cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taýland
Tokaýlar ýurduň meýdanynyň 10 göterimini tutýar. Ýurduň demirgazygynda we günorta böleginde tokaýlyklar bar.
Döwlet gurluşy
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
Häzirki wagtda Türkmenistanda demir ýollarynyň uzynlygy 3080 km barabardyr. Garaşsyzlyk ýyllarynda olaryň uzynlygy 900 km çenli artdy. Tejen-Sarahs, Türkmenabat-Atamyrat, Daşoguz-Köneürgenç, Aşgabat-Garagum-Daşoguz ýaly täze demir ýollary guruldy.
Taýland
Ýurtda döwlet baştutany – patyşa. Ýurduň premýer-ministri patyşa tarapyndan bellenýär. Iki palataly parlament- Milli geňeş. Ol wekiller palatasy we senata bölünýär. Wekiller palatasynda 480 deputat, Senatda bolsa 150 deputat bar. Palatalaryň agzalaryny halk saýlaýar. Aşaky palata (wekiller palatasy) her dört ýyldan, Senat bolsa 6 ýyldan bir gezek saýlanýar.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
Ýurdumyzyň ykdysady ösüşiniň ýokarlanmagy bilen ýük daşamaklygyň göwrümi hem artýar. Geçen ýylyň görkezijileri bilen deňeşdireniňde, 2015-nji ýylda ýük daşamaklygyň göwrümi 104% artdy. Häzirki wagtda Türkmenistan “Demirgazyk-Günorta”, “Günbatar-Gündogar” geçirijiler boýunça demir ýol ýüklerini daşamaklygyň halkara transmilli merkezleriniň iň irisi bolup durýar.
Taýland
Ilaty
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
Türkmenistanyň çäginde uzynlygy 1400 km barabar bolan Şanhaý bilen Frankfurtyň arasynda gurlan Transaziýa-Ýewropa optiki süýümli geçiriji, radioreleý geçirijileri guruldy. Türkmenistanyň ilatly ýerleri durnukly aragatnaşyk bilen üpjün edildi.
Ýurdumyzyň agrosenagat toplumynyň wajyp wezipelerine ilaty doly derejede azyk önümleri bilen üpjün etmek, gaýtadan işleýiş senagatyny çig mal bilen üpjün etmek, önümçiligi ýokarlandyrmak we täze hojalyk gatnaşyklary ýola goýmak we yzygiderli azyk howpsuzlygyny üpjün etmek girýär.
Taýland
Ýurduň ilatynyň agramly bölegini taýlar tutýar. Şeýle hem ýurtda Laos, Hytaý ýaly ýurtlaryň adamlary hem ýaşaýar. Ýurduň ilatynyň 94,6 göterimi buddizm dinine uýýar. Ilatyň 4,6 göterimi musulman. Ilatyň gürlügi – bir inedördül kilometre 118 adam düşýär. Ilatyň dörtden bir bölegi şäherde ýaşaýar.
Türkmenistanyň ykdysadyýeti
Häzirki wagtda Türkmenistan özüni esasy azyk önümleri bilen doly üpjün edýär. 2011-nji ýylda Türkmenistan gallany eksport ediji ýurtlaryň hataryna girdi. Şol ýylda 217 müň tonna däne satuwa çykaryldy, onuň arasynda 150 müň tonna bugdaý, galany un görnüşinde çykaryldy. Garaşsyzlyk ýyllarynda Türkmenistanda täze döwrebap ýokary tehnologik enjamlar bilen üpjün edilen, eksporta gönükdirilen tekstil senagaty guruldy we öňdebaryjy, ýokary öndürijilikli enjamlar bilen enjamlaşdyrylan 60 sany tekstil toplumlary we kärhanalar işe girizildi. Bu bolsa ýurtda pagta süýümini öndürmegiň kuwwatyny 3%-den 55%-e çenli artdyrmaga mümkinçilik berdi. 1995-nji ýyldan 2009-njy ýyla çenli döwürde nah matalaryň öndürilişi 8 esse artdy. Şunuň bilen “Türkmenistanda öndürilen” diýen nyşan bilen çykarylýan tekstil önümleriniň eksporty 29 esse artdy. Häzirki wagtda öndürilýän tekstil önümleriniň 80% töweregi Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlaryna, ABŞ-na, Kanada, Russiýa, Türkiýä, Wengriýa, Hytaýa, Baltika ýurtlaryna, Ukraina we beýleki ýurtlara ugradylýar.
Ykdysadyýetiň maliýe goýum görkezijileriniň ýokary derejede bolmagy Türkmenistanyň gurluşyk toplumynyň tiz depginler bilen ösmegine getirdi. Senagat, dynç alyş, medeni ugurlara gönükdirilen “Awaza” Milli syýahatçylyk zolagy ýaly uly göwrümli gurluşyk taslamalaryndan başga-da ýurduň içinde ýaşaýyş jaý gurluşyklary hem alnyp barylýar. 2020-nji ýyla çenli döwür üçin obalaryň, şäherçeleriň, şäherleriň, etraplary we etrap merkezleriniň ilatynyň durmuş-ýaşaýyş şertlerini özgertmek boýunça Milli maksatnama amala aşyrylýar. Onuň esasy wezipeleri oba ilatynyň durmuşynyň ýokary derejesini, hemme ilatly ýerleriň deňagramly durmuş ösüşini üpjün etmekden ybaratdyr. Ýurtda ýokary ýeňillikli ýaşaýyş ipotekasy giň gerime eýe boldy.
Taýland
Taýland patyşasy ýurduň baştutany hasaplanýar. Ýurtda patyşa maşgalasyna uly hormat goýulýar. Bu hormat patyşa Phumiphonyň halkynyň abadan we parahat durmuşda ýaşamagy üçin edýän aladasyndan gelip çykýar. Buddizm we beýleki dinler ýurduň medeniýetinde we durmuşynda öz ornuny alypdyr. Ýurduň milli heýkeltaraşlyk sungatynda muny görmek bolýar.
Ykdysadyýeti
Grand Theft Auto: V
Grand Theft Auto V (GTA V) “Rockstar North” tarapyndan işlenip düzülen we “Rockstar Games” tarapyndan neşir edilen hereket-başdan geçirilýän wideo oýun. Oýun 2013-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda PlayStation 3 we Xbox 360, 2014-nji ýylyň 18-nji noýabrynda PlayStation 4 we Xbox One üçin goýberildi we 2015-nji ýylyň 14-nji aprelinde Microsoft Windows üçin goýberildi. Oýun 2021-nji ýylda PlayStation 5 üçin goýberiler. Oýun takmynan 270 million dollar, bu taryhdaky iň gymmat oýun we köp oýunçyny özüne çekmegi başardy.
Taýland
Ýurduň ykdysadyýeti sazlaşykly we çalt depginlerde ösýär. Ýurtda syýahatçylyk pudagy hem ösen. Dünýäniň iň iri tüwi we rezin eksport edýän Taýlandyň ykdysadyýeti esasan Bangkogyň daş-töwereginde jemlenýär.
Taýland tebigy baýlyklara baý ýurt. Ýurtda galaýy, wolfram, marganes, demir, sink, kömür, gymmat bahaly daşlar ýaly gazylyp alynýan peýdaly baýlyklar bar.
Ýurduň merkezi böleginiň ykdysady gatnaşyklary has ösen. Bangkok we onuň eteklerinde köp sanly iri senagat kärhanalaryna, banklara we söwda kompaniýalaryna duş gelmek bolýar. Ýurduň düzlüklerinde şaly, şeker çiňňirigi, mekgejöwen ýaly ekinler ekilýär. 1970-nji ýyllarda ýurduň ykdysadyýeti orta hasap bilen 7 göterim ösýärdi. Soňky ýyllarda bu görkeziji 13 göterime çenli ýokarlandy. Ýurduň ilatynyň işe ýaramly bölegi 34 million adama deňdir. Olaryň 57 göterimi oba hojalygynda, 17 göterimi senagatda, 11 göterimi söwdada, 15 göterimi hyzmat we döwlet gullugynda zähmet çekýär. Ýurduň ilatly nokatlarynyň agramly bölegi elektrik energiýasy bilen üpjün edilen.
