cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Balkan FK
Komandada häzirki güne çenli oýnan we oýnaýan oýuncylar: Didargylyç Urazow, Ýuriý Bordolimow, Gurbangeldi Durdyýew, Rejepmyrat Agabaýew, Amanmyrat Meredow, Witaliý Teplýakow, Gurbanmämmet Meredow, Nikita Gorbunow, Guwançmuhammet Öwekow, Amir Gurbani, Gahrymanberdi Çöňkäýew, Mämmedaly Garadanow.
Tarim
Tarim  Hytaýdaky Sinszýan uýgur awtonom sebitiniň içerki derýa ulgamynyň esasy oky bolan uly derýa. Jemi uzynlygy 1321 km. Basseýniň meýdany   km². Aral deňziniň golaýynda ortaça ýyllyk akym 2500 m³ / s-den geçýär.
Ebu Seýit Mäneli
thumb|right|262px| thumb|362x362px|Mane baba mavzoleyi ABU SEÝIT ibn Abulhaýr Mahneýi (7 dekabr, 967 - 12 ýanwar, 1049) - mäneli meşhur şyh, sufizm filologiýasynyň Horasandaky iň uly wekilleriniň biri. Abu Seýit il arasynda hemme taraplaýyn uly abraýly biri bolupdyr. Beýik alym Abu Aly ibn Sinada onuň bilen duşuşmak üçin Mänä gelipdir. Ibn Sina ol hakda: "Meniň ylmyň üsti bilen öwrenen zatlaryma şyh Abu Seýit pähim bilen ýetdi" diýipdir. Ol Horasanda rubagy formasyny dörediji hökmünde tanalýar. Abu Seýit ölende seljuk hökümdarlary onuň mazarynyň üstünde mawzoleý bina etdiripdirler. Onuň harabasy Mänede häzir hem bar. Serediň: Ebu Seýidiň mawzoleýi
Kädi
Batyrowa Aýbölek, IUHD Halkara maliýe hünäri
Talak
Talak (طلاق — aýrylyşmak). Dinimiz maşgalanyň bütewiligine uly ähmiýet berip, ony bozýan talakdan gaça durulmagyny isleýär. Hiç bir sebäpsiz talak etmegi Pygamberimiz halamandyr. Ol bir hadysy şerifinde: «Halal zatlar içinde Allahyň halamaýan, iň ýigrenýän zady talakdyr», (Ebu Dawud) diýipdir. Yslam dini talak meselesinde erkeklere sabyrly bolmagy ündeýär. Kurany Kerimde bu barada şeýle aýdylýar: «Aýallaryňyza ýakymly boluň. Eger olar göwnüňizden turmasa-da, Allah size şolaryň üsti bilen haýyr takdyr edendir», (Nisa, 19). Pygamberimiziň hadysynda bolsa şeýle aýdylýar: «Mukmin är – mukmin aýalyny kemsitmesin. Onuň bir häsiýetini halamasa, başga bir häsiýetinden hoşal bolar». Aýallaryň hem talaga sebäp bolup biljek hereketden saklanmagyny ündän Pygamberimiz şeýle aýdypdyr: «Talaga sebäp boljak derejede ärini azaşdyrýan aýal – bizden däldir». Yslam dini är-aýalyň ömürboýy bile ýaşamagyny arzuw edipdir, ýöne muny talagy gadagan etmek ýa-da kynlaşdyrmak arkaly başa bardyrmak islemändir. Şol sebäpli-de talagy mubah saýsa-da, sebäpsiz aýrylyşmagyň öňüni almak üçin çäreler görüpdir. Dine laýyklykda talagyň dürs bolmagy üçin şu üç şert gerekdir: Dört mezhebiň umumy garaýşyna görä, serhoşyň talagy hem dürsdür. Fetwa şuňa görädir. Ýöne Hanefilerden Ymam Züfere, Tahawiýe we Kerhä, Ahmet b. Hanbeliň gürrüň beren bir rowaýatyna, Şafygylardan Müzenä, hezreti Osmana we hezreti Omar b. Abdulazize görä, serhoşyň nepesiniň düzüw däldigi üçin, onuň talagy dürs däldir. Çünki onuň däliden tapawudy azdyr. Gaharyna näme aýdýanyny, näme edýänini bilmeýän kişiniň beren talagy hem mujtehid alymlarynyň aglabasyna görä dürsdür. Çünki gahar adama görä tapawutlydyr. Ony kesgitläp, çäklendirmek mümkin däldir. Şeýle hem talak meselesinde degişmek bolmaýar. Pygamberimiz bu barada şeýle aýdypdyr: «Üç zadyň çyny-da çyn, degişmesi-de çyndyr: nikah, talak, talakdan dönmek», (Ebu Dawud, Tirmizi, Ibni Maje). Talak edilende ulanylýan sözler iki görnüşde bolýar.
Sünni talak
Bu talak Kuranyň we Pygamberimiziň beren maslahatlaryna laýyklykda edilen talakdyr. Bu aýalyň aýbaşydan soň arassalanan döwründe üç aýyň dowamynda her aýda talak edilmegidir. Onuň iň soňky üçünjisi – är-aýaly doly aýrylyşdyrýar. Sünni talak är bilen aýala oýlanmak pursatyny berýär. Şol aralykda puşman eden erkek kişi bile ýaşaşmak kararyna gelip biler. Aýal bolsa ýalňyşyna düşünip, maşgala agzybirligini saklamaga çalşar. Kurany Kerimde bu mesele şeýle düşündirilýär: «Talak iki gezekdir. Mundan soň ediljek iş ýa agzybir bolup ýaşamak ýa-da gowulyk bilen aýrylyşmakdyr...», (Bakara, 229), «Eger är aýalyna ikinji talakdan soň üçünji talagyny hem berse, şol aýal başga bir äre baryp, ondan talagyny almasa, öňki ärine halal däldir...», (Bakara, 230).
Futbol boýunça dünýä çempionaty-2002
STATISTIKA
Gatnaşan tomaşaçylaryň sany: 2,705,197 (her oýuna ortaça 42,269 tomaşaçy)
Gumdag
Raýat sany
1989 - 16529
Çeşme
⁸
Zekat
Doly eýeçilik
Alynjagy anyk algy wada edilen gününde alnar diýlip hasaplanýan, kepillik bilen berkidilen algydyr. Munuň zekaty gijikdirilmän berilmelidir. Alynjagy gümana algynyň zekaty bolsa, alynýança berilmeýär. Hanefi mezhebine görä, algynyň berilmedik ýyllarynda zekatynyň berilmeýşi ýaly, alnan ýyly hem zekaty berilmeýär. Çünki ol täze gazanylan mal ýalydyr. Ýöne algy alnanda geçen ýyllaryň zekatyny bermek ätiýaçlylyk jähtinden has gowudyr. Şeýlelik bilen, hem Allahyň emri berjaý edilýär we garyplaryň haky iýilmeýär.
Malyň asly zerurlykdan (hawaiji asliýe) artyk bolmagy
Asly zerurlyklar ijtimagy, ykdysady we medeni şertlere görä, her ynsan üçin üýtgäp bilýär. Ýöne her bir adam üçin gerek bolan asly zerurlyklar hanefi alymlary tarapyndan şeýle kesgitlenipdir: Maşgalanyň iýjek-içjegi, egin-eşigi, ýaşaýyş jaýy, öý goşlary, bergisini üzjek mal baýlygy, hünärine degişli iş stanoklary, ulag, iş guraly hökmünde ulanylýan haýwanlar (häzirki döwürde awtomobil, ýük maşyny, traktor), ylym öwrenmek niýeti bilen alnan kitaplar, şeýle hem zekat berjegiň eklemäge jogapkär bolan maşgala agzalarynyň zerurlyklary asly zerurlyklara degişlidir.
Zekat beriljek malyň üstünden bir ýylyň geçmegi
Zekat beriljek mal mükellefiň eýeçiligine degişli bolandan soň, üstünden bir kamary ýylynyň geçmegi gerekdir. Ýöne bu: haýwan, pul, söwda harytlary üçin şertdir. Oba hojalyk önümleri, miwe, bal, magdan, tapylan hazyna we şuňa meňzeş zatlarda bir ýyl geçmek şerti ýokdur. Eger her ýyl zekat berýän biri, şol ýylyň dowamynda täze mal eýeçiligine goşulsa, olar üçin bir ýyl garaşmak şert däldir. Bu nemalary asyl maýanyň üstüne goşup zekaty berilmelidir. Söwda harytlary we mallaryň guzlap köpelmegi meselesinde-de hökümiň üýtgemeýändigi jedelsizdir. Diňe haýwanlaryň görnüşleriniň üýtgän ýagdaýynda ihtilaf bardyr. Meselem, nisap mukdary düýesi bolup zekat berýän biri 30 sygyr we 40 goýun edinse, bu täze görnüşdäki mallary üçin bir ýyl garaşyp soň zekat bermelidir. Ýöne kişi bulary alyp satmak söwdasyny edýän bolsa, täze edinen mallarynyň bahasyna görä zekatyny bermelidir. Meselem, Ebu Hanifä görä, 40 goýunly adam ýene 100 goýun edinse, bir ýyl garaşman 140 goýnuň zekatyny bermelidir.
