cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
เอฟเอคัพ รอบชิงชนะเลิศ 2020
เอฟเอคัพ รอบชิงชนะเลิศ ปี 2020, หรือที่รู้จักอย่างเป็นทางการในชื่อ เฮดส์ อัป เอฟเอคัพ รอบชิงชนะเลิศ, เป็นรอบชิงชนะเลิศครั้งที่ 139 ของเอฟเอคัพ, การแข่งขันฟุตบอลถ้วยที่เก่าแก่ที่สุดในโลก. ซึ่งจะจัดขึ้นในวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 2020 ที่ สนามกีฬาเวมบลีย์ ในกรุงลอนดอน, ประเทศอังกฤษ เนื่องมาจากมีความล่าช้าเนื่องจาก การระบาดทั่วของโควิด-19 ในสหราชอาณาจักร. และเป็นการตัดสินกันระหว่าง อาร์เชนอล และ เชลซี. ทีมชนะเลิศจะได้ผ่านเข้าสู่รอบแบ่งกลุ่มของการแข่งขันฟุตบอล ยูฟ่ายูโรปาลีก ฤดูกาล 2020–21. การแข่งขันได้รับชื่ออย่างเป็นทางการว่า เฮดส์ อัป เอฟเอ คัพ รอบชิงชนะเลิศโดย สมาคมฟุตบอลอังกฤษ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการรณรงค์เกี่ยวกับการรับรู้ด้านสุขภาพจิตส่งเสริมการรับรู้โดยประธานเอฟเอ, เจ้าชายวิลเลียม ดยุกแห่งเคมบริดจ์. แมตช์นี้จะลงเล่น หลังปิดประตู.
อิมแพ็ค เวิลด์ แชมเปี้ยนชิป
อิมแพ็ค เวิลด์ แชมเปี้ยนชิป (Impact World Championship) หรือชื่อเดิม ทีเอ็นเอ เวิลด์ เฮฟวี่เวท แชมเปี้ยนชิพ (TNA World Heavyweight Championship) และอิมแพ็ค เรสต์ลิง เวิลด์เฮฟวี่เวท แชมเปี้ยนชิพ (Impact Wrestling World Heavyweight Championship) เป็นเข็มขัดแชมป์มวยปล้ำอาชีพระดับเวิลด์เฮฟวี่เวท จากอิมแพ็ค เรสต์ลิง ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ. 2007
เอฟเอคัพ รอบชิงชนะเลิศ 2020
อาร์เซนอล
อาร์เซนอลในฐานะสโมสรจาก พรีเมียร์ลีก, เริ่มต้นในรอบที่สามโดยที่พวกเขาถูกจับสลากพบกับทีมจาก แชมเปียนชิป ลีดส์ยูไนเต็ด ที่สนามของพวกเขา เอมิเรตส์สเตเดียม. อาร์เซนอล ชนะ 1–0 มาจากการทำประตูของ รีสส์ เนลสัน. ในรอบที่สี่, พวกเขาถูกจับสลากพบกับทีมร่วมพรีเมียร์ลีก บอร์นมัท เยือนที่ ดีนคอร์ต. อาร์เซนอล ชนะ 2–1 จากการทำประตูของ บูกาโย ซากา และ เอ็ดดี เอ็นเคเตียห์. ในรอบต่อมาอาร์เซนอลถูกจับสลากออกไปเยือนทีมจาก ลีกวัน พอร์ตสมัท. ที่ แฟรตตันพาร์ก, อาร์เซนอล ชนะ 2–0 จากประตูของ โซกราติส และ เอ็นเคเตียห์. ในรอบก่อนรองชนะเลิศ, พวกเขาจับสลากพบกับทีมร่วมพรีเมียร์ลีก เชฟฟีลด์ยูไนเต็ด. ที่ บรามอลล์เลน, อาร์เซนอล ชนะ 2–1 กับหนึ่งลูกโทษจาก นีกอลา เปเป และประตูชี้ชัยชนะช่วงทดเวลาบาดเจ็บจาก ดานิ เซบาโยส. ในรอบรองชนะเลิศที่สนามเป็นกลางสนามกีฬาเวมบลีย์, พวกเขาได้จับสลากพบกับทีมจากพรีเมียร์ลีกและ แชมป์เก่าเอฟเอคัพ แมนเชสเตอร์ซิตี. อาร์เซนอลสามารถทะลุเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศได้สำเร็จหลังจากเอาชนะไปได้ 2–0 กับสองประตูจาก ปีแยร์-แอเมอริก โอบาเมอย็องก์.
เชลซี
เชลซีในฐานะสโมสรจาก พรีเมียร์ลีก, เริ่มต้นในรอบที่สามเล่นในเกมเหย้าพบกับทีมจากแชมเปียนชิป นอตทิงแฮมฟอเรสต์ และชนะไปได้ 2-0 กับประตูจาก แคลลัม ฮัดสัน-โอดอย และ รอสส์ บาร์กลีย์ ที่สนามของพวกเขา สแตมฟอร์ดบริดจ์. ในรอบสี่, พวกเขาถูกจับสลากพบกับทีมจาก ฟุตบอลลีกแชมเปียนชิป ฮัลล์ซิตี. ที่ เคคอมสเตเดียม, เชลซีชนะ 2-1 เนื่องจากประตูของ มีชี บัตชัวยี และ ฟีกาโย โทโมรี. ในรอบต่อมาพวกเขาได้ถูกจับสลากพบกับทีมร่วมพรีเมียร์ลีก ลิเวอร์พูล ที่บ้านและเอาชนะไปได้ 2-0 จากประตูของ วีลียัง และ บาร์กลีย์. ในรอบก่อนรองชนะเลิศ, พวกเขาถูกจับสลากมาพบกับทีมจากพรีเมียร์ลีก เลสเตอร์ซิตี. ที่สนาม คิงเพาเวอร์สเตเดียม, เชลซีชนะ 1-0 จากประตูของบาร์กลีย์. ในรอบรองชนะเลิศที่เวมบลีย์, เชลซีลงเล่นพบกับทีมจากพรีเมียร์ลีก แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด. เชลซีทะลุเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศหลังจากเอาชนะไปได้ 3-1 กับประตูจาก ออลีวีเย ฌีรู, เมสัน เมานต์ และการทำเข้าประตูตัวเองหนึ่งประตูของ แฮร์รี แมไกวร์.
อิมแพ็ค เวิลด์ แชมเปี้ยนชิป
การสถาปนาแชมป์
แชมป์โลก NWA และแชมป์แทกทีม ถูกโต้แย้งใน TNA จนถึงเช้าวันที่ 13 พฤษภาคม ค.ศ. 2007 ซึ่งในวันนั้น กรรมการบริหารของสมาคม NWA Robert Trobich ได้ประกาศการสิ้นสุดสัญญาห้าปีของการเป็นสมาคมสมาชิกในเครือของ TNA ซึ่งทำให้พวกเขาสามารถควบคุมเข็มขัดแชมป์ได้อย่างเต็มที่ ซึ่งมีผลทำให้แชมป์โลก NWA คือ Christian Cage และแชมป์แทกทีม NWA คือ Team 3D ได้ถูกปลดออกจากตำแหน่งแชมป์ ในศึก Sacrifice ปี ค.ศ. 2007 ได้มีการจัดแมทช์การปล้ำแทกทีมชิงแชมป์แทกทีม NWA เป็นครั้งสุดท้ายใน TNA คือ ทีม Cage ปะทะ ทีม 3D และเดิมทีได้กำหนดให้มีกำหนดจะปกป้องแชมป์โลก NWA ในวันเดียวกันได้จัดแมทช์การปล้ำ 3 เส้า เพื่อหาแชมป์โลก TNA คนแรกในสมาคม โดยมี Kurt Angle ,Sting และ Christian Cage โดย Kurt Angle ได้กลายเป็นแชมป์คนแรก
Usavich ซี้ป่วนก๊วนกระต่าย
Usavich ซี้ป่วนก๊วนกระต่าย (Usavich; ) ชื่อเรื่องมาจากคำว่า อุซะงิ (うさぎ "กระต่าย") กับคำว่า Vich ที่ทำให้ดูเหมือนภาษารัสเซีย เป็นอนิเมะสั้นของญี่ปุ่น ความยาวตอนละ 1 นาทีเศษ
แต่เดิมสร้างขึ้นเพื่อบริการโทรศัพท์มือถือเอ็มทีวีญี่ปุ่น "Flux" และถูกสร้างขึ้นออกอากาศทางเอ็มทีวีญี่ปุ่น โดยมีซะโตะชิ โทะมิโอะกะและสตูดิโอกะนะบังกราฟิกส์ของเขาเป็นผู้สร้าง เนื้อเรื่องเป็นเรื่องเกี่ยวกับชีวิตของกระต่ายนักโทษสองตัว 2 ตัวกับการดำรงชีวิตในคุกโซเวียตช่วงฤดูกาลแรก และฤดูกาลต่อ ๆ มาจะเป็นเรื่องราวของการผจญภัยและหลบหนีตำรวจ มีทั้งหมด 5 ฤดูกาล
ตัวละครรอง
ผู้คุมนักโทษทั้งหมดจะปรากฏเฉพาะในฤดูกาลที่ 1 เท่านั้น และจะพบอีกครั้งในท้ายฤดูกาลที่ 3 บนรถของตำรวจ
รายชื่อตอน
<td width="50%">
<td width="50%"> <td width="50%">
มัลคอล์ม อาเทอร์ สมิธ
มัลคอล์ม อาเทอร์ สมิธ (2418-2501) ผู้เชี่ยวชาญเรื่อง สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และแพทย์ชาวอังกฤษซึ่งทำงานใน คาบสมุทรมลายู
ประวัติ
หมอสมิธมีความสนใจใน สัตว์เลื้อยคลาน และ สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก มาตั้งแต่เด็ก หลังจบการศึกษาระดับปริญญาในสาขา แพทยศาสตร์ และ ศัลยศาสตร์ ใน ลอนดอน เมื่อ พ.ศ. 2441 ขณะอายุได้ 23 ปี เขาออกเดินทางมายัง ราชอาณาจักรสยาม (ประเทศไทย ในปัจจุบัน) ฐานะแพทย์ของ สถานเอกอัครราชทูตสหราชอาณาจักรประจำกรุงเทพ ใน พ.ศ. 2464 เขาแต่งงานกับ Eryl Glynne แพทย์หญิงที่เป็นที่รู้จักจากการสะสม เฟิร์น จำนวนมากจากประเทศไทยและต่อมาได้ทำงานกับ สวนพฤกษศาสตร์หลวงเมืองคิว เธอเสียชีวิตจากการถูกรถชนที่กรุงเทพเมื่อ พ.ศ. 2473 ทั้งคู่มีบุตรทั้งสิ้น 3 คน
งาน
หมอสมิธกลายเป็นแพทย์หลวงในราชสำนักของสยามและเป็นคนสนิทของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เขาเผยแพร่ข้อมูลของเขาเกี่ยวกับสัตว์เลื้อยคลานและสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก โดยเขียนโต้ตอบกับ จอร์จ อัลเบิร์ต บูเลนเจอร์ แห่ง พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติลอนดอน
คูรูเมะ
คูรูเมะ เป็นนครในจังหวัดฟูกูโอกะ บนเกาะคีวชู ประเทศญี่ปุ่น มีขนาดพื้นที่ทั้งสิ้น 229.96 ตารางกิโลเมตร มีจำนวนประชากรประมาณ 301,818 คน
ฟุตซอลทีมชาติโคลอมเบีย
ฟุตซอลทีมชาติโคลอมเบีย (Colombia national futsal team)เป็นทีมฟุตซอลซึ่งเป็นตัวแทนของโคลอมเบียในการแข่งขันระดับนานาชาติเช่น ฟุตซอลชิงแชมป์โลก และ ฟุตซอลชิงแชมป์อเมริกาใต้ และอยู่ภายใต้การดูแลของสหพันธ์ฟุตบอลโคลอมเบีย
ในปี2012 ทีมชาติโคลอมเบียได้ไปเล่นในฟุตซอลชิงแชมป์โลกที่ประเทศไทยเป็นครั้งแรกและได้อันดับที่ 4 ในปีเดียวกันนั้นเอง ส่วนในการแข่งขันฟุตซอลชิงแชมป์อเมริกาใต้นั้นทีมชาติโคลอมเบียเคยได้อันดับที่ดีที่สุดคืออันดับที่ 4 ในปี 2001 และ 2005
ฟีฟ่า
จากชุด ฟุตซอลชิงแชมป์โลก 2016.
สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านซะอีด บิน เตมัวร์
สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านซะอีด บิน เตมัวร์ (Said bin Taimur; سعيد بن تيمور) ทรงเป็นสุลต่านแห่งมัสกัตและโอมาน (ประเทศโอมานในปัจจุบัน) ครองราชย์ระหว่างปี ค.ศ. 1932–1970
สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านซะอีด บิน เตมัวร์เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม ค.ศ. 1910 ทรงเป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านเตมัวร์ บิน เฟซาล (Taimur bin Feisal) กับพระนางซัยยิดา ฟะติมะ บินต์ อาลี อัล-ซะอีด (Sayyida Fatima bint 'Ali Al-Sa'id) ทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1932 พระองค์พัฒนาประเทศให้ทันสมัยขึ้นด้วยใช้เงินจากการค้าขายปิโตรเลียม ต่อมาพระองค์ทรงขัดแย้งกับอิหม่ามกาลิบ บิน อาลี (Ghalib bin Ali) ผู้นำทางศาสนาของโอมานซึ่งตั้งตนเองเป็นสุลต่านเช่นกัน กาลิบ บิน อาลีก่อกบฏในปี ค.ศ. 1955 แต่ถูกปราบโดยกองทัพโอมานและสหราชอาณาจักร อย่างไรก็ตาม สุลต่านซะอิดถูกซาอุดีอาระเบียและอียิปต์กดดันเนื่องจากสองประเทศนี้สนับสนุนอิหม่ามกาลิบและมองว่าการแทรงแซงของสหราชอาณาจักรนั้นเป็นสิ่งที่ขัดกับแนวคิดชาตินิยมอาหรับ ดังนั้นในปี ค.ศ. 1957 ซาอุดีอาระเบียและอียิปต์จึงสนับสนุนให้อิหม่านกาลิบก่อกบฏอีกครั้ง แต่ก็ถูกปราบลงในอีกสองปีต่อมา อิหม่ามกาลิบตัดสินใจลี้ภัยในประเทศซาอุดีอาระเบียจนกระทั่งเสียชีวิต
ไอแซค ฮันนี
ไอแซค ฮันนี (เกิดวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1993 ในคูมาซี ) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวกานา ปัจจุบันลงเล่นให้กับโปลิศ เทโรในไทยลีก
อาชีพ
ฮันนีย้ายมาประเทศไทยในช่วงต้นปี ค.ศ. 2012 โดยเข้าร่วมสโมสรฟุตบอลบีอีซี-เทโรศาสนเป็นสโมสรแรก ต่อมาในปี ค.ศ. 2013 เขาถูกปล่อยยืมตัวให้กับสโมสรฟุตบอลจังหวัดสมุทรสงคราม เมื่อหมดสัญญายืมตัว เขาก็กลับสู่บีอีซี-เทโรศาสนอีกครั้ง แต่ในปี ค.ศ. 2014 ก็ถูกปล่อยยืมตัวให้กับสโมสรฟุตบอลแอร์ฟอร์ซ เซ็นทรัล
แฮร์ทา เบเอ็สเซ
แฮร์ทา สโมสรกีฬาแบร์ลีน สมาคมจดทะเบียน (Hertha, Berliner Sport-Club e. V.) หรือที่ชาวไทยรู้จักกันในชื่อ แฮร์ทา แบร์ลีน (Hertha Berlin) กับ แฮร์ทา เบเอ็สเซ (Hertha BSC) เป็นสโมสรฟุตบอลในกรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี ปัจจุบันเล่นในบุนเดิสลีกา
ประวัติ
แฮร์ทา เบเอ็สเซ ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2435 (ค.ศ. 1892) ในชื่อ เบเอ็ฟเซ แฮร์ทา 92 (BFC Hertha 92) และในปี พ.ศ. 2463 เนื่องจากสภาพการเงินที่ไม่ดี จึงได้รวมเข้ากับสโมสร เบเอ็สเซ แบร์ลีน (BSC Berlin) และเปลี่ยนชื่อเป็น สโมสรกีฬาแฮร์ทา เบเอ็สเซ เหมือนในปัจจุบัน ,
อดีตมีนักฟุตบอลชาวไทยร่วมทำหน้าที่กับสโมสรแห่งนี้ด้วยคือ วิทยา เลาหกุล
ปีศาจแห่งโรงอุปรากร
ปีศาจแห่งโรงอุปรากร (The Phantom of the Opera; Le Fantôme de l'Opéra) เป็นวรรณกรรมฝรั่งเศสที่มีชื่อเสียงระดับโลก ซึ่งประพันธ์โดยนักเขียนชาวฝรั่งเศสนามว่า กัสตง เลอรู เป็นนวนิยายแนวโกธิกแบบลึกลับสยองขวัญซึ่งอิงจากเรื่องที่เกิดขึ้นจริงในโรงอุปรากรการ์นิเย่ของฝรั่งเศส และมีเนื้อหาที่กล่าวถึงความรักสามเส้าระหว่างชายอัปลักษณ์ชื่ออีริค (แฟนธ่อม) คริสติน ดาเอ้  ผู้เป็นนักร้องอุปรากรสาวซึ่งเป็นลูกศิษย์ของเขา และราอูล ซึ่งเรื่องนี้จบลงด้วยโศกนาฏกรรมที่เศร้าสลด
แม้ในนิยาย "ผีแห่งโรงละคร" จะเป็นเรื่องที่พูดกันมากในช่วงเวลานั้นจริง ๆ แต่แท้จริงแล้ว เรื่องของผีไม่ใช่เรื่องแพร่หลาย หากเป็นเรื่องที่รู้กันลับ ๆ เฉพาะในหมู่คนที่ทำงานในโรงอุปรากรเท่านั้น หรืออีกนัยหนึ่งคือ เรื่องของผีตนนี้โด่งดังขึ้นจากนวนิยายของเลอรูนั้นเอง
กัสตง เลอรูได้แสดงออกอย่างชัดเจนว่าเขาเชื่อเรื่องที่เขาเขียน และยังอ้างว่าระหว่างการซ่อมแซมโรงอุปรากรการ์นิเย่ เขาได้พบศพของมนุษย์ ซึ่งเขาแน่ใจว่านั่นคือ อีริค-ผีแห่งโรงละคร  โดยอ้างว่าโครงกระดูกนั่นมี "แหวนทองคำเกลี้ยง" สวมที่นิ้ว  ซึ่งตรงกับคำบอกเล่าของคนเปอร์เซียที่ว่า "เขาได้รับแหวนทองคำจากคริสติน ดาเอ้ในวันที่เธอทิ้งเขาไป"  แต่เลอรู ไม่ได้บอกว่าร่างที่เชื่อว่าเป็นอีริคนั้นถูกย้ายไปไว้ที่ไหน
เรื่องย่อ
ราอูลแอบได้ยินคริสตินกับอีริคคุยกันในห้องแต่งตัว ด้วยความหึงหวงราอูลจึงพยายามสืบหาว่าคริสตินแอบพบกับใครเป็นการลับๆ กันแน่  จนกระทั่งในงานราตรีหน้ากาก  เมื่อคริสตินพาราอูลออกจากงานเลี้ยงเพราะอีริคได้ปรากฏตัวในคราบ "มัจจุราชแดง" (the red Death) เขาจึงคาดคั้นเอากับเธอ และรู้ความจริงว่าภายใต้ชุดมัจจุราชแดงนั้นคือคนบ้า-อัปลักษณ์ (ไม่ใช่หนุ่มน้อยรูปงามอย่างที่กลัว) ที่มีความเป็นอัจฉริยะในตัว  ทำให้เขาสบายใจและบอกเธอว่าจะปกป้องเธอ  ทำให้ทั้งคู่ตัดสินใจจะรักกัน  และทำให้อีริคที่แอบฟังอยู่เสียใจมาก  การพยายามค้นหาความจริงทำให้ราอูลได้รู้เรื่องราวของอิริคจากชายลึกลับชาวเปอร์เซีย  ส่วนอีริคนั้น  เมื่อทนต่อความเสียใจและอุปสรรคที่บีบเข้ามาทุกทางไม่ได้  อีริคก็ลักพาคริสตินไปขังไว้ที่ถ้ำใต้ดินของโรงอุปรากรและขอร้องไปจนถึงบังคับให้เธอเลือกเขา  เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้มีคนตายจากการกระทำของอีริคมากมาย รวมทั้งเคานต์ฟิลลิปป์  ทำให้ราอูลตัดสินใจตามหาเขาเพื่อช่วยคริสตินและล้างแค้น
อีริคได้ไปพบชายชาวเปอร์เซียที่บ้าน และบอกเล่าเรื่องราวเกิดขึ้น ทำให้ชายชาวเปอร์เซียเข้าใจในความรักที่อีริคมีต่อคริสติน ในการพบกันครั้งสุดท้ายคริสตินได้ยอมเสียสละเพื่อช่วยชีวิตราอูล โดยก้มลงจูบอีริคอย่างไม่รังเกียจ ทำให้อีริคที่พิการทั้งร่างกายและจิตใจได้รับความสุขอย่างแท้จริงเป็นครั้งแรกในชีวิต อีริคตัดสินใจปลดปล่อยคริสติน และราอูลเป็นอิสระ จากนั้นก็ล้มป่วยด้วยความตรอมใจ และเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยวในอีก 3 สัปดาห์ถัดมา
กีฬายูโดในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 – ชาย ไม่เกิน 73 กิโลกรัม
กีฬายูโดในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 ประเภทรุ่นไม่เกิน 73 กิโลกรัมชาย
พระราชบัญญัติรับราชการทหาร ค.ศ. 1939
พระราชบัญญัติรับราชการทหารแห่งปี 1939 เป็นกฎหมายที่มีผลบังคับใช้ทันทีโดยรัฐสภาแห่งสหราชอาณาจักร นับตั้งแต่วันที่สหราชอาณาจักรประกาศสงครามกับนาซีเยอรมนี เมื่อวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 1939 อันเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่สองในทวีปยุโรป กฎหมายฉบับดังกล่าวได้มีผลบังคับใช้แทนที่พระราชบัญญัติเข้ารับการฝึกอบรมทางทหาร ซึ่งได้ผ่านออกมาในเดือนพฤษภาคมปีเดียวกัน และมีผลเกณฑ์ชายชาวอังกฤษทุกคน ซึ่งมีอายุระหว่าง 18-41 ปี โดยเนื้อหาของกฎหมายฉบับดังกล่าวได้รับการปรับปรุงแก้ไขในช่วงหลังสงคราม จนเกิดเป็น พระราชบัญญัติรับราชการแห่งชาติแห่งปี 1948
อรรถพล ประเสริฐยิ่ง
