cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
V-XV asyrda Günbatar ýewropada orta asyr medeniýeti
Gadymy jemgyýetden iri ýer eýeçilikleri jemgyýete geçmeklik bilen g.b. Ýewropa jemgyýetiniň ruhy durmuşy özgerdi. Öňki iň gadymy dünýewi iki medeniýeti gerek orta asyr medeniýeti geldi, onda deni garaýyşlar, köpräk galpyk etdi. Erki orta asyrlarda agalyk ediji synpyň medeniýetinin gorap çykyş eden buthana boldy. Ol iri ýer eýeleriniň ezeşini taryp etdi. Onuň döremegine täsir eden zat köneden galan hristiançylykdy, beýleki tarapdan  warwar halkynyň medeniýeti täsir edip Rim imperiýasynyň agdarylypdy. Orta asyr g.b. medeniýetiniň daşky sypatyny üýtgedip jemgyýetiň ähli ruhy gatlaklaryny hristiançylyga boýunegdermegi maksat etdi. Bu aýratynlyk beýleki asyrlarda öz täsirini ýetirdi. Gumanist taryhçylar-edebiyetçylar VIII asyr (Wolter we beýlekiler). Orta asyr taryhynda hristiançylygyň gara gije tarapyna üns bermediler. Olara gapma garşylykda reaksion arzuw edijiler onda ýokary ahlagyň ýüze çykandygyny gördiler.
Orta asyryň ortalarynda medeni ösüş çäginde täze halklar goşuldy. Häzirki zaman Ýewropa ýurtlarynda melli medeniýet döredi. Milli däpdäki baý edebiýet döredi. Suratlandyryş sungaty we arhitektura görnükli obrazy döredi. Ýuwaş hem bolsa adamzat döredijiligi we çeperçilik syngaty ösmegini dowam etdirdi. Bu bolsa tebigy billimleriň, pikirleriň, edebiýatyň we syngatyn galmagyna mümkinçilik döretdi. Rim döwletiniň ýykylmagy bilen we orta asyryň başlanmagy bilen medeniýet pese gaçdy. Warwarlar köp şäherleri, ýollary gadymy düwrüň sungat ýadygärliklerini, kitaphanalary ýok etdiler. Emma bu wagtlaýyn pese garşylyk bolup ölçenmän g.b. Ýewropada durmuş ykdysady ösüşde öňe gidişlikler boldy. Agrar hojalyklaryň natural hojalyga geçmegi ykdysady syýasy, medeni aragatnaşyklar döretdi. Ýöne adamlaryň dünýä garaýyşlary çäklidi, öz düşünjelerini giňeltmeklik zerurlygy ýokdy. Olar tebigy güýçleriň öňünde güýçsizdi. Bu bolsa dürli ynançlara jadygöýleriň gepine tiz ynanmagyna getirýärdi. Şol sebäpli orta asyr düňýä garaýşy teologiki häsiýetdedi. Köp gadymy şahyrlaryň eserleri ýatdan çykdy. Bu bolsa hristian dininiň güýçlenmegine getirdi. Öňki antik medeniýete klassik medeniýete Derek V-VI asyrlarda warwar ýada köp ýerli dialektleri bolan latyn medeniýeti aralaşdy. Jemgyýetiň ähli gatlaklarynda dine garaýyşlara agalyk etdi. Başlangyç bilimiň üstünden buthana kontrollyk etdi.Buthana bütin jemgyýetiň adyndan çykyş etsede hakykatda ýorary gatlagyň isleg arzuwynybeýan edýärdi. Ol bütin orta asyr medeniýetinde özüniň adyny galdyrdy (XIII  asyra çenli).
Adam aňyna emosional täsir edýän ruhy gimnleri, lihergik pessalary odýnýädäki oňat durmuş baradaky gürrünleri döredi.
Göläniň ýada geçiniň birisini eýläp pergament edip, şonuň ýüzüne ýazypdyrlar. Ullakan ýekeje Bibliýa üçin 300-e golaý geçi gerek bolupdyr. Ony ýazmak üçin 2-3 aýy sarp edipdirler. Şol sebäpli kitaplar köp çykarylmandyr. Ýewropada skriptor we monastyr mekdeplerinde bilim berilip buthana berkidilipdir. Hristiançylyk medeniýetine gsrşy ideýa göreşinde ýüze çykypdyr, ýöne hristian dinini berkitmek maksady bilen gadymy medeniýetiňiň käbir ideýalary alnypdyr. XV asyra çenli VI asyrdan başlap  Besiý we Kasiodaryň “7 sungat” 2  Basgançaga bölüp okadypdyrlar. Aşaky basgançakda terwium grammatika, ritorika we dialektika. Ýokarky kwadriwim giometriýa, arifmetika, astronomiýa we saz öwretmek. Mekdeplerde soňra uniwersitetlerde ritorika Sisironiň idialogiýasy hola dialektika. Arestotel boýunça öwrenilipdir. Matematika wegeometriýany öwrenmegiň esasyny Pifagor we Efkalittin eserleri düzüpdir. Pfolomeý astronomiýase esasynda ruhanylar okadylydyr,olara dini çokunmalary,latynça okamagy, buthana gulluk etmegiň düzgünleri ,arifmetika barada ýönekeý maglumatlar brilipdir. Buthana ylmy mundane köp öndürmäge çalyşmandyr. Geometriýany ybadathana gurlyşyk işlerinde ulanupdyrlar. Sazy dini aýdym,gimnleri düzmek üçin astronomiýany hristianlaryň pasha baýramynyň boljak wagtyny kesgitlemek üçin öwredilipler.
Nil
right|thumb|Müsürde Nil derýasy
V-XV asyrda Günbatar ýewropada orta asyr medeniýeti
Yeriň merkezi Ýerusalimde ýerleşýär diýip öwredipdirler. Kartany çekip ýokarda g.d ýerleşýär, diýip öwredilipdir. Gyşky jennet ondan 4-derýa akypdyr- Tidr, Ýefrat, Gang, Nil.
Nil
Nil (النيل‎ an-nīl, Nile, iteru ýa-da, p(h)iaro) — Afrikada bir derýa, dünýäde iň uly iki derýanyň biri. "Nil" sözi derýanyň "Neýlos" diýen grekçe adyndan gelip çykýar. Grekler bu derýa "Egiptos" diýip hem at beripdirler.
V-XV asyrda Günbatar ýewropada orta asyr medeniýeti
VI asyrlarda orta asyryň ilkinji ensiklopediýasy ýaýlypdyr- Esidor Siwilskini, Etimologiýasy (560-696). Onda grammatika, taryh, gegrafiýa, kosmologiýa, Antropologi we filologiýa baradaky bilimler jemlenipdir. Öz işinde Grek-Rim awtorlarynyň işlerinden peýdalanypdyr. Bu kitap orta asyr ylmy baradaky esasy çeşmedir. Halk döredijiligine, harby ýörişler baradaky aýdymlar, VIII-XIX asyrlarda korolingler döwletinde Karl Beýgiň döwründe iri ýer buthana medeniýeti ösýär. Istorografiýada şeýle ady aldy.” Karolyň täzeden döreýşi “diýen ady aldy. Rorolingler ýaly uly edara etmek üçin taýýarlykly kadarlar, sudýalar eýerdi. Şeýle adamlary Karl Beýik Ruhanmaryň arasyndan tapyp bilýärdi. Ol Ahende “Köşk akademiýasyny” döredýär. Ol Wizantiýa imperatorlaryny ökinip, kanallar, köşkiler, buthanalar gurdurýar. Emma olaryň köpüsi azap çekmän ýykylýan. Ussalary oňat başarjan bolmandyrlar. Frank döwletletinde köp adamlar bilimli bolupdyrlar. Köp awtorlaryň işleri taryha girdi, olardan Rawil Diohanyň, Alkuiniň Eýngurdyň imperatoryň tejrimehalyň “Karl Welikiýniň” durmuşyny ýazaýär.
