Sin_nasilşalygy
Hytaýyň syýsy gurluşy, ýer eýeçiligi
Ýurduň baştutany imperatordy, ol bogdyhan (asman ogly) diýlip atlandyrylýardy. Onuň ýanynda maslahat beriji harby çeňeş we bogdyhanyň diwanhanasy (sekretariýat) bolupdyr. Göz üçin diwanhana manjyrlardan we hytaýlylardan deň möçberde adam alnypdyr. Imperiýanyň ilaty birnäçe gatlaklara bölünipdir. Iň ýokary gatlak sary guşaklylaryň gatlagy bolup, olar bogdyhanyň ýakyn adamlary, garyndaşlary hasaplanypdyr. Olar imperatoryňky yaly sary guşak daňynmaga hukukly bolupdurlar. Gyzyl daňylylar gatlagy atly aýratyn bir gatlak bolup, olar manjurlardan düzulipdi. Biziň häzirki sananlarymyz manjurlaryň öz arasyndaky bölünişiklerdir. Ýerli, hytaý halkynyň arasyndan şeýle aýratyn hukukly gatlaklaryň biri bardy. Ol hem şenşilerdi. Şenşi (alym) gatlagyna goşulmaga Hytaýyň ähli ilatynyň haky bardy, ýöne, onuň üçin birnäçe basgançakly ekzamenlerden geçmelidi. Hacanda ähli synaglardan geçip, şenşi derejesini alandan soňra, olaryň köpüsi ýerli dolandyryjylar bellenilipdir. Imperatoryň ýanynda 6 sany häzirki bizdäki ministrlere çalymdaş wezipeli adamlar bolupdyr. Olaryň biri ýerli dolandyryjylaryň işine seretse, beýlekileriniň hersi bir wezipä ýagny sud, harby, salgyt, jemgyýetçilik işllerine, dürli dabaralara gözegçilik edipdirler. Ýurt 18 welaýata bölünip,olary häkimler dolandyrypdyrlar. Her welaýat 10 etraba, her etrap hem obalara bölünipdir. Ýurduň ilatynyň her 10 maşgalasy bir umumy aýlawa birlşdirilip, eger-de onuň biri betlik etse ýa-da salgydy wagtynda töläp bilmese beýlekileri hem deň derejede jogap bermeli bolupdyr. XVIII asyryň ahyryna çenli Hytaýyň ilaty soňky maglumatlarda 300 mln diýlip görkezilýän bolsa şolaryň 27müňüsi dolandyryjylar bolupdyr. Dogry, şenşileriň sany 1 mln. adama ýetipdir, ýöne olaryň ählisini ýerli hökümdar bellemändirler ahyryn. Hytaýyň Syýasy durmuşy barada gürrüň edenimizde ene-de bir zady ýatdan çykarmaly däldiris.Ol hem kanunçylyk meselesi. Ssin dolandyryjylary Min döwleti döwründen galan kanunlary timarlap, şolaryň käbir maddalaryny üýtgedip, kanunlar ýygyndysyny döredipdirler. Onuň müňden gowrak maddasy bolupdyr. Resmi kanunlaryň gadagan etmegine garamazdan dolandyryjylaryň arasynda parahorçylyk giňden ýaýrapdyr. Ýurduň şyýasy durmuşynda goşuna aýratyn orun degişlidir. Goşun 8 bölümden ybarat bolanlygy üçin we her bölümiň öz baýdagy bolanlygy sebäpli Hytaý goşuny sekiz baýdakly goşun adyny alypdyr. Ilkibaşda manjurlar goşuny diňe özlerinden, wagtyň geçmegi bilen bolsa mangollardan, koreýlerden,soňrak hytaýlardan hem düzüpdirler, ýöne olaryň hersiniň 8 bölümi bolupdyr. Hytaýyň 72 şäheri serhetýaka, goranyş ähmiýetli hasaplanyp, olary goramagy esasan manjurlara ynanypdyrlar. Ýere eýeçilik etmegiň görnüşleri hem Ssin imperiýasy döwründe öňkiden düýpli özgermändir. Ýerler öňküsi ýaly iki bölege: guan (emeldarlar) we min (halk) eýeçiliklerine bölünipdir. Min ýer eýeçiligine ähli ekilýän ýerleriň 75 goterimi degişli bolupdyr. Hytaýda asly gelip çykyşy garyndaşlardan ybarat bolan obalar agdyklyk edipdir. Olar oba bolup min ýer eýeçiliginiň düzgünlerine görä, köplenç, ähli ekilýän ýerleri umumylaşdyrylan görnüşde ulanupdyrlar. Emeldarlar ýer eýeçiligi hem öz gezeginde birnäçe görnüşlere bölünipdir: buthananyň, harby bölümleriň öz ýerleri bolupdyr. Hytaý obalarynda ilatyň gatlaklara bölünmesi, baý-garybyň döremegi haýal geçipdir.