cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Constantinopla
324–337: Ikalawang pagtatatag bilang Constantinopla
Itinayo ang Constantinopla sa loob ng anim na taon, at kinonsagra sa 11 Mayo 330. Hinati ni Constantino ang lungsod na lumaki, bilang Roma, sa labing apat na rehiyon, at nag-adorno ng lungsod sa pamamagitan ng mga publikong obrang karapat-dapat sa isang imperyal na metropolis. Gayunman, sa una, ang bagong Roma ni Constantino hindi ay may lahat ng mga dignidad ng lumang Roma. Nagkaroon ng isang prokonsul imbes na isang prepektong panlungsod (praefectus urbanus / praefectus urbi). Walang mga praetor, tribuno, o quaestor. Maski may mga senador (senatores), ang kanilang titulo ay clarus, hindi clarissimus bilang nasa Roma. Nagkulang din ang lungsod ng mga administratibong opisina para ayusin ang pagkain, pulis, mga estatwa, templo, imburnal, akwedukto, o ibang mga obrang pampubliko. Mabilis na ginanap ang itong programa ng bagong konstruksiyon: pira-pirasong nilipatan ang mga templo sa bagong lungsod. Gayon din, ang marami sa mga pinakadakilang obra ng Griyegong at Romanong sining ay agad na nakita sa mga kuwadrado at kalye.
Hinimok ng emperador ang pribadong konstruksiyon sa pamamagitan ng mga pangako ng mga regalo ng lupa, mula sa mga imperyal na estado nasa mga diyosesis ng Asiana at Pontica, para sa mga posibleng residente. Para mas hikayatin ang mga lipat sa itong bagong lungsod, noong 18 Mayo 332 inihayag na, bilang sa Roma, may libreng mga rasyon ng pagkain para sa mga mamamayan. Sinabi na sa panahong iyon nangahulugan ito ng 80,000 rasyon ng pagkain kada araw, na hinati mula sa 117 punto ng distribusyon sa buong lungsod.
Inayos ni Constantino ang isang bagong kuwadrado sa sentro ng lumang Bizancio, na pinangalanan na Augustaion (Αὐγουσταῖον, Augustaeum). Pinatira ang bagong Curia sa isang basilika sa silangang tabi. Sa timog tabi ng dakilang kuwedrado ay itinayo ang Dakilang Palasyo (Μέγα Παλάτιον) ng Emperador na may nagpapataw ng pasok (Χαλκῆ Πύλη) at kaniyang seremonyal na suite (Παλάτι της Δάφνης). Malapit ang malawak na Hipodromo para sa mga karera sa mga kalesa, na may higit sa 80,000 upuan, at saka tanyag na mga Ligo ni Zeuxippus (Θέρμες του Ζευξίππου). Nasa kanluraning entrada sa Augustaeum ay ang Milion (Μίλιον / Μίλλιον, Milyon taşı), isang bantayog mula sa kung saan sinukat ang mga distansiya sa buong Silangang Imperyong Romano.
Mula sa Augustaeum umagos ang isang malaking kalye, ang Mese (ἡ Μέση [Ὀδός], ) na may mga kolumnata. Habang bumaba ang itong kalye ng Unang Burol ng lungsod at umakyat ang Ikalawang Burol, dumaan sa kaliwa ng Praetorium o korteng pambatas. Pagkatapos dinaanan habilog na Forum ni Constantino kung saan ay ikalawang Curia at isang mataas na haligi na may estatwa ni Konstantinong mismo, sa pagkukunwari ni Helios, na kinoronahan ng isang sinag ng pitong rayo, at na tumingin ng pagsikat ng araw. Galing doon, dinaanan ng Mese ang Forum Tauri at Forum Bovis, at sa wakas umakyat ng Ikapito Burol (Xerolophus) at dinaanan ang Ginintuang Tarangkahan nasa mga Pader ng Constantinopola. Pagkatapos ng konstruksiyon ng mga Pader ni Teodosio sa unang bahagi ng ika-5 na siglo, hinabaan ng Mese hanggang sa bagong Ginintuang Tarangkahan, at kaya umabot sa kabuuang haba ng pitong Romanong milya. Pagkatapos ng konstruksiyon ng mga Pader ni Teodosio, ang Constantinopola ay kinabilangan ng sukat na humigit-kumulang tinumbasan ang sukat ng Lumang Roma sa loob ng mga Pader ni Aurelio, o mga 1,400 ha.
337–529: Constantinopla habang ng pagsalakay ng mga barbaro, at pagbagsak ng Kanluran
Bai-baitang dumami ang kahalagan ng Constantinopla. Mula sa pagkamatay ni Constantino noong 337 hanggang sa aksesiyon ni Teodosio I, tumira roon ang mga emperador lang noong mga taong 337–338, 347–351, 358–361, 368–369. Ang kaniyang estado bilang kabisera ay tinanggap ng pagtatalaga ng unang kilala Prepekto ng Lungsod, Honoratus (11 Disyembre 359 – 361). Ang mga prepekto ng lungsod ay may magkasabay na hurisdiksyon sa tatlong lalawigan nasa mga diyosesis ng Trasya (ang lugar ng lungsod), Pontus, at Asya, katulad ng hurisdiksyon ng 100 milya ng prepekto ng Roma. Napoot ng emperador Valens ang lungsod at lang isang taon siyang nanatili doon, ngunit itinayo niya ang Palasyo ng Hebdomon (ngayon Bakırköy sa Turkiya) sa baybayin ng Propontis katabi ng Ginintuang Tarangkahan, malamang para magrepaso ng mga tropa. Ang lahat ng mga emperador hanggang sa Zeno at Basiliscus ay kinoronahan at pinalakpakan sa Hebdomon. Itinatag ni Teodosio I ang Simbahan ng Juan Bautista para itira ang bungo ng santo (na ngayong pinananatili sa Palasyo ng Topkapı), itinayo ang isang haliging memoryal para sa sarili niya sa Forum ng Taurus, at pinalitan ang sirang templo ni Aphrodite sa isang coach house para sa Prepektong Praetoriyano. Nagpagawa si Arcadius ng isang bagong forum na may pangalang sarili sa Mese, katabi ng mga Pader ni Constantino.
Pagkatapos ng pagkagulat ng Digma ng Adrianopla (ngayon Edirne sa Turkiya) noong 378, kung saan ang emperador Valens, kasama ng pinakamabubuti ng Romanong hukbo, ay napatay ng mga Visigodo, pinagtibay ng lungsod ang kaniyang mga depensa, at noong 413–414 nagpatayo si Theodosius II ng mga tripleng pader (na may taas ng 18 metro), na hindi nilabag hanggang sa pagdating ng pulbura. Itinatag din ni Theodosius II ang isang Unibersidad katabi ng Forum ng Taurus, noong 27 Pebrero 425.
Lumitaw si Uldin, isang prinsipe ng mga Huno, sa Danubio sa paligid ng oras na ito at umabante sa Trasya, pero nilisan ng mararaming kaniyang tagasunod, na sumama ng mga Romano sa taboy ng nilang hari sa hilaga ng ilog. Mamayang itinayo ng mga bagong pader para depensahan ang lungsod, at pinabuti ang plota sa Danubio.
