cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ugur Aziada tarap
Ugur Aziada tarap Eziz diýarymyzyň paýtagty bolan ak şäherimiz Aşgabatda geljek ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň şatlyk-şowhuna beslenjek günleri hem barha ýakynlaşýar. Sportuň dürli görnüşleri boýunça ýaryşlaryň giň gerim almagy, ylaýta-da Olimpiýa şäherjiginde dürli synag ýaryşlarynyň yzygiderli geçirilip durulmagy, Olimpiýa şäherçesiniň 3 tapgyrdan ybarat gurluşygynyň soňky tapgyrynyň çalt depginde dowam etmegi, sportuň käbir görnüşleriniň diýarymyzda ilkinji gezek geçirilip, ol boýunça türkmen türgenlerimiziň öz ussatlyklaryny görkezmegi hormatly Prezidentimiziň bu ugurdaky aladalarynyň miwesi bolup durýar. 2017-nji ýylda diýarymyzyň paýtagtynda geçiriljek, Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna meýletinçileri ýokary derejede taýýarlamak maksady bilen geçirilýän sapaklar hem häzirki wagtda has-da giň gerim alýar. Meýletinçilere dünýäniň şol sanda Watanymyzyň, taryhy, geografaýasy, barada sapaklaryň geçilmegi, sportuň görnüşleri we beýleki ugurlar dogrusynda giňden düşünje berilmegi olaryň gözýetiminiň giň bolmagy, daşary ýurtly wekilleriň berýän sowallaryna olara düşnükli dilde kanagatlandyryjy jogaplary tapmagy üçin zerurdyr. Geçilýän sapaklaryň esasy bölegini bolsa daşary ýurt dilleri tutýar. Hut Türkmen döwlet neşirýat gullugy tarapyndan sport adalgalarynyň birnäçe sözlüginiň neşir edilmegi bolsa Aziada-2017-ä gatnaşyjylar we sport bilen gyzyklanýan adamlara niýetlenip, onda sporta, lukmançylyga degişli hem-de gündelik durmuşymyzda ulanylýan sözler, söz düzümleri, sözlemler ýerleşdirilen. Bu hem dil öwrenýän meýletinçiler üçin gymmatly gollanmadyr. Diýarymyzda 2017-nji ýylda geçiriljek Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny guramaçylykly geçirmek dogrusynda uly tagallalaryň edilmegi bilen hormatly Prezidentimiziň başda durmagynda «Aşgabat şäherinde 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryny guramak we geçirmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň kabul edilmegi, hut maý aýynyň 5-ne bolsa “Sagdynlyk we bagtyýarlyk” biraýlygynyň we “Türkmenistan – sagdynlygyň we bagtyýarlygyň ýurdy” atly sport ýaryşlarynyň jemleýji çäreleri bilen birlikde Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagy mynasybetli bolsa dabaranyň geçirilmegi aýdanlarymyza şaýatlyk edýär. Sagat 17:00-da “Nusaý” döwlet taryhy-medeni goraghananyň ýanyndan Milli Liderimiziňbaşlangyjy bilen Aziýa oýunlarynyň başlanmagyna 500 gün galmagynyň hormatyna guralýan köpçülikleýin atly ýörişe badalga berilmegi, 17 atlynyň dabaraly ýagdaýda ýola düşmegi halkymyzda guwanç, buýsanç duýgusyny oýardy. Häzirki wagtda oýunlaryň başlamagyna ... gün galdy. Sport bilen meşgullanmaga, köpçülikleýin bedenterbiýe bilen yzygiderli meşgullanmaga uly mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyza köp-köp sagbolsun aýdýarys. Goý, hormatly Prezidentimiziň jany sag, ömri uzak bolup, il-ýurt üçin, eziz Watanymyzyň gülläp ösmegi üçin alyp barýan işleri mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin.
Halkara Ynsanperwer Ylymlary we Ösüş Uniwersitetiniň Halkara ykdysadyýet we dolandyryş fakultetiniň halkara menejment hünäriniň 2-nji ýyl talyby Merjen Murykowa
Begli Beknazarow
Begli Beknazarow Nurlyýewiç — (dog. 21 mart 1996, Türkmenistan, Mary, Tagtabazar) Türkmen aýdymçysy we kompozitory.
Elis Man­ro
thumb Ka­na­da­ly ýa­zy­jy ze­nan Elis Enn Mun­ro (Alice Ann Mun­ro) 1931-nji ýy­lyň 10-njy iýu­lyn­da On­ta­rio şta­ty­nyň Uin­gem şä­he­rin­de dün­ýä in­ýär. Elis Leýd­lou (gyz­ka fa­mi­li­ýa­sy) 1949-njy ýyl­da mek­de­bi ta­mam­lan­dan soň­ra, Gün­ba­tar On­ta­rio­nyň uni­wer­si­te­ti­ne gir­ýär. Ol ýer­de ol gel­jek­ki ýan­ýol­da­şy Jeýms Mun­ro bi­len ta­nyşýar. Olar 1951-nji ýyl­da maş­ga­la gur­ýar­lar we Elis uni­wer­si­te­ti taş­lap, ýol­da­şy bi­len Wan­ku­we­re gid­ýär. Mun­ro­nyň il­kin­ji he­ka­ýa­sy 1950-nji ýyl­da “Fu­lio” at­ly ta­lyp­la­ryň ede­bi­ýat žur­na­lyn­da çap edil­ýär. Elis Mun­ro 1963-nji ýyl­da Bri­taniýa Ko­lum­bi­ýa­sy­nyň we­la­ýa­ty Wik­to­ri­ýa şä­he­ri­ne gid­ýär we ol ýer­de Wan­ku­we­riň iň go­wy ki­tap dü­kan­la­ry­nyň bi­ri bo­lan “Mun­ro’s Books” dü­ka­ny­ny aç­ýar. Ol 1968-nji ýyl­da “Bag­ty­ýar sa­ýa­la­ryň tan­sy” at­ly gys­ga he­ka­ýa­lar ýy­gyn­dy­sy üçin “Gover­nor Ge­ne­ral’s Award” baý­ra­gy­ny al­ýar. Elis Mun­ro we Jeým­siň maş­ga­la­syn­da Şeý­la (1953), Jen­ni (1957) we And­rea (1966) dün­ýä in­ýär. Elis On­ta­rio do­lan­ýar we Gün­ba­tar On­ta­rio uni­wer­si­te­ti­niň ýa­nyn­da ýa­zy­jy – re­zi­dent we­zi­pe­sin­de iş­le­ýär.
1980-nji ýyl­da Bri­ta­ni­ýa Ko­lum­bi­ýa­sy uni­wer­si­te­tinde (Ka­na­da) we Kwins­lend uni­wer­si­te­ti­nde (Awst­ra­li­ýa) ýa­zy­jy – re­zi­dent we­zi­pe­si­ni eýe­le­ýär. Elis Mun­ro­nyň il­kin­ji ýy­gyn­dy­sy “Bag­ty­ýar sa­ýa­la­ryň tan­sy­na” (1968) ýo­ka­ry ba­ha be­ril­ýär we Ka­na­da­nyň iň ýo­ka­ry ede­bi­ýat baý­ra­gy – ge­ne­ral-gu­ber­na­to­ryň baý­ra­gy bi­len sy­lag­lan­ýar. Bu üs­tün­lik “Gyz­ja­ga­zyň we aýa­lyň dur­mu­şy­ny” ber­kid­ýär (1971) we öza­ra bag­la­ny­şyk­ly he­ka­ýa­la­ryň ýy­gyn­dy­sy edil ro­man ýa­ly çap bolup çyk­ýar. Ol bu ro­man üçin 1971-nji ýyl­da Ka­na­da­nyň ki­tap söw­da­gär­le­ri­niň bir­le­şi­gi­niň baý­ra­gy­na my­na­syp bol­ýar. 1978-nji ýyl­da “Eý­sem, as­ly­ýe­tin­de sen kim?” (Who do you think you are?) at­ly ýy­gyn­dy­sy çap edilýär. Bu ki­tap Mun­ro ikin­ji ge­zek ge­ne­ral-gu­ber­na­to­ryň baý­ra­gy­na eýe bol­ma­ga müm­kin­çi­lik dö­red­ýär. Ol 1979 – 80-nji ýyl­lar­da Awst­ra­li­ýa­da, Hy­taý­da we Skan­di­na­wi­ýa­da iş sa­pa­ryn­da bol­ýar. Mun­ro 1980 we 1990-njy ýyl­lar­da çen bi­len 4 ýyl­dan bir ge­zek he­ka­ýa­lar ýy­gyn­dy­sy­ny neşir edipdir. Onuň gy­zy Şeý­la Mun­ro 2002-nji ýyl­da özü­niň ça­ga­lyk ýyl­la­ry we eje­si ha­kyn­da me­mu­ar­la­ry çap edip çy­kardýar. Elis Mun­ro­nyň eser­le­ri “The New Yor­ker”, “The At­lan­tic Month­ly”, “Grand Street”, “Ma­de­moi­sel­le” we “The Pa­ris Review” ýa­ly ab­raý­ly ne­şir­ler­de ýy­gy-ýy­gy­dan peý­da bol­ýar. Onuň iň soň­ky ese­ri “Ju­da köp bagt” at­ly ýy­gyn­dy­sy 2009-njy ýy­lyň aw­gus­tyn­da çap edil­ýär.
