cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Günbatar Aziýa
Günbatar Aziýada, Ermenistanda, Owganystanda, Bahreýn, BAE, Jorjiýa, Iordaniýa, Yrak, Ysraýyl, Kipr, Kuweýt, Liwan, Müsür (Aziýanyň bir bölegi), Azerbaýjan, Saud Arabystany, Siriýa, Türkiýe, Oman, Palestina, Eýran, Ýemen, Katar döwletleri ýerleşýär.
Farap demirýol menzili
Farap demirýol menzili, Türkmenistan'ın Farap kentinin ana demirýol menzili.
Mehmet V
Höküm sürdi: 27.05.1909 – 3.07.1918
Özünden öň: Abdulhamid II
Özünden soň: Wahideddin Mehmet VI
Ýurdy: Osmanly hökümdarlygy
Ejesi: Güljemal hatyn ependi
Doguldy: 02.11.1844. Stambul
Ölümi: 03.07.1918 (73 ýaşynda) Stambul
Dini: Yslam
Mehmet Reşat V ýa-da Mehmet Reşat (doguldy: 1844-nji ýylyň Noýabryň 2-sine Stambulda. Öldi: 1918-nji ýylyň 3-nji iýulynda Stambulda) Osmanly hökümdarlygynyň 35-nji patyşasy we 114-nji yslam halyfy. Soltan Reşat hem diýlipdir[1].
Umumy
Mahmyt II agtygydyr. 18 ogly we 24 gyzy bolan Soltan Abdulmejidiň 3-nji ogly. Ejesi Güljemal hatyn ependidir. Gadymy Çyragan saraýynda doguldy. Ejesi Güljemal hatyn ependi ölen wagtlary Mehmet Reşat 7 ýaşyndady. Çagalygy patyşa kakasynyň ýanynda geçdi. Okuwyna kän üns berilmedi. Kakasy we agasy Soltan Abduleziz zamanynda erkin we rahat şeýhzadalyk etdi. 1872-nji ýylda başhatyn Kamuresa öýlenip maşgala gurup Osmanly şeýhzadalarynyň arasyna girdi. 1876-1909-njy ýylda agasy Abdulhamid II döwründe äht etmegine garamazdan Dolmabakja saraýynyň weliäht öýünde tussagly ömür sürmäge başlady. Äht edileni üçin dowamly gözastynda saklanýardy. Kä wagtlar Balmumçy ekerançylygyna gitmegine rugsat berilýär eken. Emma kişiler bilen görüşmesi we Stambulda gezmegi gadagan edilipdi. Gözleriniň mawy bolandygy üçin Mehmet Reşada göz degme ähtimallygyndan gorkan agasy Abdulhamid II oňa kişiler bilen garşylaşmazlygy we görüşmezligi düşündürdi. Uzak günlerini haremhanada geçirýär eken. Dürri And, Mihrengiz atly hatynependiler we Zyýaeddin, Nejmeddin, Omar Hilmi atly şeýhzadalary onuň aladasyny edip terbiýeläpdirler. Pars edebiýatyna Möwlewilik gürruerine we aýatynam Mesnewä ýakyndan gyzyklanma bildirýärdi. Şygyr, goşgy we beýleki kitaplary hem okar eken[2]. 1908-nji ýylda ikinji Meşrutiýetiň yglan edilmeginden soňra Weliäht edilip protokol «Döwletu Nejabetu Welahdi saltanat Reşat Ependi hezretleri» derejesi berildi. Güler ýüzi we mylaýym bakyşy bilen halkyň söýgüsini gazandy. Onuň bu bolşundan gaharlanan Abdylhamyt II oňa ýyldyz nyşany berjek bolup çagyran çakylygynda onuň ýakasyndan «Bu işler seň kelläň astyndan çykýar» diýipdir[2].
Hökümdar bolmaklygy
31-nji Martdaky hadysadan soňra 1909-njy ýylda Abdylhamyt II Milli Mejlisi tarapyndan tagtdan indirildi we 65 ýaşynda bolan weliähti Reşat Ependi Ittihat we Terakki hemgyýetiniň goldawy bilen tagta çykdy. Soltanlykda «Reşat» adynyň tutulmazlygyny we «Mehmet» adynyň tutulmagyny karar berdi. Bu at Ferik Sami paşşa tarapyndan maslahat berildi. Ýagny.taryhdaky ata-babasy bolan Fatyh Soltan Mehmediň Stambula goşuny bilen girendigini ýatlap adyna şol at bilen ýüzlenmegini isläpdir. Patyşalyga Milli mejlis karary bilen çykarylmagyna garamazdan Osmanly hanedanlygynyń «Ekber öwlady» ady bilen patyşalygy dolandyrýardy[2]. Deňizde gämide aýlandy. Harby gämileriň toplarynyň oky ony gorkuzdy. Sirkeçiden Beýazyta tarap soltanlyk paýtuny bilen çykdy. Ýoluň iki tarapynda Stambullylar tarapyndan garşy alyndy. 1909-njy ýylyň 5-nji Maýynda Abdylhamydyň iň soňky sadrazamy Ahmet Towfyk paşşa Ittihat we Terakki jemgyýetiniň agzalarynyň sütemi bilen ýüz dönderdi we täze hökümete Hilmi paşşa sadrazamlyga geldi. Soltan Mehmet V öz soltanlyk paýtuny bilen şäheriň köçelerinde goragsyz halda aýlanyp halka güler ýüz, mähir paýlady. Ol tagta geçeni bäri birnäçe özgertme işlerini geçirdi. Patyşalyk paýtunyny täzeletdi we täze atlary satyn aldyrdy. Seýisçilere we arabaçylara täze lybaslar taýýar edildi. Kortej protokoly bilen paşşanyň ýanynda ynamdar esger Ahmet Muhtar paşşa oturdy[2] Soltan Abdylhamydyň patyşalygy döwründen soň kyn günleri başyndan geçirendigi üçin döwlet işlerini dolandyryp bilmän ýaşy hem 65-e gelipdi. Şol sebäpden Ittihat we Terakki partiýasynyň Enwer paşşa, Talat paşşa we Jemal Paşşa dagylaryň elinde galypdy. Bu liderler bolsa täze patyşany örän gowy görýändiklerini bildiripdirler. Teňňelerde onuň adyny göterýän «Reşat Altyny» zikgelendi. Anadolynyň birnäçe umumy ýaşaýyş jaýlaryna, Birnäçe Stambuldaky merkezlere «Reşadiýe» ady berildi. Mehmet V soltanlyga gelen wagtlary günäkärleriň dar agaçlarda asyljakdygyny karar beripdir. Ilki başda bu kararlara özi garşy çyksada, soňra muny kabul etmäge mejbur bolupdyr. Şäher halky meýdanlarda gurulan günäkärleriň jesetleri Stambul köçelerinde synlamaga başladylar[4]. 1909-njy.ýylyň dekabryň 29-na Ittihat we Terakki topar agzalarynyň döwlet işlerine dowamly goşulmaklaryndan närazy bolan Sadrazam Hüseýin Hilmi paşşa işinden ýüz öwürdi. Ýerine Rim sepiri bolan Ybraýym Hakky paşşa wezipä bellendi we 1910-njy ýylyň ýanwaryň 12-ne täze hökümetini gurdy. Bu hökümetiň has hem erkin boljakdygy göz öňüne tutulupdy, emma ýene Ittihat we Terakki toparynyň liderleri Mahmyt Şewket paşşanyň eline geçdi[2] 1911-nji ýylyň fewralyň 6-syna döwlet edarasynyň merkezi Baba Alyda ýangyn döredi, Sadrazamlyk bilen Harijiýe nazaryýetleri abat çykarlyp, Şuraýy döwlet, Dahylyýe nazarýeti, Poçtaçy, Beglikçi, Sadaret galam eserleri Wakanuwisler hemmesi ýangyn içinde galdy. Mehmet V bu ýangyna gaty gynanypdyr. Hemme zadyň puja çykjakdygyna özi göz ýetiripdir[4]. 1911-nji ýylda Mehmet V öňki Fransuz imperatory Eugeni we ýazyjy Pierre Lotini garşy aldy[2]. 1911-nji ýylyň 5-nji Iýunynda Soltan Mehmet deňizden «Barbaros» bilen Rumeli gezmäge başlady. 26-njy Iýunda Stambula döndi[2].
