cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Merezýel
Üçinji döwür.
Häzirki wagtda, anyklama we bejerme çäreleri doly we özwagtynda geçirilýänligi sebäpli, merezýeliň üçünji döwrüniň alamatlary duş gelmeýär.
Bu döwür üçin deride we nemli örtüklerde merezýel tümmejikleriniň we düwünleriň (gummalar) emele gelmegi häsiýetlidir. Köpsanly tümmejikler gögümtil-gyzyl reňkde bolup, deriniň içinde ýerleşip, ýarym togalak gaty emele gelmedir we ululygy boýunça ülje şäniklerini ýadyňa salýandyr. Bu tümmejikler hiç haçan birleşmeýärler, çalt ýumşap dargaýarlar we yzlary bitenden soň reňkli tyglary galdyrýarlar.
Merezýel düwni (gummasy) bolsa agyrsyz bolup, deri asty gatlakda ýerleşýändir. Gögümtil-gyzyl reňkde bolup, hozuň ululygyna çenli ösýändir. Gaty, ýarym togalak görnüşde bolup, merkezi böleginden darganda, az mukdarda şepbeşik suwuklyk bölünip çykyp, dargama özeni emele gelýändir. Dargamadan soň, emele gelen baş agyrsyz bolup, dogry araçäkli bolýar. Bitenden soň merkezinde çekilen (ýyldyz görnüşli), gyrasy bolsa tekiz tyg yzyny emele getirýändir.
Düwünler (gummalar) esasan injikde we bilekde ýerleşýändir. Olar köplenç burnuň, bokurdagyň, diliň nemli örtüginde döräp, aşakdaky dokumalara hem ýaýrap bilýärler. Ýaýrama netijesinde, näsagyň sesi üýtgeýär, ýuwdunmada, dem almada kynçylyklar döreýär. Burun germewiniň süňkli böleginiň dargamagy netijesinde, onuň görnüşi üýtgäp, eýer görnüşi ýadyňa salýar. Deriniň we nemli örtükleriň şikeslenmesinden başga-da dürli agzalaryň: beýniniň (beterleýän yzmaz ýagdaýy), oňurga ýiliginiň, uly gan damarlarynyň, bogunlaryň we myşsalaryň köpsanly üýtgemeleri ýüze çykýar.
Merezýel keselini kliniki alamatlar boýunça hem anyklamak bolýar, ýöne güman etmäni takyklamak üçin serologiki reaksiýalaryň toplumy geçirilýär (agglýutinasiýa, presipitasiýa, immu-nofluoressensiýa reaksiýalary).
Merezýel keseliniň bejergisini wenerolog-lukmanlary, adamynyň ýaşyna, keseliň görnüşine, geçiş ýagdaýya, gapdallaýyn bar bolan başga keselleri göz öňüne tutup belleýändir. Bejergi saglygy goraýyş ministrliginiň gollanmalaryna esaslanyp berilýändir.
Antibiotiklerden penisilliniň, bisillin-3 we bisillin-5, eritromisin giňden ulanylýar. Köplenç olar  wismutyň dermanlary bilen (biýohinol, bismowerol) utgaşykda ulanylýar. Ondan başga-da, umumy gurplandyryjy we bedeniň kesellere durnuklylygyny ýokarlandyryjy serişdeleri hem belleýärler. Dermanlaryň mukdary, bejerginiň dowamlylygy, keseliň döwrüne, geçişine baglylykda bellenilýär. Näsag bejergini başlanda wenerologiki keselhana ýerleşdirilýändir.
Bejergi tamamlanandan soň, näsag uzak wagt (1 ýyldan 5 ýyla çenli) gözegçilikde bolup, doly barlagdan soň hasapdan çykarylýandyr. Merezýel keseliniň öňüni almakda jemgyýetçilik we hususy çäreler toplumy geçirilýändir.
Mineral baylyklar
Mineral baýlyklary. Adam has irki döwürlerden bäri mineral çig mallaryň dürli görnüşlerini giňden peýdalanypdyr.
Döwletleriň köpüsi tarapyndan tebigy baýlyk tygşytlaýjy syýasatyň geçirilýändigine garamazdan, mineral çig mallaryna bolan isleg ýylsaýyn artýar ( ýylda 5%). Bu meýil birinjiden, ösýän ýurtlarda ýagny Aziýada, Afrikada, Latyn Amerikasynda çig mallara bolan islegiň artmagy, ikinjiden, senagata garanyňda materiallary tygşytlamak ýagdaýy çylşyrymly bolan gurluşyk işleriniň çalt ösmegi bilen düşündirilýär. Geçen XX asyryň ikinji ýarymynda mineral baýlyklary peýdalanmagyň möçberleri örän artdy. Diňe 1950-nji ýyldan bäri gazma baýlyklary çykarmagyň möçberi üç esse ýokarlandy. XX asyrda gazylyp
ýyldan soň çykaryldy. Şu gün mineral çig maly sarp etmegiň ösüşi onuň ýüze çykarylan gorlarynyň ösüşinden has ýokarydyr. Her ýylda Ỳeriň jümmüşinden 100 mlrd tonna golaý dürli mineral çig mallary we ýangyç gazylyp alynýar. Olar gara we reňkli metal magdanlary, nebit,gaz, gurluşyk materiallaryhemmesi 200-den gowrak dürli görnüşlerdir. Siziň fiziki geografiýa derslerinden bilşiňiz ýaly, gazma baýlyklarynyň häzirki ýerleşişi - Ỳeriň uzak taryhy döwürde geologiki ösüşiniň netijesidir. Litosferanyň dürli ýerlerinde ýataklaryň belli bir toparynyň jemlenen uly territoriýalary ýüze çykypdyr. Şunlukda, organiki gelip çykyşly ýangyç baýlyklary gadymy platformalaryň çet gyralaryna we bükülme sebitlerine ýygnanypdyr, magdan baýlyklary bolsa, köplenç platformalaryň döwülmeleriniň çäginde we Ỳer gabygynyň hereketli-epinli sebitlerinde gabat gelýär. Tektoniki hadysalar netijesinde dörän magdan ýataklarynyň köp toplanmagyny magdan guşaklygy diýip atlandyrylýar. Olara Alp-Gimalaý, Ỳuwaş okean we beýleki magdan guşaklyklary degişlidir. Mineral baýlyklaryň esasy toparlaryna ýangyç baýlyklary degişlidir. Nebit, tebigy gaz we kömür gazylyp alynýan ýangyjyň esasy görnüşleridir. Olaryň gorlary Ýer şary boýunça birmeňzeş ýaýran däldir. Nebitiň baý gorlary Ýakyn Gündogar ýurtlarynda (Pars aýlagynyň sebiti ), Russiýanyň çägindäki Günbatar Sibir pesliginiň demirgazygynda, Hazar deňiz sebitinde, Demirgazyk Afrikada, Günbatar Afrikadaky Gwineýa aýlagynda, Meksika aýlagynda we Karib deňiz basseýninde, Alýaska ýarym adasynda, Hytaýyň we Hindistanyň kenar sebitlerinde jemlenendir. Russiýanyň demirgazygynda, Günbatar Ýewropa ýanaşýan Demirgazyk deňzinde, Pars aýlagynyň ýurtlarynda, Demirgazyk Afrikadaky Alžirde we Tunisde, Liwiýada, Merkezi Aziýadaky Türkmenistanda we Özbegistanda, ABŞ-nyň we
Kanadanyň çäklerinde tebigy gazyň uly känleri ýerleşýär. Daş kömriň uly ätiýaçlyklary Russiýada, Hytaýda, Hindistanda, Awstraliýada, ABŞ-da we Günbatar Ýewropada bar. Magdan baýlyklary häzirki zaman dünýäsinde örän uly ähmiýete eýedir, sebäbi metallar (ozaly bilen demir) öwezini tutup bolmaýan konstruksion material bolmagynda galýar. Maddy önümçiligiň dürli pudaklaryndan başga-da, olar durmuşda, saglygy goraýyş ulgamynda we ş.m giňden peýdalanylýar. Magdan gorlarynyň bolmagy islendik döwlet üçin ykdysady ösüşiň esasy aýratynlygydyr. Adamzadyň geçmişdäki, häzirki we geljekki durmuşy demir bilen has jebis baglanyşyklydyr. Demir magdanynyň öňden peýdalanylýan uly gorlary ABŞ-da, HHR-da, Hindistanda, Awstraliýada, Russiýada jemlenendir. Soňky onýyllyklarda geçirilen geologiýa-gözleg işleri Aziýa, Afrika, Latyn Amerikasy ýurtlarynda köp sanly känleriň açylmagyna getirdi. Olara Braziliýada Amazonka basseýniniň demir magdanlary, Liberiýadaky, Gwineýadaky, Alžirdäki we baş. magdan känleri degişlidir.