Pagkatapos ng pagsira ng Kanlurang Imperyong Romano, Constantinopla ay naging nag-iisang kabisera ng Imperyong Romano. Hindi na pabalik-balik na biyahe ang mga emperador sa pagitan ng iba't ibang kabisera pangkorte at palasyo. Nanatili sila sa kanilang palasyo sa Dakilang Lungsod, at pinalabas ang mga heneral para mag-atas ng kanilang mga hukbo. Umagos ang yaman ng silangang Mediteraneo at ng kanlurang Asya sa Constantinopla.
527–565: Constantinopla sa panahon ng Justiniano
Kilala ang emperador Justiniano I dahil kaniyang mga tagumpay sa digmaan, kaniyang mga repormang pambatas, at kaniyang mga obrang pampubliko. Galing sa Constantinopla ang paglalayag, c. 21 Hunyo 533, ng kaniyang ekspedisyon para sa muling pananakop ng dating diyosesis ng Africa. Bago kanilang pag-alis, ang barko ng komandante na si Belisario ay iniangkla sa harap ng palasyong imperyal, at naghandog ang Patriarko ng mga dasal para sa tagumpay ng proyekto. Pagkatapos ng tagumpay, noong 534, ang mga tesoro ng Herusalem, na ninakaw ng mga Romano noong 70 AD at isinalin ng mga Vandal pagkatapos ng kanilang atake sa Roma noong 455, ay dinalhan sa Constantinopla at saglit lang idineposito, siguro sa Simbahan ni Santo Polieukto, bago ibinalik sa Herusalem, siguro sa Simbahan ng Banal na Sepulkro o Bagong Simbahan.
Mahalaga ang mga karera sa mga kalesa sa loob ng mga siglo. Sa Constantinopla, sa huli, ang hipodromo ay naging isang lugar ng katuturang politikal. Doon, bilang anino ng mga popular na eleksyon ng bagong Roma, na ipinakita ng mga tao ang pagsang-ayong kanilang ng isang bagong emperador, doong lantarang sinuri ang gobyerno, doong hiningi ang pagtatanggal ng mga ministrong di-popular. Sa panahon ni Justiniano, ang kaayusan ng publiko ay naging isang kritikal at politikal na paksa.
Sa buong mga panahong huling Romano at maagang Bisantino, binuno ng Kristiyanismo ang mga tanong tungkol sa kaniyang identidad (i.e. kaniyang opisyal na kredo), at ang pagtatalo sa pagitan ng Kristiyanismong Calcedonio at monopisismo ay naging sanhi ng grabeng kaguluhang ipinahayag sa pamamagitan ng katapatan sa isa sa dalawang partido (sa mga nasabing karera sa mga kalesa), mga Asul at mga Berde. Sinabi na ang mga partidaryo ng mga Asul at Berde ay hindi nagpagupit, kakatuwang nagbihis, at bumuo ng mga barkada para gumawa ng iba't ibang gawa ng karahasan. Sa wakas ang itong mga kaguluhan ay naging isang pangunahing rebelyon noong 532, kilala bilang mga gulo ng Nika (dahil sa kanilang sigaw ng "Nika!" o "Magtagumpay!").
Ang mga apoy na nasimulan ng mga bandal ay umubos ng basilika ni Theodosius ng Hagia Sophia (Banal na Karunungan), katedral ng lungsod, nasa hilaga ng Augustaeum, at na pinalitan ang basilika ni Constantino II, na pinalitan ang unang Bisantinong katedral, Hagia Irene (Banal na Kapayapaan). Nagpagawa si Justiniano I ng bagong at walang kapantay na Hagia Sophia, na itinayo nina Antemio ng Trales at Isidore ng Mileto, para palitan ang Hagia Irene. Ito ay dakilang katedral ng lungsod at, ayon sa alamat, ang kaniyang simboryo ay nakahawak sa pamamagitan lamang ng Diyos. Ang itong katedral ay direkto nakakonekta sa palasyo para nakadalo ang pamilyang imperyal sa mga serbisyo nang hindi pinagdaanan ang mga kalye. Naganap ang dedikasyon noong 26 Disyembre 537 sa pagdalo ng emperador, kung sino naiulat na isinigaw, "O Solomon, lumamang kita!" Ang Hagia Sophia ay pinagsilbihan ng 600 tao kabilang sa 80 pari, at nagkahalaga ang pagtatayo ng 20,000 libra ng ginto.
Sa mga utos ni Justiniano, giniba din at pinalitan nina Antemio at Isidore ang orihinal na Simbahan ng mga Banal na Alagad at ang Hagia Irene, na nagpagawa si Constantino, ng mga bagong simbahan sa ilalim ng mismong dedikasyon. Idinisenyo ang itong bagong Simbahan ng mga Banal na Alagad sa porma ng isang equal-armed cross na may limang simboryo, at na inadornohan ng maririkit na mosaiko. Ang itong simbahan ay lugar ng libing para sa mga emperador mula sa Constantinong mismo hanggang sa ika-11 na siglo. Pagkatapos ng pagbagsak ng lungsod sa mga Turko noong 1453, giniba ang simbahan para magkaroon ng espasyo para sa puntod ng Mehmed II ang Mananakop. Inatupag din ni Justiniano ang mga ibang aspekto ng kabihasnan, at nagpatupad ng mga batas kontra konstruksiyon sa loob ng 30 m ng baybayin, para protektahan ang bista.
Habang paghahari ng Justiniano I, umabot ang populasyon ng lungsod sa mga 500,000 tao. Gayunman, ang sosyal na tela ng Constantinopla ay sinira rin ng Salot ni Justiniano (541–542 AD) na pinatay mga 40% ng mga residente.
Nelo
Ang Nelo ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Constantinopla
Kaligtasan, 565–717: Constantinopla habang Bisantinong Madilim na Panahon
Noong unang bahagi ng ika-7 na siglo, niluray ng mga Avar at mamaya ng mga Bulgar ang karamihan ng mga Balkan, at binantaan ang Constantinopla sa atake mula sa kanluran. Sabay-sabay, niluray ng mga Sasanida ang Prepektura ng Silangan at umabot sa puso ng Anatolya. Si Heraclius, ang bata ng eksarko ng Aprika, naglayag sa lungsod at hinuli ang trono. Napakagrabe ang sitwasyong militar kaya, ayon sa alamat, pinag-iisipan ni Heraclius ang pag-urong ng kabisera sa Kartago, pero nanatili kapag ang mga tao ng Constantinopla ay nagmakaawa sa kanya na manatili. Ang libreng angkak na nabanggit sa itaas ay nawala noong 618 kapag natanto ni Heraclius na hindi na puwede inisuplay ang lungsod mula sa Ehipto (sa mga lumang araw, ang basket ng tinapay ng Imperyong Romano) dahil sa mga digmaan sa Persiya. At dahil sa itong pagkawala, binawasan ang populasyon ng lnngsod.
717–1025: Constantinopla habang Renasimiyentong Masedonyo
Noong dekada 730 ginanap ni Leo III ang malalawakang pagkukumpuni sa mga Pader ni Teodosio, na sinira ng mga malilimit at mararahas na atake. Ang itong obra ay binayaran ng espesyal na buwis sa lahat ng mga suheto ng Imperyo.
