cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diyorama
Ang diyorama ay isang tanawing nasisilip sa loob ng isang kahong may telon. Binubuo ang pagsasalarawang ito ng maliliit na mga pigura o mga miniyaturang naglalarawan sa paksang tanawing nagmimistulang totoo dahil sa aksiyon ng liwanag. Karaniwang itinatanghal ang mga diyorama sa loob ng isang museo.
Xenotransplantasyon
Ang mga valvula ng baboy ay nailipat sa mga tao sa maraming mga taon. Noong Oktubre 2021, matagumpay na nailipat ang henetikong binagong bato ng baboy sa isang babaeng patay ang utak sa New York.
Kofi Annan
Si Kofi Atta Annan, GCMG (8 Abril 1938 - 18 Agosto 2018) ay isang Taga-Ghanang diplomat na naglingkod bilang ikapitong Kalihim-Panlahat (o Sekretaryo-Heneral) ng Nagkakaisang Mga Bansa mula 1 Enero 1997 hanggang 1 Enero 2007. Si Annan at ang Annan at ang Nagkakaisang Mga Bansa ay ang nakatanggap ng 2001 Gantimpalang Nobel na Pangkapayapaan.
Pagkabata at Pamilya
Si Kofi Annan ay anak nina Victoria at Henry Reginald Annan ng Kofandros na bahagi ng Kumasi, Ghana. Siya ay may kakambal, na isa sa ginagalang na estado sa Kultura ng mga Taga-Ghana. Ang kanyang kapatid, si Efua Atta, na namatay noong 1991, na may tulad na pangalang 'Atta', na sa wikang Fante at Akan ay nangangahulugang kambal.
Xenotransplantasyon
Kasaysayan
Ang mga unang pagtatangka sa xenotransplantasyon na noon ay tinawag na heterotransplantasyon ay lumitaw sa mga panitikang siyentipiko noong 1905 nang ang mga hiwa ng bato ng kuneho ay inilipat sa isang bata na may sakit na kronikong bato. Sa mga unang dekada ng ika-20 siglo ang ilang mga pagtatangka sa paggamit ng mga organo ng mga tupa, mga baboy at mga primado ay inilimbag.
Kofi Annan
Edukasyon
Mula 1954 hanggang 1957, nag-aral si Annan sa paaralang elitista na Mfantsipim, isang boarding school na Methodista sa Cape Coast na itinatag noong 1870. Sinabi ni Annan na ang paaralang iyon ang nagturo sa kanya ng "na ang paghihirap kung saan ay pangamba ng mga lahat ng tao". Noong 1957, ang taon kung kailan nagtapos si Annan mula sa Mfantsipim ay ang taon din kung kailan lumaya ang Ghana mula sa Britanya at naging kauna-unahang Aprikanong bansa na lumaya mula sa mga kolonistang mga Europeo.
Xenotransplantasyon
Kasaysayan
Ang siyentipikong interes sa xenotransplantasyon ay bumaba nang ang mga basehang immunulohikal ng proseso ng pagtakwil ng organo ng hayop sa mga tao ay inilarawan. Ang sumunod na mga daloy ng mga pag-aaral sa paksa ng xenotransplantasyon ay dumating sa pagkakatuklas ng mga drograng immunosuppresibo. Marami pang mga pag-aaral ang sumunod sa unang matagumpay na paglilipat ni Dr. Joseph Murray nooong 1994 at ang mga siyentipiko sa kanilang pagharap sa mga tanong na etikal hinggil sa donasyon ng organo sa unang pagkakataon ay sumidhi sa kanilang pagtatangka sa paghahahanap ng mga alternatibo sa mga organo ng tao.
Kofi Annan
Edukasyon
Noong 1968, Nagsimulang mag-aral si Annan para sa isang degreeng akademiko sa ekonomiks sa Dalubhasaan ng Agham At Teknolohiya ng Kumasi, na ngayon ay ang KWame Nkrumah Pamantasan ng Agham at Teknolohiya ng Ghana. SIya ay nakatanggap ng iskolarship mula sa Ford Foundation, na naging dahilan upang matapos niya ang kanyang undergraduate na pag-aaral sa Dalubhasaang Macalester sa St. Paul, Minnesota, Estados Unidos, noong 1961. Kumuha din siya ng degree sa Ugnayang Panlabas sa Graduate Institute of International Studies (Institut universitaire des hautes études internationales IUHEI) sa Geneva, Switzerland, mula 1961–62, at sinundan ng pag-aaral sa MIT Sloan School of Management (1971–72) Sloan Fellows program at nakatanggap ng Master of Science (M.S.) na degree mula sa MIT Sloan School of Management.
Si Annan ay mahusay sa wikang Ingles, Pranses, Wikang Kru, at iba pang diyalekto ng mga wikang Akan, at iba pang mga wikang Aprikano.
Xenotransplantasyon
Kasaysayan
Noong 1963, ang mga doktor sa Unibersidad ng Tulane ay nagtangkang maglipat ng bato ng mga chimpanzee sa anim na malapit nang mamatay na tao. Pagkatapos nito at ilan pang kalaunang hindi matagumpay na mga pagtatangka sa paggamit ng mga primado bilang mga donor ng mga organo at sa pag-unlad ng isang gumaganang programa ng pagkamit ng organo ng mga bangkay, ang interes sa xenotransplantasyon ay humina. Sa 13 ng mga gayong transplant na ginawa ni Keith Reemtsma, ang isang taong tumanggap ng bato ng chimpanzee ay nabuhay pa ng 9 na buwan. Sa autopsiya nito ay walang nakitang mga tanda ng acute o kronikong pagtakwil ng organo.
Ang isang Amerikanong sanggol na babaeng nagngangalang "Baby Fae" na may hypoplastic left heart syndrome ang unang sanggol na tumanggap ng xenotransplantasyon nang siya ay tumanggap ng puso ng isang baboon noong 1984. Ang operasyon ay isinagawa ni Leonard Lee Bailey ng Loma Linda University Medical Center sa Loma Linda, California. Si Fae ay namatay pagkatapos ng 21 araw sanhi ng isang batay sa humoral na pagtakwil ng graft na pinaniwalaaang malaking isang hindi pagtugma ng uri ng dugong ABO na pinaniniwalaang hindi maiiwasan sanhi ng bihirabg uring O mga baboon. Ang graft ay dapat temporaryo ngunit sa kasamaang palad ay walang angkop na kapalit na allograft na mahanap sa panahong iyon. Bagaman ang operasyon ay hindi sumulong sa pag-unlad ng xenotransplantasyon, ito ay nagbigay linaw sa walang kasapatang mga organo para sa mga sanggol. Ang kwento ay lumago na nagkaroon ng isang malaking epekto sa krisis ng kakulangan ng organo para sa sanggol nang panahong iyon ay bumuti.
Ang xenotransplantasyon ng mga selulang tumor ng tao sa immunocompromisadong daga ay isang teknikong pananaliksik na karaniwang ginagamit sa pananaliksik ng onkolohiya. Ito ay ginagamit upang hulaan ang sensitibidad ng mga nilipat na tumor sa mga paggamot sa kanser.
