cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
วารสารไทยคดีศึกษา
ปัจจุบันเนื้อหาของวารสารไทยคดีศึกษา แบ่งออกเป็น
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ
ลักษณะบ่งชี้และอาการ
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่างเรียกได้เช่นกันว่าเป็นการติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะ และอาการที่พบบ่อยที่สุดคือ รู้สึกแสบร้อนเมื่อปัสสาวะ และต้องปัสสาวะบ่อยครั้ง (หรือจำเป็นต้องปัสสาวะทันที) โดยไม่มี ตกขาว หรืออาการเจ็บปวดอย่างมาก ความรุนแรงของอาการเหล่านี้จะแตกต่างกันไป และในกลุ่มผู้หญิงที่มีสุขภาพแข็งแรงจะมีอาการโดยเฉลี่ยนานถึง 6 วัน อาจมีอาการปวดเหนือ กระดูกเชิงกราน หรือ หลังช่วงล่าง ได้ด้วย ผู้ที่มีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนบน หรือกรวยไตอักเสบ อาจ เจ็บที่บริเวณข้างลำตัว มีไข้ หรือคลื่นไส้ และ อาเจียน เพิ่มเติมจากอาการทั่วไปจากการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง แม้ว่าลักษณะต่อไปนี้อาจเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก ในปัสสาวะอาจมีเลือด หรือ น้ำหนอง (น้ำหนองในปัสสาวะ) ปรากฏเจือปน
ในกลุ่มเด็ก
ในกลุ่มเด็กเล็ก อาการเดียวที่พบจากการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ (UTI) คือมีไข้ ฉะนั้นด้วยสาเหตุที่ขาดอาการอื่น ๆ ที่จะช่วยชี้บ่งโรคนี้เอง เมื่อทารกหญิงอายุน้อยกว่า 2 ปีหรือทารกชายอายุน้อยกว่า 1 ปีที่ไม่ได้ขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศมีไข้ สมาคมแพทย์จำนวนมากจึงแนะนำให้มีการเพาะเชื้อจากปัสสาวะ ในกลุ่มเด็กทารก เด็กอาจรับประทานได้ไม่ดี อาเจียน หลับมากขึ้น หรือมีอาการของ โรคดีซ่าน ในกลุ่มเด็กโต อาจเริ่มมีภาวะ กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ (ควบคุมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะไม่ได้)
สาเหตุ
แบคทีเรียE. coli ถือเป็นสาเหตุของการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะถึง 80–85% และแบคทีเรีย Staphylococcus saprophyticus ประมาณ 5–10% สาเหตุจาก viral หรือ เชื้อราพบได้ไม่บ่อยนัก แบคทีเรียอื่นที่อาจเป็นสาเหตุได้แก่:Klebsiella, Proteus, Pseudomonas และ Enterobacter ซึ่งพบได้ไม่บ่อยและมักจะเกี่ยวข้องกับความผิดปกติในระบบทางเดินปัสสาวะหรือ การสวนปัสสาวะ การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเนื่องจาก Staphylococcus aureus มักจะเกิดขึ้นหลังจากการติดเชื้อทางเลือด
เพศสัมพันธ์
