cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Köpetdag goraghanasy
Goraghananyň işgärleri tarapyndan halk köpçüliginiň arasynda ekologik bilimleri ýaýratmakda hem köp işler geçirilýär. Işgärleri tarapyndan halk köpçüliginiň arasynda ekologik bilimleri ýaýratmakda hem köp işler geçirilýär. Işgärleriň metbugatda, telewizorda, radioda ýygy-ýygydan edýän çykyşlary, okaýan sapaklary, mekdep okuwçylarynyň arasynda geçirilýän bäsleşikleri ilatyň ösümlik we haýwanat dünýäsindäki gyzykly zatlary bilmegine kömek edýär. Köpetdag goraghanasy Türkmenistanda “Parklaryň (seýil-gähleriň) ýörişi” atly hereketiň başyny başlaýjy bolup çykyş etdi, 1996-njy ýyldan başlap şeýle hereket ýurdumyzda her ýylda geçirilýär. Her ýylda taýýarlanylýan “Tebigatyň ýyl ýazgysy” hasabatynyň, ylmy makalalarydyr, kitaplaryň esasyny geçirilýän ylmy barlaglaryň netijeleri düzýär.
Köpetdag goraghanasy seýrek duşýan we ýitmek howpy abanýan köp ösümlikler we haýwanlar üçin ygtybarly gaçybatalga öwrüldi we olaryň saklanyp galmagyna kepilnama bolup durýar. Ülkämiziň iň gözel künjeklerinden biri bolan Köpetdag goraghanasyna gelip görüň!
.gr
.gr —Yunanystan'ın internet kody.
Musa
Musa (موسى) pygamberleriň biridir.
Raz
Raz şäheri Demirgazyk horasan welaýatynyň Büjnürt Etrabynyň Raz we Jergelan etrapçasynyň merkez şäheridir.
5227 ilata eý ebolan bu şäher Türkmenistan serhediniň 45 kilometer alysynda we Büjnürdiň 120 km. demirgazygyndadyr.
Gökleň Türkmenleri bu etrapçanyň Jergelan böleginde ýaşaýar.
Keselden nädip goranmaly
Netije
Musulmanlar her gün 5 wagtyna ýuwunýarlar. Görüp otursak hakyky musulmanlaryň durmuşy iň sagdyn durmuş eken. Hakyky musulmanlar durmuşyny dogry geçirip, iki dünýäsini hem utýarda hemişelik bagta eýe bolýar.
Türkmenistanda COVID-19 pandemiýasy
Türkmenistanda henize çenli tassyklanan COVID-19 hadysasy ýok. Hökümet wirus baradaky maglumatlary gözegçilikde saklaýar emma hünärmenler onuň ýurtda habar berilmedik ýagdaýda ýaýraýanlygynyň mümkindigini çaklaýarlar.
Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň Ýewropa missiýasynyň başlygy, doktor Katrin Smallwud, missiýanyň Türkmenistana 10 günlük saparyndan soň geçirilen brifingde ýurtda COVID-19 ýokanç keseli ýüze çykarylanmandygyny habar berdi. Türkmenistan belli ýagdaýda tutuk, Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygyndaky awtoritar režim bilen bilkastlaýyn izolirlenen döwlet. Garaşsyz habar beriş serişdeleri düýbünden ýok diýen ýaly, ýurtdan ygtybarly maglumatlary alyp we tassyklap bilmezlik sebäpli häzirki ýagdaý barada habar bermek kyn.
Türkmenistan tv
“Türkmenistan Tv” 2014-nji ýylda açylan Türkmenistanyň döwlet telewideniýesi.Bu kanal, beýleki türkmen kanallary ýaly, telewideniýe ýaýlym ministrleriniň geňeşi we radio ministrler kabineti tarapyndan dolandyrylýar. Bu kanal, halkara jemgyýetçiligine Türkmenistanyň ýurduň jemgyýetçilik durmuşynyň ähli ugurlarynda gazanan üstünlikleri, şeýle hem ýurduň maglumat ulgamlaryny mümkin boldugyça gowulandyrmak üçin döredildi Şonuň üçin bu kanal türkmen, rus, iňlis, fransuz, hytaý, arap we pars ýaly ýedi dilde ýaýlyma berilýär.
Ýandakly çaý
Ýandakly çaý — Taýýarlamak üçin ony güllän döwründe, özi-de diňe başjagazyny çyrpyp ýygnamaly. Kerçäp, üstün- den gaýnag suw akytmaly-da, kölegeli ýerde guratmaly. Soň demlejek mahalyň üstünden gaýnag suw akydyp, atymlyk çaý bilen deňme-deň garmaly. Ýandak aşgazan we içege kesellerinde ulanylýar. Ol dem alyş ulgamynyň kesellerinde hem peýdalydyr. Gan basyşyny kadalaşdyrýar, ýüregiň we beýleki içki organlaryň işine oňaýly täsir edýär, nerwiňi rahatlandyrýär, güýçli antibakterial häsiýete eýedir.
Trojany
Trojany Polşa'da bir oba.
Ýusup
Ýusup (يوسف) pygamberleriň biridir.
.gs
Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları'nın internet kodu
.gt
.gt —Gwatemalanyň internet kody.
Ýakup
Ýakup (يعقوب) pygamberleriň biridir.
Ashk Tappeh demirýol menzili
Ashk Tappeh demirýol menzili, Eýran'ın Ashk Tappeh kentinin ana demirýol menzili.
Narpyzly çaý
Narpyzly çaý — Narpyzyň gury ýapragynyň üstünden gaýnag suw akydyp, gyzgyn suw bilen çaýkalan çäýnege çaý bilen deňme-deň atyp demlemeli. Bu çaý nerwiňi rahatlandyrýar. Aşgazanyň, ýüregiň işleýşine oňaýly täsir edýär. Çaý demlemek üçin ýabany ýa-da mellekde ösýän narpyzyň gury we ter ýapraklaryny ulanmak bolar.
.gw
Gine Bissau'nun internet kodu.
Injir ýaprakly çaý
Injir ýaprakly çaý — Injir agajynyň ýapraklary we miweleri ýürek-damar ulgamyna oňaýly täsir edýär, gan basyşyny kadalaşdyrýar, aşgazanyň oňat işlemegini üpjün edýär. Injiriň ýapragyny ýuwup, kölegede guratmaly, her gezek çaý demlenende ondan azrak goşmaly. Uzak wagtlap içilende, bu çaýyň peýdasy äşgär duýulýar.
.gy
Guyana'nın internet kodu.
Free European Song Contest
Free European Song Contest (tuk. Mugt Yewropaly Aýdym bäsleşigi) her ýyl geçirilýän bäsleşikdir 2020-nji ýyldan bäri.
Gelip çykyşy we Taryh
Bu pikir nemes prodýuseri we aýdymçysy Stefan Raab-den bilen Germaniýada teleýaýlym kanalynyň goldawy, ProSieben, we önümçilik kompaniýasydyr, Brainpool.
.hk
Honk Kong'un internet kodu.
Samarkand demirýol menzili
Samarkand demirýol menzili, Özbegistan'ın Samarkand kentinin ana demirýol menzili.
Süýtli gara çaý
Süýtli gara çaý — Syrçaly pitide suwy gaýnatmaly we gara çaý demlemeli. Süýdi aýratyn gaýnatmaly soňra ony çaýly pitä salyp gaýnatmaly otdan aýyrmaly duz we hoşboý ys we tagam beriji zatlary goşmaly.
.mc
Monako'nun internet kodu.
Makiýa up
Makiýa up goşmaçany aňladýar we kesmek sözüne esasan garşy gelýär Umuman aýdanyňda, iki söz ýalňyşlyk bilen ýüzüň ýa-da bedeniň gözelligini aňladýar we adamyň daşky görnüşini (ýüzüň we saçyň köpüsini) has owadanlaşdyrýan amallardyr.
Heops
Ýerine gelen Sneferu
Ýerine gelen Djedefre
Ölüm: B.e.öň 2566
Heleýi: Maritit, Henutsen we ýene ady näbelli iki aýaly bolupdyr.
Çagalary: Kawab, Djedefhor, Hetepheres II, Maritites II, Meresankh II, Baufra, Dhedefra, Minkhaf I, Khafre, Khufukhaf I, Babaef I, Horbaef, Nefertiabet, Khamerernebty I (çaklama), Nefermaat II (çaklama).