Wikang Ladin
Ang wikang Ladin (ladin, ladino, Ladinisch) ay isang wikang Romanse na binubuo ng pangkat ng mga diyalekto (na itinuturing ng ilan bilang bahagi ng isang unitaryong wikang Rhaeto-Romanse) na pangunahing sinasalita sa mga bundok ng Dolomite sa Hilagang Italya sa Timog Tyrol, sa Trentino at sa lalawigan ng Belluno ng mga taong Ladin. Ito ay nagpapakita ng mga pagkakatulad sa Suwisang Romansh at Friulian.
Ang Ladin ay hindi dapat ikalito sa Ladino (tinatawag din na Judeo-Espanyol), na kung alin ay kahit na Romanse din, ay nagmula mula sa Lumang Espanyol.
Faggeto Lario
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Faggeto Lario (Comasco: Fasgée [faˈʒeː]) ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Como sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya, na matatagpuan mga 45 km sa hilaga ng Milan at mga 7 km hilagang-silangan ng Como.
Ang Faggeto Lario ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Albavilla, Albese con Cassano, Caglio, Carate Urio, Caslino d'Erba, Erba, Laglio, Nesso, Pognana Lario, Tavernerio, at Torno.
Kasaysayan
Ang munisipalidad ng Faggeto Lario ay nilikha noong 1928 mula sa pagsasanib ng mga munisipalidad ng Molina at Palanzo sa munisipalidad ng Lemna, pinatunayan bilang "comune de Ripalempna" na noong 1335.
Noong nakaraan, ang isang atas ng administratibong reorganisasyon ng Napoleonikong Kaharian ng Italya na may petsang 1807 ay nagbigay-daan sa pagsasanib ng Molina sa munisipalidad ng Torno, habang ang mga komunidad ng Lemna at Palanzo (na ang huli ay bumubuo ng pag-aari ng arkidiyosesis ng Milan hanggang sa 1240 ) ay pinagsama-sama sa munisipalidad ng Pognana. Gayunpaman, ang desisyon ay binaligtad ng Pagpapanumbalik.
Pamamahala
Ang alkalde ng Faggeto Lario ay si Angela Molinari, nahalal noong 2019.
Pamantasang Chang Gung
Ang Pamantasang Chang Gung (Ingles: Chang Gung University, CGU; ) ay isang pribadong unibersidad sa distrito ng Guishan, Taoyuan City, Taiwan.
Ang mga institusyon ay itinatag bilang Chang Gung Medical College noong Abril 1987. Unang tinanggap ang mga mag-aaral ng inhenyeriya at pamamahala nooong 1993, kaya't binago ang pangalan nito bilang Chang Gung College of Medicine and Technology. Noong Hulyo 1997, ang pangalan ay binago muli sa kasalukuyang ginagamit.
Sangano
May hangganan ang Sangano sa mga sumusunod na munisipalidad: Reano, Villarbasse, Trana, Rivalta di Torino, Bruino, at Piossasco.
Pinagmulan ng pangalan
Noong 1254, isinuko ng mga abad ang Sangano kay Bonifacio, ang panginoon ng Piossasco, na pinagkakautangan nila, ngunit pagkaraan ng tatlumpung taon ay nabawi nila ang pag-aari.
Cecil Mamiit
Si Cecil Valdeavilla Mamiit (ipinanganak Hunyo 27, 1976 sa Los Angeles, California) ay manlalaro ng tennis mula Estados Unidos na kumatawan ng Pilipinas. Sinimulan niya ang kaniyang propesyonal na karera noong 1996. Naabot niya ang pinakamataas na ranggong sa singles sa ATP Tour noong Oktubre 11, 1999, nang siya'y naging pang-72 sa buong mundo.
Personal na buhay
Ipinanganak si Mamiit noong Hunyo 27, 1976 sa Los Angeles, California. Nag-iisa siyang anak nina Cesar Mamiit at Felisa Valdeavilla na pawang tubong Alaminos, Laguna at Sariaya, Quezon sa Pilipinas, ayon sa pagkakasunod. Dahil naglalaro ng tennis ang kaniyang mga nakatatandang pinsan, hinikayat siyang ng kaniyang tiyuhin at mga magulang na subukan ang laro sa edad na anim.
Pumasok siya sa Nick Bollettieri Sports Academy kung saan siya'y nakapaglaro sa mga pagsasanay nina Boris Becker, Petr Korda, Mary Pierce at Monica Seles.
Karera
Noong 1996, habang freshman sa University of Southern California, napanalunan niya ang NCAA singles championship, na wala pang nakakagawa mula nang pumasok sa Stanford University si John McEnroe noong 1978.
Paglaro sa Estados Unidos
Nagwagi siya ng pilak sa men's tournament sa 1999 Pan American Games sa Winnipeg, Canada nang matalo sa final sa kasamahan niyang Amerikanong si Paul Goldstein. Ang pinakamahusay niyang laro sa mga torneo ay sa 1999 San Jose tournament. Dito natalo niya sina Kenneth Carlsen, Andre Agassi (bagaman lamang si Agassi ng 6-0, 6-6 bago siya nag-default), Mark Woodforde, at Michael Chang bago natalo sa final kay Mark Philippoussis ng Australia.
Mabait
Ang mabait ay maaaring tumukoy sa:
Cecil Mamiit
Paglaro sa Pilipinas
Mula niyang kinatawan ang Pilipinas sa 2007, 2009 at 2011 Southeast Asian Games kung saan nagwagi pa siya ng labing-isang medalya, kasama ang tatlo pang ginto medalya nang kaniyang maipagtanggol ang titulo sa men's singles noong 2007 laban kay Danai Udomchoke ng Thailand, at kasamahang Pilipinong si Treat Huey noong 2009.
Tokwa
Ang tokwa (Ingles: tofu, soy bean cake ) ay isang hilaw o piniritong pagkaing na gawa sa mula sa kinultang balatong – mga buto ng halamang ginagamit sa paggawa ng sawsawang toyo. Kapag dumaan sa paraan ng permentasyon o pagpapaasim ang tokwa, tinatawag itong tahure. Tinatawag naman na taho, ang malambot na uri nito. Mayroong banayad na lasa ang tokwa, kung kaya ginagamit ito sa mga lutuing malasa at matamis. Kadalasan itong tinitimplahan o minamarinada upang umangkop sa lutuin at mga lasa nito, at dahil parang espongha ito, sinisipsip din nito ang mga lasa.
Cecil Mamiit
Paglaro sa Pilipinas
Naging bahagi rin si Mamiit ng koponan ng Pilipinas sa Davis Cup mula 2006, kung saan wala siyang talo hanggang 2008. Huli siyang naglaro sa Davis Cup para sa Pilipinas noong 2011 nang magpasiya na siyang magretiro.
28 Weeks Later
Ang 28 Linggong Nakalipas (salin mula sa Ingles na 28 Weeks Later) ay isang apokaliptitong pelikulang aksiyon na nakakatakot na kasunod ng palabas na 28 Araw na Nakalipas (Ingles: 28 Days Later). Ang naturing palabas ay naratingan na R dahil sa sobrang biolente at mga sekswalidad sa naturing palabas.
