cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
คิระ ยามาโตะ
กันดั้มซี้ด
หลังจากเหตุการณ์นั้นพร้อมกับฝีมือในการบังคับโมบิลซูทของเขา ทำให้เขาได้เป็นนักบินของ GAT-X105 Strike และเข้าประจำการในกองทัพพันธมิตรของฝ่ายโลก OMNI กับยานอาร์คแองเจิล ในฐานะร้อยตรี คิระ ยามาโตะ (แต่งตั้งหลังจากที่พบกองยานที่ 8 ของกองทัพโลก) ซึ่งนั้นทำให้เขากับอัสรันกลายเป็นศัตรูโดยปริยาย
การเดินทางและการต่อสู้บ่อยครั้งทำให้ฝีมือของเขาพัฒนาอย่างรวดเร็วจนน่าตกใจ และนั่นทำให้เขาเผลอฆ่าเพื่อนร่วมทีมของอัสรัน บวกกับการตายของทอลล์โดยฝีมือของเพื่อนรัก จนเป็นเหตุให้ทั้งสองเข้าห้ำหั่นแบบไม่เกรงใจกัน ก่อนจะถูกอัสรันใช้กันดั้มเอจิสเข้าประชิดและระเบิดตัวเอง
คิระรอดมาได้ด้วยการช่วยเหลือของ "โลว์ กิล" (ตัวเอกจากซี๊ดแอสเทรย์ (Seed Astray) ที่เป็นภาคเสริมของมังงะ) และบาทหลวงมาร์คิโอ ซึ่งพาคิระไปรักษาที่แพลนท์ และนั่นทำให้เขาได้พบกับลักส์ ไคลน์อีกครั้งหนึ่ง
เมื่อคิระได้ทราบเรื่องว่า อาร์คแองเจิ้ลที่เดินทางไปอลาสก้านั้นกำลังตกในอันตราย และด้วยความช่วยเหลือของลักส์ในการขโมยกันดั้มรุ่นใหม่ล่าสุดที่ถูกพัฒนาอย่างลับๆ ZGMF-X10A Freedom Gundamทำให้คิระได้กลับคืนสู่สนามรบอีกครั้ง
เมื่ออาร์คแองเจิ้ลเดินทางมายังออร์บอีกครั้ง อัสรันได้เดินทางมาเพื่อปรับความเข้าใจกับคิระ และร่วมสู้ด้วยกัน ในฐานะเป็นกลาง ทำให้ทั้งคู่ได้กลับมาเป็นเหมือนเก่าอีกครั้ง และร่วมสู้รบกัน เพื่อนำพาสันติภาพมาสู่ทุกฝ่าย
กันดั้มซี้ดเดสทินี
หลังจากสงครามเมื่อสองปีก่อน คิระได้มาใช้ชีวิตอย่างสันติร่วมกับลักส์ ไคลน์ที่ออร์บ เขากลายเป็นคนที่แทบจะไม่พูดอะไรเลย (โดยช่วงแรกนั้นไม่ถึง 10 คำต่อตอน) จนเมื่อซากยูเนียส เซเว่นเริ่มร่วงสู่โลกนั้น ทำให้สันติภาพของเขาเริ่มมีรอยร้าวอีกครั้ง อัสรันนั้นปรึกษาเขาเรื่องที่เกิดขึ้น ซึ่งคิระก็ยังคงไม่มีคำตอบให้อัสรัน สำหรับคำถามจากเมื่อ 2 ปีก่อนว่า "เราสู้เพื่ออะไร" และพบกับ ชิน ที่อนุสรณ์ของสงครามที่ออร์บ (ซึ่งตอนนั้นทั้งสองยังไม่รู้จักอีกฝ่ายว่าเป็นใคร) ชินนั้นถามว่า เขาเคยมาที่นี่หรือ คิระนั้นบอกว่า เขามาที่นี่ครั้งแรก ทั้งที่ดอกไม้บานสวยงามแท้ๆ แต่ตอนนี้กลับโดนทำลายหมดแล้ว ชินก็ต่อด้วยประโยคว่า "แม้ว่าดอกไม้จะสวยเพียงไร มันก็โดนทำลายทิ้งอยู่ดี" ก่อนที่จะขอโทษที่พูดจาแปลกๆและเดินจากไป
ปีกที่ฟื้นคืนชีพ
หลังจากนั้นไม่นานลักส์ก็ถูกปองชีวิต และมีกองกำลังโจมตีบ้านที่พวกเขาอาศัย ทำให้เขาจำเป็นต้องขึ้นขับ Freedom อีกครั้งเพื่อปกป้องบุคคลที่เขารัก โดยเขาบอกว่า "เขาไม่เป็นไรแล้ว และ มันจะทำให้เขาเศร้ามากกว่า หากต้องสูญเสียเธอไป"
ในตอนที่ 14 นั้น คิระได้ลักพาตัว คางาริ จากงานแต่งงานทางการเมืองที่เธอไม่เต็มใจ ก่อนจะขอโทษที่ไม่ค่อยช่วยเหลือเธอและชักชวนคางาริให้ร่วมหาคำตอบของปัญหาที่เกิดขึ้นด้วยกัน
ดาบจากฟากฟ้า
หลังจากนั้นมาคิระและเพื่อนๆของเขาก็มักจะปรากฏตัวออกมาขัดขวางสงครามอยู่บ่อยครั้ง เช่นในการปรากฏตัวอย่างชัดเจนครั้งแรกคือ ตอนที่ 23 ที่เขาลงมายิงห้ามปืนของยานมิเนอร์ว่าไม่ให้ยิงกองกำลังของออร์บ หลังจากที่คางาริพยายามห้ามกองทัพออร์บแต่ไม่สำเร็จ แม้กระทั่งเธอร้องไห้ออกมา คิระก็ปลอบเธอว่า "มันไม่มีประโยชน์แล้วที่เธอจะพยายามต่อไป แต่เขาจะพยายามห้ามเท่าที่ทำได้" ก่อนจะจัดการปลดอาวุธหุ่นโมบิลซูททุกเครื่องโดยไม่มีการสังหารนักบินที่ขับนั้นแม้แต่คนเดียว (ใช้วิธีการทำลายส่วนสำคัญของหุ่นเช่น แขน ขา หรือ กล้องต่างๆ)
มุมมองที่แตกต่าง
อัสรันที่ไม่เข้าใจในพวกคิระนั้นได้นัดพบเขาข้างนอกผ่านทางมิลิอาเรีย อดีตสมาชิกของยานอาร์คแองเจิ้ลที่ตอนนี้มีหน้าที่เป็นช่างภาพอิสระ ซึ่งคิระก็ได้ออกไปพบพร้อมกับพาคางาริไปด้วย แต่ดูเหมือนว่า ทั้งสองคนจะไม่สามารถสื่อความคิดของตัวเองถึงอีกฝ่ายได้ อัสรันนั้นคิดว่า กิลเบิร์ต ดูแรนดัลนั้นเป็นคนที่น่าเชื่อถือ และพยายามหาทางที่ยุติสงครามที่ไร้สาระนี้อยู่ ในขณะที่คิระนั้น สงสัยว่า กิลเบิร์ต ดูแรนดัลนั้นคิดอย่างที่อัสรันว่าจริงหรือไม่ แล้วทำไมถึงต้องมีตัวแทนของ ลักส์ ไคลน์ ขึ้นมาในขณะที่ตัวจริงโดนจ้องสังหาร เขาบอกอัสรันว่า หากเขาไม่สามารถหาคำตอบให้เรื่องนี้ เขาก็จะไม่เชื่อใจแพลนท์เด็ดขาด
คิระบอกอัสรันว่า เขาไม่อยากฆ่าใครอีก แต่อัสรันนั้นกลับตะคอกใส่คิระว่า ตอนนี้มือคิระก็เปื้อนเลือดมามากแล้วเหมือนกัน ทำให้คิระทำหน้าเหมือนจะร้องไห้นิดๆ ก่อนจะบอกอัสรันว่า เขาไม่อยากสู้ เพราะฉะนั้นอย่าบังคับให้เขาทำ ก่อนจะแยกจากกันและกลับที่ซ่อนของตนเอง
ลักส์กลับอวกาศ
หลังจากที่กลับไปนั้น เขาก็เริ่มสงสัยว่า ตกลงสิ่งที่เขาเชื่อนั้นถูกแน่หรือไม่ หรือว่า บางที่กิลเบิร์ต ดูแรนดัล อาจจะเป็นอย่างที่อัสรันพูดก็เป็นได้ ทำให้ลักส์ตัดสินใจที่จะไปแพลนท์เพื่อดูด้วยตาตนเอง โดยคิระนั้นพยายามห้ามเต็มที่ แต่เธอก็ใช้คำที่คิระบอกเธอ ก่อนขึ้นขับ กันดั้ม อีกครั้งว่า "ไม่เป็นไร นี่คือเวลาของคุณแล้ว ให้คุณไปเถอะนะ" ทำให้คิระหมดข้อโต้แย้ง ซึ่งคิระนั้นก็ยังพยายามที่จะตามเธอไปด้วย แต่เขานั้นมีหน้าที่ต้องปกป้องอาร์คแองเจิ้ลอยู่ตอนนี้ ทำให้ความคิดนั้นมันเป็นไปไม่ได้
คิระ และ อัสรัน
เมื่อเขาออกไปห้ามทัพอีกครั้ง อัสรันก็รีบเข้ามาขวางคิระทันที หลังจากที่คิระเริ่มฟันชิน ก่อนจะสู้กันทั้งสองคน อัสรันนั้นพยายามเกลี้ยกล่อมให้คิระกลับไปที่ออร์บ ในขณะที่คิระนั้นก็บอกว่า เขาเข้าใจในสิ่งที่อัสรันพูด แต่เพราะว่าคางารินั้นกำลังร้องไห้ เพราะไม่อยากให้เรื่องแบบนี้เกิดขึ้น และถามอัสรันว่า เขาทำได้หรือที่จะสู้ โดยอ้างว่าทั้งหมดเป็นเพราะความผิดของคางาริ ก่อนจะบอกอัสรันว่า "หากเป็นแบบนั้น เขาก็จะกำจัดอัสรันเสีย" ก่อนจะระเบิดซี้ด แล้วด้วยสมรรถภาพที่เหนือกว่าของฟรีด้อม แถมอัสรันก็กำลังอึ้งนิดๆ เขาจึงจัดการฟันเซเวียร์ของอีกฝ่ายจนแหลก ไม่สามารถซ่อมแซมได้อีก ในขณะที่ตัวนักบินนั้นปลอดภัยดี
