cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danton Remoto
Mga Parangal
Si Remoto ay tumanggap ng ilang pangkultura at pampanitikan na parangal at pagkilala. Noong 1979, napalanunan niya ang ASEAN na premyo para sa pagsulat ng sanaysay. Noong 1983, siya ay nanalo ng Galian sa Arte at Tula. Noong 1986, napanalunan ni Remoto ang PLAC award para sa tula. Noong 1987, Remoto ay isa sa mga nagwagi ng Palanca Awards para sa pagsulat ng sanaysay. Siya ay tatlong beses ng naging Cultural Center of the Philippines (CCP) awardee para sa tula.Siya ay dalawang beses na tumanggap ng Stirling District Arts Council Award para sa tula at pagsulat ng maikling kuwento noong 1989 at isang beses sa 1990. Noong 1993, Remoto ay nagwagi ng Procyon Prize para sa tula. Tumanggap siya ng Cultural Center Awards para sa pelikula at video para sa screenplay ng dokumentaryong House of the Crescent Moon at para sa film na The Last Parian. Noong 2004, nakakuha ni Remoto ang Philippines Free Press Award para sa pagsusulat ng sanaysay. Noong 2006, siya ay naging isang awardee ng National Commission on Culture and the Arts Award para sa pagsasalin ng mga tula. Noong 2007, si Remoto ay nabigyan ng Philippine Graphic magazine's Nick Joaquin Award para sa pagsulat ng maikling-katha.
Mga Sanggunian
Danton Remoto, panitikan.com
Maggie L. Walker
Si Maggie Lena Walker (Hulyo 15, 1867-Disyembre 15, 1934) ay isang Amerikanong guro, negosyante, tagapangasiwa at pangulo ng bangko. Siya ang unang babaeng bumuo ng isang bangko sa Estados Unidos. Bilang isang pinuno, nag-alay ng kaunlaran sa pamumuhay ng mga Aprikanong Amerikano at mga kababaihan ang kanyang mga tagumpay at pananaw. Naging paralisado at nakaupo lamang sa isang upuang may gulong sa kalaunan ng buhay, naging halimbawa rin siya ng mga taong may mga kapansanan. Ang muling isinaayos niyang bahay sa makasaysayang pamayanang Jackson Ward ng Richmond, Virginia ay isang Pambansang Makasaysayang Pook na pinapatakbo ng Palingkuran ng Pambansang Liwasan ng Estados Unidos.
Sanggunian
Kaurian:Mga Aprikanong Amerikano
Basalto
thumb|Basalto thumb|Reynisfjara, Iceland
Ang basalto (Ingles: Basalt ) ay isang karaniwang ekstrusib (extrusive) na mala-bulkang bato. Karaniwang kulay abo hanggang itim at pinong himaymay hinggil sa mabilis na paglamig ng kumukulong putik sa ibabaw ng isang planeta. Maaaring porpidiko (porphyritic) ito na naglalaman ng mas malaking mga krystal sa isang pinong matris, o besikulares (vesicular) o mabulang eskorya (scoria). Itim o kulay-abo ang mga basalto na hindi nabago ng panahon.
Karaniwang ginagamit ang basalto sa pangdagdag sa paggawa ng mga matataas na daan, balasto ng mga riles, at tisa. Isang pangunahing ring sangkap ng aspalto ang basalto.
Mga sanggunian
Kaurian:Heolohiya
Francisca del Espíritu Santo Fuentes
Si Francisca del Espíritu Santo de Fuentes (1647 – Agosto 24, 1711) ay isang Kastilang Romano Katoliko na unang Priyora ng Dominicas de Santa Catalina de Siena de Filipinas.
Buhay
Isinilang si Francisca de Fuentes y del Castillo kay Don Simón de Fuentes, isang Espanyol at kay Doña Ana María del Castillo y Tamayo, isang Kastilang taga-Maynila noong mga 1647 (walang rekord ng kanyang kapanganakan). Lumaki si Francisca bilang isang dalagang mapagkalinga, at siya ay ipinakasal sa isang binatang namatay agad at naiwan siyang walang anak na balo pa sa murang edad.
Pagkatapos ng pagkakabalo, ibinuhos ni Francisca ang kanyang oras sa panalangin at paglilingkod sa mga mahihirap at maysakit sa lungsod. Noong 1682, siya ay naging isang tertiaryong Dominiko at nagdala ng pangalang "Francisca del Espíritu Santo".
Bruno, Piamonte
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Bruno ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Asti, rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 70 km timog-silangan ng Turin at mga 20 km timog-silangan ng Asti.
May hangganan ang Bruno sa mga sumusunod na munisipalidad: Bergamasco, Carentino, Castelnuovo Belbo, at Mombaruzzo.
Francisca del Espíritu Santo Fuentes
Buhay
Samantala, ang direktor ng Ikatlong Orden, si Reb. Juan de Santa María, na sumusuporta sa kahilingan ng mga babae, ay itinalaga sa Bataan, at si Reb. Juan de Santo Domingo ang naging kapalit niya. Hindi pumapabor ang bagong Direktor sa proyekto at hindi na ito nabigyan ng pansin. Lubhang nalungkot sina Francisca at kanyang kasama, ngunit binihag ni Sebastiana na kahit hindi nila ito makikita sa kanilang buhay, magiging isang katotohanan ang Beaterio.
Bruno, Piamonte
Teritoryo
Sa lawak na 8.9 km² at pinakamataas na altitud na 234 metro, sa tuktok sa harap ng sementeryo, ang teritoryo ng Bruno ay maaaring hatiin sa dalawang bahagi: ang maburol na bahagi na nag-uugnay dito sa Mombaruzzo kung saan nakatayo ang sinaunang nayon at ang isa naman ay tumataas sa kapatagan ng Belbo. Ang mga halaman, bukod pa sa pagiging larawan ng pagkamayabong ng lupa, ay bunga rin ng gawain ng tao sa paglipas ng mga siglo.
Francisca del Espíritu Santo Fuentes
Buhay
Lalo pang lumago ang pagnanais ni Francisca na matupad ang Beaterio. (Ang beaterio ay isang bahay kung saan naninirahan ang mga babaeng may kabanalan, bumubuo ng isang komunidad at sumusunod sa isang panuntunan.) Nagbago ng isip si Padre Juan de Santo Domingo.
Bruno, Piamonte
Teritoryo
Ayon sa ilang pag-aaral, ang teritoryo ng Bruno ay dating sakop ng mga roble at abeto, kalaunan ay pinalitan ng beech woods na ngayon ay sumasakop sa malaking bahagi ng kakahuyan. Sa pagbaba ng populasyon ng kanayunan, ang mga pananim ay puro sa pinakamayabong na lugar tulad ng mga kapatagan sa base ng Belbo at sa mga burol kung saan itinatanim ang baging na gumagawa ng mga masasarap na alak, mula barbera hanggang moscato.
Francisca del Espíritu Santo Fuentes
Buhay
Sa ilalim ng kanyang pangangasiwa, naitatag ang Beaterio de Santa Catalina sa Intramuros, Maynila noong Disyembre 26, 1696. Ito ay isang komunidad ng mga layko na nagtatrabaho sa mga gawaing pangsimbahan at nag-aaral ng relihiyon at iba pang kaalaman. Sa unang taon ng kanilang pagkakatayo, nagsanib-pwersa sila ng mga madre ng Orden ng Predikadores upang magsagawa ng mga paglilibot sa mga ospital at pagtulong sa mga mahihirap.