Buod
Sinimulan ng Amerika ang pag-lalagay ng tao sa lugar nang malaman ligtas na ito. Dalawa sa mga pumunta ay ang anak ni Don at Alice na sina Andy at Tammy na nasa Espanya nang magkaroon ng hindi inaasahang trahedya. Sa 12 gulang, si Andy ang pinaka-bata sa buong populasyon ng Britanya, at nung nagkaroon ng medikal na inspeksiyon, Major Scarlet Ross, ang medikal na opisyal ng District 1, ay pinaalalahan si Andy sa kanyang heterochromia, isang ugali na nakuha ni Andy sa kanyang nanay. Si Andy at Tammy ay parehong tinangap sa Distrito 1, isang masagana at protektadong lugar sa Lungsod ng London sa Isle of Dogs na binabantayan ng armi ng Estados Unidos, na may kasalong Delta na nagiging observasyon ng Distrito. Sa grupo nabibilang si Doyle at isang piloto ng helikapter na si Flynn. Ang mga bata at si Don ay nagkatagpo, na ngayon ay taga-pangasiwa ng Distrito. Sa loob ng bago nilang apartment, napa-iyak si Don ng muling gunitain ang kanyang pagtakas na kanyang sinabi na si Alice ay pinatay ng mga impekted, pero kasinungalingan ang lahat, na sinasabi niyang nakita niyang napatay si Alice, na sa katotohanan, ay iniwan niya ito at itinakas ang sarili at di na siya natulungan.
Sa sumunod na araw, ang dalawang magkapatid ay tumakas sa Distrito 1 at bumalik sa luma nilang bahay, kung saan nakita ni Andy si Alice, sabog at magulo pero buhay. Si Andy at Tammy ay muling nakuha ng Militar ng Estados Unidos habang si Alice ay ikinulong. Isang pagsusuri sa dugo ang nagpahiwatig na may impekto na siya ng Rage birus, pero di nagpapakita ng sintomas, na nagpapatunay na isa siyang asymptomatic carrier, bilang ebidensiya sa kanyang mata. Gustuhin man ni Ross na buhayin si Alice para sa possibleng gamot, pero ay napaghigitan ng kapangyarihan ng nakatataas, si General Stone, na gustong ipapatay si Alice para maiwasan ang muling pagkalat ng Rage.
Ang nangyari ay pwumersa sa "Lockdown". Lahat ng sibilyano ay kinulong sa isang ligtas na kwarto, kung saan pinuwersa ni Don ang sarili, at nagsimulang impektohan ang ma sibilyano. Si Ross ay nagawang iligtas si Tammy at Andy sa pagkakulong, at sila ay umalis n magkasabay habang ang gulo ay umabot sa mga kalye. Si Doyle at ang mga sundalo ay inutusan na barilin lahat ng impektado, pero ang gulo ay napunta sa "Kodigo: Pula"": isang pangunahing pagligpit sa populasyon. Ang mga sundalo ay pinagbabaril ang lahat dahil sa utos ng Kodigo: Pula. Doyle, di kayang ilagay ang sarili sa utos, ay inabandona ang kanyang lugar at tumakas kasama si Ross at ang mga bata kasama ang iba pa sa mga ilalim na kanal. Ang distrito 1 ay nanapalm, ang pumatay sa buong populasyon ng sibilyano at ng mga natirang sundalo kasama ng ibang impektado at sumira ng grabe sa buong Distrito 1. Ang pagbobomba ang nag-abo sa bangkay ni Alice. Malaking grupo ng mga impektado, kasama si Don, ay nakatakas sa pag-bobomba, ang sumakop sa lungsod.
Sa Regent's Park huminto ang grupo at nakatagpo si Flynn at ang kanyang helikapter, pinaalalahan ni Ross si Doyle na ang susi sa gamot para sa impeksiyon ay nasa bata, na maaaring nakuha ang imyunidad ng kanilang nanay. Dumating pala si Flynn para kunin si Doyle, pero tumanggi na kumuha ng iba pang tao, nangangahulugan na papasabugin sila sa ere kung ginawa niya ang pagsira sa Kodigo: Pula na utos. Biglang isa sa mga myembro ng grupo ay tumalon sa kapitan na bakal, sinisigawan si Flynn na kunin siya. Inalog ni Flynn ang helikapter at idineretso sa mga padating na impektado, na napatay gamit ang rotor blades ng helikapter, at nailaglag ang lalake. Sinabi niya kay Doyle na pumunta sa Wembley Stadium, at pinuntahan nila kasama ang ilang grupong sibilyano. Ang grupo ay nag-nakaw ng kotse para takasan ang mga Impektado at ang mga ulap na nakalalason na gaas na nilagay sa lungsod ng militar. Sa proseso ng pagtutulak para mapaandar ang sasakyan, napatay si Doyle ng mga sundalo gamit ang pambuga ng apoy. Si Ross ang nagpatakbo ng kotse sa Ilalim ng London para maiwasan ang humahabol na helikapter, kung saan siya, gamit ang M4 ni Doyle, at ang kasamang mga bata ay nagpatuloy sa paglalakad. Noong sila ay nagkahiwalay, si Ross ay pinatay ni Don, na nakasunod sa kanila. Inatake ni Don si Andy at kinagat. Binaril ni Tammy si Don para mailigtas si Andy sa kamatayan, pero si Andy ay impektado na rin ng birus na Rage. Si Andy ay walang sintomas na naapektohan, pero ang mata niya ay naging pula katulad ng sa kanyang nanay. Nagpatuloy ang magkapatid sa Wembley Stadium at kinuha ni Flynn, na inilipad sila sa La Manche papuntang Pransiya. Habang lumilipad, nakita nila ang wasak at sunod na Distrito 1 at ang mga natira nalang sa London.
28 araw ang nakalipas, may tumawag sa radyo ni sa helikapter ni Flynn, na inabandona. May mga impektado na tumatakbo sa subway, Palais de Chaillot, at ilang sirena ng pulis at putok ng baril ang maririnig. Ang mga impektado ay tumatakbo papuntang Toreng Eiffel habang ang mga tao ay nagsisigawan, na nagpapahiwatig na kumalat na ang birus sa buong Europa.
Insectivora
thumbnail|250px|Ang Tenrec ay isang uri ng Insectova kung saan insekto ang kanilang kinakain Ang Insectivora ay isang uri ng hayop mula sa Kaharian ng Mamalia. Ang mga uring ito ay insekto ang mga kinakain at sila ay nagpapadede rin tulad ng tao.
Narito ang ilang mga hayop na nakaklasipika sa ilalim ng Insectivora.
Paombong
Ang Bayan ng Paombong ay isang ika-3 klaseng bayan sa lalawigan ng Bulacan, Pilipinas. Ayon sa, ito ay may populasyon na sa may  na kabahayan.
Mga Barangay
Ang bayan ng Paombong ay nahahati sa 14 mga barangay (6 urban, 8 rural).
Macroscelidea
Ang Macroscelidea ay isang uri ng kaharian ng hayop mula sa Mammalia. Ang mga hayop na ito ay may pagkakahawig sa mga Insectivora subalit may mga katangian silang iba kumpara sa orden na nabanggit.
Ang Lalaking Humiyaw ng Lobo
thumb|Ang paglalarawan ni [[Francis Barlow (artista)|Francis Barlow ng pabula, 1687]] Ang Lalaking Humiyaw ng Lobo ay isa sa mga Pabula ni Esopo, na may bilang na 210 sa Talatuntunang Perry. Mula dito ay hinango ang English na idyoma na "to cry wolf", na tinukoy bilang "magbigay ng huwad na hudyat" sa Brewer's Dictionary of Phrase and Fable at binibigyang-kahulugan ng Oxford English Dictionary bilang ibig-sabihin na gumawa ng mga maling pag-aangkin, na may resulta na ang mga kasunod na totoong pag-aangkin ay hindi pinaniniwalaan.
