cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Farabynyň döredijiligi
«#REDIRECT » FARABY (870 - 950) Farabynyň ömri we döredijiligi Musulman filosofiyasyň taryhynda türki halklaryndan gelip çykan filosoflaryň biri Farabydyr. Onuň ömür beýanyna degişli maglumatlar ol aradan çykandan takmynan iki asyr wagt geçenden soň ýazylan filosofiýanyň taryhyna degişli işlerde we biografik kitaplarda getirilýän maglumatlara daýanýandygy üçin, käbir gapma-garşy maglumatlara gabat gelmek bolýar. Farabynyň doly ady Ebu Nasr Muhammed ibn Turhan ibn Uzlug el-Faraby et-Türkidir3. Ol 870-nji ýylda Türküstanyň Farab welaýatynyň “Wesiç” obasynda dünýä inipdir. Tebigat filosofiýasy bilen bir hatarda, metafiziki temalar bilen içgin gyzyklanan Merw mekdebine degişli bolupdyr. Musulman filosofiyasyň taryhynda sözüň doly manysynda filosofiki dünýägaraýşyň mysaly, nusgasy hökmünde kabul edilen Faraby, ykbalyny filosofiýa we ylma bagyş eden asuda, parahat häsiýeti bilen tanalan akyldardyr. Ylmy tälimine Bagdatda  başlapdyr, öz ýurduna dolanyp kazylyk wezipesinde işläpdir. Filosofiýa bolan höwesini şahsy ylmy barlaglaryň netijeliligi bilen kanagatlandyrypdyr. Zamanasynyň esasy ylymlary bolan grammatika, arap edebiýaty (belagat), logika, arifmetika, aýdym-saz, geometriýa we astronomiýa degişli uly işleri geçiripdir. Tükmen, arap we pars dillerinden başga, assiriýalylaryň dilinden baş çykarandygy barada käbir maglumatlar getirilýär. Faraby, samany emiri Nuh ibn Samanyň çakylygy bilen Buhara barypdyr we emiriň haýyşy boýunça ilkinji musulman-türkmen filosofiýasynyň ensiklopediýasy bolan “el-Taglimus-sany” atly eserini ýazypdyr. Emma nämedir bir sebäpden b«»u eser, “samanylaryň” saraýynda çykan ýangynda ýanyp ýok bolupdyr. Häzirki wagtda şol eser barasynda düzümindäki temalardan başga hiç hili maglumat saklanyp galmandyr. Faraby şol eseriniň şähraty sebäpli ol “mugallimus-sany” (ikinji ussat diýlip kabul edilipdir. Birinjisi bolsa Aristotel hasaplanypdyr) lakamyna miýesser bolupdyr. Seýfuddöwläniň çakylygy boýunça Halp şäherine baran akyldar ömrüniň ahyrky ýyllaryny şol ýerde geçiripdir, ähmiýetli eserlerini hem bu ýerde taýýarlapdyr. Ylmy syýahatlarynyň birinde 950-nji ýylda Şamda aradan çykypdyr. Faraby — türkmen filosofy ==Bellikler=
Jovian
Jovian (1994 – 2014) Amerikanyn aktýor.
Halkara Matematiki adalgalar
“Algebra” sözi türkmen diline rus dilinden, rus diline polýak dilinden, polýak diline nemes dilinden, nemes diline bolsa araplaryň “Aljebr” sözünden geçendir.
Geksaedr – grekleriň “hex” (alty) we “hedra” (gran, esas diýen sözlerinden gelip çykyp, “altygranlyk” diýmegi aňladýar. Bu adalga biziň eramyzyň IV asyrynda ýaşan Pappa degişlidir.
Interwal – latyn “interwallum” diýen sözden gelip çykyp, aralyk diýmekdir. Göni çyzykdaky A we B nokatlaryň arasyndaky nokatlaryň köplügine interwal (aralyk, açyk aralyk) diýilýär.
Irrasional – oýlanşyksyz, akyl ýetirerliksiz, esaslandyrylmadyk diýen many berýän latyn “irrationalis” diýen sözden gelip çykan.
Milliard – 109 san. 109=1000000000. Adalga fransuz “milliard” (müň million) diýen sözden gelip çykýar.
Oktaedr – “okto” (sekiz) we “hedra” (esas gran) diýen grek sözlerinden gelip çykyp, sekizgranlyk diýmekdir.
Parallel – grek “parallelos” sözi bolup, ýanaşyk ýöremek diýen manyny berýär.
Perimetr – grekleriň “peri” (töwerek) we “metreo” (ölçeýärin) diýen sözlerinden gelip çykyp, töweregi ölçeýärin diýmegi aňladýar.
Romb – aýlanýan jisim diýmegi aňladýan grek “pomb” sözünden gelip çykandyr.
Simmetriýa – grek “symmetreo” (ölçegdeş) sözünden gelip çykandyr.
Agar
Agar一skifleriň hökümdarydyr,Bospor dinastiýasynyň içerki söweşleri hakynda Diodoryň iberen haty netijesinde öwrenildi, onuň döwri miladydan öňki 310一miladydan öňki 309-njy ýyllardaky bolan söweş senesine deň gelýär [KITAPHANA BIBΛΙΟΘΗΚΗ), XX, 22-24]. Şol uruşda Agar kuwwatly nesilşalyk Satiranyň tarapynda durupdyr. Agar Harby goşuny Satira getiripdir. Agaryň rowaýata öwrülen ady «AOGAR» bolupdyr.
Halkara Matematiki adalgalar
Figura – latyn “figura” sözi bolup, daşky görnüş diýmegi aňladýar.
Baýramaly
Taryhy
Baýramaly esasanda ex-Maru-Şahu-Jahan we gadymy Merw hökmünde ýagny Seljuk Imperiýasynyň paýtagty hökmünde tanalýar. Bu şäherde Seljuklaryň iň soňky Soltany Sanjar ýaşapdyr we işe gatnapdyr. Onuň dünýä belli mawzoleýi şäheriň daşynda ýerleşýär we örän restawrasiýa mätäç. Biz çagakak şäheriň parkyndaky karusel (çertowoýe kolso) işleýärdi we her gezek iň beýik nokada çykanymyzda Soltan Sanjary görmäge höwes ederdik. Bu gubura gitmek üçin taksiçilere „Soltan Sanjara gitjek“ diýmeli, olar hem “Bolýar” diýseler münmeli, bolmasa öz işiň bilen bolubermeli.
Näme Bar?
Okuw jaýlaryndan halk arasynda Tehnikum diýilýän Agrobiznes mekdebi bar. Oba hojalyk uniwersitetiniň filialy we iki ýylda buhgalteriýa, weterinariýa ýaly ugurlarda hünärmenleri taýýarlaýar. 13 sany dünýewi, 1 sany zehinliler mekdebi we bir sany türkmen-türk mekdebi bar.
Türkmenleriň ata-baba hökümdarlary
Içoguz (Sak) hökümdarlary
10.Sawliý 一Gnuryň ogly. VI a.
15.Spargapif m. ö. 585 (onuň möhüm wakasy).
23.Pelek m. ö. 114一m. ö. 111.
Içoguz-Işkuzaý (Sarmat) hökümdarlary
38. Susag 102 (esasy wakasy).
Aziýanyň Gün (Hun) hökümdarlary
7.Uşilu m. ö. 105一m. ö. 102.
11.Huýandi m. ö. 85一m. ö. 68.
15.Fujuli m. ö. 31一m. ö. 20.
21.Udaýdihu 46-njy ý.
38.Tutejoşiçjuzýu 172一178.
Par hökümdarlygyny esaslandyranlar
4.Frat I m. ö. 176一m. ö. 171.
12.Frat III m. ö. 70一m. ö. 57.
14.Pakor I m. ö..?一m. ö. 38
28.Pakor II 78一110.
31.Oruz (Hysrow) 109一128.
32.Partamaspat 116 ý.
36.Wologez V 191一208.
Tofik Bahramow
Karýerasy
Şol finala çenli FIFA diňe finalyň baş eminini altyn swistok bilen sylaglaýar eken, emma 1966 finalyndan soň altyn swistok Tofik Bahramowa hem gowşurylýar. Britaniýaň şalygy bolsa Bahramowy ýörüte ýasalan mini dünýä kubogy bilen sylaglaýar.
