Bayaran mo ang kanilang magugugol upang magpaahit sila ng kanilang mga ulo. Upang malaman ng lahat na hindi totoo ang mga bagay na nabalitaan nila patungkol sa iyo. At malalaman din na ikaw ay lumalakad ng maayos na tumutupad ng kautusan.". Ayon sa, kinompronta at sinaway ni Pablo si Pedro dahil sa pamimilit ni Pedro sa mga hentil na sumunod sa kautusan ni Moises. Taliwas sa pinagpasyahan sa Konseho ng Herusalem na bawal kainin ang pagkaing inihandog sa diyos-diyosan, binigti at dugo, isinaad ni Pablo sa , "anumang ipinagbibili sa pamilihan ay kainin ninyo". at sa  ay "hindi tayo nagiging katanggap-tanggap sa Diyos sa pamamagitan ng pagkain''". Ang pagkain ng mga inihandog sa diyos-diyosan ay ipinagbawal rin ni Hesus sa.
Bagaman nakapasok sa kanon na Katoliko ang mga sulat ni Pablo, ang mga sulat na ito ay itinakwil ng mga Hudyong-Kristiyanong Ebionita na naniniwalang si Apostol Pablo ay isang natalikod at impostor na apostol.
Ikatlong siglo
Isinaad ni Duffy na noong ikatlong siglo CE, ang obispo sa Roma ay nagsimulang umasal bilang korte ng pag-aapela sa mga problema na hindi malutas ng ibang mga obispo sa ibang mga siyudad. Ang ilang mga Kristiyano na humahawak ng paniniwalang proto-ortodokso na kilala bilang mga ama ng simbahan ay nagsimulang maglarawan ng mga katuruan nito bilang pagsalungat sa ibang mga pangkat ng Kristiyano gaya ng Gnostisismo. Hindi katulad ng karamihan ng mga relihiyon sa Imperyo Romano sa panahong ito, ang mga Kristiyano ay inaatasan na magtakwil ng ibang mga diyos na isang kasanayang minana mula sa Hudaismo. Ang pagtanggi ng mga Kristiyano na lumahok sa mga pagdiriwang na pagano ay nangangahulugang hindi nito magawang makilahok sa karamihan ng buhay pampubliko na nagtulak sa mga hindi Kristiyano kabilang ang pamahalaan ng Imperyo Romano na matakot na ginagalit ng mga Kristiyano ang mga diyos at nagiging banta sa kapayapaan at kasaganaan ng imperyo. Sa karagdagan, ang pagiging malapit ng mga lipunang Kristiyano at pagiging masikreto sa mga kasanayan nito ay lumikha ng mga tsismis na ang mga Kristiyano ay nagsasagawa ng insesto at kanibalismo. Ito ay nagresulta sa mga pag-uusig na Romano sa mga Kristiyano na karaniwan ay lokal at bihira bago ang ikaapat na siglo CE. Ang isang sunod sunod na mas sentral na organisadong mga pag-uusig sa Kristiyano ay lumitaw noong ikatlong siglo nang inatas ng mga emperador na ang mga krisis sa militar, pampolitika at pang-ekonomiya ng imperyo ay sanhi ng galit ng mga diyos. Ang lahat ng mga mamamayan ay inatasang maghandog sa mga diyos o kundi ay paparusahan. Ang mga Hudyo ay hindi isinama hangga't nagbabayad ang mga ito ng fiscus Judaicus (buwis ng Hudyo). Ang ilang mga kristiyano ay pinaslang, lumisan sa imperyo o tumakwil sa kanilang paniniwalang Kristiyano. Ang mga hindi pagkakasunduan sa papel sa Iglesia (kung meron man) na dapat magkaroon ang mga tumalikod na ito ay humantong sa mga paghahati ng mga Donatista at Novatianista. Ang mga relasyon sa pagitan ng pamayanang Kristiyano at Imperyo Romano ay hindi konsistente: Ninais na Tiberius na ilagay ang Kristo sa panteon ng mga diyos at tumanggi sa simula na usigin ang mga Kristiyano. Ang ilang mga emperador ay umusig sa mga Kristiyano ngunit ang iba gaya nina Commodus at iba pa ay pumapabor sa mga Kristiyano.