Elis Mun­ro 28 ýyl­lyk ýa­zy­jy­lyk tejribesinde “Gyz­ja­ga­zyň we aýa­lyň dur­mu­şy” at­ly bir ro­man we ýe­di he­ka­ýa­lar ýy­gyn­dy­sy­ny çap et­di­rip­dir. Ol köp san­ly ede­bi­ýat baý­rak­la­ry­na we sy­lag­la­ry­na my­na­syp bol­ýar. Onuň “Eý­sem, as­ly­ýe­tin­de sen kim?” at­ly ýy­gyn­dy­sy üçin 1986-njy ýyl­da Bu­ker baý­ra­gy berilýär. Ol 1986-njy ýyl­da 10,000 dol­lar sy­la­g bi­len “Ma­ri­an En­gel Award”-yň il­kin­ji ýe­ňi­ji­si bol­ýar. 1995-nji ýyl­da Ang­li­ýa­da çap edi­len iň go­wy ki­tap hök­mün­de “Syr­la­ryň açyl­ma­gy” üçin “W.H. Smith Award” baý­ra­gy­ny al­ýar, 1999-njy ýyl­da bol­sa, ABŞ-da bu ýy­gyn­dy “Na­tio­nal Bo­ok Cri­tics’ Circle Ficti­on Award” baý­ra­gy­na my­na­syp bol­ýar. Elis Mun­ro 2004-nji ýyl­da “Gaç­gak” at­ly he­ka­ýa­lar ýy­gyn­dy­sy üçin Gil­ler baý­ra­gy­ny, 2005-nji ýyl­da bol­sa “Ýa­zy­jy­la­ryň ar­ka­la­şy­gy” baý­ra­gy­ny al­ýar. Onuň he­ka­ýa­la­ry ra­dio we ki­no üçin ýe­ňil­leş­di­ril­ýär. “Og­lan­lar we gyz­lar” filmi 1986-njy ýyl­da iň go­wy gys­ga met­raž­ly film hök­mün­de “Os­kar” baý­ra­gy­na eýe bol­ýar. Onuň eserleri 20 dile terjime edildi. Munro Nobeliň edebiýat baýragyna mynasyp bolan 13-nji zenan ýazyjydyr. Onuň eser­le­ri esa­syn­da “Og­lan­lar we gyz­lar” (Bo­ys and Girls, 1983), “Gyz­la­ryň we ze­nan­la­ry­yň dur­mu­şy” (Lives of Girls & Wo­men, 1994),“Akyl­syz­ly­gyň çä­gin­de” (Ed­ge of Mad­ness, 2002), “On­dan uzak­da” (Away from Her, 2006) ýa­ly film­ler su­ra­ta dü­şü­ril­di. Mun­ro Ame­ri­ka­nyň sun­gat we ede­bi­ýat aka­de­mi­ýa­sy­nyň (1992) hor­mat­ly ag­za­sydyr.
Onuň öz eser­le­rin­de ün­sü­ni bel­li bir se­bi­te gö­nük­dir­me­gi, ki­tap­la­ry­nyň esa­sy aý­ra­tyn­lyk­la­ry­nyň bi­ridir. Mun­ro­nyň eser­le­ri be­ýik no­wel­la­çy­la­ryň­ky bi­len de­ňeş­di­ril­ýär. My­sal üçin, ame­ri­kan ýa­zy­jy­sy Sin­ti­ýa Ozik Mun­ro­ny “Bi­ziň Çe­ho­wy­myz” di­ýip at­lan­dyr­ýar. Çe­how­da bol­şy ýa­ly, Mun­ro­nyň eser­le­rin­de hem sýu­žet ikin­ji ýer­de dur­ýar. Onuň pro­za­sy dur­mu­şyň gap­ma-gar­şy­lyk­laryny we bir­meň­zeş däl­li­gi­ni be­ýan ed­ýär. Köp tan­kyt­çy­lar Mun­ro­nyň he­ka­ýa­la­ryn­da köp­lenç ro­man­la­ryň ede­bi çuň­lu­gy­nyň bar­dy­gy­ny tas­syk­la­ýar­lar. Mun­ro­nyň gys­ga eser­le­ri­niň kö­pü­sin­de ro­man­lar­da­ky bo­lup geç­ýän wa­ka­lar teswirlenýär.
Üs­tü­miz­dä­ki ýy­lyň iýu­lyn­da 82 ýaş­ly Mun­ro öz ede­bi­ýat kar­ýe­ra­sy­ny ta­mam­la­ýan­dy­gy­ny mä­lim et­di. 2012-nji ýy­lyň güý­zün­de ne­şir edi­len “Eziz dur­muş” (De­ar Li­fe) he­ka­ýa­lar ýy­gyn­dy­sy onuň iň soň­ky ese­ri bol­ma­ly­dyr. Elis Mun­ro 2013-nji ýyl­da “Hä­zir­ki za­man gys­ga he­ka­ýa­la­ryň us­sa­dy” di­ýen kes­git­le­me bi­len No­be­liň ede­bi­ýat baý­ra­gy­ny ber­di­ler.
Abstraksiýa
Abstraksiýa (latin dilinde abstractio - göçme) - akyl ýetirişiň esasy formalaryndan biri. Abstraksiýa zatlaryň köp dürli häsiýetlerinden we özara gatnaşyklaryndan ýeke birini pikirde saýlap alyp şöhlelendirmeden, beýlekilerini ünsden düşürmeden ybaratdyr. Abstraksiýanyň netijesinde predmetiň düýp mazmuny, möhüm taraplary takyklanylýar, düşünjeler hem kategoriýalar döreýär. Ylmy logikada Abstraksiýa ýüzleýlik manysynda hem ulanylýar.
Öküz soguljany
Bu mugthor jyns taýdan ösüp ýetişen döwründen tä ölýänçä adamyň iýmitleniş ulgamynyň içege bölüminde ýaşaýar. Ol liçinkalar (onkosfera we f inna) döwründe iri şahly mallaryň –sygryň we öküziň myşsasynda ýaşaýar.
Gurluşy
Öküz soguljany oba hojalyk mallarynda we adamlarda mugthorlyk edýän gurçuklaryň iň uzyny hasaplanýar. Onuň bedeniniň uzynlygy 10 sm-e çenli, hatda ondan-da uzyn bolýar. Mugthoryň bedeni ýasy, zolak şekilli bolup, ol üç bölümden: kelleden, boýundan we bogunlardan durýar. Gurçugyň bogunlarynyň sany 1000 we ondan-da köp bolýar. Öküz soguljanynyň kellesi armyt şekilli, onuň diametri 1,5–2 mm. Kelläniň üstünde dört sany soru jy-ýapyşyjy synasy bolýar. Mugthor soguljanyň boýun bölümi gysga, ýygrylanda gasyn-gasyn bolýar, ol bogunlara bölünmeýär. Gurçugyň bedeniniň ösüşi kelle bilen boýun aralygynda bolýar. Öküz soguljanynyň bogunly bölümindäki bogunlar şekilleri we ululyklary boýunça birmeňzeş bolmaýar. Boýna ýakyn öňdäki bogunlar gysga we inli, ortadaky bogunlar gysga, ini-boýy deň, yzdaky bogunlar bolsa has iri bolýarlar (22-nji surat). Köpelişi we ösüşi. Öküz soguljany iki jynsly –germafrodit. Onuň bedeniniň yzraklaryndaky bogunlaryň her birinde ösüp ýetişen urkaçy we erkek jyns synalary bolýar. Urkaçy jyns synasy ýumurtga öýjüklerini, erkek jyns synasy bolsa spermatozoidleri emele getirýärler. Ýumurtga öýjükler spermatozoidler bilen her bogunda aýratynlykda tohumlanýarlar. Tohumlanan ýumurtgalar ösýärler, ulalýarlar we bogunlary doldurýarlar. Şeýle bogunlar soguljanyň bedeninden ýolunýarlar we içegä düşýärler. Olar ekskrementler bilen daşa çykarylýar. Adamyň iýmitleniş ulgamyndan ekskrementler bilen daşa çykarylan soguljan bogunlary ýarylýarlar we olaryň içindäki ýumurtgalar haýwanlar, ýel-ýagyş arkaly topragyň we ösümlikleriň üstüne ýaýradylýar. Sy gyrlar we öküzler ösümlikler bilen bilelikde öküz soguljanynyň ýumurtgalaryny tötänlikde iýýärler. Malyň aşgazanynda öküz soguljanynyň ýumurtgalaryndan onkosfera diýilýän liçinkalar ösüp çykýarlar. Olar gana geçýärler we myşsa dokumalaryna barýar lar. Onkosferalar ösüp ulalýarlar we kellejige, boýunlyja, böwenlije liçinkalara –finnalara öwrülýärler. Myşsalarynda öküz soguljanynyň liçinkalary bar bolan mallara finnozly mallar diýilýär. Şeýle mallar adamlara mugthory geçirijiler hasaplanýar. Adamlar f innoz keselli mallaryň etlerini iýip, mugthor bilen keselleýärler. Öküz soguljanynyň finnasy adamyň aşgazanyndan içegesine geçýär, şol ýerde bedeniň üsti bilen iýmitleri sorup iýmitlenýär, ösýär we zolak şekilli uzyn gurçuga –soguljana öwrülýär. Soguljan ýumurtgalar arkaly köpelişi dowam edýär.