IV Hanedanlygynyň 2-nji Müsür faraony Khufu ýa-da meşhur ady Heopsyň näçinji ýylda dogulandygy belli däldir. Ol 23 ýa-da 46 ýyl höküm süren gadymy Müsür hökümdary bolupdyr.
Umumy
Häzirki güne çenli galan heýkeliniň daşynda teswir edilen hiç bir eseri ýokdur. Sebäbi tapyndylar çykarylanda ýazgylaryň pozulandygyna şaýat bolundy. Munuň bilen birlikde tapyndylaryň ýanyndaky birnäçe zatlar ogurlanypdyr ýa-da zaýalyk çekipdir. Hökümdarlyk ýyllarynda özüne iň uly piramida saldyrmak isläpdir. Munuň üçin Müsüriň her ýerindäki bütin adamlaryň bergilerini berdirip işçi edip işe alypdyr. Öz piramidasynyň gurluşy 20 ýyla çekipdir. Aşaky we Ýokary Müsüri birleşdiren ilkinji hanedanlygyň hökümdary bolan Sneferunyň ýolundan ýöräpdir we kakasynyň, ýurdy giňeltmek syýasaty politikasyny yzarlapdyr. Sina we Nubiýada esgerleri bolupdyrmy bolmandyrmy? Hiç hili maglumat tapylmandyr. Kakasy zalym hem-de rehimsiz adam eken. Khufu piramida doly gurlup bolýança ýaşapdyr. Ejesi ölende ony mumiýalaşdyryp goýanlarynda onuň ejesiniň mumiýasyny ogurlaýarlar. Ejesiniň jesedini ogurladan ogly gorkup şol salynan piramida-da bukulandyr öýdüpdir. B.e.öň 2566-njy ýylda öleninden soň granitden ýasalan öýünde bir topar ogrylar gelip bu otagy açyp mumiýasyny hem-de beýleki zatlaryny ogurlap gidipdirler. Häzirki güne çenli galan ýeketäk heýkeli Abidda 1903-nji ýylda tapyldy.
Çeşme
[1] Clayton, Peter A. Chronicle of the Pharaohs. p42. Thames and Hudson, London, 2006. ISBN 978-0-500-28628-9
[2] Malek, Jaromir, "The Old Kingdom" in The Oxford History of Ancient Egypt,ed. Ian Shaw, Oxford University Press 2000, ISBN 978-0-19-280458-7 p. 88
Süýji agaran
Süýji agaran — Täze taýýarlanan düýe agaranyny käselere guýmaly we üstüne şeker sepmeli. Şekeri islege görä aýratyn berip bo- lar. Agaranyň ýany bilen gyzgyn çörek äberilýär. 2 käse agarana 0,5 bulgur şeker gerek bolýar.
Pars dili
Pars dili Eýranyň döwlet dili we Eýranyň 40-50 mln ilaty farslardyr (Pars dili olaryň ene dili).
Toparlar
Öz içinde 3. dile bölünýär
Pars dili
Pars dili, Fars dili – Eýran dili.
Täjik dili
Täjik dili – Täjigistan dili.
Dari dili
Dari, Dari dili – Owganystan dili.
Bagyşla!
Göwnüñ galan ýeri bar bolsa menden, Yşkyñ oýny geçiren bolsa çenden, Soramaly wagty soraman senden, Ykbal sazym çalan bolsam, bagyşla!
"Bir sen" diyip, saýrap durka dillerim, Manysyzdyr sensiz geçen günlerim, Bahar pasly saña bogan güllerim, Wagtyndan öñ solan bolsa, bagyşla!
Yene saña söýgi getirdi yazym, Ya sen zalym, ya-da zalym meñ özüm. Men sebäpkär bolup köldäki gazyñ Asman sary galan bolsa, bagyşla!
Diñe Alla herki işde penakär, Özge hiç zat edip bilmez günä kär, Bu söýgüde bolup özüm günäkär, Ýuregiñi dilen bolsam, bagyşla!
Meñ mährimi ykbalyña araman, Gezseñ-de sen päk söýgimi goraman, Käbir zady señ özüñden soraman, Ilden sorap bilen bolsam,bagyşla!
.md
Moldova'nın internet kodu.
Demirgazyk Kipr Türk Respublikasy
Demirgazyk Kipr Türk Respublikasy (DKTJ) (Türkçe: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, KKTC) ya da Kipr Türk Döwleti (Türkçe: Kıbrıs Türk Devleti), Aziýa'da ýerleşýän döwlet.
Hun Şanýusy
Bize belli bolan Hun Şanýularynyň yzygider sene boýunça olaryň höküm süren ýyllarynyň tertibi:
1.Teoman (Gara han) m. ö. 220一m. ö.209.
2.Mete (Oguz han) m. ö. 234一m. ö.174.
4.Kuniçen (Gün han) m. ö. 161一m. ö. 126.
5.Içiz han m. ö. 126一m. ö. 114.
6.Uweý han m. ö. 114一m. ö. 105.
7.Uşilu m. ö. 105一m. ö. 102.
8.Suýlihu m. ö. 102一m. ö. 101.
9.Çudihu m. ö. 101一96.
10.Hulagu m. ö. 96一85.
11.Huýandi m. ö. 85一m. ö. 68.
12.Sulu Çiançu m. ö. 68一m. ö. 60.
13.Tutsitan m. ö. 60一m. ö. 68.
14.Huhanýe m. ö. 58一m. ö. 31.
15.Fujuli m. ö. 31一m. ö. 20.
16.Souse m. ö. 20一m. ö. 12.
17.Çuýýa m. ö. 12一m. ö. 8.
18.Uçjulýu m. ö. 8一m. 13.
19.Sýan Ulej jodi 13一18.
20.Ýu (Huduerşi Daokao) 18一46.
21.Udaýdihu 46-njy ý.
23.Huhanýe 48一55.
24.Mo Sýufudi 55一56.
25.Han Ýuludi 56一59 (ogullary Suan we Ango)
26.Di Haýtunşiçjhou 59一63.
27.Su Çýuçuçýuýlindi 63 ý.
Ownuk gözlüje eginpisint teneçirjik
Teneçirler otrýady Egin pisint teneçirler maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi II. Ýitip barýan görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Türkmenistan bu teneçirjigiň ýaýran ýerleriniň gündogar çetidir. Gysgaça beýany. Göwresi aram ululykdaky teneçir. Ganatynyň pterostigmasy ortaça ululykda ýa-da uzynlygy 2 mm-e barabar. Göwresiniň kükrek we garyn bölümleri goňurdan gara reňke çenli üýtgäp durýar. Erkek teneçirleriň garyn bölüminde köp sanly ýaşyl tegmiller, menekler bar. Ýaýraýşy. Günbatar Köpetdag. Türkmenistandan daşarda — Demirgazyk Zakawkaze, Palestina. Ýaşaýan ýerleri. Sumbar derýasynyň kenar ýakalary we dag çeşmeleriniň töweregi. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Çürtkesik azalýar. Mör-möjek tutujy tor 100 gezek geçirilende 1–2 sany teneçir düşýär. Esasy çäklendiriji sebäpler. Derýalaryň tebigy akymynyň bozulmagy. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Teneçirler alagaraňkyda has işjeňleşýär. Liçinkalary diňe akar suwlarda bolýar. Uly teneçirler iýunda-awgustda uçýar. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Sünt-Hasardag döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Sünt-Hasardag döwlet goraghanasynda görnüşi goramak boýunça gorag çärelerini güýçlendirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Uly teneçirleriň ekologiýasyny öwrenmeli, liçinkasynyň biologiýasyny beýan etmeli. Düzüji: S. K. Durdyýew
Hun Şanýusy
29.Suan Itu Ýuýludi 85一88.
30.Tuntuhe Hulan Siçjuhoudi 88一93.
31.Anko 93一94.
32.Tunduşi Siji 94一98.
34.Ba Uçjihouşiçjudi
35.Suli 128一142.
36.Duluçu 143一147.
37.Çüçür Ilinşiçjuçzýu 147一172.
38.Tutejoşiçjuzýu 172一178.
39.Huçjen 178一179.
40.Çýançu 179一188.
42.Huçukuan 195一215.
43.Liu Bao 215一260.
