cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
German imperiýasy
2.	XIX asyryň soňky çärýeginde Germaniýanyň içeri we daşary syýasaty.
3.	XX asyryň başlarynda Germaniýanyň dünýäni paýlaşmak ugrundaky göreşi.
Ýewropa Bileleşigi
Ýewropa Bileleşigi (ÝB; European Union) ýigrimi ýedi agza ýurtdan ybarat syýasy we ykdysady guramadyr we onuň territoriýasy esasan Ýewropa yklymynda ýerleşýär. 1993-nji ýylda, Ýewropa Bileleşigi şertnamasy diýlip hem atlandyrylýan Maastriht şertnamasynyň güýje girmegi netijesinde bar bolan ýewropa ykdysady bileleşigine täze borçlary we jogapkärçiligi ýüklemek arkaly döredildi. 445 milliondan gowrak ilaty bilen Ýewropa Bileleşigi jemi içerki önüm (nominal) boýunça dünýä ýurtlarynyň nominal jemi içerki önüminiň 30% -ini emele getirýär.
German imperiýasy
1871-nji ýylyň Türkmenbaşy aýynyň 18-inde German korollary, knýazlary, generallary Wersal köşgüniň Aýna zalynda ýygnandylar, ýagny basylyp alnan Fransiýanyň çäklerinde şol ýerde hem German imperiýasynyň döredilýänligi jar edildi, onuň kaýzeri (prezidenti) edilip bolsa Prussiýanyň koroly Wilgelm I bellendi. Şeýlelikde Ýewropanyň syýasy kartasynda özboluşly daşary we içeri syýasatyny kesgitleýän täze uly döwlet emele geldi. German imperiýasynyň döredilmegi, ýagny onuň syýasy we ykdysady taýdan dagynyk döwletleri we şalyklaryň, knýazlyklaryň ýeke-täk milli döwlete birikdirilmegi birnäçe gandöküşikli uruşlaryň başga ýurtlaryň ýerlerini güýç bilen basyp almagyň netijesinde emele geldi. German imperiýasynyň esaslandyrylmagy german halkynyň durmuşynda uly taryhy waka boldy. Täze döwletiň emele gelmegi, täze gatnaşyklaryň ulyp depgin bilen ösmegini, esasan hem senagatyň ösüşini üpjün etdi.
Bullewijk metro bekedi
Bullewijk — Niderlandiýanyň Amsterdam şäherindäki metro bekedi. Beket 1977-nji ýylda açyldy we 2 ugur boýunça hyzmat edýär: 50 (Isolatorweg–Gein) we 54 (Amsterdam Centraal–Gein).
German imperiýasy
German imperiýasynyň döwlet-syýasy düzümi we ýurtdaky synpy we syýasy güýçleriň gatnaşygy 1871-nji ýylyň Gurbansoltan aýynyň 14-de reýhstag tarapyndan tassyk edilen umumy imperiýa konstitusiýasynda öz beýanyny tapdy. Bu konstitusiýa esasan 1867-nji ýylyň konstitusiýasynyň kämilleşen görnüşidi. Diýmek ol täze imperiýada has iri we güýçli döwlet bolan Prussiýanyň höküm sürüji ýagdaýyny üpjün edýärdi.
Bullewijk metro bekedi
Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.
German imperiýasy
Konstitusiýa boýunça German imperiýasy korollaryň we knýazlaryň ýaranlygy esasynda ýaranlyk döwletini düzýändigi kesgitlenýär.
Imperiýa 25 aýratyn döwletlerden 14-korollyk, 6-beýik gersoglyk, 4-gersoglyk, 8-knýazlyk we 3-erkin şäherlerden ybaratdy.
Şeýle hem Fransiýanyň bölünip alnan Elzas we Lotaringiýa imperiýa ýerleri hökmünde girýärdi. Ýaran döwletleriň her biri özbaşdak kanun çykaryjy edaralar (Landtag) we ýerine ýetiriji edaralar bilen gurşap alyndy.
Imperiýanyň kanun çykaryjy umumymilli edarasy hökmünde german reýhstagy hyzmat edýärdi. Ol ähliumumy deň we göni saýlaw hukugynyň esasynda saýlanýardy. Onuň kanun çykaryjy hukugy çäklidi. Sebäbi islendik kanunyň taslamasy bundestag kaýzeriň tassyklamagy bilen güýje girýärdi. Soňky 2-si hakykat ýüzünde razylyk ýa-da gadagan etmek hukugyndan peýdalanýardy. Budestag iş ýüzünde ýokary kanun çykaryjy palatasy hökmündedi. Onuň düzümine knýazlyklaryň we erkin şäherleriň wekilleri girýärdi, ýagny Reýhstag ýaly saýlawly däldi.
Täze imperiýanyň başynda kaýzer durýardy, ol bir wagtyň özünde hem Prussiýanyň korolydy. Ondan başga hem kaýzer goşunyň we (flotyň) harby deňiz güýçleriniň ýokary serkerdebaşysydyr. Şeýlelik bilen German imperiýasy belli bir derejede täze görnüşli monarh döwleti emele geldi. Umuman 20 ýyldan gowrak wagt içinde Germaniýada banapartçylyk häkimiýetiniň nemes görnüşli höküm sürdi, onuň başynda-da O.F.Bismark durdy. Imperiýada esasy syýasy güýç hökmünde ýunkerçilik durýardy.
Bismark uly syýasy işgär hökmünde öňe çykyp, ol bir wagtyň özünde häkimiýeti we ýunkerçiligi goldaýardy, sebäbi ol ýurtda täze gatnaşyklaryň çalt ösmeginiň zerurlygyna düşünýärdi. Ol bonapartistik häkimiýetiň özboluşly görnüşini işläp çykardy, şoňa laýyklykda ýurtda güýçli harby höküm we häkimiýetde uly möçberde ýerine ýetiriji gullukçylar.
Bismarçylyk bonapartizm esasynda ýurtda hökümet we ony düzýän ministrlikler ýatyryldy. Ähli ýerine ýetiriji häkimiýet imperiýa kansleriniň elinde jemlenipdi. Ol bir wagtyň özünde daşary işler ministridi. Bismarkyň ýurdy dolandyrmagynyň aýratynlygy ol hem demir ýollaryň, aragatnaşyk ulgamyny (poçta, telefon) millileşdirip, olaryň döwlet eýeçiligine geçmegi, temmäki we aragyň döwlet ygtyýarlygyna geçmegi. 70-nji ýyllaryň dowamynda döwlet dolandyryş edaralarynyň birnäçesi, mysal üçin: daşary işler (1871), demir ýollar (1879) we ş.m.
German imperiýasynda syýasy partiýalar hem emele gelip başlady. 1878-nji ýylda nemes konserwatorlar partiýasy döredildi. Milli-liberal partiýasy iri işewür adamlaryň partiýasydyr. 70-nji ýylyň ahyryna çenli ol Bismarkyň parlamentde daýanjy bolup durýardy.
German imperiýasynyň döredilmegi onda täze gatnaşyklaryň ösmegi üçin amatly şertler döretdi. Ol gaty çaltlyk bilen agrar ýurtlaryndan industrial ýurda öwrülýärdi. Hökümetiniň ykdysady syýasaty ýurduň öndüriji güýçleriniň ösmegine kömek etdi. Elzas-Lotaringiýa ýerleriniň baý çig maly nemes döwletiniň ykdysady kuwwatyny has ösdürdi. Esasan hem Fransiýa ýeňilenden soň 5 mldr Frank kontribusiýany (pul tölegi) Germaniýa tölemeli edildi. Ol pul öz gezeginde Germaniýanyň ýeke-täk maliýe ulgamyny döretmäge, ýurduň içerki bazaryny ösdürmäge kömek etdi. Bu döwürde Germaniýada senagat öwretmegi tamamlaýar. Ol mysal üçin Angliýa bilen deňeşdireniňde, Germaniýada gysga wagtyň içinde öňdebaryjy tehnologik prosessler önümçilige ornaşdyryldy. Täze açyşlar, täze tehnologiýa, aragatnaşyk tehnika, elektrotehniki pudaga, organiki himiýa ornaşdyryldy.
