cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ynsan we raýat hukuklary jarnamasy
Bu jarnama 26 maddadan ybaratdyr. Jarnama ynsanlaryň dogluşdan deňdigini we deň ýaşamalydygyny, zulma garşy durmaga haklary bardygyny, hökmürowanlygyň halka esaslanmalydygyny, adamlar günäkärdigi subut edilýänçä bigünä hasaplanmalydygy we ş.m. temalaryň üstünde durup geçýär.
Biotehnologik maglumatlar milli merkezi
140px|thumb|Biotehnologik maglumatlar milli merkeziniň (NCBI) logotipi ABŞ-nyň Biotehnologik maglumatlar milli merkezi (National Center for Biotechnological Information, NCBI).
Çad
Taryh
2000 ýyldan gowrak wagt bäri Çadýan basseýninde oba hojalygy we oturýan adamlar ýaşaýar. Sebit siwilizasiýalaryň çatrygy boldy. Bularyň ilkinjisi artefaktlardan we dilden aýdylýan taryhlardan belli bolan meşhur Sao. Sao Kanem imperiýasyna ýykyldy, biziň eramyzyň I müňýyllygynyň ahyryna çenli Çadyň Sahelian zolagynda ösen imperiýalaryň ilkinji we iň uzak dowam eden imperiýasy.
2006-njy ýylda Debbi oppozisiýanyň boýkot eden saýlawlarynda üçünji mandaty aldy. Çadyň gündogaryndaky etnik zorluklar köpeldi; Birleşen Milletler Guramasynyň Bosgunlar boýunça Commissionerokary Komissary Çadda Darfurdaky ýaly genosidiň bolup biljekdigini duýdurdy. 2006-njy ýylda we 2008-nji ýylda gozgalaňçy güýçler paýtagty zor bilen almaga synanyşdy, ýöne iki ýagdaýda-da şowsuz boldy. 2010-njy ýylyň 15-nji ýanwarynda gol çekilen Çad bilen Sudanyň arasyndaky sazlaşygy dikeltmek baradaky şertnama bäş ýyllyk urşuň gutarandygyny görkezdi. Gatnaşyklaryň düzedilmegi Sudandan gelen Çadiýaly gozgalaňçylaryň öýlerine gaýdyp gelmegine, ýedi ýyl ýapylandan soň iki ýurduň arasynda serhetiň açylmagyna we serhedi goramak üçin bilelikdäki güýç ýerleşdirilmegine sebäp boldy. 2013-nji ýylyň maý aýynda Çadyň howpsuzlyk güýçleri birnäçe aý bäri taýynlyk görýän Prezident Idriss Debä garşy döwlet agdarylyşygy puja çykardy.
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleri
Türkmenistanyň Harby-deňiz Güýçleri
Öýjük
Öýjükleriň ölçegleri, görnüşleri we ýerine ýeyirýän işleri dürli bolsa-da, olaryň ählisine diýen ýaly mahsus bolan bir umumy gurluşy bolýar. Öýjügiň üsti ýukajyk barda - daşky membrana bilen örtülen, içi bolsa, ýarym ergin haldaky suwuklyk - sitoplazma bilen doldurylan. Sitoplazmada ýadro we birnäçe organoidler ýerleşýärler.
Öýjükleriň häsiýetleri
Öýjüklere mahsus häsiýetleriň biri-de köpelmekdir. Öýjükleriň köpelmegi bölünmek ýoly arkaly amala aşýar. Köplenç, haýwanlarda we ösümliklerde bolşy ýaly, adamyň bedeninde hem öýjükler esasan, göni däl (mitoz) bölünmek bilen köpelýärler. Bu örän çylşyrymly hadysadyr. Bu hadysany aşaky surat boýunça yzarlalyň.
Öýjük bölünmeleriniň arasyndaky aralykda hromosomolar ýadroda şeýle bir ýukajyk bolýar. welin olary elektron mikroskopda hem görüp bolmaýar. Öýjük bölünip başlamazyndan ozal onuň ýadrosynyň 46 hromosomasynyň her biri goşalanýar we ýadrodaky maddalaryň hasabyna gurlup gutarýar. Öýjükde başga-da käbir özgerişler bolup geçýär. Öýjük merkezi ikä bölünýär, onuň iki böleginiň arasynda sitoplazmada örän berkdartylan örän inçejik sapaklar peýda bolýar. Soňra ýadronyň iki bölünen hromosomlary has ýognalýarlar, gysgalýarlar we mikroskop astynda gowy görünýärler. Ýadro bardasy ereýär.
Şarl Monteskýu
Dünýägaraýyşlary
Monstekýuwa görä ynsanlar maddy barlyklardyr we ebedi kanunlar arkaly dolandyrylýandyr, taňry ynsanlara dini kanunlar bilen ýol görkezýändir. Ynsanyň tebigy we fiziki gurluşyna esaslanýan tebigy kanunlar bardyr. Parahatçylyk ilkinji kanundyr, ikinji kanun iýmitlenmedir, üçünji kanun nesil dowamatydyr, dördünji kanun bolsa öwrenme islegidir.
Monstekýu gulçylyga garşydyr. Monstekýu zenany gul hasaplaýan aňyýetiň klimat şertlerine baglydygyny öňe sürýär. Ol aýtmyşlaýyn yssy klimatlarda ýetginjeklik ýaşy irdir we durmuş gurma ýaşy hem şeýle irdir. Beýle klimatlarda poligamiýanyň (köp aýallylyk) ýaýbaňdygyny hem belläp geçýär Monteskýu.
Dolandyryş biçimleri baradaky garaýyşlary
Respublikany Mosteskýu "halkyň ählisiniň ýa-da bir böleginiň hökmürowan güýje eýe bolmagy" hökmünde kesgitleýär. Oňa görä Respublika dolandyryşy öz içinde 2-ä bölünýär: demokratiýa we aristokratiýa. Güýç halkyň ählisinde bolsa bu demokratiýadyr, belli bir azlyk toparda bolsa onda bu aristokratiýadyr.
Salgylanmalar
Kategoriýa:Şahsyýetler
Sabyn
Hajathana sabynlaryny öndürmek
Hajathana sabynlaryny ýasamak üçin trigliseridler (ýaglar we ýaglar) kokos, zeýtun ýa-da palma ýaglaryndan, şeýle hem beýikden alynýar. Trigliserid ýag kislotalarynyň we gliseriniň üç efiriniň himiki adydyr. Tallow, ýagny ýag ýagy, haýwanlardan iň elýeterli trigliseriddir. Her bir görnüş düýbünden üýtgeşik ýag kislotasyny hödürleýär, netijede aýratyn duýgynyň sabynlary bolýar. Tohum ýaglary has ýumşak, ýöne ýumşak sabyn berýär. Arassa zeýtun ýagyndan ýasalan sabyn, käwagt Kastiliýa sabyny ýa-da Marsel sabyny diýilýär aýratyn ýumşaklygy bilen tanalýar. "Kastiliýa" adalgasy käwagt ýaglaryň garyndysyndan sabynlara-da ulanylýar, ýöne zeýtun ýagynyň ýokary göterimi.
Al-Kuweýt
Ýurduň söwda, maliýe we paýlaýyş merkezi. Kuweýt uly deňiz portudyr (ýurduň importynyň 70% -i K.-den geçýär). Roadol çatrygy Söwda firmalary, hökümet banklary, esasanam Al-Kuweýt howa menzili halkara ähmiýetine eýe. Taýýar böleklerden awtoulag gurnama, sowadyjy, telewizor önümçiligi, azyk, sement, nebithimiýa, gämi abatlaýyş kärhanalary, deňiz suwuny süýjediji zawod, ýylylyk elektrik stansiýasy bar. Balyk tutulýar, merjen alynýar. Milli uniwersitet (1966), ylmy gözleg institutlary (nebit geologiýasy boýunça), merkezi kitaphana (1936), etnografiýa we arheologiýa muzeýleri we başgalar bar. 6-njy asyrda gurlan ybadathananyň galyndylary saklanyp galypdyr.
Ruslar
Diaspora(bölünişik)
Russiýadan daşarda ýaşaýan ruslaryň aglaba bölegi öňki sowet döwletlerinde(Ukraina (8 million), Gazagystan (3.8 million), belarusiýa (785,000), Latwiýa (520,000) Özbegistan (650,000) we Gyrgyzystan (419,000)) ýaşaýarlar.
