cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kasaysayan ng Pilipinas
Pagbagsak ng pamumuno ng Espanya
thumb|left|200px|Unang watawat ng mga rebolusyonaryong Pilipino. thumb|100px|[[Emilio Aguinaldo, Unang Pangulo ng Pilipinas mula 1899 hanggang 1901.]] Nagsimula ang rebolusyon noong 1896. Napagkamalan si Rizal na siya ang nagpasimula ng rebolusyon na naging sanhi ng kanyang pagkamatay noong ika-30 Disyembre 1896. Ang Katipunan sa Cavite ay nahati sa dalawa, ang Magdiwang na pinamunuan ni Mariano Alvarez (kamag-anak ni Bonifacio sa pamamagitan ng kasal), at ang Magdalo, na pinamunuan ni Emilio Aguinaldo. Ang alitan sa pagitan ni Bonifacio at Aguinaldo ang nagdulot sa pagpatay kay Bonifacio ng mga sundalo ni Aguinaldo noong ika-10 Mayo 1897. Sumang-ayon si Aguinaldo sa mga kondisyon ng Kasunduan sa Biak-na-Bato at siya at ang kanyang mga kasamang rebolusonaryo ay ipinatapon sa Hong Kong.
thumb|left|200px|Sesyon ng [[kongreso ng Unang Republika ng Pilipinas.]] Nagsimula ang Digmaang Espanyol-Amerikano noong 1898 nang pasabugin ang USS Maine at lumubog sa daungan ng Havana, na ipinadala sa Cuba upang mabuo ng isang mapayapang resolusyon sa pagitan ng mga ambisyon ng Cuba na maging malaya at ang kolonyalismo ng Espanya. Matapos matalo ni Commodore George Dewey ang mga Espanyol sa Maynila, inimbitahan niya na bumalik si Aguinaldo sa Pilipinas, na ginawa niya noong ika-19 ng Mayo 1898. Nang nakarating ang mga sundalong Amerikano sa Pilipinas, nakuha na ng mga Pilipino ang kontrol sa buong Luzon, maliban sa Intramuros. Noong ika-12 ng Hunyo 1898, ipinahayag ni Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas sa Kawit, Cavite, na nagtatag ng Unang Republika ng Pilipinas sa ilalim ng unang demokratikong konstitusyon ng Asya.
Kasabay nito, dumating ang mga sundalong German at idineklarang kung hindi kukunin ng Estados Unidos ang Pilipinas bilang isang kolonya, kukunin ito ng Germany. Nakuha ng mga Amerikano ang lungsod mula sa mga Espanyol sa Labanan ng Maynila. Ang labanang ito ang nagtapos sa pakikipag-usapan ng mga Pilipino at Amerikano, dahil sa pagpigil sa mga sundalong Pilipino sa pagpasok sa lungsod ng Maynila, isang kilos na tinutulan ng mga Pilipino. Nagpadala ng mga komisyoner ang Espanya at Estados Unidos upang pag-usapan ang mga kondisyon ng Kasunduan sa Paris na nagtapos sa Digmaang Espanyol-Amerikano. Si Felipe Agoncillo, ang representatibo ng Pilipinas ay tinanggal sa mga sesyon dahil ang pamahalaang rebolusyonaryo ay hindi kinilala ng ibang mga bansa. Kahit mayroong mga pagtututol, nagdesisyon ang Estados Unidos na hindi isasauli ang Pilipinas sa Espanya, at hindi rin pumayag na kunin ng Germany ang Pilipinas. Maliban sa Guam at Puerto Rico, napilitan din ang Espanya na ibigay ang Pilipinas sa Estados Unidos bilang kapalit sa US$ 20,000,000.00, na sinasabi ng Estados Unidos na "regalo" nila sa Espanya. Nagrebelde ang Unang Republika ng Pilipinas laban sa okupasyon ng Estados Unidos, na nagdulot ng pagsiklab ng Digmaang Pilipino-Amerikano (1899–1913).
Panahong kolonyal ng Amerikano (1898–1946)
thumb|right|250px|Isang karikaturang pampolitika noong 1898 na ipinapakita si [[William McKinley|McKinley, pangulo ng Estados Unidos kasama ang isang "mabangis" na bata. Ikinukumpara dito ang pagbalik ng Pilipinas sa Espanya sa paghagis ng bata sa bangin.]]
Nagsimula ang relasyon ng Pilipinas sa Estados Unidos nang magsama ang dalawang bansa upang labanan ang mga Kastila. Bilang mga magka-alyado, binigyan ng mga sundalong Pilipino ang mga Amerikano ng mga mahahalagang impormasyon at suporta mula sa militar. Ngunit, dumistansiya ang Estados Unidos sa mga hangarin ng mga Pilipino. Hindi natuwa si Aguinaldo nang tumutol ang mga Amerikano na suportahan ang kalayaan ng Pilipinas. Nagwakas ang relasyon ng dalawang bansa at tumaas ang tensiyon nang naging malinaw ang pakay ng mga Amerikanong manatili sa mga pulo.
Digmaang Pilipino-Amerikano
Sumiklab ang Digmaang Pilipino-Amerikano noong Pebrero, 1899, matapos patayin ng dalawang Amerikanong sundalo ang tatlong Pilipinong sundalo sa San Juan. Naging mas magastos at mas marami ang namatay sa digmaang ito kaysa sa Digmaang Espanyol-Amerikano. Humigit-kumulang 126,000 Amerikanong sundalo ang lumaban sa digmaan; 4,234 Amerikano ang namatay, pati na rin ang 16,000 Pilipinong sundalo na naging kasali sa isang pambansang gerilyang kampanya na walang tiyak na bilang ng mga kasapi. Sa pagitan ng 250,000 at 1,000,000 sibilyan ang namatay dahil sa kagutuman at sakit. Pinahirapan nila ang isa't isa.
Ang kakulangan ng mga sandata ang naging sanhi ng pagkatalo ng mga Pilipinong sundalo laban sa mga Amerikano sa mga pangunahing labanan ngunit ang mga Pilipino ay nagwagi sa mga labanang gerilya. Ang Malolos, na kabisera ng pamahalaang rebolusyonaryo, ay nakuha ng mga Amerikano noong ika-31 ng Marso 1899, ngunit nakatakas si Aguinaldo at ang kanyang pamahalaan at nilipat ang kabisera sa San Isidro, Nueva Ecija. Si Antonio Luna, ang pinakamagaling na kumander ni Aguinaldo, ay pinatay noong Hunyo. Dahil sa pagkamatay ni Luna at ang tuloy-tuloy na pagkatalo ng kanyang mga sundalo sa mga labanan sa Hilagang Luzon, pinalitan ng di-sentralisadong mga hukbong gerilya sa bawat sonang militar ang regular na hukbo noong Nobyembre 1899. Ang mga sibilyan, na naiipit sa pagitan ng mga Amerikano at mga rebelde, ay naghirap.
Nadakip si Aguinaldo sa Palanan, Isabela noong ika-23 ng Marso 1901 at dinala sa Maynila. Nanumpa siya ng katapatan sa Estados Unidos at nag-utos na sumuko ang kanyang mga kasama, na naging hudyat ng katapusan ng digmaan. Ngunit nagpatuloy pa rin ang mga labanan sa ilang mga bahagi ng Pilipinas, lalo na sa Mindanao, hanggang noong 1913.