ABŞ prezidenti
Amerikanyň birleşen ştatlarynyň prezidenti döwletiň we federal hökümetiň başydyr. ABŞ prezidenti ABŞ ýaragly güýçleriniň serkerdebaşydyr. Häzirki prezident Jo Baýden dyr.
German imperiýasy
Mysal üçin: Daş kömür çykarmak 1871-nji ýylda 29,4 mln tonna bolan bolsa 1874-nji ýylda şeýle hem 1870-1873-nji ýyllar aralygynda çoýunyň öndürilişi 40%, polat  eretmek 80% ösdi.
Şeýle ýagdaýda ýurduň ykdysady we syýasy durmuşynda banklaryň ýagdaýy gowulanýar. Mysal üçin 1873-nji ýylda olaryň sany 73 bolan bolsa kapital 432 mln, 1900-njy ýylda ol 165 ýetdi, 2,8 mltr marka.
Umuman Germaniýada iri kärhanalaryň, kompaniýalaryň döredilmegi bilen ýurduň banklary uly ähmiýete eýe boldy.
Ýurduň içeri syýasatda hökümet bu döwürde birnäçe kanunlar kabul etdi, olar esasan hem imperiýanyň 1-ni we umumy döwlet gullugyna güýçlenmäge gönükdirildi.
Daşary syýasatda 70-80-nji ýýlda Bismarkyň hökümeti Germaniýanyň Ýewropada ornuny pugtalandyrmak ugrunda alada edýärdi. Bu ugurda täze Germaniýa öz öňünde täze ýaranlaryň (soýuzdaşlaryň) ugruna çykdy. Bismark özüne soýuzdaş gözlemegi tä 1890-njy ýyla çenli dowam edýär.
1872-1873-nji ýylda ol Wena bilen Peterburgyň arasynda gowy diplomatik gatnaşyklary ýola goýmagy başarýar. 1873-nji ýylyň Oguz aýynyň 6-syna Wenanyň eteginde (Şýonburn) Russiýa we Awstro-Wengriýanyň hökümdarlygynyň arasynda şertnama baglaşýar. Garaşsyzlyk aýynyň 23-de oňa Germaniýanyň kaýzeri Wilgelm I goşulýar. Emma German rus gatnaşyklary uly gapma garşylykdan dolydy.
Şeýlelik bilen 70-80-nji ýylyň sepgidinde 3-ler soýuzy döreýär. Ilki 1879-njy ýylda awstro-german soýuz şertnamasy, 1882-nji ýylda bolsa German, Awstro-Wenger, Italiýanyň arasynda şertnama baglaşylyp, ol taryhda 3-ler soýuzy ady bilen belli.
Ilki bilen 1884-nji ýylda Kameruny eýeledi. Bu günorta Afrikada German böleginiň emele gelendigini aňladýar. Soň Marşal adalary Täze Gwineýanyň 1 bölegi eýelenipdi. Ondan soň 90-njy ýyllarda Germaniýa Hytaýyň birnäçe ýerlerini basyp aldy, Korolin, Marian adalaryna eýeçilik etdi, Samaony basyp aldy. Umuman XIX asyryň ahyrynda Germaniýanyň daşary syýasaty esasan hem harbylaşmak we basyp almak hereketine gönükdirilipdi.
XX asyryň başynda dünýä ýurtlaryň iň  şägirtleriniň 1-ne öwrüldi. Käbir syýasatçylaryň belleýşi ýaly ol dürli çökgünliklerden we sosial gapma garşylyklardan daşlaşdy.
Iňlis, fransuz monopol senagatynyň ösüşine seredeniňde german senagaty uly depgin bilen ösýärdi. Mysal üçin Dünýä senagat önümçiliginde Germaniýanyň paýy 1870-nji ýylda 13% bolsa, 1913-nji ýylda ol 16% ýetdi. Angliýa 1870-32%, 1913-nji ýylda 14%; Fransiýa 10%; 6%. ABŞ emma 23%, 36% boldy. Nämäň esasynda ilki bilen senagatynda işleýänleriň sanynyň artmagy 1882-5,9 mln ilki bilen ykdysadyýetde özgerişler 10,9 mln. germaniýanyň umumy ilatynyň köpelmegi 1890-njy ýylda 49,4 mln bolsa 1914-nji ýylda 67,8 mln adam boldy. Ilatyň köpelmegi esasy hem Germaniýanyň demirgazyk ýerlerinde duýulýardy, sebäbi ol ýerler senagat taýdan ösendi.
Germaniýada XX asyryň başlarynda senagatyň aýry-aýry pudaklarynda iri birleşmeler, sindikatlar emele gelärdi. Mysal üçin: Eger 1897-nji ýylda demir magdan taýdan işleýän kärhananyň sany 5 bolan bolsa 1904-nji ýylda olar birleşip çoýunguýujy sindikata öwrüldiler.
Hat-da 1912-nji ýylda Germaniýa ähli çoýun erediji sindikatlar birleşip çoýunguýujy bileleşigi (soýuzy) döredýärdiler.
Şeýle hereket kömür gazyp çykarmak pudagynda-da bolup geçdi. Mysal üçin 1893-nji ýylda Reýn-Wesfol kömür sindikaty ýurtdaky umumy öndürilýän kömüriň 98% eýeçilik edýärler.
XX asyryň başlarynda dünýäni täzeden paýlaşmak ugrundaky göreşe başlan Germaniýadadyr. Bu döwürde esasan iňlis-german gapma-garşylygy güýçlenýär. (Balkanlar ýakyn gündogar) Afrika we Aziýa. Mysal üçin Germaniýa 19 asyryň ahyrlaryna çenli gury ýer goşunly ýurt bolan bolsa, XX asyryň başynda harby deňiz flotyny gurmak barada karar kabul edýär. Kabul edilen kararda 1900 german floty 32 ugurly gämiden, 11 agyr 34 ýeňil kreýser 100 töweregi agyr ýarag, top ýarag daşalan gämilerden ybarat bolmaly. XX asyryň başynda Germaniýa hökümetiniň daşary syýasatynda dünýäni paýlaşmak maksady emele geldi. Ilki bilen olar “parahatçylykly aralaşmak” hereketine başladylar, ýagny Konstantinopol-Bagdad demir ýolunyň taslamasyny durmuşa geçirip başladylar bu hereketde esasy maksat Germaniýanyň Bagdadyň üsti bilen Pars aýlagyna çykmagydy.
Germaniýanyň agyr senagatynda Adolf fon Ganzeman, Emil Kirdorf, Alfred Krupp, Emil Ratenan, Gudo Stines, Awgust Pissen we ş.m. iri firmalaryň we banklaryň wekilleri möhüm orunlary eýeledi. Olar iri kärhanalaryň, banklaryň eýeleridi, şonuň üçin hem XX asyryň başynda olar german ykdysadyýetiniň maliýe ulgamynyň esasy eýeleri bolup ýetişdiler.
Şeýle şertlerde Germaniýa daşary ýurtlara kapital çykarmaga başlady Inwestisiýa ýa-da maliýe goýumlary gysga wagtyň içinde 1900-1907-nji ýyllar aralygynda Germaniýa Awstro-Wenger, Russiýa, Lýuksemburg, Skandinaw ýurtlarynda Golland, Belgiýa, Turkiýa, Balkanlarda himiýa senagatynyň kärhanalaryny, gämi gurluşygy, sink, mis, demir magdan kärhanalar gurdular.
Alan Derşowitz
thumb|200px Alan Derşowitz (1 sentýabr 1938) Amerikally aklawçy, ýurist we awtor.
German imperiýasy
Umuman aýdanyňda XX asyryň başynda Germaniýanyň senagaty hem oba hojalygy hem doly derejede iri baý işewür adamlaryň elinde jemlenipdi.
1900-njy ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 18-de Germaniýanyň täze kansleri edilip graf Berngard fon Býulow bellenýär (şoňa çenli Gogenloe).
Muhammetguly Atabaýew
Muhammetguly Atabaýew - Ilkinji türkmen magaryfçysy, ýerli milletden çykan ilkinji mugallymlaryň biri.
