cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
แอนดรูว์ แม็กเกรเกอร์ มาร์แชลล์
การโต้เถียง "#thaistory"
ในบทความหนังสือพิมพ์ ดิอินดีเพนเดนท์ ของอังกฤษ มาร์แชลล์เขียนว่า เช่นเดียวกับการลาออกจากรอยเตอส์ การจัดพิมพ์ #thaistory ของเขาหมายความว่า เขาจะได้รับโทษจำคุกหากเข้ากลับประเทศไทย เขาว่า เขาเข้าใจเหตุที่รอยเตอส์ปฏฺเสธจัดพิมพ์เนื้อหานี้ เพราะความเสี่ยงที่เกิดได้ต่อพนักงานและธุรกิจในประเทศไทยหากกระทำความผิดต่อพระมหากษัตริย์ รอยเตอส์ให้คำอธิบายอีกอย่างหนึ่งแก่ เดอะไทมส์ และ ดิอินดีเพนเดนท์ ว่า
"รอยเตอส์ไม่จัดพิมพ์เรื่องนี้เพราะเราไม่คิดว่ามันได้ผลในรูปแบบที่ถูกส่งมา เรามีคำถามเกี่ยวกับความยาว การบอกแหล่งที่มา ปรวิสัยและประเด็นกฎหมาย นอกจากนี้ เรายังกังวลว่าผู้เขียนไม่มีส่วนในกระบวนการตรวจแก้ปกติที่จะใช้กับทุกเรื่องที่รอยเตอส์จัดพิมพ์"
ทางการไทยมีนโยบายไม่รับรองการมีอยู่ของโทรเลขวิกิลีกส์อันเป็นที่โต้เถียง และไม่ออกความเห็นต่อ #thaistory นักวิจารณ์ชาวไทยที่เด่นที่สุด คือ ธนง ก้านทอง บรรณาธิการจัดการของหนังสือพิมพ์เนชั่น ซึ่งตั้งคำถามถึงเวลาการจัดพิมพ์ #thaistory ซึ่งใกล้เคียงกับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2554 และอ้างว่า เป็นส่วนหนึ่งของแผนระหว่างประเทศเพื่อบั่นทอนเสถียรภาพของประเทศไทย บล็อกนักโทษการเมืองในประเทศไทยให้บทปริทัศน์วิจารณ์แก่ #thaistory โดยว่า มันมุ่งสนใจบทบาทและกลไกของอภิชนเกินไป นำให้ "ลดความสนใจของสำนักงานและอำนาจของตัวแสดง ประสบการณ์และทัศนะของผู้น้อยเป็นนัย"
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2555 มาร์แชลล์อยู่ในนักวิชาการและผู้ประพันธ์ระหว่างประเทศ 224 คนที่ลงนามจดหมายเปิดผนึกเรียกร้องให้ปฏิรูปกฎหมายความผิดต่อองค์พระมหากษัตริย์ไทยเพื่ออนุญาตเสรีภาพการแสดงออก
คลองฉะไกรใหญ่
ประวัติ
คลองฉะไกรใหญ่ หรือ คลองท่อ เป็นคลองขุดมาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 สถาปนากรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี โดยคลองขุดในแนวเหนือใต้เพื่อเชื่อมแม่น้ำลพบุรีทางทิศเหนือกับแม่น้ำเจ้าพระยาทางทิศใต้เลียบข้างพระราชวังหลวง ทั้งเป็นคลองที่พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ใช้ในการเสด็จพระราชดำเนินทางชลมารคโดยมีชื่อปรากฏในกฎมณเฑียรบาลห้ามมิให้ราษฎรมาลงเรือเล่นเพลงในคลองดังกล่าวเพราะเป็นเขตพระราชฐาน หากแต่เป็นช่วงเวลาที่ไม่มีการเสด็จพระราชดำเนินทางชลมารค คลองฉะไกรใหญ่นี้ก็จะเป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างเกาะเมืองและนอกเกาะเมือง และเป็นย่านการค้าที่มีการตั้งตลาดขายของสดทั้งเช้าเย็นด้วย และคลองนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการระบายน้ำอันแสดงให้เห็นถึงความสามารถในการระบบจัดการน้ำของชาวกรุงศรีอยุธยา
ส่วนชื่อ "คลองท่อ" ที่เป็นชื่อนิยมนั้น มาจากการวางท่อส่งน้ำประปาที่เลียบตามคลองดังกล่าวเมื่อทศวรรษก่อน ทั้งนี้คลองฉะไกรใหญ่ยังมีโบราณสถานจำนวนมากเรียงรายตลอดลำคลอง และมีสะพานโบราณทอดผ่านถึง 5 แห่ง
คลองฉะไกรใหญ่ประสบปัญหาขยะมูลฝอยทิ้งเกลื่อนกลาดจนเกิดทัศนะอุจาด เป็นเหตุให้คณะกรรมการมรดกโลก ให้อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยาที่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมเมื่อปี 2538 ได้ใบเหลืองหรือเป็นมรดกโลกในสภาวะอันตราย เพื่อเตือนเกี่ยวกับปัญหาด้านการจัดการหรืออนุรักษ์โบราณสถาน ที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ช่วงต้นปี 2560 คลองฉะไกรใหญ่ได้เข้าสู่โครงการอนุรักษ์และพัฒนาคลองโบราณ ซึ่งจากการขุดค้นของนักโบราณคดีทำให้พบประตูน้ำโบราณบริเวณฝั่งตะวันตกของคลองตรงข้ามสำนักงานอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา และคลองฉะไกรใหญ่และคลองในไก่ถือเป็นหนึ่งในสองคลองภายในเกาะเมืองที่รอดพ้นการบุกรุกหรือถมคลองและคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน
คลองสาขา
คลองฉะไกรใหญ่สามารถออกไปยังแม่น้ำเจ้าพระยาผ่านคลองฝางและคลองแกลบทางทิศตะวันตก ส่วนคลองป่ามอนั้นเชื่อมระหว่างคลองฉะไกรใหญ่กับคลองฉะไกรน้อยทางทิศตะวันออก
นอกจากนี้ยังมีคลองเล็ก ๆ สายหนึ่งแยกมาจากคลองฉะไกรใหญ่เรียกว่า คลองน้อย ที่ไหลเข้าสระแก้วพระคลังใน ในอดีตกรมวังจะอนุญาตให้พ่อค้าวานิชนำสินค้าจากต่างประเทศเข้าไปขายบริเวณสระแก้วเพื่อใช้หญิงชาววังออกมาซื้อสินค้าได้โดยสะดวก และมีอีกคลองที่แยกจากคลองฉะไกรใหญ่คือ คลองนครบาล ชักน้ำไปที่บึงคุ้มขุนแผน ซึ่งใช้สำหรับกักขังนักโทษ โดยเฉพาะบาทหลวงไว้บนเกาะกลางคลองนครบาลที่มีอยู่หลายเกาะ
เอทานอล
เอทานอล (ethanol) หรือ เอทิลแอลกอฮอล์ (ethyl alcohol) (สูตรเคมี C2H5OH) เป็นแอลกอฮอล์ชนิดหนึ่งซึ่งเกิดจากการนำเอาพืชมาหมักเพื่อเปลี่ยนแป้งเป็นน้ำตาล จากนั้นจึงเปลี่ยนจากน้ำตาลเป็นแอลกอฮอล์ โดยใช้เอนไซม์หรือกรดบางชนิดช่วยย่อย  เมื่อทำให้เป็นแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 95% โดยการกลั่น ส่วนใหญ่ผลิตจากพืช สองประเภทคือ พืชประเภทน้ำตาล เช่นอ้อย บีทรูท และพืชจำพวกแป้งเช่น มันสำปะหลัง ข้าว ข้าวโพด เป็นต้น
อุตสาหกรรมเอทานอล
บราซิลเป็นผู้ผลิตเอทานอลอันดับหนึ่งในโลก ข้อมูลปี พ.ศ. 2551 ประเทศไทยมีโรงงานเอทานอล 11 แห่ง กำลังการผลิตรวม 1.75 ล้านลิตรต่อวัน ขณะที่ความต้องการใช้ในประเทศมีเพียง 800,000 ลิตรต่อวัน
เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงที่สะอาดและเผาไหม้ได้สมบูรณ์ช่วยลดการเกิดมลพิษในอากาศและเป็นผลดีต่อสภาวะแวดล้อมและมีฐานวัตถุดิบมาจากพืชซึ่งสามารถดูดซับปริมาณ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซค์ในบรรยากาศได้
เอทานอลเป็นพลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy) ผลิตได้จากวัตถุดิบทางการเกษตรซึ่งแบ่งได้เป็น 3 ประภท 1. วัตถุดิบประเภทน้ำตาล ได้แก่ น้ำอ้อย น้ำตาลจากบีท และกากน้ำตาลซึ่งยีสต์สามารถ ย่อยสลายวัตถุดิบประเภทนี้ได้เลยทันทีโดยไม่ต้องผ่านการย่อยเพื่อเป็นน้ำตาล (Pretreatment) 2. วัตถุดิบประเภทแป้ง ได้แก่ มันสำปะหลัง ธัญพืชและมันฝรั่งในการผลิตจะต้องย่อยแป้งในวัตถุดิบให้เป็นน้ำตาลกลูโคสซึ่งเป็นน้ำตาลโมเลกุลเดียวเสียก่อนยีสต์จึงจะเปลี่ยนน้ำตาลเป็นเอทานอลได้ 3. วัตถุดิบประเภทที่เป็นผลพลอยได้จากอุตสาหกรรมเกษตร เช่น กากอ้อย ฟางข้าวซังข้าวโพด และของเสียจากอุตสาหกรรม เยื่อกระดาษ ฯลฯ
เอทานอลมีค่าออกเทนสูงนำไปผสมกับน้ำมันเบนซินเรียกว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ได้ ถ้าผสมกับน้ำมันดีเซล เรียกว่าน้ำมันดีโซฮอล์ใช้เป็นเชื้อเพลิงได้ นอกจากนี้ยังสามารถใช้เอทนอล บริสุทธิ์เป็นเชื้อเพลิงได้โดยตรงโดยไม่ต้องผสมกับน้ำมันได้อีกด้วย ปัจจุบันไทยมีโรงงานเอทานอล 27 แห่ง กำลังการผลิตรวม 6.125 ล้านลิตร
ธรรมจักรสูตร
ในสารบบของพระไตรปิฎกภาษาจีน ปรากฏพระสูตรที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องหรือเหมือนกับธัมมจักกัปปวัตนสูตรอยู่เป็นจำนวนมาก มีทั้งพากย์ภาษาสันสกฤตและภาษาจีน เนื้อหามีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมด หรือเป็นเพียงส่วนหนึ่ง ส่วนใหญ่แล้วมักอ้างถึงพระสูตรในหมวดอาคมะ หรือหมวดอาคม ซึ่งเป็นการรวบรวมพระสูตรฝ่ายเถรวาทไว้ แต่ก็ปรากฏในพระสูตรมหายานหมวดอื่นๆ เช่นกัน แต่โดยรวมแล้วเมื่อจะเอ่ยถึงธัมมจักกัปปวัตนสูตรในพระไตรปิฎกภาษาจีนจะใช้คำว่า 转法轮经
พระสูตร/คัมภีร์ที่เกี่ยวข้อง
ในที่นี้เป็นพระสูตรต่างๆ ในพระไตรปิฎกภาษาจีนที่มีความเกี่ยวข้องกับธัมมจักกัปปวัตนสูตร บางส่วนเป็นภาษาสันสกฤต และอยู่นอกสารบบ บางส่วนปรากฏในพระไตรปิฎกภาษาทิเบต ดังนี้ เช่น
