cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dostluk üçin futbol
Halkara Dostluk we Futbol güni
Russiýada Dostluk we futbol güni aprel aýynyň 25-ne 11 sany şäherlerde bellendi. Wladiwostokda, Nowosibirskda, Ýekaterinburgda, Krasnoýarskda, Barnaulda, Sankt-Peterburgda we Saranskda, programmanyň esasy gymmatlyklaryny ýatlatmak üçin döredilen, dostlukly futbol matçlary geçdi. Krasnoýarskda, Soçida we Rostow-na-Donuda, 2014 ýylda Olimpik Estafetasynda fakelini göterenleriň gatnaşmaklary bilen, "Dostluk estafetasy" geçdi. Moskwada Körleriň sport federasiýasynyň goldawy bilen "Deň mümkinçilikler turniry geçdi". Maý aýynyň 5-ne Dostluk we futbol güni Nižniý Nowgorotda we Kazanda geçirildi.
2017 ýylda Futbol we dostluk güni 64 sany ýurtda bellendi. Dünýä boýunça çärelere meşhur futbolçylar, şol sanda serb goragçysy Branislaw Iwanowiç, golland hüjümçi Dirk Küýt dagylar gatnaşdylar. Gresiýada bu çäräni ýurdyň milli ýygyndy toparynyň düzüminde 2004 ýylyň Ýewropa çempionatynda ýeňiji bolan, Teodoras Zagorakis görmäge geldi. Russiýada "Zenit" FK bazasynda "Dostluk üçin Futbol"2017 programmasynyň ýaş wekili Zahar Badýugyň ýörite türgenleşigi geçirildi. Türgenleşikde "Zenit" FK toparynyň derwezeçisi Ýuriý Lodygin Zaharyň ukybyna ýokary baha berdi we onuň bilen derwezeçilik sungatynyň syrlary bilen paýlaşdy.
"Dokuz gymmatlyklaryň" kubogy
"Dokuz gymmatlyklaryň" kubogy - bu "Dostluk üçin Futbol" Halkara çagalar sosial programmasynyň baýragydyr. Her ýyl bu kubok taslamanyň gymmatlyklaryna has uly höweslilik üçin gowşurylýar: dostluk, deňlik, adalatlylyk, saglyk, parahatçylyk, wepalylyk, ýeňiş, däp-dessurlar we abraý. Ýeňijini saýlamakda dünýäniň ähli janköýerleri gatnaşýarlar, emma soňky netijäni "Dostluk üçin Futbol" taslamanyň gatnaşyjylary saýlaw arkaly çykarýarlar. "Dokuz gymmatlyklar" Kubogyna eýe bolan futbol klublar: "Barselona" (2015), "Münhen Bawariýasy" (2016), "Al-Wahda" (Ýörite baýrak), "Real Madrid" (2017).
Kemal Kılıçdaroglu
Terjimehaly
Kölegeli ykdysadyýete garşy göreşmek üçin ýöriteleşdirilen topara ýolbaşçylyk etdi, "Hajettepe" uniwersitetinde mugallymçylyk etdi, "Türkiye Iş Bankasy" bankynyň direktorlar geňeşiniň agzasy bolup işledi.
Fridrih Passy
Frederik Passi 1912-nji ýylyň 12-nji iýunynda aradan çykýar we Per-Laşez gonamçylygynda jaýlanýar. Ertesi gün New York Times gazedinde oňa bagyşlanan gysgaça makala çap edilipdir.
Plastik kartlary
Prepared by: Leyla. K. International university for the humanities and development.
Amyderýa goraghanasy
Tebigaty goramak temasyna degişli surat we düzme bäsleşiklerini, surat sergisini guraýarlar. 1999-njy ýylyň iýun aýynda Amyderýa goraghanasynyň muzeýi döredildi. Muzeý eksponatlary goraghananyň işgärleriniň güýji bilen toplandy. Muzeý ekspoziýasynda süýrenjileriň we guşlaryň görnüşleriniň gäpleriniň 15 sanysy, şol sanda zemzen we hüwi, garagulagyň hamy, sugun şahy, keýigiň, ýabany doňuzyň we şagalyň kelleçanagy, guşlaryň höwürtgesi, gadymy daşa öwrülen tiken bedenliler, balykgulak, gadymy akulalaryň dişleri, oňurgasyz haýwanlaryň 255 görnüşiniň we ösümlikleriň 35 görnüşiniň kolleksiýasy bardyr. Goraghananyň muzeýini görmäge okuwa çenli çagalar we mekdep okuwçylary, başga şäherlerden, ýurtlardan syýahatçylar gezelenje köp gelýärler. Goraghana - bu ýerde saklanyp galan tokaýlaryň ekologik ulgamlaryny goramakda hem habar ýaýradyjy merkez bolup durýar.
Aman Kekilow
Döredijiligi
Eserde wakalar adaty türkmen obasynda bolup geçýär. Romanyň baş gahrymanlary Ogulnabat hem Begenç obada önüp-ösen sada türkmen ýaşlary. Olar bir mekdepde okap, bile oýnap ulalýarlar. Ýaşlygyndan olar biri-birine örän mylakatly, sylaşykly garaýarlar. Soň bu mulakatlylyk söýgä ýazýar. Ýaşlar süýji-süýji arzuwlar, uly-uly höwesler bilen ýedi ýyllyk oba mekdebini tamamlaýarlar. Ganym uruş ýaşlaryň toý tutmak baradaky mukaddes arzuwlarynyň öňüne böwet bolýar. Begenç urşa gidýär. Ogulnabat bolsa, oba mekdebinde mugallymçylyk kärini ussatlyk bilen ele alýar. Şol ýerde-de Magaryf ministrliginden mekdebi barlamaga gelen Akmyrat oňa söz aýdýar. Emma asylly maşgala bolan Ogulnabat Akmyrada Begençden gelen haty berýär. Akmyradyň ýüregi lerzana gelýär, öz-özüni ýigrenip gezýär.
Begenje edil ýagyş ýaly ýagýan gülleleriň aşagynda-da, jan alnyp, jan berilýän garpyşykly söweşlerde-de Ogulnabadyň päk söýgüsi medet berýär. Begenç uruşdan ýaraly bolup dolanyp gelýär. Ogulnabat onuň bir aýagyny watan ugrundaky söweşlerde galdyryp gelendigine seretmezden, ony öňküsi ýaly söýýär, oňa buýsanýar. Ejesiniň bir maýyba gül ýaly gyzymy beribilmen diýen sözüne ol şeýle jogap berýär:
Dyzyna berýäňmi gyzy oglanyň? Maňa gerek zady ýüregi onuň.
Absolýut temperatura
right| Absolýut temperatura - absolýut noldan başlap hasaplanýan temperatura. Absolýut temperatura düşünjesi 1848-nji ýylda iňlis fizigi U. Tomson (Lord Kelwin) tarapyndan ylma girizildi.
Kelem
Ýabany ösýän kelemliler maşgalasyna degişli ösümlikler
Türkmenistanda kelemliler maşgalasyna degişli ýabany ösümlikleriň 180den gowrak görnüşi ösýär. Olaryň köpüsi ir ýazda ösüp ýetişýär. Ýazyň başynda, baldagynyň tiz ösýänligi sebäpli, 30–40 günüň dowamynda gülleýär we miweleri bişýär. Bu maşgala degişli ösümlikleriň arasynda güýzde gögerýänleri hem bardyr. Olaryň ösüş döwri tomus ýada güýz paslynda başlanýar. Şol döwürde olaryň köki we gysga baldakda ýerleşýän ýapraklary ösüp çykýar. Türkmenistanyň ekin meýdanlarynda ösýän ha şal otlardan 40-a golaýy kelemliler maşgalasyna degişlidir. Olaryň arasynda aýratynda gyjy-gyjy has köp duş gel ýär. Ol ýaplaryň boýlarynda, dag eteklerinde, derýa ýakalarynda, bagbakjalyklarda we beýleki ýerlerde giňden ýaýrandyr. Gyjygyjynyň maýdaja ak gülleri baldagynyň depesinde salkym şekilli gül çogdamyna ýygna nandyr. Gülüniň gurluşynda kelemliler maşgala syna mah sus alamatlary saklaýar. Gyjygyjynyň maýdaja miwe leriniň üçburç şekilli keşbi bardyr. Ol çopanlaryň ýan torbasyny ýada salýar. Şonuň üçin bu ösümlige çopan torbasy hem diýýärler. Gyjygyjy birýyllyk otjumak ösümlikdir. Ol mart–aprel aý larynda gül leýär, maýda miwesi bişip ýetişýär. Ýetişen miwele ri ýuwaşýuwaşdan açyl ýar. Olardan ownujak tohum lar se pelenip ýere düşýär. Onuň her Gyjygyjy peýdaly der manlyk ösümlikdir. Ondan alynýan derman gan duruzyjy hökmünde we aşgazaniçege kesellerini bejermekde ulanylýar. Ýenede ol mal lar üçin otiým bolup hyzmat edýär. Ýabany ösýän kelemliler maşgalasyna gyjygyjy dan hem başga ajybalgaz, çetir, dadran, ýabagan, sy gyrguýruk we beýleki ösümlikler degişlidir.
