cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jonny Dep
Kinofilmleri
1995 Öli adam
1995 Nick of Time
1996 Cannes Man
1997 Körsyçan
1997 The Brave
1998 Wegasda Gorky we Ýigrenç
1998 L.A. Without a Map
1999 Arwah esgeri
1999 Astronawtyň Aýaly
2000 Şokolad
2000 Before Night Falls
2001 Ak Şeýtan
2001 Erkegiñ Gözýaşlary
2002 From Hell
2003 Bir wagtlar Meksikada
2003 Karib deňziniň garakçylary: Gara güýçleriň gargyşy
2004 Happily Ever After
2004 Gizlin penjire
2004 Düýşleriñ Ýurdy
2004 The Libertine
2005 Çarlinyň şokolatly fabrigy (Wonka)
2005 Öli gelin
2006 Karib deňziniň garakçylary: Öli Adamynyň Sandygy
2007 Karib deňziniň garakçylary: Dünyäniň soňy
2007 Sweeney Todd: Flit Adasynyň şeýtan Dellegi
2009 Halk Duşmanlary
2009 Dr. Parnassus
2010 Alisa Täsinlikler Ýurdunda
2010 Turist
2011 Rango
2011 Jek we Jil (Jack & Jill)
2012 Lyžaly polissalar
2012 Garañky Kölegeler
2014 Evrim Will
2017 Gämi Garakçylary: Öli Adamlar erteki aýdyp bermez
Çeşme
[1] www.imdb.com/name/nm0000136/bio
[2] insidemovies.ew.com/2007/11/28/smart-list-intr
Baglaýjylar
Baglaýjylar türkmen dilinde özbaşdak söz topary. Baglaýjylar sözlemde sözlem agzasy bolmaýar, aýratynlykda ulanylanda many aňlatmaýar. Olar diňe sözlemdäki sözleri, sözlemleri özara baglanyşdyrmaga hyzmat edýär.
Serediň
Kömekçi sözler
Mälik şa
Gysgaça maglumat
Höküm sürdi 1072-1092
Özünden öň: Alp Arslan
Çagalary: 1. Berkýaryk
2. Gyýaseddin Tapar
5. Adudeddöwle Ahmet
6. Dawut
7. Mahi-Mülk
8. Sitara
9. Jöwher hatyn
Ýurdy: Seljukly hökümdarlygy
Kakasy: Alp Arslan
Doguldy: 16. 08. 1055.
Öldi: 19. 11. 1092. (37 ýaş) Bagdat
Depin edildi: Yspyhan
Dini: Yslam, Sünni
Lakamy: Muizeddin (gysga), Jelaluddöwle, Abul-fatyh.
Kömekçi sözler
Serediň
Baglaýjylar
Mälik şa
Gysgaça maglumat
Dini ady: Hasan Türkmen
Dakylan ady: Mälik şa
Doly ady: Alp Arslan bin Çagry bin Mikaýyl bin Seljuk bin Dükak. Soltan Jelaluddöwle Weddin Muizzuddin Abulfatyh Mälikşa Seljukly döwleti niň hökümdarydyr (1072-1092) Hökümdarlyk eden döwründe Beýik Seljukly döwleti özüniň iň gülläp ösen döwri we sethetleriniň giňän döwri bolupdyr. Seljukly türkmen döwletiniň serhedi Anadoly dan Araplar deňzi ne, Kawkaziýa dan Hindistan serhetlerine çenli uzandy (10. 000.000 km²). Mälikşadan soňra Seljuklylar öňki güýçli döwürlerini getirip bilmediler. Onuň döwründe astrolog Omar Haýýam we lukman Abu Aly Ibn Sina hem-de Nyzamylmülk dagylar syýasat ugurlaryna berk ýapyşypdyrlar. Mälikşa 1055-nji ýyl yň 16-njy Awgust ynda dynç güni doguldy. Çagalygy Yspyhan we onuň ýakynlarynda geçdi. Kakasy Alp Arslan onda gaýratly, garadangaýtmaz alamatlary görüp onuň bilen aýratyn gyzyklandy. Mälik şa uzyn boýly, biraz tokkarak we ak tenli, bugdaý reňk adam bolupdyr. Mälikşa kakasy bilen birlikde entek çaga wagtlary Gürjüstan a (Gruziýa) bolan ýörüşlere gatnaşdy. Şol ýyllar Garahanlylar hanynyň gyzy Türkan hatyn bilen öýlendi. Alp Arslan 1066-njy ýylda Mälikşany tagt mirasdüşeri edip belledi we «Ykda» hökmünde Yspyhan şäherini oňa berdi. 1071-nji ýylda kakasy Alp Arslan bilen Siriýa ýörüşe çykdy. Kakasy Wizantiýa imperatory Roman Diýogen iň Anadolydaky hereketlerini durdurmak üçin demirgazyk günbatara tarap hereket etdi we Malazgirt söweşi nde ýeňiş gazandy. Mälik şa bu wagtlar Siriýadaky Halap galasy nda galdy. 1072-nji ýylda ýene kakasy Garahanlylara garşy ýörüşe çykanda ondan galmady. Kakasy şol ýörüşlerinde Garahanly gala serkerdesi Ýusup Horezmi tarapyndan şehit bolupdy. Mälikşa Seljukly goşunlarynyň başyna geçdi we soltan bolandygyny yglan etdi. Çagry beg iň ogly bolan, ýagny agasy Kawurt beg Mälikşanyň soltanlyga dalaş etmegini kabul etmedi. Mälikşa ýanynda wezir Nyzamylmülk bilen birlikde günbatar Eýran yň içine goşun çekip ýörüş etdi. Kawurt beg bolsa goşuny bilen 1073-nji ýylyň 17-nji Aprelinde Eýranda ýerleşen Eraka (Karaç) süsňäp girdi. Bu söweşde käbir Türkmen esgerleri Kawurt begiň tarapyna geçdi. Şol sebäpden Mälik şa we onuň goşuny asgyn geldi. Kawurt beg tussag edildi we iki oglunyň gözlerini kör etdiler. Şondan şoň Seljukly döwletindäki emrler Mälik şa tarapyndan buýrulyp soltan hökmünde tanalyp başlandy. 1074-nji ýylda Bagdat da täze Abbasy halyfy Mälik şanyň soltan bolandygyny yglan etdi.