Ang pabula
Ang kuwento ay tungkol sa isang pastol na batang lalaki na paulit-ulit na niloloko ang mga kalapit na taganayon sa pag-iisip na isang lobo ang umaatake sa kawan ng kaniyang bayan. Kapag ang isang lobo ay talagang lumitaw at ang bata ay muling tumawag ng tulong, ang mga taganayon ay naniniwala na ito ay isa pang maling alarma at ang mga tupa ay kinakain ng lobo. Sa mas huling bersiyon ng pabula sa wikang Ingles, kinakain din ng lobo ang batang lalaki. Nangyayari ito sa Fables for Five Years Old (1830) ni John Hookham Frere, sa Aesop & Hyssop ni William Ellery Leonard (1912), at sa 1965 na tula ni Louis Untermeyer.
Ang moral na nakasaad sa dulo ng Griyegong bersiyon ay, "ito ay nagpapakita kung paano ginagantimpalaan ang mga sinungaling: kahit na sabihin nila ang totoo, walang naniniwala sa kanila". Ito ay sumasalamin sa isang pahayag na iniuugnay kay Aristotle ni Diogenes Laërtius sa kaniyang The Lives and Opinions of Eminent Philosophers, kung saan ang pantas ay tinanong kung ano ang nakukuha ng mga nagsasabi ng kasinungalingan dito at siya ay sumagot "na kapag sila ay nagsasalita ng katotohanan ay hindi sila pinaniniwalaan". Katulad na isinasara ni William Caxton ang kaniyang bersyon sa pananalitang "men bileve not lyghtly hym whiche is knowen for a lyer".
Kasaysayan
Ang kuwento ay nagmula sa mga panahong Klasiko, ngunit, dahil ito ay naitala lamang sa Griyego at hindi isinalin sa Latin hanggang sa ika-15 siglo, nagsimula lamang itong makakuha ng pera matapos itong lumitaw sa koleksyon ni Heinrich Steinhöwel ng mga pabula at kaya kumalat sa iba pa. ng Europe. Dahil dito, walang napagkasunduang pamagat para sa kuwento. Pinangalanan ito ni Caxton na " Of the child whiche kepte the sheep " (1484), Hieronymus Osius "The boy who lied" (" De mendace puero ", 1574), Francis Barlow "Of the herd boy and the farmers" (" De pastoris puero et agricolis ", 1687), Roger L'Estrange "A boy and false alarms" (1692), at George Fyler Townsend "The shepherd boy and the wolf" (1867). Sa ilalim ng huling pamagat na itinakda ito ni Edward Hughes bilang una sa sampung Songs from Aesop's Fables para sa mga boses at piano ng mga bata, sa isang patula na bersyon ni Peter Westmore (1965).
Ginamit ng mga guro ang pabula bilang isang babala tungkol sa pagsasabi ng katotohanan, ngunit ang isang eksperimentong pang-edukasyon sa unang dekada ng ika-21 siglo ay nagmungkahi na ang pagbabasa ng "The Boy Who Cried Wolf" ay nagpapataas ng posibilidad na magsinungaling ang mga bata; ang pagbabasa tungkol sa George Washington and the cherry tree, gayunpaman, ay nabawasan nang husto ang posibilidad na ito. Ang pagmumungkahi at kanais-nais na resulta ng pag-uugali na inilarawan, samakatuwid, ay tila ang susi sa moral na pagtuturo ng mga kabataan. Gayunpaman, kapag nakikitungo sa moral na pag-uugali ng mga nasa hustong gulang, nagtanong si Samuel Croxall, na tumutukoy sa politikal na alarmismo, "kapag tayo ay naalarma sa mga haka-haka na panganib sa paggalang sa publiko, hanggang sa ang sigaw ay lumaki nang medyo lipas at hilaw, paano ito inaasahan na dapat nating malaman. kailan dapat bantayan ang ating sarili laban sa mga tunay?".
Bait
Ang bait ay maaaring tumukoy sa:
Emperador Murakami
Si Emperador Murakami (村上天皇) ay ang Ika-62 Emperador ng Hapon. Ito ay ayon sa nakaugaliang pagkakasunod-sunod ng pagtaas sa trono.
Mga sanggunian
Kaurian:Hapon Kaurian:Mga Emperador ng Hapon
Empoy Marquez
Si Julius "Empoy" Marquez (ipinanganak Hulyo 3, 1981) ay isang artista at komedyante mula sa Pilipinas.
Karera
Bago siya maging komedyante, si Empoy ay naging parte ng mga banda. Noong 1999, siya ay naging bokalista ng bandang Atari Teenage Riot at mula 2001 siya ay naging percussionist ng bandang Test Tube Babies, Banana Mango and SKAbache.
Si Empoy ay madalas na bida sa mga music video ng bandang SKAbeche.
John Keats
Si John Keats (31 Oktubre 1795 – 23 Pebrero 1821) ay isang makatang Ingles. Malimit siyang inihahanay bilang isa sa limang mga pinakamahahalagang mga makata ng kilusang Romantiko (Romantisismo) sa panitikang Ingles; kasama sa iba pang apat sina William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge, Lord Byron, at Percy Bysshe Shelley. Bagaman si Keats ang pinakabata sa mga makatang ito, nauna siyang sumakabilang buhay bago ang mga ibang ito. Nagkaroon siya ng tuberkulosis at namatay sa Roma sa gulang na 26.
Anak na lalaki si Keats ng isang tagapamahala ng upahang maliit na hotel o tabernang namatay noong siyam na taong gulang pa lamang; namatay naman ang kanyang ina sa tuberkulosis noong 1810. Nagsimula mag-aral ang bata pang si Keats ng siruhiya, ngunit mas lumago ang kanyang pagkagusto sa panitikan kaysa kanyang pagnanais ng panggagamot. Naging kaibigan at tagasunod siya ng makata at patnugot na si James Henry Leigh Hunt, at ginawa niya ang una niyang mga pagsubok sa pagsusulat ng sariling mga tula. May mga pangkasalukuyang mga manunuring pampanitikan ang nagsasabing isa siyang bulgaryano (taong bulgar o mapagyabang sa kanyang kayamanang talento), subalit may mga nagsasaad din na isang katapangan o may kalakasan ng kalooban ang kanyang pagtutuon sa pagkamakata. Nagtagal lamang ang kanyang masiglang buhay sa pagsusulat ng mga anim na taon, mula sa tagsibol ng 1814 magpahanggang 1819.
Masigasig na manunulat ng liham si Keats sa loob ng kanyang buhay, katulad ng maraming mga tao noong kanyang kapanahunan. Daan-daan ng kanyang mga liham para sa mga kaibigan at mga kamag-anakan ang nananatili pa sa kasalukuyan, at kalimitang tinatagurian si Keats bilang isa sa pinakadakilang manunulat ng liham sa wikang Ingles.
Halos nakasarang patinig
Halos nakasarang patinig (near-close vowel) ang mga patinig na sinasalita nang kagaya sa mga nakasarang patinig, pero halos. Sa ibang salita, ang mga patinig na ito ay nasa pagitan ng mga nakasara at ng mga nakasarang gitnang patinig.
