cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Russiýanyň milli futbol ýygyndysy
FIFA Dünýä çempionaty 1970
1970-nji ýylda Meksikadaky Dünýä çempionatyna-da gatnaşan SSSR toparçada 1-nji ýeri eýeleýär. Çärýek finala çykyp, Urugwaýdan goşmaça wagtda 1–0 (Esparrago 117) hasabynda utulýar.
FIFA Dünýä çempionaty 1982
1982-nji ýylda Ispaniýadaky çempionata ýeňliş bilen başlaýar (Braziliýadan 2–1). Täze Zelandiýany 3–0 utup, şotlandlar bilen 2–2 deňme-deň oýnaýar we 2-nji tapgyra çykýar. 2-nji tapgyrda Belgiýany 1–0 utup, Polşa bilen 0–0 deňme-deň oýnaýar we gol tapawudy bilen 2-nji orny eýeleýär.
FIFA Dünýä çempionaty 1986
1986-njy ýylda Meksikada “C” toparçada Wengriýany 6–0, Kanadany-da 2–0 utýar. Fransiýa bilen 1–1 deňme-deň oýnaýar. 1/8 finalda taryhy duşuşykda Belgiýadan goşmaça wagtda 4–3 ýeňilýär. SSSR-iň gollarynyň üçüsinem Igor Belanow derwezä girizýär.
FIFA Dünýä çempionaty 1990
Italiýa–1990 Dünýä Kubogy ozalky Soýuzyň gatnaşan soňky Dünýä çempionaty bolýar. “B” toparçada Rumyniýadyr Argentinadan 2–0 utulan SSSR Waleriý Nepomnýaşiýiniň tälimçiligindäki Kameruny 4–0 hasabynda ýeňýär. Bu ýeňiş 2-nji tapgyr üçin ýeterlik bolmaýar.
FIFA Dünýä çempionaty 1994
1994-nji ýylda ABŞ-daky Dünýä kubogynda çykyş eden ruslar Braziliýadan 2–0, Şwesiýadanam 3–1 hasabynda utulýar. Soňky oýnunda-da Kamerunda 6–1 hasabynda üstün çykýar. Bu duşuşykda 5 gol geçiren Oleg Salenko Dünýä çempionatlarynda 1 duşuşykda 5 gol geçiren ilkinji we häzirlikçe ýeke-täk futbolçy bolmagynda galýar.
FIFA Dünýä çempionaty 2002
Günorta Koreýa bilen Ýaponiýanyň bilelikde guran ýaryşynda-da toparçadan çykmak başartmaýar. Tunisi 2–0 utup, ýaryşa başlan ruslar ýaponlardan 1–0, Belgiýadanam 3–2 hasabynda utulýar.
Angry Birds
Angry Birds türkmençe terjime edilende Gaharjaň Guşlar diýmekligi aňladýar.
Russiýanyň milli futbol ýygyndysy
FIFA Dünýä çempionaty 2014
Russiýanyň ýygyndysy 2014-nji ýylda Braziliýadaky bäsleşikde Kapellonyň ýolbaşçylygynda şowsuz çykyş edýär. 1-nji we 3-nji duşuşygynda Günorta Koreýadyr Alžir bilen deňme-deň oýnap, 2-nji oýnunda-da Belgiýadan 1–0 hasabynda asgyn gelýär.
Angry Birds
Hakynda
Doňuzjuklar guşlaryň ýumurtgalaryny alyp gaçýarlar,guşlar hem muny öwrenende doňuzjuklaryň galalaryny ýykyp ähli doňuzjygy öldürip ýumurtgalaryny yzyna alýarlar. Düşmanlaryň ýa da ýaman tarapyň doňuz bolmagy oýunyň döredilen ýylynda doňuz virusynyň ýaýramagydyr. Bu oýyny meşhur bolmagyna hem getiren sebäp şuldur. Oýun uly meşhurluga eýe bolup birnäçe telefonlarda satyn alnanda bardyr.Köplenç öňki Nokia kysymly telefonlarda bolan bu oýunyň dürli görnüşleri bardyr.
Guşlar
Chuck :Sary reňkde üçburçluk şekilindedir. Ekrana bassaň garan tarapyna örän tiz hereket edýär. Tahta bloklaryny aňsat buz bloklaryny kyn ýykýar. The Blues (Jay, Jake we Jim): Kiçijik, gök guşdur Ekrana bassaň üçe bölünýär. Buz bloklary aňsat döwýär. Matilda: Ak reňklidir, Ekrana bassaň ýumurtga goýberýär. Bomb:Gara guşdur. Ekrana bassaň partlar,basmasaň bloga degen soň partlar. Daş bloklary aňsat döwer.
Asr
Ikindi namazy (صلاة العصر).
Wagty
Ikindi namazynyň wagty ýokarda geçen iki garaýşa laýyklykda, öýle wagtynyň gutarmagyndan başlap, Gün batýança dowam eder. Öýle wagtynyň gutarýan mütdeti bilen baglanyşykly tapawutly garaýyşlar sebäpli, ikindi namazyny kölegäniň iki esse uzaýan wagtynda okamak iň laýygydyr. Mujtehidleriň aglabasyna görä, ikindi namazyny Gün şöhlesiniň kütelip saralmagyna (ysfyrar) çenli gijikdirmek mekruhdyr. Çünki, Pygamberimiz şeýle buýrupdyr: «Bu wagtda okalan namaz münafyklaryň namazydyr. Münafyk oturyp Güne garaşar. Gün şeýtanyň iki şahynyň arasyna girende (batmagyna az wagt galanda) howlugyp, ikindini dört rekegat okar we Allahy sähelçe ýatlar», (Mälik «Muwatta»). Yslam alymlaryna görä, Kurany Kerimde geçýän «Salaty wusta» (orta namaz) ikindi namazydyr. Munuň delili hz. Aişäniň gürrüň beren şu hadysydyr: Resulullah ﷺ "«Namazlary dowam ediň, orta namazyny-da dowam ediň» — Bakara, 238." diýen aýaty okady. Soňra-da: «Orta namaz ikindi namazydyr» diýdi.
Ikindi namazynyň okalyş düzgüni
Ikindi namazy dört sünnet we dört farz bolup, jemi sekiz rekagatdyr. Ilki sünneti okalýar. Ikindi namazynyň sünnetini okamak ýurdumyzda beýle meşhur däldir. Ikindi namazynyň sünnetini okamak üçin ilki niýet edilýär, soňra edil öýle namazynyň sünneti ýaly okalýar. Ýöne ikinji rekagatyň soňundaky birinji oturylyşda öýläniň sünnetinde diňe tahyýýat okalýan bolsa, ikindiniň sünnetinde salawatlar hem okalýar. Üçünji rekagatda-da namaza täzeden başlaýan ýaly, ilki «Subhaneke» okap, «ä’uzu-besmele» aýdylýar we Fatiha bilen zammy sure okalýar. Dördünji rekagatda hem Fatiha bilen zammy sure okalýar. Şeýlelikde, ikindi namazynyň sünneti tamamlanýar. Ikindiniň farzy öýläniň farzy ýalydyr, diňe niýet üýtgeşikdir. Ikindi hem öýle ýaly hafi (içiňden) okalýar.
Zuhr
Zuhr, günortan namazy (صلاة الظهر) öýle namazy.
