cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
วาฬเพชฌฆาต
ประเภท
ปัจจุบันนี้ แม้วาฬเพชฌฆาตจะถูกจัดให้เพียงสปีชีส์เดียวและเป็นเพียงสกุลเดียว แต่จากการศึกษาล่าสุดของนักวิทยาศาสตร์พบว่า วาฬเพชฌฆาตอาจแบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่ม หรือ 4 ประเภทใหญ่ ๆ ด้วยกัน หรืออาจะมากกว่า โดยแบ่งไปตามลักษณะภายนอก เช่น ขนาดลำตัว รูปร่างของครีบหลัง ลายบนหลัง ลายด้านข้าง สี รวมถึงพฤติกรรม และถิ่นที่อยู่อาศัย โดยสถานที่ ๆ เดียวที่สามารถพบวาฬเพชฌฆาตทุกประเภทได้ คือ แอนตาร์กติกา หรือ มหาสมุทรใต้
โดยเมื่อกว่า 700,000 ปีที่แล้ว วาฬเพชฌฆาตถูกแบ่งออกมาเป็นกลุ่มแรก คือ กลุ่มที่อาศัยอยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ต่อมาเมื่อ 450,000 ปีก่อน คือ กลุ่มที่อาศัยอยู่ในแถบแอนตาร์กติกา ซึ่งยังแบ่งออกได้เป็นอีกหลายกลุ่ม ส่วนกลุ่มอื่น ๆ ก็ค่อยแยกออกจากกันในเวลาที่ตามมา ซึ่งวาฬเพชฌฆาตแต่ละกลุ่มนั้นจะแยกกันอยู่ต่างหาก ไม่มีการพบปะหรือพบเจอกันเลย
ในประเทศไทย พบวาฬเพชฌฆาตเพียงแค่ไม่กี่ครั้ง โดยในปี ค.ศ. 1993 พบในทะเลอันดามันทั้งหมด 9 ครั้ง โดยเป็นที่หมู่เกาะสุรินทร์ 5 ครั้ง และหมู่เกาะสิมิลัน 4 ครั้ง และพบอีกครั้งในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2013 ที่ฝั่งอ่าวไทย บริเวณเกาะช้าง โดยเป็นวาฬตัวเมียขนาดเล็กที่ได้รับบาดเจ็บ 2 ตัว ซึ่งในตอนแรกเชื่อว่าเป็นโลมาอิรวดี จนกระทั่งพบอีกครั้งในต้นปี ค.ศ. 2016 โดยนักท่องเที่ยวสามารถบันทึกภาพไว้ได้เมื่อต้นปี ค.ศ. 2016 ที่หาดกะรน จังหวัดภูเก็ต
วาฬเพชฌฆาตเผือก
ในต้นปี ค.ศ. 2012 นักวิทยาศาสตร์ชาวรัสเซียพบวาฬเพชรฆาตตัวผู้ตัวหนึ่ง เป็นวาฬเพชฌฆาตเผือกที่นอกชายฝั่งคาบสมุทรคัมชัตคา ในรัสเซีย ซึ่งนับเป็นวาฬเพชฌฆาตเผือกโตเต็มวัยตัวแรกที่ถูกค้นพบ โดยก่อนหน้านั้นมีพบวาฬเพชฌฆาตเผือก 2 ตัวที่รัสเซีย แต่ยังไม่ใช่ตัวโตเต็มวัย แต่กับตัวนี้เป็นตัวโตเต็มวัย จึงคาดว่ามีอายุ 16 ปี หรือมากกว่า และตั้งชื่อให้ว่า "ไอซ์เบิร์ก" (ภูเขาน้ำแข็ง)
พฤติกรรม
วาฬเพชฌฆาตเป็นนักล่าที่ชาญฉลาด ส่วนมากล่าปลาเป็นอาหาร ในบางสายพันธุ์จะล่าสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลอย่างแมวน้ำ, สิงโตทะเล หรือแม้กระทั่งวาฬขนาดใหญ่ วาฬเพชฌฆาตเป็นสัตว์สังคม จนได้รับฉายาว่า "หมาป่าแห่งท้องทะเล" โดยสัณนิษฐานได้จากพฤติกรรมทางสังคมที่ซับซ้อนของมัน อย่างเช่น เทคนิคการล่า การส่งเสียงที่สามารถสื่อความหมายระหว่างกันได้ โดยการศึกษาพบว่าวาฬเพชฌฆาตแต่ละฝูงจะมีการส่งเสียงที่แตกต่างกัน แม้จะอยู่ในพื้นที่แถบเดียวกันก็ตาม โดยมีตัวเมียเป็นจ่าฝูงหรือผู้นำฝูง ตัวเมียจะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์และให้ลูกได้เมื่ออายุ 3 ปี เมื่อล่าปลาแต่ละสปีชีส์ที่แตกต่างกัน วาฬเพชฌฆาตก็จะส่งเสียงที่แตกต่างกันด้วย และยังพบอีกด้วยว่าสมองของมันยังสามารถแสดงออกถึงอารมณ์คล้ายกับมนุษย์ได้อีกด้วย
ถึงแม้ว่าวาฬเพชฌฆาตจะไม่จัดอยู่ในสิ่งมีชีวิตใกล้สูญพันธุ์ แต่ในบางพื้นที่มันก็ได้รับความคุ้มครอง อันเนื่องมาจากการปนเปื้อนของสารพิษในน้ำทะเล การตกเป็นเหยื่อของนักล่าที่ใหญ่กว่าแล้วเพิ่มจำนวนไม่ทัน การถูกจับโดยบังเอิญระหว่างการทำประมง การสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัย การถูกมนุษย์ล่า โดยส่วนมากแล้ววาฬเพชฌฆาตจะไม่ทำร้ายมนุษย์ มีเป็นส่วนน้อยเท่านั้นที่พบว่าทำร้ายมนุษย์ อย่างเช่น ในกรณีของวาฬเพชฌฆาตในสวนน้ำ
พฤติกรรมการล่า
วาฬเพชฌฆาตจัดเป็นนักล่าอันดับต้น ๆ มันกินอาหารราว 227 กิโลกรัม/วัน และมันไม่เคยนอนหลับ แต่จะใช้วิธีว่ายน้ำช้า ๆ แทน ไม่อย่างนั้นมันจะจมน้ำตาย วาฬเพชฌฆาตที่มีอายุมากกว่าจะสอนวิธีการล่าเหยื่อให้แก่วาฬเพฌฆาตที่อายุน้อยกว่า
เทคนิคการล่าเหยื่อประเภทปลา
วาฬเพชฌฆาตมุ่งเป้าโจมตีไปที่สปีชีส์ของปลาแซลมอน และปลาทูน่า รวมไปถึงปลาฉลามบางพันธุ์อย่างปลาฉลามอาบแดดเป็นต้น ในบางกรณีเมื่อมันต้องการปกป้องลูกของมัน วาฬเพชฌฆาตสามารเอาชนะปลาฉลามขาว ได้ ในประเทศนิวซีแลนด์พบว่าวาฬเพชฌฆาตยังล่าพวกปลากระเบน, หมึก รวมไปถึงเต่าทะเลด้วย สำหรับเหยื่อประเภท ปลาแซลมอน วาฬเพชฌฆาตมักจะลุยเดี่ยว หรือออกล่าเป็นกลุ่มเล็กๆ ส่วนเหยื่อพวกปลาเฮร์ริง วาฬเพชฌฆาตจะใช้เทคนิคพิเศษที่เรียกว่า "Carousel feeding" โดยมันจะต้อนฝูงปลาแฮร์ริ่งไปที่บริเวณผิวน้ำ แล้วใช้หางตวัดกระแทกผิวน้ำอย่างแรง ทำให้ปลามึนและแตกตื่น ซึ่งสัญชาตญาณของปลาแฮร์ริ่งจะกระโดดขึ้นเหนือผิวน้ำ เมื่ออยู่ในภาวะเช่นนั้น
เทคนิคการล่าเหยื่อประเภทสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
วาฬเพชฌฆาตจะล่าเหยื่อที่อยู่ในอันดับ Cetacea ถึง 22 สปีชี่ส์ ซึ่งทราบได้จากการตรวจสอบสิ่งที่หลงเหลืออยู่ในกระเพาะอาหาร และแผลเป็นของเหยื่อ ฝูงวาฬเพชฌฆาตสามารถจู่โจมวาฬที่มีขนาดใหญ่กว่าอย่าง วาฬมิงค์, วาฬสีเทา, วาฬหัวทุย  โดยวาฬเพชฌฆาตจะเลือกเหยื่อที่มีอายุน้อย หรืออ่อนแอกว่า แต่ว่าฝูงวาฬเพชฌฆาตประมาณ 5 ตัว สามารถจู่โจมวาฬอื่น ที่โตเต็มวัยได้ แต่มันก็หลีกเลี่ยงที่จะเผชิญหน้ากับวาฬหัวทุยที่โตเต็มวัย เพราะว่าวาฬหัวทุยตัวใหญ่กว่า แข็งแกร่ง และดุร้ายพอที่จะฆ่าวาฬเพชฌฆาตได้
เทกแดตแอนด์พาร์ตี
เทกแดตแอนด์พาร์ตี (Take That & Party) เป็นสตูดิโออัลบั้มชุดแรกของวงบอยแบนด์อังกฤษ เทกแดท โดยอัลบั้มนี้ได้ออกวางแผงในวันที่ 17 สิงหาคม 1992 โดยก่อนหน้านั้นทางวงได้ออกซิงเกิ้ลมาก่อน ซิงเกิ้ลแรกของวงนี้คือ "Do What U Like" โดยเพลงนี้สามารถขึ้นไปถึงอันดับที่ 82 ในชาร์ตของอังกฤษ ซิงเกิ้ลต่อๆมาของวงอย่าง "Promises" และ "Once You've Tasted Love" สามารถขึ้นไปถึงอันดับ 38 และ 47 ตามลำดับ ซิงเกิ้ลแรกที่ประสบความสำเร็จของพวกเขาคือ "It Only Takes A Minute" เป็นเพลงคัฟเวอร์ของวงยุค'70 ชื่อ Tavares ขึ้นชาร์ทในอังกฤษสูงสุดอันดับ 7 ต่อมาเพลง "I Found Heaven" สามารถขึ้นไปถึงอันดับ 15 หลังจากนั้นก็ตามมาด้วยเพลงฮิตอย่าง "A Million Love Songs" เป็นเพลงช้าที่แต่งโดยแกรี บาร์โลว์ โดยสามารถขึ้นไปถึงอันดับ 7 ในอังกฤษ จากนั้นก็ปล่อยเพลง "Could It Be Magic" เพลงดิสโก้สุดฮิต เพลงเก่าของ แบรรี แมนิโลว์ และ ดอนน่า ซัมเมอร์ ไต่ชาร์ทไปถึงอันดับ 3 หลังจากนั้นพวกเขาก็ได้ออกอัลบั้มแรก "Take That and Party" ในปี 1992 โดยอัลบั้มนี้ขึ้นไปถึงอันดับ 2 ของชาร์ตอังกฤษ ซึ่งถือว่าเป็นอัลบั้มเดียวของวงที่ไม่สามารถขึ้นถึงอันดับ 1 โดยอัลบั้มนี้ขายได้ประมาณ 1 ล้านชุด ทั้งนี้ 11 จาก 13 เพลงของอัลบั้มต่างก็มี่แกรีในการมีส่วนร่วมในการแต่งทั้งสิ้น
พระราชสุทธิโสภณ (ประทวน ปภากโร)
พระราชสุทธิโสภณ (ประทวน ปภากโร) (นามเดิม:ประทวน  เส็งจีน) เจ้าคณะจังหวัดชัยนาท และเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่ารูปปัจจุบัน ท่านเกิดเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2475 ณ บ้านเลขที่ 49 หมู่ 1 ตำบลหนองบัว อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท บิดาชื่อ ช่วง เส็งจีน มารดาชื่อ พยุง เส็งจีน ท่านบรรพชาเป็นสามเณรเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2491 ณ วัดบำรุงธรรม ตำบลหนองบัว อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท โดยมีพระปลัดเจริญ วัดพาณิชวนาราม เป็นพระอุปัชฌาย์ อุปสมบทเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2495 ณ วัดบำรุงธรรม ตำบลหนองบัว อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท โดยมีพระปลัดเจริญ วัดพาณิชวนาราม เป็นพระอุปัชฌาย์ พระมหาสำราญ กาญจนาโภ (พระมงคลชัยสิทธิ์ อดีตเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า, อดีตเจ้าคณะอำเภอวัดสิงห์) วัดใหม่บำรุงธรรม เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระบำเรอ กิตฺติญาโณ วัดใหม่บำรุงธรรม เป็นพระอนุสาวนาจารย์
ตำแหน่งหน้าที่ในปัจจุบัน
1. ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดชัยนาท
2. เจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า
3. หัวหน้าศูนย์พระปริยัตินิเทศก์จังหวัดชัยนาท
4. ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ วัดโพธิ์งาม
5. กรรมการสถานศึกษา โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา วัดโพธิ์งาม
วิทยฐานะ
พ.ศ. 2495 สอบนักธรรมเอก ได้ในสำนักเรียนคณะจังหวัดอุทัยธานี
พ.ศ. 2501 สอบประโยค ป.ธ.4 ได้ในสำนักเรียนคณะจังหวัดอุทัยธานี
พ.ศ. 2502 สอบได้ครูพิเศษประถมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. 2508 สำเร็จพุทธศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (พธ.บ.)
