cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Awgust antipartiýa bileleşigi
Awgust Antipartiýa Bileleşigi - RSDIP-niň hatarynda bozgakçylyk edýän toparlaryň we akymlaryň (troskiçileriň, likwidatorlaryň, otzowistleriň we bundçularyň) 1912 ýylyň Alp Arslan aýynda bolşewiklere garşy döreden antipartiýa bilelişigi. Bu bilelişigiň guramaçasy Troskiý bolup, ol 1912 ýylyň Alp-Arslan aýynda Wenada konferensiýa çagyrdy. Konferensiýada antibolşewistik bileleşik düzüldi. Bu bileleşigiň esasy wezipesi bolşewikler partiýasyna, onuň leninçi MK-syna garşy göreşmekden, işçileriň ünsüni rewolýusiýon göreşden sowmakdan ybaratdy. Troskiý özüniň liniýasyny aralykçylyk, ylalaşykçylyk perdesi bilen örtüp, bolşewiklere-de, menşewiklere-de degişli däldirin, diňe olary ylalaşyrýaryn diýdi. Konferensiýada ýüze çykan agzalalyklar sebäpli Polşa plehanowçylar, wperýodçylar, olaryň yzy bilen hem latyşlar bu antipartiýa bileleşikden çykdylar. Ol bileleşik bolşewikleriň uran zarbalary astynda 1913-14 ýyllarda dargadyldy.
WWE
World Wrestling Entertainment Inc. (täjirçilik belligi WWE) Amerikanyň göreş göreşidir. Global integrirlenen metbugat we güýmenje kompaniýasy hökmünde WWE kino ýaly beýleki ugurlarda-da işleýär. Mundan başga-da, kompaniýa wideo oýunlaryny we hereket sanlaryny öndürmek üçin intellektual eýeçiligine ygtyýarnama bermek isleýär. center|200px Beýleki professional göreş kompaniýalary ýaly; WWE-de ssenariýler diňe sport çäreleri üçin ýazylýar we hereketler dogry ýerine ýetirilmän we hereketler hakyky bolany üçin köplenç şikes, ölüm we şikes ýetmek howpy bar. WWE eýesi Wins MakMahon, 1989-njy ýylda; ilkinji sport komissiýasynyň salgytlaryndan gaça durmak kararyny kabul etdi. WWE 1980-nji ýyllardan bäri özüni köpçülige "sport güýmenjesi" hökmünde görkezmäge synanyşýar we girdeji gazanmak üçin kompaniýa üçin önüm satyp başlaýar.
Stefani MakMahon häzirki wagtda kompaniýanyň wagtlaýyn prezidenti we baş direktory. Kompaniýany esaslandyryjy Wins MakMahon aýaly Linda, çagalary Şane we Stefani we giýewisi Pol Leweskiden (Triple H ady bilen tanalýar) MakMahon maşgalasy kompaniýanyň 70% paýyna we 96% ses güýjüne eýe. 2014-nji ýylyň awgust aýynda; Kompaniýa bilen dowam edýän mesele sebäpli Eminence Capital Nýu-Ýorkda ýerleşýän kompaniýa WWE-de 9,6% paý berdi, MakMahon maşgalasy häzirki wagtda WWE-de 90,4% paýa eýe. [11-nji]
Bu kompaniýa 1980-nji ýylyň 21-nji fewralynda doly guruldy we ozal Titan Sports ady bilen tanalýardy, 1979-njy ýylda Massaçusets ştatynyň Günorta armarmut şäherinde esaslandyryldy. Kapitol göreş korporasiýasynyň ady; 1982-nji ýylda Bütindünýä göreş federasiýasy WWF -e öwrüldi. Soňra ady; 1998-nji ýylda Bütindünýä göreş federasiýasy, Inc., soň 1999-njy ýylda Bütindünýä Göreş federasiýasy güýmenje, Inc. we ahyrynda, 2002-nji ýylda Bütindünýä Göreş güýmenjesi, Inc. üýtgedildi. thumb|WWE 2011-nji ýyldan başlap, diňe kompaniýanyň kanuny ady üýtgese-de, kompaniýa; özüni "WWE" ady hökmünde tanatmagyny dowam etdirýär.
Salgylanmalar
https://tr.wikipedia.org/wiki/WWE
Islandiýa
President :  Guðni Th. Jóhannesson
thumb|left|Reýkýawikdäki parlament binasy
Alamberdaryň mazary
(XI asyr)
Atamyrat (Kerki) şäherinden 12 kilometrlikde Muitasiriň türbesi ýerleşýär. Ýerli ilat ony Alamberdaryň ýa-da Alamdar tugçynyň - “baýdak göterijiniň” mazary diýip atlandyrýar. Rowaýata görä ol halyf Alynyň harby serkerdesi bolupdyr. Rowaýatda şeýle diýilýär : “Bir gezek Alamberdaryň nökerleri çölde suwsuzlykdan horlanypdyr. Alamberdar guýy gözlemäge ugrapdyr hem-de özi azaşmaz ýaly esgerlerinden gije ot ýakmagy haýyş edipdir. Suw tapyp Alamberdar ýalňyşlyk bilen duşmanlaryň oduna barypdyr we olar tarapyndan öldürilipdir”. Taryhy çeşmeler orta asyrlarda Zemm etrabynda 1004-1005-nji ýyllarda Samany hökümdary Abu Ybraýym Ysmaýyl Muntasiriň öldürilendigine we şu ýerde jaýlanandygyna şaýatlyk edýär.Alamberdaryň mawzoleýi Türkmenistanda XI asyr migmarlygynyň (arhitekturasynyň) iň oňat nusgalaryndan biridir. Planynda inedördül (10,35 metr) bolan bu uly jaý arka paruslarynyň üstünden gümmez bilen örtülen otaglydyr. Inedördül (27 × 27 × 4,5 sm) bişen kerpiçden we figuraly kerpiçden nagyşalanypdyr. Örüm bilen edilen öň ýüzüniň timarlanyşy aýratyn gyzyklydyr. Çüňkleri sekiz gyraňly sütünler bilen berkidilipdir. Girelgesi çaklaňrak peştag (portal) bilen, onuň taraplary bolsa üsti arkaly nagyşly örülen tagçalar bilen haşamlanypdyr.
Garaganda
Garaganda ; — Gazagystanda şäher. Garaganda wëlayaty merkezy.
Baba Annanow
Baba Annanow - (Baba Annanow; Fewral 20, 1934 - Dekabr 27, 1991, Aşgabat) - türkmen we sowet aktýory, režissýory, ssenaryçy we ýazyjysy. Türkmenistanyň Magtymguly adyndyky halkara baýragynyň eýesi. SSSR-iň halk artisti.
Terjimahal
Baba Annanow 1934-nji yylyň 20-nji fewralynda Aşgabadyň golaýyndaky Garadamak obasynda dünýä inipdi.
Onuň hakyky ady Gurbanguly bolmalydy. Dünýä inende oňa babasynyň ady dakylýar. 1941-1945-nji ýyllaryň gazaply urşunda söweş meýdanynda wepat bolan atşynas kakasyna Annanyýaz Ataguly ogly diýer ekenler. Ejesi 1948-nji ýylyň Aşgabat ýer titremesinde heläk bolýar.
Başdan ady “Babam” diýip tutulan we kakasynyň ady gysgaldylyp tirkelen Baba Annanow çagalyk ýyllaryny Aşgabadyň “Budýonnyý” kolhozynda geçirip, atşynaslyk bilen meşgullanýar, dükanlarda satyjy bolup işleýär. 1954-nji ýylda Daşkentde ýerleşýän A. N. Ostrowskiý adyndaky teatr-sungat institutynyň aktýorçylyk bölüminde okuwa başlap, ony 1959-njy ýylda tamamlan Baba öz döredijilik ýoluna Çärjewiň (häzirki Türkmenabat) drama teatrynda gadam basýar. Soňky ýyllarda Aşgabadyň telestudiýasynda režissýor bolup işleýär. Ilki başda kiçeňräk filmlerde çykyş eden Baba Annanow soňra režissýor Alty Garlyýewiň ýazyjy Berdi Kerbabaýewiň adybir romany esasynda döreden “Aýgytly ädim” filmindäki Artygyň obrazy bilen kino ýyldyzyna öwrülýär.