Futbol taryhynda iň köp oýun uran oýunçylar
19 awgust 2023
Tirmizi
Eserleri
Tirmizi Kitabul İlel, Kitabus Semail, Kitabu Esmais Sahabe, Kitabul Esma wel Kuna ýaly eserler ýazan hem bolsa, esasan, es Sünen hem diýilýän el Jamiul Kebir atly eseri bilen belli boldy. Tirmizi, bu eserde diňe hadyslary jemlemek bilen çäklenmän, her hadysyň soňunda "Ebu İsa diýýär ki" diýip hadys hakyndaky öz düşünjelerini we pikirlerini ýazypdyr. Hadyslary Yslam hukugynyň mowzuklaryna gabat geljek şekilde ýazmagy, şol bir ýazgyny ikilenç gaýtalamakdan daşda durmagy, eserinden peýdalanmak üçin ýeňillikler döredendir. Tirmizi, öz eseri hakynda şeýle diýýär: "Men bu Jamiul Kebiri ýazyp gutaranymdan soňra, ony ilki bilen Hijaz alymlaryna görkezdim. Hemmesiniň hem göwnünden turdy. Has soňlar hem Yrak alymlaryna görkezdim. Olar hem hemmesi birlikde bu eseri öwüp, golladylar. Iň soňunda Horasan diýarynyň alymlaryna görkezdim. Olar hem örän begendiler, şeýlelikde, eseri ylym älemine hödürledim. Bu eser kimiň öýünde bolsa, ol ýerde gürleýän Pygamber bardyr".
"Hadyslaryň iň beýik ýeri sahyhlardyr. Olar nurly ýyldyzlar kimin, her tarapy ýagtyldýarlar...”
Malik ibn Anas
Durmuşy
Ymam Malik hijri 93-nji ýylda Medinede dünýä inendir. Umra we Haj üçin çykmakdan başga Medineden hiç haçan çykmandyr. Ol halifa Harun Raşid özüni Halifatlygyň merkezi Bagdada çagyranda-da, bu teklibi kabul etmändir. 10 ýaşlaryndaka ylym öwrenmäge başlandyr. Rowaýata görä Ymam Maligiň kakasy bir gün orta bir mesele atypdyr. Ymam Malik ýalňyşyp jigisi Nadr dogry jogaby bereninde kakasy Ymam Malige “serçeler seni güýmedi” (görnüşine görä ýaşy kiçikä serçeleri gowy gören bolmaly) diýdi. Şol sebäpli ylym almaga karar beren Malik, İbn Hurmuzyň (hijri 148-nji ýyl) ýanynda 7 ýyl (bir rowaýata görä 8 ýyl) ylym alýar. Mundan soňra Rebiaturreýiň ders zynjyryna goşulýar. Ymam Maligiň aýdyşyna görä ejesine ylym ýazjagyny aýdanynda, ejesi ony çagyrýar we oňa täze eşik geýdirýär. Soňra “indi git we ýaz” diýýär. Deňduşlarynyň arasyndan saýlanan Malik 21 ýaşynda fetwa we sapak bermäge başlaýar. Sapaklary uly bilesigelijilik bilen yzarlaýardy. Uzak diýarlardan okuwçylar sapaklaryny diňlemek üçin Medinä gelýärdiler.
Garagum derýasy
Çölde suwaryş desgalarynyň iň ulusy Garagum derýasydyr. Ol Günorta-Gündogar we Günorta Türkmenistanyň çöllük ýerlerinden akyp geçýär. Ol döwletimiziň üç derýasyny – Amyderýany, Murgap we Tejen derýalaryny birleşdirdi. Garagum derýasynyň Amyderýa – Murgap aralygyndaky birinji nobatdakysy (uzynlygy 400 km.) 1954–1959-njy ýyllarda guruldy. Emeli derýa Amyderýanyň çep kenarynda ýerleşýän Kerki (öňki Atamyrat) şäheriniň golaýyndan – Başsakadan başlanýar. Onuň 40 kilometre golaýy Bosaga–Kerki kanaly boýunça akýar. Şondan soň, ol Amyderýanyň köne akabasy bolan Kelif Uzboýunyň guran hanasy boýunça akýar. Soňra Obruçew sährasy diýilýän çägeli toýunsow tekizliginiň üstünden geçip, Günorta-Gündogar Garagumyň ulgam çägelikleriniň içi bilen akýar. Bu ýerde onuň çägesöw kenarlaryny köwüp, akýan ýoluny gömýän pursatlary hem bolýar. Şular ýaly howply hadysalara garşy kuwwatly tehnikalaryň kömegi arkaly göreş alnyp barylýar.
Tejen–Aşgabat aralygyndaky üçünji nobatdakysy (uzynlygy 257 km) 1961–1962-nji ýyllarda gazyldy. 1962-nji ýylyň 12-nji maýynda Amyderýanyň suwy Aşgabada geldi. Onuň paýtagta gelmegi bilen Aşgabadyň golaýynda Gurtly suw howdany guruldy. Garagum derýasynyň Gökdepe – Bereket aralygyndaky dördünji nobatdakysynyň gurluşygy hem çalt tamamlandy. Gökdepäniň golaýynda suw saklamak üçin uly Köpetdag suw howdany guruldy (göwrümi 190 mln. m3, 1974 ý.) Garagum derýasynyň Amyderýa – Bereket aralygyndaky uzynlygy 1100 km-dir. Derýanyň suwy Bereketden turba arkaly Balkanabada, Hazara we Türkmenbaşa akdyrylýar.
Garagum derýasy we beýleki suwaryş desgalarynyň gurlan we ulanylan wagtlarynda, olar bilen akýan suwlaryň bir bölegi çöle akdyrylyp, oýtak ýerleriň uly meýdanlaryny suw basýardy. Netijede, köldür arnalar emele gelip, esli ýerlerde batgalaşan köller peýda bolýardy. Hanadan agyp akýan suwlaryň ýaýran ýerleri Ýylanly suwlulandyryş derýasynyň zolagynda hem bardy. Olar öri meýdanlarynyň oýtymynyň kiçelmegine sebäp bolýardy. Türkmenistanda çölüň aýry-aýry suw basan ýerleri 250 müň gektar meýdany tutýardy, suw baýlyklarynyň ýitgisine getirýärdi. Soňky ýyllarda suwlaryň biderek akdyrylmagynyň öňi alnyp başlandy we çöl landşaftlaryny dikeltmek işi geçirilýär.
Otuz iki tohum kyssasy
Gaýybynyň nirelerde okap, ylym alandygy hakda takyk maglumat ýok. Ýöne şahyryň goşgularyny okanyňda, onuň jemgyýetçilik ylymlaryny, arap, pars dillerini gowy bilendigine göz ýetirmek bolýar.
Gaýyby türkmen edebiýatynyň taryhynda gazal ýazmagyň ussady hasaplanýar.
Bişr Hafi
Aýakýalaňaç gezendigi üçin "Hafi" lakamy bilen tanalyp, "Bişri Hafi" ady bilen meşhur bolandyr. Mazary Bagdatda we zyýarat edilýändir.
Tanalýan maşgaladan bolup Merw şäheriniň öňde gelenlerinden biriniň ogludyr. Şol sebäpli hem çagalygy we ýaşlygynyň bir bölegi bolluk we baýlyk içinde geçdi. Ýaşlygynda özüni şadyhorramlyga berdi. Kakasy ýogalanyndan soňra özüne örän uly baýlyk galdy. Günlerini şagalaň älemlerinde serhoş bolup meýhana köçelerinde geçirýärdi.
Mihail Ýurýewiç Lermontow
Mihail Lermontow 1841-nji ýylda, 27 ýaşynda aradan çykýar.
Murgap derýasy
Türkmenistanyň çäklerinde Murgabyň iki goşandy – Kaşan we Guşgy bar. Murgabyň iki goşandynyň gündogardakysy has aýlawly bolany üçin, ýerli gepleşikde oňa Gaş ýa-da Gaşyň jary diýýärler. Bu goşandyň «Kaşan» ady hem şondan gelip çykandyr. Ol derýa ululygy boýunça Guşgy derýasyndan soň 2-nji orunda durýar. Kaşanyň umumy uzynlygy 250 km. Türkmenistanyň çäklerinde bolsa 100 kilometre barabar. Onuň suw ýygnaýan meýdany (7000 km2), esasan, Owganystanda, diňe 19 göterimi biziň ýurdumyzda ýerleşýär. Derýanyň jülgesiniň giňligi Türkmenistanda 1 km töweregi bolup, käbir ýerde iki esse daralýar. Jülgesiniň çuňlugy günortada 100–150 metr bolup, Murgaba birigýän ýerinde 30 m-e çenli peselýär.
