cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
กบฏเจ้าอนุวงศ์
การรบที่หนองบัวลำภู ช่องเขาสาร และส้มป่อย
เจ้าอนุวงศ์ตั้งค่ายที่ช่องเขาสารเพื่อเตรียมการรับทัพของฝ่ายไทย เจ้าอนุวงศ์ตั้งค่ายใหญ่อยู่บนเขาสาร ให้พระยาสุโพและพระยาชานนตั้งค่ายที่ช่องเขาสารมีกำลัง 20,000 คน ให้พระยานรินทรสงคราม (ทองคำ) ตั้งค่ายอยู่ที่หนองบัวลำภู 3,000 คน
ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2370 กรมพระราชวังบวรมหาศักดิพลเสพย์ มีพระราชบัณฑูรให้พระยาจ่าแสนยากร พระยากลาโหมราชเสนา พระยาพิไชยบุรินทรา เจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ) และพระองค์เจ้าขุนเณร ยกทัพจำนวน 8,400 คนเป็นทัพหน้ายกขึ้นไปโจมตีพระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ) ที่หนองบัวลำภูก่อน นำไปสู่การรบที่หนองบัวลำภู ทัพหน้าตีค่ายของพระยานรินทร์สงครามแตกพ่าย จับตัวพระยานรินทร์สงครามส่งกลับมาถวายกรมพระราชวังบวรฯ กรมพระราชวังบวรฯตรัสถามพระยานรินทร์สงครามว่าจะให้สวามิภักดิ์ต่อฝ่ายไทยพระยานรินทร์สงครามจะยอมหรือไม่ พระยานรินทร์สงครามไม่ยอม กรมพระราชวังบวรฯจึงมีพระราชบัณฑูรให้นำตัวพระยานรินทรสงครามไปประหารชีวิตด้วยการให้ช้างแทงเสีย
เจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย) สมุหนายก ยกทัพขึ้นเหนือไปทางเพชรบูรณ์ พระยาเพชรพิไชย (เกศ) และพระยาไกรโกษยกทัพไปทางพิษณุโลกนครไทย เข้าโจมตีทัพของเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ที่เมืองหล่มสักสองข้างกระหนาบพร้อมกัน ทำให้ทัพของเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) แตกพ่ายไป เจ้าราชวงศ์และพระสุริยวงศาเจ้าเมืองหล่มสักหลบหนีจากเมืองหลบสักไปหาเจ้าอนุวงศ์ที่ช่องเขาสาร เจ้าอนุวงศ์ที่ช่องเขาสารเมื่อทราบว่าทัพของพระยานรินทร์สงคราม (ทองคำ) ที่หนองบัวลำภู แลทัพของเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ที่หล่มสัก ล้วนแตกพ่ายถูกฝ่ายไทยยึดไปหมดแล้ว จึงตัดสินใจเดินทางกลับไปยังเมืองเวียงจันทน์ โดยสั่งพระยาสุโพและพระยาชานนให้คอยรักษาช่องเขาสารไว้
เจ้าอนุวงศ์และเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) เดินทางถึงเมืองเวียงจันทน์ มีคำสั่งให้ประหารชีวิตพระอนุชิตพิทักษ์ (บัว) น้องชายของเจ้าพระยาอภัยภูธรซึ่งจับกุมไว้เป็นตัวประกันเสีย เจ้าอนุวงศ์ เจ้าราชวงศ์ (เหง้า) เจ้าสุทธิสาร (โป้) พร้อมทั้งพระราชวงศ์เวียงจันทน์ เดินทางออกจากเวียงจันทน์ไปตามแม่น้ำโขงไปยังเมืองนครพนม เดินทางขึ้นบกไปทางเมืองมหาไชยกองแก้ว (Mahaxay) และเดินบกขึ้นเหนือไปยังจังหวัดเหงะอาน หรือเมืองแง่อาน หรือเมืองล่าน้ำ พระบรมราชา (มัง) เจ้าเมืองนครพนม และพระพรหมอาสา (จุลนี) เจ้าเมืองมหาชัยกองแก้ว ติดตามสมทบเจ้าอนุวงศ์ไปเมืองญวนด้วยกัน
การรบที่ช่องเขาสารและส้มป่อย
ทัพหน้าของทัพหลวงหลังจากที่เอาชนะทัพลาวได้ที่หนองบัวลำภูแล้ว จึงเดินทัพต่อไปทางบ้านสามหมอไปตั้งที่บ้านส้มป่อย (ตำบลนาด่าน อำเภอสุวรรณคูหา จังหวัดหนองบัวลำภู) กรมพระราชวังบวรฯเสด็จมาตั้งทัพหลวงที่น้ำเชิน ฝ่ายพระยาสุโพ พระยาชานน และพระยาเชียงสา แม่ทัพฝ่ายลาวซึ่งรักษาช่องเขาสารอยู่นั้น เมื่อทราบข่าวว่าฝ่ายไทยมาตั้งทัพอยู่ที่ส้มป่อย จึงยกทัพมาเข้าล้อมทัพไทยที่ส้มป่อยอย่างไม่ทันตั้งตัว นำไปสู่การรบที่ส้มป่อย ฝ่ายทัพไทยนำโดยพระยาจ่าแสนยากร พระยากลาโหมราชเสนา และเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ) เห็นว่าฝ่ายลาวมีกองกำลังจำนวนมาก ไม่ออกสู้รักษาค่ายไว้ก่อน ทัพลาวล้อมทัพไทยอยู่นานเจ็ดวันที่ส้มป่อย ฝ่ายไทยเริ่มขาดเสบียงอาหาร ทัพของกรมหมื่นนเรศร์โยธียกทัพไปถึงส้มป่อยจึงยกทัพเข้าโจมตีทัพลาวเพื่อช่วยทัพหน้า แต่ฝ่ายลาวก็ล้อมทัพของกรมหมื่นนเรศร์โยธีไว้เช่นกัน จนกระทั่งทัพของกรมหมื่นเสนีบริรักษ์ยกตามหลังมาถึงจึงเข้าโจมตีทัพลาวเพื่อช่วยทัพของกรมหมื่นนเรศร์โยธีออกมาจากที่ล้อม พระยาจ่าแสนยากร พระยากลาโหมราชเสนา และเจ้าพระยามหาโยธา เมื่อได้ยินเสียงปืนด้านนอกเข้าใจว่ายไทยยกทัพมาช่วยแล้ว จึงโจมตีทัพลาวฝ่าวงล้อมออกมาได้สำเร็จในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2370 ทัพลาวแตกพ่ายไปถอยจากช่องเขาสารกลับไปยังเมืองเวียงจันทน์
ยึดเมืองเวียงจันทน์
เมื่อฝ่ายไทยสามารถเอาชนะทัพลาวได้ในการรบที่ส้มป่อยแล้วนั้น จึงยกทัพข้ามช่องเขาสารไปตั้งที่เมืองพานพร้าว (ตำบลพานพร้าว อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย) ฝั่งตรงข้ามแม่น้ำโขงจากเมืองเวียงจันทน์ กรมหมื่นนเรศร์โยธีและกรมหมื่นเสนีบริรักษ์เสด็จยกทัพข้ามแม่น้ำโขงเข้าเมืองเวียงจันทน์ สามารถยึดเมืองเวียงจันทน์ได้แต่เจ้าอนุวงศ์ได้หลบหนีไปแล้ว กรมพระราชวังบวรมหาศักดิพลเสพย์ยกทัพหลวงมาตั้งที่เมืองพานพร้าว มีพระราชบัณฑูรให้รื้อกำแพงอิฐเมืองเวียงจันทน์ลงและเผาเมืองเวียงจันทน์ รวมทั้งตัดต้นไม้ที่มีผล ทัพของหัวเมืองล้านนาและหลวงพระบางจำนวน 20,000 คน ยกทัพมาถึงเมืองพานพร้าวในเวลาเดียวกัน รวมทั้งเจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย) พระยาเพชรพิไชย (เกศ) และพระยาไกรโกษายกทัพจากหล่มสักมาติดตามทัพหลวงถึงเมืองพานพร้าวเช่นกัน
ฝ่ายเจ้าอุปราช (ติสสะ) ที่เมืองสุวรรณภูมิเมื่อพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ยึดเมืองจำปาศักดิ์ได้แล้ว จึงถอยทัพมาตั้งที่เมืองหนองหาร และเมื่อทราบข่าวว่าเจ้าอนุวงศ์พ่ายแพ้หลบหนีไปแล้วและทัพหลวงมาตั้งที่เมืองพานพร้าว จึงเดินทางมายังเมืองพานพร้าวเข้าเฝ้ากรมพระราชวังบวรฯขอสวามิภักดิ์ต่อฝ่ายไทย กราบทูลว่าตนเองนั้นไม่เห็นด้วยกับการกบฏของเจ้าอนุวงศ์แต่จำใจยอมทำตามคำสั่งของเจ้าอนุวงศ์เพื่อรักษาชีวิต โดยมีพระสุริยภักดี (ป้อม) เป็นพยานอยู่แล้ว กรมพระราชวังบวรฯจึงมีพระราชบัณฑูรให้เจ้าอุปราช (ติสสะ) ถือน้ำพิพัฒนสัตยาและไปรวบรวมราษฏรชาวลาวกลับมาตั้งขึ้นเป็นบ้านเมืองดังเดิม
ฝ่ายพระยาเชียงสาแม่ทัพลาว หลังจากที่พ่ายแพ้ให้แก่ทัพไทยที่ส้มป่อยแล้ว หลบหนีไปตั้งทัพที่โพนเชียงหวังคอยสู้กับฝ่ายไทยอยู่ กรมพระราชวังบวรฯมีพระราชบัณฑูรให้พระยาไกรโกษายกทัพจากพานพร้าวไปปราบพระยาเชียงสาที่โพนเชียงหวัง ปรากฏว่าพระยาไกรโกษาถูกพระยาเชียงสาตีแตกทัพพ่ายกลับมา กรมพระราชวังบวรฯทรงพระพิโรธมีพระราชบัณฑูรจะให้ประหารชีวิตพระยาไกรโกษา แต่ทรงเห็นว่าเป็นข้าหลวงเดิมจึงลดโทษเหลือปลดออกจากตำแหน่ง จากนั้นกรมพระราชวังบวรฯจึงมีพระราชบัณฑูรให้พระยาเพชรพิไชย (เกศ) และพระยาเกษตรรักษายกทัพจากพานพร้าวไปตีทัพของพระยาเชียงสาที่โพนเชียงหวังอีกครั้ง นายกองคำแม่ทัพลาวนำทัพเข้าตีด้านหลังของทัพพระยาเพชรพิไชย แต่พระยาเพชรพิไชยสามารถเอาชนะทัพลาวได้นายกองคำถูกปืนเสียชีวิตในที่รบ พระยาเชียงสายกทัพหลบหนีจากโพนเชียงหวังไปตามแม่น้ำโขง พระยาเพชรพิไชยยกทัพติดตาม ไปพบกับพระยาเชียงสาอีกครั้งที่ห้วยหลวง  พระยาเพชรพิไชยเอาชนะพระยาเชียงสาได้อีกครั้ง พระยาเชียงสาจึงหลบหนีไปพบกับพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ที่เมืองยโสธร ขอเข้าสวามิภักด์ต่อฝ่ายไทย เมื่อพระยาเพชรพิไชยทราบว่าพระยาเชียงสาได้สวามิภักด์ต่อฝ่ายไทยแล้วจึงยกทัพกลับ
