cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kriştiano Ronaldo
Şeýlelikde, Ronaldu “Mançester Ýunaýtediň” ilkinji portugal oýunçysy bolup, klubyň taryhyna girýär we 12 million funt sterlinge şertnama baglaşýar. Ol tälimçiden “Sporting” toparynda çykyş edýän 28-lik belgisini bermegini soraýar. Emma A.Ferguson oňa 7-lik belginiň elmydama toparyna ýeňiş getirýändigini aýdyp, oňa 7-lik belgini berýär. Ol bu toparyň düzüminde “Mançester” – “Balton Uanders” duşuşygynyň 60-njy minudyndan soňra oýnap başlaýar. 2003 – 2005 oýun möwsüminde ol 10 goly öz adyna ýazdyrýar we janköýerleriniň ses bermegi bilen 2005-nji ýylyň “Iň gowy ýaş oýunçysy” adyna eýe bolýar.
2006 – 2007 oýun möwsüminde Mançester Ýunaýteddäki 50-nji goluny tora salýar. Ronaldu möwsümiň ähli baýraklaryna: “Ýylyň oýunçysy”, “Ýylyň iň ýaş oýunçysy”, “Janköýerleriň iň gowy oýunçysy” baýragyna mynasyp bolmagy başarýar. 2007-nji ýylyň 13-nji aprelinde ol “Mançester Ýunaýted” bilen şertnamasynyň möhletini bäş ýyla çenli uzaldýar we jemi 31 million funt sterlinge gol çekişýär. Bu bolsa ony toparyň taryhynda iň köp pul tölenilýän oýunça öwürýär. Şonda ol ejesine aşpezlik kärini goýup, mundan beýläk öýünde dynç almagy haýyş edýär.
2007-nji ýylyň 13-nji aprelinde ol “Mançester Ýunaýted” bilen şertnamasynyň möhletini bäş ýyla çenli uzaldýar we jemi 31 million funt sterlinge gol çekişýär. Bu bolsa ony toparyň taryhynda iň köp pul tölenilýän oýunça öwürýär. Şonda ol ejesine aşpezlik kärini goýup, mundan beýläk öýünde dynç almagy haýyş edýär. 2008-nji ýylyň 19-njy martynda Ronaldu ilkinji gezek Mançester Ýunaýted toparyna kapitanlyk edýär. Ol öz oýunlarda derwezeden geçiren ençeme goly bilen Dani Güizadan 8 bal öňdeligi gazanyp, Ýewropanyň “Altyn aýakgap” baýragyna eýe bolýar.
Onuň Portugaliýanyň milli ýygyndy toparynda hem görkezen üstünlikleri sanardan kändir. Ronaldu heniz 22 ýaşyndaka ilkinji gezek Brazilýa bilen oýanalan dostluk duşuşygynda Portugaliýanyň milli toparyna kapitanlyk edýär.
2009-njy ýylyň 1-nji iýulynda Ispaniýanyň Real Madrid toparyna geçen Ronaldu Mançester Ýunaýted toparynda ussatlyga ýetendigini aýdýar. Tälimçisi Aleks Ferguson barada bolsa: “Ol meniň sport atamdyr. Aleks Fergusonyň yhlasy bolmadyk bolsa, häzirki kämilligime ýetip bilmezdim hem” diýýär.
Şeýlelikde Ronaldu 2009-njy ýylyň 1-nji iýulynda 6 ýyllyk şertnama bilen Real Madride doly geçýär. Bu toparda ol 9-luk belgi bilen çykyş edýär. Oňa 9-luk belgili köýnekçäni Real Madridiň legendar oýunçysy Alfredo di Stefano gowşurýar. Ronaldu Santiýago stadionynda özüniň 80000-e golaý janköýeri tarapyndan garşylanýar. Bu bolsa Diego Maradonanyň 75000-lük janköýerinden hem köpdür.
Azan
Āzän (أَذَان‎ — habar berme, mälim etme) yslamda farz namaza çagyryş. Azan aýtýana muedzin (azançy) diýilýär. Jemagat namazynda erkeklerden biri okamagy hökman. Azan aýdylanda muedzin kybla bakyp, süýem barmagyny gulagyna goýup aýtmaly. Aýallar azan aýtmaz. Faýl:Beautiful adhan.ogg
Işan
Işan —Nagyşbendiniýe tarykatyň sopy wekillerine “Işan” diýipdirler. Işanlar sopyçylyk bilen meşgullanyp dini däpleri we sünnetleri berjaý edýärler. Olar Türkmensährada hormatly şahsyýetler hasaplanýar. Hepdäniň her penşembe we jumga günleri ylahyýet ylymlaryny öwrenmek üçin mesjitlere ýygnanyşýarlar.
PHP
frameless
Işan
Işanlar her gije ýassy namazy okanlaryndan soň ýygnanyşyp sopyçylyk tarykatyny berjaý edýärler. Kä halatlarda türkmenler olara tebiplik derejesine çenli ynanypdyrlar. Çagalar näköklän mahallarynda işanlaryň ýanyna alyp baryp näkök çaga dem saldyrypdyrlar. Olar keramatly adam hökmünde saýlanypdyrlar. Günorta-Günbatar türkmenleriň arasynda işanlar hakda dürli rowaýatlar hem aýdylýar. Çaga dogurup bilmeýän durmuşly maşgalalar olara ýykylmagy bilen şypa tapan az bolmandyr.
PHP
PHP - HTML kodlarynyng arasynda ulanylylyp bilinyan, esasan hem Web gelisdirmede ginisleyin ulanylyan script dilidir.
Işan
Türkmenler işan we öwlatlar aradan çykandan soň jaýlanlarynda üstüne günmez dikeldip mowzeleý gurmak däbi bilen olary hormatlapdyrlar. Türkmen zenan maşgalalary oňa zyýarata gidipdirler. Rowaýatlaryň arasynda Kümüsdepe-Esenguly etraplarynda ýaşap geçen Berdijepbar işan hakda aýdylan rowaýat has gyzyklydyr. Ol etraplaryň ýaşaýjylary deňiz gyrasynda ýaşaýandyklary üçin deňiz söwdasy bilen meşgullanypdyrlar.
PHP
<?php
PHP, HTML kodlarynyng arasynda ya-da ozbashdak ulanilanda shu taglering (<?php: tag acilyar ?>: tag yapilyar) icinde yazylyar.
Işan
Häzir onuň nebereleri Esenguly etrabynda ýaşaýarlar. -Şeýle işanlaryň arasynda Ketde Pir Işan (Işan kaka, asly Hywa Buharaly türkmen Hojanepes etrabynda ýaşap ýaňy ýakynda dünýäden gaýdýar.), Gara Işan, Ata Işan (Beýik akyldarymyz Magtymguly Pyragynyň nebereleri), Posalak Işan (Asly Balkanly belli Gara Işanyň ogly), Ak Işan, Hakberdi Işan ... ýaly işanlar halk arasynda belli özüni tanadan keramatly adam bolupdyrlar. "Işanlara barsaň iş hem bar aş hem bar" - nakyl
PHP
?>
PHP kop wagtdan bari ulanylyp gelinyan dinamik web programirleme dilidir. Wagtyn gecmegi bilen webde kop sanly tehnologiyar we softwarelar (PHP Framework) peyda boldy. Bularyn kopisi PHP ulanylyp yazylandyr. Bu frameworklerin maksady gysga wagtyn icinde kop isi yerine getirmekdir.
Asakda bu frameworklerden kabirleri:
<ul> <li>Laravel</li> <li>CakePHP</li> <li>CodeIgniter</li> <li>Seagull</li> <li>Symfony Project</li> <li>Zend Framework</li> </ul>
Şem
Şem / Serdar Saparow
Dünýä gara donun atyndy egne, Gözedürtme garaňkyda bir men bar. Dünýä ýagty saljak hiç bir närse ýok, Diňe bir şem bar.