Si Teodora, ang biyuda ng Emperador Teofilo (c. 812–842), ay kumilos bilang rehente habang kabataan ng kaniyang anak na lalaking Miguel III.
Noong 980, tumanggap ang emperador Basil II ng isang kakaibang regalo mula sa Prinsipe Vladimir I ng Kiev: 6,000 Varegong mandirigma, na binuo ni Basil II ang isang bagong guwardiya na kilala bilang Baregong Guwardiya. Kilala sila dahil sa kanilang kabangisan, dangal, at katapatan. Sinasabi na, noong 1038, tumira sila sa kuwartel na pantaglamig kapag ang isa sa sila ay sinubukang gahasain ang isang babaeng magsasaka, pero sa piglas sinakop ng babae ang tabak ng mandirigma at pinatay siya. Imbes na maghiganti, gayunman, pumuri ang kaniyang mga kasama ng kilos ng babae, ibinayad kaniya sa lahat ng niyang dating pag-aari, at inilantad ang katawang walang libing, para bang pagpapatiwakal. Gayunman, pagkatapos ng pagkamatay ng Emperador, dinambong din nila ang mga palasyong imperyal. Mamaya noong ika-11 na siglo ang Baregong Guwardiya ay binuo ng mga Anglosahon na minabuti ang itong pamumuhay imbes na subhugasyon ng mga bagong Normanong hari ng Inglatera.
Ibinigay ng Aklat ng Eparko (Τὸ ἐπαρχικὸν βιβλίον) ang detalyadong paglalarawan ng komersyal na buhay at kaniyang organisasyon sa panahong iyon. Namahala ang Eparko (o Prepekto) ang mga korporasyon kung saan inorganisa ang mga artisano ng Constantinopla. Nangasiwa ang Eparko ng mga bagay pangnegosyo tulad ng produksiyon, mga presyo, angkat, at eksportasyon. Ang bawa't isang samahan o guild ay may sariling monopolyo, at bawal noon na ang isang artisano ay miyembro ng higit sa isa.
Noong ika-9 at ika-10 na mga siglo, ang Constantinopla ay may mga 500,000–800,000 residente.
Kontrobersiyang ikonoklasta sa Constantinopla
Sa ika-8 at 9 na siglo, nagdulot ang ikonoklastikong paggalaw ng grabeng politikong kaguluhan sa buong Imperyo. Nagpasiya ang emperador Leo III noong 726 kontra mga imahen, at iniutos ang paninira ng isang estatwa ng Kristo sa itaas ng isa sa mga pinto ng Chalke, isang gawaing mabangis na tinutulan ng mga residente. Tinawag ni Constantino V ang isang konsehong eklesiastiko noong 754, na sinumpa ang pagsamba ng mga imahen. Dahil sa ito, ang mararaming obrang relihiyoso ay sinira, sinunog, o muling ipininta ng mga paglalarawan ng mga puno, ibon, o ibang hayop. Ayon sa isang sanggunian, ang Simbahan ni Santa Maria ng Blachernae ay naging isang "prutasan at aberiya". Pagkatapos ng pagkamatay ng niyang asawa ni Leo IV noong 780, ang emperatris Irene ay nagsauli ng benerasyon ng mga imahen sa pamamagitan ng Ikalawang Konsilyo ng Nicaea noong 787.
Bumalik ang kontrobersiyang ikonoklasta noong unang bahagi ng ika-9 na siglo, pero muling naayos noong 843 habang rehensiya ng Emperatris Teodora kung sino nagsauli ng mga ikono. Ang itong mga kontrobersiya ay nag-ambag ng paghina ng mga kaugnayan sa pagitan ng mga Kanlurang at Silangang Simbahan.
1025–1081: Constantinopla matapos si Basil II
Noong huling bahagi ng ika-11 na siglo, nangyari ang isang katastrope sa pamamagitan ng bigla-biglang at mapaminsalang pagkatalo ng mga imperyal na hukbo sa Digma ng Manzikert noong 1071, kung saan dinakip ang Emperador Romanos IV Diogenes. Hindi labis-labis ang mga termino ng kapayapaan na hiningi ni Alp Arslan, sultan ng mga Seljuk, at natanggap ni Romanos. Kapag pinalaya, gayunman, nadiskubre ni Romanos na sa kaniyang liban, inilagay ng mga kaaway ang sariling kandidato sa trono. Siya sa kanilang sumuko at namatay sa pamamagitan ng pagpapahirap sa kapwa, at tanggihan ng bagong pinuno, Miguel VII Dukas, ang pagtupad ng tratado. Bilang tugon, ang mga Turko ay nagsimulang gumalaw sa Anatolya noong 1073. Ang pagguho ng lumang sistemang pandepensa ay nangahulugan ng kawalan ng pagkontra, at inabala at winaldas ang mapagkukunan ng imperyo sa isang serye ng mga digmaang sibil. Ang libu-libong Turkmen ay tumawid ng ilog na hindi binantayan at pumasok sa Anatolya. Noong 1080, nawalan ang Imperyo ng isang napakalaking lawak, at nasalakay ang mga Turko ng Constantinopla.
1081–1185: Constantinopla sa ilalim ng mga Comneni
Sa ilalim ng dinastiyang mga Comneni (1081–1185), malaking nakabawi ang Bizancio. Noong 1090–91 umabot ang nomadikong mga Petseneg sa mga pader ng Constantinopla, kung saan ang kanilang hukbo ay pinuksa ng Emperador Alexios I sa pamamagitan ng tulong ng mga Kiptsak. Bilang tugon sa isang panawagan para sa tulong ni Alexios I, nagtipon ang Unang Krusada sa Constantinopla noong 1096, pero dahil ayaw niyang sumailalim ng mga Bisantino, nagbiyahe sa Herusalem sa kaniyang sarili. Nagpagawa si Juan II Komnenos ng monasteryo ng Pantokrator (Makapangyarihan sa lahat) na may ospital na may limampung kama para sa mga pobre.
Pagdating sa sining, ang ika-12 na siglo ay napakaproduktibong panahon. May pagbuhay ng mosaikong sining, halimbawa. Ang mga mosaiko ay naging mas makatotohanan at matingkad, na may isang nadagdagang diin sa mga porma sa tatlong dimensiyonal na espasyo. May nadagdagang kailangan para sa sining, dahil nagkaroon ang mas marami pang tao ng yaman para magpagawa at magpalibre ng ganiyang gawa.