ในหมู่หญิงสาววัยประจำเดือน เพศสัมพันธ์ถือเป็นสาเหตุของการติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะถึง 75 – 90% โดยที่ความเสี่ยงของการติดเชื้อผันแปรตามความถี่ในการมีเพศสัมพันธ์ ดังนั้นสำหรับปรากฏการณ์ดังกล่าว จึงมีคำศัพท์เฉพาะที่บรรยายโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบที่เกิดขึ้นบ่อยในช่วงแรกหลังจากการแต่งงาน คือ "กระเพาะปัสสาวะอักเสบจากฮันนีมูน" ในหมู่ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน การมีเพศ สัมพันธ์ไม่ส่งผลต่อความเสี่ยงที่จะเกิดโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบแต่อย่างใด แต่การใช้ยาฆ่าเชื้ออสุจิ ไม่ว่าจะมีเพศสัมพันธ์บ่อยครั้งเพียงใดก็ตาม ถือเป็นปัจจัยในการเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบ
ผู้หญิงมักมีแนวโน้มที่จะเกิดโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบมากกว่าผู้ชาย เพราะท่อปัสสาวะ ของผู้หญิงนั้นสั้นกว่า และใกล้กว่าทวารมาก ฉะนั้นเมื่อฮอร์โมนเอสโตรเจนในหมู่ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนลดระดับลง ความเสี่ยงที่จะได้รับการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะจึงเพิ่มขึ้น เพราะร่างกายขาด แบคทีเรียที่สร้างกรดอ่อนๆ ในช่องคลอด ซึ่งปกติแล้วเป็นปัจจัยช่วยป้องกันการติดเชื้อ
สายสวนปัสสาวะ
การสวนปัสสาวะ เป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ อัตราความเสี่ยงของ แบคทีเรียในปัสสาวะ (ภาวะแบคทีเรียในปัสสาวะ) มีค่าอยู่ที่ 3 - 6% ต่อวัน และยาปฏิชีวนะป้องกันมีประสิทธิภาพไม่เพียงพอที่จะช่วยลดระดับลักษณะหลักของการติดเชื้อ ความเสี่ยงในการติดเชื้อที่เกิดขึ้นจะลดลงได้ หากสวนปัสสาวะเมื่อจำเป็นเท่านั้น โดยใช้ เทคนิคต้านจุลินทรีย์ ในการสอดสายและคงระบบปิดในการระบายสายสวนไม่ให้มีการกีดขวาง
อื่น ๆ
แนวโน้มในการติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะอาจมาจากพันธุกรรม ปัจจัยความเสี่ยงอื่น ๆ ได้แก่โรคเบาหวาน การไม่ขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะ และอาการ ต่อมลูกหมากโต ปัจจัยที่ซับซ้อนมักแสดงอาการให้เห็นไม่เด่นชัด และครอบคลุมถึงความผิดปกติทางสรีระ การปฏิบัติงานของร่างกาย และการเผาผลาญอาหารที่มีอยู่ก่อนแล้ว โรคทางเดินปัสสาวะอักเสบที่มีความซับซ้อนนั้นรักษาได้ลำบากกว่าและมักจะต้องใช้การประเมินผล การบำบัดรักษา และการติดตามผลที่รุนแรงและเคร่งครัดกว่า ในกลุ่มผู้ป่วยเด็ก โรคทางเดินปัสสาวะอักเสบมักจะเชื่อมโยงกับ ภาวะปัสสาวะไหลย้อนกลับ (การเคลื่อนตัวที่ไม่ปกติของ ปัสสาวะ จาก กระเพาะปัสสาวะ เข้าสู่ ท่อไต หรือ ไต) และ อาการท้องผูก
ผู้ที่มี อาการบาดเจ็บที่ไขสันหลัง มีอัตราความเสี่ยงเพิ่มขึ้นที่จะติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ ส่วนหนึ่งเนื่องมาจากการใช้สายสวนปัสสาวะอย่างสม่ำเสมอ และอีกส่วนหนึ่งมาจากการทำงานที่ผิดปกติของ การถ่ายปัสสาวะ ซึ่งเป็นสาเหตุการติดเชื้อที่เกิดขึ้นบ่อยที่สุดในกลุ่มผู้ป่วยประเภทนี้ และเป็นสาเหตุที่ต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลบ่อยที่สุด นอกจากนั้นแล้ว การบริโภค น้ำแครนเบอร์รี่ หรืออาหารเสริมที่มีแครนเบอร์รี่เป็นส่วนประกอบ ไม่ปรากฏผลว่าช่วยป้องกันหรือบำบัดกลุ่มผู้ป่วยประเภทนี้แต่อย่างใด
