cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afrika ýurtlary orta asyrlarda
Adam esasan Afrikada dörän bolsa, Nil derýasynyň jülgesinde gadymy ýaşaýşyň mekanlary ýüze çyksa-da şu dünýä bölegi beýlekilerden ösüş derejesi boýunça yza galdy. Näme üçin şeýle boldyka ? – diýen sowal ýüze çykýar. Köp ýyllaryň dowamynda alymlar onuň şeýle bolmagynyň sebäbini gözläpdirler. Dürli garaýyşlar peýda bolupdyr. Olaryň yza galmagynyň sebäbi bu ýerde ezişiň güýçli bolmagy bilen düşündirilýär. Şeýle hem bu ýerde howa yssy bolmagy, tokaýlarda agyr keselleriň ýüze çykmagy ( lgyzdyrma, uky keseli, dürli maýda möjekleriň çokmagy), ýeriniň ekarançylyk üçin amatsyz bolmagy, ýeri bejermegiň pes usullary, dökün ulanylmazlygy we ş.m. Ilatyň gür ýerleşmezligi dünýä bölegi aýry özbaşdak ýerleşmegi, dil we týpa bölünişikleri, dini şahslaryň güýji üstesine önüm öndürmeýän ilat toparynyň agdyklyk  etmegi, ýygnaýjylyk we aw awlamak bilen  meşgullanmaklary, artyk önümi öndürmeklige islegiň güýçli bolmazlygy içki söwdanyň ösmändigi. Afrikanyň yza galmaklygynda biz bir adamyny ýa-da bir hadysany günäkärlemeli däldiris. Diýmek, tebigy klimat şertleri, tropiki tokaýlary, sawannalary, ýokary derejedäki ölümiň ölüm howply keselleriň bolmagy dowam edipdir. Emma adamlar soňabaka oňa-da öwrenişipdirler. Sebäbi uky keselinden, gyzdyrmadan, dürli-dürli mör-möjekleriň çokmagyndan ölýänler köp bolupdyr. Ilat ilki başda gür ýaşamandyr. Kontingent daşky dünýäden çetleşdirilen bolup ilat ýygnaýjylyk, aw awlamak, ekerançylyk, maldarçylyk bilen meşgullanypdyrlar. Önüm artykmaçlygy bolmandyr. 2-den yza galanlygyň bir sebäbi olaryň gelip çykyşyna bagly bolman, medeni derejesinede baglydy. Ýöne olar şol ýerde ýaşajak bolup hemme zada döz gelen bolsalarda,  medeni durmuşyna täsiri ýetirpdir. Olar ýokary öndürijilikli zähmet çekmegi başarmandyrlar, täze zähmet tejribeleri bolmandyr.
Kakageldi Abdullaýew
Terjimehaly
Kakageldi Bäşimowiç Abdullaýew 1966-njy ýylda Mary welaýatynyň Murgap etrabynyň Gowşutbent obasynda doguldy.
Harby gullukdan soň Türkmen politehniki institutynda okuwyny dowam etdirdi we 1990-njy ýylda instituty dag inženeri hünäri boýunça tamamlady. Şol ýylda hem “Türkmengaz” döwlet konserniniň “Marygazçykaryş” müdirliginiň guýulary ýerasty we düýpli abatlaýyş bölüminde burawlaýjynyň kömekçisi bolup zähmet ýoluna başlady. Soňra şu müdirlikde ussa, inžener, inžener-tehnolog, zähmeti goramak we tehniki howpsuzlyk bölüminde alyp baryjy inžener, gaz we kondensat çykarmak we taýýarlamak boýunça önümçilik tehnologiýa bölüminde esasy inžener, 2002-nji ýyldan 2009-njy ýyl aralygynda bölümiň başlygy, şu müdirligiň baş tehnology bolup işledi.
Oguz han eyýamynyň ülke taryhynyň öwrenilişi
1.	Ýazuw ýadygärlikleri.
Oguznama. Oguz hakyndaky iňňän gadymy biri bolan “Oguznama” birnäçe  ýzgylarda bize gelip ýetipdir. Pariž milli kitaphanasynda şol ýazuwlarynda uýgur hatynda ýerine ýetirilen iň gadymysy tapyldy. Golýazmanyň teksti XIX asyryň başlarynda nemes diline, XIX asyryň ahyrlarynda rus diline tejrime edilipdir. golýazma 21 listden ybarat bolup, onuň her bir sahypasyndan giň aralykly 9 setir bar. Alymlaryň pikirine görä, golýazma XIII-XV asyrlarda döräpdir we haýsydyr bir has gadymy spisoga esaslandyrylypdyr.
Hawa ol bolar. Onuň keşbi ynha şu…- diýipdirler. Soňra şatlanypdyrlar. Günlerde bir gün Aý Kaganyň gözi açylypdyr we ol ogul dogrupdyr, ol çaganyň ýüzi gögümtil, agzy çym gyzyl, gözleri gyrmyzy, saçy bilen gaşlary bolsa gara eken. Oliň owadan perişdelerden hem görmegeý bolupdyr. Bu çaga ejesiniň göwsünden bir gezek emipdir-de, soň emmändir: onuň çig et, her dürli iýmit eýesi, şerap içesi gelipdir … we gepläpdir.
Bir gezek Oguz kagan bir ýerde älem hökümdaryna sežde edipdir. Garaňky düşüpdir. Asmandan bir mawy şöhle inipdir. Oguz kagan onuň ýanyna baryp görse, ol şöhläniň ortasynda bir uly gyz bar eken. Onuň ýeke özi otyr eken.
Şunuň ýalyda şu meseläniň henize çenli kemala gelen ymykly taryhy öwreniş hem ýok.
Awestada bütin älemi ýaradan hudaý Ahuramzedanyň döreden “ýaşamaga iň amatly ýer” bölüminiň köp çägi türkmen topragyna düşýär. Munuň özi biziň eramyzyň başlarynda bu toprakda bir däl-de, ençeme döwletiň bolandygyny, birnäçe “ýurduň”bardygyny, Ýakyn Gündogardaky Asseriýa, Midiýa, Eýran, Ahemenidi ýaly şol ýurduň kuwwatly döwletlerine bu ýerlileriň bes gelendigini taryh görkezýär. Alymlaryň pikirine görä Girkaniýa, Parfiýa we Türkmenistanyň  beýleki birnäçe ýerleri b.e.öňki VII-VI asyrlarda Midiýa döwletiniň täsiri astynda  bolup, Ýakyn Gündogarynda Asseriýa garşy harby  syýasy dikme saýylypdyr. Başga bir maglumata görä, Parfiýa Midiýadan aýrylyp, özbaşdaklygyny doly özünde saklapdyr. Şol döwürde Parfiýanyň ähli çäginde ýokary göteriliş bolupdyr. Günorta – Gündogar Hazar ýakasynda, Murgabyň aşaky şahalarynyň ugrunda ägirt giň jemgyýetçilik suwaryş desgalary döredilipdir.
Köne hem täze Nusaýda gazuw-agtaryş işleri geçirlende, parfiýa aýallarynyň hem erkek adamyň döşüne dakýan kiçijik çaprazçaňňalarynyň ençemesiniň tapylandygy mälim.
Aprel
Gurbansoltan, Ýylyň dördünji aýy.
Tupak Şakur
Doglandaky ady: Lesane Parish Crooks
Doglan güni we ýeri: 1971-njy ýylyň 16-njy iýuny – Brooklyn, New York
Lumumba Shakur (Dädesi): Mutulu Shakuryň dogany. Gara Panterleriň aktiw agzasydy. Mutulu türmä girmänkä Louisianada atylyp öldürildi.
Geronimo Pratt (Baptism kakasy): Tupacyň baptism kakasy. Gara Panterler sebäpli birnäçe ýyl türmede ýatdy.
Kadafi (Muammar Qaddafi): Tupacyň ýakyn dosty. Hakyky ady Yafeu Fula. 1996-njy ýylyň 10-njy noýabrynda 19 ýaşyndaka atylyp öldürildi.
Minsk
Minsk — Belarussiýanyň paýtagty.
Mary:Uly Gyzgala we Kiçi Gyzgala
alma zyňyp gyzlaryň köşgüne ýetirse, şol hem ol ýerden islän gyzyny saýlap, gelinlik üçin alyp bilipdir. Hut şu şert hem soňra şol döwrüň özboluşly ýaragy bolan sapanyň döremegine sebäp bolanmyş.