Yrak türkmenleri
Yrak türkmenleri, Yrakda ýaşaýan türk halky. Yrakly türkmenler Oguz türkleridir we türkiye türkleri we azerbaýjanlylar bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýar. Yrak türkmenler sünni we şaýy arasynda deň derejede bölünýär we hristian katolik yrak türkmenleri hem bar.
Abijan
thumb|left|300px|Abijan şäheriniň merkezi. Abijan (fransuzça: Abidjan) - Günbatar Afrikada Şirmaýy Kenar respublikasynyň paýtagty. Ilaty 450 müň adam (1968). Ol demir ýol arkaly Bobo-Diulaso bilen baglanyşykly. Tokaý we oba hojalyk (kakao) raýonynyň söwda merkezi. Abijanyň üsti bilen agaç materiýallary, kakao, palma hozlary we ýagy eksport edilýär. Abijanda oba hojalyk önümlerini gaýtadan işleýän kärhanalar bar.
Abissal zona
thumb|200px|right|Pelagik zonanyň gatlaklary Abissal zona (grekçe: abyssos - düýpsüz) - deňizleriň we okeýanlaryň 2000 m we ondan hem çuň ýerleri. Bu zonada suw Ekwatora tarap örän haýal akýar. Mydamalyk temperaturasy +1-2 °C bolup, has çuň ýerlerde 0 °C golaýdyr. Abissal zonada ýaşaýan haýwanlaryň köpüsiniň gözü kör ýa-da örän uly bolýar. Bu ýerde bakteriýalardan hem-de saprofit suw otlaryndan başga ösümlikler duşmaýar.
Italiýanyň futbol ýygyndysy
Italiýanyň milli futbol ýygyndysy Dünýä çempionatynda 4 gezek çempion bolmagy başardy, (1934, 1938, 1982, 2006-njy ýyllarda), iki Europeanewropa çempionaty (1968, 2021-njy ýyllarda). Tälimçi: Luciano Spalletti
Madiý
Miladydan öňki 653 —miladydan öňki 625 -nji ýyllarda höküm süren Madiý, Alynky Aziýadaky Skifleriň hökümdary. Madiý Sak-skifleriň hökûmdary Bartatuanyň (Afrasiýap) oglydyr. Madiýiň Alynky Aziýada 28 ýyllap m. ö. VII asyryň ikinji ýarymyna çenli höküm sürüpdir. Madiýiň häkimýeti döwrinde Skifleri, midiýalylary tozduryp Ninewiýany zabt edip aldylar. Soňra Kiçi Aziýada bir näçe ýeňišleri gazanan Skifler (içoguzlar), Kimmerlileri hem özlerine tabyn edipdirler. Kiçi Aziýanyň gûndogaryndaky Alynky Aziýanyň daşyndaky uly serhetlerinde hökümdarlygy berkarar etdiler. M. ö. 661-nji ýylda Skifler Ninewiýany ele geçirip Assiriýa döwletiniň töweregindäki galalary we şäherleri eýelediler. M. ö. 610-njy ýylda Skifler Wawilonlylar bilen birleşip Assiriýa hökümdarynyň soňky deminde özüni atan şäheri bolan Harrany ele geçirdiler. Ondan soňra Assiriýa eýýamyny dolandyryp gelen Skifler Siriýa we Palestina çozup girdiler. Ol ýerden hen Müsüre gelen Skifler faraon Psammetix I tarapyndan garşylandy. Yza dönenlerinde olar Askalon şäherini taladylar. Geredot midiýalylaryň aýtmaklaryna görä Skifler Midiýadaky agalygyny şeýle açyklaýar: «Ýigrimi sekiz ýyllap Skifler Aziýada hökümdarlyk etdiler we ýurtda gozgalaň başlanan wagty derýadan aňry geçip yza çekildiler. Yza çekileninden soňra olar ýerli ilaty talap ülkäni gysyp ol ýerde höküm sürdiler.» —Gerodot, I, 103.
Işpakaý
Işpakaý ady一Skifleriň taryhdaky belli bolan ilkinji hökümdarynyň adydyr. Ol ilkinji sapar Assiriýanyň klinopisyndaky ýazgylarda miladydan öňki 679-njy 一miladydan öňki 674/3 ýyllarda höküm sürüpdir. Skifliler Işpakaýyň baştutanlygynda midiýalylar bilen birleşýärler. Urartunyň we Mannanyň goşuny Assiriýa garşylyk görkezýär, şol söweşde hem Işpakaý öldürilýär.
Biologik dürlüligiň häzirki zaman ekologiýa ýagdaýy
4. Gündogar Gimalaýlar (Ýunnan prowinsiýasy)
5. Demirgazyk Barneo
Eýran Yslam rewolỳusiỳasy
Çeşmeler
4.Saparmyrat Türkmenbaşynyň bitaraplyk taglymaty. A; 2002 ỳ.
Eỳran ХХ asyryn ahyrynda
ХХ asyryň ahyrynda EYR-nyň syỳasy we ykdysady ỳagdaỳy, daşary syỳasaty, türkmen-eỳran gatnaşyklary barada düşünje bermek we şu mowzugyň üsti bilen talyplaryň watançylyk duỳgylaryny terbiỳelemek.
Lewant
XIII we XIV asyrlarda “ Lewant ” adalgasy Gresiýa, Anadoly, Siriýa-Palestina we Müsür, ýagny Wenesiýanyň gündogaryndaky Gündogar Ortaýer deňzinde italýan deňiz söwdasy üçin ulanylypdyr. Netijede bu söz Siriýa-Palestina we Müsür musulman ýurtlary bilen çäklendirildi. 1581-nji ýylda Angliýa Osman imperiýasy bilen söwdany monopoliýa etmek üçin “ Levant” kompaniýasyny döretdi. “ Levant States ” ady I Jahan Urşundan soň Fransiýanyň Siriýa we Liwan baradaky mandatyna degişlidir. " Lewant " adalgasynyň häzirki Siriýa, Liwan, Palestina, Ysraýyl, Iordaniýa we Kipre degişlilikde has köp ulanylmagynyň sebäbi bolsa gerek. Käbir alymlar munuň Liwanyň adyndan gelip çykýandygyna ýalňyş ynanýarlar. Häzirki wagtda bu termin köplenç taryhdan öňki ýa-da gadymy taryhy salgylanmalar bilen bilelikde ulanylýar. "Siriýa-Palestina" ýa-da Aş- ( ٱلشَّام  ٱلشَّام ) ýaly manylary berýär, /ʔaʃ.ʃaːm/ ), demirgazykda Türkiýäniň Toros daglary, günbatarda Ortaýer deňzi, gündogarda demirgazyk Arap çöli we Mesopotamiýa we günortada Sinaý bilen araçäkleşýän sebit goşuldy ýa-da ýok). Adatça, ol Anadoly (Kiçi Aziýa diýlip hem atlandyrylýar), Kawkaz daglary ýa-da Arap ýarym adasynyň haýsydyr bir bölegini öz içine almaýar. Silisiýa (Kiçi Aziýada) we Sinaý ýarym adasy (Aziýa Müsüri) käwagtlar goşulýar.
News corporation
döreden kanallary
FOX Crime
Futboldaky geň wakalar
Futboldaky geň wakalar:
Gyzgyn şokalat (Горячий шоколад)
Nadežda Maýstrenko
Kriwoý Rog şäherinde 5-nji aprelda dogulýar (ýyly hakynda aýtmandyr öýdýän):
Google Play
Taryhy
2017-nji ýylyň iýulynda Google Play Protect antiwirusy döredildi.
Nepal
President: Bidhya Devi Bhandari (2015)
Kislotaly ýagyşlar
Howany esasy hapalaýjylar bolan we atmosfera ygallarynyň turşylanmagyna getirýän SO2 hem-de NOx önümçilik pudaklaryndan bütin dünýä boýunça her ýylda millionlarça tonna möçberinde atmosfera düşýär. Ägirt uly çäklerde tebigy gurşaw tutrşylanma sezewar bolýar, ol bolsa ähli ekoulgamlaryň ýagdaýyna oňaýsyz täsir edýär. Kislotaly ýagyşlaryň oňaýsyz täsirleri tokaýlaryň guraklyga, kesellere, tebigy hapalanmalara çydamlylygyny peseldýär.
Birinji jahan urşunyň netijeleri
Jemi	3506,3
Jemi	2449
Alemin Kıralı
Alemin Kıralı (älemiñ şasy) filmi Türk komediýa filmi. 2011-nji ýylyñ sentýabr aýynyñ 16-syna ATV kanalynda hepdäniñ her Çarşenbe güni ýaýlyma göýberildi. 2012-nji ýylyñ iýul aýynyñ 24-de 2 sezon bilen film tamamlandy.
