cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pilipinas
Heograpiya
Ang pampook na pangmatagalang panahon ay mainit, maalinsangan, at tropikal. Ang kalimitang taunang temperatura ay nasa 26.5° sentigrado. May tatlong panahon sa Pilipinas na pangkalahatang kinikilala ng mga Pilipino. Ito ay ang Tag-init o Tag-araw (mainit na panahon mula ika-3 buwan hanggang ika-5 buwan), ang Tag-ulan (maulan na panahon mula ika-6 buwan hanggang ika-11 buwan), at ang Taglamig (malamig na panahon mula ika-12 buwan hanggang ika-2 buwan).
Karamihan sa mga pulong mabundok ay dating natatakpan ng tropikal na kagubatan at itong mga pulong ito ay nagmula sa bulkan. Ang pinakamataas na tuktok ay ang sa Bundok Apo sa Mindanao na 2,954 m ang taas. Maraming bulkan ang madalas na sumasabog sa bansa tulad ng Bulkang Pinatubo at Bulkang Mayon. Ang bansa rin ay nasa tinatawag na "typhoon belt" ng Kanlurang Pasipiko at ito ay tinatamaan ng mga 19 na bagyo taon-taon.
Ang Pilipinas ay napapaloob din sa tinatawag na Singsing ng Apoy ng Pasipiko na isa sa pinakaaktibong fault areas sa buong daigdig.
Arimuhunan
Ang Pilipinas ay isang umuunlad na bansa sa Timog-Silangang Asya. Ang lebel ng sahod sa Pilipinas ay mababang gitnang sahod (lower middle income). Ang GDP kada tao ayon sa Purchasing power parity (PPP) sa Pilipinas noong 2013 ay $3,383 na ika-130 sa buong mundo at mas mababa sa ibang mga bansa sa Timog Silangang Asya gaya ng Brunei, Singapore, Malaysia, Thailand at Indonesia. Ang GDP kada tao ayon sa PPP ay naghahambing ng mga pangkalahatang pagkakaiba sa pamantayan ng pamumuhay sa kabuuan sa pagitan ng mga bansa dahil isinasaalang alang nito ang relatibong gastos ng pamumuhay at mga rate ng implasyon ng mga bansa. Ang Pilipinas ay ika-138 sa buong mundo sa indeks ng pagiging madaling magnegosyo o mahirap magnegosyo sa Pilipinas. Ang Pilipinas ay ika-105 sa Corruption Perceptions Index sa mga 176 bansa sa buong mundo o may napakataas na antas ng korupsiyon.
Ang kahirapan at hindi pantay na sahod sa pagitan ng mayaman at mahirap ay nananatiling mataas sa Pilipinas. Ang mga kamakailang paglago sa ekonomiya ng Pilipinas ay nangyayari lamang sa mga sektor ng serbisyo gaya ng industriyang pagluluwas ng semikondaktor, telekomunikasyon, BPO, real estate na sinusuportahan ng mga remitans o ipinadalang salapi ng mga OFW sa kanilang pamilya sa Pilipinas na may maliliit na negosyo. Ito ang pangunahing dahilan kung bakit mayroong hindi sapat na kalidad na trabaho at ang kahirapan at pagiging hindi pantay ng sahod ay hindi napabuti. Ang sektor na lilikha ng mas maraming trabaho gaya ng agrikultura, pagmamanupaktura at industriya ay matamlay.
Iniulat ng World Bank na ang Pilipinas ay isa sa pinakamayamang ekonomiya sa Asya noong mga 1950 pagkatapos ng Hapon ngunit naging isa sa pinakamahirap na bansa sa Asya ngayon. Ito ay itinuturo ng mga ekonomista sa mga taon ng maling pangangasiwa sa ekonomiya at pababago-bagong kondisyon sa politika noong rehimen ni Ferdinand Marcos mula 1965 hanggang 1986 na nag-ambag sa bumagal na pag-unlad ng ekonomiya ng Pilipinas. Ayon sa ilang sanggunian, ang taunang GDP ng Pilipinas mula 1976 hanggang 1986 sa ilalim ni Marcos ay 1.8% lamang. Sa ilalim ni Marcos, ang kapitalismong kroni at monopolyo ay itinatag kung saan ang kanyang mga kroni ay malaking nakinabang. Sa ilalim ni Marcos, ang Pilipinas ay mabigat na umutang sa dayuhan na umabot ng 28 bilyong dolyar mula kaunti sa 2 bilyong dolyar nang maluklok siya sa puwesto noong 1965. Sa kasalukuyan, ang pamahalaan ng Pilipinas ay nagbabayad pa rin ng interes sa mga utang pandayuhan ng bansa na natamo noong panahon ng administrasyong Marcos hanggang sa 2025.
Ang Pilipinas ang ika-43 pinakamalaki sa buong daigdig ang pambansang ekonomiya ng Pilipinas, na may tinatayang $224.754 bilyon GDP (nominal) noong 2011. Kinabibilangan ng mga kalakal na iniluluwas ang mga semiconductors at mga kalakal na eletroniko, mga kagamitang pang-transportasyon, damit, mga produkto mula sa tanso, produktong petrolyo, langis ng niyog, at mga prutas. Pangunahing kinakalakal ito sa mga bansang Estados Unidos, Japon, China, Singapur, Timog Korea, Netherlands, Hong Kong, Alemania, Taiwan, at Tailandia.
Bilang isang bagong bansang industriyalisado, nagpapalit na ang ekonomiya ng Pilipinas mula sa pagiging isang bansang nakabatay sa agrikultura patungo sa ekonomiyang nakabatay ng higit sa mga paglilingkod at paggawa. Sa kabuoang bilang ng mga manggagawa sa bansa na nasa 38.1 milyon, 32% nito ay naghahanapbuhay sa sektor ng agrikultura subalit 13.8% lamang nito ang naiaambag sa GDP. ang sektor ng industriya na nasa 13.7% ng dami ng manggawa ay nakakapag-ambag ng 30% sa GDP. Samantala ang natitirang 46.5% ng mga manggawa ay nasa sektor ng paglilingkod na bumubuo sa 56.2% ng GDP.
Noong 1998 ang ekonomiya ng Pilipinas — pinaghalong agrikultura, marahan na industriya, at mga serbisyong pansustento — ay nanghina dulot ng krisis pinansiyal sa Asya at ng mahinang kondisyon ng lagay ng panahon. Ang pag-angat ay bumaba sa 0.6% noong 1998 mula 5% noong 1997, pero nakabawi hanggang sa 3% noong 1999 at 4% noong 2000. Nangako ang pamahalaan na ipagpapatuloy ang mga reporma sa ekonomiya para makahabol ang bansa sa mga bagong nagsisipag-unlaran at industriyalisadong mga bansa sa Silangang Asia. Ang nagpapabagal sa pagsisikap ng pamahalaan na mapabuti ang ekonomiya ng bansa ay ang mismong utang nito (utang pampubliko na 77% ng GDP). Ang hinihinging badyet para sa pagbabayad ng utang ay higit na mas mataas pa sa badyet ng pinagsamang Kagawaran ng Edukasyon at Militar.
Ang estratehiyang pinaiiral ng pamahalaan ay ang pagpapabuti sa impraestruktura, ang paglilinis sa sistemang tax o buwis upang paigtingin ang kita ng pamahalaan, ang deregulasyon at pagsasapribado ng ekonomiya, at ang karagdagang pagkalakal sa rehiyon o mas integrasyon. Ang pagasa ng ekonomiya sa ngayon ay nakasalalay sa kaganapang pang-ekonomiya ng kanyang dalawang pangunahing sosyo sa kalakal, ang Estados Unidos at Hapon, at sa isang mas mabisang administrasyon at mas matibay na patakaran ng pamahalaan.
