cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
นครเชียงใหม่
เหตุการณ์ในรัชสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์
ก่อนรัชสมัยของพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ในวันที่ 3 เมษายน พ.ศ. 2411 มีศาสนาจารย์แมคกิลวารีและครอบครัวมิชชันนารีได้อพยพขึ้นมาศัยอยู่ที่นครเชียงใหม่ ตั้งจุดประกาศศาสนาโดยเริ่มจัดการศึกษาแบบตะวันตก โดยมี นางโซเฟีย รอยซ์ แมคกิลวารี ได้เริ่มให้มีการศึกษาสำหรับสตรีครั้งแรกในปี พ.ศ. 2418
ต่อมาในปี พ.ศ. 2422 นางสาวแมรี แคมป์เบลล์ และ เอ็ดนา โคล ได้มาจัดระเบียบโรงเรียนสตรี บริเวณเชิงสะพานนวรัฐ จนกลายมาเป็นโรงเรียนดาราวิทยาลัยในปัจจุบัน ส่วนการศึกษาสำหรับเด็กชายนั้น ได้มีการจัดตั้ง "โรงเรียนเด็กชายวังสิงห์คำ" ขึ้นที่บริเวณที่เรียกว่า วังสิงห์คำ เมื่อ พ.ศ. 2431 โดยมีศาสนาจารย์ เดวิด จี.คอลลินส์ เป็นผู้ก่อตั้ง ต่อมาเป็นโรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย โรงเรียนดังกล่าวระยะแรกนั้น ใช้ภาษาอังกฤษและภาษาไทยถิ่นเหนือ ในการเรียนการสอน มีการพิมพ์ตำราด้วยอักษรธรรมล้านนา ในขณะที่ตัวหนังสือแป้นนั้นมีมาตั้งแต่ พ.ศ. 2379 แล้ว
ในช่วงเดียวกันนี้ บริษัททำป่าไม้ ซึ่งทยอยเข้ามาที่เมืองเชียงใหม่ เช่น บริษัทบริติชบอร์เนียว (British Borneo, เข้ามาในราว พ.ศ. 2407) บริษัทบอมเบย์ เบอร์มา (Bombay Burma, เข้ามาในราว พ.ศ. 2432) และ บริษัทสยามฟอเรสต์ (Siam Forest) เป็นต้น ได้นำเอาลูกจ้างชาวพม่า กะเหรี่ยง และชาวพื้นเมืองอื่น ๆ เข้ามาทำงาน ดังนั้นจึงมีชาวอังกฤษและผู้ติดตามเข้ามาในล้านนามากขึ้น ทำให้เกิดการฟ้องศาลที่กรุงเทพฯ หลายคดี จากหลักฐานพบว่า ตั้งแต่ พ.ศ. 2401–2416 มีคดีความจำนวน 42 เรื่อง ตัดสินยกฟ้อง 31 คดี ส่วนอีก 11 คดีนั้นพบว่าเจ้านายทำผิดจริง จึงตัดสินให้จ่ายค่าเสียหายรวม 466,015 รูปี หรือ 372,812 บาทสยาม (เทียบเท่าราคาเรือรบอย่างดีสองลำ) เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ในขณะนั้นคือ พระเจ้าอินทวิชยานนท์ ได้ทรงขอชำระเพียงครึ่งเดียวก่อน ส่วนที่เหลือจะทรงชำระภายใน 6 เดือน แต่กงสุลอังกฤษไม่ยินยอม เรียกร้องให้พระเจ้านครเชียงใหม่ชำระทั้งหมด หรือมิฉะนั้นต้องจ่ายค่าดอกเบี้ย ซึ่งราชสำนักกรุงเทพฯ ก็ไม่ยินยอมด้วยเช่นกัน ดังนั้น พระเจ้าอินทวิชยานนท์ จึงทรงจ่ายค่าเสียหาย 150,000 รูปี (120,000 บาทสยาม) และราชสำนักกรุงเทพฯ ให้ทรงยืมอีก 310,000 รูปี (248,000 บาทสยาม) โดยต้องชำระคืนภายใน 7 ปี พร้อมทั้งดอกเบี้ยในรูปไม้สัก 300 ท่อนต่อปี
ถูกผนวกเข้ากับสยาม
ในปี พ.ศ. 2369 พม่าได้เสียดินแดนหัวเมืองมอญให้แก่อังกฤษ ซึ่งมีอาณาเขตติดต่อกับล้านนา จึงมีชาวอังกฤษข้ามเข้ามาค้าขายและสัมปทานป่าไม้ในล้านนาจำนวนหนึ่ง เมื่ออังกฤษได้เข้าครอบครองดินแดนพม่าทางตอนล่าง อิทธิพลของอังกฤษก็ได้ขยายเข้าใกล้ชิดกับล้านนามากขึ้น มีชาวพม่าซึ่งอยู่ในบังคับของอังกฤษเข้ามาทำป่าไม้ในล้านนาจำนวนมาก ทำให้มีปัญหาเกี่ยวกับเรื่องการจัดสรรที่ดิน อังกฤษจึงเรียกร้องให้รัฐบาลกลางเข้ามาแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น
ในปี พ.ศ. 2416 ราชสำนักกรุงเทพฯ จึงได้ส่ง "พระนรินทรราชเสนี (พุ่ม ศรีไชยยันต์)" ไปเป็นข้าหลวงดูแลสามหัวเมืองใหญ่ประจำที่นครเชียงใหม่ เพื่อควบคุมดูแลปัญหาในนครเชียงใหม่ นครลำปาง และนครลำพูน แต่ก็ยังมิสามารถแก้ไขปัญหาได้ ขณะนั้นหัวเมืองขึ้นของพม่าเป็นจำนวนมากต่างประกาศเป็นอิสระ และได้ยกกำลังเข้าโจมตีหัวเมืองชายแดนล้านนา ความวุ่นวายที่เกิดขึ้นนี้เกินกำลังที่เชียงใหม่ และเมืองบริวารจะจัดการได้ ในขณะนั้นสถานการณ์ภายในเมืองเชียงใหม่ก็มีปัญหา เนื่องจากพระเจ้าอินทวิชยานนท์ทรงชราภาพขาดความเข้มแข็งในการปกครอง เจ้านายชั้นสูงเริ่มแก่งแย่งชิงอำนาจกัน
ในขณะเดียวกันอังกฤษก็ได้ขยายอิทธิพลเข้าสู่ล้านนา มีข่าวลือในกรุงเทพว่าสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักรจะทรงรับเจ้าดารารัศมี เจ้าราชธิดาองค์เล็กในพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ไปเป็นพระราชธิดาบุญธรรม เมื่อข่าวลือทราบถึงพระกรรณใน พ.ศ. 2426 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิชิตปรีชากร (เวลานั้นดำรงตำแหน่งเทียบได้กับผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในภาคพายัพ) โปรดเกล้าฯ ให้จัดพระราชพิธีโสกันต์ และอัญเชิญพระกุณฑล (ตุ้มหู) และพระธำมรงค์เพชรไปพระราชทานเป็นของขวัญแด่เจ้าดารารัศมี โดยมีรับสั่งว่า การพระราชทานของขวัญดังกล่าวเพื่อเป็นการหมั้นหมาย หลังจากนั้น 3 ปี เจ้าดารารัศมี จึงได้โดยเสด็จพระราชบิดาลงมาถวายตัวในวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2429 (ตรงกับวันพฤหัสบดี ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 3 ปีจอ อัฐศก จุลศักราช 1248) ซึ่งต่อมาภายหลัง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ พระราชทานสถาปนาพระอิสริยยศเป็น "พระราชชายา" ทั้งนี้ ยังได้โปรดเกล้าฯ พระราชทาน เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ ถวายแด่พระเจ้าอินทวิชยานนท์ อันเป็นการแสดงนัยยะว่าทรงนับเนื่องเป็นพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ในพระบรมราชวงศ์จักรี ด้วยพระกุศโลบายในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสายสัมพันธ์ความรักระหว่าง 2 พระองค์ที่เกิดขึ้นภายหลัง ถือเป็นส่วนสำคัญให้เกิดความจงรักภักดีในหมู่เจ้านายฝ่ายเหนือ และประชาชนล้านนา ต่อราชสำนักกรุงเทพฯ ในขณะที่ทรงดำเนินพระราชกุศโลบายปฏิรูปการปกครองหัวเมืองฝ่ายเหนืออย่างค่อยเป็นค่อยไป
ทั้งนี้ในปี พ.ศ. 2442 ทรงเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล โดยมีมณฑลพายัพ หรือ มณฑลลาวเฉียง และมณฑลมหาราษฎร์ เป็นมณฑลในอาณาจักรล้านนา โดยราชสำนักกรุงเทพฯ ส่งข้าหลวงขึ้นมาช่วยให้คำแนะนำเจ้านายฝ่ายเหนือในการบริหารราชการ ได้มีการแต่งตั้ง ตำแหน่งเสนากรมขึ้นมาใหม่ 6 ตำแหน่ง โดยให้คงตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครอยู่ แต่ลดอำนาจลง และในที่สุดในปี พ.ศ. 2442 ล้านนาได้รับการปฏิรูปการปกครองเป็นแบบ มณฑลเทศาภิบาล เป็นการยกเลิกฐานะหัวเมืองประเทศราช และผนวกดินแดนล้านนาที่อยู่ใต้การปกครองของเชียงใหม่มาเป็นส่วนหนึ่งของสยาม โดยมีเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์สุดท้ายคือเจ้าแก้วนวรัฐ พระเชษฐาในพระราชชายา เจ้าดารารัศมี