Wagty
Öýle namazynyň wagty Günüň zewal wagtyndan başlaýar, ýagny, Ýeriň üstündäki islendik jisimiň kölegesi gündogara tarap uzamaga başlanda, öýle namazynyň wagty gelýär. Gün dik asmandaka herki zadyň kölegesiniň gysgalmasynyň togtaýan wagtyna «istiwa wagty» diýilýär. Jisimleriň şol wagtky kölegesine «feý-i zewal» diýilýär. Öýlän wagtynyň tamamlanmagy barada iki sany garaýyş bardyr: Ymamy Agzama görä, öýlän wagty zewal wagtyndan başlap, her bir zadyň kölegesi özünden iki esse uzaýança dowam edýär. Bu wagta «asry sani» diýilýär. Ebu Hanifäniň delili Pygamberimiziň şu hadysydyr: «Öýle namazyny howa salkynlanda okaň, çünki, öýle wagtyndaky yssynyň howry dowzahyň howruny ýatladar», (Buhary, Müslim, Ebu Dawud). Arabystan ýaly yssy ýurtlarda howanyň temperaturasynyň iň ýokary kaddyna ýetýän wagty kölegäniň bir esse uzaýan wagtydyr. Şol sebäpli, tomsuň güni öýle namazyny biraz salkyn düşensoň okamak mustahap saýylypdyr. (Mewsili, «Yhtyýar», Zuhaýli). Ymam Muhammede, Ymam Ýuusufa we beýleki üç mezhebe görä, öýle namazynyň wagty feý-i zewaldan, jisimleriň kölegesiniň bir esse uzaýan wagtyna çenlidir. Muňa-da «asry ewwel» diýilýär. Juma namazynyň wagty hem öýle namazynyň wagtydyr.
Öýle namazynyň okalyş düzgüni
Öýle namazy dört rekagat ilki sünnet, dört rekagat farz we iki rekagat soňky sünnet bolup jemi on rekagatdan ybaratdyr. Ilki dört rekagat sünnet okalýar. Sünneti okamak üçin ilki ýokarda görkezişimiz ýaly niýet edilýär. Soňra edil ertir namazynyň sünneti ýaly iki rekagat okalýar. Oturylanda diňe tahyýýat okalýar. «Allahu Ekber» diýip üçünji rekagata turulýar. Üçünji we dördünji rekagatlar hem edil birinji we ikinji rekagatlar ýaly okalýar. Ýöne üçünji rekagatda «Fatihadan» öň diňe «besmele» aýdylýar. «Subhaneke» we «ä’uzu» okalmaz. Mundan soň soňky oturylyşa oturylýar, tahyýýat bilen birlikde salawat we dogalar okalyp salam berilýär. Şeýlelikde, öýle namazynyň ilkinji dört rekagat sünneti tamam bolýar. Öýläniň farzy hem sünneti ýalydyr. Ýöne niýet edilende öýläniň farzyna diýip niýet edilýär. Şeýle hem üçünji we dördünji rekagatlarda diňe «Fatiha» okalýar, zammy sure okalmaýar. Bu diňe öýläniň farzynda däl-de, farz namazlarynyň ählisinde şeýledir. Öýläniň soň sünneti hem edil ertiriň sünneti ýaly okalýar. Ýöne niýet edilende öýläniň soňky sünnetine diýip niýet edilýär. Öýläniň sünnetlerinde, farzynda kyraet hafi okalýar.
Bilbil Orazowa
Bilbil Orazowa (Öwezowa) — ýa-da üýtgedilen familiýasy bilen Bilbil Öwezowa türkmen sungat işgäri, aýdymçy. Bilbil 1987-nji-nji ýylyň iýul aýynyň 5-ine Mary welaýatynyň Wekilbazar etrabynda eneden bolýar. Orta bilimi Wekilbazar etrabynyň 26-njy orta mekdebinde alýar. Ilkinji sapar Mary welaýatynyň Mary şäheriniň medeniýet köşgünde çykyş etmäge başlaýar we soňra 2006-nji ýylda Paýtagtymyz Aşgabat şäherine gelýär we bu ýerde Türkmen döwlet Medeniýet institutyna okuwa girýär. Ol bu okuw jaýy 2011-nji ýylda üstünlikli tamamlaýar. Ol okuwy bilen bir hatardaaýdym-saz sungatyna dowam edýär. Bilbil üçin şowly bolan aýdymy "Ýadynda dälmi" aýdymydyr. Ol 2014-nji ýylda belli aýdymçy Myrat Öwez e durmuşa çykýar we bu bagtly maşgaladan 2 perzent dünýä inýär. Oguljygy Emir we gyzjagazy Elif.
Aýdymlary we diskografiýasy
Bilbil Öwezowanyň Aydym.com saýtynda ýerleşdirilen beýleki aýdymlarynyň käbirleriniň sanawy:
Şahsy durmuşy
Maşgalasy 4 dogan bolup Bilbil olaryň üçünjisi. Aýdymçy Şamyrat Orazowyň aýal dogany, 2014-nji ýylda Bilbil aýdymçy Myrat Öwezow bilen durmuş gurdy. Şu wagt maşgalasynda iki sany çagasy(ogly Emir, gyzy Elif) bar.
Şotlandiýa
Paýtagty — Edinburg şäheri.
Äbu Hänifä
right|thumb|300x300px| thumb|268x268px| Ymam-i Azam metjidi, Kufa, 1915
Äbu Hänifä ýa-da doly ady Äbu Hänife Numän bin Säbit bin Zutä bin Mah (699, Kufa - 767, Bagdat) — Sünni fykhyň iň beýik ussatlaryndan biri. Yslamyň dört fykh mezhebiniň biri hasaplanýan Hanafi mezhebini esaslandyryjy hasaplanýan yslam fakihi we hadys alymy.
Rafael Nadal
Rafael Nadal Parera (Manakor, Balear adalary, 1986 -njy ýylyň 3-nji iýuny), Rafa Nadal ady bilen has meşhur, Ispaniýanyň professional tennisçisi, ATP reýtinginde dördünji orunda durýar.
Palçyk meýdançalarynda taryhda iň oňat tennisçi hasaplanýar we ähli döwürleriň iň gowulary hasaplanýar. Häzirki wagta çenli iň uly “Uly tuwulga” ýeke-täk atlary bolan erkek tennisçi, 21-si Şweýsariýaly Rojer Federerden we Serbiýaly Nowak Jokowiçden 20-si öňde.
Hanefi mezhebi
thumb Hanefi mezhebi (اَلْحَنَفِيَْة), ýa-da (الْحَنَفِيُ) — yslamyň sünni mezhebinden biridir. Ynamda Hanefi mezhebi «Maturidi» mezhebidir. Esaslandyryjy Ebu Hanife (699-767). Bu mezhep Türkiýede, Balkanlarda, Türküstanda, Täjigistanda, Owganystanda, Müsürde, Iordaniýada, Bangladeşde, Türkmenistanda, Tatarystanda we Päkistanda örän köp duş gelýär. Ilat sany boýunça dört sünni mezhebinden iň ulusydyr. Onuň yzyna eýerijiler tutuş Yslam dünýäsiniň takmynan 56% -ini emele getirýär. Hanefi mezhebi häzirki döwürde iň köp uýulýan fykh mezhebidir. Olar takmynan 1 milliard töweregidir. Bu mezhebiň pikirleri Äl-Ihtiýar atly eserde jemlenendir.
Ýew­ro­pa­da doň­dur­ma gü­ni
Ýew­ro­pa­da doň­dur­ma gü­ni ulu­dan bel­le­nip ge­çi­ler. Ol şu ýy­lyň 24-nji mar­tyn­da bel­le­ner. Şol gün ka­fe­de doň­dur­ma­nyň dür­li gör­nüş­le­ri hö­dür­le­ner. Onuň ba­ha­sy 1 ýew­ro ba­ra­bar bo­lar. Doň­dur­ma gü­ni my­na­sy­bet­li ge­çi­ril­jek da­ba­ra 50 müň­den gow­rak kär­ha­na­nyň gat­naş­ma­gy­na ga­ra­şyl­ýar.
Ýeri gelende aýtsak, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda her ýylyň iýul aýynda milli doňdurma aýy bellenip geçilýär. Bu baýramçylygy bellemegi 1984-nji ýylda Prezident Ronald Regan kararlaşdyrdy.
Şeýle hem ol iýul aýynyň üçünji ýekşenbe gününi “Milli doňdurma güni” hökmünde bellemek maksatnamalaşdyrdy. Ol doňdurmanyň ýurtda meşhur bolmagy üçin şeýle karar kabul edipdi.
