cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çemçe öndürijiniň göwheri
Daş-töweregindäki aýratyn parlaklar oňa "ýyldyzlaryň arasynda ýagty we ýalpyldawuk asmany ýagtylandyrýan doly aýyň görnüşini" berýär we Ali Paşa ýa-da Soltan Mahmud II tarapyndan tabşyrylan hasaplanýar - muňa garamazdan, göwheriň beýleki jikme-jiklikleri ýaly gelip çykyşy şübheli we jedelli.
Taryh
Bu göwheriň Topkapy köşgüne nädip gelendigi belli däl. Muzeýiň ýazgylarynda çemçe öndürijiniň göwheri diýlip atlandyrylýan ýüzük daşy bar, ol eýýäm XVII asyryň soltanyna degişlidir Mehmet IV. Şeýle-de bolsa, bu daş, altynlary bilen birlikde, diňe bolup, häzirki çemçe öndürijiniň göwherinden has kiçi. Çemçe öndürijiniň göwheriniň gelip çykyşy bilen baglanyşykly birnäçe özara baglanyşykly hasaplar bar. Türkiýäniň meşhur medeniýetiniň bir bölegi bolup, syýahatçylyk gollanmalary we çap edilen kitap kitaplarynda gaýtalanyp, aýlanyşyny dowam etdirýärler.
Zahhak
Hekaýat
Çemçe öndürijiniň göwheri
Iveönekeý balykçy
Bir ertekä görä, Yenikapi golaýyndaky [Stambul] garyp bir balykçy kenarda boş, boş gezip ýördi, hapanyň arasynda ýalpyldawuk daş tapanda, bilmän, yzyna öwrülipdi. bu näme boldy. Birnäçe gün jübüsinde göterenden soň, zergärleriň bazary bilen durup, ilkinji gören zergärine görkezdi. Zergär daşa tötänleýin göz aýlady we gyzyklanman peýda boldy: "Bu aýna bölegi, isleseňiz alyň ýa-da isleseňiz üç çemçe bererin. Iň bolmanda şu ýere getirdiňiz. kynçylyklaryňyza mynasyp bolsun ". Garyp balykçy bu aýna bölegi bilen näme etmeli? Üstesine, zergär oňa gynanýardy we üç çemçe berýärdi. Bolýar diýdi-de, çemçeleri alyp, ýerine ägirt uly hazyna goýdy. Şol sebäpli göwheriň "Çemçe öndürijiniň göwheri" diýlip atlandyrylandygy aýdylýar. Soňra göwher Soltanyň adyndan [wezir] tarapyndan satyn alyndy (ýa-da has ähtimal görnüşi boýunça balykçy bilen gönüden-göni meşgullanýan wezir).
Zahhak
Aýtmaklaryna görä, Zahhagyň iki sany aşpezi bolupdyr. Biriniň ady Ermaýyl, beýlekisiniň ady bolsa Kermaýyl eken. Olar ýagşy duýguly we ýürekleri rehim-şepagatly kişiler eken. Olar: – Ýylanlar üçin iki ýaş oglanyň ýerine birini öldürip, ikinjisine derek goýun öldürsek dogry bolar –diýipdirler. Olar goýnuň beýnisini adamyňky bilen garyşdyryp, Zahhagyň ýanyna getiripdirler. Öldürilmedik adamlar üýşüp başlapdyrlar. Aşpezler olaryň her haýsysyna birnäçe goýun berip: – Bir kişiniň sizi görüp, patyşa ýamanlap, biziň gany-myzy dökdürmezligi hem-de sizi heläk etdirmezligi üçin, siziň şäheri terk edip, çöl-beýewanlarda mesgen tutmagyňyz gerek – diýýärler. Şeýlelikde, bular bu ýerden arany açyp, goýunlardan öndürilýän süýt, gatyk, çal ýaly zatlar bilen güzeranlaryny görüp başlapdyrlar. Olaryň goýunlary we çagalary köpelip başlapdyr. Muhammet Jerir Tabary şeýle ýazypdyr: «Zahhak diňe bir gezekden artyk hiç kimiň şikaýatyna gulak asmandyr we hiç mazluma ynsap gözi bilen garamandyr. Bir gezek şeýle waka bolýar. Zahhak köşgüniň öňüne gelende, Babylyň ilaty üýşüp gelip, oňa şeýle diýipdirler: – Sen diňe Babylyň patyşasymy ýa-da bütin jahanyň?Ol: – Bütin jahanyň – diýip jogap beripdir. Olar: – Onda sen näme üçin diňe bize zulum edýärsiň? –diýipdirler. Şondan soň Zahhak birnäçe günläp, olara ýeňillik beripdir.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Iveönekeý balykçy
Stambulyň käbir syýahat gollanmalarynda neşir edilen dürli görnüşlerde asyl tapyjyny "ony ýerden tapan we ony 17-nji asyrda soltana gelen" satyja satan daýhan "hökmünde suratlandyrylýar.
Beýleki ertekilere görä, bu at tapyjydan çemçe ýasaýjydan ýa-da göwheriň bir çemçe jamyna meňzeýändigi sebäpli bu atdan alnandyr.
Zahhak
Köňlüň üçin kineli geläýse-de zamana, Azapsyz, sabyr bilen ýeňiş ýeter ynsana. Zahhak gider, ornuna indi Peridun geler, Gije geçse, soňundan hökman gündiz hem bolar.
Grek dili
Aýdylyşy: elini'ka
Çemçe öndürijiniň göwheri
Tepelenanyň Ali Paşa
sag | başam barmak | Ali Paşa we söýgüli aýaly Kira Wassiliki, [[Pol Emil Jacobs.]]
Merw FK
thumb|200px|Merw FK Merw FK hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar. 2005 ýyly Türkmenistan Kubogynyñ eýesi.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Tepelenanyň Ali Paşa
Göwheriň gelip çykyşy baradaky birnäçe ýazgyda dowam edýän element, ony XVIII asyryň ahyrynda we XIX asyryň başlarynda häzirki Albaniýanyň we Gresiýanyň köp böleginiň Osmanly häkimi bolan meşhur Tepelenanyň Ali Paşa bilen baglanyşdyrýar. diýen ýaly garaşsyz hökümdar hökmünde özüni görkezdi.
Grek dili
Gürlenýän ýerleri: Ak deñiz we Gara deñiz töweregindäki ýurtlar
Gürleýän adamlaryñ sany: 13.400.000 (2012)
Çemçe öndürijiniň göwheri
Tepelenanyň Ali Paşa
Çemçe öndürijiniň göwheri, Osmaniýanyň paýtagtyna gelmezden ozal Ali Paşanyň eýeçiligindedigi aýdylýar. Käbir wersiýalara görä, bir wagtlar Ali Paşanyň söýgüli aýaly (ýa-da hojaýyny) Kira Vassiliki geýipdi. Ahyrsoňy Soltanyň eline geçmegi, Ali Paşanyň ýaşan döwründe ýa-da merkezi Osman hökümeti bilen bolan çylşyrymly gatnaşyklarynyň bir bölegi ýa-da jezalandyrylandan soň, emlägi Soltan tarapyndan konfiskasiýa edilen mahaly bolup biler.
Grek dili
Helen dil urugy
Çemçe öndürijiniň göwheri
Tepelenanyň Ali Paşa
Aşakdaky wersiýalar biri-birine gapma-garşy bolup, Alma Paşanyň göwheriň taryhynda rol oýnanlary bilen gabat gelýär.
