cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pergamen
Şol sebäpli Pergamlylar patyşa Ýewmeniň pikirini durmuşa geçirmek üçin nähili-de bolsa bir hili ýazuw materialyny oýlap tapmaly bolupdyrlar. Şunda olar derini tehniki kämilleşidirmek ýoly arkaly ýazuw materialyny alypdyrlar. Bu işde täzilikçi hökmünde Krates çykyş edipdir.
“Pergamen” ternibi Rusiýada diňe XVII asyrdan başlap ulanyrypdyr. Palimy sestler (pergamentiň ýüzündäki öňki hatlary, aýrylyp täze hatlaryň ýzaylmagy), (palin – täzeden, psao – agüräýärin).
Durdy Baýramow
Terjimehaly
Şu günki günde Baýramowyň neslini dört gyzy bilen ýedi agtygy dowam edýär.
Nazmamet pakga
Nazjan ady bilen halkyň arasynda tanalýan şahyr Eýran Türkmenleriniň arasynda rubagy goşgylary bilen meşhurdyr.
Rubagylaryndan birnäçesi:
Jan seniňki, öz erkime goý meni
Çeşme
Türkmensähra Saýty-Parsça
Hajj
Yhram
Yhram sözüniň «haram etmek, özüni mahrum etmek» manysyny berşi ýaly, «tagzym edilmegi zerur bolan zamana we mekana girmek we bulara hormat goýmak» manylary hem bardyr. Dini taýdan haj ýa-da umre zyýaratyna niýet eden kişiniň adaty wagtlarda mubah bolan käbir amallary, haj ýa-da umräniň ruknlerini berjaý edýänçä, öz nebsine haram etmegi diýmekdir. Namaza başlamak tekbiriniň manysyny aňladýan «tahrime» bilen «yhram» sözleriniň köki birdir. Şonuň üçin yhrama – hajy başlamak tekbiri diýse bolýar.
Niýet
Şafygy mezhebine görä, zyýaratçy haj we umre bilen baglanyşykly niýetini anyk belli etmese, onuň ybadaty kabul bolmaýar.
d) Yhramla gadagan zatlar
Egin-eşik bilen baglanyşykly gadagan zatlar diňe erkek kişilere degişlidir. Olar tikinli eşik we içki eşik geýmeli däldir. Plaş we palto ýaly eşikler geýilmän, egne ýelbegeý atylsa bolýar. Guşakda, egniňden asylýan sumkada, aýaga geýilýän yzy açyk aýakgabyňda tikin bolup biler. Egne atylan ridanyň uçlaryny daňmak ýa-da iňňe bilen berkitmegiň jezasy ýokdur, ýöne beýle etmek mekruhdyr.
Hajyň ruknleri
Mälikiler bu üç farza sa’ý etmegi hem goşýar. Şafygylar bolsa, saç syrdyrmagy ýa-da gysgaltmagy hem rukn diýip hasaplaýar.
Nezir tawafy
Haýsy-da bolsa bir sebäp bilen tawaf etmegi nezir eden kişiniň nezirini ýerine ýetirmegi wajypdyr. Ol munuň üçin belli bir wagt bellän bolsa, şol wagt, ýogsa islän wagty tawaf edip bilýär.
b) Zyýarat tawafynyň wagty
Zyýarat tawafynyň wagty – Arafat wakfesinden soň, (zilhijje aýynyň 10-njy güni) daň atandan başlaýar. Eger bir sebäp bilen bu tawafy şol wagt edip bilmedik ony soň etse-de bolýar. Ýöne Ymamy Agzama görä, baýramyň üçünji gününiň agşamyna çenli edilmegi wajypdyr. Baýramyň ilkinji güni edilmegi has fazyletlidir. Eger zyýarat tawafy baýram günlerinden soňa goýulsa, jeza hökmünde bir goýun ýa-da geçini gurban etmelidir.
Şeýtan daşlamak
Şeýtan daşlamagy dürs ýerine ýetirmegiň şertleri:
Saçlary syrdyrmak ýa-da gysgaltmak (halk we taksyr)
Saçyňy syrdyrmak, ýa-da gysgaltmak – baýramyň ilkinji güni daň atandan, üçünji güni Gün batýança aralykda berjaý edilýär. Gijikdirilen ýagdaýynda jezasy bardyr. Hajy saçyny gysgaldýança ýa-da syrdyrýança yhramdan çykan saýylmaýar we yhram gadaganlyklary onuň üçin dowam edýär.
Tahsib
Hajyň soňunda Minadan çykyp, Mekgä girilende, Jennetul muallanyň töwereginde Muhassab diýilýän jülgede az salym dynç almaga tahsib diýilýär. Bu hanefilere görä, sünneti kifaýe, beýleki mezheplerde bolsa mustahapdyr. Bu jülge häzirki döwürde Mekge şäherine goşulandygy üçin bu sünnet berjaý edilmeýär.
ç) Haj menasykynyň eda edilýän günleri.
Arafa güni – zülhijjäniň 9-ynda günortana çenli dynç alnyp, ybadat edilýär. Günortadan soň, mümkin bolsa gusul edilýär. Öýle we ikindi namazlary «jem’i takdim» bilen okalýar. Soňra wakfe edilýär. Bütin günüň dowamynda telbiýe, tekbir, tehlil, zikir, tesbih, salawaty şerife, doga, namaz-nyýaz, toba-istigfar, Kurany Kerimi okamak ýaly ybadatlar edilýär. Pygamberimiz: «Şu gün gözüne, gulagyna we diline ägä bolanyň eden günäleri bagyşlanar» diýipdir, (Ahmed b. Hanbel, «Müsned»). Gün ýaşandan soň agşam namazyny okaman Arafatdan Müzdelifä tarap ýola düşülýär, agşam we ýassy namazlary jem’i te’hir edilip okalýar. Baýram gijesi bu ýerde dynç alnyp ybadat bilen geçirilýär. Şeýtan daşlamak üçin ýeterlik daş alynýar.
Hajda – aýallar
Aýbaşyly aýal kudüm ýa-da umre tawafyny etmän Arafat wakfesini etmäge mejbur bolan ýagdaýynda:
Beýleki mezheplere görä umre bozulmaýar. Kyran üçin şükür gurbanyny kesmelidir. Umre üçin hajdan soň aýratyn tawaf we sa’ý etmeýär. Haj üçin edilen tawaf we sa’ý umre üçin hem ýeterlik bolýar.
Hedý gurbanlarynyň kesilýän wagty we ýeri
Ebu Ýusuf we Ymam Muhammede görä, şükür gurbanynyň eýýamy nahrda (gurbanlygyň ilkinji üç gününde) kesilmegi wajyp däl-de sünnetdir. Şonuň üçin gurban baýramy günlerinde sebäpsiz kesmän soňa goýmak mekruhdyr. Jeza hem gerek däldir.
Haj we umräniň jenaýatlary
Haj ýa-da umrede berjaý edilmeli menasykdan biriniň terk edilmegine, wagtynda amal edilmezligine ýa-da yhrama gireniňden soň Haremiň çäginde gadagan bolan bir amalyň edilmegine – jenaýat diýilýär.
«Bedene» gurban kesmegi zerur edýän jenaýatlar:
Jünüp ýa-da taharetsiz halda edilen tawaf haýsy görnüşde bolmagyna garamazdan, taharet kylnyp, täzeden amal edilse jezasy aýrylýar. Jünüp halda edilen tawafyň taharetlenip täzeden amal edilmegi wajyp, taharetsiz edilen tawafyň bolsa taharet kylnyp täzeden amal edilmegi mendupdyr.
Bedel hajy (Başga biriniň ýerine haja gitmek)
Haj ýaly, beden hem mal bilen berjaý edilýän ybadatlarda bolsa, garrylyk, hassalyk, aýalyň mähreminiň bolmazlygy ýaly zerurlyk sebäpli wekil edinmek bolýar. Ýöne haj farzyny amal etmäge güýji ýetýän biri bu farzy amal etmän, ýa-da ýerine wekil ibermän ölüm ýassygyna ýetse, dünýeden ötmeziniň öň ýany, ýerine biriniň haj etmegi üçin wesýet etmelidir. Bu wajypdyr.