Kolonya ng Estados Unidos
Tinuring ng Estados Unidos ang kanilang misyon sa Pilipinas bilang paghahanda ng mga Pilipino sa malayang pamamahala. Itinatag ang pamahalaang sibil noong 1901, na pinamahalaan ni William Howard Taft, ang unang Amerikanong gobernador-heneral ng Pilipinas, na humalili kay Arthur MacArthur, Jr. Ang gobernador-heneral ang naging pinuno ng Komisyon ng Pilipinas, isang kapisanan na itinatag ng Estados Unidos na may kapangyarihang tagapagbatas at may limitadong kapangyarihang tagapamahala. Nagpatupad ang komisyon ng batas na nagtayo ng iba't ibang mga sangay ng pamahalaan, kasama na rin ang istilong hudisyal, serbisyong sibil at pamahalaang lokal. Itinatag ang Pambansang Pulisya  (Philippine Constabulary) upang pamahalaan ang mga natitirang kilusang lumalaban sa mga Amerikano at nang hindi naglaon ay ginampanan rin nito ang mga responsibilidad ng Sandatahang Lakas ng Estados Unidos. Pinasinayaan ang halal na Asamblea ng Pilipinas noong 1907 bilang ang mababang kapulungan, samantalang ang Komisyon ng Pilipinas ang mataas na kapulungan.
Ang mga panukala ng Estados Unidos sa Pilipinas ay napalitan kasabay ng pagpapalit ng mga administrasyon. Sa mga unang taon ng kolonyang pamamahala, ayaw ng mga Amerikano na ibigay ang karapatang pamamahala sa mga Pilipino. Ngunit, nang naging pangulo ng Estados Unidos si Woodrow Wilson noong 1913, isang bagong panukala ang ipinagtibay na naging daan sa kalayaan ng Pilipinas. Ang Batas Jones, na ipinasa ng Kongreso ng Estados Unidos noong 1916, ay naging batayan ng pagtatag ng isang pamahalaan, nagpangako ng kalayaan at pagtatatag ng inihalal na Senado ng Pilipinas.
Naganap noong dekada 1920, ang pakikipagtulungan at mga komprontasyon ng mga Pilipino sa mga gobernador-heneral ng Estados Unidos, depende kung kaya ng gobernador-heneral na pamahalaan ang kolonya kasama ang tagapagbatas ng bansa. Ang mga kasapi ng kongreso ay naghangad na makamit kaagad ang kalayaan mula sa Estados Unidos. Ipinadala sa Washington D.C. ang ilang mga misyong pang-kalayaan. Itinatag ang serbisyong sibil na pinamahalaan ng mga Pilipino noong 1918.
Ang pulitika ng Pilipinas noong panahon ng kolonyalismo nito sa Estados Unidos ay pinamahalaan ng Partido Nacionalista, na itinatag noong 1907. Kahit naghangad ito ng madaliang paggawad ng kasarinlan, naging mataas ang suporta nito sa Estados Unidos sa mga panukala nito. Pinamunuan ito ni Manuel L. Quezon, na naging pangulo ng Senado mula noong 1916 hanggang 1935.
Panahon ng Komonwelt
thumb|left|200px|[[Manuel L. Quezon, pangulo ng Komonwelt kasama si Franklin D. Roosevelt, pangulo ng Estados Unidos sa Washington, D.C..]] Noong 1933, ipinasa ng Kongreso ng Estados Unidos ang Batas Hare-Hawes-Cutting bilang ang Batas ng Kalayaan ng Pilipinas kahit ito ay tinutulan ni Pangulong Herbert Hoover. Kahit ang batas na ito ay binuo sa tulong ng isang komisyon mula sa Pilipinas, tinutulan ito ng Pangulo ng Senado, si Manuel L. Quezon, dahil sa probisyon nitong manatili ang kontrol ng Estados Unidos sa mga base militar sa bansa. Sa ilalim ng kanyang impluwensiya, tinutulan ito ng lehislatura ng Pilipinas. Noong sumunod na taon, isang bagong batas na tinawag na Batas Tydings-McDuffie ay ipinasa ng lehislatura. Isinaad sa batas na ito ang pagtatatag ng Komonwelt ng Pilipinas na may 10-taong mapayapang transisyon patungo sa kasarinlan. Magkakaroon ang komonwelt ng sariling saligang-batas at magiging''' responsibilidad ang pamamahala sa bansa, ngunit ang ugnayang panlabas ay responsibilidad ng Estados Unidos, at ilang mga batas ay kailangan aprubahan ng pangulo ng Estados Unidos.
thumb|left|100px|[[Manuel Quezon, Pangulo ng Pilipinas mula 1935 hanggang 1944.]] Isang konstitusyon ang binuo noong 1934 na pinagtibay sa isang plebisito noong sumunod na taon. Noong ika-14 ng Mayo 1935, isang halalan ang ginanap upang punan ang bagong tatag na posisyon ng Pangulo ng Komonwelt na napanalunan ni Manuel L. Quezon ng Partido Nacionalista, at itinatag ang isang Pilipinong pamahalaan na ibinase sa mga prinsipyo ng Konstitusyon ng Estados Unidos. Ang komonwelt ay itinatag noong 1935, na mayroong malakas na sangay na tagapagpaganap, iisang sangay ng kapulungan, ang National Assembly at ang Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas na binubuo ng mga Pilipino sa unang pagkakataon mula noong 1901. Noong panahon ng Komonwelt, nagpadala ang Pilipinas ng isang halal na Resident Commissioner sa Mababang Kapulungan ng Estados Unidos (tulad ng ginagawa ng Puerto Rico ngayon).
Naging adhikain ng bagong pamahalaan ang pagtatatag ng batayan ng tanggulang pambansa, mas malakas na kontrol sa ekonomiya, mga reporma sa edukasyon, pagpapabuti sa transportasyon, ang kolonisasyon ng pulo ng Mindanao at ang promosyon ng lokal na kabisera at industriyalisasyon. Ngunit hinarap ng komonwelt ang problema sa agrikultura, ang di-tiyak na sitwasyong Diplomatiko at Militar sa Timog-Silangan Asya, at hindi maliwanag na lebel ng komitment ng Estados Unidos sa panghinaharap na Republika ng Pilipinas. Binago ang konstitusyon noong 1939–1940 upang ibalik ang kongresong may dalawang kapulungan at ang pagpapahintulot ng pagtakbo muli ni Pangulong Quezon, na nagkaroon lamang ng isang anim na taong termino.
Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ang pagsakop ng mga Hapon
thumb|left|200px|Humigit-kumulang 10,000 katao ang namatay sa [[Martsa ng Kamatayan sa Bataan.]] Naglunsad ang bansang Hapon ng isang sorpresang pag-atake sa Clark Air Base sa Pampanga noong 8 Disyembre 1941, halos sampung oras lamang matapos ang Pag-atake sa Pearl Harbor. Ang pagbobomba sa pamamagitan ng paggamit ng mga eroplano ay sinundan ng pagdating ng mga sundalong Hapones sa Luzon. Ang hukbo ng mga Pilipino at Amerikanong sundalo ay pinamunuan ni Heneral Douglas MacArthur. Dahil sa pagdami ng mga kalabang dumarating sa bansa, lumikas ang mga hukbong Pilipino at Amerikano sa Bataan at sa pulo ng Corregidor. Ang Maynila, na idineklarang bukas na lungsod/Open City upang maiwasan ang pagkawasak nito, ngunit naging pasaway ang mga hapones at sinalakay pa rin ito ito ay pinasok ng mga Hapones noong ika-2 ng Enero 1942. Nagpatuloy ang pagtatanggol ng mga Pilipino hanggang sa pagsuko ng mga sundalong Pilipino at Amerikano sa Bataan noong 9 Abril 1942 at ang Corregidor noong Mayo 6. Karamihan sa 80,000 na mga preso ng digmaan na nahuli ng mga Hapones sa Bataan ay sapilitang pinagmartsa patungo sa isang kulungang may layo ng 105 kilometro sa Hilaga (Pampangga). Tinatayang 10,000 mga Pilipino, 300 mga Pilipinong Intsik at 1,200 mga Amerikano ang namatay bago makarating sa destinasyon.