การส่งข้าหลวงและข้าราชการกรุงเทพเข้ามาควบคุมเชียงใหม่ในระยะเริ่มต้น มีความลำบากด้านการสื่อสาร เพราะภาษาและวัฒนธรรมไม่ใคร่จะถูกกัน ชาวเชียงใหม่มักถูกผู้ที่มาจากกรุงเทพเรียกอย่างดูถูกว่า "ลาว" และมีการนำพฤติกรรมไปล้อเลียน เช่น "ลาวกินข้าวเหนียวยืนเยี่ยวอย่างควาย" การกระทำเช่นนี้ทำให้คนเชียงใหม่คลั่งแค้น จึงมีการประดิษฐ์คำด่าสวนกลับว่า "ไทยกิ๋นข้าวจ้าว ง่าวเหมือนหมา" นอกจากนี้ คนเชียงใหม่ยังพูดถึงคนกรุงเทพและภาคกลางด้วยความหมั่นไส้ว่า "ไอ่ไทยตูดดำ"
ความสัมพันธ์กับสยาม
ด้วยความช่วยเหลือจากสยามจนทำให้สามารถขับไล่พม่าออกไปได้ ทำให้เมืองต่าง ๆ ในล้านนา ยอมรับอำนาจของสยามและมีความสัมพันธ์กันในฐานะเมืองแม่กับเมืองประเทศราชมาตลอด อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์จะแตกต่างกันไปตามแต่สมัย ในสมัยธนบุรี พระเจ้าตากสิน ปฏิบัติต่อหัวเมืองล้านนาอย่างเข้มงวด จะเห็นได้ว่า พระเจ้าตากสินทรงตัดสินให้ลงโทษพระยากาวิละข้อหาทำร้ายข้าหลวง ด้วยการเฆี่ยน 100 ที และตัดขอบใบหูทั้งสองข้างและจำคุก แต่ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ไม่ปรากฏการลงโทษเจ้านายฝ่ายเหนืออย่างรุนแรง มีเพียงการกักตัวไว้ที่กรุงเทพฯ เพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้งกันระหว่างเจ้านายเท่านั้น
180px|left|thumb|เจ้ากาวิละได้รับสถาปนาเป็น [[พระเจ้ากาวิละ|พระบรมราชาธิบดี เทียบชั้นสมเด็จพระอุปราช(วังหน้า)แห่งสยาม]] ความสัมพันธ์ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ราบรื่นเป็นพิเศษ เนื่องจากความสัมพันธ์ทางเครือญาติระหว่างราชวงศ์จักรีและราชวงศ์ทิพย์จักร จากการที่เจ้ารจจา ขนิษฐาของพระเจ้ากาวิละ ได้เป็นพระอัครชายาในกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท และเนื่องจากช่วงเวลานั้น ยังมีการรุกรานจากพม่า ทำให้สยามต้องการล้านนาที่มีผู้นำเข็มแข็งเพื่อช่วยต่อต้านพม่า ทำให้สยามใช้นโยบายประนีประนอมและเอาใจ เพื่อให้ล้านนาสวามิภักดิ์และทำหน้าที่ดูแลรักษาชายแดน ตลอดจนการสร้างความผูกพันใกล้ชิด เช่น ราชสำนักสยามส่งหมอหลวงมาดูแลรักษาในยามเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ประชวร หรือส่งสิ่งของเครื่องใช้มาช่วยงานพระศพ
อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ระหว่างสยามและประเทศราชล้านนาในสายตาชนชั้นปกครองสยามนั้นแตกต่างกัน ส่วนหนึ่งถือว่าล้านนาเป็น "เมืองสวามิภักดิ์" ไม่ใช่ "เมืองขึ้นกรุง"
ในฐานะพระเจ้าอธิราช กษัตริย์สยามมีพระราชอำนาจในการแต่งตั้งเจ้านายต่าง ๆ และเจ้านายตำแหน่งสำคัญ ๆ ของเมืองต่าง ๆ ส่งผลให้สยามสร้างอิทธิพลเหนือเจ้านายและขุนนางล้านนา เพราะทุกครั้งที่มีการแต่งตั้งเจ้าหลวงและเจ้านายสำคัญ เจ้าตัวจะต้องลงไปเฝ้าที่กรุงเทพฯ ด้วยตนเอง เป็นการแสดงความภักดี แม้การแต่งตั้ง จะเป็นไปตามที่ทางหัวเมืองประเทศราชเสนอมา แต่การแต่งตั้งโดยกษัตริย์สยาม ก็เป็นการรับรองสิทธิธรรมในการปกครองของเจ้านายอีกชั้นหนึ่ง และเพื่อยืนยันฐานะของเจ้านายที่ได้รับแต่งตั้ง กษัตริย์สยามจะพระราชทานเครื่องยศ ที่เป็นสัญลักษณ์ปกครอง เช่น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระราชทาน พระสัปตปฎลเศวตฉัตร กางเหนือพระแท่นของพระเจ้ากาวิละในหอคำหลวง ซึ่งแสดงถึงฐานันดรศักดิ์เทียบชั้นพระอุปราชแห่งสยาม
ทั้งล้านนาและสยาม ต่างชิงไหวชิงพริบในการสร้างสมดุลของความสัมพันธ์เชิงอำนาจ เมื่อมีโอกาส กษัตริย์สยามมักจะแสดงให้พระเจ้าประเทศราชล้านนาเห็นแสนยานุภาพการรบของตน เพื่อให้เกิดความยำเกรง ไม่คิดกบฏหรือเอาใจออกหาก ส่วนเจ้านายล้านนา ก็แสดงถึงกำลังอำนาจของตนให้สยามเห็น ด้วยการทำสงครามกับบ้านเล็กเมืองน้อยรอบๆ ด้วยตนเอง อาทิ รัฐไทใหญ่ เชียงตุง และ สิบสองปันนา เมื่อชนะสงครามก็มักนำเจ้าเมืองและไพร่พลลงมาถวายกษัตริย์สยามที่กรุงเทพ เพื่อเป็นการสร้างความดีความชอบและเลื่อนยศ สินสงครามที่ถวายแด่กษัตริย์สยาม มักจะพระราชทานคืนแก่บ้านเมืองที่ทำสงคราม และเพื่อเข้าเฝ้ากษัตริย์สยามนั้น เจ้าหลวงล้านนามักจะแสดงอำนาจและความเข็มแข็งด้านกำลังคนให้สยามประจักษ์ เช่น กระบวนพยุหยาตราชลมารคของพระเจ้ากาวิละที่ลงไปเฝ้ารัชกาลที่ 1 มีเรือติดตามรวมกันถึง 138 ลำ
ชนชั้นทางสังคม
โครงสร้างทางสังคมของประเทศราชฝ่ายเหนือ ประกอบด้วย 4 ชนชั้น คือ:
การปกครอง
นอกจากสภาพภูมิศาสตร์ที่ยากแก่การเข้าถึงแล้ว ปราการที่ป้องกันอำนาจจากสยามอีกประการคือ อำนาจการปกครองตนเองที่เข้มแข็งของเมืองล้านนา การปกครองหัวเมืองประเทศราชภาคเหนือ ก่อนที่จะมีการปฏิรูปสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ อยู่ภายใต้อำนาจของราชตระกูลเจ้าเจ็ดตน เริ่มจากเจ้ากาวิละ และอนุชาทั้งหก เจ้าเมืองทั้งหลาย ต่างมีอำนาจในการปกครองเมืองของตนเองเป็นอิสระแก่กัน โดยมีเมืองเล็กเมืองน้อยเป็นบริวาร เจ้านครประเทศราชออกกฎหมายภายในนครของตนเอง โดยมีลำดับขั้นในการบริหารในนครประเทศราชต่าง ๆ มีสามขั้น ได้แก่
เจ้าห้าขัน
การปกครองเจ้าห้าขัน หรือ เจ้าขันห้าใบ เป็นระบบการปกครองแบบคณาธิปไตย ที่สืบทอดมาจากราชตระกูลเจ้าเจ็ดตนที่ฟื้นฟูบ้านเมืองและขับไล่พม่าออกไป เจ้าห้าขัน เป็นกลุ่มผู้ปกครองสูงสุด ประกอบด้วยเจ้าหลวงของนครประเทศราชนั้น ๆ เป็นประมุข และเจ้าอื่น ๆ อีก 4 ตำแหน่ง ได้แก่ เจ้าหอหน้า (หรือ เจ้าอุปราช), เจ้าราชวงศ์, เจ้าราชบุตร และ เจ้าหอเมืองแก้ว (หรือ เจ้าบุรีรัตน์) โดยเจ้าห้าขัน เป็นเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ ที่มีอำนาจและอิทธิพลสูง ทั้งการเมือง เศรษฐกิจและสังคม การสืบตำแหน่งเจ้าห้าขันนั้น จะขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ในวงศ์ตระกูลของเจ้านาย จะต้องเป็นเชื้อสายเจ้านายสำคัญ มีอิทธิพล มั่งคั่ง มีข้าทาสบริวารจำนวนมาก เป็นที่เคารพนับถือของราษฎร และมีราชสำนักสยามเป็นผู้รับรองการแต่งตั้ง
เจ้าหลวง
เจ้าหลวงมีอำนาจเฉกเช่นพระมหากษัตริย์ เจ้าหลวงที่ทรงอำนาจมาก จะเรียกว่า เจ้ามหาชีวิต อาทิ เจ้าหลวงบุญมาแห่งลำพูน และ พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์แห่งเชียงใหม่ แม้ว่าล้านนาจะเป็นประเทศราชของสยาม แต่เจ้าหลวงของแต่ละเมืองต่างมีอำนาจเด็ดขาด ดังข้าราชการอังกฤษที่เดินทางมาติดต่อกับเจ้านายล้านนาพบว่า เจ้าหลวงนั้นเป็น"...ผู้นำอิสระที่มีอำนาจเหนือคนในบังคับของตนและเหนือทรัพย์สินรายได้ เป็นผู้สร้างและบังคับใช้กฎหมาย ควบคุมวัดวาอารามและมีพระสงฆ์เป็นผู้รับใช้ ไม่มีกองทัพบกหรือกองทัพเรือ แต่ถ้ามีก็จะอยู่ภายใต้อำนาจพระองค์..."