Ang Beaterio de Santa Catalina ay naging tagapagturo ng mga batang babae sa pagmamaneho ng tanghalì at iba pang kasangkapan sa bahay, pagluluto, paggawa ng mga laruan, at paglilinis. Sa mga paglalakbay sa iba't ibang parte ng Pilipinas, ipinakita ng mga beata ang kanilang kahusayan sa mga gawaing domestiko, pagsusulat ng tula, pag-awit ng mga awit, at pagsayaw.
Sa panahon ng Kanluranin, inilagay ng mga Kastila ang mga beata sa pamamagitan ng pagkakaroon ng dibisyon sa pagitan ng mga taong may "lahi ng Espanyol" at "lahi ng mga tao sa Pilipinas". Hindi pa rin ito nagbigay ng pantay na pagtingin sa kanila, ngunit nagpatuloy pa rin ang Beaterio de Santa Catalina sa kanilang pagtuturo, paglilingkod, at pananampalataya. Sa kasalukuyan, ang Beaterio de Santa Catalina ay isa sa mga pinakamatagal na naninirahan na bahay-bata para sa mga batang babae sa Maynila.
Ang buhay ni Francísca de Fuentes y del Castillo ay nagpakita ng kanyang pagiging isang babaeng may malasakit sa kapwa at may pananampalataya sa Diyos. Ang kanyang kontribusyon sa pagtatag ng Beaterio de Santa Catalina ay nagpakita ng kanyang pagmamahal sa edukasyon at paglilingkod sa kapwa. Ang kanyang buhay ay isang halimbawa ng pagiging matatag, mapagkumbaba, at may pananampalataya sa kabila ng mga pagsubok sa buhay.
Pagkakatatag ng Espanyol na Beaterio sa Maynila
Ang dahilan para sa beatipikasyon ni Madre Jeronima de la Asuncion, ang nagtatag ng Kumbento ng Santa Clara sa Espanya kung saan isa sa mga pangunahing saksi ay ang Dominikong Pari na si Jeronimo de Belen, ay tila nag-inspira sa Orden ng mga Mangangaral na magtatag ng kanilang sariling kumbento para sa mga babaeng Espanyol. Sa kasamaang-palad, patuloy pa rin ang diskriminasyon laban sa mga Pilipinang katutubo ng mga Dominikano. Ipinakikilala sa mga papeles ng pagtatatag ng beaterio na mayroon lamang limampung choir sisters na mga Espanyol bilang pagpaparangal sa limampung misteryo ng rosaryo. Sa Kapihan ng mga Dominikano noong Abril 17, 1633, pinag-utos na "lahat ng mga pumasok sa kumbento ay dapat na mga Espanyol na kababaihan at hindi kailanman mga mestizo."
Gayunman, nagtutol ang Kumbento ng Santa Clara sa isa pang pagtatatag na katulad nito sa dahilan na hindi sapat ang pampublikong tulong para suportahan ang dalawang kumbento para sa mga kababaihan sa lungsod. Nang sumang-ayon ang mga Franciscan kasama ang mga Poor Clares sa isang panawagan sa hari, nagdesisyon ang hari sa kanilang pabor sa pamamagitan ng isang dekreto na may petsa ng Pebrero 16, 1635 na nag-uutos sa mga Dominikano na itigil ang kanilang mga plano.
Kamatayan
Nang maganap ang kamatayan ni Francisca del Espíritu Santo Fuentes noong Agosto 24, 1711, siya ay inilibing sa gospel side ng kapilya ng Colegio de San Juan de Letran sa Maynila. Sa kabila ng kanyang pagpanaw, iniwan niya ang Beaterio de Santa Catalina de Siena (Sta. Catalina College), isang institusyong nagbibigay ng edukasyon at nagtatayo hanggang sa kasalukuyan bilang ang Kongregasyon ng mga Dominikang Sister ng St. Catherine of Siena. Ipinapakita nito ang malaking kontribusyon ni Francisca sa pagpapalawak ng edukasyon para sa mga kababaihan sa Pilipinas, na siyang nagpatuloy sa kasalukuyang panahon. Noong Marso 11, 2003, si Fuentes ay itinalagang "Lingkod ng Diyos" dahil sa kanyang kahusayan sa paglilingkod sa Diyos at sa kapwa. Sa pagpapakita ng kanyang mga biyaya, siya ay itinalaga bilang Banal ni Pope Francis noong 2019, isang pagkilala sa kanyang kahalagahan bilang isang pangunahing inspirasyon para sa mga Pilipinong kababaihan.
Noong 2011, sa ika-300 anibersaryo ng kanyang kamatayan, naglabas ng selyo ang Postal Service ng Republika ng Pilipinas sa karangalan ni Mother Francisca, isang pagpapakita ng pagkilala sa kanyang kahalagahan bilang isang tagapagtatag ng mga institusyon ng edukasyon at bilang isang inspirasyon sa maraming Pilipinong kababaihan. Mayroong isang historical marker tungkol kay Mother Francisca sa Muralla Street sa Intramuros, Manila, na nagpapakita ng kanyang mahalagang kontribusyon sa kasaysayan ng Pilipinas. Hanggang sa kasalukuyan, mayroong mga 50 komunidad ng mga Dominican Sisters ng Saint Catherine of Siena sa Pilipinas at Estados Unidos, patunay sa patuloy na impluwensiya ni Francisca sa mga kababaihan at sa edukasyon sa iba't ibang panig ng mundo.
Hiro Fujiwara
Naging aktibo ang kanyang pagiging mangaka sa ilalim ng kanyang pangalang panunulat, Izumi Hiro (和泉 ヒロ) noong dekada 90 subalit iniwan niya ito nang manalo siya bilang Best Rookie sa LMS para sa Kaeri Michi, Yuki no Netsu.
Kirsten Zickfeld
Si Kirsten Zickfeld ay isang pisikong Aleman na bihasa sa klima, siya ay nakabase sa Canada. Siya ay kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa ' Intergovernmental Panel on Climate Change, at isa sa mga may-akda ng Intergovernmental Panel on Climate Change ' s (IPCC) Espesyal na Ulat tungkol sa Global Warming na 1.5 ° C (SR15). Nakumpleto ni Zickfeld ang Master of Science Degree sa pisika sa Malayang Unibersidad ng Berlin noong 1998, sinundan ng pandoktor na kurso sa pisika sa Unibersidad ng Potsdam noong 2004.
Pananaliksik
Nakumpleto ni Zickfeld ang isang degree na Master of Science sa pisika sa Malayang Unibersidad ng Berlin noong 1998, sinundan ng isang doctorate sa pisika sa Unibersidad ng Potsdam noong 2004. Pagkatapos, nagsagawa si Zickfield ng pananaliksik sa klima pagkatapos ng doktor sa Potsdam Institute for Climate Impact Research, ang Unibersidad ng Victoria at ang Canadian Center for Climate Modeling and Analysis.
Mula noong 2010, si Zickfeld ay nagsasagawa ng pagsasaliksik bilang isang associate professor ng science sa klima sa Pamantasang Simon Fraser, sa Burnaby, British Columbia. Ang kanyang pagsasaliksik ay nakasentro iba`t ibang mga aspeto ng pagbabago ng klima, kabilang ang mga istratehiya ng pagpapagaan tulad ng mga negatibong teknolohiya ng paglabas ng karbon.. Siya ay isa sa dalawang may-akda na galing sa Canada, at isa sa 91 na may-akda, sa Intergovernmental Panel on Climate Change's (IPCC) Espesyal na Ulat sa Global Warming na 1.5 ° C (SR15).