Görnüşleri we populýasiýalary goramak
Edebiýatlar
''Durdyýew S., Aşyrmyradowa Ş., Nurberdiýew N. Ekologiýa 11. Aşgabat TDNG 2014.''
Bilimiň kesgitlemesi
Bilimiň kesgidi
Bilim (nemes.d. erkenritnis, fransuz.d. corinaissonce, iňlis.d. knowledge, cognition, latyn.d. cognitio, köne.t.d. magrifet, maglumat): Umumy manyda 1. Bilme işi. 2. Bilinýän zat; bilme amalynyň netijesinde gazanylan zat. Filosofiýada haýsydyr bir zadyň bir zat hökmünde aňlanylmagy. Bu ýerde göz öňüne getirmeden   tapawutlylykda    bilme    isleginiň    ýüze    çykmagy. Ylym   dürli garaýyşlarda ýüze çykyp biler: 1. Ynsandaky ruhy hadysa hökmünde. 2. Akyl ýetirmegiň görnüşi  hökmünde  sap  aňyň  funksiýasy,  ymtylyş  (meýil  bildirme “intention”) hökmünde. 3. Subýekt (bilýän) we predmetiň (bilinýän) arasyndaky baglanyşyk (bilimiň baglanyşygy). 4. Predmetiň subýektdäki simwoly, göz öňüne getirmesi, täsiri (bilimiň emele gelişi). 5. Göz öňüne getirme, janlandyrma simwolynyň predmet bilen gabat gelmekligi, sazlaşykly bolmaklygy. 6. Bilimimiziň we bilim simwolynyň predmetiň tutuş mazmunyna gabat gelmeklik meýli (bilim prosesi, bilimiň ösüşi). 7. Bilimiň başga ynsanlara ýetirilip bilinmegi, geçirilmegi, öwredilmegi netijesinde ýüze çykýan: bilimiň hasyly, bilimiň netijesi, bilimiň miwesi.'''
Goçmyrat ahun
Arydanama
“Men Goçmyrat Molla Aly oglunyň tarapyndan, owwal-ki okuw esbaplaryny almak üçin Buhara-şerife 3 aý ygtyýar bermegiňizi Alla hatyrasyna umyt kylarmyz “. Jumadilowwal, 1318 hijri-kamary, 2-nji langiz güninde.
Çeşme
zamantm.com/tm/columnistDetail_getNewsById.action?newsId=1275&columnistId=34
Hindistanyň daşary syýasaty
Hindistanyň daşary syýasaty.
2.Saparmyrat Türkmenbaşy. Ruhnama (ikinji kitap). A; 2004 ỳ.
Sapagyň maksady:
Hindistan respublikasynyň daşary syỳasaty we türkmen – hindi gatnaşyklary barada düşünje bermek we şu mowzugyň üsti bilen talyplaryň watançylyk duỳgylaryny terbiỳelemek.
Halat Nebi gubury we gonamçylygy
Ziýarata barmak üçin Kelala-Temirgaraguzi ýolundan gidiler. Halat Nebiniň ýoly daglyk bolany üçin bahar aýlarynda köp sanly Eýran türkmeni tarapyndan ziýarat ediler. Halat Peýgambaryň guburynyň aşagynda Alym baba we Çopan atanyň gubury bardyr. Ol ýakynlarda Hyzyr dişi atly bir çeşme de bardyr. Çeşmäniň ýanynda bir bag bardyr. Türkmen halky hezret Hydyryň o baga dişini sürtendigini aýdar we o bağy mukaddesi diýip dişi agyrýan adamlara onun agajyndan şipa üçin kesip berýär.
Halat Nebi
Halat (Arapça: خالد) ömrü tükenmeýän magnasyndadyr. Nebi de Arapça peýgambar diýmekdir.
Halat Peýgambaryň asyl ady Halat Nebi Gaýt bin Sinan Ebesidir. Özüne değişli yörite dini bolmaýan bu Arap peýgambar hezret Isaniň dini bolan hrystyýanlygy teblig eder. Hezret Halat Nebinin peýgambar bolmagy bilen hezret Muhammediň dogmagynyň arasynda 40 ýyl ara bardyr.
Çanakkale (il)
thumb|Çanakkale Çanakkale, Türkiýe'niň ili.
Palaw
Toý Palawy
Toý palawy beýlekilerden känbir parhlanmaýar ol köp mukdarda bişirilýär. Şonuň üçin aşagy köýmez ýaly, atyljak başga bir gazanda gowrulýar. Taýýar bolup palaw tabaklara salnanda, eti dogralyp, üstüne goýulýar.
Saryýagly Palaw
Saryýag ulanylmagy bilen taýýarlanylýan palaw görnüşi.
Kültür
Medeniýet jemgyýetlere mahsus bolan we geljekki nesillere geçýän maddy ýa-da ruhy zatdyr. Medeniýet, adam düşünjesi hökmünde taryhda döredilen many we ähmiýet ulgamydyr. Adamlaryň bir toparynyň şahsy we köpçülikleýin durmuşyna düşünmek, tertiplemek we gurmak üçin ulanýan ynançlar we däp-dessurlar ulgamy.
“Taryhy we jemgyýetçilik ösüş prosesinde döredilen ähli maddy we ruhy gymmatlyklaryň jemi we olary döretmek we geljekki nesillere geçirmek üçin ulanylýan gurallar, adamyň tebigy we jemgyýetçilik gurşawyna agalyk ediş derejesini görkezýär.
Jebel
Jebel Türkmenistanyň ýerlerinde ýaşan adamlaryň gonalgasy bolupdyr. Jebel gowagyň adydyr. Mezolit döwründe Jebel gowagynda ýaşan adamlar üçburçluk görnüşindäki kiçijik gurallary ýasapdyrlar, daşdan ýasalan iri tyglary we peýkam uçly gurallary, ýasydaş owguçlary ulanypdyrlar. Tapyndylaryň käbirleri çöplenen däneleri owmak üçin niýetlenipdir. Jebel gowagyndan sungat önümleri hem tapyldy. Bu ýerde ýaşan gadymy adamlar balykgulaklardan monjuk ýasap, olary dakynypdyrlar. Başga-da bu döwrüň adamlary mallaryň derilerinden haýwanlaryň guradylan damarlaryndan taýýarlanylan sapaklar bilen tikilen geýimleri geýipdirler. Mysal üçin, Gaýly gowagynyň aşaky gatlagyndan, sapak sapmak üçin kiçijik gözli süňkden ýasalan iňňe tapyldy. Bu tapyndylar Türkmenistanyň çäginde ýaşan gadymy adamlaryň eşikleri, olaryň bezeg işleri barada bize maglumat berýär.
Çankyry (il)
300px|thumb|Çankırı ili
Kopengagen fond biržasy
Öň Kopengagen fond biržasy ( Daniýa : Københavns Fondsbørs ) ady bilen tanalýan Nasdaq Kopengagen, paýnamalar, obligasiýalar, gazna kagyzlary we bellikleri, maliýe geljegi we opsiýalary ýaly Daniýanyň gymmatly kagyzlary üçin halkara bazarydyr.
Diýarbakyr (il)
300px|thumb|Diyarbakır ili Diyarbakır, Türkiýe'niň ili.
Çopandepe
Çopandepe Jeýtun medeniýetiniň bir ýadygärligidir. Häzirki Gökdepe etrabyndaky pessejikdepe, çopandepe we beýlekiler Jeýtun medeniýeti niň ortaky döwrüniň ýadygärliklerindendir. Jeýtun medeniýetiniň giçki döwrüne degişli ýadygärlikleriniň esasysy bolsa, çagyllydepedir. Jeýtun medeniýetiniň irki döwrüne Jeýtundepe, Togalakdepe oturymly obalary degişlidir.
Erzinjan (il)
300px|thumb|Erzincan ili Erzincan, Türkiýe'nin ili.
Pessejikdepe
Jeýtun medeniýetiniň ikinji bir ýadygärligi Çopandepedir.
Kybla
Matematik usul
ýa-da
Gülistan tokaýy
Eýranyň goranan en gadymy milli parky bolan bu tokaýda 1350 hil ot we 302 hil heýwan ýaşaýar.
Ani Lorak
Лейблы Lavina Music (1998—2008) Moon Records (2008 — наст. время)
Aýdymlary
2000 —www.anilorak.com.