Haj üçin wesýet edeniň mirasynyň üçden biri wekil iberip, haj etdirmäge ýetjek bolsa, mirasdüşerleri wesýeti ýerine ýetirýärler. Eger az bolsa, mirasdüşerleriň bu wesýeti amal etmegi hökman däldir.
Özüne haj farz bolan kişi şol ýyl haj niýeti bilen ýola çykyp, hajyny tamamlaman dünýeden ötse, onuň adyna haj edilmegini wesýet etmegi gerek däldir. Ýöne haj farz bolan ýyly däl-de, soňky ýyllar haj niýeti bilen ýola düşüp, haj edip bilmän dünýeden öten kişiniň ölmezinden öň wesýet etmegi wajypdyr.
Mesjidi juma
Pygamberimiz hijret edende juma güni Kubadan Medinä tarap barýarka, Ranuna jülgesine gelende öýle wagty girdi. Älemleriň Serweri ilkinji juma namazyny şol ýerde okatdy. Bu ýerde soňra Mesjidi juma atly mesjid salyndy.
Mesjidi Kyblateýn
Yslamyň ilkinji ýyllarynda hijretden öň Pygamberimiz Mekgede Makamy Ibrahimiň yzynda durup mesjidi Aksa tarap bakyp namaz okaýardy. Şeýlelikde, hem Käbe, hem Mesjidi Aksa onuň öňünde bolýardy. Medinä hijret edende, Mesjidi Aksa tarap bakyp namaz okamaly bolanda, Käbe arkasynda galýardy. Muňa Pygamberimiz gynanýardy. Hijretden on sekiz aý geçenden soň, şaban aýynyň on bäşinji güni Resulullah (ﷺ) Seleme ogullarynyň ýurdunda öýle ýa-da ikindi namazynyň farzyny okadyp durka, ikinji rekagatyň ahyrynda şu aýat inýär: Mundan soň, Pygamberimiz namazyny bozman, Käbä tarap öwrülýär. Jemagat hem şol tarapa öwrülýär. Şeýlelikde, Mesjidi Aksa tarap durlup okalan namazyň soňky iki rekagaty Käbä tarap öwrülip okaldy. Şol sebäpli, bu mesjide iki kyblaly mesjid manysynda «Mesjidi Kyblateýn» diýlipdir.
Pat Fraley
Patrick Howard "Pat" Fraley (1949) Amerikally aktýor.
Doganlarymy berdiň, Imanly doganlarymyz
Patyşalygyň taşlap Sen ýere geldiň Isa, Şahana durmuşyňy öwürdiň uly ýasa. Halas ediş ýolunda çekip Sen agyr gussa, Gözýaş bilen döreden doganlaryňy berdiň.
.gm
Gambiýa'nyň internet kody.
Konfederasiýa
Konfederasiýa —Döwlet gurluşynyň bir görnüşidir.
Seýit Nesimi (1369-1417)
Çoh dogalar kylmyşam men halykyň dergähine, Çün myradym hasyl olmaz men dogany neýlerem.
Büjnürt
Bu şäher Büjnürt Etrabynyň merkezidir. Büjnürt etraby Merkezi, Raz we Jergelan we Germhan bolmak bilen 3 etrapçadan ybaratdyr:
Şäheriň ilaty 2006-nji ýyldaky sanawa görä 176.726 adamdyr.
Büjnürdyň şäher merkezi we 3 etrapçasynda da Eýran Türkmenleri ýaşaýandyr. Türkmenler bilen bilelikde bu şäherde Parslar, Kürmanç Kürtleri, Azerler, Tatlar we Bäluçlar da ýaşaýandyr.
Gozle
Bellikler
3 Täze gözleg motor “Gözle”
Erik Bana
Filmleri
Hulk Bruce Banner
Aýaly 1 hepdeläp çaga
Gezip ýörkäm öýmüzde bilmändirin gadyryň. Indi seniň gadyryň bilsem gerek ölýänçäm. Tabak bilen saçagyň, çäýnek bilen kitiriň Arasynda selpildäp, janym çykdy, Sonam jan.
Saňa her gün daň bilen salam bermeli eken. Onda-da ýöne salam däl, barypýatan "Salam jan..” Ynha indi şol salamlaň başlandygy şu günden- Salam! Salam!.. Dowamyny soň görersiň Sonam jan!
Dýatlow geçelgesi
Ertesi gün toparyñ bir agzasy Ýuriý Ýudin, rahatsyz bolandygyny aýdyp, yzyna gaýtdy. 2 - si gyz, jemi 9 kişi, öz ölümlerine barýandyklaryny bilenoklardy.
Indi hemme zatlar, bu ölümler nädip boldy ? Näme üçin çadyr içden daşa ýyrtylypdy ? Bir belli zat bar, topar bir zatdan gaçyp barýardy. Ýöne nämeden ? Näme üçin beýdip elhenç şekilde öldüler ? Näme üçin eşiklerinde radiasiýa tapyldy ? Bu zatlaryñ jogaby intägem tapylanok
Çeşme
Syrly wakalaryň admini - Öwezgeldiýew Serdar
Ewa Grin
Filmleri
2008 Franklyn Emilia
2009 Cracks Miss G
2014
Kategoriýa:Medeniýet
Köpetdag goraghanasy
Ýurdumyzyň günortasynda Türkmen-Horasan dag ulgamynyň demirgazyk bölegi bolan gözel Köpetdagyň gerişleri uzalyp gidýär. Gurluş aýratynlyklaryna baglylykda bu dag ulgamlaryny Günbatar, Merkezi we Gündogar Köpetdaga bölýärler. Gymmatly agaçlaryň (türkmen arçasy, türkmen kerkawy, kawkaz dagdany) çapylmagy, malyň köp bakylmagy, çensiz aw edilmegi ýaly adam täsiriniň artmagy Köpetdagda goralýan ekologik ulgamlaryň döredilmeginiň zerurlygyna getirdi. Merkezi Köpetdagda tokaý işlerini ýola goýmak boýunça ilkinji synanyşyklar XX asyryň 20-30-njy ýyllarynda başlandy. 1948-nji ýylda Köpetdag tokaý hojalygy döredildi. 1976-njy ýylyň 19-njy awgustynda bolsa Merkezi we Gündogar Köpetdagyň hem-de dag etegindäki düzlükleriň ekologik ulgamlaryny diketltmek we gorap saklamak maksatlary bilen Köpetdag döwlet goraghanasy döredildi. Bu goraghana Ahal welaýatynda ýerleşýär. Goraghana berkidilen ýerleriň içinde dürli gorag düzgünli bölek ýerler bar. Gönüden-göni diňe goraghana degişli ýerleriň tutýan meýdany 49,7 müň gektar. Bu ýerde iki sany Kalinin (15 müň gektar) we Mäne-Çäçe (60 müň gektar) zakaznikleri, şeýle hem gorag zolagy (32,8 müň gektar) we iki sany Garaýalçy we Çarlyk ýadygärlikleri bar.
Köpetdagda guşlaryň örän köpüsi ýaşaýar. Ýurduň goralýan ýerleriniň arasynda diňe Köpetdag goraghanasynyň çäklerinde adaty syçançy, laçyn, hindi dag towugy, ak petekeli we ala jokjokylar, gara gögümtil jikjiki, arçasar ýaly guşlar höwürtgeleýär. Köpetdag goraghanasynda goralýan guşlaryň arasynda towukşekilliler otrýadyndan seýrek duşýan we az öwrenilen hindi dag towugy aýratyn orun tutýar. Beýik dag depelerindäki gür bolmadyk arçalyklarda arçasar duş gelýär. Bu ýerde uly guşlar bolan dazzarkel, garaguş, maslykçy we iň kiçijik eýran aldawajy ýaly guşlar hem duşýar. Köpetdagyň gaýalarynda gara leglekleriň gurýan özboluşly höwürtgeleri hem synçylaryň ünsüni özüne çekýär.
Ronald Reagan
thumb|300px|Ronald Reagan Ronald Wilson Reagan (D: 6 February 1911-5 June 2004), 40th Prezidenti Amerikanyň Birleşen Ştatlary.
Raz
Şäherde umuman alnanda Parslar ýaşaýar ýöne etrapçanyň köp sanly obalary Türkmen oturumlydyr.