Trablusgarp söweşi
Birleşmekde beýleki Ýewropa döwletlerinden örän gijä galan Italiýa koloniýal ýaryşlara goşulşyp Demirgazyk Afrikada Osmanlylaryň agalygyndaky topraklary ýagny Trablusgarpa göz gyzdyrdy. Ýewropa döwletleriniň bir agyzdan goldamagy bilen Italiýa Osmanly döwletine bir çykyşda Trablusgarp şäheriniň özygtyýarlygyny bermekligini isledi. Emma onuň bu çykyşy kanagatlandyrylman soň Trablusgarpa we Bingaza çozup girdi (1911). Şeýdip Trablusgarp söweşi bolup geçdi. 1911-nji Sentýabryň 29-na Trablusgarpyň Italiýalylaryň eýelemegi bilen sadrazam Ybraýym Hakky paşşa hökümetden ýüz öwürdi. Soňra 8-nji gezek Mehmet Seýit paşşalyga geçdi. Hökümet bilen mejlisiň arasynda düşünişmezlik yüze çykdy. Mehmet Seýit paşşa 30-njy dekabrda işini taşlady we Mejlisi ýapyk diýip yglan edilmegi üçin Mehmet V gyssady we 1912-nji ýylyň 18-nji Ýanwarynda Mejlisi Mebusan ýapyldy we Stambulda eziji dolandyryjylyk yglan edildi. 1912-nji ýylyň Iýulynda Italiýa Osmanly döwletini ýaraşyk baglaşmaga mejbur etmek üçin Çanakgalada Osmanly harby tehnikalaryny topa tutdylar. Esasanam Egeý deňzindäki 12 sany ada esgerleri döküldi. Mustapa Kemal we Enwer beg Trablusgarpa geçip Derne we Tobrukda duşmany yza serpikdirjek bolýardylar. Balkan söweşleriniň başlanmagy netijesinde Italýanlar bilen ýaraşyk baglaşyldy we Trablusgarp söweşi şonluk bilen tamamlandy. Uşi şertnamasyna laýyklykda bolsa Trablusgarp we Bingazi Italiýa berildi. 12 ada Gresiýa çozmazlygy üçin Italiýanyň elinde galdy. 1912-nji ýylda Arnawatlaryň ýörüş hereketleri başlandy.
1-njy we 2-nji Balkan söweşleri
Garaşsyzlyga göz açan döwletler Osmanly döwletinden Balkanlary çykarmak isleýän Bolgariýa, Serbiýa, Gresiýa we Garadag Trablusgarp söweşiniň yz ýany Balkan söweşini başlatdylar. Russiýanyň çozmazlygyna ynam bildiren Osmanly hökümdarlygy goşuny olara tarap gönükdirdi. I Balkan söweşinde birnäçe ýerlerde birden çozuş hereketlerine garşy göreşmäge mejbur bolan Osmanly döwleti agyr ýeňlişe sezewar boldy. Bolgarlar Çatalja çenli ilerlediler. Grekler Selanigy basyp aldylar. Arnawutlyk hem garaşsyzlygyny yglan etdi. II Balkan söweşi Osmanly döwletinden alynan topraklaryň özaralarynda paýlaşanlarynda düşünşmezlik emele geldi. Serbiýa, Gresiýa we Ruminyýa, Bolgariýa garşy söweşe başlady. Osmanly döwleti bu pursatdan peýdalanyp Bolgariýa söweş yglan etdi. Osmanly goşuny taryhy şäher Edirnäni gabaw astyna alanyndan soňra Meriçe çenli ilerläp kän bir Ýewropalylaryň beýleki hereketleriniň öňünden çykmak islemediler. II Balkan söweşiniň soňunda Stambul şertnamasy bilen Edirne we Kyrklar ili Osmanly döwletine gaýdyp berildi. Iki döwlet arasynda Meriç derýasy serhet boldy.
Dobriç
thumb|right|400px|Dobriç saheri
Mehmet V
Ölümi
Mehmet Reşadyň soltanlygy 9 ýyla çekdi. 1918-nji ýylyň Iýul aýynyň 3-ne ýürek ýetmezçiliginden wepat boldy. Onuň jesedi Kemaleddin begiň salyp beren Eýýupdaky Soltan Reşat türbesinde ýerleşdirildi.
Maşgalasy, Aýallary we çagalary
Kamres baş hanymy
Oliwer Kan
Oliwer Rolf Kan 1969njy yylyn 15nji iyunynda Germaniýanyn Karlsru shaherinde dunya inyar.
Milli statistika
Kan-nemes derwezewany,3 gezek dunyanin in gowy derwezewany bolup(1999,2001,2002 yy),Uefa tarapyndan hem 4 sapar Yewropan in gowy derwezewany diyen ada mynasyp boldy(1999,2000, 2001,2002 yy).Germaniýada 2 gezek yylyn oyunchysy(2000,2001 yy),Bundesliganyn 6 gezek in gowy derwezewanydyr(1994,1997,1998, 1999,2001,2002 yy).2002dunýä çempionatynyn in gowy oyunchysy.20nji asyryn ahyrlarynda we 21nji asyrlaryn bashlarynda-dunyanin in gowy derwezewanlaryn biri hasaplanyar.1985-1994nji yyllarda yerli Karlsru toparynda bundesligada jemi 128 oyun bilen uly tejribe toplayar.1994nji yylyn 1nji iyulynda bolsa yurdun in abrayly topary bolan Myunhenin Bawariýasyna gechyar.Onun gyzma hasiyeti bolup,oyunlarda hem oz ildeshlerine hapa geplerinden her durli sozlerini ulanypdyr.Taze toparda ilki bada jankoyerler ony halaman, her durli lakamlary dakypdyrlar:"Wulkan","Gorilla".1 gun bolsa jankoyerler ona banan zynyp durkalar,golkiper hem olara jogap edip,1 banany wratar yalyk tutup,achachan iyip goyupdyr.Emma sonra ol Myunhenlerin taze lideri we kapitany bolup,encheme kuboklary gazanmaga uly goshant goshdy.Bawariýada jemi 14 yylyn ichinde 600e golay oyun gechirdi.Bawariyada taze sahypa achyp,8 sapar Germaniyanyn chempiony,6 gezek Germaniýan kubogynyn eyesi,5 gezek Germaniyan kubok ligasynyn yenijisi,1 gezekden bolsa Uefa kubogyn we Chempionlar ligasynyn eyesidir.Germaniyan milli yygyndysynyn koynekchesini bolsa 1995-2006 yy.aralykda geyipdir.Shol yyllarda yurt bilen Yewropanyn chempiony(1996 y),2002 we 2006 dunya chempionatlaryn kumush we burunch medalistidir.2002 dunya chempionatynyn jemi boyuncha in gowy derwezewan bolup,Lew Yashin adyndaky uly bayraga eye bolyar.Fifa-100 sanawyna giryar.2008de ol karyerasyny tamamlap,hazirki wagtda nemes telewideniyesinin futbol kommentatory bolup ishleyar.
Dünýäniň 7 täsinligi
Olar şulardyr: -Gadymy Müsür piramidalary(b.e.öñ 3müñ.)
Mehmet V
Maşgalasy, Aýallary we çagalary
Dürri and ikinji hanymy
Dünýäniň 7 täsinligi
I I I yeah you feeling yeah you know and I losing the control choruse magic in my bones
Mehmet V
Maşgalasy, Aýallary we çagalary
Mihrengiz ikinji hanymy
Sliwen
Sliwen - Bolgariýada yerlesen bir saherdir.
Mehmet V
Maşgalasy, Aýallary we çagalary
Näzperwer üçünji hanymy
Dilfirib dördünji hanymy
Ogullary
Şeýhzada Mehmet Nejmeddin Ependi
Şeýhzada Omar Hilmi Ependi
Çeşme
1. ^ Aýdemir, Şewket Süreýýa (2005 9.bas), Makedoniýadan Orta Aziýa tarap Enwer Paşşa (1908-1914),Stambul: Remzi, ISBN 975-14-0396-0,
2. ^ a b c d e f g h i j k l Sakaogly, Nejdet (1999) Bu Mülküň Soltanlary, Stambul:Oglak, ISBN 875-329-299-6 say.486
3. ^ Häzirki Stambul uniwersitet binasy.
4. ^ a b c d e Uşaklygül, Halit Zyýa (2012 ilkinji basgy ), Saraý ve Arkasy, Stambul: ISBN 9-754-47176=2
5. ^ Aly Şükri Çoruk, 100. Ýyl döwründe Bir Gazetçi kastedilşigi.