Zyýany
Öküz soguljanynyň liçinkalary iri şahly mallar üçin örän zyýanlydyr. Bedeni mugthorly sygyrlar we öküzler semremeýärler, sygyrlaryň süýtlüligi peselýär. Öküz soguljanly adamyň bedeni agyryly bolýar. Onuň içi bozulýar, ganazlyk ýüze çykýar, gaty horlanýar.
Göreş çäreleri
Öküz soguljanlarynyň iri şahly mallara we adamlara giňden ýaýramaklarynyň öňüni almak hem-de olary zyýansyzlandyrmak maksady bilen aşakdaky çäreleri berjaý etmeli. Hojalyklardaky finnozly iri şahly mallary hasaba almaly, olary ýataklarda saklamaly we iýmitlendirmeli. Finnozly mallaryň etlerini diňe örän berk gowurmaly we köp gaýnadyp bişirmeli, şeýle mallaryň etlerini çigräk bişirip iýmek bolmaz. Finnozly, iýmitleniş ulgamynda öküz soguljany bolan adamlar diňe ýapyk hajathanalardan peýdalanmaly. Içegelerinde agyry bar bolan, içi bozulýan, tiz-tizden ajygýan, oturyp-turanda başy aýlanýan, horlanýan adamlar uly täretini (ekskrementini) lukmançylyk edaralarynda barlatmalydyr. Eger-de ekskrementde öküz soguljanynyň ýumurtgalary ýa-da ýumurtgaly bogunlary bar bolsa, onda soguljanly adam lukmana ýüz tutmalydyr.
Programist
thumb Programmist — kompýuter programmalaryny döretmek bilen meşgullanýan hünärmen.
Taryhy
Miladydan öňki 205-nji ýyl Miladydan öňki [3] (Miladydan öňki 150-nji ýyl [4]) - Gadymy Gresiýadan gelen Antikithera mehanizmi, dürli ölçegdäki we konfigurasiýaly dişli ulanýan kalkulýator bolup, lunisolar kalendarlarynda henizem ulanylýan Metonik siklini yzarlamaga mümkinçilik berdi [5] 6].
1206 Al-Jazari programmirläp boljak gumanoid pulemýot ýasaýar. Bu enjamlarda ulanylýan bir ulgam, yzygiderli işleýän leňňerleri belli bir ýerlerde agaç gutuda ýerleşdirilen gysgyçlary we kameralary ulanýardy, bu bolsa öz gezeginde zarba gurallaryny dolandyrýardy [kesgitlenmedik 1004 gün].
1843-nji ýylyň 19-njy iýuly - Çarlz Babbage ilkinji programmirläp boljak hasaplaýyş enjamy [çeşmesi kesgitlenmedik 1004 gün] Analitik hereketlendirijisini taslady (ýöne gurup bilmedi).
1843-nji ýylyň 19-njy iýuly - Iňlis şahyry Jorj Baýronyň gyzy graf aýal Ada Awgusta Lovelace adamzat taryhynda Analitik hereketlendirijisi üçin ilkinji programma ýazdy. Bu maksatnama hereket edýän suwuklyk üçin energiýa tygşytlamak kanunyny beýan edýän Bernoulli deňlemesini çözdi. Ilkinji we ýeke-täk ylmy işinde Ada Lovelace köp sanly meselä ýüzlendi. Onuň beýan eden umumy düzgünleriniň birnäçesi (işleýän ýat öýjüklerini tygşytlamak ýörelgesi, gaýtalanýan formulalaryň siklik hasaplama amallary bilen baglanyşygy) häzirki zaman programmirlemek üçin esasy ähmiýetini saklady [çeşme 1004 gün görkezilmedi].
Babbage-iň materiallary we Lovelace-iň düşündirişleri, diňe 1950-nji ýyllarda ulanylan [kesgitlenmedik 1004 gün] subroutine we subroutine kitaphanasy, görkezme üýtgetmesi we indeks sanawy ýaly düşünjeler. Şeýle-de bolsa, Ada Lovelace tarapyndan ýazylan programmalaryň hiç biri-de açylmady [çeşmesi kesgitlenmedik 1004 gün].
Ilkinji giňden tanalýan we üstünlikli ýokary derejeli programmirleme dili 1954-nji ýyldan 1957-nji ýyla çenli Jon Backusyň ýolbaşçylygyndaky IBM gözlegçiler topary tarapyndan işlenip düzülen Fortran boldy. Fortranyň üstünligi, "uniwersal" kompýuter dilini ösdürmek üçin alymlar komitetiniň döremegine sebäp boldy. Aýry-aýrylykda, Massaçusets Tehnologiýa Institutyndan Jon Makkarti akademiýada ýüze çykan we üstünlik gazanan ilkinji dil bolan Lisp programmirleme dilini (lambda kalkulusyna esaslanýar) ösdürdi. Bu irki tagallalaryň üstünlikli bolmagy bilen, programmirleme dilleri 1960-njy ýyllarda we ondan soňky ýyllarda işjeň gözleg mowzugyna öwrüldi.
Daşoguz welaýaty
thumb|Daşoguz welaýaty Daşoguz welaýaty Türkmenistanda administratiw bölek.
Daşoguz (Дашховуз, Ташауз) (Türkmen dilinde Daşoguz). Onuň köne ady Daşhowuz, Daş we howuz sözleriniň utgaşmasy bolup, daşdan ýasalan howzy aňladýar. Aslynda Daşoguz daşarky oguz diýmekdir. Orta asyrlarda türkmen taýpalary içerki we daşarky ikä bölündi. Türkmenistanyň demirgazygyndaky şäher Daşoguz welaýatynyň paýtagty. Şawat (Amyderýa derýasynyň suwaryş kanaly) kanalynyň iki kenarynda ýerleşýär. Wokzal, awtobus duralgasy we howa menzili bar. Ilaty - 166,5 müň.
Şäher 1681-nji ýylda, Türkmen topraklary bilen serhetde ýerleşýän Hywa hanlygynyň gyrasynda kerwensaraý hökmünde esaslandyryldy. 1873-nji ýylda Hywa hanlygynyň çäginde Russiýa imperiýasyna girizildi. Şeýle hem Daşkent garawulynyň merkezi bolup hyzmat edipdir. 1920-nji ýyldan başlap, Horezm Halk Sowet Respublikasynyň çäginde, 1924-nji ýyldan bäri şäher Türkmen welaýatynyň merkezi bolup durýar. 1924-nji ýylyň oktýabr aýyndan başlap, Türkmenistan Sowet Sosialistik Respublikasynyň çäginde, 1925-nji ýyldan bäri sebit merkezi; 1939-63-nji ýyllarda welaýat merkezi, 1970-nji ýyldan bäri welaýat merkezi bolup durýar. 1992-nji ýylda ulanylan rus dilinde TAŞAUZ ady Türkmen dilinde DAŞHOWUZ adyna üýtgedildi. 1999-njy ýylda Prezident Saparmyrat Nyýazowyň teklibi bilen Daşoguz diýlip atlandyryldy.
Şäher transporty jemgyýetçilik awtobuslary, mikroawtobuslar, şäher we hususy taksiler bilen üpjün edilýär. Şäherde Türkmenistanyň iň köne howa menzillerinden biri bar. Sowet döwründe Aşgabat, Moskwa, Ufa, Leningrad, Daşkent, Mineralniýe Wody, Baku we ş.m. Şäherlere köp ekspedisiýa boldy. Aşgabat, Mary,Türkmenabat, Balkanabat we Türkmenbaşy şäherlerine yzygiderli gatnawlar bar. Şäherde şäherara awtobus terminaly bar. 1994-nji ýylda trolleýbus ammaryny gurmak kararyna gelindi, ýöne düşnüksiz sebäplere görä edilmedi. Daşoguz otly bekedi 1996-njy ýylda döredilip, Türkmenistanda we Aral sebitinde iň uly we iň döwrebap hasaplanýar.
Umumy maglumat
Bu welaýat Türkmenistanyň demirgazygynda ýerleşip, demirgazyk-günbatarda, demirgazykda we demirgazyk-gündogarda Özbegistanyň düzümine girýän (awtonom) Garagalpagystan respublikasy we Horezm welaýaty bilen, günortada Türkmenistanyň Ahal welaýaty bilen, günorta-gündogarda Lebap welaýaty bilen, günorta-günbatarda bolsa Balkan welaýaty bilen araçäkleşýär. Meýdany 73.4 müň km2. Ilaty: 893.7 müň adam.(1994 maglumaty)
Tebigaty
Demirgazygyny Horezm pesligi, Günortasyny Üňüz aňyrsy Garagum tutýar. welaýaty, gündogardan günbatardan Amyderýanyň gadymy hanalary bolan Döwdan we Derýalyk kesip geçýär. Bu hanalaryň ugrunda Orungum, Öwezaly, Urpakgum, Ataçagan, Sekizatly, Bäşoý, Garaporsaň, Lawak, Eşegarbat ýaly çägelikler, Garadaşly, Gökçäge ýaly birnäçe uly bolmadyk köller ýerleşýär.
