cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nijazi Ramadani
Düzyazı
Roman fikri Imazhi i ngrirëtk:Dondurulmuş görüntü; (2012) ABD "Buzuku", Priştine tarafından Edebi Yarışma'da yayınlanmak üzere alınmış, Arnavut halkının özgürlük seven ruhudur. Yazarın romanda ele aldığı yüzyıllar boyunca Arnavutların yenilmez ruhunun teması  Donmuş görüntü;. Romanda ele alınan tarihin önemli olayları, öyküler ve romanların yer aldığı koleksiyonlarda da ele alınmaktadır Haritamın kanı  (1977),  Cubi  (2005) ve Azgani ile siyah arab”(2003). Yazarın tuhaflığı özellikle tedavide ortaya çıkar, bakış açısından ona verebileceği olayın tarihsel ve güncel konusuna yeni bir anlam kazandırır. Nijazi'nin en dikkat çekici eserlerinden biri...Azgani&Dylber(i)a Drame&komedi.
Pagta
Pagta
Pagtadaky tozanlar dürli mikroskopik bölejiklerden durup emele gelýärler. Tozanlar önümçilikde hapalyk, saglyga zyýan, rotor egirmede üzülmeleriñ artmasy ýaly meseleleri ýüze çykarýar. Tozanlaryñ ölçegine baglylykda olar şeýle toparlara bölünip bilerler:
Bölejikleriñ ululygy(µm) Hapa 500 we ýokary Tozan 50 – 500 Mikrotozan 15 – 50 Dem alynýan toz 15 we ondan kiçi
Juma
"9. Eý, iman getirenler! Siz juma gününde (juma) namazyna çagyrylan badyňyza Allany ýatlamaga (namaza) howlugyň, söwda-satyk (işleriňizi) taşlaň! Eger biler bolsaňyz, bu siziň üçin (has) haýyrlydyr! 10. Namaz gutarandan soň bolsa ýer ýüzüne ýaýraň (işleriňizi berjaý ediň) we Allanyň pazlykereminden (nesibäňizi) gözläň! Halas bolmagyňyz üçin Allany köp zikir ediň (ýatlaň)! — Juma surasy."
Pagta
Pagta
Elläniñde ýakymlygy. Eger süýüm elläñde ýylmanak duýulsa, onda bu süýümden has ýylmanak ýüplügi çykaryp bolar. Ýylmanak ýüplükden has gowy matalary dokap bolýar.
Juma
Juma gününiň fazyleti
Allah Tagala Jebrail ýaly käbir perişdeleri öz jynsynyň baştutany, pygamberleri ynsanlaryň serweri, Resuly Ekremi älemleriň buýsanç nusgasy, Mekgäni iň mübärek bir ýer edişi ýaly, käbir aý we günleri hem beýleki wagtlardan tapawutlandyryp şereflendiripdir. Meselem, remezany iň bereketli aý, gadyr gijesini iň sahawatly gije hökmünde mü’minlere bagş edipdir. Edil şonuň ýaly juma gününi hem iň şerefli gün hökmünde musulmanlara bagyşlapdyr. Ebu Hureýreden rowaýat edilen bir hadysda Pygamberimiz: «Günleriň iň haýyrlysy juma günüdir. Adam şol gün ýaradyldy, şol gün jennete goýberildi, şol gün jennetden çykaryldy, kyýamat hem juma güni gopar» diýipdir, (Müslim, Tirmizi). Ýene Ebu Hureýreden rowaýat edilen bir hadysda Pygamberimiz: «Gün juma gününden has haýyrly bir günde dogup ýaşmandyr. Juma gününde şeýle bir sagat bardyr ki, bir musulman Allahdan haýyrly bir zat dilände, şol wagta laýyk gelse, dilegi hökman kabul bolar. Bir erbetlikden hem Allaha sygynsa, Allah ony şol beladan gorar» buýrupdyr, (Müslim, Bagawi, «Şerhus-sünne»).
Pagta
Pagta
Reñk pagta süýüm synplaşdyrylanda möhüm bir görkezjidir. Çüñki pagtañ reñkine seredip onuñ keseli geçiren ýa-da geçirmedigini, ýagşyñ aşagyna düşendigi barada bilip bolýar. Pagtañ reñki başga-da köp hil görkezjiler bilen berk baglanşyklydyr. Pagta egirme fabriklerde garyşdyrylanda reñk tapawut ýüze çyksa önüm ala bolar (abraž hadysasy). Reñke baha berilende iki ölçeg ulanylýar: %Rd (ýalpyldy) we b+ (sarylyk). Bu bahalar kalorimetrde (Nickerson-Hunter) ýa-da HVI enjamynda tapylýar. Söwdada reñke baha berlende şeýle toparlara bölüniş ulanylýar:
Juma
Juma gününiň fazyleti
Gadyr gijesiniň haýsy gündügi anyk belli däldigi sebäpli, musulman tutuş remezan aýynyň her gijesini gadyr saýyp, ybadat bilen geçirmäge çalyşýar. Edil şonuň ýaly, juma gününde-de dogalaryň kabul edilýän wagty bolan «sagaty ijabet» anyk belli edilmändir. Şonuň üçin gadyr gijesi ýaly, juma gününiň dowamynda sagaty ijabäniň wagty barada ihtilaf edilipdir. Käbirleri Gün dogmazynyň öň ýany, käbirleri azan wagty, käbirleri ymam hutbä başlanda, käbirleri namaz okalanda, käbirleri ikindiniň soňky wagty diýipdirler. Pygambermiziň hadyslarynda şol wagta yşaratlar edilipdir. Pygamberimiz bir hadysynda: «Dogalaryň kabul ediljegine tama edilýän wagty ikindi bilen Günüň ýaşýan wagty aralygyndan gözläň» buýurýar, (Bagawi, «Şerhus-sünne»).
Pagta
Pagta
Light Çal ýa-da çala goñur reñkli Spotled Tegmilli, goñur reñkli Tinged Goýy sary reñkli Yellow stained Goýy sary reñkli we tegmilli
Pagta süýüme synp (klass) berilende reñk, hapalyk we çigitden arassalanmagyñ hili göž öñünde tutulýar. Synp näçe ýokary bolsa, şonça-da ýüplügiñ daşky görnüşi gowy bolar we az galyndy emele geler. Her ýurtda dürli synplaşdyrma ulgamlar ulanylýar. GDA ýurtlarynda Sowt Soýuzdan galan 7 sortlara bölünişi ulanylýar. ABŞ-de we Türkiýede bölüñiş şeýledir:
Juma
Juma gününiň fazyleti
Selmany Farisi Pygamberimizden şeýle rowaýat buýurýar: «Juma güni her kim ýuwnup, güýjüniň ýetdiginden arassalanyp, ýakymly ysly atyrlar sepinip, hiç kimiň göwnüni ynjytman öýünden çykyp juma namazyna gelse, soňra farz bolan namazyny okap, ymam gürlemäge başlanda sesini çykarman diňlese, şol juma bilen beýleki juma günüň aralygyndaky günäleri bagyşlanar», (Buhary).
Juma güni «Seýýidül-eýýam» ýagny, günleriň seýidi bolup, musulmanlaryň baýramy bolşy ýaly, şol bir wagtda melekleriň hem baýramydyr. Melekler şol gün ýer ýüzüne inýärler. Müm’inleriň dogalaryna we zikirlerine goşulanlar juma namazyna ir gelmegiň fazyleti baradaky bir hadysda bu mesle şeýle düşündirilýär: «Juma güni bolanda her mesjidiň gapysynda perişdeler bolýar. Ilki gelenleri ýazýarlar. Ymam hutbe okamak üçin mümbere çykyp oturanda ýazmalaryny goýup, hutbäni diňleýärler. Melekler depderlerinde sogap taýyndan ilki gelene – Allah üçin bir düýe, ondan soň gelene – bir sygyr, ondan soň gelene – bir goç gurban eden ýaly, ondan soň gelene – towuk öldüren ýaly, has soň gelene – bir ýumurtga sadaka beren ýaly sogap ýazýarlar», (Buhary, Muslim, Nesaýy).