การเกิดโรค
แบคทีเรีย ที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะมักจะเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะผ่านทางท่อปัสสาวะ อย่างไรก็ตาม การติดเชื้ออาจแพร่ผ่านทางทางกระแสเลือดหรือ น้ำเหลือง ก็ได้ เป็นที่เชื่อกันว่าปกติแล้วแบคทีเรียจะเข้าสู่ท่อปัสสาวะผ่านทางลำไส้ ซึ่งในกรณีนี้ผู้หญิงจะมีอัตราความเสี่ยงสูงกว่าเนื่องจากลักษณะทางสรีระ หลังจากที่แบคทีเรียเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะแล้ว แบคทีเรีย E. Coli จะยึดติดกับผนังกระเพาะปัสสาวะและสร้าง แผ่นชีวะ ที่ต้านทานการสร้างภูมิคุ้มกันของร่างกาย
การป้องกัน
สำหรับผู้ป่วยที่ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะบ่อยครั้งและใช้ยาฆ่าเชื้ออสุจิหรือหมวกครอบปากมดลูกในการคุมกำเนิด ควรใช้วิธีอื่นแทน การบริโภคแครนเบอร์รี่ (ในรูปแบบน้ำผลไม้หรือแคปซูล) อาจช่วยลดความถี่ในการติดเชื้อได้ แต่ที่ยังเป็นข้อถกเถียงอยู่คือประสิทธิผลในการต้านทานระยะยาว และปัญหาต่อระบบทางเดินอาหารถึงกว่า 30% การรับประทานสองครั้งต่อวันน่าจะดีกว่าวันละครั้ง ตามข้อมูลจากปี 2544 ยังต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับ จุลินทรีย์เพื่อสุขภาพ ในช่องคลอด เพื่อยืนยันให้แน่ชัดว่าจุลินทรีย์ดังกล่าวมีประโยชน์หรือไม่ การใช้ถุงยางโดยไม่ใช้ ยาฆ่าเชื้ออสุจิ หรือการใช้ยาคุมกำเนิดไม่ถือว่าเป็นการเพิ่มความเสี่ยงให้กับการติดเชื้อในท่อปัสสาวะแบบไม่ซับซ้อน
ยาที่ใช้รักษา
สำหรับผู้ป่วยที่ติดเชื้อบ่อยครั้ง การใช้ยาปฏิชีวนะทุกวันเป็นระยะเวลานานขึ้นจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา ยาที่มักจะใช้ได้แก่ nitrofurantoin และ trimethoprim/sulfamethoxazole Methenamine เป็นตัวยาอีกชนิดที่นำมาใช้บ่อย เพราะในกระเพาะปัสสาวะซึ่งมีภาวะเป็นกรดต่ำนั้น ตัวยาสามารถผลิตก๊าซ formaldehyde ซึ่งจะไม่ก่อให้เกิดการดื้อยา ในกรณีของการติดเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์ การรับประทานยาปฏิชีวนะภายหลังการมีเพศสัมพันธ์อาจช่วยได้ ในหมู่หญิงวัยหมดประจำเดือนพบว่าการใช้ ฮอร์โมนเอสโตรเจน ในช่องคลอด เฉพาะที่ สามารถช่วยลดการติดเชื้อซ้ำ การใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนในช่องคลอดจาก วงแหวนพยุงในช่องคลอด ซึ่งไม่เหมือนกับการใช้ครีมเฉพาะจุด ไม่ก่อให้เกิดผลเท่ากับยาปฏิชีวนะปริมาณต่ ตามข้อมูลจากปีพ.ศ. 2554 มีการพัฒนาวัคซีนขึ้นเป็นจำนวนมาก
ในกลุ่มเด็ก