Art asyr medeniýetine goşulan goşandy. Ýöne Karolinkler döwründe “Dini buthana dünýä garaýşyň esasy boldy”. Karl Beýok ölünden soň mekdepler ýapyldy. IX asyryň görnükli akyldarlaryň biri Joan Skott Eringen bolup ol grek dilini oňat bilipdir, olary latin diline geçirilipdyr. “Tebigatyň bölünçe dogrusynda” diýen işinde piker adatlygyny gysmaly däl diýipdir, ýöne onuň işleri soňra ýerlikli diýip aklanypdyr. IX asyryň ahyrlarynda X-XI asyryň ýarymynda Ýewropada medeniýet täzeden pese gaçdy. Ýöne territoriýda german imperatorlaryň Saksion dinastiýasynda Ottonlar medeniýeti täsir etdi. Gurluşyk işleri rukopisleri göçürmek, käbir saborlarda mekdepler açylypdyr.
XI-XIII asyrlarda orta asyr medeniýeti.
Fahorleriň döremegi, hünärmentçilik, merkezleriňniň, söwdanyň osmegi orta asyr medeniýetiniň taryhda täsirini ýitirdi. Sowatly adamlar zerurdy, okap ýazyp, sanap, dokumentleri rejeleşdirip bilýän adamlar zerurdy. Dünýewi bilime höwes döredi. XI-XIII asyrda medeniýeti, şähermekdepleri uly goşant goşdy. Olar monastyrlar bilen bäsleşipdirler. Okuwa okuwçy tölemeli bolupdyr. Buthana olara erbet göz bilen seredipdirler. XI asyrda Italiýada ýuridiki mekdepler, Rim hukuklaryň esaslaryny öwredýär. Söwda pul gatnaşyklaryny öwredipdirler.
Italiýada, Solernada, Fransiýada, Monpleýada adamyň gurluşy,antik wraçy Gippokratyň we Goleniň, Arap biliminiň üstünlikleri öwrenilipdir. Angliýada Oksfortda döz bolimini, Fransiýada teologiýa, Orliýanda antik poeziýasy,taryh we edebiýat öwrenilipdir. Ispan mekdepleri matematika, medisina,fizika, astronomiýa bilen şöhratlanypdyrlar. Pariž filosoflaryň merkezi bolupdy ? Şäher medeniýetiniň ösmegi bilen g.b. Ýewropada akyldarlar, hristiançylygy dogry düşündirmäge çalşypdyrlar. Brengar Turskiniň we Razeliniň kompýensiň idialaryň esasyndan nomonalizm ýüze çykdy. Filosofik jedelleriň netijesinde orta asyr filosofiýasy durýar ,üç dower bölündi-Irki XI-XIII asyr XIV-XV asyr esasy meselesi ynama garaýyşdy. Sholastikany esaslandyryjy Ansel Kenterberinskide adaty pikirlenme baradaky düşünjeleri öňe süren Pýer Abilýardy. Onuň didaktiki pikirlerini buthana goldamadylar, ýeretik hasap etdiler. Hakykatdan ökde adamdy.
Harçly ýörişler Ispaniýadaky rekonhistik hereketleri g.b., g.d we Wizantiýanyň medeniýeti bilen tanyşdyrdy. XI asyrda Toledo, XII asyrda Sisiliýa medeniýetiniň merkezleri boldy. Bu ýerleri XI asyrda araplar eýedilýar. Latin dilinde II asyrda Ewklidyň, Gippokradyň, Ptolomeýiň, Arhimedyň, Gallileýin işleri tejrime etdiler, Ýewropalylar araplaryň tebigy bilime, dine, medisina baradaky beýik täsir alymy Ibn Sinanyň işlerini öwrendiler, Aristotelyň işlerine öwrendiler, XIII asyrlarda g.b. ýokary mekdep uniwersitetler esaslandyrýar. XIII asyrda Boloneýden, Pariž, Mongoliýa, Oksforda açylýar, Parižde mugallymlar ýolbaşçylyk edip, dukan saklanýar. Uniwersitetiň ýolbaşçylygyna rector dolandyrypdyr. Ýewropada XV asyrda 60- golaý uniwersitet bardy. Iri ýer jemgyýerinde önümçilik gatnaşyklarynda we tehnikanyň ösmeginde öz täsirine ýetirdi. Şoňa baha Sholastika buthana häsiýetine geçýär. Üniwersitetlerde totliki reaksiýa güýçlenýär. Ideologiýa göreşi ýitileşýär. Emma muňa gara,azdan Totzer Talon ylmy adat ösdürmegiň tarapdarlary bolupdyr. Onuň filosofiki garaýyşlaryna buthana garşy bolupdyr. Dört ýyl azatlykdan mahrum bolýär. XII-XIII asyrda latyn edebiýaty hem ösdi. XII asyrda Ýewropada milli dillerdäni edebi eserler döredi. Eposlar, aýdyşyklar açyldy. XI-XII asyrda rysar ideologiýasy edebiýaty döredýär. XII asyrda Fransiýada prowinsiýalaryň halk diliinde ýazylan dünýewi rysaryň liriki Trubadurlaryň poýeziýasy ýüze çykýär. XII-XIII asyryň medeniýetine şäher edebiýaty täsir etdi. III asyrda onuň esasynda milli şäher ýazuw edebiýaty goýulýär. Xii asyryň ortalarynda realistiki goşgular döredýär. XIII asyrda Fransiýada “Romano Godo” poema ýazylýar we köp dillere tejrime edilýär. Buthana, ruhany dünýä garaşsyşlar orta asyr sungatynyň ösüşinde täsirini ýetiripdir. Praktiki ähmiýeti sungat eserleri döredi. Haly, bronzo, emalda guralan zatlar XII asyryň II ýarymynda günortadan-demirgazygyna Fransiýada arhitektura ösüpdir, XIII asyrda skilptura sealistik tendensiýalar ösýär. Dürli zanrlar relýe şekilleri üns beripdirler. Daýhanyň hasyl ýygnanýan wagty magistoryň or okuwçylaryna leksiýa okan wagty sekillendirilipdir.
Günbatar Ýewropada medeniýet XIV-XV asyrda
XIV-XV asyrda buthana öz täsirini ýetirdi. Magarygda soholistiki hem öňki ähmiýetini ýetirýär. Uniwersitetler papa täsirinden dindi. Dürli diilerde edebi eserler ýazyldy. Latyn diliniň sferasy barha ençeldi. Miili medenýetiniň döremegine mümkinçilikler bardy. Italiýada XIV asyrda wozroždeniýe başlady. Ol köne dünýä garaýyşda ösýärdi. Adamlarda bilime bolan zerurlyk artdy. Ýewropada arlarça uniwersitetler açyldy (Orlean, Praga, Puatiýa), ylym ösdi. Alkimiýada realistic ugurlar güýçlende. Himiki peçler, atlandy, Ahedentbüň we magistrleriň arasynda köp şäherliler bardy. Kitaba köwesi artdy.
Uniwersitetlerde kitaphanalar açyldy. 2000 tom bardy. Filosofiýanyň öşmegi bilen nominalizm öşdi. Onuň iri wekilleriniň biri Wellýan Okam (1300-1350) Oksford Uniwersitetynda okapdyr.
Hudaýyň durmuşy baradaky ylym bu filosofiýa däldir giýip görkezýär. Iňlis dworýanin Tomos Melori (147401471) “9999” diýen romanyny ýazýar. Bu XV asyryň görnüli iňlis prozasydyr. Rysar jemgyýetiniň dargaýşy görkezýär. XIV asyrda “Iňlis poeziýasynyň atasy” Djeffri Yozef ýaşap oňa italýan wozroždeniýanyň hem käbir ideýalary täsir edýär.
XV asyrda fransuz ýazyjysy Fransua Waýan (1431-1469) öz goşunlarynda jemgyýetdäki biri-birine gapma-garşylygy satiriki goşgularynyň üsti bilen manah şäher baýlarynyň üstünden gülýar, bu hem Fransiýada wozroždeniýe döwrüniň şahyrlarynyň biridigini subut edýar.
XIV-XV asyrda şaher teatr ýumoristiki sahnajyklar, krnawal oýunlarynda döräpdir. “Gospotik Peýer, Patelin” sudýa çinowniklaryň eden etdinikleri görkezilýär. Liturgik drama dünýewi elementler, real durmuş bilen bagly elementler girýär.