Ikaapat na siglo
Noong Abril 311 CE, si Galerius na nakaraang nangungunang pigura sa mga pag-uusig ng mga Kristiyano ay naglabas ng isang kautusan na pumapayag sa pagsasanay ng relihiyong Kristiyano sa ilalim ng kanyang pamumuno. Mula 313 hanggang 380 CE, ang Kristiyanismo ay nagtamasa ng isang katayuan bilang isang legal na relihiyon sa loob ng Imperyo Romano. Noong 380 CE, Ang Kristiyanismo ang naging relihiyong pang-estado ng Imperyo Romano.
Sa ilalim ni Emperador Constantino I
Ayon sa mga manunulat na Kristiyano, nang maging emperador si Dakilang Constantino I ng Kanlurang Imperyo Romano noong 312 CE, kanyang itinuro ang kanyang pagkapanalo sa isang labanan sa diyos ng Kristiyanismo. Inangkin ng mga sangguniang Kristiyano na si Constantino I ay tumingin sa araw bago ang labanan sa tulay na Milvian at nakita ang isang krus ng liwanag sa itaas nito na may mga salitang "ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ" ("sa pamamagitan nito, sumakop!"). Iniutos ni Constantino sa kanyang mga hukbo na palamutian ang kanilang mga kalasag ng isang simbolong Kristiyano (Chi Ro) at pagkatapos nito ay nanalo sa labanan.
Pagkatapos ng labanan sa tulay ng Milvian, ang bagong emperador na Constantino I ay hindi pumansin sa mga dambana ng mga diyos na Romano sa Capitolino at hindi rin nagsagawa ng mga handog ayon sa kustombreng Romano upang ipagdiwang ang pagpasok ng pagwawagi sa Roma. Sa halip nito, siya ay tuwirang tumungo sa palasyo ng emperador. Gayunpaman, ang karamihan ng mga maimpluwensiyal na tao sa imperyo Romano lalo na ang mga opisyal ng militar ay hindi nagpaakay sa Kristiyanismo at nanatiling lumalahok sa relihiyon ng Sinaunang Roma. Sa pamumuno ni Constantino I, kanyang sinikap na pahupain ang mga paksiyong ito na hindi Kristiyano. Ang mga salaping Romano na inilimbag hanggang 8 taon pagkatapos ng labanan sa tulay na Milvian ay naglalaman pa rin ng mga imahen ng mga Diyos na Romano Ang mga monumentong unang kinomisyong itayo ni Constantino I gaya ng Arko ni Constantino ay hindi naglalaman ng anumang reperensiya sa Kristiyanismo. Sa halip, ang mga munting estatwa ng Diyos na Romanong si Sol Invictus na dala dala ng mga tagapagdala ng pamantayan ay lumilitaw sa tatlong lugar sa mga relief ng Arko ni Constantino. Ang mga opisyal na barya ni Constantino I ay patuloy na naglalaman ng mga imahen ni Sol Invictus hanggang noong 325/6 CE.
Pag-uusig ng mga Kristiyano sa paganismo
Ang pag-uusig ng mga Kristiyano sa paganismo sa ilalim ni Theodosius I ay nagsimula noong 381 CE pagkatapos ng unang ilang taon ng kanyang pamumuno sa Silangang Imperyo Romano. Noong 380, inulit ni Theodosius I ang pagbabawal ni Constantino sa paghahandog na pagano, ipinagbawal ang haruspicy sa parusa ng kamatayan, pinangunahan ang kriminalisasyon ng mga Mahistrado na hindi nagpapatupad ng mga batas na anti-pagano, winasak ang mga ugnayang pagano at winasak ang mga templong pagano. Sa pagitan ng 389–391, kanyang inihayag ang mga atas na Theodosian na nagbabawal ng paganismo. Siya ay nag-atas ng komprehensihibong batas na nagbabawal sa anumang paganong ritwal kahit sa pribasiya ng tahanan ng mga ito at umapi sa mga Manichean. Ang paganismo ay pinagbabawal na, isang "religio illicita." Noong 385, ang bagong legal na autoridad na ito ng nananaig na bersiyon ng Kristiyanismo ay humantong sa unang paggamit ng parusang kamatayan na inihahayag bilang sentensiya sa eretikong Kristiyanong si Priscillian.