Jimmi Neutron: Oglan Geniý
Jimmi Neutron: Oglan Geniý (Jimmy Neutron: Boy Genius) ABŞ-da “Nickelodeon Movies” tarapyndan öndürilen we “Paramount Pictures” tarapyndan 2001-nji ýylyň 21-nji dekabry ABŞ paýlanan 3D animasiýa komediýa filmidir.
Pi­ra­mi­da­ (binagärlik)
Piramidalar her biri 20 tonnadan ybarat bolan äpet daşlardan gurlandyr. Bu daşlaryň piramidalaryň ýerleşýän ýerine çenli nähili ýagdaýda, nädip getirilendigi bolsa hiç kime mälim däldir. Sebäbi daşlaryň iň ýakyny bilen birnäçe asyrdan bäri bar bolan piramidalaryň arasy 100 kilometrdir. Piramida kimiň adyny göterýän bolsa, onuň otagy diňe iki gezek güneşli bolupdyr: doglan güni we tagta çykan güni. Piramidalaryň içindäki mumiýalarda radioaktiw madda bar. Hut şol sebäpdenem, mumiýalary ilkinji tapan 12 alym heläkçilige uçrapdyr. Piramidalaryň içinde ultrases, radar, gidrolokator ýaly enjamlar işlemeýärler. Piramidalaryň içinde goýlan hapa suw birnäçe günden soň arassalanýar. Süýt bolsa diňe birnäçe günden soň gatyga öwrülýär. Ösümlikler piramidalaryň içinde has tiz boý alýarlar. Piramidalaryň içi gyşyna yssy, tomsuna bolsa sowuk bolýar.
Ýomut tiresi
thumb
Şahsyýetler
Türkmenleriñ ýomut tiresinden iñ bilinýän şahsyýetleriñ biri hem Magtymguly Pyragy, Jüneýt han, Döwletmämmet Azady we birnäçe gahrymanlary bardyr
25-nji orta mekdep Köýtendag
''"25-nji orta mekdep" - Türkmenistanyñ Lebap welaýatynyñ Köýtendag etrabyna degişli 300 orunluk döwlet orta mekdebidir. Bu mekdep 2013-nji ýylda gurlup ulanmana berlen "Garlyk" şäherçesinde ýerleşýär. Mekdep öz işini 2013-nji ýylda başlady. Bu mekdebe esasan Garlyk we Kelif şäherçelerinden okuwçylar okamana gelýärler. Mekdep häzirki döwrüñ (2013 ýylyñ) iñ soñky innowasion tehnologiýalary bilen enjamlaşdyrylandyr. Ýagny bu mekdepde okuwçylaryñ okamagy üçin uly mümkinçilikler döredilendir.''
25-nji_orta_mekdep_koytendag
Köpçülikleýin mediýa
thumb|Gazet-žurnalyň nusgasy — mediýa mysaly. Köpçülikleýin habar mediýa — köpçülikleýin aragatnaşyk ulgamyny uly diňleýjilere ýetirmek üçin ulanýan köpçülikleýin tehnologiýalarynyň toparyna salgylanýar. Umumy aragatnaşyk görnüşlerine metbugat, posterler, filmler, radio, telewizor we Internet degişlidir. Kino studiýalary, radio we teleýaýlymlar we neşirýat kompaniýalary ýaly bu tehnologiýalaryň ulanylyşyna gözegçilik edýän guramalara "mediýa" hem diýilýär.
Oksford uniwersiteti
11-njy asyryň ahyrynda esaslandyrylan Oksford uniwersiteti Beýik Britaniýada ýerleşýär, Ýewropanyň iň gadymy ýokary okuw mekdepleriň biri hasaplanýar. Häzirki wagtda uniwersitetiň talyplarynyň dörtden biri daşary ýurtlydyr. Oksford uniwersiteti beýleki ýokary okuw mekdepleriň arasynda durnukly öňdeligini saklap, reýtingde Kembrij uniwersiteti we Garward uniwersitetleri bilen çekeleşikli bäsleşikdedir.Oksford maý baýramçylygyny, Kraýs Çerj kollejini, Garri potter filmniň surata düşürilen ýerleri görmek üçin bu ýere ýylda millionlarça jahankeşdeler gelýär.
Oksforduň mugallymlarynyň hem-de uçurymlarynyň 40-sy nobel baýragynyň eýeleridir. Birleşen şalygyň premýer ministrleriniň 25- si, şalarynyň 6- sy, ruhanylarynyň 12- si 50- ä golaý olimpiada ýeňijileri,şonuň ýaly hem dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň ýolbaşçylarynyň 20- ä golaýy, syýasatçylaryň,alymlaryň müňlerçesi şu ýokary okuw mekdebiniň uçurymlarydyr.Oksfordda okuw oktýabr aýynda başlaýar we 3 tapgyrda geçirilýar.
Toyota Camry 2002-2006 (Duty kemri)
Modeliñ hereketlendiriji (dwigatel) görnüşleri:
Bu modele Duty Camry diýýäris, ýöne hakyky ady diñeje CAMRY. Öñüniñ DUTY sözi halk arasynda goýlan lakamdyr.
Witr
Wagty
«Allah Tagala size bir namazy zyýada edendir, ol hem witirdir. Ony ýassy namazyndan soň, fejir wagtyna çenli okaň», («Nasbur-Raýe») hadysy şerife görä, witir namazynyň wagty ýassynyň wagtydyr. Witr namazyny ýassynyň farzyndan öň okamak jaýyz däldir. Gije oýanyp biljekdigine ynamy bolan kişiniň bu namazy gijäniň ahyryna çenli gijikdirmegi has fazyletlidir.
Wiagra (viagra)
Wiagra (viagra) - jyns aragatnaşygyna degişli derman bolup, onuñ esasy wezipesi erkeklerde penisi gatyrmakdyr. Derman kähalatlarda aýallara hem täsir edýär. Ýöne aýallarda täsirliligi resmi taýdan tassyklanmady. Bu dermanyñ esasy çig maly Sildenafil Sitratdyr
Unutmañ ! Bu derman hiç hili jynslaşma kuwwatynyñ ýa-da jynslaşma isleginiñ derjesini galdyrmaýar.
Bu dermanyñ adam saglygyna hiç hili zýyany ýokdyr. Ýöne köp ulanylanda ýürek bulaşma, kelle aýlanma ýaly nähalatlyklary ýüze çykarýar.
Viagra - ABŞ-nyñ  PFIZER kompaniýasynyñ önümidir. Bu derman 1998-nji ýylda ABŞ-da Foot and Drug Adminstration (FDA) tarapyndan resmi taýdan saglyga zyýansyz diýlip tassyklandy.
Karry söweşi
RIM IMPERYASY BILEN PARFIÝA IMPERÝASYNYŇ ARASYNDA B.ÖŇ 53 ÝYLDA BOLUP GEÇÝAR.
PARFIÝA GOŞUNYNA SUREN ÝOLBAŞÇYLYK EDEN RIM GOŞUNLARYNA BELLI SERKERDE MARK KRASS ÝOLBAŞÇYLYK  EDIPDIR. MARK KRASS RIMIŇ GÜNDOGARDAKY ÖŇKI ÝERLERINI GAÝTARYP ALMAK ISLÄPDIR. RIM GOŞYNY  40 MÜŇDEN GOWRAK BOLYPDYR. PARFIÝA GÜÝÇLI  IMPERIÝA BOLUPDYR ONUŇ DÜZÜMINE HAZIRKI  AZERBEÝJAN,  TÜRKMENISTAN,  OWGANYSTAN,  EÝRAN,  YRAK, PÄKISTAN  GIRIPDIR. PARFIÝALYLAR 11 MÜŇ BOLUPDYR. BU SÖWEŞ   KARRY ŞÄHERINIŇ   ÝANYNDA  BOLUPDYR HÄZIRKI YRAGYŇ  TERITORIÝASYNDA ÝERLEŞÝÄR. PARFIÝANYŇ  ŞASY   ORAT BOLUPDYR   PARFIÝANYŇ   ESASY   GOŞYNY   ATLY, PYÝADA HEM-DE   OKÝAÝ ATYJYLARDAN DURYPDYR. RIM GOŞYNYNYŇ ESASYNY   HAKYNA TUTMA GOŞUN DÜZÜPDIR. PARFIÝALYLAR JANYNY  ORTA GOÝUP ÖZ WATANY ÜÇIN SÖWEŞIPDIRLER. SÜRENIŇ GOŞYNY BAŞABAŞ SÖWEŞE GIRMEN YZA  ÇEKILIP ÇEKLIP  SÖWEŞIPDIR   BU   ULY    SÖWEŞDE MARK  KRAS  ÖLÜPDIR   RIM  GOŞYNY   MASGARAÇYLYKLY   ÝEŇILIP YZA GAÇYPDYR.