Kürtler
Kürtler (کورد) ýa-da kürt halky, günorta-gündogar Türkiýäniň, demirgazyk-günbatar Eýranyň, demirgazyk Yragyň we Siriýanyň demirgazygyndaky Günbatar Aziýanyň Kürdüstan daglyk sebitinde doglan Eýran etnik toparydyr. Merkezi Anadolyda, Horasanda we Kawkazda kürtleriň eksklawlary, şeýle hem günbatar Türkiýäniň (esasanam Stambul ) we Günbatar Europeewropanyň (esasanam Germaniýada ) şäherlerinde möhüm kürt diaspora jemgyýetleri bar. Kürt ilatynyň 30 bilen 45 aralygyndadygy çak edilýär milion.
Jon Lak
Güýçler aýralygy we güýçler arasyndaky gatnaşyk baradaky garaýyşlary
Lak, kanun çykaryjylaryň çykaran kanunlaryny ýerine ýetirmek üçin bir häkimiýete mätäçdigini, kanun çykaryjylaryň özleri kanunlary ýerine ýetirse özlerini kanundan ýokary görmäge başlajakdygyny aýdýar.
Kanuny we gaýrykanuny häkimiýet kriteriýalary
Lak, diňe we diňe nähak we kanuny däl güýje garşy zor ulanmak mümkindigini aýdýar. Mundan daşary zor ulanmak jezalandyrylmalydyr diýýär. Mundanam daşary, hökümdaryň buýrugyny ýerine ýetirýärkä hetden aşan ýumuş oglanyna garşy durlup bilinjekdigini belläp geçýär Lak.
Kopernigiň Älem baradaky taglymaty
Esaslary
Bulardanam daşary, Kopernik Aý Ýeriň daşyndan aýlanýar we hemra hökmünde Ýer bilen bilelikde Günüň daşyndan aýlanýar diýip hasaplapdyr.
Türbet-Jam etraby
Türbet-Jam Etraby ýa-da Türbet-i Jam etraby (Parsça: تربت جام) Eýranyň Rezewi Horasan welaýatynda owganystan serhedinde ýerleşýän bir etrap we şäher.
Howa maglumaty
Howanyň çaklamalary we hasabatlary
Belli bir sebitdäki häzirki howa, degişli meteorologiýa edaralary tarapyndan howa hasabaty we geljekde garaşylýan şertler howa maglumaty görnüşinde çap edilýär.
Man Adasy
Man Adasy, (Iňlis: Man adasy, Ellan Vannin), Irland Deňzindäki Iňlis adalarynyň geografiki merkezindäki ada.
Netflix
Netflix, Inc. ABŞ-deki Kaliforniýa nyň Los Gatos şäherinde ýerleşýän Amerikan abuna ýazgy hyzmaty we önümçilik kompaniýasydyr. 1997-nji ýylda Kaliforniýanyň Skotts jülgesinde Reed Hastings we Mark Randolph tarapyndan döredilen bu paýnama şertnamalary we Netflix Originals ady bilen tanalýan öz önümleri bilen film we teleserial seriýaly kitaphanany hödürleýär.
Netflix-ä web brauzerleri ýa-da akylly telewizorlarda gurlan programma üpjünçiligi, telewizorlara birikdirilen gutular, planşet kompýuterleri, smartfonlar, sanly media pleýerleri, Blu-ray pleýerleri, wideo oýun konsollary we Netflix sanawynda wirtual hakykat nauşnikleri arkaly girip bolýar. gabat gelýän enjamlar. 4K durulykda bar. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda bu kompaniýa sanly wideo disk (DVD) we sebit ammarlaryndan Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň poçta gullugynyň üsti bilen aýratynlykda berilýän Blu-ray kärendesi bilen üpjün etdi. Netflix nyşanynyň taryhy    1997-nji ýyldan 2000-nji ýyla çenli ulanylan ilkinji nyşan      2000-nji ýyldan 2001-nji ýyla çenli ulanylýan ikinji nyşan      2001-nji ýyldan 2014-nji ýyla çenli ulanylýan üçünji nyşan      2014-nji ýyldan bäri ulanylýan dördünji we häzirki
Türkmenler
Gadymy döwürlerde özlerini Oguz diýip atlandyrypdyrlar, orta asyrlarda özüne "Türkmen" diýip başlapdyrlar. Gadymy Rus dilinde türkmenlere Torkmenler we Taurmenler termini diýilýärdi.
Uatt Žeýms
thumb|[[Karl Frederik fon Breda tarapyndan çekilen Žeýms Uatt portreti]]
Gadymy Müsür taryhy
Öñki sähralyklar çöllüge   öwrülip başlaýar. Ilkidurmuş awçylary Nil jülgesine   düşüp  ekerançylyk  we maldarçylyk   bilen meşgullanyp başlaýarlar. Niliñ jülgesi insiz bolupdyr. (4–20 km). Nil Ortaýer deñzine  guýýan   ýerinde  deltany emele  getiripdir. Müsür iki tarapyndan çöl bilen gysylan uly oazis bolupdyr.
Müsürlileriñ beýleki  ýurtlar bilen  aragatnaşygynyñ  bolandygyny Kiçi Aziýadan   we Egeý  deñziniñ  basseýninden  getirilýän  obsidianyñ, Pamirden aralyk  döwletleriñ  üsti bilen  getirilýän  lazuritiñ  Kuşdan  getirilýän  garaagajyñ  we ş. Kese ýerli önümleriniñ  we çig  mallaryñ  tapylmagy  subut  edýär. Müsürde derýada  ýüzmeklik  hem ösen  ekeni. Olaryñ gämileriniñ   şekilleri  toýun gaplarda  duş gelýär.
1.Gadymy patyşalyk  özbaşdak  hanlara   dargap, V nesilşalyk ýaşamagyny  bes edensoñ, Gadymy  Müsüriñ  taryhynda  I geçiş döwri diýilýän  döwür başlanýar. Bu döwürde Müsüriñ suwaryş ulgamy pese düşýär, ykdysady  çökgünlik, esasanam, oba hojalygynda   ýiti bolýar. Müsüriñ içerki  ýagdaýynyñ  pese düşmeginden  günbatar goñşulary – liwiýalylar we  gündogarly  çarwa  taýpalar peýdalanyp, deltany tozdurýarlar.
Umuman XII nesilşalygyñ  faraonlary ýurtda  ýagdaýy  kadalaşdyrmagy we Müsüri  harby-ykdysady  taýdan  kuwwatly döwlete   öwürmegi başarypdyrlar. Üstünlikli basybalyjylykly   daşary syýasat  alyp  barypdyrlar, Faýumy özleşdirmek dowam  edipdir.
Ýitileşen içerki we daşarky  ýagdaýñ şertlerinde  merkezi  häkimýet  gowşapdyr. Halk köpçüliginiñ närazyçylygy  gozgalaña  ösüp geçipdir. Bu gozgalañ barada  iki eser  saklanyp galypdyr. Olar “Ipuseriñ namasy”  we “Nefertiniñ  namasydyrlar”. Ipuser bolýan zatlara gynanç  bildiripdir.
Müsür Müsüriñ  özüni  Sinaý  ýarym  adasyny,  Palestinany we  Siriýany  öz içine  alýan  Giksoslaryñ  döwletiniñ  bir bölegi  bolupdyr. Onuñ merkezi  Deltanyñ  gündogaryndaky  Awaris şäheri  bolupdyr. Giksoslar Müsürde 130 ýyl agalyk   edipdirler. Müsüriñ günortasynda  giksoslaryñ  täsiri  kän duýulmandyr. Bu ýerde Fiwy nomunyñ  hökümdarlary agalyk  ediji ýagdaýy  elde  saklapdyrlar.
Hatşepsutdan soñ tagta çykan  Tutmos III-niñ   döwründe  (1504-1450ýý)  daşary  syýasat has-da   güýçlenipdir.
XIX nesilşalygyñ öñünde  Müsüriñ  daşarky  kuwwatyny  dikeltmek wezipesi durupdyr. Ony ýerine ýetirmek  faraon Horemhewiñ ady bilen  baglanyşyklydyr. Ony Fiwyda Amonyñ  ybadathanasynyñ  bilgiji faraon  hökmünde   görkezipdir. Horemhewiñ rezidensiýasy gadymy paýtagt Memfis şäherinde  ýerleşipdir.
B.e. öñ VI asyrda  syýasy merkez  Napatadan  Meroe şäherine  geçipdir. Ol V we VI bosagalaryñ arasynda  ýerleşipdir.
Assiriýalylar Müsürdäki XXV  efiop nesilşalygynyñ  soñuna çykýarlar.