Baba Annanowyň ady “Aýgytly ädim” filminden soň Türkmenistanyň orbitasyndan çykýar. Ol goňşy Özbegistanyň, Gazagystanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň, Azerbaýjanyň we Ukrainanyň kino işgärleri bilen ýakyndan işleşip başlaýar, olaryň birnäçe filmlerinde surata düşýär. Soňra Baba Annanow türkmen kino režissýory Öwülýäguly Kulyýewiň “Keçpelek” filminde bagşy Berdimyradyň roluny ýerine ýetirip, halkyň uly hormatyna mynasyp bolýar.
Baba Annanow onlarça çeper filmleri döretdi, powestdir hekaýalary hem ýazdy. Onuň adybir hekaýasy esasynda 1978-nji ýylda döredilen we türkmen kinematografiýasynyň altyn gaznasyna girizilen “Kärizgenler” kinodramasy tomaşaçylarda uly söýgi döretdi. 1980-nji ýylda Duşanbe şäherinde geçirilen bütinsoýuz festiwalynda bu film “Iň gowy çeperçilik-şekillendiriş çözgüdi” diýen diplom bilen sylaglanýar.
Baba Annanow ömrüniň soňky günlerinde “Zöhre-Tahyr” filmini döredýär, emma ajaýyp kino ýyldyzynyň özüne bu filmi görmek miýesser etmeýär. Ol iň soňky gezek Bilbil Mämmedowyň “Ýaşlygymyň dessany” filminde baş gahryman Maksadyň garrylyk ýyllaryndaky obrazyny ýerine ýetirip, uzaga çeken agyr keselden soň, 1991-nji ýylyň 21-nji dekabrynda paýtagt Aşgabatda 57 ýaşynda aradan çykýar.
Filmografiýa
{|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" background: #f9f9f9; ! style="background: #B0C4DE;" | Ýyly ! style="background: #B0C4DE;" | Filmiň ady ! style="background: #B0C4DE;" | Rusça ady ! style="background: #B0C4DE;" | Rol
Goşma sözlem we ýönekeý sözlem
Ýönekeý sözlemler bilen bir hatarda Türkmen dilinde goşma sözlemler köp ulanylýar. Olar bize çylşyrymly pikiri aňlatmak üçin zerur. Birnäçe ýönekeý sözlemden duzulyp, çylşyrymly pikiri aňladýan sözlem goşma sözlemdir. Goşma sözlemleriň bir görnüşinde olaryň içiňdäki aýry-aýry ýönekeý sözlemleriň her haýsy gutarnykly düşünjäni aňladýar. Şonuň üçin olary özbaşdak hem ulanmak bolýar. Şeýle özbaşdak sözlemleriň sanynyň köpelmegi ýa-da azalmagy goşma sözlemiň düzülisine täsir etmeýär. Bu hili goşma sözlemi emele getirýän ýönekeý sözlemleriň aralaryndaky oturlary we baglaýjy kömekçiler aýryp, her biriniň soňuna nokat goýmak hem bolýar. Meselem: Bu goşma sözlemleri hasyl edýän ýönekeý sözlemler deň derejede düzülýär. Şonuň üçin-de olar düzmeli goşma sözlem diýlip atlandyrylýar. Mysal alynan goşma sözlemleriň birinjisiňde ýöne, üçinjisiňdeň emma sözlerini, ikinjisiňdeň kömekçisini aýýrsak, onda ol sözlemleriň birinde özbaşdak ulanylmagy mümkin bolan birnäçe ýönekeý sözlemiň barlygyny göreris.
Meselem:
Başga bir hili goşma sözlemde bolsa onuň içiňdäki ýönekeý sözlemlerden biri baş pikiri anladyp, beýlekisi onuň habaryna ýa-da işliklerden bolan başga bir agzasyna degişli belli bir soraga jogap bolup gelýär, Bu hili goşma sözlemde baş pikiri aňladýan ýönekeý sözlem özbaşdak hem ulanylyp bilner, emma beýlekisini özbaşdak ulanyp bolmaýar. Goşma sözlemleri hasyl edýän ýönekeý sözlemleriň her biriniň gramatik esasy-eýe bilen habary bolmalydyr. Goşma sözlemi hasyl edýän ýönekeý sözlemler iki ýol bilen baglanyşýarlar:
1937
Dünýä inenler
31.ji Dekabr - Antony Hopkins, Uelsli aktýor.
Aradan çykanlar
28.ji Dekabr - Maurise Ravel, Fransuz Kompozitor
Astanababa mazary
(XII-XVII asyrlar)
Ýerli ilat kä ony Astanababa mazary diýip, kä bolsa iki dogan Zeýdaly we Zuweýdalynyň hem-de olaryň aýallarynyň - Gyzlarbibi mawzoleýi diýip hem atlandyrýarlar. Bu mazar hakynda birnäçe rowaýatlar bolup, olaryň birinde şeýle diýilýär : “400 ýyl mundan ozal Balhyň hökümdary ibn Aly Nur ogly Zuweýdanyň ýerli dolandyryja äre berlen ýalňyz gyzy aradan çykypdyr. Muňa gynanan kakasy gyzy üçin mawzoleý gurmagy buýruk beripdir we Marydan hem-de Samarkantdan oňat ussalary çagyrdypdyr. Emma gurlup gutaran badyna mawzoleý ýykylypdyr. Ýene täzeden gurlan jaý şonuň ýaly bolup ýykylypdyr we üç gezek şeýle bolupdyr. Bu ýagdaýa gary gamgyn bolan Nur oglunyň düýşünde bir goja giripdir we ol mawzoleýi Mekgeden getirilen toýun bilen suwdan garyp gurmagy maslahat beripdir. Gyzyň gamgynlykdan halas bolmadyk kakasy şeýle hem edipdir. Palçygy Mekgeden getirilen gumdan edipdirler, suwy bolsa getirip bir guýa guýup goýupdyrlar we palçyk etmek üçin suwy şondan alypdyrlar. Şeýlelik bilen mawzoleý gurlupdyr we Nur ogly ölende ony hem şol mawzoleýde, gyzynyň mazary bilen goňşulykda jaýlapdyrlar”Astanababa türbesi birnäçe bölekden ybaratdyr. Ol açyk dälizden, howlujykdan, peştagdan, ýapyk dälizden, dört pilonly zaldan, metjitden, Zeýdalynyň we Züweýdalynyň guburhanasyndan, diwanhanadan we Gyzlarbibi mawzoleýi bilen birikdirýän insiz dälizden ybarat. Ansamblyň iň gadymy bölegi metjitdir we ony XII asyr bilen senelemek bolar. Diwanhana hem metjit bilen bir wagtda gurlupdyr. Gyzlarbibi mazoleýi ansamblyň has giçki bölegidir, ol dürli ölçegdäki ähtimal ikinji gezek peýdalanylýan kerpiçlerden (XIX asyrda) bina edilipdir.
2083
Aradan çykanlar
Seznam významných astronomických událostí ve 21. století 2080s
32
Aradan çykanlar
30er
Çimkent
Çimkent ; - Gazagystanda şäher. Ilaty sany : 854 500 adam (2014). Klimaty kontinentaldy.
Dong Hoi
thumb|left|200px|Đồng Hới Đồng Hới (Thành phố Đồng Hới) Wýetnam'da bir oba.
33
Aradan çykanlar
30er
Käräj
thumb|right|265x265px|Käräj Käräj - Eýranda ýerleşen bir şäherdir. Bu şaherin ahalisi Fars dirler.
Kontinental Hokkeý Ligasy
Kontinental Hokkeý Ligasy, 22 topardan ybarat Russiýanyň hokkeý ligasy. Milli hokkeý ligasy ndan soňra iň abraýly hokkeý ligasy hökmünde dünýäde tanalýar.