5
Aradan çykanlar
Kategoriýa:5
Monjugatdy
Monjugatdylar – halk döredijiliginiň şahyrana žanrlarynyň biri. Olar köplenç bahar aýlarynda, esasan-da Nowruzda – ýyl çalşygynda gelin-gyzlar tarapyndan döredilýän hem-de ýerine ýetirilýän yşky-söýgi häsiýetli bentlerdir. Monjugatdy – gelin-gyzlaryň öz bagtlaryny synamak üçin oýnaýan sanawaçly oýny. Monjugatdylar ýylyň belli bir paslynda aýdylany üçin oňa kalendar aýdymy hem diýilýär. Kalendar aýdymy köplenç Nowruz baýramçylygynda (Mart aýynyň 21-inde) ýerine ýetirilýär.
Paraw, Balkan
Taryhy
Serdar şäherinden 25 kilometr günbatarda, dagyň eteginde ýerleşýän bu oba bilen dag aralykda gadymy Paraw (käbir çeşmelerde Ferawa) diýen şäheriň galyndylary bar. Bu ýerde iki sany gümmezli gubur şu wagta çenli saklanyp galypdyr. Olardan bir kilometr çemesi uzaklykda, dagyň belent gaýasynda XI asyra degişli hasap edilýän ýer bar.
Obanyň üstüne abanyp duran daga Partaw (“par dagy”) diýilýär. Şu ýerdäki Paraw, Parawata, Parawbibi, Partaw diýen ýerleriň, şeýle-de, obanyň deňesindäki gumda gazylan Par atly gadymy guýynyň we obanyň atlaryna esas bolan “par” sözi Iranileriň par (parn) taýpasynyň adyndandyr diýlip hasap edilýär. Gadymy Iranli Parfiýa döwletiniň adynda-da parlaryň etnik ady duş gelýär.
Paraw öz döwründe adybir welaýatyň merkezi bolupdyr
Monjugatdy
Monjugatdylaryñ taryhy
Monjugatdylary oýnamak üçin gelin-gyzlar ilkagşamdan bir öýe ýygnanýar. Oňa kämahallar oglanlar hem gatnaşýar. Oýun oýnalanda bir gaba suw guýlup, oňa her kim öz monjugyny atýar. Ýygnanyşanlaryň arasyndan ekabyrragy, monjugatda ökdesi goşgy bendini sanaýar. Oýun şeýle setirler bilen başlanýar:
Şanhaý
thumb|200px|right|Gijeki Şanhaý
Monjugatdy
Monjugatdylaryñ taryhy
Bagtymyzdan diýşeliň.
Ol barýan ýigit kimkä?
Ýagşy-ýaman gülşeliň!
Oýna taýýarlyk işleri görlensoň, dilewar aýallaryň ýa-da gyzlaryň biri monjugatdy bendini sanaýar we her bentden soň, monjuk çykarýan çaga: “Çykar, monjugy” diýip ýüzlenýär. Monjuk çykarylansoň, onuň kimiň monjugydygy kesgitlenýär we bent şoňa degişli edilýär. Bendiň mazmunyna görä, monjuk eýesine dürli ýomaklar atylyp gülşülýär.
Monjugatdylaryň ýüze çykmagy ýaşlaryň durmuşy, arzuw-islegi bilen bagly. Monjuk atyşyp, gyzlar nähili ýigide durmuşa çykjakdygyna, gaýtarmalar ykbalynyň nähili boljakdygyna synanyşyk edipdir. Gelin-gyzlar monjugatda Nowruz gijesinde bije hökmünde garapdyr, oňa şeýle seslenipdir:
Nowruz geldi bu gije,
Gyzlar atarlar bije.
Kimiň bijesi çyksa,
Baýragy horaz-jüýje.
Oýunda monjugatdylaryň iň oňat nusgalary bilen birlikde, ýaramazrak mazmunly bentler-de aýdylýar. Eger şeýdilmese, oýun gyzykly bolup bilmez. Oýun gyzykly alnyp barlanda, her bentden soň, monjuk çykarylanda, gyzlar gülüşýärler, ýomak atyşýarlar. Maňlaýlaryna gowy mazmunly bentler çykaýsa, oňa guwanylýar, ýaramazrak mazmuny bentlere gynanylýar.
Monjugatdynyň temasy köptaraplydyr. Esasy temasy söýgi meselesidir. Söýgi gyzyň erkek doganyna, jigisine ýa-da boýdaşlaryna gönükdirilýär. Şeýle hem ýigitleriň adamkärçiligi, görk-görmegi, gaýrat-kuwwaty, söýgüsi, isleg-arzuwy beýan edilýär:
Gyrmyz donuň biçeýin,
Üste teňňe seçeýin.
Atam-enem görmänkä,
Päk söýgi hem şeýle wasp edilýär:
Iki öýüň arasy,
Gün görünmez parasy.
Göz görse, göwün söýse,
Ýar-ỳaryň otagynda,
Saýrar gül pudagynda.
Derlese burçak-burçak,
Şu bentde täze çatynjalaryň agzybirlikde ýaşamagyna, biri-biriniň sarpasyny tutmaklyga çagyrylýar.
Monjugatdyda bentleriň ýaňsylama, tankydy görnüşinde düzülenleri-de bar. Azda-kände duş gelýän gaýratsyzlyk, ýalançylyk, wepasyzlyk, horanlyk, açgözlülik ýaly nogsanlyklar tankyt edilýär:
Hersene jan, hersene,
Elim urdum kersene.
Iýdim-içdim doýmadym,
Yene bolsa bersene.
Şu bentde maşgalada garnynyň ugrunda selpäp ýörenler ýazgarylýar.
Monjugatdylarda daýhançylyk temasy-da beýanyny tapýar. Söýülýän ýigidiň diňe daşky görki däl, eýsem onuň işeňňirligi, ekin ekip, hasyl almaga ezberligi, umuman zähmetsöýerligi gelin-gyzlaryň ünsüni çekipdir. Işe çulum, daýhan ýigide söýgi-muhabbetini bagyşlaýandygy bentlerde nygtalýar. Ýigitler monjugatdy oýnuna känbir gatnaşmaýar. Eger gatnaşaýsalar-da, başdanaýak gatnaşman, köplenç gapdalyndan syn edip oturýar. Kämahal bolsa oýna gatnaşyp, öz ykbalyny barlaýar:
Misserian
Misserian [Misseria:n] – Gadymy Dehistan şäheriniň iň esasy we uly bölegi, şeýle-de şu sebitdäki giň düzlük. Bu at barada: ser. Dehistan. Mukaddes Ruhnama da öň ekilip, soňra dürli sebäbe görä taşlanan, häzirki döwürde täzeden janlandyrmak zerur bolan topraklaryň sanawynda Misserianyň hem ady tutulýar. Dogrudan-da, Misserian düzlügi uzak wagtlap – b. e. öňki III müňýyllygyň ahyrlaryndan tä b. e. XIV asyryna çenli suwarymly ekerançylyk bilen meşgul bolnan bereketli toprak bolupdyr.
Monjugatdy
Monjugatdylaryñ taryhy
Bagyňyzdan bakaýyn,
Galam gaşy kakaýyn.
Seniň syýa zülpüňi,
Tamdyrama dakaýyn.
Ýa-da
Baga girdim yzyňdan,
Gara saçyň dyzyňdan.
Ýakma meni, gara göz,
Öldüm seniň näziňden.
Oýunda bagtyna şeýle bentler çykaýsa welin, ýigitleriň begenjiniň çägi bolmaýar.
Monjugatdylaryň dili örän sada we çeper. Bentlerde setirleriň sazlaşygy, many-mazmun çüňlügi saklanylýar.Olar düzülişi taýdan lälelere meňzeş. Bentler rubagy formasynda düzülýär.Ýagny, 1-nji, 2-nji, 4-nji setirler özara kapyýalaşyp, 3-nji setir kapyýalaşmaýar. Bogun jähtinde-de monjugatdylar läleler ýaly ýedi, ýek-ýarymy sekiz bogundan ybarat. Kähalat on bir bogundan ybarat monjugatdy bendine hem duşmak bolýar. Emma şeýle bent monjugatdy üçin mahsus görnüş däldir.
Monjugatdylar känbir ösmeýan žanr.Emma şeýle-de bolsa,olar obrazlar, peýzaž baýlygy, diliniň ýönekeýden ýitiligi bilen hem tapawutlanýar.