Kaunti lang ang mga wika na may ganitong uri ng patinig. Ilan sa mga wikang meron nito ay ang wikang Danes sa Europa at wikang Sotho sa Aprika. Walang ganitong patinig sa wikang Tagalog at sa mga wika ng Pilipinas.
Listahan
Bukod sa mga ito, nasa baba naman ang mga halos nakasarang patinig na walang kaakibat na simbolo sa PPA.
Look ng Sarangani
Ang Look ng Sarangani, o Sarangani Bay ay isang baybayin na matatagpuan sa timog dulo ng Mindanaw sa Pilipinas. Binubuksan nito ang Karagtang Celebes sa Karagatang Pasipiko. Ang Lungsod ng General Santos, isa sa pinakamahalagang lungsod at port ng Pilipinas, ay matatagpuan sa pinuno ng baybayin, na ginagawa ang bay ng isa sa mga pinaka-abalang at kadalasan ang pagkakita ng mga aksidente sa pagpapadala.
Dengue
Ang dengue ( pagbigkas : déng•ge) ay isang nakahahawang sakit na dulot ng dengue virus. Kabilang sa mga sintomas ang lagnat, sakit ng ulo, kalamnan at pananakit ng kasukasuan, at ang isang katangiang pagpapantal sa balat na katulad ng sa tigdas. Sa isang maliit na bahagi ng mga kaso, ang sakit ay maaaring maging nagbabanta sa buhay na dengue na may pamumuo ng dugo kasama ng lagnat, na nagdudulot ng pagdurugo, mababang bilang ng platelet ng dugo at pagtagas ng plasma ng dugo, o sa dengue shock syndrome (nagpapakita ng mga sintomas ng dengue), kung saan ang mapanganib na mababang presyon ng dugo ay nangyayari.
Ang dengue ay naisasalin ng maraming uri ng lamok sa loob ng genus na Aedes, lalung-lalo na ang A. aegypti. Ang birus ay may apat na iba’t-ibang klase; ang impeksiyon sa isang klase ay karaniwang nagbibigay ng panghabang-buhay na kaligtasan sa sakit sa klaseng ito, ngunit pansamantalang kaligtasan lamang sa sakit sa iba. Ang kasunod na impeksiyon ng ibang klase ay pinatataas ang panganib ng mga malubhang komplikasyon. Dahil walang bakuna, ang pag-iingat ay hinahangad sa pamamagitan ng pagbawas ng tirahan at bilang ng mga lamok at paglimita sa pagkakalantad sa mga kagat.
Mga palatandaan at sintomas
thumb|300px|alt=Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever |Eskematikong paglalarawan ng mga sintomas ng lagnat na dengue.
Ang mga taong nahawa ng birus ng dengue ay karaniwang walang ipinapakitang sintomas (80%) o mayroon lamang mga banayad na mga sintomas tulad ng lagnat na walang komplikasyon. Ang iba ay mayroong mas malubhang karamdaman (5%), at sa isang maliit na bahagi ito ay nagbabanta sa buhay. Ang panahon ng inkubasyon (oras sa pagitan ng pagkakalantad at simula ng mga sintomas) ay mula 3 hanggang 14 na mga araw, ngunit mas madalas ito ay 4 hanggang 7 mga araw. Samakatwid, ang mga manlalakbay na galing sa mga partikular na lugar na may sakit ay malamang na hindi magkakaroon ng dengue kung ang lagnat at iba pang sintomas ay magsisimula lamang ng mahigit na 14 na araw pagkatapos makauwi sa tahanan. Madalas na nakararanas ang mga bata ng sintomas katulad ng sa karaniwang sipon at gastroenteraytis (pamamaga ng mga bituka at tiyan) (pagsusuka at pagtatae), at karaniwang mayroong mas hindi malubhang mga sintomas kaysa sa mga nasa hustong gulang, ngunit mas madaling kapitan ng mga malubhang komplikasyon.
Panahon ng paggamot
Ang likas na mga sintomas ng dengue ay lagnat na biglang nagsisimula, sakit ng ulo (karaniwang matatagpuan sa likod ng mga mata), sakit ng kalamnan at kasukasuan, at ang pagpapantal. Ang alternatibong pangalan para sa dengue, na "breakbone fever", ay galing sa mga nauugnay na sakit ng kalamnan at kasukasuan. Ang panahon ng impeksiyon ay nahahati sa tatlong bahagi: may lagnat, mapanganib, at paggaling.
Kabilang ng bahaging may lagnat ang mataas na lagnat, madalas na humihigit sa 40 C, at may kasamang pangkalahatang sakit at sakit ng ulo; ito ay karaniwang tumatagal ng dalawa hanggang pitong araw. Sa bahaging ito, ang pagpapantal ay nangyayari sa 50–80% ng mga mayroong sintomas. Ito ay nangyayari sa una o pangalawang araw ng mga sintomas bilang namumulang balat, o sa huling bahagi ng karamdaman (pang-apat hanggang pampitong araw) bilang isang pagpapantal na katulad ng tigdas. Ang ilang mga petechia (mga maliliit na pulang batik na hindi nawawala kapag pinisil ang balat, dulot ng mga sirang capillary) ay maaaring lumabas sa puntong ito, gayundin ang kaunting banayad na pagdurugo mula sa mga mucous membrane (lamad ng uhog) ng bibig at ilong. Ang mismong lagnat ay pangkaraniwang likas na may dalawang bahagi, na nawawala at bumabalik sa loob ng isa o dalawang araw, bagaman may malawak na pagkakaiba sa kung gaano kadalas nangyayari ang pattern na ito.
Sa ilang mga tao, ang sakit ay nagpapatuloy sa isang kritikal na bahagi, na sumusunod sa paglutas ng mataas na lagnat at karaniwang tumatagal ng isa hanggang dalawang araw. Sa bahaging ito, maaaring magkaroon ng malaking pag-iipon ng likido sa sa dibdib at lukab sa may tiyan dulot ng tumaas na kakayahang tumagos sa capillary at pagtagas. Ito ay humahantong sa pag-ubos ng likidong mula sa sirkulasyon at nabawasang suplay ng dugo sa mga mahahalagang bahagi ng katawan. Sa bahaging ito, ang hindi normal na paggana ng mga bahagi ng katawan at malubhang pagdurugo, karaniwang mula sagastrointestinal tract (mga bituka at tiyan), ay maaaring mangyari. Ang kulang sa suplay ng dugo sa bahagi ng katawan (dengue shock síndrome o pagpapakita ng mga síntomas ng dengue) at pagdurugo (dengue na may pagdurugo) ay nangyayari sa mas mababa sa 5% ng lahat ng mga kaso ng dengue, gayunpaman, ang mga dati nang nahawahan ng ibang mga serotype (uri na makikilala ang kaibahan) ng birus ng dengue ("pangalawang impeksiyon") ay nasa mataas na panganib.
Ito ay sinusundan ng bahagi ng paggaling, na may muling pagsipsip ng tumagas na likido sa daloy ng dugo. Ito ay karaniwang tumatagal ng dalawa hanggang tatlong araw. Ang pagbuti ay madalas na kapansin-pansin, ngunit maaaring mayroong malubhang pangangati at isang mabagal na pintig ng puso. Ang isa pang pagpapantal na may maculopapular o  namamagang daluyan ng dugo na anyo ay maaaring mangyari, na sinusundan ng pagtuklap ng balat. Sa bahaging ito, maaaring mangyari ang isang labis na pagkakarga ng likido; kapag nakakaapekto sa utak, ito ay maaaring magdulot ng nabawasang antas ng kamalayan o mga pangingisay. Ang pagkaramdam ng pagkapagod ay maaaring magtagal pagkaraan ng ilang mga linggo.