Grek dili
Grek dili, esasan Gresiýada, şeýle hem Awstraliýa da, Germaniýa da we ABŞ -da ýaşaýan takmynan 13 million adamyň ene dili.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Kapitan Kamus we Napoleonyň ejesi
Giňden ýaýran hekaýalar çemçe öndürijiniň göwheriniň gelip çykyşyny Preveza, Epirus şäherindäki taryhy wakalar bilen baglanyşdyrýar. 1797-nji ýylda bu şäher Fransiýa berildi we 200-e golaý ýaragly Preveziýa grek raýaty we 60-a golaý alban Napoleon I fransuz granaderi tarapyndan dolandyryldy. [Souliotes]]. Şeýle-de bolsa, 1798-nji ýylyň 12–13-nji oktýabryndaky Nikopolis söweşinde] Ali Paşa we ogly Muhtaryň ýolbaşçylygyndaky 7000 türk-alban söweşijisi bu güýçden üstün çykdy. Ondan soň, Prevezada we Port Salaorada [[Ambracian aýlagy fransuzlar we grekler gyryldy. Gyrgynçylykdan aman gutulan tussaglaryň köpüsi Ali Paşanyň paýtagty [Ioannina]] köçedäki paradda barýan ýolda ýüze çykan kynçylyklardan öldi. Dokuz fransuz ofiser Stambula Soltana Selim III iberildi, olaryň arasynda kapitan Lui-Awgust Kamus de Riçemont we Tissot atly başga bir ofiser. Kamus azatlykdan mahrum edilip, uzak we tapawutly harby karýerasyna gaýdyp gelip, general derejesine ýetensoň, 1801-nji ýyla çenli ýesirlikde galdy. Aboveokardaky taryhy tassyklanan faktlara kapitan Kamusyň Napoleon Bonaparte ejesiniň Letizia Ramolino söýgüsi bolan gözegçilik edilmedik bir hekaýa goşuldy. Tussag edilendigi baradaky habary alandan soň, Letizia Soltan Selim III bilen habarlaşdy we söýgülisiniň azat edilmegine garaşyp, derrew Preveza gämi bilen "Uly göwher" iberdi. Göwher Prevezadan Ioannina (ähtimal Ali Paşanyň gözegçiliginde), soň bolsa Stambula gitdi. {Itation Sitat gerek | senesi = Iýul 2020} some Käbir wersiýalarda peýda bolan goşmaça jikme-jiklik göwheriň ozal jezalandyrylan şa aýalyna degişlidigi [ Mari Antoinette]].
Grek dili
Prepared by: M.Sovunjov
Çemçe öndürijiniň göwheri
Kapitan Kamus we Napoleonyň ejesi
Ahyrynda kapitan Kamus we beýleki fransuz esgerleri azat edildi, göwher Topkapi köşgünde Soltan Selim III we onuň oruntutarlary eýeçiliginde galdy.
Bellenilişi ýaly, kapitan Kamus bilen Letizia Ramolinonyň arasyndaky gatnaşyklar ýa-da göwheri Soltana iberendigi üçin takyk taryhy subutnamalar ýok. Käbir wersiýalarynda kapitan Kamusyň 47 ýaşyndadygy, bu onuň ýaşyny Letizia Ramolinonyň (şol wagt 48 ýaşyndadygy) deňeşdirip biljekdigi bellärliklidir. Şeýle-de bolsa, aslynda Kamusyň 1798-nji ýylda bary-ýogy 27 ýaşyndadygy mälim. Şol wagt Letiziýa imperatoryň ejesi däldi, ýöne Rewolýusiýa Fransiýasynyň ösüp barýan ýaş generalynyň ejesi - bu güýç we ygtyýarlyklara eýe bolmagy gaty ähtimal däl. hekaýada.
Köp wagt geçmänkä Kamus şol wagtky general öz ýatlamalaryny üç tomda neşir etdi. Bir bölümde, Prevezany eýelän ýyllarynda Mazoma diýilýän ýerde berkitme işlerini alyp barýan fransuz esgerleriniň gazuw-agtaryş işlerinde gadymy Nikopolis gündogar gonamçylygyny açandygyny aýdýar. Köp hazynalar ýüze çykdy & mdash; şaý-sepler, lampalar, küýzegärçilik we ş.m. & mdash; bularyň hemmesi esgerler tarapyndan talandy. Şeýle-de bolsa, Kamus bu gadymy hazynalaryň arasynda bolan uly göwher hakda hiç zat aýtmaýar. Her niçigem bolsa, Nikopolis söweşi we ondan soň fransuz esgerleriniň hemmesi diýen ýaly öldürildi, ýeňiş gazanan türk we alban goşunlary tarapyndan emläkleri talandy.
Taryhy taýdan şübheli bolandygyna garamazdan, bu romantik hekaýa köplenç gaýtalanýar. Hasap, mysal üçin, Stateaponiýanyň döwlet telewideniýesi, "Preveza" (2004). {Itation Sitata gerek | senesi = 2020-nji ýylyň iýuly}}
Russiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
thumb
Çemçe öndürijiniň göwheri
Göwher doňuz
Käwagtlar gymmat bahaly daşyň bir wagtlar Angliýanyň iň uly göwheri bolan Doňuz göwher bilen birmeňzeşdigi öňe sürülýär, ýöne 1820-nji ýyllarda Angliýany terk edeninden bäri bu barada jikme-jiklikler belli däl. Almaz doňuzy hakda dürli rowaýatlar bar, olaryň käbiri çemçe öndürijiniň göwheri hakda bölekleýin gabat gelýär. Iki göwher hakda hekaýalar baglanyşykly, bu doňuz göwheriniň häsiýeti we çemçe öndürijiniň göwheriniň gelip çykyşy çözülmänsoň has amatly.
Russiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
Russiýa–Türkmenistan gatnaşyklary (Rusça: Российско-Туркменские отношения) Russiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar. Russiýanyň Aşgabatda ilçihanasy we Türkmenbaşydaky baş konsullygy bar. Türkmenistanyň Moskwada ilçihanasy bar.
Gatnaşyklary gowulaşdyrmak
2022-nji ýylyň 1-nji noýabrynda Russiýanyň we Türkmenistanyň ýokarky palatalary hyzmatdaşlyk boýunça parlamentara komissiýa döretmek barada şertnama baglaşdy. Gol çekilen resminama Moskwa we Aşgabat üçin ähli ugurlarda hyzmatdaşlyk etmäge mümkinçilik açýar. Federasiýa Geňeşiniň başlygy "gol çekilen resminama parlamentara hyzmatdaşlygy ösdürmegiň täze tapgyryny görkezer, dogry gurulmagyna we iki ýurduň kanun çykaryjylarynyň arasynda hyzmatdaşlygyň täze geljegini açar" diýdi. Bu ýyl eýýäm komissiýanyň milli bölümlerini döretmek, şeýle hem düzgünleriň tassyklanjak we ýyllyk iş meýilnamasy düzüljek ilkinji ýygnagyň senesini yglan etmek meýilleşdirilýär.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Haýsy soltan göwher aldy?
1798-nji ýylda Preveza Ali Paşa tarapyndan tutulanda, Osman soltany Selim III. Selim III (Osmanly türkçe: سليم ثالث Selīm-i sālis) (1761-nji ýylyň 24-nji dekabry - 1808-nji ýylyň 28-nji iýuly ýa-da 29-njy iýuly) 1789-1880-nji ýyllar aralygynda Osman imperiýasynyň reforma pikirli soltanydy. Mustafanyň tagtdaky doganoglany Mustafa IV. Selim, Janissary gozgalaňyndan soň bir topar ganhor tarapyndan öldürildi. Retikia Ramolino Bonapartyň 1798-nji ýa-da 1799-njy ýylda göwheri iberendigi mantykly. Şeýlelik bilen, "Sowgat" alan soltan Selim III. 1822-nji ýylda, Ali Paşa öldürilende, 1808-nji ýyldan başlap Soltan [Mahmud II] bolupdy. Aboveokardaky hekaýalarda iň bolmanda taryhy hakykatyň ýadrosyny öz içine alýandygyny we TopKapi şäherine gelen almazyň Ali Paşanyň gatnaşandygyny çaklamak, bularyň biri, göwher alan ilkinji soltan bolmagy ähtimal - bu ýere gelmeginiň hakyky ýagdaýlary has adaty bolup bilerdi. "Iveönekeý balykçy" wersiýalarynyň biriniň dogry bolan ýagdaýynda göwher has ir, belki 1800 - 1801-nji ýyllarda bolmagy mümkin. {Itation Sitat gerek | senesi = Iýul 2020}}
Russiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
Harby hyzmatdaşlyk
Russiýa we Türkmenistan harby ugurda biri-biri bilen gaty öndürijilikli hyzmatdaşlyk edýärler. 1991-nji ýyldan soň Moskwa bilen Aşgabatyň arasynda harby-tehniki hyzmatdaşlyk bilen baglanyşykly 150-den gowrak şertnama we şertnama baglaşyldy. 2020-nji ýylyň 9-njy noýabrynda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin Russiýa Federasiýasynyň Türkmenistan bilen howpsuzlyk hyzmatdaşlygy baradaky şertnamasyny tassyklaýan kanuna gol çekdi.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Filmde
Çemçe öndürijiniň göwheri, 1965-nji ýylda Kavala we Stambul filminde surata düşürilen we Melina Merkuri filminde görkezilen " Topkapi" "filminde görkezilen uly göwherdir. Şeýle-de bolsa, filmde şekillendirilen garakçylar esasan başga bir Topkapi hazynasyny, öňki Soltanyň zümrüd bilen örtülen hanjaryny Mahmud I ogurlamaga gönükdirilendir.
Russiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
Harby hyzmatdaşlyk
Russiýanyň ýurduň harby importynda paýy 20%. Türkmen goşunynyň ýaragy üçin sowutly ulaglar « Tiger » ( Nimr ), Mi-8 we Mi-17 dikuçarlary, Su-25 hüjüm uçary, T-90C tanklary, RSZO « Smerch », 1000-den gowrak KamAZ satyn aldy. Sankt-Peterburgda 12418 « Türkmenistan üçin ýyldyrym » iki raketa gämisi guruldy.
Köpetdag FT
Köpetdag FT hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Çemçe öndürijiniň göwheri
Başga dillerde orfografiýa
Türk dili Kaşıkçı Elması iňlis dili Spoonmaker’s Diamond Türkmen Çemçe öndürijiniň göwheri
Russiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
Russiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ynsanperwer hyzmatdaşlygy
Iki ýurduň hem bilim we medeniýet çygryndaky hyzmatdaşlygyna uly üns berilýär. Häzirki wagtda Russiýanyň ýokary ýokary okuw ýyllarynda Türkmenistandan 30 müňden gowrak talyplar Türkmen ýaşlarynyň saýlanylmagy köpçülikleýin Moskwa, Sankt-Peterburg, Woronej, Rostow-na-Donu, Kazan, Samara, Twri okuw jaýlarynyň peýdasyna meňzeş bolýar.
2002-nji ýyldan başlap Aşgabat şäherinde A.S.Puşkin adynda bilelikdäki Russiýa-Türkmen orta umumy bilim mekdebi açyldy. Onuň özboluşlylygy ýurtda Russiýanyň okuw maksatnamasyndan peýdalanýan ýeke-täk orta okuw jaýy bolupdyr.
Russiýa bilen Türkmenistanyň sport pudagyndaky hyzmatdaşlygy ösüş döwründe. 9-njy iýunda, Türkmenistanyň prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Moskwa resmi saparynyň çäginde, Russiýa Federasiýasynyň hökümeti bilen Türkmenistan hökümetiniň arasynda 2022-nji ýyl üçin sport pudagyndaky hyzmatdaşlygy baradaky şertnamany durmuşa geçirmek üçin hereket meýilnamasy. -2024 gol çekildi. Bu meýilnama, sport ylymlary pudagyndaky ýurtlaryň arasynda hyzmatdaşlygy, sport pudagyny ösdürmekde tejribe alyşmagy, gyzyklanýan sport federasiýalary we birleşikleriniň arasynda göni aragatnaşyk gurmagy, milli ýygyndy toparlar üçin bilelikdäki okuw çärelerini geçirmegi göz öňünde tutýar. milli olimpiýa komitetleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygyň güýçlendirilmegi hökmünde.
2022-nji ýylyň noýabr aýynyň başynda respublikanyň öňki prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow Russiýanyň Federasiýa Geňeşinde eden çykyşynda türkmen-rus hyzmatdaşlygynyň meýilnamalaryny aýan etdi. Geljekde Türkmenistanda türkmen-rus drama teatry gurlar. Mundan başga-da, Moskwa we Aşgabat rus-türkmen uniwersitetini gurmagy meýilleşdirýär. Mejlisiň Houseokarky palatasynyň başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Aşgabatdaky türkmen-rus uniwersitetiniň düýbüniň 2023-nji ýylda gurlup bilinjekdigini aýtdy.
Ykdysady hyzmatdaşlyk
2021-nji ýylyň 8-nji oktýabrynda Aşgabatda hökümetara Türkmen-Russiýa Ykdysady Hyzmatdaşlyk Komissiýasynyň egindeş başlyklarynyň ýygnagynda Türkmenistan hökümeti bilen Russiýa Federasiýasynyň hökümetiniň arasynda 2021-2023-nji ýyllar üçin Ykdysady Hyzmatdaşlyk Maksatnamasy boldy gol çekdi. Komissiýanyň türkmen tarapynyň başlygy, Ministrler kabinetiniň başlygynyň orunbasary Serdar Berdimuhamedow we Russiýanyň premýer-ministriniň orunbasary Alekseý Overçuk ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň potensialyny ýokarlandyrmagyň ýagdaýy we ýollary, netijeleri barada pikir alyşdylar ozal gazanylan şertnamalary iş ýüzünde durmuşa geçirmek üçin çäreler. Taraplar ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň geljegi uly ugurlarynyň arasynda ýangyç we energiýa toplumy, ulag we aragatnaşyk, gaz himiýasy senagaty, geologiýa, gurluşyk we maliýe we bank pudagynyň bardygyny bellediler.
2022-nji ýylyň birinji çärýeginde Türkmenistan bilen Russiýanyň arasyndaky söwda dolanyşygy 45% ýokarlanyp, 171,1 million dollara ýetdi. Russiýanyň eksporty 49,3% ýokarlandy (124 million dollara çenli), Türkmenistandan import 35% ýokarlandy (47,1 million dollar). Russiýa Türkmenistandan dokma we aýakgap, azyk önümleri, himiýa önümleri we rezin import edýär. Türkmenistan hem öz gezeginde enjamlary, enjamlary we ulaglary, azyk önümlerini we oba hojalygynyň çig malyny, himiýa senagatynyň önümlerini, metallary we önümleri satyn alýar.
Sport pudagynda hyzmatdaşlyk
2022-nji ýylyň 9-njy iýunynda Aşgabat we Moskwa Russiýa Federasiýasynyň hökümeti bilen Türkmenistan hökümetiniň arasynda 2022-2024-nji ýyllar üçin sport pudagyndaky hyzmatdaşlyk baradaky Ylalaşygy ýerine ýetirmek boýunça Hereket meýilnamasyna gol çekdiler. Resminamanyň düzgünlerine laýyklykda dostlukly ýurtlar sport ylymlary pudagynda çuňňur hyzmatdaşlyga, sport pudagyny ösdürmekde tejribe alyşmaga, gyzyklanýan sport federasiýalary we birleşikleriniň arasynda göni aragatnaşyk gurmaga, milli ýygyndylar üçin bilelikdäki okuw çärelerini gurmaga başlar milli olimpiýa komitetleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygy güýçlendirýär.
Kolumbiýa
Kolumbiýa (Colombia), resmi ady — Kolumbiýa Respublikasy (República de Colombia) — Günorta Amerikada döwlet.
Andy Serkis
thumbnail Andrew Clement "Andy" Serkis (* 1964) Amerikaly aktýor.
Zarbdor
Jizzax viloyati Zarbdor tumani markazi bo'lmish Zarbdor shaharchasiga 2020-yil 18-martda shahar maqomi berildi.Shahar maqomi nomini olishi uchun asosiy normalar ko'zdan kechirildi.Bular 1.Xizmat ko'rsatish binolari holati. 2.Zarbdor shahri aholisi. 3.Suv,gaz,elektr bilan ta'minlanganlik darajasi. Endi Jizzax viloyatining shaharlari soni yana bittaga ortdi.
Çelsi futbol kluby
Chelsea F.C. hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Paýtagt
Paýtagt — döwletiň ýa-da administratiw emele gelşiň (meselem, awtonom respublika, prowinsiýa, ştat we ş.m.) resmi baş şäheri, ol ýerde, kada bolşy ýaly, ýokary häkimiýet we dolandyryş organlary: döwlet baştutanynyň rezidensiýasy ( ýa-da monarhyň, prezidentiň, gubernatoryň rezidensiýasy), parlament we ş.m. ýerleşýär.
Nýu-Ýork şäheri
thumb|right|300px|Nýu-Ýork
Nýu-Ýork (Täze Ýork, New York City) — Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork ştatynda şäher, ABŞ-nyň iň iri şäheri.
Rukýe
Rukýe (رُقْيَة — (jada garşy) doga etmek). Rukýe — etmek sünnetdir. Erbet dogalar, jadylanma, jyndan, şeýtandan, göz degmeden we ş.m.lardan goranmak üçin doga.