Türkmen monjugatdy bentleriniň türki halklaryň (meselem, azerbaýjanlylaryň dessur aýdymyna) monjugatdy bentlerine meňzeşleri bar. Munuň özi türki halklaryň taryhy gelip çykyşy, dil, däp-dessur, durmuş-ykdysady, medeni taỳdan ýakynlygyny aňladýar.
Monjugatdy bentleriniň ýygyndysy 1948-nji ýylda neşir edildi.
Garaşsyz hem baky Bitarap ýurdumyzda edebi mirasymyz, şol sanda monjugatdylar hem dolulygyna öwrenilýär hem-de olaryň temasy baýlaşdyrylýar. Çeper höwesjeňleriň aýdym-saz folklorynda ýerine ýetirilýär.
Edirne (şäher)
Edirne (Edirne; Αδριανούπολης, Adrianoúpolis; Одрин, Odrin; Adrianopole; Adrianopol; Drinápoly), Türkiýenyň şäheri.
Gagarin
Gagarin şäheri - Özbegistanyň Jyzzah welaýatynde ýerleşýän şäher.
Luiz Suarez
thumbnail|2006-njy ýyl, Suarez [[FC Groningen|Groningen trenirowka meýdançasynda]] Luis Alberto Suarez Diaz (d.24-nji Ýanwar 1987-nji) Gremionyň şeýle hem Urugwaý milli futbol ýygyndysynyň oýunçusy. Suarez futbola Urugwaýyň Nasional toparynda başlady.
Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersitety.
Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň Gurbanguly Berdimuhamedowyň yzygiderli aladasy netijesinde döredilen Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersiteti ýurdymyzyň we dünýäniň iň oňat tejribesine, ylmy-tehniki ösüşiň gazananlaryna daýanyp, şu günüň talaplaryna laýyklykda ylym-bilim we terbiýeçilik mümkinçiligini barha artdyrýar. Ýokary okuw jaýy 2014-nji ýylyñ 1-nji sentýabrynda Türkmenistanyñ Hormatly Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyñ Permany esasynda döredilip, türkmen milletine peşgeş berildi. Bu ýerde okuwlar tölegli esasda bolup, sapaklar diñe iñlis dilinde alnyp barylýar. Ýurdumyzyň ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrmak täze, ylyma degişli pudaklaryny yzygiderli ösdürmegi hem-de bilimlere esaslanan jemgyýeti kemala getirmegi talap edýär. Iň täze bilim ülňüleriniň ornaşdyrylmagy bu ýokary okuw mekdebiniň düýpgöter täzeden guralmagyna, soňky ýyllarda ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamagyň täze ugurlaryň ýüze çykmagyna getirdi. Bu ýokary okuw jaýy her ýylda dürli welaýatlardan täze talyplary 14 sany ugurlar boýunça kabul edip, ýokary bilimli hünärmenleri taýýarlaýar. Uniwersitetde filosofiýa, žurnalistika, halkara jemagat hukugy, halkara hususy hukugy, halkara gatnaşyklar we dünýä syýasaty, halkara ykdysadyýeti, halkara täjirçiligi, halkara maliýe, ätiýaçlandyryş işi, halkara menejment, komputer tehnologiýasy, kompýuter ulgamynyň progranmma üpjünçiligi, maglumat we kommunikasiýa tehnologiýasy ugurlar boýunça bilim berilýär. Ýokary okuw jaýynda ýurdumyzda ilkinji gezek bilim bermegiñ iki basgançakly ulgamy - bakalawriat hem-de magistratura girizildi. Munuň özi bütin dünýäde ykrar edilen ýeke-täk bilim beriş ülňülerini döretmegiň talaplaryna laýyk gelýär. Okuwyñ möhleti 5 ýyldan ybarat bolup, 1 ýyllyk dil öwreniş we 4 ýyllyk bakalawriat ulgamyndan durýar. Iñlis dilini ýokary derejede bilýänler üçin ýörite synaglar geçirilýär. Synagdan geçen talyplary okuwlaryny bakalawriat ulgamyndan başlap bilerler.
Ýokary okuw mekdebi talyplaryñ iki müñsüne niýetlenen baş okuw-binasyny, 800 talyp üçin 3 sany umumy ýaşaýyş jaýlary, naharhanany, sport toplumyny, woleýbol, basketbol we tennis we beýlekiler üçin açyk meýdançany özünde jemleýär. Täze okuw binasynyñ otaglary iñ döwrebap okuw tehnologiýalary - multimedia enjamlary, internediñ bilim serişdelerine elýeterliligi üpjün edýän bilim almagyñ aktiw serişdeleri peýdalanýar. Internet Wi-Fi tehnologiýasynyñ kömegi bilen elektron kitaphanasyny, Uniwersitetiñ portalyny, interneti ulanmak mümkinçilikleri göz öñünde tutulandyr. Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersiteti ilkinji günlerinden başlap, şu güne çenli özüniň bilim ulgamyna uly ünsüni berip gelýär. Beýleki Uniwersitetleriñ we Institutlaryñ arasynda bilim ulgamy boýunça geçirilýän bäsleşiklerde üstünlikli orunlary eýeläp gelýär. Şeýle hem 2016-njy ýylda geçirilen Matematika ugry boýunça halkara bäsleşiklerinde Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersitetiniñ talyplary bürünç we kümüş medallaryny gazandylar. Uniwersitetimiz bilim ugry boýunça mundan hem beýläk özüniñ at-abraýyny galdyrar. Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersitetiniñ halkara maliýe hünäriniñ
Jilbäb
Jilbäb (جِلْبَاب — uzyn köýnek, uzyn halat, örtýän ýapynja) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi. Jilbaby esasan köpçülige çykylanda geýmeli. Jilbäb ýüz we elden başga ýeri ýapar ýaly giň köýnekdir. Bu ikinji gat köýnek beden bildirmez ýaly, eger-de zenanyň bedeni bildirýän bolsa. Jilbaby esasan Hudaýdan gorkýan zenanlar geýýär. Jilbabda nikab hem bardyr.
Ýemini gamus
Ýemini gomus (اليمين الغموس — ýalan kasam) – öň bir wagt edilen ýa-da edilmedik bir iş hakynda bilip, bilkastlaýyn we ýalan ýere aýdylan ýemindir. Bir kişiniň bergisini bermedigini bilip duran halyna: «bergimi berdim» diýip, ýalan ýere kasam etmegi muňa mysaldyr. Bular ýaly ýemin uly günädir. Bu bilkastlaýyn edilen ýalňyşlygyň bagyşlanmagy üçin keffaret ýeterlik bolmaýar. Şonuň üçin gamus ýeminine keffaret edilmeýär. Ýalan ýere ýemin eden kişi köp toba-istigfarda bolmaly. Gaýdyp beýle ýalňyşlygy etmezligi ýüregine berk düwmelidir. Ýemini sebäpli ýetiren zyýanynyň öwezini töläp, zyýan ýetiren adamynyň razylygyny almalydyr.
Sidneý
350px|thumb|Sidneý
Sidneý (Sydney) — Awstraliýanyň iň iri şäheri.
Surinam
Surinam (Suriname), resmi ady — Surinam Respublikasy (Republiek Suriname) — Günorta Amerikada döwlet.
Kerki etraby
Kerki etraby — Lebap welaýatynda bir etrap.