อรรถพล ประเสริฐยิ่ง (13 กันยายน พ.ศ. 2502 - 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2558)   หรือรู้จักกันในนาม  อู๋ แมคอินทอช เป็นนักร้อง-นักแต่งเพลง, โปรดิวเซอร์เพลง นักแสดง และอีกทั้งเป็นที่รู้จักในบทบาทอดีตมือคียบอร์ดและนักร้องนำของวงดนตรี แมคอินทอช ในช่วงทศวรรษ 1980 มีผลงานที่เป็นที่รู้จักเพลง ลมหายใจแห่งความคิดถึง, ช้ำ, ห่างไกล, เพื่อนร่วมทาง, เส้นขนาน, ทำไม, ลองคิดดู ฯลฯ ปัจจุบันเสียชีวิตแล้วเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2558 จากอาการเส้นเลือดในสมองแตก หลังเข้ารับการรักษาตัวที่โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท เมื่อคืนวันที่ 30 กรกฎาคม เนื่องจากมีอาการความดันโลหิตสูง
พระราชบัญญัติว่าด้วยการขึ้นทะเบียนแห่งชาติ
พระราชบัญญัติว่าด้วยการขึ้นทะเบียนแห่งชาติ เป็นพระราชบัญญัติแห่งรัฐสภาแห่งสหราชอาณาจักร ซึ่งผ่านเมื่อวันที่ 5 กันยายน ค.ศ. 1939 เพื่อใช้เป็นมาตรการฉุกเฉินระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง พระราชบัญญัติดังกล่าวมีผลให้เกิดการก่อตั้งสำนักขึ้นทะเบียนแห่งชาติ ซึ่งมีผลตั้งแต่วันที่ 29 กันยายน 1939 เป็นต้นไป รวมไปถึงการใช้บัตรประชาชน และเอกสารที่จำเป็นไปรายงานตัวต่อตำรวจภายใน 48 ชั่วโมง กฎหมายฉบับดังกล่าวถูกยกเลิกเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม ค.ศ. 1952
กีฬายูโดในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 – หญิง ไม่เกิน 57 กิโลกรัม
กีฬายูโดในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012 ประเภทรุ่นไม่เกิน 57 กิโลกรัมหญิง
ประเทศที่เข้าร่วมการแข่งขัน
มีนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขัน 23 คน จาก 23 ประเทศ
การสังหารหมู่ที่อากิฮาบาระ
การสังหารหมู่ที่อากิฮาบาระ (秋葉原通り魔事件 (Akihabara Tōrima Jiken)) เป็นเหตุฆาตกรรมหมู่เกิดขึ้นเมื่อวันอาทิตย์ที่ 8 มิถุนายน 2008 ในย่านอากิฮาบาระของเขตชิโยดะ โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น
เมื่อเวลา 12:33 ชายรายหนึ่งขับรถบรรทุกพุ่งเข้าสู่ฝูงชนส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตทันทีสามราย บาดเจ็บสองราย จากนั้นจึงไล่แทงคนอย่างน้อย 12 คนโดยใช้ดาบสั้น ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตทันทีสี่รายและบาดเจ็บอีกแปดราย
เจ้าหน้าที่ตำรวจนครบาลโตเกียวจับกุมผู้ต้องสงสัยวัย 25 ปี โทโมฮิโระ คาโต (加藤 智大 (Katō Tomohiro)) ต้องสงสัยพยายามก่อเหตุฆาตกรรม ผู้ต้องสงสัยซึ่งขณะก่อเหตุสวมเสื้อยืดสีดำ เสื้อคลุมและกางเกงขายาวสีขาว เป็นชาวเมืองซูโซโนะ จังหวัดชิซูโอกะ และถูกกักตัวไว้ที่สถานีตำรวจมันเซบาชิ วันที่ 10 มิถุนายน สองวันหลังเกิดเหตุ เขาถูกส่งตัวไปยังสำนักอัยการสาธารณะเขตโตเกียว (Tokyo District Public Prosecutor's Office) จากนั้นจึงถูกจับกุมอีกครั้งในวันที่ 20 มิถุนายน ต้องสงสัยก่อเหตุฆาตกรรม คาโตถูกจัดสินประหารชีวิตโดยศาลเขตโตเกียวเมื่อปี 2011 อย่างไรก็ตามในปี 2015 คำตัดสินถูกยั้งไว้เพื่ออุทธรณ์ ท้ายที่สุดแล้วคาโตได้รับโทษประหารชีวิตในวันที่ 26 กรกฎาคม 2022
โจนาธาน วูดเกต
โจนาธาน ไซมอน วูดเกต (เกิดวันที่ 22 มกราคม ค.ศ. 1980) เป็นอดีตนักฟุตบอลในตำแหน่งกองหลัง และอดีตผู้จัดการทีมของมิดเดิลส์เบรอ
วูดเกตเริ่มต้นอาชีพกับลีดส์ยูไนเต็ด และย้ายไปนิวคาสเซิลยูไนเต็ดด้วยค่าตัว 9 ล้านปอดน์ใน ค.ศ. 2003 ซึ่งเขาทำผลงานได้น่าประทับใจแม้ว่าจะมีอาการบาดเจ็บแทรกแซงก็ตาม ผลงานอันยอดเยี่ยมของเขากับนิวคาสเซิลในฟุตบอลยุโรป ทำให้เรอัลมาดริดซื้อเขามาด้วยค่าตัว 13.4 ล้านปอนด์ใน ค.ศ. 2004 อย่างไรก็ตาม อาการบาดเจ็บทำให้เขาทำผลงานกับมาริดได้ไม่ดี โดยในนัดแรกที่เขาลงเล่นกับสโมสร เขาทำเข้าประตูตัวเอง และถูกใบแดงไล่ออกจากสนาม
วูดเกตได้ลงเล่นให้กับเรอัลมาดริดเพียง 14 นัดก่อนที่จะถูกปล่อยยืมตัวให้กับสโมสรบ้านเกิดของเขาอย่างมิดเดิลส์เบรอ และย้ายไปที่นั่นด้วยค่าตัว 7 ล้านปอนด์ ต่อมาใน ค.ศ. 2008 เขาย้ายไปทอตนัมฮอตสเปอร์ด้วยค่าตัว 8 ล้านปอนด์ เขาทำประตูชัยให้กับสเปอส์ในลีกคัพนัดชิงชนะเลิศที่พบกับเชลซี และยังได้ลงเล่นทั้งหมด 44 นัดในฤดูกาล 2008–09 แต่เนื่องจากอาการบาดเจ็บ ทำให้เขาได้ลงเล่นเพียงสี่นัดในอีกสองฤดูกาลถัดมา และถูกปล่อยตัวออกจากสโมสรใน ค.ศ. 2011 เขาจึงเซ็นสัญญากับสโตกซิตี และในฤดูกาลถัดมา เขาก็ย้ายกลับสู่มิดเดิลส์เบรอ และอยู่ที่นั่นจนกระทั่งเลิกเล่นใน ค.ศ. 2016
เกียรติประวัติ
ทอตนัมฮอตสเปอร์
รางวัลส่วนตัว
สมการอดิศัย
สมการอดิศัย (transcendental equation) เป็นสมการที่ประกอบไปด้วยฟังก์ชันอดิศัย นั่นคือ ฟังก์ชันที่ไม่สามารถแสดงด้วยพหุนามหรือรากของตัวแปรอิสระในสมการได้ คำตรงข้ามของสมการอดิศัยคือสมการพีชคณิต การแก้สมการอดิศัยไม่สามารถทำได้โดยใช้เรขาคณิตเชิงพีชคณิต ไม่มีสูตรทั่วไปสำหรับการแก้สมการอดิศัยส่วนใหญ่ และเป็นการยากที่จะหาผลเฉลยเชิงวิเคราะห์
ตัวอย่าง
สมการต่อไปนี้เป็นสมการอดิศัยทั้งหมด เพราะมีฟังก์ชันอดิศัย เช่น ฟังก์ชันเลขชี้กำลังฐาน e หรือ ฟังก์ชันตรีโกณมิติ
ในทางดาราศาสตร์ สมการเค็พเพลอร์ซึ่งแสดงความสัมพันธ์ระหว่างมุมกวาดเฉลี่ย M กับมุมกวาดเยื้องศูนย์กลาง E ของวงโคจรก็เป็นสมการอดิศัย
โดย e คือ ความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจร
วิธีแก้
การแก้สมการอดิศัยสามารถแก้ได้โดยวิธีการวาดกราฟเอา หรือใช้การวิเคราะห์เชิงตัวเลข หากใช้วิธีการวาดกราฟ สูตรทั้งสองด้านของสมการสามารถมีค่าเท่ากับตัวแปรอื่นตามลำดับ (เช่น y ) แล้ววาดกราฟทั้งสองเข้าด้วยกัน จุดตัดของกราฟทั้งสองคือคำตอบของสมการอดิศัย วิธีการเชิงตัวเลขก็ต่อยอดมาจากแนวคิดนี้เช่นกัน และตำแหน่งของจุดตัดของกราฟทั้งสองนั้นได้มาจากการใช้สูตรทางคณิตศาสตร์
ถ้าค่ามีขนาดเล็กมาก หรือทราบว่าผลเฉลยมีค่าใกล้เคียงค่าหนึ่ง อาจสามารถใช้อนุกรมเทย์เลอร์เพื่อประมาณฟังก์ชันอดิศัยในรูปพหุนาม ดังนั้นสมการอดิศัยสามารถประมาณได้ด้วยสมการพีชคณิต แล้วค่อยหาผลเฉลยสำหรับสมการพีชคณิตนั้น คำตอบเชิงตัวเลขของสมการอดิศัยยังอาจสามารถหาได้โดยใช้วิธีการของนิวตัน
ฟังก์ชันพิเศษบางอย่างสามารถใช้แทนคำตอบของสมการอดิศัยได้ ตัวอย่างเช่น ฟังก์ชัน W ของลัมแบร์ท เช่น สมการอดิศัยนี้
มีผลเฉลยเป็น W(1) ซึ่งมีค่าโดยประมาณคือ (ค่าคงตัวโอเมกา)
ดาราทอง
ดาราทอง หรือ ทองเอกกระจัง เป็นขนมไทยชนิดหนึ่ง มีส่วนประกอบหลักคือขนมทองเอก (ทำจากแป้งสาลี ไข่แดง กะทิ และน้ำตาล) ปั้นเป็นทรงกลมแป้นเล็กน้อย บากให้เป็นร่อง ๆ คล้ายผลมะยมหรือผลฟักทอง แล้วนำไปวางบนจานแป้งเล็ก ๆ ที่ติดขอบด้วยเมล็ดแตงโมกวาดน้ำเชื่อม (กวาดให้น้ำตาลแห้งเกาะเมล็ดเป็นหนาม) จากนั้นประดับยอดด้วยแผ่นทองคำเปลวที่กินได้
อย่างไรก็ตาม ทุกวันนี้ดาราทองเป็นขนมที่หลายคนสับสนและคิดว่าเป็นจ่ามงกุฎ ซึ่งที่จริงเป็นชื่อขนมไทยอีกชนิดหนึ่ง
เล็ตส์สเปนด์เดอะไนต์ทูเกเตอร์
เล็ตส์สเปนด์เดอะไนต์ทูเกเตอร์ (Let's Spend the Night Together) เป็นเพลงของเดอะโรลลิงสโตนส์ที่วางจำหน่ายซิงเกิลในเดือนมกราคม ค.ศ. 1967 และอยู่ในอัลบัม Between the Buttons ฉบับวางจำหน่ายในสหรัฐอเมริกา แต่งโดยมิก แจ็กเกอร์และคีธ ริชาร์ด
ซิงเกิลนี้ขึ้นถึงอันดับสามในชาร์ตซิงเกิลแห่งสหราชอาณาจักร ส่วนในสหรัฐอเมริกาวางจำหน่ายเป็นซิงเกิลหน้าเอ คู่กับเพลง Ruby Tuesday ในหน้าบี พร้อมกับการวางจำหน่ายอัลบัม Between the Buttons  ในสหรัฐซิงเกิลเพลงนี้ขึ้นถึงเพียงอันดับที่ 55 ในบิลบอร์ดฮอต 100  แต่เพลง รูบีทิวสเดย์ กลับขึ้นถึงอันดับหนึ่ง ทั้งนี้เพราะเนื้อเพลงถูกตีความว่าชักจูงให้คนมีเพศสัมพันธ์กันอย่างโจ่งแจ้ง นักจัดรายการวิทยุจึงพากันพลิกแผ่นเสียงไปเปิดเพลงรูบีทิวสเดย์ออกอากาศแทน