Niýet
Bir mal pakyra niýet edilmän berilse: eger şol mal heniz pakyrda mahaly, zekata niýet etmek ýeterlikdir. Ýöne harçlan bolsa, soňky niýetden peýda ýokdur.
Zynat şaý-sepleriniň zekaty
Hanefi mezhebine görä, altyn-kümüşden ýasalan bilezik, gülýaka, ýüzük, gerdanlyk ýaly şaý-sepler nisap mukdaryna ýetse, zekaty berilmelidir. Ýöne aýalyň zynat üçin ulanýan almaz, zümerret, ýakut, hünji ýaly gymmat bahaly zatlaryndan zekat berilmeýär.
Söwda harytlarynyň zekaty
Söwdasy edilýän gural, enjam, maşyn, azyk, egin-eşik, haýwan, şaý-sep, mellek, öý... her hili görnüşdäki mal – söwda harydydyr we zekaty berilmelidir. Ýöne bir malyň söwda harydy saýylmagy üçin niýet we amalyň bilelikde bolmagy zerurdyr. Ýagny, şol malyň peýda gazanmak niýeti bilen bazara çykarylmagy şertdir. Şol sebäpli, bir kişä miras, peşgeş, wesýet arkaly mal düşse, ol hem bu mal bilen söwda etmegi niýet etse, Ymam Ebu Ýusufa görä, söwda harydy bolýar. Onuň zekatynyň hasaby ýöredilmelidir. Ulag, öý, mellek we şuňa meňzeş mallaryň kärende girdejileri hem söwda harydy saýylýar.
Söwda harytlary bir ýylyň dowamynda öz görnüşleri ýa-da başga görnüşdäki mal bilen çalşylsa, çalşylan malyň üstünden bir ýylyň geçmegi hökman däldir. Mysal üçin, bir söwdagär ýylyň başynda gurluşyk materiallaryny satyp, haly alsa, soň ony satyp, kerpiç söwdasyny edip başlasa, ýylyň soňunda bu mal nisap mukdaryna ýetse zekatyny bermelidir.
Enjam, zawod-fabrika ýaly senagat baýlygynyň zekaty
Netijede, senagat ulgamyndaky işler söwda ulgamy bilen deňeşdirilip, zekatdaky esasy kadalara üns berlip, bergiler, ätiýaçlyk şaýlar, zähmet haky, önüm öndürmek, ýerlemek, dolandyryş, maliýe we şuňa meňzeş çykdajylaryň hasaby edilip aýrylandan soň, dolanyşykda bolan zatlardan 2,5 % zekat berilmelidir.
Aksiýanyň we tahwiliň (konwersiýanyň) zekaty
Aksiýa peýdada we zyýanda şerekete şäriklik edýän dokumentdir. Başgaça aýdylanda, aksiýa – bir söwda şereketiniň (erleşen ýeri, binalary, fabrikasy, enjamlary, inwentarlary, puly, algy-bergileri we beýleki şereketlerdäki şäriklik paýlary, patentleri) tutuş maddy we maddy däl barlygynyň belli bir bölegini görkezýän mülkiýet aktydyr. Bular şereketiň söwdadaky gazanjyna ýa-da zyýanyna görä artýar ýa-da kemelýär. Şeýle hem, bu dokumentler nominal gymmatlygyndan başga aksiýa birjasyndaky emele gelen nyrhlaryndan alnyp satylýar.
Zekatyň berilmeli ýerleri
Bu aýaty kerimede geçýän sekiz toparyň üstünde gysgaça durup geçeliň:
Zekat ýygnaýjylar
ç) Yslama täze girip, imany ýüreginde doly ornaşmadyk we munuň bilen olary yslama pugta baglap bolar öýdülenler,
Bergidarlar
Hanefi mezhebine görä, bergidar – bergisi bolan we bergisinden başga nisap mukdary mala eýe bolmadyk kişidir. Beýleki üç mezhebe görä bolsa, bergidaryň iki görnüşi bardyr.
Musulman däller
Allahyň barlygyny, birligini, pygamberleri, ahyreti inkär edenlere, musulmanlara garşy göreşýänlere, yslamy terk eden mürtedlere hiç hili ýagdaýda zekat berilmeýär. Ýöne nafile sadakalardan musulman dällere-de berip boljakdygy meselesinde alymlar biragyzdan ittifak edýärler.
Zekatyň berilmeli wagty we usuly
Zekaty zekat beriljek toparlara deň mukdarda paýlamak şert däldir. Bulardan diňe birine bermek hem ýeterlikdir. Zekaty berýän, berjek adamyny gowy tanap, oňa zekatyň düşýändigini anyklamalydyr.
Farz bolan zekat – hem Allaha tagatyň bir nyşany, hem haçan geljegi gizlin ajal sebäpli, ahyrete borçsuz gitmek üçin, gijikdirilmän berjaý edilmegi zerur ybadatdyr. Şeýle hem zekat almaga hakly kişiniň haky saklanmaýar. Bu ätiýaçlylyk we sogap taýyndan has laýygydyr. Umuman, mezhepleriň ählisiniň ündeýşine görä, zekat wagtyňdan iki aý gijikdirilip bilner.
Fytyr sadakasy
Fiträniň istilah manysy remezan aýynyň soňunda nisap mukdary mala eýe bolan musulmanlara bermäge mükellef edilen wajyp bir sadakadyr. Fitre Pygamberimiziň Medinä hijretinden iki ýyl soň, oraza bile wajyp edilen ybadatdyr. Fitre barada Pygamberimizden ençeme hadys rowaýat edilipdir. Olardan käbiri: Ebu Said el-Hudri şeýle gürrüň berýär: «Biz fitre zekatyny Resulullah aramyzdaka azyk önümlerinden (bugdaý) bir sa’, ýa-da hurmadan, ýa-da arpadan, ýa-da kişmişden bir sa’, ýa-da keşkden (ýagy alnan süýt bilen garylyp, guradylan un) bir sa’ bererdik. Men ömrüm ötünçä fiträmi berjekdirin», (Ahmet b. Hanbel).
Nafile sadaka
Farz bolan zekat we wajyp bolan fytyr sadakasyndan başga islendik wagtda Allah üçin berlen her bir zat sadakadyr. Bu sadakada nisap mukdary, baý we garyplyk, wagt şerti ýokdur. Kurany Kerimde şeýle buýrulýar:
«Allah razylygy üçin eden maddy kömekleriňizi açyk berseňiz ne gözel. Ýöne bu haýyrlaryňyzy mätäçlere gizlinlikde ýetirseňiz, bu siziň üçin has haýyrlydyr. Allah şol sebäpli siziň günäleriňiziň käbirini bagyşlar», (Bakara, 271). Buhary we Muslimde Ebu Hureýräniň gürrüň beren bir hadysynda: «Allahyň saýasyndan başga saýanyň bolmajak kyýamat gününde arşyň kölegesinde saýalajak ýedi topar adamdan biri-de sag eliniň beren sadakasyny sol eli duýmadyk kişidir». Taberani bolsa «Sagyr» atly kitabynda şeýle hadysy rowaýat edipdir: «Gizlin berlen sadaka Rabbiň gazabyny öçürer».
Sadaka berlende zerur wagty we mätäçlik çekilýän zatlardan sadaka bermek has laýygydyr. Sadakanyň iň fazyletlisi garyba gizlin berleni, şeýle hem malyň az hem bolsa, özüňe dözüp beren sadakaňdyr. Ýöne kişiniň malynyň hemmesini sadaka berip, özüni we maşgalasyny kyn güne goýmagy dogry däldir. Şonuň üçin Pygamberimiz: «Sadakanyň iň haýyrlysy ýagdaýyň bolanda berlenidir. Onda sadaka bermäge ilki maşgalaňdan başla», (Buhary: Muslim). Başga bir hadysynda bolsa: «Kişiniň eklenjindäkilere seretmezligi, oňa günä hökmünde ýeterlikdir» diýipdir, (Ebu Dawud Nesaýy). Diýmek, kişiniň gereginden artygyny sadaka hökmünde bermegi mustahapdyr.