Sahaba
Sahaba ýa-da ashaby. Muhammet pygamberiň ony gören we oňa Allahyň Resuly hökmünde ynnanýan sahabalary, ýagny ömrüniň ahyryna çenli musulman boldular.
Ilki bilen diňe muhammet pygamberiň harby kampanýalaryna göniden-göne gatnaşan we muslman goşunynyň iň ygtybarly bölegini düzýänlere sahabalar diýilýärdi. Pygamberiň maşgala agzalary we oňa duşan çagalara sahabalar diýilýär.Sahabalar, diňe pygamberlik başlamazdan ozal duşuşan we şondan soň duşuşmadyk adamlar däl.
Türkmenistanyň territoriýasynyň Arap halyflygyna birleşdirilmegi
651-nji ýylda araplar Merwi
basyp alypdyrlar. Araplar öz basyp alan galalaryna agyr salgyt salypdyrlar.
Merwe salnan salgytlaryň agyrlygy
sebäpli Merw häkimi pulda doly üzüp bilmän at, goýun, düýe beripdir.
Dehistanda araplar bilen türki taýpalaryň arasyndaky söweşde araplar
ýeňipdirler. Araplar yslam dinini kabul edenleri salgytdan boşadypdyrlar.
776-njy ýylda Maryda Haşym ibn-Hekim atly biri gozgalaň turuzypdyr. Onuň lakamy
Mukanna bolupdyr. “Mukanna” diýmek “ýüzi perdeli” diýmekdir. Mukannaçylar hem
Mazdaklaň taglymaty esasynda jemgyýetde
synpy ýok etmek we arap basybalyjylaryna garşy bolupdyr. Mukanna ýaş wagty
Abu-Musliniň goşunynda gulluk edipdir. Mundan başga-da Hürremitler hereketi hem
bolupdyr. Oňa IV-V asyrlarda Sasani döwletinde gozgalaň eden Mazdagyň aýaly
Hürremanyň nebereleri ýolbaşçylyk edipdirler. Hürrema äri öldürilenden soň
gündogara gaçypdyr. Olar gyzyl reňki özlerine nyşan edinip alypdyrlar. Şoňa
görä-de olary “surh-älem”, ýagny “gyzyl baýdaklylar” diýipdirler. Mukannaçylara
“ak lybasly adamlar” diýip at beripdirler. Mukannaň gozgalaňy 873-nji ýylda
Mukannanyň tutulmagy bilen ýatyrylypdyr.
Araplar basyp alanlaryndan soň, öz basyp alan ýerlerine zorluk bilen yslam
dinini we arap elipbiýini ornaşdyrypdyrlar. Bu bolsa medeniýetiň ösmegine getiripdir.
Türkmenistanda arap elipbiýini XX asyryň 30-njy ýyllaryna çenli ulanypdyrlar.
Araplar basyp alan ýerlerinde öz ylymda gazanan üstünliklerini
peýdalanypdyrlar. Ýagny hemme araplaryň basyp alan ýerlerinde bir
elipbiýiň bolmagy halklaryň ýakynlaşmagyna
we söwdanyň ösmegine getiripdir. Söwdanyň ösmegi bolsa şäherleriň ösmegine we
täze şäherleriň peýda bolmagyna getiripdir.
Maglumatlara görä half Alynyň döwrinde
halyflygyň içinde bolan özara uruşlaryndan peýdalanyp Horasanyň birnäçe ýyllap
halyflygyň tabynlygyndan çykmagyny gazanypdyr. Horasanyň ilaty halyflygyň
wagtlaýynça gowşamagyndan peýdalanypdyrlar. Taryhy çeşmelerde Batgyz döwleti
garaşsyz ýagdaýda dolandyrylypdyr. Nzak Tarhan onuň hökimdary bolmak bilen
ýurtda berik trtip düzgini ýola goýypdyr. Taryhy çeşmelerde Nzak Tarhan Saragyt
Hrat we Murgap aralygyndaky ýerlere eýelik edendigi barada aýdylýar.Arap
hökimdary bolupdyr diýip ýatlanýar. Tarhan (Ibin Nasyr Tarahan ) hem
zikgelenen teňňeler hem şaýatlyk edýär.Onuň öz adyna zikgeleden teňňelriniň
ýüzinde tohar we pehlewi dillerinde “targyt Nzak şasy” diýlip ýazylypdyr.Bu
bolsa onuň döwleti özbaşdak dolandyrandygyna ýene bir gezek şaýatlyk
edýär.Araplaryň Horasandaky dikmemesi Teber Ibn Musa Batgyzy boýun egdirmek
üçin Nzagy hemişe yzarlapdyr. 704-nji ýylda Kuteýba Nzagyň şäher galasyny
gabaýar Tarhan muny eşidip Helm galasynda gizlenýär. Kuteýba Nzagyň ol ýerden
hem gaçandygny eşidip onuň gözlegine çykýar. Ol Nzak Tarhany ele salsa Batgyzy
boýun egdirjekdigine doly ynanypdyr. Muhammet diýen adamyň kömegi bilen Nzak
Tarhany ele salýar. Soňra Kuteýba bu barada halyfata habar berýär. Halyf oňa
Nzak Tarhany öldirmekligi tabşyrýar .Netijede 709-njy ýylda öldürilýär. Batgyz
döwleti Araplara boýun egdirilýär. Gozgalaň dolylygna basylyp ýatyrylýar
Egridaban
thumb
Dogabitdi egridabanlygyň bejerlişi
Egridabanlylygyň bejeriş taryhynda bejerginiň iň köne usuly  konserwatiw usuldyr. Egridabanlylygyň konserwatiw bejergisiniň esasy tapgyrlary kemçiligiň el bilen düzedilmegi we gazanylan korreksiýany saklamagy Gippokrat teklip edipdir. XVIII, XIX asyrlarda we XX asyryň başlarynda  el redressasiýasy we saklamak üçin  dürli enjamlar giňden ýaýrapdyr, olaryň kömegi bileb  dabanyň  görnüşini we ýagdaýyny  düzetmäge çalşypdyrlar. Olaryň içinden Finck-Ottingen boýunça flannel bintleme, Kusligiň berkidiş usuly ýaly usullar has bellidir. Häzirki wagtda hem ýumşak sargylaryň  modifikasiýalary käbir öz tarapdarlaryny tapýar (3). Has belli funksional usullaryň biri  dogabitdi egridabanlylygy bejermegiň  “fransuz” usulydyr, onda  soňlugy bilen kömekçi berkidiş  bilen dokumalary çekmeklige we kemçiligi düzetmeklige ugrukdyrylan dowamly korregirleýji  manipulýasiýalary we maşklary dabanda bilen ýerine ýetirýärler (9). Bir topat barlagda onuň netijeliligi görkezilen hem bolsa fransuz  usuly  dowamlylygy we köp zähmeti talap edýanligi üçin giňden ýaýramadykdyr (4). El bilen redressasiýalardaky şowsuzlyklaryň netjesinde ortopedler  Turneriň redressatory we maşyn redressatorlary  ýaly  çylşyrymly redressirleýji enjamlary we  dürli nurbatly  enjamlary  has ýygy ulanyp başladylar. Olar dabany “döwülen süňkli halta” öwürýärler, ondan soň kadaly ýagdaýda  ýerleşdirýärler we köplenç gips sargysy bilen berkidýärler. Bu “gansyz” diýlip atlandyrylýan bejeriş usullary  örän agyryly we gödek bolupdyr, narkoz bilen  20 çenli we ondan hem köp redressasiýalary talap edipdir,  köplenç gaýraüzülmelere getiripdir we ýygy-ýygydan şowsuz tamamlanypdyr. Şeýle “gansyz” usullardan soň nekrozlaryň  aýrylan  ýagdaýlary  şöhlelelendirilipdir (1). XX asyrda dogabitdi egridabanlylygy konserwatiw bejermegiň esasy usullary dabany redressasiýalamak bilen  döwürleýin gips sargylarynyň  dürli modifikasiýalary  bolupdyr: (Germaniýada Imhoýzeriň usully (7) has belli, ABŞ-da – Kaýtyň usully (8), Russiýada Zasepiniň, Wilenskiniň usully we beýlekiler). thumb