2007 —15
2009 —С неба в небо
2014 —Снится сон
2014 —Медленно
Awstriýa
Awstriýa Respublikasy Merkezi Ýewropadaky döwlet. Ol Birinji Jahan urşundan soň Awstro-Wengriýa monarhiýasynyň dargamagy bilen döreýär. Umumy tutyan meýdany 83,9 müň inedördül kilometre barabardyr. Ýurduň günbatardan gündogara çenli uzunlygy 579 kilometrdir. Ol demirgazyk-günbatarda Almaniýa, günbatarda Şweýsariýa we Lihtenşteýn, günortada Italiýa we Sloweniýa, gündogarda Slowakiýa bilen araçäkleşýär. Awstriýa dokuz federal ştata bölünýär. Olar: Burgenland, Karintiýa, Aşaky Awstriýa, Ýokarky Awstriýa, Zalsburg, Ştiriýa, Tirol, Forarlberg we Wena şäheri.
Rus imperiýasy XVII-XVIII asyrlarda
Absolýutizm şertlerinde ýurduň durmuşynda hünärli adamlaryň taýýarlanmagy hem möhümdi. Bu döwürde dünýewi mekdepler hem açylyp başlady. 1724-nji ýylyň Türkmenbaşy aýynyň 28-inde Orsýetiň ylymlar Akademiýasy açyldy. 1703-nji ýyldan birinji gazet “Wedomosti” ady bilen çykyp başlady. Pýotr-I-iň geçirýän reformalarynyň garşysyna çykyş edýänler hem bardy.
XVIII asyryň ikinji ýarymynda uly täzelikleriň biri ol hem kagyz pulunyň dolanyşyga goýberilmegi (1768). Emma onuň gyradeň goýberilmezligi onuň hümmetiniň gaçmagyna getirdi. (ozal kümüş puldy).
1-bölünişik boýunça (1772 ý.)
Polşany 2-nji gezek bölende-1793 ýylda
Eskişehir (il)
300px|thumb|Eskişehir ili Eskişehir, Türkiýe'nin ili.
Gaziantep (il)
300px|thumb|Gaziantep ili Gaziantep, Türkiýe'nin ili.
Salawat
Soläwät (صلوات‎), «soll-Allahu aleýhi wesälläm» (صلى الله عليه وسلم‎ — Muhammed pygamberiň (ﷺ) ady aýdylanda aýdylýar. "Takyk, Alla we Onuň perişdeleri pygambere salawat aýdýarlar. Eý, iman getirenler! Siz hem oňa salawat aýdyň we oňa ýürekden salam bermek bilen salamatlyk diläň! — Kuran: sura 33, aýat 56."
Garadepe (eneolit döwri)
Garadepe Artyk obasynyň golaýynda ýerleşen eneolit dowrüniň esasy ýadygärliklerindendir. Garadepäniň ýaşaýjylary ekerançylyk we maldarçylyk bilen meşgul bolupdyrlar. Garadepe b.e öňki IV müňýyllygyň ortalalaryna degişlidir. Onuň ilaty (2 müňe golaý) ir wagtdan bäri düýäni eldekileşdirip, ony araba goşup ýük daşamak üçin ulanypdyr. Garadepede ilat çig kerpiçden salnan köp otagly jaýlarda ýaşapdyr. Ol ýerde misden ýasalan zatlar has köp bolupdyr, olaryň içinde misden ýasalan gylyç hem bar.
Urdu dili
Urdu dili ya-da Laşkari (urd. اُردُو‎; لشکری۔)Hindu-Arýan toparynyň Hindi-Ewropa maşgalasyna degişli dil.Hindustani dil bilen baglanyşyk stil.Gepleşik derejede hindi bilen öz ara düşünükli.Urdu XIII asyrda ýüze çykypdyr. Urdu Pakistanyň iki resmi dilleriniň biridir(ikinji-iňlis),ýöne diňe ilatynyň 7% ene dili bolup hasaplaýarlar.
Armin
Armini Armen (b.e.öň.17/18一b.e.21) —War söweşinde Rim goşunyny ýeňlişe sezewar eden Çerusker ýeňijisidir. Onuňsaýasynda toplanan taýpalar toplumy Tiberiniň ýegeni Germanikus Reýiniň gündogaryndaky German topraklaryny täzeden basyp almak üçin elinden gelenini etdi.
Gara söýgi
“Gara söýgi” Türk dilinde:(Kara sevda)Türkiýede Aý Yapim tarapyndan döredilen drama-romantiki seriýadyr.
Ajerhan
thumb|Ajerhan baýdagy Ajerhan (orsça Астрахань) — Russiýa Federasiýasynda Ajerhan welaýatiniň paýtagty.
Tamdyrlamalar
Tokly Tamdyrlamasy Soýlan toklyny dört bölege bölmeli, onuň etli ýerini dilişdirip, taýyarlanan durus däni salar ýaly etmeli.Arassalanan sogany, ukropy, petruşkany, gök sogany maýda dograp, arça hem lawr ýapragyny aralaşdyryp goýmaly. Etiň dilnen ýerlerine bu garyndyny dykyşdyrmaly, duzdyr burç sepip, birneme goýmaly. Aýratyn gazanjyň içine ýaňky durusdäni hem-de artylan kädidir kartoşkany, noybadyr käşiri, pomidory salmaly. Sazak ýakylyp gyzdyrylan tamdyryň közüni orta üyşürip, gazanjygy-da közüň üstünde jaýlaşdyrmaly. Soňra iki sany ýogyn simi tamdyryň agzyna goýup, dört bölünen tokly etiniň aýaklaryny sim bilen saraşdyryp ýa-da etden geçirip, şoňa berkitmeli. Etleri salanyňyzdan soň, tamdyryň hiç ýerinden bug cykmaz, iki ýan deşiklerini makam suwamaly. Onuň agzyny-da gapak bilen ýapyp oňatja suwamaly. Goçmak görnüşinde sallanan eti azyndan 75-90 min. tamdyrda saklamaly. Güýçli bug emele gelmegi netijesinde etiň çorbasy aşak közüň üstünde goýlan gaba syrygyp, tagamly çorba emele gelýär. Gabyň içindäki farşlar bolsa akyp bişýär. Şeylelikde, tutuş tamdyrlama taýyn! Taýyar bolan tamdyrlamany bölüşdirip mejimlere salmaly. Onuň gazana syrygan çorbasyny şakäselere guýup, saçaga çekibermeli. Tamdyrlama täze ýapylan tamdyr çöregi bilen saçaga goýulsa, naharyň tagamy üýtgeşik bolýar. Taýyarlamak üçin 1 toklynyň tutuş läşi, 2 kg sogan, 2-3 düýp sarymsak, 500 gr käsir, sogan, ukrop, petruşka, duz, burç, lawr ýapragy we arça ýapragy gerek.
Gurbangeldi Ahunber
Gurbangeldi Ahunber Eýran Türkmenleriniň at gazanan şahyrlaryndan biridir.
Şahyryň bir şygry: Goşgym
Ýetime garyba gol gatyşmasa
Ölime dirime gadyr goýmasa
Goşgym sen polatdan gaty bolmaly
Elizabeth II
Çagalyk we ýaşlyk
Kakasy gersogyň hormatyna soňky gyzyna Wiktoriýa dakmak isleýär, emma ol boýun towlaýar. Georg V bu barada şeýle diýdi:
Täç geýdirmegiň we dolandyrmagyň başlangyjy
Şa zenany Elizaweta II-iň täç geýdiriş dabarasy 1953-nji ýylyň 2-nji iýunynda Westminster Abbide geçirildi. Iňlis monarhynyň täç geýdirmek dabarasy ilkinji gezek göni ýaýlymda göni ýaýlymda görkezildi.
Şondan soň, 1953-nji we 1954-nji ýyllar aralygynda täze şa aýal Angliýa, Iňlis koloniýalaryna we dünýäniň beýleki ýurtlaryna alty aýlyk iş sapary etdi. Elizaweta II Awstraliýa we Täze Zelandiýa baryp gören iň soňky monarh boldy.
Kelalanyň Magtymguly Pyragy adyndaky medeniýet we sungat jemgiýetçiligi
Kelalanyň Magtymguly Pyragy adyndaky medeniýet we sungat jemgiýetçiligi 1998-nji ýylda Eýranyň Türkmensähra sebitinde, Kelala şäherinde gurlan bir jemgiýetçilik guramasydyr.