1185–1261: Constantinopla habang Destiyerong Imperyal
Noong 25 Julio 1197, nagbata ang Constantinopla ng isang matinding apoy na nanunog ng Lating Sangkapat at pook malapit sa Tarangkahan ng mga Droungario (Odun Kapısı) sa Ginintuang Sungay. Gayunman, ang pagsira na nagdulot ang apoy ng 1197 ay malayo kaysa sa ang dinalhan ng mga Krusador. Habang isang pakana sa pagitan nina Felipe ng Swabia, Boniface ng Montferrat, at Doge ng Venecia, ang Ikaapat na Krusada ay, maski eksomunyon sa pamamagitan ng papa, inilihis noong 1203 kontra Constantinopla, na diumano'y para isulong ang mga kahilingan ni Alexios IV Angelos, bayaw ni Felipe, anak ng lalaki ng patay na emperador Isaac II Angelos. Hindi siya pinaghandaan ito ng nagharing emperador Alexios III Angelos. Ang mga Krusador ay umokupa ng Galata, sumira ng kadenang pandepensa na pinrotektahan ng Ginintuang Sungay, at pumasok ng puwerto, kung saan noong 27 Hulyo nilabag nila ang mga dingding ng dagat. Tumakas si Alexios III, pero nadiskubre ni bagong Alexios IV na kulang ang ingatang-yaman, at hindi natupad ang mga gantimpala na ipinangako sa kaniyang mga kanluranin alyado. Tumaas ang tensiyon sa pagitan ng mga mamamayan at mga Lating sundalo. Noong Enero 1204, nagdulot ang Protovestiarios Alexios Murzuphlos ng isang gulo, na diumano'y para takutin si Alexios IV, pero ang nag-iisang bunga ay pagsira ng dakilang estatwa ni Athena Promachos, ni Pidias, na tumayo nasa pangunahing foro patungo sa kanluran.
Sumulat si Steven Runciman, historyador ng mga Krusada, na ang pagsira ng Constantinopla ay "walang paralelo sa kasaysayan".
Pumigil ang emperador John III Doukas Vatatzes ng paninira ng mararaming simbahan kapag ipinadala ang pera sa mga Latin "bilang kabayaran" (exonesamenos). Ayon sa Talbot, kabilang sa mga ito ay mga simbahan ng Blachernae, Rouphinianai, at San Miguel ng Anaplous. Ipinagkaloob din ang pera para sa pagsasauli ng Simbahan ng mga Banal na Alagad, na grabeng sinira ng isang lindol.
Naghiwa-hiwalay ang mga Bisantinong maharlika, mararaming sa Nicaea, kung saan itinayo ni Teodoro Laskaris ang isang imperyal na korte, o sa Epiro, kung saan gumawa si Teodoro Angelo ng mismo. Tumakas ang mga iba sa Trebizond, kung saan isa sa mga Comneni itinayo na, sa pamamagitan ng suporta ng mga Heorhiyano, ang isang malayang imperyo. Nakipagkumpetensya ang parehong Nicaea at Epiro para sa imperyal na titulo, at sinubukan mabawi ang Constantinopla. Noong 1261, muling dinakip ang Constantinopla mula sa kaniyang huling Lating pinuno, Baldwin II, ng mga hukbo ng Nisenong emperador Miguel VIII Paleologo sa ilalim ng kapangyarihan ni Caesar Alexios Strategopoulos.
1261–1453: Dinastiya ng mga Palaiologos at Pagbagsak ng Constantinopla
Maski muling dinakip ang Constantinopla ni Miguel VIII Paleologo, nawalan ang Imperyo ng mahalagang ekonomikong mapagkukunan, at sinikap mabuhay. Ang palasyo ng Blachernae nasa hilagang-kanluran ng lungsod ay naging pangunahing imperyal na tahanan, yamang humina ang lumang Dakilang Palasyo sa baybayin ng Bosporo. Kapag dinakip ang Constantinopla ni Miguel VIII, ang populasyon ay 35,000 tao pero, sa pagtatapos ng kaniyang paghahari, nakagawa siya ng isang populasyon ng 70,000 tao, dahil sa pagtawag ng dating mga residente (na tumakas mula sa lungsod kapag dinakip ng mga Krusador) at relokasyon ng mga Griyego mula sa Peloponesong kamakailang muling dinakip hanggang sa kabisera. Ang huwisyo ng mga tao, na napahamak ng poot ng Diyos, ay pinalala ng mga pagkatalong militar, digmaang sibil, lindol, likas na sakuna, at sa wakas, ng Salot na Itim, na noong 1347 umabot sa Constantinopla. Noong 1453, kapag dinakip ang Constantinopla ng mga Otomanong Turko, sumaklaw mga 50,000 tao.
Ang Constantinopla ay sinakop ng Imperyong Otomano noong 29 Mayo 1453. Hinangad ni Mehmed II na makatapos ang sadya ng niyang tatay at sumakop ng Constantinopla para sa mga Otomano. Noong 1452 nakagawa ng mga kasunduang pangkapayapaan sa Hungary at Venecia. Nagsimula rin ng konstruksiyon ng Boğazkesen (mamaya tinawag na Rumelihisarı), isang moog sa pinakamakitid na punto ng Bosporo, para higpitan ang paglipas sa pagitan ng mga dagat Itim at Mediteraneo. Iniutos ni Mehmed sa Unggaro ni Urban ang pag-armas ng Rumelihisarı at ang konstruksiyon ng mga kanyong malalaki sapat para ibaba ang mga pader ng Constantinopla. Noong Marso 1453 ang mga kanyon ni Urban ay hinakot mula sa Otomanong kabiserang Edirne hanggang sa mga gilid ng Constantinopla. Noong Abril, pagkatapos ng mabilis na pagbibihag ng Bisantinong baybaying mga komunidad sa Dagat Itim at Dagat Marmara, nagtipon ng mga rehimyento sa labas ng Bisantinong kabisera. Gumalaw ang kanilang plota mula sa Gallipoli hanggang sa malapit na Diplokionion, at nagbiyahe ang mismong sultan para makilala ang kaniyang hukbo. Ang mga Otomano ay iniutos ng 21 taong gulang na Otomanong Sultan Mehmed II. Sinundan ng pagsakop ng Constantinopla ang isang siege ng pitong linggo, mula sa 6 Abril hanggang sa 29 Mayo 1453.
1453–1922: Otomanong Kostantiniyye
Ngayon sa ilalim ng kontrol ng mga Otomano ang Kristiyanong Ortodoksong lungsod ng Constantinopla. Kapag pumasok si Mehmed II sa wakas sa pamamagitan ng Tarangkahan ng Karisius (ngayong kilala bilang Edirnekapı o Tarangkahan ng Adrianopla) agad na nakasakay ng niyang kabayo sa Hagia Sophia, kung saan pagtanggal ng mga pinto sa pamamagitan ng mga palakol, ang libu-libong mamamayan sa loob ay ginahasa at inalipin. Naglaban ang mararaming taga-alipin, madalas na hanggang sa pagkamatay, para sa mga lalo na magaganda at mahahalagang aliping babae. Gayundin sinalanta o sinira ang mararaming simbolo ng Kristiyanismo, kabilang sa krusipiho ng Hagia Sophia na ipinakita sa mga kampo ng sultan. Pagkatapos iniutos niya na tumigil sila sa pagtaga ng mga mahahalagang marmol ng lungsod at na "nasiyahan sa yaman at mga bihag: pagdating sa mga gusali, kinabilangan sa kaniya." Iniutos na doong nagpulong ang imam sa kaniya para mag-chant ng adhan, kaya ang Ortodoksong katedral ay naging isang Muslim na moske, na pinatatag ang Islamikong paghahari sa Constantinopla.