Hökümdarlygy
Mälikşa 1072-nji ýylda soltan bolanyndan soňra wezirlik wezipesini Nyzamylmülke berdi. Mälikşanyň hökümdarlyk eden wagtlary Beýik Seljukly döwletiniň iň parlak döwri bolupdyr. Tagta geçeninde jigsi tagty we patyşalygy eýelemek üçin uruş yglan etdi. Mälik şa onuň gozgalaňyny basyp ýatyrdy. Pursatdan peýdalanan Gaznaly we Garahanly türkmen döwletleri birleşip Mälik şanyň garşysyna aýaga galdylar. Mälikşa bu ikisiniň hem üstünden ýeňiş gazandy. Garahanly türkmen döwleti bu ýeňlişden soňra iki bölege bölündi. Gündogar Garahanlylary Garahytaýlylar, Günbatar Garahanly türkmen döwleti ni bolsa Horezmşalary türkmen döwleti ýykdy. Mälikşa tagta çykanyndan soňra Gaznalylar we Garahanlylar Seljukly türkmen döwletine ýene çozdylar. 1073-nji ýyl da Gaznalylar Soltany Ybraýym Alp Arslanyň ölümini pursat bilip Hindiguş daglary nyň demirgazygyndaky Horasan topraklaryny eýeledi. Mälikşa herkete geçip bir çozuşy bilen bu topraklary ýene yzyna aldy. 20 ýaşlarynda Gaznalylar soltany Ybraýym han bilen Mälikşanyň arasynda parahatçylyk gazandy. Serhetler üýtgemedi we birek-biregiň üstüne çozmaly däl edildi. Şondan soňra Mälikşa beýleki goňşy döwletlere garşy syýasy planlary düzdi. Seljukly döwletine täze topraklary goşmak maksady bilen tejribeli söweşçileri ýetişdirdi. Kakasy Alp Arslanyň alyp ýetişip bilmedik Mawerannahr a iki sapar öz şahsy esgerleri bilen ýörüşe çykdy. 1073-1073-nji ýyllarda günbatar Garahanlylara tarap herekete geçdi. Olaryň özlerini bolsa Amyderýa nyň sag kenaryndan gysyp çykardy we Termez şäheri ni zabt edip aldy[4]. 1089-njy ýyldaky ýörüşinde Mälik şa Samarkant y eýeledi we ol ýeriniň häkimi Türkan hatynyň ýegeni Ahmet han Kezri tussag etdirýär. Soňra Ýedisuw a (häzirki Gazagystandaky «Jetişu» ýa-da orsça Semireçýe) tarap bardy we Kaşgar y dolandyrýan Gündogar Garahanlylar döwleti niň hökümdary Ebu Aly el-Hasan Mälikşaha boýun boldy. 1086-1087-nji ýyllarda Arabystan da Lahsa da ýerleşen Karmatylar yň üstüne uly goşun iberdi. Kawkaziýada Mälikşa Gürjüstana tarap üç sapar ýörüş etdi. Soňra 1078-1079-njy we 1086-njy ýylda gazanylan ýeňişlerde Mälik şa özüniň başarnygyny görkezdi. Agyr ýörüşlerden soňra Genje de hyzmata duran Emir Fazyl III Gürjüleriň karoly we onuň etrabyndakylar Seljukly türkmen döwletiniň häkimýetini kabul etdiler. Günorta-gündogar Anadola tarap Diýarbekir e täze göçüp gelen Merwany Kürtleri bu ýerlerden göçürmek üçin 1087-nji ýylda weziri Ibni Jahir iň taýynlan plany amala aşyrlyp başlandy. Bu ýerdäkileri Mosul we Halap galalarynyň aralygyndaky «Ukeýle» göçürdi. 1086-1087-nji ýyllarda gyş aýyndaky ýörüşlerde Urfa, Halap, Antakýa we Lazkiýe galalary eýelenip Seljuklylar Ortaýer deňzine çykdylar. Mälikşanyň döwründe Seljuk serkerdeleri Palestina ny we Ýemen i hem eýelediler. Mälikşanyň baştutanlygyndaky Seljuk türkmenleriniň akymy dowam edýärdi. Seljuklar ökde söweşiji atarman, çaparman esgerlerdi. Goşunda «Gulam» ady berilen aýratyn ýeňil ýaraglandyrylan urşujylar we hakyna tutma esgerler hem bar eken. Mälikşanyň 46 müň suwarysy bilen hereket edýär eken. Bu esgerlere serkerdelik edýän ökde emirler hem bardy. Mälikşanyň emirleriniň käbirleri:
1. Emir Sawtekin (ö. 1084)
2. Emir Bozan (ö.1094)
3. Emir Porsuk (ö. 1099)
4. Emir Aksungur (ö. 1094)
5. Emir Goharaýyn (ö. 1100)
6. Kumak (...-....)
Mirasy
Mälikşa döwründe Beýik Seljukly türkmen döwletiniň serhetleri Orta ýer deňzi we Mermer deňzi nden Kaşgara, Kawkaziýadan Ýemene çenli uzalypdyr. Mälikşa köplenç Yspyhan şäherinde dynç alypdyr. Şol sebäpli Yspyhan Mälikşanyň döwründe Beýik Seljukly döwletiniň paýtagty bolupdyr. Şahsy we döwlet hazynasy bilen goşunynyň entek ulanmadyk ýaraglary Yspyhandan 8 km günortasyndaky Soffa dagyndaky Dezküh (ýada Sahdez) galasynda saklanýar. Soltan Mälik şa ömrüniň ahyrlarynda döwletiň merkezini Bagdat etmeklik kararyna gelipdi. Şol sebäpden 1092-nji ýylda ol ýerde aramgähler saldyrypdyr. Mälikşanyň ýurdunyň her taraplary bir standart görnüşde dolandyrylýardy. Emir Sawtekin Genje şäherine, Emir Atsyz Horezm şäherine, Emir Goheraýyn Bagdada, Emir Ýagy-Basan Antakýa, Emir Aksungur Halap şäherine, Emir Bozan Urfa, Emir Çökermiş bolsa Musul dolandyryjysy eken. Hökümdarlykdaky galan ýerlere bolsa Seljukly maşgalasynda terbiýe alan häkimler ýetişdirilýärdi. Olaryň käbirine bolsa «Mälik一 patyşa» diýlip atlandyrylýardy. Walwaleý (Gunduz) welaýatyna agasy Osman bin Çagry, Toharystan a jigsi Aýazy (ö.1073), soňra ogly Tekiş bin Aýaz (ö. 1084), soň onuň ogly Ahmet bin Tekiş Hyrada jigsi Böribars, Kerman a (gozgalaň başladan agasy Kawurt begiň ogullary) giýewleri Soltanşa we Turanşa, Azerbeýjan a giýewsi Ysmaýyl bin Ýakudy bin Çagry we Siriýada jigsi Tutuş häkim hökmünde taýynlanypdyr. Mälikşa aw-awlamany gowy görýär eken. Syýahat edip aýlanmaklyk onuň göwnüni açypdyr. Mälikşa alymlary we bilim adamlaryny gorardy. Gazaly, Mahmyt Kaşgarly, Omar Haýýam we Ibn Sina ýaly alym şahyrlara kömek ederdi. Bagdatda soltan Mälikşa mesjidini bina etdirdi. Yspyhanda bir rasathana, kä ýerlerde kerwensaraýlar, köpriler, ymarat, gala, mesjit medreseler bina etdiripdir. Emma Mälikşanyň gurduran binalarynyň hiç biri biziň günlerimize çenli gelip ýetmändir. Yspyhan we Nyşapur da onuň adyna gurulan binalaryň taslama kitaplary tapyldy. 1074-nji ýylda Omar Haýýam Mälik şa üçin Jelaly kalendary ny döretdi. Bu ýyl hasaby Yspyhandaky obserwatoriýada saklanypdyr. Söwda-satykdan alynan bergileriň käbirlerini aýyrtdy. Ermeni Patrigi niň islegi bilen haçparazlar y, monastyr lary we ruhany lary bergiden azat etdi. Haç ýollarynda guýulary gazdyrdy we bu ýollaryň howpsuzlygyny ýola goýdy.
Ölümi
Bir şyga çeşmesine görä Mälikşa Yslam içinde aýrylan mezhepleriň sebäbini we hakykysyny ykrar etmek üçin, Bagdatdaky Nyzamyýe Medresesinde 10 sany takwa ylymly-bilimli dini adamlary ýygnak etdiripdir. Soltan Mälikşanyň öziniň baştutanlygynda we bitarap bolup Nyzamylmülkiň gatnaşmagynda Nyzamylmülkiň mollasy bolan Mukatil bin Atiýýe bilen birlikde bu konferensiýa 3 güne çekdi. Japary alymlary Mälikşanyň bütin soraglaryna Gurhany Kerim den we Hadysy şeriflerden delil getirendiklerini görüp, haýran galypdyr we şu wagta çenli düşünjesiniň ýalňyş bolandygyny görüp Şyga mezhebine geçendigini konferensiýada aýdypdyr. Soňra Nyzamylmülk we käbir mejlisdäki adamlar hem Japary mezhebine geçipdirler. Şol günden soňra käbir Sünni alymlar Soltan Mälikşany we weziri Nyzamylmülki yzarlap başlaýarlar. Şol yzarlamalar sebäpli hijri 485-nji ýylyň Remezan aýynyň 12-sine (1092-nji ýylyň oktýabry) Nyzamylmülki we yz ýanyndan Soltan Mälikşany 37 ýaşynda öldürtdiler. Käbir çeşmelerde bolsa olaryň bu mesele bilen asla baglanyşykly däldigini we Mälikşanyň hem syrkawlykdan ölendigini aýdypdyr. Käbir çeşmeler Nyzamylmülki Hasan Sabbahyň emrindäki Haşhaşylar tarapyndan öldürilendigini ýazypdyrlar. Öz döwründe ýazylan möhüm senelerde we taryhçylaryň eserlerinde näme üçin we nähili ölendigi hakynda gapma-garşylykly maglumatlar bar. Taryhçy Ebul Feda Soltan Mälikşanyň 1092-1093-nji ýylda (hijri 485) Bagdatda aw şikar wagtyndan soň syrkawlap ölendigini ýazypdyr. Möhüm seneleri ýazyjy, taryhçy Hamdullah Mustewfi Kazwini «Taryhy Guzide» atly eserinde Mälikşanyň 1092-nji ýylyň Noýabrynda (Hijri. 585. Şowwal) 38 ýaşynda Bagdatda ölendigini ýazypdyr. Ermeni möhüm wakalary ýazyjy, taryhçy Wardana görä 1092-nji ýylda «Ýaraşmagy gowy görýän soltan öz aýaly tarapyndan zäherlenip öldürildi we kakasy Alp Arslanyň ýanynda Merw şäherinde depin edilendigini» ýazypdyr. Möhüm wakalary yzarlan Kyrak Ganjaketsiň ýazan Ermeni taryhy eserinde Mälikşanyň 20 ýyl höküm sürendigini, Ermeniler üçin gowy şertleri döredendigini, soňra bolsa aýaly tarapyndan zäherlenip öldürilendigini ýazypdyr. Urfaly Matia atly Hristiýan taryhçysy bolsa Mälikşanyň 1092-nji ýylyň fewral aýynyň 25-ine ýa 27-sine Bagdatdaky aýaly Samarkant soltanynyň gyzy tarapyndan zäherlenip öldürilendigini we kakasy Alp Arslanyň ýanynda Marandda depin edilendigini ýazypdyr.