Ýurtda maldarçylyga hem uly üns berilýär. Daýhanlaryň aglabasy et üçin towuk köpeldýärler. Şonuň hasabyna hem ýurtda towukçylyk pudagynda ep-esli ösüş gazanyldy. Ýurduň ilaty balykçylyk bilen hem meşgullanýar. Olar dürli deňiz jandarlaryny hem tutýarlar. 1990-njy ýyllaryň ahyrlarynda Taýland deňiz jandarlaryny tutmakda dünýäde öňdäki orny eýeledi.
Ýurduň gaýtadan işleýän senagaty 1990-njy ýyllardan soň çalt depginler bilen ösdi we iň girdejili pudaklarynyň birine öwrüldi. 1996-njy ýylda bu pudagyň girdejisi umumy içerki önüminiň 30 göterimine deň boldy. Bu ugurda elektronika, nebit-himiýa, awtoulaglaryň ýygnalmagy we zergärçilik has-da ösdi.
Soňky ýyllarda ýurduň daşary söwdasy barha artýar. Eksport edýän esasy harytlary: kompýuter, elektrik sazlaýjylar, zergärçilik önümleri, taýýar egin-eşikler, mata, plastikadan ýasalan dürli önümler, galaýy, oba hojalyk önümleri (tüwi, kauçuk) we deňiz önümleri. Import edýän esasy harytlary: ulag, hojalyk harytlar, nebit we nebit önümleri. Taýland eksport edýän önümleriniň aglaba bölegini ABŞ-a iberýär. Ikinji orunda Ýaponiýa dur. Ýaponiýa öz gezeginde Taýlanda içerki bazary üçin zerur bolan harytlary satýar. Ýurda esasy maýa goýum ABŞ we Ýaponiýadan gelýär.
Ulag ulgamy: Taýlandyň demir ýollarynyň umumy uzynlygy 4 müň kilometr. Ol Bangkoky ýurduň demirgazyk we demirgazyk-gündogarynda şäherler, şeýle hem Malaýziýa we Singapur bilen birleşdirýär. Ýurduň ösen garaýol ulgamy bar. Olaryň umumy uzynlygy 70 müň kilometr. Döwrebap garaýol ulgamy bilen ýurduň islendik nokadyna baryp bolýar. Ýurduň öz içindäki gatnawda suw transporty köp ulanylýar. Bangkokyň halkara aeroportundan Ýewropanyň köp ýurduna, Aziýa, Amerika we Awstraliýa gündelik howa gatnawlary amala aşyrylýar. Esasy deňiz portlary: Bangkok porty, Sattahip porty, Phuket porty, Songkhla porty, Kantang porty. Söwda gatnaşyklarynda Bangkok porty ulanylýar.
Pul birligi: Ýurduň pul birligi-bat. Ýurduň maliýe ulgamyna Taýlandyň banky jogap berýär. Ol 1942-nji ýylda döredildi. 1975-nji ýyldan bäri Taýlandyň biržasy döwletiň gözegçiliginde hereket edýär.
Oba hojalygy
Şäherleri
Ýurduň iň iri şäheri Bangkok hasaplanýar. Metropoliten şäheriň düzümine birnäçe şäher eteklerindäki etraplar girýär. Şäher Çauphraýa derýasynyň gündogar kenarynda ýerleşýär. Derýanyň günbatar kenarynda bolsa Thonburi şäheri ýerleşýär. Soňky maglumatlara görä, şäherde 12 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Bu görkeziji hem şäher ilatynyň 60 göterimi tutýar.
1980-nji ýyllardan soň Çonburi şäheri çalt depginlerde ösdi. Ol gara metallurgiýa we şeker senagatynyň merkezi hasaplanýar. Şäher Siam aýlagynyň kenarynda ýerleşýär. Çiangmaý ilat sany boýunça Bangkokdan soň ikinji köp adamly şäher bolup, ol demirgazyk Taýlandyň syýasy, ykdysady we medeni merkezi hasaplanýar. Ol birwagtlar gadymy Taý patyşalygynyň paýtagty bolupdyr.
Nakhonratçasima, Korat ady bilen hem tanalýan şäher ýurduň gündogar böleginiň iri ykdysady we administratiw merkezi hasaplanýar. Ol demir we gara ýollaryň esasy uzeli bolup durýar. Gündogardaky Ubonratçathan şäheri hem ösüp barýan söwda merkezleriniň biri hasaplanýar.
Taýlandyň günortasynda, Malaýziýa bilen serhetleşýän ýerinde Haýtaý şäheri ýerleşýär. Ol Bangkogyň demirýol magistralynyň ugrunda ýerleşýär. Haýtaý şäheriniň üsti bilen Malaýziýa kauçuk satylýar.
Çeperçilik sungaty
Taýland milli çeperçilik sungaty bilen meşhurdyr. Ýurduň ähli ýerinde, şol sanda Bangkok we Çiangmaý ýaly iri şäherlerde çeperçilik sungatyna degişli merkezlere duş gelmek bolýar. Taýland – Aziýada ýüpek we dokma toplumyna degişli önümleriň önümçiliginde öňdäki orunlarda durýar. Ýurduň şäherlerindäki dükanlarda dürli hilli we arzan bahadan sowgatlyk harytlaryny satyn almak mümkin.
Baýramçylyklary: Taýlandyň milli baýramçylyklary ýylyň dürli möwsümleri bilen baglanyşyklydyr. Songkhran (Täze ýyl) bahar paslynyň gelendigini habar berýär. Ol aprel aýynyň 12-14-i aralygyna deň gelýär. Bu baýramçylyk üç gün dowam edýär. Baýramçylygyň çäginde adamlar birek-birek bilen suw sepişýärler.
Maý aýynda oba hojalyk möwsüminiň başlanandygyny alamatlandyrýan baýramçylyk, Budda bagyşlanan Wisakha-pudja baýramçylygy bellenýär. Sentýabrda Ok-phansa baýramçylygy bellenýär. Ol ýagyş möwsüminiň tamamlanandygyny alamatlandyrýar.
Bilimi: Ýurtda başlangyç bilim hökmanydyr. Ýurtda uniwersitetlerdir, tehniki, mugallymçylyk, oba hojalyk institutlarynyň birnäçesi hereket edýär. Bangkokdaky ýurduň baýry ýokary okuw mekdepleriniň biri bolan Çulalonkorn 1917-nji ýylda, Tammarsart bolsa 1933-nji ýylda döredildi. Ýurtda Ramkamheng, Kasetsat we Mahidon uniwersitetleri hem hereket edýär.
Metbugaty: Taýlandda onlarça gündelik gazetler neşir edilýär. Olar taý, hytaý we iňlis dillerinde çykýar. Köp tiražly gazetleri: „Tai rat“, „Deýli nýus“, „Siýam rat“, „Sisýan žibao“, „Szinhua žibao“, „Bangkok post“, „Neýşn“.
Ýurduň tele we radio ýaýlymlary döwletiň gözegçiliginde saklanýar. Ýurduň döwlet radioýaýlymy „Radio Taýland“ gepleşiklerini efire taý dilinde berýär. Şeýle hem birnäçe radio stansiýalar we 11 telestansiýalar işleýär.
Taryhy
XI asyrda taýlar Hytaýyň günortasyndan göçüp gidýärler. XIII asyrda bu ýerde birinji döwlet döredilýär. 1350-nji ýylda Aýýuthaýa patyşalygy esaslandyrylýar. Patyşalyk dört ýüz ýyl hökümdarlyk edip, öz territoriýasyny giňeldýär. Soňra Taýland patyşalygy döreýär. Ol häzir Birleşen Milletler Guramasynyň, Bütindünýä bankynyň agzasydyr.
Gözel ýerleri
Ýurduň paýtagty Bangkokda patyşanyň köşgi, uly kitaphana, muzeý, Çakriniň köşgi we köp sanly ybadathanalar bar. Şäherde 400-den gowrak ybadathana bar. Samutprakarnede dünýäniň iň iri krokodil fermasy ýerleşýär. Dünýä belli deňiz kurortlary: Ça-am we Huahin. Pattaýa – Taýlandyň dünýä belli kurorty hasaplanýar. Onda pil goraghanasy bar.