Tekst
Tekst many hem tema taýdan, leksik we gramatik tarapyndan özärä baglaňyşaň sözlemler toplumydyr. Tekstler möçberi boýunça bir we birnäçe abzasdan bolup biler.
Tekst beýan etme, suratlandyrma we piker ýöretme tipli bolýar.
Käbir tekst sözlemleriň yzygyder birikmeginden, käbirleri bolsa olaryň ugurdaş birikmelerinden hasyl bolýar. Sözlemleriň yzygyder birikmesinde ondaky sözlemiň haýsy-da bolsa bir özbaşdak sözüne Derek soňky sözlemlerde ýa çalyşmalar, ýa ol sözün sinonymy, ýa-da özi gaýtalanyp ulanylýar. Meselem: ''Mikola şol gyzyl horazy awlagamy ýüregine düwdi. Ol tüpeňjigini eline alyp, towuklaryň üstüne okduryldy.''(H.Ysmaýýlow).
Sözlemleriň ugurdaş baglanysygynda teksti duzýan özbaşdak sözlemler biri-birleri bilen ugurdaş bolýarlar. Bu hili sözlemler beýlekilere garaşsyz bolup, esasy pikiri deň derejede ösdürýärler. Meselem:''Kir-kimirsiz mawy asman parahat ýatan deňiz ýaly ýalpyldaýardy. Millionlarça ýýldyz deňiz üstüne düşen elektrik şöhlesi ýaly lowurdaýardy. Akmaýanyn ýoly parahodyň yzy ýaly çanjaryp, asmanyň ol erňeginden göterilip, beýleki erňegine ýetýärdi.'' (B.Kerbabaýew).
Tekstin sözlemlerini baglanshdyrmakda baglaýjy we sozsony kömekçileriň, habarlyk goşulmalarynyň, giriş sözleriniň hem uly hyzmaty bardyr.
Düzmeli goşma sözlem
Biri-birne garaşsyz we her biriniň özbaşdak ulanylmagy mümkin bolan ýönekeý sözlemlerden ybarat goşma sözlem düzmeli goşma sözlemdir.
Düzmeli goşma sözlem hasyl edýän ýönekeý sözlemleriň aralaryndaky aragatnaşyk we baglaňyşyk edil deňdeş agzaly ýönekeý sözlemdeki ýalydyr, ýagny bular hem iintonasiýa we baglaýjy kömekçiler arkaly baglanyşýarlar. Şonuň üçin düzmeli goşma sözlemde-de, deňdeş agzaly sözlemdäki ýaly, otyr we baglaýjy kömekçiler gelip bilerler. Ýöne düzmeli goşma sözlemi emele getirýän ýönekeý sözlemleriň her biriniň aýratyn eýesiniň we aýratyn habarynyň bolmagy sertdir. Şol tarapdan hem olar deňdeş agzalardan tapawutlanýarlar. Deňdeş agzalaryň hemmesi birlikde ýa bir sözi (ýöneket sözlemiň belli bir agzasyny) aýýklaýarlar, ýa-da hemmesi belli bir söz tarapyndan aýýklanýar.
Meselem: şudur
Sözlemiň işlikden bolan habarlary belli bir ýöňkemede gelip, şol duruşlaryna öz şekilleri bilen eýanyn haýsy sozdugini görkezýändikleri sebäpli, olarda eýe bolmasa-da, onuň bardygy güman edilýär. Şonuň üçin hem aýry-aýry ýöňkemede bolan iki sany habar düzmeli goşma sözlemi emele getirip biler. Gysgaldylan sözlerden düzülen bu hili düzmeli goşma sözlemi deňdeş agzaly ýönekeý sözlem bilen garjasdyrmk bolmaz.
Winçester
Gaty disk (iňl. Hard disk, rus. Жесткий диск). Bu uly göwrümli maglumatlaryň ýatda saklanylýan energogaraşsyz esasy gurluşlarynyň biridir. Ol magnit çaýlan birnäçe tegelek demir plastinalarynyň toplumy bolup, olar başga kömekçi bölekler bilen daşy gaty gabyň içinde ýerleşdirilýär. Gaty disk 1973-nji ýylda IBM firmasy yarapyndan täze tilsimatlar arkaly işlenip taýýarlanylan. Ol şol wagt özünde 16 kilobaýta çenli maglumaty saklap bilýärdi. Bu disk 30 silindrli bolup, olaryň her biriniň 30 sektora (böleklere) bölýänligi göz öňünde tutulyp, oňa ilki 30/30 diýen at dakyldy. Ýöne şol döwürde “Winçester” atly meşhur tüpeňiň kalibri hem 30/30 bolanlygy sebäpli, gaty disklere il arasynda “Winçester” ady ýokuşyp galdy. Häzirki günde gaty diskleriň winçester ady has tanymal. Winçester kompýuteriň ulgamlaýyn gabynyň içinde ýerleşdirilýär.
Pawlodar
Pawlodar — Gazagystanda şäher, Pavlodar wälaýaty merkezi.
Improwizasiýa
IPROWIZASIÝA (frans, improvisation - duýdansyz, birden diýmek)-çeper eser döretmegiň bir ýoly. Şeýle ýagdaýda eser bada-bat döredilýär ýa-da döräp durka ýerine ýetirilýär. Bu usul ayratynam halk döredijiliginde ýörgünli. Ol sungatyn köp görnüşine – aýdym-saza, poeziýa, teatra, tansa we ş.m mahsusdyr. Iprowizasiya teatr sungatynda ozaldan ýörite taýýarlanylan teksti bolmadyk, repetisiýa geçirilmezden, birden gurnalan sahnalarda uly rol oýnaýar. Türkmen milli sazynda we poeziyasynda hem onuň uly orny bar. Halk aýdymlarynyň köpüsi şul esasda döräpdir.Klassiki poeziýamyzda, aýratynam halk şahyrlarynyň dörediljiliginde impowizatorçylyk endigi güýçli. Iprowizasiya sungatyň sinkretik (gatyşyk) görnüşinde köp duýulýar.
Semey
Semipalatinsk şäher. Gazagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.
Pila Tegelegi Deposy
200px|thumb|Pila Tegelegi Deposy200px|Pila Tegelegi Deposynyň gerbiPila Tegelegi Deposy - Pila Deposynyň gurluşygy 1870 – 1874-nji ýyllar bilen senelenilýär, hem-de prus ýerlerinde demir ýolyň intensiw ösdürilmegi bilen baglanyşdyrylýar. Adaty bolmadyk arhitektura emelleriniň ulanylmagy netijesinde, Depo Ýewropada şeýle tipli gurluşlaryň birnäçesi üçin nusga öwrüldi. Köp ýyllaryň dowamynda ulanylandan soň, XX asyryň 90-njy ýyllarynda ulanyşdan aýryldy, bu bolsa Deponyň ýatdan çykarylmagyna getirdi.
Deponyň nähili ýagdaýdadygyny görüp Pila şäheriniň ýaşaýjylarynyň onlarçasyndan durýan topar bu taryhy obýekti halas etmek kararyna geldi.
53.1425°N, 16.75222°W
Himiýa
Himiýa, Kimýä (کيمياء "gara" sözünden; beýleki ähtimal wariantlary: χυμος — "şire", "özen", "çyg", "tagam", χυμα — "(metal) splawy", "guýmak", "akym", χυμευσις — "garylmak") — tebigat ylymlarynyň iň wajyp we giň ugurlarynyň biri. Maddalar, olaryň aýratynlyklary, gurluşlary we himiki reaksiýalaryň netijesinde üýtgeýişleri, şeýle hem şol üýtgeýişleriň tabyn bolup durýan esasy kanunlary baradaky ylym.
Mikroneziýanyň ilaty
Mikroneziýanyň ilaty:
-Mikroneziýanyň ilatynyň  gelip çykyşy baradaky mesele  iň bir dawaly, jedelli meseleleriň  biridir. Sebäbi bu ilat nireden gelip çykdyka diýen sowala  3 hili jogap bar. Alymlaryň bir topary ýerli ilat diýse,  ikinji topary bu ýere polineziýalylar göçüp gelendirler diýýär. Üçünji topar ýerli ilat bilen göçüp gelen ilatyň ýagny  gatyşyk halkyň   wekilleri  diýýärler. Şu üçunji teoriýa ylymda hakykata ýakyn diýip hasaplanýar.