Faraon Neho II Müsüriñ Afrikadaky  ýerlerini  berkidipdir. Ol ortaýer deñiz söwdasyny ösdürýär. Ortaýer deñzi bilen Gyzyl deñzi birleşdirýän  84 km uzynlykda  kanal gurdurýar. Neho II-niñ buýrugy bilen  ilkinji gezek b.e. öñ 600-nji  ýylda Afrikanyñ  daşyna finikiýaly deñizçiler 3 ýyla çeken  ýüzüşi geçirýärler.
Neho II-niñ nesilleri Kuşa, Palestina, Finikiýa üstünlikli ýörişler geçiripdirler. Şeýle-de bolsa,  Müsüriñ  içerki ýagdaýy ýaramazlaşypdyr. Faraon Apriniñ  (b.e. öñ 589-570ýý) dolandyran  wagtynda  hakynatutma  goşunyñ  gozgalañlary bolup geçipdir.
Sem­ýu­el De­şil Hem­met
Sem­ýu­el De­şil Hem­met, Amerikan ýazyjysy. 1894-nji ýylyň 27-nji ma­ýyn­da Me­ri­lend şta­ty­nyň Sent-Me­riz et­ra­byn­da dün­ýä in­ýär. 1961-nji ýy­lyň 10-njy ýan­wa­ryn­da 66 ýa­şy­nyň için­de Nýu Ýork­da ara­dan çyk­ýar. Hem­met bäş ro­ma­nyň, bir­nä­çe po­west­le­riň we he­ka­ýa­la­ryň aw­to­ry­dyr. Ol esa­san “Gan­ly ha­syl” hem-de “Mal­tyý el­gu­şy” ýa­ly ro­man­la­ry bi­len has giň­den ta­nal­ýar.
Aziýa oýunlary
thumb|Aziýa oýunlarynyň resmi logosy Aziýa oýunlary Aziýa yklymy nyň iň uly sport çäresidir. Ilkinji gezek 1951-nji ýyl da Hindistan yň paýtagty Täze Deli de gurnaldy. Azi­ýa oýun­la­ry 1982-nji ýy­la çen­li Azi­ýa oýun­la­ry Fe­de­ra­si­ýa­sy­nyň (AGF) ga­ra­ma­gyn­da ge­çi­ril­ýärdi. 1982-nji ýylda Aziýa oýunlary Federasiýasy ýatyrylyp oňa derek Aziýa Olimpiýa Geňeşi guruldy we Aziýa oýunlary AOG gözegçiliginde gurnalýar. AOG-nyň merkezi edara binasy Kuweýt iň Kuweýt şäheri ndedir we bu gurama degişli 45 sany Milli olimpiýa komiteti bardyr. Şu wagta (11/08/2018) çenli 17 Aziýa oýunlary gurnaldy we 17-sine hem gatnaşan 7 ýurt bardyr: Hin­dis­tan, In­do­ne­zi­ýa, Ýa­po­ni­ýa, Şri Lan­ka, Fi­lip­pin­ler, Sin­ga­pur we Tai­land. Aziýa oýunlary maksatnamasynda 50-ä golaý sport görnüşi bardyr.
Tehnologik adalgalar
ILD - halkara uzak aralara jaňlar.
Pele
Irki durmuşy
right|thumb|1940-njy ýylda Tres Korakwes şäherinde doglan Peleniň adyna  bu şäherde köçe bar – Rua Edson Arantes do Nascimento. Şäherçede Peleniň heýkeli hem dikilen Pele 1940-njy ýyl yň 23-nji oktýabr ynda Braziliýa nyň Três Corações, Minas Gerais şäherinde doguldy. Ol Fluminense futbolçysy Dondinho nyň ogludyr. Ol 2 doganyň ulusydyr. Ol Amerikan alymy Tomas Edison hormatyna atlandyrylan. Onuň ene-atasy "i" harpyny aýryp oňa "Edson" diýip at berse-de ony "Edison" diýip ýalňyş atlandyrýan resminamalar köpdür. Ol aslynda maşgalasy tarapyndan "Diko" diýlen lakam bilen çagyrylýardy. "Pele" lakamyny ol çagaka öz söýgüli Wasko Da Gama derwezebany Bile niň adyny Pele hökmünde ýalňyş tutmagy sebäpli aldy. Öz biografiýasynda Pele "Pele" sözüniň manysyny özüniň hem dostlarynyň hem bilmeýändigini aýtdy. Pele sözüniň Portugal dilinde manysy ýokdur.
Türkmenistanyň Mejlisi
Düzümi:
2)Mejlisiň bellenen sandaky deputatlarynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul eden karary esasynda (oz-özüni ýatyrmagy);
Deputaty onuň deputatlyk ygtyýarlyklaryndan diňe Mejlis mahrum edip biler. Şu mesele boýunça çözgüt Mejlisin deputatlarynyň bellenen sanynyň üçden iki böleginden az bolmadyk sesleriniň köplügi bilen kabul edilýär. Mejlisin razylygy bolmasa,deputat jenaýat jogapkärçiligine çekilip,tussag edilip ýa-da başga ýol bilen azatlykdan mahrum edilip bilinmez. Häzirki wagtda 125 deputatam Demokratiýa partiýaň agzalary bolup durýar.
Taryhy:
2003-nji ýylda Türkmenistanyň Mejlisi (Parlament) oz käbir ygtyýarlyklygyny ýitirip,on tersine Halk maslahatlary geňeşi uly hasap edilýärdi.Mejlisi islendik halatda ,ýurdy dolandyrýan Prezident we Halk maslahatynyň geňeşiniň karary esasynda ,möhletinden öň ýatyryp,dagadyp bolýardy. 2008-nji ýylda Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan täze Konstitusiýasy kabul edildi hem-de Mejlisin oz ygtyýarlyklaryny gaýdyp berildi.
Güýçleri we borçlary:
Türkmenistanyň Konstitusiýasynda esasynda Mejlis:
1) kanunlary kabul edýär, Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we kanunlara üýtgetmeler we goşmaçalar girizýär, olaryň ýerine ýetirilişine gözegçilik edýär hem­de olara resmi  düşündirişler berýär;
Ferdöwsi
Eýran Ys­lam Res­pub­li­ka­sy­nyň ha­bar be­riş se­riş­de­le­ri­niň ha­ba­rla­ry­na gö­rä, hä­zir­ki wagt­da Fer­döw­si­niň aram­gä­hi­ni abat­la­mak mak­sa­dy bi­len Eý­ran Ys­lam Res­pub­li­ka­sy­nyň Me­de­ni mi­ras, se­net­çi­lik we sy­ýa­hat­çy­lyk gu­ra­ma­sy ta­ra­pyn­dan Ma­şa­dyň go­la­ýyn­da­ky Tus şä­he­ri­niň me­de­ni mi­ras top­lu­myn­da iri tas­la­ma ama­la aşy­ryl­ýar. Bu tas­la­ma Tus şä­he­rin­de ýer­leş­ýän Abul­ka­sym Man­sur Ha­san Fer­döw­si­niň aram­gä­hi­ni we onuň ýa­na­şyk ýe­rin­dä­ki 6 gek­tar­dan yba­rat me­de­ni mi­ras top­lu­my­ny öz içi­ne alyp, ýa­kyn gün­ler­de ulan­ma­ga ber­mek me­ýil­leş­di­ril­ýär.
Altaý Respublikasy
thumb thumb|Baýragy thumb|Gerbi Altaý Respublikasy – Russiýa Federasiýasynyň içinde bir Respublika.
Boris Spasskiý
Irki durmuşy
Spasskiý Leningrad da (häzirki Sankt-Peterburg) doguldy. Kakasy Wasiliý Wladimirowiç Spasski goşun agzasydy  Ol, Kursk sebiti niň ady belli Rus prowaslaw kilisesi ndäki ruhany we Döwlet dumasy nyň agzasy Wladimir Aleksandrowiç Spasskiniň neslinden. Ejesi Ýekaterina Petrowna Spasskaýa mugallymdy.
Ýetginjek grossmeýster
Şol bir ýylda ol Belgiýa nyň Antwerp şäherinde geçirilen Dünýä ýetginjekler küşt çempionaty nda ýeňiji boldy.
Agageldi Allanazarow
Agageldi Allanazarow türkmen we rus dillerinde neşir edilen 30-dan köpräk kitaplaryň awtory. Olardan „Ýedi däne“, „Iner ýüki“, „Kalbyma hem alysa syýahat“, „Ýoldan gelen hat“, „Çat aşan menzil“, „Dagdanam beýik“ we başgalar.