Ýene bir hadysda: «Juma güni ýuwnup, mesjide ulagly däl-de pyýada ilki gelip, ymama ýakyn oturyp, hutbäni diňlän we boş gürrüň etmekden saklanan kişä her ädimine bir ýyl gijesine kyýamda ybadat edip, gündizlerini orazaly geçiren ýaly sogap ýazylýar» buýurýar, (Bagawi, «Şerhu-sünne»).
Juma namazynyň hökümi
Juma namazynyň farz bolmagynyň şertleri Jabir b. Abdullahyň habar beren bir hadysynda bu şertler şeýle beýan edilýär: «Allaha we ahyret gününe ynananlara juma namazy farzdyr. Ýöne ýolagça, gula, çaga, aýala we hassa farz däldir», (Ebu Dawud).
Juma namazynyň farz bolmagynyň şertleri şulardyr:
Juma namazynyň okalyş düzgüni
Juma güni öýle wagtynda azan okalýar (daşky azan). Mesjide girilende, eger wagt bar bolsa, iki rekagat tahyýýatül mesjit namazy okalýar. Yzyndan jumanyň ilki dört rekagat sünneti okalýar. Bu namazlar hatyp mümbere çykýança okalmalydyr. Eger hatip mümbere çykan bolsa, ony diňlemek has laýykdyr. Soňra mesjidiň içinde içki azan okalýar. Azandan soň ymam-hatip hutbe okaýar. Hutbe gutarandan soň, mihraba geçip, jemagata jumanyň iki rekagat farzyny okadýar. Iki rekagat farzdan soň, jemagat jumanyň dört rekagat sünnetini özbaşdak okaýar. Şeýlelikde, juma namazy tamamlanýar.
Ýöne juma namazynyň syhhat şertleri bilen baglanyşykly ihtilafly meseleler sebäpli, käbir ýerlerde juma namazyndan soň dört rekagat zuhri ahyr, iki rekagat wagtyň soňky sünneti okalýar.
Zuhri ahyr namazy
Zuhri ahyr namazy soňky öýle namazy diýmekdir. Bu namaz juma namazy şäherde we ýeke-täk mesjitde okalmaly diýen bir meseledäki ihtilaf sebäpli, soňky döwür fykyh alymlarynyň ižtihady esasynda, yhtyýat hökmünde okalýar. Ýagny, zerurlyk ýok bolsa juma namazynyň bir şäherde birnäçe ýerde okalmagynyň jaýyz däldigi we şonuň üçin hem haýsy mesjitde okalan jumanyň sahyhdygy barada şübhe döreýändigi üçin, öýle namazynyň ýerine okalýan namazdyr. Bu şübheler säbäpli jumanyň fasit bolmak ähtimallygy döreýändigi üçin mükellefiň egninde öýläniň farzy bir borç hökmünde galýar. Bu borçdan gutulmak üçin yhtyýat hökmünde dört rekagat öýle namazynyň farzy okalýar. Bu namaza şeýle niýet edilýär: «Niýet etdim zuhri-ahyr namazyny okamaga», ýa-da «Niýet etdim wagtyna ýetişip, heniz boýnumdan aýrylmadyk soňky öýle namazynyň farzyny okamaga». Bu namaz öýle namazynyň farzy, ýa-da sünneti ýaly okalýar. Sünneti ýaly okamak afzaldyr. Emma häzirki zaman şäherleri we ýaşaýyş şertleri gadym döwürdäkiden tapawutlydyr. Juma namazynyň bir mesjitde okalmagy jumanyň manysyna laýyk bolsa-da, häzirki döwürde ilat sany milliondan geçýän uly şäherleriň döremegi sebäpli, bu şerti berjaý etmek mümkin däldir. Fakyhlaryň şeýle şerti öňe sürmegini öz döwri bilen baglanyşdyrmak has dogrudyr. Şonuň üçin, häzirki döwürde Ymam Muhammediň garaýşy esas alnyp, izdiham (dyknyşyk) bolsa-da-bolmasa-da şäheriň birnäçe mesjidinde juma namazyny okamak bolar diýen karara gelmeli bolýar. Şeýle ýagdaýda, her bir mesjitde okalan juma namazy dürs bolup, jumadan soň täzeden zuhri ahyr namazyny okamak hökman däldir. Ýöne bu ihtilafly meselede islän yhtyýaty zuhur namazyny okar, islän okamaz. Bu meseläni musulmanlaryň arasynda agzalaçylyk döredip biljek derejede ulaltmaly däldir.
Juma namazynyň adaby
Juma gününde musulmanlar bir ýere jemlenip, namaz okaýarlar. Biri-birleri bilen görşüp salamlaşýarlar.
Juma namazynda şu edeplere üns bermeli:
Pagta
Pagta
ABŞ-de pagtanyñ synplara bölünişi (AMERICAN UPLAND görnüşi üçin)
S.NO SYNP/GRADE ALAMAT/SYMBOL KODY/CODE 1(iñ gowysy) GOOD MIDDLING GM 11 2 STRICT MIDDLING SM 21 3 MIDDLING M 31 4 STRICT LOW MIDDLING SLM 41 5 LOW MIDDLING LM 51 6 STRICT GOOD ORDINARY SGO 61 7 GOOD ORDINARY GO 71 8(iñ pesi) BELOW GRADE
Türkiýede pagtanyñ synplara bölünişi
1(iñ gowysy) Ekstra 2 Mıntıka 3 Garanti 4 Sıra 5(iñ pesi) Benekli
Edebiýatlar - References'''
W.Klein, Short-staple spinning series 1995 Миловидов Н.Н., Фаминский П.П., Шишкунова Е.Н. Проектирование хлопкопрядильных фабрик. М.: Легкая и пищевая промышленность 1983 Справочник по хлопкопрядению. М.: Легкая индустрия 1987 Власов П.В., Сурнина Н.Ф. Проектирование ткацких фабрик. М.: Легкая индустрия 1983 Бадалов К.И., Жоховский В.В., Осьмин Н.А. Прядение хлопка и других текстильных волокон. Москва 1980. Bülent Gemici. Pamuk iplikçiligi ders kitabı. Bornova/İzmir 1999
Anna Pletnewa
Doly ady: Anna Ýurýewna Pletnewa
Doglan ýyly: 21.08.1977 (41 ýaş)
Doglan ýeri: Orsýet. Moskwa.
Tanymal bolan ýyly: 1997.
Professiýasy: kompozitor. Žanry: Pop-aýdym, Ýewropop, Dans-pop, Trip-hop, Elektronika, R&B, Pop-rok.
Gysgaça
Anna Ýurýewna Pletnewa Russiýanyň Moskwa şäherinde 1977-nji ýylyň 21-nji awgustynda eneden doguldy. Ol ors pop-toparynda birnäçe aýdymlary bilen çykyş eden aýdymçy zenandyr. Ilki ol 1997-nji ýyldan 2005-nji ýyla çenli «Liseý (Лицей) toparynda aýdymlaryny hödürledi. Soňra 2007-nji ýyldan şu günlerimize çenli hem ady meşhur bolan «Wintaž (Винтаж)» toparynda aýdym aýdýar.