Ponseti usuly
thumb Bu günki gün dogabitdi egridabanlylygy bejermegiň usullarynyň arasynda bütin dünýäde  hakykatda hem giňden ýaýran Ponseti usuly  aýratyn ýeri eýeledi (4, 5,10). Usulyýet pugta ýerine ýetirilende amalsyz doly bejeriliş  mümkinçiligi  dabanda geçirilýän  klassiki amallara häsiýetli bolan  ýitileşmelerden gaça durmaga, şeýle hem  dabanyň  hereketjeňligini saklamak bilen  anatomiki şekilini dikeltmäge  mümkinçilik berýär. Köp awtorlaryň maglumatlaryna görä bejergide 99% çenli oňyn netije gazanyp bolýar. Bu daşary ýurt edebiýatynyň  köp sanly neşirleri we biziň hususy tejribämiz tarapyndan tassyklanylýar. Däp bolan konserwatiw usullaryň netijesizligi egridabanlylygy düzetmegiň operatiw usullarynyň  ýaýramagyna getirdi. 1831-nji ýylda ilkinjileriň biri bolup. nemes hirurgy Ştrommeýer egridabanlylykdan (ÇSY) ejir çekýän  belli iňlis lukmany Little  ahillotomiýany edipdir, Baýer 5 ýyldan soň egridabanlylyk bolanda  ahillotomiýa dikeldilipdir. Häzirki pursatda egridabanlylygy bejermekde ulanylýan amallaryň esasy görnüşleri: tenoligamentokapsulotomiýalar (W.A. Şturm, 1951; T.S. Zasepin, 1956; P.F. Moroz, 1990; S.Ý. Wolkow, 1999; Carroll N.C., 1988; McKay D.W. 1983; Yamamoto H., 1994 we beýlekiler), dabanyň süňklerinde edilýän amallar ( M.I. Kuslik, 1931; Evans D. 1961;Mitchel G. H. 1977; Panddey S, etal. 1980; Graham G. P., Dent C.M., 1992 we beýlekiler), apparat korreksiýasy (Illizarowyň, Tayloryň enjamlary), şeýle hem bu usulyýetleriň utgaşmasy. Egridabanlylygy bejermek boýunça edebiýatlaryň häzirki zaman maglumatlaryny  derňäp, bir ýaşa çenli çagalarda egridabanlylygy bejermegiň  “altyn” standarty Ponsetiniň konserwatiw usulydyr diýip ynam bilen aýtmak bolar, operatiw  goşulmalar bolsa  konserwatiw bejergi şowsuz bolanda we onuň residiwlerinde  ulanylyp bilner.
Sonky gips sargysy aýrylyndan soňra  çaganyň aýajyklary ýorite şina bilen birikdirilen aýakgaplara – ýagny breýslere geýdirmelidir. Breýsleri 3 aýlap gije gündüziň dowamynda 23 sagat aýrylmaly däldir. Olary diňe şahsy gigiýena çareleri geçirilende aýyrmak bolar. 3 aýdan soňra breýslerin geýdirmeli wagtyny kem-kemden gysgaltmalydyr. Ahyrky netijede bolsa olary diňe ýatan wagtlary (ýagny gije gündiziň dowamynda 12-14 sagat) 4-5 ýaşa çenli geýdirmelidir. Şu döwriň dowamynda çaganyň dabanynda yzygiderli redressirleýji maşklary geçirmelidir, şeýlede her 3-4 aýdan fizioterapewtiki bejergiler we massaj etmelidir.
Hindi premýer-ligasy
Hindi premýer-ligasy (iňl. Indian Premier League; IPL) erkekleriň kriket ligasy bolup, Hindistanyň on şäherinden on topar tarapyndan bäsleşilýär. Bu ligany 2007-nji ýylda Hindistanda Kriket Dolandyryş Geňeşi (iňl. Board of Control for Cricket in India) esaslandyrdy.
2010-njy ýylda Hindi premýer-ligasy, YouTube -da göni ýaýlymda görkezilen ilkinji sport çäresi boldy.
Bäbek
right|thumb|200x200px|Bäbek Bäbek ýa-da Çaga, adamyň doglan pursatyndan iň kiçi ýagdaýy, ýöreýän döwrüne çenli alýan adydyr.
Täze doglan çaga ene - atasyna her tarapdan mätäç. Sagdyn çaganyň ortaça agramy 3,2 kg we uzynlygy 35-50 sm  bolup biler. Erkek bäbekleriň agramy aýal bäbeklerden birneme köp bolup biler.
Çaganyň ösüşini ilkinji aýlarda ýakyndan yzarlamak we bu amalda çaga ýakyndan ideg etmek gaty möhümdir. Ilkinji aýlarda çaga ellerini we aýaklaryny refleksli hereket edip biler. Hisüzünde ýatyrka-da gaty gysga wagtlap kellesini galdyryp biler. Howada aýakda saklananda ýöremäge synanyşýar. Ýagty we hereketli zatlary, esasanam töwereginde hereket edýän adamlary synlaýar. Gepleşmegi halaýar. Eşidiş duýgusy wagtyň geçmegi bilen güýçlenýär we seslere reaksiýa berip başlaýar. Garyndaşlarynyň, esasanam ejesiniň gözüni we derisini görmegi halaýar.
Bäbek we iýmitleniş
Çaga doglandan ilkinji 6 aýyň dowamynda çaganyň ene süýdünden iýmitlenmegi zerur we ýeterlikdir. Ene süýdünde bäbekleriň ösmegi üçin zerur bolan ähli iýmitler barlygy sebäpli, ýokanç kesellere garşy immunitet berýär. Ene süýdi bilen iýmitlendirmek, çaganyň psihologiki taýdan sagdyn ösmegine täsir edýän ene bilen çaganyň arasynda ýakyn gatnaşyk gurmaga kömek edýär.
Hanbali mezhebi
Ymam Ahmet ibn Hanbalyň dini-hukuk mekdebine eyerijiler. Halyfatda agalyk süren Mutazililer taglymaty inkär edilensoň aralaşan ideya reaksiyasy Hanbalylar mezhebiniň yayramagyna yardam etdi. Tä 14-nji asyra çenli hanbalylar tutuş musulman dünyäsine giňden ýaýrady we jemgiyetçilik durmuşda uly rol oynadylar. 10-njy asyrda hanbalylar Eyranda köpdi. 10-njy asyrdan 15-nji asyra çenli Sibirde we Palestinada hanbalylar mezhebiniň tarapdarlary agdyklyk edipdir. Osmanlylaryň häkimiyete gelmegi bilen hanbalylar mezhebi pese düşyär. Häzirki wagtda olar diňe hyjaz we nejd towereklerde yayrapdyrlar. Ahlu sunned wel jemagat uly imamlaryndan bolan Ahmad ibnu Hanbal esaslandyrýar. Ahlu sunnedin gowy görkezijileriniñ biri we esasy Allah tagala tarapyndan Muhammed sallallahu aleýhi we selleme gelenler bilen hereket etmek, Pygamberimiziñ aýdan ähli zadyna iman etmek, gaýtaran zatlaryndan gaýtmak, bidgatlardan daşda durmagy görkezip bolar.