Muhammet ibn Zeýdiň kümmeti
Bildiriş: Muhammet dälde "MUHAMMED" haýyş etýäris unutmaň!!!
Arhimed
Ar­hi­me­diň uçur­syz teh­ni­ki ze­hi­ni rim go­şun­la­ry onuň Si­ra­ku­zy şä­he­ri­ne ýö­rüş eden­de has aý­dyň ýü­ze çy­kyp­dyr. Ar­hi­me­diň ma­şyn­la­ry rim­li­le­ri hü­jüm et­mek­den bo­ýun ga­çyr­ma­ga we şä­he­ri ga­ba­ma­ga geç­mä­ge mej­bur edip­dir. Di­ňe ha­ýyn­lyk Si­ra­ku­zyň der­we­ze­le­ri­ni duş­ma­na açyp be­rip­dir.
Sin nasilşalygy
Hytaýy manjurlaryň basyp almagy, Ssin imperiýasynyň döremegi
Sözümizi jemläp aýtsak Hytaý şu aşakdaky sebäplere görä manjurlardan ýeňildi:
Oguzlaryň we Seljuklaryň taryhy boýunça çeşmeler
Etnografiki, arhiologiki hem-de antropologiki maglumatlary ýygnamak kem-kemden durmuşa geçirilipdir.
Gadymy Hytaý çeşmeleri, esasan-da taryhy hronikalary, Oguz-Orhon ýazgylary ylmy taýdan çuňňur öwrenilse, türkmen halkynyň taryhy barada, köp meseleleriň aýdyňlaşdyryljakdygy  ikiuçsyzdyr.
XIX asyra degişli türkmen halkynyň taryhynyň bu ýetmezçiliginiň üstüni köp derejede Hywa hanlarynyň arhiw dokumentleri bilen Buhara Guş begleriniň Daşkentdäki fondunyň   resminamalary doldurýar.
Türkmen halkynyň kemala gelmegi
2.	Türkmenleriň gadymy ata-babalary.
2.	A. Dgijiýew. Очерки происхождения и  проромирования туркменского народа в эпоху  средневсковая. Ашх. 1991.
S.P.Tolstow massagetleriň augassi tiresini oguzlaryň ata-babasy, VIII-X asyrlarda Syrderýanyň aýaklarynda  ýaşan oguzlary-da  alanlaryň ( san- skirlaryň bir şahasy) nesilleri hasaplaýar. Bu regionda alanlardan öň gadymy sak massaget taýpalary ýaşap olar Eýran  diller toparyna girýän dillerde  gepläpdirler.
Alymlaryň bir topary türkmen halkynyň kemala gelmeginde Alynky Aziýadan göçüp gelen halklaryň ilkinji nobatda  arileriň esasy rol oýnandygyny belleýär. Göçüp gelen we göçüp giden taýpalaryň, halkyýetleriň belli bir böleginiň watanymyzda  galyp, ýerli ilatyň düzümine  goşulandygy dogry. Ýöne bu ýagdaý ýerli halkyň bütin durkuny düýpli  üýtgedip, onuň köklerini ýok edip bilen däldir. Şoňa göräde türkmenleriň kemala gelmegini haýsyda bolsa bir ýurtdan gelen az sanly  taýpalary kesgitländir diýip bolmaz.
VI asyryň 60-njy ýyllarynda türki kowumlaryň uran zarbasy esasynda  eftalitler döwleti ýaşamagyny bes edipdir. Olaryň özleri bolsa türki halklar bilen goşulyşyp gidipdirler.
Türk kaganlygynyň dargamagy bilen  baglanyşykly onuň düzümine giren  oguzlar VII asyrda  Semireçýe  tarapdan Syrderýanyň aşak akymlaryna  göçüp gelip, ýerli massaget – alan-gunn taýpalary bilen goşulypdyrlar. Ýerli taýpalaryň birnäçeleri bolsa türkleşip, ownuk tireler hökmünde  oguzlaryň düzümine giripdirler. Eýýäm VIII asyrda oguz taýpalarynyň has güýçleniş uly birleşmä öwrülen döwründe, oguz ülkesinde  ýaşaýan türki dilli taýpalaryň esasy bölegi goşulşypdyrlar. Oguz iliniň tireleri “dokuz oguz, ýedi oguz, üç oguz, gara oguz, göç oguz, uç oguz we daş oguz” diýilip atlandyrylypdyr. Birnäçe wagtdan soň olaryň birnäçesi oguz birleşmesinden bölünip aýrylypdyr we beýleki türki dilli halklaryň  kemala gelmegine gatnaşypdyr.
Gönorta Türkmenistan mongollar tarapyndan aýratyn güýçli tozduryldy. Bu ýerde baýat, sanjar we beýleki türkmen taýpalary hem-de türkmenler bilen kem-kemden ýakynlaşan we olaryň dilini we däplerini kabul edip oturymly Horasanlylaryň galyndylary ýaşapdyrlar. Köp şäherlerde we obalarda oturymly ýagdaýa geçen maldarlar we ekerançylyk bilen meşgullanýan ilat bilelikde ýaşap bir-birleri bilen goşluşýarlar. Nohurly, mürçeli, änewli, möhinli türkmen taýpalary şeýle yagdaýda döreýärler. Magtym taýpasy we käbir beýleki taýpalar hem şeýleräk ýagdaýda kemala gelýär.
Asteroid
thumb|260px|right|[[253 Mathilde asteroidi]] Asteroidler Gün ulgamyna degişli kiçiräk asman jisimleri bolup, olar Günüň orbitasynda aýlanýarlar. Olara kä wagtlar ownuk planetalar ýa-da planetoidler hem diýlip at berilýär. Asteroidler planetalardan kiçi, meteoritlerden bolsa uly bolýarlar. Asteroidler bilen kometalaryň arasyndaky tapawudy daşky görnüşleri boýunça kesgitlenilýär: Kometanyň mesaňa mälim görnüp duran komasy bolýar, asteroidde bolsa koma bolmaýar.
Gurbanmämmet Mollaniýazow
Terjimehaly
Gurbanmämmet Mollaniýazow 1947-nji ýylda Balkan welaýaty nyň Türkmenbaşy şäheri nde doguldy.
1991-2000-nji ýyl lar aralygynda “Türkmennebit” Döwlet konserniniň birliklerinde dürli wezipede, “Nebitdagnebit” nebitgaz çykaryş müdirliginde guýulary düýpli abatlaýyş sehiniň başlygy, soňra guýulary düýpli abatlaýan dolandyryş edarasynyň Barsagelmez sehiniň başlygy, 2000-2010-njy ýyllarda guýulary düýpli abatlaýan dolandyryş edarasynyň merkezi inžener-tehniki gullugynyň başlygy, baş inženeri, başlygyň wezipesini ýerine ýetiriji, “Nebitgazdüýpliabatlaýyş” trestiniň Barsagelmez guýulary düýpli abatlaýyş müdirliginiň başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji, başlygy wezipelerinde işledi.
