cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekerançylyk
öz-özüňi düzgünleşdirmek we pikirleri kabul etmek;
täzelenip bilýän çeşmeleri ösdürmek;
José Wilker
José Wilker Almeida (20 awgust, 1944 - 5 aprel, 2014) Braziliýanyň aktýor.
Ekerançylyk
käbirleriniň galyndylary beýlekileriň çeşmesi;
aýry däl-de, birleşdirmek;
tebigat bilen işlemek;
Mesele çözgüt;
her element birnäçe funksiýany ýerine ýetirýär;
her bir funksiýa birnäçe element bilen ýerine ýetirilýär;
öz durmuşyň üçin jogapkärçilik al ...
Permakultura, umuman, ekosistema düşünmegiň, onuň düzüm bölekleriniň özara täsirine syn etmegiň we tebigy hadysalara hormat goýmak bilen adam işjeňligini oňa goşmagyň usulydyr. Tebigata hormat goýmagy göz öňünde tutýar, mysal üçin galyndylary azaltmak we biosidleri tebigy gözegçilik serişdeleri bilen çalyşmak35. Uly senagat meýdanynyň täzeden gurulmagyna we aýry-aýry fermalara ulanylyp bilner.
Permakultura, käbirleri üçin diňe oba hojalygynyň önümçilik tejribesinden has ýokary pikirleniş usuly we dünýäni görmekdir.
“Permakultura adamlara täzeden dizaýn saýlamaga kömek etmekden ybarat: täze maksatlar goýmak we diňe bir öýdäki hereketlerine däl, eýsem iş ýerindäki hereketlerine-de täsir edýän pikirlenişiň üýtgemegi.” (Sampson- Kelli we Mişel Fanton, 1991 [çeşme ýeterlik däl). Mysal üçin çylşyrymly transport çözgütlerini ulanmak, gün energiýasy ýaly tebigy baýlyklary optimal ulanmak36.
Permakultura nämä meňzeýär?
Ine, bu ajaýyp suratlaryň üsti bilen ekerançylykda tapýan zatlarymyzyň mysaly.
Amur gaplaňy
Amur gaplaňy (ussuriýa gaplaňy ýa-da uzak gündogar gaplaňy, Panthera tigris altaica) — gaplaňlaryň iň az sanly kiçi görnüşleriniň biri, iň demirgazykda ýaşaýan gaplaň. Gyzyl kitaba girizilen.
Ardaşir I
Ardaşir I — Ärsakylar döwründe Parsda Bazrangidler nesilşalygy dolandyrypdyr. Olaryň iň soňky patyşasy Goçihr bolupdyr. Parsyň paýtagty Istahr şäheri bolupdyr. Pars birnäçe kiçi böleklere bölünipdir. Şeýle satraplyklaryň birine ýolbaşçylyk eden, Sasanylar nesilşalygyndan bolan Papak 208-nji ýylda patyşa Goçihrany öldürip häkimiýeti ele alýar.222-nji ýylda Papak aradan çykansoň onuň ogly Ardaşir goňşy welaýatlar bolan Kerman y, Huzistan y we başgalary basyp alýar. Soňra uly goşun toplap,Parfiýa patyşasy Artaban V garşy urşa başlaýarlar. Aýgytlaýjy söweş 224-nji ýylda Midiýada Ormizda düzlüginde bolup geçýär. Bu söweşde Ardaşir Parfiýa goşunlaryny derbi-dagyn edýär.Taryhy maglumatlara görä, Ardaşir Artaban V ýesir alyp öldüripdir. Ardaşir häkimiýeti ele alansoň Oňki dagynyk Parfiýanyň ýerine merkezleşen Sasanylar döwleti emele gelýär. Ardaşir I 226-njy ýylda "patyşalaryň patyşasy" diýen at berilýär. Döwletiň paýtagty Tigr derýasynyň boýundaky iki şäher Ktesifon-Selewkiýa bolýar. Şeýlelikde Ardaşiriň öňünde özbaşdaklygyny alan ýa-da ýarym patyşalyklary bir ýere jemlemek meselesi ör boýuna galýar. Döwletiň çäklerinde Arsakylar hökümdarlygyny goldaýan satraplyklar hem az bolmandyr. Artaban V ogly Artabaz öz kakasynyň tagtyny yzyna gaýdyp almaklyga synanyşypdyr.Ony birnäçe satraplyklar goldapdyr.Muňa onuň öz adyndan 227-nji ýyla çenli pul çykarmagy subutnamadyr.
Jeýms Hewlett (aktýor)
thumb|260x260px Jeýms Hewlett (fl. 1821 - 1849) afroamerikaly aktýordy. Nýu-Ýork şäherindäki Wilýam Aleksandr Braunyň Afrika Grove teatrynda baş aktýor we bilelikde dörediji.
Durmuş
Hewlett aýdymçy hökmünde çykyş edip başlady we Braun çaý bagynda geçirilen sergi bolanda Afrika bagynda "Şekspiriň buýsançly wekili" hökmünde häsiýetlendirilen aktýor hökmünde çykyş edip başlady. Hewlett, Afrika Growyň Riçard III -iň çykyşynda baş keşbi bilen meşhurdyr. Teatr ýapylandan soň, oýunlardan parçalary ýerine ýetirip başlady; taryhçy Şane Waýt Hewlettiň 1831-nji ýylda "iň meşhur gara Nýu-Ýorkly" bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär. Karýerasy, 1834-nji ýylda we gizlinlikde tussag edilenden soň pese gaçana meňzeýär. 1849-njy ýylda ölendigi aýdylýar.
Teatryň taryhyny öwrenen Jorj Tompson, Hewlettiň tikinçi we Günbatar Hindistandan göçüp gelen bolmagy mümkin diýen netijä geldi.
Patrik Keýrd
Patrik Keýrd Kanadanyň film we telewideniýe kompozitory we sazandasy.
Terjimehaly
Patrik Keýr 1990-njy ýyllaryň başyndan bäri film we telewideniýe üçin kompozitor bolup işleýär. Şol döwürde dünýäde ýaýlyma berlen 400-den gowrak film we teleýaýlym balyny ýazdy.
Patrik Kaýrdyň aýdym-saz karýerasy jaz saksafonynyň oýunçysy hökmünde başlandy - günbatar kenarýaka premýer-jazynyň we bluz sungat işgärleriniň köpüsi bilen oýnamak, gezelenç etmek we ýazga almak, esasanam Juno baýragy (Kanada Grammy) ýeňiji topary The Powder Blues, 1981-nji ýylda teşne gulaklary tassyklanan Kanadadaky platina, toparyň iň uly hit albomy “ First Decade ” (1990) altyn medal aldy. “ Powder Blues” bilen Patrik Keýrd 14 ýyl Kanada we ABŞ-da aýlandy.
Miladydan öňki Wankuwerde öýünde bolanda, Patrik sessiýa oýunçysy, aranjer we prodýuser bilen meşgullandy, netijede 1994-nji ýylda film we telewideniýe üçin kompozitor bolup işledi. Hünär sungatynyň dürlüligi oňa dürli eserler ýazmaga mümkinçilik berdi. animasiýa, dokumental filmler, komediýa we drama ýaly programmirleme. Animasiýa dünýäsinde, Danny Antonuçi bilen Halkara raketada bolanda-da, soň bolsa Antonuçi öz studiýasy - aka Multfilm açanda-da köp işledi. Hut studiýa üçin MTV -de efire berlen “The Brothers Grunt ” animasion seriýasy üçin bal ýazdy. Soň bolsa, aýdym - sazyň hemmesini başga bir multfilm önümi, Multfilm tory üçin ýazdyEd, Edd n Eddi. Mundan başga-da, “ The Outer Limits” ( Showtime / SyFy ), “ Dead Zone ” ( ABŞ Network ), “ Wildfire ” ( ABC Family ), “ Bu Arms of Mine” ( CBC ) we Kink ( Showcase ) ýaly meşhur teleseriallar üçin aýdym. Patrik Kaýrdyň çeper film kompozisiýasynda-da uly karýerasy bar. 2000-nji ýylda film üçin döreden sazy oňa “ Ine Life” atly “Infinity” aýratynlyklary filmi üçin Gen baýragyny (Kanadanyň Oskar) gazandyKim Hunter, Jeýms Witmor bilenwe Ossi Deýwis. Şeýle hem, Kiefer Sutherland bilen “ Ölü gyzgynlyk ” filmi, Ann Mari Flemingiň “ Fransuz ýigidi” (“Park City” film aýdym-saz festiwalynyň altyn medaly) we Milli Lampunyň beýlekilerden uzaklaşmagy ýaly filmler bar. 2014-nji ýylda Patrik Keýrd Greg Kinnearyň baş keşbi janlandyran “Fox” seriýasy üçin hasaby düzdi. Patrik Keýrd film, telewideniýe, teatr we täze metbugat üçin ýazmagyny dowam etdirýär.