Buýsançnama
BUÝSANÇNAMA
Geçmişi bolmadygyň,bolmaz geljegi Şöhratly taryhdyr ýurduň ýüregi Bilimli nesiller geljegmiziň diregi Berkarar döwlet döreden,Arkadaga şan şöhrat Bagtyýar döwre ýetiren,Gahrymana şan şöhrat
TÜRKMEN IRANELLA ÇEKIRTGESI
Göni ganatlylar otrýady Çekirtgeler maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi IV. Seýrek görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Köp görnüşden ybarat bolan urugyň bir görnüşi. Türkmenistanyň endemigi. Gysgaça beýany. Orta ululykdaky çekirtge. Arka öňi çürt-kesik bildirýän tümmejikli we ýygyrtly, yzyna tarap mese-mälim giňelen, gapdalyndan seredeniňde sähelçe guberçek. Reňki çal, goňrumtyl menekli. Kellesiniň aşagy we bedeniniň aşagy ak reňkde. Erkek jynsly çekirtgeleriň bedeniniň uzynlygy 18,3–18,7 mm, ganat üstleriniň uzynlygy — 9,4–10,6 mm. Ýaýraýşy. Kiçi Balkan we Kürendag. Ýaşaýan ýerleri. Selçeň ösümlikli dag etekleriniň gury eňňitleri, garagulagoty, boýalyç bilen örtülen üsti çäge bilen gömülen takyrlar. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Iki-ýeke duş gelýär. Esasy çaklendiriji sebäpler. Ýaşaýan meýdanlarynda çendenaşa köp mal bakylmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Iýun aýynyň ortalarynda liçinkalary ganatlanýar. Çekirtgäniň jyns taýdan ýetişenleri iýul aýynyň ahyryna çenli iki-ýeke duş gelýär. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Gorag üçin zerur çäreler. Ýaýrawynda aýratyn goralýan meýdanlary döretmeli. Mal bakylmagyny çäklendirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Görnüşiň biologiýasyny we populýasiýasynyň ýagdaýyny öwrenmeli. Düzüji: E. O. Kokanowa
Aşgabat
Meýdany 917 km², ilaty 1.1 mln adamdan gowrak. Şäher 3 etrapdan ybarat.
Bernulli teoremasy
Bernulli teoremasy — Goý garaşsyz (bagly däl) n synag geçirilýän bolsun, şol synagyň hersinde A wakanyň ýüze çykmagynyň ähtimallygy p (0<p<1) deň bolsun. Onda wakanyň ýüze çykmagynyň otnositel ýygylygynyň nähili boljakdygyny öňünden aýdyp bolarmy diýen sorag ýüze çykýar.
Haram
Içgiler we narkotik jisimler
Başga bir hadysynda: «Köp içeniňde serhoş edýän zadyň azy hem haramdyr» diýipdir, (Tirmizi, Ebu Dawud). Yslam alymlary bu aýata we hadyslara daýanyp hamryň haramdygyny we muny inkär edeniň küfüre düşjekdigini belleýär. Şeýle hem ady näme bolsa bolsun, nämeden öndürilse öndürilsin, köp içeniňde serhoş edýän içginiň az mukdarda içilmeginiň hem haramdygy aýdylypdyr. Pygamberimiz bir hadysynda içgini öndüreni, öndürmäge şert döredeni, içeni, getireni, getirdeni, paýlany, satany, satyn alany, hödürläni, ondan girdeji gazanany, şol gazançdan iýeni näletläpdir, (Ebu Dawud, Tirmizi, Ibni Maje). Bu hadysa we beýleki hadyslara daýanyp, Hanefi alymlary içgi öndürýäne üzüm satmagy jaýyz görmändirler. Spirtli içgileri gymmatly haryt hökmünde kabul etmän nejis saýypdyrlar. Onuň söwdasyny, saglygy bejermekde ulanmagy gadagan edipdirler. Içgi içilýän ýerde oturmagy hem ýazgarypdyrlar. Bu çäreleriň ählisi ynsany spirtli içgi içmek endiginden halas etmek we jemgyýetde bu zäheri düýbünden ýatyrmak, geljek nesliň zaýalanmagynyň öňüni almak üçin görlen çäredir. Pygamberimizden içginiň derman hökmünde ulanylmagy barada soralanda: «Ol derman däl – dertdir» diýip jogap beripdir, (Müslim, Ebu Dawud). Yslam alymlary serhoş edýän içgileriň derman maksady bilen içilmegini jaýyz görmändirler. Ýöne derman ýasamakda alkagolly maddalaryň ulanylmagyny jaýyz görüpdirler. Eger halal maddadan ýasalan derman ýok wagtynda, dindar we ynamdar lukman alkagolly dermany ulanmagy maslahat berse, ony ulanmak dürsdür. Aýatda hamr «rijs» hapa saýylandygy üçin spirtli içgiler gan we siýdik ýaly galiz nejaset saýylýar. Şonuň üçin hem onuň az mukdary hem bedende, eşikde we namaz okaljak ýerde bolmagy namazyň dürslügine zyýan ýetirýär.
Alp Arslan
Gysgaça maglumat
Özünden öň: Çagry beg
4. Böri-Bars
8. Arslan
Dini: Yslam.
Grek Taňrylary
Hadesiň ýeriň aşagynda, Poseýidoniň deňiziň aşagynda (Olimposyň daşynda) köşkleri bar. Ýene-de Demeter we Hestiýa mysallarynda görnüşi ýaly taňrylar islän wagtlary olimposdan çykyp ýa-da Herkül ýaly ýarym taňrylar ýa-da Ganymedes ýaly adam hem Olimpusa kabul edilýar.
Türkmenistan
Türkmenistan merkezi Aziýada bir döwletdir. Goňşy döwletler: Owganystan, Eýran Yslam Respublikasy, Gazagystan we Özbegistan.
Geografiki ýerleşişi
thumb|right|150px|Türkmenistanyň sputnikden görünüşi.
Relýefi
Türkmenistanyň çäginiň ýerüstüniň azyndan bäşden bir bölegini daglar eýeleýärler. Onuň günorta serhedinden Köpetdagyň gerişleri uzaýar, ondan demirgazyk-günbatarda Uly we Kiçi Balkan daglary ýerleşendir. Türkmenistanyň gündogar çetinde Köýtendag daglary bardyr, olar Gissar dag ulgamyna degişlidir.
Himiýa senagaty
Himiýa senagaty has köp pudakly senagat. Ol dag-magdan himiýa, esasy himiýa, nebit himiýa, durmuş himiýasy we farmasewtika ýaly himiýa senagaty köp pudaklary öz içine alýar.
Gadymy Ürgenç
Sol ýyllarda Ürgenji suw basmak howpundan saklap duran bendiň bolandygyny Ýakut ýatlaýar. Şäheriň bir bölegi suwuň sag tarapynda, býlekisi çep tarapynda bolupdyr. Amyderýanyň suwyny belli bir derjede saklap duran bendi halk her ýylda abadanlaşdyryp durupdyr. Bendi mongolaryň ýykandygyny ýa-da gözegçiliksiz galansoň öz-özüniň ýykylandygyny kesgitlemek kyn. Taryhçy Ibn al-Asyr bendi mongollar weýran etdiler diýip tassyklaýar. Her halda Ürgeji suw basypdyr. Şäher sag, ýagny demirgazyk tarapy birazrak belendiräk bolany üçin, onda üç sany ymarat abat saklanyp galypdyr.
Özüniň örän zähmetsöýerligi bilen tanalýan Ürgenç ilaty mongollaryň eden weýrançylygyny ýüz ýyl geçip-geçmänkä düzeldipdir. Altyn Ordanyň tabynlygyna düşende bolsa, häkim Kutlug Temiriň we onuň aýaly Törebeg hanymyň döwründe şäherde binäçe kaşaň ymaratlar peýda bolýar.