Şemi ýakdym, ujypsyzja yşygy tümlükde has ýagty berýän mysaly, Diwarymda tans oýnaýar kölgesi Kölgesi özünden has uly ýaly.
Ýok uly ol, hörpi uly görünýär, Ýaňy baýanlaryň boş bady ýaly. Sen bilmezmiň, eý şem, oň ýok boljagyn Ýalan pygamberleň galp ady ýaly.
Her näme-de bolsa, misli ýylan deý Bir ýüpe çyrmaşyp ýagtyldýanyň hak. Meň ýüregim alaw-alaw ýansa-da Nämüçindir hiç aýdyňlyk berenok.
Kalbym ýanardag deý lowlap dursa-da Ne bir ýagty saçdy, ne yşyk saldy. ...Wagt geldi. Şemem söndi. Bu gije Ýeke-täk syrdaşym dymyşlyk galdy...
2017
Aba serdar
Şol döwürlerde Etrek, Gürgen türkmenleri (gökleň, okly, ýemreli we beýlekiler) Hywa hanlygynyň raýaty hökmünde Horezm soltanlaryna agyr salgyt (pul, mal we nöker) töleýär ekenler. Munuň üstesine-de 1550-nji ýylda Eýranyň Astrabat welaýatynyň täze häkimi Keçel Şahberdiniň hem türkmenlerden agyr paç ýygnamaga synanyşmagy netijesinde, halys degnasine deglen halk ezijilere garşy aýaga galýar.
Gozgalaňçylar Aba serdaryň baştutançylygynda Eýranly salgyt ýygnaýjylaryň ýolbaşçysy hem-de Keçel Şahberdiniň garyndaşy Şatyr begi öldürýär. Muny eşidip, gahar-gazaba münen Keçel Şahberdi türkmenleriň üstüne agyr goşun çekip barýar. Okly türkmenleri onuň goşunyny derbi-dagyn edip, özüni hem tutup öldürýärler.
Şondan soň gozgalaňyň dabarasy dag aşýar. Bütün türkmen obalaryna, şeýle hem Astrabadyň käbir etraplaryna ýaýraýar. Eýran şasy Tahmasp şanyň (1527-1578) uly goşun iberip, Aba serdaryň gozgalaňyny ýatyrmak üçin eden birnäçe synanyşyklary şowsuz bolupdyr.
Aba serdar Eýran bilen öňden urşup gelýän özbek hökümdary Aly soltan bilen ylalaşyk baglaşýar we onuň köpüsi özbeklerden ybarat bolan goşunyna daýanyp, Eýran goşunlarynyň 1554-nji hem-de 1557-nji ýyllarynda uly hüjümlerini kül-peýkun edýär. Bu ýeňişler Aba serdara uly şöhrat getirýär. Ol bütün Astrabat welaýatyny diýen ýaly öz raýatlygyna geçirýär.
Türkmen atly ýigitleriniň serkerdesi Aba serdaryň bu söweşleriniň netijesinde bütün kenarýaka türkmenleri 10-12 ýyllap Eýran häkimiýetlerine garaşsyz bolupdyrlar. Gozgalaň netijesinde Etrek sähralaryndaky türkmen taýpalarynyň birleşmesi emele gelipdir. Birleşme Aba serdar öldürilenden (ol ukuda ýatyrka Eyran häkimiýetleriniň ýörite tabşyrgy bilen, öz pars aýalynyň guly tarapyndan öldürilýär) soň hem birnäçe wagtlap dowam edipdir we türkmenleriň özbaşdaklygyny gorap saklapdyr.
Batyr serkerde Aba serdaryň baştutanlyk eden gozgalaňy onuň öldürilmegi bilen kem-kemden ýatyşan hem bolsa, Türkmen halkyna syýasy taýdan uly abraý getiripdir. Soň-soňlar hem Astrabat ülkesinde türkmenleriň täsiri güýçli bolupdyr. Umuman, Aba serdar türkmen halkynyň azatlygy, garaşsyzlygy ugrunda jan aýaman göreşen gaýduwsyz serkerde hökmünde taryhda yz galdyran şahslaryň biridir.
Zeus
Zeus (Gadymy Grekce: Ζεύς, Zeús; Modern Grekce: Δίας, Días), "Taňrylaryň we adamlaryň kakasy" Grek mifologiýasynda iň güçli we möhüm taňrysy. Rimde Ýupiter diýip hem tanalýar. Gökleriň, ýyldyrymyň we gök gümmürdüsiniň taňrysy. Köplenç elinde ýyldyrym bilen suraty çekilýär.Bereket bilen baglanyşdyrylýar, ýagyşyň ýagmagyna şondan garaşylýar. Titan Kronosyň we aýaly Rheanyň iň kiçi ogly. Taňry şazenany Herayň adamsy. Symboly ýyldyrymyň ýanynda öküz, bürgüt we agaç. . Gigantlarda duşmany patyşa Porphyriýon.
Köp gyzlar bilen gezýänligi bilen tanalýar. Islän zadynyň şekline öwrülip bilýär. Zeus Leda üçin guza, Antiýope için satyra, Aýegina  üçin oda , Danaýe üçin altyn ýagyşa, Alkmene üçin adamsynyň şekline , Hera için kuku(Cuckoo) guşyň şekline, Callisto üçin jynsy gatnaşykda bomadyk gyz taňry Artemisiň şekline,  Mnemosyne üçin görmegeý çopanyň şekline, İýo üçin buludyň şekline , Demeter üçin keýigiň, Ýewropa(Europa) üçin oküziň şekline öwrülipdir.Ölümli ýa-da ölümsiz hemme kişä aşyk bolup bilýän taňry Zeus gyzlar bilen köp gezýänligi sepäli hemişe ýoldaşy Hera tarapyndan yzarlanaýr. Taňry Zeusyň tagt üçin eden işleri şular: Aýaly Metisi uklatmagy, Prometheýusy zynjyrlamagy, Thetisi bir adam(ölümli) bilen durmuş gurdurmagy.
Kaksy Titan taňrysy Kronosy başga Olimpos taňrylarynyň kömegi bilen ýerdäki  Tartarusa gabadýar. Soňra Atlantislileriň Taňrysy Zeusyň goldawçylaryny(Grekleri) elinden bolman (sebäbi olara duzak gurýar) ýok edýär we Olumposly taňrylaryň güýjini azaldyp Kronosy we ýanyndaky beýleki taňry zyndandan boşadýar.
Türkmenistan taryhyndaky bolup geçen möhüm wakalaryň hronologiýasy (1916-1994ýyllar)
Möhüm wakalaryň hronikasy :
1916-njy ýyl: Türkmеnistanda ilkinji halk rеwolýusiýasy.
1917-nji ýyl yň 27-nji fеwral y: Orsýеt dе buržuaz-dеmokratik rеwolýusiýa synyň ýеňmеgi wе patyşa häkimiýеti niň synmagy.
1917-nji ýylyň 25-nji oktýabr - 7-nji noýabr: Orsýеtdе sosialistik rеwolýusiýasynyň ýеňmеgi wе häkimiýеtiň Sowеtlеriň eline gеçmеgi.
1920-nji ýyl yň 2-nji fеwral y: Hywa halk rеwolýusiýasy nyň ýеňmеgi. Hywa hanlygy nyň syndyrylmagy.
1920-nji ýylyň 27-nji aprеl i: Horеzim Halk Sowеt Rеspublikasynyň yglan edilmеgi.
1920-nji ýylyň awgust y: Sakarda Buhara emir inе garşy gozgalaň.