Kanadanyň, ÝB we ABŞ-nyň raýaty Patrik Kaýrd häzirki wagtda Los Anjelesde ýaşaýar we Laurel Kanýon studiýasynda işleýär.
Baýraklar
Patrik aýdym-sazy üçin Gen baýragyny (Kanada akademiýasy baýragy) aldy we iki gezek Sokan halkara teleýaýlym seriýasy aýdym-saz baýragyny aldy. Gemini (Kanadaly Emmi) kandidaturasyna hödürlendi we beýleki köp sanly baýraklara we nominasiýalara eýe boldy, şol sanda “Park City” film aýdym-saz festiwalynyň ajaýyplygy üçin altyn medal, birnäçe Leo baýragy we Yorkorkton halkara dokumental film baýragy. 2015-nji ýylda Patrik Keýrd “ Tru Love ” filminde Sonýa Jezebel Kot bilen hyzmatdaşlygy üçin Kanadanyň ekran baýragyna - Iň gowy özboluşly aýdym üçin dalaşgär görkezildi.
Tehnologiýa
Tehnologiýa (grek tehnologiýasy - sungat, ussatlyk, öwreniş) önümçilik, gurluşyk, ulag, oba hojalygy we beýleki pudaklarda önümleri almak, gaýtadan işlemek we gaýtadan işlemek usullaryny kadalaşdyrýan ulgamdyr; bu usullary ösdürmek, durmuşa geçirmek we kämilleşdirmek bilen baglanyşykly ylym. Her pudagyň öz tehnologiýasy bar: magdan tehnologiýasy, gurluşyk tehnologiýasy, oba hojalygy we ş.m.
Mysal üçin, gurluşyk işleriniň tehnologiýasy birnäçe amallaryň toplumyndan durýar: ýer işleri (ýerüsti tekizlemek, çukurlary we çukurlary gazmak); düýbüni tutmak; diwary dikeltmek (kerpiç ýygnamak, paneli oturtmak); seýsmiki kemerleriň we demirbeton sütünleriniň işlemegi; pollar we üçek örtükleri, üçek; elektrik, gaz we suw ulgamlaryny geçirmek; kosmetiki işler we ş.m. Her amalyň öz ýerine ýetiriş usullary bar. Mysal üçin, tamamlananda diwar ilki bilen tekizlenýär (maýaklar oturdylýar), gara gips ulanylýar, soňra arassa gips ulanylýar, soňra ak reňklenýär (boýag ulanylýar) ýa-da diwar kagyzy ýelimlenýär.
Iş ýüzünde tehnologiki prosesler näçe jikme-jik ösdürilse, maslahat berilýän usullar çuňňur tejribä we ylmy çemeleşmä esaslanýar, öndürilen önümiň (awtoulag, bina ýa-da gurluş we ş.m. 6.) hili ýokary bolar. Ylym hökmünde tehnologiýanyň roly we wezipesi önümi taýýarlamagyň iň döwrebap we täsirli usullaryny döretmekdir. Islendik ugurda tehnologiýany ösdürmek üçin tehnologiki resminamalary, adaty tehnologiki amallary we standartlaşdyrylan enjamlary we enjamlary ulanmak üçin bitewi prosedura bolmaly.
Tehnologiýa materiallaryň, çig malyň ýa-da önüm öndürmek üçin senagat proseslerinde ulanylýan önümleriň görnüşini, ululygyny, aýratynlyklaryny we äheňini üýtgetmek üçin şertlerden durýar. Tehnologiýa
Umumy önümçilik prosesiniň bir bölegi bolan önümçilik, transport, saklamak we gözegçilik işlerine tehnologiýa hem diýilýär. Jemgyýetiň üýtgemegi sebäpli innowasiýa tehnologiýasy düşünjesi önümçiligiň, hyzmatyň, bilimiň we ş.m. dürli ugurlara girizilýär. Häzirki tehnologiýa:
halkara standart tehnologiýalaryna bölünýär. Nebit, gaz, oba hojalyk önümleri we beýleki tehnologiýalar önümçilik talaplaryna laýyklykda ösdürilýär.
Edmund Börk
thumb
Edmund Börk (Iňlisçe: Edmund Burke) - (12/01/1979 - 9/7/1797), Angliýaly syýasatçy, ýazyjy, orator, syýasy teoriýaçy, filosof.
Ynsan we raýat hukuklary jarnamasy
Ynsan we raýat hukuklary jarnamasy (Fransuzça: La Déclaration des droits de l'Homme et du citoyen) Fransuz rewolýusiýasy nyň esasy bolan, 26 maddadan ybarat, 1789-njy ýylyň 26-njy awgustynda demokratiýa we erkinlik sebäp görkezilip çekilen jarnamadyr. Bu jarnama Fransiýa mejlisinde kabul edildi we 1791-nji ýyldaky Fransiýa konstitusiýasynyň öňbaşçysy hasaplanýar.
Jek Benin Bossue
thumb|Jek Benin Bossueniň portreti Jek Benin Bossue (Fransuzça ýazylyşy: FransuzJacques-Bénigne Lignel Bossuet) Fransiýaly ýepiskop we ylahyýetçi. 1627-nji ýylyň 27-nji sentýabrynda Fransiýanyň Diža şäherinde doglan, 1704-nji ýylyň 12-nji Aprelinde wepat boldy. 1670 - 79 -njy ýyllar arasynda Fransiýa şasy XIV Luis-yň uly ogly Dofiniň (Dauphin) atabeg i hökmünde hyzmat etdi.
Ynsan we jemgyýet baradaky garaýyşlary
Bossue Aristotel ýaly ynsanyň jemgyýet içinde ýaşamak üçin ýaradylandygyny bellemek bilen başlaýar "Mukaddes ýazgylaryň sözlerinden ýola çykan syýasat" atly eserine. Ol syýasy we sosiologik garaýyşlaryny Mukaddes Kitaba esaslandyrýar. Ähli ynsanlaryň ýeke-täk maksady taňrydyr we taňry ynsanlary biri-birini söýmäge iterýär. Ähli ynsanlar dogandyr, hiç kim keseki däldir. Ylahy baglara daýanan jemgyýetde parçalanmalar ýüze çykandyr.
Bossuä görä Şol bir dili gürleýän we bir sebiti mesgen tutan emma hyjuwlary tarapyndan tersleşen ynsanlar arasynda bütewilik emele getirmek üçin ählihalk merkezli döwlet gurulmagy zerurdyr.
Syýasy nyzama görä hiç kimiň hiç hili hukugy ýokdur, diňe syýasy häkimiýet tarapyndan bagyş edilen haklary bardyr. Syýasy häkimiýetiň ýok ýerinde anarhiýa ýüze çykjakdygyny aýdýar Bossue. Bossuä görä her kim islänini etmäge meýilli ýerinde hiç kim hiç bir zat edip bilmez, netijede kanuny häkimiýetiň gurulmagy bilen her kim has güýçlener we mülki we jany has asuda bolar.
Hobbesiň tersine Bossue adamzadyň anarhik durmuşy terk etmegini syýasy jemgyýetçilik şertnamasyna baglamaýar. Hobbes döwletiň kanunylygyny jemgyýetçilik sözleşmesine baglaýan bolsa Bossue muny Taňra baglaýar. Bossue häkimiýetiň esasy hökmünde Hristýan pelsepesini jemleýär: "Omnis potestas a Deo." "Häkimiýet Taňrydan gelýär."
Taňrydan gelen häkimiýetiň ýolbaşçylara nähili geçýändigi barada Akwinaly Tomas halk goldawyny öňe sürýänem bolsa Bossue bu barada pozisiýasyny äşgär etmeýär.
