cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ስነ ጥበብ
ምስሊ
ኣብነት ናይቲ ብ VQGAN+CLIP (NightCafe Studio) ዝተሰርሐ ምስሊ ጀነሬቲቭ ኣድቨርሳርያል ኔትወርክስ (GANs) ኣብ 2014 ዝተነድፉ እዮም።እዚ ስርዓት እዚ ሓደስቲ ምስልታት ንምፍጣር "ጀነሬተር" ከምኡ'ውን ኣየኖት ዝተፈጥሩ ምስልታት ከም ዕዉታት ከምዝቑጸሩ ንምውሳን "ጀነሬተር" ይጥቀም።[8] ኣብ 2015 ብጉግል ዝተዘርግሐ ዲፕድሪም፡ ብመገዲ ኣልጎሪዝሚክ ፓረይዶልያ ኣቢሉ ኣብ ምስልታት ዝርከቡ ቅዲታት ንምርካብን ንምዕባይን ዝሕግዝ ኮንቮሉሽናል ኒውራል ኔትወርክ ይጥቀም፡ በዚ ድማ ኮነ ኢልካ ልዕሊ ዓቐን ዝተመስርሑ ምስልታት ይፈጥር።[9][10][11] ድሕሪ ምዝርጋሕ ዲፕድሪም፡ ሓያሎ ኩባንያታት ንስእልታት ናብ ስነ-ጥበብ ዝመስል ምስሊ ዝቕይሩ ኣፕታት ብቅዲ ፍሉጣት ስብስባት ስእልታት ኣውጺኦም እዮም።[12][13] ኣብ 2018 ዝተጀመረ መርበብ ሓበሬታ ኣርትብሪደር፡ ተጠቀምቲ ከም ገጽ፡ መልክዓ ምድርን ቅብኣን ዝኣመሰሉ ምስልታት ንምፍራይን ንምቕያርን ዘኽእሎም ሞዴላት StyleGANን BigGANን[14][15] ይጥቀም።
ሓያሎ ፕሮግራማት ካብ ጽሑፍ ናብ ምስሊ ሞዴላት ተጠቒሞም ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ጽሑፍ ምልክታት ተመርኲሶም ዝተፈላለዩ ምስልታት ይፈጥሩ። ንሳቶም ድማ ኣብ 2021 ዝተዘርግሐ VQGAN+CLIP፣[17] ኣብ ጥሪ 2021 ተኸታታሊ ምስልታት ዝዘርግሐ ናይ OpenAI DALL-E፣ [18] ናይ Google Brain Imagenን Partiን ኣብ ግንቦት 2022 ዝተኣወጀ፣ ናይ Microsoft NUWA-Infinity፣[19] ይርከብዎም ][20] ከምኡ’ውን ኣብ ነሓሰ 2022 ዝተዘርግሐ Stable Diffusion.[21][22] Stability.ai ድሪምስቱድዮ ዝበሃል Stable Diffusion ዝበሃል መርበብ ሓበሬታ ኣለዎ።[23] ርጉእ ዝርገሐ ምንጪ ዝረኽብዎ ሶፍትዌር ኮይኑ፡ ተወሳኺ ምዕባለ ከም ፕላጊናት ንክሪታ፡ ፎቶሾፕ፡ ብሌንደርን ጂኤምፒን ዘኽእል ኮይኑ፡[24] ከምኡ’ውን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝተመርኮሰ ክፉት ምንጪ ተጠቃሚ መተሓላለፊ ኣውቶማቲክ1111።[25][26][27]
ካልኦት ብዙሓት ናይ AI ስነ-ጥበብ ወለዶ ፕሮግራማት ኣለዉ ንኣብነት ቀለልቲ ንተጠቃሚ ዝገጥሙ ናይ ሞባይል መተግበሪታትን ጁፒተር ደፍተርን ሓያል GPUs ብውጽኢታዊ መንገዲ ንኽሰርሑ ዝጠልቡ።
ጽልዋን ኣተገባብራን
ኣብ MoMA ዝተኻየደ ምርኢት "Thinking Machines: Art and Design in the Computer Age, 1959–1989" ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ናይ AI ኣፕሊኬሽናት ንስነ-ጥበብ፡ ስነ-ህንጻን ዲዛይንን ኣቕሪቡ። ንኣጠቓቕማ ኤ.ኣይ ኣብ ሎስ ኣንጀለስን ፍራንክፈርትን ተኻይዱ። ኣብ ጽድያ 2018 ማሕበር ኮምፒዩተር ማሽነሪታት ንኮምፒዩተርን ስነጥበብን ዝምልከት ሕታም መጽሔት ወፍዩ። ኣብ ሰነ 2018፡ "Duet for Human and Machine"፡ ተዓዘብቲ ምስ ኣርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ክራኸቡ ዘፍቅድ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት፡ ኣብ ማእከል ስነ-ጥበብ + ቴክኖሎጂ ቢል ንፈለማ እዋን ተራእዩ። ኣውስትርያ ኣርስ ኤሌክትሮኒካን ቤተ መዘክር ተግባራዊ ስነ ጥበብን ቪየናን ኣብ 2019 ብዛዕባ AI ምርኢታት ከፊቱ።ኣርስ ኤሌክትሮኒካ ኣብ 2019 ዝተኻየደ ፈስቲቫል "Out of the box"፡ ተራ ስነ-ጥበብ ኣብ ዘላቒ ሕብረተሰባዊ ለውጢ ዳህሲሱ።
ኣብነታት ናይ ከምዚ ዓይነት ምውሳኽ ንኣብነት. ምስፍሕፋሕ ዘይንግዳዊ ኒች ቅዲታት (ልሙዳት ኣብነታት ከም ሶላርፓንክ ዝኣመሰሉ መውጽኢታት ሳይበርፓንክ እዮም) ብኣማተር ምኽኣል፣ ልብ-ወለድ መዘናግዒ፣ ልብ-ወለድ ምናባዊ ጸወታ ቁልዕነት፣[ተወሳኺ ምጥቃስ(ታት) የድሊ] ኣዝዩ ቅልጡፍ ፕሮቶታይፕ ምግባር፣[29] ምውሳኽ ተበጻሕነት ስነ-ጥበብ ምግባር[29] ከምኡ’ውን... ስነ-ጥበባዊ ውጽኢት ኣብ ሓደ ጻዕርን/ወይ ወጻኢታትን/ወይ ግዜን[29] – ንኣብነት. ብመንገዲ ምፍጣር ረቂቕ፡ ምትብባዕ፡ ረቂቕ-ምጽራይን ምስሊ-ኣካላትን (Inpainting)።
ስነ-ጥበብ AI ዘጠቓለለ ስነ-ጥበባዊ ሚድያ፡ ኣብ 2022 ኣብ ዝቕጽሉ ዓመታት ንንግዲ ዝጸሉ ብቴክኖሎጂ ዝምራሕ ዓቢ ኣንፈት ተባሂሉ ተገሊጹ ኣሎ።[29]
ቅልጡፍ ምህንድስናን ምክፋልን ምግባር
ንገለ ካብ ጽሑፍ ናብ ምስሊ ሞዴላት ዝቐርቡ ምልክታት ምስልታትን ቁልፊ ቃላትን ከምኡ’ውን ክውነኑ ዝኽእሉ መለክዒታትን ከም ስነ-ጥበባዊ ቅዲ ዝኣመሰሉ ከጠቓልሉ ይኽእሉ እዮም፣ እዚ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ብመንገዲ ከም "ብቅዲ [ስም ስነ-ጥበባዊ]" ዝኣመሰሉ መፍትሕ ሓረጋት ኣብቲ ምልክት[30] ከምኡ'ውን ይጥቀሙ /ወይ ምርጫ ሰፊሕ ስነ-ጽባቐ/ስነ-ጥበባዊ ቅዲ።[31][32] ካብ ምስሊ ጀነሬተራት ፍሉይ ምስሊ ንምፍጣር ኣብ ዝሕግዙ ምልክታት ንምክፋል፣ ንምንጋድ፣ ንምድላይ፣ ንምፍራይ/ምጽራይን/ወይ ንምትሕብባርን ዝሕግዙ መድረኻት ኣለዉ።[33][34][35][36] መብዛሕትኡ ግዜ ምልክታት ምስ ምስልታት ኣብ ከም redditን AI art-dedicated websitesን ዝኣመሰሉ ምስሊ ዝካፈሉ መርበባት ሓበሬታ ይካፈሉ። ንወለዶ ምስልታት ዝውዕሉ ምሉእ እታው ወይ ዝርዝራት ኣይኮኑን።
ዕብየት
ተወሳኺ ተግባራት ኣብ ምምዕባል ይርከቡን ዝተፈላለዩ ኣፕሊኬሽናት ከማሓይሹ ወይ ሓደስቲ ከኽእሉ ይኽእሉ - ከም "ጽሑፋዊ ምግልባጥ" እዚ ድማ ካብ ውሑዳት ምስልታት ዝተማህሩ ብተጠቃሚ ዝቐርቡ ኣምር (ከም ነገር ወይ ቅዲ) ምጥቃም ምኽኣል ዘመልክት እዩ። ብጽሑፋዊ ምግልባጥ፡ ልብ-ወለድ ብሕታዊ ስነ-ጥበብ ካብቲ ተዛማዲ ቃል(ታት) (እቶም ኣብቲ ዝተማህረ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብስትራክት፡ ኣምር ዝተመደቡ ቁልፊ ቃላት)[37][38] ከምኡ’ውን ሞዴል መቐጸልታታት/ደቂቕ ምቅናስ (ከምኡ’ውን ርአ፤ ድሪምቡት)።
ዝፍጠሩ ምስልታት ሓደ ሓደ ግዜ ከም ስኬች[32] ወይ ትሑት ወጻኢታት ዘለዎም ፈተነታት[39] ወይ ስእሊ ናይ መርትዖ-ኣምር-መድረኽ ሓሳባት ይጥቀሙ - ተወሳኺ ተግባራት ወይ ምምሕያሻት ምስ ድሕሪ ወለዶ ብኢድ ዝግበር ኣርትዖት (ፖሊሽ ወይ ስነ-ጥበባዊ ኣጠቓቕማ) ናይ... ኣብ ምልዕዓል ዝተመርኮሰ ስነ-ጥበብ[ተወሳኺ ምጥቃስ(ታት) የድሊ] (ከም ስዒቡ ዝመጽእ ምትዕርራይ ምስ ኣርታዒ ምስሊ)።[39] ኣብ ጉዳይ ርጉእ ዝርገሐ፡ እቲ ቀንዲ ቅድሚ ስልጠና ዝወሰደ ሞዴል ኣብ Hugging Face Hub ይካፈል።[40]
ስነ-ኮኾብ
ስነ-ኮኾብ (አስትሮኖሚ) ናይ አፅናፈ ዓለምን አብ ውሽጡ ዝርከቡ ነገራትን ዘፅንዕ ናይ ምርምር ክፋል እዩ። አስትሮኖሚ ዘፅንዕ ስብ አስትሮኖመር ተባሂሉ ይፅዋዕ። አስትሮኖመራት ዝርኤ ብርሃን ጥራይ ዘይኮነ ከም ናይ ሬድዮ ሞገዳት ዝአመሰሉ ዘይረአዩ ናይ ሓይሊ ዓይነታት ብዝርኢ ተለስኮፕ ዝተባህለ መሳርያ ን ሰማያት የጽንዑ። አብ ቀረባ ዝርከቡ ከም ጸሓይ (ምልክት: ☉)፣ ፕላነትትን (☿ ♀ 🜨 ♂ ♃ ♄ ⛢ ♆)፣ ኮመትትን (☄)፣ ከምኡውን አዝዮም ርሑቕ ዘለዉጋላክሲ ዝተባሃሉ ናይ ጠፈር አካላትን ካልኦት አብ አዝዩ ርሑቕ ቦታ ዝርከቡ ናይ ጠፈር አካላት ብዑምቀት የፅንዑ።
ኣስመራ
ኣስመራ ዝዓበየትን ርእሰ ከተማን ኤርትራ እያ። ኣስታት 579 ሽሕ ዝኸውን ህዝቢውን ይቅመጥዋ። ካብቶም ቀንዲ ኢንዱስትርያዊ ፍራያት ዐለባ፡ ዝተዐሸገ ስጋ፡ ቢራ፡ ሳእኒን ኣሕልታትን ይርከብዎም።ከምኡ ውን ኣብ ዩ.ኔ.ስ.ኮ(U.N.E.S.O) ተመዝጊባ ዘላ ከተማ እያ።
ቀንዲ ተቀማጦ ኣስመራ ካብ ብሄረ ትግረ ኮይኖም ኣርባዕተ ኣስመራ ሓምሻዮም ነበራ ይብሃሉ: ከምቲ ዝፍለጥ ኣብ ኣስመራ ሸፋቱ የሸግርዎም ስለዝነበሩ እተን ኣንስቶም እየን ኣስሚረንኦም:: ኣርባዕተ ክንብል ከለና ኣሕዋት ኣይነበሩን ገዛ ኣስምዔን ገዛ ስርንስር ጥራሕ እዮም ደቂ ሓደ ሰብኣይ እንዳ ሓሰበላ ዝብሃሉ:: ነበራ ዝብሃሉ ደቂ ክልተ ኣሕዋት ኮይኖም ካብ ሓሰብን ሓሰበላን ይውለዱ:: ገዛ ስርንስርን ኣስምዔን ነበራን ደቂ ክልተ ኣሕዋት ክኮኑ ከለው:: እቶም ክልተ ነገድ ገዛ ጉረቶምን ሸለለን ግና ካብ ካልእ ቦታ ዝነገዱ እዮም:: ብዛዕባ ነበራ ምስ መግዛእቲ ኣሉላ ናብ ከባቢ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክቅመጡ ተገዲዶም ኣብ ጉልዒ ዝብሃል ዓድን ብድሕሪ ቤት ገርግሽ ዘሎ ኣጻድፍ ክነብሩ ወሲኖም::
ታሪኽ
ኣስመራ ኣብ መበል ዐሰርተው ክልተ ክፍለ ዘመን ካብ ኣርባዕተ ማይቤት እያ ተመስሪታ ። ከም ዝዝንተው ፈለማ ገዛ ጉርቶም፣ ገዛ ሸለለ፣ ገዛ ሰረንሰር ን ገዛ አሰምዐ ዝተባህሉ ኣርባዕተ ማይ ቤት ይነብሩ ነይሮም ። ዝተጠቅሱ ማይ ቤታት ካብ መታሕትን ካብ ስግር መረብ ምላሽን ብዝመጹ ዝነበሩ ጸላእቲ ብቀጻሊ ይውረሩ ነበሩ።ነዚ ንምክልካል ድማ ኣንስቲ ኣርባዕቲአን ዓዲ ብሓባር ክሰምራ ተሰማምዓ።እቲ ሓሳብ ውን ንሰብኡተን ነገርኦም ። እቶም ሰብኡት ውን በዚ ተሰማሚዖም ነቲ ሓሳብ ናይ ኣንስቶም ኣብ ግብሪ ኣውዓልዎ። ሳልእን ውን ስለ ዝሰመሩ "ኣርባዕተ ኣስመራ" ኢሎም ነታ ሓዳሽ ዓዲ ሰየምዋ። እቲ ምስኡ ጠቢቑ ዝዓበየ ብ ኢጣልያውያን ዝኸተመ ክፍሊ ኸኣ ኣስመራ ተባሂሉ ክፅዋዕ ጀመረ ። እታ ጥንታዊት ክፋል ግና ክሳብ ሕጂ ደቀባት ይሰፍርዋን ኣርባዕተ ኣስመራ ተባሂላ ትጽዋዕን ኣላ ። ኣስመራ ብ 1889 ወረርቲ ሓይሊ ጥልያን ኣትዮም ኣኸቲሞም ቀይሕ ባሕሪ ናብ ከተማ ምጽዋዕ ዝበጽሕ መገዲ ባቡር ተሰሪሑላ ግን ከኣ ክሳብ ሕጂ ዝጠፍኣ ዓድታት ኣለዋ ኣብ ዉሽጢ ኣስመራ ከም ገጀረት፡ሰምበል፡ሰኒታ፡ቤት መኻእ ኣብ ግዜ ኣሉላ መሬቶም ገዲፎም ተሰደዱ ህዝቢ ደቀባት ናይቲ ቦታ ኣብ ድሕሪ ቤት ገርግሽ ዝርከብ ኣጻድፍ ይነብሩ ኣለዉ።
ቡርኪና ፋሶ
ቡርክና ፋሶ
ኣይቮሪ ኮስት
አይቮሪ ኮስት
ስፖርት
ስፖርትቅድድም ብሽግሌታ ዓይነታት ስፖርት
ኣይቮሪ ኮስት
መደብ:ሃገራት ኣፍሪቃ
ባንግላደሽ
ባንግላዴሽ
ጋና
ጋና
ኣልባኒያ
አልባኒያ
መደብ:ሃገራት ኤውሮጳ
ታይዋን
ታይዋን − ቻይና ሪፐብሊክ
ፓኪስታን
thumb|ፓኪስታን
ፓኪስታን
ባዮሎጂ
ባዮሎጂ ብዛዕባ ህይወት ዘለዎም ነገራት ዘፅንዕ ናይ ምርምር ክፋል እዩ። ነዚ ፅንዓት ዘካይድ ሰብ ባዮኦልጂስት ተባሂሉ ይፅዋዕ። መብዛሕቱ ግዜ ባዮሎጂ አብ ክልተ ይምቀል። እቶም ክልተ ጨንፈራትውን ቦታኒ (ብዛዕባ ተኽልታት ዘጽንዕ) ከምኡውን ዙሎጂ (ብዛዕባ እንስሳታት ዘፅንዕ) እዮም። እዞም ክልተ ጨንፈራት ከአ ደጊም ናብ ዝተፈላለዩ ጨንፈራትን ፍሉይ ናይ ምርምር ክፋላት ይምቀሉ። ይኹን እምበር ከም አናቶሚ (ህይወት ናይ ዘለዎም ነገራት ንድፊ ዘጽንዕ ጨንፈር) ን ጀነቲክስ (አብ ልዕሊ ውርሰ ባህሪ ድግበር ፅንዓት) ዝአመስሉ መብዛሕትኦም ጨናፍር ባዮሎጂ ንእንስሣ ይኹን ን አታኽልቲ ብዘየገድስ ንክልቲኦም ክፋል ህይወት የፅንዑ። ባዮሎጂስትታት መብዛሕትኡ ግዜ ጽንዐቶም ንምክያድ ካብ ጨንፈር ፅንዓት ናቶም ዝተፈልየ ናይ ምርምር ክፋላት ዝጥቀሙሉ ዘዴታትን ሐደስቲ ፍልጠታትን ይጥቀሙ። ንአብነት ተጠቐስና፡ ህይወት አብ ዘለዎም እንስሳታትን አታኽልትን ዝካየዱ ውህደታት ንምርዳእ ክሕግዞም ምእንቲ ፊዚክስ ን ኬሚስትሪ አብ ዝተባህሉ ናይ ምርምር ጨንፈራት ይውከሉ።
ብራዚል
ብራዚል (Brasil)፣ ብወግዒ ፈደራላዊት ሪፓብሊክ ብራዚል (República Federativa do Brasil)፣ ምብራቓዊ ፍርቂ ኣህጉርን ገለ ጉጅለታት ንኣሽቱ ደሴታት ኣብ ኣትላንቲክ ውቅያኖስን ዝሓቖፈት ኣብ ደቡብ ኣመሪካ ልኡላዊት ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ብራዚልያ፣ ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋ ከተማኣ ድማ ሳኦ ፓውሎ እያ። ኣብ ኣመሪካ ሳልሰይቲ ዝዓበየት ሃገር እያ። ልዕሊ 8.5 ሚልዮን ትርብዒት ኪ.ሜ. ዝግመት ስፍሓት ዘለዋ ኮይና፣ ብጠቕላላ ስፍሓት (ማዕረ 50% መሬት ደቡብ ኣመሪካ) ኣብ ዓለም ሓሙሻይ ዝዓበየት ሃገር እያ።
መደብ:ብራዚል መደብ:ሃገራት ደቡብ ኣመሪካ
ኢራን
thumb| thumb|ኢራን thumb|
ኣፕያ
ኣፕያ ርእሲ ከተማ ናይ ሃንቲ ካብተን ኦስያን ደሴት ግሩብ ሃገረ ሳሞአ አያ። እቶም ሰባት ኣብኡ ቋንቋ እንግሊዝኛን ሳሞአኛን ይዛረቡ። ኣፕያ ሓንቲ ንእሽቶይ ከተማ ኮይና ኣስታት 38.800 ሰባት ድማ ይቕመጥዋ (2001)። ናይ ሳሞአ ሓንቲ ከተማ ብማይ ዝተከበበት ድማ እያ።
ክዑሶ እግሪ ናይ ሳሞአ ኣብ ሳሞአ አጽወት። እቲ ጸወታታት ድማ ኣብ ናይ ሳሞአ ዓቢ ክዑሶ እግሪ ዳ ይጽወት።.