Muhammetguly Atabaýew 1885-nji ýylda Zakaspiý oblastynyň Aşgabat uýezdiniň Durun pristawlygynda, /häzirki Baharly etrabynyň Nohur obasy/ dünýä inýär. 1905-nji ýyla çenli rus-ýerli mekdep internadynda okaýar. Soňra Daşkentde 3 ýyllyk mugallymçylyk seminariýasyny gutarýar. 1909-njy ýylda Sankt-Peterburg şäherindäki tomusky mugallymçylyk kurslarynda bilimini artdyrýar. 1908-1913-nji ýyllar aralygynda 5 ýyllap Mary şäherindäki rus-ýerli mekdebiniň mugallymy bolup işleýär. Ondan soň Aşgabat uýezdiniň uprawleniýasynda terjimeçi bolup işleýär. 1914-nji ýylyň dekabryndan 1915-nji ýylyň apreline çenli ilkinji türkmen neşiri bolan “Ruzname-yi mawera-yi bahri Hazar” atly rus we türkmen dillerinde çykýan gazetde zähmet çekýär. Şol ýylyň aprel aýyndan dekabr aýyna çenli Çeleken adasyndaky täze açylan mekdepde mugallymçylyk edýär. Ondan soň öz dogduk obasy Nohurda täze mekdep açyp, şol ýerde tä ömrüniň ahyryna çenli işleýär.
Muhammetguly Atabaýew 1914-1916-njy ýyllar aralygynda “Ruzname-yi mawera-yi bahri Hazar” atly ilkinji türkmen metbugatynda örän aktiw çykyş edipdir. Öz döwrüniň çylşyrymly meseleleri babatda dürli mowzukly makalalary çap etdiripdir.
Olga Kulçynska
Olga Kulçynska (d. 27 iýul 1990), aýdymçy.
Çykgytlar
Olga Kulçynska
Memluklar döwleti
Memluklar döwleti — Müsürde Türkmenleriň memlular döwleti Eýýuby türkmenleriniň döwleti dowam etdirijidir. Asly türkmenlerden bolan memluklar Eýýuby türkmenlerine päk ýürekden hyzmat edipdirler. Çingiz hanyň goşunynyň ýakyp-ýandyryp. uly howp döreden wagtlarynda Eýýuby soltany Mälik Salyh türkmen memluklarynyň sanyny köpeldýär. Ol Nil derýasynyň gündogar kenarynda, Rawza adasynyň demiragzygynda oňat ýatakhanalar gurdurýar. Mälik Salyh 1244-nji ýylda memluklaryň kömegi bilen Kudusy (Iýerusalimi) eýeleýär. uzak wagt geçmänkä Siriýany-da Müsüre birikdirýär. 1249-njy ýylda soltan Mälik Salyh aradan çykýar. Gysga wagtlaýyn hem bolsa onuň aýaly-Abdylla türkmeniň gyzy Şajarat-ad-Dür döwleti dolandyrýar. Ol 1250-nji ýylda haçparzlar bilen parahatçylykly şertnama baglaşyp, fransuzlary ýurtdan çykarýar. 1205-nji ýylda Şajarat-ad-dür hökümdarlykdan meýletin el çekýär. Oňa Aýbeg türkmen bilen nikalaşmagy maslahat berýärler. Şol nikanyň netijesinde Aýbeg Türkmen Müsürdäki Türkmenleriň memluklar döwletiniň soltany diýlip yglan edilýär. Şeýlelikde, memluklylar döwri başlanýar. Türkmenleriň memluklyklar soltanlygynyň ilkinji ýyllarynda Aýbeg Şamdaky eýýuby hökümdarlary bilen söweşmeli bolýar. Şonuň bilen brlikde, araplaryň gozgalaňyny hem basyp ýatyrmaly bolýar. Memluk hökümdary dildüwşük esasynda, 1257-nji ýylda öldürilýär. Onuň ogly Aly kakasynyň ornuna geçýär. Gutuz Türkmen bolsa onuň kömekçisi bellenilýär. Mongollaryň Ilhanly döwletiniň goşuny Hulagu hanyň ýolbaşçylygynda 1258-nji ýylda Bagdady eýeläp, halyflygy dargadýar. Soňra Siriýanyň ençeme şäherlerini eýeleýär. Şol sebäpli hem, emirler, serkerdeler heniz ýaş oglan Alynyň mongollarynyň howpunyň öňüni alyp bilmejegine göz ýetirip, 1259-njy ýylda ony tagtdan düşürýärler.Ýerine bols emir Gutuzy belleýärler. 1260-1277-nji ýyllarda soltanlyk Beýbarsň elinde bolýar. 1516-njy ýylda Halabyň golaýynda, soňra bolsa 1517-nji ýylda Kahireniň gündogaryndaky Reýdaniýede bolan söweşde osmanlylar ýeňiş gazanýarlar. Bu söweşler netijesinde, Memluklar döwleti öz ygtyýarlyklaryny Osmanly türkmenleriň döwletiniň soltanlaryna tabyrmaly bolýarlar.
Evrim Akın
durmuŞy
17 ýaŞynda kakasyndan aýrylýar. DurmyŞ ýolyny ( aktrissalygy )ýaŞ wagtynda baŞlaýar.
Mergenow Hoşgeldi Muhammetberdiýewiç
Mergenow Hoşgeldi Muhammetberdiýewiç - Türkmenistanyň döwlet işgäri.
Doglan senesi we ýeri
1976-nji ýylda Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň Döwgala obasynda doguldy. Milleti turkmen.
Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1998-nji ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini himik, himiya mugallymy hünari boýunça tamamlady.
Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1998-nji ýylda Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň Dowgala obasynyň 9-njy orta mekdebinde himiya mugallymy bolup başlady. 2004-2005-nji ýyllarda Energetika we senagat ministrliginiň «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň Bäherden sement zawodynyň hil gözegçilik bölüminiň başlygynyň orunbasary. 2005-2012-nji ýyllarda Energetika we senagat ministrliginiň «Türkmensement» paýdarlar jemgyýetiniň Bäherden sement zawodynyň hil gözegçilik bölüminiň başlygy. 2012-2014-nji ýyllarda «Türkmensement» önümçilik birleşiginiň Balkan sement zawodynyň naharhanasynyň başlygy. 2014-2017-nji ýyla çenli Senagat ministrliginiň «Türkmensement» önümçilik birleşiginiň Balkan sement zawodynda baş inženeriň orunbasary, baş inženeriň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji, baş inžener wezipelerinde işledi. 2017-2018-nji ýyllarda Türkmenistanyň senagat ministriniň orunbasary. 01.2018-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň senagat ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji bolup işledi. 11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň senagat ministry wezipesine bellendi.
Ähtimallyk teoriýasy
thumb|140px thumb|140px|[[Hiristiýan Huýgens Ähtimallyk hakynda ilkinji kitaby çap edilen alym hasaplanýar.]] thumb|140px|[[Karl Fredrih Gauss matematika ylymynyñ şazadasy hasaplanýar we Ähtimallyk teoriýasyna köp goşandy bolupdyr.]] Ähtimallyk teoriýasy matematikanyň tötänleýin hadysalaryň ähtimallygyny analiz edýän bölümi.