Sa ilalim ng pamumunò ni Noynoy Aquino, ang rate ng paglago ng GDP ng Pilipinas noong 2012 ay 6.6 porsiyento na sinasabing ikalawang pinakamataas sa Asya. Ang Fitch Ratings ay nagtaas ng Pilipinas sa "BBB-" with a stable outlook na unang pagkakataong ang Pilipinas ay nakatanggap ng gayong katayuan ng grado ng pamumuhunan sa Pilipinas. Itinaas din ng World Economic Forum ang Pilipinas sa 10 punto sa itaas na kalahati ng ranggong pagiging kompetetibo nitong pandaigdigan sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Pilipinas. Ang mga pagbuti sa ekonomiya ay sinasabing sanhi ng mga hakbang na isinasagawa ni Noynoy upang pataasin ang pagiging bukas ng pamahalaan at sugpuin ang korapsyon na muling nagbigay ng pagtitiwalang internasyonal sa ekonomiya ng Pilipinas. Gayunpaman, sinasabing ang mga mayayamang pamilya lamang ang nakinabang at nakikinabang sa pagbuti ng ekonomiya. Ang pagiging hindi pantay ng sahod sa pagitan ng mga mayayaman at mahihirap sa Pilipinas ay nananatiling mataas. Noong 2012, isinaad ng Forbes Asia na ang magkakasamang kayamanan ng 40 pinakamayamang pamilya sa Pilipinas ay lumago ng $13 bilyong dolyar noong 2010 hanggang 2011 sa $47.4 bilyon na pagtaas na 37.9 porsiyento. Ang pagtaas sa kayamanan ng mga pamilyang ito ay katumbas ng 76.5 porsiyento ng kabuoang pagtaas ng GDP ng Pilipinas sa panahong ito. Ang hindi pantay na sahod ng mga mamamayang Pilipino ang pinakamataas sa Asya. Sa Thailand, ang kayamanan ng 40 mga mayayamang pamilya ay tumaas lamang nang 25 porsiyento sa 2012 samantalang sa Malaysia ay 3.7 porsiyento at sa Hapon ay 2.8 porsiyento lamang.
Transportasyon
thumb|Left|Isang bahagi ng [[North Luzon Expressway.]] Ang imprastrakturang pantransportasyon sa Pilipinas ay hindi gaanong maunlad. Ito ay dahil sa bulubunduking lupain at kalat-kalat na heograpiya ng kapuluan, ngunit bunga rin ito ng mababang pamumuhunan ng mga nakalipas na pamahalaan sa imprastraktura. Noong 2013, humigit-kumulang 3% ng pambansang GDP ay napunta sa pagpapa-unlad ng imprastraktura – higit na mas-mababa kung ihahambing sa karamihan sa mga karatig-bansa nito. May 216,387 kilometro (134,457 milya) ng mga daan sa Pilipinas; sa habang ito, tanging 61,093 kilometro (37,961 milya) lamang ng mga daan ay nailatag.
Madalas makakakuha ng mga bus, dyipni, taksi, at de-motor na traysikel sa mga pangunahing lungsod at bayan. Noong 2007, may humigit-kumulang 5.53 milyong mga nakarehistrong sasakyang de-motor. Dumarami nang 4.55% sa bawat taon ang mga pagpaparehistro ng mga sasakyan.
Nangangasiwa ang Pangasiwaan ng Abyasyon Sibil ng Pilipinas sa mga paliparan at sa pagpapatupad ng mga polisiyang may kinalaman sa ligtas na paglalakbay sa himpapawid na may 85 gumaganang pampublikong paliparan magmula noong 2014. Naglilingkod ang Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino (NAIA) sa Malawakang Maynila kasama ang Paliparang Pandaigdig ng Clark. Ang Philippine Airlines, ang pinakamatandang kompanyang panghimpapawid sa Asya na umiiral pa rin sa ilalim ng orihinal na pangalan nito, at ang Cebu Pacific, ang pangunahing pang-mababang presyo na kompanyang panghimpapawid, ay mga pangunahing kompanyang panghimpapawid na naglilingkod sa karamihang mga panloob at pandaigdigang destinasyon.
Karamihang matatagpuan sa Luzon ang mga mabilisang daanan at lansangan kasama ang Pan-Philippine Highway na nag-uugnay ng mga pulo ng Luzon, Samar, Leyte, at Mindanao, ang North Luzon Expressway, South Luzon Expressway, at ang Subic–Clark–Tarlac Expressway.
Bilang isang kapuluan, kadalasang kinakailangan ang paglalakbay sa mga pulo-pulo gamit ang sasakyang pandagat. Ang mga pinaka-abalang pantalang pandagat ay Maynila, Batangas, Subic, Cebu, Iloilo, Dabaw, Cagayan de Oro, at Zamboanga. Naglilingkod ang 2GO Travel at Sulpicio Lines sa Maynila, na may mga ugnay sa iba't-ibang mga lungsod at bayan sa pamamagitan ng mga pampasaherong bapor. Ang 919-kilometro (571 milyang) Strong Republic Nautical Highway (SRNH), isang pinagsamang set ng mga bahagi ng lansangan at ruta ng ferry na sumasaklaw sa 17 mga lungsod, ay itinatag noong 2003. Naglilingkod ang Pasig River Ferry Service sa mga pangunahing ilog sa Kalakhang Maynila, kasama ang Ilog Pasig at Ilog Marikina na may mga estasyon sa Maynila, Makati, Mandaluyong, Pasig at Marikina.
Demograpiya
Tumaas ang populasyon ng Pilipinas mula 1990 hanggang 2008 ng tinatayang 28 milyon, 45% paglago sa nasabing panahon. Sa kauna-unahang opisyal na sensus ng Pilipinas na ginanap noong 1877 ay nakapagtala ng populasyon na 5,567,685. Noong 2011, naging ika-12 pinakamataong bansa sa buong daigdig ang Pilipinas, na ang populasyon ay humihigit sa 94 milyon.
Tinatayang ang kalahati ng populasyon ay naninirahan sa pulo ng Luzon. Ang antas ng paglago ng populasyon sa pagitan ng 1995 hanggang 2000 na 3.21% ay nabawasan sa tinatayang 1.95% para sa mga taong 2005 hanggang 2010, subalit nananatiling isang malaking isyu. 22.7 Ang panggitnang gulang ng populasyon ay 22.7 taon gulang na may 60.9% ang nasa gulang na 15 hanggang 64 na gulang. Ang tinatayang haba ng buhay ay 71.94 taon, 75.03 taon para sa babae at 68.99 na taon para sa mga lalaki.