ตัวอย่างพระสูตร
ในที่นี้เป็นตัวอย่างพระสูตรที่มีเนื้อหาตรงหรือใกล้เคียงกับธัมมจักกัปปวัตนสูตรพระสูตรหนึ่ง ที่ปรากฏในพระไตรปิฎกภาษาจีน คือ ธรรมจักรสูตร ซึ่งแปลเป็นฉบับย่อ อยู่ในหมวดเอโกตตราคม ของพระไตรปิฎกภาษาจีน ซึ่งหมวดเอโกตราคม หมายถึงอังคุตรนิกาย ของพระไตรปิฎกภาษาบาลี
พระสูตรนี้ในภาษาจีนเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า พรหมธรรม (非梵法) หรือพรหมจักร หรือธรรมจักรสูตร แปลโดยพระโคตมะ สังฆเทวะ พระภิกษุชาวกัษมีร์ เป็นพระสูตรย่อยๆ รวมกันในเอโกตตรคมจำนวนกว่า 471 สูตร (ธรรมจักรสูตรอยู่ในหมวดเอโกตตราคมสูตร - 增壹阿含經 - ที่ 125 ลำดับที่ 19.2 ของสารบบไตรปิฎกฉบับไทโช) พระสูตรนี้แปลขึ้นที่ภูเขาหลูซาน ในสมัยราชวงศ์ตงจิ้น ในปีแรกแห่งรัชสมัยหลงอัน หรือเมื่อปีค.ศ. 397 มีเนื้อหากระชับ
คาดว่าพระโคตมะ สังฆเทวะ แปลอย่างรวบรัด ทั้งยังใช้ศัพท์แสงของลัทธิเต๋าอธิบายหลักธรรม เพื่อหวังจะเร่งประกาศพระศาสนาในช่วงแรกเผยแผ่ในประเทศจีน และเพื่อให้ชาวจีนเข้าถึงพุทธรรมได้ง่ายขึ้น คาดว่าแปลย่อมาจากตถาคตสูตร ในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ของพระสุตตันตปิฎก ทั้งนี้ ต่อมาได้มีการแปลอย่างละเอียดขึ้น เรียกว่าพระสูตรฝอซัวจ่วนฝ่าหลุนจิง (佛說轉法輪經) แปลว่า พุทธองค์ทรงปรารภธรรมจักรปรวารตนะสูตร ซึ่งสัมยุกตคม หมายถึงสังยุตนิกาย ของพระไตรปิฎกภาษาบาลี
ที่พระสูตรนี้เรียกว่า พรหมธรรม หรือพรหมจักร เพราะอ้างอิงไปถึงเมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าเพิ่งตรัสรู้ ทรงมีปริวิตกว่าพระธรรมนั้นลึกซึ้งเกินกว่าสรรพสัตว์จะเข้าใจได้ จึงน้อมพระทัยไปในทางดับขันธปรินิพพานเสีย ร้อนถึงท้าวสหัมบดีพรหมต้องกล่าวคำทูลอารธนาให้ทรงแสดงธรรมเพื่อประโยชน์แก่สัตว์โลกทั้งมวล พระองค์ทรงรับอาราธนา แล้วเสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์ โดยแสดงพระธรรมจักรสูตรนี้ ด้วยเหตุนี้ พรหมธรรม หรือพรหมจักร จึงเป็นอีกนามหนึ่งของธัมมจักกัปปวัตนสูตร
เนื้อหา
ดังที่ข้าพเจ้าได้สดับมา ครั้งหนึ่ง พระโลกนาถ ประทับอยู่ที่เมืองวาราณสี ณ ป่าฤษิปตนะมฤคทวะ ทรงตรัสกับภิกษุทั้งหลายว่า
ดูกรภิกษุทั้งหลาย มีการประพฤติ (วฤตฺติ) 2 ประการที่ผู้ออกบวชแสวงหาความหลุดพ้น พึงหลีกเลี่ยง พฤติทั้ง 2 ประการนั้นเป็นดังฤๅ? พฤติการนั้นคือ การแสวงหาความสุขทางกามคุณแบบสุดโต่ง อันเป็นสิ่งต่ำช้า เป็นสิ่งทราม และหาประโยชน์มิได้ อีกประการหนึ่ง คือ การทรมานตนอย่างสุดโต่ง (ปิฑัน) การเบียดเบียนทั้งหลาย (วิหิงสัน) และจิตอันฟุ้งซ่าน เหล่านี้คือการประพฤติ ซึ่งผู้ออกบวชแสวงหาความหลุดพ้นพึงหลีกเลี่ยง ตถาคตได้สละแล้วซึ่งการประพฤติทั้ง 2 ประการนี้ จึงได้ตรัสรู้พระอริยสัจจ์ บรรลุพระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาน ดังนี้ญานจึงบังเกิด ปัญญาจึงบังเกิด อภิญญา (อภิชญา) จึงบังเกิด จิตจึงสงบรำงับ เราบรรลุแล้วซึ่งอิทธิ (ฤทธิ) แล้วเข้าถึงซึ่งพระนิรวาณ ไม่หวนกลับมาเกิดอีก
ภิกษุทั้งหลาย อารยะมรรคอันเป็นหลักปฏิบัติอันเป็นทางสายกลาง ซึ่งเป็นไปเพื่อความสงบกิเลส เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อปัญญาอันยิ่ง เพื่อความดับกิเลสและกองทุกข์ คืออัษฏังคิมรรคมีองค์ 8 อันได้แก่ สัมยักทฤษฏิ (อธิกะทัศนะ), สัมยักสังกัลปะ (ปติการ), สัมยักวาก, สัมยักการมันตะ, สัมยักอัคชีวะ สัมยักวยายามะ (อุปายะเกาศัลยะ), สัมยักสมฤติ และสัมยักสมาธิ นี่แลเรียกว่า อารยะมรรค
เมื่อตถาคตตรัสรู้แล้ว เกิดความรู้แจ้ง เกิดปัญญา เราได้บรรลุซึ่งอิทธิทั้งปวง ความหลุดพ้นของเราไม่มีการกลับกำเริบอีกแล้ว คือได้เข้าสู่พระนิรวาณ ภิกษุทั้งหลาย ด้วยประการฉะนี้ พึงหลีกเลี่ยงทางอันสุดโต่งทั้ง 2 นั้นเสีย แล้วปฏิบัติตามาอารยะมรรค
หลังจากสดับพระธรรมเทศนาดังนี้แล้วภิกษุทั้งหลายบังเกิดปราโมทยินดี แล้วปฏิบัติตามคำสั่งสอนของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า
เจโซลบราเธอร์ส
เจโซลบราเธอร์ส (ジェイ・ソウル・ブラザーズ; J SOUL BROTHERS) เป็นวงบอยแบนด์สัญชาติญี่ปุ่นสังกัดแอลดีเอช ค่ายเพลงย่อยริธึมโซน ปัจจุบันทำงานภายใต้ชื่อ ซังไดเมะเจโซลบราเธอร์สฟรอมเอ็กไซล์ไทรบ์ (三代目 J SOUL BROTHERS from EXILE TRIBE; Sandaime J Soul Brothers from EXILE TRIBE) หรือรู้จักในชื่อ ซังไดเมะเจโซลบราเธอร์ส (Sandaime J Soul Brothers) ประกอบด้วยสมาชิก 7 คน ก่อตั้งโดยฮิโรยูกิ อิงาราชิ อดีตหัวหน้าวงเอ็กไซล์และโปรดิวเซอร์ที่ญี่ปุ่นในปี 1991 ซังไดเมะเจโซลบราเธอร์สได้เป็นส่วนหนึ่งของวงซูเปอร์กรุ๊ปเอ็กไซล์ไทรบ์ ได้กลับมาตั้งวงอย่างพิเศษในงาน VOCAL BATTLE AUDITION 2 ของเอ็กไซล์ ในปี 2010 ซังไดเมะเจโซลบราเธอร์สได้ออกซิงเกิ้ลแรกของพวกเขา "Best Friend's Girl" ในเดือนพฤศจิกายน 2010 ซึ่งอันดับที่ 3 ในชาร์ตเพลงออริก้อน อัลบั้มเปิดตัวชื่อ J Soul Brothers ชื่อของวงพวกเขาเองในปี 2011 ขึ้นอันดับที่ 3 ด้วยเช่นกัน ในปี 2013 พวกเขาประสบความสำเร็จอันดับที่ 1 เป็นครั้งแรกด้วยอัลบั้มที่ 3 Miracle
ผลงานเพลง
การจัดอันดับสูงสุดในการจัดอันดับรายสัปดาห์ของออริก้อน
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี (ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី, พฺระบาทสมฺเตจพฺระบรมนาถ นโรตฺตม สีหมุนี; ออกเสียง โนโรด็อม เส็ยหะโมนี; 14 พฤษภาคม 2496) เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ปัจจุบันแห่งราชอาณาจักรกัมพูชา เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 114 พระองค์เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ กับสมเด็จพระราชินีนโรดม มุนีนาถ สีหนุ อดีตเอกอัครราชทูตด้านวัฒนธรรมของกัมพูชาประจำองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ ก่อนที่กรมปรึกษาราชบัลลังก์ลงมติเอกฉันท์ให้พระองค์เสด็จขึ้นครองราชย์หลังจากพระราชบิดาประกาศสละราชสมบัติเมื่อปี พ.ศ. 2547
พระราชประวัติ
นอกจากนี้ เมื่อนับพระญาติทางฝ่ายพระราชบิดา พระองค์นับเป็นพระญาติชั้นที่ 3 ของพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี และเป็นพระญาติชั้นที่ 4 ของสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
การศึกษา
ทรงได้รับการศึกษาขึ้นต้นในประเทศกัมพูชาต่อมา เสด็จไปทรงศึกษาระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาที่ประเทศเช็กเกีย และทรงศึกษาต่อในระดับปริญญาโทที่ Musical Art Academy of Prague โดยทรงทำวิทยานิพนธ์ เรื่อง The Conception and Administration of Artisic Schools in Cambodia ทรงสำเร็จการศึกษาใน พ.ศ. 2518 และยังได้เสด็จไปทรงศึกษาต่อที่ University Studies of Cinematography ที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีระหว่าง พ.ศ. 2518–2519
เสด็จขึ้นครองราชย์
เสด็จขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมพรรษา 51 พรรษา เมื่อเดือนตุลาคม 2547 โดยมติเป็นเอกฉันท์ของกรมปรึกษาราชบัลลังก์ ภายหลังการประกาศสละราชสมบัติของสมเด็จพระนโรดม สีหนุ อันเนื่องจากปัญหาทางพระพลานามัย
พระราชพิธีราชาภิเษก
ในพระราชพิธีพระราชาภิเษก ซึ่งถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์และวิทยุทั่วประเทศ พระบาทสมเด็จพระบรมนาถนโรดม สีหมุนี ซึ่งทรงเป็นกษัตริย์องค์ที่สองของราชอาณาจักรกัมพูชาในรอบ 60 ปี พระองค์ได้มีพระปฐมบรมราชโองการว่า "พระองค์จะทรงปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายกัมพูชา และจะทรงประกอบพระราชภารกิจเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชน"
จูลส์ แดสซิน