Bangkok
Ýurduň iň uly şäheri we paýtagty bolan Bangkokda 6 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Şäheriň eteklerini hem hasaba alanyňda ilatynyň sany 11 milliondan geçýär. Şäheriň meýdany 1.565 inedördül kilometre deň bolup, onuň eteklerini goşanyňda 7.761 inedördül kilometre deň bolýar. Şäher derýanyň kenaryndan ýerleşýär.
Bangkok Günorta-Gündogar Aziýanyň iň çalt we ykdysady taýdan sazlaşykly ösýän şäheri hasaplanýar. Bütindünýä meteorologiýa gullugy Bangkogy dünýäniň iň yssy iri şäheridigini aýdýar. Şeýle hem bu şäher dünýäniň iň köp syýahatçy gelýän şäheri hasaplanýar.
2005-nji ýyldaky maglumatlara görä, hasaba alnan ilatyň sany 5 million 658 müň adam. Şäherde Kamboja, Mýanma, Russiýa, Ukraina, Päkistan, Nigeriýa, Hindistan, Bangladeş, Hytaý ýaly köp sanly ýurtdan adamlar ýaşaýar. Ilatyň agramly bölegini taýlar tutýar. Bangkokda 400-den gowrak ybadathana, 55 metjit, 10 kilise bar.
Doganlaşan şäherleri
Bangkogyň birnäçe doganlaşan şäherleri bar. Olar şeýleräk:
- Pekin (Hytaý).
- Moskwa (Russiýa Federasiýasy).
- Ankara (Türkiýe).
- Manila (Filippinler)
- Seul (Günorta Koreýa).
- Milan (Italiýa).
Pattaýa
Pattaýa Taýlandyň iri şäherlerinden biridir. Paýtagt Bangkogyň günorta-gündogarynda, takmynan 165 kilometr uzaklykda Taýland aýlagynyň kenarynda ýerleşýär. Şäher administratiw taýdan Çonburi welaýatyna degişli bolandygyna garamazdan, onuň öz-özüni dolandyryş merkezi bar. Pattaýa sözi “günorta-günbatar munson şemaly” diýen manyny berýär. Şäher dünýäniň iň owadan dynç alyş zolaklarynyň biri hasaplanýar. 2005-nji ýyldaky maglumatlara görä, şäher şol ýyl 5,4 million syýahatçyny myhman alypdyr. Soňky ýyllarda bu şähere Gündogar Aziýa we Russiýa ýaly ýurtlardan gelýän syýahatçylaryň sany barha artýar.
Şähere işlemäge we syýahat etmäge gelýän daşary ýurtlularyň sanynyň artmagy netijesinde şäherde köp gatly jaýlar gurlup ulanmaga berlip başlandy. Şeýlelikde şäher köp gatly jaý babatda Bangkokdan soň ikinji orna geçdi. Pattaýa öň syýahatçylyk babatda ýurtda arzan şäherleriň biri bolupdyr.
Şäheriň esasy köçeleriniň biri bolan Walkin strit köçesi hemişe köp adamly bolýar. Köçäniň ugrunda dürli dükanlar, adamlaryň wagtyny hoş geçirmekleri üçin teatrlar, restoranlar bar.
Enter ýüzi
Enter ýüzi (Lens culinaris) baklaglar maşgalasyna (Fabaceae) Lens jynsyna giren dört görnüşiň biridir.
Walentina güni
Rowaýata görä, Walentina Gadymy Rim imperiýasynda ýaşap geçen, takyk ylymlar bilen gyzyklanan, lukman , ruhany bolupdyr.
Onun ýaşan döwüri KlawdiýII hökümdarlyk eden döwrüne gabat gelipdir. Ol goşuna gaty jogapkärçilik bn garap, legionerlere öýlenmegi gadagan edipdir. Sebäbi öýlenensoňlar maşgala aladalary esgerleriň ünsüni sowýamyşyn. Legionerlerin bagtyna Walentin atly ruhany bolupdyr. Ol aşyklara gizlinlikde nika gyýypdyr we hökümdaryň gazabyndan çekinmändir.
Ýerin astynda ýylan gäwşesede bilinýär diýilişi ýaly hökümdara bu syryň üsti açylypdyr. Ol Walentiny jezalandyrmak barada kanun çykarypdyr. Jezalandyrylmasyndan öñ ol zyndanda bolupdyr we zyndan gözegçisiniň gyzyna aşyk bolupdyr. Ýöne onuň ruhany bolmagy söýgüsini mälim etmeklige mümkinçilik bermändir. Şeýlede bolsa ol ölüminiň öñ ýany 13nji fewralda söýgülisine hat ýazypdyr we ol hat ölüminden soň gyza gowşurylmagyny gazanypdyr.
496-njy ýylda papa Gelasius 14 fewraly Keramatly Walentin güni diýip yglan edipdir.
Ilkinji Walentinkalar Orlean gercogy Çarl'za degişli hasaplanylýar.Ol 1415 yylda tussaglykda oturan döwründe öz aýalyna dürli süýji sözli söýgi hatlaryny ugradypdyr.
Häzirki döwürde walentinkalar köplenç anonim häsiýete eýedir. Walentinka berilen adamyň özi bilmeli walentinkanyň kimdendigini.
Bu baýramçylykda ýürejik şekilli otkrytkalary, walentinkalary, şokoladdyr dürli görnüşdäki süýjieri, iki sany guşjagazyň, ve Kupeýdonyň şekiljigi bolan nyşanjyklar sowgat berilýär...
Meredow Myratgeldi Resulowiç
Meredow Myratgeldi Resulowiç - Türkmenistanyň döwlet işgäri.
Doglan senesi we ýeri
1977-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.
Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2000-nji ýylda Türkmen politehniki institutyny dag inženeri hünäri boýunça tamamlady.
Zähmet ýoly
2015-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasyny tamamlady. Ýokary okuw mekdebini tamamlap, «Türkmengaz» döwlet konserniniň Nebit we gaz institutynda dürli wezipelerde işledi. 2013-2014-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nebitgaz senagaty bölüminiň geologiýa bölümçesiniň müdiri. 2014-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministriniň orunbasary. 2016-njy ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda Türkmenistanyň nebitgaz ministri, Türkmenistanyň Ministrler Ka¬binetiniň ýanyndaky Gazylyp alynýan peýdaly magdanlaryň gorlary baradaky döwlet toparynyň geňeşiniň başlygy. 2016-njy	ýylyň iýul aýyndan 2017- nji ýylyň iýul aýyna çenli «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň başlygy. 2017-nji	ýylyň iýul aýyndan dekabr aýyna çenii «Türkmengaz» döwlet konserniniň «Ýöriteleşdirilen gurluşyk-gurnama önümçilik» birleşiginiň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi. 12.2017-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nebitgaz pudagynda alnyp barylýan aýratyn möhüm we düýpli gurluşyklara gözegçilik bölümi¬niň müdiri wezipesinde işledi. 11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.
Atabaý Çargulyýew
Faýl:AtabayCarygulyyew.jpg
Atabaý Çargulyýew —Türkmenistanyň halk artisti, döredijilik işgäri. Magtymguly adyndaky halkara baýragynyň eýesi. Ol 1958-nji ýylyň 3-nji oktýabrynda Gäwers etrabynyň Gämi obasynda gullukçy maşgalada eneden boldy. Atabay Çarygulyyewin hakyky ady Hojanazar’dyr.
Ýaşlyk ýyllary
Atabaý gündizine hojalyk işlerine kömek edip, agşamlaryna bolsa medeniýet öýünde aýdym- saz öwrenýär. Onuň zehini güýçli bolansoň, heniz ýaşka aýdym aýtmaga-da, saz çalmaga-da ökdeleýär. Soňra ol konsertlerde çykyş edip özüni tanadyp ugrady. Ol Türkmenistanda geçirilen "Ala gaýyşly" aýdym-saz festiwala gatnaşyp, birinji derejeli diploma eýe bolýar.
