Merkezi_Aziýa_Teýmir_we_Teýmiriler_döwründe
1398-1399-njy ýyllarda Hindistan y basyp alýar. 1382-1397-nji ýyllarda Azerbeýjan y, Ermenistan y, Gürjüstan y basyp alýar. Bütin Eýrany hem özüne birleşdirýär. 1400-nji ýylda Teýmirleň türk Soltany Baýazit I bilen uruşa başlanýar. 1402-nji ýyl da Ankara nyň golaýynda Teýmirleň soltan Baýazit bilen ikinji söweş bolýar. Bu söweşde Baýazit soltan ýeňilýär. Şonda Baýazidi ýesir tutup getirýärler. Baýazit çadyra girende Teýmirler “hah-hah” edip gülüpdir. Bu bolsa gahary gelen soltan Baýazit: “Gülme Teýmirleň, bu gün men seniň ýesiriň bolsam, ertir enşalla, sen meniň ýesirim bolarsyň” diýýär. Teýmirleň bolsa soltan Baýazide şeýle jogap berýär: “''Seniň aýdýanyň dogry. Bur bir ykbaldyr. Belki, ertir men seniň ýesiriň bolaryn. Ýöne men başga zada haýran galyp gülýärin. Senä dünýäniň ýarysyny, menem ýarysyny soraýaryn. Eýsem, Allatagala özüniň şunça millionlarça bendeleriniň arasyndan bary-ýogy 2 sany patyşa döretjek bolsa, ikimizden başga  adam tapmadymyka diýip gülýärin''” diýipdir. Teýmirleň 1404-nji ýyl da 200 müň goşun toplap iň uly söweşine we birnäçe ýyllar bäri arzuw edip ýören Hytaý a tarap ýola rowana bolýar. Emma 1405-nji ýyl da Teýmirleň Hytaýa barýarka ýolda aradan çykypdyr. Teýmirleň hem Çingizler ýaly zalymlyk görkezipdir. Yspyhan y alanda 70 müň adamyň kellesinden minara gurdurmak, Hindistany basyp alanda 100 müň bigünä ýesiri öldürmek ýoly zalymlyklary görkezipdir. Teýmirleň heniz ölmänkä basyp alan ýurtlaryny edara etmek üçin ogullary Jahangire, Omar-şaha, Miranşaha we Şahruha paýlap beripdir. Ol ölenden soň tagt ugrunda şazadalaň arasynda (tagt) söweş bolýar. 1409-njy ýyl da Teýmirleň kiçi ogly Şahruh tagta çykýar. Şahruh 40 ýyla golaý baştutanlyk eden wagty Teýmiriň nebereligi iş ýüzünde iki döwlete bölündi. Şahruhyň özi şol wagt Horasan yň paýtagty Hyrat da, Ulugbek bolsa Samarkantda oturypdyr, ikisi hakykatdanam aýry özbaşdak döwlet ýaly ýaşapdyrlar. Ulugbekiň çyn ady Muhammet Taragaý bolup, ol 1394-nji ýyl da dogulýar. 10 ýaşyndaka Altyn Orda hany Özbegiň neslinden bolan ogly Begim atly gyza öýlenýär. 15 ýaşyndaka Samarkanda häkim bellenýär. Ol 40 ýyllap hökümdarlyk edipdir. Ulugbek 1425-nji ýyl da Çu derýasy nyň boýundaky mongollary ýeňlişe sezewar edýär. Emma 1427-nji ýylda Syrderýa ň boýunda özbeklerden masgara bolup ýeňilýär we ömrüniň ahyryna çenli Samarkantdan çykman diýen ýaly hökümdarlyk edýär. Diňe atasy Şahruh ölenden soň (1447) öz neberelerine garşy göreşmeli bolýar. Şahruh ölenden soňra Horasanda we Orta Aziýa da bulagaýlyk başlanýar. Indi timurutleriň iň ýaşuly nesli Ulugbekdi. Emma Ulugbegiň ejesi Göwherşat Şahruhyň tagtyna beýleki oglundan bolan agtygyny oturtmakçy bolýar. Ulugbek bilen onuň doganlarynyň arasynda tagt ugrunda  göreş tutaşýar. Bu söweşde Ulugbegiň ogly Abdyllatyp doganogullarynyň eline ýesir düşdi. Ulugbek