ในการบันทึกเทปรายการดิเอ็ดซัลลิแวนโชว์ในปี 1967 เอ็ด ซัลลิแวนปฏิเสธไม่ยอมให้ทางวงร้องเพลงนี้ออกอากาศ  ซึ่งได้มีการตกลงประนีประนอม โดยเปลี่ยนคำร้องจาก "let's spend the night together"  เป็น "let's spend some time together" แต่ในการบันทึกเทป พอร้องมาถึงท่อนนี้ แจ็กเกอร์แสดงท่าทางล้อเลียน โดยกลอกตาไปมาใส่กล้องโทรทัศน์ หลังรายการนั้นจบลง เอ็ด ซัลลิแวนประกาศว่าจะไม่เชิญเดอะโรลลิงสโตนส์มาออกรายการอีกต่อไป   ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2006 ซึ่งเดอะโรลลิงสโตนส์มีโอกาสได้จัดการแสดงในสาธารณรัฐประชาชนจีน เจ้าหน้าที่รัฐบาลจีนก็ไม่อนุญาตให้มีการแสดงเพลงนี้ เนื่องจากมีเนื้อหาไม่เหมาะสม
เพลงนี้เคยได้รับการบันทึกเสียงโดย มัดดี วอเทอส์ ในปี 1968, เดวิด โบวี ในปี 1973, ทีน่า เทอร์เนอร์ ในปี 1975
วันดาวน์ซินโดรมโลก
วันดาวน์ซินโดรมโลก (WDSD) ตรงกับวันที่ 21 มีนาคมของทุกปี ในวันนี้ องค์การดาวน์ซินโดรมทั่วโลกจะจัดและเข้าร่วมงานที่ต้องการให้สาธารณชนเพิ่มความตระหนักเกี่ยวกับดาวน์ซินโดรม โดยมีการจัดขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2549 ในประเทศสิงคโปร์ และปัจจุบัน มีการจัดงานขึ้นโดยสมาคมดาวน์ซินโดรม
ประวัติ
ดาวน์ซินโดรมได้รับการวินิจฉัยครั้งแรกเป็นความผิดปกติของโครโมโซมใน ค.ศ. 1959 โดยกุมารแพทย์และนักพันธุศาสตร์ชาวฝรั่งเศส เจอโรม เลอเจอร์ เด็กทารก 1 คน ใน 733 คนป่วยด้วยโรคดาวน์ซินโดรมแต่กำเนิด ในสหรัฐอเมริกาเพียงประเทศเดียว มีผู้ป่วยดาวน์ซินโดรมถึงกว่า 400,000 คน
วันดังกล่าวได้รับการเลือกโดย Down Syndrome International (DSI) เพื่อบ่งชี้ถึงความเป็นไปได้อย่างเดียวของความผิดปกติของโครโมโซมคู่ที่ 21 และถูกใช้โดยมีความหมายเดียวกันกับดาวน์ซินโดรม
สมองมนุษย์
สมอง เป็นอวัยวะหลักของระบบประสาทมนุษย์ โดยจัดเป็นระบบประสาทกลางเมื่อรวมกับไขสันหลัง สมองประกอบด้วยสมองใหญ่ ก้านสมอง และสมองน้อย เป็นศูนย์ควบคุมการทำงานของร่างกาย, การแปลผล รวบรวม และประสานข้อมูลที่ได้รับจากประสาทสัมผัส, และการตัดสินใจว่าจะสั่งให้ร่างกายทำการเช่นไร สมองอยู่ในกระดูกหุ้มสมองภายในศีรษะ ลอยอยู่ในน้ำหล่อสมองไขสันหลัง และแยกจากกระแสเลือดด้วยตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง ซึ่งช่วยป้องกันมันจากอันตราย
สมองใหญ่ (cerebrum) เป็นส่วนใหญ่สุดในสมองมนุษย์ แบ่งออกเป็นสองซีก โดยมีเปลือกสมอง (cerebral cortex) เป็นเปลือกของเนื้อเทา (grey matter) ซึ่งปกคลุมแกนที่เป็นเนื้อขาว (white matter) อยู่ เป็นเนื้อเยื่อประสาทหนาที่คลุมสมองส่วนใหญ่ พับไปพับมาเพื่อเพิ่มพื้นที่ผิวแต่ยังจุในปริมาตรกะโหลกเท่าที่มีได้ รูปแบบการพับเหมือนกันในแต่ละบุคคลแม้จะต่างกันบ้างเล็กน้อย เปลือกสมองสามารถแบ่งตามจำนวนชั้นประสาทออกเป็นคอร์เทกซ์ใหม่ (neocortex) และอัลโลคอร์เทกซ์ (allocortex) ที่เล็กกว่ามาก คอร์เทกซ์ใหม่มีชั้น 6 ชั้น เทียบกับอัลโลคอร์เทกซ์ที่มีเพียง 3-4 ชั้น สมองใหญ่แต่ละซีกนิยมแบ่งออกเป็น 4 กลีบ คือ กลีบหน้า กลีบขมับ กลีบข้าง และกลีบท้ายทอย
สมองกลีบหน้า (frontal lobe) มีหน้าที่ทาง executive functions รวมทั้งการควบคุมตนเอง การวางแผน การหาเหตุผล และการเฟ้นหานัยทางนามธรรม ส่วนสมองกลีบท้ายทอย (occipital lobe) มีหน้าที่โดยเฉพาะเกี่ยวกับการเห็น ภายในสมองแต่ละกลีบ บริเวณต่าง ๆ จะสัมพันธ์กับหน้าที่โดยเฉพาะ ๆ เช่น บริเวณของประสาทสัมผัส ประสาทสั่งการ และประสาทสัมพันธ์ แม้สมองซีกซ้ายขวาโดยรวมจะคล้ายกันทั้งโดยรูปร่างและหน้าที่ แต่หน้าที่บางอย่างก็อยู่ในซีกเดียวโดยมาก เช่น ภาษาในสมองซีกซ้าย และสมรรถภาพการแปรรูปในนานามิติ (visual-spatial ability) หรือมิติสัมพันธ์ในสมองซีกขวา ซีกสมองจะเชื่อมกันผ่านลำเส้นใยประสาทเชื่อม (commissural nerve tracts) โดยที่ใหญ่สุดคือ คอร์ปัสคาโลซัม
สมองใหญ่เชื่อมกับไขสันหลังด้วยก้านสมอง ซึ่งประกอบด้วยสมองส่วนกลาง พอนส์ และก้านสมองส่วนท้าย ส่วนสมองน้อยเชื่อมกับก้านสมองด้วยลำเส้นใยประสาท cerebellar peduncle ซึ่งเป็นโครงสร้างเนื้อขาวมีรูปเหมือนก้าน (peduncle) โดยประกอบกันเป็นคู่ ๆ ภายในสมองใหญ่มีระบบโพรงสมอง ประกอบด้วยโพรงสมองที่เชื่อมต่อกัน 4 โพรง ซึ่งผลิตน้ำหล่อสมองไขสันหลัง (cerebrospinal fluid) ที่ไหลเวียน ใต้เปลือกสมองมีโครงสร้างสำคัญหลายอย่างรวมทั้งทาลามัส, epithalamus, ต่อมไพเนียล, ไฮโปทาลามัส, ต่อมใต้สมอง, subthalamus, ระบบลิมบิกรวมทั้งอะมิกดะลาและฮิปโปแคมปัส, claustrum ซึ่งเป็นนิวเคลียสต่าง ๆ ของ basal ganglia, โครงสร้างต่าง ๆ ของ basal forebrain และ circumventricular organs 3 อัน เซลล์ที่อยู่ในสมองรวมเซลล์ประสาทและเซลล์สนับสนุนคือเซลล์เกลีย มีเซลล์ประสาทกว่า 86,000 ล้านตัวในสมอง เกือบเท่ากับเซลล์ประเภทอื่น ๆ สมองทำงานได้เพราะเซลล์ประสาทเชื่อมต่อกันและหลั่งสารสื่อประสาทเป็นการตอบสนองต่อกระแสประสาท เซลล์ประสาทเชื่อมต่อกันเป็นวิถีประสาท วงจรประสาท (neural circuit) และระบบเครือข่ายประสาทขนาดใหญ่ (large scale brain networks) วงจรทั้งหมดทำงานผ่านกระบวนการสื่อประสาท/การส่งผ่านประสาท (neurotransmission)
กะโหลกศีรษะเป็นตัวป้องกันสมอง ซึ่งลอยอยู่ในน้ำหล่อสมองไขสันหลัง และแยกออกจากระบบเลือดด้วยตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง (blood-brain barrier) แต่สมองก็ยังอาจเสียหาย เกิดโรค และติดเชื้อได้ ความเสียหายอาจมาจากการบาดเจ็บที่ศีรษะ หรือการขาดเลือดที่เรียกว่าโรคหลอดเลือดสมอง สมองอาจเสื่อม เช่น เกิดโรคพาร์คินสัน เกิดภาวะสมองเสื่อมรวมทั้งโรคอัลไซเมอร์ และเกิดโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง โรคทางจิตเวชต่าง ๆ รวมทั้งโรคจิตเภทและโรคซึมเศร้าเชื่อว่า สัมพันธ์กับการทำงานผิดปกติของสมอง สมองยังอาจเกิดเนื้องอกทั้งที่ไม่ร้ายและร้าย ซึ่งมักจะแพร่กระจายมาจากส่วนอื่นของร่างกาย
สาขาที่ศึกษากายวิภาคของสมองก็คือประสาทกายวิภาคศาสตร์ ที่ศึกษาหน้าที่ก็คือประสาทวิทยาศาสตร์ การศึกษาได้ใช้เทคนิคต่าง ๆ เช่น ตัวอย่างในสัตว์อื่น ๆ ที่ส่องด้วยกล้องจุลทรรศน์ได้ให้ข้อมูลมากมาย เทคโนโลยีการสร้างภาพทางการแพทย์ เช่น functional neuroimaging (การสร้างภาพประสาทโดยกิจ) และการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) สำคัญในการศึกษาสมอง ประวัติคนไข้ที่สมองเสียหายได้ให้ความรู้เกี่ยวกับหน้าที่ของสมองแต่ละส่วน การวิจัยสมองได้เปลี่ยนไปตามเวลาเป็นระยะ ๆ โดยมีหลักปรัชญา วิธีการทดลอง และทฤษฎีที่ต่าง ๆ กัน ระยะต่อไปได้พยากรณ์ว่า จะเป็นการจำลองการทำงานของสมอง
กายวิภาคคร่าว ๆ
สมองของผู้ใหญ่หนักโดยเฉลี่ย 1.2-1.4 กก. นับเป็นเพียงแค่ 2% ของน้ำหนักร่างกาย มีปริมาตรราว ๆ 1,260 ซม3 ในชาย และ 1,130 ซม3 ในหญิงแต่ก็จะต่างกันมากในบุคคลต่าง ๆ ความแตกต่างทางประสาทระหว่างเพศไม่พบว่าสัมพันธ์อย่างชัดเจนกับระดับเชาวน์ปัญญาหรือค่าวัดประสิทธิภาพทางประชานอื่น ๆ
สมองใหญ่ประกอบด้วยซีกสมองสองข้าง เป็นส่วนใหญ่สุดของสมองและอยู่ทับโครงสร้างสมองอื่น ๆ ส่วนนอกของซีกสมองคือ เปลือกสมอง เป็นเนื้อเทาซึ่งประกอบด้วยเซลล์ประสาทที่วางเป็นชั้น ๆ สมองแต่ละซีกจะแบ่งออกเป็น 4 กลีบ คือ กลีบหน้า กลีบข้าง กลีบขมับ และกลีบท้ายทอย นักวิชาการบางพวกจัดว่ามีกลีบสมองอีก 3 กลีบคือ กลีบกลาง (central lobe) กลีบลิมบิก (limbic lobe) และกลีบอินซูลา (insular lobe) สมองกลีบกลางประกอบด้วย precentral gyrus และ postcentral gyrus และจัดว่าเป็นกลีบสมองก็เพราะมีหน้าที่ต่างหาก