Zähmet ýoly
Atabaý ilki "Arzuw" diýen aýdym saz toparynda, soňra bolsa "Alemgosar", ansamblynda işleýär. Atabaýyň şirin owazyny daşary ýurtda ýaşaýan türkmen doganlarymyz hem höwes bilen diňleýärler. Bagşynyň Türkmenistanyň ilkinji Prezidenti SaparmyratTurkmenbaşa bagyşlap döreden "Serdara kuwwat diläliň" diýen aýdymy diňleýjiler tarapyndan gyzgyn garşylandy we ol aýdym her baýramçylyk konsertlerde ýaňlanyp durýar.
Saparmyrat Türkmenbaşy ýokary ýerine ýetirijilik ussatlygyny göz öňünde tutup, Atabaý Çarygulyýewe Türkmenistanyň halk artisti diýen hormatly ady dakdy.
Aýdymlary we diskografiýasy
Atabaý Çarygulyýewiň türkmen halkynyň arasynda höwes bilen diňlenilýän aýdymlary kän. Olaryň 200-den gowragy Türkmenistanyň internet aýdym arhiwi bolan Aydym.com saýtynda giňişleýin görnüşde ýerleşdirilen. Olardan käbirleriniň sanawy:
Atabaý Çarygulyýewiň aýdymlary ýaş türkmen aýdymçylary tarapyndan hem gaýtadan işlenilip aýdylýar. Onuň iň köp täzeden işlenilip aýdylan aýdymy Amangül. Amangül aýdymyny Akyş Saparow, Wepa Geldiýew, Azat Dönmezow, Begenç Esenow tarapyndan aýdyldy.
Aradan Çykmagy
Atabaý Çarygulyýew 2009-njy ýylyň 21-nji martynda aramyzdan aýryldy.
Aşgabat kinoteatry
Aşgabat kinoteatry, Aşgabat şäheriniñ Magtymguly şaýoly ugrynda (Köpetdag stadiony ýany) ýerleşýän kinoteatrdyr. 2011-nji ýylyñ 29-njy iýun aýynda açylan kinoteratr, Türkmenistanda açylan ilkinji 3D kinoteatrdyr.
Justin Bieber
Justin Drew Bieber Kanadaly pop, modern R&B aýdymçy, aktýor, we aýdymyň sözlerini ýazýan ýazyjy.
Kariýerasyny wideo paýlaşylýan saýt bolan YouTubeda goýan wideolaryň 2008-nji ýylda Scoot Braun tarapyndan ýüze çykarylmagy bilen başlady. Soňra Braun Justin Bieberiň menejeri bolýar. Braun Atlantada, Bieberi R&B sungat işgäri bolan Usher bilen tanyşdyrýar we Bieber Usher we Scoot Braun şarik kärhanasy bolan Raymond Braun Media Grouby(RBMG) bilen ylalaşykda, soňra Island Records bilen albom kontraktyna gol çekýär.
Bieberiň ilkinji aýdymy One Time tomaşaçylar tarapyndan halanylýar we One Less Lonely Girl aýdymy Kanada Hot 100de 15, Bilboard Hot 100de bolsa ilkinji 20-lige girmegi başarýar. Bieber ilkinji albomyny "My World" 17 Noýabr 2009-da çykarýar. 2-nji albomy "My World 2" gaty uly başarnyga eýe bolýar, albomdaky birinji aýdym Baby halkara derejede başarnyga eýe bolýar, Baby klibi bilen dünýäniň iň uly wideo paýlaşylýan saýty bolan Youtubeda iň köp görülen wideo rekordyny goýýar.. 2010-nji ýylda Amerikan aýdym baýraklarynda “Ýylyň sungat işgäri”, “Ýylyň Pop/Rock albomy”, “ýylyň iň gowy çykyş eden sungat işgäri” we “ýylyň iň gowy Pop/Rock erkek sungat işgäri”, 2010-njy ýylda MTV wideo aýdym baýraklarynda “Iň gowy täze sungat işgäri” we 2010-njy ýyl MTV Ýewropa aýdym baýraklarynda “ýylyň iň gowy erkek sungat işgäri” baýragyna eýe bolýar. 3-nji albomy Believei 19 iýun 2012-de 4 görnüşi bilen çykaran aýdymçy, bu albom bilen bilelikde 18 ýaşynda rekord goýan ilkinji sungat işgäribolup 2013-nji ýylda Guinnessiň rekordlar kitabyna girdi. Albomda çykan ilkinji aýdymy Boyfriend hatarda 1-nji ýere geçdi. Bieber Awgust aýynda paýlaşan aýdymy "What Do You Mean" bilen 1-nji hatara girdi. 2-nji aýdymy "Sorry" 22 sentýabr aýynda paýlaşdy we bu aýdym hem hatarlarda 1-njiligi eýeledi. Fewral aýynda geçirilen Grammy baýraklarynda "Where Are Ü Now" Iň gowy tans görnüşinde Grammy aldy we bu Justin Bieberiň ilkinji grammy baýragydyr. 2016-nji ýylda 8 gezek Guinnessiň Rekordlar Kitabyna girdi.
Google (many aýrymy)
Google aşakdaky sözbaşylary beýan edip biler:
''Bu many aýrymy sahypasy meňzeş sözbaşyly maddalary sanawlaýar. Eger bir Wikipediýa baglanyşygyndan bu sahypa gelen bolsaňyz, haýyş ulanýan baglanyşygyňyzy degişli madda gönükdüriň.''
Prezident
Prezident sözüniň manylary:
b. parlament dolandyryşy bolan döwletde baştutan bolup, emma syýasy güýji az bolan, saýlanan resmi.
Türkmenistanda internet
Onlaýn hyzmatlar
Türkmenistanda sanly ykdysadyýet e geçmek boýunça uly işler alnyp barylýar. Muňa mysal hökmünde, gündelik durmuşda ähli adamlaryň işlerini ýeňilleşdirjek diýip suratlandyrylýan“online” hyzmatlar hökmünde görkezilýän täzeliklerden käbirleri:
1. Türkmenistanyň banklary tarapyndan hödürlenýän “Internet-bank” hyzmaty
Gysgaça aýdylanda, “Internet-bank” hyzmaty bank kartlaryna baglanan bolup, islendik internete çykyşy bolan kompýuterlerden, ykjam enjamlaryndan karzy üzmek, aragatnaşyk hyzmatlary üçin tölegleri ýerine ýetirip bolýar.
“Rysgal” PTB tarapyndan telekeçiler we edaralar üçin ýakynda “Internet-bank” hyzmaty işe girizilmegi meýilleşdirilýär.
2. “Aşgabat şäher telefon ulgamy” ÝGPJ-niň hödürleýän şahsy otag hyzmaty
“Aşgabat şäher telefon ulgamy” ÝGPJ-niň resmi web saýtynda her müşderi öz şahsy otagyna girip, AŞTU tarapyndan hödürlenýän internet, öý telefony, IPTV ulgamlarynyň hasabyny görüp biler. Şahsy otagda bank karty arkaly “online” töleg tölemek mümkinçiligi döredildi, ýagny islendik adam bank kartynyň kömegi bilen, internet arkaly şahsy otagyndan ady agzalan hyzmatlara töleg edip biler.
3. “Türkmenhowaýollary”-nyň web saýtyndan uçuş petegini satyn almak
Gysga wagtyň içinde meşhurlyga eýe bolan, “Türkmenhowaýollary”-nyň resmi web saýtyndan “online” görnüşde uçuş peteklerini satyn alyp bolýar.
5. Aşgabat şäherindäki halkara ýolagçy awtomenzilinden awtobus peteklerini satyn almak
Awtomenziliň resmi saýtyndan welaýatara we şäherara gatnaýan awtobuslaryň peteklerini “online” görnüşde satyn almak bolýar. Agzap geçilmeli aýratynlyklaryň ýene-de biri – petek satyn alnanda awtobusdaky ýeri hem saýlap bolýanlygy, ýagny ýolagçy hem petek, hem oturjak ýerini internet arkaly satyn alyp bilýär.
