cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
เครื่องหมุนเหวี่ยง
เครื่องหมุนเหวี่ยงมีแกนหมุนเป็นมอเตอร์ไฟฟ้า เมื่อมีกระแสไฟฟ้าเข้ามอเตอร์จะเหนี่ยวนำให้เกิดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และทำให้แกนมอเตอร์หมุน ความเร็วรอบในการหมุน (rpm = round per miniutes) ควบคุมด้วยวงจรไฟฟ้า ส่วนเวลาที่ใช้ในการหมุนควบคุมด้วย สวิทซ์ปิด-เปิด หรือนาฬิกา
ความเร็วรอบและแรงหนีศูนย์กลาง
การแยกสารด้วยเครื่องหมุนเหวี่ยงต้องมีการกำหนดเวลา และแรงหนีศูนย์กลางสำหรับงานนั้นๆ เสมอ ซึ่งในบางครั้งจะพบว่า มีการกำหนดเป็นค่าความเร็วรอบของการหมุนโรเตอร์ ซึ่งอาจเกิดปัญหากับการใช้งานในกรณีที่ต้องการความถูกต้องของแรงหนีศูนย์กลาง แรงหนีศูนย์กลางสัมพัทธ์ (relative contrifugal force) มีความสัมพันธ์โดยตรงกับรัศมีการหมุนไม่เท่ากัน ดังนั้นการกำหนดวิธีการแยกสารด้วยค่าความเร็วรอบจึงไม่ใช่วิธีการที่เป็นมาตรฐาน ปัจจุบันบริษัทผู้ผลิตจึงมักจะเตรียมตารางเทียบค่าทั้งสองที่ใช้กับโรเตอร์แต่ละชนิดของผู้ผลิตไว้แล้ว หรือผู้ใช้สามารถทำการคำนวณได้เอง โดยการใช้สูตรดังต่อไปนี้
RCF = 1.12r (RPM/1000)2 หรือ
r = รัศมีแกนหมุน หน่วยเป็น มิลลิเมตร
RPM = อัตราความเร็วรอบ หน่วยเป็น รอบ/นาที (round per minute)
โครงสร้างของเครื่องหมุนเหวี่ยง
ประกอบด้วยโครงสร้างหลัก 4 อย่างคือ
มอเตอร์และอุปกรณ์ทดรอบ (Motor and Gear box) มอเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่ทำหน้าที่ผลักให้เกิดการหมุนรอบแกน มี 2 ชนิด คือ ชนิดที่ใช้แปรงถ่าน (brush drive) และชนิดที่ไม่ใช้แปรงถ่าน (brushless inductive drive) สำหรับเครื่อง Ultra speed centrifuge (100,000 รอบ/นาที) จะมีชุดเฟืองทดรอบการหมุน (gear box) เพื่อเพิ่มความเร็วรอบของแกนหมุน
โรเตอร์ (Rotor) เป็นส่วนสำหรับบรรจุภาชนะใส่ตัวอย่าง เมื่อเกิดการหมุนโดยการผลักของมอเตอร์จะเกิดแรงหนีศูนย์กลางขึ้นในบริเวณโรเตอร์ วัสดุที่ใช้ทำโรเตอร์มีหลายชนิด เช่น aluminium titaniumpolypropyline ทั้งนี้ขึ้นกับขนาดของแรงหนีศูนย์กลาง ความเร็วรอบที่ใช้งาน ชนิดและปริมาณตัวอย่างที่ใช้ ส่วนรูปแบบของโรเตอร์มีให้เลือกตามลักษณะการใช้งาน เช่น ห้องปฏิบัติการชันสูตร ส่วนใหญ่จะใช้โรเตอร์แบบ Swing bucket rotors และ Fixed angle rotors
Chamber เป็นส่วนที่มีโรเตอร์ติดตั้งอยู่ภายใน ปกติจะมีฝาปิดมิดชิด และฝาปิดนี้จะไม่สามารถเปิดออกได้ขณะที่โรเตอร์กำลังหมุนอยู่ เพื่อสร้างความปลอดภัยในการใช้งานเครื่องหมุนเหวี่ยง
Control Panel ส่วนของแผงควบคุมการทำงานของเครื่องหมุนเหวี่ยง มีปุ่มควบคุมการทำงานมากหรือน้อยขึ้นกับชนิดและขนาดของเครื่อง
Refrigerated system เป็นระบบทำความเย็นเพื่อลดอุณหภูมิให้กับตัวอย่าง เนื่องจากตัวอย่างบางชนิดอาจจะเกิดการเปลี่ยนสภาพเมื่อได้รับความร้อน สามารถทำความเย็นได้ต่ำสุดถึง -20 องศาเซลเซียส
การแยกน้ำมันออกจากกลีเซอรีน ใช้การเติมกรดลงไปครับ จะได้เป็น น้ำมันที่มีกรดไขมันอิสระสูง และกลีเซอรีน
ในส่วนของการแยกน้ำและน้ำมัน สามารถทำได้ครับ อย่างไรก็ตามก็ต้องน้ำที่เหลืออยู่ในน้ำมันก็ต้องกำจัดออกเพราะยังไม่ผ่านเกณฑ์ครับ หรือถ้าจะผ่านเกณฑ์เครื่องแหวี่ยงแยกคงต้องมีความเร็วทีสูงมากครับ
อ้างอิง
2 . http://www.thaiscience.com/lab_vol/P21/centrifuge.asp
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำแม่กลอง
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำแม่กลอง มีชนิดปลามากกว่า 200 ชนิด และเป็นปลาเฉพาะถิ่นและปลาท้องถิ่นประมาณ 20 ชนิด โดยปลาในลุ่มแม่น้ำนี้หลายชนิดซ้ำซ้อนกับปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำสาละวิน ที่เป็นลุ่มแม่น้ำใกล้เคียง
แม่น้ำแม่กลอง
ดูบทความหลักที่ แม่น้ำแม่กลอง
แม่น้ำแม่กลองถือเป็นแม่น้ำสายหลักของภาคตะวันตกของประเทศไทย มีความยาวประมาณ 132 กิโลเมตร มีถิ่นกำเนิดจากผืนป่าตะวันตกในเทือกเขาตะนาวศรี โดยมีแควสาขาอีกมาก เช่น แม่น้ำแควใหญ่, แม่น้ำแควน้อย เป็นต้น
กลุ่มอาชีวะช่วยชาติ
อาชีวะช่วยชาติ ณ.ราชดำเนิน 2556 หรือที่เรียกกันในนาม กลุ่มอาชีวะช่วยชาติ เป็นกลุ่มการเคลื่อนไหวทางการเมือง ซึ่งประกอบด้วยศิษย์และศิษย์เก่าจากสถาบันอาชีวศึกษา ที่มีจุดยืนในการพิทักษ์สถาบันพระมหากษัตริย์
ประวัติ
กลุ่มอาชีวะช่วยชาติทำการรวมตัวตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 ที่มีการจัดตั้งสมาชิกอาชีวะ 14 สถาบันในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งเคยรวมตัวกันเพื่อสนับสนุนการชุมนุมของ กปปส. เพื่อขับไล่รัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เมื่อปี พ.ศ. 2556 โดยในปีดังกล่าว เคยมีการเสนอข่าวที่ทำให้เกิดความเข้าใจคลาดเคลื่อน ว่ามีการปะทะกันระหว่างกลุ่มคนเสื้อแดงกับกลุ่มอาชีวะช่วยชาติ หากแต่เกิดจากความไม่พอใจของผู้ค้าขายริมคลองหลอด ที่มีต่อการติดตั้งลำโพงของผู้ชุมนุม
กลุ่มอาชีวะช่วยชาติให้การสนับสนุนการทำงานของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) รวมถึงในปี พ.ศ. 2558 ได้สนับสนุนให้มีการปฏิรูปประเทศก่อนที่จะมีการเลือกตั้ง โดยรวบรวมสมาชิก 14 สถาบัน พร้อมมวลชนผู้สนับสนุน เดินทางมายื่นหนังสือให้กำลังใจ และยืนยันว่าไม่มีกลุ่มการเมืองอยู่เบื้องหลัง
เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2563 กลุ่มอาชีวะช่วยชาติได้ออกแถลงการณ์ถึงกรณีกลุ่มนักเรียน นักศึกษา และมวลชน ที่จัดการประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563 ว่าได้ปรากฏหลักฐานในการต่อต้าน หรือล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์ ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยมีผู้อยู่เบื้องหลังในการใช้เยาวชนเป็นเครื่องมือ ทั้งนี้ กลุ่มอาชีวะช่วยชาติได้ชี้แจงว่าไม่ได้ต่อต้านการชุมนุมทางการเมืองจากเจตนารักษาประชาธิปไตย หากแต่ไม่ต้องการให้เผชิญหน้ากันด้วยความรุนแรงเหมือนที่เคยเกิดขึ้นในเหตุการณ์ 6 ตุลา     ซึ่งต่อมา กลุ่มอาชีวะช่วยชาติได้มีแผนจัดชุมนุมเช่นกัน โดยทางรัฐบาลไม่ได้ห้ามปราม หากทำข้อตกลงกับเจ้าหน้าที่ว่าจะอยู่ในกรอบการใช้สิทธิตามกฎหมาย
ทั้งนี้ ได้มีการตรวจสอบพบว่าดนัย ทิพย์ยาน อดีตโฆษก เป็นผู้สมัคร ส.ส. พรรครวมพลังประชาชาติไทย
กิจกรรมอาสา
เดือนตุลาคม พ.ศ. 2559 กลุ่มอาชีวะช่วยชาติทำหน้าที่สกรีนเสื้อให้แก่ประชาชนโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย เพื่อแสดงความอาลัยแด่การสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
คุโจ ยอดทนายบาป
คุโจ ยอดทนายบาป เป็นซีรีส์มังงะญี่ปุ่น แต่งเรื่องและวาดภาพโดยโชเฮ มานาเบะ ตีพิมพ์ในนิตยสารบิกคอมิกสปิริตส์รายสัปดาห์ นิตยสารมังงะแนวเซเน็งของสำนักพิมพืโชงากูกังตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2563 มังงะมีลิขสิทธิ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์ฟีนิกซ์