Günbatar Mikroneziýanyň ilaty has yza galak ilat hasaplanypdyr. Olaryň arasynda çamorri taýpasy  hasam yza galak  hasaplanypdyr. Olar ýönekeý zatlary-da başarmandyrlar. Ok we ýaş ýasap bilmändirler. Ýöne naýzalary bolupdyr. Čamorriler naýzalarynyň yzlaryndaky çişi  adam süňklerinden  edýän ekenler. Ozleriniň dişlerini gara reňk bilen  reňkläpdirler.
XVIII – XIX asyrlarda jemgyýetçilik  gurluşy boýunça   synpy jemgyýete  geçiş döwründe  ýaşapdyrlar. Bu ýerde enelik urugy  bolupdyr. Aýallaryň roly ýokary bolupdyr. Eger adamsy aýalynyň  biwepalyk edýändigini bilse hem ony jezalandyryp  bilmändir. Tersine aýaly öz adamsynyň  biwepalyk edýändigini  duýsa onda ony  jezalandyryp bilipdir.. Dürli pullar ýüze çykyp başlapdyr. Degirmen daşlary, pyşbaganyň ýokarky gapagy esasy pul bermegi  bolupdyr.
Gündogar Mikroneziýanyň ilaty,  olardan has ösen  bolupdyr. Ýöne gündogar Mikroneziýanyň ilatynyň  maşgala  durmuşynda  berk nika  gatnaşyklary  bolmandyr. XIX – XX asyrlarda mikroneziýanyň  territoriýasyny  ABŞ  özüniň harby  ? hökmünde peýdalanýar. Häzirki wagtda ABŞ bu ýerini özüniň  ýadro ýaragynyň  synagy  üçin  ulanýar. Harby platformalar döredýän ABŞ-nyň  bu geçirýän cäeleri  halk üçin  tragediýadyr. Sebäbi ol dürli keselleriň döremegine  getirýär.
Doha
thumb
Al-Doha Kataryň paýtagty. Arap ýarym adasynda, Pars aýlagynyň kenarynda ýerleşýär. Katar ýarym adanyň gündogar kenarýakasyndaky uly port. Ilaty 410,000 adam. Möhüm söwda merkezi. Metallurgiýa, sement, mebel, gurluşyk materiallary, halylar, azyk önümleri, dökünler, ýylylyk elektrik bekedi, halkara howa menzili, köp metjit we mekdep we uniwersitet öndürýän kiçi kärhanalar bar. Balyk deňizden tutulýar, merjen alynýar.
Şäherde Katar uniwersiteti we HEC Paris mekdebiniň şäherçesi ýerleşýär.
Air Caledonie
Société Calédonienne de Transports Aériens, Air Calédonie hökmünde işleýän. Täze Kaledoniýanyň döwlet awiakompaniýasy bolup, merkezi Noumeada ýerleşýär we koloniýanyň içerki howa ulaglaryny dolandyrýar. “Air Calédonie” Täze Kaledoniýanyň on howa menziline meýilleşdirilen ýolagçy we ýük gatnawlaryny amala aşyrýar. Awiakompaniýanyň esasy bazasy we üstaşyr merkezi Noumea Magenta howa menzili.
Taryh
Transpac howa ýollary 1954-nji ýylda esaslandyryldy we indiki ýylyň 25-nji sentýabrynda işe başlady. 1968-nji ýylda kompaniýa resmi adyny häzirki “Air Calédonie” diýip üýtgetdi. 1969-njy ýylda, “Air Caledonie” -niň köp bölegi, paýnamanyň esasy satyn alynmagy we daşaýjynyň bergileriniň gaýtadan maliýeleşdirilmegi netijesinde Täze Kaledoniýa hökümetine döwlet eýeçiliginde boldy. 2010-njy ýylyň başynda paýnamalaryň 50,28% daşary ýurt hökümetine, 43,31% ada hökümetine, 4,43% hususy maýadarlara we 2,09% Fransiýanyň milli howa ýoly, Air France. degişlidi. 2007-nji ýylyň mart aýynda kompaniýanyň 225 işgäri bardy.
Hronologiýa
Hronologiýa (χρόνος — wagt; — öwrenmek):
Astronomik hronologiýa gaýtalanýan asman hadysalarynyň kanunalaýyklygyny öwrenýär we takyk astronomik wagty kesgitleýär; ol taryhy hronologiýanyň hem usuly bolup durýar. Geohronologiýa — öz ady (era, döwür, eýýam we asyr) bar bolan we belli bir yzygiderlilikde ýerleşýän şertli bölekli geologik wagtyň bir bölümi. Geohronologiýanyň ylmy esasy stratigrafiýa bolup durýar.
Taryhy (tehniki) hronologiýa — dürli halklaryň we döwletleriň ýyl hasaby ulgamlaryny hem-de senenamalary öwrenýän, şeýle hem, taryhy hadysalarynyň senelerini we taryhy çeşmeleriň döredilen wagtyny kesgitlemäge kömek edýän kömekçi taryhy ugur.
Şiraz
thumb|right|265x265px|Şiraz Şiraz - Eýranda ýerleşen bir şäherdir. Bu şaherin ahalisi Fars dirler.
Operatiw huş
right|thumb|Operatiw huş Operatiw ýat (rus. Оперативная память). Kompýuteriň işläp durýan wagtynda maglumatlary maşynyň ýadynda saklamak üçin ulanylýan ýada operatiw ýat diýilýär. Operatiw ýat operasion ulgamy, programmalary, programmalaryň işleýän maglumatlaryny, şeýle hem aralyk we jemleýji hasaplamanyň netijelerini saklamak üçin ulanylýar. Bu ýat energogaraşly bolanlygy sebäpli, kompýuter öçürilenden soň, operatiw ýatdaky maglumatlar ýitýär. Operatiw ýadyň resmi däl halkara belgisi hökmünde käwagt iňlis sözleriniň gysgaltmasy bolan RAM (Random-access memory) aňlatmasy ulanylýar. RAM gysgaltmasy bu kompýuteriň islendik wagty öz ýadyndaky islendik maglumaty ýadyň islendik ýerinden alyp bilýändigini aňladýar. Operatiw ýat mikroshema görnüşinde ýasalyp, biri-birinden özüniň çalasynlygy, daşky görnüşi, içki gurluşy we gymmaty boýunça tapawutlanýarlar. Operatiw ýadyň mikroshemalarynyň daşky gurluşy iki dürli bolýar: DIMM we SIMM. Olar içki gurluşy boýunça DRAM we SRAM diýilýän topara bölünýärler. Bu iki toparyň tapawudy ýat mikroshemalarynyň çalasynlygynda we gymmatlygynda bildirýär. Kämilleşen we atly-abraýly personal kompýuterleriň içinde DRAM, FPM DRAM, EDO DRAM, SDRAM, DDR SDRAM, SLDRAM we birnäçe beýleki dinamiki ýadyň görnüşleri has meşhurdyr.
Syrdarya etraby
Sydarya etraby - Özbegistanyň Syrdarya welaýatynde ýerleşýän etrap.
Owganystanda 1978-nji ýylyň döwlet agdarylyşygy
Owganystanda 1973-nji ýyla çenli patyşalyk düzgüni höküm sürüpdi. 1931-1973-nji ýyllarda ýurtda Muhammet Zahyr şalyk etdi. 1973-nji ýylyň 17-nji iýulynda patyşalyk düzgüni agdaryldy. Owganystan respublikasy jar edildi. Zahyr şanyň ikidoganoglany hem-de giýewsi bolan Muhammet Dawut özüni respublikanyň premýer-ministri we goranmak ministri diýip jar etdi. Muhammet Dawut döwründe ýurduň ady respublika bolsa-da, iş ýüzünde onuň şahsy hökmürowanlygy berkarar edildi. Muhammet Dawudyň düzgüni 1978-nji ýylyň aprel wakalaryna çenli dowam etdi.