งานปกครอง
พ.ศ. 2513 เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า และเป็นเลขานุการเจ้าคณะอำเภอวัดสิงห์
พ.ศ. 2524 เป็นรองเจ้าคณะอำเภอวัดสิงห์
พ.ศ. 2527 เป็นรักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดโพธิ์งาม
พ.ศ. 2529 เป็นพระอุปัชฌาย์
พ.ศ. 2542 เป็นเจ้าอาวาสวัดโพธิ์งาม อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท
พ.ศ. 2542 เป็นเจ้าคณะอำเภอวัดสิงห์
พ.ศ. 2551 เป็นรักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า
พ.ศ. 2551 เป็นเจ้าคณะจังหวัดชัยนาท
พ.ศ. 2551 เป็นเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า
พ.ศ. 2555 เป็นที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดชัยนาท
งานการศึกษา
พ.ศ. 2504 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี สำนักศาสนศึกษาวัดใหม่จันทราราม อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี
พ.ศ. 2508 เป็นครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกธรรมและบาลี และเป็นอาจารย์ใหญ่สำนักศาสนศึกษา วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท
พ.ศ. 2517 เป็นกรรมการสอบธรรมสนามหลวง และบาลีสนามหลวง
พ.ศ. 2527 เป็นอาจารย์ใหญ่โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรมและบาลี วัดโพธิ์งาม ตำบลบางหลวง อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท
พ.ศ. 2528 ได้รับแต่งตั้งเป็นพระปริยัตินิเทศก์ ประจำจังหวัดชัยนาท
พ.ศ. 2534 ได้รับพระราชทานรางวัลเสาเสมาธรรมจักร ฝ่ายส่งเสริมการศึกษาพระปริยัติธรรม  จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา  สยามบรมราชกุมารี
พ.ศ. 2536 เป็นผู้จัดการโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา วัดโพธิ์งาม
พ.ศ. 2543 – ปัจจุบัน ส่งเสริมพระภิกษุ - สามเณร ภายในวัดให้ได้รับการศึกษาทั้งแผนก ธรรม - บาลี และสามัญศึกษา จนจบปริญญาตรีโดยได้ดำเนินการจัดหาทุนการศึกษาให้ทุกรูป
พ.ศ. 2546 – ปัจจุบัน ส่งเสริมให้ศิษย์วัด (ที่มาจากบ้านภูมิเวท จังหวัดนนทบุรี) ซึ่งยังไม่จบชั้นประถมศึกษา ได้ เข้าเรียนในระดับประถมศึกษา  ที่โรงเรียนเขื่อนเจ้าพระยา  โดยทางวัดออกค่าใช้จ่ายให้ทั้งหมด
พ.ศ. 2549 ได้รับเกียรติบัตรยกย่อง จากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติให้เป็นวัดที่จัดอุทยานการศึกษาขึ้นภายในวัด
พ.ศ. 2550 ได้รับประทานโล่เกียรติคุณ บุคคลผู้ทำคุณประโยชน์แก่เยาวชน  สาขาพัฒนาเยาวชน  บำเพ็ญประโยชน์  อาสาสมัคร  สวัสดิการ  และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเยาวชน  ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์  จากพระเจ้าหลานเธอ  พระองค์เจ้าสิริวัณวรีนารีรัตน์
พ.ศ. 2551 ได้จัดตั้งศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวัดอาทิตย์ขึ้นภายในวัด
พ.ศ. 2551 ได้รับเกียรติบัตรยกย่อง จากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติให้เป็นวัดพัฒนาตัวอย่าง
งานด้านการก่อสร้าง
พ.ศ. 2551 สร้างกำแพงล้อมรอบบริเวณวัดโพธิ์งาม คอนกรีตเสริมเหล็ก  เป็นจำนวนเงิน  3,000,000  บาท (สามล้านบาทถ้วน) รวมเป็นเงินทั้งสิ้น  9,004,859  บาท  (เก้าล้านสี่พันแปดร้อยห้าสิบเก้าบาทถ้วน)
พ.ศ. 2552 สร้างซุ้มประตูวัดปากคลองมะขามเฒ่า เป็นลักษณะคอนกรีตเสริมเหล็ก ที่วัดปากคลองมะขามฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์เป็นจำนวนเงิน 2,698,980 บาท (สองล้านหกแสนแปดหมื่นหนึ่งพันเก้าร้อยแปดสิบบาทถ้วน)
พ.ศ. 2552 สร้างกำแพงบริเวณหน้าวัดปากคลองมะขามเฒ่า เป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์เป็นจำนวนเงิน 800,000 บาท (แปดแสนบาทถ้วน)
พ.ศ. 2552 ดำเนินการก่อสร้างห้องสุขา จำนวน 20 ห้อง เป็นลักษณะคอนกรีตเสริมเหล็ก ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 1,228,192 บาท (หนึ่งล้านสองแสนสองหมื่นแปดพันหนึ่งร้อยเก้าสิบสอง)
งานด้านการปฏิสังขรณ์
พ.ศ. 2546 บูรณปฏิสังขรณ์ และต่อเติมอาคารเรียนพระปริยัติธรรม ลักษณะทรงไทย 2 ชั้น ชั้นล่างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้เนื้อแข็ง หลังคามุงด้วยกระเบื้อง ที่วัดโพธิ์งาม อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 170,000 บาท (หนึ่งแสนเจ็ดหมื่นบาทถ้วน)
พ.ศ. 2547 บูรณปฏิสังขรณ์ และต่อเติมศาลาการเปรียญหลวงปู่ศุข ลักษณะทรงไทย 2 ชั้น เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงด้วยกระเบื้องเคลือบดินเผา ที่วัดโพธิ์งาม อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 157,000 บาท (หนึ่งแสนห้าหมื่นเจ็ดพันบาทถ้วน)
พ.ศ. 2549 บูรณปฏิสังขรณ์กุฏิสงฆ์ จำนวน 2 หลัง ลักษณะทรงไทย 2 ชั้น ชั้นล่างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้เนื้อแข็ง หลังคามุงกระเบื้อง ที่วัดโพธิ์งาม อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 10,000 บาท (หนึ่งหมื่นบาทถ้วน)
พ.ศ. 2549 บูรณปฏิสังขรณ์วิหารบรรจุศพ พระมงคลชัยสิทธิ์ อดีตเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 150,000 บาท (หนึ่งแสนห้าหมื่นบาทถ้วน)
พ.ศ. 2549 บูรณปฏิสังขรณ์สระน้ำรอบบริเวณที่บรรจุศพ พระมงคลชัยสิทธิ์ อดีตเจ้าอาวาสวัดปากคลองมะขามเฒ่า ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 600,000 บาท (หกแสนบาทถ้วน)
พ.ศ. 2549 บูรณปฏิสังขรณ์กุฏิสงฆ์ ลักษณะทรงไทย คอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงกระเบื้อง ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 586,706 บาท (ห้าแสนแปดหมื่นหกพันเจ็ดร้อยหกบาทถ้วน)
พ.ศ. 2550 ซ่อมแซมกุฏิสงฆ์ ลักษณะทรงไทย 2 ชั้น ชั้นล่างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ชั้นบนเป็นไม้เนื้อแข็ง หลังคามุงกระเบื้อง และห้องสุขา จำนวน 10 ห้อง เป็นลักษณะคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงกระเบื้อง ที่วัดโพธิ์งาม ตำบลบางหลวง อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 30,000 บาท (สามหมื่นบาทถ้วน)
พ.ศ. 2552 ซ่อมแซมโรงเก็บรถให้เป็นสำนักงานเจ้าคณะจังหวัดชัยนาท ลักษณะทรงไทย 2 ชั้น เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงกระเบื้อง ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 729,000 บาท (เจ็ดแสนสองหมื่นเก้าพันบาทถ้วน)
พ.ศ. 2552 ซ่อมแซมหอประชุมวัดปากคลองมะขามเฒ่าให้เป็นศาลาหลวงปู่ศุข ลักษณะทรงไทยชั้นเดียว เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก หลังคามุงกระเบื้อง ที่วัดปากคลองมะขามเฒ่า อำเภอวัดสิงห์ จังหวัดชัยนาท แล้วเสร็จบริบูรณ์ ราคาก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน 5,500,000 บาท (ห้าล้านห้าแสนบาทถ้วน)
รวมเป็นเงิน ด้านการก่อสร้างและปฏิสังขรณ์ทั้งสิ้น 22,572,037 บาท (ยี่สิบสองล้านห้าแสนเจ็ดหมื่นสองพันสามสิบเจ็ดบาทถ้วน)
สมณศักดิ์
พ.ศ. 2516 เป็นพระครูสัญญาบัตร เทียบผู้ช่วยเจ้าอาวาสพระอารามหลวงชั้นพิเศษ (ทผจล.ชพ.) ที่ "พระครูประภากรวิชัย"