การตีพิมพ์
ซีรีส์มังงะคุโจ ยอดทนายบาปแต่งเรื่องและวาดภาพโดยโชเฮ มานาเบะ เริ่มตีพิมพ์ในนิตยสารบิกคอมิกสปิริตส์รายสัปดาห์ นิตยสารมังงะแนวเซเน็งของสำนักพิมพืโชงากูกังตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2563 สำนักพิมพ์โชงากูกังรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือมังงะรวมเล่ม (ทังโกบง)  เล่มแรกวางจำหน่ายในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 วางจำหน่ายถึงเล่มที่ 6 เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2565
ซีรีส์มังงะมีลิขสิทธิ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์ฟีนิกซ์ ประกาศลิขสิทธิ์เมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2566
การตอบรับ
ซีรีส์มังงะติดอันดับ 10 ของการ์ตูนแนะนำโดยพนักงานร้านหนังสือทั่วประเทศประจำปี พ.ศ. 2565
ซังโชเมะโนะยูฮิ
ซังโชเมะโนะยูฮิ (Sunset on Third Street, ) เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น เรื่องและภาพโดยเรียวเฮ ไซงัง โดยในปี พ.ศ. 2552 ได้ออกเผยแพร่ตีพิมพ์ถึง 56 เล่ม
วัดป่าพุทธพจนาราม
วัดป่าพุทธพจนาราม ตั้งอยู่ที่ 96 หมู่ที่ 1 ตำบลบ้านปง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ทางทิศใต้ของดอยสุเทพ ห่างจาก ถนนสาย หางดง-กฤษดาดอย 2 กิโลเมตร (เลี้ยวซ้ายตรง ก.ม.6 ก่อนถึงบ้านปงเล็กน้อย) ห่างจากเชียงใหม่ราว 18-19 กิโลเมตร เส้นทางคมนาคมไปมาได้สะดวกทุกฤดูกาล บริเวณที่สร้างสำนักปฏิบัติธรรม ตั้งอยู่ในสถานที่สัปปายะ พอสมควรสำหรับผู้ใฝ่ธรรม เข้ามาปฏิบัติธรรม เพราะเป็นสถานที่ที่ไม่พลุกพล่านและไม่ห่างไกลจากชุมชนเกินไป พื้นที่ตั้งอยู่ในหุบเขามีที่ราบลุ่ม สลับกับเนินเขาเตี้ยๆ ภูมิประเทศโดยรอบมีทั้งป่าเขาและไร่สวนของชาวบ้าน ทัศนียภาพดูสงบร่มเย็นดี ที่สำคัญบริเวณที่ตั้งวัดป่าพุทธพจนารามแห่งนี้ เคยเป็นที่ตั้งวัดเก่ามาแต่โบราณกาล ปัจจุบันยังมีเนินเจดีย์ วิหารหลงเหลืออยู่ มีอิฐแกร่งก้อนโตที่คนสมัยนั้นใช้สร้างศาสนสถานอยู่จำนวนมาก น่าเสียดายที่รีบสร้างเสนาสนะทับบริเวณโบราณสถาน โดยยังไม่ได้ทำการสืบค้นหลักฐาน
ประวัติการสร้างวัด
ที่ดินที่สร้างวัดป่าพุทธพจนารามแห่งนี้ มี 2 แปลง 2 เจ้าของ เกิดขึ้นจากการริเริ่มอันเป็นกุศลเจตนาของนางโศภา เมืองกระจ่าง (นันทขว้าง) กับหลานสาวคือ นางดวงตา นันทขว้าง (นางดวงตารับมรดกที่ดินมารดาคือ นางสุวรรณี สุคนธา) และนายวิเชียร เชิดชุตระกูลทอง และครอบครัว แห่งบริษัท อิฐภราดร จำกัด ผู้เป็นเจ้าของที่ดินบริเวณนี้มานาน
เจ้าภาพถวายที่ดินแปลงที่ 1
เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม 2543 นางโศภา ได้ทำหนังสือมอบถวายที่ดินจำนวน 5 ไร่ 36 ตารางวา ให้เป็นสมบัติของวัดเจดีย์หลวงวรวิหาร โดยมีพระเดชพระคุณพระธรรมดิลก (สมณศักดิ์สุดท้ายคือพระพุทธพจนวราภรณ์ (จันทร์ กุสโล) ) อดีตเจ้าอาวาสวัดเจดีย์หลวงเป็นผู้รับมอบ เพื่อสร้างเป็น วัดป่าพุทธพจนาราม ตามคำแนะนำประสานงานของ นางเบญมาศ นิมมานเหมินทร์ ผู้มีที่ดินอยู่ข้างเคียง และเป็นที่ปรึกษาเป็นกรรมการสร้างวัดป่าพุทธพจนารามแห่งนี้มาแต่ต้น
คณะเจ้าภาพร่วมกับพระเดชพระคุณพระพุทธพจนวราภรณ์ ได้สร้างเสนาสนะที่จำเป็นเช่น ศาลาหลังเล็กขึ้น 1 หลัง พร้อมกับสร้างกุฏิที่พำนักเดิม ตั้งชื่อว่า วัดป่าพุทธพจนวราราม และได้เปลี่ยนชื่อเป็น วัดป่าพุทธพจนาราม ในภายหลัง เพื่อเป็นอนุสรณ์และมงคลนาม ในโอกาสที่หลวงพ่อได้รับสถาปนาเลื่อนสมณศักดิ์จากพระธรรมดิลก เป็นพระพุทธพจนวราภรณ์ พระราชาคณะ เจ้าคณะ รองชั้นหิรัณยบัฎเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2544 ได้ทำพิธีมอบถวาย วัดป่าพุทธพจนาราม แด่พระเดชพระคุณพระพุทธพจนวราภรณ์ และคณะสงฆ์ เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2545
ปูชนียสถาน-วัตถุ
พระเจดีย์ ศาลาทำวัตร ศาลาแดงสำหรับผู้ปฏิบัติธรรม หอฉัน กุฎิไทลื้อ หลวงปู่ฤๅษี
โรงไฟฟ้าศิลปะ
โรงไฟฟ้าศิลปะ หรือ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเซี่ยงไฮ้ (Power Station of Art) เป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยในเซี่ยงไฮ้ ตั้งอยู่ในโรงไฟฟ้าเก่า เป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยที่ดำเนินการโดยรัฐแห่งแรกของจีน ค่าใช้จ่ายในการแปลงอาคาร 64 ล้านดอลลาร์ซึ่งออกโดยรัฐบาลเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่บนพื้นที่จัดงานเอ็กซ์โป 2010 และตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำหวงผู่ (ผู่ซี) เปิดในปี 2555 โดยมีนิทรรศการศิลปะร่วมสมัยจากศูนย์ศิลปะและวัฒนธรรมปงปีดู (Centre Pompidou) ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยที่รู้จักกันดีที่สุดของปารีส ในชื่อนิทรรศการ Electric Fields, Surrealism and Beyond ผู้กำกับศิลป์คือ Li Xu รองผู้กำกับคือ Gong Yan ผู้เคยเป็นบรรณาธิการของนิตยสารโลกศิลปะ (Art World) ฉบับภาษาจีน
ประวัติ
ในปี พ.ศ. 2440 รัฐบาลชิงได้ก่อตั้งโรงงานไฟฟ้า Nanshi Electric Light ที่ท่าเรือ Shiliupu Old Taiping Wharf ในปี พ.ศ. 2498 ได้มีการตั้งชื่อโรงไฟฟ้า Nanshi ในปี 2550 โรงไฟฟ้า Nanshi ทั้ง 3 แห่งหยุดดำเนินการ จากนั้นโครงการฟื้นฟูก็เริ่มขึ้น โดยเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2552 โครงการบูรณะใหม่ได้เสร็จสิ้นลง ความสูงเดิมของอาคารยังคงไม่เปลี่ยนแปลง โครงสร้างสี่ชั้นเดิมถูกดัดแปลงเป็นโครงสร้างแปดชั้น และถูกใช้เป็นอาคารศาลาจัดแสดงในชื่อ ศาลาเมืองแห่งอนาคต (Urban Future Pavilion) ในช่วงงานเซี่ยงไฮ้เวิลด์เอ็กซ์โป 2010
หลังงานเอ็กซ์โป 2010 ศาลาเมืองแห่งอนาคต ยังคงถูกเก็บรักษาไว้เป็นหนึ่งในห้าศาลาหลัก (ที่ไม่ถูกทุบทิ้ง) เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2554 คณะกรรมการเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้แห่งพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีนและรัฐบาลเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ได้ตัดสินใจเปลี่ยนศาลาเมืองแห่งอนาคต ให้เป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเซี่ยงไฮ้
เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2555 พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเซี่ยงไฮ้ และพิพิธภัณฑ์ศิลปะจีน (วังศิลปะจีน) ซึ่งดัดแปลงจากอาคารศาลาจีนจากงานเอ็กซ์โป ได้เปิดขึ้นพร้อมกัน ในเวลาเดียวกันกับการเปิดการแสดงเซี่ยงไฮ้เบียนนาเล่ครั้งที่ 9 (Regeneration—The 9th Shanghai Biennale 2012) ที่ใช้สถานที่แสดงร่วมกันทั้งสองแห่ง
ตั้งแต่ปี 2555 สถานที่จัดงานเซี่ยงไฮ้เบียนนาเล่ (Shanghai Biennale) ได้ย้ายจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะเซี่ยงไฮ้เดิมไปเป็นพิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยเซี่ยงไฮ้