1871-1914-nji ýyllar aralygynda halkara gatnaşyklar
XIX asyryň 60-njy ýyllarynda Russiýa hem baknalyk edinmek maksady bilen Orta Aziýa ýerlerine aralaşdy. Birnäçe synanyşyklardan soň patyşa Russiýasy 1879-1882-nji ýyllar aralygynda Türkmenistany hem basyp aldy. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnama kitabynda “1879-1881-nji ýyllarda bolan Gökdepe urşy türkmen milletiniň syýasy, ykdysady, ýaşaýyş durmuşyna, milletiň jemgyýetine uran zarbasynyň täsiri netijeinsde türkmen döwleti ýykyldy. Rus döwleti türkmen topragynda özüne garaşly iş dolandyryş, medeni we dini wagyz-nesihatyny ýaýbaňladyrdy” diýip belleýär. (S.33)
Daşoguz welaýatynyň taryhy
Oktýabr 1924-nji ýylda Türkmenitan SSR-nyň düzümine girýär.
Abruý
Abruý - 6-njy asyryň 80-nji ýyllarynda Sogdanyň (häzirki Buhara) territoriýasynda ýaşan ilatyň iň garyp gatlaklarynyň gozgalaňynyň baştutany. Ol gozgalaň iri ýer eýelerini we söwda aristokratiýasynyň garşysyna gönükdirilýär. Narşahynyň maglumatlaryna görä, Abruý Paýkendi basyp alyp, iri ýer eýelerine we söwda aristokratiýasyna garşy rehimsiz çäreleri geçirip başlaýar. Olar muňa çydaman Semirýeçýä gaçýarlar we türkleriň hökümdary Gara Çurinden kömek soraýarlar. Onuň iberen goşuny 585-nji ýylyň töwereginde gozgalaňçylary derbi-dagyn edýär.
Wena
thumb|Wena Wena (Wien, Vindobona, Vienna) — Awstriýanyň federal paýtagty.
Ugo Çawez
1975-njy ýylda Wenesuelanyň harby akademiýany tamamlady.
2013-njy ýylyň 5 Martda Karakas şäherinde aradan çykýar.
Bäherden
Çeşme
Orta mekdepler üçin niýetlenen Geografiýa 8 kitaby
Wagzy-azat
Döwletmämet Azadynyň "Wagzy-azat" eseriniň 40-sany borçlary
Sport
Habarlar
Taze olimpiya suw sport toplumy dabaraly yagdayda acyldy. Beyik serdarmyzyn ak patasy bilen acylan toplumyn umumy yapyk meydancasy 24820 ine dordul metrdir. Ol uc binadan ybarat bolup on bash binasynda halkara we olimpiya kadalaryna hemde sportyn suwda oynalyan gornushlerinin dunya federasiyasynyn talaplaryna gabat gelyan iki sany suw howdany yerleshendir. 1nji suw howdanynyn uzynlygy 50 metr ginligi 25 metr cunlugy uc metr bolup bu howdan yuzme, sinhronly yuzme, sport yaryshlaryny gecirmek ucin niyetlenendir. Bu howdanyn umumy meydany 1 250 ine dordul metr bolup gowrumi 3 750 kub metrdir. 2 nji suw howdanynyn uzynlygy 15 metr ginligi 25 metr cunlugy 5 metr bolup bu howdan beyiklikden bokmek ucin niyetlenendir. bina tomashacylar, myhmanlar habar berish serishdelerinin wekilleri we eminler ucin niyetlenen 1792 orunluk gowrume eyedir. Toplumyn orta binasynda turgenleshik tirnashor, woleybol zallary ish otaglary habar berish serishdelerinin wekilleri ucin niyetlenen otaglar, 200 orunlyk restoran yerleshendir. Toplumyn 3 nji binasynda okuw turgenleshik icllerini gecirmek, gelen myhmanlara dync almaklary ucin iki sany suw howdany we tomasha meydancalary yerleshendir. Sheyle hem bu binada cagalan wagtlaryny shatlyk shagalan bilen gecirmek ucin iki sany suw dagjagazy atly atiriksion gurnalandyr. Toplumyn suw howdanyndaky munlerce tonnalyk suwyn agramyny gotermek ucin howdanynyn binyady yorite usul bilen guruldy.
Döwletler
E
Efiopiýa, Ekwador, Ekwatorial-Gwineýa, El Salwador, Eritreýa, Ermenistan, Estoniýa, Eswatini, Eýran
Magtymguly eýýamynyñ arheologiýasy
1.	 Türkmenistanyñ XVI asyr-XIX asyryñ binagärçiligi.
Umuman Magtymguly eýýamynyñ binagärçliginiñ häsiýetli tarapy bu döwürde uly bina gurluşygy az bolupdyr, köplenç öñki bunalar - köşkler, galalar, aramgähler gaýtadan dikeldilipdir, bijerilipdir. Mysal üçin, Güljemal han Sultan Sanjar aramgähinde gaýtadan dikeldiş işini geçirdi. Bu döwrüñ görnükli ýazyjysy Magtymgulynyñ döredijiliginde şu aşakdaky mazmuny goşgy setirleri bar: Seýil edeliñ bu jahana, Jahanda näler görüner, Iskender, Jemşit saldyran Beýik binalar görüner. Magtymguly eýýamynda türkmen hojalygyny esasan 2 pudag - ekerançylyk we maldarçylyk düzüpdir. Tebigy şert dörän, suwarymly ýerleriñ möçerine görä bir ýerde maldarçylyk algdyklyk etse, beýleki ýerde ilatyñ esasy käri ekerançylyk bolupdyr. Ilat çomurlara we çarwalara bölünipdirler. Türkmenistanda bol suw bilen üpjün, ekerançylyk üçin amatly ýerler Amyderýanyñ orta we aşak akymlarynda, Murgap sebitinde, Etrek, Gurgen boýlarynda bolupdyr. Bu ýerlere suwarymly ekerançylygyñ iñ iri sebitleridir. Ahal, Etrek, Sarahs, Tejen, Pendi, Etek derýalarynyñ aşak akymlary-da ekerançylygynyñ ownuk sebitidir. Ekerançylygynyñ has maýda ojaklary Balkan, Mangyşlak sebitleridir. Suwaryş ulgamy Murgap derýasynyñ ugrunda Soltanbent bolup, ondan aşakda Janalybent bentleri bolupdyr. Taryhy maglumatlary görä Janalybendyñ ýerinde Mary tekeleri soñra Gowşut hanyñ baştutanlygynda Gowşutbendi gurupdyrlar. Tejen derýasynyñ aşak akymynda Garrybent derýanyñ suwlary beg we wekil atly iki sany kanala sowup, ekin meýdanlaryny swulandyrypdyrlar. Tejen derýasynyñ Sarahs sebitlerinde türkmenler suwaryş desgalaryny giñden ulanypdyrlar. Etrek-Gürgen boýlarynda suwarymly ýerler bilen bir hatarda düme ekileýän ýerler hem köp bolupdyr. Lebabyñ ilaty Amyderýadan suwy diñe bir ýol bilen, ýagny adatdan daşary çuñ gazylan nowhanalar we ýaplar arkaly alyp bilýardy.
.cg
Kongo Cumhuriyetinin internet kodu.
.ci
Fildişi Sahilleri'nin internet kodu.
Russiýa 1917-1922-nji ýyllar aralygynda
Iki häkimiýetlilik döwründe Petrograd Soweti Wagtlaýyn hökümet bilen ylalaşyjylyk syýasaty ýöredip başlady. Kommunistik partiýanyň menşewikleriniň täsirinde bolan Petrograd Soweti 1917-nji ýylyň Magtymguly, Oguz aýlarynda Wagtlaýyn hökümeti ähli babatda goldady. Petrograd Sowetiniň goldamagy bilen Wagtlaýyn hökümet 1917-nji ýýlyň Gorkut aýynyň 3-4-de Petrograddaky esgerleriň we işçileriň parahatçylykly ýörişini oka tutdy. Dört ýüze golaý adam öldürildi.