Dünýäniň mineral çig-mal ätiýaçlyklary Mineral çig-mal Barlanan ätiýaçlyklary, mln t Mineral çig-mal Barlanan ätiýaçlyklary, mln t Demir magdany 230 000 Gurşun 130 Boksitler 28 000 Nikel 110 Hromitler 6 700 Tantal 35 Marganes 4 900 Wanadiý 27 Niobiý 4 200 Kobalt 8,8 Titan 595 Kümüş 0,42 Mis 590 Altyn 0,06
Sink 330 Platina toparynyň metallary 0,066 Reňkli metallardan alýuminiý has giňden ýaýrandyr. Ỳer gabygynda onuň mukdary 10%-e ýakyndyr. Alýuminiý çig malynyň (boksitler we baş.) uly gorlary Russiýada, Fransiýada, Italiýada, Hindistanda, Surinamda, ABŞ-da, Günbatar Afrikada, Karib deňiz basseýniniň ýurtlarynda ýerleşýär. Mis magdanynyň esasy baýlyklary Zambiýada, Zairde, Çilide, ABŞ-da, Kanadada, gurşun-sink magdanlary – ABŞ-da, Kanadada, Awstraliýada jemlenendir. Dünýaniň senagat taýdan ösen döwletleriň aglabasy özüne gerek bolan mukdardaky metal magdanlary bilen ýeterlik derejede üpjün däldir we olary daşyndan getirmäge mätäçdir. Meselem, Ỳaponiýada magdan baýlyklarynyň senagat gorlary ujypsyzdyr. Germaniýa demir magdanynyň, Italiýa-mis magdanynyň, Fransiýa-polimetal magdanlarynyň we ş.m. ýetmezçilik etmeginden kösenýär. Şol bir wagtyň özünde gara we reňkli metallurgiýanyň kartasyny ünsli öwrenmek, magdanlaryň esasy görnüşleriniň gorlary we gazylyp alnyşy boýunça öňdebaryjy orny ösýän döwletleriň: Braziliýa we Hindistan- demir magdany; Çili, Zambiýa, Zair, Peru, Meksika- mis; Gwineýa, Ỳamaýka, Surinam – boksitler; Gabon-marganes; Malaýziýa, Indoneziýa, Boliwiýa, Braziliýa, Tailand – galaýy we ş.m. eýeleýändigini görkezýär. Häzirki zaman dünýäsinde gazylyp alynýan baýlyklaryň arasynda mineral himiýa çig mallary - kükürt, fosfatlar, kaliý duzlary, gurluşyk materiallary, oda çydamly çig mal, grafit we beýlekiler hem möhüm orun eýeleýärler. Bu baýlyklaryň Ỳer gabygynda ýaýraýyş derejesi hem örän dürlidir. Meselem, gurluşyk materiallary hemme ýerde diýen ýaly gabat gelýär, kükürdiň, fosforitleriň, grafidiň känleri bolsa seýregräk duşýar.
Bu ýagdaý, bir tarapdan gurluşyk ulgamyny her bir döwletde döretmäge mümkinçilik berýär, beýleki tarapdan – döwletleriň hojalyk ýöriteleşişinde öz yzyny goýýar. Çig malyň gazylyp alynşynyň we peýdalanylyşynyň geografiýasy, şeýle hem dünýä bazarynda olaryň nyrhlarynyň üýtgäp durmagy, ýurtlaryň durmuş-ykdysady ýagdaýyna düýpli täsir edýär. Gazylyp alynýan baýlyklaryň täze känlerini tapmak boýunça geçirilýän gözleg-barlag işlerinden başga-da, dünýäde baýlyk üpjünligini gowulandyrmagyň geljegi uly ugurlarynyň biri, olary gaýtadan ulanmak (metallar), şeýle-de başga materiallar bilen öwezini tutmak (plastmassa, keramika) we ş.m. bolup durýar. Köplenç mineral baýlyklaryň gazylyp alynmagynyň çenden aşa artdyrylmagy ekologiki meseleleriň ýitileşmegine getirýär. Şonuň üçin mineral-çig mal baýlyklary kompleksleýin (köptaraplaýyn) we rejeli ulanmak ykdysady syýasatyň iň bir esasy ugurlaryň biri bolup durýar.
Halk Hakydasy
Aşgabat şäherinde ýerleşýän Halk Hakydasy ýädigärlikleri, Gökdepe söweşi, İkinji Jahan Urşy we 1948-nji ýyldaky ýer titremesi şehitleriniñ hatyrasyna gurylandyr. Ol Aşgabadyñ günorta-günbatar böleginde ýerleşýändir.
Roberto Karlos
Roberto Karlos 1973nji yylyn 10njy aprelinde Braziliyanyn San Paulu welayatynyn Garsa shaherchede dunya inyar.
Isä ibn Merýem
Kyýamatdan öň gelmegi
Hristianlaryň ynanjynda Isa öldi diýip ynam bar, emma Yslam boýunça Isa pygamber ölen däldir. Ol kyýamatdan öň Mähdi (a.s) kömege gelýär. Hemde Dejjaly öldürýär. Isa pygamber hem Muhammed pygamberiň ﷺ yzyna eýeji boljakdyr. Şeýlelikde hemme doňuzlar öldüriljek we hemme hristianlar yslamy kabul etjek (kabul etmedi öler).
Roberto Karlos
Milli statistika
Karlos meshhur we tanymal brazil oyunchydyr,chep goragchynyn yerinde oz ykbalyny tapdy.Hazirki wagtda Anji toparyn sport direktory bolup ishleyar.Karlos yetginjek wagty Braziliýan Unian kluba chagyrylyp,2 yyllap guychli bolmadyk toparda esasy rollary oynayar.1993-95de ol Palmeýrasda oynap,yurdun 2 gezek chempiony bolyar.1995de ony 3.5 mln.yewro Milanyn Interi satyn alyar.Emma Roý Hojson toparda ony uzak saklap bilmedi.1996da yash talanty oz toparynda gormegi islan Fabio Kapello ony 6 mln yewra Madridin Realyna getirdyar.Realda in gowy wagtyny gechiren Karlos ahli diyen titul-kuboklary gazanyar.Ispaniyada 4 gezek chempion bolup,Chempionlar ligasynyn 3ni,Mezhkontinental kubogynyn 2ni we Uefa Superkubogynyn 1ni gazanyar.2002 we 2003de bolsa yzly yzyna Uefa tarapyndan in gowy goragchy diyilip,saylanylyar.Jemi Realda 584 oyunda 71 gol gechiryar.2007de ol Fenerbahçe gechip,2 yylyn dowamynda yurdun chempiony bolup bilman,2 sapar turklerin kubogyny alyar.2009da ol yurduna gaydyp gelip,oz dosty bolan Luis Ronaldon gapdalyna gelyar,yagny Korintiansa.Libertadores kubogy alyp bilman,ol 2011de Russiýan osup baryan Anji toparyna gechyar.Toparda 4 gol gechirip,karyerasyny 2012de hem shu yerde tamamlayar.Ilki Anjide talimchi galyp,sonra Guus Hiddinkin komekchisine owrulyar.Braziliyan koynekchesini 1992de geyip,2006a chenli uly ishleri amala ashyryar.Yurt bilen 2002de dunya chempiony,1997 we 1999da Kopa Amerikanyn chempiony,1997de Konfederasiýa kubogynyn chempiony diyen atlara eye bolyar.