44.Kubeý (Liu Kubeý) 260一272.一 (Tiefu hökümdarlygyny esaslandyran) ogly Liu Kauşenkuýan 272一309. Liu Menk 272一ogly Liu Fulun一onuň ogly Liu Luku 285一320 onuň ogly一 Liu Kuren. (Liu Kauşenkuýanyň ikinji ogly Liu Hu一309一 341);onuň ogly Liu Wuheng 341一356; onuň ogly Liu Elitu 356一358; onuň ogly Liu Hsiuku 358一359; onuň ogly Liu Weýçen 359一391; onuň ogly Liu Bobo 407一431 (Sýa hökümdarlygyny esaslandyran).
Saparmyrat Türkmenbaşy meteoridi
Halkara meteoritik guramasy tarapyndan ýazga alnan 5-nji Türkmen meteoridi. Ol 1998-nji ýylyń Iýunyń 20-sinde 17 sagat 30 minutda Köneürgenç şáheriniń golaýyndaky «Derýalyk» daýhan birleşiginiń pagta meýdanyna gaçdy. Ol Ýere 3,7 metr çúmúpdir. Onuń gazan çukurynyń agzynyń gińligi 4,5 metre barabardyr. Meteoritiń Ýeriń ústúne gaçan iń uly bóleginiń massasy 820 kg-a golaý bolup, onuń ululygy 72 x 80 x 48 sm-e barabardyr, dykyzlygy 3,2 g/sm (3). Ol daş meteoritleriń arasynda dúnýáde massasy 1500 kg-a ýetýán Girin meteoridi (Hytaý) we massasy 1000 kg-a ýetýán Norton-Kaunti meteoridi (Amerika) meteoritlerden soń 3-nji orny eýeláp, minerallarynyń mukdary we dúzúmi boýunça birinji orunda durýar, çúnki onda 23 element we 45 mineral bardyr (beyleki meteoritlerde 17-18 element we şonça-da mineral bar). Ol XX asyrda asmandan gaçan ápet daş meteoritleriń hataryna resmi taýdan goşulan jisimdir. Bu meteoridiń Ýeriň atmosferasyna girmezinden ozalky massasy birnáçe tonna golaýdyr diýlip çak edilýár.
salgylanma
http://ertir.com/#blog.php?view=88723&api=0.7526845943648368
.hm
Heard ve McDonald adaları'nın internet kodu
Geçi çaly
Geçi çaly — Gaýmagy alynmadyk geçi süýdüni bişirmeli we 30-35 gradusa çenli sowatmaly. Soňra gönezlik goşmaly we so- watmaly. Taýýar turşy gatygy gaýnadylyp sowadylan suw bilen garmaly we käselerde äbermeli. Taýýarlamak üçin 1,5 litr geçi süýdi, 1 bulgur gatyk we 0,5 litr suw gerek bolýar.
Elektron poçta, elektron hat
Elektron poçta – bu ählumumy kompýuter baglanşygyndaky hatlaryň alyş-çalşygynyň ulgamydyr.
Elektron hat – bu haty kabul etjegiň elektron salgysyny we hatyň tekstini özünde saklaýan tekstli faýldyr.
Elektron poçtaly guty – ''bu poçtaly serwer bolup gulluk edýän kompýüteriň gaty diskiniň bölümidir. Elektron poçtaly guta eyesi zçin poçta gelip gowuşýar. Baglanyşdaky elektron poçtaly gutynyň yerini kesgitlemek üçin elektron salgy ulanylyar. Elektron salgy @ simwol bilen tapawutlanýan iki bölekden durýar : ulanyjynyň_ady@poçtasy@serwerin salgysy.''
Ulanyjynyň ady serweriň poçtaly gutusundaky ýerini kesgitleýär. Ulanyjy bu ady kölenç özi saýlap alýar. Ol baş we setir latyn harplaryndan, sifirlerden we käbir simwollardan durýar. At saýlanyp alnanda şol at ulanyjy hakyndaky maglumatlary (özüňe degişli-da kopçälikleýin) özünde saklaýan bolsa has amatly bolýar.
Poçtaly serweriň salgysy nokatlar bilen çäklenýän böleklerden (domenlerden) durýar. Salgysy çepden saga tarap okalýar. @ simwola ýakyn at bu ulanyjynyň gutusuny özünde saklaýan kompýüteriň ady bolup durýar. Mundan başga-da, serweriň nirede ýerleşýändigini kesgitleýän aralarynda nokat belgisi ýazylan atlar bolup bilýär. Iň sag tarapdaky ada suffiks diýilýär. Suffiks köplenç ýurtlaryň kodlaryny aňladýar. Meselem: tm –Türkmenistan; su – ya-da ru – Russiýa; uk – Angliýa; mx – Meksika; tr – Türkiýe; za – Günorta Afrika; ni – Nikaragua; in – Hindistan; au – Awstriýa; de – Germaniýa.
Hatlaryň ýolda dürli poçta stansiýalarynda saklanmasy ýaly, elektron poçta internetde syýahat edýän wagty bir kompýüterden beýleki kompýütere poçta serwisi ady bilen geçýär. Poçta serwisi, ýönekeý poçta bölüminiň işleýşi ýaly işleýän kompýüterdir. Habar poçta serwisine gelen badyna, ol hat elektron guta ýerleşdirilýär, tä ol haty alyjy ol ýerden alýança şol ýerde durýar. Bu iş diňe bir näçe sekundyň döwamynda amala aşyrylýar. Bu bolsa, internet hyzmatyny ulanyjylara dünýäniň her künjegindaki adamlar bilen giýje-gündiz islendik wagtynda çalt baglanşmaga mümkinçilik berýär.
Elektron poçtany almak uçin serwerde öz salgyň bolmaly. Ol hat alýan salga meňzeş bolmaly.
Belgrad
thumbnail|Belgrad baýdagy Belgrad(ser.:Београд, Beograd), bir şäher Serbiýa'da. Ilaty 1.2 mln adamdan gowrak. Ol Sava we Dunaý derýasynyň boýunda ýerleşýär. thumbnail|Belgrad
Jon F. Kennedi
ABŞ-nyň döwlet işgäri. Irland asylly baý katolik maşgalasynda dogulýar. Londonyň ykdysadyýet mekdebini we Garward uniwersitetini tamamlaýar (1940 ý.) 1941-1945-nji ýylarda ABŞ-yň harby deňiz güýçlerinde gulluk edýär. 1947-1953-nji ýyllarda Massaçusets ştatyndan wekiller palatasynyň agzasy. 1953-1960-njy ýyllarda senator, 1960-njy ýylda prezident saýlanýar. Ol ABŞ-nyň 35-nji prezidentidir. “Täze sepgitler” hem-de kosmosy özleşdirmek baradaky “Apollon” maksatnamalary nyň awtory. 1963-nji ýylyň noýabr aýynda Dallasda atylyp öldürilýär. Žon Kennedi ilki ýurduň ykdysady pese gaçmasyny togtatmagy başardy. Ykdysadyýetini janlandyrmak üçin salgytlary peseltmek isledi. Emma onuň bu teklibini kongress goldamady. Ol aram özgertmeleriň käbirini durmuşa geçirmäge eýgerdi. Ol iş hakynyň ýokarlandyrylmagyny durmuşa geçirdi. Raýatlaryň hukuklary hakynda kabul edilmegini-de gazandy. Emma ol bilimi ösdürmek ýa-da garrylara lukmançylyk kömegini bermek ýaly syýasatlaryny durmuşa geçirip bilmedi. Ýöne kosmos barlaglaryny güýçlendirmegi welin, amala aşyrdy. Kennedi daşary syýasat meselesinde SSSR we sosialistik ýurtlar bilen gatnaşyklarda ylalaşykly syýasatyň tarapdarydy. Ýöne onuň eglişikli daşary syýasatyna N. Hruşýow ABŞ-yň ejizligi hökmünde nädogry düşünipdi. Dogrusy, “sowuk urşuň” soňuna çykmaga Hruşýowda mümkinçilik bolupdy. Kennedi 1963-nji ýylyň noýabr aýynyň 22-sinde Tehas ştatyndaky Dallas şäherinde üsti açyk maşynda barýarka öldürildi. Ol aram özgerdişler ugrunda göreşen prezident hökmünde halkyň ýadynda galdy.
Jon F.Kennedi öldürilenden soňra onuň ýerine Lindon Jonson wagtlaýyn wezipä gelýär we ol Kennediniň öldürilenini eşiden wagty uçarda kasam edýär! Jon F. Kennediniň inisi Robert Kennedi hem syýasy ýagdaýlar sebäpli atylyp öldürildi.