Wintaž toparynda wagtlary aýdan aýdymlary
Альбомы «Криминальная любовь» (CD; Velvet Music; 2007)
«SEX» (CD; Velvet Music; 2009)
«Анечка» (CD; Velvet Music; 2011)
«Very Dance» (CD;Velvet Music; 2013)
«Микки (EP) Best of» [10] (CD; Velvet Music; 2014)
«Decamerone» (CD; Velvet Music; 2014)
«Винтаж.LIVE 1.0» (2015) Синглы «Мама Мия» (radio airplay; Velvet Music; 2006)
«10 поцелуев» (новогодняя версия; radio airplay; Velvet Music; 2006)
«Мама Мия» (Radio Edit) —переиздание (radio airplay; Velvet Music; 2007)
«Целься» (radio airplay; Velvet Music; 2007)
«Всего хорошего» (CD, radio airplay; Velvet Music; 2007)
«Плохая девочка» (CD, radio airplay; Velvet Music; 2008)
«Одиночество любви» (radio airplay; Velvet Music; август 2008)
«Ева» (CD, radio airplay; Velvet Music; 2009)
«Девочки-лунатики» (CD, radio airplay; Velvet Music; 2009)
«Микки» (CD, Radio airplay; Velvet Music; апрель 2010)
«Роман» (Radio airplay, сентябрь 2010)
«Мама-Америка» (Radio airplay, февраль 2011)
«Деревья» (Radio airplay, октябрь 2011)
«Москва» (Radio airplay; январь 2012)
«Нанана» (Radio airplay; май 2012)
« Goýber meni (Отпусти меня)» (feat. Doстучаться Do Nебес; radio airplay; август 2012)
«Танцуй в последний раз» (feat. Roma Kenga; промо-сингл; Radio airplay; октябрь 2012)
«Свежая вода» (Radio airplay; ноябрь 2012)
«Знак Водолея» (Radio airplay; апрель 2013)
«Три желания» (Radio airplay; октябрь 2013)
«Когда рядом ты» (Radio airplay; апрель 2014)
«Дыши» (Radio airplay; январь 2015)
«Я верю в любовь» (Radio airplay; август 2015)
«Город, где сбываются мечты» (Radio airplay; ноябрь 2015)
«Немного рекламы» (Radio airplay; февраль 2016)
Karo-Kan goragy
Karo-Kan goragy (iňlisçe: Caro–Kann Defence) şu göçümler arkaly synplandyrylýan küşt açylyşydyr:
Karo-Kan goragy Şa açylyşyna garşy köp duş gelýän açylyşdyr we Sisiliýa goragy we Fransuz goragy ýaly ýarym-açyk oýun diýip synplandyrylandyr bu iki açylyşa garanda has berk we az hereketlidigine garamazdan. Bu açylyş adatça garalar üçin has gowy pyýada nyzamly zyýat oýunahyryna eltýär.
Taryhy
Bu açylyş, bu açylyşy derňän Iňlis küştçisi Horatio Karo (Iňlisçe: Horatio Caro) we Awstriýaly küştçi Markus Kan (Iňlisçe: Marcus Kann) tarapyndan 1886-njy ýyldan derňelmegi sebäpli bu iki küştçi şanyna atlandyrylandyr. Kan, bu açylyş bilen 1885-nji ýylyň Maý aýynda Hamburg şäherinde geçirilen 4-nji Nems Küşt kongresi nde Nems-Iňlis küşt çempiony Jak Mieses-e (iňlisçe: Jacques Mieses) garşy 17 göçümlik täsirleýji ýeňiş gazandy.
2.d4 d5 iň ýygy duş gelýän göçümler: 3.Nc3 (Nusgawy we Modern wariantlar), 3.Ad2 (Adatça Ac3 liniýasyna öwrülýär), 3.exd5 (Çalyşyk/Pida warianty), we 3.e5 (Öňegidişlik warianty).
3.Nc3 we 3.Nd2 adatça 3...dxe4 4.Axe4 göçümlerinden soňra biri-birine öwrülýärler. 1970-nji ýyllardan bäri 3.Ad2  warianty Gurgenidze wariantyndan gaça durmak maksatly (3.Nc3 g6) has giňden ulanylmaga başlady, şonda-da käbir küştçiler munuň ýüze çykmagyna rugsat berýärler.
Nusgawy wariant: 3...dxe4 4.Axe4 Pf5
Karo-Kany we Nusgawy görnüşine garşy çemeleşmegiň iň ýygy duş gelýän ýoly (adatça Kapablanka warianty diýilýär José Ràul Capablanca sebäpli), şu göçümler bilen kesgitlenýär: 1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ac3 (ýa-da 3.Ad2) dxe4 4.Axe4 Pf5. Uzak wagt boýunça bu liniýa Karo-Kan-da her iki tarapdan iň gowy ýol hasaplandy. Aklar adatça şeýle dowam edýär: 5.Ag3 Pg6 6.h4 h6 7.Af3 Ad7 8.h5 Ph7 9.Pd3 Pxd3 10.Wxd3. Aklaryň h5-däki pyýadasy hüjüme taýyn görünýänem bolsa oýunahyry nda bir ejizlik bolmagy mümkin..
Karo-Kan-yň berk gorag hökmündäki abraýy bu wariantdan gelip çykýar. Garalar pyýada gurluşy nda az zaýaçylyk çekýär we d4 öýjügine basynç etmek üçin tüýs wagtynda c6 - c5 oýnaýar. Garalaryň wezirtarap rakirowkaly wariantlary Karo - Kan-a berk emma içgysgynç abraý gazandyrdy. Soňky wagtlaryň hasam meşhur wariantlary bolsa garalaryň şa tarap rokirowka ly ýa-da şasyny merkezde tutmaga dowam edýän wariantlarydyr. Bu wariantlar ýiti we hereketli bolup bilýär.
Modern wariant: 3...dxe4 4.Axe4 Ad7
Beýleki bir berk pozisýonal wariant şu göçümler arkaly kesgitlenilýän wariantdyr: 1.e4 c6 2.d4 d5 3.Ac3 (or 3.Ad2) dxe4 4.Axe4 Ad7. Bir wagtlar Wilhelm Steinitz hatyrasyna atlandyrylan wariant häzirki günlerde bu wariant bilen birnäçe ýatda galyjy oýunlar oýnan 7-nji dünýä çempiony Wasily Smyslow yň adyna Smyslow warianty diýilýär, şol bir sanda 12-nji dünýä çempiony Karpow yň açylyş repertuarynda köp gabat gelýändigi sebäpli Karpow warianty hem diýilýär ýa-da hasam meşhur ady bolan Modern wariant diýibem bilinýär. 4.... Ad7-niň gysga wagtlyk maksady  The short-term goal of 4...Nd7 is to ease development by the early exchange of a pair of Knights without compromising the structural integrity of his position. Play is similar to the Classical Variation except that Black has more freedom by delaying the development of his bishop, and is not forced to play it to the g6 square. However, this freedom comes at a cost as White enjoys added freedom in taking up space in the center, and often plays the aggressive 5.Ng5!? where Black's development is brought into question as well as the positional weakness of the f7-square. The famous last game of the Deep Blue versus Garry Kasparov rematch where Kasparov committed a known blunder and lost was played in this very line.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy zamanasynda türkmen halkynyň medeni mirasynyň we sungatynyň täzeden dikeldilmegi
Mowzuk:  Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy zamanasynda türkmen halkynyň medeni mirasynyň we sungatynyň täzeden dikeldilmegi.