Pagdating sa Constantinopla, ang pangunahing gawain ni Mehmed ay patatagin ang kontrol sa itaas ng lungsod at muling gumawa ng niyang mga depensa. Pagkatapo ng martsa ng 45,000 bihag mula sa lungsod, agad na nagsimula ang mga proyekto ng konstruksiyon, na sumaklaw ang pagkukumpini ng mga pader, ang konstruksiyon ng sitadel, at isang bagong palasyo. Iniutos ni Mehmed na tumira sa lungsod ang mga Muslim, Kristiyano, at Hudyo, na ang mga Kristiyano at Hudyo ay nagbayad ang jizya at mga Muslim ay nagbayad ang zakat, at na isinalin ang limang libong pamilya sa Constantinopla bago Setyembre. Mula sa buong Islamikong imperyo, ang mga bilanggo ng digmaan at mga deportado ay ipinadala sa lungsod. Ang ganiyang mga tao ay tinawag na sürgün sa Turko (σουργούνιδες). Pagkalipas ng dalawang siglo, ibinigay ng Otomanong biyahero ni Evliya Çelebi ang isang tala ng mga grupo na ipinasok sa lungsod at kani-kanilang pinagmulan. Kahit ngayon, ang mararaming distrito ng Istanbul, tulad ng Aksaray at Çarşamba, ay sinasaksihan ang mga pangalan ng mga lugar na pinagmulan ng nilang mga naninirahan. Gayunman, muling tumakas ang mararaming tao sa lungsod, at may iba't ibang pagsiklab ng salot, kaya noong 1459 inatim ni Mehmed ang pagbalik ng mga deportadong Griyego sa lungsod.
Kultura
Ang Constantinopla ay pinakamalaking at pinakamayamang urbanong sentro nasa Silangang Dagat Mediteraneo habing huling Silangang Imperyong Romano, lalo na dahil sa kaniyang estratehikong lugar para mag-utos ng mga ruta ng kalakalan sa pagitan ng Dagat Egeo at Dagat Itim. Nanatili kabisera ng silangang imperyong nag-Griyego sa loob ng mahigit isang libong taon. Sa kaniyang apoheo, na humigit-kumulang na tumutugma sa Gitnang Kapanahunan, ito ay isa sa pinakamamayamang at pinakamalalaking sa buong Europa. Nagkaroon ng isang makapangyarihan kultural na atraksiyon, at nanaig ng karamihan ng ekonomikong buhay ng Mediteraneo. Ang mga bisita at komersiyante ay lalo na pinahanga ng mga magagandang monasteryo at simbahan ng lungsod, lalo na Hagia Sophia, o Simbahan ng Banal na Karunungan. Ayon sa Rusong biyahero ni Stefan ng Novgorod noong ika-14 na siglo, "Pagdating sa Hagia Sophia, hindi naikukuwento ni nailalarawan ng isip ng tao."
Lalo na mahalaga ang lungsod dahil sa preserbasyon sa kaniyang mga aklatan ng mga manuskrito ng mga Griyegong at Lating manunulat habang isang panahon kung kailan ang kahinaan at kaguluhan ay nagdulot ng kanilang pagkawasak ng masa sa kanluraning Europa at hilagang Aprika. Papagbagsak ng lungsod, ang libu-libo sa mga ito ay dinalhan ng mga takas sa Italya, at nakatulong sa Renasimiyento at transisyon sa modernong mundo. Ang kumulatibong impluwensiya ng lungsod sa Kanluran, sa loob ng maraming siglo ng pagkakaroon nito, ay hindi maaaring kalkulahin. Pagdating sa teknolohiya, sining at kultura, at saka labis na laki, ang Constantinopla ay walang paralelo nasa Europa sa loob ng libong taon. Sinalita ang mararaming wika sa Constantinopla. Ang isang Tsinong tratado noong ika-16 na siglo tungkol sa heograpiya ay partikular na itinala na tumira sa lungsod ang mga tagasalin, na ipinakita na ito ay multilingguwal, multikultural, kosmopolitanong lungsod.
Mga babae sa panitikan
Ang Constantinopla ay tahanan ng unang Kanlurang Armenyong peryodiko na inilathala at ini-edit ng isang babae (Elpis Kesaratsian). Ang itong peryodiko, Kit'arr o Gitara, ay lang nanatili sa sirkulasyon sa loob ng pitong buwan. Ang mga babaeng manunulat na lantaran na ipinahayag ang kanilang mga nais ay ipinalagay bilang masagwa, pero mabagal na nabago ito kapag ang ibang mga peryodiko ay nagsimula ilathala ang mga "seksiyong pambabae". Noong mga 1860, inanyayahan ni Matteos Mamurian si Srpouhi Dussap ipasa ang mga sanaysay][ para Arevelian Mamal. Ayon sa [[awtobiyograpiya ni Zaruhi Galemkearian, sinabihan siyang sumulat tungkol sa lugar ng mga babae nasa pamilya at bahay pagkatapos ng paglalathala ng kaniyang dalawang bolumen ng tula noong mga 1890. Noong 1900, ang iba't ibang Armenyong peryodiko ay nagsimula sumaklaw mga obra ng babaeng tagapagambag, kabilang sa Tsaghik sa Constantinopla.
Mga palengke
Kahit bago ang pundasyon ng Constantinopla, ang mga palengke ng Bizancio ay tinukoy ni Henoponte at Teopompo kung sino sumulat na ang mga Bisantino ay "gumugugol ng oras sa palengke at puwerto". Sa panahon ni Justiniano ang kalyeng Mese na tumawid ng lungsod mula sa silangan hanggang sa kanluran ay arawang palengke. Nagpahayag si Prokopio na ang "higit sa 500 prostituta" ay nagnegosyo sa kalyeng pampalengke. Sumulat si Ibn Battuta, kung sino nagbiyahe sa lungsod noong 1325, tungkol sa bazaar "Astanbul" kung saan "ang karamihan ng mga artisano at komersiyante roon ay mga babae".
Arkitektura
Gumamit ang Imperyong Bisantino ng mga Romanong at Griyegong mga modelo at estilo para lalangin ang isang bugtong klase ng arkitektura. Halata ang impluwensiya ng Bisantinong arkitektura at sining sa mga kopya sa buong Europa. Ang partikular na halimbawa ay Basilika ni San Marcos sa Venecia, mga basilika ng Ravena, at mararaming simbahan sa buong Eslabong Silangan. Saka, nag-iisa sa Europa hanggang sa florin ng Italya noong ika-13 na siglo, patuloy na gumawa ang Imperyo ng maayos na barya: sa buong Gitnang Kapanahunan. Pinagnanasaan ang solidus ni Diocleciano, na mamayang naging ang bezant (kumbaga, Bisantino). Malawak na tinularan ang kaniyang mga pader (halimbawa tingnan ang Kastilyo ng Caernarfon) at ang kaniyang urbanong impraestruktura ay kababalaghan sa buong Gitnang Kapanahunan. Ito ay nagpanatili buhay ng sining, galing, at teknikal na kadalubhasaan ng Imperyong Romano. Sa panahong Otomano ginamit ang Islamikong arkitektura at simbolismo. Ginawa ang mga dakilang paliguan bahay sa mga sentrong Bisantino tulad ng Constantinopla at Antioquia.