.gu
Guamyň internet kody.
Türkmen Owazy
Türkmen Owazy, 2009-njy ýyldan bäri türkmen dilinde ýaýlyma berilýän türkmen aýdym-saz teleýaýlymy. Bu kanal, beýleki türkmen kanallary ýaly, Telewideniýe we radio utgaşdyryjy ministrler geňeşiniň we Türkmenistanyň ministrler kabinetiniň gözegçiliginde.
Altyn balyk
Altyn balyk (Carassius auratus auratus diýlip hem atlandyrylýar), Hun qyzel balyk hem diýilýär, karp jynsynyň bir görnüşidir.
Heops
Hökümdarlyk etdi: B.e.öň 2589 –B.e.öň 2566[1][2] (Maneto görä 63 ýyl), (Taryhçylaryň pikiriçe 23 ýa-da 46 ýyl).
Agaran
Agaran — Düýe süýdünden taýýarlanan çala täze taýýarlanan agarany goşmaly we bulamaly. Sowadyp käselerde äbermeli. 0,5 l. agarana 1,5 l. taýýar çal gerek bolýar.
Bagyşla!
Sorag bilen bakan wagtym ýüzüñe, Gahar-gazap dolan bolsa gözüñe, Ýürekden syzdyryp aýdan sözüñe, Yersiz-yere gülen bolsam, bagyşla!
Hun Şanýusy
3.Kiok (Gök han) m. ö.174一m. ö. 160.
22.Panu 46一52. (1-njy ogly Beg we Ýuli /52ý) 2-nji ogly Huhanýe II.
28.Çjan Husesi Çjouhudi 63一85.
33.Tan Wanşişi Çudi 98一124.
41.Çýan Ýufuluo 188一195.
Jon F. Kennedi
thumb|300px|Kennedi 1961-nji ýylda Jon Fisžerald Kennedi (John Fitzgerald Kennedy) (29 Maý 1917 – 22 Noýabr 1963)
Gözüň reňki
Her gözüň reňkli bölegi gözüň irisidir. Iris reňkli bolýar, sebäbi ýeňil zeperlerden goramak üçin süýümlerinde pigmentler bar.Pigmentleriň köpüsi irisiň arka tarapynda ýerleşdirilen we öň tarapynda az pigment bar. Şonuň üçin irisiň öň tarapy gaty düşnükli we reňksiz.
Nurmuhammet Andalyp
Türkmen edebiýatynyň taryhynda edebi ösüşimize has güýçli tâsir eden belli şahyrlar köpdür.Şolaryň biri-de XVII asyryň ikinji,XVIII asyryň birinji ýarymynda ýaşap geçen Nurmuhammet Andalypdyr.Onuň türkmen edebiýatyndaky ornuny we hyzmatyny şeýle kesgitlâp bolar: Nurmuhammet Andalyp orta asyrlar türkmen edebiyatynyň ösüşine goşant goşan,onuň iň oňat edebi dâplerini umumylaşdyran hem-de bularyň esasynda tâze nusgawy türkmen edebiyatynyň ösüşini kesgitlân şahyrdyr.Orta asyrlaryň baý tejribesini we gazananlaryny jemlemek üçin şahyryň öz döredijiligi hem baý we köptaraply bolmaly.Andalyp hut şu hili şahyrdyr: Ol gazallary,muhammesleri,murabbaglary,müstezadlary ýazan şahyrdyr. Ol Nowaýy,Fizuli ýaly ussatlaryň gazallaryna ýigrimiden-de köp tahmys baglan tahmysçy şahyrdyr. Ol "Oguznama","Risaleýi-Nesimi" ýaly uly göwrümli kyssaly mesnewileri düzen şahyrdyr. Ol "Sagdy-Wakgas","Kyssaýy-Fyrgun" ýaly kyssaly uly goşuklary (goşgulary) goşan şahyrdyr. Ol "Leýli-Mejnun","Ýusup-Züleýha","Baba Röwşen","Zeýnel Arap" ýaly birnâçe dessanlary döreden dessançy şahyrdyr. Şeýlelikde, Nurmuhammet Andalyp Orta asyrlar edebiyatynyň pellehanasynda, Tâze asyr edebiýatynyň sakasynda duran şahyrdyr. Beýle şahyr bolmak üçin gaty okumyş, juda zehinli hem zâhmetsöýer adam bolmaly, iň esasy-da,köp okamaga-köp bilmâge,dogabitdi zehiniň açylmagyna ýardam edýân maşgala we durmuş şertlerine eýe bolmaly. Nurmuhammet Andalypda bu şertleriň hemmesi bar eken.Ol 1660-1665-nji ýyllarda ylym,medeniýet we edebiýat ojagy bolan gadymy Köneürgenç topragynda dünýâ inýâr.Şahyryn kimligi barasynda onuň öz dilinden eşitmek soňky nesiller üçin ýakymly we gyzykly, ynamly-ygtybarlydyr. İsmim idi Nurmuhammet Garyp, Sözde tahallusym idi Andalyp.
Bu setirlerde şahyryň döredijilik lakamy bilen ylmy derejesi görkezilipdir.Bu ikisi onuň eserleriniň many açarydyr.Şahyryň edebi lakamy "Andalyp" sözüniň manysy "saýrak bilbildir"."Saýrak aşyk bilbil" diýen edebi ady bize onuň eserleriniň temasyny, çeper keşplerini hem-de labyz özboluşlylygyny salgy berýâr.Şygyrlarynyň, tahmyslarynyň hem-de dessanlarynyň baş temasy yşk-söýgüdir.Gazallaryndaky magşugyň Gül atly çeper keşpde berilýânligi şahyryň özüni Andalyp hasaplanlygyndandyr.Eserleriniň çeper dilinde güller bilen baglanyşykly çeper keşpleriň uly orun tutýanlygy-da şondadyr.Galyberse-de, şygryň âhli görnüşunde ýazan eserleriniň üýtgeşik labyzlylygy we hoşowazlylygy bilbiliň saýraýşyny ýada salýar diýsek ýalňyşmarys. Onuň söz syngatyndaky esasy halypalary Nowaýy, Jamy hem-de Fizulydyr.
Nataşa Ýarowenko
Nataşa Ýarowenko (d. 23 iýul 1979 Odessa) Ispaniýadan gelen Ukraýinaly aktrisasy we modelidir. Ýarowenko ilkinji gezek Kataloniýa telewideniýasynda işleýär we ol ýerde çykyş edip baslaýar. Nataşa Ukraýinanyň Odessa şäherinde 1979-njy ýylyň 23-nji iýulynda dünýä indi. Filologik Romantizm we Germen dillerinde Odessa uniwersitetini tamamlaýar we lisans derejesine eýe bolýar. Ukraýinça, rusça, italýança, ispança we iňlisçe dillerine ezberleýär. 2000-nji ýylda maşgalasy bilen Ispaniýanyň Barselona şäherine göçüp barýar. Nataşany meşhurlyga elten Barselonanyň modelýar suratçysy eken. Soňra-da kinofilmlere gatnaşyp başlaýar. Ol: «Dürst bolmagym üçin aktrisa bolmak isledim. Meň muňa diýseň şat» diýip duýgularyny bildirýär. Ýarowenko «Otly otag» kinofilminde baş keşplerde oýnandygy üçin «Iň gowy zenan oýunçysy» baýragyna eýe boldy.
Angliýa
Paýtagty — London şäheri.
Sefewi döwleti
Ysmaýyl şa
1498-1500-nji ýyllarda Akgoýunlylar döwleti ikä bölünmegi  bilen baglanyşykly dörän amatly ýagdaýy ulanyp, 12 ýaşly şa Ysmaýyl öz atalygy Hüseýin beg Şamly nyň maslahaty bilen 300 atlysy bilen Ardebile gelýär. Şol ýerde 7 müňli türkmen goşuny bilen häkimiýet ugrunda urşa başlaýar. Olar 1501-nji ýylda Akgoýunlylary ýeňip, Töwriz e girýärler. Töwrizde Ysmaýyl Azerbaýjan şasy diýlip jar edilýär. Ol 1503-nji ýyldan 1510-njy ýyla çenli Kazwin, Kum, Yspyhan, Şiraz, Ýezd, Kerman ýaly şäherleri, Ermenistan, Kürdistan, Yrak ýaly ýurtlary basyp alýar. 1510-njy ýylda Mary nyň golaýynda Horosan ugrunda özbek hany Şeýbany bilen bolan söweşde Şeýbany han öldürilip, Seistan we Horosan  Sefewi türkmenleriniň döwletiniň  düzümine goşulýar. Köşkde we goşundaky dil türkmen dilinde bolupdyr. Şa Ysmaýyl şol dilde goşgy ýazypdyr. 1524-nji ýylda şa Ysmaýyl ýogalýar.