อาณาจักรรัตนโกสินทร์ (สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์)
อาณาจักรรัตนโกสินทร์ เป็นราชอาณาจักรที่สี่ในยุคประวัติศาสตร์ของไทย เริ่มตั้งแต่การย้ายเมืองหลวงจากฝั่งกรุงธนบุรี มายังกรุงเทพมหานคร ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จขึ้นครองราชสมบัติ เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2325
ครึ่งแรกของสมัยนี้เป็นการเพิ่มพูนอำนาจของอาณาจักร ถูกขัดจังหวะด้วยความขัดแย้งเป็นระยะกับพม่า เวียดนามและลาว ส่วนครึ่งหลังนั้นเป็นการเผชิญกับประเทศเจ้าอาณานิคม อังกฤษและฝรั่งเศส จนทำให้ไทยเป็นเพียงประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่ตกเป็นอาณานิคมของตะวันตก ผลกระทบจากภัยคุกคามนั้น นำให้อาณาจักรพัฒนาไปสู่รัฐชาติ สมัยใหม่ที่รวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลาง โดยมีพรมแดนที่กำหนดร่วมกับชาติตะวันตก สมัยนี้มีพัฒนาการทางเศรษฐกิจและสังคมที่สำคัญ ด้วยการเพิ่มการค้ากับต่างประเทศ การเลิกทาส และการขยายการศึกษาแก่ชนชั้นกลางที่เกิดขึ้น อย่างไรก็ตาม ไม่มีการปฏิรูปทางการเมืองอย่างแท้จริงกระทั่งระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชถูกแทนที่ด้วยระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ ในการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475
การรุกรานเวียดนาม
ใน พ.ศ. 2319 เมื่อกบฏเต็ยเซิน (Tây Sơn) ยึดซาดินห์ (Gia Dinh) ก็ได้ประหารพระราชวงศ์เหงียนและประชากรท้องถิ่นเป็นอันมาก เหงียน อั๊ญ (Nguyễn Ánh) พระราชวงศ์เหงียนพระองค์สุดท้ายที่ยังมีพระชนม์อยู่ ทรงหนีข้ามแม่น้ำมายังสยาม ขณะที่ลี้ภัยในสยาม เหงียน อั๋นห์ทรงปรารถนาจะยึดซาดินห์คืน และขับกบฏเต็ยเซินออกไป พระองค์ทรงโน้มน้าวพระทัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ที่วางพระองค์เป็นกลาง ให้การสนับสนุนด้านกำลังพลและกำลังรุกรานขนาดเล็กแก่พระองค์ใน พ.ศ. 2326
กลาง พ.ศ. 2327 เหงียน อั๊ญ พร้อมกับกองทัพสยาม 20,000-50,000 นาย และเรือ 300 ลำ เคลื่อนผ่านกัมพูชา ทางตะวันออกของโตนเลสาบ และแทรกซึมแคว้นอันนัมซึ่งเพิ่งถูกผนวกล่าสุด ทหาร 20,000 นายถึงเกียนเซียง (Kien Giang) และอีก 30,000 นายขึ้นบกที่ชัป หลาบ (Chap Lap) ขณะที่สยามรุกคืบสู่เกิ่นเทอ (Cần Thơ) ปีเดียวกัน สยามยึดแคว้นเดียดินห์ ซึ่งอดีตเป็นของกัมพูชา มีการอ้างว่า ทหารสยามกระทำทารุณต่อประชากรผู้ตั้งถิ่นฐานชาวเวียดนาม ทำให้ประชาชนท้องถิ่นหันไปสนับสนุนเตยเซิน
เหงวียนเหว (Nguyễn Huệ) แห่งราชวงศ์เตยเซิน ทรงคาดการณ์ล่วงหน้าถึงการเคลื่อนไหวของสยาม ทรงจัดวางทหารราบอย่างลับ ๆ ตามแม่น้ำเตียง (Tiền) ใกล้กับมายโตว (Mỹ Tho) ปัจจุบัน และเกาะกลางแม่น้ำบางเกาะ เผชิญกับกำลังอื่นฝั่งเหนือ พร้อมกำลังเสริมทางเรือทั้งสองฝั่งของที่ตั้งทหารราบ
เช้าวันที่ 19 มกราคม เหงวียนเหวทรงส่งกำลังทางเรือขนาดเล็กใต้ธงสงบศึก เพื่อลวงให้ฝ่ายสยามเข้าสู่กับดัก หลังได้รับชัยชนะหลายครั้ง ทัพบกและทัพเรือสยามจึงมั่นใจว่าจะต้องเป็นการยอมแพ้โดยบริสุทธิ์ ดังนั้น จึงเดินเข้าสู่การเจรจาโดยไม่รู้เลยว่าเป็นกับดัก กองทัพของเหงวียนเหวโผเข้าทำลายแนวของสยาม สังหารทูตไม่มีอาวุธและโจมตีต่อไปยังทหารที่ไม่ทันตั้งตัว ยุทธการจบลงโดยกองทัพสยามเกือบถูกทำลายสิ้น แหล่งข้อมูลเวียดนามบันทึกว่า เรือทั้งหมดของทัพเรือสยามถูกทำลาย และมีกองทหารดั้งเดิมเพียง 2,000-3,000 นายที่รอดชีวิตหลบหนีกลับข้ามแม่น้ำไปในสยามได้
สันติภาพ
รัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ค่อนข้างไม่มีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้น ขณะนี้ราชวงศ์จักรีเข้าควบคุมทุกส่วนของรัฐบาลสยาม เพราะพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชมีพระราชโอรส-ธิดารวมทั้งสิ้น 42 พระองค์ พระมหาอุปราช พระอนุชา มีพระโอรส-ธิดารวม 43 พระองค์ และพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยมีพระราชโอรส-ธิดาทั้งสิ้น 100 พระองค์ จึงมีเจ้านายพอที่จะจัดเข้าสู่ระบบข้าราชการประจำ กองทัพ สมณเพศอาวุโสและรัฐบาลส่วนภูมิภาค มีการเผชิญหน้ากับเวียดนาม ซึ่งกลายมาเป็นมหาอำานจในภูมิภาค เหนือการควบคุมกัมพูชาใน พ.ศ. 2356 ซึ่งสิ้นสุดลงด้วยการฟื้นฟูสถานะเดิม
อิทธิพลของตะวันตกเริ่มแผ่ขยายเข้ามาในภูมิภาค โดยเริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2328 อังกฤษยึดครองปีนัง และใน พ.ศ. 2362 เข้ามาตั้งสิงคโปร์ ไม่นาน อังกฤษก็ได้เข้ามาแทนที่ฮอลันดาและโปรตุเกสเป็นชาติตะวันตกที่มีอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการเมืองหลักในสยาม อังกฤษคัดค้านระบบเศรษฐกิจสยาม ซึ่งเจ้านายเป็นผู้ผูกขาดการค้า และธุรกิจถูกจัดเก็บภาษีตามอำเภอใจ ใน พ.ศ. 2364 ลอร์ดฮัสติงส์แห่งบริษัทอินเดียตะวันออก ซึ่งขณะนั้นเป็นข้าหลวงใหญ่แห่งอินเดีย ส่งตัวแทนของบริษัท จอห์น ครอว์เฟิร์ด เป็นคณะทูตเพื่อเรียกร้องให้สยามยกเลิกการจำกัดการค้าเสรี อันเป็นสัญญาณแรกของประเด็นซึ่งจะครอบงำการเมืองของสยามในคริสต์ศตวรรษที่ 19
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยเสด็จสวรรคตใน พ.ศ. 2367 กรมหมื่นเจษฏาบดินทร์ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ เสวยราชสมบัติต่อเป็นพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชโอรสพระองค์เล็ก เจ้าฟ้ามงกุฎ ทรงได้รับการแนะนำให้ออกผนวช เพื่อจะได้ไม่เข้ามายุ่งเกี่ยวกับการเมือง
กบฏเจ้าอนุวงศ์ของลาวพ่ายแพ้ใน พ.ศ. 2370 ซึ่งหลังจากนั้นสยามได้ทำลายกรุงเวียงจันทน์ และดำเนินการถ่ายโอนประชากรแบบบังคับจากลาวมายังภาคอีสานปัจจุบันที่ครอบครองแน่นหนากว่า และแบ่งแยกเมืองลาวเป็นหน่วยเล็ก ๆ เพื่อป้องกันการก่อการกำเริบอีก ใน พ.ศ. 2385-2388 สยามทำสงครามกับเวียดนามเป็นผลสำเร็จ ซึ่งเป็นผลให้สยามปกครองกัมพูชาได้รัดกุมขึ้น
ในทางเศรษฐกิจ นับแต่ก่อตั้งราชอาณาจักรรัตนโกสินทร์ พ่อค้าจีนมีบทบาทเพิ่มขึ้นอย่างมาก จากเดิมที่ถูกขับไล่ออกไปโดยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี นอกเหนือจากพ่อค้า ชาวจีนที่เป็นชาวนาก็เข้ามาแสวงโชคไม่หยุดหย่อนในราชอาณาจักร ผู้ปกครองสมัยนี้ต้อนรับชาวจีนเพราะเป็นแหล่งการฟื้นฟูเศรษฐกิจ พ่อค้าเชื้อสายจีนบางคนได้กลายมาเป็นข้าราชสำนึกถือตำแหน่งสำคัญ วัฒนธรรมจีน เช่น วรรณกรรม ได้รับการยอมรับและสนับสนุน ความสัมพันธ์ของสยามกับจักรวรรดิจีนนั้นเข้มแข็ง ซึ่งรับประกันโดยคณะทูตบรรณาการ ซึ่งดำเนินเรื่อยมาจนถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดังนั้น ชาวจีนจึงมีบทบาทสำคัญยิ่งในการเกิดใหม่ของราชอาณาจักรรัตนโกสินทร์
การทำให้ทันสมัย