Garaşsyzlyk ýyllarynda Beýik Serdarymyzyň tagallasy bilen türkmen halkynyň diňe bir ykdysady garaşsyzlygy we durmuş goraglylygy doly üpjün edilmän öňki medeni mirasymyz, ata-babalarymyzyň ruhy, maddy gymmatlyklarymyz, taryhymyz, dilimiz, saz sungatymyz, dinimiz, ajaýyp däp-dessurlarymyz täzeden dikeldildi. Garaşsyzlyk ýyllarynda çap edilen kitaplarda milli taryh milli medeniýet, adatlar, däp-dessurlar, türkmeniň beýik-beýik döwletleriniň taryhy, şahslary, edim-gylymlary has  giňişleýin şöhlelendirilip başlandy. Beýik Serdarymyzyň il bähbitli uly tagallasy bilen milli ykdysadyýetimiziň, milli aňýetimiziň ýörelgeleri işlenilip düzüldi.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy ýurdumyzyň öz döwlet syýasatyny işläp düzdi. Şol syýasatdan ugur alyp halkymyz ilki bilen öz mümkinçilikleriniň çäksizdigini, durmuş-ykdysady ösüşde hem dünýäniň ösen ýurtlarynyň derejesine çykmaga ähli şertleriniň bardygyna düşündi. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Türkmenistanyň Ýaşulylarynyň XIV Döwlet Maslahatynyň, Halk Maslahatynyň we Umumymilli “Galkynyş” hereketiniň bilelikdäki Mejlisinde eden taryhy çykyşynda : “Eger biz 2005-nji ýylda 120,2 trillion manatlyk önüm öndürsek, munuň özi şonda 2000-nji ýyllar bilen deňeşdireniňde durmuş ýagdaýymyzyň üç esse gowulanjakdygyny görkezýär diýip belledi. Garaşşyzlyk ýyllarynda türkmen halkynyň baý medeni mirasyny dikeltmeklige aýratyn üns berildi. 1998-nji ýylyň Nowruz aýynyň 16-synda geçirilen “Garaşşyzlyk we türkmen halkynyň golýazma mirasy”  atly Halkara ylmy maslahatynyň, 2000-nji ýylyň Magtymguly aýynyň 13-inde ÝUNESKO tarapyndan guralan “Medeni, taryhy ýadygärlikler” Halkara ylmy maslahatyň, şol ýylyň Garaşşyzlyk aýynyň 10-nda we 13-nde geçirilen “Türkmenistanyň medeni mirasy : gadymy çeşmeler we häzirki zaman mümkinçilikleri” atly Halkara ylmy maslahatyň, 2001-nji ýylyň Magtymguly aýynyň 17-sinde geçirilen “Merkezi Aziýanyň we Ýewraziýanyň sähralarynyň medeni mirasy” atly talyplaryň we ýaş alymlaryň Halkara ylmy maslahatynyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň : “Medeni mirasymyzy aýawly saklamak biziň taryhy borjumyzdyr we döwlet zerurlygydyr” diýen sargydyny ýerine ýetirmekde ähmiýeti örän uludyr. “Oguznama”, “Gorkut ata”, “Türkmen halylary”, “Türkmeiň şaý-sepleri” ýaly kitaplaryň çap edilmegi medeni mirasymyzy il arasynda wagyz etmekde uly ýardam berdi. Beýik Serdarymyzyň hut özüniň tagallasy bilen Garaşşyzlyk ýyllarynda öňki sowet imperiýasy zamanynda gadagan edilen kitaplaryň onlarçasy türkmen dilinde  täzeden neşir edildi.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamada: “Ergenekon” dessany türkmeniň gadymyýeti, onda tutuş magdan dagynyň eredilip, ýagtylyga – dünýä çykmaklygyň  göçme manysy bar” diýip belleýär. (Mukaddes Ruhnama. sah. 56). Hakykatdanda türkmenleriň dünýäde ilkinji bolup magdan eredip başlamaklary ýaşaýşyň  täze ýokary derejä geçmegini aňladypdyr. Sebäbi demirden ýasalan zähmet gurallary zähmet öndürijiliginiň birnäçe esse artmagyna getiripdir.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Garaşsyzlyk ýyllarynda halkymyzyň döredijilik, oýlap tapyjylyk ukybyny ösdürmekligi hem nygtaýar. Halkymyzyň oýlap tapyjylyk ukybyna türkmenleriň egri gylyjyda şaýatlyk edýär. Dünýäde henize çenli şondan kämil gylyç oýlanyp tapylanok. Ýöne türkmen hiç haçan döwrüniň gazaply ýaragyny adalatsyzlyk ýoluna ulanmandyr. Türkmenlerde gylyjyň ala-böle egri bolmagynda uly many bar. Egri gylyç diňe hüjüm edýäniň gylyjy, ol yza gaçýanyň gylyjy däl. Atyň üstünde öňe barýarkaň, kesip-çapyp barmaly gylyç ol …Diýmek, türkmenler gylyjy hem hüjüm üçin, öňe gitmek üçin ýasapdyrlar, gaçmak üçin ýasamandyrlar. Munuň özi türkmeniň ruhunda gaçmak diýen zadyň ýokdugyny görkezýär. (Mukaddes Ruhnama, 2-kitap, sah.59). Beýik Serdarymyzyň belleýşi ýaly : “türkmen gylyjyň gadymy kämil nusgasyny şu günlere ýetiripdir. Şol gyljyň ýüzünde “Türkmen hiç haçan gylyjyny gynyndan goňşusynyň garşysyna çykarmaz ” diýen ýazgy galdyrypdyr, ol häzirem goňşy Eýran döwletiniň taryhy muzeýinde bar”. (Mukaddes Ruhnama.sah.56).
Beýik Serdarymyz şol gylyjyň türkmeniň mert şahsyýetleriniň, mert ogullarynyň biriniňkiligini, öz Ruhnamasynyň ikinji kitabynda ýatlaýar. (Mukaddes Ruhnama, 2-nji kitap, sah.60) Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy türkmen halkynyň dünýä medeniýetine goşan goşandyny teswirläp : “Türkmen halky bolsa dünýä päkize türkmen bedewlerini, päkize türkmen halysyny, päkize türkmen şaý-seplerini, päkize milli geýim-gejimlerini, päkize ak bugdaýyny, saryja goýnunyň toplumyny berdi” diýip ýazýar. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamada maddy medeniýetiň, diliň, sungatyň, milli aňyýetiň jemgyýetde tutýan ornuny has ýokary derejede goýýar. Beýik Serdarymyz ol gymmatlyklary bilen milleti bir zat hasaplaýar. Ol milletiň hem edil adam ýaly göwresiniň, ýüreginiň, aňynyň bardygyny belläp, maddy medeniýeti - milletiň göwresine, dilini, sazyny - ýüregine, milli pelsepäni we aňyýeti – milletiň aklyna deňeýär.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen diliniň kämilleşdirilmegine ulu üns bermek bilen türkmeniň türkmen bolup galmagyna sebäp bolan gymmatlyklaryň biri hökmünde garaýar. Türkmen dili köp sanly dilleriň döremegine, baýlaşmagyna esas bolupdyr. Halkymyzyň agyr döwürleri başdan geçiren wagtynda hem özüni ýitirmedi, beýikligini saklady. Munuň düýp sebäbini Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy “Munuň aňyrsynda onuň buýsanjy – özüne göwni ýetmesi bar. Hut şonuň üçin hem, tas müň ýyl mundan ozal ýazylan eserleride arkaýyn okap bolýar. Hoja Ahmet Ýasawynyň, Ýunus Emräniň, Nowaýynyň, Nesiminiň, Fizuliniň eserlerini ýa-da Gorkut ata eposyny okanyňda türkmen ruhunyň baýlygy buýsandyrýar” (Mukaddes Ruhnama, sah. 175 ). Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy : “Sungat ýaly, adamyň ömrüni uzaldýan, derdine derman bolýan, şypa berýän başga bir gymmatlyk ýok. Sungat älem giňişliginde şöhle saçýan Gün mysalydyr. Hakyky sungat ynsana ruhy güýç berýän dermandyr” diýip belleýär. (Mukaddes Ruhnama, 2-nji kitap, sah.411).
