cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aziýanyñ karib adalary
Aziýanyň Karib adalary
Kenarýakasynyň umumy uzynlygy 1000 mile ýetýän müňlerçe adalar, san-sajaksyz arassa suwa düşülýän ýerler, dürüň däneleri ýaly arassa suw hem-de suw astyndaky ajaýyp merjen gaýalary – ynha, bularyň hemmesi daýwing, ýagny, suw asty ýüzüşler üçin iň amatly künjegi emele getirýär. Ta-le-Taý ady bilen tanalýan Tailandyň deňizleri 402,000 inedördül kilometrlik kenarýaka ýalpaklygy we Hindi – Ýuwaş umman sebitindäki 500-den gowrak adalary öz içine alýar. Bu giňişlik dünýädäki iň uly suw howuzy hasaplanýan Ýuwaş ummany bilen Hindi ummanynyň aralygyny eýeleýär. Bu ýerde suw jandarlaryna örän baý derýalar we tropiki jeňňellere, iki ummanyň haýwanat dünýäsiniň wekillerine duş gelmek bolýar. Şeýle amatly tebigy şertler Hindi – Ýuwaş umman sebitinde deňiz jandarlarynyň iň köp görnüşleriniň ýaşamagyny üpjün edýär. Ta-le-Taý – bu ýeke bir Tailandyň tebigy baýlygy däldir, ol bütin dünýäniň egsilmez hazynasydyr. Şonuň üçin hem bu özboluşly ekoulgamy gorap saklamak Hindi hem-de Ýuwaş umman sebitleriniň ikisi üçin hem örän wajyp weziperdir. Şol wezipelere 250-den gowrak görnüşli merjen gaýalaryny, balyklaryň 800-den gowrak tohumlarynyň we beýleki deňiz jandarlarynyň müňlerçe görnüşleriniň şol sanda akulalaryň, deňiz pyşdyllarynyň, skatlaryň – ýyrtyjy deňiz balyklarynyň ýaşaýan gurşawyny goramak degişlidir. Ta-le-Taýdaky suw asty ýüzüşlere amatly ýerleriň tas hemmesi diýen ýaly goraghanalarda ýerleşýär we bu täsin ekoulgamlaryň goragyny üpjün etmek üçin bu ýerde berk düzgüne eýerilýär. Ta-le-Taýyň daş-töweriginde suw asty ýüzüşler-daýwing bilen gyzyklanýanlaryň ünsüni çekjek künjekler sanardan köpdür. Eger-de siz Bankoga uçarda gelseňiz, onda şäheriň golaýynda suw asty ýüzüş bilen meşgullanmagyň birnäçe mümkinçilikleri bar. Bu ýerde halkara derejesinde ykrar edilen guramalara degişli kompaniýalar işleýär we olar suw asty ýüzüşleriň usullaryny öwredýärler. Dürli kompaniýalar dürli-dürli tejribeleri teklip edýärler, şol sebäpden, hyzmat edijiler öz islegiňize görä saýlap-seçip bilersiňiz.
Pattaýýa
Pattaýýa indi kyrk ýyl bäri dünýäde iň meşhur deňiz şypahanasy hökmünde giňden tanalýar. Jahankeşdeler öz mümkinçiliklerinden ugur alyp, hödürlenýän hyzmatlardan, nygmatlardan, myhman jaýlardan özüne has amatlylaryny saýlap bilerler. Pattaýýa suw asty ýüzüşleriň bahalarynyň iň arzan künjegi hasaplanýar we olary kesgitlemegiň esasy üç hili amatlyklary bar: Ko Lan we Ko Sak ýaly kenara has golaý ýerleşýän adalar, olaryň suwy örän arassa. Ýöne, bu ýerde, beýleki adalara garaňda, dürli gönüşli merjen gaýalary ýokdyr. Ýöne, deňiziň çäge basan düýbünden ýüzüp geçeniňizde ençeme suw jandarlaryna duş gelersiňiz. Ko Rin ýaly kenardan has içgin ýerleşýän adalarda bu sebitde iň gowy hyzmatlar hödürlenilýär, ýöne olaryň bahasy beýlekileriňkiden gymmatrakdyr. Bu künjekde üç sany suwuň düýbine çöken gämiler bolup, olar gyzykly suw asty ýüzüşler üçin peýdalanylýar. Olaryň içinde iň meşhury «Hardeep» gämisidir. Ikinji jahan uruşy ýyllarynda bu gäminiň üstüne bomba taşlanypdyr we heläkçilik zerarly, ol deňziň düýbüne çöküpdir. Gämileriň beýlekisi «H.M.S Kramdyr», ol Tailandyň Sontanlyk harby-deňiz flotunyň harby gämisi bolup, janly ekoulgamy döretmek we daýwinge täze ýer açmak maksady bilen ýörite gark edilipdir. Bu künjekde deňziň çuňlugy 6-30 metre ýetýär we ýerine baglylykda suwuň aşagynda 5-20 metre çenli aralygy arkaýyn saýgarmak bolýar. Siziň sapara ugraýan wagtyňyza we howa şertlerine görä, daýwing boýunça hünärmenler size has baý maglumatlary aýdyp bilerler. Siz bu ýerde ýyl boýu suw asty ýüzüşler bilen meşgullanyp bilersiňiz. Ýöne ýüzüşleriň iň amatly wagty Mart-Sentýabr aýlarynyň araygydyr. Maşynda gidilende Pattaýýa Bankokdan bary-ýogy iki sagatlyk daşlykdadyr; şeýlede bu aralyga jemgyýetçilik ulaglary hem gatnaýarlar.
Ta-le-Taýda dynç-alyşlar barada maglumatlary bilerin diýseňiz http://www.tourismtailand.org ýa-da http://www.talaythai.com saýtlaryna ýüz tutuň.
Korona wirusy (2019-2020)
SARS-CoV-2 diýip gysgaldylan täze korona, koronawirus 2-iň agyr we duýdansyz dem alyş sindromyny aňladýar we koronawirus 2019 ýa-da covid-19 (19-COVID) sebäp bolýar. Geçmişde şeýle wiruslara 2019-ncov-yň umumy (we wagtlaýyn) ady dakylýar. alt=|thumb|199x199px Hytaýyň Hubeý welaýatynyň Wuhan şäherinde ilkinji gezek hiç hili sebäpsiz pnewmoniýa keseli bolan adamlardan soň täze koronawirus ýüze çykaryldy we bar bolan sanjymlar we bejergiler täsirli bolmady.Koronawirusdan ejir çekenleriň sanynyň 1000-den geçendigini göz öňünde tutup, Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy bu keseliň resmi adyny - "korona", "wirus" diýilýän Covid 19 (19-COVID) saýlady. ), "Kesel" we 2019. Şu wagta çenli 110,000-den gowrak adam öldi we 300,000-den gowrak adam sagaldy.
CNN International
CNN International (CNNI, ýönekeý CNN) CNN Global eýeçiligindäki halkara teleýaýlymdyr. CNN International dünýäniň dürli künjeklerinden habar programmalaryny alyp barýar; CNN-iň milli we halkara habar býurolary bilen hyzmatdaşlyk edýär. CNN International dünýäniň dürli teleýaýlym platformalarynda alnyp barylýar we Atlantada, Nýu-Ýorkda, Londonda ABŞ-nyň içinde we Mumbaýda, Gonkongda we Abu-Dabide sebit stansiýalary bar.ýaly uly şäherlerdäki studiýalardan ýaýlym Käbir ýurtlarda erkin howa ulgamy hökmünde elýeterlidir. Hyzmatlar we habar programmalary BBC World News, France 24, CNA, DW, CGTN, WION, NHK World ýa-da Al Jazeera Iňlis ýaly daşary bazarlara gönükdirilendir.
Korona wirusy (2019-2020)
Wuhan 23-nji ýanwarda karantin edildi we Wuhanyň içindäki we daşyndaky ähli jemgyýetçilik ulaglary togtadyldy. Şondan bäri Hubeý welaýatynyň azyndan 15 şäherinde transport saklandy.Täze ýyl çäreleriniň köpüsi, şol sanda Pekindäki Gadagan edilen şäher, adaty ybadathana ýarmarkalary we beýleki dabaralar başga birine geçirilmeginden gorkup ýapyldy. Gonkong ýokanç kesellere garşy göreş derejesini iň ýokary derejä çykardy, adatdan daşary ýagdaý yglan etdi, fewral aýynyň ortalaryna mekdeplerini ýapdy we Täze ýyl baýramçylygyny ýatyrdy.