6. “Tmcell töleg” ykjam telefonlar üçin programma üpjünçiligi
“Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň we “Altyn asyr” ÝGPJ-niň hünärmenleri tarapyndan taýýarlanylan ykjam programma üpjünçilginiň kömegi bilen TMCELL hasabyna, “Türkmentelekom” EAK-yň internet hasabyna bank kart arkaly töleg geçirip bolýar.
Belok
Beloklar öýjükleriň esasy maddasy hasaplanylýar. Beloklar gurluşlary boýunça organiki birleşmeleriň iň çylşyrymlylaryna degişlidir. Olar aminokislotalaryň bellibir tertipde ýerleşen molekulalaryndan emele gelýärler. Beloklaryň düzümine 20-ä golaý aminokislotalar girýär. Olaryň yzygiderlilikde ýerleşişleri beloklaryň häsiýetlerini kesgitleýär. Şoňa görä-de beloklar gurluşlary boýunça örän köp dürlüdirler.
Beloklar gurluşyk serişdesi bolup, membrananyň, ýadronyň, sitoplazmanyň we organoidleriň emele gelmegine gatnaşýarlarlar.
Beloklaryň biokatalizatorlar hökmünde-de ähmiýeti uludyr. Olar öýjükde geçýän biohimiki täsirleşmeleri çaltlandyrylýarlar. Şeýle beloklara fermentler diýilýär.
Beloklar beden üçin güýç çeşmesi bolup hyzmat edýärler. Olaryň turşamagy netijesinde köp mukdarda güýç bölünip çykýar.
Çeşme
Orta mekdepleriň VIII synplary üçin okuw kitaby- 2012ý
Mošovce
Mošovce (Ilat: 1380) - bir şäher Slovakiýa'da, berentak taryh bina, we poet Ján Kollár.
Gallery
Commons:Mošovce
Çernigiv
Çernigiv (Чернігів, Чернигов (Chernigov)) bir şäher Ukraina'da, ýurduň Desna derýasynyň kenarynda ýerleşýän möhüm ykdysady we medeni merkezi. Аҳолӣ 296 004 (01.02.2013).
Weesperplein metro bekedi
Weesperplein — Niderlandiýanyň Amsterdam şäheriniň merkezindäki metro bekedi. Beket 1977-nji ýylda açyldy we 3 ugur boýunça hyzmat edýär: 51 (Amsterdam Centraal–Isolatorweg), 53 (Amsterdam Centraal–Gaasperplas) we 54 (Amsterdam Centraal–Gein).
Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.
Cédric Gogoua
Salomon Kalou (d. 5 Ağustos 1985), Hollanda pasaportuna sahip Fildişi Sahilli futbolcu.
Feyenoord'da Dirk Kuyt ile birlikte forvette yer alan Kalou; daha sonra Chelsea'ye transfer olmuştur. 2006 yılından 2012 yılına kadar bu takımda forma giydikten sonra, bedelsiz olarak Fransa'nın Lille takımına transfer olmuştur.
2005'den beri Fildişi Sahili Millî Takımı forması giymektedir ve 64 maçta 23 gol atmıştır.
Harp
Elipbiýiň ýazuw elementi.
Türkmen Harplary
A, B, Ç, D, E, Ä, F, G, H, I, J, Ž, K, L, M, N, Ň, O, Ö, P, R, S, Ş, T, U, Ü, W, Y, Ý, Z.
Sergiuş di Tela
Sergiuş di Tela kelle degişlilik Sürýany Ortodoks Buthanasy dan 544 çenli 546.
Minudeşt etraby
Bu etrap Merkez etrapçasy we Gälikeş bolmak bilen 2 etrapçadan ybaratdyr.
Etrabyň merkezi Minudeşt şäheridir.
Minudeşt etrabynyň ýyňak we Garawlan ýaly sebiti Türkmen oturumlydyr emma şäher Azer, Pars oturumlydyr.
Marawadepe etraby
Marawadepe etraby (Parsça: شهرستان مراوه تپه) — Eýranyň Türkmensähra sebiti, Gülistan welaýatynyň 13 etrabyndan biridir.
2006-nji ýylda bu etrabyn raýatynyn saný 45,874 adamdyr.
Etrabyň merkezi marawadepe şäheridir.
Türkmeniň beýik akyldary Magtymguly Pyragy bu etrabyň Aktokaý obasynda ýatýar.
marawadepe etrabynyň taryhy-turistik yerleri: Magtymguly Pyragynyň gubury, Alyhanbaba türbesi, Güllidag, Gyzlargalasy
Serediň
Magtymguly Pyragynyň gubury
Aktokaý
Har­kiw
Harkiw (,  ()) bir şäher Ukraina'da.
Mollagara şypahanasy
Mollagara şypahanasy - Balkanabat şäheriniň 30 kilometr günbatarynda ýerleşýär. Garaşsyzlyk ýyllary içinde bu şypahana tanalmaz derejede ösdürildi we häzirkizaman lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edildi. Şypahananyň esasy bejeriş serişdeleri Mollagara kölüniň laýy we dyzly suwudyr. Bu kölüň gara gyrmançaly palçygyna we duzly suwuna deň gelip biljek Ukrainanyň Saki şypahanasynyň palçygy hem-de Ysraýyl döwletindäki öli köldür. Kölüň bir litr suwunda 300-350 milligram mineral duzlar bar. Häzirki wagtda şypahanada bütin ýylyň dowamynda guragyry, newrologik, ginekologik, şikesli soňky ýagdaýlar, önelgesizlik ýaly keseller bejerilýär. Bu ýerde suwasty owkalamak arkaly bejergi, bedenterbiýe, ultrases barlag, kliniki we biohimiki otaglar bar. Laý, duzly suw wannasy, elektrikleşdirilen palçygy we yşyk bilen bejeriş gezekleşdirme usuly, sagaldyş maşklary owkalamak arkaly yzygiderli ulanylýar. Soňky iki ýylyň içinde agyz boşlugynyň oplikasiýasy, ýüzüň maskasy, ýüzärlik hem-de hwoý wannasy näsaglara hyzmat edýär. Şypahanada 1998-nji ýylda açylan bil-oňurga bölümide bar. Bu bölüm Merkezi Aziýada ýeke-täk bölüm bolup, agyr bil-oňurga şikesli näsaglara bejergi geçirmäge ähli şertler döredilendir. Şeýle hem şypahanada 1994-nji ýyldan bäri önelgesizligi bejermekde peýdalanylýan enjam bejeriş usulynyň hataryna girizilen. Bu bejergileriň esasynda perzentden umydyny üzenleriň 50-60 göterimi haýyr tapyp gidýärler. Ekologiki taýdan arassa howaly şypahananyň 400 metrlik saglyk ýoly bolsa, saglyklaryny dikeldýän adamlara has-da oňaýly täsir edýär.
Lev Trotşki
Lev Davidoviç Bronşteýn (7 noýabr 1879 - 21 awgust 1940) Rus Marksist rewolýusion we syýasatçy.