Relihiyon
Ibinigay ng pundasyon ng Constantinopla ang prestihiyo sa Obispo ng Constantinopla, kung sino sa huli tinawag na Ekumenikal na Patriarka, at ginawa itong isang pangunahin sentro ng Kristiyanismo sa tabi ng Roma. Nag-ambag ito sa kultural at teolohikal na mga diperensiya sa pagitan ng Silangang at Kanlurang Kristiyanismo, na sa wakas nagdulot ng Paghahating Silangan-Kanluran na hinati ang Simbahang Katolikong Romano mula sa Simbahang Ortodokso ng Silangan mula sa 1054 pasulong. Napakaimportante din ang Constantinopla sa Islam, dahil ang pagsakop ng Constantinopla ay ipinalalagay bilang isa sa mga senyas ng apokalipsis sa Islam.
Edukasyon
Noong 1909, nasa Constantinopla may 626 na mababang paaralan (561 ng mas mabababang grado at 65 ng mas matataas) at 12 mataas na paaralan (31 publiko at 31 pribado). May isang unibersidad at labing-isang paaralan ng paghahanda.
Medya
Sa nakaraan ang mga Bulgarong peryodiko sa huling panahong Otomano ay Makedoniya, Napredŭk, at Pravo.
Katayuang pandaigdig
Kumilos ang lungsod bilang depensa para sa mga silangang lalawigan ng lumang Imperyong Romano kontra mga pagsalakay ng mga barbaro ng ika-5 na siglo. Ang mga pader, 18 metro ang taas, na ginawa ni Theodosius II ay pagpigil sa pag-iingat para sa mga barbaro sa timog ng Danubio, kung sino nahanap ang mas madadaling punterya sa kanluran imbes na mas mayayamang lalawigan sa silangan sa Asya. Mula sa ika-5 na siglo, ang lungsod ay pinrotektahan din ng Dingding ni Anastasia (Ἀναστάσειον Τεῖχος, Anastasius Suru), isang kadena ng mga dingding, 60 kilometro ang haba, sa tapat ng Trasyanong tangway. Nagpapahayag ang mararaming iskolar na dahil sa itong mga sopistikadong pagpapatibay ang silangan ay napaunlad mas o menos nang walang gulo yamang bumagsak ang Sinaunang Roma at kanluran.
Limone sul Garda
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
Ang Limone sul Garda (Gardesano: Limù) ay isang bayan at comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia, sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya, sa kanlurang pampang ng Lawa Garda.
Kasaysayan
Sa kabila ng pagkakaroon ng mga sikat na paglilinang ng mga limon (ang kahulugan ng limone sa Italyano), ang pangalan ng bayan ay malamang na nagmula sa mga sinaunang lemos (elm) o limes (Latin: hangganan, na tumutukoy sa mga komunidad ng Brescia at Obispo ng Trento). Sa pagitan ng 1863 at 1905 ang denominasyon ng comune ay Limone San Giovanni.
Kalusugan
Noong 1979, natuklasan ng mga mananaliksik na ang mga tao sa Limone ay nagtataglay ng mutant na anyo ng apolipoprotein (tinatawag na ApoA-1 Milano) sa kanilang dugo, na nag-udyok ng malusog na anyo ng high-density cholesterol, na nagresulta sa pagbaba ng panganib ng atherosclerosis at iba pang sakit na kardiyobaskular.
Bobby Gonzalez
Si Bobby Gonzales (15 Enero 1935–5 Oktobre 2002) ay isang Pilipinong mang-aawit at aktor.
Karera
Si Bobby ay sumasabak na sa mga pelikula noong dekada 1950. Siya ay malimit gumawa ng pelikula sa kanyang estudyong Premiere Productions.
Sa pagitan, nagawa pa rin nina Bobby at Diomedes na magsisiksikan sa mga pelikula – kasama si Diomedes na gumagawa ng isang serye ng mga pelikula para sa LVN Pictures. Sa bahagi ni Bobby Gonzales, nagkaroon siya ng pribilehiyo na makasama si Fernando Poe Jr., bilang bahagi ng sikat na dekada 1950 teenage group na Lo-Waist Gang kasama sina Zaldy Zschornack at Boy Sta. Romana. Nang maglaon, lumipat si Bobby at ang iba pang grupo sa Manila Grand Opera House at nakatagpo ng katulad na tagumpay doon. Ngunit noong unang bahagi ng dekada 1960, umalis sandali si Bobby at ang iba pang Clover Theater gang sa local showbiz scene at pumunta sa Stateside. Ito ay nang dumating sa Pilipinas ang impressario husband ni Shirley MacLaine at inimbitahan sina Bobby, Katy de la Cruz, Diomedes Maturan, Baby Aguilar, Reycard Duet at ang iba pang local entertainers na magtanghal sa Las Vegas.
Noong 1958, nagsimula siyang magsaplaka at naging hit ang kanyang inawit na "Inday Ng Buhay Ko" at nagpatuloy pa ang kanyang suwerte hanggang nagkaroon na naman siya ng isang awiting kinahumalingang kantahin ng tao noong maagang dekada 1970 ang "Salidumay" na mula naman sa kompanyang pang-rekord label Plaka Pilipino.
Pagkatapos ng kanyang Vegas stint, bumalik si Bobby sa Pilipinas at nasakop pa ang lokal na telebisyon. Ito ay noong 1967. Si Pancho Magalona noon ay pumapasok sa pulitika at kailangang umalis sa kanyang pang-araw-araw na paggiling bilang pangunahing host ng 'Magandang Tanghali' sa lumang ABS-CBN Channel 3. Si Bobby ay kinuha upang kurutin para kay Pancho.
Sayang naman para kay Pancho, hindi lang siya natalo sa halalan (tumakbo siya bilang gobernador ng Rizal), ngunit hindi na rin nakabalik sa dati niyang hosting job. Napagpasyahan ng ABS-CBN na bahagyang i-reformat ang 'Magandang Tanghali', binago ang pamagat nito sa 'Bigay-Hilig', ngunit pinanatili ang cast nito – kasama si Bobby Gonzales bilang pangunahing host (Sinuportahan siya nina Cachupoy, Teroy de Guzman at, kalaunan, Babalu).
Nang kanselahin din ang 'Bigay-Hilig' pagkatapos ng ilang taon at pinalitan ng Stop Look & Listen, lumipad si Bobby Gonzales sa US kung saan ipinagpatuloy niya ang kanyang karera sa pagkanta. Bumalik siya sa Maynila noong 1982 at gumawa ng isang espesyal na hitsura bilang co-presenter ni Sylvia La Torre sa unang Cecil Awards na ginanap sa Cultural Center of the Philippines.
Nang maglagay ang istasyon ng gobyerno, MBS-4 ng Sunday Night variety show para kay Alma Moreno (na pinamagatang 'The Other Side of Alma'), kinuha si Bobby bilang isang regular na co-host. Ngunit hindi talaga nagtagal ang palabas na ito sa Channel 4. Muling natagpuan ni Bobby ang kanyang sarili na lumipat sa US.
