cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azerbaýjan taryhy
Azerbaýjan XIX-XX asyryň başlarynda
XIX asyryň birinji ýarymynda azerbaýjan-rus gatnaşyklary Türkmençaý şertnamasy Demirgazyk Azerbaýjanyň Russiýa birikdirilmegi we onuň netijeleri
.cc
.cc—Kokos adalary nyň internet kody.
Supercell
Supercell 2010-njy ýylda Finlýandiýada guralan oýun şereketidir. Supercell birnäçe oýun döretsede sanagly oýuny şuwagt ulgamdadyr. Supercell oýunlaryndan gelen girdeýjiler Finlýandiýanyň girdeýjisiniň 20%didir
Hakynda
Supercelliň 2012-nji ýylda döreden oýuny Clash of Clans Supercell-e ilkinji çykan wagtlary günde 2.4million dollar girdeýji getirdi. Soňra Supercell 2013-nji ýylda Clash of Clans ýaly strategiýa oýuny bolan Boom Beach-i döretdi. Soňra 2016-njy ýyla çenli birnäçe oýun döretsede bular köp girdeýji getirmedigi üçin Ulgamdan aýryldy. Supercell ýene strategiýa oýuny döretmäge başlady. Bu Oýunynda ol Clash of Clans dan Ylham aldy Clash Royale Kanada we Finlandiýada barlamak üçin oýnalyp başlady oýun gusga wagtda meşhur boldy we bütin dünýäde oýnalmaga başlady. Clash Royale birnäçe gezek Iň gowy oýun seçildi. Brawl stars atly oýuny bolsa Supercell iň gowy oýun etmek üçin täzelikler getirdi we Oýnaýanlaryň teswirlerindäki maslahatlaryň käbiri oýuna geçirildi. Supercell ähli oýunyny GameMaker7 atly programmada döretdi. Supercell iň 80%-i Tencent atly şereket satyn aldy
Döredilen oýunlar
Zombie Guns. Ulgamda däl
Pets vs orcs. Ulgamda däl
Clash of Clans. Ulgamda
Hay Day. Ulgamda
Hay Day PoP. Ulgamda däl
Clash Royale       Ulgamda
Boom Beach. Ulgamda
Brawl stars. Ulgamda
Clash Quest. Barlagda
Sport
thumb|Sport Türkmenistanyň Milli Futbol Ligasy
Sport görnüşleri
Türkmenistanda sportyñ her hili gornüşleri bar olar aşakda:
Habarlar
Aşgabat, Bitaraplyk aýynyñ 4-i (TDH) Kataryn paytagyty Dohada gecyan Aziya oyunlarynda shu gun tupenden ok atkam boyunca gecirilen yarysha gatnashyan Igor Pirekeyew Turkmenistanyn topary ucin ilkinji kumush medaly gazandy. Ashgabatdan 35 yashly halkara derejeli sport ussady bu ustunligi 50 metr aralykdan yatyp ok atmak boyunca gecirilen yaryshda gazanmagy bashardy. Yaryshyn shu gornushi boyunca 20 yurtdan sportcularyn 50-si ozara basleshdiler. Olaryn dine 40-sy yaryshyn esasy bolegine cykmagy bashardylar. Igor kwalifikkasion yaryshda 592 ocko toplap ikinji derejani gorkezdi. Fiinalda bolsa ol 100,2 ocko toplap, umumy toplamaly ockonyn bashden birini yygnady we netijede ol jemi 692.2 ocko toplamagy bashardy.
HTTU bilem "Nebitci" Turkmenistanyn Superkubogy ugrundaky yaryshda ozara baslesherler. Gecen yyl Turkmenistanyn futbol assosiasiyasy tarapyndan yurdumyzyn cempiony we Kubogynyn eyesi ucin esaslandyrlan Superkubogy almak ugrundaky yaryshda Halkara turkmen turk uniwersitetinin futbol topary bilen Balkanabadyn "Nebitci" topary ozara basleshdiler. Yaryshyn ikinji dushushygy Bitaraplyk ayynyn 6-syna aralyk meydancada -Mary shaherinin futbol meydancasynda gecer. Yaryshyn shertlerine layyklykda dushushygyn esasy wagtynda taraplar oyny denme-den tamamlap yagdaylarynda, oyna yene-de 15 minut ybarat iki tapgyr gohular. egerde oyunlar yenede denme-den tamamlanyp, yeniji belli bolmasa, onda FIFA nyn duzgunine layyklykda 11 metrlik jerime urgulary gecirilip Superkubogyn eyesi belli kesgitlener. Final yaryshyna FIFAnyn emini Kakabay Seyidow, onun komekcileri Muhammet Owezdurdyyew we Bagtyyar Atajanow eminlik ederler. HTTU-nyn futbol topary shu yyl yurdumyzyn cempiony boldy we Kubogyny eyeledi. "Nebitci" bolsa milli birinjilik ugrundaky yaryshlarda 4 gezek kumush medala eye boldy. Gecen yyl HTTU Marynyn "Merw" toparyny 4:1 hasabynda utup, Turkmenistanyn Superkubogyny eyelemegi bashardy.
Sepler
http://turkmenistan.nm.ru/ Sport hakda gurrundeshlik: http://www.tmolympiad.org/index.php?q=node/57
Döwletler
A
Albaniýa, Alžir, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Andorra, Angola, Antigua we Barbuda, Argentina, Awstraliýa, Awstriýa, Azerbaýjan
B
Bagama Adalary, Bahreýn, Bangladeş, Barbados, Belarus, Belgiýa, Beliz, Benin, Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Korollygy, Birleşen Arap Emirlikleri, Bolgariýa, Boliwiýa, Bosniýa we Hersegowina, Botswana, Braziliýa, Bruneý, Burkina Faso, Burundi, Butan
Ç
Çad, Çeh Respublikasy, Çernogoriýa, Çili
D
Daniýa, Demirgazyk Makedoniýa, Dominika, Dominikan Respublikasy
F
Fiji, Filippinler, Finlýandiýa, Fransiýa
G
Gabon, Gaiti, Gambiýa, Gana, Gaýana, Gazagystan, Germaniýa, Gonduras, Grenada, Gresiýa, Gruziýa, Günorta Afrika Respublikasy, Günorta Sudan, Gwatemala, Gwineýa, Gwineýa-Bisau, Gyrgyzystan
H
Hindistan, Horwatiýa, Hytaý
I
Indoneziýa, Iordaniýa, Irlandiýa, Islandiýa. Ispaniýa, Italiýa
J
Jibuti
K
Kabu-Werdi, Kamboja, Kamerun, Kanada, Katar, Keniýa, Kipr, Kiribati, Kolumbiýa, Komor Adalary, Kongo Demokratik Respublikasy, Kongo Respublikasy, Koreýa Halk-Demokratik Respublikasy, Koreýa Respublikasy, Kosowo, Kosta-Rika, Kot-d’Iwuar, Kuba, Kuk Adalary, Kuweýt
L
Laos, Latwiýa, Lesoto, Liberiýa, Lihtenşteýn, Litwa, Liwan, Liwiýa, Lýuksemburg
M
Madagaskar, Malawi, Malaýziýa, Maldiwler, Mali, Malta, Marokko, Marşall Adalary, Mawrikiý, Mawritaniýa, Meksika, Merkezi Afrikan Respublikasy, Mikroneziýanyň Federatiw Ştatlary, Moldowa, Monako, Mongoliýa, Mozambik, Müsür, Mýanma
N
Namibiýa, Nauru, Nepal, Niderlandlar, Niger, Nigeriýa, Nikaragua, Niue, Norwegiýa
O
Oman, Owganystan, Özbegistan
P
Päkistan, Palau, Palestina, Panama, Papua-Täze Gwineýa, Paragwaý, Peru, Polşa, Portugaliýa
R
Ruanda, Rumyniýa, Russiýa Federasiýasy
S
Sahara Arap Demokratik Respublikasy, Samoa, San-Marino, San-Tome we Prinsipi, Saud Arabystany, Sent-Kristofer we Newis, Sent-Lýusiýa, Sent-Winsent we Grenadinler, Senegal, Serbiýa, Seýşel Adalary, Singapur, Siriýa, Slowakiýa, Sloweniýa, Süleýman Adalary, Somali, Şri-Lanka, Sudan, Surinam, Şwesiýa, Şweýsariýa, Sýerra-Leone
T
Tailand, Täjigistan, Tanzaniýa, Taýwan, Täze Zelandiýa, Timor-Leşti, Togo, Tonga, Trinidad we Tobago, Tunis, Türkiýe, Türkmenistan, Tuwalu
U
Uganda, Ukraina, Urugwaý
W
Wanuatu, Watikan, Wenesuela, Wengriýa, Wýetnam
Y
Ýamaýka, Ýaponiýa, Ýemen, Yrak, Ysraýyl
Z
Zambiýa, Zimbabwe
Ykrar edilmedik döwletler
Abhaziýa, Arsah, Demirgazyk Kipr Türk Respublikasy, Günorta Osetiýa, Transnistriýa
Garaşly territoriýalar
Amerikan Samoa, Amerikan Wirjin Adalary, Angilýa, Aruba, Bermuda Adalary, Britan Wirjin Adalary, Buwe Adasy, Daşarky kiçi Adalar (ABŞ), Demirgazyk Mariana Adalary, Farer Adalary, Folklend Adalary. Fransuz Günorta Antarktida Territoriýalary, Fransuz Gwianasy, Fransuz Polineziýa Adalary, Gernsi, Gibraltar, Gonkong, Grenlandiýa, Guam, Günorta Jorjiýa we Günorta Sendwiç Adalary, Gwadelupa, Herd we MakDonald, Hindi Okeanyndaky Britan Territoriýasy, Jersi, Kaýman Adalary, Keramatly Ýelena Adalary, Kokos (Kiling) Adalary, Makao, Martinika, Maýotta, Men Adalary, Montserrat, Niderland Antill Adalary, Norfolk, Pitkern, Puerto-Riko, Roždestwo Adalary, Sen-Pýer we Mikelon, Şpisbergen we Ýan-Maýen, Täze Kaledoniýa, Tokelau, Týorks we Kaýkos, Uollis we Futuna
