cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
แก่นพุทธศาสน์
เนื้อหาในหนังสือแก่นพุทธศาสน์กล่าวถึงหัวใจสำคัญของพระพุทธศาสนาคือ ความว่าง วิธีปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่าง หรือ สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น มาจากคำที่พระพุทธเจ้าตอบแก่ผู้ทูลถามว่าหากจะสรุปพระพุทธวจนะทั้งหมดที่ตรัสไว้ เป็นประโยคสั้นเพียงประโยคเดียวได้หรือไม่. พระพุทธองค์ตรัสว่า "สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย" ซึ่งแปลว่า "สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น" (ปรากฏอยู่ในพระบาลี มัชฌิมนิกาย)
แก่นพุทธศาสน์ เป็นหนังสือที่รวบรวมปาฐกถาของพุทธทาสภิกขุที่แสดง ณ โรงพยาบาลศิริราช รวม 3 ครั้ง ได้แก่:
ความเป็นมา
สามปีต่อมา คือ ในปี 2508 (ค.ศ.1965) องค์การด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และ วัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ( UNESCO of United Nations) ได้ตัดสินมอบรางวัลชนะเลิศหนังสือดีประจำปี 2508 ให้แก่หนังสือเล่มนี้
ประมาณ 10 ปีต่อมา ท่าน สันติกโร (Santikaro) ภิกษุชาวอเมริกัน แห่งสวนโมกข์ฯ ได้เป็นบรรณาธิการดำเนินการปรับปรุงและจัดพิมพ์หนังสือนี้อีกครั้งหนึ่ง โดยได้รับอนุญาตและความร่วมมือจากผู้แปล รวมทั้งในระหว่างนั้นก็ได้รับความกรุณาจากท่านพุทธทาสในการอธิบายขยายความให้ชัดเจนยิ่งขึ้น ครั้งนี้ใช้ชื่อว่า Heartwood of the Bodhi Tree พิมพ์โดย Wisdoms Publications สหรัฐอเมริกา พิมพ์ครั้งแรกแล้วเสร็จในปี 2537 และครั้งที่สองในปี 2557 ( ค.ศ.1994 และ 2014)
เนื้อหา
หนังสือแก่นพุทธศาสน์ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพสุขภาพใจ และได้รับยกย่องเป็นหนังสือดีเด่นประจำปี จากองค์การยูเนสโก แห่งสหประชาชาติในปีพ.ศ. 2508 ทำให้มีการเผยแพร่หนังสือนี้สู่สาธารณชนอย่างกว้างขวาง และยังมีการแปลเป็นภาษาอังกฤษด้วย เนื้อหาในหนังสือแก่นพุทธศาสน์กล่าวถึงหัวใจสำคัญของพระพุทธศาสนาคือ สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น มาจากคำที่พระพุทธเจ้าตอบแก่ผู้ทูลถามว่าหากจะสรุปพระพุทธวจนะทั้งหมดที่ตรัสไว้ เป็นประโยคสั้นเพียงประโยคเดียวได้หรือไม่. พระพุทธองค์ตรัสว่า "สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย" ซึ่งแปลว่า "สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น" (ปรากฏอยู่ในพระบาลี มัชฌิมนิกาย)
๑. ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา
(เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2504: หัวใจของพุทธศาสนา คือ สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น) เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๐๔ ท่านพุทธทาสภิกขุได้เข้ามากรุงเทพฯเพื่อประกาศธรรมะ คณะนายแพทย์แห่งโรงพยาบาลศิริราช ร่วมด้วยนักศึกษาวิชาแพทย์ ณ โรงพย่าบาลนั้น ได้นิมนต์ท่านแสดงปาฐกถา รวม ๓ ครั้ง ปรากฎว่า ข้อความที่ท่านแสดงนี้คือ ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา อันเป็นเรื่องย่อ เอาแต่แก่นของพุทธธรรมมากล่าว เหมือนกับบอกว่า สิ่งสำคัญที่ชาวพุทธควรศึกษา ควรปฏิบัติ อยู่ที่ตรงนี้เป็นการตัดปัญหายุ่งยาก มีประการต่างๆ ที่ขอบถกเถียงกัน ในเรื่องหลักพุทธธรรม ท่านนำพระพุทธดำรัสมาบอกให้ทราบว่า "ใจความแท้ๆ " นั้นคืออะไร?
๒. ความว่าง
(เมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2505: ธรรมที่เป็นประโยชน์แก่ฆราวาส คือ เรื่องสุญญตา) ต่อมาท่านแสดงอีกครั้งหนึ่ง เรื่อง ความว่าง อันเป็น ใจความสำคัญที่ควรสนใจมากเราได้ยินพุทธภาษิตบทหนึ่งว่านิพฺพานํ ปรมํ สุญฺญํ อันแปลว่า พระนิพพาน เป็นความว่างอย่างยิ่ง แต่ยังไม่ทราบชัดว่า ว่างอย่างไร ความว่างอยู่ที่ตรงไหน ถ้าได้ฟังกัณฑ์นี้อันว่าด้วยความว่างแล้ว จะชัดเจนขึ้นและมองเห็นว่า "พระนิพพาน" เป็นสิ่งที่ทุกคนอาจจะเข้าถึงได้ในชีวิตนี้
๓. วิธีปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่าง
(เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2505: การปฏิบัติเพื่อความว่างมี ๓ โอกาส...ปรกติ กระทบ จะดับจิต) ครั้งต่อมา ท่านพูดถึงเรื่อง วิธีปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่าง เป็นการชี้ทางให้เดินตรงไปตามแนวนี้ เป็นเรื่องที่ชาวโลกผู้หมกมุ่นในการงานควรศึกษาพึงนำมาปฏิบัติในชีวิตประจำวัน เพราะการปฏิบัติตนตามวิธีเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่างจะช่วยให้อยู่อย่างสงบป้องกันโรคทางวิญญาณได้เป็นอย่างดี
ปาฐกถาทั้งสามครั้งนี้ เป็นที่พอใจของคณะนายแพทย์เป็นอย่างมาก จึงได้ถอดจากเครื่องอัดเสียงมาเป็นตัวหนังสืออ่านแล้วก็พอใจใคร่จะให้ได้อ่านกันทั่วถึงจึงคิดกันว่าควรจะพิมพ์เป็นเล่มให้แพร่หลาย ประจวบกับท่านพุทธทาส กำลังสร้างโรงมหรสพทางวิญญาณ อยู่ นายแพทย์ ผู้หนึ่งได้นำความเรื่องนี้ไปหารืออาตมา อาตมาเห็นด้วย หนังสือเล่มนี้จึงได้เกิดขึ้นด้วยประการฉะนี้ หนังสือเรื่องนี้ เป็นธรรมส่วนลึกในพระพุทธศาสนา ย่อมยากบ้างเป็นธรรมดาผู้อ่านจึงต้องอ่านด้วยความตั้งใจ อ่านช้าๆ คิดตามไปด้วย อย่าทิ้งเสียเมื่ออ่านบทแรกแล้วไม่เข้าใจจงพยายามอ่านแล้วอ่านอีก อ่านด้วยจิตใจที่เยือกเย็น สงบ จนเข้าใจชัด ท่านจะได้รับประโยชน์ตามควรอย่างคุ้มค่ากับที่ท่านได้พบพระพุทธศาสนา อย่างน้อยๆ ท่านก็รู้เองว่า "แก่นแท้ของพระพุทธศาสนา" นั้นอยู่ตรงนี้เอง.
สรุปสาระสำคัญ เรื่อง ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา
เรื่องนี้ท่านพุทธทาสฯบรรยายเมื่อ 17 ธันวาคม 2504  ท่านเตรียมการบรรยายมาอย่างดี มีการเรียงลำดับขั้นตอน เหตุผล และ เนื้อหา สาระสอดคล้อง  กับผู้ฟัง และยังทันสมัยอยู่จนถึงปัจจุบัน แต่เนื่องจากท่านบรรยายอย่างต่อเนื่อง ทุกประเด็นที่ท่านกล่าวถึงล้วนน่าสนใจ มีที่มาและมีเหตุผลสนับสนุน บางตอนหากเลือกตัดเฉพาะสาระสำคัญมาโดยไม่นำเหตุผลมาประกอบ อาจทำให้เข้าใจเจตนารมณ์ของท่านผิดไปได้ จึงขอสรุปสาระสำคัญในการบรรยายพร้อมเหตุผลตามความจำเป็น รวมทั้งเรียบเรียงบางตอนใหม่เพื่อจะได้เข้าใจได้ง่ายขึ้น ตามลำดับ ดังนี้
อารัมภบทนำที่สำคัญยิ่ง
ท่านแจ้งว่าในโอกาสการบรรยายครั้งเดียวเป็นพิเศษ จึงเห็นสมควรกล่าวถึง ใจความสำคัญทั้งหมดของพระพุทธศาสนา โดยหวังว่าเมื่อผู้ฟัง ท่านใดจับใจความสำคัญได้แล้ว ก็จะสะดวกในการศึกษาออกไปได้อย่างกว้างขวาง แต่ถ้าท่านใด จับใจความสำคัญไม่ได้ ก็จะสับสน รู้สึกว่าพระพุทธศาสนาช่างมีเรื่องมากมายเกินกว่าที่จะจำได้ เข้าใจ หรือนำไปปฏิบัติ ท่านขยายความว่า ความรู้ทางพุทธศาสนาที่ไม่ใช่หลักขั้นมูลฐาน มีอยู่ไม่น้อย และจะพาให้ค่อยๆเขวไปทีละน้อยจน กลายเป็นพุทธศาสนาใหม่ หรือกลายเป็นพุทธศาสนาเนื้องอก ที่งอกออกไปเรื่อยๆ เช่น เรื่องประวัติศาสตร์พุทธศาสนา พิธีรีตองต่างๆ เป็นต้น จากนั้นท่านได้กล่าวถึงความหมายของหลักพุทธศาสนาขั้นมูลฐาน ว่า ประกอบด้วยสองสิ่ง คือ จุดมุ่งหมายและความมีเหตุผลอยู่ในตัวเอง
โรคทางร่างกาย โรคทางจิต และ โรคทางวิญญาณ
