cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkmenistanyň GDA ỳurtlary bilen gatnaşygy
19921-nji ýýlyň Gorkut aýynyň 31-den Alp Arslan ayýnyň 1-i aralygynda Rusiiýa Federasiýasyna sapar 	SSSR garaşşsyz özbaşdak döwletlere bölüneninden soň Russiýa Türkmenistanyň esasy ykdysady hyzmatdaşlygy bolmagynda galýar. Saparmyrat Nyýazow Russiýa Federasiýasyna resmi saparynyň öňisyrasynda bu pikiri beýan etmek bilen, taryhy taýdan emele gelen aragatnaşyklar we iki halkyň arasyndaky hoşniýetli gatnaşyklarynyň oňat däpleri onuň esasyny düzýän nygtap gecdi. Türkmenistanyň Prezidenti ikitaraplaýyn gatnasyklara, şeyle hem iki döwletiň daşary syyasy hyzmatdaşlygyna degişli meseleleriň uly topary boýunça bilelikdäki çözgürleri ara alyp maslahatlaşmak hem-de kabul etmek üçin Moskwa geldi. Türkmenistanyň baştutany we Rusiýanyň Prezidenti B.N. Ỳelsin Kremlde bolan duşuşygynyň barşynda Russiýanyň we Türkmenistanyň deň ukukly gatnaşyklarynyň hem-de hyzmatdaşlygynyň başlanýan güni taryha altyn harplar bilen ýazylar diýip belläp gecdiler. S.A.Nyýazow we B.N.Ỳelsin duşuşygyň barşynda Türkmneistanyň hem-de Russiýa Federasiýasynyň dostlugy we hyzmatdaşlygy hakyndaky, Türkmenistanyň Ỳaragly Güýçlerini döretmek baradaky bilelikdäki çäreler hakyndaky şertnamalara, şeýle hem Türkmenistanda Russiýa Federasiýanyň howa hüjüminden goranyş goşunlaryny hem-de Harby Howa güýçlerini ýerleşdirmegiň şertleriniň hukuk derejesi hakyndaky, Russiýanyň Türkmenistanyň çäklerinde ýerleşen howa hüjüminden goranyş-goşunlaryna, Harby Howa ýçlerine hem-de Türkmenistanyň ýaragly Güýçlerine maddy-enjamlaýýn, söwda we durmuş taydan hyzmat etmek baradaky çäreler hakyndaky, Türkmenistanyň çärelerinde harby gullukçylaryna medesina taýdan hyzmat etmek hakyndaky, daşary ýürtlardaky diplomatici wekilleri amala aşyrmakda hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky, daşary ýurtlara bergini we ozalky SSSR soýuzynyň aktiwlerini hukukdan miras almagy tertipleşdirmek hakyndaky ylalaşyklara gol çekdiler. Bu resminamalar özara peýdaly hyzmatdaşlygy mundan beýläkde ösdürmegiň, dostluk gatnaşyklaryy pugtalandyrmagyň hukuk binýady bolup hyzmat eder diýip taraplar aýratyn belläp geçdiler. Türkmenistan hoşniýetli erk-isleg ýörelgelerinde Russiýa bilen SSSR-iň dargamagy netijesinde ýüze çykýan ähli esasy müşgüller boýunça ylalaşygy gazandy. Şol pursata çenli GDA girýän döwletleriniň hiç biri hem şeyle netijäni gazanmady. Munuň öziniň ýadawsyz syýasy jemidir, türkmen halkynyň bähbitleri üçin amala aşyrylýan syýasatyň miwesidir.
1998-nji ýylyň Gurbansoltan aýýnyň 29-na GDA gatnaşyjy döwletleriň baştutanlarynyň ýokary derejedäki duşuşygy Türkmneistanyň Bitaraplyk derejesi hukuly hyzmatdaslygynyň köne endiklerinden erkin bolan we döwrüň täze talaplaryna aýyk gelýän köp görnüşli çeýe çemeşmäniň peýdasyna äsgär täsir edýän ýagdaý boldy. Sapamyrat Türkmenbaşy bu modeli Arkalaşygynyň çäklerinde ýürtlaryň bir-birine ýaramly gatnaşyklaryny ýola goýmak üçin binýatlyk hökmunde GDA-nyň döwlet baştutanlaryna teklip etdi. Duşuşyga gatnasyjylar Türkmenisrtanyň tejribesini makullamak bilen seslendiler, ol bolsa özüniň daşary syýasat doktrinasyny amala aşyrmak bilen birek-biregiň ykdysady bähbitleri esasynda dölwetleriň ýakynlaşmagyna anyk ýagdaýa ýardam edýär.
Ýokary mertebeli myhmmany garşylamak dabarasyna Hindistanyň Prezidenti Ramaswami Wenkataraman, premýer ministry P.W.Narasimha Rao daşary işler ministry Eduardo Faleýro, beýleki resmi adamlar gatnaşdylar.
Beyik Saparmyrat Türkmenbaşynyň saparyna bu ýerde aýratyn ähmiýet berdi. Sebäbi munuň özi garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy döränden son Hindistan bilen Türkmenistanyň arasynda ýokary derejedäki ilkinji aragatnaşykdyr.
Sahara
thumb|300px|Saharanyň emeli hemradan suraty Sahara (صحراء, Sahara) Demirgazyk Afrikada ýerleşýän ýer şarynyň iň uly çölüdir. Günbatardan gündogara 4800 km we demirgazykdan günorta 800 – 1200 km töweregi uzaýar; meýdany 8,6 mln. km² töweregi (meýdanyň 30 % töweregi Afrikada, şundan gowrak bölegi Braziliýada).
Indol
Indol—(2,3 benzopirrol)-ýakymsyz ysly, reksiz kristallar,
17-nji asyr
Wakalar we ykdysadyýet
1545-1546-njy ýyllarda Abylgazy han türkmenleriň soňuna çykmak hakyndaky syýasaty we alyp baran işleri.
1645 - njy ýylda: Krit adasy Osman türkmenleri tarapyndan basylyp alyndy.
1664-nji ýylㄧS. Gotthard ýeňişi we Osman türkmenleriniň ýeňilmegi.
Sapporo
Sapporo Ýaponiýanyň ilaty boýunça bäşinji uly şäheri hasaplanýar. Ol Hokkaido adasynyň paýtagtydyr. 2007-nji ýylyň 1 -nji fewralyndaky maglumata görä, şäheriň ilatynyň sany 1 million 890 müňden geçýär. Ilatyň gürlügi bir inedördül kilometre 1686 adam düşýär. Şäher ýurduň esasy senagat we medeniýet merkezi hasaplanýar. Sapporoda iki sany ýokary okuw mekdebi bar. Şeýle hem Sapporo Hokkaýdo adasynyň şypahana ýeridir. Ol ýere ýylyň her paslynda dürli ýurtlardan jahankeşdeler gelýär. Şäher 1972-nji ýylda gyşky olimpiýa oýunlarynyň geçirilen ýeri hökmünde tanalýar. Şeýle-de her geçirilýän gar festiwaly şäheriň abraýyna abraý goşýar.
Percutaneous Discectomy
Perkutan disektomiýa nähili ýerine ýetirilýär?
Perkutan disektomiýa, köp näsaglarda gowy netijeleri berýän minimal invaziv bejergidir. Amal takmynan 30-55 minut dowam edýär. Perkutan disektomiýa rentgen arkaly ýerleşdirilen “Stryker dekompressor” diýilýän bir gezek ulanylýan zond bilen amala aşyrylýar. Lukman sanjymyň geçiriljek ýerinde ýerli anestezik ulanýar. Bejerilmeli ýer ýeterlik däl bolsa, rentgen görkezmesi bilen gaty diski gaty diskde goýýarlar. Lukman barlagy şu iňňeden geçirýär. Bu amal, kesilen disklerdäki artykmaç disk böleklerini aýyrmak üçin nasos usulyny ulanýar. Şeýlelik bilen, agyry azaltmak üçin diskdäki basyş ep-esli azalýar. Amalyň bu böleginde azajyk basyş duýulýar.
Akkra
Gana respublikasyň paýtagty.