Rukýe edilşi
Sünnet boýunça rukýe edilende okalýan süreler:
Ýatmakaň ýorganyň içine girmäkäň süre okamaly. Süre okalandan soň eliň iki eliň aýasyna çala (tüküliksiz) tüflemeli. Soňra endamyňdan eliň ýetýän ýerine çenli eliňi çekip çykmaly.
Çuwaş dili
Çuwaş dili - Çuwaşystanda ulanylýan resmi dildir.
Şagadam FT
Şagadam FT hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Nisa-Çandybil FT
Nisa-Çandybil FT hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
215px|right|thumb|Nisa FT emblamsy
Pariž
thumb|200px|Pariž
Pariž (Paris (pari)) — Fransiýanyň paýtagty, ýurduň Sena derýasynyň kenarynda ýerleşýän möhüm ykdysady we medeni merkezi.
Türkmenistan-Birleşen Arap Emirlikleri gatnaşyklary
Türkmenistan–Birleşen Arap Emirlikleri gatnaşyklary — ýakyn we mähirli gatnaşyklary bolan Türkmenistan bilen BAE-nyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. Döwletara hyzmatdaşlygyň kanuny esaslary 28 resminamadan ybarat. Iki ýurt hem BMG we IKT-iň doly agzalary. Orazmyrat Gurbannazarow häzirki wagtda Türkmenistanyň Birleşen Arap Emirliklerindäki ilçisi bolup durýar. Birleşen Arap Emirlikleriniň Türkmenistandaky ilçisi Hasan Abdullah Al-Adab Al Zarooni.
Türkmenistan-Gruziýa gatnaşyklary
thumb Türkmenistan–Gürjüstan gatnaşyklary — Gürjüstan bilen Türkmenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. 1992-nji ýylyň 16-njy iýulynda döredildi. Iki ýurt hem Birleşen Milletler Guramasynyň we Ýewropadaky Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň agzalary.
Göz degmegi
thumb|Göz degmesin diýlip asylýan zatlaryň köpüsi [[şirk, käbiri bidgat. Olary ulanmak, satmak, satyn almak we ýasamak haramdyr.]] Aýnul häsäd (عين الحسد — göz degmegi).
Göz degmek – gadym eýýamdan bäri bilinýän we häzirki döwürde-de ykrar edilýän ýagdaýdyr. Göz degmegi öldürip ýa-da maýyp edip hem bilýär. Şonuň üçin halk arasynda «Göz degmegi ynsany mazara, haýwany gazana elter» diýilýär. Hatda «Nazar aýaty» diýip meşhur bolan şu aýat göz degmeginiň hakykatdygyna yşarat edýär: «Käfirler Kurany eşidenlerinde görüpliklerinden ýaňa göýä gözleri bilen Seni ýykjak bolup serederler we «Ol däldiräpdir», (Kalem 51) diýerler. Pygamberimiz bolsa göz degmegi barada şulary aýdypdyr: «Göz degmegi hakdyr. Eger ýazgydy üýtgetjek bir zat bar bolsa, bu göz degmegi bolardy. Sizden ýuwunmagyňyz talap edilende, ýuwunyň», (Müslim, Tirmizi). Muhammet b. Ebi Umame Ibn Sehl Ibn Hanif kakasyndan şulary eşidendigini gürrüň berýär: «Kakam Sehl Harrar diýlen ýerde ýuwunýar. Şol wagt Amr b. Rebiga oňa seredýär. Sehliň teni ak eken. Amr: «Şeýle ak tenli erkek kişini görmändim» diýip geň galýar. Sähle şobada garaguş keseli degen ýaly bolýar. «Ýa, Resulallah, Sehl agyr keselledi. Ol goşun bilen gitmäge ýarajak däl» diýip, ýagdaýy Pygamberimize habar berýärler. Pygamberimiz: «Oňa näme boldy? Kimden zeper ýetdi?» diýip soranda: «Amr b. Rebigadan» diýip jogap berdiler. Resulullah ony çagyrdyp gaharly: «Sen näme üçin gardaşyňy ölüm halyna getirdiň?! Bärekellah diýseň bolmadymy?! Derrew taharet kyl» diýdi. Amr gyssanmaç taharet kyldy. Onuň taharet suwuny bir gaba alyp, Sehliň bedenine çaldylar. Ol şobada gowulanyp duruberdi», (Ymam Mälik, «Muatta»). Alymlar bu hadyslardan şu netijeleri çykarypdyr.
Katwin söweşi
Horezmşa türkmenleri bilen Seljukly türkmenleriň arasyndaky uruşlardan peýdalanyp, Garahytaýlylar Türkmenleriň Garahanly döwletine çozuş etdiler. Ahmet Sanjar bilen Mahmyt Garahan öz 100.000 türkmen esgeri, Garahytaý hany bolan Ýelü Daşi mongollardan duran 100.000-700.000 aralygyndaky esgerleri bilen çaknyşdylar. Bu söweşde Seljukly türkmenleri ýeňlip, Garahytaýlylar Garahanly Türkmen döwletini basyp alýar.
Çeşme
https://tr.wikipedia.org/wiki/Katvan_Muharebesi#cite_ref-1
Eýmir
thumb|100px|right|Eýmiriň nyşany
Çeşme
Soltanşa Atanyýazow. Şejere (türkmeniň nesil daragty). Aşgabat, «Turan一 1». 1994.
Per Lagerkwist
thumb|200px|Lagerkwist 1951-nji ýylda Per Lagerkwist
(1891-1974)
Dünýä belli şwed ýazyjysy, edebiýat boýunça Nobel baýragynyň eýesi Per Fabian Lagerkwist 1891-nji ýylyň 23-nji maýynda, Smoland prowinsiýasynyň Wekşö şäherinde dünýä indi. Onuň ene-atasy edebiýaty halamaýan ekenler, şonuň üçin geljekki ýazyjy çaga wagty ilkinji eserlerini bukulyp ýazar eken. Onuň «Ene söýgüsi» atly ilkinji hekaýasy 15 ýaşyndaka çap edilipdir. Gimnaziýada okaýan wagty Lagerkwist biologiýa hem edebiýat, has hem A.Strindbergiň we neoromantik ýazyjylaryň eserleri bilen gyzyklanyp ugraýar. Okuwyny Upsala şäheriniň uniwersitetinde dowam edýär, edebiýatyň we sungatyň taryhyny öwrenýär. Bu döwürde ýazyjy «Adamlar»(1912) atly eksperimental powestini, «Durmuş hakda iki erteki»(1913), «Mukamlar»(1914) kitaplaryny çap etdirýär. 1913-nji ýylda ýazyjy Pariže syýahat edýär. Bu ýerde ol kubist nakgaşlarynyň eserlerinden täsirlenýär. «Demir we adamlar»(1915) we «Gorky»(1916) kitabynda Lagerkwist kubizmi edebiýatda ilkinji gezek edebi tär hökmünde ulanmagy başarypdyr. Bu usulda döreden goşgydyr nowellalary Lagerkwisti Şwesiýanyň iň öňdebaryjy ýazyjylarynyň hataryna goşýar. Munuň daşyndan, Lagerkwistiň birnäçe belli pýesalary dünýäniň iň öňdebaryjy teatrlarynda sahnalaşdyrylýar.
«Jellat»(1934) atly meşhur powestini ýazyjy faşistleriň häkimýete gelmegine seslenme hökmünde döredipdir. Ikinji jahan urşy döwründe ýazyjynyň eserlerinde has hem gumanistik pelsepe agdyklyk edýär. 1944-nji ýylda çap edilen «Girdenek» romany ýazyjynyň iň ajaýyp eserleriniň biri hasaplanýar. Uruşdan soňky ýyllar ýazyjy «Warawwa»(1950) romanyny tamamlaýar. Bu eseri üçin ýazyja 1951-nji ýylda Nobel baýragyny gowşurýarlar. Mundan soň Lagerkwist «Siwilla»(1956), «Agasferiň ölümi»(1960), «Mariamna»(1967) ýaly powestlerinde ýene-de özüniň egsilmez ussatlygyny görkezmegi başarypdyr.
Ýazyjy 1974-nji ýylda, 83 ýaşynda dünýeden ötýär. Onuň hiç bir ýazyjynyňka meňzemeýän özboluşly döredijiligi bu gün dünýä edebiýatynyň altyn fonduna girizildi.