Sumama sina Quezon at Osmeña sa mga sundalong patungong Corregidor at hindi nagtagal ay umalis sila patungong Estados Unidos, at doon pinamahalaan ang Komonwelt. Inutusan si MacArthur na pumunta sa Australia, kung saan sinimulan niya ang planong pagbabalik sa Pilipinas.
thumb|100px|[[Jose P. Laurel, Pangulo ng Pilipinas mula 1943 hanggang 1945.]] Agad na nag-organisa ang mga awtoridad ng militar ng Hapon ng bagong estruktura ng pamahalaan sa Pilipinas at itinatag ang KALIBAPI (Kapisanan sa Paglilingkod sa Bagong Pilipinas). Isinaayos nila ang Konseho ng Estado na nagpatupad ng mga pang-sibil na batas hanggang Oktubre 1943, nang ideklara nila ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Ang republikang nasa ilalim ng mga Hapones na pinamunuan ni Jose P. Laurel ay hindi naging popular.
Ang pagsakop ng mga Hapon sa Pilipinas ay tinutulan nang maraming aktibidad ng mga gerilya. Lumaban ang pangkat ng militar ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas sa mga Hapones sa isang digmaang gerilya at kinilalang isa itong pangkat ng Hukbong Katihan ng Estados Unidos. Ang tagumpay ng pakikipaglabang ito ay ipinakita sa katapusan ng digmaan, kung saan kontrolado lamang ng mga Hapones ang labindalawa sa apatnapu't walong lalawigan sa bansa. Ang pangunahing elemento ng paghihimagsik sa Gitnang Luzon ay ginampanan ng Hukbalahap (Hukbong Bayan Laban sa Hapon), na mayroong 30,000 kasapi at ipinaabot ang kontrol sa karamihang lugar sa Luzon.
Noong ika-8 ng Mayo 1942 hanggang ika-2 ng Setyembre 1945, nagsimula ang kampanya ng Labanan ng Pilipinong Nadakpin-Muli sa Pilipinas sa ilalim ng pagsakop ng mga Hapon. Mahigit daan-libong mga Pilipino at mga Pilipinong Intsik na kalakihan ay sumali bilang sundalo ay isang dating militar ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas sa ilalim ng pangkat ng militar ng Estados Unidos (1935–1946) at ang sumali bilang gerilya ng kumilalang pangkat ng gerilya sa buong pagbabaka at labanang ito sa Pilipinas katulad ng Luzon, Visayas at Mindanao at lumaban sila sa mga Hapon, at bago po pagbabalik ng mga Amerikanong sundalo sa Pilipinas noong 1944.
thumb|left|100px|[[Sergio Osmena, Pangulo ng Pilipinas mula 1944 hanggang 1946.]] Kasama ni Pangulong Manuel L. Quezon sa Estados Unidos si Sergio Osmena. Namatay si Quezon sa sakit na tuberkulosis noong ika-1 ng Agosto 1944 at si Osmeña ang humalili sa kanya. Kasama siya ng mga puwersang Amerikanong lumunsad sa Leyte. Samantala maraming ang magkakasanib ng mga sundalong Pilipino at Amerikano kasama ng mga kumilalang gerilya ay ipagtatanggol ng sagupaan ng pakipaglaban sa mga Hapones ay simula ng kampanya ng labanan ng pagpapalaya sa Pilipinas. Nagsilbi siya bilang pangulo ng bansa hanggang sa magkaroon ng halalan noong ika-23 ng Abril 1946. Paghahanda ito sa pagbibigay ng kalayaan ng Estados Unidos. Kumandidato siya bilang pangulo, ngunit natalo kay Manuel Roxas.
Pamamahala ni Manuel Roxas (1946–1948)
thumb|100px|[[Manuel Roxas, Pangulo ng Pilipinas mula 1946 hanggang 1948.]] Nagkaroon ng halalan noong 1946, na nagluklok kay Manuel Roxas bilang unang pangulo ng malayang Pilipinas. Ibinalik ng Estados Unidos ang soberanya ng Pilipinas noong ika-4 ng Hulyo 1946. Ngunit ang ekonomiya ng Pilipinas ay nanatiling umaasa sa ekonomiya ng Estados Unidos, ayon kay Paul McNutt, isang mataas na komisyoner ng Estados Unidos. Ang Philippine Trade Act, na ipinagtibay bilang isang kondisyon upang makatanggap ng perang gagamitin sa rehabilitasyon mula sa digmaan ang Pilipinas mula sa Estados Unidos, ay lalong nagpalala sa relasyon ng dalawang bansa sa probisyon itong itali ang ekonomiya ng dalawang bansa. Isang kasunduan na militar ang nilagdaan noong 1947 na nagtakda sa Estados Unidos ng 99-taong pag-uupa sa mga piling base militar sa bansa (binawasan ito ng 25 taon noong 1967).
Pamamahala ni Elpidio Quirino (1948–1953)
thumb|left|100px|[[Elpidio Quirino, Pangulo ng Pilipinas mula 1948 hanggang 1953.]] Pinatawad ng administrasyon ni Roxas ang mga taong nakipagtulungan sa mga Hapones noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, maliban sa mga taong gumawa ng mga marahas na krimen. Namatay si Roxas dahil sa atake sa puso at tubercolosis noong Abril 1948, at humalili ang pangalawang pangulo, si Elpidio Quirino, sa posisyon ng presidente. Tumakbo siya sa pagkapangulo noong 1949. Natalo ni Quirino si Jose P. Laurel at nakamit niya ang apat na taong termino. Iniwan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig ang Pilipinas na sira-sira at nawalan ng moral. Ang muling pagbangon ng bansa ay naguluhan dahil sa mga aktibidad ng mga gerilyang Hukbalahap ("Huks") na naging kalaban ng bagong pamahalaan ng Pilipinas. Ang mga panukala ng pamahalaan sa mga Huk ay parehong naging pang-negosasyon at pang-supresyon. Ang Kalihim ng Tanggulang Pambansa, si Ramon Magsaysay ay nagsimula ng kampanya upang matalo ang mga rebelde sa pamamagitan ng militar at para makuha na rin ang suporta ng pamahalaan mula sa mga mamamayan. Unti-unting kumunti ang kampanya ng mga Huk noong dekada 1950's, at tuluyang nagwakas ito sa walang kundisyon na pagsuko ni Luis Taruc, pinuno ng mga Huk noong Mayo 1954.