.cd
Kongo Demokratik Respublikasy
Magtymguly eýýamynyñ arheologiýasy
Magtymguly eýýamynyñ arheologiýasy
Meýlnama
2.	Hojalyk we suwaryş desgalary.
3.	Medeni we sungat ýadygärlikleri.
Maro
MaRo 1982-nji ýylyň 17-nji Oktýabr aýynda dogulýar. 1993-nji ýylda heniz 11 ýaşynda mahaly eline ussat halypalar tarapyndan Türkmen Milli saz guraly “Dutar” gowşurylýar. 1996-njy ýylda sungat mekdebine girýär we ol ýerde Türkmen Milli aýdym-sazlarynyň inçe syrlaryny öwrenýär. 1998-nji ýylda “Halypa Şägirt” studiýasynda iki ýyl işleýär. 2001-2006 ýyllar ara berýär, Belgoroda okamana gidýär we şol ýerde “Dünýä ykdysadyýet” fakultetini okaýar. 2006-nj ýylda täzeden aýdym-saz älemine dolanyp gelýär, ilkinji aýdymy bolan “Tans edeli” we “Görmesem” diýen aýdymlary bilen halk içinde tanalyp başlaýar. We şol sanda, MaRo, Türkmenistanyň birnäçe ýyldyzlaryna klip režisýorlygyny etdi hem-de birnäçe belli aýdymlaryň hem awtory boldy. Elbetde MaRo diňe bir aýdym-saz bilen meşgul bolman, ol oýlanmalry hem ýazýar. 2009-njy ýylda “Saňa bagly” aýdymyny çykarýar, ol aýdym meşgurlyga eýe bolýar we “Saňa bagly” aýdym bilen gaty uly üstünlikleri gazanýar. MaRo Türkmenistanyň hemme welaýatlarynda konsert berýär. 2010-njy ýylda bolsa Lebap welaýatynda konsert berýär, ol konserde 13.000 adam ýygnandy we Türkmenistanyň taryhynda iň köp adam ýygnan aýdymçy adyna eýe boldy. “Saňa bagly” aýdymy diňe bir ýurdymyz däl, eýsem, bütin Aziýada meşgurlyga eýe boldy, hat-da birnäçe dillerde ýerine ýetirildi. Show TV-da “Pazar Sürprizi” programmasynda Türkiýanyň belli rok aýdymçysy Haluk Lewent MaRo-dan “Saňa bagly” aýdymyny türk dilinde, özüniň aýtmaklygy üçin sorady. Şeýle hem Türkiýanyň belli Pop ýyldyzy Ferhat Göçer hem MaRony, özüniň alyp barýan “Biri bana gelsin” atly teleshow programmasyna çagyrdy. MaRo 2011-nji ýylda Aziýa döwletleriniň arasynda “SÖÝGI AÝDYMLARYNYŇ ŞAZADASY” diýip saýlanýar. MaRo birnäçe dil bilýär, şonuň üçin hem Türk dilinde “Ýok hala giç degil” aýdymyny ýazýar we 2010-njy ýylda Türkmenistanyň Awaza sebitinde Şatlyk Sopyýew bilen klibini düşürýär. Klip uly meşgurlyk getirýär. Häzirki wagytda MaRo täze albom çykarmana taýýarlyk görýär. Albomyň ady “Sen we Men”, şeýle hem albom bilen bilelikde täze klipleri düşürmäge taýýarlyk görýär. MaRo-nyň ähli aýdymlaryny siz www.JADYLY.com -dan ýada www.marofan.com -dan diňläp bilersiňiz!
Magtymguly eýýamynyñ arheologiýasy
Edebiýatlar
1.	 Saparmyrat Türkmenbaşy. Ruhnama. Aşgabat, 2001.
2.	 A.Esenow. Türkmenistanyñ binagärçiliginiñ taryhy. Aşgabat, 2001.
3.	 Türkmenistanyñ arhitektura ýadygärlikleri. Aşgabat, 1974.
4.	 A.Ahmedow. Gadymyýetiñ ýañy. Aşgabat, 1990.
Sapagyñ maksady:
Magtymguly eýýamynda binagärçilik, suwaryş we ekerançylyk desgalary, medeni we sungat ýadygärlikleri barada düşünje bermek we talyplarda watançylyk duýgusyny terbiýelemek.
Ýaşaýyş jaýlary äşgärlik häsiýetinde bolýarlar. Daýhanlaryñ ýaşaýyş-jaý we hojalyk jaý gurluşykly mülk howularyna adatça palçykdan salnan diwarlaryñ aýlanyp girilýän dewrezisiniñ barlygy, Köneürgenç we Lebap welaýatlarynda derwezeleriñ ýarym tegelek çykgytlary bolupdyr. Ýaşaýyş jaýlarynyñ öñ tarapynda käte agaç sütünli beýik eýwanlary-da bolýar (Baharly etrapynda).
Inedördül ýa-da belenträk, köplenç üsti gümmez görnüşli egmeklenip örtülen palçykdan gurlan ýaşaýyş öýleri hem köp ýaýrapdyr. Muna mysal Mary töwerek ýaşaýyş jaýlary, Amyderýa boýundaky türkmenleriñ mülk howly toplumlarynyñ gyzykly aýratynlygy melegiñ jümüşinde gümmez görnüşli gurluşygyñ barlygydyr. Onuñ ortasynda ojagy bolup, onuñ başynda garyllar toplanyp oturypdyrlar we bütin günlerini şol ýerde geçirilipdirler. Obalarda metjidler we medreseler bina edilýar. Adatça olar çig kerpiçden gurlupdyr, üstleri bolsa gümmez bilen örtülipdir (mysal üçin Kakadaky, Talhanbabadaky, Atamyrat şäheriniñ golaýynda we beýleki medreseler). Hormatlanýan ruhanlarynyñ ýa-da taýpa ýolbaşçylarynyñ mazarlarynyñ üstüne däp bolan inedördül gümmezli jaýlar salnypdyr. Emma ýaşaýyş jaýlarynyñ-da, metjitdir-medrese aýlarynyñ-da çeperçilik bezegi ozalky durkuny ýitiripdir we olar daş ýüzünden pagsalaryñ  ýüzüne sadaja nagyş çekmege syrygdyrylypdyr. Ol nagyş hem öl palçygyñ ýüzüne edilipdir, iç ýüzüne bolsa gej suwagynyñ ýa-da suwagyñ üstünden çekilipdirler.