3
Aradan çykanlar
Kategoriýa:3
0er
Türkmeneli
thumb|Türkmeneliniñ baýdagy thumb|Siriýaly Türkmenleriñ baýdagy Yrakdaky sebitiň ady. Bu sebit, esasan, Yrak türkmenleriniň köplügi bolan uly bir territoriýany suratlandyrmak üçin ulanylýan syýasy termin bolup durýar. Bu sebit Yrak-Türkiýe-Siriýa serhedinde ýerleşýän we Eýran serhedine diagonally uzalyp gidýän sebiti öz içine alýar. Sebitiň demirgazygyndaky şäher Kerkük, türkmenleriň paýtagty hasaplanýar.
Çeşme
https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkmeneli
Almalyk FK
Almalyk FK häzirki wagtda Özbegistan Ýokary Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Dawid Trezege
Dawid Trezege — 1977nji yylyn 15nji oktýabrynda Fransiýanyn Ruan shaherinde dunya inyar.
Türkmenportal
«Türkmenportal» habar web-saýty ― Türkmenistanyň internet giňişligindäki iň iri we iň ygtybarly habar çeşmeleriniň biridir. «Türkmenportal» habarlar saýty türkmenistanly internet ulanyjylaryň iň köp giren, iň köp salgylanan 10 saýtynyň hatarynda.
Taryhy
2011-nji ýylda esaslandyrylan saýt geçen ýyllaryň dowamynda türkmenistanly we daşary ýurtly internet ulanyjylaryň arasynda uly meşhurlyga eýe boldy. Saýta her gün 35 müň, her aýda bir million adam göz aýlaýar. Içindäki maglumat gorunyň her näçe baýdygyna garamazdan, «Turkmenportalyň» işleýiş tizligi hemişe ýokary derejesini goraýar.
«Türkmenportalyň» maksady Türkmenistanda we dünýä jemgyýetçiliginde häzirki döwürde bolup geçýän täzelikleri öz okyjylaryna hemişe gyzgyny bilen ýetirip durmakdan ybaratdyr. Yandex we Google ýaly gözleg ulagmalary bilen sazlaşykda işleşýän «Turkmenportalyň» täzelikleri saýtda ýerleşdirilen dessine indesklenýär.
2019-njy ýylda saýtyň iňlis dilindäki görnüşi hem işläp başlady. Şeýlelikde, «Turkmenportalyň» okyjylarynyň arasyna iňlis dilinde gürleşýän internet ulanyjylary hem goşuldy. 2019-njy ýylyň oktýabr aýynda «Türkmenportal» saýtynda wideo bölüm açyldy, täze bölüm dürli wideoşekilleri hödürleýär. Olar HD hil görnüşinde hem, kiçeldilen görnüşde (240p ýa-da 360p) hem elýeterli edilendir.
Sosial täsiri
Her gün ulanyjylar «Türkmenportal» saýtyny ulanyp, habarlary okaýarlar, dürli temalary ara alyp maslahatlaşýarlar we türkmen internetinden gerek maglumatlaryny gözleýärler.
«Türkmenportal» öz maglumatlaryny okyjylaryna Facebook, IMO, Telegram, Vkontakte, Odnoklassniki, Instagram, Twitter we YouTubedäki kanallary arkaly hem ýetirýär.
Türkmenistanda saglygy goraýşy ösdürmegiň ylmy esaslary
Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýazan kitaby.Bul kitap 2007-nji ýylyň maý aýynda neşir edildi.
FK Apoel
FK Apoel hazirki wagtda Kiýpr Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Raýan Giggs
Giggs kariÿerasy boÿunça ManUnyñ formasyny 1000den köpräk geÿdi. Britan futbolynda iñ köp kubok gazanan futbolist.
12 gezek Premýer Liganñ kubogyny gazandy. Angliÿa ligasynyñ ady Premier Liga bolandan bäri her sezon gol uran ÿeke täk futbolist. Çempionlar ligasynda iñ köp forma geÿen futbolist. 5-nji martda ManU-Real Madrid oÿnunda Giggs 1000-nji oÿnuna çykdy.Welsiñ milli ÿygyndysynyñ formasyny iñ köp geÿen futbolist. Giggsiñ ady dünÿäniñ iñ zor 100 futbolistiniñ arasynda hem bar. Giggs 2007-nji ÿylda Britaniÿanyñ gahrymany diÿen ady aldy. Giggs ManUnyñ taryhyndaky iñ gowy oÿunçylaryñ arasynda
Egin-eşik (Yslam)
Egin eşik — yslamda şerigat tarapyndan anyk tassyklanan musulmanlaryň geýmeli eginbaşlary anyk görkezilýär. Erkek üçin awrat dyzyň aşagyndan göbegiň ýokarsyna çenli, zenan üçin bolsa, ýüzüň esasy bölegi bilen goşaryňdan beýleki ýerleri ýapmakdyr.
Erkek
Adatça erkekler ak egin-eşik geýýärler.
Fransiýa-Türkmenistan gatnaşyklary
thumb Fransiýa–Türkmenistan gatnaşyklary — Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar. Çary Niýazow häzirki wagtda Türkmenistanyň Fransiýadaky ilçisi. Fransiýanyň Türkmenistandaky häzirki ilçisi Pýer Lewowiçdir. Iki ýurt Ýewropada we Birleşen Milletler Guramasynda Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň doly agzalarydyr.
Ädäb
Ädäb (أدب — edep). Yslamda edebe uly üns berilýär.
Salamlaşmak
Salam – duşuşan adamyňyza saglyk we esenlik arzuw etmek diýmekdir. Salam bermek sünnetdir, almak bolsa farzy-kifaýedir. Salam köpçülige berilse, olardan biri salamy alsa, şol farzyň ýerine ýetirildigi bolýar. Eger hiç biri almasa, hemmesi günäkär bolýar. Salam bermek Allahyň buýrugydyr. «Eý, iman edenler, kesekiniň öýüne eýesinden rugsat soraman we salam bermän girmäň», (Nur, 27). Pygamberimiz bolsa: «Iman etmeseňiz jennete girip bilmersiňiz. Biri-biriňizi söýmeseňiz kämil imana eýe bolup bilmersiňiz. Size biri-biriňizi söýdürjek bir zady öwredeýinmi? Araňyzda salamy ýaýyň», (Müslim) diýip ündäpdir. Salamlaşmagyň iň gözel görnüşi «äs-sälämu aleýkum» diýmekdir. «Sälämun aleýkum» diýilse-de dürsdür. Munuň iki görnüşi hem Kurany Kerimde bardyr (ser. Ra'd, 24; Saffat, 79,130; Taha, 47; Merýem, 33). Salam berlen kişi «We aleýkum-selam» diýip jogap bermelidir. Kurany Kerimde «Salam berlen wagty siz ondan has gözeli bilen şol salamy alyň ýa-da edil şol derejede jogap beriň...», (Nisa, 86) buýrulýar. Salam bereniňde şu aýratynlyklara üns bermelidir:
Jüneýit han
Jüneýit han türkmenleri we hywalylary bir ara toplap Sowet häkimiýetine garşy göreşen ýomut taýpasynyň lideri, Hywa hanlygynyň iň soňky hökümdary.
1862-nji ýylda Tagta etrabynyň (häzirki Görogly etraby) Bedirkent obasynda doglan Gurbanmämmet serdar — Jüneýit han birnäçe wagt öz obasynda kazy we mirap bolupdyr.
Ýigriminji asyryň başlarynda Hywa hany patyşa Russiýasynyň hökümetiniň goldawyna daýanyp, türkmenleriň üstünden hökümdarlygyny berkitmek maksady bilen, olara agyr düşýän ýer-suw we salgyt reformasyny geçirmäge synanyşýar. Şonsuz hem patyşa hökümetiniň kolonial syýasaty sebäpli horluk baryny gören türkmenler ýaraga ýapyşmaga mejbur bolýar.
Jüneýit han 1938-nji ýylda Owganystanyň Hyrat welaýatynyň bir obasynda aradan çykýar.