Mga sangunnian
Kaurian:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas Kaurian:Alpha Records Kaurian:Plaka Pilipino Records
Altomonte
Ang Altomonte ay isang bayan at komuna sa lalawigan ng Cosenza, sa rehiyon ng Calabria sa katimugang Italya.
Stroppo
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang Stroppo ay isang comune (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Cuneo, rehiyon ng Piamonte, hilagang Italya, na matatagpuan mga 80 km timog-kanluran ng Turin at mga 35 km hilagang-kanluran ng Cuneo.
Pisikal na heograpiya
Ang lawak ng munisipyo ay nag-iiba mula sa 850 m a.s.l. ng unang nayon ng Noufresio, na makikita sa kalsadang panlalawigan, hanggang sa hangganan ng munisipalidad ng Elva at Sampeyre sa taas na 2000 m pataas.
Ang Alkemista
Ang Ang Alkemista (O Alquimista) ay isang mabiling aklat na unang nalathala sa Brasil noong 1988 at siyang pinakakilalang akda ng manunulat na si Paulo Coelho. Isa itong masagisag na salaysayin na humihikayat sa mambabasa na sundin ang kanilang mga pangarap sa buhay.
Wikang Tonjon
Ang Tonjon ay isang wikang patay ng Ivory Coast.
kaurian:Mga wika ng Côte d'Ivoire
Lograto
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Ang Lograto (Bresciano: Logràt) ay isang bayan at comune (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Brescia, sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya. Ang mga karatig na komunidad ay Azzano Mella, Torbole Casaglia, Travagliato, Berlingo, at Maclodio at Mairano. Ito ay matatagpuan sa isang patag na timog-kanluran ng Brescia.
Pisikal na heograpiya
Ang munisipalidad ng Lograto ay umaabot sa timog-kanluran ng Brescia, kasama ang dating estatal 235, at may lawak na 12.1 kilometro kuwadrado.
Kasaysayan
Ang pagkatuklas ng maraming epigrapo, na unang ni-transcribe ni Taddeo Solazio, at ng mga labi ng mga eskultura, ay nagpapatunay sa Romanong pinagmulan ng pook.
Noong ika-labing-anim na siglo, gumawa si Michele Ferrarini ng ilang epigrapikong pag-aaral na nagbigay sa kaniyang panahon, sa kastilyo ng bayan, ng pagkakaroon ng ilang lictor bundle na may mga dahon ng lauro at isang Romanong eskultura (isang kalahating haba na binata). Isang malaking bato sa Cascina Pieve ang nagpapaalala sa unang simbahan ng Lograto, na inialay kay San Pedro at binanggit sa isang imperyal na atas ni Enrique III ng 1053.
Powerade Tigers all-time roster
Ito ay talaan ng mga manlalarong nakapaglaro para sa Powerade Tigers:
Alkimista
Ang alkimista o alkemista (mula sa Ingles na alchemist) ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:
Ricky Hatton
Si Richard John Hatton MBE, mas kilala sa kanyang palayaw na Ricky "the Hitman" Hatton, (ipinanganak 6 Oktubre 1978, sa Stockport, Greater Manchester, Inglatera), ay isang Britong boksingero isang two-time IBF at IBO light welterweight tsampion. Sa kanyang huling laban ay natalo siya sa Pilipinong boksingerong si Manny "Pacman" Pacquiao.
Kaurian:Mga Ingles Kaurian:Boksing
Estados Unidos at mga atrosidad sa Brazil
Ang pakikialam ng Estados Unidos sa Brazil ay nagsimula noong mga unang dekada ng ika-20 siglo. Noong panahon na iyon, may mga Amerikanong negosyante at korporasyon na nangangailangan ng access sa Brazil upang magtayo ng mga planta ng kape, gumagawa ng goma, at iba pang mga likas na yaman. Upang protektahan ang kanilang interes, nag-umpisa ang mga Amerikano na magpakialam sa mga patakaran ng Brazil at magpadala ng mga misyon upang makipag-ugnayan sa mga opisyal ng pamahalaan.
Noong 1945, ang Estados Unidos ay nangakong magbibigay ng tulong pinansyal sa Brazil upang matugunan ang mga pangangailangan ng bansa pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Bilang bahagi ng tulong na ito, nagpadala ang Estados Unidos ng mga eksperto sa pagpapalakas ng ekonomiya upang magbigay ng teknikal na tulong at magbigay ng payo sa mga patakaran ng pamahalaan. Subalit, sa mga taong sumunod, lumawak ang pakikialam ng Estados Unidos sa internal na mga usapin ng Brazil, lalo na sa pagpapalakas ng militar ng bansa at pagpapalawig ng impluwensya sa Latin America.
Ang pakikialam ng Estados Unidos sa Brazil ay nag-ugat sa mga motibo ng ekonomiya, pulitika, at militarismo. Ito ay naging kontrobersyal at pinuna ng ilang mga kritiko dahil sa mga epekto nito sa kasarinlan ng bansa at sa mga karapatang pantao ng mga mamamayan ng Brazil.
Nelo Vingada
Si Eduardo Manuel Martinho Vingada, OIH, na mas kilala bilang Nelo Vingada ay isang tagapangasiwa ng putbol (soccer) sa Portugal. Sya ay ipinanganak noong 30 Marso 1953 sa Serpa, rehiyon ng Alentejo.
Speculum al foderi
Ang Speculum al foderi (paminsan-minsang tinatawag na "Ang Salamin ng Pagtatalik" o literal na "isang salamin para sa mga nagtatalik") ay isang ika-15 daantaong tekstong nasa wikang Katalan na natuklasan noong dekada 1970. Mahalaga ang teksto sapagkat ito lamang ang nalalamang pormal na sulating naglalarawan ng sining ng mga posisyong seksuwal.
MS Oasis of the Seas
Ang MS Oasis of the Seas ay isa sa mga barko ng Royal Carribean International at sa kasalakuyan ang pinaka malaking barko sa buong mundo.
Sa loob ng Oasis of the Seas ay mayroong 2,700 cabins at pwede mapaunlakan ng mahigit na 6,300 na pasahero at 2,100 tripulante mga kasapi. Ang barko ay mayroong dalawang-palapag ng mga suites at luxury suites sa sukat na 1,600 square feet (150 m2) na may mga balconies na kung saan makikita mo ang dagat. The ship features a 750-person outdoor amphitheater (which doubles as a pool), zip-lining, a mini-golf course, four swimming pools, volleyball and basketball courts, and a youth zone with a carousel, theme parks and nurseries for children.
Ang barko ay may 750-katao na ampiteatro, zip-lining, isang golf coutse, apat na swimming pools, korte ng volleybol at basketbol at isang pambatang lugar na may mga carousel, theme parks at nurseries para sa mga bata. Siya'y inaasahang na lumapag sa Nobyembre 2009.
Gusali ng Pamantasan ng Genova
thumb|Gusali ng Pamantasan
Ang Gusali ng Pamantasan ng Genova (Palazzo dell'Università di Genova) o ex Collegio dei Gesuiti di Genova (dating Kolehiyong Heswita ng Genova) ay isang gusaling matatagpuan sa via Balbi, 5 sa Genova, na naging upuan ng Heswitang Kolehiyo mula noong 1640 at ng Pamantasan ng Genova mula noong 1775. Dahil sa arkitektura nito at sa maraming gawa ng sining na nasa loob nito, isa ito sa mga pinakadakilang halimbawa ng Barokong Genoves.