Döwlet dolandyryşy baradaky garaýyşlary
Bossue döwlet dolandyryşy biçiminde absolýut monarhiýa tarapdarydyr. Bossuä görä gurulan her häkimiýet gözbaşyny Taňrydan alýandygy üçin Taňrynyň eradasyna laýykdyr we häkimiýetlere boýun egilmelidir. Monarhiýanyň aýratynlyklary babatda şalaryň häkimiýeti ylahydyr - mukaddesdir, absolýutdyr we parasatlydyr. Patyşalaryň häkimiýeti mukaddesdir sebäbi Taňry olary özüniň ýerdäki wekili hökmünde ýere iberendir we olar arkaly höküm edýändir.
Patyşa häkimiýeti ata häkimiýetine meňzär, ýagşy niýetlidir.
Bossue absolýut monarhiýanyň garawsyz häkimiýet däldigini aýdýar. Oňa görä şalar alan kararlary üçin hiç kime hasabat bermäge borçly däldir sebäbi ol Taňry adyna karar berendir. Onuň kararlary barada närazylyk hem bildirilip bilinmez diýýär Bossue.
Bossuä görä patyşalar kanunlaryň döreden mamlalyk gurşawyna eýermelidir sebäbi patyşalar adyl bolmaga mejburdyr, ol raýatlaryna görelde bolmalydyr emma kanunlardaky borçlar we jezalar patyşa üstünde ýörgünsizdir diýýär Bossue.
Bossuä görä patyşanyň häkimiýetiniň üstündäki ýeke-täk gözegçi Taňry gorkusydyr.
Döwlete edilen hyzmat bilen patyşa edilen hyzmat şol bir zatdyr Bossuä görä. Akýürek raýat patyşasyny sylamalydygyny, söýmelidigini we onuň diýenlerine eýermelidigini, betmezligiň diňe patyşa Taňrynyň buýruklaryna gapma-garşy buýruk beren wagty mümkindigini aýdýar Bossue. Patyşanyň dinsiz bolmagy, zulum etmegi oňa görkezilmeli sylag, tabynlyga we söýgä täsir etmeli däldir diýýär Bossue. Zulum garşysynda raýatlaryň homurdamakdan, Taňra nägilelik bildirmekden başga alajy ýokdugyny we patyşa garşy direnmegiň asla mümkin däldigini aýdýar Bossue.
Babofizm
Babofizm — hakyky deňlik pelsepesi. Fransuz rewolýusiýasy ýyllarynda "defakto, hakyky deňlik" ýörelgelerini öňe süren Fransua Noel Babof adyna atlandyrylan düşünje,
Tükedişde deňlik
Babofyň öňe sürýän tertibi tükedişde deňlik ýörelgesine esaslanýar. Babof tükedişde deňlik düşünjesi barada "ortak ýeglik we ortak bagtlylyk öndürilen hümmetden deň peýdalanmakdadyr" diýýär. Babof her kimiň ortak önümçilikden öz paýyna düşeni alyp bilmegi üçin her kimiň bu önümçilige gatnaşmalydygyny we deň paýlaşma ýörelgesine eýerilmelidigini, diňe maýyplar we 60 ýaşdan geçenleriň bu önümçilikden azat bolup biljekdigini aýdýar.
Babofizmiň täsiri, kabul edilşi we ähmiýeti
Babofizm açlyga we ýoksullyga garşy reaksiýa hökmünde görlüp bilner. Jek Tuçara görä Babofizm pelsepesi senagatlaşýan çylşyrymly jemgyýetler üçin maksadalaýyk däldir. Babofizm düşünjesi paýlaşma komunizmidir.
Natalia Oreiro
Natalia Oreiro (19 maý, 1977, Montewideo, Urugwaý) pop aýdymçysy.
Biotehnologik maglumatlar milli merkezi
Molekulýar biologiýanyň maglumatlaryny işläp taýýarlaýan we saklaýan merkezi institut hökmünde 1988-nji ýylda ABŞ-nyň Betesta şäherinde esaslandyryldy. Ol (United States National Library of Medicine, NLM) bir bölegi, ABŞ-nyň Milli saglyk institutlarynyň (National Institutes of Health, NIH) kiçi bölegi bolup durýar.
Žan-Žak Russo
Žan-Žak Russo (Jean-Jacques Rousseau) - Ženewaly filosof, ýazyjy we kompozitor. 1712-nji ýylyň 28-nji iýunynda Ženewada dünýä indi, 1778-nji ýylyň 2-nji iýulynda aradan çykdy. Onuň syýasy filosofiýasy  tutuş Ýewropada Aýdyňlanma prosesine, Fransuz rewolýusiýasyna we modern syýasy we bilim düşünjesine täsir ýetiren hasaplanýar.
Biografiýasy
Russo 1712-nji ýylyň 28-nji iýunynda Ženewada dünýä indi, ol wagt Ženewa şäher-döwletidi. Russo Katolik ybadathanasynda baptiz edildi we Katolik maşgalada ýetişdi. Gysga wagtlygyna Fransua Luis de Warens bilen bile ýaşady. 20-li ýaşlarynyň başynda filosofiýa, matematika we aýdym-saz talyby boldy. 27 ýaşynda terbiýeçi hökmünde işe başlady.
1742-nji ýylda Pariždäki Ylymlar akademiýasyna özüniň sifrli saz notasiýasy ny hödürlemek üçin Pariže göçdi emma onuň bu tapyşy akademiýa tarapyndan ret edildi.
Rumyniýanyň Türk Musulman Tatarlarynyň Demokratik Bileleşigi
Rumyniýanyň Türk Musulman Tatarlarynyň Demokratik Bileleşigi ýa-da gysgaça UDTTMR ( rumynça : Uniunea Democratica a tatarilor Turco-Musulmani din Rumyniýa, Krym tatarça: Romanya Müslüman tatar Türklerĭ Demokrat Bĭrlĭgĭ) Rumyniýada etnik partiýa. Bu gurama, Rumyniýada kommunizm dargansoň, 1989/1990-njy ýyllaryň başynda Rumyniýada tatar azlyklary tarapyndan döredilip, olaryň medeniýetini has-da ösdürmek maksady bilen döredilipdi. Rumyniýanyň hökümeti tatarlary rumynlaşdyrmagy amala aşyrmaýar we tatarlar bilen rumynleriň arasynda gowy hyzmatdaşlyk syýasatyny alyp barýar.
Žan-Žak Russo
Biografiýasy
Ömri boýunça ol käte katolik käte kalwinist bolup dowam etdi. 1754-nji ýylda Parižden Ženewa dolandy we ýene kalwinizme geçdi.
1755-nji ýylda "Ynsanlaryň arasyndaky deňsizligiň asly" atly kitabyny tamamlady. Russo ömrüniň dowamyny dürli ýerlerde geçirdi. 1778-nji ýylyň 2-nji iýulynda gyzamyk ganamasy netijesinde aradan çykdy.
Filosofiýasy we dünýägaraýşy
Russo "Ynsanlaryň arasyndaky deňsizligiň asly" atly kitabynda ynsanlaryň dogluşdan deňdigini aýtmak bilen başlaýar. Ol bu kitabynda ynsanlaryň arasynda deňsizlikleriň, gulçulygyň, sosial deňsizligiň nähili we näme sebäplerden ýüze çykýandygy barada durup geçýär.
Ýabany tebigatyň bütindünýä gaznasy
Ýabany tebigatyň bütindünýä gaznasy (World Wildlife Fund, gysg. WWF; häzirki wagtda resmi ady Bütindünýä tebigat gaznasy (World Wide Fund for Nature), köne ady diňe ABŞ-da we Kanadada ulanylýar) — daşky gurşawy gorap saklamak, öwrenmek we dikeltmek ugurlarynda işleýän halkara jemgyýetçilik guramasy.
Çöğür
thumb|200px|Çöğür Çöğür saz gurallary dan Azerbaýjan, peýda içinde sopyçylyk.
Birleşen taksonomik maglumatlar gullugy
Birleşen taksonomik maglumatlar gullugy (Integráted Taxonómic Informátion Sýstem, ITIS) — ähli biologik görnüşler boýunça doly we hemme taraplaýyn açyk taksonomik maglumat bazalaryny döretmek maksady bilen, ABŞ-nyň, Kanadanyň we Meksikanyň, şeýle hem başga guramalaryň we hünärmenleriň gatnaşmagynda iş alyp barýan hökümetara hyzmatdaşlyk.