หลักฐานที่ว่ายาปฏิชีวนะแบบป้องกัน สามารถลดการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะในกลุ่มเด็ก ยังมีไม่เพียงพอ อย่างไรก็ตาม โรคทางเดินปัสสาวะอักเสบที่เกิดขึ้นซ้ำแทบจะไม่เป็นสาเหตุของปัญหาในไต หากไม่ได้มีความผิดปกติที่ไตอยู่ก่อนหน้าแล้ว ทำให้การเกิดโรคไตเรื้อรังในกลุ่มผู้ใหญ่มีอัตราน้อยกว่า 0.33%
การวินิจฉัยโรค
ในกรณีที่ไม่ซับซ้อน สามารถวินิจฉัยโรคและให้การรักษา โดยอิงจากอาการที่พบเท่านั้นและไม่ต้องรอการยืนยันเพิ่มเติมจากห้องวิจัยได้ ในกรณีที่ซับซ้อนหรือน่าสงสัย การรอคำยืนยันการวินิจฉัยโรคด้วย การวิเคราะห์ค่าปัสสาวะ จาก ไนไตรทในปัสสาวะ เม็ดเลือดขาว (leukocytes) หรือ leukocyte esteraseน่าจะมีประโยชน์กว่า การทดสอบอีกวิธีหนึ่งซึ่งก็คือ การตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะด้วยกล้องจุลทรรศน์ เป็นการตรวจหา เซลล์เม็ดเลือดแดง เซลล์เม็ดเลือดขาว หรือแบคทีเรียที่ปรากฏ  การเพาะเชื้อ ปัสสาวะจะถือว่าเป็นผลบวกหากนับกลุ่มแบคทีเรียที่ขยายตัวได้มากกว่าหรือเท่ากับ 103 หน่วยที่ขยายตัวได้ ต่อหนึ่ง mL ของระบบทางเดินปัสสาวะทั่วไป ความไวต่อยาปฏิชีวนะอาจทดสอบได้ด้วยการเพาะเชื้อเหล่านี้เช่นกัน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการเลือกวิธีการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ อย่างไรก็ตาม ผู้หญิงที่ผลการเพาะเชื้อมีค่าติดลบอาจมีอาการดีขึ้นได้ ด้วยการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ สำหรับกลุ่มผู้สูงอายุแล้ว ด้วยเหตุที่ว่าอาการที่ปรากฏอาจไม่ชัดเจนและขาดการทดสอบที่เชื่อถือได้ สำหรับการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ การวินิจฉัยโรคจึงอาจทำได้ลำบาก
การจัดประเภท
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะอาจส่งผลต่อทางเดินปัสสาวะส่วนล่างเท่านั้น ซึ่งเรียกว่าการติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะ หรืออาจส่งผลต่อทางเดินปัสสาวะส่วนบน ซึ่งเรียกว่ากรวยไตอักเสบ หากในปัสสาวะมีแบคทีเรียอยู่แต่ไม่แสดงอาการใด ๆ จะเรียกลักษณะดังกล่าวว่าภาวะแบคทีเรียในปัสสาวะที่ไม่แสดงอาการ หากมีการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนบน และบุคคลนั้นเป็นโรคเบาหวาน ตั้งครรภ์ เป็นเพศชาย หรือ มีระบบภูมิต้านทานที่ผิดปกติ จะถือว่าเป็นกรณีที่ซับซ้อน แต่ถ้าหากเกิดขึ้นในกลุ่มผู้หญิงที่มีสุขภาพแข็งแรงและ อยู่ในช่วงก่อนวัยหมดประจำเดือน จะถือว่าเป็นการติดเชื้อที่ไม่ซับซ้อน สำหรับเด็กแล้ว หากติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะและมีไข้ มักจะสันนิษฐานว่าเป็นการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะส่วนบน
ในกลุ่มเด็ก
เพื่อให้สามารถวินิจฉัยการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะในกลุ่มเด็กได้ จำเป็นจะต้องมีการเพาะเชื้อปัสสาวะที่เป็นบวก การปนเปื้อนถือเป็นประเด็นที่ท้าทายอยู่บ่อย ซึ่งขึ้นกับวิธีการในการเก็บรวบรวมปัสสาวะ ฉะนั้นการจำกัดค่าที่ 105 CFU/mL จึงถือเป็นมาตรฐานสำหรับตัวอย่างปัสสาวะส่วนกลาง ("clean-catch") 104 CFU/mL สำหรับตัวอย่างที่รวบรวมผ่านสายสวนปัสสาวะ และ 102 CFU/mL สำหรับ การเจาะเก็บตัวอย่างจากบริเวณเหนือหัวหน่าว (ตัวอย่างที่เก็บจากกระเพาะปัสสาวะโดยตรงโดยการใช้เข็มฉีดยา) องค์การอนามัยโลก ไม่แนะนำให้ใช้ "ถุงเก็บปัสสาวะ" เพื่อเก็บรวบรวมตัวอย่าง เนื่องจากอัตราความเสี่ยงที่จะเกิดการปนเปื้อนเมื่อมีการเพาะเชื้อ และการใช้สายสวนปัสสาวะเป็นวิธีที่เหมาะสมกว่าในเด็กที่ยังไม่เข้าห้องน้ำเองไม่ได้ บางสถาบัน เช่น สถาบันกุมารแพทย์ของอเมริกา แนะนำวิธี การตรวจอัลตราซาวด์ที่ไต และ voiding cystourethrogram (การตรวจเอ็กซเรย์สดเพื่อดูการทำงานของกระเพาะปัสสาวะในการขับปัสสาวะ) ในผู้ป่วยเด็กที่ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะและมีอายุน้อยกว่าสองปี อย่างไรก็ดี เนื่องจากที่ขาดแคลนวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพเมื่อพบต้นปัญหา สถาบันอื่น เช่น สถาบันแห่งชาติเพื่อความเป็นเลิศด้านสุขภาพและการแพทย์ จึงแนะนำวิธีการถ่ายภาพอย่างสม่ำเสมอเท่านั้น ในผู้ป่วยเด็กที่มีอายุน้อยกว่า 6 เดือนหรือที่แสดงผลการตรวจสอบที่ไม่ปกติ
การวินิจฉัยแยกโรค
ในหมู่ผู้ป่วยหญิงที่เป็นโรค ปากมดลูกอักเสบ (อาการอักเสบที่ปากมดลูก) หรือ ช่องคลอดอักเสบ (อาการอักเสบที่ช่องคลอด) และในหมู่ผู้ป่วยชายที่มีอาการของโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบ อาจมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อ Chlamydia trachomatis หรือ Neisseria gonorrheae โรคช่องคลอดอักเสบอาจมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อจากยีสต์ กระเพาะปัสสาวะอักเสบแบบเรื้อรัง (อาการปวดกระเพาะปัสสาวะอย่างเรื้อรัง) อาจเป็นกรณีของผู้ป่วยที่มีอาการของโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบบ่อยครั้งแต่ผลของการเพาะเชื้อปัสสาวะเป็นลบและยาปฏิชีวนะไม่ช่วยให้อาการดีขึ้น โรคต่อมลูกหมาก (อาการอักเสบที่ต่อมลูกหมาก) อาจนำมาเป็นสันนิษฐานหนึ่งในการวินิจฉัยโรคแยกโรคได้<
การรักษา
ผู้ป่วยหญิงที่เกิดโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบแบบไม่ซับซ้อนบ่อยครั้งอาจรักษาได้ด้วยตนเอง โดยการติดตามผล โดยที่การรักษาครั้งแรกต้องไม่ประสบผลเท่านั้น สามารถออกใบสั่งยาปฏิชีวนะกับทางเภสัชกรผ่านทางโทรศัพท์ได้
กรณีไม่ซับซ้อน