จูลส์ แดนซิน หรือชื่อเกิด จูเลียส แดนซิน (Jules Dassin หรือชื่อเกิด Julius Dassin ; 18 ธันวาคม ค.ศ. 1911 - 31 มีนาคม ค.ศ. 2008) เป็นผู้กำกับชาวอเมริกัน
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
พระปรมาภิไธย
สร้อยพระปรมาภิไธยนั้นแปลได้ความว่า "ผู้รับใช้มาตุภูมิ ศาสนา ประชาชาติ และประชาราษฎร์เขมร โดยสวามิภักดิ์ และภักดีภาพ มหากษัตริย์ซึ่งพระพุทธและพระอินทร์ท่านอุปถัมภ์ ผู้รวบรวมเขมรชนทั้งสิ้น ผู้ปกป้องเอกราช บูรณภาพแผ่นดินและสันติภาพของกัมพูชา พร้อมทั้งศุภมงคล เสรีภาพ และวิบุลภาพ ของประชาราษฎร์เขมร"
จูลส์ แดสซิน
ประวัติ
แดนซินเริ่มอาชีพด้วยการเป็นนักแสดง เป็นโปรดิวเซอร์ละครเวที และเป็นผู้ช่วยของ อัลเฟร็ด ฮิตช์ค็อก จนมาแจ้งเกิดกับผลงานกำกับภาพยนตร์เรื่อง Brute Force (1947) และ The naked City (1948) แต่ต่อมาในปี 1953 เขาถูกรัฐบาลอเมริกันในขณะนั้นเล่นงานข้อหาเคยเป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ จนต้องหนีไปทีประเทสฝรั่งเศส แต่เขาก็ยังมีผลงานที่ฝรั่งเศสได้ ในภาพยนตร์ทุนต่ำเรื่อง Du rififi chez les hommes (1955) ซึ่งเขาได้รับรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมจากคานส์ และเขาก็ได้รับรางวัลจากคานส์อีกครั้งในสาขาหนังยอดเยี่ยมจากภาพยนตร์เรื่อง Pote tin Kyriaki (Never on Sunday) (1960)
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ประจำชาติกัมพูชา
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ได้ทรงมีพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ประจำชาติกัมพูชาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2548 ในพระราชกฤษฎีกาได้ประกาศให้มีพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์เป็นสัญลักษณ์ของกัมพูชา 7 อย่างด้วยกันคือ ดอกลำดวน, ต้นตาล, กล้วยไข่, กูปรี, ปลากะโห้, นกช้อนหอยใหญ่ และ เต่าจาน
จูลส์ แดสซิน
ประวัติ
เขาได้กลับอเมริกาอีกครั้ง และได้เข้าชิงรางวัลออสการ์สาขากำกับและเขียนบทจากภาพยนตร์เรื่อง Topkapi (1964) และยังได้เป็นกรรมการของเทศกาลหนังสำคัญๆ ทั่วโลกอีกหลายครั้ง และอีกบทบาทนึงที่สำคัญของเขาคือ จับมือกับ เมลินา เมอร์กูรี (ภรรยาของเขา ที่เป็นนักแสดงชาวกรีก) ในการเรียกร้องประชาธิปไตยให้แก่กรีก
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน
ในด้านการบริหารราชการแผ่นดินในพระราชอาณาจักร พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ได้ทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชกฤษฎีกายกฐานะเมืองแกบ เมืองไพลิน และเมืองพระสีหนุขึ้นเป็นจังหวัด พร้อมทั้งปรับเขตแดนของจังหวัดหลายจังหวัดใหม่ ณ วันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2551
จูลส์ แดสซิน
อ้างอิง
19112008
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน
เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2556 พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ได้ทรงลงพระปรมาภิไธยในพระราชกฤษฎีกาแยกจังหวัดกำปงจามออกเป็น 2 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดกำปงจามและจังหวัดตโบงฆมุมเป็นจังหวัดใหม่ที่ 25 ในปัจจุบัน พระราชกฤษฎีกาดังกล่าวเป็นที่เรียกกันอย่างเป็นทางการว่า "พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยจังหวัดกำปงจาม พ.ศ. 2556" ตามดำริของนายกรัฐมนตรีสมเด็จอัครมหาเสนาบดีเดโช ฮุน เซน โดยแบ่งมาจากพื้นที่ของจังหวัดกัมปงธม
ชีวิตส่วนพระองค์
พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี ไม่ทรงอภิเษกสมรส และไม่มีพระราชโอรสธิดา เนื่องจากประเทศกัมพูชาเป็นราชาธิปไตยโดยเลือกตั้ง พระมหากษัตริย์องค์ถัดไปจะถูกเลือกโดยกรมปรึกษาราชบัลลังก์ โดยเลือกจากสมาชิกในพระราชวงศ์กัมพูชา
สถาบันเพื่อการวิจัยแพทยศาสตร์
สถาบันเพื่อการวิจัยแพทยศาสตร์ (Forschungseinrichtung für experimentelle Medizin; Research Institutes for Experimental Medicine) เป็นสถาบันวิจัยในเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี ตัวอาคารของสถาบันเป็นที่รู้จักในชื่อ หลุมหลบภัยหนู (Mäusebunker) แรกเริ่มสร้างขึ้นเพื่อใช้งานสำหรับการทดลองในสัตว์และผสมพันธุ์สัตว์ทดลองที่ใช้ในสถาบัน ตัวสถาบันตั้งอยู่ใกล้กันกับศูนย์การแพทย์เบนยามิน ฟรังกลิน (Benjamin Franklin Medical Center) และ สถาบันความสะอาดและอนูชีววิทยา (Institute for Hygiene and Microbiology) สามสถาบันนี้ตั้งขึ้นเพื่อเป็นสาธารณูปโภคกำลังสูงสำหรับการพัฒนาและการใช้งานยากับวัคซีนใหม่ ๆ
ตัวอาคารเป็นผลงานออกแบบแรกเริ่มโดยสามีภรรยา แกร์ด และ มักดาเลนา ฮันสกา (Gerd Hänska and Magdalena Hänska) ออกแบบในระหว่างปี 1965 ถึง 1967 และเริ่มก่อสร้างในปี 1971. แบบแปลนโดยละเอียดและการก่อสร้างนำโดยแกร์ด ฮันสกา และ ควร์ท ชแมร์โซว (Kurt Schmersow) ระหว่างปี 1971 ถึง 1981 รูปลักษณะของอาคารกลายมาเป็นที่ถกเถียงนับตั้งแต่แรกเริ่ม ด้วยการออกแบบที่ดูชั่วร้าย (sinister) และการใช้งานเพื่อการทดลองในสัตว์ ทำให้อาคารนี้ไม่เป็นที่นิยมในสาธารณชน กระนั้น เมื่อเวลาผ่านไป อาคารนี้กลายมาเป็นที่นิยมชื่นชอบโดยผู้นิยมสถาปัตยกรรมบรูทัลลิสต์ มีการตีพิมพ์ระดับนานาชาติหลายชิ้นที่ยกอาคารนี้เป็นตัวอย่างชิ้นสำคัญของสถาปัตยกรรมบรูทัลลิสต์ในเยอรมนี
หลังเจ้าของปัจจุบันของอาคาร ชาริเต ประกาศแผนว่าจะทุบอาคารนี้ทิ้ง ได้เกิดความตระหนักขึ้นในสาธารณชนมากยิ่งขึ้น มีการลงนามยื่นอุทธรณ์ให้อนุรักษ์อาคารนี้ นำโดยสถาปนิกกุนแนร์ คลัก (Gunnar Klack) และนักประวัติศาสตร์ศิลป์ แฟลิซ ตอร์แคร์ (Felix Torkar) ในปี 2020 มีการพูดคุยเกี่ยวกับอนาคตของอาคาร "หลุมหลบภัยหนู" ตีพิมพ์ในสิ่งพิมพ์ระดับนานาชาติ มีการอ้างถึงอาคารนี้เชื่อมต่อกับตัวอย่างชิ้นงานบรูทัลลิสต์อื่น ๆ ในระดับโลก ไปจนถึงการพูดคุยเกี่ยวกับอนาคตของแต่ละอาคารโดยอ้างถึงอาคารหลังนี้ เช่น สถานีรถบัสกลางเทลอาวีฟ ในอิสราเอล และวังแสดงดนตรีและกีฬาวิลเนียส ในลิทัวเนีย
เคดีอี
KDE หรือชื่อเต็ม K Desktop Environment เป็นสภาพแวดล้อมในการทำงานแบบเดสก์ท็อป (Desktop Environment) ที่เป็นซอฟต์แวร์เสรี พัฒนาบนทูลคิท Qt ของบริษัท Trolltech และทำงานได้บนระบบปฏิบัติการตระกูลยูนิกซ์เกือบทุกรุ่น เช่น ลินุกซ์, BSD, AIX และ Solaris รวมถึงมีรุ่นที่ใช้งานได้บน Mac OS X และไมโครซอฟท์วินโดวส์
KDE มีโครงการพี่น้องที่พัฒนาไปพร้อมกันอย่าง KDevelop ซึ่งเป็นชุดเครื่องมือสำหรับการพัฒนาโปรแกรม และ KOffice ชุดโปรแกรมสำนักงาน ในรุ่น 4.1 ได้แก้ไขในเรื่องบั๊กทั้งหมดและหน้าตาของชุดตกแต่งพลาสมา รวมถึงการตั้งค่า TaskBar ดีมากยิ่งขึ้น และส่วนการติดต่อที่ค่อนข้างจะสมบูรณ์กว่า KDE 4.0.X ปัจจุบันรุ่น 4.8.0
ประวัติ
KDE ได้รับการก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1996 โดย Matthias Ettrich ซึ่งขณะนั้นเขาเป็นนักศึกษาอยู่ที่ Eberhard Karls University of Tübingen เขาประสบปัญหากับการทำงานรูปแบบต่าง ๆ ที่ต้องทำงานกับสภาพแวดล้อมของยูนิกซ์เดกส์ท็อป ซึ่งรูปร่างหน้าตาหรือลักษณะการใช้งานของแต่ละโปรแกรมนั้นแทบจะไม่มีสิ่งที่เหมือนกันอยู่เลย เขาจึงได้เสนอที่จะวางรูปแบบการทำงานขึ้นมาใหม่ ซึ่งไม่ได้เป็นเพียงการทำงานกับโปรแกรมคอมพิวเตอร์ แต่รวมไปถึงสภาพแวดล้อมของเดสก์ท็อป ซึ่งผู้ใช้งานจะสามารถคาดคะเนการทำงานของสิ่งต่าง ๆ บนเดสก์ท็อป และสามารถทำงานได้อย่างราบรื่นมากขึ้น เขาได้เขียนความคิดเห็นนี้ลงใน Usenet และได้รับความสนใจค่อนข้างมาก โครงการ KDE จึงได้เกิดขึ้น
ฟุตบอลโลก 2022 กลุ่มดี