ርሑስ ቀውዒ! ርሑስ ምጅማር ትምህርቲ!
'''ርሑስ ቀውዒ! ርሑስ ምጅማር ትምህርቲ!''':
እንሆ እምበኣር ዕረፍቲ ክረምቲ ተወዲኡ፡ ቀውዒ ኣትዩ፡ ቤት ትምህርቲ ተኸፊቱ።
መምህራን ስራሕና፡ ተመሃሮ ከኣ ትምህርትኹም ጀሚርኩም።
ጽቡቕ ምጅማር ይግበረልና!
ኣዳለውቲ እዚ መርበብ'ዚ ብዝተኻእለ መጠን ንዓኻትኩም ይጠቅም ይኸውን
ኢልና ዝገመትናዮ ነገራት ከነዳልወልኩም ክንፍትን ኢና።
መምህራንን ወለድን ተመሃሮን ከኣ በብወገንኩም ብዝተኻእለኩም መጠን፡
ይጠቅም እትብልዎ ጽሑፋት ይኹን ርእይቶታት ምስ እትሰዱልና፡
ትሕዝቶ መርበብና ሃብታም ኪኸውን ይኽእል። ስለ'ዚ ሓገዝኩም ኣይፈለየና።
ቈላ
ቈላ:
እዚ እቲ ካብ ፬ ክሳብ ፩፶፬ሜ. ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ዘሎ ቦታ ኢዩ። እዚ ቦታታት እዚ ውዑይ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ግዜ ክረምቲ ኣዝዩ ውዑይ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ዓሰብ ክሳዕ ፶፭°C ዝተመዝገበሉ እዋን ኣሎ።
ሳሞአ
ሳሞአ, ናይ ርፑብሊክ ኣብ ፖሊነይስ ኢያ። ኣብ ኦስያን ድማ ትርከብ። ደሴት ጥራይ ስለ ዝኾነት ድማ፣ ብማይ ጥራይ ተብኢባ ትርከብ። ኣብ ሳሞአ ልዕሊ 200.000 ሰባት ይቅመጥዋ። ኣብ ሳሞአ ቋንቋ ሳሞአኛ ይዛረቡ። ርእሲ ከተማ ናይ ሳሞአ ኣፕያ ትብሃል። ታላ ዝብሃል ባጤራ ድማ ይጥቀሙ። 99,7% ካብ ቶም ሰባት ድማ ክርስትና ሃይማኖት ኣለዎም።
ሳሞአ ኣብ 1962 ካብ ኒው ዘይላንድ ነጻ ኮይና። ኣብዚ ግዜ ግን ሳሞአ ጠቅላላ ናጻ ኢያ።
ታሪኽ
ሳሞአ ኣብ 1962 ካብ ኒው ዘይላንድ ነጻ ኮይና። ኣብዚ ግዜ ግን ሳሞአ ጠቅላላ ናጻ ኢያ።
ዴሞግራፊ
ኣብዛ ሰእሊ ብቁሩብ ናይ ሳሞአ ሰባት ምስሊ ትርኢ።
ሃይማኖት
ኣብ ሳሞአ ኣስታት 98% ናይ ቶም ህዝቢ ክርስትና ሃይማኖ ትኣለዎም።
ስፖርት
ፍሉጥ ሃገራዊ ስፖርት ናይ ሳሞአ ሩግብይ ኢዩ። ሳሞአ ዋላ'ኳ ንኡሽቶይ ሃር ከላ፣ ሩግብይ ግን ብዝለዓለ ነጥብታት ኢያ ትጽወት። እታ ሃገር ኩሉ ግዜ ኣብ ቶፕ 20 ካብተን ዓለምወረት ናይ ሩግብይ ፍልጥቲ ኢያ። ከምኡ ውን ኣብ ናይ ዓለም ቻምፕዮን ስዒራ ትርከብ።
ደጋ
thumb|ደጋ እቲ ካብ ፪፬፬፬(፳፻፬፻፵፬) ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ንላዕሊ ዘሎ ቦታ ደጋ ይብሃል። እዚ ቦታታት እዚ ምስቲ ካልእ ቦታታት ኤርትራ ኣነጻጺርካ ዝሑል ኢዩ። ኣብ እዋን ቀውዕን ሓጋይን፡ ኣብ ለይቲ ክሳዕ ፭°C ኣቢሉ ይብጽሕ። ብመዓልቲ ግን ካብ ፩፭°C ንላዕሊ ኢዩ።
ቴማ ቋንቋ ኣደ
ኣብዚ መርበብ'ዚ፡ ብ26 ቋንቋታት፡ ሓበሬታታት ብዛዕባ ቋንቋ ኣደ ይውሃብ። ትግርኛ ሓንቲ ካብ'ዘን ቋንቋታት እዚኣተን ኢያ። እዚ ዓይነት መርበብ'ዚ ብትግርኛ ዚውሃብ ዘሎ፡ ንመጀመርታ ግዜ ኢዩ። ብሃገራዊ ምምሕያሽን ምምዕባልን ትምህርቲ ይምወል። ብመምህራን ቋንቋ ኣደ ከኣ ይዳሎ።
በብእዋኑ እናማዕበለን እናተለዋወጠን ይኸይድ። ምእንቲ ኪምዕብል ናይ ኵልና ምትሕብባር የድልዮ።ንዚውሃበና ምኽርን ሓበሬታን ምስ ምስጋና ንቕበል።
መልእኽትኹም በዚ ዚስዕብ ኣድራሻ ክትልእኩልና ትኽእሉ።
መደብ:ቋንቋ
ሩስያ
ሩስያ (ብሩስኛ፦ Россия) ወይ ብወግዒ ፈደረሽን ሩስያ (ብሩስኛ፦ Российская Федерация)፣ ንሰሜናዊ ኤውሮጳን ኤስያን ዘጠቓለለ ኣብ ዓለም ዝሰፍሐት ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ሞስኮ እያ።
መደብ:ሩስያ መደብ:ሃገራት ኤውሮጳ
ቀይሕ ኣደባባይ
ቀይሕ ኣደባባይ (Красная площадь), ሞስኩ, ራሻ.
ካናዳ
ስም= ካናዳ| ምሉእ_ስም =  ካናዳr />ካናዳ| ባንዴራ_ስእሊ =
ማሕተም_ስእሊ = Coat_of_arms_of_canada_rendition.svg| መዝሙር= "O canada"<br<>br> [[file:O Canada.sgg]] | ስእሊ_ካርታ = ካናዳ in itsregion.svg|
ርእሰ_ከተማ = ኦታዋ
ሀገራዊ_ቛንቛ = እንግልዘኛ ፣ፈርንሰኛ
ርሑስ ክረምቲ
ርሑስ ክረምቲ:
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ መርበብና
ካናዳ
ጠቅላላይ ምንስተር ትሩዱ
ርሑስ ክረምቲ
እንሆ ዓመት ትምህርቲ ፪፬፬፫-፪፬፬፬ ተወዲኡ፥ ክረምቲ ኣትዩ፥ ኣብያተ ትምህርቲ ተዓጽየን።
ተመሃሮ ነናይ ሓደ ዓመት ፍልጠት ወሲኾም።
ካናዳ
መራሒ_ስም = ጅስተን ትሩድው|
ርሑስ ክረምቲ
ገለ ካብኣቶም ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ፈጺሞም። "ዝኣከብኩሞ ፍልጠት ንባዕልኻትኩምን ንኣከባቢኹምን ንሃገርናን ንዓለምናን ዚጠቅም ይግበሮ!"
ተባሂሎም ተመሪቖም።
ካናዳ
መዓልቲ_ናፅነት = ሰነ ፳፭ መዓልቲ 1859 (ሓምለ ፩፣ ፲፰፻፷፯ እ.ኤ.አ)|
ርሑስ ክረምቲ
መርበብ ቋንቋ-ኣደ፡ ኣብ ምእታው ቀውዒ፡ ትምህርቲ-ሓዘል መደባቱ ሒዙ ኪመጽእ እናኣተስፈወ፡
ሰናይ ዕረፍቲ ይምነየልኩም። ብሰላም የራኽበና!!!
ካናዳ
ታሪኻዊ መዓልቲ = መዓልቲ ናጽነት|
ርሑስ ክረምቲ
ኣብ ሃገርና
ምዕጻው ኣብያተ ትምህርቲ ብኸመይ ይብዓል ነበረ?
ካናዳ
ስፍሓት_መሬት_ካብ ዓለም = ፪|
ርሑስ ክረምቲ
ኣብ ፵ታትን ፶ታትን
ካናዳ
ብዝሒ_ህዝቢ =35,151,728
ርሑስ ክረምቲ
ናይ መንግስቲ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ከም ኣስመራ፡ ኵለን ብሓባር ኣብ ሓደ ዓቢ ሜዳ ተሰሪዐን፡ በብጽሒተን ብምልዓል፡ ገለ ቤት ትምህርቲ ብመዝሙር፡ ገለ ብትርኢት ምውስዋስ ኣካላት፡ ከምኡ ድማ ብጕያ፡ ብዝላ፡ ብጕስጢ፡ ወዘተ.. ናይ ሓባር ውድድር ብምግባር፡ ይብዓል ነበረ። ነናይ ክፍሎም ብሉጻት ተመሃሮ ኸኣ ካብ ኣመሓደርቲ ብልጫታቶም ይወስዱ ነበሩ።
ካናዳ
ብዝሒ_ህዝቢ_ብግምት_ኣብ_ዓመት = 2016 እ.ኤ.አ. |
ርሑስ ክረምቲ
ኣብቲ በዓል ኵሎም ተመሃሮ ብሓባር ዚዝምሩዋ ዝነበሩ መዝሙር:
ወላዲትና ዓድና
ካናዳ
ስም_ገንዘብ = ካናዳ ዶላር|
ርሑስ ክረምቲ
ኣብዛ ዓለም ብመላኣ
ካናዳ
ዞባዊ_ሰዓት = -3.5 ክሳብ -8|
ርሑስ ክረምቲ
ንዓናሲ የልቦን ከምኣ
ትምህርቲ ትግርኛ ብርሑቕ
ትምህርቲ ትግርኛ ብርሑቕ:
ርሑስ ክረምቲ
ግሩም ጸሓይ ኣብ ዋዒኣ ጥዑም'ውን ኣየራ
ትምህርቲ ትግርኛ ብርሑቕ
ኣብ ሽወደን፡ ኵሉ ቈልዓ ቋንቋ ኣደኡ ኪምሃር መሰል ኣሎዎ። ግን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ገለ ተመሃሮ ኪምሃሩ ዕድል ኣይረኸቡን። ነዚ መፍትሒ ንምፍጣር፡ ትካል ምምዕባልን ምምሕያሽን ትምህርቲ ዝሓለፈ ዓመት ንፈተነ ተባሂሉ፡ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ብርሑቕ ብሾብዓተ ቋንቋታት ተዋሂቡ። ሓንቲ ካብ'ዘን ቋንቋታት እዚኣተን ትግርኛ ኢያ። ኣብዚ ፈተነ’ዚ ዝተኻፈሉ ኣብ ክሪስትያንስታድ ዚርከቡ ተመሃሮ ኢዮም። ከምቲ ተሓሲቡዎ ዝነበረ፡ ንዕብይ ዝበሉ ተመሃሮ፡ ብኮምፕዩተር እናተሓገዙ ኪምሃሩ ኢዩ። ግን ኣብኡ ዚርከቡ ተመሃሮ ካብ ደቂ ፮ ዓመት ክሳዕ ፮ይ ክፍሊ ዚምሃሩ ኢዮም ነይሮም። ካብቶም ዝተመዝገቡ ፪፯ ተመሃሮ ፩፱ ተኻፊሎሞ። ነቲ ነገር ንምቅላል፡ መምህር ኣብ ወርሒ ሓደ ግዜ እናኸዶም፡ ዝተረፈ ግዜኦም ከኣ ብወለዶም እናተሓገዙ ኪምሃሩ ጸኒሖም። እዚ ቀዳማይ ፈተነ’ዚ ዝሓለፈ ሰሙን ተዛዚሙ። ኣብቲ መዛዘሚ መዓልቲ፡ ኣኼባ ስድራ-ቤት ተገይሩ። ነቲ ዝሓለፈ ትምህርቲ ገምጋም ተገይሩሉ። ስድራ-ቤታት በቲ ዝተዋህበ ትምህርቲ ሕጉሳት ከም ዝዀኑ ገሊጾም። ግን ሓደ ግዜ ኣብ ወርሒ ኣዝዩ ውሑድ ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ኪረኽቦም ዚኽእል መምህር ኪግበረሎም፡ እቲ ዝጸንሐ መምህር ከኣ፡ ኪህቦም ዝጸንሐ ኣመሃህራ መታን ከይቋረጾም፡ ገለ ገለ መዓልታት እናመጸ ሓገዙ ኬወፍየሎም ሓቲቶም። ስድራ-ቤታትን ኣካየድቲ ስራሕን በቲ ዝቐረበ ሓሳባት ተሰማሚዖም፡ ተመሳጊኖም ተፈላልዮም። ቀጻሊ ትምህርቲ ኣብ ወርሒ መስከረም ኪጅመር ኢዩ።
መደብ:ቋንቋ
ኤርትራ
ኤርትራ፣ ብወግዒ ሃገረ ኤርትራ፣ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገር እያ። ብሰሜንን ብምዕራብን ብሱዳን ትዳወብ፤ ብደቡብ ድማ ምስ ኢትዮጵያን ጅቡትን፤ ምብራቕ እታ ሃገር ምስ ቀይሕ ባሕሪ ሰፊሕ ገማግም ባሕሪ ኣለዎ። ከምኡ’ውን ኣካል ኤርትራ፣ ደሴታት ዳህላክ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ምጽዋዕ ዝርከብ እኩባት ደሴታት እዩ። ስማ ካብታ ብ1 ጥሪ 1890 ዝተፈጥረት መግዛእቲ ጥልያን ዝነበረት ኤርትራ ዝመጸ ኮይኑ፣ ብስም Mare Erythraeum፣ ማረ ኤሪትርየም («ቀይሕ ባሕሪ»፣ ብላቲን) ብግዲኡ ካብ «erythros»፣ ኤሪትሮስ ዝብል ናይ ግሪኽኛ ዝተሰየመ ኮይኑ፣ ትርጉሙ ድማ «ቀይሕ» እዩ። ብ1993 ካብ ኢትዮጵያ ናጻ ኮይና። ርእሰ ከተማኣን ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋ ከተማኣን ኣስመራ እያ።
ካናዳ
መእተዊ_ስልኪ = +1|
ኤርትራ
ንመብዛሕትኡ ንኤርትራን ሰሜን ኢትዮጵያን ዝቖመ ንግስነት ኣኽሱም፣ ኣብ ከባቢ 1ይ ወይ 2ይ ክፍለ ዘመን ተቐልቂሉ፣ እዚ ንግስነት እዚ ድሕሪ ምቕልቃሉ ነዊሕ ከይጸንሐ ክርስትና ዝወሰደ እዩ። ኣብ ማእከላይ ዘመን፣ ዝበዝሕ ክፋል ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ንግስነት ምድሪ ባሕሪ ኣትዩ፣ ገለ ክፋሉ ድማ ሓማሴን ኣቚሙ።
ካናዳ
መርበብ_ መራኸቢ = ca.}}
ኤርትራ
ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ኦቶማናውያን ንገለ ክፋል መሬት ኤርትራ ይሕዙ። ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ግብጺ ንገለ ክፋል ኤርትራ ወሪራ። ምፍጣር ዘመናዊት ኤርትራ ውጽኢት ምውህሃድ ናጻ መንግስታትን ሓያሎ ተወፈርቲ ሃጸያዊ ግዝኣት ኢትዮጵያን ሃጸያዊ ግዝኣት ኦቶማንን ብምዃኑ፣ ንኢጣልያዊት ኤርትራ ንምቛም ምኽንያት ኮይኑ። ብ1885 ኢጣልያውያን ወተሃደራት ናብ መሬት ኤርትራ ብምእታው ብ1 ጥሪ 1890 ከኣ ኢጣልያ ነቲ ዝተወረረ መሬታ ናይ ገዛእ ርእሳ መግዛእቲ ምዃና ብወግዒ ኣዊጃቶ።
ካናዳ
ካናዳ አብ ሰሜን ኣመሪካ ትርከብ ሀገር'ያ ኰይና። ጎረቤት ዩናይትድ ስቴት ኣሜሪካን ግሪንላንድ እያ። 13 ክፍለ ሃገራት ኣለዋ። ርእሰ ከተማ ኦታዋ ትብሃል ኰይና ካናዳ ብስፍሓት ካብ ዓለም ካልአይቲ እያ። ድሕሪ ሩስያ ቀጺላ ማለት'ዩ።
መደብ:ሃገራት ሰሜን ኣመሪካ
ኤርትራ
ብ1941 ኤርትራ ከም ኣካል ወፍሪ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብሃጸያዊ ግዝኣት ብሪጣንያ ተታሒዛ፣ ብ1952 ድማ ምስ ሃጸያዊ ግዝኣት ኢትዮጵያ ተሓዊሳ ፈደረሽን ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣጣይሻ። እዚ ግዱድ ሕብረት እዚ ናብ ኲናት ናጽነት ኤርትራ ዘምርሕ እዩ፣ እዚ ኲናት ናጽነት ናይ ሎሚ ኤርትራ ብ1993 ተዛዚሙ።
ኤርትራ ሃገራዊ ምርጫ ብተደጋጋሚ ክናዋሕ ዝጸንሐት ሓንቲ ሰልፊ ዘለዋ ሃገር እያ። ብመሰረት ጸብጻብ ህዩማን ራይትስ ዎች፣ መዝገብ ሰብኣዊ መሰላት መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብቶም ዝኸፍኡ ኣብ ዓለም ተቖጺሩ ይርከብ። ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ካብ 17 ክሳዕ 50 ዓመት ግዴታ ስለዝኾነ፣ ዋላ'ኳ እቲ ሕጊ 18 ኣዋርሕ ክጸንሕ ዝእዝዝ እንተኾነ፣ ሰራዊትን ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ብዘይ ፍቓዶም ነቲ ግዜ ንዘይተወሰነ ግዜን ንዘይተወሰነ ግዜን ብምንዋሕ፣ ገለ ኤርትራውያን ካብታ ሃገር ክሃድሙ ይገብሮም። ኩለን ናይ ውሽጢ ሃገር መራኸቢ ብዙሃን ብመንግስቲ ዝውነና ብምዃነን፣ ኤርትራ’ውን ድሕሪ ቱርክመኒስታንን ሰሜን ኮርያን ኣብ መሐበሪ ናጽነት ፕረስ ዓለም ዝወሓደ ናጽነት ፕረስ ዘለዋ ኮይና ተሰሪዓ።
ምምሕዳራዊ ክፍልታት
ኤርትራ ኣብ ሽድሽተ ምምሕዳራዊ ዞባታት ትምቀል። left|thumb|230px|ዞባታት ኤርትራ
ሃይማኖት
ኤርትራ ክልተ ዓብላሊ ሃይማኖታት ኣለዋ፦ ክርስትና፣ 62,9% ሰዓብቲ ኣለዋ፤ ከምኡ’ውን 36,6% ካብ ህዝቢ ዝጥርንፍ ምስልምና እዩ።
መወከሲታት
መደብ:ኤርትራ መደብ:ሃገራት ኣፍሪቃ
ሊለ ዶወንሡ
ሊለ ዶወንሡ (እስፓንኛ፦ Lila Downs) በ 9 መስከረም 1968 እን ኦአሻቻ, መሺቾ ሜክሲኮ።
ታላ
ታላ ባጤራ ናይ ሳሞአ እዩ.