Ata Salyh
Hökümet “Mähriban halkynyň hakyky hyzmatkäri bolan” Ata Salyhyň döredijilik we jemgyýetçilik işine ýokary baha berdi. Ol iki sany “Zähmet Gyzyl Baýdagy”, “Hormat nyşany”, “Gyzyl ýyldyz” ordenleri hem-de medallary, TSSR Ýokary Sowetiniň Prezidiumynyň Hormat hatlary bilen sylaglanyldy.
Aleksandr Sergeýewiç Puşkin
Döredijilik işine başlamagy
Bid'a
Bidgatçy toparlar
Şaýylar, sufistler, harijidler, murjidler/
Türkmenistanyň Milli Sport we Syýahatçylyk Instituty
Täze binasy
Institutyň täze binasyny Bouygues gurluşyk kompaniýasy gurdy. Institutyň esasy binasy 12-gatly(etaž) bina, sag we çep gapdallarynda 4-gatly akademiki binalar bar, olar auditoriýa zaly, leksiýa zallary, we konferensiýa zalyndan ybarat. Institutyň sportzalynda iki sany waleýbol, basketbol, handbol we kiçi futbol meýdançalary ýerleşýär. Täze bina 1600 talypa üçin niýetlenen.
Raddul Muhtar
Bu göwrümli eser dürli dillere, şol sanda türk we urdu dillerine terjime edildi.
Atamyrat Atabaýew
$
Gazawat gyrgynçylygy
1873-nji ýylyň mart aýynda patyşa goşunlary Hywa hanlygyny basyp almak üçin üç tarapdan hüjüme geçýär. Harby toparlaryň hemmesine Türküstan general-gubernatory fon Kaufman ýolbaşçylyk edýär. Birnäçe gezek çaknyşanlaryndan soň, patyşa goşunlary 1873-nji ýylyň 29-njy maýynda Hywa galasyny eýeleýär. Hywa hany patyşa hökümetine boýun egse-de, türkmenler oňa tabyn bolmak islemändirler. Hywa hanlygynyň basylyp alnyşy hem-de Gazawat söweşi barada gürrüň berýän taryhy çeşmeler köp. Olaryň arasynda wakalary gözi bilen görüp, anyk maglumatlar esasynda ynamdar beýan eden iki awtoryň işleri has möhümdir. Birinjisi, Hywa taryhçysy Muhammet Ýusup Beýanynyň «Şejerei Horezmşahi» diýen golýazmasydyr. Ikinjisi bolsa Hywa söweşlerine synçy hökmünde gatnaşan «Nýu-Ýork gerald» (New York Herald-Tribune) atly amerikan gazetiniň habarçysy Artur Ýanuarius Mak Gahanyň «Военные действие на Оксусе и падание Хивы» («Oksusdaky (Amyderýanyň boýundaky) harby hereketler and Hywanyň syndyrylmagy») diýen kitabydyr. Olar patyşa Russiýasynyň dolandyryjy toparlaryna garaşly bolmadyk bitarap awtorlar hökmünde wakalary hakykata has golaý beýan etmäge çalşypdyrlar.
Hywa hanlygynda türkmenleriň aýratyn orun eýeleýändigi sebäpli, patyşa goşunynyň baştutanlatynyň arasynda «türkmen meselesi» diýilýän mesele ýüze çykypdyr. Olar geljekde Hywa hanlygyny Russiýanyň tabynlygynda saklamak iiçin, onda esasy güýç bolup durýan türkmenleri boýun egdirmeli diýen netijä gelýärler.
General Kaufman salgyt tölemegiň möhletiniň gutarmagyna hem garaşman, türkmenleri jezalandyrmak maksady bilen ýörite iki sany jeza beriji topar düzýär. Olaryň birine general Golowaçýow, beýlekisine bolsa Kaufmanyň özi ýolbaşçylyk edýär. Golowaçýowyň baştutanlygyndaky jeza beriji toparyň düzüminde 8 pyýada rota, 800 atly goşun, 10 sany top we başga-da dürli harby enjamlar bardy. Kaufmanyň ýolbaşçylygyndaky toparyň düzüminde 10 rota, 8 top, ep-esli kazak atlylary bolupdyr. Golowaçýowyň baştutanlygyndaky topar Gazawat kanalynyň boýunda (häzirki Görogly (Tagta) etrabynda) ýaşaýan türkmenleriň üstüne iberilýär. Kaufmanyň öz topary bolsa birneme soňrak Ýylanly etrabynyň töwereklerinde ýaşaýan türkmenlere tarap ugraýar. Goşun bölümleriniň ýanynda ýörite salgyt kabul ediş toparlary hem döredilipdir. Bu iki topar 1873-nji ýylyň iýul aýynyň 7-24-i aralygynda örän köp bigünä adamlary gyrypdyr. General Golowaçýowyň baştutanlygyndaky patyşa goşunlarynyň ýetip gelýändigini eşidip, gazawat türkmenleri öz maşgalalaryny halas etmek üçin topar-topar bolup Ysmamyt ata tarap süýşüp ugraýarlar. Söweşmäge ukyply erkek adamlar bolsa, basybalyjylary yzyna serpikdirmek iiçin birnäçe gezek hüjüm edipdirler. Olar batyrlyk bilen söweşipdirler. Her gezegem uly ýitgi çekip, yza çekilmäge mejbur bolupdyrlar. Patyşa goşunlary türkmenleriň obalaryny, ähli emläklerini, galladyr beýleki azyk harytlaryny otlapdyrlar. Gaçyp barýan bosgunlaryň yzyndan ýetip, olary gyrypdyrlar. Üsti ýükli arabalaryň köpüsini otlapdyrlar. Şol ýeriň golaýyndaky Zeýkeş kölüniň ýanynda türkmenler bilen patyşa goşunlarynyň arasynda gazaply söweş bolýar. Bu aldym-berdimli söweşde Hywa taryhçysy Beýanynyň ýazmagyna görä, aýallar hem çep elinde çagasyny göterip, sag elinde bolsa gylyç bilen düşmana garşy söweşe giripdirler. Bu söweşde iki müňe golaý dürli ýaşdaky adam gyrlypdyr. Olaryň bir bölegi köle gark bolupdyr, bir bölegi bolsa, onuň töweregindäki batgalyklara batyp galypdyr. Wakany gözi bilen gören, amerikaly gazet habarçysy Mak Gahan şeýle ýazýar: «Bütin ýurt ot içindedi. Men henize çenli munuň ýaly urşy görmändim, beýle uruş biziň günlerimizde gaty seýrek duş gelýär». Türkmenleriň aňynda bu aýylganç waka «Gazawat gyrgynçylygy» ady bilen galypdyr.
S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen Oba Hojalyk Uniwersiteti
Fakultetler we kafedralar
Uniwersitetiň 6 fakulteti we 16 kafedrasy bar. Uniwersitetdäki alymlaryň käbir ýerine ýetirýän işleri:
Işä
Ýassy namazy (صلاة عشاء).
Demirgazyk Irlandiýa
Paýtagty — Belfast şäheri.
Çary Geldimyradow
Terjime Eden Eserleri
Marko Polo „Dünýäniň köpdürlüligi hakynda kitap“. Migel de Serwantes „Ýeser idalgo Don Kihot Lamançaly“, 2 tomdan ybarat roman. Waleriý Berezikow, „Emir Teýmir“, roman-hronika. Gerbert Uells, „Göze ilmezek“, fantastiki roman. Piter Şeffer, „Amadeý“, sahna eseri. Gumer Başirow, „Tatar halk döredijiligi“, degişmeler, ýomaklar, gysgajyk kyssalar. Bulardan başga-da köpsanly hekaýalary türkmen diline geçirdi, çeper terjimäniň meseleleri barada ençeme makalalary, ýüze golaý hekaýa, döredijilik işgärleri barada elliden gowrak ýatlamalary, şonuň ýaly-da publisistik makalalary hem-de başga-da dürli žanrdaky eserleri ýazdy.
Işlän Ýerleri
1965-nji ýylda Aşgabat etrabynyň „Zähmet“ gazetinde korrektor bolup işe girýär. 1970—1995-nji ýyllar aralygynda „Edebiýat we sungat“ gazetinde korrektor, neşiri goýberiji, edebi işgär, bölüm müdiri, jogapkär kätip wezipelerinde işleýär. 1995—2013-nji ýyllar aralygynda „Watan“ gazetinde habarçy, jogapkär kätibiň orunbasary, bölüm müdiri, jogapkär kätip wezipelerinde işleýär. 2013-nji ýyldan bäri „Dünýä edebiýaty“ žurnalynyň terjimeçisi.