Şowakörlük
Miopiýa ýa-da şowakörlük ulularda hem, çagalarda hem duş gelýär. Bu keseliň nähilidigine düşünmek üçin gözüň ýagtylygy döwüş hadysasynyň nähili bolup geçýändigine seredip geçmeli. Gözi surata  düşürýän  enjam(fotoapparat)bilen  deňeşdirmek  mümkin.Gözüň  älemgoşar bardasy we onuň ortasyndaky tegelek  göreç  surata düşürýän  enjamy ýagtylygy  sazlaýjysynyň işini ýerine ýetirýär:ýagtyda  daralýar,garaňkyda giňelýär .Bu bolsa ýagtylygyň göze  kadaly derejede  düşmegini üpjün edýär.Ýagtylyk şöhleleri gözüň dury gatlaklaryndan geçip ,belli bir derejede döwülýär-de,ýagtylygy kabul edýän duýgur torly gatlakda ýygnanýar. Şol yerde-de şekil emele gelip,görüş nerwi arkaly beýnä iberilýär.Alynýan muňlerçe şekiller beýniniň barlaghana şekilli ýörite bölüminde işlenilýär. Bu uly göwrümli işiň kadaly amala aşmagy üçin ýagtylygy geçiriji gatlaklar dury arassa bolmaly. Olaryň ýagtylygy döwşi gözüň anatomiki gurluşyna gabat gelmeli. Başgaça aýdylanda,döwlen ýagtylyk şöhleleri tazeden torly gatlakda toplanmaly. Şowkörlükde ýagtylyk şöhleleri torly gatlakda dälde,onuň öňünde toplanýar. Netijede,emele gelýän şekiller dagynyk bolýar. Şonuň üçin,şowakörlükde sereden zady onuň özüne bulaşyk görünýär. Miopiýanyň ýüze  çykmagyna esasanhatyň göze ýakyn tutulyp okalmagy,ýazylmagy,gözüňbdaşky bardasynyň gowşamagy,nesil yzarlama sebäp bolýar. Kesel adatça mekdep ýyllarynda başlanyp,aýratyn hem 7-15 ýaşly çagalaryň görejine uly howp salýar. Göze agram düşýär. Okuwçy uzakdaky zatlary,synp tagtasyna ýazylan hatlary görmeýär. Öýde telewizora ýakyndan seretmäge mejbur bolýar. Käte uzakdaky zatlary görmäge dyrjaşyp ,gözlerini süzýär,kiçelýär. Görüş ukyby yzygiderli peselýär. Haýal-ýagal edilmezden öňi alynmasa agyr gaýra üzülmeler ýüze çykýar. Iň howply gaýra üzülmesi – gözüň torly gatlagynyň ýyrtylmagy. Bäbenegiň yz taraply  çendenaşa ulalýar,sozulýar. Torly gatlagyň iýmitlenişi bozulýar. Netijede ol ýukalýar,hatda ýeňil-ýelpaý agram düşsede sarsýar,çekilýär,ýyrtylýar. Şeýle ýagdaýa ýol bermezlik üçin ýylda azyndan iki gezek göz lukmanynyň barlagyndan geçmeli. Ýöne,gynansagam,şowakör syrkawlar öz keseline çynlakaý üns bermeýäler,oňa öwrenişýärler. Lukman bilen maslahatlaşmazdan özbaşdak bejergi alýarlar,äýnek satyn alyp ,dakynýarlar. Şeýdip keselini beterleşdirýärler. Oftalmologlar miopiýany bejermegiň esasy üç ugruna: göz almasynyň ösüşini wagtynda saklamaga,gaýra üzülmeleriň öňüni almaga,şowakör gözüň ýagtylygy döwüş  güýjüni kadalaşdyrmaga üns  berýärler. Häzirki wagtda şowakörlügi lazer şöhleleri bilen bejeriş iň amatly ,takyk, ýeňil, agyryly däl usul hökmünde giňden ulanylýar�: göz almalary kesilmeýär-de,onuň ýokary gatlagy  ýukaldylýar. Bu usul arkaly bejeriş birnäçe sekundyň dowamynda geçirilýär. Şowakörlükden dynan syrkow birnäçe sagatdan soň öňki işjeň ýagdaýyna dolanýar.
Phenýan
Phenýan – Demirgazyk Koreýanyň paýtagty we uly şäheri.
Rodoguna
Rodogunanyň heýkelidir. 1949-njy ýylda Köne Nusaýyň binagärçilik merkezi bolan uly kwadrat öýüň burçunda bu ajaýyp heýkeliň aşaky bölegi tapylýar. 1952-nji ýylyň arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde bolsa hazyna saklanýan jaýdan kellesiz we golsuz zenanyň göwresi tapylýar. Biraz wagt geçenden soň şol göwrä gabat gelen kelle hem tapylypdyr. Bu tapylan bölekler sepleşdirilende, Gündogaryň ellinizm sungatynyň täsirinde taraşlanan bary-ýogy 60 sm ölçegdäki Rodogunynyň heýkelidigi anyklanýar. Taryhçylaryň belleýşine görä Rodoguna taryhy şahsdyr. Alymlar heýkeli öwrenip ol parfiýa patyşasy MitridatI Siriýa hökümdary Dimitriýa durmuşa çykaran gyzy Rodoguna diýip tassyklaýarlar.
Çagalary goramagyň halkara güni
Çagalary goramagyň halkara güni  çagalar üçin gurnalan baýramçylyklaryň biri.Bu gün dürli döwletlerde dürli günlerde bellenilýär.
Taryhy
thumb|[[Donesk şäherinde Çagalaryň güni,Ukraina, 2011]] Çagalar güni Doktor Çarles Leonard tarapyndan 1856-njy ýylyň iýun aýynyň 2-nji duşenbe güni bellenilip başlady.
Çagalar güni resmi ýagdaýda milli baýram hökmünde ilkinji gezek 1929-njy ýylda Türkiýe Respublikasynda 23-nji aprel güni bellenildi..
Albaniýa
Albaniýa dan, Çagalaryň güni (Festa e femijeve) 1-nji iýunda gutlanýar
Argentina
Argentina da Çagalaryň güni (Día del Niño) Awgustyň 3-nji Ýegşenbesi bellenýär.
Ermenistan
Ermenistan1-nji Iýunda bellenýär.
Australia
Çagalryň hepdesi her ýyl Okýabr aýynyň 4-nji hepdesiniň Ýegşenbe gününden iniki ýegşenbä çenli. Baýramçylyk ilkinji gezek 1954nji ýylda bellenildi..
Bangladeş
Bangladeş 7-nji mart .
Braziliýa
Braziliýa, Çagalaryň güni (portugalça: Dia das Crianças) 12-nji oktaýbr
Bolgariýa
Bolgariýa,Çagalaryň güni (Ден на детето) 1-nji Iýun. Däbe göra çagalar maşgaladakylar ünsüni özüne çekýär,, üýjülik nany(tort) ýaly sowgatlar bilen.1925-nji ýylda ilkinji gezek bellenildi.
Kamerun
Kamerun, Çagalar güni baýramy 1990-njy ýylda ilkinji gezek bellenildi.
Kanada
Çagalaryň milli güni 1993-nji ýyldan bäri bellenilýär. Kanada  BMG –niň Çaganyň hukuklary hakyndaky konwensiýasynda  1989-njy ýylyň 20-nji noýabrynda tassyklady.
Merkezi Afrika
Kongo Respublikasy, Kongo Demokratik Respublikasy, Kamerun, Ekwatorial Gwineýa, Gabon, Çad, Merkezi Afrika Respublikasy,Çaglar günini 25-nji dekabrda belleýärler
Çili
Çili, resmi sanawda oktýabr aýynyň birinji çarşenbe güni, ýöne awgust aýynyň ikinji ýegşenbe güni bellenilýär,
China
Hytaý Halk Respublikasy, Çagalar güni 1-nji iýunda 'Iýun 1 halkara çagalaryň güni' diýilip bellenilýär,(hyt.). 1949-njy ýylda ilkinji gezek bellenildi.🇭🇷 Croatia
Kosta-Rika
Kosta-Rika, Çagalaryň güni Senýabr aýynyň 9-yna bellenilýär.
Aşhana
Aşhana Eýranyň demirgazyk Horasan welaýatynda ýerleşiän bir şaherdir.
Çagalary goramagyň halkara güni
Horwatiýa
Horwatiýa, Cagalaryň güni 11-nji noýabr.
Aşhana
Mäne we Semelgan adly etrabyn merkezi bolan bu şäher welaýatyň merkezi Büjnürtiň 45 km. günbataryndadyr.
Çagalary goramagyň halkara güni
Kuba
Kuba, Iýul aýynyň üçinji ýegşenbesi..
Aşhana
Şäher Aladagdan gelýän arnalar bilen suw taýdan baý bir şäherdir.
Çagalary goramagyň halkara güni
Çehiýa
Çehiýa, Çagalaryň güni 1-nji iýun.
Aşhana
20 müň ýaşaýjysy bolan bu şäheriň halky ekerançylyk bilen öz günlerini geçirýär.