73
Aradan çykanlar
70er
Mongollar
Dolandyryş görnüşi we düzümleri
Çingiz anyň neslinden bolanlar Çagataý hanlygy (1227-1370), Ilhanlylar (1256-1353), Altyn Orda (1226-1502), Şeýbany hanlygy (1500-1598) we Krym hanlygy döredýär. Çingiz hanyň ogullary we agtyklarynyň häkimýeti örän gysga dowam etdi. Abbasidler halyflygynyň merkezi bolan Bagdatdy 1257-nji ýylda ýumurdylar. Şu wagtky Siriýa,Gündogar ortaýer deňzi töwerekleri, Günbatar Anadoly kenarlaryny we Ýewropada Wena şäheriniň golaýlaryna çenli hökümdarlyk edipdirler.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda taryh ylmynyň ösüşi
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy özygtyýarly Türkmenistanyň syýasy sistemasyny täze taryhy şertlere laýyklykda gurnamakda, döwleti edara etmekde entek dünýä tejribesinde görülip-eşidilmedik halk häkimiýetiniň ýokary wekilçilikli organy bolan Halk maslahatyny, Ýaşulylar maslahatyny döretmekde bahasyna ýetip bolmajak iş bitirdi. Halk maslahaty döwlet häkimiýetiniň dolandyrylyşynyň ýokary organlarynyň işinde koordinirleýji, birleşdiriji güýç bolup çykyş edip, onda döwlet häkimiýetiniň kanun çykaryjy, ýerine ýetiriji we sud ýaly şahalary wekilçilik edýär. Halk maslahatynyň kararlary Prezident, Mejlis we Türkmenistanyň beýleki döwlet organlary üçin hökmanydyr. “Halk maslahatymyzyň özi halk demokratiýasy organydyr. …Türkmen döwletinde haýsy-da bolsa bir mesele çözülmeli bolanda, ilki zähmetkeş halkyň pikirini sorap, soňra olara seredip, karar kabul etmegi kada öwreliň. Soňra şol karary döwlet gullugyndaky işgärler, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, döwlet ýolbaşçylary, hemmeler ýerine ýetirmeli diýip hasap edeliň diýip belledi.
2.	650 asyr. Gorkut ata eýýämi;
Gana
Bilimi
1947-nji ýylda “Altyn kenaryň birleşen konwenti” diýen syýasy gurama döredilip, ol mümkin bolan gysga wagtda garaşsyzlygyň berilmegini talap edipdir. 1949-njy ýylda Altyn kenaryň tarapynda ilkinji gezek syýasy partiýa bolan Halk partiýa döredilip K.Nkruma ýolbaşçylyk edipdir. Bu partiýa diňe garaşsyzlygy däl, milli ezişiň ähli görnüşleriniň, baknadarlygyň ýok edilmegini talap edýär.
1949-njy ýylyň Türkmenbaşy aýynyň 8-de ähliumumy gozgalaň başlanýar. Iňlis goşuny tarapyndan basylyp ýatyrylýar. K.Nkrama tussag edilýär. 1951-nji ýylda birnäçe düzedişler girizilip esasy kanun kabul edilýär. 1951-nji ýylda Kanun çykaryjy maslahata saýlawlar geçirilip, oňa ähli partiýalaryň gatnaşmaga hukuk berilýär. Saýlawda Halk partiýa ýeňiş gazanýar. Iňlis hökümeti K.Nkrumany azat etmäge mejbur bolýar we onuň ýolbaşçylygynda hökümet düzülýär. Bu uly ýeňişdi. Taryhda ilkinji gezek ýerli atrihaklardan hökümet ýolbaşçysy saýlanýar. Emma bu hökümet iňlis gubernatoryna hasabat bermelidi.
Metbugaty
Syýahatçylygy: Ýurduň geografik ýerleşişi, deňiz kenarlary, aw meýdanlary daşary ýurtly jahankeşdeleriň ünsüni çekýär. 1970-nji ýylda ýurtda syýahatçylygy, ösdürmek ugrunda işler durmuşa geçirilip başlandy. 1996-njy ýylda syýahatçylyk pudagyny ösdürmek barada2020-nji ýyla çenli döwür üçin toplumlaýyn milli meýilnama düzüldi. 1999-njy ýylda syýahatçylyk pudagy 342 million dollar girdeji getirdi. 2001-nji ýylda ýurda 438,8 müň daşary ýurtly jahankeşde geldi. Nige- „riya, Angliýa, Germaniýa, ABŞ we Fransiýa ýaly döwletlerden ýygy-ýygydan syýahatçylar gelýärler.
26 dekabr
1991, raspad SSSR.
Türkmenistanyň milli futbol ýygyndysy
Gysgaça umumy maglumat
TARYHY: Rahim Kurbanmammedowyň tälimçilik eden döwründe 2003-de Aziýa çempionatyna saýlama duşuşyklarynda "G" toparda üstünlikli çykyş edip (TKM, BAE, Siriýa, Şri-Lanka) Aziýa çempionaty 2004-e çykmagy başardy.Şol üstünligi netijesinde 2003-de FIFA-ň sanawynda dünýäniň iň güýçli komandalarynyň 100-ligine girip 99-njy orny eýeledi.
Futbolçylaryň egin eşiklerini öndürýän:
2007-2010 - Jako (Germaniýa)
Jim Carrey
Dogulan ýeri: Kanada, Ontario, Newmarket
Doglan ýyly: 17.01.1962 (54 ýaşynda)
Gatnaşan kinolary
The Truman Show (1998)
How the Grinch Stole Christmas (2000)
The Incredible Burt Wonderstone (2013)
Täçmämmet Suhanguly
Täçmämmed Suhanguly1865nji ýylda Gökdepe etrabynyñ Ýangala obasynda eneden bolýar. Täçmämmet aganyñ 2 ogly saza ukyply bolupdyr. Ogly Hojamämmet ökde sazanda bolup ýetişse-de keselläp ir aradan çykýar. Hojamämmet ölümi atasyna diýseñ agyr degýär. Çary Täçmämmet halypa dutarçy bolup ýetişýär.Täçmämmet aga köp ýyllap Türkmenistanyñ radio-synda, döwlet filarmoniýasynda sazanda bolup işleýär. Täçmämmet aga 1932nji ýylda „ Azatlyk“ diýen sazyny döredýär. Bu saz şü güne çenli özüniñ ýokary çeperçiligi bilen halk saz gurallary ansamblynyñ, Orkestirleriñ ýekeligde tamdyra çalýanlaryñ çalymyndan düşmän gelýär. Täçmämmet aganyñ „ Bag içinde“ „Türkmenistanim“ ýaly sazlary hem Türkmen sazynyñ altyn hazynasyna girdi. Täçmämmet aga halk saz gurallary Ansamblary,orkestirleri üçün „Gökdepe mukamy“ „Aýralyk mukamy“ „Dag arman“ „ Gyzdurdy“ ýaly sazlaryñ köpçilik bolup ýerine ýetirilýän nusgalaryny döretdi. Täçmämmet aga 1940nji ýylda Türkmenistaniñ kompozitorlarynyñ birleşik agzalaryna kabul edilýär.Ol tä ömrüniñ ahyryna çenli ýaşlara elinden gelen kömegini gaýgyrmaýar. Täçmämmet aga 1942nji ýylda Kaka etrabynda tragyk ýagdaýda aradan çykýar.
Ruslan Mingazow
1991-nji ýylda Türkmenistanda doglan Mingazow ilkinji gezek 16 ýaşynda Aşgabat FK futbol ýygyndy komandasynda oýnap başlaýar we şol ýyl hem öz komandasynyň Türkmenistanyň Ýokary kubogyny almagyna goşant goşýar. Onuň kakasy hem belli legioner futbolçy Kamil Mingazowdyr
Dagystan
Dagystan, Ýewropa'da yerlesyan bir döwletdir.
Ýaponiýa XV asyra çenli
Ýaponiýa XV asyra çenli.
Demirgazyk ada (Täze Zelandiýa)
Demirgazyk adanyň iň merkezinde Täze Zelandiýanyň iň uly köli bolan Taupo köli ýerleşýär. Bu ýerden uzynlygy 425 km deň bolan Waikato derýasy gözbaş alyp gaýdýar.
Adanyň günbatar tarapynda Egmont milli seýilgähi ýerleşýär.
