cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
นิยามของตรา
นิยามซับซ้อน
คำนิยามสมบูรณ์ของแต่ละตราก็มีระดับความซับซ้อนที่ต่างกันไป ตั้งแต่นิยามที่เป็นคำคำเดียว ไปจนถึงนิยามที่วนเวียนที่บรรยายตราที่เต็มไปด้วยองค์ประกอบอันซับซ้อน ตัวอย่างของคำนิยามของตราก็ได้แก่:
หมายเหตุ: แปลตามหลักไวยากรณ์ของการเขียนนิยามของตรา
เพื่อนสนิท (เพลง)
เพื่อนสนิท เป็นเพลงที่นิยมเพลงหนึ่งในปี พ.ศ. 2547 ประพันธ์คำร้องโดย ภัคณะ สรุโฆษิต  ขับร้องโดยวงเอ็นโดรฟินในอัลบัมแรก "พริก"และยังเป็นเพลงเปิดตัวของวงเอ็นโดรฟินอีกด้วย เพลงนี้สามารถสร้างกระแสนิยม และมีเสียงตอบรับกับเพลงนี้มาก จนสามารถขึ้นอันดับสูงในการจัดอันดับเพลงในสถานีวิทยุหลาย ๆ สถานี ได้อย่างรวดเร็ว และมิวสิกวิดีโอมีเนื้อหาโดยได้เค้าโครงมาจากการ์ตูนญี่ปุ่น โดยแสดงถึงความสำพันธ์ระหว่างชายหญิงสองคน ที่มีความผูกพันในลักษณะเพื่อน โดยฝ่ายหญิง รู้สึกผูกพันกับฝ่ายชายมากกว่าคำว่าเพื่อน แต่ฝ่ายชายไม่ได้คิดอะไร เมื่อมีคนมาชอบฝ่ายชาย ฝ่ายหญิงพยายามทำตัวเป็นปกติ เหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น จนเมื่อฝ่ายหญิงบอกความจริง ทำให้ฝ่ายชายรู้ความจริง
ในปี พ.ศ. 2559 ลภัสลัล จิรเวชสุนทรกุลและจิรกิตติ์ ถาวรวงศ์ นำเพลงนี้มาขับร้องใหม่ ประกอบซีรีส์ Kiss The Series รักต้องจูบ
และในปี พ.ศ. 2564 ได้นำเอาเพลงนี้มาประกอบละคร ทะเลเดือด
การคุมกำเนิด
การคุมกำเนิด (birth control) คือเทคนิคและวิธีการที่ใช้ในการป้องกันการปฏิสนธิหรือขัดขวางการตั้งครรภ์ การคุมกำเนิดถูกใช้มาแต่โบราณ ทว่าวิธีที่ปลอดภัยและได้ผลดีพึ่งมีในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 การวางแผน เตรียมการ และการใช้การคุมกำเนิดถูกเรียกว่าเป็นการวางแผนครอบครัว บางวัฒนธรรมไม่สนับสนุนและจำกัดการเข้าถึงวิธีการคุมกำเนิดเพราะเชื่อว่าเป็นสิ่งที่ไม่เป็นที่ต้องการทางศีลธรรม ศาสนา หรือการเมือง
วิธีที่ซึ่งให้ประสิทธิผลสูงสุดคือการทำหมัน โดยการตัดหลอดนำอสุจิ (vasectomy) ในเพศชายและการผูกท่อรังไข่ในเพศหญิง การใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิด (IUD) และการใช้ยาฝังคุมกำเนิด ตามมาด้วยการใช้ฮอร์โมน เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิด ยาคุมกำเนิดชนิดแผ่นแปะผิวหนัง วงแหวนช่องคลอด และการฉีดฮอร์โมน วิธีที่ได้ผลรองลงมาได้แก่วิธีการนับระยะปลอดภัยและวิธีการที่ใช้สิ่งกีดขวาง เช่น ถุงยางอนามัย หมวกครอบปากมดลูก และฟองน้ำคุมกำเนิด วิธีที่ได้ผลน้อยที่สุดได้แก่การใช้สารฆ่าเชื้ออสุจิ (spermicide) และการหลั่งนอกช่องคลอด
การทำหมันให้ประสิทธิผลสูงแต่มักเป็นการคุมกำเนิดที่ถาวร ต่างกับวิธีอื่นซึ่งเป็นการคุมแบบชั่วคราวและสามารถย้อนกลับได้เมื่อหยุดใช้ การปฏิบัติทางเพศที่ปลอดภัย เช่นการใช้ถุงยางอนามัยชายหรือหญิงยังสามารถป้องกันการติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ส่วนวิธีการคุมกำเนิดแบบอื่นไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เทคนิคการคุมกำเนิดฉุกเฉินสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ใช้ภายใน 72 ถึง 120 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน บางคนเชื่อว่าการไม่มีเพศสัมพันธ์เป็นการคุมกำเนิดแบบหนึ่ง ทว่าเพศศึกษาแบบที่สอนให้งดเว้นอย่างเดียวอาจเพิ่มโอกาสการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นหากไม่สอนควบคู่ไปกับการใช้การคุมกำเนิด เพราะการไม่ยอมทำตาม ในประเทศไทย พระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. 2559 ให้ผู้มีอายุระหว่าง 10 ถึง 20 ปี เข้ารับการฝังยาคุมกำเนิดชนิดฝังใต้ผิวหนังได้ฟรีในโรงพยาบาลรัฐทั่วประเทศ
การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นมีความเสี่ยงที่จะส่งผลเสียมากกว่า เพศศึกษาที่มีเนื้อหาครอบคลุมและการเข้าถึงการคุมกำเนิดลดอัตราการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่น แม้ผู้เยาว์สามารถใช้การคุมกำเนิดทุกแบบ วิธีคุมกำเนิดชั่วคราวที่ออกฤทธิ์นาน เช่น ยาฝังคุมกำเนิด ห่วงอนามัยคุมกำเนิด หรือ วงแหวนช่องคลอด เป็นวิธีที่ลดโอกาสการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นได้ดีที่สุด หลังให้กำเนิดผู้หญิงที่ไม่ได้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวสามารถตั้งท้องอีกครั้งหลัง 4 – 6 สัปดาห์ วิธีคุมกำเนิดบางวิธีสามารถใช้ได้ทันทีหลังคลอดบุตร และบางวิธีอาจต้องรอเป็นเวลานานสุดหกเดือน วิธีคุมกำเนิดแบบใช้โปรเจสเตอโรนอย่างเดียวถูกใช้โดยผู้หญิงที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่มากกว่า ยาเม็ดคุมกำเนิดที่มีฮอร์โมน 2 ชนิด ผู้หญิงที่เข้าสู่วัยหมดระดูถูกแนะนำให้ใช้การคุมกำเนิดต่อไปอีกหนึ่งปีหลังหมดประจำเดือน
ผู้หญิงประมาณ 222 ล้านคนในประเทศกำลังพัฒนาที่ต้องการหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ไม่ได้กำลังใช้วิธัคุมกำเนิดสมัยใหม่ การใช้การคุมกำเนิดในประเทศกำลังพัฒนาลดจำนวนการตายระหว่างการตั้งครรภ์ลง 40% (ช่วยชีวิตคนประมาณ 270,000 คน ใน พ.ศ. 2551) และสามารถลดการตายถึง 70% หากสามารถตอบรับความต้องการคุมกำเนิดทั้งหมด  การคุมกำเนิดสามารถพัฒนาสุขภาพของผู้เป็นแม่หลังการให้กำเนิดบุตรและเพิ่มโอกาสการรอดชีวิตของบุตรโดยการเพิ่มระยะเวลาระหว่างการตั้งครรภ์แต่ละครั้ง ในโลกกำลังพัฒนา รายได้และสินทรัพย์ของผู้หญิง รวมทั้งน้ำหนัก สุขภาพ และการศึกษาของเด็ก ล้วนดีขึ้นเมื่อมีการเข้าถึงการคุมกำเนิดที่มากขึ้น การคุมกำเนิดทำให้เศรษฐกิจเติบโตเพราะลดจำนวนเด็กที่ต้องพึ่งพาผู้อื่น เพิ่มจำนวนผู้หญิงในแรงงาน และลดการใช้ทรัพยากร
วิธีคุมกำเนิด
วิธีคุมกำเนิดมีทั้งแบบใช้สิ่งกีดขวาง (barrier method), แบบใช้ฮอร์โมน, แบบใช้ห่วงอนามัยคุมกำเนิด (IUD), การทำหมัน, และวิธีทางพฤติกรรม ที่ใช้ก่อนหรือระหว่างมีเพศสัมพันธ์ ส่วนการคุมกำเนิดฉุกเฉินอาจยับยั้งการตั้งครรภ์ได้หลายวันหลังมีเพศสัมพันธ์ ประสิทธิผลของวิธีคุมกำเนิดแบบต่าง ๆ มักอยู่ในรูปแบบของจำนวนเปอร์เซ็นต์ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์เมื่อใช้วิธีนั้น ๆ ในปีแรก และบางทีวิธีที่มีประสิทธิผลสูงเช่นการผูกท่อรังไข่อาจถูกแสดงในรูปแบบของโอกาสล้มเหลวในช่วงชีวิต
วิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิผลสูงสุดได้แก่วิธีที่ให้ผลยาวนานโดยไม่จำเป็นต้องพบแพทย์เป็นประจำ การทำหมันโดยการผ่าตัด การฝังฮอร์โมน และการใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิดมีโอกาสล้มเหลวในปีแรกต่ำกว่า 1% ยาเม็ดคุมกำเนิด ยาคุมกำเนิดชนิดแผ่นแปะผิวหนัง วงแหวนช่องคลอด และวิธีการคุมกำเนิดโดยการให้นมลูก (lactational amenorrhea method -LAM) มีโอกาสล้มเหลวต่ำกว่า 1% ในปีแรก (ใน 6 เดือนแรกสำหรับ LAM) หากใช้อย่างถูกต้อง โดยมีอัตราการล้มเหลวถึง 9% ในการใช้แบบทั่วไปเนื่องจากการใช้แบบผิด ๆ วิธีแบบอื่น เช่น ถุงยางอนามัย ฝาครอบปากมดลูก (diaphragm) และสารฆ่าเชื้ออสุจิมีอัตราล้มเหลวในปีแรกที่สูงกว่าแม้เมื่อใช้งานอย่างถูกต้อง. สถาบันกุมารเวชศาสตร์แห่งอเมริกาแนะนำให้ผู้เยาว์ใช้วิธีคุมกำเนิดระยะยาวที่ย้อนกลับได้เป็นอันดับแรก
แม้วิธีคุมกำเนิดทุกแบบอาจมีผลข้างเคียง ผลเสียเหล่านั้นน้อยกว่าผลเสียที่มากับการตั้งครรภ์ คนที่หยุดการใช้ยาคุมกำเนิดหรือยาฉีด หรือถอดอุปกรณ์คุมกำเนิดแบบต่าง ๆ เช่น ห่วงอนามัยหรือยาฝังมีอัตราการตั้งครรภ์ในปีต่อมาเท่ากับคนที่ไม่ได้คุมกำเนิด