ในเวลานั้นเกิดโรคระบาดไข้ป่วงขึ้นในกองทัพฝ่ายไทยที่เมืองพานพร้าว เจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย) สมุหนายกซึ่งตั้งทัพอยู่ที่พานพร้าวล้มป่วยถึงแก่อสัญกรรม กรมพระราชวังมหาศักดิพลเสพย์เสด็จยกทัพหลวงจากเมืองพานพร้าวกลับมายังกรุงเทพฯในเดือนกรกฎาคมพ.ศ. 2370 กราบทูลข้อราชการและผู้มีความดีความชอบในการปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์ในครั้งนี้ คุณหญิงโม ภริยาของพระยาสุริยเดช (ทองคำ) เมืองนครราชสีมา ได้รับการแต่งตั้งเป็น"ท้าวสุรนารี" เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2370 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯจึงมีพระราชโองการ ให้เลื่อนพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ขึ้นเป็นเจ้าพระยาราชสุภาวดีว่าที่สมุหนายก แทนที่เจ้าพระยาอภัยภูธร (น้อย) ที่ถึงแก่อสัญกรรมไป และเลื่อนพระสุริยภักดี (ป้อม) ขึ้นเป็นพระราชวรินทร์
เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) จัดการบ้านเมืองลาวเป็นเวลาประมาณแปดเดีอน เรียบร้อยรวบรวมผู้คนตั้งบ้านเมืองแล้ว จึงค้นหาพระบางจนพบ และเดินทางกลับมายังกรุงเทพฯพร้อมกับเจ้าอุปราช (ติสสะ) และพระพุทธรูปพระบางในเดือนกุมภาพันธ์พ.ศ. 2371 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯมีพระราชดำรัสแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีว่า “ตัวอ้ายอนุก็ยังจับไม่ได้ จะกลับมาตั้งบ้านเมืองอีกประการใดก็ยังไม่แจ้ง เมืองเวียงจันทน์นี้เป็นกบฏมาสองครั้งแล้ว ไม่ควรจะเอาไว้เป็นบ้านเมืองให้อยู่สืบไป ให้กลับไปทำลายล้างเสียให้สิ้น อย่าให้ตั้งติดอยู่ได้” พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯทรงให้เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ว่าที่สมุหนายกไปก่อน ยังไม่ทรงแต่งตั้งให้เป็นสมุหนายกอย่างเป็นทางการ และมีพระราชโองการให้เจ้าพระยาราชสุภาวดีอัญเชิญพระบางไปประดิษฐานไว้ที่วัดจักรวรรดิราชาวาส สร้างพระวิหารไว้ให้เป็นที่ประดิษฐานพระบาง ส่วนเจ้าอุปราช (ติสสะ) โปรดฯให้ไปพำนักอยู่ที่บ้านเจ้าอนุวงศ์เดิมที่บางยี่ขัน ทางเมืองยโสธรเจ้าฝ่ายหน้าผู้มีความชอบในการช่วยเหลือเจ้าพระยาราชสุภาวดีในการรบที่เวียงคุกได้รับการแต่งตั้งเป็นพระสุนทรราชวงศาเจ้าเมืองยโสธรคนใหม่ และท้าวสุวอธรรมา (บุญมา) ได้เป็นอุปราชเมืองยโสธร
เจ้าอนุวงศ์ลี้ภัยที่เวียดนาม
เจ้าอนุวงศ์ พร้อมทั้งพระโอรสคือเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) เจ้าสุทธิสาร (โป้) พร้อมทั้งพระราชวงศ์เวียงจันทน์และข้าราชบริพารจำนวนทั้งสิ้นประมาณ 500 คน อพยพหลบหนีจากเมืองเวียงจันทน์ในเดือนมีนาคมพ.ศ. 2570 ล่องไปตามแม่น้ำโขงจนถึงเมืองนครพนม เจ้าเมืองนครพนมคือ พระบรมราชา (มัง) ติดตามขบวนของเจ้าอนุวงศ์เดินบกไปทางเมืองมหาชัยกองแก้ว ขึ้นไปทางเหนือจนถึงเมืองพวนแคว้นเชียงขวาง และเดินทางต่อไปจนถึงจังหวัดเหงะอานของเวียดนามราชวงศ์เหงียนในเดือนพฤษภาคมพ.ศ. 2570 เจ้าอนุวงศ์และคณะผู้ลี้ภัยพำนักอาศัยอยู่ที่เมืองกวี่เหิป (Quỳ Hợp, 葵合) ในแคว้นเหงะอาน พระเจ้ามิญหมั่งแห่งเวียดนามมีพระราชโองการให้ฟานวันทวี้ (Phan Văn Thúy, 潘文璻) เป็นแม่ทัพยกทัพญวนไปประจำการที่ชายแดนแคว้นเหงะอาน เพื่อคอยระวังไม่ให้ทัพฝ่ายไทยยกล่วงล้ำตามเจ้าอนุวงศ์เข้ามาในเขตแดนของเวียดนาม เจ้าอนุวงศ์ส่งพระโอรสเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) และพระบรมราชา (มัง) เจ้าเมืองนครพนม นำคณะทูตไปเข้าเฝ้าพระเจ้ามิญหมั่งที่เมืองเว้ พระพรหมอาสา (จุลนี) เจ้าเมืองมหาชัยถึงแก่กรรมที่เมืองญวน ขุนนาง องต๋ากุน (Ông Tả Quân, 翁左軍) หรือเลวันเสวียต (Lê Văn Duyệt, 黎文悅) และฮว่างกิมฮว่าน (Hoang Kim Hoan) ทูลเสนอพระเจ้ามิญหมั่งให้เปิดศึกสงครามกับสยามโดยตรงเพื่อช่วยเจ้าอนุวงศ์ให้กลับไปครองอาณาจักรเวียงจันทน์ดังเดิม แต่พระเจ้ามิญหมั่งทรงไม่เห็นชอบด้วย พระเจ้ามิญหมั่งมีพระประสงค์ที่จะรักษาเสถียรภาพ ที่ชายแดนลาวญวนทางเมืองเหงะอาน
หลังจากที่เจ้าอนุวงศ์และพระราชวงศ์ลาวประทับอยู่ที่เมืองกวี่เฮิปอยู่เป็นเวลาประมาณหนึ่งปีกับสองเดือน พระเจ้ามิญหมั่งทรงตัดสินพระทัยที่จะส่งเจ้าอนุวงศ์คืนให้แก่ฝ่ายไทยเพื่อเปิดการเจรจา ในเดือนกรกฎาคมพ.ศ. 2371 พระเจ้ามิญหมั่งมีพระราชโองการให้ฟานวันทวี้นำตัวเจ้าอนุวงศ์พร้อมทั้งพระราชวงศ์เวียงจันทน์ไปส่งที่ชายแดนลาวญวนเมืองเหงะอาน เมื่อฟานวันทวี้นำเจ้าอนุวงศ์และคณะไปส่งถึงชายแดนแล้ว เจ้าอนุวงศ์ร้องขอให้ฟานวันทวี้จัดกองกำลังไปส่งเจ้าอนุวงศ์ถึงเมืองเวียงจันทน์ ฟานวันทวี้จึงมีคำสั่งให้เหงียนจ่งท้าย (Nguyễn Trong Thai) แบ่งกองกำลังญวนคุ้มครองเจ้าอนุวงศ์และคณะไปส่งถึงเมืองเวียงจันทน์
เจ้าอนุวงศ์ยึดเมืองเวียงจันทน์อีกครั้ง
ในขณะนั้นเมืองเวียงจันทน์พระยาพิไชยสงครามขุนนางฝ่ายไทยเป็นผู้รักษาการณ์อยู่ ส่วนเจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) กำลังเดินทัพถึงเมืองพานพร้าว เจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ส่งข้อความมาถึงเมืองจันและเมืองซ้ายขุนนางลาวที่เมืองเวียงจันทน์ว่า ญวนได้พาเจ้าอนุวงศ์เจ้าราชวงศ์พร้อมทั้งพระราชวงศ์ลาวและข้าราชบริพารชาวลาวจำนวนทั้งสิ้น 1,000 คน กลับมายังเมืองเวียงจันทน์ เมืองจันและเมืองซ้ายจึงนำความมาแจ้งแก่พระยาพิไชยสงคราม พระยาพิไชยสงครามจึงนำความแจ้งแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดี เจ้าพระยาราชสุภาวดีทราบความว่าญวนกำลังนำตัวเจ้าอนุวงศ์กลับมาเวียงจันทน์ จึงรีบเดินทางไปถึงเมืองพานพร้าว
เหงียนจ่งท้ายนำกองกำลังญวน 80 คน นำเจ้าอนุวงศ์และคณะชาวลาวมาถึงเมืองเวียงจันทน์ในเดือนกรกฎาคมพ.ศ. 2371 เหงียนจ่งท้ายกล่าวผ่านล่ามแก่พระยาพิไชยสงครามว่า “อนุทำความผิดหนีไปหาญวน ญวนเหมือนมารดา กรุงเทพมหานครเหมือนบิดา บิดาโกรธบุตรแล้ว มารดาต้องพามาขอโทษ ท่านแม่ทัพมาถึงแล้ว อนุราชวงศ์จะมาหาท่านแม่ทัพให้พาลงไปกรุง แล้วพระเจ้าเวียดนามได้มีพระราชสาสน์ไปขอโทษอนุทางเรือ อนุเคยขึ้นแก่กรุงไทยอย่างไร ญวนก็ไม่ขัดขวาง” เจ้าอนุวงศ์พูดคุยกับพระยาพิไชยสงคราม แล้วนำของต่างๆเช่นข้าวสาร หมากพลู และหม้อทองเหลือง มาแจกจ่ายให้แก่ข้าราชการไทยในเวียงจันทน์เป็นอันมาก อยู่ต่อมาวันรุ่งขึ้น เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ยกทัพมาถึงเมืองพานพร้าวตรงข้ามเมืองเวียงจันทน์ทางแม่น้ำโขง เจ้าอนุวงศ์นำกองกำลังลาวเข้าล้อมฝ่ายไทยในเมืองเวียงจันทน์อย่างไม่ทันตั้งตัว สังหารพระยาพิไชยสงครามและข้าราชการฝ่ายไทยไปจำนวนมาก บรรดาชาวไทยวิ่งมาที่ริมแม่น้ำเตรียมจะขึ้นเรือหนีข้ามฝั่งโขงมายังพานพร้าว แต่ฝ่ายลาวได้เก็บเรือไปหมดสิ้น ชาวไทยจึงว่ายน้ำข้ามแม่น้ำโขงมา ฝ่ายลาวติดตามมาฆ่าฟันชาวไทยในแม่น้ำโขงเสียชีวิตไปจำนวนมาก เหลือชาวไทยเพียง 40-50 คนเท่านั้นที่สามารถรอดข้ามฝั่งโขงมาถึงเมืองพานพร้าวได้
ฝ่ายเจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) เห็นการรบราฆ่าฟันเกิดขึ้นที่หาดทรายหน้าเมืองเวียงจันทน์ เข้าใจว่าเจ้าอนุวงศ์ได้ยึดเมืองเวียงจันทน์ได้เรียบร้อยแล้ว จะยกทัพข้ามไปช่วยยังไม่มีความพร้อมกำลังคนไม่เพียงพอ หมื่นรักษานาเวศซึ่งว่ายน้ำข้ามโขงรอดชีวิตมาได้ นำความมาแจ้งแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดี เจ้าพระยาราชสุภาวดีเห็นว่าที่ตั้งเมืองพานพร้าวไม่ปลอดภัยเนื่องจากสถานการณ์แย่ลง ควรจะถอยทัพลงไปแต่ถ้าถอยไปถึงนครราชสีมาก็จะไกลเกินไป พระยาเชียงสาเสนอว่าให้ถอยทัพไปอยู่ที่เมืองยโสธรก่อน เจ้าพระยาราชสุภาวดีเห็นด้วยจึงถอยทัพลงไปทางใต้ ฝ่ายญวนเหงียนจ่งท้ายเห็นว่าเจ้าอนุวงศ์ลุกฮือขึ้นยึดอำนาจคืนจากฝ่ายไทย ผิดพระราชโองการของพระเจ้ามิญหมั่งที่ให้เจ้าอนุวงศ์มาเจรจากับฝ่ายไทย จึงนำกำลังญวนออกจากเวียงจันทน์กลับไปยังเมืองเหงะอานนำความทูลพระเจ้ามิญหมั่งให้ทรงทราบ