Çad
Çad — Merkezi Afrikada ýerleşýän döwlet. Paýtagty — Njamena. Deňze çykalgasy ýok. Günbatarda Niger, Nigeriýa, Kamerun, günortada Merkezi Afrika Respublikasy, gündogarda Sudan, demirgazykda bolsa, Liwiýa bilen serhetleşýär. Çadyň birnäçe sebiti bar: demirgazykda çöl zolagy, merkezde gurak Sahelian guşagy we günortada has oňat Sudan Sawanna zolagy. Theurduň adyny göterýän Çad köli, Çaddaky iň uly batgalyk ýer we Afrikada ikinji orunda durýar. Paýtagt N'Djamena iň uly şäherdir. Çadyň resmi dilleri arap we fransuz dilleridir. Çadda 200-den gowrak dürli etnik we dil toparlary ýaşaýar. Çadyň iň meşhur dini Yslamdyr (55%), ondan soň hristiançylyk (40%).
Biziň eýýamymyzdan ozalky VII müňýyllykdan başlap, ilat köp sanly Çad basseýnine göçüpdir. Biziň eramyzyň I müňýyllygynyň ahyrynda Çadyň Sahelian zolagynda birnäçe döwlet we imperiýa ösüp, ýykyldy, olaryň her biri sebitden geçýän Sahara transmilli söwda ýollaryna gözegçilik edýärdi.
Fransiýa 1920-nji ýyla çenli bu territoriýany basyp aldy we ony Fransiýanyň Ekwatorial Afrikasynyň bir bölegi hökmünde goşdy. 1960-njy ýylda Çad Fransua Tombalbaýyň ýolbaşçylygynda garaşsyzlyk aldy. Musulman demirgazygyndaky syýasatlaryna bolan nägilelik 1965-nji ýylda uzak wagtlap dowam eden raýat urşunyň başlanmagy bilen tamamlandy. 1979-njy ýylda gozgalaňçylar paýtagty basyp aldylar we Günortanyň gegemoniýasyny ýok etdiler. Emma, ​​gozgalaňçy serkerdeler Hisson Habre garşydaşlaryny ýeňýänçä öz aralarynda söweşdiler. Çadiýa - Liwiýa çaknyşygy 1978-nji ýylda Liwiýanyň çozmagy bilen başlandy, 1987-nji ýylda fransuz harby goşulyşmagy bilen bes edildi (Operation Épervier). Hisson Habre 1990-njy ýylda general Idriss Debi tarapyndan agdaryldy. Fransuz goldawy bilen 1991-nji ýylda Çadiýanyň ýaragly güýçlerini döwrebaplaşdyrmak başlandy. 2003-nji ýyldan bäri Sudanda Darfur krizisi serhetden döküldi we ýurdy durnuksyzlaşdyrdy. Garyp, millet we adamlar Çadyň gündogaryndaky lagerlerde we töwereginde ýaşaýan ýüzlerçe müň sudan bosgunyny ýerleşdirmek üçin göreşdiler.
Syýasy partiýalaryň köpüsi işjeň bolsa-da, güýç prezident Debiniň we onuň syýasy partiýasy “Watançylyk halas ediş hereketiniň” elinde. Çad syýasy zorluklardan we gaýtalanýan agdarlyşyk synanyşyklaryndan ejir çekýär. Çad dünýäniň iň garyp we korrumpirlenen ýurtlaryndan biridir; ýaşaýjylaryň köpüsi eklenç çopanlary we daýhanlary hökmünde garyplykda ýaşaýarlar. 2003-nji ýyldan bäri çig nebit, adaty pagta pudagyndan öňe geçip, ýurduň esasy eksport girdejisine öwrüldi.
Taryh
Biziň eýýamymyzdan ozalky VII müňýyllykda Çadiýanyň çäginiň demirgazyk ýarysynda ekologiki şertler adam mesgen tutmagy makul bildi we sebitde ilatyň sany köpeldi. Afrikanyň iň möhüm arheologiki ýerleriniň käbiri Çadda, esasan Borkou-Ennedi-Tibesti sebitinde duş gelýär; käbirleri miladydan öňki 2000-nji ýyldan has ir.
Sebitdäki beýleki iki döwlet, Bagirmi soltanlygy we Wadai imperiýasy XVI-XVII asyrlarda ýüze çykypdyr. Kanemiň we onuň oruntutarlarynyň güýji, sebitden geçýän Sahara transmilli söwda ýollaryna gözegçilik etmeklige esaslandy. Iň bärkisi asuda musulman bolan bu döwletler gullara hüjüm etmekden başga günorta otluklara hiç wagt gözegçilik edip bilmedi, Kanemde ilatyň üçden bir bölegi gul bolupdy. thumb|264x264px|Çadyň paýtagty N'Djamenanyň esasy meýdançasy. Fransuz kolonial giňelmegi 1900-nji ýylda “Territoire Militaire des Pays et Protectorats du Tchad” -yň döremegine sebäp boldy. 1920-nji ýyla çenli Fransiýa koloniýanyň doly gözegçiligini ele aldy we ony Fransiýanyň Ekwatorial Afrikasynyň bir bölegi hökmünde goşdy. Çaddaky fransuz dolandyryşy, beýleki fransuz koloniýalary bilen deňeşdirilende, territoriýany birleşdirmek we haýal modernizasiýa syýasatlarynyň ýoklugy bilen häsiýetlendirildi.
Fransuzlar ilkinji nobatda koloniýany tälim berilmedik zähmetiň we çig pagtanyň möhüm çeşmesi hasaplaýardylar; Fransiýa 1929-njy ýylda giň gerimli pagta önümçiligini ýola goýdy. Çaddaky kolonial administrasiýa gaty pesdi we fransuz döwlet gullugynyň işgärlerine bil baglamalydy. Diňe günortadaky Sara täsirli dolandyrylýar; Yslamyň demirgazygynda we gündogarynda fransuzlaryň bolmagy nominaldy. Bu äsgermezlik bilim ulgamyna täsir etdi.
Ikinji jahan urşundan soň, Fransiýa Çada daşary ýurtlaryň statusy we onuň ýaşaýjylary Milli Assambleýa we Çadiýa mejlisine wekil saýlamak hukugyny berdi. Iň uly syýasy partiýa, koloniýanyň günorta ýarysynda ýerleşýän Çadian Ösüş Partiýasy (Fransuzça: Parti Progressiste Tchadien, PPT) boldy. Çada ilkinji prezident hökmünde 1960-njy ýylyň 11-nji awgustynda PPT-iň lideri Fransua Tombalbaye garaşsyzlyk berildi.
Iki ýyldan soň Tombalbaye oppozisiýa partiýalaryny gadagan etdi we bir partiýaly sistema döretdi. Tombalbaýyň awtokratik dolandyryşy we biperwaý dolandyryş milletara dartgynlygy güýçlendirdi. 1965-nji ýylda Çadyň Milli azat ediş frontynyň (Fransuzça: Front de libération nationale du Tchad, FRONILAT) ýolbaşçylygyndaky demirgazykdaky musulmanlar raýat urşuna başladylar. Tombalbaye 1975-nji ýylda agdaryldy we öldürildi, ýöne gozgalaň dowam etdi. 1979-njy ýylda Hisson Habräniň ýolbaşçylygyndaky gozgalaňçy toparlar paýtagty eýeledi we ýurtdaky ähli merkezi häkimiýetler ýykyldy. Demirgazykdaky gozgalaňdan ýaragly toparlar häkimiýet ugrunda göreşdiler.