Sowet hökümeti zähmetkeşlerden artyk önümleriniň zorluk bilen alynmagynyň, bazarda söwda etmegiň gadagan edilmeginiň, ähli senagat kärhanalarynyň umumy döwlet eýeçiliginiň, halkyň baýamaga bolan isleginiň öňüne böwet goýulmagynyň ýurduň ykdysady ösüşine ýaramaz täsir edýändigi üçin “harby kommunizm” syýasatyny ýatyrdy. Täze ykdysady syýasaty jar etdi. Täze ykdysady syýasat boýunça indi daýhan özünden artyk önümi bazarda erkin satyp, özüne gerek harytlary satyn alyp bilýärdi. Artyk önümiň zorluk bilen alynmagyny ýatyryp, kesgitli azyk salgydy girizildi. Daýhan azyk salgydyny töläp galan önümine erkin eýeçilik edip başlady. Indi daýhan artyk önümini döwletden girizilmegini bes etdi. Söwda ösdi. Senagatda täze ykdysady syýasata geçmeklik başlandy. Iri we orta senagat kärhanalary hojalyk hasaplaşygyna geçirildi. Olar indi öz-özüni dolandyrmalydy, maliýeleşdirmelidi, peýda almalydy. Birnäçe maýda kärhanalar hususyýetçilere gaýtarylyp berildi. Hususy kärhana açmaga rugsat berildi. Kärhana eýelerine 10-20 sany işçini hakyna tutmaga ygtyýar berildi. Ähliumumy zähmet borçlulygy hakynda kanun ýatyryldy. Döwlet işinden çetleşip telekeçilik işi bilen meşgullanmaga hukuk berildi. Daşary ýurtly telekeçilere ýurtda işlemäge, baýamaga rugsat berildi.
20-nji ýyllaryň başlarynda ykdysady we medeni ysnyşyklar güýçlenipdi. Bolşewikler ol respublikalary bir döwlete birleşdirmek ugrunda göreşýärdiler. 1922-nji ýylda Azerbeýjan, Gruziýa, Ermenistan birleşip, Zakawkaziýe Federatiw Sosialistik Respublikasyny döretdiler.
1922-nji ýylyň Bitarapyk aýynyň 30-da täze birleşme girýän respublikalaryň Söwetleriniň birinji gurultaýy SSSR-iň döredilýändigini jar etdi. SSSR-iň düzümine Russiýa, Ukraina, Belorussiýa we Zakawkaziýe Sowet Sosialistik respublikalary girdiler. 1924-nji ýylda döredilen Türkmenistan we Özbegistan SSSR-leri 1925-nji ýylda onuň düzümine girizildi. 20-nji ýyllaryň ahyrynda 30-njy ýyllaryň başlarynda Täjigistan, Gyrgyzystan, Gazagystna Sowet Sosialistik respublikalary SSSR-iň düzümine birleşdiler. Soňra onuň düzümi girjäk döredilen sowet respublikalary goşuldylar. 1924-nji ýylda SSSR-iň ilkinji Konstitusiýasy kabul edilýär. SSSR döredilende-de, onuň ilkinji konstitusiýasy ýazylanda-da “dünýä rewolýusiýasy tizlikde amala aşar” diýen hamhyýallykdan ugur alnypdy. SSSR-iň ilkinji konstitusiýasy dünýäniň islendik ýerinde dörän Sowet Sosialistik Respublikasynyň SSSR-e girmegine mümkinçilik döredýärdi. SSSR-iň döwlet ýolbaşçylary dünýä rewolýusiýasy netijesinde SSSR-i bütindünýä döwletine öwürmek pikirienden daşda däldir. Konstitusiýada: “SSSR-iň döredilmegi ähli ýurtlaryň zähmetkeşleriniň bütindünýä Sowet Sosialistik Respublikasyna birleşmeklik ýolunda täze, aýgytly ädimler” diýlip görkezilmegi-de munuň aýdyň subutnamasydyr.
Bilýärmidiňiz
Bilýärmidiňiz
Degişmeler
Degişmeler
Bir gün magazine Ependi gelip maňa 99 sany çörek beriň diýýär. Satyjy gel şuny tegelekläp 100edeli diýýär. Ependi bolsa "Kelläň bir işleýämi 100 çöregi haçan iýip gutarars" diýýär.
Bir gün Nasyreddin hojanyň eşegi ýitýär. Hojany gören adamlar hoja eşegiň ýitdi aglamak deregine hudaýa şükür etýäňmi diýeninde hoja eşegiň üstünde men bolsadym menem ýitjek ekenim ýitmedigime şükür edýän diýipdir
Koreka
Ykdysadyýet
Şäherçäniň ykdysadyýeti myhmanhana we syýahatçylyga esaslanýar. Tebigy Coreca gaýalary 1960-njy ýyllardan bäri tebigat suratlarynda meşhurdyr. Şäherde azyk, mebel we tehnika öndürýän kiçi kärhanalar hem bar.
El-Kindi
Ebu Ýusuf Ýakub ibn Ishak el-Özüniň, Kufada dünýä inip, Bagdatda kemala gelipdir. Medisina, filosofiýa, logika, arifmetika, geometriýa, astronomiýa we aýdym-saz ýaly döwrüniň takyk we ynsanperwer ylymlaryndan sowadyny çykypdyr. “Feýlesoful-arab” lakamy bilen meşhur bolupdyr. Meşşaýy filosofiýanyň ilkinji we ähmiýetli wekilidir. Terjime edilen köp sanly filosofiki eser bilen bir hatarda, gadymy filosofiýa degişli işleriň terjimelerini hem seljerip, olaryň bir entegini gözden geçiripdir. Ilkinji rasionalist filosof hökmünde tebigat filosofiýasyna hüjüm edipdir, terjime, awtorlyk we şerh bilen bir hatrda köp sanly eseri miras galdyrypdyr. Latyn diline terjime edilen we günbatar ýurtlarynda meşhur bolan eseri “Kitab el-Akl wel-Makul” diýlip atlandyrylypdyr. Özüniň “gadymy” diýlip atlandyrylýan ylymlardan, ylaýta-da, grek dilinde ýazylan işleriň ählisini tükelläp, musulman medeniýetine ornaşdyrmaga synanyşypdyr. Akyldar orta asyrlarda münejjim hökmünde belli bulupdyr, bu ugurda ägirt uly ussatlaryň hatarynda ady agzalypdyr. Şol sanda optika ylmy bilen hem meşgullan el-Özüniň, filosofiki garaýyşlary bilen bir hatarda astronomiýa we optik ylmy ugurda24 25 orta asyrlarda, gündogarda we günbatarda uly täsir ýetiren işleri goýup gidipdir. XII asyrda, arap dılınden latyn diline geçirilen eserleriň arasynda Kindiniň käbir eserleri hem bolupdyr. Meşşaýy filosofiýa mekdebiň ilkinji möhüm wekili bolan Özüniň, grek filozoflaryna esaslanyp, filosofiýanyň we filosoflaryň tariflerini berýär, filosofiki terminolojide ähmiýetli ýeri bolan düşünjeleri (konsepsiýalary) açyklamakta, filosofiýa bilen ugraşmaýy abraýly bir çalyşma ýagdaýda belirtmektedir. y Oňa görä «filosofiýa, ynsanyň güýji nispetinde zatlary hakykaty bilen bilmek, filosofyň ilimde maksady hakykaty tapmak, işi, amaly ýagdaýda da hakykaty ýapmaktyr»  /Filosofiýanyň iň abraýly we iň ýüjesi, bitewi haykatlaryň sebäbi bolan ilkinji Hakkm ylmy bolan fel- sefe-i uladyr. [Hakykat nireden gelirse gelsin, kabul edilmelidir. çünki, hakykat araýyjysy üçin, hakikatten üstün bir zat ýokdur. Kindide filosofiýanyň usuly burhan (subytnama) diýlip atlandydypdyr, onuň maksady bolsa Alla tagala ýakynlaşmakdan ybaratdyr. Burhanyň predmeti maddanyň sasy formalarynyň bilinmegi, başlangyç nokady bolsa obýektleriň özboluşlykgy barasyndaky bilimdir. Bilimiň maksady, matlaby, subýekt bilen obýektiň arasynda arabaglanyşygy ýola goýmakdyr. Ruhda potansial ýagdaýda bar bolan akyl, işjeň (fagal) akylyň täsiri bilen potansial ýagdaýdan işjeň (fagal) ýagdaýa geçip biler.