Empoli
Ang Empoli (bigkas sa Italyano: [ˈempoli]) ay isang bayan at komuna sa Kalakhang Lungsod ng Florencia, Toscana, Italya, mga 20 km timog-kanluran ng Florencia, sa timog ng Arno sa isang kapatagan na nabuo sa tabi ng ilog. Ginagamit na ang kapatagan para sa agrikultura mula pa noong panahong Romano. Ang teritoryo ng komuna ay nagiging maburol habang palayo mula sa ilog. Ang Empoli ay nasa pangunahing linya ng riles ng tren mula sa Florencia patungong Pisa, at ang punto ng pagkakaiba-iba ng isang linya patungong Siena. Ang Empoli ay may matatag na tradisyon bilang isang sentro ng agrikultura. Ibinigay nito ang pangalan nito sa isang lokal na varayti ng alkatsopas.
Kasaysayan
Mula noong ika-8 siglo ang Empoli ay pinagsama bilang isang bayan sa paligid ng kastilyo, na kilala bilang Emporium o Empolis. Noong 1119 ay sinakop nito ang mga pagmamay-ari ng Konde Guidi. Noong 1182 ay nahulog ito sa ilalim ng pamamahala ng Florencia. Noong 1260, pagkatapos ng Labanan ng Montaperti, ang Empoli ay ang luklukan ng isang tanyag na konseho kung saan tinutulan ni Farinata degli Uberti ang pagkawasak ng Florence.
Nang maglaon ay naging isang mahalagang kuta ang Empoli, at samakatuwid ay paulit-ulit na dinambong at inatake. Noong 1530 ang pagbagsak ang tumuldok sa kalayaan ng Republikang Florentino.
Parusang kamatayan
thumb|[[Cesare Beccaria, Dei delitti e delle pene]] Ang parusang kamatayan, pangunahing parusa, o parusang kapital, kilala rin bilang death penalty, ay isang pagbitay, o pagsasagawa ng parusang kamatayan, ng isang pamahalaan bilang parusa para sa isang krimen kadalasang tinatawag na isang opensang kapital o isang krimeng kapital. Sa kasaysayan, ginagamit ang pagbitay sa mga kriminal at mga kalaban sa politika ng halos lahat ng mga lipunan sa pamamagitan ng prosesong hudisyal o sa adhikaing pampolitika katulad ng pagsupil ng pampolitika na pagtutol. Sa mga demokratikong mga bansa sa buong mundo, karamihan ang mga Europeo at Latino Amerikanong bansa ang nagtanggal ng parusang kamatayan (maliban sa Estados Unidos, Guatemala at ng Karibe), habang pinapanatili ito ng mga demokrasya sa Asya at Aprika. Sa mga hindi demokratikong mga bansa, karaniwan ang paggamit ng parusang kamatayan.
May paglilitis ayon sa batas
Sa mga karamihan ng mga lugar na sinasagawa ang parusang kamatayan ngayon, nakalaan ang parusa sa mga ilang pagpaslang, Pag-hijack ng sasakyang panghimpapawid, Terorismo, Mga krimen laban sa sangkatauhan, Malawakang Pagpatay, krimen sa digmaan, espiya, sedisyon, Pandarambong, o pagtataksil o bahagi ng katarungang militar. Sa ilang mayoryang-Muslim na bansa, pinarurusahan ng kamatayan ang ilang mga krimeng sekswal, kabilang ang pangangalunya at sodomya. Sa maraming bansa, isang opensang kapital ang pangangalakal ng bawal na gamot. Sa Tsina, pinaparusahan din ng kamatayan ang seryosong mga kaso ng korupsiyon at ang pangangalakal ng tao. Sa mga militar sa buong mundo, pinaparusahan din ng kamatayan ng mga korte militar ang kaduwagan, pagpapabaya, insubordinasyon, at pag-aalsa.
Walang paglilitis at hindi ayon sa batas
thumb|right|Ang isinagawang linsamiyento sa isang babae sa [[Okemah, Oklahoma, Oklahoma, noong 1911.]] May isa pang uri ng pagganap ng pagbitay na tinatawag na lynch (pangngalan) o lynching (ang gawain) sa wikang Ingles. Tinatawag natin itong linsamiyento o lintsamiento (batay sa lichamiento ng Kastila), o kaya Batas Lynch. Isa itong pagpatay na kara-karaka (o kaagad) ng maraming mga tao sa isang nagkasala o pinararatangang kriminal, na walang paglilitis ayon sa batas. Sinasabing nagmula ang salitang ito mula sa pangalan ni Charles Lynch (1736–1796) ng Virginia, Estados Unidos, isang lalaking nanggulo o nangmolestiya sa mga Loyalista noong kapanahunan ng Rebolusyong Amerikano. Ngunit sa larangan ng kasaysayan, karaniwang tumutukoy ang lynching sa pagbibitin, mula sa leeg man o patiwarik, ng mga nagngingitngit na mamamayan sa isang pinagbibintangan tao. Sa kasaysayan ng Estados Unidos, dating isinasagawa ito - dahil sa diskriminasyon - sa mga taong may maitim na balat at alipin.
Montaguto
Ang Montaguto (Irpino: Mundaùtë) ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Avellino, Campania, katimugang Italya.
Matatagpuan sa mga Apenino sa pagitan ng makasaysayang distrito ng Irpinia at mga kabundukang Dauno, ang bayan ay bahagi ng Katoliko Romanong Diyosesis ng Ariano Irpino-Lacedonia. Ang teritoryo nito ay may hangganan sa mga munisipalidad ng Greci, Osara di Puglia, Panni, at Savignano Irpino.
Pilipinas
Ang Pilipinas, opisyal na Republika ng Pilipinas, (ingles: Republic of the Philippines) ay isang malayang estado at kapuluang bansa sa Timog-Silangang Asya na nasa kanlurang bahagi ng Karagatang Pasipiko. Binubuo ito ng 7,641 pulo na nahahati sa tatlong kumpol ng mga pulo: Luzon, Kabisayaan (kilala rin bilang Visayas) at Mindanao. Napapalibutan ito ng Dagat Pilipinas sa silangan, Dagat Luzon sa kanluran, at ng Dagat ng Celebes sa katimugan. Nasa katimugang bahagi ng bansa ang bansang Indonesya habang ang bansang Malaysia naman ay nasa timog-kanluran. Naroroon sa silangan ang bansang Palau at sa hilaga naman ang bansang Taiwan.
Ang Pilipinas ay matatagpuan din malapit sa Ekwador at sa Singsing ng Apoy ng Pasipiko na siyang dahilan kung bakit madalas tamaan ang bansa ng mga bagyo at lindol. Ang Pilipinas ay may lawak na 300,000 kilometro kuwadrado (115,831 milya kuwadrado), at noong 2021, mayroon itong populasyon na humigit-kumulang 109 milyong katao. Ang Pilipinas ang ikawalong pinakamataong bansa sa Asya at ang ika-labintatlong pinakamataong bansa sa daigdig. Ang kabisera nito ay ang lungsod ng Maynila at ang pinakamalaking lungsod ay ang Lungsod Quezon; pawang bahagi ng Kalakhang Maynila.