Jorj Woker Buş
thumb|George W. Bush
George Walker Bush (6 Iýul 1946-): Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti (2001-2009).
Corbin Bleu
thumb|300px|Corbin Bleu, 2007 Corbin Bleu Reivers (D: 21 fewral 1989, Brooklyn, Nýu-Ýork), Amerikaly rap music aýdymçysy, şahyr, senarist, aktýor ve prodýuser.
Artezian
Artezian - basyş astyndaky çuň ýerasty suwlara degişli guýy.
Arteziýan suwlaryň iň bir häsiýetli aýratynlyk alamaty - olaryň basyşlylygy bolup, suwly gatlagyň üsti açylanda ondan suw çüwdrim görnüşde ýokary galmagydyr.
Arteziýan suwlaryň aýratynlyklary
- dyňzow gatlaklara suwly gatlaklar we olaryň toparlary ýokarsyndan we aşagyndan suwa bent gatlak arkaly gurşalandyr;
- iýmitleniş, dyňzow emele geliş we ýaýraýyş meýdanlary gabat gelmeýandir we biri–birinden uzak aralyga aýrylandyr;
- dyňzow suwly gatlaklaryň üsti açylanda suwyň derejesi ýer üstünden ep-esli ýokary galýändir, guýy çüwdirimlidir;
- teýgum suwlara garanyňda arteziýan suwlaryň düzgüni has asudadyr, ýagny munyň düzgünine ýerüsti şertler az täsir edýändir;
- arteziýan suwlaryň geologiki kesiminiň ýokary böleginde suw-süýjidir, çuňlygyň artmagy bilen suwyň minerallaşmasy artýar suw şorlaşýär, hat-da şerebä dönýär.
Düşekleriň taryhy
Yassyklar we coussins pour le dos rahatlyk we dynç alyş bilen manydaş. Gijäň rahat uklamagy üçin kellä ýakymly goldaw berýär. Şeýle-de bolsa, geçmişde ýassyklar häzirki döwrüň başy däldi.
Owassykyň taryhy takmynan 7000-nji ýyllardan başlap, häzirki Yrak bolan gadymy Mesopotamiýada başlaýar. Bu ýassyklar daşdan ýasalyp, rahat däldi, ýöne rahatlyk hakykatdanam olaryň maksady däldi.
Daş ýassygyň wezipesi mör-möjekleriň agzyna, burnuna we gulaklaryna siňmeginiň öňüni almakdy. Daşyň ýokary bahasy bilen olary diňe baý raýatlar ulanýardy.
Gadymy Müsürde kelläniň ruhy durmuşyň oturgyjydygyna we her hili ýagdaýda goralmalydygyna ynanýardylar. Müsür ýassyklary mermer, pil süňkü, keramika, daş we agaç ýaly dürli materiallardan ýasaldy. Şeýle hem olaryň dini ähmiýeti bardy, sebäbi ýassykda hudaýlaryň şekilleri çekilip, erbet ruhlardan goranmak üçin merhumyň kellesiniň aşagyna goýlupdy.
Okeaniýa
thumb|Ýarymşaryň kartasynda Okeaniýa thumb|300px|Dünýä kartasynda Okeaniýa
Okeaniýa — dünýäniň geografik, şeýle hem geosyýasy sebiti, ol esasan Ýuwaş okeanyň merkezindäki we günbataryndaky ýüzlerçe uly bolmadyk adalardan we atollardan emele gelýär.
Awstraliýa we Okeaniýa
thumb|200px|Awstraliýa we Okeaniýa
Awstraliýa we Okeaniýa — bir dünýä bölegi, ol Awstraliýa materiginden, Awstraliýanyň golaý-goltumyndaky adalardan hem-de Okeaniýanyň düzümine girýän adalardan ybaratdyr. Onuň umumy meýdany 8,52 mln. km²-den ybaratdyr.
Karantin mör-möjekler
Karantin mör-möjekler. Karantin ikä, ýagny daşky we içki karantinlere bölünýär. Daşky karantin-daşary ýurtlardan Türkmenistana zyýanly bogunaýaklylar (haýwanlar) gelmez, getirilmez ýaly geçirilýän çäreler. Içki karantin daşary ýurtlardan Türkmenistana öň getirilen, geçen, biziň ýurdumyzda ýaşaýşa uýgunlaşany ýagny bogunaýaklylary (haýwanlary) gyrmak we olaryň beýleki territoriýalarymyza ýaýramagynyň öňüni almak boýunça geçirilýän çäreler. Öňki Sowet Soýuzynda oba hojalyk ekinlerine zyýan berýän karantin mör-möjekler aşagdakylardan ybarat:
1. Awstraliýa iseriýasy, çerwesi
2. Aziýa gowaça sowkasy
3. Amerika ak kebelegi
4. Apelsin galkanjygy
Halkara atçylyk sport toplumy
thumbnail|Atçylyk sport toplumy Halkara atçylyk sport toplumy - Türkmenistanda iň uly atçylyk sport toplumy. Ahal welaýatynyň Ruhabat etrabynda ýerleşýa.
Karantin mör-möjekler
5. Iki gapdaly ak zolakly tomzak
Halkara atçylyk sport toplumy
Häzirki döwürde bu künjekde tutuş sebitde iri Halkara atçylyk sport toplumy emele geldi.
Karantin mör-möjekler
6. Mandariniň uly siňegi
Halkara atçylyk sport toplumy
Bu ýerde paýtagtyň hysyrdylaryndan, çatryklardaky şowhundan uzakda tutuş bir şäherçe ýerleşýär. Ol uzakdan seredeniňde Türkmenistanda uly hormat goýulýan bedewiň belent ruhuny janlandyrýar. Gün şöhlelerine öwşün atýan ak mermerli, altyn çaýylan nagyşlary bolan binalar toplumynyň öňünde beýikligi 20 metre barabar bolan asmana göterilmäge hyýal edýän bäş sany ajaýyp bedewiň heýkeli janlandyrylypdyr. Janly ýaly şekillendirilen bürünç bedewleriň arka tarapyndan atçylyk sport toplumynyň iki sany belent ötügi bolan girelgesi bar. Toplumyň çägine gireniňde bolsa, ol ýerde Oguzhanyň sekiz burçunyň şekilini emele getirýän suw çüwdürimler kompozisiýasy bar. Merkezinde bedewleriň heýkeli bolan bu toplumdaky bedewler, hamala diýersiň, granit daşlardan üzülip, çapyp gidiberjek ýaly duýgyny döredýär. Deňi-taýy bolmadyk bu uly toplumyň umumy meýdany 90 gektardan gowrak bolup, ol köp sanly desgalary özünde jemleýär. Ruhabatda Halkara atçylyk sport toplumynyň açylmagy ýurdumyzyň baş baýramy bolan Garaşsyzlyk gününe gabatlanyldy.