1920-nji ýylyň 2-nji sеntýabr y: Buhara Halk Sowеt Rеspublikasynyň ýеňmеgi. Buhara emirliginiň syndyrylmagy.
1920-nji ýylyň 6-njy oktýabr y – Buhara Halk Sowеt Rеspublikasynyň yglan edilmеgi.
1921-nji ýyl yň awgusty: Zakaspi oblasty nyň Türkmеn oblasty na öwrülmеgi.
1923-nji ýyl yň oktýabr y: BHSR-nyň düzüminde Türkmеn awtonom oblasty nyň dörеdilmеgi.
1924-nji ýyl yň ýanwar-fеwral aýlary: Biriniji Garagum urşy.
1924-nji ýylyň 27-nji oktýabr y – Türkmеnistan SSR-niň dörеdilmеgi.
1925-nji ýyl yň fеwraly: Sowеtlеriň Bütintürkmеn I Uçrеditеl gurlutaýy. TSSR Mеrkеzi Ispolnitеl Komitеti niň wе Halk Kommisarlar Sowеti niň düzülmеgi.
– Türkmеnistan Kommunistik (boşеwiklеr) partiýasynyň I Uçreditеl gurlutaýy. Partiýanyň Mеrkеzi Komitеti niň saýlanmagy.
1925 – 1927-nji ýyl lar: Aşgabat wе Mary okruglarynda ýеr-suw rеformasy nyň gеçirilmеgi.
1927-nji ýyl: Türkmеnistanda mеdеniýеt instituty nyň («Türkmеnkult») açylmagy.
1927-nji ýylyň sеntýabry – 1928-nji ýyl yň ýanwary: Ikinji Garagum urşy.
1928-nji ýyl – Aşgabat da dokma, ýüpеk fabriklеriniň işе girizilmеgi.
1928 – 1929-njy ýyllar: Arap elipbiýi ndеn latyn elipbiýi nе gеçilmеgi.
1929-njy ýyl: Türkmеn döwlеt drama tеatry nyň açylmagy.
1931 ý. – Aşgabat döwlеt pеdagogik instituty nyň açylmagy.
1931 ý. – Üçünji Garagum urşy.
1931 ý. sеntýabr – Türkmеn Oba hojalyk instituty nyň işläp başlamagy.
1932 ý. – Türkmеn döwlеt mеdеsina institutynyň açylmagy.
1932 ý. – Düzüminde taryh, dil wе edebiýat bölümlеri bolan Türkmеn ylmy-barlag institunyň dörеdilmеgi.
1940 ý. – Bеrdi Kеrbabaýеwiň «Aýgytly ädim» romanynyň biriniji kitabynyň nеşir edilmеgi.
1941 ý. aprеl – SSSR Ylymlar Akadеmiýasynyň Türkmеnistan filialynyň dörеdilmеgi.
1941 ý. 22 iýun – Bеýik Watançylyk urşu nyň başlanmagy.
1945 ý. 9 maý – Bеýik Watançylyk urşu nyň tamamlanmagy.
1947 1948 ýý. – Çärjew – Goňrat ýolunyň gurulmagy.
1948 ý. 6 oktýabr – Aşgabatda ýеr titrеmеgi.
1950 ý. – Türkmеn döwlеt uniwеrsitеtiniň açylmagy.
1951 ý. – Türkmеnistan SSR Ylymlar Akadеmiýasy nyň dörеdilmеgi.
1951 ý. dеkabr – TK(b)P MK-nyň ideologiýa işiniň mеsеlеlеrinе bagyşlanan plеnumy: rеspublikada rеprеssiýanyň täze tolkunynyň ýaýramagy.
1954 ý. – Garagum kanalynyň gurluşygyna başlanmagy.
1956 ý. fеwral-mart – SSKP-niň XX gurlutaýy wе Staliniň Staliniň şahsyýеt kultu nyň ýazgarylmagy.
1958 ý. – MTS-lеriň üýtgеdilip gurulmagy.
1958 ý. – «Edebiýat wе sungat» gazеtiniň nеşir edilip başlanmagy.
1958 ý. – Aşgabatda Türkmеn tеlеwidеniýеsi niň işläp başlamagy.
1959 ý. – Aşgabat, Mary, Daşhowuz pеdagogik institutlarynyň ýatyrylmagy – olaryň ornuna Çärjew döwlеt pеdagogik institutynyň dörеdilmеgi.
1960 ý. – Mеrkеzi Garagumda güýçli gaz fontanynyň atylyp çykmagy.
1960 ý. – Aşgabatda nеbit maşyn gurluşygy (Aşnеbitmaş) zawodynyň işе girizilmеgi.
1961–1962 ýý. – Çärjew iň Supеrfosfat zawodynyň ulanylmaga bеrilmеgi.
1962 ý. 12 maý – Garagum kanaly nyň Aşgabada gеlmеgi.
1963 ý. – «Şükür bagşy» kinofilminiň ekrana çykmagy
1965 ý. – Guşgy – Hyrat – Gandahar şossе ýolunyň açylmagy.
1966 ý. – Türkmеnistanda ilkinji uly gaz ýatagy Gazojagyň özlеşdirilmеgi.
1973 ý. – Türkmеn topragynda ilkinji gеzеk 1 million tonna pagta hasylynyň ýygnalmagy.
1985 ý. aprеl – SSKP MK-nyň plеnumy wе sowеt jemgiýеtini üýtgеdip gurmaga ugur alynmagy.
1985 ý. dеkabr – TKP MK-nyň býurosynda Baýramaly raýonynyň «Täze ýol» kolhozynda sosial mеsеlеlеriň ýagdaýyna garalmagy;t kolhozçylara mеllеk ýеrlеriniň bеrlip başlanmagy.
1989 ý. awgust – TKP MK-nyň býurosynda «Gorkut Ata» eposyny gadagan etmеk baradaky 1951-nji ýylda kabul edilеn kararynyn ýatyrylmagy.
1989 ý. – Magtymguly jemgiýеtiniň dörеdilmеgi.
1990 ý. maý – Türkmеnistan SSR-niň «Dil hakyndaky» kanunynyň kabul edilmеgi.
1990 ý. 22 awgust – Türkmеnistanyň döwlеt garaşsyzlygy hakyndaky Jarnamanynyň kabul edilmеgi.
1990 ý. 27 oktýabr – S.A.Niýazowyň Türkmеnistanyň Prеzidеnt.
1991 ý. 12 ýanwar – Türkmеnistanda ilkinji gеzеk «Hatyra günü ň» bеllеnip gеçilmеgi.
1991 ý. maý – Dünýä Türkmеnlеriniň gumanitar birlеşiginiň dörеdilmеgi. SSSR-iň dargamagy.
1991 ý. awgust – Moskwada döwlеt agdarylyşygy nyň bolup gеçmеgi.
1991 ý. 27 oktýabar – Garaşsyz Türkmеnistan dеmokratik- dünýеwi döwlеtiniň jar edilmеgi.
1992 ý. 27 ýanwar – Türkmеnistanyň Goranmak Ministrligi niň dörеdilmеgi.
1992 ý. 2 mart – Türkmеnistanyň Birlеşеn Millеtlеr Guramasy nyň agzalygyna kabul edilmеgi.
1992 ý., 21 iýun – Garaşsyz Türkmеnistanyň ilkinji Prеzidеntligi-nе Saparmyrat Nyýazowyň ikiniji gеzеk saýlanmagy.
1992 ý., 12 awgust – Türkmеnistanyň Sеrhet goşunlary nyň dörеdilmеgi.
1992 ý. – Türkmеnistanda ilkinji gеzеk «Gurban baýramy» rеsmi suratda baýram edilmеgi.
1992 ý. – Ilkinji gеzеk türkmеn ýaşulularynyň uly toparynyň Mеkgе – Mеdine zyýarata baryp gеlmеgi.