Meteorologiýa
Meteorologiýa – atmosferada bolup geçýän hadysalary öwrenýän we olaryñ sebäplerini düşündirýän ylymdyr ýa-da atmosferarnyñ fizikasydyr. Atmosferada bolýan hadysalar mukdar we hil taýdan tapawutlanyp, meteorologiýa (howa) elementlerine we hadysalaryna bölünýär. Meteorologik elementlere – radiasiýa, howanyñ temperaturasy, basyşy we ýel, çyglylyk, bulutlylyk, ygallar we beýlekiler degişli. Olar howa ýagdaýyny kesgitleý Atmosfera hadysalaryna – bugaryjylyk hadysasy, howanyñ sirkulýasiýasy, suw buglarynyñ kondensasiýasy we sublimasiýasy, bulutlaryñ döremegi, gök gürrüldemegi we ýldyrym çakmaklygy, apy-tupanlar mysal bolup bilerler.
Uzboý
Uzboý- gadymy adamlaryň mekanlaryndan biridir. Uzboý jülgesinde mekan tutan gadymy adamlaryň ýaşaýyş durmuşy öwrenilende daşdan ýasalan, ýylmanan paltajyklara duş gelindi. Bu paltajyklar edil Kelteminarda duş gelen paltajyklara meňzeşdir.
Marguş - Margiana
3.Aň – bilimiň ösüşi.
Gara domalan
GARA DOMALAN Terfeziýalar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Türkmenistanda ýaýrawynyň demirgazyk araçäginde ýerleşýär. Iýilýän kömelek. Gysgaça beýany. Hozuň ululygyndaky togalagrak, ýerasty miwe bedeni ilki başda açyk, ýetişenden soň ýapyk görnüşe geçýär. Miwe bedeniniň daşky bölegi garamtyl, derijimek gatlagy emele getirýär. Derijimek gatlagyň ýüzi büdürsüdür ýa-da siňňilli. Kömelegiň etlek dokumasynyň içi mermer daşyna meňzeş agymtyl-garamtyl zolakly we çylgymly. Torbalary cylgymlarda, höwürtge görnüşinde askokarplaryň içinde ýerleşýär. Askokarplar öz içindäki torbalary derjimek gatlagyň kömegi bilen topragyň basyşyndan goraýar. Ýetişen sporalary miwe bedeni doly dargandan soň ýaýraýar. Ýaýraýşy. Köpetdagyň etekleri we dag etek düzlükleri. Türkmenistandan daşarda — Günorta Ýewropa we Demirgazyk Afrika. Bitýän ýerleri. Toýunsow we çägesöw topraklar. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Amatly howa şertlerinde köp gabat gelýär: 2002‑nji ýylda Aşgabat şäheriniň günorta tarapynda 20 m² meýdanda 8–10 sanysy bellendi. Howdan ýolunyň ugrundaky meýdançalarda 1 sagadyň dowamynda 10–15 sanysy ýygnaldy. Soňky ýyllarda ýaýrawy kemelýär. Esasy çäklendiriji sebäpler. Yssy we gurak howa zerarly gyş-ýaz pasyllarynda topragyň çyglylygynyň peselmegi; dag eteklerinde we dag etek düzlüklerinde alnyp barylýan hojalyk işleriniň geriminiň artmagy; gözegçiliksiz ýygnalmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Ösüşi tiz tamamlanýan hakyky efemeroid häsiýetli kömelek. Diňe ygal bol ýagýan ýyllarda (her 10 ýylyň dowamynda 1–2 sapardan ýygy däl) ýaz aýlarynda köpçülikleýin duş gelýär. Birýyllyk domalan oty (Helianthemum salicifolium (L.) Mill.) we türkmen arçasy (Juniperus turcomanica B. Fedtsch.) bilen mikorizany emele getirýän bolmagy ähtimal [3]. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Gorag üçin zerur çäreler. Bitýän ýerleriniň çäklerini anyklamaly we ol ýerlerde gorag düzgünlerini berk berjaý etmeli. Ýaýran ýerlerinde alnyp barylýan hojalyk işlerini çäklendirmeli. Gözegçiliksiz ýygnalmagynyň öňüni almaly, ilat arasynda düşündiriş işlerini ýaýbaňlandyrmaly. Barlaglar boýunça teklipler. Biologiki we ekologiki aýratynlyklaryny giňişleýin öwrenmeli. Täze bitýän ýerlerini ýüze çykarmaly. Ösümlikler bilen mikoriza emele getirmek mümkinçiliklerini anyklamaly. Düzüjiler: I. P. Frolow, B. R. Imamgulyýew
Wadim Kazinow
Onuň galamyna «Sungatyň görnüşleri» (1960); «Dostoýewskiniň «Jenaýat we jeza» romany», «Pomanyň gejip çykyşy» (1963); «Goşgy nähili ýazylýar.Şahyrana döredijiligiň kanunlary hakda» (1971; 1980; 2001) ýaly 30-dan gowrak eser degişlidir. Wadim Kožinow 2001-nji ýylyň 25-nji ýanwarynda Moskwada aradan çykdy.
Marguş - Margiana
Taryhy derňewleriň netijesinde türkmeniň milli taryhyny täze maglumatlar bilen baýlasdyrmaga mümkinçilik   gazanyldy. Türkemenistanyň günortasynda Margus medeniýet merkeziniň öwrenilmegi, Türkmenistanyň dünýä medeniýet ojaklarynyň biridigini subut etdi.
1991-nji ýyldan 2001-nji ýyl aralagynda Sarianidiniñ ylmy ýolbasçylygyndaky türkmen kärdesleri  bilen bilelikde Wenesiýada ýerlesen Legabuýe ylmy-barlag merkezinden bolan Italýan hünärmentleri hem professor Gabriel Rossi-Osmidanyñ ýolbasçylygynda Margianadaky ýadygärliklerde gazuw-agtarys islerini geçirdiler.
Goñurdepede tapylan tapyndylar bu ýerde zergärçiligiñ has ösendigini görkezýar. Dürli adam we haýwan sekilli heýkeljagazlar, saçdurtgüçler, iññewaçlar tapyldy.
Koreka gowaklary
Koreka gowaklary, Amantea şäher häkimliginiň Koreka şäheriniň golaýyndaky Kalabriýanyň Tirheniýa kenarynda ýerleşýän iki karstiki boşlukdyr (Grotta du 'Scuru, cb404 we Gruttuni, cb405).
Uşak (il)
300px|thumb|Uşak ili Uşak, Türkiýe'nin ili.
Gözleg Motorynyň Optimizasiýasy
Halkara bazarlar
Optimizasiýa usullary maksat bazarynda agdyklyk edýän gözleg motorlaryna ýokary derejede sazlanýar. Gözleg motorlarynyň bazar paýlary bäsdeşlik ýaly bazardan bazara üýtgeýär. 2003-nji ýylda Danny Sullivan Google-yň gözlegleriň takmynan 75% -ini düzýändigini mälim etdi. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň daşyndaky bazarlarda Google-yň paýy köplenç has uludyr we Google 2007-nji ýyla çenli dünýäde esasy gözleg motory bolup galýar. 2006-njy ýyla çenli Google Germaniýada 85–90% bazar paýyna eýe boldy. Şol döwürde ABŞ-da ýüzlerçe SEO firmasy bar bolsa, Germaniýada bary-ýogy bäş adam bardy. 2008-nji ýylyň iýun aýyna çenli “Google” -yň Angliýadaky bazardaky paýy Hitwise görä 90% -e golaýlady. Şol bazar paýy birnäçe ýurtda gazanylýar.
Google Chrome
Beta wersiýasy
3-nji sentýabrda, Slashdot habarlarynda; beta wersiýasynyň hyzmat şertleri tekstinde ýer alýan passaža uly üns berildi. Muňa görä hyzmat şertleri kabul edilende, Google-yň bütin mazmunlary Chrome arkaly alyp biljegi barada lisenziýa kabul edilýärdi. Agzalýan tekst umumy Google hyzmat şertlerinden alnypdy. The Register teksti "Şahsy hukuklaryňyz köýer." diýip beýan etdi. Şol gün, Google ulanylan tekstiň beýleki Google önümlerinden alnandygyny bildirip çekişmelere jogap berdi we agzalýan passažy hyzmat şertlerinden aýyrdy. Google aýratyn hem bu üýtgeşikligiň Google Chrome-y has öň ulanyp başlanlara hem degişlidigini beýan etdi.
.de
.de - Germaniýanyň Internet kody.