ปีกที่หัก และ ปีกที่ฟื้นคืน
เมื่อครั้งสู้รบกับ เดสทรอย ที่ เบอร์ลิน เขาก็ได้โชว์ความสามารถของเขาออกมาอย่างเต็มที่ โดยมี อิมพลัส มาร่วมแจมภายหลัง แต่เมื่อชินรู้ว่าในหุ่นนั้นใครเป็นคนขับ ทำให้เขาพยายามใช้วาจาห้ามเธอแทน แต่เพราะสเตล่าหันไปเห็นฟรีด้อมและเกิดกลัวขึ้นมาแล้วเริ่มจะยิงปืนใส่ ทำให้คิระตัดสินใจที่จำทำลายหุ่นนั้นทิ้งโดยแทงไปที่ปืนที่หน้าอก และเพราะหุ่นโดยฟันอย่างยับเยินโดยชินก่อนหน้านั้นแล้ว ทำให้สเตล่าแม้จะรอดออกมาได้ แต่ก็เสียชีวิตภายหลัง ทำให้ชินหาทางล้างแค้นเขา จนในที่สุดก็ทำลายฟรีด้อมลงได้โดยใช้ความสามารพิเศษในการเปลี่ยนส่วนต่างๆของอิมพลัส และ จุดออ่นที่เรียนรู้จากเรย์ว่า คิระจะไม่ฟันส่วนที่สำคัญที่เกิดอันตรายต่อนักบินเป็นอันขาด
คิระนั้นได้รับหุ่นกันดั้มตัวใหม่ Strike Freedom ตอนที่ขึ้นอวกาศไปเพื่อช่วยเหลือลักส์ ไคลน์จากกองยานของซาฟท์ และกลับลงมาพร้อมหุ่นใหม่ของอัสรัน และร่วมมือกันต่อสู้อีกครั้ง
สงครามสุดท้าย
จนกระทั่งสงครามสุดท้าย คิระนั้นได้รบกับ เรย์ ที่ต่อมารู้ว่า เขาก็เหมือนกับคลูเซ่คือ เป็นโคลนของราอู เลอ ครู เซ่ และอยากกำจัดเขา แต่ก็โดนคิระทำลายหุ่นทิ้ง พร้อมประโยคว่า "แต่ว่าไม่ใช่นะ ชีวิตน่ะมันมีแค่หนึ่งเดียวนะ เพราะงั้นชีวิตนั่นเป็นของนายไม่ใช่ของเขา" และใช้เมทีเออร์ทำลายปราการรบ เมไซอา ของซาฟท์จากภายนอก โดยความร่วมมือของเอเทอนอล โดยมีการตัดฉากไปบางส่วนที่กิลเบิร์ตทำให้เรารู้ว่า เขาคิดว่า ทั้งลักส์และคิระนั้นต่างก็เป็นการคงอยู่ที่มีแต่จะทำให้เกิดปัญหา
หลังจากนั้นเขาก็เข้าไปในเมไซอา โดยมีอัสรันตามไปทีหลัง และเถียงกับกิลเบิร์ตที่บอกว่า ทำแบบนี้ก็จะเกิดสงครามขึ้นมาอีกครั้ง หรือว่า เรื่องที่เขาเป็นสุดยอดโคออร์ดิเนเตอร์ แต่คิระบอกว่า เขาก็เป็นคนธรรมดาเท่านั้น แถมยังตอบว่า หากเกิดเรื่องแบบนี้อีกครั้ง เขาก็เตรียมใจไว้แล้วและพร้อมที่จะสู้กับมัน ก่อนที่กิลเบิร์ตจะโดนเรย์ยิง เรย์นั้นขอโทษเขาและบอกว่า เขาก็มีวันพรุ่งนี้ ก่อนที่อัสรันและคิระจะกลับไปที่กันดั้ม ก่อนที่เมไซอาจะทลายลง โดยมีเรย์ กิลเบิร์ต และ ทาเรียอยู่ภายในนั้น 3 คน
"มาสู้ด้วยกันเถอะ"
หลังจากนั้นเขาก็กลับมาไหว้หลุมศพที่ออร์บพร้อมลักส์ โดยที่อัสรัน เมย์ริน ชิน และ ลูน่ามาเรียได้มาก่อนแล้ว หลังจากที่โดนชินจ้องมอง เขาจึงหันกลับไปหา ก่อนที่อัสรันจะแนะนำเขาให้อีกฝ่ายว่า "นี่คือ คิระ คิระ ยามาโตะ นักบินของฟรีด้อม" ทำให้ชินเกิดกลัวขึ้นมาเมื่อนึกถึงตอนที่ทำลายกันดั้มอีกฝ่ายทิ้งเนื่องจากคิดว่าคิระจะโกรธตนเอง แต่คิระกลับยื่นมือออกไป ซึ่งชินก็จับแต่โดยดี และพูดต่อประโยคที่ชินเหลือไว้นานมาแล้วว่า "ถึงแม้ว่า ดอกไม้จะโดนทำลายไป แต่เขาก็จะปลูกมันขึ้นมาใหม่อีกครั้ง" และบอกชินต่อไปอีกว่า "มาสู้ด้วยกันเถอะ" ซึ่งนั่นทำให้ชินน้ำตาไหลและตอบตกลงที่จะสู้ไปพร้อมพวกคิระ ก่อนที่จะแยกกันไปตามทางของตนเอง โดยคิระนั้นแยกไปทางเดียวกับลักส์อัสรันไปกับเมรินที่เป็นตัวแทนของคางาริและชินก็เดินไปกับลูน่า
กันดั้มซี้ดเดสทินี Special Edition
สิ่งที่เปลี่ยนแปลงคือ ได้มีการพากษ์ใหม่ทั้งหมด มีการวาดฉากใหม่ๆในบางฉากสำคัญ รวมทั้งการดัดแปลงเนื้อเรื่องบางส่วน เช่น
Special I : ตอนที่อัสรันปรึกษากับคิระว่าจะไปแพลนท์ ตอนที่คิระพบกับชิน ที่มีการวาดใหม่ทั้งหมด ทำให้ดูสมจริงสมจังมากขึ้น หรือตอนที่ช่วยลักส์ ไคลน์จากเป้ายิงกระสุนของมือสังหารและบทสนทนาทั้งก่อนขึ้นและตอนกำลังขับ Freedom อีกครั้ง
Special IV : ฉากในเพลง Kimi wa boku ni niteiru ที่วาดฉากที่แสดงว่า สุดท้ายนั้นคิระได้เข้ากับกองกำลังซาฟท์ และมีตำแหน่งเป็นผู้บัญชาการ (หน่วยซาฟท์ชุดสีขาว หรือ Commander ในภาษาอังกฤษ) และอาศัยอยู่ที่แพลน์กับลักส์ ไคลน์ ซึ่งฉากนั้นเขาได้วิ่งเข้าไปกอดเธอเอาไว้ โดยมีบรรดาสหายร่วมรบ อดีตศัตรูและคนอื่นๆจ้องมองทั้งสองอยู่
ความลับของชาติกำเนิด
คิระ ยามาโตะ หรือชื่อจริง คิระ ฮิบิกิ เกิดจากการทดลองของบิดา (ยูเรน ฮิบิกิ) และ มารดา (วีอา ฮิบิกิ) ซึ่งระหว่างนั้นกำลังตั้งท้องคางาริเช่นกัน สองสามีภรรยานักวิทยาศาสตร์ เพื่อสร้างสุดยอดโคออร์ดิเนเตอร์ขึ้น การเกิดของคิระนั้นไม่เหมือน โคออร์ดิเนเตอร์ทั่วไปที่เกิดจากการตั้งท้องของมารดา แต่เป็นเครื่องจักรที่ถูกสร้างพิเศษเพื่อการนี้โดยเฉพาะ
คิระนั้นเป็นเพียงคนเดียวเท่านั้นที่ประสบผลสำเร็จจากการเสียสละของพี่น้องจำนวนมหาศาล หลังจากนั้นไม่นานพ่อแม่ของคิระก็ถูกสังหาร วีอา ฮิบิกิ ได้ฝาก คิระกับคางาริให้กับสองสามีภรรยายามาโตะซึ่งได้หลบหนีจากโคโลนี เมนเดล ก่อนถูกกองทัพบลูคอสมอสจัดการ หลังจากนั้นคิระได้เติบโตเป็นเด็กหนุ่มที่ไม่เคยรู้เรื่องราวในอดีตของตนเอง จนกระทั่งการต่อสู้กับราอู เลอ คลูเซ่ที่ L4 ซึ่งก็คือ โคโลนีเมนเดลนั้นเอง ทำให้เขาได้รับทราบความจริงทั้งหมด ทั้งเรื่องที่เขาเป็น สุดยอดโคออร์ดิเนเตอร์ หรือ จากคางาริ เรื่องที่ทั้งสองเป็นพี่น้องฝาแฝดกัน
ข้อมูลส่วนตัว
เผ่าพันธุ์: อัลติเมท โคออดิเนเตอร์
วันเกิด: Cosmic Era 18 พฤษภาคม 55
ครอบครัว: แม่บุญธรรม (Caridad Yamato); พ่อบุญธรรม (Haruma Yamato); พ่อ (Ulen Hibiki); แม่ (Via Hibiki); พี่สาวฝาแฝด (Cagalli Yula Attha,แผนที่ความสัมพันธ์ของตัวละครอย่างเป็นทางการนั้นเขียนเป็นพี่สาวและน้องชาย); น้องชายทางพันธุกรรม (ไม่แน่ชัด) (Canard Pars)
คนรัก: เฟรย์ ออลสตาร์ (กันดั้มซี้ด) ลักส์ ไคลน์ (กันดั้มซี้ด ช่วงปลายเรื่อง+กันดั้มซีดเดสทินี)
ส่วนสูง: 165 ซม. (ใน กันดั้มซี้ด) 170 ซม. (ใน กันดั้มซี้ดเดสทินี)
หมู่เลือด: A ความสามารถพิเศษ: เชียวชาญทางด้านคอมพิวเตอร์ สามารถเขียนระบบปฏิบัติการของหุ่นกันดั้มใหม่ได้ภายในเวลาไม่กี่นาที
โมบิลซูท: GAT-X105 Strike, ZGMF-X10A Freedom, ZGMF-X20A Strike Freedom.