Mälikiler mezhebi
Mälikiler – Ymam Mälik ibn Anasyň dini-hukuk mekdebine eyerijiler. Eyyäm 9-njy asyrda Mälikiler mezhebi Medine we Hyjazdan daşary Tunisde, Aljirde, Marokkada,Afrikanyň musulman rayonlarynda yayrapdyr. Arap Ispaniyasynda Mälikiler mezhebi döwlet dini diylip yglan edildi.
Barlyşyksyz, rowayata pugta eyeryärler. Gurhana payhas arkaly düşünmäge garşy, diňe ynam we iman bilen düşünyärler.
Mantisalca
Mantisalca Asteraceae maşgalasynyň bir jynsydyr.
Şafi mezhebi
Ilkibaşda şafiler Bagdat we Kayirde hereket edipdirler. 9-njy, 10-njy asyrlarda Mekge we Medine şafileriň merkezi boldy. Hanafi we Mälikileriň arasyndaky ylalaşyga ýakyn bir taglymatdyr. Mälikilere has ýakyndyr. Şafiler raýy we kyýasy çäklendiryär Al-Aşari (...-935), Al-Mawardi (....-1058), Al-Gazali (....-1111) we başgalar öz eserlerinde şafileriň hukugyny işläp taýýarlamakda saldamly goşantlary goşdular.
Lidl
Lidl, Lidl for Henry Hugglemonster, Lidl for Paprika Twins we Lidl for Puppy Dog Pals – Alman merkezli indirim marketleri şirketlar. kurulmuş olup Schwarz Gruppenyň parçasydyr. Şirketyň merkezi Baden-Württemberg, Almaniýa. Bu Aldi şirketlar.
Lidl, benzer Alman indirim zinciri Aldinyň baradaky pazarlardaky baş rakýbýdyr. Yaklaşyk 12 000 magazaýa sahip olup Ýewropa Byrlygynyň döwletleri ile Ýewropa we ABŞ.
Şirket, 1930 yylynda Josef Schwarz barada kurulmuş olup ýa-da şirketleri. Bu şirketlar logotipinde "bir tarapy dişlenen Lidl" suraty bolany üçin, halk arasynda gysgaça "Lidl"(Lidl) diÿilip tanalÿar.
Syýasat
thumb Syýasat ýa-da politika, döwlet işlerini kadalaşdyrmak we dolandyrmak sungatyna aýratyn garaýyş ýa-da düşünmek.
Etimologiýa
"Syýasat" sözi arapça " At oturan " sözi bilen baglanyşykly. "Atkarma" (syýasat, dolandyryş) we "Atkarmak" (syýasaty ýöretmek, dolandyrmak, ýerine ýetirmek, üstünlik gazanmak) sözleri türk dillerinde we kökünden gelip çykan -At- meňzeş manylara eýe. Bu nukdaýnazardan "Syýasat" (we "Atkarma") sözi aslynda aty dolandyrmagy aňladýar.
Baglanyşyklar
Osman türk dilinde bu manylardan başga-da soltan tarapyndan dolandyrylýan ölüm jezasyny aňladýar. Aslynda, Yslam jemgyýetçilik kanunlarynyň möhüm elementi bolan "syýasy ganhorluk" hökümdaryň türk-yslam döwlet teoriýasyndaky ygtyýaryna baglylykda emele geldi. Şoňa görä-de, syýasy ganhorluk, iň umumy kesgitlemesinde, yslam hökümdarynyň mutlak ygtyýaryna esaslanyp berlen iň agyr jeza. Bu düşünje, monarh tarapyndan ýurduň administrasiýasynyň we syýasat zerurlyklarynyň talaby hökmünde berlen ölüm jezasydyr. Bu düşünje yslam jemgyýetçilik kanunlarynda, esasanam Osman döwletiniň tertibinde şeýle bir ornaşypdyr welin, syýasat sözi asyl manysyndan başga-da köp ulanylanda hökümdaryň ölüm jezasyna degişlidir.
Gresiýanyň syýasy durmuşynda, beýleki tarapdan, syýasat " polis " ýa-da döwlete degişli işler hökmünde kesgitlenildi. Syýasatşynaslyk (syýasat) syýasy hereketleri we häkimiýete eýe bolmak we peýdalanmagy öwrenýär.
Zyýan berijilere garşy göreş
Zyýan berijilere garşy göreş – adamzadyň durmuşyna ýaramaz täsir edýän görnüşleriň, ýagny zyýan berijileriň sanyny kadalaşdyrmak bolup durýar.
Zyýan berijilere garşy göreşiň özi edil oba hojalyk pudagy ýaly gadymlydyr. Sebäbi ekinleri zyýan berijilerden goramak zerurlygy hemişe bolupdyr. Biziň eramyzdan öňki 3000 ýylda Müsürde däne saklawhanalaryndaky gemrijilere garşy göreşmek üçin pişikler ulanylypdyr.
Häzirki döwürde oba hojalygynda zyýan berijilere garşy fiziki, himiki we biologiki serişdeleri ulanmak bilen göreşilýär. Öýlerde we şäher gurşawynda zyýan berijiler ürküzmek, sterilizasiýa ýa-da himiki serişdeleriň kömegi bilen ýok edilýär. Hassahanalarda we beýleki lukmançylyk edaralarda zyýan berijilere garşy çäreler hökmünde ýygy-ýygydan arassalama, şol sanda hlorlamak usullary, şeýle hem ýörite enjamlar ulanylýar.
Nanotehnologiýa
Na­no­metr– met­riň mil­li­ar­dyn­jy bö­le­gi­dir.
Teh­no­lo­gi­ýa (grekçe technё - sun­gat, us­sat­lyk we ba­şar­nyk) – önüm ön­dür­mek pro­se­sin­de çig ma­ly, ma­te­ria­ly we ýa­rym fab­ri­kat­la­ryň dur­ku­ny üýt­get­mek ýa­ly gaý­ta­dan iş­le­mek usu­ly­nyň je­mi­dir. Onuň we­zi­pe­si ylym ýa­ly - has ne­ti­je­li we yk­dy­sa­dy önüm­çi­lik pro­se­sin­de ama­ly taý­dan ulan­mak we kes­git­le­mek mak­sa­dy bi­len fi­zi­ki, hi­mi­ki, me­ha­ni­ki we beý­le­ki ka­nu­na la­ýyk­ly­gy ýü­ze çy­kar­mak­dan yba­rat bo­lup dur­ýar.
Ga­ty ji­sim – bu ga­ty hal­da­ky när­se­ler däl-­de, eý­sem, ter­tip­li gur­lu­şy bar bo­lan ji­si­me aý­dy­lýar. Kris­tal gö­ze­ne­giň ýa-da hi­mi­ki mo­le­ku­la­la­ryň gur­lu­şy­nyň nä­me­di­gi ba­ra­da köp­ adamlar okan bol­sa ge­rek. Atom­la­ryň öza­ra ýer­le­şi­şi we ot­no­si­tel muk­da­ry di­ňe hi­li­ne däl­de, eý­sem, ne­ti­je­de al­nan ji­si­miň özü­ne hem bag­ly­dyr. Ug­le­ro­dyň şol bir atom­la­ry bir gur­luş­da gra­fit, - beý­le­ki­si bol­sa, al­maz eme­le ge­tir­ýän­di­gi­ni köp­ler bil­ýän­dir. Ug­le­ro­dyň äh­li bar bo­lan üç ato­my, kis­lo­ro­dyň we wo­do­ro­dyň uly bol­ma­dyk go­şun­dy­sy bi­len bak­te­ri­ýa, wi­rus we bi­ziň özü­miz ýa­ly äh­li or­ga­ni­ki ji­sim­le­ri düz­ýär­ler.