Garagum
aUNESСOЩ
84
Aradan çykanlar
80er
Hlamidioz
Kliniki geçişiniň birnäçe görnüşi bardyr. Göwrelilik döwründe hlamidioz köp we howply gaýraüzülmelere getirip bilýär: Erkek adamlarda hlamidioz, zeper ýetiren agzalaryna, başga ýokançlyklar bilen utgaşmasyna baglylykda, dürli kliniki alamatlar bilen giçip biler. Hlamidioz keseli bilen kesellän adam lukmana ýüz tutmalydyr. Diňe wagtynda anyklanyp, doly möçberde we dogry bejergi berilen ýagdaýynda, keselden saplanyp, onuň gaýraüzülmeleriniň öňüni alyp bolar. Häzirki wagtda hlamidiozy anyklamagyň dürli usullary peýdalanylýar. (serologiki, mikroskopiýa usuly, göni immunoflýuressensiýa, immunoferment barlagy we başgalar). Hlamidiýanyň dürli görnüşlerini bejermekde, esasan, tetrasiklin, makrolitler, sulfanilamidlar ulanylýar. Lukman degişli barlagdan soň, dermanlaryň möçberini, kabul ediş tertibini belläp, immuniteti güýçlendiriji we umumy beden gurplandyryjy serişdeleriň utgaşmagy bilen bejergi bellär. Bejergiden soň gözegçilik barlagy her aýda, 3 aýyň dowamynda geçirilmelidir. Barlag wagty hlamidiýalaryň ikilenç tapylmagy, bejergini başga dermanlar bilen gaýtalamaga esas döredýär. Hlamidiýanyň ýaýraýşynyň öňüni almakda, näsaglary bejermek, ýokançlyk göterijileri anyklamak, sahsy goraglylyk düzgünlerini berjaý etmek esasy çäreler bolup durýandyr.
Osman döwletleri XVI – XVII asyryñ başlarynda
Meýilnama:
Aýşe Çigdem Batur
Aýşe Çigdem Batur Türkiýä niñ Düzje welaýatynda 1982-nji ýyl yñ 13-nji iýul unda dogulan. Türkiyäniñ Gazi uniwersiteti niñ talyby. 2000-2004 ýyllarda Gazi uniwersitetiniň Mimus tiýatro topary nda oýunjuluk durmuşuuna başlaýar. TRT kanaly nda birnäçe gepleşikler alyp barýar. Ol megerem iň köp özüniň "Möjekleriň jülgesi duzak" teleserialyndaky Leýla Türkmen roly arkaly bilinýän bolsa gerek.
Türkmenbaşy Ruhy Metjidi
Türkmenbaşy Ruhy Metjidi Gypjak şäherinde ýerleşýän metjitdir. Fransuz Bouygues kompaniýasy tarapyndan gurlan bu metjit, prezident Saparmurat Niýazowyň öýünde guruldy. 2004-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda açyldy we Niýazow ölümine taýýarlyk görmek üçin mawzoleý bilen guruldy. Iki ýyl soň Niýazow aradan çykdy we 2006-njy ýylyň 24-nji dekabrynda mawzoleýde jaýlandy.
Mustafa Kemal Atatürk
Mustafa Kemal Atatürk (1881 – 10 Noýabr 1938) türk garby serkerdesi, rewolýusiýaçy, we Türkiýe resublikasynyň düýbüni tutan, 1923-nji ýyldan başlap 1938-nji ýyla çenli ölýänçä Türkiýäniň ilknji prezidenti bolan. Idealogiýalary zekulýarizm we milletçilik, palitikalary we teoremary Kemalizm hasaplanýar.
Namibiýa
Namibiýada 2,6 million ilaty we durnukly köp partiýaly parlament demokratiýasy bar. Oba hojalygy, çopançylyk, syýahatçylyk we magdançylyk pudagy, şol sanda gymmat bahaly göwher, uran, altyn, kümüş we esasy metallar üçin magdan gazyp almak - ykdysadyýetiniň esasyny düzýär. Uly, gurak Namib çöli Namibiýanyň dünýäde iň gür ilatly ýurtlaryň birine öwrülmegine sebäp boldy.
Taryh
Countryurduň ady dünýäniň iň gadymy çöli Namib çölünden gelip çykýar. Namibiň ady Khoekhoegowab aslyndadyr we "giň ýer" diýmegi aňladýar.
Geografiýa we Howa
“Great Escarpment” çaltlyk bilen 2000 metrden (7000 fut) ýokary galýar. Ortaça temperatura we temperatura aralygy sowuk Atlantik suwlaryndan içerde hasam ýokarlanýar, kenarýaka dumanlary bolsa kem-kemden azalýar. Sebit pes ösen toprakly daşly bolsa-da, Namib çölünden has öndürijidir. Escarpmentiň üstünden tomus şemallary mejbur bolansoň, çyglylyk ýagyş hökmünde alynýar.
Induksiýa
Edebiýat
Pýatnisin B.N, Subbotin A.L sobrasheniýa o postroýeniýa induktiwnoý logiki, 1969 N2.
Informasiýa düşünjesi, informasiýanyň görnüşleri
Biziň ýerine ýetirýän islendik işimiz haýsydyr bir habary, maglumaty kabul etmek we peýdalanmak bilen baglanyşyklydyr. Meselem, kitap, gazet okamak, surata, telewizora seretmek we ş. m. arkaly biz habarlary, maglumatlary kabul edýäris, ýatda saklaýarys, toplaýarys, özümizçe gaýtadan işleýäris hem-de başgalara ýaýradýarys. Hat ýazsak-da, telefonda gürleşsek-de söhbetdeşimize haýsydyr bir habary, maglumaty berýäris. Islendik meseläni çözmek üçin maglumatlar bilen işleýäris, meseläniň şertinde berlen düşünjeden başlap, оnuň çözgüdinde – täze bir düşünjä gelýäris.
Beýik Britaniýa 2-nji jahan urşundan soňky döwürde
Beýik Britaniýada konstitusiýa ýok, onuň deregine 2 palataly parlamentiň kabul edýän kanunçykaryjy kadalary esasy kanun hökmünde hereket edýär. parlament 2 palatadan lordlar (ýokary) we obşinalar (aşakky) ybarat. Döwlet başy-Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň şazadasy. Ýelizaweta – 2 (1962) tagtyň mirasdüşeri - şa Çarlz (şazadanyň ogly 1948 doglan).
Hakyky ýerine ýetiriji häkimiýet poremýer-ministre degişli, ol Ministrler Kabinetini düzýär.
Leýboristik hökümetiň ilkinji ädimlerinden biri ol hem iňlis bankyny, kömür we gaz senagatyny, polat guýujy zawodlaryň birnäçesini içerki ulag toplumyny, elektrik stansiýalary, aragatnaşyk ulgamyny, raýat awiasiýasyny döwlete tabyn etmekden başlady. Bu pudaklarda ýurduň işleýän adamlarynyň 20% bardy.
XX asyryň 60-njy ýyllarynda Angliýada ylmy-tehniki ösüş, ykdysadyýetde öňe gidişlikler iňlis jemgyýetiniň sosial düzüminiň üýtgemegine getiripdir. 60-njy ýyllaryň II ýarymynda özbaşdak ilatyň 90% den gowragy hakynatutma (kontrakt) zähmet bilen meşgullanýardy. Senagatda ýokary hünärli işçileriň, ylmy tehniki işgäleriň we gullukçylaryň udel agramy 1960-njy ýyllarda 22%-e ýetdi. (1935 ýylda 13%) Bu döwürde hyzmat ediş gullugynda, ýagny “akja ýakalylar”, umuman hakynatutma işgärleriň 35,9% düzýärdi. Şonuň ýaly hem bu döwürde senagatyň maşyn gurluşygy pudagynda işçileriň sany 3 essse artdy, emma şol bir wagtda dokma, kömür, demir ýol pudaklarynda olaryň sany azaldy. G.Makmillanyň konserwatiw hökümetiniň soňky ýyllarynda ýurtda ykdysady kynçylyklar artyp başlady.
Ettliniň hökümeti daşary syýastynda ABŞ bilen ýakynlaşyp, ýurdy “sowuk urşuň” pidalarynyň birine öwrüldi. Ikinji jahan urşundanam soň dünýäde demokratik hereketleriň ýaýbanlanýan şertlerinde Britan imperiýasy çagşady. Beýik Britaniýa özüniň baş baknasy-Hindistany, şonuň ýaly-da Seýlony, Palestinany, Iordaniýany elden gidirdi.
Konserwatorlaryň 13 ýyllyk ýurdy edara eden döwri Beýik Britaniýa öňküsi ýaly ABŞ bilen ýakynlaşmagyny dowam etdirdi. Daşary syýasatda “sowuk urşuň” işjeň agzasy bolmagynda galdy.
Muämelät
Zähmet we söwda
«Ynsan üçin öz zähmetinden, eden işlerinden başga zat ýokdur. Ol zähmetiniň, çeken azabynyň gaýtargysyny geljekde görer. Soňra oňa zähmetiniň gaýtargysy doly berler», (Nejim, 39-41). Musulmanyň zähmeti halal bolmalydyr. Bu oňa farzdyr.