Aýdym-saz halkymyzyň ruhy ganatydyr. Şol ganat bilen türkmen halky asyrlaryň çuňlugyndan häzirki günlere çenli gelip ýetdi. Şol ganat bilen türkmen halky ajaýyp günlere gujak açýar. Aýdym-saz tutuş asyrlaryň dowamynda halkymyzyň mukaddes umydynyň hökmürowan syrdaşy bolup geldi. Türkmen halk mukamlaryna ata-babalarymyzyň ruhunyň bir ülşi siňendir. Her kim ony diňlese, düşünip diňlese, onuň ruhy galkynar. (Mukaddes Ruhnama, 2-nji kitap, sah. 412).
Beýik Serdarymyz aýtmyşlaýyn: “Türkmen milli sazy-milletiň kalbynyň owazy”. Ony beýleki halklaryň hiç biriniň sazy bilen çalyşmak bolmaz. Türkmen sazyny beýleki halklaryň saz gurallary bilen çalyşanyňda-da milliligini ýitirmeýär. Çünki ol saz türkmeniň gahrymançylykly geçmişini wasp edýär. Ol saz türkmenleri watansöýüjilige, mertlige, batyrlyga çagyrýar. Türkmen sazynda halkymyzyň başyndan geçiren kyn günleriniň-de senesini eşitmek bolýar. Ýöne onda agy zeýrenç, sussupeslik, göwniçökgünlik sesi ýokdur. Türkmen sazyndaky kyn günler halky oýlandyrmak, çykalga gözlemek üçin eşidilýändir. Türkmen sazynyň türkmenlere täsiri baradaky gyzykly maglumaty XIX asyrda Türkmenistana syýahat eden görnükli wenger alymy A. Wamberi ýazyp galdyrypdyr. Ol dutaryň sazyny diňleýän türkmenleriň göçgünli bir ýagdaýa düşüp bu dünýäni unudýandygyna syn edipdir. Ýurdumyzyň ilkinji we ömürlik Prezidenti Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy : “Umuman saz sungaty-edebiýaty bilen bilelikde türkmeniň esasy milli genisiniň ýüze çykýan ugrudyr” diýip, söz we saz sungatyna uly baha berýär. Şonuň üçinem Garaşsyzlyk ýyllarynda türkmen aýdym-saz sungatyny ösdürmek üçin gaty köp işler edildi. Beýik Serdarymyzyň atalyk aladasy bilen ýurdumyzda geçirilýän “Merjen däneleri”, “Ýaňlan diýarym”, “Aşyk aýdyň piriň günleri”, “Şasenem joralaryny çagyrýar” ýaly bäsleşikler, görnükli aýdym-saz ussatlary bilen geçirilýän toý-baýramçylyklar Garaşsyzlygyň 13 ýylynyň içinde türkmen aýdym-saz sungaty asyrlara barabar ýol geçdi we türkmen milliliginiň ösmegine özüniň saldamly goşandyny goşdy. Biziň türkmen halkymyzyň baý edebi mirasy bardyr. Bu miras ata-baba nesilden nesle geçip türkmen milletimize, ynsanperwerligiň, halallygyň, gahrymançylygyň, watansöýüjiligiň beýik synmaz sütüni bolupdyr. Bu barada biziň dana Atamyz Serdarymyz Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy şeýle gymmatly sözleri aýdýar : “Gojaman zeminiň üstündäki iň gadymy halklaryň biri bolan türkmenler hem … ajaýyp eserleriň onlarçasyny döredip, dünýä medeniýetiniň baýlaşmagyna uly goşant goşdy. Biz “Oguznama”, “Gorkut ata”, “Görogly” ýaly ajaýyp ýazuw ýadygärliklerine Hoja Ahmet Ýasawy, Jelaleddin Rumy, Ýunus Emre, Magtymguly … ýaly dürdäne döredijilikleri bilen özlerine, halkyna ömürlik ýadygärlik dikelden, dünýä medeniýetiniň altyn hazynasyny has baýlaşdyrylan onlarça ajaýyp, söz ussatlarymyza guwanmaga we buýsanmaga haklydyrys”.
Her bir halkyň öz ösüşiniň dowamynda aỳratynam durgunlyk, krizis döwürlerinde özüne diň salỳan, duran ỳerini kesgitleyän, geçen ỳoluny ölçerip, geljege göz aỳlaỳan, özuni beỳleki halklar bilen deňeşdirip görüp özüne täze ugurlary kesgitleỳän milli taỳdan galkynỳan pursatlary bolỳar. Türkmenler üçin bu galkynyş esasan hem Seljuk döwründe bolupdy. Garaşsyz döwletimize eỳe bolmagymyz öz ykbalymyzy öz elimize almagymyz bilen hem Hudaỳa şükür. Bizde ỳene täze galkynyş başlandy. Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň ABŞ-na ilkinji sapary 1993-nji ỳylyň Nowruz aỳynyň 22-nde bolup geçdi.
Onda Beỳik Serdarymyz ABŞ-ň ozalky prezidenti Riçard Nikson bilen duşuşdy. Söhbetdeşligiň barşynda halkara we regional hyzmatdaslygy ỳurtlaryň ikisiniň sebitde krizisli ỳagdaỳy ỳeňip geçmäge çemeleşişleri baradaky meseleler ara alynyp maslahatlaşyldy. Riçort Nikson Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary syỳasat işine ỳokary  baha berdi. Türkmennistan häzir dünỳä bileleşigi tarapyndan durnukly döwlet diỳilipykrar edildi. Riçort Nikson kynçylyklara garamazdan Türkmenistanyň bazar ykdysadyỳetine tarap üstünlikli  gitjekdigine umyt etdi. Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşy BMG-nyň Baş sekretary Butros Galli bilen duşuşdy. Ol durnuklylygy kepillendirmeleriniň biri hökmünde Türkmenistanyň pozisiỳasyna oňat baga berdi. Munuň özi Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň türkmen halkynyň milli bähbitlerine laỳyk gelỳän işiniň netijesidir diỳip, BMG-nyň Baş sekretary belläp geçdi. Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna sapary Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy giňeltmekde Amerikan biznesine täze itergi berer diỳip özüniň “Metro ekspress” firmasy Baỳramalyda uly dokma kombinatyny bine edỳän görnükli amerikan senagatçysy Jeỳmis Demetrakis aỳtdy. Türkmenistanda daşary ỳurt maỳalaryny goỳmak üçin hukuk kepillendirmek billelikdäki kärhanalary döretmek üçin ỳeňillikler salgyt syỳasaty bar diỳip J.Demetrakis aỳratyn nygtap geçdi. Beỳik Serdarymyz özüniň jogap sözünde Türkmenistanyň ykdysady ỳagdaỳy barada gürrüň berip ol öz ỳurdunyň daşary ỳurt kompaniỳalary bilen özara peỳdaly hyzmatdaşlyk etmek üçin ähli zerur zatlary bar diỳip belledi. Baỳ tebigy resurslary, hünärli işçi kadrlar, durnukly syỳasy ỳagdaỳ bu hyzmatdaşlyga öwürỳär we amatly netijeleri wada berỳär. Beỳik Serdarymyz uly ykdysady taslamalary durmuşa geçirmäge: Tejen-Sarahs-Maşat demir ỳolunyň. Aşgabat-Tähran-Stambul awtomobil ỳolunyň gurluşygyna Türkmenistandan Eỳranyň we Türkiỳäniň üsti bilen Ỳewropa şeỳle hem Türkmenistan Owganystanyň, Päkistanyň we Hytaỳyň üsti bilen Ỳaponiỳa gaz prowodlaryny çekmäge gatnaşmaga amerikan telekeçilerini çagyrdy.