Parfiýa döwletinde lukmançylyk
Parfiýa döwletinde lukmançylyk — Parfiýa döwleti nde medeniýete, sungata ylma şol sanda lukmançylyk ylmyna hem uly üns berlipdir. Taryhy maglumatlara görä Parfia şasy Mitridat tebpiçilik bn içgin gyzyklanypdyr. Ol rim lukmany Asklepiad yn, Neponyň şahsy lukmany Adromahyn, gadymy grek alymy Gippokrat yn ylmy işlerini öwrenipdir. Mitridat 22 dilde gürlap bilipdir, özüniň 56 yyl şalyk süren döwründe Parfiýa döwletiniň dürli künjeklerinde ýaşaýan halklaryň wekilleri bilen düşünişmek üçin bir gezek hem dilmaja yüz tutmandyr. Mitridat öz ýurdunda duş gelyän we tebipçilikde ulanylýan derman serişdeleri barada köp maglumatlar toplapdyr. Ol esasanda haywanlaryň önümlerinden we ösümliklerden alynýan dermanlary synag usuly bn barlap görüpdir bogunagyryda bogunlarda duz yygnalanda samyryň hamyndan tikilen aýakgaby ulanmagy maslahat beripdir. Demgysma garşy skif otunyñ ve gylýal süýdüniň (gymyzynyň) peydalydygyny belläpdir.. Mitridat zäherlenmelere garşy täsir edýän emleri döretmekde hem köp açyşlar edipdir. Ol barada Gündogaryň beýik alymy dünýä meşhur Abu Ali ibn Sina özüniň lukmançylyk ylmynyň kanunlary atly ylmy eserinde ýörite belläp geçýär.
Russiýanyň milli futbol ýygyndysy
FIFA Dünýä çempionaty 1958
Dünýä kubogynyň saýlama tapgyrynda polýaklary we finleri yzda galdyrýar. DÇ 1958-de toparçada Angliýa bilen 2–2 oýnaýar. Soňra Awstriýany Anatoliý Ilýin we Walentin Iwanowyň gollary bilen ýeňýär (2–0). 3-nji duşuşygynda Braziliýadan 2–0 ýeňilse-de, çärýek finala çykýar. Çärýek finalda ýer eýesi Şwesiýa bilen duşuşyp, Hamrin we Simonssonyň gollary esasynda 2–0 hasabynda utulýar.
Çeşme
ÝER EÝESI - RUSSIÝA, Zaman Türkmenistan. 14/08/2018 senesinde ulaşyldy.
Ýomut tiresi
Türkmen tirelerinden beýik bir tiredir. Barlygyny Seljuklylar döwründen bäri bolup 1654-1881 beýik döwletleri bolandyr.1814-1813 nji ýylda Rusiýa we Persler arasynda bolan urşda rus goşunlary bilen hem ylalaşyk geçirendirler. Ýomut tireleri beýleki türkmen tireleri bilen erkinlik üçin söweş edip 1800-nji ýyllarda özbaşdak döwlet bolandyr ondan soñ hem 1881-nji ýylda gökdepe urşundan soñ Russiýa imperiýasyna goşulandyr. Ýomutlaryñ iñ belli gahrymany Jüneýt han 1918-nji ýylda Daşoguz we Özbek ýerlerinde bolan Hywa hanlygy nyñ tagtyna geçýär we Ýurdy Türkmenler tarapyndan dolandyrylýandygyny aýtýar. Ýomut Türkmenleriniñ edermenlik bilen gatnaşan urşlaryndan biri hem Gazawat söweşidir, bu uruş hywada bolup 100 müñ ölüme ýetendir. Türkmenistanyñ esasan Balkanda   Daşoguz welaýatynda  we Eýranda, Türkmensährada  we Özbegistanda ýaşaýan türkmen ilatynyñ köpüsi ýomutlar tiresindendir.
Oksford uniwersiteti
Meşhur uçurymlary:
Toyota Camry 2002-2006 (Duty kemri)
Duty Camry - Toyota kompaniýasynyñ 2002-2006-njy ýyllarda öndiren awtomobil modelidir. Bu model häzirki wagtda Türkmenistanda örän meşhurdyr. Meşhurlygy sebäpli birazjyk gymmatrakdyr. Duty Camry Türkmenistana esasan Dubaýdan (haliji) we ABŞ-dan (amerikanka) getirilendir.
Witr
Witr namazy (وتر).
Witr namazynyň okalyşy
Witir namazy ilki niýet edilýär, birinji we ikinji rekagatlar edil ertir namazynyň sünneti ýaly okalýar. Ikinji rekagatyň soňunda oturylýar we tahyýýat okalyp, üçünji rekagata turulýar. Üçünji rekagatda «besmele» aýdylyp, Fatiha we zammy sure okalýar. Soňra ruku’a egilmän eller gullaklara ýetirilip tekbir alynýar. Soňra ýene gollaryňy gowşuryp kunut dogalary okalýar. Kunut dogalaryny okanyňdan soň, ruku’ we sejde edilip oturylýar. Soňra tahyýýat, salawat we dogalar okalandan soň salam berilýär. Kunut dogasyny bilmeýän kişi, ony ýat tutýança, «Robbenä ätinäni» ýa-da üç gezek «Allahummagfirli», diýip biler ýa-da üç gezek «Ýa, Rabbi» diýmek hem jaýyzdyr. Witir namazy diňe remezan aýynda jemagat bilen okalýar. Ymam namazy jehri okadýar. Diňe kunut dogasyny her kim içinden okaýar. Remezan aýyndan başga günlerde witiri jemagat bilen okamak mekruhdyr. Witirden başga namazlarda kunut dogasy okalmaýar. Diňe bir musybata, betbagtçylyga ýa-da bela uçralan hallarda ertir namazynyň farzynda kunut dogasy okalyp bilner. Ymam Mälik we Ymam Şafyga görä, ertir namazynyň farzynda hemişe ruku’dan soň kyýamda kunut dogasy okalýar. Bu mälikilere görä mustahap, şafygylarda bolsa sünnetdir. Ertir namazynda kunut dogasyny okaýan mäliki ýa-da şafygy ymama uýan bir hanefi hiç zat okaman durar. Eger okajak bolsa, içinden okar.
Türkmenistanyň territoriýasynyň Arap halyflygyna birleşdirilmegi
çeşmelerinde Nzak Tarhan Eftalit taýpasynyň bir birleşmesiniň garaşsyz
diýipdirler. Nzak Tarhanyň Batgyzyň hökimdarlygy bolanlygy barada onuň adyndan
Egridaban
Egridaban — bu ekwino- kawa- warus deformasiýasy bolup, dabanyň displaziýasy (ýagny osüşden yza galmagy) we düzüminiň durnukly dislokasiýasy(ýagny ýerleriň uýtgemegi) bilen häsiýetlendirilýar. Çagalarda dabanyň dogabitdi deformasiýasy daýanç hereket ediş ulgamynyň has giň ýaýran kemislikleriniň biridir. Olaryň arasynda iň ýygy duş gelýäni bolsa dogabitdi egridabanlykdyr. Bütündünýa saglygy goraýyş guramasynyň berýän maglumatlar görä ýer ýuzünde her ýyl 100 müň çaga şeýle anomaliýa bilen dogulýar. Öte düşen ýa-da nädogry bejerilen ýagdaýlarda bu patologiýa maýyplyga getirip biler, netijede bolsa çagalar sosial uýgunlaşmak ukyplaryny ýitirýärler. Iki taraplaýyn egridabanlyk bir taraplaýyn egridabanlyga seredeniňde  has ýygy duş gelýär. Gyzlar bilen deňeşdireniňde oglanlar bu kesel bilen  iki esse  ýygy keselleýärler. Egridabanlygy bolan çagalaryň 10% golaýy organizmiň ösüşiniň  dürli ýetmezçiliklerinden goşmaça ejir çekýärler (1). Etiologiýa we patogenez - dabanyň ösüş kemisliginiň etiologiýasynda we patogenezinde şu wagta çenli  jedelli we çözülmedik meseleler heniz örän köp, ýone esasan tohumlanma we embriogenez döwri genetiki sebäpleriň we daşky faktorlaryň täsiri netijesinde şeýle deformasiýalaryň emele gelip bilmegi mümkin diýlip hasaplanýar (2). Dabanyň şeýle deformasiýasyny göniden göni emele getirýan faktorlaryň esasysy dabanyň ýzky we içki böleklerinde birleşdiriji dokumalaryň patologiki ösüp- örňemegi hasaplanýar, myşsalaryň anatomiki gysgalygy, olaryň dokumalarynda, fassiýalarynda, uýlarynda, siňirlerde we siňir ýargaklarynda fibroz özgermeler bellenýar (2). Egridabanlylygyň klassifikasiýa umumy kabul edilen klassifikasiýasy ýok, emma tejribede egridabanlylygyň  etiologiýasy boýunça ilkinji (idiopatiki) we ikilenji  topara bölünýändigine ýygy duşup bolýar, ikinjä newrogenlik patologiýalar degişli edilýär (oňurga-ýilik ingilerinde paralitik we otyrýer nerwiniň  ýatrogen zeperlenmesi we beýlekiler). Agyrlygy boýunça ýeňil (korrigirlenýän)  görnüşe, agyr (rezistent) görnüşe we orta  (aralyk) görnüşe bölünýär. Egridabanlylygyň agyrlygynyň Pirani  boýunça  belli kesgitleniş usuly  6 alamat boýunça – dabanyň orta bölümleri üçin 3 we yzky bölümleri üçin 3 alamat boýunça  bahalandyrylýar, her bir alamak ballarda  bahalandyrylýar: 0, 0.5 ýa-da 1 (0-kada; 0,5 – aram bildirýän patologiýa; 1-açyk bildirýän patologiýa). 6 balldan ybarat bolan aňrybaş bahalandyryş egridabanlygyň agyr derejesiniň bardygy barada aýdýar. Bu şkala bejerginiň netijelerini teswirlemeklige  we Ponseti usuly boýunça   bejerilende ahillotomiýany  geçirmek zerurlygynda kömek edýär (2).