Ibn al-Mukaffa
Abdylla Mukaffa (Abu Muhammet Abdylla ibn al-Mukaffa, 724-759) - arap ýazyjysy. Terjimeçi. Abdylla Mukaffa döredijilik işine 20 ýaşynda başlaýar. Ol ilki Omeýýat halifi Merwan ibn Hubeýriň, soň onuň dogany Dawut ibn Hubeýriň, häkimiýetiň Apbasylara geçmegi bilen bolsa Ahwazdaky dikme Isa ibn Alynyň köşgünde işleýär. Yslam dinini hem şol döwürde kabul edýär. Ol Isa üçin köp ese ýazypdyr, onuň ýegenlerini okadypdyr. Ony al-Masuryň Basradaky dikmsi Sufýan ibn Muawiýa ele salyp, ilki çapyşdyrýar, soňra bolsa peçde ýakýar. Abdylla Mukaffa biçak asylly, ylymly, pähimli, ynsanperwer adam bolup, özüniň gysga ömründe fars şalary hakdaky "Hudaýnama", farslaryň däp-dessury, medeniýeti hakdaky "Aýynnama", Nowşirwan adyl hakdaky "At-Täç", adalatlylaryň durmuşy hakdaky "Addürrül ýetime we al-jöwhera as-samina", meşhur gozgalaňçy hakdaky "Mazdak" ýaly taryhy kitaplary, Aristoteliň "Kategoriýalar", "Analitika" ýaly filozofiki kitaplaryny farsçadan arapça geçiripdir. Özü bolsa "Risalat as-Sahaba" ("Sahybalar hakda traktat"), "Al-eden al-kebir" ("Beýik işler hakda nesihat"), "Al-edep al-sagyr" ("Ownuk işler hakda nesihat") ýaly birnäçe gymmatly eser ýazypdyr. Ylaýta-da ol maryly Barzuýäniň (6-njy asyr) sanskritten pählewi diline geçiren "Kalyla we Dimna" atly hindi eposyny arapça çeper terjime edenligi bilen meşhurdyr, çünki bu epos şondan soň ispan, latyn, ýewreý, fars, frek, iňlis, italýan, golland, türk, nemes, fransuz, gadymy slawýan dillerine terjime edilip, dünýäniň köp ýerlerine ýaýrapdyr. Bu epos SSSR-de hem rus, azerbaýjan, özbek dillerinde neşir edildi.
Alma
thumb Alma – Alymlar dünýäde  iň peýdaly  miwäniň almadygyny ylmy barlaglaryň netijesinde subut etdiler. Elbetde,almada bar ýokumlar beyleki miwelerde-de bar. Ýöne almanyň  düzümindäki ýokumlaryň birleşmesi has ygtybarly hasaplanýar. Halk içinde, esasanam gelin – gyzlaryň arasynda alma adamlary ýaşardýan miwe hökmünde has hem gowy görlüpdir. Arheologlaryň tassyklamagyna görä, adamzat döräli bäri alma iň elýeterli miwe bolupdyr. Ilkidurmuş adamlarynyň gowaklaryň diwarlarynda çeken suratlarynda ähli miweleriň içinden diňe almanyň suraty köp bolup,ony hatda  Müsür  faraonlarynyň gurup giden  piramidasynyň diwarynda hem görmek bolýar. Gadymy Rim alymy Pliniý bolsa şol  döwür almanyň 23 görnüşini öz işinde sanap geçipdir. Öňler harby gullugyna gidýän esgerleriň  azyk paýlaryna  alma hökman goşulypdyr. Şunuň bilen birlikde ,alymlaryň arasynda alma rim esgerleriniň üsti bilen Ýewropa  ýurtlaryna ýaýrapdyr diýen çaklama hem bar. Almanyň düzümindäki C ýokumy bedeniň keselden goraýjylyk ukyby pes bolanda ,kämahal ýokanç  hem-de  sowuklama  keselleriniň  üstünden eltýär. A ýokumy - bedendäki  alyş-çalyş ýagdaýyny kadalaşdyrýar. Deriniň,süňküň,görüş ulgamynyň sagdynlygyny üpjün edýar. G ýokumy iýmit siňdirişiň kadaly  bolmagyna hem-de boýuň ösmegine gowy ýardam edýär. Onuň düzümindäki demir bolsa ganazlykdan ejir çekýänler üçin peýdaly ýokumdyr. Alma flawanoidlere hem baý  miwe bolup,olar  antioksidantlyk häsiýetine  hem eýedir. Bu bolsa almanyň ýürek-damar keselleriniň öňüni almak ukybynyň bardygyny aňladýar. Bir almadaky antioksidant üç pyrtykalyňka hem-de sekiz bananyňka garanyňda 1,5 esse köpdür. Almadaky fenollar gandaky holesteriniň işini kadalaşdyrýar. Alma- kaloriýasy pes miwe bolansoň,ony kempuda derek iýmegem bedeniň süýj bolan islegini kanagatlandyrmaga ukyply. Çünki bir almanyň  düzüminde 70-100 kaloriý bar. Almanyň şiresi agyz boşlugyndaky dişiň syrçasyny zaýalaýan bakteriýalary ýok edýär. Şonuň üçin hem lukmanlar her nahardan  soň bir almany iýmegi  maslahat berýäler.
Annamuhammet Kirşen
Annamuhammet Kirşenow — 1961-nji ýylyň 10-njy awgustynda, Tejen şäherinde, edebiýat mugallymynyň maşgalasynda dünýä indi. 1978-nji ýylda ol Tejeniň Garaja Burunow adyndaky 2-nji orta mekdebiniň 8-nji synpyny tamamlap, agşamky işçi ýaşlar mekdebinde orta bilim alýar. Eýýäm 4-nji klasda okaýan wagty edebiýat bilen gyzyklanyp ugraýar. Inžener-gurluşukçy hünäri boýunça gaýybana ýokary bilim alýar.
80-nji ýyllaryň başlarynda ilkinji goşgylaryny ýazyp başlaýar. Şol döwrüň meşhur gazetleri Ýaş kommunistde, Edebiýat we sungatda eserleri yzygiderli çap bolýar. Magtymguly, Kerim Gurbannepes, B.Hudaýnazarow, Ahmet Gurbannepesow ýaly türkmen şahyrlarynyň, A.Puşkiniň, S.Ýeseniniň, A.Blogyň eserlerinden täsirlenýär, olary ürç edip okaýar.
1990-njy ýyllar onuň goşgylary «Bahar bulaklary» hem «Söýgi we buýsanç» atly almanahlarda ýerleşdirilýär.
Bu döwürde şahyr öz goşgulary bilen Türkmenistanyň etrap welaýat merkezi gazetlerinde çykyş edýär, türkmen radiosynda birnäçe gezek goşgylary okalýar. Emma 1992-2006-nji ýyllar aralygynda şahyryň döredijiligine böwşenlik düşýär, ol hiç zat ýazmaýar, ýazan zatlaryny hem çap etdirmeýär.
Kirşenow lirik şahyrdyr. 400-den gowrak goşgylaryň awtory. Häzir şahyryň dürli eserleri “Watan”, “Nesil”, “Edebiýat we Sungat”, “Türkmen dünýäsi” ýaly gazetlerde, “Diýar”, “Garagum”, “Zenan kalby” žurnallarynda çap edilýär, türkmen radioýaýlymlarynda yzygiderli okalýar.
Häzirki wagtda şahyr “Dünýä edebiýaty” žurnalynda kyssa bölüminiň müdiri bolup zähmet çekýär. 2011-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň yglan eden Türkmeniň 200px|thumb|left|A.Kirşen hem [[Atajan Tagan,2012 ý.]]Altyn asyry bäsleşiginiň ýeňijisi – şa serpaýynyň eýesi. Mundan ötri ýazyjy terjimeçilik bilen hem meşgullanýar. Ol Ýeseniniň, Blogyň, Ruben Darionyň goşgylaryny, belli ýapon ýazyjysy Kobe Abäniň "Keseki ýüz" romanyny, Karel Çapegiň, Alberto Morawianyň, Zigfrid Lensiň hekaýalaryny türkmen diline geçirdi.
A.Kirşeniň şygyrlary özüniň çuňňur pelsepewiligi, durmuşylygy, akgynlygy hem-de metafora baýlygy bilen okyjylaryň uly söýgüsine mynasyp boldy.
Goşgulary
galarmyn sen
"Güneş" ýygyndysy
Medellín
thumb|285px|
Medellín (Ciudad de Medellín) -Kolumbiyanyň ululygy boýunça ikinji şäheri.
Nuklein kislotalary
Nuklein kislotalary- öýjügiň ýadrosynda emele gelýärler. Olaryň ady hem şondan gelip çykýar, ýagny "nukleus" diýmek latynça "ýadro" diýmekligi aňladýar.
Nuklein kislotalaryny dezoksiribonuklein (DNK) we ribonuklein (RNK) kislotalary diýen iki görnüşi bar. DNK bedeniň nesle geçýän alamatlaryny ýüze çykarýan hromosomalaryň düzümine girýär. RNK bolsa ýadroda we sitoplazmada bolýar. Bu kislotalaryň ähmiýeti diňe soňky ýyllarda takyklanyldy. DNK-da nesle geçýän alamatlaryň maglumatlary saklanýar. RNK bolsa öýjüklere mahsus bolan beloklaryň emele gelmegine gatnaşýar.