Çeşme
A. Mamutow, “Ýewropa we Amerika ýurtlarynyň täze we iň täze taryhy” - Gollanma maglumat merkezi
Buharest
thumbnail|Patria şi dreptul meu, Buharest baýdagy Buharest (rum. Bucureşti) —Rumyniýanyn paýtagty.
Sarymsagyň adam saglygyna peýdasy
Oba hojalygynyň ekerançylyk pudagynda ösdürilip ýetişdirilýän ekinleriň her biri özlerine mahsus bolan peýdaly alamatlary boýunça tapawutlanýarlar. Şeýle ekinleriň biri hem sarymsakdyr.
Sarymsak dürli naharlary we işdä açarlary taýýarlamakda häzirki wagtda giňden peýdalanylýar. Gadymy wagtlardan bäri peýdalanyp gelinýän sarymsagyň adam saglygyna peýdaly taraplary örän uludyr.
Sarymsaklar dört müň ýyl mundan ozal Merkezi Aziýada, Eýranda we Päkistanda ösdürilip ýetişdirilipdir. Ol Gadymy müsürlileriň gündelik iýmitinde aýratyn önüm bolup, agyr zähmet çekýän adamlara güýç beriji we keselleriň ýüze çykmagynyň öňüni alýan serişde hökmünde peýdalanylypdyr.
Häzirki wagtda dünýä boýunça sarymsagy iň köp sarp edýän ýurtlara Italiýa, Hytaý we Koreýa degişli bolup durýar.
Sarymsagyň 100 gramynyň iýmitlik gymmaty 149 kkal-dyr. Şeýle hem onda 6,5 gr beloklar, 0,5 gr ýaglar we 30 gr uglewodlar bardyr. Ol aşgazanda suwuklygyň bölünip çykyşyny we iýmit siňdirişi gowlandyrýar hem-de iç gatamada oňat dermandyr. Mundan başga hem ol adamyň immunitetini ýokarlandyrýar. Şeýle hem sowuklama, burun akma, bokurdak agyry, dem alyş ýollarynyň ýokanç keselleriniň döremeginde sarymsak ygtybarly önümdir.
Sarymsak bedendäki holestriniň derejesini peseldýär, gan damarlaryň diwarlaryny elastik edýär, gan aýlanyşygyny gowlandyrýar we ýürek keselleriniň ýüze çykmagynyň öňüni alýar hem-de ýüregiň işleýişiniň netijeliligini ýokarlandyrýar.
Adam saglygyna örän uly peýdasy bolan bu önüm bagryň we öt haltanyň keselleri üçin ulanylýar. Ol öt haltasynda daşlaryň döremeginiň öňüni alýar.
Sarymsak bedendäki bakteriýalaryň, wiruslaryň we kömelekleriň ösmezligini üpjün edýär. Onuň antioksidant häsiýeti bardyr.
Türkmenabat demirýol menzili
Türkmenabat demirýol menzili, Türkmenistan'ın Türkmenabat kentinin ana demirýol menzili.
Tigir sürmek sporty
Taryhy
Sportuň bu görnüşi boýunça ilkinji çekeleşikli ýaryşyň 1868-nji ýyl da Fransiýa nyň paýtagty Pariž iň golaýyndaky ajaýyp Sen-Klu seýilgähinde geçirilendigini taryhy çeşmeler habar berýär. Bu sport ýaryşy 2 müň metr aralyga guralypdyr. Angliýaly J. Mur ýeňiji bolan Aslynda bolsa, tigiri ilkinji bolup 801-nji ýylda Russiýa ly Ýefim Artamonow agaçdan ýasapdyr. Ilkinji tigir megerem häzirkilere garanyňda has sada bolandyr, emma şol döwürde bu waka ullakan öňegidişlik hökmünde kabul edilipdir hem-de köpleriň ünsüni özüne çekmegi başarypdyr.
“Welosiped” adalgasynyň özüniň bolsa latyn dili ndäki “velos” sözi çalasyn we pes aýak diýen manyny berýändigini bellemelidiris.
Türkmenistandaky taryhy
Tigir sürmegiň welotrek görnüşinde 1973-1974-nji ýyllarda Türkmenistanyň at gazanan tälimçisi Aktawian Nikolaýçug yň şägirtleri abraýly sport ýaryşlarynda gazanan üstünlikleri bilen öz janköýerlerini begendirmegi başarýarlar. Bütindünýä çempionaty nda öňe saýlanan Wýaçeslaw Kuthi niň, SSSR döwletleri niň arasynda absolýut çempion diýen ada eýe bolan Wladimir Romansow yň, SSSR-iň dürli ýyllardaky çempionlary Oraz Ataýew iň, Grigoriý Danilow yň atlary türkmen sportunyň şöhratly taryhynyň sahyplaryna baky ýazylandyr.
Nurmuhammet Andalyp
Nurmuhammediň kakasyna Seýidahmet,ejesine Hansoltan diýipdirler.
Nurmuhammet Andalyp (1660-1740)
Taryhçy, terjimeçi, filosof türkmen edebiýatynyň taryhynda ilkinji dessançy şahyr diýip tanalýan Nurmuhammet Andalyp alymlaryň täze barlaglar boýunça Ýylanly etrabynyň Garmazy obasynda eneden dogulyp 1740-nji ýylda aradan çykypdyr. Nurmuhammet türkmeniň düýeçi tiresiniň Seýilhan neslindendir. Onuň atasynyň adyna Akmuhammet, kakasynyň adyna Seýitmuhammet ýa-da Seýitahmet, ejesiniň adyna bolsa Hansoltan diýer ekenler. Şahyr özüniň ady we ýaşan ýerleri barada “Ýusup-Züleýha” dessanynda şeýle ýazýar:
“Ismim idi Nurmuhammet Garyp, Sözde Tahallusym idi Andalyp,”
Şahyryň ýaşlygy Garamazy obasynda geçýär. Ol ilki oba mekdebinde soň bolsa, Hywada medrese bilimini alypdyr. Onuň Bagdatda okanlygy baradada maglumatlar bar. Şahyr okuwyň daşyndan Gündogar edebiýatynyň klassyklaryny ylmy-filosofik işlerini halk döredijilik eserlerini yhlas bilen okap, öz döwrüniň ylym bilimini kämil ele alan adam bolup ýetişýär. Nurmuhammediň esasy kesp-käri daýhançylyk hem agaç ussaçylygy bolupdyr. Ol kakasyndan öwrenen daýhançylyk işleri bilen bir hatarda oba adamlaryna araba, jykyr ýasaşmak bilen meşgullanýardy.Nurmuhammet ýaşaýyş-durmuşy bilen baglanyşdyryp, özüne Garyp diýen lakamy alypdyr. Gül atly gyzy söýüp, özüni onuň yşkynda saýraýan bilbil hasaplamak bilen Andalyp (Bilbil) diýen edebi lakamy göteripdir.
Nurmuhammet-Andalybyň nebereleri barada takyk maglumat ýok diýerlikdir. Nurmuhammediň kakasyna Seýidahmet,ejesine Hansoltan diýipdirler.
Şâhrimiz Ürgenç welaýat idi, Hanymyz Şirgazy hemaýat idi.
Nataşa Ýarowenko
Kinofilmleri
2008 –Diary of a Nymphomaniac (Maýe)
2009 –Black Buenos Aires (Alma)
2010 –Otly otag (Nataşa)
2011 –Order of the Grail (Sigrid)
2013 - Aftershock (Irina)
.hn
Honduras'ın internet kodu.
Otnositellik teoriýasy
Otnasıtellık teorıyasy
.hr
Horwatistan
Süzmeli çaý
Süzmeli çaý — Taýýar süzmäni gaýnadylyp sowadylan suwda kemsiz ýaýmaly. Käselerde sowuk görnüşinde äberilýär. 1 käse süzmä 1,5 litr suw gerek bolýar.
.ht
Haiti'nin internet kodu.