Peýda we onuň çägi
Beýleki tarapdan, söwdagär peýdanyň çäklendirilmeýänligi sebäpli, harydyny islendik bahadan satyp biler diýip hasaplamak dogry däldir. Harydynyň aýbyny gizlemek, harytda ýok aýratynlyklary bar edip görkezmek, düşýän gymmatyny ýokary görkezmek ýaly ýollardan peýdalanmak, müşderä täsir edip bazar bahasyndan ýokary nyrhdan satmak hem dürs däldir. Bu – gabny fahyşdyr.
Karzy hasen
Ýardamlaşmak. Karzy hasende iň esasy mesele ýardamlaşmakdyr. Karzy haseniň ýardamlaşmaga berýän täsiriniň akyl we mantykdan başga aýat we hadyslarda birnäçe delili bardyr. Şeýle hem karzy hasen durmuşda diňe maddy taýdan däl-de ruhy taýdan hem ýörgünlidir. Ýöne bu kitabyň çäginde temany giňişleýin işlemäge mümkinçilik bolmansoň, bir aýaty we hadysy mysal getirmek bilen, karzy haseniň ykdysady peýdalaryny gysgaça düşündirmegi makul gördük.
«Ýagşylyk we takwa (Allahyň gadagan edenlerinden saklanmak) barada biri-biriňize ýardam ediň. Günä we duşmançylykda ýardamlaşmaň», (Maide, 2).
Amerikanyň Birleşen Ştatlary taryhy
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň döredilmegi
3.	Garaşsyzlyk ugrunda uruş.
Taryhda ilkinji gezek bu resminama döwlet gurluşynyň esasy hökmünde halkyň özygtyýarlylygy kesgitledi. Şeýle hem Deklarasiýa indiden beýläk baknalyklar “erkin, azat we garaşsyz ilatlardyr” diýip beýan edýär. Deklarasiýada ykrar edilen azat we garaşsyz ştatlaryň uruş yglan etmäge, ýaraşyk baglaşmaga, toparlara (soýuzlara) goşulmaga, söwda etmäge hem-de garaşsyz döwlete mahsus ähli hereketleri etmäge hukuklydyr diýip belleýär. Emma garaşsyzlyk pikiri ähli amerikanlar tarapyndan biragyzdan makullanmady. Köp adamlar ykdysady, syýasy we beýleki sebäpler boýunça Angliýadan bölünip aýryljak däldiler. Olara esasan hem iri ýer eýeleri (hususy baknalyklaryň eýeleri), şa gullukçylary (işçileri), iri söwdagärler we başgalar girýärdi. Olara loýalistler diýip at berildi. (ýagny şa we iňlis parlamenti goldaýanlar)Fermerleriň we arendadorlaryň bir bölegi hem şolara girýärdi. Emma şeýlede bolsa garaşsyzlygyň tarapdarlary ýagny amerikan täjirleriniň we telekeçileriň aglaba bölegi, garaşsyzlygy goldamak üçin uly möçberde pul kömegini berýärdiler. Şeýlede garaşsyzlyk deklarasiýasyny ýaş abraýa wezipä kowalaşýan, kontinental kongresde häkimiýet edara we goşunda wezipe ugrunda göreşýän syýasatçylardy.
1775-nji ýylda ilkinji harby üstünliklerden soňra yzygider ýeňilişler başlandy. Britan goşunlary san taýdan hem-de söweş tälimleri boýunça amerikanlardan agdyklyk edýärdi. Emma amerikanlar hem ejiz däldi, Jorj Waşingtonyň kä hüjüm hereketlerini uly batyrgaýlyk bilen edýärdi, käte yza çekilýärdi.
1776-njy ýylyň güýzünde Nýu-Ỳork şäheriniň golaýynda agyr söweşlerden soň Waşingtona zordan galan goşun bölümlerini saklap galmak başartdy. 1776-1977-nji ýyllaryň gyşynda Waşingtonyň Nýu-Jerst ştatynda duşmana uly zarba urdy. Emma 1777-nji ýýlyň güýzünde amerikanlar bir tarapdan uly ýeňilişe sezewar edildi, ýagny ABŞ-nyňpaýtagty Filadeliýa iňlisler tarapyndan eýelendi, ikinji tarapdan amerikanlar Demirgazykda Saratogada 7 müňden gowrak iňlis  goşunyny gabawa aldy. Şeýle hökmünde Fransiýa bilen ýaranlyk baglaşdy. Ondan soň Angliýa garşy 1779-njy ýýlda Ispaniýa, 1780-nji ýýlda Gollandiýa uruş yglan etdi.
Diňe şu ýagdaýlar göreşe baştutanlyk eden adamlary häkimýeti ahyryna çenli saklamagy üpjün etdi. Şonuň üçin hem J. Waşinkton beýik serkerdebaşy bolanlygyna seretmezden onuň täze sezar ýada Kranwel bolmak niýeti ýokdy. Şeýlelikde ABŞ-da ýeňişli tamalanan garaşşyzlyk ugrundaky uruş we ABŞ-nyň döredilmegi bu ýurtda düýpli özgerişleriň amala aşyrylmagy üçin oňaýly şertler döretdi.
1918 – 1939-njy ýyllar aralygynda
Milli senagaty dikeltmek hakynda kanun Kabul edildi. Ol boýunça gymmat bahaly kagyzlaryň göýberilişiniňüstünden döwlet gözegçiligi dikeldildi. Önüm öndürijileriň arasyndaky özara bäsdeşligi (konkurensiýasyny) düzgünleşdirmäge, önümiň möçberini we bahasyny, zähmet haklaryny kadalaşdyrmaga umuman öndürijilere deň şertleri döretmäge synanyşyk edildi. Bu ýagdaý iri öndürijileriň güýçlenmegine getirdi.
XX asyryň 2-nji ýarymynda
60-njy ýyllarda jynsy kemsidilmelere garşy garaýagyz amerikalylaryň göreşi täzeden güýçlendi. Olar güýç ulanmazdan, gan döküşmezden, parahatçylykly ýollar bilen jynsparazlyga garşy göreşdiler. Garaýagyzlar deňhukuklylygy talap edip, köpçülikleýin köçelere çykýardylar. Jemgyýetiň sagdynlygyny saklamagyň hatyrasyna jynsparazlyga gadagan edýän kanunlar kabul edildi. Şol kanunlara laýyklykda garaýagyz raýatlary akýagyzlardan mejbury çetleşdirmek düzgüni (segrasiýa) ýatyryldy.
Monzón
thumb|right|220px|Monzón kale
Türkmensähra
Türkmensähranyň iň köp Türkmen ilatyna eýe bolan şäheri Kümmet Gowuz (Parsça: Gonbad Kavus-گنبد کاووس) şäheridir.
Türkmenleriñ we Türkmensähradaky ýaşaýan Türkmenleriñ milli şahyry bolan Magtymguly Pyragyny ýüreklerinden alan Gökleñ we Ýomut taýpalary, Eýranda türkmenligini iñ köp goraýan jemgyýet hökmünde tanalýar. Mundan daşary Türkmenistan, Türkiýe we başga türki milletlerinini özlerine dogan hökmünde görüp, ynançlaryna, batyrlyklaryna buýsanyp ýaşaýan taýpadyr. Eýrandaky Türkmenleriñ sany 3 mln - dan geçýändigi bilinýär. Dünýä banky ýurtlar profilindäki sana görä Eýranyñ doly halkyny 66 mln hasap edemizde onuñ 42 % Türkler tutýar.
Tekstil
Taryhy
Tekstil önümçiligi iň gadymy sungatlaryň biri bolup, senagat rewolyusiýasy bilen önümçilik tizliginiň artdyrylmagy we prosesleriniň kämilleşdirilmegi, ilkinji tekstil önümleri bilen häzirkizaman önümleriniň arasynda diňe hil we mukdar taýdan ösüş bilen netijenlendi. Önümlerde we önümçilik logikasynda bolsa kän bir üýtgeşiklik bolmady.
Deňölçegli hereket
Bu formula göniçyzykly deñölçegli hereketiñ deñlemesi diýilýär. Deñölçegli hereketde geçilen ýol wagta göni proporsionaldyr. Tizligiñ formulasyndan görnüşi ýaly, tizligiñ birligi deregine t (wagt) birliginde sek, min, sag, S (geçilen ýolyñ) birligi sm, m, km, jisimiñ hereket tizligi υ bilen belgilenýär birligi m/sek, km/sag, alynýar.