Muhammet Hudabende
Muhammet keselbent, özerkli däl adam bolupdyr. Ol köplenç aýalynyň (Hamza we Apbas atly ogullarynyň ejesiniň) diýeni boýunça ýurdy dolandyrypdyr. Muhammet şanyň Hamza Mürze atly ogly Osman imperiýasy na garşy uruş döwründe Kawkaz da görkezen edermenlikleri, ýeňişleri bilen öz duşmanlaryny  öjükdiripdir. Ony şa tagtyna geçer öýdüp gorkup Azerbaýjanlylaryň özleri dildüwşik gurap öldürýärler. Muhammet Hudabendäniň döwründe onuň döwleti Kawkazda birnäçe ýerlerini Osman imperiýasy na bermäge mejbur bolýar. 1587-nji ýylda Muhammet Hudabende öz goşuny tarapyndan tagtdan agdarylýar we köp wagt geçmänkä aradan çykýar.
Apbas şa
Şa Abbas özüne, döwlete garşy gidenleri rehimsizlik bilen jezalandyrdy. Hat-da ol öz çagalaryna hem rehim etmändir. Uly ogluny öldürip, iki kiçi ogullarynyň gözlerini oýdurandygy onuň gazaplylygyndan nyşandyr.
Lena Belkina
Çykgytlar
Lena Belkina
Külçe
Külçäni taýýarlamak üçin 2 kg. una 1 bulgur ýag, 0,5 bulgur şeker, 2 bulgur süýt we 1,5 nahar çemçesi duz gerek bolýar.
Kuşk
= Sene =
Hunlar
Merkezi Aziýa da ýaşan,soňra bizin eramyzyň başynda II-IV asyr larda Ural yň eteklerine göçüp gelip kuwwatly halka öwrülen Hunlar ençeme türki halklar yň, şol sanda türkmenler iň gönüden göni ata babalarydyr. Oguz han yň hut Hunlaryň arasyndan çykanlygy, onun Gün han diyen oglunyň adynda olaryň etniki adynyň şöhlenenendigini (gün-G:un), tekeleriň togtamyş bölümindäki hunny diýen tiräniň adyna gün sözüniň saklanandygy hem muňa guwa geçýär. Munun üstüne hunlaryň harby-administratiwe düzgün-tertibiniň goşunyň ilki çep we sag ganata, öz gezeginde olaryň hem 3 - 4 den jemi 24 topara bölünmeginiň türkmen tire taýpa bölünişiginde üýtgewsiz gaýtalanýandygyny goşmak mümkindir. Hunlar ýatlanan döwürde gündogardan günbatara köpçülikleýin süýşüp ugraýarlar we taryhda halklaryň beýik göçe göçlügi diýip at-alan eýýamyň başyny başlaýarlar. Hunlar ilki Kawkaz da ýaşaýan alanlary soňra Don derýasy ndan geçip, 375-nji ýyl da Gara deňzi niň demirgazygynda ýaşaýan gotlary boýun egdirýärler. 394-395-nji ýyl larda hunlar Kawkazyň üstünden geçip Siriýa ny we Kapadokiýa ny tozdurýarlar, soňra olar Pannoniý da ornaşyp ençeme gezek Gündogar Roma imperiýasy na çozuşlar edyärler. Şol döwürde olar ost got, gerul, gepid, şeýlede ençeme german we gaýrygerman taýpalary özüne tabyn edip güýçli imperiýany döredyärler. Onun in kuwwatly döwri Attila nyň höküm süren ýyllaryna duşýar. (434-453) Hunlaryn basyp alan ýerlerine garşylygyň güýçlenmegi, Galliya nyň Kattalaun meydanynda romalylaryň, westgotlar yň we franklar yň birleşen güýçlerinden ýenilmegi netijesinde hunlar pese gaçýarlar. Atilla öleninden soň bolsa (453 ýyl) has gowşap 469-njy ýylda olar halk hökmünde ýaşamagyny bes edýärler. Hunlar - türki halk, onuň etnik ady hem gadymy türklerin il , halk manysyndaky (gün) Hun sözünden emele gelipdir. Bu sözüň şol manysy türkmenleriň il- gün diýen söz düzüminde saklanyp galypdyr.
Turpan balyk
Turpan balyk —Teňňebalykşekilliler otrýady. Teňňebalyklar maşgalasy.
Ýagdaýy
Derejesi III (VU) Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn aşaky görnüş.
Ýaýraýşy
Etrek, Sumbar, Çendir derýalary. Türkmenistandan daşarda - Zakawkaziýada we Eýranda bar[1一6].
Esasy çäklendirilen sebäpleri
Derýalaryň akymynyň kadalaşdyrylmagy we hapalanmagy
Gorag üçin görlen çäreler
Işlenip düzülmedi.
BUÝNUZGANAT EMPUZA
Эмпуза рогокрылая - Empusa pennicornis Hudaýatylar otrýady Empuzalar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Merkezi Aziýanyň endemigi. Gysgaça beýany. Arka öňi süýnmek, onuň insiz bölegi öň böleginden üç essä golaý uzyn. Kellesiniň ujy çüri, güýçli ösüntgili. Erkekleriniň murtlary per şekilli. Bedeniniň reňki ýaşyl. Göwresiniň uzynlygy 55–60 mm. Ýaýraýşy. Köpetdagyň etekleri, Günbatar Türkmenistanyň çägeleriniň çet gyralary we toýun çöller. Türkmenistandan daşarda — Özbegistan, Gyrgyzystan, Täjigistan. Ýaşaýan ýerleri. Toýun düzlüklerdäki we dag eteklerindäki ýowşan we dürli otly ösümlik toparlary. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. 2008‑nji ýylyň iýulynda Merkezi Köpetdagyň eteklerinde (Giňdiwar, Gökdere jülgeleri) ýowşanda hudaýatynyň iki-ýekesi tapyldy. Esasy çaklendiriji sebäpler. Ýaýran ýerleriniň özleşdirilmegi, mal bakylmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Jyns taýdan ýetişen ýagdaýynda ýa-da uly ýaşly liçinka ösüş döwründe gyşlaýar. Iýunda ýumurtga taşlaýar. Ösüşiniň düwünçek döwri 5–7 gün dowam edýär. Liçinkalary iri, esasan iki ganatly mör-möjekler bilen iýmitlenýär. Köplenç gijelerine işjeň hereketde bolýar. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Köpetdag döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Ýaşaýan mesgenlerinde goralyşyny güýçlendirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Köpetdagyň eteklerinde populýasiýasynyň ýaýraýşyny we sanyny öwrenmeli. Düzüji: E. O. Kokanowa
Totemizm:
Urugyň tutemi şol bir wagtyň özünde onuň her bir agzasynyň-da tutemidir. Her ururgyň diňe özüne mahsus bolan belli bir tutemi bardyr. Bir urugyň içindäki iki toparyň aỳry-aỳry tutemi bolup bilmeỳär. Tutem üçin ulanylỳan barlyklar köplenç ỳagdaỳda haỳwanlar we ösümlikler, ylaỳta-da haỳwanlardan ybaratdyr.
Hazar goraghanasy
Aýratynlyklary
Ogurjaly zakaznigi Ogurjaly deňiz adasynda ýerleşýär. Onuň tutýan meýdany 7 müň gektara barabar. Ol Türkmen aýlagyny deňiziň açyk böleginden bolýar we materik kenaryndan takmynan 35–40 km aralykda ýerleşýär. Onuň ýeri tekiz bolup, ot ösümlikleri bilen berkän çägeliklerden we şorluklardan durýar.