XIII-XIV asyrda daýhan edebiýaty ýüze çykýär. Halk aýdymlary görnüşinde bolýär. Iňlis halkynyň söýgüli gahrymany Robin Gud barada bolladalar döreýär. Ol öz družinasy bilen tokaýda ýaşaýa strelok bolup iri ýer eýeleri we korol çinowniklaryň eden etdilikleri garşy göreşýär azatlyk söýgi, öz halkynyň abyraýyny goraýjy bolupdyr.
XIV-XV asyrda arhitukturada obadan suratlar nagyş bermeklige uly üns berilýär. Korolaryň köşklerinde köp hudožniker bezeg işlerine geçirilýär. Jemläp aýtsam iri ýer eýeçiliginde jemgyýetinden medeniýetiň ösmegi garşylykly häsiýate eýe boldy.
Buthana iri ýer garaýyşy katoliki buthanasy we halk soňra şaher medeniýeti bilen XI-XIII asyrlaryň şaher halk dünýwe rysar medeniýeti XI-XIII asyrda jemgyýeçiliginiň ruhy durmuşyna buthana monopoliýasyny aýyrdy.
XIV-XV asyrlar şäherlerinn ruhy durmuşynda wozroždeniýe durmuşynda wozroždeniýe aýry medeniýetine elementleri ýüze çykdy.
Poliomiýelit
[[Image:Poliomyelitis world map - DALY - WHO2004.svg|thumb|100,000 adamdan Poliomiýelit keselden ejir çekýänleriň kartasy.Türkmenistanyň ýagdaýı gaty erbet,Afrika döwletleri ýaly.  {{legend|#b3b3b3|maglumat ýok}} {{legend|#ffff65|<0.3}} {{legend|#fff200|0.3-0.75}} {{legend|#ffdc00|0.75-1.2}} {{legend|#ffc600|1.2-1.65}} {{legend|#ffb000|1.65-2.1}} {{legend|#ff9a00|2.1-2.55}}
{{legend|#ff8400|2.55-3}} {{legend|#ff6e00|3-4}} {{legend|#ff5800|4-5}} {{legend|#ff4200|5-7.5}} {{legend|#ff2c00|7.5-10}} {{legend|#cb0000|>10}} ]] thumb|200px|Poliomiýelit keselli adam Poliomiýelit (πολιός — çal we — oňurga ýiligi) - wirus arkaly döreýän kesel bolup, adatça 9 - 10 ýaşa ýetmedik kiçi çagalar keselleýär. Ýöne bu keseli uly adamlar hem agyr görnüşde geçirip bilýärler.
Kesel howa, hapalanan azyk önümleri we suw arkaly ýaýraýar. Has köp duş gelýän wagty tomus-güýz (awgust-oktýabr) aýlarydyr.
Poliomiýelidiň wirusy ilki agza, ondan bolsa dem alyş ýa-da iýmit siňdiriş ýollary arkaly (iýmitden geçen bolsa) oňurga we kelle ýiligine düşýär we nerw süýümlerini zayalap, ysmaz edýär.
Keseliň esasy alamatlary – bokurdakda agyry, üsgürme, gaytarma, kelle agyry, bedeniň gyzgynynyň galmagy, arkada, aýaklarda agyry, olaryň titräp ýygrylmagy, myşsalaryň güýjiniň gaçmagy. 3 - 5 günden adatça aýaklarda, seýrek başga myşsalarda ysmaz döreýär. Bu ýagdaý 2 günden 2 hepdä çenli saklanyp bilýär. Boýnuň we diýafragmanyň ysmazy has hem howplydyr, çünki ol dem almagyň bozulmagyna we ölüme eltip biler. Bedeniň gyzgyny gaçandan soň, keselden soňky dikeldiş döwri başlanyp, birnäçe aýdan birnäçe ýyla çenli dowam edip biler. Poliomiýelit keseliň alamatlary ýüze çykanda näsagy ayry otaga ýerleşdirmeli, ony düşekde ýatyryp, aýaklarynyň ýyly bolmagyny gazanmalydyr, agyrsyzlandyryjy we rahatlandyryjy dermanlary, “B“ toparyň witaminlerini bermelidir. Poliomiýelitiň alamatlary ýüze çykanda mümkin boldygyça derrew lukmana ýüz tutuň. Özbaşdak bejergi howply gaýraüzülmelere getirip biler.
Bu kesele garşy ýeke-täk kömek ediji serişde - bu poliomiýelite garşy öňüni alyş sanjymlarydyr. Sanjymlar ýörite kabul edilen meýilnama boýunça, çaga dogulandan soň, ol 2 - 3 günlükkä edilip başlanýär. Soň gaýtadan çaga 2 aýlykda, 3 aýlykda, 4 aýlykda, 18 aýlykda kabul etdirilýär. Daş töweregimizde adatdan daşary howply ýagdaýlar dörände, ýaz-güýz aýlary, goşmaça möwsümleýin sanjym geçirilýär.
Petronas
Petronas döwlet konserni Malaziýanyň nebit we gaz şirketasy çykaryjy kompaniýasydyr. Konserniñ 100% aksiýalary Malaziýanyň hökümetine degişlidir.
FK Atlantas
FK Atlantas Klaipėda hazirki wagtda Litvan Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Rosneft
Rosneft döwlet konserni Russiýanyň nebit şirketasy çykaryjy kompaniýasydyr. Konserniñ 100% aksiýalary Russiýanyň hökümetine degişlidir.
Masut Merwezi
Masut Merwezi(IX asyryň ahyry - X asyryň başy)
Firdöwsiden kän öň Masut Şanamany şygyr görnüşinde ýazypdyr. Bu barada Al-bedu we al-Taryh atly kitapda: Keýumersiň patyşalygy we Sasanylaryň patyşalarynyň soñky döwürleri hakda iki ýerde agzalýar. Masut Merweziniň Şanamasy ýüz ýylyň dowamynda Horasanda ähmiýetini ýitirmändir.
Zenit Sankt-Peterburg FT
thumbnail|"Zenit" 2011 ýylda Zenit Sankt-Peterburg (Rusça: Футбольный клуб "Зенит" / Futbol'nyi klub Zenit) — hazirki wagtda Russiýa Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar, Sankt-Peterburgda yerleşyar. Olar 67,800 orunlyk "Gazprom Arena" stadionda oyunlaryny geçiryar. Baş tälimçisi - Sergei Semak.
Gündogar Aziýa
Gündogar Aziýa — Ýaponiýanyň we Günorta Koreýa Hytaý Hong kong Demirgazyk Koreýa territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.
Sebit demirgazykdan günorta 3,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,4 müň km-e ýaýylyp gidýär.
Chic (aýdym-saz topary)
Chic (/ ʃiːk / SHEEK), häzirki wagtda Nil Rodjers & Chic diýlip atlandyrylýan, 1972-nji ýylda gitaraçy Nil Rodjers we basçy Bernard Edwards tarapyndan gurnalan Amerikan toparydyr. Onda "Tans, tans, tans (owowsah, owowsah, owowsah)" (1977), "Hemmeler tans edýär" (1977), "Le Freak" (1978), "Söýgiňizi isleýärin" ýaly köp sanly üstünlikli diskoteka aýdymlary ýazga alyndy. 1978), "Gowy döwür" (1979) we "Gadagan söýgülim" (1979). Bu topar özlerini "hippi parahatçylyga, söýgä we erkinlige oňat täsir eden" diskoteka hereketi üçin rok topary hasaplaýardy. 2017-nji ýylda Chic on birinji gezek Rok we Roll şöhrat zalyna induksiýa üçin dalaşgär görkezildi.
Taryh
1970–1978: Gelip çykyşlary we irki aýdymçylary
Nil Rodjers we Bernard Edwards 1970-nji ýylda Nýu-Yorkork şäherinde işleýän sessiýa sazandalary hökmünde duşuşdylar. Nýu-Yorkork şäheriniň töwereginde köp sanly saz çalyp, “Oglanlar” we soňra “Uly Apple” atly rok toparyny döretdiler. [4] Görkezişleri bilen gyzyklanýandyklaryna garamazdan, hiç haçan rekord şertnama baglaşmadylar. Soňra olar 1973-nji ýylda Angliýada diagramma ýazan "Häzir gowy edýärin" bilen meşhurlyk gazanan Nýu-Cityork toparynda boldular. Asyl demo lentalary Dj / studiýa inereneri Robert Dreýk tarapyndan Nýu-Yorkorkda “Night Owl” atly birnäçe sagatlap klubda DJ bolup ýörkä lak ýazgylaryny ýerine ýetiren Robert Dreýk tarapyndan ýasaldy. Nýu-Yorkork şäheri 1976-njy ýylda dargady.