Noong sinaunang panahon, ang mga Negrito ang ilan sa mga unang nanirahan sa kapuluan. Sinundan sila ng pagdating ng mga Austronesyo. Naganap ang pakikipagkalakalan sa mga Intsik, Malay, Indiyano, at mga bansang Muslim. Ang pagdating ni Fernando de Magallanes noong 1521 ay ang pasimula ng pananakop ng mga Kastila. Noong 1543, pinangalanan ng isang Kastilang manggagalugad na si Ruy López de Villalobos ang kapuluan na Las Islas Filipinas (Mga Kapuluan ng Pilipinas) sa karangalan ni Felipe II ng Espanya. Sa pagdating ni Miguel López de Legazpi mula sa Lungsod ng Mehiko noong 1565, naitatag ang unang paninirahan ng mga Kastila sa kapuluan. Naging bahagi ang Pilipinas sa Imperyong Kastila nang mahigit 300 taon. Naging daan ito upang ang Katolisismo ang maging pangunahing pananampalataya. Sa gitna ng kapanahunang ito, ang Maynila ang naging sentro ng kalakalan ng kanluran sa Pasipiko na umuugnay sa Asya sa Acapulco sa Kaamerikahan gamit ang mga galyon ng Maynila.
Noong 1896, sumiklab ang Himagsikang Pilipino, na nagpatatag sa sandaling pag-iral ng Unang Republika ng Pilipinas, na sinundan naman ng madugong Digmaang Pilipino-Amerikano ng panlulupig ng hukbong sandatahan ng Estados Unidos. Sa kabila ng pananakop ng mga Hapon, nanatili sa Estados Unidos ang kataas-taasang kapangyarihan sa kapuluan hanggang matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kung kailan kinilala na ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. Mula noon, ang Pilipinas ay nagkaroon ng magulong karanasan sa demokrasya, kung saan kabilang ang pagpapatalsik ng diktadurya sa isang di-marahas na himagsikan.
Pangalan
thumb|upright|left|Si [[Felipe II ng Espanya.]] Sa gitna ng kaniyang paglalayag noong 1542, pinangalanan ng Kastilang manggagalugad na si Ruy López de Villalobos ang mga pulo ng Leyte at Samar bilang Felipinas ayon sa pangalan ni Haring Felipe II ng Espanya, na siyang Prinsipe ng Asturias noon. Sa huli, ang pangalang Las Islas Filipinas ang sasaklaw sa lahat ng mga pulo sa kapuluan. Bago ito naging pangkaraniwan, iba pang mga pangalan tulad ng Islas del Poniente (Mga Kapuluan ng Kanluran) at ang ipinangalan ni Fernando de Magallanes para sa mga pulo na San Lázaro ay ginamit rin ng mga Kastila upang tukuyin ang kapuluan.
Sa pagdaan ng kasaysayan, ilang beses nang nagbago ang opisyal na pangalan ng Pilipinas. Sa gitna ng Himagsikang Pilipino, inihayag ng Kongreso ng Malolos ang pagtatag ng República Filipina (Republika ng Pilipinas). Mula sa panahon ng Digmaang Espanyol–Amerikano (1898) at Digmaang Pilipino–Amerikano (1899-1902) hanggang sa panahon ng Komonwelt (1935-1946), tinawag ng mga Amerikano ang bansa bilang Philippine Islands, na salin sa Ingles mula sa Kastila. Mula sa Kasunduan sa Paris, nagsimulang lumutang ang pangalan na "Pilipinas" at mula noon ito na ang naging kadalasang ngalan ng bansa. Mula sa katapusan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang opisyal na pangalan ng bansa ay "Republika ng Pilipinas".
Sinaunang Panahon
thumb|left|Ang [[Kuwebang Tabon|Yungib ng Tabon ay ang pook kung saan natuklasan ang isa sa mga pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas, ang Taong Tabon.]] thumb|Mga kinatay na labi ng isang Rhinoceros philippinensis na natuklasan sa Rizal, Kalinga na nagpapatunay na may mga naninirahan nang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan. Ang kamakailang pagtuklas sa mga kasangkapang bato at buto ng mga labi ng kinatay na hayop sa Rizal, Kalinga ay patunay na may mga sinaunang hominini sa bansa 709,000 taon na ang nakararaan. Samantala, ayon sa mga naitalang labi ng tao sa bansa, maaaring dinayo na ng mga tao ang Pilipinas ilang libong taon na ang nakalipas. Inaakala na ang labi ng Taong Callao na natuklasan sa Yungib ng Callao sa Cagayan ay ang pinakamatandang labi ng tao sa Pilipinas na may tanda na 67,000 taon. Mas higit pang matanda sa naunang natuklasang labi ng Taong Tabon sa Palawan na tinatayang 26,500 taon na ang nakalipas. Tumawid sa mga sinaunang tulay na lupa ang mga Negrito o Ita, na siyang tinatayang kauna-unahang mga nanirahan sa Pilipinas. Sa kalaunan, dumayo sila sa kagubatan ng mga pulo. Sa kasalukuyan, nang sumapit ang ikalawang libong taon, nanirahan din sa Pilipinas ang iba pang mga mandarayuhan mula sa tangway ng Malay, kapuluan ng Indonesia, mga taga-Indotsina at Taiwan.
Mayroon nang mga mangilan-ngilang teorya patungkol sa pinagmulan ng mga sinaunang Pilipino. Isa na ang teorya ni F. Landa Jocano na nagsasabing ang mga ninuno ng mga Pilipino ay lokal na umusbong. Ang teoryang "Pinagmulang Kapuluan" naman ni Wilhelm Solheim, ipinahihiwatig na ang pagdating ng mga tao sa kapuluan ay naganap sa pamamagitan ng mga network pangkalakalan na nagmula sa Sundaland sa pagitan ng 48,000 hanggang 5,000 BK at hindi sa pamamagitan ng malawak na pandarayuhan. Samantala, ipinapaliwanag ng teoryang "Paglawak ng mga Austronesyo" na ang mga Malayo-Polinesyong nagmula sa Taiwan ay nagsimulang lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK, taliwas sa mga naunang pagdating. right|thumb|[[Mga Petroglipo ng Angono, ang pinakamatandang gawang sining sa Pilipinas.]] Ang pinakatinatanggap na teorya, batay sa lingguwistika at arkeolohikong katibayan, ay ang teoryang "Mula sa Taiwan", kung saan ipinapalagay na ang mga Austronesyo mula Taiwan, na sila mismo ay nagmula sa mga neolitikong kabihasnan ng Ilog Yangtze tulad ng kalinangang Liangzhu, ay lumipat sa Pilipinas noong 4,000 BK. Sa gitna ng Panahong Neolitiko, isang "kalinangan ng batong-luntian" ang sinasabing umiral na pinatunayan ng libu-libong magagandang gawang artipakto ng batong-luntian na nasumpungan sa Pilipinas na tinatayang noong 2,000 BK pa.
Ang batong-luntian ay sinasabing nagmula sa kalapit na Taiwan at nasumpungan rin sa iba't ibang pook sa kapuluan at pangunahing kalupaan ng Timog-silangang Asya. Ang mga artipaktong ito ang sinasabing patunay ng malawak na pakikipag-ugnayan ng mga lipunan ng Timog-silangang Asya sa isa’t isa noong sinaunang panahon. Magmula noong 1,000 BK, ang mga naninirahan sa kapuluan ay binubuo ng apat na uri ng pangkat panlipunan: mga lipi ng mangangaso at mangangalakal, lipunan ng mga mandirigma, mga plutokrasi sa kabundukan, at mga port principality.