Alberto Morawia
(1907-1990)
XX asyr italýan edebiýatynyň iň tanymal ýazyjylarynyň biri Alberto Morawia 1907-nji ýylda Rimde dünýä inýär. Onuň hakyky familiýasy Pinkerle, Morawia bolsa ýazyjynyň edebi lakamydyr. 9 ýaşyndaka Morawia erbet keselläpdir, diňe 17 ýaşynda düzelipdir. Geljekki ýazyjy şol ýarawsyz wagty örän köp kitap okapdyr. Has hem XVII, XVIII asyr ýazyjylaryny (Goldoni, Şekspir, Molýer ýaly ýazyjylary) ürç edip okapdyr. Dilleri hem öwrenipdir: italýan, fransuz, nemes, iňlis dilini suwara bilýär eken. Ol 17 ýaşyndaka ýazyjylyk senedine baş goşupdyr. Hassahanadan çykarylandan soň, Morawia Bressanon atly şäherçede ýaşap, şol ýerde “Biperwaýlar” atly ilkinji romanyny ýazmaga girişipdir. Bu eser 1929-nji ýylda çap edilip, döwrüň syýasy gapma-garşylyklaryna garamazdan, ýazaryna derrew şöhrat getirýär. Mundan soň ýazyjy özüniň pikirdeş italýan ýazyjylary Korrado Alwaro we Massimo Bontempelli bilen dostlaşýar, “XX asyr” žurnalyna işe girip, ol ýerde “Ýadan Kortijiana” atly nowellasyny çap edýär. Ol wagtky Italiýada häkimýetlik eden faşistler “Biperwaýlar” romanynda özlerine garşy pikirleri tapyp, ýazyja garşy göreşip başlaýarlar. Şonuň üçin ýazyjy uzak wagtlap syýahat edýär, ýol ýazgylarydyr makalalaryny “La Stampa” gazetinde çap etdirýär. Morawia Gresiýada, Hytaýda, ABŞ-da, Fransiýada, Meksikada bolýar, ol ýerleriň ýokary okuw jaýlarynda I.Niewo, A.Mandzoni, J.Werga ýaly ýazyjylar baradaky leksiýalar bilen çykyş edýär.
1937-nji ýylda Italiýa gaýdyp baranyndan soň, ýazyjy “Bompiani” žurnalynda “Ýalan” atly hekaýalar ýygyndysyny çap etdirýär. 1941-nji ýylda Morawianyň “Maskarad” atly antifaşistik romany kitap bolup çykýar. Bu romandan soň ýazyja eserlerini çap etmek gadagan edilýär, şonuň üçin ýazyjy makalalaryny “Pseudo” lakamy bilen çykartmaga mejbur bolýar. Uruş döwri Morawia Kapride ýaşap, ol ýerde “Agostino”(1944) romanyny tamamlaýar. Şol döwürlerde hem “Epidemiýa” ýygyndysyna girizilen hekaýalary çap edilýär. Uruş döwri gören zatlarynyň täsirinde Morawia “Çoçara”(1957) atly iň belli romanlarynyň birini döredýär. Italiýa, Rima gaýdyp baranyndan soň ýazyjy has hem öndümli işleýär, “Karriere della sera” gazetinde ömrüniň ahyryna çenli makalalary bilen çykyş edýär, döwrüň her bir wajyp hadysalaryna seslenýär.
Morawia 1990-njy ýylda aradan çykýar. Ol dünýeden öteninden soň hem täze hekaýalar ýygyndylary çap edilýär.
Awstraliýa
Awstraliýa (Australia, HFE:, austrālis — "günorta"), resmi ady Awstraliýa Soýuzy (Commonwealth of Australia, HFE: ) — Günorta ýarymşarda ýerleşýän döwlet, ol Awstraliýa materiginde, Tasmaniýa adasynda we Hindi okeany bilen Ýuwaş okeanyň birnäçe beýleki adalarynda ýerleşýär. Meýdany boýunça dünýäde altynjy orunda durýar, ol tutuş materigi eýeleýän ýeke-täk döwletdir. Awstraliýa Soýuzynyň demirgazygynda Gündogar Timor, Indoneziýa we Papua — Täze Gwineýa, demirgazyk-gündogarynda — Wanuatu, Täze Kaledoniýa we Solomon Adalary, günorta-gündogarynda — Täze Zelandiýa ýerleşýär.
250px|thumb|left|Port Artur
Aba serdaryň gozgalaňy
Aba serdaryň gozgalaňy - 16-njy asyryň ortalarynda Etrek we Gürgen türkmenleriniň Astrabat häkimleriniň zulumyna garşy gozgalaňy. 16-njy asyrda Etrek we Gürgen derýalarynyň aşak akymynda, Astrabat welaýatynyň demirgazyk regionlarynda ekerançylyk we ýarym çarwaçylyk bilen meşgyllanýan türkmen (gökleň, okly, ýemreli we beýleki) taýpalary ýaşapdyrlar. Olar Hywa hanlygynyň raýaty hökmünde Horezm soltanlaryna agyr salgyt (pul, mal we nöker) töläpdirler hem-de Eýranyň ýerli (Astrabat) häkimiýetileri tarapyndan gysylyp, talanyp gelipdirler. 1550-nji ýylda Astrabadyň täze häkimi Keçel Şahberdiniň türkmenlerden agyr paç ýygnamaga synanyşmagy zerarly gozgalaň başlanypdyr. Okly taýpasynyň kethudasy Aba serdaryň baştutanlygy astyndaky gozgalaňçylar Keçel Şahberdiniň garyndaşy, gözegçilik we salgyt ýygnamak üçin goýlan Şatyr begi öldüripdirler. Gahar-gazaba münen Keçel Şahberdi goşun çekip baranda, okly türkmenleri onuň goşunyny derbi-dagyn edip, özüni hem öldüripdirler. Şondan soň gozgalaň bütin türkmen obalaryny gurşap alypdyr we Astrabadyň käbir beýleki sebitlerine hem aralaşypdyr. Bu ýerlerdäki Eýran çinownikleri gaçyp gitmäge mejbur bolupdyrlar. Eýran şasy Tahmasp şanyň (1524-1578) uly goşun iberip, Aba serdar gozgalaňyny ýatyrmak üçin eden birnäçe synanyşygy başa barmandyr. Aba Serdar Eýran bilen ozaldan hem urşup gelen Ürgenç we Durun welaýatlarynyň hökümdary Aly soltan bilen ylalaşmak baglaşypdyr we onuň galapyn özbeklerden ybarat bolan goşunyna daýanyp, 1554-58 ýyllaryň dowamynda birnäçe agyr söweşler edip, ajaýyp ýeňişler gazanypdyr. Türkmen atly goşunynyň şöhratly serkerdesi Aba serdaryň dabarasy çar töwerege ýaýrapdyr. Bütin kenarýaka türkmenleri 10-12 ýylyň dowamynda Eýran häkimiýetlerine garaşsyz diýen ýaly bolupdyrlar. Gozgalaňy güýç bilen ýatyrmak başartmansoň, gajar feodallary Aba serdaryň janyna haýynçylykly kast etmäge girişipdirler. Aba Serdar ukuda ýatyrka, gapy hyzmatkäri, asly eýranly bir adam tarapyndan öldürilipdir (1564). Onuň kellesi Astrabat häkimine sowgat hökmünde getirilip berilipdir. Şondan soň gozgalaň kem-kemden ýatyşypdyr. Aba serdar gozgalaňynyň uly taryhy ähmiýeti bolupdyr. Ol gozgalaň şowsuz gutarsa-da, türkmenleriň uly syýasy güýç hökmünde, öz azatlygy we özbaşdaklygy ugrunda keseki ýurt feodal ezijilerine garşy göreşmäge ukyplydygyny görkezipdir. Gozgalaň ýatyşandan soň hem birentek wagtlap Astrabat ülkesinde türkmenleriň täsiri güýçli bolupdyr. Eýran çinownikleri olaryň içerki işine gatyşyp hem-de salgyt salyp bilmändirler.
UEFA
Ýewropa futbol assotsiatsiýalarının' birleçmesi (ing. Union of European Football Associations) — Ýewropada we Aziýanıñ (beýleky) Günbätar kontinentlery futboly çölkemlesdirýan birleçme.
Merih Öztürk
Merih Özturk, (1999-njy ýylyň 28-nji dekabry, Duzçe, Türkiýe ), Türk modeli we oýunçylary. “Türkiýäniň iň gowy modeli 2018” üçünji.
1999-njy ýylyň 28-nji dekabrynda Düzce şäherinde dünýä indi. Aaş wagtynda hereket etmek bilen gyzyklandy.
Ol ýaly dürli taslamalar gatnaşdylar Soňky Osmanly Yandım Aliniň, iki maşgala, TRT-çagalar mahabat, Transist mahabat Onuň aýaly teatry bolan, eý, kasam,, Danette mahabat we Veet mahabat.
2016-njy ýylda iň gowy model bäsleşigine gatnaşanda 16 ýaşynda ilkinji gezek finalçy boldy, ýöne hiç hili baýrak almady. Indiki ýyl, 2017-nji ýylda iň gowy modele goşulmak kararyna geldi we ýene 17 ýaşynda 17 ýaşynda iň gowy wada beriji baýragyny aldy. Geçen ýyl 2018-nji ýylda 18 ýaşyndaky Türkiýäniň 3-nji neşiri saýlandy.