คำที่ใช้เกี่ยวกับโรคภัยไขัเจ็บ เนื่องจากเป็นการบรรยายในโรงพยาบาล ท่านพุทธทาสฯ จึงนึกถึงชื่อหนึ่งที่ใช้เรียกพระพุทธเจ้ามาแต่โบราณ คือ แพทย์ในทางฝ่ายวิญญาณ เพราะ ในสมัยพุทธกาล แยกโรคภัยไข้เจ็บเป็น 2 ประเภทเท่านั้น คือ โรคทางกายกับ โรคทางจิต
โรคทางจิตสมัยนั้นหมายถึง โรคทางความคิด หรือ ทางกิเลสตัณหา ดังนั้นพระพุทธองค์จึงได้รับการเรียกขานว่าเป็น แพทย์ทางฝ่ายวิญญาณ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากในปัจจุบัน ความหมายของคำว่า โรคทางจิต หมายถึง โรคทางจิตที่เกี่ยวเนื่องกับร่างกาย จึงต่างไปจากสมัยพุทธกาล ท่านอธิบายเพิ่มให้ชัดเจนขึ้นว่า โรคทางกาย กับ โรคทางจิต  นั้น เป็นกับคนบางคน และ เป็นบางเวลา  เมื่อเป็นโรคทางกาย   (physical disease) เราควรไปโรงพยาบาลทั่วไป แต่ถ้าเป็นโรคทางจิต (mental disease) เราควรไปโรงพยาบาลที่รักษาโรคจิตโดยตรง เช่น โรงพยาบาลบ้านสมเด็จฯ เป็นต้น ทั้งสองโรคนี้จึงไม่เกี่ยวกับโรคทางจิต ตามความหมายในสมัยพุทธกาล
ดังนั้น เพื่อให้เกิดความเข้าใจตรงกัน ท่านจึงขอบัญญัติคำใหม่ที่ใช้เฉพาะสำหรับศาสนาพุทธเท่านั้น จากคำ โรคทางจิต เป็น โรคทางวิญญาณ เพื่อแบ่งแยกคำให้แตกต่างกัน และตรงกับความหมายที่แท้จริง โดยขอใช้คำภาษาอังกฤษกำกับแยกไว้ให้ชัดเจนด้วยว่า spiritual disease ทั้งนี้ ท่านได้ให้ความหมายของคำที่ท่านบัญญัติใหม่ ว่า โรคทางวิญญาณ ในที่นี้ ไม่ได้หมายถึง วิญญาณภูตผีปีศาจ หรือ การถูกผีสิง  แต่หมายถึง วิญญาณหรือจิตในส่วนลึก  ที่ถือได้ว่าเป็นโรคด้วยอำนาจของกิเลส โดยเฉพาะอย่างยิ่ง คือ อวิชชา (ความไม่รู้) และ มิจฉาทิฎฐิ (ความเห็นผิด)
ความแตกต่างสำคัญ ระหว่าง 3 โรค
ท่านเน้นถึงความแตกต่างสำคัญ ระหว่าง 3 โรค นี้ ว่า โรคทางวิญญาณ เป็นกันทุกคน ไม่มีการยกเว้น ส่วน โรคทางกาย กับ โรคทางจิต เป็นกับคนบางคนและบางเวลา และ ไม่ได้ทำให้ใครเป็นทุกข์อยู่ได้ทุกลมหายใจเข้าออก เหมือนกับโรคทางวิญญาณ โดยเหตุที่ โรคทางวิญญาณ หมายถึง โรคทางความคิด หรือ ทางกิเลสตัณหา และ ทุกคนต่างก็มีกิเลส ตัณหา จึงกล่าวได้ว่า ทุกคนในโลกนี้ เป็นโรคทางวิญญาณ
การรักษาโรคทางวิญญาณ
การรักษาโรคนี้ จึงต้องไปหาแพทย์ทางวิญญาณ ซึ่งในสมัยพุทธกาลถือกันว่า พระพุทธเจ้า คือ แพทย์ในทางฝ่ายวิญญาณ และพระองค์ได้ใช้ธรรมะ (ซึ่งหมายถึงใบไม้กำมือเดียวตามที่พระองค์ได้เปรียบเปรยไว้) ในการเยียวยารักษาโรค และในขณะเดียวกัน ผู้เป็นโรคก็ต้องนำธรรมะมาใช้กับตัวเอง จึงจะหายจาก โรคทางวิญญาณ
อย่างไรก็ตาม คนสมัยนี้ไม่สนใจเรื่องโรคทางวิญญาณ และไม่รู้สึกว่าตัวเองและทุกคนในโลกล้วนป่วยเป็นโรคนี้ จึงไม่นำธรรมะ( ซึ่งก็คือยา) ไปใช้กับตัวเอง ทั้งๆที่ปัจจุบันมีการศึกษาพุทธศาสนากันมากและเข้าใจกันมากขึ้น ดังนั้น การศึกษา จึงเหมือนกับเป็นเรื่องเห่อยา ศึกษาเพียงสำหรับเก็บไว้ให้รกรุงรัง หรือเอาไว้พูดเถียงกันเล่น จนกลายเป็นทะเลาะวิวาทไปก็มี
จากเหตุผลข้างต้น ธรรมะจึงยังไม่เป็นที่พึ่งให้แก่โลกได้เต็มตามความมุ่งหมายของพระพุทธศาสนา ตัวอย่างเช่น เรื่องสันติภาพ แม้จะพยายามดำเนินการให้เกิดความสงบในโลกเพียงใดก็ตาม ก็ยังไม่เป็นสันติภาพถาวรไปได้ เพราะต่างฝ่ายต่างเป็นโรคทางวิญญาณ แต่ไม่รู้ตัวว่าเป็น และไม่ได้นำยา คือ ธรรมะของพระพุทธเจ้าไปใช้ในการรักษาโรคของตัวเอง
โรคทางวิญญาณนั้นเป็นอย่างไร และจะรักษาด้วย“ธรรมะกำมือเดียว”ได้อย่างไร
เมื่อทำความเข้าใจกับผู้ฟังให้เข้าใจความหมายในภาพรวมเรื่องโรคทางวิญญาณแล้ว ท่านจึงเริ่มการวินิจฉัยในรายละเอียดว่า โรคทางวิญญาณนั้นเป็นอย่างไร และจะรักษาด้วย “ ธรรมะกำมือเดียว” ได้อย่างไร
โรคตัวกู ของกู
ท่านจึงขอเรียก โรคทางวิญญาณ สั้นๆง่ายๆว่า โรคตัวกู-ของกู และเน้นอีกครั้งหนึ่งว่า เราเป็นโรคนี้กันทุกคน แล้วเราก็ได้รับเชื้อ นี้เพิ่มขึ้นทุกครั้งที่ได้ เห็นรูป ฟังเสียง ดมกลิ่น ลิ้มรส สัมผัสทางผิวหนัง และ คิดในใจไปตามประสาคนที่ไม่รู้ หรือถ้าเรียกตามภาษาทางธรรมะก็คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะและ ธรรมารมณ์ โดยผ่านทางสื่อในร่างกาย คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ
“เชื้อ” โรค “อุปาทาน” หมายถึง ความยึดมั่นถือมั่น
“เชื้อ” ที่ว่านี้ภาษาบาลี เรียกว่า “อุปาทาน” หมายถึง ความยึดมั่นถือมั่น ซึ่งมี 2 อย่าง ยึดมั่นว่าเรา และยึดมั่นว่าของเรา ซึ่งเป็นสิ่งที่เป็นพิษร้ายกาจที่สุด เรียกว่า โรคทางวิญญาณ
ท่านให้เหตุผลว่า แม้คำสอนทางพุทธ จะมีเรื่องสำคัญๆหลายเรื่อง เช่น เรื่อง อริยสัจ 4 (ทุกข์ สมุท้ย นิโรธ มรรค) เรื่อง ไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา)  เรื่องการไม่ทำความชั่ว ทำดี และ ทำจิตให้บริสุทธิ์ ฯลฯ และทุกเรื่องก็ล้วนถูกต้อง แต่ไม่ครอบคลุมทุกเรื่อง  ท่านจึงมีความเห็นดังกล่าวว่า “สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น” เพราะมีที่มาจากข้อมูลในพระบาลี มัชฌิมนิกาย เรื่องหนึ่ง ที่มีผู้ถามพระพุทธเจ้าว่า พุทธวจนะทั้งหมดของพระองค์ ถ้าจะสรุปให้สั้นๆ เพียงประโยคเดียวได้หรือไม่ และพระพุทธเจ้าได้ตอบเป็นภาษาบาลี ว่า “สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่นถือมั่น” (สัพเพ ธรรมา นาลัง อภินิวาสายะ) โดยพระพุทธเจ้าได้ย้ำว่า ถ้าใครได้ฟังข้อความข้อนี้ ก็คือได้ฟังทั้งหมดในพระพุทธศาสนา ถ้าได้ปฏิบัติตามข้อนี้ ก็คือ ได้ปฏิบัติทั้งหมดในพระพุทธศาสนา ถ้าได้รับผลจากการปฏิบัติตามข้อนี้ ก็คือได้รับผลทั้งหมดในพระพุทธศาสนา ทั้งนี้ท่านพุทธทาสเห็นว่าคำตอบของพระพุทธเจ้า ได้รวมทั้งเรื่องวิชา(ปริยัติ) ปฏิบัติ และ ผลของการปฏิบัติ(ปฏิเวธ) ไว้อย่างครบถ้วนแล้ว จึงถือได้ว่า เป็นหัวใจของพุทธศาสนา
ท่านพุทธทาส สรุปสาระในช่วงนี้ว่า เมื่อเข้าใจ คำว่า โรคทางวิญญาณ หรือแพทย์ผู้รักษาโรค ว่าหมายความอย่างไร และใครเป็นผู้ได้รับผลดี เมื่อใดที่เห็นว่าพวกเราเป็นผู้ได้รับผลดี เมื่อนั้นเราก็จะกระตือรือร้นกันอย่างยิ่ง และ จะรักษาโรคของเราอย่างถูกต้อง ต่อจากนั้น ท่านได้อธิบายรายละเอียด ของ ความยึดมั่นถือมั่น ว่าเป็นทั้ง ตัวโรคและเชื้อโรคได้อย่างไร ท่านให้ข้อสังเกต หากสังเกตสักนิด ก็จะเห็นได้ด้วยกันทุกคน ว่า ความรู้สึกยึดมั่นถือมั่น ในตัวกู ของกูนี่แหล่ะ คือ แม่บทของกิเลส
แม่บทของกิเลส
กิเลส สามารถจำแนกได้หลายแบบ เช่น โลภะ โทสะ โมหะ ก็ได้ ราคะ โกธะ โมหะก็ได้ หรือจะซอยย่อยๆเป็น 16 อย่างก็ได้ แต่สุดท้าย ก็ต้องมาลงที่ โลภ โกรธ หลง และ เมื่อรวมทั้ง 3 อย่างก็มาลงที่ ความรู้สึกว่าตัวกู ของกู นั่นเอง ท่านเน้นว่า ความรู้สึกว่าตัวกู ของกู  นั้นเป็นศูนย์กลาง (Neucleus) ที่รู้สึกอยู่ภายใน แล้วก่อให้เกิดกิเลสทั้งหลาย ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่า ความรู้สึกว่าตัวกู ของกู เป็นมูลเหตุของความทุกข์ทั้งปวง หรือ อีกนัยหนึ่ง คือ เป็นมูลเหตุของโรคทั้งปวง