1992 ý. – Tеjen – Sarahys – Maşat dеmir ýolunyň gurluşygyna başlanmagy.
DOM
(DOM)-Document Object Model- platforma we dilden garaşsyz standard obýekt model bolup, HTML we XML we şuña meñzeş käbir formatlar bilen baglanyşyklydyr.
Türkmenistan taryhyndaky bolup geçen möhüm wakalaryň hronologiýasy (1916-1994ýyllar)
1992 ý. – Magtymguly adyndaky halkara baýragy nyň dörеdilmеgi.
DOM
centre|200px
Türkmenistan taryhyndaky bolup geçen möhüm wakalaryň hronologiýasy (1916-1994ýyllar)
1992 ý., dеkabr –Türkmеnistanda «10 ýyl Abadançylyk» syýasatynyň öňе sürülmеgi.
1993 ý.– Türkmеnistanda ilatyň gazdan, elеktirik enеrgiýasyndan, suwdan mugut pеýdalanyp başlamagy.
1993 ý., 12 aprеl – Türkmеn elipbiýini kabul etmеk hakynda karar kabul edildi.
1993 ý. – Gazanjyk – Bеndеr Türkmеn (Eýran) dеmir ýolunyň gurluşygyna başlanmagy.
1993 ý. – Çärjew – Kеrki dеmir ýolunyň gurluşygyna başlanmagy.
1993 ý. – Tеjende gurnama traktor zawodynyň işе girizilmеgi.
1993 ý., 3 maý – Türkmеnistanda magaryf işgärlеriniň maslahatynda Täze bilim syýasatynyň yglan edilmеgi.
Yrak we Şam Yslam Döwleti
Yrak we Şam Yslam Döwleti (YŞYD) - (köpler Yrak we Siriýa Yslam döwleti diýibem terjime etýäler) — sunni (sunnizm-Yslam hökümetiniň filialy), ekstremist, jyhadçy, özüni halyfatlyk diýip yglan eden, Yrak we Siriýada iş ýöredýän, resmi taýdan yglan edilmedik döwletdir. Bu topar özüni "Yslam Döwleti" (YD) diýip atlandyrýar.
Türkmenistan taryhyndaky bolup geçen möhüm wakalaryň hronologiýasy (1916-1994ýyllar)
1993 ý., 3 awgust – Türkmеnistanda howa hüjümdеn goranmagyň Milli Güýçlеriniň dörеdilmеgi.
1993 ý., 1 sеntýabr – Aşgabatda Harby institutynyň açylmagy.
1993 ý., sеntýabr – Aşgabatda Transport wе aragatnaşyk instituty nyň açylmagy.
1993 ý., 15 oktýabar –Türkmеnistanyň Prеzidеnti Saparmyrat Nyýazowyň taryhçylar bilеn duşuşmagy wе türkmеn taryhyny ýazmak barada möhüm mеsеlеlеriň ara alnyp maslahatlaşylmagy.
1993 ý., 23-30 oktýabr – Türkmеnistanyň amaly-kaşam sungaty nyň I fеstiwaly.
1993 ý., 25-26 oktýabr – Türkmеn halkynyň taryhy boýunça Halkara konfеrеsiýanybň gеçirilmеgi.
1993 ý., 1 noýabr – Türkmеnistanyň öz milli walýutasyna – türkmеn manadyna gеçmеgi.
1993 ý., 24 dеkabr – Aşgabatda Garaşsyz Döwlеtlеriň Arkalaşygy na (GDA) girýän ýurtlaryň baştutanlarynyň duşuşmagy.
1994 ý., 17 ýanwar – «Milli galkynyş» herеkеtiniň I gurlutaýynyň gеçirilmеgi.
1994 ý., 19 fеwral – Türkmеnistanyň Prеzidеnti Saparmyrat Türkmеnbaşynyň doglan gününiň ýurdymyzda ählihalk baýramy hökmünde bеllеnip gеçilmеgi.
1994 ý., mart – Türkmеngalada egirmе-dokma fabriginiň işе girizilmеgi.
Yun Chi-ho
thumb|Yun Chi-ho
Yun Chi-ho(Koreý dili : 윤치호 ; 26 dekabr 1864 - 9 dekabr 1945) : Koreýa Syýasatçylar, bağımsızlık aktivistler.
Fedçenkonyň wyžžyldawuk tomozagy
Gatyganatlylar otrýady Wyžžyldawuk tomzaklar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi IV. Seýrek görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Köýtendagyň endemigi. Gysgaça beýany. Göwresiniň uzynlygy 25–29 mm. Birsydyrgyn gara reňkli, arka öňi öz uzynlygyndan 1,2–1,23 esse inli, ýylmanak hem ýalpyldawyk. Ýaýraýşy. Köýtendag. Türkmenistandan daşarda — Özbegistan. Ýaşaýan ýerleri. Deňiz derejesinden 1500–1700 m belentlik, dag derýajykly dereler. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. Örän seýrek görnüş. Şu görnüş 4 sany erkek we 3 sany urkaçy tomzaklar boýunça mälim edilen. Esasy çaklendiriji sebäpler. Anyklanmady. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Ýeterlik öwrenilmedik. Gysga ömürli ýazky görnüş. Güneşli günlerde ertirlerine işjeň hereketde bolýar. Liçinkasyna ýazgy berilmedik. Köpeldilişi. Iş geçirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Köýtendag döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Höwesjeň ýygnaýjylar tarapyndan tomzaklary tutup almagy gadagan etmeli. Gorag işleriniň zerurlygy barada wagyz işlerini geçirmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Ýaýran ýerlerini we biologiýasyny öwrenmeli. Tomzagyň liçinkasyna ylmy ýazgy bermeli.
Syngman Rhee
thumb|Syngman Rhee
Syngman Rhee(Koreý dili : 이승만 ; 18 aprel 1875 - 19 iýul 1965) : Günorta Koreýa prezidenti (1948-1960).
Kyýat han
Kümüşdepede ýa-da Esengulyda,takmynan,1754-nji ýylda eneden dogulýar. Kaspi deňziniň kenarýakasyndaky türkmenleriñ hany, oña Kyýat beg, Gyýat beg, Kyýas beg hem diýilýär.
Kyýat hanyñ ömrüniň irki döwri barada maglumatlar mälim däl. Ol garamaýak halkdan saýlanyp çykan demirçi ussanyň ogly. Özi hem ussaçylyk bilen meşgullanypdyr. Ýaşap geçen ýerleri Kümüşdepe, Esenguly, Çeleken etraplarydyr. Kyýat hanyñ Ýagşymämmet(Ýagşymuhammet), Kadyrmämmet atly ogullary bolupdyr. Onuň ady ilkinji gezek 1813-nji ýylda peýda bolýar.Etrek Gürgen Türkmenleri şol ýyl Fatali şanyň garşysyna uly gozgalaň turuzýarlar we Patyşa Russiýasynyň Russiýa-Eýran urşuna gatnaşýan kafkazdaky goşunlary bilen gatnaşyk açýarlar.
Russiýa-Eýran uruşy gutaryp, Gülüstan şertnamasyna gol çekilende, Kyýat han öz egindeşleri bilen şol ýerdedi. Kyýat han özüniň ýakyn adamlary bilen wekil hökmünde gepleşik geçirmek üçin Kafkaza iberilýär. Şondan soñra onuň ady taryhy meşhurlyk gazanýar. Ol Türkmenleriň Russiýa raýatlygyna geçmeginiň tarapdary bolup çykyş edýär. Astrahan, Baku we Eýran bilen söwdany ýaýbaňlandyryp, uly baýlyk gazanyp, kenarýaka Türkmenlerniň hanyna öwürilýär.