คนที่มีปัญหาด้านสุขภาพอาจต้องปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะสม ส่วนสำหรับผู้หญิงที่ร่างกายแข็งแรง การคุมกำเนิดหลายวิธีสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องพบแพทย์เพื่อตรวจร่างกาย รวมถึง ยาคุมกำเนิดแบบกิน แบบฉีด หรือแบบฝัง และถุงยางอนามัย งานวิจัยพบว่าการตรวจภายใน การตรวจเต้านม หรือการตรวจเลือดก่อนเริ่มรับประทานยาคุมกำเนิดไม่ส่งผลกระทบใด ๆ ในพ.ศ. 2552 องค์การอนามัยโลกเผนแพร่รายชื่อเกณฑ์สุขภาพสำหรับวิธีคุมกำเนิดแต่ละชนิด
โดยใช้ฮอร์โมน
การคุมกำเนิดโดยใช้ฮอร์โมนมีหลายแบบ เช่น ยาเม็ด ยาฝังใต้ผิวหนัง ยาฉีด ยาแปะ ห่วงอนามัย และวงแหวนช่องคลอด วิธีเหล่านี้ล้วนใช้ได้กับผู้หญิงเท่านั้น ส่วนสำหรับผู้ชายกำลังอยู่ในระยะทดสอบ ยาเม็ดคุมกำเนิดมีอยู่สองชนิด แบบฮอร์โมนรวม (ซึ่งมีทั้งเอสโตรเจนและโปรเจสติน) และแบบที่มีแค่โปรเจสตินอย่างเดียว ยาทั้งสองแบบไม่มีผลต่อทารกในครรภ์หากรับประทานขณะตั้งครรภ์ ยาคุมกำเนิดทั้งสองแบบป้องกันการปฏิสนธิโดยยับยั้งการตกไข่และเพิ่มความข้นของมูกช่องคลอดเป็นหลัก ประสิทธิผลของยาข้นอยู่กับการที่ผู้ใช้รับประทานยาอย่างตรงเวลา โดยยาอาจส่งผลต่อเยื่อบุโพรงมดลูกทำให้ตัวอ่อนฝังตัวยากขึ้น
ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวมมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงของภาวะอุดตันของหลอดเลือดดำและหลอดเลือดแดงเล็กน้อย โดยเฉลี่ยภาวะหลอดเลือดดำอุดตันเพิ่มขึ้นจาก 2.8 เป็น 9.8 ต่อ 10,000 ปีผู้หญิง ซึ่งน้อยกว่าความสัมพันธ์กับการตั้งครรภ์ เพราะเหตุนี้จึงไม่แนะนำให้ผู้หญิงอายุมากกว่า 35 ปีที่สูบบุหรี่รับประทานยาคุมกำเนิด
ยาอาจส่งผลกระทบต่อความต้องการทางเพศต่างกันในแต่ละคน โดยอาจเพิ่มหรือลด ทว่าส่วนใหญ่ไม่มีความเปลี่ยนแปลง ยาคุมชนิดฮอร์โมนรวมลดความเสี่ยงของมะเร็งรังไข่และมะเร็งเยื่อบุมดลูกและไม่เพิ่มหรือลดความเสี่ยงของมะเร็งเต้านม ยามักลดปริมาณประจำเดือนและลดอาการปวดประจำเดือน วงแหวนช่องคลอดปล่อยเอสโตรเจนในระดับต่ำกว่าจึงอาจลดโอกาสของการเจ็บเต้านม คลื่นไส้ และปวดหัว
ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดียว (โปรเจสติน), ยาคุมกำเนิดแบบฉีด, และห่วงอนามัยคุมกำเนิดไม่สัมพันธ์กับความเสี่ยงของภาวะอุดตันของหลอดเลือด และผู้หญิงที่มีภาวะหลอดเลือดดำอุดตันสามารถใช้ได้ ส่วนผู้มีประวัติหลอดเลือดแดงอุดตันควรใช้ยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดียวแบบใดก็ได้นอกจากแบบฉีด ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดียวอาจลดอาการประจำเดือน และหญิงที่กำลังให้นมลูกสามารถรับประทานยาคุมชนิดนี้ได้เนื่องจากไม่ส่งผลต่อการผลิตนม วิธีคุมกำเนิดแบบฮอร์โมนเดียวอาจส่งผลต่อประจำเดือน โดยผู้ใช้บางคนอาจไม่มีประจำเดือนเลย อัตราการล้มเหลวในปีแรกเมื่อใช้อย่างถูกต้องของโปรเจสตินแบบฉีดอยู่ที่ 0.2% และอยู่ที่ 6% ในการใช้แบบทั่วไป
โดยใช้สิ่งกีดขวาง
การคุมกำเนิดโดยใช้สิ่งกีดขวางป้องกันการตั้งครรภ์โดยหยุดไม่ให้ตัวอสุจิเข้าไปยังมดลูก ถุงยางอนามัยชายและหญิง หมวกครอบปากมดลูก ฝาครอบปากมดลูก และฟองน้ำคุมกำเนิดร่วมกับสารฆ่าเชื้ออสุจิ ล้วนเป็นการใช้สิ่งกีดขวาง
ถุงยางอนามัยเป็นวิธีคุมกำเนิดที่ได้รับความนิยมสูงสุดทั่วโลก ถุงยางอนามัยชายใช้สวมบนองคชาตขณะแข็งตัวและป้องกันน้ำอสุจิที่หลั่งออกมาไม่ให้เข้าไปในตัวของคู่นอน ถุงยางอนามัยสมัยใหม่ทำจากยางพารา ทว่าบางทีอาจทำจากวัสดุอื่น เช่น โพลียูรีเทน หรือลำไส้แกะ ส่วนถุงยางอนามัยหญิงมักทำจากยางไนไตร ยางพารา หรือโพลียูรีเทน ถุงยาอนามัยชายมีข้อดีคือราคาถูก ใช้ง่าย และไม่ค่อยมีผลข้างเคียง การทำให้วัยรุ่นเข้าถึงถุงยางอนามัยได้ง่ายไม่ส่งผลต่ออายุที่เริ่มมีกิจกรรมทางเพศหรือความถี่ ในประเทศญี่ปุ่น ประมาณ 80% ของคู่รักใช้ถุงยางอนามัยเพื่อคุมกำเนิด ส่วนในประเทศเยอรมันตัวเลขอยู่ที่เพียง 25% และอยู่ที่ 18% ในสหรัฐอเมริกา
ถุงยางอนามัยชายและฝาครอบปากมดลูกร่วมกับสารฆ่าเชื่ออสุจิมีอัตราการล้มเหลวในปีแรกเมื่อใช้อย่างทั่วไปอยู่ที่ 18% และ 12% ตามลำดับ ในการใช้แบบถูกต้อง ถุงยางอนามัยมีประสิทธิผลสูงกว่า โดยมีอัตราการล้มเหลวในปีแรกอยู่ที่ 2% ส่วนฝาครอบปากมดลูกอยู่ที่ 6% นอกจากนี้ถุงยางอนามัยยังสามารถช่วยป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เช่นโรคเอดส์
ฟองน้ำคุมกำเนิดเป็นการใช้สิ่งกีดขวางร่วมกับสารฆ่าเชื้ออสุจิ ใช้โดยการใส่เข้าไปในช่องคลอดก่อนการมีเพศสัมพันธ์เช่นเดียวกับฝาครอบปากมดลูก และต้องวางบนปากมดลูกถึงจะใช้ได้ อัตราการล้มเหลวในการใช้ปีแรกขึ้นอยู่กับว่าผู้หญิงที่ใช้เคยมีลูกหรือไม่ โดยอยู่ที่ 24% สำหรับผู้เคยมีลูก และ 12% สำหรับผู้ไม่เคยมี สามารถใส่ฟองน้ำได้ถึง 24 ชั่วโมงก่อนมีเพศสัมพันธ์และต้องทิ้งไว้ในช่องคลอดไม่ต่ำกว่า 6 ชั่วโมงหลังร่วมเพศ นอกจากนี้ยังมีรายงานอาการแพ้ และผลข้างเคียงที่สาหัสอย่างอาการท็อกสิกช็อก (toxic shock syndrome)
ห่วงอนามัยคุมกำเนิด
ในปัจจุบัน ห่วงอนามัยคุมกำเนิด (ไอยูดี) เป็นอุปกรณ์ขนาดเล็ก มักมีรูปตัว T และมักเคลือบด้วยทองแดงหรือฮอร์โมนลีโวนอร์เจสเตรล (levonorgestrel) ซึ่งใช้โดยการใส่เข้าไปในมดลูก นับเป็นวิธีคุมกำเนิดระยะยาวที่ย้อนกลับได้แบบหนึ่ง อัตราการล้มเหลวของห่วงคุมกำเนิดเคลือบทองแดงอยู่ที่ประมาณ 0.8% ส่วนแบบใช้ลีโวนอร์เจสเตรลมีอัตราการล้มเหลวอยู่ที่ 0.2% ในการใช้ปีแรก ผู้ใช้ห่วงอนามัยและยาคุมกำเนิดแบบฝังมีความพึงพอใจสูงสุดเมื่อเทียบกับผู้ใช้การคุมกำเนิดวิธีอื่น ณ พ.ศ. 2550 ห่วงอนามัยเป็นวิธีคุมกำเนิดแบบย้อนกลับได้ที่ถูกใช้มากที่สุด และมีผู้ใช้กว่า 180 ล้านคนทั่วโลก
หลักฐานชี้ว่าห่วงอนามัยปลอดภัยและมีประสิทธิผลดีเมื่อใช้กับวัยรุ่น และคนที่ไม่เคยมีลูก ห่วงอนามัยไม่ส่งผลกระทบต่อการให้นมลูก และสามารถติดตั้งได้ทันทีหลังให้กำเนิดบุตร นอกจากนี้ยังสามารถใช้ได้ทันทีหลังทำแท้ง เมื่อถอดออกภาวะเจริญพันธุ์จะกลับมาปกติทันทีแม้จะเคยใช้มาเป็นเวลานาน
ห่วงอนามัยชนิดเคลือบทองแดงอาจส่งผลให้ประจำเดือนมามากและปวดประจำเดือนมากขึ้น ในทางตรงข้าม ห่วงอนามัยแบบฮอร์โมนอาจลดประจำเดือนหรือหยุดประจำเดือน อาการปวดประจำเดือนสามารถบรรเทาด้วยยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ (NSAID) ผลกระทบที่อาจตามมาได้แก่ expulsion (2-5%) และมดลูกฉีกขาดที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก (น้อยกว่า 0.7%) ห่วงอนามัยแบบเก่าที่ชื่อ Dalkon shield ถูกพบว่าเพิ่มความเสี่ยงของการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน (pelvic inflammatory disease) อย่างไรก็ตามห่วงอนามัยรุ่นปัจจุบันไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงนี้หากผู้ใช้ไม่มีโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ตอนช่วงเวลาติดตั้ง
การทำหมัน
การทำหมันมีทั้งการผูกท่อรังไข่สำหรับผู้หญิงและการตัดหลอดนำอสุจิสำหรับผู้ชาย ทั้งคู่ไม่มีผลข้างเคียงระยะยาว และการผูกท่อรังไข่สามารถลดความเสี่ยงมะเร็งรังไข่ การตัดหลอดนำอสุจิมีโอกาสการเกิดภาวะแทรกซ้อนน้อยกว่าการผูกท่อรังไข่ถึง 20 เท่า หลังการตัดหลอดนำอุจิถุงอัณฑะอาจมีอาการบวมหรือเจ็บทว่าอาการมักดีขึ้นภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ ส่วนการผูกท่อรังไข่มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน 1–2% โดยภาวะแทรกซ้อนรุนแรงมักเกิดขึ้นจากการวางยาสลบ การทำหมันไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