Karantin mör-möjekler
7. Üzüm fillokserasy, şirejesi
Halkara atçylyk sport toplumy
Çapyşyk ýodalary toplumyň sport çäreleriniň esasy künjegidir. Bu ýerde merkezi çapuw ýodasynyň umumy uzynlygy 2 müň metr bolup, kiçileri 1800 metrdir. Şeýle hem bu ýerde 1900 metrlik otly we 1800 metrlik bolsa beton ýodalar bar. Çapyşyk günlerinde boş orun bolmaýan tomaşaçy üçin niýetlenen tribunalar 7 müň orunlykdyr. Olaryň arasynda dürli ýaşdaky adamlar bar. Şu ýerde bir zady aýratyn bellemeli, ol hem çapyşyk pursadynda diňe bir atlaryň bäsleşigine däl, eýsem öz aralarynda güýç synanyşýan bedewleriň hereketine tomaşa edýän adamlaryň ýüz keşbine syn etmek hem gyzyklydyr. Olar – ýaşlar we ak sakgal ýaşulular edil jahyllyk höwesi bilen özleriniň söýgüli bedewlerine tomaşa edýärler.
Beşiktaş JK
Beşiktaş Jimnastik Topary hazirki wagtda Türkiýe Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar.
Karantin mör-möjekler
8. Gündogar miwe iýijisi, miwe gurçugy
Halkara atçylyk sport toplumy
Tribunanyň aşagyndaky birinji gatda aýlawyň edara ediş, hojalyk we gulluk otaglary ýerleşdirilipdir, olarda toplumyň işgärleriniň netijeli işi üçin ähli zerur şertler döredilipdir.
Karantin mör-möjekler
9. Gündogar sitrus galkanjygy
Halkara atçylyk sport toplumy
Tomaşaçylar tribunasynyň çep tarapynda 500 orunlyk sirkiň binasy ýerleşýär. Ol ýerde türkmen jigitleri hyjuwly çykyşlary bilen tomaşaçylarda ýakymly täsirler galdyrýarlar.
Karantin mör-möjekler
10. Gündogar unly çerwesi
Halkara atçylyk sport toplumy
Bu ýerden uzak bolmadyk künjekde 800 orunlyk atçylyk sportunyň oýunlaryny geçirmek üçin ýöriteleşdirilen bina ýerleşýär. Ol ýerde açyk we ýapyk görnüşli böküş meýdançalary bar. Mälim bolşy ýaly, ahalteke bedewleri diňe bir çapyşyklarda däl, eýsem atçylyk sportunyň beýleki görnüşlerinde, şol sanda olimpiýa görnüşlerinde hem örän ajaýyp netijeleri görkezýärler. Şeýle hem ýapyk türgenleşik zallary howa şertlerine garamazdan, ýylyň ähli paslynda türgenleşik geçmäge we atlaryň bir durkuny saklamaga oňaýly mümkinçilikleri döredýär.
Karantin mör-möjekler
11. Armyt ognewkasy
Halkara atçylyk sport toplumy
Atçylyk sport toplumynyň hojalyk bölüminde on sany athana, seýisler we çapyksuwarlar üçin bäş sany ýaşaýyş jaýy, 20 bedewe niýetlenen barlaghana, atlar üçin türgenleşik howzy, 80 bedewi ýaryşa taýýarlamak üçin niýetlenen bölüm, tehniki binalar, ussahana, nal taýýarlanylýan otag, bede we ýörite iýmleri saklamaga niýetlenen jaýlar bar. Toplumyň hünärmenleri bedewlere edilýän weterinar hyzmatyna aýratyn üns berýärler. Çünki atlar hem edil adamlar ýaly türgenler ahyryn, hut şonuň üçinem bu ýerde atlaryň saglygyna gözegçilik gije-gündiziň dowamynda alnyp barylýar.
Karantin mör-möjekler
12. Müsür(Ýegipet) gowaça sowkasy
Halkara atçylyk sport toplumy
Täze toplumda işewür duşuşyklaryny, beýleki çäreleri, sergiler geçirmek üçin hem ähli mümkinçilikler bar. Bu bolsa ahalteke bedewlerine dünýäniň alymlary we hünärmenleri tarapyndan bolşy ýaly, işewürler tarapyndan hem gyzyklanmalar barha artýar. Şeýle hem toplumyň taslamaçylary dynç alyş düzümini hem ýatdan çykarmandyrlar. Olar binalarda ýöriteleşdirilen oýun otaglaryny gurup, olaryň binagärlik aýratynlygyna üns beripdirler. Şeýlelikde, toplumyň ähli binalary bir bitewi sazlaşygy emele getirýär. Şeýle hem bu ýerde restoran, myhman öýleri, açyk asmanyň astyndaky çaýhana we amfiteatr bu ýere gelýänlere öz hyzmatlaryny hödürleýärler. Toplumda çagalar üçin hem ýörite otaglar bar. Aýlawa gelýän körpeler üçin bu ýerde sirk maneži ýaýbaňlandyrylypdyr. Onuň töwereginde birnäçe oýun we şowhun meýdançalary ýerleşdirilipdir.
Karantin mör-möjekler
13. Injiriň mumly ýalangalkanjygy
Halkara atçylyk sport toplumy
Arassa howada dynç almagy we atlar bilen gezelenç etmegi küýseýänler üçin hem bu ýerde ähli amatly şertler hem döredilipdir. Toplumda ýetginjekler at münmegiň, ony çapmagyň usullary bilen hem tanşyp bilýärler. Mundan başga-da, atçylyk sportunyň bölümlerine gatnaýan çagalar bu ýerde bedewlere ideg etmegiň usullaryny öwrenýärler. Bu görnüşleriň özi çagalaryň dünýägaraýşynda täze, ajaýyp giňişligi açýar. Bu ýerde çagalar atlar bilen dostlaşýarlar.
Karantin mör-möjekler
14. Kaliforniýa galkanjygy
Halkara atçylyk sport toplumy
Şeýle hem at çapmak sportuň ajaýyp görnüşidir. Bu görnüş adam bedenine oňyn täsir edýär we ol çagalaryň sazlaşykly ösüşini üpjün edýär. Belli bolşy ýaly, her bir çaga ussat türgen bolup bilmeýär, ýöne bu ýerde beden taýýarlygyny geçýär, bedewler bilen ysnyşýar. Bedewler bilen geçilýän oýunlar toparlaýyn görnüşde alnyp barylýar. Atçylyk sporty seniň esasy hünäriň bolmazlygy hem mümkin, ýöne bu ýere gelip at çapmak örän ýakymly.
Karantin mör-möjekler
15. Karp tomzagy
Halkara atçylyk sport toplumy
Bir söz bilen aýdanyňda, hünärmenleriň türgenleşik geçmekleri we atlaryň göwnejaý saklanmagy, şeýle hem täsirli oýunlary, gezelençleri guramak üçin ähli şertleriň döredilen ýeri örän ajaýyp künjek hasaplanýar. Özüniň derejesine laýyklykda, Halkara atçylyk sport toplumy iri halkara ýaryşlaryny, ýaşlar spartakiadalaryny, dünýä derejesindäki açyk birinjiligi we ýaryşlary geçirmäge doly mümkinçilik berýär. Köpetdagyň etegindäki gözel künjekde ýerleşýän toplum dünýäniň atşynaslaryny, ahalteke bedewleriniň muşdaklaryny we hünärmenleri Türkmenistana çagyrýar.
Karantin mör-möjekler
17. Hytaý däne iýijisi
18. Kolorod kartoşka tomzagy
20. Ortaýer deňiz miwe siňegi
22. Gowaça güýesi
23. Sitrus akganatlyjasy
24. Sitrus minirleýji güýesi
26. Komstok çerwesi
27. Dörttegmilli däne iýijisi
28. Giň hortumly däne (ambar) uzyn burunly tomzak
29. Alma hozanagy
30. Alma siňegi
31. Ỳapon mum ýalangalkanjygy
32. Ýapon taýajyk (çybyjyk) şekilli galkanjyk
33. Ýapon tomzagy
Diýar Ymamhojaýew
Diýar Aborowiç Ymamhojaýew ( 1989-njy ýylyň 22-nji sentýabrynda Daşkende doguldy) Özbek futbol hünärmeni, futbol kommentatory, Özbegistan Professional Futbol Ligasynyň baş müdiri (2020-nji ýylyň 1-nji iýunyndan şu güne çenli). Meşhur sport kommentatory we futbol emini Ahbor Imomhojaýewiň agtygy.