Pesligiň demirgazygynda palezoý we mezozoý döwürleriniň jynslaryndan düzülen uly bolmadyk Gubadag, Misginata, Ýylangyr belentlikleri ýer tutýar.
Gubadagda mermer we granit, käbir ýerlerde oňat hilli kerpiç we keramiki önümleri taýýarlamakda ulanylýan toýun, Düzgyrda nahar duzunyň çykýan ýerleri bar.
Beýleki welaýatlara garanda has demirgazykda ýerleşensoň Daşoguzda gyş sowugrakdyr. Ýanwar aýy ortaça temperatura -4 we -7 gradusdyr. Käwagtlar -36 derejä ýetýän aýazlar we +44 derejeden geçýän yssy hem bolýar. Tomus yssy hem-de gurak bolýar. Iýul aýynda ortaça temperatura +27-29 gradus, käwagtlar +43-44 gradus hem bolýar. Bu welaýatyň territoriýasy Türkmenistanda ygalyň iň az ýagýan ýeridir, bir ýylda ýagýan ygal mukdary 100 millimetre ýetmeýär. 86-98 millimetr bolýar. Welaýatyň klimaty bu ýerde şaly, orta süýümli gowaça we beýleki oba hojalyk önümlerini ýetişdirmäge amatlydyr. Welaýatyň esasy suw çeşmesi Amyderýadyr.
Ilaty
Welaýatyň esasy ilaty türkmenler bolup, ol ilatyň 60%-e golaýyny tutýar (1995 maglumaty), özbekler, gazaklar we ruslar hem ýaşaýar. Ilat gürligi ortaça: 1 km2-de 12.2 adam bolup, ol hemme ýerde birmeňzeş däldir. Ilatyň agramly bölegi oazis böleginde ýerleşýär. Gubadag, Boldumsaz etraplarynda 1 km2 110-115 adam bolsa-da Üňüz aňyrsyndaky Garagumda bu görkeziji 0,1 adamdyr. Merkeziň welaýaty Daşoguz şäherinde bu görkeziji 139,3 adama barabardyr.(1995 maglumatlary)
Gabyr
Kabr (قبر — gabyr).
Adam ölendeň soň yslamyň belli kanunlary boýunça gabyra jaýlanýar.
Gabyr baryp aýlanmagy peýdalary:
Tel Awiw
Tel Awiw (ýewreýçe: תל אביב-יפו) we (arap dilinde: تل أبيب ّ تل الربيع) (Çykyş: Tel Awiw Yafo "Beharthep" manysyny berýär) Ortaýer deňziniň kenarynda ýerleşýän Ysraýylyň iň köp ilatly ikinji şäheridir. Tel Awiw Ysraýylyň "söwda paýtagty". Tel Awiw Jaffa welaýatynyň paýtagty. Tel Awiw 1880-nji ýyllarda Jaffa şäheriniň gury çägelerine garşy arap Jaffa şäherinde ýaşap bilmeýän immigrant ýewreýler tarapyndan guruldy. Tel Awiwde Ortaýer deňziniň howasy bar.
A Pobra do Caramiñal
A Pobra do Caramiñal ispaniyanyn Galicia welaýatyndaky munisipalitetdyr. A Coruña provinsiýasyna gyrýar. Meydany – 34 km2. Ilaty sany – 9858 adam (2010).
Injir
Injir iň peýdaly miweleriň biri.
Kuran
Kuran ýörite aýratyn injir hakda süre bar. Ol 95-nji süredir.
Lekhwiya SC
Lekhwiya SC  hazirki wagtda Qatar Ýuldyzlar Ligada basleşige dowam edyar.
Admiral Makarow adyndaky Milli gämi gurluşyk uniwersiteti
Admiral Makarow adyndaky Milli gämi gurluşyk uniwersiteti Ukrainanyň Nikolaýew şäherinde ýerleşýär.
Türkmenistan we BMG gatnaşyklary
Türkmenistan - BMG gatnaşyklary, Türkmenistan bilen Birleşen Milletler Guramasy arasyndaky gatnaşyklar baradadyr. Türkmenistan BMG-niň işjeň agzasy bolup çykyş edýär.Türkmenistanyň prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow daşky gurşawy goramak boýunça BMG-niň maksatnamasy (UNEP) we BMG-niň Azyk we oba hojalyk maksatnamasy (FAO) şahamçalarynyň sebitleýin we sebitasty edaralaryny Aşgabatda döretmek babatda çagyryşlarda boldy.Türkmenistan, BMG bilen BMG-niň bilim, ylym we medeniýet boýunça guramasy bolan Ýunesko bilen gatnaşyklary hem ileri tutýar.
Taryhy we bugüni
Türkmenistan BMG bilen hyzmatdaşlygyny ösdürýär.
Bordeaux
Bordeaux (Bordeaux), — Fransiýanyň günorta-günbätar böleginde ýerleşýän şäher.
Wankuwer
Wankuwer, Kanadanyň esasy deňiz kenary porty şäheridir, Britan Kolumbiýasynyň Aşaky materik sebitinde ýerleşýär. Beýik Wankuweriň 2016-nji ýylda 2'463'431 ilaty bolup, Kanadanyň üçünji uly paýtagty boldy.Bu metropol Kanadada iň köp dürli dil we etnik dürlüligiň biridir. Kanadanyň hökümet çeşmelerine görä, Wankuweriň ilatynyň 52% -iniň iňlis dilinden başga ene dili bar.
Al-Makdisi
ABU ABDYLLAH MUHAMMET ibn Ahmet ibn Abu Bekir al-Mukaddasy, al-Makdisi (946/47 - takmynan 1000) - arap taryhçysy, geograf, syýahatçy. Ol Iýerusalimde doglypdyr. Yslam ýurtlarynyň köpüsinde diýen ýaly syýahat edipdir. Ol 985 ýylynda Samanitler üçin "Yklymy öwrenmek üçin iň oňat bölüniş" ("Ahsan at-takasym fi Marifat al-akalim") diýen iş ýazypdyr. Awtor soňra Fatimitler üçin onuň giňeldilen görnüşini taýýarlapdyr. Kitap 2 bölümden ybarat bolup, onda ilki umumy geografik, metodik, terminologik, awtobiografik häsiýetli maglumatlar berlipdir. Ondan soňra Arap ýarymadasy, Yrak, Akur (Mesopotamiýa we Arap Kiçi Aziýasy), Siriýa, Müsür, al-Magryp .. ýurtlary beýan edilipdir. Kitabyň II bölümi al-Maşryk, Horasan, Sejestan, Mawerannahr (Syrderýa we Amyderýa arasy), Deýlem (Gilýan), ar-Rihap (Azerbaýjan, Ermenistan, Kawkazlar), Jibal (Midiýa), Huzystan, Fars, Kerman we Sind ýurtlaryny öz içine alýar. Awtor her bir ýurdyň geografiýasyny, ilatyny we olaryň kärlerini, ykdysadyýetini, syýasy gurluşyny, peýdaly magdanlaryny, däp-dessurlaryny we ş.m jikme-jik beýan edipdir. Ol kitap Halifat ýurtlarynyň taryhyny, geçmişdäki geografiýasyny, ykdysadyýetini, medeniýetini we ş.m. öwrenmek üçin möhüm materialdyr.
Pars aýlagy
Pars aýlagy ýa-da Pars deňzi (بحر فارس، خلیج الفارسي), (Persian Gulf) Eýranyň günortasynda ýerleşýän halkara suw ýoludyr; Pars aýlagynyň töwereginde sekiz ýurt bar: Katar, Bahreýn, Oman, Saud Arabystany, Yrak, BAE, Eýran we Kuweýt. Pars aýlagynyň iň çuňlugy 90 metr, meýdany 237,473 inedördül kilometre deňdir.
Bu suw zolagynyň taryhy ady elmydama Eýranyň topragynyň atlary bilen baglanyşyklydyr we dürli dillerde terjime edilipdir ýa-da "Pars aýlagy, Pars deňzi we Pars deňzi". Şeýle hem, ähli halkara guramalarynda resmi ady "Pars aýlagy", Halkara Gidrografiýa Guramasy bu Pars aýlagy üçin Pars aýlagy deň bolan "Pars aýlagy" adyny ulanýar. Soňky onýyllyklarda käbir arap ýurtlary Pars aýlagynyň adyny Arap aýlagy ýa-da diňe Pars aýlagy diýip atlandyrdylar.