Ýemin
Ýemin (يمين — kasam, ant, kuwwat). Ýemin dini taýdan bir işi edip ýa-da etmezlik meselesinde ynandyryjylyk güýjüni artdyrmak üçin Allahyň adyny ýa-da sypatlaryny ara goşup berlen sözdür. Meselem, «Wallahi, şeýle işi gaýdyp etmerin». Şeýle ýeminlere fikhde kasam diýilýär. Ýemin: «wallahi», «billähi», «tallahi», «Allah şaýat» ýaly sözler bilen edilýär. Allahyň ady we sypatlary zikir edilmän aýdylan söz ýemin saýylmaýar. Pygamberleriň, Käbäniň, melekleriň adyny tutup ýemin etmek hem dürs däldir. Il arasyndaky «duz kessin, çörek kessin» diýen ýaly antlar hem bolmaýar. Hatda şeýle kasam eden kişi günäkär bolýar. Kasam etmek, esasan, mubah hereket bolsa-da, ýöne ýere kasam etmek, ony endige öwürmek dogry däldir. Ýygy-ýygydan kasam edip duran kişi sözüne Allahy şaýat tutunýandyr. Eger sözüni ýerine ýetirmese, Allahy äsgermeýän, sözüniň dogrudygyny subut etmek üçin mukaddes gymmatlyklary peseldýän, il arasynda abraýyny ýitirýän kişi bolýar. Musulman – kasam zerurlygy bolmazdan sözüne ynanylýan kişidir. Ýalan ýere kasam etmek ýa-da kasam edilen sözde durmazlyk uly hata, agyr günädir. Kurany Kerimde berlen sözüň ýerine ýetirilmegi barada: "«Kasamlaryňyzy goraň (wepaly boluň)!» — Maide: 89." "«Äht edeniňizde Allanyň ähti-peýmanyna (Onuň adyny agzap beren sözüňize) wepaly boluň! Allany özüňize kepil tutunyp, (ähti-peýmanyňyzy) pugta edeniňizden soň, kasamlaryňyzy bozmaň! Takyk, Alla edýän zatlaryňyzy bilýär.» — Nahl: 91." diýilýär.
Ýeminiň görnüşleri
Kasam görnüşinde aýdylan ýeminiň üç görnüşi bardyr:
Ýemin keffareti
Ýemin edenden soň, sözünde durmadyk kişi ýemin keffaretini tölemelidir. Kurany Kerimde bu barada şeýle aýdylýar: «Alla (bilkastlaýyn bolman) ýalňyşyp eden kasamlaryňyz sebäpli, sizi soraga çekmez. Emma ýüregiňize düwen (bilkastlaýyn eden) kasamlaryňyz üçin welin soraga çeker. Onuň (bilkastlaýyn eden kasamyňyzyň) keffaraty (jerime tölegi) öz maşgalaňyza iýdirýän ortaça (tagamyňyzdan) on misgine tagam bermek, ýa-da olary geýindirmek, ýa-da bir gul azat etmekdir. Kim (bularyň hiç birini) tapyp bilmese, üç gün agyz beklemelidir. Ine, bu kasam edip (soň hem dänen) kasamlaryňyzyň keffaratydyr. Kasamlaryňyzy goraň (wepaly boluň)! Ine, siziň şükür etmegiňiz üçin Alla size aýatlaryny beýan edýär. » — Maide: 89. Pygamberimiz bolsa şeýle aýdýar: «Ýemin edip, başga bir zadyň ondan haýyrlydygyny görseň, haýyrlysyny et we ýeminiň keffaretini töle», (Ibni Maje). Yslam müjdehidleriniň aýtmagyna görä, ýeminini bozan keffaret hökmünde ilki on sany garyby ertirine-agşamyna doýurmaly ýa-da on garyba egin-eşik geýdirmeli, muňa güýji ýetmese, üç gün yzly-yzyna oraza tutmaly. Oraza keffaretinde agyz beklemek ilkinji nobatda bolup, garyby doýurmak iň soňa goýlupdyr. Orazanyň bilgeşleýin bozulmagynyň ýene agyz beklemek bilen ýerine salynmagy, jezanyň kişiniň nebsini terbiýelemegiň esasy maksadydygy üçindir. Ýemin keffaretinde garyby doýurmak we geýindirmek öňde goýlupdyr. Muňa mümkinçiligi bolmadyk oraza tutmaly edilipdir. Bu garyp-gasarlary goldamak we ijtimagy maksatlar sebäplidir.
Balkanabat demirýol menzili
Balkanabat demirýol menzili, Türkmenistan'ın Balkanabat kentinin ana demirýol menzili.
Kosmonawtika güni
Kosmonawtika güni —1961-nji yylyn 12nji aprelinde Ýuriý Gagarin dunyade ilkinji bolup,yerin dashynda ya-da kosmosda aylanan adamdyr.Yagny,ol Gazagystanyn chaginde yerleshyan "Baykonur"kosmodromyndan uchup,kosmosda 108 minutlap bolupdyr.Netijede,önki Sowet Soyuzynda 1962nji yylyn 12nji aprelinden bashlap, SSSR-ñ Yokary Sowet Prezidiumyn karary bilen"Kosmonawtika guni"diyilip,bellenilyar.Yuriy Gagarin 1934nji yylda dogulyp,1968nji yylda(34 yashynda)uchushlaryn birinde raketada topliwo(nebit)yetmänligi sebapli uchary yere gonup yetishman,aradan chykyar.
Sofiýa
thumb|right|350px|Sofiýa saheri Sofiýa  - Bolgariýada ýerleşen bir şäher we döwletiň paýtagty.
Hijäb
Hijäb (حِجَاب — örtgi, perde, ýaglyk) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi. thumb thumb|Dokuz ýaşly gyzjagaz. Hijaby köpçülige çykylanda hökman dakynmaly. Eger-de zenanyň bedeni bildirýän bolsa, jilbab ýa-da himar geýinmelidir.
Kuran
Eý, pygamber! Aýallaryňa, gyzlaryňa we möminleriň aýallaryna (daşary çykanlarynda) üstki örtgülerini örtünmeklerini aýt. Bu olaryň tanalmaklary we ynjydylmazlyklary üçin iň dogrusydyr. Alla Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr.
Bu aýatda jilbab sözi geçýär. Häzirki döwürde hijab diýip esasan ýörite ýalyga aýtýarlar.
Beýleki dindäkiler
Öňki dindäkiler hem hökman ýapynýar ekenler.
Düýäň örküji ýaly kelle
Pygamberimiz ﷺ zenanlara kelläni düýäň örküji ýaly etmegi gadagan edipdir.
thumb|Kelläni düýäň örküji ýaly edýän saç görnüşi. thumb|Käbirlerine görä, topby hem şoňa mysaldyr.
Bildirmejek görnüşleri
Awrat ýerleri ýapmak hökmanydyr. Ýapylandan soň keseki kişini özüne çekdiriji edip geýinmeli däldir we has gysgasy sada geýinmelidir. Ýagny ýapylan soň hem düýäň örküjine meňzetmeli däl. thumb Kelle düýäň örküjüne meňzemez ýaly herhili çäre görmeli we sada bolmaly.
Hanow Pälwan
Hanow Pälwan 2005 -nji ýylyň 23-nji noýabrynda Türkmenistanyň Mary welaýatynda dogulýar.Mary welaýatynyň Gargum etrabynda orta bilimini alýar .Orta mekdepden daşary Garagum etrabynyň çagalar sungat mekdebinde durtar hünäri boýunça bilim aldy.Ol mekdep döwri geçirilýän ders bäsleşiklerine gatnaşýar.
Hurma
Hurma — iň peýdaly ir-iýmişdir. Süýji kesellä (diabet) adama hurma iýmek maslahat berilmeýär. Ol guradylan (kakadylan) görnüşde satylýar. Sebäbi guradylman iýilse kesel döredip bilýär. Gury hurma gyzylymtyl reňkde bolýar, guramadyk bolsa sarymtyl bolýar. Ol çaga edinjek bolýan maşgala, göwrelä, çaga emdirýäne örän peýdalydyr. Hurma köp kesellere bejergidir. Ony musulmanlar orazada agyz açanlarynda iýýärler. Çaga edinmek isleýän zenana köp hurma iýmegi örän gowydyr. Hurmany suwa atyp onuň suwuny içseň ol göwräňe tiz wagtda güýç berýär.
Jeonbuk Hyundai Motors
Jeonbuk Hyundai Motors hazirki wagtda K Liga Classicsýnda basleşige dowam edyar.