ก้านสมอง ซึ่งเหมือนกับก้านไม้ ต่อออกจากสมองใหญ่ทางข้างใต้โดยเริ่มต้นเป็นสมองส่วนกลาง ก้านสมองรวมสมองส่วนกลาง พอนส์ และก้านสมองส่วนท้าย หลังก้านสมองเป็นสมองน้อย สมองใหญ่ ก้านสมอง สมองน้อย และไขสันหลังจะปกคลุมด้วยเยื่อหุ้ม 3 ชั้นที่เรียกว่า เยื่อหุ้มสมอง (meninges) ชั้นบนสุดเป็นเยื่อดูราที่แข็งสุด ชั้นกลางเป็นเยื่ออะแร็กนอยด์ และชั้นบางสุดและในสุดเป็นเยื่อเพีย ระหว่างเยื่ออะแร็กนอยด์กับเยื่อเพียมีช่องใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ (subarachnoid space) และ subarachnoid cistern ซึ่งมีน้ำหล่อสมองไขสันหลัง เยื่อชั้นนอกสุดของเปลือกสมองเป็นเยื่อฐาน (basement membrane) ของเยื่อเพีย ซึ่งเรียกว่า glia limitans เป็นส่วนสำคัญของตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง สมองที่ยังเป็นอยู่นิ่มมาก มีลักษณะคล้ายวุ้นคล้ายกับเต้าหู้อ่อน ชั้นเซลล์ประสาทต่าง ๆ ที่เปลือกสมองรวมกันเป็นเนื้อเทาของสมองใหญ่โดยมาก แม้จะเรียกว่าเนื้อเทา แต่ที่ยังเป็นอยู่ก็มีสีชมพูจนถึงสีเนื้อโดยหลอดเลือดฝอยและตัวเซลล์ประสาทเป็นเหตุ ส่วนเขตใต้เปลือกสมองซึ่งลึกกว่าเป็นแอกซอนหุ้มปลอกไมอีลินรวมกันเป็นเนื้อขาว เนื้อขาวมีปริมาตรประมาณครึ่งหนึ่งของสมอง
สมองใหญ่
สมองใหญ่เป็นส่วนใหญ่สุดในสมอง แบ่งออกเป็นซีกซ้ายขวาโดยเกือบสมมาตรกัน แบ่งด้วยร่องลึกที่เรียกว่าร่องตามยาว (longitudinal fissure) ความไม่สมมาตรระหว่างซีกสมองเรียกว่า petalia ซีกสมองซ้ายขวาเชื่อมกันด้วยเส้นเชื่อมประสาท (commissure) ต่าง ๆ ที่ข้ามร่องตามยาวโดยมีคอร์ปัสคาโลซัมเป็นเส้นใหญ่สุด สมองแต่ละซีกนิยมแบ่งออกเป็น 4 กลีบ คือ กลีบหน้า กลีบข้าง กลีบขมับ และกลีบท้ายทอย โดยตั้งชื่อตามกระดูกกะโหลกศีรษะที่ปิดปกป้องสมองกลีบนั้น ๆ สมองแต่ละกลีบจะสัมพันธ์กับหน้าที่โดยเฉพาะ 1-2 อย่างแต่ก็มีหน้าที่ซึ่งคาบเกี่ยวกันด้วย ผิวสมองจะพับไปมาทำให้เกิดรอยนูน (gyrus) และร่อง (sulcus) ซึ่งบางส่วนอาจตั้งชื่อตามตำแหน่ง เช่น frontal gyrus ที่สมองกลีบหน้า และร่องกลางซึ่งแบ่งกลางซีกสมองแต่ละข้าง
ส่วนนอกสุดของสมองใหญ่เป็นเปลือกสมอง เป็นเนื้อเทาที่จัดเป็นชั้น ๆ หนา 2-4 มม. พับเข้าไปลึกทำให้เห็นเป็นหยัก ๆ ใต้เปลือกสมองเป็นเนื้อเทาของสมองใหญ่ เปลือกสมองส่วนใหญ่สุดก็คือคอร์เทกซ์ใหม่ (neocortex) ซึ่งมีเซลล์จัดเป็น 6 ชั้น เปลือกสมองส่วนที่เหลือเป็นอัลโลคอร์เทกซ์ (allocortex) ซึ่งมีชั้นเซลล์ประสาท 3-4 ชั้น
บริเวณรับรู้ความรู้สึกปฐมภูมิต่าง ๆ (primary sensory areas) รับข้อมูลจากประสาทรับความรู้สึก (sensory nerve) และลำเส้นใยประสาทอื่น ๆ โดยผ่านนิวเคลียสประสาทรีเลย์ภายในทาลามัส บริเวณรับรู้ความรู้สึกปฐมภูมิรวมคอร์เทกซ์ส่วนการเห็น (visual cortex) ในสมองกลีบท้ายทอย, คอร์เทกซ์ส่วนการได้ยิน (auditory cortex) ในส่วนต่าง ๆ ของสมองกลีบขมับและคอร์เทกซ์อินซูลา และคอร์เทกซ์รับรู้ความรู้สึกทางกาย (somatosensory cortex) ในสมองกลีบข้าง
เปลือกสมองที่เหลือจาก 2 ส่วนหลักนั้นเรียกว่าบริเวณประสาทสัมพันธ์ (association areas) ซึ่งได้รับกระแสประสาทจากศูนย์ประสาทรับความรู้สึกและสมองส่วนล่าง มีหน้าที่แปลผลทางประชานที่ซับซ้อนเพื่อให้เกิดการรับรู้ ความคิด และการตัดสินใจ
basal ganglia หรือเรียกด้วยว่า basal nuclei เป็นชุดโครงสร้างที่อยู่ลึกในสมอง มีหน้าที่ควบคุมพฤติกรรมและการเคลื่อนไหว โดยองค์ประกอบใหญ่สุดก็คือ striatum องค์ประกอบอื่น ๆ รวมทั้ง globus pallidus, substantia nigra และ subthalamic nucleus ด้านบน (dorsal) ส่วนหนึ่งของ striatum เป็น putamen และ globus pallidus ที่แยกต่างหากกับโพรงสมองข้างและทาลามัสด้วย internal capsule ส่วน caudate nucleus จะยืดตัวไปรอบ ๆ แล้วต่อชิดกับโพรงสมองข้างทางด้านนอก ส่วนลึกสุดของร่องข้าง (lateral sulcus) ระหว่างคอร์เทกซ์อินซูลากับ striatum เป็นแผ่นเซลล์ประสาทบาง ๆ ที่เรียกว่า claustrum
ใต้ striatum ด้านหน้าเป็นโครงสร้างของ basal forebrain จำนวนหนึ่ง รวมทั้ง nucleus accumbens, nucleus basalis, diagonal band of Broca, substantia innominata และ medial septal nucleus เป็นโครงสร้างสำคัญที่ผลิตสารสื่อประสาทคือ acetylcholine (ACh) ซึ่งแพร่กระจายไปอย่างกว้างขวางในสมอง ดังนั้น basal forebrain โดยเฉพาะ nucleus basalis จึงจัดว่า เป็นโครงสร้างสื่อประสาทแบบ cholinergic (คือสื่อด้วย ACh) หลักของระบบประสาทกลางซึ่งส่งไปยัง striatum และคอร์เทกซ์ใหม่
สมองน้อย
สมองน้อยแบ่งออกเป็นกลีบหน้า (anterior lobe) กลีบหลัง (posterior lobe) และ flocculonodular lobe กลีบหน้าและหลังเชื่อมกันตรงกลางด้วย cerebellar vermis เปลือกสมองน้อยด้านนอกบางกว่าเปลือกสมองใหญ่มาก และมีรอยพับแคบ ๆ เป็นแนวตัดขวางจำนวนมาก ซึ่งทำให้ดูต่างกับสมองส่วนอื่น ๆ เมื่อมองจากด้านล่างระหว่างกลีบสองกลีบก็จะเห็นกลีบที่สามคือ flocculonodular lobe สมองน้อยอยู่ที่ด้านหลังของโพรงกะโหลกศีรษะ (posterior cranial fossa) อยู่ใต้สมองกลีบท้ายทอย โดยแยกจากมันด้วยแผ่นใยประสาท cerebellar tentorium
สมองน้อยเชื่อมกับสมองส่วนกลางของก้านสมองด้วยเนื้อขาว superior cerebellar peduncle, เชื่อมกับพอนส์ด้วย middle cerebellar peduncle และเชื่อมกับก้านสมองส่วนท้ายด้วย inferior cerebellar peduncle สมองน้อยประกอบด้วยแกนในที่เป็นเนื้อขาวและคอร์เทกซ์นอกที่เป็นเนื้อเทาซึ่งพับไว้เป็นอย่างดี กลีบหน้าหลังของสมองน้อยดูเหมือนจะมีหน้าที่ประสานและทำให้ราบรื่นซึ่งการเคลื่อนไหว (motor movement) ที่ซับซ้อน และ flocculonodular lobe มีหน้าที่เกี่ยวกับการทรงตัว โดยอาจมีหน้าที่อย่างอื่นทางประชาน พฤติกรรม และการเคลื่อนไหวที่นักวิชาการยังไม่เห็นพ้องกัน
ก้านสมอง
เส้นประสาทสมอง 10 คู่จาก 12 คู่ ออกมาจากก้านสมองโดยตรง ก้านสมองยังมีนิวเคลียสประสาทสมอง (cranial nerve nucleus) นิวเคลียสประสาทนอกส่วนกลาง (peripheral nerve nucleus) และนิวเคลียสประสาทที่มีหน้าที่ควบคุมกระบวนการสำคัญต่าง ๆ รวมทั้งการหายใจ การเคลื่อนไหวของตา และการทรงตัว ส่วน reticular formation ซึ่งเป็นเครือข่ายนิวเคลียสประสาทซึ่งไร้ขอบเขตที่ชัดเจน ทอดไปตามยาวของก้านสมองทั้งหมด ลำเส้นใยประสาทหลายลำ ซึ่งส่งข้อมูลจากเปลือกสมองไปยังร่างกายที่เหลือและลำเส้นใยประสาทจากร่างกายที่ส่งไปยังเปลือกสมอง ล้วนผ่านก้านสมอง
จุลกายวิภาค (microanatomy)
สมองมนุษย์โดยหลักประกอบด้วยเซลล์ประสาท เซลล์เกลีย เซลล์ต้นกำเนิดประสาท (neural stem cell) และหลอดเลือด ประเภทเซลล์ประสาทรวมทั้งอินเตอร์นิวรอน, เซลล์พีระมิดรวมทั้งเซลล์เบ็ตซ์, เซลล์ประสาทสั่งการ (เซลล์สั่งการบนและล่าง) และเซลล์เพอร์คินจีในสมองน้อย เซลล์เบ็ตซ์ใหญ่สุดโดยขนาด โดยอาจมีเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่ถึง 100 ไมโครเมตร สมองมนุษย์ผู้ใหญ่ประเมินว่ามีเซลล์ประสาท 86,000±8,000 ล้านตัว โดยมีเซลล์อื่น ๆ นอกเหนือจากนั้นประมาณเท่า ๆ กัน คือ 85,000±10,000 ล้านตัว โดยเซลล์ประสาท 16,000 ล้านตัว (19%) อยู่ในเปลือกสมอง และ 69,000 ล้านตัว (80%) อยู่ในสมองน้อย
แมสต์เซลล์เป็นเซลล์เม็ดเลือดขาวที่ทำการเป็นส่วนของระบบภูมิคุ้มกันทางประสาท (neuroimmune system) ในสมอง โดยอยู่ในโครงสร้างต่าง ๆ มีเยื่อหุ้มสมองเป็นต้น มันอำนวยการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในระบบประสาทต่อการอักเสบและช่วยบำรุงรักษาตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง (BBB) โดยเฉพาะในบริเวณสมองที่ไม่มี BBB มันทำหน้าที่ทั่วไปที่คล้ายกันทั้งในร่างกายและในระบบประสาทกลาง เช่น ก่อและควบคุมการตอบสนองเป็นอาการแพ้ ตอบสนองทางภูมิคุ้มกันทั้งแบบโดยกำเนิดและแบบปรับตัว หน้าที่เกี่ยวกับภูมิต้านตนเองและการอักเสบ มันทำหน้าที่เป็นเซลล์ปฏิบัติงาน (effector cell) หลัก ที่ทำให้จุลชีพก่อโรคมีผลต่อการส่งสัญญาณทางเคมีชีวภาพระหว่างทางเดินอาหารกับระบบประสาทกลางได้
ยีนประมาณ 400 ยีนพบเฉพาะแต่ในสมอง เซลล์ประสาททั้งหมดแสดงออกยีน ELAVL3 เซลล์พีระมิดแสดงออกยีน NRGN และ REEP2 อินเตอร์นิวรอนแสดงออกยีน GAD1 ซึ่งจำเป็นในชีวสังเคราะห์ของสารสื่อประสาทกาบา โปรตีนที่เซลล์เกลียแสดงออกรวมโปรตีนที่ใช้เป็นตัวบ่งชี้แอสโทรไซต์คือ GFAP และ S100B โอลิโกเดนโดรไซต์แสดงออกโปรตีน MBP และแสดงออก transcription factor คือ OLIG2
น้ำหล่อสมองไขสันหลัง (cerebrospinal fluid)
โพรงสมองที่สามอยู่ที่แนวกลาง (midline) และเชื่อมกับโพรงสมองข้างด้วยช่องระหว่างโพรงสมองคือ interventricular foramina ท่อเดี่ยวคือ cerebral aqueduct ที่อยู่ระหว่างพอนส์กับสมองน้อย เชื่อมโพรงสมองที่สามกับที่สี่ ช่องสามช่อง คือรูด้านใน (medial aperture) และรูด้านข้าง (lateral aperture) สองข้าง ระบาย CFS ออกจากโพรงสมองที่สี่เข้าไปใน cisterna magna ซึ่งเป็น cistern หลักอันหนึ่ง จากจุดนี้ CSF จะไหลเวียนรอบสมองและไขสันหลังในช่องใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ซึ่งอยู่ระหว่างเยื่ออะแร็กนอยด์กับเยื่อเพีย ณ ขณะใดขณะหนึ่ง จะมี CSF ประมาณ 150 มล. โดยมากภายในช่องใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ CSF จะสร้างใหม่และดูดคืนอยู่ตลอดเวลาโดยจะเปลี่ยนใหม่ทั้งหมดทุก ๆ 5-6 ชม.
ระบบระบายน้ำเหลืองในสมองเรียกว่า glymphatic system (ระบบน้ำเหลืองในประสาท) ทางเดินของระบบน้ำเหลืองในประสาททั่วสมองรวมทางระบายน้ำของ CSF และหลอดน้ำเหลืองในเยื่อสมอง (meningeal lymphatic vessel) ซึ่งวิ่งขนานไปกับโพรงหลอดเลือดดำในเยื่อดูรา (dural sinus) กับหลอดเลือดสมอง ระบบนี้ระบายสารน้ำแทรกจากเนื้อเยื่อในสมอง
ระบบเลือด
หลอดเลือดแดง internal carotid arteries ส่งเลือดซึ่งมีออกซิเจนไปที่ด้านหน้าของสมอง ส่วนหลอดเลือดแดง vertebral arteries ส่งเลือดไปที่ด้านหลัง หลอดเลือดสองส่วนนี้มาบรรจบกันที่ circle of Willis อันเป็นวงแหวนเชื่อมหลอดเลือดแดงซึ่งอยู่ในช่อง interpeduncular cistern ระหว่างสมองส่วนกลางกับพอนส์
เส้นเลือดแดง vertebral artery เป็นสาขาที่แตกออกจากเส้นเลือดแดง subclavian artery ทั้งทางกายซีกซ้ายและซีกขวา แล้วขึ้นผ่านช่องตามขวาง (transverse foramina) ของกระดูกคอ (cervical vertebrae) 6 ข้อ แล้วเข้าไปในโพรงกะโหลกผ่านช่องฟอราเมนแมกนัม แต่ละเส้นจะอยู่ทางข้างของตน ๆ ข้างก้านสมองส่วนท้าย (เมดัลลา) แต่ละข้างจะแตกสาขาเป็นเส้นเลือดสาขาหนึ่งใน 3 สาขาที่ส่งไปเลี้ยงสมองน้อย คือ posterior inferior cerebellar artery เส้นเลือด vertebral artery จากสองข้างจะเชื่อมกันทางด้านหน้าตรงกลางของเมดัลลากลายเป็นเส้นเลือด basilar artery ซึ่งส่งสาขาต่าง ๆ ไปเลี้ยงเมดัลลาและพอนส์ และส่งสาขาอีกสองสาขา คือ anterior inferior cerebellar artery และ superior cerebellar artery ไปเลี้ยงสมองน้อย ในที่สุด basilar artery จะแยกออกเป็น posterior cerebral artery สองเส้น ซึ่งวิ่งตัดออกไปทางด้านข้าง วนข้าง superior cerebellar peduncle ไปตามส่วนบนของ cerebellar tentorium แล้วแตกสาขาส่งเไปเลี้ยงสมองกลีบขมับและกลีบท้ายทอย posterior cerebral artery แต่ละเส้นจะส่งสาขา posterior communicating artery ไปเชื่อมกับ internal carotid artery
การระบายเลือด
เส้นเลือดดำ cerebral vein ระบายเลือดที่ไม่มีออกซิเจนออกจากสมอง สมองมีเครือข่ายเส้นเลือดดำหลัก ๆ สองเครือข่าย คือ superior cerebral veins ที่ผิวของสมองใหญ่ซึ่งมีสาขา 3 สาขา และ internal cerebral veins เครือข่ายทั้งสองมีเส้นเลือดดำที่เชื่อมกัน เส้นเลือดดำต่าง ๆ ในสมองระบายเลือดลงในโพรงหลอดเลือดดำในเยื่อดูรา ที่ใหญ่กว่า ซึ่งปกติอยู่ระหว่างชั้นของเยื่อดูราที่ปกคลุมกะโหลกอยู่ เลือดจากสมองน้อยและสมองส่วนกลางระบายลงใน great cerebral vein ส่วนเลือดจากก้านสมองส่วนท้ายและพอนส์ระบายลงในที่ต่าง ๆ กัน คืออาจลงที่ spinal vein หรือ ใน cerebral vein ที่อยู่ติดกัน
เลือดในส่วนลึกของสมองระบายผ่าน venous plexus ลงในโพรงหลอดเลือดดำใต้ฐานสมอง (cavernous sinus) ด้านหน้า, ลงในโพรง superior petrosal sinus กับ inferior petrosal sinus ด้านข้าง และลงในโพรง inferior sagittal sinus ด้านหลัง เลือดในส่วนนอกของสมองระบายลงในโพรงใหญ่คือ superior sagittal sinus ซึ่งอยู่ที่แนวกลาง (midline) เหนือสมอง เลือดจากโพรงนี้รวมเข้ากับเลือดในโพรง straight sinus ณ confluence of sinuses
เลือดจากจุดนี้ระบายลงในโพรง transverse sinus ทางซ้ายและขวา แล้วระบายลงในโพรง sigmoid sinus ซึ่งได้เลือดจากโพรงหลอดเลือดดำใต้ฐานสมอง, superior petrosal sinus และ inferior petrosal sinus โดย sigmoid sinus ก็ระบายลงในหลอดเลือดดำใหญ่ คือ internal jugular vein ต่อไป
ตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง (BBB)
เส้นเลือดแดงที่ใหญ่กว่าในสมองล้วนส่งเลือดให้กับหลอดเลือดฝอยที่เล็กกว่า หลอดเลือดเล็กสุดในสมองเหล่านี้ บุด้วยเซลล์ที่ยึดติดกันด้วยไทต์จังก์ชัน ดังนั้น น้ำจึงไม่สามารถซึมหรือรั่วออกในระดับเดียวกับที่เกิดในหลอดเลือดฝอยที่อื่น ๆ นี่เรียกว่า ตัวกั้นระหว่างเลือดกับสมอง (BBB) เซลล์บุเส้นเลือดฝอยคือ pericyte มีบทบาทสำคัญในการสร้างไทต์จังก์ชัน แม้ BBB จะไม่ให้โมเลกุลขนาดใหญ่ซึมผ่าน แต่ก็ยังให้น้ำ คาร์บอนไดออกไซด์ ออกซิเจน และสารละลายในไขมัน (รวมทั้งยาระงับความรู้สึกและแอลกอฮอล์) ซึมผ่านได้โดยมาก BBB ไม่มีที่ circumventricular organs ซึ่งเป็นโครงสร้างต่าง ๆ ในสมองที่ต้องตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงทางเคมีของน้ำในร่างกาย เช่น ต่อมไพเนียล, area postrema และบางส่วนของไฮโปทาลามัส มีตั้วกั้นระหว่างเลือดกับน้ำหล่อสมองไขสันหลัง (blood-CSF barrier) ที่ทำหน้าที่คล้าย BBB แต่อำนวยการขนส่งสารที่ต่างกันเข้าไปในสมองได้เพราะมีลักษณะโครงสร้างที่ต่างกัน
พัฒนาการ
ในพัฒนาการต้นสัปดาห์ที่ 3 เอ็กโทเดิร์มของตัวอ่อนมนุษย์จะกลายเป็นแผ่นยาวหนาที่เรียกว่าแผ่นประสาท (neural plate) ในสัปดาห์ที่ 4 แผ่นประสาทจะขยายกว้างขึ้นให้มีปลายทางหัว (cephalic end) ที่กว้างสุด ตรงกลางที่กว้างน้อยลง และปลายทางหาง (caudal end) ที่แคบ ปุ่มเหล่านี้เรียกว่า primary brain vesicles เป็นจุดเริ่มต้นของสมองส่วนหน้า สมองส่วนกลาง และสมองส่วนหลัง (hindbrain)
เซลล์สันประสาท (neural crest) ซึ่งแผลงมาจากเอ็กโทเดิร์ม จะอยู่ตามขอบข้าง (lateral) ของแผ่นประสาท ในสัปดาห์ที่ 4 ช่วงระยะการพับตัว (neurulation) ส่วนทบประสาท (neural fold) ซึ่งมีเซลล์สันประสาท จะทบปิดกลายเป็นท่อประสาท (neural tube) ซึ่งทำให้เซลล์สันประสาทมาบรรจบกันที่ยอด เซลล์สันประสาทจะวิ่งยาวตลอดท่อประสาทเป็นเซลล์ cranial neural crest cell ที่ปลายทางหัว และเป็นเซลล์ caudal neural crest cell ที่ปลายทางหาง ต่อมาเซลล์จะแยกออกจากสันแล้วย้ายที่ในกระบวนการ cell migration ในรูปแบบจากหัวไปถึงหาง (craniocaudal) ภายในท่อประสาท เซลล์ที่ปลายหัวจะกลายเป็นสมอง และเซลล์ที่ปลายหางจะกลายเป็นไขสันหลัง
ท่อประสาทจะงอเมื่อเจริญขึ้น กลายเป็นซีกสมองรูปพระจันทร์เสี้ยวทางหัว ซีกสมองจะปรากฏในวันที่ 32 ในต้นสัปดาห์ที่สี่ ปลายศีรษะจะงอไปข้างหน้ามาก เป็นเหตุการณ์ที่เรียกว่า cephalic flexure ส่วนที่งอไปด้านหน้าจะกลายเป็นสมองส่วนหน้า (prosencephalon) ส่วนโค้งจะกลายเป็นสมองส่วนกลาง (mesencephalon) และส่วนต่อจากส่วนโค้งจะกลายเป็นสมองส่วนหลัง (rhombencephalon) เป็นปุ่มสามปุ่มที่เรียกว่า three primitive vesicles ในสัปดาห์ที่ 5 นี่จะกลายเป็นปุ่ม 5 ปุ่ม (five brain vesicles) คือสมองส่วนหน้าจะแตกออกเป็นสองปุ่ม คือ telencephalon ข้างหน้าและ diencephalon ข้างหลัง โดย telencephalon จะกลายเป็นเปลือกสมอง, basal ganglia และโครงสร้างที่สัมพันธ์กันอื่น ๆ ส่วน diencephalon จะกลายเป็นทาลามัสและไฮโปทาลามัส สมองส่วนหลังก็แยกออกเป็นสองส่วนเช่นกัน คือ metencephalon และ myelencephalon โดย metencephalon จะกลายเป็นสมองน้อยและพอนส์ ส่วน myelencephalon จะกลายเป็นก้านสมองส่วนท้าย ในช่วงสัปดาห์ที่ 5 เช่นกัน สมองจะแบ่งออกเป็นปล้องซ้ำ ๆ (ในกระบวนการ segmentation) ที่เรียกว่า neuromere ในสมองส่วนหลัง นี่เรียกว่า rhombomere
ลักษณะเฉพาะของสมองอย่างหนึ่งก็คือการพับเปลือกที่เรียกว่า gyrification (การพับเปลือกกลายเป็นรอยนูน) ในพัฒนาการช่วงต้น ๆ เปลือกจะเรียบ แต่เมื่อถึงสัปดาห์ที่ 24 สัณฐานย่น ๆ เป็นร่องต่าง ๆ ซึ่งแยกกลีบสมองก็ชัดแล้ว
กระบวนการ gyrification ทำให้สามารถมีผิวเปลือกสมองที่ใหญ่กว่า และดังนั้น จึงสามารถทำหน้าที่ทางประชานมากกว่าในสมองปริมาตรเดียวกัน ประโยชน์อื่น ๆ อาจรวมการสื่อสารที่เร็วระหว่างเซลล์ประสาท , การแปลผลทางประชานได้เร็ว , การมีความจำใช้งานทางภาษา (verbal working memory) ที่ดีกว่า และการคลอดลูกที่ง่ายกว่า กลไกการพับยังไม่ชัดเจน แต่ก็มีทฤษฎีต่าง ๆ รวมทั้งการโก่งเพราะแรงกล (mechanical buckling) แรงตึงของแอกซอน (axonal tension) และการเจริญเติบโตที่ไม่เท่ากันของบริเวณต่าง ๆ (differential tangential expansion)
ร่องแรกที่ปรากฏในเดือนที่ 4 ก็คือร่อง lateral cerebral fossa แต่เพราะปลายทางหางของซีกสมองที่กำลังขยายตัวต้องโค้งเข้าไปทางข้างหน้าเพราะมีที่จำกัด จึงปิดร่องนี้กลายเป็นช่องที่ลึกกว่าซึ่งเรียกว่า lateral sulcus ซึ่งเป็นร่องแบ่งสมองกลีบขมับ ในเดือนที่ 6 ร่องอื่น ๆ ก็ได้เกิดแยกสมองกลีบหน้า กลีบข้าง และกลีบท้ายท้อยแล้ว ยีนในจีโนมมนุษย์ คือ ArhGAP11B อาจมีบทบาทสำคัญในกระบวนการ gyrification และ encephalization
ประสาทสั่งการ
การเคลื่อนไหวหยาบ ๆ เช่น การเคลื่อนที่ (locomotion) และการขยับแขนขา เริ่มจากคอร์เทกซ์สั่งการ (motor cortex) ซึ่งแบ่งเป็น 3 ส่วนคือ คอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex) ซึ่งอยู่ใน prefrontal gyrus โดยมีส่วนต่าง ๆ ที่อุทิศให้กับการเคลื่อนไหวส่วนในร่างกายโดยเฉพาะ ๆ สมองอีกสองเขตด้านหน้า (anterior) ของคอร์เทกซ์สั่งการปฐมภูมิ สนับสนุนและควบคุมการเคลื่อนไหวเช่นเดียวกัน คือ premotor area และ supplementary motor area แขนและขามีเขตประสาทขนาดใหญ่กว่าร่างกายส่วนอื่น ๆ ทำให้เคลื่อนไหวได้อย่างละเอียดกว่า โดยได้ทำภาพเป็นมนุษย์เล็กในเปลือกสมองเพื่อเทียบสัดส่วนเขตประสาทสำหรับอวัยวะต่าง ๆ ให้ดู กระแสประสาทที่เกิดจากคอร์เทกซ์สั่งการจะดำเนินไปตามลำเส้นใยประสาท corticospinal tract ผ่านด้านหน้าของเมดัลลาและข้ามไขว้ทแยงที่ medullary pyramid แล้วดำเนินต่อไปลงไปตามไขสันหลัง โดยมากจะยุติเชื่อมกับอินเตอร์นิวรอน ซึ่งก็จะเชื่อมกับเซลล์ประสาทสั่งการล่างภายในเนื้อเทา เซลล์ประสาทสั่งการจะส่งกระแสประสาทเพื่อให้กล้ามเนื้อหดเกร็งโดยตรง
สมองน้อยและ basal ganglia มีบทบาทในการเคลื่อนไหวที่ละเอียด ซับซ้อน และต้องทำอย่างประสาน การเชื่อมต่อกันระหว่างเปลือกสมองกับ basal ganglia จำเป็นในการควบคุมความตึงกล้ามเนื้อ ท่าทาง การเริ่มการเคลื่อนไหว เป็นส่วนที่เรียกว่า extrapyramidal system (ระบบประสาทสั่งการนอกพีระมิด)
ประสาทสัมผัส
ระบบประสาทรับความรู้สึกมีบทบาทรับและแปลผลข้อมูลทางประสาทสัมผัส ข้อมูลได้มาจากประสาทสมอง จากลำเส้นใยประสาทในไขสันหลัง และโดยตรงจากศูนย์ในสมอง ที่ถูกกับระบบเลือดโดยตรง สมองยังได้รับและแปลผลข้อมูลจากประสาทสัมผัสพิเศษคือการเห็น การได้กลิ่น การได้ยิน และการลิ้มรส การทำงานของประสาทสั่งการและประสาทรับความรู้สึกจะประสานกัน
สมองได้รับข้อมูลจากผิวหนังเกี่ยวกับสัมผัสละเอียด แรงดัน ความเจ็บปวด แรงสั่น และอุณหภูมิ ได้รับข้อมูลจากข้อต่อเกี่ยวกับตำแหน่งของข้อต่อ คอร์เทกซ์รับความรู้สึกอยู่ใกล้ ๆ กับคอร์เทกซ์สั่งการ และเหมือนกับคอร์เทกซ์สั่งการ มันก็มีบริเวณต่าง ๆ ที่รับความรู้สึกจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายโดยเฉพาะ ๆ ความรู้สึกที่ตัวรับความรู้สึกได้รับที่ผิวหนังจะเปลี่ยนเป็นกระแสประสาท แล้วส่งมาตามเซลล์ประสาทเป็นลำดับภายในลำเส้นใยประสาทของไขสันหลัง วิถีประสาท dorsal column-medial lemniscus pathway ส่งข้อมูลเกี่ยวกับสัมผัสละเอียด แรงสั่น และตำแหน่งข้อต่อ แอกซอนของเซลล์ประสาทจะดำเนินไปที่ด้านหลังของไขสันหลัง แล้วดำเนินต่อทางด้านหลังของก้านสมองส่วนท้าย เป็นที่ที่มันเชื่อมกับเซลล์ประสาทลำดับที่สองซึ่งส่งแอกซอนไปยังสมองซีกตรงข้าม โดยขึ้นไปสู่นิวเคลียสประสาทส่งต่อคือ ventrobasal complex ในทาลามัส เป็นที่ที่มันเชื่อมกับเซลล์ประสาทลำดับที่สาม ซึ่งส่งแอกซอนขึ้นไปยังคอร์เทกซ์รับความรู้สึก
การเห็นเกิดเริ่มจากแสงที่มากระทบจอตา เซลล์รับแสงในจอตาจะถ่ายโอนสิ่งเร้าทางตาคือแสงให้เป็นกระแสประสาทแล้วส่งไปยังเปลือกสมองส่วนการเห็นที่สมองกลีบท้ายทอย ข้อมูลทางตาออกจากจอตาผ่านประสาทตา (optic nerve) ใยประสาทตาจากครึ่งจอตาด้านจมูกจะข้ามไปยังด้านตรงข้ามผ่านส่วนไขว้ประสาทตา (optic chiasm) ไปรวมกับใยประสาทจากครึ่งจอตาด้านขมับซีกตรงข้ามกลายเป็นลำเส้นใยประสาทตา (optic tract) การจัดระเบียบทางแสงของตาและวิถีประสาทที่เป็นเช่นนี้จึงหมายความว่า สิ่งที่เห็นในลานสายตาด้ายซ้ายจะตกลงที่จอตาด้านขวาโดยเปลือกสมองส่วนการเห็นด้านขวาเป็นตัวแปลผล และนัยตรงข้ามก็เช่นเดียวกัน ลำเส้นใยประสาทตาจะเข้าไปสุดที่นิวเคลียส lateral geniculate nucleus ในสมอง ซึ่งก็จะส่งใยประสาทผ่านส่วนแผ่ประสาทตา (optic radiation) ไปยังเปลือกสมองส่วนการเห็น
การได้ยินและการกำหนดรู้การทรงตัวเริ่มมาจากหูชั้นใน เสียงก่อแรงสั่นในกระดูกหู ซึ่งดำเนินต่อไปจนถึงอวัยวะการได้ยิน ส่วนการเปลี่ยนแปลงดุลในร่างกายทำให้น้ำในหูชั้นในเคลื่อน สิ่งเร้าทั้งสองอย่างนี้สร้างกระแสประสาทที่ส่งไปทางประสาทหู (vestibulocochlear nerve) แล้วผ่านไปถึง cochlear nuclei, superior olivary nucleus, medial geniculate nucleus และในที่สุดผ่านส่วนแผ่ประสาทหู (acoustic radiation) ไปยังคอร์เทกซ์ส่วนการได้ยิน (auditory cortex)
การรู้รสเริ่มมาจากหน่วยรับรสที่ลิ้นซึ่งส่งกระแสประสาทผ่านเส้นประสาทเฟเชียลและเส้นประสาทลิ้นคอหอย (glossopharyngeal nerve) เข้าไปที่นิวเคลียส solitary nucleus (NST) ในก้านสมอง ข้อมูลรสบางส่วนเช่นจากที่คอหอยก็ส่งไปยังที่เดียวกันผ่านเส้นประสาทเวกัส (vagus nerve) ด้วย ส่วน NST จะส่งข้อมูลรสผ่านทาลามัสต่อไปที่เปลือกสมองส่วนรู้รส (gustatory cortex)
การควบคุม
หน้าที่ของระบบประสาทอิสระรวมทั้งการควบคุมการทำงานของอัตราการเต้นของหัวใจกับอัตราการหายใจ และรักษาภาวะธำรงดุล
ศูนย์ปรับขนาดหลอดเลือดที่ก้านสมองส่วนท้าย (หรือเมดัลลา) มีอิทธิพลต่อความดันโลหิตและอัตราการเต้นหัวใจ โดยทำให้หลอดเลือดแดงและดำตีบเมื่อกำลังพักอยู่ ทำการโดยส่งกระแสประสาทผ่านเส้นประสาทเวกัสไปยังระบบประสาทซิมพาเทติกและซิมพาเทติก ตัวรับรับรู้ความดัน (baroreceptor) ที่ aortic body ในเอออร์ติกอาร์ช (aortic arch) รับรู้ความดันโลหิตแล้วส่งข้อมูลไปยังสมองผ่านใยประสาทนำเข้า general visceral afferent fibers ของเส้นประสาทเวกัส ส่วนข้อมูลความเปลี่ยนแปลงความดันในโพรงเลือดแครอทิด (carotid sinus) มาจากต่อมแครอทิด (carotid body) ที่อยู่ใกล้ ๆ หลอดเลือดแดงแครอทิด (carotid artery) โดยส่งผ่านประสาท Hering's nerve ที่รวมเข้ากับเส้นประสาทลิ้นคอหอย และส่งไปยังนิวเคลียส solitary nucleus (NST) ในก้านสมองส่วนท้าย กระแสประสาทจาก NST จะทำให้ศูนย์ปรับขนาดหลอดเลือดปรับขนาดเส้นเลือดแดงและดำตามสมควร
สมองควบคุมอัตราการหายใจโดยหลักด้วยศูนย์การหายใจในก้านสมองส่วนท้ายและพอนส์ ศูนย์ควบคุมการหายใจโดยส่งกระแสประสาทสั่งการลงไปที่ไขสันหลัง ผ่านเส้นประสาทกะบังลม (phrenic nerve) ไปยังกะบังลมและกล้ามเนื้อหายใจอื่น ๆ เส้นประสาทนี้เป็นแบบผสมเพราะส่งข้อมูลความรู้สึกกลับไปยังระบบประสาทกลางด้วย มีศูนย์การหายใจ 4 ศูนย์ 3 ศูนย์มีหน้าที่ที่ชัดเจน ศูนย์ "apneustic centre" มีหน้าที่ยังไม่ชัดเจน ในเมดัลลา ศูนย์ "dorsal respiratory group" ก่อความต้องการให้หายใจเข้าและได้รับข้อมูลความรู้สึกโดยตรงจากร่างกาย ในเมดัลลาอีกเช่นกัน ศูนย์ "ventral respiratory group" มีอิทธิพลในการหายใจออกเมื่อต้องออกแรง ในพอนส์ ศูนย์ "pneumotaxic centre" มีอิทธิพลต่อความยาวสั้นของลมหายใจ และศูนย์ apneustic centre ดูเหมือนจะมีอิทธิพลต่อการหายใจเข้า
แม้ศูนย์การหายใจเหล่านี้สามารถรับรู้คาร์บอนไดออกไซด์และความเป็นกรดของเลือดได้โดยตรง แต่ตัวรับรู้สารเคมีนอกส่วนกลาง (peripheral chemoreceptor) ที่ผนังหลอดเลือดแดงใน aortic body และ carotid body ก็รับรู้ข้อมูลเกี่ยวกับออกซิเจน คาร์บอนไดออกไซด์ และความเป็นกรดของเลือดด้วย แล้วส่งข้อมูลผ่านเส้นประสาทเวกัสและเส้นประสาทลิ้นคอหอยไปยังศูนย์การหายใจ การมีคาร์บอนไดออกไซด์สูง มีความเป็นกรดสูง มีออกซิเจนน้อย จะกระตุ้นการทำงานของศูนย์การหายใจ ความต้องการจะหายใจเข้ายังได้รับอิทธิพลจากตัวรับแรงยืดในปอด (pulmonary stretch receptor) ซึ่งเมื่อทำงาน จะป้องกันไม่ให้ปอดหายใจเข้าเกินโดยส่งข้อมูลไปยังศูนย์การหายใจผ่านเส้นประสาทเวกัส
ไฮโปทาลามัสด้านข้าง (lateral hypothalamus) มีเซลล์ประสาทที่ใช้ orexin เป็นสารสื่อประสาท ซึ่งควบคุมความอยากอาหารและความตื่นตัวด้วยกระแสประสาทที่ส่งไปยัง ascending reticular activating system (ARAS) ไฮโปทาลามัสควบคุมต่อมใต้สมองด้วยการหลั่งเพปไทด์ เช่น ออกซิโตซิน, vasopressin และโดพามีนไปยัง median eminence ที่ด้านล่างของไฮโปทาลามัส ไฮโปทาลามัสมีบทบาทควบคุมหน้าที่ทางระบบประสาทอิสระต่าง ๆ รวมทั้งความดันเลือด อัตราการเต้นของหัวใจ การหายใจ การขับเหงื่อ และกลไกของภาวะธำรงดุลอื่น ๆ มีบทบาทควบคุมอุณหภูมิร่างกาย และเมื่อได้การกระตุ้นจากระบบภูมิคุ้มกันก็ก่อไข้ได้ ไตมีอิทธิพลต่อไฮโปทาลามัส คือเมื่อความดันโลหิตลดลง ไตก็จะหลั่งโปรตีนคือ renin ซึ่งกระตุ้นให้ไฮโปทาลามัสก่อรีเฟล็กซ์การดื่มน้ำ ไฮโปทาลามัสยังควบคุมการทานอาหารโดยส่งกระแสประสาทเป็นส่วนของระบบประสาทอิสระ และควบคุมการปล่อยฮอร์โมนของระบบย่อยอาหาร
ภาษา
แม้หน้าที่ทางภาษาดั้งเดิมเชื่อว่าจำกัดอยู่กับบริเวณสมองคือ Wernicke's area และ Broca's area แต่ปัจจุบันโดยมากเชื่อว่า มีเครือข่ายที่กว้างขวางกว่านั้นในเปลือกสมองซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับภาษา
การศึกษาว่า สมองทำงานเก็บรายละเอียดเกี่ยวกับภาษา แปลผล และเรียนรู้ภาษาแม่ได้อย่างไร เป็นสาขาที่เรียกว่า ภาษาศาสตร์ประสาทวิทยา (neurolinguistics) เป็นสาขาใหญ่อาศัยความรู้จากสาขาอื่น ๆ รวมทั้งประสาทวิทยาศาสตร์ปริชาน (cognitive neuroscience), ภาษาศาสตร์ปริชาน (cognitive linguistics) และภาษาศาสตร์จิตวิทยา (psycholinguistics)
การจำกัดหน้าที่ของซีกสมอง (lateralization)
สมองใหญ่ปกติทำงานแบบคู่กันสองข้าง แต่ละซีกสมองมีปฏิสัมพันธ์โดยหลักกับร่างกายครึ่งหนึ่ง สมองซีกซ้ายมีกับร่างกายซีกขวา และนัยกลับกันก็เช่นกัน เหตุที่ให้พัฒนาการเป็นแบบนี้ไม่ชัดเจน ใยประสาทสั่งการจากสมองไปยังไขสันหลัง และใยประสาทรับความรู้สึกจากไขสันหลังมายังสมอง ล้วนแต่ไขว้ทแยงข้ามซีกในก้านสมอง ส่วนข้อมูลทางตามีหลักเกณฑ์ที่ซับซ้อนกว่า คือประสาทตาจากตาทั้งสองส่งไปยังส่วนไขว้ประสาทตา (optic chiasm) ใยประสาทครึ่งหนึ่งจากซีกหนึ่งจะไขว้ทแยงข้ามซีกไปรวมกับใยประสาทครึ่งหนึ่งของอีกซีกหนึ่ง ผลก็คือเส้นประสาทจากครึ่งซ้ายของตาทั้งสองตา (ซึ่งได้ภาพลานสายตาขวา) จะส่งไปที่สมองทางซ้าย ส่วนเส้นประสาทจากครึ่งขวาของจอตา (ซึ่งได้ภาพลานสายตาซ้าย) จะส่งไปที่สมองซีกขวา เพราะจอตาแต่ละครึ่งได้รับแสงที่มาจากลานสายตาทางครึ่งตรงข้าม ผลก็คือข้อมูลการเห็นที่มาจากโลกกึ่งซ้ายจะส่งไปที่สมองกึ่งขวา โดยนัยตรงข้ามก็เช่นเดียวกัน ดังนั้น สมองซีกขวาได้รับข้อมูลความรู้สึกจากร่างกายซีกซ้าย และก็ได้ข้อมูลสายตาจากลานสายตาซีกซ้ายด้วย
แม้สมองซีกซ้ายและขวาจะดูสมมาตรกัน แต่ก็ทำหน้าที่ไม่สมมาตรกัน หน้าที่บางอย่างอาจคล้ายกัน เช่น เขตประสาทสั่งการของสมองซีกซ้ายควบคุมมือขวา ในขณะที่เขตทางสมองซีกขวาก็ควบคุมมือซ้าย แต่หน้าที่สำคัญบางอย่างก็ต่างกัน รวมทั้งภาษาและการแปลผลทางปริภูมิ (spatial cognition) คือ สมองกลีบหน้าซ้ายเป็นหลักในการใช้ภาษา ถ้าเขตสำคัญทางภาษาในสมองซีกซ้ายเสียหาย อาจทำให้คนไข้ไม่สามารถพูดหรือเข้าใจภาษา เทียบกับความเสียหายคล้าย ๆ กันในสมองซีกขวา ซึ่งก่อปัญหาทางทักษะภาษาเพียงเล็กน้อยเท่านั้น
ความรู้ปัจจุบันส่วนสำคัญในเรื่องปฏิสัมพันธ์ระหว่างซีกสมองทั้งสองข้างมาจากคนไข้ที่สมองทั้งสอง "แยกจากกัน" (split-brain) เช่น คนไข้โรคลมชักที่ผ่าคอร์ปัสคาโลซัมออกเพื่อพยายามลดความรุนแรงของการชัก คนไข้เช่นนี้ไม่มีพฤติกรรมผิดปกติที่ปรากฏชัด แต่บางคนก็อาจจะทำอะไรเหมือนมีคนสองคนในกายเดียวกัน เช่น มือขวาทำการอย่างหนึ่ง แต่มือซ้ายก็กลับไปแก้มันออก เมื่อแสดงรูปที่อยู่ทางขวาของจุดตรึงตา ก็สามารถอธิบายมันด้วยคำพูด แต่เมื่อแสดงรูปทางด้านซ้าย กลับไม่สามารถอธิบายมัน แต่อาจระบุอะไรบางอย่างเกี่ยวกับรูปด้วยมือซ้าย