Pagkakabaha-bahagi ng Kristiyanismo
Noong ika-labing anim na siglo (1517–1648), Ang Repormasyong Protestante ay nagsanhi ng pagkakabahagi ng Kristiyanismo sa sektang Protestante, Calvinismo, Anabaptismo, Lutheranismo, Anglikanismo at iba pa mula sa Romano Katolisismo. Sa kalaunan, ang mga sektang ito ay nagkabaha-bahagi pa sa iba't ibang mga sekta ng Kristiyanismo.
Mga Gitnang Panahon
Sa koronasyon ni Carlomagno ni papa Leo III noong 800, ang kapapahan ay nagkamit ng bagong protektor sa kanluran. Ito ay nagpalaya sa mga papa mula sa kapangyarihan ng emperador sa Constantinople. Ito ay humantong sa paghahating Silangan-Kanluran dahil ang mga emperador at ang mga patriarka ng Constantinople ay nagbigay kahulugan sa kanilang mga sarili na mga tunay na inapo ng imperyo Romano na may petsang bumabalik sa mga pagsisimula ng simbahan. Tumanggi si Papa Nicholas II na kilalalin ang Patriarkang Photios I ng Constantinople na umatake naman sa papa bilang eretiko dahil pinanatili nito ang filioque sa kredo na tumutukoy sa banal na espirito na nagmumula sa diyos ama at anak. Ang kapapahan ay napalakas sa pamamagitan ng kanyang mga bagong alyansa na lumikha ng bagong problema para sa mga papa nang sa kontrobersiyang imbestitura, ang mga humaliling emperador ay naghangad na hirangin ang mga obispo at kahit ang panghinaharap na mga papa. Pagkatapos ng disintegrasyon ng imperyo ni Carlomagno at paulit ulit na pananakop ng mga pwersang Islamiko, ang kapapahan nang walang anumang proteksiyon ay pumasok sa yugto ng isang malaking kahinaan. Ang repormang Cluniac ng mga monasteryo na nagsimula noong 910 ay naglagay sa mga abbot sa ilalim ng direktang kontrol ng papa kesa sa sekular na kontrol ng mga panginoong feudal. Sa ikalabingisang siglo CE, ang Paghahating Silangan-Kanluran ay permanenteng naghati sa Kristiyanismo. Ito ay lumitaw sa isang alitan kung ang Constantinople o Roma ay may hurisdiksiyon sa Sicily at humantong sa mga mutual na pagtitiwalag ng papa sa patriarka at ng patriarka sa papa noong 1054. Mula nito, ang Kanluran (Latin) na nasa Roma na sangay ng Kritiyanismo ay naging Romano Katoliko samantalang ang Silanganing (Griyego) na nasa Constantinople sangay ay naging Simbahang Silangang Ortodokso. Ang ikalabingisang siglo CE ay nakakakita ng kontrobersiyang imbestitura sa pagitan ng emperador at papa sa karapatan na gumawa ng mga paghirang ng simbahan na isang pangunahing yugto ng paglalaban sa pagitan ng estado at simbahan sa mediebal na Europa. Ang kapapahan ang mga nanalo sa simula ngunit dahil ang mga Italyano ay nahati sa pagitan ng mga Guelph at Ghibelline sa mga paksiyon na kadalasang ipinapasa sa pamamagitan ng mga pamilya o estado hanggang sa wakas ng Gitnang Panhon, ang alitan ay unti unting nagpahina sa kapapahan.