Walter Merfi Walter Merfi we Uly Apple Band ady bilen “Bethoweniň bäşinjisi” atly ýeke-täk albomyny çykandan soň adyny Chic diýip üýtgetdiler.
Iňlis glam rok topary “Roxy Music” -iň konsertine gatnaşandan soň ylham alan Rodjers, aýdym-sazy we keşbi birkemsiz we çuňňur manyly bir topar döredip, Amerikanyň rok topary Kiss geýýän näbelli, makiýa updan goşmaça täsir alyp, bu pikiri döredip başlady. 1977-nji ýylyň dowamynda Eduard we Rodjers öň Labelle we Ecstasy, Passion & Pain bilen deprekçi Toni Tompsony bu topara goşulmak üçin işe aldylar; dürli toparlarda örtük wersiýalaryny ýerine ýetirýän üçlük hökmünde çykyş etdiler. Tompson, Ecstasy, Passion & Pain-de bile işlänligi sebäpli, 19 ýaşly klawiaturaçy Reýmond Jones toparyna goşulmagy maslahat berdi. Aýdymçynyň doly topara öwrülmegi zerur bolup, Norma Ran Wraýt bilen toparda işläninden başga-da ýeke-täk karýerasyna rugsat berýän şertnama baglaşdylar. Ordingaş ýazgy inereneri Bob Klearmountain ulanyp, "Tans, tans, tans (owowsah, owowsah, owowsah)" aýdymyny döretdiler. Netijede, Chic goldaw aktyna öwrüldi. Chic hökmünde ýazylan ilkinji aýdymyň ady ilkinji albomynda bolan "Hemmeler tans edýär".
"Atlantic Records" kompaniýasy bilen baglaşylan şertnama boýunça 1977-nji ýylda görkeziş lentasynyň dowamy bolan "Chic" atly ilkinji albomyny çykardylar. Emma Eduard we Rodjers ses we wizual görnüşde göni efirde aýdym-saz toparynyň studiýa sesini çykarmak üçin başga bir aýal aýdymçy goşmalydygyna ynanýardylar. Raýt 1978-nji ýylyň gyşynyň ahyrynda / ýazyň başynda agza bolan dosty Lýusi Martin teklip etdi. Ilkinji albom üçin sessiýalar gutarandan kän wagt geçmänkä, toparyň agzalary Raýtyň 1978-nji ýylda çykan Norma Jean atly ýeke-täk albomynyň üstünde işläp başladylar. Bu albomda üstünlikli “Şenbe” gijeki klub aýdymy bar. Raýtyň ýeke-täk karýerasyny ýeňilleşdirmek üçin topar ony aýratyn rekord kompaniýasy bilen şertnama baglaşdy.
Bu şertnamanyň kanuny jikme-jiklikleri ahyrsoňy Raýty 1978-nji ýylyň ortalarynda topar bilen gatnaşyklaryny kesmäge mejbur etdi, ýöne Chic tarapyndan öndürilen Sister Sledge albomy We Are Family (1979) üçin sessiýalara gatnaşdy. Onuň ýerine aýdymçy hökmünde Alfa Anderson aýdym-saz toparynyň ilkinji albomynda ätiýaçlyk wokal ýerine ýetirdi. “Sister Sledge” taslamasy üçin Eduard we Rodjers “Men seniň söýgiňi isleýärin” (aslynda Sleýz Sleýz tarapyndan ýerine ýetirilmegi maksat edinilýär) ýerine “Iň beýik tansçy” (aslynda Chic aýdymy bolmagy maksat edinýär) ýazyp, öndürdiler.
1978–1979: "Le Freak" we "Gowy döwür"
Topar ýazan her aýdymynda "çuňňur gizlin many" aňlatmaga çalyşdy. Bu topar 1978-nji ýylyň ahyrynda iň meşhur aýdymlaryndan biri bolan "Le Freak" bolan C'est Chic albomyny çykardy. 1977-nji ýylda Täze ýyl agşamynda Nýu-Yorkorkuň gijeki klub studiýasynda Grace Jones bilen duşuşyp bilmediklerinden soň, Eduardyň kwartirasynda dörän sessiýada döredildi. Asyl "Aaa, fuck off" studiýasy 54-nji gapy üçin niýetlenendir. , "Aaa, freak off" wersiýasyny synap görenden soň, şol gije "Aaa, freak out" bilen çalşyryldy. [6] Netijede ABŞ-nyň diagrammalarynda 1-nji orny eýeledi we alty milliondan gowrak nusga satyldy. 1990-njy ýylda Madonnanyň “Vogue” filmine çenli Atlantikanyň esasy kompaniýasy Warner Music-iň iň köp satylan ýeke-täk albomydy. 2018-nji ýylyň 21-nji martynda "Le Freak" Kongresiň kitaphanasy tarapyndan Milli ordingazgy sanawynda "medeni, taryhy ýa-da sungat taýdan ähmiýetli" hökmünde saýlandy.
Indiki ýyl bu topar Risqué albomyny we döwrüň iň täsirli aýdymlaryndan biri bolan "Gowy döwür" atly esasy aýdymy çykardy. Bu aýdym Grandmaster Flash-iň “Polat tigirlerindäki başdan geçirmeler” we Sugarhill Gang-yň hip-hop aýdym-saz aýdymy “Rapper's Delight” -yň esasyny düzdi. Şondan bäri köp tans we hip-hop hereketleri, şeýle hem şa aýalynyň “Başga biri tozany dişleýär” (1980), Blondi “Göçürilmegi” (1981), kapitan Sensible-iň “Wot?” Atly ylham boldy. (1982) we iki onýyllykdan soň Daft Pankyň “Bütin dünýäde” (1997) filminiň baş ugry.
Şol bir wagtyň özünde, Eduard we Rodjers dürli sungat işgärleri üçin köp sanly täsirli diskoteka we R&B ýazgylaryny düzdüler, düzdüler, ýerine ýetirdiler we Sister Sleýjiň “We Are Family” (1979) we Love Somebody Today (1980) albomlaryny öz içine aldy. Sheila we B. Devotion-nyň “Spacer”; Diana Rossyň 1980-nji ýyldaky “Diana Down”, “Men çykýaryn” we “Köne pianino” atly üstünlikli aýdymlary öz içine alýan Diana; Karly Simonyň “Näme üçin” (1982-nji ýyldan başlap biri üçin çorba); we Debbi Garriniň ilkinji albomy KooKoo (1981). [ Jonni Mathis bilen ýazylan albom belligi tarapyndan ret edildi we 2017-nji ýyla çenli çykarylmady. good times chic lyrics
Chic, şeýle hem, Chiciň ilkinji albomlarynda aýdym aýdýan ýaş sessiýa aýdymçysy Luther Vandross bilen tanyşdyrdy.