Dogabitdi egridabanlygyň alamatlary
Dogabitdi egridabanlygyň esasy kliniki alamatlary: dabanyň ön bölegin içe öwrülmegi, supinasiýa (dabanyň içki rotasiýasy), ekwinus (durnukly baglanan dabanasty epilme), kawus (dabanyň belent güberçekliligi). Şeýle-de, galtaşan alamatlar ahyrlaryň gipotrofiýasy, dabanyň gysgalmagy, daban bogunlarynyň we injik daban bogunlarda hereketleriniň çäkliligi bolup bilýär.
Ponseti usuly
Ignasio Ponsetiniň usuly boýunça bejergini çaganyň doglandan soňra 7-14 günliginden başlamalydyr. Bejergini näçe ir başladygyňça dabanyň deformasiýasy düzelmäge uýgun bolýar we tiz wagtda doly düzedip bolýar. Düzgün boýunça dabanyň deformasiýasynyň düzelmegini gozanmak üçin deformasiýasynyň derejisine garamazdan dabany kem-kemden düzedip azyndan 6-7 gezek gips sargysyny çalyşmaly bolýar. Tapgyrlaýyn gipsli bejergi deformasiýasynyň agyrlyk derejesine görä 8-12 hepdä çekýar. Dabanyň deformasiýasyny kem-kem düzedip gips sargysyny her 10 günden çalyşylýar. Gips sargysyny hemişe budun ýokory bölegine çenli dyz boguny 90 ýagdaýda goýulýar, bu bolsa gipsyň aşak süýşmezegin päsgel berýar. Redressasiýa dabanyň uýlarynyň fiziologiki maýişgaklygyna laýyklykda sozulmagy üçin ýuwaş-ýuwaşdan ýerine ýetirilmelidir. Gips sargysyny indiki tapgyrky bejerginiň ön ýanynda hassahanada aýrylmalydyr. Dabanyň korreksiýasy (düzelmegi) ýaýradylan we supinasiýa ýagdaýda ýerine ýetirilmelidir we şol bir wagtda ökje üsti sünküni injik daban bogunyň toýnagynda öwrelmeginiň oňuni almak üçin kellejigiň daş ýuzinden basyp durmalydyr (10). Köplenç ýagdaýlarda ekwinusy aýyrmak üçin goşmaça ahil siňiriniň tenotomiýasy talap edilýar. Ony ýerli anesteziýa bilen birnaçe minudyň dowamynda ýerine ýetirip bolýar. Geçirelen amaldan soňra wagtyň geçmegi bilen ahil siňiriniň bütewiligi doly dikelýar, bu bolsa dabany arka fleksiýa geregiçe çykarmaga mümkünçilikberýar. Amaldan soňra aýagy gips sargysy bilen 3 hepdelik baglanýar (1,8,3).
Syýasat
Baglanyşyklar
Syýasat, jemgyýetiň halk baradaky ähli işidir. ( Aristotel )
Zyýan berijilere garşy göreş
Mundan başga-da, zyýan berijilere garşy göreşe adamlaryň golaýynda ýaşamaklary maksadalaýyk hasaplanmaýan siňekler, çybynlar, tarakanlar, garynjalar, düşek garynjalary, bitler we şuňa meňzeş antropodlary ýok etmek prosesine hem düşünmek bolar.
Nanotehnologiýa
Na­no­teh­no­lo­gi­ýa, dür­li gur­luş­la­ryň jik­me-jik­li­gin­dä­ki ýa­ly, kris­tal­la­ryň aý­ry atom­la­ry­nyň ze­rur ala­mat­la­ry­na gö­zeg­çi­lik et­me­giň fi­zi­ki usul­la­ry­ny göz as­ty­na al­ma­ga müm­kin­çi­lik­le­ri ber­ýär. Ýag­ny met­riň mil­liard­dan bir pa­ýy­na ba­ra­bar öl­çeg­dä­ki aý­ry ato­my gör­me­li we ýer­leş­dir­me­li. Na­no­teh­no­lo­gi­ýa ady hem şol ýer­den ge­lip çyk­ýar.
Be1 NFA
Futbolo klubas Be1 NFA häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Parfiýa (Nusaý)
Parfiýa Bu, Eýran dinastiýasynyň ady we 471 ýyl Günbatar Aziýanyň köp bölegini dolandyran Eýrandaky syýasy we medeni güýçleriň biri
Smailow Alikan Ashanowiç
Diplomatik dereje
Alikhan Smailow öýlenen we üç çagasy bar: Ashan Aizere Alikhankyzy (2013-nji ýylyň 1-nji martynda doglan), Ashan Zaniýa Alikhankyzy (2015-nji ýylyň 20-nji iýulynda doglan), Ashan Alisultan Alikhanuly (2018-nji ýylyň 10-njy sentýabrynda doglan)
Jhilmar Lora
2011-2019: Youthaşlaryň karýerasy we üstünlikleri
Lora 2011-nji we 2019-njy ýyllar aralygynda “Sport Cristal” -yň kiçi toparlarynyň biridi. Klub bilen bäş sany milli at gazandy: U-17 ýyllyk ýaryş, 2016-njy ýylyň ýüz ýyllyk model kubogy we Torneo de Promoción y Reserva 2016, 2018 we 2019-da. 2018-nji ýylda 3 gysga ýaryş: Tomus, açylyş we ýapylyş.
Maturidi
Emele geliş döwri (994-1100)
Äl-Mäturidi ölenden soň, Samarkanddaky okuwçylary we yzyna eýerijiler maturidi mezhebini ösdürip başladylar. Maturidleriň esasy traktatlaryny, şeýle hem Hanefi mezhebiniň fikh esaslary boýunça eserler ýazypdyrlar (Maturidleriň köpüsi Hanafi). Merkezi Aziýada maturidizm has giňden ýaýrap, şol ýeriň eýeleýän mezhebine öwrülýär.
Gypjaklar
Taryh
Anadolydaky Gümüşhane, Baýburt we Artwin etraplary bolan Şawşat we Yusufusufeli ýaly sebitlerdäki Gypjak elementleri toponimiýa we etnografiýa gözleglerinden soň bolup biler.
Mongol çozuşy
1237-nji ýylda Mongol imperiýasy tarapyndan hüjüm edilip, 1239-njy ýylda doly ýeňildi. Bu ýeňlişden soň, gypjaklaryň käbiri häzirki Russiýanyň, Ukrainanyň we Gazagystanyň çäginde döredilen Altyn Ordanyň özygtyýarlylygy astynda galdy. Beýleki bölekler Deşt-i Gypjak ýerlerinden dürli sebitlere ýaýrady.
Codex Cumanicus
Sözlük-tekst ýygyndysy hökmünde kabul edilip bilinjek eseriň ady latyn dilinde bolup, türk diline buýruklar kitaby hökmünde terjime edilip bilner.