Mga inkisisyon
Ang Inkisisyon ay itinatag sa Toulouse noong Nobyembre 1229 at ang mga natirang mga elemento ng Catharismo ay nilipol sa rehiyon. Ang inkisisyong ito ay pumaslang sa aberahang tatlong katao kada taon sa tugatog nito. Sa paglipas ng panahon, ang mga inkisisyon ay inilunsad ng mga pinuno ng Romano Katoliko upang usigin ang mga heretiko, upang tumugon sa banta ng pananakop ng mga Moor o para sa mga layuning pampolitika. Ang mga nilitis ay hinikayat na bawiin ang kanilang heresiya at ang mga tumanggi ay pinarusahan ng mga pangungumpisal, mga multa, mga pagkabilanggo, pagpapahirap o pagpatay sa pamamagitan ng pagsunog. Sa isang liham mula sa mga Consul ng Carcassone noong 1285 kay Jean Garland, inilarawan ito ng isang inkwisitor na: Ang buhay para sa kanila ay isang pagdurusa at ang kamatayan ay isang kaginhawaan. Sa ilalim ng mga pagpipilit na ito, kanilang pinagtibay bilang totoo ang hindi totoo na piniling mamatay ng minsan kesa pahirapan ng maraming mga beses...kanilang inakusahan hindi lamang ang kanilang mga sarili kundi pati ang mga iba na inosente upang takasan ang kanilang paghihirap sa anumang paraan...ang mga nangumpisal ay naghayag kalaunan na ang kanilang sinabi sa Kapatid na mga Inkwisitor (mga Dominikano) ay hindi totoo at sila ay nangumpisal sa takot ng panganib ng sandali. Sa ilang mga saksi na iyong binanggit, ikaw ay nangako ng imunidad upang kanilang malayang kondenahin ang iba nang walang takot. Ang mga kondemnasyon noong 1210–1277 ay isinabatas sa mediebal na Unibersidad ng Paris upang limitahan ang ilang mga katuruan na heretikal. Ang mga ito ay kinabibilangan ng ilang mga mediebal na katuruang teolohikal ngunit ang isa pinakamahalaga ang mga tratadong pisikal ni Aristotle. Ang mga imbestigasyon ng mga katuruang ito ay isinagawa ng mga obispo ng Paris. Ang tinatayang 16 na mga talaan ng mga hindi inaprobahang tesis ay inisyu ng Unibersidad ng Paris noong mga ika-13 at ika-14 siglo. Ang mga talaan ng proposiyong ito ay tinipon sa isang sistematikong mga kalipunan ng mga pinagbawal na artikulo.
Panahon ng Kaliwanagan at sekularismo
Ang Panahon ng Kaliwanagan ay bumubuo sa isang bagong hamon sa Kristiyanismo. Hindi tulad ng Protestanteng Repormasyon na kumuwestiyon ng ilang mga doktrina ng Romano Katoliko, ang Panahon ng Kaliwanagan ay kumuwestiyon sa Kristiyano sa kabuuan nito. Sa pangkalahatan, itinaas nito ang katwiran ng tao ng higit sa pahayag ng diyos at pinababa nito ang mga autoridad na pang-relihiyon gaya ng kapapahan batay dito. Tinangka ng Simbahang Romano Katoliko na itaboy ang Galicanismo at Councilarismo na mga ideolohiyang nagbanta sa kapapahan at istruktura ng Simbahang Katoliko. Tungo sa huling bahagi ng ika-17 siglo, nakita ni Papa Inocencio XI ang papataas na mga pag-atake ng Turko laban sa Europa na sinuportahan ng Pransiya bilang pangunahing banta sa Simbahang Katoliko. Kanyang itinatag ang koalisyong Polish-Austrian para sa pagkatalo ng mga Turko sa Vienna noong 1683. Ang ilang mga skolar ay tumatawag sa kanyang santong papa dahil kanyang nireporma ang mga pang-aabuso ng Simbahang Romano Katoliko kabilang ang simoniya, nepotismo at maaksayang mga paggasta ng papa na nagresulta sa kanyang magmana ng utang ng papa na 50,000,000 scudi. Sa pagtanggal ng ilang mga honoraryong posisyon at pagpapakilala ng patakarang piskal, nagawa ni Inocencio XI na muling makuha ang kontrol ng mga pinansiya ng Simbahang Romano Katoliko. Sa Pransiya, nilabanan ng Simbahang Katoliko ang Jansenismo at Gallicanismo