Maý
Magtymguly
Togrul beg
Umumy maglumatlar
Beýik Seljukly hökümdarlygynyň gurujusy we ilkinji soltanydyr. Togrul beg Oguzlaryň Kynyk taýpasyndan bolan Seljuk begiň agtygydyr. Kakasy[Mikaýyl gazy söweşde wepat bolanda, atasy Seljuk begiň terbiýesini aldy. Çagalygy Jent şäherinde geçdi. Gaznalylaryň, Seljuk begiň ogly Arslan beýguny ýesir almagyndan soňra 1025-nji ýylda Seljuklylaryň başyna geçdi. Altynjan hatyn a öýlendi. Seljuklylara täze ýurt gözleýän Togrul begiň serkerdeligindäki Türkmenler Horasana göç etdiler. 1028-1029-njy ýyllar aralygynda jigsi Çagry beg bilen birlikde Merw we Nişapur şäherlerini ele saldy. Buhara we Balh şäherlerine hem ýörüşe ugrady. 1038-nji ýylda Nyşapurda özüni soltan diýip yglan etdi. 1040-njy ýylda Gaznalylar bilen bolan Daňdanakan söweşinde ýeňiş gazandy. Togrul beg Eýranyň uly bölegini eýeläp Seljukly serhetlerini Anadola çenli uzandyrdy. 1055-nji ýylda Bagdat merkezli Abbasy halyfy bolan Kaim Bagdady syga mezhepli Büweýhogullaryndan tämizlemek üçin Bagdatly meşhur alym, fakyh we kazy Mawardiny Togrul begiň ýanyna ugratdy. Mawardiny Halyfyň salamyny Togrul bege ýetirip, halyfyň hem şäheri halas etmek üçin kömek soraýandygyny aýtdy. Togrul beg Abbasy halyflygyny Şygalardan.halas etmek üçin 1055-nji ýylda Bagdada ýörüşe geçdi. Büweýhogullary bilen söweşdi we olary agyr ýeňlişe sezewar eýledi. Yrakdan soň Büweýhogullary hökümdary bolan El-Melikurrahimi ýesir alan Togrul beg bu döwleti gutarnykly syndyrdy. Togrul beg Bagdada girip Abbasy halyflygynyň goraýjylygyny öz üstüne aldy. Soňra Togrul begiň ejebaşga jigsi Ybraýym Ýynal Togrul bege garşy çykdy we birnäçe Türkmenler hem oňa goşuldy. Togrul beg gozgalaňçy ejebaşga jigsi Ybraýym Ýynal we Büweýhogullary goşunlary bilen kynlyk bilen söweşdi. 1058-nji ýyldyň dekabr aýynda 400 suwary bedewi Banu Hilalyň ýolbaşçylygyndaky obalylar bilen 1055-nji ýylda Bagdatdan sürgün edilen Basasyry bilen jemlenişip Bagdady zabt etdiler. Şäherde metjitlerde Kahirdäki Şyga Fatimiler halyfy Müstensiriň adyna hutba okatdylar. 1060-njy ýylda Togrul beg Ybraýym Ýynalyň gozgalaňyny basyp ýatyrdy we Fatimilerden Bagdady gaýdyp aldy. Olary 2-nji sapar Bagdatdan kowdy. Togrul beg Abbasy halyfy Kaimiň Bagdada dolanyp gelmegini habar berdi. Togrul beg halyfanyň gyzy Seýýidi Fatima el-Betula öÿlendi. Halyf Kaim Togrul bege Soltan Ruknuddewle (Diniň diregi) we Malikul-meşrik we magrib (Gündogaryň we günbataryň soltany) lakamlaryny berip ony soltan diýip yglan etdi[1]. Togrul begiň ilkinji hatyny 1060-njy ýylda Jürjanda wepat boldy. Aýalynyň ölümine gynan Togrul beg onuň jesedini ýurduň paýtagty Reý şäherine getirdip ol ýerde jaýlady. Togrul beg 4. 09. 1063-nji ýylda 73 ýaşynda perzentsiz halda Eýranyň Reý şäherinde wepat boldy we ýerine jigsi Çagry begiň uly ogly Alp Arslan geçdi.
Latyn Amerikasy XVII asyrdan XIX asyryň ortalaryna çenli
2.	1816-1826-nji ýyllar.
Has beteri hem liberallaryň XIX asyryň 30 ýyllarynda daşary ýurtlaryň Latyn Amerikan ýerlerine gelmegini höweslendirdi. Mysal üçin: 1836-nji ýýlda Meksikanyň Tehasyna amerikanlaryň göçüp gelmegi bilen gysga wagtyň içinde ony ABŞ-ň düzümine girizdiler. Eýýam 1846-1847-nji ýýllaryň amerikan meksikan uruşy netijesinde Meksikanyň ilatynyň köp bölegi gyryldy we onuň ähli ýerleriniň 51% ABŞ goşuldy.
Bütin Latyn Amerikan ýurtlarynda diýýaly mysal üçin: Argentina 1835-1852; Boliw 1829-1839; Wenesuella 1830-1847; Gwatomoze 1838-1865; Ģili 1830-1937 we beýlekilerde doly derejede köneçil hökümetrler döredildi.
2063
Aradan çykanlar
2060s
Otto Fon Bismark
1866-njy ýylda Sadowada Awstriýa goşunlary ýeňilýär. Bismark günortadaky German döwletlerinide Russiýanyň içine almak isleýärdi. Ýöne munu amala aşyrmak üçin Fransiýa bilen söweşmek gerekdi. 1870-de Fransiýanyň patyşa Wilhelme Ispaniýadan el çekmegini aýtmasy Bismarka bu islegini amala aşyrmaga bahana boldy. Patyşanyň muňa garşy çykmagy netijesinde Fransiýa we Germaniýa söweşe girdi. Bu söweşde Bismark günortadaky entek Germaniýa goşulmaýan German döwletlerinide Özüne goşmagy başarýar we ýeňiş gazanylýar. Bismark Prusýa şalygynda güýçli bir Germaniýa gurmak düşini hakykata öwürdi we Wilhelm, 1871-de German Imperatory bolup täç geýdi. Bismarky birlikde bir pul birliginiň bellenmesi, merkez bankynyň döredilmegi we söwda kanuny, medeni kanun ýaly esasy kanun dügünlerine başlapdy. Bismark maksadyna ýetenden soň Germaniýany güýçlendirmek we baýatmak maksady bilen paragatçylyk ady bilen syýasat ýöretdi. Germaniýa, Awstriýa we Russiýa arasynda üç Imperatorlyk birleşigi diýip bilinýän ylalaşyk bilen hem Awstriýa we Russiýa arasynda asudalygy saklamaga we Fransiýany Germaniýa çozmakdan dändirmäge girişdi. Mart 1878-de Osmanly Imperatorlygy bilen Russiýa arasyndaky asudalyk üçin duşuşyklar çykmaza girmegi bilen araçylyk eden Bismark Berlin Kongresiniň ýygnagyny geçirip we mejlise baştutanlyk edendir. 1870-1900 ýyllar aralygynda sebäpleri häzir hem çekeleşikli bolan ykdysady durgunlukda galmak üçin salgytlary ýokarlandyrandyr.
Beýik geografik açyşlar
Arap söwdagärleri bilen aragatnaşyk edip Portugallar matematika-geografiỳa, kartany öwreniş bilen tanyşypdyrlar. Olar täze gämileri gurupdyrlar ỳelkenli gämillerinden güỳçli süỳşipdir.
1.	Döwrüň (1415-1434) Modeỳra we Azor adalary açylỳar.
Aleksandr Solomin
Aleksandr Wladimirowiç Solomin (Александр Владимирович Соломин) (5 fewral 1980, Tomsk, RSFSR) — rus din taryhçy, genealog we Kawkazynyň barlagçy.
Daýahatyn kerwensaraýy
Tahyriýa rabatynyň umumy sudury biziň günlerimize çenli saklanypdyr. Seljuklar eýýamynda- XI-XII asyrlarda ol Amuldan (häzirki Türkmenabatdan) Horezme barýan ýolda gurlan kerwensaraýa öwrülipdir. Orta asyr ussalary bişen kerpiji bezeg materialy hökmünde diwarlary nepis bezemekde ulanypdyrlar, şeýle hem bu ýerde minaralaryň yzy hem saklamyp galypdyr. Ýadygärlikde geçirilen barlaglara gatnaşan belli taryhçy Galina Pugaçenkowa: „Gündogar we Günbatar ýurtlarynyň arasyndaky halkara ykdysady gatnaşyklaryň çäginiň giňemegi kerwensaraýlaryň we bazarlaryň barha köp gurulmagyna geitirpdir. Bu giň meýdanly binalar kaşaňlygy bilen haýran galdyrýar, binagärlik taýdan kämil. Daýahatyn kerwensaraýy içerki we daşarky kerpiç bezeglerine baýlygy bilen haýran edýär“-diýip belleýär.
Başlyk aga bagyşla (çeper eser)
Yygnamaga berildi 30.01.91y. Cap etmage rugsat edildi 20.05.91. Formaty 70x108/32. Yokary cap edilish usuly.
Injil
Kanonik däl injiller
2. "Ýitirilen sözler injili": 40-80-nji ýyllar aralygynda ýazylan. Bu hem Isanyň aýdan zatlary barada. Bu hem iň az 3 ynanylýan injilden has ir ýazylan we beýleki birinden ir ýazylan bolmagam mümkin, deň ýazylan bolmagam mümkin, giç ýazylan bolmagam mümkin.