XIX asyryň I- ýarymynda türkmenleriň ykdysadyýeti
Daşky duşmanyň çozuşlary sebäpli çomrynyň çarwa, soň amatly şertler dörän halatynda, ýene-de çomra öwrülýän halatlary seýrek däl eken.
Belli rus alymy g/d şynus W.A.Žukowskiý 19 asyrda “Soltanbendin” taryhy Marynyň taryhydyr, sebäbi onuň ykdysady tarapdan gülläp ösmegi şol suw deskasyny baglydygyny imçemegezek nygtaýar. Maru-şahu-Jahanyň oturymly ilatyny geçen asyrlarda talaňçylyga, zulma, gyzgynçylyga sezewar boluşy ýaly Soltanbent hem ençeme gezekler ýumurlyp, gurşalyp ýede-de ýumurlyp soň dikildilip şeýdip uly taryhy pajygaly ykbaly uly suw irrigassion desgasy bolupdyr. XIII-XIV-XV asyrlarda 200-300 ýylda bu bent ýumurlyp ýatyp, Murgap derýasy islän ugruna akypdyr. 19 asyryň başyndan başlap Murgapda ýene-de birnäçe bentler (Janalybent, Gowsulbent) ýaly uly suw deskalary gurulýär. Bu deskalary gurmakda-da şol gadymy tehnologiýa (prilitiw) ulanylýar. Ýagny Soltanbentiň, Ýaňylybendiň, Gowşutbendiň gurluşygynda türkmenler elmydama derýanyň iki hanasyna kenardan ýylgyn toraňňy, hyşa bilen nowala ýaşan (togalap) derýanyň öňüňi garaldyp, hat-da bekläp hem bilipdirler (Her bir uly taýar edilen nowalany derýanyň hanasyna goýmak üçin bir müňe golaý adam gerek bolupdyr. Bent gurmak işleri güýzde, gyşda amala aşyrylypdyr, ýagny suwuň az wagty. Soňra suwyň badyny, suw joşanda siliň güýjüni gowsatmak üçin nowalynyň önüňde “Pişnowala” diýilýäni oňarylypdyr). Ine şondan soň, suw öňünden gazyçyp taýýar edilen Magustral kanallara (utamyýan. Togtamyşýan) usullyk bilen guýup bindeň ýokary ýanynda (samatýok bilen) gaýdypdyr.
Çehiýa XI- XV asyrlarda
Çehiýa XI-XV asyrlarda
Göni çyzykly üýtgeýän hereket
Göni çyzykly üýtgeýän hereket. Orta we mgnowen tizlikler
edil şonuñ ýaly hem deñölçegli hereketiñ tizligi hem tapylýar. Diýmek, deñölçegsiz hereketiñ orta tizligi şol bir ýoly deñölçegli hereket edip, deñölçegsiz hereketiñ wagtyna deñ wagt aralygyna geçip biljek hereketiñ tizligine deñdir. Eger-de ýoluñ berlen uçastogynda deñölçegsiz herektiñ orta tizligi we wagty mälim bolsa, onda ýoluñ uçastogynyñ uzynlygyny S = υort ort t
formula boýunça hasaplap bolar. Jisimiñ berlen wagt pursatyndaky ýa-da traýektoriýanyñ berlen nokadyndaky tizligine mgnowen tizlik diýilýär. Mgnowen tizlik ýa-da berlen nokatdaky tizlik traýektoriýanyñ şol nokat ýerleşen uçastogynda örän kiçi orun üýtgetmäniñ, şol üýtgetmäniñ bolup geçýän kiçijik wagt aralygyna gatnaşygyna deñdir. Mgnowen tizlik –wektor ululykdyr.
XIX – njy asyryň I ýa-da Türkmen halkynyň goňşy döwletleriň zulmuna garşy garaşsyzlyk ugrundaky göreşleri
2.	Günorta – Günbatar Türkmenistanda Hywa hanlaryna garşy milli azat edijilikli göreşler.
4.	Ç. Ýazlyýew: Serdarymyz taryhymyz hakynda Türkmenistan 1995 ý.
Watan üçin çykdym gyr at üstüne Tä janym çykýança dönmenem begler, Dikdir serim düşmen duşman astyna Sil deý aksa gandan, ganmanam begler.
Seýdi şahyr Soltanýazbegiň mertligine, edermenligine, beýik adamkärçiligine bagşlap ýazan “Döwran bardyr” diýen goşgusynda şeýle setirler bar.
Bedew münüp mert ýigitler bilen
Gurhan açyp, gel içeýliň, kasamy.
Erkgala
Erkgala göwrümi boýunça gadymy Merw şäheriniň ulgamyna girýän galalaryň iň kiçisi bolsa-da, ýaşy boýunça iň ulusy, belentligi boýunça hem iň beýigidir. Onuň tutýan meýdany bary-ýogy 20 gektara barabardyr. Häzirki wagtda ol gala däl-de, dagyň çykmasy kyn baýyrlaryna çalym edýär. Onuň saklanyp galan beýikligi ortaça 25-28 metre ýetýär. Geçirilen köp sanly arheologik barlaglar galanyň ahemenitler döwrüne degişli hökümdaryň köşgi bolandygyny äşgär etdi. Erkgalanyň içinde köşkden başga-da uly edara jaýy, skladlar, gorhana, nökerler üçin kazarmalar bolupdyr.
Deňhaýallanýan hereket
a = υ-υo/t
a-surat
Komla Dumor
Şahsy durmuş
2001-nji ýylda Dumor, Elinam, Elorn we Efika Aruba atly üç çagasy bolan Kwansema Quansah bilen durmuş gurdy.
Mark Zuckerberg
Çagalyk döwri
Zukerberg kiçilikden bäri kompýuter ulanmagy we onda birnäçe programmalardan baş alyp çykýagy başarýar. 1990-ny ýyllarda, ýagny 6-7 ýaşyndaka kakasy oňa kompýuterde Atari Basic programmasyny öwretdi. Soňra kakasy kompýuter programisti bolan Deýwid Nýumany hususy mugallymy hökmunde hakyna tutdy. Mekdep okuwçysy wagty, ol eýýäm kompýuterde taze programalary we oýunlary döretmäge başlady.
Facebook
Orta mekdepde fizika, matematika we astronomiýa dersleri boýunça birnäçe baýraklara mynasyp bolan Zukerberg, mekdebini tamamlanyndan soňra ABŞ-niň iň abraýly ýokary okuw mekdebi bolan Garward Uniwersitetininiň “Informatika” bölümine girmegi başardy. Eýýäm uniwersitetiň birinji ýylynda okuwyň iň owadan we ökde talyplaryny saýlaýan “www.facemash.com” saýtyny döretdi. Saýtda Zukerberg Garwardyň ähli talyplarynyň suratlary ýerleşdiripdir. Bu suratlary bolsa ýaş programmist uniwersitetiň serweriniň ýörite kody döwüp, birugsat alýar. Şol sebäpli hem uniwersitetden kowulýar. Okuwy taşlanyndan soňra bütin Garward uniwersitetini internediň üsti bilen duşuşdyrmak maksady bilen 2004-nji ýylda öz ikinji saýty bolan “Facebook” saýtyny döretdi. 18 aýyň icinde, Facebook ABŞ-niň iň uly jemgyýetçilik saýtlarynyň birine öwrüldi. “Facebook” – bu dostlaryň bilen aragatnaşyk saklamak maksady bilen döredilen saýtdyr.
Abdulaziz
Özünden öň: Abdulmejit
Dini: Yslam right|frameless Abdulaziz (Osmanly türkçesi: زيزعلا دبع; ), 32-nji Osmanly patyşasy we 111-nji Yslam halyfy. Mahmyt II we Pertewniýal soltanyň ogly, Abdulmejidiň jigsidir. Abdulaziz 25.06.1861-nji ýylda doganynyň ölüminden soň, 31 ýaşynda Osmanly tagtyna geçdi.
Hökümdarlygy
Diwany Ahkamy Adliýe (Ýargytaý) guruldy (1868).
Mejelle çykarlyp başlady (1869).