สามก๊ก (แก้ความกำกวม)
สามก๊ก สามารถหมายถึง
โคม่าจากการใช้ยา
โคม่าจากการใช้ยา หรือ บาร์บิทูเรตโคม่า เป็นภาวะโคม่าชั่วคราวอย่างหนึ่งที่ถูกทำให้เกิดขึ้นด้วยการให้ยาในกลุ่มบาร์บิทูเรตแก่ผู้ป่วย เช่น เพนโทบาร์บิทาล หรือไทโอเพนทาล มักถูกใช้เพื่อรักษาสภาพสมองระหว่างการผ่าตัดสมอง หรือเป็นวิธีท้ายๆ ในการรักษาผู้ป่วยชักต่อเนื่องบางรายที่ใช้ยากันชักไม่ได้ผล และในการรักษาภาวะความดันในกะโหลกขึ้นสูงตามหลังการบาดเจ็บต่อสมอง เป็นต้น
การทำโคม่าด้วยยามีผลข้างเคียงที่สำคัญหลายอย่าง ผู้ป่วยจะไม่สามารถหายใจเองได้และจะต้องใช้เครื่องช่วยหายใจตลอดเวลา การเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารและลำไส้จะลดลง อาจเกิดความดันเลือดต่ำซึ่งจะทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงและอาจต้องใช้ยาเพิ่มความดันหลอดเลือด อาจเกิดโปแตสเซียมในเลือดต่ำ แผลกดทับ และการติดเชื้อที่บริเวณใส่สายสวนต่างๆ ได้
การทำโคม่าด้วยยานี้เป็นส่วนหนึ่งของวิธีการมิลวอกี ที่เคยเชื่อกันว่า สามารถรักษาผู้ป่วยโรคพิษสุนัขบ้าระยะแสดงอาการได้
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานของไทย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เป็นตำแหน่งหัวหน้าส่วนราชการของ กระทรวงพลังงาน โดยตำแหน่งนี้มีขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 พร้อมการการจัดตั้งกระทรวงตาม พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ใน คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 54
ประวัติ
สืบเนื่องจาก พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 ทำให้มีการจัดตั้ง กระทรวงพลังงาน ในปี พ.ศ. 2545 โดยมีหน้าที่หลักในการจัดหา พัฒนาและบริหารกิจการพลังงานให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จึงได้มีการปรับโครงสร้างของส่วนราชการตามไปด้วย จึงต้องมีการแต่งตั้งรัฐมนตรีว่าการขึ้น เพื่อบริหารและสั่งการกระทรวง ให้การดำเนินงานของกระทรวง เป็นไปอย่างมีเสถียรภาพ โดยได้มีพระบรมราชโองการแต่งตั้ง พงศ์เทพ เทพกาญจนา ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการเป็นคนแรกของกระทรวง เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2545
ละครย้อนยุค
ละครย้อนยุค (historical period drama, period drama, costume drama) หมายถึง ละครที่มีฉากท้องเรื่องในอดีตกาล อาจรวมถึงบันเทิงคดีอิงประวัติศาสตร์ ภาพยนตร์เสี่ยงภัย เป็นต้น อาจไม่เจาะจงช่วงเวลาหรือกำหนดช่วงเวลาคร่าว ๆ เช่น ยุคกลาง ยุคอยุธยา หรือช่วงใดช่วงหนึ่งก็ได้ เช่น รัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช หรือทศวรรษ 1920 อย่างนี้เป็นต้น
การทำงานในสมองกับการเข้าสมาธิ
การเจริญกรรมฐาน (meditation) ผลต่อการทำงานของสมอง และผลต่อระบบประสาทกลาง ได้กลายมาเป็นประเด็นงานวิจัยข้ามสาขาในประสาทวิทยาศาสตร์ จิตวิทยา และชีววิทยาประสาท (neurobiology) ในช่วงท้ายคริสต์ศตวรรษที่ 20 งานวิจัยได้พยายามที่จะกำหนดและแสดงลักษณะของการเจริญกรรมฐาน/การเจริญภาวนา/การนั่งสมาธิ แบบต่าง ๆ ผลการเจริญกรรมฐานต่อสมองมีสองแบบ คือผลต่อภาวะสมองระยะสั้นเมื่อกำลังเจริญกรรมฐาน และผลต่อลักษณะที่มีในระยะยาว
ประเด็นการศึกษาบ่อยครั้งจะเป็นเรื่องการเจริญสติ ซึ่งเป็นกรรมฐานของชาวพุทธทั้งในแบบวิปัสสนา และในรูปแบบของนิกายเซน ศ. ดร. จอน คาแบต-ซินน์ ผู้เป็นศาสตราจารย์กิตติคุณของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยแมสซาชูเซตส์ ผู้ก่อตั้งโปรแกรม MBSR เพื่อช่วยลดความเครียดอาศัยสติ ได้กล่าวถึงการเจริญสติว่า เป็นการใส่ใจในขณะปัจจุบัน อย่างไม่มีอคติ อย่างสมบูรณ์
การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง
การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (Electroencephalography, ตัวย่อ EEG) เป็นวิธีหลักที่ใช้ในงานศึกษาหลายงาน เพื่อตรวจสอบสมองที่กำลังเจริญกรรมฐาน EEG ใช้ตัวนำไฟที่แปะไว้ทั่วหนังศีรษะ เพื่อวัดการทำงานของเปลือกสมอง โดยเฉพาะแล้ว EEG วัดสนามไฟฟ้าของนิวรอนกลุ่มใหญ่ ข้อดีของ EEG ก็คือรายละเอียดทางเวลา คือสามารถวัดการทำงานแบบรวม ๆ ของคอร์เทกซ์บางส่วน ในระดับมิลลิวินาที ข้อเสียเมื่อเทียบกับวิธีการสร้างภาพทางสมองอื่น ๆ ก็คือ EEG มีรายละเอียดทางปริภูมิไม่ดี ดังนั้น จึงเหมาะที่จะใช้วัดการทำงานแบบเกิดเอง (spontaneous activity) ของคอร์เทกซ์ ซึ่งจัดออกเป็น 4 ประเภทตามความถี่ของคลื่นสมอง เริ่มตั้งแต่คลื่นเดลตาความถี่ต่ำ (< 4 เฮิรตซ์) ซึ่งสามัญในช่วงเวลานอน ไปจนถึงคลื่นบีตา (13-30 เฮิรตซ์) ที่มีเมื่อตื่น และในระหว่างคลื่นความถี่ทั้งสองนี้ ก็คือ คลื่นทีตา (4-8 เฮิรตซ์) และคลื่นแอลฟา (8-12 เฮิรตซ์)
งานศึกษาหลายงานเกี่ยวกับสติกรรมฐาน ซึ่งมีการปฏิทัศน์ในปี ค.ศ. 2006 เชื่อมคลื่นแอลฟาและทีตาที่มีความถี่ต่ำกว่ากับกรรมฐาน (คือเมื่อเจริญสติกรรมฐาน มักจะพบคลื่นแอลฟาและทีตาบ่อยครั้งกว่าคลื่นแอลฟา) แต่มีงานทดลองเก่า ๆ ที่รายงานผลที่เฉพาะเจาะจงยิ่งกว่านั้น เช่น งานศึกษาในปี ค.ศ. 1966 พบ alpha blocking ที่ลดลง และมีการทำงานแบบทีตาเพิ่มขึ้นเฉพาะในสมองกลีบหน้า alpha blocking เป็นปรากฏการณ์ที่สมองที่กำลังทำงาน ที่ปกติแสดงการทำงานแบบคลื่นบีตา จะไม่สามารถเปลี่ยนไปเป็นทำงานแบบคลื่นแอลฟา ที่มักจะเกี่ยวข้องกับการระลึกถึงความจำ เป็นงานที่อาจแสดงว่า เมื่อกำลังเจริญกรรมฐาน บุคคลจะอยู่ในสภาพที่ผ่อนคลายมากกว่า แม้ว่าจะยังมีความสำนึก (awareness) ที่ชัดเจน แต่ว่า งานทบทวนสองงานในปี ค.ศ. 2006 และ 2010 ชี้ว่า งานทดลองเก่า ๆ เหล่านั้น มีกลุ่มควบคุมและการวิเคราะห์ทางสถิติที่ไม่ดี และให้ความเห็นว่า ผลงานสามารถบอกได้เพียงว่า มีระดับการทำงานแบบแอลฟาและทีตาที่สูงขึ้นจริง ๆ
การสร้างภาพประสาท
fMRI เป็นเทคโนโลยีอีกอย่างหนึ่งที่ใช้กันในระดับสูง เพื่อศึกษาความเปลี่ยนแปลงของสมองที่กำลังเจริญกรรมฐาน fMRI สามารถตรวจจับการเพิ่มการไหลเวียนของเลือด ไปยังเขตสมองที่มีระดับเมแทบอลิซึมสูง ซึ่งเป็นเขตที่กำลังทำงานตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่ปรากฏอยู่ เทียบกับ EEG ข้อเหนือของ fMRI อยู่ที่ความละเอียดทางปริภูมิ คือสามารถสร้างแผนที่การทำงานสมองได้อย่างละเอียด ข้อด้อยอยู่ที่ความละเอียดทางกาลเวลา คือไม่สามารถวัดการทำงานที่ค่อย ๆ เป็นไปได้อย่างละเอียด ไม่เหมือนกับ EEG
ความเปลี่ยนแปลงทางภูมิลักษณ์ในสมอง
เนื่องจากยังเป็นเทคโนโลยีที่ใหม่ จึงพึ่งเริ่มมีการใช้ fMRI เพื่อตรวจสอบความเปลี่ยนแปลงในสมองเมื่อเข้ากรรมฐาน เมื่อเร็ว ๆ นี้ ซึ่งพบว่า มีการทำงานในระดับที่สูงขึ้นที่ anterior cingulate cortex, สมองกลีบหน้า, และคอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า โดยเฉพาะในเขตหลังด้านใน (dorsal medial) เมื่อกำลังเจริญวิปัสสนา และโดยนัยเดียวกัน cingulate cortex และสมองกลีบหน้า ก็ทำงานเพิ่มขึ้นในระหว่างการเข้ากรรมฐานแบบเซน งานศึกษาทั้งสองนี้ ให้ข้องสังเกตว่า อาจจะมีระดับการควบคุมความใส่ใจที่สูงขึ้น ในระหว่างสติกรรมฐานทั้งสองแบบ งานทบทวนสองงานในปี ค.ศ. 2006 และ 2010 กล่าวว่า เป็นผลของกรรมฐานต่าง ๆ ที่พบอย่างสม่ำเสมอในเขตสมองเหล่านี้ โดยอ้างงานศึกษาที่ทำในกรรมฐานอื่น ๆ และแนะนำว่า ควรจะมีการตรวจสอบเพิ่มขึ้น โดยที่มีกลุ่มควบคุมที่ดีกว่า
กรรมฐานและอารมณ์ความรู้สึก
งานศึกษาในปี ค.ศ. 2008 พุ่งความสนใจไปที่การตอบสนองทางอารมณ์ความรู้สึก ในระหว่างการเข้ากรรมฐาน โดยให้ผู้ร่วมการทดลองทั้งที่เป็นผู้ฝึกใหม่ ทั้งผู้ชำนาญ เข้ากรุณากรรมฐาน (compassion meditation) แล้วทดสอบปฏิกิริยาต่อเสียงที่แสดงความทุกข์ ภาพ fMRI แสดงระดับการทำงานที่สูงขึ้นใน cingulate cortex, อะมิกดะลา, temporo-parietal junction, และ ร่องสมองกลีบขมับส่วนบนกลีบขวาข้างหลัง เป็นปฏิกิริยาต่อเสียง นักวิจัยเชื่อว่า การทำงานเยี่ยงนี้ แสดงความอ่อนไหวที่เพิ่มขึ้นต่อการแสดงออกทางอารมณ์ความรู้สึกของผู้อื่น และแสดงอารมณ์เชิงบวกของผู้ปฏิบัติกรรมฐาน
การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง
โดยเหมือนกับงานวิจัยเกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงการทำงานของสมองในระยะสั้น งานวิจัยรุ่นเก่า ๆ อ้างอย่างเฉพาะเจาะจงว่า มีความเปลี่ยนแปลงระยะยาวในผู้ปฏิบัติกรรมฐาน เทียบกับผู้ไม่เจริญกรรมฐาน ความเปลี่ยนแปลงต่อคลื่นแอลฟา กล่าวว่าเป็นทั้งความเปลี่ยนแปลงระยะสั้นและระยะยาว คือ มีงานวิจัยหลายงาน (1966, 1981) ที่รายงานคลื่นความถี่โดยเฉพาะในระยะแอลฟาที่มีเพิ่มขึ้น การเพิ่มกำลังของคลื่นแอลฟา และระดับความถี่ที่ลดลงใน EEG ในนักกรรมฐานผู้ชำนาญ เทียบกับผู้ฝึกใหม่ เมื่อกำลังอยู่ในกรรมฐาน ปรากฏการณ์ alpha blocking ที่เป็นความเปลี่ยนแปลงการทำงานของสมอง ได้รับการตรวจสอบว่าเป็นผลระยะยาวด้วยหรือไม่ งานวิจัยในปี ค.ศ. 1981 ตรวจสอบรูปแบบการเจริญกรรมฐานหลายอย่าง เพื่อที่จะแสดงว่า การฝึกกรรมฐานระยะยาวจะมีผลต่อ alpha blocking โดยทดสอบปฏิกิริยาต่อสิ่งเร้าทางหู แต่ว่างานทบทวนภายหลัง (2000, 2006) ให้ข้อสังเกตว่า ผลที่พบไม่ค่อยลงรอยกันและไม่มีผลที่ทำซ้ำต่อ ๆ มา ทั้งในงานนี้ และในงานอื่น ๆ และบอกต่อไปว่า โดยคล้ายกับสังเกตการณ์ของการทำงานระยะสั้นที่เปลี่ยนไป ผลงานวิจัยสามารถบอกผลระยะยาวเพียงได้ว่า มีความเปลี่ยนแปลงในรูปแบบคลื่นสมองจริง ๆ แต่ไม่ค่อยสม่ำเสมอ นอกจากนั้นยังมีข้อสังเกตอีกด้วยว่า แม้ว่า ความเปลี่ยนแปลงเช่นนั้นจะพบในระหว่างเจริญกรรมฐาน งานวิจัยโดย EEG ยังไม่ได้แสดงผลเปลี่ยนแปลงต่อสมองในระหว่างที่ไม่ได้เจริญกรรมฐาน แม้ในบุคคลผู้ชำนาญ
การสร้างภาพทางสมอง
ความเปลี่ยนแปลงระยะยาวทางสมองยังเห็นได้จากรูปสมอง บ่อยครั้งที่สุดสร้างโดยใช้ fMRI ในงานวิเคราะห์อภิมานของงานวิจัย 21 งานที่มีการสร้างภาพทางสมอง พบว่า มีเขตสมอง 8 เขต ที่เปลี่ยนแปลงอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งเขตสำคัญต่อ meta-awareness คือ frontopolar cortex หรือบริเวณบรอดมันน์ 10, การรับรู้อากัปกิริยาของกายทั้งภายในภายนอก (exteroceptive and interoceptive) คือ คอร์เทกซ์รับความรู้สึก และ insular cortex, การรวมความจำและการรวมความจำใหม่ (memory consolidation and reconsolidation) คือบริเวณฮิปโปแคมปัส การควบคุมตนเองและอารมณ์ความรู้สึก คือ anterior cingulate cortex และ orbitofrontal cortex, และการสื่อสารภายในกลีบสมองและข้ามกลีบสมอง คือ superior longitudinal fasciculus และ corpus callosum ความเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้ เห็นจากความหนาแน่นที่เพิ่มขึ้นของเนื้อเทาและเนื้อขาว ในบุคคลที่เจริญกรรมฐานเทียบกับบุคคลที่ไม่เจริญ และการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างที่พบมากที่สุด อยู่ในสมองกลีบซ้าย ยังมีหลักฐานอีกด้วยว่า การเจริญกรรมฐาน มีบทบาทป้องกันการลดปริมาตรเนื้อเทา ที่เกิดเมื่ออายุมากขึ้น งานวิจัยในปี ค.ศ. 2007 พบหลักฐานว่า ผู้เจริญกรรมฐานแบบเซน มีปริมาตรเนื้อเทาใน putamen ซึ่งมีบทบาทเกี่ยวกับการเรียนรู้ ความยืดหยุ่นทางประชาน และการประเมินผลเกี่ยวกับการใส่ใจ ที่ลดลงในอัตราที่ต่ำกว่าผู้ไม่เจริญ ซึ่งอาจจะแสดงว่า ผู้เจริญกรรมฐานมีการใส่ใจที่ดีกว่าผู้ไม่เจริญกรรมฐาน
ผู้ปฏิบัติกรรมฐานในระยะยาว ยังสามารถอดทนต่อความเจ็บปวดได้ดีกว่าอีกด้วย เป็นปรากฏการณ์ที่สัมพันธ์กับหน้าที่และโครงสร้างที่เปลี่ยนไป ของคอร์เทกซ์รับความรู้สึกทางกาย (somatosensory cortices) และความสามารถเพิ่มขึ้นที่จะแยกส่วนต่าง ๆ ของสมอง จากส่วนที่ประเมินความรู้สึกเจ็บปวดทางประชาน คือ anterior cingulate cortex และ dorsolateral prefrontal cortex
แต่ความเปลี่ยนแปลงที่พบในผู้เจริญกรรมฐาน โดยมากจะพบเฉพาะในคอร์เทกซ์ที่เกี่ยวข้องกับ executive functions และ คอร์เทกซ์สัมพันธ์ (association cortices) ซึ่งสนับสนุนความคิดว่า การเจริญกรรมฐานช่วยเพิ่มการควบคุมตัวเองและความใส่ใจ งานวิจัยเร็ว ๆ นี้ ยังได้ตรวจสอบว่า ความเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ อาจจะเปลี่ยนแปลงการทำงานร่วมและการเชื่อมต่อกับ default mode network (DMN) อย่างไร DMN เป็นเครือข่ายของเขตต่าง ๆ ในสมองที่มีสมมุติฐานว่า จะทำงานเมื่อบุคคลทำงานทางใจรวมทั้งฝันกลางวัน
ที่แสดงภาพเชิงบวก
นอกจากวรรณกรรมทางวิทยาศาสตร์ นักเขียนบางท่านยังเขียนหนังสือเกี่ยวกับงานวิจัยเรื่องกรรมฐาน เพื่อให้บุคคลทั่วไปอ่านอีกด้วย หนังสือเล่มหนึ่งเช่นนี้คือ Buddha’s Brain (สมองพุทธ) โดย ดร. ริค แฮนสัน ที่พิมพ์ในปี ค.ศ. 2009 ดร. แฮนสันผู้เป็นนักวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์ ได้อธิบายให้ผู้อ่านฟังเกี่ยวกับงานศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ในภาษาที่เข้าใจได้ง่าย และประโยชน์ที่อาจจะได้จากผลงานวิจัย ข้อความหลักของ ดร. แฮนสันก็คือ อารมณ์เชิงบวก เช่นความรัก สามารถเพิ่มกำลังโดยการเจริญกรรมฐาน ซึ่งจะเปลี่ยนสภาพทางสมอง โดยอ้างงานวิจัยเป็นโหล ๆ เพื่อสนับสนุนความคิดนี้ แต่มุมมองนี้ เป็นตัวแทนหนึ่งของขบวนการยอดนิยมในสังคมชาวตะวันตกปัจจุบัน ที่จะศึกษาและเปิดอกรับหลักความคิดของชาวตะวันออกบางอย่าง รวมทั้งการเจริญกรรมฐานด้วย
ข้อโต้แย้ง
ผู้ที่ไม่เห็นด้วยเชื่อว่า ดร. แฮนสัน และนักเขียนอื่น ๆ ในแนวเดียวกัน พูดเกินเลยผลที่ได้จากงานศึกษาทางวิทยาศาสตร์ ในหนังสือ Bodhisattva’s Brain: Buddhism Naturalized (สมองพระโพธิสัตว์ หลักพุทธอธิบายตามธรรมชาติ) ดร. โอเว็น แฟลเนแกน จากมหาวิทยาลัยดุ๊ก แสดงมุมมองที่เคร่งครัดกว่า จากผลที่ได้จากงานศึกษาวิทยาศาสตร์ปัจจุบัน แล้วเตือนผู้อ่านไม่ให้ตื่นเต้นเกินความจริง เพราะผลงานศึกษาเร็ว ๆ นี้ คือเขาไม่เชื่อว่า ผลงานวิทยาศาสตร์สนับสนุนความคิดว่า อารมณ์เชิงบวกสามารถทำให้มีกำลังขึ้น ในทำนองเดียวกับที่ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง สามารถกลับมาใช้แขนขาได้อีกถ้าฝึกใช้ ดร. แฟลเนแกนคิดว่า การเจริญกรรมฐานน่าจะมีประโยชน์บางอย่าง แต่ว่า กลไกและกระบวนการที่การเจริญกรรมฐานมีผลต่อสมอง ยังเป็นเรื่องที่ไม่ชัดเจน ทั้ง ดร. แฟลเนแกน และ ดร. แฮนสัน ใช้ผลงานวิทยาศาสตร์เดียวกัน เพื่อจะสนับสนุนมุมมองของตน แต่นักเขียนแม้ทั้งสองล้วนแต่ชี้ความจำเป็นและความสำคัญ ในการทำงานวิจัยต่อ ๆ ไปเพื่อศึกษาเรื่องการเจริญกรรมฐาน
แรมโบ้ นักรบเดนตาย 2
แรมโบ้ นักรบเดนตาย 2 (Rambo: First blood Part II) เป็นภาพยนตร์ภาคสองของซีรีส์แรมโบ้ต่อจากภาพยนตร์ภาค 1 คือ แรมโบ้ นักรบเดนตาย ออกฉายในปี พ.ศ. 2528 โดยมีภาค 3 ต่อจากนี้คือ แรมโบ้ 3 และ แรมโบ้ 4 นักรบพันธุ์เดือด นำแสดงโดย ซิลเวสเตอร์ สตอลโลน, Charles Napier, คริสโตเฟอร์ แกรนต์, ดอน คอลลินส์, สตีฟ วิลเลียมส์, แอนดี วูด
นักองค์สงวน
องค์สงวน (អង្គស្ងួន) เป็นเจ้าชายในราชวงศ์กัมพูชา
พระประวัติ
พงศาวดารเมืองพระตะบอง ของเจ้าพระยาคทาธรธรณินทร์ (เยีย) ระบุว่า องค์สงวนเป็นพระโอรสพระองค์หนึ่งของสมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดีศรีสุริโยพรรณ (องค์เอง) พระมหากษัตริย์กัมพูชา มีพระเชษฐา คือ องค์จันทร์ (ภายหลังขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระอุไทยราชาธิราชรามาธิบดี) และมีพระอนุชา คือ องค์อิ่ม กับองค์ด้วง โดยองค์สงวนนั้นร่วมพระมารดากับองค์จันทร์ ส่วนองค์อิ่มกับองค์ด้วงร่วมพระมารดาอีกพระองค์หนึ่งด้วยกัน
พงศาวดารเมืองพระตะบอง พรรณนาเหตุการณ์ในสมัยองค์เอง พระบิดาขององค์สงวน ว่า ใน พ.ศ. 2325 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (รัชกาลที่ 1) แห่งกรุงเทพฯ ทรงอาศัยช่วงที่กรุงกัมพูชามีความวุ่นวายภายใน ส่งพระยายมราช (แบน) ออกไปปราบปราม ได้กรุงกัมพูชามาเป็นเมืองขึ้น และพระยายมราช (แบน) ส่งองค์เอง ซึ่งยังทรงพระเยาว์อยู่ เข้ามาที่กรุงเทพฯ แล้วรัชกาลที่ 1 ทรงตั้งเจ้าพระยายมราช (แบน) เป็นเจ้าฟ้าทะละหะ ผู้รักษากรุงกัมพูชา โดยตั้งมั่นอยู่ที่เมืองอุดงมีชัย ต่อมาใน พ.ศ. 2337 รัชกาลที่ 1 โปรดให้องค์เองกลับไปครองกัมพูชาเป็นพระมหากษัตริย์พระนามว่า สมเด็จพระนารายณ์รามาธิบดีฯ แล้วรัชกาลที่ 1 ทรงแบ่งกรุงกัมพูชาออกเป็น 2 ส่วน ส่วนหนึ่งได้แก่เมืองพระตะบอง มีเมืองเสียมเรียบเป็นเมืองขึ้น ยกให้เจ้าฟ้าทะละหะ (แบน) ปกครองโดยขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ และเปลี่ยนบรรดาศักดิ์เจ้าฟ้าทะละหะเป็นเจ้าพระยาอภัยภูเบศร อีกส่วนหนึ่งได้แก่ดินแดนที่เหลือของกรุงกัมพูชา ให้องค์เองปกครอง องค์เอง เมื่อได้ครองกรุงกัมพูชาแล้ว ก็มีพระโอรสพระองค์ต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงองค์สงวนนี้
พงศาวดารเมืองพระตะบอง ระบุต่อว่า องค์เองครองกรุงกัมพูชาได้ 3 ปี ก็พิราลัย รัชกาลที่ 1 จึงโปรดให้องค์จันทร์ พระเชษฐาขององค์สงวน เวลานั้นพระชนม์ได้ 16 ปี ออกไปครองราชย์ต่อเป็นสมเด็จพระอุไทยราชาฯ และรัชกาลที่ 1 ทรงตั้งองค์สงวนเป็นอุปโยราชแห่งกรุงกัมพูชา และทรงตั้งองค์อิ่ม พระอนุชาขององค์สงวน เป็นอุปราชแห่งกรุงกัมพูชา
แต่เอกสารกัมพูชาระบุไว้ต่างออกไปว่า องค์สงวนได้เป็นอุปโยราชในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ 2) แห่งกรุงเทพฯ โดยกล่าวว่า ใน พ.ศ. 2352 รัชกาลที่ 1 สวรรคต องค์จันทร์ซึ่งขึ้นครองราชย์เป็นสมเด็จพระอุไทยราชาฯ แล้ว ส่งพระอนุชา คือ องค์สงวน กับองค์อิ่ม เข้ามายังกรุงเทพฯ เพื่อถวายบังคมพระบรมศพ และถวายบังคมรัชกาลที่ 2 พระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใหม่ รัชกาลที่ 2 จึงทรงตั้งองค์สงวนเป็นอุปโยราชแห่งกัมพูชา เรียกว่า พระชัยเชษฐามหาอุปโยราช และตั้งองค์อิ่มเป็นอุปราชแห่งกัมพูชา เรียกว่า พระศรีชัยเชษฐามหาอุปราช โดยมิได้ปรึกษาองค์จันทร์เลย ทำให้องค์จันทร์เกิดระหองระแหงกับองค์สงวนและองค์อิ่ม
พงศาวดารเมืองพระตะบอง กล่าวถึงความผิดใจระหว่างองค์จันทร์และพระอนุชาเช่นกัน แต่ระบุเพียงว่า องค์จันทร์ เมื่อได้ครองราชย์แล้ว เกิดบาดหมางขึ้นกับองค์สงวน และองค์จันทร์ให้ประหารพระยาจักรี (แบน) ขุนนางผู้หนึ่งซึ่งฝักใฝ่องค์สงวน องค์สงวนจึงพาองค์อิ่ม และองค์ด้วง ผู้เป็นพระอนุชา พร้อมด้วยขุนนางกัมพูชาอีกจำนวนหนึ่ง หนีเข้ามายังกรุงเทพฯ ส่วนองค์จันทร์ไปขอกองทัพเวียดนามมาช่วยคุ้มกัน องค์สงวนประทับอยู่ในกรุงเทพฯ จนพิราลัย
ไวรัสโรคพิษสุนัขบ้า
ไวรัสโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies virus) เป็นเชื้อไวรัสชนิดหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคในระบบประสาท ทำให้เกิดโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมและในมนุษย์
การสร้างตัวไวรัสใหม่ทั้งหมดจะเกิดในโครงสร้างพิเศษในไซโตพลาสซึม โครงสร้างนี้พบเห็นได้ในเซลล์ผ่านการตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ เรียกว่า เนกริบอดี ตามชื่อของ Adelchi Negri มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2-10 ไมโครเมตร โครงสร้างนี้มีความจำเพาะต่อโรคพิษสุนัขบ้า และถูกใช้ในการวินิจฉัยยืนยันโรคขั้นสุดท้ายด้วยการตรวจชิ้นเนื้อ
น้ำมัน
น้ำมัน (Oil) เป็นคำสามัญที่ใช้เรียกสารอินทรีย์ของเหลวที่ผสมเข้ากันไม่ได้ (immiscible) กับน้ำ เนื่องจากน้ำมันเป็นโมเลกุลไม่มีขั้ว คำว่า น้ำมัน ในภาษาอังกฤษ (Oil) มาจากภาษาละติน oleum ซึ่งหมายถึงน้ำมันมะกอก
บ่อยครั้งที่คำว่า น้ำมัน ใช้หมายถึง น้ำมันปิโตรเลียม (น้ำมันดิบ) ซึ่งน้ำมันชนิดนี้จะถูกสูบขึ้นมาจากพื้นดิน ปัจจุบันน้ำมันปิโตรเลียมเป็นแหล่งพลังงานหลักและเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจโลก
น้ำมันประกอบอาหาร
น้ำมันจากพืช (ส่วนใหญ่นำมาประกอบอาหาร เรียกสั้น ๆ ว่าน้ำมันพืช) น้ำมันจากไขมันสัตว์
น้ำมันเชื้อเพลิง
ของเหลวที่สกัดออกจากซากพืช ซากสัตว์แร่ธาตุบางชนิด เช่น ถ่านหิน ซึ่งทับถมกันมานานหลายร้อยพันปีจนกลายเป็นของเหลวที่อยู่ใต้พื้นพิภพ ซึ่งมนุษย์ได้ขุดเจาะขึ้นมาจากแหล่งกำเนิดแล้วผ่านกระบวนการกลั่นกรองจนกลายเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงชนิดต่างๆ
โหดหน้าเหี่ยว 966
โหดหน้าเหี่ยว 966 เป็นภาพยนตร์ไทย กำกับโดยฤกษ์ชัย พวงเพชร นำแสดงโดย จาตุรงค์ มกจ๊ก, โก๊ะตี๋ อารามบอย, ค่อม ชวนชื่น, ณัฐฐาวีรนุช ทองมี, อัครินทร์ อัครนิธิเมธรัฐ ออกฉายเมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2552 ภาพยนตร์มีเนื้อเรื่องในยุคอันธพาลครองเมือง ถ่ายทำในจังหวัดเพชรบุรีส่วนใหญ่ ภาพยนตร์ทำรายได้ 51.2 ล้านบาท
ช่องแคบโมซัมบิก
ช่องแคบโมซัมบิก (Mozambique Channel; canal de Moçambique; canal du Mozambique; Lakandranon' i Môzambika) เป็นช่องแคบในมหาสมุทรอินเดีย ระหว่างเกาะมาดากัสการ์และผืนแผ่นดินใหญ่ของแอฟริกาตะวันออกเฉียงใต้ที่ประเทศโมซัมบิก ส่วนของช่องแคบประมาณ 460 กม. โดยมีความลึกสุดที่ 3,292 ม. อยู่นอกชายฝั่งโมซัมบิกราว 230 กม. มีกระแสน้ำอุ่นไหลผ่าน
ปลากระทิงจุด
ปลากระทิงจุด หรือชื่อวิทยาศาสตร์: Mastacembelus alboguttatus (Boulenger's spiny eel) อยู่ในวงศ์ปลากระทิง (Mastacembelidae) มีรูปร่างทั่วไปคล้ายกับปลากระทิง (M. armatus) ซึ่งเป็นปลาที่อยู่ในสกุลเดียวกัน แต่มีสีสันและลวดลายที่แตกต่างออกไป มีจุดเป็นวงกลมสีเหลืองหรือเขียวกระจายอยู่ทั่วตัว ครีบหางแยกออกจากครีบหลังและครีบท้องคล้ายสกุลปลาหลด ช่วงท้องสีจาง มีหนามแหลมขนาดเล็กตลอดทั้งลำตัวช่วงบนไว้ป้องกันตัว
ปัฏฏทกัลลุ
ปัฏทกัล หรือ ปัฏฏทกัลลุ หรือ รักตปุระ เป็นหมู่เทวสถานในศาสนาฮินดูและไชนะสร้างขึ้นในศตวรรษที่ 7 และ 8 ในตอนเหนือของรัฐกรณาฏกะ บนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำมาลประภา ในอำเภอพคลโกฏ หมู่เทวสถานนี้ได้รับสถานะแหล่งมรดกโลกโดยยูเนสโก ตั้งอยู่ราว 14 mi จากพทามี และราว 6 mi จากไอโหเล ซึ่งล้วนเป็นศูนย์กลางสำคัญของจลุกยะ  ปัจจุบันอยู่ภายใต้การดูแลของกรมสำรวจโบราณคดีอินเดีย (ASI)
ปลากระทิงจุด
มีความยาวประมาณ 40 เซนติเมตร เป็นปลาที่หายาก พบได้น้อย ดังนั้น เมื่อขายในตลาดปลาสวยงาม จะเป็นปลาที่มีราคาสูง ถิ่นอาศัยในไทยจะพบเฉพาะแม่น้ำสาละวินในเขตชายแดนพม่าที่ติดกับไทยเท่านั้น นอกจากนี้ยังพบในแม่น้ำสะโตง และ แม่น้ำมณีปุระ ในประเทศพม่าอีกด้วย โดยมีชื่อเรียกในภาษากะเหรี่ยงว่า "ป่าน"
ปัฏฏทกัลลุ
ยูเนสกูระบุว่าหมู่โบราณสถานนี้เป็น "การผสมผสานอย่างลงตัวของรูปแบบสถาปัตยกรรมอินเดียเหนือและใต้" และเป็นผลงานชิ้นเอกของ "ศิลปะสรรหา" (eclectic art) ที่จุดสูงสุด หมู่มนเทียรฮินดูที่นี่สร้างขึ้นเพื่อบูชาพระศิวะ รวมถึงปรากฏลักษณะเทววิทยาและตำนานแบบลัทธิไวษณพ และ ลัทธิศักติ เช่นเดียวกัน งานแกะสลักปรากฏเรื่องราวจากพระเวทและปุราณะ รวมถึง รามายณะ, มหาภารตะ, ภควตาปุราณะ, ปัญจตันตระ และ กิราตารชุนียะ เทวสถานที่ประณีตที่สุดในบรรดาทั้งหมดปรากฏงานแกะสลักที่ผสมผสานแบบอินเดียเหนือและอินเดียใต้อย่างลงตัว เช่นในปาปนาถมนเทียร (Papanatha) และวิรูปักษมนเทียร (Virupaksha) วิรูปักษมนเทียรในปัจจุบันยังคงเป็นเทวสถานที่มีการบูชาและประกอบพิธีเป็นปกติอยู่
วิศวกรรมระบบอุปกรณ์และการควบคุม
วิศวกรรมระบบอุปกรณ์และการควบคุม อาจแบ่งแยกย่อยได้ 2 สาขาวิชา คือ
นอกจากนี้ยังมีบางมหาวิทยาลัยที่รวมทั้ง 2 สาขาไว้ในสาขาเดียวคือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ในปัจจุบันวิศวกรทั้ง 2 สาขายังขาดแคลนอยู่มาก ซึ่งสถาบันการศึกษายังผลิตออกมาไม่เพียงพอ
ดูเพิ่ม
Regeltechniek
ไมด์เรด เบิร์ก
ไมด์เรด บลิส (Mildred Bliss) หรือที่รู้จักกันดีคือ ไมด์เรด เบิร์ก (Mildred Burke) เป็นนักมวยปล้ำอาชีพหญิงชาวอเมริกัน ที่ได้เข้าสู่หอเกียรติยศดับเบิลยูดับเบิลยูอี ในหมวดเลกาซีฮอลออฟเฟม, หอเกียรติยศมวยปล้ำอาชีพ และ Wrestling Observer Hall of Fame เธอมีชื่อเสียงที่สุดในช่วงกลางทศวรรษ 1930 - กลางทศวรรษ 1950 เธอเป็นอดีตแชมป์ NWA World Women's Championship คนแรกที่ครองแชมป์ถึง 20 ปี
วิชาเหมาซาน
วิชาเหมาซาน เป็นศาสตร์หนึ่งของลัทธิเต๋าที่เกี่ยวข้องกับไสยศาสตร์, ค่ายกล, คณิตศาสตร์ และ กลศึก ซึ่งอาจเรียกได้ว่าวิทยาศาสตร์แบบจีน ซึ่งที่มาของคำว่าเหมาซานนั้นเป็นชื่อของภูเขาแหน่งหนึ่งในหนานจิง ซึ่งเป็นที่ตั้งของของสำนักเหมาซานนั่นเอง
ปรมาจารย์
วิชาเหมาซานมีปรมาจารย์อยู่3ท่านนั่นคือ 1.ตั่วเหมี่ยวกุง  นามว่า เหมี่ยวอ๊วง 2.ตงเหมี่ยวกุง  นามว่า เหมี่ยวโก้ว 3.ซำเหมี่ยวกุง นามว่า เหมี่ยวชง
การปลุกผี
ชาวจีนมีความเชื่อว่า เมื่อมีผู้ตายลง ศพจะต้องถูกฝังในบ้านเกิด ในสมัยโบราณการคมนาคมเป็นไปอย่างลำบาก นักบวชในลัทธิเหมาซาน จึงทำพิธีปลุกศพให้ลุกขึ้นมากระโดดตามตัวเป็นขบวน โดยมีการการสั่นกระดิ่งเป็นเครื่องให้จังหวะ ซึ่งถือว่าเป็นพิธีลับห้ามให้ผู้คนทั่วไปเห็น
อ้างอิง
chailasalle(นามแฝง), "เล่าเรื่องจีน..วิชาเหมาซานที่ซุกเงียบในไทย"http://www.oknation.net/blog/chailasalle/2011/06/25/entry-3, 2010-06-25
มะดัน
มะดัน ( pierre.) หรือส้มไม่รู้ถอย หรือส้มมะดัน เป็น ผลไม้ที่เป็นประเภทไม้ยืนต้น ไม่ผลัดใบ อยู่ในวงศ์ GUTTIFERAE มีกิ่งก้านเล็ก ๆ จำนวนมาก โคนกิ่งเล็กเป็นเต้านูน บางต้นมีกิ่งเล็ก ๆ งอกสานกันคล้ายรังนก เรียกรกมะดัน ใบเดี่ยวรูปไข่ ปลายแหลม ดอกสีเขียว ผลมะดันนั้นมีลักษณะที่ยาวรีสีเขียวและเปรี้ยวจัด เป็นผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง เปลือกหุ้มเมล็ดแข็งและขรุขระ
การใช้ประโยชน์
มะดัน ใช้กินสดเป็นผลไม้ จิ้มพริกกับเกลือหรือนำไปดอง แช่อิ่ม ยอดอ่อนและใบอ่อนใช้กินเป็นผัก ในทางยา ผลมะดันขับเสมหะ แก้คออักเสบ เป็นยาระบาย รกมะดัน ใช้แก้ไข้ทับระดู รากและใบ รสเปรี้ยวแก้กระษัย แก้ระดูเสีย กัดเสมหะ บับฟอกโลหิต แก้หวัด และระบายท้อง รกมะดัน รสเปรี้ยว แก้ไข้ทับระดู และระดูทับไข้ ผล รสเปรี้ยว แก้สอเสมหะ ขับเสมหะ ระบายท้อง และฟอกโลหิตระดู
มหารูปแห่งโรดส์
มหารูปแห่งโรดส์ (Colossus of Rhodes) เป็นเทวรูปขนาดใหญ่ของเทพฮีลิออส หรือ อพอลโล เป็นหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลก จัดอยู่ในยุคเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคโบราณ ร่วมสมัยกับประภาคารฟาโรสแห่งอเล็กซานเดรีย
ลำนำหกพิภพ
ลำนำหกพิภพ เป็นหนังสือนิยายแฟนตาซีวิทยาศาสตร์ ได้รับรางวัลดีเด่นจากโครงการศิลปะเพื่อเยาวชนไทย Young Thai Artist Award 2006 ซึ่งสนับสนุนโดยมูลนิธิซีเมนต์ไทย ผู้เขียนคือนายพงศ์ศรณ์ ภูมิวัฒน์ ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์นานมีบุคส์พับลิเคชันส์
แนวคิดในการประพันธ์
ผู้เขียนได้แสดงแนวคิดในการประพันธ์ไว้ในบทนำของหนังสือ ว่า เมื่อเริ่มแรกมีความคิดเพียงการสร้างนิยายแฟนตาซีแบบไทยๆ พล็อตเรื่องง่ายๆ แต่เมื่อได้อ่านและศึกษาแนวคิดปรัชญาทางศาสนาพุทธและปรัชญาการเมืองหลายสาย จึงได้นำมาผสานลงเป็นมุมมองส่วนตัวในนิยาย อาจกล่าวได้อีกอย่างหนึ่งว่า เรื่องนี้เป็นนิยายแฟนตาซีที่เขียนโดยใช้ฉากหลังเป็นแฟนตาซีไทย
โครงเรื่อง
แบ่งออกเป็นสองช่วงหลักๆ
เรื่องย่อ
นิยายแฟนตาซี ที่มีตัวละครและฉากหลังจากวรรณคดีไทย ตำนานมหาสงครามแย่งชิงความเป็นเจ้าพิภพทั้งหก ณ ห้วงเวลาก่อนที่รามเกียรติ์จะอุบัติขึ้นบนโลก เป็นเวลาที่ "ธรรม" กับ "อธรรม" ถูกแบ่งฝ่ายอย่างชัดเจน จนไม่อาจอยู่ร่วมภพได้ หากแต่ในระหว่างการขับเคี่ยวกันในสมรภูมิแห่งเลือด เนื้อ และปณิธาน ท่ามกลางผู้คนมากมายที่ล้มตาย ไม่มีใครล่วงรู้ว่า "ธรรม" ได้ตกอยู่ในเงื้อมมือของ "อธรรม" โดยสมบูรณ์แล้ว
โลกในลำนำหกพิภพ
โลกในลำนำหกพิภพ เป็นการเรียบเรียงมาจากโลกในจินตนาการของคนไทยโบราณ โดยอ้างอิงหนังสือไตรภูมิพระร่วงซึ่งแบ่งโลกออกเป็นหกภพภูมิได้แก่
แต่ผู้ประพันธ์ได้นำภพภูมิทั้งหมดมาจัดเรียงและสร้างความสัมพันธ์ขึ้นใหม่ ให้มนุสสภูมิหรือสุวรรณทวีปมีลักษณะเป็นสามเหลี่ยมปลายแหลมทอดยาวลงในทะเลด้านปลายทิศใต้ติดกับเกาะลงกา ป่าหิมพานต์อยู่เหนือขึ้นไป เป็นดินแดนดิรัจฉานภูมิ สัณฐานเป็นป่ารอบเขาสัตบริภัณฑ์คีรีและเป็นที่อยู่ของสัตว์หิมพานต์ต่างๆ ส่วนเปตวิสัยภูมิตามตำนานว่าเป็นภูมิที่ซ้อนอยู่กับมนุษย์ คืออาศัยอยู่บนแผ่นดินเดียวกัน แต่พวกเปตมีกายเนื้อที่ละเอียดจนมนุษย์มองไม่เห็น
อสูรกายภูมิเป็นดินแดนใต้ดินอยู่ใต้เขาพระสุเมรุพอดี และนรกภูมินั้นมีสัณฐานเป็นกล่องเหล็กใหญ่อยู่ใต้มนุสสภูมิ
อสูรกายภูมิในเรื่องนี้เป็นภพอสูร มีเมืองเอกอยู่ด้วยกันสี่เมือง คือเมืองอุตรกุรุทางทิศเหนือ เมืองบุรพวิเทหะทางตะวันออก เมืองอมรโคยานทางตะวันตก เมืองชมพูทางใต้ ตรงกลางมีต้นจิตตปาลิ (ต้นแคฝอย) ใหญ่ เป็นต้นไม้หลักทวีป มีคำอธิบายในเรื่องว่า "พวกอสูรกินผลของจิตตปาลิ ถากเปลือกไม้จิตตปาลิมาสร้างบ้าน แต่กิ่งก้านของมหาพฤกษายังถูกนำมาม้วน แล้วชุบน้ำมันทำเป็นกระบองแน่นเหนียวซึ่งพวกอสูรใช้เป็นอาวุธกันอย่างแพร่หลาย"
นอกจากนี้มีดินแดนอื่นๆ อีกได้แก่
ประเทศยูเครน
ยูเครน (Ukraine; Украї́на, ) เป็นประเทศหนึ่งในยุโรปตะวันออก เป็นประเทศที่มีเนื้อที่มากที่สุดเป็นอันดับที่ 2 ในยุโรปรองจากรัสเซียซึ่งยูเครนมีอาณาเขตติดต่อทางทิศตะวันออกและทิศตะวันออกเฉียงเหนือ นอกจากนี้ยังมีอาณาเขตติดต่อกับเบลารุสทางทิศเหนือ ติดต่อกับโปแลนด์ สโลวาเกีย และฮังการีทางทิศตะวันตก ติดต่อกับโรมาเนียและมอลโดวาทางทิศใต้ และมีแนวชายฝั่งจรดทะเลอะซอฟและทะเลดำ ยูเครนมีเนื้อที่ 603,628 ตารางกิโลเมตร (233,062 ตารางไมล์) มีประชากรประมาณ 41.3 ล้านคน และเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับที่ 8 ในยุโรป เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศคือเคียฟ (กือยิว) ภาษาราชการคือภาษายูเครน และประชากรส่วนมากสามารถสื่อสารภาษารัสเซียได้อย่างคล่องแคล่ว
หลังจากที่ได้รับเอกราช ยูเครนประกาศตนเป็นรัฐที่เป็นกลาง โดยจัดตั้งความร่วมมือทางการทหารอย่างจำกัดกับรัสเซียและประเทศอื่น ๆ ในเครือรัฐเอกราช ในขณะเดียวกันก็สถาปนาความเป็นหุ้นส่วนกับองค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือใน ค.ศ. 1994 ใน ค.ศ. 2013 หลังจากที่รัฐบาลของประธานาธิบดีวิกตอร์ ยานูกอวึช ตัดสินใจระงับความตกลงสมาคมระหว่างยูเครนกับสหภาพยุโรปและแสวงหาความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่ใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับรัสเซีย คลื่นการเดินขบวนและการประท้วงที่รู้จักกันในชื่อยูโรไมดานก็เริ่มขึ้นและกินเวลานานหลายเดือนจนกระทั่งบานปลายเป็นการปฏิวัติแห่งศักดิ์ศรีซึ่งนำไปสู่การโค่นอำนาจยานูกอวึชและการจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่ เหตุการณ์เหล่านี้กลายเป็นภูมิหลังของการผนวกไครเมียเข้ากับรัสเซียในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2014 และสงครามในดอนบัสในเดือนเมษายน ปีเดียวกัน อย่างไรก็ตาม ยูเครนได้เริ่มใช้ข้อตกลงการค้าเสรีเชิงลึกและครอบคลุมกับสหภาพยุโรปมาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 2016
ยูเครนเป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีดัชนีการพัฒนามนุษย์อยู่ในอันดับที่ 77 เป็นหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในยุโรป โดยประสบปัญหาความยากจนและการทุจริตในตำแหน่งหน้าที่ในอัตราสูงมาก อย่างไรก็ตาม เนื่องจากมีพื้นที่เพาะปลูกที่อุดมสมบูรณ์และกว้างขวาง ยูเครนจึงเป็นหนึ่งในผู้ส่งธัญพืชออกรายใหญ่ที่สุดในโลก  นอกจากนี้ยังมีกองทัพที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ในยุโรปรองจากรัสเซียและฝรั่งเศส ยูเครนเป็นสาธารณรัฐเดี่ยวภายใต้ระบบกึ่งประธานาธิบดีโดยแบ่งแยกอำนาจออกเป็นฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายบริหาร และฝ่ายตุลาการ ประเทศนี้เป็นสมาชิกของสหประชาชาติ สภายุโรป องค์การว่าด้วยความมั่นคงและความร่วมมือในยุโรป องค์การกวามเพื่อประชาธิปไตยและการพัฒนาเศรษฐกิจ และสามเหลี่ยมลูบลิน และเป็นหนึ่งในรัฐผู้ก่อตั้งเครือรัฐเอกราชแม้ว่าจะไม่เคยเป็นสมาชิกขององค์การนี้ก็ตาม
ยุครุ่งเรืองแห่งเคียฟ
นักประวัติศาสตร์เชื่อว่าชาว Nomad โดยเฉพาะชาวไซเทีย เป็นพวกแรกที่เข้ามาตั้งหลักแหล่งในยูเครนในช่วงก่อนคริสตกาล หลังจากนั้น ชาวเผ่าสลาฟได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณตอนกลางและตะวันออกของยูเครน อย่างไรก็ดี ชนชาติสำคัญที่มีบทบาทในการรวบรวมดินแดนบริเวณนี้ให้เป็นปึกแผ่นคือชาวรุส (Rus) ที่มาจากสแกนดิเนเวีย โดยต่อมาชาวรุสได้สถาปนาจักรวรรดิรุสเคียฟขึ้นในศตวรรษที่ 6 และปกครองชาวสลาฟที่อาศัยอยู่ในดินแดนแถบนี้ และต่อมาได้ขยายดินแดนออกไปรวบรวมเผ่าสลาฟและชนชาติต่าง ๆ จนเป็นอาณาจักรที่ใหญ่ที่สุดในยุโรปในศตวรรษที่ 11 แต่ในศตวรรษที่ 12 อาณาจักรนี้ได้เสื่อมสลายลง เนื่องจากสงครามระหว่างเจ้าผู้ครองนครต่าง ๆ และการรุกรานจากชาวมองโกลในศตวรรษต่อมา หลังจากนั้น ดินแดนบางส่วนของยูเครนได้ถูกผนวกรวมกับอาณาจักรต่าง ๆ เช่น ลิทัวเนีย โปแลนด์ ออสเตรีย-ฮังการี จักรวรรดิรัสเซีย
คริสต์ศตวรรษที่ 19 และคริสต์ศตวรรษที่ 20
ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ยูเครนได้ประกาศเอกราชจากจักรวรรดิรัสเซียและราชวงศ์ฮับสบวร์กเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ.1918 แต่ต่อมากระแสการปฏิวัติในรัสเซียได้ลุกลามมายังยูเครน ทำให้เกิดสงครามกลางเมืองและสงครามประกาศเอกราชขึ้น เกิดการก่อตั้งรัฐเอกราชยูเครนในช่วงระยะสั้น ๆ สมัยต่าง ๆ ดังนี้ สาธารณรัฐประชาชนยูเครน, สาธารณรัฐประชาชนยูเครนตะวันตก และ รัฐยูเครน
สมัยระหว่างสงครามของสาธารณรัฐยูเครน
สงครามกลางเมืองรัสเซียได้ทำลายล้างจักรวรรดิรัสเซียทั้งหมดซึ่งรวมถึงภาคกลางและภาคตะวันออกของยูเครน ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 1.5 ล้านคน และประชากรอีกหลายแสนคนต้องไร้ที่อยู่อาศัยในดินแดนของอดีตจักรวรรดิรัสเซีย สาธารณรัฐยูเครนยังต้องเผชิญกับทุพภิกขภัยในรัสเซียใน ค.ศ. 1921 (โดยส่วนใหญ่จะเกิดผลกระทบในภูมิภาควอลกา–ยูรัล) ในคริสต์ทศวรรษ 1920 มือกอลา สกรึปนึก ผู้นำคอมมิวนิสต์แห่งชาติ ได้ดำเนินนโยบายการทำให้เป็นยูเครนซึ่งสนับสนุนให้มีการฟื้นฟูวัฒนธรรมยูเครนและภาษายูเครน นโยบายการทำให้เป็นยูเครนเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายโคเรนีซัตซียาซึ่งเป็นนโยบายที่ใช้ทั่วทั้งสหภาพโซเวียต ด้วยรูปแบบเศรษฐกิจที่ได้รับการวางแผนมาจากรัฐบาลกลาง สาธารณรัฐยูเครนจึงได้เข้าร่วมแผนการปรับให้เป็นอุตสาหกรรมตั้งแต่ปลายคริสต์ทศวรรษ 1920 ทำให้ผลผลิตในภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น 4 เท่าในคริสต์ทศวรรษ 1930
ในช่วงต้นสมัยโซเวียต เกษตรกรยูเครนได้รับผลกระทบจากโครงการรวมที่นาสำหรับพืชผลทางการเกษตร นโยบายรวมที่นาเป็นส่วนหนึ่งของแผนห้าปีฉบับที่หนึ่งโดยมีกองกำลังประจำการและหน่วยตำรวจลับที่รู้จักกันในชื่อเชการ์เป็นผู้บังคับใช้ ผู้ที่ต่อต้านจะถูกจับกุมและถูกเนรเทศไปยังค่ายกูลักและค่ายแรงงาน เนื่องจากในบางครั้ง เกษตรกรนารวมจะไม่ได้รับอนุญาตให้รับเมล็ดพืชใด ๆ จนกว่าจะผลิตได้ถึงโควตาที่เป็นไปได้ยาก ประชากรหลายล้านคนจึงต้องอดอยากจนเสียชีวิตในทุพภิกขภัยที่รู้จักกันในชื่อ "ฮอลอดอมอร์" หรือ "ทุพภิกขภัยครั้งใหญ่" ซึ่งบางประเทศได้รับรองว่าเป็นพันธุฆาตที่โจเซฟ สตาลิน และบุคคลสำคัญคนอื่น ๆ ของสหภาพโซเวียตก่อขึ้น กลุ่มเดียวกันนี้ส่วนใหญ่ยังมีส่วนรับผิดชอบในปฏิบัติการสังหารหมู่ในช่วงสงครามกลางเมือง การรวมที่นา และการกวาดล้างใหญ่
สงครามโลกครั้งที่ 2
ในช่วงแรกของสงครามโลกครั้งที่ 2 ชาวยูเครนให้การสนับสนุนกองทัพนาซีเยอรมันเพื่อเป็นอิสระจากสหภาพโซเวียต แต่ต่อมาได้หันไปต่อต้าน เนื่องจากกองทัพนาซีเยอรมันที่ปกครองอย่างกดขี่ และ ทารุณ โดยในช่วงดังกล่าว ชาวยิวในยูเครนกว่า 1 ล้านคนถูกสังหารหมู่ และ เคียฟ ถูกเผาทำลาย อย่างไรก็ดี หลังจากที่กองทัพนาซีบุกครองโปแลนด์ในปี ค.ศ. 1939 ดินแดนส่วนตะวันตกของยูเครนที่เดิมอยู่ภายใต้โปแลนด์ได้ถูกผนวกรวมกับสหภาพโซเวียต
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง กระแสชาตินิยมในยูเครนขยายตัวขึ้นอย่างต่อเนื่องด้วยเหตุผลต่าง ๆ ได้แก่ ความไร้ประสิทธิภาพของระบบสหภาพโซเวียต ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำทั่วสหภาพโซเวียตและการพยายามปิดบังข้อมูลของเจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหภาพโซเวียตต่อกรณีการระเบิดของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เชียร์โนบีล ที่ตั้งอยู่ในยูเครนในปี ค.ศ. 1986 และเมื่อประธานาธิบดีกอร์บาชอฟดำเนินนโยบายเปิดกว้างทางการเมือง ได้ส่งผลให้รัฐบาลของสหภาพโซเวียตจำเป็นต้องให้อำนาจแก่สาธารณรัฐและดินแดนปกครองตนเองต่าง ๆ มากขึ้น กระแสการเรียกร้องสิทธิที่จะปกครองตนเองในยูเครนดำเนินไปอย่างเข้มแข็ง
การประกาศเอกราชจากสหภาพโซเวียต
วันที่ 16 กรกฎาคม ค.ศ. 1990 รัฐสภาชุดใหม่ได้รับรองคำประกาศอธิปไตยแห่งรัฐยูเครน คำประกาศนี้กำหนดหลักการของการกำหนดตนเอง ประชาธิปไตย ความเป็นอิสระ และความสำคัญของกฎหมายยูเครนที่เหนือกฎหมายของสหภาพโซเวียต ซึ่งหนึ่งเดือนก่อนหน้านั้น รัฐสภาของสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียได้ประกาศใช้คำประกาศในลักษณะเดียวกันนี้ นี่เป็นจุดเริ่มต้นของการเผชิญหน้ากับทางการโซเวียต ในวันที่ 2-17 ตุลาคม ค.ศ. 1990 ได้เกิดเหตุการณ์การปฏิวัติที่หินแกรนิตในยูเครน วัตถุประสงค์หลักของการดำเนินการคือเพื่อป้องกันการลงนามในสนธิสัญญาสหภาพใหม่ของสหภาพโซเวียต ความต้องการของนักเรียนพึงพอใจด้วยการลงนามในมติของแวร์คอว์นาราดา (รัฐสภายูเครน) ซึ่งรับประกันการดำเนินการของพวกเขา
ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1991 มึความพยายามของคนกลุ่มหนึ่งในพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียตที่จะทำการก่อรัฐประหารเพื่อถอดมีฮาอิล กอร์บาชอฟให้ออกจากตำแหน่งและฟื้นฟูอำนาจของพรรคคอมมิวนิสต์ หลังจากความพยายามก่อรัฐประหารที่ล้มเหลว วันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 1991 รัฐสภายูเครนได้รับรองรัฐบัญญัติประกาศอิสรภาพยูเครน
การลงประชามติและการเลือกตั้งประธานาธิบดีครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม ค.ศ. 1991 ผู้มีสิทธิเลือกตั้งมากกว่า 92% แสดงการสนับสนุนรัฐบัญญัติประกาศอิสรภาพ และเลือกแลออนิด เกราชุก ประธานรัฐสภาเป็นประธานาธิบดีคนแรกของยูเครน ในการประชุมที่เมืองเบรสต์ ประเทศเบลารุสเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม ตามด้วยการประชุมที่อัลมา-อาตา เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม ผู้นำเบลารุส รัสเซีย และยูเครนได้ยุบสหภาพโซเวียตอย่างเป็นทางการและก่อตั้งเครือรัฐเอกราช (CIS) และในวันที่ 26 ธันวาคม ค.ศ. 1991 สภาสาธารณรัฐแห่งสภาโซเวียตสูงสุดแห่งสหภาพโซเวียตได้รับรองคำประกาศ "เกี่ยวกับการก่อตั้งเครือรัฐเอกราช" (В связи с созданием Содружества Независимых Государств) ซึ่งยุบสหภาพโซเวียตโดยนิตินัยและในคืนวันนั้นธงชาติสหภาพโซเวียตได้ถูกเชิญลงจากยอดเสาที่เครมลิน รัฐสภายูเครนไม่ได้ให้สัตยาบันภาคยานุวัติ ซึ่งกล่าวคือ ยูเครนไม่เคยเป็นสมาชิกของเครือรัฐเอกราช
เดิมที่ยูเครนถูกมองว่ามีภาวะเศรษฐกิจที่เอื้ออำนวยเมื่อเปรียบเทียบกับภูมิภาคอื่น ๆ ของสหภาพโซเวียต อย่างไรก็ตาม ยูเครนประสบปัญหาการชะลอตัวทางเศรษฐกิจที่มากกว่าประเทศอื่น ๆ ในอดีตสหภาพโซเวียต ในช่วงภาวะเศรษฐกิจถดถอย ยูเครนสูญเสียจีดีพีถึง 60% ตั้งแต่ ค.ศ. 1991 ถึง ค.ศ. 1999 และมีอัตราเงินเฟ้อถึง 5 หลัก ความไม่พอใจกับสภาพเศรษฐกิจเช่นเดียวกับจำนวนอาชญากรรมและการทุจริตในยูเครนที่มากขึ้น ชาวยูเครนจึงประท้วงและนัดหยุดงาน
เศรษฐกิจยูเครนมีเสถียรภาพในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1990 มีการประกาศใช้สกุลเงินฮรึวญาซึ่งเป็นสกุลเงินใหม่ โดยถูกนำมาใช้ใน ค.ศ. 1996 หลัง ค.ศ. 2000 ยูเครนมีผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศที่แท้จริงอย่างต่อเนื่องโดยเฉลี่ยประมาณเจ็ดเปอร์เซ็นต์ต่อปี รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของยูเครนได้รับการรับรองภายใต้การนำของแลออนิด กุชมา ประธานาธิบดีคนที่สองใน ค.ศ. 1996 ซึ่งเปลี่ยนยูเครนให้เป็นสาธารณรัฐกึ่งประธานาธิบดีและก่อตั้งระบบการเมืองที่มั่นคง อย่างไรก็ตาม กุชมาถูกฝ่ายตรงข้ามวิพากษ์วิจารณ์เรื่องการทุจริต การโกงเลือกตั้ง ซึ่งทำให้หมดกำลังใจในการพูด และการเพ่งความสนใจไปที่การใช้อำนาจที่มากเกินไปในตำแหน่งของเขา ยูเครนยังดำเนินการปลดอาวุธนิวเคลียร์อย่างเต็มรูปแบบ โดยสละคลังอาวุธนิวเคลียร์ที่ใหญ่เป็นอันดับสามของโลก และรื้อถอนหรือถอดเครื่องบินทิ้งระเบิดทางยุทธศาสตร์ทั้งหมดในอาณาเขตของตนเพื่อแลกกับการรับรองต่าง ๆ
การปฏิวัติส้ม
ใน ค.ศ. 2004 วิกตอร์ ยานูกอวึช ซึ่งในขณะนั้นยังดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรี ได้ประกาศชัยชนะในการเลือกตั้งประธานาธิบดี ซึ่งถูกควบคุมโดยส่วนใหญ่ตามคำตัดสินของศาลฎีกายูเครน ผลการเลือกตั้งทำให้เกิดเสียงไม่พอใจของประชาชนที่สนับสนุนวิกตอร์ ยุชแชนกอ ผู้สมัครฝ่ายค้านซึ่งคัดค้านผลการเลือกตั้ง ในช่วงหลายเดือนแห่งการปฏิวัติที่วุ่นวาย ผู้สมัครยุชแชนกอก็ป่วยหนัก และในเวลาไม่นาน กลุ่มแพทย์อิสระหลายกลุ่มพบว่าเขาได้รับพิษจากสารทีซีดีดีไดออกซิน ยุชแชนกอสงสัยอย่างยิ่งว่ารัสเซียมีส่วนเกี่ยวข้องกับการวางยาพิษของเขา ทั้งหมดนี้ส่งผลให้เกิดการปฏิวัติส้มที่สงบ และนำวิกตอร์ ยุชแชนกอ และยูลียา ตือมอแชนกอ ขึ้นสู่อำนาจ ในขณะที่วิกตอร์ ยานูกอวึช เป็นฝ่ายค้าน
นักเคลื่อนไหวของการปฏิวัติส้มได้รับทุนและการฝึกอบรมเกี่ยวกับยุทธวิธีขององค์กรทางการเมืองและการต่อต้านอย่างสันติโดยผู้สำรวจความคิดเห็นจากตะวันตกและที่ปรึกษามืออาชีพซึ่งได้รับทุนบางส่วนจากรัฐบาลตะวันตก และหน่วยงานที่ไม่ใช่ภาครัฐ แต่ได้รับเงินทุนส่วนใหญ่จากแหล่งในประเทศ ตามรายงานของ เดอะการ์เดียน ผู้บริจาคจากต่างประเทศมีได้แก่ กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ และ หน่วยงานเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศสหรัฐ ร่วมกับสถาบันประชาธิปไตยแห่งชาติ, สถาบันรีพับลิกันอินเตอร์เนชันเนล, องค์การฟรีดอมเฮาส์ และมูลนิธิ Open Society Foundations ของจอร์จ โซรอส กองทุนแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตยได้สนับสนุนความพยายามในการสร้างประชาธิปไตยในยูเครนตั้งแต่ ค.ศ. 1988 งานเขียนเกี่ยวกับการต่อสู้อย่างสันติโดยจีน ชาร์ป มีส่วนในการสร้างพื้นฐานเชิงกลยุทธ์ของการรณรงค์ของนักเรียน
ทางการรัสเซียให้การสนับสนุนผ่านที่ปรึกษาเช่นเกล็บ ปัฟลอฟสกี ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการทำให้ภาพลักษณ์ของยุชแชนกอมืดมนผ่านสื่อของรัฐ รวมถึงกดดันให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ขึ้นกับรัฐลงคะแนนเสียงให้ยานูกอวึชและเทคนิคการลงคะแนนเสียงเช่นการลงคะแนนเสียงแบบ "แคโรเซลโหวตอิงค์" หลายครั้งและการลงคะแนนเสียง "วิญญาณที่ตายแล้ว"
ยานูกอวึชกลับมาสู่อำนาจอีกครั้งใน ค.ศ. 2006 ในฐานะนายกรัฐมนตรีในกลุ่มพันธมิตรแห่งเอกภาพแห่งชาติ จนกระทั่งการเลือกตั้งอย่างฉับพลันในเดือนกันยายน ค.ศ. 2007 ได้ทำให้ตือมอแชนกอเป็นนายกรัฐมนตรีอีกครั้ง ท่ามกลางวิกฤตการณ์ทางการเงินของยูเครนใน ค.ศ. 2008–09 เศรษฐกิจของยูเครนลดลง 15% ข้อพิพาทกับรัสเซียทำให้การจ่ายก๊าซทั้งหมดไปยังยูเครนหยุดชะงักไปชั่วคราวใน ค.ศ. 2006 และอีกครั้งใน ค.ศ. 2009 ส่งผลให้เกิดการขาดแคลนก๊าซในประเทศอื่น ๆ วิกตอร์ ยานูกอวึชได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดีใน ค.ศ.  2010 ด้วยคะแนนเสียงร้อยละ 48
ยูโรไมดานและการปฏิวัติแห่งศักดิ์ศรี
ในขณะเดียวกัน ทางตะวันออกของประเทศที่ประชากรพูดภาษารัสเซียเป็นส่วนใหญ่ ประชากรส่วนใหญ่ต่อต้านการประท้วง ยูโรไมดาน แทนที่จะสนับสนุนรัฐบาลยานูกอวึช เมื่อเวลาผ่านไป ยูโรไมดาน ได้อธิบายถึงกระแสของการประท้วงและความไม่สงบในยูเครน ขอบเขตของการพัฒนาที่รวมถึงการเรียกร้องให้ประธานาธิบดียานูกอวึชและรัฐบาลของเขาลาออก
ความรุนแรงเพิ่มขึ้นหลังจากวันที่ 16 มกราคม ค.ศ. 2014 เมื่อรัฐบาลยอมรับกฎหมายต่อต้านการประท้วงฉบับใหม่ ผู้ประท้วงต่อต้านรัฐบาลที่มีความรุนแรงเข้ายึดอาคารในใจกลางกรุงเคียฟ รวมถึงอาคารกระทรวงยุติธรรม และการจลาจลทำให้มีผู้เสียชีวิต 98 ราย บาดเจ็บประมาณ 15,000 คน และสูญหายประมาณ 100 ราย   ตั้งแต่วันที่ 18 ถึงวันที่ 20 กุมภาพันธ์  และในวันที่ 21 กุมภาพันธ์ ประธานาธิบดียานูกอวึชได้ลงนามในข้อตกลงประนีประนอมกับผู้นำฝ่ายค้านที่สัญญาว่าจะเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญเพื่อฟื้นฟูอำนาจบางอย่างให้รัฐสภาและเรียกร้องให้มีการเลือกตั้งในช่วงต้นเดือนธันวาคม
อย่างไรก็ตาม สมาชิกรัฐสภายูเครนลงมติเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ให้ถอดถอนประธานาธิบดีและกำหนดให้มีการเลือกตั้งในวันที่ 25 พฤษภาคม เพื่อเลือกประธานาธิบดีคนใหม่ การขับไล่ยานูกอวึช ทำให้วลาดีมีร์ ปูติน เริ่มเตรียมการผนวกไครเมียในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2014 แปตรอ ปอรอแชนกอ ผู้ซึ่งเป็นฝ่ายสนับสนุนสหภาพยุโรป ชนะด้วยคะแนนเสียงมากกว่าร้อยละ 50 จึงทำให้ไม่จำเป็นต้องมีการเลือกตั้งรอบที่สอง   ในระหว่างการเลือกตั้งของเขา ปอรอแชนกอประกาศว่าลำดับความสำคัญในทันทีของเขาคือการดำเนินการกับเหตุการณ์ความไม่สงบในภาคตะวันออกของยูเครนและการแก้ไขความสัมพันธ์กับรัสเซีย
ปอรอแชนกอเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีในวันที่ 7 มิถุนายน ค.ศ. 2014 ตามที่โฆษกหญิงของเขา Irina Friz ประกาศก่อนหน้านี้ พิธีเข้ารับตำแหน่งจะเป็นพิธีที่ไม่สำคัญโดยและไม่มีการเฉลิมฉลองที่จัตุรัสอิสรภาพในกรุงเคียฟ (ศูนย์กลางของการประท้วง ยูโรไมดาน ) สำหรับพิธี ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2014 มีการจัดการเลือกตั้งรัฐสภา กลุ่ม "โซลิดาริตี" ของปอรอแชนกอ ได้ที่นั่งไป 132 ที่นั่งจากทั้งหมด 423 ที่นั่ง
การบุกครองโดยรัสเซีย ค.ศ. 2022
ในฤดูใบไม้ผลิของ ค.ศ. 2021 รัสเซียเริ่มระดมกองกำลังไปประจำการตามแนวชายแดนยูเครน-รัสเซีย เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2022 วลาดีมีร์ ปูติน ได้สั่งให้กองกำลังรัสเซียเคลื่อนเข้าไปยังสาธารณรัฐดอแนตสก์และลูฮันสก์ของยูเครนที่แยกตัวออกมาจากประเทศแม่ โดยเรียกกองกำลังเหล่านี้ว่า "กองกำลังรักษาสันติภาพ" ปูตินยังได้รับรองอย่างเป็นทางการว่า อดีตพื้นที่ของยูเครนเหล่านี้ได้กลายเป็นรัฐอธิปไตยและเป็นอิสระจากรัฐบาลยูเครนอย่างเต็มรูปแบบ
'''มกราคม ค.ศ. 2023'''
ประธานาธิบดีโจ ไบเดนของสหรัฐฯ ปฏิเสธที่จะส่งเครื่องบินรบ F-16 ไปยังยูเครน แม้ว่าเจ้าหน้าที่ยูเครนจะเรียกร้องการสนับสนุนทางอากาศอีกครั้งก็ตามนักข่าวถามเมื่อวันจันทร์ว่าสหรัฐฯ จะจัดหาเครื่องบินให้หรือไม่ นายไบเดนตอบเพียงว่า "ไม่"  ความคิดเห็นของเขามีขึ้นหนึ่งวันหลังจากผู้นำเยอรมนีสั่งห้ามส่งเครื่องบินขับไล่ ยูเครนได้กล่าวว่าต้องการเครื่องบินไอพ่นเพื่อควบคุมน่านฟ้าของตนในสงครามที่กำลังดำเนินอยู่กับรัสเซีย
F-16 Fighting Falcons ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในเครื่องบินขับไล่ที่เชื่อถือได้มากที่สุดในโลก และถูกใช้โดยประเทศอื่นๆ เช่น เบลเยียมและปากีสถานสิ่งเหล่านี้จะเป็นการอัพเกรดที่สำคัญสำหรับเครื่องบินขับไล่ในยุคโซเวียตที่ยูเครนใช้อยู่ในปัจจุบัน ซึ่งผลิตขึ้นก่อนที่ประเทศจะประกาศเอกราชจากสหภาพโซเวียตเมื่อกว่า 30 ปีที่แล้ว
เส้นเมริเดียนที่ 37 องศาตะวันออก
เส้นเมริเดียนที่ 37 องศาตะวันออกของกรีนิช คือ เส้นลองจิจูดที่ลากจากขั้วโลกเหนือผ่านมหาสมุทรอาร์กติก ทวีปยุโรป ทวีปเอเชีย ทวีปแอฟริกา มหาสมุทรอินเดีย มหาสมุทรใต้ และแอนตาร์กติกา เข้าสู่ขั้วโลกใต้
ประเทศยูเครน
การบุกครองโดยรัสเซีย ค.ศ. 2022
อย่างไรก็ตาม นายไบเดนปฏิเสธคำร้องขอของยูเครนหลายครั้งต่อเครื่องบินไอพ่นลำนี้ โดยเน้นไปที่การให้การสนับสนุนทางทหารในด้านอื่นๆ แทนสหรัฐฯ ประกาศเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่าจะจัดหารถถัง Abrams 31 คันให้กับ Kyiv โดยที่อังกฤษและเยอรมนีก็ให้คำมั่นว่าจะสนับสนุนในลักษณะเดียวกัน
เส้นเมริเดียนที่ 37 องศาตะวันออก
เส้นเมริเดียนที่ 37 องศาตะวันออก เป็นรูปแบบเส้นวงกลมใหญ่ของเส้นเมริเดียนที่ 143 องศาตะวันตก