Nauugnay na mga problema
Ang dengue ay maaaring paminsan-minsang makaapekto sa ibang mga mga sistema ng katawan, mag-isa o kasama ang ibang mga karaniwang sintomas ng dengue. Ang nabawasang antas ng kamalayan ay nangyayari sa mga 0.5–6% ng mga malubhang kaso, na dulot ng isang impeksiyon ng utak dulot ng birus o nang hindi direkta bilang resulta ng napinsalang mga mahahalagang bahagi ng katawan, halimbawa, ang hepatic encephalopathy (pagkalito, coma, nabagong antas ng kamalayan) kaugnayn sa atay.
Ang iba pang mga karamdaman sa ugat at ng nervous system ay iniulat sa konteksto ng dengue, tulad ng transverse myelitis (pagkaubos ng balamban ng gulugod) atGuillain-Barré syndrome. Ang impeksiyon ng puso at malubhang hindi paggana ng atay ay kabilang sa mga mas bihirang komplikasyon.
Tungkol sa birus
thumb|alt=A transmission electron microscopy image showing dengue virus |Isang [[transmission electron microscopy|TEM micrograph na nagpapakita ng mga virion ng birus ng dengue (ang mga kumpol ng maiitim na tuldok na malapit sa gitna)]]
Ang birus ng dengue fever (DENV) ay isang birus na RNA ng pamilyang Flaviviridae; genus Flavivirus. Kabilang sa iba pang mga miyembro ng parehong genus ay ang birus ng yellow fever (sakit sa atay na nagdudulot ng paninilaw), birus ng West Nile, birus ng St. Louis encephalitis (pamamaga ng utak), birus ng Japanese encephalitis (pamamaga ng utak), birus ng encephalitis (pamamaga ng utak) na dala ng pulgas,Kyasanur forest disease na birus, at Omsk hemorrhagic fever na birus. Ang karamihan ay naisasalin ng mga arthropod (mga lamok o mga pulgas), at kaya tinutukoy din bilang mga arbobirus (arthropod-borne na mga birus). Ang genome (henetikong materyal) ng birus ng dengue ay naglalaman ng humigit-kumulang na 11,000 mga nucleotide base, na kodigo para sa tatlong iba’t-ibang uri ng molekula ng protina (C, prM at E) na bumubuo ng katiting ng birus  at pitong ibang mga uri ng mga molekula ng protina (NS1, NS2a, NS2b, NS3, NS4a, NS4b, NS5) na natatagpuan lamang sa mga nahawang host cell (selulang naimpekisyon) at kinakailangan para sa pagkopya ng birus. May apat na mga strain (uri) ng birus, na tinatawag na mga makikilala ang kaibahan ng uri (serotype), at ang mga ito ay tinutukoy bilang DENV-1, DENV-2, DENV-3 at DENV-4. Lahat ng apat na mga makikilala ang kaibahan ng uri ay maaaring magdulot ng buong saklaw ng sakit. Ang impeksiyon dulot ng isang serotype (uri na makikilala ang kaibahan) ay pinaniniwalaang lumilikha ng panghabang-buhay na kaligtasan sa sakit sa serotype (uri na makikilala ang kaibahan) na iyon, ngunit pansamantalang kaligtasan sa sakit lamang sa mga iba. Ang mga malubhang komplikasyon sa pangalawang impeksiyon ay nangyayari lalo na kung may isang taong dati nang nalantad sa serotype (uri na makikilala ang kaibahan) na DENV-1 at pagkatapos ay nagkaroon ng serotype (uri na makikilala ang kaibahan) na DENV-2 o serotipong DENV-3, o kung may isang taong dating nalantad sa uri na DENV-3 at pagkatapos ay nagkaroon ng DENV-2.
Mark Philippoussis
Si Mark Anthony Philippoussis (ipinanganak Nobyembre 7, 1976) ay isang manlalaro ng tennis mula Australia na may lahing Griyego at Italyano. Naging propesyonal siyang manlalaro ng tennis noong 1994. Ang pinakamatagumpay niyang paglaro ay nang mapanalunan niya ang mga huling laban sa Davis Cup noong 1999 at 2003 na nagpasiya ng magwawagi ng titulo. Umabot din siya sa finals ng 1998 US Open at ng 2003 Wimbledon Championships, kung saan siya natalo sa kababayan niyang si Pat Rafter at Swiss na si Roger Federer, ayon sa pagkakasunod. Naabot niya ang pinakamataas na ranggo sa kaniyang singles career noong Abril 19, 1999 na siya'y maging World No. 8.
Dengue
Pagdadala ng sakit
alt=Close-up photograph of an Aedes aegypti mosquito biting human skin|thumb|Ang lamok na [[Aedes aegypti na sumisipsip ng dugo sa isang tao]]
Ang dengue ay maaari ring madala sa pamamagitan ng mga nahawahang produktong dugo at sa pamamagitan ng donasyon ng bahagi ng katawan. Sa mga bansa tulad ng Singapore, kung saan ang dengue ay partikular na nangyayari dito, ang panganib ay tinatayang nasa pagitan ng 1.6 at 6 kada 10,000 mga pagsasalin. Ang bertikal na pagdadala (mula sa ina papunta sa anak) sa panahon ng pagbubuntis o panganganak ay naiulat. Ang ibang mga paraan ng tao-sa-taong pagdadala ay naiulat din, ngunit napakabihira.
Posibilidad na mahawahan ng sakit
Ang malubhang sakit ay mas karaniwan sa mga sanggol at mga bata, at salungat sa maraming ibang impeksiyon, mas karaniwan ito sa mga batang sapat ang pagkain. Mas mataas ang panganib para sa mga babae kaysa sa mga lalaki. Ang dengue ay maaaring maging nagbabanta sa buhay sa mga taong may mga hindi gumagaling na sakit tulad ng diyabetes melitus (karaniwang diyebetes) at hika.
Ang mga polimorpismo (mga normal na pagbabago) lalung-lalo na ang mga gene ay inuugnay sa tumaas na malubhang mga komplikasyon ng dengue. Kabilang sa mga halimbawa ang pagkokodigo ng mga genes (genes coding) para sa mga protinang kilala bilang TNFα, mannan-binding lectin, CTLA4, TGFβ, DC-SIGN, at mga tiyak na mga anyo ng human leukocyte antigen. Isang karaniwang henetikong abnormalidad sa mga Aprikano, na kilala bilang kakulangan ng glucose-6-phosphate dehydrogenase, ay mukhang nagpapataas ng panganib. Ang mga polymorphism (normal na pagbabago) sa mga gene para sa tagatanggap ng bitamina D at FcγR ay mukhang nagbibigay ng proteksiyon laban sa malubhang sakit sa pangalawang impeksiyon sa dengue.