Gyjynyjylyk
Gurşawyň hadysalarynyň täsirine öyjügiň jogap berip bilmek häsiýetine öýjügiň gyjynyjylygy diýilýär.
Mysal üçin, myşsa öýjükleri sanjyma-da, gyzdyryjy jisimlere-de, elektrik akymynyň we kislotalaryň täsirine-de ýygrylmak bilen jogap berýär. Şeýle ýygrylmalaryň netijesinde, ýaşaýşa mahsus bolan ýene bir häsiýet- hereket ýüze çykýar.
Gyjynmaklygyň emele gelmegi bilen baglylykda, öýjüklerinde suwuklyklar emele gelýär. Nerw öýjüklerinde nerw oýanyşlary peýda bolýarlar.
Çeşme
Orta mekdepleriň VIII synplary üçin niýetlenen okuw kitaby- 2012ý.
C++ programmirleme
C++da if else komandalary
"||" we "&&" if -in içinde köp zat denesdirmek ucin ulanyp bolyar. "&&" diymek “we” diymek, "||" diymek “ya-da” diymek. Meselem, sagat 5 yada 6 bolsa: if( sagat==5 || sagat==6 )
ady meret bolsa we sagat 7 bolsa: if( ady==”meret” && sagat==7 )
"&&" ulanan wagtyn, 2 tarapy hem dogry bolsa, onda if icine giryar; "||" ulanan wagtyn, 2 tarapdan haysy hem bolsa biri yada ikisi hem dogry bolsa onda giryar;
Sagat==5 || sagat==6 diyen wagtyn, sagat 5 bolsa yada sagat 6 bolsa ishleyar, yogsada girenok. And hem shonyn yali, yone ikisi hem dogry bolmaly. Kabir programmalar: string at, parol;             // iki sany stringy declare etdik
cout << “adyn name?” << endl; // adyny sorayarys
cin >> at;                    // at atly stringy alyarys
cout << “parol ” << endl;    // paroliny sorayarys
cin >> parol;                 // parol atly stringy alyarys
//IF-ELSE KOMANDASY
if( at==”atamyrat” && parol==”1133567” )             // ady atamyrat bolsa we paroly 1133567 bolsa {   cout << “geciber dogry” << endl;           // monitor "geciber dogry" gorkezer } else {                                         // yokorky if bolumi dogry bolmasa (ady we paroly dogry bolmasa) cout << “parol yalnysh!” << endl;         // monitor "parol yalnysh!" gorkezer } Arslanalayew
Mel Bruks
Mel Bruks (28 iýun 1926) Amerikally komik, aktýor we kompozitor.
Isaak Rabin
Isaak Rabin (1 mart 1922 - 4 noýabr 1994) Ysraýylin syýasatçy, ştatsman we general.
Reigersbos metro bekedi
Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.
Özbegistan respublikasynyň döwlet gimni
Faýl:Uzbekistan anthem.ogg
Arşak (Ärsak)
B.e.öňki III asyryň ortalarynda selewki patyşalarynyň Baktriýadaky dikmesi Diodot hem-de Parfiýadaky satraby Andragor bölünip aýrylyp, özlerini özbaşdak hökümdar diýip yglan edipdirler. Şeýlelikde, Baktriýa topragynda Diodotyň ýolbaşçylygynda başynda sap grekler duran özboluşly Grek-Baktriya patyşalygy emele gelipdir. Parfiýa hökümdary Andragor bolsa häkimligi öz elinde uzak saklap bilmändir. Tizara Türkmenistanyň territoriýalarynda ýaşan dah taýpalarynyň düzümine giren, Oh (Tejen ýa-da Etrek) derýasynyň jülgelerinde göçüp-gonup ýören parnlaryň başda durmagynda Andragora garşy gönükdirilen halk gozgalaňy başlanypdyr. Gozgalaň b.e.öňki 247-hji ýylda parnlaryň serdarlary, doganlar Arşagyň we Tridatyň ýolbaşçylygynda häkimiýetiň ýerli halkyň eline geçmegi bilen tamamlanypdyr. Özbaşdak Parfiýa döwleti döräpdir.Arşak patyşa diýlip yglan edilipdir, emma ol tiz wagtda söweşde wepat bolupdyr. Ỳurduň patyşalygyna Tridat saýlanypdyr. Parfiýa döwletiniň ilkinji paýtagty Aşgabadyň golaýynda ýerleşýän Bagyr obasynda Nusaý bolupdyr.
Analiz
Analiz matematikada hasaplamalarda öran wajyp rol oynayar. Gurlyşy Limit'in baradadyr.
Tizlik
Bir jisimiň ýerleşişiniň üýtgemeginiň derejesine tizlik diýilýär. Başgaça bir jisimiň berlen wagtda geçýän ýoly hem diýip bolýar. Tizlik kinematikanyň esasy düşünjeleriniň biridi
Fizika
Fizika gadymy grek dilinden gelip tebigat, tebigat bilimi manysyna gelýär. Energiýa we güýç, maddanyň herekedi ýaly zatlary öwrenýar. Maksady bütin älemiň syrlaryny öwrenmek. Onuň başy grek alymy Aristotel tarapyndan tutulýar.Ol fizikany tebigaty öwrenýän ylym diýip düşündirýär. Gadymy grekler fizika ylymyna uly goşant goşýarlar. Belli fiziklere mysal edip Isak Nýutony, Aristoteli, Bleýz Paskaly, Albert Eýnşteýni getirip bolar. Ylym mehanika, termodinamika, elektromagnetika, suwukluk dinamikasy, meta-fizika, kwantum fizika we birnäçe başga toparlara bölünýär
Klassiki fizika
1900 ýylyna çenli wagty öz içine alýar. Esasy ady geçýän ylym adamlary Nýuton, Galileo Galileý, Kepler, Makswel ...
Elbet-de klassik fizikanyň ösmegine goşant goşan birnäçe fizikçi bardyr, emma Nýuton bularyň hemmesinden önde geler. Çüňki ylymyň namedigine kesgitleme getiren ylym adamy Nýutondyr. Nýutonyň aýtmagyna görä, bir teoriýanyň fizika kanuny bolmasy üçin tejribe bilen tassyklanmasy gerekdigini aýdyp geçýar. Bu bütin ylym kanunlary üçin geçerli bolyar. Klassik fizikanyň esasy içine alýan zatlary mehanika, termodinamika, statistik fizika we elektromagnetizm.
Häzirki zaman fizikasy
Häzirki zaman fizikasy 1900-nji ýylda Maks Plank bilen başlaýar. Klassik fizikanyň käbir ýagdaýlary düşündirip bilmedigi üçin häzirki zaman fizika ýüze çykýar. Häzirki zaman fizikasy kwantum fizikasy we Eýnşteýniň teoriýalary bilen gülläp ösýär.
Çikago Uniwersiteti
Çikago Uniwersiteti — Çikago, ABŞ-da 1857-nji yyldan esaslandyrylyp, dine 1890-njy yyldan Jon Rokfeller in maliyeyardamy bilen doly guyjunde işlap başlapdyr. 1892-nji yylda kitaphana doredilip, hazirki wagtda seyrek dus gelyan 3,5 million jiltden gowrak kitap saklnyar. Bu uniwersiteti gutaranlaryn 79-sy Nobel bayragynyn eyesidir.
Dünýäniň iň baý adamlary sanawy
Forbes milliarderleriniň sanawy, Forbes žurnaly tarapyndan 1987-nji ýyldan bäri başlap, her ýylyň mart aýynda yglan edilýän Dünýäniň iň baý adamlary reýtingi hasaplanýar. Aşakda iň gowy 10 sanaw.
Neginşäher
Neginşäher (Parsça: نگین شهر) Eýranyň Türkmensähra sebitinde, Gülistan welaýatynda Türkmen oturumly bir şäherdir.
Neginşäher Azadşäher etrabynyň merkez etrapçasynyň bir şäheridir.
Bu şäher Nezamabat, Mämi zeýtinli, Purjan we hiwaçy atly 4 obanyň birleşmegi bilen şähere öwrüldi.