Gaydmy Ürgenje bagyşlanyp ýazylan ýörite kitap bolmasa-da aýry-aýry kitaplarda gysgajyk we üzňe habarlar duş gelýär. Kitap düzüji Fasih Hawari özüniň «Mujmali Fasihi» (Fasihiň ýygyndysy) atly eserinde her ýylda ýüze çykan hadysalary gysgajyk beläpdir. 707-nji hijri ýylynda (1307-1308-nji milady ýyly) Ürgençde bolup geçen wakalar hakda Fasih Hawari şeýle ýazýar¦ «Horezmiň Jurjaniýesinde emir Toluk ibn Kuç-Temir öldü. Soltan Muhammed Hudabende Uljaýtu han Nejmeddin Kutlug Temiri horezmşa edip belledi we ony Horezme ýollady.»
Almaz Seidov
Çeşmeler
Instagram pagó una millonaria suma a joven que encontró una falla de seguridad en la red social
Gadymy Ürgenç
Ürgençden günbatara gidýän söwda ýoly Üstýurtdan Emba we Itil (Wolga) derýalaryna ýetipdir. Sol ýerde ýol birnäçe şahalar bölünipdir. Ürgençden gaýdan bu ýollaryň Itil derýasynyň kenarlaryndan gadymy Hazar we Bulgar döwletlerine gidýän şahalary bolupdyr. «Taryh al-Masudi» atly kitapda Horezmlileriň suw ýollaryndan hem peýdalanandyklary bellenilýär. Wolga derýasynda Horezmiň dürli önümleri ýüklenen uly gämileri ýüzüpdir.
Horezmiň paýtagty Hywa säherine göçürilenden soň hem Köneürgenje geler durar ekenler. Täze paýtagtyň gözel ymaratlary köp bolsada Köneürgençdäki gadymdan galan nusgalar köpçüligiň ünsünden düşmändir. Hywadan gaýdýan ýol Täzeürgenje, Şabada, Daşhowuza, Porsa degip geçip Köneürgenje gelipdir. Hywadan gaýdýan ýollaryň başga şahalary-da bolupdyr. Mysal üçin, Hywa, Gazawat, Tagtanyň üsti bilen ýene-de Daşhowuza ýa-da Ýylanla çykylýan ýollar bolupdyr. Biziň günlerimiziň asfalt ýollary hem gadymy kerwen ýollarynyň käte üstünden, käte golaýyndan geçip Köneürgenje ýetýär.
Kary
Etrek-Gürgen türkmenleriniň arasynda çagalary doga ýa-da saý-sebäp boýunça gözi nahoşlap görmekden mahrum bolanda, olary diňe mesjit-medrese-hüjrelere bagyşlapdyrlar. Olar sapakda hemişe oturyp kurhany ýatlapdyrlar. Olar kurhany boýdan baş owazly kara’at edipdirler.
Işan
Günlerde bir gün türkmen täjirleriniň nawlary deňziň ortasynda suwlap gark boljak halatynda, olar Berdijepbar işanyň adyndan nazr aýdyp sygynypdyrlar. Şeýle howuply ýagdaýda nawyň döwülen ýeri birden-ikä beslenip gidiberipdir. Nawçylar gark bolmakdan halas bolup, deňziň gyrasyna çykypdyrlar. Henizlere çenli bir adam howply ýagdaýa duçar bolanda “Ýa Berdijepbar işan!” -diýip oňa sygynýarlar.
Aba serdar
XVI asyrda Türkmenistanyň Etrek, Gürgen etraplarynda ýaşap geçen görnükli türkmen serdary Aba serdar türkmeniň okly taýpasynyň kethudasy bolupdyr. Ol türkmen taryhynda “Aba serdaryň gozgalaňy” ady bilen belli bolan halk gozgalyňyna başarjaň serkerde hökmünde ýolbaşçylyk edipdir. Bu gozgalaňyň döremegine halk köpçüliginiň çykgynsyz jebir-sütemlere sezewar edilmegi sebäp bolupdyr.
Türkmenistan taryhyndaky bolup geçen möhüm wakalaryň hronologiýasy (1916-1994ýyllar)
1920-nji ýylyň fеwral y: Türkmеnistanda basmaçylyk herekеti niň (garždanlyk urşunyň) başlanmagy.
1924-nji ýylyň maýy: HSSR-iň düzüminde Türkmеn awtonom oblastynyň dörеdilmеgi.
1926-njy ýyl: Ilkinji kolhozlaryň pеýda bolmagy.
1943–1944 ýý. – Krasnowodskide nеbti gaýtadan işlеýän zawodyň işе girizilmеgi.
1980 ý. mart – Garabogaz bilеn Kaspi deňzi niň arasyny baglanyşdyrýan bogazyň pеtiklеnilmеgi.
1981 ý. – Garagum kanaly nyň Gazanjyga ýеtmеgi.
1992 ý. 18 maý – Türkmеnistanyň Konstitusiýa synyň kabul edilmеgi.
1993 ý., 27-28 oktýabr – Türkmеnistanyň Garaşsyzlygynyň iki ýyllygynyň dabaraly bеllеnip gеçilmеgi.
1994 ý., 15 ýanwar – Ählihalk rеfеrеndumynyň çözgüdi bilеn Türkmеnistanyn Prеzidеnti Saparmyrat Türkmеnbaşynyň ygtyýarlygynyň nobatdaky saýlawlary gеçirmеzden ikiniji bäşýyllyk möhlеtе uzaldylmagy.
Atçylyk sporty döwrüň batly gadamlarynda
'' Kerim Narbayew, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň talyby. Kod 023215452 ''
Bathyzyň wyžžyldawuk tomzagy
Gatyganatlylar otrýady Wyžžyldawuk tomzaklar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Birnäçe aşaky görnüşli, üzlem-saplam ýaýrawly. Türkmen-Horasan daglarynyň endemigi. Gysgaça beýany. Göwresiniň uzynlygy 25–29 mm. Birsydyrgyn gara reňkli, üstki tarapy ýalpyldawuk, käbir halatlarda gapdallary gögümtil öwüşginli tomzak. Ýaýraýşy. Günbatar we Gündogar Köpetdag, Bathyz. Türkmenistandan daşarda — Owganystan, Demirgazyk-Gündogar Eýran. Ýaşaýan ýerleri. Tokaýlyk jülgeleriň we mele toprakly dag etekleriniň efemer ösümlikli ýerleri. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Örän az. Esasy çaklendiriji sebäpler. Serhetabat şäheriniň we Serhetçi şäherçesiniň töwereklerindäki meýdanlardan tomzaklaryň kolleksiýa üçin tutulmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Gysga ömürli ýazky görnüş. Martyň aýagyndan maýyň başyna çenli gündizlerine işjeň hereketde bolýar. Ýyrtyjy, çygly ýerlerde ýaşaýar, mollýuskalar we mör-möjekler bilen iýmitlenýär. Liçinkasyna ylmy ýazgy berilmedik. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Bathyz döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Höwesjeň ýygnaýjylar tarapyndan tomzaklary tutup almagy gadagan etmeli. Serhetabat şäheriniň we Serhetçi şäherçesiniň töwereklerinde gorag işlerini güýçlendirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Ýaýran ýerlerini we biologiýasyny öwrenmeli. Tomzagyň liçinkasyna ylmy ýazgy bermeli. Düzüji: M. G. Nepesowa
Heo Jeong
thumb|Heo Jeong 1957-nji ýylda Heo Jeong(Koreý dili : 허정 ; 8 aprel 1896 - 18 sentýabr 1988): Günorta Koreýa acting premýer ministr (1951-1952, 1960), premýer ministr (1960), acting prezidenti (1960).
Garşylyk (elektrik)
Standard garşylyk reñk kodlary, EIA
Reñk kodlaryny okamak üçin ulanylýan formula : AB*10^C
An-Nasawy
An-Nasawy özüniň  ,,Al- mukni- fil- hisab  al-hindi’’(takmynan  hindi   hasap-lanyşygy  barasynda) atly traktatyny   Gazna   şäherine    baranyndan    soňra, yagny 1029 – njy   yylda   ýazýar. An – Nasawy öz  kitabynda hindileriň    usuly   boyunča   hasapda   gowy  üstünlik gazanyar. Onuň  bu    eseri   bütinleyin   biziň   zamanamyza   gelip  ýetdi. Bu  kitabyň   mazmuny  özünden 200  yyl  ozal   yazylan  Al – Horezminiň   arifmetiki traktaty   bilen   meňzeşdir. Onuň sanlardan   takmyn we  kub   kökleri almak  üčin  görkezyän  kadalary  bolsa hytaýlylaryň   gadymy   matematikasy-nyň  An- Nasawynyň döredijiligine   belli  bir   derejede  täsir   edendigini   görkezyär. An- Nasawy bu  matematiki  eserini  dört kitaba  bölyär. Birinji  kitaby  bitin  sanlar  üstünde amallara, ikinjisi  drob  sanlara  we  olaryň  üstünde amallara,  üčünji    kitaby – garyşyk   sanlara  we olaryň üstündäki   amallara , dördünji    kitaby   bolsa – graduslar,minutlar, sekuntlar  we  olardan   kiçilere   bagyşlanỳar.Ýokarda   aýdylan  traktatdan başga An-Nasawy “Al-şiba fi şarham-şakl   al kita ” (geometriýa degişli) diýen kitaby hem ýazypdyr.