แม้ว่าในสมัยรัตนโกสินทร์นี้ นครต่าง ๆ ของล้านนา ไม่รวมกันเป็นปึกแผ่นภายใต้ผู้ปกครองคนเดียวเหมือนสมัยราชวงศ์มังราย แต่เจ้าหลวงเชียงใหม่ก็ได้รับการยกย่องให้เป็นผู้นำของล้านนา เป็นผู้ดูแลปกครองเจ้านายที่ครองเมืองต่าง ๆ ซึ่งเป็นญาติพี่น้องกัน พระเจ้าเชียงใหม่มีอิทธิพลเหนือนครอื่น ๆ เช่น ลำปาง และ ลำพูน ทรงทำหน้าที่ปรองดองสมานสามัคคีในหมู่เจ้านาย นอกจากนี้ เจ้าหลวงเชียงใหม่ ยังทำหน้าที่เป็นตัวกลางประสานงานกับราชสำนักสยาม มีอำนาจในการแต่งตั้งเจ้าห้าขันและจำแหน่งเจ้าเมืองอื่น ๆ ต่อกษัตริย์สยาม ซึ่งมักจะแต่งตั้งตามที่เสนอ เช่น พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงแต่งตั้ง เจ้าเมืองตาก และเจ้าเมืองเถิน ตามที่พระเจ้ากาวิละ กราบทูลเสนอมา นอกจากนี้ เจ้าหลวงเป็นสัญลักษณ์ของความสามัคคีเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของเจ้านาย สืบทอดประเพณีล้านนา โดยเป็นองค์ประธานในงานพิธีสำคัญ ๆ เช่น สงการนต์ และ การเลี้ยงผีอารักษ์เมืองประจำปี
เค้าสนามหลวง
โครงสร้างทางการเมืองที่รองจากเจ้าห้าขัน คือ เค้าสนามหลวง หรือสภาขุนนาง เป็นหน่วยบริหารราชการ ในสมัยของเจ้าหลวงบุญมาแห่งลำพูน ชาวอังกฤษได้เดินทางเข้าไปถึงลำพูนเพื่อเจรจาค้าวัวควายกับเจ้านาย ก็ต้องผ่านเค้าสนามหลวงลำพูนก่อน โดยพบว่าเค้าสนามของลำพูนนั้นเป็นเพียงเรือนไม้โทรม ๆ ที่ทำจากไม้ไผ่ ไม่มีเครื่องเรือนใด ๆ ด้านหลังเป็นที่คุมนักโทษ ในทางทฤษฎีประกอบด้วยสมาชิก 32 คน (นครแพร่มี 12 คน) มักเป็นเจ้านายชั้นรองและขุนนางที่แต่งตั้งโดยเจ้าห้าขัน มีหน้าที่ตัดสินคดีความ จัดเก็บภาษี และต้อนรับแขกเมือง
สี่พญาพื้น
บ้างเรียก "พ่อเมืองทั้งสี่" หรือ "สี่สิงห์เมือง" เป็นขุนนางสี่คนที่มีอำนาจที่สุดในเค้าสนาม มาจากการแต่งตั้งโดยตรงของเจ้าหลวง ประกอบด้วย
ซาวแปดขุนเมือง
หมายถึงขุนนางอีก 28 คนที่เป็นสมาชิกเค้าสนาม มียศลดหลั่นลงไปตั้งแต่ เจ้าพญา พญาหลวง พญา, อาชญา, แสนหลวง, แสน, ท้าว, หาญ, หมื่นหลวง และ หมื่น
หมู่บ้าน
โครงสร้างระดับล่าง คือ หมู่บ้าน ในเมืองต่าง ๆ ประกอบด้วยหมู่บ้านจำนวนหนึ่ง มากบ้างน้อยบ้างตามขนาดของเมือง การปกครองระดับหมู่บ้านมีความสำคัญมาก เพราะหมู่บ้านเป็นหน่วยการผลิตที่แท้จริงที่เลี้ยงดูเมืองและชนชั้นปกครอง ในแต่ละหมู่บ้าน มีผู้ปกครองเป็น ซึ่งผู้ปกครองหมู่บ้านมีตำแหน่งเป็น จ่า, หมื่น, แสน และ พญา อาจขึ้นตรงต่อเจ้านายองค์ใดองค์หนึ่งหรือเค้าสนาม นายบ้านทำหน้าที่ปกครองดูแลหมู่บ้านและเป็นตัวกลางระหว่างเจ้านายกับชาวบ้านในการเรียกเกณฑ์กำลังคน เมื่อมีคำสั่ง (อาดยา) จากเจ้านาย ซึ่งเป็นการเกณฑ์ไปเพื่อทำงาน หรือทำสงคราม ตลอดจนรวบรวมผลผลิตเพื่อส่งส่วยให้กับเจ้านาย ดูแลความสงบในพื้นที่ ตลอดจนตัดสินคดีความเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านหรือระหว่างหมู่บ้าน ในพื้นที่ห่างไกลเช่นที่แม่สะเรียง นายบ้านก็จะทำหน้าที่เก็บเงินค่าตอไม้ส่งเจ้าหลวง
ศาสนา
ในประเทศราชล้านนา มีศาสนาหลักที่ประชาชนทั่วไปนับถือคือพุทธศาสนา นอกจากพุทธศาสนาแล้วประชาชนยังนับถือผี ซึ่งเป็นความเชื่อแต่โบราณของดินแดนแถบนี้ เป็นการแสดงความยำเกรงและเคารพ ต่อบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ
พุทธศาสนาในล้านนาถือว่ามีความแข็มแข็งมาก ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากเจ้านายล้านนา ที่โปรดการสร้างสมบุญบารมีด้วยการทำนุบำรุงศาสนาอย่างมาหมาย เป็นการสืบทอดภารกิจของกษัตริย์ราชวงศ์มังราย ที่ได้ทรงทำหน้าที่องค์ศาสนูปภัมภก และทำให้เชียงใหม่เป็นศูนย์กลางความเจริญของพุทธศาสนาในเขตรัฐไทตอนบน การทำนุบำรุงดังกล่าว ไม่เพียงแต่แสดงถึงศรัทธาในศาสนาของเจ้านายและไพร่พลในบ้านเมือง ยังแสดงให้เห็นถึงความเข็มแข็งทางการเมืองและการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจของบ้านเมือง เมื่อสงครามน้อยลง พระเจ้ากาวิละ ทรงเริ่มการก่อสร้างศาสนวัตถุและศาสนสถาน เช่น สร้างช้างเผือกคู่หนึ่งไว้ที่ประตูหัวเวียง (ประตูช้างเผือกในปัจจุบัน), ก่อรูปกุมกันฑ์หนึ่งคู่และรูปฤๅษีหนึ่งตนไว้ที่วัดเจดีย์หลวง
รัชสมัยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงศ์ เป็นสมัยที่หัวเมืองล้านนาเข้มแข็งและมั่งคั่ง เห็นได้จากการก่อสร้างศาสนสถานและศาสนวัตถุที่สำคัญต่าง ๆ เช่น โปรดให้กล่อระฆังทองใบใหญ่ หนักเจ็ดแสนสองหมื่นตำลึง เพื่อตีบอกเวลาในคุ้มหลวง และอีกหนึ่งใบหนักเจ็ดแสนสองหมื่นเก้าพันตำลึง เพื่อบูชาพระธาตุหริภุญชัย นอกจากนี้ ในสมัยของพระองค์ ยังมีการประหารชีวิตคริสเตียนชาวเชียงใหม่สองคน โดยทรงให้เหตุผลว่า เพราะทั้งสองคนหันไปนับถือคริสต์ และพระองค์จะประหารทุกคนที่ทำเช่นนั้น เพระการละทิ้งศาสนาของบ้านเมืองถือเป็นการขบถต่อพระองค์
หัวเมืองนครล้านนานั้น มีสังฆมณฑลเป็นของตนเองแยกจากพระนครกรุงเทพฯ มี พระสังฆราชา ซึ่งมาจากการตั้งโดยเจ้าหลวง ในพิธีถวายสมณศักดิ์นั้น พระสังฆราชาจะประกาศเชื่อฟังเจ้าหลวงในทางโลก และเจ้าหลวงจะประกาศเชื่อฟังสังฆราชในทางธรรม สมณศักดิ์รองจากสังฆราชคือ สวามีสังฆราชา, มหาราชครู, ราชครูโดยสามารถแบ่งออกได้เป็น 18 นิกายได้แก่ นิกายเชียงใหม่, เชียงแสน, น่าน, ไธย (ไทย), มอญ, เลน, งัวราย (วัวลาย), นายเขิน, เขิน, ครง, แพร่, ลัวะ, แม่ปละ, ยอง, ม่าน (พม่า), ลวง, เงี้ยว (ไทใหญ่) และ หลวย
ข้าหลวงใหญ่
สำหรับวาระต่อจากนี้ ดูเพิ่มที่ มณฑลพายัพ
โทคิเมคิเมโมเรียล 2
โทคิเมคิเมโมเรียล 2 ซึ่งเป็นภาคต่อของซีรีส์เกมซิมูเลชันจีบสาวชื่อดัง โทคิเมคิเมโมเรียล ~forever with you~ จากซีรีส์ของเกมส์ โทคิเมคิเมโมเรียล พัฒนาโดยบริษัทโคนามิ โดยภาคนี้ออกวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 โดยครั้งนี้กผลิตลงให้กับเครื่อง เพลย์สเตชัน เพียงเท่านั้น และถือเป็นภาคสุดท้ายสำหรับเครื่อง เพลย์สเตชัน อีกด้วย
ในการเปิดตัวภาคนี้ได้มีการเพิ่มเนื้อเรื่องของตัวละครลงไนตัวเกมส์เพื่อความสมจริงและโรแมนติค นอกจากนี้ยังมีระบบที่เรียกว่า EVS (Emotion Voice System)หรือก็คือระบบเรียกชื่อของตัวละคร โดยที่ตัวละครในเกมส์จะสามารถเรียกชื่อเล่นที่เราตั้งไว้ได้ แต่ผลเสียที่ตามมาคือการกินเนื้อที่ในเมมโมรี่ไปจำนวนมากและยังต้องใช้แผ่นเสริมอีกหลายแผ่นเพื่อที่จะให้เรียกชื่อได้ครบทุกตัวละครอีกด้วย ซึ่งระบบนี้ได้ถูกพัฒนาต่อให้สมบูรณ์ในภาคต่อๆ มา
ตำนานของโรงเรียนฮิบิกิโนะ
ในซีรีส์ของโทคิเมคิแต่ละภาคจะกล่าวถึงตำนานโรแมนติคแตกต่างกันไปในแต่ละเมือง โดยในโรงเรียนฮิบิกิโนะนี้ ได้มีตำนานเล่าขานกันว่า ในวันจบการศึกษา หากชายหญิงคู่ใดไปสารภาพรักกันที่หอระฆังที่อยู่ด้านหลังโรงเรียน ถ้าเสียงระฆังที่เสียนี้ดังขึ้นอีกครั้งเมื่อไร ชายหญิงคู่นั้นจะสมหวังในรัก และมีความสุขตลอดไป
ตัวละคร
เพื่อนสนิทสมัยเด็กของตัวเอกที่แยกจากกันมาถึง 8 ปี โดยเธอแอบมีใจให้มาตั้งแต่เด็ก อยู่ชมรมกรีฑา นิสัยร่าเริง สดใส ค่อนข้างขี้หึง ชอบของที่ทำจากแก้ว เกลียดหนังสยองขวัญ ความมืด แผ่นดินไหว และผู้หญิงที่สวยกว่า
วันเดือนปีเกิด : 25 มิถุนายน    กรุ๊ปเลือด : A   ส่วนสูง: 157 cm
เพื่อนสนิทของฮิคาริเคยได้ฟังเรื่องของตัวเอกจากฮิคาริจึงหวังให้ฮิคาริและเราได้มีความคืบหน้าอย่างกระตือรือล้น เธอรักความเป็นญี่ปุ่นของเธอมากและจะเกลียดอิทธิพลจากชาติอื่นที่เข้ามาทำให้เสียคุณค่าความเป็นญี่ปุ่นไป
วันเดือนปีเกิด : 2 ธันวาคม    กรุ๊ปเลือด : AB   ส่วนสูง: 166 cm
วันเดือนปีเกิด : 1 มกราคม    กรุ๊ปเลือด : O   ส่วนสูง: 155 cm
สาวน้อยที่ต้องรับผิดชอบงานบ้านและค่าใช้จ่ายต่างๆ ในบ้าน เพราะพ่อกับแม่ออกท่องเที่ยวเป็นระยะเวลานาน เธอต้องทำงานพิเศษหาเงินมาเป็นค่าใช้จ่ายในบ้าน และไม่เข้าชมรมใดๆ ส่วนบ้านของเธอนั้นยังมีพี่ชายของเธออยู่อีกด้วย ด้วยเหตุที่เธออยู่เองมานานทำให้เธอเก่งทางด้านงานบ้านและการทำอาหาร และที่สำคัญเธอเกลียดคนเจ้าชู้มากอีกด้วย