Kyýat han 1819-1921-nji ýyllarda M.I.Ponomarýowyň we N.N.Marawýowyñ, 1836njy ýyllarda G.S.Karaliniň ekspediýalaryna köp ýardam berendigi, Teblisdäki Kafkaz dikmeleriň ýanyna ençeme gezek baryp, Russiýanyň raýatlygyna geçmek barada tagalla edendigi, Patyşa Russiýasynyñ öňünde beýleki bitiren hyzmatlary üçin Medal, gymmat bahaly sowgatlar bilen sylaglanýar.
XIX asryñ 20-30-njy ýyllarynda Kyýat han we onuň ogullary Astrabat, Mazandyran, Gilan bilen Bakunyñ, Astrahan arasynda deňiz ýollary arkaly bolup geçýän söwda gatnaşyklarynda esasy täjirleriň birine öwrülip, barlyşyksyz bäsdeşlik göreşine gatnaşýar. Şol söwda bäsdeşligi ýaramaz netijeler getirýär. Kyýat hanyñ söwdasy bolaşýar. Deñizde we kenarda alamançylyk, Talaňçylyk güýçlenýär, täjirler öldürilýär. Şeýlelik bilen, Russiýa-Eýran gatnaşyklary ýitileşýär. Bu gapma-garşylyklaryñ ýitileşmeginiň esasy sebäbi şol döwürde, el degirilmedik baýlyklaryň ummasyz zapaslarynyñ barlygydyr.
Bu baýlyklara eýe bolmak üçin bir tarapdan Russiýa, beýleki tarapdan Eýran bilen Kyýat hanyñ arasynda barlyşyksyz göreş başlanýar. Bu göreşde kyýat hanyñ garşysyna has duşmançylykly hereketi asly Eýranly, ýöne söwda bähbitleri üçin Rus raýatyna geçip, Masihi dini kabul eden Mir Bagyrof amala aşyrýardy. Onuñ maksady şu söwda ýolundan Kyýat hany aýyrmakdy, ony ýok etmekdi.
Wagtyñ geçmegi bilen Kyýat han we onuñ ogullary hakykatdanam hem söwda meýdanyndaky bäsdeşligiñ pidasi bolýar. Şowsyzlyklara garamazdan,Kyýat han kenar ýakasynda ýaşaýan Türkmenlerniñ Eýran şalarynyñ zülüminden azat bolmagy üçin Russiýa raýtlygynyñ geçmek ugrunda göreşýär. Muña uzak wagtlap baştutanlyk edýär. Bu hereket Russiýa-Eýran uruşy tamamlanandan soň has hem giň gerim alýar. Patyşa hökümeti Kyýat hanyñ haýyşy boýunça kenarýaka Türkmenlere azar bermezligi telim gezek Eýran hökümetine duýdurýar.
1836-njy ýylda günbatar Türkmenistany öwrenmek bahanasy bilen,G.S.Kareliniñ ýolbaşçylygynda ýörite Rus ekspediýasy gelýär.Kyýat han we kenar ýakasyndaky Türkmenler ekspedisiýany gowy garşylap;oña kömek edýärler.Şol ýylyñ iýulynda Esengulyda bütün Etrk-gürgen ýomutlarynyñ uly geñeşi bolup geçýär.Bu geñeşiñ guramaçysy Kyýat handy. Geñeşe gatnaşan kazylar,Han-Begler Russiýa hökümetiniñ adyna ýüzlenme kabul edip,ony G.S.Kareline gowşurýarlar.20777 sany maşgala özleriniñ Russiýanyñ raýatlygyna kabul edilmegini haýyş edýär. 1821nji ýylda Kyýat han bir ogluny Teblisdäki aziýalylar üçin açylan gimnaziýa okuwa iberýär.Beýleki ogly Kadyrmämedi we agtyklaryny Tiblisiniň,Sankt-Peterburgyň okuw jaýlarynda okadýar,Terbiýeletýär. Kyýat hanyñ özüniñ ýörite öz adyna ýüzüne atyn suraty çekilen möhri bolupdyr. 1842nji ýylyñ tomsunda Kyýat hanyñ we onuñ ogullarynyñ täleýin ters gelýär.Kenar ýakasyndaky Türkmenleriñ Russiýa bilen ysnaşyp,söwda gatnaşyklaryny ösdürmeklerini,Russiýanyñ raýatyna geçmek hereketine Kyýat hanyñ we ogullarynyñ ýolbaşçylyk etmegi,Eýrany,hususan-da Muhammed şany ynjalyksyzlandyrýar. Eýran şu tritoriýany hut öz ýerleri hasap edipdir.Şonuñ üçin hem Şah häkimleriher edip-hesip edip,Kyýat hany we onuñ ogullaryny ýok etmegiñ ýollaryny agtarýarlar. Gülüstan we Türkmençaý şertnamalary boýunça Eýranyñ Kaspi deñizinde harby flot saklamaga haky ýokdy. Duz,balyk,nebit satmakda Kyýat hana bäsdeşlik edýän Eýranly söwdägärleriniñ kömegi bilen dildüwşük gurulýar.Russ komandiri E.W.Putýatin 1842-nji ýylyñ iýulynda Ýagşymämedi (Ýagşymuhammedy )tussag edýär. Ýaşynyñ soñunda oglunyñ tussag edilmegi Kyýat hana gaty agyr degýär.Ol 80 ýaşyndan geçen garrylygynyñ göz öñünde tutulmagyny,özüniñ we oglunyñ watanyna göýberilmegini haýyş edip,Patyşah hökümetiniñ kafkazdaky häkimi genral P.Golowine arz ýazýar. Oglunyñ tussag edilmeginde bir düşünişmezlik bolandyr diýip,ol Bakuwa gaýtýar.Alty aýlap Bakuwda garantinede bolýar.Onuñ arza üstüne arzalaryna,haýyşlaryna hiç kim gulak gabartmaýar.Kyýat hanyñ 30 ýylyñ dowamynda Rus-Türkmen aragatnaşyklaryny berkitmekde bitiren hyzmatlary hasaba alynmaýar.Oña kömek edäýjek köne tanyşlary general A.P.Ýermolof we N.N.Murawýof dekabristlar bilen aragatnaşykda bolandyklary üçin Nikolaý I gazabyna duçar bolupdyr. Kyýat han 1842-nji ýylyñ 12-nji dekabrynda Bakuwdan Teblise getirilýär.Kawkaz häkimleri I.Paskowiç,G.W.Pozen Ýaly generallar ozallar Kyýat hany dabarly garşylap,oña hezzet-hormat edip ýören adamlardy.Ýöne welin bu gezek olar ony zyndana taşladýarlar. Kyýat han Teblisde 1843-nji ýylyñ mart aýynyñ ortalarynda ejizläp,iki gözi gapylyp,89 ýaşynyñ içinde zyndanda aradan çykýar.
Nobel baýragy
Nobel Baýragynyň düýbüni tutyjy: Alfred Nobeldir. Himiýa ugry boýunça Nobel baýragy, Fizika ugry boýunça nobel baýragy, Medisina ugry boýunça Nobel baýragy we Edebiýat ugry boýunça Nobel baýragy, Parahatçylyk ugry boýunça Nobel baýragy görnüşleri bardyr. 1901-nji ýylda başlanyndan bäri her ýyl(käbir ýyllarda dürli sebäpler bilen berilmedi) gowşurylyp gelinýär. 1990-njy ýyldan bäri her ýylyň 10-njy dekabrynda Oslo şäherinde gowşurylýar.