Ýer eýeçiliginiñ görnüşleri
Ýer eýeçiliginiñ görnüşleri:
Ýer suw paýlamak we oña gözegçilik etmek işleri hem oba jemagaty tarapyndan amala aşyrylypdyr. Türkmen jemgyýetçilik hojalyk durmuşynyñ esasyny ýer – suwa bolan eýeçilik düzüpdir. Onuñ sanaşyk, mülk, atlyk, wakyf ýaly görnüşleri bolupdyr. Ýer – suw oba jemagatynyñ agzalarynyñ sanyna görä öz aralarynda bije atmak arkaly paýlaşylan görnüşine köplenç sanaşyk ýer eýeçiligi diýipdirler. Türkmen adatyna görä jemagatyñ her bir agzasyna onuñ kimligine garamazdan diñe bir ýer-suw paýy berilipdir. Ölçeg birligi hökmünde ýer däl-de suw hasap edilipdir. Her obanyñ hany, serdary, miraby işany, mollasy bolup, olaryñ ilat arasynda sarpasy uly bolupdyr, şonuñ ýalyda olaryñ jemagatyñ tabşyrygyny ýerine ýetirýänligini nazarda tutulyp olara goşmaça ýer-suw paýy berlipdir. Oña sylag suwy diýipdirler. Mülk ýerler sanaşyk ýerler bilen berk baglanyşykly bolupdyr. Ýurt ýeri hökmünde berilýän ýerlere mülk ýeri diýlip atlandyrylypdyr. Mülk ýeriniñ möçberi hemme ýerde birmeñzeş bolmandyr. Hywa we Lebap türkmenlerinde ýer-suw eýeçiligi başgarak görnüşde bolupdyr. Sebäbi ol ýerlerde ähli ekerançylyk we öri meýdanlary hökümdarlaryñky – döwletiñki hasaplanypdyr.
Tanzaniýa
Tanzaniýa Birleşen Respublikasy (Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) — Afrikanyň gündogar kenarýakasynda döwlet. Ol demirgazykda Keniýa we Uganda, günbatarda Ruanda, Burundi we Kongo Demokratik Respublikasy, günortada bolsa — Zambiýa, Malawi we Mozambik bilen serhetleşýär. Onuň gündogar serhedi Hindi okeany bolup durýar.Ýurdyň ilaty 51 mln adam.
G.Hoşwagtow.
Türkmenistanyň ''Garagum'' halkara paýdarlar banky
Türkmenistanyň Garagum halkara paýdarlar banky Türkmenistanyň Prezidentiniň 1993-nji ýylyň mart aýynyň 9-daky 1219 belgili Karary esasynda Türkmenistanda ýaýbaňlanýan biznesi maliýe taýdan goldamak üçin döredildi (Guramaçylyk ýygnagynda Türkmenistanyň, Ukrainanyň, Orsyýediň, Gazagystanyň, ABŞ-nyň, Saud Arabystanyň banklary Guramaçylyk şertnamasyna gol çekdiler). Türkmenistanyň Garagum halkara paýdarlar banky öz işjeňliginiň ilkinji döwrinden bäri müşderileriň hasaplaryny açmak we ýöretmek, goýumlary (depozitleri) çekmek we karz bermek müşderileriň tabşyrygy boýunça hasaplaşyklary geçirmek, kassa hyzmatlaryny etmek hem-de faktoring, lizing amallary boýunça hyzmatlary ýerine ýetirýär. Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan berilen ygtyýarnama laýyklykda, daşary ýurt pulundaky amallary, sol sanda alyş-çalyş amallaryny we bank işi bilen bagly maslahat beriş hyzmatlary ýerine ýetirýärler. Bankyň esasy üns berýän işleriniň biri nagt däl görnüşli hasaplaşyklar boýunça müşderileriň işleglerini kanagatlandyrmakdyr. Nagt däl hasaplaşyklar boýunça bank şu hyzmatlary ýerine ýetirýär: • bank karzlaryny nagt däl görnüşinde müşderiniň islegi boýunça başga banklara geçirmek; • daşary ýurt walýutasyndaky pul serişdelerini konwertirlemek; • goýumlaryň dürli görnüşlerini nagt däl görnüşinde amala aşyrmak; • nagt däl görnüşinde daşary ýurt walýutasyny satmak we satyn almak; • müşderileriň islegi boýunça olaryň hasaplaşyk hasaplarynda nagt däl görnüşinde duran pul serişdelerini geçirip bermek. Häzirki wagtda bankyň müşderileriniň sany gün-günden artýar. Serişdeler binýadyny berkitmek maksady bilen, ilatyň erkin duran pul serişdelerini goýumlara çekmek boýunça depozit syýasaty amala aşyrylýar. Goýumlaryň has oňaýly görnüşlerini saýlamaga mümkinçilik döredip, täze goýumçylary çekmek maksady bilen, goýumlaryň täze görnüşleri döredildi. Ilata goýumlaryň şu görnüşleri hödürlenýär: • talap edilýänçe goýum; • hormatly pensionerler; • bagtyýar çagalyk; • il saglygy-ýurt baýlygy; • şowly goýum. Bankyň Balkanabat, Mary, Türkmenabat we Daşoguz şäherlerinde 5 sany gullugy bar. Olaryň ählisinde milli manatda we daşary ýurt pulundaky amallaryň dürli görnüşleri amala aşyrylýar.
Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli karary esasynda ýurdumyzyň çäklerinde nagt däl hasaplaşyklary Altyn asyr bank kart töleg ulgamynyň üsti bilen giňden ýaýratmak üçin Aşgabat şäherinde degişli müşderileriniň – edaralaryň, kärhanalaryň, telekeçileriň, işgärleriň zähmet haklarynyň bank hasaplarynyň üsti bilen bank kartlary peýdalanyp tölemeklik ýola goýuldy we töleg kartlaryna hyzmat etmek boýunça töleg terminallary gurnalýär. Töleg kartlaryny girizmek bilen bank ilata nagt däl hyzmatlaryň görnüşleriniň birnäçesini hödürlemegi göz öňüne tutýar. Bank töleg terminallar arkaly zähmet haklaryny, pensiýa, kömek pullaryny bermekligi, telefon aragatnaşygy we ş.m. tölegleri amala aşyrmaklygy meýilleşdirýär.
Barak Obama
thumb|ABŞ-nyň 44-nji prezidenti Barak Obama
Bosniýa we Gersegowina
Bosniýa we Hersegowina Respublikasy (, Босна и Херцеговина, БиХ) — Balkan ýarymadasynyň merkezi bölegindäki konfederatiw döwlet. Ol Bosniýa we Gersegowina Federasiýasy, Serb Respublikasy we Brçko okrugy diýen awtonom administratiw birliklerden emele gelýär. Ýurduň ady Bosna derýasynyň adyndan we nemes tituly bolan "hersog" sözünden gelip çykýar.
Barak Obama
Barak Hüseýin Obama (4 Awgust 1961) — Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidentidir (2009-2017). Ol 2008-nji ýylyn 4-nji noýabrynda bolup geçen saýlawda Amerikanyn 44-nji prezidenti saýlandy we prezidentlik wezipesini Jorj Buşdan aldy. 2012-nji ýylyň 6njy noýabrynda ol dalaşgär Mit Romni bilen bolan saýlawda ikinji gezek Amerikanyň prezidenti bolmagy başardy. Ol Amerikanyň ilkinji garaýagyz prezidentidir.
Bosniýa we Gersegowina
Ol günbatarda we demirgazykda Horwatiýa, gündogarda Serbiýa, günorta-gündogarda Montenegro bilen serhetleşýär. Adriatik deňzine uly bolmadyk çykalgasy bar.
Barak Obama
Durmuşy
Ol Amerikanyň Gawaý ştatynyň Gonolulu şäherinde 1961-nji ýylyň 4-nji awgustynda doguldy. Özi bilen bir ada eýe bolan kakasy keniýaly ejesi Ann Dunham bolsa Amerikalydy. Obama heniz 2 yaşyndaka onyň ejesi we kakasy aýrylyşdylar we kakasy Bostondaky Garward uniwersitetinde doktorlyk derejesini aldy we keniýa yzyna dolandy. Ejesi bolsa okamaga gelen bashga bir talyp bilen ikinji gezek durmuş gurdy, Obamanyň kakasy hem öweý kakasy hem dine ähmiyet bermeýän musulmanlardandy.