Çarlz Dikkens
(1812-1870)'''
Iňlis hem dünýä edebiýatynyň iň beýik ýazyjylarynyň biri Çarlz Dikkens 1812-nji ýylyň 7-nji fewralynda, Angliýanyň Portsmut şäherinde dünýä inipdir. Onuň ene-atasy juda gurply ýaşaýan ekenler, çagany mähir-muhabbet bilen terbiýeläpdirler. Çarlz eýýäm çagalykdan akyly hem ugurtapyjylygy bilen özüniň ýaşdaşlaryndan saýlanypdyr. Emma Dikkensiň kakasy bahym bergä batyp, ol döwrüň kanunyna görä, bergidarlaryň türmesine salynýar. Maşgalanyň ýagdaýy agyrlaşýar. Şonuň üçin geljekki ýazyjy çaga halyna agyr işlerde işläp, gazanç etmeli bolýar, emma boş wagtyny ýitirmän, diňe okuwa, kitaba sarp edipdir. Bu agyr ýyllar barada ýatlamalar soň-soňlar ýazyjynyň birnäçe ajaýyp eserleriniň gözbaşyny tutupdyr. Döredijilik ýoluna Dikkens juwan ýaşlarynda aýak basypdyr. Ilki ol parlament stenografy, soňra birnäçe gazetlerde habarçy bolup işlemeli bolýar, emma diliniň baýlygy, wäşiligi hem-de adam häsiýetlerini açyp görkezmekde ýeten ussatlygy ýaş habarça derrew meşhurlyk getirýär. 1836-njy ýylda «Bozuň oçerkleri» atly ilkinji kitaby çap edilende, onuň ýazarynyň ady okyjylaryň köpüsine bellidi. Emma hakyky şöhrat Dikkense «Pikwik klubynyň miras galan ýazgylary» (1836-1837) kitaby çap edileninden soň gelýär. Dünýä edebiýatynyň iň göwün galkyndyryjy eserleriniň biri hasaplanýan bu eserde Dikkens birnäçe ýatdan çykmajak keşpler döretmegi başarypdyr. Ondan soňky döreden eserleri, şol sanda-da «Oliwer Twistiň başdan geçirmeleri» (1838), «Nikolas Niklbi» (1839),«Martin Çezlwit» (1843), «Dombi we ogly» (1848),«Dewid Kopperfild» (1849-1850), «Iki şäher hakda hekaýat» (1859), «Uly umytlar» (1860) romanlary we beýleki birentek eserleri Dikkens aýatda diri gezip ýören wagty hem dünýä edebiýatynyň altyn hazynasy hasaplanylýardy. Ömrüniň soňky ýyllarynda ýazyjy «Edwin Drudyň syry» atly romanyň üstünde işleýärdi. Ol bu eserini tamamlap ýetişmän, 1870-nji ýylyň 9-njy iýunynda, 58 ýaşynda aradan çykýar. «Edwin Drudyň syry» romanyny käbir tankytçylar ýazyjynyň iň kämil eseri hasaplaýarlar. Dikkensden soň ýaşan iňlis ýazyjylarynyň hiçisi hem onuň täsirini inkär edip bilmändirler. Hatda, Dostoýewskiý we Lew Tolstoý ýaly beýik ýazyjylar hem Çarlz Dikkensi özüniň halypasy hasaplapdyrlar.
6
Aradan çykanlar
0er
Tähran
thumb|300px|Tähran thumb|275px|Tähran Tähran ( -, gepl. ) — Eýranyň paýtagty we iň iri şäheri hem-de Aziýa iň uly şäherleriniň biri. Ýurduň syýasy, ykdysady, ulag, söwda-maliýe we medeniýet merkezi.
Syrdarya welaýaty
Syrdarya - häzirki döwürde Özbegistanyň welaýatynyň biriniň ady. 1963-nji ýylyň 16-njy fewralynda esaslandyryldy. Demirgazykda Gazagystan, gündogarda welaýaty, günortada Täjigistan we günbatarda Jizzakh welaýaty bilen serhetleşýär. Merkez Gülistan şäheridir.
Esmeralda (Mexican TV series)
Esmeralda, Salwador Mejia Alejandre tarapyndan 1997-nji ýylynda telewideniýe üçin öndürilen Meksikanly telenovela  Bu, 1970-nji ýylynda meşhur Wenesuelanyň telenovelasynyň Delia Fiallonyň Esmeralda adyndaky asyl hekaýasynyň remiksidir.
1997-nji ýylynyň 5-nji maýy duşenbe güni Kanal de las Estrellas Esmeralda hepdäniň her günleri agşam sagat 8: 00-da ýaýlyma başlandy, Muzeriň ýerine kazos de la vida real. Iň soňky bölüm 1997-nji ýylyň 14-nji noýabrynda Anna güni efire berildi, Desencuentro ertiri duşenbe güni onuň ýerine bu teleserýalgeçdi. Bu Fernando Kolunga bilen Huan Pablo Gamboanyň arasyndaky ilkinji hyzmatdaşlykdy, soň ikisidi La usurpadorada (1998) işlär.
1998-nji ýylda “Premios TVyNovelas ” tarapyndan "geçen ýylyň iň gowy telenoweli” diýlip yglan edildi.
Vajinismus
Waginismus, waginanyň girelgesindäki myşsalaryň huşsuz gysylmagy netijesinde jynsy gatnaşykda bolup bilmezlikdir. Waginizm ilkinji gijeden jübütler üçin uly mesele bolup bilse-de, her jynsy gatnaşykda waginizm diýip hasaplamaly däl. Waginizm meselesi, waginal girelgäniň töweregindäki myşsalaryň islegsiz gysylmagy we jynsy gatnaşyklar zerur bolsa-da, jyns agzalarynyň wagina girip bilmezligi.
Waginizmiň sebäpleri
Ilki bilen, waginizmiň islege bagly däldigine gowy düşünmeli. Waginizmiň esasy sebäbi köplenç doly kesgitlenmese-de, aşakdaky şertler waginizme sebäp bolup biler: Waginal hamyrma ýokançlygynyň tejribeli ýa-da şaýat bolmagy Waginal hamyrma ýokançlygynyň taryhy trawmatiki dogluşyň ýa-da ginekologiki hirurgiýanyň umumy aladasy Birinji senäniň gaty agyrylydygyna ynanýaryn trawma) Basyş Wulva anyk kliniki alamatlary bolmadyk, ýöne bejeriş döwründe agyry döredip bilýän westibulit diýilýän ýagdaý. Maşgala zorlugyna duçar bolmak husbandr-aýalyň arasyndaky ynamy ýitirmek Dolandyryşy ýitirmek gorkusy Jynsy görkezijileriň ýeterlik däldigi
Waginizmde başdan geçirilýän meseleler haýsylar?
Waginizm ýagdaýynda, barmagyň ýa-da bir zadyň waginanyň içine girmegi ähtimal däl. Başga bir waginizm çemeleşmesinde, bu waginal refleks diňe bir jyns gatnaşyklary wagtynda däl, kompýuteriň (çanaklyk) myşsalarynyň islegsiz gysylmagyna meňzeýär. Jübütleri söýgi bilen baglanyşykly we jynsy gatnaşykdan başga hiç hili kynçylyk çekmedik jübütlerde hemme zat gowy bolsa-da, jynsy gatnaşykda ýüze çykýan bu ýagdaý aýallarda howsala hüjümine sebäp bolýar. Örän bagtly ýagdaýda, oýundan soň, jynsy gatnaşykda, aýal öz-özünden şertnama baglaşanda, aýaklaryny ýapýar, ýoldaşyny itýär we özüni gulplaýar. Waginanyň çyglylygynda azalýar we guraklyga öwrülýär. Waginizmde ýüze çykýan bu howsala hüjümi, aň-düşünjedäki jynsy gatnaşyklar baradaky ýalan maglumatlar bilen baglanyşykly. Bejerilmese, jübütleriň arasynda yzyna gaýtaryp bolmajak netijelere sebäp bolup biler.
Aljyraňňylyga meňzeş bu ýagdaýda ýürek urgusynyň tizlenmegi, ysgynsyzlyk hökmünde görüp boljak bir ýagdaý, aýalyň özi şertnama baglaşýandygy sebäpli, jyns agzalarynyň bu görnüşe girmegi mümkin däl. Waginizm bilen jynsy gatnaşyklary doly tamamlap bolmaz. Waginizm keseli bolan aýallarda beden we beýni hiç wagt jynsy gatnaşykda oňyn tejribe almaýar. Aýallarda görüp boljak bu negatiw jyns habarlary dürli-dürli we bu habarlar wagina myşsalarynyň islegsiz gysylmagyna sebäp bolýar. Bu gysylmalaryň agyrysyna we aýalyň jynsy gatnaşyklara garaşýan zatlaryna jogap hökmünde jynsy gatnaşyklar mümkin däl bolup biler we käwagt gaty agyryly bolup biler. Mesele wagtyň geçmegi bilen jynsy meselä däl-de, "maşgala meselesine" öwrülip biler we jübütleriň arasynda ösüp we öwezini dolup bolmajak kynçylyklara sebäp bolup biler. Şonuň üçin gysga wagtda hünärmen lukmandan goldaw almak möhümdir.