Pars aýlagy demirgazykdan we demirgazyk-gündogardan Eýrana, demirgazyk-günbatardan Yrak we Kuweýt, günbatardan Saud Arabystany, günorta-günbatardan Bahreýn we Katar, günortadan BAE we günorta-gündogardan Oman bilen birleşýär.
Maşyn inženerligi
thumb|right|250px|[[Siemens tarapyndan öndürülen bir Bug turbinasy.]] Maşyn inženerligi,esasy fizika prentsiplerini we material tehnologiýasyny ulanyp mehaniki sistemalaryñ Konstruksiýasy,Derňewi,Öndürmesi bilen gyzyklanyan inženerlik pudagydyr. thumb|right|200px|Bir [[Maşynyñ motory ýada Maşynyñ dwigateli]]. thumb|250px|Porşenlary bilen birlikde dört silindrli içerik epilýän [[Wal]] 300px|thumb|[[Hereketli suratdakylar:Кriwoşip (gyzyl), Porşenlar (çal), Silindrler (gök) we Mаhоwik (gara)]]
Wagt
thumb|Wagty yzarlamak üçin hronometr ulanylýar: meselem, [[budilnik.]] Wagt — fiziki we psihiki prosesleriň geçiş formasy, üýtgemek mümkinçiligini berýän şert. Filosofiýanyň we fizikanyň esasy düşünjeleriniň biri, materiýanyň hereket etmeginiň şertli deňeşdiriş ölçegi, şeýle hem uzaboýuna fiziki jisimleriň dünýä liniýasy uzalyp gidýän giňişlik-wagt koordinatlarynyň biri.
Grenoble
Grenoble (Grenoble), — Fransiýanyň gündögor böleginde ýerleşýän şäher.
Baku
Baku, Azerbaýjanyñ paýtagty.
Elazığspor
Elazığ Sport Topary hazirki wagtda Türkiýe Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edýär.
Janyna kast ediş topary (Kino 2021)
Janyna kast ediş topary 2021-nji ýylda prokata çykjak anti-gahryman toparyna esaslanýan DC komiks filmidir. Film Jeýms Gunn, aktrisalar Idris Elba, Margo Robbi, Wiola Deýwis, Jon Cena, Joel Kinnaman, Jaý Kortni, Natan Fellion, Maýkl Roker, Deýwid Dastmalçýan, Elisa Braga we Tika Waýt bilen bilelikde ýazylýar we bilelikde ýazylýar. Janyna kast ediş toparynyň 2021-nji wersiýasy DC dünýäsinde 11-nji filmdir. Film 2016-njy ýylda çykarylan toparyň özbaşdak dowamydyr, ýagny Margo Robbi baş keşbi janlandyran Harli Kuin we Wiola Deýwisiň baş keşbi Amanda Waller, Jed Letonyň baş keşbi janlandyrýan Deddaş ýaly gahrymanlar.
Montpellier
Montpellier (Montpellier), — Fransiýanyň günorta böleginde ýerleşýän şäher.
Iki sorujyly bagyr sorujysy
Bu mugthor gurçuk jyns taýdan ösüp ýetişen döwründen tä ölýänçä şahly mallaryň (sygryň, öküziň, geçiniň, goýnuň) we örän seýrek ýagdaýda adamyň bagrynda ýaşaýar. Onuň suwa düşen ýumurtgalaryndan ösüp çykan gurçuklary –çagalary ilki suwda, soňra bolsa süýji suw howdançysy diýlip atlandyryl ýan mollýuskanyň bedeninde ýaşaýarlar. Olardan emele gelen örtükler (sistalar) suw ösümlikleriniň üstünde bol ýar.
Iýmitlenişi
Iýmit hökmünde sorulyp alnan bagyr öýjükleri we gan öýjükleri iýmitleniş ulgamynda özleşdirilýär. Iki sorujyly bagyr sorujysynyň iýmitleniş ulgamy agyz sorujysyndan, bokurdakdan, gyzylödek den, iki sany kör bolup gutarýan içegeden we bu içegeleriň, köp sanly içege şahajyklaryndan ybaratdyr. Bu mugthor gurçugyň ady onuň sorujylygyndan we ýaşaýan ýeriniň adyndan gelip çykypdyr.
Köpelişi we ösüşi
Iki sorujyly bagyr sorujysy iki jynsly –germafrodit hasaplanýar.Onuň urkaçy jyns synasynda emele gelýän ýumurtga öýjükleri er kek jyns synasynyň öndürýän tohumlary –spermatozoidler bilen gurçugyň bedeniniň içinde tohumlanýarlar. Tohumlanan ýumurtgalar mugthoryň bedeninden daşa –bagyrdaky öt suwuklygynyň akýan ýollaryna çykaryl ýar. Soňra olary öt suwuklygy öt haltasyna, ol ýerden bolsa onikibarmak içegä, inçe, ýogyn, göni içegeler we malyň ekskrementleri bilen daşa çykaryl ýar. Ýumurtgalar haýsy hem bolsa bir täsiriň (ýeliň, ýagşyň ýa-da haýwanlaryň täsirleri) netijesinde suwa düşýärler. Suwda ýumurtgalardan ösüntgili (kirpiklije) liçinkalar –iki sorujyly bagyr sorujysynyň çagajyk lary ösüp çykýarlar. Olar ösüntgileriň kömegi bilen suwda ýüzüp, mollýuskanyň bedeniniň içine girýärler. Liçinkalar mollýuskanyň bedeniniň içinde jynssyz kö pelýärler. Täze emele gelen liçinkalar mollýuskanyň bedenin den suwa çykýarlar. Suwda guýrugynyň köme gi bilen ýüzüp, ösümlikleriň üst bölegine barýarlar, olara berk leşýärler, guýruklaryny taşlap, örtüge öwrülýärler, örtükli oty bolsa iri şahly mal iýýär. Örtük sygryň aşgazanynda ýarylýar we ondan kiçiräk liçinka çykyp, onikibarmak içegä geçýär. Ol öt suwuklygynyň ýoly bilen hereket edip, bagra barýar. Liçinka bagyrda iýmitlenýär, ösýär, ulalýar, jyns taýdan ösüp ýetişýär we iki sorujyly bagyr sorujysyna öwrülýär. Şeýlelikde, iri şahly mallar bu mugthor gurçuk bilen keselleýärler. Şeýlelikde, ýokarda ýazylyp beýan edilen iki sorujyly bagyr so rujysynyň ösüş-ýaşaýyş aýlawy ýene-de dowam edýär. Iki sorujyly bagyr sorujysynyň iri şahly mallaryň arasynda ýaýramaklarynyň öňüni almak üçin gerekmejek suw howdanlaryny gum bilen gömmeli, şeýle edilende süýji suw howdançy mollýuskalar gyrylýarlar we mugthoryň ösüş-ýaşaýyş aýlawy bozulýar.
Gurluşyk inženerligi
Binagärlik – gurluşyk fakultetine degişli kafedralar.
Muhammet al-Idrisi
Abu Abdyllah Muhammet ibn Muhammet aş-Şerif al-Idrisi (1100-65) - arap geografy we syýahatçysy.
Ömri
Ol Seutda (Ispaniýada) doglyp, Kordowada okapdyr. Portugaliýa, Fransiýa, Angliýa, Kiçi Aziýa syýahat edip gelensoň, 1138 ýylynda Palermo göçüp, Sisiliýa koroly Rožer II-niň (1130-54) köşgünde bolupdyr. Onyň tabşyrygy bilen geografiýa boýunça iş ýazypdyr. Ol ömrüniň ahyrynda Seuta gaýdyp gelip, şol ýerde aradan çykypdyr.
Eden işleri we Eserleri
Awtor taryhy geografiýa we taryh boýunça gymmatly çeşme bolan "Welaýatlara syýahat edip ireniň güýmenjesi" ("Nuzhat al-muştak fi-htirak al-afak") diýen eser ýazypdyr. Ol eser Ýewropanyň, Afrikanyň we Aziýanyň käbir halklary barada gyzykly maglumatlar berýär. Awtor ýer ýüzüni 7 yklyma, her bir yklymy 10 bölege bölüp, her bir bölegiň kartasyny taýýarlapdyr. Onuň işiniň Afrika, Pireneý ýarym adasyna, Sisiliýa, Italiýa, Fransiýa, Şotlandiýa, Irlandiýa, Germaniýanyň welaýatlaryna, Balkan ýarym adasyna bagyşlap ýazylan bölegi has gymmatlydyr. Ol Aziýa baradaky materiallaryny ýazanda, özünden öňki alymlaryň işlerinden peýdalanypdyr. Onuň II ýygyndysy "Seýil-sapa bagy" ("Raud al-üns ba nuzhat an-nafs") bolup, ondan diňe käbir bölekler saklanyp galypdyr.