Goraghananyň haýwanat dünýäsi örän dürlüligi bilen tapawutlanýar. Bu ýerde diňe oňurgaly haýwanlaryň 420-den gowrak görnüşi ýaşaýar. Şolardan 48 görnüşi balyklardyr, lososlar maşgalasyndan Kaspi azatmahysy we azatmahy balyklary Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi.
Şeýping
Fitbol maşklary ýörüte ýel berilip çişirilýän pökgüleri peýdalanmak bilen ýerine ýetirilýär. Maşklaryň aglaba bölegi beden maşklaryna agram berip, olary ýazmak bilen baglydyr.
IELTS
2-nji bölüm – Gazet, ýa-da žurnaldan bir makala berilýär. Ahyrynda 13-14 sorag bar.
Synagyň bahalandyrma sistemasy 0 bilen 9 aralygy. Synagdan geçmek ýa-da ýykylmak bahalary ýok. Her bölek üçin aýratyn baha berilýär, we dördüsiniň ortaça bahasy çykarylyp Umumy Baha (Base Score) çykarylýar.
Gaplaňgyr goraghanasy
Gaplaňgyr döwlet goraghanasy 1979-njy ýylyň 19-njy awgustynda döredilen, Daşoguz welaýaty nyň çäginde, Türkmenistanyň demirgazyk-günbatar çetinde ýerleşýär. Goraghananyň esasy maksady çöl meýdanlaryny, ösümlik we haýwanat dünýäsini goramakdyr. Möhüm çäreleriň hatarynda Üstýurdyň dag goçlary nyň, jeren leriň, gulan yň, itaýy nyň sanyny saklamak we dikeltmek göz öňünde tutulýar. “Gaplaňgyr” diýen adyň ozal bu ýerlerde “gum gaplaňynyň” (gepardyň) mesgen tutanlygy sebäpli dörändigi öňe sürülýär.
Paolo Koelio
Şunlukda, ýazyjynyň meşhur “Alhimik” romanynyň terjime edilen dilleriniň sany ýene-de artdy — ol türkmen dilinde ikinji gezek neşir edildi.
Gadymy Gresiýa taryhy
2.	Gadymy Gresiýanyň taryhynyň taryhnamasy.
3. gadymy Gresiýa Balkan ýarym adasynda, Egeý deňziniň, adalarynda, Kiçi Aziýanyň kenarlarynda ýerleşendir. Balkan Gresiýasy 3 bölege bölünýär: 1. Demirgazyk. 2. Orta. 3. Günorta (Peloponnes). Oňa Epir, Fessaliýa degişli bolup, olary Pind gerişleri bölüp alýar. Demirgazyk Gresiýa Orta Gresiýadan darajyk Fermopil geçelgesi bilen baglanyşýar.
Krit döwletleri
Patyşanyň şahsyýeti “keramatly we eldegrilmesiz” hasaplanypdyr. Onuň ýüzüne seretmek ýönekeý adamalr uçin gadagan ekeni. Patyşanyň tagtynyň durýan diwarlary grifonlaryň (guş kelleli we ýolbars göwreli mahluk) şekilleri bilen bezelipdir.
Mikeny siwilizasiýasy
Baryp b.e.öň III müňýyllygyň başlarynda Balkan Gresiýasynyň ilatynyň häzirki Balgariýanyň, Rumyniýanyň irki ekerançylyk ilaty we “tripoli medeniýeti” bilen ýakyn arabaglanyşygy bolupdyr.
Troýa uruşlary. Aheý döwletleriniň özara gatnaşyklary we onuň netijeleri
Gomeriň eserlerinden gelip çykýan netijeleri, arheologiýa hem tassyklaýar. B.e.öň XI-IX asyrlarda Gresiýada söwda we hünärmentçilik juda pes derejede bolupdyr. Her maşgala ýaşaýyş üçin zerur zatlary özünde öndüripdir. Hünärmentler az sanly bolup, Gomer olary “demiurglar” (halk üçin işleýänler) diýip atlandyrypdyrlar.
Aheýler Kritiň daglarynda, Kiprde, Pamfiliýada özbaşdaklygyny saklapdyrlar. Orta Gresiýada aheýler Attikany elde saklap galypdyrlar. Afinynylaryň dorilere garşy tutan ýerlilik bilen göreşendigini XX asyryň 30-njy ýyllarynda geçirilen arheologik barlaglar subut edýärler. Afinyda b.e.öň XI asyrda kuwwatly goranyň diwarlary gurulýar. Bu ýere Peloponneden hem aheý bosgunlery gaçyp gelipdirler.
Kiçi Aziýanyň Egeý kenarynyň demirgazyk bölegi ýagny Eolida, Lesbos adasy Fessaliýadan göçüp gelenler tarapyndan ilatlaşypdyr. Rowaýatlara görä, Eolida Pilosyň legendar patyşasy Nestoryň nesilleri gidipdirler.
B.e.öň VIII-VI asyrlarda grek medeniýeti
Binagärlikde ybadathanalaryn gurluşygynda meşhur order ulgamy diýilýän binagärlik usuly öz beýanyny tapypdyr. Ol Gresiýada ösdürilip, soňra Rimde hem ýaýrapdyr. Sütünleriň (orderleriň) doriý, ioniýa, korinf görnüşleri bolupdyr.
Sparta
Bular özara garşydaşlara bolupdyrlar. Peloponnes bileleşmesi b.e.öń VI asyryń II ýarymynda emele gelipdir. Ilkibaşda ońa Lakonika, Arkadiýa, Elida giripdir.
II arhont – patyşa (basileý) bolup, ol ruhany wezipesini ýerine ýetiripdir. III arhont – polemark bolsa goşuna we Afinynyň beýleki döwletler bilen aragatnaşyklaryna ýolbaşçylyk edipdir. Soňra alty * - besofetler kanunlary saklaýjylar bolup, dürli ýygnaklara başlyklyk edipdirler. Ýaşulularyň maslahaty areopaga öwrülipdir. Möhleti gutaran arkontlar areopaga geçipdirler.
4.	Iň pes – 200 ölçegden öz girdeýji alýan fetler,
Areopagyň syýasy täsiri pese düşüpdir, ol kem-kemden kazyýet edarasyna öwrülmäge başlapdyr.
Kiçi Amyderýa Pilburny balyk
Bekreşekilli balyklar otrýady Bekre balyklar maşgalasy
Gysgaça beýany
Daşky görnüşi uly Amyderýa pilburnyna meňzeş, emma ondan has kiçi, has insiz we çykgynsyz tumşukly. Bedeniniň uzynlygy 21-27 sm. Agramy 50,5 çenli, guýruk sapagy ýok. Onuň iki sypatlysynyň uzyntumşuk we gysgatumşuk bolmagy mümkin[8].
Türkmenistan Sowet Sosialistik Respublikasy
Turkmenistan KP-nyn MK-nin birinji sekretarlary
8.Karayew Juma Durdy-14.12.1958-4.05.1960
Turkmenistan SSR Yokary Sowetinin Prezidiumynyn yolbashcylary
6.Yazkuliyew Bally-15.12.1978-13.08.1988
Turkmenistan SSR ministrler Sowetynyn yolbashcylary
11.Garryew Cary Soyunowic-15.12.1978-28.02.1985
14. Ahmedow Han-5.12.1989-27.10.1991
Jonathan Galindo
Bu rahatsyz ediji ýüz Mikki Mous multifilmindäki Golfyñ biraz gorkunç görnüşine meñzeýär. Adam islendik bir ýüz görende şony özüne ýüz hökmünde kabul etýär. Eger ýüzde nädogry bir ýer bolsa beýinde soraglar ýüze çykýar. Bu suratdada burunyñ duran ýeri ýerleşmesi belli däl, dişleri uly we agzynyñ başlanýan ýeri duran ýeri belli däl. Soñra bu surat biraz iç gysma pikirlenme ýaly hadysalar döretýär, bu hadysalaram gorka sebäp bolýar we beýniñiz bu suraty gorky hökmünde özüne kabul etýär.