na sumuporta sa Councilarismo at tumakwil sa primasya ng kapapahan at humingi ng mga espesyal na konsesyon para sa Simbahang Katoliko sa Pransiya. Ito ay nagpahina sa kakayahan ng Simbahang Katoliko na tumugon sa mga taga-isip na Gallicanista gaya ni Denis Diderot na humamon sa mga pundamental na doktrina ng Simbahang Romano Katoliko. Noong 1685, ang gallicanistang Haring si Louis XIV ay naglabas ng Pagbawi ng Atas ng Nantes na nagwakas sa isang siglo ng tolerasyong relihiyoso. Ang Pransiya ay pumwersa sa mga teologong Katoliko na suportahan ang councilarismo at itanggi ang impalibilidad ng Papa. Ang hari ay nagbanta kay Papa Inocencio XI sa isang pangkalahatang konseho at militar na pagsunggab ng estado ng papa. Ang absolutong monarkiya ng estado ng Pransiya ay gumamit ng Gallicanismo upang makamit ang kontrol ng halos lahat ng mga pangunahing paghirang ng Simbahang Katoliko gayundin ang mga pag-aari ng Simbahan. Ang autoridad ng Estado ng ibabaw sa Simbahang Katoliko ay naging sikat rin sa ibang mga bansa. Sa Alemanya at Belgium, ang Gallicanismo ay lumitaw sa anyo ng Febronianismo na tumakwil sa mga prerogratibo ng papa sa katulad na paraan. Si Emperador Joseph II, Banal na Emperador Romano ng Austria (1780–1790) ay nagsanay ng Josephinismo sa pamamagitan ng pagkontrol sa buhay ng Simbahang Katoliko, mga paghirang at malawak na pagsunggab sa mga pag-aari ng Simbahang Katoliko.
Mga naka-impluwensiya sa Kristiyanismo
Inilalarawan sa Dead Sea Scrolls tungkol sa Mga Essene ang isang sagradong pagkain ng tinapay at alak sa isang hapunan sa Paskuwa na inihanda ng walang lebadurang tinapay na kakainin sa mga pagwawakas ng mundo kasama ng mesiyas. Ang mga Essene tulad ng mga Kristiyano ay isang pamayanang Komunismo at ang lahat ng kasapi ng pamayanang Essene ay dapat ipamigay ang lahat ng kanilang ari-arian. Ayon sa Ebanghelyo ni Lucas 1:31-35, "At ikaw ay maglilihi sa iyong sinapupunan at magkakaanak ng isang anak na lalake at tatawagin siyang Hesus. Siya ay magiging dakila at tatawaging anak ng lalake ng Kataas-taasan...ang Anak ng Diyos". Ang halos parehong pangungusap ay matatagpuan sa Dead Sea Scrolls, "Siyay tatawaging dakila at siya ay tatawaging Anak ng Diyos at tatawagin nila siyang Anak na Kataas-taasan." (DDS, 4Q 246)
Ang parehong mga Essene at mga Kristiyano ay dualistiko na naniwala sa isang mundo na may labanan ng mga puwersa ng kabutihan at kasamaan liwanag at kadiliman. Sa mga Iskrolyo ng Dagat na Patay, "Ang lahat ng mga anak ng katwiran ay pinamumunuan ng Prinsipe ng Liwanag ngunit ang mga anak ng kasinungalingan ay pinamumunuan ng Anghel ng Kadiliman at lumalakad sa mga landas ng kadiliman". (Rule of the Community, 3) Kahit ang mga Sermon sa Bundok sa Mateo 5:3-12 at sa Lucas  6:20-23 ay may pagkakatulad  sa mga nakasulat sa Iskrolyo ng Dagat na Patay.
Mga Paniniwala ng iba't ibang sektang Kristiyano
200px|right|thumb|Mga halimbawa ng mga relihiyosong bagay sa sekta ng Kristiyanismo na [[Romano Katolisismo: krusipiho, at rosaryo. Ang mga bagay na ito ay kinokondena ng mga protestante at iba pang sekta.]]
Mga Pagkakaiba
Ang pagkakaiba sa doktrina ng iba't ibang mga sekta ng Kristiyano ay umuukol sa "tunay" na kalikasan ni Hesus gayundin kung ano ang mga kataruan nito at kung ano pamamaraan ng pagsamba dito. Kabilang din sa pagkakaiba sa doktrina ng iba't ibang sektang Kristiyano ang ukol sa free will, sabbath, impyerno, paggamit ng mga ikono, pag-iikapu, interpretasyon ng mga talata, moralidad, predestinasyon, at iba pa.