พ.ศ. 2542 เป็นพระราชาคณะ ชั้นสามัญ เปรียญ ที่ "พระปริยัติชยากร"
พ.ศ. 2552 เป็นพระราชาคณะ ชั้นราช ที่ "พระราชสุทธิโสภณ วิมลศาสนกิจ มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี"
ทองดี มนิสสาร
ทองดี มนิสสาร เป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุดรธานี 4 สมัย เป็นอดีตประธานคณะกรรมาธิการการแรงงานในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 24 สังกัดพรรคเพื่อไทย ได้รับเลือกตั้งและดำรงตำแหน่ง ส.ส. ในระหว่างปี 2544 - 2556 เขาเคยได้รับโล่ดีเด่นผู้ไม่เคยขาด-ลา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร
ประวัติ
ทองดี มนิสสาร เกิดเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488 จบการศึกษาประกาศวิชาการปกครองท้องที่ (ปปท.) จากมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ปริญญาตรีรัฐศาสตรบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และปริญญาโท รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง สมรสกับ นางลมัย มนิสสาร มีบุตรธิดาด้วยกัน 5 คน
การทำงาน
ทองดี มนิสสาร อดีตเป็นกำนันตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน และเป็นประธานชมรมกำนัน-ผู้ใหญ่บ้านอำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี ก่อนจะเข้าสู่งานการเมืองโดยการลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุดรธานีครั้งแรกในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2544 สังกัดพรรคไทยรักไทย และได้รับเลือกตั้งต่อเนื่องอีกในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548
ในปี 2550 เขาย้ายสังกัดพรรคพลังประชาชน และได้รับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2550 และการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 สังกัดพรรคเพื่อไทย และเป็นประธานคณะกรรมาธิการการแรงงานในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 24
ในสภาผู้แทนราษฎร นายทองดีเคยทำงานเป็นผู้ช่วยเลขานุการกรรมาธิการการแรงงาน กรรมาธิการวิสามัญงบประมาณเพิ่มเติม พ.ศ. 2547 กรรมาธิการวิสามัญกฎหมายองค์การบริหารส่วนตำบล กรรมาธิการวิสามัญกฎหมายรถยนต์ กรรมาธิการวิสามัญ พ.ร.บ. 2475 ลักษณะปกครองท้องถิ่น พ.ศ. 2541
นายทองดี เป็นสมาชิกในกลุ่มวังน้ำยม ในพรรคไทยรักไทย
ถึงแก่อนิจกรรม
ทองดี มนิสสาร เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง เมื่อวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2557 รวมอายุ 68 ปี มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2557 ณ วัดศรีสมพร หมู่ที่ 10 บ้านดอนยางเดี่ยว ตำบลโพนงาม อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
โบสถ์ยิวใหญ่แห่งเปิลเซ็ญ
โบสถ์ยิวใหญ่ (Velká Synagoga; Great Synagogue) ในเปิลเซ็ญ ประเทศเช็กเกีย เป็นโบสถ์ยิวที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองของทวีปยุโรป
โบสถ์ยิวใหญ่มีลักษณะทางสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นด้วยโดมหัวหอมแบบรัสเซียออร์ทอดอกซ์, เพดานแบบอาหรับ และ Aron kodesh แบบอินเดีย ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง โบสถ์ถูกใช้เป็นโกดังของกองทัพ จึงทำให้โบสถ์ไม่ถูกกองทัพของนาซีทำลายขณะยึดครองดินแดนเช็ก หลังสงครามสิ้นสุด เช็กโกสโลวาเกียอยู่ภายใต้ปกครองของคอมมิวนิสน์ ซ่งสั่งปิดศาสนาสถานทุกแห่ง โบสถ์ยิวจึงถูกทิ้งร้างและขาดการดูแล
ประเทศซูรินามในโอลิมปิกฤดูร้อน 2012
ประเทศซูรินาม เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 30 ค.ศ. 2012 (พ.ศ. 2555) ณ กรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ระหว่างวันที่ 27 กรกฎาคม – 12 สิงหาคม ค.ศ. 2012
วัดสระน้ำส้ม
วัดสระน้ำส้ม เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกาย ตั้งอยู่ในตำบลห้วยขวาง อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม วัดนี้เป็นสถานที่แห่งหนึ่งซึ่งผู้ศรัทธา เชื่อว่ามีความผูกพันข้องเกี่ยวกับพญานาค
วัดสระน้ำส้มเป็นวัดโบราณเก่าแก่ ไม่รู้ว่าใครเป็นผู้สร้างเอาไว้ จนเมื่อปี พ.ศ. 2532 นายสุทธิ นาคสมภพ คหบดีใจบุญ บุตร ธิดาและญาติพี่น้อง ร่วมกันถวายที่ดินให้บูรณะวัดและรับอุปถัมภ์วัด โดยนิมนต์ หลวงพ่อสมชาย ฐิตธัมโม จากวัดอุดมคงคาคีรีเขต อำเภอมัญจาคีรี จังหวัดขอนแก่น มาจำพรรษา
ต่อมาในปี พ.ศ. 2535 หลวงพ่อสมชาย ได้ปลีกวิเวกปฏิบัติธรรมในป่าเขาแถบจังหวัดเพชรบูรณ์ พระปฐมคณาจารย์ เจ้าคณะจังหวัดนครปฐม-สุพรรณบุรี (ธรรมยุติ) ได้มีคำสั่งให้ พระครูปุญญาภินันท์ (หลวงพ่อบุญมี เตชปุญโญ) ไปเป็นเจ้าอาวาสแทน กระทั่งปี พ.ศ. 2543 คณะกรรมการวัดและชาวบ้านขออนุญาตปฏิสังขรณ์วัดและก่อสร้างถาวรวัตถุเพิ่มเติม เมื่อพระครูปุญญาภินันท์ มรณภาพเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2553 คณะสงฆ์จึงแต่งตั้ง พระอธิการวันชัย ปภัสสโร เป็นเจ้าอาวาสสืบต่อมาจนปัจจุบัน และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2559
สถานีทอทเทนแฮมคอร์ทโร้ด
สถานีทอทเทนแฮมคอร์ทโร้ด (Tottenham Court Road tube station) เป็นสถานีหนึ่งของรถไฟใต้ดินลอนดอนซึ่งตั้งอยู่บนเซนต์ไกลส์เซอร์คัสในนครหลวงเวสต์มินสเตอร์ สถานีนี้อยู่ระหว่างสถานีออกซฟอร์ดเซอร์คัสและสถานีโฮลบอร์นบนสายเซ็นทรัล สถานีเลสเตอร์สแควร์และสถานีกู๊ดจ์บนสายนอร์ธเธิร์น  และอยู่ในเขต 1
แคเมอรอน บอร์ธวิก-แจ็กสัน
ระดับสโมสร
คาเมรอนเกิดเมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2540 โดยเป็นเด็กในท้องถิ่นคือเกิดที่เมือง แมนเชสเตอร์ ก้าวเข้าสู่ศูนย์ฝึกเยาวชนของสโมสรเมื่อปี 2546 ขณะอายุได้ 6 ปีและได้เซ็นสัญญาเป็นนักเตะอาชีพกับทางสโมสรเมื่อปี 2556 ขณะอายุได้ 16 ปี
โดยคาเมรอนได้ประเดิมสนามให้ทีมสำรองนัดแรกโดยลงมาเป็นตัวสำรองแทน ทอม ลอว์เรนซ์ ในนัดที่ทีมสำรองของทีมปีศาจแดงเปิดบ้านเอาชนะทีมสำรองของ โบลตัน วันเดอเรอร์ส ไปได้ 4-1 เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2556 ซึ่งในฤดูกาล 2556-57 เขาได้ลงเล่นไปทั้งสิ้น 22 นัดพร้อมกันนั้นเขายังสามารถคว้าแชมป์ เอฟเอ ยูธ คัพ ได้ถึง 2 สมัยคือในปี 2557 และ 2558
ระดับทีมชาติ
คาเมรอนได้ลงเล่นในนามทีมชาติอังกฤษรุ่นอายุไม่เกิน 19 ปีไป 1 นัดในนัดที่ทีมสิงโตน้อยพบกับทีมชาติ ฮอลแลนด์ รุ่นอายุไม่เกิน 19 ปี เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2558
รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 19
'''รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 19 ประจำปี พ.ศ. 2553''' จัดโดยชมรมวิจารณ์บันเทิง ประกาศผลเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 ณ ห้องมัฆวานรังสรรค์ สโมสรทหารบก กรุงเทพมหานคร
รายชื่อบุคคลและภาพยนตร์ที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล
รายชื่อบุคคลและภาพยนตร์ที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัล ผู้ชนะรางวัล จะเน้นด้วย ตัวหนา