Sumerliler
Sumerliler dünýäde ilkinji gezek ýagny biziň eýýamymyzdan üç müň ýyl öň Mezopotamiýada (häzirki Yrakda) ýazuwy oýlap tapmak bilen, ynsanlaryň diliniň gepleýän we hakydalaryndan geçýän zatlary beýleki ynsanlara ýetirmek hem-de soňraky nesillere galdyrmaklygyň mümkinligini subut etdýärler.Hut şonuň üçin hem olara „adamzat medeniýetiniň düýbüni tutujylar“ diýip baha berilýär. Sumerliler ýazuwlaryny uwçly gurallar bilen çig kerpiçleriň ýüzüne basyp ýazyp soň hem ol kerpiçleri bişiripdirler. Şeýle ýazylany sebäpli ýazuwyň formasy dik we kese çüýlere meňzeş bolany üçin, alymlar oňa çüý ýazuwy - Keilschrift diýip at beripdirler, türkmen edebiýatynda bolsa pahna ýazuwy diýilýär. Sumer ýa Şumer aslynda ol halkyň öz ady däl-de eýsem yurtlarynyň ady bolup, Bibilde „Şen-ar“ görnüşinde geçýär. Şonuň üçin hem alymlaryň köpüsi ol halka sumerlilerdiýýärler. Ol halkyň adynyň has ýörgünliräk görnüşini, ýagny sumerliler sözüni ulanýaris. Bu gün Sumeri öwreniji alymlaryň arasynda jedelsiz meselä öwrülen hakykatlar şu aşakdakylardan ybaratdyr: 1. Sumerlileriň dili Indo-German (Hindi-Ýewropa) dillerine-de samid dillerine-de degişli bolman eýsem, esasy Üral-Altaý dillerinden ybarat bolan Agglutinativ (iltisaky) dil toparyna degişilidir. 2. Sumerliler Mezopotamiýanyň ýerli halky bolman eýsem bagşa bir, medeniýetiň dürli ugurlarynyň ösen ýurdundan ol ýerik göçüp barypdyrlar. 3. Sumerlileriň ata watanlary Orta-Azýa bolup olar, biziň eýýamymyzdan öňki 4-nji müňýyllygyň ikinji ýarymynda Hazar deňziniň günortasyndan aýlanyp Mezopotamiýa (häzirki Yraga) baryp ýerleşipdirler.
Garşylyk (elektrik)
thumb|right|200px|üýtgewsiz garşylyk Garşylyk simwollary
Standard garşylyk reñk kodlary, EIA
Garşylyklaryñ bahasy ve çydamlylyklary köplenç daş tarapynda boýalan reňk zolaklary bilen bellenýär.
Bellik:Gyzyldan mawa çenli reñkler üçin, gyzyl pes energiýa, mawy beýik energiýadyr.
XML
300px|thumb|right|XML XML - (The Extensible Markup Language): umumy maksatly yşaratlama dilini gelişdirmek üçin spesifikasiýadyr. Bu diliň kömegi bilen öz elementleriňizi gelişdirip bilersiňiz, bu sebäpli hem extensible dil diýilyär. XML'iň kömegi bilen ilki bilen dokumentler we datalar kodlanýar we serialize edilýär, soňra bolsa ähli informatsiya sistemalarynyň, esasan hem internediň üstü bilen bu informatsiýa paýlaşylýar.
XML- WWC (Bütündünýä korsortium) tarapyndan hödürlenýän mugt açyk standartdyr.
Al-Merwezi
Al-Merwezi — Orta asyrlarynyň görnükli alymlarynyň biri. Oltakmynan 770-nji ýylda Merw (häzirki Mary) şäherinde eneden dogulýar. Al-Merweziniň terjimehaly, onuň döredijilik işleri henize çenli doly öwrenilmändir. Ol hakda käbir žurnallarda we kitaplarda az-owlak çap edilen materiallara duş gelýäris. Al-Merwezi meşhur Muhammet ibn-Musa Al-Horezmi bilen bir döwürde ýaşap, ol Bagdatdaky ,,Akyldarlar öýüniň’’ agzasy bolupdyr. Ol astronomik gözegçilikleri şol ýerdäki obserwatoriýada alyp barýar. Al-Merweziniň ylmy- derňew işlerinde gowy netijeler gazanan ýyllary 825-835-nji ýyllar bolupdyr.Ol astronomiýa bilen köp gyzyklanypdyr, üç sany astronomik tablisany düzüpdir. Şolardan biri hindileriň ,,Sindhind’’ tablisasynyň ýaňadandan işlenip çykarylanydyr. Beýleki ikisi bolsa Al-Merweziniň geçiren ylmy-derňew işleriniň netijesinde özüniň düzenidir. Al-Merwezi matematikanyň köp ugurlary bilen gyzyklanypdyr.Ol trigonometriýadan hem işler ýazýar. Şol işleriň arasynda tangensiň we kotangensiň tablisasynyň berilmegi ylymda Al-Merweziniň adyny has-da ýokary galdyrýar. Birnäçe maglumatlara görä Al-Merweziniň astrolýabiýany, gün sagadynyň konstruksiýasyny ýasanlygy we astronomiýanyň başga birnäçe möhüm meseleleriniň üstünde işländigi hem bize mälimdir. Al-Merweziniň ogly Abu-japar ibn Hebeş hem öz döwrüniň tanymal matematigi we astronomy bolup, birnäçe astronomik esbaplary oýlap tapan, kämilleşdiren we ýasan alymdyr.Al-Merweziniň ýiti zehinli bolanlygy we başarjaňlygy üçin ýurtdaşlary we egindeşleri oňa Hebeşhasib diýen lakamy dakypdyrlar.Onuň bu lakamyna biz birnäçe edebiýatlarda duş gelýäris.Alym Ýewropa ýurtlarynda Almerwanus lakamy bilen tanalýar.
Al–Mamun 813-nji ýyla çenli hökümdarlygyň gündogar ülkeler boýunça dikme-si (hökümdary) bolupdyr we Merwde ýaşapdyr. Onuň Al- Horezmi bilen ilkinji tanyş-lygy şu ýerde bolup, soňra  Bagdada  işlemäge çagyrlan  bolmagy mümkindir. Al- Horezmi öz işleriniň birinde Al-Mamun barada öwgüli sözlerini aýtmak bilen onuň ylmy ösdürmäge goldawyna uly baha berýär.
Ahmet Al-Merwezi tarapyndan ýerine ýetirilen işleriň käbirlerini getireliň:
Ahmet Al-Merwezi Harun Al-Mutasim döwründe hem ylmy işler bilen meşgullanýar we takmynan ýüz ýaşap, 870-nji ýylda (käbir ylmy çeşmelerde 864-nji ýa-da 874-nji ýyllar diýlip görkezilýär) aradan çykýar.
Tania Khalill
thumb|300px|Tania Khalill Tânia Calil Padis Campos (D: 8 iýul 1977, São Paulo), Brazilian aktrýs.
Kuban FT
right Kuban Futbol Topary (Rusça: Футбольный клуб "Кубань" Краснодар / Futbol'nyi klub Kuban' Krasnodar) — hazirki wagtda Russiýa Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar, Krasnodarda yerleşyar. Olar 32,000 orunlyk Kuban Stadionynda oyunlaryny geçiryar.
Yun Bosun
thumb|Yun Bosun
Yun Bosun (Koreý dili : 윤보선 ; 26 awgust 1897 - 18 iýul 1990) : Günorta Koreýa Syýasatçylar. Günorta Koreýa prezidenti (1960-1962).
Betty Gofman
thumb|200px|Betty Gofman Betty Gofman (D: 3 iýun 1965, Rio de Janeiro), Brazilian aktrýs.
Park Chung-hee
Pak Çöň-hy (Koreý dili : 박정희 ; 14 noýabr 1917 - 26 oktýabr 1979) : Günorta Koreýa premýer ministr i(1961-1962) we prezidenti1962-1963 we 1963-1979 ýyllar arasynda.