Şöl döwür binalary Durun harabaçylygyndaky Ak-Ymam (XVIII asyr) aramgähini, Bagyrdaky Babajan (XIX asyr) aramgähini, Paraw harabaçylygyndaky atsyzaramgähi (XVIII-XIX asyrlar) we başgalary bellämäk gerek.
Metjitlerde - medreselerde gadymy bina çeperçilik bezegini gaýtadan döretmek synanyşygy bolupdyr. Medreseler gurmak däbe öwrülipdir. Olar toýun palçykdan hüjreleriñ biri-birine birikdirilen ataryndan ybarat bolupdyrlar.
Merw, Nusaý, Bagabat (new), Ämul, ýay geçmişde uly şäherlerde gurluşyk işleri şääher goranyş diwarlaryny bejermeklik we berkitmeklik bilen çäklenipdir.
Hemme ýerde suw öz akymy bilen ýokara çykmandyr. Şonuñ üçin ekerançylyk hojalygynyñ esasyny emele suwaryş ulgamy düzüpdir. Derýalaryñ ugrunda bent guryp, onuñ suwuny baglap uly ýaplaryñ üsti bilen ekerançylyk meýdanlaryna ýetiripdirler. Bu bentler Gyzyltakyr, Şamyrat, Mätweli, Mehter, Salan, Egengylyç we beýlekiler. Şeýle-de suwaryş desgalary hökmünde jykyrlar, kärizler giñden ulanypdyrlar.
Lebaplylar esasan jöwen, bugdaý ekipdirler. Türkmenler bagbançylyk bilen hem meşgullanypdyrlar. XIX asyryñ ahyrynda alma, erik, şepdaly, garaly, armyt, nar, igide, tut agaçlary köp ekipdirler, üzümçilik ösen bolupdyr. Türkmenler şaly, jöwen, pagta, gabyn, garpyz, injir, hyýar ýaly ekinler ekipdirler. Bakja we gök ekinler hem ekilipdirler.
Magtymguly eýýamynda türkmen halkynyñ özüne mahsus medeniýeti bolupdyr. Nusgawy edebiýatyñ emele gelmeginde we ösmeginde  bu döwür «altyn zamana» hasaplanypdyr. Magtymguly eýýamynyñ edebiýatynyñ häsiýetli tarapy ýazuw ýadygärlikleriniñ üsti bilen anyklanan zat XVI-XVII asyryñ edebi eserleri ýazarlary näbelli eserler bolup, XVIII-XIX asyrda ýazarlaryñ atlary belli bolupdyr, hat-da olar öz eserlerde hem öz atlary getrip ýazypdyrlar. Bu döwrüñ tanymal ýazyjy-şahyrlary Döwletmämmed Azady, Magtymguly, Kemine, Mollanepes, Zelili, Seýdi we ş.m.
Türkmen halkynyñ öz gadymy saz sungaty bolupdyr. Onuñ saz gurallarynyñ dürli görnüşleri bolupdyr. Mukaddes Ruhnamada türkmen milli saz gurallarynyñ 72 sanysynyñ barlygy hakynda maglumat berilýär. Türkmenlerde bu döwürde senetçilik gülläp ösüpdir. Haly hili boýunça nepis dokalypdyr, keçe edilipdir.
Senetçileriñ zergärçilik görnüşi has ýorgunly bolupdyr, tañsytlyk senedi ösüpdir. Kümuş şaýsepleri ýaşaýan zergärler, şeýle-de ýarag, dürli zähmet gurallaryny ýasaýan agaç we demir ussaçylygy bolupdyr. Jykyr, juwaz, degerme, gap-çanak ýasamak, gön bejermek işleri alnyp barypdyrlar. Halkyñ medeni durmuşy barada tapylan ýer asty we ýer üsti tapyndylar ähmiýetli maglumat berýär.
Absolýut birlikler
Absolýut birlikler - birlikleriň absolýut sistemasyna girýän fiziki ululyklaryň birlikleri. "Absolýut birlikler" termini köplenç elektrotehnikada absolýut praktiki elektrak birliklerini bellemek üçin ulanylýar.
Baýramow
Baýramow:
Mahabharata (epos)
Taýarlan Arslan Alaýew ((Gubadag))Mahabharatanyn has irki doly nusgalary bizin eramyzdan önki VII asyra degishlidir, onun gutarnykly görnüshi bizin eramyzyn IV asyrynda tayyarlanypdyr. Hindiler ony bäsinji Weda hasaplayarlar we ona mukaddes yazgy hökmünde garayarlar. Eposyn yazary akyldar Wyase hasaplanyar. Ol eposda hereket edyän adamlaryn biridir. Eposyn esasynda Pandawa we Kaurawa atly doganlaryn arasyndaky uly agzalalyk baradaky hekayat duryar. Mahabharata 18 kitaba bölünendir. Mahabharatanyn ägirt uly mirasy-bu gadymy hindi halkynyn örän köp ynanclaryny, durmushyny we däp-dessurlaryny, ahlagyny özünde jemleyän hindi medeniyetinin uly gatlagydyr. Mahabharatanyn „Bhagawad gita” we „Moksha-dharma” atly wajyp filosofik tekstleri hindilerin durmushynyn özbolushly etiki kanunyny özünde jemleyär.
.cf
Orta Afrika Cumhuriyetinin internet kodu.
Kilis (il)
300px|thumb|Kilis ili Kilis, Türkiýe'nin ili.
Eğitim
Kilis ilindeki tek yükseköğretim kurumu, Türkiye Devleti tarafından 2007 yılında kurulan Kilis 7 Aralık Üniversitesi'dir. Halen üniversitede kayıtlı 8000 öğrenci vardır. Üniversite hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için Kilis 7 Aralık Üniversitesi'nin resmi web sitesini ziyaret edebilirsiniz: www.kilis.edu.tr
ABŞ – Türkmenistan gatnaşyklary
right|250px ABŞ – Türkmenistan gatnaşyklary
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy : “Biziň bu gün Ýewropanyň ähli döwletleri bilen hem ikitaraplaýyn bähbitli, ygtybarly gatnaşyklarymyz bar. Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen gepleşigimiz we hyzmatdaşlygymyz gitdigiçe işeňňirleşýär” diýip belleýär.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy: ''“Amerikanyň Birleşen Ştatlary dünýäde iň bir güýçli, abraýly döwletleriň biri. ABŞ-yň Prezidenti Bill Klinton Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny goldaýandygyny, türkmen döwletiniň synmagyna hiç mahal ýol bermejekdigini nygtaýar. Bu türkmen üçin uly sylag-hormat dälmidir”.''
ABŞ özüniň daşary syýasatynda Merkezi Aziýada Bitarap Türkmenistana aýratyn üns berýär. Ol Türkmenistanyň Bitaraplygyny goldaýar we oňa kepil geçýär. Ykdysady gatnaşyklarda ösýän Türkmenistana maýa goýumlaryny goýýar. Türkmenistanyň dünýä ähmiýetli nebit-gaz taslamalaryny goldaýar. 1998-nji ýylyň Gurbansoltan aýynda Saparmyrat Türkmenbaşynyň ABŞ-a resmi sapary wagtynda türkmen-amerikan gatnaşyklaryny mundan beýläkde ösdürmek barada resminamalara gol çekdi. 1990-njy ýyllarda ABŞ-yň ykdysadyýeti. 1990-njy ýylarda ABŞ-yň ykdysadyýetiniň dünýäde täsiriniň azalandygyna garamazdan, ol dünýä senagat önüminiň, oba hojalyk harytlarynyň we hyzmatlarynyň 25%-ni öndürýärdi. Bu görkeziji XX asyryň soňky 15 ýylyň içinde birmeňzeşligine saklanyp galdy. Ýogsam ol dünýäniň ähli gury ýer böleginiň 6%-ne we ilatynyň 5%-ne eýedir. XX asyryň ikinji ýarymynda ABŞ-yň jemi milli önümi üç esse artdy. ABŞ käbir ugurlarda entegem dünýä öňdeligini saklamagyny dowam etdirýär. Olaryň hataryna biohimiýa we gen inženerligini, aerokosmiki barlaglary we tehnologiýalary, aragatnaşyk serişdelerini, kompýuter we habar beriş hyzmatlaryny goşmak bolar. Daşary ýurtlaryň bäsdeşligine duçar bolýandygyna garamazdan bu pudaklarda ABŞ uly üstünlik gazanýar. 1991-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 27-sinde Türkmenistan özüni özbaşdak Garaşsyz Döwlet diýip yglan etdi. Türkmenistan öz döwletiniň, öz baýlygynyň eýesi boldy. 1993-nji ýylyň Nowruz aýynyň 21-inden başlap Türkmenistan bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasynda özara gatnaşyklaryň taryhy başlandy. Hut şol ýylyň Nowruz aýynda Beýik Serdarymyz BMG-nyň Baş Assambleýasynyň 44-nji sessiýasyna gatnaşan döwründe, ABŞ-nyň prezidenti Jorj Buş bilen duşuşyp daşary syýasat babatynda yglan eden “harby doktrinasy gatyşmazlyk syýasatyny goldamak barada” pikir alyşdylar. Bu bolsa syýasy meselede öňe ädilen ädim boldy. ABŞ hem daşary syýasatynyň parahatçylykly ugra gönükdirilendigine ABŞ hem beýleki ösen iri döwletler ýaly Garaşşyz Bitarap Türkmenistan bilen şu günki günde özara hyzmatdaşlygy ýola goýdy. XXI asyryň başynda türkmen-amerikan gatnaşyklarynyň derejesi has ösdi. Onuň aýdyň subutnamasy hökmünde 2002-nji ýylyň Nowruz aýynyň 4-inde Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy ABŞ-ň Türkmenistandaky adatdan daşary doly ygtyýarly ilçisini kabul etmegi hem-de şol duşuşykda türkmen-amerikan hyzmatdaşlygynyň 10 şanly ýyllygy bilen ABŞ-ň ilçihanasynyň beýleki wekillerini hem gutlady. Duşuşykda türkmen-amerikan döwletara gatnaşyklarynyň özara bähbitli taraplarynyň maksatnama laýyk wezipeleri kesgitlendi.