Bago dumating ang mga mananakop
thumb|Ang [[Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna, c. 900. Ang pinakamatanda at makasaysayang kasulatan sa Pilipinas na natuklasan sa Lumban, Laguna.]] Nanirahan sa bansa noong ikawalong dantaon ang mga mangangalakal na Tsino. Ang paglaganap ng mga bansang (kaharian) Budismo sa bahagi ng Asya ang nagpasimuno ng kalakalan sa pagitan ng mga bansa sa Indonesia, India, Hapon, at Timog-Silangang Asya. Subalit, humina ang mga kaharian sa Timog-Silangang Asya dahil sa mahigpit na alitan at hindi pagkakasundo. Samantala, ang paglaganap ng Islam sa pamamaraan ng panangalakal at proselitismo, tulad ng Kristiyanismo, ang nagdala sa mga mangangalakal at tagakalat ng pananampalataya sa kabahagian; ang mga Arabe ay dumating sa Mindanao noong ika-14 na dantaon. Sa pagdating ng mga unang Europeo, sa pangunguna ni Fernando Magallanes noong 1521, mayroon nang mga raha hanggang sa hilaga ng Maynila, na naging mga karugtungang-sangay ng mga kaharian ng Timog-Silangang Asya. Subalit, pawang mga nagsasarili ang mga pulo ng Pilipinas noon.
Ang kasalukuyang paghihiwalay sa pagitan ng sinauna at maagang kasaysayan ng Pilipinas ay ang araw na 21 Abril, taong 900, na siyang katumbas sa Kalendaryong Gregoryano ng araw na nakalagay sa Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna, na siyang pinakamatandang kasulatan na nagmula sa Pilipinas. Ang araw na ito ay sumapit sa gitna ng kung anong tinatawag ng mga antropolohista bilang ang "yugto ng pag-usbong" ng Pilipinas (una hanggang ika-14 na dantaon), na inilalarawan bilang ang bagong pag-usbong ng sosyo-kalinangang huwaran, simula ng pag-unlad ng mga malalaking pamayanan sa baybayin, mas higit na pagsasapin-sapin at pagdadalubhasa sa lipunan, at mga pagsisimula ng lokal at pandaigdigang kalakalan. Magmula ika-14 na dantaon, ilan sa mga malalaking pamayanan ay naging maunlad na sentrong pangkalakalan, at naging kalagitnaang punto ng mga pagbabago sa lipunan at paraan ng pamumuhay, kung saan inilarawan ng kung anong tinatawag ni F. Landa Jocano na "yugto ng mga Barangay" ng maagang kasaysayan ng Pilipinas, na nagsimula sa ika-14 na dantaon hanggang sa pagdating ng mga Kastila at ang pagsisimula ng panahong kolonyal ng Pilipinas.
Batay rin sa kasulatan, ang sinaunang Tondo ay umiral noong bago mag-900 at nakasaad rin na ang Tondo noon ay may ugnayan sa Kaharian ng Medang sa kapuluan ng Java sa Indonesia. Bagaman ang katayuan ng ugnayan ng dalawa ay hindi malinaw sa kasulatan, patunay ito na noong ika-10 dantaon pa lamang ay may koneksyon na ang mga kabihasnan sa Luzon at Java. Sa pagdating ng mga Europeo noong ika-16 na dantaon, ang Tondo ay pinamumunuan ng tinatawag na "Lakan". Umusbong ito bilang pangunahing sentro ng kalakalan na may bahagi ng monopolyo sa Karahanan ng Maynila sa mga produktong kalakal ng Dinastiyang Ming sa buong kapuluan.
Ayon sa alamat, itinatag naman ang Kadatuan ng Madyaas kasunod ng isang digmaang sibil sa pabagsak na Srivijaya, kung saan ang mga tapat na datung Malay sa Srivijaya ay nilabanan ang pananakop ng Dinastiyang Chola at ang papet na Raha nitong si Makatunao, at nagtatag ng isang estadong gerilya sa Kabisayaan. Ang datu na nagtatag sa Madyaas na si Puti, ay bumili ng lupa para sa kaniyang kaharian mula sa isang katutubong Ati na si Marikudo. Itinatag ang Madyaas sa Panay (ipinangalan mula sa estado ng Pannai na kaalyado ng Srivijaya na nasa Sumatra). Pagkatapos, madalas na nilulusob ng mga taga-Madyaas ang mga daungang panlungsod sa katimugang Tsina at nakipaggulo sa hukbong pandagat ng Tsina.
Kalapit ng Madyaas sa Kabisayaan ang Kaharian ng Cebu na pinamunuan ni Rahamuda Sri Lumay, isang maharlika na may liping Tamil mula sa India. Ipinadala si Sri Lumay ng Chola Maharajah upang sakupin ang Madyaas, subalit sumuway siya at bumuo na lamang ng sarili niyang malayang karahanan. Pawang magkaalyado ang Karahanan ng Butuan at Cebu at napanatili nila ang ugnayan at nagkaroon ng rutang pangkalakalan sa Kutai, isang bansang Hindu sa katimugang Borneo na itinatag ng mga Indiyanong mangangalakal.
Ang pinakamatandang petsa na nagbanggit tungkol sa Kaharian ng Maynila sa Luzon sa kabila ng Ilog Pasig mula Tondo ay may kinalaman sa tagumpay ni Raha Ahmad ng Brunei laban kay Raha Avirjirkaya ng Majapahit, na namuno sa parehong lokasyon bago ang paninirahan ng mga Muslim. Nabanggit rin sa mga tala ng Tsino ang isang bansa na tinatawag na "Luzon". Pinaniniwalaang may kinalaman ito sa sinaunang Maynila dahil inihayag sa mga tala ng Portuges at Kastila noong mga 1520 na ang Luçon at "Maynila" ay iisa lamang. Bagaman sinasabi ng ilang mga dalubhasa sa kasaysayan na dahil wala sa mga nakasaksi na ito ang talagang nakabisita sa Maynila, maaaring tinutukoy lamang ng Luçon ang lahat ng mga bayan ng mga Tagalog at Kapampangan na umusbong sa mga baybayin ng look ng Maynila. Gayun man, mula 1500 hanggang mga 1560, itong mga naglalayag na mga taga-Luzon ay tinatawag sa Portuges Malaka na Luções o "Lusong/Lusung", at nakilahok rin sila sa mga kilusang pang-militar sa Burma (Dinastiyang Toungoo), Kasultanan ng Malaka, at Silangang Timor bilang mga mangangalakal at mersenaryo. Ang isang prominenteng Luções ay si Regimo de Raja, na isang magnate sa mga pampalasa at isang Temenggung (sulat Jawi: تمڠݢوڠ) o gobernador at pulis-punong heneral sa Portuges Malaka. Siya rin ang pinuno ng isang hukbong dagat kung saan nangalakal at pinrotektahan ang komersyo sa pagitan ng kipot ng Malaka, dagat Luzon, at mga sinaunang kaharian at bayan sa Pilipinas.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Ang mga kuwentong-bayan o alamat sa Pilipinas ay may iba't ibang tema, subalit may ilang mga tema na madalas na nababanggit. Ang kalikasan ay isa sa mga pangunahing tema ng mga alamat. Karamihan sa mga alamat ay may kinalaman sa kalikasan tulad ng mga bundok, ilog, bulkan, at iba pang natural na mga katangian ng Pilipinas.