Sadakanyň edepleri
Gadym döwürde Israil ogullaryndan bir kişi: «Şu gije Allahyň razylygy üçin sadaka berjek» diýip öýünden çykýar. Sadakany bilmän bir ogra berýär. Ertesi halk: «Bu gije bir ogra sadaka berlipdir» diýip gürrüň edýär. Şonuň üçin sadaka berýän kişi: «Allahym ogra sadaka berenim üçin Saňa hamd edýärin. Hökman makbul bir sadaka berjek» diýip, ýene öýünden çykýar-da bir bozuk aýala sadakasyny berýär. Bu gezek halk: «Öten agşam bir bozuk aýala sadaka berlipdir» diýip gürrüň edýär. Ýalňyşan kişi «Allahym zyna edýän aýala sadaka berenim üçin Saňa hamd edýärin. Hökman makbul bir sadaka berjek» diýip, ýene öýünden çykýar. Bu gezek ol sadakasyny bir baýa berýär. Bu gezek halk: «Öten agşam bir baýa sadaka berlipdir, heý, beýle-de zat bolarmy?» diýip gürrüň edýär. Sadaka beren kişi «Allahym, ogra, zyna edýäne, baýa sadaka berenim üçin Saňa hamd edýärin» diýýär. Bu kişä düýşünde şeýle buşluk habary aýdylýar: – Seniň ol beren sadakalaryň belki-de, ogryny ogurlykdan, bozuk aýaly zynadan ýüz öwürdip, ýagşy we namysjaň ynsan bolmaklaryna sebäp bolar. Baý bolsa senden görelde alyp, malyny Allahyň razyçylygy üçin harçlar diýip, umyt edeli.
Ewtanaziýa
Ewtanaziýa(euthanasia) - bejerişi bolmadyk keselden ejir çekýän, çydamsyz agyry çekýän adamlaryň öz islegleri ýa-da islegsiz öldürilmegi.Bu adama ölüm getiraýjek dozada ukol edilmegi ýaly görnüşlerde amala aşyrylýar.
Informasiýanyň mukdary we ölçeg birlikleri
1 Petabaýt (Pbaýt) = 1024 Tbaýt = 250 baýt.
Has uly informasiýa birlikleriniň özara gatnaşyklarynyň sanawy aşakda getirilendir:
Şäher häkimleriniň bileleşigi
Resmi borçnamalar
Durnukly energiýa hereket meýilnamalaryny döretmekde energiýa dolandyryş mümkinçiliklerini emele getirmek we ýerli degişli taraplary çekmek üçin bileleşige gol çekenler şulara-da borçlanýar:
Durnukly energiýa hereket meýilnamalary
Köp dürli tehniki we usulyýet goldaw materiallary ("SEAP ýol görkeziji kitapçasy" we şablony, bar bolan usullar we gurallar barada hasabat we ş.m.) SEAP-y döretmek amalynyň tutuş döwründe ýol görkezýär we düşnükli maslahatlar berýär. Ýerli häkimiýetleriň tejribelerine esaslanýan we Ýewropa Toparynyň Bilelikde gözleg merkezi bilen hyzmatdaşlyk etmek arkaly döredilen bu goldaw toplumy bileleşige gol çekenleri möhüm ýörelgeler we düşnükli ädimme-ädim durmuşa geçiriş bilen üpjün edýär. Ähli resminamalary www.eumayors.eu web saýtynyň kitaphanasyndan göçürip alyp bolýar.
Bilelikde gözleg merkezi
Ýewropa Toparynyň Bilelikde gözleg merkezi başlangyja tehniki we ylmy goldaw bermekden jogapkär bolup durýar. Ol bileleşige gol çekenlere düşnükli tehniki gönükdirmeleri we şablonlary üpjün etmek arkaly olaryň borçnamalaryna amal etmeklerine kömek edýär, şu maksat bilen we meýilnamalaryň durmuşa geçirilişine hem-de netijelerine gözegçilik etmek üçin Şäher häkimleriniň bileleşigi bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edýär.
Milli bilim ulgamyny kämilleşdirmek
Hünärmenleriň hünär derejesini ýokarlandyrmak işiniň mazmuny okatmagyň döwrelaýyk täze usullaryny halkara tejribesiniň häzirki zaman gazananlary bilen utgaşdyryp işläp düzetmekden, okatmak işini amala aşyrýan mugallymlaryň, terbiýeçileriň hünär bilimlerini, nazary we amaly işlerini usuly taýdan dogry guramak ussatlyklaryny artdyrmakdan, syýasy düşünjelerini baýlaşdyrmakdan, täze-täze hünärleri öwretmekden, ylmyň we tehnikanyň dünýä ulgamynda iň soňky gazanan üstünliklerine daýanyp, olaryň dürli pudaklary babatda ýetilen ýokary sepgitler hakyndaky täzeçe düşünjeleri almaklaryna bolan zerur islegleri kanagatlandyrmakdan ybaratdyr. Bilim Ulgamyny kämilleşdirmek jemgyýeti aň-düşünje taýdan kämilleşdirmekdir. Bu ulgamyň kanunçylyk binýadynyň düýpli bolmagy, mekdep mugallymlarynyň, terbiýeçileriň hünärini kämilleşdirmek işini döwrebap guramak, olaryň häzirki zaman okuw-tehniki serişdelerini, barlaghana enjamlaryny okuw işinde peýdalanyp bilmeklerini gazanmak, mugallymlardyr terbiýeçileriň netijeli işlemeklerini ýola goýmak meselesini çözmek işinde ýurdumyzyň baýry ýokary okuw mekdeplerinde mugallymlaryň we terbiýeçileriň hünär kämilligini ýokarlandyryş fakultetlerini açmak we beýleki durmuşa geçirilýän anyk işler oňyn netijelere getirer.
Line
Senzura
2014-nji ýylda, hyzmatlaryny tarapyndan blokirlenipdir Golden Shield -nji ýylda Hytaý Halk Respublikasyna.
Saparmyrat Nyýazow
Daniýanyň premýer-ministri
Kufr
Dört sünnet imama görä, dinden çykarýan zat üç görnüşdedir:
Iň gowy 5 sany Bulut Saklama Serwisi (Cloud Storage)
SkyDrive
Netije
Futbol boýunça dünýä çempionaty-1930
DUŞUŞYKLAR BARADA
1930-njy ýy­lyň 13-nji iýu­lyn­da baş­lan çem­pio­na­tyň il­kin­ji iki oý­ny şol birwagt­da bat al­ýar. Il­kin­ji du­şu­şyk­lar­da Fran­si­ýa Mek­si­ka­ny 4–1, ABŞ Bel­gi­ýa­ny 3–0 ha­sa­byn­da ýeň­li­şe se­ze­war ed­ýär. Şon­da fran­si­ýa­ly Lu­si­en Lo­ren Dün­ýä çem­pio­nat­la­ry­nyň ta­ry­hyn­da­ky il­kin­ji pök­gi­ni öz ady­na ýaz­dyr­ma­gy ba­şar­ýar (19-njy mi­nut­da).
2-NJI TOPAR
2-nji to­par­ça­nyň il­kin­ji oýnun­da ýa­rym fi­na­la çyk­jak to­par kes­git­len­di di­ýip aýt­sa bo­lar. Şon­da Ýu­gos­la­wi­ýa Bra­zi­li­ýa­ny 2–1 ha­sa­byn­da ýeň­ýär. Soň­ra iki to­par hem Bo­li­wi­ýa­ny 4–0 ha­sa­byn­da ut­ýar. Şeý­le­lik­de 4 oç­ko top­lan Ýu­gos­la­wi­ýa ýa­ry­şy do­wam et­dir­mä­ge hu­kuk ga­zan­ýar.
ÝARYM FINAL: ARGENTINA-ABŞ
Il­kin­ji ýa­rym fi­nal­da Ar­gen­ti­na bi­len ABŞ du­şuş­ýar. Ar­gen­tin­ler 1-nji ýa­rym­da 1–0 ha­sa­byn­da öňe saý­lan­ýar­.
FINAL
Il­kin­ji Dün­ýä çem­pio­ny­ny kes­git­le­jek fi­nal oý­ny 30-njy iýul­da Mon­te­wi­deo­da­ky “Sen­te­na­rio” sta­dio­nyn­da, Gü­nor­ta Ame­ri­ka yk­ly­my­nyň iki we­ki­li, ýer eýe­si Urug­waý bi­len Ar­gen­ti­na­nyň ara­syn­da oý­nal­ýar. 93 müň ada­myň to­ma­şa eden oý­nu­na bel­gi­ýa­ly Jon Lan­je­nus emin­lik edýär.