center|800px
Daşoguz (futbol kluby)
«Daşoguz» — professional türkmen futbol kluby. 2010 ýyla çenli Turan ady bilen bellidi.2010-njy ýylda bolsa Dashoguz ady bilen çalşyldy
Konýa (il)
300px|thumb|Konya ili Konya, Türkiýe'nin ili.
Kojaeli (il)
300px|thumb|Kocaeli ili Kocaeli, Türkiýe'nin ili.
Klaudiýa Letiziýa
Klaudiýa Letiziýa (1979-njy ýylyň 22-nji martynda doglan) italýan modeli (model), teleýaýlym görkeziş aýdymçysy we aýdymçysy.
Äl-Akyda at-Tahäwiýýä
Äl-Akyda at-Tahäwiýýä (العقيدة الطحاوية) ýa-da Bäýänäs-Sunnä wäl-Jäma'ä (بيان السنة والجماعة). Kitaby ýazan ýegipetli Hanefi mezhebinden bolan Äbu Ja'far at-Tahäwidir. Bu kitapda akyda degişli köp maglumatlar berilýär.
Pul
Pul şeýle bir aýratyn haryt welin, beýleki ähli harytlar üçin umumy ekwiwalent hökmünde çykyş edýär. Pul umumy haryt alyş-çalşynda esasy wezipesini ýerine ýetirýär. Gadymy döwürde dürli harytlar pul roluny ýerine ýetirýärdi, mysal üçin mallar, mal derileri, palta we ş.m. Soň bolsa puluň roly gymmat bahaly metallar tarapyndan ýerine ýetirildi, sebäbi hilini ýitirmedi we pul çalyşmakda örän peýdalydy. Pul diňe bir haryt däl, onuň sosial gymmaty bar, ýagny ähli harytlary satyn almagyň serişdesi bolup hyzmat edýär.
Pul (Pars-Täj.) Merkezi Aziýanyň hanlyklarynda we Eastakyn Gündogaryň käbir ýurtlarynda ulanylýan mis teňňedir. Mysal üçin, 18-18-nji asyrda Kohan hanlygynda 1 pul 1 / 45-1 / 60 tanga, 1 pul Buharada 1/40 altyna, 1932-nji ýyla çenli Eýranda 1/40 kirana deň boldy. Pul, ähli harytlar we hyzmatlar alyş-çalyş edilýän, umumy ekwiwalent hökmünde ulanylýan we beýleki harytlaryň bahasyny görkezýän ýörite haryt; bazar ykdysadyýetiniň iň esasy guraly. Tebigatyna görä, puluň 3 dürli aýratynlygy bar: hemme zat üçin çalşyp boljak möhüm satyn alyş serişdesi, baýlygyň nyşany, zähmeti baha görnüşinde ölçän gural.
Pul alyş-çalyş, töleg, baha ölçegi, toplamak (baýlyk toplamak) ýaly funksiýalary ýerine ýetirýär. Gymmatlyk ölçegi - harytlaryň bahasy pul bilen ölçelýär. Beýleki harytlaryň bahasyny görkezýär; alyş-çalyş serişdesi - harytlar pul bilen satylýar; ýygnamak serişdesi - pul zähmeti öz içine alýandygy üçin baýlygyň umumy görnüşine öwrülýär. Harytlar bolsaÖndüriji harytlaryny satmasa we Pul bilen başga haryt satyn almasa, pul ýygnaýar. Pul ýygnamak üçin Piliň bahasyny goramak aýratyn möhümdir; töleg serişdeleri - harytlaryň söwdasy wagtynda ýüze çykýar, onda harytlar üçin töleg satyn alnan wagty däl-de, belli bir wagtdan soň amala aşyrylýar. Pul, halka satylan harytlar we hyzmatlar üçin tölenende, karzy üzülende töleg serişdesi hökmünde çykyş edýär. Puluň bu funksiýasy, dolanyşykdaky dürli karz gurallaryny - wekselleri, çekleri, banknotlary döredýär. Pul görnüşine görä, ol nagt pullara (göze görnüp duran görnüşde, ýagny kagyz, teňňeler) we nagt däl pullara (göze görnüp duran görnüşi bolmadyk pullara) bölünýär we häzirki hasapdan bir hasabyňy geçirmek we ýazmak arkaly hereket edýär. başga birine bank). Geleşikleriň gerimine görä milli walýuta (esasan ýurduň çäginde hereket edýär), halkara ýa-da ýurtara (halkara) pullara bölünýär. ýörite berlen dünýä pullary ýok, ýöne umumy uniwersal töleg serişdeleriniň roly iň ýokary baha, erkin konwertirlenýän pul bilen oýnaýar. Häzirki wagtda ABŞ-nyň dollary, Iňlis funty, ýapon ýeni we ýewro, 2002-nji ýylyň ýanwar aýynda dolanyşyga girizilen Ýewropa Bileleşiginiň ýurtlarynyň walýutasy dünýä walýutasy bolup hyzmat edýär.
Kütahýa (il)
300px|thumb|Kütahya ili Kütahya, Türkiýe'nin ili.
Emirlik
Emirlik, yslam ýurtlarynda emir tarapyndan dolandyrylýan sebit. Arap halyflygy döwründe şeýle emlägiň başlygy halyf tarapyndan bellendi ýa-da tassyklandy. Halyflyk dargansoň we 20-nji asyra çenli garaşsyz we wassal döwletlere A. diýilýärdi (mysal üçin, Nejd, Şammar, Arap ýarym adasyndaky Asir, häzirki Birleşen Arap Emirlikleri we ş.m.). Belli bir döwlet bölümini çagyrmak şertli bolup, taryhşynaslykda kabul edilen däbe baglydyr (mysal üçin, Buhara emirligi).
.ch
İsviçre'nin internet kodu.
Russiýa 1917-1922-nji ýyllar aralygynda
Mowzuk: Russiýa 1917-1922-nji ýyllar aralygynda
M E Ý I LN A M A
1.	1917-nji ýylyň döwlet agdarylyşyklary, olaryň netijeleri.
2.	Raýat urşy. Täze ykdysady syýasat.
3.	SSSR-iň döredilmegi
Birinji jahan urşy oňa gatnaşan ýurtlaryň ykdysadyýetini weýran etdi. Hojalyk tozgunçylygyny dikeltmek halkyň ýaşaýyş derejesiniň pese gaçmagyna getirdi. Uruşdan soňra ähli ýurtlarda diýen ýaly ilatdan alynýan salgytlar ýokarlanypdy. Weýran bolan hojalygy dikeltmek wezipesi uruşda ýeňlen döwletleriň halklary  üçin has-da agyr boldy. Olar ýeňiji döwletleriň halklaryndan esli köp salgyt tölemeli boldular. Çünki ýeňilen döwletler ýeňijilere berilmeli öwez töleglerini öz ýurtlarynyň halkynyň boýnuna atdylar. Ine, şonuň üçin-de ýeňilen “Dörtler bileleşiginiň” döwletleriniň ählisinde-de halkyň närazylygy güýçlendi. Halk urşuň başlanmagynda günäkär bolan öz döwlet ýolbaşçylaryna, syýasy gurluşyga göreşe başlady.