วันเดือนปีเกิด : 10 กันยายน    กรุ๊ปเลือด : O   ส่วนสูง: 159 cm
สาวน้อยโรแมนติกที่ชอบการทำนายดวงเป็นที่สุด เธอนั้นเชื่อถือในโชคลางมากก่อนจะออกไปไหนเธอจะต้องดูซะก่อนว่าวันนี้หรือที่ที่จะไปนั้นมีลางดีหรือเปล่าถึงจะออกไปไหนได้ และก็เป็นสาวน้อยช่างฝันที่หวังไว้ว่าซักวันหนึ่งจะมีเจ้าชายรูปงามมาพบเธอแน่นอน
วันเดือนปีเกิด : 24 กุมภาพันธ์    กรุ๊ปเลือด : B   ส่วนสูง: 156 cm
สาวทอมบอยประธานนักเรียนที่ดูออกจะห้าวๆบ้าๆหน่อย เธอนั้นชอบการกินนอนเล่นซะมาก เลยไม่ได้ทำหน้าที่อย่างจริงๆจังๆซักเท่าไหร่ ผลการเรียนก็ติดอันดับสุดยอดโหล่ และยังสนิทกับท่านผอ.ซะด้วย ชอบการ์ตูนกับเกมส์เป็นที่สุดโดยเฉพาะเรื่อง "ก็อดโดริล่า"ที่โด่งดัง
วันเดือนปีเกิด : 18 กรกฎาคม    กรุ๊ปเลือด : B   ส่วนสูง: 149 cm
สาวพูดน้อยและมีความรู้สึกที่ต้องการการหลีกเลี่ยงการเกี่ยวข้องกับคนอื่นๆ ซึ่งเมื่อก่อนเธอเป็นคนที่มีนิสัยสดใสร่าเริงแต่เพราะได้เจออะไรบางอย่างทำให้เธอไม่เชื่อใจคนอื่นอีกแล้ว ไม่รู้เหมือนกันว่าวันใดจะลาออกจากโรงเรียนเพราะตอนนี้เธอมีความทุกข์ใจมาก และยังตามหาผู้ที่เหมือนกับเธออีกด้วย
วันเดือนปีเกิด : 20 พฤษภาคม    กรุ๊ปเลือด : A   ส่วนสูง: 169 cm
ผู้จัดการชมรมเบสบอลของโรงเรียน ค่อนข้างจะเงอะงะเล็กน้อยและชอบคิดว่าตัวเองอ้วนไม่น่ารักแถมยังมีความคิดแบบเด็กๆอีกด้วย เธอเป็นเพียงคนเดียวในเกมส์ที่ต้องย้ายโรงเรียนไปในช่วงปี 2 เธอเป็นคนที่กล้าแสดงออกทุกอย่างแต่สำหรับความรู้สึกทางด้านความรักนั้นกลับไม่กล้าเอาซะเลย
วันเดือนปีเกิด : 14 พฤศจิกายน    กรุ๊ปเลือด : O   ส่วนสูง: 154 cm
รุ่นน้องเอาแต่ใจ เป็นน้องสาวของอิจูอิน เรย์ ในภาคที่ 1 นิสัยเย่อหยิ่งไม่ยอมใครง่ายๆ เธอมีความรู้เรื่องเทคโนโลยีเป็นอย่างดีแต่กลับไร้เดีงสาต่อโลกภายนอกและความรักเป็นอย่างมาก
วันเดือนปีเกิด : 28 ตุลาคม    กรุ๊ปเลือด : AB   ส่วนสูง: 149 cm
อาจารย์ชมรมดนตรีที่แสนเพอร์เฟคทั้งความงาม ความรู้ ความสามารถ เล่นกีฬาก็เก่งชอบเล่นเปียโนอีกด้วย เรียกได้ว่าสมบูรณ์แบบทุอย่าง เธอรู้จักกับตัวเอกและฮิคาริมาตั้งแต่ยังเด็กๆและคอยดูแลแบบพี่สาวที่แสนดี แต่สิ่งที่เธอไม่ชอบคือการตื่นนอนเช้าๆ ตอนนี้เป็นนักศีกษาที่มหาวิทยาลัยและต้องการที่จะไปเป็นอาจารย์ในอนาคต
วันเดือนปีเกิด : 9 ตุลาคม    กรุ๊ปเลือด : A   ส่วนสูง: 164 cm
น้องสาวฝาแฝดของมิโฮะเรียนอยู่ที่โรงเรียนคิราเมคิ แต่ชอบสลับตัวกับมิโฮะมาเรียนที่ฮิบิกิโนะเสมอ ถึงจะเป็นฝาแฝดกันแต่นิสัยแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยมาโฮะจะไม่ชอบของจุกจิกน่ารัก ไม่เชื่อเรื่องดวง แต่จะชอบพวกของแบรนด์เนม ของทันสมัย และการท่องเที่ยวเป็นที่สุด
สาวน้อยดาวแห่งคณะละครสัตว์ทาเคฮิโร่ เป็นคนที่มีความพยายาม และทำอะไรตั้งใจจริงเสมอ เพราะต้องใช้ชีวิตอยู่ในโลกของผู้ใหญ่ เพื่อนสนิทที่สุดของเธอก็คือ ลิงแสนรู้ในคณะละครสัตว์นั่นเอง เพราะว่าเธอต้อง ย้ายไปมาอยู่หลายที่ทำให้ไม่มีเพื่อน ทำให้เธอเป็นคนที่น่าสงสารคนนึงเลยทีเดียว
วันเดือนปีเกิด : 1 มีนาคม    กรุ๊ปเลือด : A   ส่วนสูง: 153 cm
เพื่อนสนิทคาสึมิที่บ้างานสดๆ เป็นคนหนักเอาเบาสู้ และไม่ชอบหยุดนิ่งอยู่กับที่ ในแต่ละวันของเธอนั้นจะไม่ค่อยว่างซักเท่าไหร่ และแม้จะทำงานหนักอย่างไร เธอก็ยังร่าเริงและสนุกสนานได้เสมอ จริงๆ แล้วเธอไม่ได้ลำบากเรื่องเงินแต่อย่างใด ที่เธอทำงานมากมายมหาศาลก็เพราะชอบเท่านั้นเอง
วันเดือนปีเกิด : 20 มกราคม    กรุ๊ปเลือด : B   ส่วนสูง: 167 cm
เพื่อนสนิทตัวเอก เป็นเด็กชายที่มีหน้าตาจิ้มลิ้มเหมือนผู้หญิง คอยให้คำปรึกษาและเรื่องข้อมูลของผู้หญิงได้ เป็นเพื่อนกับเราและกับจุนอิจิโร่ แต่ก็เป็นศัตรูหัวใจเราด้วยเหมือนกัน
วันเดือนปีเกิด : 6 กันยายน    กรุ๊ปเลือด : AB   ส่วนสูง: 153 cm
เพื่อนสนิทของตัวเอกและทาคุมิอีกคน แต่ก็เป็นคู่แข่งด้านความรักด้วยเช่นกันเป็นนักกีฬาของชมรมเคนโด้ มีนิสัยซื้อบริสทธิ์ เกลียดคนขี้อวดที่สุด
เกมส์ภาคเสริม
วางจำหน่ายในปี พ.ศ.2543 ให้กับเครื่องเกมส์เพลย์สเตชัน โดยภาคนี้จะเปลี่ยนระบบจากซิมูเลชันจีบสาว กลายเป็นแนวแอดแวนเจอร์เหมือนดราม่าซีรีส์ของภาคแรก มีระบบมินิเกมส์ซึ่งเอามาจากเกมส์ แดนซ์ แดนซ์ อีโวลูชั่น ซึ่งนางเอกในภาคนี้คือโคโตบูกิ มิยูกิ, ยาเอะ คาโอริ และชิรายูกิ มิโฮะ โดยเนื้อเรื่องจะเป็นโลกคู่ขนานกับภาคหลัก
วางจำหน่ายในปี พ.ศ.2544 ให้กับเครื่องเกมส์เพลย์สเตชัน โดยภาคนี้จะเปลี่ยนระบบจากซิมูเลชันจีบสาว กลายเป็นแนวแอดแวนเจอร์เหมือนดราม่าซีรีส์ของภาคแรก มินิเกมส์ถึงสามเกมส์ในภาคนี้ ซึ่งนางเอกในภาคนี้คืออิจิมอนจิ อากาเนะ, อาคาอิ โฮมูระ และอิจูอิน เมย์ โดยเนื้อเรื่องจะเป็นโลกคู่ขนานกับภาคหลัก
วางจำหน่ายในปี พ.ศ.2544 ให้กับเครื่องเกมส์เพลย์สเตชัน โดยภาคนี้จะเปลี่ยนระบบจากซิมูเลชันจีบสาว กลายเป็นแนวแอดแวนเจอร์เหมือนดราม่าซีรีส์ของภาคแรก เป็นภาคสุดท้ายในชุดซับสตอรี่ ซึ่งนางเอกในภาคนี้คือฮิโนโมโตะ ฮิคาริ, อาโซ คาสึมิ และมินาซึกิ มิยูกิ โดยเนื้อเรื่องจะเป็นโลกคู่ขนานกับภาคหลัก
วางจำหน่ายในปี พ.ศ.2544 ให้กับเครื่องเกมส์เพลย์สเตชัน เป็นเกมส์พัฟเซิลแนวเรียงสีเหมือนกัน โดยจะแข่งกันทำลายหินอย่างต่อเนื่อง และสามารถแกล้งผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามได้โดยมีเนื้อเรื่องคล้ายกับภาคหลัก เล่นได้กับทุกเพศทุกวัยแม้จะไม่มีความรู้เรื่องภาษาญี่ปุ่นเลยก็ตาม
วางจำหน่ายในปี พ.ศ.2547 ให้กับเครื่องพีซี โดยออกเป็นชุดคู่กับ โทคิเมคิเมโมเรียลไทป์ปิ้งภาคแรก ซึ่งภาคนี้จะเป็นการฝึกการพิมพ์ดีด ระดับความยากของเกมส์ค่อนข้างยาก
ปิโกโบลิบาร์
ปิโกโบลิบาร์ (pico Bolívar) ตั้งอยู่ในรัฐเมริดา ทางตะวันตกของประเทศเวเนซุเอลาเป็นส่วนปลายของเทือกเขาแอนดีส มีความสูง 4,978 เมตร และเป็นยอดเขาที่สูงที่สุดในประเทศเวเนซุเอลา บนยอดเขามีหิมะปกคลุมตลอดปี และมีธารน้ำแข็งขนาดเล็ก 3 แห่ง ซึ่งสามารถขึ้นเขาได้โดยมีรถกระเช้าขึ้นเขาจากเมืองเมริดา ซึ่งเป็นรถกระเช้าไต่เขาที่สูงที่สุดในโลก ยอดเขานี้ได้ชื่อมาจากซิมอน โบลิบาร์ นักปฏิวัติผู้ปลดปล่อยอเมริกาใต้
สมาคมฟุตบอลคูเวต
สมาคมฟุตบอลคูเวต (الإتحاد الكويتي لكرة القدم, Kuwait Football Association) เป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลฟุตบอลในประเทศคูเวต มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่คูเวตซิตี ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2495 เป็นสมาชิกของสหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศ (ฟีฟ่า) และสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย (เอเอฟซี) มีหน้ารับผิดชอบดูแลการแข่งขันฟุตบอลลีกในประเทศรวมถึงฟุตบอลทีมชาติคูเวต
ประพจน์ อัศววิรุฬหการ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประพจน์ อัศววิรุฬหการ เป็น กรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา,กรรมการสภาสถาบันผู้ทรงคุณวุฒิของสถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา นักวิชาการ นักภาษาศาสตร์ และ นักอักษรศาสตร์ชาวไทย
ประวัติ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประพจน์ อัศววิรุฬหการ หรือที่รู้จักกันในนาม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประพจน์ อัศววิรุฬหการ เกิดที่อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาและวรรณคดีบาลีและภาษาสันสกฤต พระไตรปิฎกฉบับภาษาจีน และพระพุทธศาสนาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เคยดำรงตำแหน่งเป็นคณบดีคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปัจจุบันเป็น กรรมการสภามหาวิทยาลัยผู้ทรงคุณวุฒิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ความชำนาญพิเศษ