Çadyň dargamagy Fransiýanyň ýurtdaky ornunyň çökmegine sebäp boldy. Liwiýa güýç boşlugyny doldurmak üçin hereket etdi we Çadyň raýat urşuna gatnaşdy. Liwiýanyň başdan geçirmeleri 1987-nji ýylda betbagtçylyk bilen tamamlandy; Fransuz tarapyndan goldanýan prezident Hisson Habré, Çadiýalylaryň ozal görlüp-eşidilmedik seslenmesini döretdi we Liwiýa goşunyny Çadiýanyň topragyndan çykarmaga mejbur etdi. thumb|Liwiýa bilen Çadyň arasyndaky söweşiň kartasy. Habre öz diktaturasyny öz dolandyryşynda öldürilen müňlerçe adam bilen korrupsiýa we zorluga bil baglaýan güýç ulgamy arkaly berkitdi. Prezident özüniň Toubou etniki toparyny goldady we öňki ýaranlary Zaghawany kemsitdi. General Idriss Debi 1990-njy ýylda ony agdarypdy. Habreni jogapkärçilige çekmek synanyşygy 2005-nji ýylda Senegalda öý tussaglygynda saklandy; 2013-nji ýylda Habre hökümdarlyk eden döwründe uruş jenaýatlarynda resmi taýdan aýyplandy. 2016-njy ýylyň maý aýynda zorlamak, jynsy gulçulyk we 40,000 adamyň öldürilmegine buýruk bermek ýaly adam hukuklaryny bozmakda günäli tapyldy we ömürlik türme tussaglygyna höküm edildi.
Debi gozgalaňçy toparlary ýaraşdyrmaga synanyşdy we köp partiýaly syýasaty täzeden açdy. Çadiýalylar referendum arkaly täze konstitusiýany tassykladylar we 1996-njy ýylda Debbi bäsleşige ukyply prezident saýlawynda ýeňiş gazandy. Bäş ýyldan soň ikinji möhlete ýeňiş gazandy. Nebit ekspluatasiýasy 2003-nji ýylda Çadda başlandy we Çadyň ahyrsoňy parahatçylyk we abadançylyk mümkinçiligine eýe boljakdygyna umyt baglady. Muňa derek içerki nägilelik hasam erbetleşdi we täze raýat urşy başlandy. Debi prezidentiň iki möhletli çägini aýyrmak üçin konstitusiýany birtaraplaýyn üýtgetdi; bu raýat jemgyýeti bilen oppozisiýa partiýalarynyň arasynda nägilelige sebäp boldy.
Çad häzirki wagtda Günbatar Afrika koalisiýasynyň Boko Haram bilen söweşde öňdebaryjy hyzmatdaşlaryndan biridir. Çad, şeýle hem, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Donald Trumpyň 13780-nji buýrugynyň giňeldilen görnüşi, Çad ýaly 8 ýurtdan raýatlaryň ABŞ-a girmegini çäklendirýän Prezidentiň yglannamasyna girizildi. Bu ädim Çadiýanyň hökümetini gaharlandyrdy.
Gurbanmyrat Amangulyýewiç Mezilow
Gurbanmyrat Amangulyýewiç Mezilow (Гурбанмырат Амангулыевич Мезилов, dog. 1961 ýyl, Aşgabat, Türkmenistan) — fizika ylymlarynyň doktory. 2016-njy ýyldan bäri Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň rektory.
Terjimehaly
1961-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. 1983-nji ýylda Maksim Gorkiý adyndaky Türkmen Döwlet uniwersitetini tamamlady, hünäri boýunça — fizik. Tehniki ylymlaryň doktory (2009)
Gazak dili
Gazak dili (qazaq tılı, qazaqşa) – Gazagystanyň resmi dili we gazaklaryň ene dili.
Chuck McCann
thumb Charles John Thomas "Chuck" McCann (1934 – 2018) Amerikaly aktýor.
Gorag statusy
Biologik görnüşiň gorag statusy — görnüşiň häzirki wagtdaky saklanyşynyň we geljekde saklanyp galmak ähtimallygynyň görkezijisi. Gorag statusyna baha berlende köp faktorlara üns berilýär: görnüşiň diňe bir galan sanyna däl-de, eýsem wagtyň geçmegi bilen populýasiýanyň sanynyň jemi köpelmegi ýa-da azalmagy, seleksiýanyň üstünlikli bolmagy, mälim howplar we ş.m. göz öňünde tutulýar.
Global ulgamlar
Gorag statuslarynyň reýtingli iň meşhur sanawy Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (TGHB) Gyzyl kitaby bolup durýar. Ol sanawda, hem ýokaryda görkezilen ýörelgeleriň esasynda, hem-de her bir görnüşiň öz aýratynlyklary göz öňünde tutulyp kesgitlenen dokuz sany gorag kategoriýasy bar:
Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar
Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar 1993 -nji ýylyň 7-nji fewralynda ýola goýuldy.
Özbegistanyň Aşgabatda ilçihanasy bar Türkmenistanyň Daşkentde ilçihanasy bar
Salgylanmalar
Maglumat özbek wikipediýasyndan alyndy.
Mihail Skobelew
thumb|250px|Mihail Skobelew Mihail Dmitriýewiç Skobelew (17.09.1843, Sankt-Peterburg - 25.06.1882, Moskwa) - Russiýanyň imperiýasynyň Türküstandaky çozuş söweşlerinde işjeň gatnaşan rus harby ýolbaşçysy, pyýada goşun generaly (1881ý). Baş işgärler akademiýasyny gutardy (1868ý). 1869-njy ýylda kapitan derejesi bilen Merkezi Aziýa geldi we 8 ýylda general general derejesi bilen Russiýa gaýdyp geldi.KP Kaufmanyň Hywa hanlygyny (1873ý) basyp almakda we "Polat Han" gozgalaňyny basyp ýatyrmakda iň ýakyn kömekçilerinden biri (1873-76ý). Andijany ýykdy we ýaşaýjylaryna 3300 rubl kompensasiýa töledi. Kokan hanlygy ýatyrylandan soň, 1876-njy ýylda. Fergana sebitiniň ilkinji harby häkimi 19-njy fewralda döredildi. Skobelew sebit merkezini Kokandan Täze Margilona geçirdi. Türküstanda patyşa Russiýanyň kolonial syýasatyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşypdyr. Rus-Türk urşuna gatnaşyjy (1877-78ý). Ahalteke harby kampaniýalarynda 2-nji Ahalteke ekspedisiýasyna ýolbaşçylyk etdi. Koktepa (Gökdepe) galasy we Dengildepe rus esgerleri tarapyndan (1881-nji ýylyň 12-nji ýanwary)S-nyň buýrugy bilen galanyň diri galan ähli ýaşaýjylary: 45,000 adam (aýallar, garrylar, çagalar) gyryldy, emläkleri talandy we Gökdepe ýere ýykyldy. Yhlasly şowinist we kolonialist hökmünde. Türküstanyň ýerli halklaryna göz aýlady. ýigrenji ýatlamalar ýerli ilatda galýar.1882-nji ýylda Sankt-Peterburgda pajygaly ýagdaýda öldürildi.
Salgylanmalar
International Strategic Research Organization *http://www.dntours.com/geokdepe.htm
Ak Welsapar
Ak Welsapar (Rus dilinde Ак Вельсапар; 1956-njy ýylyň 19-njy Sentýabrynda, Mary, Turkmenistan da doglan) Türkmen žurnalist we ýazyjy. Ak Welsapar Türkmen, Rus we Şwed dillerinde ýazýar. Ol 20-den gowurak kitabyň awtory, olaryň ençemesi birnäçe daşary ýurt dillerine terjime edilen. The American journal, The World Literature Today kitaplarynyň synlarynda şeýle ýazýar: “Kobra, Orta Aziýa spesialistleriniň ählisiniň we despot psihologiýasy bilen gyzyklanýanlar üçin okalmaly ajaýyp eser.”  Dowamynda "Aýpi hakyndaky rowaýat" atly kitaby hem çykdy.
Ann-Mariý
Ann-Mariý Nikolson(asyl: Anne-Marie Nicholson)  (d. 1991 aprel 7), Iňlis aýdymçy we kompazitor. Kariýerasyna 2013-nji ýylda başlan Ann-Mariý Angliýanyň Esseks(Essex) şäherinde dogulan.
Ak Welsapar
Gazanan üstünlikleri
Welsaparyň The Emerald Shore (2014, Zümerret Kenar) atly eseri Ukrainanyň Nikolaý Gogol adyndaky “Triumf” baýraga mynasyp görüldi.
Ann-Mariý
2017-nji ýylda "Çiao Adios" (Ciao Adios) aýdymyny çykardy.
Özbek dili
Özbek dili (o'zbekcha, o'zbek tili) – Özbegistanyň resmi dili we özbekleriň ene dili.
Wenger dili
Wenger dili ýa-da Majar dili (magyar nyelv) – Wengriýanyň resmi dili we wengerleriň ene dili.
Norma Blum
Norma Blum (11 oktýabr, 1939 Braziliýa) Braziliýanyň aktrysa.