Paggamit ng ikono
thumb|Isang ikono na nilikha noong huli ng ika-14 hanggang ika-15 siglo CE na nagpapakita ng "Pagwawagi ng Ortodoksiya" sa ilalim ng empress na Byzantine na si [[Theodora laban sa ikonoklasmo (pagwasak ng mga idolo at ikono) noong 843 CE.]]
Kritisismo ng Krisitiyanismo
Ang kritisismo ng Kristiyanismo ay nagsimula pa noong sinaunang panahon. Ang mga sinaunang kritiko ng Bagong Tipan ay kinabibilangan ng mga Griyegong pilosopo na sina Celsus at Porphyry. Sa modernong panahon, ang kritisismo ng Bibliya at Kristiyanismo ay sumidhi pagdating ng Panahon ng Kaliwanagan (Age of Enlightenment) noong ika 18 siglo CE at pagsulong ng historikal na kritisismo o pagsusuri sa pinagmulan ng Bibliya. Ang pagsulong din ng agham gaya ng teoriya ng ebolusyon ay lalong nagbigay duda sa pagiging totoo ng Bibliya. Ayon sa mga kritiko, ang Bibliya ay hindi salita ng diyos dahil ito ay naglalaman ng mga paniniwalang sinasalungat ng arkeolohiya, agham, at kasaysayan.
Tagagpagtatag ng Kristiyanismo na si Hesus
Walang arkeolohikal na ebidensiya na nagpapatunay na umiral si Hesus sa mundo. Ang tanging "pinagkunang biograpiya" ni Hesus at tinatanggap ng mga Kristiyano na "tamang" salaysay ng buhay ni Hesus ay mula lamang sa apat kanonikal na Ebanghelyo ng Bagong Tipan na Mateo, Marcos, Lucas at Juan. Ang ibang mga ebanghelyo gaya ng Ebanghelyo ni Tomas, Ebanghelyo ni Judas at iba pa na hindi nakapasok sa kanon ng katoliko ay naglalaman ng mga detalye na iba sa mga nakasulat sa apat ng ebanghelyo. Halimbawa, ayon sa aklat na Second Treatise of the Great Seth na natagpuan sa Nag hammadi noong 1945, si Hesus ay hindi ipinako sa krus kundi si Simon na Cireneo ay napagkamalang si Hesus at siyang ipinako sa krus. Inilalarawan din sa aklat na ito na si Hesus ay nakatayo sa malapit at "tumatawa sa kanilang kamangmangan". Ayon din sa aklat na ito, ang mga naniniwalang si Hesus ay namatay sa krus ay naniniwala sa "doktrina ng patay na tao". Ang mga aklat na ito ay pinasunog ng sektang proto-ortodox noong ika apat na siglo CE nang ang proto-ortodox ay gawing opisyal na relihiyon ng Imperyo Romano. Ang mga natira at naitagong manuskrito ay natagpuan sa Nag hammadi sa Ehipto noong 1945. Bukod dito ang mga tagasunod ng ibang sekta ng Kristyanismo gaya ng Gnostisismo ay pinag-usig at pinapatay rin ng sektang proto-ortodox.