Heýkeltaraşlar
Türkmenleriň zergärçilik däpleri gadymy wagtlardan başlanypdyr. Matalaryň ýüzüne keşde çekmek we altyn çaýylan, gymmat bahaly daşlar bilen bezelen, zikgelenen kümüşden taýýarlanylan zergärçilik önümleri şu däbiň ýüze çykmasy bolup durýar. Aýal-gyzlaryň egin-eşikleri, ozaly bilen-de gelinleriň egin-eşikleri ýokary çeperçilik bilen bezelýär. Börüge dakylýan şaý-sepler, saçbagylar, gulakhalkalar, boýna we döşe, bilege dakylýan şaý-sepler taýýarlanypdyr: depesinden dabanyna çenli nepis şaý-sepler bilen bezelen gyz, hamala diýersiň, özüniň açyk gyzyl reňkdäki köýneginde kümüşe çolanan ýaly bolup görünýär. Özboluşly zergärçilik önümleri adamyň we haýwanlaryň, guşlaryň we möjegiň formalaryny gaýtalaýar, bular bolsa ähli türki halklaryň iň gowy görýän nagyşlarydyr. Estetiki wezipesinden başga-da şaý-sepler dürli keselleriň öňüni almak ähmiýetine hem eýedir, şaý-sepleriň keramatlylary hem bolup, olar adamlary göz degmeden goraýar. Seýrek bolaýmasa, olaryň Merkezi Aziýanyň beýleki halklarynyň şaý-sepleriniň arasynda özüne meňzeşleri ýokdur. Şol bir wagtyň özünde gadymy Parfiýanyň hem-de Margiananyň bezeg sungaty bilen arabaglanyşygynyň bardygy duýulýar, bu bolsa, şübhesiz, çeperçilik däpleriniň güýjüne hem-de üznüksizligine şaýatlyk edýär.
Gatyk
Gatyk— Öý şertlerinde gatygy taýýarlamak üçin täze süýt ula- nylýar. Süýdi ilki bişirmelý soňra 30-35 gradusa çenli so- watmaly. Soňra gönezlik goşup, ýyly ýerde üstüni basyryp goýmaly 4-5 sagatdan soň süýdi sowatmaly. 2 l. süýde 1 käse gönezlik gerek bolýar.
Angliýa
thumb|Baýdagy
.hu
.hu - Majaristanyň internet kody.
Agaç hudaýatysy
thumb|Agaç hudaýatysy.
Orta Aziýanyň agaç hudaýatysy (Hierodula tenuidentata) — hakyky hudaýatylar maşgalasyna degişli mör-möjek. Ýagdaýy. Derejesi III (VU). Ýitmek howpunyň abanmagyna ýakyn görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Hindi-malaý faunasynyň görnüşi. Ilkinji beýanly aşaky görnüş H. t. tenuidentata Saussure, 1869 Türkmenistanda gabat gelýär.
Gysgaça beýany. Açyk-ýaşyl, käwagt goňrumtyl-sary reňkli, iri hudaýaty. Arka öňüniň gapdallaryndaky erňekleri erkeginiňki ýylmanak, urkaçylarynyňky dişdiş. Ganat üstleri ak „gözjagazly“ (stigmaly). Erkekleriniň bedeniniň uzynlygy 44–59, urkaçylarynyňky 55–75 mm.
Ýaýraýşy. Amyderýanyň, Murgabyň, Tejeniň we Sumbaryň jülgeleri. Türkmenistandan daşarda — Täjigistan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Hindistan. Ýaşaýan ýerleri. Derýalaryň, akabalaryň, kölleriň kenar ýakalaryndaky agaçlaryň, gyrymsy agaçlaryň aralary. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. 2005‑nji ýylyň iýun aýynda Atamyrat ş. töwereklerinde Amyderýanyň jeňňelliginde we 2008‑nji ýylyň awgust aýynda Galkynyş şäherçesiniň töwereklerinde igde we toraňňy agaçlarynda iki-ýeke hudaýatylar gabat geldiler. Esasy çaklendiriji sebäpler. Agaçlaryň, gyrymsy agaçlaryň çapylmagy. Derýalaryň jülgelerinde ekin meýdanlarynyň we öri meýdanlarynyň himiki serişdeler bilen işlenilmegi.
Biologiýasynyň aýratynlyklary. Gyş döwründe ýumurtgalary agaçlaryň şahalaryndaky ykyryklarda ýerleşýär. Düwünçek döwri iki aý töweregi dowam edýär, liçinkalary maý aýynda dogulýar. Ýyrtyjy. Şirejeler, jyzlanlar, çekirtgeler we beýleki mör-möjekler bilen iýmitlenýär. Jyns taýdan ýetişenleri oktýabr aýynyň aýagyna çenli duş gelýär.
Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Amyderýa we Sünt-Hasardag döwlet goraghanalarynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Agaçlaryň we gyrymsy agaçlaryň çapylmagyny we ösümlikleri goramagyň himiki serişdeleriň ulanylmagyny çäklendirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Sumbaryň jülgesinde populýasiýanyň ýagdaýyny öwrenmeli.
Düzüji: E. O. Kokanowa
Pişme
Pişme — Un, suw, şeker, azrak hamyrmaýa, duz goşup, hamyr ýugurmaly. Yarym, bir sagat geçenden soň, hamyry 1,0-1,5 santimetr galyňlykda ýaýmaly we 2,5-3,0 sm. möçberde pişme görnüşinde kesişdirmeli. Hamyr böleklerini gyzgyn ýagda bişirmeli. Saçaga äberilende üstüne şeker sepilýär. Taýýarlamak üçin 2 kg. un, 1 çaý çemçesi hamyrmaýa, bir nahar çemçesi duz, 1 bulgur şeker, 2 bulgur ösümlik ýagy gerek bolýar.
Baskin-Robbins
Baskin-Robbins doňdurma salonlarynyň halkara zynjyry. 30-dan gowrak ýurtda franşizalary bar. 5800 ýeriň 2800-si ABŞ-da ýerleşýär. 1953-nji ýylda Burt Baskin we Irv Robbins doganlary bolan iki aýry doňdurma kärhanasynyň birleşmegi bilen esaslandyryldy. Birleşmezden ozal iki aýry doňdurma kärhanasyna Burtyň doňdurma dükany we Garly doňdurma diýilýärdi. Garly doňdurma şol wagt roman we täze hökmünde wasp edilýän 21 tagamlydy.
.id
Endonezya'nın internet kodu.
.ie
İrlanda'nın internet kodu.
Sefewi döwleti
Sefewi döwleti — Ine şeýle şertlerde 1502-nji ýylda yştymagy gelip çykyşy boýunça türkmen bolan Ysmaýyl yň baştutanlygynda täze bir döwletiň düýbi tutulýar. Döredenleriň taýpasynyň ady bilen baglanyşykly ol döwlet Sefewiler döwleti ady bilen taryha dolýar. Bu döwleti esaslandyryjy Ysmaýyl şa barada giňişleýin durup geçeliň.
Ysmaýyl şa
Sefewi Azerbaýjan-türkmenleriniň döwletini esaslandyryjy we döwletiň birinji hökümdarydyr. Ysmaýyl şa 1487-nji ýylda dogulýar. Onuň kakasy Haýdar Sefewiýe dini derwüşçilik toparyny döreden 1254-1334-nji ýyllarda ýaşap geçen Sefi od-Din Ishak atly Ardabil li şeýh bolupdyr. Ysmaýyl şa hem şonuň neberelerinden bolupdyr. Şol derwüşçilik toparynda Anadoly dan gelen Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasynda sanaýan ýedi türkmen taýpasy (şamly, rumly, ustaçly, tekeli, baharly dülkadyr, owşar) sopy bolupdyrlar.
Geliň ýeke-ýeke şol döwletiň soňky hökümdarlarynyň taryhda bitiren işleri barada gürrüň edeliň.
Tahmasp I
Sefewi türkmenleriniň döwletiniň ikinji hökümdary. Tahmasp I entek 10 ýaşynda tagta geçmeli bolýar. Ilkibada ol türkmen hanlarynyň we serdarlarynyň (aýratyn-da rumly we ustaçly) diýeni boýunça ýurdy dolandyrýar. Kämillik ýaşyna ýetenden soňra özbaşdak dolandyryp başlaýar. Ýöne ol kakasy ýaly başarjaň hökümdar däldi. Onuň gowuşgynsyzlygyndan peýdalanyp birnäçe ýerli hökümdarlar özbaşdak syýasat ýöretmäge ymtylýarlar. 1538-nji ýylda Astrabat da Muhammet Salyh özüni özbaşdak hökümdar diýip yglan edýär. Türkmen Aba Serdar 1550-1558-nji ýyllarda şa Tahmaspy birnäçe gezek ýeňlişe sezewar edýär. Gilýan da, Şirwanda ýerli hökümdarlar şa Tahmaspa garşy çykýarlar. Bu ýagdaýlaryň ählisi şa Tahmasp I-niň döwründe Azerbaýjan da merkezi häkimiýetiň gowşandygyny görkezýär. Onuň alyp baran içeri syýasatynyň netijesinde Azerbaýjan döwletiniň harby kuwwaty aýratyn-da ykdysady kuwwaty peselýär. Ol ýurduň paýtagtyny Töwriz den Kazwin şäherine geçirýär.