Hytaýly alymlar täze koronawirusyň tohumyny tiz kesgitläp we islendik adamda ýokaşmagy tassyklap biljek PCR synaglaryny özbaşdak ösdürmek üçin dünýädäki barlaghanalara genetiki yzygiderliligi üpjün edip bildiler.
Polimeraza zynjyryň gyssagly reaksiýasy we wirusa ýokaşandygy tassyklanan däli yzygiderlilik bilen tassyklanan ilkinji 41 adamyň üçden iki böleginiň diri haýwanlary satýan ýaş deňiz önümleriniň lomaý bazary bilen baglanyşyklydygy anyklandy.
BSG 2023-nji ýylyň 5-nji maýynda COVID-19-yň global saglyk adatdan daşary ýagdaýdygyny yglan etmegini bes etdi, ýöne oňa pandemiýa diýip ýüzlenmegini dowam etdirdi. Ondan öň käbir ýurtlar jemgyýetçilik saglyk çemeleşmesini COVID-19 endemiki kesel hökmünde kabul edipdiler.
Stambul tehniki uniwersiteti
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), (Türkmençe:Istanbul Tehniki Uniwersiteti, ITU) İstanbul, Türkiýe'de bir uniwersitet.
Merkuriý
thumb|250px|Merkuriý
Merkuriý (simwoly: ) — Gün ulgamynyň Güne iň ýakyn planetasy, ol Günüň daşyndan 88 ýer gije-gündiziniň dowamynda aýlanýar. Planetanyň ady gadymy rimlileriň söwda hudaýy bolan ýüwrük Merkuriniň hormatyna dakylypdyr, sebäbi ol asmanda beýleki planetalara garanyňda iň çalt hereket edýär.
Gün äleminiñ 1-njy planetasy. Radiusy 2439 km dykyzlygy 5,45 g/sm3,  massasy 3,3·10 23 kg. Merkuriniñ iç gurlusy barada aýdylsa, onuñ massasynyñ  80 %-e ýetýän we radiusy 1800 km bolan demir ýadrosy bar. Onuñ ilkinji we üçünji gatlaklary kremnidendir diýlip hasap edilýär. Ol Günüñ töwereginde 47,89 km/s orta tizlik bilen hereket edip, bir aýlawy 88 günde tamamlaýar. Öz okunyñ töwereginden 176 günde bir aýlanýar. Netijede, Merkuriniñ iki ýylynda onuñ diñe bir gije gündizi geçýär. Merkuriý Güne 45,9 mln. km golaýlasyp, ondan 69,7 mln. km uzaklasýar. Tizlenme 3,72 m/s2. Günüñ dowamynda ýylylyk -  180oS-den +430oS aralyklarynda üýtgeýär. Onuñ örän az mukdarda howasy bar: 1 sm3-da 10 6 atoma golaý. Amerikanyñ hemrasy Mariner-10 -yñ alan maglumatlaryna görä, üstüniñ sekili Aýa meñzäp dur. Merkuriniñ aýlanýan oky onuñ hereket edýän tekizligine 2 gradus gysyk. Hereket edýän tekizligi bolsa ekliptika 7o gysyk. Sonuñ üçin ol Günüñ üstünden bir asyryñ dowamynda orta hasap bilen 13 gezek geçýär. Ol hadysa diñe Maý we Noýabr aýlarynda bolup geçýär. Onuñ az möçberde magnit meýdany bar (Ýeriñkiden 300 esse az).
Edebiýat
Meláýew H. M 36. Syrly álem. - A.:Ylym neşirýaty,2004.
Tozgajyk
thumb|[[Gyrmyzy oçitok gülüniň tozanlanmagy]]
Tozgajyk, gül tozgasy — tohumly ösümlikleriň tozgajyk däneleriniň üýşmegi. Tozgajyk dänesi mikrosporalardan mikrosporangilerde (ser. Sporangiý) ösüp ýetişýän we tozanlanmak funskiýasyny ýerine ýetirýän, ýagny tohum düwünçeginde ýerleşýän urkaçy gametofiti tohumlandyrýan erkek gametofit bolup durýar.
Daniýanyň Ýaragly Güýçleri
Daniýa Goranmak ( Daniýa dili : Forsvaret, Farer : Danska verjan , Grenlandiýa : Illersuisut ) Daniýa Patyşalygynyň we onuň düzümini düzýän, öz-özüni dolandyrýan ýurtlar Grenlandiýa we Farer adalaryny goramak üçin jogapkär ýaragly güýçlerdir. Goranmak, şeýle hem Daniýanyň has giň gyzyklanmalaryny öňe sürýär, halkara parahatçylygy goraýyş tagallalaryna goldaw berýär we ynsanperwer kömegini berýär.
Şä'bän
Şä'bän (شَعْبَانُ) islam kalendarynda 8-nji aý.
Sosiologiýa
Sosiýologiýa (societas-jemgyýet, [lóɡos]-ylym bilim), jemgyýet we jemgyýeti emele getirýän dürli sosial toparlaryň (gatlaklaryň, synplaryň,stratalaryň, demografiki, etniki we ş.m.) arasyndaky gatnaşyklary öwrenýän ylym. Jemgyýeti takyk derejede (edil fizika, biologiýa ýaly tebigaty öwreniş ylymlary kimin) öwrenýän täze ylmyň zerurlugy baradaky pikiri ilkinji bolup öňe süren we şeýle ylmyň "sosiologiýa"diýlip atlandyrylmagyny teklip eden fransuz alymy Ogýyst Kont (1798-1857)hasaplanylýar. Şonuň üçin-de, O.Kont sosioloýiýanyň esaslandyryjysy hasaplanylýar
Tilki we It
Tilki we It (iňlis. The Fox and the Hound) - 1981-nji ýylyň režissýorlar Ted Berman, Riçard Riç, Art Stewens we animasiýa filmi.
1
Dünýä inenler
Merýem enemiziň ogly Isa aleýhissalam ýanwar aýynyň 1-ine dünýä inýär.
Aradan çykanlar
Kategoriýa:1
0er
Platon
Hakyky ady: Aristokl
Öldi: b.e.öňki 347 (348) ý. Gadymy Afiny
Ýurdy: Gadymy Afiny
Gyzyklandy: Metafizika, Epistemologiýa, Etika, Estetika, Syýasat, Filosofiýa, Matematika.
Döwürdeş alymlary: Sokrat, Arhit, Demokrit, Parmenid, Pifagor, Geraklit.
Platon miladydan öňki 427-nji ýylda Gresiýanyň Afina döwletinde, Afina şäherinde dogulýar. Hakyky ady Aristokles bolupdyr diýlip hasap edilýär. Eginlek bolandygy üçin oňa Platon (Πλάτων一Plátōn) lakamyny beripdirler. Ol gadymy Ýunan (grek) ýurdynyň klassik filosofy, matematigi we günbataryň ilkinji ýokary okuw jaýy bolan Afinanyň akademiýasynyň gurujysy. Demokratik düşünjesiniň goraýjysy bolupdyr. Yslam dünýäsinde we türkmenleriň arasynda Platona Eflatun diýlipdir. Platonyň mugallymy Sokrat we okuwçysy Aristotel bilen birlikde ylym-bilimiň we günbataryň pelsepesiniň başlangyçlary hasap edilýärler. Sokrat hakyndaky maglumatlaryň köpüsini Platondan öwrenildi. Platonyň pelsepesinde 5 sany teoriýa jemlenipdir. Bular «belgi,maglumat», «ideal, many, mantyk», «ruhuň bakylygy», «Kosmogoniýa (Cosmogony)», «Döwlet (Döwlet bilen baglanyşykly, döwlet döretmek, gurluş basgançaklary)» Platon ömri boýunça mugallymy Sokratdan alan paýhasy, ylymy bilen ahlakly-päk adama öwrülipdir. Sokrat we Platonyň pikiriçe pelsepäniň başlangyjy adamynyň ruhybelentligi, şatlygy we düşünjesi bolupdyr. Şeýle hem gowy durmuşda ýaşamak, gaýduwsyz bolmak hem gerekdir. Platon elli ýyllap şol teoriýany açyklamagyň pikirini edipdir. Onuň dünýägaraýşy giň bolupdyr. Platon miladydan öňki 347-nji ýylda dünýeden ötdi.