ในเดือนกันยายน พ.ศ. 2371 ราชทูตของพระเจ้ามิญหมั่งเดินทางมาถึงกรุงเทพฯ ถวายสาส์นของพระเจ้ามิญหมั่ง ใจความว่าเจ้าอนุวงศ์หนีกองทัพไทยไปอยู่เมืองเหงะอานของญวน เจ้าอนุวงศ์ไม่ทราบว่าตนเองกระทำความผิดอันใดทัพไทย พระเจ้าเวีดยนามมีความสงสารเจ้าอนุวงศ์จึงให้พำนักอาศัยอยู่เมืองเหงะอานหนึ่งปี แล้วแต่งไพร่พลคุมเจ้าอนุวงศ์มาส่งคืนให้แก่ไทย พระเจ้าเวียดนามทรงย้ำแก่เจ้าอนุวงศ์ให้จงรักภักดีต่อฝ่ายไทย และแต่งสาส์นเข้ามากรุงเทพเพื่อขอโทษแทนเจ้าอนุวงศ์ เพื่อให้อาณาจักรเวียงจันทน์เป็นขันธสีมาของทั้งสยามและเวียดนามต่อไป นอกจากนี้"องเลโบ" (Ông Lễ bộ, 翁禮部) เจ้ากรมพิธีการของเวียดนาม แต่งหนังสือผ่านทางเขมรมาถึงเจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ) กล่าวโทษกองทัพฝ่ายไทยที่เมืองเวียงจันทน์ว่าไม่ยอมให้ข้าวให้อาหารแก่เจ้าอนุวงศ์ เจ้าอนุวงศ์จึงลุกฮือขึ้นขับไล่ฝ่ายไทยออกไปจากเวียงจันทน์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯทรงพระประสงค์จะพระราชทานพระราชสาส์นตอบพระเจ้ามิญหมั่งฝากทูตญวนไป แต่ทูตญวนไม่รับแจ้งว่าตามธรรมเนียมญวนฝ่ายไทยต้องตั้งคณะทูตไปถวายสาส์นที่เมืองเว้เอง เจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ) จึงฝากจดหมายของตนไปถึงองเลโบ ชี้แจงว่าเจ้าอนุวงศ์ลุกฮือขึ้นสังหารพระยาพิไชยสงครามและข้าราชการไทยที่เมืองเวียงจันทน์ ทูตญวนออกจากกรุงเทพฯไปในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2371
การรบที่บกหวาน
เมื่อเจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) ถอยทัพจากเมืองพานพร้าวลงทางใต้ไปยังเมืองยโสธรแล้ว เจ้าอนุวงศ์จึงมีคำสั่งให้เจ้าราชวงศ์ (เหง้า) พระโอรสยกทัพลาวจากเมืองเวียงจันทน์ติดตามเจ้าพระยาราชสุภาวดีลงไป ทัพของเจ้าพระยาราชสุภาวดีไม่สามารถเคลื่อนที่ลงทางใต้ได้ทันเวลา เจ้าพระยาราชสุภาวดีและท้าวสุวอธรรมา (บุญมา) อุปราชเมืองยโสธร จึงตัดสินใจตั้งรับทัพลาวของเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ที่บกหวาน (ตำบลบกหวาน อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย) นำไปสู่การรบที่บกหวาน ในวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2371 ทัพฝ่ายไทยและฝ่ายลาวเข้าสู้กัน เจ้าพระยาราชสุภาวดีและเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ต่อสู้กันตัวต่อตัว เจ้าราชวงศ์ใช้หอกแทงเจ้าพระยาราชสุภาวดีเป็นแผลถลอกตั้งแต่อกลงไปจนถึงท้องน้อยแต่ไม่เข้าตัว เจ้าพระยาสุภาวดีตกจากม้าล้มลง เจ้าราชวงศ์จะใช้ดาบฟันเจ้าพระยาราชสุภาวดี หลวงพิพิธน้องชายของเจ้าพระยาราชสุภาวดีออกรับแทน เจ้าราชวงศ์ฟันหลวงพิพิธเสียชีวิต เจ้าพระยาราชสุภาวดีได้โอกาสจึงใช้มีดแทงเข้าที่ต้นขาของเจ้าราชวงศ์ ในเวลานั้นเองท้าวสุวอธรรมา (บุญมา) นำทัพฝ่ายไทยมาช่วยเจ้าพระยาราชสุภาวดีได้ทันเวลา ฝ่ายไทยยิงปืนถูกเข่าของเจ้าราชวงศ์ล้มลง บรรดาบ่าวของเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) จึงยกเจ้าราชวงศ์ขึ้นแคร่ หามออกจากสนามรบไป ฝ่ายเจ้าพระยาราชสุภาวดีหลังจากนั้นจึงเปลี่ยนเสื้อใหม่และขึ้นแคร่ติดตามเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ไปแต่ไม่ทันไม่พบตัว เจ้าราชวงศ์ซึ่งได้รับบาดเจ็บหลบหนีกลับไปยังเวียงจันทน์
ติดตามเจ้าอนุวงศ์
ทัพฝ่ายลาวพ่ายแพ้ในการรบที่บกหวาน แตกพ่ายถอยกลับไปยังเมืองเวียงจันทน์ เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) และท้าวสุวอธรรมา (บุญมา) ยกทัพฝ่ายไทยกลับขึ้นไปที่เวียงจันทน์ ฝ่ายเจ้าอนุวงศ์เมื่อทราบว่าทัพฝ่ายลาวพ่ายแพ้ที่บกหวานแล้ว จึงปรึกษากับเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) และเจ้าสุทธิสาร (โป้) ตัดสินใจเดินทางหลบหนีออกจากเวียงจันทน์อีกครั้งในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2371 ไปพึ่งญวนเวียดนาม เจ้าอนุวงศ์และเจ้าราชวงศ์เดินทางออกจากเวียงจันทน์ไปก่อน เจ้าราชวงศ์ (เหง้า) เนื่องจากได้รับบาดเจ็บเดินทางทางบกไม่ไหว จึงหลบหนีจากท่าข้ามช้างไปทางแม่น้ำโขงขึ้นบกที่เมืองมหาชัยกองแก้ว เจ้าสุทธิสารไม่ทราบจึงเดินทางติดตามไปวันรุ่งขึ้น ขาดแคลนช้างจึงต้องเดินเท้า เจ้าพระยาราชสุภาวดียกทัพมาถึงพานพร้าว แต่งคน 600 คนยกข้ามแม้น้ำโขงไปยึดเมืองเวียงจันทน์ พบว่าเจ้าอนุวงศ์เจ้าสุทธิสารและพระราชวงศ์เวียงจันทน์ไปอพยพหนีออกจากเวียงจันทน์ไปแล้วหนึ่งวันก่อนหน้านี้ เจ้าพระยาราชสุภาวดีมีคำสั่งให้คนออกติดตามจับกุมเจ้าอนุวงศ์ สามารถจับเจ้าสุทธิสาร (โป้) พร้อมทั้งพระราชวงศ์เวียงจันทน์ส่วนหนึ่งมาได้และส่งให้แก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่พานพร้าว ได้ความว่าเจ้าอนุวงศ์กำลังเดินทางไปเมืองพวน เจ้าพระยาราชสุภาวดีมีคำสั่งให้ทำลายเมืองเวียงจันทน์ลงอย่างราบคาบ เหลือไว้เพียงวัดวาอารามเท่านั้น และกวาดต้อนชาวลาวเวียงจันทน์ทั้งหมดมาไว้ที่พานพร้าว เจ้าพระยาราชสุภาวดีส่งตัวเจ้าสุทธิสาร (โป้) ลงมาที่กรุงเทพฯ ฝ่ายเจ้าอนุวงศ์เดินทางไปยังเมืองเหวะอานผ่านทางเมืองพวน โดยพำนักอยู่ที่น้ำไฮเชิงเขาไก่มีผู้ติดตามอารักขา 50 คน
ฝ่ายเวียดนามพระเจ้ามิญหมั่งเมื่อทรงทราบว่าเจ้าอนุวงศ์ลุกฮือขึ้นต่อฝ่ายไทยอีก ไม่ได้เข้าสวามิภักดิ์ต่อฝ่ายไทยตามพระราชโองการ จึงมีพระราชโองการให้ฟานวันทวี้เจ้าเมืองเหงะอานส่งสาส์นมาถึงเจ้าพระยาราชสุภาวดีและเจ้าอนุวงศ์ ให้สงบศึกแล้วต่อกัน ฟานวันทวี้เจ้าเมืองล่าน้ำจัดให้กายโดยทุง (Cai đội Thống, 該隊統) หรือฟานหวั่นถง (Phan Văn Thống, 潘文統) และเลดินยุต (Lê Đình Duật, 黎廷遹) เป็นทูตญวนเดินทางนำสาส์นมามอบให้แก่เจ้าพระยาราชสุภาวดี คณะทูตญวนเดินทางมาถึงเมืองมหาชัยกองแก้ว จากนั้นเข้าพบกับฝ่ายไทยที่เมืองนครพนม ที่เมืองนครพนมมีพระวิชิตสงครามรักษาการณ์อยู่ พระวิชิตสงครามส่งหนังสือทูตญวนมามอบแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดี เจ้าพระยาราชสุภาวดีมีคำสั่งว่า ครั้งก่อนเพื่อหลงเชื่อฝ่ายญวน ฝ่ายไทยจึงเพลี่ยงพล้ำพระยาพิไชยสงครามถูกสังหาร ครั้งนี้อย่าไปเชื่อเลย ให้สังหารทูตญวนไปเสีย พระวิชิตสงครามที่เมืองนครพนมจึงออกอุบายจัดงานเลี้ยงให้แก่คณะทูตญวน แล้วนำกำลังเข้าสังหารทูตญวนไปเกือบหมดสิ้น เหลือเลดินยุตทูตญวนได้รับบาดเจ็บ พระวิชิตสงครามส่งตัวเลดินยุตให้แก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่เมืองเวียงจันทน์
เจ้าน้อยเมืองพวน ซึ่งเคยมีความขัดแย้งกับเจ้าอนุวงศ์ เกรงว่าทัพฝ่ายไทยจะยกติดตามเจ้าอนุวงศ์เข้ามาในเมืองพวน จึงส่งคนนำความมาแจ้งแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2371 ว่า เจ้าน้อยเมืองพวนจะส่งจนออกตามจับเจ้าอนุวงศ์มามอบให้แก่ฝ่ายไทย ขอฝ่ายไทยอย่ายกทัพเข้าไปในเมืองพวนเลย เจ้าน้อยเมืองพวนอบหมายให้เพี้ยนามโคตรกับเพี้ยอุทุม ตามค้นหาเจ้าอนุวงศ์จนพบกับเจ้าอนุวงศ์ที่น้ำไฮเชิงเขาไก่ เจ้าน้อยเมืองพวนจึงให้เพี้ยนามโคตรเดินทางไปแจ้งแก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่เวียงจันทน์และแจ้งแก่เจ้ามันธาตุราชเจ้าเมืองหลวงพระบางว่า ขณะที่พบตัวเจ้าอนุวงศ์ที่น้ำไฮแล้ว ขอให้จัดกำลังไปจับกุมโดยเร็ว เจ้ามันธาตุราชแห่งหลวงพระบางจึงจัดให้ท้าวมหาพรหมนำกำลังไปจับกุมเจ้าอนุวงศ์ที่น้ำไฮพร้อมกับพระราชวงศ์เวียงจันทน์มาได้ เจ้าพระยาราชสุภาวดีส่งพระอินทรเดชะและพระยาเชียงสายกกำลังไปจับเจ้าอนุวงศ์ที่น้ำไฮ พระอินทรเดชะและพระยาเชียงสาพบกับท้าวมหาพรหมพร้อมกับเจ้าอนุวงศ์ที่หาดเดือย พระอินทรเดชะและพระยาเชียงสาจึงนำตัวเจ้าอนุวงศ์พร้อมพระราชวงศ์เวียงจันทน์มามอบให้แก่เจ้าพระยาราชสุภาวดีที่เมืองเวียงจันทน์ ในเดือนธันวาคมพ.ศ. 2371 แต่ไม่พบตัวเจ้าราชวงศ์ (เหง้า) ซึ่งเจ้าพระยาราชสุภาวดีให้ค้นหาตัวเจ้าราชวงศ์ทั้งทางบกและทางน้ำแต่ไม่พบ