An-Nasawy
An-Nasawy —Matematika boýunça köp işleri eden Abul-Hasan Aly ibn Ahmet An-Nasawy takmynan 970-nji ýylda  Türkmenistanyň paýtagty Aşgabadyň günbatarynda ýerleşýän gadymy Nusaýda dogulýar ,takmynan 1030-njy yylda aradan çykýar.Alymyň Ýewro-pada latynça ady Abilhasan Hali ben Ahmad Nasuenis diýlip atlandyrylýar.
Wikipediýa
Wikipediýa, ulanyjylary tarapyndan bilelikde birnäçe dilde taýýarlanan, erkin, garaşsyz, tölegsiz, mahabatsyz, girdeji üçin peýdalanylmaýan internet ensiklopediýasydyr. MediaWiki taslamasy ulanylyp taýýarlanyldy. Wikipediýa-nyň makalalary her wagtda üýtgedilip, täze maglumatlar goşulýanlygy sebäpli, Wikipediýa hiç wagt tamamlanmaýar.
Esaslandyryjylardan Jimmi Ueýls Wikipediýa-ny, "Dünýädäki her bir adama öz dilinde, iň ýokary hilde, tölegsiz ensiklopediýa döretmek we ýaýmak" diýip kesgitleýär.
Wikipediýa sözi, wiki we pedi sözlerinden emele gelýär. "Wiki", Gawai dilindäki "wiki wiki" (tiz we maglumat maksatly) sözünden gelýär. "Pedi" bolsa, Gadymy Gresiýa Medeniýetinde "köptaraply medeni bilim ulgamy" manysyna gelýän paideia sözünden gelýär.
Elektrik Mehanizmler
Elektrik Mehanizmler elektrik energiýasy bilen işleyän mehanizmalardyr.
Jo­zue Kar­duç­çi
Kar­duç­çi 1878-nji ýyl­da “Wag­şy­lar” (1877–1889) at­ly üç jilt­li­gi­niň bi­rin­ji jil­di­ni çap et­di­rip­dir. Ol öz eser­le­ri­ni ga­la­pyn an­tik me­de­ni­ýe­ti­niň ru­hun­da ýa­zyp­dyr, hat­da kä­ýa­rym grek we la­tyn şyg­ry­ýe­ti­niň äheň­le­ri­ne hem ça­lym ed­ýär. Bu ki­tap­lar, şeý­le hem “Tä­ze goş­gu­lar” (1873) ýy­gyn­dy­sy J. Kar­duç­çi­niň dö­re­di­ji­li­gi­niň iň ýo­ka­ry de­re­je­si­dir. Onuň “Ýe­ňil we çyn­la­kaý” (1861-1867), “Ýamb­lar we epod­lar” (1879), “Rif­ma­lar we ritm­ler”(1901) ýa­ly eser­le­ri mä­käm nus­ga­wy usul­da dö­re­di­lip­dir. Kar­duç­çi­niň esa­sy wa­tan­çy­lyk mow­zu­gyn­da­ky goş­gu­la­ry ita­li­ýa­nyň gal­kyn­ma­gy­na we bir­leş­me­gi­ne ba­gyş­la­nyp­dyr.
Ol Ita­li­ýa­nyň bel­li däp-des­sur­la­ry we wa­tan­çy­lyk duý­gu­sy ba­ra­da eser­le­ri ýa­zyp­dyr. Şa­hyr ýur­duň iň go­wy sa­ti­ra ýa­zy­jy­sy bo­lup, onuň eser­le­ri kö­püň söý­gü­si­ne my­na­syp bo­lup­dyr. Onuň Ita­li­ýa­da ne­şir edi­len 30 jilt­lik ede­bi mi­ra­sy­nyň di­ňe 4 to­my goş­gu­lar­dan yba­rat­dyr. J. Kar­duç­çi dür­li-dür­li mow­zuk­lar­dan mo­nog­ra­fi­ýa­la­ry we es­se­le­ri ýa­zyp­dyr.
Ita­li­ýa­nyň mil­li şa­hy­ry 1906-njy ýyl­da di­ňe bir çuň­ňur bi­li­mi we tan­ky­dy na­za­ry üçin däl-de, oza­ly bi­len, onuň şa­hy­ra­na eser­le­ri­ne mah­sus bo­lan dö­re­di­ji­lik ener­gi­ýa­sy, usu­ly­nyň tä­miz­li­gi we onuň aja­ýyp şa­hy­ra­na li­rik güý­ji üçin Nobel baýragyna my­na­syp bol­ýar. Nä­hoş J. Kar­duç­çi baý­rak gow­şu­ry­lyş da­ba­ra­sy­na gat­na­şyp bil­män­dir we ba­sym ol 1907-nji ýy­lyň 16-njy few­ra­lyn­da ara­dan çy­kyp­dyr.
Instagram
Instagram ( Instagram  ) - surata we wideo düşürmäge, süzgüçler ulanmaga we hyzmatyňyz we san arkaly paýlamaga mümkinçilik berýän sosial ulgamyň elementleri bolan  surat paýlaşmak we  wideo ýazgy üçin programma. Beýlekiler Sosial ulgamlar. Mundan öň, Instagram size Snapshot Polaroid,  Kodak Instamatic we  Orta Format 6 × kamera ýaly inedördül şekilli suratlar almaga mümkinçilik berdi. 6 (köpüsi [Kamerun | ykjam fotosurat]] 3: 2 gatnaşygy ulanýar), ýöne 2015-nji ýylyň 26-njy awgustyndan başlap, Instagram inedördül görnüşe geçmezden peýza and we portret ugurlarynda surat we wideo goşmak mümkinçiligini hödürledi.
Programma iOS 4.3 we ondan ýokary iPhone, iPad we iPod Touch enjamlaryna, şeýle hem Android 2.2 we ondan ýokary işleýän telefonlara laýyk gelýär. OpenGL ES 2. App Store we Google Play arkaly paýlanýar. 2013-nji ýylyň 21-nji noýabrynda Instagram Beta Windows Phone 8.
2012-nji ýylyň aprelinde Instagram Facebook tarapyndan 300 million dollara we kompaniýanyň 23 million paýyna, jemi 1 milliard dollara.
Hünärmenleriň pikiriçe, “Instagram” 2017-nji ýylda global mahabatdan takmynan 2,8 milliard dollar aldy.
2018-nji ýylda hasaba alnan ulanyjylaryň sany 1,1 milliard adam.
2017-nji ýylyň dekabrynda geçirilen pikir soralyşykda VTsIOM, rus internet ulanyjylarynyň 14% -i her gün / her gün diýen ýaly öz Instagram hasabyny ulanýarlar.
MediaScope-yň habaryna görä, 2020-nji ýylyň maý aýyna çenli Instagram ruslaryň arasynda (59 milliondan gowrak ulanyjynyň diňleýjisi) meşhurlygy boýunça sekizinji orunda durýar, platforma programmasy AppStore-da iň köp göçürilen mugt programmalaryň arasynda ikinji orunda durýar we Google-da instagram meşhurlyk boýunça onunjy ýerde durýar
Balkan welaýaty
Balkan - häzirki döwürde Türkmenistanyň bäş welaýatynyň biriniň ady.
Balkan welaýatynyň ilkinji häkimi---Rejepmämmet Puhanow.
Balkan welaýatynda tirelerden iñ köp Ýomutlar ýaşaýar. Türkmenistanyñ iñ az ilatly welaýaty Balkan welaýatydyr. Munuñ sebäbi Ýomutlaryñ 90% Eýranda (Türkmensähra, Gülistan, Gürgen, Horasan) ýaşaýandygy sebäplidir.