6-7. Oksyrynkýus 840 we 1224: bu 2 injil, soňundaky her belgi bir injil üçin. 50-120 ý. Isanyň ömür beýany, başdan geçirenleri barada.
11. Mara Bar Serapion:  Injildir öýdülýär, anyk belli däl ýöne injil bolmagy gaty mümkin. 73-200 ý. Nazaretli Isany ýewreýleriň şasy, gowulyk üçin jan beren şekilde propoganda edýär.
17. Jeýms'iň gizlin kitaby: Isanyň taglymaty barada, dilden geçen maglumatlary barada. 100-150 ý. Injil hökmünde görlüp biliner. Bu ugurdaky alym Donald Rappe muny öz işleriniň birinde injil hökmünde görkezen.
Yslama görä injil
Yslam dininde injil Isa Pygambere Allah tarapyndan indirilen kitap hasaplanýar. Yöne Gurhandan ozal gelen we bugün elde bar bolan ylahy kitaplar Allahyň Pygamberlerine indiren kitaplarynyň hakykysy däldir. Bularyň asyl nusgalary wagtyň geçmegi bilen ýitip, adamlar tarapyndan täzeden ýazyldy. Şol sebäpdenem içlerine batyl (ýalňyş) ynançlar garyşdy.
Şu yerde "Allah näme üçin Gurhany gorap, beyleki kitaplary goramady" diylen sorag akla gelip biler. Has ozalky Pygamberler belli bir kowumlara we belli bir döwür üçin iberilendir. Şol sebäpden hem Allah, olara indiren kitaplaryny gorag astyna alan däldir. Hemem şol Pygamberiň iberilen döwri dolandan soňra Allah başga bir Pygamber we başga bir kitap iberdi. Yöne Muhammet Pygamber iň soňky Pygamber bolandygy üçin, eger Allah oňa indiren kitabyny goramasady, has soňky asyrlarda geljek adamlaryň dogry yoly tapmaklary hem mümkin bolmazdy.
Ýanka Kupala
Belorus edebiýatynyň klassygy. BSSR-iň halk şahyry (1925). Stalin premiýasynyň birinji derejeli laureaty (1941).
Türkmenistan Magtymguly eýýamynyň ahyrynda
Partiýa işiniň çakdanaşa merkezleşdirilmegi, tankydyň ýoga çykarylmagy partiýa ýolbaşçylarynyň gözegçilikden çykmagyna, şahsy bähbitleri üçin wezipesinden peýdalanmagyna getirdi. Partiýa ýolbaşçylaryň arasynda hojalyk işgärleri agdyklyk etdi. Onsoňam ýolbaşçy wezipelere bellenilende işe ukyplylyk, adamkärçilik sypatlaryna  däl-de, kowum-garyndaşlaryna seretmek ýoň boldy. Netijede kadrlaryň medeni, intellektual derejesi pese gaçdy.
Görnüşi ýaly, Türkmenistanda, gaz, nebit, nebit-himiýa, himiýa senagat pudaklary ösdürildi. Ýöne olar soýuz ministrlikleriniň ygtyýaryndady. Ol ministrlikler respublikanyň ýer asty baýlyklaryndan düşýän girdejiniň 1%-ti onuň býudžetine geçirmelidi. Emma şolam yzygiderli geçirilmedi.
Şäher ilatyna bag ekmek, daça gurmak üçin ýer berlip başlandy. Ekerançymy ýa-da maldar nähili zähmet çekse şoňa görä hak aljakdygyny duýup başlady. Haýalragam bolsa oba hojalyk önümçiliginde kärende ornaşyp başlady.
Şanhaÿ Hyzmatdaşlyk Guramasy
2015-nji ýylda Rusýa bagly Başkortostan Respublikasynyň paýtagty Ufada geçirilen ŞHG Liderleriň sammitinde Hindistan we Päkistanyň doly goşulmagynyň proseduralarynyň başlamagyna karar berildi. Bunyň 2017-nji ýylda taýýar boljagy bildirilendir.
Sloweniýa
left|thumb|Slowen peýzažy
Demirgazyk Ỳewropa ýurtlary 1918-1939-njy ýyllar aralygynda
Demirgazyk Ỳewropa ýurtlary 1918-1939-njy ýyllar aralygynda.
ABŞ XIX asyryň birinji ýarymynda
ABŞ-da syýasy we durmuş-ykdysady özgerişleri.
Umuman XIX asyryň territoriýasynda ABŞ-ň daşary syýasat ugry esasan hem onuň öz çäklerini giňeltmäge gönükdirilipdi.
Onuň prezidentlik eden döwründe ýurduň durmuşynda we dolandyryşygynda demokratik özgerişler bolup başlaýar. Şoňa çenli J.Waşington 1789-1797 ý, Amerikan jemgyýetiniň sosial ykdysady dürli dürlüligi ştatlarda saýlaw hukuklarynyň işlenilmegi. Günbataryň mundan beýläkde özleşmegi hökümetiň ugruny berk goldaýan täze syýasy çemeleşmäni talap edýärdi. 1829-1837-nji ýýllarda ABŞ-da prezidentlik eden Engrýu Jekson saýlawçylaryň aglaba bölegini jebisleşdirdi. Ol demokratiýa ugrunda halkyň erk islegini goldaýan hökmünde çykyş edýärdi we birnäçe täzelikleri amala aşyrmagy başardy. 1836-njy ýylda ol merkezi bankyň işini täzeden gurmak boýunça karar kabul etdi. Magiýa ulgamynyň merkezleşen görnüşini üýtgetdi ýagny deňizde ýüzüji beýle ýagdaý onuň hemişelik däldigini aňlatmaýar, onuň ezberligi ökdeligi oňa islendik işe öwrenmäge ahyrynda-da has girdejili işi saýlap almaga mümkinçilik berýär. Şonuň üçin iri amerikan işewürleri aşakdan emele gelenler: mysal üçin XIX asyryň 2 ýarymynda palatalaryň we polat guýyjy pudagyň hojaýyny Engrýu Karnegi özi şatlandiýadan Amerika gelýär. Ol 12 ýaşda demirýolda işläp başlaýar. 15 ýaşda dokma fabrige işe girýär.
XIX asyryň ortalarynda ilatly ýerler Ỳuwaş okeanyna baryp ýetdi, indi ýurt esasan hem özüniň häzirki araçäklerini emele getirdi. Ol 1867-nji ýýlda Rossiýadan Alýaskany satyn aldy. ABŞ-da täze ýerleriň özleşdirilmegi onuň ykdysadyýetiniň esasan ygrar (oba hojalygy) häsiýetiniň agtyklyk etmegini alamatlandyrýardy. Günbatarda diňe Amerikanlar däl, eýsem başga ýurtlardan gelenler hem diňe ýer edinmek üçin gidýärdiler bütin XIX asyryň 1 ýarymy şol ýeriň ilatynyň esasy bölegine paýlamagy kadalaşdyrmaga gitdi. Ilki-ilkiler ol ýerlerde has uly mellekler hökmünde satyn başladylar. Onda-da has ýokary nyrhdan. Emma wagtyň geçmegi bilen ýagny ýer hem hakyky kanunyň kabul edilmegi satylýan ýerleriň, möçberini hem bahasyny hem çäklendirdi.