ประเด็นนี้ ท่านอ้างอิงมาจากคำกล่าวสรุปของพระพุทธเจ้าในเรื่องความทุกข์ที่ว่า “สังขิตเตน ปัญจุปาทานักขันธา ทุกขา” ซึ่งแปลว่า เมื่อกล่าวโดยสรุปแล้ว เบญจขันธ์ที่ประกอบด้วยอุปาทาน (ความยึดมั่นถือมั่น) นั่นแหล่ะเป็นตัวทุกข์ ท่านอธิบายขยายความคำแปลนี้ว่า หมายความว่า สิ่งใดมีความยึดถือ หรือ ถูกยึดถือว่า ตัวกูของกูแล้ว สิ่งนั้น คือ ตัวทุกข์ ถ้าในสิ่งใดไม่มีความยึดมั่นถือมั่นว่า ตัวกู ของกูแล้ว สิ่งนั้นไม่มีทุกข์ ท่านยกตัวอย่างว่า ร่างกายและจิตใจของผู้ที่เราถือกันว่าเป็นพระอรหันต์ เป็นร่างกายและจิตใจสะอาดบริสุทธิ์ล้วนๆ ไม่เจือด้วยความรู้สึกยึดมั่นถือมั่นว่าตัวกูของกู ไม่เจือด้วยกิเลส จึงไม่เป็นทุกข์ ไม่รู้สึกเป็นทุกข์
จากนั้นท่านได้เชื่อมโยงระหว่าง ความยึดมั่นถือมั่นว่าตัวกูของกู กับ สติปัญญา ว่าเป็นปฏิปักษ์ต่อกัน ถ้าเรามีความว่างจากการยึดมั่นถือมั่นว่าตัวกูของกู แล้ว สติปัญญาแท้ที่จะดับทุกข์ หรือ เป็นยาแก้โรคทางวิญญาณ ก็จะเข้ามาแทนที่ โรคทางวิญญาณที่เกิดอยู่ก่อน จะหายไปทันทีเหมือนถูกปลิดทิ้ง แม้เพียงแค่มีสติสัมปชัญญะเท่านั้น  ธรรมะต่างๆก็จะเกิดตามมามากมาย ตั้งแต่ขั้นต้น ไปจนถึงระดับสูงที่จะทำให้บรรลุมรรคผลนิพพานได้  เช่น หิริโอตัปปะ ขันติโสรัจจะ ความซื่อส้ตย์  ยถาภูตญาณทัสนะ ฯลฯ
ว่าง และ วุ่น ในแง่ธรรมะ
ตัวอย่างตามข้างต้นเป็น การว่างภายนอก แต่ ว่าง ในแง่ธรรมะ นั้น คือ ว่างภายใน มีใจคอปกติ ไม่ระส่ำระสาย วุ่นวาย และถ้าว่างยิ่งขึ้นไปอีก คือ ว่างจากความรู้สึกที่เป็นตัวตน ( Egoism) ไม่มีความรู้สึกว่าเป็นตัวเรา ของเรา ถ้าว่างได้ในระดับนี้ ถือว่า เป็นนิพพาน
ส่วน วุ่น คือ วุ่นทั้งกาย ใจ และวิญญาณ วุ่นอยู่กับความรู้สึกถึงตัวกู—ของกู จนไม่มีความสงบสุขเลย แม้จะสวดมนต์ รับศีล ทำบุญทำทานก็เป็นเพียงพิธีการเท่านั้น แต่ถ้า ว่างจากความรู้สึกถึงตัวกู—ของกูได้แม้เพียงชั่วครู่ ก็ถือได้ว่า มีพุทธะ ธัมมะ และสังฆะที่แท้จริงเกิดขึ้นแล้ว
ท่าน สรุปว่า ดังนั้น ขอให้ทุกคนเพียรพยายามปรับให้จิตใจว่างจากตัวกู-ของกู อยู่เรื่อยๆ จะได้มีพุทธะ ธัมมะ และ สังฆะ ในระดับหนึ่งเป็นประจำ และ ค่อยเพิ่มขึ้นจนกว่าจะว่างอย่างเต็มที่สมบูรณ์ หากทำได้ดังที่ท่านสรุป ก็ถือได้ว่า เราได้รับธรรมะที่เป็นยาแก้โรค และ เป็น เชื้อต้านทานโรค เข้าไปไว้ในจิตวิญญาณแล้ว และจะไม่มีทางเกิดโรคทางวิญญาณ ( Spiritual Disease) ขึ้นมาได้
วิธีการปฏิบัติเพื่อให้ว่างจากตัวกู ของกู
หลังจากนั้น ท่านได้ขยายความว่า พระพุทธเจ้าได้กล่าวถึงวิธีการปฏิบัติเพื่อให้ว่างจากตัวกู ของกูไว้มากมาย เพื่อให้เหมาะสมแก่บุคคล เวลา และ สถานที่ ตามที่เคยได้ยินกันว่ามีถึง 84,000 เรื่อง ซึ่งหากพิจารณาตามตัวเลขแล้วจะทำให้ท้อถอย แต่จริงๆแล้ว หลักสำคัญ มีเพียงสั้นๆ ตามที่พระพุทธเจ้า ได้สรุปไว้ให้แล้ว คือ “สิ่งทั้งปวงไม่ควรเข้าไปยึดมั่นถือมั่น” และ ทุกวิธีจะสามารถขจัดความรู้สึกยึดมั่นถือมั่นในตัวกูของกูได้เหมือนกันทั้งหมด แล้วแต่ว่าใครจะเลือกปฏิบัติตามวิธีใด
ท่านพุทธทาส ได้ยกตัวอย่างวิธีการรักษาโรคทางวิญญาณไว้เพียง 3 วิธี พอให้เข้าใจได้ชัดขึ้นและเหมาะสมกับเวลาในการบรรยาย คือ 1)วิธีการตามหลักปฏิจจสมุปบาท  2)วิธีการตามหลักไตรลักษณ์ และ 3)วิธีการตามหลักขันธ์ 5
วิธีการตามหลักปฏิจจสมุปบาท
ตัวอย่างวิธีปฏิบัติตามหลักปฎิจจสมุปบาท (ความหมาย คือ การที่สิ่งต่างๆอาศัยสิ่งหนึ่งปรุงอีกสิ่งหนึ่งเป็นวงจรต่อเนื่องไปเรื่อยๆ ตามที่เคยได้ยินกัน เช่น เวทนา ตัณหา อุปาทาน ภพ ชาติ ทุกข์ เป็นต้น) ท่านพุทธทาส อธิบายว่า การขจัดความรู้สึกตัวกูของกู ตามหลักการนี้ คือ พิจารณาเสมอว่าตัวกูของกูเป็นเพียงมายา เป็นภาพลวงตา แล้วหมั่นปฏิบัติในการ ตัดตอนการปรุงแต่งเสียแต่แรกๆ เช่น ตัดตอนไม่ให้เกิดความรู้สึกพอใจ/ไม่พอใจ ตัดตอนไม่ให้เกิดความรู้สึกอยากมี อยากได้ เป็นต้น
วิธีปฏิบัติตามหลักขันธ์ 5
ตัวอย่างวิธีปฏิบัติตามหลักขันธ์ 5 ( รูป เวทนา สัญญา สังขาร และ วิญญาณ ) ซึ่งท่านพุทธทาส นำมากล่าวถึงเฉพาะ สุขเวทนา คือ ความรู้สึกสุข สนุกสนาน เอร็ดอร่อย ฯลฯ ท่านแนะให้หมั่นพิจารณาว่า ความรู้สึกสุขเป็นเหมือนลูกคลื่นที่เกิดขึ้นเป็นคราวๆ ไม่ใช่ตัวจริง ท่านเห็นว่า สิ่งทั้งหลายทั้งปวงในโลกมีค่าอยู่ตรงที่ก่อให้เกิด ความรู้สึกเป็นสุข เช่น การเรียน การทำงาน การสะสมสมบัติ ฯลฯ ดังนั้น หากเราจัดการกับเรื่องสุขเวทนาให้ถูกต้องเพียงเรื่องเดียว ทุกเรื่องก็ถูกหมด การจัดการที่ถูกต้อง ก็เช่นเดียวกับวิธีอื่นๆ คือ ควรหมั่นพิจารณาว่า สุขเวทนาเป็นมายา ไม่ใช่ตัวตนจริงๆ หมายความว่า เมื่อเกิดความรู้สึกเป็นสุข ก็มองให้เห็นว่า เดี๋ยวมันก็จะแตกกระจายไปเช่นเดียวกันลูกคลื่น เมื่อเห็นเช่นนี้ เราก็จะไม่ตกเป็นทาสของสุขเวทนา ซึ่งจะรวมถึงการไม่เป็นทาสของทุกขเวทนา เช่นกัน
สรุปปิดท้ายการบรรยาย
ท่านย้ำเตือนว่า ในการปฏิบัติตามแนวทางต่างๆนั้น ต้องระมัดระวังให้ดี มีสติสัมปชัญญะให้มากขณะที่มีสิ่งหนึ่งสิ่งใดกระทบตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ ซึ่งประเด็นนี้พระพุทธเจ้าได้กำชับพระพาหิยะ พระสงฆ์รูปหนึ่งว่าให้เห็นสักว่าเห็น ได้ยินสักว่าได้ยิน อย่าให้ปรุงเวทนา หรือ ถ้าปรุงเป็นเวทนาแล้ว ก็อย่าให้ปรุงเป็นตัณหาก็ได้ ยังได้อีกทีหนึ่ง แล้วก็ไปสนใจเรื่องว่างเรื่องวุ่นให้มากที่สุด
ท่านพุทธทาสได้กล่าวถึง นิพพาน ว่า เมื่อเราพอเข้าใจเรื่อง ว่าง และ วุ่น และหมั่นสังเกต ก็จะจับได้ว่า แท้จริงแล้ว เราก็มี ช่วงเวลา ‘ว่าง’ หรือ ‘มีสติปัญญา’ อยู่มาก ในขณะที่ ช่วงเวลา ‘วุ่น’ หรือ ‘ความรู้สึกที่เป็นตัวกูของกู’ นั้น ก็มาเป็นพักๆ เกิดข้นทีไรก็เป็นทุกข์ ทุกที แต่ในขณะที่ไม่เกิด ก็ไม่เป็นทุกข์ และเราก็มีช่วงเวลานั้นอยู่มาก แต่เรามักมองข้าม คือ มองข้ามนิพพานที่มีอยู่เองไปเสีย จึงมองไม่เห็นว่ามี ‘นิพพาน’
ท่านพุทธทาส เห็นว่า ความว่าง ที่มีอยู่เอง นั้น เป็น นิพพานน้อยๆ หรือ นิพพานชิมลอง ซึ่งเป็นอย่างเดียวกับนิพพานถาวร เพียงแต่ว่ามันไม่ได้เกิดขึ้นอย่างถาวร เพราะเรายังไม่สามารถป้องกันโรคหรือทำลายโรค ซึ่งจะแทรกเข้ามาเป็นพักๆได้ ท่านพุทธทาสเห็นว่าคนที่ฉลาด หรือมีบุญจะรู้ว่า จิตโดยพื้นฐานแล้ว ‘ว่าง’ หรือ ‘นิพพาน’ อยู่เอง แล้ว ดังนั้น เราจึงควรระวังอย่าให้มีของใหม่เข้ามาแทรกแซง เพียงแค่นี้เราก็’ ว่าง’ ได้แล้ว แต่ต้องมีความรู้สึกตัวอยู่เสมออย่าประมาท คอยจับให้พบความว่าง และ วุ่น ที่เกิดอยู่เป็นประจำวัน ท่านพุทธทาส สรุปปิดท้ายการบรรยาย เรื่อง ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนาว่า ขอให้ทุกคนรู้จักโรค ทั้งทางกาย ทางจิต และ ทางวิญญาณ ให้ครบถ้วน แล้วแก้ไขเยียวยาทุกโรค ให้เป็นผู้ไม่มีโรค และได้ชื่อว่า อโรคยา ปรมา ลาภา ที่แท้จริง
เร็ว..แรงทะลุนรก
ภาพยนตร์เรื่องแรก ฉายเมื่อปี ค.ศ. 2001 โดยภาพยนตร์สี่เรื่องแรกนั้นเน้นไปที่การแข่งรถบนถนนที่ผิดกฏหมายและจบลงในภาพยนตร์ เร็ว...แรงทะลุนรก 4: ยกทีมซิ่ง แรงทะลุไมล์ (2009) ภาพยนตร์ชุดเปลี่ยนไปสู่การโจรกรรมและสายลับใน เร็ว...แรงทะลุนรก 5 (2011) และตามมาด้วยภาคต่ออีกห้าเรื่อง ภาพยนตร์เรื่องล่าสุด เร็ว...แรงทะลุนรก 10 ฉายในปี ค.ศ. 2023 มีการวางแผนภาพยนตร์เรื่องที่สิบเอ็ดและเรียกภาพยนตร์ชุดหลักรวมกันว่า ตำนานทีมซิ่งมหากาฬ