Bosniýa we Gersegowina
thumb|230px|left|Bosniýa we Hersegowinanyň kartasy
Barak Obama
Durmuşy
Ejesi we kakasy bilen Indonezýa göçen Obama Jakartada başlangyç bilim aldy we soňra yene Gonoluluwa gaydyp gelen Obama 1979-njy ýylda orta bilimi gutaryancha ejesi we babasy bilen ýaşady. Ol 1983-njı ýylda Nýu-Ýorkdaky Columbia uniwersitetiniň syýasy bilimler bölüminden uçurym boldy. 1988-nji ýylda Garward uniwersitetiniň hukuk fakultetine girdi. Garward uniwersitetinde talyp mahaly talyplar tarapyndan ýöredilýän "Harvard Law Review" zhurnalynyn ilkini afro-amerikan baş dolandyryjysy boldy. 1991-nji ýylda aklawjy diplomyny aldy.
Obama 1989-njy ýylda Mişel Robinson bilen tanyşdy. 03.10.1992-nji ýylda öýlendi. Aýaly Mişel Obama 1964-nji ýylda doglan we ol hem Garward uniwersiteti hukuk fakultedi uçurymydyr. Barak Obama protestant hristýandyr
2008-nji ýyldaky saýlaw
400px|thumb|right|Barak Obamanyň [[2008 ABŞ prezidentlik saýlawy|2008-nji ýyldaky saýlaw dan öňinçä eden çykyşlaryndan biri]] Bu saýlawda ABŞ demokratik partiýasynda Obamadan başga Hillary Clinton, John Edwards, Joe Biden, Christopher Dodd we Bill Richardson ýaly birnäçe dalaşgärler hem gatnaşmakçydy. Her partiýadan gatnaşjak dalaşgarler her ştatda bashga bashga wagtda bolup gechyan saylawlar bilen kesgitlenyardi. 2008 yylbaşynda demokratik partiya dalaşgarlerinden Hillary Klinton we Obamadan başga ahli dalaşgarler çekildi. 2008-nji ýylyň 5-nji iyulynda Obama demokratik partiýa dalaşgari yglan edildi. Barak Obama 28-nji awgustda dalaşgarligi kabul etdi. Indi Amerika özünin ilkinji garayagyz prezidentini gormeginde onündaki yekeje böwet bardy, Jon Makkeýn: respublikan partiýa dalaşgäri. Bu iki dalaşgär 26-njy oktýabra çenli 3 gezek telewizorda görüşdiler. 4-nji noýabrda bolan saýlawda Obama sesleriň 52%sini almak bilen ilkinji garaýagyz prezident boldy.
2012-nji ýylda ol Mit Romniden üstün çykyp ikinji gezek prezidentlige saylandy.
Türkmenistan VII-X asyrlarda
Mowzuk :  Türkmenistan  VII-X  asyrlarda
Meýilnamasy:
1.	Türkmenistanda ykdysady--jemgi§et¡ilik gurlu¦. T¥rk hanlygy.
2.	Araplary£ Merkezi  Azi§a  arala¦magy.
3.	Horasan Tahyrylar zamanynda. Samanylar d¤wleti.
4.	Oguzlar.
Maksady:
Beéik Saparmyrat Türkmenbaøynyû Mukaddes Ruhnamasynda oguzlar barada beriléÿn maglumatlar we tþrkmenleriû oguzlardan gelip ÷ykyøy bilen talyplary giûden tanyødyrmak.VII--X asyrlarda  T¥rkmenistany£  ara¡ÿginde  §erle¦§ÿn halklary£  sosial--ykdysady §agda§yny g¤rkezmek  we onu£ esasynda t¥rkmen  halkyny£ kemala  gelmegini  talyplara d¥¦¥ndurmek; oguzlary£ ata--watany baradaky problema talyplary£ ¥ns¥ni ¡ekmek.
Wezipesi:
T¥rkmenistana araplary£ arala¦magy, t¥rkmen halkyny£ etnos  h¤km¥nde  kemala  gelmegi  barada d¥¦¥nje  bermek; metbugatda ¡ap  edil§ÿn taryhymyz  barada makalalara, tele - we  radio -  geple¦iklere talyplary£  ¥ns¥ni ¡ekmek,  taryhy  material  bilen i¦lemek ba¦arnygyny  ¤sdþrmek.
VI asyry£ ortasynda  Alta§y£, Gazagystany£  we  Merkezi  Azi§any£  d¥rli ta§palary  birle¦§ÿrler  we T¥rk hanlygyny  d¤red§ÿrler. Bu hanlygy£ d¥z¥mine giren  ta§palary£ gaty¦maklarynyn  netijesinde, §akyn geple¦ik dillerinden olary£   hemmesi  ¥¡in  umumy "t¥rki"  dili  d¤rÿpdir. Alymlary£ a§dy¦y  bo§un¡a  (Bartold, A.Ỳakubowski§,  Tolstow) t¥rk  s¤zi dürli ta§apalary£  sy§asy  birle¦igini a£lad§ar. Hyta§lylar bu ta§palary "tuku" di§ip atlandyrypdyrlar. So£ bu s¤zden "t¥rk" s¤zi  emele gel§ÿr we "g¥§¡li, berk" di§en manylary  a£lad§ar. Ỳ¤ne bu s¤z¥£ gelip ¡yky¦y barada gutarnykly  pikir §ok. T¥rk halkyny£  bir  b¤legi  ekeran¡ylyk  bilen, ba¦galary  maldar¡ylyk  bilen me¦gulllanypdyrlar. Ondan ba¦ga-da olary£  arasynda senet¡ilik  hem   bar  eken. Demirden, k¥m¥¦den  hojalyga  gerekli  zatlary §asapdyrlar. Alta§ sebitlerindÿki  t¥rkler  altyny, mis  magdanlaryny i¦lÿpdirler  we  ¦a§--sepler,  §araglar,  gap--ga¡lar  §asapdyrlar. Asmana--ta£ra sejde  etmek, sadaka  bermek  dÿp  bolupdyr. Asman  ruhuna ¡okunyp, ony  huda§  di§ip  atlandyrypdyrlar. Õlen adamy£ hyzmatkÿrlerini, gowy g¤r§ÿn  a§allaryny, atyny  ¤ld¥rip bile  ja§lapdyrlar. T¥rklerde a§allara uly  hormat  go§ulypdyr. 555--nji §ylda türkler Arala  ¡enli §etipdirler. Wolga bo§laryndaky ta§palary   ¤zlerine bo§un egdiripdirler. 565-nji §ylda  eftalitlere  berk  zarba  rpdyrlar. Eftalitler Owganistana, Hindistana ga¡§arlar. Hetijede, Hyta§dan  Wolga  ¡enli aralykda, Orta  Aziany  hem  ¤z i¡ine  al§an T¥rk  hanlygy d¤rÿpdir. Ol barada  Bartold §az§ar: "VI     asyry£  ortalarynda  türkler  i£ g¥§¡li  d¤wlet  d¤redipdirler." E§ran ¦asy Hosrow Anu¦irwan    VI asyrda  E§ran  bilen T¥rk  hanlygyny£  sebitlerinde  bi¦en  kerpi¡den Hyta§  diwaryna  me£ze¦   diwar saldyrypdyr. K¥m¥¦ dere di§en e§ran  ¦ÿherini£  §akynynda ¦ol  diwar  ¦u  g¥ne  ¡enli saklanypdyr. 582--603 §yllarda t¥rk jemgiýetinde sy§asy  krizis  we ¤zara  uru¦lar ba¦lan§ar. Olary£  netijesinde T¥rk  hanlygy  g¥ndogarky (Merkezi Azi§a) we  g¥nbatarky (Orta  Azi§a) b¤lege  b¤l¥n§ÿr. G¥nbatar T¥rk  hanlygy Kaspi  de£zinden Demirgazyk  Hindistana ¡enli  aralygy  ¤z  i¡ine  al§ar. VI asyry£   ortalarynda G¥nbatar  T¥rk   hanlygy Hytay£  tÿsirine  d¥¦§ÿr. Kaspi de£zini£  g¥ndogar   kenarynda gadymy   Dehistan (Ma¦ad--Misserian) oazisinde §a¦an  wela§atlar  ¤zba¦dak  bol§arlrar. Eftalitler d¤wleti  §ykylandan  so£ T¥rkmenistany£  g¥norta--g¥nbatar  etraplary  -Etrek sebitleri   türk  hanlygyny£  d¥z¥mine giripdir. Ỳokary hÿkimiéet--§a¦ulular  maslahaty   (gurulta§) tarapyndan  sa§lanan kagany£  (hany£) elinde  bolupdyr. I£ §okary  dolandyryjy gurama-  hÿkim— han (kagan)  bolupdyr. T¥rk hanlygy   VI  asyry£  ahyrlarynda--VII asyry£  ba¦larynda  g¥llÿp ¤s§ÿr, s¤wda ¤s§ÿr,  her  15  g¥nden bazar gurapdyrlar. Hanlar hyta§ gyzlara  ¤§lenipdir.