Juninho Afram
thumb|200px José Afram Junior (9 oktýabr, 1970, San-Paulu, Braziliýa) gitarist we aýdymçysy Braziliýanyň.
Rockstar Games
Rockstar Games – Rockstar NYC ady bilen hem tanalýan Rockstar Games, Take-Two Interactive bilen baglanyşykly halkara wideo oýun öndürijisi. Kompaniýa ABŞ-nyň Nýu-Ýork şäherinde döredildi. Açyk dünýä we erkin gezelenç oýunlary, esasanam Grand Theft Auto, şeýle hem Maks Payne, LA Noire, The Warriors, Bully, Manhunt, Midnight Club, Adatdan daşary ýagdaý we Red Dead ýaly oýunlar bilen tanalýar.
Francisco Cuoco
Francisco Cuoco (31 awgust, 1966 Braziliýa) Braziliýanyň aktýor.
Ýitip giden görnüşler (gorag statusy)
Ýitip giden görnüş — soňky gezek resmi taýdan hasaba alnan gözegçiliginden soňra, ýabany tebigatda duş gelmeýän organizme ýa-da organizmler (taksonlar) toparyna berilýän gorag statusy.
Ýabany tebigatda ýitip gidenler
Ýabany tebigatda ýitip gidenler — wekilleri diňe bendilikde saklanyp galan biologik görnüşlere ýa-da taksonlara berilýän gorag statusy.
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleri
Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleri 1992-nji ýylyň 27-nji ýanwarynda döredildi.
Türkmenistanyň Guryýer goşunlary
Türkmen Harby Howa Güýçleri
Gyrgyz dili
Gyrgyz dili (кыргызча, кыргыз тили) – Gyrgyzystanyň resmi dili we gyrgyzlaryň ene dili.
Sally Hawkins
Sally Seseliýa Hawkins (Sally Cecilia Hawkins) (d. 27 Aprel 1976) iňlis aktrisasy. Ilkinji keşbini 2002-nji ýylda Maýk Liniň (Mike Leigh) All or Nothing filminde janlandyrdy. Ol Li bilen işlemegini dowam etdirdi, 2004-nji ýylda "Wera Dreýk" (Vera Drake) filminde Susan Wells rolyny oýnady, soňra 2008-nji ýylda Happy-Go-Lucky filminde Poppynyň keşbini janlandyrdy we bu keşp oňa köp baýraklar getirdi, olaryň içinde Altyn globus baýragy(Golden Globe Award) hem bar.
Ýolbars
Ýolbars — pişikler (Felidae) maşgalasynyň düzümine girýän uly pişikler (Pantherinae) kiçi maşgalasyna degişli Panteralar (Panthera) urugynyň dört sany wekiliniň biri bolan ýyrtyjy süýdemdiriji görnüş. Şu döwürde ýaşaýan pişikleriň arasynda ululygy boýunça gaplaňdan soň ikinji orunda durýar. Käbir erkekleriniň agramy 250 kg çenli baryp ýetýär.
Biologik görnüş
Görnüş (species) — janly organizmleriň (haýwanlar, ösümlikler we mikroorganizmler) biologik sistematikasynyň esasy gurluş birligi.
Madeline Fişer
Madeleine Ficher (1935-nji ýylyň 12-nji noýabry - 2020-nji ýylyň 8-nji apreli) Italiýanyň kinosynda işjeň işleýän Şweýsariýaly aktrisa.
Terjimehaly
Fişer senagatçynyň we mugallymyň gyzydy. Çagalygyny Thurgau kantonyndaky Romanşorndaky öýünde geçirdi. 1950-nji ýyllaryň başynda ene-atasy aýrylyşandan soň, Fişer ejesi bilen Rime gitdi.
Fişer ilkinji gezek 1953-nji ýylda, 18 ýaşyndaka kameranyň öňünde peýda boldy. Ilkinji esasy roly Mikelanjelo Antonioniniň “Le Amiche” filmindäki Rosetta Sawoni boldy. Italiýanyň kinosynda başga-da köp rol oýnady, ýöne aktýorlyga hiç wagt kän gyzyklanmaýardy.
1958-nji ýylda aktýorlygy taşlap, ýerli asylly adama durmuşa çykdy. Suratçy we işewür aýal bolup işledi. 1960-njy ýyllarda Piper Market we Piperino ýaly moda dükanlaryny açdy. Söwda işini giňeldip başlady we adamsy bilen Milana we Nýu-Ýork şäherine gitdi.
Fişer 1970-nji ýyllarda modadan çykyp, Umbriýada mesgen tutdy. Köne zatlary dikeltmek ýaly birnäçe çeperçilik ugurlaryna gatnaşdy. 2000-nji ýyllarda neşir edilmän galan birnäçe golýazma ýazdy. 2004-nji ýylda Fişer Kiçijik Gyzyl Şapkanyň gülkünç opera görnüşinde häzirki zaman wersiýasy bolan Uròboro re directedissýorlyk etdi.
Madeline Fişer 2020-nji ýylyň 8-nji aprelinde Gubbioda 84 ýaşynda aradan çykdy.
Tomas Hobbes
Tomas Hobbes - Iňlis filosof. 1588-nji ýyl yň 5-nji Aprel inde Angliýa nyň Malmesbury sebitinde doguldy. Ol megerem iň köp "jemgyýetçilik şertnamasy" baradaky "Lewiathan" atly eseri üçin tanalýan bolsa gerek. thumb|275x275px|Tomas Hobbes-iň portredi
Döwlet, jemgyýet we dolandyryş baradaky garaýyşlary
Lewiathan atly eserinde Hobbes ynsanlaryň tebigatynda totalitar döwlet e zerurlyk görýär. Oňa görä ynsany beýleki jandarlardan tapawutlandyrýan zat adamlaryň akly oýlanma ukyby we dini ynanjydyr. Hobbese görä ynsanlar ýalňyz ýaşap biljek mahluklardan däldir, olar öz görnüşi bilen bile ýaşamalydyr we tebigat ynsanlary akyl we beden taýdan deň ýaradandyr.
Hobbese görä ynsanlar bagta ýetmek babatda deň umyda we islege eýedir we şu sebäpden şol bir zada ymtylan 2 adam biri-birine duşmanlyk beslär. Hobbes bu duşmanlygy 3 sebäbe baglaýar: bäsdeşlik, ynamsyzlyk we özüňi beýlekilerden ýokary görmek. Ynsanlary tebigaty beýle tertibe salýar, adamlar bu tertipden halas bolmalydyr eger başarmasa onda tutuşlygyna ýok bolup giderler. Ynsanlaryň akly olary parahatçylyga iter, ölüm gorkusy başda bolmak bilen asuda ýaşaýyş islegi, arzuwlara ýetme islegi ynsanlary biri-biri bilen düşünişmäge mätäç edýär we netijede bu babatda jemgyýetçilik şertnamasy orta çykýar.
Jemgyýetçilik şertnamasyndan soňra häkimiýetiň emele gelmegi üçin jemgyýetdäki ähli ynsanlar öz ygtyýarlaryny ýeke-täk kişä tabşyrmalydygyny aýdýar Hobbes.
Hobbes, Lewiathan eseriniň üsti bilen döwletiň ynsan eli bilen döredilen emeli mahlukdygyny, döwletiň ynsanlary goramak we ynsanlara esewan bolmak üçindigini aýdýar. Hobbes Lewiathan eserinde Lewiathan hökümet işgärlerini bu ägirt uly jandaryň hereket etmegini emele getirýän emeli goşundylardygyny; hökmürowanlyk adalgasynyň içindäki jezalandyrma we sylaglandyrma bolsa bu barlygyň gahar sistemasydygyny aýdýar. Hobbes bu eserinde Lewiathan üsti bilen döwlet baradaky düşünjelerini beýan edýär.
Hobbese görä döwlet parahatçylygy we asudalygy ýola goýmak, bilim we deňligi ýola goýmak üçin döredilendir. Hobbese görä döwlet zähmet çekmek mümkinçiligi bolmadyklary başgalaryň sadakasyna zar bolmakdan halas etmelidir, olara ýardam bermek hem döwletiň asudalygy üpjün etmek wezipesine degişlidir.
Hobbese görä kilise (buthana, serkow) döwlete degişli bir guramadyr we häkimiýet diňe syýasy döwlete degişlidir.