Pangkat-tao
thumb|Mga pangunahing pangkat etniko sa bawat lalawigan. thumb|left|Ang mga katutubong [[Mga Aeta|Aeta (itaas) at mga Igorot (ibaba).]] thumb|Ang mga Subanon ng [[Tangway ng Zamboanga|Zamboanga.]] Ayon sa pagtatala noong 2000, 28.1% ng mga Pilipino ay Tagalog, 13.1% ay Sebwano, 9% ay Ilokano, 7.6% ay Bisaya/Binisaya, 7.5% ay Hiligaynon, 6% ay Bikolano, 3.4% ay Waray, at ang nalalabing 25.3% ay kabilang sa iba pang mga pangkat, na kinabibilangan ng mga Moro, Kapampangan, Pangasinense, mga Ibanag at mga Ibatan. Mayroon ding mga katutubong mga pangkat gaya ng mga Igorot, mga Lumad, Mangyan, Badjao, at mga pangkat-etniko ng Palawan. Ang mga Negrito, gaya ng mga Aeta, at ang mga Ati, ay itinuturing na mga kauna-unahang nanahan sa kapuluan. Kasama ang mga grupong minorya ng kabundukan, mga dayuhan at mga etnikong Pilipinong Moro ng Mindanao sa natitirang 10 porsiyento. Ang mga Aeta o Negrito na dating aktibo sa kapuluan ilang libong taon ang nakaraan, ay nagsipaglikas sa loob ng kagubatan at kabundukan. Ang kapalaran nila ay katulad din ng sa ibang grupong katutubo sa buong mundo tulad ng mga katutubong Australyano at ang mga Katutubong Amerikano. Marami sa kanila na napasanib at napahalo sa mga etnikong Malay-Pilipino o kaya'y napahiwalay bunga ng "sistematikong pag-aalis" noon.
Ayon sa tala ng pamahalaan ng Pilipinas at mga kasalukuyang datos ng senso, mga 95% ng mamamayan ay pangkat Malay, mga ninuno ng mga nandarayuhan mula sa Tangway ng Malaya at kapuluang Indonesya na dumating bago pa man ang panahong Kristiyano. Ang mga mestiso, na may halong lahing Pilipino-Kastila, Pilipino-Tsino, Pilipino-Hapones, Pilipino-Amerikano o Kastila-Tsino (Tornatra) ay bumubuo ng isang maliit ngunit makapangyarihan na pangkat pagdating sa ekonomiya at pamahalaan. Mayroon ding maliliit na pamayanan ng mga dayuhan tulad ng Kastila, Amerikano, Italyano, Portuges, Hapon, Silangang Indiyan, at Arabo, at mga katutubong Negrito na nakatira sa mga malalayong pook at kabundukan.
Kabilang sa mga wikang banyaga sa Pilipinas ang Ingles; (Mandarin, Hokyen at Kantones); Ang Ingles; Hapones; Hindu ay mula sa mga kasapi ng pamayanan ng mga, Indiyan, mga Amerikano, ay mula sa kanilang, Munting Indiya o LittleIndia pook ng korea o Koreatown, pook ng mga Amerikano o Americantown at mga Munting Amerika o LittleAmerica at paaralan kung saan ang wika ng pagtuturo ay ang paggamit ng dalawang wika na Mandarin/English; Arabe sa mga kasapi ng pamayanang Muslim o Moro; at Espanyol, na pangunahing wika ng Pilipinas hanggang 1973, ay sinasalita ng tinatayang 3% ng mamamayan. Gayun pa man, ang tanging nabubuhay na wikang halong Asyatiko-Espanyol, na ang Tsabakano, ay wika ng ilan sa timog-kanlurang bahagi ng bansa.
Mula 1939, sa pagsisikap na paigtingin ang pambansang pagkakaisa, pinalaganap ng pamahalaan ang paggamit ng opisyal na pambansang wika na ang Filipino na de facto na batay sa Tagalog. Itinuturo ang Filipino sa lahat ng paaralan at unti-unting tinatanggap ng taongbayan bilang pangalawang wika. Ang Ingles naman ay ginagamit bilang pangalawang pangunahing wika at kadalasang maririnig sa talakayan ng pamahalaan, pag-aaral at pangkabuhayan.
Wika
Ayon sa pinakabagong saliksik ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), mayroong 131 wikang buhay sa Pilipinas. Bahagi ang mga ito ng pangkat ng mga wikang Borneo-Pilipinas ng mga wikang Malayo-Polinesyo, na sangay ng mga wikang Austronesyo.
Ayon sa Saligang Batas ng Pilipinas ng 1987, ang Wikang Filipino at Ingles ang mga opisyal na wika. Ang Filipino ay ang wikang pambansa ng Pilipinas na ibinatay sa Tagalog ngunit patuloy na nililinang at pinapagyayaman batay sa mga iba pang wika ng Pilipinas. Pangunahin itong sinasalita sa Kalakhang Maynila at sa ibang mga rehiyong urban. Kapuwa ginagamit sa pamahalaan, edukasyon, pahayagan, telebisyon at negosyo ang wikang Filipino at Ingles. Nagtalaga ang saligang batas ng mga wikang rehiyonal gaya ng Bikolano, Sebwano, Hiligaynon, Ilokano, Kapampangan, Pangasinan, Tagalog, at Waray bilang katulong na opisyal na wika at iniuutos na ang Wikang Kastila at Arabe ay itaguyod nang kusa at opsiyonal.
Pananampalataya
thumb|left|Simbahan ng Paoay Ang Pilipinas ay bansang sekular na may saligang batas na naghihiwalay sa simbahan at estado. Subalit, ang mahigit sa 80% ng populasyon ay Kristiyano: ang karamihan ay mga Katoliko samantalang ang 10% ng mga Pilipino ay kasapi sa ibang denominasyong Kristiyano, gaya ng Iglesia ni Cristo, ang mga kaanib sa Iglesia ng Dios o Dating Daan, ang Iglesia Filipina Independiente, Ang Nagkaisang Iglesia ni Cristo sa Pilipinas, Sabadista, Born Again Groups at ang Mga Saksi ni Jehova. Sa kabila ng mga relihiyong ito, hindi dapat mawala ang ating pananalig sa Panginoong Diyos. Bunga ng impluwensiya ng kulturang Kastila, ang Pilipinas ay isa sa dalawang bansa sa Asya na may pinakamaraming Katoliko, na sinundan ng Silangang Timor, isang dating kolonya ng Portugal.
Ayon sa Pambansang Komisyon sa mga Pilipinong Muslim noong 2012, tinatayang nasa 11% ng mga Pilipino ang naniniwala sa Islam, na ang karamihan sa mga ito ay mga Sunni. Sa katunayan, ang karamihan ng mga taga-katimugang Pilipinas ay mga Muslim.
Pag-aaral
thumb|Ang [[Pamantasan ng Santo Tomas, na itinatag noong 1611, ay ang pinakamatandang pamantasan sa Asya.]]
May ilang mga sangay ng pamahalaan ang kasama sa pag-aaral. Ang Kagawaran ng Edukasyon ang nakasasakop sa mababang paaralan, pangalawang mataas na paaralan, at mga hindi pormal na edukasyon; ang Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan o TESDA ang namamahala sa mga pag-aaral sa pagsasanay at pagpapaunlad pagkatapos ng pangalawang mataas na paaralan; at ang Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon ang nangangasiwa sa mga dalubhasaan at pamantasan at nag-aayos ng mga pamantayan sa lalong mataas na pag-aaral.
Kalinangan at kaugalian
thumb|170px|left|Mga mananayaw ng [[Tinikling.]] thumb|right|Ang batong bahay ng mga [[Ivatan|Ibatan sa Batanes. Isang magandang halimbawa ng arkitekturang Pilipino. Ang bahay ay gawa sa apog at sagay habang ang bubong nito'y sa kugon.]] thumb|right|Ang pista ng [[Kadayawan sa lungsod ng Dabaw.]]
thumb|right|150px|[[Tinola, ang pagkaing kilala na binanggit sa nobelang Noli Me Tangere (Huwag Mo Akong Salingin) ni José Rizal.]] Sa buong kasaysayan ng Pilipinas, walang ni isang tanging pambansang pagkakakilanlang o pangkaugalian na nahubog. Sa isang bahagi, ito ay dahil marahil sa napakaraming wikang ginagamit sa buong kapuluan na tinatantiyang nasa 80, bukod pa sa mga wika nito. Ang pagkakabukod-bukod ng mga magkakaratig na barangay o mga pulo ay nakadagdag din sa pagkawalang pagkakaisa sa pagkakakilanlan.