Ang apat na kanonikal na ebanghelyo na Mateo, Marcos, Lucas at Juan ay hindi maituturing na mga "walang kinikilingang" (hindi biased) mga salaysay ng buhay ni Hesus dahil ang layunin ng mga aklat na ito ay mang-akay sa relihiyong Kristiyanismo (Juan 20:30). Bukod dito, ang mga salaysay na may "pagmimilagro" at mga ekstradordinaryong mga salaysay gaya ng pagkabuhay ng mga patay at pag-ahon nito sa mga libingan (Mateo 27:51-53) ay hindi itinuturing ng mga historyan na kapani-paniwala. Ang mga ibang skolar ay nagsasabing ang mga apat na kanonikal na ebanghelyo ay hindi isinulat ng mga "saksi" (eyewitness) dahil ang mga ito ay naglalaman ng mga maling heograpiya ng Palestina (o Israel) gayundin ng mga maling paglalarawan ng mga kustombre ng mga Hudyo noong unang siglo CE. Bukod dito, sinasabi din ng mga skolar na ang mga kanonikal na ebanghelyo na Mateo, Marcos, Lucas Juan ay naglalaman ng mga magkakasalungat na mga salaysay. Ayon din sa mga iskolar, ang Mateo at Lucas ay kumopya lamang sa Marcos at sa isang hindi na umiiral na dokumentong tinatawag na "Dokumentong Q". Walang kontemporaryong (nabuhay noong panahon ni Hesus o nakasaksing pagano kay Hesus) salaysay mula sa mga "hindi" Kristiyanong may-akda ang umiiral. Ang mga "paganong" salaysay sa buhay ni Hesus ay isinulat pagkatapos ng ilang mga dekada pagkatapos ng sinasabing "kamatayan ni Hesus" (ca. 30–33 CE). Halimbawa, ang Hudyong historyan na si Josephus ay sumulat ng ilang linya tungkol kay Hesus ngunit si Josephus ay hindi kakontemporaryo ni Hesus at maaaaring narinig (hearsay) lamang ni Josephus ang mga salaysay na ito dahil hindi niya ito "mismo" nasaksikhan. Dahil dito, may mga ilang iskolar na nagmungkahi na si Hesus ay hindi talaga umiral at ang mga kuwento ni Hesus sa ebanghelyo ay inimbento at kinopya lamang mula sa mga kuwento ng mga diyos na paganong namatay at nabuhay sa Ehipto at Gresya. Ang mga kapansin pansing pagkakatugma sa salaysay ng buhay ni Hesus at ang mga diyos na klasikal gaya ng mga demigod o kalahating-diyos (na anak ng diyos at tao) gaya nina Bacchus, Bellerophon o Perseus ay napansin ng mga ama ng simbahan at tinakalay ni Justyn Martyr noong ika-2 siglo CE ukol sa "panggagaya ng demonyo" kay Kristo.
Ayon sa mga skolar ng Hudaismo, ang mga sinasabing hula na katuparan ni Hesus sa Bagong Tipan ay batay sa maling salin na Septuagint ng Bibliya at misinterpretasyon ng mga talata sa Tanakh. Ang opisyal na Bibliyang ginagamit ng mga Hudyo ay ang Hebreong Masoretiko at hindi ang Griyegong Septuagint na pinaniniwalaan ng mga Hudyo na naglalaman ng korupsiyon.
Tekstuwal na kritisismo ng Bagong Tipan
Dahil sa hindi na umiiral ang mga "orihinal na manuskrito" (sulat kamay) ng Bagong Tipan at ang mga kopya ng kopya ng orihinal na manuskritong ito ay hindi magkakatugma, ang kritismong tekstwal (textual criticism) ay lumalayon na alamin ang orihinal o ang pinakamalapit na teksto ng orihinal na manuskrito. Ang ilang halimbawa ng mga tekstong sinasabi ng mga skolar na mga "interpolasyon" (dagdag) o hindi bahagi ng orihinal na manuskrito ay Juan 7:53-8:11, 1 Juan 5:7-9, Markos 16:9-20 na idinagdag lang sa ikalawang siglo CE gayundin ang mga salaysay ng kapanganakan at pagkasanggol ni Hesus na huli ng idinagdag sa mga teksto. Ayon pa sa mga skolar, ang Lukas at Mateo ay orihinal na isinulat na hindi kasama ang unang dalawang kapitulo ng mga aklat na mga ito. Ang ilan sa mga talatang ito ay inalis sa mga bagong salin ng Biblia gaya ng NIV at Magandang Balita ngunit kasama sa mga lumang salin gaya ng King James Version (1611).
Ang 5,800 manuskritong Griego ng bagong tipan ay hinati sa tatlong pangkat ng magkakatugmang uri ng teksto (text-type): Ang Alexandrian, Western at Byzantine. Ang Alexandrian na binubuo ng pinagkalumang teksto ng Bagong tipan (mula ikalawa hanggang ikaapat ng siglo) ang siyang naging basehan ng edisyong kritikal na "Novum Testamentum Graece" na naging basehan ng mga bagong salin ng Biblia tulad ng NIV, NASB at Magandang Balita samantalang ang Byzantine, na bumubuo ng 80% ng manuskrito ng Bagong Tipan at siyang pinakabagong teksto (ika 5 hanggang 15 siglo CE) ang siya namang naging basehan ng Textus Receptus na naging basehan ng mga saling gaya ng King James Version na isinalin mula 1604-1611.