วาระสุดท้ายของเจ้าอนุวงศ์
เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) มีคำสั่งให้พระอนุรักษ์โยธา และพระโยธาสงคราม นำกำลัง 300 คน คุมเจ้าอนุวงศ์พร้อมทั้งพระราชวงศ์เวียงจันทน์เดินทางมายังกรุงเทพฯ เมื่อเดินทางถึงเมืองสระบุรี พระอนุรักษ์โยธาและพระโยธาสงครามจึงสร้างกรงขึ้นกลางเรือ ให้เจ้าอนุวงศ์อยู่ในกรงนั้น และล่องเรือกรงเจ้าอนุวงศ์ลงมาจนถึงกรุงเทพฯในเดือนมกราคมพ.ศ. 2372 มีพระราชโองการฯให้สร้างกรงเหล็กใหญ่ขึ้นที่หน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรย์ มีรั้วตารางเหล็กสี่ด้าน สำหรับจองจำเจ้าอนุวงศ์ และมีกรงเล็กๆอื่นอีกสิบสามกรงสำหรับพระราชวงศ์เวียงจันทน์องค์อื่นๆ มีการเตรียมเครื่องลงทัณฑ์ต่างๆเช่นครกใหญ่ เบ็ดเกี่ยว กระทะต้ม ขวานผ่าอก ในทุกวันตอนเช้าให้เจ้าอนุวงศ์ไปในกรงใหญ่ ให้เจ้าราชบุตร (โย้) เจ้าเมืองจำปาศักดิ์ เจ้าสุทธิสาร (โป้) และพระราชวงศ์เวียงจันทน์อื่นๆรวมทั้งสิ้นสิบสี่องค์ เข้าไปอยู่ในกรงต่างๆ ให้นางคำปล้องซึ่งเป็นอัครมเหสีของเจ้าอนุวงศ์ถึงพัดกาบหมากเข้าไปปรนนิบัติดูแลเจ้าอนุวงศ์อยู่ในกรง ราษฎรชาวกรุงเทพต่างพากันมาดูเจ้าอนุวงศ์และพระราชวงศ์เวียงจันทน์ บรรดาราษฎรที่มีญาติพี่น้องไปเสียชีวิตในสงครามต่างมาสาปแช่ง ถึงเวลาบ่ายให้สมาชิกพระราชวงศ์เวียงจันทน์ขึ้นขาหยั่ง พอถึงเวลาเย็นจึงให้กลับเข้าไปในที่กุมขังตามเดิม เป็นเช่นนี้ทุกวันเป็นเวลาเจ็ดวัน เจ้าอนุวงศ์ล้มป่วยลงและถึงแก่พิราลัยในที่สุด ในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2372
นายจาคอบ ทอมลิน (Jacob Tomlin) มิชชันนารีชาวอังกฤษได้ไปดูวาระสุดท้ายของเจ้าอนุวงศ์ และบันทึกไว้ในหนังสือเรื่อง Journal of a Nine Months Residence in Siam ของนายทอมลินเองว่า "เจ้าลาวผู้ชราภาพถึงแก่พิราลัยแล้วจึงรอดพ้นจากความทรมาน เจ้าลาวนั้นค่อยๆตรอมพระทัยลงทีละเล็กน้อย จนถึงแก่พิราลัยอย่างพระทัยสลาย พระศพถูกนำไปที่ลานประหารพระเศียรถูกบั่นออก และพระศพถูกนำไปแขวนไว้ที่ตะแลงแกงริมแม่น้ำแห่งหนึ่งทางใต้ของกรุงเทพฯ ซึงสัตว์และนกต่างมากัดกิน ข่าวลือว่าเชื้อพระวงศ์ลาวองค์อื่นนั้นจะได้รับการละเว้นชีวิต แต่อาจถูกจองจำไปชั่วชีวิต" นายคาร์ล กึตซลาฟ (Karl Gützlaff) มิชชันนารีชาวเยอรมันซึ่งอยู่ในกรุงเทพเวลาเดียวกับนายทอมลิน บันทึกในหนังสือ Journal of Three Voyages Along the Coast of China, in 1831, 1832 and 1833 With Notices of Siam, Corea, and the Loo-Choo Islands ว่า "พระโอรส (ของเจ้าอนุวงศ์ อาจหมายถึงเจ้าราชบุตร) หลบหนีแต่ถูกติดตามจึงปลิดชีพพระองค์เอง"
หลังจากที่หลบหนีขึ้นที่เมืองมหาชัยกองแก้วไปแล้ว เจ้าราชวงศ์ (เหง้า) หายสาปสูญไปจากประวัติศาสตร์ ทั้งสยามและเวียตนามต่างค้นหาตัวเจ้าราชวงศ์ไม่พบ มีตำนานลาวกล่าวว่าเจ้าราชวงศ์ซ่อนตัวอยู่ที่ถ้ำแห่งหนึ่งในเขตเมืองเซกอง ทางตอนใต้ของลาว
แต่งตั้งขุนนางและเจ้าเมืองใหม่
เมื่อจัดการบ้านเมืองลาวและภาคอีสานเสร็จสิ้นแล้ว เจ้าพระยาราชสุภาวดี (สิงห์) พร้อมทั้งบรรดาแม่ทัพนายกองจึงเดินทางกลับกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯโปรดฯให้แต่งตั้งเจ้าพระยาราชสุภาวดีขึ้นเป็น เจ้าพระยาบดินทรเดชาที่สมุหนายก และพระราชวรินทร์ (ป้อม) เลื่อนขึ้นเป็นพระมหาเทพ (ป้อม) บรรดาชาวลาวที่กวาดต้อนมาจากเวียงจันทน์นั้น โปรดฯให้ไปอาศัยอยู่ที่สระบุรี สุพรรณบุรี นครชัยศรี
เมืองเวียงจันทน์ซึ่งเป็นราชธานีของลาวมาเป็นเวลากว่า 265 ปี ถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง วัดวาอารามปราสาทราชวังบ้านเรือนต่างๆล้วนแต่ถูกทำลายสิ้น ยกเว้นวัดศีรษะเกษ เมืองเวียงจันทน์ยังคงสภาพปรักหักพังทรุดโทรมป่าขึ้นรกชัฎอยู่เป็นเวลาประมาณหกสิบปี จนกระทั่งในปีพ.ศ. 2436 เมื่อลาวตกเป็นของฝรั่งเศส ทางการอาณานิคมฝรั่งเศสจึงฟื้นฟูเมืองเวียงจันทน์ขึ้นใหม่เพื่อให้เป็นศูนย์กลางทางการปกครองและวัฒนธรรมอีกครั้ง
หลังจากสงครามปราบเจ้าอนุวงศ์ลิ้นสุดลง ทางกรุงเทพฯยุบอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ ผนวกเมืองต่างๆในลาวภาคกลางมาปกครองโดยตรง ส่วนอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ของลาวใต้นั้น พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯทรงแต่งตั้งให้เจ้าฮุย ซึ่งเป็นโอรสของเจ้าโอเมืองอัตตะปือ แห่งวงศ์จำปาศักดิ์เดิม ไปครองเมืองเป็นเจ้าอาณาจักรจำปาศักดิ์ และเจ้านากอนุชาของเจ้าฮุยได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าอุปราชเมืองจำปาศักดิ์ วงศ์จำปาศักดิ์เดิมจึงได้กลับไปครองอาณาจักรจำปาศักดิ์อีกครั้ง
หลังการกบฏของเจ้าอนุวงศ์ทางกรุงเทพฯได้แต่งตั้งเจ้าเมืองต่างๆในภาคอีสานขึ้นใหม่ดังนี้;
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระยาสุริยเดช (ทองคำ) ปลัดเมืองนครราชสีมา ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าพระยามหิศราธิบดี ที่ปรึกษากรมการเมืองนครราชสีมา
ความสัมพันธ์กับเวียดนาม
สงครามปราบกบฏเจ้าอนุวงศ์สาเหตุหนึ่งซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างสยามและเวียดนามเสื่อมถอยลง เมื่อพระเจ้ามิญหมั่งทรงทราบว่าเจ้าอนุวงศ์ถูกฝ่ายไทยจับกุมตัวไปและคณะทูตเวียดนามถูกสังหารที่นครพนม ก็พิโรธมีพระราชโองการให้เจ้าน้อยเมืองพวนพร้อมทั้งครอบครัวไปเข้าเฝ้าที่เมืองเว้ พระเจ้ามิญหมั่งลงพระราชอาญาประหารชีวิตเจ้าน้อยเมืองพวนและมเหสี จับกุมวงศ์และขุนนางเมืองพวนไว้ที่เมืองเว้ และผนวกเอาเมืองพวนอาณาจักรเชียงขวางเข้ามาอยู่ภายใต้การปกครองของเวียดนามโดยตรง เรียกว่า มณฑลเจิ้นนิญ (Trấn Ninh, 鎮寧) พระเจ้ามิญหมั่งแต่งทูตเชิญราชสาส์นมาถึงกรุงเทพฯในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2372 ใจความว่าคณะทูตญวนถูกสังหารขอให้สยามส่งตัวผู้กระทำความผิดให้แก่ฝ่ายเวียดนาม และขอให้ฝ่ายไทยตั้งเมืองเวียงจันทน์ขึ้นดังเดิม ฝ่ายไทยจะตอบพระราชสาส์นทูตญวนไม่รับ แจ้งว่าให้ไทยแต่งคณะทูตเชิญราชสาส์นไปเอง เจ้าพระยาพระคลัง (ดิศ) จึงแต่งหนังสือไปหาองเลโบ แจ้งว่ายังไม่ทราบแน่ชัดว่าใครคือผู้กระทำผิด เนื่องจากเจ้าพระยาราชสุภาวดีแม่ทัพฝ่ายไทยในภาคอีสานนั้นยังไม่กลับทูลข้อราชการ ต้องใช้เวลาสอบสวนหาความจริง พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ มีพระราชโองการให้แต่งคณะทูตอัญเชิญพระราชสาส์นไปยังเมืองไซ่ง่อนในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2372
กีเซิน
กีเซิน (Gießen) เป็นเมืองในรัฐเฮ็สเซิน ประเทศเยอรมนี มีประชากรราว 76,000 คน ซึ่งมีนักศึกษามหาวิทยาลัยราว 24,000 คน เมืองนี้มาจากชื่อเดิม Giezzen ซึ่งได้ถูกกล่าวถึงครั้งแรกในปี ค.ศ. 1197 ที่บรรยายถึงตำแหน่งเมืองระหว่างแม่น้ำ ทะเลสาบ และธารน้ำ หลาย ๆ สาย มีแม่น้ำสายใหญ่ผ่านคือแม่น้ำลาน ซึ่งแบ่งเมืองเป็น 2 ฝั่ง เมืองอยู่ห่างจากเมืองแฟรงก์เฟิร์ตไปทางทิศเหนือ 50 กม.