GYZYKLY MAGLUMATLAR
1000 jan­kö­ýer­li, “Par­kue Sent­ral” – 20000, “Sen­te­na­rio” – 90000) oý­na­lyp, iň az san­ly sta­di­on­da ge­çi­ri­len çem­pio­nat hök­mün­de ta­ry­ha gir­di.
ge­çi­ril­me­di. Gat­na­şan 13 mil­li ýy­gyn­dy ýö­ri­te ça­ky­lyk bo­ýun­ça bu ýer­de çy­kyş et­di.
Rekordlar
-ABŞ bilen Belgiýanyň toparlarynyň duşuşygynda Amerikaly Bert Peýtnaud ilkinji gezek üç pökgini bir oýunda geçirmegi başardy (hat trick).
Maslahat edýäris
Futbol boýunça dünýä çempionaty 1934
Türkmenistanyň taryhynyň çeşmeşynaslygy
“Türkmenistanyň taryhynyň çeşmeşynaslygy” dersiniň maksady we wezipeleri
Epigrafika – daş plitalarynyň ýüzüňe, süňklere, agaçlara, palçykdan ýasalan zatlara, guburlara jaýlara edilen ýazgylary öwrenýär.
Taryhçy alyma geçmiş barada maglumatlary diňe taryhy ýadygärlikler berip bilýär. Onuň üsti bilen taryhçy anyk taryhy maglumatlary ýygnaýar we ony derňeýär. Çeşmesiz belli bir waka barada netije çykaryp bolmaýar. Umumy alanda taryh ylmynyň özi hem bolup bilmeýär. Şol sebäpli her bir ylmy işiň şowlulygy taryhy çeşmäniň sanynyň hiline, taryhyň ony derňeýär. Çeşmesiz belli bir waka barada netije çykaryp bolmaýar. Umumy alanda taryh ylmynyň özi hem bolup bilmeýär. Şol sebäpli her bir ylmy işiň şowlulygy taryhy çeşmäniň sanynyň hiline, taryhyň ony derňeýşine baglydyr.
Abhazlar
Abhazlar- Abhaziýanyň esasy ilaty. Abhazlar özlerini apsua diýip atlandyrýarlar. Abhazlaryň dili kawkaz dialektleriniň abhaz-adyg toparyna degişlidir. Abhazlar Abhaziýadan daşarda, esasan, Gürjüstanda, Russiýada, Ukrainada, Türkiýede, Siriýada, Yrakda, Iordaniýada ýaşaýarlar. Olar medeniýeti boýunça adygeýlere, gruzinlere ýakyn hasaplanylýar. Abhazlarda ortodoks we yslam dini ýaýrandyr.
Google
Taryhy
Tradisional gözleg motorlary bilen geçirilen gözleglerde, netijeler; gözlenen sözleriň sahypada näçe gezek görülendigi bilen hatarlanýardy, emma Google saýtlar arasy gatnaşyklaryň analizi babatda has amatly iki sistema teoriýasyny orta goýdy. Bu täze tehnologiýa PageRank diýip atlandyryldy, bu sistema görä sahypa hatarlarynyň hakyky saýt bilen bolan baglanyşyk öwrülmelerini belläp; saýtlar, görkezilen gyzyklanma görä hatarlanýardy.
Sary okun
Daşky görnüşi
Sary okonyñ bedeni uzyn owal görnüşdedir; gapdal çyzyjaklary 57—62 beden teññejiklerini tutýar., arka ýüzgüji 12—13 şöhle özünde saklaýar, anal ýüzgüji — 7—8. Kellesi biraz yza gözüne tarap gidýär, hökgi ýagdaýyny hyýallandyrýar; ýañaklary 8—10 hatar teññejikden ybarat.
Bütindünyä taryhynyň esasy döwürleri
3)	dünýägaraýyş;
Rus alymlarynyñ topary tarapyndan  taýyarlanylan  “Bütindünýä taryhy”  okuw kitabynda  şeýle döwürleşdiriş  kabul edilipdir: Ilkidurmuş eýyamy, Gadymy dünýä, Orta asyrlar, Täze  döwür, Iñ täze döwür.
Muhammet Ryza Baýram
"Ýaşyl bakjanyñ ölüleri"
"Ýaşyl bakjanyñ ölüleri" atly romany Eýran edebiýatynda birgiden çekişmelere ýol açdy. Kimler bu esere ýokary baha berseler, kimler bu eseri ýiti tankydyñ topuna tutdular. Ýazyjy bu eserinde pantürkizme ýykgyn edýänligi üçin aýyplandy. Az salymlyk gadagan edilen roman birnäçe ownuk üýtgeşmeler girizilenden soñra, gaýtadan neşir edildi. Eseriñ şan-şöhraty gysga wagtyñ dowamynda Eýranyñ çäklerini aşdy we birnäçe dillere, şol sanda rus diline hem terjime edildi.
Ýanwar
Ýanwar = Türkmenbaşy
Zemzem
Zem­zem su­wy ada­ty suw­dan has ýo­kum­ly­dyr. Onuň dü­zü­mi mi­ne­ra­la ju­da baý­dyr.
http://turkmen.wap.ug saýtyndan göçürilip alyndy.
Öýdümleri owadan
Dünýäde meşhurlyga eýe bolan halyçylyk sungatyymyz halkymyzyň  naýbaşy gymmatlygy, milli buýsanjy hökmünde arzylanýar. Haly we palas dokmaçylygy gözbaşyny gadymyýetden aly gaýyp, onuň inçe tärleri dokmaçylar tarapyndan biziň gçnlerimize çenli dowam etdirýäler.
Halyny, palasy sähetli güne gabatlap ýüwürtmek gadym döwürlerden bäri dowam edip gelýän däpdir. Dokma ýagşy niýet bilen gowy dilegler edilip, ýüwürdilip başlanýar.
Prepared by Nurjahan Orazgylyjova International University for the humanities and development
Baba
BABA — 1) garyndaşlyk aňladýan söz. Türkmen taýpa-larynyň köpüsinde oglanlar we gyzlar ejesiniň kakasyna B. diýýärler; 2) «ýaşuly, garry we ata» dien manylarda ulanylýan termin.
Babadaýhan
BABADAÝHAN — türkmenleriň we beýleki Orta Aziýa halklarynyň arasynda eker-yň piri hökmünde belli bolan mifiki obraz. B. ýeri bejerip, sürüp, ekin ekip, orak orup, hasyl ýygnap ýören sada, jepakeş daýhan hökmünde türkmen daýhanlarynyň aňynda ornaşyp galypdyr. Ol ekererançylyk işleriniň ussady, daýhanlaryň halypasy hasap edilip, daýhanlaryň hormatyna mynasyp bolupdyr. Halk arasynda döredilen köp sanly rowaýatlara görä, Babadaýhan ilkinji gezek ýere tohum atyp, ekin eken we özünden soňky adamlara (daýhanlara) eri bejerip, ekin ekmegiň tärlernni öwreden daýhan sypatynda şekillendirilýär. Tejen raýonyndaky obalara I we II B. atlarynyň dakylmagy hem Babadaýhan obrazynyň türkmen daýhanlarynyň arasynda giň ýaýrandygyna şaýatlyk edýär. Häzirki döwürde oba hojalygynyň zähmet pälwanlaryna  hem   Babadaýhan diýilýänini ýygy-ýygydan eşitmek bolýar.
Bratislava
Bratislawa Slowakiýanyň paýtagty we iň uly şäheridir. 2020-nji ýylda 658,598 ilaty bardy.
Antigua we Barbuda
Countryurduň ady ispan dilinde “antigua” we “barbuda” sözlerinden gelip çykypdyr, “gadymy” we “sakgally” manylaryny berýär.
Abhaziýa
Ykdysadyýet
Russiýa Abhaziýa ykdysadyýetine köp mukdarda kömek edýär. Pul birligi bolsa Rus Rubly
Erwin Şrýodinger
Erwin Şrýodinger (Erwin Schrödinger; ; 12 Awgust 1887 - 4 Ýanwar 1961), fizika alymy we teoretiki biologiýaçy. Kwantýum fizikasy nyň dädelerinden biri saýlanýar.