Bilinen ölüm
Bu Jonathan Galindo meselesiniñ nä derejede howpludygyny bilmelidiris. Geçen günlerde bu Jonathan Galindo bir Italýan çaganyñ özüni öldürmesine sebäp boldy. 10 ýaşyndaky Italýan çaga Napolide balkondan özüni zyñypdyr. Özüni zyñmanka ejesine goýup giden hatynda "Bagyşla eje, şäherimizdäki adamdan gorkýan" diýip ýazypdyr. Polisýa işgärleri bu işi gözlände çaganyñ sosýal mediada Gofy ýüzli elhenç bir profil suratly adam bilen ýazyşandyklaryny gördi. Jonathan Galindo "oýun" ady bilen çagalary has erbet ýagdaýa düşürýär. Sebäbi çagalar sosýal medianyñ iñ goragsyz kişileridir. Jonathan Galindo çagalara sosýal mediada bir oýun oýnatýar. Oýunda ençeme bölümler bar, bu bölümleriñ soñy ölüm bilen gutarýar. Jonathan Galindo oýunda çagalara gaty howply wezipeler berýär. Çagalaryñ psihologiýasyny bozan bu adamlaryñ bu işleri arkaýyn etmesiniñ arkasyndaky uly syr sosýal medianyñ gizlinligine daýanmak.
Bekre balyk
Gysgaça
Bekre balyklaryň beýleki görnüşlerinden aşaky dodagynyň tutuşlaýyndygy, murtlarynyň seçeklidigi bilen tapawutlanýar. Uzynlygy 220 sm, agramy 80 kg çenli. Arkasynda 11-17, gapdallarynda 49-74 we garyn tarapynda一11-17 sany şah çykgyntlarynyň hatarlary bolýar. Birinji arka çykyntgysy iň ulusydyr. Garyn tarapyndakylary ýaşynyň ulaldygyça sürtülip, sudury öçýär. Arkasynyň reňki çalymtyl - ýaşyl, gapdallary ýagty, garny-sarymtyl-ak, ýüzgüçleri-çalymtyl
Ýaşaýşy
Gündogar, Günorta-Gündogar Hazar deňzinde we Amyderýanyň hemme ýerinde duş gelýär; Garagum derýasyna, onuň ugrundaky suw howdanlara, Sarygamyş kölüne geçýär. Türkmenistandan daşarda Gara deňzi, Azow deňzi we Aral deňzinde ýaşaýar.
Gorag üçin zerur çäreler
Emeli usullarda ösdürip ýetişdirmeli we ýaş balyjaklary suw aýtymlaryna goýbermeli.
Google Terjime
Google Terjime, Google-a degişli mugt köp dilli statistiki maşyn terjime hyzmaty bolup, teksti, sözleri, suratlary, sahypalary ýa-da wideolary bir dilden başga dile terjime etmek üçin ulanylýar.
Oba Hojalyk ministrligi
Oba hojalyk traktor we awtomobil önumleri osdurip yetişdirmekdaki ähmiyeti
Gomoseksualizm
Gomoseksualizm şol bir jynsa degişli iki agza arasyndaky hylwat gatnaşygy.
Oyungezer
žurnal 158 sayphadır. Teması oýunlardır.
Baş redaktörü Serpil Ulutürktür.
Baýju Noýan
Çeşme
[2]"ÇİNGİZ HAN’IN KOMUTANLARININ KARS ŞÜREGEL’DEKİ EGEMENLİĞİ", Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı:6, Sf:89-99, 2010, Giresun, Mehmet ÖZMENLİ
Altyn asyryň altyn zehinleri
Altyn asyryň Altyn zehinleri - ders bäsleşigi. Altyn asyryň Altyn zehinleri - ders bäsleşigi 6, 7, 8, 9, 10, 11-nji synplaryñ arasynda her ýyl döwlet tarapyndan geçirilýän bäsleşikdir. Ilki başda öz mekdeplerinden synag üsti bilen saýlanyp alynan okuwçylar şäher (etrapda ýaşaýanlar etrap) tapgyryna gatnaşýarlar. Şäher tapgyrynda 1-nji, 2-nji we 3-nji ýer alanlar (9-11-nji synplar) welaýat tapgyryna gatnaşýarlar. Welaýat tapgyrynda 1-nji, 2-nji we 3-nji yer alan okuwçylar (10-11-nji synplar) döwlet tapgyryna gatnaşýarlar. Döwlet tapgyryna çykan okuwçylar döwlet tarapyndan her ugra görä welaýatlara alyp gidilýär.
Bathyz goraghanasy
Awstriýa barlagçysy Antemius miladydan 8 müň ýyl ozal, Alynky Aziýanyň we Mesopotamiýanyň çöllerinde „ol ata öwrenişdirilipdir hem harby grek iki tigirli arabalarynda ulanylypdyr” diýip belläp geçýär. Ýaňy ýakynlarda gulanyň galyndysy günorta Türkmenistanda, Mäne obasynyň golaýynda ýerleşýän gadymy şäher bolan Altyndepede arheologlara gazuw-agtaryş işlerinde tapmak başartdy. Gulanlary mis-daş asyrynda (eneolit döwründe miladydan 1 müň ýyl öň) adamlar häzirki Türkmenistanyň çäginde ulanypdyrlar.
Bathyzyň haýwanlarynyň 53 görnüşi Türkmenistanyň Gyzyl Kitabyna (1999) girizilendir ýa-da „gyzyl kitap” görnüşleriniň 35%-dir. Bular Boliwaryň hudaýatysy, hinçi murtlak çekirtge, Bathyzyň wyžžyldawuk tomzagy, kryžanowskiniň şyrkyldawuk tomzagy, Bathyzyň jyk-jyk tomzagy, Ýakobsonyň hozanagy, düwürtükli as, menekli halsid, Çernowyň ýylan şekilli suwulgany, zemzem, kepjebaş, gök lors, gara leglek, balykçy gyrgy, adaty syçançy, mazar garaguşy, bürgüt, ak durna, togdary, garagulak, gulan, alajagaplaň, keýik we başgalar. Kepjebaş, balykçy gyrgy, gajar, ak durna, mazar garaguşy, üç reňkli gijeçi, alajagaplaň we gulan Tebigaty Goramagyň Halkara Soýuzynyň (TGHS) Gyzyl kitabyna hem girizildi.
Goraghananyň ýanynda tebigat Muzeýi we giň ylmy kitaphanasy bar. Her ýyl Türkmenistanyň dürli künjeginden köp adamlar Bathyzyň ekologiki ýodalaryna gezelenje gelýärler hem-de milli buýsanç bilen Watanymyzyň şeýle gözel ýerine göz ýetirýärler.
Gara Asplenium
GARA ASPLENIUM Aspleniumlar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi I (CR). Düýbünden ýitip barýan görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Gadymy ösümlik. Bezeg we dermanlyk ähmiýetli. Gysgaça beýany. Boýy 15–25 sm bolan köpýyllyk ösümlik. Gysga porrugy guran ýapraklaryň sapajyklarynyň galyndylary bilen örtülen. Ýapraklary çowly ýa-da üçburç-süýnmek şekilli, uçlak we ýalpyldawuk. Ýaprak sapagynyň ýokarky bölegi ýaşylymtyl ýa-da gyzylymtyl- goňur, aşaky bölegi gara ýa-da gyzylymtylgara reňkli. Ýaýraýşy. Ýeke-täk duş gelýän ýeri — Günorta- Günbatar Köpetdag (Hasardag gerşiniň Mezetli deresi). Türkmenistandan daşarda — Täjigistan, Özbegistan, Eýran, Ýewraziýa, Krym, Kawkaz, Atlantik Ýewropa, Ortaýer deňziniň günbatary. Bitýän ýerleri. Yzgarly ýerler, dag jaýryklary we çeşmeleriň gözbaşy. Arçalaryň toplumlary. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Sany örän az. 2009‑njy ýylda 10-dan gowragy tapyldy. Esasy çäklendiriji sebäpler. Köp sanly ýolýodalaryň bolmagy sebäpli, dag gaýalaryň opurylmagy, mallaryň bakylmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Sporalar arkaly köpelýär. Ösüşi aprel — iýul aýlarynda dowam edýär. Iýun — iýul aýlarynda sporalary bişip ýetişýär. Ygally ýyllarda gowy ösýär. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Sünt-Hasardag döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Populýasiýanyň ýagdaýyna gözegçilik etmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Görnüşiň täze ösýän ýerlerini gözlemeli, ekologiýasyny we biologiýasyny öwrenmeli. Düzüji O. Ý. Rahmanowa
Nedir şa
Ol Türkmenleri boýun egdirmek üçin olara örän rähimsizlik we zalymlyk bilen darapdyr. Şu ýagdaýlar bilen baglanşykly Eýran taryhçasy mürze mehdi han Astrabady özüniñ "Taryhe Naderi" (Nediriñ taryhy) atly kitabynda Türkmenler dogabitdi, tebigi petneçi, gozgalañçy adamlar hökmünde nädogry baha berpdir. Nedir şah Horasan we Hiwa Türkmenlerniñ üstüne telim gezek gandöküşikli harby ýörişleri geçiripdir.