Hökmürowanlyk we erkinlik baradaky garaýyşlary
Hobbese görä hökmürowan güýç hiç bir ýagdaýda hiç bir zada tabyn däldir. Hökmürowan güýç jemgyýetçilik şertnamasynda haýsydyr bir tarap däldigi üçin ol muňa tabyn däldir - şertnama garşy hereket etdi diýip soraga çekilip bilinmez, hökmürowan güýç şertnama tabyn däldir. Hökmürowan güýjüň nähak hereket edendigi barada hiç bir zat öňe sürlüp bilinmez, närazy hem bolmak mümkin däl. Netijede hökmürowan güýjüň jezalandyrylmagy barada gürrüň hem bolup bilmez. Hobbese görä hökmürowan güýç kanunlara tabyn däldir. Ynsanlaryň mülkiýet haky hökmürowan güýç tarapyndan berilen güýçdür. Erkinlik hökmürowan güýjüň çäklendirmedik zatlaryny edip bilme erkinligidir. Hökmürowan güýç bölünmez, çäklendirilmez, parçalanmaz, ýok edilip bilinmez.
Hobbese görä asudalyk meselesi hökmürowan güýjüň adalatly bolmagyny gerekdirýär we ynsan mülküne we sosial synpyna seredilmezden kanun öňünde deň saýylmalydyr we deň çemeleşilmelidir.
Hobbes hökmürowan güýjüň tebigy kanunlara tabyn bolmalydygyny emma öz goýan kanunlaryna tabyn däldigini öňe sürýär.
Ýitip gitmegiň öňýanyndaky görnüşler
Ýitip gitmegiň öňýanyndaky görnüşler (ýiti howp astyndaky görnüşler) (Critically Endangered (CR)) — janly tebigatda bar bolan görnüşler üçin Tebigaty goramagyň halkara bileleşiginiň (IUCN) iň ýokary kategoriýasy. Görnüşleriň bu kategoriýa degişli edilmegi olaryň sanynyň azalandygyny ýa-da üç nesiliň dowamynda 80% azaljakdygyny aňladýar. TGHB giň gerimli ýöite barlaglar geçirilýänçä, ol görnüşleri şu wagta çenli ýitip giden görnüşleriň kategoriýasyna degişli etmeýär. Şol sebäpli hem, eýýäm ýitip giden bolmagy ähtimal görnüşler ýiti howp astynda diýen kategoriýa degişli edilýärler.
Tomas Hobbes
Döwleti gowşadýan we çökerýän sebäpler baradaky garaýyşlary
Hobbes-e görä nämäniň gowudygyna ýa-da nämäniň erbetdigine her kimiň karar berip biljekdigini öňü sürýän taglymatlar döwlet üçin agyr zarbadyr. Munuň sebäbi hökmünde Hobbes gowulygy we erbetligi; kanunlaryň gowudygyny ýa-da erbetdigini kesgitleme haky kanun çykaryja degişlidigini görkezýär. Kanunlaryň erbetdigi ýa-da gowudygy barada çekeleşip bilmek we şoňa görä kanunlara eýerilmelidigi netijesine barmak döwleti gowşadýar. Mundanam daşary, adamlaryň wyždanyna görä hereket etmelidigini öňe sürýän taglymatlary hem döwleti gowşadýan faktorlaryň biri hökmünde görkezýär Hobbes.
Ýitip gitmegiň öňýanyndaky görnüşler
thumb|center|300px|| TGHB-niň kategoriýalary
Tomas Hobbes
Döwleti gowşadýan we çökerýän sebäpler baradaky garaýyşlary
Hökmürowan güýjüň paýlaşylmagy maslahatynyň hem döwleti ýykýan sebäplerden biridir. Kilisäniň häkimiýete şärik görülmegini ýa-da syýasy döwletden başga islendik bir zady häkimiýete şärik bolmagyny döwlet we kilise arasynda ýa-da beýleki şärikdeş bilen döwlet arasyndaky söweşe töwekgellik etmekdir, içerki söweşe töwekgellik etmekdir diýýär Hobbes. Bulardan daşary garyşyk dolandyryşyň synalmagyny, döwletiň zerur resurslara eýe bolmazlygyny, jemgyýetçilik girdeijileriniň bir şahsyň monopoliýasyna geçmegini, jemgyýetde bir şäheriň, belli bir jemagatyň bolmalysyndan artyk güýçlenmegini, söweşde ýeňilgä duçar bolmagy döwletiň soňuny getirýän faktorlar hökmünde görýär Hobbes.
Döwlet görnüşleri baradaky garaýyşlary
Hobbes hökmürowanlyk güýjüniň bir şahysda jemlenmegini monarhiýa döwleti diýip synplandyrýar. Hökmürowanlyk güýjüniň bir mejlis de bolmagyny demokratik ýa-da aristokratik döwlet diýip synplandyrýar. Aristokratiýa we demokratiýa arasyndaky tapawudy Hobbes şeýle kesgitleýär: Mejlise agza bolmak hukugy her kimde bar bolmagy demokratiýadyr, eger mejlise agza bolmak hukugy diňe käbir aýratyn hak-hukukly adamlarda bolsa onda bu aristokratiýadyr. Hobbese görä bu 3-sinden başga döwlet görnüşi ýokdur. Hobbese görä monarhiýadan närazylygy bolanlar oňa zalymlyk diýer, aristokratiýadan närazy bolanlar oňa oligarhiýa diýer we demokratiýadan närazy bolanlar oňa anarhiýa diýer. Hobbesiň özi monarhiýa tarapdarydyr we garyşyk dolandyryşlar a garşydyr.
Alaeddin Kaýkubad III
Kaýkubad III (Köne Anadoly Türkçe : كَیقُبادوم  ýa -da lAlāʾ ad-Daýn Kaýkubād bin Farāmurz ( parsça : علاء الدین کیقباد بن فرامرز ) 1298-nji we 1302-nji ýyllar aralygynda Rum soltanlygynyň soltany bolupdyr. II we türkleriň arasynda güýçli goldaw bardy. Soltan hökmünde mongollaryň wassalydy we hakyky güýji ulanmady.
Hökümdarlyk
Ilkinji gezek 1283-nji ýylda Seljuq tagtyna dalaşgär hökmünde peýda bolýar. Türkmen Karamanidler tarapyndan tanaldy, ýöne wezir Fakhr al-Din Ali we Kaýhusraw III ýeňildi we Silis Ermenistanda gaçybatalga tapdy. Seljuk administrasiýasyny ozalky adamlaryny aşa zorluk bilen arassalady we meşhur bolmady; Netijede, 1302-nji ýylda Ilhana baranda, jezalandyryldy we ýerine öňki Mesud II berildiparahatçylygy saklamak üçin.
BDU-nyň halkara gatnaşyklar fakulteti
BDU-nyň halkara gatnaşyklar fakulteti (Факультэт міжнародных адносін) - 1 oktýabr 1995-nji ýylda döredildi. Fakultetde 250-ka golaý mugallymlar işleýärler, 12 proffesorlar, 60 dosentler we ylym kandidatlar. Fakultetda 144 türkmen raýatlar okaýa
Kasym-Jomart Tokaýew
Kasym-Jomart Kemelewiç Tokaýew (Gazakça : Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев) Gazagystanyň döwlet işgäri, syýasy ylymlaryň doktory, Gazagystanyň prezidenti (2019-njy ýyldan bäri), premýer-ministr (1999–2002) we Senatyň başlygy (2013–2019).
Terjimehaly
Rus, fransuz, iňlis we hytaý dillerini bilýär. .
Telegram
Telegram – Sosial ulgamlaryň biri.
Ýitip barýan görnüşler
Ýitip barýan görnüşler (Endangered species, EN) — sanlarynyň örän azdygy ýa-da daşky gurşawyň käbir faktorlarynyň täsir etmegi sebäpli ýitip gitmek howpuna uçran biologik görnüşlerdir.
Turrillas
Turrillas, Ispaniýanyň Andalusiýa awtonom jemgyýetinde Almeriýa welaýatynyň häkimligi.
Şäherçe, demirgazyk-günbatar Sierra Alhamilla eňňitlerinde gaty beýikde gurlupdyr. Oňa Lucainena de las Torresden egrem - bugram ýol ýa-da esasy Sorbasdan Tabernas N-340a ýoluna baryp bolýar.