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงต้อนรับการบุกรุกของตะวันตกในสยาม อันที่จริง พระองค์และข้าราชบริพารนิยมอังกฤษอย่างแข็งขัน ใน พ.ศ. 2398 มีคณะทูตอังกฤษ นำโดย เซอร์จอห์น เบาริง ผู้ว่าราชการฮ่องกง เดินทางเข้ามาในกรุงเทพมหานครเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงทันที โดยได้รับการสนับสนุนจากการข่มขู่ใช้กำลัง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพร้อมยอมรับข้อเรียกร้องทำสนธิสัญญาฉบับใหม่ เรียกว่า สนธิสัญญาเบาว์ริง ซึ่งจำกัดอัตราภาษีขาเข้าที่ร้อยละ 3 กำจัดการผูกขาดการค้าของพระมหากษัตริย์ และให้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตแก่คนในบังคับอังกฤษ ไม่นาน ชาติตะวันตกอื่น ๆ ก็ได้เรียกร้องและได้สัมปทานที่คล้ายกัน
ไม่นาน พระองค์ก็ทรงตระหนักว่า ภัยคุกคามต่อสยามแท้จริงนั้นมาจากฝรั่งเศส มิใช่อังกฤษ อังกฤษสนใจในประโยชน์พาณิชย์ แต่ฝรั่งเศสสนใจสร้างจักรวรรดิอาณานิคม ฝรั่งเศสยึดครองไซ่ง่อนใน พ.ศ. 2402 และ พ.ศ. 2410 ได้สถาปนารัฐในอารักขาเหนือเวียดนามตอนใต้และกัมพูชาตะวันออก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงหวังว่าอังกฤษจะปกป้องสยามหากพระองค์พระราชทานสัมปทานเศรษฐกิจตามที่ต้องการ แต่เหตุการณ์ในรัชกาลต่อมาได้พิสูจน์แล้วว่า ความหวังของพระองค์เป็นเพียงภาพลวงตา แต่ก็เป็นจริงที่อังกฤษมองสยามเป็นรัฐกันชนที่มีประโยชน์ระหว่างพม่าและมลายูของอังกฤษกับอินโดจีนฝรั่งเศส
การปฏิรูป
พ.ศ. 2436 เจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสในอินโดจีนใช้ข้อพิพาทพรมแดนเล็กน้อยเพื่อปลุกปั่นวิกฤตการณ์ เรือปืนฝรั่งเศสปรากฏขึ้นที่กรุงเทพมหานคร และเรียกร้องให้โอนดินแดนลาวที่อยู่ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงขออังกฤษ แต่นายกรัฐมนตรีอังกฤษกราบทูลพระองค์ให้ระงับด้วยเงื่อนไขใดก็ตามที่พระองค์จะทรงได้รับ และพระองค์ไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องยอมทำตาม ท่าทีเดียวของอังกฤษคือ ความตกลงกับฝรั่งเศสรับประกันบูรณภาพของสยามส่วนที่เหลือ เพื่อเป็นการแลกเปลี่ยน สยามยอมยกการอ้างสิทธิ์เหนือรัฐฉานทางตะวันออกเฉียงเหนือของพม่าแก่อังกฤษ
อย่างไรก็ดี ฝรั่งเศสยังคงกดดันสยาม และใน พ.ศ. 2449-2450 ก็ได้ก่อวิกฤตการณ์ขึ้นอีกหน หนนี้สยามจำต้องโอนดินแดนทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำโขงตรงข้ามหลวงพระบางและรอบจำปาศักดิ์ทางตอนใต้ของลาว ตลอดจนกัมพูชาตะวันตก ให้อยู่ในการควบคุมของฝรั่งศส อังกฤษเข้าไกล่เกลี่ยเพื่อกันมิให้ฝรั่งเศสระรานสยามอีก แต่ใน พ.ศ. 2452 สยามจำต้องจ่ายราคาเป็นการยอมรับอธิปไตยของอังกฤษเหนือไทรบุรี กลันตัน ปะลิสและตรังกานูภายใต้สนธิสัญญาอังกฤษ–สยาม พ.ศ. 2452 "ดินแดนที่เสียไป" ทั้งหมดเหล่านี้อยู่ที่ขอบเขตอิทธิพลของสยามและไม่เคยกลับมาอยู่ภายใต้การควบคุมของสยามอย่างรัดกุมอีกเลย แต่ถูกบังคับให้สละการอ้างสิทธิ์ทั้งหมดเหนือดินแดนเหล่านี้เป็นการทำให้พระมหากษัตริย์และประเทศอัปยศ และเป็นรากฐานของการเปลี่ยนแปลงชื่อประเทศ ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 วิกฤตการณ์เหล่านี้ถูกรัฐบาลที่เป็นชาตินิยมเพิ่มขึ้นใช้เป็นสัญลักษณ์แห่งการถือสิทธิ์ของตนต่อตะวันตกและประเทศเพื่อนบ้าน
ขณะเดียวกัน การปฏิรูปดำเนินไปอย่างรวดเร็ว โดยเปลี่ยนแปลงจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชซึ่งอิงความสัมพันธ์ของอำนาจเป็นรัฐชาติรวมอำนาจเข้าสู่ศูนย์กลางสมัยใหม่ ขบวนการดังกล่าวเพิ่มพูนขึ้นภายใต้รัชสมัยพระราชโอรสของพระองค์ ซึ่งล้วนแต่ได้รับการศึกษาในยุโรปทั้งสิ้น ทางรถไฟและสายโทรเลขเชื่อมจังหวัดที่แต่ก่อนเคยห่างไกลและกึ่งปกครองตนเอง สกุลเงินถูกผูกติดกับมาตรฐานทองคำและระบบการจัดเก็บภาษีสมัยใหม่แทนที่การรีดภาษีตามอำเภอใจและราชการแรงงานอย่างในอดีต ปัญหาใหญ่ที่สุดคือ การขาดแคลนข้าราชการที่ผ่านการฝึกฝน และจำต้องจ้างชาวต่างชาติหลายคนกระทั่งสามารถสร้างโรงเรียนใหม่และมีการผลิตบัณฑิตออกมา จนถึง พ.ศ. 2453 หลังพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตแล้ว อย่างน้อยสยามได้กลายมาเป็นประเทศกึ่งสมัยใหม่ และยังหนีการปกครองแบบอาณานิคมต่อไป
การกลายเป็นชาติสมัยใหม่
สมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีการปฏิรูปทางการเมืองอยู่บ้าง แต่พระมหากษัตริย์ยังทรงเป็นสมบูรณาญาสิทธิราช ซึ่งทรงเป็นหัวหน้าคณะรัฐมนตรีและทรงแต่งตั้งพระประยูรญาติดำรงตำแหน่งในทุกหน่วยงานของรัฐ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงมีการศึกษาแบบตะวันตก ทรงทราบว่า ส่วนที่เหลือของชาติใหม่นี้ไม่อาจถูกตัดออกจากรัฐบาลได้ตลอดไป แต่พระองค์ไม่ศรัทธาในประชาธิปไตยแบบตะวันตก พระองค์ทรงปรับการสังเกตความสำเร็จของพระมหากษัตริย์อังกฤษในการปกครองอินเดีย โดยทรงปรากฏพระองค์แก่สาธารณะบ่อยครั้งขึ้นและทรงริเริ่มพระราชพิธีเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ดี พระองค์ยังดำเนินแผนการปฏิรูปประเทศให้ทันสมัยต่อจากพระราชชนก มีการยกเลิกพหุสามีภริยา ริเริ่มการศึกษาขั้นประถมแบบบังคับ และใน พ.ศ. 2459 มีการก่อตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอันเป็นจุดเริ่มต้นของอุดมศึกษา ซึ่งต่อมาจะกลายเป็นแหล่งเพาะกลุ่มปัญญาชนใหม่ของสยาม
กรุงเทพมหานครกลายเป็นเมืองหลวงของชาติมากขึ้นทุกที รัฐบาลในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเริ่มโครงการพัฒนาทั่วประเทศหลายอย่าง แม้จะประสบปัญหาด้านการเงิน มีถนน สะพาน ทางรถไฟ โรงพยาบาลและโรงเรียนผุดขึ้นเป็นดอกเห็ดทั่วประเทศด้วยงบประมาณแห่งชาติจากกรุงเทพมหานคร ตำแหน่งอุปราชที่เพิ่งตั้งใหม่ถูกแต่งตั้งไปประจำมณฑลเทศาภิบาล เป็นผู้แทนของพระมหากษัตริย์คอยกำกับเรื่องการปกครองในจังหวัดต่าง ๆ
พระองค์ยังได้ทรงจัดตั้งกองเสือป่า ซึ่งเป็นองค์การกำลังกึ่งทหารของสยามที่มีการผสมรวม "คุณลักษณะที่ดี" เข้าเพื่อส่งเสริมอุดมการณ์ของชาติ พระองค์ยังทรงจัดตั้งสาขาเยาวชนซึ่งดำรงมาถึงปัจจุบันเป็นคณะลูกเสือแห่งชาติ พระองค์ทรงใช้เวลามากในการพัฒนาขบวนการดังกล่าว ด้วยทรงเห็นว่าเป็นโอกาสที่จะสร้างพันธะระหว่างพระองค์กับพลเมืองที่จงรักภักดี เหล่าอาสาสมัครที่ตั้งใจสละชีพเพื่อชาติและพระมหากษัตริย์ นอกจากนี้ยังเป็นหนทางหนึ่งที่พระองค์จะเลือกและให้เกียรติแก่ผู้ที่พระองค์โปรด ขบวนการกึ่งทหารดังกล่าวนี้ส่วนใหญ่หายไปเมื่อถึง พ.ศ. 2470 แต่มีการฟื้นฟูและวิวัฒนามาเป็นกองอาสารักษาดินแดน หรือเรียก ลูกเสือชาวบ้าน
รูปแบบรัฐบาลในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวแตกต่างจากรัฐบาลในพระราชชนก ช่วงต้นรัชกาลที่ 6 พระมหากษัตริย์ใช้คณะของพระราชชนกและกิจวัตรประจำวันของรัฐบาลยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงกะทันหัน ฉะนั้นกิจการประจำวันที่กำลังดำเนินอยู่ส่วนมากจึงอยู่ในมือของผู้มีประสบการณ์และความสามารถ ซึ่งบุคคลเหล่านี้ได้ทำให้สยามก้าวหน้า เช่น การพัฒนาแผนแห่งชาติให้การศึกษาแก่ประชากรทั้งหมด การจัดตั้งคลินิกที่มีการฉีดวัคซีนป้องกันโรคฝีดาษฟรี และการขยายทางรถไฟอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ดี ตำแหน่งอาวุโสค่อย ๆ ถูกแทนที่ด้วยพรรคพวกของพระมหากษัตริย์ เมื่อถึง พ.ศ. 2458 คณะรัฐมนตรีครึ่งหนึ่งเป็นหน้าใหม่ ที่โดดเด่นเห็นจะเป็นการเข้ามาของเจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) แทนสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพในตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย กรมพระยาดำรงราชานุภาพลาออกจากตำแหน่งด้วยเหตุผลอย่างเป็นทางการว่าสุขภาพไม่ดี แต่อันที่จริงเป็นเพราะการไม่ลงรอยกับพระมหากษัตริย์