Abdylla ibn Mübärek
ABU ABDYRRAHMAN MERWEZI (Abu Abdyrrahman Abdylla ibn Mübärek al-Merwezi) - meşhur alym we sopy. Ol 118 hijri (736) ýylynda Maryda dogylýar. Ol örän jomart we abraýly adam bolupdyr. Meşhur şahyr Feridetdin Attar Abu Abdyrrahman Merwezi hakda "ylymda, batyrlykda deňi-taýy ýok adamdy" diýipdir. Abu Abdyrrahman Merweziniň Maryda uly jaýy bolup, onuň ýanyna her gün şäheriň görnükli adamlary, alymlary ýygnanar eken. Ol öwüt-nesihat häsiýetli şygyrlar hem ýazypdyr. Ol 181 hijri (797-798) ýylynda 63 ýaşynda aradan çykypdyr.
Himiýa inženerligi
thumb|right|250px|[[Protses inženeri fabrikalaryñ çyzuwy, konstruksiýasy we dolandyryşy bilen megullanýar]] Himiýa inženerligi, Himiýa, Matematika, Fizika, we Ykdysadyýet bilimlerini ulanyp daşky gurşawy problemalardan goraýan inženerligiñ pudagyndan biridir. thumb|Okuwçylar [[MITiñ senagat himiýa laboratoriýasynda|right|250px]]

Elektronika inženerligi
thumb|right|[[Elektronika bölekleri]] thumb|upright|[[tranzistoryñ dürli-dürli harakteristikaly suratlary.]] thumb|150px|thumb|right thumb|150px|[[Mikrokontrolýor]] Elektronika inženerligi,inženerligiñ bir görnüşü bolup,linear-bolmaýan we işjeň elektrik bölekleri meselem elektron turbalar we ýarym geçiriji enjamlar, esasanam tranzistorlar,diýodlar we integral shemalar we başga elektronika bölekleri konstruksiýa etmek bilen meşgullanan inženerlik pudagydyr.
Poslamaýan polat
Poslamaýan polat — 11% hromyň we 85% demiriň we başgada demirleriň garyndysyndan ýasalan demir. Hrom emele gelen demriň daşyny okislenmekden goraýar. Adatça iýmit üçin ulanylýan zatlar magnit tutmaýar. Onda 20% golaý hrom bar.
Lyon
Lyon (Lyon), — Fransiýanyň günorta-günbatar böleginde ýerleşýän şäher.
Toulouse
Toulouse (Toulouse), — Fransiýanyň günorta böleginde ýerleşýän şäher.
Ebu Aly Muhammet ibn Ahmet el-Nesefi
Abu Aly Muhammet ibn Ahmet Al-Nesefi (Nahşebi) - Nahşebi ady bilen meşhur bolan Orta Aziýaly edebiýatçy, astronom, filosof. Ol 10-njy asyryň ahyrlarynda Özbegistanyň Nesef diýen ýerinde dogulýar, döwrüniň bilimli adamy bolýar. Ol "Kawnul-alam" kitabynyň awtory hökmünde-de bellidir. Ol şaýy mezhebini ündemekde aýyplanyp, 942-nji ýylda Buharada dardan asylyp öldürilýär.
Tagtabazar
Tagtabazar Türkmenistanyň Mary welaýatynda şäher görnüşli şäherçe. Tagtabazar sebitiniň dolandyryş merkezi. Murghab derýasynyň çep kenarynda, şol bir demir ýol menzilinden 26 km uzaklykda (Mary - Serhetabad liniýasynda) ýerleşýär.
1937-nji ýyldan bäri şäher görnüşli şäherçäniň ýagdaýy. 1993-nji ýyla çenli Takta Bazar diýlip atlandyryldy.
TSB-nyň habaryna görä, Tahta Bazarda süýt we ýag we kerpiç zawodlary işleýärdi [1]. SSSR döwründe okuw bölümi we KSAPO-nyň 68-nji serhet bölüminiň merkezi şu ýerde ýerleşýärdi.
Taryhy
Takta bazary Pendinskiý oazisiniň esasy oturymly ýeridir. Pendinskiý oazisinden soň Pendinskiý sudýasynyň ýerleşýän ýeri 1885-nji ýylda Russiýa imperiýasyna birikdirildi (Kuşka söweşine serediň).
1887-nji ýylda delimitasiýa şertnamasynyň netijelerinden soň Russiýa-Owganystan serhedinde agaç serhet postlary guruldy, serhet postlary we gözegçilik postlary guruldy. Serhetçiler kontrabandaçylara işjeň garşy göreşýärdiler. Owgan harytlaryny paç bilen (esasanam kişmiş, astrahan derileri, deri, ýüň, haly, mal) arassalaýan rus däp-dessurlary Takhtabazar obasynda ýerleşýärdi. Owgan harytlary üçin paç harytlaryň bahasynyň 5% -ini düzýärdi. Rus harytlary (kerosin, öndürilen önümler) paçsyz eksport edildi [2].
68-nji Takta-Bazar serhet bölümi 1932-nji ýylda OGPU-nyň buýrugy bilen döredildi. 1942-nji ýylyň 22-nji iýunynda NKVD goşunlarynyň Takta-Bazar serhet bölüminiň sany 1226 adamdy. [3] 1989-njy ýylyň 19-njy maýynda SSSR-iň Sovietokary Sowetiniň Prezidiumynyň karary bilen "Owganystan Respublikasyna halkara kömegini bermek, işgärleriň görkezen edermenligi we edermenligi, ýurduň döwlet howpsuzlygyny üpjün etmekde ýokary öndürijilik üçin" SSSR-iň KGB-nyň 68-nji serhet bölümi Gyzyl ordeni bilen sylaglandy. Banner [4].
Rene Dekart
Rene Dekart (fr. René Descartes) (1596-1650) — meşhur fransuz matematigi, fizigi, filosofy we fiziology. Rene Dekart ilkinji bolup ylyma üýtgeýän ululyk we funksiýa düşünjelerini girizdi.Ol koordinatalar usulyny döredijidir.Bu usulyň esasynda ol analitiki geometriýanyň esaslaryny ösdürdi. Beýik alym analitiki geometriýany döredijileriň biridir.
XVII asyrda matematika boýunça ýazylan ylmy işler kitap görnüşünde çap edilip  köpçülige ýaýradylypdyr. Şeýle ylmy işleriň biri 1637-nji ýylda çap edilen ReneDekardyň (1596-1656 ýý.) “Usul barada oýlanma” atly kitabydyr. Beýik alymyň bu  kitabynyň soňky bölümi “Geometriýa” diýlip atlandyrylýar. ReneDekardyň “Usul barada oýlanma” atly kitabynyň “Geometriýa” atly bölüminde algebraik deňlemeleriň çözülişi, algebraik egrileriň  toparlara bölünişi berilýär. Rene Dekardyň bu işi analitiki geometriýadan ilkinji ýerine ýetirilen iş hasaplanylýar. Meşhur alymyň bu işleriniň netijesinde algebranyň we geometriýanyň düşünjelerini özara baglanşdyryp öwrenip boljakdygy subut edildi. Elbet-de, bu matematika ylmynyň has-da ösmegine uly täsir eden uly açyşlaryň biridir.
х3-3 х2+3 х2-9х-10 х +30=0,     х2( х-3)+3 х(х-3)-10(х-3)=0.
Bu ýerden: х2=3. Deňlemäniň galan iki köküni х2+3х-10=0 deňlemäni çözüp, alarys:
х3=2, х4=-5
Fenerbahçe Basketbol Komandosy
thumb|517x517px Fenerbahçe Basketbol Komandosy 2017 ÿyllynda Euroleague çempiÿony bolandyr.
Ýakalyja Žgutikler
Wekilleri bir žgutikli. Žgutik sitoplazmadan emele gelen ýakajygyň Žgutik esasynda ýerleşýär we özüniň boş ujy bilen ýakajykdan daşa çykyp durýar. hereket etmekde we ýakajygyň içine iýmitlikleri (bakteriýalary we beýleki ownuk organizmleri) kowmaga hyzmat edýär. Wekilleri: Cadosiga botrytis ýekelikde ýaşaýar, Sphaeroeca volvox-koloniýa bolup ýaşaýar.
Ibn al-Fakih Hemedany
ABU BEKIR AHMET ibn Muhammet ibn Ishak al-Hemedany ibn al-Fakih - geograf. Ol Hemedanda önüp-ösýär. Takmynan 902/03 ýyllarda, halifler al-Mutadit (892-902) we al-Muktefi (902-908) döwründe "Ýurtlar hakynda hekaýatlar kitaby" (Kitab ahbar al-buldan") diýen uly goegrafiki ýygyndy ýazypdyr. Ol iş biziň döwrümize bölekleýin gelip ýetipdir. Kitap 1022 ýylynda Aly ibn Jafar ibn Ahmet aş-Şeýzary tarapyndan gysgaldylypdyr, 1885 ýylynda çap edilipdir. Awtoryň eserlerinde gündogar ýurtlary, Horasan, Orta Aziýa, türk welaýatlary barada oňat maglumatlar berilýär. Onda Bagdat, Hemedan, Ermenistan barada has jikme-jik ýazylypdyr. Awtoryň eseriniň Orta Aziýa bagyşlanyp ýazylan bölüminde Mary, Balh we guzlar (oguzlar) barada maglumatlar berilýär.