Platonyň idealistik (howaýy) psihologiýasy
Platon obýektiw idialistik akymyň düýbini tutýar. Onuň pikiriçe, ideýa- hemişelik göze görünmeýär, özbaşdak, islän zadyňa öwrülip bilýär. Material dünýä döredilýär, ýaşaýar, ölüp ýok bolup gidýär. Ideýa bilen zatlar deň derejeli zatlar däldir. Bu ýerde, ruh başlangyç bolup çykyş edýär. Ruh ilki ýüze çykmak bilen, ten bilen birikde bar zatdyr. Tebigatyň ruhy bilen, ideýanyň ruhy dogandyr. Ruh öz tebigaty boýunça ýokarda durýanlygy üçin beden onuň diýenini etmeli, hereketlerini şonuň tebigatyna laýyk amala aşyrmaly. Platon ruhy 9 razrýada bölýär şolaryň hersi bir adama gabat gelýär. Ruh bilen bedeni deň derejede ösdürmegi ündeýär. Ruh hakyndaky meseleleri özüniň ―«Döwlet», ―«Fedre» traktatlarynda ýazyp beýan edýär. Adamda bar bolan ruhyň 3 sany başlangyjy bar: 1.Iň aşakysy ruh ol haýwanlayňka meňzeş, şol ruhy bolanlar öz beden isleglerini kanagatlandyrmaga ymtylýarlar, kanagatlanmany duýýarlar. Şu başlangyçda adam suwsuzlygy, açlygy, söýgini duýýar. Ol adamyň ruhyň köp bölegini tutýar. 2.Aňly derejesi alýana). 3. garşylyk görkezmek (lezzet Gazaplanmak (ýarostnyý) ruh –adamyň bir bölegi bolup diňe üstin çykmaly kyn hem bolsa ýeňmeli diýen, ýa-da ölmeli. Şu üçisi-de biri-biri bilen deňagramlylyk saklamaly. Adam ölenden soňra onuň ruhy bedene jogap berýär. Platonyň ruh hakyndaky, garaýyşlarynda duýma aýratyn orun berilýär. Duýgynyň sanawuna: gorky, gahar, gam, söýgi, göriplik, isleg, bahyllyk. Ol duýgyny 2 bölýär:
1. Aşakgy duýgular –bedeniň talaplaryny kanagatlandyrmak.
Çeşme
m.ertir.com/index.php?q=blog&view=128214
AIW
thumb|200px|AIW wirusy thumb|200px|Adamyň Imminoýetmezçiliginiň Wirusy thumb|200px|2007-nji ýylyň hasabatyna görä Adamyň Imminoýetmezçiliginiň Wirusy ejir çekýän adamlaryň döwletler boýunça kartasy AIW (Adamyň Imminoýetmezçiliginiň Wirusy) - bu adamyň kesellere garşy durnuklylygynyň ýetmezçiligini döredýän wirus. Bu ýokançlygyň netijesinde AIDS keseli döreýändir.
Adamyň immoýetmezçiliginiň wirusy 1983-nji ýylda AIDS keseli öwrenilende ýüze çykaryldy. Bu kesel ilkinji gezek erkekbazlaryň (gomoseksuallaryň), neşekeşleriň, gemofiliýa kesellileriň hassalyklarynyň dowamynda dörän gaýraüzülmelerine edilen gözegçiligiň netijesinde mälim boldy. Adamyň immunoýetmezçiligini döredýän wirus lentiwiruslar (Lentivirus) görnüşiniň retrowiruslar (Retroviridae) maşgalasyna degişlidir. Lentiwirus latyn dilinden "haýal" diýmegi aňladýar. Wirusyň şeýle atlandyrylmagynyň öz sebäbi bar: ol adamyň organizmine aralaşandan soň haýal hereket edýär. Şoňa görä-de, keseliň ilkinji alamatlary uzak wagtlap ýüze çykmaýar. Adamyň bu wirusa ýoluganyndan AIDS-iň döremegine çenli takmynan 9-11 ýyl geçip bilýär.
AIW wirusy esasan hem goragsyz jynsy gatnaşyklar, wirus ýokuşan şprisler, iňňeler we beýleki lukmançylyk gurallary arkaly hem ýokup bilýär. Şeýle-de bu wirus emdirýän eneden onuň çagasyna süýt arkaly ýokup bilýär.
AIW wirusy ýüze çykarylan badyna antiretrowirus derman serişdeleri arkaly bejergi geçirilip başlanylsa, bu ýokançlygyň güýjemesini, AIDS keseliniň döreme howpuny peseldýär.
Emma AIW-i bütinleý bejerýän derman serişdeleri henize çenli oýlanyp tapylan däldir. Häzirki döwürde antiretrowirus terepiýasy diýip atlandyrylýan bejergi wirusy öldürmän, onuň adamyň organizmine ýetirýän zeperini haýaladyp bilýär. Ýöne uzak wagtlaýyn geçirilýän bejerginiň dowamynda AIW-ň oňa uýgunlaşýan ýagdaýlary hem ýüze çykýar. Şonda bejerginiň täze usulyny bellemeli bolýar.
UTC±0:00
UTC±00:00 — bütin dünýä wagty, ýagny Londondaky Grinwiç diýen ýeriň wagt hasaby. Türkmenistanyň wagtyndan 5 sagat yzda hasaplanýar.
AIW
Birleşen milletler guramasynyň (BMG) we Bütindünýä saglygy goraýyş guramasynyň (BSGG) AIW-e garşy göreş boýunça bilelikdäki taýýarlan hasabatynyň maglumatlaryna laýyklykda, 1981-2006 ýyllar aralygynda AIW we AIDS zerarly  25 000 000 adam ýogaldy. Diňe 2006-njy ýylyň özünde bu pidalaryň sany 2,9 million adama barabardyr. Bu guramalaryň berýän maglumatlaryna görä, 2007-njy ýylyň başlarynda ýer ýüzündäki ilatyň 40 000 000 AIW-e ýolugandyr. Olaryň 2/3 bölegi Afrika ýurtlarynda ýaşaýar. Bu wirusyň ýaýran ýurtlarynda ykdysady ösüş bökdelip, ilatyň garyplyk derejesi günsaýyn artýandyr.
AIW şu toparyň adamlaryna howp salyp bilýär:
Neşeleri sanjym görnüşinde kabul edýänler (umumy şpris, neşe taýýarlanylýan gaplar) we olar bilen jyns gatnaşygynda bolýanlar; Loluçylyk bilen meşgullanýanlar we olaryň müşderileri; Bitertip jyns gatnaşyklaryny alyp baryanlar; Dürli ýagdaýlara görä özlerine gan guýduran hassalara barlanylmadyk ganyň guýlan ýagdaýlary; Weneriki keselliler. 2006-njy ýylyň dekabr aýynda BMG-niň taýýarlan hasabatyndan alnan maglumatlar, ine, şu aşakdakylary habar berýärler.
2006-njy ýylda AIW-li adamlaryň sany:
Jemi — 39,5 million (34,1 — 47,1 million)
Uly ýaşly adamlar — 37,2 million (32,1 — 44,5 million)
15 ýaşdan kiçi çagalar — 2,3 million (1,7 — 3,5 million)
2006-njy ýylda AIW-e uçranlar:
Jemi — 4,3 million (3,6 — 6,6 million)
Uly ýaşly adamlar — 3,8 million (3,2 — 5,7 million)
15 ýaşdan kiçi çagalar — 530 000 (410 000 — 660 000)
2006-njy ýylda AIDS keselinden ölenleriň sany:
Końskowola
Końskowola Polşa'da bir oba.
AIW
Jemi — 2,9 million (2,5 — 3,5 million)
Back street boys
Web sahypasy: backstreetboys.com Toparyñ agzalary: A. J. McLean Howie Dorough Nick Carter Kevin Richardson Brian Littrell The Backstreet Boys (käwagt BSB diýilýär. ) Amerikada 1993-nji ýylda doredilen dünýä meşhur aýdym topary.
AIW
15 ýaşdan kiçi çagalar — 380,000 (290,000 — 500,000)
Ýokarda aýdyp geçişimiz ýaly, häzirki wagtda ýer ýüzünde AIW-e uçranlaryň sany 40 milliondyr. Olaryň 2/3 bölegi Afrika ýurtlarynda ýaşaýandyr. Bu ýerde kesel eýýäm geçen asyryň 70-njy ýyllarynda köpçülikleýin ýaýrapdy. AIW-li adamlaryň aglaba bölegi (5 milliony) Gündogar Afrika döwletlerinde ýaşaýar. Häzirki wagtda bu wirus Merkezi Aziýada we Gündogar Ýewropada "batyrgaý" hereket edýär. Bu çäklerdäki AIW-li adamlaryň sany 1999-2002 ýyllar aralygynda üç esse artdy. Bu esasan-da neşekeşler, lolular sebäpli bolýar.
AIW-iň geçiş usuly
Adamyň immunoýetmezçiliginiň wirusy organizmdäki ähli suwuklyklaryň düzüminde bardyr. Ýöne onuň ýokançly mukdary diňe ganda, dölde, jynshanada, limfada we ene süýdünde bolýar. Wirusly biosuwuklyk haýsydyr bir sebäplere görä adamyň ganyna ýa-da jyns agzalaryna düşen ýagdaýynda-da bu wirus adama ýokup bilýär.
AIW daşky gurşawa durnuksyzdyr. Gan (döl, jynshana suwuk bölünmeleri) gurandan soň, onuň düzümindäki AIW ölýär. Gündeki durmuşda: umumy gap-gaçlar, öý goşlary arkaly AIW ýokuşmaýar.
Ýöne damardan sanjymlaryň edilen ýagdaýynda AIW-e uçramak howpy 95%-e çenli barabardyr. Eger adama AIW ýokuşandyr diýlip güman edilse, oňa 4 hepdelik ýokary derejeli antiretrowirus bejergisi bellenilýär. Himiobejergi AIW ýokuşandyr diýlip güman edileninden 72 sagatdan giç geçirilmeli däldir.
Adamyň tüýküliginde, gözýaşynda AIW-iň mukdary ujypsyzdyr. Olar arkaly AIW-iň sagdyn adama ýokuşan ýagdaýlary barada hiç maglumat ýok.
AIW-iň geçmeýän ýagdaýlary:
Mör-möjekleriň, çirkeýleriň çakmagy arkaly; Howa arkaly; El bilen salamlaşylanda (deri şikeslenmeleriň bolmadyk ýagdaýlarynda); Posa arkaly (dodaklarda we agyz boşlugynda jaýryjaklaryň bolmadyk ýagdaýynda); Gap-gaçlar arkaly; Egin-eşik arkaly; Sabyn, hajathana serişdeleri arkaly.
Wenserpolder metro bekedi
Wenserpolder — Niderlandiýanyň Amsterdam şäherindäki metro bekedi. Beket 1977-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda açyldy.
Ekologiýa ylmy
Kesgitlemeler
Iň giňden ýaýran kesgitlemesi boýunça ekologiýa ylmy janly barlyklaryň bir-birleri we daşky gurşawyndaky materiallar bilen täsirleşmegini öwrenýän ylymdyr. Ekologiýa adalgasy ilkinji gezek nemes biology Ernst Haýkyl tarapyndan Grekçe "oikos" we "logia" sözleriniň birleşdirilmegi bilen döredildi.
Wenserpolder metro bekedi
Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.
Telekeçilik
Telekeçilik ( telekeçilik işi, bu biznesdir ) özbaşdak eýeçilik etmek, haryt satmakdan, iş ýerine ýetirmekden ýa-da hyzmatlary etmekden, öz töwekgelçiligiňiz bilen amala aşyrylýan garaşsyz girdejidir. Işewürlik bilen meşgullanýan adamlar, kanunda başgaça göz öňünde tutulmadyk bolsa, kanunda bellenilen tertipde hasaba alynmalydyr.
Haryt satmak, iş ýerine ýetirmek ýa-da ulgamda girdeji getirmeýän hyzmatlary bermek ýaly aýratyn ýagdaýlaryň telekeçilik hasaplanmaýandygy düşnüklidir.
Bir iş alyp barmak üçin telekeçiniň özüne çekýän emläk, maddy däl aktiwleri we zähmet çeşmelerini ulanmak zerur. Sarp edilen serişdeleriň öwezini doljakdygyna we önümiň girdeji bilen satyljakdygyna kepillik ýok. Bu emlägiň hemmesini ýa-da bir bölegini ýitirmek töwekgelçiligi bilen baglanyşyklydyr.
Mosturtlaryň köpüsinde işe başlamak üçin elmydama resmi hasaba alynmak talap edilýär, ýöne ölçegler we şertler ep-esli üýtgäp biler. Russiýa Federasiýasynyň kanunçylygyna laýyklykda telekeçilik kanuny şahs tarapyndan ýa-da kanuna laýyklykda hasaba alnandan soň gönüden-göni şahsy (şahsy telekeçi) tarapyndan amala aşyrylyp bilner.
Model aýdymçylar topary
Model Türk rok-aýdymçylar toparlarynyň biridir. Bu topar 2005-nji ýylda «A due Carmen» ady bilen tanalypdyr. 2008-nji ýylda «Model» adyny göterip başlaýar[1]. 2005-nji ýylda Okan Yşyk (gitaraçy), Aşkyn Çolak (perkusiýon) we Jan Temiz (bas-gitaraçy) tarapyndan «A due Carmen» ady bilen tanaldylar. 2007-nji ýylda wokal toparyna Patma Turgut gitarada bilsa Serkan Gürüzümçü goşuldy. Ilkinji albomy bolan Perili Sirk, GNL baştutanlygynda 2009-njy ýylda piýasa girdi. «Model» topary 2010-njy ýylda Efes Pilseniň «Köçede durmuş bar (Sokakta hayat var)» aýdymy diňleýji köpçüligine çykardy. Şol ýylyň 25-nji sentýabrda Antalýada gurnalan «Efes Pilsen One Love» festiwalynda özüniň ornuny eýeledi[2]. Ikinji albomy 2011-nji ýylyň ýanwar aýynda Demir Demirhanyň önümi bilen «Beýleki tymsallar (Diğer masallar)» ady bilen tanaldy[3]. Topar bu döwrüň içinde AFM Herbalife, Algida, Sinpaş ýaly markalar üçin köpçülikleýin işleşdiler. «Beýleki tymsallar» albomynda ýaýynlanan «Buzdan Şato» «Pembe mazarlyk», «Degmesin ellerimiz» we «Bir melek vardı» aýdymlary tomaşyçylaryň göwnünden turdy. 2012-nji ýylyň dekabr aýynda Modelden aýrylan Aşkyn Çolakyň ýerine Kerem Sedef geldi. Kerem «Model» gatnaşyjylary bilen işleşip başlady. Üçünji albomlary bolsa «Leýlanyň hekaýasy (Levlanın hikayesi)» 2013-nji ýylyň noýabr aýynyň soňky hepdelerinde GNL entertainment gatnaşmagynda piýasa girizildi[4]. Model topary häzirki wagta çenli 3 sany albomlary bilen tanalyp gelýärler. Stambul Live, Jolly Joker, Bronx Pi sahnasynda we beýleki festiwallarda tanalmaga başlady.
Albomlary
Perili Sirk (2009) Beýleki ertekiler (2011) Lewlanyň hekaýaty (2013)
Resmi internet sahypasy
Twitter'da Model (müzik grubu)
Facebook'ta Model (müzik grubu)
YouTube'da Model (müzik grubu)
Çeşme
[2] www.facebook.com/modelband/info
[3] a b c d Senem Aydın (17 Aralık 2011). "BU ‘MODEL’ TUTTU". Milliyet gazetesi. Erişim tarihi: 5 Ocak 2012.
[4] www.dr.com.tr/muzik/levlanin-hikayesi/model/yerli-albumler/turkce-rock/urunno=0000000569656
Abdylkadyr
Abdylkadyr (1808-1883) - alžir halkynyň fransuz kolonizatorlaryna farşy azat edijilik göreşinde ýolbaşçysy. Alžiriň milli gahrymany. Onuň asly gurply feodal urugyndan bolupdyr. 1832-nji ýylda Günbatar Alžiriň taýpalary Abdylkadyry hökümdar edip saýlaýarlar (tiz wagtda ol emir titulyny alýar). Talantly serkerde, akylly we gujurly syýasatçy Abdylkadyr 1832-47 ýyllarda Alžirdäki fransuz okkupantlaryna garşy gozgalaňa ýolbaşçylyk edýär. Abdylkadyr alym, operator we şahyr hökmünde Alžirde halk mekdepleriniň döredilmegine ýardam edýär, gymmatbahaly golýazmalaryň kitaphanasyny döredýär. 1847-52 ýyllarynda Fransiýada ýesirlikde bolýar; soňra Damaskide ýaşaýar we ol ýerde din taglymaty bilen meşgullanýar. 1860-njy ýylda Damaskide guralan hristiýan gyrgynçylygy wagtynda, ol druzlaryň hem-de maronitleriň arasyndaky duşmançylygyň bes edilmegi ugrynda çykyş edýär.
Roubaix
Roubaix (Roubaix, Robaais), — Fransiýanyň demirgazyk böleginde ýerleşýän şäher.
Ýabany we medeni ösümlikler
Borjak otÝabany we medeni ösümlikler. Watanmyzyň düzlüklerinde, daglarynda, çemenliklerinde, çöllerinde her dürli ösümlikler ösýärler. Hemme ýerde diýen ýaly ösümliklere duş gelmek bolýar. Türkmenistanyň çöllerinde sazak, gandym, çerkez, selin ýaly ösümlikler, daglarynda arça, kerkaw,agaçlary, tokaýlarynda toraňňy, ýylgyn, gamyş, sähra ýerlerinde gyrtyç, dele, gyýak we beýleki ösümlikler ösýärler. Bularyň hemmesi adam tarapyndan ekilmän özleri gögerýän ösümliklerdir. Şunuň ýaly ösümliklere ýabany ösümlikler diýilýär. Halk hojalygy u peyd osumliklerin peydalysy oran kopdur. Mysal üçin: gyrtyç, Ýylak, ýandak we beýleki osumlikler haywanlara ot-iym bolyar. Yabany osumliklerin birnacesi dokma we kagyz senagatynda cyg mal bolup hyzmat edyar. Olardan gamyshy, galmay yekeni we beylekileri gorkezmek bolar. Yabany osumliklerin arasynda dokma senagatynda yun yupek we yupluk sapaklaryny boyamak ucin gerekli renk beryanleride kandir. Ona copboya, yshgyn, sozen, cerke we beylekiler mysal bolup biler. Enceme yabany osumliklerden adamyn keseline melhem etmek ucin dermanlyk maddalar alynyar. Ona boybodranl, buyan, kakilik oty, keyik oty we beylekiler mysal bolup biler.
Adam yabany osumliklerden ysmanagy, bowursleni, hozy we beylekileri iymit ucin peydalanyarlar. Olarda sheker, yag, belok we witminkop bolyar. Yabany osyan arca, dagdan, yylgyn we beyleki uly we gyrymsy agaclar yangyc gurlushyk serishdesi hokmunde we agacgosh (mebel) yasamak ucin peydalanylyar. Enceme yabany osumliler kopdur we heniz olar doly owrenilen daldir. Yudumyzdaky yabany osumliklerin gurlushy, yashayshy hem-de hojalykdaky ahmiyeti alymlar tarapyndan owrenilyar. Yabany osumlikleri owrenmekde hem-de olaryn arasyndan peydalysyny, gowy miwelisini, ot-iymlik, gok ekinlik we dermanlyk osumlikleri golap tapmakda ylmy gozegcilikler gecirilyar. Gowacanyn we beyleki ekinlerin arasynda hashal otlar hem osyar. Olar kokleri biulen yzgara, yokumly maddalary we topraga dokyan dokunlerimizi sorup almak bilen ekine kop zyyan yetiryarler. Yone bulara butinley zyyanly osumlik diyip bolmayar. Sebabi olaryn arasynda dermanlyk, ot-iymlik gornushlerem bar. Hashal otlar hem oz gezeginde dem alyan howamyzy arassalamaga gatnashyarlar. Yabany osumliklerin arasynda manyrsak, cakjagundaz yaly zaherlinlerem bar. Bilmezlikden adam we haywan olary iyende beden zaherlenyar. Shonun ucin zaherli osumliklerde aga bolmaly. Zaherli osumliklerden derman tayyarlanylyar. Diymek osumlikleri zyyanly we peydaly toparlara bolup bolmayar ekeni. Butinley peyda getirmeyan osumlik yokdur. Osumliklerin gurlushyny, osush ayratynlyklaryny onat owrenmek zerurdyr. Adam tarapyndan osdurilip yetishdirilyan gok-bakja ekinlerine, ir iymishli agaclara, bezeg ucin ekilyan gullere, derman tayyarlamak ucin ekilyan osumliklere medeni osumlikler diyilyar. Adam olary ekip, suwaryp, dokunlap, yumshadyp, hashal otlardan we kesellerden gorap, osdururip yetishdiryar. Bugdaydan, kunjiden, kelemden, uzumden we beyleki medeni osumliklerden corek,topragyny gok onum, tagamly, yag, gok onum miweler alynyar. Gowacanyn we kenebin hasyly senagatda gymmatly cig mail hokuminde peydalanylyar. Dalije mash, yorunja mallar ucin yokumly ot-iymdir. Kocelerin ugurlarynda, seyil baglarynda, yashaysh jaylarynda towereklerinde otyrdylan durli agaclar shaherlerimize, shahercelerimize we obalarymya gork bertar. Olar howany arassalayarlar, tozany saklayarlar. Diymek, adamyn durmyshynda osumliklerin bicak uly ahmiyeti bardyr. Tebigat adama ummasyz gin meydanlary, gullap duryan baglary, tokaylary, mes toprakly yerleri ecildi. Shonun ucin hem biz bu baylyga eyecilik gozi bilen seredip ayap saklamalydyrys.
Turkmenistanda tebigaty gorap saklamak barasynda yurdumyzyn Omurlik Prezidenti Beyik Saparmyrat Turkmenbashy enceme kanun cykardy. Bu kanunlar dowletimizin tebigy baylyklaryny gorap saklamaklygyna we olardan dogry peydalanmaklyga uly uns berilyanligine shayatlyk edyar. Beyik Saparmyrat Turkmenbashy ozunin Mukaddes Ruhnama kitabynda: "Turkmen taryhynyn durnuklylygyny, turkmen yashayshynyn taryhy goelligini bir zatda goryarin: bizin milletimiz oz yashayshyny tebigatda garshylyk gorkezmek, onun garshysyna cykmak usulynda dal-de,tebigat bilen sazlashyk esasynda gurnapdyr." diyip bizin ata-babalarymyzyn tebigata we onun baylyklaryna uly sarpa goyandyklaryny we olary ayawly saklamaga calshandyklaryny gorkezyar hem-de tebigatyn baylyklaryny gorap saklamaga cagyryar.
Rucky Blue
Rucky Blue disney channeliñ meşhur filmi " shake it up "filminde baş roly oýnaýar. Rucky Blue rolyny janlandyrýan dünýä belli aydymçy we aktrissa Zendaya Colemon.
Ýaponça Wikipediýa
Ýaponça Wikipediýa (Ýaponça:日本語版ウィキペディア) Wikipediýa ensiklopediýasynyň ýapon görnüşidir. 2022-nji ýyla çenli 1,349,623-den gowrak makala bar. thumb
Ýaponça Wikipediasynyň asyl salgysy http://nihongo.wikipedia.com bolup, sahypa şol wagt ýapon nyşanlaryny goldamaýandygy sebäpli latyn elipbiýinde ýa-da romaji görnüşinde ýazylypdy.
Daşarky baglanyşyklar
Yaponca Wikipediýa web sahypasy
Dokumalar
Görnüşleri
Olar örtüji (epitelial), birleşdiriji, myşsa we nerw dokumalarydyr. Dokumalar bedeniň hemme synalarynda bolýar. Emma synalaryň her birinde, adatça, dokumalaryň haýsy hem bolsa bir görnüşi möhüm ähmiýete eýedir. Mysal üçin, myşsalar, esasan, myşsa dokumalaryndan durýarlar. Emma olaryň uçlarynda ak dykyz, çeýe birleşdiriji dokuma (siňir) ýerleşýär. Olaryň kömegi bilen myşsalar süňklere berk birleşýärler. Myşsa dokumalarynyň daşy dury, ýukajyk barda bilen örtülendir. Eger-de şol bardajygy aýyrsak, onda myşsanyň köp sanly dessejiklerden ybaratdygyny göreris. Dessejikleriň her biri hem barda bilen örtülendir. Olary ýene-de dessejiklere bölmek bolýar. Iň kiçijik myşsa dessejigini bölüp bölüp aýyrmak aňsat däldir. Emma ýörite gurallaryň kömegi bilen ony mikroskoplaryň aşagynda aýry-aýry ýukajyk myşsa süýümlerine bölmek bolar.
Minecraft
Minecraft,kubik bloklardan 3D şekil ýasamagyňyzy ýeňilleşdirilen oýundyr. .Programmanuň ilkinji bölümini(versiýasy) Markus "Notch" Persson döredipdir ve Notch-uň guran Mojang kompanýasy tarapyndan özgerdilipdir.Oýun; Dwarf Fortres, RollerCoaster Tycoon, Dungeon Keeper ve Infiniminer oýunlaryndan ylham alyp ýasalypdyr. Minecraft, 16-njy Maý 2009-njy ýylda 1-nji halka açyk bölümi (wersiýasy) bir hepde-de gurulypdyr we TIGSource forumlarında görkezilipdir.Oýun meşhurlygyny, bu forumdan kazanypdyr
Mukaddes Ruhnama Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň baş taglymatydyr
Mowzuk : Mukaddes Ruhnama Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň baş taglymatydyr.
M E Ý I L N A M A :
1.	Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň Mukaddes Ruhnamasy milli aňyýetdir.
2.	Mukaddes Ruhnama türkmeniň bäş müň ýyllyk taryhy ruhy tejribesiniň beýanydyr.
3.	Mukaddes Ruhnama täze müňýyllygyň türkmen dünýägaraýşydyr.
Parasatly Prezidentimiz Beýik Saparmyrat Türkmenbaşynyň pähim-paýhasyndan dörän Mukaddes Ruhnamasy biziň her birimiziň kalbymyza dünýädäki ähli ýagşylyklary guýýar. Ony her gezek gaýtalap okanyňda akyl paýhasyň has artyp, gözýetimiň giňeýär, bilimiň çuňlaşýar. Bu bolsa her bir ynsan üçin egsilmez bagtdyr, uly baýlykdyr.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy özüniň Mukaddes Ruhnamasynda aňyýet dünýägaraýyşdyr diýip belleýär. Milli aňyýet her bir döwlet gurjak milletiň oý-pikirlerini beýan edýän düşünje hökmünde türkmen halkynyň müňýyllyklaryň dowamynda toplan edim-gylymlary, däp-dessurlaryny, gylyk-häsiýetlerini öz içinde jemleýär. Milli aňyýet milletiň ýaşamagynyň dowamatynyň möhüm serişdesidir. Mukaddes Ruhnamada Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Ruhnama arkaly täze müňýyllygyň dünýägaraýşyny bermek bilen, şol dünýägaraýşyň millilige, bitewilige, ruhubelentlige, halallyg esaslanandygyny nygtaýar. Şeýlelikde şol ýörelgelerden ugur alyp, Mukaddes Ruhnamanyň many-mazmunyny öwrenip, onuň milli aňyýetdigine göz ýetirýäris.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnama milli aňyýetdir diýip bellemek bilen “Men Ruhnama arkaly geçmişi, şu güni hem geljegi bir sapaga düzdüm” diýip bellemek bilen geçmişiň, geljegiň yşaratylygyny, geçmişiň netijesidigini, geljek bolsa şu gün bilen geçmişiň nikasydygyny aýdýar. Beýik Serdarymyz Mukaddes Ruhnamada türkmen halkynyň geçmiş taryhynyň döredijilik gudratydygyna halkyň ünsüni çekip, adamy durmuş, şahsyýeti taryh terbiýeleýär diýip (64 sah.) belleýär. Türkmenistanyň şeýle gudratly güýjüniň bardygyna ata-babalarymyz hem oňat düşünipdirler. Olar özleriniň ýaşan döwründe geçmiş taryhymyzyň şanly sahypasyny miras galdyrjakdygy barada alada edipdirler. Şol sahypalar Oguznamalar arkaly biziň şu günlerimize gelip ýetdi. Ine şonuň üçin hem Beýik Serdarymyz hem Mukaddes Ruhnamany III müňýyllygyň türkmennamasydyr diýip belleýär.
Türkmen halky iň gadymy milletleriň biridir. Beýik Serdarymyz Mukaddes Ruhnamada : “Türkmen taryhda müňlerçe ýylyň dowamynda Türkmen atly beýik milleti döretdi” diýip belleýär. Bu türkmeniň taryhynyň hem gadymydygyny görkezýär. Eger gadymy taryh bar bolsa şol taryhyň içinde gadymy medeniýet, gadymy sungat, edebiýat hem bardyr. Beýik Serdarymyz “Türkmenler oguzlardyr, Nesilbaşymyz Oguz han türkmendir” diýýär. XI ýüzýyllygyň Oguz türkmen Diwan Sözlüginde (1072-1073 ýyllar) şeýle ýazylýar : “Oguzlar türkmenlerdir. Bular 22 bölükdir, her bölügiň aýry bir belgisi we haýwanlaryna urulan bir alamaty bardyr. Bir-birlerini bu belgiler arkaly tanyrlar”.
Diýmek, bir tarpda Türkmenbaşy zamanasynyň taryhy hakykaty, ikinji tarapda bolsa geçmişe bürenen taryhy hakykat. Bu ikisi birleşip pähim paýhas hakykaty – Oguz türkmen taryhynyň pelsepe esasyny orta çykarýar. Bu türkmen taryhynyň hakyky ýüzidir, bu türkmen taryhynyň hakyky özüdir.
Merhemetli Serdarymyz Mukaddes Ruhnamada “Aňyrsy bäş müň ýyl ozal nesilbaşymyz Oguz han türkmenden gaýdýan türkmen halky gündogarda Hindistan günbatarda Ortaýer deňzi aralygynda döredilen dünýä gymmatlyklaryna dürli ugurlarda saldamly goşandyny goşdy, öz topragynda Änew, Altyndepe, Marguş, Parfiýa şalygyny, Seljuk türkmenleriň şalyklaryny Köneürgenç türkmen döwletini, jemi 70-den gowrak döwlet döretdi. ”
Biz MukaddesRuhnamadaky şol döwletleri öwrenip, özümiziň aslymyzyň kimdigine göz ýetirdik. Türkmenleriň guran döwletleri, olaaryň belend göterilen döwü esasan oguzlaryny we Seljuk türkmenleriň döweünde ösmegi, baýlaşmagy we kemala gelmegi. Mukaddes Ruhnamada esasan 5 sany taryhy döwre bölünýär. Birinji eýýam Oguz han eýýamy, b. eýýamyzdan öň V müňýyllygyň başlaryndan, biziň eýýamymyzyň 650-nji ýyla çenli aralygy öz işine alýar, bu eýýamyň ruhy ýolbaşçysy Oguz handyr, oňony öküzdir. Jemgyýetiň aňyýetinde öküzoň orny örän uly bolupdyr.
Ikinji eýýam – Gorkut ata eýýamy b.eýýamymyzdan 650-nji ýylyndan başlanýar. Ruhy ýolbaşçysy Gorkut Atadyr. “Bir ýerde durma” diýen pendini esasy ýörelge edindi. Gorkut ata türkmen özüniň dünýägaraýşy boýunça jemgyýetiň ýaşaýşyny ozalky ýaly 3 bölege bölmän eýsem öz pelsepesi boýunça 2 bölege bölýär, ýagny bu dünýäde eden işleriňe hasap  geçmeli, ahyrýetiň bardygyna iman getirmeli.
Üçünji eýýam – Görogly eýýamy – X-XVI asyrlary öz içine alýar. Bu zaman diňe bir türkmeniň at üstünde oýnap, ruhunyň dünýä älemine özüni äşgär eden, tanadan döwri boldy. Bu eýýam Görogly eýýamynda türkmen döwletleriniň Magrupdan – Maşryga özüni tanadanlygyna şaýatlyk edýär.
Dördünji eýýam – Magtymguly eýýamy – XVII-XX asyrlary öz içine alýar. Bu döwür türkmeniň milli bitewiligi, arzuwlan, şonuň üçin hem göreşen döwrüdir. XIII asyrda Çingiz hanyň, XIV asyrda Teýmur agsagyň, 1787-nji ýylda Buhara emiriniň talaňçylykly hereketleri, türkmen döwletliligine zarba urupdyr. Emma şeýk agyr taryhy döwürde türkmeniň arslan ýürekli pähim parasatly ogullary Magtymguly, soňra Zelili, Mollanepes, Mätäji, Kemine – bular özleriniň döredijiligi bilen türkmenleriň öz milli döwletlilik hyjuwlarynyň döremegine, ruhunyň galkynmagyna hyzmat edipdirler. Bäşinji eýýam – Altyn eýýamy 1991-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-den başlanýar. Beýik Serdarymyzyň beýan ediji ýoly türkmeniň ruhy medeni mirasy her täze müňýyllygyň başynda ýene belende galýar. III müňýyllygyň başynda hem şeýle boldy. Beýik Serdaryň belleýşi ýaly “Hudaý türkmene taryhy döredijilik ulgamyny berdi, bu eýýam türkmen ruhunyň kämillik eýýamydyr.
Mukaddes Ruhnama kitaby b.eýýamymyzdan ozalky müňýyllyklaryň jümmüşine uzap gidýän gadymy taryhymyzy taryh  menzilleriniň dürli döwürlerinde ildeşlerimiziň amala aşyran dünýä derejesindäki ähmiýetli işlerini, olaryň guran ululy-kiçili döwletleri baradaky maglumatlary türkmenleriň şol döwürdäki täze ýörelgelerini ahlak kanunlaryny, umumymilli gymmatlyklarymyz we beýleki milli hususyýetliklerimiz hakyndaky şanly ýazgylary özünde jemleýän ajaýyp eser boldy. Ruhnama – bu türkmen halky, onuň geçen ýoly we ruhy dünýäsi hakyndaky ylymdyr, türkmen jemgyýeti baradaky taglymatdyr. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnama kitabynda türkmenleriň gadymdan gelýän ýol ýörelgelerine uly orun berdi : “Bir ýurda iki töre sygmaz” diýip ýazmak bilen ýurtda bir ýörelgäniň bolmalydygyny nygtap görkezdi.
Türkmen ruhyýetiniň esasy sütüni edebi ýat almagyň aňa salmagyň abuzemzem çeşmesi bolan edebiýatymyzyň taryhyna siňňitli nazar salsaň, onuň dünýä medeniýetine ägirt goşant goşandygyny görmek bolýar.
Beýik Serdarymyz manylar ummany Mukaddes Ruhnama kitabynda merdana ata babalarymyzyň şu topraga, türkmeniň göbek ganynyň daman ýerine örklenendigini, şu mukaddes toprakda ýaşap ösüp- örňäp nesildaragtyny pudak-pudak ýaýrandygyny aýratyn nygtaýar. Islendik halk ata-babasynyň ruhy siňen mukaddes toprakdan ýagyny üzňe, türkmeniňki kimin dünýä gymmatlyklaryny döredip bilmeýär. Çünki ol ylahydan gursagyna guýulan ruhy-güýçden kesilýär. Aňynda-ganynda jan-u-jigerinde üzülen ýaly bolýar. Gündogaryň bütin dünýä ykrar eden akyldary lukman Hekim “Adamyň ähli dermany öz topragynda diýende eždat ruhy siňen ata-mekany onuň göwsünde läle reýhan otuny çöpüni nazarlan bolmaly.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Mukaddes Ruhnamasynda bitewilik meselesini hem öňe sürýär. Mukaddes Ruhnamada bitewilik milli aňyýetiň özeni hökmünde nygtalýar. Beýik Serdarymyz soňky 300 ýylyň dowamynda türkmeniň ykbalynyň agyr bolandygyny bellemek bilen bitewi bir türkmen döwletiniň bolmandygyny aýdýar. Beýik Serdarymyzyň öwredişi ýaly Mukaddes Ruhnamada türkmeniň müňýyllyklarda kemal gelen taryhy paýhasy we ruhy güýç kuwwaty toplanandyr. Ruhnama öten nesillerimiziň ruhy tejribeleri we pelsepe sapaklary hakyndaky kitapdyr. Ruhnam milletimiziň içki döredijilik ukyplaryny oýarjak we olary görlüp eşidilmedik beýik derejede işeňňirleşdirjek kitapdyr. Mukaddes Ruhnamada Beýik Serdarymyzyň millet hakyndaky täze taglymaty esaslanandyr. Milletiň kemala gelmeginde döwletliligiň, ruhybirligiň, agzybirligiň we jebisligiň gerekdigi zerurlygy nygtalýar.
Beýik Serdarymyzyň Mukaddes Ruhnamasynyň ikinji kitaby durşuna edep kitaby. Bu kitaby okanyňda türkmeni türkmen edýän ruhy beýikligimize, edep gymmatlyklarymyza has doly göz ýetirýärsiň. Şeýle bolan soň, parasatly Serdarymyzyň örän jaýdar belleýşi ýaly, olary doly berjaý etmegiň bagta hem bolçulyga eltýän şaýoldugyna bütin kalbyň bilen ynanýarsyň. Pygamber sahawatly dana Serdarymyz bize hakyky bagtly bolmagyň, bolçulykda bagtyýar ýaşamagyň aýdyň ýollaryny salgy berýär, görkezýär hem kalbyňa guýýar.
Balçikiň tatar köçesi
thumb Balçikiň tatar etraby, tatar köçesi diýlip hem atlandyrylýar, Balçikdäki tatarlaryň köpüsiniň ýaşaýan ýeri. Käbir adamlar Warna diýip pikir edýärler, ýöne hakykatdanam Balçik şäherinde ýerleşýär. Jorj Barbieri ýa-da Ecaterina Cristescu Delighioz ýaly beýik suratkeşler etrap (ýa-da köçe) hakda dürli-dürli surat çekdiler. Balçikde Sewastopol atly köçelerem bar ( ул. Севастопол  "ul. Sewastopol ") ýa-da Krym ( ул.Крим   "ul. Krim ").
Cartoon network
Cartoon network, öňdebaryjy animasiýa kompaniýalarynyň biri bolan Turner Broadcasting Corporation-a degişli ABŞ-da ýerleşýän kabel teleýaýlym ulgamy. Cartoon network, 1991-nji ýylda “Hana-Barbera” animasiýa studiýasyny satyn alandan soň, 1992-nji ýylyň 11-nji oktýabrynda işe girizildi. Tor häzirki wagtda 200-den gowrak ýurtda 360 milliondan gowrak tomaşaçy bar.
Hüwdüler
Täze hüwdüler
Täze hüwdüler öñki hüwdülerden pikir-tematika taýdan tapawutlydyr. Öñki döwürde «çagalaryñ bagtly durmuşy, röwşen geljegi hakynda zähmetkeş köpçüligi diñe arzuw edipdir. Emma indi biziñ zamanamyzda çagalar bagtly we şatlykly yaýayarlar. Biziñ jemgyýetimizde çaganyñ tutýan orny hüwdülerde örän aýdyñ şöhlelenipdir. Eneleriñ hüwdüleri köp-köp türkmen şahyrlary üçin ylham çeşmesi bolup durýar. Birnäçe şahyrlar ene hüwdüsiniñ äheñlerine öýkünip we olary öz döredijiliginde gaýtadan işläp, halkyñ söýgüli aýdymlaryna öwrülen ajaýyp şygyrlary hem döretdiler. Ajaýyp şahyrymyz Gurbannazar Ezizow özüniñ şonuñ yaly şygryny "Uzak ýaýladaky enäniñ hüwdüsi" diýip atlandyrdy. Onda şeýle diýilýär: Eýýäm güneş batypdyr, Aýda agyl atypdyr. Garagolja Serdarym, Ýañja uka batypdyr.
Hüwdüler eneleriñ aýdymydyr. Bu aýdymdan gulagy ganan çagalar bagtlydyrlar. Halk döredijiliginiñ iñ naýbaşy görnüşlerinden biri hüwdülerdir.
Hüwdüleriň aýdym saz eserlerindäki orny
Hüwdüler döredijilik işgärleri tarapyndan giňden ýerine ýetirilýär. Olaryň iň görnüklileri :
Ene hüwdüsini wasp edip aýdymçy Selbi Tuwakgylyjowa hem "Eneleriň hüwdüsi " eserini ýerine ýetiripdir.
Abdyllaýew Wahyt Abdyllaýewiç
Abdyllaýew Wahyt Abdyllaýewiç (1912, Samarkant) - Edebiýatçy alym, ÖzSSR Ylymlar Akademiýasynyň akademigi (1966), filologiýa ylymlarynyň doktoy (1959), SSSR Ýazyjylar soýuzynyň çleni. Abdyllaýew ylmy-pedogogiki işine 1928-nji ýyldan başlady. Ol Özbegistanyň dürli okuw jaýlarynda özbek dili we edebiýatyndan sapak berdi. Abdyllaýew 1944 ýylyndan Samarkant döwlet üniwersitetinde işläp başlady, 1963-nji ýylda şu ýokary okuw jaýynyň rektory boldy. Abdyllaýew özbek edebiýatynyň taryhyna degişli 50-den gowrak ylmy-barlag işleriniň awtorydyr. Ol 1963, 1966 ýyllarynda ÖzSSR Ýokary Sowetine deputat saýlanýar.
CeCe Jones
Cece Jons disney channliñ meşhur " shake it up "filminde baş gahryman. Cece Jons rolyny dünýä belli aýdymçy we aktrisa Bella Throne ýerine ýetirýär.
Nurmyrat Saryhanow
(1906-1944)
1906-njy ýylda Gökdepe etrabynyň ikinji Gökdepe obasynda garyp daýhan maşgalasynda eneden dogulýar. Ol ilki oba mekdebinde okaýar. 1925-nji ýylda onuň kakasy Aşgabat etrabynyň Gökje obasyna göçüp gelýär. Ýaşlykda okamaga bolan höwes ony Aşgabatdaky politehnikuma alyp gelýär. Tehnikumda Nurmyrat üstünlik bilen okaýar hem şonuň bilen bir wagtda “Türkmenistan” gazetiniň redaksiýasynda işleýär. 1928-nji ýylda Nurmyrat Saryhanow Daşkende okuwa gidýär. Ol ýerde žurnalistleriň bir ýyllyk kursyny gutarýar. Ol 1929-njy ýyldan tä 1937-nji ýyla çenli Goşun hatarynda gulluk edýär. Bu ýyllar Nurmyrat uly terbiýeçilik mekdebini geçýär. Onuň syýasy taýýarlygy ösýär. Bilim derejesi artýar. Köpçülik işlerine işjeň gatnaşýar. “Gyzyl goşun” atly harby gazetiň jogapkär sekretary bolup işleýär. N.Saryhanow 1937-41-nji ýyllarda dürli gazetleriň redaksiýalarynda, “Sowet edebiýaty”, “Garagum” žurnalynda işleýär. Metbugat işi bilen aragatnaşyk saklamagy ony edebiýat meýdanyna çykarýar. N.Saryhanow zähmetsöýer, joşgunly watançydyr. Beýik Watançylyk Urşy başlanan wagtynda ol meýletinlik bilen Watan goragyna gidip, özüniň ýiti galamy, ötgür ýaragy bilen faşistlara garşy batyrgaý söweşýär. 1944-nji ýylyň maý aýynyň 4-ne Gitlere garşy söweş meýdanynda gahrymanlarça wepat bolýar.
N.Saryhanow türkmen prozasynyň taryhyna “Şirin”, “Kitap”, “Arzuw”, “Soňky öý”, “Ak tam”, “Giýew” ýaly hekaýalary, “Şükür bagşy”, “Ýagtylyga çykanlar”, “Gyzgyn günler” ýaly powesleriň "Hossarlygy”, “Aýjemal”, “Garaş aga”, “Ene” ýaly oçerklerini goşmak bilen özüne müdümi ýadygärlik galdyrdy. Olar çuň ideýaly, joşgunly watançylyk, dostluk, gumanistik, internalistik ideýalary duýgulara ýugrulan eserlerdir.
N.Saryhanowyň eserleri türkmen dilinde we goňşy halklaryň birnäçesiniň dilinde ençeme gezek neşir edildi we edilýär.
“Kitap” hekaýasy
“Kitap” hekaýasynda N.Saryhanow türkmen klassygy Magtymguly we onuň edebi mirasy barada söz açýar. Hekaýanyň baş gahrymany Welmyrat aganyň obrazynda türkmen zähmetkeşleriniň XVIII asyr klassyk şahyry Magtymgula we onuň dürdäne döredijiligine bolan mähirli söýgüsi ynandyryjy suratlandyrylýar. Hekaýada Welmyrat aga ýaly bir sowatsyz adamyň bütün maşgalasynyň guwanjy, olaryň güzeranyny dolandyryjysy bolan düýesini kitap bilen çalyşmagy, okap bilmesede ony wagtal-wagtal eline alyp görmegi, tüýs ýürekden guwanmagy, onuň her bir setirini bir düýä hasaplamagy – bularyň hemmesi okyjyda aýratyn bir täsir galdyrýar.
“Şükür bagşy” powesti
Ýazyjynyň döreden powestleriniň arasynda onuň adyna şöhrat getireni “Şükür bagşy” powestidir. Bu eseri N.Saryhanow urşa gitmeziniň öň ýanynda (1942) ýazyp gutarýar. Bu powest türkmen halkynyň milli saz sungatyna, onuň at owazasyny ýokary derejä göteren belli sazanda Şükür bagşy barada. Eserde suratlandyrylýan waka hakyky durmuşdan, ýagny XIX asyryň ahyrlarynda – 1871-nji ýyl töwereginde Duşak sebitinde bolup geçipdir.
Halkyň arasynda ady belli bolan sazanda Şükür bagşy şol ýyllar otuz ýaşlary töweregindedi. Şükür bagşy sazandady. Ol obama-oba aýlanyp, halka hezil bererdi. Ýaryşda Şükür bagşy hem Gulamyň başlan heňini çalyp başlaýar. Gulam kowýar. Birnäçe heň çalynýar. Gulam hem elde baryny edýär, asla galar ýaly däl. Soňky heň çalynýar. Bu heňi Şükür şu jedelli ýaryş edip otyrka döredipdir. Ol “Ellerini başynyň üstünden aýlap-aýlap çalýar. Şunuň ýaly edip, Gulam bagşyny eýerdip barýarka, birden elini ýöne dutaryň ýüzünde aýlap-aýlap göýberdi-de, çalyp barýan heňiňiň soňuny perdelerden çykýan ses bilen doldurdy”. Gulam bu sesiň nirelerden çykýandygyny duýman galýar. Ol “Hyrçyny dişläp, başyny ýaýkady-da?”-Ah-ah, myhmanyň pylly-pyllysy çohdy” diýip, ýüzüni aşak salýar. Şükür bagşy üstün çykýar, doganyny azat edip, obasyna dolanyp gelýär.
Powestiň baş gahrymany Şükür bagşy 97 ýaşap 1928-nji ýylda aradan çykan tanymal saz ussady.
Türkmen dili
Türkmen dili ençeme müňýyllyk taryhy bolan türkmen halkynyň milli dilidir. Türkmen dili - türki dilleriň oguz dilleri toparyna degişlidir. Ol Türkmenistanyň resmi dili bolmak bilen, şeýle hem Eýranda, Owganystanda, Türkiýede, Garagalpagystanda, Täjigistanda, Gazagystanda, Özbegistanda, Stawropol ülkesinde, Astrahan oblastynda bölekleýin ulanylýar.
Häzirki zaman türkmen edebi diliniň kemala gelip başlan eýýamy Magtymguly Pyragydan başlanýar we onuň ösýän we kämilleşýän döwri täze galkynyş eýýamydyr.
Elipbiý