Pamamahala ni Ramon Magsaysay (1953–1957)
thumb|100px|[[Ramon Magsaysay, Pangulo ng Pilipinas mula 1953 hanggang 1957.]] Suportado ng Estados Unidos, nahalal si Magsaysay sa pagkapangulo noong 1953 dahil sa popularidad niya sa mga tao. Ipinangako niya ang reporma sa ekonomiya, at napaunlad niya ang reporma sa lupa sa pamamagitan ng pagtaguyod sa paglipat ng tirahan ng mga mahihirap na tao sa Katolikong hilaga patungo sa mga tradisyonal na mga lugar ng mga Muslim. Kahit nakatulong ito sa pagbabawas ng populasyon sa Hilaga, tumaas ang tensiyong panrelihiyon. Ngunit naging popular pa rin siya sa mga mamamayan, at ang kanyang pagkamatay sa pagbagsak ng kanyang eroplano noong Marso 1957 ay nagdulot ng kalungkutan sa maraming mga Pilipino.
Pamamahala ni Carlos Garcia (1957–1961)
thumb|left|100px|[[Carlos Garcia, Pangulo ng Pilipinas mula 1957 hanggang 1961.]] Humalili si Carlos P. Garcia sa posisyon ng pangulo matapos ang pagkamatay ni Magsaysay, at nahalal rin siya sa apat na taong termino noong Nobyembre ng taon ding iyon. Ipinatupad niya ang patakarang "Pilipino Muna", na nagbibigay ng pagkakataon sa mga Pilipino na malinang ang ekonomiya ng bansa. Nakipag-ugnayan si Garcia sa Estados Unidos ukol sa pagsasauli ang mga Amerikanong base militar sa Pilipinas. Ngunit nawala ang popularidad ng kanyang administrasyon dahil sa mga isyu ng kurapsiyon sa mga sumunod na taon.
Pamamahala ni Diosdado Macapagal (1961–1965)
thumb|100px|[[Diosdado Macapagal, Pangulo ng Pilipinas mula 1961 hanggang 1965.]] Nahalal si Diosdado Macapagal sa pagkapangulo noong halalan ng 1961. Ang panukalang banyaga ni Macapagal ay humingi ng mas malapit na relasyon sa mga kalapit na mga bansa, partikular na ang Malaya (ngayo'y Malaysia) at Indonesia. Ang pakikipag-negosasyon niya sa Estados Unidos ukol sa mga karapatan sa mga base militar ay nagdulot ng negatibong damdamin sa mga Amerikano. Binago niya ang Araw ng Kalayaan mula sa Hulyo 4 na pinalitan ng Hunyo 12, upang gunitain ang araw na idineklara ni Emilio Aguinaldo ang kalayaan ng bansa mula sa Espanya noong 1898.
Sa panahon ng panunungkulan ni Pangulong Diosdado Macapagal nagpatuloy sa pagtaas ang halaga ng bilihin, ngunit naisagawa niyang kahit paano'y mapanatili ang mababang halaga ng bigas at mais. Gayunpama'y ang pagpupuslit ng mga kalakal na ipinagbabayad sa adwana'y laganap pa rin tulad ng dati. Si Macapagal sa kanyang sarili'y isang taong matapat, ngunit ipinapalagy ng mga taong siya'y mahina at hindi nababagay sa kanyang tungkulin, o kaya'y kinukunsinti niya ang katiwalian at kasamaang ginagawa ng mga taong malapit sa kanya o may lakas sa kanyang tanggapan.
Tangi sa pampalagiang suliranin na pangkabuhayan at pampamahalaan ang lumigalig sa kanyang pangasiwaan.
Pamumuno ni Ferdinand Marcos (1965–1986)
thumb|left|100px|[[Ferdinand Marcos, Pangulo ng Pilipinas mula 1965 hanggang 1986.]] Ang isa pang subyang sa panig ni Macapagal ay ang Pangulo ng Senado na si Ferdinand Marcos, isang kapwa Liberal. Sinasabing upang matamo ang pagtulong ni Marcos sa halalan noong 1961, lihim na nakipagkasundo si Macapagal kay Marcos na hindi siya tatakbong muli para sa reeleksiyon sa halalan ng taong 1965. Ngunit habang lumalapit ang halalan ng taong 1965, napatunayang masugit si Macapagal sa pagkandidato.
Sa pagkabigo ng pag-asa ni Marcos sa pagiging kandidato ng Partido Liberal sa pagkapangulo, at sa dahilang naanyayahang sumama sa Partido Nacionalista at samantalahin ang pagkakataon sa Kumbensiyon ng mga Nacionalista'y iniwan niya ang Partido Liberal at sumapi sa Nacionalista. Nagwagi si Marcos sa Kumbensiyon at naging opisyal na kandidato sa pagka-Pangulo.
Hinarangan ng mga kalaban ni Marcos ang kinailangang lehislasyon para maisakatuparan ang kanyang mga plano. Dahil dito, nawala ang positibong damdamin sa kanyang ikalawang termino at bumagal ang pag-unlad ng kabuhayan. Dumami ang krimen at pagsuway ng mga sibilyan sa batas. Binuo ng Partido Komunista ng Pilipinas ang Bagong Hukbong Bayan. Nagpatuloy ang pakikipaglaban ng Moro Islamic Liberation Front para sa kalayaan ng Mindanao. Ang isang pagsabog sa pagtitipon ng Partido Liberal kung saan idineklara ang kanilang kandidato para sa Senado noong ika-21 ng Agosto 1971 ang nagdulot ng pagsuspinde ni Marcos sa writ of habeas corpus, na ibinalik niya noong ika-11 ng Enero 1972 matapos ang mga protesta ng publiko.
Batas Militar
300px|thumb|right|23 Setyembre 1972 - Ipinahahayag ni Pangulong Ferdinand Marcos ang Batas Militar sa isang pabalita sa himpapawid. Dahil sa kawalan ng respeto sa batas at ang banta ng rebelyon ng mga Komunista, idineklara ni Marcos ang batas militar noong ika-21 ng Setyembre 1972 sa bisa ng Proklamasyon Blg. 1081. Tinanggal ni Marcos ang kalayaan ng pamamahayag at iba pang karapatan ng mga mamamayan, ipinasara ang Kongreso at ang mga kompanya ng pamamahayag, at iniutos ang pag-aresto sa mga pinuno ng oposisyon at mga aktibidad ng mga militante, kasama na ang kanyang pinakamalaking mga kritiko, si Senador Benigno Aquino, Jr., Senador Jovito Salonga at Senador Jose Diokno. Ang deklarasyon ng batas militar ay tinanggap ng karamihan, dahil sa problemang panlipunang dinaranas ng Pilipinas. Malaki ang binaba ng bilang ng krimen matapos isakatuparan ang curfew. Maraming mga kalaban sa pulitika ang napilitang umalis ng bansa.
Isang konstitusyonal na kumbensiyon, na itinatag noong 1970 upang palitan ang Saligang-Batas ng 1935, ay nagpatuloy sa pagbuo ng bagong saligang-batas matapos ang deklarasyon ng batas militar. Nagkaroon ng bisa ang bagong konstitusyon noong 1973, na binago ang istilo ng pamahalaan mula sa pampanguluhan na naging parlamentaryo at nagpahintulot kay Marcos na manatili siya sa kapangyarihan matapos ang 1973.