ทุนนิยม
200px|thumb|"[[พีระมิดระบบทุนนิยม" ถูกตีพิมพ์ลงหนังสือพิมพ์ในปี ค.ศ. 1911 แสดงชนชั้นปกครองอยู่สูงสุด รองลงมาคือพระ ทหาร ผู้ประกอบการนายทุน และเกษตรกรอยู่ต่ำที่สุด]] ทุนนิยม (capitalism) เป็นระบบเศรษฐกิจซึ่งเจ้าของเอกชนเป็นผู้ควบคุมการค้า อุตสาหกรรมและวิถีการผลิต โดยมีเป้าหมายเพื่อทำกำไรในเศรษฐกิจแบบตลาด คุณลักษณะสำคัญของทุนนิยม ได้แก่ การสะสมทุน ตลาดแข่งขันและค่าจ้างแรงงาน ในเศรษฐกิจแบบทุนนิยม โดยทั่วไปภาคีในปฏิสัมพันธ์กำหนดราคาที่มีการแลกเปลี่ยนสินทรัพย์ สินค้าและบริการ
ระดับการแข่งขัน บทบาทการแทรกแซงและจัดระเบียบ ตลอดจนขอบเขตของหน่วยงานธุรกิจที่รัฐเป็นเจ้าของแตกต่างกันไปตามทุนนิยมแต่ละแบบ นักเศรษฐศาสตร์ นักเศรษฐศาสตร์การเมือง และนักประวัติศาสตร์ได้ยึดมุมมองการวิเคราะห์ทุนนิยมแตกต่างกันและยอมรับทุนนิยมหลายแบบในทางปฏิบัติ แบบของทุนนิยมรวมถึงทุนนิยมปล่อยให้ทำไป ทุนนิยมแบบสวัสดิการและทุนนิยมโดยรัฐ โดยแต่ละแบบเน้นระดับการพึ่งพาตลาด หน่วยงานธุรกิจที่รัฐเป็นเจ้าของและการรวมนโยบายทางสังคมแตกต่างกัน การที่แต่ละตลาดมีความเป็นอิสระมากเพียงไร ตลอดจนกฎนิยามกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคลมีขอบเขตเป็นอย่างไรนั้นเป็นเรื่องของการเมืองและนโยบาย หลายรัฐใช้ระบบที่เรียกว่า เศรษฐกิจแบบผสมทุนนิยม ซึ่งหมายความถึงการผสมระหว่างส่วนที่มีการวางแผนจากส่วนกลางและขับเคลื่อนโดยตลาด
ทุนนิยมมีอยู่ภายใต้ระบอบการปกครองหลายระบอบ ในหลายเวลา สถานที่ และวัฒนธรรม หลังระบบฟิวดัลเสื่อมลง ทุนนิยมได้กลายมาเป็นระบบเศรษฐกิจหลักในโลกตะวันตก ต่อมา ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ทุนนิยมได้เอาชนะการท้าทายจากเศรษฐกิจที่มีการวางแผนจากส่วนกลางและปัจจุบันเป็นระบบเด่นทั่วโลก โดยมีเศรษฐกิจแบบผสมเป็นรูปแบบหลักในประเทศอุตสาหกรรมตะวันตก
ประวัติ
ทฤษฎีเกี่ยวกับทุนนิยมถูกพัฒนาขึ้นในยุคคริสต์ศตวรรษที่ 18, 19 และ 20 ในสภาพแวดล้อมต่างๆ ยกตัวอย่างเช่น การปฏิวัติอุตสาหกรรมและลัทธิจักรวรรดินิยมของยุโรป (เช่น แอดัม สมิท, ริคาร์โด, มาร์กซ), ภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ หรือ The Great Depression (เช่น เคนส์), และสงครามเย็น (เช่น ฮาเย็ค, ฟรีดแมน) นักทฤษฎีเหล่านี้กล่าวว่าทุนนิยมคือระบบที่ให้คุณค่ากับการที่ราคาถูกตัดสินในตลาดเสรี นั่นคือโดยการค้าที่เป็นผลมาจากการตกลงด้วยความสมัครใจของผู้ซื้อและผู้ขาย ความคิดเชิงตลาด จิตวิญญาณของผู้ประกอบการ และความเข้าใจเกี่ยวกับทรัพย์สินและสัญญาที่ชัดเจนและบังคับได้ตามกฎหมาย  ทฤษฎีเหล่านี้โดยทั่วไปจะพยายามอธิบายว่า ทำไมทุนนิยมระหว่างช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง 19  ที่สำคัญเช่น สิทธิของบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่จะสามารถทำการได้แบบ "นิติบุคคล" (หรือบรรษัท) ในการซื้อและขายสินทรัพย์ และที่ดิน, แรงงาน, เงินตรา  ในตลาดเสรี (ดู การค้า), และสามารถวางใจได้ว่ารัฐจะสามารถบังคับให้เกิดการเคารพสิทธิทรัพย์สินส่วนบุคคล แทนที่จะต้องพึ่งการคุ้มครองแบบศักดินา
ดอกโศก
ดอกโศก เป็นนวนิยายแนวดราม่า เป็นบทประพันธ์โดย หม่อมหลวงศรีทอง ลดาวัลย์ หรือ ข.อักษราพันธุ์ เจ้าของบทประพันธ์ ดาวพระศุกร์ มีการนำมาสร้างเป็นภาพนยตร์และละครโทรทัศน์ อีกหลายต่อหลายครั้ง
ครั้งล่าสุดเป็นละครโทรทัศน์ ผลิตโดยบริษัท เอ็กแซ็กท์ และ ซีเนริโอ จำกัด ผลงานบทโทรทัศน์โดย ศัลยา กำกับการแสดงโดย สันต์ ศรีแก้วหล่อ นำแสดงโดย ณวัฒน์ กุลรัตนรักษ์ และ ลัลณ์ลลิน เตจะสา เวศซ์ ออกอากาศทุกวันจันทร์-พฤหัสบดี เวลา 20.25 - 21.25 น. ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 เริ่มออกฉายวันแรกวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555 และได้กลับมาออกอากาศอีกครั้งทางช่องวัน 31 ทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 8.05 - 10.00 น.
จิ้มก้อง
จิ้มก้อง (進貢) หมายถึง การเจริญทางพระราชไมตรีด้วยการถวายเครื่องราชบรรณาการ จิ้มก้อง เป็นคำจากภาษาจีน จิ้ม (進) แปลว่า ให้, ก้อง (貢) แปลว่า ของกำนัล ในการทำการค้ากับจีนในสมัยโบราณ พ่อค้ามักจะนำของกำนัลไปให้เพื่อขอความสะดวกในการทำมาค้าขาย กับพระเจ้ากรุงจีน แต่จีนมักถือว่า ผู้ที่มาจิ้มก้อง เป็นผู้ที่มาสวามิภักดิ์ขอเป็นเมืองขึ้นเมื่อมีของกำนัลมาให้ นอกจากจีนจะให้ความสะดวกในการค้าแล้ว พระเจ้ากรุงจีนยังตอบแทนด้วยของกำนัลอย่างมากมายกลับมาด้วย พ่อค้าไทยจึงนิยมไปจิ้มก้อง
ขุนวิจิตรมาตรา ให้ความหมายของจิ้มก้อง หรือ จินก้ง ว่าเป็นคำภาษาจีน บางทีใช้คำว่า ก้อง คำเดียว เป็นความหมายต่างๆ อาทิ ทวงก้อง หมายความว่า ทวงส่วย มาก้อง หมายความว่า มาส่งส่วยฐานเป็นเมืองขึ้น หรือมาขอเป็นเมืองขึ้น เมืองก้อง หมายถึง เมืองขึ้น หรือเมืองส่วย และจิ้มก้อง ก็เรียกว่า ส่งส่วย ภาษาอังกฤษเรียกว่า Tribute
นอกจากจิ้มก้องแล้ว บางครั้งไทยยังมาขอหอง (封) คือการที่ให้จีนแต่งตั้งเจ้าแผ่นดินที่เพิ่งขึ้นมาครองบัลลังก์ ให้มีตำแหน่งเป็นอ๋อง (王) บางทีจึงเรียกว่า จิ้มก้องขอหอง
ธรรมเนียมการจิ้มก้องกับจีน
การจิ้มก้องเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องผูกพันกันมาโดยตลอด เป็นเจตคติที่ยึดถือปฏิบัติตามบุราณราชประเพณี แต่หากได้เกิดมีลักษณะการแลกเปลี่ยนสินค้ากันขึ้น เนื้อแท้แล้วเป็นการหวังประโยชน์ต่อกันทางด้านการค้าเสียมากกว่า
ขนบธรรมเนียมการจิ้มก้องนอกจากจะกระทำได้โดยพระมหากษัตริย์แล้วคณะทูตานุทูตจากดินแดนโพ้นทะเลก็ยังสามารถกระทำการค้าขายส่วนตัวได้ด้วย ในช่วง 270 ปีเศษของราชวงศ์หมิง (เหม็ง) จีนส่งคณะทูตมายังกรุงศรีอยุธยา 19 ครั้ง ส่วนกรุงศรีอยุธยามีคณะราชทูตไปประเทศจีน 110 ครั้ง และบรรดาสินค้าส่วนตัวที่ผู้ส่งเครื่องราชบรรณาการนำติดเข้าไปนั้น รัฐบาลราชวงศ์หมิงก็ยังผ่อนปรน มิได้เรียกเก็บภาษีผ่านด่านแต่ประการใด
ประวัติ
จิ้มก้อง จากที่มีการบันทึกเริ่มมีตั้งแต่สมัยพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ส่งทูตไปเจริญพระราชไมตรีกับพระเจ้าหงวนสีโจ๊วฮ่องเต้ (กุบไลข่าน) และก็มีบรรดาผ้าผ่อนแพรพรรณ เป็นเครื่องราชบรรณาการ ไปจิ้มก้องด้วย
การค้าในระบบจิ้มก้องอย่างเป็นทางการระหว่างจีนกับสยาม สะดุดหยุดลงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 17 เมื่อราชวงศ์ชิง (แมนจู) ที่เพิ่งสถาปนาขึ้นใหม่ ประกาศห้ามชาวจีนออกทะเล เพื่อหวังป้องกันมิให้พวกคนเหล่านี้หลบหนีออกนอกประเทศ และต้องการปราบปรามพวกกลุ่มต่อต้านที่ต้องการล้มล้างราชวงศ์ชิง กอบกู้ราชวงศ์หมิง ใน ค.ศ. 1664 ต้นแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช อันตรงกับปีที่ 3 จักรพรรดิคังซี ราชวงศ์ชิง เมื่อสยามส่งทูตไปจิ้มก้องตามธรรมเนียมปฏิบัติแต่เดิมมา ราชสำนักจีนปฏิเสธไม่รับของกำนัล และ ประกาศห้ามมิให้ผู้ใดรับของกำนัลจากต่างประเทศ การค้าระหว่างไทยกับจีนจึงหยุดชะงักไป 8 ปี จนต่อมาอีก 3 ปี จึงกลับมามีความสัมพันธ์อันดีต่อกันเหมือนเดิม
เครื่องราชบรรณาการของสยามในยุคนั้น
เครื่องราชบรรณาการที่สยามส่งให้จีน ได้แก่ ช้าง งาช้าง จันทน์หอม พริกไทย นกแก้ว นกยูง รงทอง ขี้ผึ้งขาว กำมะถัน มหาหิงคุ์ เปลือกสมุลแว้ง กรักขี เปลือกสีเสียด กานพลู มดยอบ จันทน์ชะมด จันทน์เทศ กระวานขาว ผลกระเบา ฝาง พรมลิอูด ผ้าโมรีแดง ฯลฯ
ส่วนสิ่งที่จีนจัดมอบให้สยาม ได้แก่ เครื่องลายคราม ผ้าแพรโล่ต่วน แพรกิมต่วน เป็นต้น
พระเจ้าเปดรูที่ 3 แห่งโปรตุเกส
พระเจ้าเปดรูที่ 3 แห่งโปรตุเกส (Pedro Clemente Francisco José António de Bragança เปดรู คลีเมนที ฟรันซิสกู โจเซ อันโตเนียว ดือ บรากันซา, ประสูติ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2260 - สวรรคต 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2329) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสและอัลเกรฟ ทรงเป็นผู้ปกครองร่วมโดยการครองราชย์ของ สมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 1 แห่งโปรตุเกส ผู้เป็นพระราชนัดดาซึ่งได้เป็นพระมเหสีของพระองค์ด้วย และทรงเป็นผู้ปกครองร่วมเรื่อยมาจนกระทั่งเสด็จสวรรคต