ታላ ድማ ብ: 1, 2, 5, 10, 20, 50 ሳንቲም 1 ታላ አያ. ብወረቀት ድማ 2, 5, 10, 20, 50 en 100 ታላ አዩ.
ሳሞአኛ
አቲ ሳሞአኛ (Gagana Samoa) ናይ ኣውስትሮ ቋንቋ ብልምዲ ድማ ቋንቋ ናይ ሳሞአን ኣመሪካ-ሳሞአን (ጥቃ እንግልዘኛ) ቋንቋ እዩ. ኣብ ኣውስትራልያ ውን ተዛብቲ ቋንቋ ሳሞአኛ ኣለዉ, ኒው ዘይላንድ፣ ቶንጋን ዩናይትድ ስተትስ. ኣብ ምሉእ ዓለም ድማ ልዕሊ 370.000 ሰባት ቋንቋ ሳሞእኛ ይዛረቡ.
ሳሞአኛ ብ እንግሊዝኛ ፊደል ይጽሓፍ። ኣስታት 15 ፊደላት ድማ ኣለዎ.
ታሪኽ
ታሪኽ ታሪኽ ማለት፡ ኣብ ሕሉፍ ዘጋጠመ ነገራት ተመሊስካ ትሪእዮ እዩ። ታሪኽ ድማ ብብዝሒ ኣብ መጽሓፍ፣ ብዘመውኢ ድማ ኣብ ኢንተርነ ትክትርእዮ ትክእል። ንኣብነት፣ ዊኪፔዲያ። ታሪኽ ብቋንቋ እንግሊዝኛ ትጽዋዕ። ባህልታትን ህዝባዊን ውን ትሪእየሉ።
ኣነባብራ
ኣነባብራ ኣናብስ ከም ሓደ ዓቢ ስድራ-ቤት ኰይኖም ኢዮም ዚነብሩ። ሓንቲ ጕጅለ ወይ ዕስለ ካብ 20 - 30 ዚዀኑ ኣናብስ ይህልዉዋ። ሓደ ተባዕታይ ጥራይ ከኣ ይህሉዋ። ኣብ ገሊአን ጕጅለታት ግን ክሳብ ኣርባዕተ ተባዕትዮ ኪርከቡ ይኽእሉ። እዚኣቶም ግን ወይ ኣሕዋት ወይ ከም ኣሕዋት ኰይኖም ዚነብሩ ኢዮም። እቲ መራሒ ግን ኵሉ ግዜ ሓደ ኢዩ። እቶም ካልኦት ናቱ ተኣዘዝቲ ኢዮም።
ኣንበሳ ነቲ ሕዙእ ቦታ ናይ'ታ ወገኑ ኣጽኒዑ ይሕዝ። ካልእ ተባዕታይ ኣንበሳ ኣብ'ቲ ቦታኡ ኪኣቱ ኣይፍቀደሉን። እተን ዋዕሮታት እንተዀና'ውን ካልኦት ዋዕሮታት ኪኣትወአን ኣይፈቕዳን። እንተ ኣትዮሞም ግን ዓቢ ባእሲ ይልዓል። ክሳዕ ዚዳኸሙ ከኣ ይቃለሱ። ሽዑ እቲ ዝሰዓረ ነታ ዕስለ ይውንና፡ እቲ ዝተሳዕረ ኣንበሳ ከኣ ካብኣ ይስጐጕ።
ስነ ጥበብ
ሻክስፐር
መእተዊ
ስነ-ጥበብ ማለት፥ ከም ስራሕ ወይ ፍጥረት ብሰባት ምስ ኣገዳስነት ስለ ስሕበት ንስምዒት ሰብ ማለት ኢዩ። ሓደ ሰብ እንተገለጸ ባዕሉ ኣሎ፣ ስነ-ጥበብ ይግብር ኣሎ። ብዛዕባ ትርጉም ስነ ጥበብ ስምምዕ ይለን፡ስእሊን፣ ምስኣልን፣ ጸወታን፣ ሳዕስዐን፣ ደረፈን፣ ግጥሚን፣ ጽሑፍን፣ ተዋስኦን፣ ስነ-ጥበብ ዘጠቓለለ'ዩ።
ታሪኽ ስነ-ጥበብ
ዑቑባጋብር
ውራይ ስነ-ጥበብ
ኣብ ብዙሕ ሕብረተሰብ፣ ሰባት ኣሎ መን ይሓሰብ እቲ ስራሕ ስነ-ጥበብ ተዘተኣሳሰረ ነቲ ስነ-ጥበብ መን'ዩ መስርሑ ዘዳልዎ?።
ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ቡሰንሁስ
ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ቡሰንሁስ:
ኣብ ሓደ ቦታ፡ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ብዙሓት እንስሳታት ነበሩ። ሓደ ግዜ ማይ ኪሰትዩ ኣብ ሓደ ሩባ ተራኸቡ። ማይ ምስ ሰተዩ ኬዕርፉ ኮፍ በሉ። ነብሪ ግን ምስኣቶም ኣይነበረን። ቍርብ ጽንሕ ምስ በሉ፡ ኣንበሳ ነገር ደለየ። " ካብ ኵሎም እንስሳታት መን'ዩ ሓያል? " ኢሉ ሓተቶም። ኵሎም ፈሪሖም ንስኻ! ንስኻ በሉዎ። ወኻርያ ግን ኣይመለሰትሉን።
ክሪስትያኖ ሮናልዶ
ክሪስትያኖ ሮናልዶ ዶስ ሳንቶስ ኣቫይሮ ( 5 ለካቲት 1985) ተጻዋቲ ናይ ሃገረ ፖርትጋል ህቡብ ተጻዋታይ ቦታ ጸጋም ቅድሚት ኢዩ። ኣብ 2018 ካብ ጋንታ ርያል ማድሪድ ናብ ጋንታ ጁቨንቱስ ግዒዙ። ቀዳመይቲ ጋንታታት ዝኣተወን ጋንታ፡ ስፖርቲን ሊሳቦንን፣ ማንቸስተር ዩናይትድን ይባሃላ። ክሳዕ 2013 ብዋጋ ዝኸበረ ተጻዋታይ ነይሩ። ኣብ 2015 ናይ ዓለምና ብጎ ልዝነፈዐ ናይ ቻምፕዮን-ሊግን አውሮጳ-ሊግን መዳልያን ና ይወርቂ ዋንጫን ተሰሊሙ ነይሩ። ናይ ርያል ማድሪድ ዝነፈዐ ብጎል ውን ንሱ ኢዩ ነይሩ።.
ብመምህር ፍስሃየ ባህታ
ብመምህር ፍስሃየ ባህታ (ወዲ ዓዲ):
ኣንበሳ እቲ " ንጉስ እንስሳ" ተባሂሉ ዚጽዋዕ እንስሳ በረኻ ኢዩ። ቀደም፡ ኣንበሳ ኣብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ እስያን ኣብ ገለ ቦታታት ኤውሮጳን'ውን ይነብር ነበረ።   ኣብ'ዚ ዘለናዮ እዋን ግን፡ ኣናብስ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ውሽጢ  እቲ ከይበርስ ተባሂሉ ዝተሓዝአ፡ ሃድን ከኣ ዘይፍቀዶ ቦታታት ጥራይ ኢዮም ዚርከቡ።
ተባዕታይ ኣንበሳ እቲ ዝሓየለን ግርማ ዘሎዎን እንስሳ ኢዩ። ሓደ ኣንበሳ፡ ኣብ'ቲ ብጹሕ ዕድመኡ፡ ምስ'ቲ ጽቡቕ ጸጕሩ፡ ኣዝዩ ግርማ ዝመልኦ ትርኢት ኣሎዎ። ሓደ ንእሽቶ - እቲ 'ሽደን' ኢልና እንጽውዖ'ውን ጸጕራም ኢዩ። ኣንበሳ ኣብ ግዜ እርጋኑ፡ ሕብሩ እናቐየረ፡ ማለት እናጸለመ'ውን ይኸይድ'ዩ።
ተባዕታይ ኣንበሳ ንውሓቱ ( ካብ ርእሱ ክሳብ ጭራኡ) 2,5 ሜ. ኣቢሉ ይበጽሕ። ቍመቱ ( ካብ ርእሱ ክሳብ እግሩ)  ከኣ ካብ 1,2 ሜ. ንላዕሊ ኢዩ። ኣንስተይቲ ኣንበሳ (ዋዕሮ) ግን ካብኡ ትንእስ። ክብደቶም ካብ 125 - 250 ኪ.ግ. ኢዩ።
ምፍራይ
ኣናብስ፡ ደቂ ክልተ ዓመት ምስ ኰኑ ኪወልዱ ይኽእሉ። ምልኦ ዋዕሮ ካብ 105 ክሳዕ 112 መዓልታት ኢዩ። ካብ ክልተ ክሳብ ሓሙሽተ ኰራኵር ክትወልድ ትኽእል። ኣብ ከክልተ ዓመት ትወልድ። እዋን ሕርሳ ምስ ኣኸለ፡ ሓደ ምቹእ ቦታ ትመርጽ። እዚ ቦታ'ዚ ጸላእቲ ብቐሊል ዘይረኽቡዎን ጥቓ ማይ ዘሎዎን ኪኸውን ትመርጽ።
ደቃ ኪውለዱ ከለዉ፡ ዓይኖም ኣይርእን'ዩ። ጸጕሮም ከኣ ነቝጣ ነቝጣ ኢዩ። ንኽልተ ኣዋርሕ ካብ ጡብ ኣዲኦም ጥራይ ኢዮም ዚምገቡ። ደቂ ሽዱሽተ ሰሙን ምስ ኰኑ፡ ናብቲ ዚብላዕ ዘሎዎ ቦታ ምስ ኣዲኦም ይስዕቡ።
ኰራኵር ኣናብስ፡ ሓደ ዓመት ከይገበሩ ኣስናኖም ስለ ዘይድልድል ባዕላቶም ስጋ ኪምንጭቱ ኣይክእሉን ኢዮም። ስለ'ዚ መግቢ ካብ ኣደኦም ኢዮም ዚጽበዩ። ቀስ ብቐስ ግን ከመይ ጌርካ ከም ዚህደን ይምሃሩ እሞ፡ ደቂ 15 ኣዋርሕ ኣቢሎም ምስ ኰኑ፡ ባዕላቶም ነኣሽቱ እንስሳታት ኪሃድኑ ይጅምሩ። ደቂ ክልተ ዓመት ምስ ኰኑ፡ ኣደኦም መሊሳ መላእ ስለ እትኸውን ኪገድፉዋ ኣሎዎም። ገለ ካብተን ኣንስትዮ ደቃ ኪጸንሓ ይፍቀደለን። እቶም ተባዕትዮ ግን ካብቲ ዕስለ ኬልግሱ ይግደዱ።
ሃድን
ኣናብስ ኣብ ግዜ ጸሓይ ዕራርቦ ኢዮም ዚሃድኑ። ኣብ እዋን ቀትሪ ግን ይድቅሱ። ኣናብስ ብለይቲ ናይ ምርኣይ ክእለት ኣሎዎም። ስለ'ዚ ከኣ ብጸልማት ኪሃድኑ ኣይጽገሙን። ተባዕታይ ኣንበሳ ባዕሉ ኣይሃድንን ኢዩ። ምስ ክብደቱ ኣነጻጺርካ ልቡ ንእሽቶ ኢያ። ስለ'ዚ ቍሩብ ምስ ጐየየ ቀልጢፉ ይደክም። እተን ዚሃድና ኣንስትዮ ኢየን። ነቲ ዝተሃድነ ብቐዳምነት ኪበልዖ ዚጅምር ግን እቲ ተባዕታይ ኢዩ። ንሱ፡ በሊዑ ምስ ጸገበ ነተን ኣንስትዮን ደቀነን ኪበልዑ ይፈቕደሎም።
መጽሓፍ ቅዱስ
340px|thumb|[[ጉተንበርግ መጽሓፍ ቅዱስ: እታ ቀዳማይቲ ዝተሓትመት መጽሓፍ ቅዱስ]] 340px|thumb|መጽሓፍ ቅዱስ እብራይስጢ ካብ 1300. ዘፍጥረት. መጽሓፍ ቅዱስ ብእኩባት ቀንዲ ሃይማኖታዊ ጽሑፋት ናይ እምነት ኣይሁዳውያንን ክርስትናን ዝቖመ እዩ። ኣብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ እታ ቀዳመይቲ ዝበዝሐት ዝተሸጠት መጽሓፍ እያ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ
መጽሓፍ ኣይሁድ ታናኽ፥ ኣብዘን ዝስዕባ ሰለስተ ክፋላት ይምቀል። (1) ቶራ (እብራይስጢ፡ תּוֹרָה፡ "ሕጊ") ሓሙሽተ መጽሓፍቲ ሕጊ ኮይኑ፥ መጀመርታ ታሪኽ እስራኤላውያንን ሕጎምን፥ ኪዳን ምስ ኣምላኽ እስራኤልን ይሕዝ። (2) ነቪይም (እብራይስጢ፡ נְבִיאִים፡ "ነብያት") ናይ ጥንቲ ታሪኽ እስራኤልን ይሁዳን ስራሕ ነብያትን ይሕዝ። (3) ከቱቪም (እብራይስጢ፡ כְּתוּבִים፡ "ጽሑፋት") ግጥምታትን ናይ ፍልጠት ጽሑፋትን፥ ከም በዓል መዝሙር ዳዊትን እዮብን ይሕዝ።
መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና
ናይ ሃይማኖት ክርስትና መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ክልተ ይምቀል። ቀዳማይ ብሉይ ኪዳን ኮይኑ 39 መጽሓፍቲ ናይ እብራይስጢ ጽሑፋት ይሕዝ፡ ካልኣይ ከኣ ሓድሽ ኪዳን ኮይኑ 27 መጽሓፍቲ ድማ ኣለዎ። ወንጌላት፥ እተን ቀዳሞት ኣርባዕተ መጽሓፍቲ ሓድሽ ኪዳን፥ ብዛዕባ ህይወት ክርስቶስ የዘንትዋ። ንሰን መሰረት እምነት ክርስትና እየን።
ወላ'ኳ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና 'ተሃለዋ፥ መስርዐን ዝተፈልየ አዩ። እቲ ናይ ኣይሁድ ጽሑፍ ብምምላስ ህዝቢ እስራኤል ናብ የሩሳሌምን ናብ ቤት መቕደስን ይውዳእ፥ መወዳእታ መጽሓፍ ብሉይ ኪዳን ክርስትና ግና ትንቢት ሚልክያስ እያ።
ታሪኻዊ ጽሑፍ
ካብቲ ኣብ ቀደም ዝተጻሕፈ እሞ ክሳዕ ሕጂ ጸኒሑ ዝተረኽበ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና፥ ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ብቛንቃ ግሪኽ ዝተጻሕፈ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ዝጸንሐ ምሉእ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ከኣ ብቛንቃ ግሪኽ ዝተቶርጎመ ካብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ዝጸንሐ እዩ። ዝነውሐ ዝጸንሐ ምሉእ ጽሑፍ: ክፋል ናይቲ ቀንዲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይሁድ ተባሂሉ ዝሕሰብ፥ ማለት ልክዕ ናይ መጀመርታ ቃላት ዝሓዘ፥ ክሳዕ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ይግምገም።
ምምስራት ቀኖና ክርስትና
ድሕሪ ምምስራት ሃይማኖት ክርስትና ብቀዳማይ ክፍለ ዘመን፥ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ክፍለ ዘመናት፥ ሽማግለታት ኣብያተ ክርስትያናት ናይ ወንጌል ጽሑፋትን መልእኽትታት ሃዋርያትን ኣኪቦም ነዚ ሕጂ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና ኣቖሙ። ብኸምዚ ዝተገልጸ መሰረት ብሉይ ኪዳንን ሓድሽ ኪዳንን ብሓደ ሓቢሩ መጽሓፍ ቅዱስ ይበሃል። ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክርስትያናዊ ሃይማኖታት ኣይኖት ጽሑፋት ከም ቀንዲ ቅዱሳት ጽሑፋት ተቐጺረን ኣብ ብሉይ ኪዳን ክጽምበራ ከም ዘለወን ክርክር ኣሎ። ወንገላውያን ነቲ ናይ እብራይስጢ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ ከም ቀንዲ (ቀኖና) ይቕበልዎ። ሮማዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ግና መጽሓፍቲ ካልኣይ-ቀኖና ብሉይ ኪዳን ከምኡ'ውን እኩባት መጽሓፍቲ ኣይሁድን ከም ቀንዲ ጽሑፋት ይቕበልወን። ንሓድሽ ኪዳን ዘቑማ መጽሓፍቲ እዘን ዝስዕባ እየን፤ ኣርባዕተ ወንጌላት፡ ግብሪ ሃዋርያት፡ መልእኽትታት ከምኡ'ውን ትንቢት የውሃንስ እየን።
ብልዋም ተስፋይ
ብልዋም ተስፋይ:
ሓደ ግዜ ወኻርያን ራዛን ጐረባብቲ ነበራ። ሓደ መዓልቲ ወኻርያ ንራዛ ኣብ ግዜ ምሳሕ ዓደመታ። ራዛ ከኣ ክትምሳሕ መጸት። ጐራሕ ወኻርያ፡ ጽቡቕ ምሳሕ ኣብ ሓደ ገፊሕን ጸፊሕን ሸሓኒ ቀረበትላ። መስኪነይቲ ራዛ ኣፋ ነዊሕ ስለ ዝዀነ ንምብላዕ ጸገማ። ጐራሕ ወኻርያ ንበይና ንዅሉ እቲ መግቢ በልዓቶ።
ራዛ ዘረባኣ ምስ ሰምዐት፡ ኣይኰነን ኣነ ጽቡቕ ምሳሕ በሊዐ፡ የቐንየለይ መሓዛይ። ንስኺ ከኣ ጽባሕ ኣብ ገዛይ ምሳይ ክትምስሒ ዓዲመኪ ኣለኹ በለታ።
ንጽባሒቱ ጐራሕ ወኻርያ ከም ውዕላ ናብ እንዳ ገረቤታ ከደት። ራዛ ከኣ ጽቡቅ ምሳሕ ኣብ ሓደ ነዊሕ ዝኽሳዱ ጥርሙዝ ቀሪባ ኣዳልያ ጸንሓታ።
መኣዲ ምስ ተቐረበ ራዛ ኣጸቢቓ በልዐት። ወኻርያ ግና ኣፋ ኣልሚጻ ተረፈት። ሽዑ ወኻርያ በደላ ተፈለጣ። ርእሳ ኣድኒና ኣውን ከደት። ራዛ ከኣ ብልባ ከምዚ ኢያ ዝገበርክኒ ኢላ ስቕ በለት።
ክርስትና
ቲ' ክርስትና ሃይማኖት ናይ የሱስ አምነት ኢዩ።
ቋንቋ እብራይስጢ
እብራይስጢ (עִבְרִית፣ )፣ ሓደ ካብ ሴማዊ ቋንቋታት ኮይኑ ካብ ዓለም አቲ ዝነውሐ ዕድመ ዘሎዎ ክሳብ ሕጂ ዝዝረብ ዘሎ ቋንቋ እዩ። ሞይቱ ዝተንሰአ ቋንቋ ተባሂሉ ውን ይጥቀስ። አዚ 24 ፊደላት ዘለዉዎ ቋንቋ አዚ አቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንመጀመርያ ግዜ ዝተጻሕፈሉ ቋንቋ አዩ። ቋንቋ እብራይስጢ ዝበዝሕ ቃላቱ ከም መብዛሕቶኦም ሴማዊ ቋንቋታት ብ ሰለስት ፊደላት ዝተሰረተ እዩ ። ምስ ግዕዝ፣ ትግርኛ፣ ትግረ(ትግራይት)፣ ኣምሓርኛ፣ ኣራማይስጢ፣ ዓረብን ዝኣመሰኡ ሴማውያን ቛንቋታት ድማ ደሓን ዝኾነ ተመሳሳልነት ኣለዎ።
ፊደላት እብራይስጢ
መደብ:ቋንቋ እብራይስጢ
ባጤራ
ባጤራ ማለት, ብካልእ ስም ገንዘብ ወይ ውን ሰልዲ ይጽዋዕ.
ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ፪፬፬፮
፪፩ የካቲት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ኢዩ። እዚ መዓልቲ እዚ ብ፩፱፱፱ ብዩነስኮ (UNESCO) ዝተሓንጸጸ ኢዩ። ዕላማኡ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዘሎ ሰብ ቋንቋኡ ኪጥቀምን ብቋንቋኡ ኪጥቀም ዕድል ኪረክብን ንምትብባዕ ኢዩ።
በዚ ምኽንያት፡ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ገለ ቋንቋታት ንኸይጠፍኣ ንምክልኻል፡ ብቛንቋ ኣደኻ ክትምሃር ምእንቲ ኪክኣልን ኣብ መንጎ ብዙሓት ባህልታት ምርድዳእ ኪህሉን ብዜመልክት ዝተፈላለየ መደባት ከቢሩ ይውዕል።
እዚ ትካል'ዚ ንሻብዓይ ግዜኡ ኢዩ ዜብዕሎ ዘሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሽወደን፡ ብዝተፈላልየ መገዲ ከቢሩ ውዒሉ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ ብዓቢ ድምቀት ከቢሩ ኣምስዩ።
እዚ በዓል'ዚ ብክልት፫ ተማሃሮ ኢዩ ተኸፊቱ። ሓለቓ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ፡ ኤልሳቤጥ ከኣ ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ተዓዛቢ፡ " እንቋዕ ብደሓን ምጻእኩም። ቤት ትምህርትና፡ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ዓለም ዝመጹን ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡን ተመሃሮ ዝሓቘፈ ቤት ትምህርቲ ብምዃኑ ብዙሕ የሐብነናን የሐጕሰናን፡ ስል ዝዀነ ከኣ፡ ነዛ መዓልቲ እዚኣ ከነኽብራ ይግባእ" ድሕሪ ምባላ ነቲ መድረኽ ነቶም ነቲ በዓል ዚመርሓ ዝነበራ ተመሃሮ ኣተሓላሊፋትለን።
ነቲ በዓል ተመሃሮ ጥራይ ዘይኰኑ፡ ወለዶምን ናእሽቱ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን እውን ተኻፊሎሞ። እዚ ብብዙሓት ስድራ-ቤታት ዝደመቐ በዓል፡ ነታ ቤት ትምህርቲ ብፍላይን፡ ንሽወደን ድማ ብሓፈሻኡን፡ ብዝሐ ባህላውያን ገይሩወን ኣምስዩ። ተመሃሮ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ግጥምታት ነቢቦም።
ነፍሲ ወከፍ ጕጅለ ተመሃሮ ነናይ ሃገሮምን ባህሎምን ሳዕስዒታት ኣብ ዘርአዩሉ እዋን፣ በቶም ጕጅለ ጥራይ ከይተወሰነ፡ ካብ ካልኦት ጕጅለታት'ውን ዘዘሊሎም ናብ ስዕስዒት እናተሓወሱዎም፣ ሓደ ዓቢን ናይ ሓባርን ባህሊ መሲሉ ኣምስዩ።
ቋንቋ ትግርኛ'ውን ሓንቲ ካብዘን ቋንቋታት እዚኣተን ኰይና ኣምስያ። ተመሃሪት ልዋም ተስፋይ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ግጥሚ ነቢባቶ።ትዕግስቲ ኣብራሃን ልዋም ፍትዊን ከኣ ናብ ቋንቋ ሽወደን ተጒመናኦ። ተመሃሮ ትግርኛ፡ ብቛንቛ ትግርኛ ኪዛረቡን ኪነቡን ከለው፡ ባህላዊ ሳዕሲዒቶም ኪስዕስዑ ከለውን ክትርኢ ኣዝዩ የሐጕስ። ብዝያዳ ንኺምዕብል ግን ሓገዝ ወለዲ የድልዮ።
ወረጃን ሓጎስ ዝመልኦን ምሸት! ኣገናዕ!!!
ብዮሃና ፍስሃየ
ብዮሃና ፍስሃየ:
ሽዑ ሓደ ጐብየ ረኺባ።
ጐብየ - እንታይ ትደልዪ ኣለኺ?
ማንቲለ - ኣይግድሸካን ኢዩ!
ጐብየ - ካሮቲ ምሽ! ክትቅልጥፊ ኣለኪ!
ማንቲለ - ንስኻ ትቕልጥፍ ማለት ድዩ? ክንወዳደር ጽባሕ ሰዓት ሰለስተ ኣብዚ ንራኸብ።
ጐብየ - ሕራይ!
ተዅላ ነቲ ቅድድም ጀሚሩሎም።
ተዅላ - ሰለስተ! ክልተ! ሓደ! ንቐሉ!
ሽዑ ነቒሎም። ኩለን ማንቲለታት እታ ሓንቲ ማንቲለ ክትመጽእ እናተጸበያ በብተራ ጐየን። ጐብየ ስቕ ኢላ ጐያ ጐያ። ኩለን ማንቲለታት በብተራ ምስ ጐየያ እታ ሓንቲ ጠፊኣ። ሽዑ ጐብየ ሓሊፋተን ከይዳ። ስዒራ!
ማሪኡፖል
thumb|ምልክት thumb|ኣቀማምጣ ማሪኢፖል (እንግሊዛዊ - Mariupol, ዩክረይን - Маріуполь) – ረጉድ ዩክረይን ከተማ (ኣውሮጳ)
ኣፕል ኢንክ
ኣፕል ኢንክ ኣብ ካሊፎርንያ ካሊፎርንያ ኩፐርቲኖ ዋና ቤት ጽሕፈቱ ዘለዎ ኣሜሪካዊ ብዙሕ ሃገራዊ ኩባንያ ቴክኖሎጂ እዩ። ኣፕል ብኣታዊታቱ ኣብ ዓለም ዝዓበየ ናይ ቴክኖሎጂ ኩባንያ ኮይኑ፡ ኣብ 2022 394.3 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ኣታዊ ረኺቡ። ክሳብ መጋቢት 2023፡ ኣፕል ብዕዳጋ ካፒታላይዜሽን ዝዓበየ ኩባንያ ዓለም እዩ። ክሳብ ሰነ 2022፡ ኣፕል ብኣሃዱ መሸጣ ራብዓይ ዝዓበየ ሸያጢ ውልቃዊ ኮምፒተርን ካልኣይ ዝዓበየ ኣፍራዪ ሞባይል ቴሌፎንን እዩ። ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ሓሙሽተ ኣሜሪካውያን ኩባንያታት ቴክኖሎጂ ሓበሬታ ኮይኑ፡ ጎኒ ጎኒ ኣልፋቤት ኢንክ (ወላዲ ኩባንያ ጉግል)፡ ኣማዞን፡ ሜታ ፕላትፎርምስ (ናይ ቀደም ፌስቡክ፡ ኢንክ)፡ ከምኡ’ውን ማይክሮሶፍት እዩ።
ኣፕል ብ1 ሚያዝያ 1976 ብስቲቭ ዎዝኒያክ፣ ስቲቭ ጆብስን ሮናልድ ዌይንን ዝተመስረተት ኮይና ናይ ቮዝኒያክ ኣፕል I ፐርሶናል ኮምፒተር ንምምዕባልን ንምሻጥን እያ። ብጆብስን ዎዝኒያክን ኣብ 1977 ኣፕል ኮምፒተር ኢንክ ተባሂላ ተመስሪታ።ካልአይቲ ኮምፒተር ናይቲ ኩባንያ ኣፕል II ብሉጽ መሸጣ ዘለዋን ሓንቲ ካብተን ቀዳሞት ብብዝሒ ዝፍረያ ማይክሮኮምፒዩተራትን ኮይና። ኣፕል ኣብ 1980 ንህዝቢ ወጺኣ ቅጽበታዊ ፋይናንሳዊ ዓወት ኣመዝጊባ። እቲ ኩባንያ፡ መሃዝቲ ስእላዊ መተሓላለፍቲ ተጠቀምቲ ዘለወን ኮምፒዩተራት ኣማዕቢሉ፡ እንተላይ እታ ናይ 1984 ኦሪጅናል ማኪንቶሽ፡ ኣብታ ዓመት ኣብ 1984 ኣብ ዝተባህለ ብነቐፍቲ ናእዳ ዝረኸበት መወዓውዒ ኣፍሊጣ። ዎዝኒያክ ካብ ኣፕል ንድሕሪት ተመሊሱ ካልእ ስራሕ ክሰርሕ እንከሎ፡ ጆብስ ድማ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ ንገለ ሰራሕተኛታት ኣፕል ሒዙ ኔክስት መስሪቱ።
ዕዳጋ ውልቃዊ ኮምፒዩተራት ኣብ ምሉእ 1990ታት እናሰፍሐን እናማዕበለን ምስ ከደ፡ ኣፕል በቲ ዝተሓተ ዋጋ ዘለዎ ዱዮፖሊ ናይ ማይክሮሶፍት ዊንዶውስ ኦፐሬቲንግ ሲስተም ኣብ ኢንቴል ዝሰርሑ ፒሲ ክሎናት (ብ"ዊንቴል" እውን ይፍለጥ) ርኡይ ብጽሒት ዕዳጋ ኣጥፊኣ። ኣብ 1997፡ ካብ ምኽሳር ሰሙናት ተሪፍዎ ዝነበረ፡ እቲ ኩባንያ ነቲ ዘይዕዉት ስትራተጂ ስርዓተ-ምሕደራ ኣፕል ንምፍታሕን ንጆብስ ናብቲ ኩባንያ ንምምላስን ንኔክስት ዓዲጉ። ኣብ ዝቐጸሉ ዓሰርተ ዓመታት፡ ጆብስ ንኣፕል ናብ መኽሰብ ንምምላስ ብብዙሕ ሜላታት ኣቢሉ መሪሕዎ፡ ንኣብነት ንኣይማክ፡ ኣይፖድ፡ ኣይፎንን ኣይፓድን ናብ ነቐፍቲ ናእዳ ብምትእትታው፡ "ፍልይ ዝበለ ሕሰብ" ዝብል ወፍሪ ምጅማርን ካልእ ተዘካሪ ናይ መወዓውዒ ጎስጓሳትን፡ ሰንሰለት ቸርች ኣፕል ስቶር ብምኽፋት፡ ከምኡ’ውን ፖርትፎሊዮ ፍርያት ናይቲ ኩባንያ ንምስፋሕ ብዙሓት ኩባንያታት ምግዛእ እዩ። ጆብስ ኣብ 2011 ብጥዕናዊ ምኽንያት ካብ ስልጣኑ ምስ ወረደ፡ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ድማ ምስ ሞተ፡ ብቲም ኩክ ከም ዋና ኣካያዲ ስራሕ ተተኪኡ።
ኣየናይ ኢዩ ቅኑዕ?
ኣየናይ ኢዩ ቅኑዕ? እ'ዚ ዓምዲ'ዚ ካብ'ዚ እዋን'ዚ ጀሚሩ ብቐጻሊ ኣብ ኣዘራርባናን ኣጸሓሕፋናን ንእንገብሮ ገለ ገለ ጌጋታት ንምእራም ምስ ነበብትና ናይ ሓባር ክትዕ ከነካይደሉ ከፊትናዮ ኣለና።
ነቢቡ ዶ ኣንቢቡ መልሲ: ነቢቡ ዝበሃል ትግርኛ ኣበይ ይዝረብ:: ንለውጦ እንተኾይኑ ግና ንመያየጠሉ::
ኣንቢቡ = ንኻልእ ሰብ ከም ዚነብብ ገይሩ
ኣንቢዑ = ንኻልእ ሰብ ከም ዚነብዕ ገይሩ
ኣንበበ                               መዝገበ ቃላት ትግርኛ ተክአ ተስፋይ፡  ገጽ 543
ነብበ፡ ይነብብ፡ ይንብብ፤  መዝገበ ቃላት ሐዲስ ኪዳነ ወልድ ክፍለ፡ ገጽ 618
አንበበ =            ለበሃማን ያነብቦሙ = ንዓባሳት ከምዝዛረቡ ይገብሮም። ብልሳነ ግዕዝ ነበበ ብትግርኛ ተዛረበ ማለት እዩ።
ሱርያ
(ዓረብኛ: سوريا)
ሱሪናም
.
ውላደይ ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ምዝራብ እንተ
ውላደይ ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ምዝራብ እንተ:
ኣቋረጾ፡ እንታይ ክገብር?