Mao Dun
salgylanma
gollanma.com
Futbol boýunça dünýä çempionaty-1950
TARYHY
2-nji Ja­han ur­şy­nyň tur­ma­gy bi­len 1942-nji ýyl­da­ky Dün­ýä çem­pio­na­ty­ny so­ňa go­ýan FI­FA bu çä­rä­ni 1946-njy ýyl­da-da ge­çi­rip bil­me­di. Se­bä­bi ur­şuň eme­le ge­ti­ren ýyk­gyn­çy­ly­gy köp wagt­lap do­wam et­di. FI­FA 1964-njy ýyl­da Lük­sem­burg­da ge­çi­ren ýyg­na­gyn­da 4-nji Dün­ýä çem­pio­na­ty­ny 1950-nji ýyl­da Ýew­ro­pa ýurt­la­ry­nyň uruş­dan çy­kan­ly­gy­ny, şol san­da soň­ky 2 bäs­le­şi­giň bu yk­lym­da bo­lan­dy­gy­ny göz öňün­de tu­tup, Gü­nor­ta Ame­ri­ka­da gur­a­ma­gy ma­kul gör­di. 1942-nji ýyl­da Bra­zi­li­ýa­nyň is­leg bil­dir­me­gi FI­FA-nyň ýol­baş­çy­la­ry­ny diý­seň be­gen­di­rip­di we hal­ka­ra fut­bol gu­ra­ma­sy ola­ryň tek­lip­le­ri bi­len des­si­ne yla­laş­dy. As­lyn­da uruş baş­la­maz­dan öň 1942-nji ýyl­da­ky Dün­ýä Ku­bo­gy­ny Ger­ma­ni­ýa gu­ra­mak is­läp­di.
1-NJI TOPARÇA
çem­pio­na­tyň açy­lyş du­şu­şy­gyn­da Bra­zi­li­ýa Mek­si­ka­ny 4–0 ha­sa­byn­da ut­ýar. Şweý­sa­ri­ýa bi­len 2–2 ha­sa­byn­da deň­me-deň oý­nan ýer eýe­le­ri “Ma­ra­ka­na­da” 142 müň jan­kö­ýe­riň şa­ýat­ly­gyn­da Ýu­gos­la­wi­ýa­ny 2–0 ha­sa­bynda ýeň­li­şe se­ze­war ed­ýär.
In God We Trust
In God We Trust (Türkmençe: Hudaýa bil baglaýarys) Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň milli şygarydyr. 1956-njy ýylda ABŞ-nyň Kongresi tarapyndan "E Pluribus Unum" (Iňlis; Out of many, one; Türkmençe: Köpüsinden biri) köne şygary çalşyp, kabul edildi.
Eýran
Baýdak
Eýranyň resmi baýdagy ýokardan aşak ýaşyl, ak, gyzyl reňkde bolup, merkezinde gerbiň suraty ýerleşdirilen. Baýdak 22 gezek gaýtalanýan “Allah Akbar” (“Allah Beýikdir”) diýen söz bilen bezelendir.
Nuuk
Taryh
Bu şäher 1728-nji ýylda Hudaý-Tabyň galasy hökmünde döredilipdi, Grenlandiýa henizem Norwegiýanyň koloniýasydy. Şol döwürde koloniýada daşarky dünýäden beýle bir aragatnaşyk ýokdy we ilat gozgalaňçy esgerlerden we tussaglardan ybaratdy. Bu koloniýalylaryň köpüsi bir ýyllap zordan diri galyp, hapa we beýleki kesellerden öldi. Godthaabyň ilaty 1733 we 1734-nji ýyllarda bolup geçen şäher ilatynyň köp bölegini öldüren epidemiýa epidemiýasy bilen azaldy.
Gadymy Gündogaryň we Gadymy Günbataryň taryhynyň ösüş aýratynlyklary
Giçki gadymy döwürde gadymy döwletleriñ  çet-gyralarynda  ýaşan  taýpalar we halklar uly ähmiýete eýe  bolup başlaýarlar. Olarda şol wagtlar döwlet döremek üçin   şertler emele gelip başlapdyr. III-V asyrlarda  Halklaryñ  beýik  göçhä- göçlügi  başlanýar. Olar köplenç ýagdaýlarda  gadymy  döwletleriñ  ýykylmagyna  sebäp bolupdyrlar.
Li­tiý – ion ak­ku­mul­ýa­tor­­
Hä­zir­ki za­man ak­ku­mul­ýa­tor­la­ryn­da krem­ni­den we gra­fit­den edi­len ýu­ka plas­tin­ler ula­nyl­ýar. Olar bol­sa, wag­tyň geç­me­gi bi­len toz­ýa­r­lar we şol se­bäp­li ba­ta­re­ýa­nyň sy­gy­my pe­se düş­ýär. Bar­lag ge­çi­ri­ji­ler ak­ku­mul­ýa­to­ra zar­ýad ber­len­de we aý­ry­lan­da bo­zul­ma­ýan öý­jük-öý­jük gur­lu­şy­nyň sa­ýa­syn­da gy­sy­lyp we gi­ňäp bil­ýän krem­ni­li na­not­rub­ka­la­ry dö­ret­di­ler. Şo­nuň bi­len bir­lik­de hem üs­tü­niň hem meý­da­ny ep-es­li gi­ňäp, ne­ti­je­de ba­ta­re­ýa has tiz zar­ýad al­ýar. Hä­zir­ki wagt­da bar­lag ge­çi­ri­ji­ler öz teh­no­lo­gi­ýa­sy­ny kä­mil­leş­dir­me­giň üs­tün­de iş­le­ýär­ler. Ön­dü­ri­ji­ler üçin tä­ze tehnolo­gi­ýa­nyň ha­çan el­ýe­ter­li bol­jak­dy­gy he­niz nä­mä­lim. Äh­ti­mal, ýyl­lar we on­ýyl­lyk­lar ge­çer, ýö­ne we­lin, tä­ze teh­no­lo­gi­ýa üs­tü­miz­dä­ki ýyl­da hem­me­le­re el­ýe­ter­li bo­lar.
Gazagystan
Gazagystan tutýan meýdany boýunça dünýäde dokuzynjy orunda durýar. Gazagystan Türkmenistan, Russiýa Federasiýasy, Özbegistan, Gyrgyzystan we Hytaý Halk Respublikasy bilen araçäkleşýär. Şeýle hem ýurduň günorta-günbataryny Hazar deňzi, günortasyny bolsa Aral köli ýuwýar. Iri şäherleri: Astana, Almaty, Garaganda, Çimkent, Semeý, Akmolla, Aktau we ş.m.
Makedoniýa döwletiniň döremegi
3. 	Filipp II-iñ Greziýanyñ boýun egdirmegi
Filipp II-iñ Greziýanyñ boýun egdirmegi
Makedonlara garşy durýan topara orator Demosfen oratorlar we syýasy işgärler Giperid we Sukurd baştutanlyk edipdirler. Olar Filippe boýun egmeklik Afiny demokratiýasynyñ ýok edilmegine getirer diýipdirler. Olar Filippiñ garşysyna ähli güýçleri we serişdeleri ulanmagy maksat edipdir. Tomaşa üçin çykarylýan pullary harby gazmna goýupdyrlar, harbygämilleri enjamlaşdyrypdyrlar. Afiny bilen Fiwy agzalalygy bes edipdir. Afinynyñ tarapyna Wizantiýe, Rodos, Hios, Ewbeýa grçipdir. Pelonnes şaerleriniñ bir bölegi bulary galdapdyr, galanlary bitarap bolupdyrlar. Afinyda makedonlara garşy topar makedonlaraz topara garşy üstünlikli hereket edipdir. Eskin we Filokrat satylanyklary üçin su jogapkärçiligine şekilipdirler.
B.e. IV asyrdyñ 40-njy ýyllarynyñ ahyrlarynda Filippiñ basybaljylykly maksatlaryna Afinanyñ baştutanlygynda maksatlarynda güçli birleşigi garşy durupdyr. Filipp Afina onuñ iñ gowşak ýerlerinden zarba urmagy karar edipdir. Ol Bospor we Dardanell bogazlaryny eýelemek bilen Gresiýanyñ möhüm ykdysady arteriýasynda ojalynlyk edipdir. Filipp Günorta Frakiýany eýeläp, täze şäherleri esaslanyprypdyr. Ol b.e. öñ 340-njy ýylda Perinf we Wizantiý şaherlerini gabapdyr. Ýöne Afinanyñ kömegi bilen gadaw aýrylypdyr. Makedoniýanyñ üstüne şol wagtlar fraliýalylaryñ triballar diýen taýpasy çozupdyr olary ýeñlişe sezewar edipdir.