ปลาหมอเท็กซัส (สกุล)
ปลาหมอเท็กซัส (Texas cichlid) เป็นสกุลของปลาน้ำจืดกระดูกแข็งสกุลหนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Herichthys (มาจากภาษากรีกคำว่า "eri" หมายถึง "มาก" และคำว่า "ichthys" หมายถึง "ปลา") อยู่ในวงศ์ Cichlasomatinae ในวงศ์ใหญ่ Cichlidae หรือปลาหมอสี
มีลักษณะโดยรวม มีพื้นลำตัวสีเขียว ตามตัวมีจุดกลมเล็ก ๆ สีคล้ายไข่มุกกระจายอยู่ทั่วตัว เมื่อโตเต็มที่โดยเฉพาะตัวผู้ส่วนหัวจะมีโหนกเนื้อนูนขึ้นมา มีขนาดโตเต็มที่ประมาณ 10-12 นิ้ว
เป็นปลาที่มีอุปนิสัยดุร้ายก้าวร้าว กินอาหารได้ทั้งพืชและสัตว์ กระจายพันธุ์ตั้งแต่ทางตอนใต้ของสหรัฐอเมริกา เช่น รัฐเท็กซัสและฟลอริดา จนถึงอเมริกากลาง เช่น เม็กซิโก เป็นปลาสกุลที่ได้รับความนิยมในการเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม โดยมักจะนำมาผสมข้ามสายพันธุ์กับปลาชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน หรือแม้แต่ต่างสกุลกัน จนกลายมาเป็นปลาสายพันธุ์ใหม่ที่มีความสวยกว่าสายพันธุ์ดั้งเดิมในธรรมชาติ คือ ปลาหมอเท็กซัสแดง
ภาวะสมองเสื่อม
ภาวะสมองเสื่อม หรือ โรคสมองเสื่อม (Dementia มาจากภาษาละตินว่า de- "ออกไป" และ mens "จิตใจ" ) เป็นชื่อรวมของโรคสมองต่าง ๆ ที่เป็นในระยะยาว มักทำให้เสียความคิดและความจำอย่างรุนแรงจนมีผลต่อชีวิตประจำวัน อาการสามัญอื่น ๆ รวมปัญหาทางอารมณ์ ปัญหาทางภาษา และการไร้แรงจูงใจที่จะทำอะไร ๆ ปกติไม่มีผลต่อความรู้สึกตัว เพื่อวินิจฉัยคนไข้ว่าสมองเสื่อม การทำงานของสมองต้องผิดแปลกไปหรือเสื่อมไปเกินกว่าที่คาดหวังได้เพราะความชรา โรคนี้มีผลสำคัญต่อผู้ดูแลรักษา
โรคสมองเสื่อมที่สามัญสุดก็คือ โรคอัลไซเมอร์ ซึ่งเกิดเป็นอัตราร้อยละ 50–70 โรคสามัญอื่น ๆ รวมภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด (vascular dementia) ที่ 25%, ภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ (Lewy body dementia หรือ LBD) ที่ 15% และ ภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (frontotemporal dementia หรือ FTD) โรคที่สามัญน้อยกว่ารวมภาวะโพรงสมองคั่งน้ำโดยมีความดันปกติ (NPH) ภาวะสมองเสื่อมเหตุโรคพาร์คินสัน (PDD) ซิฟิลิส ภาวะสมองเสื่อมเหตุเอชไอวี และโรคครอยตส์เฟลดต์-จาค็อบ (CJD) คนไข้หนึ่ง ๆ อาจมีภาวะสมองเสื่อมหลายอย่าง มีส่วนหนึ่งที่เกิดภายในครอบครัว ในคู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิตรุ่น 5 (DSM-5) ภาวะสมองเสื่อมได้จัดใหม่ว่าเป็นความผิดปกติทางประสาทปริชาน (neurocognitive disorder) โดยมีระดับความรุนแรงต่าง ๆ การวินิจฉัยปกติจะอาศัยประวัติคนไข้และการทดสอบการทำงานทางประชาน (cognitive testing) ประกอบกับการสร้างภาพทางสมองและการตรวจเลือดเพื่อกันเหตุอื่น ๆ ออก วิธีการตรวจทางประชานที่ใช้อย่างสามัญอย่างหนึ่งก็คือ mini mental state examination (MMSE) วิธีที่พยายามใช้ป้องกันโรครวมทั้งลดปัจจัยเสี่ยงเช่น ความดันสูง การสูบบุหรี่ เบาหวาน และโรคอ้วน การตรวจคัดกรองโรคในคนทั่วไปไม่แนะนำ
มีคนไข้ภาวะสมองเสื่อม 46 ล้านคนทั่วโลกในปี 2015 คนร้อยละ 10 จะเกิดโรคในช่วงชีวิต โดยจะสามัญขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น คนอายุระหว่าง 65–74 ปีร้อยละ 3 มีภาวะสมองเสื่อม, 75–84 ปีร้อยละ 19 และอายุมากกว่า 85 ปีเกือบครึ่ง ในปี 2013 มีคนตายเพราะโรค 1.7 ล้านคนเพิ่มจาก 8 แสนคนในปี 1990 เพราะคนอายุยืนขึ้น ภาวะสมองเสื่อมก็เลยสามัญยิ่งขึ้น แต่สำหรับคนในกลุ่มอายุโดยเฉพาะ ๆ อาจจะเกิดน้อยกว่าสมัยก่อนอย่างน้อยก็ในประเทศพัฒนาแล้วเพราะปัจจัยเสี่ยงได้ลดลง มันเป็นเหตุพิการสามัญที่สุดอย่างหนึ่งในคนชรา เชื่อว่า เป็นภาระทางเศรษฐกิจถึง 604,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี (ประมาณ 20 ล้านล้านบาท) ผู้มีภาวะสมองเสื่อมบ่อยครั้งถูกกักตัวไว้หรือถูกให้ยาระงับประสาทเกินความจำเป็น ซึ่งเป็นประเด็นทางสิทธิมนุษยชน มลทินทางสังคมเป็นเรื่องสามัญ
อาการ
อาการภาวะสมองเสื่อมจะต่างกันขึ้นอยู่กับประเภทและระยะของโรค ปัญหาที่มักมีรวมความจำ ภาษา ความใส่ใจ การแก้ปัญหา และปัญหาการจินตนาการทางปริภูมิ (visual-spatial ability) ภาวะสมองเสื่อมชนิดต่าง ๆ โดยมากจะลุกลามอย่างช้า ๆ เมื่อปรากฏอาการ ความจริงสมองได้เสื่อมมานานแล้ว
อาการทางประสาท-จิตเวชที่ปรากฏมีชื่อเรียกเฉพาะว่า อาการทางพฤติกรรมและทางจิตของภาวะสมองเสื่อม (Behavioural and psychological symptoms of dementia ตัวย่อ BPSD) ซึ่งรวมปัญหาต่าง ๆ คือ
อาการทางพฤติกรรมและทางจิตเช่นที่ว่าจะเกิดในภาวะสมองเสื่อมแทบทุกชนิด อาจมีอาการอื่น ๆ อีกรวมทั้ง
เมื่อบุคคลที่สมองเสื่อมอยู่ในสถานการณ์ที่ตนรับมือไม่ได้ ก็อาจเกิดร้องไห้หรือโกรธอย่างบังคับไม่ได้ ("catastrophic reaction") อาการโรคจิต (มักหลงผิดว่า คนอื่นมุ่งร้ายต่อตน) และความไม่สงบกายใจหรือความดุร้ายมักจะมาพร้อมกับภาวะสมองเสื่อม
ความพิการทางประชานแบบอ่อน ๆ (MCI)
ในระยะแรกของภาวะสมองเสื่อม อาการอาจเห็นได้ยาก ต้องมองกลับไปในอดีตจึงจะเห็นอาการต้น ๆ ได้ชัด ระยะแรกสุดก็คือ ความพิการทางประชานแบบอ่อน (mild cognitive impairment หรือ MCI) ผู้ที่วินิจฉัยว่ามีอาการนี้ร้อยละ 70 จะลุกลามเป็นภาวะสมองเสื่อมต่อไป เมื่อถึงระยะนี้ สมองได้เสื่อมมานานแล้ว แต่อาการเพียงเพิ่งเริ่มปรากฏ แต่ยังไม่สร้างปัญหาต่อชีวิตประจำวัน เพราะถ้าสร้างแล้ว ก็จะวินิจฉัยว่ามีภาวะสมองเสื่อม ผู้มีอาการนี้จะได้คะแนนระหว่าง 27-30 เมื่อทดสอบด้วย MMSE ซึ่งอยู่ในพิสัยปกติ อาจมีปัญหาความจำและปัญหาเลือกคำพูด แต่สามารถแก้ปัญหาธรรมดา ๆ และดำเนินชีวิตตามปกติได้
ระยะต้น
เมื่อถึงภาวะสมองเสื่อมระยะต้น อาการจะเริ่มปรากฏต่อผู้อื่น และเริ่มเป็นปัญหาต่อชีวิตประจำวัน คะแนนของ MMSE จะอยู่ระหว่าง 20-25 อาการจะขึ้นอยู่กับชนิดของภาวะสมองเสื่อม งานบ้านหรืองานอื่น ๆ ที่ซับซ้อนจะกลายเป็นเรื่องยาก คนไข้ยังสามารถดูแลตัวเอง แต่อาจลืมบางเรื่อง เช่น กินยา และอาจต้องเตือนให้ทำ
อาการเบื้องต้นของภาวะสมองเสื่อมปกติรวมปัญหาความจำ แต่อาจรวมภาวะเสียการใช้คำ (anomia) ปัญหาในการวางแผนและบริหารจัดการ (คือ executive functions) วิธีการประเมินความพิการที่ดีอย่างหนึ่งก็คือถามว่า ยังจัดแจงเรื่องเงินทองเองได้หรือไม่ เพราะนี่มักเป็นเรื่องแรกที่มีปัญหา อาการอื่นอาจรวมการหลงทางในที่ใหม่ ๆ การทำอะไรซ้ำ ๆ บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง การไม่เข้าสังคมและปัญหาในการงาน
เมื่อประเมินภาวะ จะต้องพิจารณาว่าบุคคลทำการได้เช่นไรเมื่อ 5-10 ปีก่อน ต้องพิจารณาระดับการศึกษา ยกตัวอย่างเช่น นักบัญชีที่ไม่สามารถคิดงบดุลบัญชีธนาคารน่าเป็นห่วงกว่าบุคคลที่ไม่สำเร็จการศึกษามัธยมปลายหรือไม่เคยดูแลเรื่องการเงินของตนเอง ในภาวะสมองเสื่อมเหตุโรคอัลไซเมอร์ อาการเบื้องต้นที่เด่นสุดคือปัญหาความจำ ปัญหาอื่น ๆ รวมทั้งเสียการใช้คำและหลงทาง ภาวะสมองเสื่อมชนิดอื่น ๆ เช่น ภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ (LBD) และเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (FTD) อาการแรก ๆ สุดอาจเป็นบุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง บวกปัญหาการวางแผนและบริหารจัดการ