Neginşäher Azadşäherden 5 km., Kümmet Gowuzdan bolsa 15 km. uzakdadyr.
Türkmenlerden başga, şäherde Parslar we Zawullylar da ýaşaýar.
Faraon Narmer
Hökümdarlygy: Miladydan öňki 3100一...?
Ondan öň: Ka (Içýanyň şasy)
Özünden soň, Horaha ? Menes
Aýaly: Neiphotep A
Perzentleri: Menes? Horaha?
Faraon Narmer miladydan öňki 3100 ýyllarda Müsürde ilkinji hanedanlygyny guran we bize belli bolan ilkinji hökümdardyr. Geçmişde Kadan (Içýan şasy) soň tagta geçip Aşaky we ýokarky Müsüri birleşdiren faraondyr. Emma arheologik tapyndylar onuň Içýan şasy bilen birmeňzeş şahsyýetdigi çak edilýär. 1898-nji ýylda Hierakonpolda tapylan meşhur Narmer ýazgylarynda aşaky we ýokarky Müsüriň ilkinji faraonydygyny bize mälim etdi. Ýöne Müsüriň taryhyny öwrenijiler ilkinji Müsüriň faraony ol däl diýjek hem bolýarlar. Ýöne maglumatlar boýunça bize bellisi ilkinji Müsür faraony Narmerdir. Faraon Narmer Müsüri birleşdiripdir. Ýakyn wagtlarda Den's we Kas mazarygynda tapylan faraonlar sahypalarynda Narmeriň Aşaky we Ýokarky Müsüri birleşdirendigi hakynda okalanda, Horahanyň onuň ýerine tagta geçendigi mälim boldy. Ýöne faraon Menese degişli hiç maglumat ýazylmandyr. Aýaly Neiphotep A-dan iki ogly bolan Narmeriň ilkinji ogly Horaha, Narmerden soň tagta geçipdir, soň tagta beýleki ogly Menes geçipdir. Abidosyň Ummel Gaab welaýatyndaky hökümdarlar mazarlygynda iki öý (B17&B18) şeklinde belgilenen Narmeriň mazary, özünden öňki höküm süren Kanyň (Içýan şasy) mazarynyň töwereginden tapyldy. 1994-nji ýylyň Ýaz aýlarynda Ysraýyldaky Nahal Tillah gazuw-agtaryşynda tapylan keramiki bölejiklerde, soňra 1989-njy ýylda tapylan Narmer ýazgylaryndaky faraon şekiljigi tapyldy. Keramiki bölejikleriň 5000 ýyl öň Müsürden getirilen şerap käsesidigi mälim edildi.
Aňyýet
Aňyýet – dünýägaraýyşdyr. Aňyýet jemgyýet, döwlet bilen adamlaryň dürli toparlarynyň, ene-atalaryň, olaryň çagalarynyň milli gatnaşyklarynyň milli esasydyr. Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy Garaşsyzlygymyzyň ilkinji günlerinden akyldar şahyr Magtymgulynyň dünýägaraýşyna laýýk gelýän milli aňyýetiň bolmagyny nygtady.
Haýwanlara rehimsizlik
Haýwanlara rehimsizlik, haýwanlara zulum etmek, haýwanlary äsgermezlik hem diýilýär, bu bolsa adam däl haýwanlara adamlaryň agyrysyny ýa-da zyýanyny aňladýar. Has dogrusy, belli bir üstünlik üçin güýmenje üçin haýwanlary öldürmek ýagdaýlary bar; haýwanlaryň zalymlygy haýwanlara mugt we delilsiz zyýany aňladýan zoosadizm adalgasyny hem öz içine alýar. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/This_Horse_is_in_Terrible_Shape.jpg/220px-This_Horse_is_in_Terrible_Shape.jpg|thumb| Weterinariýa hassahanasynda ýeterlik iýmitlenmedik at link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Chat_plomb%C3%A9.jpg/220px-Chat_plomb%C3%A9.jpg|thumb|Atylan pişigiň döş rentgen şöhlesi. Ak tegmiller tüpeň bölejikleri.
Dünýäniň dürli ýurisdiksiýalarynda haýwanlara rehimsizlik kanunlaryna dürli çemeleşmeler bar. Mysal üçin, käbir ýurtlar haýwanlary iýmit, egin-eşik ýa-da beýleki önümler üçin öldürmegi kanunlaşdyrýarlar, beýlekiler haýwanlary güýmenje, bilim, gözleg ýa-da öý haýwanlary hökmünde saklamaga rugsat berýärler. Haýwanlaryň zalymlygy meselesine birnäçe düşünjeli çemeleşme bar.
Käbir amallar haýwanlara zulum etmek nukdaýnazaryndan zalym hasaplansa-da, dürli halklar we medeniýetler haýwanlaryň zalymlygy barada birmeňzeş kesgitleme bermeýärler. Mysal üçin, bir topar adam doňuzyň anestezi bolmazdan guýulmagynyň zalymlygyň bir görnüşidigini öňe sürýär, beýlekiler bolsa doňuzyň durmuşynda bolup biläýjek zyýanyň öňüni almak üçin döredilen et senagatynyň umumy usulydygyna ynanýarlar. Mundan başga-da, haýwanlaryň zalymlygyny düzgünleşdirýän kanunlar milletden tapawutlanýar. Mysal üçin, ýokardaky tejribe Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda adaty bir zat bolsa-da, doňuz guýmak Ýewropa Bileleşiginde adaty tejribäniň bir bölegidir.
Jedel, haýwanlary iýmit, egin -eşik, güýmenje we gözleg ýaly adamkärçilikli maksatlar üçin ulanmakda hiç hili ýalňyşlyk ýok, ýöne gereksiz agyrylary we azaplary azaldýan görnüşde edilmeli, şonuň üçin "adamkärçilikli" hasap edilip bilner diýilýär.
Peýdaly tarapdarlar çykdajylar we peýdalar barada jedel edýärler we haýwanlara rugsat berlen bejergi baradaky netijeleri tapawutlanýar. Käbir peýdaly adamlar has gowşak çemeleşmek, haýwanlaryň hal-ýagdaýyna has ýakyn bolmak üçin jedel edýärler, beýlekiler haýwanlaryň hukuklary ýaly pozisiýany öňe sürýärler. Haýwan hukuklary haýwan teoretikleri "gereksiz" we "adamkärçilikli" sözleriň başgaça düşündirilmegine sebäp bolýandygyny we haýwanlaryň aýrylmaz hukuklarynyň bardygyny öňe sürýärler. Haýwanlary dürli maksatlar üçin ulanmagyň özi ejir çekýän zerur däl tejribe diýip çaklaýarlar. Şonuň üçin haýwanlary goramagyň ýeke-täk usuly, emläk ýagdaýyny bes etmek we olaryň hiç haçan materiýa ýa-da jansyz jandar hökmünde garalmazlygyny üpjün etmekdir.
Döwletler boýunça kanunlar:
Dünýäniň köp ýurtlarynda käbir haýwanlara rehimsizligi gadagan edýän kanunlar kabul edildi, ýöne olar ýurtlara we käbir ýagdaýlarda ulanylyşyna ýa-da tejribesine görä üýtgeýär.
Müsür
Gadymy Müsüriň kanunlarynda pişigi ýa-da iti öldürenlere ölüm jezasy berildi.
Nigeriýa
Nigeriýada ýurduň Jenaýat kodeksiniň (1990) 495-nji maddasyna laýyklykda haýwanlara rehimsizlik etmek gadagan. Hususan-da, 495 (1) (a) maddasyna laýyklykda haýwany rehimsiz urmak, urmak, aşa ýüklemek ýa-da gaharlandyrmak. haýwanyň eýesi hökmünde haýbat atmagy ýa-da rugsat bermegi haýwanlaryň zalymlygydyr. 495 (1) (b) bölüm haýwanlara rehimsizligi, bilkastlaýyn ýa-da delilsiz haýwanlara azar berýän hereket ýa-da ýalňyşlyk hökmünde kesgitleýär. Bu makala, şeýle hem haýwanlary (c), zäherlenmegi (d), geleňsiz amallary (e) we haýwanlara garşy göreş (f) sebäp bolýan görnüşde daşamak bilen baglanyşykly amallary gadagan edýär.