Waginizmiň başga bir çemeleşmesi bilen, waginizm "yza süýşürilýän kesel". Karýerasy, aýalyň gözegçilik ediji garaýşy, bu meseläni özbaşdak ýeňip geçmek pikiri ýaly köp dürli bahana sebäpli bejergini yzygiderli yza süýşürip bolýar. Waginizm meselesinden gaça durýan hassalar, aňsat bejeriş programmasynyň birnäçe sessiýasyndan soň oňyn netijeleri görýärler.
Waginizm bejergisi
Warna
thumb|right|250px|Warna şäheri Warna Bolgariýada ýerleşýän bir şäher.
Ýerewan
300px|right|Ýerеwаn Ýerewan (Երևան, HFE: ) — Ermenistanyň paýtagty, şeýle hem, ilaty we tutýan meýdany boýunça iň iri şäheri. Dünýäniň iň gadymy şäherleriniň biri. Ol Ararat jülgesiniň çepkenar böleginde (Araks derýasynyň boýunda) ýerleşýär. Ilaty adam (2014ý). Şäheriň tutýan meýdany — 223 km².
Soltan tutujy
Kokatiel (latynça: Nymphicus hollandicus) maşgala kokatusyndan (Cacatuidae) sary, ak we çal kokato. Esasy iýmitleri tüwi, tohum, guradylan injir, käşir, armut sapagy, alça sapagy we ş.m. Erkeklere öýkünmek ukyby bar. Tohum we tüwi ýaly iýmitleri berip, adamlara öwrenişip bolýar. Köpçüligi halaýarlar, kapasada saklanmagy halamaýarlar, erkekleriň eňegi gaty güýçli. Ortaça ömrüň dowamlylygy 15-25 ýyl. Howanyň yssy görnüşi bolansoň, özlerini 15 gradusdan pes duýmaýarlar. Soltan towuklarynyň 4 esasy mutasiýa bar: lutino, adaty çal, pirog we merjen. Şeýle hem darçyn, albino we ak reňk ýaly az aýdylýan mutasiýa bar, olar bilen birlikde bolup biler. Kokatieliň kodlanmadyk şekili adaty çal gen göterýän guşlarda henizem görünýär.
Nani
Nani 1986njy yylyn 17nji noyabrda Kabo Werde, Praýada dogulyar.Yashlykda olar Portugaliýa göchyarler.Figo, K.Ronaldo yaly hem oz futbol bashyny Sportingdan alyp gaytyar we Portugaliýa kubogyna 2007de eye bolyar.4yyllap zahmet chekip,ol 60 oyunda 10 gol urup, Mançester Ýunaýtede gechyar.Nani gaty yokary tehnika ulanyp,her oyunda oz gyrada fintleri bilen goragchylary gorkuzyar.Nani Manchester bilen Angliýada chempion boldy(2008,2009,2011), Angliýanyn kubok ligasynyn yenijisi(2009,2010), Angliyanyn superkubogynyn yenijisi(2007,2008,2011), Uefa çempionlar ligasynyñ yenijisi(2008), Fifa klublar ara dünýä çempionatynyn yenijisi(2008), Uefa chempionlar ligasynyn finalchysy(2011).Angliya Premyer-ligasynyn in gowy assistenti(paslayjy)(2011). Portugaliýanyñ milli futbol düzüminde chykysh edip,52 oyunda 11 sapar tapawutlanandyr.Manchester bilen 2014de chenli kontrakty bardyr
Bender-Türkmen
Bender Türkmen (Parsça: بندر ترکمن) Eýranyň Türkmensähra sebitinde, Gülistan welaýatynda Türkmen oturumly bir Etrap we şäherdir. Bu şäher Türkmensähra sebitiniň iň günbatarynda ýerleşýär.
Bender Türkmen şäheri Bender Türkmen etrabynyň merkez şäheridir.
Pars dilinde Bender ady, deňiz ýakasynda ýerleşýan şäherdir etrapça beriler. Adyndan belli bolşy ýaly Bender Türkmen şäheriniň ilatynyň hemmesine golaýy Türkmendir.
Hazar ýakasynda ýerleşýän bu şäheriň ilatynyň işi umuman alnanda ekerançylyk, balykçylyk, söwda we dokmaçylykdyr.
Hernaçe Bender Türkmen täze bir şaher bolsa da bu sebit örän baý bir taryha eýedir.
Bender Türkmen Etraby demirgazykdan Kümüşdepe we Türkmenistan serhedi bilen, gündogardan Kümmet Gowuz we Akgala şäherleri bilen, günortadan Kürtkuý we Gürgen şäherleri bilen we günbatardan hazar deňizi bilen gonşydyr.
Çeşme
Bender-Türkmen etrap häkimligi (Parsça)
Radikulit
Radikulit — daşky nerw ulgamynyň oňurga ýiliginden gaýdýan nerw süýmleriniň çogdamjyklaryny şikeslendirýän keseldir. Radikulitiň iň ýygy duş gelýän sebäpleriniň biri oňurga keseli osteohondrozdyr.
Nerw süýmleriniň şikeslenen ýerine baglylykda radikulitiň dürli görnüşleri bolýar.
Bil-türre radikulitikeseliň iň giň ýaýran görnüşidir. Radikulitiň bu görnüşinde agyry bil-türre töwereginde, ýanbaşda bolup, buda, injige, dabana ýaýraýar. Hereket edilende, agyry güýjeýär. Şonuň üçin-de, radikulitden ejir çekýän adam çalt hereketlerden gaça durýar. Ol ýatanda agyry peseler ýaly, aýagyny epýär.
Guýruk nerwini emele getirýän türre bölümindäki çogdamjyklaryň şikeslenmegine işias diýilýär. Işiasda agyry otyrýer nerwiniň ugry boýunça ýaýraýar (guýruga, buduň we injigiň yzky, daşky bölümine, ökjä).
Boýun-egin radikulitinde agyry ýeňsede, eginde, pilçede toplanýar. Kelle öwrülende, el gymyldalanda, üsgülewükde agyry güýjeýär. Agyr ýagdaýlarda eliň derisi ýanýan ýaly bolýar, sanjaýar, guruşýar, duýgurlyk peselýär.
Döş radikulitiseýrek duş gelýär. Radikulitiň bu görnüşinde gapyrgalaryň arasynda agyry ýüze çykýar we hereket edilende, ol has hem güýjeýär.
Radikultiň bejergisini lukman geçirmeli. Ol esasan-da keseliň sebäplerini aradan aýyrmaga çalyşmalydyr. Agyrysyzlandyryjy serişdelerden başga-da fizioemleri, bejeriş maşklary, oňurganyň süýndirilmegi ýaly usullardan peýdalanylýar. Ýyladyş emleriniň we agyrsyzlandyrylyjy dermanlaryň özbaşdak ulanylmagyna ýol bermeli däldir, sebäbi bildäki agyry diňe radikulitde däl-de, eýsem ýylylykdan beterleşýän  kesellerde hem ýüze çykyp bilýär.
Tebipçilikde hem bu barada ýatdan çykarman, göz öňünde tutmalydyr. Radikuliti bejermek örän çylşyrymly bolýar, adam muňa uýgunlaşmaly bolýar. Radikulit ýitileşende, düşekde ýatmak maslahat berilýär.
Radikulitiň bejerilişi
Diklofenak, ketorolak, ketoprofen ýaly serişdeleriň ulanylmagy radikulitiň bejerilişiniň esasy usulydyr. Ýöne bu serişdeleriň uly kemçiliginiň bardygyny bellemek örän zerurdyr: olar aşgazanyň nemli bardasyna zyýan ýetirýär. Şol sebäpli hem aşgazany baş keselli adamlar bu dermanlary ulanmakdan gaça durmalydyrlar.
Häzirki döwürde ýaramaz täsiri has az bolan derman serişdeler bar (Nimesulid we Mowalis). Olar aşgazany şikeslendirmeýärler. Uzak wagtyň dowamynda ulanylmasa, adatça hiç hili zyýan ýetirmeýärler. Lukmanyň maslahat beren dermanyny günde 2-3 gezek, nahardan soň içmeli. Şeýle edilse, serişdäniň täsiri artýar we hiç hili kynçylyklar döremeýär.
Agyrysyzlandyryjy serişdeler
Bili, ýagyrnysy agyrýan adamlar agyryny aýyrýan dermanlary aşa köp ulanýarlar. Bu düýbünden nädogrudyr.