Köp modellemek bilen 3 ýyllyk tejribeden soň bu hünäre maýa goýuldy. Modeller hünäri boýunça iň möhüm maksat, “ Victoria's Secret” -de ilkinji türk modeli bolmak. Liwerpul Wiktoriýa, Türkiýe saýlanandan soň Angliýada çap edilen ajaýyp mahabatlara gatnaşdy.
Häzirki wagtda işjeň modelleşýän Merih Öztürk mekdebini we aktýorlyk bilimini dowam etdirýär. .
okuw
Kokaeli uniwersitetinde - Sport ylymlary fakultetinde okaýar. Şeýle hem, adam aktýorlyk ussahanasynda esasy aktýorlyk, diktasiýa we auditor okuwlaryny alýar.
Ambarolum
Ambarolum şäheri (Parsça: انبارالوم) Eýranyň Türkmensähra sebitinde, Gülistan welaýatynda Türkmen oturumly bir şäherdir.
Ambarolum şäheri Akgala etrabynyň Voşmgir etrapçasynyň merkez şäheridir.
2006-nji ýylda 5859 adamlyk rayaty bolan bu şäher 2000-nji ýylda obadan şähere öwrüldi.
Eloísa Mafalda
Mafalda Theotto (18 sentýabr, 1924 Braziliýa-2018) Braziliýanyň aktrýs.
FK Banga
FK Banga''' häzirki wagtda Litwaň Ýokary Ligasynda bäsleşige dowam edýär.
Гары
Гары – ярым гулаҗа барабар (1 метре голай) узынлык өлчег бирлиги. Узалан дүйбүнден кибтиң үстүндәки сүңке етйәнче аралык. Мунда докалан өнүмлер, маталар өлченйәр.
Abdulhamid II
thumb Höküm sürdi: 31.08.1876 –27.04.1909
Özünden öň: Myrat V
Ernest Hemigueý
thumb|200px
Abdulhamid II
Özünden soň Mehmet V
Ernest Hemigueý
Ernest Hemingueý (1899-1961)
Abdulhamid II
Çagalary: Mehmet Selim Ependi
Ernest Hemigueý
Ernest Hemingueý Illinoýs ştatynyň Ouk-Park şäherçesinde dogulypdyr. Ol örän zehinli çaga bolupdyr, tebigaty söýüpdir, eýýäm sekiz ýaşyndaka ähli ösümlikleriň, haýwandyr guşlaryň atlaryny ýatdan bilipdir, ýöne esasy ünsüni edebiýata gönükdiripdir. Okaýan wagty Ernest mekdep žurnallarynda hekaýalary we makalalary bilen häli-şindi çykyş edipdir, şol wagt eýýäm ýazyjy bolmagy göwnüne berk düwüpdir. Orta bilimini alanyndan soň, ene-atasynyň talap etmegine garamazdan, uniwersitete girmändir, Kanzas şäherine göçüp, «Star» gazetine işe giripdir. Ýazyjylyk ussatlygyny kämilleşdirmek üçin birnäçe wagt galamgär bolup işläpdir.
Abdulhamid II
Ahmet Nury Ependi
Ernest Hemigueý
Hemingueý Birinji Jahan urşuna gatnaşmak üçin Gyzyl Ýarymaý birleşigine ýazylyp, Italiýa barýar. Uruşdan ýaralanyp gaýdýar. Amerikada gahryman kibi garşylanýar. Bu uruş baradaky ýatlamalara Hemingueý soň döreden birnäçe hekaýalarynda we «Ýarag bilen hoşlaşyk» atly meşhur romanynda ýüzlenýär. Watanyna dolananyndan soň «Toronto Star» gazetinde we «Cooperative Commonwealth» žurnalynda işleýär. 1921-nji ýylda ýazyjy birwagtky arzuwyny amala aşyrýar – Pariže gidýär. Bu ýerde Hemingueýiň ylhamy joşýar, ol her hepde «Toronto Star» gazetine täze hekaýa iberýär. Parižde ol F.S.Fitzjerald, Jeýms Joýs, G. Staýn ýaly ýazyjylar bilen tanyşýar. Ömrüniň bu döwri barada, birnäçe ýyl geçeninden soň, Hemingueý «Mydam ýanyňda galýan şagalaň» kitabynda gürrüň beripdir. 1926-njy ýylda çap edilen «Ine-de Gün dogdy» romany ýazyja uly üstünlik getirýär. Mundan soň Hemingueý yzly-yzyna «nusgawy» derejesine ýetjek eserlerini döredip başlaýar. «Aýalsyz erkekler» (1927), «Ýeňiji hiç zat gazanmaýar» (1933), «Kilimanjaronyň gary» (1936) hekaýalar ýygyndysyny, «Ýarag bilen hoşlaşyk» (1929), «Jaň kim üçin kakylýar» (1940) romanlaryny, «Goja we deňiz» (1952) powestini, «Bäşinji sütün» (1938) pýesasyny, «Afrikanyň ýaşyl baýyrlyklary» (1935) kitabyny okyjylar elden düşürmän okaýarlar.
Abdulhamid II
Mehmet Abdylkadyr Ependi
Ernest Hemigueý
Ýazyjy asyr bilen deň aýak basýar eken. Ispaniýada raýatlyk urşy başlanynda, Hemingueý ol ýere barypdyr-da, respublikanlaryň tarapyny tutup, faşistlere garşy göreşmäge kömek edipdir. Ikinji Jahan urşy döwründe-de ýazyjy çetde durmandyr, Karib deňzinde özüniň gämisinde nemesleriň suwasty gämilerini gözlemäge kömekleşipdir, Fransiýany, Belgiýany, Elzasy azat etmek üçin söweşlere gatnaşypdyr. Başga wagt bolsa Afrikada haýwanlary awlap, Kubada balyk tutup ýaşapdyr. 1949-njy ýylda ol Kuba göçýär. «Goja we deňiz» powesti üçin 1953-nji ýylda Pulitzer baýragyna, 1954-nji ýylda bolsa Nobel baýragyna mynasyp bolýar.
1961-nji ýylda ýazyjy pajygaly ýagdaýda aradan çykýar.
Abdulhamid II
Mehmet Burhaneddin Ependi
Abdyrrahym Haýry Ependi
Ahmet Nureddin Ependi
Mehmet Bedreddin Ependi
Mehmet Abyt Ependi
Ýurdy: Osmanly hökümdarlygy
Kakasy: Abdulmejit
Ejesi: Tirimujgan soltan
'''Doguldy: 21.09.1842. Stambul'''
Dini: «Yslam
Doly ady: Abdulhamit hany Sani bin Abdulmejit han El-Muzaffer Daima
Abdulhamit II (Osmanly türk dilinde: عبد الحميد ثانی )
Osmanly hökümdarlygynyň (imperiýasynyň) 34-nji patyşasy we 113-nji Yslam halyfy. Taryhyň garaňky pursatlarynda tagta çykan Abdulhamit Günbatara garşy harba, Gündogara garşy Yslamçy politiklara üns beren, hökümdarlykda parlamenti guýçlendiren şahsyýet bolupdyr.