Ysmaýyl II
Ysmaýyl II Sefewi türkmenleriniň üçünji hökümdary. Ol 1576-1578-nji ýyllarda şa bolup, Tahmasp I-niň ogludyr. Her şa ýogalyp, täze şa tagta geçmeli bolanda ýurtda galagoply ýagdaý döreýärdi. Şa Tahmasp I ýogalansoň soň hem onuň ogly 12 oglunyň haýsysynyň tagta geçmelidigi barada dawalar başlapdy. Ustaçly türkmenler onuň Haýdar Mürze atly ogluny goldasa, owşar türkmenleri şa Ysmaýyly goldady. Şa Ysmaýyl II kakasy dirikä 19 ýyllap tussaglykda bolupdy. Belki tussaghanada oturany üçindir.
Ysmaýyl II häsiýeti boýunça gazaply, öz 6 doganyny jezalandyryp öldürtmek bilen, halky gorkuzmak üçin köplenç köpçülikleýin jezalandyrmak barada buýruk beren hökümdardyr. Ol iki ýyl çemesi dolandyryp tarpa-taýyn ýogalýar.
Muhammet Hudabende
Muhammet Hudabende Sefewi türkmenleriniň döwletiniň dördünji şasy. Ol 1578-1587-nji ýyllarda hökümdarlyk edýär. Sefewi türkmenleriniň döwletiniň ikinji şasy Tahmasp I-niň ogly.
Apbas şa
Apbas I 1581-1628-nji ýyllarda ýaşap geçip, Hudawende şanyň ogludyr. Apbas şa Azerbaýjany 1587-1628-nji ýyllarda dolandyrýar.
Abbas şa 16 ýaşynda wagty kakasy öldürilýär we tagta geçýär. Onuň tagta geçen döwri Sefewi döwleti gowşap, agzalalyk güýçlenip, ýurtdan bereket göterilen döwürdi. Azerbaýjanyň gowşamagyndan peýdalanyp Osman imperiýasy onuň birnäçe ýerlerini basyp alypdy. Şa Abbasyň paýyna çöken ýurdy galkyndyrmak düşdi. Ol birnäçe özgertmeler geçirdi. Goşunda düzgün - tertibi ýola goýdy. Täze goşun bölümlerini döretdi. Salgytlary rejä saldy. Merkezi häkimiýeti berkitdi. Ýerli hökümdarlaryň hukuklaryny çäklendirdi. Pul özgertmesini geçirip, abbasy diýip atlandyrylan täze pul girizdi. Ýollaryň gurluşygyna üns berdi. Ýurduň paýtagty bolan Yspyhan y tas täzeden diýen ýaly gurdy. Suw gurluşyk desgalaryny, bentleri gurdurdy. Azerbaýjanda geçirilen özgertmeleriň netijesinde kuwwatlanyp tiz ösüp başlady.
Şa Abbasyň hemmä deň göz bilen garamagy, Azerbaýjany ösdürmek üçin alyp barýan syýasatyny halkyň goldamagyna sebäp boldy. Ol XVII asyryň başlaryndan başlap Azerbaýjanyň öňki elinden gidiren ýerlerini täzeden eýelemek üçin goňşulary bilen uruşlar alyp bardy. Osman imperiýasy bilen 1603-1612-nji, 1616-1618-nji ýyllarda iki gezek uruş alyp baryp, olaryň netijesinde Töwriz i, Nahiçewan y, Ýerewan y, Azerbeýjan y, Gündogar Ermenistan y, Gündogar Gürjüstan y, Lurystan y Azerbaýjanyň eýeledi. Geratyň golaýynda özbek leri ýeňip, olardan Horosany aldy. 1623-nji ýylda Osman imperiýasy bilen täze urşa başlady. Yrag y aldy. Dogry bu uruş şa Abbas ýogalan soň 1639-njy ýylda gutardy.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnama da Sefewi türkmenleriniň Azerbaýjandaky hökümdarlygy barada söz açyp, Sefewileriň: "Iň güýçli döwlet bolan wagty şa Abbasyň wagtyna gabat gelýär, bu pajarlap ösmek tä onuň 1628-nji ýlda ölmüne çenli dowam edýär" diýip belleýär.
Sefi I
Sefi I Sefewi türkmenleriniň döwletiniň altynjy şasy. Ol 1629-1642-nji ýyllarda şa bolupdy. Ol Abbas I-niň uly ogly meşhur Sefi Mürzä niň ogludyr. (Sefi Mürzä kakasy Abbas I gepe girip öldürdipdi).
Sefi I häsiýeti boýunça gaharjaň, ynjyk, rehimsiz, gazaply bolupdyr. Diňe müňkürlik edip, aslynda hiç zat ýok ýerden döwletiň iň ökde harby  serkerdesi Ymamkuly hany jezalandyryp öldüripdi.
Daşary syýasatda Sefi I Özbek hanynyň çozuşlaryny yza serpikdirse-de, Beýik Mogol lardan ýeňilipdir. Ol Beýik Mogollara Gandagary bermäge mejbur bolýar. Sefi Osman imperiýasydan hem ýeňilýär. Osman imperiýasy bilen 1639-njy ýylda Kasra-Şirin şertnamasyny baglaşyp, ol boýunça 1612-nji ýyldaky serhet dikeldilýär.
Apbas II
Apbas II Sefewi türkmenleriniň döwletiniň 7-nji şasy. Ol bu döwletiň 6-njy şasy Sefi I-niň ogludyr. Ol 1642-1666-njy ýyllarda döwleti dolandyrypdyr. Apbas II häsiýeti boýunça ýumşak, parahatçylyk söýüji, rehimdar adam bolupdyr. Onuň döwründe Azerbaýjan yň ykdysadyýeti ösüp başlaýar. Azerbaýjan Günbatar Ýewropa döwletleri bilen ykdysady söwda gatnaşyklary ýola goýýar. Ol aýratyn-da Gollandiýa bilen söwda gatnaşyklaryň ösmegine üns beripdir. Golland söwdagärleri Azerbaýjanyň ýüpegini hiç-hili gümrük paçsyz ýurtdan alyp çykmaga hukuk alypdyrlar. Fransiýa, Angliýa, Russiýa bilen gatnaşyklar ösüpdir. Apbas II Beýik Mogollar imperiýasy bilen Gandagaryň üstünde uruş alyp barypdyr. 1649-njy ýylda şa Apbas II kakasy Sefi I-niň elden gidiren Gandagar şäherini yzyna gaýtaryp alypdyr.
Süleýman şa
Süleýman şa Sefewi türkmenleriniň 8-nji şasy. Ol 7-nji hökümdar Apbas II-niň ogludyr. Ol 1666-1694-nji ýyllarda şa bolupdyr. Şa Süleýman Azerbaýjanyň taryhynda başarnyksyz, gazaply şa hökmünde tanalýar. Onuň döwründe döwlet gowşapdyr. Özbek hanlary Süleýman şanyň döwründe Horasana çapawulçylykly ýörişler gurapdyrlar. Şa Süleýman olaryň ýörişlerine gaýtawul bermegi guramagy başarmandyr.
Hüseýin şa
Hüseýin şa Sefewi türkmenleriniň 9-njy şasy. Ol sekizinji hökümdar Süleýman şanyň ogludyr. Ol 1694-1722-nji ýyllarda hökümdarlyk edipdir.
Kakasy ýaly Hüseýin şa hem ýurda başarjaňlyk bilen ýolbaşçylyk edip bilmändir. Ýurduň gowşamagy, halkyň ýagdaýy erbetleşmegi dowam edipdir. XVII asyryň ahyrynda Azerbaýjanyň ykdysady babatda ýagdaýynyň üzül-kesil erbetleşýändigi hemmä aýan bolupdyr. 1698-1701-nji ýyllarda salgytlar 2-3 esse artdyrylypdyr. Täze salgytlar girizilipdir. Daýhanlar ýerlerini satyp köpçülikleýin şäherlere göçüp başlapdyrlar. Şa Hüseýin perman bilen daýhanlary ýere berkidipdir.