Çagalary goramagyň halkara güni
Müsür
Müsür, Her ýylyň noýabr aýynyň 20-isi,çagalar üçin  festiwallar we oýunlar geçirilýär.
Finlandiýa
Finlandiýa, Çagalaryň güni ýa-da Çagalaryň Hukugy ady bilen tanalýar, her ýylyň noýabr aýynyň 20-sine geçirilýär.
Sowet döwletleri
left|thumb| [[Belarus da 1997-nji ýylda bir ştamp]] Russiýa, we beýleki öňki sowet döwletlerinde , Ermenistan, Azerbaýjan, Belarus, Estoniýa, Gruziýa, Gazagystan, Gyrgyzystan, Latwiýa, Litwa, Moldowa, Täjigistan, Türkmenistan, Ukraina, Özbegistan,we beýleki öňki ýa-da komunist döwletleri, Albaniýa, ngola, Benin, Bosniýa we Hersegowina, Bolgariýa, Kamboja, Horwatiýa, Kuba, Çehiýa, Slowakiýa, Efiopiýa, Gündogar Germaniýa,Kosowo,, Laos, [[Demirgazyk Makedoniýa, ]], Mongolystan, Montenegro, Mozambik, Polşa, Rumyniýa, Serbiýa, Sloweniýa, Tanzaniýa  we Ýemende Çagalaryň güni 1-nji Iýunda bellenilýär.
Germaniýa
thumb|18-nji orta mekdepde  "ýaş pionirler" tarapyndan  "Hapa we zibilleriň" ýakylyş edebiýaty, Gündogar Berlin, 1955-nji ýylyň 1-nji Iýuny, Halkara Çagalaryň güni Sowuk uruş döwünde Gündogar Germaniýa Çagalaryň gününi 1-nji Iýunda geçirýärdi, Günbatar Germaniýa bolsa 20-nji Senýabrda.
1990-njy ýylda iki Germaniýa  birleşenden soňra Halkara Çagalaryň güni bütin Germaniýada resmi edildi. Köp maşgala häzirem 1-nji iýunda belleýär, ýöne Çagalaryň güni döwlet derejesinde 20-nji Senýabrda bellenilýär.
Gresiýa
Gresiýa, Çagalaryň güni 1989-njy ýyldan bäri bellenilýär.
Guatemala
Guatemala, Çagalar güni 1-nji Oktaýbrda bellenilýär.. Ilkinji gezek 1990-njy ýylda gurnaldy.
Gonduras
Gondurasda(iň.Handuras), Çagalaryň güni 10-njy Senýabrda bellenilýär.
Welgriýa
Wengriýada Çagalaryň hepdesi 1931-nji ýylda başlady. 1950-nji ýyldan bäri Çagalaryň güni diýip dowam edýär we Her ýylyň Maý aýynyň soňky ýegşenbesi bellenilýär.
Gonkong
Çagalaryň güni (hyt.🇮🇪 Ireland) 4-nji aprelde bellenilýär.
Indoneziýa
Indoneziýa, Çagalaryň güni 1984-nji ýyldan bari 23-nji Iýulda bellenilýär.
Hindistan
thumb|Nehru Meghalaýada çagalara süýjilik paýlaýar Hindistan, Çagalaryň güni 14-nji noýabrda, garaşsyz Hindistanyň ilkinji primer ministri Çaça Nehrunyň(Nehru daýy) dogalan gününde bellenilýär.
Irlandiýa
Irlandiýa, Çagalaryň güni 20-nji Noýabrda bellenilýär.
Ýaponiýa
Ýaponiýa çagalaryň güni  ( こどもの日, kodomo no hi) 5-nji maýda, milli baýram hökmünde 1948-nji ýyldan bäri belleilip gelinýär. 3-nji martda gyz çagalaryň we 5-nji maýda oglan çagalaryň baýramçylygy bellenilýär,
Gazagystan
Halkara Çagalaryň güni 1-nji Iýunda bellenýär we çagalar üçin milli baýram hasap edilýär. 3 milliondan gowurak çagalar Gazagystanda baýramçylygy gutlaýarlar.
North Korea
Koreýa Halk-Demokratik Respublikasy  Çagalaryň güni 1-nji iýunda Halkara çagalaryň güni hökmünde bellenilýär (국제 아동절). 1945-nji ýyla çenli bu baýramçylyk 1-nji maýda geçirlýärdi. Mundan başga hem bu ýerde başga baýram. 조선소년단창립절(Ýaş pionir jemgyýetiň esaslaşdyrylmagynyň festiwaly ) 6-nji iýunda bellenilýär.
Günorta Koreýa
thumb|Çagalaryň güni Seoul, [[Koreýa Respublikasy, 5 maý 1954]] Koreýa Respublikasy,5 -nji maý Çagalaryň güni (어린이날). Ene-atalar wagtlaryny çagalary bilen geçirýär. Çagalar haýwanat baglaryna, muzeýlere we çagalar üçin gurnalan ýerlere syýahada alyp gidýärler.
Liberiýa
Liberiýa, 1991-nji ýylda esaslaşdyryldy.
Maldiwler
right|thumb|Çagalar gününin bellenilşi Kendhu, [[Maldiwler]] Maldiwler, Çagalaryň güni 10-njy maýda bellenilýär. Şol güni hemme mekdep okuwçylary baýramy gutlamak üçin mekdeplere gidýärler. Çagalar üçin birsüri gurnaklar şol mekdeplerde geçirilýär.
Mawrikiý
Mawrikiý,Çagalarynyň güni 1991-nji ýylda Halkara Afrika çagalarynyň güni hökmünde esaslaşdyryldy.
Mýanmar
Mýanmar, Çagalaryň güni 13-nji fewralda bellenilýär.
Meksika
Meksika,Çagalaryň güni ("Día Del Niño") 30-njy aprelde bellenilýär. Şol güni mekdep mugallymlary okuwçylary üçin gurnaklar taýýarlaýar. Şol gün kabir mekdeplerde sapaklar geçilmeýär. Olar dürli oýunlar, aýdym gurnaýarlar we çagalar gowy görýän naharlaryny getirip ýoldaşlary bilen paýlaşýarlar. Käbir maşgalalar çagalaryny alyp daşary gezelenje çykýarlar. Parklarda we sport merkezlerinde çagalar üçin ýörite çäreler geçirilýär. Ýazda geçirilýänligi sebäpli çagalar ýazy simbollaýan ýaz eşiklerini geýýärler.
Malaýziýa
Adatça 1-nji oktýabrda bellenýär ýöne 20-nji noýabrda hem bellenilýär
Moldowa
Moldowa,Halkara Çagalaryň güni 1-nnji Iýunda bellenýär. 2016-njy ýyldan bäri jemgyýetçilik baýramy diýip kabul edilýär.
Mongoliýa
Mongoliýa, Halkara Çagalaryň güni 1-nji ýunda bellenilýär. "Эх үрсийн баяр" diýip tanalýar.
Mozambik
Mozambik,Halkara Çagalaryň güni 1-nji iýunda hem bellenýär.
Nepal
Nepal, Çagalaryň güni (बाल दिवस) Nepal kalendaryna göra Bhadra 29-ynda bellenýär(Awgust-Senýabr) Birleşen milletler guramsy bilen ylalaşykdan soňra bellenilip başlandy. 1990-njy ýylda baýram diýip kabul edildi.
Täze Zelandiýa
Täze Zelandiýa, Çagalaryň güni Martyň birinji Ýegşenbesinde geçirilýär.
Nigeriýa
Nigeriýa Çagalaryň günini 27-nji Maýda geçirýär. Ilkinji gezek 1964-nji ýylda esaslandyryldy. Bu baýram başlangyç we orta mekdepler üçin jemgyýetçilik baýramçylygy diýip kabul edildi. Döwletiň ýeriniň uly bolmagy sebäpli çagalaryň az sany topary çärä gatnaşyp bilýär.
Nikarakua
Nikarakua Halkara Çagalar güni Iýun aýynyň 1-ine bellenýär.
Norwegiýa
thumb|1911-nji ýyl Çagalaryň güni, Norwegiýa Çagalaryň güni Norwegiýa da 17-nji maýda geçirilýär. Şol güni Norwegiýanyň Konstitusiýa güni bellenilýär.