Ayon kay Marcos, ang batas militar ang simula nang pagbubuo ng Bagong Lipunan na ibinase sa mga kahalagahang panlipunan at pampolitika. Lumakas ang ekonomiya noong dekada 1970s, na nagkaroon ng sobrang salapi para sa budyet at pangangalakal. Tumaas ang Kabuuang Pambansang Produkto mula sa 55 bilyong piso noong 1972 na naging 193 bilyong piso noong 1980. Lumaki ang kita ng pamahalaan sa turismo. Ngunit nakilahok si Marcos, ang kanyang mga kroni at ang kanyang maybahay, si Imelda Romualdez-Marcos sa paggawa ng kurapsiyon.
Ikaapat na Republika
Idineklara ng Komisyon ng Eleksiyon (COMELEC), ang opisyal na tagabilang ng resulta ng halalan, ang pagkapanalo ni Marcos. Ngunit malaki ang pagkakaiba nito sa bilang ng Namfrel, isang pinagkakatiwalaang tagabantay ng halalan. Tinutulan ni Corazon Aquino at ng kanyang mga tagasuporta ang maling resulta ng halalan. Hindi rin kinilala ng mga dayuhang tagamasid, kasama ang delegasyon ng Estados Unidos, ang opisyal na resulta. Binawi ni Hen. Fidel Ramos at Kalihim ng Tanggulang Pambansa, si Juan Ponce Enrile, ang suporta nila kay Marcos. Napatalsik si Marcos sa isang mapayapang demonstrasyon, tinatawag na Rebolusyon sa EDSA ng 1986 at ang paghalili ni Corazon Aquino bilang pangulo noong ika-25 ng Pebrero 1986.
Pamamahala ni Corazon Aquino (1986–1992)
thumb|100px|[[Corazon Aquino|Corazon Cojuangco-Aquino, Pangulo ng Pilipinas mula 1986 hanggang 1992.]] Bumuo kaagad si Corazon Aquino ng isang rebolusyonaryong pamahalaan para maging normal ang sitwasyon, na naging batayan ang transisyonal na Freedom Constitution. Isang bagong saligang-batas ang ipinagtibay noong Pebrero 1987. Ipinagbawal ng konstitusyong ito ang pagdedeklara ng batas military, pagtatatag ng mga nagsasariling rehiyon sa Cordillera at sa Timog Mindanao at ang pagbabalik ng istilong pampanguluhan ng pamahalaan at ang Kongresong may dalawang kapulungan. Umunlad ang bansa sa pamamagitan ng pagtatatag muli ng mga demokratikong institusyon at respeto sa mga mamamayan, ngunit naging mahina ang pagbangon ng bansa sa administrasyong Aquino dahil sa mga kudeta ng mga di-apektadong mga kasapi ng militar. Ang paglakas ng ekonomiya ay hinadlangan ng serye ng mga kalamidad, kasama na ang pagsabog ng Bulkang Pinatubo noong 1991 na nagdulot ng pagkamatay ng 700 katao at ang pagkawala ng mga tirahan ng 200,000 na katao.
Noong 1991, ibinasura ng Senado ang kasunduang nagpapahintulot sa pananatili ng mga base militar ng Estados Unidos sa loob ng sampung taon. Isinauli ng mga Amerikano sa pamahalaan ang Clark Air Base sa Pampanga noong Nobyembre ng taong iyon, at ang Subic Bay Naval Base sa Zambales noong Disyembre 1992, na nagtapos sa halos isang siglo ng pamamalagi ng militar ng Estados Unidos sa Pilipinas.
Namatay si Corazon Aquino noong ika-1 ng Agosto 2009 sa Makati medical center sa Lungsod ng Makati sa kadahilanang Colon Cancer.
Pamamahala ni Fidel V. Ramos (1992–1998)
thumb|left|100px|[[Fidel Ramos, Pangulo ng Pilipinas mula 1992 hanggang 1998.]] Noong 1992, nagwagi sa halalan ang Kalihim ng Tanggulang Pambansa, si Fidel Ramos, na inendorso ni Pangulong Aquino, na may 23.6% lamang ng kabuuang boto sa pagitan ng pitong kandidato. Sa mga unang taon ng kanyang termino, idineklara niya na mataas niyang prayoridad ang nasyonal na rekonsilyasyon at gumawa siya ng koalisyon upang makabangon sa mga hidwaan ng administrasyong Aquino. Ginawa niyang legal ang Partidong Komunista at nakipag-negosasyon sa mga ito, sa mga rebeldeng Muslim at mga rebeldeng militar upang kumbinsihin sila na itigil ang kanilang mga kampanya laban sa pamahalaan. Noong Hunyo 1994, nilagdaan niya ang amnestiyang nagpapatawad sa mga rebeldeng pangkat, at mga Pilipinong militar at mga pulis na kinasuhan ng krimen habang nakikipaglaban sa mga rebelde. Noong Oktubre 1995, nilagdaan ng pamahalaan ang kasunduang nagtatapos sa kaguluhang rebelde. Isang kasunduang pang-kapayapaan ang nilagdaan ng pamahalaan at ng Moro National Liberation Front (MNLF), isang pangkat ng mga rebeldeng naghahangad na maging malayang bansa ang Mindanao, noong 1996, na nagtapos sa pakikipaglaban na nagtagal ng 24 taon. Ngunit ipinagpatuloy ng humiwalay na pangkat ng MNLF, ang Moro Islamic Liberation Front ang pakikipaglaban. Maraming mga malalaking protesta ang kumontra sa pagsisikap ng mga taong sumuporta kay Ramos na susugan ang batas upang magkaroon siya ng pagkakataong tumakbo muli para sa ikalawang termino, na naging sanhi ng hindi pagtakbo muli ni Ramos sa halalan.
Pamamahala ni Joseph Estrada (1998–2001)
thumb|100px|[[Joseph Estrada, Pangulo ng Pilipinas mula 1998 hanggang 2001.]] Nanalo si Joseph Estrada, isang dating aktor at naging bise pangulong ni Ramos, sa halalan ng pagka-Pangulo noong 1998. Ipinangako niya sa kanyang kampanya ang pagtulong sa mga mahihirap at paunlarin ang sektor ng agrikultura sa bansa. Naging popular siya sa mga mahihirap. Noong panahon ng krisis na pinansiyal sa Asya na nagsimula noong 1997, ang pamamahala ni Estrada ay nagdulot ng mas malalang kahirapan sa ekonomiya. Maraming Pilipino ang nawalan ng trabaho, lumaki ang kakulangan sa badyet at bumaba ang halaga ng piso. Ngunit nakabangon ang kabuhayan ng bansa ngunit mas mabagal ito kumpara sa mga kalapit-bansa nito.
Sa loob ng isang taon ng kanyang eleksiyon, nawala ang popularidad ni Estrada dahil sa mga akusasyon ng kronyismo at kurapsiyon, at ang pagkabigo na masolusyonan ang mga suliranin sa kahirapan. Noong Oktubre 2000, inakusahan si Estrada na tumatanggap siya ng pera mula sa sugal. Siya ay isinakdal ng Mababang Kapulungan, ngunit ang kanyang paglilitis sa Senado ay hindi natuloy nang iboto ng senado na huwag eksaminahin ang tala sa bangko ng pangulo. Bilang sagot, nagkaroon ng mga demonstrasyon na naghingi sa pag-alis ni Estrada. Dahil sa mga rally, ang resignasyon ng mga kalihim at ang pagkawala ng suporta ng sandatahang lakas, umalis si Estrada sa opisina noong ika-20 ng Enero 2001.