Maşgalasy
5. Mehmed Seyfetdin (21 Sentýabr 1874 -19 Oktýabr 1927)
Gyzlary:
1. Nazime Soltan (14 Fewral 1866 - 1947)
2. Esma Soltan (21 Mart 1873 - 7 Maý 1899)
6. Fatma Soltan (1874 - 1875)
97
Aradan çykanlar
90er
Twitter
Görnüşi:	Hususy
Düýbüniň tutulan wagty: 2006
Websahypasy	http://twitter.com/
Twitter, mikroblog saýtlarynyň iň meşhurlaryndan biridir. Twitteri ulanýanlar 140 harplyk hat ýa-da SMS ýazmaga mümkinçilik berýär. Munuň üsti bilen adamlar özara habarlaşyp bilýärler. Amerikadaky saýlawlarda Barack Obamanyň saýlanan wagty hem twitterden peýdalanandyr. Mundan başga-da twitter köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde hem örän tanymaldyr.
İkinji Jahan Urşy
300px|right
Gök kepderi
Gök kepderi (Columba livia) Gök kepderi, ýabany kepderi maşgalasyna degişli guşlaryň bir görnüşidir; ähli öý kepderi tohumlarynyň nesli. Beýleki kepderilerden gara tumşugy, ganatlarynda köp gara çyzyklar we guýrugynda ak çyzyklar bilen tapawutlanýar. 310px Günorta Ýewropada, Demirgazyk Afrikada, Aziýada, şol sanda Türkmenistanda, çöllerden we sähralardan başlap, garly depelere we şäherlerde paýlanýar. Oturan guş, sürülerde ýaşaýar. Bir bitewi görnüş hem onuň nesillerine ideg edýär. Agaç şahalarynda, jülgelerde, gaýalarda we höwürtgelerde höwürtge döredýär we 2 ýumurtga goýýar. 3 hepdeden çaga açylar. Ilki bilen çaga porsy, soň bolsa dürli däne bilen iýmitlener. Çaga çykandan soň (1 aý), ýene ýumurtga goýup başlaýar. Bir möwsümde 4 gezek ýumurtga goýýar we 4 gezek ýumurtga berýär. Ösümlikleriň tohumy bilen iýmitlenýär. Aw edilýär.
HINDISTAN XIII – XVII ASYRLARDA
Şah-Jahanyň dolandyran döwründe (1628-1658) Mogol deržawasy gülläp ösdi. Onuň Balha we beýleki ýerlere eden ýörişleri üstünlikli gutarýar, ol köp halk gozgalaňlaryny basyp ýatyrýar.
Reddit
Jemgyýet
Sahypa ulanyjylarynyň 54%-i erkeklerden ybarat, 54%-i ABŞ-da ýaşaýar. 2013-nji ýyla çenli ýagdaý boýunça ABŞ-da uly ýaşly internet ulanyjylarynyň 6% -i Reddit ulanyjylarydy, şol sanda sahypany ulanýanlaryň köpüsi 18-29 ýaş toparyna degişli edilýärdi.
Wmal
105.9 Gyrasy (2009–2011)
105.9 2009–2011-nji ýyllar aralygynda ulanylýan “Edge” nyşany
Erkin gaçma tizlenmesi
Erkin gaçma. Erkin gaçma tizlenmesi
Jisimleriñ dine agyrlyk güýjiniñ täsiri astyndaky hereketine erkin gaçma diýilýär. Erkin gaçma gönüçyzykly deñ tizlenýän hereketdir. Onuñ tizlenmesi “g” harpy bilen belgilenýär. Erkin gaçma tizlenmesiniñ orta bahasynyñ ululygy g= 9,80665 m/ s2 deñdir, ýöne köplenç g = 9,8 m/ s2 diýip alynýar. Ýeriñ polýuslarynda ol 9,83 ekwatorda 9,78 m/ s2 –dyr. g-niñ bahasy Aýda 1,62, Wenerada 8,69 m/ s2, Günde 274 m/ s2 we ş.m. 1.Islendik wagt pursatynde jisimiñ tizligi
Fobos (hemra)
Bu hemranyň emeli gelşi barada birnäçe çaklama bolsa-da, alymlar häzirki wagtda Fobosyň aslynda asteroid guşaklygyndaky bir asteroiddigini we Marsyň ýakynyndan geçýärkä onuň dartyş güýjüne garşy durup bilmän häzirki orbitasyna ýerleşendigini çaklaýarlar. Bu çaklama Marsyň ikinji hemrasy Deýmos hem degişlidir. Fobos we Deýmos çaklamalara görä daşlardan hem-de buzlardan emele gelendir.
Demirgazyk Koreýa Won
Demirgazyk Koreýa Won — Demirgazyk Koreýada Pul.
Nurberdi han
Kakasynyñ hatyrasyna 20-21 ýaşlaryndaky ogly Magtymgulyny wagtlaýyn hana saýlaýarlar.Nurberdiniñ öz garamagyndaky hanlyklar bilen “ Ýedi ölçäp,bir kesip “ hereket etmegli sebäpli ençeme ýerde ýoly baglanan Rus goşunlary güýçli zarbalara,ýitgilere sezawar bolýarlar.Şonuñ üçinem Zakaspy harby bölümi Tekeleriñ hereketleri hakda şeýle maglumatlar berýär :
Häzirki wagt
Nurberdi hanyñ edermenlik bilen söweşen urşlary häzirki wagtda hem Taryh kitaplarynda okalýar.
Zinedine Zidane
Zidane, Fransiÿa Milli ÿygyndysy,Kanes,Bordo, Ÿuwentus we Real Madrid ÿaly komandolarda orta meÿdança oÿunçysy bolup 1989-2006-njy ÿyllar arasynda oÿnandyr. Zidanly Fransiÿa Milli ÿygyndysy 1998-nji ÿylda Dünÿa Çempiÿony we 2000-nji ÿylda Bolsa Ÿewropa Çempiÿony bolandyr. Mundan daşary Zidane FİFA ÿylyñ iñ gowy oÿunçysy sylagy Ballon d'Or-y 3 gezek( 1998, 2000, 2001) almagy başarandyr.1996-njy ÿylda Fransiÿa Ligue 1 iñ gowy oÿunçysy we 2001-de İtaliÿa Ligasy Serie A iñ gowy oÿunçysy diÿen atlara mynasyp bolandyr. 2016-njy ýylda Rafael Benitez bilen şertnamasyny ýatyran Real Madrid Futbol Kluby, onyň ýerine, Klubyň ýetginjekler ýygyndysynyň, Real Madrid Castillanyň tälimçisi Zidane bilen iki ýarym ýyllygyna şertnama baglanyşýarlar. Real Madrid 2015-16 futbol möwsüminiň soňynda UEFA Çempiýonlar Ligasy 11-nji gezek Zidane bilen gazanýarlar.Zidane tälimçiliginde Madrid Kluby, mundan başgada 2016-ny ýylyň awgust aýynda UEFA Ýewropa Kubogynyň eýesi Sevillany ýeňip, UEFA Super kubogy hem öz muzeýine goýýar. Sentýabr aýynda bolsa Real Madrid, Zidanyň tälimçiliginde FIFA Dünýä klublary çempiýonlygyny gazanýar. 2016-17 futbol möwsüminede güýçli depginde başlayan Real Madrid yzly-yzyna 40 oýunda ýeňlişe sezewar bolman Zidane tälimçiliginde Dünýä rekordyny goýýarlar.
Wenesuela
Ykdysadyýeti
Ýurduň ykdysadyýetiniň esasyny nebit we dag magdany düzýär, şeýle hem nebiti gaýtadan işleýän senagaty, himiýa, gara metallurgiýa we maşyn gurluşyk pudaklary has ösen. Ýurduň azyk senagaty we dokma kärhanlary hem çalt depginlerde ösýär. Oba hojalygynda ekerançylyga uly ähmiýet berilýär. Wenesuela daşary ýurtlara nebit, boksit, himiýa senagaty we oba hojalyk önümlerini satýar. Esasy daşary ýurtly hyzmatdaşlary: ABŞ, Porto-Riko, Kolimbiýa, Braziliýa, Ýaponiýa, Germaniýa, Gollandiýa, Italiýa we Hytaý. Wenesuela şol birwagtyň özünde daşary ýurtlardan ulag we olaryň şaýlaryny, hojalyk harytlaryny satyn alýar.