Palestina
Çagalaryň güni Palestinada 5-nji aprelde bellenilýär.
Panama
Çagalaryň güni ýa-da Balalaryň güni 1-nji noýabrda döredildi, ýöne Wiwian Fernandez de Torrižos tarapyndan (Prezident Matin Torrižosyň(2004-2009) aýaly) Iýul aýynyň 3-nji Ýegşenbe diýilip üýtgedildi.
Paragwaý
Çagalaryň  güni Paragwaý da 15-nji Awgustda bellenilýär. oňa   Acosta Ñu-yň söweşi  hem diýilýär . Waka görä 3 müň 500 sany ýaşlary 6 we 13 ýaşlardaky çagalardan düzülen Paragwaý goşuny 3 sany güýçli döwletiň 20 müňe golaý  goşunyň garşysynda prezident Solano Lopeziň uruşdan gaçyp gitmegi üçin greşipdirler. Bir şeýmede Lopeziň buýrugy bilen çagalaryň urşanlygy aýdylaýar, başga bir şeýmede bolsa çagalaryň öz islegleri bilen urşa gatnaşanlygy aýdylar. Çagalaryň güni şol 5 ýyllyk urşy ýatlamak üçin gurnalýar.
Peru
Peru döwletiniň kanunlaryna göra Çagalaryň güni (Día del Niño Peruano (Ley Nº 27666) , Peru Çagalarynyň güni (kanun Nº 27666))  her ýylyň aprel aýynyň ikinji ýegşenbesinde bellenmeli. Mundan başga hem her ýylyň awgust aýynyň ikinji ýegşenbesinde  Halkara Çagalaryň güni  bellenilýär. Şol güni çagalar gutlanylýar we ene-atalaryndan sowgat alýarlar. Köp sanly oýunjak, elektronik, we egin eşik dükanlarynda arzanlaşyk bolýar.
Filippinler
Filippinler, 1992-nji ýyldan 20-nji noýebrynde baýram diýip döredildi.
Polşa
thumb|269x269px|Çagalar güni Arlekin teatry, Polşa Polşa, Çagalaryň güni (Dzień Dziecka) Iýun 1- da bellenilýär. Halakara Çagalaryň güni 1952-nji ýylda Polşada orta atylýar. Mekdeplerde dürli cäreler gurnalýar we sapaklardan boşadylýar, Iýun aýynyň birinji hepdesinden başlap parklarda we dynç alyş ýerlerde festiwallar gurnalýar. Ene-atalar çagalry üçin adatça sowgat alýarlar.
Portugaliýa we öňki kolonoýalary
Portugaliýa (hemde  Gwineýa-Bisau, Makao, Kabo-Werde, Gündogar Timor, Angola, Mozambik we San-Tome we Prinsipi ýaly öňki kolonoýalary), Çagalaryň günini (Dia da Criança) 1-nji Iýunda belleýärler.
Rumyniýa
Çagalaryň güni Rumyniýa da (rumynça: "Ziua Copilului") Iýun aýynyň 1-ine bellenilýär. Çagalar ataça maşgalasyndan we ata-enelerinden sowgat alýarlar. Birtopar çäreler guralýar.
2012-nji ýylyň iýun aýynyň 1-ine Halkara Çagalaryň güni Rumyn hökümenti tarapyndan Zähmet, Maşgala we sosial goragy ministrliginde bellenildi. Takmynan 100 çaga Çagalaryň Ministri diýen hormat hatlary gowşuryldy
2017-nji ýyldan güýje giren täze kanuna göra(Kanun 220/2016), Çagalaryň güni resmi baýram.
Russiýa federasiýasy
thumb|Çagalar Halkara çagalar günini gutlaýarlar, Wladiwostok, [[Russiýa ]] Russiýa, Çagalaryň güni 1-nji iýunda bellenilýär. Ilkinji gezek 1949-njy ýylda döredildi.
Singapur
Adatça 1-nji oktaýrdah Singapur  resmi ýagdaýda Çagalaryň güni bellenilýär. Şoňa çalymdaş ýene-de bir gün hem iýulyň birinji ýegşenbesi geçirilýär. Çagalar bagyndaky çagalara we başlangyç synpdaky okuwçylar okuwlaryndan boşadylýar. 2011-nji ýyldan başlap Çagalaryň güni Oktaýbr aýynyň birinji anna güni bellenilýär.
Günorta Afrika Respublikasy
Günorta Afrika Respublikasy nda Çagalaryň güni Noýabr aýynyň ilkinji şenbe güni, ýöne bellenilşi beýleki döwletlere seredeniňde gaty pes derejede.
Günorta Sudan
Günorta Sudan da Çagalaryň güni 23-nji dekabrda bellenilýär.
Slowakiýa
Slowakiýa da Çagalaryň halkara güni  (Medzinárodný deň detí) 1-nji Iýunda bellenilýär. Çagalar haýwanat bagy ýaly käbir ýerlere mugt syýahat edip bilýärler.
Ispaniýa
Ispaniýa da Maýyň ikinji ýeşenbesinde  "Día del niño" ady bilen bellenilýär.
Şri-Lanka
Şri-Lanka da Çagalaryň güni 1-nji Oktýabr.
Sudan
Sudan da 23-nji dekabrda bellenilýär.
Surinam
Surinam da, Çagalaryň güni 5-nji dekabrda bellenilýär. Adatça  12 ýaşa çenli çagalar ene-atalaryndan sowgat alýarlar.
Şwesiýa
Şwesiýa da Çagalaryň güni oktýabr aýynyň ilkinji Duşenbe güni bellenilýär.
Şweýsariýa
Şweýsariýa çagalaryň güni 1925-nji ýylda kabul edildi.
Taýwan
Taýwan 4-nji Aprelde Çagalaryň güni bellenilýär.
Taýland
left|thumb|Çagalaryň güni 2012-nji ýyl, Taýland Taýland  Milli Çagalaryň güni  (Taýiçaวันเด็กแห่งชาติ) Ýanwar aýynyň ikinji şenbe güni bellenilýär..
Türkiýe
thumb|"Milli özygtyýarlylyk we Çagalaryň baýramy"(Türkiýe), Germaniýada geçirildi, 2011-nji ýyl Türkiýäniň milli beýik gurultaýy(ady barlamaly)  1920-nji ýylyň 23-nji aprelinde döredildi. 23-nji aprel 1921-nji ýylda baýram diýilip kabul edildi. 1927-nji ýyldan soňra baýramyň ady Çagalar güni bilen üýtgedildi   (türk.วันเด็กแห่งชาติUlusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, türkmençe "Milli özygtyýarlylyk we Çagalaryň baýramy")
Ukraina
thumb|[[Donesk|Donetsk şäherinde Çagalaryň güni]] Çagalaryň güni (День захисту дітей, Den zakhystu ditey, türkmeçe "Çagalary gormagyň güni") Iýun açynyň 1-i bellenilýär. Çagalaryň güni ukrain Prezidentiniň karay bilen 1998-nji ýylda kabul edildi (№ 568/98)
Çeşmeler
<span title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Ftk.wikipedia.org%3A%C3%87agalary+goramagy%C5%88+halkara+g%C3%BCni&rft.genre=book&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook" class="Z3988" id="cxmwB10" tabindex="0">
Gudrat: Ladybug bilen gara pişik
Gudrat: Ladybug we gara pişik Zag toon studiýasy we usul animasiýasy tarapyndan döredilen fransuz super gahrymany animasiýasy.
Guş
thumb
Guşlar – Tüýleri, dişsiz monjuklary, goýýan gaty gabykly ýumurtgalary arkaly köpelýän, metabolik tizligi, dört kameraly ýürek we ýeňil, ýöne güýçli skelet gurluşy bolan Aves synpyny emele getirýän ýyly ganly oňurgaly haýwanlar topary. Bütin dünýäde giňden ýaşaýan guşlaryň ululygy ary guşunda 5 sm. düýeguşda 2,75 metre çenli. arasynda üýtgeýär.