พระองค์ไม่มีทายาทที่เป็นโอรส ฉะนั้น เมื่อพระองค์เสด็จสวรรคตอย่างกะทันหันเมื่อ พ.ศ. 2468 ด้วยพระชนมายุเพียง 44 พรรษา สถาบันพระมหากษัตริย์ก็อยู่ในสภาพที่อ่อนแอแล้ว พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว พระอนุชา เสด็จขึ้นครองราชย์สืบต่อมา
วัฒนธรรม
ในสยามสมัยหลังกรุงเก่า การฟื้นฟูการปฏิบัติธรรมเป็นส่วนสำคัญของการสืบทอดพระพุทธศาสนามิให้เสื่อมสูญไปตามภาวะสงครามและสภาพบ้านเมืองที่มีปัญหาขื่อแปเป็นเวลานาน
จากนั้น การฟื้นฟูการปฏิบัติธรรมก็ยังคงได้รับการส่งเสริมอย่างต่อเนื่อง การปฏิบัติธรรมที่รุ่งเรืองและเป็นที่รับรู้อย่างกว้างขวางในปัจจุบันจึงมิได้ดำเนินมาตามยถากรรม หากแต่ได้ผ่านการดูแลรักษาไว้แต่อดีต
สมัยกรุงธนบุรีเป็นสมัยที่การปฏิบัติธรรมได้รับการสืบทอดมิให้เสื่อมหายหรือขาดตอน
ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น การปฏิบัติธรรมได้รับการส่งเสริมให้เติบโตควบคู่ไปกับการศึกษาของพระสงฆ์
ร้อยปีแห่งการชำระแนวทางการปฏิบัติธรรมนี้เป็นเหตุอันมีส่วนสร้างความรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนาในยุคปัจจุบัน
การสิ้นสุดรัชกาลของพระเจ้ากรุงธนบุรี สำนักกรรมฐานของสมเด็จพระวันรัต (ทองอยู่) ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลง สายปฏิบัติที่มีประวัติพอติดตามได้นั้นได้มีการสานต่อที่วัดประดู่ในอยุธยาที่เคยร้างไปตั้งแต่ครั้งเสียกรุง
อย่างไรก็ตาม การฟื้นฟูการปฏิบัติธรรมตามแนวทางสมถวิปัสสนายังคงมีการสานต่ออย่างเข้มแข็ง
เมื่อมีการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ได้มีการเชิญพระภิกษุอาวุโสจากกรุงเก่ามาเป็นหลักในงานวิปัสสนาธุระ เกิดสำนักกรรมฐานหลักขึ้นที่วัดพลับ (วัดราชสิทธาราม) และวัดสมอราย (วัดราชาธิวาส) ทั้งสองวัดเป็นวัดฝ่ายอรัญวาสีอันเป็นวัดนอกเมืองที่มุ่งไปทางการปฏิบัติธรรม
สมเด็จพระญาณสังวร (สุก) ซึ่งครองวัดพลับและพระปัญญาพิศาลเถร (ศรี) ซึ่งครองวัดสมอรายต่างสืบสายปฏิบัติมาจากคณะวัดป่าแก้วและต่างเป็นพระอาจารย์สำคัญในพระบรมวงศานุวงศ์
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 2 ทรงเคยปฏิบัติธรรมในสำนักพระอาจารย์ทองอยู่ที่วัดระฆัง สมัยรัชกาลพระเจ้ากรุงธนบุรี และเมื่อสิ้นรัชกาลของพระเจ้ากรุงธนบุรีก็ทรงปฏิบัติในสำนักพระปัญญาพิศาลเถร (ศรี) เมื่อครั้งที่พระองค์อุปสมบทในปี พ.ศ. 2331 ส่วนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 และ 4 ก็ทรงปฏิบัติในสำนักของสมเด็จพระญาณสังวร (สุก)
ในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น การปฏิบัติธรรมได้รับการส่งเสริมอย่างมากและถือเป็นส่วนสำคัญของการสืบสานพระศาสนา มีการแต่งตั้งอาจารย์บอกกรรมฐานของวัดจำนวนมาก กุลบุตรกุลธิดาก็มีการศึกษาในวัดเป็นปกติ การปฏิบัติธรรมจึงมีบทบาทมากในหมู่ฆราวาสอย่างกว้างขวาง มิใช่เฉพาะพระภิกษุและผู้อาวุโสชราเท่านั้น
การศึกษากรรมฐานและธุดงควัตรแบบอรัญวาสีเป็นกิจที่พระสงฆ์สนใจปฏิบัติเพิ่มเติมจากการศึกษาพระบาลี พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยทรงส่งเสริมวิปัสสนาธุระมาก วัดที่มีชื่อเสียงด้านวิปัสสนาธุระมีหลายแห่ง เช่น วัดเงินบางพรหม (วัดรัชฎาธิษฐาน) วัดสมอแครง (วัดเทวราชกุญชร) วัดสระเกศ วัดอรุณ วัดอินทร์ และวัดสังเวชวิชยาราม ส่วนวัดทั่วไปก็มักส่งเสริมทั้งทางด้านปริยัติและวิปัสสนาควบคู่กัน
การสิ้นสุดสมบูรณาญาสิทธิราชย์
แตกต่างจากพระเชษฐา พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงอ่านเอกสารสำคัญของรัฐแทบทั้งหมดที่ผ่านมาทางพระองค์อย่างขันแข็ง ภายในครึ่งปี มีรัฐมนตรีที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว​ทรงแต่งตั้ง 12 คน เหลือเพียง 3 คน ที่เหลือถูกแทนที่ด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ในแง่หนึ่ง การแต่งตั้งนี้ทำให้ผู้ที่มีความสามารถและประสบการณ์กลับมาดำรงตำแหน่ง แต่อีกแง่หนึ่ง เป็นการส่งสัญญาณถึงการหวนคืนสู่คณาธิปไตยโดยราชวงศ์ ชัดเจนว่า พระองค์ทรงต้องการแสดงถึงข้อแตกต่างอย่างชัดเจนกับรัชกาลที่ 6​ ที่ถูกทำให้เสียความน่าเชื่อถือ และตัวเลือกผู้มาดำรงตำแหน่งสำคัญเหมือนจะถูกชี้นำโดยพระราชประสงค์ที่จะฟื้นฟูรัฐบาลแบบพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
มรดกเริ่มต้นที่พระองค์ทรงได้รับจากพระเชษฐา คือ ปัญหาชนิดที่กลายมาเรื้อรังในรัชกาลที่ 6​ ปัญหาเร่งด่วนที่สุด คือ เศรษฐกิจ การเงินของรัฐอยู่ในความยุ่งเหยิง งบประมาณติดลบอย่างหนัก และบัญชีของพระมหากษัตริย์เต็มไปด้วยหนี้สินและธุรกรรมที่น่าสงสัย และการที่ประเทศที่เหลือในโลกต่างประสบภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ก็มิได้ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้น
พระราชกรณียกิจแรก ๆ ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว​ คือ ทรงตั้งอภิรัฐมนตรีสภา เป็นนวัตกรรมเชิงสถาบันมีเจตนาเพื่อฟื้นฟูความความเชื่อมั่นในพระมหากษัตริย์และรัฐบาล คณะองคมนตรีนี้ประกอบด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ที่มีประสบการณ์และทรงพระปรีชาสามารถ รวมทั้งกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทยที่ดำรงตำแหน่งมาอย่างยาวนานด้วย เจ้านายเหล่านี้ค่อย ๆ ถือสิทธิ์เพิ่มอำนาจโดยผูกขาดตำแหน่งรัฐมนตรีหลักทั้งหมด เจ้านายหลายพระองค์รู้สึกว่า เป็นหน้าที่ของพวกตนที่ต้องแก้ไขข้อผิดพลาดในรัชกาลก่อน แต่โดยทั่วไปไม่เป็นที่ชื่นชอบนัก
ด้วยการช่วยเหลือของอภิรัฐมนตรีนี้ พระมหากษัตริย์ทรงฟื้นฟูเสถียรภาพเศรษฐกิจ แม้จะด้วยปริมาณการลดข้าราชการจำนวนมากและการตัดเงินเดือนข้าราชการที่ยังเหลืออยู่ ซึ่งทำให้เกิดความไม่เป็นที่นิยมอย่างมากในหมู่เจ้าหน้าที่ของรัฐอย่างชัดเจน และเป็นหนึ่งในชนวนเหตุของการปฏิวัติ พ.ศ. 2475
เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2475 พระองค์ทรงตกลงจะนำรัฐธรรมนูญมาใช้ ซึ่งพระองค์จะทรงแบ่งพระราชอำนาจกับนายกรัฐมนตรี แต่ยังไม่เพียงพอสำหรับกลุ่มหัวรุนแรงในกองทัพ วันที่ 24 มิถุนายน ปีเดียวกัน ขณะที่พระมหากษัตริย์แปรพระราชฐาน ณ ชายทะเล กองทหารกรุงเทพมหานครก่อการกำเริบและยึดอำนาจ นำโดยผู้ก่อการ 49 คน และเป็นการสิ้นสุดประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช 150 กว่าปี.