ቍሩብ ጽንሕ በል እሞ ተዓዘብ። ኣብ ገለ እዋን፡ ቈልዑ ኣብ’ቲ ቋንቋ ኣደኦም ዘይዝውተሮ ቅድመ ትምህርቲ ምስ ጀመሩ፡ “እዋን ስቕታ” ተባሂሉ ዚጽዋዕ ተረኽቦ የጋጥም ኢዩ። እቲ ቈልዓ ኸኣ ንነዊሕ እዋን ብሽወደን ሓንቲ ቃል እኳ ኣየውጽእን። ኣብ’ዚ እዋን”ዚ፡ ብኻልእ ኵነታቶም፡ ቅሱናት፣ ብኻልእ ኣገባብ ድማ ሓሳባቶም ዚገልጹ - ንኣብነት ንዝደለዩዎ እናኣርኣዩን እናኣመልከቱን - ኣብ ቤቶም ከኣ ብቋንቋ ኣደኦም ምዝራብ እንተ ዘየቋሪጾም፣ ጸገም የለን ማለት’ዩ። ቅልጡፍ ምልክት እኳ እንተ ዘይተራእየ፡ ኵሉ ግዜ ፍልጠት ናይ’ቲ ሓዲሽ ቋንቋ እናኣዋህለሉ ኢዮም ዚኸዱ። ቈልዑ ድሕሪ’ቲ “እዋን ስቕታ”፡ እኹል ፍልጠት ናይ’ቲ ሓዲሽ ቋንቋ ምስ ኣዋህለሉ ኢዮም ኪዛረቡ ዚጅምሩ። ብዝዀነ ነኣሽቱ ቈልዑ፡ ቋንቋ ኣደኦም ኣብ ቤት ትምህርቲ ቅቡልን ዚዝረበሉን ምዃኑ ምስ ተዓዘቡ ኢዮም ፍዅስ ዚብለሎም።
ርእሰ ከተማ
ርእሰ ከተማ ማለት ሓንቲ ፍልጥቲ ከተማ ናይ ሓንቲ ሃገር እያ።
ፖለቲካ
ኣግኣኣዝያን ኣብ 18-19 ክፍለ ዘመን ናይ ህዝበ ግእዝ ሃገረ(nation state) ዝነበረት ጽዮናዊት ሃገር እያ፡መራሒኣ ንጉሰ፡ነገስት ዘ ጽዮን ዮዉሃንስ ራብዓይ ኔሪ፡እዛ ኣግኣዝያን ሃገር ቅድሚ ኣክሱም ስልጣን እያ ኔራ፡ብሓጺሩ ናይ ግእዝ/ትግሪኛ/ተጋሩ ኩሉ ሓደ እዩ፡ሓደ ሽም ሓደ ህዝቢ እዩ፡ኣክሱም፡ስልጣን ዝፈጠሩ ከተማታት መጠራ፡ወደብ ኣዱሊስ፡ቃንቃ ግእዝ ፈጢሮም ኣክሱም ጽዮን ርእሰ ከተመኦም ጌሮም ን3000 ዓመት ብዘይ ምቁራጽ ካብተን ሽዑ ዝነበራ ዓርሞሽሽ ስልጣኔታት፡ቻይና፡ሮማ፡ፐርሻ ሓደ ኣክሱም ወይ ግእዛዉያን ስልጣኔ እዩ።
ኣብ 10ክዘ ብዮዲት ጉዲት ሓያል ዕንወት በጺሕዎ ምኽንያቱ እስልምና ኣብ 7ን 8ን ክዘ ነተን ብቀይሕ ባሕሪ መንግድቱ ዝነበራ ስልጣኔታት ፐርሻ ቻይና ሮማ ስለ ዘዳኸመን ዝሰዓረን፡ኣክሱማዉያን/ግእዛዉያን ከኣ ብመጠኑ ተዳኺሞም ግን ንዮዲት ጉዳት ስዒሮሞ፡
ቀጺሉ ሽርሕን ተንኮልን ኣምሓራ ሽዋ ካብ 14ክዘ ክጻብኦ ጀሚሩ ቀጺሉ ኣዕራብ ኣስላም ካሊፌት ንኣሕመድ ግራኝ ሶማላዊ ብምሕጋዝ ወራር ፈጺሙ ተሳዒሩ፡15ክዘ ዘርዓ ያቆብ ኣምሓራ ክወርር ፈቲኑ ተሳዒሩ ድሕሪኡ ዘመነ መሳፍንቲ ኣርኪቡ ካብ 16ክዘ ክሳብ መጀመርታ 19ክዘ ደማዊ ኩናት ምስ ቱርኪን ኣዕራብን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣካይድና ኣይተሳዓርናን ስዒርናየን፡
ኣብዚ እዋን ግን ምስ ማህዲስት እንዳተዋግእ ኮሎ ተሰዉአ፡ነዚ ዕድል ብምጥቃም ብዉሽጢ ኣምሓራ(ሚኒልክ ሽዋ) ብቀይሕ ባሕሪ ጥልያን ወረራ ብምግባር ንኣግኣዝያን ኣብ ክልተ መቒሎማ ነታ ሓንቲ ኤርትራ ኢሉ ጥልያን ገዚእዋ፡ነታ ሓንቲ ትግራይ ከኣ ኣብ ትሕቲ ሚኒልክ ኣምጛራ ኣተወት ሃገረ ኣግኣዝያን ኣብ ክልተ ተመቕለት፡ን129 ክሳብ ሕጂ ተመቒላ ሓይሊ ህዝበ ግእዝ/ተጋሩ/ትግሪኛ ኣብ ክልተ ተመቒሉ ተዳኺሙ ይርከብ።
ነዚ ኢና ከኣ ክንመልሳ ደሊና።ምስ ተጋሩ ሓደ ኢና፡ተፈላሊና ዝሰዓርናዮ ጸላኢ የለን፡ናይ ሓባር ዕጫ እዩ ዘለና፡ስልጣኔናን ዓባይ ሃገረ ኣክሱማዉን ሃገረ ኣግኣዝያን ክንመልስ ንብል ዘለና።ቻይና ሳላ ስልጣኔ ማ ዝመልሰት እያ እዛ ንርእያ ምዕብልቲ ሓያል ኮይና ዘላ።
ብዘይ መንነት ሃገር የለን፡መንነትና ኢርትራዊያን ዘይኮናስ ግእዛዉያን ኢና፡ታሪኽና፡ባህልና፡ቃንቃና፡ሕጊ እንዳባና ክንመልስ ኣለና ሽዑ ሃገር ንበሃል፡ጥልያን ነዚ መንነትና ኣጥፊኡ እዩ ሓዲሽ ኤርትራዊ መንነት ክህበና ፈቲኑ ኢሰያስ ኣፎርቂ ዉን ነዚ መንነት ጥልያን እዩ ኣብ ልዕልና ኣብ ልዕሊ ትግሪኛ ክሰርሖ ህርድግ ኢሉ ግን ኣይከኣለን፡ኢሰያስ ንህዝቢ ትግሪኛ/ተጋሩ ኣይፊኡ ወይ ኣዳኺሙ ልክዕ ከም ናይ ጥልያን ሓዲሽ ኤርትራዊ መንነት ክፈጥር ደልዩ የጥፋና ኣሎ።
ታሪኽ መፍትሒ ሽግርካ'ዩ።//
ቅድሚ 18 ክፍለ ዘመን፥ ከ አንታይ ኢና ኔርና ግአዝ ከም ዘይነበርና መቸም ምስክር አዚ ጽሕፍኩም ኢዩ ። ስለዚ ሕጂ ተጋሩ ኤርትራዊያን ኢና ክክክ ።
ሞሆኖቴሄሃጊሂላሃ
ሞሆኖቴሄሃጊሂላሃ (Monte Águila), ቺሌ.
ኒው ዘይላንድ
ኒው ዘይላንድ (እንግሊዝኛ: New Zealand, Maori: Aotearoa (ኣደማምጻ (IPA): [aɔˈtɛaɾɔa])) ሓንቲ ሃገር ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ካብ ኦስያን ትርከብ። ካብ ክልተ ዓበይቲ ደሴታት ትርከብ።
ሳምሰንግ
ሳምሰንግ ግሩፕ ወይ ብቐሊሉ ሳምሰንግ፡ ዋና ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ሳምሰንግ ታውን፡ ሴኡል፡ ደቡብ ኮርያ ዘለዎ ብዙሕ ሃገራት ዝሰርሕ ናይ ማኑፋክቸሪንግ ኮንግሎሜሬት ደቡብ ኮርያ እዩ። ብዙሓት ምትእስሳር ዘለዎም ትካላት ንግዲ ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ መብዛሕትኦም ኣብ ትሕቲ ምልክት ሳምሰንግ ዝተጠርነፉ ኮይኖም፡ እቲ ዝዓበየ ናይ ደቡብ ኮርያ chaebol (ቢዝነስ ኮንግሎሜሬት) እዩ። ካብ 2020 ጀሚሩ ሳምሰንግ ኣብ ሻሙናይ ደረጃ ዝለዓለ ዓለማዊ ዋጋ ምልክት ንግዲ ኣለዋ።
ቺሌ
ቺሌ (ብስጳንኛ፦ Chile)፣ ብወግዒ ሪፓብሊክ ቺሌ (ብስጳንኛ፦ República de Chile)፣ ኣብ ደቡብ ምዕራብ ናይ ደቡባዊ ኣመሪካ እትርከብ ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ሳንትያጎ እያ።
መደብ:ቺሌ መደብ:ሃገራት ደቡብ ኣመሪካ
ድርብ ቋንቋነት
ድርብ ቋንቋነት:
ዝበዝሑ ህዝብታት ዓለም ሰብ ድርብ ወይ ብዙሕ ቋንቋ ኢዮም።
ድርብ ቋንቋ ዘሎዎም ሰባት፡ ጥቕሚ ብዝሐ-ባህልታት ብቐሊሉ የስተ ማቕሩ፡ ሰፊሕ ኣረኣኣያ ዓለም ኪፈጥሩ ከኣ ይኽእሉ።
ቋንቋ ኣደ፡ ንርክብ ኣብ መንጎ ስድራቤታትን ኣዝማድን፡ ንቘልዑ ከኣ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም መንነትን ዝምድናን ርግጸኛታት ኪዀኑን ኣዝዩ ጠቓሚ ኢዩ።
ኵሎም ቘልዑ ክልተ ወይ ዝያዳ ቋንቋታት ኣብ ሓደ ግዜ ኬጽንዑ ይኽእሉ ኢዮም። ግን ንኽልቲኡ ቋንቋታት ብማዕረ ዚኽእሉዎ ሳሕቲ ኢዩ።
ቈልዓ፡ ንኽልቲኡ ቋንቋታት ብዝለ ዓለ ደረጃ መታን ኬማዕብሎ፡ ሓገዝ ስድራ-ቤትን ቅድመ ትምህ ርትን ቤት ትምህርትን የድሊ። ምስቲ ቘልዓ ርክብ ዘሎዎም ዓበይቲ፡ እቲ ቘልዓ ቋንቋ ኣደኡ ንኺጥቀም ብዝተፈላለየ መንገዲ ኬተባብዑዎን ኪድግፉዎን ኣድላዪ ኢዩ።
ቋንቋ ውሑዳን ብምጥቃም- ኣብ ስድራ-ቤታት ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣብ ቦታ መጻወቲ፡ ኣብ ቅድመ ትምህርቲ፡ ኣብ ክፍልን ኣብ ስራሕን - ስድራ ቤታትን መምህራንን ነቲ ቘልዓ ብዝሐ ቋንቋ ምህላው ባህርያዊ ከም ዝዀነ ብጭቡጥ ኬርእዩዎ ይኽእሉ። ድርብ-ቋንቋነት ብዙሕ ኣወንታዊ ነገራት ስለ ዘሎዎ፣መብዛሕትኦም ክልተ ወይ ሓያለ ቋንቋ ዘሎዎም ስድራ-ቤታት ነዞም ቋንቋታት’ዚኣቶም ኬልግሱዎም ኢልካ ምሕሳብ ብፍጹም ዘይክኣል’ዩ።
እቲ ዝተረፈ ሕብረተ-ሰብ፡ ሰባት ብብዙሕ ቋንቋታት ምዝራቦም ብኣወን ታዊ ዓይኒ ምስ ዚርእዮ፣ ምዕባሌ ክልተ ቋንቋ ይቐልል።
መደብ:ቋንቋ
ደቡብ ኣፍሪቃ
(እንግሊዝኛ: South Africa)
ሓረጋት
ሓረጋት:
ንበቡ!
እቲ ወዲ'ቲ
እታ ጓል'ቲኣ
እቶም ዓቢ ሰብኣይ
እተን ዓባይ ሰበይቲ
ትማሊ ዝረአናዮ ወዲ
ጽባሕ እንኸዶ ቦታ
ድሕረይ ዝነበረት ጓል
ቅድመኻ ዝነበረ ቈልዓ
እቲ ሕሱም ከልቢ
እዘን ክልተ ኣዋልድ
ንሕናን ንሳቶምን
ሓጺርን ረጒድን
ነዊሕን ቀጢንን
ህዉኽን ቅልጡፍን
እናጐየየ ከይዱ
እናዘለለ መጺኡ
እናበልዐ የንብብ
ብየማኑን ብጸጋሙን
ብላዕልን ብታሕትን
ሰማይን ምድርን
ኣብ ዓድን ኣብ ባሕርን
ንፉዕ ምስ ሕማቕ
ዓቃል ምስ ህዉኽ
ብሩኽዶ ርጉም
ጥዑይዶ ሕሙም
ህኩይዶ ትጉህ
ዝተሰብረ ምዕራይ
ዝረስሐ ምጽራይ በቃቕ ኣንጭዋ
ፈታው ወርቂ ንጉስ ዳሞንን ፒቲያስን
ቬኔዝዌላ
ቬኔዝዌላ (Venezuela)፣ ብወግዒ ቦሊቫርያዊት ሪፓብሊክ ቬኔዝዌላ (República Bolivariana de Venezuela)፣ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ደቡብ ኣመሪካ እትርከብ ልኡላዊት ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ካራካስ እያ።
916,445 ትርብዒት ኪ.ሜ ስፍሓት መሬት ኣለዋ።
መደብ:ቬኔዝዌላ መደብ:ሃገራት ደቡብ ኣመሪካ
ንምዕባለ ቋንቋ ሽወደን ውላደይ
ንምዕባለ ቋንቋ ሽወደን ውላደይ:
ብኸመይ ክድግፎ እኽእል?
እቲ ጽቡቕ መሰረት መማዕበሊ ቋንቋ ሽወደን ናይ ሓደ ቈልዓ፡ ጽቡቕ ምትሕብባር ኣብ መንጎ ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ወለድን'ዩ። ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ኣብ ናይቲ ቈልዓ ምምዕባል ቋንቋ ሽወደን ዓቢ ሓላፍነት ኣሎዎ። ስድራቤት’ውን ብዝተፈላለየ መንገዲ፡ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ናይ’ቲ ቈልዓ ስራሕ ትምህርቲ፡ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ብምትብባዕ፡ ኪሕግዙ ይኽእሉ። ዋላ እቶም ወለዲ ቋንቋ ሽወደን ብዙሕ ዘይክእሉ እንተዀኑ’ውን፣ ኣብ ናይ’ቲ ተመሃራይ ዕዮ-ቤት ኪሕግዙ ይኽእሉ።
ብዙሓት ወለዲ፡ ደቆም ምስኣቶም ዚጻወቱ ሽወደናውያን መሓዙት እንተዘይብሎም ከመይ ገይሮም ቋንቋ ሽወደን ኪምሃሩ ይኽእሉ ዚብል ሕቶ ኣሎዎም። ወለዲ ኪሓስቡለን ዘሎዎም ብውሑድ ክልተ ነጥብታት ኣለዋ። እታ ቀዳመይቲ፡ እቲ ቈልዓ ብዝተፈላለየ መንገዲ ሽወደን ዚዛረቡ ሰባት ኪረኽበሉ ዚኽእል ዕድላት ኪርከበሉ፤ እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ከኣ፡ እቲ ቈልዓ ምስ ካልኦት መሓዙትን ዓበይትን - ቋንቋኦም ሽወደን ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ - ቋንቋ ሽወደን ኪጥቀመሉ ዚኽእል ዕድላት ኪረክብ ኢዩ። ንኣብነት ወለዲ እቲ ቈልዓ፡ ሽወደን ዚዛረቡ ቈልዑ ኣብ ዚርከቡዎ ምንቅስቓሳት ከም ኵዕሶ እግሪ፡ መዝሙር፡ ሳዕስዒት ወዘተ… ኪካፈል ኬተባብዑዎ የድሊ።
መደብ:ቋንቋ
ሊንጓ ፍራንካ ኖቫ
ሊንጓ ፍራንካ ኖቫ (“ኤሊፈን”) ብፍላይ ንኣህጉራዊ ርክባት ቀሊልን ቅኑዕን ንኽትመሃሮ ቀሊልን ክኸውን ዝተዳለወ ቋንቋ እዩ። ሓያሎ ኣወንታዊ ባህርያት ኣለዎ፦
ኤዲረን
ኤዲረን
ሮቤል ተኽለሚካኤል
ሮቤል ተኽለሚካኤል ባህታ (ተወሊዱ 11 ሓምለ 2000) ኤርትራዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ክለብ ኢትዮጵያ ቡና ከም ተኸላኻላይ ዝጻወትን ሓለቓ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራን እዩ።
ዊኪፐድያ ብትግርኛ
ዊኪፐድያ ብትግርኛ ሕታም ብትግርኛ ዊኪፐድያ እዩ። ከምቲ ብኻልኦት ቋንቋታት ዝጸንሑ ሕታማት ዊኪፐድያ፣ ብናጻ ትሕዝቶ ዝሓዘ ኢንሳይክሎፐድያ ኮይኑ፣ ኣብ ኢንተርነት ብናጻ ፍቓዳት CC BY-SA 3.0ን GFDLን ዝሕተም እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን  ጽሑፋት ዘለዎ ኮይኑ፣ ብወለንታውያን ተጠቀምቲ ዝተጻሕፈ እዩ፣ ማለት ዝኾነ ሰብ ንሓደ ጽሑፍ ኣርቲዑ፣ ክእርሞ ወይ ከስፍሖ ይኽእል። እቶም ኣገልገልቲ ብመሰረት ዊኪሜድያ ዝምራሕ ኮይኑ፣ እዚ ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ትካል ኮይኑ፣ ምወላኡ ብቐንዱ ኣብ ወፈያታት ዝተመርኮሰ እዩ።
ዊኪፐድያ ብትግርኛ ተጠቀምቲ ኣለዉዎ፣ ካብዚኦም እቶም  ንጡፋት እዮም።
ትግርኛ
ሜክሲኮ
ሜክሲኮ (México፣ )፣ ወግዓዊ ሕቡራት መንግስታት ሜክሲኮ (Estados Unidos Mexicanos፣ )፣ ኣብ ደቡባዊ ሰሜን ናይ ሰሜን ኣመሪካ ክፋል እትርከብ ሃገር እያ። ርእሰ ከተማ ከተማ ሜክሲኮ እያ።
መደብ:ሜክሲኮ መደብ:ሃገራት ሰሜን ኣመሪካ መደብ:መዋቕራት ሃገራት
ኪንተትሱ
ኪንተትሱ(近鉄,Kintetsu) ኣብ ካንሳይን ቹቡን ዝርከብ ጃፓናዊ ናይ ብሕቲ ኩባንያ ባቡር እዩ ። ድምር ንውሓት መስመራት ኪንተትሱ 501.2 ኪ.ሜ. ካብ ኩለን ኩባንያታት ባቡር ጃፓን ዝነውሐት ኮይና፡ ናይ JR Group ኣይኮነትን ።
ኬሲ ሲምፕሰን
197px|right ኬሲ ዌስት ሲምፕሰን ኣሜሪካዊ ተዋሳኣይ ኮይኑ፡ ኣብታ ኒከሎዲዮን እትብል ሲትኮም ኒኪ፡ ሪኪ፡ ዲኪ ኤንድ ዳውን ንሪኪ ሃርፐር ብምጽዋት ዝፍለጥ እዩ።
መስሓቕ ገጸ ባህርያት ብምጽዋት ፍሉጥ ኮይኑ፡ ኣብ ድራማዊ መደባት ቲቪ እውን ተዋሲኡ እዩ። ካብ ኣዝዩ ንእስነቱ ጀሚሩ ተዋሳኣይ ኮይኑ ጸኒሑ።
ደቡብ ኣመሪካ
ደቡብ ኣመሪካ ደቡባዊ ንኡስ ክፍለ ዓለም ናይ ኣመሪካ እዩ።
ዩክሬን
ዩክሬን (Україна፣ )፣ ኣብ ምብራቕ ኤውሮጳ እትርከብ ልኡላዊት ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ኪየቭ እያ። ወግዓዊ ቋንቋ ዩክሬን ቋንቋ ዩክሬንኛ እዩ ዓብላሊ ሃይማኖት ከኣ ኦርቶዶክስ ክርስትና እዩ።
መደብ:ዩክሬን
ናቕፋ (ባጤራ)
alt=|300x300px
ናቕፋ፣ ባጤራ ናይ ኤርትራ እዩ። ሓደ ናቕፋ፣ ሚእቲ ሳንቲም እያ።
ናቕፋ ኣብ ክልተ ይምቀል። ናይ ወረቐት ገንዘብን፣ ናይ ሓጺን ገንዘብን። ናይ ወረቀት ገንዘብ 1,5,10,20,50ን 100ን እየን። ናይ ሳንቲም ድማ፣ 1,5,10,25ን 50ን 100ን እየን።
ብዕለት 08.11.1997 ናቅፋ ወግዓዊ ባጤራ ኤርትራ ኮይኑ።
ዓለም-ለኻዊ ኮድ ISO code: ERN እዩ
ስእሊ ናይ ባጤራ
መደብ:ኤርትራ
ቅዱስ ጊዮርጊስ ኤስ.ሲ
ክለብ ስፖርት ቅዱስ ጊዮርጊስ (ኣምሓርኛ : ቅዱስ ጊዮርጊስ ስፖርት ክለብ) ፣ ብኻልእ ኣጸዋውዓ ኪዱስ ጊዮርጊስ ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፣ ኢትዮጵያ ዝመደበራ ፕሮፌሽናል ኩዕሶ እግሪ ክለብ እያ። ኣብ ላዕለዋይ ዲቪዥን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ፡ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ይጻወታ። ኣብ 1935 ዝተመስረተት እዛ ክለብ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ መጀመርታ ኮይና ምልክት ሃገራውነት ኢትዮጵያን ተቓውሞን ኣንጻር ጎበጥቲ ሓይልታት ፋሽሽታዊ ጣልያን ኮይና ተመስሪታ ።
ቺታ
ቺታ ኣታ ዝነሃረት እንስሳ ኣብ ዓለም እያ። ቺታ ብብዝሒ ኣብ ኣፍሪቃን ኢራንን ትርአ እንስሳ እያ። ቺታ ብውሑድ 93ኪሜ/ሰ ክትጎዪ ትኽእል።
ውላደይ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ንቋንቋ-ኣደ
ውላደይ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ንቋንቋ-ኣደ:
ከም ዓይነት ትምህርቲ ኪምሃሮዶ?