ระยะกลาง
เมื่อภาวะลุกลาม อาการต้น ๆ จะแย่ลง อัตราความเสื่อมจะต่างกันในแต่ละบุคคล คะแนน MMSE ระหว่าง 6-17 ระบุว่าภาวะอยู่ในระยะกลาง ยกตัวอย่างเช่น ภาวะสมองเสื่อมเหตุโรคอัลไซเมอร์ระยะกลางจะจำอะไรใหม่ ๆ เกือบไม่ได้ คนไข้พิการอย่างรุนแรงเพราะแก้ปัญหาไม่ได้ และความเข้าใจทางสังคมก็อาจพิการด้วย ปกติจะไปนอกบ้านไม่ได้ และไม่ควรให้อยู่ตัวคนเดียว อาจสามารถทำงานบ้านง่าย ๆ ได้แต่นอกเหนือจากนั้นก็จะทำไม่ได้ และต้องให้คนช่วยดูแลทำความสะอาดตนเองมากขึ้นโดยเตือนเฉย ๆ ไม่ได้
ระยะสุดท้าย
คนไข้ภาวะสมองเสื่อมระยะสุดท้ายปกติจะเงียบเฉยมากขึ้น และต้องได้ความช่วยเหลือดูแลตนเองทั้งหมดหรือเกือบทั้งหมด ปกติต้องมีคนดูแล 24 ชม. เพื่อให้ปลอดภัย และให้ได้สิ่งที่จำเป็นพื้นฐานต่อชีวิต ถ้าไม่ดูแล อาจจะเที่ยวไปไม่มีจุดหมายหรือหกล้ม อาจไม่รู้จักอันตรายธรรมดา ๆ เช่น เตาร้อน หรือไม่รู้จักว่าควรเข้าห้องน้ำ อาจกลั้นปัสสาวะไม่ได้ การกินก็มักจะเปลี่ยนไป มักต้องกินอาหารบด หรืออาหารเหลวทำให้ข้น ต้องช่วยให้กิน ไม่ว่าจะเพื่อยืดชีวิต คงน้ำหนัก หรือลดโอกาสติดคอโดยทำให้กลืนง่ายขึ้น ความอยากอาหารอาจลดจนไม่ต้องการกินเลย อาจไม่ต้องการลุกจากเตียง หรืออาจต้องช่วยให้ลุกจากเตียง จำคนรอบ ๆ ตัวไม่ได้ อาจมีปัญหาการนอนหรือไม่นอนเลย
ที่ฟื้นสภาพได้
เหตุของภาวะสมองเสื่อมที่ฟื้นสภาพได้รวมภาวะขาดไทรอยด์ การขาดวิตามินบี โรคไลม์ และซิฟิลิสระบบประสาท (neurosyphilis) ผู้ที่มีปัญหาความจำทั้งหมดควรตรวจว่าขาดไทรอยด์หรือวิตามินบีหรือไม่ คนไข้ที่มีปัจจัยเสี่ยงเท่านั้นพึงตรวจโรคไลม์และซิฟิลิสระบบประสาท แต่เพราะปัจจัยเสี่ยงมักรู้ได้ยาก ซิฟิลิสระบบประสาท โรคไลม์ และปัจจัยอื่น ๆ จึงอาจต้องตรวจอยู่ดีเพื่อให้ระบุเหตุให้ชัดเจนได้ การเสียการได้ยินอาจสัมพันธ์กับภาวะสมองเสื่อม ดังนั้น เครื่องช่วยให้ได้ยินก็อาจมีประโยชน์
เหตุโรคอัลไซเมอร์
โรคอัลไซเมอร์เป็นเหตุภาวะสมองเสื่อมในอัตราถึงร้อยละ 50-70 อาการสามัญที่สุดของโรคก็คือการเสียความจำระยะสั้นและเสียการใช้คำ อาจมีปัญหาทางรับรู้ทางตา-ปริภูมิ (เช่น เริ่มหลงทางบ่อย) การคิดหาเหตุผล การตัดสินใจ และการรู้จักว่าตนมีปัญหาความจำ
เหตุหลอดเลือด
ภาวะสมองเสื่อมร้อยละ 20 ของทั้งหมดเป็นภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด (vascular dementia) จึงจัดเป็นเหตุอันดับสอง ซึ่งอาจเกิดจากโรคหรือการบาดเจ็บที่มีผลต่อหลอดเลือดที่ส่งไปเลี้ยงสมอง ปกติจะเกิดจากการขาดเลือดไปเลี้ยงสมองแบบย่อย ๆ (mini-stroke หรือ transient ischemic attack) อาการของภาวะจะขึ้นอยู่กับส่วนสมองที่เกิดขาดเลือดและกับขนาดเส้นเลือดที่เป็นปัญหา การบาดเจ็บหลายครั้งอาจทำให้ภาวะสมองเสื่อมแย่ลงไปเรื่อย ๆ เทียบกับการบาดเจ็บครั้งเดียวแต่เกิดที่ส่วนสำคัญทางประชาน เช่น ฮิปโปแคมปัสหรือทาลามัส ซึ่งการทำงานทางประชานอาจเสื่อมลงอย่างฉับพลัน การสร้างภาพสมองอาจแสดงหลักฐานว่าเกิดการขาดเลือดหลายครั้งหลายขนาดในตำแหน่งต่าง ๆ ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือดมักจะมีปัจจัยเสียงเกี่ยวกับโรคหลอดเลือด เช่น การสูบบุหรี่ ความดันสูง จังหวะหัวใจเต้นผิดปกติ (atrial fibrillation) ไขมันสูง เบาหวาน หรือปัญหาทางหัวใจหลอดเลือดอื่น ๆ เช่น หัวใจล้มหรือปวดหัวใจ (angina) ที่เคยเกิดมาก่อน
เหตุลิวอี้บอดี้
ภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ (Lewy body dimentia หรือ LBD) มีอาการหลักเป็นประสาทหลอนทางตาและอาการคล้ายโรคพาร์คินสัน ซึ่งรวมการสั่น กล้ามเนื้อแข็ง และใบหน้าไร้อารมณ์ สิ่งที่เห็นหลอนทางตาจะชัดเจน เป็นเรื่องเกี่ยวกับคนหรือสัตว์ และมักเกิดเมื่อกำลังจะหลับหรือตื่น อาการเด่นอื่น ๆ รวมปัญหาทางการใส่ใจ การบริหารจัดการ การแก้ปัญหา การวางแผน (คือ executive functions) และปัญหาทางตา-ปริภูมิ (ซึ่งทำให้หลงทาง) เช่นกัน ภาพสมองอย่างเดียวไม่สามารถใช้วินิจฉัย LBD แต่ก็มีอาการบางอย่างที่สามัญเป็นพิเศษ สมองกลีบท้ายทอยของคนไข้มักจะปรากฏว่า 1) มีเลือดไปเลี้ยงน้อยเกิน (hypoperfusion) เมื่อทำภาพ SPECT หรือ 2) มีเมแทบอลิซึมน้อยเกิน (hypometabolism) เมื่อทำภาพ PET ทั่วไปแล้ว การวินิจฉัย LBD จะตรงไปตรงมาและปกติไม่ต้องถ่ายภาพสมอง
เหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ
ภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (frontotemporal dementia หรือ FTD) มีอาการเป็นบุคลิกภาพเปลี่ยนไปอย่างมากและปัญหาทางภาษา คนไข้จะถอนตัวจากสังคมและไม่รู้ว่าตนมีปัญหาตั้งแต่ต้น ๆ โดยเปรียบเทียบ ปัญหาความจำไม่ใช่อาการหลัก
FTD มีประเภทย่อย 6 ประเภท ประเภทแรกมีปัญหาหลักทางบุคลิกภาพและทางพฤติกรรม ซึ่งเรียกว่า behavioral variant FTD (bv-FTD) ประเภทนี้สามัญสุด คนไข้ประเภทนี้ไม่ดูแลความสะอาดตนเอง ความคิดยืดหยุ่นไม่ได้ ไม่ค่อยยอมรับว่ามีปัญหา ไม่เข้าสังคม ความอยากอาหารมักเพิ่มอย่างมาก อาจมีพฤติกรรมทางสังคมที่ไม่สมควร เช่น อาจกล่าวเรื่องทางเพศอย่างไม่สมควร หรืออาจเปิดดูสื่อโป๊อย่างโต้ง ๆ อาการที่สามัญอย่างหนึ่งก็คือความไร้อารมณ์ (apathy) ไม่สนใจอะไร ๆ แต่ความไร้อารมณ์ก็เป็นอาการสามัญอย่างหนึ่งของภาวะสมองเสื่อมหลายชนิด
FTD อีกสองประเภทมีภาวะเสียการสื่อความ (aphasia) เป็นอาการหลัก ชนิดแรกเรียกว่า semantic variant primary progressive aphasia (SV-PPA) อาการหลักคือการเสียการรู้ความหมายของคำ อาจเริ่มด้วยปัญหาการเรียกสิ่งต่าง ๆ แล้วในที่สุดอาจไม่รู้ชื่อเลย ตัวอย่างเช่น รูปวาดของนก สุนัข และเครื่องบินอาจปรากฏเหมือน ๆ กันต่อคนไข้ ในการทดสอบคลาสสิก จะให้คนไข้ดูรูปพีระมิดโดยใต้รูปเป็นต้นปาล์มและต้นสน แล้วถามว่า ต้นไม้ชนิดใดเข้ากับพีระมิดได้ดีสุด คนไข้ SV-PPA จะตอบคำถามนี้ไม่ได้
ชนิดที่สองเรียกว่า non-fluent agrammatic variant primary progressive aphasia (NFA-PPA) โดยหลักมีปัญหาสร้างคำพูด คนไข้มีปัญหาใช้คำ แต่ปัญหาโดยมากมาจากการประสานใช้กล้ามเนื้อที่พูด ในที่สุด คนไข้ประเภทนี้จะใช้คำพยางค์เดี่ยว ๆ หรืออาจจะไม่พูดเลย
ส่วน progressive supranuclear palsy (PSP) เป็น FTD ชนิดหนึ่งที่มีคนไข้มีปัญหาเคลื่อนไหวตา เริ่มต้นด้วยปัญหาการมองขึ้นหรือมองลง (vertical gaze palsy) เพราะปัญหาการมองขึ้นบางครั้งเกิดกับคนชราโดยปกติ ปัญหาการมองลงจึงเป็นจุดต่างสำคัญของ PSP อาการสำคัญอื่น ๆ รวมการล้มไปข้างหลัง ปัญหาทรงตัว เคลื่อนไหวช้า กล้ามเนื้อแข็ง หงุดหงิด ไร้อารมณ์ ถอนตัวจากสังคม และซึมเศร้า คนไข้อาจมีอาการเหมือนคนที่สมองกลีบหน้าเสียหาย เช่น การพูดคำหรือวลีซ้ำ ๆ รีเฟล็กซ์กำมือ (เมื่อลูบที่กลางฝ่ามือ) และพฤติกรรมต้องใช้สิ่งของ (คือ ต้องใช้สิ่งที่เพียงเห็น) คนไข้ PSP มักมีปัญหาการกลืนกินเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และในที่สุดก็จะมีปัญหาการพูดด้วย เพราะกล้ามเนื้อแข็งตัวและเคลื่อนไหวช้า PSP จึงมักวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคพาร์คินสัน เมื่อสร้างภาพในสมอง สมองส่วนกลางปกติจะฝ่อแต่จะไม่เห็นปัญหาทางสมองที่สามัญอื่น ๆ