Ýaşlyk ýyllary
Ol Soltan Abdulmejidiň ogly bolupdyr. Heniz 10 ýaşyndaka ejesi Tirimujgan soltan dünýeden öteninde, terbiýesini Abdulmejidiň beýleki perzentsiz aýaly Piristu hatyn Ependi beripdir. Piristu hatyn Abdulhamidi öz çagasy ýaly seredip ýetişdirdi. Kalasynyň ölüminden soň ýerine geçen agasy Abdulaziz beýleki şeýhzadalar bilen birlikde Abdulhamidiň sapaklary bilenem meşgullandy. 1867-nji ýylda Ýewropa syýahat etmäge çykanda Abdulhamidi öz ýany bilen äkidipdir. Agasy Abdulaziziň 1876-njy ýylda tagtdan agdarylmagy we şübheli ýagdaýlarda ölümi, agasy Myrat V tagta geçeninde üç aý soň ruhy çökgün ýagdaýda [2] tagtdan indirilmegini, ondan soň Çyragan saraýynda tussag edilendigine şaýat boldy. 1876-njy ýylyň 31-nji Awgustynda patyşa diýlip yglan edildi we 7-nji Sentýabrda Eýýupda biline gylyç guşandy.[3]. Agasynyň ýerine tagta geçirleninden soň Mithat paşşany sadrazam edip belledi. Abdulhamit tagta çykanynda Osmanly hökümdarlygy depressiýa içindedi. 1871-nji ýylda Aly paşşanyň ölüminden soň saraý bilen Baby Aly aralygyndaky dawwa-jeňjeller tutaşdy, 1875-nji ýylda döwlet salgytlary ödelmän soň Muharrem kararnamasy bilen moratorýumy yglan etdi. Russiýanyň başyny başlan Panslawizm akymynyň tutaşmagy bilen Balkan ýa-a. döwletlerinde milletiň aýaga galmagy möwç aldy. Döwlet içinde ykrar edilmek ýalňyşy görüşler güýçlenipdir. Hatda patyşalygyň içinde jumhuriýetiň (ýeke-täk döwlet) yglan edilmegi hakyndaky pikirler hem barha güýçlenýärdi. Abdulhamit tagta geçmezden ozal Mithat paşşaga beren maslahaty ýerine ýetirleninde 1876-njy ýylyň 23-nji dekabrynda ilkinji Osmanly dolandyrlyşy bolan Kanuny esasyny yglan etdi[4]. Mejlisi Mebusan we Aýan Mejlisiniň agzalaryndan ybarat bolan ilkinji mejlis 1877-nji ýylyň 19-njy martynda açyldy. Şeýdip Meşrutiýet I ( Ýurduň parlament bilen dolandyrylmagy) döwri başlandy. Patyşa bilen mejlisiň gatnaşmagynda ýurdy birlikde dolandyrmaly edildi. Mejlis dolandyrylşa goşulsa-da ýene esasy jogapkär patyşady[5]. Abdulhamit Kanuny-Esasynyň 113-nji maddasy bilen özüne «Sürgün etme» syýasatyny ulanyp Mithat paşşany sürgüne ýollady.
Balkanlardaky gapma-garşylyklar we içerki ýagdaýlar
Abdulhamit II Osmanly döwletiniň iň depressiýaly günlerini başyndan geçirýän günlerinde 1876-njy ýylyň 31-nji Awgustynda tagta çykdy. Abdulaziz döwründe (1861-1876) 1875-nji ýylda başlanan Gersegowinýa gozgalaňy we Bolgar pitneleri dowam edýärkä Myrat V döwründe Serbiýa we Garadag bilen bolan söweşler Balkan topraklarynda Uruş-söweş odunyň tutaşmagyna getiripdi. Bu bulagaýlygy döreden Russiýa Şark meselesini ýola goýmak üçin pursat gözleýärdi. Krym söweşi (1853-1856) döwründe Russiýa bilen Osmanlylaryň aralygyndaky söweşler hem möwjäpdi. 1860-njy ýyllarda Russiýanyň bar ünsi Kawkaziýa topraklaryna berdi. 1863-1864-nji ýyllarda hem Orta Aziýa we Türkmen-Türki hanlyklarynyň basylyp alynmagy Russiýanyň topraklarynyň giňemegine getirdi. 1866-1876-njy ýyllarda bolsa Birleşen Karolluklar (Beýik Britaniýa) we Fransiýanyň bar ünsi dünýä agalyk etmäge oýanyp başladylar. Şol ukydan täze oýanan Germaniýa hem 1871-nji ýylda birleşdi we soňra Italiýa hem muňa goşuldylar. Birleşen karollyk Krym söweşinde Osmanly döwletini goldaýan Palmerston (1855-1865) döwründe Gladstone (1868-1874) we (1880-1885) we (1892-1894) Osmanly döwletine garşylyk bildirdi[6]. Wengriýalylaryň Osmanly döwletine sygynmagy (1848) we Krym söweşi (1853-1856) döwründe Osmanly-Türkler gaty agyr günleri başyndan geçirýärdi. Soňra Abdulaziziň soňky ýyllarda Sadrazam Mahmyt Nedim paşşanyň daşky borçlarynyň ýerine ýetirmegi bilen baglanyşykly Tenlii faiz karary[7] Ýewropada güýçli garşylyga ýol açypdy we şonluk bilen Balkanlarda pitneleri basyp ýatyrmak üçin täze maliýe kömeginiň gerek bolmagynda galdy. Ýewropa birleşigi hem barha Osmanly hökümdarlygyny ýykmagyň kül-külündedi.
Serbiýa we Garadagystan (Çernogoriýa) bilen söweş (1876-1878) hem-de Tersane konferensiýasy
Serbiýa 1815-nji ýylda özygtyýarlygyny alyp garaşsyz döwlet boldy. Bu özygtyýarlylyk Ruslar bilen baglanyşylan Akkerman şertnamasy (1826) we Edirne şertnamasy bilen ýola goýuldy. 1835-nji ýylda Serbiýanyň ykrarlylygy kabul edilýär. 1867-nji ýylda bolsa Günbatardaky ýurtlaryň bagysy bilen Türk birlikleriniň Serbiýadaky galalardan yza çekilmeginden soň Serbiýa doly esasda Garaşsyzlygyny gazanypdy. Garadagystan (Çernogoriýa) bolsa Işkodriýa (häzir Albaniýada bir şäher) bagly baýdak bolmak bilen birlikde Osmanly agalygyna garşy harby herekete geçmeklik üçin wladika atly dolandyryjylar bölegi özygtyýarly diýip hasap edýärdiler emma 1852-nji ýylda Ruslaryň goldawy bilen Garadagystan patyşalygy resmi ýagdaýda özygtyýarlylygyny gazandy. 1858-nji we 1862-nji ýyllarda Osmanly Garadagystan söweşleri, iň soňunda Garadagystanyň serhet çäkleriniň çyzylyp şertnama gazanylmagy bilen tamamlandy. Serbiýa bilen söweş ilki-ilkiler Osmanly goşunlarynyň ýeňmegi bilen gutarypdy. Syrplarynniş, Pirot we Sofiýa güýçlerini serpikdiren Türk goşunlary 1876-njy ýylyň Sentýabryň 1-ne Aleksinaç söweşinde Serbleri ýeňlişe sezewar etdi. Şol ýylyň Oktýabrynda Serbleriň tizdurylmagy bilen Osmanly goşunyna Belgrad ýolunyň açylmagy bilen Russiýa 48 sagadyň içinde ýaragly atyşyklaryň bes edilmegini Osmanly döwletine ultimatium berdi. Rus basgysyna boýun egmekligi saýlap alan Osmanly döwleti atyşmaklygy kesdi. 1877-nji ýylyň 15-nji Ýanwarynda Serb-Osman söweşi tamamlandy. Garadagystan bilen 1876-njy ýylyň Iýunyň 18-ne başlanan söweşde bolsa Osmanly goşuny ýeňlişe sezewar boldy. 18-nji Iýulda bolsa Niksiç söweşinde ýeňlişe ugran Osmanly goşuny yza çekilmäge mejbur boldy. Ýewropadaky bulagaýlygyň soňuna çykmak üçin 1876-njy ýylyň 23-nji dekabrynda Stambuldaky Tersane konferensiýasyna gatnaşyldy. Şol gün Ýurduň parlament bilen dolandyrylmagyny yglan etser hem onuň Günbatardaky ýurtlara peýdasy degmedi. Şol konferensiýada Serbiýa we Garadagystan üçin garaşsyzlyk Bolgariýa we Bosniýa-Gersogowinýa özygtyýarlylyk hakyndaky kararlary ara alyp maslahatlaşdylar. Osmanly Döwleti 1877-nji ýylyň 18-nji Ýanwarynda bu karary red edeninde Russiýa 1877-nji ýylyň 24-nji Aprelinde uruş yglan etdi. Ruslar bilen uruşyň başlanmagy bilen hem Serbiýa hem-de Garadagystan bilen söweşler ýene täzeden başlady. Osmanlylaryň köp harbylary Orsýete garşy gönükdürlipdi. Emma Serbiýa bilen Garadagystandaky az sanly goşun birlikleri ýeňlişe sezewar boldular. Serbiýalylar 1878-nji ýylda Niş, Pirot we Wranjeni eýelänlerinde Garadaglylar hem Nikşiç, Podgorika, Bar we Ülgüni eýeläp Adriýatik deňzine çykdylar. Osmanly döwleti 1878-nji ýylda gol çeken San-Stefan şertnamasy we Berlin şertnamasy bilen Garadagystana we Serbiýa garaşsyzlygyny berip bu topraklaryň olara degişlidigini kabul etdi. Söweş netijesinde gol çekilen Berlin şertnamasyna görä Garadag garaşsyzlygyny aldy. 1879-njy ýyldan başlap Garadag bilen diplomatik gatnaşyklaryny hem ýola goýdy. Şondan soň hökümdarlykda uruş bolmady[8]
Bosniýa-Gersogowinýa we Ýenipazaryň (Täzebazar) Awstriýa tarapyndan basylyp alynmagy (1878)
Ýewropaly döwletleriň goşuluşmagy bilen 13-nji Iýulda Berlinde bir ýygnak geçirilýär. Ýygnaga goşulan Awstro-wengriýa delegassiýasy Kont Andrassy Osmanly hökümdarlygynyň gol astyndaky Bosniýa-Gersogowinýa kömek berilmändigi we şol netijäniň birahat edyändigi aýdylypdyr. Soň Birleşen Karolluk delegassiýasy Lord Salisbury Bosniýa-Gersogowinýanyň Awstriýa tarapyndan basylyp alynmagyny planlaşdyrypdyr. Bu teklip Russiýa delegassiýasy tarapyndan kabul edilmegi bilen Osmanly delegassiýasy Aleksandyr Karatodori paşşa teklibine garşy çykyp Şazada Bismark kongresiýasynyň düzülmeginiň netijesi Osmanlynyň tarapynda durmak däl-de, Ýewropanyň tarapynda durmakçydygyny aýdypdyr. Şol ýygnakdan soň Awstrowengriýanyň Bosniýa çozup girmegine rugsat berilipdir. Ýenipazar Osmanly hökümdarlygyna berilipdir. Soňra Osmanly Awstrowengriýa bilen söweşi başlatmaga taýýardygyny aýdanda Awstowengriýany çozuş kararyna goý bolsun etmändir. 29-njy Iýulda başlanan söweş hereketleri Bosniýa tarap edilen hereket 1787-nji ýylda tamamlanypdyr.