Malaýziýa
Malaýziýada Haýwanlary Goramak Kanunyna (2015) laýyklykda goralýan haýwanlara rehimsizlik 20-100,000 ringgit we / ýa-da üç ýyla çenli azatlykdan mahrum edilip bilner. Wildabany tebigaty goramak kanuny (2010) laýyklykda goralýan haýwanlara rehimsizlik 5-50,000 ringgit jerime we / ýa-da bir ýyla çenli azatlykdan mahrum edilip bilner.
Günorta Koreýa
[117] Günorta Koreýanyň haýwanlary goramak baradaky kanunlary halkara ülňüleri boýunça gowşak. Günorta Koreýanyň Haýwanlary Goramak Kanunynda haýwanlaryň hukuklaryny bozmakda ýa-da haýwanlary hyýanatçylykly ulanmakda günäli tapylan her bir adama üç ýyla çenli azatlykdan mahrum edilip bilinjekdigini ýa-da 30 million won dollar 25,494
Taýwan
1998-nji ýylda kabul edilen Taýwanyň haýwanlary goramak baradaky kanuny rehimsizlik üçin 250 000 ABŞ dollaryna çenli jerime salýar. Haýwanlara rehimsizlik üçin iň köp ýyl azatlykdan mahrum etmek jezasy 2007-nji ýylda güýje girdi.
Taýland
2014-nji ýylda Taýlandda haýwanlary goramak baradaky ilkinji kanun kabul edildi. Haýwanlaryň abadançylygy we öňüni alyş kanuny, BE 2557 (2014) 2014-nji ýylyň 27-nji dekabrynda güýje girdi.
Gyrgyzystan respublikasynyň döwlet gimni
Gyrgyzystan respublikasynyň döwlet gimni (Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни).
Rusça terjimesi
Высокие горы, долины, поля
Отцы наши жили среди Ала-Тоо,
Всегда свою родину свято храня.
Вперёд, киргизский народ,
Путем свободы вперёд!
Взрастай, народ, расцветай,
Свою судьбу созидай!
Извечно народ наш для дружбы открыт,
Akmyrat Ýazlyýew
Akmyrat Ýazlyýew barda maglumat ol 2004-nji ýylyn 10-njy dekabrynda mary welaýatynyň ýolöten etrabynyň baýraç geňeşligide dogulýar.Ol hazirki wagytda programirleme dilleri bilen meşgullanýar. Habarlaşmak uçin: Twitter Instagram
Gyrgyzystan respublikasynyň döwlet gimni
Rusça terjimesi
Единство и дружбу он в сердце хранит.
Земля Киргизстана, родная страна
Лучами согласия озарена.
Вперед, киргизский народ,
Мечты и надежды отцов сбылись.
Наследье отцов наших передадим,
На благо народа потомкам своим.
Magnus Karlsen
FIDE reýting sanawlarynda dünýäde 1-nji orundadyr. Ýeten iň ýokary reýtingi 2882-dir we bu reýting iň ýokary reýting rekordydyr. Karlsen "Küştüň Mozarty"(The Mozart of Chess) diýen tahallusa hem eýedir.
Karlsen grossmeýstrlik titulyny 2004-nji ýylda gazandy we bu sepgide ýeten iň ýaş 3-nji grossmeýster boldy. 2010-njy ýylyň 1-nji Ýanwarynda 19 ýyl 32 gün ýaş bilen iň ýaş dünýä 1-nji belgilisi (FIDE sanawyna görä) boldy. 2013-nji ýylyň Ýanwarynda Karlsen FIDE sanawynda 2861 ELO ýetmek bilen taryhdaky iň ýokary derejäni elde etdi, 2013-nji ýylyň Noýabrynda şol wagtky dünýä çempiony Wişwanatan Anady ýeňmek bilen dünýä çempiony boldy. 2014-nji ýylda çempionlygyny Anand-a garşy üstünlikli gorady.
Çagalykda özüniň agressiw oýuny bilen tanalan Karlsen ýaşy ulaldykça uniwersal oýunça öwrüldi. Beýleki naýbaşy küştleriň tersine Karlsen açylyşlara ähmiýet bermezligi we bu saýada garşydaşlaryny geň galdyrandygy bellenip geçilýär.
Magnusuň akyl oýunlaryna bolan höwesi ýaňy 2 ýaşyndaka ýüze çykýar. Onuň söýüp oýnaýan oýunlarynyň käbirleri surat bölejiklerini dogry birleşdirip, bir bitewi suraty emele getirmek (puzzle) ýa-da 4 ýaşyndaka 10-14 ýaşlylar üçin niýetlenen 《LEGO》 oýnawaçlaryndan dürli şekilleri ýasamak bolupdyr. Himiýa inženeri bolan kakasy oňa 5 ýaşynda küşt oýnamagy öwredipdir. Emma, Magnusyň aýtmagyna görä, onuň asyl küşte bolan höwesi özüniň uly gyz doganyny küştde ýeňmäge bolan synanyşyklarynda has-da artypdyr. Şeýle-de ol 5 ýaşynda ähli Dünýä paýtagtlaryny ýatdan bilmek, olaryň baýdaklaryny tanamak bilen hem özüniň deňsiz-taysyz ýatkeşliginiň bardygyny görkezipdir.
Magnus Karlsen ilkinji gezek 8 ýaşynda Norwegiýanyň küşt çempionatyna gatnaşýar. Ol Norwegiýanyň ýokary sport mekdebinde ýurduň iň ussat küşt oýunçysy grossmeýter Saýmen Agdeşteýnden tälim alyp başlaýar. Her gün 3-4 sagat türgenleşmekdwn daşary, ol futbol oýnamagy, kitap okamagy we lyžada typmagy hem özüne pişe edinýär.
2004-nji ýyldan başlap halkara küşt çempionatlarynda üstünlükli çykyş edip, bütin Dünýä özüni tanadan Magnus Karlseni Amerikanyň 《Waşington Post》 gazeti 《Küştüň Mosarty》 diýip atlandyrýar. Şol ýylyň 17-nji aprelinde ol Dünýäniň öňki çempiony Anatoly Karpowy ýeňlişe sezewar edýär. Ol 2009-njy ýylda Garri Kasparow bilen hyzmatdaşlyk edip, ony özüniň tälimçisi hökmünde metbugat serişdelerine habar berýär. Şol ýyl 《Time》žurnaly tarapyndan geçirilen söhbetdeşlikde Kasparow bilen türgenleşiklerinde hiç hili küşt tagtasyny ýa-da kompýuteri ulanmaýandyklaryny aýdyp, göçümleri diňe ýatdan kesgitleýändiklerini mälim edýär. Iki ussat küştçiniň bu hyzmatdaşlygy 2011-nji ýyla çenli dowam edýär. Germaniýanyň 《Der Spiegel》žurnaly tarapyndan soralan sowallara ol: 《Kasparowa sagbolsun aýdýaryn. Men onuň kömegi bilen göçümleriň güýjüne we olaryň çylşyrymlylygyna has aýdyň göz ýetirdim we bu meniň üçin iň möhüm ders》-diyip jogap berýär.
2017-nji ýylyň oktýabr aýyndan 2018-nji ýylyň ýanwaryna çenli Magnus 《Chess.com》 saýtynyň tiz oýnamak boýunça küşt çempionatynyň final tapgyrynda Gadir Guseýinow, Grişçuk, Hikaru Nakamura we So ýaly halkara derejedeli ussat küştçileri ýeňip, bassyr ikinji gezek bu bäsleşigiň çempiony boldy.
Magnus Karlsen Russiýanyň 《Küşt》žurnaly tarapyndan her ýyl gowşurylýan《Küşt Oskary》baýragynyň 5 gezek eýesi boldy. 2016-njy ýylda bolsa bu ussat küştçiniň durmuşyny beýan edýän Benžamin Rin iň režissýorlugynda 《Magnus》atly film surata düşürildi.