หลายคนอาจรู้สึกเสียดายหลังทำหมัน ประมาณ 5% ของผู้หญิงที่ทำหมันซึ่งมีอายุมากกว่า 30 ปี เสียใจกับการตัดสินใจของตน และประมาณ 20% ของหญิงอายุต่ำกว่า 30 ปี รู้สึกเสียดาย ในทางตรงกันข้าม ผู้ชายน้อยกว่า 5% รู้สึกเสียใจที่ทำหมัน โดยผู้ชายที่รู้สึกเสียดายมักอายุน้อย มีลูกที่ยังเด็ก ไม่มีลูก หรือมีปัญหากับชีวิตคู่หลังแต่งงาน แบบสอบถามพบว่า 9% ของพ่อแม่ที่แท้จริงกล่าวว่าหากย้อนเวลาได้พวกเขาจะเลือกไม่มีลูก
การทำหมันถูกเรียกว่าเป็นกระบวนการที่ถาวร ทว่าเป็นไปได้ที่จะพยายามต่อท่อรังไข่หรือต่อหลอดนำอสุจิอีกครั้ง ผู้หญิงมักมีความต้องการจะย้อนกระบวนการทำหมันเมื่อเปลี่ยนคู่ครอง อัตราความสำเร็จของการตั้งครรภ์หลังการต่อท่อรังไข่อยู่ระหว่างร้อยละ 31 ถึง ร้อยละ 88 โดยมีความเสี่ยงการเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น การท้องนอกมดลูก ร้อยละ 2 ถึง 6 ของผู้ชายที่ทำหมันขอต่อหลอดนำอสุจิอีกครั้ง อัตราความสำเร็จหลังย้อนการทำหมันอยู่ที่ 38–84% ยิ่งทำหมันมาเป็นเวลานานอัตราความสำเร็จหลังการต่อหลอดนำอสุจิอีกครั้งยิ่งต่ำลง ผู้ชายยังสามารถใช้วิธีสกัดอสุจิตามด้วยการปฏิสนธินอกร่างกาย
การนับระยะปลอดภัย (หน้า 7 หลัง 7)
การนับระยะปลอดภัยใช้เพื่อบอกภาวะเจริญพันธุ์ในรอบประจำเดือนผู้หญิงและหลีกเลี่ยงการร่วมเพศอย่างไม่ป้องกันในวันเหล่านั้น สัญญาณใช้เพื่อชี้ภาวะเจริญพันธุ์ได้แก่ อุณหภูมิร่างกายขณะพัก มูกช่องคลอด หรือรอบประจำเดือน วิธีนี้มีอัตราการล้มเหลวในการใช้ปีแรกอยู่ที่ 24% เมื่อใช้แบบทั่วไป และอยู่ที่ 0.4% ถึง 5% เมื่อใช้อย่างถูกต้อง ทั่วโลกมีคู่รักประมาณ 3.6% ใช้วิธีนี้ ณ พ.ศ. 2559 มีโปรแกรมประยุกต์จำนวนหนึ่งที่ถูกสร้างมาเพื่อนับระยะปลอดภัย ทว่ามักถูกใช้เพื่อช่วยให้ตั้งครรภ์มากกว่าเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์
การหลั่งนอก
การหลั่งนอกช่องคลอดเป็นการที่ผู้ชายถอนอวัยวะเพศออกจากช่องคลอดขณะกำลังร่วมเพศก่อนที่จะถึงจุดสุดยอดและก่อนหลั่งน้ำอสุจิ ความเสี่ยงหลักของวิธีนี้คือการที่ผู้ชายอาจกะเวลาไม่ถูก อัตราการล้มเหลวในการใช้ปีแรกอยู่ที่ 4% เมื่อใช้อยากถูกต้อง และ 22% สำหรับการใช้ทั่วไป แพทย์บางคนอาจคิดว่าวิธีนี้ไม่ใช่การคุมกำเนิด
ข้อมูลเกี่ยวกับประมาณอสุจิในน้ำหล่อลื่นนั้นมีจำนวนไม่มาก บางงานวิจัยไม่พบตัวอสุจิเลย งานวิจัยหนึ่งพบอสุจิในอาสาสมัคร 10 คน จาก 27 คน คู่รัก 3% ใช้วิธีการหลั่งนอกเพื่อคุมกำเนิด
การงดเว้น
การงดเว้นการมีเพศสัมพันธ์อาจหมายถึงการไม่ประกอบกิจกรรมทางเพศหรือร่วมเพศทางอื่นนอกจากช่องคลอด โดยถือว่าเป็นการคุมกำเนิดชนิดหนึ่ง การงดเว้นจากการมีเพศสัมพันธ์สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 100% อย่างไรก็ตาม งานวิจัยพบว่า 88% ของคนที่สัญญาว่าจะไม่มีเพศสัมพันธ์ก่อนแต่งงานได้ร่วมเพศก่อนแต่งงาน การงดเว้นไม่สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ที่เกิดจากการข่มขืน นโยบายทางสาธารณสุขที่รณรงค์ให้งดเว้นการมีเพศสัมพันธ์ไม่ค่อยมีประสิทธิผลเท่าไหร่นักโดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนาและในกลุ่มผู้ด้อยโอกาส
บางครั้งการร่วมเพศแบบไม่สอดใส่หรือการร่วมเพศทางปากถือเป็นการคุมกำเนิดเช่นกัน แม้บางครั้งอาจมีความเสี่ยงที่จะทำให้ตั้งครรภ์แม้ไม่ได้สอดใส่ก็ตาม ตัวอย่างเช่น การร่วมเพศบริเวณขาหนีบหรือบริเวณอื่นใกล้ช่องคลอด การถูไถด้านนอกช่องคลอด และขณะถอนองคชาตออกหลังการร่วมเพศทางทวารหนัก โดยอสุจิอาจติดอยู่ตรงบริเวณช่องคลอดและเคลื่อนตัวไปกับน้ำหล่อลื่นที่ออกมา การสอนเพศศึกษาที่เน้นการงดเว้นการมีเพศสัมพันธ์อย่างเดียวไม่ลดการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น
การให้นมบุตร
การคุมกำเนิดโดยการให้นมลูก (LAM) เป็นวิธีคุมกำเนิดโดยธรรมชาติ หลังคลอดผู้หญิงมักอยู่ในภาวะไม่เจริญพันธุ์เป็นระยะเวลาหนึ่งและสามารถคงภาวะไว้ได้ด้วยการให้นมลูก โดยสามารถใช้ได้หากไม่มีประจำเดือน เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว และลูกยังอายุไม่ถึง 6 เดือน องค์การอนามัยโลกกล่าวว่าการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวมีอัตราการล้มเหลวอยู่ที่ 2% ในหกเดือนแรกหลังคลอด งานวิจัย 6 งานพบอัตราการล้มเหลวในหกเดือนแรกหลังคลอดอยู่ระหว่าง 0 ถึง 7.5% อัตราการล้มเหลวเพิ่มขึ้นเป็น 4–7% ในหนึ่งปี และ 13% ในสองปี การเลี้ยงลูกด้วยนมผง การปั้มนมแทนที่การให้ดูดจากเต้า การใช้จุกนม และการให้ทานอาหารแข็ง มีส่วนเพิ่มอัตราการล้มเหลว ในคนที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวมี 10% ที่เริ่มมีประจำเดือนภายในสามเดือน และ 20% ภายในหกเดือน ส่วนคนที่ไม่ได้ให้นมลูกอาจกลับมาเจริญพันธุ์ภายใน 4 สัปดาห์หลังคลอด
การป้องกันสองชั้น
การป้องกันสองชั้นเป็นการใช้วิธีที่ป้องกันทั้งการตั้งครรภ์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยอาจใช้ถุงยางอนามัยอย่างเดียวหรือร่วมกับวิธีคุมกำเนิดแบบอื่น หรือโดยการหลีกเลี่ยงการร่วมเพศแบบสอดใส่ การป้องกันสองชั้นเหมาะกับผู้ไม่อยากตั้งครรภ์ และผู้ที่ใช้ยารักษาสิวอย่าง isotretinoin ที่เพิ่มความเสี่ยงความพิการแต่กำเนิดในครรภ์
สุขภาพ
มีการประมาณว่าการคุมกำเนิดในประเทศกำลังพัฒนาลดจำนวนการตายของมารดาจากการมีครรภ์และการคลอดโดยตรงถึง 40% หรือประมาน 270,000 คนใน พ.ศ. 2541 และอาจสามารถป้องกันการตายถึง 70% หากความต้องการทั้งหมดของการคุมกำเนิดถูกตอบรับ ผลดีเหล่านี้มาจากการลดจำนวนการตั้งครรภ์ที่ไม่ได้วางแผนซึ่งมักจบด้วยการทำแท้งที่ไม่ปลอดภัย และการป้องกันไม่ให้เกิดการตั้งครรภ์ในกลุ่มเสี่ยง
การคุมกำเนิดยังช่วยเพิ่มโอกาสรอดชีวิตของเด็กในประเทศกำลังพัฒนาโดยการเพิ่มระยะเวลาระหว่างการตั้งครรภ์แต่ละครั้ง กลุ่มนี้มักมีผลลัพธ์แย่ลงเมื่อมารดาตั้งครรภ์อีกครั้งภายใน 18 เดือนหลังคลอด
การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นโดยเฉพาะในวัยรุ่นที่มีอายุน้อย มักส่งผลเสียต่อทารก เช่น คลอดก่อนกำหนด น้ำหนักน้อย หรือาจเสียชีวิตหลังคลอด ในสหรัฐอเมริกา การตั้งครรภ์ในวัยรุ่นอายุระหว่าง 15 ถึง 19 ปี เกิดขึ้นโดยไม่ได้วางแผน การสอนเพศศึกษาแบบรอบด้าน (comprehensive sex education) และการเข้าถึงการคุมกำเนิดมีประสิทธิผลในการลดอัตราการตั้งครรถ์ในกลุ่มอายุนี้
การเงิน
[[ไฟล์:Countriesbyfertilityrate.svg|thumb|left|alt=fertility rate map|อัตราเจริญพันธุ์ในแต่ละประเทศ
{{legend|#FFFF00|มีลูก 3–4 คน}} {{legend|#00FF00|มีลูก 2–3 คน}} {{legend|#35B0E3|มีลูก 1–2 คน}} {{legend|#3555E3|มีลูก 0–1 คน}} ]]
ในประเทศกำลังพัฒนา การคุมกำเนิดทำให้เศรษฐกิจเติบโตด้วยการลดจำนวนเด็กที่ต้องพึ่งพาผู้ใหญ่ และเพิ่มจำนวนผู้หญิงที่ทำงาน รายได้ ทรัพย์สิน ดัชนีมวลกายของผู้หญิง รวมถึงการศึกษาและดัชนีมวลกายของลูก สูงขึ้นกับการเข้าถึงการคุมกำเนิดที่มากขึ้น การวางแผนครอบครัวโดยการคุมกำเนิดเป็นหนึ่งในนโยบายด้านสุขภาพที่คุ้มทุนที่สุด สหประชาชาติประมาณว่าเงินทุก ๆ 32 บาท ($1) ที่ใช้ไปกับการคุมกำเนิดเท่ากับการประหยัดเงินไป 60 ถึง 180 บาท ($2–6) เป็นการประหยัดเงินจากกรลดการตั้งครรภ์ที่ไม่ได้วางแผนและลดการกระจายของโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แม้ทุกวิธีจะช่วยประหยัดเงิน การใช้ห่วงอนามัยเคลือบทองแดงช่วยประหยัดเงินได้เยอะที่สุด
ในสหรัฐอเมริกาค่าใช้จ่ายรวมตั้งแต่ตั้งครรภ์ คลอด รวมถึงในการดูแลทารกโดยเฉลี่ยอยู่ที่ $21,000 หรือประมาณ 670,000 บาท หากคลอดแบบธรรมชาติ และ $31,000 (990,000 บาท) หากผ่าคลอด ณ พ.ศ. 2555 ค่าใช้จ่ายในประเทศอื่นมักถูกกว่านี้กว่าครึ่ง
ความชุก
[[ไฟล์:SOWM2010 modern contraception.svg|upright=1.3|thumb|alt=prevalence of modern birth control map|แผนที่โลกลงสีตามอัตราการคุมกำเนิดสมัยใหม่ แต่ละโทนสีแสดงถึงช่วงจำนวนร้อยละหกของอัตราการคุมกำเนิดจำนวนเท่ากับหรือน้อยกว่าจำนวนที่ระบุ