Türkmeniň şeýle agyr ýagdaýa düşmegi Jüneýit hany orta çykarýar. Jüneýit han ilkibada özüniň gowy ýaraglanan garyndaş toparlaryny töweregine jemläp, serdar adyna mynasyp bolýar. Soňra ownugrak galtamanbaşylaryň, serdarlaryň birnäçesini özüne tabyn edýär, hatda adalatyň hatyrasy üçin özüniň doganoglanyny-da öldürýär. Şeýle hereketleri bilen ol il arasynda adygyp ugraýar. Öz tiresiniň ady bilen baglanyşykly ony Jüneýit han diýip atlandyryp başlaýarlar. Sebäbi ol öz obasyndaky ilatyň garyp ýa-da baý bolmagyna garamazdan, olaryň ar-namysyny, hak-hukugyny goramagy başarypdyr.
1912-13-nji ýyllarda Hywa hany patyşa Russiýasynyň hökümetiniň kömek bermegi netijesinde türkmen obalaryndaky gozgalaňy basyp ýatyrmak üçin harby ýöriş geçirýär. Jüneýit han bolsa türkmenleri töweregine jemläp, Hywa hanynyň goşunlaryna garşylyk görkezýär. Şonda Jüneýit hany diňe türkmenler däl, eýsem, Hywa hökümetiniň alyp barýan syýasatyndan nägile bolan özbekler, garagalpaklar, gazaklar hem aktiw goldapdyrlar. Jüneýit han halkyň bähbidini hiç bir zada çalyşmandyr. 1913-nji ýylda türkmenleriň ýaraglanan topary 15 müňe ýetipdir. Türküstandan patyşa Russiýasyny gysyp çykarmakda Jüneýit hanyň uly daýanç boljakdygyna käbir daşary ýurt hökümetleri hem oňat düşünipdirler. Şoňa görä-de 1914-nji ýyldan başlap Jüneýit hanyň ähli alyp baran işlerine ilki german-türk, soňra bolsa iňlis-türk razwedkasy goldaw berýär.
1916-njy ýylda Hywa hanynyň eden-etdiligi, patyşa Russiýasynyň kolonial sütemi diňe bir türkmenleriň däl, eýsem, özbekleriň, garagalpaklaryň we beýleki halklaryň hem halys degnasyna degýär. Hywa hany ýerli halkyň namysyna degip, hatda ýetişen gyzlary zorluk bilen alyp, öz köşgüne getirmäge çenli baryp ýetýär. (Bu taryhy hakykat boýunça ýazyjy Beki Seýtäkow «Gyz salgydy» kitabyny ýazypdy.)Jüneýit han türkmeniň ar-namysyny goramak üçin aýaga galýar. Jüneýit hany goldaýan toparlar has köpelýär. Sebäbi ol her bir meseläni akylly we adalatly çözmegi başarypdyr. Jüneýit han Hywa hanlygyny, başarsa, bütin Türküstany rus basybalyjylaryndan azat etmäge synanyşýar. Ýöne bu meselede Hywa hany Isfendiýar han belli bir derejede päsgel berýär. Isfendiýaryň ýaman etmişleri sebäpli, özbekler, garagalpaklar häli-şindi Jüneýit handan kömek sorap, arz edip geler ekenler.
1916-njy ýylyň ýanwarynda Hojailidäki özbekler özleriniň nägileliklerini aýtmaga Hywa gelende, Isfendiýar han olary tussag edýär. Hojailiniň ýaşululary kömek sorap, Jüneýit hana ýüz tutýarlar. Ol hem 3 müň atly nöker bilen Hywa galasynyň sebitine baryp, tussag edilenler bir gije-gündiziň dowamynda boşadylmasa, paýtagta girip, ähli zady derbi-dagyn etjekdigini Isfendiýar hana duýdurýar.
Gepleşik netije bermänsoň, Jüneýit han diýenini hem edýär. Isfendiýar hany tagtdan düşürýär. Emma patyşa Russiýasynyň administrasiýasy goşulyp, Isfendiýary ýene tagta geçirýär. Jüneýit han Isfendiýardan 60 müň manat hun alyp, yzyna dolanýar. Ýöne ýurtda halk gozgalaňy barha möwç alýar. Gozgalaňy basyp ýatyrmak üçin general Galkiniň ýolbaşçylygynda jeza beriji otrýad türkmen obalarynyň içinden gylyç bilen geçýär. Halky şeýle bir gyrýarlar, hut Gökdepe galasyndaky ýaly gyrgynçylyk bolýar. Bu gyrgynçylyk ilat arasynda häli-şindilerem «Galkin ýyly» diýlip, ýigrenç bilen ýatlanylýar. Onuň ýüzbaşylarynyň biri Söýün serdar bolupdyr.
1916-njy ýylda gozgalaňy basylyp ýatyrylandan soň Jüneýit han Owganystana gidýär. 1917-nji ýylyň sentýabrynda ol Owganystandan yzyna dolanyp gelýär. Ol döwürde ýagdaý düýpgöter üýtgäpdi. Russiýadaky rewolýusiýanyň tolkuny bu ýerlere-de ýetipdi. Halk indi bolşewistik akyma goşulyp, rewolýusion hereketleriň tarapynda göreşýärdi.
Hywadaky wagtlaýyn hökümet Isfendiýar han bilen bilelikde halkyň rewolýusion göreşine garşy göreş alyp barýardy. Jüneýit hanyň ozalky alyp baran ähli göreşi rus kolonizatorlaryna we Isfendiýar hanyň eden-etdiligine garşy gönükdirilen bolsa, soňra han wagtlaýynça olar bilen ylalaşyga gelip, sowet häkimiýetine garşy göreşmeli bolýar. Bu ýagdaýda Isfendiýar han hem Jüneýit hanyň güýjüne daýanmasa, ýurdy özbaşdak dolandyryp biljek däldi.
Rio-de-Žaneýro
thumb|285px|Ipanema plýažy
Rio-de-Žaneýro (Rio de Janeiro, sözme-söz — ýanwar derýasy) — Braziliýanyň ululygy boýunça ikinji şäheri, adybir ştatyň administratiw merkezi, 1764–1960 ýyllar aralygynda Braziliýanyň paýtagty. Onuň "Ajaýyp şäher" (Cidade Maravilhosa) diýen ýarym resmi ady hem bar.
Akja Nurberdiýewa
Akja Täjiýewna Nurberdiýewa (d. 1957) türkmen syýasatçy, 2006- 2018-nji ýyllar aralgynda Türkmenistanyň mejlisiniň başlygy wezipäni ýerine ýetiren. right|thumb|Akja Nurberiýewa [[Halkara atçylyk sport toplumy ny  açýar]] <references group="" responsive="">
Sql injection
sql injection bu baza maglumatyna ineksiýa berip nädogry maglumatlar ugratmak üçin ulanylýar bu ýol bilen baza hüjüm edip shell faýl hem döredip bolýa egerde bu sql injection dan goranylmasa siziň web saýdyňyz özge ellere düşüp biler mundan goranmak üçin ugradylýan GET ýa-da POST soraglaryny filtrlemeli.
Rim
thumb|250px|Rim
Rim (Roma ) — Italiýanyň paýtagty we Italiýanyň iň uly we köp ilatly şäheri. Ol Tibr derýasynyň boýunda ýerleşýär. Ilaty — 2,9 million adam.
Himär
Himär (خِمَار‎ — perdeli uly ýaglyk) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi.