1970-nji ýyllaryň ahyrynda diskoteka garşy reaksiýadan soň topar hem howa oýnamak, hem satmak üçin göreşdi we 1980-nji ýyllaryň başynda dargady. Rodjers we Eduard dürli hudo .nikler üçin bilelikde we aýratynlykda ýazgylar taýýarladylar. Rodjersiň, Eduardyň we Tompsonyň Chic ritm bölümi, Diana Ross üçin 1980-nji ýylda üstünlik gazanan Diana albomy üçin möhüm ätiýaçlyk nusgasyny berdi, netijede Rodjers we Eduardyň önümçiligi bilen halkara derejesinde on milliondan gowrak albom satyldy. Dört hepdäni birinji ýerde "sideokarky tarap" we "Men çykýaryn" atly ilkinji on aýdymda berdi. “Köne pianino” hem Angliýada Ross üçin ilkinji onluga öwrüldi. Rodjers, Deýwid Bowiniň 1983-nji ýyldaky “Geliň tans edeliň” atly albomyny bilelikde döretdi we 1984-nji ýylda Rodonjers, Tompson we Eduard bilen klawiaturaçy Rob Sabino we kärdeşleri Jeff Bova, Jimmi bilen birleşen Madonnanyň 1984-nji ýyldaky ilkinji üstünliklerine jogapkär boldy. Bralower we Oren Bar. 1984-nji ýylyň dowamynda Rodjers “Honeydrippers” toparynyň taslamasyna gatnaşdy we bu toparyň ýeke-täk EP öndürmegine kömek etdi. Tompson we Edwards, 1985-nji ýyldaky üstünlikli albomynda “Power Station” topary, şeýle hem “Power Station” -iň esasy aýdymçysy Robert Palmeriň şol ýyl ýeke-täk üstünligi “Riptide” bilen bilelikde işledi. 1985-nji ýylda Rodjersiň Tompson ekizleriniň “Ine, geljekki günler” atly albomyny üstünlikli öndürendigini we Filadelfiýadaky Live Aid-de Madonna bilen göni ýaýlymda çykyş edendigini gördüm. 1986-njy ýylyň dowamynda Rodjers, Duran Duranyň dördünji albomyny çykardy. Bernard Edwards soň Duran Duranyň basisti Jon Teýlora Chiciň köp aýdymlarynda ýerine ýetiren bas gitarasyny berdi. Teýlor öňden bäri Chic muşdagydy, stili Eduardyň oýnuna uly täsir etdi.
Merkezi Aziýa
Merkezi Aziýa: Aziýanyň merkezi sebiti. Ol günbatarda Hazar deňzinden gündogarda günbatar Hytaýyň serhetlerine çenli uzaýar. Ol demirgazykda Russiýa bilen we günortada Eýran, Owganystan we Hytaý bilen serhetleşýär. Merkezi Aziýa öňki Sowet respublikalary bolan Gazagystany, Gyrgyzystany, Özbegistany, Türkmenistany we Täjigistany öz içine alýar. Sebit demirgazykdan günorta 4,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,6 müň km-e ýaýylyp gidýär.
Merkezi Aziýa taryhy taýdan çarwa adamlar we Ýüpek Ýoly bilen baglanyşdyrylýardy. Ol Ýewropanyň, Günbatar Aziýanyň, Günorta Aziýanyň we Gündogar Aziýanyň arasynda adamlary, harytlary we pikirleri ýöredýän çatryk hökmünde gulluk edip geldi. Ýüpek Ýoly musulman ýerlerini Ýewropaly, Günorta Aziýaly we Gündogar Aziýaly adamlary birleşdirdi. Bu çatrygyň ýerleşen pozisiýasy tireçilik bilen däp-dessurçylygyň we modernizasiýanyň arasyndaky konflikti güýçlendirdi.
Chic (aýdym-saz topary)
Taryh
1989-njy ýylda doglan gün dabarasyndan soň, Rodjers, Eduard, Pol Şafer we Anton Fig köne Chic aýdymlaryny ýerine ýetirdiler, Rodjers we Eduard köne toparyň birleşmegini guradylar. Täze materiallary ýazdylar - ýeke-täk “Chic Mystique” (Masters at Work tarapyndan remiks edildi) we soňraky “Chic-ism” (1992) albomy, ikisiniň hem çyzgysy we bütin dünýäde göni ýaýlymda uly tomaşaçylara we tankytlara eýe boldy.
1996-njy ýylyň dowamynda Rodjers “Billboard” Magazineurnalynda dünýäde iň köp öndüriji diýen ada mynasyp boldy we JT Super Producer diýlip yglan edildi. Şol ýyl Bernard Eduard, aýal dogan Sleýz, Stiw Winwud, Simon Le Bon we Slash bilen Japanaponiýada geçirilen birnäçe ýatlama konsertinde çykyş etdi. Uzak wagtlap aýdym-saz hyzmatdaşy Eduard 1996-njy ýylyň 18-nji aprelinde syýahat wagtynda 43 ýaşynda pnewmoniýa sebäpli aradan çykdy. Soňky çykyşy Budokanda göni ýaýlymda (1999) ýazga alyndy we goýberildi. Chic täze sazandalar bilen gezelençlerini dowam etdirdi.
Merkezi Aziýa
Yslamdan öňki we yslamyň irki döwürlerinde Merkezi Aziýa Eýrana degişlidi we ilaty Gündogar eýran dilli Baktriýalylar, Sogdianlar, Horezmlilerdi. Türkileriň ýaýramasy bilen Merkezi Aziýa gazaklar, özbekler, tatarlar, türkmenler we uýgurlar üçin hem mekana öwrüldi; sebitiň aglaba böleginde türki diller eýran dilleriniň ýerini tutdy.
XIX asyryň ortalaryndan XX asyryň soňlaryna çenli Merkezi Aziýanyň uly bölegi Rus Imperiýasynyň, soňam Sowet Bileleşiginiň, bölegidi.
Merkezi Aziýanyň (2019) 72 milliona golaý ilaty bar we ol öz içine bäş ýurdy alýar: Gazagystan (ilaty 18 million), Gyrgyzystan (6 million), Täjigistan (9 million), Türkmenistan (6 million) we Özbegistan (33 million).
Glória Pires
Gloria Maria Cláudia Pires de Morais (23 awgust, 1963 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
Uilyam Boing
Uilyam Boing (william boeing 1881-1956) amerikan awiakonstruktory we senagatcysydyr.Ol 1903-nji yylda Ýel uniwersitetini tamamlayar.1916-njy yylda ozunin ilkinji ucharyny yasayar hem-de "pacific aero products" atly uchar shereketini esaslandyryar.Birnache ay geceninden son shereketin ady "boeing airplane co" diyip uytgedilyar.1927-nji yyla cenli Boingin sereketi esasan harby ucharlary ,sheyle-de yuk dasayan ulaglary yasamaga yoriteleshyar.1934 yylda Boing shereketin ozune degishli bolegini satyar hemde chapylyan atlary kopeltmek bilen meshgullanyp bashlayar. Boingin uchara bolan soygusi ,gyzyklanmasy yok bolup gitmeyar,ikinji jahan urshy dowrunde ol ozunin onki uchar karhanasynyn maslahatcysy bolyar.Bu karhana 'boing 707 " yolagcy ucharyny doretmek baradaky taslamanyn ustunde ishlap bashlayar.Taze uchar 1954 nji yylda doly tayyar bolyar.U.Boing oz karhanasynda yasalan ilkinji yalagcy ucharynyn asmana galshyny gormage yetishyar. Hazir boing ucharlarynyn durli kysymlary ondurilyar.Olaryn birnacesi dunya rekordyny goyyar.meselem 1989 njy yylda ulanylysha berlen boing 747 uchary dunyade in kop yolagchy yerleshyan uchar diyip yglan edildi.Bu ucharyn ganatlarynyn gerimi 64,9 metre,ucush uzaklygy 13340 km.aralyga dendir.Ona 566 yolagcy yerleshyar.
Nívea Maria
Nívea Maria Cândido Graieb (7 mart, 1947 Braziliýa) Braziliýanyň aktrysa.
Durdymyradow Kerim Hajyýewiç
Durdymyradow Kerim Hajyýewiç - Türkmenistanyň döwlet işgäri.
Doglan senesi we ýeri
1964-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.
Rotawiruslar
Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersitetiniň Halkara Gatnaşyklar hünäriniň 2-nji ýyl talyby Atabaýew Nurmyrat.
Durdymyradow Kerim Hajyýewiç
Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1986-njy ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini tamamlady.
Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1986-njy ýylda Türkmen döwlet uniwersitetiniň ýanyndaky Respublikan ýokary okuw mekdepleriniň hasaplaşyk merkezinde başlady. Bu ýerde 1992-nji ýyla çenii matematik, inzener-programmaçy, awtomatizasiýa ulgamyny işläp taýýarlamak bölüminiň başlygy wezipelerinde işledi. 1992-nji ýylda «Türkmenbaşy» döwlet paýdarlar täjirçilik bankynyň Abadan şäherindäki şahamçasynyň hasaplaşyk merkeziniň hünärmeni. 1992-2001-nji ýyllarda Merkezi bankda dürli inženerçilik wezipelerinde işledi. 2001-2003-nji ýyllarda «Garaşsyzlyk» paýdarlar täjirçilik bankynyň awtomatizasiýalaşdyryş müdirliginiň başlygy. 2003-2005-nji ýyllarda Ykdysadyýet we maliýe ministrliginiň awtomatizasiýalaşdyryş we programmalaşdyryş müdirliginiň başlygy wezipesinde işledi. 2005-2007-nji ýyllarda Saparmyrat Türkmenbaşy Halkara gaznasynyň «Aköýli» hojalyk jemgyýetiniň direktorynyň orunbasary we gaznanyň wekili, hojalyk jemgyýetiniň direktory. 2007-nji	ýylda «Türkmengallaönümleri» assosiasiýasynyň «Aköýli» önümçilik kärhanasynyň direktory. 2008-nji	ýylda Ykdysadyýet we ösüş ministrliginiň kompýuter tehnologiýalary we maglumatlar müdirliginiň başlygy. 2008-2013-nji ýyllarda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň gurluşyk we öňdebaryjy tejribeleri ornaşdyrmak bölüminiň öň debaryjy dünýä tejribesini öwrenmek we ornaşdyrmak bölümçesiniň müdiri. 2013-nji ýylda Türkmenistanyň Syýahatçylyk baradaky döwlet komitetiniň başlygy wezipesine bellenilýär. 2016-08.12.2017-nji ýyllarda «Türkmenstandartlary» baş döwlet gullugynyň başlygy. 08.12.2017-08.12.2017-nji ýyllarda Türkmenistanyň senagat ministri. 26.01.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi. Döwlet sylaglary we atlary 14.12.2018-nji ýylda işde goýberen düýpli kemçilikleri üçin, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesinden boşatmaly
Günorta Aziýa
Günorta Aziýa — Hindistanyň, Bänglädesh Shri-lanka, Päkistan, Nepal we Butan territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.
Alynky Aziýa
Günbatar Aziýa — Türkiyenyň we Armeniya Azerbaýjan Grüzya territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.
Börme
38°39′03.2″N%2056°54′41.4″E
Ahal welaýatynyñ Baharly (Bäherden) etrabynyñ Börme obasy Köpetdagyñ eteginde ýerlesýär
Maržinal söwda
Maržinal söwda – agzalan pul möçberiniň – maržanyň girew astynda karzyna söwdagäre berilýän pullaryň we/ýa-da harytlaryň ulanylmagy bilen, spekulýatiw söwda amallarynyň geçirilmegi. Ýönekeý karzdan maržinal karzy alynýan pullaryň möçberiniň adatça girewiň (maržanyň) möçberinden birnäçe esse ýokary geçýändigi bilen tapawutlanýar. Mysal üçin, ABŞ dollarynda 100 müň Ýewro möçberini satyn almak ýa-da satmak üçin şertnamany baglaşmak hukugynyň berilmegi üçin broker adatça 2 müň dollaryndan ýokary bolmadyk möçberi girewine talap edýär. Maržinal söwda söwdagäre şol bir maýalarda amallaryň möçberlerini ýokarlandyrmaga ýardam berýär. Nyrhyň ýokarlanmagynda oýnaýan söwdagärleri “öküzler” diýip atlandyrýarlar, nyrhyň aşaklamagynda oýnaýanlary, ýagny, üpjünçiliksiz, satuwy amala aşyrmakda tejribesi bolanlary bolsa, “aýylar” diýip atlandyrýarlar.
Töwekgelçilikler
Maržinal söwdasynyň giňden peýdalanylmagy bazarda geleşikleriň mukdaryny we pul möçberlerini ýokarlandyrýar. Ol söwda amallarynyň netijesiniň tizliginiň ýokarlanmagyna, töwekgelçilikleriň ýokarlanmagyna getirýär. Geleşikleriň möçberleriniň ýokarlanmagy bazaryň häsiýetine täsir edýär. Haotik ownuk geleşikleriniň köp sany bazaryň likwidligini ýokarlandyrýar, ony durnuklaşdyrýar. Beýleki tarapdan, eger-de geleşikler bir ugurda bolup geçse, olar nyrh üýtgäp durmalaryny ep-esli ýokarlandyryp bilerler. Karz egniniň ulanylmagy maýanyň örän çalt baýlaşdyrylmagyna hem, onuň çalt ýitmegine hem getirip biler. Statistika laýyklykda, hususy maýa goýumdarlarynyň hasaplarynyň 76% karz egniniň kömegi bilen söwdanyň amala aşyrylmagynda pullary ýitirýärler. Şonuň üçin ulanylýan karz egniniň amatly möçberini tapmak üçin, söwda edilýän guralynyň kotirowkalarynyň ortaça wolatilligine üns bermeli. Wolatillik näçe ýokary bolsa, şonça-da uly karz egniniň ulanylmagynyň hatda tötanleýin bazar üýtgäp durmalaryndan düýpli ýitgilerine getirip biljekdiginiň ähtimallygy ýokary bolup durýar.
Jennifer Lopez
Jennifer Linn Lopez (iňlis. Jennifer Lynn Lopez) amerikan aktrisasy, tansçy, aýdymçy, modelýer, prodýuser we telekeçi.
1969-njy ýylyň 24-nji iýulynda Jennifer Nýu-Ýork şäheriniň baý bolmadyk böleginde Bronksda eneden bolýar. Onuň maşgalasy Puerto-Riko döwletinden gelip çykan. Jenniferyň iki uýasy bar, olaryň biri Linda Lopez täzelik habarçysy. Lopez öz orta bilimini gyzlar üçin katolik bolan mekdebinde tamamlaýar. Şeýle hem ol çagalyk döwründen aýdym aýtmak we tans sungaty bilen meşgullanýar.
Jennifer Lopez şow-biznesdan hem daşary telekeçilik bilen hem meşgullanýar. Onuň özüne degişli JLo by Jennifer Lopez atly eşik liniýasy bar. 2002-nji ýylyň 12-nji aprelynda JeýLo Pasadena şäherinde Madre’s atly restoranyny açýar. Iň uly üstünligini parfýumeriýa biznesynda gazanýar. Onuň birinji Glow by J.Lo atly hoşboý ysly parfýumy satuwda rekord goýdy.
2008-nji ýylda Jenniferyň ekiz çagasy bolýar. Ogly Maksimilian Dewid we gyzy Emma Meribel. Olaryň kakasy Mark Entoni, Jennifer Lopez bilen bilelikde 2011-nji ýylyň 15-nji iýulynda aýrylyşmak barada karara gelýärler.
Demirgazyk deňzi
thumb|180px|Demirgazyk deňziniň kartasy
Demirgazyk deňzi (şeýle hem öňler Nemes deňzi; Nordsee, Noordzee, Noardsee, North Sea, Nordsjøen, Nordsøen ýa-da Vesterhavet) — ýalpak şelfli deňiz, ol bir tarapdan demirgazyk Ýewropanyň kenarlary bilen Britan adalarynyň, beýleki tarapdan bolsa Ýutland we Skandinaw ýarymadalarynyň aralygynda ýerleşýär. Ol Atlantik okeanyň bir bölegi bolmak bilen, gündogarda Norwegiýanyň we Daniýanyň kenarýakasy, günbatarda Britan adalarynyň kenarýakasy, günortada bolsa, Germaniýanyň, Niderlandlaryň, Belgiýanyň we Fransiýanyň kenarýakasy bilen araçäkleşýär.
Mahmyt II Seljukly
Özünden öň: Muhammet Tapar
Özünden soň: Soltan Sanjar
Höküm sürdi: 1118-1131 [1]
Ogly: Dawut bin Mahmyt
Kakasy: Muhammed Tapar
Ejesi: Guhar hatyn
Doguldy: 1103
Öldi: 1131 Hamedan
Dini: Yslam. Sünni.
Mahmyt II (d. 1102/1103一1131 Hemedan) Beýik Seljukly türkmen döwletiniň soltany we Muhammet Taparyň ogly.