Kipriň Birleşen karollyk tarapyndan basylyp alynmagy (1878)
XIX asyr Osmanly hökümdarlygynyň ýykylmagyna we dargamagyna getiren içki we daşarky ysgyndan gaçyryjy syýasat bolupdyr. 1877-1878-nji ýyllarda Rus Ruslaryň Stambul bilen Ýaşylköýe golaý gelmegi bilen Birleşen Karollyk hem herekete geçipdir. Akdeňizde (Orta Ýer deňiz) ekonomikanyň ösmegine saldamly goşandyny goşan Birleşen Karollyk Hindistana giden gysga ýol bolan Sues kanalayny Gündogar Akdeňizi göz astyna almak üçin Krit adasyny eýelemegiň gerekdigini bilýärdi. Sebäbi Birleşen Karollyk üçin Krit adasy Atlantik Okeanyndan Hind okeanyna çenli uzalan bu deňiz ýolynyň ugrunda Jebelitarik we Maltadan soň Akdeňizdäki üçünji duralgasy bolmalydy. Şonuň bilen birlikde Hindistan ýoluny ekenomik, syýasy we harby ugurlar bilen hereket etmekde Kipr adasy hem Birleşen Karollyk üçin örän amatly boljakdy. Birleşen karollygyň Aziýadaky iň ýakyn dosty bolan Russiýa hökümdarlygynyň 93 Harby netijesinde gol çekilen San-Stefan şertnamasy bilen Osmanly döwletiniň elindäki haklar iki sany uly güýç aradyndaky deňligi bozjakdy. Birleşen karollygyň tarapynda Russiýanyň San-Stefan şertnamasyna goşulmagy, harby güýçlerini ol hem çetde goýjak däldi. Bu garşylyklaryň soňunda San-Stefan şertnamasyndaky köpçüligiň Berlin kongressiýasynda toplanmagyna karar berilýär. Rus goşunlary Ýaşylköýe çenli gelipdiler. Ruslaryň Anadoly içlerine Gündogardan hem çozjakdyny çak eden Birleşen Karollyk Kars, Ardahan we Batumy basyp alan Ruslaryň, Anadolydaky gaýrymusulmanlary we Siriýa-Yrak welaýatlaryndaky ýaşaýjylary Osmanly hökümdarlygyna garşy küşgürdip boljakdygyny çak edipdir. Şeydip Osmanly döwletiniň soňunyň geljekdigini syndyryljakdygyny Birleşen Karollyk syzýardy.
1878-nji ýylda Kiprda Iňlis baýdagynyň dikilmegi
Kipr adasy Osmanly döwletine degişli bolup ony Angliýa basyp almak üçin örän aňsatdy. Ruslar hem basyp alan ýerlerinden çekiljekdigi aýdylýar. Soň Birleşen Karollyk hem Kiprden çekilipdir. Teklibi patyşa Abdulhamid II ýetiren Iňlis ilçisi Hariji Naziriniň ýüzüniň ugryna: "Eğer Osmanlı Hükûmeti bu antlaşmayı kabul etmezse kongrede (Berlin Kongresi) barış şartlarını değiştirmeye İngiliz murahhısları çalışmayacak ve İngiliz Devleti donanması kuvvetiyle cebren Kıbrıs'ı işgal edecektir" diýip açyk aýdypdyr. Soňra Patyşa Abdulhamit II "Hukuku şahaneme asla halel gelmemek şartı ile muahedenameyi tasdik ederim" diýip ýazylan hatyny metinläp tassyk edipdir. Bu ýagdaý belli bolanda Rus güýçleriniň Ýaşylköýe çenli we bir çozuşda bütin Stambuly alyp bilmejekdigi belli bolýar. Ýagdaý, Osmanly Hökümdarlygynyň I jahan urşuna girmegi bilen özgerdi. Söweşiň başlamagyna 1914-nji ýylyň 5-nji Noýabry Birleşen Karollyk hem Osmanly döwletine garşy uruş yglan edipdi. Kipr adasyndaky Türkler Osmanla göçürlipdir.
Tunisiň Fransiýa tarapyndan basylyp alynmagy (1881)
1878-nji ýylda Kipri eýelän Fransiýa Tunisdaky topraklaryna göz gyzdyrmaga başlady. Fransiýa günbatar Tunisiň Krumirleriň Jezire topraklaryna gurnan akgynlaryny we käbir ýerleriň talaplaryny bahana edip, Osmanly döwletine garaşly beglikler tarapyndan dolandyrylýan Tunise 1881-nji ýylyň 12-nji Maýynda Fransuz goşunlary döküldiler. Ýaragly goşun Tunis halkyny basdy. Osmanly hökümdarlygy protest bildirip muňa düýbünden garşy çykdy. Patyşanyň resmi permanlarynda Tunis Osmanly welaýaty diýlip kabul edilýärdi. Fransuz hemaýat rejimi Tunisiň garaşsyzlyk gazanmagyna çenli dowam etdi (1956). Tunisdaky Fransuz edarasy 78 ýyla çenli dowam etdi. Abdulhamit II 1881-nji ýylda Düýunu Umumiýe gurup döwletiň 252 million bolan bergisini 106 milliona getirdi.
Müsüriň (1882) we Somaliniň (1884) Birleşen Karollugy tarapyndan basylyp alynmagy
Öňler Osmanly hökümdarlygy Somaliniň bir bölegini dolandyrýardy we bu ýerdäki musulman halkyň haklaryny goraýardy. Emma Ruslar bilen bolan söweşlerden soňra Osmanly hökümdarlygynyň ýeňilmegi we güýçden gaçmagy Angliýa we Fransiýa ýaly ýurtlaryň güýçleriniň Afrikada koloniýa döretmegini has-da artdyrdy we şeýlelikde 1884-nji ýylda Iňlisler Somaliniň uly we esasy bölegini basyp aldy. Hebeş welaýaty Italiýa tarapyndan basylyp alyndy (1885). Makedoniýadaky tolgunşyk. Ermenistanyň aýaga galmagy we gozgalaňlary (1891-1895). Berlin şertnamasy Gündogar Anadolydaky Ermenileriň Rus häkimýetine girmegine garşylyk görkezmek maksady bilen Osmanly hökümdarlygynda ýerleşen Ermenleriň ýagdaýlarynyň gowlanmagyny talap etdi. Abdulhamit II hem reformalary gijikdirmek arkaly Kürtleriň Ermeni gozgalaňyna garşy ýaraglandyrylmagy bilen Ermeniler has hem möwjediler. 1887-nji ýylda Maraşa garaşly Zeýtunda 1891-nji ýylda Sirte ýakyn Sasonda Ermeni pitneçileri köpelip çozuş etdiler. 1895-nji ýyldaky bolup geçen ýurtdaky Ermeni içki dawalary Kämil Paşşa hökümeti tarapyndan Anadolyda Ermeni bosgunlary basylyp ýatyryldy. IV Goşun serkerdesi Muşir Zeki paşşa Ermeni gozgalaňyny basyp ýatyrmakda orun berildi. Gündogarda Kürtler tarapyndan ýaraglandyrylan milisiýa birlikleri döredildi. 1895-nji ýylyň ýazynda bütin Anadoly çäklerinde bolup geçen ganly söweşler we serpikdirmeler Ýewropanyň öjükmegine getirdi. Gresiýa bilen söweş (1897) Osmanly-Ýunan (grek) söweşi (1897) Krit adasynyň garaşsyzlygyny almagy (1898). Kuweýtiň özbaşdaklygyny gazanmagy (1899). Ýemen pitnesi (1905) Osmanlyda ikinji Parlament (1908). Bolgariýanyň garaşsyzlygyny yglan etmegi (1908) Awstriýanyň, Bosniýa-Gersogowinýanyň talaplary (1908) şu möhüm senelerde bolup geçdi.