ยูนิเวอร์แซลขยายภาพยนตร์ชุดโดยการสร้างภาพยนตร์แยกชื่อว่า เร็ว...แรงทะลุนรก ฮ็อบส์ & ชอว์ (2019) ขณะที่ ดรีมเวิร์กส์แอนิเมชัน บริษัทในเครือยูนิเวอร์แซล สร้างแอนิเมชันชุดชื่อว่า เร็ว..แรงทะลุนรก ซิ่งสยบโลก ออกอากาศในโทรทัศน์ผ่านสัญญาณต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังมีอัลบั้มรวมเพลงที่ปรากฏอยู่ในภาพยนตร์และภาพยนตร์สั้นสองเรื่องซึ่งมีเนื้อเรื่องเกี่ยวข้องกับภาพยนตร์
ภาพยนตร์ชุดประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ เป็นแฟรนไชส์ที่ใหญ่ที่สุดของยูนิเวอร์แซล เป็นภาพยนตร์ชุดที่ทำเงินสูงสุดอันดับที่เจ็ด โดยทำเงินมากกว่า 6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ การตอบรับจากวิจารณ์สำหรับภาพยนตร์สี่เรื่องแรกนั้นมีความหลากหลายจนถึงในแง่ลบ จนกระทั่งภาพยนตร์เรื่องที่ห้าและเรื่องต่อ ๆ มา ได้รับตอบรับที่หลากหลายจนถึงในแง่บวก นอกจากภาพยนตร์แล้ว เร็ว...แรงทะลุนรก ได้รับความสนใจจากสื่ออื่น ๆ ได้แก่ เครื่องเล่นในสวนสนุกที่ ยูนิเวอร์แซลสตูดิโอส์ฮอลลิวูด, การแสดงสด, โฆษณา, วิดีโอเกมและของเล่นจำนวนมาก แฟรนไชส์ถือว่าเป็นแรงขับเคลื่อนที่ทำให้นักแสดงนำ วิน ดีเซลและพอล วอล์กเกอร์ มีชื่อเสียง
ดาร์ก (ละครชุดทางโทรทัศน์)
ดาร์ก (Dark) เป็นละครโทรทัศน์เยอรมัน แนวนิยายวิทยาศาสตร์ และระทึกขวัญ ที่ร่วมสร้างโดย Baran bo Odar และ Jantje Friese ซึ่งมีทั้งหมดสามฤดูกาล ออกอากาศตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 ถึง พ.ศ. 2563 เรื่องราวดังกล่าวเป็นการเล่าเรื่องติดตามตัวละครจากหมู่บ้านสมมติแห่งวินเดน ประเทศเยอรมนี ในขณะที่บางตัวละครกำลังไล่ล่าตามความจริง หลังจากการหายตัวไปของเด็กในชุมชน พวกเขาพยายามไขคดี ติดตาม ค้นหาความเชื่อมโยงระหว่างสี่ครอบครัวที่ห่างเหิน และไขการเดินทางข้ามเวลาที่มาพร้อมกับเรื่องราวน่ากลัว ซึ่งครอบคลุมหลายชั่วอายุคน ละครนี้สำรวจความหมายของเวลาและผลกระทบที่มีต่อธรรมชาติของมนุษย์
ดาร์กเปิดตัวเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2560 ออกอากาศบนเน็ตฟลิกซ์ เป็นละครต้นฉบับเรื่องแรกของภาษาเยอรมัน ฤดูกาลที่สองเปิดตัวในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2562 ในขณะที่ฤดูกาลที่สาม ซึ่งเป็นฤดูกาลสุดท้ายเปิดตัวในวันที่ 27 มิถุนายน พ.ศ. 2563
ละครเรื่องนี้ได้รับการยกย่องจากเสียงวิจารณ์ ทั้งน้ำเสียง ภาพลักษณ์ การแสดง การคัดเลือกนักแสดง ดนตรีประกอบ และความทะเยอทะยาน และความซับซ้อนของการเล่าเรื่อง ตอนจบของละครยังได้รับคำชมอย่างวิพากษ์วิจารณ์ โดยหลายคนเรียกมันว่าบทสรุปที่ "น่าพอใจ" ในปี พ.ศ. 2564 บีบีซีได้จัดอันดับละครดังกล่าวให้เป็นละครทางโทรทัศน์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดลำดับที่ 58 ของศตวรรษที่ 21
เรื่องย่อ
เรื่องราวของเด็ก ๆ ในเมืองที่เริ่มหายตัวไปในเมืองวินเดน ประเทศเยอรมนี เป็นเรื่องราวที่แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่ร้าวฉาน ชีวิตคู่ และอดีตอันดำมืดของสี่ครอบครัวที่อาศัยอยู่ที่เมืองแห่งนี้ และการไขปริศนาที่กินเวลาถึงสี่ชั่วอายุคน
ในฤดูกาลแรก เริ่มต้นในปี ค.ศ. 2019 และย้อนไปในปี ค.ศ. 1986 และ 1953 ผ่านการเดินทางข้ามเวลาเมื่อมีสมาชิกของครอบครัวหนึ่งที่รับรู้ถึงรูหนอนในระบบถ้ำใต้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในท้องถิ่น ในช่วงฤดูกาลแรก ความลับเกี่ยวกับครอบครัวของคาห์นวาลด์ นีลเส็น ดอปเปลอร์ และเทียเดมันน์ถูกเปิดเผย และชีวิตของพวกเขาเริ่มพังทลายเมื่อสายสัมพันธ์ของพวกเขาถูกเปิดเผย ซึ่งเหตุการณ์เหล่านี้ได้กระทบกับคนในเมือง ความสงบ และครอบครัวต่าง ๆ
ในฤดูกาลที่ 2 ยังคงสานต่อความพยายามของครอบครัว เพื่อตามหาคนที่พวกเขารักที่หายไป หลายเดือนหลังจากตอนจบฤดูกาลแรกในปี ค.ศ. 2020, 1987 และ 1954 ตามลำดับ เรื่องราวเพิ่มเติมเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 2053 และ 1921 ฤดูกาลที่สองได้นำเสนอ Sic Mundus Creatus Est ซึ่งเป็นสมาคมลับของนักท่องเวลาแห่งเมืองวินเดน และโลกใบนี้ ฤดูกาลนี้เป็นเรื่องราวนับถอยหลังสู่วันสิ้นโลก
ฤดูกาลที่ 3 ยังคงเป็นเรื่องราวติดตามครอบครัวทั้งสี่ข้ามเวลาหลังจากวันสิ้นโลกในปี ค.ศ. 2020 เป็นการนำเสนอโลกคู่ขนาน ที่เชื่อมโยงกับโลกแรก ฤดูกาลที่สามสานต่อโครงเรื่องในปี ค.ศ. 1954, 1987, 2020 และ 2053 ในโลกที่หนึ่ง ในขณะเดียวกันก็เพิ่มโครงเรื่องใหม่ในปี ค.ศ. 1888 และปี 2019 และ 2052 ในโลกที่สอง ในขณะที่แต่ละฝ่ายสานต่อความปรารถนาของตนเองในแต่ละโลก และสานต่อเหตุการณ์ของฤดูกาลที่ 2
การเผยแพร่
ฤดูกาลแรกของละครเปิดตัวในวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 2017 มีการประกาศสร้างฤดูกาลที่ 2 พร้อมตัวอย่างสั้น ๆ บนหน้าเฟซบุ๊กของละครและเน็ตฟลิกซ์ของเยอรมันในวันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ. 2017 ในวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 2019 มีการประกาศฤดูกาลที่ 2 เปิดตัวในวันที่ 21 มิถุนายน ค.ศ. 2019 ในวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 2020 มีการประกาศฤดูกาลที่ 3 ฤดูกาลสุดท้าย ซึ่งเผยแพร่ในวันที่ 27 มิถุนายน ค.ศ. 2020
วัดกองแขก
วัดกองแขก เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลกองแขก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ มีเนื้อที่ 1 ไร่ 60 ตารางวา
วัดกองแขกตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2440 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2532 ผู้สร้างวัดเป็นชาวบ้านชุมชนบ้านกองแขกซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่ อันเป็นที่รวมของกลุ่มชาวบ้านที่อพยพมาจากจังหวัดต่าง ๆ เช่น ชาวแม่พริกจากลำปาง ชาวเชียงแสนจากเชียงราย ชาวน่าน เชียงคำ เป็นต้น จิตรกรรมฝาผนังเขียนโดยช่างชาวลำปางซึ่งได้อพยพเข้ามาอยู่ที่อำเภอแม่แจ่มในช่วงเวลานั้น มีลักษณะปาดป้ายปลายพู่กันอย่างเฉียบคม ทั้งในรูปพุทธประวัติ รูปเทวดาฟ้อนรำ และชาดกต่าง ๆ
จากจารึกอักษรล้านนาโบราณที่อาสนะ ระบุว่า ผู้ริเริ่มสร้างวัดเป็นผู้หญิงชื่อ เจ้าแม่ คำเครือ มาจากลำพูน และตุ๊เจ้ากันธิยะ มาจากลำปาง มีต๊าวตี๋โต้ง เป็น ช่างปั้นพระประธาน และมีครูบาคำ เป็นผู้รวบรวมช่างที่มีฝีมือช่วยกันสร้าง วิหารของวัดระบุว่าสร้างเมื่อ พ.ศ. 1224 โบราณวัตถุภายในวัด ได้แก่ แท่นแก้ว รองรับพระประธาน ธรรมาสน์ และอาสนะ ทั้งสามอย่าง เจ้าแม่คำเครือ เอาบรรทุกหลังช้างมาจากลำพูน
ทัสเคนเรดเดอร์
"พวกทัสเคนน่ะเหมือนมนุษย์ แต่พวกมันดุร้าย เป็นสัตว์ร้ายที่ไม่มีเหตุผล"
- เคลกก์ ลาร์ส
ทัสเคนเรดเดอร์ เป็นเผ่าพันธุ์หนึ่งในภาพยนตร์ นวนิยาย การ์ตูน หนังสือการ์ตูน และเกมชุดสตาร์ วอร์ส ในภาพยนตร์ ทัสเคนเรดเดอร์ได้ปรากฏตัวครั้งแรกในความหวังใหม่และยังมีบทบาทอีกเล็กน้อยในภัยซ่อนเร้น และเป็นเหตุทำให้ชีวิตของอนาคิน สกายวอล์คเกอร์เปลี่ยนไปในกองทัพโคลนส์จู่โจม
ชีววิทยาและรูปร่างลักษณะ
"พวกมันเหมือนสัตว์ ข้าฆ่ามันเหมือนสัตว์เดรัจฉาน ข้าเกลียดมัน!"
- อนาคิน สกายวอล์คเกอร์
อาชาราด เฮทท์ได้กล่าวกับอนาคิน สกายวอล์คเกอร์ขณะปฏบัติภารกิจบนอาร์โกนาร์เอาไว้ว่า ทัสเคนเรดเดอร์นั้นไม่เหมือนมนุษย์ ซึ่งเปรียบได้ว่าพวกเขาคืออมนุษย์นั่นเอง
มนุษย์ทรายเป็นที่รู้จักว่าชอบเลี้ยงเด็กกำพร้าจากผู้ตั้งรกรากหลังจากที่บุกเข้าโจมตีที่อยู่อาศัยหรือขบวนรถของมนุษย์ ซึ่งคล้ายกับวิธีของแมนดาลอเรียน อาจารย์เจไดชาราด เฮทท์เคยมีตำแหน่งในเผ่าของพวกเขาด้วยการต่อสู้อย่างกล้าหาญ นอกจากเหตุการณ์ที่ไม่ธรรมดาเหล่านี้แล้วก็ไม่มีสัญญาณใดเลยที่บอกว่ามีมนุษย์อยู่ท่ามกลางหมู่ทัสเคนเรดเดอร์
การศึกษาทางวิทยาศาตร์เกี่ยวกับศพนั้นไม่สามารถหาข้อสรุปได้ และขณะนั้นเอง ความบกพร่องในรายละเอียดก็อาจเกิดขึ้นได้จากสภาพอากาศที่ไม่เป็นมิตรของทาทูอีน และรวมทั้งพวกทัสเคนเรดเดอร์เองก็ไม่เป็นมิตรเช่นกัน เป็นที่ควรจำไว้ว่าความรู้ในมนุษยทราย—หรืออะไรก็ตามที่คิดว่ารู้เกี่ยวกับพวกเขา—เป็นสิ่งที่มีพื้นฐานจากความไม่แน่นอนและหลักฐานอนุมาน อย่างไรก็ตาม อาชาราด เฮทท์อ้างว่าเขาได้เรียนรู้ถึงความไม่ลงรอยกันของมนุษย์และพวกทัสเคน ประกอบกับความรู้แรกของเขาในพวกทัสเคน เป็นหลักฐานบังคับที่บอกว่าพวกเขานั้นเป็นเผ่าพันธุ์ที่แตกต่าง
เป็นที่คิดกันว่าทัสเคนและจาว่ามีบรรพบุรุษที่เป็นคูมัมกาห์ร่วมกัน ผู้ซึ่งถูกนำออกไปจากดาวโดยจักรวรรดินิรันดริ์เพื่อไปเป็นทาสบนดาวอื่น เนื่องมาจากความเป็นไปได้ที่คูมัมกาห์อาจเป็นต้นกำเนิดของมนุษย์ มันจงเป็นไปได้ว่าทัสเคนและมนุษย์มีบรรพบุรุษเดียวกัน อย่างไรก็ตาม การเชื่อมต่อนั้นไม่เพียงพอที่จะขยายพันธุ์ภายใน และใบหน้าที่ไร้หน้ากากของพวกเขาแสดงให้เห็นสิ่งที่แตกต่างจากมนุษย์ อนาคิน สกายวอล์คเกอร์จำได้ทันทีที่อาชาราด เฮทท์ถอดหน้ากากว่าเขาไม่ใช่ทัสเคนเรดเดอร์อย่างแท้จริง แสดงให้เป็นว่าเขาคุ้นเคยกับรูปลักษณ์ของทัสเคนเรดเดอร์ภายใต้หน้ากากของพวกเขา ต่อมาลุค สกายวอล์คเกอร์ได้ฝันร้ายว่าทัสเคนได้ปรากฏตัวขึ้นพร้อมกับใบหน้าที่ไม่สวมหน้ากาก อย่างไรก็ตาม มันเป็นเช่นนั้นจริงหรือไม่ หรือเป็นเพียงภาพหลอนที่ได้มาจากจินตนาการของอนาคิน
ชีวิตในทะเลทราย
"ที่ทาทูอีน ลมพัดและแสงตะวันคือศัตรู"
- ชาราด เฮทท์
วัฒนธรรมของทัสเคนนั้นขึ้นอยู่กับสภาพอากาศที่ทารุณของทาทูอีน ความแห้งแล้งที่ขยายออก ล้มแล้งและความแห้งแล้งจากความร้อนของกลางวัน หนาวเหน็บและสงบหลังจากความมืด
พวกเขาเป็นผู้รอดชีวิตพวกแรกในสภาพภูมิประเทศแบบนี้ และปกป้องเอง มนุษย์ทรายเรียนรู้วิธีพื้นฐานด้วยการปกปิดตัวของพวกเขาให้มิดชิดตั้งแต่ศีรษะถึงเท้าด้วยชุดคลุมสีทะเลทราย ทำให้ไม่เหลือผิวหนังส่วนใดเลยที่สัมผัสกับสภาพแวดล้อม
ทัสเคนแยกตัวกันเป็นเผ่าหรือกลุ่ม และร่อนเร่ไปทั่วทะเลทรายของทาทูอีน แต่ดูเหมือนจะมุ่งไปที่จันด์แลนด์อันรกร้าง พื้นที่ใหญ่ของที่ราบสูงหินที่ใกล้กับพื้นที่ที่เป็นทราย เมื่อถึงประเพณีตั้งค่ายพักในฤดูพายุทราย กลุ่มมากมายจะไปตั้งค่ายพักนบริเวณที่เรียกว่าเดอะ นีดเดิลส์ พวกเขาไปทั้งที่จันด์แลนด์และทะเลทรายดูนซี อย่างไรก็ตาม สิ่งมีชีวิตอื่นโดยเฉพาะที่มาจากดาวอื่นจะเป็นเป้าหมายหลักในการโจมตี ด้วยการท่องไปบนหลังแบนธา กลุ่มบุกจะปรากฏอย่างรวดเร็วในทะเลทราย เดินเป็นแถวเรียงเดียวเพื่อปิดบังจำนวนของพวกเขา และจากนั้นก็หายตัวกลับไปในทะเลทรายพร้อมกับเชลยและอาหาร เนื่องมาจากพวกเขาขาดเทคโนโลยีที่ก้าวหน้า ด้วยสังคมดั้งเดิมและความโหดร้ายของพวกเขา พวกเขาจึงถูกมองว่าเป็นสัตว์ร้ายที่ป่าเถื่อนโดยประชากรส่วนใหญ่ของกาแลกติก
ถึงแม้ว่าเครื่องแต่งกายของทัสเคนจะแตกต่างกันไปตามเผ่า แต่โดยรวมแล้วก็จะมีชุดที่เหมือนกัน ดวงตาของมนุษย์ทรายจะถูกปกปิดด้วยแว่นมองซึ่งปกป้องมันจากแสงแดด ที่ใต้ดวงตาจะมีท่อสองท่อที่ยื่นออกมาจากหน้ากาก ส่วนใหญ่ดูเหมือนว่ามันจะมีไว้เพื่อหายใจ ส่วนปากที่เปิดออกปกปิดบริเวณระหว่างจมูกกับขากรรไกร ขณะที่ท่อไอน้ำถูกสวมไว้รอบคอเพื่อนำอากาศเข้าสู่ปอด มนุษย์ทรายมีกาเดิร์ฟฟิอิเป็นอาวุธ ขณะที่พวกเขาปฏิเสธที่จะใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย พวกเขาก็ประดิษฐ์ปืนไรเฟิลทัสเคนไซเคลอร์และเตาไฟจากเหล็กที่ขโมยมาได้
โดยรวมแล้ว มนุษย์ทรายนั้นดูน่ากลัว ความกลัวนี้ได้กลายมาเป็นตำนานที่น่าสยองขวัญ และแม้กระทั่งบางส่วนก็เป็นความจริง อย่างการพ่นเลือดใส่เป้าหมายขณะเข้าโจมตี
ทัสเคนเพศหญิงจะสวมชุดหลากหลายมากกว่าของทัสเคนเพศชาย (ถึงแม้ว่าในบางเผ่า ชายและหญิงจะสวมชุดเหมือนกัน) ซึ่งมักจะมีขนสัตว์อยู่ด้วย ในบางเผ่า บทบาทของพวกผู้หญิงดูเหมือนจะเกี่ยวข้องกับการตั้งค่ายขณะที่พวกผู้ชายทำการบุกและล่าสัตว์ แต่ในกลุ่มอื่น อาจเป็นไปได้ว่าชอบเร่ร่อน พวกเขาอาจอยู่และล่าไปพร้อมกับชายที่มาร่วมกลุ่ม ลูกของทัสเคนจะสวมชุดเดียวกันทั้งหญิงและชาย พวกเขาจะสวมชุดที่แสดงเพศได้เมื่อเข้าวัยผู้ใหญ่
ทัสเคนมีข้อต้องห้ามในการถอดเสื้อผ้าต่อหน้าผู้อื่น ยกเว้นในเหตุการณ์พิเศษ อย่าง ในการคลอดเด็ก ในคืนแต่งงาน และพิธีกรรมเข้าวัยผู้ใหญ่ และในฐานะผู้ใหญ่ ภายในเต็นท์ส่วนตัวของพวกเขาเท่านั้น การฝ่าฝืนกฎนี้อาจหมายถึงการถูกเนรเทศหรือความตาย มันขึ้นอยู่กับกฎของแต่ละเผ่า
ความสำคัญของรูปลักษณ์ภายนอกและการปกปิดกายภาพยังทำให้สามารถเกิดการ—ปลอมตัว—หนึ่งปัจจัยจู่โจมวัฒนธรรมของทัสเคน ถึงแม้ว่ามนุษย์ทรายถูกมองว่าเป็นมนุษย์ต่างดาวที่โหดร้ายโดยอาณานิคมมนุษย์บนทาทูอีน และไม่มีใครรู้ว่ามีพวกเขาทั้งหมดเท่าไหร่ อย่างน้อยในทศวรรษสุดท้ายของสาธารณรัฐกาแลกติก พวกเขาก็มีจำนวนพอๆ กับมนุษย์ที่มาตั้งรกราก
กลุ่มทางสังคม
"นักเดินทางที่หลงทางเท่านั้นที่พบกับการต้อนรับจากชาวทัสเคน"
- โอบีวัน เคโนบีพูดกับลุ สกายวอล์คเกอร์
มนุษย์ทรายนั้นรวมตัวกันเป็นกลุ่มหรือเผ่า จำนวนจะอยู่ที่ระหว่าง 20-30 ชีวิต และต่อมาก็ขยายใหญ่ขึ้นโดยไม่มีข้อจำกัด ในเผ่าทั่วไปนั้น พวกผู้ใหญ่มักจะทำหน้าที่ออกล่าและปกป้อง มักจากค่ายพักเป็นเวลานาน ผู้หญิงมักจะร่วมสัตว์ที่เรียกว่าแมสซิฟฟ์เพื่อดูแลพวกเด็กๆ ค่าย หลังจากที่พวกเขาอายุได้สิบสามปี พวกเด็กๆ จะได้รับตำแหน่งเต็มตัวภายในเผ่าและพร้อมแต่งงานในพิธีกรรมที่มีการแลกเปลี่ยนเลือดระหว่างชายหญิง และตัวแบนธาของพวกเขา
แบนธาเป็นอีกส่วนประกอบสำคัญในวัฒนธรรมของทัสเคน มันตัวใหญ่ ขนดกมากจนสามารถรอดชีวิตได้เป็นเวลายาวนานในสภาพที่โหดร้ายของทะเลทราย แบนธาบางตัวจะเร่ร่อนไปเรื่อยๆ แต่มนุษย์ทรายได้เรียนรู้ที่จะฝึกพวกมัน ทัสเคนทุกคนจะมีแบนธาเป็นของตัวเองตั้งแต่วัยเด็ก และขี่มันในการเดินทางที่ยาวนาน กลุ่มลาดตระเวนขนาดเล็กจะมีแบนธาสองถึงสามตัว หรืออาจใช้ทั้งฝูงในช่วงย้ายถิ่น พวกเขาจะท่องเที่ยวผ่านสันทรายและกลุ่มห้อนหินโดยใช้พาหนะของพวกเขา โดยเดินเป็นแถวเรียงเดี่ยว
ทัสเคนรอดชีวิตได้ด้วยน้ำเต้าฮับบาเพียงอย่างเดียว และชาวไร่ไอน้ำใช้เรื่องเล่าในความจริงที่ว่าพวกมันเป็นของมึนเมาได้เมื่อผสมกับน้ำตาล ไม่มีใครรู้ว่าพวกเขากินเนื้อสัตว์หรือไม่
ขณะที่ชีวิตส่วนใหญ่ของพวกเขาคือเร่ร่อนไปเรื่อยๆ มันก็มีข้อยกเว้นอยู่สองอย่าง เมื่อฤดูร้อนมาถึงจุดสูงสุด ค่ายแบบกึ่งถาวรก็จะถูกก่อสร้างขึ้นมา และโดยเฉพาะถ้ำหรือโพรง มันขึ้นอยู่กับกลุ่มชอบไปที่ไหน (มักจะเป็นที่ที่พวกเขาฝังศพหรือทำพิธีพิกรรม) บ่อน้ำพิเศษอย่างที่มีในหุบเขากาฟซา เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์เนื่องมาจากมันหาพบได้ยาก มักจะถูกป้องกันเป็นอย่างดี
พิธีกรรม
"มรดกทางวัฒนธรรมของพวกเขามีค่าและเข้มงวด ไม่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดหลายศตวรรษบนทาทูอีน"
- แมมมอน ฮูล
พิธีกรรมมากมายของมนุษย์ทรายได้รวมสังคมของพวกเขาไว้ด้วยกัน ในหลายๆ เผ่า มนุษย์ทรายวัยหนุ่มจะได้รับมอบหมายให้ทำพิธีที่เรียกว่า"พิธีโลหิต" ซึ่งวัยรุ่นจะพิสูจน์ทักษะในการล่าของพวกเขาด้วยการจับสัตว์มาและทรมานมันด้วยวิธีที่แสนเจ็บปวดหลายอาทิตย์จนกระทั่งมันตาย เป้าหมายส่วนมากจะเป็นสัตว์อย่างแบนธาหรือเวรดทะเลทราย แต่ความเคารพที่สูงสุดจะมีต่อนักล่าผู้ที่ทำพิธีนี้กับสิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึกนึกคิด การทดสอบที่ทรงเกียรติที่สุดสำหรับผู้ใหญ่ก็คือการล่าและสังหารมังกรไครท์ และนำไข่มุขในท้องของมันกลับมา บ่อยครั้งที่สมาชิกของเผ่าจะสร้างหน้ากากวิญญาณจากวัสดุธรรมชาติเพื่อใช้ในพิธีกรรมและการเฉลิมฉลอง ขณะอยู่ในพิธีนี้ หัวหน้าเผ่าจะมอบกาเดิร์ฟฟิอิอันแรกเป็นรางวัลให้แก่วัยรุ่นที่ทำสำเร็จ นี่เป็นช่วงเวลาแห่งเกีนยรติยศของสมาชิกวัยรุ่นของเผ่า แต่มันก็ยังเป็นเครื่องแสดงถึงความรับผิดชอบที่ยิ่งใหญ่อีกด้วย หากวัยรุ่นผู้นั้นสูญเสียกาเดิร์ฟฟิอิของเขา เขาจะถูกเนรเทศออกจากเผ่า
นอกจากนี้ บางครั้งชาวทัสเคนจะสนุกกับการยิงใส่นักอข่งยานพ็อด ผู้ซึ่งมีส่วนร่วมในการแข่งขันบูนทาอีฟ เพื่อเป็นการแสดงถึงความแม่นปืน และการแก้แค้นที่พวกนั้นรุกล้ำอาณาเขตของพวกเขา
อนาคิน สกายวอล์คเกอร์หรือดาร์ธเวเดอร์ผู้ที่เป็นตำนานหลังจากที่เขาฆ่าล้างเผ่ามนุษย์ทรายเพื่อแก้แค้นที่พวกเขาฆ่าแม่ของเขา เขาถูกบรรยายเอาไว้ว่าเป็นผีร้ายอาฆาตหรือปีศาจทะเลทราย และชาวทัสเคนได้ทำพิธีบูชายัญขึ้นมาเพื่อยับยั้งเขา ด้วยการวางงานศิลปะที่ขโมยมาและของมีค่าอื่นๆ หรือแม้แต่บูชายัญมนุษย์ อย่างคิทส์เตอร์ บาไน ในที่ที่เผ่าถูกสังหาร
ภาษา
"เจ้าน่าจะลองสนทนาภาษาทัสเคนดูนะ ทำเสียงของเจ้าให้ต่ำมากที่สุด พยายามขู่และคำรามออกจมูกเหมือนกับที่สอนในวิชาเสียง… การมีเสมหะอาจช่วยได้"
- อีเบนน์ คิวทรี เบาบับ
มนุษย์ทรายพูดด้วยเสียงในลำคอซึ่งเรียกว่าภาษาทัสเคน บางชื่อมีความยาวและมีการหยุดมากมาย อย่างไรก็ตาม ชื่อสั้นๆ อย่างวลิเวนก็ถูกใช้ในบางเผ่า และทัสเคนบางคนอย่างอาชาราด เฮทท์ (A'Sharad Hett) และมารดาของเขาคะชีค มีที่มาจากชื่อที่พ่อแม่ให้และคำนำหน้า A'หมายถึง"บุตรของ"และK ' , "ธิดาของ" ควรรู้เอาไว้ว่าคำว่าC'rell'aktหรือ"สตรีแห่งคอเรลเลีย" ซึ่งเมื่อเทียบกับการขึ้นต้นของK '  ดูเหมือนว่า-ktอาจหมายถึง"สตรี"
คำอื่นๆ ในภาษาทัสเคนก็คือเออทาห์ (urtah) และ เออไทอา (urtya) ภาษาทัสเคนยังมีพื้นฐานมาจากภาษาฮัทท์และจาวา เนื่องมาจากพวกเขาใช้ภาษาเหล่านี้ติดต่อกันบ่อยครั้งเ
ด้วยการที่ไม่มีรูปแบบเขียน มนุษย์ทรายจึงต้องเล่าประวัติศาสตร์ด้วยปากเปล่า อย่างนักเล่าเรื่องที่มีความรู้ที่สุดและรับผิดชอบในการจดจำเรื่องของกลุ่มและประวัติศาสตร์ สำหรับศิษย์ การจำเรื่องให้แม่นยำนั้นเป็นสิ่งสำคัญ หากศิษย์ทำสำเร็จ เขาจะกลายมาเป็นนักเล่าเรื่องของกลุ่ม ขณะที่คนเก่าจะท่องออกไปในทะเลทรายตลอดกาล
ประวัติ
"ขอแค่รู้ไว้ว่าพวกมันคือทัสเคนก็พอ"
- อัลคารา
ครั้งหนึ่งชาวคุมัมกาห์เคยอาศัยอยู่ในเมืองขนาดใหญ่ไปทั่วทาทูอีนที่อุดมสมบูรณ์ หลายพันปีต่อมาพวกเขาก็เริ่มเดินทางออกสู่อวกาศและทาทูอีนก็กลายมาเป็นจุดน่าสนใจของจักรวาล โชคไม่ดีที่มันได้ดึงดูดความสนใจจากราคาทาและพวกเขาก็เริ่มบุกรุกเข้ามา ดังนั้นขบวนการกบฏของชาวคุมัมกาห์จึงเริ่มเกิดขึ้น
เรื่องเล่ายืนยันว่าชาวคุมัมกาห์ได้ท้าทายจักรวรรดินิรันดร์ประมาณปีที่ 50,000 และ 25,000 ก่อนยุทธการยาวิน และถูกลงโทษด้วยการระดมยิงจากวงโคจร ซึ่งทำให้ผิวหน้าของทาทูอีนราบเป็นหน้ากลอง ส่งผลให้เวลาต่อมามันได้กลายมาเป็นทะเลทราย อย่างไรก็ดี ขณะที่การแทรกแซงของจักรวรรดินิรันดร์ถูกเชื่อว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงดาวอื่นๆ อย่าง คาชีคหรือมานาอัน มันก็เป็นไปได้ที่ราคาทานำไอน้ำของทาทูอีนไปไว้บนดาวที่เป็นมหาสมุทร ไม่มีใครรู้แน่ชัดถึงความแตกต่างที่เกิดขึ้นระหว่างทัสเคนที่ตัวสูงและจาว่าที่ตัวเตี้ย
หลังจากที่ทาทูอีนถูกค้นพบอีกครั้งโดยสาธารณรัฐกาแลกติกประมาณ 5,000 ปีก่อนยุทธการยาวิน มนุษย์รุ่นแรกๆ ที่มาตั้งรกรากมีชื่อเรียกว่ากอร์ฟา จากนั้นก็เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหันทำให้พวกเขากลายมาเป็นมนุษย์ทราย เพื่ออยู่รอด พวกเขาเริ่มสร้างเทคโนโลยีให้กับอาณานิคมของพวกเขาขึ้นมา ประมาณ 4,000 ปีก่อนยุทธการยาวิน พวกเขาได้ทำสงครามเล็กๆ กับผู้ตั้งรกราก รวมทั้งกับยริษัทเซอร์คาที่หวังจะมาทำเหมืองแร่บนทาทูอีน และทำให้จาว่าได้เข้าครอบครองแซนด์ครอเลอร์ของชาวเมืองโดยบังเอิญ เป็นการทำให้อีกหนึ่งเผ่าพื้นเมืองของทาทูอีนผงาดขึ้น
ดูเหมือนว่าทาทูอีนจะถูกลืมไปจากกาแลกซี่ในไม่กี่พันปีถัดมา และอันที่จริง ดาวนี้ได้ถูกค้นพบอีกครั้งในปีที่ 1,100 ก่อนยุทธการยาวิน เมื่อถึงศตวรรษที่หกก่อนยุทธการยาวิน อย่างไรก็ตาม อาณานิคมทำเหมืองได้ถูกสร้างขึ้นมา และประวัติศาสตร์ของมนุษย์ทรายและความสัมพันธ์ของพวกเขากับผู้ที่มาจากดาวอื่นก็ได้เกิดขึ้นเมื่อประมาณ 550 ก่อนยุทธการยาวิน เมื่อพวกเขาเข้าปะทะกับผู้มาเยือนนามว่าอัลคารา
ในตอนแรกนั้น อัลคาราได้ทำงานในสำนักงานชาติพันธุ์และระบบสังคม โดยศึกษาเกี่ยวกับมนุษย์ทรายและดูเหมือนได้รับความเชื่อใจจากพวกเขา ในที่สุด อย่างไรก็ตาม เขาได้ทรยศต่อาณานิคมและเป็นเจ้าของป้อมปราการในทะเลทราย ซึ่งต่อมาได้ถูกใช้โดยแจ็บบา เดอะ ฮัทท์ ไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าการก่ออาชญากรรมของเขากับมนุษย์ทรายนั้นมีความเกี่ยวข้องกันมากแค่ไหน แต่เหตุการณ์ที่เสื่อมเสียที่สุดในอาชีพของเขาก็คือการที่เขาเสนอตัวเป็นมิตรกับกลุ่มมนุษย์ทราย ผู้ซึ่งตั้งค่ายอยู่บนที่ราบสูงเมซรา เพื่อกำจัดกลุ่มเจ้าหน้าที่ตำรวจ จากนั้นเขาก็หักหลังมนุษย์ทรายและทำลายค่ายของพวกเขา สิ่งนี้ถูกกล่าวว่าเป็นเหตุของความขัดแย้งอันรุนแรงระหว่างชาวพื้นเมืองกับผู้มาเยือนจากต่างดาว
อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลานั้นไม่มีใครรู้แน่ชัดว่ามนุษย์ทรายโกรธเคืองเรื่องอะไร อัลคาราได้จากดาวไปเมื่อประมาณ 516 ปีก่อนยุทธการยาวิน และอาณานิคมทำเหมืองก็จบลงหลังจากนั้น นอกจากนี้ยังไม่มี่ใครรู้ว่าเผ่าที่อยู่บนที่ราบสูงเมซราเป็นมนุษย์ทรายกลุ่มเดียวเท่านั้นที่ทำงานกับอัลคารา หรือเป็นเพียงพันธมิตรที่ใกล้ชิดที่สุด และประเพณีที่เล่าต่อด้วยปากเปล่าของมนุษย์ทรายก็อาจทำให้เรื่องซับซ้อนขึ้นและมีแนวโน้มที่สร้างความเกลียดชังต่อผู้ตั้งรกรากที่ไม่ใช่ชนพื้นเมือง
เมื่อมีการตั้งรกรากแบบถาวรของผู้ที่มาจากดาวอื่นดูเหมือนว่าจะเกิดขึ้นในปีที่ 100 ก่อนยุทธการยาวิน ด้วยการมาถึงของยานโดแวกเกอร์ควีนจากดาวเบนไทน์ 4 เมืองหลวงแห่งใหม่ของดาวได้ถูกตั้งชื่อว่าเบสไทน์ และการตั้งรกรากครั้งที่สองถูกเรียกว่าป้อมทัสเคนก็ถูกสร้างขึ้นที่ทางตอนเหนือของจันด์แลนด์ ในตอนแรก ชาวอาณานิคมรุ่นใหม่ไม่ได้ระวังพวกมนุษย์ทราย แต่การโจมตีเป็นระยะของพวกเขาในระหว่างปีที่ 98-98 ก่อนยุทธการยาวินบังคับให้ต้องอพยพออกจากป้อมทัสเคน และจากจุดนั้นเอง ผู้ตั้งรกรากที่เป็นมนุษย์บนทาทูอีนก็เรียกชาวพื้นเมืองว่า"ทัสเคนเรดเดอร์"หรือผู้รุกรานทัสเคนนั่นเอง
หอแต๋วแตก แหกกระเจิง
หอแต๋วแตก แหกกระเจิง เป็นภาพยนตร์ไทย เป็นภาพยนตร์ภาคที่ 2 ในภาพยนตร์ชุดหอแต๋วแตก ผลงานกำกับของพจน์ อานนท์ แต่ภาคนี้สร้างโดย พระนครฟิล์ม ซึ่งได้ถูกจัดระดับเรตติ้ง น15+ เยาวชนอายุต่ำกว่า 15 ปี ผู้ปกครองควรให้คำแนะนำ จะไม่ควรชมตามลำพัง เนื้อหามีหยาบคายเพียงเล็กน้อย นำแสดงโดย จาตุรงค์ พลบูรณ์, เอกชัย ศรีวิชัย, ยิ่งศักดิ์ จงเลิศเจษฎาวงศ์, โก๊ะตี๋ อารามบอย, วีรดิษฐ์ ศรีมาลัย, สุดารัตน์ โพธิ์น้ำคำ, อภิญญา สกุลเจริญสุข, วราภัทร์ เพชรสถิต, เอนก อินทะจันทร์ และ ชาญณรงค์ ขันทีท้าว มีเรื่องราวต่อเนื่องกัน ที่ได้ย้ายหอใหม่ ออกฉายเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2552
สถานที่ถ่ายทำ ถ่ายทำที่ร้านปาปาย่า ซอยลาดพร้าว 55/2 ส่วนหอถ่ายทำแถวย่านสาทร และฉากบ้านเก่าถ่ายทำที่อยุธยา ใช้เวลาถ่ายทำ 2 เดือน เริ่มถ่ายปลายเดือนมิถุนายน 2552 ภาพยนตร์ทำรายได้ 56.52 ล้านบาท
เรื่องย่อ
หลังจากที่ ผีน้ำนิ่ง ตามจองล้างจองผลาญจนคนในหอพักของกระเทยสามพี่น้อง เจ๊แต๋ว หรือ พัชราภา (จาตุรงค์ พลบูรณ์), เจ๊การ์ตูน (ยิ่งศักดิ์ จงเลิศเจษฎาวงศ์) และ มดดำ (เอกชัย ศรีวิชัย) อยู่ไม่ได้จึงต้องย้ายหนีกันหมด รวมถึงกระเทยสามพี่น้องด้วยที่ต้องย้ายหนีระหกระเหินมาเซ้งหอพักแห่งใหม่เพื่อทำกิจการหอพักต่อไป แต่เหมือนหนีเสือปะจระเข้ ที่หอพักแห่งใหม่ สามกระเทยต้องผจญกับผีนางรำที่ชื่อ อุษามณี (ตุ๊กกี้ ชิงร้อยชิงล้าน) และ ตรีชฎา(อภิญญา สกุลเจริญสุข)
ปิดเทอมใหญ่ หัวใจว้าวุ่น
ปิดเทอมใหญ่ หัวใจว้าวุ่น (ชื่อภาษาอังกฤษ: Hormones) เป็นภาพยนตร์ไทยกำกับโดย ทรงยศ สุขมากอนันต์ โดยค่ายจีทีเอช นำแสดงโดย ชาลี ไตรรัตน์, ศิรชัช เจียรถาวร, อังศุมาลิน สิรภัทรศักดิ์เมธา, โฟกัส จีระกุล, รัชชุ สุระจรัส, ชุติมา ทีปะนาถ, ฉันทวิชช์ ธนะเสวี, ธนิยา อำมฤตโชติ และอาโออิ โซระ ออกฉายเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2551 เป็นภาพยนตร์ที่เล่าความรักหลากรูปแบบของหนุ่มสาว โดยแบ่งออกเป็น 4 ตอน ตัวละครแต่ละตอนไม่มีความเกี่ยวเนื่องกัน โดยเนื้อเรื่องทั้งหมดเป็นเรื่องที่เกิดในช่วงปิดเทอมใหญ่ พ.ศ. 2551
คำวิจารณ์
อัญชลี ชัยวรพร จาก thaicinema.org วิจารณ์การกำกับของทรงยศไว้ว่า "ทรงยศเหมาะสำหรับทำหนังที่เน้นการแสดงและดราม่ามากกว่า ทุกตอนของเรื่องนั้นล้วนมีส่วนดราม่าทั้งหมด  และดูจะเป็นจุดแข็งที่สุดของทุกตอน  นักแสดงก็ทำงานได้ดีในส่วนที่เป็นดราม่าทั้งหมด  ทรงยศไม่ค่อยเหมาะที่จะทำหนังน่ารัก ๆ ใสปิ๊ง  เพราะเขาจับหัวใจหลักตรงนี้ไม่ได้"
การออกฉายและรายได้
ปิดเทอมใหญ่ หัวใจว้าวุ่น ออกฉายเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2551 ด้วยโรงฉายถึง 163 โรง ทำรายได้สัปดาห์แรกที่ 34.1 ล้านบาท ปิดที่สัปดาห์ที่ 4 ทำรายได้รวมที่ 80 ล้านบาท
เพลงประกอบภาพยนตร์
เพลงประกอบในภาพยนตร์เรื่องนี้ มีเพลงดังอันดับ 1 บนคลื่นวิทยุฮอตเวฟอย่างเพลง "อย่างน้อย" ร้องโดยวงบิ๊กแอส และยังมีเพลงที่ร้องโดยนักแสดงในหนังอย่างเพลง "รอเธอหันมา" ร้องโดยโฟกัส จีระกุล
อัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ ปิดเทอมใหญ่ หัวใจว้าวุ่น วางแผงเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2551
การอดอาหารประท้วงในประเทศไอร์แลนด์ ค.ศ. 1981
การอดอาหารประท้วงปี 1981 (1981 hunger strike) เป็นกลุ่มการประท้วงที่กินระยะเวลาห้าปีระหว่างเดอะทรับเบิลส์โดยนักโทษผู้นิยมสาธารณรัฐไอร์แลนด์ในประเทศไอร์แลนด์เหนือ การประท้วงเริ่มต้นในรูปแบบการประท้วงผ้าห่มในปี 1976 ขณะรัฐบาลบริเตนถอนสถานะกลุ่มพิเศษ (นักโทษสงครามแทนที่จะเป็นสถานะทางอาชญากรรม) ให้กับนักโทษกึ่งกองกำลัง กระทั่งในปี 1978 ข้อขัดแย้งลุกลามขึ้นสู่การประท้วงสกปรก ที่ซึ่งนักโทษปฏิเสธที่จะออกจากห้องขังเพื่ออาบน้ำและใช้อุจจาระถูปกคลุมห้องขัง ในปี 1980 นักโทษรวมเจ็ดคนเริ่มการอดอาหารประท้วงครั้งแรก ซึ่งต่อมาสิ้นสุดใน 53 วัน
การอดอาหารประท้วงครั้งที่สองมีขึ้นในปี 1981 และเป็นเหมือนการประลองระหว่างนักโทษกับนายกรัฐมนตรีสหราชอาณาจักร มาร์กาเร็ต แท็ตเชอร์ หนึ่งในผู้อดอาหารประท้วง บอบบี แซนส์ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกรัฐสภาขณะประท้วงอดอาหาร สร้างความสนใจจากสื่อทั่วโลก การประท้วงถูกยกเลิกภายหลังผู้ประท้วงสิบคนขาดอาหารจนถึงแก่ชีวิต รวมถึงแซนส์ พิธีศพของทั้งสิบคนมีผู้เข้าร่วมมากกว่า 100,000 คน การอดอาหารประท้วงนี้สร้างแนวคิดสุดโต่ง (radicalised) ในการเมืองชาตินิยมไอร์แลนด์ และเป็นแรงผลักดันสำคัญให้เกิดพรรคการเมืองชินเฟน
ภูมิหลัง
นักโทษที่ถูกตัดสินแล้วถูกปฏิเสธการได้รับสิทธิเช่นเดียวกับผู้ถูกกักกัน จนกระทั่งในเดือนกรกฎาคม 1972 ที่ซึ่งประกาศใช้สถานภาพกลุ่มพิเศษ ภายหลังการอดอาหารประท้วงของนักโทษ 40 คนจากกองทัพเฉพาะกาลสาธารณรัฐนิยมไอริช (IRA) นำโดยทหารผ่านศึก บิลลี แม็กคี สถานภาพกลุ่มพิเศษ หรือสถานะทางการเมืองนี้หมายความว่านักโทษจะได้รับการปฏิบัติเช่นเดียวกับนักโทษสวคราม เช่น ไม่ต้องสวมเครื่องแบบทัณฑสถานและไม่ต้องทำหน้าที่ในทัณฑสถาน เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 1976 เมอร์ลีน รีส์ รัฐมนตรีแห่งไอร์แลนด์เหนือภายใต้รัฐบาลของวิลซันประกาศว่าผู้ที่ถูกตัดสินด้วยความผิดฐานก่อการร้ายจะไม่ได้รับสถานภาพกลุ่มพิเศษอีกต่อไป นโยบายนี้ไม่ได้นำมาใช้กับนักโทษเดิม แต่จะนำมาใช้กับผู้ที่ถูกตัดสินจำคุกตั้งแต่ 1 มีนาคม 1976 การยกเลิกสถานภาพนี้เป็นภัยร้ายแรงต่อเจ้าหน้าที่ซึ่งมีการนำของกองกำลังกึ่งกองทัพภายในทัณฑสถานสามารถมีต่อกำลังพลของตน เช่นเดียวกับการใช้โฆษณาชวนเชื่อ
การประท้วงอดอาหารปี 1980
ในวันที่ 27 ตุลาคม 1980 เริ่มการประท้วงอดอาหาร มีนักโทษรวม 148 คนอาสาเป็นส่วนหนึ่งของการประท้วงนี้ แต่ท้ายที่สุดมีเพียงเจ็ดคนที่ถูกคัดเลือกเพื่อให้เท่ากับจำนวนผู้ลงนามในประกาศสาธารณรัฐเมื่ออีสเตอร์ปี 1916 ประกอบด้วยสมาชิก IRA คือ เบรนดัน ฮิวส์, ทอมมี แม็กเคียร์นี, เรย์มันด์ แม็กคาร์ที, ทอม แม็กฟีลี, ฌอน แม็กเคนนา, ลีโอ กรีน และสมาชิก INLA จอห์น นิกซัน
ในวันที่ 1 ธันวาคม นักโทษสามรายที่คุกสตรีอาร์มากเข้าร่วมการประท้วงอดอาหาร ในจำนวนนี้รวมถึงไมเรด ฟาร์เรล ท่ามกลางสงครามประสาทระหว่างแกนนำ IRA กับรัฐบาลบริเตนนี้ แม็กเคนนาทรุดโทรมลง เข้าสู่ภาวะโคมา และเกือบเสียชีวิต รัฐบาลมีท่าทีจะยอมรับข้อเรียกร้องห้าประการภายใต้เอกสารขนาดสามสิบหน้าซึ่งระบุรายละเอียดเกี่ยวกับข้อตกลง ขณะเอกสารกำลังเดินทางไปยังเบลฟาสท์ ฮิวส์ตัดสินใจที่จะช่วยชีวิตแม็กเคนนาและสิ้นสุดการประท้วงอดอาหารในวันที่ 18 ธันวาคม รวมระยะเวลา 53 วัน
อนุสรณ์
ในปัจจุบันมีอนุสรณ์สถานและภาพเขียนเพื่อระลึกถึงการอดอาหารประท้วงในเมืองต่าง ๆ ทั่วไอร์แลนด์ เช่น เบลฟาสต์, ดับลิน, เดรี, ครอสแมกเลน และ คามโล มีการระลึกประจำปีถึงผู้เสียชีวิตทุกคนทั่วทั่งไอร์แลนด์ และมีการเดินขบวนระลึกการประท้วงอดอาหารในเบลฟาสต์ทุกปี เช่นเดียวกับอาษิรวาทเกี่ยวกับประวัติชีวิตของบอบบี แซนส์ หลายเมืองในประเทศฝรั่งเศสมีถนนและสถานที่ตั้งชื่อตามบอบบี แซนส์ รวมทั้งในปารีสและเลอมังส์ รัฐบาลในเตหะราน ประเทศอิหร่าน เปลี่ยนขื่อถนนที่ตั้งสถานทูตสหราชอาณาจักรเป็นถนนบอบบี แซนส์ จากชื่อเดิม ถนนเชอร์ชิล
ถั่น มินอู
ถั่น มินอู (Thant Myint-U; သန့်မြင့်ဦး; เกิด 31 มกราคม ค.ศ. 1966) เป็นนักประวัติศาสตร์และอดีตเจ้าหน้าที่สหประชาชาติ เขายังเป็นผู้ประพันธ์ "The River of Lost Footsteps: A Personal History of Burma" ซึ่งเป็นหนังสือขายดี และได้รับการยกย่องอย่างสูง
เขาเกิดเมื่อวันที่ 31 มกราคม ค.ศ. 1966 ในนครนิวยอร์ก โดยมีพ่อแม่เป็นชาวพม่า และเป็นหลานของอดีตเลขาธิการสหประชาชาติ อู ถั่น เขาสำเร็จการศึกษาที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด วิทยาลัยระหว่างประเทศศึกษาชั้นสูงพอล เอช. นิทซ์ และมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ เขาสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ในปี ค.ศ. 1996 หลังจากการลุกฮือนิยมประชาธิปไตยในพม่าเมื่อปี ค.ศ. 1998 เขาใช้ชีวิตเป็นเวลาหนึ่งปีตามแนวชายแดนพม่า-ไทย โดยส่วนใหญ่เพื่อให้การช่วยเหลือผู้ลี้ภัยชาวพม่า หลังจากนั้นเขาใช้ชีวิตสองปีในวอชิงตัน ดี.ซี. โดยส่วนหนึ่งเพื่อทำงานเกี่ยวกับปัญหาพม่าให้กับฮิวแมนไรทส์วอตช์และคณะกรรมการผู้ลี้ภัยสหรัฐ
ถั่น มินอูทำงานในปฏิบัติการรักษาสันติภาพของสหประชาชาติเป็นเวลาสามปี โดยงานแรก ระหว่าง ค.ศ. 1992-3 โดยเป็นเจ้าหน้าที่ด้านสิทธิมนุษยชนในองค์การบริหารชั่วคราวของสหประชาชาติในกัมพูชาในพนมเปญ ในปี ค.ศ. 1994 เขาเป็นหัวหน้าโฆษกกองกำลังป้องกันของสหประชาชาติในอดีตยูโกสลาเวีย ซึ่งมีฐานอยู่ในซาราเยโว และในปี ค.ศ. 1996 โดยเป็นเจ้าหน้าที่การเมืองของสำนักงานผู้แทนพิเศษสหประชาชาติประจำบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา
ระหว่างปี ค.ศ. 1995 และ 1999 เขาเป็นนักวิจัยที่วิทยาลัยทรินิตี เคมบริดจ์ ที่ซึ่งเขาสอนและวิจัยประวัติศาสตร์อาณานิคมเอเชียและอังกฤษ ในปี ค.ศ. 1999 เขาลาออกจากวิทยาลัยทรินิตีเพื่อเป็นเจ้าหน้าที่บริหารของสถาบันเพื่อประชาธิปไตยและการช่วยเหลือด้านการเลือกตั้ง ซึ่งตั้งอยู่ในสต็อกโฮล์ม
ในปี ค.ศ. 2000 เขาเข้าทำงานในสำนักงานเลขาธิการสหประชาชาติในนิวยอร์ก โดยเริ่มจากทำงานในสำนักงานเพื่อการประสานงานด้านมนุษยธรรมแห่งสหประชาชาติ จากนั้นในทบวงกิจการการเมืองสหประชาชาติ (United Nations Department of Political Affairs) ก่อนจะกลายมาเป็นหัวหน้าหน่วยวางแผนนโยบายในทบวงดังกล่าวในปี ค.ศ. 2004 ในระหว่างช่วงนี้ เขายังเป็นสมาชิกสำนักงานเลขาธิการของคณะผู้ทรงคุณวุฒิระดับสูงด้านภัยคุกคาม สิ่งท้าทายและความเปลี่ยนแปลง ซึ่งได้ออกรายงาน "โลกที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น: ภาระหน้าที่ร่วมกันของเรา" ปลายปี ค.ศ. 2005 และต้นปี ค.ศ. 2006 เขาได้ดำรงตำแหน่งเจ้าหน้าที่อาวุโสในสำนักงานบริหารเลขาธิการใหญ่เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ โดยประสานงานการจัดตั้งคณะกรรมการสร้างสันติภาพชุดใหม่ สำนักงานสนับสนุนการสร้างสันติภาพ และหน่วยสนับสนุนการไกล่เกลี่ย และการปฏิรูปที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ
นอกเหนือไปจากหนังสือ "The River of Lost Footsteps" แล้ว เขายังเป็นผู้เขียน "The Making of Modern Burma" และ "The UN Secretariat: A Brief History" นอกจากนี้เขายังเขียนให้กับเดอะนิวยอร์กไทมส์ เดอะวอชิงตันโพสต์ เดอะแอลเอไทมส์ อินเตอร์เนชันแนลเฮโรลด์ทรีบูน เดอะลอนดอนรีวิวออนบุ๊กส์ นิวสเตดสแมน ฟาร์อีสเทิร์นอีโคโนมิกรีวิว นิตยสารไทมส์ และเดอะไทมส์ลิเทอรารีซัพพลีเมนต์
เขายังดำรงตำแหน่งผู้วิจัยพิเศษที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สถาบันสันติภาพระหว่างประเทศในนิวยอร์ก และสถาบันเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษาในสิงคโปร์ และเคยดำรงตำแหน่งเดียวกันเป็นเวลาหลายปีที่ศูนย์ประวัติศาสตร์และเศรษฐศาสตร์เคมบริดจ์
แหล่งข้อมูลอื่น
1966
พัทยา เปี่ยมคุ้ม
พัทยา เปี่ยมคุ้ม หรือ โค้ชเอ๋ เป็นอดีตนักกีฬาสโมสรฟุตบอลการท่าเรือไทย และเป็นอดีตผู้ฝึกสอนฟุตซอลทีมชาติไทย โดยปัจจุบันเขาทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนสโมสรฟุตซอลห้องเย็นท่าข้าม   ทั้งนี้ เขายังได้รับการยกย่องในฐานะผู้ฝึกสอนให้แก่ฟุตซอลทีมชาติเวียดนาม ที่สามารถเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศในระดับนานาชาติได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์
ในปี พ.ศ. 2556 พัทยา ได้ทำหน้าที่เป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนฟุตซอลหญิงทีมชาติไทย โดยในการแข่งขันฟุตซอลในซีเกมส์ 2013 ที่จัดขึ้น ณ ประเทศพม่า ซึ่งทีมของเขาได้รับรางวัลเหรียญทอง
ประวัติ
พัทยา เปี่ยมคุ้ม เคยเล่นให้แก่ฟุตซอลทีมชาติไทยในการแข่งขันฟุตซอลชิงแชมป์โลก 2000 และ 2004 ภายหลังจากการเล่นในระดับอาชีพแล้ว เขาเป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ฟุตซอลทีมชาติไทยและเวียดนาม โดยเป็นผู้ฝึกสอนทีมชาติไทยจนได้ตำแหน่งรองแชมป์เอเชียนอินดอร์เกมส์ 2007 และทีมชาติเวียดนามที่สามารถเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศในการแข่งขันระดับนานาชาติได้เป็นครั้งแรก
พัทยายังได้ทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนให้แก่ฟุตซอลทีมชาติไทยในการแข่งขันฟุตซอลในซีเกมส์ 2011 ที่ซึ่งทีมชาติไทยได้รับรางวัลเหรียญทองจากการแข่งขันดังกล่าว และในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555 พัทยาได้ทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนสโมสรฟุตซอลลำปางยูไนเต็ด ในการแข่งขันยูเอสเอ็มไทยแลนด์ฟุตซอลลีก 2011/12 ด้วยเช่นกัน
เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2555 พัทยาได้ร้องเรียนเรื่องไม่ได้รับความเป็นธรรมจากการถูกตัดสิทธิ์เข้ารับการอบรมผู้ฝึกสอนของรายการ เอเอฟซีฟุตซอลเลเวล 2 อย่างไรก็ตาม ทางฝ่ายประธานพัฒนาฟุตซอลแห่งชาติ ได้ชี้แจงว่าเอกสารไม่ครบดังที่กำหนดไว้ และได้พยายามติดต่อกับทางพัทยาแล้ว ในเดือนมิถุนายนของปีเดียวกันนี้ พัทยาได้ทำหน้าที่เป็นผู้คุมทีมสาระแนยูไนเต็ด ที่นำทีมโดยเกียรติศักดิ์ อุดมนาค ในการแข่งขันซูเปอร์สตาร์ลีก 2012  และเขายังได้ทำหน้าที่เป็นผู้คุมทีมโรงเรียนปทุมคงคา ในการแข่งขันฟุตซอลเจเพรส เพื่อสร้างเยาวชนจากโรงเรียนแห่งนี้ขึ้นมาร่วมกับทีมชุดใหญ่
กีฬาว่ายน้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2004
กีฬาว่ายน้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2004 เป็นการแข่งขันกีฬาว่ายน้ำในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน 2004 จัดขึ้นที่ศูนย์กีฬาทางน้ำโอลิมปิก มีนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันใน 32 รายการ
รายชื่อตอนในโทริโกะ (อะนิเมะ)
โทริโกะ ฉบับอะนิเมะ ในประเทศญี่ปุ่น ผลิตโดยโตเอแอนิเมชัน ออกอากาศทางช่อง ฟูจิทีวี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 - ปัจจุบัน ทุกวันอาทิตย์ เวลา 9.00 -9.30 น. (ตามเวลาประเทศญี่ปุ่น)
และในประเทศไทย ได้ลิขสิทธิ์โดย Rose Media & Entertainment โดยผลิตออกมาในรูปแบบ VCD, DVD ออกอากาศทางช่อง โมเดิร์นไนน์ทีวี
ภาพยนตร์
= เพลงประกอบ =
อ้างอิง
หมวดหมู่ : โทริโกะ
เชน (แก้ความกำกวม)
เชน สามารถหมายถึง
ริซ อาห์เมด
ริซ อาห์เมด (อังกฤษ: Riz Ahmed) เกิดเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 1982 เป็นศิลปินชาวอังกฤษ-ปากีสถาน เกิดที่เมืองลอนดอน ประเทศอังกฤษ โดยเป็นทั้งนักแสดง นักร้องแรป และนักกิจกรรม รู้จักด้วยอีกชื่อในวงการ คือ ริซ เอ็มซี (Riz MC) โดยชื่อตอนเกิด ชื่อ ริซวาน อาห์เมด (Rizwan Ahmed)
ประวัติการแสดง ริซ ชนะรางวัลเอ็มมี โดยริซเคยได้รับเสนอชื่อเข้ารับรางวัลต่าง ๆ มากมาย อาทิ รางวัลโกลเดนโกลบ 1 ครั้ง รางวัล BIFA (British Inpedendent Film Awards) 3 ครั้ง รางวัล Screen Actors Guild Award 1 ครั้ง และรางวัลเอ็มมีถึง 2 ครั้งด้วยกัน
ด้านการศึกษา ริซ จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด สาขาปรัชญาการเมืองและเศรษฐศาสตร์ ในปี ค.ศ. 2004 หลังจากนั้นได้เข้าศึกษาด้านการแสดงที่โรงเรียน Central School of Speech and Drama ที่ University of Lon ในกรุงลอนดอน[1]
ผลงานด้านภาพยนตร์ของริซ ได้แก่ The Road to Guantanamo (2006), Shifty (2008), Rage (2009), Centurion (2010), Four Lions (2011), Black Gold (2011), Trishna (2012), III Manors (2012), The reluctant Fundamentalist (2013), Closed Circuit (2013), Nightcrawler (2014), Rogue One: A Star Wars Story (2016), Jason Bourne (2016), City of Tiny Lights (2016), Una (2017), Venom (2018) และ The Sisters Brothers (2018)[2 ]
อำเภอบิดบะดะฮ์
บิดบะดะฮ์ (بدبدة) เป็นอำเภอในเขตผู้ว่าการมะอ์ริบ ประเทศเยเมน ใน พ.ศ. 2546 อำเภอนี้มีประชากร 18,214 คน