Nedir şah Amyderýa boýunda ýaşan Türkmenlerede gün bermändir. Onuñ Marydaky goşunlary Kalbaly hanyñ baştutanlygynda Çärjew, Kerki Türkmenleriniñ üstüne çozup, gyryp, malgaralaryny talapdyr. Şeýle-de bolsa, Türkmenler Nedire boýun egmändir. Yzygydyrly gozgalañ turuzyp durupdyrlar. Salgydy hem doly tölemändirler.
Halk arasynda ýaýran gürrüñlere görä, dag etek Türkmenleriniñ Nedir şanyñ zulmyna garşy herketlerine keýmir kör ýolbaşçylyk edipdir. Keýmir kör özüniñ örän akyllylygy, ugurtapyjylygy, batyrlygy, delewarlygy bilen tapawotlaypdyr.
Birleşen Milletler Guramasynyň umumy assambleýasynyň 68/262 belgili karary
Birleşen Milletler Guramasy nyň umumy assambelýasy nyň 68/262 belgili karary 2007-nji ýyl yň 27-nji marty nda Birleşen milletler guramasynyň 68-nji sessiýasy nda Russiýa nyň Krym y anneksiýa etmegi ne jogap hökmünde kabul edildi we "Ukrainanyň toprak bütinligi" ady berildi. BMG-a agza 100 döwlet tarapyndan goldanan ýörgünlige girizilmeýän karar BMG-nyň Ukraina nyň halkara ýagdaýda ykrar edilen çäkleri esasynda toprak bütinligine bolan yhlasyny görkezdi we Krym referandumy 2014-iň ýörgünsizligine üns çekdi. 11 (onbir) döwlet karara garşy, 58 döwlet saklanan diýip ses berdi, 24 döwlet ses berilişige gatnaşmady.
Kelle beyni
kelle beyni adamyň iň semiz organy hasaplanylýar.Kelle beýniniň içindäki damarlaryň uzynlygy 100 000 mile ýetýär.Beýnä kislorod barman 6 minuylap öz işini dowam edip bilýär.
Elektrik Sepi
thumb|230px|Bir garşylyk ve bir güýç çeşmesinden ybarat bolan ýönekeý bir elektrik sepidir Elektrik sepi, garşylyk, kondensatr, geçiriji sim, güýç çeşmesi ve açarlar dürlü sep elementleriniñ bir ara gelip dörettikleri seplere berilen atdyr.
Beyik Arap halyfaty(VI - XI asyrlarda)
2. Ilkinji dört halyfatyň dolandyrmagy.
Arabystan welaýatlarynyň ösüşi birmeňzeş derejede bolmandyr. Biziň eýýamyzdan öň 1 müň ýyllykda Yomende ekerançylyk medeniýeti ösdürip, sebäbi bu ýerde suw desgalary köp bolupdyr.
Arap dilindäki ýazgylar 328 ýylda peýda bolupdyr. Arap dilindäki baý poeziýa eserleri Riziň günlerimize çenli saklanypdyr. Olar dilinden – dile geçipdir. Yslama çenli din dürli tebigy hudaýlara ynanmak bilen baglanyşykly bolupdyr. Siriýa, Efiopiýadan IV asyrda herstian iudeý dini ýaýrapdyr. Bu dinler durmuş-ykdysady durnuksyzlyklaryň döremeginde geçiripdir. Efioplar 525 ýylda Abramyň ýolbaşçylygynda Ýomeni eýeläp, Mekgäni eýelemegi planlaşdyrypdyrlar.
Hosrow I 570 ýylda Günorta Ýemeniň territoriýasyny efioplardan azat edýär we sasanid eýeranyna birleşdirilýär. Araplaryň söwdasyna uly zyýän ýetipdir Hajis V-VI asyrlarda ykdysady we durmuş taýdan pese gaçýär. Hatyn esasyny Kureýiş taýpalary düzüpdir. Araplar söwdadan girýän girdeýjiniň ep-esli bölegini ýetiripdir. Bu çykgynsyz ýagdaýdan çykalga bolup, hyzmat eden zat mekgelileriň yslam dini bolupdyr. Yslam dini diýmek boýun egmek diýen manysy beripdir.
Yslam diniň esasy kada – kanunlary, “Gurhanda” ýerleşidirilipdir. Goşgularyň sany 620-nji ýylda 6236, onda 77934 söz bar. 114 süreden (bölekden) her sure birnäçe aýatlara bölünýär. Aýatlaryň jemi sany 6 müňden gowrakdy. Araplar basyp alan ýerlerini doly araplaşdyrypdyrlar.
Muhammet Pygamber aradan çykan döwrüne çenli Gurhan gutarnykly düzülmändir. Onuň asyl nusgasynyň birnäçesi ýitip gidipdir. Ol ýasy süňklerde, palma agajynyň ýapragyna, gönlere we daşlara göçürilip ýazylypdyr. Pygamberiň özüniň bar wagtynda kätiplik wezipesi bolmandyr. Gurhanyň dagynyk tekstini rejelemekde Abu Bekir, Osman uly işleri edipdir. Ýöne ýagyndynyň redaksiýasy dürli bolupdyr. Damasklylar, kuftalylar, barsalylar. Homsalylar ykrar edipdirler. Yslamda bolup geçýän ähli zady allnyň emri bilen bolýändyr diýip öwredýär. Her kim öz kastyna kaýyl bolmalydyr, galybersede hökümdara dulluk etmegi ündeýär. Häzirki wagtda yslama uýýanlaryň sany bir ýarym milliard arasyndaky agzalalyklary aýyrmak üçin köp hudaýlykdan bir hudaýlyga geçmäge çagyrypdyr. Muhammet Pygamberiň öwüt nesihatlaryndan:
661 ýylda Ali Kuf şaherinde öldürilýär. Myabu Halif diýip yglan edilýär. 661-750 Omaýtlar neslini esaslandyrýär. Ol ýurduň paýtagtyny Damaska göçürýär. Ýöne arap dolandyryjylaryna bil baglaýär. Ali bilen Fatimadan Hasanwe Hüseýin diýen ogullary bolýär. Olary Omaýtlar öldürýär. Olar Ispaniýadan tä merkezi Aziýa çenli eýelän ýerlerini yslamlaşdyrypdyrlar. Olar ýerli ilata öýlenipdirler. Şeýdip aýallar çagalar araplaşyrypdyrlar. Aýratyn hem Siriýä, Irak, Müsür, Liwiýa, Magribiň ilaty araplaşýär. Öňki 4 halyfyň döwründe grek we pars dili esasy bolan bolsa, indi arap dilinde hat ýazuw işlerini alyp barypdyrlar. Merkezi şaher Damaskda altyn dinarlar we kümüş dirhemler zikkelenipdir.
Tahirid Abdallah (828-844) ýurduň ykdysady ösüşine uly üns berýär. Emma jemgyýetçilik ýerleriniň daýhan gozgalaňlaryna getirýär. Şeýdip Eýranyň Gündogarynda Saffaridleriň mebereleriniň döwleti döredýär. Ony esaslandyran Yakub Ibn Leýsdir. 864 ýylda Ol Leýstanda Emir boldy. Häzirki Owganystanyň Hyrat, Kabul, Gazna, Kerman, Pars ýerlerini eýeläp 873 ýylda öž häkimiýetini berkitdi. Bagdada ýöriş etdi. Ýöne ol ýeňildi. Soňra bütin merkezi Aziýa diýen ýaly Samanileriň (875-999) gol astyna düşdi. IX-X asyrda halyfat pese gaçyp başlady. Sebäbi milli halyfat pese gaçyp başlady. Sebäbi milli azat edijilik hereketler güýçlendi. Eýranda Tahiriler, Merkezi Aziýada Samaniler, Demirgazyk Afrikada Müsürde Halyfa salgyt tölejek bolup gozgalaňlar turdy.