Mekanismo
Kapag kinagat ng isang lamok na may dalang birus ng denge ang isang tao, pumapasok sa balat ang birus kasama ng laway ng lamok. Sumasama ito at pumapasok sa mga puting selula ng dugo, at dumadami sa loob ng mga selula habang gumagalaw ang mga ito sa buong katawan. Tumutugon ang mga puting selula ng dugo sa pamamagitan ng paglikha ng maraming mga protina na naghahatid ng impormasyon, tulad ng interferon, na responsable para sa maraming mga sintomas, tulad ng lagnat, mga sintomas na parang trangkaso at mga malubhang pananakit. Sa malubhang impeksiyon, ang paglikha ng birus sa loob ng katawan ay lubhang mataas, at marami pang mga bahagi ng katawan (tulad ng atay) at bone marrow ang maaaring maapektuhan, at ang likido sa dumadaloy na dugo ay tumatagas sa gilid ng maliliit na mga daluyan ng dugo papunta sa mga lukab (cavity) ng katawan. Bilang resulta, mas kaunting dugo ang umiikot sa mga daluyan ng dugo, at ang presyon ng dugo ay nagiging malubhang mababa na hindi ito maaaring magsuplay ng sapat na dugo sa mga mahahalagang bahagi ng katawan. At saka, ang hindi normal na paggana ng bone marrow ay humahantong sa bawas na bilang ng mga platelet, na kinakailangan para sa mabisang pamumuo ng dugo; pinatataas nito ang panganib ng pagdurugo, ang ibang malaking komplikasyon ng dengue.
Pagdami ng birus
Kapag nasa loob na ng balat, ang birus ng dengue ay dumidikit sa mga selulang Langerhans (isang populasyon ng mga selulang hugis punongkahoy sa balat na kumikilala sa mga pathogen o birus na nagdudulot ng sakit). Ang birus na ay pumapasok sa mga selula sa pamamagitan ng pagdikit sa pagitan ng mga protina ng birus at mga protina ng membrane sa selulang Langerhans, lalo na ang mga uri C ng lecithin na tinatawag na DC-SIGN, mannose receptor at CLEC5A. Ang DC-SIGN, isang hindi tiyak na receptor para sa ibang bagay na nasa hugis punongkahoy na mga selula, ay tila pangunahing daanan papasok. Ang hugis punongkahoy na mga selula ay pumupunta sa pinakamalapit na dendritic cell moves to the nearestkulani. Samantala, ang genome ng birus ay dumadami sa mga vesicle sa endoplasmik retikulum, kung saan lumilikha ng mga bagong protina ng birus ang aparato ng selula sa pagbuo ng protina, at kinokopya ang birus na RNA. Ang wala pa sa gulang na mga katiting ng birus ay dinadala sa Golgi apparatus, ang bahagi ng selula kung saan natatanggap ng ilang mga protina ang mga kinakailangang magkagapos na mga asukal na mga (glykoprotina). Ang mga nasa gulang nang bagong birus ay umuusbong sa ibabaw ng nahawahang selula at inilalabas ng eksositosis. Pagkatapos, ang mga ito ay makakapasok sa ibang mga puting selula ng dugo, tulad ng mga monocyte at mga macrophage.
Ang inisyal na reaksiyon ng mga nahawahang selula ay lumikha ng interferon, isang cytokine na nagpapataas sa bilang ng mga depensa laban sa impeksiyon ng birus sa likas na sistema ng katawan na panlaban sa sakit sa pamamagitan ng pagdaragdag sa paglikha ng isang malaking grupo ng mga protina na pinapagitnaan ng daan ng JAK-STAT. Ang ilang mga magkakalapit na uri ng birus ng dengue ay tila mayroong mga mekanismo upang pabagalin ang prosesong ito. Inaatikba rin ng interferon ang umaakmang sistema ng katawan na panlaban sa sakit (adaptive immune system), na humahantong sa paglikha ng mga antibody laban sa birus gayudin sa mga T cell na direktang inaatake ang anumang selulang nahawahan ng birus. Iba’t-ibang mga antibody ang nalilikha; ang ilan ay malapit na dumidikit sa mga protina ng birus at pinupuntirya ang mga ito para sa phagocytosis (pagkain ng mga selula na gumagawa ng partikular na mga tungkulin at pagsira), ngunit ang ilan ay hindi masyadong dumidikit sa birus at sa halip mukhang hinahatid ang birus sa isang bahagi ng phagocytes kung saan hindi ito sinisira ngunit mas lalo pang pinapadami.
Diyagnosis
Karaniwang ginagawa sa klinika ang pagsusuri sa dengue, batay sa pag-uulat ng mga sintomas at pisikal na eksaminasyon; ito ay naaangkop lalo na sa mga partikular na bahagi. Gayunpaman, mahirap makilala ang pagkakaiba ng maagang sakit mula sa ibang impeksiyon ng birus. Ang isang maaaring mangyari ng diyagnosis ay batay sa mga makikitang pagkakaroon ng lagnat at saka dalawa sa mga sumusunod: pagkahilo at pagsusuka, pantal, mga pangkalahatang pananakit, mababang bilang ng putting selula ng dugo, positibo sa pagsusuring tourniquet, o anumang babala (tingnan ang talaan) sa isang taong nakatira sa isang partikularna lugar. Ang mga babala ay karaniwang nangyayari bago ang pagsisimula ng malubhang dengue. Ang pagsusuring tourniquet, na lubhang kapaki-pakinabang sa mga ayos kung saan walang magagamit na pagsusuri sa laboratoryo, ay kinasasangkutan ng paglalagay ng cuff na inilalagay sa braso para sa pagkuha ng presyon ng dugo sa loob ng limang minuto, kasunod ang pagbibilang ng anumangmaliit na marka sa katawan sanhi ng pamumuo ng dugo; mas ginagawang posible ng mas mataas na bilang ang diyagnosis para sa dengue.
Ang diyagnosis ay dapat isaalang-alang sa sinuman na nagkaroon ng isang lagnat sa loob ng dalawang linggo ng pamamalagi sa mga tropiko o mga subtropiko. Mahirap makilala ang dengue fever at chikungunya, isang kaparehong impeksiyon ng birus na mayroong maraming mga magkaparehong sintomas at nangyayari sa kaparehong mga bahagi ng mundo para sa dengue. Kadalasan, nagsasagawa ng mga pagsisiyasat upang ihiwalay ang ibang mga kondisyon na nagdudulot ng kaparehong mga sintomas, tulad ng malarya, leptospayrosis, tipus, at sakit na meningitis.
Ang pinakamaagang pagbabago na maaaring makita sa mga pagsisiyasat sa laboratoryo ay ang mababang bilang ng pulang selula ng dugo, na maaaring sundan ng mababang platelet at asidosis sa metabolismo. Sa malubhang sakit, ang pagtagas ng plasma ay nagreresulta sa hemoconcentration (na tinutukoy sa pamamagitan ng pagtaas ng hematocrit) at hypoalbuminemia. Ang mga Pleural na pag-agos or ascites ay maaaring matuklasan sa pamamagitan ng pisikal na eksaminasyon kapag malaki, ngunit ang pagpapakita ng likido sa ultrasound ay maaaring tumulong sa maagang pagkilala sa dengue shock syndrome (nagpapakita ng mga sintomas ng dengue). Ang paggamit ng ultrasound ay limitado dahil sa kakulangan ng pagkakaroon nito sa maraming mga ayos.