Uruş sebäpli adamlar baýasalar, esasy köpçülik garyplaşdy. Ýaşaýyş gymmatlady. Gedaýlaşan adamlaryň sany ummasyz köpeldi. Ýeter-ýetmez, gedaýlaşan gatlak topalaňa, gozgalaňa ýykgyn edegen bolýar. Çünki olaryň gozgalaňa baş göteräýende-de ýitirjek zady ýok. Bu gatlak ilkinji nobatda durmuşda deňlik isleýärdi. Şu ýagdaýdan peýdalanyp, deňlik ündewlerini alyp barýan sosialistik, kommunistik partiýalaryň wagyzlary netijesinde olar guramaçylykly göreşe aýaga galyp başlapdyrlar. Bu bolsa rewolýusiýalaryň başlanmagyna getirdi. Rewolýusiýalar Russiýada we aglaba uruşda ýeňilen döwletlerde bolup geçdi.
Russiýadaky Baýdak rewolýusiýasy. Russiýada Baýdak rewolýusiýasy halkyň gününiň agyrlaşmagy, dolandyryjylaryň ýurdy ykdysady we syýasy dartgynyklardan alyp çykmakdan ejziligi sebäpli başlanypdy.
Russiýada 1613-nji ýyldan bäri Romanowlaryň neberesi ýurdy dolandyrýardy. Bu neberäniň patyşasy Nikolaý II ganhor lakamyny ýöne ýere almandy. Ol ýurdy köp wagtlap aýalynyň we maşgalasynyň ýakyn adamsy-ruhany Rasputiniň maslahatlary bilen dolandyrypdy. 1916-njy ýylyň Bitaraplyk aýynyň 17-de Rasputin öldürilipdi. Ýurtda syýasy dartgynlylyk güýçlendi. Hut şu pursat käbir döwlet ýolbaşçylary köşk agdarylyşlygyny guramagy ara alyp maslahatlaşdylar. Emma olar dowam edýän patyşalyk döwlet gurluşynyň üýtgetmek pikirinden daşdadylar.
1917-nji ýylyň başynda patşalyga garşy göreşiň esasy merkezleri Petrograd (Sankt-Peterburg) we Moskwa şäherleri boldy. Bu şäherleriň rewolýusion tejribeleri güýçlüdi. 1917-nji ýylyň Türkmenbaşy aýynda “Ýok bolsun patyşalyk”, “Ýok bolsun uruş” şygarlary astynda geçýän halk çykyşlary Petrogradda, Moskwada güýçlendi.
Russiýadaky patyşalyga garşy rewolýusion wakalar 1917-nji ýylyň Baýdak aýynyň 23-de başlandy. Baýdak aýynyň 26-da Petrogradda goşun ýarag ulanyp, halk çykyşlaryny basyp ýatyrmaga synandy. Patyşa hökümetiniň halkara garşy ýarag ulanmagy gozgalaňyň başlanmagyna getirdi. Birnäçe goşun bölümleri rewolýusiýanyň tarapyna geçip, esgerler halka ok atmakdan ýüz öwrüp başladylar.
1917-nji ýylyň Baýdak aýynyň 27-de Petrogradda gozgalaň başlandy. Patyşalykdan närazy 800 müň çemesi adam şäheriň köçelerine açyk göreşe çykdy. Olar şäheriň zyndanlaryndan syýasy tussaglary boşadyp, polisiýany we patyşa wepaly esgerleri ýaragsyzlandyrdylar.
Patyşa Nikolaý II rewolýusiýa başlanan wagty Mogilow şäherinde goşun güýçleriniň baş serkerdebaşysynyň ýanyndady. Şol ýerden merkezdäki wakalary synlaýardy.
Döwlet dumasynyň (parlamentiniň) ýolbaşçylary halk hereketinden gorkup, Nikolaý II bilen gepleşik geçirmek üçin ýörite ygtyýarly adamlary onuň ýanyna ugratdylar. Olar halkdan hem gorkýardylar, patyşalygyň doly ýok edilmeginden-de çekinýärdiler. 1917-nji ýylyň Nowruz aýynyň 2-de Dumanyň wekilleri Nikolaý II-ň hut özüniň goly bilen patyşanyň we ogly Alekseý Nikolaýewiçiň adynadan olaryň targtdan aýrylýandygy hakyndaky taryhy ýazygyny alyp gaýtdylar. Bu dokument Nikolaý II-niň iň soňly sapalagydy. Çünki, entek Rus patyşasy Pawel I-ň döwründe kabul edilen tagt mirasdüşerligi hakyndaky Düzgünnama laýyklykda mirasdüşerleriň her biri öz ykbalyny diňe özi çözmelidi. Nikolaý II ony bilip, bilgeşleýin ogly üçinde özi gol çekipdi. Onuň maksady geljekde tagtdan aýrylmagyny bikanun diýip yglan etmekdi. Nikolaý II öz patyşalyk täjini dogany Mihail Aleksandrowiçe miras goýmakçy boldy. Ýöne Mihail Aleksandrowiç hem täçden ýüz öwürdi. Şeýlelikde Romanowlaryň neberesi patyşalykdan el çekdiler. Döwlet dumasynyň ýolbaşçylary häkimiýeti G.Ý.Lwowyň ýolbaşçylygynda döredilen Wagtlaýyn hökümetiň öz eline alýandygyny jar etdiler. Rewolýusiýasynyň esasy meselesi bolan häkimiýet hakyndaky mesele çözülen ýaly bolsa-da, Wagtlaýyn hökümet resmi ýagdaýda ýurduň ykbalyny öz eline alsa-da iş ýüzünde ýagdaý başgaçarakdy. Wagtlaýyn hökümet esgersiz sekerdebaşa meňzeýärdi. Russiýanyň halky birinji jahan urşuny dowam etdirýän Wagtlaýyn hökümeti däl-de, işçi-daýhan deputatlarynyň Sowetlerini goldaýardy.
Iki häkimiýetlilik. 1917-nji ýylyň Baýdak rewolýsiýasy netijesinde Russiýa 304 ýyllap dolandyran Romanowlaryň neberesiniň hökümdarlygy agdaryldy. Iş ýüzünde bir hepdäniň dowamynda halk patyşalygy agdardy oturyberdi. Wakalaryň şeýle çalt ýaýbanlanmagy netijesinde  watlaýyn hökümet hem, Söwetler hem häkimiýeti doly ele alyp bilmediler. Iki häkimiýetlilik emele geldi. Wagtlaýyn hökümet we işçi, esger deputatlarynyň Sowetleri Petrogradda Tawriýa köşgünde ýerleşipdirler. Olaryň ikisi-de biri-birine garşy göreşe başlamakdan häzirlikçe çekinýärdiler.
Gorkut wakalary bilen iki häkimiýetlilik döwri gutardy. Ýurtda häkimiýet Wagtlaýyn hökümetiň eline geçdi. Menşewikleriň ýolbaşçylygyndaky Sowetler bolşewikleri ýok etmek üçin Wagtlaýyn hökümeti goldadylar. Kerenskiniň ýolbaşçylygyndaky Wagtlaýyn hökümet bolsa bolşewiklerden ar almaga başlady. W.I.Lenin ýene-de Petrograddan çykyp gaçdy. Russiýada 1917-nji ýylyň syýasy dartgynlygy häkimiýet ugrunda göreşýänleriň sanyny artdyrdy.
Ýurtda syýasy durnuklylyk bolmasa, köplenç harby adamlar häkimiýeti basyp alýarlar. Russiýada-da goşun generaly Kornilow birnäçe ýokary çini harbylaryň goldamagynda Kerenskiden häkimiýeti özüne bermegi talap etdi. Kerenskiý oňa razy bolmady. Wagtlaýyn hökümet Kornilowy “pitneçi” diýip yglan etdi, oňa baş goşun serkerdebaşysy wezipesinden aýyryldy.