ÝUKA ýaprakly anogramma
Gemionitisler maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi I (CR). Düýbünden ýitip barýan görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Gadymy görnüş. Bezeg ösümligi. Gysgaça beýany. Birýyllyk ösümlik. Ýapraklarynyň boýy 5–10 sm, näzik perdejimek, ikileýin ýa-da üçleýin ýelek şekilli bölünen. Soruslary goňur reňkli, ikilenji damarlarda ýerleşen. Ýaýraýşy. Merkezi Köpetdag (Arçman), Kürendag, Uly Balkan (Nazarekerem jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Günbatar Ýewropa, Zakawkazýe, Krym, Afrika. Bitýän ýerleri. Kölegeli gaýalaryň jaýryklary, kükürt-wodorodly karst gowaklary. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Barmasy kyn ýerlerde ýek-tüki duş gelýär (5– 6 düýp. 2009‑njy ýylda Nazarekerem jülgesinde 5 düýbi bellendi. Esasy çäklendiriji sebäpler. Karst gowaklarynda kükürt-wodorodyň mukdarynyň azalmagy, bitýän ýerlerinde çyglylygyň peselmegi. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Gyşyň başynda gür ýapraklary ösüp başlaýar. Ýaşajyk ösümlikler (sporofitler) sentýabrda 3–4 ýaprakly çogdamy emele getirýär. Ösümlik göklügine gyşlaýar. Maý aýynyň ahyrynda — iýunyň başynda guraýar. Sporalary maý aýynyň ortasynda ýetişýär. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Gorag üçin zerur çäreler. Duşýan ýerlerininiň ýagdaýyny gözegçilik astyna almaly.
Dostluk üçin futbol
Dostluk üçin futbol 2015
"Dokuz gymmatlyklar" Kubogy sylaglanyş dabara 2015 ýylyň iň ýokary derejeli çaresi boldy, Barselona (Ispaniýa) futbol topary onuň eýesi boldy. Ýeňijini çagalar saýlady, ýagny Forumyň öňüsyrasynda gatnaşýan ähli 24 sany ýurtda global saýlaw geçirildi.
Dostluk üçin futbol 2016
2016 ýylyň aprel aýynyň 5-ne unikal baýrak - "Dokuz sany gymmatlyklar" Kubogy üçin saýlaw başlady. Ýeňjini saýlamakda dünýäniň ähli janköýerleri gatnaşdylar, emma ahyrky netijäni "Dostluk üçin futbol" programmanyň gatnaşyjylary saýlaw arkaly kesgitlediler. "Bawariýa"(Münhen) futbol topary Kobugyň eýesi boldy. "Dostluk üçin futbolyň" gatnaşyjylary ýörite kömege zerur çagalara goldaw bermekde, dürli ýurtlarda çagalary bejermek bilen bagly başlangyçda we zar adamlara kömek etmekde  toparyň  edýän hereketlerini bellediler.
Dostluk üçin futbol 2018
Tebigaty goramak wezipe bilen baglanyşyklylykda, 2018 Halkara Futbol Dostluk Toparlaryna seýrek duş gelýän we nesli howp astynda bolan haýwanlaryň görnüşleriniň atlary berildi:
Kit akulasy
Gang gawialy
Mundan başga-da, tebigaty goramak missiýanyň düzüminde 2018-nji ýylyň Maý aýynyň 30-da nesli howp astynda bolan görnüşleri goramagyň guramasyny goldamagy höweslendirmek maksady bilen "Happy Buzz Day" Halkara Çäresi başlandy. Russiýanyň, Amerikanyň, Nepalyň we Beýik Britaniýanyň milli parklary we goraghanalary bu Çäre goşuldy. Şeýle-de, Dostluk üçin Futbol Maksatnamanyň Moskwadaky soňky çärelerinde gatnaşyjylar ekologiki taýdan arassa, tebigy gaz bilen işleýän awtobuslarda syýahat etdiler.
2.	Awstraliýa Respublikasy
4.	Alžir Halkara Demokratik Respublikasy
13.	Beliz
16.	Bosniýa we Gersegowina
21.	Gündogar Urugwaý Respublikasy
29.	Liwiýa Döwledi
50.	Lihtenşteýn Knýažlygy
51.	Gaýan Kooperatiw Respublikasy
110.	Irland Respublikasy
112.	Gazagystan Respublikasy
114.	Kipr Respublikasy
124.	Madagaskar Respublikasy
125.	Makedoniýa Respublikasy
137.	Paragwaý Respublikasy
147.	Sloweniýa Respublikasy
152.	Täjigistan Respublikasy
161.	Montenegro Respublikasy
175.	Siriýa Arab Respublikasy
176.	Slowak Respublikasy
182.	Wýetnam Sosialistik Respublikasy
185.	Oman Soltanlygy
190.	Turkiýa Respublikasy
192.	Uels
197.	Germaniýa Federatiw Respublikasy
208.	Eston Respublikasy
2018-nji ýylyň "Dostluk üçin Futbol" Maksatnamasynda Arubadan Şeýkali Asenson iň oňat Ýaş Žurnalist boldy. Ol Okeaniýanyň ýaşlaryny ekologiki taýdan has-da aň-düşünjeli bolmaga höweslendirmek barada blog ýöredýär.
2018-nji ýylda Ygtyýarly wekiller taslamany goldady. Olga Golodes Russiýanyň Prezidenti Wladimir Putiniň açylyş ýüzlenmesini Halkara çagalaryň Forumynyň gatnaşyjylaryna we myhmanlaryna okap berdi. Russiýa Federasiýasynyň Hökümet Başlygy Dmitriý Medwedew altynjy Halkara cagalaryň "Dostluk üçin Futbol" forumynyň gatnaşyjylaryna we myhmanlaryna hoş garşylama telegrammasyny iberdi.
Dostluk üçin futbol 2019
Ýedinji möwsümiň çäginde Ýewropadan, Afrkadan, Demirgazyk we Günorta Amerikadan 32 ýaş habarçylar maksatnamanyň jemleýji çäreleri barada habar beren we halkara hem-de milli KHBS bilen bilelikde maglumatlaryň taýýarlygyna gatnaşan “Dostluk üçin futbol” maksatnamasynyň çagalar üçin halkara press-merkezini döretdiler.
Halkara çagalar metbugat-merkezi
Öz Halkara çagalar metbugat-merkezine eýe bolmagy "Dostluk üçin Futbol" programmanyň aýratynlygy boldy. Ol ilkinji gezek "Dostluk üçin Futbol" programmanyň çäginde 2014 ýylda gurnaldy. Metbugat-merkeziň ýaş žurnalistlary programmanyň wakalaryny öz ýurtlarynda beýan edýärler : milli we halkara sport köpçülikleýin informasiýa gurallary üçin täzelikleri taýýarlaýarlar, "Dostluk üçin Futbol" TW-kanaly, Football for Friendship çagalar gazetasy we programmanyň resmi radiostansiýasy üçin materiallary döretmekde gatnaşýarlar. Halkara çagalar metbugat-merkezi "Iň oňat ýaş žurnalist" milli bäsleşikleriň ýeňijilerini, ýaş blogerlary, suratçylary we ýazyjylary birleşdirýär. Metbugat-merkeziniň ýaş žurnalistlary "çagalar çagalar barada" formaty durmuşa geçirip, programma barada içgin gürrüň berýärler.
Halkara Dostluk we Futbol güni
2015 ýylda Halkara Dostluk we Futbol güni 24 sany ýurtda bellendi. Baýramçylygyň çäginde dostlukly futbol matçlary we başga çäreler geçirildi. Germaniýada "Şalke 04" futbol topary açyk türgenleşigi geçirdiler, Serbiýada TW-şou geçirildi, Ukrainada "Wolyn" FK ýaşlar topary bilen maşgalalar, çagalar we ýaşlar üçin sosial hyzmatlary hödürleýän Lusk şäher merkeziniň hasabynda duran çagalaryň arasynda matç geçirildi.