2013 FIDE Dünýä küşt çempionaty
Karlsen 2013 Dünýä küşt çempionatynda 2013-nji ýylyň 9-22-nji dekabry aralygynda dünýä çempiony Anand bilen Hindistanyň Çennaýi şäherinde duşuşdy we 6,5–3,5 (5-nji, 6-njy we 9-njy oýunlarda Karlsen ýeňiş gazandy, beýleki oýunlar deňlikde tamamlandy) hasaby bilen ýeňiş gazandy. Şeýlelikde Karlsen täze dünýä çempiony boldy.
2014 FIDE Dünýä küşt çempionaty
2014-nji ýylyň Dekabr aýynda Magnus Karlsen dalaşgärler bäsleşiginiň ýeňijisi Anand-a garşy çempionlyk täjini gorady. Duşuşyk Russiýanyň Soçi şäherinde 7-23-nji Dekabr senelerinde bolup geçdi 12 oýundan ybarat duşuşygyň 11-nji oýnunda Karlsen ýeňiş üçin gerek bolan 6.5 hasabyna ýetdi we duşuşykda 6.5-4.5 hasaby bilen ýeňiş gazandy. Şeýlelikde Karlsen Dünýä küşt çempiony täjini goramagy başardy.
2016 FIDE Dünýä küşt çempionaty
2016-njy ýylyň Mart aýynda Moskwada geçirilen Dalaşgärler bäsleşiginde ýeňiş gazanan Sergeý Karýakin Magnus Karlsen bilen çempionlyk üçin ýaryşdy. Çempionlyk duşuşygy ABŞ-nyň Nýu-Ýork şäherinde 2016-njy ýylyň 11-30-njy Noýabr senelerinde geçirildi. 12 oýundan ybarat duşuşykda hasap 6-6 bolmagy netijesinde deňlik bozmak üçin kesgitleýji tapgyra gidildi, bu tapgyrda 3-1 hasaby bilen ýeňiş gazanan Karlsen öz doglan güni bolan 30-njy Noýabrda çempionlyk täjini goramagy başardy.
Agzalmaga laýyk oýunlary
Bu bölümdäki ähli çykgytlar Wikipediýadan daşaradyr.
Bermuda üçburçlugy
300px|thumb|left|Bermuda üçburçlygynyň görkezilen karta. 1.5 [[mil2]] Atlantik okeanyň bu böleginde esasanam 1960-njy ýyllarda birnäçe gämidir uçarlar gözden gaýyp bolup, olardan hiç bir yz galmandyr. Hiçkimiň düşündirip bilmeýän bu täsin wakasy, birnäçe adamlar hat-da alymlar tarapyndan hem “tebigy bolmadyk birnäçe güýçleriň birleşýän ýeri” bolup tanadyldy we şeýle galdy. Emma uzyn ýyllar edilen tejribe işleri ýakyn geçmişde netije berdi we bu üýtgeşik, geň wakalaryň ýönekeýje “tebigi gazyň” oýnamasydygy orta çykdy.
300px|thumb|right|[[Bermuda üçburçlygyna çümen uçarlardan biri]] Ýeriň aşagyndan çogup çykýan tebigi gazlar diňe uly daş bölekleriniň aşagyndan däl, deňiz we okeanlaryň aşagyndan hem çogup çykýarlar. Sebabi deňiziň aşagy hem üsti suw bilen gaplanan (gury)ýer bölegidir. Şeýlelikde okeanlar gaty çuň bolany üçin aşagynda güýçli basyş bardyr. Ine, bu güýçli basyşyň aşagyndaky ýerlerden çykýan tebigy gazlar, çuňlukdaky ýylylygyň pesligi netijesinde “gaty” ýagdaýa gelerler we “hidrat” diýilýän ak we hek (мел) ýaly bir madda halyna öwrülýärler. Okeanyň iň çuň ýerlerine çenli çümüp bilýän robot kameralaryň ol ýerdäki gar ýaly ak okeanyň aşagyny we birnäçe gämi harabalaryň suratlaryndan soňra bu ýagdaýa ylmy düşündiriş getirilendir: Ýer şarynyň bu bölegi “Gulf Stream” diýip atlandyrylýan ýyly suwuň akyp geçyan ýeridir. Ýeriň aşagynyň käwagt ýylanmasyndan soňra bu “hek gazlar” ereýär we suwdan ýeňil bolany üçin ýokary galýarlar. Şol wagt suwuň aşagyndan ýokarsyna çenli boşluk (wakuum-deşigi) emele gelýär, okean deşilen ýaly bolýar. Şeýle ýagdaý bolup duran wagty şol ýerden geçýän näme bar bolsa çuňňur guýa gaçýan ýaly ýokary tizlik bilen okeanyň düýbüne gaçar. Sebäbi suwuň aşagyndan çykýan gazyň göterme güýji gämileri galdyryp bilmejek derejede pesdir. Gazyň çogup çykmagy gutaranda bolsa boşluk ýene öňküsi ýaly dolar we hiç hili yz galdyrmaz.
Uçarlaryň suwa gaçyp ýitmesi hem ýene şol sebäpdendir. Ýokary çykan tebigy gazlar howadan ýeňil bolany üçin ýene ýokary galmaga dowam edýärler. Bu gezek wakuum şol ýerdäki howada (atmosferada) emele geler. Şo ýerden tötänleýin geçýän uçarlar derrew kontrolyny ýitirer we motorlary durar. Sebäbi motorlardaky benziniň ýanmasy üçin kislorod gereklidir we bu boşlukda (wakuumda) howa bolmadygy üçin kislorod hem bolmaz. Şoň üçinem uçarlar tizlik bilen okeanyň düýbüne gaçarlar. Megerem biziň onlarça ýyllap gyzyklanan Bermudamyz ýönekeýje tebigy gaz sebäpli üýtgeşik, geň ýagdaýa eýe bolupdyr.
salgylanma
Ýelharaz edebi portaly
Prinston uniwersiteti
" Princeton University", Prinston, ABS. ABS-nyn in meshur we abrayly uniwersitetlerinin biri bolup, 1746-njy yylda esaslandyrylypdyr. Hazirki wagtdabu yerde 4,5 mun talyp okayar, okuwlar ayratyn namalarda alnyp barylyar we ylym-dernew isleri bilen makam baglanysdyrylyar. Bu yerde 400-den gowrak profesor sapak berip, olaryn 7-si Nobel bayragynyn eyeleridir. Priston uniwersiteti kitaplary bellige almak boyunca "Google"-nin programmasyna birigen dunyade adygan az sanly uniwersitetlerin biridir. Bu uniwersitetin kitaphanasynda 6 million cap edilen kitaplar,5 million golyazma we 2 milliondan gowrak beyleki materiallar bar.
Gein metro bekedi
Gein — Niderlandiýanyň Amsterdam şäherindäki metro bekedi. Beket 1982-nji ýylda açyldy we 2 ugur boýunça hyzmat edýär: 50 (Isolatorweg–Gein) we 54 (Amsterdam Centraal–Gein).
Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.
Ädäm
Ädäm (آدَم — adam, ynsan) yslamda ilkinji pygamber (we ynsan) Adam.
Yslamda
Yslamda Adam we Howene birinji ynsanlardyr. Yslam akydasynda pygamberler günä etmeýär (hususanda hiç wagt kapyr bolmaýar), ýöne olar diňe hata edip biler, sebäbi günäsiz we hatasyz bolmak perişdelere berlendir. Perişdeler Allanyň buýrugyny kemsiz we öz wagtynda ýerine ýetirýändir, olar diňe Allanyň buýrugyna boýun bolýandyrlar.
Pirleriň arasynda meniň ýanyma perişde geldi diýilýän ýalňyş düşünjeler bardyr.
Adam pygamber Alladan bagyşlama dilände «Muhammed pygamber üçin bagyşla» diýen däldir, bu ýalňyşdyr we toslanandyr. Dogrysy hakda Kuranda bardyr.
Hristianlarda
Bu ýerde Adam pygamber günä eden dälde, hata edendir.
Materialistler
Materialistler we ateistler Hudaý ýok tebigat bar, dünýäni tebigat dolandyrýar diýen kufr düşünjeleri bardyr. Ýene-de adam maýmyndan gelip çykypdyr diýen ýalňyş düşünjeler bar.