Umumy Maglumat
Türkmenistanyň günbatarynda ýerleşýän Balkan welaýatynyň meýdany 138,5 müň inedördül kilometre barabar bolup, ýurdumyzyň umumy meýdanynyň ýüzden 28,4 bölegini tutýar.
Ol günbatarda Hazar deňziniň üsti bilen Azerbaýjan, Russiýa Federasiýasy, ýer üsti bilen demirgazykda Gazagystan we Özbegistan, günortada Eýran bilen, gündogarda Ahal welaýaty, demirgazyk-gündogarda Daşoguz welaýaty bilen araçäkleşýär.
Türkmen halkynyň iňňän gadymy watany bolupdyr. Uly we Kiçi Balkan daglary bu sebitlerde ýerleşýär. Olara umumy Balkan Daglary ady geçipdir.
Taryh
Balkan welaýaty öz taryhyny has irki döwürlerden alyp gaýdýar ýöne gynanasakda ol wagtlardan biziň günlerimize köp maglumatlar gelip ýetmändir. Biz Balkan welaýatynyň taryhyna Oguz hanyň döwründen alyp gaýdýas.
Häzirki Balkan welaýatynyň topraklarynda bu günki günlere çenli köp hanlyklar, soltanlyklar, şalar, ýurtlar, uruglar we ş.m. öz hanlyk-soltanlyklaryny sürüp ýaşap geçendirler. Olardan esasylary:
Oguz han türkmeniň kynyk taýpasyndan bolan Gara hanyň oglydyr. Rowaýatlara görä Oguz han eneden bolanda 3 günläp öz ejesinden ene süýdini emmändir, çünki ejesi gaýry dinli bolansoň we başga maglumatlara görä Oguzhanyň ejesi Yslam dinini kabul edip öz balasyny gizlinlikde emdiripdir ýagny Yslam dinini kabul edenini bildirmän. Oguz adyny bolsa, ýene-de rowaýatlara görä Oguz han 1 ýaşyny dolduranda il ýaşululary ol oglanjyga näme at goýmaly dip geňeş edenlerinde, Oguz hanyň özi dillenip: "Oguz, Oguz han bolar menden geljekde uly hanlyklar, soltanlyklar iň güýçli ýurtlar dünýä hökümdarlary bolar" dip çaga öz adyny özü aýdypdyr.
Käbir türkologlaryň aýtmagyna görä Oguz hanyň 2 aýaly bolupdyr we bu günki Türkmenistan, Azerbaýjan we Türkiýe döwletleri Oguz hanyň 1-nji aýalyndan bolandygyny belleýäler.
*türkolog- bu türki halklarynyň taryhyny öwrenýän ylymdyr, ol taryhy öwrenýän taryhçylarada türkologlar diýilýär.
Mete han-aslynda käbir alymlaryň aýtmagyna görä Oguz han dip başga bir käbir alymlaryň aýtmagyna görä bolsa Oguz han däl Mete han başga bir şahs adam dip belleýäler. Bu bir jedelli taryhy mesele. Mete han taryhda öz adyny 49 sany goşun adam sany bilen beýik hytaý imperatoryny bir gijede basyş edip, alyp ol imperatoryň kellesini kesmegi bilen we hytaýlylary gorkuzyp beýik hytaý diwaryny gurdurmagy bilen öz adyny tanadandyr.
Alp Arslan - Seljukly döwletiniň 2-nji soltany Çagry begiň oglydyr. Ol taryha şeýle girýär: Merw-den başlap (1040-njy ýyl Daňdanakan söweşinden başlap) häzirki Owganystanyň, Eýran Yslam respublikasynyň, Yragyň, Azerbaýjan döwletiniň, Gruziýanyň, Ermenistanyň, Kawkazyň günorta we günbatar, Russiýa federasiýasynyň Soçi şäherine çenli ähli territoriýany basyp alyp Seljukly döwletiniň baýdagy dikip dolandyran türkmendir(Türkmenistan hem öz içine girýär). Ikinji ýörişinde 1071-nji ýylda bolsa häzirki Türkiýe döwletiniň Malazgirt şäherini duşmanlardan azat edip, territoriýasyny giňeldip türklere sowgat eden adamdyr. Emma ömri gysga bolup 1072-nji ýylda aradan çykýar we onuň ýerine ogly Mälik şa geçýär. Mälik şanyň atasy Çagry begiň buýrugy we islegi boýunça hazirki Türkiýe döwletiniň Antalýa şäherine çenli basyp alyp atasynyň soňky deminde ýatyrka oňa atasyna bir gysym topragyny getirip bermekdi, Mälik şa atasynyň isleginem ýerine ýetirdi.
Jelaleddin Meňburun - taryhda Çingiz hany öldüren türkmen dip tanalýar. Dogulan ýeri ýagny kakasynyň Çingiz handan öz goşunynyň pes bolanlygy üçin gaçyp häzirki Balkan welýatynyň Ogurjaly adasynda aýaly Aýçiçek hatynyň dogurmagy esasynda Jelaleddin Meňburun dünýä gelýär.
Balkan welaýatynda häzirki wagtda taryhy ýer Dehistandyr.
Ykdysadyýet we Senagat
Balkan welaýaty ykdysadyýeti we senagaty bilen beýleki welaýatlardan has öňde ilkinjileriň hataryndadyr. Sebäbi welaýatyň topragynyň asty hem üsti hem baýlyklara bürenendir, Hazar deňzinde esasy nebit we gaz gorlarynyň gazylyp alynmagy. Türkmenbaşy şäherindäki nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda bolsa, çig maly täzeden işlenip dünýä derejesinde we dünýä bazarlaryna eksport edilip satuwa çykarylmagydyr.
Nar
NAR Boýy 10 metre  ýetyan gyrymsy ýa-da şahalak agaç. Naryň ýas ýapraklary ýasylymtyl sary, garrylary bolsa goňrumtyl çal reňkdedir. Yapraklarynyň ujy çowly we gyralary ýylmanak we ýalpyldowuk bolýar. Ýeke ýeke çykýan iri gyp-gyzyl guljagazy baldaklarynyň depesinde ýerlesyar. Nar hasylly ozbolsly miwe bolup gaty gabyk bardyr. Onun içinde köp sanly tohumjagazlar bolup ol tohumjagazlaryň hem daşy iýilýan suwly  nar tohumynyň eti bilen ortülendir. Yabany görnüşinde Zakawkaziýada, Orta Aziada duş gelýar. Nar miwesiniň şiresinde şeker limon we alma kislotalary, azotly matdalar, fitonesitler we köp bolmadyk mukdarda C witamin bolýar. Onuň miwesiniň gabygynda, agajynyň kökünde we gabygynda ey beriji maddalar bardyr. Ol ey beriji madda hökmünde diňe yokary sortly derileri, genlerieylemek uçin peydalanylyar. Nar agajynyň gabygynda we kökünde soguljanlara garşy  güyçli täsir etyan pelterin, izopelerin, metilizoselterinalkaloidleri we beylekiler bolýar. Gurdowa Ayjeren IUHD Halkara maliye
Balkan welaýaty
Ykdysadyýet we Senagat
Mundan başgada Balkan welaýatynda ýerli kiçi,orta we uly telekeçileriň, hususy kärhanalaryň, açyk we ýapyk paýdarlar jemgyýetileriniň, jemagat hojalyklarynyň, daşary ýurdyň iň öňde baryjy kampaniýalarynyň, holdingleriniň bereketli. halal, mukaddes Balkan topraklarynda işläp daşary ýurtlara öz önümlerini,hyzmatlaryny eksport we import etmegi bilen düşündirilýär.
Oba hojalyk
Oba hojalykda Balkan welaýaty örän pes derejededir sebäbi topragynyň himiki elementleriň mekany bolanlygy bilen we şor topraklary bilen düşündirilýär.