Gyzamyk
Gyzamygyň wirusy ýokan çaganyň gyzgyny 38-39°С çenli ýokarlanyp bilýär. Çaga kellesiniň agyrýandygyndan zeýrenýär. Onuň burny akyp başlaýar, üsgürýär, ysgyny bolmaýar, iňirdisi artýar, işdäsi kesilýär, ukusy bozulýar. 2-3 gün geçensoň, gyzgyny 37,3-37,5°С çenli peselse-de, burny akmasy güýjeýär, açyk sary reňkli suwuklygyň bölünip çykmasy artýar. Çaga gury üsgürýär, bokurdagynyň agyrýandygyndan zeýrenýär, sesi boguk çykýar. Çaganyň ýüzi ýellenen ýaly bolýar, gabaklary çişýär, gözi gyzarýar we ýaşarýar. Onuň gözleri ýagtylykdan gorkýar, gabaklary ýagtylykda tiz-tizden ýumulýar. Çaganyň agyz boşlugynda, ýaňagynyň iç ýüzünde owunjak ak tegmiller döreýär. Bu gyzamygyň kesgitli alamatydyr. Bu ak tegmiller 2-3 günden ýitip, agyz boşlugy gyzaryp galýar. Diş etlerinde agymtyk galyndylaryň bolmagy mümkindir. Çaganyň gyzgynynyň ikinji gezek ýokarlanmagy bilen onuň endamyna örgün örýär. Keseliň 5-7 günlerinde çaganyň gyzgyny 36,9-37,2°С çenli peselip, kadalaýyk derejesine ýakynlaýar. Gyzamyk örgüni ilkibada gulagyň aňyrsynda we ýüzde peýda bolýar. Bir gije-gündiziň dowamynda bu örgün tutuş ýüze, boýna we bedeniň bilden ýokary bölegine örýär. Burun-dodak aralygy hem örgüne bürelýär. Ikinji gije-gündiziň dowamynda örgün tutuş bedene, gola, buda örýär. Üçülenji gün bolsa örgün ellere we aýaklara örýär.
Bejergisi
Çaganyň endamy gyzyp, teninde örgün peýda bolup başlan dessine çaga lukmanyny öýe çagyryň. Bejergi döwründe çaganyň şahsy arassalygyna aýratyn üns bermelidir. Eger lukman çagany hassahana äkitmezden, öýde bejermegi dogry hasaplasa, çagany özbaşyna bir otagda ýerleşdiriň. Otag giň bolmalydyr. Ony ýygy-ýygydan ýelejiredip durmalydyr. Ýöne otagy ýelejiretjek bolup, çagany üşedäýmäň! Çaganyň gyzgynynyň bolmadyk ýagdaýynda, ony ýyly geýindirip, açyk aýnaly eýwanda gezmeledip bolýar. Gyzamyk çykaran çaganyň el-ýüzüni gaýnan ýyly suw bilen wagtal-wagtal ýuwmalydyr. Onuň gözlerini günde gaýnadylan ýyly suw bilen ýuwmalydyr. Pagtanyň bölejigini şu suwa eziň-de, gözüniň daş burçundan iç tarapyna usullyk bilen süpüriň. Burny sülekeýden we kesmejiklerden arassalamaly. Dodaklaryna ýag çalmaly. Çaga ýygy-ýygydan ýyly çaý, süýt içiriň. Bularyň haýsydyr birini içerseňiz-de, ondan soň çaganyň agzyny çopantelpegiň, şalfeýiň demlenen suwuna çaýkatdyrmaly.
Berhiz
I. Gerek zatlar: 10 gr zweroboy, mat we maçeha, narpyz, duşisa, itburnyň miweleri, 5 gr waleriananyň köki. Taýýarlanylyşy: derman otlary owradyp garyşdyrmaly. Garylan derman otlaryň 1 n.ç-ni 1 bulgur gaýnag guýup, 15 minut demine goýmaly. Soňra ony hasadan süzmeli. Ulanylyşy: günde 6 gezek 1 n.ç-ni içmeli.
Asaph Hall
Asaph Hall amerikan astronomdyr. Ol 1829-njy ýylyň 15-nji oktýabrynda ABŞ-nyň Goshen ştadynyň, Konnektikut diýen ýerinde eneden bolýar. Onuň astronomiýa goşan goşantlary örän uludyr. Ol 1877-nji ýylda Marsyň iki hemrasy Fobosy we Deýmosy tapdy. Bulardan başga ol Saturnyň hereketleri barada, Marsyň massasy, beýleki planetalaryň hemralary we jübüt ýyldyzlar barada birnäçe maglumatlary bize miras galdyrdy we 1907-nji ýylyň 22-nji noýabrynda 78 ýaşynda ABŞ-da aradan çykdy.
PYRAGY
Pikirlenip taryha ser salamda, Buysanç bilen ele galam alamda, Baýram guni sana nama ýazamda, Tarypyna sözüm ýetmez, Pyragy! Kyblan atan Dowletmammet Azadym, Ilkinji halypan beyik binýadyn, Etrek Gurgen mesgen tutan diýaryn, Sonudagyn taryhy sen Pyragy! Waspyn etdin dunyan naz-u-nygmatnyn, Teren deÝyalarnyn reYhan çollernin, Aleme sinendir senin nazaryn, Ulus iller waspyn eder, Pyragy! Taryp etdin gyz gelinen nazini, Galam gaslaryny derek bOÝuny, Goç Ýigitlen namysyny aryny, BaÝdak kimin parladansyn, Pyragy! Ilim toý toýlaýar shygyr gününde, Ýas ýüregim josar bu toý üunünde, Yasyl tugum parlar has hem belende, Turkmenimin namys ary, Pyragy! Arzuwladyn bu bagtyýar eýýamy, Arkadagym gurýar beýik döwrany, Jümle jahan boldy onun haýrany, Maksatlaryn myrat boldy, Pyragy
Ýokançly mollýusk
Bu kesel dürli ýaşly adamlarda, şol sanda çagalarda hem duş gelip bilýär. Ýokançly mollýuskyň wirusynyň ýokuşmagynyň esasy ýollary: Maşgalanyň hem birnäçe agzasynyň birden kesellemegi mümkindir. Keseliň birinji alamatlary ýokuşmadan iki hepde soň ýüze çykýar. Ýokançly mollýuskyň esasy alamatlary aşakdakydan ybaratdyr: Ýokançly mollýusk howply gaýraüzülmelere getirýän däldir. Bu keselde garaşylýan gaýraüzül-melere aşakdakylar degişlidir: Umumy barlagdan soň, ýokançly mollýuski dermatolog lukmanlary anyklaýandyr we bejerýändir.
Örgünleri aýyrmak gaty agyryly bolup, agyrsyzlandyryjy melhemler we kremler ulanylýandyr. (meselem, lidokain melhemi).
Giovanna Antonelli
Giovanna Antonelli Prado (18 mart, 1976 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
Wengriýa XI-XV asyrlarda
Daýhan bir eýeden başgasyna  geçip bilipdir. XIV asyr kanun boýunça  öñki hojaýynyndan  rugsat almaly  bolupdyr. Iri ýer eýeleriniñ ezişine  garşy synpy göreş  ýitileşýär. Daýhanlar buthana salgydyny tölemekden  boýun  gaçyrýarlar. XV asyryñ 30 ýyllarynda  Wengriýada  gulçylyk  hereketleri ýaýraýar.
Mary sőweşi
4.	Abysetdar Kazy “Jeňnama” (Tekeleriň uruş kyssa kitaby) Aşgabat 1994.
Gowşut han gajarlary garadan çykarmak maksady bilen mekir ýol tapypdyrlar, ýagny Mary galasynyň 3 tarapyna 3 süri geçi eltipdirler. Geçileriň hemmesiniň şahyna gara ýaga batyrylan keçe ýyrtyklaryny daňyp çykypdyrlar. Galanyň diňe derýanyň kenaryna tarap açylýan demirgazyk derwezesiniň ýanynda derýa boýundaky gamyşlyklarda bukulyp garaşypdyrlar.
XVI – XVII ASYRLARDA ÝEWROPADA YLMY- BILIMLERIŇ ÖSÜŞI
XVI asyrda fizika ylmy ösüp başlaýar. Statikada we gidrostatikada üstünlikler gazanyldy. Arhimediň statika boýunça işleri öwrenilip, täze açyşlara itergi berdi. Stewiniň (1548-1620) ýazan giň göwrümli “Deňagramlylygyň ýörelgeleri” işi uly meşhurlyga eýe boldy. Stewin gidrostatikanyň teoremalaryny formirleýär. Nikol Fartal (1500-1557) jisimleriň uzaga zyňylmak traýektorisini öwrenýär.
Frensis Bekon (1561-1626) Londanda dogulýar, Kembridž uniwersitetinde okaýar, Parižde ýaşaýar. Watanyna gaýdyp gelip, baron lakamyny alýar. Ýöne 1621-nji ýylda öz wezipesinden peýdalanandygy üçin ähli wezipelerinden aýrylýar. Soňra korol Bekonyň günäsini geçýär, ýöne syýasy işe ol gaýdyp gelmändir.