31-nji Mart Aýaga galynşyk we Abdulhamidiň tagtdan indirilmegi
12-nji Aprelden 13-nji Aprele geçilen gijede Taksim Kyşlasyndaky Awçy Taburyna bagly esgerler serkerdelerine garşy aýaga galyp özlerine baştutanlyk eden din adamlarynyň baran Haýaty Mebusanyň öňunde ýygnandylar we ýurduň şerigata görä dolandyrylmagyny islediler. Hüseýin Hilmi paşşa aýaga galanlary bilen düşünşmekligi saýlap aldy we hökümet ýolbaşçylary bir-birden işlerini goý bolsun edip taşladylar. Şol gün Ittihat we Terakki agzalary janpenalarynyň ýokduklary üçin mejlise gitmediler. Käbirleri Stambuldan gaçyp, galany şäherde gizlendi. Aýaga galanlar Ittihatçy subaýlary gören ýerlerinde atyp öldürýärdiler. Hökümet boşaşyberende Abdulhamit II täzeden hökümdarlyk güýjini ele aldy. Emma aýaga galanlaryň başladanlarynyň kimdigini bilip bilmedi. Ittihat we Terakki asyl güýç merkezi bolan Selanikdaky 3 goşunyny herekete geçirdi. Şeýdip pitnäni basyp ýatyrmak bilen Herekete geçiji Goşun döredildi. Pitneçiler 23-nji Aprelden 24-nji Aprele geçilýän gije Stambula girmäge başlan Herekete geçiji goşuna garşy durup bilmän boýun boldylar. Pitnäniň basyp ýatyrylmagy bilen ýurtda berk tutma düzgünleri yglan edildi we pitneçileriň baştutanlary günäkärlenip ölüm jezasy berildi. Emma Mejlisi Umumy milli adynyň astynda toplanan Heýeti Mebusan we Heýeti Aýanyň 27-nji Aprelde Abdulhamit II tagtdan indirilmegi we ýerine Mehmet V geçmegi bilen karar tapdy. Aýratynam Abdulhamit II Stambulda galmagy hem gorkuly bolup Selanikde oturmagy amatly görüldi. Diwanyharby Abdulhamit II günäkärlejek bolan wagty täze gurulan Hüseýin Hilmi paşşa hökümeti muny kabul etmedi. 3 ý Selanikdaky Alatini köşgünde öý tussaglygynda saklanandan soňra 1912-nji ýylda Stambuldaky begler begi Saraýyna getirildi. 1918-nji ýylyň 10-njy Fewralynda Stambulda wepat boldy. Mazary atasy üçin Diwanýolynda bina edilen Soltan Mahmyt II türbesinde depin edildi.
Abdulhamit II maşgalasy
Aýallary: 1. Näzikeda baş hatyn
2. Bedri Pelek baş hatyn
3. Safy Näz Nur-efzun ikinji hatyn
4. Bidar ikinji hatyn
5. Dilpesent üçünji hatyn
6. Mezide Messan üçünji hatyn
7. Emsaly Nur 3-nji hatyn
8. Aşe Desti Zer Muşfika (Gaýyhan) dördünji hatyn
Ogullary:
1. Mehmet Selim Ependi. Bedri Pelek hatyndan bolan ogly.
2. Ahmet Nury Ependi
3. Mehmet Abdylkadyr Ependi
4. Mehmet Burhanetdin Ependi
5. Abdyrahym Haýry Ependi. Peýweste hanymdan bolan ogly.
6. Ahmet Nureddin Ependi
7. Mehmet Bedreddin Ependi
8. Mehmet Abyt Ependi. Salyha Najiýe hanymdan bolan ogly.
Gyzlary:
1. Refiýa soltan
2. Äşe Soltan. Äşe Desti Zer Muşfika (Gaýyhan hanymyň gyzy)
3. Şadiýe soltan
4. Naile soltan
5. Patma soltan
7. Ulwiýe soltan
8. Hatyja soltan. Patma Pesent hanymyň gyzy
9. Aliýe soltan (1900 ý heniz bäbekgä öldi)
10. Jemile soltan (1900 ý heniz bäbekgä öldi)
11. Saliha soltan
Gubadag etraby
Gubadag etraby welaýatyň demirgazyk böleginde ýer­leşýär. Hojalygynyň esasy ugry pagtaçylyk, däneçilik, gök-ekerançylyk, maldarçylyk, şeýle hem ýüpekçilik hasaplanýar. Etrapda Gubadag belentliginde awtomobil ýollary, ýaşaýyş we dürli ymaratlary gurmak üçin peýdalanylýan gurluşyk çig maly bolan dürli daşlary gazyp alýan kärhana bar. Etrabyň düzümine 1 şäherçe, 14 oba geňeşligi we 67 oba girýär. Etrap merkezi Gubadag şäherçesi welaýat merkezinden 20 km. demirgazykda ýerleşýär. Şäherçede pagta arassa­laýjy zawod, gurluşyk, durmuş hyzmaty, azyk kärhanalary, medeni­-durmuş edaralary bar.
Karl Seýgan
thumb|Seýgan 1980-nji ýylda
Gubadag etraby
Ilaty
Ilaty esasan türkmenler (ýomut) bolup, käbir serhetýaka obalarynda özbekler, gazaklar hem-de garagalpaklar bar. Gubadag şäherinde az sanly  rus milleti hem ýaşaýar.
Karl Seýgan
Karl Edward Seýgan (Karl Edvard Sagan) (9 noýabr, 1934 - 20 dekabr, 1996) — Amerikaly astronom we astrofizik.
Gubadag etraby
Ilaty
Gubadag etraby 2022-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Türkmenistanyň dolandyryş-çäk birlikleri hakynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Mejlisiniň Karary esasynda ýatyryldy.
Roald Dal
thumb|200px|Dal 1954-nji ýylda Roald Dal
(1916-1990)
Welsiň iň meşhur ýazyjysy Roald Dal 1916-njy ýylda, ýurduň paýtagty Kardiff şäherinde dünýä inipdir. Onuň ene-atasynyň asly norweg bolupdyr. Çaga üç ýaşyndaka ilki uýasy, soňra kakasy aradan çykypdyr. Mundan soň ejesi Roaldy alyp, Angliýa göçüpdir.
Roald ýöriteleşdirilen ýapyk okuw-terbiýe jaýynda bilim alypdyr, emma ony tamamlanyndan soň okuwyny dowam etdirjek hem bolmandyr, 1933-nji ýylda «Şell» kompaniýasyna işe giripdir. Ýigrimi ýaşyndaka ol Tanzaniýa gidýär. Ikinji jahan urşy başlanynda Roald Keniýanyň paýtagty Naýrobide harby gulluga ýazylyp, birnäçe uly söweşlere gatnaşýar.
Uruş döwri Roald Dal «Gremlinler» atly ilkinji powestini çap etdirýär. Bu eser oňa şol bada şöhrat getiripdir. Şonuň üçin uruşdan soň ýazyjy ömrüni edebiýata bagyş etmek kararyna gelýär, uly hem kiçi ýaşly okyjylar üçin hekaýadyr powestler, pýesalar döredýär. Bahym tankytçylar oňa «paradoksal hekaýanyň ussady»  diýen derejäni berýärler.