{{legend|#a50026|6%}} {{legend|#d73027|12%}} {{legend|#f46d43|18%}} {{legend|#fdae61|24%}}
{{legend|#fee090|36%}} {{legend|#ffffbf|48%}} {{legend|#e0f3f8|60%}} {{legend|#abd9e9|60%}}
{{legend|#74add1|66%}} {{legend|#4575b4|78%}} {{legend|#313695|86%}} {{legend|#b9b9b9|ไม่มีข้อมูล}} ]]
ณ พ.ศ. 2542 ประมาณ 60% ของคู่สามีภรรยาที่สามารถมีลูกได้ทั่วโลกใช้การคุมกำเนิด ความนิยมของแต่ละวิธีคุมกำเนิดแตกต่างกันในแต่ละประเทศ วิธีคุมกำเนิดที่ได้รับความนิยมสูงสุดในประเทศพัฒนาแล้วคือถุงยางอนามัยและยาเม็ดคุมกำเนิด ส่วนในทวีปแอฟริกาคือยาเม็ดคุมกำเนิด การทำหมันได้รับความนิยมที่สุดในทวีปเอเชียและลาตินอเมริกา ในประเทศกำลังพัฒนา 35% ของการคุมกำเนิดทำโดยการทำหมันหญิง 30% โดยการใช้ห่วงอนามัยคุมกำเนิด 12% โดยการใช้ยาเม็ดคุมกำเนิด 11% โดยการใช้ถุงยางอนามัย และ 4% ทำโดยการทำหมันชาย
จำนวนผู้หญิงที่ใช้ห่วงอนามัยคุมกำเนิด ณ พ.ศ. 2550 มีมากกว่า 180 ล้านคนและส่วนใหญ่อยู่ในประเทศกำลังพัฒนา ทั่วโลกผู้หญิงในวัยเจริญพันธุ์ประมาณ 3.6% หลีกเลี่ยงการร่วมเพศระหว่างระยะเจริญพันธุ์ ทว่าอัตราการใช้วิธีนี้สูงถึง 20% ในแถบอเมริกาใต้ ณ พ.ศ. 2548 ร้อยละ 12 ของคู่รักทั่วโลกใช้การคุมกำเนิดชาย (ถุงยางอนามัยชายหรือการตัดท่อนำอสุจิ) โดยประเทศพัฒนาแล้วมีอัตราการใช้สูงกว่า อัตราการใช้การคุมกำเนิดชายลดลงระหว่างพ.ศ. 2523 และ 2552 การใช้การคุมกำเนิดในผู้หญิงแถบแอฟริกาใต้สะฮาราเพิ่มขึ้นจาก 5% ในพ.ศ. 2534 เป็น 30% ในพ.ศ. 2549
ณ พ.ศ. 2555 ร้อยละ 57 ของผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ต้องการที่จะหลีกเลี่ยงการตั้งครรภ์ (867 ล้านคนจาก 1,520 ล้านคน) ผู้หญิงประมาณ 222 ล้านคนไม่สามารถเข้าถึงการคุมกำเนิด ในจำนวนนี้ 53 ล้านคนอาศัยอยู่ที่แถบแอฟริกาใต้สะฮาราและ 97 ล้านคนอาศัยอยู่ในแถบเอเชีย สิ่งนี้ก่อให้เกิดการตั้งครรภ์ที่ไม่ได้วางแผนจำนวน 54 ล้านครั้ง และนำไปสู่การตายของมารดาจำนวนเกือบ 80,000 รายต่อปี ผู้หญิงหลายคนไม่สามารถเข้าถึงวิธีคุมกำเนิดด้วยข้อจำกัดทางศาสนาหรือทางการเมือง อีกเหตุผลนึงคือความยากจน ผู้หญิงหลายคนในแถบแอฟริกาใต้สะฮาราหันไปหาการทำแท้งเถื่อนหลังตั้งครรภ์โดยไม่ได้วางแผนเนื่องจากกฎหมายเกี่ยวกับการทำแท้งที่เข้มงวด ทำให้ผู้หญิงประมาณ 2–4% ในหนึ่งปีทำแท้งอย่างไม่ปลอดภัย
ประวัติยุคแรกเริ่ม
พาไพรัสอีเบอร์ส์ (Ebers Papyrus) แห่งอียิปต์จาก 1550 ปีก่อนคริสตกาลและพาไพรัสคาฮุน (Kahun Papyrus) จาก 1850 ปีก่อนคริสตกาลได้บันทึกการคุมกำเนิดที่ถือได้ว่าเป็นหนึ่งในวิธีที่เก่าแก่ที่สุด โดยการใช้น้ำผึ้ง ใบจากต้นอาเคเชีย และผ้าพันแผลใส่เข้าไปในช่องคลอดเพื่อกีดขวางน้ำอสุจิ. เชื่อกันว่าต้นซิลเฟียม (silphium) แห่งกรีซโบราณถูกใช้เพื่อคุมกำเนิด และด้วยประสิทธิผลและความต้องการทำให้มันสูญพันธุ์ไปในที่สุด
ในสมัยกลางของยุโรป การกระทำเพื่อหยุดยั้งการตั้งครรภ์ถูกพระศาสนจักรคาทอลิกมองว่าผิดศีลธรรม ทว่าเชื่อกันว่าสมัยน้นผู้หญิงยังคงใช้การคุมกำเนิดรูปแบบต่าง ๆ เช่น การหลั่งนอกและการใส่รากต้นลิลีเข้าไปในช่องคลอด ผู้หญิงในสมัยกลางยังมักถูกแนะนำให้มัดลูกอัณฑะเพียงพอนไว้ที่ต้นขาระหว่างมีเพศสัมพันธ์เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ ถุงยางอนามัยซึ่งเก่าแก่ที่สุดถูกพบในซากปราสาทดัดลีย์ในประเทศอังกฤษ และคาดว่ามาจาก ค.ศ. 1640 โดยทำจากลำไส้สัตว์และคาดว่ายังถูกใช้ป้องกันการติดโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ระหว่างสงครามกลางเมืองอังกฤษ
กาซาโนวา ผู้ใช้ชีวิตในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 18 ของอิตาลี บรรยายเกี่ยวกับการใช้หนังแกะคลุมเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ อย่างไรก็ตาม การใช้ถุงยางอนามัยเริ่มถูกใช้ในวงกว้างในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20
การเคลื่อนไหวทางการคุมกำเนิด
การเคลื่อนไหวทางการคุมกำเนิดพัฒนาขึ้นระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 Malthusian League ตั้งขึ้นบนฐานความคิดของ ทอมัส มาลธัสใน ค.ศ. 1877 ที่สหราชอาณาจักร เพื่อให้ความรู้แก่สาธารณชนเกี่ยวกับความสำคัญของการวางแผนครอบครัวและยังสนับสนุนให้เลิกลงโทษผู้ที่ส่งเสริมการคุมกำเนิด มาร์กาเร็ต แซนเกอร์ และ ออตโต บ็อบเซน ทำให้คำว่า "การคุมกำเนิด" เป็นที่รู้จักใน ค.ศ. 1914 หลัก ๆ แล้วแซนเกอร์สนับสนุนการคุมกำเนิดเพราะเป็นการป้องกันไม่ให้ผู้หญิงไปทำแท้งอย่างไม่ปลอดภัย ทว่าเธอมักรณรงค์ว่าการคุมกำเนิดลดข้อบกพร่องทางกายและทางจิต ส่วนใหญ่เธอเคลื่อนไหวภายในสหรัฐอเมริกา ต่อมาในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1930 เธอเริ่มมีชื่อเสียงระดับนานาชาติ ในช่วงนั้นมีการใช้กฎหมายเกี่ยวกับระเบียบอันเคร่งครัด (Comstock Law) ทำให้การแจกจ่ายวิธีคุมกำเนิดเป็นเรื่องผิดกฎหมาย เธอได้รับการประกันตัวใน ค.ศ. 1914 หลังถูกจับข้อหาแจกจ่ายข้อมูลเกี่ยวกับการคุมกำเนิด และย้ายออกจากสหรัฐไปยังสหราชอาณาจักร ในสหราชอาณาจักรแซงเกอร์ยังคงต่อสู้เพื่อการคุมกำเนิด โดยได้รับแรงบันดาลใจจาก Havelock Ellis เธอเชื่อว่าผู้หญิงต้องสามารถร่วมเพศอย่างมีความสุขโดยไม่ต้องกังวลว่าจะตั้งครรภ์ ระหว่างใช้ชีวิตอยู่ในต่างประเทศ แซงเกอร์เห็นฝาครอบปากมดลูกที่มาความยืดหยุ่นมากกว่าเดิมในคลินิกดัชแห่งนึง เธอคิดว่ามันเป็นวิธีคุมกำเนิดที่ดีกว่า เมื่อแซงเกอร์กลับไปที่สหรัฐ เธอก่อตั้งคลินิกในบรุกลิน รัฐนิวยอร์กโดยได้รับความช่วยเหลือจากน้องสาว Ethel Bryne ใน ค.ศ. 1916 แต่ว่าเพียง 11 วันต่อมาก็ถูกปิดตัวลง ซ้ำเธอยังโดนจับกุม ความโด่งดังของการเข้าจับกุม การสู้คดี และการอุทธรณ์จุดประกายให้เกิดผู้ยึดถือทฤษฎีเกี่ยวกับการคุมกำเนิดขึ้นทั่วสหรัฐ นอกจากน้องสาวของเธอแล้ว แซงเกอร์ยังได้รับความช่วยเหลือจากสามีคนแรก วิลเลียม แซงเกอร์ และสามีคนที่สอง James Noah H. Slee
คลินิกถาวรเพื่อการคุมกำเนิดแห่งแรกถูกก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2464 ณ ประเทศอังกฤษ โดย มารี สโตปส์ (Marie Stopes) ดำเนินการโดยนางผดุงครรภ์และได้รับการสนับสนุนจากแพทย์รับเชิญ คลินิกเป็นที่ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการคุมกำเนิดแก่ผู้หญิงและยังสอนเกี่ยวกับการใช้หมวกครอบปากมดลูก คลินิกของเธอทำให้การคุมกำเนิดเป็นที่ยอมรับในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1920 โดยการใช้คำศัพท์ทางวิทยาศาสตร์ สโตรปส์และผู้นำคตินิยมสิทธิสตรีผู้อื่นทำหน้าที่สำคัญในการทำลายข้อห้ามเกี่ยวกับเซ็กส์ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1930 การประชุมการคุมกำเนิดได้รวบรวมตัวแทน 700 คน และนำการคุมกำเนิดและการทำแท้งเข้าสู่โลกทางการเมือง สามเดือนต่อมา กระทรวงสาธารณสุขในสหราชอาณาจักรอนุญาตให้องค์การรัฐวิสาหกิจท้องถิ่นให้คำแนะนำเกี่ยวกับการคุมกำเนิดในศูนย์สวัสดิการ
ใน ค.ศ. 1936 ศาลสหรัฐให้การตัดสินในคดี U.S. v. One Package ว่าการจ่ายอุปกรณ์ทางการแพทย์เพื่อช่วยชีวิตหรือพัฒนาความเป็นอยู่ของคนไข้ไม่ถือว่าขัดกับกฎหมายเกี่ยวกับระเบียบอันเคร่งครัด ผสการสำรวจระดับชาติใน ค.ศ. 1937 ชี้ว่า 71% ของผู้ใหญ่สนับสนุนการคุมกำเนิด ใน ค.ศ. 1938 สหรัฐมีคลินิกคุมกำเนิดทั้งหมด 347 แห่ง แม้การโฆษณาเกี่ยวกับคลินิกยังถือว่าผิดกฎหมาย เอลานอร์ รูสเวลต์ (Eleanor Roosevelt) อดีตสตรีหมายเลขหนึ่งสนับสนุนการคุมกำเนิดและการวางแผนครอบครัวอย่างเปิดเผย ใน ค.ศ. 1966 ประธานาธิบดี ลินดอน บี. จอห์นสัน กล่าวสนับสนุนการจัดหาเงินทุนสาธารณะสำหรับบริการวางแผนครอบครัว และรัฐบาลกลางสหรัฐยังเริ่มสงเคราะห์เงินช่วยเหลือบริการคุมกำเนิดแก่ครอบครัวรายได้น้อย รัฐบัญญัติคุ้มครองผู้ป่วยและการบริบาลที่เสียได้ถูกลงนามเป็นกฎหมายเมื่อมีนาคม ค.ศ. 2010 ภายใต้ประธานาธิบดี บารัก โอบามา และกำหนดให้แผนประกันสุขภาพทุกแบบครอบคลุมวิธีคุมกำเนิด รวมถึง วิธีที่ใช้สิ่งกีดขวาง วิธีที่ใช้ฮอร์โมน อุปกรณ์ฝัง การคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน และการทำหมัน