Panahong Uruk
Ang panahong Uruk period (ca. 4000 hanggang 3100 BCE) ay umiral mula sa protohistorikong Chalcolithic hanggang sa Simulang Panahong Tanzo sa kasaysayan ng Mesopotamia. Ito ay sumunod sa panahong Ubaid at sinundan ng panahong Jemdet Nasr. Ito ay ipinangalan sa siyudan na Sumerian na Uruk. Ang panahong ito ay nakakita ng paglitaw ng buhay urbano sa Mesopotamia. Ito ay sinundan ng kabihasnang Sumerian. Ang panahong Huling Uruk(3400 BCE hanggang 3200 BCE) ay nakakita ng unti unting paglitaw ng skriptong Cuneiform at tumutugon sa Simulang Panahong tanso. Ito ay maaari ring tawaging panahong Protoliterato.
Georgetown
Ang Georgetown ay isang lungsod at kabisera ng Guyana, matatagpuan sa Rehiyon 4, na kilala din sa tawag na rehiyong Demerara-Mahaica. Ito ang pinakamalaking urbanong sento ng bansa. Matatagpuan ito sa baybayin ng Karagatang Atlantiko sa bunganga ng Ilog Demerara at may palayaw na "Harding Lungsod ng Karibe."
Pilipinas
Kalinangan at kaugalian
Sa pagdating ng mga Kastila, tumawag ang mga tagakalat pananampalatayang Katoliko ng mga katutubo para maging tagasalin, nakapaglikha ng mga dalawa ang wikang ginagamit na uri, ang mga Ladinos. Ang mga ito, tulad ng tanyag na makatang si Gaspar Aquino de Belen, ay lumikha ng mga tula ng kabanalan na isinulat sa titik Romano, kalimitan sa wikang Tagalog. Ang pasyon ay isang pagsasalaysay ng simbuyo, pagkamatay at muling pagkabuhay ni Hesukristo na sinimulan ni Gaspar Aquino de Belen. Umusbong din ang mga panitikang (hindi-relihiyoso) na binase sa mga korido, mga baladang Kastila ng kabalyero. Ang mga salaysay na berso, o ang komedya, ay ginanap sa mga wikang pang-kabahagian para sa mga (di nakakabasa o nakakasulat). Nasulat din ang mga ito sa abakadang Romano ng mga pangunahin na wika at kumalat.
Reptilya
thumb|Ang mga reptil ay may mga itlog na [[amniota|amniotiko na may matigas o makatad na mga shell na nangangailangan ng panloob na pertilisasyon. ]] Ang mga Bayabag o Reptil (Ingles: Reptile) ang mga kasapi ng klaseng Reptilia na binubuo ng mga amniota na mga hindi ibon o mamalya. Ang mga amniota ang mga bertebrata na may itlog na may amnion na isang dobleng membrano na pumapayag sa embryo na epektibong makahinga sa lupain. Ang mga nabubuhay na reptil ay maitatangi mula sa ibang mga tetrapoda dahil ang mga ito ay may malamig na dugo gayundin ay may mga scute o mga kaliskis. Ang mga reptil ay lumitaw sa panahong Carboniferous mga 320 hanggang 310 milyong taon ang nakalilipas. Ang mga ito ay nag-ebolb mula sa mas maunlad na Reptiliomorpha (na mga ampibyan na tulad ng mga reptil) na naging tumaas na umangkop sa buhay sa lupain. Mayroong maraming mga ekstinto o hindi na umiiral na pangkat ng reptil kabilang ang mga dinosawro, pterosaur at mga pangkat pang-tubig gay ang mga ichthyosauro. Ang mga modernong reptil na nabubuhay sa kasalukuyan ay matatagpuan sa bawat kontinente ng daigdig maliban sa Antartiko. Ang karamihan sa mga uri ng reptil ay nangingitlog pero may mga uri ng squamata na nagsisilang ng buhay na supling. Nagagawa ito sa pamamagitan ng obobibiparidad (pagkupkop ng itlog sa katawan), o bibiparidad (pagsilang ng hindi gumagamit ng kalsipikadong itlog). Marami sa mga bibiparong uri ay pinapakain ang kanilang mga petus sa pamamagitan ng iba't ibang uri ng plasenta na katulad sa mga mamalya at inaalagaan ang mga anak. Ang laki ng mga nabubuhay na reptil ay mula sa Sphaerodactylus ariasae, na hanggang 1.6 cm (0.6 pulgada) hanggang sa Crocodylus porosus na maaaring umabot sa 6 m ang haba at bigat na lumalampas sa 1,000 kg. Ang pag-aaral ng mga reptil ay tinatawag na herpetolohiya. Ang apat na kasalukuyang nabubuhay na orden nito ang:
Georgetown
Pangunahing nagsisilbi ang Georgetown bilang isang tingian at administratibong sentro. Nagsisilbi din ito bilang isang sentro ng mga serbisyo. Nagtala ang lungsod ng isang populasyon na 118,363 sang-ayon sa senso ng 2012.
Reptilya
Bagaman ang mga ibon ay may scute sa mga paa nito at nangingitlog, ang mga ibon ay historikong hindi isinama sa mga reptil dahil ang mga ito ay may mainit na dugo. Kaya ang mga ibon ay hindi nakatala sa itaas. Gayunpaman, ang ilang mga reptil ay mas malapit na nauugnay sa mga ibon kesa sa ibang mga reptil. Ang mga buwaya ay mas malapit na nauugnay sa mga ibon kesa sa mga butiki. Ang mga manunulat ng kladistika na nagnanais ng isang mas nagkakaisang(monopiletikong) pagpapangkat ay minsang nagsasama ng mga ibon ng may higit sa 10,000 espesye. Ang mga reptil ay mga berterbratang tetrapoda na may apat na hita o tulad ng mga ahas na walang hita na nag-ebolb mula sa mga ninuno nitong may apat na hita. Hindi tulad ng mga amipbyan, ang mga reptil ay walang yugtong pangtubig sa larva. Sa tradisyonal, ang mga reptil ang isa sa tatlong mga klase ng amniota at ang iba pa ang mga mamalya at ibon. Sa gitnan ng ika-20 siglo, naging karaniwan na hatiin ang mga reptil sa apat na mga pangkat batay sa mga bukasan ng mga bungo nito. Gayunpaman, dahil ang mga reptil sa kahulugang tradisyonal ay mga ninuno ng parehong mga ibon at mamalya, maraming mga taksonomista ay mas kamakailang kumuha ng isang pakikitungong kladistiko na nagnanais na ipangkat ang mga hayop ng ekslusibong batay sa pinagsasaluhang ninuno kesa sa pinagsasaluhang mga katangian. Ang orientasyong ito ay nagtulak sa ilan na lisanin ang mga reptil bilang isang sistematikong unit o muling ilarawan ang mga reptil sa paraang kinabibilangan ng mga ibon.