Jek London
Durmuşy
Jek London 1876-njy ýylyň 12-nji ýanwarynda San-Fransiskoda dünýä indi. Ejesi Flora Wellman, Flora aýdym-saz mugallymydy, ruhanylygy gowy görýärdi. San-Fransiskoda birnäçe wagt bile ýaşan etniki irlandiýaly astrolog William Çeniden göwreli boldy. Floranyň göwreliligini eşidip, William abort etdirmegini isledi. Flora düýbünden ýüz öwürdi we umytsyzlyk sebäpli özüni atjak boldy, ýöne özüni birneme ýaralady. Şol döwrüň gazetlerinde elhenç seslenme ýüze çykypdyr (mysal üçin, Hronikadaky “Taşlanan aýal” makalasynda) William Çeniniň adyna töhmet atyldy, bu bolsa onuň atalyk hukugyny kabul etmezligine sebäp boldy (1897-nji ýylda, Jek London Çeýnä kakasynyň ýa-da däldigini soraýan birnäçe hat iberdi, ýöne Çeýni atalygy inkär etdi.
Meniň öý haýwanym
Bu emläk 2012-nji ýylda Saban markalaryna satyldy. Soňra 2018-nji ýylda Hasbro Saban Brands-dan My Pet Monster brendini satyn aldy.
Kawkaz
thumb Kawkaz, Gara deňiz bilen Hazar deňziniň arasynda esasan Ermenistany öz içine alýan sebitdir, Azerbaýjan, Jorjiýa we Günorta Russiýanyň käbir bölekleri. Kawkaz daglary, şol sanda Uly Kawkaz aralygy, Gündogar Ýewropa bilen Günbatar Aziýanyň arasynda tebigy päsgelçilik hasaplanýar.
Sebit dil dürlüligi bilen tanalýar: Hindi-Ýeanewropa we Türk dillerinden başga-da, Kartweli, Demirgazyk- Günbatar Kawkaz we Demirgazyk- Gündogar Kawkaz dil maşgalalary bu sebitde ýerli.
Maşyn
Döwrebap maşynlar gurluş elementlerinden, mehanizmlerinden we dolandyryş böleklerinden ybarat we amatly ulanmak üçin interfeýsleri öz içine alýan çylşyrymly ulgamlardyr. Mysal üçin: otlylar, awtoulaglar, gaýyklar we uçarlar ýaly ulaglaryň giň topary; öýde we ofisde enjamlar, şol sanda kompýuterler, howa bilen işlemek we suw bilen işlemek ulgamlary; şeýle hem ferma tehnikasy, maşyn gurallary we zawod awtomatlaşdyryş ulgamlary we robotlar.
Şamuratowa Aýmhan Turymbetowna
Terjimehaly
1934 - 1939, 1949 - 1951 we 1955 - 1988 - Karakalpak sazly drama we komediýa teatrynyň aktrisasy. K. S. Stanislawskiý (häzirki Berdakh adyny göterýär) Nukusda. Garagalpak, Özbek, Gazak, Rus, Azerbaýjan, Gyrgyzystan we beýleki oýunlarda 100-den gowrak baş rol oýnady. dramaturglar.
Şeýle hem, konsert aýdymçysy hökmünde çykyş etdi. Repertuarda halk, däp-dessur, halk döredijiligi, liriki, häzirki zaman aýdymlary, "Bozatau", "Arýuhan", "Sorgol", "Aksungul" halk sazlarynyň saz sazlary bar. Kospulatow, kompozitorlar A. Halimowa, J. Şamuratowa A. Soltanowata we başgalar. beýlekiler.
Peru
Gözel we syýahatçylyk ýerleri
Peru – gadymy ýadygärlikleriň bütindünýä tarapyndan ykrar edilen goraghanasy hasaplanýar. Çawan, Çimu, Naska, Tiahuano, Moçika, şeýle hem Ink medeniýetleri bu ýurda köp sanly taryhy ýadygärlikler, köşk-eýwanlar, kümmetler, piramidalar goýup gidipdir. Naska çölünde dünýä belli syrly suratlar bilen bir hatarda köp sanly gadymy ýadygärliklere duş gelmek bolýar. Tiauanako – gadymy port şäheri. Bu ýerde biziň eýýamymyzdan öňki ýyllarda binagärçilik sungaty bilen hemmeleri haýran galdyrýan daşdan ýasalan galalar, Akapana piramidasy (beýikligi 15 metr) bar. Kusko – ink imperiýasynyň paýtagty. Kusko şäherindäki ybadathanada agramy 8 tonna barabar bolan sap altyndan ýasalan jaň, gowak ybadathanasy, daşdan ýasalan dürli jaýlar bar. Ýurduň esasy baýramy: 28-nji iýul – Garaşsyzlyk güni.
Finlandiýanyň bilim ulgamy
Ka­bul edil­mek we ýaşaýyş şahadatnamasyny al­mak
Her bir da­şa­ry ýurt­ly ta­lyp şah­sy ýa­şa­ýyş şa­ha­dat­na­ma­sy­ny ala­nyn­dan soň­ra, bu ýurt­da iş­le­mä­ge hem hu­kuk ga­zan­ýar. Ýö­ne bu ýer­de nä­hi­li iş­de iş­le­seň hem öňi bi­len fin di­li­ni go­wy bil­me­giň ze­rurdyr.
Fin­lan­di­ýa “Bo­lon” pro­se­si­niň gat­na­şy­jy­sy bo­lup, ba­ka­lawr - ma­gistr - dok­tor­lyk ul­ga­my­ny, şeý­le hem synag ba­ha­la­ry­ny gaý­ta­dan ha­sap­la­ma­gyň ýe­ke-täk ul­ga­my­ny ka­bul et­di. Bu ýag­daý al­nan alym­lyk de­re­je­si­ni Ýew­ro­pa­nyň­ky bi­len ga­bat ge­tir­mä­ge müm­kin­çi­lik ber­ýär.
Parahatçylyk ugry boýunça Nobel baýragy
Eýe bolanlar
1985: “International Physicians for the
Prevention of Nuclear War”
1931: Nikolas Murreý Batler (ABŞ)
1901: Žan Genry Dunant (Şweýsariýa) 1901: Fridrih Passy (Fransiýa)
1929: Frank Billings Kellogg (ABŞ)
1976: Mairid Korrigan (Beýik Britaniýa)
1921: Kristian Lange (Norwegiýa)
1909: August Marie Fransis Bernart (Belgiýa)
1936: Karlos Saawedra Lamas (Argentina)
1988: BMG-niň Parahatçylyk Güýji
1990: Mihail Gorbaçýew (SSSR)
2009: Barak Obama (ABŞ)
2006: Muhammed Ýunus (Bangladeş)
2008: Martti Ahtisaari (Finlýandiýa)
1952: Albert Şwitzer (Fransiýa)
Taharet
Oda tutmak arkaly tämizlemek
Hapa palçykdan ýasalan küýze, gap-gaç ýaly zatlar otda bişirilenden soň, tämizlenen saýylýar. Çiş, pyçak ýaly zatlar hem gana bulaşyp hapalanan ýagdaýynda, oda tutulsa tämizlenýär.
150px|thumb|Täret almak üçin kündük. Pygamberimiz kündük ulanýardy we artykmaç suw harçlamazdy.
Taharet – tämizlik
Yslam dini tämizlige uly ähmiýet berýär. Yslam Allah Tagalanyň huzurynda sežde eden mahalyň bedeniň, eşigiň, namaz okaljak ýeriň we kalbyň arassa bolmagyny emr edipdir. Kurany Kerimiň hem görkezmesi şeýledir. Onda tämizligi saklaýanlar öwülýär. Olaryň Allahyň söýgüsine mynasypdygy aýdylýar. Allah Tagala şeýle diýýär: «Şübhesiz, Allah köp toba edenleri we tämizlenenleri söýer». (Bakara, 222). Bedeniň daş tämizligindenem beter, kalbyň arassalygy, niýetiň düzüwligi möhümdir. Sebäbi, «daşy jäjek, iç möjegiň» iman gözelligine ýetmegi mümkin däldir. Allah Tagala ýalkananlaryň ilkinji sypatynyň tämizlikdigini şeýle düşündirýär: «Gowy tämizlenen we Rabbiniň adyny zikr edip, namaz okan kişi şübhesiz myradyna ýeter» (A’la, 14-15). Hezreti Muhammet (s.a.w) hem tämizlige köp ähmiýet beripdir: «Tämizlik imanyň ýarydyr, (Müslim, Ahmet b. Hanbel, «Müsnet»). «Allah tämizdir, tämizligi söýer», (Tirmizi). Musulmanyň kalbydyr beden tämizligi bütewi bolmalydyr. Bularyň ikisi hem tämiz saklanan ýagdaýynda, ol kämilleşip biler. Taharetiň, ýagny, tämizligiň iki görnüşi bar:
Taharetiň görnüşleri
Bellik: Bu maksatlar üçin taharet kylanyňda, munuň bilen islendik ybadat edilip bilner, ýagny, farz ýa-da wajyp bir amaly ýerine ýetirmek üçin täzeden taharet kylmak gerekmez.