ระบบไพร่
อาณาจักรรัตนโกสินทร์ยังคงใช้ระบบไพร่ตามอาณาจักรอยุธยาและอาณาจักรธนบุรี แต่พบว่าจำนวนประชากรในอาณาจักรเพิ่มมากขึ้น ระยะเวลาการเกณฑ์แรงงานไพร่จึงลดลงเหลือ 4 เดือนต่อปี และ 3 เดือนต่อปีในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทั้งนี้ ทางการได้หันไปจ้างแรงงานกุลีจากจีนมาทำงานมากกว่าการใช้ไพร่เนื่องจากมีประสิทธิภาพดีกว่า ระบบไพร่จึงมีความสำคัญน้อยลงจนกระทั่งถูกยกเลิกไปในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พ.ศ. 2450
เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2450 (พ.ศ. 2449 เดิม) รัฐบาลสยามและรัฐบาลฝรั่งเศสได้ร่วมกันลงนามในหนังสือสัญญาระหว่างกรุงสยามกับกรุงฝรั่งเศส ลงวันที่ 23 มีนาคม รัตนโกสินทรศก 125 พร้อมด้วยสัญญาว่าด้วยปักปันเขตร์แดน ติดท้ายหนังสือสัญญาลงวันที่ 23 มีนาคม รัตนโกสินทรศก 125 ซึ่งลงนามโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการและนายวี คอลแลง (เดอ ปลังซี) โดยมีเนื้อหาสาระสำคัญดังต่อไปนี้
พ.ศ. 2452
เมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2452 (พ.ศ. 2451 เดิม) รัฐบาลสยามและรัฐบาลอังกฤษได้ร่วมกันลงนามในสัญญาในระหว่างกรุงสยามกับกรุงอังกฤษ และสัญญาว่าด้วยเขตรแดน ติดท้ายหนังสือสัญญาลงวันที่ 10 มีนาคม รัตนโกสินทร์ศก 127 คฤสตศักราช 1909 ซึ่งลงนามโดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการและนายราลฟ์ แปชยิด โดยมีเนื้อหาสาระดังต่อไปนี้
รูต
รูต หรือ รูท (root) อาจหมายถึง
ริ้วขบวนในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชฯ
การฝึกซ้อมริ้วขบวน
ในส่วนการซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ คณะกรรมการอำนวยการฯ ได้มีฝึกการซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศขึ้น ได้ฝึกซ้อมในสถานที่จริง และเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศจริง โดยมี คณะกรรมการอำนวยการจัดงานฯ ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ กรมการขนส่งทหารบก กรมพลาธิการทหารบก กรมสรรพาวุธทหารบก หน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศ นักเรียนโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ทหารสามเหล่าทัพ กรมดุริยางค์ทหารบก ทหารเรือ ตำรวจม้า และนักเรียนโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย ได้ร่วมเดินฝึกซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ แต่ในริ้วขบวนสุดท้ายนั้นทหารม้ารักษาพระองค์ได้ทำการฝึกซ้อมภายในกองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ และครั้งต่อไปได้ร่วมฝึกซ้อมกับริ้วขบวนที่เหลือในสถานที่จริง  โดยรายละเอียดในการฝึกซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ มีดังนี้
15 พฤษภาคม พ.ศ. 2560
กรมสรรพาวุธทหารบก กรุงเทพมหานคร ทำพิธีเปิดการฝึกพลฉุดชักราชรถ ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยมีพลโท อาวุธ เอมวงศ์ เจ้ากรม เป็นประธานในพิธี ณ โรงเรียนสรรพาวุธทหารบก เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร พร้อมกำลังพลที่ผ่านการคัดเลือกเป็นพลฉุดชักและเจ้าหน้าที่จำนวน 411 นาย ทำพิธีเปิดการฝึกอย่างพร้อมเพรียง
31 สิงหาคม พ.ศ. 2560
กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก จำนวน 441 นาย ได้ร่วมกันซักซ้อมการปฏิบัติในการฉุดชักราชรถในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่สนามบินเล็ก กองทัพอากาศ ซึ่งเป็นการซ้อมเดี่ยวครั้งสุดท้ายของกรมสรรพาวุธทหารบก ก่อนจะไปร่วมซ้อมเป็นส่วนรวมกับทุกภาคส่วนในริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศที่จะเริ่มซักซ้อมในเดือนกันยายน พ.ศ. 2560 เป็นต้นไป ที่กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ และบริเวณท้องสนามหลวง
7 กันยายน พ.ศ. 2560
กองทัพภาคที่ 1 จัดการฝึกซ้อมกำลังพลกรมสรรพาวุธทหารบกที่ปฏิบัติหน้าที่ฉุดชักราชรถ ราชยาน ประกอบการเคลื่อนริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทั้งหมด 3 ริ้ว ซึ่งจำลองพื้นที่คล้ายจริง และห้วงเวลาเสมือนจริง โดยการซักซ้อมเป็นไปด้วยความเรียบร้อย แม้จะมีฝนตกโปรายปรายมาในช่วงเช้า ขณะที่การซ้อมย่อยเต็มขบวนจะมีขึ้นในวันที่ 21 กันยายน ที่กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์
22 กันยายน พ.ศ. 2560
ที่กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ บางเขน กองทัพภาคที่ 1 ได้ทำการฝึกซ้อมกำลังพลฉุดชักราชรถ และผู้เข้าร่วมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ซึ่งถือเป็นการฝึกซ้อมให้เห็นถึงภาพรวมการกำหนดจุด ตำแหน่งการเคลื่อนขบวนของกำลังพล และผู้เข้าร่วมทั้ง 3 ริ้วขบวนร่วมกันเป็นครั้งแรก สำหรับผู้ที่เข้าร่วมฝึกซ้อมในขบวนครั้งนี้ มีจำนวนมากกว่า 2,000 คน ประกอบด้วยผู้ปฏิบัติหน้าที่ต่างๆ อาทิ ขบวนทหาร 4 เหล่าทัพ กำลังพลฉุดชักราชรถจากกรมสรรพาวุธทหารบก ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ กรมพลาธิการทหารบก โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า กองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ ตำรวจม้า สำนักพระราชวังผู้เชิญฉัตรเครื่องสูง โดยการฝึกครั้งนี้ กำหนดการซักซ้อมเหมือนจริงทุกประการ นับตั้งแต่การเชิญพระโกศทองใหญ่โดยพระยานมาศสามลำคาน ใช้พระโกศทองใหญ่จำลอง รถบรรทุกทหารแทนพระมหาพิชัยราชรถ เดินประกอบเพลงไปตามกำหนดเวลาในพระราชพิธีจริง เพื่อให้กำลังพลได้รับทราบตำแหน่ง ระยะการเดิน และระยะห่างของริ้วขบวนต่างๆ เพื่อให้การเชื่อมต่อริ้วขบวนมีความสง่างาม สมพระเกียรติยศ โดยจะมีการฝึกซ้อมร่วมกันครั้งต่อไปในวันที่ 28 กันยายนนี้
28 กันยายน พ.ศ. 2560
กรมสรรพาวุธทหารบก ฝึกซ้อมกำลังพลฉุดชักราชรถในขบวนพระบรมราชอิสริยยศ เพื่อเตรียมความพร้อมในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยมีกำลังเข้าร่วมฝึกซ้อมมากกว่า 3,000 คน ซึ่งการฝึกซ้อมครั้งนี้ นับเป็นครั้งที่ 2 ที่กำลังพลฉุดชักราชรถในขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ริ้วที่ 1-3 มาฝึกซ้อมร่วมกัน จากทั้งหมด 6 ริ้วขบวนตามหมายกำหนดการงานพระราชพิธี เพื่อความพร้อมเพรียง งามสง่า และสมพระเกียรติสูงสุด ณ กรมทหารราบที่ 11 รักษาพระองค์ ซึ่งมีพื้นที่กว้างใกล้เคียงสถานที่จริง และหลังจากนี้จะมีกำหนดซ้อมย่อยอีกครั้งในพื้นที่จริง คือวันที่ 7 และ 14 ตุลาคมนี้ ที่บริเวณท้องสนามหลวง
7 ตุลาคม พ.ศ. 2560
กองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ นำโดย พลโท อภิรัชต์ คงสมพงษ์ และ พลโท กู้เกียรติ ศรีนาคา จัดพิธีซ้อมย่อยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในสถานที่จริง คือ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง เป็นครั้งแรก โดยพื้นที่โดยรอบมีประชาชนจำนวนมากมาจับจองพื้นที่เฝ้ารอชมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศกันอย่างเนืองแน่น เพื่อร่วมน้อมถวายความอาลัยเป็นครั้งสุดท้าย
8 ตุลาคม พ.ศ. 2560
กองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ จัดซ้อมย่อยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในริ้วขบวนที่ 6 ซึ่งจะเป็นริ้วขบวนสุดท้ายในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ณ บริเวณรอบๆ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง โดยมีกองทหารม้า จำนวน 77 ม้า ร่วมการฝึกซ้อม ซึ่งตลอดทั้งเส้นทางการซักซ้อมริ้วขบวนเคลื่อนผ่านนั้น เจ้าหน้าที่ตำรวจได้กระจายกำลัง เพื่อดูแลความสงบเรียบร้อย ขณะเดียวกันก็มีประชาชนทั่วทุกสารทิศเดินทางมาชมการซักซ้อมจำนวนมาก