Elektrik Mehanizmler
Transformator
thumb|Elektrik generatory. thumb|Elektrik dwigateli. thumb|Transformator.
Jo­zue Kar­duç­çi
Ital­ýan şa­hy­ry we tan­kyt­çy­sy Jo­zue Kar­duç­çi 1835-nji ýy­lyň 27-nji iýu­lyn­da Pi­zan we­la­ýa­tyn­da Wal­di – Kas­tel­lo­da luk­man maş­ga­la­syn­da dün­ýä in­ýär. Onuň maş­ga­la­sy 1849-njy ýyl­da Flo­ren­si­ýa gö­çüp ba­ran­dan soň­ra, ýet­gin­jek og­lan mek­dep­de oka­ýar, goş­gy ýaz­ma­ga we ga­dy­my grek di­lin­den ter­ji­me et­mä­ge baş­la­ýar. Kar­duç­çi ýo­ka­ry bi­li­mi Pi­zan uni­wer­si­te­tin­de alyp­dyr we ony 1856-njy ýyl­da ta­mam­lap, San-Min­ýa­to şä­her­çe­sin­de mu­gal­lym­çy­lyk işi­ne baş­lap­dyr. “Rif­ma” at­ly il­kin­ji ki­ta­byndaky eserleri (1857) met­bu­gat­da yzygiderli çap edi­lip­dir. J. Kar­duç­çi Bo­lon uni­wer­si­te­tin­de ital­ýan ede­bi­ýa­ty bo­ýun­ça pro­fes­sor bo­lup­dyr. Ýö­ne onuň “Jyn­lar” at­ly poe­ma­sy oňa on­çak­ly uly ab­raý ge­tir­män­dir.
Balkan welaýaty
Oba hojalyk
Balkan welaýatynyň Etrek etrabynyň narlary, Bereket we Serdar etrabynyň gawundyr garpyzlary welaýatyň içinde has meşhurdyr.
Transport ugurlar, ulag gatnawlary
Balkan welaýaty taryhda hem şugünde hem iň köp gelim-gidimli ýerleriň biri bolupdyr. Sebäbi welaýatymyz Gojaman Hazar deňziniň kenarynda ýerleşýänligi üçin.
Gara ýol gatnawlary Halkara Gara ýollar bilen Balkan welaýaty demirgazygynda Gazagystana we günortasynda Eýran yslam respublikasyna gatnawlar amala aşyrylýar.
Içerki Gara ýollar bilen bolsa Türkmenbaşy-Balkanabat-Bereket-Serdar-Aşgabat ugurlary boýunça gatnawlar amala aşyrylýar. Demir ýol gatnawlary Halkara demir ýol gatnawlary Balkan welaýtynyň Bereket etrabynyň üsti bilen tranzit arkaly Gazagystandan Eýran Yslam respublikasyna ýük gatnawlary amala aşyrylýar.
Geografiýa
Garagum çöli
Ar alýanlar: soňy Oýun
Aktrisa
Rakun raketasy hökmünde Bredli Kuper: "Galaxy" -yň Goragçylarynyň esasy agzasy, ol ýangyç.
Marketing
2018-nji ýylyň 7-nji dekabry Bu filmiň ilkinji treýleri çykdy. Trailer 24 sagadyň dowamynda 289 million tomaşa edip, taryhda iň köp zyýarat edilen treýler boldy
Türkmenistanyň adalat ministrligi
3. Welaýatlaryň, welaýat hukukly şäherleriň, etraplaryň, etrap hukukly şäherleriň, etraplardaky şäherleriň döwlet notarial edaralary;
Ferit Orhan Pamuk
Eserleri: «Jewdet beg we onuň ogullary» / türk. Cevdet Bey ve Oğulları (1979) «Sessiz öý» / türk. Sessiz Ev (1983) «Ak gala» / türk. Beyaz Kale (1985) «Gara kitap» / türk. Kara Kitap (1990) «Gizlin ýüz» / türk. Gizli Yüz (1992) «Täze durmuş» / türk. Yeni Hayat (1994) «Meniň adym Gyrmyzy» / türk. Benim adım Kırmızı (1998) «Başga reňkler» / türk. Öteki Renkler (1999) «Gar» / türk. Kar (2002) «Stambul: Hatyralar we Şäher» / türk. İstanbul: Hatıralar ve Şehir (2003) «Bigünälik muzeýi» / türk. Masumiyet Müzesi (2008) «Landşaft parçalary: Durmuş, Köçeler, Edebiýat» / türk. Manzaradan Parçalar: Hayat, Sokaklar, Edebiyat (2010) «Tämiz we sada romançy» / türk. Saf ve Düşünceli Romancı (2011).
Stokgolm
Stokgolm — Shwedsiýanyñ paýtagty. Ilaty 1,6 mln.
Mör-möjekleriň görnüşleri, peýdasy, zyýany we ekologiýasy
Ýer ýüzünde haýwanlaryň 2 million görnüşi bar diýlip hasaplanylýar. Şol sanda mör-möjekleriň 1,5 mil lion görnüşi bar. Mör-möjekleriň görnüşleriniň sany beý leki haýwanlaryň, ösümlikleriň görnüşleriniň bilelikdäki sanyndan-da köpdür. Her ýyl mör-möjekleriň 700–800 sany täze görnüşiniň tapylýandygyny göz öňünde tutup, alymlar mör-möjekleriň görnüşleriniň sa nynyň 2 milliona ýetmegi mümkin diýip çaklaýarlar. Olaryň görnüşlerindäki mör-möjekleriň sanlary sanardan has köpdür. Dünýä möçberinde sarygarynjalaryň, garynjalaryň, balarylaryň hinlerindäki mör-möjekleri sanamak asla mümkin däldir. Şirelijeleriň, siňekleriň, çybyn-çirkeýleriň sanlary-da sanardan has köpdür. Mör-möjekleriň tebigatdaky we adamlaryň ýaşaýşyndaky ähmiýeti we zyýany örän uludyr. Mör-möjekler ösümlikleriň we haýwanlaryň arasyndaky iýmit zyn jyrynyň emele gelmegine gatnaşýarlar. Mör-möjeklerden sarygarynjalar, garynjalar, köp sanly beýleki mör-möjekleriň topragyň içinde ýaşaýan liçinkalary topragy emele getirijiler we ony organiki hem-de mineral maddalar bilen baýlaşdyryjylar hasaplanýarlar. Olar topragyň ýaşaýjylygyna ýardam ber ýärler. Mör-möjeklerden öý we ýabany balarylar, kebelekler, gül siňekleri we gül tomzaklary ösümlikleri tozanlandyrýarlar. Gülleri tozanlandyrýan mör-möjekler bol madyk bolsa, onda gülli ösümlikleriň öz ýaşaýşyny dowam etmekleri mümkin-de bolmazdy. Eldekileşdirilen mör-möjeklerden ýüpek gurçugynyň we öý balarylarynyň adamlar üçin peýdasyny öň belläpdik.
AvaTrade
Ýerleşýän ýeri
AvaTrade merkezi edarasy Irlandiýanyň Dublin şäherindem holding kompaniýasy Britaniýanyň Wirgin adalarynda, şeýle hem onuň edara binalary we satuw merkezleri Tokiýoda (Ýaponiýa), Milanda (Italiýa), Parižde (Fransiýa), Sidneýde (Awstraliýa), Şanhaýda (Hytaý) hem-de Ulan-Batorda (Mongoliýa) ýerleşýär.
Fre­de­rik Mist­ral
F. Mist­ral 1914-nji ýy­lyň 25-nji mar­tyn­da ara­dan çy­kyp­dyr. Ol 83 ýa­şy­nyň için­de be­lent but­ha­na­nyň ga­dy­my ja­ňy­nyň ýü­zün­dä­ki ýaz­gy­la­ry öw­re­nip ýö­ren ma­ha­ly so­wuk­lap­dyr.