Pinagmulan
thumb|Isang sinaunang reptil na [[Hylonomus]] thumb|Eksenang [[Mesosoiko na nagpapakita ng tipikal na reptilong megafauna: mga dinosauro kabilang Europasaurus holgeri, mga iguanodont at Archaeopteryx lithographica .]] Ang mga reptil ay unang lumitaw sa panahong Carboniferous mga 320-310 milyong taon ang nakalilipas. Ito ay nagmula sa mga masingaw na mga latian sa panahong Carboniferous nang ang mga unang reptil ay nag-ebolb mula sa mas maunlad na mga reptiliomorphang labyrinthodont. Ang pinakamatandang alam na maaaring isang amniota o isang primitibong reptil kesa sa mas maunlad na ampibyan ang Casineria. Ang sunod sunod na mga bakas ng paa mula sa fossil strata(mga patong ng bato) sa Nova Scotia na pinetsahan ng 315 milyong taon ang nakalilipas ay nagpapakita ng tipikal na mga daliri ng paang reptilyan at mga bakas ng mga kaliskis. Ang mga bakas ng paang ito ay itinuturo sa Hylonomus na ang pinakamatandang hindi pinagdududahang alam na reptil. It was a small, lizard-like animal, about 20 to 30 cm (8–12 in) long, with numerous sharp teeth indicating an insectivorous diet. Ang ibang mga halimbawa ng reptil ay kinabibilangan ng Westlothiana (Sa ngayon ay itinuturing na reptiliomorph na ampibyan kesa sa isang totooong amniota at ang Paleothyris na parehong may magkatulad na anyo ng katawan at ipinagpapalagay na may magkatulad ng mga kagawian.
Georgetown
Kasaysayan
Nagsimula ang lungsod ng Georgetown bilang isang maliit na bayan noong ika-18 dantaon. Noong una, matatagpuan ang kabisera ng kolonya ng Demerara-Essequibo sa Pulo ng Borsselen sa Ilog Demerara sa ilalim ng pamamahala ng mga Olandes. Nang binihag ng mga Briton ang kolonya noong 1781, pinili ni Tenyente-Koronel Robert Kingston ang bunganga ng Ilog Demerara para maging panirahan ng isang bayan na matatagpuan sa mga Taniman ng Werk-en-rust at Vlissengen.
Reptilya
Paglitaw ng mga reptil
Ang mga pinakaunang reptil ay malaking nasapawan ng mas malaking mga ampibyan ng gaya ng Cochleosaurus at ang mga ito ay nanatiling isang maliit at hindi mapapansing bahagi ng fauna hanggang sa Pagguho ng Ulang Gubat ng Carboniferous. Ang biglaang pagguho na ito ay umapekto sa ilang malalaking mga pangkat. Ang mga ampibyan ay partikular na napinsala samantalang ang mga reptil ay nakapagpatuloy ng mas mabuti dahil ang mga ito ay nakaangkop sa sumunod na mas tuyong kondisyon. Ang mga ampibyan ay nangailangang bumalik sa katubigan upang mangitlog. Salungat dito, ang mga reptil na ang mga itlog ay nag-aangkin ng isang shell na pumapayag sa mga ito na mailagay sa lupain ay mas mahusay na nakaangkop sa mga bagong kondisyon. Ang mga reptil ay nagkamit ng mga bagong niche sa mas mabilis na rate kesa sa bago ang pagguho at sa isang higit na mas mabilis kesa sa mga ampibyan. Ang mga ito ay nakapag ebolb ng mga stratehiyang pang pagkain kabilang ang herbiboriya(pagkain ng halaman) at karniboriya(pagkain ng karne). Sa nakaraan, ang mga reptil ay tanging mga insektibora(kumakain ng insekto) at piscibora(kumakain ng isda). Mula sa puntong ito at tuloy tuloy, ang mga reptil ay nanaig sa mga pamayanan at may mas malaking dibersidad kesa sa mga ampibyan. Ito ang naglatag ng mga kondisyon para sa Mesosoiko na kilala bilang ang 'Panahon ng mga Reptil'. Ang isa sa pinakamahusay na alam na sinaunang reptil ang Mesosaurus na isang henus mula sa Simulang Permian na bumalik sa katubigan at kumakain ng mga isda.
Georgetown
Mga sanggunian
Kaurian:Kabisera sa Timog Amerika
Reptilya
Mga anapsida, synapsida, diapsida at sauropsida
thumb|left|A = Anapsid, B = Synapsid, C = Diapsid thumb|right|Ang unang mga reptil ay may uring [[anapsida ng bubong ng bungo gaya ng makikita sa henus na lumitaw sa panahong Permian na Captorhinus]] Ang mga sinaunang reptil ay nagpanatili ng bungong anapsid na namana ng mga ito sa mga ninuno nitong ampibyan. Ang uri ng bungong ito ay may bubong ng bungo na tanging may mga butas para sa mga butas ng ilog at mga mata at isang matang pineal. Ang mga hayop na ito ay pangkalahatang tinuturing na mga anapsida at bumubuo ng parapyletikong basikong stock kung saan ang ibang mga pangkat ay nag-ebolb mula dito. Sa napaka sandaling panahon pagkatapos na lumitaw ang mga unang reptil, ang isang lipi(lineage) na tinatawag na synapsida ay humiwalay at inilalarawan ng isang temporal na bukasan sa bungo sa likod ng bawat mata upang magbigay ng lugar para sa paggalaw ng masel ng panga. Ang mga ito ang mga "tulad ng mamalyang reptil" na kalaunang nagpalitaw sa mga totoong mga mamalya. Sa sandaling pagkatapos nito, ang isa pang pangkat ay nag-ebolb ng parehong katangian na sa pagkakataong ito ay may isang dobleng bukasan sa likod ng bawat mata na nagbigay sa mga ito ng pangalang diapsida("dalawang arko"). Ang tungkulin ng mga butas sa mga pangkat na ito ay upang pagaanin ang bungo at magbigay ng lugar para makagalaw ang mga masel ng panga na pumayag sa mga ito na magkaroon ng isang mas malakas na pagkagat. Ang mga diapsida at mga reptilong anapsida pabalik sa huling karaniwang ninuno ng mga diapsida at synapsida ay inuri bilang mga "totoong reptilong" sauropsida. Ang mga pagong ay tradisyonal na pinaniniwalaang mga nagpatruloy na anapsidang reptilyan sa basehan ng istraktura ng bungo nito. Ang mga dahilan para sa pag-uuring ito ay pinagtalunan na ang ilan ay nangatwiran ang mga pagong ay mga dipasida na bumalik sa primitibong estadong ito upang mapabuti ang armor ng mga ito(tingnan ang Parareptilia). Ang mga kalaunang morpolohikal na mga pag-aaral pilohenetiko ay matibay na naglagay ng mga pagong sa loob ng diapsida. Ang lahat ng mga pag-aaral pilohenetikang molekular ay malakas na kumukumpirma sa paglalagay ng mga pagong sa loob ng diapsida na pinakakaraniwan ay isang kapatid na pangkat sa mga arkosauro.
Pilipinas
Kalinangan at kaugalian
Sa karagdagan, ang panitikan o panitikang klasikal (Jose Rizal, Pedro Paterno) at mga kasulatan ng kasaysayan (pambansang awit, Constitución Política de Malolos), ay nasa sa Espanyol, na hindi na pangunahing wika ngayon. Ang mga manunulat na Pilipino, tulad ni Claro M. Recto ay nagpatuloy sa pagsusulat sa wikang Espanyol hanggang 1946.