15 ตุลาคม พ.ศ. 2560
กองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ จัดพิธีฝึกซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ในการนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเป็นการส่วนพระองค์มายังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง เพื่อทอดพระเนตรการฝึกซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ซึ่งในช่วงเช้ามีการซ้อมในริ้วขบวนที่ 1-3 และทรงร่วมเดินในริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศด้วย โดยการซ้อมย่อยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศครั้งนี้ถือเป็นครั้งที่ 4 และเป็นการซ้อมในพื้นที่จริงเป็นครั้งที่ 2 เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ โดยมีคณะรัฐมนตรีนำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ทหารกองเกียรติยศ 3 เหล่าทัพ กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก และกองทัพภาคที่ 1 จำนวนกว่า 3,000 นาย มีราชนิกูล ข้าราชบริพาร และผู้ถวายงานเข้าร่วมในการซ้อมในครั้งนี้ด้วย ส่วนในช่วงบ่าย พันโทหญิง พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์ ผู้บังคับการกองพันทหารม้าที่ 29 รักษาพระองค์ ทรงม้านำขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ในริ้วขบวนที่ 6
21 ตุลาคม พ.ศ. 2560
กองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ จัดพิธีฝึกซ้อมใหญ่ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศครั้งสุดท้าย ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในริ้วขบวนที่ 1-3 ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ในการนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ ได้ทรงร่วมซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ เช่นเดียวกับ คุณพลอยไพลิน เจนเซน เดวิด วีลเลอร์ สามี คุณสิริกิติยา เจนเซน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี พร้อมด้วยศาสตราจารย์กิตติคุณ วิษณุ เครืองาม พล.อ.ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร รองนายกรัฐมนตรี และคณะรัฐมนตรี ที่ได้ร่วมซ้อมด้วย
ก่อนหน้านี้ ในเวลา 05.00 น. เจ้าหน้าที่ได้เปิดประตูจุดคัดกรองทั้ง 9 จุด และมีประชาชนเป็นจำนวนมากต่างสวมใส่ชุดดำสีสุภาพ มารอที่จุดคัดกรองตั้งแต่ยังไม่ถึงเวลาเปิดจุดคัดกรอง เพื่อมาชมความงดงาม สมพระเกียรติของริ้วขบวนและร่วมกันถวายความจงรักภักดี โดยกองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ ได้เปิดให้ประชาชนเข้ามาชมการซ้อมริ้วขบวนตั้งแต่ถนนมหาราชตั้งแต่แยกท่าช้าง-ท่าเตียน บริเวณหน้าศาลหลักเมืองไปจนถึงฝั่งตรงข้ามมณฑลพิธีท้องสนามหลวง ซึ่งได้มีเจ้าหน้าที่อำนวยความสะดวก และนำแผงกั้นเหล็กมากั้นไว้บนฟุตบาท เพื่อป้องกันอันตราย
ทั้งนี้ ประชาชนในวันนี้มีจำนวนมากทำให้ไม่สามารถเข้าพื้นที่ได้ทั้งหมด เนื่องจากพื้นที่โดยรอบท้องสนามหลวงสามารถรองรับประชาชนได้ประมาณ 40,000 คน และในจุดคัดกรองบริเวณพระแม่ธรณีบีบมวยผม เปิดให้ประชาชนเข้าได้ 15,500 คน เพื่อเข้าชมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศฯ บริเวณทางเท้าถนนราชดำเนินในฝั่งศาลฎีกา ตั้งแต่แยกหลักเมืองถึงแยกสะพานผ่านพิภพลีลา
22 ตุลาคม พ.ศ. 2560
กองอำนวยการร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ จัดพิธีฝึกซ้อมใหญ่ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศครั้งสุดท้าย ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในริ้วขบวนที่ 4-6 ณ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ในการนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งมายังพระเมรุมาศ มณฑลพิธีท้องสนามหลวง ทรงร่วมพิธีซ้อมใหญ่ริ้วขบวนพระบรมราชอิสสริยยศ ในริ้วขบวนที่ 4 และ 5 โดยทั้งสองริ้วขบวนนี้เป็นการซ้อมในพื้นที่จริงครั้งแรกและครั้งเดียว
ในส่วนของริ้วขบวนที่ 6 พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์ ในฉลองพระองค์สีขาว สนับเพลาสีดำ พระมาลาสีดำกำมะหยี่ ประดับพู่สีฟ้า ทรงม้านำกองทหารม้ารักษาพระองค์จำนวน 77 ม้า จากหน่วยบัญชาการรักษาดินแดน เพื่อทรงมาเตรียมตั้งริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศริ้วที่ 6 ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อทรงร่วมการซ้อมใหญ่ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในริ้วขบวนที่ 6 เป็นครั้งสุดท้าย โดยพระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์ ทรงม้าชื่อ W-CALATA (เว-คาลาตา) อันเป็นม้าทรงประจำพระองค์ฯ สายพันธุ์โฮล์สไตเนอร์ วอร์มบลัด สีแซมขาว เพศเมีย อายุ 11 ปี ความสูง 170 เซนติเมตร จากสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ซึ่งเป็นม้ากีฬาประเภทกระโดดข้ามเครื่องกีดขวางที่มีความสามารถ ผ่านการฝึกขั้นสูง ตอบสนองต่อการบังคับควบคุมได้ดี โดยเคยเข้าร่วมการแข่งขันในรายการต่างๆ และได้รับรางวัลมากมาย ในการแข่งขันประเภทกระโดดข้ามเครื่องกีดขวางในสหภาพยุโรป นำขบวน ตามด้วยขบวนกองทหารม้าจำนวน 77 ม้า ประกอบด้วยกำลังพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ (พล.ม2.รอ) และกำลังพลของกองบัญชาการตำรวจนครบาล
สำหรับบรรยากาศบริเวณโดยรอบท้องสนามหลวงและพระบรมมหาราชวัง ตั้งแต่ช่วงเช้ามืด มีประชาชนจำนวนมาก ทยอยเดินทางมาชมการซ้อมใหญ่ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยประชาชนหลั่งไหลมาเฝ้าชมอย่างต่อเนื่องจนเต็มพื้นที่ ด้านหน้าศาลฎีกา ยาวไปจนถึงบริเวณด้านหน้าศาลหลักเมือง
ริ้วขบวนที่ 1
ริ้วขบวนที่ 1 เชิญพระยานมาศสามลำคานออกจากพระบรมมหาราชวัง โดยมี พลตรี ธวัชชัย พัดทอง เจ้ากรมการขนส่งทหารบก พันเอก พูลลาภ ยะตินันท์ รองเจ้ากรมการขนส่งทหารบก พันเอก อภิชาติ ปัตตะนุ รองเจ้ากรมการขนส่งทหารบก พันเอก ประกาศ เพยาว์น้อย รองผู้บัญชาการโรงเรียนขนส่งทหารบก ทำพิธีขอขมาและอัญเชิญพระยานมาศสามลำคาน
ตอนของผู้อำนวยการพระราชพิธีริ้วขบวนพระบรมราชอิสสริยยศ
ริ้วแยกเป็นสองสายด้านขวา พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานกรรมการจัดงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ ศาสตราจารย์กิตติคุณ วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี นายออมสิน ชีวะพฤกษ์ รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี นายวีระ โรจนพจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ด้านซ้าย พลเอก ธารไชยยันต์ ศรีสุวรรณ ผู้บัญชาการทหารสูงสุด พล.อ.ธนะศักดิ์ ปฏิมาประกร พล.อ.อุดมเดช สีตบุตร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม พัชราภรณ์ อินทรียงค์ ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี คู่เคียง อินทร์ พรหม นาลิวัน ม้าพระที่นั่งตาม 4 ม้า พระยานมาศสามลำคานประดิษฐานพระบรมโกศ ขนาบด้วย ชาวพนักงานประโคมกระทั่งมโหระทึก สังข์ แตรงอน แตรฝรั่ง ปี่ กลองชนะ แห่อัญเชิญพระบรมโกศตามราชประเพณี เพื่อไปยังพระมหาพิชัยราชรถที่จอดรอหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
ตอนของผู้คุมพระยานมาศสามลำคานนำโดย นาย อนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร และ นาย ประทีป เพ็งตะโก รองอธิบดีกรมศิลปากร ทำหน้าที่เป็นผู้คุมพระยานมาศสามลำคาน