วิธีสมัยใหม่
ใน ค.ศ. 1909 ริชาร์ด ริกเตอร์ พัฒนาห่วงอนามัยแบบแรกจากลำไส้ของตัวไหม โดยได้รับการพัฒนาต่อมาจนออกสู่ตลาดในประเทศเยอรมันช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1920 ใน ค.ศ. 1951 นักเคมีชื่อ คาร์ล เจอราสซี (Carl Djerassi) จากเม็กซิโกซิตีสร้างฮอร์โมนในยาเม็ดโปรเจสเตอโรนโดยใช้มันสายพันธุ์แม็กซิกัน เจอราสซีได้สร้างยาเม็ดคุมกำเนิดขึ้นมาทว่าขาดทรัพยากรณ์ในการกระจายยาให้ผู้ใช้ การทำแท้งด้วยยากลายเป็นอีกทางเลือกของการทำแท้งโดยศัลยกรรมหลังการพัฒนาของสารที่มีโครงสร้างคล้ายโพรสตาแกลนดินในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 และยาไมฟีพริสโตน (mifepristone) ในคริสต์ทศวรรษ 1980
ตำแหน่งทางกฎหมาย
ข้อตกลงสิทธิมนุษยชนกำหนดให้รัฐบาลส่วนใหญ่จัดหาบริการเกี่ยวกับการวางแผนครอบครัวและข้อมูลเกี่ยวกับการคุมกำเนิดให้กับประชาชน รวมถึงข้อกำหนดของการวางแผนชาติสำหรับการให้บริการวางแผนครอบครัว การยกเลิกกฎหมายที่จำกัดการเข้าถึงการวางแผนครอบครัว การรับรองการเข้าถึงวิธีคุมกำเนิดหลากหลายวิธีซึ่งปลอดภัยและมีประสิทธิภาพรวมถึงการคุมกำเนิดแบบฉุกเฉิน การทำให้แน่ใจว่ามีผู้ให้บริการทางการแพทย์และสิ่งอำนวยความสะดวกในราคาที่เหมาะสม และสร้างระบบเพื่อทบทวนโครงการที่ได้นำไปใช้ รัฐบาลที่ไม่สามารถสนองข้อกำหนดเหล่านี้อาจถูกจัดว่าได้ละเมิดสนธิสัญญาระหว่างประเทศ
มุมมองทางศาสนา
แต่ละศาสนามีมุมมองหลากหลายเกี่ยวกับจริยธรรมของการคุมกำเนิด คริสตจักรโรมันคาทอลิกยอมรับเพียงการวางแผนครอบครัวโดยวิธีธรรมชาติเท่านั้น อย่างไรก็ตามชาวโรมันคาทอลิกในประเทศพัฒนาแล้วจำนวนมากยอมรับการคุมกำเนิดโดยวิธีสมัยใหม่  ในนิกายโปรเตสแตนต์มีมุมมองหลากหลายตั้งแต่ที่ไม่ยอมรับวิธีคุมกำเนิดใด ๆ เลยจนถึงที่ยอมรับการคุมกำเนิดทุกรูปแบบ มุมมองในศาสนายูดาห์มีตั้งแต่พวกที่เคร่งครัดอย่างนิกายออร์โธด็อกซ์ไปจนถึงนิกายปฏิรูปที่เคร่งน้อยกว่า ผู้นับถือศาสนาฮินดูอาจใช้การคุมกำเนิดทั้งแบบธรรมชาติและแบบประดิษฐ์ ชาวพุทธส่วนใหญ่มักยอมรับการป้องกันการตั้งครร์ แต่ไม่ยอมรับการทำแท้ง ศาสนาอิสลามอนุญาตให้คุมกำเนิดหากไม่ส่งผลต่อสุขภาพแม้บางคนอาจไม่เห็นด้วย
วันคุมกำเนิดโลก
วันที่ 26 กันยายนของทุกปีถือว่าเป็นวันคุมกำเนิดโลกซึ่งอุทิศให้กับการเพิ่มความตระหนักและพัฒนาความรู้เกี่ยวกับเพศศึกษาและอนามัยการเจริญพันธุ์ โดยมีวิสัยทัศน์ว่าโลกซึ่งทุกการตั้งครรภ์เป็นที่ต้องการ
ความเชื่อผิด ๆ
มีหลายความเชื่อเกี่ยวกับเพศสัมพันธ์และการตั้งครรภ์ซึ่งไม่ถูกต้อง การสวนล้างช่องคลอด (douching) หลังมีเพศสัมพันธ์ไม่ใช่การคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพ แถมยังมักส่งผลเสียต่อสุขภาพและไม่แนะนำให้ใช้ ผู้หญิงอาจตั้งครรภ์ได้แม้ในการร่วมเพศครั้งแรก และในทุกท่วงท่าการร่วมเพศ นอกจากนี้ยังเป็นไปได้ (แม้จะโอกาสต่ำ) ที่จะตั้งครรภ์ระหว่างเป็นประจำเดือน
ผู้หญิง
อุปกรณ์ที่เรียกว่า Essure ซึ่งขยายตัวเพื่อปิดทางเมื่อใส่เข้าไปในท่อนำไข่ได้รับอนุญาตในสหรัฐใน พ.ศ. 2545
ดูเพิ่ม
การเปรียบเทียบวิธีคุมกำเนิด
ชูวงศ์ ฉายะจินดา
ชูวงศ์  ฉายะจินดา  เป็นทั้งชื่อ  -   นามสกุลจริง และเป็นนามปากกาซึ่งเป็นที่รู้จักกันดี และใช้ในการเขียนนวนิยายตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมีนามปากกาอื่น  ๆ  อีก  คือ เทิดพงษ์  ใช้เมื่อเขียนเรื่องสั้นในช่วงแรก  ๆ  และนวนิยายเรื่องแรก   คือ  ตำรับรัก   กล้วยไม้  ณ  วังไพร  ,   แก้วเจียระไน   ,   กรทอง    และทวิชา ทั้ง   4   นามปากกาใช้ในการเขียนนวนิยายลงตีพิมพ์ในหน้านิตยสารต่าง  ๆ ชูวงศ์ ฉายะจินดา ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติจากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติให้เป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี 2559
ประวัติและการศึกษา
ชูวงศ์  ฉายะจินดา  เกิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่   25 ธันวาคม   พุทธศักราช   2473   เป็นบุตรคนสุดท้องในพี่น้องร่วมมารดาทั้งหมดห้าคนของพระชาญบรรณกิจ   (ถวิล   ฉายะจินดา) อดีตรองอธิบดีกรมบัญชีกลางกระทรวงการคลังและนางช่วง ชาญบรรณากิจ ชูวงศ์   ฉายะจินดา   หยุดเขียนนวนิยายไปยาวนาน   นับตั้งแต่ปีพุทธศักราช   2521 เมื่อเดินทางย้ายไปพำนักอยู่ที่ประเทศออสเตรเลีย   ทิ้งผลงานให้ผู้อ่านตามรอยไว้เกือบ   70   เล่ม   จนกระทั่งปีพุทธศักราช   2540    จึงกลับเข้าสู่วงวรรณกรรมอีกครั้ง    ซึ่งนับเป็นเวลาที่ห่างหายไปจากงานเขียนเป็นเวลา   20  ปี ปัจจุบัน   ชูวงศ์   ฉายะจินดา  อาศัยอยู่  ณ  นครเมลเบิร์น   ประเทศออสเตรเลียมากว่า   40   ปี   ชูวงศ์  สมรสกับปรานอม  ฉายะจินดา  มีบุตรชายหนึ่งคน  คือ  นายโชติรส   ฉายะจินดา   (เสียชีวิตแล้ว)
ชูวงศ์  ฉายะจินดา   ได้รับการศึกษาขั้นต้นจากโรงเรียนเล็ก  ๆ   ใกล้บ้านชื่อ  ‘โรงเรียนสนิทราษฏร์บริบูรณ์’จากนั้นเข้ารับการศึกษาต่อที่โรงเรียนราชินี   ถนนมหาราช   จนเมื่อศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่   5   เกิดสงครามมหาเอเชียบูรพาขึ้น บิดาคือพระชาญบรรณกิจ    จึงได้อพยพครอบครัวไปหลบภัยที่ตำบลวัดแจ้งร้อน   จึงได้เข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนวิสุทธิ์กษัตริย์   พระประแดง   จังหวัดสมุทรปราการ  ชั่วคราวในช่วงสงครามมหาเอเชียบูรพา
ต่อมาเมื่อโรงเรียนราชินีอพยพไปเปิดสอนที่ตำบลผักไห่  จังหวัดพระนครศรีอยุธยา    ชูวงศ์   ฉายะจินดา   จึงกลับไปเรียนต่อที่โรงเรียนราชินีตามเดิม ปีพุทธศักราช   2488   สงครามมหาเอเชียบูรพาสงบลง   โรงเรียนราชินีจึงย้ายกลับกรุงเทมหานคร   ชูวงศ์   ฉายะจินดา   เรียนจบชั้นมัธยมบริบูรณ์   (เตรียมอักษรศาสตร์)   ปีที่   2   เมื่อปีพุทธศักราช   2490   ร่วมรุ่นกับเดียวกับ   สุกัญญา   ชลศึกษ์    (กฤษณา อโศกสิน)    และปราศรัย รัชไชยบุญ   (นิดา)
จากนั้นเข้าศึกษาที่ภาควิชาภาษาไทย   คณะอักษรศาสตร์   จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย   ได้รับปริญญาอักษรศาสตร์บัณฑิต    รางวัลเหรียญเงินในวิชาสันสกฤต   เมื่อปีพุทธศักราช   2494 ปีพุทธศักราช   2500   ได้รับทุนจากรัฐบาลออสเตรเลีย   ภายใต้แผนการโคลัมโบ   ไปศึกษาต่อที่   UNIVERSITY   OF   MELBOURNE    ณ    นคเมลเบิร์น   ประเทศออสเตรเลีย   ในสาขาวิชาวาทศิลป์   (RHETORIC)
การทำงาน
ต่อมาเข้ารับราชการครูที่โรงเรียนราชินี  สอนอยู่ได้ไม่นานก็ป่วยเป็นโรคหลอดลมอักเสบจึงตัดสินใจลาออกจากอาชีพครูที่รักเข้ารับราชการที่กรมชลประทาน  ในแผนกสารบรรณ    นาน   3   ปี   และเริ่มเขียนเรื่องสั้นส่งให้กับนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’
ปีพุทธศักราช  2500   ได้เข้ากลับรับราชการครูซึ่งเป็นอาชีพที่ตนเองรักอีกครั้งที่โรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์   และเริ่มเขียนนวนิยายขนาดยาวเรื่องแรก   คือ   ‘ตำรับรัก’   ลงตีพิมพ์เป็นตอน  ๆในนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’