กลุ่มดีของฟุตบอลโลก 2022 ลงเล่นตั้งแต่วันที่ 22 ถึง 30 พฤศจิกายน ค.ศ. 2022 กลุ่มนี้ประกอบด้วยฝรั่งเศส, ออสเตรเลีย, เดนมาร์ก และตูนิเซีย ทีมที่ดีที่สุดสองทีมจะได้ผ่านเข้าสู่รอบ 16 ทีมสุดท้าย
ทีม
หมายเหตุ
ตารางคะแนน
ในรอบ 16 ทีมสุดท้าย:
นัด
เวลาที่ระบุไว้คือเวลามาตรฐานอาระเบีย (UTC+3) ซึ่งเป็นเวลาท้องถิ่น
เดนมาร์ก พบ ตูนิเซีย
<section begin=D1 /><section end=D1 />
ฝรั่งเศส พบ ออสเตรเลีย
<section begin=D2 /><section end=D2 />
ตูนิเซีย พบ ออสเตรเลีย
<section begin=D3 /><section end=D3 />
ฝรั่งเศส พบ เดนมาร์ก
<section begin=D4 /><section end=D4 />
ออสเตรเลีย พบ เดนมาร์ก
<section begin=D5 /><section end=D5 />
ตูนิเซีย พบ ฝรั่งเศส
<section begin=D6 /><section end=D6 />
สโมสรกีฬาสลาเวียปราฮา
สโมสรกีฬาสลาเวียปราฮา – ฟุตบอล (Sportovní klub Slavia Praha – fotbal) เป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพในประเทศเช็กเกีย ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1892 ตั้งอยู่ที่กรุงปราก เป็นสโมสรที่ประสบความสำเร็จเป็นอันดับที่ 2 ของประเทศ นับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1993
ปัจจุบันลงเล่นในเช็กเฟิสต์ลีก ซึ่งเป็นลีกระดับสูงสุดของประเทศ คู่ปรับที่สำคัญคือ สปาร์ตาปราฮา การพบกันของทั้งสองทีม จึงเรียกว่า ปรากดาร์บี สลาเวียคว้าแชมป์ลีกได้ถึง 18 สมัย และเคยผ่านถึงรอบรองชนะเลิศ ยูฟ่าคัพ ฤดูกาล 1995–96 และเคยผ่านการคัดเลือกไปเล่นในยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก ฤดูกาล 2007–08 รอบแบ่งกลุ่ม ซึ่งเป็นการลงเล่นในยูฟ่าแชมเปียนส์ลีกครั้งแรกในประวัติศาสตร์สโมสร
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด (ザ・ハウス・オブ・ザ・デッドシリーズ; The House of the Dead) เป็นแฟรนไชส์วิดีโอเกมประเภทเกมยิงที่ไม่ต้องเดินแนวสยองขวัญที่สร้างโดยเซกาในปี ค.ศ. 1996 ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในระบบอาร์เคดโดยใช้ไลต์กันกับแพลตฟอร์ม แต่สามารถเล่นด้วยคอนโทรลเลอร์มาตรฐานกับเครื่องเกมคอนโซล และเมาส์หรือคีย์บอร์ดกับคอมพิวเตอร์ที่บ้านได้ สำหรับภาค III และ 4 ของเพลย์สเตชัน เน็ตเวิร์ก นั้น สามารถเล่นได้โดยใช้คอนโทรลเลอร์เพลย์สเตชัน มูฟ
จนถึงปี ค.ศ. 2018 มีเกมเดอะเฮาส์ออฟเดอะเดดในรูปแบบเกมยิงที่ไม่ต้องเดินมุมมองบุคคลที่หนึ่งมาแล้วหกเกม ซีรีส์หลักทั้งหมดมีพื้นฐานร่วมกันของสายลับคู่หนึ่งที่ร่วมมือกันเพื่อต่อสู้กับฝูงอันเดดที่ถูกดัดแปลงทางชีววิทยา (เรียกว่า 'มนุษย์กลายพันธุ์' ในภาคโอเวอร์คิล) เกมจะแบ่งออกเป็นแต่ละตอน ซึ่งแต่ละบทจะจบลงด้วยการต่อสู้กับบอสที่มักจะเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ที่น่ากลัว บอสในสี่เกมแรกและเกมที่หกล้วนตั้งชื่อตามไพ่ชุดใหญ่ของไพ่ทาโรต์ลึกลับ
องค์ประกอบการเล่นเกมแตกต่างกันไปตามภาคต่าง ๆ ในซีรีส์ โดยแต่ละภาคมีตัวละคร, อาวุธปืน และประเภทของศัตรูที่แตกต่างกัน ในหลาย ๆ เกมมีเส้นทางที่แตกแขนง (กำหนดโดยการกระทำของคน ๆ หนึ่ง) และโบนัสที่ปลดล็อกได้ พร้อมกับตอนจบที่แตกต่างกันตามการกระทำของคน ๆ หนึ่ง
นอกจากนี้ ยังมีการสร้างภาคแยกไปยังโครงเรื่องหลักอีกหลายเรื่อง (รวมถึงเกมพินบอลเสมือนจริง, บทช่วยสอนภาษาอังกฤษ และแบบฝึกหัดการพิมพ์ดีด) รวมถึงภาพยนตร์สองเรื่อง นอกจากนี้ ตัวละครศัตรูที่ได้คัดเลือกที่ปรากฏในสองภาคแรกได้รับการดัดแปลงให้เป็นแอ็กชันฟิกเกอร์โดยแพลิเซดทอยส์ แต่ก็ได้ยกเลิกไลน์ของเล่นที่สองก่อนเปิดตัวทางหลักเนื่องจากผลตอบแทนที่จำกัดจากซีรีส์แรก
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด พร้อมด้วยเรซิเดนต์อีวิลได้เครดิตกับวิดีโอเกมซอมบีที่ได้รับความนิยม เช่นเดียวกับการทำให้ซอมบีเป็นที่นิยมอีกครั้งในวัฒนธรรมกระแสหลักตั้งแต่ปลายคริสต์ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา ซึ่งนำไปสู่ความสนใจในภาพยนตร์ซอมบีที่ได้เริ่มใหม่ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 2000 นอกจากนี้ เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดดยังได้รับเครดิตจากการนำเสนอซอมบีที่วิ่งเร็ว ซึ่งได้รับความนิยมในภาพยนตร์และวิดีโอเกมซอมบีในช่วงคริสต์ทศวรรษ 2000
รูปแบบการเล่น
รูปแบบการเล่นหลักเป็นกลไกแบบเกมยิงที่ไม่ต้องเดิน ผู้เล่นจะต้องเคลียร์แอเรียของศัตรูก่อนที่จะก้าวไปยังแอเรียถัดไป สองภาคแรกใช้ปืนพก, ภาคสามใช้ปืนลูกซอง, ภาคสี่และภาคสการ์เล็ตดอว์นใช้ปืนกลมือ ส่วนภาคโอเวอร์คิลมีอาวุธปืนที่แตกต่างกันซึ่งสามารถเปลี่ยนได้ตามความต้องการของผู้เล่น ซึ่งคำแนะนำบนตู้เกมระบุว่าการยิงหัวเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการฆ่าซอมบี
การเคลียร์สำเร็จจะทำให้เกิดการต่อสู้กับบอส โดยก่อนการต่อสู้ส่วนใหญ่ เกมจะแสดงให้เห็นว่าจุดอ่อนของบอสคืออะไร ส่วนบอสสุดท้ายไม่มีจุดอ่อนที่สามารถระบุได้ หากบอสถูกยิงหลายครั้งมากพอมันก็จะหดตัว มิฉะนั้นมันจะพรากหนึ่งในชีวิตของผู้เล่นไป ในเกมส่วนใหญ่ บอสจะถูกตั้งชื่อตามไพ่ชุดใหญ่ นอกจากนี้ พวกมันยังถูกจำแนกตาม 'ประเภท' ซึ่งแสดงเป็นตัวเลขหรือตัวอักษรกรีก
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดดสองภาคแรกให้ความสำคัญกับพลเรือน หากผู้เล่นช่วยชีวิตพลเรือนจากซอมบีได้สำเร็จ บางครั้งพลเรือนจะให้รางวัลแก่ผู้เล่นด้วยชีวิตที่เพิ่มขึ้น ส่วนภาคที่สี่ไม่มีพลเรือน ในขณะที่ภาคสามบางครั้งคู่หูของผู้เล่นจะประสบปัญหา และผู้เล่นจะได้รับรางวัลหากเขาหรือเธอช่วยชีวิตคู่หู ผู้เล่นยังสามารถได้รับชีวิตพิเศษโดยการยิงกล่อง, ลัง, แจกัน และทิวทัศน์ที่ทำลายล้างได้ ส่วนภาคสการ์เล็ตดอว์นได้นำเสนอพลเรือนจากสองภาคแรกอีกครั้ง ควบคู่ไปกับกลไกการช่วยเหลือพันธมิตรจากภาคสาม ตลอดจนควบคู่ไปกับกลไกใหม่ ๆ เช่น การสลับอาวุธ และเหตุการณ์ในเวลาอันรวดเร็ว
เกมหลักทั้งหมดมีฉากจบหลายแบบ ขึ้นอยู่กับว่าผู้เล่นทำได้ดีเพียงใดในแง่ของการช่วยเหลือพลเรือน, เปอร์เซ็นต์การยิง, คะแนน และชีวิตที่เหลืออยู่ เกมหลักทุกเกมยกเว้นเกมสุดท้ายมีฉากจบที่ "ไม่ดี" ซึ่งมักจะเกี่ยวข้องกับตัวละครตัวใดตัวหนึ่งที่กลายร่างเป็นซอมบี โดยในภาค 1 มีการเปลี่ยนตัวละครคือโซฟี ริชาดส์, ภาค 2 คือโกลด์แมน, ภาค III คือแดเนียล คิวเรียน และภาค 4 คือโกลด์แมนอีกครั้ง
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด (ค.ศ. 1996)
ในวันที่ 18 ธันวาคม ค.ศ. 1998 ดร. คิวเรียน ผู้บ้าคลั่งและไม่แยแสได้วางแผนที่จะระดมกองทัพอันเดตของเขาเพื่อปะทะกับประชาชนที่ไม่เกิดความสงสัย เหล่าสายลับเอเอ็มเอส โธมัส โรแกน และ "จี" ถูกส่งไปที่คฤหาสน์ของเขาเพื่อหยุดยั้งแผนชั่วร้ายของคิวเรียน และช่วยเหลือโซฟี ริชาดส์ ผู้เป็นภรรยาในอนาคตของโรแกน
ใน ค.ศ. 2021 มีการประกาศรีเมกจากกเกมภาคแรกที่ชื่อเดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด: รีเมก โดยฟอร์เอเวอร์เอนเตอร์เทนเมนต์สำหรับนินเท็นโด สวิตช์ โดยในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2021 ได้มีการประกาศว่าเกมจะเลื่อนออกไปเป็นฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 2022
เดอะเฮาส์ออฟเดอะเดด 2 (ค.ศ. 1998)
เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2000 เคเลบ โกลด์แมน ผู้เป็นนักวิทยาศาสตร์และนักธุรกิจเจ้าสัวได้เปิดเผยตัวว่าเป็นผู้บงการคดีคฤหาสน์คิวเรียนใน ค.ศ. 1994 และอ้างสิทธิความรับผิดชอบ โกลด์แมนประเดิมการระบาดของอันเดดในเมืองที่ไม่มีชื่อในประเทศอิตาลี ในขณะที่โครงการ "จักรพรรดิ" ของเขากำลังพัฒนา สายลับเอเอ็มเอสสองนายที่ชื่อเจมส์ เทเลอร์ และแกรี สจวร์ต ได้ถูกส่งไปเพื่อหยุดโกลด์แมน
กะโนม