Ädäb
Myhmançylyk we onuň edebi
Musulmanyň biri-birine hödür-kerem etmegi yslamyň esaslaryndan biridir. Ibnul Arabiniň aýdyşyna görä, myhman kabul etmek farzy-kifaýedir. Käbir alymlar iýer-içere, ýatara ýeri bolmadyk adamy myhman almak wajypdyr diýýärler. Kurtubiniň aýtmagyna görä bolsa: «Myhman kerimdir, myhman almak bolsa keramatdyr, alysdan gelenleri kabul etmek bolsa farzdyr. Şeýle hem myhman almak kerim kişileriň, nebileriň we salyhlaryň ahlagyndan, yslamyň edebindendir» diýýär. Pygamberimiziň: «Allaha we ahyret gününe iman eden – myhmanyna hödür-kerem etsin. Bir gün we bir gije oňa hyzmat etsin», (Buhary), diýip, iman bilen myhmana hödür-keremi bir aýtmagy onuň ähmiýetine yşaratdyr. Ymam Gazaly «Ihýa» atly kitabynda şu wakany gürrüň berýär. Bir gün Ymam Mälik okuwçysy, ýaş ýigit Ymam Şafygynyň eline suw akydýar we: «Ýalňyş düşünme, meniň bu hereketim seni utandyrmasyn. Munda geň galara zat ýok. Çünki myhmana hyzmat farzdyr» diýipdir. Yslamda şeýle uly ähmiýet berilýän myhmançylygyň öz edebi bardyr. Myhman kabul edilende, öý eýesiniň üns bermeli zatlary:
Zyýapat we onuň edebi
Allah Tagala Kurany Kerimde ýetmiş töweregi ýerde haýyr-sahawat etmäge, sadaka bermäge çagyryp, Allahyň razylygy üçin hödür-kerem etmegiň sogaby barada söz açmagy, şeýle hem Pygamberimiziň hadyslarynda başgalara ýardam we ýagşylyk etmegiň fazileti barada nygtamagy sebäpli, yslam dininiň ornaşdyran däpleriniň biri hem toý we baýram günlerinde we begençli wakalardan soň zyýapat bermek däbidir. Zyýapat mü'minleriň arasynda özara söýgini we hormaty ornaşdyryp, din doganlygyny berkidipdir. Sahabalaryna begençli wakalar bolanda zyýapat bermegi ündeýşi ýaly, Pygamberimiziň özi hem zyýapat berýär eken. Enes (r.a.) bir wakany şeýle gürrüň berýär: «Abdurrahman b. Awf Medinä hijret edip gelende, Pygamberimiz ony Sa'd b. Rebi bilen dogan okaşdyrdy, soňra: «Eý, Sa'd! Indi bir goýun öldür-de zyýapat ber» diýdi» (Buhary). Pygamberimiz Zeýnep enemiz bilen goş birikdirenden soň, tutuş Mekge halkyna zypat beripdir, (Buhary).
Himär
Adatça, himaryň uzynlygy dyza çenli bolýar. Himar bedeni bildirmez ýaly musulman zenanlar geýýärler. Himary esasan Hudaýdan gorkýan zenanlar geýýär.
Ädäb
Iýip-içmekde edep
Kurany Kerimiň möçberi iň uly surelerinden biri Maide suresidir. Maide sözi – saçak, supra, desterhan manylaryny berýär. Bu surede iýip-içilýän tagamlaryň halal we arassa bolmagy ündelýär. Pygamberimiz (s.a.w.) hem öz ýaşaýan döwründe halal we arassa azykdan nähili peýdalanmalydygynyň edebini musulmanlara görkezipdir.
Nahar
Nahara «Bismillä» diýip başlamaly, bolanyňdan soň, «Älhämdulillä» diýip doga etmeli. Pygamberimiz bir hadysynda: «Sizden kim bir zat iýip-içse «bismillah» diýsin. Başda aýtmagy unudan bolsa, ýadyna düşende şeýle diýsin: «Bismillähi fi ewwellihi we ahyrihi» (Başynda-da, soňunda-da bismillah)», (Ebu Dawud) diýip buýrupdyr. Ol bir hadysynda şeýle aýdypdyr: «Kişi öýüne gelip, içeri girende we nahar iýende Allahyň adyny zikr etse, şeýtan özüniňkilere: «Size bu taýda gijäni geçirmegem, agşam naharam ýok» diýer. Ýöne kişi öýüne girende Allahy zikr edip, agşam naharyny iýende zikr etmese, şeýtan bu gezek özüniňkilere: «Agşam naharyna ýetdiňiz, emma bu ýerde gijäni geçirmegiňiz mümkin däl» diýer. Adam öýe girende we naharyň başynda «Bismillah» diýip Allahy zikr etmese, şeýtan bu gezek özüniňkilere begenç bilen buşlap: «Nahara-da ýetdiňiz, bu ýerde gijänem geçirersiňiz» diýer», (Müslim). Nahar iýen ýa-da bir nygmata eýe bolan biriniň Süleýman (a.s.) ýaly: «Bu Rabbimiň fazl we keremindendir», (Neml, 40) diýmegi gowy görlüpdir. Pygamberimiz nahar iýenden soň, dürli dogalar edipdir. Olaryň käbirleri: «Bize iýdiren, içiren, geýdiren we musulman bolmagy nesip etdiren Allaha hamd bolsun», (Ebu Dawud).
«Allahym bize, bu iýen naharymyza bereket ber, ondan haýyrlysyny iýdir», (Tirmizi).
Naharda ölçeg
Dinimizde köp iýmegiň halanmaýşy ýaly, aç gezmek hem maslahat berilmeýär. Çünki köp iýmeklik, uky, ýaltalyk, gowşaklyk döredýäp, açlyk bolsa ejizledýär. Kurany Kerimde: «Eý adam ogullary, iýip-içiň, isrip emäň. Çünki Allah isrip edenleri söýmez», (A'raf, 31) diýilýär. Pygamberimiz bolsa bir hadysynda: «Nahar iýeniňde aşgazanyň üçden bir bölegini nahara, üçden birini suwa we üçden bir bölegini hem howa üçin bölüň. Allahyň iň ýigrenýän gaby – doly aşgazandyr», (Tirmizi) diýipdir. Pygamberimiziň başga bir hadysynda şeýle diýilýär: «Nebilerden soň ymmatyň arasynda dörejek ilkinji bela doklukdyr. Çünki millet dok bolanda bedenler semräp, ýürek ejizlär, harsydünýälige ýüz urlar, (Ibrahim Janan «Hz. Pygamberiň sünnetinde terbiýe»). Pygamberimiz we Onuň sahabalarynyň köplenç günde iki gezek naharlanandygy aýdylýar. Pygamberimiz agşamlyk we ertirlik nahar edinmegi maslahat beripdir. Pygamberimiz bir hadysynda: «Bir gysym hurma bilen hem bolsa agşamlyk ediniň. Çünki agşam naharyny terk etmek tiz garradar», (Tirmizi) diýipdir. «Kim ajwe hurmasy bilen ertirlik edinse, şol gün oňa zäherem, jady (sihir) hem täsir etmez», hadysynda hem ertirlik edinmegi maslahat beripdir. Ebu Dawudyň gürrüň beren şu hadysy Pygamberimiziň bir günde iki wagtyna nahar iýendigini anyk görkezýär. Pygamberimizden: Tabakda nahar galdyrmaly däldir. «Pygamberimiz nahar iýende tabakda zat goýmazdy we şeýle diýerdi: «Naharyň soňy has bereketlidir», (Beýhaky).
Köplük bolup naharlanmak
Pygamberimiz hemişe agzybir bolmagy, jemagat bolup ýaşamagy ündeýşi ýaly, nahary hem köplük bolup iýmegi ündäpdir. Bir gün sahabalardan biri: «Eý Resulallah, iýýäs, ýöne doýmaýarys» diýipdir. Pygamberimiz: «Onda siz ýeke, özbaşyňyza iýýänsiňiz» diýende, sahaba munuň şeýledigini tassyklapdyr. Pygamberimiz: «Üýşüp bile iýiň, besmele aýdyň, şonda naharyňyz bereketli bolar», («Riýazus-salyhyn») diýip nesihat beripdir. Başga bir hadysynda: «Allahyň nazarynda naharlaryň iň gowusy – oňa uzaýan eller köp bolan nahardyr», («et-Tergib») diýipdir. Serwerimiziň ýene bir hadysy ýokarda aýdylanlaryň üstüni ýetirýär: «Bir kişilik nahar – iki kişä, iki kişilik nahar – dört kişä, dört kişilik nahar – sekiz kişä ýeter», (Müslim). Bilelikde nahar iýlende, her kim öz öňünden iýmelidir. Sahabalardan Ikras b. Züýeýb bir wakany şeýle gürrüň berýär: «Bir gün Selemäniň öýünde nahar iýýärdik. Men tabagyň ähli ýerine elimi aýladym. Pygamberimiz çep eli bilen elimden tutup: «Eý, Ihras, öňüňden iý. Çünki gapdaky naharyň hemmesi bir nahar» diýdi. Soň: ýaňy bişen hurma bilen guradylan hurmany bir tabakda getirdiler. Bu gezek öňümden iýip başladym, emma Pygamberimiziň eli tabagyň hemme ýerinde aýlanýardy. Ol maňa: «Eý, Ihras indi islän ýeriňden iý, çünki tabakdaky miwe hil-hil» diýdi», (Tirmizi). Nahar wagty terbiýeleýji, peýdaly gürrüňleri etmek bolýar. Çünki Pygamberimiz hem saçak başynda söhbet eder eken, (Müslim). Nahar iýlip bolnandan soň bile turmalydyr. Pygamberimiz bu barada şeýle aýdypdyr: «Nahar iýilýän wagty doýan kişem saçagyň başyndan turup gitmesin. Eger tursa ýanyndaky ýoldaşyny utandyrar. Ýoldaşy doýmasa-da, iýmegini bes etmegi mümkin», (Ibni Maje).