Corticobasal degeneration (CBD) เป็น FTD รูปแบบที่มีน้อย มีอาการเป็นปัญหาทางประสาทหลายรูปแบบที่แย่ลงเรื่อย ๆ มีผลต่อสมองส่วนต่าง ๆ มากมายแต่ละส่วนในอัตราที่ต่างกัน อาการสามัญอย่างหนึ่งก็คือปัญหาการใช้แขนขาหนึ่ง ๆ อาการอย่างหนึ่งที่มีน้อยใน FTD อื่น ๆ ก็คือการมีแขนขาแปลกปลอม (alien limb) คือแขนขาที่ขยับด้วยตัวเองโดยบุคคลไม่ได้ตั้งใจทำ อาการสามัญอื่น ๆ รวมการเคลื่อนไหวแขนขาแบบกระตุก ๆ (กล้ามเนื้อกระตุกรัวหรือ myoclonus) เป็นอาการที่ต่าง ๆ กันระหว่างแขนขาทั้งสองข้าง (คือไม่สมมาตร) ปัญหาการพูดเพราะไม่สามารถประสานขยับกล้ามเนื้อปาก ความชาหรือความรู้สึกเหมือนแขนขาถูกเข็มแทง หรือการไม่ใส่ใจสิ่งที่เห็นหรือสิ่งที่รู้สึกในร่างกายข้างหนึ่ง (neglect) เป็นการไม่ใส่ใจร่างกายข้างตรงข้ามกับสมองที่มีปัญหา เช่น คนไข้อาจไม่รู้สึกเจ็บที่ร่างกายข้างหนึ่ง หรืออาจวาดรูปเพียงครึ่งเดียว อนึ่ง แขนขาที่มีปัญหาอาจแข็งหรือกล้ามเนื้ออาจหดเกร็งเป็นเหตุให้เกิดการขยับแปลก ๆ ซ้ำ ๆ (dystonia) เขตสมองที่เสียมากที่สุดใน CBD ก็คือ สมองกลีบหน้าส่วนหลังและสมองกลีบข้าง แม้ส่วนอื่น ๆ ก็จะเสียด้วย
ท้ายสุดคือ FTD ที่สัมพันธ์กับโรคเซลล์ประสาทสั่งการ (FTD-MND) ซึ่งมีอาการของ FTD (ทางพฤติกรรม ภาษา และการเคลื่อนไหว) ร่วมกับอะไมโอโทรฟิก แลเทอรัล สเกลอโรซิส คือเซลล์ประสาทสั่งการตาย
ที่เสื่อมอย่างรวดเร็ว
โรคครอยตส์เฟลดต์-จาค็อบปกติจะก่อภาวะสมองเสื่อมที่แย่ลงอย่างรวดเร็วภายในเพียงสัปดาห์ ๆ หรือเดือน ๆ โดยมีเหตุจากพรีออน แต่โรคอื่น ๆ ที่ปกติสมองเสื่อมอย่างช้า ๆ บางครั้งก็เสื่อมเร็วเหมือนกันรวมทั้งภาวะสมองเสื่อมเหตุโรคอัลไซเมอร์ ภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ ภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (รวมทั้ง CBD และ progressive supranuclear palsy)
โรคสมอง (encephalopathy) หรืออาการเพ้อ อาจแย่ลงอย่างช้า ๆ โดยดูเหมือนกับภาวะสมองเสื่อม เหตุที่เป็นไปได้รวมทั้งการติดเชื้อในสมอง (สมองอักเสบเหตุไวรัส, subacute sclerosing panencephalitis, Whipple's disease), สมองอักเสบ (limbic encephalitis, Hashimoto's encephalopathy, cerebral vasculitis), เนื้องอก เช่น มะเร็งปุ่มน้ำเหลืองในระบบประสาทกลางหรือเนื้องอกเกลีย (glioma), ยาเป็นพิษ (เช่น ยากันชัก), ปัญหาทางเมแทบอลิซึม เช่น ตับไตล้มเหลว, การตกเลือดใต้เยื่อดูรา (subdural hematoma) ที่เป็นบ่อย ๆ/เรื้อรัง และการบาดเจ็บที่สมองซ้ำ ๆ (เช่น chronic traumatic encephalopathy ซึ่งมักเกิดในกีฬาที่กระทบกระทั่งกัน)
ที่อำนวยโดยภูมิต้านทาน
ภาวะอักเสบเรื้อรังที่อาจมีผลต่อสมองและความคิดอ่านรวม Behçet's disease, โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง, โรคซาร์คอยด์, Sjögren's syndrome, ลูปัส อีริทีมาโตซัส ทั่วร่าง, ภูมิแพ้กลูเตน (ทั้งโรคซีลิแอ็กและโรคแพ้กลูเตนที่ไม่ใช่โรคซีลิแอ็ก) ภาวะสมองเสื่อมเพราะเหตุเหล่านี้อาจลุกลามอย่างรวดเร็ว แต่ปกติก็ตอบสนองได้ดีถ้ารักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยใช้ยาคุมระบบภูมิคุ้มกัน (immunomodulator) หรือสเตอรอยด์ หรือในบางกรณี กำจัดสิ่งก่อการอักเสบ งานทบทวนวรรณกรรมปี 2019 ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างโรคซีลิแอ็กกับภาวะสมองเสื่อมโดยทั่ว ๆ ไป แต่พบความสัมพันธ์กับภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด งานทบทวนวรรณกรรมปี 2018 พบความสัมพันธ์ระหว่างโรคซีลิแอ็กและโรคแพ้กลูเตนที่ไม่ใช่โรคซีลิแอ็กกับความพิการทางประชาน โรคซีลิแอ็กยังอาจสัมพันธ์กับโรคอัลไซเมอร์, ภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด และภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับด้วย ดังนั้น การกินอาหารไร้กลูเตนอย่างเคร่งครัดตั้งแต่เนื่อง ๆ อาจช่วยป้องกันภาวะสมองเสื่อมที่สัมพันธ์กับความผิดปกติเกี่ยวกับกลูเตน (gluten-related disorders) ทั้งหมด
เหตุโรคอื่น ๆ
นอกจากโรคที่กล่าวมาแล้ว โรคทางพันธุกรรมที่อาจเป็นเหตุให้สมองเสื่อม (บวกกับอาการอื่น ๆ) รวมทั้ง
ความพิการทางประชานแบบอ่อน (MCI)
ความพิการทางประชานแบบอ่อน ๆ (MCI) หมายความว่าบุคคลมีปัญหาความจำหรือการคิด แต่ไม่รุนแรงพอให้วินิจฉัยว่าเป็นภาวะสมองเสื่อม คนไข้อาการนี้อัตราร้อยละ 70 จะมีอาการแย่ลงกลายเป็นภาวะสมองเสื่อมบางชนิด MCI ทั่วไปแบ่งเป็น 2 หมวด หมวดแรกโดยหลักเป็นการเสียความจำ (amnestic MCI) อย่างที่สองรวมอาการอื่นทั้งหมด (non-amnestic MCI) คนไข้ที่โดยหลักมีปัญหาความจำจะเกิดโรคอัลไซเมอร์ คนไข้ที่มีอาการอื่นอาจเกิดภาวะสมองเสื่อมอื่น ๆ
การวินิจฉัย MCI มักยาก เพราะค่าตรวจการทำงานของประชานอาจปกติ การตรวจทางประสาท-จิตวิทยาที่ละเอียดยิ่งขึ้นอาจจำเป็นเพื่อวินิจฉัย เกณฑ์ที่ใช้อย่างสามัญที่สุดเรียกว่า เกณฑ์ปีเตอร์สัน (Peterson criteria) ซึ่งรวม
ความพิการทางประชานซึ่งคงที่
ความบาดเจ็บทางสมองหลายอย่างอาจทำให้พิการทางประชานอย่างฟื้นไม่ได้แต่คงที่ในระยะยาว การบาดเจ็บที่สมอง (TBI) อาจก่อความเสียหายอย่างทั่วไปที่เนื้อขาวในสมอง (เรียกว่า diffuse axonal injury หรือ DAI) หรืออาจก่อความเสียหายเฉพาะที่ (ซึ่งอาจมาจากการผ่าตัดสมอง) การขาดเลือดในสมองหรือขาดออกซิเจนอย่างชั่วคราวอาจทำให้สมองบาดเจ็บ (เป็น hypoxic-ischemic injury) โรคหลอดเลือดสมอง (ไม่ว่าจะเป็นแบบ ischemic stroke หรือการตกเลือดแบบ intracerebral, subarachnoid, subdural หรือ extradural), การติดเชื้อ (เยื่อหุ้มสมองอักเสบหรือสมองอักเสบ) ที่มีผลต่อสมอง, การชักที่เป็นนานเหตุโรคลมชัก และภาวะโพรงสมองคั่งน้ำปัจจุบันอาจมีผลระยะยาวต่อระบบประชาน การดื่มแอลกอฮอล์มากเกินอาจก่ออาการภาวะสมองเสื่อมเหตุแอลกฮอล์ (alcohol dementia), Wernicke's encephalopathy หรือ Korsakoff's psychosis
ที่แย่ลงอย่างช้า ๆ
ภาวะสมองเสื่อมที่ค่อย ๆ เริ่มแล้วแย่ลงโดยใช้เวลาหลายปีปกติจะมีเหตุจากโรคประสาทเสื่อม (neurodegenerative disease) ซึ่งก็คือโรคที่มีผลกระทบโดยหลักต่อเซลล์ประสาทในสมอง เป็นเหตุให้เซลล์เสียหายอย่างค่อยเป็นค่อยไปแต่ฟื้นคืนไม่ได้ ส่วนโรคประเภทที่เกิดน้อยกว่าและไม่ใช่โรคประสาทเสื่อมจะมีผลทุติยภูมิต่อเซลล์สมองและอาจฟื้นสภาพถ้าแก้เหตุได้
เหตุของภาวะสมองเสื่อมขึ้นอยู่กับอายุเมื่อเริ่มเกิดอาการ ในคนชรา กรณีโดยมากมีเหตุจากโรคอัลไซเมอร์ ภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด หรือภาวะสมองเสื่อมเหตุลิวอี้บอดี้ ภาวะขาดไทรอยด์บางครั้งทำให้พิการทางประชานที่เสื่อมลงออย่างช้า ๆ โดยเป็นอาการหลัก อาจฟื้นสภาพได้อย่างเต็มตัวเมื่อรักษา ภาวะโพรงสมองคั่งน้ำโดยมีความดันปกติ (NPH) แม้จะมีน้อย แต่ก็จำเป็นต้องรู้จักเพราะการรักษาอาจช่วยป้องกันการลุกลามและทำให้อาการต่าง ๆ ดีขึ้น อย่างไรก็ดี การทำงานทางประชานที่กลับดีขึ้นอย่างสำคัญก็มีน้อย