Pamamahala ni Gloria Macapagal-Arroyo (2001–2010)
thumb|left|100px|[[Gloria Macapagal-Arroyo, Pangulo ng Pilipinas mula 2001 hanggang 2010.]] Humalili si Bise Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo (ang anak ni Pangulong Diosdado Macapagal) sa posisyon ng Pangulo sa araw ng kanyang paglisan. Tinatayang hindi lehitimo ang pag-upo ni Ginang Arroyo sa pwesto dahil hindi pa tapos ang paghahatol sa kaso ng nakaraang pangulong Estrada. Naging mas lehitimo ang kanyang pag-upo sa halalan pagkalipas ng apat na buwan, kung saan nanalo ang kanyang koalisyon sa karamihan ng mga posisyon. Ang unang termino ni Arroyo ay nagkaroon ng hating politika ng mga koalisyon at isang kudeta sa Maynila noong Hulyo 2003 na naging sanhi ng pag-deklara niya ng isang buwang pambansang state of rebellion.
Sinabi ni Arroyo noong Disyembre 2002 na hindi siya tatakbo sa halalan noong 2004 ngunit binago niya ang kanyang desisyon noong Oktubre 2003 at nagdesisyong sumali sa halalan. Siya ay muling nahalal at isinalin sa puwesto para sa kanyang anim na taong termino noong ika-30 ng Hunyo 2004. Noong 2005, isang tape na naglalaman ng isang usapan ay lumabas na naglalaman ng usapan ni Arroyo at isang opisyal ng halalan kung saan inutusan ni Arroyo ang opisyal na itaas ang bilang ng kanyang mga boto upang manatili siya sa puwesto. Nagdulot ito ng mga protesta na humihingi sa pagbaba ni Arroyo sa puwesto. Inamin niya na kinausap niya ang isang opisyal ng halalan, ngunit tinatwa niya ang mga alegayon ng pandaraya at hindi siya bumaba sa puwesto. Hindi nagtagumpay ang mga planong pagpapatalsik sa pangulo noong taong iyon.
Pamamahala ni Benigno Simeon C. Aquino III (2010-2016)
Taong 2009 nang hikayatin si Benigno Simeon Cojuangco Aquino III na kumandidato bilang pangulo ng Pilipinas. Dahil dito, nabuo ang Noynoy Aquino for President Movement (NAPM) upang mangalap ng isang milyong lagda sa buong Pilipinas para sa kanyang kandidatura. Pinagbigyan ni Aquino ang kahilingan ng maraming Pilipino. Siya ay tumakbo at nahalal na pangulo ng Pilipinas noong 2010.
Kung walang corrupt, walang mahirap. Ito ang isa sa mga islogan na gimanit ni Pangulong Aquino sa kanyang kampanya noong siya ay kumakandidato pa lamang. Sa kanyang inagurasyon noong ika-30 ng Hunyo 2010 nabanggit niya na ito pa rin ang prinsipyo na magiging batayan ng kanyang administrasyon. Batay sa kanyang talumpati, ang ilan sa mga hakbang na kanyang gawain upang maiangat ang bansa sa kahirapan ay ang mga sumusunod:
Amazing Kiss
Ang "Amazing Kiss" ay ang pangalawang sinsilyo ni BoA sa Hapon. Inilabas siya noong Hulyo 25, 2001 at pumuwesto bilang ika-23 sa Oricon.
Talaan ng awit
Kaurian:Mga awit ni BoA
Shimako Iwai
Si Shimako Iwai (岩井 志麻子) ay isang manunulat, tarento at direktor ng pornograpiya mula sa bansang Hapon. Mula Hunyo 2009, kinakatawan siya ng Horipro. Regular siyang komentarista sa serye ng Tokyo MX na 5-Ji ni Muchū!
Mga sanggunian
Kaurian:Mga artista mula sa Hapon Iwai, Shimako
LAN
thumb|LAN Card Ang LAN (mula sa Ingles: local area network) ay isang klaseng network ng kompyuter na sumasakop ng di-kalakihang lugar tulad ng isang bahay, opisina, o isang grupo ng mga gusali tulad ng isang kolehiyo.
Sa pamamagitang ng ethernet ang mga kompyuter ay nakakonekta sa pamamagitan ng mga wires sa isang hub o switch. Ito ang bumubuo ng tinatawag na physical layer ng isang network ng kompyuter. Bagamat karaniwang gumagamit ng ethernet cards upang i-network ang mga kompyuter, magagamit din ang serial o parallel port ng mga kompyuter upang magpalitan ng impormasyon.
Maari din gumamit ng isang Wireless Access Point. Bagamat isang LAN din ito, mas karaniwang tinatawag itong Wireless Local Area Network (WLAN).
Dead History
Ang Dead History ay isang pamilya ng tipo ng titik na sinisiyasat ang pagsasama ng mga pangkayariang mga elemento ng parehong heometrikong sans-serif at serif na Didone na pamilya ng tipo ng titik. Dinisenyo noong 1990 ni P. Scott Makela, nakalisensya ito sa Emigre.
Lumilipat ang mga guhit ng mula sa hindi naka-saklong at magkakaibang mga haba ng guhit sa kaliwa ng mga karakter hanggang sa sans-serif na may bigat na mono kasama ang malambot at bilugang mga terminal sa kanan. Ang pamilya ng tipo ng titik ni Max Kisman na nilikha noong 1991 na FF Fudoni, ay pagsasama ng mga elemento ng Futura at Bodoni na isang katulad na pagsisiyasat.
Mga sanggunian
kaurian:Tipo ng titik
Karagatang Artiko
right|Karagatang Artiko
Ang Karagatang Artiko o Karagatang Arktiko, matatagpuan ang karamihan ng karagatan sa rehiyon ng Hilagang Polo, ay ang pinakamaliit at ang pinakamababaw sa mga limang karagatan ng mundo. Kahit na kinikilala ito ng IHO bilang isang karagatan, maaaring tawagin ito ng mga osyonagrapikong bilang ang Artikong Dagat Mediteraneo  o ang Dagat Artiko, inuuring kasama sa isa sa mga dagat ng Mediteraneo na Karagatang Atlantiko. Natatakpan ng dagat yelo ang karamihan sa karagatan, sa panahon ng malalamig na mga buwan o sa buong taon.
Mata sa mata
Ang mata sa mata, maaari ring ngipin sa ngipin (Ingles: eye for an eye, tooth for a tooth), ay ang prinsipyong ang kaparusahan para sa krimeng ginawa ng isang tao ay katumbas sa krimen sa taong ito. Ayon sa ilang mga interpretasyon nito, ang biktima ay tatanggap ng halaga ng pinsala sa kompensasyon. Ayon sa ilang interpretasyong Hudyo, ang biktima ay makakakuha ng kabayarang salapi batay sa batas ng ekwalidad na pantao.
Pinagmulan
Ang prinsipyong ito ay matatagpuan sa Batas na Babiloniano (tingnan ang Kodigo ni Hammurabi) (1780 BCE). Pinagpapalagay na sa mga lipunang hindi nakatali sa patakaran ng batas, kung ang isang tao ay nasaktan, ang taong nasakatan o kamag-anak nito ay maghihiganti sa nanakit. Ang retribrusyon ay maaaring mas masahol sa krimen at marahil ay kahit kamatayan. Ang batas na Babilonian ay naglilimita sa gayong mga aksiyon na nagtatakda sa retribusyon na hindi mas masahol sa krimen basta ang nasaktan at nakasakit ay may parehong katayuan sa lipunan. Ang mga kaparusahan ay hindi proporsiyonal sa mga alitan sa pagitan ng strata ng lipunan tulad ng pamumusong o laesa maiestatis (laban sa isang Diyos, viz., monarko). Ito ay sistematikong pinaparusahan na mas masahol.