Sarpaly Serdarymyz hususan-da oba hojalyk maşynlaryny öndürijiler tarapynda amerikan tehnikasynyň Türkmenistana iberilỳän möçberiniň barha artỳandygyna güwä geçỳän anyk maglumatlary gorkezdi. Şol tehnika türkmen gallaçylarynyň uly üstünlikleri gazanmagyna degerli ỳardam berdi. Türkmenistana birinji derejeli uçarlary yzygiderlik iberỳän “Boing” kompaniỳasy hem ỳurdumyzyň aweasiỳasynyň dünỳä derejesine çykmagyna goşant goşdy. Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşy kompaniỳasynyň ählisiniň ỳolbaşçỳlaryna hyzmatdaşlygy barha giňeltmäge hemişe taỳỳardygy üçin minnetdarlyk bildiip olary täze şertnamalara gol çekmek dabarasyna çagyrdy. Şol resminama laỳỳklykda ỳylyň dowamynda Türkmenistana jemi 58 million dollarlyk “Boing 717-200” kysymly uçarlaryň 2-si, şeỳle hem jemi 77 million dollarlyk pagta we däne ỳỳgnaỳjy kombaỳnlar getirdiler. Türkmenistanyň prezidenti bu dabaraly waka mynasybetli amerikaly hyzmatdaşlary we mejlise gatnaşyjylaryň ählisini gutlamak bilen ep-esli möçberdäki şertnamalary kuwwatly we geljege ynamly garaỳan döwletiň baglaşmaga ukyplydygyny nygtady. Beỳik Serdarymyzyň bu pikirlerini amerikaly myhmanlar hem goldadylar. Olar öz çykyşlarynda dünỳäde sazlaşykly we durnukly ösỳän döwletleriň birihökmünde gurulỳan Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga aỳratyn ähmiỳet berỳändigini bellediler. Hususan-da Aldo Bazil Türkmenistanyň G.D.A-yň giňişliginde “Boing” uçarlaryny yzygiderli satyn alỳan döwletdigini habar berdi. 2004-nji ỳỳlyň Bitaraplyk aỳỳnyň 9-nda Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşy ABŞ-dan gelen myhmanlary kabul etdi. Olardan dünỳä belli “Jeneral Elektrik ” kompaniỳasynyň wekili. Amerikan kompaniỳasy biziň ỳurdumyz bilen köp ỳyldan bäri hyzmatdaslyk edip gelỳär. Bu hyzmatdaşlyk 2003-nji ỳylda gol çekilen uzak möhletleỳin hyzmatdaşlyk baradaky ylalaşyk bilen resmi  taỳdan berkidildi. Şu gün bu hyzmatdaslygyň taryhyna täze sahypa ỳazylỳar: Meşhur kompaniỳa Aşagabadyň eteginde elektrik stansiỳasyny  gurar diỳip prezidentimiz aỳtdy. Şu desga diňe bir paỳtagtymyzyň elektrik energiỳa ösỳän islegler doly kanagatlandyrmak bilen çäklenmän, eỳsem bu meseläni 10 ỳyllyklar üçin öňünden çözer. Soňra döwlet baştutany “Jeneral Elekrigiň” sebit boỳunça direktory Roderik Krista söz berỳär. Muňa myhman ỳokary ynamy üçin Beyik Saparmyrat Türkmenbaşa minnetdarlyk bildirip, iň häzirki zaman enjamlary bilen enjamlaşdyrjak bu desganyň ỳokary hilli guruljakdygyny we 2006-njy ỳylyň Garaşsyzlyk ayỳnda  ulanmana beriljekdigini nygtady. Jenap Krista “jeneral Elektrigiň” Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga ỳokary baha berip biziň ỳurdumyzdaky hemmetaraplaỳyn özgerişligiň, ilkinji nobatda energetika ulgamyndaky özgerişleriň depginine haỳran galỳandygyny aytdy. Ol özüni gaỳtalanmajak keşbi, gözelligi bilen haỳran galdyran Aşgabadyň özünde täsiri barada gürrüň berdi.
Türkmenistanyň Prezidenti Beyik Saparmyrat Türkmenbaşy tarapyndan durmuşa gecirilỳän ruhy galkynyş syỳasatyň netijesinde Garaşsyzlyk ỳyllarynda şeỳle üstünlikler gazanyldy diỳip myhman belleỳär. Bularyň ählisi döwlet baştutanynyň Mukaddes Ruhnamasynyň sahypalarynda öz beỳanyny tapỳar. Şunuň bilen baglylykda Amerikan kompaniỳasynyň wekili ỳakyn wagtda Mukaddes Ruhnama kitabynyň II iňlis dilindäkisi bilen tanyşmaga mümkinçilik aljakdygyna umyt bildirdi. Soňra energetika ulagmynyň türkmen-amerikan hyzmatdaslygynyn täze tapgyrynyň başlanỳandygyny alamatlandyrỳan şeyle hem milli energetikanyň mümkinçiliklerini artdyrmak üçin täze şertleri döredỳän şertnama gol çekildi.
Beỳik Serdarymyzyň beỳle iň beỳik döwletler bilen olaryň iň uly kompaniỳalary bilen hoşmeỳilli gatnaşyklary iki tarap üçin hem bähbitli alyp barmagy geljekde Türkmen halkynyň ykdysady syỳasy taỳdan iň bir ösen derejesine getirỳär. beỳik Serdarymyzyň beỳle syỳasatly biziň gojaman taryhymyzdan gaỳdỳar. Bu barada özüniň Mukaddes Ruhnama kitabynyň II bölüminde şeỳle belleỳär. Türkmenler goňşy ỳurtlar bilen özara gatnaşyklaryň iki tarap üçin-de bähbitli bolmagyna hemişe uly ähmiỳet berỳärdi we berỳär. Biziň ata-babalarymyz gaỳry ỳurtlaryň ilçilerini hiç haçan kemsiden, olaryň mertebesine şek ỳetiren däldir. Iki döwletiň arasynda baglaşylan şertnamalary birkemsiz berjaỳ edendir. Bu däbiň gözbaşlary gojaman gadymỳetden başlanỳar.
Onda Beỳik Serdarymyz ABŞ-ň ozalky prezidenti Riçard Nikson bilen duşuşdy. Söhbetdeşligiň barşynda halkara we regional hyzmatdaslygy ỳurtlaryň ikisiniň sebitde krizisli ỳagdaỳy ỳeňip geçmäge çemeleşişleri baradaky meseleler ara alynyp maslahatlaşyldy. Riçort Nikson Türkmenistanyň Prezidentiniň daşary syỳasat işine ỳokary  baha berdi. Türkmennistan häzir dünỳä bileleşigi tarapyndan durnukly döwlet diỳilipykrar edildi. Riçort Nikson kynçylyklara garamazdan Türkmenistanyň bazar ykdysadyỳetine tarap üstünlikli  gitjekdigine umyt etdi.
Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşy BMG-nyň Baş sekretary Butros Galli bilen duşuşdy. Ol durnuklylygy kepillendirmeleriniň biri hökmünde Türkmenistanyň pozisiỳasyna oňat baga berdi. Munuň özi Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň türkmen halkynyň milli bähbitlerine laỳyk gelỳän işiniň netijesidir diỳip, BMG-nyň Baş sekretary belläp geçdi. Beỳik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna sapary Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy giňeltmekde Amerikan biznesine täze itergi berer diỳip özüniň “Metro ekspress” firmasy Baỳramalyda uly dokma kombinatyny bine edỳän görnükli amerikan senagatçysy Jeỳmis Demetrakis aỳtdy. Türkmenistanda daşary ỳurt maỳalaryny goỳmak üçin hukuk kepillendirmek billelikdäki kärhanalary döretmek üçin ỳeňillikler salgyt syỳasaty bar diỳip J.Demetrakis aỳratyn nygtap geçdi. Beỳik Serdarymyz özüniň jogap sözünde Türkmenistanyň ykdysady ỳagdaỳy barada gürrüň berip ol öz ỳurdunyň daşary ỳurt kompaniỳalary bilen özara peỳdaly hyzmatdaşlyk etmek üçin ähli zerur zatlary bar diỳip belledi. Baỳ tebigy resurslary, hünärli işçi kadrlar, durnukly syỳasy ỳagdaỳ bu hyzmatdaşlyga öwürỳär we amatly netijeleri wada berỳär. Beỳik Serdarymyz uly ykdysady taslamalary durmuşa geçirmäge: Tejen-Sarahs-Maşat demir ỳolunyň. Aşgabat-Tähran-Stambul awtomobil ỳolunyň gurluşygyna Türkmenistandan Eỳranyň we Türkiỳäniň üsti bilen Ỳewropa şeỳle hem Türkmenistan Owganystanyň, Päkistanyň we Hytaỳyň üsti bilen Ỳaponiỳa gaz prowodlaryny çekmäge gatnaşmaga amerikan telekeçilerini çagyrdy.
Awksentýewskiý Konstantin Alekseýewiç
Awksentýewskiý Konstantin Alekseýewiç [18. (30). IX. 1890 - 2. XI 1941] - sowet harby işgäri, Türküstanda graždanlyk urşuna aktiw gatnaşyjy. 1917 ýyldan SSKP çleni. Ol Wologda gub-synyň Staryý Kunož obasynda dogulýar. Ol 1914 ýyldan başlap goşunda gulluk edýär. 1916 ýylda Wladimir pyýada goşun uçilişesini gutarýar. Ol Twer we Wologda gub-larynda Sowet häkimiýetini gurmaklyga gatnaşýar. Ol 1918 ýylda Wologda gub-synyň harby komissariatynyň, soňra Ýaroslawl harby okrugynyň komissary bolýar. Ol graždanlyk urşunyň frontlarynda 4-njy armiýanyň komanduýuşisi, Gündogar frontuň Günorta toparynyň rew. harby sowetiniň çleni, 1-nji armiýanyň rew. harby sowetiniň çleni, Türküstan frontunyň komanduýuşisiniň orunbasary, M. W. Frunzäniň egindeşi bolýar. Ol 1920 ýylda Zawolžýe harby okrugynyň we 2-nji zähmet armiýasynyň goşunlaryna, awgust-oktýabr aýlarynda 6-njy armiýanyň goşunlaryna komandirlik edýär, soňra Günorta frontuň komanduýişisiniň kömekçisi bolýar. Ol 1921-22 ýyllarda Ukraýina we Krym goşunlarynyň komanduýişisiniň orunbasary, 1922 ýylyň iýul-awgust aýlarynda Uzak Gündogar respulikasynyň baş komissary we harby misnistri bolýar. Ol 1923-25 ýyllarda korpusa komandirlik edýär. 1925-27 ýyllarda Türküstan frontunyň goşunlarynyň (1926 ýyldan Orta Aziýa harby okrugynyň) komandiri bolup, basmaçylygy derbi-dagyn etmeklige ýolbaşçylyk edýär. 1928-31 ýyllarda Gyzyl Baýdakly Kawkaz armiýasynyň komanduýişisi bolýar. 1931 ýylda otstawka çykýar. Ol iki gezek "Gyzyl Baýdak" ordeni we ÖzSSR-niň "Zähmet Gyzyl Baýdak" ordeni bilen sylaglanýar.
Türkmen milli oýunlary
Geliň ogar-ogar oýnalyň
Oýna azyndan 7-8 oýunçy gatnaşýar. Sanawaç sanalandan soň bijesi galan oýunçy möjek bolan bolup orta ýatýar. Beýleki oýunçylar gol tutuşyp, onuň daşyndan aýlanýarlar. Ýuwaş-ýuwaşdan möjege ýakynlap, ahyry birisi oňa elini degirýär. Şol wagt „oýanan“ möjek daşynda aýlanyşyp ýören, onuň oýananyny görüp gaçmaga başlan guzulary kowalamaga durýar. Bellenilen pellehana — „çopan ýatagyna“ çenli möjege guzulardan hiç birini tutmak başartmasa, ol ýene orta geçip ýatan bolýar. Eger birini tutaýsa, tutulan oýunçy möjek bolmaly bolýar.
Töňňe-töňňe oýny
Tööňe-töňňänem oýnajaklaryň sany 7-8-den az bolmaly däl. Ilki bilen hemme oýunçylar sygar ýaly aýlaw çyzyk çyzmaly. Sanawaç sanalyp, bijesi galan töňňe bolmaly. Töňňe bolan oýunçy aýlaw çyzygyň daşynda bir çetde oturýar. Beýleki oýunçylar odun çöplemäge giden bolýarlar. Şonda bir oýunçy töňňäni tapan bolup „Töňňe tapdym, geliň muny „öýmüze“ äkideliň“ diýip gygyrýar. Oýunçylaryň hemmesi töňňäniň daşyna üýşýärler.
Guba gazlar
Bu oýny oýnamak üçinem oýunçylaryň sany 7-8-den az bolmaly däl. Bu gezek ini iki ädim çemesi bolan iki sany parallel çyzyk çyzýaň. Oýnuň dowamynda bu çyzyk „köpri“ bolup hyzmat eder. Sanawaç sanalyp, bijesi galan bu gezegem möjek bolýar. Beýleki oýunçylar bolsa guba gazlar bolýarlar. Olar ganatlary — ellerini galgadyp „köpriň“ golaýyna gelýärler. „Köprüde bolsa „möjek“ otyr. Gazlar ondan köprüden geçirmegini haýyş edýärler. Möjek bolsa olardan nirä barýanlaryny soraýar. Her guba gaz öz bilýän şäheriniň adyny aýdýar. Möjek gazlara: „Giden şäheriňizden maňa sowgat getirseňiz, geçireýin“ diýýär. Gazlar razy bolýarlar.
Möjek olary köprüsinden geçirýär. Gazlar köprüden geçip, bir salym ganat kakyp ýüzýärler, soň yzlaryna geçmek üçin ýene-de köprä gelýärler. Möjek olardan: „Boýun alan sowgatlaryňyzy getirdiňizmi?“ diýip soraýar. Gazlar „ýok“ diýip hersi birýana gaçmaga başlaýar. Möjek gazlary köprüsinden geçirmän tutjak bolýar. Tutulan oýunçy möjek bolýar, köprüden geçip bilen gazlar bolsa halas bolýarlar. Eger Möjek gazlaryň hiç birini tutup bilmese, ýene-de möjek bolmaly bolýar.
Ulanylan çeşmeler
EÝHO - http://www.eyho.8m.net
Garaguş (Sakally)
thumb|right|200px|Sakally Garaguş
Sakally garaguş – (gypaetus barbatus)
Nisa-Çandybil stadiony
Nisa-Çandybil stadiony (öñki: Dagdan stadiony we Lokomotiw stadiony) Aşgabat şäherinde ýerleşýän stadiondyr. Şu günlerde bolsa Aşgabat FK we Nisa Aşgabat klublarynyñ resmi duşyşyklaryny geçirýän ýeridir.