Pilipinas
Bago dumating ang mga mananakop
Sa hilagang Luzon, ang Kaboloan (na ngayo'y nasa Pangasinan) ay nagpadala ng mga emisaryo sa Tsina noong 1406-1411, at nakipagkalakal rin ito sa Hapon.
Sa ika-14 na dantaon dumating at nagsimulang lumaganap ang pananampalatayang Islam sa Pilipinas. Noong 1380, sina Karim ul' Makdum at Shari'ful Hashem Syed Abu Bakr, isang Arabong mangangalakal na isinilang sa Johor, dumating sa Sulu mula Melaka at itinatag ang Kasultanan ng Sulu sa pagkumberto sa Raha ng Sulu na si Raha Baguinda Ali at pinakasalan ang kaniyang anak. Sa katapusan ng ika-15 dantaon, pinalaganap ni Shariff Kabungsuwan ng Johor ang Islam sa Mindanao at itinatag naman ang Kasultanan ng Maguindanao. Ang kasultanang uri ng pamahalaan ay lumawak pa patungong Lanao.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Ang kabutihan at kasamaan ay isa pa sa mga karaniwang tema sa mga kuwentong-bayan sa Pilipinas. Madalas na naglalarawan ang mga alamat ng magandang aspeto ng tao tulad ng kabutihan ng kalooban, kagandahan, at kagitingan. Ngunit mayroon ding mga kuwento na nagpapakita ng kasamaan at pagkakamali ng tao. Kasama rin sa mga pangunahing tema ng mga alamat sa Pilipinas ang kababalaghan. Maraming mga kuwentong-bayan ang naglalarawan ng mga kakaibang pangyayari tulad ng pagkakaroon ng mga engkanto, mga taong may kapangyarihan, at mga kakaibang nilalang na hindi natin nakikita sa pang-araw-araw na buhay.
Pilipinas
Bago dumating ang mga mananakop
Patuloy na lumaganap ang Islam sa Mindanao at umabot sa Luzon. Naging Islamisado ang Maynila sa gitna ng paghahari ni Sultan Bolkiah mula 1485 hanggang 1521. Naisakatuparan ito dahil nilabanan ng Kasultanan ng Brunei ang Tondo sa paggapi kay Raha Gambang sa labanan at matapos ay iniluklok ang Muslim na Raha Salalila sa trono at sa pagtatag ng estadong-papet ng Brunei na ang Kaharian ng Maynila. Pinakasalan din ni Sultan Bolkiah si Laila Mecana, ang anak ng Sultan ng Sulu na si Amir Ul-Umbra upang palawakin ang sakop ng Brunei sa Luzon at Mindanao. Nagpatuloy ang mga Muslim sa pakikipagdigma at nagsagawa ng mga slave-raid laban sa mga Bisaya. Bunga ng pakikilahok sa mga pagsalakay ng mga Muslim, nilipol ng Kasultanan ng Ternate ang Kadatuan ng Dapitan sa Bohol. Nadali rin ang mga karahanan ng Butuan at Cebu ng mga isinagawang slave-raid at nakipagdigma laban sa Kasultanan ng Maguindanao. Kasabay ng mga slave-raid na ito, ay ang panghihimagsik ni Datu Lapu-Lapu ng Mactan laban kay Raha Humabon ng Cebu. Mayroon ding alitan sa teritoryo sa pagitan ng Tondo at ang Islamikong Kaharian ng Maynila, kung saan ang pinuno ng Maynila, na si Raha Matanda, ay humiling ng tulong pang-militar laban sa Tondo mula sa kaniyang mga kamag-anak sa Kasultanan ng Brunei.
Ang mga tunggalian sa pagitan ng mga Datu, Raha, Sultan, at Lakan ang nagpadali sa pananakop ng mga Kastila. Ang mga kapuluan ay kakaunti lamang ang bilang ng mga naninirahang tao dahil sa patuloy na mga nagdaraang unos at pagkakaalitan ng mga kaharian. Samakatuwid, naging madali ang kolonisasyon at ang mga maliliit na estado sa kapuluan ay dagliang nasakop ng Imperyong Kastila at nagsimula ang pagpapalaganap ng Kristiyanismo sa Pilipinas.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Mayroon ding mga alamat na naglalarawan ng pag-ibig at mga kahulugan nito tulad ng pagiging matatag, pagsasakripisyo, at kababaang-loob. Kabilang din sa mga karaniwang tema ang pagsasaka at pagpapalago ng kabuhayan. Karamihan sa mga alamat ay nagpapakita ng mga paraan ng mga sinaunang Pilipino sa pagsasaka at pagpapalago ng kanilang kabuhayan. Ang pagpapahalaga sa pamilya ay isa sa mga pangunahing tema ng mga kuwentong-bayan sa Pilipinas. Ipinapakita ng mga kuwento ang kahalagahan ng pagmamahalan, pagtutulungan, at pagbibigayan sa loob ng pamilya. Kasaysayan rin ang isa sa mga karaniwang tema ng mga alamat sa Pilipinas. Ito ay mga kwento tungkol sa mga bayani, mga kaganapan sa kasaysayan, at mga pangyayaring nagmarka sa bansa. Ang kabayanihan ay isa rin sa mga mahalagang tema ng mga alamat sa Pilipinas. Ipinapakita ng mga kuwento ang kabayanihan ng mga tao sa mga panahon ng kagipitan at kahirapan. Dahil sa malaking impluwensiya ng relihiyon sa kultura ng mga Pilipino, marami ring mga alamat ang may kinalaman sa mga pagsasamba at paniniwala ng mga tao. Ipinapakita rin ng mga kuwentong-bayan ang kultura at tradisyon ng mga sinaunang Pilipino.
Pilipinas
Panahon ng mga Kastila
upright=1.00|thumb|Guhit ng isang [[Galeon ng Maynila|galyon ng Maynila na ginamit sa gitna ng Kalakalang Maynila-Acapulco.]] Sinakop at inangkin ng mga Kastila, sa pamumuno ni Miguel López de Legazpi, ang mga pulo noong ika-16 na dantaon at pinangalanan itong "Las Islas Filipinas" ayon sa ngalan ni Haring Felipe II. Kaagad na ipinakilala at ipinalaganap ang Katolisismo sa pamamagitan ng mga tagakalat ng pananampalataya, at pati na rin ang mga Batas ng Indias (Laws of the Indies) at iba pang alituntuning pampatupad. Matigas na pagsuway ang itinugon ng mga pangkat katutubo sa kabundukan pati na rin ng mga mapanlabang Muslim na nagpapatuloy hanggang sa ngayon. Kabi-kabilang mga himagsikan at karahasan ang lumaganap sa mga baybayin sa kabuuan ng tatlong dantaong pananakop, bunga na rin ng pagsasamantala at kakulangan ng pagbabago. Pinamahalaan mula sa Bireynato ng Nueva España (Bagong Espanya sa ngayon ay Mehiko) ang bagong nasasakupan at nagsimula ang kalakalan sa Galyon ng Maynila sa pagitan ng Acapulco at Maynila noong ika-18 dantaon.