1978-nji ýylyň döwlet agdarylyşygy.
Aprel wakalarynyň baş sebäpkäri Owganystanyň Halk Demokratik partiýasy (OHDP) bolupdy. Bu partiýa Nurmuhammet Tarakiniň ýolbaşçylygyndaky “Halk”, Babrak Karmalyň ýolbaşçylygyndaky “Parçam” (“Baýdak”) syýasy toparlanyşyklarynyň birleşmegi netijesinde 1965-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda döräpdi. 10 ýyldan gowrak bu partiýa hökümete garşy gozgalaňa taýýarlandy. Onyň esasy agzalary goşundaky ýaş serkerdelerdi. Şolara daýanyp, 1978-nji ýylyň 27-nji aprelinde Kabulda ýaragly gozgalaň başlandy, Ýurduň ýolbaşçysy Muhammet Dawut boýun egmän ýogaldy. Häkimiýete Nurmuhammet Tarakiniň ýolbaşçylygyndaky çepçi toparlanyşyk geldi. Aprel wakalary ynkylap diýlip atlandyryldy.
1978-nji ýylyň aprelinde häkimiýete gelen OHDP gysga wagtda ýurtda sosializm gurmaklygy şygar edindi. Kabulyň halkara aeroportunda “Sosialistik ynkylabyň täze nusgaly ýurduna hoş geldiňiz!” diýen ýazgy asyldy. 30-njy aprelde ýurt resmi taýdan Owganystan Demokratik Respublikasy (ODR) diýlip jar edildi. Respublikanyň premýer-ministri we partiýanyň baş sekretary Nurmuhammet Taraki boldy. Täze hökümet sosialistik özgerdişlere girişdi. Obalarda iri mülkäarlaryň, şäherlerde senagat eýeleriniň emläkleri zorluk bilen ellerinden alnyp, döwletiň haýryna geçirildi. Asyrlarboýy dowam edip gelýän däp-dessurlara, edim-gylymlara, dine garşy göreş başlandy. Kommunistik ruhly terbiýe berýän mekdepler açyldy. Bu zatlaryň ählisini halk ýigrenç bilen garşy aldy. Bu çäreler dünýä jemgyýetçiligini-de, döwletlerini-de biperwaý galdyrmady. Dünýäniň ünsi Owganystana gönükdi.
2 fewral
1920 -  Hywa hany Seýit Abdylla we Jüneýt han tagtdan el çekdiler1993 - Ýurdumyzda oba hojalyk işgärleriniň maslahaty boldy
Vişnu
Vişnu - Induizmde Taňrydyr. Ýanýoldaşy – Lakşmi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň halkara gatnaşyklary instituty
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2008-nji ýylyň 20-nji martynda çykaran Permany bilen döredildi.
2011-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli institutyň binalar toplumy ulanmaga berildi. Institutyň täze binalar toplumy Galkynyş meýdançasynyň gündogar çüňkünde, Galkynyş we Andalyp köçeleriniň çatrygynda ýerleşýär.Bu binalar toplumy özüniň özboluşly inženerçilik çözgütleri we Gündogaryň özboluşly binagärlik gurluşyny özünde jemleýär. Täze binalar toplumy baş we okuw binalaryndan, 248 orunlyk talyplaryň umumy ýaşaýyş jaýyndan hem-de döwrebap sport toplumyndan ybaratdyr. Binanyň umumy meýdany 31,532 m2 deňdir.
Institutyň baş binasy 3 gatdan ybarat bolup, ol rektoratdan hem-de Halkara gatnaşyklary we diplomatiýa, Halkara hukugy hünärleriniň talyplaryna bilim bermäge niýetlenen okuw otaglaryndan ybaratdyr. Binanyň aşaky gatynda arhiw, lukmançylyk otagy, inžener-tehniki gulluklaryň otagy, köpeldiji merkez ýerleşýär. 1-nji gatda Galkynyş otagy, işgärler bölümi, talyplar bölümi, institutyň jemgyýetçilik guramalarynyň iş otaglary, muzeý, nemes dili kitaphanasy ýerleşendir. Bu gatda 500 adama niýetlenen uly mejlisler zaly, 100 adamlyk protokol otagy hem-de 200 adamlyk kiçi mejlisler zaly ýerleşýär. Mejlisler otaglarynda sinhron terjime üçin niýetlenen kabinalar (otaglar) bar. Binanyň 2-nji gatynda dekanat, interaktiw tagtalar bilen üpjün edilen birnäçe okuw otaglary, daşary ýurt dillerini öwrenmek üçin lingafon otaglary bar. 2-nji we 3-nji gatda Halkara gatnaşyklary kafedrasy, Halkara hukugy kafedrasy, Dünýä dilleri kafedrasy, Gumanitar we tebigy ylymlar kafedrasy, mugallymlaryň otaglary we abzallaşdyrylan okuw otaglary ýerleşýär. Binanyň 3-nji gatynda rektoryň we okuw işleri boýunça prorektoryň otaglary bar.
Baş binanyň günbatar tarapynda ýerleşen umumy meýdany 10 051 m2 bolan  okuw binasy Halkara ykdysady gatnaşyklary we Halkara žurnalistikasy hünärleriniň talyplary üçin niýetlenendir. Binanyň aşaky gatynda talyplar we mugallymlar üçin naharhana, sergi merkezi, 61 840 tomluk kitaplar saklanýan otag we arhiw bar. 1-nji gatyň sag ganatynda multimediýa enjamlary bilen abzallaşdyrylan okalga zaly, çep tarapda Halkara ykdysady gatnaşyklary kafedrasyna degişli ýörite okuw otaglary bar. 2-nji gatyň çep ganatynda halkara ykdysadyýetiniň ösüşini öwrenmek we dünýä ykdysadyýeti boýunça gepleşikleri geçirmek üçin niýetlenen otaglar ýerleşýär. 2-nji gatyň çep ganatynda talyplara döwrüň ösen enjamlary arkaly bilim bermäge niýetlenen okuw otaglary, hususan-da wideo/audio reportažlary taýýarlamagy, kompýuter grafikasyny we fotoreportažy, habarlary taýýarlamagy, audio/wideotimarlaýşy öwredýän ýöriteleşdirilen okuw otaglary, kiçi çaphana we internet otagy hem bar. Bu otaglar belli «SONY», «Panasonic» kompaniýasynyň tehnikalary bilen enjamlaşdyrylandyr. 3-nji gatyň sag ganatynda halkara ykdysady taslamalaryny we maýa goýumlary öwrenmek üçin ýöriteleşdirilen okuw otaglary bar. Ol ýerde şeýle hem ylmy işler boýunça prorektoryň otagy we ylym bölümi bar. Türkmen we daşary ýurt dillerinde dürli temalar boýunça söhbetdeşlikleri guramaklary we alyp barmaklary üçin metbugat-konferensiýalary merkezi, web-saýtlary taýýarlamagy we redaktirlemegi öwredýän otaglar hem talyplaryň hyzmatynda.
Daşary ýurt dillerini çuňňur öwrenmek üçin niýetlenen lingafon, sinhron terjime otaglary, nemes dilindäki kitaplar ýygyndysy bolan kitaphana bar. Okuw otaglary interaktiw tagtalar bilen üpjün edilendir.
Institutda giň möçberli halkara hyzmatdaşlygy hem alnyp barylýar. Germaniýanyň Bremen uniwersitetiniň, Londonyň Metropoliten uniwersitetiniň, Polşanyň halkara gatnaşyklary institutynyň, Bolgariýadaky amerikan uniwersitetiniň, Wenanyň diplomatiki Akademiýasynyň, ABŞ-nyň Boston uniwersitetiniň we Kolumbiýa uniwersitetiniň Garriman adyndaky institutynyň, Moskwanyň halkara gatnaşyklary döwlet institutynyň (uniwersitetiniň), halkara gatnaşyklary boýunça dünýäniň abraýly ylmy-barlag merkezleriniň hünärmenleri, Birleşen Milletler Guramasynyň degişli düzümleriniň, Ýewropada Howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk guramasynyň, Gyzyl Haç halkara komitetiniň wekilleri talyplaryň öňünde leksiýalar bilen çykyş etdiler.