Suw içmegiň edebi
«Allahym, Senden peýdaly ylym, bol ryzk, her dürli dertden şypa dileýärin».
Jüneýit han
1918-nji ýylyň baharynda Bedirkent obasynda başlanan ilkinji elektrostansiýanyň gurluşygy soňy bilen Jüneýit hanyň raýatyndakylary yşyk bilen üpjün etmeli eken. Ol özüniň manatlyk teňňe puluny çykardyp başlaýar we salgyt sistemasyny girizýär. Bu elbetde, özbaşdak türkmen döwletini döretmäge bolan synanyşykdy.
Hywa hany Isfendiýar eden-etdilige ýüz urup, halkyň nägileligini gazanýar we Jüneýit hanyň geçirýän çärelerine päsgelçilik döretmäge synanyşýar. Şonuň üçin 1918-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda ol Jüneýit hanyň görkezmesi boýunça özüniň «Nurullabaý» köşgünde öldürilýär. Jüneýit han onuň ýerine Isfendiýaryň kiçi dogany Seýit Abdylla töräni tagta çykarýar. Şeýle-de bolsa ähli häkimiýeti Jüneýit han öz elinde saklaýar. Ol Angliýa, Türkiýe, Owganystan, Eýran, Buhara we Türküstanyň ähli künjekleri bilen aragatnaşyk saklaýar.
1920-nji ýylyň 22-23-nji ýanwarynda Bedirkentde we Gazawatda Gyzyl Goşun bilen bolan aýgytly söweşden soň, Jüneýit hanyň atlylary öz maşgalalary bilen gum a— Akjaguýy diýen ýere çekilýär. 1921-nji ýylyň aprelinde Han işanyň ýolbaşçylygynda Owganystandan, Şyhym Sülgüniň ýolbaşçylygynda bolsa Eýrandan 3 müň tüpeň, 54 müň ok, birnäçe pulemýot we başga-da dürli harytlar ýüklenen kerwen Jüneýit han üçin ýardama gelýär.
1924-nji ýylda Garagumda — Palçykly diýen ýerde ornaşan Jüneýit hana Owganystandan ýene-de 270 düýe ok-däri, ýarag we başga harytlar gelýär. Şol ýylyň ýanwarynda ol Daşoguz, Maňňyt, Şabat, Gazawat, Haňka ýaly etraplary eýeleýär we Hywa howp salýar. Emma Gyzyl Goşunyň jemlenen uly otrýady Jüneýit hanyň toparyna güýçli zarba urandan soň, ol ýene-de guma çekilmäge mejbur bolýar.
Sowet häkimiýetiniň wekilleri Garagumda ornaşan Jüneýit han bilen özara ylalaşyga gelmek üçin gepleşikler geçirýär. Halk Komissarlar soweti 1925-nji ýylyň 4-nji aprelindäki karary bilen onuň emläginiň we graždan hukugynyň eldegrilmesizdigini ykrar edýär. Jüneýit hanyň garamagyndaky adamlar üçin 5 müň gektar ýer bölüp berip, olary üç ýyllap salgytdan boşatmak we pul kömegini bermek hem göz öňünde tutulýar. Emma akylly hem öňdengörüji han Gurbanmämmet serdar — Jüneýit han sowet hökümeti bilen ylalaşyga girmeýär. Ol ýer bermek bilen, sowet hökümetiniň öz daşyna tor gurjak bolýanyna akyl ýetiripdir hem-de 1928-nji ýylda özüniň az sanly nökerleri bilen Eýrana göçýär, 1929-njy ýylda bolsa Owganystana geçýär.
Jüneýit han käbir ýagdaýlarda kem-käs öte geçen-de bolsa, umuman, onuň alyp baran işleri adalatly we külli türkmeni birikdirip, bütewi özbaşdak döwlet döretmäge edilen synanyşyk bolupdyr. Ol daşary ýurtlarda bolanda-da öz ýany bilen gidenleri hor-zar etmändir, türkmen adyny belent tutupdyr.
Jüneýit han öz Watanyny diýseň gowy görüpdir. Ol 1938-nji ýylda Owganystanyň Hyrat welaýatynyň obalarynyň birinde aradan çykýar. Halkyň arasyndaky gürrüňlere görä, ol ölmeziniň öň ýanynda hossarlaryna: «Ölenimden soň meniň jesedimi Amyderýa bilen Watanyma sary akdyryp goýberiň, men suw bilen baryp, öz dogduk mekanymyň topragyna siňeýin» diýip, sargyt edipdir.
Yene basgaca bir halkyn arasyndaki gurrunlere gora juneyt hany olumunden son onyn jesedini bir gijede eltip Dasaguz welayatynyn Tagta etrabynyn Bedirkent obasynda oz kakasynyn yanynda jaylapdyrlar.
«Ýer berjek» diýende-de, sowet hökümetine ynam etmän, daşary ýurda gitmek bilen, Jüneýit han dogry çözgüt tapypdyr. Sebäbi Jüneýit hanyň-da, Eziz hanyň-da daşyny gurşan adamlaryň ählisi — olaryň maslahatçylary, nökerleri, dogan-garyndaşlary... sowet hökümeti tarapyndan sudsuz-zatsyz atylyp öldürildi.
Burgas
Burgas - Bolgariýada yerlesen bir saherdir.
Plowdiw
Plowdiw - Bolgariýada ýerleşen bir şäherdir.
Plowdiw- Bolgariýanyň günorta böleginde, Maritsa derýasynyň kenarynda ýerleşýän şäher. Plowdiw sebitiniň dolandyryş merkezi. Ilaty 340,6 müň adam (2001). Ulag ýollarynyň möhüm çatrygy. Ol Sofiýadan soň ýurduň ikinji möhüm ykdysady we medeni merkezidir. Azyk, ýeňil, reňkli metallurgiýa, tehnika (şol sanda maşyn gurallary, elektrik in elektronika) pudaklary bar. Muzeýler, opera teatry, ylmy gözleg institutlary, galereýalar bar. Plowdiw. - gadymy şäher Mil. aw. 4-nji asyrda Gadymy Makedoniýanyň şasy Filip II tarapyndan esaslandyrylyp, ilki Türk döwründe (XV-XVIII asyrlar) Philebe, soňra Plowdiw Filippopol, soňra Pulpudewa, Trionium diýlip atlandyryldy. Binagärlik ýadygärlikleriniň arasynda Jome metjidi (XV-XVI asyr) we minara, buthana (1832) gowy saklanýar
Gaýana
Gaýana (Guyana) — Günorta Amerikada döwlet.
Türkmenistan Milli Futbol Ligasy 2006
Türkmenistan Milli Futbol Ligasy 2006, gaty çekeleşikli geçdi.
Jemlenen Netije
Şunluk bilen, HTTU Aşgabat we Nebitçi FT AFC Kubogyna 2007-de gatnaşmaga hukuk gazandylar.
Çinua Açebe
thumb|Açebe 2008-nji ýylda Çinua Açebe
Nigeriýanyň beýik ýazyjysy, dünýä belli kyssaçy Çinua Açebe 1930-njy ýylyň 16-njy noýabrynda, Anambra ştatynyň Ogidi şäherinde dünýä indi. Ýazyjynyň hakyky ady – Albert Çinualumogu Açebe. Çagalykdan çeper edebiýata imrinen ýazyjy başlangyç bilimini dogduk mekanynda alypdyr. 1948-nji ýylda Nigeriýa Garaşsyzlygyny gazananyndan soň, bu ýerde ilkinji ýokary okuw jaýy bolan Ibadan Uniwersiteti açylypdyr. Beýleki meşhur ýazyjylar Wole Şoýinka, Eleçi Amadi, J.P.Klark, Kristofer Okigbo bilen birlikde, Açebe hem bu uniwersitetiň ilkinji uçurymlarynyň biridir. Ol iňlis dili, taryh we ylahyýet hünärleri boýunça okuwyny tamamlaýar, soňra radioda işleýär.