Itinatag ng punong panlalawigan José Basco y Vargas noong 1781 ang Sociedad Económica de los Amigos del País (Samahang Pangkalakalan ng mga Kaibigan ng Bayan) at ginawang hiwalay ang bansa mula sa Bagong Espanya.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Ang mayamang kultura ng Pilipinas ay nakikita sa kanilang mga kuwentong-bayan at mitolohiya. Ang impluwensya ng relihiyon sa kultura ng mga Pilipino ay halata sa karamihan ng mga kuwento, na may kinalaman sa kanilang mga pananampalataya at kaugalian. Ipinapakita ng mga kuwento na ito hindi lamang ang mga pananampalataya ng mga tao, kundi pati na rin ang tradisyonal na mga kaugalian at kasanayan ng sinaunang mga Pilipino. Ipinapakita rin nila ang iba't ibang aspeto ng kanilang kultura tulad ng musika, sayaw, at iba pang kultural na kasanayan.
Pilipinas
Panahon ng mga Amerikano at ang Pananakop ng mga Hapon
Noong taon ding iyon, magkadawit ang Espanya at Estados Unidos sa Digmaang Kastila-Amerikano. Natalo ang Espanya at ipinasiya nilang ipasa ang kanilang mga nasasakupan na ang Pilipinas, Guam, Kuba, at Puerto Rico sa Estados Unidos. Binayaran naman ng Estados Unidos ang Espanya ng 20 milyong dolyar para sa mga ito, gayong nakapag-pahayag na ng kalayaan ang Pilipinas at itinatag ang Unang Republika ng Pilipinas at si Emilio Aguinaldo ang hinirang na pangulo, ngunit hindi ito kinilala noong dalawang bansa. thumb|180px|left|Ang mga sundalong Hapon sa [[Bataan noong 1942, sa gitna ng kanilang pagpapalawak ng teritoryo ng Imperyo ng Hapon sa Asya sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig.]] Ang pagtanggi ng mga Pilipino sa panibagong pananakop, ngayon ng mga Amerikano, ang nagtulak sa Digmaang Pilipino-Amerikano na natapos umano noong 1901 ngunit nagpatuloy hanggang 1913. Ang planong pagkalooban ng kalayaan ang bansa ay naudlot nang magsimula ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sinakop ng Imperyong Hapon ang bansa at itinatag ang Ikalawang Republika ng Pilipinas.
Maraming mga krimen ng digmaan ang ginawa ng mga Hapones sa panahon ng kanilang pananakop. Ang mga gerilya ay nagpatuloy sa kanilang pang-haharas sa mga Hapones. Bumalik sa bansa ang mga Amerikano noong Oktubre 1944. Tuluyang natalo ang mga Hapones noong 1945. Halos isang milyong Pilipino ang namatay sa digmaan. Naging isa sa mga unang naging kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa ang Pilipinas. Noong 4 Hulyo 1946 ay ipinagkaloob ng Amerika ang kalayaan ng Pilipinas.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Isa sa mga mahahalagang tema ng mga kuwentong ito ay ang pag-asa. Ipinapakita nila na kahit gaano kahirap ang buhay, mayroong pag-asa at pananampalataya sa Diyos upang magbigay ng liwanag at kaligtasan sa mga tao. Ang pagbabago at pag-unlad ay isa rin sa mga tema na laganap sa mga kuwento, kung saan nagtagumpay ang mga tao sa pagharap sa mga hamon ng buhay at nakamit ang pagbabago at kaunlaran sa kanilang pamayanan.
Pilipinas
Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos
right|thumb|Ang pagpapahayag ng kasarinlan ng Pilipinas mula sa Estados Unidos noong 4 Hulyo 1946. Ipinapakita nito ang pagbaba sa watawat ng Estados Unidos habang itinataas naman ang watawat ng Pilipinas. Noong 11 Oktubre 1945, naging isa ang Pilipinas sa mga unang kasapi ng Mga Nagkakaisang Bansa at sa sumunod na taon, sa 4 Hulyo 1946, kinilala ng Estados Unidos ang kasarinlan ng Pilipinas, sa gitna ng pagkapangulo ni Manuel Roxas. Ang mga natitirang kasapi ng komunistang Hukbalahap ay nagpatuloy ang presensya sa bansa ngunit nasupil ito ng sumunod kay Pangulong Elpidio Quirino na si Ramon Magsaysay. Ang sumunod kay Magsaysay na si Carlos P. García, ay nilikha naman ang patakarang "Pilipino Muna" na itinuloy ni Diosdado Macapagal. Sa panunungkulan ni Macapagal, inilipat ang araw ng kalayaan mula sa Hulyo 4 at ginawang Hunyo 12, na siyang araw na inihayag ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Pilipinas mula sa Espanya. Habang pinaigting naman ang pagbawi sa Sabah.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Ang pagmamahal sa bayan ay isa rin sa mga mahahalagang tema sa mga kuwentong-bayan ng mga Pilipino. Ipinapakita ng mga kuwento ang kahalagahan ng pagmamahal at pag-aalaga sa bayan at sa kapwa Pilipino. Ang pagtitiwala sa isa't isa ay mahalaga rin sa mga kuwento, na nagpapakita ng kahalagahan ng pagtitiwala sa mga kahinaan ng iba at ng pagpapakita ng pasensya at pagmamahal sa kanila. Ang tema ng pagsasakripisyo ay ipinapakita rin sa mga kuwento, na nagpapakita ng kahalagahan ng kabutihang-loob at ng pagbibigay ng sarili para sa kabutihan ng iba.
Pilipinas
Panahon ng Ikatlong Republika at Rehimeng Marcos
Noong 21 Agosto 1983, ang kalaban ni Marcos at pinuno ng oposisyon na si Benigno Aquino, Jr., ay pinaslang sa Paliparang Pandaigdig ng Maynila. Sa huli, nagpatawag si Marcos ng dagliang halalan sa 1986. Si Marcos ang inihayag na nanalo, ngunit ang mga resulta ay itinuring na may daya, na humantong sa Himagsikan ng Lakas ng Bayan. Si Marcos at ang kaniyang mga kaalyado ay lumipad patungong Hawaii, at ang maybahay ni Benigno Aquino na si Corazon Aquino ay kinilala naman bilang pangulo.
Talaan ng mga alamat at kwentong-bayang Pilipino
Sa kabuuan, nagpapakita ang mga tema na ito ng malalim na kahulugan at mga halaga na nakaugat sa kultura ng mga Pilipino. Ipinapakita nila ang kanilang pagpapahalaga sa kalikasan, moralidad, at sa kanilang paniniwala sa mga kakaibang pangyayari sa buhay.
Pilipinas
Panahon ng Ikalimang Republika (1986 – kasalukuyan)
Sa pagbabalik ng demokrasya at reporma sa pamahalaan, hinarap ng administrasyong Cory Aquino ang problema sa malaking utang, korapsyon, mga kudeta, mga sakuna at mga komunista. Umalis ang mga amerikano sa Clark Air Base at Subic Bay noong Nobyembre taong 1991.
Pambansang Pamahalaan ng Pilipinas
thumb|150px|left|Si [[Bongbong Marcos|Ferdinand Marcos Jr., ang kasalukuyang pangulo ng Pilipinas.]] Ang pamahalaan ng Pilipinas, na hinalintulad sa sistema ng Estados Unidos, ay natatag bilang Republika ng mga Kinatawan. Ang kanyang Pangulo ay may tungkulin bilang pinuno ng estado at pati ng pamahalaan. Siya rin ang punong kumandante ng Hukbong Sandatahan. Naluluklok ang Pangulo sa posisyon sa pamamagitan ng isang pangkalahatang halalan at manunungkulan siya sa loob ng anim na taon. Siya ang may katungkulang maghirang ng mga kasapi at mamuno sa gabinete.