Batas Romano
Ang batas Romano ay lumipat sa kabayarang salapi kapalit ng paghihiganti. Sa mga kaso ng pananakit, ang mga nakatakdang kaparusahan ay itinakda para sa mga iba't ibang kapinsalaan bagaman ang talio ay pinapahintulutan pa rin kung nabali ng isang tao ang braso o hita ng isa pa.
Hormona
Ang mga hormona o hormon (Ingles: hormone, bigkas: /hor-mown/; (mula sa Griyegong ὁρμή, "impetus" na ang ibig sabihin ay "isang pinagmumulan ng motibasyon") ay mga kemikal na ginagawa ng sari-saring mga glandula na nasa loob ng katawan na pumapasok sa daloy ng dugo at nangangasiwa o umaareglo sa pisyolohikal na pag-andar o mga tungkulin. Ang mga kemikal na ito ay ginagamit para sa pagmemensahe sa mga organismong maraming mga selula (multiselular). Bawat organismong multiselular ay gumagawa ng mga hormona. Ang mga selula na tumutugon sa isang uri ng hormona ay mayroong mga natatanging reseptor para sa hormonang iyon. Kapag ang hormona ay dumikit sa protina ng reseptor, isang mekanismo para sa pagsignal ang nabubuhay o nagiging aktibo.
Mata sa mata
Bibliya
Pinaniniwalaang sa Exodo 21 gaya ng sa Kodigo ni Hammurabi, ang konsepto ng resiprokal na hustisya ay lumalapat lamang sa mga magkatumbas ang katayuan sa lipunan. Ayon sa , At kung may magbabag, at makasakit ng isang babaing buntis, na ano pa't makunan, at gayon ma'y walang karamdamang sumunod: ay tunay na papagbabayarin siya, ayon sa iatang sa kaniya ng asawa ng babae; at siya'y magbabayad ng ayon sa ipasiya ng mga hukom. Datapuwa't kung may anomang karamdamang sumunod, magbabayad ka nga ng buhay kung buhay, Mata kung mata, ngipin kung ngipin, kamay kung kamay, paa kung paa, Paso kung paso, sugat kung sugat, bugbog kung bugbog. Ayon sa Exo 21:26-27, "At kung saktan ng sinoman ang mata ng kaniyang aliping lalake, o ang mata ng kaniyang aliping babae at mabulag, ay kaniyang palalayain dahil sa kaniyang mata. At kung kaniyang bungalan ang kaniyang aliping lalake, o babae, ay kaniyang palalayain dahil sa kaniyang ngipin." Walang parusang binanggit para sa may ari ng alipin. Tinatalakay sa Deut. 19:16-21 na ang ang isang sinungaling na saksi na tumindig laban sa kanino man upang sumaksi laban sa kaniya ng isang masamang gawa, gagawan sa taong ito ang gaya ng kaniyang inisip gawin sa kaniyang kapatid.
Hudaismo
Sa Talmud (sa Bava Kamma, 83b-84a), ang "mata sa mata" ay pinapakahulugang kabayarang salapi sa mga kasong tort at nangangatwiran laban sa mga interpretasyon ng mga Saduceo na ang mga talata sa Bibliya ay tumutukoy sa katumbas na pisikal na paghihiganti gamit ang argumentong ang gayong interpretayson ay hindi lalapat sa mga bulag o mga walang matang nagkasala.
Hormona
Maraming iba't ibang mga selula ang maaaring magpadala ng isang mensahe. Mayroong ilang mga uri ng mga selula na ang pangunahing trabaho ay ang lumikha ng mga hormona. Kapag marami sa mga selulang ito ay magkakasama sa isang lugar, tinatawag itong glandula (gland). Ang mga glandula ay mga pangkat ng mga selula na gumagawa ng isang bagay at nagpapakawala ng nagawa nilang bagay (inilalagay ito sa labas ng selula). Ang ilang mga glandula ay gumagawa ng mga hormona.
Ang endocrine o endokrina ay nangangahulugan na ang isang bagay ay ginawa ng mga selula at pinakawalan papaloob sa dugo o tisyu. Kaya't ang mga glandulang endokrina ay nagbubuo ng mga hormona at pinakakawalan ang mga ito papunta at papasok sa dugo o tisyu. Ang kabaligtarang salita ay exocrine o eksokrin na nangangahulugang pinakakawalan sa labas ng katawan. Ang isang halimbawa ng eksokrin ay ang mga glandula ng pawis o mga glandula ng laway. Kapag binabanggit ng mga tao ang endocrine, karaniwang nilang ibig sabihin ay "mga glandulang gumagawa ng mga hormona".
Dagat Ross
thumb|200px|Mapa ng Antartika
Ang Dagat Ross ay isang malalim ng look sa Katimugang Karagatan sa Antarctica sa pagitan ng Lupain ng Victoria at Lupain ng Marie Byrd. Natuklusan ito ni James Ross noong 1841. Matatagpuan sa kanluran ng Dagat Ross ang Pulo ng Ross kasama ang Bundok Erebrus na isang bulkan, sa silangan naman nito ang Pulo ng Roosevelt.
Ross
Delta ng Nilo
right|thumb|225px|Larawan ng satelayt ng [[NASA ng Delta ng Nilo (pinapakita sa maling kulay)]]
Ang Delta ng Nilo ay ang deltang nabuo sa Hilagaing Ehipto (Mababang Ehipto) kung saan lumalawak ang Ilog ng Nilo papunta sa Dagat Mediteraneo. Isa ito sa pinakamalalaking mga delta ng ilog – magmula Alejandria sa kanluran hanggang Puwerto ng Said sa silangan, na sumasakop ng ilang 240 km ng guhit ng dalampasigan ng Mediteraneo – at isa itong mayamang rehiyong pang-agrikultura. Mula hilaga hanggang silangan, tinatayang may habang 160 km ang delta. Bahagyang nagsisimula ang delta sa ibaba ng ilog mula sa Cairo.
Ito ang lunduyan ng lumang kabihasnan sa Ehipto. Ang madalas na pagbaha ng Ilog Nilo taun-taon ang nakapag-iiwan ng makapal na banlik na nagiging matabang lupa. Ang kabuuan nito ang nakapagbuo ng hugis-tatsulok na lupain na tinawag na Nile Delta. Pinaninirahan ang pook na ito ng maraming sinaunang tao noong 6000 BCE, Panahong Neolitiko.
Lian
Maaring tumutukoy ang Lian sa:
Ang Bughaw na Ilaw (kuwentong bibit)
Sa Talatuntunang Aarne–Thompson–Uther, ito ay tipo 562.
Miss World 2014
Ang Miss World 2014 ay ang ika-64 na edisyon ng Miss World pageant, na ginanap sa ExCeL London sa Londres, Reyno Unido noong 14 Disyembre 2014.