Kino
Kino — kamera arkaly alnan şekilleri ýagtylyk bilen ak ekrana görkezmek arkaly film diýilýän ses ýa-da sessiz hereketli şekilleri almak prosesi.
Halk Maslahaty – türkmen demokratiýasynyň ajaýyp nusgasydyr
Mowzuk : Halk Maslahaty – türkmen demokratiýasynyň ajaýyp nusgasydyr.
M E Ý I L N A M A :
1.	Ata-babalarymyzyň durmuşynda halk maslahatynyň orny.
2.	Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy zamanasynda Halk maslahatlary milli demokratiýanyň ajaýyp şöhlelenmesidir.
3.	Türkmenistanda demokratik gurluşa geçiş döwründe halk maslahatlarynyň orny.
“Halk häkimiýetiniň iň ýokary wekilçilikli organy Türkmenistanyň Halk maslahatydyr” (1, 265 sah.)
Garaşsyz we baky Bitarap Türkmenistan dölwetimizde Halk maslahatlaryny geçirmek indi däbe öwrüldi. Halk maslahaty özüniň taryhy köklerini müňýyllyklaryň jümmüşinden alyp gaýdýar. Ýöne, soňky 300 ýylyň içinde türkmençilik sypatlarynyň biraz üýtgän döwründe Halk maslahatyny geçirmek ýatdan çykarylypdy. Sebäbi bu döwürde “halkymyz durmuşa – ýaşaýşa akyl ýetirmekden mahrumdy” (1, 13).
Bäş müň ýyl öň Oguz han döwlet guranda atly-abraýly adamlary çagyryp geňeş edipdir. Döwleti Halk maslahaty esasynda dolandyrypdyr. Bu babatynda Ruhy Atamyz şeýle diýýär : “Oguz han ýörişlerini tamamlap, ulus-ilini çagyryp, kyrk gije-gündiz toý berýär. Şol toýa hem gurulmak toýy, ýagny gurultoý diýip at beripdir” (5, 200). Bu babatynda “Oguznamalarda” Oguz hanyň her bir uly ähmiýetli meseläni halk bilen, il-gün bilen geňeşip kabul edendigi hakda aýdylýar.
Seljuk türkmen döwletini döreden Togrul beg hem 1040-njy ýylda Gaznaly döwletini ýeňen ýerinde Daňdanakanda türkmen topragynyň çar künjeginde habar iberip, şol ýeňiş gazanan ýerinde täze döwleti jar edýär we halk bilen geňeş edýär. Mäne babadan ak pata alýar. Bu dogrusynda Beýik Serdarymyz şeýle diýýär :
“Gurultoýun tutup täze döwletiň
Giňden tutup külli türkmen döwresin
Togrul soltan tugy arşa göterýär
Mäne baba döwlet dogasyn okap,
Türkmen döwletine ak pata berýär” (4, 139)
Nedir şa Mugan sährasyna ähli türkmenleri 1736-njy ýylda çagyryp uly gurultaý geçirýär. “Gurultaý sözi gurulyş toýy diýen manyny berýär” (4, 139) Mugan sährasynda geçen gurultaýa “Kesearkaçdan Agöýli han gem gatnaşýar” (11). Agöýli han Beýik Serdarymyzyň ýedinji arkasydyr.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy döwlet gurluşymyzda ata-baba ýolumyzy dowam etdi. Türkmenistanyň Täze Konstitusiýasy esasynda 1992-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 14-inde Halk maslahaty işe başlady. Onuň mejlisinde sözlän sözünde Beýik Serdarymyz şeýle diýdi : “Ata-babalarymyz tarpyndan kemala getirilen agzybirligiň haýran galdyryjy parasatly däplerine eýerip Türkmenistanyň doly hukukly Halk maslahaty “Bismilla” diýip öz işine girişýär”. (6, 30).
Şu taryhy maslahatdan soň ýylda bir gezek Halk maslahatyny geçirmek ýurdumyzda däbe öwrüldi. 1996-njy ýylyň Ruhnama aýynyň 27-inde Halk maslahaty Ýaşulularyň VII döwlet maslahaty Umumymilli “Galkynyş” hereketiniň mejlisi bilen bilelikde geçirildi.
2002-nji ýylyň Bitaraplyk aýynyň 30-ynda Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Ruhyýet köşgünde geçirilen Ählitürkmen maslahatynda Halk maslahatynyň ygtyýarlyklary giňeldildi, bu barada Baş Kanuna üýtgetmeler girizildi. Baş Kanunymyzda üçünji bölümiň birinji baby “Türkmenistanyň Halk maslahaty” diýilip atlandyrylýar we 45-nji maddadan başlap, 51-nji madda aralygy Halk maslahatynyň ygtyýarlyklaryna bagyşlanan Türkmenistanyň Halk Maslahaty halk häkimiýetiniň hemişe işleýän iň ýokary wekilçilikli edarasydyr, ol iň ýökary döwlet häkimiýetiniň we dolandyryşynyň ygtyýarlyklaryna eýedir.
Türkmenistanyň Halk maslahaty hakyndaky konstitusion kanun Halk maslahatynyň özi tarapyndan kabul edilýär we onuň Türkmenistanyň ähli çäklerinde hökmanylyk güýji bardyr.
Türkmenistanda ýokary döwlet häkimiýetini we dolandyryşy Türkmenistanyň Prezidenti, Mejlis, Ministrler kabineti, Ýokary kazyýet amala aşyrýar. Halk Maslahatynyň düzümine : Türkmenistanyň Prezidenti : Mejlisiň deputatlary, Ýokary kazyýetiň başlygy, Baş prokuror, Ministrler Kabinetiniň agzalary, welaýat we Aşgabat şäheriniň häkimleri, halk wekilleri, Türkmenistanyň Umumymilli “Galkynyş” hereketiniň agzalary bolup durýan partiýalaryň, Ýaşlar guramasynyň, Kärdeşler arkalaşygynyň zenanlar birleşiginiň, döwletdäki jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň ýaşulularynyň wekilleri, welaýatlaryň we etraplaryň edara ediş merkezleri bolup durýan şäherleriň häkimleri, etraplaryň edara ediş merkezleri bolup durýan şäherleriň, şäherçeleriň arçynlary girýärler. Halk maslahatynyň düzümi jemi 2507 agzadan ybarat. Halk maslahatynyň işini diňe onuň özi togtadyp biler. Halk Maslahaty halk wekilleriniň, Mejlisiň, Geňeşleriň ygtyýarlyklaryny möhletinden öň ýatyryp biler.
Halk Maslahatynyň ygtyýarlaryna :
Türkmenistanyň Konstitusiýasyny, konstitusion kanunlary kabul etmek, olara üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek; Türkmenistanda saýlawlary we sala salyşyklary geçirmek baradaky Merkezi topary döretmek, onuň düzümine üýtgetmeler girizmek; ählihalk sala salyşyklaryny geçirmek meselesini çözmek; Türkmenstanyň Prezidentiniň, Mejlisiň deputatlarynyň, halk wekilleriniň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny bellemek ýurdy, syýasy, ykdysady, durmuş taýdan ösdürmegiň esasy ugurlary hakyndaky maksatnamalara garamak we tassyklamak; Türkmenistanyň döwlet serhedini we dolandyryş – çäk bölünişigini üýtgetmek; ýurtdaky ýagdaý hakynda, içeri we daşary syýasata degişli has möhüm meseleler barada Türkmenistanyň Prezidentiniň habaryny diňlemek,Türkmenistanyň Mejlisiniň, Ministrler Kabinetiniň Ýokary Kazyýetiň we Baş prokuraturanyň işleri baradaky hasabatlary diňlemek, parahatçylyk we howpsuzlyk meselelerine garamak degişlidir.