ภาวะสมองเสื่อมไม่ค่อยสามัญในคนอายุต่ำกว่า 65 ปี โรคอัลไซเมอร์เป็นเหตุสามัญที่สุด โดยรูปแบบที่สืบทอดได้ทางพันธุกรรมเป็นเหตุในกรณีมากสุดของคนอายุกลุ่มนี้ ส่วนภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (FTD) และโรคฮันติงตัน จะเป็นเหตุโดยมากของกรณีที่เหลือ ภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือดก็เกิดด้วย แต่นี่อาจมาจากโรคที่เป็นมูลฐานรวมทั้งกลุ่มอาการแอนไทฟอสโฟไลปิด (APS), CADASIL, MELAS, homocystinuria, moyamoya และ Binswanger's disease ส่วนบุคคลที่ศีรษะบาดเจ็บบ่อย ๆ เช่น นักมวยหรือนักอเมริกันฟุตบอล มีโอกาสเสี่ยงโรคสมองเหตุบาดเจ็บเป็นประจำ (chronic traumatic encephalopathy) หรือเรียกอีกอย่างว่า dementia pugilistica สำหรับนักมวย
ในผู้ใหญ่อายุไม่เกิน 40 ปีที่มีสติปัญญาปกติ การเกิดภาวะสมองเสื่อมโดยไม่มีโรคทางประสาทอื่น ๆ หรือไม่มีโรคกายอื่น ๆ มีโอกาสน้อยมาก กรณีโดยมากที่ระบบประชานเสื่อมลงเรื่อย ๆ ในคนอายุกลุ่มนี้มีเหตุจากทางจิตเวช, การบริโภคแอลกอฮอล์หรือสารเสพติดอื่น ๆ หรือปัญหาทางเมแทบอลิซึม แต่ก็มีโรคทางพันธุกรรมที่เป็นเหตุให้เกิดภาวะสมองเสื่อมในคนอายุกลุ่มนี้เหมือนกันรวมทั้งโรคอัลไซเมอร์เหตุพันธุกรรม, SCA17 (สืบทางพันธุกรรมแบบเด่น), adrenoleukodystrophy (เชื่อมกับโครโมโซมเอ็กซ์), โรคเกาเชอร์แบบ 3, metachromatic leukodystrophy, Niemann-Pick disease type C, pantothenate kinase-associated neurodegeneration, Tay-Sachs disease และ Wilson's disease (สืบทอดทางพันธุกรรมแบบด้อย) โรควิลสันสำคัญเป็นพิเศษเพราะการทำงานทางประชานสามารถดีขึ้นเมื่อรักษา
ในกลุ่มอายุทุกกลุ่ม คนไข้จำนวนสำคัญผู้มีปัญหาทางความจำหรือทางประชานอื่น ๆ เป็นโรคซึมเศร้า ไม่เป็นโรคประสาทเสื่อม การขาดวิตามินและการติดเชื้ออย่างเรื้อรังก็ยังเกิดได้ด้วยในทุก ๆ กลุ่ม โดยปกติจะเป็นเหตุให้เกิดอาการอย่างอื่นก่อนสมองเสื่อม แต่บางครั้งก็เลียนตามภาวะสมองเสื่อม โรครวมทั้งการขาดวิตามินบี การขาดโฟเลต (การขาดไนอาซิน) และการติดเชื้ออื่น ๆ รวมทั้ง cryptococcal meningitis, เอดส์, โรคไลม์, progressive multifocal leukoencephalopathy, subacute sclerosing panencephalitis, ซิฟิลิส และ Whipple's disease
Limbic-predominant age-related TDP-43 encephalopathy
Limbic-predominant age-related TDP-43 encephalopathy (LATE) เป็นภาวะสมองเสื่อมที่คล้ายกับโรคอัลไซเมอร์ที่เสนอจัดเป็นโรคในปี 2019 ปกติคนชราจึงจะเป็น
การเสียการได้ยิน
การเสียการได้ยินสัมพันธ์กับภาวะสมองเสื่อม ยิ่งเสียการได้ยินมากก็จะเสี่ยงมากขึ้น สมมติฐานหนึ่งก็คือเมื่อการได้ยินเสียมากขึ้นเรื่อย ๆ บริเวณประสาททางประชานจะจัดใช้ใหม่เพื่อการได้ยิน ทำให้กระบวนการทางประชานต่าง ๆ เสียหาย สมมติฐานอีกอย่างก็คือการเสียการได้ยินทำให้ถูกแยกตัวออกทางสังคมซึ่งมีผลลบต่อการทำงานทางประชานต่าง ๆ
แบบผสม
ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมในอัตราร้อยละ 10 มีภาวะสมองเสื่อมแบบผสม (mixed dementia) ซึ่งปกติจะเป็นลูกผสมของโรคอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อมอีกอย่างเช่นภาวะสมองเสื่อมเหตุสมองกลีบหน้าและกลีบขมับ (FTD) หรือภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด
การวินิจฉัย
ภาวะสมองเสื่อมทุกชนิดมีอาการคล้ายกัน ทำให้วินิจฉัยด้วยเพียงอาการเท่านั้นได้ยาก อาจต้องใช้ภาพสมองเป็นตัวช่วย ในบางกรณี เพื่อให้แน่นอนสุด การวินิจฉัยอาจต้องตัดเนื้อสมองออกตรวจ แต่มักจะไม่แนะนำวิธีนี้ (แม้จะทำได้เมื่อตรวจศพ) ในคนที่อายุมากขึ้น การตรวจคัดกรองความพิการทางประชานโดยใช้แบบตรวจและการตรวจพบภาวะสมองเสื่อมตั้งแต่เนิ่น ๆ ไม่พบว่า ทำให้ได้ผลดีขึ้น แต่การตรวจคัดกรองก็มีประโยชน์สำหรับคนอายุยิ่งกว่า 65 ปีที่มีปัญหาความจำ ปกติแล้ว อาการต้องมีอย่างน้อย 6 เดือนจึงจะวินิจฉัยว่าเป็นโรค
ปัญหาทางประชานระยะสั้นกว่านี้จะเรียกว่า อาการเพ้อ (delirium) ซึ่งอาจสับสนกับภาวะสมองเสื่อมเพราะมีอาการคล้ายกัน ความเพ้อจะเกิดขึ้นโดยฉับพลัน มีอาการขึ้น ๆ ลง ๆ เป็นแค่ระยะเวลาสั้น ๆ (มักเป็น ช.ม. ๆ จนถึงเป็นอาทิตย์ ๆ) และโดยหลักจะสัมพันธ์กับปัญหาทางกาย เทียบกับภาวะสมองเสื่อมที่ปกติจะเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ (ยกเว้นในกรณีโรคหลอดเลือดสมองหรือการบาดเจ็บที่ศีรษะ) การทำงานของสมองที่เสื่อมลงอย่างช้า ๆ และเป็นในระยะยาว (ปกติเป็นเดือน ๆ หรือปี ๆ)
ปัญหาทางจิตใจบางอย่างรวมทั้งความซึมเศร้าและโรคจิต อาจมีอาการคล้ายกับทั้งอาการเพ้อและภาวะสมองเสื่อม ดังนั้น การตรวจว่ามีภาวะสมองเสื่อมหรือไม่จำเป็นต้องตรวจโรคซึมเศร้าด้วย เช่นด้วยแบบคำถาม Neuropsychiatric Inventory หรือ Geriatric Depression Scale แพทย์เคยคิดว่า คนที่ปัญหาทางความจำมีโรคซึมเศร้า ไม่ใช่ภาวะสมองเสื่อม เพราะเชื่อว่า คนที่ภาวะสมองเสื่อมปกติจะไม่รู้ปัญหาความจำของตนเอง จึงเรียกอาการนี้ว่า ภาวะสมองเสื่อมเทียม (pseudodementia) แต่งานศึกษาต่อ ๆ มาแสดงว่า คนชราจำนวนมากที่มีปัญหาความจำจริง ๆ ก็พิการทางประชานแบบอ่อน ๆ ซึ่งเป็นอาการระยะแรกสุดของภาวะสมองเสื่อม แต่โรคซึมเศร้าก็ควรจะพิจารณาเป็นอันดับแรก ๆ ว่าเป็นเหตุของอาการสำหรับคนชราที่มีปัญหาความจำ
การเปลี่ยนแปลงทางความคิด การได้ยิน และการเห็น สัมพันธ์กับความชราเป็นธรรมดา จึงเป็นปัญหาเมื่อวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อมเพราะคล้ายคลึงกัน
การตรวจการทำงานทางประชาน
แบบตรวจสั้น ๆ หลายอย่าง (ใช้เวลา 5-15 นาที) เชื่อถือได้อย่างพอสมควรเมื่อตรวจคัดกรองภาวะสมองเสื่อม แม้จะได้ศึกษาการตรวจหลายอย่าง แต่ mini mental state examination (MMSE) ก็ได้ศึกษาและใช้มากที่สุด เป็นตัวช่วยวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อมถ้าตีความผลที่ได้ร่วมกับการประเมินบุคลิกภาพ สมรรถภาพการดำเนินชีวิตประจำวัน และพฤติกรรมของคนไข้ วิธีการตรวจทางประชานอื่น ๆ รวม abbreviated mental test score (AMTS), Modified Mini-Mental State Examination (3MS) Cognitive Abilities Screening Instrument (CASI) , Trail-making test และการให้วาดภาพนาฬิกา Montreal Cognitive Assessment (MoCA) ก็เป็นแบบตรวจคัดกรองที่เชื่อถือได้ มีให้ใช้ฟรีออนไลน์ ตีพิมพ์แล้วเป็นภาษาต่าง ๆ 35 ภาษา MoCA ได้แสดงแล้วว่าตรวจจับความพิการทางประชานแบบอ่อน ๆ (MCI) ได้ดีกว่า MMSE ปัจจัยต่าง ๆ รวมทั้งอายุ การศึกษา และกลุ่มชาติพันธุ์อาจมีผลต่อแบบตรวจสั้น ๆ เหล่านี้