Şeý­le­lik­de, bu atom­la­ryň çen bi­len la­ýyk met­riň mil­li­ar­ddan bir pa­ýy bo­lan öl­çe­gi bar. Alym­lar ji­si­miň fi­zi­ki we hi­mi­ki dü­zü­mi­ni ju­da tiz kes­git­le­me­gi öw­ren­di­ler. Atom­la­ryň öza­ra ýer­le­şi­şi­ni öw­ren­mek has çyl­şy­rym­ly bol­dy. Dür­li-dür­li teh­no­lo­gik pro­ses­ler­de we te­bi­gy şert­ler­de dür­li hä­si­ýet­ler­dä­ki ji­sim­ler eme­le ge­lip­dir. Bu we­zi­pe­ler dür­li fi­zi­ki usul­lar ar­ka­ly ge­çen asy­ryň ahyr­la­ry­na çen­li çö­zül­di. Hä­zir biz dür­li-dür­li teh­no­lo­gi­ýa­lar ar­ka­ly ji­si­miň hä­si­ýe­ti­ne bag­ly goş­ma­ça atom­la­ryň nä­me üçin gur­lu­şa düş­ýän­di­gi­ni anyk­lap bil­ýä­ris. Ýö­ne kris­ta­lyň ga­ryn­dy­syn­da ola­ryň bö­lü­ni­şi bu­lam – bu­jar­dyr.
Tatarlar
thumb| Türk-tatarlaryň ýaýramagy Tatarlar, gadymy döwürlerden bäri we orta asyrlardan bäri esasan yslam türk halklary we ilat toparlary üçin köpçülikleýin termin bolup durýar.
Has dar manyda häzirki wagtda esasan Russiýa Federasiýasynda, esasanam Tatarstan we Başkortostan respublikalarynda ýaşaýan türk dilli halk. Tatarstan Respublikasynda tatarlar titully milleti emele getirýärler. Russiýada 5,310,649 tatar ýaşaýar (2010-njy ýylyň ilat ýazuwy). Olar Russiýada ruslardan soň ikinji ýerde durýar. Şeýle hem Sibirde, Polşada, Ukrainada we Belarusda geografiki taýdan bölünen tatar etnik toparlary bar. Din nukdaýnazaryndan tatarlar esasan sünni musulmanlardyr.
Ýewropada Mongol imperiýasynyň we Altyn Ordanyň goşunlary XII asyryň ahyry bilen XVI asyryň başlarynda bölünipdi. Asyr "tatarlar", köplenç "tartarlar" diýilýär.
Tatarlar - köp halk üçin at
Tātār sözi Mançu dilinde tata-me işliginden gelip çykýar (düşnüksiz: "goşunyň öňünde çekmek, çekmek, düşelge gurmak, söweş"). Ilkibaşdan sözüň soňundaky goşmaça r diňe günbatar çeşmelerinde peýda boldy. Bir tarapdan, irki birleşme bolup biler ýa-da tata-ere korrupsiýasy (Mançu.: "söweşiji bolmak"), beýleki tarapdan, grek Τάρταρος (Tartarus) termini "ýerasty dünýäden gelen adamlar" bilen aňly birleşmeli.
FK Garliava
Futbolo klubas Garliava häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FK Nevėžis
Futbolo klubas Nevėžis häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Frensis Bekon
thumb|Bacon, Sylva sylvarum Fren­siz Be­konn (iňlisçe: FRANCIS BACON - 22 Ýanwar 1561 – 9 Aprel 1626) – iň­lis aly­my we sy­ýa­sy iş­gä­ri. Yl­myň mak­sa­dy te­bi­ga­tyň güýç­le­ri­ne eýe bol­ma­gy öz içi­ne al­ýan­dy­gy­ny, yl­myň esa­sy­nyň bol­sa, gö­zeg­çi­lik­le­re we tej­ri­be­le­re da­ýan­ýan­dy­gy­ny aý­dyp­dyr. Ol “Tä­ze At­lan­ti­da” at­ly hy­ýa­ly ro­ma­ny­ny ýa­zyp, on­da uçar, ýa­ras­ty gä­mi­ler, su elekt­rik be­ket­le­ri, gün bi­len iş­le­ýän he­re­ket­len­di­ri­ji­ler, la­zer­ler, te­les­kop­lar, so­wa­dy­jy en­jam­lar we beý­le­ki­ler ýa­ly hä­zir­ki oý­la­nyp ta­py­lan zat­la­ry öňün­den aý­dyp­dyr.
DFK Dainava
Futbolo klubas Dainava häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Orynbaýew Amanbaý Tleubaewiç
240px|thumbOrynbaýew Amanbaý Tleubaýewiç ( qar. Orınbaev Amanbay Tilewbay ulı ; jyns. 1979-njy ýylyň 17-nji sentýabry, Karakalpak ASSR, Kegeýli etraby, Özbek SSR, SSSR ) - Garagalpakstan we Özbek döwlet işgäri we syýasatçysy, Garagalpakstan Respublikasynyň Jokargy Kenes başlygy 2022-nji ýylyň 26-njy awgustyndan bäri we Senatyň başlygynyň orunbasary. Özbegistan Respublikasy
Terjimehaly
Amanbaý Orynbaew 1979-njy ýylyň 17-nji sentýabrynda Kegeýli sebitinde dünýä indi. Milleti boýunça Karakalpak.
Bilim
2002-nji ýylda Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň akademiýasyny tamamlady. 2004-nji ýylda Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň akademiýasynda magistr derejesi. 2011-nji ýylda - Özbegistan Respublikasynyň Strategiki Derňew we Geljegi .okary Mekdebi.
Hünär boýunça: aklawçy we syýasat alymy.
Zähmet işi
1996-1998 - Kegeýli sebitiniň gurluşyk we gurnama bölüminiň işgäri.
1998-2002 - Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň akademiýasynyň talyby.
2002-2003 - Jenaýat derňew toparynyň iş wekili we Kegeýli etrabynyň içeri işler bölüminiň polisiýa bölüminiň guramaçylykly jenaýatyna garşy göreş.
2003-2004 - Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň akademiýasynyň magistri.
2004-2006 - Karakalpakstan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Jenaýat agtaryş we terrorçylyga garşy göreş bölüminiň operatiw wekili, ýokary derejeli wekili.
2006-2009 - Garagalpakstan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň işgärleri boýunça ýörite gözlegiň iş wekili.
2009-2011 - Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Strategiki derňew we perspektiwalar ýokary mekdebiniň talyby.
2011-2012 - Adam hukuklaryny goramak we Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň kadalaşdyryjy resminamalaryny taýýarlamak bölüminiň uly hukuk geňeşçisi.
2012-2014 - Amudarya etraby üçin Içeri işler bölüminiň başlygynyň birinji orunbasary - Jenaýat agtaryş we guramaçylykly jenaýatçylyga garşy göreş bölüminiň müdiri.
2014—2016 - Amudarya sebitiniň Içeri işler bölüminiň başlygy.
2016-2017 - Nukus şäheriniň Içeri işler bölüminiň müdiri.
2017—2019 - Garagalpakstan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Jenaýat agtaryş bölüminiň başlygy.
2019-2020 - Karakalpakstan Respublikasynyň Içeri işler ministriniň jemgyýetçilik tertibini goramak boýunça orunbasary.
2020-2021 - Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Patrul we garawul gullugy we jemgyýetçilik tertibini goramak müdirliginiň başlygynyň birinji orunbasary - Jemgyýet tertibini goramak guramasynyň müdiri.
2021-2022 - Özbegistan Respublikasynyň Içeri işler ministrliginiň Jemgyýetçilik howpsuzlygy bölüminiň synag gullugynyň başlygy.
2022-2022 - Garagalpakstan Respublikasynyň Içeri işler ministri.
2022-2022 - Garagalpakstan Respublikasynyň Ministrler Geňeşiniň başlygynyň birinji orunbasary, Aral deňziniň sebitiniň ekologiýasy we ösüşi boýunça.
2022-nji ýylyň 26-njy awgustyndan bäri - Garagalpakstan Respublikasynyň Jokargy Kenes başlygy.
FK Jonava
Futbolo klubas Jonava häzirki wagtda Litwaň A Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FA Šiauliai
Futbolo akademija Šiauliai häzirki wagtda Litwaň A Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FC Hegelmann
Futbolo klubas Hegelmann häzirki wagtda Litwaň A Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FK Babrungas
Futbolo klubas Babrungas häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FC Neptūnas
Futbolo klubas Neptūnas häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FK Minija
Futbolo klubas Minija häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FK Atmosfera
Futbolo klubas Atmosfera häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Jaap Reesema
Jaap Reesema (28 oktýabr 1984), Jake Reese ussatlyk bilen tanalýan Gollandiýaly aýdymçy-saz ýazyjysy.