General Kornilow häkimiýeti basyp almak maksady bilen, 1917-nji ýylyň Alp Arslan aýynda Petrogradda harby ýöriş gutardy. Emma Petrograd işçileri we esgerleri Kornilowyň harby diktatura hakyndaky meýillerini puja çykardylar. Kornilowa garşy halk göreşiniň guramaçysy bolşewikler boldy. Bu ýagdaý bolşewikler partiýasynyň abraýyny artdyrdy. Petrogradda we Moskwada, beýleki iri şäherlerde işçiler we esgerler deputatlarynyň Sowetleri bolşewikleriň täsirine geçdiler. Eger-de bolşewikler 1917-nji ýylyň Gorkut aýynyň 3-4-i wakalaryndan soňra “Ähli häkimiýet Sowetlere” diýen şygary ýatyran bolsalar, Kornilowyň Petrogradda ýörişinden soňra Sowetleriň bolşewikleşmegi bilen ýene-de bu şygary dikeltdiler.
Russiýada 1917-nji ýyldaky partiýanyň arasynda bolşewikler häkimiýet ugrunda iň bir tutanýerlilik bilen göreşen, döwlete ýoilbaşçylygy ele almagy başaran syýasy güýç bolup çykdylar. Çünki olar häkimiýetde ornaşýança halkyň iň bir arzuwlaýan isleglerini kanaglatndyrmaga söz bermegi, ynandyrmagy başardylar.
Bolşewikler partiýasynyň 1917-nji ýylyň Gorkut aýynda bolup geçen VI gurultaýy Wagtlaýyn hökümeti ýaragly gozgalaňyň üsti bilen agdarmak wezipesini gün tertibinde goýdy.
1917-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 24-de ýaragly gozgalaň başlandy. Garaşsyzlyk aýynyň 25-de Petrograddaky ýaragly gozgalaň netijesinde häkimiýet bolşewikleriň eline geçdi. 1917-nji ýylyň Garaşsyzlyk aýynyň 25-den 1918-nji ýylyň ýazyna çenli Russiýanyň ähli ýerinde diýen ýaly häkimiýet işçiler we esgerler deputatlarynyň Sowetleriniň eline geçdi. Şol döwürde Russiýanyň baknasy bolan türkmen halky hem rewolýusiýa netijesinde köp ejir çekdi. Müňlerçe maşgalalar öz ata Watanyny taşlap daşary ýurtlara gitmäge mejbur boldy. Galanlary-da   biri-birine, hat-da dogan-dogana garşy goýuldy. Ençeme bigünä türkmen Russiýadaky syýasatynyň nähak pidasy boldy. Ruhy, maddy taýdan ýitirilen ýitgileriň bolsa “sanasaň sogaby bar”. Sowetler ýurdy dörän döwründen başlap 20-nji ýyllaryň başlaryna çenli graždanlyk urşunyň we daşary ýurtlaryň 14-siniň çozuşlarynyň jebrini çekipdi. Aç-açan uruşlar gutaran-da bolsa, entek ýurt syýasy we ykdysady babatda halkara gabawundady. Daşary syýasatda esasy wezipe gabawy böwsüp, dünýä döwletleri bilen kadaly syýasy, ykdysady, medeni gatnaşyklary dikeltmekden ybaratdy. Dünýäniň iri döwletleri sowet Russiýasyny ykrar etmekden saklanýardylar.
Sowet döwleti kem-käs eglişikler edip Estoniýa, Latwiýa, Litwa, Finlýandiýa ýaly goňşy döwletleri bilen şertnamalary baglaşdy. Aziýaly goňşular bolan Türkiýe, Eýran, Owganystan, Mongoliýa bilen 1921-nji ýylda şertnamalr baglaşyldy. Bu şertnamalar Russiýanyň serhetleriniň berkleşmegine ýardam etdi.
1921-nji ýylda Beýik Britaniýa, Germaniýa, Italiýa, Norwegiýa ýaly döwletler bilen sowet hökümetiniň arasynda söwda ylalaşyklaryna gol çekildi. Sowet hökümeti 1921-nji ýylda Germaniýa bilen şertnama baglaşdy.
1924-nji ýylda Beýik Britaniýa, Fransiýa, Italiýa, Norwegiýa, Şwesiýa, Awstriýa, Daniýa we ş.m. döwletler bilen SSSR-iň arasynda diplomatik gatnaşyklar ýola goýuldy. Diplomatik gabaw böwsüldi.
Birinji jahan urşy, rewolýusiýalar, raýat urşy we daşary ýurt çozuşlary netijesinde Orsýet 20 mln gowrak adamsyny ýitiripdi. Senagat we oba hojalyk önümçiligi pese gaçypdy. Azyk ýetmezçiligi güýçlenipdi. Bolşewikler hökümetinden närazylyk güýçlendi-Russiýa mydama mahsus “näme etmeli?” diýen sorag örboýuna galdy.
Halk uruş döwri horluklara, artyk önümleriniň ellerinden zorluk bilen alynmagyna çydapdy. Graždanlyk urşy döwründe girizilen “Harby kommunizm” syýasaty indi möwrütini geçiripdi. Bu syýasat oba bilen şäheriň, daýhan bilen işçiniň, halk bilen goşunyň arasynda garşylyklary ýitileşdirdi. Tambow, Woronež welaýatlarynyň daýhanlary 1920-nji ýylyň güýzünde artyk önümleriniň zorluk bilen alnyp gidilmegine garşy gozgalaňa başladylar. Gozgalaňlar rewolýusiýanyň garşysyna guralýan hereketler hökmünde häsiýetlendirilip, goşun bilen basylyp ýatyryldy. Emma goşundaky esgerler hem täze hökümetden närazydyrlar.
Täze ykdysady syýasat belli bir derejede haryt-pul gatnaşyklarynyň ösmegine getirdi. Öňki Russiýa patyşalygynyň çäklerinde 20-nji ýyllaryň başlarynda sowet sosialistik respublikalaryň alty sanysy Russiýa Federasiýasy, Ukraina, Belarussiýa, Azerbeýjan, Ermenistan, Gruziýa bardy. Bu altysy entek graždanlyk urşy gidýärkä has-da ýakynlaşyp, biri-birini ähli mümkin bolan ugurlarda goldapdyrlar. Öz aralarynda harby, syýasy birleşme hakynda şertnamalar baglaşypdyrlar. Respublikalar suw we demir ýollaryny dolandyrmaklygy birleşdiripdirler, olaryň puly birdi. 1921-1922-nji ýyllarda beýleki respublikalaryň adyndan halkara gepleşiklerinde wekilçiligi köplenç Russiýa amala aşyrýardy. Respublikalaryň arasynda diplomatik birleşme döräpdi.
Respublikalaryň ählisiniň bir döwlete birleşmeginiň ähmiýetli boljakdygy barada giň düşündiriş işleri geçirildi. Şol işleriň dowamynda daşky duşmandan goranmak üçin-de, ýurdy bir merkezden dolandyryp, sosializm gurluşygyny çaltlandyrmak üçin-de birleşmegiň zerurlygy ündeýädi.
Geljekki döredijilik birleşmede respublikalaryň hukuklary nähili bolmalydy? Ine, bu meselede jedeller başlandy. I.Stalin respubliklara awtomatiýa hukugyny berip, olary Russiýa Federasiýasyna birleşmegi teklip etdi. W.I.Lenin bolsa respublikalaryň meýletin birleşmekleri esasynda Sowet Sosialistik Respublikalaryň birleşmesini-soýuzyny döretmegi öňe sürýärdi. Bu birleşmede respublikalar deň hukukly bolmalydy. Gerek bolsa birleşmeden erkin çykmaga rugsat berilmelidi. Jedellerde ikinji pikir ýeňiji bolup, täze döwlet birleşmesini döretmeklige taýýarlyk işleri başlanýar.