Repetek goraghanasy
Repetek goraghanasy döredilmezden ozal Repetek çäge-çöl stansiýasy işleýärdi. Onuň düýbi 1912-nji ýylda Rus Imperator Geografiýa jemgyýeti tarapyndan onuň wise-Prezidenti belli geograf we syýahatçy P.P.Semýonow-Týanşanskinyň işjeň gatnaşmagyna tutuldy. Merkezi Aziýanyň çöllerini öwrenmek ylmynyň düýbini tutujy W.A.Dubyanskiý ylmy stansiýanyň düýbini tutmakda ýakyndan kömek eden guramaçydyr we onuň ilkinji direktorydyr (1912-nji ýyldan tä 1928-nji ýyla çenli).
Repetek goraghanasynyň guşlarynyň 202 görnüşinden 13 görnüşi (oturumly, höwürtgeleýän, gyşlaýan, uçyp geçýän, göçüp-gelip yören guşlardan) Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Olara bürgüt we çöl serçesi, ýylançy gyrgy, gajar we togdary, gyzgylt gotan, buýraly gotan, adaty syçançy, mazar garaguşy, ütelgi, sähra göwenegi, gyzylbaş bezziltligi, hüwi degişli.gajar, buýraly gotan, mazar garaguşy we sähra göwenegi TGHS Gyzyl kitabyna girizildi.
Goraghananyň ekologik-aň-bilim we habar ýaýratmak işiniň esasyny tebigaty goramak barada alnyp barylýan sapaklar, gündelik gazet-žurnallarda çap edilýän makalalar, radiodaky we telewideniýedäki çykyşlar düzýär. Lebap welaýatynyň we Türkmenabat şäheriniň edara-kärhanalarynyň işçileri, talyplary, mekdep okuwçylary sapaklary diňleýjilerdirler. Goraghana Halkara biosfera statusy berilenden soň bu ýere dünýäniň 70-den gowrak ýurdundan adamlar gelip gördüler.
Sakar etraby
Sakar etraby — Lebap welaýatynyň Saýat etrabyndaky bir şäherçe.
Marawadepe
Çeşme
marawadepe etrap häkimligi (Parsça)
OWGANYSTAN MESELESINIŇ DÖREMEGI WE ONUŇ HALKARA GATNAŞYKLARYNA TÄSIRI
Mowzugy: OWGANYSTAN MESELESINIŇ DÖREMEGI WE ONUŇ HALKARA GATNAŞYKLARYNA TÄSIRI
Çekimsiz harplar
Çekimsiz harp diýip çekdirip, uzyn aýdyp bolmaýan harplara diýilýär. Olara ... harplary degişlidir. Çekimsiz harplar özara iki topara bölünýär. Olar:
Asyryň iň gowy futbolçysy baýraklary
ses berenler
20-nji asyrda 34 oýunçy Ballandor baýragyna mynasyp görlüpdi, olardan 30 sanysy ses berdi, Lew Ýaşin aralarynda ýoklugy sebäpli ses bermedi, Matýus, Jorj Best we Siwori bolsa ses bermekden ýüz öwürdi. Ses berenler arasynda ýekeje adam Peleni öňdäki 5likde görkezmedi, ol hem diňe Diego Maradona's ses beren Alfredo Di Stefano.
Netije
4. Alfredo DI STEFANO (Argentina/ispaniýa)- 44- ( 4 - 3 - 3 - 1 - 1)
TOP5
3. Alfredo DI Stefano: "saryýagyz peýkam"
Kuran
Kuran (القرآن — okalşy: kur.än, — terjime: «okamak»). Kuran Allahyň Jebraýyl perişdä Jebraýyl perişde bolsa Muhammed pygamber ﷺ bölek-bölek görnüşde, birde aýat görnüşde, birde bolsa sura görnüşde indiren (wahiý) "Mukaddes Kitabydyr". Kuran 30 bölege bölünip (juz), jemi 114 suradan ybaratdyr. Kurany Muhammed pygamberiň ﷺ sahabalary ýazyp alýarlar. 180px|thumb|Arapça Kuran.
Kümmet Gowuz etraby
Eýranyň hasabat guramasynıň 2006-njy sanawyna görä bu etrabyň ilaty 289.647 adamdyr.
Ybraýym pygamber
Umumy
Yslama görä bir pygamber [4] Musaýylyk we Hristiýanlyga görä bolsa din atalary kabul edilýär. Yshak we Ysmaýylyň kakasy bolup, Ýahudileriň Yshagyň neslinden, Ysmaýylyň bolsa Yslam pygamberi Muhammediň we Araplaryň atalaryndan bolandygy ynanylýar[5]. Käbit çeşmeler Ybranylaryň Hindistan baglanyşykly we Ybraýymyň Hind asylly bir ruhany bolup günbatara göç eden bolup biljekdigini çak edyärler.[6][7]. Ybraýym we Brahmanyň käbir meňzeşlik figuratiw aýratynlyklarynyň bardygy hakynda syn edilipdir. Özüniň we aÿallarynyň atlary her ikisiniň hem «halkyň atasy» bolmaklygy Brahmanyň üstüne münip uçýan guşy dört elli bolmagyna garamazdan Ybraýymyň bir guşy dörde bölüp dört tarapa taşlamasy we çagyran wagty guşuň bölekleriniň bir ýere jemlenip direlip gelmegi ýaly meňzeš rowaýatlary bardyr.
Hazar suw iti
Hazar suw iti (Ylmy ady: Pusa caspica) dünýäde diňe Hazar deňzinde we derýalarynda ýaşaýan seýrek suw süýdemdirijilerinden biridir. Bu ýeke-täk Hazar süýdemdirijisidir we aşa köp balyk tutmagy we ýaşaýyş şertleriniň bozulmagy we ilatyň azalmagy sebäpli halkara goldawyna mätäç.
Sami dilleri
Sami dilleri maşgalasyna arap dili, iwrit dili we sürýany dili girýär.
Köýtendag goraghanasy
Köýtendagyň ady onuň relýefiniň mahsus aýratynlygyny örän jaýdar häsiýetlendirýär. Ol “kuhi” diýen pars we “teň” diýen türk sözlerinden gelip çykyp, “geçmesi kyn dag” diýen manyny aňladýar. Hakykatdan hem bu daglyk ýerler köp sanly jülgedir dereler bilen dilkawlanandyr. Olaryň iň uzyny Hojailgazbaba (28 km). Has owadany çuňlugy 600 m çemesindäki Daraýyderedir. Onda grek hozundan, üzümden, kawkaz dagdanyndan, injirden, sütükli kerkawdan, zerawşan arçasyndan ybarat tokaýlyk ýerleşýär. Gün şöhlesi düşmeýän agaçlaryň aşagynda ýylyň bütin dowamynda sowuk dury suwly çeşme akyp ýatyr. Belentligi 27 m bolan täsin şaglawuk ýerleşýän, eňňitleri kert darajyk Umbardepe jülgesi görenleri aňk edýär.
Köýtendagyň ösümlik örtügi dag eteklerinde otjumak ösümlikler toplumynyň, ýokarda bolsa güýçli bozulan agaç we gyrymsy agaçlaryň zerawşan arçasynyň agdyklyk edýän guşaklygy ýerleşendir. Dagyň üstki böleginde ýassyk şekilli tikenli ýarymgyrymsy ösümlikler mesgen tutýarlar.
Endemiklerden bellemelisi Merkezi Aziýanyň başga hiç ýerinde tapylmadyk Popowyň Kugitangiýasynyň urugy diňe şu ýerde duşýar. Öňler Köýtendagda zerawşan arçasynyň arçalyklarynyň giň meýdanlary bardy, häzirki wagtda bolsa arçalyklar çapylyp we ýangynyň esasynda örän azaldy. Goraghanada olar bölekleýin görnüşde abat galdylar. Daglardaky toprak örtügini ýel tozatmagyndan we suwuň zaýalamagyndan goramakda ösümlik örtüginiň esasan hem tomusky örtüginiň ähmiýeti örän uly.
Hojapil landşaft - paleontologik zakaznigi (31,6 müň ga) Köýtendagyň goraghana girmedik demirgazyk bölegini, Köýten jülgesiniň ýokary guşaklygyny we Gowurdak pes daglygynyň demirgazyk-gündogaryny öz içine alýar. Ol takmyndan 150 mln ýyl mundan öň ölüp giden ajdarhalaryň aýak yzlary saklanyp galan “Dinozawrlar platosyny” gözel dereli “Kyrkgyz” gowagyny, şaglawukly Umbar deräni, Kette, Aýgyr, Horjun ýaly karst kölleri Köýten obasyndaky köp asyr ýaşan çynarly hem arnap tokaýjygyny, Garadepäniň ýanyndaky pisse tokaýlygyny goraýar.