โครงการ GNOME เป็นการสร้างแพลตฟอร์มทางคอมพิวเตอร์ ที่เป็นซอฟต์แวร์เสรี โดยมีเป้าหมายคือสร้างชุดเครื่องมือที่ช่วยให้นักพัฒนาสามารถสร้างโปรแกรมขึ้นมาได้ง่าย รวมไปถึงสภาวะการทำงานแบบเดสก์ท็อป (desktop environment - ซอฟต์แวร์ที่ใช้เรียกซอฟต์แวร์อื่น ทำหน้าที่จัดการกับไฟล์และระบบหน้าต่าง)
มีซอฟต์แวร์จำนวนมากที่ถูกพัฒนาขึ้นใต้โครงการ GNOME ซึ่งมักจะถูกนำไปรวมเป็นส่วนหนึ่งของระบบปฏิบัติการบางชนิด เช่น ลินุกซ์ หรือ โซลาริส เป็นต้น
GNOME เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ GNU และเป็นสภาวะการทำงานแบบเดสก์ท็อปหลักของ GNU ด้วย GNOME
ประวัติ
โครงการ GNOME เริ่มขึ้นในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1997 โดย Miguel de Icaza และ Federico Mena เพื่อเป็นทางเลือกของระบบเดสก์ท็อป KDE เนื่องจากว่าโครงการ KDE ในขณะนั้นได้พัฒนาบน widget toolkit ชื่อ Qt ซึ่งขณะนั้นไม่ได้เป็นซอฟต์แวร์เสรี
GNOME เลือกใช้ widget toolkit ชื่อ GTK+ ซึ่งใช้สัญญาอนุญาตแบบ GNU Lesser Public License (LGPL) ดังนั้น GNOME จึงมีสัญญาอนุญาตใช้งาน 2 แบบคือ LGPL สำหรับไลบรารีต่างๆ และ GPL สำหรับระดับแอปพลิเคชัน
เดิมที GNOME ย่อมาจาก 'ภูติแคระ' ซึ่ง Elliot Lee ผู้คิดชื่อนี้ต้องการให้ GNOME มีลักษณะเป็นเฟรมเวิร์คแบบ distributed object เช่นเดียวกับ OLE ของไมโครซอฟท์ ปัจจุบันโครงสร้างของ GNOME ไม่ได้ใช้แนวคิดนี้แล้ว ชื่อเต็มของโครงการจึงถูกเลิกใช้ไป สมาชิกบางคนของโครงการได้เปลี่ยนวิธีเขียนชื่อจาก GNOME มาเป็น Gnome แทน
โครงสร้าง
GNOME ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก ได้แก่
เป้าหมายของโครงการ GNOME คือสร้างซอฟต์แวร์ที่ใช้ได้อย่างเสรีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย เป็นมิตรกับผู้ใช้ สนับสนุนการใช้งานของผู้ด้อยความสามารถ และสนับสนุนภาษาต่างๆ ให้มากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้
ทางด้านการจัดการโครงการนั้น มีการตั้งมูลนิธิ GNOME ขึ้นมาในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1998 เพื่อทำงานบริหารจัดการและประชาสัมพันธ์ ทางมูลนิธิจะเปิดรับสมัครคณะกรรมการใหม่เป็นประจำทุกปีในเดือนพฤศจิกายน
นักพัฒนาและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับ GNOME จะจัดงานประชุมขึ้นปีละครั้งชื่อว่า GUADEC เพื่อพูดคุยหาทิศทางการพัฒนา GNOME ในอนาคต
แพลตฟอร์ม
จากเดิมที่ตั้งใจให้ทำงานได้กับ GNU ปัจจุบัน GNOME สามารถทำงานบนระบบปฏิบัติการแบบยูนิกซ์ได้เกือบทุกชนิด และถูกนำไปใช้เป็นฐานในการพัฒนา Java Desktop System ซึ่งเป็นส่วนติดต่อผู้ใช้ตัวใหม่ของระบบปฏิบัติการโซลาริสแทนระบบ Common Desktop Environment นอกจากนี้ GNOME ยังถูกเลือกให้เป็นระบบเดสก์ท็อปหลักของลินุกซ์หลายยี่ห้อ เช่น Fedora และ Ubuntu รายชื่อของลินุกซ์ที่ใช้ GNOME สามารถอ่านได้จากเว็บไซต์ของ GNOME
GNOME ยังมีในแบบ LiveCD ซึ่งนำไปใช้บนคอมพิวเตอร์โดยไม่ต้องติดตั้ง มีจุดประสงค์เพื่อให้ผู้ใช้หน้าใหม่ได้สัมผัสกับ GNOME และทำความคุ้นเคยก่อนติดตั้งใช้งานจริง
ส่วนประกอบทั้งหมดของ GNOME สามารถทำงานได้บน Cygwin ซึ่งช่วยให้โปรแกรมของ GNOME ทำงานบนระบบปฏิบัติการไมโครซอฟท์วินโดวส์ได้
แอปพลิเคชัน
โปรแกรมเหล่านี้เป็นโปรแกรมที่ถูกออกแบบมาใช้กับโครงการ GNOME
รวมเป็นส่วนหนึ่งของ GNOME
โปรแกรมกลุ่มนี้จะออกพร้อมกับ GNOME desktop
ไม่ได้รวมเป็นส่วนหนึ่งของ GNOME
โปรแกรมเหล่านี้ใช้เทคโนโลยีพื้นฐานของ GNOME และมักจะถูกใช้คู่กับ GNOME เช่นกัน
เซบิเช
เซบิเช (ceviche, cebiche, seviche, sebiche) เป็นอาหารประเภทยำชนิดหนึ่ง มีรสเปรี้ยวค่อนข้างโดด ประกอบด้วยเนื้อปลาหรืออาหารทะเลดิบแช่ในน้ำผลไม้สกุลส้ม (เช่น น้ำมะนาว น้ำเลมอน น้ำส้มซ่า) เคล้ากับเครื่องปรุงซึ่งได้แก่ พริกหรืออาฆี (พริกชนิด Capsicum baccatum) หอมใหญ่หรือหอมแขกซอย เกลือ และผักชี เนื่องจากอาหารชนิดนี้โดยทั่วไปไม่ผ่านการปรุงให้สุกด้วยความร้อน จึงต้องเตรียมและรับประทานสดเพื่อลดความเสี่ยงจากภาวะอาหารเป็นพิษ ตามปกติมักเสิร์ฟเซบิเชกับเครื่องเคียงต่าง ๆ ที่ช่วยชูรสชาติของเนื้อปลาให้ดียิ่งขึ้น เช่น มันเทศ ผักกาดหอม ข้าวโพด อาโวคาโด หรือกล้าย  เซบิเชเป็นที่นิยมในภูมิภาคชายฝั่งแปซิฟิกของลาตินอเมริกา แม้ต้นกำเนิดของเซบิเชจะยังคงเป็นประเด็นถกเถียงกันอย่างเผ็ดร้อน แต่ในเปรูก็ถือว่าอาหารชนิดนี้เป็นอาหารประจำชาติอย่างหนึ่ง
แม้จะมีร่องรอยทางโบราณคดีที่ชี้ให้เห็นว่ามีการบริโภคอาหารลักษณะคล้ายเซบิเชเมื่อเกือบสองพันปีมาแล้วในเปรู แต่นักประวัติศาสตร์บางคนเชื่อว่า หญิงชาวมัวร์จากกรานาดาที่ติดตามผู้พิชิตดินแดนและนักล่าอาณานิคมชาวสเปนไปด้วยนั้นเป็นผู้นำอาหารต้นกำเนิดของเซบิเชเข้าไปยังเปรู ต่อมาอาหารดังกล่าวได้มีวิวัฒนาการมาเป็นอาหารที่เรียกว่าเซบิเชในปัจจุบัน กัสตอน อากูริโอ เชฟชาวเปรู อธิบายเพิ่มเติมว่า ตำแหน่งทางการเมืองอันโดดเด่นที่ลิมาถือครองอยู่เป็นเวลาสี่ร้อยปีในฐานะศูนย์กลางของเขตอุปราชแห่งเปรูได้เปิดโอกาสให้มีการนำอาหารยอดนิยมต่าง ๆ (เช่น เซบิเช) เข้าไปยังอาณานิคมสเปนแห่งอื่นในภูมิภาค และในที่สุดก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของตำรับอาหารท้องถิ่นโดยผสานกับรสชาติและรูปแบบของท้องถิ่นนั้น ๆ
ปัจจุบัน เซบิเชเป็นอาหารยอดนิยมในระดับนานาชาติที่มีวิธีปรุงหลากหลายตลอดทั้งทวีปอเมริกา โดยเริ่มเข้าสู่สหรัฐในคริสต์ทศวรรษ 1980 รูปแบบที่หลากหลายที่สุดของเซบิเชปรากฏในชิลี, เปรู, เอกวาดอร์ และโคลอมเบีย แต่ก็สามารถพบรูปแบบอื่น ๆ ที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ได้ในพื้นที่ชายฝั่งของปานามา, ฮอนดูรัส, เอลซัลวาดอร์, กัวเตมาลา, เบลีซ, เม็กซิโก, สหรัฐ และประเทศอื่นอีกหลายประเทศ
โถชำระ
โถชำระ หรือ บิเด (Bidet; หรือ ) เป็นอ่างหรือภาชนะสำหรับชำระทำความสะอาดอวัยวะเพศ, ฝีเย็บ, แก้มก้นและทวารหนัก โถชำระในปัจจุบันมีการติดตั้งแหล่งจ่ายน้ำและท่อระบายน้ำเอาไว้ในตัวด้วย และถือเป็นเครื่องประปาชนิดหนึ่งสำหรับการรักษาสุขอนามัยของร่ายกาย โถชำระถูกออกแบบมาเพื่อส่งเสริมสุขลักษณะส่วนบุคคล ใช้หลังจากการขับถ่าย, ก่อนหรือหลังจากมีเพศสัมพันธ์ บางประเทศในยุโรปมีกฎหมายที่กำหนดให้ห้องน้ำทุกห้องที่มีโถชักโครกต้องมีโถชำระด้วย แต่เดิมแล้วโถชำระมักตั้งอยู่ในห้องนอน ใกล้กับกระโถนปัสสาวะหรือเตียงนอนของคู่สามีภรรยา แต่ในปัจจุบัน โถชำระมักถูกนำมาตั้งไว้ใกล้โถชักโครก เครื่องห้องน้ำที่รวมเอาฝารองนั่งและส่วนฉีดชำระเอาไว้ในตัว เรียกว่าโถชำระไฟฟ้า (electronics bidet)
ความคิดเห็นถึงความจำเป็นต่อโถชำระแตกต่างกันไปตามประเทศและวัฒนธรรม แทบไม่พบโถชำระในวัฒนธรรมที่มีต้นกำเนิดมาจากวัฒนธรรมอังกฤษ ในวัฒนธรรรมที่มีการใช้โถชำระเป็นกิจลักษณะเช่นที่พบใน กลุ่มประเทศอิสลาม, แอฟริกาใต้สะฮารา, ยุโรปใต้, ฝรั่งเศส, และบางประเทศในทวีปอเมริกาใต้ ถือว่าเป็นเครื่องมือที่ขาดไม่ได้สำหรับการรักษาสุขลักษณะส่วนบุคคล
"Bidet" เป็นคำยืมจากภาษาฝรั่งเศส แปลว่า "ม้าตัวน้อย" อันมาจากท่านั่งคร่อมเมื่อใช้งานโถ
การใช้งาน
โถชำระใช้สำหรับล้างทำความสะอาดอวัยวะเพศ, ฝีเย็บ, แก้มก้นด้านใน, และทวารหนัก โถชำระบางโถมีที่ฉีดชำระแนวตั้งเพื่อให้ชำระล้างบริเวณฝีเย็บและทวารหนักได้โดยง่าย บิเดร์ที่ติดตั้งแยกออกมาตามแบบดั้งเดิมเป็นเสมือนอ่างสำหรับล้าง และอาจใช้เพื่อวัตถุประสงค์อื่น ๆ อีกหลายประการ เช่น เพื่อล้างเท้า เป็นต้น
สายฉีดชำระ