Ang Bughaw na Ilaw (kuwentong bibit)
Buod
Isang sundalo ang pinaalis sa serbisyo ng hari dahil sa kaniyang mga sugat. Ang sundalo ay umalis sa kastilyo at, sa pagsapit ng gabi, kailangan niya ng isang lugar upang manatili. Nang makasalubong niya ang tahanan ng isang mangkukulam, humingi siya sa kaniya ng matutuluyan. Sumang-ayon ang mangkukulam sa kondisyon na ipalapad niya ang kaniyang hardin kinabukasan. Ito ay tumatagal ng napakatagal na kailangan niyang manatili ng isa pang gabi, at bilang kapalit ay hiniling niya sa kaniya na putulin ang kaniyang kahoy. Muli, kailangan niyang manatili sa isang gabi. right|thumb|Ipinatawag ng sundalo ang Espiritu sa Asul na Liwanag sa ilalim ng balon. Ilustrasyon ni [[George Cruikshank para sa Grimm's Goblins, ni Edgar Taylor (1823).]] Nang sumunod na araw, hiniling niya na pumasok siya sa isang balon at kunin ang kaniyang asul na ilaw para sa kaniya. Siya ay nasa proseso ng paggawa nito, ngunit napagtanto na siya ay niloloko at maiipit sa balon sa sandaling ibigay niya ito sa kaniya. Iniingatan niya ang liwanag para sa kaniyang sarili, hindi alam kung ano ito, ngunit iniwan siya nito sa balon. Nagpasya siyang manigarilyo sa huling pagkakataon at sinindihan ang kaniyang tubo ng asul na ilaw. Dumating ang isang duwende para ibigay sa kaniya ang anumang naisin niya. Una niyang hiniling na ilabas siya sa balon, pagkatapos ay dalhin ang mangkukulam sa kulungan at bitayin.
Miss World 2014
Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Megan Young ng Pilipinas si Rolene Strauss ng Timog Aprika bilang Miss World 2014. Ito ang ikatlong pagkakataon na nanalo ang Timog Aprika sa kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Edina Kulcsár ng Unggarya, habang nagtapos bilang second runner-up si Elizabeth Safrit ng Estados Unidos.
Ang Bughaw na Ilaw (kuwentong bibit)
Buod
Upang makaganti sa hari, inutusan ng sundalo ang duwende na dalhin sa kaniya ang prinsesa upang siya ay gumanap bilang kaniyang katulong. Nang magising siya, sinabi ng prinsesa sa kaniyang ama ang kaniyang kakaibang "panaginip", na pinaniniwalaan ng hari na maaaring aktwal na nangyari. Pinapuno niya sa prinsesa ang kaniyang bulsa ng mga gisantes at lagyan ng maliit na butas ito upang kung siya talaga ay madala ay masusundan nila ang landas.
Miss World 2014
Mga kandidata mula sa 121 bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Tim Vincent, Megan Young, Frankie Cena, at Steve Douglas ang kompetisyon. Nagtanghal sina Sky Blu at ang bandang The Vamps sa edisyong ito.
Ang Bughaw na Ilaw (kuwentong bibit)
Buod
Ang duwende, gayunpaman, ay napansin, at ikinakalat ang mga gisantes sa buong lungsod upang ang mga gisantes ay humahantong sa kung saan-saan at hindi ito maipit sa sundalo. Kinabukasan, plano niyang itago ang kaniyang sapatos sa bahay kung saan siya dinala. Nagbabala ang dwarf laban dito sa sundalo, ngunit hindi niya ito pinapansin. Kinabukasan, natagpuan ang sapatos ng prinsesa sa kaniyang kwarto at dinala siya sa kulungan. Ipinadala niya ang kaniyang kaibigan upang kunin ang asul na ilaw at bilang kaniyang huling kahilingan ay humihingi ng huling usok ng kaniyang tubo. Lumilitaw ang dwarf at pinapatay ang mga alipores; hinihiling din ng sundalo ang buhay ng hari, ngunit iniligtas siya pagkatapos niyang humingi ng awa. Ang kawal ay pinakasalan ang prinsesa at kinuha ang trono.
Miss World 2014
Mga pagkakalagay
§ — Binoto ng mga manonood upang mapabilang sa Top 11 sa pamamagitan ng People's Choice
Thomas Lynch, Jr.
Si Thomas Lynch, Jr. (5 Agosto 1749 – 1779), ay isang Amerikanong politiko at tagapaglagda sa Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Estados Unidos bilang kinatawan ng South Carolina.
Miss World 2014
Mga kandidata
121 kandidata ang lumahok para sa titulo.
Thomas Lynch, Jr.
Talambuhay
Isinilang siya sa Parokya ng Prince George, Winyah, sa isang pook na kilala ngayon bilang Georgetown County, South Carolina, na anak na lalaki ni Thomas Lynch. Nag-aral siya sa Paaralang Lipunang Indigo sa Georgetown bago ipadala sa Inglatera, kung saan nakapag-aral siya sa Kolehiyong Eton at sa Kolehiyong Gonville at Caius. Nag-aral siya ng abogasya sa London, at nagbalik sa Amerika noong 1772. Sa pagbabalik na ito, nahalal siya sa maraming mga mahahalagang tanggapang pangpamahalaan. Naging komandante siya ng isang kompanyang pang-hukbo sa ika-1 rehimiyento ng South Carolina noong 1775, naging kasapi ng Asambleyang Heneral noong 1776, at nahalal sa Kongresong Kontinental (1776 hanggang 1777). Nagkaroon siya ng karamdaman noong mga huling panahon ng 1776 at naglayag, kapiling ang kaniyang asawa, patungong West Indies. Nawala ang kanilang barko habang nasa dagat at hindi na muling natagpuan.
Naging amain niya sa pakinabang (pangalawang ama) ang gobernador ng South Carolina na si William Moultrie; pamangkin niya ang isa pang gobernador ng Hilagang Carolina na si James Hamilton Jr. Lolo niya si Jonas Lynch na nagmula sa Galway, Ireland, ang hanay ng mga ninunong Lynch na pinalayas at pinatalsik mula sa Ireland pagkaraan ng pagkatalo ng mga ito noong panahon ng mga digmaang Irlandes ni William ng Orange.
Hiroyuki Igarashi
Si Hiroyuki Igarashi (五十嵐 広行), na mas kilala sa katawagang HIRO, ay isang mananayaw at prodyuser sa bansang Hapon. Siya ang pinuno ng Exile at ang malikhaing pinuno ng LDH World.
Pangalawang Pangulo ng Pilipinas
Ang Pangalawang Pangulo ng Pilipinas (o kolokyal bilang "Bisepresidente ng Pilipinas") ay ang ikalawang pinakamataas na punong ehekutibo ng Pamahalaan ng Pilipinas. Kilala rin ito sa tawag na Bise-Presidente.
Ang kasalukuyang Pangalawang Pangulo ng Pilipinas ay si Kgg. Sara Duter-Carpio, dating punong lungsod ng Lungsod ng Dabaw mula 2016 hanggang 2022. Siya ay nahalal sa Pambansang Halalan ng 2022 at nanumpa noong 19 Hunyo 2022 sa Lungsod ng Dabaw. Ang Pangalawang Pangulo ay ang una sa linya ng paghalili sa posisyon ng Pangulo ng Pilipinas. Ang kasalukuyang tanggapan ng Pangalawang Pangulo ay matatagpuan sa Robinsons Cybergate Plaza ng Lungsod Mandaluyong, Kalakhang Maynila.