Italiýa XVIII-XIX asyrlarda
XIX asyryň 50 ýylda-da Italiýany birleşdirmek ugrunda göreş dowam etdi. Esasan hem 1850-nji ýemort şalygynyň premýer ministri graf Benzo Kamillo Kawur Lsi Bonobart bilen gizlin duşuşyp Awtrsiýa garşy Fransiýanyň we Italiýanyň bilelikde uruşa başlandygy barada ylalaşýarlar. Awstrýa bilen Pýemontyň            başlygynyň sebäbi hem Awstriýanyň hökümetiniň Pýemontyň doly ýaragsyzlanmagyny talap etmegi boldy. Başlanan uruşa Pyemontyň tarapynda Italiýanyň ähli ýerlerinden kömege gelen meýletinçiler bardy. Şol sanda Garibaldiniň ýolbaşçylygyndaky goşun. Awstriýa garşy birleşen italýan güýçleriniň aýgytlaýjy hereketri gidip durka, Fransiýa LB Italiýa dönüklik edip 1859-njy ýylyň Gorkut aýynyň Awtriýa bilen ýaryşyk başlaýar. Şeýlelikde garaşsyzlyk ugrundaky nobatdaky uruş ýene-de ýeňilýär. Emma 1860-njy ýyllarda ýene-de Italiýada garaşsyzlyk we birleşiklik ugrundaky  hereket güýçlenip başlýar. Munda Ž.Garold täsiri güýçlenip başlaýar. Sebäbi G-diniň täsiri bilen meýletletiň fondy döredilýär “million ýarag” Gariboltyň ýolbaşçylygynda 1 müň adamdan ybarat goşun bölüme döredilýär. Ol uruş etmegini partizanlyk uruşlaryny edýär. Ilkinji jemi Sisiliýany azat edýär. Onda Garboltyň rewolýusion düzgüni dikeldýär. Şeýlelikde 1861-nji ýýlyň Baýdak aýynda Turinde italýan partiýasynyň mejlisi açylýar we Nowruz aýynyň 14-de Wiktor Emmansil italiýanyň şasy diýip yglan edilýär. Italiýanyň ähli ýerleri diýen ýaly birleşdirilýär. 1866-njy ýýlda Wenesiýa we Rim papa welaýatlaryna goşulýar. Şeýlelikde Rim Italiýanyň paýtagty diýip yglan edilýär. Italiýa tiz wagtyň içinde demokratik möhüm döwletleriň birine öwrülýär.
Slowakiýa
Slowakiýa (Slovensko), Slowak Respublikasy (Slovenská republika) — Merkezi Ýewropada deňze çykalgasy ýok döwlet. Paýtagty — Bratislawa. Demirgazyk-günbatarda Çehiýa, demirgazykda — Polşa, gündogarda — Ukraina, günortada — Wengriýa, günorta-günbatarda bolsa Awstriýa bilen serhetleşýär. Ýurduň ady halkynyň — slowaklaryň etnonimi boýunça gelip çykýar.
Gurban Berdiýew
Şöhraty
Kazan merkezli Sport Business Online neşiri Gurban Berdiýew-e "derrew netijä ýetip bilýän jadygöý" lakamy berilendigini belläp geçýär. Dünýäniň in naýbaşy tälimçileri arasynda görkezilen Gurban Berdiýew Russiýa Premýer ligasy taryhyndaky iň beýik ussatlar arasynda hem görkezilýär.
Türkiýe
Tagamlary
Türk aşhanasy hytaý we fransuz aşhanalary ýaly dünýäniň iň meşhur hem baý aşhanalarynyň biridir. Geografiki ýerleşişi we gadymy taryhy ýurduň aşhanasynyň baý bolmagyna öz goşandyny goşupdyr. Türk aşhanasy Mesopotamiýa we Balkan aşhanasyndan hem täsirlenipdir. Osman imperiýasynyň aşhanasy bolsa türk aşhanasynyň esasyny düzýär. Osman imperiýasynyň aşhanasynda dürli hilli çorbalar, zeýtun ýagyna ýatyrylan gök önümler, etli naharlar, balyk, börek we süýji tagamlar taýýarlanylýardy. Şeýle hem ýurduň her taýpasynyň we obasynyň özüne mahsus tagamlary hem bar.
Däliden dogry habar (çeper eser)
Ýygnamaga berildi 15.02.1996ý
Pifagoryň teoremasy
Subutlar
Suratdan. (1) we (2) deňlemeleri ýerine goýuň:
Çagry beg
200px|right|thumbnail|Cagry beg
Gysgaça
Dini lakam): Dawud.
Çagalary: 1.Alp Arslan, 2.Kawurd, 3.Ýakuti, 4.Süleýman, 5.Bähram şa, 6.Ylýas, 7.Osman, 8.Hatyja Arslan hatyn 9.Göwher hatyn, 10.Sefiýýe hatyn
Kassa amallary
Bugalter hasaba alsynyn hasaplarynyn meyilnamalary bugalter hasaba alsynyn sintetik hasaplarynyn ulgamlasdyrylan sanawydyr.
'Hasaplaryn meyilnamasy birinji we ikinji tertibin hasaplaryndan duryar. Birinji tertibin hasaplarynyn iki belgisi bardyr. Ikinji tertibin hasaplarynyn bas belgisi bolup, birinji tertibin hasabynyn yzyna uc belgili sany gosmak yoly bilen birinji tertibin hasaplaryndan emele getirilyar. Sonun ucin belginin ady birinji tertibin hasabynyn gorkezilmegini goz onune tutyar. Mysal ucin, 760 “Turkmenistanyn prezidenti bolan sahsy adamlaryn bir yyla cenli mohletli goyumlary” we ikinji tertibin hasabynyn esasynda onun aydynlasdyrylmasy we jikme-jiklesdirilmegi 761 “Turkmenistanyn prezidenti bolan sahsy adamlaryn bir yyldan kop mohletli goyumlary”.'
Hindistana deňiz ỳolunyň açylmagy
Emma hiç hili ugur tapman soň ugruny gündogara üỳtgedỳär. Şeỳlelikde Wasko da Gamma Afrika kontingentiniň günorta-günbatar kenaryny ỳuzüp geçip  Mozambige barỳar we Mozambil soltanyndan Hindistana gidilỳän ỳoly görkezmegi haỳyş edỳär. Olar kömek etmeklige derek ters ỳoly salgy berỳär. Malindi şäherinde ökde kürekçi Ahmet ibn Mizid diỳen araby özüne yrỳarlar. 1498 ỳylyň Magtymguly aỳynyň 20-de Wasko da Gammany 10 aỳky ỳüzüşden soň Kalỳkut şäherine getirỳär. Ýerli soltanlardan (rajalardan) hoşomaỳ ysly zatlary alyp yzyna ugraỳar. 1499 ỳylyň Gorkut aỳynyň 2 gämisini, ỳüzüşe ugranlaryň ỳarysyny ỳitirip Lissabona dolanyp gelỳär. Portugallar her ỳylda 20 golaỳ gämini atyjy ỳaraglar, adamlar bilen dolduryp alyp gidỳärler. Hindi ummanyndan arap söwdagärlerini gysyp çykaryp deňiz söwdasyny öz eline alỳarlar. Portugallar Hindistanyň özünde uly ỳerleri basyp alyp bilen bolmasada deňiz kenaryndaky berkitmeleri eỳeläpdi.
Kassa amallary
Ÿazan: Serdar Orazow Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti.
Hindistana deňiz ỳolunyň açylmagy
1505-1514 ỳyllarda Portugallaryň Hindistan we Malakka ỳüzüşlerine (operasiỳalaryna) gatnaşyp, ỳurdyna gelip patyşadan ỳokary wezipe soraỳar, emma onuň islegi kanagatlandyrmaỳarlar. Şonuň üçin Ispaniỳa gidỳar we portugal astronomy Raỳ Faleỳro bilen tanyşỳar. Magellan geografiki uzaklylyklaryň takyk ölçeginiň usulyny tapandygyny aỳdỳar.
Rejep Taýýyp Erdogan
Rejep Taýýyp Erdogan (Recep Tayyip Erdoğan) 1954-nji ýylyň fewral aýynyň 26-na Ystanbul şäheriniň Beýogly etrabynyň Kasympaşa diýen ýerinde eneden bolýar. Şu wagt Erdogan, Türkiýe Respublikasy nyň 12-nji Prezidentidir. 2003-2014 ýyllar arasynda Türkiýeniň baş bakany wezipesinde işleýär. Taýýyp Erdogan 1994-98 ýyllary arasynda Ystanbul şäheriniň häkimi wezipesinde işleýär. 2001-de ýüze çykan syýasy krizisden soňra gurulan Adalat we Galkynyş Partiýasynyň başlygy wezipesini 2014-nji ýylyň awgust aýynda Prezidentlige saýlanýança dowam edýär. Adalat we Galkynyş Partiýasy Erdogan liderliginde 2002,2007 we 2011 Respubilika saýlawlarynda 1-nji partiýa bolup çykýar we ministirler kabineti gurýandyrlar. Erdogan 1970-nji ýyllarda Türkiýede bar bolan "Yslamçy" partiýa bolan Milli Gutylyş Partiýasynda (Millî Selamet Partisi) (1972-1981) syýasy durmyşyna başlaýar. Bu partiýa 1980-nji ýyldaky harby rewelusiýada ýapylanyndan soňra 1983-1998 ýyllar arasynda Refah Partiýasynda, bu partiýa gadagan edileninden soňra, 1998-2001 ýyllar arasynda bolsa Fazilýet Partiýasynda syýasata dowam edýär.