SSSR dili, dini, däp-dessurlary, ykdysady ösüş derejesi we ş.m. boýunça biri-birinden düýpli tapawutlanýan halklaryň birleşmesidi. Beýle imperiýanyň deň hukuklygy diňe kagyz ýüzündeligine galdy. Iş ýüzünde edil patyşa Russiýasynda boluşy ýaly ähli meseleler merkezden çözülýärdi. SSSR-iň döremegi bilen merkezleşdirilen dolandyrylyşa geçmäge başlanyldy. W.I.Leniniň keseli beterläp, agyr hassa halda ýatyrka, birnäçe makalalary dil üsti bilen aýdyp, ýazdyrýar. Olarda ýurtda sosializm gurmagyň meýilnamasy beýan edilipdi. Sosializmiň esasalary hökmünde ol senagaty düýpli ösdürmegi (industrializasiýa), oba hojalygynda daýhanlary umumylaşdyrylan hojalyklara (kolhozlara) birleşdirmek we halk köpçüliginiň sowatlylygyny artdyrmagy (medeni rewolýusiýa) öňe sürüpdi. Bu çäreleri durmuşa geçirmeklikde esasy agram oba ilatynyň gerdenine düşdi. Täze ykdysady syýasat döwründe kem-käs erkinlik alan hususyýetçiler ýok edilip başlandy. 20-nji ýyllary ahyrlaryndan başlap buýruk berijilik düzgüniniň ornaşmagy bilen täze ykdysady syýasatyň öňüne böwet basyldy.
Malatýa (il)
300px|thumb|Malatya ili Malatya, Türkiýe'nin ili.
Astanababa
Astanababa şäherçesi — Lebap welaýatynyň Kerki etrabynda ýerleşýär. Ilat sany soňky maglumatlara görä 20000 töwerek.
BEZ BEBEK KUKLA
thrumb|right| oyunçylar 2007-nji ýyldan başlap Türkiýänin Fox tv-de ýaýlyma göyberildi. 101-nji bölüm bilen tamamlandy. Oýunçylar: Evrim Akın Alpay Atalan , Fatoş Kabasakal , Reyhan Asena , Keskinci Ege , Tanman Oya, Aydoğan Sibel , Kasapoğlu Tuğrul , Arsever Fatoş , Sılan Mehmet Usta , Sevinç Aktansel Pınar , Aylin Işıl , Ayşe Ertuna
.ck
Cook adalarının'nın internet kodu.
Döwletli etraby
Döwletli etraby 2022-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Türkmenistanyň dolandyryş-çäk birlikleri hakynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Karary esasynda ýatyrylýar.
Manisa
300px|thumb|Manisa ili Manisa, Türkiýede welaýat.
Bilýärmidiňiz
2008-nji ýylda Kipr Respublikasynyň prezidenti saýlanan Demetris Kristofias adadaky Iňlis bazalaryny aýyrmagy wada berdi we adadaky Iňlisleriň barlygyny "kolonial menek" diýip häsiýetlendirdi.
1934-nji ýyldaky Frakiýa wakalarynda ýewreýlere garşy ölen ýekeje adam, ýewreýleri goramaga synanyşýan bir türk korporasiýasydy.
“Hubble” kosmos teleskopyndan görnüşi ýaly “MarsMars” -yň üstündäki gyzyl-mämişi görnüşi, gematit ýa-da pos diýlip atlandyrylýan demir oksidi (Fe2O3) bilen baglanyşyklydyr.
II. Abdülhamidiň 1900-nji ýylda Bosfor üçin taýýarlanan iki köpri taslamasy bardy.
Pigmentler bir gezek ösen hem bolsa, surat emele getirip bilýän çylşyrymly göz gurluşlary biri-birinden 50-100 gezek özbaşdak ösdi.
Degişmeler
Degişmeler (Şorta sözler) halkdan-halka, dilden-dile, nesilden-nesle geçýär. Degişmeleriň soňy garaşylmadyk we gülkünç gutarýar. Nasyreddin hoja, Ependi, Ataköpek ýaly adamlar köplenç degişmeleriň başgahrymanydyr. Sebäbi şular dilebaýdyr.
Degişmeler
Birgün AtaköpekMergen Teatra gidýär.Ýanynda oturan adam Ataköpege öňdäki şu adamy ur saňa 5 manat berjek diýýär. Ataköpek öňdäki adama urýar we "Myrat senmäý?" diýýär. Ol adam gaharly "Men Myrat däl" diýýär. Ataköpegiň ýanynda oturan adam geň galýar, ýöne näme etjek, etjek ataköpegi urdurjak bolýar we "Ýene bir gezek ur men saňa 50 manat berjek" diýýär Ataköpegem bolýa diýp ýene bir gezek urup "Aldama dos" diýýär. Ol adamam "Ýene bir gezek ursaň ýaman bolar" diýýär we öňdaki boş oturgyçlaryň birine oturýar. Ataköpegiň ýanyndaky adam ýene ataköpege ur 100manat berjek diýýär. Ataköpegem ýaňky adamy gözläp tapýar we urýar soňra "Myrat bärde ekeniňä menem arkadaky adamy sensiň öýdüp urup dur ekenim" diýýär
Tural Mammadli
Tural Mammadli (1990-njy ýylyň 27-nji iýuny, Baku) - Azerbaýjan futbol kommentatory, journalisturnalist, teleýaýlym alyp baryjy.
Durmuş
Tural Mammadli 1990-njy ýylyň 27-nji iýunynda Bakuwda dünýä indi. 1996-2007-nji ýyllar aralygynda Bakuwdaky 20-nji orta mekdepde okady. Aspiranturany Bakuw döwlet uniwersitetinde, ismurnalistika fakultetinde 2007-2011-nji ýyllarda tamamlady.
Karýerasy
2013-nji ýylda mandman TW-de futbol kommentatory we habarlar alyp baryjy bolup işe başlady. 2014–2018 FIFA dünýä çempionatynda, 2016–2020 Europeanewropa çempionatynda, 2016 Rio Olimpiadasynda, 2015–2019 Europeanewropa oýunlarynda, 2017-nji ýylda Yslam raýdaşlyk oýunlarynda UEFA Çempionlar ligasy we oleewroligada teswirçi boldy. Onda dürli döwürde "Baýdak", "Europeewropadan futbol", "Peloton" ýaly sport programmalary geçirildi. Azerbaýjanda türk futbolyna bagyşlanan ilkinji maksatnama, taslamanyň dolandyryjysy we "Aý ýyldyzy ligasy" programmasynyň alyp baryjysy. 2016-njy ýyldan 2018-nji ýyla çenli "Azerbaýjan" telewideniýesinde efire berlen "Sahar" analitik-maglumat programmasyny alyp bardy. Azerbaýjan telewideniýesinde 2020-nji ýyldan bäri Aztv-Habar alyp baryjy bolup işleýär. Ostserine ýetirýän programmalarynyň arasynda AzTV-de ýaýlyma çykýan “Rising Baku” taslamasy hem bar. Şeýle hem, Azerbaýjanyň YouTube kanaly CVN TW-de "toüzbe-ýüz", "Iýmitden öň" taslamalarynyň awtory we "Meşhurlar ligasy" taslamasynda teswirçi bolup işledi. Häzirki wagtda Azerbaýjan teleýaýlymynda, Idman teleýaýlymynda we CVN teleýaýlymynda sport kommentatory, alyp baryjy we dürli habarlaryň we programmalaryň awtory bolup işleýär.
Degişmeler
Degişmeler
Bir gün AtaköpekMergen doslary bilen oturýaka, Ependi "Nepes näme diýmek" diýip sorapdyr. Hoja bolsa muňa " Nepes diýmek nefes diýmekligi nefesem dem diýmekligi aňladýar" diýp jogap beripdir. AtaköpekMergenem "Ýok Nepes sözi Ne pes Ne beýik Orta diýmekligi aňladýar" diýipdir. :)
(Sizem öz pikirleriňizi goşup Wikipedia kömek edip bilersiňiz)
Şeýlede
bir ayal joralaryna jan etya.alo jorajan men bugun aylanmana gidip bilemok diyya joralary hen haa name boldy diyya welin adamym 100 manat yitirdi şony öýi eýlesine çöwürip gözläp ýör .joralary;saňa näme boldy ,sol 100 manadyň üstünde atyrn.
Tural Mammadli
Dış bağlantılar
https://sporx.com/f-bahcenin-kadikoydeki-g-saray-maclari-cok-baska-SXHBQ772838SXQ
https://sporx.com/azerbaycanda-terim-ve-yanal-iddiasi-SXHBQ770488SXQ
https://www.sporundibi.com/futbol/azerbaycan-da-fatih-terim-ve-ersun-yanal-iddiasi-h66109.html
Koreka
thumb
Koreka (ýerli lehçede: Coraca ýa-da Corica ), Italiýa -niň günortasynda ýer alan Calabria dolandyryş sebitiniň Cosenza iliñ Amantea komününe bagly bir frazione bolup Campora San Giovanni bilen serhet komşusudur.