ปีพุทธศักราช  2503   ได้เข้ารับราชการที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ    ประสานมิตร   ในตำแหน่งอาจารย์ภาควิชาภาษาไทย    ที่นี่งานเขียนของ   ชูวงศ์   ฉายะจินดา   ได้ปรากฏสู่สายตาผู้อ่านซึ่งเป็นเพื่อนอาจารย์และนักเรียนด้วยกัน    โดยตีพิมพ์เรื่องสั้นในหนังสือที่ระลึกของโรงเรียนพร้อม  ๆ   กับเขียนนวนิยายลงตีพิมพ์ในนิตยสารหลายฉบับ
ต่อมาได้ลาออกจากราชการมาประกอบอาชีพนักเขียนเพียงอย่างเดียว  ได้เริ่มเขียนคอลัมน์ในหนังสือพิมพ์ดาวสยาม      และได้ทำงานอื่น  ๆ   เสริม   เช่น   บริหารโรงเรียนสอนตัดผมและตัดเสื้อดาวรุ่ง   เป็นต้น
งานเขียน
จากการที่  ชูวงศ์   ฉายะจินดา   ได้เข้าศึกษาที่ภาควิชาภาษาไทย    คณะอักษรศาสตร์   จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย   ซึ่งได้รับการฝึกฝนด้านภาษาและการเขียนภาษาไทย   ประกอบกับอุปนิสัยรักการอ่านและการขีดเขียน   ทำให้   ชูวงศ์   ฉายะจินดา   สนใจในการประพันธ์   งานประพันธ์ของนักเขียนที่มีส่วนช่วยผลักดันด้วยคือ   ‘ดอกไม้สด’   (หม่อมหลวงบุปผา   นิมมานเหมินท์)
เมื่อเรียนชั้นมัธยมบริบูรณ์  (เตรียมอักษรศาสตร์)   ปีที่   1   ที่โรงเรียนราชินี   เพื่อน  ๆ  ร่วมชั้นได้จัดทำหนังสือวารสารรายสะดวกขึ้นหนึ่งเล่มมี   ประภาศรี   นาคะนาท   (ภา    พรสวรรค์)    นักประพันธ์ที่มีชื่อเสียง    ซึ่งเป็นน้องสาวของ   ประหยัด ศ. นาคะนาท    เป็นหัวหน้าจัดทำ     ในหนังสือเล่มนั้นมีเรื่องสั้นพร้อมรูปประกอบเรื่องหนึ่งชื่อ   ‘กลางละอองทอง’   แต่งโดย   ประภาศรี   นาคะนาท      ทำให้   ชูวงศ์   ฉายะจินดา   อ่านอย่างประทับใจจนใฝ่ฝันจะเขียนเช่นนั้นบ้าง
ต่อมาเมื่อเข้าศึกษาที่คณะอักษรศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย    กุลทรัพย์   รุ่งฤดี   (คุณหญิงกุลทรัพย์   เกษแม่นกิจ)    ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมรุ่นได้ริเริ่มจัดทำวารสารอีก   ชูวงศ์   ฉายะจินดา   จึงรับหน้าที่เขียนคอลัมน์แบบเสื้อ
ปีพุทธศักราช  2495   เมื่อเข้ารับราชการครูที่โรงเรียนศิริศาสตร์   ทางโรงเรียนจัดทำหนังสือที่ระลึกแจกในงานประจำปี    ให้ครูทุกคนเขียนเรื่องมาลง    ชูวงศ์   ฉายะจินดา    จึงเขียนเรื่องแบบจดหมายเทศนาโวหารพ่อสั่งสอนลูกชาย   ถือได้ว่าเป็นงานเขียนชิ้นแรก    ต่อมาได้เขียนเรื่องทำนองนี้อีกลงในหนังสือที่ระลึกโรงเรียนราชินี
นับแต่นั้นมา     ชูวงศ์   ฉายะจินดา    ก็ได้กลายเป็นนักเขียนอย่างเต็มตัวจนถึงปัจจุบันมีผลงานนวนิยาย   เรื่องยาว   เรื่องสั้น   นับร้อยเรื่อง    โดยมีหลักในการเขียนหนังสือว่า    เขียนเพื่อเสริมพุทธวัจนะ   ‘ทำดีได้ดี    ทำชั่วได้ชั่ว’     และในฐานะนักเขียน    อยากจะทำงานที่สามารถสร้างความกลมเกลียวให้แก่คนในชาติได้อย่างจริงจัง    หวังว่าตัวหนังสือที่ตัวอักษรจะช่วยสร้างความเห็นอกเห็นใจระหว่างคนในสังคม   มิใช่ใจแคบคิดถึงแต่ตัวเอง
งานเขียนของ ชูวงศ์  ฉายะจินดา  จำนวนมากได้ถูกสร้างเป็นละครวิทยุ   ละคร  และภาพยนตร์
ผลงานเรื่องสั้น
ตั้งแต่ชั้นมัธยมต้น  ชูวงศ์   ฉายะจินดา    สนใจวิชาเกี่ยวกับภาษาไทย    โดยเฉพาะวิชาการเขียนเป็นพิเศษ   ในช่วงแรกเริ่มจากการหัดเขียนเรียงความ   ต่อมาจึงฝึกเขียนเรื่องสั้นไว้อ่านกันเองเฉพาะกลุ่ม   เรื่องสั้นเรื่องแรกที่เขียนและได้ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’   คือ    ‘หนึ่งในห้าร้อยจำพวก’
จากนั้นจึงมีเรื่องสั้นตามมาอีกว่า  58   เรื่อง   ซึ่งเรื่องสั้นทุกเรื่องได้ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’    ในระหว่างปีพุทธศักราช   2495   -    2500
ปีพุทธศักราช  2545 ได้เขียนเรื่องสั้นชื่อ   ‘เหตุเกิดเมื่อวันแม่’    ตีพิมพ์ลงในหนังสือรวมเรื่องสั้นนักเขียนนวนิยายปากกาทอง   ในนิตยสาร    ‘สกุลไทย’   รายสัปดาห์    ‘เพชรสีน้ำเงิน’   ชุด   1
ปีพุทธศักราช  2550    ได้เขียนเรื่องสั้นชื่อ    กรรมใดใครก่อ  ,   ป้าเกลือปากพระร่วง  ,  มือที่สาม   เจ้าขุนทองน้องเบริ์ท   ,   คู่กัด   ,   รักโกลาหลคนโลกาภิวัฒน์   ,   อันความกรุณาปราณี  ,   ติดอ่าง-ตกทอง   และ เสน่าปลายจวัก
งานแปล
นอกจากเขียนเรื่องของเธอแล้ว   ชูวงศ์   ฉายะจินดา    ยังชอบอ่านวรรณกรรมต่างประเทศ   เธอจึงได้รับแรงบันดาลใจจากการอ่านวรรณกรรมของ   O. HENRY  เรื่อง   THE  DIAMOND  OF  KALI   เธอจึงแปลและเรียบเรียงขึ้นโดยใช้ชื่อว่า   ‘เพชรของเจ้าแม่กาลี’
WILLIAM  HOPE  HODGESON   เรื่อง   THE  VOKE  IN  THE  NIGHT   แปลและเรียบเรียงขึ้นโดยใช้ชื่อว่า   ‘เห็ดมฤตยู’
ผลงานสารคดีเชิงท่องเที่ยว
ชูวงศ์  ฉายะจินดา    มักจะเดินทางท่องเที่ยวอยู่บ่อยครั้ง   จึงเกิดแรงบันดาลใจให้เขียนสารคดีเชิงท่องเที่ยวบอกเล่าเรื่องราวออกมาเป็นตัวอักษรในสิ่งที่พบเห็นระหว่างเดินทาง   ได้แก่
ฉันรักสแกนดิเนเวีย   เป็นสารคดีเชิงท่องเที่ยวเรื่องแรกเมื่อได้รับเชิญเป็นตัวแทนนักเขียนสตรีไปร่วมศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่ประเทศในกลุ่มสแกนดิเนเวีย   ได้แก่   เดนมาร์ก นอร์เวย์ สวีเดน   และฟินแลนด์
ลาก่อนเมลเบิร์น  เป็นสารคดีเชิงท่องเที่ยวเมื่อครั้งเดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศออสเตรเลีย   บอกเล่าเรื่องราวของชีวิตนักศึกษาและสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ
ดินแดนแห่งความสงบยามเช้า  เมื่อครั้งได้รับเชิญเป็นตัวแทนนักเขียนสตรีไปร่วมศึกษาดูงานที่ประเทศเกาหลี   ร่วมกับเพื่อนนักเขียน   คือ สุภัทร สวัสดิรักษ์, อมราวดี   (ลัดดา   ถนัดหัตถกรรม) ,สุภาว์ เทวกุล ฯ และสุวรรณี สุคนธา
ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ  ในนิตยสาร  ‘สกุลไทย’   รายสัปดาห์   ประมาณปีพุทธศักราช  2513   ได้รับรางวัลชมเชยในการประกวดหนังสือในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ   ประจำปีพุทธศักราช   2515   จากคณะกรรมการหนังสือแห่งชาติ   และกระทรวงการต่างประเทศเกาหลี   โดยสถานเอกอัครราชทูตยกย่องให้เป็นวรรณกรรมเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างไทย  -   เกาหลี    พร้อมจัดซื้อหนังสือจำนวนหนึ่งมอบแก่ห้องสมุดมหาวิทยาลัยเกาหลีที่สอนภาษาไทย
โรมันรัญจวน   เป็นสารคดีเชิงท่องเที่ยว   โดยเขียนร่วมกับเพื่อนนักเขียน   คือ   สุภัทร  สวัสดิรักษ์ ,   อมราวดี   (ลัดดา   ถนัดหัตถกรรม)  ,   สุภาว์   เทวกุล  ฯ     , ทมยันตี   ,  เพ็ญแข วงศ์สง่า   , บุษปะเกศ   ,  ‘เศก ดุสิต’   , ถาวร  สุวรรณ   และณรงค์ จันทร์เรือง   ตีพิมพ์เป็นตอน  ๆ  ในนิตยสาร  ‘สกุลไทย’   รายสัปดาห์   ประมาณปีพุทธศักราช   2514  -   2515
ผลงานนวนิยาย
ชูวงศ์  ฉายะจินดา    เริ่มเขียนนวนิยายเมื่ออายุประมาณ   30   เมื่อนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’   ได้เปิดสนามให้นักเขียนใหม่ได้ประลองฝีมือโดยได้รับการสนับสนุนจาก   หม่อมหลวงจิตติ  นพวงศ์   บรรณาธิการนิตยสาร  ‘ศรีสัปดาห์’
นวนิยายเรื่องแรกซึ่งเกิดจากแรงบันดาลใจจากการอ่านงานประพันธ์ของ  ‘ดอกไม้สด’   คือ   ‘ตำรับรัก’   (LOVE   LESSON)   ขนาดยาว   55   ตอน   เมื่อประมาณปีพุทธศักราช   2500   ทำให้ชื่อของ  ชูวงศ์   ฉายะจินดา      เป็นที่รู้จักของนักอ่านโดยทั่วไป
เรื่องต่อมา คือ   ‘ม่านบังใจ’   ลงตีพิมพ์เป็นตอน  ๆ   ในนิตยสาร   ‘ศรีสัปดาห์’   เมื่อประมาณปีพุทธศักราช   2502  -  2504
จากเวทีนิตยสาร  ‘ศรีสัปดาห์’   ชูวงศ์   ฉายะจินดา    ก้าวไปสู่นิตยสารอื่น  ๆ   อีก
สกุลไทย  รายสัปดาห์   เช่น   กำแพงเงินตรา  (ระหว่างปีพุทธศักราช   2511  -  2512),   จันทร์ไร้แสง  (ระหว่างปีพุทธศักราช   2512  -  2513) ,   พระเอกในความมืด  (ระหว่างปีพุทธศักราช   2516  -  2517)  ,  ชีวิตผวา  (ระหว่างปีพุทธศักราช   2520  -  2521)  เป็นต้น