Reptilya
Mga reptil ng panahong Permian
Sa pagsasara ng panahong Carboniferous, ang mga reptil ang nanaig na faunang tetrapoda. Bagaman ang mga pang-lupaing reptiliomorphang labyrinthodont ay umiiral pa rin sa panahong ito, ang mga synapsida ay nag-ebolb ng unang totoong panlupaing megafauna(malalaking mga hayop) sa anyo ng mga pelycosauro gaya ng  Edaphosaurus at karniborosong  Dimetrodon. Sa panahong Gitnang Permian, ang klima ay naging mas tuyo na nagresulta sa pagbabago sa fauna: ang mga pelycosauro ay napalitan ng mga therapsida. Ang mga reptilong anapsida na ang mga malalaking bungo ay walang mga postorbital na butas ay patuloy na yumabong sa buong Permian. Ang mga pareiasauro ay umabot sa mga higanteng proporsiyon sa Huling Permian at kalaunan ay naglaho sa pagsasara ng panahong ito. Ang mga pagong ang mga posibleng nagpatuloy na pangkat nito. Sa simula ng panahong ito, ang mga reptilong diapsida ay nahati sa dalawang mga pangunahing lipi, ang mga arkosauro(mga ninuno ng mga buwaya at dinosauro) at ang mga lepidosauro(mga predesesor ng mga modernong ahas, mga butiki at mga tuatara). Ang parehong pangkat na ito ay nanatiling tulad ng butiki at relatibong maliit at hindi mapapansin sa Permian.
Era na Mesosoiko, ang "Panahon ng mga Reptil"
Ang pagsasaraw ng panahong Permian ay nakakita ng pinakamalaking ekstinksiyong pang-masa na kilala bilang pangyayaring ekstinksiyon na Permian-Triassic na isang tumagal na pangyayari sanhi ng pagtitipon ng hindi bababa sa mga natatanging pulsong ekstinksiyon Ang karamihan ng mas naunang anapsida/synapsidang megafauna ay naglaho at napalitan ng mga diapsidang arkosauromorph. Ang mga arkosauro ay inilalarawan ng mahabang mga likurang hita at tindig na patayo na ang mga sinaunang anyo nito ay medyo mukhang mga may mahabang hitang buwaya. Ang mga arkosauro ang nanaig na pangkat sa panahong Triasiko bagaman tumagal ng 30 milyong mga taon bago ang dibersidad ng mga ito ay naging kasing laki ng mga hayop na nabuhay sa Permian. Ang mga arkosauro ay nag-ebolb sa mga dinosauro at pterosaur gayundin sa mga buwaya at phytosauro. Ang ilang mga dinosauro ay nag-ebolb sa mga pinakamalaking pang-lupaing hayop na kailanman nabuhay na gumawa sa era na Mesosoiko bilang ang "Panahon ng mga Reptil". Ang mga dinosauro ay nag-ebolb rin sa mga maliliit na anyo kabilang ang may balahibo(feathers) na mga theropoda. Sa panahong Gitnang Jurassic, ang mga dinosauro ay nag-ebolb sa mga unang ibon. Ang mga diapsidang lepidosauromorph ay maaaring ninuo ng mga dagat pagong. Ang mga reptilong ito ay nag-ebolb sa sauropterygian sa panahong Simulang Triasiko at sa mga ichtyhosauro sa panahong Gitnang Triasikio. Ang mga mosasauro ay nag-ebolb rin sa era na Mesosoiko at lumitaw sa panahong Kretaseyoso. Ang mga therapsida ay sumailalim sa papataas na presyur mula sa mga dinosauro sa Simulang Mesosoiko at nag-ebolb sa mas maliit at mas pang-gabing mga anyo. Ang mga mamalya ang tanging mga nagpatuloy na inapo ng therapsida sa Huling Kretaseyoso. thumb|Ang [[megalania ay isang higanteng karniborosang goanna o bayawak na marahil ay kasing haba ng 7 metro at tumitimbang ng hanggang 1,940 kilogramo. Maaring naenkwento ng mga sinaunang tao sa Australia ang reptilong ito.]]
Era na Cenosoiko
Ang pagsasara ng panahong Kretaseyoso ay nakakita ng pagkamatay ng megafaunang reptilyan sa era na Mesosoiko sa pangyayaring ekstinksiyong Kretaseyoso-Paleohene. Sa mga malalaking pang-dagat ng reptil, tanging ang mga dagat pagong ang natira at sa mga hindi pang-dagat ng reptil, tanging ang mga semi-akwatikong buwaya at ang katulad na Champsosaurus ay nakaligtas sa ekstinksiyon. Ang huli ay naging ekstinto sa panahong Mioseno. Sa madaming bilang ng mga dinosaurong nanaig sa Mesosoiko, tanging ang mga maliit na may balahibong ibon ang nakapagpatuloy. Ang dramatikong paternong ekstinksiyong ito sa wakas ng "Panahon ng mga Reptil" ay tumungo sa "Panahon ng mga Mamalya". Ang mga mamalya at ibon ay pumuno ng mga walang laman ng niche na naiwan ng megafaunang reptilyan at bagaman ang dibersipikasyon ay bumagal, ang dibersipikasyon ng mamalya at ibon ay naging eksponensiyal. Pagkatapos ng ekstinksiyon ng karamihan ng mga linya ng arkosauro at pang-dagat na reptil sa wakas ng Kretaseyoso, ang dibersipikasyon ng reptil ay nagpatuloy sa buong Cenosoiko na ang mga squamata ay sumailalim sa isang malaking radiasyong pag-aankop kesa sa nangyari sa mga Mesosoiko. Sa ngayon, ang mga squamata ang bumubuo ng karamihan ng mga nabubuhay na reptil (> 95%) na ang karamihan espesye ang mga butiki. May tinatayang 9,500 na mga nabubuhay na espesye ng reptil kumpara sa malapit sa 5,500 espesye ng mga mamalyang nabubuhay ngayon(hindi kasama ang mga domestikadong espesye).
Shishi, Fujian
Ang lungsod ay may lawak na 160 km2 at populasyon na 313,500 katao. Kilala ito sa pangangalakal at industriya ng pananamit.
Pilipinas
Kalinangan at kaugalian
Ang Pilipinas ay bayan ng maraming bayani. Sinasabing si Lapu-Lapu ng pulo ng Mactan ang unang pumigil sa paglusob kanluranin at ang pumatay kay Fernando Magallanes. Si Jose Rizal (ipinanganak noong ika-19 ng ika-6 na buwan ng 1896 sa bayan ng Calamba, Laguna), ipinagmamalaki ng Lahing Malay, Pambansang Bayani ng Pilipinas, 22 wika ang alam: Arabe, Katalan, Tsino, Ingles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapones, Latin, Malay, Portuges, Ruso, Sanskrito, Espanyol, Tagalog at iba pang katutubong wika; siya ay naging tagaguhit ng mga gusali, tagapagtanghal, nakikipagkalakal, tagaguhit ng karikatyur, guro, ekonomista, etnolohista, siyentipikong magsasaka, bihasa sa kasaysayan, imbentor, peryodista, dalubhasa sa wika, bihasa sa awit, mitolohista, makabayan, naturalista, nobelista, siruhano sa mata, makata, propagandista, sikolohista, siyentista, manlililok, sosyolohista, at teologo. Pilipino ang unang Asyatikong Kalihim-Heneral ng Asamblea Heneral ng Mga nagkakaisang Bansa (UN) – si Carlos Peña Romulo.
Itinuturing na Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Barokeng Simbahan ng Pilipinas at ang Makasaysayang Bayan ng Vigan. Kabilang sana rito ang Intramuros ngunit nawasak ito matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Isa ring Pandaigdigang Pamanang Pook ang mga Hagdan-hagdang Palayan o Pay-yo ng Kordilyera, na kinikilala ring ikawalong nakakahangang-yaman ng daigdig.