Piri Reýis
thumb|right|200px|Piri Reisiň [[Piri Reisiň kartasy|ilkinji Dünýä kartasynyň saklanyp galan fragmenti (1513)]]
Kitab-ı Bahriye (Nawigasiýa kitaby): 1521 we 1525
Kitab-ı Bahriye modern döwürden öňki nawigasiýa baradaky iň meşhur kitaplaryň biridir. Bu kitap Ortaýer deňziniň esasy portlary, buhtalary, aýlaglary, burunlary, ýarymadalary, adalary, bogazlary we amatly düşelgeleri, şeýle-de nawigasiýanyň metodikasy barada jikme-jik maglumatlary hem-de astronomiýa barada nawigasiýa degişli meseleleri özünde jemleýär. Munuň hem daşyndan kitapda her bir ýurduň, şäheriň ýerli ilaty we olaryň medeniýetleriniň geň-enaýy aýratynlyklary hakda gürrüň berilýär. Kitab-ı Bahriye ilki bilen 1511-1521-nji ýyllar aralygynda ýazyylýar, ýöne soňra Ajaýyp Süleýmana sowgat etmeklik maksady bilen ol 1524-1525-nji ýyllarda ýaňadan gözden geçirilip, goşmaça maglumatlar we has kämil kartalar girizilýär. Piri Reis bu kartalary öz daýysy Kemal Reis bilen Ortaýer deňzinde syýahat eden wagtlarynda çyzypdyr. 1525-nji ýylda gözden geçirilen täze neşir jemi 434 sahypadan ybarat bolup, 290 sany kartany özünde jemleýär.
Ikinji neşiriň (1525) nusgalary Stambul şäherindäki Topkapy köşgünde, Köprülüzade Fazyl Ahmed Paşa we Süleýmaniýe kitaphanalarynda hem-de Pariž Milli Kitaphanasynda saklanylýar.
Türkmenistanyň Prezidentlik Saýlawlary 2012
Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow
Bilşiňiz ýaly, Türkmen döwletini ösdürmegiň täze tapgyrynda öňümizde duran wezipeleri biz Türkmenistanyň Ýaşulularynyň nobatdaky maslahatynda beýan etdik. Özboluşly demokratik gurama bolan Ýaşulularyň maslahatyna gatnaşyjylar öňde goýlan bu wezipeleri makulladylar.
Biz geljekde hem ähli ýurtlar bilen deňhukukly esasda özara bähbitli hyzmatdaşlyk etmek we netijeli gatnaşyklary alyp barmak üçin açyk bolan halkara syýasatymyzy bitaraplyk ýörelgelerimizi nazara almak bilen durmuşa geçirmegi maksat edinýäris.
– maşgalany maddy taýdan goldamakdan ybaratdyr.
Biziň halkymyz maşgala we çagalara, berk bedenli, sagdyn we arassa ahlakly nesilleri terbiýeläp ýetişdirmäge hemaýat edýän maşgala däplerine aýratyn ähmiýet berýär.
Biz ýurdumyzy demokratiýalaşdyrmak boýunça alyp barýan işlerimizde raýat jemgyýetiniň guramalaryna aýratyn ähmiýet berýäris. Bu guramalaryň işini talaba laýyk ýola goýmazdan, döwletimizi mundan beýläk-de demokratiýalaşdyrmagy göz öňüne getirmek hem kyndyr.
Soňky ýyllarda Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi diňe ýurdumyzda däl-de, eýsem onuň çäklerinden daşarda hem uly abraýa eýe boldy. Bu Birleşmäniň öz döwrebap işewürlik toplumy, «Rysgal» paýdarlar täjirçilik banky we üstünlikli işleýän ilkinji hususy neşiri – «Rysgal» gazeti bar.
Rejep Bazarow
Her welaýatyň toprak-howa şertlerinde ýokary hasyl berýän, önüminiň hili gowy, ýaramsyz şertlere-aýaza, gurakçylyga, toprak şorlamasyna, kesellere, zyýankeş mör-möjeklere, haşal otlara durnukly sortlary döretmek, gowaçadan, bugdaýdan, şalydan, gant şugundyryndan talabalaýyk derejede ýokary hasyly almak, depginli tehnologiýada oba hojalyk ekinlerini ylmy esasly ekin dolanşygy şertlerinde ösdürip ýetişdirmegiň tärleriniň, düzgünleriniň, tehnologik kartasyny işläp düzmek barada düýpli ylmy-barlaglary geçirmek şu günün örän derwaýys we wajyp meselesidir. Ekinleriň, aýratyn hem gowaçanyň ir ýetişýän sortlaryny döretmäge, ony çalt önümçilige ornaşdyrmaga ünsi güýçlendirmek zerur bolup durýar. Ekin meýdanlarynyň agrotehniki kadalara laýyklykda giňeldilmegini, tekizlenilmegini, pagtaçylykda el zähmetiniň kemeldilmegini, hasylyň esasy böleginiň maşynlaryň güýji bilen ýygylmagyny ýola goýmaly.
Merw
Parfiýa we Rim
Rimliler özleriniň köp bolmadyk harby ýeňilişleriniň birini parfiýalylardan gazanypdyrlar. B.e.ö. 54-nji ýylda Rimliler olaryň Mesopotamiýadaky ýerlerine çozuş edipdirler. Markus Lisinius Krassus ýedi legiona (44 000 goşun) ýolbaşçylyk edip duşmana garşy çykypdyr, ýöne Karhae söweşinde ýeňilişe sezewar bolupdyr. Diňe 10 000 adam Siriýa ýetmek üçin gaçyp gidipdir, şol bir wagtda 10 000 adam Merwde ýesir hökmünde ornaşdyrylypdyr.
TÄZE DÖWÜR
B.e. VII asyrynda Merw pese gaçyş döwrüni başdan geçirýär. B.e. 653-nji ýylyna çenli Persiýa Musulman goşunlary tarapyndan gabalypdyr. B.e. 651-nji ýylynda soňky Sasanid şasy Ýazdigird III Merwi gaçybatalga we Arab güýçlerine garşy durmak üçin berkitme uçin ulanmaga synanyşýar, ýöne şäher oňa öz derwezelerini açmandyr. Ol Merwiň ýakynynda öldürilýär. Musulman Arab goşunlarynyň gelmegi Yslamyň diňe bir esasy din däl-de eýsem agdaklyk edýän medeni güýç bolan täze döwrüniň başlanmagyny belleýär. Merw indi Umaýýad imperiýasynyň içinde Musulman agalygyna düşýär. Şäher Horasanyň (“Gündogar ýer”) paýtagtyna öwrülýär. Täze arab hökümdary Erk galanyň adyny üýtgedip, bu ýerde gören dinleriniň köpdürliligi sebäpli ony “Dinsizleriň şäheri” diýip aňladypdyr. Arab goşunlary bu ýerde hemişelik galdyrylypdyr we günorta Yrakdaky Kufadan we Basradan ýaşaýjylar bu ýere göçüp gelipdirler. Olar ilkibaşky şäherler Erk galanyň we Gäwür galanyň ýakynynda täze şäheri gurupdyrlar. Şaýym gala Gäwür galanyň gündogar derwezesiniň daşynda özbaşdak diwarlanan şäher bolupdyr. Sebitiň paýtagty hökmünde Merw söwdegärleriň we hünärmenleriň ünsüni çekipdir. Muňa pagta ösdürmäge, dokmaçylyga we polat işlemäge degişli arheologiki subutnamalar mysal bolup biler.