ตอนของมหาดเล็กพระราชพิธีเชิญเครื่องพระบรมราชอิสสริยยศ ร้อยเอก จิทัศ ศรสงคราม อัญเชิญเครื่องทองน้อย พลอากาศตรี สุพิชัย สุนทรบุระ รองเลขาธิการพระราชวัง เชิญพระแสงด้ามนาค พลอากาศตรี ธวัชชัย ศรีแก้ว เชิญพระแสงฝักทองเกลี้ยง  พลอากาศตรี จักรพงษ์ หอมไกรลาศ เชิญพระสุพรรณศรีทองคําลงยาบัวแฉก พลอากาศตรี ศิริพัฒน์ สุขเจริญ เชิญพระสุพรรณราชทองคําเฟือง พลตํารวจโท วีระชัย กรานคํายี เชิญกาพระสุธารสเย็นทองคําสลักลาย พันเอก เพทาย ซังเอียด เชิญพานชําระพระหัตถ์เครื่องพร้อม พันเอก สัญญา สาริบุตร เชิญพระสุวรรณภิงคารพร้อมพานรอง พลอากาศตรี สุรศักดิ์ กนิษฐานนท์ เชิญเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ (ฝ่ายหน้า) พันตรี วันนิวัติ คําวิลัย เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่ง ราชมิตราภรณ์ (ฝ่ายหน้า) พันตรี กวิน ปราสาทหินพิมาย เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ (ฝ่ายหน้า) พันเอก ปฏิเวธ ไม้สนธิ์ เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดีชั้นที่ 1 เสนางคะบดี นาวาตรี กิติพงศ์ ชลังสุทธิ์ เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ(ฝ่ายหน้า) พันเอก บวงสรวง บุนนาค เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ ช้างเผือก (ฝ่ายหน้า) พันโท ไพบูลย์ ผจญแกล้ว เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ(ฝ่ายหน้า) พันเอก ธนวัฒน์ พัฒนทอง เชิญเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 1 ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ (ฝ่ายหน้า) พันตรี ณัฐพงศ์ ครุฑจับนาค เชิญเหรียญราชอิสริยาภรณ์และเหรียญที่ระลึก พันโท กุลบุตร ปัจฉิม เชิญพระคทาจอมทัพภูมิพล พลเอก จักรภพ ภูริเดช อัญเชิญพระลอง
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ทรงร่วมเดินขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ริ้วที่ 1 ตามพระบรมโกศ พร้อมด้วย สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าสิริวัณณวรีนารีรัตน์ พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าทีปังกรรัศมีโชติ จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา พลเอก สถิตย์พงษ์ สุขวิมล พันโท สมชาย กาญจนมณี อัญเชิญพระบรมโกศ 4 สาย ประกอบด้วย นายตำรวจขี่ม้านำ 2 คู่ เจ้าพนักงานนำริ้ว ธง 3 ชาย คู่แห่นายทหารบก นายทหารเรือ นายทหารอากาศ ตำรวจหลวงถือหอก มหาดเล็กหลวงคู่หน้า สมเด็จพระวันรัต วัดบวรนิเวศวิหาร นั่งพระเสลี่ยงกลีบบัวอ่านพระอภิธรรมนำ ตามด้วย
ผู้คุมฉัตรเครื่องสูงหักทองขวางหน้าพระยานมาศสามลำคานอัญเชิญพระบรมโกศ ได้แก่ พันเอก พิสิษฐ์ ผาสุข และ พันเอก ปรีชา เวหาธรนาวี ผู้คุมฉัตรเครื่องสูงทองแห่หน้าพระนำ ได้แก่ พันเอก มรกต เถาสุวรรณ และ พันโท ขจรพงศ์ เฉยชิด
ทั้งนี้ เมื่อขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ถึงยัง พระมหาพิชัยราชรถ หน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ขบวนพระยานมาศสามลำคานจะเวียนซ้าย ริ้วขบวนที่ 1 จะเข้ารวมกับริ้วขบวนที่ 2 ซึ่งรออยู่แล้ว พระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินไปพักคอย ณ พลับพลายก หน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เจ้าพนักงานเชิญพระบรมโกศเทียบท้ายเกรินบันไดนาค และเชิญนพปฎลมหาเศวตฉัตรคันดาลอีกองค์หนึ่งติดตั้งที่ท้ายเกรินเพื่อกางกั้นพระบรมโกศ สมเด็จพระวันรัตลงจากพระเสลี่ยงกลีบบัวขึ้นราชรถน้อย จากนั้นสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จลงจากพลับพลายก ทรงทอดผ้าไตร 20 ไตร ที่ท้ายเกรินบันไดนาคพระมหาพิชัยราชรถ พระสงฆ์สดับปกรณ์เที่ยวละ 5 รูป แล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับไปประทับยังพลับพลายก เจ้าพนักงานภูษามาลาขึ้นนั่งท้ายเกรินบันไดนาค ถวายบังคมแล้วประคองพระบรมโกศ อัญเชิญพระบรมโกศขึ้นประดิษฐานในบุษบกพระมหาพิชัยราชรถ เจ้าหน้าที่ผู้ฉุดชักพระมหาพิชัยราชรถถวายบังคมพร้อมกันกับเจ้าพนักงานภูษามาลา แล้วเลื่อนเกรินอัญเชิญพระบรมโกศขึ้นสู่บุษบกพระมหาพิชัยราชรถ ขณะนั้น ขบวนพระบรมราชอิสริยยศกระทั่งมโหระทึก สังข์ แตรงอน แตรฝรั่ง ปี่กลองชนะ ถวายความเคารพ วงโยธวาทิตบรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี เจ้าพนักงานเลื่อนเกรินออกจากพระมหาพิชัยราชรถ สารถีพระมหาพิชัยราชรถเข้าประจำที่หน้าพระมณฑป พลฉุดชักราชรถถวายบังคมพระบรมโกศ เจ้าพนักงานคุมขบวนรัวกรับพวงให้สัญญาณครั้งที่หนึ่ง ริ้วขบวนกลับหลังหัน พลฉุดชักนำห่วงคล้องที่บ่า สัญญาณกรับครั้งที่สองพร้อมแตรเป่า เตรียมเคลื่อนริ้วขบวน สัญญาณกรับครั้งที่สามพร้อมแตรเป่า เคลื่อนริ้วขบวนที่ 2
ริ้วขบวนที่ 2
ริ้วขบวนที่ 2 เชิญพระมหาพิชัยราชรถทรงพระบรมโกศ เคลื่อนไปตามถนนสนามไชย ถนนราชดำเนินใน ผ่านพลับพลายกหน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรยปราสาท ผ่านกระทรวงกลาโหม เข้าสู่ถนนกลางท้องสนามหลวง และเคลื่อนเข้ามณฑลพระราชพิธี เมื่อเคลื่อนขบวนทหารปืนใหญ่ยิงปืนใหญ่ถวายพระเกียรตินาทีละ 1 นัด จนกว่าพระบรมโกศขึ้นประดิษฐานบนพระจิตกาธานในพระเมรุมาศแล้วจึงหยุดยิง ขบวนพระบรมราชอิสริยยศมีมโหระทึก สังข์ แตรงอน แตรฝรั่ง ปี่ กลองชนะ ประโคมตลอดเวลา และหยุดประโคมเมื่อได้เปิดพระวิสูตรบนพระเมรุมาศแล้ว ขบวนพระบรมราชอิสริยยศตอนหน้าพระมหาพิชัยราชรถตรงไปตามถนนกลางท้องสนามหลวง เทียบราชรถพระนำที่มุมราชวัติต่อถนนพระจันทร์ส่งสมเด็จพระวันรัตลงจากราชรถพระนำ ไปพักที่ท้ายพระที่นั่งทรงธรรม แล้วราชรถพระนำเลยไปพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร พร้อมด้วยฉัตรพระนำสมเด็จพระวันรัต คู่เคียง อินทร์ พรหม คู่แห่ นายทหารบก นายทหารเรือ นายทหารอากาศ นำริ้ว ธง 3 ชาย มโหระทึก สังข์ แตร ปี่ กลองชนะ เดินเข้าไปตั้งแถวในพระเมรุมาศตามแนวริมราชวัติด้านเหนือ ตะวันออก และด้านใต้ พร้อมด้วยฉัตรเครื่องสูงหักทองขวาง เมื่อพระมหาพิชัยราชรถจะถึงที่เทียบสะพานเกรินบันไดนาคหน้าพลับพลายกนอกราชวัติพระเมรุมาศ ทหารกองเกียรติยศพระบรมศพถวายความเคารพ วงดุริยางค์บรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี ทหารกองเกียรติยศแห่นำพระบรมโกศถวายความเคารพ เทียบพระมหาพิชัยราชรถที่ประตูราชวัติพระเมรุมาศ คู่เคียง อินทร์ พรหม และเครื่องสูงหักทองขวาง มหาดเล็กเชิญเครื่องพระบรมราชอิสริยยศ นาลิวัน ประตูหลัง เดินชิดขวาเคียงข้างพระมหาพิชัยราชรถริมขอบสนามไปตั้งแถวในราชวัติรวมกับเครื่องสูงขบวนหน้า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินไปประทับที่พลับพลายกพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ทอดพระเนตรการอัญเชิญพระบรมโกศลงจากพระมหาพิชัยราชรถไปประดิษฐานเหนือราชรถปืนใหญ่เพื่อเตรียมเวียนพระเมรุมาศ ขบวนทหารกองเกียรติยศกองหลังเลี้ยวเข้าถนนตัดเข้าพระเมรุมาศ แล้วเลี้ยวซ้ายไป ตั้งแถวตรงประตูราชวัติพระเมรุมาศด้านตะวันออก และด้านใต้ตามลำดับกองพัน เจ้าพนักงานเชิญเกรินบันไดนาคเทียบพระมหาพิชัยราชรถ และเทียบราชรถปืนใหญ่เรียบร้อยแล้ว เจ้าพนักงานภูษามาลาถวายบังคมพร้อมกับผู้ฉุดชักพระมหาพิชัยราชรถ แล้วเจ้าพนักงานภูษามาลาจะได้เลื่อนอัญเชิญพระบรมโกศเคลื่อนลงทางเกรินบันไดนาคประดิษฐานเหนือราชรถปืนใหญ่ มีทหารปืนใหญ่ฉุดชักราชรถปืนใหญ่ อัญเชิญพระบรมโกศเข้าเวียนพระเมรุมาศ เจ้าพนักงานคุมขบวนรัวกรับพวงให้สัญญาณเคลื่อนริ้วขบวนที่ 3
โดยมี พลตรี ณรงค์พันธ์ จิตต์แก้วแท้ ผู้บัญชาการกองพลที่ 1 รักษาพระองค์ เป็นผู้บัญชาการริ้วขบวนที่สอง พลตรี เอนก กล่อมจิตร ผู้บัญชาการ ศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ กรมสรรพาวุธทหารบก เป็นผู้กำกับพระมหาพิชัยราชรถ พันเอก อรรถพล สอยเหลือง เป็นผู้กำกับราชรถพระนำ