สายฉีดชำระเป็นหัวฉีดแบบลั่นไกด้วยมือ รูปลักษณะคล้ายกับหัวฉีดของอ่างล้าง ใช้พ่นละอองน้ำสำหรับทำความสะอาดทวารหนักหรือทวารเบาของบุคคลหลังจากถ่ายอุจจาระหรือปัสสาวะแล้ว ในทางตรงกันข้ามกับโถชำระที่ติดตั้งมาเป็นส่วนหนึ่งของชักโครก ผู้ใช้จะต้องถือหัวฉีดชำระไว้ และการฉีดทำความสะอาดจะไม่เกิดขึ้นแบบอัตโนมัติ สายฉีดชำระเป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไปในภูมิภาคที่ถือว่าน้ำเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการทำความสะอาดทวารหนัก
แต่อาจพบข้อเสีย เช่น ทำให้เสื้อผ้าของผู้ใช้เปียกหากว่าใช้งานอย่างไม่ระมัดระวัง นอกจากนี้ ผู้ใช้จะต้องมีความคล่องแคล่วและยืดหยุ่นในการที่จะใช้สายฉีดชำระ
โถชำระแบบติดตั้งเดี่ยว
โถชำระแบบติดตั้งเดี่ยวหรือโถชำระแบบดั้งเดิม เป็นเครื่องประปาที่ติดตั้งแบบแยกมาเป็นหน่วยเดี่ยว ร่วมกับโถส้วม, ฝักบัว, และอ่างล้าง ผู้ใช้งานจะใช้ในท่านั่งคร่อม โถชำระบางโถมีลักษณะคล้ายคลึงอ่างล้างมือขนาดใหญ่ โดยมีก๊อกและจุกอุดที่ทำให้สามารถเติมของเหลวจนเต็มได้ บางรุ่นมีหัวฉีดน้ำออกมาช่วยทำความสะอาด
โถชำระแบบติดตั้งเสริม
โถชำระแบบติดตั้งเสริมเป็นโถที่สามารถติดตั้งทับลงบนโถส้วมที่มีอยู่เดิม ซึ่งช่วยประหยัดพื้นที่และลดความจำเป็นที่จะต้องเดินต่อประปาเพิ่มเติม อาจเป็นหัวฉีดบางเคลื่อนไปมาได้หรือเป็นแบบตรึงอยู่กับที่ โดยติดอยู่มางด้านข้างหรือด้านหลังของขอบโถส้วม หรือกระทั่งแทนที่ฝาโถส้วมที่มีอยู่แต่เดิม สำหรับกรณีเหล่านี้ การใช้งานโถจะจำกัดอยู่เพียงล้างทำความสะอาดทวารหนักและทวารเบาเท่านั้น บางโถออกแบบให้มีหัวฉีดน้ำแนวตั้งหรือแนวเฉียงออกมาช่วยชำระล้าง ซึ่งบางรุ่นมีหัวฉีดอยู่ที่ขอบโถ โดยเล็งไปยังบริเวณทวารหนักและทวารเบาของผู้ใช้งาน และอาจพบหัวฉีดสองหัวที่บริเวณขอบโถด้านหลังในบางรุ่น หัวหนึ่งมีความยาวสั้น เรียกว่า "หัวฉีดครอบครัว" (family nozzle) ใช้สำหรับล้างบริเวณทวารหนัก ส่วนอีกหัวที่มีขนาดยาวกว่า เรียกว่า "หัวฉีดชำระ" (bidet nozzle) ออกแบบมาสำหรับล้างบริเวณทวารเบา
โถชำระแบบติดตั้งเสริมมักจะเชื่อมกับแหล่งจ่ายน้ำของโถส้วมที่มีอยู่ก่อนหน้า ผ่านท่อเกลียวแบบสามทางโดยไม่ต้องอาศัยการบัดกรีหรืองานประปาอื่น ๆ หากเป็นแบบใช้ไฟฟ้าจะต้องใช้เต้ารับแบบ GFCI ที่มีวงจรตัดไฟฟ้ารั่วลงดินอัตโนมัติ
ด้านสุขอนามัย
เมื่อใช้โถชำระควบคู่กับกระดาษอนามัยจะช่วยปรับปรุงและบำรุงรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลอย่างตรงจุดและง่ายดายขึ้น หากเทียบกับการใช้กระดาษอนามัยเพียงอย่างเดียว โถชำระแบบติดตั้งเสริมที่มีหัวฉีดแนวตั้งบางโถช่วยลดการใช้กระดาษชำระลงได้ เนื่องจากใช้น้ำชำระในปริมาณที่น้อยมาก การใช้โถอนามัยอาจช่วยจัดการกับปัญหาโรคริดสีดวงทวารและสุขภาพของอวัยวะเพศ
ด้านสิ่งแวดล้อม
จากจุดยืนด้านสิ่งแวดล้อม โถชำระสามารถลดความต้องการกระดาษชำระได้ เมื่อพิจารณาจากบุคคลโดยทั่วไปที่ใช้น้ำเพียง 0.5 ลิตร สำหรับการชำระล้างด้วยโถชำระ จะได้ว่าโถชำระใช้น้ำน้อยกว่าที่ใช้สำหรับผลิตกระดาษชำระมาก บทความหนึ่งในนิตยสารไซแอนทิฟิกอเมริกันสรุปว่าการใช้โถชำระ "กดดันสิ่งแวดล้อมน้อยกว่ากระดาษชำระมาก" นอกจากนี้นิตยสารดังกล่าวยังรายงานว่าหากชาวอเมริกันเปลี่ยนมาใช้โถชำระจะสามารถรักษาต้นไม้เอาไว้ได้ถึง 15 ล้านต้นต่อปี
ด้านสังคมและวัฒนธรรม
ในศาสนาอิสลามมีกฎที่เคร่งครัดเกี่ยวกับการขับถ่าย โดยเฉพาะการชำระล้างทวารหนักจะต้องใช้น้ำล้าง โดยเหตุนี้ ในภูมิภาคตะวันออกกลางที่นับถือศาสนาอิสลามกันอย่างแพร่หลาย จะมีน้ำสำหรับล้างก้นไว้ให้ในห้องน้ำส่วนใหญ่ โดยมักมาในรูปของสายฉีดชำระ หรือ shattaf
ความแพร่หลาย
โถชำระทวีความนิยมในหมู่ผู้สูงอายุและผู้พิการ การติดตั้งโถส้วมและโถชำระเข้าไว้ด้วยกันทำให้การเข้าห้องน้ำด้วยตนเองสามารถเป็นไปได้สำหรับหลาย ๆ คน และหมายความว่าพวกเขาสามารถพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น มักมีโถส้วมรุ่นพิเศษที่มีที่นั่งสูง ทำให้การเคลื่อนย้ายผู้ป่วยหรือผู้พิการจากรถเข็นง่ายขึ้น และอาจมีรีโมตควบคุบที่อำนวยความสะดวกแก่ผู้ที่เคลื่อนไหวได้อย่างจำกัด หรือต้องอาศัยความช่วยเหลือ
โถชำระเป็นเครื่องประปาที่พบได้ทั่วไปในโลกอาหรับ, แอฟริกาตะวันตก, ยุโรปใต้ และพบได้มากเป็นพิเศษในกลุ่มประเทศคาทอลิก เช่นอิตาลี (ซึ่งการติดตั้งโถชำระเป็นข้อบังคับมาตั้งแต่ปี 1975 ), สเปน (แต่บ้ายสมัยใหม่หรือที่ปรับปรุงใหม่อาจมีห้องน้ำที่ไม่มีโถชำระ เว้นเสียว่าเป็นห้องน้ำระดับหรูหรา ), และในโปรตุเกส (ซึ่งการติดตั้งเป็นข้อบังคับมาตั้งแต่ปี 1975) โถชำระอาจพบในประเทศแถบยุโรปตะวันออกเฉียงใต้ เช่นแอลเบเนีย, บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา, และกรีซ นอกจากนี้ยังเป็นที่นิยมอย่างยิ่งในบางประเทศในทวีปอเมริกาใต้ โดยเฉพาะอาร์เจนตินา ปารากวัย และอุรุกวัย
ในปี 1980 Toto ผู้ผลิตสุขภัณฑ์สัญชาติญี่ปุ่น ได้เปิดตัวโถส้วมที่ไม่ต้องใช้กระดาษชำระ (paperless toilet) เป็นครั้งแรก โดยเป็นการรวมโถส้วมเข้ากับโถชำระซึ่งสามารถเป่าก้นให้แห้งได้หลังจากฉีดทำความสะอาดแล้ว โถที่รวมโถส้วมกับโถชำระเข้าด้วยกัน (washlet) พร้อมกับที่ทำความร้อนก้น หรือโถชำระแบบติดตั้งเสริม เป็นที่นิยมเป็นพิเศษในประเทศเกาหลีและญี่ปุ่น และในปี 2015 พบได้ประมาณ 76% ของครัวเรือนญี่ปุ่น และยังพบได้บ่อยตามโรงแรมหรือสถานที่สาธารณะ โถส้วมประเภทนี้มีจำหน่ายในหลายประเทศ รวมทั้งในสหรัฐฯ
การดัดแปลงฝาโถส้วมที่มีอยู่เดิมให้เป็นโถชำระนั้นทำได้ง่ายกว่าและสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายน้อยกว่าการติดตั้งโถชำระในแบบดั้งเดิม นอกจากนี้ยังส่งกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อตลาดของโถชำระแบบดั้งเดิมอีกด้วย
หลังจากการเริ่มต้นอย่างเชื่องช้าในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1990 โถชำระไฟฟ้าเริ่มที่จะพบได้ง่ายขึ้นในสหรัฐฯ ความนิยมในโถชำระชนิดนี้ได้พุ่งสูงขึ้นในสหรัฐฯ แคนาดา และสหราชอาณาจักร ส่วนหนึ่งมาจากความสามารถในการช่วยเยียวยาโรคริดสีดวงทวารและการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ นอกกจากนี้การขาดแคลนกระดาษชำระอันเนื่องมาจากการระบาดทั่วของโคโรนาไวรัสยังได้นำไปสู่การเพิ่มขึ้นของความสนใจในโถชำระ
นิรุกติศาสตร์
Bidet เป็นคำฝรั่งเศส แปลว่า "ม้าเล็ก" (pony) และในภาษาฝรั่งเศสเก่า bider แปลได้ว่า "(ม้า) วิ่งไปเหยาะ ๆ" ต้นกำเนิดของคำมาจากท่าทางที่บุคคล "ควบ" หรือนั่งคร่อมโถชำระในลักษณะที่คล้ายคลึงกับที่ขี่ม้าเล็ก คำว่า "bidet" ยังเคยมีการใช้ในฝรั่งเศสสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 15 เพื่อใช้อ้างถึงม้าเล็กที่ราชวงศ์ฝรั่งเศสนำมาเป็นสัตว์เลี้ยง
ประวัติศาสตร์
โถชำระดูเหมือนว่าจะเป็นสิ่งประดิษฐ์ของช่างทำเฟอร์นิเจอร์ชาวฝรั่งเศส ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 แม้ว่าจะไม่ทราบวันที่หรือผู้ประดิษฐ์ที่แน่ชัดก็ตาม การเขียนอ้างอิงถึงโถปัสสาวะหญิงที่เก่าแก่ที่สุดอยู่ในปี 1726 ที่อิตาลี ถึงแม้ว่าจะมีการบันทึกว่ามาเรีย แคโรไลนาแห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีนาถแห่งนาโปลีและซิซิลี ทรงขอโถชำระสำหรับห้องน้ำส่วนพระองค์ในพระราชวัง Caserta ในช่วงครึ่งหลังคริสต์ศตวรรษที่ 18 โถชำระไม่ได้กลายเป็นที่แพร่หลายในอิตาลีจนกระทั่งหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โถปัสสาวะหญิงอาจมีความเกี่ยวข้องกับกระโถน (chamber pot) และ bourdaloue ซึ่งอย่างหลังเป็นกระโถนขนาดเล็ก สามารถพกพาได้
สำหรับรุ่นและการใช้งานในช่วงแรก ๆ เชื่อว่ารวมการใช้เป็นอุปกรณ์คุมกำเนิดเอาไว้ด้วย โถชำระถูกพิจารณาว่าไม่มีประสิทธิภาพสำหรับมาตรฐานการคุมกำเนิดในยุคปัจจุบัน การใช้โถชำระเพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าวถูกละทิ้งและลืมเลือนไปอย่างรวดเร็ว หลังจากการมาถึงของวิธีคุมกำเนิดสมัยใหม่ เช่น การใช้ยาคุมกำเนิด