Horasandan we Hyratdan el çekjegini aýdýar. Abdyllatyp zyndandan boşadylýar. Emma bir ýyldan soň Ulugbek  bilen Abdyllatyp Hyrady eýeleýär. Ýöne Ulugbek bilen Abdyllatybyň  arasyna tiz tow düşýär. Ol kakasynyň kyn güne düşerine garaşypdyr. Ol kakasynyň aýdanlarynyň baryny tersine edýär. Halys degnasyna degilen Ulugbek Hyrada ýöriş edýär. Samarkantda özüne derek ikinji ogly Abdylezizi goýýar. Onuň bu ogluny şäher ilaty halaman, onuň garşysyna dildüwüşik gurap tagtdan agdardylar. Olar Ulugbegiň özüni hem tagtdan agdarjak bolupdyrlar. Ulugbek Amyderýanyň boýundan yzyna Samarkanda gaýdýar. Muny eşiden Abdyllatyp Amyderýadan geçip Samarkanda ugraýar. Ýol ugruna Termez bilen Şährisebizi eýeleýär. Ulugbek bilen oglunyň arasyndaky söweş Samarkandyň etegindäki Dymyşyk (Damask) şäherjiginiň ýanynda bolýar. Bu söweşde Abdyllatyp ýeňiş gazanýar. Ulugbege ogly Abtyllatybyň aýagyna çökmekden başga ýol galmaýar. Ol kakasyny Mekgä haja iberen bolup, öldürmek üçin onuň yzyndan adam iberýär. Ol ugradylan adam Ulugbek goňşy oba sowlanda, onuň oturan jaýyna baryp, onuň kellesini alypdyr. Bu waka 1449-njy ýyl yň Oktýabr aýynyň 27-ne bolup geçýär. Şahruhyň ölmegi bilen Teýmiritler nebereligi dargap başlaýar. Eýýäm 1453-nji ýyl da Azerbeýjanda Jahanşa öz döwletini garaşsyp diýip yglan edýär. Abdyllatyp  hem 6 aý soltanlyk edenden soň 1450-nji ýyl yň Mart aýynyň 8-i nde Samarkandyň çetindäki Bagy-saraý seýilgähi nde seýil edip ýörkä öldürilýär. Şundan soň Horasanda we Mawerennahyrda Ulugbegiň tagty ugrunda mirasdüşerleň arasynda göreş gidýär. Şu uruşdan peýdalanyp özbek hany Abdylhaýyr han Syrderýadan geçip Samarkandyň etegini çapawullap gidýär. Bu söweşde Teýmirleriň ýulygy Soltan Söýün ýeňiş gazandy we 1469-njy ýyl yň Mart aýynyň 24-i nde Hyradyň tagtyna çykýar. Soltan Söýün 37 ýyllap Horasanyň hökümdary bolup, ömrüni iri ýer eýeleriniň garşylygyna garşy uruşyp geçirýär. Onuň weziri gündogaryň beýik akyldary Alişer Nowaýy bolupdyr. Nowaýy 1441-nji ýyl da mongollaryň barlos taýpasyndan eneden bolýar. Ol 1500-nji ýyl da Soltan Söýün ogluna garşy söweşden gelende, onuň öňünden çykýar we gütleň sözüni aýdandan soň essi aýyrlyp ýykylýar we 1501-nji ýyl yň Ýanwar aýynyň 3-i nde aradan çykýar. XV asyr da ozalky Altyn Ordanyň territoriýasynda ýaşap, türkileşen mongollar gypjaklar tarapyndan Orta Aziýa howp salypdyr. Ol 1500-nji ýylda Samarkandy basyp alandan soň Horasana hüjüm edip başlaýar we ony 1506-njy ýyl yň Mart aýynyň 5-ne Soltan Söýüniň ölmegi bilen basyp alýar. Samarkantda Şeýbany han a Zaharuddin Babur garşylyk görkezýär. Şeýbany han 1505-nji ýyl da Ürgenji basyp alýar. Şeýbany han Soltan Söýüniň ölenini eşidip Hyrada ilçi iberip, Soltan Söýüniň ogly Badynzzaman bilen onuň doganyna tabyn bolmagy talap edýär. Bular goşun toplap ýetişmänkä Balhy gabap ony 3 aýdan soň basyp alýar we Teýmiritler nebereligini ýykýar.