Çeşme
1. ^ a b c d e f Cawley, Charles, (2008-07) West Asia & North Africa, Chapter 5. Iran and Iraq. Seljukid Sultanat,Foundation for Medieval Genealogy TURKS.htm#_Toc179089990
Ýuwaş okean
thumb|300px Ýuwaş okean — Ýer şarynyň iň uly okeany. Deňizler bilen bilelikde meýdany 178,7 mln km², göwrümi 710 mln km³, ortaça çuňlugy 3980 m, maksimum çuňlugy 11022 m (Mariana çöketligi).
Arnasaý etraby
Arnasaý etraby - Özbegistanyň Jyzzah welaýatynde ýerleşýän etrap.
Muhammet Gaýmaz Türkmen
Muhammet Gaýmaz Türkmen «Pygamber tebipçiligi» atly ylmy kitabynda dermanlar we iýmitler hakynda ýazýar. Alym dermanlary we iýmitleri yslary boýunça tanamaklygy, olaryň düzümlerini, täsirlerini düşündirýär. Ol çylşyrymly (düzümi çylşyrymly bolan) dermanlara tirýek ýaly ýasama ýa-da süýt ýaly tebigy dermanlar degişlidir diýip nygtaýar. Çünki süýdüň düzüminde suw, ýag we gaýmak bar. Dermanyň ysy ýiti bolsa, ol onuň gyzgyn dermanlara, yssyz bolsa sowuk dermanlara, ysy kadaly bolsa, orta hilli dermanlara degişlidigini nygtap, dermanlaryň ýagdaýyny şeýle bilip bolýanlygyny düşündirýär.
Allatagala «Ýeri bolsa ýaýbaň, giň etdik hem-de onda (ösümlikdir, miweler- den) her dürli gözel jübütleri öndürip-ösdürdik. Biz muny Perwerdigärine dolanjak her bendä görkezme we ýatlama bolsun diýip şeýle etdik» etdik» diýýär (Kaf süre- si, 7–8 aýatlar).
– Her bir musulmanyň mümkin boldugyça Hudaýa ýakynlaşmasy wajypdyr. Ähli başarnygyny Allanyň buýruklaryny we tagallalaryny bilmäge sarp etmelidir. Tagamlara boýun sunup, gadaganlyklardan çetleşensoň, ýollaryň peýdalysyny we Hudaýa ýakynlaşmagyň has şowlusyny tapmalydyr. Çünki ol zatlaryň peýdasy her bir ynsanyň öz saglygyny goramalydygyna, dert-keselleri bejermelidigine alyp barýar. Saglyk – şerigat dileglerinde we ybadatlarynda talap edilen emr–buýrukdyr.
Muhammet Gaýmaz Türkmeniň düwünçegiň ösüşi barada berýän maglumatlary örän ünsi özüne çekijidir. Ol başda «Möminler» süresiniň 12-14 aýatlaryny mysal getirýär: «Biz ynsany palçygyň arassasyndan ýaratdyk. Soňra ony mäkäm karargähde damja-tohum etdik. Bu damjadan lagta gan, ondan bir parça et ýaratdyk. Bu parça etden süňkleri ýaradyp, süňklere et gapladyk». Mäkäm karargäh diýýäni goragly ýer bolan ýatgydyr. Ibn Mesgut Muhammet Pygamberiň hadysyny getirip:«40 günläp damjasyňyz, 40 günläp lagta gana öwrülersiňiz, ýene 40 günläp bir parça ete öwrülersiňiz» diýýär. 4 aýda jan berilýär, hereketlenip başlaýar. 180 günlük çaga ýaşamaga ukyplydyr, iň dolusy bolsa 280 gündür. Her bir ynsanda 360 sany bogun ýaradylypdyr. Kellede 21 süňk bar. Dişler 32 bolup, 16-sy ýokarda, 16- sy aşakda ýerleşýär. Oňurga süňkleri 24 sany bolup, aşakda art süňküne birleşýär. 30 sany süňk el süňklerine, 28-si aýak süňklerine degişlidirler.
Çaganyň daşyny 3 sany perde örtýär, olaryň biri düwünçegiň ýoldaşy bolup, ol göwredäki çaga göbegiň üsti bilen iýmit getirýär.
Aşgazan bedeniň howzy, damarlar oňa barýan arykdyr. Ol uzyn kädä meňzeş agza bolup, ýokary başyna gyzylödek diýilýär. Ahyrky bölegi «derwezeban» diýlip atlandyrylyp, suwuklyk içegelere geçýär. Aşgazanyň içinde tüýjümek, mahmal ýaly gasynlar bolup, iýmitiň siňýän ýeridir. Soňra inçe içege gelýär. Berilýän maglumat- lary iýmit siňdiriş, jyns agzalary bölümlerinde ulanmak bolýar.
Leo Mechelin
thumb|200px|Leo Mechelin Leopold (Leo) Henrik Stanislaus Mechelin (24 noýabr 1839 - 26 ýanwar 1914) - fin professory, "Nokia" kompaniýasynyň ikinji öndürijisi. Mehelin Finlýandiýanyň Liberal Partiýasyny (1880-1885), onuň programmasyny (maksatnamasyny), 1862-nji ýylda Finlýandiýanyň Daşary Bankyny, şeýle hem dosty Fredrik Idestam bilen "Nokia" kompaniýasyny 1871-nji ýylda öndürip, ol Helsinkida raýat bolupdyr.
Meheliniň bütin ömri
Mehelin 1839-nji ýylyň 24-nji noýabrynda Finlýandiýanyň Hamina şäherinde doglupdyr. Ol Helsinki şäherindäki uniwersitetde okap, professor bolupdyr.
Agamyradow Pürli Nurmämmedowiç
Agamyradow Pürli Nurmämmedowiç - Türkmenistanyň döwlet işgäri.
Doglan senesi we ýeri
1962-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.
Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1986-njy ýylda Türkmen halk hojalyk institutyny tamamlady. Hünäri boýunça ykdysatçy. Ykdysady ylymlaryň kandidaty.
Zähmet ýoly
1979-njy ýylda Aşgabat şäheriniň Abatlaýyş-gurluşyk müdirliginde işçi bolup işe başlady. 1986-1990-njy ýyllarda Türkmen halk hojalyk institutynda mugallym bolup işledi. 1990-1993-nji ýyllarda Belarus döwlet ykdysady uniwersitetiniň aspiranty. 1993-2002-nji ýyllarda Türkmen halk hojalyk institutynyň uly mugallymy. 2002-2008-nji ýyllarda Aşgabat şäher häkimliginiň düzümlerinde ýolbaşçy wezipelerde işledi. 2008-nji ýylda Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň rektory wezipesine bellenildi. 04.2015-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň bilim ministri. 26.01.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.
Panama kanaly
thumb|200px|Gatun şlýuzlary
Ž
thumbnail|right Ž ž – türkmen elipbiýiniň 12. harpy.
Soltanşa Atanyýazow
Soltanşa Atanyýazow, ŞEJERE (türkmeniň nesil daragty), Aşgabat, Turan-1, 1994.
Eseriň elektron görnüşini ýükläp almak üçin aşakdaky salga gidiň:
https://www.ylymly.com/wp-content/uploads/2019/04/Soltansha-Ataniyazov-Shejere.pdf
Ýakynda Soltanşa Atanyýazowyň ömür-döredijiligi barada-da maglumatlar goşular.
BlockFi
BlockFi – bu 2017-nji ýylda Nýu-Ýorkda Zac Prince и Flori Marquez tarapyndan esaslandyrylan kriptowalýuta banky. Bankyň ähli walýuta operasiýalary kriptowalýutada geçirilýär. Bank şu aşakdaky kriptowalýutalar bilen işleýär:: Bitkoin, Ethereum, Litecoin, Chainlink, PAX Gold, USDC, Binance USD, PAX, BAT, DAI, UNI. Içerki operasiýalara komissiýalar goýulmaýar.
2020-nji ýylyň awgustynda BlockFi  maýa goýujylardan 50 million dollary özüne çekmegi başardy. 2021 nji ýylyň başynda BlockFi, 350 million dollary jemläp we 3 milliard dollara barabar baha toplap D seriýasynyň maliýeleşdirmegini tamamlady. Maýa goýujylaryň arasynda Valar Ventures, Tiger Global и Bain Capital Ventures hem bar.