Ang Batasan ng Pilipinas ay nahahati sa dalawang Kapulungan, ang Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan. Ang mga kasapi ng dalawang kamarang Kongreso, na binubuo ng Senado at ng Kapulungan ng mga Kinatawan, ay hinahalal sa botong popular.
Binubuo ang Mataas na Kapulungan o Senado ng 24 na senador na naninilbihan sa loob ng 6 na taon. Tuwing 3 taon, kalahati ng mga kasapi nito ay napapalitan sa pamamagitan ng pangkalahatang halalan at maaaring manungkulan ang isang senador nang hanggang 3 sunud-sunod na termino.
Samantala, ang Mababang Kapulungan o Kapulungan ng mga Kinatawan naman ay inihahalal ng mga botante ng isang distrito o sektor at may terminong 3 taon. Maaari ring manilbihan ang isang Kinatawan ng hanggang 3 sunud-sunod na termino. Binubuo ang Mababang Kapulungan ng hindi bababà sa 225 kinatawan.
Ang sangay panghukuman ng pamahalaan ay pinamumunuan ng Kataas-taasang Hukuman, ang Punong Mahistrado ang namumuno nito at may 14 na Kasamang Mahistrado, lahat hinihirang ng Pangulo at manunungkulan hanggang sa panahon ng kaniyang pagreretiro.
Ang Pangulo, Pangalawang Pangulo at Punong Mahistrado ng Pilipinas ay mapatatalsik lamang sa kaniyang posisyon sa pamamagitan ng isang prosesong pampolitika na kung tawagin ay pagsasakdal, katulad ng nangyari sa dating Pangulong Joseph Ejercito Estrada dahil sa pagkakasangkot sa Jueteng Scandal na nabunyag noong 2001. Napatalsik din sa puwesto ang dating Punong Mahistrado na si Renato Corona dahil sa pagiging tuta niya kay dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo. Nagtagumpay ang pagsakdal noon sapagkat kusang umalis sa Malakanyang si Estrada at ang pumalit ay ang Pangalawang Pangulo nitong si Gloria Macapal ang fice
Ugnayan sa Ibang Bansa
Ang Pilipinas ay isang prominenteng kasapi at isa sa tagapagtaguyod ng Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya. Ito rin ay isang aktibong tagalahok sa Kooperasyong Pang-ekonomiya sa Asya-Pasipiko, isang kasapi ng Pangkat ng 24 at isa sa 51 mga bansang nagtatag sa Mga Nagkakaisang Bansa noong 24 Oktubre 1945.
Pinapahalagahan ng Pilipinas ang ugnayan nito sa Estados Unidos. Sinuportahan ng Pilipinas ang Amerika sa Digmaang Malamig at ang Digmaang Pangterorismo at isang pangunahing kaalyado na hindi kasapi ng Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko. Ang mga ugnayan sa iba pang mga bansa ay maayos sa pangkalahatan. Ang ibinahaging pagpapahalaga sa demokrasya ay nagpapagaan sa ugnayan sa mga bansa sa kanluran at Europa. Habang ang parehong pang-ekonomiyang aalahanin ay nakatutulong sa pakikipagugnayan sa ibang mga bansang papaunlad pa lamang. Ang makasaysayang ugnayan at pagkakahalintulad sa kalinangan ay nagsisilbi rin bilang tulay sa pakikipagugnayan sa Espanya. Sa kabila ng mga isyu tulad ng pagmamalabis at mga digmaang nakadudulot sa mga Pilipinong nasa ibayong-dagat, ang ugnayan sa mga bansa sa Gitnang Silangan ay mabuti, na nakikita ito sa patuloy na pagbibigay hanapbuhay sa mahigit dalawang milyong Pilipinong naninirahan doon. Ang Pilipinas ay kasalukuyang nasa isang pagtatalo sa mga bansang Taiwan, Tsina, Vietnam at Malaysia patungkol sa kung sino ang tunay na may-ari ng Kapuluang Spratly na masagana ng langis at likas na petrolyo. Ito rin ay may 'di pagkakaunawaan sa bansang Malaysia sa usaping Sabah. Sinasabing ibinigay ng Sultan ng Brunei ang teritoryo ng Sabah sa Sultan ng Sulu pagkatapos nitong tumulong sa pagkawasak ng isang rebelyon doon. Iyon ang nagbigay karapatan at poder sa pamahalaan ng Pilipinas na angkinin muli ang kanyang nawalang lupain. Hanggang ngayon, tumatanggap ang Sultan ng Sulu ng pera para sa "upa" sa lupa mula sa pamahalaan ng Malaysia.
Silipin din:
Mga rehiyon at lalawigan
thumb|Ang mga lungsod kita mula sa Pilipinas Ang Pilipinas ay nababahagi sa mga pangkat ng pamahalaang pangpook (local government units o LGU). Ang mga lalawigan ang pangunahin na pangkat. Hanggang 2002, mayroong 85 na lalawigan sa bansa. Ang mga ito ay nababahagi pa sa mga lungsod at bayan, na binubuo ng mga barangay. Ang barangay ang pinakamaliit na pangkat pampook ng pamahalaan. Ang lahat ng mga lalawigan ay nalulupon sa 23 mga rehiyon para sa kadaliang pamumuno. Karamihan sa mga sangay ng pamahalaan ay nagtatayo ng tanggapan sa mga bahagi para magsilbi sa mga lalawigang saklaw nito. Subalit, ang mga bahagi sa Pilipinas ay walang bukod na pamahalaang pampook, maliban sa Bangsamoro at Kordilyera, na mga nagsasariling rehiyon.
Tumungo sa mga lathala ng mga rehiyon at mga lalawigan upang makita ang mas malaking larawan ng mga kinalalagyan ng mga bahagi at lalawigan.
Heograpiya
thumb|200px| Ang topograpiya ng Pilipinas. right|thumb|Ang [[Bulkang Mayon ang pinakaaktibong bulkan sa Pilipinas.]] Ang Pilipinas ay isang kapuluan ng 7,641 mga pulo na ang kabuoan ng sukat ng lupa, kasama ang mga nakapaloob na bahagi ng tubig, ay tinatayang nasa 300,000 km2. Ang baybayin nito na ang sukat ay 36,289 km ang dahilan kung bakit ika-5 bansa ang Pilipinas sa pinakamalawak ang baybayin sa buong daigdig. Nasa pagitan ito ng 116° 40', at 126° 34' E. longhitud at 4° 40' at 21° 10' N. latitud at humahangga sa Dagat Pilipinas sa silangan, sa Dagat Timog Tsina sa kanluran, at sa Dagat Sulawesi sa Timog (kasalukuyang Dagat Celebes). Ang pulo ng Borneo ay matatagpuan ilang daang kilometro sa timog kanluran at ang Taiwan ay nasa hilaga.
Karamihan sa mga bulubunduking kapuluan ay nababalot ng mga kagubatang tropikal at mga nagmula sa mga pagsabog ng bulkan. Ang pinakamataas na bundok ay ang Bundok Apo. Ang sukat nito ay 2,954 metro (9,692 talampakan) mula sa kapatagan ng dagat. Nasa pulo ng Mindanao ang Bundok Apo.