Kasaysayan at paglalarawan
Ang pagtatayo ng gusali ay sinimulan noong dekada 1630 ng Comoscong arkitektong si Bartolomeo Bianco, bilang luklukan ng Heswitang kolehiyo. Ang proyekto ay pinondohan at inatasan ng pamilya Balbi, na may-ari ng mga katabing palasyo, kung saan binili ng mga Heswita noong 1623 ang isang matarik na pagtaas ng lupa kung saan itinayo ang gusali na, sinasamantala ang dalisdis ng lupa, ay nahahati sa isang serye ng mga tomo kung saan napapasok ng bisita sa pamamagitan ng sunud-sunod na mga rampa at hagdanan, na may artikulasyon na katulad ng Palazzo Tursi na itinayo sa pagtatapos ng ikalabing-anim na siglo ni Ponzello.
Kasunod ng pagsupil sa Kapisanan ni Hesus, na nangyari noong 1773, ang gusali ay naging upuan ng Pamantasan ng Genova.
Naglalaman ang gusali ng maraming silid na may malaking interes sa kasaysayan at pansining at mahahalagang gawang sining. Sa monumental na atrium, ang hagdanan ay nasa gilid ng isang pares ng malalaking leon sa puting marmol, na nililok sa disenyo ni Domenico Parodi sa simula ng ikalabing walong siglo. Sa mga silid-aralan, ang Bulwagan ng Palabatasan, na kalaunan ay pinasinayaang Aula Cabella, at ang Bulwagan ng Teolohiya, na ngayon ay ang Kapilya ng Pamantasan, ay nagpapanatili ng orihinal na dekorasyon, na nagpapanatili sa pitong bronseng panel na may Mga Kuwento ng Pasyon, isang Maneristang obra maestra ni Giambologna na ginawa para sa mga nawasak. kapilya Grimaldi sa San Francesco di Castelletto.
Ang malawak na espasyo sa unang palapag kung saan matatanaw ang Balbi ay inookupahan ng Aula Magna, na itinayo bilang isang bulwagan para sa mga espiritwal na ehersisyo. Ang buong ibabaw ng mga dingding at ang vault ay pinalamutian sa pagitan ng 1683 at 1684 ng pintor na si Giovanni Andrea Carlone, na sikat na sa mga fresco na ipininta niya sa simbahan ng Gesù sa Roma, muli para sa parehong kapisanang Heswita. Sa dekorasyon ng mga dingding, perpektong napreserba, maling mga haligi at estatwa, ang mga paglipad ng mga kerubin at mabulaklak na mga garland na ginawa sa masiglang mga kulay ay namumukod-tangi sa background ng grisaille. Ang malaking fresco sa vault na may Tagumpay ng Pangalan ni Hesus ay sa halip ay nawasak kasunod ng pambobomba na dinanas ng Genova ng hukbo ng Piamontes, sa pangunguna ni Heneral Alfonso La Marmora, na naglalayong pigilan ang pag-aalsa ng lungsod noong 1849. Sa bagong kaalyadong pambobomba noong 1944, gumuho din ang ikalabinsiyam na siglong palamuti na nilikha upang palitan ang nawasak na obra ni Carlone, at samakatuwid ay ang pintor ng Sardo na si Francesco Menzio ang lumikha ng obra na kasalukuyang sumasaklaw sa vault, na may relihiyosong paksa, na inspirasyon ng ang dekorasyon ng mga aklat ng Genovese na Portulano.
Ang likurang bahagi ng gusali, na dating kinalalagyan ng mga lugar na nakalaan para sa pribadong buhay ng mga paring Heswita, ay inookupahan na ngayon ng rektorado. Kabilang sa mga silid-aralan na may pinakamalaking halaga sa kasaysayan at pansining, na nakaayos sa kahabaan ng sinaunang koridor ng Sant'Ignazio, mayroong Aula Ligure at Aula della Meridiana. Ang una, na dating kilala bilang Domestikong Oratoryo, ay isang obra maestra ni Domenico Parodi, isang Genoves na pintor ng Barokong palamuti, na lumikha nito sa pagitan ng 1704 at 1709. Sa loob nito ang pintor ay gumawa ng isang unitaryong dekorasyon na pantay na sumasaklaw sa buong ibabaw ng silid, kung saan, kabilang sa mga pekeng marmol at ilusyonistang mga arkitektura na nilikha ng Boloñesang quadraturistang si Aldovrandini, palagi niyang pininturahan ang mga effigies ng Birhen at ng mga santo ng Kumpanya sa pekeng kaluwagan. Ang bulwagang hall ay kinuha ang pangalan nito mula sa instrumento para sa pagsukat ng oras na ginawa noong 1771 ng Pranses na Paring si Correard bilang isang floor sundial sa marmol at tanso. Pagkatapos ay ginawa itong aklatan, bago inilipat ang mga volume sa sinaunang Simbahan ni San Gerolamo at San Francesco Saverio, na matatagpuan sa via Balbi 3 at kabilang sa complex ng kolehiyo, na ginawang aklatan ng unibersidad. Sa mga nakalipas na taon, ang malaking aklatan, na nagmula rin sa pamana ng libro ng kolehiyo at pinayaman nang husto, ay inilipat sa Piazza Acquaverde sa gusaling dating kinaroroonan ng Otel Colombo.
Ang malaking hardin ng kolehiyo, na idinisenyo sa pagtatapos ng ikalabing walong siglo bilang sunud-sunod na mga dumadalisdis na terasa sa burol ng Pietraminuta, ng arkitektong si Emanuele Tagliafichi, ay kalaunan ay ginawang harding botaniko at ginagamit pa rin para sa layuning ito ng unibersidad.
Pamantasang ng Londres
Para sa mga praktikal na mithiin, mula sa pagtanggap ng mga estudyante hanggang sa pag-pondo ng mga bumubo ng Pamantasan, ang mga kolehiyong bumubuo nito ay medyo umo-opera ng independente, na mayroong angking kalakasang magbigay ng sarili nilang mga digri habang sumsailalim sa pederal na pamantasan. Ang siyam na pinakamalaking kolehiyo ng pamantasan ay ang sumusunod:King's College London; University College London; Birkbeck; Goldsmiths; the London Business School; Queen Mary; Royal Holloway; SOAS; ang London School of Economics and Political Science. Ang kolehiyong espesyal ng pamantasan ay ang mga sumusunod: Heythrop College, na tumutukoy sa pilosopiya at teolohiya, at ang St George's, na tumutukoy sa pag-aaral ng medisina. Ang Imperial College London ay dating miyembro ngunit tumiwalag sa Pamantasan ng Londres noong 2007.
Roderick
Ang Roderick (mula sa Proto-Hermanikong *Hrōþirīk(i)az, literal na "[ang lalaking] mayaman sa kaluwalhatian"), na maaaring ring Roderik o Roderic, ay isang pangalang Hermaniko, na mayroong iba't ibang kaanyuan ng paghango at lumilitaw bilang pangalan ng ilang mga tauhang maalamat at pangkasaysayan.