Şa Hüseýiniň ýurdy tozgunçylyga alyp barýan içeri syýasatyna garşy  gozgalaňlar başlanypdyr. Şol gozgalaňlaryň iň irisi Gandagar welaýatyndaky gilzaý türkmenleriniň gozgalaňydyr. Gozgalaň 1709-njy ýylda başlanypdyr. 1722-nji ýylda gozgalaňçylar şa Hüseýini tagtdan agdaryp, öz baştutanlary Mir Mahmud y şa diýip jar edipdirler. Tagtyndan jyda düşen Hüseýin şa şol ýyl ýogalypdyr.
Tahmasp II
Tahmasp II Sefewi türkmenleriniň onunjy şasydyr. Ol dokuzynjy hökümdar Hüseýin şa nyň ogludyr. Ol 1722-1732-nji ýyllarda şa bolupdyr. Ol şa diýlip jar edilen wagty Azerbaýjan şasynyň tagtynda Mir Mahmud otyrdy (seret. Hüseýin şa). Tagta geçmek we hakykatdan-da ýurduň eýesi bolmak üçin Owganystan ly gozgalaňçylary kowmalydy.
1725-nji ýylda Mir Mahmud öldürilip, ýerine onuň doganoglany Aşraf şa boldy. Tahmasp II Owganyztanly türkmen taýpalarynyň gozgalaňyny basyp ýatyrmak üçin asly türkmen bolan Nedirguly han a ýüz tutýar. 1730-njy ýylda Azerbaýjan doly owganystanlylardan arassalanýar. Nedir Osman imperiýasy bilen garşy uruşda hem abraý gazanýar.
Nediri çetleşdirip özi r. Osman imperiýasy na garşy urşa baştutanlyk edip masgara bolup ýeňilýär. Rus lara garşy alyp baran urşy hem şowsuz gutarýar. Nedir Tahmasp II-niň Türkiýe garşy alyp baran urşuny masgaraçylyk hasaplap, ýurda beýle başarnyksyz adamyň şa bolmaly däldigini aýdyp tagtdan agdarmagy gurapdyr. Şa diýlip, onuň sekizaýlyk çagasy Abbas III jar edilýär.
Apbas III
Apbas III Sefewi türkmenleriniň 11-nji we iň soňky şasydyr. Ol 1732-1736-njy ýyllarda resmi Azerbaýjan yň şasydyr. Resmi diýip nygtamagymyzyň sebäbi ol tagta geçen wagty sekizaýlyk çagady. Onuň şalyk etmeli döwründe iş ýüzünde Nedir şa ýurdy dolandyrdy. Nedir şa 1736-njy ýylda Mugan çölü nde ýygnak-gurultaý çagyryp, ony tagtdan aýryp, tagta geçdi.
Sefewi türkmenleriniň döwletiniň soňky döwürlerinde Azerbaýjan ýene-de gowşap başlady. XVIII asyryň birinji çärýegi Azerbaýjanyň taryhynda iň bir agyr döwürleriň biri boldy. Bir tarapdan owganlar, bir tarapdan ruslar, ýene bir tarapdan Osman türkmen döwleti Azerbaýjanyň garaşsyzlygyna howp salýar. Şeýle kynçylykly döwürde türkmenleriň owşar taýpasyndan bolan Nedir şa kese ýerlileri kowup çykaryp, ýurtda täze bir türkmen döwletini-Owşar türkmen döwleti ni döredýär.
.il
Ysraýylyň internet kody.
Tokaýdaky bir külbe
Tokaýdaky bir külbe Iňlis dilinde:(The Cabin in the Woods), Drew Goddard re byissýorlyk eden we Jas Widon tarapyndan surata düşürilen 2012-nji ýyldaky Amerikan gorkunç filmidir. Filmde Kristian Konli, Kris Hemswort we Jesi Williams bar. Film 2012-nji ýylyň 13-nji aprelinde görkezildi.
Lena Belkina
Lena Belkina (d. 27 noýabr 1987), aýdymçy.
.im
Man Adası'nın internet kodu.
Pişme (hworost)
Pişme (hworost) — Un, şeker, ýumurtga, suw we duz goşup, hamyrmaýasyz hamyr ýugurmaly we 30-40 minutlap basyryp goýma- ly. Soňra hamyry 4-5 mm. galyňlykda ýaýmaly, ondan kesişdirip zolajyklar, romblar, dörtburçluklar, dürli şekiller ýasamaly we bol ýagda gowurmaly. Taýýar pişmeleriň üstüne şeker sepmeli. Taýýarlamak üçin 1 kg. una 0,5 bulgur şeker, 2 sany ýumurt- ga, 1 çaý çemçesi ýag we duz gerek bolýar.
Külçe
Külçe — Undan, ýagdan, şekerden, süýtden, suwdan we duzdan hamyrmaýasyz gatyrak hamyr taýýarlamaly, ony 30-40 minut basyryp goýmaly we 50-70 gram agramda böleklemeli. Hamyryň böleklerini çalarak ýaýyp, tegelek görnüşe getirmeli. Külçe tamdyrda bişirilýär, ýüzüne ýanan ýag çalynýar.
Togtamyş han
Togtamyşyň hakyky ady Nasyreddin Togtamyş han (1342?-1405-08?. Tümen ýakynlary, günbatar Sibiriýa) 1380-1396-njy ýyllar aralygynda Altyn Orda hany bolupdyr. Ak Orda we Gök orda hanlyklaryny Altyn Orda döwletiniň saýasynda birleşdiripdir. Çingiz hanyň iň kiçi agtygy Orda hanyň neslinden gelip çykan. Juçynyň ogullaryndan Tuga Teýmiriň neslinden gelen Tüý Hojanyň ogludyr. Ak Orda hökümdary Urus han (hökümdarlygy 1369-1379) kakasyny öldürdip Samarkanda baryp Teýmiriň hyzmatynda durdy (1375). Teýmiriň hemaýaty bilen 1375-nji ýyldan başlap ilki Ak Orda hökümdary Teýmir Mäligi ýeňlişe sezewar edýär. Soňra gündogar Deşti-Gypçaga agalyk etdi (1377). 1378-nji ýylda Kalka söweşinde Günbatar Deşti-Gypjak hökümdary Kyýat Mamaý hany ýeňlişe sezewar edip Altyn Orda döwletini basyp aldy (1378) we dargan goşun birligini täzeden jemledi. Şonluk bilen Juçy ulusynyň Özbekler bilen birlikde Ak Orda we Altyn Orda gollaryny öz golastynda täzeden birleşdiren Togtamyş, garaşsyzlyk ugrunda jan edýän emirleri agzybir etdi. 1382-nji ýylda Moskwa şäher galasyny zabt etdi we Rus şazadalaryny Altyn Orda salgyt tölemeklerine mejbur etdi. Özüne baş göteren Rus şazadalyklary bilen Litwanýada agyr ýeňlişe ugratdy we bu ýerleri gol astyna aldy. Altyn Orda hanlygyny öňki kuwwatly ýagdaýyna getirip Seýhundan Turlaýa (Dniestr) Sygnak we Otrardan Kiýewe uzalan uly döwletiň hökümdary boldy.