พระพุทธศาสนา เถรวาท, พระพุทธศาสนามหายาน, ภาษาบาลี, ภาษาสันสกฤต, พระไตรปิฎกภาษาจีน, พระพุทธศาสนาในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้, อิทธิพลความเชื่อทางศาสนาและปรัชญาในอินเดียที่มีต่อวรรณคดีไทย
ผลงานทางวิชาการ
ผลงานที่สร้างชื่อให้ดร.ประพจน์เล่มแรกก็คือวิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต ที่นำเสนอต่อบัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้รับทุนวิจัยรัชดาภิเษกสมโภช โดยอธิบายอย่างละเอียดถึงความต่างระหว่างพระโพธิสัตว์ในคัมภีร์ของฝ่ายเถรวาทและมหายาน  หลังจากนั้นก็มีผลงานทางพระพุทธศาสนาที่เขียนขึ้นต่อยอดงานวิจัยอื่นๆ หลายเรื่อง วิทยานิพนธ์ที่นำเสนอต่อมหาวิทยาลัยเบิร์กลีย์ในระดับปริญญาเอก ชื่อ  "The Ascendency of Theravada Buddhism in Southeast Asia" นั้นเป็นงานที่น่าสนใจมากเพราะได้นำเอาประเด็น สุวรรณภูมิ มาวิเคราะห์อย่างละเอียด วิทยานิพนธ์เล่มนี้ เป็นการวิเคราะห์สุวรรณภูมิของนักภาษาและวรรณคดีบาลีและสันสกฤตเล่มแรกของไทยที่เขียนอย่างละเอียด  โดยผู้วิจัยตรวจสอบทั้งหลักฐานที่อ้างถึงสุวรรณภูมิในภาษาบาลี, สันสกฤต, บันทึกประวัติศาสตร์ในภาษาจีน, หลักฐานทางโบราณคดี, หลักฐานจารึกและหลักฐานจากกรีกและอื่นๆ มาร่วมวิเคราะห์อีกมาก
เกียรติภูมิ
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประพจน์เป็นหนึ่งในนักวิชาการด้านพุทธศาสน์ศึกษาในยุคใหม่ของไทยไม่กี่คนที่ทำงานได้ระดับนานาชาติ เน้นผลิตงานต่อยอด ดังนั้น จึงเป็นนักวิชาการที่ได้รับการจับตามองมากที่สุดคนหนึ่งในประเทศไทย ผลงานของอาจารย์ประพจน์แม้จะมีไม่มาก แต่เน้นคุณภาพ ทั้งได้ทำงานวิจัยร่วมงานกับ ดร. ปีเตอร์ สกิลลิง อยู่เป็นประจำ ได้เป็นหนึ่งในกรรมการประสานงานเพื่อความร่วมมือด้านการจัดการเรียนการสอนวิชาว่าด้วยพุทธธรรม หรือวงการพุทธศาสน์ศึกษาระหว่างมหาวิทยาลัยเมืองไทย 6 สถาบันกับศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา ของมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดด้วย รางวัลบุคคลดีเด่นสถาบันขงจื้อ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
สาขามนุษยศาสตร์
สงครามออตโตมันในยุโรป
สงครามออตโตมันในยุโรป (Ottoman wars in Europe) เป็นสงครามของจักรวรรดิออตโตมันที่ต่อสู้ในยุโรปที่บางครั้งก็เรียกว่า “สงครามออตโตมัน” หรือ “สงครามตุรกี” โดยเฉพาะในตำราที่เขียนในยุโรปในสมัยโบราณ
“สงครามออตโตมันในยุโรป” แบ่งออกเป็นห้าสมัยที่รวมทั้ง:
ณัฐ ศักดาทร
ณัฐ ศักดาทร เกิดเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2526 นักร้อง นักแสดงไทย ได้รับรางวัลชนะเลิศ สุดยอดนักล่าฝัน จากรายการ ทรู อะคาเดมี แฟนเทเชีย ฤดูกาลที่ 4 มีรหัสประจำตัวคือ V1
ประวัติ
ณัฐ ศักดาทร เกิดที่อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เข้าศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาจนถึงมัธยมศึกษาปีที่ 2 ที่โรงเรียนมงฟอร์ตวิทยาลัย ก่อนไปศึกษาต่อจนจบชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายที่ Peddie School ประเทศสหรัฐอเมริกา และเข้าศึกษาระดับปริญญาตรีที่คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด จากนั้นศึกษาด้านดนตรีต่อที่ Berklee College of Music อีก 1 เทอม จึงกลับมาที่เมืองไทย
นัทเคยเป็นสมาชิกวง a cappella ที่ชื่อ Harvard Opportunes สมัยเรียนที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และมีความสามารถพิเศษคือ พูดภาษาอังกฤษและภาษาญี่ปุ่นได้คล่องแคล่ว รวมทั้งยังสามารถเล่นเปียโน และวาดรูปได้ดีอีกด้วย
นัทได้รางวัลชนะเลิศในการแข่งขัน True Academy Fantasia Season 4 และมีผลงานเพลงที่ออกร่วมกับนักล่าฝันอีก 11 คนที่วางแผงในวันที่ 4 ตุลาคม 2550 กับอัลบั้ม "X-Treme Army" และมีเพลงที่ร้องเดี่ยวในอัลบั้มคือเพลง "แค่ชอบ" และเพลง "หวง" ที่ร้องร่วมกัน 3 คนในทีม Pop Army (นัท-แจ็ค-โจ้) และร้องรวม ในเพลง "Army Energy"
วันที่ 25 เมษายน 2551 อัลบั้ม All You Need Is Love อัลบั้มเดี่ยวอัลบั้มแรกในชีวิตของ ณัฐ ศักดาทร ได้ออกวางแผงทั่วประเทศ ในอัลบั้มนี้ นัทได้แสดงความสามารถทางดนตรี โดยมีเพลง "รักได้อีก" ที่นัทแต่งเนื้อท่อนแร็พภาษาอังกฤษ เพลงที่แต่งทำนอง "คำสามคำ" รวมทั้งเพลง "The Way to your Heart" ที่แต่งเองทั้งเนื้อร้องและทำนองรวมอยู่ด้วย
วันที่ 30 เมษายน 2553 single แรกของนัท "ไม่มีพรุ่งนี้" เพลงจากอัลบั้ม "The Winners Project" ได้ถูกปล่อยเป็นครั้งแรกตามคลื่นวิทยุต่าง ๆ เพลงนี้นัทได้แสดงความสามารถทางดนตรีคือได้แต่งทำนองเองอีกด้วย และ single ที่ 2 ของนัทในอัลบั้มนี้คือเพลง "นาทีเงียบงัน" ที่ปล่อยออกมาในช่วงปลายเดือนกันยายน 2553
วันที่ 19 เมษายน 2554 เพลง "ดับไฟด้วยน้ำมัน" single แรกในอัลบั้มเดี่ยวอัลบั้มที่ 2 361° Nat Sakdatorn ก็ได้ถูกปล่อยออกมาตามคลื่นวิทยุต่าง ๆ
วันที่ 8 สิงหาคม 2554 เพลง "คิดถึงดังดัง" single ที่สองในอัลบั้มเดี่ยวที่ 2 361° Nat Sakdatorn ได้ถูกปล่อยออกมาครั้งแรก ซึ่งเพลงนี้ แก้ว ซาซ่า (จรีนา สิริสิงห) ร่วมร้อง featuring ด้วย
วันที่ 9 มกราคม 2555 เพลง "ฉันยังอยู่ทั้งคน" Single ที่สามจากอัลบั้ม 361° Nat Sakdatorn ได้ถูกปล่อยออกมาตามคลื่นวิทยุ
วันที่ 28 พฤษภาคม 2555 เพลง "หนึ่งคำที่รอ" Single ที่สี่จากอัลบั้ม 361° Nat Sakdatorn ได้ถูกปล่อยออกมาตามคลื่นวิทยุ
หลังจากหมดสัญญากับค่าย True Fantasia ณัฐ ศักดาทร ได้ทำสัญญากับค่าย Music Cream ในเครือ GMM Grammy เพื่อเป็นศิลปินในสังกัดโดยเริ่มตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2555 เป็นต้นไป หลังจากหมดสัญญากับค่าย Music Cream ณัฐออกมาเป็นศิลปินอิสระในเดือนมิถุนายน 2561
นอกจากนี้ ณัฐ ยังเป็นหนุ่มรักสุขภาพ เข้าร่วมรายการวิ่งมาราธอนที่จัดขึ้นทั้งในประเทศและต่างประเทศ และเริ่มมีคนชื่นชอบกลุ่มใหม่ที่ไม่ใช่แฟนคลับหรือแฟนเพลง (กลุ่มนักวิ่ง นักกีฬา คนทั่วไปที่ออกกำลังกาย) ยกให้เป็นแรงบันดาลใจในการออกกำลังกายอีกด้วย
อาหารตะวันออกกลาง
อาหารตะวันออกกลาง เป็นอาหารที่ได้รับอิทธิพลจากแหล่งอารยธรรมใหญ่สามแหล่งคือเปอร์เซีย, อาหรับ และออตโตมาน เมื่อศาสนาอิสลามแพร่กระจายไปทำให้วัฒนธรรมการปรุงอาหารของตะวันออกกลางแพร่กระจายไปสู่อินเดีย มลายู - ชวา รวมทั้งประเทศไทย ลักษณะเด่นของอาหารตะวันออกกลางได้แก่
ชื่อพระราชทาน
ชื่อพระราชทาน หมายถึง ชื่อของสถานที่ สิ่งของ หรือบุคคล ที่พระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงเป็นผู้ให้ คือ "พระราชทาน" เช่น ชื่อสนามบิน "สุวรรณภูมิ" เป็นชื่อพระราชทาน แต่ถ้าเป็นของบุคคลก็ควรจะเรียกลดหลั่นกันลงตามฐานะ เช่น "สิริกิติ์" เป็นพระนามพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว หรือ "ณ ป้อมเพชร" เป็นนามสกุลพระราชทาน "คุณทองแดง" เป็นชื่อที่พระราชทานให้สุนัขทรงเลี้ยง เป็นต้น
อูนไบเฮกเซียม
อูนไบเฮกเซียม (Unbihexium, Unbihexium ) เป็นธาตุที่มีเลขอะตอมเท่ากับ 126 และมีสัญลักษณ์ Ubh
อูนไบเฮกเซียมเป็นธาตุในหมู่ซูเปอร์แอกทิไนด์
ถ้ำกุฟร์ ฌ็อง-แบร์นาร์
ถ้ำกุฟร์ ฌ็อง-แบร์นาร์ (Gouffre Jean-Bernard) ชื่อถ้ำตั้งตามผู้ค้นพบ ตั้งอยู่บริเวณเชิงเทือกเขาแอลป์ ทางใต้ของทะเลสาบเจนีวา ประเทศฝรั่งเศส ถูกค้นพบเมื่อปี ค.ศ. 1959 จัดได้ว่าเป็นถ้ำที่ลึกที่สุดในโลก คาดกันว่าลึก 2,264 เมตร วัดจากระดับน้ำทะเล
แอโรฟลอต
แอโรฟลอต (Аэрофло́т; Aeroflot) เป็นสายการบินแห่งชาติของรัสเซีย และเคยเป็นสายการบินแห่งชาติของสหภาพโซเวียตในอดีต ให้บริการเที่ยวบินทั้งภายในและภายนอกประเทศ 97 เมือง ใน 48 ประเทศ มีฐานบินหลักอยู่ที่ท่าอากาศยานนานาชาติเชเรเมเตียโว กรุงมอสโก
ประวัติ