เดลิเมล์วันจันทร์  เช่น   จำเลยรัก  (ระหว่างปีพุทธศักราช   2504  -  2405)  ,   ผู้หญิงมือสอง   ,ไพรพิศวาส   (ระหว่างปีพุทธศักราช   2501  -  2502)    สุดสายป่าน   (ระหว่างปีพุทธศักราช   2501  -  2502)   หลังจากได้รับการตอบรับอย่างสูงจากผู้อ่านเรื่อง  ‘ม่านบังใจ’  จนทำให้มีภาคสมบูรณ์ของเรื่องคือ  ‘หัวใจรัก’   (ระหว่างปีพุทธศักราช   2504  -  2505)    เป็นต้น
สตรีสาร  ได้แก่  เสี้ยนชีวิต   (ในปีพุทธศักราช   2514)
แม่ศรีเรือน  ได้แก่   ในมือมาร    (ในปีพุทธศักราช   2504)  ,  อสรพิษดำ (แรงอาถรรพ์)  (ในปีพุทธศักราช   2516)   เป็นต้น
นอกจากนี้ยังเขียนให้กับนิตยสารอื่น ๆ   เช่น  ลลนา  ,  ขวัญดาว   ,   ศรีสยาม    เป็นต้น
มีผลงานเป็นที่นิยมแพร่หลายมากมาย  เช่น   ‘จำเลยรัก’   ที่โด่งดัง  (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์   2   ครั้ง   ละคร   5   ครั้ง)  ,  ‘สุดสายป่าน’ (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์  1  ครั้ง  ละคร  3  ครั้ง)  , ‘ตำรับรัก’  (ถูกสร้างเป็นละคร   4   ครั้ง)  ,   ‘พระเอกในความมืด’  (ถูกสร้างเป็นละคร   3   ครั้ง) , ‘เงาอโศก’  (ถูกสร้างเป็นละคร 3 ครั้ง) , ‘ฝันเฟื่อง’  (ถูกสร้างเป็นละคร   3   ครั้ง) ,  'กำแพงเงินตรา'   (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง)  ,   ‘เงาใจ’ (ถูกสร้างเป็นละคร 2 ครั้ง) , 'พระจันทร์แดง' (ถูกสร้างเป็นภาพ 1 ครั้ง ละคร 3 ครั้ง) , 'เจ้าสาวเรือพ่วง' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง ละคร 3 ครั้ง) , 'พรหมพยศ' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง ละคร 2 ครั้ง) , 'พริกกับเกลือ' (ถูกสร้างเป็นละคร 3 ครั้ง) , 'เกิดเป็นหงส์' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง ละคร 1 ครั้ง) , 'ไพรรัก' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง) , 'พิษผยอง' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง) , 'รักระแวง' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง) , 'บุหงาหน้าฝน' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง ละคร 1 ครั้ง) , 'ตามรักตามล่า' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง ละคร 1 ครั้ง) , 'ฝนตกแดดออก' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง) , 'ดอนโขมด' (ถูกสร้างเป็นภาพยนตร์ 1 ครั้ง)
จากนั้นมาชื่อของ ชูวงศ์   ฉายะจินดา    โด่งดังก้องฟ้าในยุควรรณกรรม  ‘พาฝัน’   มีผู้อ่านติดนวนิยายของเธอมากมายในฐานะ  ‘ราชินีนวนิยายพาฝัน’  ตลอดมาจนถึงปัจจุบัน
ชูวงศ์  ฉายะจินดา    หยุดเขียนนวนิยายไปยาวนาน   นับตั้งแต่ปีพุทธศักราช   2521   เมื่อเดินทางไปพำนัก   ณ  นครเมลเบริร์น   ประเทศออสเตรเลีย   ทิ้งผลงานให้ผู้อ่านตามรอยไว้เกือบ   70   เล่ม   ซึ่งนับเวลาเธอหายไปจากงานเขียนเป็นเวลา   20   ปี  จนกระทั่งปีพุทธศักราช    2540   เธอได้กลับเข้าสู่วงวรรณกรรมอีกครั้งตามคำชักชวนของสุภัทร   สวัสดิ์รักษ์   อดีตบรรณาธิการอาวุโสนิตยสาร   ‘สกุลไทย’  รายสัปดาห์    เริ่มเขียนนวนิยายดังนี้
ชูวงศ์  ฉายะจินดา    กล่าวว่า  การที่กลับมาเขียนนวนิยายอีกครั้ง   ด้วยเหตุผลเดียวคือ    เกิดมาเป็นคนไทย   นับถือศาสนาพุทธและอายุสูงปูนนี้   จึงขเอฝากข้อคิดบางประการเพื่อให้คนรุ่นใหม่ในสังคมจะได้ไม่ลืมหลักธรรมเก่า  ๆ   โดยใช้นวนิยายที่ให้ทั้งความบันเทิงและข้อคิดเป็นสื่อกลางในการถ่ายทอดประสบการณ์และบอกเล่าเรื่องราวต่า  ๆ   ผ่านมุมมองของผู้หญิงที่ผ่านประสบการณ์ชีวิตมาคนหนึ่ง
ประวัติศาสตร์มุขปาฐะ
ประวัติศาสตร์มุขปาฐะ (Oral history) คือการบันทึก, อนุรักษ์ และ ตีความหมายของข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่มาจากประสบการณ์ส่วนตัวและความเห็นของผู้เล่าเหตุการณ์
การบอกเล่าประวัติศาสตร์มักจะเป็นหลักฐานจากผู้เห็นเหตุการณ์ของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอดีต แต่อาจจะรวมตำนานพื้นบ้าน, เรื่องปรัมปรา, เพลง และเรื่องราวที่เล่าขานกันมา แม้ว่าประวัติศาสตร์มุขปาฐะจะเป็นวิธีอันมีค่าในการอนุรักษ์ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับผู้สูงอายุ แต่ก็ควรที่จะรวมการสัมภาษณ์ชนรุ่นหลังด้วย เมื่อไม่นานมานี้การใช้การบันทึกด้วยวิดีโอก็เป็นการช่วยขยายขอบเขตของประวัติศาสตร์มุขปาฐะออกไปครอบคลุมสิ่งที่ไม่จำกัดแต่เพียงการบอกเล่าด้วยปากเท่านั้น แต่รวมไปถึงการใช้ท่าทางด้วย ประวัติศาสตร์มุขปาฐะอาจจะไม่เที่ยงตรงต่อความเป็นจริง และ ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังเพื่อที่จะใช้ยืนยันความเที่ยงตรงของข้อมูลที่ได้รับการบันทึกไว้
สายอีสต์เรล
สายอีสต์เรล (東鐵綫) เป็นเส้นทางแรกในสิบเส้นทางของเอ็มทีอาร์ ในเขตฮ่องกง เส้นทางนี้เป็นส่วนหนึ่งของทางรถไฟสายเกาลูน-แคนตัน (KCR) รู้จักกันโดยทั่วไปในชื่อ KCR British Section (九廣鐵路英段) และ KCR East Rail (九廣東鐵)
สถานี
ทุกสถานีเป็นสถานีระดับดินและยกระดับ นี่คือรายชื่อสถานี
โรคติดเชื้อ
โรคติดเชื้อ (infectious disease) เป็นโรคซึ่งเป็นผลจากการมีเชื้อจุลชีพก่อโรค อาทิไวรัส แบคทีเรีย รา โพรโทซัว ปรสิต หรือแม้กระทั่งโปรตีนที่ผิดปกติเช่นพรีออน เชื้อดังกล่าวอาจก่อให้เกิดโรคในสัตว์หรือพืชได้ โรคติดเชื้อจัดเป็นโรคติดต่อ (contagious diseases, communicable diseases) เนื่องจากสามารถติดต่อไปยังบุคคลอื่นหรือระหว่างสิ่งมีชีวิตในสปีชีส์เดียวกัน การติดต่อของโรคติดเชื้ออาจเกิดได้มากกว่า 1 ทาง รวมถึงการสัมผัสผู้ป่วยโดยตรง จุลชีพก่อโรคอาจถ่ายทอดไปโดยสารน้ำในร่างกาย อาหาร น้ำดื่ม วัตถุที่มีเชื้อปนเปื้อน ลมหายใจ หรือผ่านพาหะ
มิลลิวินาที
มิลลิวินาที (millisecond มาจากคำว่า มิลลิ และวินาที; สัญลักษณ์: ms) เป็นหนึ่งในพัน (0.001 หรือ 10−3 หรือ 1/1000) ของหน่วยวินาที โดยที่ 10 มิลลิวินาที (หนึ่งในร้อยของวินาที, 10−2) เรียกว่า เซนติวินาที และ 100 มิลลิวินาที (หนึ่งในสิบของวินาที, 10−1) เรียกว่า เดซิวินาที
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ มีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่อำเภอปางศิลาทอง จังหวัดกำแพงเพชร และอำเภอแม่วงก์ และอำเภอแม่เปิน จังหวัดนครสวรรค์ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นแหล่งกำเนิดต้นน้ำลำธาร ตามเทือกเขาสูงชันก่อกำเนิดเป็นน้ำตกที่สวยงาม 4-5 แห่ง ทั้งเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำแม่วงก์อันเป็นต้นน้ำของแม่น้ำสะแกกรัง นอกจากนี้ยังมีแก่งหินทำให้เกิดน้ำตกเล็กๆ ตามแก่งหินนี้ ตลอดจนมีหน้าผาที่สวยงามตามธรรมชาติ อุทยานมีเนื้อที่ประมาณ 558,750 ไร่ หรือ 894 ตารางกิโลเมตร ซึ่งในขณะนี้รัฐบาลกำลังดำเนินการก่อสร้างเขื่อนแม่วงก์ในเขตพื้นที่อุทยานด้วย
ประวัติ
นายสวัสดิ์ คำประกอบ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีมีหนังสือ ถึงปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ดร.เถลิง ธำรงนาวาสวัสดิ์) ขอให้จัดพื้นที่ป่าแม่วงก์-แม่เปิน จังหวัดนครสวรรค์ซึ่งมีสภาพธรรมชาติและน้ำตกที่สวยงามหลายแห่ง สภาพป่าอุดมสมบูรณ์และเป็นป่าต้นน้ำลำธาร กำหนดเป็นอุทยานแห่งชาติ กองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ จากการสำรวจหาข้อมูล ปรากฏว่า พื้นที่ดังกล่าว ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสูงเป็นต้นกำเนิดของลำน้ำแม่วงก์ มีเอกลักษณ์ทางธรรมชาติที่สวยงาม เช่น น้ำตกแม่กระสาหรือน้ำตกแม่กี ซึ่งสูงประมาณ 200 เมตร และหน้าผาต่างๆ สภาพป่าที่อุดมสมบูรณ์ด้วยพันธุ์ไม้และสัตว์ป่านานาชนิด เหมาะสมที่จะจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ
กองอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ ได้นำเสนอคณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ ซึ่งมีมติในการประชุมครั้งที่ 1/2528 เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2528 เห็นชอบให้กำหนดพื้นที่ดังกล่าวเป็นอุทยานแห่งชาติซึ่งประกาศไว้ในราชกิจจานุเบกษา เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 55 ของประเทศ
ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อนเรียงรายกันอยู่ตามเทือกเขาถนนธงชัยลดหลั่นลงมาจนถึงพื้นราบ ประมาณ 40-50 ลูก ยอดที่สูงที่สุดคือ “ยอดเขาโมโกจู” สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,964 เมตร เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารต้นกำเนิดของลำน้ำแม่วงก์ ส่วนพื้นที่ราบมีไม่มาก ส่วนใหญ่อยู่บริเวณริมแม่น้ำ
ตาอูร์ มาตัน รูอัก
ตาอูร์ มาตัน รูอัก (เกิด 10 ตุลาคม พ.ศ. 2499) เป็นนักการเมืองชาวติมอร์-เลสเต นายกรัฐมนตรีติมอร์-เลสเตคนปัจจุบัน และอดีตเป็นประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต ก่อนที่จะเข้าสู่การเมือง เขาเป็นผู้บัญชาการของกองทัพติมอร์-เลสเตจาก พ.ศ. 2545 จนถึง 6 ตุลาคม พ.ศ. 2554
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์
ลักษณะภูมิประเทศ
โดยลำน้ำแม่วงก์ หรือแม่เรวา เป็นแม่น้ำหรือลำน้ำสายหลักของอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ มีลักษณะภูมิประเทศที่หลากหลายมีระบบนิเวศพิเศษ มีลักษณะเป็นลำธารที่ราบมีเกาะแก่งต่าง ๆ มากมายเป็นที่ตั้งของป่าละเมาะอันเป็นที่อยู่ของสิ่งมีชีวิตต่างๆ ที่สำคัญและหายากใกล้สูญพันธุ์ ขณะที่ป่าริมน้ำเป็นถิ่นที่อยู่ของเสือโคร่งพันธุ์อินโดจีน, แก่งลานนกยูง เป็นที่อยู่และจับคู่ผสมพันธุ์ของนกยูงพันธํ์ไทยที่เหลือเพียงไม่กี่แห่งในประเทศไทย รวมถึงนากใหญ่ขนเรียบ ขณะที่ในลำน้ำพบปลาน้ำจืดอีกกว่า 60 ชนิด เช่น ปลาตะพากส้ม, ปลาเลียหิน
ตาอูร์ มาตัน รูอัก
หลังจากพ้นจากราชการทหารในปีพ.ศ. 2554 เขาได้เป็นผู้สมัครอิสระในการเลือกตั้งประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต พ.ศ. 2555 และชนะเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2555
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์
ลักษณะภูมิอากาศ
สภาพภูมิอากาศของอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ ในช่วงฤดูหนาวเริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน - เดือนกุมภาพันธ์ เป็นช่วงที่เหมาะแก่การไปท่องเที่ยวมากที่สุด เพราะอากาศค่อนข้างหนาวเย็น อันเนื่องมาจากลิ่มความกดอากาศสูงมาจากประเทศจีนแผ่ลงมาทางตอนใต้เข้าสู่ประเทศไทยตอนบนและปกคลุมทั่วประเทศ ลมที่พัดสู่ประเทศไทยในฤดูนี้คือ ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนืออุณหภูมิตำสุดในเดือนมกราคม ประมาณ 8.9 องศาเซลเซียส ส่วนช่วงฤดูร้อนเริ่มต้นจากเดือนมีนาคม - เดือนพฤษภาคม อุณหภูมิสูงสุดในเดือนเมษายนประมาณ 38.1 องศาเซลเซียส อากาศค่อนข้างร้อนจัดและมีฝนตกน้อย ทำให้สังคมพืชป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณผลัดใบ สำหรับฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือนมิถุนายน - เดือนตุลาคม มีปริมาณน้ำฝนโดยเฉลี่ย 1,100 มิลลิเมตรต่อปี
พืชพันธุ์และสัตว์ป่า
อุทยานแห่งชาติแม่วงก์ มีพื้นที่ 558,750 ไร่ หรือ (894 ตร.กม.) สามารถจำแนกลักษณะพืชพรรณและสัตว์ป่าดังนี้
ลักษณะพืชพรรณอุทยานแห่งชาติแม่วงก์ ประกอบด้วย ทรัพยากรสัตว์ป่า สามารถจำแนกได้ดังนี้
ไคร้น้ำ
ไคร้น้ำ หรือ ไคร้, ไค้, ไค้น้ำ (ไทย-พายัพ), หึยที้ (กะเหรี่ยง-ฮ่องสอน), แร่(ตราด), ไคล้น้ำ(ยะลา), ไคล้หิน(หลังสวน), กะแลแร, แกลแร(มะลายู-ยะลา) เป็นพรรณไม้ยืนต้น หรือลำต้นแตกออกมาเป็นกอก็มีลักษณะของต้นจะกลม ๆ ขนาดเท่าต้นอ้อยก็มี ลำต้นจะไม่ใหญ่มากนัก และอาจจะเท่านิ้วก้อยหรือนิ้วมือก็มี รากของต้นเป็นฝอยรวมกันเป็นกระจุกใหญ่ มีเนื้อในสีขาวเปลือกสีน้ำตาลคล้ำใบเดี่ยว ลักษณะของใบจะแคบและยาวคล้ายใบของต้นชองระอา แต่จะหนา และสากระคายมือ ขนาดของใบกว้างประมาณ 0.5-1 นิ้วยาว 4-6 นิ้ว มีสีเขียว
เป็นพรรณไม้ที่ขึ้นอยู่ตามริมน้ำหรือริมห้วย ซึ่งรากของต้นนั้นจะแช่อยู่ในน้ำเป็นฝอยเป็นไม้ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ขยายพันธุ์ด้วยการแยกต้น ส่วนมากจะพบทางภาคเหนือ จังหวัดที่มีมากคือ ตาก หรือมีขึ้นไปเรื่อยตามเกาะแก่งลำน้ำปิง
ราก นำมาใช้ปรุงเป็นยา แก้กษัย ขับปัสสาวะ แก้ไข้เซื่องซึม เบาพิการ นอกจากนี้ยอดอ่อนของต้นยังใช้รับประทาน จิ้มกับน้ำพริกได้อร่อยอีกด้วย และเนื้อไม้ภายในเปลือกนั้น นำมาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ คั่วผสมยาสูบซึ่งทางเหนือจะเรียกว่า ขี้โย
มาฮัม อังคา
มาฮัม อังคา (Maham Anga เสียชีวิตในปี 1562) เป็นหัวหน้าพยาบาลของ มหาราชอัคบาร์ เธอเป็นผู้หญิงที่ฉลาดและมีความทะเยอทะยานสูง เธอเป็นที่ปรึกษาทางการเมืองของจักรพรรดิในยามพระองค์ยังเป็นวัยรุ่นและเป็น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์โดยพฤตินัย แห่ง จักรวรรดิโมกุล ตั้งแต่ปี 1560 ถึง 1562
ตัวประกอบจีของลันเด
ในทางฟิสิกส์นั้นเป็นตัวอย่างที่ชี้เฉพาะของค่า ตัวประกอบ g ของลันเด (Landé g-factor) ซึ่งมาจากชื่อของการที่อิเล็กตรอนมีทั้งการ สปิน (spin) ออบิทัล (orbital) ทำให้เกิดโมเมนตัมเชิงมุม (angular momentum) โดยการค้นพบนี้ได้ตั้งชื่อมาจากผู้ค้นพบคือ อัลเฟรด ลันเด (Alfred Landé) ชาวเยอรมัน ซึ่งเขาได้เป็นคนแรกที่อธิบายถึงตัวแปรนี้ในปี ค.ศ.1921 ในเรื่องฟิสิกส์อะตอม (atom physics) ค่า ตัวประกอบ g ของลันเด ในการหาระดับพลังงานของอะตอมที่อยู่ในสนามแม่เหล็กแบบอ่อน สถานะทางควอนตัมของอิเล็กตรอนในออบิทัล มักจะมีค่าของพลังงานที่ degenerate โดยสถานะที่ degenerate เหล่านี้จะมีค่าโมเมนตัมเชิงมุมที่เท่ากัน เมื่ออะตอมถูกวางอยู่ในสนามแม่เหล็กแบบอ่อน อย่างไรก็ตาม ค่า degenerate จะมีค่าเพิ่มขึ้น
คำอธิบาย
ตัวแปรนี้ได้มาจากการคำนวณของ first-order perturbation ของระดับพลังงานของอะตอมที่อยู่ในสนามแม่เหล็กแบบอ่อน เราสามารถเขียนรูปแบบของตัวแปรได้เป็น ค่าออบิทัลของ gL มีค่าเท่ากับ 1 และการประมาณค่าของ gS มีค่าเท่ากับ 2 จากการอธิบายในข้างต้นนี้ทำให้ได้เป็น ในที่นี้ J คือ ผลรวมของโมเมนตัมเชิงมุม (total electronic angular momentum) L คือ ค่าโมเมนตัมเชิงมุมแบบออบิทัล (orbital angular momentum) S คือ ค่าโมเมนตัมเชิงมุมแบบสปิน (spin angular momentum) เนื่องจากค่า S มีค่าเท่ากับ ½ เสมอ จึงทำให้ในสูตรจะมีค่าของสปินเป็น ¾ ในส่วนของ S(S+1) ค่าของ gL และ gS เป็นตัวแปรค่าหนึ่งในตัวประกอบ g ของอิเล็กตรอน
หินดินดาน
หินดินดาน (shale) เป็นหินตะกอนเนื้อเม็ด (clastic sedimentary rock) ที่มีเนื้อละเอียดมาก ขนาดตะกอนภายในหินดินดานจะมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มีองค์ประกอบของโคลนที่มีแร่ดิน (clay minerals) ปนกับเศษแร่ที่มีขนาดทรายแป้ง โดยเฉพาะแร่ควอร์ตซ์ และแร่แคลไซต์ โดยจะมีสัดส่วนองค์ประกอบของแร่ที่แปรเปลี่ยนไปอย่างกว้างขวาง   ลักษณะเด่นของหินดินดานนี้จะมีฟิสซิลิตี (fissility) ที่เห็นเป็นแนวรอยแตกขนานไปกับชั้นบางๆที่มักมีความหนาน้อยกว่า 1 เซนติเมตร  ส่วนหินโคลน (mudstone) นั้นองค์ประกอบจะคล้ายกับหินดินดานแต่จะไม่แสดงลักษณะฟิสซิลิตี