Wolwoks
Wolwoks hem edil ewglena ýaly ýagty we ýyly suwda ýaşaýan döwründe hlorofil dänejikleriniň kömegi bilen fotosintez geçirýär we organiki däl maddalardan: kömürturşy gazyndan we suwdan organiki maddany (şekeri) emele getirýär hem-de kislorody bölüp çykarýar. Wolwoksyň reňki ýaşyl bolup, ol edil ösümlikler ýaly ýaşaýar. Suw sowuk we garaňky bolanda wolwoksyň hlorofil däneleri fotosintez geçirip bilmeýär. Wolwoks reňksizlenýär, haýwanlaryň iýmitlenişi ýaly suwdaky organiki maddalar bilen iýmitlenýär.
Gurluşy
Wolwoksyň bedeni togalak bolup, onuň diametri 1 m-me deň. Onuň gurluşy ýaşyl ewglenanyňka garanyňda has çylşyrymly. Wolwoksyň beden üstünde toýnak şekilli žgutikler bolýar. Topardaky wolwokslar bir-birleri bilen sitoplazmadan emele gelen köprüjagazlar arkaly birleşýärler. Wolwokslar topary suwukjymak, mylkyk madda bilen gabalandyr.
Hereketi
Wolwoks ösüntgileriniň kömegi bilen suwda ýüzüp hereket edýär. Ösüntgiler diňe ýüzgüçleriniň wezipelerini ýerine ýetirýärler.
Köpelşi
Wolwoks jynssyz we jynsly köpelýär. Uly ene wolwoksyň bedeninde «pyntyklar» 一çaga wolwoksyň bedeniniň hasabyna gurýarlar. Şoňa görä-de, ene wolwoksyň diňe beden örtügi saklanyp galýar. Her bir ene wolwoksyň bedeninde iki, dört, alty, sekiz we olardan hem köp jübüt wolwoksjyk emele gelýärler. Olar biraz ulalanlaryndan soňra ene wolwoksyň beden örtügini ýarym, suwda özbaşdak ýaşaýşa başlaýarlar. Wolwoksyň jynsly köpelşinde urkaçy we erkek wolwokslar birleşýärler, olaryň sitoplazmalary, ýadrolary garylýarlar, tohumlanyş hadysasy bolýar, netijede, zigota emele gelýär. Zigota berk örtük bilen gabalýar. Birnäçe wagtdan soňra zigotanyň bölünmegi netijesinde wolwokslar emele gelýär.Şu emele gelen wolwokslar jynsly köpelişiñ nesilleri hasaplanylÿar.
Çeşme
M. Sapargeldiýew, G. Kakalyýew, O. Döwletowa, A. Durdygylyjow. Biologiýa (haýwanlar). Aşg Aşgabat一2012.
Teo­dor Momm­zen
Ta­ny­mal ta­ryh­çy Teo­dor Momm­zen 1817-nji ýy­lyň 30-njy no­ýab­ryn­da Şlez­wig­li pro­tes­tant ru­ha­ny­sy­nyň maş­ga­la­syn­da dün­ýä in­ýär. Ol 1838-1843-nji ýyl­lar­da Kil uni­wer­si­te­ti­niň ta­ly­by bo­lup­dyr. Ol bu ýer­de Ri­miň ta­ry­hy­ny uly hö­wes bi­len öw­re­nip­dir. Ga­dy­my Ri­miň ge­le­jek­ki ta­ryh­çy­sy­nyň yl­my yk­ba­lyn­da ýaş Teo­do­ryň Ita­li­ýa ba­ryp gör­me­gi aý­gyt­ly rol oý­nap­dyr. Bu wa­ka 1846 –1847-nji ýyl­lar­da bo­lup ge­çip­dir. Ol bu ýer­de ýur­duň ar­heo­lo­gik ha­zy­na­la­ry bi­len gör­ne­tin ta­nyş bo­lup, yl­my iş­le­ri ýaz­ma­ga gi­ri­şip­dir. Ýew­ro­pa­nyň meş­hur bar­lag ge­çi­ri­ji­le­ri bi­len ýa­kyn­dan ta­nyş bo­lup­dyr.
Uçur­syz ze­hin­li Teo­dor Momm­zen­de peý­da bo­lan ta­ry­hy yl­myň at­mos­fe­ra­sy an­ti­gi öw­re­niş yl­myn­da tä­ze bir ha­dy­sa hök­mün­de ýü­ze çy­kyp­dyr. XIX asy­ryň bi­rin­ji ýa­ry­myn­da B. Ni­bu­ra­nyň, A.Ba­ka­nyň, Ý. Droý­ze­niň düýp­li iş­le­ri peý­da bo­lup­dyr. Ol il­kin­ji bo­lup Ga­dy­my Ri­miň ta­ry­hy­nyň yl­my dü­şün­je­si üçin bin­ýat goý­dy, ikin­ji­den ylym­da – an­tik epig­ra­fi­ka­syn­da tä­ze ug­ruň ba­şy­ny baş­la­dy, üçün­ji­den an­ti­koz­nawst­wa – el­li­niz­miň ta­ry­hyn­da tä­ze aky­my esas­lan­dyr­dy. Şo­nuň üçin, Momm­zen ge­çen­den ozal­ky ýüz­ýyl­ly­gyň or­ta­la­ryn­da özü­niň meş­hur “Rim ta­ry­hy” at­lan­dy­ryl­ýan ese­ri­ni çap edip çy­kar­ma­ga gi­ri­şip­dir. Onuň il­kin­ji jil­di 1854-nji ýyl­da peý­da bo­lup­dyr.
Eý­ýäm 1854–1856-njy ýyl­la­ryň do­wa­myn­da çap edi­len “Rim ta­ry­hy­nyň” il­kin­ji üç jildiniň peý­da bol­ma­gy bi­len awtory ylym­da dün­ýä de­re­je­si­ne çy­ka­ryp­dyr. Bu ki­tap Ýew­ro­pa­nyň köp san­ly dil­le­rin­de gaý­ta­dan çap edi­lip­dir. Mu­ňa ga­ra­maz­dan T. Momm­ze­niň yl­my işi di­ňe bu ägirt ese­ri ýaz­mak bi­len çäk­len­män­dir. Onuň üs­te­si­ne-de, alym öz dur­mu­şy­ny di­ňe bir ylym bi­len bag­la­nyş­dyr­man­dyr. T. Momm­ze­niň gös-gö­ni gat­naş­ma­gyn­da Ger­ma­ni­ýa­da äh­li la­tyn di­lin­de ýa­zy­lan eser­le­ri çap et­mek bo­ýun­ça ägirt uly tas­la­ma ýo­la goý­lup­dyr. Onuň dur­mu­şyn­da “La­tyn ýaz­gy­la­ry­nyň to­pa­ry” at­ly ägirt uly 20 jilt ki­ta­by çap edi­lip­dir. Ol Ri­miň ta­ry­hy yl­myn­da gym­mat­ly go­şant bo­lup­dyr. On­dan baş­ga-da, aly­myň “Rim ta­ry­hyn­dan” pes otur­ma­ýan, “Rim döw­le­ti­niň hu­ku­gy” we “Ri­miň je­na­ýat ka­nu­ny” ýa­ly uly göw­rüm­li iş­le­ri bar. Ula­nan çeş­me­le­riniň muk­da­ry, kon­sep­si­ýa­dan ugur alyp, aý­dyň pi­kir ýö­re­di­şi, ony anyk şöh­le­len­di­ri­şi we sti­lis­tik aý­ra­tyn­ly­gy at-owa­za­ly “Rim ta­ry­hy­nyň” de­re­je­sin­de dur­ýar­lar.
Eger-de, kim­de-kim Momm­ze­ni dur­muş­dan üz­ňe alym hök­mün­de göz öňü­ne ge­tir­ýän bol­sa ýal­ňyş­ýan­dyr. Ol di­ňe bir giň yl­my dün­ýä­ga­ra­ýyş we me­de­ni bäh­bit­ler bi­len gy­zyk­lan­man, eý­sem jem­gy­ýet­çi­lik – sy­ýa­sy iş­le­re hem sap ýü­rek­li çe­me­le­şip­dir. Ol: “Eger-de men bir gün öz wa­ta­ny­my unut­sam, on­da men özü­mi de­re­ge ýa­ra­ma­ýan ha­sap­lar­dym” di­ýip, ýaz­ýar.
Bu söz­le­ri ge­le­jek­ki No­bel baý­ra­gy­nyň eýe­si­niň sy­ýa­sy ter­ji­me­ha­ly­nyň kä­bir aý­ra­tyn­lyk­la­ry­nyň yk­ra­ry­ýe­ti ha­sap­lap bo­lar. Ol he­niz ýaş­ka 1848-nji ýyl­da ha­çan-da Ger­ma­ni­ýa­da yn­ky­lap baş­lan­da, ol ýa­ňy Ita­li­ýa­dan yl­my ja­han­keş­de­lik­den do­la­nyp ge­len eken. Sak­son hö­kü­me­ti ony yn­ky­la­ba gat­na­şan hök­mün­de aýyp­lap, yg­ty­bar­syz hök­mün­de pro­fes­sor de­re­je­sin­den mah­rum ed­ýär we Momm­zen Şweý­sa­ri­ýa­nyň Sýu­ri şä­he­ri­ne gö­çüp git­ma­ge mej­bur bol­ýar. Ol ýer­den onuň ja­han­keş­de­li­gi des­lap Bres­la­wa, soň­ra bol­sa, Ber­li­ne ge­ti­rip­dir. 1861-nji ýyl­da Ber­li­ne go­laý Hal­le şä­he­rin­de, prus­si­ýa par­la­men­ti­niň ag­za­ly­gy­na saý­la­nyp­dyr.