Tiflis
Tiflis — Gürjüstanyň paýtagty. Ilaty 1,4 mln.
Öwlat
Öwlatlar hakda Süleỳman Bakyrgany ( Hekim ata )
Hekim atanyň döwründe “Ahyrzaman” diỳlen kitaby düzülỳär. Bu kitap “Tagy ajap kitaby” ady bilen “Behr-e hizzej” galypda dörtmelerden doly 16 sahypa, 1847-nji ỳylda Kaza şäherinde çap edilỳär. Bu kitapda kyỳamatdan gysga teswir görkezilip, käbir dörejek hadysalaryň anyk wagtyny görkezmekde gürrüň gidỳär.
Abdulhamit I
Umumy
Abdulhamit I. Abdulhamid (arapça: عبد الحميد اول‎, Abdulhamidi ewwel) Agasy Mustapa III ölüminden soñ 49 ýaşynda patyşa bolan Soltan Abulhamit I tagta geçdi. Ata-babalarynyñ gazanan topraklarynyñ içinde Krym etraplary elden gideninden soñ Tagty Osmaniýe jalis diýlip Abdulhamide ýüzlenilipdir. Soñra ýene bir Galanyñ Ruslar tarapyndan basylyp alynmagy we galadaky 25 müñe golaý musulmanyñ gylyçdan geçirilmegi, hökümdary otursa-tursa puşmanlykda goýupdyr. Şol ahmyr bilenem dünýeden ötüpdir. Taryhy Çeşmelere görä uzyn boýly, bugdaý reñk sypaty bolan Abdulhamit I gep düşündirişi örän ýumşak bolupdyr. Häsiýeti babatynda hem şeýle bolupdyr. Özüniñ hökümdarlyk lybasy bilen şäherde gezer eken. Ýetmezçilik ýa kynçylyk ýüze çykaýsa sadrazamlaryny halkyñ meselesini çözmek üçin ugradar eken. Şazada wagtlary Husni Hat ady bilen meşhur bolan Owadan ýazgylary bilen Kurany Kerimi ýazmagy, ok we ýaý ulanmaga ökde bolupdyr. Onuñ Muhammet pygamber hakynda ýazan goşgusy hem bardyr: Jenabym! Eý Allanyñ Resuly! Tut elimden! Senden başga kimim bar? Hiç kimsäde sygynmaryn! Sen bütin kaýynata hidaýat nurusyñ. Sen Jomartlygyñ syrysyñ, Eý iñ haýyrly ynamdarym.
Çeşme
[1] Hoiberg, Dale H., ed. (2010). "Abdulhamid I". Encyclopædia Britannica. I: A-ak Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopædia Britannica Inc. p. 22. ISBN 978-1-59339-837-8
[6] Koja Aslan, Myrat. I. Abdulhamidiñ Stambuldaky işleri pp. 124–5.
[7] Junbur, Müjgan. I. Abdulhamid Wakfiýesi We Hamidiýe Kitaphanasy.
2023 CAFA Milletler kubogy
2023-nji ýylyň martynda uly ýaşly erkekler ýaryşynyň ilkinji çempionadyň 2023-nji ýylyň iýun aýynda Daşkentde we Bişkekde alty agza ýurduň milli ýygyndylary we çagyryljak iki myhman topary: Russiýa we entek tassyklanmadyk Aziýa topary goşulmagy bilen başlanjakdygy habar berildi.Şeýle-de bolsa, ýaryşyň başlamazyndan ozal ,2023-nji ýylyň aprel aýynyň başynda Eýranyň, Özbegistanyň, Russiýanyň we Yragyň 2023-nji ýylyň iýunynda ýaryşa gatnaşjaklygy habar berildi
Programist
Taryhy
1804 - pyçakly kartoçkalary ulanyp, matalara nagyşlary programma düzmek ukybyny üpjün edip, dokma pudagynda öwrülişik eden Jozef Mari quakard tarapyndan gurlan quakkard dokma enjamy, kämahal ilkinji programmirläp bolýan enjam hasaplanýar [çeşmesi kesgitlenmedik 1004 gün].
SSSR-de programmirleme boýunça ilkinji kitaplar Programmirleme, elektron kompýuterler we olaryň dürli amaly programmalary baradaky ilkinji Sowet açyk kitaby 1956-njy ýylyň başynda Anatoliý Iwanowiç Kitowyň “Elektron sanly maşynlar” monografiýasy tarapyndan neşir edildi [7] [8]. Bu kitabyň soňky üçden bir bölegi, "Kompýuterleriň arifmetiki däl ulanylmagy" - önümçilik proseslerini dolandyrmak, ykdysadyýetiň meselelerini çözmek, emeli intellekt, maşyn terjimesi we ş.m. Kitap birnäçe daşary ýurt dillerine terjime edildi we ABŞ, Hytaý, Polşa, Çehoslowakiýa we beýleki ýurtlarda neşir edildi. SSSR Ylymlar akademiýasynyň prezidenti GI Martuk bu kitap hakda "AI Kitowyň kitaby, 1956-njy ýylda neşir edilen" Elektron sanly maşynlar "hakykatda köp gözlegçiniň aňynda öwrülişik döretdi." Döwrümiziň görnükli alymy V.M.Gluşkow: “A. I.Kitow milli programmirleme mekdebiniň düýbüni tutan we harby we milli ykdysady meseleleri çözmek üçin kompýuterleri ulanýan kibernetikanyň öňdebaryjy pioneri. Özümem, beýleki on müňlerçe hünärmen ýaly, ilkinji kompýuter bilimimi "Elektron sanly maşynlar" kitabyndan - kompýuterleriň we programmirlemegiň ilkinji rus kitaby "aldym. Miçigan uniwersitetiniň professory Jon Karr (ABŞ) "Programmirleme leksiýalary" (1958, ABŞ) monografiýasynda şol döwürde dünýäde neşir edilen 150 töweregi kitaby seljerip, gollanmanyň we soraglaryň bardygyny ýazdy. we awtomatiki programmirleme Anatoliý Kitowyň kitabynda iň gowy beýan edilýär.
Alty aýdan soň, şol 1956-njy ýylda A. I. Kitowyň, N. A. Krinitskiniň we P. N. Komolowyň "Programma elementleri" (elektron kompýuterler üçin) kitaby A. I. Kitowyň redaksiýasynda neşir edildi. Üç ýüz sahypalyk bu kitap SSSR-de umumy elýeterli ikinji kompýuter monografiýasy boldy. Bu kitabyň ahyrynda: "Bu maşynlaryň (kompýuterleriň) giňden ulanylmagy biziň ýurdumyzda önümçiligiň ähli görnüşlerini görlüp-eşidilmedik ýokary derejä çykarar, halkymyzyň maddy hal-ýagdaýyny ep-esli ýokarlandyrar we Watanymyzyň goranyş ukybyny ep-esli güýçlendirer." Bu iki kitap, şol döwürde Sowet Soýuzynda bar bolan kompýuterlerde we programmirlemekde edebiýatyň ýetmezçiligini öz içine alýardy.
Abdyrahman Al-Hazini
Abdyrahman Al-Hazini -XII asyryň birinji ýarymynda gadymy Merwde  ýaşap geçen  meşhur türkmen  astronomy,sazşynasy, fizigi, matematidi. Ol taryhy maglumatlara görä meşhur alym we şahyr Omar Haýýamdan sapak alypdyr.
Ol bilimini Maryda alýar, matematika, astronomiýa,fizika ylymlaryna  degişli   işleri öwrenipdir. Ol 1121 –nji  ýylda bu ylymlaryň hemmesini  diýen ýaly öz içine alýan „Akyl  terezisi“ atly  işini  ýazypdyr. Al - Hazini öz işinde  mugallymy  Omar Haýýamyň  “Altyn bilen kümüşden ýasalan esbapdaky altyny we kümüşi kesgitlemek hakynda”atly  işini  doly getirýär. Al Hazininiň bu işi biziň günlerimize gelip ýetipdir. Häzirki wagtda onuň arapça teksti Sank Peterburgyň golýazmalar fondunda saklanýar.
Iki sorujyly bagyr sorujysy
Gurluşy
Iki sorujyly bagyr sorujysy ýapbaşyk, ösüm lik ýapragy şekilli bolup, onuň bedeniniň uzyn lygy 3–4 sm-e deň. Bu mugthoryň iki sany sorujy synalary bolup, olaryň birinjisi içi deşikli bolany üçin, iýmitlikleri kabul ediji sorujy syna, ikinjisi bolsa içi deşiksiz sorup, ýapyşyjy syna hasaplanýar. Iýmitleniş bilen baglanyşykly sorujy synasy bedeniň öňki ujunda, ýa pyşyjy sorujy syna bolsa birinjisinden aşagrakda ýerleşýär.