จนปี 1990 เมื่อมีการปรับปรุงระบบประปา โถชำระ (และกระโถน) ถูกย้ายจากห้องนอนไปยังห้องอาบน้ำ ซึ่งเป็นการสะดวกกว่าสำหรับการเติมหรือถ่ายของเหลว
ปี 1928 ที่สหรัฐอเมริกา จอห์น ฮาร์วีย์ เคลลอกก์ (John Harvey Kellogg) ยื่นคำขอจดทะเบียนสิทธิบัตรสำหรับ "ที่ฉีดก้น" (anal douche) เขาได้ใช้คำว่า "ที่ฉีดก้น" เพื่อจะอธิบายระบบซึ่งเทียบได้กับหัวฉีดชำระ (bidet nozzle) ในยุคปัจจุบัน โดยที่ตัวอุปกรณ์นี้สามารถนำไปติดตั้งกับโถส้วมเพื่อที่จะทำความสะอาดก้นด้วยน้ำ
ในปี 1965 ดิอเมริกันบิเดคอมปานี (the American Bidet Company) นำเสนอหัวฉีดละอองน้ำอุ่นแบบขยับได้ โดยหวังจะให้เป็นอุปกรณ์สามัญประจำบ้าน ทว่าอุปกรณ์นี้มีราคาแพง ทั้งยังใช้พื้นที่ติดตั้งมาก มันจึงไม่ได้รับการพัฒนาต่อและไม่มีรุ่นอื่นมาแทนที่
ดาวเคราะห์นอกระบบ
ดาวเคราะห์นอกระบบ (extrasolar planet หรือ exoplanet) หรือ ดาวเคราะห์ต่างระบบ คือ ดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงอื่นที่ไม่ใช่ดวงอาทิตย์ และอยู่ในระบบดาวเคราะห์อื่นที่ไม่ใช่ระบบสุริยะเดียวกันกับโลก หลักฐานที่เป็นไปได้ครั้งแรกของดาวเคราะห์นอกระบบถูกบันทึกในปี ค.ศ. 1917 แต่ไม่ได้รับการยอมรับ การยืนยันครั้งแรกของการค้นพบเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1992 ตามมาด้วยการยืนยันของดาวเคราะห์ดวงอื่นที่ตรวจพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1988 ณ วันที่ 1 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2023 มีการตรวจค้นพบและยืนยันการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบรวมทั้งสิ้น 5,307 ดวง ในระบบดาวเคราะห์ 3,910 แห่ง ในจำนวนนี้ 853 แห่งประกอบด้วยดาวเคราะห์มากกว่าหนึ่งดวง และถูกบรรจุไว้ในสารานุกรมดาวเคราะห์นอกระบบ โดยส่วนมากพบจากการตรวจวัดด้วยวิธีความเร็วแนวเล็งและกระบวนการทางอ้อมต่าง ๆ มากกว่าวิธีการถ่ายภาพโดยตรง ดาวเคราะห์นอกระบบส่วนใหญ่เป็นดาวเคราะห์แก๊สยักษ์คล้ายกับดาวพฤหัสบดี ซึ่งน่าจะเป็นผลจากกระบวนวิธีในการตรวจจับนั่นเอง แต่ผลการตรวจจับในระยะหลังมีแนวโน้มจะพบดาวเคราะห์นอกระบบขนาดเล็กลง ปัจจุบันมีการค้นพบดาวเคราะห์หินขนาดเบาเป็นจำนวนมากกว่าจำนวนดาวเคราะห์แก๊สยักษ์แล้ว
ดาวเคราะห์นอกระบบเริ่มเป็นหัวข้อตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ที่สำคัญตั้งแต่ช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 นักดาราศาสตร์โดยทั่วไปเชื่อว่าดาวเคราะห์นอกระบบมีอยู่จริง แต่ไม่อาจทราบได้ว่ามันมีลักษณะเช่นไร หรือคล้ายคลึงกับดาวเคราะห์ในระบบสุริยะเพียงใด การตรวจพบดาวเคราะห์นอกระบบครั้งแรกเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1995 ด้วยวิธีตรวจวัดด้วยความเร็วแนวเล็ง ค้นพบดาวเคราะห์แก๊สยักษ์ที่มีคาบการโคจร 4 วันอยู่รอบดาว 51 เพกาซี นับแต่นั้นก็ตรวจพบดาวเคราะห์นอกระบบเพิ่มมากขึ้น เมื่อถึงปี ค.ศ. 2000 ก็มีการตรวจพบเพิ่มขึ้นทุกปีมากกว่าปีละ 15 ดวง และมีการตรวจพบเพิ่มขึ้นถึง 61 ดวงในปี ค.ศ. 2007 ประมาณการว่า อย่างน้อย 10% ของดวงดาวที่มีลักษณะคล้ายดวงอาทิตย์จะต้องมีดาวเคราะห์บริวาร โดยสัดส่วนที่แท้จริงอาจสูงกว่านั้น การค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบทำให้เกิดคำถามขึ้นอีกว่า จะมีบางดวงที่เอื้อต่อสิ่งมีชีวิตหรือไม่
ขณะนี้ กลีเซอ 581 ดี ดาวเคราะห์ดวงที่สี่ของดาวแคระแดง กลีเซอ 581 (ห่างจากโลกประมาณ 20 ปีแสง) ดูจะเป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดเท่าที่ค้นพบ มีโอกาสจะเป็นดาวเคราะห์คล้ายโลกซึ่งเป็นที่อยู่ของสิ่งมีชีวิต เนื่องจากมีวงโคจรอยู่ห่างจากดาวฤกษ์ของมันในระยะวงโคจรที่เหมาะสม แม้ผลการตรวจวัดเบื้องต้นจะบ่งชี้ว่ามันอยู่นอก "เขตโกลดิล็อก" ก็ตาม แต่ผลสำรวจในภายหลังส่อว่ามันอาจอยู่ภายในเขตพอดีก็ได้
นิยาม
สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้นิยาม "ดาวเคราะห์" ไว้ว่า ดาวเคราะห์ต้องโคจรรอบดาวฤกษ์ แต่ในปัจจุบันคำนิยามนี้จะใช้สำหรับดาวเคราะห์ภายในระบบสุริยะเท่านั้น มิได้ใช้นิยามนี้กับดาวเคราะห์นอกระบบ สำหรับคำนิยามของดาวเคราะห์นอกระบบ "ที่ใช้งานจริง" เริ่มกำหนดขึ้นราวปี ค.ศ. 2001 (แก้ไขล่าสุดในปี ค.ศ. 2003) โดยมีคำจำกัดความดังต่อไปนี้
มีรายงานจำนวนหนึ่งที่ศึกษาวัตถุลอยอิสระเหล่านี้ (ที่ไม่โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงใดเลย) โดยเรียกในชื่อว่า "ดาวเคราะห์พเนจร" หรือ "ดาวเคราะห์ระหว่างดวงดาว" (interstellar planet) บทความนี้จะไม่กล่าวถึงวัตถุประเภทนี้ เพราะถือว่ามิได้อยู่ภายใต้นิยามของ ดาวเคราะห์ แม้ว่ามันอาจเคยเป็นดาวเคราะห์ของระบบดาวใดมาก่อนแต่ถูกดีดตัวออกมาก็ตาม
การค้นพบที่ไม่ได้รับการยืนยัน
แม้แนวคิดเกี่ยวกับดาวเคราะห์นอกระบบจะไม่ได้รับการยืนยันจนกระทั่งปี ค.ศ. 1988 แต่ก็เคยมีการคาดเดามาก่อนหน้านี้แล้วย้อนไปถึงช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ว่า อาจมีดาวเคราะห์โคจรอยู่รอบ ๆ ดาวฤกษ์ต่าง ๆ บนท้องฟ้าก็ได้ ข้อมูลเกี่ยวกับแนวคิดเก่าแก่นี้พบได้ในหนังสือเจเนอร์รัล สคลอเลียม ของไอแซก นิวตัน ในปี ค.ศ. 1713 ซึ่งเขาบันทึกไว้ว่า "ถ้าดาวฤกษ์เหล่านั้นต่างเป็นศูนย์กลางของสิ่งอื่น ๆ เหมือนเช่นระบบสุริยะ การก่อตัวอันมีลักษณะคล้ายคลึงกันเช่นนี้แสดงว่า ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนอยู่ใต้กฎเกณฑ์อันเดียวกัน"
มีการอ้างว่าค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบตั้งแต่ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งการกล่าวอ้างช่วงแรก ๆ จำนวนหนึ่งมักอ้างถึงดาวคู่ 70 Ophiuchi ปี ค.ศ. 1855 กัปตัน ดับเบิลยู. เอส. เจค็อบ แห่งหอดูดาวมัทราส บริษัทอีสต์อินเดีย ได้รายงานการพบวงโคจรแปลกประหลาดที่ "มีความเป็นไปได้สูง" ที่จะเป็น "วัตถุลักษณะดาวเคราะห์" ในระบบนั้น ช่วงคริสต์ทศวรรษ 1890 โทมัส เจ. เจ. ซี แห่งมหาวิทยาลัยชิคาโกกับหอดูดาวกองทัพเรือสหรัฐอเมริการะบุว่าวงโคจรแปลกประหลาดนั้นบ่งชี้ถึงวัตถุมืดอย่างหนึ่งในระบบของ 70 Ophiuchi โดยมีรอบการโคจรรอบดาวฤกษ์หนึ่งรอบประมาณ 36 ปี อย่างไรก็ดีไม่นานหลังจากนั้น ฟอเรสต์ เรย์ โมลตันก็ได้ตีพิมพ์บทความที่พิสูจน์ว่า ระบบแบบสามวัตถุที่มีค่าพารามิเตอร์วงโคจรเช่นนั้นเป็นระบบที่ไม่เสถียรอย่างที่สุด ระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1950 ถึง 1960 ปีเตอร์ แวน เดอ คัมป์ แห่งวิทยาลัยสวาร์ทมอร์ได้เผยแพร่ข้อมูลอ้างถึงการค้นพบอย่างต่อเนื่องที่มีชื่อเสียงมาก ครั้งนี้เป็นการพบดาวเคราะห์ในระบบดาวเบอร์นาร์ด แต่นักดาราศาสตร์ในปัจจุบันถือว่าข้อมูลการค้นพบในอดีตเหล่านี้เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน
ปี ค.ศ. 1991 แอนดรูว์ ลิน, เอ็ม เบลเลส และ เอส.แอล. ชีมาร์ อ้างว่าค้นพบดาวเคราะห์พัลซาร์ในวงโคจรรอบดาว PSR 1829-10 โดยใช้วิธีการประมวลความเปลี่ยนแปรเวลาของพัลซาร์ การกล่าวอ้างครั้งนี้ได้รับความสนใจอย่างท่วมท้น แต่ไม่นานหลังจากนั้นลินกับพวกก็เพิกถอนการค้นพบเสีย
การค้นพบที่ได้รับการยืนยันแล้ว
การค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่มีการเผยแพร่เป็นครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1988 โดยกลุ่มนักดาราศาสตร์ชาวแคนาดา ได้แก่ บรูซ แคมเบล, จี. เอ. เอช. วอล์กเกอร์ และ เอส. หยาง ผลจากการศึกษาเรื่องความเร็วแนวเล็งของดาวทำให้พบว่ามีดาวเคราะห์ดวงหนึ่งโคจรอยู่รอบดาวแกมมาเซเฟย์ (ในกลุ่มดาวซีฟิอัส) พวกเขายังคงไม่แน่ใจที่จะรายงานการตรวจพบดาวเคราะห์ เพราะเป็นที่ร่ำลืออยู่ทั่วไปในแวดวงดาราศาสตร์มานานหลายปีแล้วเกี่ยวกับปรากฏการณ์ทำนองนี้ การศึกษาในยุคนั้นยังมีข้อจำกัดอยู่มากเนื่องมาจากความสามารถของเครื่องมือวัด นอกจากนี้ยังมีความสับสนอีกว่าวัตถุที่สงสัยจะเป็นดาวเคราะห์บางทีอาจเป็นเพียงดาวแคระน้ำตาล ซึ่งมีมวลอยู่กึ่งกลางระหว่างดาวเคราะห์กับดาวฤกษ์ก็ได้