4.B.e. öñ 337-nji ýylda Körinfde Filippiñ teklibi bilen umumygrek kongresi çagyrylypdyr. Onda Gresiýanyñ üstünden makedon agalygy resmi taýdan berkidilmelidi. Kongresde grek şäherleriniñ Ellin bileleşigi döredilýar. Filipp onuñ baştutany bolýar. Arby güýçleriñ baş serkesdedşysy, daşary syýasatyñ baştutany hem Filipp II bolupdyr. Grek polislerindäki özara uruşlar ýatyrylypdyr. Gresiýada ähliumumy ýaraşyk yglan edilipdir. Bir-biregiñ içerki işlerine gatyşma, dowam edýän syýasy gurluşy üýtgetmek, ususy eýeçilige degmek, bergileri ýatyrmak we ýerleri gaýtadan paýlamak, emlägini elinden almak gadagan edilipdir. Täze durmuş-syýasy üzgüniñ we owpsuzlygyñ kepili Makedoniýa bolupdyr. Korint kongresiniñ möüm kararlarynyñ birem, pars monarhiýasyna garşy keramatly urşuñ yglan edilidpdir. B.e. öñ 336-njy ýyla Filipp II kiçi Aziýa 10 müñli goşun iberýär. Ýöne ol tiz wagtdan öldürilýär. Tagta ogly Aleksandr geçýär. Onuñ ady bilen grek taryhynyñ täze-ellinçlik öwri baglydyr.
Aleksandryñ Siriýa, Finikiýa, Müsr we mesopotamiýa ýörişleri
Aleksandryñ Merkezi Aziýa we Hindistana ýörişleri
Aleksan Frgiýanyñ paýtagty Gordiona girende bu ýerde dynç alma çin eglenýär. Oña bu ýerde rowaýta görä legendar patyşa Gordiýä degişli arabany görkezipdirler. Arabadaky ýüpüñ düwünlerini çozüp bilen adam Aziýanyñ ökümdary bolýar iýen öñden gelýan gürrüñ bar eken. Aleksandr düwümi çozüp bilmändir. Şonda ol düwümi gylyjy bilen kesipdir. B.e. öñ 333-nji ýylda Aleksandr goşunyñ üstüni ýetirip, Ankara çenli demirgazyga hereket edipdir we soñ ýene-de günorta öwrülipdir. Paflagoniýa we Kappodokiýanyñ köp şäerleri boýun egipdirler.
Aleksandr Müsürde maaly oña Egeýde pars;aryñ agalyk etmeginiñ tamamlanandygyny barada hem abarlar gelipdir.Müsüriñ dolandyrylyşyna Aleksandr düypli üýtgeşmeler girizipdir. Ol raýýar işlerini müsürlilere, maliýe işini greklere, harby baştutanlygy bolsa makedonlylara tabşyrypdyr. Ol ýerli begzadalar bilen ýakynlaşypdyr. Liwiýa çolüne, Ammon orakulynyñ ýanyna zyýarat edipdir. Jresler ony Amminyñ ogly diýip yglan edipdrler. Aleksandr özüniñ hudaýlaşdyrmagyny syýasy maksatlar üçin. Häkimýeti güýçlendirmegiñ serişdesi hökmünde ulanyp başlapdyr.
Korindfe çagyrylan panellin kongresi
4. Leksandryñ gndogar satraplyklara görmegi bilen urşuñ äsiýet ýütgäpdir. Öñki basylyp alnan erleriñ ilaty bir döwletiñ agalygynyñ beýlekisi bien çalyşmagyna beperwaý garan bolsa, Merkezi Aziýada basybalyjylara garşy hakyky uruş turupdyr. Ilkibaşda göreşe özüni Artakserks IV diýip atlandyran Bess baştutanlyk edipdir. B.e. öñ 329-njy ýylda Aleksandr Arahoziýadan Kabula, ondan hem indistan geçip, Baktriýa barypdyr. Onuñ goşuny oksan geçip, Bakrtiýa barypdyr. Onuñ goşuny oksdan geçip, Sogdiana geripdir. Bess ele salnyp, Dariniñ garyndaşlaryna öç almak üçin berlipdir.
Sankt-Peterburgyň uly porty
Talap edilýän resminamalar:
NAWIGASIÝA
Dwinskaýa 18-de ýerleşýän Transporta gözegçilik postuny, тел: +7.812.114.9495, faks: +7.812.186.0669. Newa Aýlagynyň günorta kenarýakasynda, Petrodworesden 1,4 deňiz mili aralygynda ýerleşýän Transporty düzlemegiň radarlarynyň kenar awtomatik ulgamyny (BARS UDS), tel: +7.812.427.9804. “Vhod” (60°02’Demirgazyk 029°26’Gündogar) duýduryş diňiniň ýanynda ýerleşýän losmanyň “Sankt-Peterburg” korablyny. Çäklendirmeler: Içerki reýdlerde we Sankt-Peterburgyň Deňiz Kanalynda iň uly tizlik 6 km.
Süýrege alýan gämiler: elýeterli. 170 metre çenli uzynlykdaky we deňiz düýbüne çenli aralygy 8,5 metre çenli ýa-da uly bolan gämiler Tokaý Molundan (Lesnaýa Mol) Newa Aýlagyna tarap ugranynda Sankt-Peterburgyň Deňiz kanalynda süýrege alynmaly.
ESASYLAR
Saady Şirazy
Gülüstan we Bostan eserleri.
«Gülüstan” we «Bostan» eserleri. Saadynyň edebi mi- rasyndan bizin günlerimize gelip ýeten dürli žanrlardaky sygyr lary bilen birlikde «Gülüstan» we «Bostan» ýaly uly göwrümli eserlerinin hem terbiýeçilik ähmiýeti güýçlüdir. Bu eserler Sa- adynyň diñe bir ynsanperwer adam we çuñňur akyldar bolman, eýsem, deňsiz-taýsyz beýik şahyrdygyny görkezýär. Ol pikiri göni beýan etmän, eýsem, pikirini gözellige, çeperçilige ýugrup, okyja ýetirmegi başaryar. Şonuň üçin hem şahyryň her bir aý- dýan pikiri okyjynyň ýadynda ömürlik galýar. Şahyryň söz ussatlygynyň esasy aýratynlyklarynyň ýene biri onun eserlerinde köpsanly akyldarlaryň, danalaryň, su- hangöýlerin pähimli sözleriniň ýerlikli ulanylanlygydyr. Şahyryň eserleri dürli beýik taryhy şahsyýetlerin ömür we akyl tejribesini özünde jemleýär. Oten akyldarlaryň parasatly pikirlerini Saady söz sungatynyň kanunlaryna boýun egdirip, ýokary çeperçilik derejesinde okyja ýetirýär. Şahyryň düzen sözlemleri, durnukly söz düzümleri, şygyr setirleri örän çeper, kämil hem-de labyzlydyr. Ol söz sungatynda uly ähmiýete eýe bolan dürli çeper tärleri ussatlyk bilen ulanypdyr. Saadynyň «Gülüstan» eseri şygyr bilen kyssanyň gatyşygy görnüşindedir. Bu ajaýyp eserin girişinde awtor öz
Babbit
Babbit —esasy galaýy ýa-da gurşun bolan antifriksion splaw. Babbit podşipnikleriň wkladyşlaryny guýmak üçin ulanylýar. Babbitleriň käbirleri surmadan, misden, nikelden, myşýakdan, kadmiden, tellurdan, kalsiden, natriden, magniden we ş. m-lerden ybarat bolýar. Babbiti 1839-nji ýylda I. Babbit (ABŞ) oýlap tapýar. Babbitiň ýokary antifriksion häsiýete eýe bolmagynyň sebäbi onuň gurluşynyň aýratynlygy bilen düşündirilýär, ýagny splawyň ýumşak çeýe esasynda gaty bölejikleri bolýar. Babbit aşak temperaturada (300—440 °C) ereýänligi we gowy işleýänligi bilen tapawutlanýar. Galaýy esasly babbit has berk podşipnikleri ýasamakda ulanylýar. Galaýyly babbit gurşunly babbite görä korroziýa çydamlylygy, durnuklylygy, ýylylyk geçirijiligi hem-de sürtülme koeffisientiniň azlygy bilen tapawutlanýar. Gurşunly babbit galaýyly babbite garanda podşipnigiň ýokary temperaturasynda hem işläp bilýär. Gurşunly babbit awtomobilleriň, traktorlaryň we ş. m-leriň podşipniklerini guýmak üçin ulanylýar. Gurşunly-kalsili babbit demirýol trapsportynyň podşipniklerini guýmakda ulanylýar.