ምርምር ከም ዜርእዮ፡ ብቛንቋ ኣደኦም ምንባብን ምጽሓፍን ተማሂሮም ዝጸንሑ ሰብ ድርበ-ቋንቋ ቈልዑ፡ ነቲ ቋንቋኦም ምምዕባሉን ምዕቃቡን ይቐለሎም። ኵሎም ቈልዑ በቲ ዝሓየለ ቋንቋኦም ኬንብቡን ኪጽሕፉን እንተ ዚምሃሩ እቲ ዝበለጸ ምዀነ። እዚ ኸኣ ቋንቋ ኣደኦም’ዩ። ብሓደ ቋንቋ ምንባብን ምጽሓፍን ምኽኣል፡ ካልእ ቋንቋ ከተንብብ ንምምሃር ዝቐለለ ይኸውን። ቈልዑ ኣብ ሓደ እዋን ሓያለ ቋንቋታት ምንባብን ምጽሓፍን ኪምሃሩ’ውን ይኽእሉ’ዮም። ኣብቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዚውሃብ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ፡ ቈልዓ ብቛንቋ ኣደኡ ምንባብን ምጽሓፍን ናይ ምምሃር ተኽእሎ ኣሎዎ። ንኣብነት ደብዳበ ብምጽሓፍን፡ መጻሕ ፍቲ ይኹን ካልኦት ጽሑፋት ብምንባብን፡ ርክብ ምስ መበቈል ሃገሩ ኪቕጽልን ኬዛይድን ይኽእል።
ቈልዓ ኣብ ቤት ትምህርቱ መሰል ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኣሎዎ። ሓደ ጕጅለ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ንምምስራት፡ ኣብ ዞባኦም ብውሑድ ሓሙሽተ ተመሃሮ ኪህልዉ ኣሎዎም። ሓደ ቋንቋ ዘሎዎም ቈልዑ ኣብ በበይነን ኣብያተ ትምህርቲ ዚምሃሩ እንተ ዀይኖም፣ ኣብ’ቲ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ዚውሃበሉ ግዜ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ይእከቡ። እቲ ትምህርቲ ብነጻ ድሌት’ዩ ዚውሃብ፤ ስለዚ ወለዲ ውላዶም ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኪምሃር ዚደልዩ እንተዀይኖም፡ ንቤት ትምህርቲ ኬመልክቱ ኣሎዎም። እቲ ቈልዓ ቋንቋ ሽወደን ኣጸቢቑ ዘይመልኽ ምስ ዚኸውን፡ ብቛንቋ ኣደኡ ሓገዝ ትምህርቲ ኪረክብ መሰል ኣሎዎ። እዚ ማለት ድማ፡ እቲ ቈልዓ ኣብ በበይኑ ዓይነታት ትምህርቲ ብመምህር ቋንቋ-ኣደኡ ሓገዝ ይረክብ ማለት ኢዩ። መምህር፡ ንትሕዝቶ ናይ’ቲ መማህ ርቱ ዚምሃሩዎ ትምህርቲ፡ ብቛንቋ ኣደኡ የረድኦን ኣብ መጽናዕቱ ይሕግዞን። ነቲ ቈልዓ ሓገዝ ትምህርቲ ብቛንቋ ኣደኡ ዜድልዮ እንተ ዀይኑ እቲ ቤት ትምህርቲ ይውስን።
ንገለ ጕጅለ ቋንቋታትን ኣብ ገለ ቦታታትን ብመልክዕ ድርበ-ቋንቋዊ ክፍልታት ወይ ናብ ሓደ ቋንቋ ዘድሃበ ነጻ ቤት ትምህርቲ፡ ድርበ- ቋንቋዊ ትምህርቲ ንምምራጽ ተኽእሎ ኣሎ።
መደብ:ቋንቋ
ኪዮሚዙ-ደራ
እቲ ቤተ መቕደስ ኣብ ዓመት 778 ተመስሪቱ።እቶም ሕጂ ዘለዉ ህንጻታት ብ1633 ኣብ እዋን ፕሮጀክት ጽገና ብሾጉን ቶኩጋዋ ኢኤሚኩ ዝተሃንጹ እዮም ። ኣብ ዝበዝሕ ህላወኡ እቲ ቤተ መቕደስ ናይ ቡድሃዊ ኑፋቄ Hossō, ኣብ 1965 ግን ናጻ ኮይኑ ሕጂ ድማ ኑፋቄኡ "Kitahossō" ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ስጳኛ
ስጳኛ (ብስጳንኛ፦ España)፣ ወግዓዊ ንግስነት ስጳኛ (ብስጳንኛ፦ Reino de España)፣ ኣብ ኤውሮጳ ሃገር እያ። ርእሰ ከተማኣ ማድሪድ እያ።
ሽሕ ሰባት ኮይኖም። ባንዴራ ስጳኛ ካብ ክልተ ሕብርታት ትርከብ፣ ቀይሕን ብጫን።
መደብ:ስጳኛ መደብ:ሃገራት ኤውሮጳ መደብ:መዋቕራት ሃገራት
ቻይና
ቻይና (中國; China) ሓንቲ ዓባይ ሃገር ኮይና፣ ኣብ ኤስያ ትርከብ። ርእሲ ከተማ ናይ ቻይና ሆንግ ኮንግ ትብሃል። ልዕሊ 1 ቢልዮን ሰባት ድማ ይቕመጥዋ። ቋንቋ ቻይና ድማ ይዛረቡ።ብተወሳኺ ድማ ኮቪድ-19 ዝበሃል ተላባዒ ሕማም መበገሲኡ ኣብ ቻይና አዩ::
ንግዲ
ንግዲ ምምሕልላፍ ይጠቓልል ኣቕሓ ወይ ከኣ ኣገልግሎታት ምስ ሓደ ሰብ ወይ ከኣ ኣካል ናብ ካልእ ሰብ, ብዙሕ ጊዜ ብለውጢ ናብ ገንዘብ. ስነ-ቍጠባዊ ምስክር ስርዓት ወይ መርበብ እቲ ከም ንግዲ ከም ዕዳጋ.
ችርቻረ ንግዲ ናይ ሽያጥ ይጠቓልል ኣቕሓ ኣቕሑ ንግድ ካብ ብጣዕሚ ቀዋሚ ቦታ (ከም ክፋል ክፍሊ ክዙን, ባዛር ወይ ኪዮስክ), ብመስመር ወይ ከኣ ቡስጣ, ብንእሽተይ ወይ ከኣ ብውልቀ-ሰብ ምሉእ ብቐጥታ ንምጥቃም ወይ ከኣ ኣህለኸ ብ ዓዳጊ. ጃምላ ንግዲ ተባሂሉ ሳዕስዒት ክ መራኸቢ ብ ኣቕሓ እቲ እዮም ተሸይጡ ከም ኣቕሑ ንግድ ናብ ቸርቻሪ, ወይ ከኣ ንኢንዱስትሪ, ንግዳዊ, ትካላዊ , ወይ ከኣ ካልኦት ሞያዊ ንግዲ ተጠቀምቲ, ወይ ከኣ ንኻልእ ጀማሊ ከምኡውን ኣዛመደ ተጸጋዒ ኣገልግሎት.
ካራካስ
ካራካስ (ብስጳንኛ፦ Caracas)፣ ርእሰ ከተማን ዝዓበየት ከተማን ቬኔዝዌላ እያ። ካብ መበል 19 ዘመን ከም ማእከል ፖለቲካውን ቁጠባውን ሓይሊ ቬኔዝዌላ ተቖጺራ እያ።
መርበብ
መደብ:ካራካስ
ኤስያ
ኤስያ ሓንቲ ክፍለ ሃገር ኮይና፣ እታ ዝዓበየት ክፍለ ሃገር እያ።
ዓረብኛ ዊኪፒዲያ
ዓረብኛ ዊኪፒዲያ ናይ ዓረብኛ ስሪት ናይ ዊኪፒዲያ ኢንሳይክሎፒዲያ እዩ። ብ9 ሓምለ 2003 ዝተጀመረ ኮይኑ፡ ብ4 መጋቢት 2023 ዓ.ም. ዓረብኛ ዊኪፒዲያ ብመሰረት ብዝሒ ጽሑፋት ብዓበይቲ ዊኪፒዲያታት መበል 16 ደረጃ፡ ብዕምቆት ድማ ኣብ መበል 8ይ ደረጃ ብምሓዝ፡ ኣብ ዊኪፒዲያታት ሩስያ፡ ጣልያን፡ ጀርመን፡ ስጳኛን ካልኦትን ብሚእታዊት ዕምቆት በሊጻ፡ ተቐቢላ 1.2% ካብ መጠን በጻሕቲ ዊኪፒዲያ ኣብ መላእ ዓለም። ይኹን እምበር፡ ብመልክዕ ጥራዛት ወይ ዲቪዲ (ከም ኢንሳይክሎፒድያ ብሪታኒካ ብእንግሊዝኛ)፡ ብዓለምለኻዊ ደረጃ ብዝተዘርግሑ ኩለመዳያውን ዘመናውን ኢንሳይክሎፒዲያታት (ከም ኢንሳይክሎፔድያ ብሪታኒካ ብእንግሊዝኛ)፡ ሳይክሎፔድያዊ ትውፊት ስለዘሎ፡ ነቲ ዓረብኛ ዝዛረብ ተጠቃሚ ባዶነት ይመልኦ። ዊኪፒዲያ ዓረብ ነዚ ተራ ዝጻወት ድማ ብሰንኪ ዝርግሐ ጽሬት ዘለዎም ፕሮጀክትታት ዓረብ ሳይክሎፔዲክ ኣብ (ከም ዓረብኛ ኢንሳይክሎፔድያን ኣህጉራዊ ዓረብ ኢንሳይክሎፔድያን)፣ ከምኡ’ውን ህላወ ዊኪፒዲያ ኣብ ቀዳማይ ውጽኢት ሞተር ምድላይ።
ሆንግ ኮንግ
ሆንግ ኮንግ (ኣብ 香港 ቻይና) ሓንቲ ኻብተን ኣብ ቻይና ዚርከባ ኽልተ ፍሉያት ምምሕዳራዊ ዞባታት እያ (እቲ ኻልኣይ ማካው እዩ) ። ኣብ ደቡባዊ ገማግም ቻይና እትርከብ ኰይና ኣብ ኣፍ ፈለግ ፐርልን (ዴልታን) ባሕሪ ደቡብ ቻይናን እያ እትርከብ። እዚ ቦታ እዚ ሓደ ኻብቲ ኣብ ዓለም ዘሎ ዝለዓለ ህዝባዊ ኵርናዓት እዩ። እዚ ኸኣ ኣብ 1,104 ትርብዒት ኪሎ ሜተር ሸውዓተ ሚልዮን ሰባት ብምሓዝ ኢዩ።
ዓረብኛ ዊኪፒዲያ
እቲ ዕለት
ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ዓረብኛ ዊኪፒዲያ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ጽሑፋት ነይሮም። ድሕሪኡ፡ ፋውንዴሽን ዊኪሚድያን ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ጉጅለ ታግሪዳትን፡ ተጠቀምቲ ንዓረብኛ ዊኪፒዲያ ንምእራም ንምስልጣን ዝዓለመ ፕሮግራም ንኣዳለውቲ ዓረብኛ ዊኪፒዲያ ኣጣይሾም። ኣብ መወዳእታ ሰነ 2014፡ ቁጽሪ ጽሑፋት 284,000 በጺሑ ነይሩ።
ሃምበርገር
ሃምበርገር፣ ወይ ብቐሊሉ በርገር፣ ካብ ጥሑን ስጋ ወይ መበቆል ኣሕምልቲ ዘለዎ ስጋ ዝተሰርሐ እምቦቲቶ ኮይኑ፣ ብመልክዕ ኣብ መስለዊ ዝተበሰለ ቢስተካ ተኣሲሩ፣ ዋላ እኳ ክጥበስ እውን ይኽእል እንተኾነ። ኣብ ክልተ ተኸፋፊሉ እንቋቝሖ ወይ ክቡብ ቅርጺ ዘለዎ ቀሊል ባኒ እዩ ዝቐርብ። መብዛሕትኡ ግዜ ብቀለቤታት ሽጉርቲ፣ ቆጽሊ ሰላጣ፣ ውሑዳት ቁራጽ ኮሚደረ፣ ቁራጽ ጥርሽን ቅልዋ ድንሽን ይስነ። መብዛሕትኡ ግዜ ብገለ መቓምምቲ ከም ኬቻፕ፣ ኣድሪ፣ ረሊሽ ወይ ማዮኔዝን ካልእን ይቕመም። ሓደ ንጣብ ዝተመስርሐ ፎርማጆ ኣብ ዝተቐመጠሉ እዋን፣ ቺዝበርገር ይኸውን።
ሓጋጊ ኣካል
[[ፋይል:Unibicameral Map.svg|thumb|350px|
]] thumb|ንሓጋጊ ኣካል ነፍሲ ወከፍ ሃገር ዝምልከት ኣጸዋውዓታት
ሓጋጊ ኣካል፣ ኣብ ርእሲ ምምሕዳር ባጀት መንግስቲ፣ ንሓደ ከም ሃገር ወይ ከተማ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ኣካል ሕጊ ናይ ምፍጣር ፍሉይ ስልጣን ዘለዎ ናይ ምምይያጥ ባይቶ እዩ። ሓገግቲ ኣካላት ኣገዳሲ ኣካል መብዛሕትኦም መንግስታት እዮም፤ ኣብ ሞደል ምፍልላይ ስልጣን ምስ ፈጻሚን ፍርድን ጨናፍር መንግስቲ ብምንጽጻር ብተመሳሳሊ መንገዲ ብመሰረት ሕገ መንግስታዊ ድንጋገታት ተግባራቶም ናይ ምቁጽጻር ሓላፍነት ዝወስድን እዩ።
ብሓገግቲ ኣካላት ዝሕንጽጹ ሕግታት ሕጋገ ተባሂሎም ይፍለጡ። ሓገግቲ ኣካላት ንተግባራት መንግስቲ ይከታተሉን ይመርሑን ብሓፈሻ ድማ ኣብቲ መስርሕ ዝሳተፍ ባጀት ወይ ባጀታት ናይ ምምሕያሽ ብሕታዊ ስልጣን ኣለዎም።
ክራር
thumb|258x258px|ክራር መሳርሒት ሙዚቃ
ክራር (ብትግርኛ ፡ ትግረ ከምኡ "ውን ኣምሓርኛ) ፡ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ ገመድ ዝቘመ ጭሔሎ ዘለዎ ሊሪ እዩ ። ምስ ስፍሓት ሰንቲ-ሜተሮኒክ ዝተጣመረ እዩ ። ዘመናዊት ክራር ኽትግልበጥ ትኽእል እያ ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ናይ ኤለክትሪክ ጊታር ወይ ቫዮሊን ክመሳሰል ይኽእል እዩ ።
ትሕዝቶ
thumb|ጻይቱ በራኺ ክራር እንዳሃረመት ኾላ ክራር ፡ ብዕንጨይትን ብጨርቅን ይስለም እዩ ። እቲ ሓሙሽተ ወይ ሽዱሽተ ጫፍ ከኣ ፡ ነቲ ዘሎ ጉድጓድ ይውስኖ ። ቃና እቲ መሳርሒ ኣብቲ እቲ ሙዚቀኛ ዝጥቀመሉ ሜላ ኣጸዋውታ: ማለት ኣብ ምስጋድ: ምውዝዋዝ ወይ ምቕጣን እዩ ዝምርኰስ ። እንተ ለቕሊቑ ፡ ልስሉስ ቃና እዩ ዘፍሪ ። በቲ ሓደ ሸነኽ ግን ፡ ስኒት ዘለዎ ስጉምቲ ምውሳድ ፡ ባህ ዘብል እዩ ።
መብዛሕትኡ ግዜ ፡ ዓዝማሪ ብዚብሃል ሙዚቀኛ ዝዝመር ክራር ይጻወት እዩ ። መብዛሕትኡ ግዜ ምስ መዝሙራትን ዓለማዊ መዝሙራት ናይ ፍቕርን ዝስነ እዩ ።
ቅጥዒ:መወከሲታት
<div class="listaref" style=" list-style-type: ;">
ማካው
ማካው (澳門) ሓንቲ ኻብተን ቻይና እቲ ኻልኣይ ሆንግ ኮንግ ዝበሃላ ፍሉያት ምምሕዳራዊ ምምሕዳራት ኢያ
ኣግኣዝያን
ትግራይ ንኤርትራ እንታይ'ያ? ===
ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይ፣ ታሪኽ ወራርን ዝርፍያን ማሕረድትን ዓድታት ምንዳድን'ዩ ዝነበረ። ኣብ'ቲ እዋን ህዝቢ ከበሳ ተኣኪቡ ይነብር ብዘይምንባሩ፣ ህዝቢ ተኣኪቡ ዉሁድ መኸተ ከካይድ ኣዝዩ ይኸብዶ ነበረ። ድሕሪ ተደጋጋሚ ወራርን ደም ምፍሳስን ዓበይቲ ዓዲ ተኣኪቦም ኣስፊሖም መኸሩ፣ ተዛተዩ፣ ተመዓዓዱ'ሞ ድሕሪ ነዊሕ ምምኽኻር ዓደ ኣቡኦም ኣሕሊፎም ንኸይህቡ ጸጸር ተወሓሓጡ። ብሓደ ሸነኽ ጭካነ ዝመልኦ ወራር መሳፍንቲ ትግራይ፣ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ዒፍ ዝበሎ ህዝቢ ኣንጻር ወረርቲ ክምክት ዝወሰነሉ ታሪኻዊ ወድረኽ።
ኣብ ብራናታት ታሪኽ ተሰኒዱ ከም ዘሎ፣ ከበሳን መታሕትን ኤርትራ ብጭካነ መሳፍንቲ ትግራይ ደም ነቢዑ'ዩ። ብፍላይ ኣብ እዋን ንግስነት ሃጸይ የዉሃንስ፣ መረብ መሰጋገሪት ረገጽትን ሓረድትን መሳፍንቲ ትግራይ'ያ ዝነበረት። ህዝቢ ‘‘ምድረ ባሕሪ‘‘ ኣቐዲሙ ንወራር ቱርካዊያንን ግብጻዊያንን ብሓያል መስዋእቲ ይምክቶ ብምንባሩ፣ ንወራር መሳፍንቲ ትግራይ'ዉን ክቕበሎ ኣበደን'ዩ ዝበለ። ጭካነ ዝመልኦ ኣተሓሕዛ ንህዝቢ ደቂ ባሕሪ ረጊጹ ኮፍ ከብሎም'ዩ ዝብል እምነት ዝነበሮም መሳፍንቲ ትግራይ ግን ንህዝቢ ደቂ ባሕሪ ንምጥፋእ ተላዕሉ። ዓድታት ኣንደዱ፣ ህጻዉንቲ ብሳንጃ በታተኹ፣ ደቂ ኣንስትዮ ዓመጹ፣ ቤተ ክህነት ኣንደዱ፣ መሳጊድ ኣፍረሱ፣ ህዝቢ ከካብ ዓድታቱ ሃጽ ኢሉ ከም ዝሃድም ድማ ገበሩ።
ትግራይ ዝመሰረታ ሃጸያዊት ኢትዮጲያ ክፈጥሩ ሕልሚ ዝነበሮም መሳፍንቲ ትግራይ፣ እምቢታ ደቂ ባሕሪ ስግኣት ይፈጥረሎም ብምንባሩ ብሓደ ሸነኽ፣ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ቅናት ባሕሪ ኤርትራ ክቆጻጸሩ ክቱር ድሌት ብምንባሩ ንደቂ ባሕሪ ከም ማይ ከንጽፉ ዘመቱ። ኣብ ሓደ እዋን ቀንዲ ኣተግባሪ ገበናት ሃጸይ የዉሃንስ ዝነበረ ኣሉላ ኣባነጋ፣ ናብ ከበሳታት ኤርትራ ወራር ፈጸመ'ሞ፣ ኣብ ቅድሚኡ ዝነበራ ዓድታት እንዳቃጸለ፣ ህጻዉንቲ እንዳሓረደ፣ ደቂ ኣንስትዮ እንዳዓመጸ መሬት ኤርትራ ናብ ቀይሕ ሕብሪ ቀየራ። መሬት ብደም ጨቀወት፣ ኣዒንቲ መሬት ደቂ ባሕሪ ነብዐት። ህዝቢ ከም ህዝቢ ቅድሚኡ ርእይዎ ዘይፈልጥ ገበን ስለ ዝወረዶ ኣእዳዉ ናብ ፈጣሪ ዘርጊሑ ክምህለል ጀመረ።
ዉሑድ ካብ ተግባራት መሳፍንቲ ትግራይ ዝገልጽ ታሪኻዊ ሰነድ እምበኣር ዜማን ግጥምን ደግያት ባህታ ሓጎስ'ዩ። ኣብ ሓደ እዋን ብዝምታን ሽፍትነትን መሳፍንቲ ትግራይ ልቡ ዝተሰብረ ሓርበኛ ኣቦ ደግያት ባህታ ሓጎስ፣ ኣሕኡ ብሰራዊት ሃጸይ የዉሃንስ ኣብ ከባቢ ጸንዓ ደግለ ምስ ተዘምትኦ ከምዚ ክብል ብክራሩ ጌሩ ኣምሪሩ ከም ዝዘየመ ብራናታት ታሪኽ ይምስክሩ።
ኣሻሕ ላመይ ኣንቲ ኣሻሕ ላመይ ኣለኹልካ ዘይትብልኒ ከመይ እንታይ ኾንኪ ተሕድርኒ ጾመይ ኣሻሕ ላመይ ኣንቲ ኣሻሕ ላመይ ምሳኺ ኸይጸንሕ ቐደመይ ምተሳገርክየን ነተን ደመይ ኣትን ብዓል ኣሻሕ በዓል ዳዕቦ ትግራይ ወሰዱኽን ሰብ ኣድያቦ ሓደ ዶ ስኢንክን ደርባይ ኩቦ ድሕሪ'ዚ ህዝቢ ከበሳ ነቲ ብመሳፍንቲ ትግራይ ዝወርዶ ዝነበረ ግፍዒ ብዋልታን ጭማራን ክገጥሞ ተላዕለ። ብኤርትራዊ ሓርበኛ ኣቦ ራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን ዝምራሕ ዉሁድ ናይ መኸተ መድረኽ ድማ ፈጠረ። ‘‘እምቢ ንመግዛእቲ‘‘ ዝብል ጭርሖ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጻት ንጻት ኣንጎድጎደ። ህዝቢ መታሕትን'ዉን ነቲ ኣብ መሬት ከበሳ ኮይኑ ዝሳቐ ዝነበረ ህዝቡ ንምድሓን ዘለዎ ሒዙ ዘመተ። መኸተ ደቂ ባሕሪ ንወራር ሃጸይ የዉሃንስ ብድሆ ክኾኖ ጀመረ'ሞ፣ የዉሃንስ ንኣሉላ ኣባነጋ መረብ ሰጊሩ ንራእሲ ወልደሚካኤል ሓቢሉን ኣታሊሉን ከምጽኦ ኣዘዞ።
ኣሉላ ናብ ራእሲ ወልደሚካኤል ክመጽእ እንከሎ ንሰላም ከም ዝዘመተ ኣቐዲሙ ሓበረ። ሰላም ዝብል ወረ ኣብ መሬት ደቂ ባሕሪ ተላብዐ። ህዝቢ ነቲ ወረ ፍጹም ክኣምኖ'ኳ እንተዘይከኣለ፣ ራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን ንሰላም ሕራይ በለ። ብመሬት ጾሮና ይሓልፍ ብምንባሩ፣ ህዝቢ ንራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን ‘‘ጎይታይ እመኑና ብዝኸድኩማ ኣይትምለሱን ኢኹም፣ ንዑ ሕደጉ‘‘ ብምባል ናብ ትግራይ ከይከዱ ለመኖም። እንተኾነ፣ ራእሲ ወልደሚካኤል ‘‘እዞም ምሳይ ዘሎዉ ብሻለቃ ኣሉላ ዝምርሑ ልኡኻት ሃጸይ ዮሃንስ፣ ውዕል ሰላም ንምፍርራም ዳኣ'ምበር ኣብ ልዕለይ ዝኾነ ጥልመት ከም ዘይፍጸም ብኹሎም ኣማልኽቲ ምሒሎም ኢዮም" ብምባል ንህዝቢ መርቑኒ ብምባል ህዝቢ ከይሰምዑ ናብ ትግራይ ኣምርሑ።
ጉዕዞ ቀጺሉ ልኡኻት ማርያም ሸዊቶ መስ በጽሑ፣ ራስ ኣሉላ ኣባነጋ ንራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን ካብ በቕሉ ኣዉሪዱ ‘‘ልደርሆ ቆሎ ላሃብኻ ልሓማሼናይ ካዓ ላማሓልኻ ክባሃል የሰማዕካይ‘‘ ብምባል በሽክዓላል ተዛረቦ። ኣቦና ራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን ድማ፣ "በል እንቋዕ ዳኣ ኣብ ውግእ ስዒርካ ኣይማረኽካኒ እምበር፣ በዞም ኩሎም ኣማልኽቲ ምሒልካ እንተጠለምካን'ስ ምንም ኣይመስለን ኢዩ። በብተግባራትና ህዝቢ ዘልኣለም ክዝክረና ክነብር'ዩ" ብምባል ክሳብ ሕጂ ኣብ ልቢ ወለዶታት ዝሓደረ መልሲ መለሱ።
ከምዚ ዝኣመሰለ ታሪኻዊ ፍጻመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተደጋጋሚ'ዩ ኔሩ። ኣቦና ራእሲ ወልደሚካኤል ሰሎሙን
ኢትዮጵያውያን ኣውስትራሊያውያን
ኢትዮጵያውያን ኣውስትራሊያውያን (Ethiopian Australians) ኣብ ኣውስትራሊያ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ወይ ድማ ኢትዮጵያዊ ቅርሲ ዘለዎም ኣውስትራሊያውያን እዮም። ኣስታት 18,600 ኣውስትራሊያውያን ቅርሲ ኢትዮጵያ ዘለዎም ኮይኖም 5,633 ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዶም።
ኤኳዶር
ኤኳዶር (ብስጳንኛ፦ Ecuador)፣ ወግዓዊ ሪፓብሊክ ኤኳዶር (ብስጳንኛ፦ República del Ecuador)፣ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ናይ ደቡባዊ ኣመሪካ እትርከብ ሃገር እያ። ርእሲ ከተማ ኪቶ እያ።
መደብ:ኤኳዶር መደብ:ሃገራት ደቡብ ኣመሪካ መደብ:ናይ ሃገራት መዋቕራት
ሲሰሮ ስታድዩም
ሲሰሮ ስታድዩም ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ዝርከብ ብዙሕ ዕላማ ዘለዎ ስታድዩም ’ ዩ። እቲ ስታድዩም ብማሌዥያዊ ኣርኪተክተር ማይክል ኬሲ ቺያህ ዝተነድፈ ኮይኑ፡ ኣብ ህንጸት ሮያል ስታድዩም ፖሊስ ዖማን ዖማን ምምኽኻር ጀሚሩ። 6000 ሰብ ዝሕዝ ዓቕሚ ዘለዎ ኣብዚ እዋን እዚ መብዛሕትኡ ንጸወታታት ኩዕሶ እግሪ ይጥቀመሉ።
ዓድዋ
ዓድዋ ኣብ ማእኸል ትግራይ እትርከብ ከተማ እያ።
ካብ ዓድዋ ክሳብ ኣስመራ 120 ኪሎሜተር እዩ።
ዓድዋ ብኣኽራን ዝተኸበበት እያ። ገለ ካብቶም ኣኽራናት ሶሎዳ ተባሂሎም ይጽውዑ።
ኢንዶኔስያ
ኢንዶስያ፣ ሓንቲ ሃገር ኮይና፣ ኣብ ኣስያ ትርከብ። ርእሲ ከማ ናይ ኢንዶኔስያ ጃካርታትበሃል። ኣብ 16.000 ዝተመቀለት ደሴት ድማ እያ። ቋንቋ ባሃሳ ኢንዶኔስያ ድማ ይዛረቡ። ልዕሊ 16.000 ሽሕ ሰባት ድማ ይቅመጥዋ። ባንዴራ ኢንዶኔስያ ካብ ክልተ ሕብሪ ተሰሪሓ ትርከብ። ቀይሕን ብጫን። ዝበዘሐ ክፋል ሰባት ሃይማኖት ድማ ኣስላም እዩ።
ቋንቋ ስጳንኛ
ስጳንኛ (español /ኤስፓኞል/) ወይ ካስቲልያንኛ (castellano /ካስተያኖ/) ካብ ላቲን ናይ ደረሰ ካብ ቋንቋ ሮማንስ ሓደ እዩ። ካብ 483 ሚልዮን ንላዕሊ ተዛረብቲ በሉ።
ሕቡራት ሃገራት
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወይ ተባበሩት መንግስታት 193 ሃገራት ዝሓቖፈ ማሕበር እዩ።
ኣቡበከር ናስር
ኣቡበከር ናስር ኣሕመድ (23 ለካቲት 2000 ዓ.ም.ፈ) ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ፡ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኩዕሶ እግሪን ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያን ምስ ማሜሎዲ ሳንዳውንስ ከም ኣጥቃዓይ ኮይኑ ይጻወት ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ምስ ኢትዮጵያ ቡና ኤስ ሲ ተጻዊቱ ።
ኢትዮጵያዊ ቡን SC
ኢትዮጵያዊት ቡን ስፖርት ክለብ ( ኣምሓርኛ : የኢትዮጵያቡና ስፖርት ክለብ)፣ ብኻልእ ኣጸዋውዓ ኢትዮጵያዊት ቡና ትፍለጥ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እትርከብ ፕሮፌሽናል ናይ ኢትዮጵያ ኩዕሶ እግሪ ክለብ እያ።
ኣባል ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ላዕለዋይ ዲቪዥን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ይፃወቱ። ናይ ዓዶም ስታድዩም ኣዲስ ኣበባ ስታድዩም ’ ዩ። ምስ መወዳድርታ ዝኾነት ቅድስቲ ጊዮርጊስ ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዘለዋ ዓበይቲ ደገፍቲ ሓንቲ እያ ትምካሕ።
ኣዲስ ኣበባ ስታድየም
ስታድዩም ኣዲስ ኣበባ ( ኣምሓርኛ : አዲስ አበባ ስታዲስ) ኣብ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ብዙሕ ዕላማ ዘለዎ ስታድዩም እዩ። ዋላ እኳ ናይ ኣትሌቲክስ መሳለጥያታት እንተሃለዎ መብዛሕትኡ ግዜ ንጸወታታት ኩዕሶ እግሪ ዝውዕል እዩ። እቲ ስታድየም 35 ሽሕ ሰባት ዝሕዝ እዩ።
ቸንቾ ጌልትሸን
ቸንቾ ጌልትሸን (10 ግንቦት 1996 ተወሊዱ) ቡታናዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ፡ ኣብ ክለብ ኣይ-ሊግ ራውንድግላስ ፑንጃብ ከም ኣጥቃዓይ ዝጻወትን ሓለቓ ጋንታ ሃገራዊት ጋንታ ቡታንን እዩ። ጂልትሸን ኣብ ኩሉ ግዜ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ኣህጉራዊ ኣመዝጋቢ ሸቶ ቡታን ኢዩ።
ንሱ ብፍቕሪ CG7 ወይ ቡታናዊ ሮናልዶ ዝብል ሳጓ ይወሃቦ ፡ ምኽንያቱ ምስ ናይ ክርስትያኖ ሮናልዶ ዝመሳሰል ቅዲ ጸወታኡ ።  ጂልትሸን ካብ ሃገር ወጻኢ ዝተጻወተ ናይ መጀመርታ ቡታናዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ እዩ።
ጌታነህ ከበደ
ጌታነህ ከበደ ገበቶ (ተወሊዱ 2 ሚያዝያ 1992) ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ክለብ ወልኪተ ሲቲ ከም ኣጥቃዓይ ዝጻወት እዩ።
ወርሒ
ወርሒ (ትእምርቲ: )
ሺንዞ ኣቤ ተዅሲ
ሺንዞ ኣቢ ብ8 ሓምለ 2022 ኣብ ጃፓን እተፈጸመ ናይ ቅትለት ጕዳይ ኢዩ ነይሩ ።ቀዳማይ ሚኒስተር ጃፓን ነበር ሺንዞ ኣቢ ብሓደ ወዲ 41 ዓመት ሰብኣይ ተረሸነ።
ግብጺ
ግብጺ፣ ወይ ምስሪ (مصر፤ ብቅብጢ፦ Ⲭⲏⲙⲓ)፣ ብወግዒ ዓረባዊት ሪፓብሊክ ግብጺ (ብዓረብኛ፦ جمهوريّة مصرالعربيّة)፣ ስግረ-ኣህጉራዊት ልኡላዊት ሃገር እያ። መብዛሕትኡ ኣብ ጫፍ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቃ ክትርከብ እንከላ፣ ኣብ ኤስያ ድማ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲና ትርከብ። ብደቡብ ምስ ሱዳን፣ ብምዕራብ ምስ ሊብያ፣ ብሰሜናዊ ምብራቕ ድማ ምስ ጋዛ (ፍልስጤም)ን እስራኤልን ትዳወብ። ብሰሜን ምስ ማእከላይ ባሕሪ ብደቡባዊ ምብራቕ ድማ ምስ ቀይሕ ባሕሪ ትዳወብ።
መቐለ 70 እንደርታ ኤፍ.ሲ
መቐለ 70 እንደርታ FC ኣብ መቐለ ኢትዮጵያ ዝመደበሩ ናይ ኢትዮጵያ ኩዕሶ እግሪ ክለብ እዩ። ኣባል ፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ኮይኑ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ላዕለዋይ ዲቪዥን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ይፃወት። እታ ክለብ ድሕሪ ምዝዛም ዓመተ ስፖርት 2016-17 ንፈለማ እዋን ናብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ደይባ። ኣብ ዓመተ ስፖርት 2018/19 መቐለ 70 እንደርታ ሻምፕዮን ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ  ኮይና ንኢትዮጵያ ወኪላ ኣብ ሻምፕዮንስ ሊግ ካፍ 2019 ክትሳተፍ ከላ ኣብ ቀዳማይ ዙር ግን ይጎድላ።
ግብጺ
ዳርጋ ፍርቂ ግብጻውያን ኣብ ከተማታት ይነብሩ፣ ብፍላይ ኣብተን ጽዑቕ ህዝቢ ዝነብረለን ማእከላት ካይሮን፣ ርእሰ ከተማኣ፣ እስክንድርያን ይነብሩ።
መቐለ 70 እንደርታ ኤፍ.ሲ
ኣብዚ ሕዚ እዋን እታ ክለብ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ 2019/2020 ካብ ዝመርሓ ጋንታታት ሓንቲ እያ [1 ] ።
ግብጺ
መደብ:ግብጺ መደብ:ሃገራት ኣፍሪቃ
ፖሊሽ
ፖሊሽ (polski \ፖሊሽ\) ናይ ፖላንድ ቋንቋ ኢዩ። 40 ሚሊዮን ሰባት ድማ ይዛረብዎ።
ትሪኒዳድን ቶባጎን
ትሪኒዳድን ቶባጎን (ብእንግሊዝኛ፦ Trinidad and Tobago)፣ ወግዓዊ ስማ ሪፓብሊክ ትሪኒዳድን ቶባጎን እያ (ብእንግሊዝኛ፦ Republic of Trinidad and Tobago)፣ ካብተን ንደሴታዊት ኣመሪካ ዘቑማ ዓሰርተ ሰለስተ ሃገራት ሓንቲ እያ። ርእሰ ከተማኣ ፖርት ኦፍ ስፔን እያ።
መደብ:ትሪኒዳድን ቶባጎን
ጋላ ነፍሒ
ጋላ ነፍሒ ሓንቲ ካብ ኑኡሳን ዞባታት ናይ ዞባ ማእከል ኮይና: ናይ 38 ምምሕዳራት ዘጠቃለለት ኢያ።
ሮሞዳን ዩሱፍ
ሮሞዳን ዩሱፍ መሓመድ ( ረመዳን ዩሱፍ : መዳን ዩሱፍ
; ተወሊዱ 12 ለካቲት 2001) ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ፡ ኣብ ፕሪምየር ሊግ ኢትዮጵያ ክለብ ሴንት ጆርጅን ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያን ከም ጸጋማይ ተኸላኻላይ ዝጻወት እዩ።
ዋርሳው
ዋርሳው (ፖሊሽ፡ Warszawa) ርእሲ ከተማ ናይ ፖላንድ እያ። ኣስታት 1.800.000 ሚልዮን ዝኾኑ
ፖላንድ
ርፒብሊክ ፖላንድ(ፖሊሽ: Polska) ሓንቲ ኣዝያ ዓባይ ሃገር ናይ ኤውሮጳ ኮይና፣ ኣስታት 39.000.000
ሚልዮን ሰባት ይቅመጥዋ።ርእሲ ከተማ ናይ ፖላንድ, ዋርሳው ትበሃል. ፖላንድ ብ7 ሃገራት ተከቢባ ትርከብ።
ንሳተን ድማ፥ ጀርመን፣ ትየቼ፣ ስሎዋክ፣ ሩስያ፡ ሊታወን፡ ዩክረይንን ቤላሩስን እየን። ቋንቋ ሃገር ናይ ፖላንድ
ፖሊሽ እዮ. ስፍሓት መሬት ናይ ፖላንድ ድማ 312,696 ስለ ዝኾነ ድማ፣ ሓንቲ ዓባይ ሃገር ናይ ኤውሮጳ እያ።
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ንኤርትራ ወኪሉ ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ኣህጉራዊ ኩዕሶ እግሪ ኮይኑ ብሃገራዊ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ (ENFF) ይቆጻጸር። ሳጓ ድማ ኣወዳት ቀይሕ ባሕሪ ’ ዩ ዝወሃቦ። ናብ ፍጻመ ዋንጫ ዓለምን ዋንጫ ኣፍሪቃን ሓሊፋ ኣይትፈልጥን ። ናይ ውሽጢ ዓዲ ክለብ ቀይሕ ባሕሪ FC ቀንዲ ኣቕራቢ ሃገራዊት ጋንታ እያ፣ እታ ጋንታ ንኽልቲኦም ፊፋን ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃን (CAF) ትውክል።
ፕረዚደንት
ፕረዚደንት ማለት ናይ ሓንቲ ሃገር መራሒ ኮይኑ፣ ብፖለቲካ ሃገር ዝቆጻጸራ እዩ።
ጽፍሓት መሬት
'ቲ ጽፍሓት (ናይ ጸፊሕ) ናይ ቁጽሪ ቋንቋ እዩ።
ለበዳ ኮቪድ-19
ናይ 2019-2020 ኮሮናቫይረስ ለበዳ ከቢድ ድማ ህጹጽ ናይ ምስትንፋስ ኣካላት ሕማም ኣምጸአ ብኾነው ሳርስ-ኮቭ-2 (SARS-CoV-2) ቫይረስ ምኽንያት ናይ ተፈጥረ ናይ ኮሮናቫይረስ ሕማም ኮቪድ-19 (COVID-19) ለበዳ እዩ። ለበዳ ኣብ መጀመርታ ጊዜ ናይ ጸብጸበ ብቻይና፣ ዉሃን፣ ሁቤ ውሽጢ ብታሕሳስ 2019 ነበረ። ናይ ውድብ ጥዕና ዓለም ብመጋቢት 11 መዓልቲ 2020 ብሕማምውን ናይ ለበዳ ደረጃ ኣብ መድረሱን ኣወጀ። ብማእከል መጋቢት 19 መዓልቲ 2020 ክሳብ ህልው ሓበሬታ መሰረት ካብ244 ሽሕ ልዕሊ ናይ ኮቪድ-19 ጉዳያት ብ176 ሃገራት ውሽጢ ዝተመዝገበ። ብለብዒ ብቐዳምነት ዝትከተት ሃገራት መንጎ ቻይና፣ ኢጣልያ፣ ኢራን፣ ደቡብ ኮርያ ድማ ስፔን ይርከብ።
ንመብዛሕትኡ ቀሊል ሕማም ይገብረሉ
ንመብዛሕተኦም ሰባት ሰዓልን ረስንን ዘለዎ ባዕሉ ዝጠፍእ ቀሊል ሕማም ዝገብረሎም ኮይኑ ንገሊኦም ግና ጸገማት ምስትንፋስን ነድሪ ሳምቡእን (ኒሞንያን) ዘለዎ ብርቱዕ ሕማም ይገብረሎም። እቲ ቫይረስ ምስ ዝሓመመ ሰብ ቀረባ ምርኻባት ምስ ዝህሉ ወይ ብነጠብጠብታዊ ለብዒ ማለት እቲ ዝሓመመ ሰብ ምስዝስዕል ወይ ሕንጥሸው ምስዝብል ይመሓላለፍ። እቲ ምልክት ሕማም መብዛሕትኡ ግዜ ቀሊልን ሓደ ሰብ ምስተለኽፈ ድማ ድሕሪ ኣስታት 5 መዓልትታት ይረአ። እቶም ምልክታት ሕማም ግን ቅድሚ ወይ ድሕሪ ሓሙሽተ መዓልትታት’ውን ክረአዩ ይኽእሉ እዮም።
ንኣረገውቲ ከቢድ ሕማም ክገብረሎም ይኽእል እዩ
ንገሊኦም ግን እቲ ሕማም ጽንኩር ስለ ዝኸውን ጸገማት ምስትንፋስን ነድሪ-ሳንቡእን(ኒሞንያን) ይገብረሎም። እቶም ጽንኩር ሕማም ዝገብረሎም ሰባት መብዛሕተኦም ኣረገውትን ልዕሊ 80 ዕድመ ኣለዎም። ወላ’ውን ሓዳሪ ሕማም ልብን ሓዳሪ ሕማም ሳምቡእን ወይ መንሽሮ ዘለዎም ሰባት ጽንኩር ዝኾነ ሕማም ይገብረሎም እዩ።
ዲኔፕሮፔትሮቭስክ
ዲኔፕሮፔትሮቭስክ (Дніпро) — በዩክሬን ውስጥ ከተማ. ከተማዋ በዲኔፐር ወንዝ ላይ ትገኛለች. ከኪየቭ ፣ ካርኮቭ እና ኦዴሳ በኋላ በዩክሬን ውስጥ አራተኛው የህዝብ ብዛት ያለው ከተማ።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ወይ ድማ ኣፍወርቂ ወይ ኣፈዎርቂ፣ (ኣስመራ፣ ኤርትራ፤ 2 ለካቲት 1946)፣ ካብ 1991 ብተግባር ፕረዚደንት ኤርትራ ኤርትራዊ  ፖለቲከኛ እዩ።
ናይ ኤርትራ ኮይኑ ተመሪጹ።
"ርእሰ መላኪ" ዚብል ማዕርግ ተዋሂብዎ ዘሎ ፕረዚደንት፥ ኣብ ስልጣን ንልዕሊ 25 ዓመታት ብዘይ ዝኮነ ናይ ህዝባዊ ወይ ባይቶዊ ምርጫ ን ኤርትራ ይመርሓ ይርከብ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ፕረዚደንት ኢሰይያስ ኣፍወርቂ ፥ ዝኮነ ናይ ቑመባዊ ዕብየት ከተርኢ ኣይከኣለትን ዘላ። አምበሺ ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት ትጉተት ኣላ። ዘይዉሱን ሃገራዊ ኣገልግሎት፥ ዘይፍትሓዊ ማእሰርቲ፥ ናይ ምንቕስቃስ (ኣብ ውሽቲ ሃገር ኮነ ካብ ሃገር ወጻኢ) ናጽነት፥ ናይ ወፍሪ ናጽነት ፥ ናይ ጋዘጤናንነት ናጽነት፥ ናይ ሃይማኖት ናጽነት፥ ናይ ምምራጽን ተማራጽነት ናጽነት ዝከልከለ ዝንቡዕ ፖሊሲ ኢሰይያስ - ን ነብሱ 'ዲክታቶር' ን ኤርትራ ከኣ 'ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ' ዝብል ሳጓ ኣሰኪሙዋ ይርከብ።
ዴቪድ ዉዳርድ
thumb|200px|right|ዉዳርድ ኣብ 2018። ዴቪድ ዉዳርድ (6 ኣፕሪል 1964 ኣብ ሳንታ ባርባራ ካሊፎርንያ ውሽጢ ዝተወለደ) ኣመሪካዊ መሪሕነት ኦርኬስትራን ጸሓፊ ድሕረ ዘመናዊ ታሪኽን ኮይኑ፣ ከምኡ’ውን ናይ ፍሉጣት ባዕዳዊ ገዛእቲ ስድራቤታት ኣሜሪካ ዘርኢ ኣለዎ። ዉዳርድ ኣብ ፓራጓይ ምስ ንማዕርነት መሰል ደቂ ኣንስትዮ ትቓለስን(ፌሚኒስት)/ኣብ ኣመጋግባ ተዋጽኦ ስጋን ጸባን ዘይኮኑ ምግብታት ትነጥፍን ኑዌቫ ጀርመንያ እትበሃል ግለ ሰብ ብዝሰርሖ ስራሕ እውን ይፍለጥ። ኣብታ ምስ ስዊዘርላንዳዊ ጸሓፊ ልብ-ወለድ ክርስቲያን ክራክት ብሓባር ብምኻን ብቋንቋ ጀርመን ዝተጻሕፈት Five Years ዘርእስታ መጽሓፉ፣ገለ ኣብቲ ቦታ ዝተሰርሐ ሰብኣዊ ስራሕ ትገልጽ።
መጓዓዝያ
ምጉዓዝ ምስ ሰብ, መጓዓዝያ ምስ እንስሳ ከምኡውን ኣቕሓ ምስ ሓደ ኣከባቢ ካልእ ቦታ ዝዝግበር ምንቅስቓስ እዩ. ብኻልእ ኣገላልጻ ናይ ምጉዓዝ ተግባር ከም ሓደ ኣካል ወይ ከኣ ነገር ምስ ሓደ ነገር C. ክሳብ ነጥቢ B ክሳብ ውሱን ምንቅስቓስ ተባሂሉ ኣቃልዐ.
ጀፍሪ ማርሽ
ጀፍሪ ማርሽ ኣብ 1900ታት ፖለቲካዊ ሰብ እዩ ነይሩ። ካብ ሮደዥያ ዝመጸ ጸረ እንግሊዝ ተቓዋሚ እዩ ነይሩ። ብ1890 ተወሊዱ ብ1974 ዓሪፉ።
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ
ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ( ኣምሓርኛ : የአትዮጵያ ብሔራዊ እግርያስ ቡድን)፡ ብስም ዋሊያ ዋሊያ ትጽዋዕ ፡ ንኢትዮጵያ ወኪላ ኣብ ኣህጉራዊ ኩዕሶ እግሪ ደቂ ተባዕትዮ ኮይና፡ ብፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ፡ ኣመሓዳሪ ኣካል ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ትቆጻጸር። እዛ ጋንታ ካብ ዓ.ም. ዋልያታት ኣብ ሜድኦም ኣብ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ስታድዩም ኣዲስ ኣበባ ይጻወቱ ። <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; <span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2017)">citation needed  &#x5D; ደረጃ ዓለም ፊፋ ኣብ ዓለም መበል 150፡ ኣብ ካፍ ድማ መበል 44 ደረጃ ሒዛ ኣላ <sup class="plainlinks noexcerpt noprint asof-tag update" data-ve-ignore="true" style="display:none;">[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ethiopia_national_football_team&action=edit &#x5B; update &#x5D;]
.
ኢትዮጵያ ኣብ 1957 ኣብ ፈላሚ ዋንጫ ኣፍሪቃ ካብ ዝተሳተፋ ሰለስተ ጋንታታት ጥራይ (ምስ ግብጽን ሱዳንን ) ሓንቲ እያ ነይራ። ኣብቲ ውድድር ኣብ 1962 ተዓዊታ ፡ ኣአንጋዲት እውን እያ ነይራ። ይኹን እምበር፡ ካብ መወዳእታ 1960ታት ኣትሒዙ ዓወት ክርከብ ኣይከኣልን እዩ። ኣብ ትሕቲ ኣሰልጣኒ ሰውነት ቢሻው ፡ እታ ጋንታ ድሕሪ ናይ 31 ዓመታት ካብ ጸወታ ወጻኢ ናብ ዋንጫ ኣፍሪቃ 2013 ሓሊፋ።
ፊልም
ናይ ፊልም ርእየት ናይ ጥበብ ኦርኒክ እዩ ተዋስኦ ኺፈልዮም ኔሩ ሓሳባት ተራኸበ ሓሳብ, ዛንታ, ምስትውዓልጐደሎ, ንስምዒታትካ, መልክዕ ወይ ከኣ ከባቢ ኣየር, ብ ናይ ዝተቐድሐ ወይ ከኣ ብፕሮግራም ሓተመ ዝለዋወጥ ምስልታት, ምስ ድምጺ ካልእ ናይ ስሚዒት ህዋሳት ብሓንሳብ ሶፍትዌራት ንቘልዑ.
ዘይምርዕዉ ኩነታት
ዘይምርዕዉ ኩነታት እዩ ኵነት ከም ሓደ ሓይሊ ዚገዝእ እዩ ብኣየናይ ማእከላይ መንግስቲ ኣብ መወዳእታ ኣዝዩ ዝዓበየ እዩ.
ሙጎ ጋተሩ
ኣር ሙጎ ጋተሩ (፪፩ ነሓሰ ፩፱፪፭ – ፪፯ ሕዳር ፳፩፩) ኬንያዊ ጸሓፊ እዩ። እታ ቆልዓ ክልተ ዓለም እትብል ታሪኽ ህይወቱ ኣብ መግዛእታዊ ኬንያ ከምዝዓበየ ትሕብር።
ጋተሩ ኣብ ሕርሻ ኤውሮጳ ካብ ዝነብሩ ስኩተር ስድራቤት እዩ ተወሊዱ። ኣብ ከተማ ናይሮቢ ትምህርቲ ሕክምና ተማሂሩ ፡ እንተኾነ ግን ነቲ ብገዛእቲ መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪካውያን ዝፍጸም ዝነበረ ኣተሓሕዛ ብምቅዋሙ ትምህርቱ ኣቛሪጹ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ክቕጽል ተገዲዱ። ንሓደ ዓመት ኣብ ህንዲ ድሕሪ ምጽናሕ፡  ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ሕጊ ቅድሚ ምምሃሩ ፣ ካብ ፩፱፶ ጀሚሩ ንሸሞንተ ዓመታት ኣብ ኣመሪካ ኣሕሊፉ። ኣብ ፩፱፮፫ ናጽነት ምስ ረኸበት ናብ ዓዱ ኬንያ ተመሊሱ።
ኣብ ሳክራሜንቶ ኣብ ዝርከብ ካሊፎርንያ ስቴት ዩኒቨርሲቲ ንብዙሕ ዓመታት ታሪኽ ኣፍሪካን ማእከላይ ምብራቕን ኣምሂሩ።
መራኸቢ
መራኸቢ ኣብ መንገዲ መንገዲ ተጠቀምቲ እግረኛ እንኮላይ, ዒዋል ወይ ከኣ መጓሰ, ዜስግኣ, ትራም, ኣውቶቡስ ከምኡውን ካልኦት ድማ ምምሕልላፍ, ብሓደ ጥራይ ንጽል ወይ ከኣ ኣብ ሓደ, ናይ ህዝቢ መንገዲ ብምጥቃም ዕላማታት ከደ.
ፈደራላዊ ኩነታት
ፈደራላዊ ኩነታት በዓል ሞያ ፖለቲከኛ ኣካል እዩ ሓድነት ብ ኣድልዎ ባዕሊ-ኣመሓዳሪ መርሐ ኣውራጃታት, ግዝኣታት ወይ ከኣ ካልኦት ዞናታት ትሕቲ ማእከላይ ፈደራላዊ መንግስቲ.
ኮሮናቫይረስ
ኮሮና ቫይረስ (እንግሊዝኛ፡ Coronavirus) ክንብል ከለና፣ ኣብ 2019/2020 ዝተረኽበ ዓይነት ህማም (ቫይረስ) እዩ። ኣብ 2020 ሰብ ኣንቀጥቂጡ ዘሎ ህማም ድማ እዩ። ኮሮና ዋላ'ኳ ቀታሊ ዓይነት ቫይረስ እዩ እንተ በልናዮ፣ ወይ ካብ 80 ዓመት ንላዕሊ ኢኻ፣ ወይ ካልእ ሕማም ኣለካ። ንኣብነት፣- ሽኮርያ፣ ደም ዋህዲ፣ ደም ብዝሂ ወዘተ። ብዝተረፈ ግን፣ እንተ ተጠንቂክቃ፣ ዝሓዊ ሕማም እዩ። ከም በዓል ሕማም ቫይረስ ኢቦላ ግን ኣይኮነን። ብኸመይ መጽዩ፣ ብከመይ ክንከላከሎ ንክእል፣ ድማ ቀጺለ ክሕብረኩም እየ።