เดนนิส อาราคะกิ
เดนนิส อาราคะกิ (เกิดเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม ค.ศ. 1943) เป็นนักสังคมสงเคราะห์และนักการเมืองจากสหรัฐอเมริกา เกิดที่เมืองโฮโนลูลู, รัฐฮาวาย จบปริญญาตรีที่ มหาวิทยาลัยฮาวาย ภายหลังที่จบการศึกษา อาราคะกิทำงานเป็นนักวางแผนสุขภาพ ก่อนที่จะเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรรัฐฮาวาย ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1985 จนถึงปี ค.ศ. 2006 สังกัดพรรคเดโมแครต
พระเจ้าเปดรูที่ 3 แห่งโปรตุเกส
พระราชประวัติ
เจ้าชายเปดรูประสูติในวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2260 เป็นพระราชโอรสพระองค์สุดท้องในพระเจ้าฌูเอาที่ 5 แห่งโปรตุเกสและอาร์คดัสเชสมาเรีย แอนนาแห่งออสเตรีย เป็นพระโอรสที่พระบิดาโปรดที่สุดในบรรดาพระโอรสธิดาทั้งหมดของพระเจ้าจอห์น ซึ่งส่งผลให้พระบิดาทรงแต่งตั้งเจ้าชายเปดรูเป็นอธิการแห่งคาร์โต, Casa do Infantado และได้รับตำแหน่งอัศวินเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้น Order of the Golden Fleece ซึ่งเป็นของสเปน ครั้งหนึ่งเจ้าชายเปดรูทรงทำให้เจ้าชายโจเซฟซึ่งเป็นรัชทายาทและเป็นพระเชษฐาทรงรำคาญพระทัย ซึ่งในรัชสมัยของพระเชษฐา เจ้าชายเปดรูทรงนำเครื่องราชอิศริยาภรณ์ชั้น Order of the Golden Fleece มาเก็บไว้ที่เขตเควลูซและทำการยกเลิกตำแหน่งนี้แล้วเริ่มการเปลี่ยนแปลงโดยในปีพ.ศ. 2290 ทรงริเริ่มสร้างพระราชวังที่จะทรงใช้เป็นพระราชวังฤดูร้อน โดยการออกแบของสถาปนิกชื่อ มาเทอุส วิเซนเต เดอ โอลิเวรา ซึ่งพระราชวังนี้ได้รับสมญานามว่า "แวร์ซายแห่งโปรตุเกส"
ได้มีหลักฐานปรากฏว่า พระเจ้าเปดรูที่ 3 ซึ่งขณะดำรงเป็นเจ้าชายแห่งบราซิล ได้รับการต่อต้านอย่างเปิดเผยจากผู้ที่มี "ความหวาดกลัวพอมบาล" ซึ่งเป็นนายกรัฐมนตรีที่มีอิทธิพลและกุมอำนาจสูงสุดในโปรตุเกส และได้รับการสนับสนุนจากราชวงศ์ซึ่งในขณะนั้นราชวงศ์ได้ตกอยู่ใต้อำนาจของพอมบาล แต่เมื่อเจ้าชายเปดรูทรงอภิเษกสมรสกับพระนัดดาคือเจ้าหญิงมาเรียในวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2303 และตามมาด้วยการเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระเจ้าโจเซฟแห่งโปรตุเกส ในปีพ.ศ. 2320 พระองค์และพระมเหสีได้ครองราชย์ร่วมกันเป็นสมเด็จพระเจ้าเปดรูที่ 3 และสมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 1 พระองค์กลับประกาศเป็นศัตรูกับมาควิสแห่งพอมบาลและทรงสนับสนุนการกำจัดอำนาจของพอมบาลและเหล่าขุนนางของเขา ชาร์ลส์ กราเวียร์ กอมเต เดอ เวอร์เจนเนส นักการทูตชาวฝรั่งเศสซึ่งต่อมาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศของฝรั่งเศส ได้เขียนว่า "รู้สึกกังวลกับพระดำริของพระเจ้าเปดรูที่ 3 ที่มุ่งก่อกวนและจองผลาญมาควิส เดอ พอมบาลและพรรคพวก ความเกลียดชังและการแก้แค้นดูเหมือนจะอธิบาลลักษณะและบุคลิกภาพของพระเจ้าเปดรูที่มีต่อท่านมาควิส เดอ พอมบาล พวกเราอยู่ไกลเกินกว่าจะป้องกันท่านอดีตนายกรัฐมนตรีได้ ข้าคิดว่าเขาไม่ควรถูกทำร้ายเช่นนี้จากชื่อเสียงที่เขาได้สะสมมาและทำเพื่อแผ่นดินในรัชสมัยขอพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ก่อน(พระเจ้าโจเซฟ) ถ้าเราตัดสินใจเปลี่ยนฝ่ายและเข้าโจมตีมาควิส เดอ พอมบาลด้วย ซึ่งก็จะทำให้เกิดปัญหาด้านการบริหารประเทศและจะทำให้โปรตุเกสไร้เสถียรภาพ ดังนั้นการโจมตีมาควิส เดอ พอมบาลอาจเกี่ยวข้องกับความทรงจำที่เขามีต่อพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ก่อน ซึ่งคือพระเชษฐาที่โปรดมาควิส เดอ พอมบาล" พระเจ้าเปดรูทรงยึดมั่นในพระศาสนามาก ดังเช่น พระราชินีนาถมาเรียทรงได้รับพระสมัญญาว่า "ผู้ใจบุญ" และบางครั้งได้รับพระสมัญญาว่า "ผู้ดูแลโบสถ์" โดยโอลิเวรา มาร์ตินนักประวัติศาสตร์เสรีนิยมในศตวรรษที่ 19 ได้เขียนว่า "พระเจ้าเปดรูนั้นทรงเป็นบุคคลที่ประหลาด ทรงน่าเกลียดและไม่ฉลาด ทรงแสดงออกท่าทางอย่างรุนแรงจนพระเกศากระเซิง และทรงมีลักษณะอาการแบบคนเมา" ต่อมา คาเอตาโน เบราว ผู้เขียนชีวราชประวัติของพระราชินีล่าสุดได้ต่อต้านข้อความนี้ และได้โต้แย้งว่า "พระเจ้าเปดรูทรงมีศรัทธาอย่างยิ่ง แต่ความเชื่อยังคงมีอยู่โดยอาศัยปัญญารู้แจ้งเองไม่ต้องใช้ไสยศาสตร์"
พระองค์ทรงปกป้องและอุปถัมภ์คณะเยซูอิตซึ่งถูกมาควิสแห่งพอมบาลขับไล่ออกไปในปีพ.ศ. 2302 โดยทรงประกาศว่า "ข้าพเจ้าจะไม่ลืมเลือนคำสอนและคำแนะนำของพวกเขาที่ได้รับรู้มา" ซึ่งพระองค์ได้มีส่วนฟื้นฟูคณะแห่งพระเยซูเจ้า ซึ่งได้รับการรับรองโดยสมเด็จพระราชินีนาถมาเรียที่ 1 และสำนักวาติกัน ซึ่งป้องกันการเข้ามาครอบครองของราชวงศ์บูร์บง สายสเปน
เวอร์เจนเนสได้เขียนถึงเอกอัครราชทูตฝรั่งเศสในกรุงลิสบอนใน"beatice" และเขียนถึงทัศนคติของกษัตริย์ "เราเชื่อว่าพระองค์จะทรงงานมากน้อยเพียงใด ดังนั้นนโยบายที่มีต่อโปรตุเกสต่ออดีตคณะเยซูอิตผู้ซึ่งได้รับการใส่ลงไปในคำว่าเสรีภาพ จุดนี้จะสร้างความโกรธแค้นของกษัตริย์คาทอลิก ซึ่งถือว่าเป็นจุดที่ดีในโปรตุเกส...แต่ดูเหมือนว่าไม่สะดวกจริงที่จะอธิบายความเป็นจริงให้พระเจ้าเปดรูทรงเข้าพระทัยได้ง่าย"
พระเจ้าเปดรูที่ 3 ทรงเป็นผู้คุ้มครองเหล่าคนชนชั้นสูง ทรงอุปถัมภ์ทายาทของผู้เสียชีวิตในเรื่องอื้อฉาวทาโวรา โดยโปรดให้รื้อคดีมาพิจารณาใหม่อีกครั้ง ทำให้ทายาทเหล่านั้นได้รับทรัพย์สินกลับมาเป็นของตระกูล
พระเจ้าเปดรูเสด็จสวรรคต ณ พระราชวังอาจูดา ในกรุงลิสบอน วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2329 สิริพระชนมายุ 69 พรรษา การสวรรคตของพระองค์ส่งผลให้ พระนางมาเรียที่ 1 พระมเหสีมีพระสติวิปลาสจากความโศกเศร้า
อ้างอิง
1717 1786
พ.ศ. 693
พุทธศักราช 693 ใกล้เคียงกับ
15 ค่ำ เดือน 11
15 ค่ำ เดือน 11 เป็นภาพยนตร์ไทย ที่ออกฉายเมื่อ11 ตุลาคม พ.ศ. 2545 เป็นผลงานกำกับเรื่องแรกของ จิระ มะลิกุล เป็นภาพยนตร์ที่สร้างมาจากความเชื่อ ของชาวท้องถิ่นในแถบอีสาน เกี่ยวกับปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค ซึ่งเป็นการเรียกขานลูกไฟประหลาดสีชมพูจำนวนมาก ที่พวยพุ่งขึ้นจากลำน้ำโขง ในคืนวันออกพรรษา ซึ่งตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ของทุกปี โดยลูกไฟนั้นไม่มีกลิ่น ไม่มีเสียง พุ่งขึ้นสูงประมาณ 20-30 เมตร แล้วก็หายไป โดยไม่มีการโค้งลงมา เช่นเดียวกับไฟที่เกิดจากพลุทั่วไป และเกิดขึ้นเป็นจำนวนไม่แน่นอน ในท้องที่อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย
ภาพยนตร์ทำรายได้ 55 ล้านบาท
เรื่องย่อ
เรื่องราวของบั้งไฟพญานาค มหัศจรรย์แห่งลุ่มแม่น้ำโขง ที่เกิดขึ้นกับชีวิตคนไทยในอำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย ที่อยู่ห่างไกลจากกรุงเทพไปกว่าแปดชั่วโมง แต่ที่แห่งนี้ กลับมีสิ่งเร้นลับมหัศจรรย์ ที่เกิดขึ้นตรงกันทุกปี ในคืนวันออกพรรษา บั้งไฟพญานาค ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นนี้ กลายเป็นเรื่องที่โด่งดังไปทั่วโลก และยังไม่สามารถที่จะพิสูจน์ได้ว่า บั้งไฟพญานาค เกิดขึ้นจากน้ำมือของมนุษย์หรือเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ หรือเป็นพุทธบูชาของพญานาค จริงตามความเชื่อ และ ศรัทธาของชาวอีสาน ยังคงเป็นปริศนาที่ท้าทาย และรอคอยการพิสูจน์มาจนทุกวันนี้
กลุ่มพระทางฝั่งประเทศลาวที่ร่วมกันสร้างปฏิบัติการ "บั้งไฟพญานาค" ขึ้นมาด้วยจุดประสงค์ที่คงเรียกได้ว่า "เป็นความผิดโดยสุจริต" เพื่อคงไว้ซึ่งศรัทธาในพุทธศาสนา และเมื่อ คาน เด็กหนุ่มที่ หลวงพ่อโล่ ชุบเลี้ยงมาแต่เล็กแต่น้อย เกิดปฏิเสธที่จะร่วมวงในปฏิบัติการในปีนี้ด้วยเหตุผลที่ว่าโลกที่แท้จริงภายนอกนั้น วิวัฒนาการมันก้าวไกลเกินกว่าที่จะมานั่งหลอกคนแบบนี้ได้ แต่โลกใบที่ คาน บอก มันเป็นคนละโลกกับโลกของหลวงพ่อ โลกที่ความศรัทธายังคงเป็นปัจจัยหล่อเลี้ยงให้ทุกชีวิตดำเนินต่อไป ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นมิได้หยุดอยู่แค่ความคิดของคนต่างฝ่ายที่คิดเห็นไม่เหมือนกัน แต่มันยังลามไปถึงความขัดแย้งระหว่างขอบเขตของการทำสิ่งที่เชื่อว่าเป็นการทำความดีและการหลอกลวง