Institutyň mugallymlary öz hünär ugurlary boýunça hem-de halkara bilim maksatnamalarynyň çäginde Özbegistanda, Gyrgyzystanda, Gazagystanda, Azerbaýjanda, Türkiýede, Günorta Koreýada, Ýaponiýada, Hytaýda, Malaýziýada, Hindistanda, Päkistanda, Russiýada, Belarusda, Bolgariýada, Polşada, Daniýada, ABŞ-da, Beýik Britaniýada, Awstriýada, Fransiýada, Belgiýada iş we okuw saparlarynda boldular.
2008-nji ýylda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty bilen Horwatiýa Respublikasynyň Daşary işler we Ýewropa integrasiýasy ministrliginiň Diplomatik akademiýasynyň, 2012-nji ýylda Türkiýe Respublikasynyň Daşary işler ministrliginiň Diplomatik akademiýasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek hakynda Teswirnamalara gol çekildi.
Institutyň talyplary ýurdumyzyň edaralarynda degişli tejribelikleri geçýärler. Mundan başga-da, institutymyzda dürli ylmy-amaly maslahatlary, dürli temalardan tegelek stollar we tanyşdyrylyş dabaralary geçirilýär. Institutyň mugallymlary hem-de talyplary ýurdumyzyň habar beriş serişdelerinde yzygiderli çykyşlary guraýarlar.
Institutda talyplaryň okuwyny we sapakdan daşary işlerini, durmuşyny we dynç alşyny guramak üçin zerur şertleriň ählisi döredilendir. Institutyň talyplary ýokary okuw mekdepleriniň arasynda geçirilýän dürli olimpiadalarda we bäsleşiklerde, «Ýylyň talyby»,«Talyp joşguny» bäsleşiklerinde işjeň çykyş edýärler.
Halkara gatnaşyklary institutynda talyplaryň beden taýdan sagdynlygyny we sport ussatlygyny ýokarlandyrmak, olaryň saglygyny berkitmek üçin ähli zerur şertler döredilendir. Okuw binasyna ýanaşyk gurlan häzirki zaman sport toplumy bolsa talyplaryň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmaklaryna, dürli ugurdan sport ýaryşlaryny geçirmäge mümkinçilik berýär. Bu ýerde 300 adama niýetlenen ýapyk sport zaly, 30 adama niýetlenen türgenleşik zaly, küşt otaglary bar. Institutyň «Älem» talyplar sport kluby tarapyndan sport toplumynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň arasynda geçirilýän dürli sport bäsleşiklerine taýýarlanmak üçin zerur bolan türgenleşik işleri we ýaryşlar yzygider geçirilýär.
Baş binadan daşda bolmadyk 248 talyba niýetlenen umumy ýaşaýyş jaýynda talyplaryň ýaşamagy we dynç almagy üçin ähli zerur şertler döredilendir.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň täze binalar toplumy Aşgabadyň binagärlik keşbine öz gözelligi bilen görk berýär. HÜNÄRLER Ýazdyrmak E-mail Türkmenistanyň Halkara gatnaşyklar instituty daşary ýurt syýasat ulgamy aşagydaky hünärler boýunça belent hünärmenleri taýýarlaýar: Institutda 6 sany kafedra hereket edýär: Rektor - Gurbangeldiýew Jumamyrat Şamyradowiç
Inwersiýa
INWERSIYA - haysy-da bolsa bir sozun manysyny nygtamak ya-da butin sozleme ayratyn tasirli ahen bermek maksady bilen, sozlemdaki sozlerin ornunyn uytgedilmegi. I. poeziyada kop dush gelyar. I. goshgularda sozlerin belli bir ritmik yerleshishini talap edyan goshgy duzulish olceglerinin haysy-da bolsa birini saklamak ucin ulanylyar. Mazmunyn emosiyanal hasyetini okyja yetirmekde ol uly rol oynayar. I. dine bir poezyanyn dilinde dal-de prozada hem gahrymanlaryn dilini indiwiduallashdyrmakda cepercilik maksatlar ucin I. janly gepleshik dilinde hem kop dush gelyar.
Türkmenistanyň ''Daýhanbank'' döwlet täjirçilik banky
Türkmenistanyň Daýhanbank döwlet täjirçilik banky Türkmenistanyň Prezidentiniň 1995-nji ýylyň mart aýynyň 10-na ýörite kabul edilen Karary esasynda döredildi.
Türkmenistanyň Daýhanbank döwlet täjirçilik banky milli ykdysadyýetiň esasy ugurlarynyň biri bolan oba hojalyk pudagy boýunça karz bermeklige we maýa goýum goýmaga ygtyýar berildi. Mundan başgada bank goýumlar we depozit görnüşinde ilatdan pul süýşürintgilerini kabul edýär. Ol süýşürintgiler bank serişdeleriniň wajyp çeşmesi bolup hyzmat edýärler. Bankyň esasy maksatlarynyň biri – ilatyň wagtlaýynça ulanmaýan erkin pul serişdelerini goýumlara çekmeklikdir. Onuň üçin bank netijeli mahabatlandyrma işlerini geçirýär, goýumçylara bökdençsiz hyzmat edýär, ilatyň goýan pul serişdeleriniň ygtybarly saklanmagyny üpjün edýär.
Häzirki wagtda bank oba hojalyk pudagynyň dürli ugurlary boýunça iş alyp barýan daýhan hojalyklarynyň (önümçiliginde peýdalanmak üçin, täze ýerleri özleşdirmek we ünsden düşürilen ýerleri dikeltmek, oba hojalyk tehnikalaryny almak, mal ýataklary, fermalary, kiçi önümçiligi gurmak we mallary, öý guşlaryny, ot-iýmleri, weterinariýa derman serişdeleri, ösümlikleri goramagyň himiki serişdelerini, mineral dökünleri, tohumlary, şitilleri hem-de agaç nahallaryny satyn almak) we telekeçileriň birnäçeleri ýeňillikli karz serişdelerini almaklyga isleg bildirip ýüz tutýarlar, bank olaryň islegini kanagatlandyrylýar.
Olaryň maýa goýum taslamalary boýunça döwlet topary tarapyndan oňyn netije alynyp, karz serişdelerini bermeklik işleri amala aşyrylýar. 2009-njy ýylyň 1-nji sentýabryna çenli oba hojalyk pudagynyň dürli ugurlary boýunça iş alyp barýan 17 sany telekeçilere we 2 sany hususy kärhana jemi 346 672 manat möçberinde ýeňillikli karz serişdeleri berildi. Soňky ýyllaryň dowamynda Daýhanbankyň ulgamy boýunça birnäçe täze bank şahamçalary Aşgabat şäheriň Nyýazow etrapynda, Döwletli etrabynda, Ruhybelent etrabynda açyldy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň 2009-njy ýylyň 10-njy iýulyndaky Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde oba ýerlerinde täze özgertmeleri durmuşa geçirmegi has-da güýçlendirmek barada beren tabşyryklaryndan ugur alyp, obalarda bank ulgamyny kämilleşdirmek, oba ilatyna edilýän bank hyzmatlarynyň gerimini giňeltmek maksady bilen Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň Duşak daýhan birleşiginde ýerleşýän Duşak bank gullugynda, Daşoguz welaýatynyň S.Rozmetow daýhan birleşiginde ýerleşýän bank gullugynda we Mary welaýatynyň Mary etrabyndaky Aşgabat daýhan birleşiginde ýerleşýän Aşgabat bank gulluklarynda giň gerimli bank hyzmatlary ýola goýuldy.