SOLTAN GALA
X asyrda Seljuklaryň häkimiýet başyna gelen döwründe Merw şäheri dünýäde iň uly şäherleriň birine we Ortaýer deňzinden Amyderýa (Oks derýasy) çenli ýaýran imperiýanyň paýtagtyna öwrülipdir. Üstünlikli hökümdarlar Abu Muslim tarapyndan başlanan giňişleýin suw üpjünçilik sistemasyny ösdüripdirler we köpsanly wajyp gurluşyklary dikeldipdirler. Seljuk hökümdarlary Merwi 1037-nji ýylda alypdyrlar we 1040-njy ýyla çenli bu Seljuk imperiyasynyň paýtagtyna öwrülipdir. Seljuklar şäheri giňeltmegi dowam edipdirler. 1080-nji ýylyň töwereginde Soltan Mälik şa Soltan galany gurşaýan uly diwary dikeldipdir. Merwiň uzynlygy 9 km gowrak gorag diwarlary, öz içine günortada we demirgazykda aýratyn diwarlanan şäher eteklerini goşmak bilen, 550 gektardan gowrak meýdany alypdyr. Ýokardan düşürilen suratyň görkezişi ýaly Soltan gala Majan kanalynyň iki tarapyndada köçeleriň gözenek sistemasynda gurnalan köpsanly jaýlar bilen gür eýelenipdir. Soltan gala özüniň owadan baglary we uzak we giň dünýäden adamlaryň öz harytlaryny çalyşmaga gelýän söwda merkezi hökmünde meşhur bolupdyr. Jaýlardan we bazarlardan başgada bu ýerde hammamlar, metjitler we medreseler bolupdyr. Şäheriň içinde we daşary alyp gidýän ýollaryň ugrunda kerwensaraýlar bolupdyr. Bu uly jaýlar, köplenç halatda ýüzlerçe düýeleri we gatyrlary bilen gelýän söwdegärler üçin, düşleg bolup hyzmat edipdir. Bu ýerler dynç almaga mümkinçilik döretmek bilen bir hatarda, howpsyzlygy, ammarlary, iýmiti we enjamlaryň bejergisini üpjün edipdir. Günbatar şäher eteklerinde uly senagat kwartaly bolup, ol ýerde esasan küýzegärçilik önümleri öndürilipdir. Bu önümler öz içine, söwda ýollarynyň ugrunda uly islege eýe bolan, ýokary derejede timarlanan önümleri hem goşupdyr. Şähriýar Arky, ýa-da “Şa sitadeli” XI asyrda gurlupdyr. Töwerek görnüşinde diwarlanan meýdan köşk toplumyndan, dolandyryş jaýlaryndan we iň wajyp ýaşaýjylar üçin gowy jaýlardan we baglardan durup, 20 ha golaý ýeri birikdiripdir.
Hindistana tarap Günbatar ỳoluň açylmagy
Sanjar aỳynda olar Braziliỳa barỳarlar. Ondan 1520 ỳylyň Bitaraplyk aỳynda ekwatora ỳetỳärler. Emma üç aỳ 20 gün ỳer görmän ỳüzỳärler. 19 adam kesellap ölỳar. Şonuň üçin Magellan oňa ỳuwaş umman adyny berỳär. Onuň beỳleki wagtlar tolkuny bolỳanyna üns bermändir.
Basyp alyjylaryň gazaplydygyny we gysgançdygyny görüp-gazaba münen astekler gozgalaň turuzypdyrlar. Köp uruşyjylaryny ỳitirip, Kortes gür märekäniň içinden zordan sypypdyr. Ol täzeden goşunynyň üstüni Kubadan gelenlerden dolduryp, Mehikany gabapdyr. Şäheriň suw bilen üpjünçiligi ỳaramazlaşypdyr Ilatyň köpüsi açlykdan we kesellerden heläk bolupdyr. Ispanlar şeỳdip ỳene-de Mehikany eỳeläpdirler.
Günorta Ỳewropa ýurtlary 1918-1939-njy ýyllarda
MEỲILNAMA
Döwlet gurlyşy barada düşünje we onuñ görnüşleri
-Döwletiň  düzüm birlikleriniň  özygtyýarlylygy ýok
Türkmenistanyň taryhy boýunça edebiýatlar
Täze yylyň taryhy
Günbatar Ỳewropa ýurtlary 1918-1939-njy ýyllarda
Günbatar Ỳewropa ýurtlary 1918-1939-njy ýyllarda.
Türkmenistanyň taryhy boýunça edebiýatlar
Türkmenistanyň taryh ylymy 60-90-njy ýyllarda
Türkmen taryhnamasynyň uly üstünlikleriniň biri 60-njy ýyllardan başlap partiýanyň taryhy bilen baglanşykly ylmy işleriň möçberi artyk başlady.
Türkmenistanda bolşewistik guramalaryň döreyşi, bu guramalaryň Beýik oktýabr sosialistik rewolýusiýasy Zakaspidaky we graždanlyk urşy, Horezmde we Buharada halk rewolýusiýalary barada A.A. Roslýakow «Революционное движение и Социал – демократик организации в Туркменистане. 1957, Болшовики Туркменистана в барбе за власть советов. 1961,» Фуаз бюре ЦК ВКП (б) 1975, K. Kulyýew. «Борба коммунистичечкой партии за ******** Советской власти и осуществление национальной политики в средней Азии, 1956. Опыт строительства социализма в ресубликах Средней  Азии его значение для развивальщихся стран 1974,»,  K. B. Muhemmetberdiýew. Коммунистическая партия в борьбе за  победу народной советской революции в Хорезме. 1959, История Хорезмской революции 1986, W.G.Melkumow. очерк истории парторганизации Туркмениской области Туркмениской АССР, 1959, Ýu.S.Kuznesow. Коммунистическая партия (большевиков) Туркменистана в1926-1929 гг. 1960, Ýa. Hudaýberdiýew Образование коммунистической партии Туркменистана 1964, S. Kakabaýew oba hojalygyny kollektiwi zasiýalaşdyrmak ugrunda Türkmenistan kommunistik partiýasynyň göreşi. 1959, A. Kedjenow Из истории саздания марксистикой литературы на Туркмениском языке. 1969, 1965-nji ýylda Türkmenistan partiýa guramalarynyň taryhy baradaky işleri jemlän “Türkmenistan kommunistik partiýasynyň taryhyndan oçerkler”  diýen kitap çapdan çykdy. Mundan başgada G. Sopyýewiň “Деятельность компартии Туркменистана по развитию трудавой  активности рабочего класса в 1959-1970 гг”  diýen monografiýasy çap edilip onda  senagat önümçiligini ösdürmekde  partiýa guramalarynyň  işçileriň zähmet,  döredijilik aktiwligini ösdürmekde partiýa guramalarynyň roly,  işçi kadrlary terbiýelemekde we taýýarlamakda, sosialistik ýarymy guramakda partiýa guramalarynyň işi analizlenýär.
Höwes döretmek
Adamda talap dorande onda maksada okgunlylyk howesi oyanyar. Bu howes haysydyr bir zadyn yetmezciliginin duygusydyr we ol anyk ugra gonukdirilendir.
Ÿazan: Serdar Orazow Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti.
Gyzylarbat
Gyzylarbadyñ belli şahsyýetleri
Röwşen Hallyýew (Türkmenistanyň belli halk aýdymçysy bolan)
Serbiýa
Serbiýa demirgazykda Wengriýa, demirgazyk-gündogarda Rumyniýa, gündogarda Bolgariýa, günortada Makedoniýa, günorta-günbatarda Albaniýa we Çernogoriýa, günbatarda Horwatiýa we Bosniýa we Hersegowina bilen serhetleşýär.
Silmarillion
thumb|200px|right|Silmarillion(Roman) D.R.R. Tolkiniñ ýazan romany.
Zonchio söweşi
Ýanwar 1499-da Kemal Reis 10 sany galeradan we başga-da 4 görnüş gämiden ybarat flotiliýa bilen Stambuldan ýüzüşe ugraýar we 1499-njy ýylyň iýulynda Dawut Paşa tarapyndan özüne iberilen uly osmanly floty bilen tapyşýar. Wenesiýa respublikasyna garşy giň gerimli uruş alyp barmak maksady bilen ol flotuň ýolbaşçylygyny ele alýar. Osmanly floty 67 sany galeradan, 20 sany galiotdan hem-de 200-e golaý kiçeňräk gämiden ybarat bolupdyr.
General Gazan
Irki döwür we Fransuz rewolýusiýa söweşleri
Fransuz rewolýusiýasynyň döremegi bilen, Gazan Grasse şäherine dolanyp gelýär we milli gorag gullugyna hyzmata girýär. 1790-njy ýylda ol kapitanlyk derejesini alýar we 1791-nji ýylda Varyň ýerli meýletinler batarlýonynyň podpolkownigi bolýar. Ol 1792-nji ýylda 27-nji polka kapitan hökmünde iberilýär we Awstriýa bilen söweş yglan edilýänine çenli şonyň bilen Rhine çenli gidýär. Polk ilki bilen garnizon pyýadalary hökmünde Strassburgda hyzmat edýär, emma söweşe Wissemburgyň ýanynda Dekabr aýynda goşulýar.