Gadymy döwürde Korintosly grekleriň mesgeni bolan şäheriň ady, grek dilinde garga manysyny berýän oraρακας (Korakas) sözüne esaslanýar.
Geografiki ýerleşişi
Günbatarda Tirheniýa deňziniň günorta kenary bilen ýüzbe-ýüz bolan Coreca, günortadaky Kampora San Jowanni fraziýasy bilen serhet paýlaşýar.
Obalara
Şäheriň obalary: Formiciche, Giascogne (ene şiwesinde Juascugnu), Grotte (ene şiwede i Grutti), La Pietra (ene şiwede Petraja), Marinella, Oliva, Stritture, Salto da Zita.
Garadaşly
Garadaşly Daşoguz welaýatynyñ Gurbansoltan eje etrabynyñ içinde ýerleşän ýer. Dasoguz säheriinden 17 kilometr demirgazykda, Gurbansoltan eje etrabyndan 12 kilometr gündogarynda ýerlesýär. Taryhy maglumatlara göra garadaşlyñ halky häzirki Kaka etrabyndan göcüp baran we şol ýerde otyrymly ilat halyna gelen. Ilatyň aglawa bölegini Ýazyr tükrmneleri tutýar. Ilatynyñ sany şäherçe bolmak üçin gerekli ilat sanyna ýetdi we ýakynda şäherçe adyny alar.
.cl
Şili'nin internet kodu.
Mersin (il)
300px|thumb|Mersin ili Mersin, Türkiýe'nin ili.
Gazzaly
Gazzaly-Gazzalynyň döredijiligi
GAZZALY (450-505/1058-1111)
Çeşmeler
Gazzaly
Zonguldak (il)
Zonguldak, Türkiýe'nin ili.
.cm
Kamerun'yň internet kody.
Lebap welaýatyndaky etraplar we şäherler
Farap
Azerbeýjanyń ýerlerine sasanylaryń, araplaryń we hazarlylaryń aralaşmaklary
B.e. 224-nji ýylynda dörän Sasaniler döwleti Adropateni basyp alýar. Sasaniler Töwriz şäherini özlerine paýtagt edinýärler. Sasanileriň agalyk edýän döwründe V asyryň ahyrlarynda daýhanlaryň ýagdaýlary has erbetleşipdir. Netijede, V asyryň 80-nji ýyllarynda feodal ezilişe garşy güýçli halk hereketi başlanýar. Bu bolsa adamlary şeriň ähli görnüşiniň garşysyna göreşmäge çagyrýan mazdakçylyk (Mazdak diýen adamyň adyndan gelip çykýar) hereketiniň ýüze çykmagyna getiripdir. Mazdakçylyk hereketi özakymlaýyn‚ guramaçylyksyz häsiýete eýe bolup‚ ol 529-njy ýylda basylyp ýatyrylýar. VII asyryň ortalarynda araplaryň ýörişi netijesinde Sasaniler döwleti ýykylýar. Araplaryň basyp alan ýerlerinde bolsa Arap halyflygy dikeldilýär. Araplar VIII asyryň başlarynda Azerbaýjanyň ýerlerine hem baryp ýetýärler we ol ýerde hem Yslam dinini girizýärler. Bu ýerde yslam agalyk ediji dine öwrülýär. Ýöne yslam dini girizilse hem onuň bilen birlikde hristian we zaroastarizm dini entek saklanypdyr. Araplar Azerbaýjanyň basylyp alnan ýerlerinde iki welaýat döredipdirler. Her bir welaýaty arap halyfy tarapyndan bellenen- emir (hökümdar) dolandyrypdyr. Emir dolandyryş we harby häkimiýeti öz elinde jemläpdir. Azerbaýjandaky arap halyflygy ýurduň demirgazyk serhetinde ýerleşýän esasy şäherlerinde we ilatly punktlarynda arap harby garnizonlaryny döretmek syýasatyny ýöredipdirler. Bu garnizonlar gorag gullygy, jeza beriş çärelerini ýerine ýetirmek bilen birlikde ilatdan salgyt ýygnamaga kömek ediýärdiler. VII asyryň ortalaryndan VIII asyryň ahyryna çenli Azerbaýjanyň ykbaly diňe bir Arap halyflygyna bagly bolman‚ eýsem Hazar hanlygyna hem bagly bolupdyr. Hazarlar 627-628-nji ýyllarda tutuş Zakawkaziýany basyp alýarlar. Olar Azerbaýjanyň üstüne 629-630-njy‚ 664-665-nji‚ 668-nji‚ 684-nji ýyllarda çozuş edýärler. Hazarlar Kabal şäherini özleriniň rezidentsiýasy edip saýlapdyrlar we Azerbaýjanyň üstüne yzygiderli çozuş edip‚ Ardabil şäherine çenli baryp ýetipdirler. VIII asyrdan başlap arap goşunlary hazarlaryň çozuşlaryny yzyna serpikdirip başlapdylar we hatda olaryň öz üstlerine hem ýöriş edip başlapdylar.
Golça görnüşli kladoniýa
left|200px|Golça görnüşli kladoniýa GOLÇA GÖRNÜŞLI KLADONIÝA (Cladonia pyxidata) (ru:кладония бокальчатая) Kladoniýalar maşgalasy Ýagdaýy. Derejesi IV. Seýrek görnüş. Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti. Türkmenistanyň florasynda üžňe ýaýrawly, köp görnüşli urugyň iki görnüşiniň biri. Gysgaça beýany. Bedeni (sloýewişesi) örän uly teňňelerden ybarat. Podesiýalary bulgurjyk görnüşinde, bitewi ýa-da diş-diş gyraly, beýikligi 2 sm çenli, çalymtyl- ýaşylymtyl düwürtikjimek perde bilen örtülen, iýiji kaliý täsir edende reňki üýtgemeýär. Apotesiýalary seýrek duş gelýär, agajyň gabygynda ýerleşýär, goňurymtyl reňkli. Ýaýraýşy. Merkezi we Günorta-Günbatar Köpetdag (Duşak, Arwaz, Nohur, Aýydere jülgeleri). Türkmenistandan daşarda — Ýewropa, Alynky Aziýa, Kawkaz, Amerika, Awstraliýa, Täze Zelandiýa. Bitýän ýerleri. Gaýalaryň jaýryklary, moh ýassyjyklarynyň üsti, arça agajynyň sütüniniň aşaky bölegi, yzgarly ýerler. Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy. 0,5– 1,0 m² meýdanda, esasan, topbak, bolup ösýär. Esasy çäklendiriji sebäpler. Bitýän ýeriniň üýtgemegi, adamyň işjeň täsiri. Biologiýasynyň aýratynlyklary. Jynsly köpelmek (askosporalary) bilen ýaýraýar. Ýetişdirilişi. Ýetişdirilmedi. Gorag üçin görlen çäreler. Köpetdag döwlet goraghanasynda goralýar. Gorag üçin zerur çäreler. Mal bakmagy çäklendirmeli we populýasiýanyň ýagdaýyna gözegçilik etmeli. Barlaglar boýunça teklipler. Bitýän ýerlerini hasaba almaly, ýaýrawyny anyklamaly. Düzüji Z. Joraýewa
Janalynn Castelino
Janalynn Castelino italýan-hindi aýdymçysy, aýdym ýazyjysy, ýerine ýetiriji, suratkeş we lukman. Estrada, jan we R&B sazandalygy bilen iň meşhurdyr. 2018-nji ýylda “YouTube” -da 22 milliondan gowrak tomaşa eden aýdym-saz wideosy bilen meşhur boldy.
.cn
.cn - Çin Halk Cumhuriyeti'nin internet kodu.
El-Kindi
El-Kindi-Kind arap filosofy
Ýozgat (il)
300px|thumb|Yozgat ili Yozgat, Türkiýe'nin ili.
Ýyldyz
thumb|250px|[[Alplar|Alp daglarynda ýyldyzly asman, Şweýsariýa]] Ýyldyz — jümmüşinde termoýadro sinteziniň reaksiýalary bolup geçýän (ýa-da öň bolup geçen), öz grawitasiýasynyň güýji bilen saklanýan, ýagtylyk goýberýän massiw gaz şary.