แอโรฟลอตเริ่มต้นในปีค.ศ. 1923 ในสหภาพโซเวียต ประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ของแอโรฟลอตถูกเก็บเป็นความลับเมื่อสงครามเย็นเริ่มต้นขึ้น และแอโรฟลอตต้องยกเลิกเที่ยวบินไปสหรัฐอเมริกา
ตลอดช่วงทศวรรษ 1960, 70 และ 80 แอโรฟลอตและสายการบินอีสเทิร์น บลอคประสบอุบัติเหตุทางอากาศหลายครั้งเนื่องจากเครื่องบินรัสเซียที่เก่าและประสิทธิภาพต่ำ สิ่งเหล่านี้เป็นรุ่นเดียวที่ แอโรฟลอตและสายการบินเหล่านั้นสามารถใช้ได้ อย่างไรก็ตาม แอโรฟลอตเป็นสายการบินที่ใหญ่ที่สุดในโลกจนถึงช่วงทศวรรษ 1980 หลังจากสหภาพโซเวียตสิ้นสุดในปี 2534 แอโรฟลอตเริ่มปรับปรุงฝูงบินของตนให้ทันสมัยและซื้อเครื่องบินตะวันตกเพิ่มเติม เช่น แอร์บัส เอ300 และ โบอิง 767 จนถึงปี 1991 แอโรฟลอตเริ่มเดินทางไปยังสหรัฐอเมริกา แอโรฟลอตเป็นสมาชิกของกลุ่มพันธมิตรการบินสกายทีม ณ ปีค.ศ. 2015 แอโรฟลอตมีเส้นทางการบินบินไปยัง 150 เมืองใน 52 ประเทศ
จุดหมายปลายทาง
ก่อนเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2022 แอโรฟลอตให้บริการ 146 จุดหมายปลายทางใน 52 ประเทศ แต่ได้ลดลงเหลือเพียง118 จุดหมายหลังจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน
พันธมิตรทางการบิน
แอโรฟลอตเป็นสมาชิกของสกายทีม ลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม ค.ศ.2004 และเข้าเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบในเดือนเมษายน ค.ศ.2006  แม้ว่าแอโรฟลอตจะไม่เป็นไปตามมาตรฐานทั่วไปของพันธมิตรในขณะนั้น แต่สกายทีมมองเห็นศักยภาพในเครือข่ายศูนย์กลางขนาดใหญ่ของสายการบินและตัดสินใจว่าจะชดเชยข้อบกพร่องของสายการบิน บริษัทขนส่งสินค้าของแอโรฟลอต แอโรฟลอต-คาร์โก้ ซึ่งต่อมาได้รวมเข้ากับบริษัทแม่อีกครั้ง โดยดำเนินการเป็นส่วนหนึ่งของ สกายทีม คาร์โก้
ด้วยการเริ่มต้นมาตราการคว่ำบาตรต่อรัสเซียหลังการโจมตียูเครนในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2022 สกายทีมได้ระงับสถานะสมาชิกของแอโรฟลอต
ข้อตกลงการบินร่วม
ณ เดือนมีนาคม ค.ศ. 2023 แอโรฟลอตได้ทำข้อตกลงการบินร่วมกับสายการบินต่างๆ ดังต่อไปนี้:
ฝูงบิน
ณ เดือนมีนาคม ค.ศ. 2023 แอโรฟลอตมีเครื่องบินประจำการในฝูงบินดังนี้: ณ เดือนมีนาคม ค.ศ.2023 แอโรฟลอตมีอายุฝูงบินเฉลี่ย 7.2 ปี
รางที่สี่
รางที่สี่ (Fourth Rail) เป็นรางตัวนำไฟฟ้าอีกรางหนึ่งที่ใช้ในการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้กับการเดินรถระบบราง โดยเป็น return path ของรางที่สาม รางที่สี่นี้ปกติถูกวางไว้ระหว่างรางวิ่งทั้งสอง โดยทั่วไปของการจ่ายกระแสไฟฟ้าให้การเดินรถระบบราง กระแสไหลกลับจะวิ่งผ่านทางรางวิ่งทั้งสอง
ความหมาย
การเดินรถในระบบรางที่ใช้ไฟฟ้าเป็นพลังงานฉุดลากขบวนรถไฟ ในปัจจุบันจะใช้พลังงานไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าย่อยที่สร้างขึ้นต่างหาก แยกจากไฟฟ้าสำหรับชุมชนหรือเพื่อการพานิชย์อื่นไฟฟ้าที่ใช้ในการเดินรถมีทั้งการใช้กระแสสลับและกระแสตรง รายละเอียดหาอ่านได้จาก การจ่ายไฟฟ้าให้ระบบราง ระบบรางที่สี่ใช้กับระบบการเดินรถไฟด้วยไฟฟ้ากระแสตรงเท่านั้น
กระแสตรงที่ใช้ส่วนใหญ่มีแรงดันที่ 750 V ถูกส่งมาในรางที่สามที่เป็นตัวนำไม่หุ้มฉนวน และไหลกลับไปในรางวิ่งสองราง รางที่สามจะวางขนานไปกับรางวิ่ง แต่อยู่ด้านนอก และอยู่คนละฝั่งกับชานชลาเพื่อความปลอดภัย หัวรถจักรรับพลังงานไฟฟ้าจากรางที่สามผ่านทาง'รองเท้า' ที่ติดอยู่ด้านล่างของตัวรถ ไฟฟ้าดังกล่าวถูกจ่ายให้มอเตอร์ขับเคลื่อนขบวนรถและอุปกรณ์ไฟฟ้าอื่นๆ กระแสไฟฟ้าจะไหลกลับแหล่งกำเนิดผ่านทางล้อรถไฟที่เป็นเหล็กและรางวิ่งจนครบวงจร ในบางกรณี รางวิ่งไม่สามารถใช้เป็นตัวนำส่งผ่านกระแสไหลกลับได้ จึงต้องวางรางตัวนำเพิ่มเป็นรางที่สี่
630 V DC รางที่สี่
รถไฟใต้ดินลอนดอนในประเทศอังกฤษ เป็นหนึ่งในเครือข่ายไม่กี่เครือข่ายที่ใช้ระบบรางที่สี่ รางที่เพิ่มมานี้ถูกใช้เป็น return path โดยที่ในระบบรางที่สามและระบบเหนือศีรษะใช้รางวิ่งเป็น return path บนรถไฟใต้ดินลอนดอน รางที่สามถูกวางอยู่ข้างรางวิ่ง มีกระแสไฟ 420 V DC, และรางที่สี่ถูกวางตรงกลางระหว่างรางวิ่งทั้งสอง มีกระแสไฟ -210 V DC ซึ่งเมื่อรวมกันจะให้แรงฉุดที่ 630 V DC ระบบเดียวกับที่ใช้สำหรับรถไฟใต้ดินสายที่เก่าแก่ที่สุดของมิลาน, สายรถไฟใต้ดิน 1 ของมิลานซึ่งมีหลายเส้นทางล่าสุดใช้ทั้งแบบ catenary เหนือศีรษะและแบบรางที่สี่
รูปแบบนี้ถูกนำมาใช้เพราะปัญหาจากกระแสไหลกลับ ซึ่งควรมาทางรางวิ่ง(สายดิน) แต่กลับไหลทางผนังอุโมงค์เหล็กแทน สิ่งนี้ทำให้เกิดความเสียหายจากไฟฟ้า shock และแม้กระทั่งการอาร์คเป้นประกายไฟถ้าทุกส่วนของอุโมงค์ไม่ bond กันให้ดี เมื่อกระแสไฟฟ้าไหลไม่สะดวกช่วงรอยต่อจะทำให้เกิดประกายไฟกระโดดข้ามระหว่างตัวนำได้ แต่ปัญหาก็เลวร้ายลงไปอีกเพราะกระแสไหลกลับยังมีแนวโน้มที่จะไหลผ่านท่อเหล็กที่ใกล้เคียงที่ใช้สร้างท่อน้ำและท่อก๊าซ บางส่วนของท่อเหล่านี้คือท่อเมนวิคตอเรียที่สร้างก่อนรถไฟใต้ดินกรุงลอนดอนไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อรับกระแสและไม่มีการ bond เพียงพอระหว่างกลุ่มท่อ ระบบรางที่สี่แก้ปัญหานี้ แม้ว่าการจ่ายกระแสไฟฟ้ามีจุดกราวด์ที่ถูกสร้างขึ้น การเชื่อมต่อแบบนี้ยังได้มาโดยการใช้วัสดุที่มีความนำไฟฟ้าสูงซึ่งทำให้มั่นใจได้ว่ากระแสดินที่กระจัดกระจายจะถูกจัดการให้อยู่ในระดับที่บริหารจัดการได้
รถไฟใต้ดินกึ่งพื้นผิวในกรุงลอนดอนยังทำงานในรูปแบบรางที่สี่ในหลายพื้นที่ (เช่นสาย Piccadilly และสายบริการปริมณฑล Uxbridge) ขบวนบรรทุกกึ่งพื้นผิวและขบวนระดับลึกวิ่งบนรางเดียวกัน บนรางที่รถไฟใต้ดินลอนดอนใช้ร่วมกับรถไฟแห่งชาติแบบรางที่สาม (เบเกอร์ลูและเส้นในเขตอำเภอ), รางที่สี่อยู่ตรงกลางเชื่อมต่อรางวิ่งทั้งสอง ที่ช่วยให้ทั้งสองประเภทของรถไฟทำงานที่แรงดันประนีประนอมที่ 660 V รถไฟใต้ดินวิ่งผ่านจากส่วนหนึ่งไปยังอีกส่วนหนึ่งที่ความเร็วการเชื่อมต่อไฟฟ้า lineside และความต้านทานแยกทั้งสองประเภทของแหล่งจ่าย
100 V DC, รางที่สี่
ระบบ monorail ยกระดับที่ National Motor Museum, Beaulieu ถึงแม้จะถูกเรียกว่ารางเดี่ยว ระบบจะใช้ล้อรถเป็นยางธรรมชาติที่วิ่งบนรางโลหะ 2 ราง ข้างละรางของ guide ตรงกลาง เนื่องจากยางธรรมชาติไม่นำไฟฟ้าจึงต้องใช้ 2 รางเป็นรางนำกระแสไฟฟ้า อีก 2 รางเป็นทางกระแสไหลกลับ(ถึงได้เรียกว่าระบบสี่ราง)
เมทัลเกียร์
เมทัลเกียร์ (Metal Gear) เป็นเกมแนวลอบฆ่า ออกแบบโดยฮิเดะโอะ โคะจิมะ พัฒนาและจัดจำหน่ายโดยบริษัทโคนามิ ออกจำหน่ายครั้งแรกในวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1987 สำหรับเครื่อง MSX2 โดยผู้เล่นจะได้รับบทบาทเป็นโซลิด สเน็ค เจ้าหน้าที่หน่วยรบพิเศษ FOXHOUND ที่ต้องไปสืบหาอาวุธที่มีชื่อว่าเมทัลเกียร์ ซึ่งเป็น "รถถังเดินได้" ที่มีความสามารถในการยิงขีปนาวุธนิวเคลียร์ได้
วางจำหน่าย
Metal gear Big Boss หรือที่เรารู้จักในนาม Naked Snake ได้ก่อตั้งกองทัพ FOXHOUND และได้มีการนำยีนส์ของเขามาซึ่งทำให้เกิด Snake คนใหม่อีก3คนคือ Solid Snake, Liquid Snakeและ Solidus Snake
มหาทวีปลอเรเชีย
มหาทวีปลอเรเชีย (Laurasia or  ) เป็นมหาทวีปที่ตั้งอยู่ทางเหนือของ มหาทวีปกอนด์วานา ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหาทวีปแพนเจีย เมื่อประมาณ 335 - 175  ล้านปีก่อน มหาทวีปนี้แยกออกจากมหาทวีปกอนด์วานา ในช่วง 215 - 175  ล้านปีก่อน (เริ่มต้นในปลายยุคไทรแอสซิก) ในระหว่างการล่มสลายของมหาทวีปแพนเจีย และล่องลอยไปทางทิศเหนือหลังจากแยกตัวออก
ชื่อนี้รวมชื่อของ ทวีปลอเร็นเทีย เป็นชื่อที่ระบุไว้ใน North American craton และEurasia ตามที่ได้รับการแนะนำโดยการตั้งชื่อธรณีวิทยา Laurasia ได้รวบตัวพื้นที่ส่วนใหญ่ของแผ่นดินซึ่งสร้างขึ้นในทวีปปัจจุบันของซีกโลกเหนือ ,ส่วนใหญ่ที่ทวีปลอเร็นเทีย ,ทวีปบอลติกา ,ทวีปคาซัคสถาเนีย ,ทวีปไซบีเรีย ,North China ,South China และEast China
สโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ยูไนเต็ดในฤดูกาล 2023–24
ฤดูกาล 2023–24 เป็นฤดูกาลที่ 137 ในประวัติศาสตร์ของ แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด เป็นฤดูกาลที่ 32 ของพวกเขาในพรีเมียร์ลีก และเป็นฤดูกาลที่ 49 ติดต่อกันในลีกสูงสุดนับตั้งแต่เลื่อนชั้นจากดิวิชั่น 2 ในปี ค.ศ. 1975 สโมสรเข้าร่วมการแข่งขันในพรีเมียร์ลีก เอฟเอคัพ ลีกคัพ และยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก
ฤดูกาลนี้จะเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ฤดูกาล 2010–11 ที่ไม่มีผู้รักษาประตูมือหนึ่ง ดาบิด เด เฆอา และกองหลังตัวกลาง ฟิล โจนส์ ซึ่งออกจากสโมสรเมื่อสัญญาของพวกเขาหมดลง นี่หมายความว่าเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่ฤดูกาล 1993–94 ที่ทีมจะไม่มีผู้เล่นที่เซ็นสัญญาโดยเซอร์อเล็กซ์ เฟอร์กูสัน หรือผู้เล่นในชุดที่คว้าแชมป์พรีเมียร์ลีก
พรีซีซั่นและกระชับมิตร
ยูไนเต็ดประกาศทัวร์สหรัฐอเมริกาในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2023 โดยมีแมตช์กระชับมิตรกับเรกซัมในซานดิเอโก และโบรุสเซีย ดอร์ทมุนด์ในลาสเวกัส ในวันศุกร์ที่ 12 พฤษภาคม สโมสรได้ประกาศการแข่งขันนัดกระชับมิตรปรีซีซั่นนัดที่ 3 และนัดสุดท้ายในสหรัฐอเมริกา โดยพบกับอาร์เซนอลในนครนิวยอร์ก และพบกับเรอัลมาดริด ในฮิวสตัน
พรีเมียร์ลีก
โปรแกรมการแข่งขันพรีเมียร์ลีก ฤดูกาล 2023–24 จะถูกปล่อยออกมาในวันพฤหัสบดีที่ 15 มิถุนายน ค.ศ. 2023
แอร์แคนาดา
แอร์ แคนาดา (Air Canada) เป็นสายการบินแห่งชาติของประเทศแคนาดา อีกทั้งยังเป็นสายการบินที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ และใหญ่เป็นอันดับที่ 12 ของโลกเมื่อนับตามขนาดฝูงบิน ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1937 มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองมอนทรีอัล รัฐควิเบก สายการบินให้บริการทั้งเที่ยวบินทั่วไป เที่ยวบินเหมาลำ และบริการขนส่งสินค้าไปยังกว่า 240 จุดหมายทั่วโลก โดยมีท่าอากาศยานหลักคือท่าอากาศยานนานาชาติโทรอนโตเพียร์สัน และเป็นหนึ่งในสายการบินผู้ร่วมก่อตั้งพันธมิตรสายการบินสตาร์อัลไลแอนซ์ ในปี ค.ศ. 2006 มีผู้ใช้บริการสายการบินกว่า 32 ล้านคน
ทรานส์แคนาดาแอร์ไลน์
ในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1937 สายการบินทรานส์แคนาดาแอร์ไลน์ (Trans-Canada Airlines) ได้ถูกก่อตั้งขึ้นเป็นบริษัทลูกของการรถไฟแคนาดา (Canadian National Railway) โดยเที่ยวบินที่มีผู้โดยสารเที่ยวบินแรกได้เริ่มต้นขึ้นโดยใช้เครื่องบินล็อกฮีด แอล-10เอ บรรทุกผู้โดยสาร 2 คน และจดหมายจำนวนหนึ่งจากแวนคูเวอร์ ไปยังซีแอตเทิล เมื่อวันที่1 กันยายนของปีเดียวกัน ในช่วงแรก สายการบินมีสำนักงานอยู่ที่เมืองวินนิเปก แต่ได้ย้ายไปยังเมืองมอนทรีอัล ตามนโยบายของรัฐบาลกลางในปีค.ศ. 1949 และทรานส์แคนาดาแอร์ไลน์ยังเป็นสายการบินแรกๆ ที่นำระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในการจองที่นั่ง หลังจากนั้นในปีค.ศ. 1694 สายการบินได้กลายเป็นสายการบินแห่งชาติ และได้เปลี่ยนชื่อสายการบินเป็นแอร์แคนาดาในปีถัดมา ในช่วงปลายทศวววษ 1970 ได้มีการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่ของการรถไฟแคนาดา ทำให้แอร์แคนาดาได้แยกตัวเป็นอิสระจากการรถไฟแคนาดา และเป็นบริษัทที่บริหารงานโดยรัฐ (เช่นเดียวกับการบินไทยในปัจจุบัน)
ช่วงทศวรรษ 1980 และ 1990
ในปี ค.ศ. 1987 แอร์แคนาดาได้กลายเป็นสายการบินแรกของโลกที่มีนโยบายห้ามสูบบุหรี่ในเที่ยวบิน และในปี พ.ศ. 2532 (ค.ศ. 1989) สายการบินได้ประสบความสำเร็จในการแปรรูปรัฐวิสาหกิจเป็นของเอกชน และได้ขายธุรกิจบัตรเครดิตของสายการบินให้กับไดเนอร์คลับ แอร์แคนาดากลายเป็นหนึ่งในสมาชิกก่อตั้งของเครือข่ายพันธมิตรสายการบินสตาร์อัลไลแอนซ์ ในปี ค.ศ. 1990 และได้มีการใช้เที่ยวบินร่วมกับสายการบินในเครือข่าย
นักบินของแอร์แคนาดาได้ทำการนัดหยุดงานเป็นครั้งแรกในวันที่ 2 กันยายน ค.ศ. 1998 และในปลายปีค.ศ. 1999 รัฐบาลแคนาดาได้ผ่อนปรนข้อกำหนดในการทำการบินบางข้อ ส่งผลให้สายการบินในแคนาดาเริ่มมีความพยายามที่จะควบรวมกิจการ
ศตวรรษที่ 21
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2001 แอร์แคนาดาได้เข้าควบกิจการของแคนาเดียนแอร์ไลน์อินเตอร์เนชันแนล แอร์แคนาดาเป็นสายการบินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดอันดับที่สิบสองของโลกในศตวรรษที่ 21
จุดหมายปลายทาง
แอร์แคนาดาได้ให้บริการเที่ยวบินไปยัง 222 จุดหมายปลายทางทั่วโลก
ข้อตกลงการบินร่วม
แอร์แคนาดามีข้อตกลงการทำบินร่วมกับสายการบินดังต่อไปนี้:
ข้อตกลงระหว่างสายการบิน
แอร์แคนาดามีข้อตกลงกับสายการบินดังต่อไปนี้:
ฝูงบิน
ณ เดือนเมษายน ค.ศ. 2022 ฝูงบินของแอร์แคนาดามีดังนี้:
900
900 (เก้าร้อย) เป็นจำนวนธรรมชาติที่อยู่ถัดจาก 899 (แปดร้อยเก้าสิบเก้า) และอยู่ก่อนหน้า 901 (เก้าร้อยเอ็ด)
ปัสสาวะ
ปัสสาวะ (ภาษาปากว่า ฉี่ หรือ เยี่ยว) เป็นของเสียในรูปของเหลวที่ร่างกายขับถ่ายออกมาโดยไต ด้วยกระบวนการกรองจากเลือดและขับออกทางท่อปัสสาวะ ซึ่งเป็นผลจากกระบวนการสร้างและสลายในระดับเซลล์ (cellular metabolism) แล้วทำให้เกิดสารประกอบไนโตรเจนที่เป็นของเสียจำนวนมาก ซึ่งจำเป็นต้องกำจัดออกจากกระแสเลือด
พิษ
ปัสสาวะไม่เป็นพิษ แม้ปัสสาวะประกอบด้วยสารเคมีที่ร่างกายไม่ต้องการ ซึ่งสามารถทำให้ระคายเคืองผิวหนังและตาได้ แต่ถ้าหากผ่านกระบวนการกรองที่เหมาะสม จะสามารถสกัดน้ำออกมาเป็นน้ำดื่มได้ อย่างเช่นน้ำดื่มของนักบินอวกาศ
ลักษณะเฉพาะ
ปัสสาวะทั่วไปอาจมีสีแตกต่างกันตั้งแต่ใสไม่มีสีจนถึงสีอำพันเข้ม ขึ้นอยู่กับระดับความอวบน้ำ (hydration) ของร่างกายและองค์ประกอบอื่น ๆ
การวิเคราะห์ทางเคมี
นักชีวเคมีได้วิจัยสารต่าง ๆ ในปัสสาวะพบว่า 95% เป็นน้ำ 2.5 % เป็นยูเรีย อีก 2.5% เป็นสารอื่น ๆ ถ้าแยกส่วนประกอบที่เป็นมิลลิกรัมออกมาในน้ำปัสสาวะ 100 ซีซี จะพบว่ามี
สีที่ผิดปกติ
สีน้ำตาล เกิดจากการดื่มน้ำน้อย ทำให้มีของเสียปะปนกับปัสสาวะมาก ปรกติต้องดื่มน้ำมาก ๆ จึงจะทำให้ปัสสาวะมีสีใส
กลิ่น
ปัสสาวะของคนเราและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมล้วนมีกลิ่นคาวเพราะมีกรดยูเรียอยู่ภายในปัสสาวะ
ความเป็นกรดเบส
โดยทั่วไปปัสสาวะจะค่อนข้างมีความเป็นกรดอยู่เล็กน้อย pH ประมาณ 6.0 แต่ก็อาจมีค่าเป็นกลางหรือเป็นด่างเล็กน้อยก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำที่ดื่ม ประเภทอาหาร และยาที่บริโภค โดยช่วงอ้างอิงของค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) ของปัสสาวะนั้นจะอยู่ที่ 4.6 – 8.0 ส่วนสาเหตุที่ทำให้ปัสสาวะปกติมีความเป็นกรดเล็กน้อยนั้นก็เนื่องมาจากร่างกายขับไฮโดรเจนไออน (H ion) ออกมาทางน้ำปัสสาวะเพื่อรักษาสมดุลของกรดเป็นด่างในร่างกายนั่นเอง
กีฬาเปซาปัลโลในโอลิมปิกฤดูร้อน 1952
การแข่งขันเปซาปัลโลในโอลิมปิกฤดูร้อน 1952 เป็นการแข่งขันกีฬาสาธิตในกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 15 ที่กรุงเฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์ ระหว่างวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 จัดขึ้นที่สนาม Helsingin Olympiastadion ซึ่งการแข่งขันกีฬาเปซาปัลโลครั้งนี้มีการแข่งขันทั้งหมด 1 รายการ คือ ประเภททีมชาย 1 รายการ และประเภททีมหญิง 0 รายการ โดยมีนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขัน 24 คน จาก 1 ประเทศ
ภาษาชูวัช