Londonyň gazna biržasy
Taryh
Londonyň gazna biržasynyň esasy indeksi hökmünde 1984-nji ýylyň 3-nji ýanwarynda goýberilen FTSE100 bolup durýar. Ol Londonyň gazna biržasynda kotirlenilýän, iň ýokary kapitalizasiýaly kompaniýalarynyň ýüzlerçesini toplaýar.
2020-nji ýylda Londonyň gazna biržasynyň uly girdejisi £2124 milliona deň boldy (2019-njy ýylda - £2056 million). 2021-nji ýyla çenli Londonyň gazna biržasynyň paýyna paýnamalaryň halkara söwdasynyň takmynan 50 göterimi düşdi. 2021-nji ýylda Londonyň gazna biržasynda paýnamalaryň ortaça günlük dolanyşygy €8,6 mlrd. deň boldy.
Malina
thumb|250px|right|Malinaň miwesi Malina gyzyl reňkli we örän tagamly miwe bolyp durýar. Ýurdumyzda malinaň esasan hem tikenli görnüşi ösdürülip ýetişdirilýär. Tikensiz malina görnüşleri hem bar.
Muhammet Jelaletdin Rumy
Kakasynyň ölümine çenli ömri
Soltan Belet soňra maşgalasy we ýanyndakylar bilen ilki Bagdada, Mekkä barýar, ondan gaýdyp, Malatnede biraz ýaşap, Arzinjana göçýär. Dört ýyl bu şäherde ýaşansoň, Lorandada (häzirki Garaman şäheri) ýerleşýär. Bu şäherde 1225-nji ýylda Jelaleddin asly Samarkantly baýyň gyzy Göwhere öýlenýär.
Meşhur alym Bahauddin Soltan Belediň şöhraty basym külli Rumustana ýaýraýar. Şol wagtlar Seljuk türkmenleriniň kiçi Aziýadaky döwletiniň paýtagty Konýa şäheridi. Rum soltany Alauddin Keýkubad I (1219-1237) Soltan Beledi Konýanyň iň uly medresesine baş müderrislige çagyrýar. Şeýdibem, 1228-nji ýylda olar Lorandadan Konýa hemişelik göçüp gelýärler.
Mesnewi
Şahyryň mesnewilerinde diňe pelsepe-sofuçylyk garaýyşly eserler (goşgular) bolman, eýsem, grekleriň, gadymy rimlileriň, ermenileriň, arablaryň, gündogaryň we beýleki halklaryň ägirt uly halk döredijiliginden (faýdalanylan) peýdalanylan rowaýatlar, basnýalar, hekaýatlar hem öz beýanyny tapýar.
Kalimantan
Kalimantan (Kalimantan, ýa-da Borneo (Borneo)) — ululygy boýunça dünýäde üçünji orunda durýan ada; üç sany döwletiň: Indoneziýanyň, Malaýziýanyň we Bruneýiň arasynda paýlaşylýan ýeke-täk deňiz adasy. Meýdany — 743 330 km². Ada günorta-gündogar Aziýadaky Malaý arhipelagynyň merkezinde ýerleşýär.
18
Aradan çykanlar
10er
Aziýada Ikinji Jahan Urşy
Tähran maslahaty
Urşuň gidişinde güýçleriň artykmaçlygy SSSR-iň, ABŞ-nyň, Beýik Britaniýanyň tarapyna geçmegi bilen, bileleşigiň döwlet ýolbaşçylary ýokary derejede duşuşyk guramak barada ylalaşdylar. Uzak çekişmeden soňra, Staliniň talaby boýunça, ilkinji duşuşygy Tähranda geçirmeklik kararyna geldiler. Ol bileleşigiň ýolbaşçylary I.Staliniň, F.Ruzweltiň, U.Çerçilliň gatnaşmagynda 1943-nji ýylyň 28-nji noýabr 1-nji dekabry aralygynda bolup geçdi. Maslahatda 1944-nji ýylda Fransiýanyň demirgazygyna amerikan-iňlis goşunlarynyň düşürilmegi-ikinji söweş ugrynyň açylmagy barada ylalaşdylar. Uruş gutarandan soňraky Germaniýanyň, Polşanyň ykbaly barada maslahatlaşdylar. 1944-nji ýyldaky harby hereketleri utgaşykly alyp barmak barada ylalaşdylar. SSSR Germaniýa garşy uruş gutarandan soň, Ýaponiýa garşy urşa goşulmaga söz berdi. ABŞ we Beýik Britaniýa SSSR-iň Ýewropadaky territoriýa talaplary bilen razylaşdylar.
Ýewropa ligasy
3)inter 3 gezek
5)real madrid 2 gezek
11)porto 2 gezek
14)napoli 1 gezek
24)aýaks 1 gezek
Türkmenistanyň Daşary ykdysady döwlet banky.
- Transaziýa-Ýewropa ugrunyň optiki-süýüm aragatnaşyk ýolunyň geçirilmegi;
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy we türkmen taryhy
Danalaryň belleýşi ýaly her bir aňly-düşünjeli adam öňe tarap hereket etmek bilen geçilen ýola ser salýar.
Taryh –munyň özi obýektiw ösüşiň ýeke-täk kanunalaýyk, yzy üzülmeýän prosesi bolup, ol öz miwesiniň ajysynyda,süýjüsini-de nesillere galdyrýar. Türkmen halkynyň taryhyna-da şu alamatlaryň ählisi mahsusdyr. Taryhy prosesde bolup geçýän köpdürliligi we gapmagarşylyklary dogruçyl beýan etmeklik taryhçylaryň mukaddes borjydyr.
Moldowa
thumb|left|200px|Moldowa
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy we türkmen taryhy
Çöllügi türkmen halky gadym eýýamlardan bäri peýdalanyp gelipdir. Garagumda müňlerçe guýy gazylyp, millionlarça dowar bakylypdyr. Mundan başga-da daşky duşmanlardan türkmenleriň güýji asgyn gelende Garagum çöli gaçyp atalga bolup hyzmat edipdir.
Türkmenistan bütin Orta Aziýa ýaly ummanlardan we deňizlerden daşdan ýerleşýär. Şol sebäpden hem bu ýerde derýalar azdyr, ýurduň merkezi we günbatar böleklerinden akar suwlar ýokdur. Diňe günortada kiçeňräk derýajyklar, gündogarda bolsa Aral deňzine guýýan uly Amyderýa ýerleşip onuň 1000 kilometri Türkmenistanyň territoriýasyndan geçýär. Amyderýa buzluklaryň we garyň eremegi netijesinde suwlanýar. Bu derýa ýaz we tomus aýlary joşýar. Käwagtlarda bu iki joşgun utgaşýar. Şona derýanyň hapasy 3 kilometrden geçýär. Derýa okgunly akmak bilen özüniň kenarlaryny köwýär hem-de opurýar. Ekerançylyk üçin ýaramly ýerleriň örän azdygyna garamazdan, bu jülge mydama ep-esli derejede gür ilatly bolup gelipdir. Amyderýa özüniň akýan ugruny üýtgetýän derýa bolup, ol uzak taryhy döwrün içinde öz hanasyny birnäçe gezek üýtgedipdir. Munuň özi bu territoriýada ýaşaýan ilat üçin agyr kynçylyklary döredipdir. Amyderýanyň aşak akymynda mes toprakly Horezm oazisi ýerleşýär. Gowy toprakly we ýeterlikmukdarda suwly Murgap oazisi aýratyn bol hasyllygy bilen tapawutlanýar. Murgap derýasy ululygy we ykdysady taýdan ähmiýetliligi boýunça Türkmenistanda ikinji orunda durýar. Murgap derýasynyň 350 km Türkmenistanyň territoriýasyndan akýar. Onuň ähli suwy diýen ýaly suwaryş işleri üçin peýdalanylýar. Ýolötene çenli derýanyň kenarlary belentdir. Şoňa görä-de bu ýerde darajyk zolak suwarylýar. Ýolötenden aşakda derýa düzlükden akýar we gollara bölünýär. Bu ýerde derýa giň meýdanlary suwarýar.