Bekon tebigaty öwrenmegiň emperiki usulyny oýlap tapýar. Ýöne bekon köp soraglarda ylmyň doly gazananlaryna düşünmändir we ol Kopernigiň ulgamynyň garşydaşydy.
XVII asyryň ortalarynda tebigy bilimleriň ösmeginde uly sepgitlere ýetildi. Täze tebigy bilimleriň döremegi köne pikirler bilen göreşde alnyp barylýardy. Ýöne XVII asyrda bu kynçylyklar ýeňilip geçilýär we sholastika bilen arasyndaky näsazlyklar ýok edilýär.
K
thumbnail|right|200px thumbnail|right K k – türkmen elipbiýiniň 13. harpy, latyn elipbiýiniň 11. harpy.
Täze Nusaý galasy
Nusaýyň giň şäher etegi bolupdyr, ol hem gala seňňeri bilen gurşalypdyr. Bu ýerde gul eýeleriniň mülkleri, baglary we üzümleri ýerleşipdir.
Türkmenistanyň günorta etraplarynda: Köpetdag eteklerinde we Mary welaýatynda Parfiýa zamananyň köp şäherleri we obalary tapyldy. Olaryň birnäçesi has giçki döwürlerde ýaşalan medeni gatlaklaryň aşagynda galypdyr.
Geçirilen arheologiki barlaglar, diňe bir Ahal welaýatynda Parfiýa döwrüne degişli gadymy mekanlaryň 30-dan köpräginiň bardygyny görkezdi. Olardan Hosrowgalany, Ýelkendepäni (Kaka etrabynda), Garrykäriz (Gökdepe etrabynda), Sarahs galasyny we başgalary ýatlamak bolar. X asyrda Nusaý täzeden ýokary göterilýär. Şol ýokary göteriliş onuň Horasanyň iri ykdysady we medeni merkezine öwrülmegine alyp barýar. X asyryň arap taryhçysy Makdisi Nusaýy Tus we Abywert şäherleri bilen bir hatarda Horasanyň iň baý şäherleriniň biri, Nişapuryň “hazynalarynyň” biri we “galla mesgeni” diýip atlandyrýar.
Günota Afrika respulikasy 1918-1939 ýyllarda
Günota Afrika respulikasy iň täze döwrüň başlarynda 1910 ýylda döredilen Günorta Afrika Soýuzyna (GAS) girýärdi. Jynsy we milli düdimi boýunça GAS örän dürlidi. Gottentotlar, buşmenler kýp mukdarda ýok edilýär, birnäçe müňi çöllük ýerlere gysylyp çykarylýar. Ýurduň ilatynyň 3/2 bölegini bant taýpalary tutýardy. Şeýlede burlar, iňlisler, hindiler ýuduň ilatyny düzýärdi. GAS ykdysady babatda ösen ýurtlaryň biridi. Х1Х asyryň 70-80 ýyllarynda almaz, altyn känleriniň açylmagy bilen senagatyň täze pudaklary döredi.
Tekeşiň aramgähi
Ýadygärligiň taryhy
Taryhçy el-Juzjaniniň (XIII asyr) mongollaryň bu şäherde Ahçak atly köşkden we soltan Tekeşiň mazaryndan başga ähli ymaratlary ýykandyklaryny habar berýän maglumaty giňden mälimdir. Taryhçy Ibn as-Saýy özüniň “Jamy al-Muhtasar” atly kitabynda soltan Tekeşiň ölümi hakynda şeýle maglumat berýär: “Soltan Tekeş Horezmde (Ürgençde) hanafi mezhepliler üçin uly medrese we kitaphana bina etdiripdi we şol ýerde özüne hem uly mazar saldyrypdy. Ol şähristana-da – wepat bolanda ogly Alaeddin Muhammet onuň jesedini getirip şol mazarda jaýlady. Bu ymaratlary Tekeş Seljuklar bilen ýaryşyp saldyrdy”.
Berkýaryk
Çeşme
1. ^ Abdulkerim Özaýdyň (2001) (türkçe). Soltan Berkýaryk Döwri Türk Taryhy (485-498/1092-1104). Stambul s.17. ISBN 975-404-608-5.
Skandinaw ýurtlary XI – XV asyrda
Ýarla – goşunynyñ ýolbaşçysy Ýarl Pirger  Finlandiýa garşy  haçly ýörişi   (1249-1250) geçiripdir we onuñ  günbatar welaýatlaryny  Şwesiýa boýun  egdiripdir. Öz ogluny ol ýerde  oturdyp täze nebereligi  döredýär. (1250) Şwed iri  ýer eýeleriniñ  Rusa çozup Newa ýakasyny  eýelemek planyny  Nowgorod knýazy Aleksandr Ýaraslowiç Newa söweşinden soñ  Newskiý puja çykarýar. (1240ý).
1282-nji ýylda Daniýa  karoly Erik Klipping  hartiýa gol çekýär, şol boýunça  her ýylda  danehof döwletiñ  umumy  maslahatyny  çagyrmaly  bolýar. Oña iri ýer  eýeleri  gatnaşyp, olaryñ   azat hukuklary saklanypdyr.
Su kaçağı
Suwuň syzmagyny nädip tapmaly? Geçmişde döwülip suwuň syzyşlaryny ýüze çykarmak we göz bilen anyklamaga synanyşmak üçin ulanylýan suw geçirijileriniň syzyşlary, häzirki wagtda öz ugry boýunça hünärmenler we iň soňky enjamlar bilen işleýän hünärmenleriň kömegi bilen suw syzyşlaryny döwmän anyklamak mümkin boldy. tehnologiýasy bilen işlenip düzüldi.
Häzirki zaman umumyadamzat gymmatlyklarynyň düýpli meseleleri.
XX asyryň ahyryndaky taryhy ösüşiň umumy jemi dünýäniň bütewiligine göz ýetirmäge doly mümkinçilik berdi. SSSR-däki we Gündogar Ýewropadaky buýruk beriji sosialistik ulgamyň synmagyndan hem-de “üçünji dünýädäki” sosialistik tejribeleri paşmazlygyndan soň dünýä bileleşigi bazar ykdysadyýetiniň we aram demokratiýanyň hemmeler üçin ösüşiň esasy bolmalydygyna göz ýetirdi. Häzir dünýäniň aglaba ýurtlary demokratik ýol bilen ösýär. Diýmek bu babatda biz dünýäniň siwilizasiýa taýdan bütewiligi hakda kesgitli aýdyp bileris. Indi Ýewropa gymmatlyklarynyň bütin adamzat gymmatlyklary hökmünde kabul edilen döwri taryhyň gatynda galdy. Onuň ýerine dünýä siwilizasiýasy beýleki halklaryň hem goşandy bolan gymmatlyklary ähli umumy hökmünde kabul etmäge girişdi. Ylmy-tehniki öwrülişigiň gazananlaryny dünýäniň bütewiligine we köp görnüşligine göz ýetirilmegine täsir etdi. Süýümli we öýjükli aragatnaşyk ulgamlary habarlaşmakda täze mümkinçilikleri döretdi. 90-njy ýyllarda dörän internet ulgamy aragatnaşygynda iň täze kämil ulgamdyr.
Abdulmejit
Özünden öň Mahmyt II Osmanly
Maşgalasy
11. Mahytab Bäşinji hatyn.
Terbiýeçileri
5. Mehmed Burhaneddin
2. Refia Soltan
Çeşmeler
1. ^ Ahmet Cevdet Paşa (Sadeleştiren: Yusuf Halaçoğlu) (2010) Sultan Abdülhamid'e Arzlar (Ma'rûzât),İstanbul:Babiali Kültür Yayıncılığı, ISBN 978-9944-118-95-8,s.45 (türkçe)
Sakaogly, Nejdet (1999). Bu Mülküň Soltanlary. Stambul. ISBN 875-329-299-6. sah.436-453
Ho Şi Miň Şäheri
thumb|left|200px|Ho Chi Minh City Ho Chi Minh City (Thành phố Hồ Chí Minh) Wýetnam'da bir oba. Tan Son Nhat Airport is 7 km from city central.
Demirgazyk Buzly okean
Demirgazyk Buzly okean Ýewraziýa bilen Demirgazyk Amerikanyň aralygynda ýerleşýän, meýdany boýunça Ýer şarynyň iň kiçi okeany.