Roald Dal «Jeýms we äpet şetdaly» kitabyny öz çagalary üçin ýazypdyr, ilki ony çap etdirjek bolmandyr, emma maşgalasy bu eseri okyjylara ýetirmeli diýip, ýazyjyny kynlyk bilen ynandyrypdyrlar. Eser 1961-nji ýylda kitap bolup çykanyndan soň ýazyjynyň ady dünýä belli bolýar. Ýazyjynyň ylhamy joşýar, ol yzly-yzyna nusgawy eserlerini döredip başlaýar. «Çarli we şokolad kärhanasy», «Täsin jenap Foks», «Ägirt krokodil», «Matilda», «Päk ýürekli äpet adam», «Twit maşgalasy», «Denni – dünýä çempiony», «Jorj Marwelusyň saglygynyň bejerilşi» ýaly romandyr powestler okyjylary özüne bendi edýär. Olar boýunça filmler düşürilýär. «Oglanjyk» we «Ýalňyz gitmeklik» ýaly powestlerinde Roald Dal özüniň çagalygy, Afrikada ýaşan we urşa gatnaşan ýyllary hakda gürrüň berýär.
Roald Dal XX asyryň iň meşhur we özboluşly zehinli ýazyjylarynyň biri hasaplanylýar. Onuň kitaplary häzir hem okyjylaryň elinden düşmeýär.
Ýazyjy 1990-njy ýylda, Angliýanyň Oksford şäherinde aradan çykypdyr.
Boldumsaz etraby
Kalinin ady bilen atlandyrylan etrapdyr]] Boldumsaz etraby welaýatyň demirgazyk­-günbatarynda ýerleşip, Garagalpagystan Respublikasy bilen araçäkleşýär.Etrabyñ çäginde türkmen,özbek milletleri ýaşaýar.Etrabyñ ilaty 23253 (2009ý) adamdyr. Etrabyň esasy ekerançylyk ýerleri oazisde we uzakdaky Sa­rygamyş kölüniň töwereginde ýerleşýär. Onuň çägine Gaplaňgyr goraghanasynyň bir bölegi hem degişlidir. Etrapda pagtaçylyk, däneçilik, maldarçylyk, bakjaçylyk pudaklary ösendir. Etrabyň düzümine 1 şäherçe, 9 oba geňeşligi, 51 oba girýär. Etrap merkezi Boldumsaz şäherçesi Daşoguz şäherin­den 35 km demirgazyk-­günbatarda bolup, onda pagta aras­salaýjy zawod, durmuş-­medeni edaralary, gurluşyk, azyk kärhanalary bar.
[[Kategoriýa:Daşoguz
Bangladeş
Bangladeş Halk Respublikasy (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ), Bangladeş (বাংলাদেশ ) — Günorta Aziýada döwlet.
Bangladeş gadymy Bengaliýa sebitiniň gündogar böleginde ýerleşýär. Döwletiň ady "Bengaliýa ýurdy" diýmekligi aňladýar. Günbatarda, demirgazykda we gündogarda ol 4 müň km uzaklykda Hindistan, günorta-gündogarda (193 km) — Mýanma bilen serhetleşýär, günorta tarapyny Hindi okeanynyň Bengal aýlagy ýuwýar.
Naryman Jumaýew
aydogy tahyrow romany
(1925 – 1984)
Naryman Jumaýew türkmen edebiýatynyň ösüşine uly goşant goşan ýazyjylaryň biridir. Ol 1925-nji ýylda Lebap welaýatynyň öňki Dänew etrabynyň Boýnyuzyn obasynda (häzirki Garaşsyzlyk etrabyna degişli) eneden dogulýar. Naryman ata-eneden ir galyp, Halajyň çagalar öýünde terbiýelenýär we şol ýerdäki mekdepde okaýar. 1941-nji ýylda Kerki (häzir­ki Atamyrat) şäherindäki Mugallymçylyk mekdebini tamamlaýar. Halaç etrabynda mugallym bolup işleýär. 1943-nji ýylda Naryman Jumaýew Beýik Watançylyk urşuna meýletin gidýär. Ol uruşda görkezen edermenlikleri üçin orden-medallar bilen sylaglanýar. Uruşdan gelensoň, öňki işlän mekdebinde mugallymçylyk işini dowam etdirýär.
Naryman ýaşlykda köp okamagy özüne endik edinýär. Özbaşdak ulytaý ýarlygy bolany üçin, ol Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň üçünji kursuna okuwa kabul edilýär.
Giň gözýetim, edebiýata çäksiz söýgi Narymanda çeper döredijilige höwes döredýär. Ol uniwersitetde okapýören döwründe özüniň ilkinji hekaýalaryny ýazýar, rus ýazyjylarynyň birnäçesiniň eserlerini türkmen diline terjime edýär. Çeper terjime ýazyjy üçin uly döredijilik mekdebi bolup hyzmat edýär. Şeýlelikde, ol çeper döredijilige ymykly girişýär. Ellinji ýyllaryň ahyrlaryna çenli ençeme hekaýalaryny, «Ak derek», «Akmaýanyň ýoly», «Kyýas» ýaly powestlerini döredýär. Aýratyn-da, ýazyjynyň «Akmaýanyň ýoly» powesti wakalarynyň dartgynlylygy, özüne çekijiligi, gyzyklylygy sebäpli okyjylar tarapyndan gyzgyn garşylanýar. Bu eser ýurt möçberinde yglan edilen çeper eserleriň bäsleşiginde birinji baýraga mynasyp bolýar.
N.Jumaýewiň «Pagtabent» powestinde halkymyzyň ata-babalardan gelýän geçmiş mirasyny akylly-başly öwrenmek hakynda mesele gozgalýar.
N.Jumaýewiň döredijiliginde taryhy tema uly orun tutýar. Ýazyjynyň özi – bilimi boýunça taryhçy. Bu oňa taryhy wakalaryň jümmüşine çuňdan aralaşmakda, olara töwerekleýin baha bermekde ýardam edýär. Ýazyjy taryhy temadan «Akmaýanyň ýoly» powestini, «Aýdogdy Tahyrow», «Jeýhun», «Welaýat» ýaly romanlaryny döretdi. Ol öz eserlerinde öň bu temadan döredilen eserleri gaýtalaman, eýsem onuň täze taraplaryny açyp görkezdi. Ýazyjy eserlerinde gahrymanlary emeli toparlara bölmeýär. Gahrymanlarynyň häsiýetlerini köptaraply açyp görkezmäge ýykgyn edýär.
N.Jumaýewiň zehini barha kämilleşýär. Ol wakalary beýan etmäge kowalaşman, çeper häsiýet döretmäge esasy ünsüni gönükdirýär. Şu usulda döredilen «Ýuwaş gelin» powesti ýazyjynyň özünede, tutuş türkmen edebiýatynada uly abraý getirdi. Ol öňki bütinsoýuz edebi neşirleriniň biri «Дружба народов» žurnalynyň baýragyna mynasyp boldy. Powest dünýäniň köp halklarynyň dillerine terjime edildi. Bu eseriň esasynda döredilen telefilm häli-häzire çenli ekrandan düşmän gelýär. Powestiň şeýle ýokary baha mynasyp bolmagynyň asyl sebäbi nämede? Ýazyjy eserde türkmen gelinlerine mahsus bolan ajaýyp milli gylyk-häsiýetleri inçeden tipleşdirip görkezýär. Powesti okanyňdan soň, halkymyzyň ýuwaş gelinleriniň asyllylygyna, tapdyrgysyz edep-ekramlylygyna, ejaplylygyna, salykatlylygyna, belentligine, häsiýetiniň ajaýyp taraplaryna has çuňdan göz ýetirýärsiň. Ýuwaşlyk, çensiz-çaksyz geçirimlilik türkmen gelinleriniň baş häsiýeti. Ynha, şu-da powestiň baş açyşy, eseriň esasy gymmatydyr.
Eseriň baş gahrymany biçak salykatly türkmen gelni Selbi öz maksady ugrundaky göreşini geçirimlilik, adamkärçilik bilen utgaşdyryp alyp barýar. Şeýle adamkärçilikli göreşi bilen ol diňe adamsy Jemşidiň aň-düşünjesine täsir etmek bilen çäklenmän, eýsem garasöýmez gaýynatasynyň hem ynamyny gazanyp, onuň garaýyşlarynyň özgermegine sebäp bolýar. Selbi öňünde keseren ähli päsgelçiligi adamkärçilik, geçirimlilik bilen ýeňip, Jemşit bilen döwrebap maşgalanyň berk binýadyny goýýar. Şeýlelikde, öz ykbalyny goşan tutuş maşgalasy bilen ysnyşykly, agzybirlikli, dostlukly, döwrebap ýaşamaga berk şertler döremegini gazanýar.