Göterim
Yslamda prosent almak, bermek haram. Banka göterimi bilen pul goýmak, bankda prosent işlemek we ş.m. günä.
Çankaýa uniwersiteti
Çankaýa uniwersiteti (Türkçe:Çankaya Üniversitesi) Türkiýäniň paýtagty Ankarada ýerleşýän uniwersitet.
Gazi uniwersiteti
Gazi uniwersiteti Türkiýäniň paýtagty Ankarada ýerleşýän uniwersitet.
Şhaher Pushkin
Shaher Prinew nizinin cep tarapyndaky Newa kenarynyn eteginde ornashdyrylan.Landshaplar yeterlik parhly:depeler,sirtlar we tokaylar bilen obalar,oba hojalygy bilen birleshyar.Mundan 300-400 yyl ozal hazirki teritoriyasy derya bilen gurshalan.
Klimat
Pushkinin klimaty gowshak we cygly,denizden kontimentalny gecen.Gyshyn gunleri gunin dogushy 5:51 sagatdan 18:50 tomusa cenli sheyle dowam edyar.Tomsuna gysga we gowshak yyly gysh bolsa dowamly.Howanyn tempraturasynyn gowy tarapy aprelden bashlap noyabryn birinji hepdeligni oz icine alyar.In sowuk ay bolsa fewral.Ortaca yylylyk osadkasy-590m.m’’gulin shemaly’’shaherin teritoriyasy yylyn islendik wagty tamiz shypaly,arassa howa bilen gurshalan. In tutukly howa hasaplanylyan aylary Noyabr,Dekabr,Yanwar.Ortaca bulutly aylar mayda goz onune tutulyar.Guneshli gun yylda 240-dan az dal.25-26 maydan 16-17 iyul aralygynda’’aydyn gijelerin wagty’’, bu wagtlar gun az wagtlyk goze gorinyar,gunin uzyn we yagty gundizligi iyunyn ahyrynda 19 C sagada ymykly cekyar.
Sambo
Sambo sport görnüşi (ýaragsyz özüňi goramak) sowet, häzirki wagtda bolsa halkara sport görnüşidir. Bu sport görnüşi 1930-njy ýyllarda "Dinamo" sport birleşmesiniň tälimçileri we instruktorlary tarapyndan döredilipdir.
L
thumbnail|right|200px thumbnail|right L l – türkmen elipbiýiniň 14. harpy, latyn elipbiýiniň 12. harpy.
Hajettepe uniwersiteti
Hajettepe uniwersiteti (türkçe:Hacettepe Üniversitesi) Türkiýäniň paýtagty Ankarada ýerleşýän uniwersitet.
Kopengagen uniwersiteti
Kopengagen uniwersiteti ( Daniýa : Københavns Universitet, abbr. KU ) Daniýanyň Kopengagende abraýly jemgyýetçilik gözleg uniwersiteti. 1479-njy ýylda döredilen Kopengagen uniwersiteti, Uppsala uniwersitetinden soň Skandinawiýada ikinji orunda durýan uniwersitetdir we Demirgazyk ýurtlarynyň, Ýewropanyň we dünýäniň iň ýokary uniwersitetleriniň hataryna girýär.
Kopengagen uniwersiteti alty dürli fakultetden ybarat bolup, mugallymçylyk Kopengagende ýerleşýän dört aýratyn uniwersitetinde geçirildi. Uniwersitet Kopengagende 36 dürli bölüm we 122 aýry gözleg merkezi, şeýle hem Daniýanyň paýtagtynda we daşynda birnäçe muzeý we botanika baglaryny işleýär. Kopengagen uniwersiteti, Daniýanyň töwereginde birnäçe gözleg stansiýasyna eýelik edýär we işleýär, goşmaça iki sany Grenlandiýada ýerleşýär. Mundan başga-da, Saglyk we lukmançylyk ylymlary fakulteti we Daniýanyň paýtagty we Zelandiýa sebitiniň döwlet hassahanalary Kopengagen uniwersitet hassahanasyny birleşdirýär.
2022-nji ýylyň oktýabr aýyna çenli 10 sany Nobel baýragynyň eýesi we 1 Týuring baýragynyň eýesi Kopengagen uniwersiteti bilen talyp, uçurym ýa-da fakultet hökmünde birleşdi. Uçurymlar Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň bir prezidentini we Daniýanyň azyndan 24 premýer-ministrini öz içine alýar. Kopengagen uniwersiteti telekeçiligi ösdürýär we 5-6 aralygyndaky başlangyçlar her hepde talyplar, uçurymlar ýa-da mugallymlar tarapyndan döredilýär.
Reýn
Reýn (Rhein, Rhin , Rijn ) — günbatar Ýewropada iri derýa, ol Şweýsariýanyň, Lihtenşteýniň, Awstriýanyň, Germaniýanyň, Fransiýanyň, Niderlandlaryň territoriýalary bilen akyp geçýär. Uzynlygy — 1233 km, basseýniniň meýdany — 185 müň km².
thumb|left|400px|Reýn derýasyndan bir peýzaž
Bilkent uniwersiteti
Bilkent Uniwersiteti (Türkçe:, Bilkent Üniversitesi) paýtagt Ankarada ýerleşýän Türkiýäniň hususy uniwersitetleriniň biridir. 1984-nji ýylda Prof. Yhsan Dogramajy tarapyndan ýokary ylmy işler we barlaglar üçin okuw merkezi maksady bilen döredildi. Bu uniwersitet Türkiýede açylan ilkinji hususy uniwersitetdir. "Bilkent" sözi "Bilim kenti" Türk sözleriniň goşulmagyndan gelip "Bilim şäheri" diýmekdir. Bu uniwersiteta her ýyl onlarça halkara talyplar stipendiýaly (talyp haky) girmäge hak gazanýarlar. Bu talyp haklaryna dalaşgärleri uniwersitetiň özi saýlaýar we olar 100-20% aralygynda okuw tölegleri garşylaýar.
Mahmyt I Seljukly
Özünden öň: Mälik şa
Bilkent uniwersiteti
Taryhy
Uniwersitetiň gurluşyna 1967-nji ýylda Ankaranyň günbatar tarapynda başlandy. 1970-nji ýylarda adminstratiw öýleri, inženerlik fakulteti, kitaphanasy guruldy. Soňra okuwçylar üçin umumy ýaşaýyş jaýy, uniwersitetiň işgärleri üçin binalar tiz wagtda guruldy.
Mahmyt I Seljukly
Özünden soň: Berkýaryk
Bilkent uniwersiteti
Uniwersitet meýdany
Uniwersitet 3 sany meýdançadan (kampusdan) ybarat. Ankara şäheriň merkezinden 12 km günbatarynda ýerleşýär we umumy meýdany 300 gektardan gowrakdyr. Kampuslaryň arasynda awtobus gatnawlary bar.
Mahmyt I Seljukly
Ýurdy: Seljukly hökümdarlygy
Kakasy: Mälik şa
Bilkent uniwersiteti
Kitaphanasy
Uniwersitetiň kitaphanasy kitaplara baý we her ýyl ýyllyk 3 million Amerika dollarynda harjamalar edilýär. 2007-nji ýylda Bilkent Uniwersitetiniň kitaphanasy Türkiýäniň iň uly we baý (eserlere) kitaphanasy saýlandy we häzir hem Türkiýäniň iň gowy 10 kitaphanasyndan biri diýilip kabul edilýär.
Mahmyt I Seljukly
Ejesi: Türkan hatyn
Bilkent uniwersiteti
Akademikiler
Uniwersitetiň 33 sany baklawr üçin ugurlary, 32 aspirant ugurlary bar.
Mahmyt I Seljukly
Doguldy: 1087
Bilkent uniwersiteti
Ranking (Teripleşdirme)
Times Higher Education World University Rankings 2018-däki maglumatlaryna göra Bilkent Türkiýäniň iň gowy 5 uniweritetiniň arasynda,  we 50 ýyllyk uniweritetleriň arasynda bolsa ilkinji 100 uniwersiteleriň sanawynda, , we ykdysady ugur boýunça dünýäde ilkinji 50 uniwersitetiň sanawynda
Mahmyt I Seljukly
Öldi: 1094 6-7 ýaşlarynda) Yspyhan
Dini: Yslam. Sünni