ในปีถัดมามีการค้นพบเพิ่มเติมที่ช่วยยืนยันการมีอยู่ของดาวเคราะห์รอบดาวแกมมาเซเฟย์ แม้ว่างานศึกษาต่อเนื่องในปี ค.ศ. 1992 จะทำให้เกิดข้อสงสัยขึ้นมา ตราบจนกระทั่งปี ค.ศ. 2003 เทคนิคที่พัฒนาขึ้นจึงช่วยยืนยันได้ว่าดาวเคราะห์ที่สงสัยนั้นมีอยู่จริง
ช่วงต้นปี ค.ศ. 1992 นักดาราศาสตร์วิทยุ อเล็กซานเดอร์ โวลส์ชาน และ เดล เฟรล ประกาศการค้นพบดาวเคราะห์รอบพัลซาร์อีกแห่งหนึ่ง คือ PSR 1257+12 (กลุ่มดาวหญิงสาว) การค้นพบครั้งนี้ได้รับการยืนยันอย่างรวดเร็ว และถือว่าเป็นการตรวจพบดาวเคราะห์นอกระบบเป็นครั้งแรก เชื่อว่าดาวเคราะห์พัลซาร์เหล่านี้ก่อตัวขึ้นจากเศษซากซูเปอร์โนวาที่ผิดปกติอันเป็นกำเนิดของพัลซาร์แห่งนั้น ซึ่งอาจเป็นการก่อตัวดาวเคราะห์เป็นครั้งที่สอง หรืออาจเป็นแกนหินที่หลงเหลืออยู่จากดาวแก๊สยักษ์ที่รอดจากซูเปอร์โนวา แล้วจึงหมุนวนเข้ามาสู่วงโคจรดังที่เป็นอยู่ปัจจุบัน
วันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1995 มิเชล ไมยอร์และดีดีเย เกโล แห่งมหาวิทยาลัยเจนีวา ประกาศการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่โคจรรอบดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลักแบบปกติเป็นครั้งแรก คือโคจรรอบดาว 51 เพกาซี (กลุ่มดาวม้าบิน) การค้นพบคราวนี้เกิดขึ้นที่หอดูดาว de Haute-Provence และนำไปสู่ยุคใหม่แห่งการค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบ ด้วยเทคโนโลยีที่ก้าวหน้ามากขึ้นโดยเฉพาะเทคนิคด้านสเปกโตรสโกปีที่มีความละเอียดสูง ทำให้มีการตรวจพบดาวเคราะห์นอกระบบใหม่ ๆ เพิ่มมากขึ้นอย่างรวดเร็วขึ้นเรื่อย ๆ ความก้าวหน้ายังช่วยให้นักดาราศาสตร์สามารถตรวจสอบค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบโดยวิธีทางอ้อมได้โดยการตรวจวัดแรงโน้มถ่วงที่กระทำต่อการเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์ดวงแม่ นอกจากนี้ยังมีดาวเคราะห์นอกระบบอีกจำนวนหนึ่งที่ตรวจพบโดยบังเอิญจากการเฝ้าสังเกตการแปรแสงสว่างปรากฏของดาวฤกษ์โดยมีดาวเคราะห์เคลื่อนที่ผ่านหน้าไป
จนถึงปัจจุบัน มีการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบแล้ว 3,493 ดวง รวมถึงจำนวนดาวเคราะห์ที่เคยถูกปฏิเสธเมื่อปลายคริสต์ทศวรรษ 1980 แต่ได้รับการยืนยันในภายหลัง ระบบดาวแห่งแรกที่ค้นพบว่ามีดาวเคราะห์มากกว่า 1 ดวงได้แก่ อัปซีลอนแอนดรอเมดา โดยที่ได้พบระบบดาวกว่า 590 แห่งแล้วที่มีดาวเคราะห์ในระบบจำนวนหลายดวง ในบรรดาดาวเคราะห์นอกระบบทั้งหมดมีดาวเคราะห์ที่เป็นดาวพัลซาร์ 4 ดวงโคจรรอบพัลซาร์อื่น 2 ดวงที่แยกจากกัน การสังเกตการณ์แผ่นจานฝุ่นระหว่างดาวในช่วงคลื่นอินฟราเรดบ่งชี้อีกว่ามีดาวหางอีกหลายล้านดวงอยู่ในระบบดาวฤกษ์มากมายหลายแห่ง
วิธีการตั้งชื่อ
โดยทั่วไปวิธีการตั้งชื่อของดาวเคราะห์นอกระบบจะคล้ายคลึงกับการตั้งชื่อระบบดาวคู่ แตกต่างกันที่ดาวเคราะห์จะใช้ตัวอักษรตัวเล็กในภาษาอังกฤษ ขณะที่ดาวฤกษ์จะใช้ตัวอักษรตัวใหญ่ในภาษาอังกฤษ ตัวอักษรตัวเล็กจะถูกเขียนต่อท้ายชื่อดาว โดยเริ่มต้นที่ตัวอักษร "บี" สำหรับดาวเคราะห์ดวงแรกที่ค้นพบในระบบนั้น ๆ เช่น 51 Pegasi b ดาวเคราะห์ที่ถูกค้นพบดวงถัดไปจะใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษตัวถัดไป เช่น 51 Pegasi c และ 51 Pagesi d ตามลำดับ นอกจากนี้เมื่อมีการค้นพบดาวเคราะห์ในระบบเดียวกันพร้อมกันสองดวงในเวลาเดียวกัน จะให้ดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดาวฤกษ์ในระบบดังกล่าวมีอักษรลำดับก่อนหน้า ส่วนดาวเคราะห์ดวงที่อยู่ห่างออกไปจะมีอักษรลำดับถัดไป อย่างไรก็ดีมีบางกรณีเหมือนกันที่มีการค้นพบดาวเคราะห์ดวงเล็กกว่าอยู่ใกล้ดาวฤกษ์มากกว่าดาวเคราะห์ดวงที่ค้นพบแล้ว เช่นในระบบ Gliese 876 มีการค้นพบดาวเคราะห์ดวงล่าสุดชื่อ Gliese 876 d ทั้ง ๆ ที่ดาวเคราะห์ดวงนี้อยู่ใกล้กับดาวฤกษ์มากกว่าดาวเคราะห์ Gilese 876 b และ Gilese 876 c ซึ่งค้นพบมาก่อน ดาวเคราะห์ 55 Cancri f เป็นดาวเคราะห์ดวงเดียวในปัจจุบันที่ใช้อักษร f ในชื่อ (หมายถึงมีดาวเคราะห์จำนวนห้าดวงถูกค้นพบในระบบ 55 Cancri) ถือเป็นจำนวนดาวเคราะห์สูงสุดในระบบ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีดาวเคราะห์ที่ใช้อักษรถัดจาก f ไป ประโยชน์ของการใช้อักษรตัวเล็กในการระบุชื่อดาวเคราะห์ปรากฏให้เห็นในกรณีเฉพาะจำนวนหนึ่งเมื่อดาวเคราะห์นั้น ๆ โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงที่สองของระบบ เช่น ดาวเคราะห์ 16 Cygni Bb ซึ่งโคจรรอบดาวฤกษ์ 16 Cygni B เป็นต้น
ถ้าดาวเคราะห์ไม่ได้โคจรอยู่ในวงโคจรรอบระบบดาวคู่ จะนำตัวอักษรของชื่อดาวฤกษ์นั้นเพิ่มเข้าในชื่อของดาวเคราะห์ด้วย ถ้าดาวเคราะห์โคจรอยู่รอบดาวฤกษ์ดวงหนึ่งในระบบ แล้วมีการค้นพบดาวฤกษ์ดวงที่สองภายหลังดาวเคราะห์ หรือดาวฤกษ์ดวงที่สองอยู่ไกลจากดาวเคราะห์กับดาวฤกษ์ดวงแรกค่อนข้างมาก จะไม่มีการนำชื่อดาวนั้นมาเกี่ยวข้อง เช่น ดาวเคราะห์ Tau Bootis b โคจรรอบระบบดาวคู่ แต่ดาวฤกษ์ดวงที่สองถูกค้นพบภายหลังดาวเคราะห์และอยู่ค่อนข้างไกลจากดาวฤกษ์ดวงแรก จึงไม่ค่อยใช้ชื่อดาวเคราะห์เป็น "Tau Boötis Ab" เท่าใดนัก อย่างไรก็ดี (เช่นในกรณีของ 16 Cygni Bb และ 83 Leonis Bb) ถ้าดาวเคราะห์โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงที่สอง จะนำชื่อของดาวดวงนั้นมาใช้ด้วย ดาวเคราะห์บางดวงมีชื่ออย่างไม่เป็นทางการที่อาจเทียบได้กับดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ ที่น่าสนใจได้แก่ Osiris (HD 209458 b), Bellerophon (51 Pegasi b) และ Methuselah (PSR B1620-26 b) ปัจจุบันนี้ สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลยังไม่มีแผนจะกำหนดหลักเกณฑ์การตั้งชื่อดาวเคราะห์นอกระบบอย่างเป็นทางการ เพราะเห็นว่าเป็นเรื่องเหลือวิสัยและไม่ได้ผล
วิธีการตรวจสอบ
ดาวเคราะห์นอกระบบจะเป็นดาวที่จางมาก ๆ เมื่อเทียบกับดาวฤกษ์ดวงแม่ของมัน ในระดับความยาวคลื่นที่ตามองเห็นดาวเคราะห์เหล่านี้จะส่องสว่างน้อยกว่าดาวแม่นับล้านเท่า นอกจากความส่องสว่างที่น้อยมาก ๆ แล้ว แสงสว่างจากดาวฤกษ์เองก็บดบังดาวเคราะห์ไปเสียด้วย
ดาวเคราะห์นอกระบบที่รู้จักโดยส่วนใหญ่เป็นการค้นพบโดยวิธีการทางอ้อม ดังต่อไปนี้:
ถ้าไม่นับดาวเคราะห์นอกระบบที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน ดาวเคราะห์นอกระบบส่วนมากจะถูกค้นพบโดยกล้องโทรทรรศน์บนพื้นโลก อย่างไรก็ตามวิธีการหลายวิธีอาจให้ผลที่ดีกว่าเมื่อใช้กล้องโทรทรรศน์ที่ตั้งอยู่เหนือชั้นบรรยากาศ COROT (ปล่อยขึ้นเมื่อเดือนธันวาคม 2006) และ Kepler (ปล่อยขึ้นเมื่อเดือนมีนาคม 2009) เป็นเพียงสองโครงการในปัจจุบันที่มีภารกิจในการค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบ กล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลได้ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบเพียงไม่กี่ดวง แต่ก็ยังมีโครงการอีกหลายโครงการที่มีภารกิจในค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบ เช่น New Worlds Mission. Darwin, Space Interferometry Mission, Terrestrial Planet Finder และ PEGASE
สมบัติทั่วไป
[[ไฟล์:Exoplanet Period-Mass Scatter.png|thumb|250px|ดาวเคราะห์นอกระบบทั้งหมดที่ถูกค้นพบด้วยวิธีการต่าง ๆ นับจนถึงวันที่ 23 กันยายน ค.ศ. 2009:
สีน้ำเงินเข้ม = ความเร็วแนวเล็ง
สีเขียวเข้ม = การเคลื่อนผ่าน