Amerika
Amerika Dünýäde bir materik.
Zuni Adamlar
Zuni adatça Zuni dilinde gürleýär, başga bir ýerli Amerikan dili bilen hiç hili baglanyşygy bolmadyk izolýasiýa dili. Lingwistler zuni azyndan 7000 ýyl bäri diliniň bitewiligini saklap gelýär diýip hasaplaýarlar. Zuni muňa garamazdan, Keresan, Hopi we Pimadan din we dini ybadatlar bilen baglanyşykly birnäçe sözleri paýlaşýar. Zuni adaty däp-dessurlaryny, däp-dessurlary we tanslary, garaşsyz we üýtgeşik ynanç ulgamy bilen dowam etdirýär. thumb|Zuni elipbiýi. Latyn ýazuwy bilen ýazylýar we dil izolýasiýa edilýär. Zuni suwarymly oba hojalygynda ýaşaýan we mal bakýan adaty adamlardy we olar. Unyuwaş-ýuwaşdan Zuni az ekerançylyk edip, ykdysady ösüş serişdesi hökmünde goýun we mal sürüsine ýüz tutupdyr. Çöl oba hojalygy hökmünde gazanan üstünlikleri, serişdeleri seresaply dolandyrmak we tygşytlamak, şeýle hem jemgyýeti goldamagyň çylşyrymly ulgamy bilen baglanyşyklydyr. Döwrebap Zuni köp sanly adaty sungat we senetçilik söwdasyna bil baglaýar. Käbir Zuni henizem köne äheňli Pueblosda, käbirleri häzirki zaman jaýlarynda ýaşaýar. Olaryň ýerleşýän ýeri birneme izolirlenen, ýöne hormatlanýan syýahatçylary garşylaýarlar.
Babeziozlar
Babeziozlar (babeziellýozlar) — mallaryň gan parazitar ýokanç keselleri. Bu keselleri iň ýönekeý jandarlar bolan babeziýalar döredýär. Weterinar taýdan has üns berilmelisi gara mallaryň Babeziozlarydyr. Olar öri meýdan sakyrtgalary arkaly geçýän kesellerdir. SSSR-de, esasan, Ewropa böleginiň demirgazygynda, günbatarynda, günortasynda we Orta Aziýada ýaýrandyr. Babeziozlary dörednjiler mallara öri meýdan sakyrtgalarynyň dişlemegi arkaly geçýär. Kesellän mallaryň bedeniniň temperaturasy birden ýokary galýar, wagtal-wagtal içi geçýär we gataýar. Sygyrlar dessine horlanyp, süýdüni 80%-e çenli azaldýar. Süýdi ajymtyk tagamly we sargylt (kähalatlarda gyzgylt) reňkde bolýar. Babeziozlar bilen kesellän goýunlar iç taşlaýar. Kesel 4—8 güne çekýär. Babeziozlar bilen kesellän sygyrlaryň 40%-i, dowarlaryň 80%-e çenlisi ölýär. Babeziozlar bilen öň kesellän mallara bu kesel 2—3 ýyllap degmeýär. Kesellän mallar gemosporidin, akaprin ýaly dermanlar bilen bejerilse, basym sagalýarlar.
Abdylla Şabende
abdylla şabende 1720 we 1800 aralygynda yasap gecen turkmen şahyryn yazan eserleri internet design berilmeyar
Babyr Zahyretdin Muhammet
Babyr ýa-da Zahyrütdin Muhammet BABYR (14 Fewral1483, Fergana— 26 Dekabr 1530) — özbek ýazyjysy, döwlet işgäri, serkerde. Hindistanda Beýik Babyr Imperatorlygynyň esaslandyryjysy (1526). Babyryň «Babyrnama» atly bütin dünýä meşhur kitaby bar, onda şahyryň awtobiografiýasy beýan edilýär. Bu kitap üç bölümden (Fergana, Kabul, Hindistan) ybarat bolup, onda 1493—1529 ýyllardaky dürli wakalar beýan edilýär. Ol kitapda awtobiografik maglumatlardan başga, ýöriş ýazgylary hem bar. Onda Orta Aziýanyň, Owganystanyň, Hindistanyň tebigaty, şäherleri we oba durmuşy beýan edilýär, ýaşuly döwürdeşleri (Nowaýy, Binoýy we b.) barada maglumatlar berilýär. «Babyrnama» özbek edebiýatynda awtobiografik Žanryň ilkinji nusgasydyr. Bu kitap fars, iňlis, nemes, fransuz we rus dillerine terjime edildi. Babyryň rubagylaryny, gazallaryny we liriki hatlaryny öz içine alýan kiçiräk «Diwany» hem bar. Babyryň goşgulary we groza eserleri gadymy özbek edebi diliniň ösmeginde uly rol oýnapdyr.
Babasyl
right|frame Babasyl (gemorroý) keseli köp duş gelýän, adama köp oňaýsyzlyklary döredýän keseldir. Ol göni içegäniň aşaky böleginde ýerleşýän wena damarlarynda (babasyl düwünleri) gan aýlanşygynyň bozulyp, olaryň ulalmagy bilen häsiýetlendirilýär.
Ýörite abzalyň kömegi bilen düwnüň düýbüne halkajyklar geýdirilýändir. Onuň täsiri bilen düwne gan baryp, onuň iýmitlenmegi bozulyandyr we düwün dargap başlaýandyr. Soňundan halka düwün bilen bile gaçýandyr. Ýokarda agzalan usullaryň hemmesi näsaga az şikes ýetirip, olar näsag tarapyndan ýeňil geçirilýär. Ýöne keseliň ötüşen ýagdaýynda, bu usullar has radikal operasiýany geçirmek üçin taýynlyk höküminde ulanylýar. Bu usullar, babasylyň esasy sebäbi bolan, düwünleriň bozulan gan aýlanşygyny aradan aýyrmaýar. Bu ýagdaý hem olaryň esasy ýetmezçiligidir. Şol sebäpli hem, ortaça 3-5 ýyldan keseliň gaýtalanmagy mümkindir. Radikal operasiýalar – babasylyň sebäbini aýyrýarlar.
Ilkidurmuş jemgyýetiniň taryhy
3.	Ilkidurmuş jemgyýetiniň taryhyny öwrenmekligiň çeşmeleri we taryhnamasy.
2.. Ilkidurmuş jemgyýetiniñ taryhy  umumy (taryhy) we ýörite  (arheologiki, antropologiki) döwürler boýunça  döwürleşdirilýär.
Ilkidurmuş adam toparlary
Giçki paleolit döwründe adamyñ  ýasan  zatlary ikä bölünýär:
Buzlukdan öñki döwürde bolan ýygnaýjylyk  ähmiýetini  ýetiripdir. Indi yaşaýyş üçin has  tutanýerli  göreş başlanypdyr. Adamlarda täze  ukyplar peýda  bolupdyr, gurallar kämilleşipdir. Buzlugyñ bolmagy ilkidurmuş adamlarynyñ  ýaşan döwrüni  üçe bölýär:
1.	gins;
2.	mindel;
Neandertal adam toparlarynda  50-100 adam  bolupdyr. Olaryñ aw  awlaýyşy  has guramaçylykly  bolupdyr  we  has uly  topary  eklemäge ýetipdir. Bilelikde zähmet çekmekleri, umumy  iýmitlenmek we  ýaşamak adam  toparlaryny  has  ýapyk, aýrybaşgalaşdyrypdyr. Nika öñki ýaly toparyñ  içinde  bolupdyr.
Özbegistan
Ykdysadyýeti
Özbegistan industrial-agrar ýurt hasaplanýar. Ýurduň halk hojalygynyň esasy pudaklary - dag magdany, ýeňil we azyk senagaty we maşyngurluşyk. Oba hojalygynda ekerançylyga uly üns berilýär. Özbegistan Respublikasynyň 2008-nji ýylyň 9 aýynyň jemlerine bagyşlanyp geçirilen maslahatda ýurduň ykdysadyýeti geçen ýyl sazlaşykly ösdi. Dokuz aýyň jemleri boýunça jemi içerki önüminiň ösüş depgini 9,4 göterime deň boldy. Senagat önümçiliginde 12,4 göterim, hojalyk harytlarynda 18.4 göterim, gurluşyk işlerinde 8.4 göterim, oba hojalygynda 4.1 göterim ösüş gazanyldy.