เมืองชนะสมบูรณ์
ชนะสมบูรณ์ เป็นเมือง (เทียบเท่ากับอำเภอของประเทศไทย) ของแขวงจำปาศักดิ์ทางตอนใต้ของประเทศลาว
การกำหนดการปกครองด้วยตนเอง
การกำหนดการปกครองด้วยตนเอง (Self-determination) คือ สิทธิของบุคคลที่สามารถกำหนดการกระทำของตนเองได้โดยปราศจากการบังคับจากภายนอก ในทางการเมือง หลักการดังกล่าวถูกมองว่าเป็นเสรีภาพของบุคคลในดินแดนที่ยกให้หรือการรวมชาติที่จะกำหนดสถานะทางการเมืองของตน และวิธีการปกครองโดยปราศจากอิทธิพลมากเกินควรจากประเทศอื่น จนถึงปัจจุบันยังมีความขัดแย้งในการจำกัดความและหลักเกณฑ์ทางกฎหมายสำหรับการกำหนดกลุ่มซึ่งกล่าวอ้างสิทธิการกำหนดการปกครองด้วยตนเองทางกฎหมาย
กลุ่มอาการแองเกลแมน
กลุ่มอาการแองเจิลแมน (Angelman syndrome, AS) เป็นโรคพันธุกรรมเกี่ยวกับระบบประสาท มีลักษณะเฉพาะคือผู้ป่วยจะมีความบกพร่องทางสติปัญญาและพัฒนาการ การนอนหลับมีปัญหา มีอาการชัก มีการเคลื่อนไหวผิดปรกติ หัวเราะหรือยิ้มบ่อย แลดูมีความสุขผิดปรกติ
กลุ่มอาการแองเจิลแมนเป็นตัวอย่างที่นิยมใช้ทั่วไปของกระบวนการประทับตราทางพันธุกรรม (genomic imprinting) ซึ่งมักเกิดจากการหลุดหาย (deletion) หรือการยับยั้งการทำงานของยีนบนโครโมโซมคู่ที่ 15 ที่ได้รับมาจากแม่ ในขณะที่ยีนบนโครโมโซมคู่ที่ 15 อีกแท่งหนึ่งซึ่งได้รับมาจากพ่อนั้นถูก "ประทับตรา" (imprint) ไว้ทำให้ไม่มีการทำงาน กลุ่มอาการอีกอย่างหนึ่งซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกันเรียกว่ากลุ่มอาการพราเดอร์-วิลลี เกิดจากการหายไปของยีนในตำแหน่งเดียวกันซึ่งได้รับมาจากพ่อ โดยยีนของฝั่งแม่ที่มีอยู่ถูกประทับตราไว้
บางครั้งผู้ป่วยกลุ่มอาการแองเจิลแมนอาจถูกเรียกว่า แองเจล (angels, นางฟ้า/เทวดา) ส่วนหนึ่งมาจากชื่อโรคและลักษณะภายนอกที่ดูมีความสุขตลอดเวลา
ประวัติ
แฮร์รี่ แองเกลแมน (Harry Angelman) ซึ่งเป็นกุมารแพทย์ในวอร์ริงตัน ประเทศอังกฤษ ได้รายงานผู้ป่วยเด็กสามรายที่มีภาวะเช่นนี้ไว้เมื่อ ค.ศ. 1965 ซึ่งในภายหลังแองเกลแมนได้กล่าวว่าได้เลือกใช้คำว่า "Puppet children" (เด็กหุ่น) เพื่ออธิบายกรณีผู้ป่วยเหล่านี้ว่ามีที่มาจากภาพสีน้ำมันที่เขาได้เห็นขณะไปพักผ่อนในอิตาลี
ชา แท-ฮย็อน
ประวัติ
ชา แท-ฮย็อน มีผลงานภาพยนตร์ครั้งแรกใน Hallelujah ในปี ค.ศ.1997 แม้ว่าเขาจะเป็นนักร้องในปีค.ศ. 2001 แต่ในหลายๆประเทศต่างรู้จักเขาในฐานะผู้รับบทเป็นตัวเอกในภาพยนตร์เรื่อง ยัยตัวร้ายกับนายเจี๋ยมเจี้ยม ที่แสดงคู่กันกับ จวน จีฮุน เสียมากกว่า ถึงกระนั้น เขาก็ยังมีผลงานการแสดงที่หลากหลาย ตั้งแต่ Papa (1996) และถ่ายโฆษณาให้กับเกม Mario Kart DS ที่จัดวางจำหน่ายในเกาหลีใต้ นอกจากนี้เขายังเป็นเพื่อนสนิทของ คิม จองกุ๊ก และฮอง ยูงมิน
วิทยุ
ชา แท-ฮย็อน เป็นดีเจของบางช่องรายการวิทยุ และในปี ค.ศ. 2007 เขาก็ได้รับรางวัลเบสท์ดีเจจากเคบีเอส
ฟุตบอลในเอเชียนเกมส์
กีฬาฟุตบอล ได้รับการบรรจุครั้งแรกในการแข่งขันเอเชียนเกมส์ 1951 โดยเริ่มต้นที่ประเภททีมชายก่อน หลังจากนั้นการแข่งขันฟุตบอลประเภททีมหญิงได้บรรจุครั้งแรกในเอเชียนเกมส์ 1990
ในกีฬาเอเชียนเกมส์ 2002 สมาพันธ์ฟุตบอลแห่งเอเชียได้ออกกฎที่จำกัดอายุนักฟุตบอลทีมชายให้อายุไม่เกิน 23 ปี และในหนึ่งทีมสามารถมีผู้เล่นที่มีอายุมากกว่าที่กำหนดได้สูงสุดทีมละ 3 คน เท่านั้น เพื่อให้เป็นไปในแนวทางเดียวกันกับการจำกัดอายุในการแข่งขันฟุตบอลในโอลิมปิก
ผลการแข่งขัน
1 ชนะการแข่งขันร่วมกัน 2 ทีมชาติซาอุดิอาระเบียได้อันดับสามในการแข่งขันภายหลังจากที่ทีมชาติเกาหลีเหนือถูกระงับสองปีเนื่องด้วยได้มีการทำร้ายเจ้าหน้าที่พนักงานในรอบรองชนะเลิศ
การแข่งขันแบบพบกันหมด
ตัดสินจากอันดับในการแข่งขันแบบพบกันหมด
Mens General Statistics (1951 - 1998)+(2002 - 2014)
As end of 2014 Asian Games.
Mens General Statistics (2002 - 2014)
As end of 2014 Asian Games.
Womens General Statistics (1990 - 2014)
As end of 2014 Asian Games.
ตลาดเสรี
ตลาดเสรี คือตลาดในอุดมคติ ที่การตัดสินใจและกิจกรรมทางเศรษฐกิจทั้งหมดของปัจเจกบุคคล ที่เกี่ยวข้องกับการแลกเปลี่ยนเงินตรา สินค้า และบริการ กระทำด้วยความ สมัครใจ นั่นคือไม่มีการบีบบังคับและการลักทรัพย์ (บางครั้งนิยามของ "การบีบบังคับ" จะครอบคลุมถึง "การลักทรัพย์" ด้วย) เมื่อกล่าวโดยทั่วไป เศรษฐกิจตลาดเสรี หมายถึงระบบเศรษฐกิจที่มีตลาดที่ ค่อนข้าง เสรี เช่นในระบบเศรษฐกิจเมื่อรัฐบาลใช้นโยบายปล่อยให้ทำไป ซึ่งจะแตกต่างกับระบบ แบบผสม หรือ แบบนิยมอำนาจรัฐ  ในทางเศรษฐศาสตร์มักใช้คำว่า "ตลาด" หรือ "กลไกตลาด" เพื่อหมายถึงการจัดสรรการผลิตโดยผ่านทางอุปสงค์และอุปทาน
ตลาดเสรีได้รับการสนับสนุนโดยผู้นิยมในเศรษฐศาสตร์แนวเสรีนิยม
จังหวัดลำพูนในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548
'''การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลำพูน พ.ศ. 2548''' เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 โดยแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 3 เขตเลือกตั้ง เท่าเดิมจากการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อปี พ.ศ. 2544 แต่ละเขตเลือกตั้งจะมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละ 1 คน
พ.ศ. 695
พุทธศักราช 695 ใกล้เคียงกับ
จังหวัดลำพูนในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2548
ผลการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ
ผลการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ จังหวัดลำพูน
! colspan=2 | พรรค ! คะแนนเสียง ! ร้อยละ
เขตเลือกตั้งที่ 1
ประกอบไปด้วยอำเภอเมืองลำพูน (ยกเว้นตำบลมะเขือแจ้)
เขตเลือกตั้งที่ 2
ประกอบไปด้วยอำเภอบ้านธิ อำเภอป่าซาง อำเภอแม่ทา และอำเภอเมืองลำพูน (เฉพาะตำบลมะเขือแจ้)
เขตเลือกตั้งที่ 3
ประกอบไปด้วยอำเภอลี้ อำเภอทุ่งหัวช้าง อำเภอบ้านโฮ่ง และกิ่งอำเภอเวียงหนองล่อง
คณะกรรมการโอลิมปิกนิวซีแลนด์
คณะกรรมการโอลิมปิกนิวซีแลนด์ (New Zealand Olympic Committee, ก่อนปี พ.ศ. 2537 ใช้ชื่อว่า New Zealand Olympic and Commonwealth Games Association, รหัสไอโอซี: NZL) เป็นคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติที่เป็นตัวแทนของประเทศนิวซีแลนด์สำหรับการเคลื่อนไหวกีฬาโอลิมปิก ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2454 มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ประเทศนิวซีแลนด์ เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่คัดเลือกทีมและระดมทุนเพื่อส่งผู้เข้าแข่งขันจากนิวซีแลนด์เข้าร่วมการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่จัดโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (ไอโอซี) และเป็นสมาชิกของคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติโอเชียเนีย (โอเอ็นโอซี)
พ.ศ. 696
พุทธศักราช 696 ใกล้เคียงกับ
คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
คณะศิลปศึกษา สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ (Faculty of Art Education, Bunditpatanasilpa Institute) เป็นคณะวิชาสังกัดสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ มีหน้าที่ผลิตบัณฑิตด้านศึกษาศาสตร์ที่มีความรู้ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญทางด้านนาฏศิลป์ ดนตรีและคตีศิลป์
ประวัติ
คณะศิลปศึกษา เป็นคณะวิชาหนึ่งในสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม มีหน้าที่ผลิตบัณฑิตด้านศึกษาศาสตร์ที่มีความรู้ ความสามารถ ความเชี่ยวชาญทางด้านนาฏศิลป์ ดนตรีและคตีศิลป์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 โดยเปิดการศึกษาในระดับปริญญาตรี หลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต (หลักสูตร 2 ปี ต่อเนื่อง) เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2542