Rene Dekart
Dekartyň meselesi. deňlemäni çözmeli. Çözülişi.Berlen deňlemäni aşakdaky görnüşde ýazalyň:
х3(х-4)-19х(х-4)+30(х-4)=0, bu ýerden х1=4. Deňlemäniň galan kökleri х3-19х+30=0 deňlemäni çözüp tapýarys:
Brest
Brest (Brest, — Fransiýanyň günbatar böleginde ýerleşýän şäher.
Teo­dor Momm­zen
Momm­zen giň göz­ýe­tim­li adam, li­be­ral gym­mat­lyk­la­ryň ta­rap­da­ry we yn­san­per­wer­li­ge ug­ruk­dy­ry­jy hök­mün­de ýer­lik­siz gür­lemekden we şo­wi­nizm­den ga­ça du­rup­dyr. Bu ýag­daý esa­san hem 1870–1871-nji ýyl­lar­da bo­lan frank- prus ur­şun­da has ýiti ýü­ze çy­kyp­dyr.
Teo­dor Momm­ze­n ara­dan çyk­ma­gy­na bir ýyl ga­lan­da, ha­çan-da 85 ýa­şy do­lan­da No­bel baý­ra­gy­nyň eýe­si bo­lup­dyr. No­bel ko­mi­te­ti­niň ka­ra­ryn­da bel­le­nip ge­çi­li­şi­ne gö­rä, baý­rak “Rim ta­ry­hy” ýa­ly ägirt uly ese­ri ýa­zan meş­hur ta­ry­hçy ýa­zy­ja be­ril­ýär.
Gap-gaç
Gap-gaç — iymit taýýarlamak we iýmek üçin ulanylýan zatlar.
Gazyp almak (Kino 2020)
Gazyp almak ya-da Tayler Rake (Iňlis dilinde:Extraction), Jo Rousseau ssenarisi bilen Sam Hargreave'iň režissýorlyk eden Amerikan Filmi. Kris Hemswort we Deýwid Harbour serialyň baş aktyorlari.Golliwudyň eýranly aktýory Golşifteh Farahani hem rol alýanlaryň biri.
Türkmenistanyň demokratik partiýasy
Taryhy
TDP öňki Türkmenistan SSR-iň komunist partiýasy dargandan soňra ýerine dikeldildi.Içki gurluşy üýtgemän galdy.
Tefsir
Tefsir (تفسير — düşündiriş). Yslamda Kuranyň düşündirlişine aýdylýar.
Türkmenistanyň Halkara Demir ýol we Deňiz ýol ulgamy
Mundan başga-da, Tejen-Sarahs-Maşat, Aşgabat-Garagum-Daşoguz, Türkmenabat-Atamyrat demir ýollary gurlyp, ulanmaga berildi. Şeýle hem Amyderýanyň üstünden geçýän dübýä inžinerçilik ulgamynyň täsin desgasy Atamyrat-Kerkiçi demir ýoly guruldy, bu ugurda ýene-de bir ähmiýetli desga bolan Türkmenabat – Farap demir ýoluň gurlyşygy güýçli depginde alnyp barylýar.
Guam
thumbnail|Guam Milli uniwersitety Guam (Territory of Guam, çamorro dili Guåhån) — Ýuwaş okeanynyň içinde, Awstraliýa we Ýaponiýa aralarynda, Filippinler bolsa gündogarynda ýerleşýän adalardan ybarat toprakdyr. Guam Amerikanyň Birleşen Ştatlaryň degişli aýra-awtonomiki dolandyrylýan döwletdir.
Buluçlar
Buluçlar — Päkistanda, Eýranda we Owganystanda köpçülikleýin ýaşayan ilatdyr. Dilleri Hind-ýewropa dil maşgalasy na degişli. Buluç diline iň ýakyn dil kürt dili dir. Eýran Yslam Respublikasynda Sistan, Bulujystan we Kirman welaýatlarynda ýaşaýarlar.
Abu Aly ibn Sina
Doly ady: Abu Aly el-Huseýin ibn Abdylla ibn el-Hasan ibn Aly ibn Sina.
Ýogaldy: 21.06.1037 ý (56 ýaşynda) Hemedan
Çeşme
5. Cyril Glassé,Huston Smith, The New Encyclopedia of Islam, Rowman Altamira, 1 Şub 2003, p.200. "Persian father and Turkic mother"
7. Ravil Bukharaev, Islam in Russia: The Four Seasons, Palgrave Macmillan, 16 Eyl 2000, p.95
9. [1] Prof.Dr. Cavit SUNARİslam'da Felsefe ve Farabi PDF
Grek-pars uruşlary
Urşuň sebäpleri we başlananlygy
Grek-pars uruşlarynyň netijesinde grek şäher-döwletleriniň ykbaly çözülmelidi.
Urşuň gidişi
Ilki patyşanyň giýewi Mardaniý 30 müňli goşun we 600 göni bilen ýörişe çykypdyr we käbir adalary hem kenarýakalary basyp alansoň deňizde heläkçilige uçap 300 gämini ýitirýän. Soň ony serkerdelikden aýryp, Dariý I täze ýöriş taýýarlapdyr. Onda 20 müňli goşun we köp sanly göni bolan. Ýörişe serkerde Datis we patyşanyň ýegeni Artafern baştutanlyk edip, olara öň Afinydan kowlan tiran Gippiýmaslahatçy bolupdyr. Parslar urşa başlamazdan öň inçä, grek şäherleriniň köpüsine ilçi ýollap, olaryň tabynlygyny ýa-da bitaraplygyny gazanypdyrlar. Sporta bilen Afiny bolsa ilçileri öldürip, urşa taýýarlanypdyrlar. Pars goşunlary Eretiýany ýumrup, Attika – Afinynyň 42 km golaýynda ýerleşen Maraton düzlügine düşläpdirler.
Fermopilden geçen soň, ägirt pars goşunlary Orta Gresiýa ýaýrapdyrlar. Afinynyň ilaty Salanin adasyna we Argolidanyň Trezony şäherine göçüpdirler, Parslar Attikany tozduryp, Afinyny hem otlapdyrlar. Şeýle-de bolsa, entek grekleriň bilelikdäki goşuny we harby gämileri esasy harby güýç hökmünde saklanyp galypdyr. Femistokl darajyk Salamin bogazynda aýgytlaýjy söweş etmegi teklip edýär. Ol sparalylary öz tarapyna çekip üçin, mekirlige ýüz urýar we “dönügiň” üsti bilen Kserkse grek goşunlarynyň Salaminden gitmekçi bolýandygy baradaky habary ýetirýär. Kserks muňa ynanyp, salamin bogazyndan çylykýan ýeri eýeleýär we grekli bogaza gabaýar. Netijede, Femistoklyň isleýşi ýaly, söweş gutulgysyz bolupdyr. Söweş biziň eramyzdan öň 480-nji ýylyň Ruhnama aýynyň 28-de bolup, grekler ägirt uly pars harby deňiz güýçlerini ýok edýärler. Şondan soň harby ýagdaý üýtgeýär. Indi grekler Kiçi Aziýa bilen aragatnaşyk ýollaryny kesip, parslaryň gury ýer goşunlaryny agyr ýagdaýa salyp biljekdi. Şonuň üçinem Kserks goşunyň uly bölegini we galanja gämilerini alyp Aziýa dolanýar. Parslara tarap bolan Beotiýada Mardokiniň baştutanlygynda saýlama goşun galypdyr. Ol Biziň eramyzdan öň 479-njy ýylyň ýazynda Afinynyň ýene-de tozdurypdyr. Mardoniniň goşunlaryny we Mikale burnunyň ýanyndaky ätiýaçlyk goşuny bilen gämilerini ýok etmek üçin grekler spartaly serkerde Fawsaniniň baştutanlygynda biziň eramyzdan öň 479-njy ýylda Plateýanyň ýanynda aýgytly söweş edýärler. Plateýa söweşi gadymy zamanyň iň uly guryýer söweşleriniň biri bolupdyr. Mardaniniň 70 müňli goşuny bar eken. Grekleriňki hem şondan az bolmandyr. Pawsaniniň harby mekirligi, başarjaňlygy we guramaçylygy grekleriň bileleşen goşunlaryna uly ýeňiş getiripdir. Mardoniý söweşde öldürilipdir. Plateýa söweşiniň bolan güni Spart patyşasy Leotihidiň we afiny strategi Ksantippiň baştutanlygynda grek eskadrasy Mikale burnunyň ýanynda deňizden we gury ýerden utgaşdyrylýan hüjüm netijesinde parslaryň ätiýaşlyk güýçlerini-de ýok edipdirler.