VII asyrda Arabystanda  Arap d¤wleti--halyfaty  d¤rÿpdir. VII asyry£  30--40 -nji §yllarynda araplar  Sasany d¤wltine ¡oz§arlar. Geraty e§ele§ÿrler. VII asyry£  50-nji  §llarynda bolsa araplar  Orta  Azi§a  we T¥rkmenistany£  g¥norta  ra§onlarynda  pe§da  bolyarlrar. 651-nji §lda  Horasany  eyele§ÿrler. Nusa§ we Ariwert (Kaka etrabynda)  bolsa araplara  gar¦ylyk g¤rkezme§ÿrler. Gan d¤k¥¦me netijesiz boljakdygyna d¥¦¥n§ÿrler. Nusa§ araplara 300 m¥n dirhem   pul t¤lemeli bol§ar, Abiwert-400 m¥£ drahma. Merw-de uru¦syz  tabyn  bol§arlar we  pul,  galla t¤le§ÿr. Pul tapyp bilmÿn,  Merw hÿkimi salgydy  adam g¤rn¥¦inde  t¤le§ÿr. (gullar). Ilat ¤z §a¦a§y¦ ja§laryny  arap go¦unlaryna  bermÿge  nejbur bolupdyrlar. Merw hÿkimi Mahu§ÿni£  ¥st¥ne  bu i¦ler §¥klenipdir.
Arap basybalyjylary – bular kim? Bu dýwþrde olar tire – taépa býlþnip, gonup – gý÷þp éýren taépalar. Arap halyfaty dýrÿnden bÿri demirgazyk we gþnorta éaøaéan araplaryû arasynda agzalalyk dowam edip geléÿrdi. (Омейядlar--Аббасидlar).
Eéranyû demirgazyk - gþndogarynda ýz hýkþmdarlygyny berkitmek þ÷in araplar Dehistany eéelemÿge gýz dikipdirler. (Dehistanyû ilaty garøylyk gýrkezéÿr) 716 éylda Kaspi deûizden Amyderéa ÷enli oturymly ekeran÷ylyk éerleri араplar tararyndan doly eéelenéÿr. Syr deréa bilen Amy deréanyû arasyndaky éerleri araplar Мавераннахr diéip atlandyréarlar. (Кутейб ибн Мустапаnyû  Хорезмe éýrþøi barada).
Omeéatlara garøy sýweølerine Merwiû ilatyda gatnaøéar  Merw oazisinde  suw   desgalary,  pagta, §¥pek  matalary k¤p  bolupdyr, §¤ne  azyk  harytlaryny£  zapasy  bolmandyr. 733--nji §ylda Merwde   gurak¡ylyk  bolanda  bir  sany  ¡¤regi£  bahasy  dirheme   barabar  bolupdyr. Bu a¡lyk gozgala£y£  turmagyna tÿsir  ed§ÿr.
Ỳesirlige d¥¦en  halklary£ ba§  gatlaklary  birnÿ¡e hukuklaryny  §itir§ÿrler. Şonu£ ¥¡in olar Ome§§adlara gar¦y  bol§arlar. Bu gar¦ylygy£  esasynda  abbasidler  parti§asy d¤re§ÿr.Abbasidlere  ba¦tutanlyk  eden Abbasy£  ¡owlugy Muhammed  ibn Aly. 746--747 0nji §llarda Horasana  Abi Muslim  atly adam   iberil§ÿr. Ỳa¦lygynda --gul (mamluk). Abi Muslimy da§hanlar olary£  hatarynda  hem m¥lkdarlar  we   gullar  golda§arlar.
Ome§§adlar dinasti§asy  749-nji  §lda  §yky                                                                                                                                                                                                                                                               al Biruninyû beréÿ maglumatlary boéun÷a Mukannanyû gozgalaûy b.e.      771--772  é.é. baølanéar. ( beéleki ÷eømelere gýrÿ - 776 é). Mukanna Abu--Muslimi£   i¦ini  dowam ed§ÿn adam  h¤km¥nde hasaplanyl§ar. 776 §ylda Buhara sebitlerinde  Nar¦ah   obasynda Mukannany£  "ak  ge§imliler"  di§ilip  atlandyryl§an n¤kerleri  bilen araplary£  arasynda  uly ¡akny¦yk  bol§ar.→ 700  adam gyryl§ar (Mukannanyn  go¦unyndan)  783  §ylda  Ka¦kader§a  sebitlerinde  bolan ¡akny¦ykda Mukannany£   tarapdarlary  araplardan  §e£il§ÿrler. Mukanna ¤z--¤z¥ni ¤ld¥r§ÿr. Éeûilmegiû sebÿbi: iri mþlkdarlar dýnþklik edéÿr, éarag éetmez÷iliginiû bolmagy.
Bolup ge¡en  k¤p  sanly  uru¦lara garamazdan, T¥rkmenistany£  orta  asyr ilaty  arap  halklary  bilen k¤p  asyrlary£  dowamynda  ykdtsady, s¤wda we  medeni gatna¦ykda  bolupdyrlar Merw  813-nji  §yldan  ba¦lap  6 §yly£  dowamynda  arap halyfatyny£  pa§tagty roluny  §erine  §etir§ÿr; Musulman  G¥ndogary£  ylmy  Merkezi  bolar. (Omar Ha§§am,  Abdylkerim as Samany d¥n§ÿ m¤¡berinde tanal§arlar). Merwde birnÿ¡e  kitaphanalar d¤redilipdir.
Islam dini  §a§ra§ar. Medreseler-- mekdepler a¡ylar.→ dini we d¥n§ewi  bilim berilipdir. Halyf al--Mamun  832-nji  §ylda  Bagdatda  "Bilimler  ¤§¥ni" d¤red§ÿr.
IХ  asyry£ ba¦larynda Bagdat  halyfatynyn  kuwwaty  ;pese d¥¦¥p ba¦la§ar (araplara gar¦ylyk §erli  ilat  tarapyndan, han-  begler   bilen  garama§ak ilaty£   arasynda gar¦ylyklar-- sebÿp).
Arap halyfaty  Horasany  elden gidirmejek bolup  jan ed§ÿr (sebÿp: k¤p salgyt--girdeji ber§ÿr--38  million  dirheme  barabar). 812-nji §ylda halyf  Horasanyn h¤k¥mdary  edip  Tahyr  ibn  Huse§ni belle§ÿr. (Tahyr Mamuna (halyf) k¤mek ed§ÿr). Horasanda Taryh ibn Huse§n  gara¦syzlyk  sy§asatyny  §¤red§ÿr. Metjitlerde juma  namazynda halyfy£  adyny  tutmaga (hutba) gadagan  ed§ÿr. Ỳ¤ne tiz  wagtda  Tahyr aradan ¡yk§ar,  tagta  onu£  ogly Abdallah (828-844) ¡yk§ar. Ol hakyfata gara¦syzlyk syasaryny  alyp   bar§ar. Salgytlardan gel§ÿn harajady£ hasabyna  go¦uny, ruhanylary, emeldarlary  saklapdyr, Suwdan §erlikli  pe§dalanmagy£  d¥zg¥nlerini    kesgitlÿpdir  we  "Kÿrizler  hakynda  kitap"  di§ip atlandyr§ar. Kerwen §ollary   abadanla¦dyryl§ar,  kerwen  sara§lary  gur§ar: Dehistan ( Gyzyl- etrek  etraby) Paraw (Gyzylarbat etraby), Kufen (Kaka  etraby),  Da§ahatyn (Dÿnew  etraby).