ในปี พ.ศ. 2547 คณะศิลปศึกษา ได้เปิดหลักสูตรใหม่ คือ หลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต 5 ปี (หลักสูตรใหม่ พ.ศ. 2547) เพื่อให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงตามแนวทางการปฏิรูปการศึกษาและนโยบายการผลิตครูและบุคลากรทางการศึกษา โดยเปิดการเรียนการสอนเมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2547 ประกอบด้วย 4 ภาควิชา คือ ภาควิชานาฏศิลป์ศึกษา ภาควิชาดุริยางคศิลป์ศึกษา ภาควิชาการศึกษา และภาควิชาศึกษาทั่วไป
คณะศิลปศึกษา ในฐานะแหล่งส่งถ่ายความรู้ในศาสตร์และศิลป์ด้านนาฏศิลป์ ดนตรีและคีตศิลป์ทั้งแนวทางการอนุรักษ์ การพัฒนาและสร้างสรรค์ จากผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านไปสู่บัณฑิต และจากบัณฑิตในฐานะผู้สอนถ่ายทอดความรู้ไปสู่เยาวชนของชาติให้มีความรู้ ความเข้าใจ มีความซาบซึ้งในศิลปวัฒนธรรม โดยมีเป้าหมายในการผลิตบัณฑิตครูนาฏศิลป์ ดนตรีและคีตศิลป์ทั้งไทยและสากลที่มีความเป็นเลิศทางวิชาการด้านศิลปะ สามารถประยุกต์หลักการ วิธีสอนและเทคนิคต่าง ๆ มาบูรณาการการสอนศิลปะทั้งในเชิงทฤษฎีและการปฏิบัติอย่างเป็นระบบ และสร้างสรรค์พัฒนาองค์ความรู้สู่การประยุกต์ได้อย่างสัมฤทธิผลเป็นรูปธรรม บัณฑิตพึงยึดมั่นในจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพครู มีคุณธรรม จริยธรรม ตระหนักในบทบาทหน้าที่ของตนในสังคม และสามารถปรับตัวเข้ากับสภาพความเปลี่ยนแปลงของกระแสโลกในปัจจุบัน เพื่อผดุงรักษาและสืบสานศิลปวัฒนธรรมของชาติ
หลักสูตร
หมายเหตุ นอกจากนี้ คณะศิลปศึกษา ได้เปิดห้องเรียนหลักสูตรศึกษาศาสตรบัณฑิต ในวิทยาลัยนาฏศิลปส่วนภูมิภาค จำนวน 11 แห่งดังนี้
สนามคริกเก็ตเมลเบิร์น
ในปี ค.ศ. 1956 สนามกีฬาแห่งนี้เป็นสนามกีฬาหลักของกีฬาโอลิมปิก ครั้งที่ 16 ที่ออสเตรเลียเป็นเจ้าภาพ
โลหะมีค่า
โลหะมีค่า (precious metal) เป็นกลุ่มโลหะที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงกว่าโลหะทั่วไป ส่วนใหญ่ไม่ค่อยทำปฏิกิริยารีดอกซ์ เป็นโลหะหายาก นิยมทำเป็นเครื่องประดับ เช่น เงิน ทองคำ แพลทินัม โรเดียม อิริเดียม ออสเมียม รีเนียม รูทีเนียม
โลหะมีค่าที่มีมูลค่าด้านเศรษฐกิจสูงที่สุดหรือราคาแพงที่สุดคือ โรเดียม ซึ่งราคาสูงกว่าทองคำประมาณ 10 เท่า มีจุดหลอมละลายสูง
ดูเพิ่ม
คุณสมบัติที่คล้ายกัน ดูที่บทความ โลหะมีตระกูล
พ.ศ. 697
พุทธศักราช 697 ใกล้เคียงกับ
กว่าน หนิง
กว่าน หนิง (ค.ศ. 158 – ค.ศ. 241) มีชื่อรองว่า โย่วอัน  เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก เป็นนักเขียนและบัณฑิตในวุยก๊ก เป็นชาวอำเภอจูซฺวี (朱虛縣 จูซฺวีเซี่ยน) เมืองปักไฮ (北海郡 เป๋ยไห่จฺวิ้น) ซึ่งปัจจุบันคือบริเวณใกล้อำเภอหลิงฉฺวี มณฑลซานตง บิดาของกว่าน หนิงเสียชีวิตเมื่อกว่าน หนิงอายุ 16 ปี
กว่าน หนิงเป็นเพื่อนสนิทของฮัวหิมและปิ่ง ยฺเหวียน ทั้งสามคนได้รับการยกย่องรวมกันว่าเป็นตัวมังกร โดยฮัวหิมเป็นตัวมังกร ปิ่ง ยฺเหวียนเป็นท้องมังกร และกว่าน หนิงเป็นหางมังกร วันหนึ่งกว่าน หนิงและฮัวหิมนั่งอ่านหนังสือด้วยกัน ข้างนอกมีเสียงเอะอะเพราะมีผู้มีอิทธิพลนั่งรถผ่านมา กว่าน หนิงยังคงนั่งเฉย แต่ฮัวหิมกลับทิ้งหนังสือเดินออกไปดู ตั้งแต่นั้นมา กว่าน หนิงก็ดูถูกฮัวหิมแล้วเลิกคบเป็นเพื่อนกับฮัวหิม ต่อมากว่าน หนิงไปอยู่ที่เลียวตั๋ง ใช้ชีวิตอย่างสันโดษ ตลอดชีวิตไม่เคยรับราชการกับวุยก๊กเลย
ในวรรรณกรรมสามก๊กของล่อกวนตง เรื่องราวของกว่าน หนิงเล่าแทรกไว้ในตอนที่ 66 เพื่อแนะนำประวัติความเป็นมาของฮัวหิม แต่ในสามก๊กฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ไม่ปรากฏชื่อของกว่าน หนิงเพราะไม่ได้แปลเนื้อเรื่องในส่วนนี้
ดูเพิ่ม
158 241
ลาซาอีรวซ
ลาซาอีรวซ (La Zaïroise) เป็นเพลงชาติของสาธารณรัฐซาอีร์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2515 - พ.ศ. 2540 ประพันธ์เนื้อร้องโดยโจเซฟ ลูตุมบา ทำนองโดยซีมง-ปีแยร์ บอกา ดี อึมปาซี ลงดี
เวอชวลแอดเดรสสเปซ
เวอชวลแอดเดรสสเปซ (Virtual Address Space: VAS) คือพื้นที่ ที่ระบบปฏิบัติการสร้างขึ้นมาเพื่อให้แต่ละโปรแกรม สามารถทำงานได้ โดยแต่ละโปรแกรมจะมี virtual address space เป็นของตัวเอง
พิสัยที่เป็นไปได้ของ VAS อยู่ที่ขนาดของ pointer เช่น pointer ขนาด 32บิตจะมีพิสัยตั้งแต่ 0x000000 ถึง 0xFFFFFFFF รวมทั้งหมด 4กิกะบิต
address ของแต่ละ virtual address space ไม่ได้แสดงถึง ตำแหน่งของ physical memory แต่ระบบจะเก็บ page table เอาไว้แทน โดย page table จะถูกใช้แปลง virtual address ไปเป็นตำแหน่งของ physical address อีกที ทำให้โปรแกรมสามารถใช้พื้นที่ได้อย่างต่อเนื่องกันถึงแม้ว่าข้อมูลที่เก็บจริงๆจะไม่ได้ต่อเนื่องกันหรืออยู่ต่างอุปกรณ์กันก็ตาม
ถึงแม้ virtual address space จะมีขนาดใหญ่แต่ก็ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาจริงทั้งหมดเมื่อต้องการใช้งานพื้นที่บน virtual address space โปรแกรมจะขอให้ระบบปฏิบัติการสร้างพื้นที่ให้
ไมโครซอฟท์วินโดวส์
สำหรับระบบปฏิบัติการวินโดวส์ของบริษัทไมโครซอฟท์ virtual address ของ วินโดวส์ 32บิต โดยปกติจะมีขนาด 4กิกะไบต์ หรือ 2^32 ไบต์ โดยแบ่งเป็นสองส่วน ส่วนแรกตั้งแต่ 0x00000000 ถึง 0x7FFFFFF เรียกว่า user space และอีกส่วนหนึ่งคือ 0x80000000 ถึง 0xFFFFFFFF เรียกว่า system space เว้นแต่จะกำหนดขนาดของ user space ผ่านทาง boot configuration ซึ่งสามารถกำหนดได้สูงสุดถึง 3กิกะไบต์
ส่วน วินโดวส์ 64บิตจะมีขนาด 16อิกซะไบต์ หรือ 2^64 ไบต์ โดย 8เทระไบต์แรกตั้งแต่ 0x000’00000000 ถึง 0x7FF’FFFFFFFF จะถูกใช้สำหรับ user space แต่สำหรับ system space นั้นจะมีขนาด 248 เทระไบต์เริ่มตั้งแต่ 0xFFFF0800'00000000 ถึง 0xFFFFFFFF'FFFFFFFF โดยพื้นที่ ที่เหลือนอกจากนี้จะไม่ถูกใช้งาน
วัดรางบัว (กรุงเทพมหานคร)
วัดรางบัว เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่ริมคลองภาษีเจริญและคลองรางบัว ในแขวงบางหว้า เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร มีเนื้อที่ 11 ไร่ 1 งาน 86 ตารางวา ปัจจุบันมีพระครูพิทักษ์ปทุมกิจ (เชาวลิต) เป็นเจ้าอาวาส
วัดรางบัวมีเกจิอาจารย์ นามว่า พระครูวิทยานุโยค (พึ่ง) ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสเมื่อ พ.ศ. 2455 หลังจากท่านได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร ชาวบ้านและลูกศิษย์จึงขออนุญาตสร้างเหรียญรูปท่านเพื่อแจกในงานฉลองสมณศักดิ์ ซึ่งท่านก็อนุญาต นับเป็นเหรียญรุ่นแรกของท่าน เหรียญรุ่นนี้ทำเป็นเหรียญอัลปากา กล่าวกันว่า มีนายตำรวจท่านหนึ่งทราบว่าเหรียญนี้ยิงไม่ออก จึงได้ไปขอเหรียญนี้มาจากวัด และทดลองยิงดูปรากฏว่ายิงไม่ออก
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติปาเลา
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติปาเลา (Palau National Olympic Committee, รหัสไอโอซี: PLW) เป็นคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติที่เป็นตัวแทนของประเทศปาเลาสำหรับการเคลื่อนไหวกีฬาโอลิมปิก ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2542 มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ประเทศปาเลา เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่คัดเลือกทีมและระดมทุนเพื่อส่งผู้เข้าแข่งขันจากปาเลาเข้าร่วมการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่จัดโดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (ไอโอซี) และเป็นสมาชิกของคณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติโอเชียเนีย (โอเอ็นโอซี)
กัญชาในประเทศกัมพูชา
{{legend|#0ea817|ถูกกฎหมายหากใช้ทางการแพทย์}} {{legend|#0d00f2|ถูกกฎหมายทุกกรณี}} ]]