Afinylylar bileleşigiň agzalarynyň närazylygyndan we gozgalaňyndan howatyrlanyp, Delosdaky Apollanyň ybadathanasynda saklanýan hazynasyny Afiny ybadat hanasyna geçiripdirler. Biziň eramyzdan öň 454-nji ýylda bolan bu wakadan soň, Afiny deňiz bileleşiginiň agzalary öň deňhukukly bolandygyndan indi garaşly ýagdaýa düşüpdirler. Şonuň üçinem b.e. öň 454-nji ýylda Delos simmahiýasy Afiny arhesine agalygyna öwrülýär.
Kalliý şertnamasy we urşuň netijeleri
Grek oba hojalyk  önümçiliginde  maldarçylygyň orny  uly  bolamly dyr. Et we süýt grekleriň  esasy  iýmiti  bolmandyr, atlar   işçi güýji  hökmünde ulanylmandyr. Atly goşun bolsa  kömekçi  goşun hökmünde bolupdyr. Şonuň uçin atlar  köpo  öndürilmändirler. Köpler dowardarçylyk ösdürilipdir. Goýnuň ýün egin-eşik üçin  esasy  çig  mal bolupdyr. Işçi maly hökmünde öküzler, eşekler,  köpeldipdirler.
Ussahanalara ergasteriýalar ululugy oýunça  dürli  hili  bolupdyrlar. 2-3 guly ýa-da  öýüňdäkileri bilen  özi  işleýän  bolsa,  esasan  gözegçilik edýän orta  ululykdaky ussahanalar, ussahana eýesiniň baştutanlygyndaky 30-40 gul işleýän iri ussahanalar  tapawutlanypdyrlar. 100-120 gul işleýän, ýöne seýrek duş  gelýän  ussahanalar hem bolupdyr.
Uly şäherlerde ýöriteleşen  ussahanalar  köp  bolupdyr. Käbir ussahanalarda işleýänleriň  arasynda zähmet  bölünişigi  bolup, önümiň  hiliniň  gowy bolmagyna  ardam edipdir.
3.	Afiny demokratiýasynyň syýasy gurluşy.
Afiny deňiz bileleşiginiň berkligi we Afinynyň içerki meselesini çözmek üçin beýleki polislere kle ruhlary göçürmek syýasaty alnyp barlypdyr. Ilatyň aşaky toparlaryndan we bileleşigiň beýleki şäherlerine göçürilen afiny raýatlaryna kleruhlar diýipdirler. Olary hasylly ýerlere göçüripdirler. Bularyň hukuklary ýerli ilatyňkydan ýokary bolupdyr. Olar barada polislerinde afiny häkimiýetiniň daýanjyna öwrülipdirler. Kleruhlaryň 10 müň töweregi Ewbeýa, Samosa, Naksosa, Androsa, Lesbosa, Lemnosa, Imbrosa, Frakiýanyň Hersonesine we beýlekilere göçürilipdir. Olar Afinyda az ýerli garyp bolanlygyndan soň barly ýer eýelerine öwredilipdir.
Aýallar, metekler (gelip çykyşy afinyly bolmadyklar) hem dolandyryş işlerine gatnaşdyrylmandyrlar.
Žan Genry Dunant
Irki durmuşy we bilimi
Telekeçi Žan-Žak Dýunanyň we Antuanetta Dýunan-Kolladonyň ilkinji ogly - Anri Dýunan Ženewa jemgyýetinde uly abraýy bolan maşgalada dogulýar. Onuň ene-atasy jemgyýetçilik işlerine uly ähmiýet beripdirler, kakasy ýetimlere we tussaglykdan boşadylanlara işjeň hemaýat eden bolsa, ejesi keselli we garyp adamlar kömek edipdir. Kakasy türmede we ýetimler öýünde hem işlän.
Reveil diýip bilinýän dini galkynma döwründe ulalan Dýunan 18 ýaşynda Ženewaň Yhsanlyk jemgyýetine goşulýar. Bir ýyldan soň dostlary bilen bile, Injili öwrenmek we garyplara kömek etmek üçin ýygnanşan ýaş ýetginjekleriň açyk toparyny - "Thursday Association-y" döredýär we boş wagtynyň köp bölegini türmelere kömek etmäge we jemgyýetçilik işlerine sarp edýär.
Triton
Salgylanma
"Syrly Älem" H. Melaýew. Aşgabat. Ylym 2004. 190-sah.
Žan Genry Dunant
Parahatçylyk Nobel baýragy
Baýraga Muanýe we Halkara komitetiň özi hem hödürlenipdir. Dýunanyň kandidatirasy saylaw prosesinde giňden goldaw tapan bolsada, ol jedelli dalaşgär bolmagynda galypdyr. Käbirleri Gyzyl Haç-yň we Ženewa konwensiýasynyň uruşdaky ejir çekmeleriň azalmagyna getirendigi nygtapdyrlar. Mýuller komitete ýazan hatynda baýragyň çekişmelerde birnäçe wagtlap esasy dalaşgär bolan Passiň hem-de Dýunanyň arasynda paýlanylmalydygyny belläpdir. Şeýle hem ol, eger baýrak Dýunana gowşuryljak bolsa, onda onuň gartaşan ýaşyny we saglyk ýagdaýynyň agyrdygyny göz öňüne tutup, baýragyň mümkin boldugyça tiz berilmegini teklip edipdir. Baýragy Passi bilen Dýunanyň arasynda bölmek bilen Nobel komiteti soňky ýyllara hem öz täsirini ýetirjek ýagdaýy döredipdir. Sebäbi Nobeliň wesýetnamasynyň bir bölüminde baýragyň goşunlary azaltmak (ýa-da ýatyrmak) ýa-da parahatçylyk konferensiýalaryny ýaýmak üçin gönüden-göni iş alyp baran bir adama berilmelidigi barada aýdylyp geçilýändigine seretseň, baýraga Passi laýyk gelýär. Emma Nobeliň wesýetiniň başga bölüminde baýragyň "adamlaryň arasynda dostluk-doganlygy" artdyrmakda özüni görkezen adama berilmelidigi barada hem bellenilip geçilmegi Dýunanyň alyp baran işleriniň hem oňa laýyk gelýändigini görkezipdir. Soňky ýyllarda hem bu baýraga mynasyp bolanlaryň arasynda iki kategoriýaň birine gabat gelenler köp bolupdyr.
Ölümi we mirasy
Şepagat uýalarynyň aýtmaklaryna görä, onuň iň soňky eden işi Mýulleriň kitabynyň nusgasyny Italiýaň şa zenanyna ibermegi bolupdyr. Dýunanyň 1910-njy ýylyň 30-njy oktýabrynda aradan çykýar. Ölmezinden öň aýdan soňky sözleri "Adamkärçilik nirä ýitirim boldy?" bolupdyr. Ol öz duşmany Muanýeden iki aý soň ölýär. Halkara komitetiň gutlaglaryna garamazdan, iki bäsdeş barybir ýaraşyk gazanyp bilmändirler.
Wenesuelanyň taryhy
1520-nji ýyllarda bolsa ýurduň köp bölegi ýewropalylar tarapyndan koloniýalaşdyrylýar.
Altyn dollar
Taryhy
Altyn dollar şaýlarynyň peýda bolmagy üçin öňünden dörän sebäpler hem altyna baý känleriň açylmagy we 1830-njy ýyllaryň ahyryndaky «altyna kowalaşma» bolupdyr.
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasuýalar instituty
Düzümi
• Mehanika-tehnologik fakulteti;
Bobi Fişer
I1975-nji ýylda ol öz titulyny goramakdan boýun towlady FIDE onuň talaplaryndan birini kabul etmändigi üçin. Ondan soňra ol gözlerden ýitirim boldy we 1992-nji ýylda Ýugoslawiýada Boris Spaski bilen bolan duşuşygynda ýeňiş gazandy.Bu duşuyk BMG sanksiýalary astynda bolan Ýugoslawiýada bolup geçipdi. Bu oýuna gatnaşmagy ABŞ hökümedi tarapyndan jenaýat hökmünde kabul edildi we tussag ediljekdigi yglan edildi.