Togtamyş bilen Teýmiriň aralygyndaky söweş
Ýokarda durup geçişimiz ýaly Teýmir Togtamyşa köp ýardamlar edipdi. Togtamyş bu edilen ýagşylyklary unudupdy we ony äsgermän başlapdy. Şunça başarnyklaryndan soňra Altyn Orda döwletiniň öňki serhetlerine bagly bolan Teýmire bagly bolan Horezmi yzyna gaýdyp almak isledi. Şol hem Teýmir bilen Togtamyşyň aralarynyň bozulmagyna getiripdir. Çozuşlar edip Teýmirli döwletiniň golastyndaky Azerbeýjana çozup girmekden çekinmedi (1387). 1388-nji ýylda Teýmiriň günbatar ýörüşlerinden peýdalanyp onuň ogly Omar Şeýhi ýeňip bütin Mawerannahra çozdy. Taýýarlyk görüp soňra Teýmire Gunduzja söweşinde ýeňilip bu sapar öz döwleti duşman kuwwatlary tarapyndan syndyryldy. Bu ýeňlişde Deşti-Gypjakdaky güýjini goraýan Togtamyş, Memluk soltany Berkuka ilçi ugradyp Teýmire garşy onuň bilen soýuzdaş boldy. Aryny almak üçin Teýmiriň Mardin we Diýarbekr üleklerine baran wagtlary Detbentden Şirwana bir sapar çozuş etdi we bütin halkyny gylyçdan geçirdi. Çozuşlary netijesinde ýykyp-ýakyşdyranyndan (1394) soňra, Altyn Orda ýörüşe çykan Teýmir bilen bolan Terek söweşinde (1395) hem ýene ýeňlişe sezewar bolýar. Ýeňilip Kazana (Gazan) janpenalary bilen sag-aman gaçyp gutuldy. Altyn Ordanyň paýtagty Saraý Berkäni basyp alan Teýmir, gaçan Togtamyşyň ýerine özüne gullukçy bolan emirlerden Teýmir Gutlugy hanlyga belläp bolýan ýerine gitdi. Teýmir çekilen wagty Togtamyş tagtyny täzeden ele alsa-da güýçli Nogaý emirlerinden Edige Mirzanyň goldawyny gazanan Teýmir Gutluga garşy turan meýdan söweşinde ýeňileninden soň tagty eýesine galdyryp Litwanýa şazadasy Wytauta sygynmaga mejbur boldy (1397). Golastyna berilen Litwanýa goşunynyň kömegi bilen Teýmir Gutluga we Edige Mirza garşy alyp baran ikinji söweşinde hem ýeňildi (1399) we Deşti-Gypjaga gaçdy. Günbatar Sibiriýada dost saýan käbir Gypjak emirleriniň ýanynda gizlinlikde ýaşamaga başlady. Timur Gutlug öleninden soňra (1401) täzeden ýerine geçmäge taýynlyk gören Edige Mirza tarapyndan Tümen ýakynlarynda tutulup öldürildi. Käbir çeşmeler Karaton derýada yzarlanyp öldürilendigini bildirýär. Togtamyş taryhda Altyn Orda döwletiniň toplanyp güýçlenmegine sebäp bolan, soňra Teýmir bilen jeň edip ýeňlişe sezewar bolan hökümdar diýlip tanalýar.
Çeşmeler
Ana Britannica, jilt 30, s. 100 (1994) Beýik Larousse, 22. Cilt, s. 11584
Kuşk
Hoşk, Kuşk, Kuşk Gündogar Aziýa, Günorta-Günbatar Aziýa -da ýerleşýän taýpa. Khidr we Khazraj -dan tapawutlanýar. Gury Azerbaýjan we Sindhi -de gury diýilýär. Penjap, Müsür -de (Kaşk), (Kaşk) diýilýär.
= Salgy =
= Buluç sebiti =
Rind taýpasynyň Bulujystanyň gury taýpasyndan giň göçmegi sebäpli bu taýpa hem watanyny terk edip, Pakistan dürli ýerlerine göçüpdir. Emma Murkin muny suratlandyrdy, Mir Muhammet Han Kuşk taýpasynyň asyl baştutanydy. Käbir kazylaryň pikiriçe, bu taýpa Kuşk ýa-da Kuşk diýilýär. Bulujystan diwiziýasynyň alty obasynyň biri bolan Balda we gyzgyn taýpanyň gyzy Baldi nesilleri. Söwda üçin köplenç Sindh we Günorta Penjaba gidýärdi.
Gury taýpa Talpur maşgalasynyň] güýçli goldawçysy bolup, Buluç hökümetiniň [[Sindh güýjüne gatnaşdy. Talpur neberesiniň soňky döwründe Mir Şer Muhammet Han Talpur Ysmaýyllara garşy Mir Muhammet Han Kuşkiň goldawyny aldy.
1843-nji ýylda Mir Muhammet Han Kuşk 2000 taýpa bilen Tattany basyp aldy. Haýdarabatdaky Talpuryň ugrunda ysmaýyllar bilen söweşdi. Gury ýeňişden soň, Mir Muhammet Han Mir Şer Muhammet Talpuryň esasy goşunyna goşulyp, Ysmaýyl Jirga garşy operasiýa başlady.
Talpur maşgalasy ýykylansoň, taýpa uly kynçylyklara we görgülere sezewar boldy. Iňlis Raj Talpur wepalylygy sebäpli olary gowşatdy.
= Dil =
= Haýber Pahtunhwa = Kohat etrabynyň Dera Ysmaýyl Han etrabynyň Haýber Pahtunhwa şäherindäki gury taýpa
= Sindh = Olar Sindhiň Gotki, Thatta, Dadu, Kandiaro, Şahdadkot, Kaşmor, Guddu, Şikarpur, Matiari, Jhado we Haýdarabat ýaly dürli etraplarynda ýerleşýär. = Penjap = Penjabyň dürli etraplarynda DG Han, Rahim Khanar Han, Muzaffargarh we Hanpur bar.
= Bulujystan = Bulujystandaky Sibi, Turbat, Osa Muhammet, Turbat, Naseerabad we Mandda duş gelýär.
Lomaý nyrhlar.
Lomaý nyrhlar boýunça senagat önümleri we hyzmatlary senagat pudaklarynyň arasynda, şonuň ýaly-da senagat bilen ykdysadyýetiň beýleki pudaklarynyň arasynda ýerleşdirilýär. Lomaý nyrhlar öz gezeginde kärhananyň lomaý nyrhlaryna we senagatyň lomaý nyrhlaryna bölünýär.
Kärhananyň lomaý nyrhlary boýunça öndürijiler öz önümlerini ýerleşdirýärler hem-de şol nyrhlara laýyklykda jemi we sap önümlerini, peýdany, düşewüntliligi we olaryň işini häsiýetlendirýän beýleki görkezijileri kesgitleýärler. Bu nyrhlar harajatlaryň öwezini doldurýar we kärhana üçin  kadaly  peýdanyň  alynmagyny üpjün  edýär.
Senagatyň lomaý nyrhlary boýunça önümçilik serişdeleri sarp ediji kärhanalara sarp ediş harytlary bolsa lomaý  söwda gelip düşýär. Senagatyň lomaý nyrhlary kärhanalaryň lomaý nyrhlaryndan üpjünçilik – ýerleşdiriş galdyrymynyň we goşulan gymmat üçin salgydyň möçberiçe ýokarydyr.
Hunlar
Çeşme
Şejere (türkmenleriň şejere daragty) - Soltanşa Atanyýazow.
Ahal welaýaty
thumb|Ahal welaýaty
Geografiki ýerleşişi
Ahal welaýaty Türkmenistanyň günortasynda ýerleşip, Köpetdagyň gündogar we merkezi böleklerini we dag etek düzlüklerini, Tejen derýasynyň jülgesini hem-de Garagum çölüniň günbatar bölegini öz içine alýar. Sebitiň çäklerinde Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäheriniň ýerleşmegi welaýatyň durmuş-ykdysady ösüşine oňaýly täsir edýär. Ahal welaýaty Türkmenistanyň ähli welaýatlary bilen araçäkleşýän ýeke täk durmuş-ykdysady sebitdir. Welaýatyň tutýan meýdany 97,16 inedördül km bolup, ýurduň çäginiň 19,9%-ni tutýar. Onuň düzümine 9 etrap: Bagtyýarlyk, Ak bugdaý, Baharly, Gökdepe, Kaka, Babadaýhan, Sarahs, Tejen, Altyn asyr; 5 şäher: Büzmeýin, Tejen, Gökdepe, Baharly, Änew; 13 şäherçe, 104 geňeşlik we 278 oba girýär.
Ýer üstüniň gurluşy
Ahal welaýaty ýer üstüniň gurluşy boýunça günortadan demirgazyga tarap, esasan, 3 bölege (daglyk, dag etegi düzlük we peslik) bölünýär. Olardan peslik bölegi (Merkezi Garagum) welaýatyň meýdanynyň köp ýerini tutup, gadymy Amyderýanyň, getirintgilerinden düzülendir. Ol öz düzümine günorta-gündogarda Tejen derýasynyň deltasyndaky mes toprakly ýerleri, demirgazykda Üňüz aňyrsyndaky Garagumuň bir bölegini alýar. Garagum çöli günortada medeni landşaftly dag eteginiň düzlügi bilen sepleşýär. Bu çölüň hojalyk ähmiýeti uludyr. Ol welaýatyň esasy öri meýdany bolup hyzmat edýär. Ondan başga-da çölde tebigy gazyň, nebitiň we aýna önümçiligi üçin çig malyň gorlary bar. Dag etegi düzlügi Köpetdag gerşine parallel ugurda günorta-gündogardan, demirgazyk-günbatara uzalýar ony baýyrlyklar we Köpetdagdan gözbaşyny alýan çaýlaryň hanalary we deltalary düzýär. Onda akar suwlaryň, mes toprakly ýerleriň barlygy sebäpli, welaýatyň esasy ekerançylyk zolagyna öwrüldi.