Teo­dor Momm­zen 1903-nji ýy­lyň 1-nji no­ýab­ryn­da 86 ýa­şy­nyň için­de ara­dan çy­kyp­dyr.
Azerbaýjan Sowet Sotsialistik Respublikasy
Azerbaýjan Soviet Socialistik Riespublikasy (Azerbaýjan SSR) (Azerbaýjan dili: Азәрбајҹан Совет Сосиалист Республикасы, Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası; Rus dili: Азербайджанская Советская Социалистическая Республика)
Nebit we gaz inženerligi
thumb| thumb| thumb|
Kyrkaýak
Köpaýaklylara türkmenler kyrkaýaklylar hem diýilýär. Olaryň bedeni gurçugyňky ýaly uzyn, ol iki: guýlan kelle-kükrekden we uzyn göwreden durýar. Göwräniň iki tarapynda köp sanly bogunly aýaklar bolýar. Beden yzynda toýnakşekilli ösüntgiler ýerleşen. Köpaýaklylaryň köplenji görnüşleri ýyrtyjy bolanlary üçin olaryň kelle bölümi, şol sanda agyz organy güýçli ösüpdir. Kelle üstünde ýerleşýän jübüt murtlary, inçeden uzyn, bogunlardan durýar. Olar duýuş hem-de ys alyş organlary hasaplanýarlar. Kelläniň öň iki gapdallarynda 2,4 ýa-da has köpüräk gözler ýerleşýärler. Gözleriň köp bolmagyna garamazdan olaryň görüjiligi örän pesdir, munuň şeýle bolmagy olaryň gijeki haýwanlar bolmagyndandyr, toprakda we ýere gaçan ösümlik ýapraklarynyň,çüýrüntgileriniň arasynda ýaşamagyndandyr. Kelläniň iki gapdalynda iki sany hemoreseptorlary (Tmeşwaryň organy) ýerleşýärler. Siňek tutujy (Scutigera) köpaýaklynyň iki gözi onuň maňlaýynda degiş, bir çylşyrymly göz ýaly bolup ýerleşýär. Bu siňek tutujy Köpetdag eteklerinde syçanlaryň we alakalaryň taşlap giden hinlerinde duş gelýär. Köpaýaklynyň agyz organy güýçli hitinleşen dodaklardan, ýokarky we aşaky dişli äňlerden durup, olar awlary bölek-bölek etmäge ukyplydyr. Köpaýaklylaryň hemme görnüşleriniň bedeni hitin, köplenji hek gatyşykly kutikula bilen örtülen, şoňa görä-de olaryň bedeni gap-gaty bolýar. Iýmitleniş sistemasy köpaýakly Lithobius forficatus-yň agyzdan, gyzylödekden, örän uzyn hem ýogyn ortajy içegeden, göni içegeden we anal deşiginden ybaratdyr. Bularda suwuklygyny agyz boşlugyna guýýan iki sany tüýkülik mäzleri we yzky uçlary göni içegä birleşýän iki sany uzyn malpigi sosudlary bolýarlar. Malpigi sosudlary bölüp çykaryş sistemasynyň wezipesini ýerine ýetirýärler. Nerw sistemasy beýni gangliýalaryndan, olaryň ýanlarynda ýygnalan nerw öýjükleriniň toplumlaryndan, olardan aýrylyp gidýän nerw sütünjiklerinden we olaryň ösüntgilerinden ybarat. Köpaýaklylaryň gan aýlanyş sistemasy oňat ösen. Olaryň ýüregi turbaşekilli bolup, bütin bedeniň uzynlygyna uzalyp gidýär we ondan örän köp sanly gan sosudlary aýrylyp gidýärler hem-de ähli organlara barýarlar. Köpaýaklylar aýry-aýry jynslydyrlar. Olaryň jyns organlary garyn tarapynda ýerleşýärler. Jyns organy kiwsýagyň (Schizophyllum sabulosum) bedeniniň birinji ýarymynda, Chilopoda kiçi klasynyň wekillerinde bolsa bedeniň ikinji bölüminde ýerleşýärler. Köpaýaklylar tropik we subtropik klimatly ýurtlarda has köpdir we giňden ýaýrandyr. Olar Kawkazda we Orta Aziýada, şol sanda Türkmenistanda hem görnüşleri we osoblary boýunça köpdür. Köpaýaklylaryň käbir görnüşleri zäherlidir.
Gap-gaç
Aýna we we arassa farfor
Iýmit iýmek we saklamak üçin gowy zat. Sebäbi reaksiýa ýok. Farfor suratsyz we reňksiz, ýagny ak öz reňki bolmagy şert.
Poslamaýan polat
Bu material esasan iýmit bişirmek üçin gowy.
Çoýun
Agramy agyr diýilmese, iýmit bişirlende çalt gyzýar.
Agaç
Ata-Babalarymyzyň ulanan gaplary.
Teflon
Bu material diňe suwly zat bişirmek bolýar, bolmasa zyýanly. Bu gapda nahar garmak üçin hem diňe agaç ulanmaly.
Plastik
Bu materialy diňe suwa ulanyp bolar.
Salgylanmalar
https://en.wikipedia.org/wiki/Cookware_and_bakeware
Bedene
Bedene häzirki wagtda dünýäniñ köp ýerinde et we ýumurtga öndürmek üçin ösdürilip ýetişdirilýär. Bedenäniñ ýumurtgasy towugyñ ýumurtgasyndan ha ýokumlydyr. Bedenäniñ eti özüniñ tagamlylygy bilen tapawutlanýar. Bedene etinde A, B1, B2 witaminleriñ mikroelementleriñ mukdary köp. Onuñ etiniñ ýüzden ýigrimi iki bölegini proteýin tutýar, ýüzden üç bölegini ýag tutýar. Şu sebäpli bedenäniñ eti ýokumlylygy bilen has tapawutlanýar. Umumy agramy towugyñ bir ýumurtgasyna deñ bolan bedenäniñ bäş ýumurtgasynda fosfor we kaliý 5 esse, demir 4,5 esse köpdür. Bedene ýumurtgasynda towugyñ ýumurtgasyna garanyñda A, B witaminleriñ, misiñ we kobaltyñ mukdary hem has köpdür. Bedenäniñ çig ýumurtgasy ýaşaýşa ukyplylygy ýokarlandyrýar. Bedene ýumurtgasyny, esasan, gan-damar we dem alyş ulgamynyñ keselleri, aşgazan we içege ýarasy, iýmit siñdiriş bozulmaagy, demgysma, öýken sowuklamasy ýaly, birnäçe kesellerde ulanmak maslahat berilýär.
Taýmazow Muhammetnazar
Taýmazow Muhammetnazar 1999-njy ýylyň 8-nji dekabyrynda Aşgabat şäherinde eneden bolýar,ýaş turkmen futbolçysy "SERPAÝ" komandanyň ýygyndysynda oýnaýar.Siz ýene 5-6 ýyldan şu sahypa giriň, şonda bu futbolçy barada köpräk maglumat bolup biler.
Türkmenistanyň demokratik partiýasy
Türkmenistanyň demokratik Partiýasy (Democratic Party of Turkmenistan) (TDP) Türkmenistanyň syýasy partiýasydyr. Öňki Söwet partiýasy darganyndan soňra Saparmyrat Nyýazowyň 1990-2006-njy ýyllar aralygyn. Şu wagtky başlygy Ata Serdarow.
Harley Quinn
Harley Quinn, full name Harlin Francis Quinzel, is an anti-hero fantasy character in American comic books published by DC Comics, often associated with the Batman superhero character. “Harley Quinn” keşbini ilkinji gezek “Batman: Animasiýa seriýasy” (1992-nji ýylyň sentýabr aýy) filminde Pol Dean we Brýus Tim döredipdi.
Türkmenistanda Halkara Sergisi we Maslahat geçirilýär.
Türkmenistanda Halkara Sergisi we Maslahat geçirilýär.
Söwda-senagat edarasynda ýurdumyzyň Bilim ministirligi, Sport baradaky döwlet komiteti we Söwda-senagat edarasy tarapyndan bilelikde geçirilýän «Bilim we sport Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe» atly Halkara sergi we ylmy maslahat öz işine başlady. Bilim ulgamyny hil taýdan kämilleşdirmek, köpçülikleýin sporty ösdürmek we olimpiýa hereketini goldamak, sagdyn, beden taýdan ösen, her taraplaýyn bilimli ýaş nesli terbiýeläpýetişdirmek hormatly prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan durmuşa geçirilýän durmuş maksatly döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda durýar.