Midya
thumb|Si [[Lino Brocka, isang Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas sa larangan ng pelikula.|209x209px]] Ang pangunahing wika na ginagamit sa midya sa Pilipinas ay ang Filipino at Ingles. Ginagamit din naman ang ibang mga wika sa Pilipinas, lalo na sa mga radyo dahil sa kakayahan nitong maabot ang mga malalayong pook na maaaring hindi kayang maabot ng ibang uri ng midya. Ang mga pangunahing himpilang pantelebisyon sa Pilipinas ay ang ABS-CBN, GMA at TV5 na may malawak din na serbisyong panradyo.
Ang industriya ng aliwan o tinatawag na showbiz ay makulay at nagbibigay laman sa mga pahayagan at peryodiko ng mga detalye tungkol sa mga artista. Tinatangkilik din ang mga teleserye gaya rin ng mga telenobelang Latino, Asyano (partikular ang mga dramang Koreano) at mga anime. Ang mga pang-umagang palabas ay pinangingibabawan ng mga game shows, variety shows, at mga talk shows gaya ng Eat Bulaga at It's Showtime. Tanyag din ang mga Pelikulang Pilipino at mayroong mahabang kasaysayan, subalit nahaharap sa matinding kompetensiya mula sa mga pelikulang banyaga. Kabilang sa mga pinagpipitagang direktor si Lino Brocka para sa pelikulang Maynila, sa mga Kuko ng Liwanag. Sa mga nakalipas na mga taon nagiging pangkaraniwan ang paglilipat-lipat ng mga artista mula sa telebisyon at pelikula at pagkatapos ay ang pagpasok sa politika na pumupukaw ng pangamba.
Scott Joplin
thumb|250px|Si Scott Joplin.
Tyra Banks
Si Tyra Lynn Banks (ipinanganak noong 4 Disyembre 1973) ay isang Amerikanang modelo, personalidad ng midya, aktres, okasyunal na mang-aawit, may-akda, at negosyante. Una siyang naging isang tanyag bilang isang modelo, na lumitaw ng dalawang ulit sa pabalat ng Sports Illustrated Swimsuit Issue at naghanapbuhay para sa Victoria's Secret bilang isa kanilang orihinal na mga Anghel. Si Banks ang tagapaglikha at tagapagpasinaya ng makatotohanang palabas na pantelebisyon ng UPN/The CW na pinamagatang America's Next Top Model, kasamang tagapaglikha ng True Beauty, at tagapagpasinaya ng sarili niyang palabas ng talakayang The Tyra Banks Show. Noong 2011, napangalanan siya bilang isa sa "100 Hottest Women of All-Time" (100 Pinaka Maiinit na mga Babae sa Lahat ng Panahon) ng Men's Health.
Reptilya
Taksonomiya
Klasipikasyon ayon kay Benton, 2005.
Scott Joplin
Si Scott Joplin (sa pagitan ng Hunyo 1867 at Enero 1868 – Abril 1, 1917) ay isang Aprikanong Amerikanong manunugtog at kompositor ng musikang ragtime, isang estilo ng jazz. Nananatili siya bilang isang higit na kinikilalang katauhan sa larangan ng ragtime at itinuturing bilang isa sa tatlong pinakamahahalagang manunulat ng tugtuging kilala bilang klasikong ragtime o klasikong rag kasama nina James Scott at Joseph Lamb, at isang ding pauna sa Pianong Stride. Makalipas ang mga dekada pagtapos ng kanyang kamatayan, muling sumikat ang kanyang musika at binigyang ng kaukulang paggalang noong mga 1970, natatangi na ang kanyang pinakabantog na komposisyong "The Entertainer" (Ang Tagapag-aliw), na naging pangunahing temang musika para sa pelikulang The Sting (o Ang Pandaraya) noong 1973 na kinabibidahan ni Paul Newman at Robert Redford.
Shishi, Fujian
Sa lungsod isinilang ang aktress na si Yao Chen.
Futbol sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2015
Ang larong futbol sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2015 ay idinaraos sa Singapore National Stadium, Jalan Besar Stadium, Bishan Stadium, Singapore mula 29 Mayo hanggang 15 Hunyo 2015. Maggagawad ng mga medalya para sa kompetisyon sa men's event.
Bunutan
Ginanap ang bunutan para sa torneo noong 15 Abril 2015.
Fiesole
Ang Fiesole ay isang bayan at komuna (munisipalidad) sa Kalakhang Lungsod ng Florencia sa Italyanong rehiyon ng Toscana, sa magandang taas sa itaas ng Florencia, 5 km (3 milya) hilagang-silangan ng lungsod na iyon. Ang tagpuan ng Decameron ni Giovanni Boccaccio ay mga dalisdis ng Fiesole. Parehong itinampok ang lungsod sa mga nobelang Peter Camenzind (1904) ni Hermann Hesse at A Room with a View (1908) ni EM Forster, at sa libro ng mga sanaysay sa paglalakbay na Italian Hours (1909) ni Henry James.
Mula noong ika-14 na siglo, ang lungsod ay palaging itinuturing na isang tarangkahan para sa nakatataas na uti ng Florencia at hanggang sa araw na ito ay nananatiling kilala ang Fiesole para sa napakamahal nitong mga loteng paninirahan, pati na rin ang mga siglong gulang na villa at ang kanilang mga pormal na hardin. Ang lungsod ay karaniwang itinuturing na pinakamayaman at pinaka-mayamang suburb ng Florencia. Noong 2016 ang lungsod ang may pinakamataas na pangkaraniwang kita kada pamilya sa buong Toscana.
Lupa (klasikong elemento)
Ang Lupa ay isa sa apat na klasikong elemento noong lumang pilosopiyang Griyego at agham. Karaniwang kinakabit ito sa mga katangian ng pagiging praktikal, kahinahunan at materyalismo. Kinakabit ito sa pisikal at senswal na aspeto ng buhay. Sa ilang mga sistema, isa ito sa apat na elemento. Ang iba pang klasikong elemento ay Hangin, Apoy, at Tubig.
Sa tradisyong Europeo, minungkahi ni Empedocles ng Acragas (c. 495 – c. 435 BCE) ang apat na archai na kung saan inuunawa ang kosmos: apoy, hangin, tubig, at lupa. Naniniwala si Plato (427–347 BCE) na mga anyong heometriko ang mga elemento (ang mga solidong platoniko) at itinalaga niya ang kubo o cube sa elemento ng lupa sa diyalogo niyang Timaeus. Naniwala si Aristotle (384–322 BCE) na pinakamabigat na elemento ang lupa, at iminungkahi ng kanyang teoriyang Likas na lugar ang anumang sangkap na may lupa, ay maaring bumagsak ng mabilis, diretso pababa, tungo sa gitna ng kosmos.
Dagdag pa ni Aristotle, sa alkimiya, pinaniniwalaang pangunahing tuyo ang lupa, at panglawa na malamig. Lagpas mga klasiko nitong katangian, naiuugnay ang sustansiyang kimikal na asin sa lupa at ang simbolong alkimikal nito ay isang tatsulok na tumuturo pababa, na nahahati ng linya pahalang.
Mga sanggunian
Kaurian:Pilosopiyang Griyego
Calamandrana
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Calamandrana ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Asti, rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 60 km timog-silangan ng Turin at mga 20 km timog-silangan ng Asti.