Pag-aasal ng mga Kristiyano sa buong kasaysayan
Ang pag-aasal na ginawa at kasalukuyang ginagawa ng mga Kristiyano sa buong kasaysayan ng mundo ang isa pa sa tinutuligsa ng mga kritiko. Sa buong kasaysayan, ang mga katuruan sa Lumang Tipan at Bagong Tipan ay ginamit at kasalukuyang ginagamit ng mga Kristiyano upang ipangatwiran at ipagtanggol ang paggamit ng dahas laban sa mga heretiko, mga makasalanan at mga kaaway ng Kristiyanismo. Ang pinakakilala sa mga ito ang mga inkisisyon ng Romano Katoliko, mga krusada, mga digmaan sa ngalan ng Kristiyanismo at antisemitismo o pagkapoot/diskriminasyon laban sa mga Hudyo ng mga Kristiyano gaya ng ginawa ni Martin Luther. Bukod dito, ang mga Kristiyanismo sa buong kasaysayan ay nagsagawa rin ng pang-aalipin, mababang pagtrato sa mga kababaihan, pwersahang pang-aakay sa ibang tao sa relihiyong Kristiyanismo at marami pang iba. Ang mga Kristiyano ay tinutuligsa din sa kasalukuyang panahon sa pagiging laban sa agham gaya ng pagtutol sa ebolusyon, sa pagsasaliksik ng stem-cell, paggamit ng kontraseptibo at marami pang iba. Tinutuligsan rin ng mga kritiko ang pag-aasal ng mga Kristiyano ng pagiging arogante, mapanghatol, panatiko, hindi magpaparaan sa iba (intolerant), pagkakaroon ng pagtingin sa kanilang sarili na sila lang ang tama o banal (self-rigtheous), pagkakaroon ng poot sa ibang tao na may ibang paniniwala (bigot), kapaimbabawan (hipocrisy). Binabatikos din ang mga sekta ng Kristiyano dahil sa pamumwersa at pagpipilit ng kanilang mga paniniwala sa ibang mga mamamayan (na hindi Kristiyano) sa isang bansa sa pamamagitan ng pagpapasa ng mga batas ng bansa na tanging umaayon sa kanilang paniniwala o pananakot sa mga politikong hindi sumusuporta sa kanilang itinataguyod o kinokontrang panukalang batas. Bukod dito, ang mga sektang Kristiyano ay kilala rin sa panghihimasok sa politika ng isang bansa gaya ng Pilipinas kahit ang mga relihiyong ito ay hindi nagbabayad ng buwis at may separasyon ng estado at relihiyon sa konstitusyon ng Pilipinas.At ang Taong nagagalang Legaspi ay lahad ng kristyanismo dito sa pilipinas.
Himno Nacional Argentino
Ang Himno Nacional Argentino (Filipino: Pambansang Awiting Arhentino) ay ang pambansang awit ng Arhentina.
Vivaro Romano
Ang Vivaro Romano (Sabino: U Juaru) ay isang komuna (munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Roma Capital sa rehiyon ng Italyano na Lazio, na matatagpuan mga 50 km hilagang-silangan ng Roma.
Ang Vivaro Romano ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Carsoli, Oricola, Orvinio, Pozzaglia Sabina, Turania, at Vallinfreda.
Kasama sa mga tanawin ang simbahang parokya ng San Biagio, ang santuwaryo ng Santa Maria Illuminata, at mga labi ng isang kastilyo.
Vladimir Ivashko
Si Vladimir Antonovich Ivashko (Влади́мир Анто́нович Ива́шко; Володимир Антонович Івашко, Volodymyr Ivashko) (28 Oktubre 1932 – 13 Nobyembre 1994), ay isang politiko mula sa Ukranyong Sobyet, na panandaliang nag-akto bilang Pangkalhatang Kalihin ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet mula noong Agosto 24, 1991 hang Agosto 29, 1991. Nagbitiw si Mikhail Gorbachev noong Agosto 24, 1991, at noong Agosto 29, 1991 nasuspinde ang Partido Komunista ng Unyong Sobyet ng Kataastaasang Sobyet.