Birinjiden, analgetikler keseliň sebäplerini aradan aýyrmaýar-da, diňe agyryny aýyrýar bilen göreşýär. Ikinjiden, derman serişdeleriniň köp mukdarda ulanylmagy saglyk bilen bagly kynçylyklary döredip biler. Mysal üçin, köplenç ulanylýan analginiň bir özüni içmek maslahat berilmeýär. Bu serişdäniň ulanylmagy örän çylşyrymly saglyk kynçylyklaryna uçradyp biler, hatda jana hem howp salyp biler. Hut şol sebäpli analginiň deregine parasetamolyň ýa-da düzümi  pentalginli (ýa-da beýleki serişdeli) garyşyk analgetikleriň ulanylmagy maslahat berilýär.
Derman serişdeleriň haýsyny saýlasaňyz-da, ony çenden aşa köp ulanmaly däl. Agyry nähili güýçli bolsa-da, günüň dowamynda 2-3 gerdejikden artyk mukdarda kabul etmeli däl.
Analgetikleriň keseliň sebäplerine hiç hili täsir etmeýändikleri üçin, keseliň dowamlylygyny azaldyp bilmeýär. Munuň üçin ýörite serişdeler ulanylmaly.
Agyrylary köşeşdirmek we aradan aýyrmak üçin derman ösümliklerden peýdalanmak maslahat berilýär. Köplenç radikuliti bejermek üçin melhemler ulanylýar. Olary hem dogry ulanmagy başarmalydyr: näsagyň agyrýan ýerini melhem bilen owkalajak bolsaňyz, elleriňiz ýyly bolmaly. Bir eliňiziň aýasyna melhemi alyp, agyrýan ýeri emaý bilen 10-20 minudyň dowamynda ýokarlygyna sypalap başlaň, ýiti agyryda 5 minut sypaň. Eliňiz gury bolmasyn, oňa melhem guýup duruň. Soňra ol ýeri ýyly saklamak üçin dolap, sowuklatmajak bolmaly.
Bildäki, arkadaky uzaga çeken agyry böwrek kesellerinde hem ýüze çykyp bilýär. Şol sebäpli haýal etmän lukmana ýüz tutuň.
Fiziki maşklar oýlanyşykly ýerine ýetirilende, oňurganyň biomehanikasyny we hereketleriň kadalaşmagyny dikeltmäge kömek edip biler. Melhemler agyryny köşeşdirse-de, radikulitiň sebäpleri bogunda bolany üçin, radikuliti bejermeýär. Damarlar süýndirilse ýa-da datrgynly bolsa, agyry ýagyrnyňyzyň aşaky böleginde toplanýar. Şeýle ýagdaýlarda melhemler örän oňat peýdasyny ýetirýär.
Adam özüni ýaramaz duýsa, ýyly suwly wannada ýatasy gelýär. Elbetde, suw oňaýly täsir edýär, bedenimiz rahatlanýar, damarlarymyz ýylylykdan giňeýär, gan aýlanyş kadalaşýar. Şeýle bolsa-da, radikulitde gyzgyn ýa-da ýyly suwly wannalary kabul etmek maslahat berilmeýär.
Biliňizdäki agyry ilkinji gezek ýüze çykan bolsa, ýyly zatlardan gaça duruň we lukmana ýüz tutuň. Özbaşdak bejergi geçirmäň.
Radikulitiň halk tebipçiliginde bejerilişi
Asyrlar boýy adamlar derman ösümlikleri giňden ulanyp gelýärler. "Dert bolsa, dermany hem bardyr" diýilýär.
1. Gara turp.
Gara turpy arassalap, gyrgyçdan geçirmeli. Nah ýa-da zygyr matanyň ýüzüne turpy ýukajyk edip ýazyň we üstüne ýene-de bir bölek mata goýuň. Daňyny agyrýan ýere ýapyp, ýagy hem-de öl geçirmeýän kagyza dolaň-da, ýyly ýaglyk bilen daňyň. Daňyny näçe uzak wagt saklasaňyz, şonça-da gowy bolar. Siz biliňiziň ýuwaş-ýuwaşdan gyzýandygyny duýarsyňyz. Bu em 2-3 gezekden soň, agyryny aýryp bilýär.
2. Furasilin, ary baly, gyzdyrgyçlar.
50 ml suwda furasilin gerdejiginiň ¼ bölegini erediň. Derman doly ereýänçä, ony gowy gaýnadyň. Soňra bu ergine ary balynyň 1 nahar çemçesini mazaly garyşdyryň. Ýönekeý gyzdyrgyçlar furasiliniň bally erginine batyryp, biliňize ýapyň. 5-6 minut geçenden soň, gyzdyrgyçlar aýryň, erginiň deridäki galyndylaryny polietilen paket bilen örtüň, berkidiň we ýüň ýaglyk bilen daňyň. Bu daňyny gije aýyrmaň.
Radikulitden ejir çekýän adamlaryň iýmitiniň köp bölegi (2/3) ter ir-iýmişlerden we bakja önümlerinden bolmaly: hyýar, pomidor, kelem, turp, banan, alma we ş.m. Käşiri, ysmanagy bugda taýýarlamak maslahat berilýär. Radikulitde günde 2-3 diş sarymsak iýmek peýdaly. 1 limonyň şiresine biraz duz atyp, günde 2 gezek suw bilen içilse hem örän peýdalydyr. Ýagly, gowrulan iýmitden, kofeden, ajy çaýdan gaça durmaly.
Şu maslahatlara eýerseňiz, Sizden sagdyn adam bolmaz! Bu berhiz semremeklige ýol bermez. Siziň oňurgaňyza duz ýygnanmaz, agram düşmez we ol Sizi biynjalyk etmez.
Daniel Defo
thumb|200px Daniel Defo (Daniel Defoe); doglandaky ady Daniel Foe; 1660 töweregi, London — 26 aprel, 1731, London) Londonda, söwdagäriň maşgalasynda dünýä inipdir. Oňa ilki dini bilim berlipdir, emma Daniel çagalykdan çeper edebiýaty okamagy halaýan eken. Ol Nýuington akademiýasynda grek, latyn dillerini, nusgawy edebiýaty öwrenipdir. Okuwy tamamlanyndan soň Daniel ilki birnäçe ýyllap söwda edýär, soňra ep-esli wagtlap galamgär, neşirýatçy, içaly we başga-da dürli-dürli kärlerde işleýär. Üstesine-de döwrüň ähli syýasy çarelerine işjeň gatnaşyp, syýasatçy hökmünde-de tanalypdyr. Has hem galamgär hökmünde uly meşhurlyk gazanypdyr. Onuň häli-şindi çap edilýän makalalary ýurduň syýasaty-jemgyýetçilik durmuşyna uly täsir edipdir. Ýazyjy diňe 59 ýaşanynda çeper edebiýat bilen ymykly meşgullanyp ugraýar. Defo uzak wagtlap galamgär bolup işlänsoň, onuň ýazyş usuly çeper eserlerine-de öz täsirini ýetiripdir, eserler sada hem düşnükli, dogruçyl dilde ýazylypdyr. Ýazyjynyň ilkinji döreden romanlary gaty bir uly üstünlik gazanmandyr. Diňe 1719-njy ýylda, «Robinzon Kruzo» romany çap edileninden soň, Defo diňe bir Angliýada däl, bütindünýä meşhurlygyna eýe bolýar. Üstünlige başyny aldyran ýazyjy derrew eseriň dowamyny ýazypdyr, emma olar zehini bilen hem, şöhraty bilen hem romanyň birinji kitabynyň derejesine ýetip bilmändir. Defonyň başga-da birnäçe belli eserleri bardyr. Olaryň arasynda has hem «Meşhur Moll Flendersiň begenji hem hasraty»(1722), «Gyrgynly ýylyň gündeligi»(1722), «Roksana»(1724), «Deňiz galtamançylygynyň taryhy»(1724) romanlary, «Jonatan Waýldyň ömri we etmişleri» atly öz döwrüniň belli jenaýatçysy baradaky kitaby hem üns berilmäge mynasypdyr. Bu eserler häzir hem özüniň gymmatyny ýitirmediler. Emma bu eserleriň hiçisi-de bütin adamzat medeniýetinde yz galdyran «Robinzon Kruzo» romany bilen bäsleşip bilmez. Daniel Defo umuman 200-e golaý kitap çap etdiripdir. Ol 1731-nji ýylda, 70 ýaşynda, Londonda aradan çykypdyr.