1990-njy we 2000-nji ýyllarda ol Wengriýa, Germaniýa, Filippinler, Ýaponiya we ISlandiýada ýaşady we jynsparazlygy goldaýan birnäçe beýanatlar berdi. Onuň pasportynyň güýçsiz yglan edilmeginiň sebäbi diýip çak edilýär bu beýanatlar. Pasportynyň güýjüni ýitirendiginden bihabar bolan Fişer ýaponiýa syýahata gitdi we şo taýda Ýapon hökümedi tarapyndan tussag edildi  we 8 aý gözastynda saklandy deport edilmek ähtimallygy bilen.. 20005-nji ýylyň Mart aýynda Islandiýa hökümedi oňa raýatlyk bermek bilen, Ýapon hökümedini ony azat etmäge borçly etid. Fişer ömrüniň ahyryna çenli Islandiýada ýaşady.
Körpe çempion
1956-njy ýylda Log Cabin Chess Club ony Kuba şol bir wagtda 12 adama garşy oýnan küşt sergisine alyp gitdi. Bobi o taýda 10 ýeňiş we 2 deňlik gazandy.
Siriýa
Taryh
1516-njy ýylda Osman imperiýasy Müsüriň Mamluk soltanlygyna çozup, Siriýany basyp aldy we imperiýasyna goşdy. Osmanly siriýalylar üçin agyr däldi, sebäbi türkler arap dilini Gurhanyň dili hökmünde hormatlaýardylar we dini goraýjylaryň eşigini kabul edýärdiler. Damask Mekgäniň esasy girelgesi boldy we haj zyýaratyndan, Mekgä haj zyýaratyndan geçen sansyz zyýaratçylaryň peýdaly netijeleri sebäpli musulmanlar üçin mukaddes häsiýete eýe boldy.
Şirk
Buddizm
Buddizmde şirk ýa-da günä diýip düşünje ýok. Sebäbi olar agaçdan, daşdan ýasalan aýal şekilli butlara, heýkellere çokunýarlar. Ol Hindistanda, Hytaýda we ýene-de käbir ýerlerde ýaýrandyr.
Fanny Cadeo
Fanny Kadeo (1970-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda doglan), italýan modeli, teleýaýlym ýerine ýetirijisi we aýdymçysy.
Egeý deňzi
Geografik ýerleşişi
Egeý deňzi  Anatoliýa we Grek ýarymadasynda ýerleşýän  uly we kiçi  3000-e golaý ada we ada meňzeş gury ýer bölegini özünde jemleýär.
Pelopannes urşy
2.	Urşuň esasy döwürleri
Eýran Sparta köp karz pul kömegini beripdir. Spartalylaryň täze deňiz güýçleri Lisadryň baştutanlygynda Ioniýada afinylylara garşy üstünlikli hereket edipdir. Şonda afinylylar Arginuss adalarynyň ýanynda iň soňky ýeňşini gazanyp (b,e,öň 406ý), Spartalylaryň 70 triýerini ýok edipdir.
Afinynyň ýeňilmegine onuň öz gaýçlaerine artykmaç baha bermegi, bileleşigiň işindäki agzalalyklar, grek dünýäsiniň gowşamagyny isläp Eýranyň Sparta pul kömegini bermegiň we ş.m. sebäp bolupdyr.
Gresiýada täze agalyk ediji döwlet-Spartanyň  bolsa, grek dünýäsinde ýolbaşçylyk etmek üçin, Afinynyňky ýaly durmuş-ykdysady we syýasy tejribesi bolmandyr.
6.B.e. öň V-IV asyrlarda  grek medeniýeti gadymy  dünýäniň  iň ösen  medeni ulgamlarynyň  birine öwrülipdir.
Eshiliň tregediýalarynda  (“Zynjyr bilen  baglanan Prometeý, ”, “Agamemnon”, “Hoeforlar”, “Ewmenidler”) grek polisleriniň  syýasy, dini we ahlak sypatlary görkezilipdir.
Olimpiýada gimnasiýalar we türgenleşik üçin palestralar, stadion, basseýn we ş.m. gurlupdyr. Heýkeltaraşlykda Miron we Fidiý uly üstünlikler gazanypdyrlar. Heýkelleri mermerden, hek daşyndan, agaçdan, pil süňkünden, bişirilen toýundan ýasapdyrlar. Heýkeller bilen jaýlary, esasanam ybadathanalary bezäpdirler. Olary şäher meýdanlrynda, mazarlaryň ýanynda  hem goýup[dyrlr. Mironyň “Disk zyňyjysy”, Fidiniň  Lewsiň ybadathanasyndaky Lewsi”, Parfenondaky “Afina - Dewasy”, afiny Akropolyndaky “Afiny – aýl urşujysy”,  Pertenonyň   diwarynyň  das ýüzündäki 160 metrlik panafineý frizi, uçup barýan  “Nika  Peoniýasynyň ” şekili-bular dünýä heýkeltaraşlygynyň  ajaýýp nusgalarydyr.
Balkanabat
Geografiýa
Uly Balkan dagynyň etegenide ýerleşýän Balkanabat şäheri, beýik nokadynyň ady Arlan.
Jibril
Hadysda
Sahyh Ymam Muslim-iň 2, 75, 77, 83, 85, 97, 449, 502, 729, 1095, 1166, 1175, 1177, 1297,1352, 1375, 1456, 1457, 1601, 1672, 1685, 1688, 1693, 1732, 1734, 1790, 1800, 1910,2115,2196 hadyslarynda ady agzalýar.
Matematika inženerligi
thumb|right thumb|right|Matematika inženerleriñ çözen meselesi
Adaty užownik
Gysgaça beýany
Boýy 10–15 sm bolan köpýyllyk ösümlik. Gysga porrugynda uzyn sapak şekilli kökjagazlaryň bogdagy ýerleşýär. Ýapragy köplenç ýeke bolup, ýaprak sapagynyň düýbi teňňe şekilli ýaprak gynyna öwrülen. Ýapragyň sporasyz bölegi etlek, ýumurtga şekilli, birneme daralan düýbi sporaly okly bölegi bilen gurşalan görnüşinde.
Bitýän ýerleri
Dagyň aşaky guşaklyklary,yzgarly we batgalyk ýerler, dag çeşmeleriniň kenar ýakalary.
Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy
Az sanly. Soňky ýyllarda populýasiýalarda bäşe golaýy hasaba alyndy.
Abdylkerim as-Samany
Ebu Sad Abdylkerim ibn Muhammet ibn Mansur As-Samany (1113-1167) - Orta Aziýa taryhçysy. Ol gelip çykyşy boýunça arap bolup, alym maşgalasynda doglupdyr. Ýaş wagtynda kakasy ölüp, ilki kakasynyň dostutynyň, soňra daýysynyň elinde terbiýelenipdir. Daýysy bilen syýahata gidipdir. Ol Nişapurda, Yspyhanda, Hemedanda, Damaskda, Ýerusalimde, Tusda, Yrakda, Mesopotamiýada, Hijazda we başga ýerlerde bolupdyr. Şol ýerlerde alymlardan rowaýatlar, hekaýalar diňläpdir, Bagdada baryp, 8 ýyl (1136-43/44) ýaşapdyr. Ol 1143 ýylda Merwe gelip öýlenipdir, al-Ahmediniň medresesinde okapdyr. As-Samany 40-dan gowrak eser; şol sanda Bagdat al-Hatybyň taryhynyň dowamy - 15 tom, Marynyň taryhy - 20 tomdan gowrak, geografiýa sözlügi, awtoryň şyh-mugallymlarynyň sözlügi, biografiýalar ýygyndysy, "Genealogik atlar kitaby" ("Kitab al-ansab") we başgalary ýazypdyr. Olaryň köpüsi Orta Aziýa şäherleri mongollar tarapyndan weýran edilende ýok bolupdyr. Şolardan "Genealogik atlar kitaby", "Marynyň taryhy" bize gelip ýetipdir we neşir edilipdir. Olar Orta Aziýa we Horasan barada gymmatly taryhy, biografik we geografik çeşme bolup hyzmat edýär.
Üýtgew
thumb|Üýtgew Dünýä edebiýatynyň iň belli kyssaçylarynyň biri, beýik ýewreý ýazyjysy we akyldary Frans Kafkaň ýazan hekaýasy.
Termez
Termez ( Termiz/Термиз ‎ Tarmiδ ]>  > beýleki eýranlylar. * tara-maiθa- ' geçiş ýeri '  ) Özbegistanyň iň günorta şäheri, dolandyryş merkezi we Surhandaryýa welaýatynyň iň uly şäheri.