วิธีอีกวิธีหนึ่งเพื่อตรวจคัดกรองภาวะสมองเสื่อมก็คือ ให้คนใกล้ชิดตอบคำถามเกี่ยวกับความคิดอ่านและการดำเนินชีวิตของคนไข้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งให้ข้อมูลเสริมต่อยอดการตรวจถามคนไข้ แบบคำถามที่น่าจะรู้จักกันดีสุดก็คือ Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly (IQCODE แปลว่า แบบคำถามคนใกล้ชิดเรื่องความเสื่อมทางประชานของคนชรา) แต่หลักฐานก็ยังไม่พอว่า IQCODE แม่นยำในการวินิจฉัยโรคหรือพยากรณ์การเกิดโรคหรือไม่ แบบคำถามที่ใช้อีกอย่างก็คือ Alzheimer's Disease Caregiver Questionnaire (แปลว่า แบบคำถามคนดูแลของผู้มีโรคอัลไซเมอร์) ซึ่งแม่นยำประมาณ 90% เมื่อใช้กับผู้ดูแลคนไข้โรคอัลไซเมอร์ ส่วนแบบคำถาม General Practitioner Assessment of Cognition (การประเมินระบบประชานสำหรับแพทย์ทั่วไป) รวมการประเมินทั้งคนไข้และคนใกล้ชิด ซึ่งออกแบบโดยเฉพาะให้ใช้ในสถานพยาบาลปฐมภูมิ
ในบางประเทศ แพทย์ประสาทจิตวิทยาสามารถทำการวินิจฉัยหลังจากตรวจคนไข้อย่างเต็ม ๆ โดยมักใช้เวลาหลายชั่วโมง เพื่อระบุรูปแบบการเสื่อมที่สัมพันธ์กับภาวะสมองเสื่อมรูปแบบต่าง ๆ อาจตรวจความจำ, executive function, ความเร็วในการตอบสนอง, การใส่ใจและภาษา โดยอาจตรวจความเปลี่ยนแปลงทางอารมณ์และทางจิตใจของคนไข้ด้วย การตรวจเช่นนี้ช่วยกันว่าเป็นโรคอื่น ๆ และช่วยระบุอัตราความเสื่อมเทียบกับเมื่อตรวจคราวก่อน ๆ
โจน ไบซ์
โจน แชนดอส ไบซ์ (Joan Chandos Baez) หรือ โจน ไบซ์ (Joan Baez, เกิดวันที่ 9 มกราคม ค.ศ. 1941) เป็นนักร้อง นักแต่งเพลง นักดนตรีแนวเพลงโฟล์ก และนักกิจกรรมทางสังคม เป็นที่รู้จักจากการแต่งเพลงที่มักเกี่ยวข้องกับเนื้อหาของความยุติธรรมทางสังคมและการต่อต้าน ไบซ์ได้อยู่ในวงการดนตรีมามากกว่า 55 ปี ออกอัลบั้มมาแล้วกว่า 30 อัลบั้ม เธอร้องเพลงภาษาสเปนและภาษาอังกฤษได้อย่างคล่องแคล่ว นอกจากนี้ยังไบซ์ยังร้องเพลงเป็นภาษาอื่น ๆ ได้อีกกว่า 6 ภาษา ทำให้ถือเป็นศิลปินโฟล์กคนสำคัญคนหนึ่งในยุคนั้น จนต่อมาเธอจะได้เปลี่ยนแนวดนตรีตามกระแสนิยมไปในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1960 ที่ได้แปรสภาพจากโฟล์กร็อกและป็อปสู่คันทรีและกอสเปล ไบซ์มักแต่งและร้องเพลงด้วยตัวเอง และยังได้ร่วมงานดนตรีกับศิลปินอื่น ๆ ด้วย ไม่ว่าจะเป็นออลแมนบราเดอส์แบนด์, เดอะบีเทิลส์, แจ็กสัน บราวน์, ลีโอนาร์ด โคเฮน, วูดดี กัทรี, ไวโอเลตา พาร์รา, เดอะโรลลิงสโตนส์, พีท ซีเกอร์, พอล ไซมอน, สตีวี วันเดอร์ และอื่น ๆ อีกมาก นอกจากนี้ยังได้ร่วมงานกับศิลปินสมัยใหม่ทั้งไรอัน แอดัมส์, โจช ริตเทอร์, สตีฟ เอิร์ล และนาตาลี เมอร์แชนต์
ภาวะสมองเสื่อม
การตรวจการทำงานทางประชาน
แทนที่จะแยกระยะของโรคเป็น "อ่อนหรือระยะต้น" "ปานกลางหรือระยะกลาง" และ "ระยะสุดท้าย" การใช้ตัวเลขอาจเป็นรายละเอียดที่ดีกว่า แบบคำถามที่ประเมินเป็นค่าตัวเลขรวมทั้ง Deterioration Scale for Assessment of Primary Degenerative Dementia (GDS หรือ Reisberg Scale) , Functional Assessment Staging Test (FAST) และ Clinical Dementia Rating (CDR)
การตรวจทางห้องปฏิบัติการ
แพทย์มักจะให้ตรวจเลือดเพื่อกันเหตุที่รักษาได้อื่น ๆ โดยจะตรวจระดับวิตามินบี, กรดโฟลิก, ฮอร์โมนกระตุ้นต่อมไทรอยด์, C-reactive protein, การตรวจนับเม็ดเลือดอย่างสมบูรณ์ (FBC), อิเล็กโทรไลต์, แคลเซียม, การทำหน้าที่ของไตและการทำงานของตับ ความผิดปกติอาจชี้ว่าขาดวิตามิน ติดเชื้อ หรือปัญหาอื่น ๆ ที่มักทำให้คนชราสับสน
โจน ไบซ์
ไบซ์ได้เริ่มบันทึกเสียงครั้งแรกตั้งแต่ปี ค.ศ. 1960 และประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็ว โดยอัลบั้มทั้ง 3 ของเธอ คือ Joan Baez, Joan Baez, Vol. 2, และ Joan Baez in Concert ต่างได้รับการยืนยันยอดจำหน่ายระดับแผ่นเสียงทองคำและได้ขึ้นชาร์ตบิลบอร์ดและชาร์ตอัลบั้มอื่น ๆ กว่า 2 ปี
ภาวะสมองเสื่อม
การสร้างภาพ
แพทย์มักสั่งเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) และเอ็มอาร์ไอ (MRI) แม้การตรวจเช่นนี้จะไม่แสดงความเปลี่ยนแปลงทางเมแทบอลิซึมที่กระจายไปทั่วในคนไข้ภาวะสมองเสื่อมผู้ไม่ปรากฏปัญหาทางประสาทที่ชัดเจน (เช่น อัมพาตหรืออัมพฤกษ์) เมื่อตรวจทางประสาท (neurological exam) CT scan และ MRI อาจแสดงภาวะโพรงสมองคั่งน้ำโดยมีความดันปกติ (NPH) ซึ่งเป็นภาวะสมองเสื่อมที่อาจฟื้นสภาพได้ หรืออาจให้ข้อมูลสำคัญที่ชี้ภาวะสมองเสื่อมชนิดต่าง ๆ เช่น เนื้อตายเหตุขาดเลือด ซึ่งอาจระบุภาวะสมองเสื่อมเหตุหลอดเลือด
โจน ไบซ์
ไบซ์มีผลงานดนตรีที่เป็นที่รู้จักกันดีไม่ว่าจะเป็น "Diamonds & Rust" และเพลงที่นำมาร้องใหม่ "There but for Fortune" ของฟิล ออชส์ และ "The Night They Drove Old Dixie Down" ของวงเดอะแบนด์ และเพลงที่ไบซ์ได้ร่วมบันทึกเสียงกับศิลปินอื่น ๆ เช่น "Farewell, Angelina", "Love Is Just a Four-Letter Word", "Joe Hill", "Sweet Sir Galahad" และ "We Shall Overcome" เธอยังถือเป็นศิลปินคนแรก ๆ ที่ได้ร่วมงานกับบ็อบ ดิลลัน ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1960 ผลงานทางดนตรีของเธอได้กลายเป็นที่นิยมและมีอิทธิพลเป็นวงกว้างต่อวงการโฟล์กคนหนึ่ง จนเธอได้รับการยกย่องให้เป็น "ราชินีแห่งเพลงโฟล์ก" อีกด้วย
ภาวะสมองเสื่อม
การสร้างภาพ
การตรวจด้วย SPECT หรือ PET ในโหมดถ่ายการทำงานของสมอง (functional neuroimaging) มีประโยชน์ในการประเมินปัญหาทางประชานที่เป็นมานานแล้ว และทำให้วินิจฉัยโรคได้ดีพอกับการตรวจร่างกาย (clinical exam) และการตรวจทางประชาน (cognitive testing) และสมรรถภาพของ SPECT ในการแยกแยะภาวะสมองเสื่อมที่เกิดจากหลอดเลือด (เช่น multi-infarct dementia) จากที่เกิดจากโรคอัลไซเมอร์ดูเหมือนจะดีกว่าการตรวจร่างกาย
ตราประทับพระราชลัญจกรของจักรพรรดิจีน
ตราประทับพระราชลัญจกรของจักรพรรดิจีน เป็นเครื่องที่แสดงถึงความมีอำนาจสูงที่สุดของแผ่นดินแผ่นดินจีนในประวัติศาสตร์
โจน ไบซ์
ในด้านชีวิตส่วนตัว ไบซ์มีความสัมพันธ์กับบ็อบ ดิลลัน "ราชาแห่งเพลงโฟล์ก" เดวิด แฮร์ริส นักเขียน และรวมไปถึงสตีฟ จอบส์ ผู้ร่วมก่อตั้งบริษัทแอปเปิล แต่ถึงอย่างไรก็ดี ไบซ์ไม่เคยแต่งงานและมีลูก
ตราประทับพระราชลัญจกรของจักรพรรดิจีน
ประวัติ
ราชลัญจกรถือเป็นเครื่องหมายแสดงอำนาจอย่างหนึ่งในสังคมจีนที่มีมาช้านาน สันนิษฐานว่ามีพัฒนาการมาจากการแกะสลักตัวหนังสือบนกระดองเต๋าและกระดูกสัตว์ในสมัยราชวงศ์ซาง (ประมาณ 4,500 ปีก่อน) จากหลักฐานทางโบราณคดีที่มีการขุดค้นพบ มีการใช้ตราประทับมาไม่น้อยกว่าสมัยจ้านกว๋อ (ปลายราชวงศ์โจวประมาณ 2,500 ปีก่อน) กล่าวกันว่าเมื่อฉินฉื่อหฺวังตี้ปราบแคว้นจ้าวสำเร็จก็ได้หยกเหอสื่อปี้ในตำนานมาไว้ในครอบครอง และหลังจากปราบแคว้นทั้งหกจนสำเร็จก็ได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นจักรพรรดิจีน จึงให้หลี่ซือ ขุนนางคนสนิทนำหยกเหอสือปี้ไปแกะเป็นราชลัญจกรรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างยาว 4 นิ้ว โดยมีข้อความเป็นอักษรจีน 8 ตัวว่า 受命于天，即寿永昌 แปลเป็นไทยได้ว่า รับโองการสวรรค์ ทรงพระเจริญนิรันดร
ทั้งนี้ชาวจีนในสัมยโบราณและสมัยปัจจุบันต่างก็เรียกตราประทับว่า อิ้น (印; สำเนียงจีนกลาง) นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกต่าง ๆ กันดังต่อไปนี้