Zoroastrizm  dinine u§§an §olba¦¡ylary£  arasynda  yslam  dinini  kabul  edenleri£  sany k¤ple§ÿr. Ol bolsa  bu  adamalary geljekki  ykballarynda  uly  rol   o§napdyr. 873-nji §ylda  Saffarylary£  zarbasy netijesinde Tahyrylar  dinasti§asy syn§ar. 818 -nji §yldan ba¦lap  Mawerannahy£  d¥rli  wela§atlarynda  Asamaniler  h¤k¥mdarlyk  ed§ÿrler. → Tahyrylara tabyblykda  bolupdyrlar. Tahyrylar d¤wletini£  synmagy Samanyleri£  ¤zba¦dak  bolmagyna  ¦ert  d¤red§ÿr. D¤wleti Isma§yl ibn  Ahmet (874--907)  esaslandyr§ar. Pa§tagty--Buhara.Horasan, Kýneþrgen÷, Mawerannahr Samaniler  d¤wltini£  d¥z¥minde  bolupdyr. Hojalygyû m¤h¥m pudagy -- suwarymly  ekeran¡ylyk. Etrek der§asynyn  a¦ak  akymlary (Dehistan), Murgap  j¥lgeleri (doluna), Horezm--ekeran¡ylygy£  ¤sen  §erleri: Kanallary£  gapdalyndan  gatlalar gurlupdyr. Suwary¦ desgasy d¤wlet  g¤zeg¡iliiginde  bolupdyr. "Diwan suw "  wezipesi  bolupdyr. Arpa, nugda§, ¦aly, k¥nji; kÿ¦ir, sogan,  garpyz,  gawun,  alma,  armyt  §aly  ekinler ekilipdir. Pagta ekilipdir,  dokma¡ylyk ¤s¥pdir. Horasanda ¤nd¥rilan  matalara  Merw  matalary  di§ipdirler. Isma§yly£ (892--907) d¤wri Samaniler d¤wleti£  ¤sen  wagty di§ip hasaplapdyrlar. Merkezle¦dirilen d¤wlet d¤re§ÿr. Şÿher hÿkimi d¤redil§ÿr--rais. S¤wda--satuwa g¤zeg¡ilik edil§ÿr. Dini--yslam. Medreselere we  metjitlere  §er  b¤lu£ip  berilipdir. Arap dili -- yslam  we din  dili h¤km¥nde, d¤wlet  we edebi  dil h¤km¥nde  pars  dili ulanypdyr.  asyry£ ba¦larynda  Samani d¤wleti  pese d¥¦¥p  ba¦la§ar. Oguzlar Merkezi Azi§a  we Orta G¥ndogara  §a§ran t¥rki halklary£  i£ so£ky  uly  tolkuny. Oguzlar Merkezi  Azi§any£  ¥mm¥lmez  sÿhralyklarynda §a¦an gadymy t¥rkleri£ bir  kabylasy bolmaly. Syrder§any£ a¦ak  akymlaryndaky  Zent  ¦ÿheri-- olary£  pa§tagtyna  ¤wr¥lipdir. Oguz han -- 4  ogly, 24  agtygy (G¥n, A§, Ỳyldyz, G¤k,  Dag,  De£iz hanlar), 24  agtygyny£  her  biri ta§pa birle¦mesine  gir§ÿn 24  urugy£ ba¦tutany  bolupdyrlar. Ady; ga§a, ba§at, §azyr, ow¦ar, dodurga, ba§andyr, garkyn,  ¡owdur, salyr,e§mir, igdir  we -- agzy§oluk. Oguzlar  t¥rkmenler. (Mahmyt Ka¦garly  asyr, Re¦id--ed--dun  asyr, Salyrbaba VI  asyr, Abdulgazy   XVII asyr). Oguzlar s¤we¦e   girenlerinde ta§palary  iki ganata b¤l¥pdirler. ("I¡oguz--Da¦oguz" §aly b¤lege b¤l¥nipdirler). Hojalyk barada anyk  maglumatlar §ok. Ibn Fadlana g¤rÿ maldarylyk  bilen me¦gullanypdyrlar. Õz aristokrati§asy hem bolupdyr. Oguzlar hojalygy  (Tolstow S.P.) k¤p pugakly    oturymly  we  §arym oturymly  "maldar¡ylyk-- ekeran¡ylyk-- balyk¡ylyk" pudakly  bolupdyr. Jemgi§et¡ilik gurlu¦y : kagan, han, §abgy,  §ylhal, ¦ihne tutullary  bolupdyr. (Plano Karpini, Marko Polo--maglumat).
Napoleon Hill
Napoleon Hill (26 noýabr 1883-8 noýabr 1970) Amerikaly ýazyjy we şahsy-üstünlük neşirleriň ilkinji ýazyjylaryndandyr. Iň tanalan eseri Think and Grow Riçh (Oýlan we Baýa) ähli döwüriň iň köp satan kitaplardan biridir.
Durmuş hekaýasyny ýazanlara görä Hill Virjinya Wise County'nyň Pound şäherçesinde iki otagly bir külbede garyplyk içinde dünýä indi. Ejese, Hill 10 ýaşyndaka aradan çykýar, kakasy iki ýyl soňra gaýtadan öýlenýär.
13 ýaşynda kiçi şäherçe gazeti "Mountain Reporter"da ýazmana başlaýar. Hukuk okamak üçin habarçylygyndan gazananjalaryny ulandy emma ekonomik ýagdaýy ýetersizligi sebäpli goýbolsun etdi. Önümçi we wagtynyň iň baý adamlaryndan biri bolan Andrew Carnegie bilen görüşmesi Hilliň karýerindäki öwrüm nokady boldy. Tanymal adamlar bilen bolan duşuşygynyň bir bölegi bolan bu duşuşukda Hill, Carnegieniň üstünlüginiň aňsat bir formulasyny düşündürip biljekdigini we hemme adamlar tarapyndan hem ulanylyp biljekdigine ynanandygyny ýüze çykardy.
Hilliň alan referans hatlary bilen 500, üsrünlük gazanan we köpüsi millioner bolan erkek we aýallar bilen üstünlügiň formulasyny ýüze çykarmak we köpçülige ýetirmek üçin duşuşyklar geçirdi.
Hilliň gözleglerinde duşuşan tanymal adamlaryň arasynda Thomas Edison, Alexander Graham Bell, George Eastman, Henry Ford, Elmer Gates, John D. Rockefeller,Charles M. Schwab, F.W. Woolworth, William Wrigley Jr., John Wanamaker, William Jennings Bryan, Theodore Roosevelt, William H. Taft, Woodrow Wilson, Charles Allen Ward we Jennings Randolph dagy bardy. Bu proýekti ýigrimi ýyldan gowurak wagt sürdi we 1928de "The Law of Success" ady bilen kitaplaşdyryldy.
Günorta Amerika
thumb|300px|Dünýa kartasynda Günorta Amerika
Napoleon Hill
1937de Hill üstünlük formulasynyň häli häzirem çap edilýän we otuz milliondan köp satylan "Think and Grow Rich" atly kitabynda düşündüriş geçdi
Günorta Amerika
Günorta Amerika (América del Sur, Sudamérica, Suramérica, América do Sul, South America, Zuid-Amerika, Amérique du Sud, Ñembyamérika, Urin Awya Yala, Urin Amerika) — Amerikada günorta kontinent, ol esasan Ýer planetasynyň Günbatar we Günorta ýarymşarlarynda ýerleşýär, şeýle-de bolsa, kontinent az-kem Demirgazyk ýarymşarda hem ýerleşýär. Onuň kenarlaryny günbatarda Ýuwaş okean, gündogarda — Atlantik okean ýuwýar, ol demirgazykda Demirgazyk Amerika bilen araçäkleşýär. Iki Amerikanyň arasyndaky serhet Panama gury ýer zolagyndan we Karib deňzinden geçýär.
Napoleon Hill
Kitaplary:
· Think and Grow Rich
· How to Sell Your Way through Life
· The Law of Success
· Success Through a Positive Mental Attitude
· You Can Work Your Own Miracles
· Napoleon Hill's keys to success
Bursaspor
Bursaspor Sport Topary hazirki wagtda Türkiýe Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar.
Maunt Raşmor
“Mount-Rushmore” (Maunt Raşmor) milli memorialy, ABŞ-nyň Günorta Dakota ştatynyň Keystone (Kiýstoun) diýen ýeriniň ýanynda ýerleşýän Mount-Rushmore’yň granit ýüzünde çapylyp ýasalan heýkeldir. Daniýa asylly amerikan bolan Gutzon Borglum we onuň ogly Lincoln Borglum tarapyndan oýulyp ýasalan we beýikligi 18 m bolan bu heýkel ABŞ-nyň öňki prezidentleriniň ýüzlerini şekillendirýär. Olar (çepden saga): Jorj Waşington, Tomas Jeferson, Teodor Ruzwelt we Abraam Linkoln. Bu memorialyň tutýan umumy meýdany 5.17 km2 bolup, ol deňiz derejesinden 1745 m beýiklikde ýerleşýär.