Ang Calamandrana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Canelli, Cassinasco, Castel Boglione, Nizza Monferrato, Rocchetta Palafea, at San Marzano Oliveto.
Filipinas (paglilinaw)
Ang Filipinas ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Calamandrana
Umuunlad ang negosyo ng alak sa bayan. Mula sa pananaw ng ekonomiya, kahit na ang ilang mga industriya na may makabuluhang produktibong kahalagahan ay nanirahan sa kapatagan ng Belbo sa mga nakaraang panahon, ang kaibuturan ay nananatiling agrikultural, na may maraming mga kumpanya ng nursery sa pinakapatag na bahagi ng teritoryo at may kasing maraming pagawaan ng bino sa maburol na lugar.
Kapitaniya Heneral ng Pilipinas
Ang Kapitaniya Heneral ng Pilipinas ay isang teritoryal na entitdad na bahagi ng Imperyong Espanyol. Itinatag ito noong 1565, sa pagkatatag ng mga kauna-unahang permanenteng pamayanang Espanyol, at sakop nito ang lahat ng mga posesyon ng Espanya sa Karagatang Pasipiko, kasama ang ngayo'y Republika ng Pilipinas, na ang tawag noon ay ang Silangang Indiya ng Espanya, ang mga isla ng Carolina, Guam, Palau, at Marianas.
Matematikang komputasyonal
Ang matematikang komputasyonal ay sumasangkot sa pagsasalik sa matematika sa mga sakop ng agham kung saan ang pagkukwenta ay gumagampan ng isang sentral na parepl na nagbibigay diin sa mga algoritmo, mga pamamaraang numerikal, at mga pamamaraang simboliko. Ang pagkukwenta sa pagsasaliksik ay kilala. Ang matematikang komputasyonal ay lumitaw bilang isang natatanging bahagi ng nilalapat na matematika noong mga simula nang 1950. Sa kasalukuyan, ang matematikang komputasyonal ay maaaring tumukoy o kabilangan ng:
Glasyer ng Okjökull
thumb|Plakeng konmemoratibo ng Glasyer ng Okjökull. Larawan mula sa Unibersidad ng Rice. Ang glasyer ng Okjökull (Okjökull glacier) ay isang glasyer sa kanlurang Iceland sa tuktok ng bulkanikong bundok na Ok.
Unang idineklarang "patay" ang glasyer ni glasyologong Oddur Sigurðsson, nakagawa sina antropologong Cymene Howe at Dominic Boyer ng isang dokumentaryo tungkol sa glasyer at nagpanukalang itanda ang katapusan nito sa pamamagitan ng isang plake. Pinaalala ito noong Agosto 18, 2019 sa pamamagitan ng isang plakeng kalakip ng isang talang sinulat ni Andri Snær Magnason at pinamagatang "Isang liham para sa kinabukasan" na may mga bersiyong Islandiko at Ingles (isinalin sa Filipino):
Isang liham para sa kinabukasan
Ang Ok ay ng kauna-unahang glasyer ng Iceland na nawalan ang katayuan nito bilang isang glasyer. Sa darating na 200 mga taon inaashang masusunod ng lahat ng mga glasyer ang parehong kapalaran. Ang monumentong ito ay para kumilala na alam natin ang nangyayari at ano ang dapat na gawin. Alam mo lamang na tayo ang gumawa nito.
Agosto 2019 415ppm CO2
Ghatam
Ang ghaṭam (घटं ghaṭaṁ, ಘಟ ghaṭah, கடம் ghatam, ఘటం ghatam, ഘടം , ghatam) ay isang instrumentong pinapalo na ginagamit sa iba't ibang repertoire sa buong India. Ito ay isang pagkakaiba na nilalaro sa Punjab at kilala bilang gharha dahil bahagi ito ng mga katutubong tradisyon ng Punjabi. Ang analogo nito sa Rajasthan ay kilala bilang madga at pani mataqa ("pitsel ng tubig").
0 (bilang)
left|120px Ang 0 (sero, wala at ala [sa kolokyal na pananalita]) (mula sa Kastilang cero at Ingles na zero) ay magkaparehong isang bilang at isang pamilang. Isa rin itong glipong sinasalarawan ng bilang na iyon. Ito ang huling pamilang na nilikha sa karamihan ng mga sistema ng bilang. Hindi isang binibilang na bilang ang sero (nagsisimula ang pagbilang sa 1) at isinasalarawan ito sa maraming mga panahon at lugar ng isang patlang o tanda na kakaiba mula sa mga binibilang na mga bilang.
Ghatam
Ang ghatam ay isa sa mga pinakasinaunang instrumentong pinapalo ng India. Isa itong palayok na may makitid na bibig. Mula sa bibig, ito ay pahilig palabas upang bumuo ng isang tagaytay. Pangunahin na gawa sa luwad na binalutan ng lamang tanso o kobre na may maliit na halaga ng lamang bakal, ang tono ng ghatam ay nag-iiba ayon sa laki nito. Ang tono ay maaaring bahagyang mabago sa pamamagitan ng paglalagay ng luwad na plasticine o tubig.
Mirabella Eclano
Ang Mirabella Eclano ay isang bayang Italyano at komuna sa lalawigan ng Avellino, sa rehiyon ng Campania. ang populasyon nito ay 7,904.
Ghatam
Bagaman ang ghatam ay kapareho ng hugis ng isang ordinaryong Indiyanong domestikong luwad na banga, ito ay partikular na ginawa upang tugtugin bilang isang instrumento. Ang tono ng palayok ay dapat na maganda at ang mga dingding ay dapat na pantay ang kapal upang makagawa ng pantay na tono at magandang tunog.
Mirabella Eclano
Kasaysayan
Ang Romanong pook ng Aeclanum ay dating nakatayo sa malapit. Isa na itong liwasang arkeolohiko at matatagpuan sa frazione ng Passo di Mirabella.
Ghatam
Etimolohiya
Ang pangalang ghaṭam ay nagmula sa salitang Sanskrito na ghaṭaka (palayo) at ang kaugnay na termino, kuṇḍa (pitsel). Ang magkakaugnay na termino para sa palayok sa Tamil ay kuḍam (tubig na palayok). Kapansin-pansin na ang terminong ghaṭam ay partikular na nagdadala ng kahulugan ng isang natatambol na instrumentong pangmusika. Ang iba pang mga termino ay kumakatawan sa mga pang-araw-araw na kagamitan na walang tiyak na kahulugan ng musika.
Mga katulad na instrumento
Ang madga ay isang hilagang Indiyanong bersiyon ng katimugang Indiyanong ghaṭam at ginawa mula sa isang napakanatatanging na luwad. Ang gumagawa kung minsan ay nagdaragdag ng ilang uri ng metal o grapito na alikabok sa luwad na responsable para sa asul-kulay-abong hitsura at para sa espesyal na tunog.
Ang madga ay maaaring laruin nang katulad ng ghaṭam. Magagawa ang malalakas na tono ng baho kung pinindot ng isa gamit ang patag na kamay ang pagbubukas sa tuktok ng instrumento. Ang madga ay maaaring laruin gamit ang mallets (mga patpat) at mayroong maraming mga tunog na maaaring gawin gamit ang instrumentong ito. Ito ay mas manipis kaysa sa isang ghaṭam ngunit napakamatatag at hindi kasing-babasagin gaya ng iniisip ng isa.
Boston (paglilinaw)
Ang Boston ay ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng Massachusetts, Estados Unidos.
Tumutukoy din ang Boston sa: