cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İkinji Jahan Urşy
Uinston Çerçill (1874U-1965ý.ý). Ejesi amerikan bolan Uinston abraýly iňlis maşgalasyndan gelip çykypdyr. Ilki öýünde, soňra Askot we herroudaky ýapyk mekdeplerde bilim alypdyr. Iňlis harbylaryny taýýarlaýan abraýly okuw jaýyny – Sandherstdäki harby uçilişäni tamamlaýar we harby gullukçy bolup işe başlaýar. Dessine syýasata baş goşýar. 1900-nji ýylda parlamente saýlanýar. Onda žurnalistik we dilewarlyk talanty güýçli bolupdyr. Ol hatda romanam ýazypdyr. Şonuň üçin 1953-nji ýylda oňa edebiýat boýunça Nobel baýragynyň berilmegini geň görüp oturasy iş ýok. Beýik Britaniýanyň premýer-ministrligine saýlanýança ol deňiz, harby, maliýe ministrleriniň kürselerini eýeläpdi. Çerçil basybalyjyny “köşeşdirmek” syýasatyna garşy Beýik Britaniýanyň harby kuwwatyny artdyrmagyň tarapdarydy.
HINDISTAN XIII – XVII ASYRLARDA
MOWZUK: 	 HINDISTAN XIII – XVII ASYRLARDA.
M E Ý I L N A M A:
1.	Deli soltanlygynyň emele gelmegi.
2.	Hindistanda Beýik Mogollar döwletiniň döremegi.
3.	Akbar döwründäki basyp alyşlar.
4.	Ýewropalylaryň Hindistana aralaşmagy.
Musulman goşunlary Gang jülgesine aralaşyp, basyp alan ýerlerini talaman Guriler döwletiniň bir welaýatyna öwürmelidi. Muhammed Guri tejribeli serkerdesi Kubud-Din Aýbege (gelip çykyşy gulamlardandy) täze basylyp alnan ýerleri edara etmegi tabşyrýar.
XIII asyrda Muhammed Guri Gang jülgesiniň günbataryny eýeledi. Muhammediň goşunynyň esasy bölegini türkler düzýärdi, tertip-düzgün bolsa pugtady. Eýelän ýerlerinden salgyt toplap Deli soltanyna iberip durmalydy. Salgyt ilki hasylyň 1/5 görnüşinde ýygnalan bolsa, soňa baka ¼ görnüşinde ýygnalýar, üstesine mal sürüsini bakandygyň üçnem salgyt tölemeli bolupdyr. Gangyň jülgesinde ýerleşen musulmanlar XII-XIII asyrlarda oňat ýerleşip, başga ýere gitmek barada pikir hem etmändirler. 1206-njy ýyldan başlap Deli soltanlygynyň taryhy başlanýar. Şol ýylda ýörişden gaýdyp gelýärkä Muhammed guri öldürilýär. Onuň tagtyna bolsa, gulamlar geçipdir. Soltan Şams ud-Din Ilturmuşyň dolandyran ýyllarynda (1211-1236) Deli soltanlygy berkeýär. Asly gelip çykyşy türk-gulamlaryndandy. Ol Penjapwe Sind, Bengaliýa ýerlerini özüne boýun egdirýär. 1221-nji ýylda Horezm şasy Jelaleddin gelýär. Ilturmyş gaçgagy kabul etmejek bolýar. Emma soňra razylaşýar. Şeýdip mongol çozuşynyň öňüni alýar, mongollar gijräk Ilturmuş aradan çykandan soň 1241-nji ýylda Hindistana çozupdyrlar.
Deli soltanlygynda iri ýer eýeçilik gatnaşyklaryna syn etsek, bu ýerde edil musulman ýurtlaryndaky ýaly ikta düzgüni saklanypdyr. Salgydy hökümete tabşyryjy iri ýer eýesi salgydyň bir bölegini özünde saklap galyp, onuň ýaragly atly goşuny saklamaly bolupdyr. Soltan buýruk beren badyna urşa girmäge taýýar bolmaly bolupdyr. Uly welaýatlaryň üstünden seredýän harby ýolbaşçylara emirler, mälikler diýip at beripdirler. Ilturmuşyň dolandyran ýyllarynyň ahyrynda 40 golaý mälik bolupdyr. Ilturmuş 2000 harby işçisine ikta ýerlerini paýlap berýär (bir ýa-da ýarym oba möçberinde). Bular iktador atlylardy, olar soltana garaşlydylar. Hususy iri ýer eýeçiligiň ýene-de bir görnüşi halis bolupdyr. Ol ýerlerden haraj salgydy ýygnalypdyr. Ol gazna gidipdir. Olar gös-göni soltana boýun bolupdyrlar. Şeýdip soltan we iktadorlaryň goşuny bolupdyr.
Deli soltanlygynda zamindarlaram bolupdyr, ýöne olar goşunda gulluk etmän, hasylyň köp bölegini salgyt hökmünde tabşyrmaly bolupdyrlar. Deli soltanlygynda köp bolmasa-da ynam, mülk, wakuf ýerleri bolupdyr. Ynam ýerleri-sowgat edilipdir, nesle geçipdir. Mülk ýerleri-de nesle geçipdir. Mülkdar girdejiniň bir bölegini döwlete tabşyrypdyr. Wakuf ýerleri musulman metjitlerine berlip, Ilturmuş aradan çykandan soň, tagta geçmek ugrunda göreşler dowam edýär, şolaryň birisinde Ilturmuşyň gyzy Raziýada ölýär. 1246-njy ýylda Ulturmuşyň agtygyny häkimiýete geçirýärler. Ýurdy Tiýas ud-Din Balban dolandyrýar. Ol 1265-1287-nji ýyllarda ýurdy dolandyrýar. Ol mongollaryň howpundan saklamak üçin ýurdy merkezleşdirmäge uly üns berýär. Ol aradan çykandan soň XIII asyrda Deli soltanlygy pese gaçýar. Umuman XIII asyryň ahyryna çenli Hindistanda musulman döwleti pese gaçypdyr. Soltan Ala-ud-Din Hilji 1296-njy ýylda häkimiýete gelenden soň wajyp öwrülişikleri geçirýär, salgytlaryň hasabyna döwletiň girdejisini artdyrýar.
Ala ud-Din Hiljiniň ýene-de bir üns beren zady döwlet ýerlerini halislere, ikdadorlara paýlaýar. Ynam, mülk, wakuf ýerlerini yzyna alýar. Ol atlara tagma basmak düzgünini girizýär.
Zähmetkeş halky ezmegiň hasabyna Deli soltanlygyny güýçlendirýär. Muhammet Tugalagyň (1325-1351) döwründe soltanlygyň ykdysadyýeti ösýär. Ol tanymal serkerde bolup, edil Iskender Zülkernaýy ýaly dünýäni özüne boýun etmek isläpdir. Haljiden soňky gidrilen ýerleri yzyna almak ugruna göreş başlaýar.
Haljiniň salgyt syýasatyny dowam etdirýär. Ýöne onuň bir ýalňyşlygy ýurduň paýtagtyny üýtgetmek isleýär, soň ýalňyşyna düşünip ýene-de Delä gaýdyp gelýär.
Hilji ýalňyşlygy puly çalşyp altyn kümüşe derek mis pullary çykarýar, ony bolsa beýlekiler hasap etmändir. Onuň beýik imperiýasy çalt döredişi ýaly, çalt hem tozýar. Muhammet Tugalagyň özi gyzzyrma keselinden tarpa-taýyn aradan çykýar.
(1351-1388) Firuz-şah Tugalak ýurdy dolandyrýar. Ol salgytlary kemeldip, taşlatgy ýerleri bejermeklige uly üns berýär, 2 kanal çekdirýär. Halkyň arasynda uly abraýa eýe bolýar. Ol ölenden soň döwlet gowşaýar, üstesine Teýmiriň goşuny-da oňa çozup başlaýar. Ol Samarkanda birtopar hindi hünärmentlerini äkidýär. Delini ýakyp tozdurýarlar, ýurtda açlyk başlanýar. 1399-njy ýylda Timur Hindistandan gidende Deli soltanlygy wagtlaýynça ýykylýar.
Owganlardan bolan Lodilar nebereleri döwründe täzeden Deli soltanlygy dikeldilýär. Ol XV asyrda Penjapdan Gang jülgesi Bengaliýa çenli uzalyp gidýär. Ýöne bu nebereligiň soňky ýyllarynda iri ýer eýeleri bilen söweşip gowşaýar we tozmak ýagdaýyna ýetýär. Babur basyp alyp mogollar nebereligini (1526-1858) döredýär. Ol asly Merkezi Aziýadan gelip çykypdyr. Babur hem asly Teýmiriň neslinden gelip çykypdyr. Ol ömrüniň köpüsini Samarkantda geçirýär. Ol Hindiguşda, Owganystanda mekan tutýar.. Şol ýerden Hindistana ýörişler guraýar.
Söweşde Ibragim Lodini öldürýärler. Babur Deli we Agra şäherlerini eýeleýär. Baburyň alyp baran syýasaty barada “Baburnamada” oňat gürrüň berilýär. Ol döwleti berkitmek üçin köp zatlary edip ýetişmändir. Ölüminiň öňisyrasynda eýeçiliklerini udellere bölýär. Uly ogly Humaýuna Gang jülgesiniň kenaryny, Penjap, Gündogar Owganystan, Kabul, Kandagar onuň beýleki ogullaryna berilýär.
Ýöne Humaýuna garşy owganlaryň sur taýpalary uly gozgalaň turuzýar. Şerhan 2 ýörişde Humaýuny derbi-dagyn edýär. Humaýun Hindistandan gidenden soň Sur nebereligini esaslandyrýar. Ol jagirdarlygy girizipdir. Jagirdar atyna edil Haljilar döwründäki ýaly tagma basdyrmaly bolýar. Şerhar salgydy pul görnüşinde ýygnadýar. Ol ýerleri hasaba alyp ýetişmändir. Iri ýer eýeleri ýeriň tutuş eýesi bolupdyr.
Şerşahyň öz gerişleri ahyryna çenli alnyp barylmasa-da döwlet özüniň ösüşiniň ýoluny kesgitledi.
Edil Deli soltanlary Ala-ud-din Hilji we Muhammed Tugalak ýaly özgerişler ýurduň merkezi welaýatlaryny öz içine alypdyr.
Sur nebereleriniň gowşandygyndan paýdalanyp ýurtdan kowulan Humaýun Eýran şasyndan maddy kömegi alyp özara agzalalyklaryň ýitileşen wagtynda 1555-nji ýylda Hindistana gelip Deli soltanlygynda häkimiýete geçýär. Ýöne onuň ykbaly keç bolýar. Ol öz kitaphanasynyň basgançagyndan düşüp gelýärkä kellesini ýarym ölýär. Häkimiýete onuň ogly Akbar geçýär. Ýöne Sur nebereleri ony erbet garşy alýar.
1556-njy ýylda ony terbiýelän Baýram han bilen goşuny tagta dalaş edýän Hemunyň goşuny bilen duşuşýar. Ol Hindi söwdagärlerinden bolupdyr. Akbar ony öldürýär we ýurdy dolandyrýar (1556-1605). Onuň döwründe Beýik Mogol döwleti merkezleşýär. Onuň döwründe Beýik Mogollar döwletine Deli, Penjabyň gündogary, Owganystanda Kabul degişli bolupdyr. XVII asyrda bütin demirgazyk Hindistany özüne birleşdirýär. Deli soltanlygyna Bengaliýada, Sinde we Kaşmirde musulman döwletleri degişli bolupdyr. Parslardan Kandagary basyp alypdyr. Bütin Gündogar Owganystan mogollaryň eline geçipdir, özüne Güjerat soltanlygyny we Bengaliýany birikdirýär, ol ýerde deňiz söwdasy ösüpdi.
Akbaryň bütin syýasaty ýurdy merkezleşdirmeklige gönükdirilýär. Merkezi häkimiýetde harby edaralar esasy rol oýnapdyr. Olar dolandyryjynyň garamagynda bolupdyr. Zamindarlara köp ýer berip, az salgyt töledipdirler, ýöne zerur wagty hökümdaryny gorap bilipdir. Umuman Akbar harby işe uly üns beripdir.
Hakynatutma goşun öz-özüni üpjün etmelidi. Ýöne ýörite ussahanalarda top, tüpeň, dary ýasapdyrlar. Magol döwletiniň territoriýasy Akbaryň edara eden döwründe 16 welaýata deň bolupdyr. Ol ýerde kazyýet edarasy-da bolupdyr. Akbaryň syýasaty özüniň syýasatyny berkitmeklige gönükdirilipdi. Dolandyryjylaryň köpüsi jagirdarlar bolup, olara artykmaç ýer beripdir. Ol ähli dinleri birleşdirjek bolupdyr. Musulman dini işgärleriniň öňki ynam ýerleri, sýurgal ýerleri diýip atlandyrylypdyr. Wakuf ýerleri musulman dini edaralaryna degişlidi.
Akbaryň nesli Jahangir 1605-1628-nji ýyllarda ýurdy edara etdi. Ol neşe, çakyry gowy görýän gazaply adam bolupdyr. Şonuň üçin döwlet işlerini aýaly Nurjahan öz eline alypdyr.
1658-nji ýylda Şah-Jahan keselleýär, şol bada onuň ogullarynyň arasynda tagt ugrunda göreş başlanýar, ol hem 3 ýyl dowam edýär. Şah-Jahan 1664-nji ýylda aradan çykýar. Aurangzebanyň agalyk eden döwründe ýurtdaky pese gaçyşlyk Beýik Mogol döwletiniň pese gaçmagyna getirýär. Ýewropalylar Hindistanda 1498-nji ýylda aralaşýar. Wasko da Gamma Hindistana deňiz ýoluny açýar. Portugal gämileri yzy üzülmän gelýär. Olar ilkinji bakna döwletlerini Hindi ummanynda emele getirýär. Olar gämilere garakçylyk edip, söwdagärleriň üstüne çozupdyrlar. Olar Hindi arap gämilerini tutupdyrlar, toplapdyrlar. XVI asyryň II ýarymynda olaryň talaňçylyklary puja çykýar. XVII asyrda Portugaliýa edil Ispaniýa ýaly yzagalak iri ýer eýeçilikli döwlete öwrüldi. Olar Angliýa we Niderlandlar ýaly söwda kompaniýalary bilen bäsdeşikde ýeňilýär. Iňlisleriň Ostind kompaniýasy 1600-nji ýylda döräpdir. 1603-nji ýylda Golland kompaniýasy döräpdir.
.mx
.mx - Meksika'nin internet kodu.
Renminbi Ýuan
Ýuan  — Hytaý Halk Respublikasynyň pul birligi.
98
Aradan çykanlar
90er
Laura Cardoso
Laurinda de Jesus Cardoso Baleroni  (13 sentýabr, 1927 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
Rus rubly
Rus rubly — Russiýada ulanylýan pul birligi.
.my
.my - Malaýziýa'nin internet kody.
Türkmentelekom
TMCELL - Türkmenistan döwletiniň Türkmentelekom döwlet kärhanasyna degişli GSM operator. MTS Türkmenistan ýapylandan soňra, Türkmenistanda mobil aragatnaşygy üpjün edýän ýeke-täk kompaniýa öwrüldi.
Lília Cabral
Lília Cabral Bertolli Figueiredo (13 iýul, 1957 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
TIKA
TIKA Turkiýa döwledine degişli gurama, TM-de ofisleri bar we käbir uly taslamalaryň üstünde işleýärler / goldaw beryärler Türkmenistana
Bereket
Bereket şäheri - Balkan welaýatynyň Bereket etrabynyň administratiw merkezi.
Umumy
2000-nji ýylda ýer yranmasy bolup geçdi.
Senagaty
Bereket şäheri gurluşygy alnyp barylýan Uzen-Gyzylgaýa-Bereket-Etrek-Gürgen demir ýolunyň ugrunda iri demirýol merkezleriniň birine öwrüler.Yagny ondan başgada Bereket etrabynyñ 10-njy mkr-da täze-täze binalary,myhmanhanalary,mekdepleri,çagalar bagyny hem-de hassahana guruldy.
Ýen
Ýen — Ýaponiýada ulanylýan pulyň birliginiň ady.
Reddit
Reddit - sosial ulgamyň we hasaba alnan ulanyjylaryň internetde halaýan maglumatlaryna baglanyşyk goýup we ara alyp maslahatlaşyp bilýän forumyny özünde jemleýän sahypa. Beýleki şuňa meňzeş saýtlaryň köpüsi ýaly, Reddit halanýan ýazgylar üçin ses bermek ulgamyny goldaýar - iň meşhurlary sahypanyň baş sahypasynda durýar.
Dünýäde iň meşhur web sahypalarynyň biri - “Alexa Internet” -iň habaryna görä iň köp girilýän 19-njy sahypa. Saýtda iOS we Android ykjam enjamlary üçin programma bar. Döredijiler "Reddit" adyny iňlis dilindäki "I read it on Reddit" sözleriň oýny bilen düşündirýärler.
Wmal
WMAL markasy - Wirjiniýa ştatynyň Wudbrij şäherine ygtyýarly edilen FM radio stansiýasy, Waşington, D.C. Metro sebitinde hyzmat edýär. WMAL-FM gepleşik radio formatyny ýaýlyma berýär we Cumulus Media tarapyndan eýeçilik edilýär we dolandyrylýar. Wokzalyň studiýalary Waşingtonyň Jenifer Street NW 4400-de, şäheriň Meriländ bilen serhedinden iki blokda ýerleşýär we iberiji ýer Wirjiniýa ştatynyň Fols kilisesinde, Li şaýolunyň golaýynda. WMAL-FM 630 kHz tizlikli WSBN sport radiostansiýasy bilen bilelikde; WMAL jaň belgisi we gepleşik formaty şol stansiýada döräpdi we iki stansiýa 2011-nji ýyldan 2019-njy ýyla çenli simulýasiýa edildi.
Ilkinji ýyllar
Häzirki stansiýa gurulmazdan ozal, Waşington sebitinde 105.9 FM-de WHIP diýilýän has irki stansiýa bardy. Stansiýa 1948-1950-nji ýyllar aralygynda efirde bolup, Meriländ ştatynyň Kümüş baharyna ygtyýarnama berildi; şonuň üçin Woodbridge-e ygtyýarly bolan häzirki stansiýa bilen baglanyşykly däl. WMAL-FM jaň belgisi Waşington bazarynda, 1948-nji ýyldan 1977-nji ýyla çenli häzirki WLVW ady bilen tanalýan 107.3 MGs desgada ulanyldy.
1958-nji ýylyň 25-nji dekabrynda häzirki WMAL-FM boljak stansiýa ilkinji gezek WBVA hökmünde gol çekdi. Birnäçe jaňdan soň bu stansiýa WXRA ady bilen tanaldy we irki taryhynyň köpüsinde her gün sagat 6-dan ýary gije çenli ýurt bilen Günorta Hoş Habar aýdym-sazlarynyň garyndysy bardy. 1967-nji ýylyň sentýabr aýyndan başlap, ir sagat 730-da bilelikde işleýän stansiýa WPIK bilen simulýasiýa edildi. WXRA WPIK bilen Aleksandriýa studiýalaryndan işledilen hem bolsa, WXRA-nyň ygtyýarnama şäheri hemişe Woodbridge bolupdy.
Musicurt aýdym-sazy we nusgawy rok (1967–1993)
1967-nji ýylyň 31-nji dekabrynda WXRA diňleýjileriň isleglerine jogap hökmünde doly wagtlaýyn ýurt formatyny işledip başlady. Stansiýa 1980-nji ýylyň 9-njy sentýabrynda WVKX jaň belgisi, 1981-nji ýylyň 9-njy dekabrynda WPKX-FM berildi. Countryurduň formatyny saklady, ýöne özüni "Kix 106" diýip atlandyryp başlady. 1986-njy ýylyň 27-nji ýanwarynda stansiýa jaň belgisini WCXR-FM diýip üýtgetdi we "Klassiki gaýa 105.9" ady bilen tanalýan ilkinji klassiki rok formatyny döretdi. 1986-njy ýylda ýaňy başlap başlan nusgawy gaýa formaty eksperimental hasaplandy we ýokary derejä düşmezden ozal ýokary gyzyklanma we baha berildi. Häzirki wagtda WCXR diýlip atlandyrylýan 730 AM bilen simulcast şu wagt kesildi.
1989-njy ýylda WCXR-iň eýeleri, Metropoliten ýaýlym korporasiýasy WCXR ýaly on stansiýany W. toparyna satdy Diňe dört ýyl soň, 1993-nji ýylyň ortalarynda W topary WCXR-ni Viacom-a satdy. Bu formatyň üýtgemegi baradaky myş-myşlara sebäp boldy. Viacom formaty saklamak üçin saýlandy, ýöne 1993-nji ýylyň 1-nji noýabrynda kompaniýa resmi taýdan gözegçilik astynda stansiýanyň ähli howa işgärlerini işinden aýyrdy.
Smooth Jazz 105.9 (1994–2008)
"Smooth Jazz 105.9" diýlip atlandyrylýan täze bir jaz formaty 1994-nji ýylyň 30-njy sentýabrynda peýda boldy. Bu, iň bolmanda, WLTT (häzirki WIAD) klassiki rok we WJZE (häzirki WBIG-) görnüşine üýtgemegi bilen ýüze çykdy. FM) garrylara. Çagyryş hatlary 17-nji oktýabrda WJZW boldy.
1997-nji ýylyň Baýdak aýynda Viacom kansler ýaýlymyna WJZW ýaly 10 stansiýa satdy. Bir kompaniýa degişli bolup biljek radio stansiýalarynyň sany boýunça FCC çäklendirmelerini ýerine ýetirmek üçin kansler 1997-nji ýylyň 14-nji aprelinde WJZW-ni Walt Disneý kompaniýasynyň bir bölegi bolan ABC radiosyna satdy. “Citadel Broadcasting” 2007-nji ýylda Disneýden ABC radiosyny satyn aldy.
Hakyky garrylar 105.9 (2008–2009)
2008-nji ýylyň 29-njy fewralynda agşam sagat 3: 00-da "Smooth Jazz 105.9" -yň işgärlerine we diňleýjilerine minnetdarlyk bildirip, gysgaça beýannama okalandan soň, Citadel Broadcasting WJZW görnüşini garrylara üýtgetdi. Efirde işleýänleriň hemmesi format çalşygynyň bir bölegi hökmünde işden aýryldy. Täze formatdaky ilkinji aýdym Aretha Frankliniň "R-E-S-P-E-C-T" boldy. Ilkibaşda göni ýaýlymda hiç hili ýerli zehin ulanylmady, stansiýa ýerine sputnik arkaly berlen hyzmat, Skott Şannonyň “Hakyky garrylar” kanalyna bil baglady. Irden Imus täze ertir görkezilişi hökmünde goşuldy. Şeýle-de bolsa, “True Oldies” -iň bahalary formaty dowam etdirmek üçin ýeterlik derejede kanagatlanarly däldi.
105.9 Gyrasy (2009–2011)
2009-njy ýylyň 26-njy awgustynda sagat 10-da WJZW formatyny nusgawy gaýa öwürdi, bu gezek "105.9 Gyrasy". "Hakyky garrylar" -da ýerine ýetirilen iň soňky aýdym Assosiasiýa tarapyndan "Şemally", "Gyrada" ilkinji aýdym Aerosmithiň "Gyrada Liwin" boldy. Format çalşygy, DC bazaryndaky ýeke-täk klassiki rok stansiýasy hökmünde 105,9 etdi, WBIG-FM has ýeňil "klassiki hitler" görnüşini ýaýratdy. 2009-njy ýylyň 17-nji sentýabrynda stansiýa jaň hatlaryny WVRX diýip üýtgetdi. WVRX 2010-njy ýylyň 7-nji iýulynda Waşington / Baltimor radiosynyň weteranlary Kirk MakEwen we Maýk O'Meara bilen Kirk we Maýk atly ýerli ertir sürüjilik programmasyny goşdy.
WMAL (2011 - häzirki)
“Citadel” 2011-nji ýylyň 16-njy sentýabrynda “Cumulus Media” bilen birleşdi. Üç günden soň, 2011-nji ýylyň 19-njy sentýabrynda, öýlän stansiýa WMAL-yň bilelikdäki gepleşik stansiýasynyň simulýasiýasyna geçdi. Waşington ýaly habarlar we syýasat bilen gyzyklanýan media bazary bilen, ýolbaşçylar AM stansiýasynyň habar / gepleşik formatynyň 105.9 güýçli FM signalyna simulýasiýa arkaly güýçlendiriljekdigine ynanýardylar. Mundan başga-da, FM-de simulýasiýa etmek AM stansiýasynyň gijeki ýaýlymynda ep-esli boşlugy doldurdy; WMAL gün ýaşanda 2700 wata çenli işlemeli. "105.9 Gyrada" soňky aýdymlar Kimiň "Aýdym gutardy" we Beatlesiň "Salam, hoşlaşyk" aýdymlarydy. Stansiýa jaň belgisini WMAL-FM-e 2011-nji ýylyň 26-njy sentýabrynda resmi taýdan üýtgetmek barada haýyş bilen ýüz tutdy.
2019-njy ýylyň 13-nji iýunynda News / gepleşik formatlaryny diňe WMAL-FM-e goýup, 2019-njy ýylyň 1-nji iýulynda WMAL-nyň ESPN radiosyna geçjekdigi habar berildi.
Vattenfall
Vattenfall we Vattenfall in France 5 - Iswiç guç elektrik gurluşyk şirketlery. energetika hem şu şirket gurdy. Gurluşuk edýar (Gap Inşat firmasy bilen), (3-4 sany energetika fabrigy bar, kabir bölegi döwlete degişli). Her welaýatda diýen ýaly power plant-elektrik stansiýasy bar. Bu elektrik guç şirketlar Verbund, Centrica, E.ON, Engie, RWE, Çalyk Holding, Iberdola, Enel, Ørsted, EDF, Rosatom, Inter RAO, Endesa, Electrabel, EVN, Vestas we Unipet.
Erkin gaçma tizlenmesi
Erkin gaçma. Erkin gaçma tizlenmesi
υ = υo + gt
eger-de jisim dynçlyk ýagdaýyndan erkin gaçma tizligine başlasa, onda t wagtdan soñky tizlik
υ =gt
right|Erkin gaçma tizlenmesi
2.Başlangyç tizligi υo bolan jisimiñ h aralygy geçenden soñky tizligi
Faýl:Erkin gaçma1.jpg
formula bilen añladylýar. Eger-de jisimiñ başlangyç pursatda tizligi nola deñ bolsa (υo=0), onda
Faýl:Erkin gaçma2.jpg bolar. 3.Erkin gaçýan jisimiñ t wagtynyñ dowamynda orun üýtgemesi
Faýl:Erkin gaçma3.jpg
formulanyñ kömegi bilen tapylýar. Dynçlyk ýagdaýyndan (υo=0) gaçmaga başlan jisim üçin
Faýl:Erkin gaçma4.jpg wertikal zyñylan jisimiñ hereketi deñhaýallanýan hereketdir.
υ = υo – gt
Faýl:Erkin gaçma5.jpg
Faýl:Erkin gaçma6.jpg
Endesa
Endesa we Endesa in SVT Barn - Ispaniýa guç elektrik gurluşyk şirketlery. energetika hem şu şirket gurdy. Gurluşuk edýar (Gap Inşat firmasy bilen), (3-4 sany energetika fabrigy bar, kabir bölegi döwlete degişli). Her welaýatda diýen ýaly power plant-elektrik stansiýasy bar. Bu elektrik guç şirketlar Verbund, Centrica, E.ON, Engie, RWE, Çalyk Holding, Iberdola, Enel, Ørsted, EDF, Rosatom, Inter RAO, Vattenfall, Electrabel, EVN, Vestas we Unipet.
99
Aradan çykanlar
90er
FLEX
FLEX - Amerikanyň birleşen ştatlary tarapyndan türkmen okuwçylaryny 1 ýyllyk okuwa iberýän programma. ACilimi : Future Leaders Exchange. 3 synagy bar.
Günorta Koreýa Won
Günorta Koreýa Won — Koreýa Respublikasyda Pul.
Demirgazyk-Günorta transmilli demir ýoly
Demirgazyk-Günorta transmilli demir ýoly - Uzen-Gyzylgaýa-Bereket-Etrek-Gürgen ugrundaky demir ýoludyr
Fobos (hemra)
Fobosyň orbitasy. Fobos Marsa iň ýakyn jisimdir. Ol Marsa iň golaý nokadynda: 9234 km, iň uzak nokadynda bolsa, 9518 km uzaklykdadyr. Ýagny, Marsdan ortaça 9376 km uzaklykdadyr. Aýyň Ýerden ortaça 384 400 km uzaklykdadygyndan ugur alsak, Fobosyň Marsa nähili ýakyndygyna has takyk göz ýetirmek bolar. Fobosyň orbitasynyň eksentrisieti: 0,0151-dir. Ol Marsyň daşyndaky hem-de öz daşyndaky bir aýlawyny 0.32 günde (7 sagat 39 minut 12 sekuntda) tamamlaýar. Fobosyň Marsyň daşyndaky tizligi we şol sanda öz daşyndaky tizligi 2,170 km/sek bilen 2.105 km/sek aralygynda üýtgeýär. Fobosyň Marsyň daşyndaky we öz daşyndaky tizlikleriniň deňligi sebäpli, ol Marsa diňe bir ýüzüni görkezýär. Orbitasynyň uzynlygy 58 915 km-dir. Fobosyň orbitasy Marsyň ekwatoryna 1,093° ýapgytdyr               (ekliptika tekizligine bolsa, 26,04° ýapgytdyr).
Demirgazyk-Günorta transmilli demir ýoly
2007-nji ýylyň dekabrynda Bereket şäherinde prezident Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Demirgazyk-Günorta transmilli demir ýolunyň «altyn halkasynyň» düýbi tutuldy. Bu demirýol Demirgazyk-Günorta halkara ulag-kommunikasion geçelgäniň möhüm bölegi bolar. Ýewropa bilen Günorta Aziýany gysga ýol arkaly birleşdirjek bu demirýol boýunça dünýäniň dürli künjeklerine ýükler daşalar.
Fobos (hemra)
Fobosyň fiziki aýratynlyklary. Fobosyň ortaça radiusy 11 km-dir (Aýyň 0,0065 essesi). Massasy: 1.0659 x 10-uň 16-njy derejesidir. Ortaça dykyzlygy 1.78 g/sm3 (Ýeriň 0.323 essesi). Göwrümi ~5500km3-dyr. Fobosyň ýüzüniň meýdany ~6100km2-dyr. Dartyş güýji 0,0084-0,0019 m/s2 (8,4-1,9 mm/s2) aralygynda üýtgeýär. Dartyş güýjünden sypmak üçin gerek bolan tizlik (ýagny, ikinji kosmos tizligi): 0.011 km/sek (11 m/sek). Ekwatorynyň Marsyň ekwatoryna ýapgytlygy 0°. Ýagny, parallel. Ýüzüniň temperaturasy ~233 K. Atmosferasy ýok.
Algir 1918-1939 ýyllarda
ХХ asyryň başlarynda Algir Fransiýanyň baknasydy. 1-jahan urşy döwründe Fransiýa Algiriň ilatyny tyl işlerinde mejbury ýagdaýda giňden peýdalanypdyr. Algir halky hukuksyz diýen ýaly bolupdyr. 1919 ýylda fransuz hökümýeti fransuzlar bilen algirleriň arasyndaky salgyt tapawudyny ýatyrmak barada kanun çykarýar. Şol kanun Algiriň iri ýer eýeleri, söwdägerleri, intelgensiýasy ýerli dolandyryş guramalaryna saýlawlara gatnaşmaga umyt edipdirler. Muňa seretmezden deňhukuklyk bolmandyr. Öňki ýaly araplar, berberler, Algirde ýaşaýan fransuzlar bolsa Fransiýanyň raýatlary diýip atlandyrypdyr. Şeýlelikde 1989 ýylyň kanuny hiç hili ýeňillik, deňhukuklyk bermeýär. Algiriň milli işewürler gatlagy bolsa parahatçylyk ýoly bilen öz hukuklarynyň giňeldilmegine umyt baglaýardy.
Fobos (hemra)
Fobos Gadymy Grek hudaýlarynyň arasynda gorky hudaýydyr. Bu hemra 1877-nji ýylyň 18-nji awgustynda amerikan astronom Asaph Hall tarapyndan tapyldy. Fobos häzirki wagtda bilinýän hojaýynyna iň ýakyn hemradyr. Ol Marsa şeýlebir ýakyndyr welin, ony Marsyň ýüzüniň käbir ýerlerinden görmek mümkin däldir. Alymlaryň çaklamalaryna görä ~50 million ýyl soň Marsa gaçyp pytrar we Marsyň daşynda halka emele gelmegine sebäp bolar. Fobosa Ýerden seredeniňde iň ünsüňi özüne çekýän zat Hall-yň Stikneý (Aýalynyň öňki familiýasy) adyny dakan krateridir. Bu krater bir çakyşmanyň netijesinde emele gelendigi we gapdalyndaky kiçiräk kraterleriň hem şol çakyşmanyň netijesinde emele gelendigi çaklanylýar.
Algir 1918-1939 ýyllarda
Emir Halid 1920 ýylda “Ýaş algirli” partiýasyny esaslandyrýar. Ol birinji jahan urşy döwründe fransuz goşunynda serkerdelik edýär.
Fobos (hemra)
Fobosyň taryhda kosmosdan üç gezek suraty alyndy. Birinji gezek 1971-nji ýylda Mariner 9, ikinji gezek 1977-nji ýylda Viking 1 we üçünji gezek 1988-nji ýylda Phobos kosmos gämileri tarapyndan alyndy.
Algir 1918-1939 ýyllarda
Bu partiýa algirlileriň we fransuzlaryň deňligini, Algiriň ýerli ilatyndan Fransiýanyň Parlamentinde wekilleriň bolmagyny talap edýär.
1927 ýylda Musulmanlaryň federasiýasy döredilipdir. Bu gurama ýerli ilaty baknadarlara garşy göreşe çagyrypdyr. Şeýle-de algir ulamalarynyň birleşigi guramasy milli medeniýetiň we diliň ösdürilmegi, bilimiň dürli pudagynda hünärmenleri taýýarlamak üçin milli mekdepleriň döredilmegi ugrunda göreşipdir.
1929 1933 ýylllaryň dünýä ykdysady çökçünligi Algiriň ykdysadyýetine agyr täsir edipdir, işsizleriň sany artýar, önümleriň öndürilişi pese gaçýar. Dört ýyla çeken gurakçylyk zerarly mallaryň 80% heläk bolýar. Bu hem maldarlaryň tozmagyna getirýär. Algirlileriň müňlerçesi Fransiýa gidipdirler, ýöne höküet olary yzyna  gaýtarypdyr.
1934 ýylda Algir kommunistik partiýasy döreýär. Bu partiýa ýurtdan fransuz goşunlarynyň  çykarylmagyny, milli  garaşsyzlygyň berilmegini talap edýär. Şeýlede ykdysady talaplary hem öňe sürüpdirler. Halk bitewlik komiteti döredilip, demokratik güýçleriň birleşip, bitewi fronty döretmek  meselesini öňe sürüpdir. 1938 ýylda halk bitewlik komiteti germaniýanyň we Italiýanyň Demirgazyk Afrika ýakynlaşmagyna garşy iş alyp barýar. Milli azat edijilik hereketi ikinji jahan urşundan soň has-da güýçlenýär we 1962 ýylyň Gorkut aýynda Algir milli garaşsyzlygyna eýe bolýar.
Gollanma maglumat merkezi
Gollanma maglumat merkezi Türkmen dilinde maglumatlary öz içine alýan saýtdyr. Saýtyň adresi: gollanma.com
Kategoriýalar
Saýt-da (2016-njy ýylyň 21-nji maýyndaky ýagdaýa görä) Astronomiýa, Biologiýa, Edebiýat, Filosofiýa, Fizika, Geografiýa, Güýmenje, Himiýa, Matematika, Saglygy goraýyş, Syýasat, Taryh, Tehnologiýa, Türkmen dili, Türkmenistan we bu mowzuklardan daşardaky temalary öz içine alýan "Başgalar" bölüminde maglumatlar ýerleşdirilýär.
Ygtybarlylygy
Gollanma saýty özündäki maglumatlar üçin birnäçe maglumat çeşmesinden peýdalanýar. Saýtyň esasy maglumat çeşmesi 10 tomdan ybarat bolan "Türkmen sowet ensiklopediýasydyr". Saýt üpjün edýän maglumatlaryny jikme-jik barlaýar neşir etmezden ozal. Bu saýt Türkmenistan baradaky ýetirýän maglumatlary üçin “Türkmenistan: altyn asyr” Elektron gazetinden peýdalanýar. Aşgabatda ýerleşýän binalar we köçeler üçin maglumatlary Google mäps-den alyp terjime edýär.
Geografiýa barada berýän maglumatlary hem Türkmen sowet ensiklopediýasyndan alynyp Wikipedia sahypalary bilen täzelenýär.
Makalalaryndaky suratlary hem Wikipedia erkin ensiklopedia sahypasyndan alýar bu saýt.
Tehnologiýa bölümindäki makalalar saýt topary tarapyndan terjime edilýär.
Beýlekiler
Bulardanam başga saýtda okyjylar makalalara teswir ýazyp bilýär. Saýta okyjylar özleri makala ýazyp bilýär. Sahypanyň kitaphanasy bar. Saýtyň "Gyzykly maglumatlar" we entek synagdan geçirilýän "Bulary bilýärmidiňiz?" bölümi bar. Saýty zyýarat edýän myhmanlar saýt barada pikirlerini beýan etmegi üçin myhman depderçesi hem bar. Saýtyň mobil görnüşi hem elýeterlidir.
UTP
UTP (Universiti Teknologi Petronas) - Malaýziýa döwletiniň ýüzlenmesi bilen Petronas şereketiniň 1997-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda esaslandyran tehnologik uniwersitetidir. Petronas firmasy her ýylda 10 okuwçyny synag edip şol uniwersitede pul hemaýady bilen bile iberýär. Okuwçylar gutaryp geleninden soňra firma işlap bermeli.
FC Barcelona
FC Barselona — Barselona futbol topary.
Nurberdi han
Nurberdi han ahalyñ hany bolan. Ol teke-togtamyş-garaýörme-wekildendir.Öz döwründe hanlyk derejesine ýeten adam bolupdyr. Nurberdi Hany Bäherden etrabynyn Hankäriz obasyndaky gonamçylyga jaýlapdyrlar. Nurberdi han 1820-nji ýylda Gökdepede dogulýar. 1880-nji ýylyñ ortalarynda hem şol ýerde aradan çykýar. Nurberdi han 1850-nji ýyllaryñ aýagynda 1880-nji ýyla çenli Ahalyñ hany bolupdyr we ömrüniñ ahyrynda Ahalyñ we Marynyñ hany bolupdyr.
FC Barcelona
Oýunçy günda
Duzümi 2023-24
Nurberdi han
1850-nji ýylyñ ahyrynda Ahalyñ merkezi şäheri bolan Gökdepede uly maslahat bolýar. Oña Türkmen topragynyñ dürli künjeginden Hanlar, Serdarlar, Ýaşulular, Aksakgallar we beýleki parasatly wekiller çagyrylýar. Maslahatda baryp, Görogly begden – soltandan (8-9nji asyrda) tä Şirgazy han zamanyna çenli Teke Türkmenleriniñ 18-sany baş hanlygynyñ bolandy barada söhbet açylýar. Şirgazy han zamanynda Tekeleriñ baş ýaşulusy Orazmämmet ogly Döwletmämmet düýegöz agadan baş hanlygyñ Keýmir köre, ondan Annaseýit wekile, ondanam Myrat serdara geçişi, 1819-nji ýylda Myrat serdar ölenden soñraky 30 ýyllykda bolsa Tekelerde bir näçe gala hanlary bolup, baş hanlygyñ bolmandygy hakda gürrüñ edilýär. Uly söweşlerde han ornuna orta çykarylan gala hanlaryñ iñ ekabyry Garaoglan hanyñ (Nurberdiniñ babadaşy, baba onbegiñ ogly) 1819-20-nji ýyllarda diýen wagty eken.
Emma baş han bolmak üçin ýedi şertiñ zerur bolanlygy sebäpli,ol baş hanlyga göterilmeýär. Umuman,şol mejlisde mongol talañçylary we beýleki gaýry ýatlar tarapyndan uly zarbalar urulyp,bir-birinden çetleşdirilen Türkmen taýpalarynyñ ýagdaýy barada pekirler orta atylýar. Esasan hem Eýranly, Ruslar we beýleki gelmişikleriñ jansyzlarynyñ derdinden çarwalara we beýlekilere rahatlygyñ ýokdygy, hemme taraplaýyn halka ýarajak, ortak, ekabyr ýolbaşçynyñ zerurdygy ýaly ençeme meselelere garalýar.
Şonda şeýle ýolbaşçylyga iki adam : Nurberdi Döwletýar baý ogly Ak wekillerden hemde Hajygurbanyñ ogly Mämmetweli kazynyñ agtygy,Ak kazynyñ çowlygy Orazmämmet han (Gara goñurdan)görkezilýär. Olaryñ ikiside öz tire-uruglarynyñ hany eken. Saýlaw mejlis hakyky alnyp barylýar. Haçanda ses berlende Orazmämmet han artykrak ses alýar.(şol wagtlarda gol galdyrylman,ses sanalar eken). Emma örän paýhasly hem-de halatly serdar Orazmämmet hanlygy öz üstünden aýyrylmaklaryny haýyş edýär. Öz çykyşynyñ ahyrynda şeýle diýýär :
Owaly biribaryñ güwäliginde men hanlyk ornuny Nurberdi döwletýar baý ogluna bagyşlaýaryn,çünki ol gady- my Bas eýamynda ýaşululyk eden Keýmirden öñki Teke Türkmenleriniñ aksakgaly Döwletmämet düýegöz aganyñ tälimini alan Anan onbeginiñ izidyr.Muny atasy Mürrük baý,kakasy Döwletýar baý hem örän çörekli-çekimli adamlardyr.Onsoñ ynanç-yktygatda,adalat-päklikde,güýç-gaýratda hem akyl-paýhasda,delewarlyk- herba -plykda,söweş-syýasatda Nurberdini biz tanaýarys.Agyr ile baş bolmakda pysgal-döwletliligem wajypdyr.men öz rysgalymdan närazy däl, ýöne uly iliñ öñüne düşerlik rysgalymyñ ýokdygyna-da gözüm ýetýär. Bular bolsa ata-baba rysgally-çykymly, çörekli-hamyrhana ugurdyr.
Galyberse-de, onuñ okap ýazyp bilmegi,golunyñ has giñ bolmagy,menden artyk ýerleridir. Han bolmak üçin goly giñligem gerek ahyryn. Il-günden nökerlige çekmeli,olary at-ýarag bilenem üpjün etmeli. Tekeçilikde ilden algyt-salgyt ýygnamaklygyñ ýokdygyny bilýänsiñiz. Garaz „ Goly giñiñ goly uzan ýerine ýeter, goly ýukanyñ eli ýakasyna-hyrçyna ýeter „ diýileni-dä,şu nokdaý nazardanam men hanlyk-ýaşululyk mertebesine öz razylygym bilen sesimi Nurberde bagyşlaýaryn…
Başga-da ençeme çykyşlar bolýar. Maslahat-mejlisiñ esasy guramaçy-kethudasy örän dilewar hem adalatly Atajyk molla(Nyýazdurdy mollanyñ ogly) sözüni jemläp pata berensoñ, „ Hangöter „ dabarasy başlanýar. Şeýlelikde,Nurberdi döwletýar baý ogly hanlyga göterilýär. Nurberdi juda uzyn boýly, soñkbaşy iri, eginlek, süýrü- Räkden uly kelleli,tüññüräk mañlaýy giñden ýaban, göniburunly, garasy köpräk goýun gözli, gaşlagrak, bugdaýreñ Gyzgylt ýüzli, azzu sözli,diñlemegi söýýän,synçy ýiti nazarly,ynanç-yktykatly,nebsinden ynsaby ýokary, rehimli hem gazaply, ýürekli, gahar-gazabyna erk edip bilýän akyl-paýhasly, söweş-syýasatdanbaşy çykýan, berk bedenli Sabyr-kanagatly, Türki sowatly sada adam bolupdyr.
Ol Anan onbegiñ ýuwlygy,Garry baýyñ çowlygy,Mürrük baýyñ agtygy,döwletýar baýyñ bolsa ogludyr. Nurberdiniñ Üç aýaly bolupdyr(Nurgözel,Rabygözel,Güljemal).Olardanam önen ogullary: Berdimyrat batyr,Döwlet beg, Magtymguly han, Garry han, Ýusup beg, Magtymguly hanyñ ogly Mürrük han,onuñ ogullary Suhanguly, Ata we başgalar Ata onbeginiñ doganynyñ kowumlarynyñ biri-de Baba onbeginiñ ogly Garaoglan handyr.Ol Nurberdi bilen babadaş garyndaş. Nurberdi – Teke – Togtamyş – wekil – ak wekil – Garaýörme – onbegidir.Ol 30 ýaşlarynda hanlyga göterilýär. Garaoglan hanyñ terbiýesini alýar,emma esasy terbiýeçisi Däli tilkidir. Şol maslahat-mejlisde Börmäniñ gala hany öwezmyrat – Dykma serdar mämetnazar ogly baş serdarlyga göterl- Ip,ol tä hanyñ ölümine çenli onuñ sag goly bolan. Onsoñam şonda kazylyk,wekillyk,onbeglik,işabaşalyk(goşun serenjamçysy),ýüzbaşlyk ýaly ençeme wezipeler ýola goýulýar. Şol dabara mynasybatly tutulýan üç günki toýdan soñra Döwletýar baý gylýal sürülerini ýataklara gabap,ulagsyz Jigitleri at saýlap almagy yglan edýär.Özüniñ ähli mal-düýnýesini, baýlyk-mirasyny bolsa ogly Nurberdiniñ hanlygyna,halkyna bagyşlaýar.
Ahalda Nurberdiniñ,1853nji ýylad Sarahs-da Gowşydyñ hanlyga göterilmegi,olaryñ arasynda doganlyk-dostlyk Riştesiniñ pugtalanmagy daşgy hem içki duşmanlary agyr oýa batyrýar.Şonuñ üçinem duşmanlar Türkmen taýp -alarynyñ, Tireleriniñ, hanlyklarynyñ, serdarlarynyn, din wekilleriniñ agyzlaryny alartmak, Esasanam, şol iki läheñiñ Nurberdi bilen Gowşudyñ başyny ýimek ýaly hilegärliklere ýüz urýarlar. Patyşah Russiýasynyñ orta Aziýa,şol sanda, Türkmen topragyna hem dört tarapdan : Orunburgdan, gazagystan- dan, Mangaşlakdan, Krasnowodskdan ýörişler etmek planyny amala aşyrmaga gyssanýandygyny bilýän Tekeler agzybirligi ünsi güýçlendirýärdi.
Nurberi hanyñ tagallasy bilen Orazmämet han,Gara batyr,Sopy han,Gülbatyr serdar,Amanaly garga,Myrat hunk- är,Gylyç batyr,Maññyt batyr,Esenoglan han,Muham serdar,Garaýüz batyr,Garaoglan han,Öwez baý,Däli tilki, Polat han, Gara döw, Amangeldi we emingeldi serdarlar, Berdi kazi, Hanmämet atalyk, Durdy mugt, Öwezli tentek, Täçmämet (Gönebek), Anzar pälwan, Öwezgeldi ussa, Gadam mergen, Amanguly han ýaly batyrlar ; Atajyk molla Gurbanmyrat işan, Kerimberdi işan, Mahmyt işan, Seýitmämet hoja, Muzaffar işan, Nazaraly molla, Molla ker, Seýit Işan, Ak işan, Muham sopy ýaly ençeme din hadymlary ; Gara sähet ýaly aýylganç sesli jarçylar; Mätäji, kätibi, meskingylyç, Guba ýaly şahyrlar; Gönebek, Orazmyrat topaz, Gulgeldi tümen, Hally şaýly ýaly bagşy-sazandalary Onlarçasy bir çukura tüýkürýärler.
Şeýlelikde,Nyýazdepe çapylşyny, Hurmant çapylşyny, Gereý gyrgynçylyg (Gyzylarwat urşy), Şarlawuk urşuny, Welgyz urşuny, Goç-zaw uruşlaryny, Garrygala söweşi, Çat we beýleki uruşlary başyndan geçiren serkerde Nurberdiñ ýolbaşçylygynda Ýumut,Gökleñ,Salyr,Saryk,Ärsary ýaly,onlarça Türkmen taýpalarynyñ arasynda agzybirlik rowaçlanýar. Elbetde munuñ özi Nurberdiñ tagallasy bilen ýörite wagyz-nesihatçylar toparlarynyñ döredilmegi netijesinde amala aşyrylýar. Ýany goragçylar bilen üpjün edilen agzamlary guma we beýleki ýerler topar-topar bolup ugraýarlar. Olar Türkmen taýpa-tireleriniñ arasynda bolup, ilata daşky we beýleki gelmişek duşmanlarynyñ kimlerdigini düşündirýärler,öçlerini ýaraşdyrýarlar,çarwalaryñ arasyndada agzybirligi ýola goýup, ýerli halkdan 20-30-40-50-100 atlydan ybarat goraýjy Toparlary, añtaýjylary, ýolbeletleri, onbaşy, ýüzbasylary döredýärler. Olara at-esbap,ýaraglar bilen üpjün edýärler,atlylar başlaryna çenli saýlaýarlar. Şondan soñra olar öz obalaryny duşmanlardan, alamançylardan gorapdyrlar, birek-birege kömege ýetişip, hemişe hüşgärligi agzybirligi elden bermändirler. Beýleki taýpalar hem bu syýasaty ikielläp goldap, özaralarynda ýokary tertip-düzgünnamany ýola goýýarlar.
1858nji ýylda Eýran şasynyñ goşuny Jafarguly han serkerdeliginde Garrygala Ýumut-Gökleñleriñ Üstüne ýöriş edýär, şonda olardan Nurberdi hana dadygöý(Gyssagly habar ýetirýän)habarçy gelýär. Nurberdi han 12muñ Teke atlysyny, Mahmyt işanyñ ýardymy bilen ýygnalan 6 muñ Ýumut(Atabaý ýumutlaryndan) atlysyny toplap, Garrygala-söweşe ýöriş edýär. Ýerli halkyñ ýaşululary hanyñ özüniñ goşuna esasy ýolbaşçylyk etmegini haýyş edýärler.Duşman bilen uruş bir hepdeläp dowam edýär.Emma Nurberdi 7nji gün uly mejlis gurap, şonda ahyrky sözünde şeýle diýýär: - Ýaşulular,serdarlar, ýygitler ! Siz maña izda boluñ diýmäñ ! Bizden öñki Teke ýaşulularymyzyñky ýaly meniññem adym hanam bolsa,serdar ornundadyryn.Şonuñ üçin siz meniñ maslygymy ganhor Jafarguly hanyñ tugunyñ astyndan başga ýerden gözlemäñ ! Batyrlar ! Çozuñ azana musallat boluñ ! Ýa Allah ! Diýip, ol at salýar.
Şol soñki zarbada Bejnurdiñ hany Jafargulynyñ serkerdeliginde külli Türkmeni bakna etmek üçin Eýranyñ şasy Nasretdin “ ýeñilmez “ Atly, toply-tophanaly, kemsyz ýaraglanan serbazlardan düzülen san hem güýç taýdan bir näçe esse artyk goşuny çym-pytrak edilýär. Şonda Eýranyñ haý-haýly sary topy-da olja alynýar. Aýagalydygyna gaçyp barýan Jafarguly han Gökdepeli Teke jarçysy,garasähdiñ elhenç sesini eşidende zähresi Ýarylyp, huşy başyndan uçýar. Uly ýeñişe garaşyp oturan Nasretdin şah “ Şum habary “ eşidip özünden gitýär.Bu barada şol söweşi gören Abdysetdar kazynyñ “ Jeñnama “ Poemasynda şeýle diýilyär : Diýidiler : “ Bu işler kyndyr, eý şah ! Ki ýagny leşgeriñ öldi,bol aga ! Bolup bihuş,ýykyldi jalkasyndan Pozan boldy niçe ýel arkasyndan Şondan soñra Gökleñ, Ýumut we beýleki tire-taýpalaryniñ ýaşululary Nurberdi hana we ähli Teke garyndaşlaryna alkyş baryny aýdýarlar, duşman kim, dost kim,ymykly göz ýetirýärler. Şeýdibem,Nurberdi hanyñ tagallasy netijesinde Türkmen tirelerniñ arasynda duşmanlar tarapyndan düwlen düwünler çözilip, agzybirlik dikelýär. Garrygaladan gelen dessine (1858nji ýylda) Nurberdi han özüniñ wekilleri, geñeşdarlary, serkerdeleriñ bilen Mara Gidýär we Teke-Saryk dawasynyñ çözülmegine uly kömek edýär. Ol 1861nji ýylda Nasretdin şanyñ Mara eden çozuşyndada duşmany derbi-dagyn etmekde özüni tanadýar.
Şondan soñra Gowşut hanyñ Teklibi boýunça Nurberdi Ahal- Marynyñ hanlarynyñ hany saýlanýar.1862nji ýylda Bolsa hanlar hany Nurberdi han Mara gelende-de Ahaldakysy ýaly öz öýünden örsün diýen niýet bilen oña abraýly ýeriñ asylly maşgalasyny-Töre-sokynyñ gyzy,adamsy (Annaöwez) 1855nji ýylda uruşda ýogalan Güljemly nikalap alyp berýärler. Nurberdi Salyr-salyk, Ärsary ýaly beýleki taýpalarynyñam arasynda uly hormata mynasyp-ortak ýaşululyk abraýyny saklanlygy ; alagöz bilen seretmekden daşda duranlygy,hemişe halky öñe sürüp, il-gününe hormat goýmagy başaranlygy üçin onuñ mülki Baýramalyda tutulýar. Nurberdiñ ölüminden soñ onuñ mülki Wekilbazara göçürilýär.
Nurberdidir Gowşut hanyñkyda bolan gizlin maslahatlaryñ netijesini Russ içalysy Aly mülhit (halk arasynda tutul ýan ady) we başgalar öz baýarlaryna ýetirip durýarlar.Emma bu iki hanlygyñ barha pugtalanmagy, halkyñ olara şalaryñ şasy ýaly ynamly garamaklary duşmanlary nugsana getirýär. Dogursy, Russ genrallary, serkerdeleriñ olaryñ bir näçesine Halat-serpaý, aýlyk-pul bermek ýaly hilelerde ýüz urýarlar.
Emma birnäçe gezek ýaraşyga baranda kabul etmäñ,amatly pursatlary elden gieren zalymlaryñ hilesi ýol almaýar. “ Han aga,bularyñ zat berip durmalary nämäniñ alamatyka? “ diýip soranlarynda Nurberdi han : “ Aý, adamlar, “ Doñuzdan tüý ýolmak ýolmakdyr “ diýileni. Olar şu çalaran kelleler üçin berilýändir. Goy, bersinler bakaly, berilen zady il bähbidine harçlaberiñ,munuñ astyndaky hileler ýol almaz. Ýylan,egrem bolsa, hine girende gönileýändir, tiz göneler “ diýip,başyny sypap,jogap berýär.
1878nji ýylda Gowşut hanyñ Russ ofiseri-içalasy Aly mülhit tarapyndan awy berilen öldürilendigini eşidip, Nurberdi han “ Sag omurdanam goparylan ýaly boldum… “ diýär. Onuñ ýerine serkerde goýmak üçin tagalla etsede gyssagarada başartmaýar. Çen edilýänler ýa garran, ýa Täçgök serdar ýaly adamçy iner häsiýetli, ýa söweşsyýasaty gowşan, ýa nepsy ynsabyndan güýçli, ýa-da gözsüz batyr…bolup çykýar. Şondan soñra Nurberdiniñ özide syrkawlaýar. 1879nji ýylda Russ goşunlarynyñ Gökdepe çözjakdygy hakdaky habary eşidip,ol agyr halda bolsada Marydan ahala gaýdýar. Emma barynça urus Tekeleriñ ýeñişi bilen gutarýar. Ol şol söweşde ýolbaşçylyk eden ogly Berdimyrat batyryñ ölümine şükranalyk eden, emma Gara batyryñ we beýlekileriñ ölümine gaty gyýlýar.
Ol gyssagly maslahatda gelnen nitije boýunça Dykma serdaryñ hem Öwez baýyñ ýolbaşçylygynda 9sany wekilli (Töwellaçyny) ýaraşyga ýollaýar. Emma olar kabul edilmän gaýtarylýar.Galanyñ günbatar we gündogar taraplaryny berkidip, 22muñ goşuny jemläp,söweşe ykjamlanyp başlan Nurberdi hanyñ derdi gozgap,gaýra ýüzlip ýene-de syrkawlanýar. Şol başagaýlykda iki sany adam,biri pir beýlekisi sopysy bolan bolup,haja zyýarata barýan sumaklar hanyñ halyny soran bolup,onuñ-da käsesine awy goýup,içirip,ölmegine sebäp bolýarlar. Ol şu wagtlarda 60-61 ýaşynda eken.
Ruslar Nurberdi hanyñ baryp1870nji ýyllardaky maslahatyndan soñra Russ goşunlarynyñ ýollaryny baglamaga Türkmen atly gosunlaryny ugradyşy,kenarýaka Türkmenleriniñem Russlara mal we beýleki kömekleri bermekden ýüz döndirişi, Rus goşunlarynyñ 1872nji ýylyñ ahyrlarynda Etrek derýasynyñ üsti bilen bärik aralaşyp, Aşgabat tarapa süýşmekleriniñ serpikdirilşi,Nurberdi hanyñ goşunlarynyñ bir toparynyñ Krasnowodskdan Hiwa hanlygyna barýan russ goşunynyñ azyk suwlaryny oljalaýyşy we olary uruşa ýetirmän,Balaişemden izlaryna gaýtmaga mejbur edişi ýaly hereketler Russ serkerdeleriniñ göz öñünden geçýär.Şondan soñra ýokarky maglumatlary Kafkaza ýollaýar.
General Lomakiniñ ýolbaşçylygynda (1877-78) Aşgabat tarapa edilen synanşyk şowsuz gutarýar,olar köp zyýan çekip,Gyzylarwatdan izyna gaýdýarlar.Şondan soñra Gowşut bilen Nurberdini öldürmek baradaky maslahatlary- na has-da çynyrgadyp,şol kelleler üçin goýlan baýraklary öñküden-de ýokarlandyrýarlar. Erkin ýaşap ýören Türkmenleriñ üstüne esassyz hem-de agyr ýaraglar bilen ýaraglanan goşunly ,hile ýüküni-de tutup gelen Türkmenleriñ arasynda agyzalalyk,bölünşiklik salmak ýaly adalatsyz hereketleri etmedik bolsa,gaýduwsyz gahramanlarymyzyñ serlerini topraga garan duşman,eger aç-açan uruşa geçen bolsa (hilesiz) onda Türkmenleri asla alyp bilmezdi.
Ata-babalarymyzyñ ömürboýy garaşan erkana zamana indi gelip ýetdi. Gökdepäniñ günbatarynda Hankäriz gonamçylygynda Nurberdi hanyñ we onuñ sag-solunda ýatan ogullary Döwlet beg bilen Magtymguly hanyñ – üçünjisiniñ mazarynyñ üstünde Tejenli Orazgylyç molla ogly Hoja ahmed ahunyñ baş ussatlygynda äpet ýadygärlik gümmez galdyryldy.Ol indi uly iliñ zyýarathanasyna öwrüldi. Nurberdi han bilen baglanşykly materýallar esasan tejenli kyssaçy merhum Suhanberdi Annagurban oglynyñ (1898-1983) gürrüñlerinden
Gatnaşan urşlary
Sarahs söweşi (1855), Garrygala söweşi (1858), Mary söweşine (1861 aýratyn edermenlik görkezipdir
Tugrug
Tugrug — Mongoliýada Pul.
Doňg
Đồng — Wýetnamda Pul.
Electrabel
Electrabel, Electrabel in, Electrabel in RTÉjr we Electrabel in Rai Yoyo - Belgiýa we Niderlandlar guç elektrik gurluşyk şirketlery. energetika hem şu Engie we Enel şirket gurdy. Gurluşuk edýar (Gap Inşat firmasy bilen), (3-4 sany energetika fabrigy bar, kabir bölegi döwlete degişli). Her welaýatda diýen ýaly power plant-elektrik stansiýasy bar. Bu elektrik guç şirketlar Verbund, Centrica, E.ON, Engie, RWE, Çalyk Holding, Iberdola, Enel, Endesa, EDF, Rosatom, Inter RAO, Vattenfall, Ørsted, EVN, Vestas, Luminus we Unipet.
Zinedine Zidane
Zinedine Yazid Zidane 23-nji İÿun, 1972-de Fransiÿanyñ Marsilÿa şäherinde eneden bolÿar.Şu wagt Real Madrid komandosynyñ tälimçisidir.
Ÿurdy
Fransiÿa
Kluby
Bordo
Ÿuwentus
Real Madrid
Riel
Riel — Kambojada Pul.
Kip
Kip — Laosda Pul.
Dacia FC
Dacia FC  hazirki wagtda Moldawiya Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.
Navruz (oba)
Navruz - Özbegistanyň Syrdarya welaýaty Mirzaobod etrabynde ýerleşýän şäher.
Wenesuela
Wenesuela (Venezuela), resmi ady — Boliwar Wenesuela Respublikasy (República Bolivariana de Venezuela) — Günorta Amerikanyň demirgazygynda döwlet. Demirgazykda kenarýakasyny Karib deňzi we Atlantik okean ýuwýar, ol gündogarda Gaýana, günortada Braziliýa we günbatarda Kolumbiýa bilen serhetleşýär. 300px|left|thumb|Wenesuelanyň kenarýakasy Wenesuela Günorta Amerikada ýerleşýän döwlet. Ol günbatar we günorta-günbatarda Kolumbiýa, günorta we günorta-gündogarda Braziliýa, gündogarda Gaýano bilen araçäkleşýär. Ýurduň demirgazyk bölegini Karip deňzi ýuwýar.
Taryhy
1498-nji ýylda ýewropalylar Wenesuela aralaşýarlar. 1499-njy ýylda Alonso de Oheda Marakaýbo kölüni tapyp, bu ýurdy Wenesuela – “Kiçijik Wenesiýa” diýip atlandyrýar. 1520-nji ýyllarda bolsa ýurduň köp bölegi ýewropalylar tarapyndan koloniýalaşdyrylýar. Wenesuelanyň häzirki ýerleşýän ýeri tä VIII asyra çenli Peru şalygynyň golastynda ekeni. Ýurduň ýokary indendant gullugy 1783-nji ýylda döredilýär. 1821-nji ýylda Wenesuela azat edijilik urşunyň netijesinde Beýik Kolimbiýanyň düzüminde garaşsyzlygyny gazanýar. 1829-njy ýylda bolsa Wenesuela federasiýanyň düzüminden çykyp, garaşsyzlygyny yglan edýär. Şol günden tä XX asyryň ortalaryna çenli ýurdy dürli diktatorlar dolandyrýar. 1953-nji ýylyň 11-nji aprelinde ýurduň täze Konstitusiýasy kabul edilýär. Şol täze Konstitusiýa laýyklykda Wenesuelanyň Birleşen Ştatlary Wenesuela Respublikasy diýlip atlandyrylýar.
Tebigaty
Ýurtda tropiki klimat agdaklyk edýär. Wenesuelanyň geografiki ýerleşişi şeýleräk: demirgazyk-günbatarynda And daglary we Marakaýbo düzlügi, merkezinde baýyrlyklar we günorta-gündogarynda Gaýano daglyk ýerleri tutýar. Iň pes ýeri: Karip deňzi, iň beýik gerşi: Boliwar gerşi 5007 metr. Ýurduň esasy tebigy baýlyklary: nebit, tebigy gaz, altyn, boksit we beýleki gymmat bahaly daşlar. Şeýle hem bu ýurtda dünýäniň iň uly we tebigy ajaýyplygy boýunça hemmeleri haýran galdyrýan şarlawuklar bar.
Ilaty
Soňky maglumatlara görä, ýurtda 26 milliondan gowrak adam ýaşaýar. Ilatyň ortaça ýaş dowamlylygy 73,28 ýyl. Ýurduň ilaty ýylda 1,486 göterim köpelýär. Takmynan her maşgala 2,55 çaga düşýär. Ilatyň agramly böleginde ýewropalylaryň nesilleri ýaşaýar. Olar ispanlar, italýalylar we portugaliýalylar. Şeýle hem ýurtda arap, afrika milletli halklar hem ýaşaýar. Ilatyň uly bölegi hristiýan dininiň katolik mezhebine uýýar. Wenesuelanyň döwlet dili ispan dilidir. Mundna başga-da, ýurtda birnäçe şiwe dilleri hem ulanylýar.
Döwlet gurluşy
Wenesuela – federatiw respublikadyr. Döwlet federal okrugdan we 22 ştatdan durýar. Döwlet baştutany – prezident. Kanun çykaryjy organy – iki palataly milli kongres.
Gözel ýerleri
Ýurtda 72 sany tropiki ada bar. Olar ýörite deňiz syýahatçylygy üçin döredilen ýaly ýaýlyp ýatyr. Porlamar şäheri ýurduň esasy deňiz şypahana merkezi hasaplanýar. Merida ştatynda ýurduň iň beýik gerşi bolan Boliwar ýerleşýär. El-Dorado goraghanasy, Kanaýma, Serraniýa-de-Neblin, Haua-Sarisarinama ýaly milli seýilgähleri özüniň tebigy ajaýyplygy bilen hemmeleri özüne bendi edýär. Bu tebigy ajaýyplyklar döwlet tarapyndan goralýar.
Esasy baýramçylylgy: 5-nji iýul – Garaşsyzlygyny yglan eden güni.
Françoise Forton
Françoise Forton Viotti (8 iýul, 1957 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
Worskla FK
Worskla FC hazirki wagtda Ukrayna Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.