Ýurduň gözel ýerleri
Türkmenistan-Özbegistan: giň möçberli hyzmatdaşlyga tarap Türkmenistan bilen Özbegistanyň arasyndaky söwda gatnaşyklary yzygiderli ösdürilýär. 2008-nji ýylda iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygy 132,3 million dollara barabar boldy. Bu görkezijide 2007-nji ýyla garanyňda 38 göterim ösüş gazanyldy. Iki ýurduň arasyndaky gumanitar gatnaşyklar hem ösdürilýär. Ýurtlaryň medeniyet we sungat işgärleri Türkmenistan we Özbegistanda geçirilýän festiwallardyr sergilere yzygiderli gatnaşýarlar.
Arizona
Taryh
Gurluşyk maksatnamalary, esasanam Prezident Herbert Hower tarapyndan başlanan Hower bendi (aslynda Boulder bendi diýilýär) möhümdi. Newada bilen serhetdäki Kolorado derýasynyň Gara kanýonyndaky beton agyrlyk güýji bentidir. Ol 1931-nji we 1936-njy ýyllar aralygynda Federal meliorasiýa býurosy tarapyndan guruldy. 1922-nji ýyldaky Kolorado derýa kompakt tarapyndan kesgitlenen suwdan peýdalanmak tertibi işledi, bu Arizona derýasynyň suwunyň 19% -ini, 25% -ini Newada we galan bölegini Kaliforniýa berdi.
Gorkut ata eýýamynyň taryhy çeşmeleri
1.	“Gorkut ata” dessany.
Mälim bolşy ỳaly, Gorkut hakyndaky rowaỳatlar Türmenistanyň hut özünde hem saklanyp galypdyr.
Ellinçilik döwletler
Meýilnama:
3. 	Balkan Gresiýasy, Makedoniýa we Kiç Aziýanyñ Günbatary (Pergam).
Ellinizme has mahsus bolan alamatlar müsürde we Ýakyn Gündogarda güýçli ýüze çykyp, bu sebite ellençiligiñ nusgasy etraby ökmünde garamak bolar. Ýöne Balkan Gresiýasynda we Makedoniýada, Beýik Gresiýada we Gara deñiz sebitlerinde taryy ösüş gadymy grek siwilizasiýasynyñ esasynda bolupdyr.
2. 	b.e. öñ 280-II asyryñ ortalary. Ellinçiligiñ kämil döwri, onuñ durmuş-ykdysady düzüminiñ, döwletliliginiñ, medeniýetiniñ döredilmegi.
Ftolemeýler Egeýden Gara deñze geçýän möüm deñiz ýollaryñ gözekçilik etmegi elde saklapdyrlar. Olara Kritde, Attikaa beýleki ýerlerde guran galalary hem degişli. Müsür ortaýer deñziniñ gündogar bölegindäk ähli deñiz ýollarynda agalyk edipdir. Olar bu sebitiñ arby-syýasy işlerine işjeñ gatyşypdyrlar. Ptolemeýleriñ ölweti iki bölekden durupdyr:
b.e. öñ 140-130-njy ýyllara demirgazyk-gündogarda Merkezi Aziýa «tokarlaryñ» (hytaý çeşmelerinde «ýueszi» taýpa bileleşmeleri çozupdyrlar we Baktriýany basyp alypdyrlar). Şeýdip, gündogardaky iñ uzak ýerde ýerležşen ellin döwleti ýykylypdyr.
Bu döwürde hojalyk ösmegini dowa edip, ellinçilik jemgyýetleriñ köpüsinde medeniýeri ösdürmek üçin serişde goýbermäge mümkinçilikleri bolupdyr. Ellinçilik monalary öz paýtagtlaryny bütin ellir dünäsiniñ medeni merkezine öwürmäge çalşypdyrlar. Patyşa köşklerinden çagyrylyp ellin düñýäsiniñ dürli künjeklerinden çagyrylyp getirilen alymlar ylmy işler alyp barypdyrlar. Şeýle merkezler Orant boýundaky Antioiýada, Pergamda, Sirakuzyda, Afinyda, Rodosda we beýleki şäherlerde,iñ irisi bolsa Aleksandriýada Ptolemeýleriñ patyşa köşgünde ýerleşipdir. Aristoteliñ okuwçysy Demetriý Falerskiýniñ maslaat bermegi bilen nesilşalygy esaslandyryjy Ptolemeý Soter 9 sany muza bagyşlanan edarany döredip, oña muzeý diýip at beripdir. Muzeýiñ otaglary alymlaryñ durmuşy, leksiýaokamak we ylym bilen meşgullanmak, kitapana üçin niýetlenipdir. B.e. öñki III asyryñ ayrlarynda çenli Muzeýda ýarym milliona golaý üýrülen papirus görnüşndäki kitaplar bolupdur. Kitapanadan başga-da bu ýerde ýatak jaýlar, naarhana, gezeluç etmek üçin ýörite ýerler bolupdyr. B.e. öñki III asyrda bu ýerde Apolloniý Rodosly, Eratosfen, Aristarh, Arhimed, Ewklid, Kallimah ýaly görnükli alymlar işläpdirler. Kitaphana müsür tagtynyñ mirasdarynyñ atabeg baştutanlyk edipdir. Aleksandriýa Muzeý iri ylmy we medeni merkeze öwrülip, ellin ylymynyñ we medeniýetiniñ ösmegine uly goşant goşupdyr. Ellin döwrüniñ ylmy açyşlarynyñ aglabasyny Aleksandriýa ýaly alymlar edipdirler.
Aristoteliñ okuwçylary öz döwrünñ ajaýyp tebigaty synlaýjylar4y bolupdyr. Feofrast ylmy botanikanyñ dünýäwi tutupyr. Straton fizikada ajaýyp açyşlar edipdir.
Stoikleriñ, epikurçylaryñ we kinikleriñ flosofiki ulgamy has meşhur bolupdyr. Etoik filosofiýany Kirçdäki Kitiý şäherlerinden bolan Zenon (b.e. öñ 336-264 ý) esaslandyrypdyr. Ol Afina göçüp gelip, agorada reñkli portik diýilýän ýerde dik durup öz pelsepesini wagyz edipdir. (Stoik sözi hem şondan döräpdir). Onuñ oikirlerini okuwçy;ary Kleant we irisipp özsüripdirler. Stoikleriñ pelsepe ulgamy içe bölünipdir: 1. 	Fizika ýa-da dünýäniñ gurluşy we ösüşi hakyndaky taglymat
Afiny täze komediýanyñ we durmuşdramasynyñ merkezi blan bolsa, Aleksandriýa ellin poeziýasynyñ merkezi bolupdyr. Aleksadnriýa poeziýasynyñ düýbüni şaher Kallimah tutupdyr. Onuñ mifologik, edebiýat, taryhy mowzuklarda ýazan eserlerinden iñ meşhurlary «Gekala» we «Sebäpler» atly poemalary bolupdyr. Kallima muzeýiñ baştutany we mirasdaryñ atabegi bolupdyr. Kallimahyñ sesrleriniñ sýuzeti esasynda b.e. öñ I asyrda rim şahyry Katull «Berenikanyñ saçlary» atly dünýä poeziýasyna giren eserini döredipdir.
Ellinçilik döwri şäher gurlujygynyñ we binagärligiñ hem ösen döwr bolupdyr. Bu döwürde köne şäherler abadanlaşdyrylyp, täze şaherler gurlupdyr. Şäherleri amatly ýerde, äli mümkinçilikleri göz öñüde tutup, ýörite meýilnamalar esasynda gurupdyrlar. Meýilnamada merkezi meýdança-agora teatr desgalary, yabdathanakar, stadionlar we gimnaziýeler, seýilghler göz öñünde tutulypdyr. Suw üpjünçiligi we kanalizasiýa gowy ýola goýlupdyr. Şäher äkimiýetleri köçeleriñ we meýdançalaryñ arassaçylygyna, şaher jaýlarynyñ abadatlanmagyna, guýulara we beýleki ýerlere berk gözeggiçilik edilipdir.
Ägirt uly binalaryñ biri hem Faras adasynda gurlan Aleksandriýa maýagy bolupdyr. Ol b.e. öñ 280 ýylda arhitektor Sastrat tarapyndan gurlupdyr (beýikligi 120 metr). Ellinçilik döwrüniñ binagählerinde ymaratlaryñ aýratyn üns berlipdir.
Süýümiň uzynlygy
L – süýümiñ uzynlygy;
Nomerlik diagrammasy bolsa, süýümleriñ düzümini gowy görkezýär, ýagny onda gysga süýümleriñ mukdary anyk görünýär. Şonuň üçin nomerlik diagramma seredip, süýümleriñ işleniş häsiýetleri barada baha bermek bolýar.