Türkmenistanyň Daýhanbank döwlet täjirçilik banky Türkmenistany ykdysady, syýasy we medeni taýdan ösdürmegiň 2020-nji ýyla çenli döwür üçin Baş ugry'' milli maksatnamasy esasynda ýurdumyzyň oba senagat toplumyny ösdürmegiň baş ýörelgesinden ugur alyp, ýurdumyzyň oba senagat toplumynyň, daýhanlaryň we hususy ýer eýeleriniň döwlet tabşyrygyna degişli önümleri öndürmek boýunça olaryň önümçilik harajatlaryny maliýeleşdirmekligi we maliýe hasaplaşyk hyzmatlaryny ýerine ýetirmekligi, öz ulgamynda hereket edýän 54 sany etrap şahamçalarynyň we 393 sany bank gulluklarynyň üsti bilen amala aşyrýar.
Häzirki wagtda bank öz müşderlerilerine milli manatda we daşary ýurt walýutasynda bank hyzmatlarynyň 100-den gowragyny amala aşyrýar. Şunuň bilen baglylykda bank hyzmatlaryny hil taýdan täze, has ýokary derejä götermek, dünýä tejribesiniň öňdebaryjy usullaryny we innowasion tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, pul serişdeleriniň kadaly dolanyşygyny üpjün etmek hem-de ilatyň ýokarlanýan talaplaryna laýyk gelýän bank hyzmatlaryny ösdürmek boýunça işler alnyp barylýar. Germaniýanyň öňdebaryjy banklarynyň biri bolan Commerzbank AG bankynda Nostro hasaplary açyldy. Belläp geçmeli ilat arasynda milli pulda kämilleşdirilen we çaltlandyrylan Gyrat pul geçirimleri müderlere hyzmat görnüşi hödürlendi. Bankyň esasy maksatlarynyň biri – ilaryň wagtlaýynça ulanmaýan erkin pul serişdelerini goýumlara çekmeklikdir. Onuň üçin bank netijeli mahabatlandyrma işlerini geçirýär, goýumçylara bökdençsiz hyzmat edýär, ilatyň goýan pul serişdeleriniň ygtybarly saklanmagyna üpjün edýär. 2009-njy ýyllyň aprel aýyndan baş bankyň işgärleriniň zähmet haklaryny Altyn asyr bank kart arkaly almaklyk ýola goýuldy.
Fergana
Fergana şäher. özbegystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.
Tomsk
Tomsk (Томск) — şäher, Russiýa Federasiýasynyň Sibir federal okrugyndaky Tomsk Oblysynyň merkezi. Ilaty 524,3 müň adam (2011).
Buhara
thumb|Buhara Buhara şäher. Özbegistan respublikasynda ýerleşýär. Klimaty kontinentaldyr. 300px
Sudan
Sudan (السودان, Sudan), doly ady — Sudan Respublikasy (جمهورية السودان, Republic of Sudan) — Demirgazyk-Gündogar Afrikada döwlet, Günorta Sudan garaşsyzlygyny alýança iň iri afrika döwletidi. Ol demirgazykda Müsür, demirgazyk-günbatarda Liwiýa, günbatarda Çad, günorta-günbatarda Merkezi Afrika Respublikasy, günortada Günorta Sudan, gündogarda bolsa Eritreýa we Efiopiýa bilen araçäkleşýär. Demirgazyk-gündogarda kenarlaryny Gyzyl deňziň suwlary ýuwýar.
Paýtagty — Hartum şäheri.
Günbatar Sudan
thumb|left|Nubiýada [[Jebel Barkal dagy]] Günbatar Sudan VII-VII asyrda söwda ýolunda ýerleşip, bu ýerde sawannaly ekerançylar ýaşapdyr. Ilaty berber – liwiýalylar gelip çykyşy bolup, kerwen söwdasyny edipdirler. Dürli otlar, tüwi ekipdirler şäherlerde söwdagärlerden başgada hünärmentlerde bolupdyr. Ýöne esasy zat altyn bolupdyr. Berk irki döwletleriň biri Gana döwleti bolupdyr. Onuň dolandyryjylary demirgazykdan günbatar Sudan ýerlerine aralaşypdyrlar Bu ýerleriň ilkinji hökümdarlary adamlar bolupdyr. Megerem göçme berberiler bolmaly. Ýurduň esasy girdejisi altyn çäge bolupdyr. Ýurduň dolandyryjylary söwda işine goşulman araplar berberiler, ýewreýler söwda edipdir. Soltan Abu-Bekir Ganany eýeläp, şäheri dargadypdyr. 11 ýyldan soň basybalyjylar bu ýerden gidýär. 1203 ýyldan başlap Mali döwleti Gana derek syýasy merkeze öwrülýär.
Mali VIII-IX asyrlarda Gananyň günortasynda döwlet hökmünde döredi. XI asyrda islamy kabul etdi. Araplar 1235 ýylda günorta Gana ýerlerini özüne birleşdirdi.
Mali şäherlerinde owadan jaýlar we metjitler gurulypdyr. Altyn şeýle bir köp bolupdyr.
Goşunda gullar örän köp bolupdyr. Olarada ýer berlipdir. Ilat uly jemagat görnüşinde ýaşapdyr. Malide XIV asyrda neberelik gatnaşyklary ýok bolup başlaýar.
XV-XVI asyrlarda Muhammediň dolandyran döwründe döwletleriň iň güýçlenen derejesine ýetýär. Ol hem Mekgä haja barýar, musulman alymlaryny goldaýar, öz ýurduna çagyrýar. Bu ýerde ýokary okuw jaýlary işläp başlapdyr. Onda islam teologiýasy, hukuk, matematika, gumaniar bilimler berilýär.
XVI asyryň ahyrynda marokkalylar Songaýa çozup, onuň ähmiýetini pese gaçyrýar. Atyjy ýaraglar bolup ispan hakyna tutma goşuny bilen çozup Songaý döwletine uly zarp urýar. Olar hem altyn gözläp gelýär. Olar hem altyn gözläp gelýär. Ýöne zapaslar gutarmady.Marokan soltanyň Sudana gyzyklanmasy gaçýar, goşunlaryň bolsa ýerli aýallara öýlenýär we galýar. Olar hojalyk döredýär. Ol hem XVII asyrda çenli dowam edýär. Ony saharalylar derbi-dagyn edýär. XVII-XVIII asyrda birnäçe döwletler döreýär.
Merkezi Sudan
Ol Çad kölüniň kenarynda ýerleşip söwda merkezleriniň golaýynda has-da döwlet guramalary döräp başlaýar. Mali, Songaý pese gaçandan soň Günbatar Sudanyň  altyn zapaslary kemelenden soň, söwda alyş çalyş pese gaçýar, indi Gwineýanyň kenarlarynda portugallar “Altyn kenary” döredýär we esasy söwda merkezine öwrülýär.
Demirgazyk Afrika şäherlerde hünärmentçilik, dokmaçylyk ösýär. Äpet jaýlar metjitler gurulýar. Ýörite arap we beýleki söwdagärleriň ýaşaýan kwartallary bolupdyr. Gulçulyk esasy rol oýnapdyr. Olaryň ýeri bolupdyr. Ýuridiki taýdan deň hukukly bolmandyrlar.
Andijan
Andijan şäher. Andijan Özbegistanyň Andijan Welaýatynyň Merkezi şäheri. Welaýatyň dolandyryş, ykdysady we medeni merkezi. Özbegistanyň esasy senagat şäherlerinden biri. Şäher Fergana jülgesiniň gündogarynda. Ol Andijonsoýyň kenarynda, deňiz derejesinden 450 metr beýiklikde ýerleşýär. Iýul aýynda ortaça temperatura 27 ° C - 28 ° C, ýanwar - 3 ° C. Ilaty 333,4 müň adam (2000). Meýdany 74,3 km 2. Andijan şäheri demirgazyk-günbatarda Altinkol etraby, günbatarda Bulokbaşi etraby we günorta-gündogarda Andijan etraby bilen serhetleşýär.
300px
Baýram han Türkmen
Baýram han Türkmen
Baýram han Türkmen 1500-nji ýylda Badahşanda Seýfaly begiň maşgalasynda dünýä inýär. On alty ýaşyndan başlap ol Mogol patyşalaryna gulluk edip başlaýar.