ภาษาชูวัช (ชูวัช: Чӑвашла, ทับศัพท์ Chăvashla, ) เป็นภาษากลุ่มเตอร์กิก ใช้พูดในบริเวณเทือกเขายูรัลทางตอนกลางของรัสเซีย เป็นภาษาราชการของสาธารณรัฐชูวัชในประเทศรัสเซีย มีผู้พูดราว 2 ล้านคน ภาษานี้เป็นภาษาเดียวในสาขาOghur ในกลุ่มภาษาเตอร์กิกที่ยังมีผู้พูด ภาษาที่มีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชได้แก่ ภาษาตาตาร์ ภาษากลุ่มฟินโน-อูกริก ภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับ และภาษาเปอร์เซีย
แต่โบราณ ภาษาชูวัชเขียนด้วยอักษรออร์คอน เปลี่ยนเป็นอักษรอาหรับเมื่อเข้ารับอิสลาม เมื่อถูกยึดครองโดยมองโกเลีย ระบบการเขียนได้หายไป อักษรแบบใหม่ถูกประดิษฐ์ขึ้นโดย อีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ ใน พ.ศ. 2416 จน พ.ศ. 2481 จึงเปลี่ยนมาเขียนด้วยอักษรซีริลลิก โดยใช้ตัวอักษรทั้งหมดจากชุดตัวอักษรรัสเซียและเพิ่มอักษรของตนเอง 4 ตัว: Ӑ, Ӗ, Ҫ และ Ӳ
ปัจจุบัน
การทับศัพท์อักษรชูวัช
พ.ศ. 2416 - 2481
อักษรสำหรับภาษาชูวัชสมัยใหม่ปรับปรุงขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2416 โดยอีวาน ยาคอฟเลวิช ยาคอฟเลฟ
ใน พ.ศ. 2481 จึงปรับเปลี่ยนมาสู่รูปแบบที่ใช้ในปัจจุบัน
ระบบก่อนหน้านี้
ระบบการเขียนที่เก่าแก่ที่สุดคืออักษรออร์คอนซึ่งหายสาบสูญไปเมื่อบริเวณนี้ได้รับอิทธิพลจากศาสนาอิสลามโดยหันมาใช้อักษรอาหรับแทน เมื่อชาวมองโกลรุกรานเข้ามา การเขียนจึงหยุดชะงักจนถึงสมัยซาร์ปีเตอร์มหาราช ชาวชูวัชต้องใช้ภาษารัสเซียในการศึกษา
สระ
รายงานจาก Krueger (1961) หน่วยเสียงของภาษาชูวัชเป็นไปตามนี้:
András Róna-Tas (1997) ได้เสนอหน่วยเสียงนี้กับข้อมูลเพิ่มเติมจาก Petrov (2001) ไว้ดังนี้
สำเนียง
ภาษาชูวัชมีสองสำเนียงคือสำเนียงวิรยัลหรือสำเนียงบน (มีเสียง o และ u) กับสำเนียงอนาตรีหรือสำเนียงล่าง (ไม่มีเสียง o ใช่เสียง u แทน) ภาษาเขียนขึ้นกับทั้งสำเนียงบนและสำเนียงล่าง ภาษาตาตาร์และกลุ่มภาษาฟินนิกมีอิทธิพลต่อภาษาชูวัชเช่นเดียวกับภาษารัสเซีย ภาษามารี ภาษามองโกเลีย ภาษาอาหรับและภาษาเปอร์เซีย
ไวยากรณ์
ภาษาชูวัชเป็นภาษารูปคำติดต่อ มีปัจจัยจำนวนมากแต่ไม่มีอุปสรรค คำคำหนึ่งอาจมีปัจจัยจำนวนมากและใช้ปัจจัยเพื่อสร้างคำใหม่ได้ หรือใช้เพื่อแสดงหน้าที่ทางไวยากรณ์ของคำคำนั้น
นามและคุณศัพท์
คำนามภาษาชูวัชจะมีการลงท้ายเพื่อบอกบุคคลและความเป็นเจ้าของ มีปัจจัยของนามทั้งสิ้น 6 การก
การเปลี่ยนเสียงสระ
เป็นหลักการที่พบได้ทั่วไปในรากศัพท์ของภาษาชูวัช ภาษาชูวัชแบ่งสระเป็นสองแบบคือสระหน้าและสระหลัง การเปลี่ยนเสียงสระอยู่บนหลักการว่าในคำคำหนึ่งจะไม่มีทั้งสระหลังและสระหน้าอยู่ด้วยกัน
คำประสมถือว่าเป็นคำเอกเทศคำหนึ่งที่ต้องคำนึงถึงการเปลี่ยนเสียงสระ แต่จะไม่ใช้การเปลี่ยนเสียงสระกับคำยืมจากภาษาอื่น และมีคำดั้งเดิมในภาษาชูวัชบางคำไม่เป็นไปตามกฎการเปลี่ยนเสียงสระ
การเรียงคำ
เป็นแบบประธาน-กรรม-กริยา
คำศัพท์
ตัวเลข:
อูนไบเซปเทียม
อูนไบเซปเทียม (Unbiseptium, Unbiseptium ) เป็นธาตุที่มีเลขอะตอมเท่ากับ 127 และมีสัญลักษณ์ Ubs
"อูนไบเซปเทียม" เป็นชื่อชั่วคราวในระบบ IUPAC และมีชื่อชั่วคราวอีกชื่อตามพยากรณ์ของดมีตรี เมนเดเลเยฟว่า "เอกา-อะเมริเซียม" (eka-americium)
อูนไบเซปเทียมเป็นธาตุในหมู่ซูเปอร์แอกทิไนด์
วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร
วัดบวรนิเวศวิหาร (เดิมชื่อว่า วัดใหม่) เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ริมถนนบวรนิเวศและถนนพระสุเมรุ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร สถาปนาขึ้นโดยสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ กรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชกาลที่ 3
ประวัติ
วัดบวรนิเวศวิหาร เป็นวัดที่สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพโปรดให้สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่ยังไม่ทันแล้วเสร็จก็สวรรคตเสียก่อน ถึงปี พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้รวมวัดรังษีสุทธาวาสเข้าหาวัดบวรนิเวศวิหาร
สถาปัตยกรรม
วัดบวรนิเวศวิหารมีสถาปัตยกรรมแบบไทยผสมจีน ภายในพระอุโบสถมีพระพุทธรูปสำคัญอยู่ 2 องค์เป็นพระประธาน คือ พระพุทธสุวรรณเขต (หลวงพ่อโต) ที่อัญเชิญมาจากวัดสระตะพาน จังหวัดเพชรบุรี และพระพุทธชินสีห์ อัญเชิญมาจากวิหารทิศเหนือ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดพิษณุโลก ใต้ฐานพุทธบัลลังก์ พระพุทธชินสีห์ พระประธานในพระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร เป็นที่บรรจุพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งทั้งสองพระองค์ทรงเคยผนวช ณ วัดแห่งนี้
ถัดจากพระอุโบสถออกไปเป็นเจดีย์กลมขนาดใหญ่ สร้างรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หุ้มกระเบื้องสีทอง รอบฐานพระเจดีย์มีศาลาจีนและซุ้มจีน ถัดออกไปเป็นวิหารเก๋งจีน นอกจากนี้ก็มีจิตรกรรมฝาผนังฝีมือขรัวอินโข่ง บริเวณรอบเจดีย์มีพระพุทธรูปสำคัญองค์หนึ่ง คือ พระไพรีพินาศ
ระหว่างที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงผนวชและประทับที่วัดบวรนิเวศวิหาร โปรดเกล้าฯ ให้ประติมากรของกรมศิลปากรปั้นหุ่นและสร้างพระพุทธรูปปางห้ามสมุทร โดยเสด็จพระราชดำเนินหล่อพระพุทธรูปเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม 2499 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ได้ถวายพระนามพระพุทธรูปองค์นี้ว่า "พระพุทธนราวันตบพิตร"
ลำดับเจ้าอาวาส
นับตั้งแต่ใช้ชื่อวัดว่าวัดบวรนิเวศวิหาร พระอารามแห่งนี้มีเจ้าอาวาสมาแล้วทั้งสิ้น 8 พระองค์/รูป ได้แก่
สมาคมฟุตบอลเลบานอน
สมาคมฟุตบอลเลบานอน (الاتحاد اللبناني لكرة القدم; Fédération Libanaise de Football, Lebanese Football Association, หรือ LFA) เป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลฟุตบอลในประเทศเลบานอน มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เบรุต ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2476 เป็นสมาชิกของสหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศ (ฟีฟ่า) และสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย (เอเอฟซี) มีหน้ารับผิดชอบดูแลการแข่งขันฟุตบอลลีกในประเทศรวมถึงฟุตบอลทีมชาติเลบานอน
เขาโอโฆสเดลซาลาโด
เขาโอโฆสเดลซาลาโด (nevado Ojos del Salado) ตั้งอยู่ในเทือกเขาแอนดีสบริเวณพรมแดนระหว่างประเทศชิลีกับประเทศอาร์เจนตินา เป็นภูเขาไฟที่สูงเป็นอันดับสองในเทือกเขาแอนดีสและสูงที่สุดในประเทศชิลี มีความสูง 6,893 เมตร และเป็นภูเขาไฟที่ยังปะทุอยู่ ตั้งอยู่ห่างจากเขาอากองกากัวไปทางเหนือ 600 กิโลเมตร
เชียด อภัยวงศ์
เชียด อภัยวงศ์ เป็นอดีตเลขาธิการนายกรัฐมนตรีของไทยถึง 4 คน คือ นายควง อภัยวงศ์ นายทวี บุณยเกตุ หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช และนายปรีดี พนมยงค์ ระหว่างปี พ.ศ. 2488 ถึงปี พ.ศ. 2489
ประวัติ
เชียด อภัยวงศ์ เกิดเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 ที่ตำบลพระตะบอง เป็นบุตรของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ กับนางริ้ว อภัยภูเบศร์ สำเร็จการศึกษา Diplome de Pharmacie จากมหาวิทยาลัยปารีส
นายเชียด สมรสกับหม่อมหลวงพวงร้อย สนิทวงศ์ มีบุตรธิดา 3 คน เขาเสียชีวิตในปี พ.ศ. 2515 โดยมีการพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุวัดธาตุทอง เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2515
การทำงาน
เชียด เริ่มเข้ารับราชการเป็นข้าราชการพลเรือนวิสามัญชั่วคราวตำแหน่งเภสัชกรโท สังกัดกองเภสัชกรรม กรมวิทยาศาสตร์ เมื่อปี พ.ศ. 2481 จนถึงปี พ.ศ. 2488 (เคยเป็นผู้จัดการองค์การเภสัชกรรม ในปี พ.ศ. 2484 ) จึงลาออกจากราชการเพื่อไปดำรงตำแหน่งเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ระหว่างปี พ.ศ. 2488 ถึงปี พ.ศ. 2489