Parfiýa (Nusaý)
Bu imperiýa beöň III asyrda Eýranyň demirgazyk-gündogaryndaky pars taýpalarynyň (Parn) lideri (Arşak) tarapyndan esaslandyrylypdyr.
Parfiýa döwletiniň has irki teňňelerinde diňe “Ärsak” diýen ýazgy bar. Ondan soňky teňňelerde “patyşa Arşak” diýen ýazgy bar. Ärsagyň patyşalyk eden döwrüniň soňky ýyllarynda çykarylan teňňelerde “patyşa keramatly Arşak” diýen yazgy peýda bolýar.
Şol döwrüň halkara gatnaşyklarynda (ellinizmiň ýaýran ýurtlarynyň çäginde) patyşa titulyny diňe söweşlere gatnaşyp, ýurduň öňki hökümdaryndan üstün çykan serkerde alyp bilipdir. Ärsak hem ilkibaşda patyşa adyny götermändir. Ony teňneleriň ýazgysy görkezýär. Ol Selewk II garşy uruşda ýeňiş gazanyp Parfiýanyň özbaşdaklygyny doly gazananyndan soň patyşa adyny alypdyr. 30 ýyla golaý patyşalyk edipdir. Döwleti dolandyran nesilşalygy onuň adyny göteripdir – Ärsaklar nesilşalygy (Arşakitler dinastiýasy).
Parfiýanyň beýik döwlete öwrülmegi patyşa MitridatII döwründen başlanýar. Gündogarda Parfiýa döwleti Hytaý bilen gatnaşyklary ýola goýupdyr. B.e.öňki 107-nji imperator U-di-niň ilçisi Parfiýa gelipdir. MitridatII-niň görkezmesi boýunça hytaýly ilçileri 20 000 adamly goşun bilen döwletiň serhedinde garşylapdyrlar. Hormat bilen paýtagta çenli ugradypdyrlar. Hytaýly ilçiler yzyna gaýdanda MitridatII öz ilçisini uly sowgatlar bilen olaryň ýanyna goşupdyr. MitridatII hem günbataryň hem gündoagryň beýik döwletleri bilen diplomatik gatnaşyklary ýola ilkinji parfiýa patşasydyr. Onuň patyşalyk eden ýyllarynda (124-88) Parfiýa beýik jahanşalyga öwrülipdir. MitridatII «Şalaryň şasy» adyny alypdyr.
Parfiýa döwletiniň taryhy yzlary saklanyp galan gadymy Nusaý şäheriniň çäklerini goramak üçin 1982-nji ýylda “Gadymy Nusaý taryhy-medeni goraghanasy” döredildi. 2007-nji ýylda Gadymy Nusaý ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi.
Nusaýdan tapylan maddy gymmatlyklaryň arasynda mermerden, altyndan, kümüşden, şirmaýydan, aýnadan, agat daşyndan, dag hrustalyndan ussatlyk bilen ýasalan önümler bar. Tapyndylaryň arasynda Rodogunanyň heýkeli, Afroditanyň kellejigi, birnäçe bürünç heýkeljikler, Afinanyň, Erotyň, portretleri we beýlekiler has-da täsindir. “Uly kwadrat” öýden tapylan maddy gymmatlyklaryň arasynda şirmaýydan ýasalan ritonlar, bulgurlar has-da tapawutlanýar. Ritonlaryň 40-dan gowragy tapylypdyr. Olaryň beýikligi 30-60 sm, göwrümi 1,5 litrden 5 litre çenlidir. Köne Nusaýdan tapylan heýkelleriň arasynda Rodogunanyň heýkeli, şeýle hem Satiriň kelle böleginiň galyndysy şol döwürlerde sungatyň we medeniýetiň ösendigini görkezýär. Ýasalyşy boýunça iň nepisleriň biri Rodogunanyň heýkelidir. 1949-njy ýylda Köne Nusaýyň binagärçilik merkezi bolan uly kwadrat öýüň burçunda bu ajaýyp heýkeliň aşaky bölegi tapylýar. 1952-nji ýylyň arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde bolsa hazyna saklanýan jaýdan kellesiz we golsuz zenanyň göwresi tapylýar. Biraz wagt geçenden soň şol göwrä gabat gelen kelle hem tapylypdyr. Bu tapylan bölekler sepleşdirilende, Gündogaryň ellinizm sungatynyň täsirinde taraşlanan bary-ýogy 60 sm ölçegdäki Rodogunynyň heýkelidigi anyklanýar. Taryhçylaryň belleýşine görä Rodoguna taryhy şahsdyr. Alymlar heýkeli öwrenip ol parfiýa patyşasy MitridatI Siriýa hökümdary Dimitriýa durmuşa çykaran gyzy Rodoguna diýip tassyklaýarlar.
Gözel Rodoguna ýurt goragy üçin gaýduwsyzlyk görkezen gyzdyr. Taryhçy G.A.Pugaçenkowa şeýle ýazýar: “Bir gezek Rodogunanyň hammamda ýuwnup duran wagty paýtagty duşmanlar gabaýar. Ol öl saçyny bolşuna görä ýygnap, ony diňe ýeňişden soň ýuwmagy kasam edýär-de okdurlyp atyna münýär. Goşunyň başyny çekip duşmanyň üstüne topulypdyr. Şondan soň saçyny goýberipdir” G.A.Pugaçenkowanyň bu pikirini professor Ö.Gündogdyýew hem tassyklaýar. 1948-nji ýylyň sentýabrynda Bagyr obasynyň ýaşaýjylarynyň biri Täze Nusaýdan iki tarapy düşnüksiz elipbiýde hat ýazylan bir küýze döwügini tapýar. Ony Köne Nusaýda gazuw agtaryş işlerini geçirip başlan arheologlara gowşurypdyr. Arheologlar olara grekçe ostrakonlar diýip at dakypdyrlar. Köne Nusaýdan Sankt-Peterburga gelip gowuşýan ostrakonlaryň sany 1951-nji ýylda 150-ä, 1955-nji ýylda 2000-e, 1961-nji ýylda 2746-a çenli artypdyr.
BFA
Baltijos Futbolo Akademija häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
FK Šilas
Futbolo klubas Šilas häzirki wagtda Litwaň 1. Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Smailow Alikan Ashanowiç
Alikan Ashanowiç Smailow ( каз. Alikan Aşhanuly Smaýlow ; jyns. 18 декабря -nji ýylyň 18- nji dekabry ( 1972-12-18 ), Almaty, Gazagystan SSR, SSSR ) - Gazagystanyň döwlet işgäri we syýasy işgäri, Gazagystan Respublikasynyň premýer-ministri 2022-nji ýylyň 11-nji ýanwaryndan bäri.
Terjimehaly
1994-nji ýylda Al-Farabi Gazagystanyň Milli Milli Uniwersitetini amaly matematika diplomy, 1996 -njy ýylda bolsa Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň ýanyndaky Gazagystanyň Dolandyryş, Ykdysadyýet we çaklama institutyndan döwlet dolandyryşy boýunça magistr derejesini aldy
2022-nji ýylyň 5-nji ýanwarynda Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň karary bilen Gazagystan Respublikasynyň premýer-ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji wezipesine bellendi
2022-nji ýylyň 11-nji ýanwarynda Gazagystan Respublikasynyň Prezidentiniň karary bilen Gazagystan Respublikasynyň premýer-ministri wezipesine bellendi
Jhilmar Lora
Karlos Jilmar Lora Saavedra ady bilen has meşhur Jilmar Lora (2000-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda doglan) Perunyň sport futbolçysy we Perunyň milli ýygyndysynyň sag tarapynda oýnaýan Perunyň professional futbolçysy.
Smailow Alikan Ashanowiç
Hünär
Beýleki wezipeler: