cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
อินเตอร์สเตต 85
อินเตอร์สเตต 85 (Interstate 85 หรือ I-85) เป็นทางหลวงอินเตอร์สเตตสายหลักทางตะวันออกเฉียงใต้ของสหรัฐ มีปลายทางทิศใต้ที่ทางแยกต่างระดับกับอินเตอร์สเตต 65 ในมอนต์กอเมอรี รัฐแอละแบมา มีปลายทางทิศเหนือที่ทางแยกต่างระดับกับอินเตอร์สเตต 95 ในปีเตอร์สเบิร์ก รัฐเวอร์จิเนีย ใกล้กับริชมอนด์ หมายเลขของอินเตอร์สเตตสายนี้บ่งบอกว่าอยู่ในแนวเหนือ–ใต้ แต่จริง ๆ แล้วมีทิศทางในแนวตะวันออกเฉียงเหนือ–ตะวันตกเฉียงใต้ ขณะที่อินเตอร์สเตตส่วนใหญ่ที่ลงท้ายด้วย "5" นั้นเป็นเส้นทางหลักของประเทศ แต่อินเตอร์สเตต 85 เป็นเส้นทางหลักในภูมิภาค 5 รัฐตะวันออกเฉียงใต้ เขตเมืองใหญ่ที่อินเตอร์สเตต 85 ผ่าน ได้แก่ เขตเกรเทอร์ริชมอนด์ ในรัฐเวอร์จิเนีย; เขตรีเสิร์ชไทรแองเกิล (Research Triangle), เขตพีดมอนต์ไทรแอด (Piedmont Triad), และเขตปริมณฑลชาร์ลอตต์ (Charlotte metropolitan area) ในรัฐนอร์ทแคโรไลนา; เขตอัปสเตตเซาท์แคโรไลนา (Upstate South Carolina), เขตปริมณฑลแอตแลนตา (Atlanta metropolitan area) ในรัฐจอร์เจีย; และเขตปริมณฑลมอนต์กอเมอรี (Montgomery metropolitan area) ในรัฐแอละแบมา
สวนสัตว์เปิดเขาเขียว
สวนสัตว์เปิดเขาเขียว ตั้งอยู่ที่ ตำบลบางพระ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นสวนสัตว์เปิดขนาดใหญ่ในจังหวัดชลบุรี สวนสัตว์เป็นบริการสาธารณะ ซึ่งรัฐได้ดำเนินการเพื่อให้บริการแก่สังคมและประชาชนด้านต่างๆ เป็นสวนสัตว์ที่มีนักท่องเที่ยวชมมากที่สุด
ที่ตั้ง
อยู่บริเวณเชิงเขาเขียว ห่างจากตัวเมืองศรีราชาประมาณ 25 กิโลเมตร นับเป็นผืนป่าแห่งเดียวในจังหวัดชลบุรี และเป็นสวนสัตว์ที่มีเนื้อที่มากกว่า 5,000 ไร่ ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2521 โดยฟื้นฟูสภาพป่าเขาเขียวที่เสื่อมโทรมขึ้นใหม่ มีสัตว์ต่าง ๆ ให้ชมมากกว่า 300 ชนิด ที่ส่วนใหญ่จะอยู่ในพื้นที่กว้างขวางซึ่งจัดสภาพธรรมชาติให้เหมาะสมแก่อุปนิสัยของสัตว์และให้นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมได้อย่างใกล้ชิด
ไดโอมิดีสแห่งเธรซ
ในเทพปกรณัมกรีก กษัตริย์ ไดโอมิดีสแห่งเธรซ (กรีกโบราณ: Διομήδης) เป็นพระราชโอรสในแอรีสกับไซรีนี พระองค์ประทับที่ริมชายฝั่งทะเลดำปกครองเผ่านักรบแห่งBistones พระองค์เป็นที่รู้จักจากการเป็นเจ้าของม้ากินคน ที่เฮราคลีสขโมยไปเพื่อทำให้ภารกิจที่ 8 จากภารกิจ 12 ประการสำเร็จ โดยเฮราคลีสได้ลงมือฆ่าไดโอมิดีสเพื่อขโมยม้าของพระองค์ไป
บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ประวัติ
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดการเรียนการสอนในระดับบัณฑิตศึกษาครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2499 ในหลักสูตรมหาบัณฑิตทางกสิกรรมและสัตวบาล หลังจากนั้น การศึกษาทางบัณฑิตศึกษาก็ขยายตัวเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่ง วันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2509 มหาวิทยาลัยได้จัดตั้ง "บัณฑิตวิทยาลัย" ขึ้น เพื่อรับผิดชอบด้านบัณฑิตศึกษา ต่อมาในปี พ.ศ. 2520 มหาวิทยาลัยได้เปิดสอนในระดับปริญญาเอกเป็นครั้งแรก ได้แก่ หลักสูตรดุษฎีบัณฑิต สาขาปฐพีวิทยา
หลักสูตร
ปัจจุบัน การศึกษาในระดับบัณฑิตศึกษาของมหาวิทยาลัยแบ่งออกเป็นหลักสูตรปกติ หลักสูตรนานาชาติ และโครงการพิเศษ โดยมีหลักสูตรทั้งสิ้น ดังนี้
โดยมีหลักสูตรโครงการสหวิทยาการระดับบัณฑิตศึกษา ดังนี้
โรคหืด
โรคหืด (asthma) หรือ โรคหอบหืด เป็นโรคการอักเสบเรื้อรังของทางเดินอากาศหายใจที่พบบ่อย ลักษณะคือ มีอาการหลายอย่างแบบเป็นซ้ำ มีการอุดกั้นทางเดินอากาศหายใจและหลอดลมหดเกร็งแบบย้อนกลับได้ อาการทั่วไปมีเสียงหวีด ไอ แน่นหน้าอกและหายใจกระชั้น
บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ทำเนียบคณบดี
หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดี เป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น
โรคหืด
เชื่อว่าโรคหืดเกิดจากปัจจัยทางพันธุกรรมและสิ่งแวดล้อมผสมกัน การวินิจฉัยโดยปกติอาศัยรูปแบบของอาการ การตอบสนองต่อการรักษาตามเวลาและการวัดปริมาตรอากาศหายใจ (spirometry) ในทางคลินิก จำแนกตามความถี่ของอาการ ปริมาตรการหายใจออกเบ่งใน 1 วินาที (FEV1) และอัตราการไหลของการหายใจออกสูงสุด (peak expiratory flow rate) โรคหืดยังอาจจำแนกเป็นแบบภูมิแพ้กรรมพันธุ์ (atopic) หรือภายนอก (extrinsic) หรือไม่ใช่ภูมิแพ้กรรมพันธุ์ (non-atopic) หรือภายใน (intrinsic) โดยภูมิแพ้กรรมพันธุ์หมายถึงความไวแฝงรับโรค (predisposition) ต่อการเกิดปฏิกิริยาไวเกินชนิดที่ 1
การรักษาอาการเฉียบพลันโดยปกติใช้ตัวทำการบีตา-2 ที่ออกฤทธิ์สั้นแบบสูด (inhaled short-acting beta-2 agonist) เช่น ซัลบูทามอล เพื่อให้มีฤทธิ์ขยายหลอดลม และคอร์ติโคสเตอรอยด์ทางปาก ในผู้ป่วยที่อาการรุนแรงมาก อาจต้องใช้คอร์ติโคสเตอรอยด์ แมกนีเซียมซัลเฟตทางหลอดเลือดดำ และให้เข้ารักษาในโรงพยาบาล อาการสามารถป้องกันได้โดยการเลี่ยงสิ่งกระตุ้น เช่น สารก่อภูมิแพ้ และยาระคาย และโดยการใช้คอร์ติโคสเตอรอยด์แบบสูด ตัวทำการบีตาที่ออกฤทธิ์ยาว (LABA) หรือสารต้านลิวโคไตรอีน (antileukotriene) อาจใช้เพิ่มเติมจากคอร์ติโคสเตอรอยด์แบบสูดหากยังควบคุมอาการโรคหืดไม่ได้
การเกิดโรคหืดเพิ่มขึ้นอย่างสำคัญนับแต่คริสต์ทศวรรษ 1970 ในปี พ.ศ. 2554 มีผู้ได้รับวินิจฉัยเป็นโรคหืดทั่วโลก 235–300 ล้านคน และเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิต 250,000 คน ส่วนใหญ่เป็นคนในประเทศกำลังพัฒนา ผู้ป่วยส่วนใหญ่เริ่มมีอาการตั้งแต่วัยเด็ก ประวัติศาสตร์ของโรคหืดมีย้อนไปถึงสมัยอียิปต์โบราณ
พยากรณ์โรค
ผู้ป่วยโรคหืดโดยทั่วไปแล้วจะมีพยากรณ์โรคที่ดี โดยเฉพาะผู้ป่วยเด็กที่มีอาการเล็กน้อย อัตราการเสียชีวิตลดลงอย่างมากในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา เนื่องจากผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยครอบคลุมมากขึ้น และการรักษาพัฒนามากขึ้น ใน ค.ศ. 2010 อัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยโรคหืดอยู่ที่ 170 ในล้าน สำหรับผู้ป่วยชาย และ 90 ในล้าน สำหรับผู้ป่วยหญิง อย่างไรก็ดีอัตราการเสียชีวิตในแต่ละประเทศยังแตกต่างกันมาก โดยอาจแตกต่างกันได้ถึงราว 100 เท่า
บางกอกไนล่อน
บริษัท บางกอกไนล่อน จำกัด (มหาชน) (THE BANGKOK NYLON PUBLIC COMPANY LIMITED ชื่อย่อ:BNC)  บริษัทได้ก่อตั้งร่วมทุนระหว่างผู้ลงทุนฝ่ายไทยกับฝ่ายญี่ปุ่น ได้แก่  บริษัท สหพัฒนาอินเตอร์โฮลดิ้ง จำกัด (มหาชน)  บริษัทมิตรสยามอินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด บริษัทดำเนินกิจการผลิตถุงเท้าโดยเริ่มผลิตและส่งถุงเท้าออกสู่ตลาดครั้งแรกในปี พ.ศ. 2510
ชัยวัฒน์ สถาอานันท์
ศาสตราจารย์ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ (เกิด 25 มกราคม พ.ศ. 2498) เป็นศาสตราจารย์ประจำและหัวหน้าสาขาวิชาการเมืองการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้รับรางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติสาขารัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์ในปี พ.ศ. 2549 และได้รับรางวัลศรีบูรพา ในปี พ.ศ. 2555 เป็นนักวิชาการคนหนึ่งที่มีบทบาทในการเสนอแนวทางเพื่อคลี่คลายความไม่สงบในภาคใต้ของประเทศไทย และเป็นกรรมการภาคประชาสังคมนอกพื้นที่ ในคณะกรรมการอิสระเพื่อความสมานฉันท์แห่งชาติ (กอส.) นอกจากนี้ชัยวัฒน์ยังมีตำแหน่งเป็นกรรมการ และคณะทำงานฝ่ายจัดการ/บรรณาธิการ ของโครงการจัดพิมพ์คบไฟ มูลนิธิเพื่อการศึกษาประชาธิปไตยและการพัฒนา ซึ่งเป็นโครงการจัดพิมพ์ที่พิมพ์เผยแพร่หนังสือวิชาการทั้งของนักวิชาการไทยและต่างประเทศ ตลอดจนวรรณกรรมชั้นดีจากต่างประเทศ เป็นจำนวนมากมายอย่างต่อเนื่อง
การศึกษา
ศาสตราจารย์ ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ หรือ ศาสตราจารย์ ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์  จบการศึกษาระดับมัธยมตอนปลายจากโรงเรียนอัสสัมชัญ แล้วสามารถสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้อันดับที่ 13 ของประเทศในแผนกสายศิลป์ และจบการศึกษารัฐศาสตร์บัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับหนึ่ง) สาขาการเมืองการปกครอง จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จากนั้นเข้าศึกษาต่อด้านรัฐศาสตร์ที่ มหาวิทยาลัยฮาวาย ประเทศสหรัฐอเมริกา ด้วยทุนการศึกษาจาก East-West Center เมื่อ พ.ศ. 2524
คำวิพากษ์วิจารณ์
สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล เคยวิจารณ์ ชัยวัฒน์ว่า "ดัดจริต" ไม่มีความซื่อตรงต่อตัวเอง ทั่งๆที่ตลอดมาเป็นผู้ชูแนวทางสันติวิธีมาโดยตลอด แต่กลับไม่กล้าแสดงความกล้าต่อกรณี รัฐประหาร 19 กันยา 2549 ซึ่งชัดเจดว่าผิดกฎหมาย และขัดต่อแนวทางของเขา และเขามักนำคำพูดของเหล่าปราชญ์กรีกมาพูด เช่นโสกราตีส เพื่อยกระดับตัวเองให้ดูดีทางจริยธรรม
อุนเทอร์เม็นช์
อุนเทอร์เม็นช์ (, ต่ำกว่ามนุษย์, sub-man, subhuman; พหูพจน์: Untermenschen) เป็นคำศัพท์ที่กลายเป็นที่น่าอับอายเมื่อพวกนาซีได้ใช้คำนี้เพื่อการอธิบายถึงพวกที่ไม่ใช่ชาวอารยัน "คนที่ต่ำต้อย" มักจะถูกเรียก "ฝูงคนจากตะวันออก" นั่นคือชาวยิว ชาวโรมานี และชนชาวสลาฟ-ส่วนใหญ่เป็นชาวโปล ชาวเซิร์บ และต่อมาก็เป็นชาวรัสเซีย คำศัพท์นี้ยังได้ถูกใช้กับคนผิวดำเป็นส่วนใหญ่และบุคคลที่มีผิวสี (person of color) ด้วยข้อยกเว้นบางประการ ชาวยิวนั้นจะต้องถูกกำจัดเสีย ในฮอโลคอสต์ พร้อมกับชาวโรมานี และคนบกพร่องทางร่างกายและทางสติปัญญา ตามที่แผนเจเนรัลพลันโอสท์ ชาวสลาฟในยุโรปกลาง-ตะวันออกจะถูกลดลงด้วยการสังหารหมู่ในฮอโลคอสต์ ส่วนใหญ่จะถูกเนรเทศไปยังเอเชียและถูกใช้เป็นแรงงานทาสในไรช์ แนวคิดนี้เป็นส่วนสำคัญของนโยบายทางเชื้อชาติของนาซี
แอนดรูว์ ฮันนาห์
แอนดรูว์ ฮันนาห์ (Andrew Boyd Hannah; 17 กันยายน 1864 — 29 พฤษภาคม 1940) อดีตนักฟุตบอลชาวสกอตแลนด์เล่นในตำแหน่ง แบ็กขวา ผู้พลาดการลงเล่นเพียง 2 เกมให้กับทอฟฟี่สีน้ำเงิน เอฟเวอร์ตัน ในฟุตบอลลีกฤดูกาล 1890—91 ซึ่งเป็นฤดูกาลที่พวกเขาคว้าแชมป์ลีกเป็นสมัยแรกและเป็นกัปตันทีมคนแรกของ ลิเวอร์พูล
หุ้นกู้ชั่วนิรันดร์
หุ้นกู้ชั่วนิรันดร์ (Perpetual bond) คือหุ้นกู้ที่ไม่มีกำหนดวันไถ่ถอน สามารถถือครองได้ตลอดกาลจนกว่าบริษัทจะล้มเลิกกิจการหรือบริษัทใช้สิทธิ์ไถ่ถอน ทำให้ทางบัญชีสามารถบันทึกเงินก้อนนี้เป็นได้ทั้งเจ้าหนี้และ/หรือส่วนของเจ้าของ เนื่องด้วยหุ้นกู้ชั่วนิรันดร์ไม่มีกำหนดไถ่ถอน จึงมีความเสี่ยงสูง ทำให้ต้องมีการเสนออัตราดอกเบี้ยสูงกว่าหุ้นกู้แบบทั่วไปเพื่อจูงใจนักลงทุน บริษัทผู้ออกหุ้นกู้สามารถเลื่อนการจ่ายดอกเบี้ยตามงวดออกไปได้อย่างไม่มีข้อจำกัด แต่ระหว่างนี้จะไม่สามารถจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นสามัญได้ การลงทุนในหุ้นกู้ประเภทนี้จึงควรลงทุนในบริษัทขนาดใหญ่ที่มีความมั่นคงสูงเท่านั้น
เกียรติ สิทธีอมร
เกียรติ สิทธีอมร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ อดีตประธานผู้แทนการค้าไทย และคณะทำงานด้านเศรษฐกิจพรรคประชาธิปัตย์ อดีตประธานคณะกรรมการบริหาร หอการค้านานาชาติแห่งประเทศไทย เกิดวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2502 สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจาก โรงเรียนอัสสัมชัญ ปริญญาตรี วิศวกรรมศาสตร์บัณฑิต จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปริญญาโทด้านการต่างประเทศ จากมหาวิทยาลัยทัฟส์ และ ประกาศนียบัตรชั้นสูงด้านการบริหาร จาก Harvard Business School ได้รับประกาศนียบัตรชั้นสูง สาขาการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตย จากสถาบันพระปกเกล้า
หุ้นกู้ชั่วนิรันดร์
ตัวอย่างของหุ้นกู้ชั่วนิรันดร์ที่เก่าแก่ที่สุด คือหุ้นกู้ชั่วนิรันดร์ของ Dutch water board ซึ่งออกในปีค.ศ. 1648 ปัจจุบันมีมหาวิทยาลัยเยลเป็นผู้ถือ และยังคงจ่ายดอกผลจนถึงปัจจุบัน
เกียรติ สิทธีอมร
ประวัติทางการเมือง
ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2566 นายเกียรติได้เป็นผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ของพรรคประชาธิปัตย์ ในลำดับที่ 9
รัฐบาลเงา
หลังเลือกตั้ง 23 ธันวาคม พ.ศ. 2550 พรรคประชาธิปัตย์เป็นฝ่ายค้านพรรคเดียวในสภาผู้แทนราษฎร ได้ประกาศจัดตั้ง ครม.เงา ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 และ นายเกียรติ สิทธีอมร ได้รับเลือกจาก ที่ประชุมพรรคประชาธิปัตย์ให้ทำหน้าที่ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เงา
ผู้แทนการค้าไทย
ภายหลังจากที่นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และจัดตั้งผู้แทนการค้าไทยขึ้น ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2552 นายเกียรติ สิทธีอมร จึงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้แทนการค้าไทย ตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2552
องค์การบริหารส่วนตำบลบางนา
องค์การบริหารส่วนตำบลบางนา เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของตำบลกะทุ่มและตำบลบางนา อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เดิมได้รับการจัดตั้งเป็นสภาตำบลบางนาใน พ.ศ. 2516 ต่อมาได้รับการจัดตั้งเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลบางนาเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2539
ต่อมาในวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2547 กระทรวงมหาดไทยให้ยุบสภาตำบลกะทุ่ม รวมเข้ากับพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลบางนา ทำให้เขตองค์การบริหารส่วนตำบลบางนาครอบคลุมพื้นที่ตำบลกะทุ่มและตำบลบางนาทั้งหมด
ปฏิบัติการเวริเทเบิล
ปฏิบัติการเวริเทเบิล(ยังเป็นที่รู้จักกันคือ ยุทธการที่ไรชวัลด์) เป็นส่วนทางเหนือของเคลื่อนขบวนแบบก้ามปูของฝ่ายสัมพันธมิตรที่เกิดขึ้นในช่วงระหว่างวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ถึง 11 มีนาคม ค.ศ. 1945 ในช่วงสุดท้ายของสงครามโลกครั้งที่สอง ปฏิบัติการครั้งนี้ได้ถูกดำเนินการโดยกลุ่มกองทัพที่ 21 ของอังกฤษและแคนาดาของจอมพล เบอร์นาร์ด มอนต์โกเมอรี ส่วนใหญ่ประกอบไปด้วยกองทัพแคนาดาที่หนึ่งภายใต้บัญชาการของพลโท Harry Crerar และกองทัพน้อยที่ 30 ของบริติชภายใต้บัญชาการของพลโท Brian Horrock
เวริเทเบิลเป็นการเคลื่อนขบวนแบบก้ามปูจากทางเหนือและเริ่มต้นด้วยกองทัพน้อยที่ 30 จะทำการรุกคืบผ่านไรชวัลด์(ป่าจักรวรรดิ) ในขณะที่กองพลทหารราบแคนาดาที่ 3 ซึ่งอยู่ในยานพาหนะสะเทิ้นน้ำสะเทิ้นบก เข้าเคลียร์ตำแหน่งของเยอรมันในที่ราบลุ่มแม่น้ำไรน์ที่ถูกน้ำท่วม การรุกคืบของฝ่ายสัมพันธมิตรดำเนินไปได้ช้ากว่าที่คาดการณ์ไว้และสูญเสียมากขึ้น สิ่งนี้ทำให้การรุกที่ล่าของสหรัฐอย่างปฏิบัติการเกรเนด การเคลื่อนขบวนแบบก้ามปูจากทางใต้ และในเวลาเดียวกันได้อนุญาตให้กองทัพเยอรมันภายใต้ผู้บัญชาการเยอรมันท้องถิ่น Alfred Schlemm ทำการรวบรวมกำลังเพื่อต่อกรกับการรุกคืบของเครือจักรภพ
การต่อสู้รบเป็นไปอย่างยากลำบาก แต่ฝ่ายสัมพันธมิตรยังคงรุกต่อไป ในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ครั้งหนึ่งได้เคลียร์ที่ไรชวัลด์และเมือง Kleve และ Goch อยู่ภายใต้การควบคุมของพวกเขา การรุกได้ถูกเปลี่ยนใหม่เป็นปฏิบัติการบล็อกบัสเตอร์และเข้าสมทบกับกองทัพสหรัฐที่เก้าใกล้กับ Geldern เมื่อวันที่ 4 มีนาคม หลังจากความสำเร็จของปฏิบัติการเกรเนด การต่อสู้รบยังคงดำเนินต่อไป ในขณะที่เยอรมันพยายามที่จะรักษาหัวสะพานบนฝั่งตะวันตกของแม่น้ำไรน์ที่เวเซิลและอพยพผู้คนและอุปกรณ์ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ในที่สุด เมื่อวันที่ 10 มีนาคม การถอนกำลังของเยอรมันได้สิ้นสุดลงและสะพานแห่งสุดท้ายได้ถูกทำลายลง
อ้างอิง
<references group="lower-alpha" />
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 1
'''รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2521-2522''' เป็นรางวัลภาพยนตร์ไทยครั้งแรกซึ่งจัดโดยสมาคมผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ไทย โดยมี นางจิรวรรณ กัมปนาทแสนยากร เป็นนายกสมาคม  มีพิธีประกาศผลและมอบรางวัลเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2522 ณ อาคารใหม่ สวนอัมพร ถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9 อ.ส.ม.ท. โดย ศ.ประกอบ หุตะสิงห์ องคมนตรีผู้แทนพระองค์เป็นประธานมอบรางวัล
เรือป้องกันชายฝั่งรัสเซียเจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซิน
มันมีปืนเพียงสามกระบอกเท่านั้น (ป้อมปืนทางส่วนท้ายเรือกระบอกเดียว ดังที่แสดงในรูป) แทนที่จะเหมือนเรือพี่น้องของมัน ซึ่งติดตั้งปืนสี่กระบอก
ประจำการรัสเซีย
ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1899 ไม่นานหลังจากเข้าประจำการกับกองเรือบอลติก เจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซินได้แล่นเกยฝั่งบนเกาะฮอกแลนด์ในอ่าวฟินแลนด์ มันหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับการกู้เรือ เนื่องจากเหตุการณ์ที่คล้ายคลึงกันในปี ค.ศ. 1897 มีเรือประจัญบานของกองทัพเรือรัสเซียได้รับความเสียหายอีกลำ นั่นคือแกงกุต พวกลูกเรือเจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซินได้รับคำสั่งให้อยู่บนเรือเพื่อประคับประคองเรือให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้เมื่ออ่าวแข็งตัวในช่วงฤดูหนาว
ตามคำแนะนำของผู้บุกเบิกวิทยุ เอ.เอฟ. โพพอฟ ลูกเรือของเรือได้จัดตั้งสถานีวิทยุบนเกาะเพื่อประคับประคองการสื่อสารกับสำนักงานใหญ่ของกองเรือที่โครนชตัดท์ (ผ่านสถานีที่คีมิ) ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1900 หลังจากล่าช้าหลายสัปดาห์ ในขณะเดียวกัน พลเรือตรี ซิโนวี รอเชสทเวนสกี ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้นำในการปฏิบัติการกู้เรือ ผลของการลงดินเป็นสิ่งที่พยายามชักลากเจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซินให้เป็นอิสระไม่สามารถแก้ไขได้ รวมถึงตกอยู่ในอันตรายจากการอัปปาง และได้แทนที่วิธีของรอเชสทเวนสกีด้วยการจ้างบริษัทเหมืองแร่พลเรือนเพื่อเอาก้อนหินที่ยึดเจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซินออกด้วยระเบิดเล็ก ๆ ความช่วยเหลือในการกอบกู้คือเรือตัดน้ำแข็งยิร์มาก ในตอนแรกรอเชสทเวนสกีมีข้อสงสัยเกี่ยวกับประโยชน์ของยิร์มาก แต่มันได้พิสูจน์คุณค่าของมันในระหว่างปฏิบัติการ ซึ่งได้ข้อสรุปที่ประสบความสำเร็จในช่วงแรกของเดือนพฤษภาคม หลังจากเจเนอรัลแอดมิรัลอะพรักซินได้เป็นอิสระ มันก็ถูกลากกลับไปที่โครนชตัดท์เพื่อทำการซ่อมแซมที่จำเป็น
ดาวมินิเนปจูน
ดาวมินิเนปจูน (mini-Neptune) หรือ ดาวซับเนปจูน (sub-neptune) เป็นชื่อที่ใช้เรียกดาวเคราะห์ที่มีมวลตั้งแต่ประมาณ 10 เท่าของมวลโลก (หรือ ซูเปอร์เอิร์ธ) ไปจนถึงประมาณไม่เกินมวลของดาวเคราะห์น้ำแข็งยักษ์ ดาวเคราะห์ประเภทนี้เชื่อกันว่ามีชั้นบรรยากาศของไฮโดรเจนและฮีเลียมหนา มีชั้นน้ำแข็งและหินหนา หรือมีมหาสมุทรลึก ส่วนประกอบภายในคาดว่าจะเป็น น้ำ แอมโมเนีย และของผสมดังกล่าว และสารระเหยหนักอื่น ๆ ถ้าไม่มีชั้นบรรยากาศ ก็จัดเป็น ดาวเคราะห์มหาสมุทร
ลักษณะเฉพาะ
การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงสังเกตการณ์จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศเคปเลอร์ได้แสดงให้เห็นว่าการแจกแจงขนาดของดาวมินิเนปจูนที่คาบการโคจรสั้น (ที่มีรัศมี 1-4 เท่าของรัศมีโลก และ คาบการโคจรสั้นกว่า 100 วัน) เป็นแบบทวิฐานนิยม คือมี 2 จุดยอด อยู่ที่ประมาณ 1.3 เท่าของรัศมีโลก และ 2.5 เท่าของรัศมีโลก โดยที่ช่วง 1.5-2.0 เท่าของรัศมีโลกนั้นมีเพียงจำนวนน้อย เชื่อกันว่ากลุ่มที่ใหญ่กว่าคือ ดาวเคราะห์น้ำแข็งยักษ์ที่มีแกนกลางเป็นหินล้อมรอบด้วยเปลือกไฮโดรเจนและฮีเลียม และกลุ่มที่เล็กกว่าคือ ดาวเคราะห์คล้ายโลก ที่เป็นหินและโลหะและไม่มีชั้นบรรยากาศหนาห่อหุ้ม ตามแนวคิดนี้ ดาวมินิเนปจูนเป็นกลุ่มผสมของดาวเคราะห์สองประเภทที่แตกต่างกัน การมีหรือไม่มีชั้นบรรยากาศหนาห่อหุ้มจดหมายมีอิทธิพลอย่างมากต่อขนาดของดาวเคราะห์ เช่นคาดว่าสำหรับดาวเคราะห์หินขนาด 1.2 เท่าของรัศมีโลก ถ้าหากมีชั้นบรรยากาศหนาห่อหุ้มก็จะกลายเป็นมีรัศมี 2.0 เท่าของโลก
แม้ว่าจะไม่มีสิ่งมีชีวิตบนดาวเคราะห์น้ำแข็งยักษ์ในระบบสุริยะ แต่เชื่อกันว่าเป็นไปได้ว่าในดาวเคราะห์นอกระบบจะมีมหาสมุทรที่คล้ายกับมหาสมุทรของโลกได้ หากเป็นไปตามเงื่อนไขของขนาดและระยะทางจากดาวฤกษ์แม่ที่เหมาะสม มีการเสนอชื่อ ดาวเคราะห์ไฮเชียน สำหรับดาวมินิเนปจูนที่อาจเอื้อต่อการมีชีวิตได้ดังกล่าว
มุฮัมมัด เราะชีด ริฎอ
มุฮัมมัด เราะชีด ริฎอ (محمد رشيد رضا, Muḥammad Rashīd Riḍāʾ) เป็นนักปรัชญาอิสลามชาวซีเรียและได้อพยพมายังไคโรตามแรงบันดาลใจของมุฮัมมัด อับดุฮ์ เขาเกิดเมื่อ 23 กันยายน พ.ศ. 2408 ในอัลเกาะละมูน ใกล้เมืองตริโปลีของเลบานอน (ขณะนั้นเป็นส่วนหนึ่งของซีเรียออตโตมัน) เขาเริ่มเรียนหนังสือในมัสยิดที่อัลเกาะละมูน จากนั้นจึงเข้าไปเรียนในโรงเรียนของรัฐบาลตุรกี และได้ย้ายไปเรียนในโรงเรียนของชัยค์ ฮุซัยน์ อัลญิสร์ จนโรงเรียนแห่งนั้นปิดตัวลง
แนวความคิดของริฎอได้รับอิทธิพลจากนักปรัชญาอิสลามที่สำคัญหลายคน เช่น อิบน์ ตัยมียะฮ์, มุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ, อัลเฆาะซาลี แต่ที่สำคัญคือความคิดของมุฮัมมัด อับดุฮ์ แนวความคิดของเขานั้นถือว่าอิสลามที่แท้จริงนั้นยอมรับความก้าวหน้าสมัยใหม่ ไม่ยอมรับการที่คนในยุคปัจจุบันจะถูกกำหนดโดยข้อกฎหมายที่สร้างขึ้นระหว่างสามร้อยปีแรกของการฮิจญ์เราะห์ มุสลิมทุกคนจะต้องถือว่าตนเองมีความรับผิดชอบที่จะทำตามความผูกพันระหว่างเพื่อนร่วมศาสนา สนับสนุนหน้าที่และความต้องการทางจริยธรรมและต้องเผยแผ่ศาสนาด้วย เขาเสียชีวิตเมื่อ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2478
อ้างอิง
จรัญ มะลูลีม. อิสลามการเมืองในการเมืองตะวันออกกลาง. กรุงเทพมหานคร : ศยาม, 2555, หน้า 76–80.
K2
K2 อาจหมายถึง
การล้อมมารีอูปอล
การล้อมมารีอูปอล เป็นการสู้รบทางทหารอย่างต่อเนื่องระหว่างยูเครน รัสเซีย และสาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์ซึ่งเป็นกลุ่มแบ่งแยกดินแดนที่ได้รับการสนับสนุนจากรัสเซีย ระหว่าง การรุกรานทางตะวันออกของยูเครน และ การรุกรานทางใต้ของยูเครน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการรุกรานยูเครนของรัสเซีย ที่เริ่มเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 24 กุมภาพันธ์ และสิ้นสุดในวันอาทิตย์ที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 เมื่อรัสเซียประกาศว่ากองกำลังยูเครนที่เหลืออยู่ใน มารีอูปอล ยอมจำนนหลังจากที่พวกเขาได้รับคำสั่งให้ยุติการสู้รบ
มารีอูปอลตั้งอยู่ในแคว้นดอแนตสก์ในยูเครน แต่ถูกสาธารณรัฐประชาชนดอแนตสก์อ้างสิทธิ์ กองกำลังรัสเซียปิดล้อมเมืองอย่างสมบูรณ์ในวันพุธที่ 2 มีนาคม หลังจากนั้นพวกเขาก็ค่อย ๆ เข้ายึดเมืองได้ เมื่อถึงวันเสาร์ที่ 22 เมษายน กองกำลังยูเครนที่เหลือได้ถอยทัพไปยังโรงรีดเหล็กอาซอว์สตัลซึ่งเป็นโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่มีการป้องกันอย่างสูง
กาชาด อธิบายถึงสถานการณ์ดังกล่าวว่า "พังพินาศ" และทางการยูเครนกล่าวหารัสเซียว่าสร้างวิกฤตด้านมนุษยธรรมครั้งใหญ่ในเมือง โดยเจ้าหน้าที่ของเมืองรายงานว่ามีพลเรือนเสียชีวิตประมาณ 21,000 คน เจ้าหน้าที่ของยูเครนยังรายงานด้วยว่าอย่างน้อย 95% ของเมืองถูกทำลายระหว่างการสู้รบ ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการทิ้งระเบิดของรัสเซีย
เขตตงบุกตู
เขตทิมบักตู (Tombouctou) เป็นเขตบริหารที่ใหญ่ที่สุดของประเทศมาลี และเป็นเขตที่กินพื้นที่ทะเลทรายสะฮารามากที่สุด โดยเป็นที่ตั้งของเมืองหลวงซึ่งเป็นเมืองโบราณอันมีชื่อเสียง ทิมบักตู หรือ ตงบุกตู ในภาษาฝรั่งเศส ที่ชาวยุโรปมองว่าเป็นเมืองที่ลึกลับและเข้าถึงได้ยาก
รายชื่อวัดในจังหวัดนครสวรรค์
รายชื่อวัดในจังหวัดนครสวรรค์
โรคคิดว่าตนเองมีรูปร่างหรืออวัยวะผิดปกติ
โรคคิดว่าตนเองมีรูปร่างหรืออวัยวะผิดปกติ หรือ ดิสมอร์เฟีย (Body dysmorphic disorder ย่อว่า BDD) เดิมรู้จักกันในชื่อโรคกลัวพิการ (Dysmorphophobia ) เป็นโรคจิตชนิดหนึ่งที่เกิดจากความไม่พอใจในรูปร่างของตนเอง จากการตรวจสอบพบกว่าโรคนี้มักจะพบในกลุ่มบุคคลที่สนใจในรูปร่างของตนเองมาก กลุ่มคนที่เข้างานสังคมบ่อย ๆ หรือกลุ่มคนที่เป็นที่สนใจจากคนอื่น ๆ และสังคม บุคคลที่อยู่ในกลุ่มความเสี่ยงนี้ได้แก่ ดารา นางแบบ ศิลปินดนตรี วัยรุ่น นักเรียนมัธยม และนักศึกษามหาวิทยาลัย หรือใคร ๆ ก็ตามที่ต้องทำงานหน้ากล้อง
อักษรคุปตะ
อักษรคุปตะ พัฒนามาจากอักษรพราหมี จัดอยู่ในกลุ่มอินเดียเหนือ พบในสมัยราชวงศ์คุปตะ ในช่วงพ.ศ. 943 อักษรนี้ยังใช้ต่อมา แม้ว่าราชวงศ์คุปตะจะหมดอำนาจลง ด้วยการรุกรานของชาวหุณ (Hun) เมื่อราว พ.ศ. 1100 อีกราว 200 ปีต่อมา อักษรนี้พัฒนาไปเป็นอักษรนคริ และอักษรสรทะ ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของอักษร ที่ใช้ในอินเดียเหนือในปัจจุบัน
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 2
'''รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 2 ประจำปี พ.ศ. 2523''' เป็นรางวัลภาพยนตร์ไทยซึ่งจัดโดยสมาคมผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์ไทย โดยมี นายพร้อมสิน สีบุญเรือง (พันคำ) เป็นนายกสมาคม  มีพิธีประกาศผลและมอบรางวัลเมื่อวันเสาร์ที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2524 ณ โรงละครแห่งชาติ ถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9 อ.ส.ม.ท. โดยมี พล.อ.ประจวบ สุนทรางกูร รองนายกรัฐมนตรี(ในขณะนั้น) เป็นประธานในพิธี
การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม
การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (Cognitive behavioral therapy ตัวย่อ CBT) เป็นรูปแบบหนึ่งของจิตบำบัด (psychotherapy) ซึ่งดั้งเดิมออกแบบเพื่อรักษาโรคซึมเศร้า แต่ปัจจุบันใช้รักษาความผิดปกติทางจิตอย่างอื่น ๆ ด้วย ซึ่งมีประสิทธิผลโดยแก้ปัญหาปัจจุบันและเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมที่ไร้ประโยชน์
ชื่อของวิธีบำบัดอ้างอิงถึงการบำบัดชนิดต่าง ๆ รวมทั้งการบำบัดพฤติกรรม (behavior therapy) การบำบัดความคิด (cognitive therapy) และการบำบัดที่รวมหลักต่าง ๆ ในการศึกษาเกี่ยวกับพฤติกรรมและจิตวิทยาประชาน ผู้บำบัดคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องโรควิตกกังวลและโรคซึมเศร้า จะใช้วิธีที่รวมการบัดบัดทั้งทางพฤติกรรมและทางความคิด เป็นเทคนิคที่ยอมรับความจริงว่า อาจมีพฤติกรรมที่ไม่สามารถควบคุมได้โดยความคิดที่สมเหตุผล เพราะเป็นพฤติกรรมที่เกิดจากการปรับสภาวะ (conditioning) ในอดีตต่อสิ่งแวดล้อมและสิ่งเร้าทั้งภายในภายนอก เป็นเทคนิคที่เพ่งความสนใจไปที่ปัญหาโดยเฉพาะ ๆ และช่วยคนไข้ให้เลือกกลยุทธ์ในการรับมือปัญหาเหล่านั้น ซึ่งต่างจากวิธีการรักษาแบบจิตวิเคราะห์ ที่ผู้รักษาจะสืบหาความหมายใต้สำนึกของพฤติกรรมของคนไข้เพื่อจะวินิจฉัยปัญหา คือ ในการบำบัดแบบพฤติกรรม ผู้รักษาเชื่อว่า ความผิดปกติที่มี เช่นความซึมเศร้า เกิดเนื่องมาจากความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งเร้าที่กลัวกับการตอบสนองแบบหลีกเลี่ยง ซึ่งมีผลเป็นความกลัวที่มีเงื่อนไข เหมือนดังในการปรับสภาวะแบบดั้งเดิม (Classical Conditioning) และในการบำบัดความคิด ผู้รักษาเชื่อว่า ตัวความคิดเอง จะมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมของบุคคล ดังนั้น การบำบัดสองอย่างหลังนี้จึงรวมกันเป็น CBT
CBT มีประสิทธิผลต่อความผิดปกติหลายอย่างรวมทั้งความผิดปกติทางอารมณ์ (mood disorder) โรควิตกกังวล ความผิดปกติทางบุคลิกภาพ ความผิดปกติของการรับประทาน (Eating disorder) การติดสิ่งต่าง ๆ (addiction) การใช้สารเสพติด (substance dependence) ความผิดปกติที่มีอาการกล้ามเนื้อกระตุก (Tic disorder) และ psychotic disorder (รวมทั้งโรคจิตเภทและโรคหลงผิด) โปรแกรมการบำบัดแบบ CBT ได้รับประเมินสัมพันธ์กับการวินิจฉัยอาการ และปรากฏว่า มีผลดีกว่าวิธีการอื่น ๆ เช่น การบำบัดแบบ psychodynamic แต่ว่าก็มีนักวิจัยที่ตั้งความสงสัยในความสมเหตุสมผลของข้ออ้างว่ามีผลดีกว่าวิธีการอื่น ๆ
ลักษณะ
CBT ที่ทำโดยหลัก มีสมมติฐานว่า การปรับความคิดที่เป็นการปรับตัวผิด (maladaptive) จะนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์ (affect) และพฤติกรรม แต่ก็มีการบำบัดแบบใหม่ ๆ ที่เน้นการเปลี่ยนท่าทีต่อความคิดที่ปรับตัวได้ไม่ดี มากกว่าจะเปลี่ยนตัวความคิดเอง จุดมุ่งหมายของ CBT ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัยว่าคนไข้เป็นโรคอะไร แต่เพื่อที่จะดูคนไข้โดยองค์รวมและตัดสินว่าควรจะแก้อะไร ขั้นตอนพื้นฐานในการประเมินที่นักจิตวิทยาคู่หนึ่ง (Kanfer และ Saslow) รวมทั้งได้พัฒนาคือ
หลังจากระบุพฤติกรรมที่จำเป็นต้องเปลี่ยน ไม่ว่าจะเกินไปหรือน้อยไป ก็จะสามารถเริ่มการบำบัดได้ นักจิตวิทยาต้องกำหนดว่า การบำบัดรักษาได้ผลหรือไม่ ยกตัวอย่างเช่น "ถ้าเป้าหมายก็คือการลดพฤติกรรม พฤติกรรมก็ควรจะลดเทียบกับอัตราพื้นฐาน แต่ถ้าพฤติกรรมสำคัญยังอยู่ที่หรือเหนืออัตราพื้นฐาน การบำบัดเรียกว่าล้มเหลว" ผู้บำบัด หรือว่าอาจจะเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ใช้เทคนิคของ CBT เพื่อช่วยบุคคลให้ต่อต้านรูปแบบพฤติกรรมความคิดและความเชื่อ แล้วทดแทน "ความผิดพลาดทางความคิดเช่น คิดถือเอารวม ๆ กันมากเกินไป ขยายส่วนลบ ลดส่วนบวก และทำให้เป็นเรื่องหายนะ" ด้วย "ความคิดที่สมจริงและมีประสิทธิผลมากกว่า และดังนั้น จะลดอารมณ์ความทุกข์ และพฤติกรรมทำลายตัวเอง" ความผิดพลาดทางความคิดเช่นนี้เรียกว่า ความบิดเบือนทางประชาน (cognitive distortions) ซึ่งอาจจะเป็นการเลือกเชื่อ หรืออาจจะเป็นการคิดถือเอารวม ๆ กันมากเกินไป เทคนิคของ CBT อาจใช้ช่วยบุคคลให้เปิดใจ มีสติ ประกอบด้วยความสำนึก ต่อความคิดบิดเบือนเช่นนั้นเพื่อที่จะลดอิทธิพลของมัน คือ CBT จะช่วยบุคคลทดแทน "ทักษะ ความคิด อารมณ์ และพฤติกรรม ที่ปรับตัวไม่ดีหรือผิด ด้วยทักษะ ความคิด อารมณ์ และพฤติกรรมที่ปรับตัวได้ดี" โดยต่อต้านวิธีการคิดและวิธีการตอบสนองที่เป็นนิสัยหรือพฤติกรรมของตน
ยังมีความเห็นที่ไม่ลงรอยกันถึงระดับที่การเปลี่ยนความคิดมีผลใน CBT นอกเหนือไปจากการเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น exposure therapy (การบำบัดความวิตกกังวลโดยแสดงสิ่งที่คนไข้กลัว) และการฝึกทักษะ รูปแบบปัจจุบันของ CBT รวมเทคนิคที่ต่าง ๆ แต่สัมพันธ์กันเช่น exposure therapy, stress inoculation training, cognitive processing therapy, cognitive therapy, relaxation training, dialectical behavior therapy, และ acceptance and commitment therapy ผู้บำบัดบางพวกโปรโหมตการบำบัดทางประชานที่ประกอบด้วยสติ คือ เน้นการสำนึกตนมากขึ้นโดยเป็นส่วนของกระบวนการรักษา CBT มีขั้นตอน 6 ขั้น คือ
การเปลี่ยนความคิดเป็นส่วนของการบำบัดทางประชาน (หรือความคิด) ของ CBT มีเกณฑ์วิธีหลายอย่างในการดำเนินการบำบัด แต่ก็มีความคล้ายคลึงกันที่สำคัญ ๆ แต่ว่า การใช้ศัพท์ว่า CBT อาจจะหมายถึงการบำบัดรักษาต่าง ๆ รวมทั้ง การฝึกตนเอง (self-instructions) เช่น โดยสนใจเรื่องอื่น จินตนาภาพ การให้กำลังใจตนเอง, การฝึกการผ่อนคลาย และ/หรือโดย biofeedback (การวัดสรีรภาพโดยมีจุดประสงค์ที่จะควบคุมมัน), การพัฒนาวิธีการรับมือเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ปรับตัวได้ดี เช่น ลดความคิดเชิงลบหรือที่ทำลายตนเอง, การเปลี่ยนความเชื่อที่ปรับตัวไม่ดีเกี่ยวกับความเจ็บปวด, และการตั้งเป้าหมาย การบำบัดบางครั้งทำโดยใช้คู่มือ โดยเป็นการบำบัดที่สั้น ทำโดยตรง และจำกัดเวลา สำหรับความผิดปกติทางจิตเฉพาะอย่าง ๆ โดยใช้เทคนิคที่เฉพาะ ๆ CBT สามารถทำทั้งกับบุคคลหรือกับกลุ่ม และมักจะประยุกต์ให้ฝึกได้ด้วยตัวเอง ผู้รักษาและนักวิจัยบางพวกอาจจะถนัดเปลี่ยนความคิด (เช่น cognitive restructuring) ในขณะที่พวกอื่น ๆ อาจจะถนัดเปลี่ยนพฤติกรรม (เช่น exposure therapy) มีการรักษาเช่น imaginal exposure therapy ที่ต้องอาศัยรูปแบบการรักษาทั้งสอง
การใช้ในการแพทย์
ในเด็กและวัยรุ่น CBT สามารถใช้อย่างมีประสิทธิผลโดยเป็นส่วนของแผนการรักษาโรควิตกกังวล , โรคคิดว่าตนเองมีรูปร่างหรืออวัยวะผิดปกติ , ความซึมเศร้าและความคิดจะฆ่าตัวตาย , ความผิดปกติของการรับประทาน และโรคอ้วน , โรคย้ำคิดย้ำทำ , และความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ (PTSD) , รวมทั้งความผิดปกติที่มีอาการกล้ามเนื้อกระตุก (Tic disorder) โรคถอนผม (trichotillomania) และความผิดปกติทางพฤติกรรมแบบย้ำทำอย่างอื่น ๆ ส่วน CBT-SP ซึ่งเป็นการปรับแปลง CBT เพื่อใช้ป้องกันการฆ่าตัวตาย (suicide prevention หรือ SP) ออกแบบโดยเฉพาะเพื่อรักษาเยาวชนที่ซึมเศร้าอย่างรุนแรง และได้พยายามฆ่าตัวตายภายใน 90 วันที่ผ่านมา เป็นการบำบัดที่มีประสิทธิผล ทำได้ และยอมรับได้
งานศึกษาปี 2012 ทดสอบเกมกับวัยรุ่น 187 คนที่มีความซึมเศร้าแบบอ่อน (mild) จนถึงปานกลาง (moderate) โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกให้เล่นเกม และอีกกลุ่มหนึ่งให้รับการบำบัดทั่วไปจากผู้ให้คำปรึกษาที่ได้รับการฝึกที่โรงเรียนหรือคลินิกเยาวชน ในบรรดาเยาวชนที่เข้าร่วม 60 เปอร์เซ็นต์เป็นผู้หญิงโดยมีอายุเฉลี่ยที่ 16 ปี ในทั้งสองกลุ่ม ระดับความวิตกกังวลและความเศร้าซึมลดลงประมาณ 1/3 และเกมได้ช่วยเด็กอายุ 12-19 ปีให้หายจากความเศร้าซึมเป็นจำนวนมากกว่า คือ 43.7% เทียบกับ 26.4% ในการรักษาธรรมดา
การทบทวนแบบคอเครนไม่พบหลักฐานว่า CBT มีผลต่อเสียงในหู (tinnitus) แม้ว่าจะมีผลต่อการบริหารความซึมเศร้าและต่อคุณภาพชีวิตสำหรับคนไข้ ส่วนการทบทวนแบบคอเครนงานอื่น ๆ ไม่พบหลักฐานว่า การฝึกให้เรียนรู้ CBT ช่วยบุคคลที่รับเลี้ยงดูเด็ก (foster care) ให้สามารถบริหารพฤติกรรมที่ไม่ดีของเด็กที่อยู่ใต้การดูแล ไม่ช่วยในการบำบัดชายที่ทารุณคู่ของตน และหลักฐานยังมีไม่พอในการกำจัดโอกาสเสี่ยงที่การบำบัดทางจิตอาจจะมีอันตรายต่อหญิงที่มีมะเร็งเต้านมที่แพร่กระจายออกไปแล้ว ตามงานปี 2004 ของสถาบันวิจัยสุขภาพและการแพทย์ฝรั่งเศส (INSERM) ที่ทบทวนการบำบัด 3 วิธี CBT อาจจะ "พิสูจน์แล้ว" หรือ "สมมุติได้" ว่าเป็นการบำบัดที่มีประสิทธิผลต่อความผิดปกติทางจิตโดยเฉพาะ ๆ หลายอย่าง คืองานศึกษาพบว่า CBT มีประสิทธิผลในการบำบัดโรคจิตเภท โรคซึมเศร้า โรคอารมณ์สองขั้ว โรคตื่นตระหนก ความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ (PTSD) โรควิตกกังวล โรคหิวไม่หาย (bulimia nervosa) โรคเบื่ออาหารจากสาเหตุทางจิตใจ (anorexia nervosa) ความผิดปกติทางบุคลิกภาพ และการติดเหล้า งานวิเคราะห์อภิมานบางงานพบว่า CBT มีประสิทธิผลกว่าการบำบัดแบบ psychodynamic และเท่ากับการบำบัดแบบอื่น ๆ ในการรักษาความวิตกกังวลและความซึมเศร้า แต่ว่า ในระยะยาวแล้ว การบำบัดแบบ psychodynamic อาจมีผลดีกว่า
การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมและการทดลองแบบอื่น ๆ พบว่า CBT โดยใช้คอมพิวเตอร์ (CCBT) มีประสิทธิผลในการรักษาโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวล แม้แต่ในเด็ก และโรคนอนไม่หลับ ส่วนงานวิจัยอื่นพบประสิทธิผลเช่นเดียวกันผ่านการบำบัดแทรกแซงโดยให้ข้อมูลทางเว็บไซต์และโดยพูดคุยทางโทรศัพท์ทุกอาทิตย์ CCBT มีประสิทธิผลเท่ากับการบำบัดตัวต่อตัวสำหรับโรควิตกกังวลในวัยรุ่น และโรคนอนไม่หลับ
คนที่คัดค้าน CBT บางครั้งเพ่งความสนใจไปที่วิธีดำเนินการ (เช่นโครงการริเริ่มในสหราชอาณาจักร Improving Access to Psychological Therapies หรือ IAPT) ซึ่งในเบื้องต้นอาจจะมีคุณภาพที่ต่ำเพราะผู้รักษาไม่ได้รับการฝึกอบรมที่ดี แต่ว่า หลักฐานได้ยืนยันประสิทธิผลของ CBT ในการรักษาโรควิตกกังวลและความซึมเศร้า และก็มีหลักฐานที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ด้วยว่า การใช้การสะกดจิตบำบัด (hypnotherapy) เป็นตัวเสริม CBT สามารถเพิ่มประสิทธิผลในการแก้ปัญหาทางคลินิกหลายอย่าง มีการประยุกต์ใช้ CBT ทั้งในคลินิกและนอกคลินิกเพื่อบำบัดความผิดปกติทางบุคลิกภาพและทางพฤติกรรม
งานปริทัศน์เป็นระบบปี 2011 ที่ทบทวน CBT ที่ใช้ในโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวลสรุปว่า "CBT ที่ทำในระดับปฐมภูมิ (primary care) โดยเฉพาะที่ทำโดยช่วยเหลือตนเองผ่านโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือทางอินเทอร์เน็ต อาจจะมีประสิทธิผลกว่าการรักษาธรรมดาทั่วไป และสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิผลโดยผู้ให้การรักษาพยาบาลระดับเบื้องต้น" เริ่มมีหลักฐานที่แสดงนัยว่า CBT อาจมีบทบาทในการบำบัดโรคสมาธิสั้น (attention deficit hyperactivity disorder) , โรคไฮโปคอนดริเอซิส , การรับมือกับผลกระทบของโรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง , การบำบัดปัญหาการนอนเนื่องจากอายุ , อาการปวดระดู (dysmenorrhea) , และโรคอารมณ์สองขั้ว แต่ควรจะมีการศึกษาเพิ่มและผลที่มีควรตีความอย่างระมัดระวัง
CBT อาจช่วยอาการวิตกกังวลและความซึมเศร้าในคนไข้อัลไซเมอร์ มีการศึกษาที่ใช้ CBT เพื่อช่วยบำบัดความวิตกกังวลเกี่ยวกับการติดอ่าง งานวิจัยเบื้องต้น ๆ แสดงว่า CBT มีประสิทธิผลในการลดความวิตกกังวลทางสังคมสำหรับผู้ใหญ่ที่ติดอ่าง แต่ไม่สามารถลดความถี่การติดอ่าง
มีหลักฐานบ้างว่า CBT มีผลในระยะยาวดีกว่าการใช้ยา benzodiazepine และ nonbenzodiazepine ในการบำบัดและบริหารโรคนอนไม่หลับ CBT มีประสิทธิผลปานกลางในการบำบัดกลุ่มอาการล้าเรื้อรัง (chronic fatigue syndrome)
ในสหราชอาณาจักร National Institute for Health and Care Excellence (ตัวย่อ NICE) ซึ่งเป็นองค์กรของรัฐที่ออกแนวทาง/นโยบายในการรักษาสุขภาพ แนะนำให้ใช้ CBT ในแผนการบำบัดปัญหาทางสุขภาพจิต รวมทั้งความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ (PTSD) โรคย้ำคิดย้ำทำ โรคหิวไม่หาย (bulimia nervosa) และโรคซึมเศร้า
โรควิตกกังวล
มีหลักฐานว่า CBT มีประสิทธิผลในการบำบัดโรควิตกกังวลในผู้ใหญ่ แนวคิดพื้นฐานสำหรับการบำบัดโรควิตกกังวลโดย CBT ก็คือ exposure therapy ซึ่งหมายถึงให้คนไข้เผชิญกับวัตถุ กิจกรรม หรือสถานการณ์ที่ตนกลัว ยกตัวอย่างเช่น หญิงคนไข้ PTSD ที่กลัวสถานที่ที่ตนถูกทำร้ายอาจจะช่วยได้ โดยให้ไปที่สถานที่นั้นแล้วเผชิญหน้ากับความกลัวนั้นโดยตรง และเช่นกัน บุคคลที่กลัวการพูดต่อหน้าสาธารณชนอาจจะได้คำแนะนำให้ให้มีปาฐกถา วิธีการรักษาเช่นนี้มาจากแบบจำลองมีสองปัจจัยของ Orval Hobart Mowrer คือ เมื่อมีการเปิดรับ (exposure) สิ่งเร้าที่สร้างปัญหา การปรับสภาวะที่ไม่มีประโยชน์เช่นนี้สามารถแก้คืนได้ (เป็นแนวคิดทางจิตวิทยาที่เรียกว่า extinction และ habituation) งานวิจัยได้แสดงหลักฐานว่า การใช้ฮอร์โมน glucocorticoids อาจจะทำให้ถึงสภาวะ extinction ได้ดีกว่าเมื่อใช้ในระหว่าง exposure therapy เพราะว่า glucocorticoids สามารถป้องกันการระลึกถึงความจำที่กลัว และช่วยเสริมความจำใหม่โดยช่วยสร้างปฏิกิริยาใหม่ต่อสถานการณ์ที่ไม่มีอะไรน่ากลัว ดังนั้น การใช้ glucocorticoids ร่วมกับ exposure therapy อาจจะเพิ่มประสิทธิผลของการบำบัดคนไข้โรควิตกกังวล
โรคจิตเภท โรคจิต และความผิดปกติทางอารมณ์
CBT มีหลักฐานที่แสดงว่าเป็นการบำบัดที่มีประสิทธิผลต่อโรคซึมเศร้า แนวทางปฏิบัติของสมาคมจิตแพทย์อเมริกัน (American Psychiatric Association ตัวย่อ APA) ชี้ว่า ในบรรดาวิธีจิตบำบัดต่าง ๆ CBT และ interpersonal psychotherapy มีหลักฐานเกี่ยวกับประสิทธิผลที่ดีที่สุดต่อโรคซึมเศร้า (major depressive disorder)
ทฤษฎีสมุฏฐานทางประชานของโรคซึมเศร้าของ ศ. ดร. อารอน ที. เบ็ก ชี้ว่า คนซึมเศร้าคิดอย่างที่คิดก็เพราะตนมีแนวโน้มในการตีความเหตุการณ์ต่าง ๆ ในเชิงลบ ตามทฤษฎีนี้ คนซึมเศร้าได้ schema แบบลบเกี่ยวกับโลกในระหว่างวัยเด็กและวัยรุ่น โดยเป็นผลของเหตุการณ์ที่ก่อความเครียด และ schema เชิงลบนั้นก็จะออกฤทธิ์ภายหลังในชีวิตเมื่อบุคคลประสบเหตุการณ์คล้าย ๆ กัน ดร. เบ็กยังได้อธิบายถึงทฤษฎีความคิด 3 อย่าง (Beck's cognitive triad) ที่ประกอบไปด้วย schema เชิงลบ และความเอนเอียงทางประชานต่าง ๆ (cognitive bias) ของบุคคล โดยตั้งทฤษฎีว่า คนที่เศร้าซึมประเมินตัวเอง โลก และอนาคตในเชิงลบ ตามทฤษฎีนี้ คนเศร้าซึมจะมีความคิดเช่น "ฉันทำอะไรก็ไม่ดี" "เป็นไปไม่ได้ที่วันนี้จะเป็นวันที่ดี" หรือ "อะไร ๆ ก็จะไม่ดีขึ้น" เป็นความคิดเนื่องจาก schema เชิงลบช่วยให้เกิดความเอนเอียงทางประชาน และความเอนเอียงก็จะช่วยเสริมสร้าง schema เชิงลบ เพิ่มขึ้น ความคิดเกี่ยวกับตัวเอง โลก และอนาคตในเชิงลบเช่นนี้คือ Beck's cognitive triad ดร. เบ็กเสนอว่า คนเศร้าซึมมักจะมีความเอนเอียงต่าง ๆ รวมทั้ง arbitrary inference (การอนุมานตามอำเภอใจ), selective abstraction (การกำหนดสาระสำคัญแบบเลือก), over-generalization (การสรุปเหมาเกินไป), magnification (การทำเรื่องเล็กให้เป็นเรื่องใหญ่), และ minimization (การลดความสำคัญ)
ความเอนเอียงทางประชานเหล่านี้ว่องไวที่จะทำการอนุมานเชิงลบ ที่ทั่วไป และที่เป็นเรื่องตัวเอง และเพิ่มกำลังให้กับ schema แบบลบ ในโรคจิต (Psychosis) ระยะยาว CBT ใช้เสริมการใช้ยาและจะปรับให้เข้ากับคนแต่ละคน การรักษาแทรกแซงที่มักจะใช้ในอาการเหล่านี้รวมทั้งการตรวจสอบว่ารู้ความจริงเท่าไหน การเปลี่ยนอาการหลงผิดและประสาทหลอน การตรวจสอบปัจจัยที่ทำให้เกิดอาการอีก (relapse) และการบริหารจัดการอาการที่เกิดขึ้นอีก มีงานวิเคราะห์อภิมานหลายงานที่เสนอว่า CBT มีประสิทธิผลกับโรคจิตเภท และ APA รวม CBT ในแนวทางการบำบัดโรคจิตเภทว่าเป็นการบำบัดที่อ้างอิงหลักฐาน แต่ว่า มีหลักฐานจำกัดว่า CBT มีผลสำหรับโรคอารมณ์สองขั้ว (bipolar disorder) และโรคซึมเศร้าแบบรุนแรง
ตามงานวิจัยปี 2012 CBT สามารถใช้ลดอคติ (prejudice) ต่อผู้อื่น เพราะว่าอคติต่อผู้อื่นสามารถทำให้คนอื่นเกิดความซึมเศร้าได้ หรือแม้แต่ตัวเองถ้ากลายมาเป็นพวกเดียวกันกับกลุ่มบุคคลที่ตนมีอคติ ส่วนงานวิจัยปี 2012 อีกงานหนึ่งได้พัฒนาการบำบัดแทรกแซงคนมีอคติ (Prejudice Perpetrator intervention) โดยมีแนวคิดหลายอย่างที่คล้าย ๆ กับ CBT และเหมือนกับ CBT วิธีการรักษาคือสอนให้คนที่มีอคติสำนึกถึงความคิดที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ และใช้วิธีการเปลี่ยนความคิดต่าง ๆ ต่อต้านความคิดแบบทั่วไปต่อกลุ่มสังคมที่เป็นเรื่องอัตโนมัติ
ในผู้สูงวัย
CBT สามารถช่วยบุคคลทุกอายุ แต่ว่า การบำบัดควรจะปรับเพราะอายุของคนไข้ เพราะว่า ผู้มีอายุโดยเฉพาะมีลักษณะบางอย่างที่ทำให้จำเป็นต้องเปลี่ยนการบำบัด ปัญหาเกี่ยวกับ CBT ในเรื่องอายุรวมทั้ง
การป้องกันโรคจิต
สำหรับโรควิตกกังวล (anxiety disorders) การใช้ CBT กับบุคคลเสี่ยงได้ลดจำนวนการออกอาการของโรค (episode) ของทั้งโรควิตกกังวลทั่วไป (generalized anxiety disorder) และอาการวิตกกังวลอื่น ๆ และช่วยวิธีการคิด ความรู้สึกว่าทำอะไรไม่ได้ และทัศนคติที่ไม่มีประสิทธิผล ได้อย่างสำคัญ ในงานศึกษาปี 2008 3% ของคนในกลุ่ม CBT เกิดโรควิตกกังวลทั่วไป 12 เดือนหลังจากการแทรกแซงเทียบกับ 14% ในกลุ่มควบคุม นอกจากนั้นแล้ว ผู้ที่มีความตื่นตระหนกแบบยังไม่ถึงเกณฑ์เป็นโรค (Subthreshold) ได้รับประโยชน์อย่างสำคัญจาก CBT การใช้ CBT ปรากฏว่าลดระดับความชุกของความวิตกกังวลทางสังคม (social anxiety) สำหรับโรคซึมเศร้า การแทรกแซงรักษาเป็นขั้น ๆ (คือการดูอาการ, การบำบัดโดย CBT, และการให้ยาเมื่อสมควร) ได้ผลลดความชุกกว่า 50% สำหรับคนไข้ที่มีอายุ 75 หรือมากกว่านั้น
ส่วนงานศึกษาความซึมเศร้าในปี 2012 ในเด็กวัยรุ่นพบผลว่างเทียบกับกลุ่มที่ควบคุมการใส่ใจและกลุ่มที่ใช้วิธีการบรรเทาปัญหาของโรงเรียนอื่น ๆ และผู้เขียนได้แสดงความเห็นว่า เด็กกลุ่ม CBT อาจจะสำนึกถึงตัวเองมากขึ้นและรายงานอาการซึมเศร้าที่สูงขึ้น แต่แนะนำให้มีการศึกษางานวิจัยเพิ่มขึ้นในเรื่องนี้ และก็มีงานวิจัยปี 1993 ที่เห็นผลว่างเช่นกัน
ในงานวิเคราะห์อภิมานเกี่ยวกับคอร์ส "การรับมือกับความซึมเศร้า (Coping with Depression)" ซึ่งเป็นการแทรกแซงโดยการเปลี่ยนความคิดพฤติกรรม พบการลดความเสี่ยงต่อความซึมเศร้า (major depression) โดย 38% ส่วนในโรคจิตเภท งานศึกษาเกี่ยวกับการป้องกันด้วย CBT งานหนึ่งพบว่ามีผลบวก แต่อีกงานหนึ่งพบผลว่าง
ทางปรัชญา
พื้นฐานบางอย่างของ CBT พบได้ในหลักปรัชญาโบราณต่าง ๆ รวมทั้งของลัทธิสโตอิก นักปราชญ์ลัทธิสโตอิกเชื่อว่า สามารถใช้ตรรกศาสตร์ในการกำหนดและทิ้งความเชื่อผิด ๆ ที่นำไปสู่อารมณ์ที่เป็นอันตราย ซึ่งเป็นแนวคิดที่มีอิทธิพลต่อผู้บำบัดทางความคิด-พฤติกรรมในปัจจุบัน ที่พยายามกำหนดความบิดเบือนทางความคิดที่มีส่วนต่อความซึมเศร้าและความวิตกกังวล ยกตัวอย่างเช่น หนังสือคู่มือรักษาความซึมเศร้าดั้งเดิมของ ศ. ดร. อารอน ที. เบ็ก กล่าวไว้ว่า "จุดกำเนิดทางปรัชญาของการบำบัดทางความคิดสามารถสืบไปได้จนถึงนักปราชญ์ลัทธิสโตอิก" นักปราชญ์สำคัญอีกคนหนึ่งที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนา CBT ก็คือ John Stuart Mill
การบำบัดพฤติกรรม
รากฐานปัจจุบันของ CBT มาจากการพัฒนาการบำบัดพฤติกรรม (behavior therapy) ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20, การพัฒนาการบำบัดความคิด (cognitive therapy) ในคริสต์ทศวรรษ 1960, และการรวมวิธีการบำบัดทั้งสองเข้าด้วยกันต่อมา งานนวัตกรรมทางพฤติกรรมนิยม (behaviorism) เริ่มต้นด้วยงานเกี่ยวกับการวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม (classical conditioning) ของ ศ. ดร. จอห์น วัตสันในปี 1920 ส่วนวิธีการบำบัดพฤติกรรมเริ่มปรากฏตั้งแต่ปี 1924 โดยมีงานของนักจิตวิทยาหญิงที่อุทิศให้กับการบำบัดความกลัวให้แก่เด็ก ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 เกิดงานของ นพ. โวลป์และวัตสัน ที่มีรากฐานบนงานของอีวาน ปัฟลอฟในเรื่องการเรียนรู้และการปรับสภาวะ (learning and conditioning) ที่มีอิทธิพลต่อการบำบัดพฤติกรรม (ของฮันส์ ไอเซงค์ และ Arnold Lazarus) ต่อมา โดยมีรากฐานอยู่ในแนวคิดของการวางเงื่อนไขแบบดั้งเดิม ต่อมา เพื่อนร่วมงานของ ดร. Eysenck คือ ดร. เกล็นน์ วิลสัน แสดงว่า การวางเงื่อนไขความกลัวแบบดั้งเดิมในมนุษย์สามารถควบคุมได้โดยการเปลี่ยนความคาดหวังโดยใช้คำพูด ดังนั้นจึงเป็นการเปิดตัวงานวิจัยที่สนับสนุนแนวคิดของการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม
ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 และ 1960 การบำบัดพฤติกรรมเป็นวิธีการที่ใช้อย่างกว้างขวางโดยนักวิจัยในประเทศสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และแอฟริกาใต้ ผู้ได้รับแรงจูงใจจากทฤษฎีการเรียนรู้แบบพฤติกรรมนิยมของปัฟลอฟ ของวัตสัน และของ ศ. คลาร์ก ฮัล ในสหราชอาณาจักร นพ. โจเซฟ โวลป์ ได้ใช้สิ่งที่เขาพบในสัตว์ในการพัฒนาวิธีการบำบัดพฤติกรรมที่เรียกว่า systematic desensitization และได้ใช้ผลงานวิจัยทางพฤติกรรมของเขาในการรักษาคนไข้โรคประสาท (neurotic disorder) ซึ่งเป็นกองหน้าของวิธีลดความกลัวที่ใช้ในปัจจุบัน นักจิตวิทยาชาวอังกฤษ ฮันส์ ไอเซงค์ ได้เสนอใช้การบำบัดพฤติกรรมว่าเป็นวิธีบำบัดทางเลือกที่ได้ผลในปี 1952 ในช่วงเวลาเดียวกัน ศ. สกินเนอร์และเพื่อร่วมงานเริ่มมีอิทธิพลเพราะงานเกี่ยวกับเงื่อนไขจากตัวดำเนินการ (operant conditioning) ซึ่งต่อมาเรียกว่า radical behaviorism ซึ่งเป็นศาสตร์ที่หลีกเลี่ยงแนวคิดทางประชาน (cognition) หรือความคิดโดยประการทั้งปวง ถึงกระนั้น ก็ยังมีนักจิตวิทยาอีกคู่หนึ่ง (Julian Rotter และ Albert Bandura) ที่ต่อเติมการบำบัดพฤติกรรมที่เสริมทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (social learning theory) โดยแสดงหลักฐานว่า ความคิด (cognition) มีผลต่อการปรับเปลี่ยนการเรียนรู้และพฤติกรรม และการเน้นปัจจัยทางพฤติกรรมเช่นนี้เรียกได้ว่าเป็น "คลื่นลูกแรก" ของ CBT
การบำบัดความคิด
นักบำบัดแรกที่พยายามแก้ปัญหาเกี่ยวกับความคิดในจิตบำบัดก็คือ นพ. แอลเฟร็ด แอ็ดเลอร์ และแนวคิดเกี่ยวกับความผิดพลาดพื้นฐานที่เขาแสดงว่า ช่วยตั้งเป้าหมายพฤติกรรมหรือเป้าหมายชีวิตที่ไร้ประโยชน์ ผลงานของคุณหมอแอ็ดเลอร์มีอิทธิพลต่องานของ ศ. ดร. แอลเบิรต์ เอลลิส ผู้พัฒนาจิตบำบัดแบบแรก ๆ ที่ช่วยเปลี่ยนความคิด ที่รู้จักทุกวันนี้ว่า Rational emotive behavior therapy (REBT) ในช่วงเวลาเดียวกัน ดร. อารอน ที. เบ็ก ยังใช้เทคนิค Free association ในการรักษาโรคโดยจิตวิเคราะห์ แต่ในช่วงรักษาคนไข้ ดร. เบ็กสังเกตว่า ความคิดต่าง ๆ ไม่ใช่อยู่ใต้จิตสำนึกตามทฤษฎีที่ นพ. ซิกมุนด์ ฟรอยด์ ได้ตั้งไว้ และความคิดบางอย่างอาจจะเป็นตัวการในปัญหาทางอารมณ์ของคนไข้ ซึ่งจากสมมติฐานนี้ ดร. เบ็กได้พัฒนาการบำบัดความคิด (cognitive therapy) และเรียกความคิดที่เป็นปัญหาเหล่านี้ว่า ความคิดอัตโนมัติ และจากวิธีการบำบัดสองทั้งอย่างนี้เอง คือ REBT และการบำบัดความคิด ที่กลายเป็น "คลื่นลูกที่สอง" ของ CBT โดยเน้นปัจจัยทางความคิด
การรวมกันของการบำบัดทางพฤติกรรมและทางความคิด
แม้ว่าวิธีการบำบัดพฤติกรรมจะได้ผลกับโรคประสาท (neurotic disorder) หลายอย่าง แต่ก็มีผลน้อยต่อโรคซึมเศร้า (Major depressive disorder) พฤติกรรมนิยมก็เริ่มที่จะลดความนิยมในช่วงที่เรียกว่า "การปฏิวัติทางความคิด" (cognitive revolution) และวิธีการบำบัดของ ดร. เอลลิส และ ดร. เบ็ก ก็เริ่มรับความนิยมในหมู่นักบำบัดโดยพฤติกรรม แม้ว่าตอนแรกนักบำบัดจะได้ปฏิเสธแนวคิดเกี่ยวกับความคิดหรือประชานมาก่อน ระบบทั้งสองอย่างเหล่านี้พุ่งความสนใจโดยหลักไปที่ปัญหาที่คนไข้มีในปัจจุบัน
ในงานศึกษาแรก ๆ การบำบัดความคิดมักจะนำมาเปรียบเทียบกับการบำบัดทางพฤติกรรมเพื่อจะดูว่าอะไรได้ผลกว่ากัน ต่อมาในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 และ 1990 เทคนิคทางความคิดและพฤติกรรมจึงรวมกันเป็นการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (CBT) ซึ่งเกิดขึ้นได้โดยอาศัยการพัฒนาวิธีบำบัดโรคตื่นตระหนกที่สำเร็จผลของ ศ. ดร. เดวิด เอ็ม. คลาร์ก ในสหราชอาณาจักร และ ดร. เดวิด เอ็ช. บาร์โลว์ ในประเทศสหรัฐอเมริกา แต่เมื่อเวลาเริ่มผ่านไป CBT เป็นคำที่ไม่ใช่หมายเพียงแค่วิธีการบำบัดวิธีหนึ่ง แต่กลายเป็นคำรวม ๆ หมายถึงจิตบำบัดที่อาศัยการเปลี่ยนความคิดทั้งหมด ซึ่งรวมทั้ง rational emotive therapy, cognitive therapy, acceptance and commitment therapy, dialectical behavior therapy, reality therapy/Glasser's choice theory, cognitive processing therapy, Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR), และ multimodal therapy และล้วนแต่เป็นการบำบัดที่ผสมผสานการเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรม
การรวมตัวกันของทั้งพื้นฐานทางทฤษฎีและพื้นฐานทางเทคนิค ของทั้งการบำบัดพฤติกรรมและการบำบัดความคิด เรียกได้ว่าเป็น "คลื่นลูกที่สาม" ของ CBT ซึ่งเป็นคลื่นลูกปัจจุบัน โดยวิธีการบำบัดที่เด่นที่สุดที่เป็นส่วนของคลื่นลูกที่สามนี้คือ dialectical behavior therapy และ acceptance and commitment therapy
ผู้บำบัด
โปรแกรม CBT ปกติจะเป็นการพบกันเป็นส่วนตัวระหว่างคนไข้กับนักบำบัด โดยพบกัน 6-18 ครั้งแต่ละครั้งประมาณ 1 ชม. นัดพบกันโดยเว้นระยะ 1-3 อาทิตย์ หลังจากที่สำเร็จโปรแกรมนี้แล้ว อาจจะมีการติดตามอีกหลายครั้ง เช่น ที่ 1 เดือนและ 3 เดือน CBT ยังมีผลสำเร็จด้วยถ้าทั้งคนไข้และนักบำบัดสามารถพิมพ์ข้อความสดให้แก่กันและกันได้โดยใช้คอมพิวเตอร์
การบำบัดที่ได้ผลขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ (Therapeutic relationship) ระหว่างผู้บำบัดและคนไข้ เพราะว่าไม่เหมือนกับจิตบำบัดแบบอื่น ๆ คนไข้ต้องมีส่วนร่วมอย่างยิ่ง ยกตัวอย่างเช่น อาจจะให้คนไข้วิตกกังวลคุยกันคนแปลกหน้าเป็นการบ้าน แต่ถ้านั่นยากเกินไป อาจจะต้องทำงานที่ง่ายกว่านั้นก่อน ผู้บำบัดต้องยืดหยุ่นได้และสนใจฟังคนไข้แทนที่จะทำการเป็นคนมีอำนาจ
การรักษาผ่านคอมพิวเตอร์หรืออินเทอร์เน็ต
องค์กรของรัฐที่ออกแนวทางในการรักษาสุขภาพ (National Institute for Health and Clinical Excellence ตัวย่อ NICE) แห่งสหราชอาณาจักรอธิบาย "การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมโดยคอมพิวเตอร์" (Computerized cognitive behavioral therapy ตัวย่อ CCBT) ว่าเป็น "คำที่หมายถึงการให้ CBT ผ่านโปรแกรมเชิงโต้ตอบผ่านคอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต หรือระบบโต้ตอบผ่านเสียง (interactive voice response system)" แทนที่จะพบกับผู้บำบัดตัวต่อตัว หรือรู้จักอีกอย่างหนึ่งว่า internet-delivered cognitive behavioral therapy (ICBT) CCBT มีโอกาสช่วยให้คนไข้ได้รับการบำบัดที่อ้างอิงหลักฐาน และแก้ปัญหาการรักษาที่แพงมากหรือไม่มีถ้าต้องใช้ผู้บำบัดจริง ๆ
งานวิเคราะห์อภิมานหลายงานพบว่า CCBT คุ้มราคาและบ่อยครั้งถูกกว่าการรักษาตามปกติ รวมทั้งโรควิตกกังวล มีงานหลายงานที่พบว่าบุคคลที่มีความวิตกกังวลทางสังคม (social anxiety) และความซึมเศร้าดีขึ้นเมื่อบำบัดโดย CBT แบบออนไลน์ งานทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับผลงานวิจัยใน CCBT ในการบำบัดโรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-compulsive disorder ตัวย่อ OCD) ในเด็กพบว่า โปรแกรมมีอนาคตที่สดใสในการบำบัด OCD ในเด็กและวัยรุ่น CCBT ยังอาจใช้บำบัดความผิดปกติทางอารมณ์ (mood disorder) ในกลุ่มประชากรต่าง ๆ ที่ไม่ใช่คนรักต่างเพศ ที่อาจจะหลีกเลี่ยงการมาพบตัวต่อตัวเพราะกลัวมลทินทางสังคม แต่ว่า โปรแกรม CCBT ปัจจุบันยังไม่ได้จัดให้กลุ่มบุคคลเหล่านี้
ปัญหาสำคัญอย่างหนึ่งของการใช้ CCBT ก็คือมีคนสมัครใช้น้อยและทำจนเสร็จน้อย ๆ ทั้ง ๆ ที่บอกว่ามีให้ใช้และอธิบายให้ฟังเป็นอย่างดี งานวิจัยบางงานพบว่า อัตราการทำจนเสร็จและประสิทธิผลในการรักษาเมื่อใช้ CCBT โดยมีบุคคลที่คอยช่วยสนับสนุน และไม่ใช่แต่สนับสนุนผู้ทำการบำบัดเท่านั้น สูงกว่าเมื่อให้คนไข้ใช้แต่ CCBT ด้วยตนเอง
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2006 ในสหราชอาณาจักร NICE แนะนำให้มี CCBT ใช้ภายในระบบการดูแลสุขภาพของรัฐบาลทั่วประเทศอังกฤษและประเทศเวลส์ สำหรับคนไข้ที่มีความเศร้าซึมแบบอ่อนจนถึงปานกลาง แทนที่จะเริ่มใช้ยาแก้ความซึมเศร้าทันที และยังมีองค์กรสุขภาพอื่น ๆ ในประเทศอังกฤษที่มี CCBT ให้ใช้ด้วย แต่ว่า แนวทางของ NICE ยอมรับว่า น่าจะมีโปแกรม CBT หลายโปรแกรมที่ช่วยเหลือคนไข้ได้ จึงไม่มีการรับรองโปรแกรมใดโปรแกรมหนึ่งโดยเฉพาะในปัจจุบัน
ส่วนงานวิจัยที่เริ่มเปิดใหม่ เป็นเรื่องการใช้ CCBT ร่วมกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) คือมีการเสนอให้ใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยเพื่อสร้าง CCBT ที่ทำเสมือนการบำบัดที่ทำตัวต่อตัว ซึ่งอาจทำได้ใน CBT สำหรับโรคบางอย่างโดยเฉพาะ และใช้ความรู้ที่กว้างขวางครอบคลุมในเรื่องนั้น ปัญหาที่ได้พยายามแล้วก็คือความวิตกกังวลทางสังคม (social anxiety) และบุคคลผู้ติดอ่าง
การอ่านหาข้อมูลเอง
งานวิจัยบางงานพบว่า การให้คนไข้อ่านวิธีการทาง CBT เองมีประสิทธิผล แต่ว่าก็มีงานหนึ่งที่พบผลลบในคนไข้ที่มักจะคิดวนเวียน (ruminate) และงานวิเคราะห์อภิมานหนึ่งพบว่า ประโยชน์จะมีระดับสำคัญก็ต่อเมื่อมีคนช่วยแนะนำ (เช่น โดยผู้พยาบาลรักษา)
การสอนเป็นกลุ่ม
การให้คนไข้เข้าคอร์สทำเป็นกลุ่มพบว่ามีประสิทธิผล แต่ว่างานวิเคราะห์อภิมานที่ทบทวนการรักษา OCD ในเด็กแบบอ้างอิงหลักฐาน แสดงว่า CBT แบบบุคคลมีผลกว่าแบบกลุ่ม
Brief CBT
Brief cognitive behavioral therapy (BCBT) เป็นรูปแบบของ CBT ที่พัฒนาขึ้นเพื่อสถานการณ์ที่มีเวลาจำกัดในการบำบัด และอาจทำโดยนัดพบกันเพียงแค่ 2 ครั้งแต่อาจใช้เวลารวมกันถึง 12 ชม. เป็นวิธีที่พัฒนาและทำเป็นครั้งแรกเพื่อทหารที่ปฏิบัติการอยู่นอกประเทศเพื่อป้องกันการฆ่าตัวตาย ขั้นตอนการบำบัดรวมทั้ง
Cognitive emotional behavioral therapy
Cognitive emotional behavioral therapy (CEBT) เป็นรูปแบบของ CBT ที่ได้พัฒนาในเบื้องต้นสำหรับบุคคลที่มีความผิดปกติในการรับประทาน (eating disorder) แต่ในปัจจุบันใช้กับปัญหาหลายอย่างรวมทั้งโรควิตกกังวล โรคซึมเศร้า โรคย้ำคิดย้ำทำ (OCD) ความผิดปกติที่เกิดหลังความเครียดที่สะเทือนใจ (PTSD) และปัญหาเกี่ยวกับความโกรธ เป็นการรวมส่วนต่าง ๆ ของ CBT และ Dialectical Behavioural Therapy มีจุดมุ่งหมายเพื่อเพิ่มความเข้าใจและความอดทนต่ออารมณ์ต่าง ๆ เพื่ออำนวยกระบวนการรักษา ซึ่งบ่อยครั้งใช้เป็น การรักษาเบื้องต้น (pretreatment) เพื่อเตรียมพร้อมให้ทักษะต่อคนไข้ในการเข้าบำบัดรักษาในระยะยาว
Structured cognitive behavioral training
Structured cognitive behavioral training (SCBT) เป็นกระบวนการเปลี่ยนความคิดที่มีหลักปรัชญามาจาก CBT คือ SCBT ยืนยันว่า พฤติกรรมสัมพันธ์กับความเชื่อ ความคิด และอารมณ์ SCBT ยังต่อเติมปรัชญาของ CBT โดยรวมวิธีการอื่น ๆ ที่รู้จักกันดีในสาขาสุขภาพจิตและจิตวิทยา หรือที่เด่นที่สุดก็คือจาก Rational Emotive Behavior Therapy ของ ศ. แอลเบิรต์ เอลลิส SCBT ต่างจาก CBT หลัก ๆ 2 อย่าง จุดแรกก็คือ SCBT มีรูปแบบที่เข้มงวดกว่า จุดที่สองก็คือ SCBT เป็นกระบวนการที่กำหนดล่วงหน้าและมีลำดับการฝึกที่ชัดเจน ที่เปลี่ยนให้เข้ากับบุคคลโดยสิ่งที่ได้จากผู้รับการบำบัด SCBT ออกแบบตั้งใจจะให้ได้ผลต่อผู้รับการบำบัดโดยเฉพาะอย่างหนึ่งภายในเวลาที่กำหนดไว้ SCBT ได้ใช้เพื่อแก้พฤติกรรมเสพติด โดยเฉพาะสารเสพติดเช่นบุหรี่ เหล้า หรืออาหาร และเพื่อบริหารจัดการโรคเบาหวานและเอาชนะความเครียดและความวิตกกังวล SCBT ยังได้ใช้กับอาชญากรด้วย เพื่อที่จะป้องกันการทำผิดอีก
Moral reconation therapy
Moral reconation therapy เป็นรูปแบบ CBT ใช้เพื่อช่วยอาชญากรให้เอาชนะความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบต่อต้านสังคม (Anti-Social Personality Disorder) และช่วยลดความเสี่ยงที่จะทำผิดอีกได้เล็กน้อย มักจะทำเป็นกลุ่มเพราะว่า การให้การบำบัดเป็นส่วนบุคคล อาจจะเพิ่มลักษณะพฤติกรรมแบบหลงตัวเอง (narcissistic) และสามารถใช้ในทั้งเรือนจำหรือในที่รักษาพยาบาล โดยกลุ่มจะพบกันทุกอาทิตย์เป็นเวลา 2-6 เดือน
Stress Inoculation Training
Stress Inoculation Training เป็นการบำบัดที่ใช้การฝึกความคิด พฤติกรรม และหลักมนุษยนิยม เพื่อแก้ปัญหาเกี่ยวกับสิ่งที่ทำให้คนไข้เครียด คือช่วยให้รับมือปัญหาความเครียดความวิตกกังวลได้ดีกว่าหลังจากที่เกิดเหตุการณ์เครียด มีกระบวนการ 3 ขั้นตอนที่ฝึกให้คนไข้ใช้ทักษะที่มีอยู่แล้วเพื่อปรับตัวให้เข้ากับสิ่งก่อความเครียดปัจจุบันได้ดีขึ้น ขั้นแรกเป็นการสัมภาษณ์ ซึ่งรวมทั้งการทดสอบทางจิตวิทยา การตรวจดูตัวเองของคนไข้ และการให้อ่านข้อมูลต่าง ๆ ซึ่งช่วยให้ผู้บำบัดปรับกระบวนการฝึกให้เหมาะสมกับคนไข้โดยเฉพาะ ๆ คนไข้เรียนรู้ที่จะจัดหมวดหมู่ปัญหาออกเป็นเรื่องที่ต้องจัดการทางอารมณ์ และเรื่องที่ต้องการจัดการกับปัญหา เพื่อที่จะแก้สถานการณ์ให้ดีขึ้น ขั้นตอนนี้ในที่สุดเป็นการเตรียมพร้อมคนไข้ให้เผชิญหน้าและพิจารณาปฏิกิริยาของตนเองในปัจจุบันต่อสิ่งก่อความเครียด ก่อนที่จะหาวิธีเปลี่ยนปฏิกิริยาและอารมณ์เพราะเหตุสิ่งก่อความเครียด จุดหลักคือการสร้างมโนทัศน์ (conceptualization)
ขั้นตอนที่สองเน้นการเรียนรู้ทักษะและการฝึกซ้อมที่สืบมาจากการสร้างมโนทัศน์ของขั้นตอนที่แล้ว จะมีการฝึกคนไข้ให้รู้ทักษะที่ช่วยรับมือกับสิ่งที่ก่อความเครียด แล้วจะให้ฝึกหัดในช่วงการบำบัด ทักษะที่ฝึกรวมทั้ง การควบคุมตัวเอง การแก้ปัญหา ทักษะการสื่อสารกับผู้อื่น เป็นต้น