Pag-uuri
Hinahati ng pag-uuri ng World Health Organization noong 2009 ang dengue fever sa dalawang mga grupo: hindi komplikado at malubha. Pinapalitan nito ang pag-uuri ng WHO noong 2007, na kinailangang gawing simple dahil napag-alaman na ito ay masyadong naghihigpit, bagaman ang mas lumang pag-uuri ay malawakan pa ring ginagamit. Hinati ng pag-uuri noong 1997 ang dengue fever sa lagnat na hindi makikilala ang pagkakaiba sa iba, dengue fever, at dengue fever na may pagdurugo. Ang dengue fever na may pagdurugo ay hinati pa sa antas I–IV. Ang Antas I ay ang pagkakaroon lamang ng hindi malubhang pagkakagasgas o positibo sa pagsusuring tourniquet sa isang tao na may lagnat, ang antas II ay ang pagkakaroon ng kusang pagdurugo sa balat at saanman, ang antas III ay ang klinikal na ebidensiya ng shock, at ang antas IV ay ang napakalubhang shock (kawalan ng sapat na pagdaloy ng dugo) na hindi maaaring makuha ng presyon ng dugo at pulso. Ang mga antas III at IV ay tinutukoy bilang "dengue shock syndrome (nagpapakita ng mga sintomas ng dengue fever)".
Mga Pagsusuri sa laboratoryo
Ang dengue fever ay maaaring masuri sa pamamagitan ng mikrobiyolohikal na pagsusuri sa laboratoryo. Maaaring gawin ito sa pamamagitan ng paghihiwalay sa mga birus sa mga pagpapadami ng mga selula, paghahanap ng nucleic acid sa pamamagitan ng PCR, pagtuklas sa birus sa pamamagitan ng antigen ng birus o mga partikular na antibody (ukol sa pagsusuri ng serum sa dugo). Ang paghihiwalay sa birus at pagtukoy sa nucleic acid ay mas wasto kaysa sa pagtuklas ng antigen, ngunit ang mga pagsusuri na ito ay hindi malawakang magagamit dahil sa mas malaking halaga ng mga ito. Ang lahat ng mga pagsusuri ay maaaring negatibo sa maagang mga yugto ng sakit. Mas wasto ang PCR at pagtuklas sa birus sa pamamagitan ng antigen ng birus sa mga unang pitong araw. Ang isang pagsusuri na PCR na maaaring gumana sa kagamitan na ginamit rin upang suriin ang trangkaso ay ipinakilala ngayong 2012 at gagawing mas madaling magamit ang pagsusuri na PCR.
Ang mga pagsusuri sa laboratoryo na ito ay pang-diyagnostikong kapakinabangan lamang sa panahon ng malubhang yugto ng sakit at hindi kasama ang pag-aaral ukol sa serum ng dugo (serology). Ang mga pagsusuri para sa mga antibody na partikular sa virus, ang mga uri na IgG at IgM, ay maaaring maging kapaki-pakinabang sa pagkumpirma sa isang diyagnosis sa mga mas nahuling yugto ng impeksiyon. Ang parehong IgG at IgM ay nalilikha pagkatapos ng 5–7 araw. Ang mga pinakamataas na antas (mga titre o konsentrasyon) ng IgM ay natutuklasan kasunod ng isang pangunahing impeksiyon, ngunit ang IgM ay nalilikha rin sa pangalawa at pangatlong mga impeksiyon. Ang IgM ay nagiging hindi matuklas 30–90 araw pagkatapos ng isang pangunahing impeksiyon, ngunit mas maaga kasunod ng mga muling pagkakaroon ng impeksiyon. Ang IgG, sa kabilang banda, ay nananatiling maaaring matuklasan sa loob ng mahigit sa 60 taon at, sa kawalan ng mga sintomas, ay maaaring maging kapaki-pakinabang na tagatukoy ng nakaraang impeksiyon. Pagkatapos ng isang pangunahing impeksiyon, ang IgG ay umaabot sa pinakamataas na mga antas sa dugo pagkatapos ng 14–21 araw. Sa mga kasunod na muling pagkakaroon ng impeksiyon, mas maagang tumataas ang mga antas at ang mga titre (konsentrasyon) ay karaniwang mas mataas. Ang parehong IgG at IgM ay nagbibigay ng proteksiyon laban sa paghawa sa ilang mga magkakalapit na uri ng birus. Sa pagsusuri sa laboratoryo ang IgG at ang IgM na mga antibody ay maaaring magkaroon ng reaksiyon sa ibang mga flavibirus, tulad ng yellow fever na birus, na maaaring gawing mahirap ang interpretasyon ng pag-aaral ukol sa serum ng dugo (serology). Ang pagtuklas sa IgG nang mag-isa ay hindi itinuturing na diyagnostiko maliban kung mangongolekta ng sampol ng dugo na 14 na araw ang pagitan at ang mas mataas sa apat na beses na taas sa mga antas ng partikular na IgG ay natuklasan. Sa isang tao na may mga sintomas, ang pagtuklas sa IgM ay itinuturing na diyagnostiko.
Pag-iwas
alt=A black and white photograph of people filling in a ditch with standing water|thumb|Isang larawan noong 1920 para sa mga pagsusumikap upang ikalat ang hindi umaagos na tubig at nang sa gayon, mabawasan ang populasyon ng mga lamok
Walang aprubadong mga bakuna para sa birus ng dengue. Kung gayon ang pag-iwas ay depende sa pagkontrol at proteksiyon mula sa mga kagat ng lamok na nagsasalin nito. Inirerekomenda ng World Health Organization ang isang programa para sa Integrated Vector Control (Pinagsamang Pagkontrol sa Pagkakalantad sa mga Lamok na may Dengue) na binubuo ng limang mga elemento: (1) Pagtataguyod, panlipunang pagtitipon at pagsasabatas upang tiyakin na pinapalakas ang mga kinatawan at komunidad para sa kalusugan ng publiko at mga komunidad, (2) pagtutulungan sa pagitan ng mga pangkalusugan at ibang mga sektor (pampubliko at pribado), (3) isang pinagsamang pagturing sa pagkontrol sa sakit upang magamit mabuti ang mga mapagkukunan, (4) pagsasagawa ng pagpapasiya batay sa ebidensiya upang tiyakin na wastong pinupuntirya ang anumang mga pamamagitan at (5) pagbuo ng kapasidad upang tiyakin ang isang sapat na pagtugon sa lokal na sitwasyon.
Ang pangunahing paraan sa pagkontrol ng A. aegypti ay ang pagtanggal sa mga ito sa mga tahanan. Ito ay ginagawa sa pamamagitan ng pag-aalis ng tubig sa mga lalagyan o sa pamamagitan ng paglalagay ng mga pamatay-insekto o mga biyolohikal na agent para sa pagkontrol sa mga lugar na ito, bagaman ang pag-spray ng organophosphate o pyrethroid na mga pamatay-insekto ay hindi inaakalang mabisa. Ang pagbabawas sa bukas na pangongolekta ng tubig sa pamamagitan ng maka-kalikasang pagbabago ay ang mas nanaising paraan ng pagkontrol, isinasaalang-alang ang mga alalahanin ng negatibong epekto mula sa mga pamatay-insekto at mas malaking mga lohistikal na kahirapan sa mga agent para sa pagkontrol. Maaring maiwasan ng mga tao ang mga kagat ng lamok sa pamamagitan ng pagsusuot ng damit na ganap na natatakpan ang balat, gumamit kulambo habang nagpapahinga, at/o paglalagay ng pantaboy sa mga insekto (ang DEET ang pinakamabisa).