Turrillerden ters Sierras, Sorbas basseýni we oba hojalygynyň ýer ulanylyşy barada pikirler bar; şeýle ýerden peýdalanmak, esasan, zeýtun önümçiligine we käbir badam önümçiligine degişlidir. Oba hojalygy bilen gyzyklanýanlar üçin şähere ýanaşyk dagyň etegindäki köne teras oba hojalygynyň subutnamalary, şäheriň göni aşagyndaky alýuwial fanatda kanat suwaryş ulgamynyň subutnamasy bar.
2008-nji ýylyň 18-nji iýunyna çenli Milli seti elektrik bilen üpjün etmek üçin Turrillasyň aňyrsyndaky dag gerşinde ýel degirmenleri gurulýar. Gurluşyk ýollary giňeltmek üçin zerur işler bilen başlandy, zerur pyçaklary we diňleri daşamak üçin, ýel degirmenleri tarapyndan alynjak elektrik energiýasynyň mukdaryny ýüze çykarmak üçin wagtlaýyn ýel synag antennasy guruldy. Synagyň başlangyç tapgyry üstünlikli geçdi. Gurluşygyň 2008-nji ýylyň ahyryna çenli tamamlanmagyna garaşylýar.
San Antonio hormatyna her ýyl geçirilýän baýramçylyk her ýylyň 13, 14 we 15-nji iýunynda geçirilýär. Baýramçylyklar şäher meýdançasynda, göni aýdym-sazda we barlarda konsert bilen gijä çenli dowam edýär. Şeýle hem şäheriň aşaky böleginde ýerleşýän La ermita de San Antonio-dan geçip, at üstünde parad bar. “La ermita de San Antonio” XVII asyrda bu sebitdäki Murlar bilen hristianlaryň arasynda bolup geçen söweşleriň hatyrasyna guruldy.
AENA (Ispaniýanyň howa menzilleri we howa nawigasiýasy) Turrillasyň aňyrsynda Sierrada ýerleşýän, Almeria howa menziline hyzmat edýän we Afrika tarap ugur alýan uçuş nokady bar. Turrillasdaky Aragatnaşyk Merkezi işe başlady.
Julie Sommars
Julie Sergie Sommars Amerikaly aktrisa. Iň oňat aktrisa - “Gubernator & JJ” filmindäki roly üçin 1970-nji ýylda “Altyn globus” baýragyny aldy we 1990-njy ýylda Matlok üçin telewideniýede iň oňat goldaýan aktrisa diýen ugurda “Altyn globus” baýragyna dalaşgär görkezildi.
Durmuş we karýera
Sommars 1942-nji ýylda Nebraska ştatynyň Fremont şäherinde dünýä indi. Aýowa we Günorta Dakota ştatynda önüp-ösdi.
Telewideniýe
Sommars telewideniýedäki işleri bilen iň meşhurdyr. Ol telewideniýede ilkinji gezek 1960-njy ýylda, on sekiz ýaşyndaka, “Loretta Showaşlar sergisiniň” bir bölüminde çykyş etdi.
1969-70-nji ýyllar aralygynda Sommars, CBS komediýa serialynda “Gubernator & JJ” filminde Dan Deýliniň “Gubernatorynyň” gyzy Jennifer Jo "JJ" Içimlik suwy roluny ýerine ýetirdi. 1970-nji ýylda iň oňat aktrisa - Teleýaýlym seriýaly sazly ýa-da komediýa ugrundaky “Altyn globus” baýragyny aldy. Seriýal iki möwsümden soň ýatyryldy.
“Gubernator & JJ” -den soň Sommars teleýaýlym filmleri üçin döredilen birnäçe filmde baş rollary ýerine ýetirdi we birnäçe pilotda baş keşbi janlandyrdy. Myhman “Rokford Faýllar”, Garri O, Makkloud, MakMillan, Barnaby Jones, Fantaziýa adasy, Magnum, PI we diagnoz: ganhorluk filmlerinde baş keşbi janlandyrdy. 1984-nji ýylda gysga möhletli sindikat sabyn operasy “ Rituals ” -da yzygiderli rol aldy. 1987-nji ýyldan 1994-nji ýyla çenli Sommars NBC kanuny seriýasynda Matlokda etrap prokurorynyň kömekçisi Julie Mart oýnady. Bu rol oňa a kandidaturasyny hem berdi 1990-njy ýylda telewideniýede iň oňat goldaýan aktrisa üçin “Altyn globus” baýragy.
Film
Sommars dört filmde surata düşdi. Ol 1965-nji ýylda günbatar The Great Sioux gyrgynçylygynda Jozef Kotten bilen zenan baş roluny ýerine ýetirdi. Indiki ýyl Braýan Bedford bilen “The Pad” we “Nädip ulanmaly” komediýasynda baş keşbi janlandyrdy. 1977-nji ýylda Sommars, Dean Jones we Don Knotts bilen bilelikde Gerbi filminde owadan, ynamly Diane Darsi Monte Karlo gidýär.
Ynjyk ýagdaýdaky görnüşler
Ynjyk ýagdaýdaky görnüşler (Vulnerable species, VU) — ýitip giden görnüşlere öwrülmek howpuna sezewar bolan biologik görnüşlere berilýän gorag statusy.
thumb|center|300px| TGHB-niň kategoriýalary
Öýjük
thumb|200px|Adam [[ganynyň öýjükleri]]
Öýjük — ähli organizmleriň gurluşynyň we ýaşaýşa ukyplylygynyň ýönekeý birligi bolup, onuň özbaşdak bar bolmaga, öz-özüni gaýtadan döretmäge we ösmäge ukyply öz madda çalşygy bardyr. Janly organizmleriň hemmesi ýa, köp öýjükli haýwanlar, ösümlikler ýaly köp sanly öýjükden ybarat bolýar, ýa-da ençeme biröýjükli jandarlar we bakteriýalar ýaly biröýjükli organizmler bolup durýar. Öýjügiň gurluşyny we ýerine ýetirýän işini öwrenýän ylma sitologiýa ("sitos"-öýjük, "logos"- ylym) diýilýär.
Adam bedeninde ýerine ýetirýän işine baglylykda, öýjükleriň dürli görnüşleri bolýar. Myşsa öýjükleri hereket wezipesini ýerine ýetirýärler. Şoňa görä-de olaryň ik şekillije süýnmek görnüşleri bolýar. Ýerine ýetirýän işi oýanyş we geçiriş bolan nerw öýjükleriniň (neýronlaryň) bolsa, birnäçe ösüntgileri bolýar. Köplenç, süýnmejik görnüşinde bolan mäz öýjüklerinde beden üçin gerekli şireler öndürilip çykarylýar. Öýjükleriň ululyklary birmeňzeş bolmaýar. Gyzyl gan öýjüginiň- eritrositiň diametri 8 mk-a barabar. Käbir nerw öýjükleriniň uzynlygy birnäçe sm-e ýetýär. Mysal üçin, oňurga ýiliginde ýerleşen nerw öýjükleriniň ösüntgileri elleriň we aýaklaryň barmaklarynyň uçlaryna çenli uzalýarlar. Bu bolsa olaryň uzynlygynyň 120-150 sm-e çenli ýetýändigini görkezýär.
Öýjügiň himiki düzümi
Öýjügiň düzümine girýän himiki birleşmeler iki topara: organiki we organiki däl birleşmelere bölünýärler. Organiki däl birleşmelere suw we mineral duzlar degişlidir. Olar jansyz tebigatda hem duş gelýärler. Organiki birleşmeler janly tebigata mahsus bolan maddalardyr. Olara beloklar, ýaglar, uglewodlar we nuklein kislotalary degişlidir.
Suw öýjügiň umumy agramynyň 80%-ine golaýyny tutýar. Suw sitoplazma ýarym suwuklyk häsiýetini berýär we onuň hereketini ýeňilleşdirýär.
Suw öýjüklerde erediji hökmünde uly ähmiýete eýedir. Suwda erän naddalaryň arasynda himiki täsirleşmeler aňsat geçýär. Şeýle hem suw öýjükde bolup geçýän himiki täsirleşmeleriň netijelerinde emele gelýän gerekmejek maddalaryň öýjükden bölünip çykarylmagyny ýeňilleşdirýär.