Baýram han tizlikde özüniň batyrlygy, ökde serkerdelik ukyby, şahandaz şahyrlygy we mertligi bilen Humaýunyň iň ýakyn dostuna öwrüldi. Baýram han Türkmen gelip çykyşy boýunça garagoýunly taýpasynyň baharly kabylasyndandy. Onda-da hökümdarlar neslindendi. Onuň ata-babalary-da bidöwlet adamlar däldi. Kakasy Seýfaly beg-de, atasy Ýaraly beg-de, onuň atasy Allaşükür beg-de Garagoýunly türkmen döwletiniň (1410-1468 ýý.) hökümet gullugynda bolup, köşklerde hyzmat edipdirler. Dürli ýörişlere gatnaşyp, batyrlyk görkezipdirler. „Öň akan ýerden akarmyş aryk“ diýlişi ýaly, asylzada gelip çykyşly Baýram han edep-ekramy, bilim-terbiýäni hökümdarlaryň hyzmatynda bolar ýaly derejede görüpdi. Baýram han ergeneksiz eklenip, terbiýesiz saklanan kişilerden däldi.
Baýram han Türkmen barada ýazanlaryň ählisi onuň durmuşynyň bir pursady barada ýatlaýarlar. Biz hem köplere mälim bolan şol pursadyň deňinden sowlup geçmezligi zerur hasapladyk. Bir gezek Humaýun Knuj söweşinde owganly Şir Şadan ýeňilýär we goşuny dargaýar. Her kim öz başyny çarasa kaýyl bolýar. Şonda Baýram han Şir Şa garşy täzeden goşun toplamak üçin Laknur obasyna barýar. Bu habary eşiden Şir Şa Baýram hany tutmagy we öldürmegi buýurýar. Tutulanlaryň arasynda bolan Gwalýaryň häkimi Abulkasym we Baýram han daş keşbi boýunça biri-birine gaty meňzeş eken. Şir Şanyň jellatlary ol ikisiniň haýsysynyň Baýram handygyny bilmän suran wagtynda Baýram hanyň özi „Men Baýram han!“ diýip, öňe çykypdyr. Baýramyň ölümi mertlerçe boýun almagy onuň batyrlygyna öňdenem belet bolan Abulkasymy haýran galdyrypdyr. Ol beýle adamyň duşman jellatlarynyň eline elin berilmegini islemändir hem-de merdemsilik bilen: „Men Baýram han, bu meniň nökerim, ol maňa janpidalyk etmek üçin özüni Baýram han diýip tanatjak bolýar. Goýberiň, meniň nökerim gitsin, meni öldüriň“ diýýär. Şeýlelikde Abylkasym özüni Baýram hanyň ýerine gurban edip, ony bolsa ölümden halas edýär.
Mogol döwletiniň ikinji gezek Delide gaýtadan dikeldilmeginde beýik türkmen serkerdesi sözüň doly manysynda birinji derejeli rol oýnaýar. Humaýun ýogalandan soňra 1556-1560-njy ýyllarda Mogollar döwletini Ekberiň adyndan dolandyrýar. 1557-nji ýylda Baýram han Türkmen Babyryň agtygy Selime soltan begime öýlenip, hökümdar neberesi bilen garyndaşlyk açýar. Ýeri gelende ýatlasak, bu maşgala deň etmän, duş etmez diýenlerindendi. Selime soltanam şahyrady. Munşi Debi Praşadyň belleşi ýaly, bu aýal gaty akylly we zehinlidi. Ol öz şygyrlarynda gizlin lakam hem ulanýardy. Onuň şygyrlaryndan ýekeje mysal:
Ýöne ýere «käkiliň janym tary» diýmedim, Wah, meslikden dilimden sypdyranmy duýmadym.
Finlandiýa
Finlýandiýa (Suomi, Finland; resmi ady Finlýandiýa Respublikasy, Suomen tasavalta, Republiken Finland) — Ýewropanyň demirgazygynda bir döwlet. Gündogarda Russiýa, demirgazyk-günbatarda — Şwesiýa we demirgazykda — Norwegiýa bilen serhetleşýär. Günortada we günbatarda ýurduň kenarlaryny Baltika deňziniň hem-de Fin we Botniýa aýlaglarynyň suwlary ýuwýar. Paýtagty — Helsinki.
left|thumb|250px|[[Laplandiýa (guberniýa)|Laplandiýa]]
Baýram han Türkmen
Baýram han Türkmen döwleti dolandyran ýyllarynda owganlaryň we ýerli hökümdarlaryň garşylygyny basyp ýatyrmakda, döwletiň binýadyny berkitmekde köp işleri etdi. Ol döwlet işleriniň gapdalyndan şahandazlygy we şahyrlygy hem ýadyndan çykarmady. Baýram hanyň türkmen we parsy dillerinde ýazan goşgulary aýratyn kitap bolup çykdy. Baýram hanyň hökümdarlygy onuň duşmanlaryna ýaramaýardy. Göripler ony dürli ýollar bilen häkimiýetden çetleşdirmäge synanyşdylar. Ahyrsoňunda Ekber bilen Baýramyň arasyna tow düşürmek olara başartdy. 18 ýaşyna ýeten Ekbere Baýramyň elinden hökümdarlygy wagtynda almaklygy maslahat berdiler. Hanbabasynyň (Ekber Baýram hana şeýle ýüzlenýän eken) özüniň hökümdarlykdan çetleşmek islemeýändigi baradaky toslamalara ahyrsoňy Ekber ynandy. 1560-njy ýylda ony Mekgä zyýarata ugratdy. Baýram han haja barýarka 1561-nji ýylda Mübärek han atly bir owgan tarapyndan duýdansyzlykda öldürilýär. 1560-1562-nji ýyllar Hindistanyň taryhyna samsyklaç dolandyrylan ýyllar hökmünde girdi. Çünki, Baýram handan dynan Ekber ne-hä ýurdy ýaşlyk edip, özi dolandyryp bildi, ne-de onuň Baýramyň öwezini tutjak ýakyn maslahatçysy bardy. Ýöne, Ekber basym bu böwşeňligi doldurmagy başardy. Ekber 1605-nji ýyla çenli patyşalyk etdi.
Çimbay
Çimbay şäher. Garagalpagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.
Möýler otrýady
Möýleriň bedeni beýleki ýagny möýşekillilere meňzemeýän ýaly görünýär, ol kellekükrekden we bütewi bogunlary bolmadyk garyndan durýar. Garyn kellekükrege inçelen, 7-nji segment bilen birleşýär. Möýlerde 1 ýa-da 2 jübüt öýkenler, olaryň köplenji görnüşlerinde bir jübüt desseşekilli traheýalar hem bolýarlar. Möýler aýry-aýry jynslydyr we olarda dimorfizm ösendir, urkaçylary erkek osoblardan köp esse uludyr. Möýleriň garyn ujunda ýüpek-sapak bölüp çykarýan mäzler bolýarlar. Möýler ýaşaýyş aýratynlygy boýunça ykmandalara we oturymlylara bölünýärler. Ykmandalar awlaryny ykmandalykda awlaýarlar, oturymlylar bolsa kerepleriň (torlaryň) üstünde ýa-da hiniň içinde oturymly ýaşaýarlar we şol ýerik düşen oňurgasyzlar bilen iýmitlenýärler. Möýler guzlan ýumurtgalaryny pilejikleriň içinde ýerleşdirýärler. Möýler hem jynsly osob görnüşinde hem-de ýumurtgalar görnüşinde gyşlaýarlar. Möýler ýyrtyjy bolup, olar mör-möjekler bilen iýmitlenýärler. Türkmenistanda zäherli möýler esasan dört sanydyr. Olar tarantul (Licosa singariensis), garagurt (Latrodectus tridecimguttatus), gara möý-Erezus (Eresus niger) we ak gurtdyr (Latrodectus pallidus). Möýler ýyrtyjy bolup, köp mukdarda zyýanly mör-möjekleri iýýänleri üçin peýdaly hasaplanýarlar we goralyp saklanmalydyr.
Gyzyl-ordy
Gyzyl-ordy şäher. Gazagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.