การติดเชื้อแบบไม่ซับซ้อนสามารถใช้เฉพาะอาการที่แสดงเป็นข้อมูลเพื่อวินิจฉัยและรักษาได้ ยาปฏิชีวนะแบบรับประทาน เช่น trimethoprim/sulfamethoxazole (TMP/SMX) cephalosporin nitrofurantoin หรือ fluoroquinolone สามารถร่นระยะเวลาการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าเทียมกัน ปกติแล้วการรักษาด้วย trimethoprim, TMP/SMX, หรือ fluoroquinolone เป็นเวลาสามวันถือว่าเพียงพอ ในขณะที่หากต้องการรักษาด้วย nitrofurantoin จำเป็นต้องรับประทานยาถึง 5–7 วัน เมื่อได้รับการรักษาอาการจะดีขึ้นภายในเวลา 36 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยประมาณ 50% จะมีอาการดีขึ้นภายในเวลาไม่กี่วันหรือกี่สัปดาห์ แม้จะไม้ได้รับการรักษาเลย สถาบัน สมาคมโรคติดเชื้อแห่งอเมริกา ไม่แนะนำให้ใช้ fluoroquinolones เป็นวิธีการรักษาแรก เพราะกังวลว่าอาจทำให้เกิด อาการดื้อยา ต่อยาประเภทนี้ได้ แต่ถึงแม้ว่าจะมีคำแนะนำนี้ตักเตือนล่วงหน้า ก็ยังมีอาการดื้อยาบางประเภท ขึ้นอยู่กับความนิยมใช้ เช่น ในบางประเทศถือกันว่าตัวยา Trimethoprim เพียงอย่างเดียวก็เปรียบได้กับ TMP/SMX แล้ว สำหรับโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบแบบไม่ซับซ้อน เด็ก ๆ แสดงอาการที่ดีขึ้นต่อการให้ยาปฏิชีวนะเป็นเวลา 3 วัน
กรวยไตอักเสบ
กรวยไตอักเสบต้องได้รับการรักษาที่เข้มงวดกว่าการติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะโดยทั่วไป โดยการจ่ายยาปฏิชีวนะแบบรับประทานเป็นเวลานานขึ้นหรือยาปฏิชีวนะ แบบฉีดเข้าเส้นเลือด การรับประทาน ciprofloxacin กลุ่ม fluoroquinolone เป็นเวลา 7 วันเป็นวิธีรักษาอย่างแพร่หลายสำหรับบริเวณของร่างกายที่มีอัตราดื้อยาน้อยกว่า 10%หากอาการดื้อยาที่อวัยวะหนึ่งๆ มีอัตราที่สูงกว่า 10% ผู้ป่วยมักจะต้องรับการฉีด ceftriaxone เข้าเส้นเลือดหนึ่งครั้ง สำหรับผู้ป่วยที่มีการรุนแรงกว่านั้น อาจต้องเข้ารักษาที่โรงพยาบาลและรับยาปฏิชีวนะอย่างต่อเนื่อง อาจสันนิษฐานได้ว่าผู้ป่วยมีโรคซับซ้อน เช่น การอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ จาก นิ่วในไต หากอาการไม่ดีขึ้นหลังจากที่รับการรักษาเป็นเวลาสองสามวัน
ต้นกำเนิดและการพัฒนาของเชื้อโรค
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นการติดเชื้อจากแบคทีเรียที่พบบ่อยที่สุดในหมู่ประชากรหญิง และเกิดขึ้นบ่อยที่สุดในช่วงอายุระหว่าง 16 ถึง 35 ปี โดยที่ 10% ของจำนวนผู้หญิงทั้งหมดติดเชื้อดังกล่าวทุกปี ในขณะที่อีก 60% อาจติดเชื้อเพียงครั้งเดียวเมื่อใดก็ได้ การติดเชื้อซ้ำถือเป็นเรื่องปกติ และผู้หญิงเกือบครึ่งมักจะติดเชื้อครั้งที่สองภายในระยะเวลาหนึ่งปี การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะนี้เกิดขึ้นในหมู่ประชากรหญิงบ่อยกว่าในประชากรชายถึง 4 เท่า โรคกรวยไตอักเสบพบได้น้อยกว่า 20–30 เท่า แต่เป็นสาเหตุของ การติดเชื้อในโรงพยาบาลที่พบบ่อยที่สุด โดยมีอัตราโดยประมาณอยู่ที่ 40% อัตราแบคทีเรียในปัสสาวะที่ไม่แสดงอาการจะเพิ่มขึ้นตามอายุของผู้ป่วย จากอัตรา 2-7% ในประชากรหญิงวัยประจำเดือนขึ้นถึง 50% ในกลุ่มหญิงสูงอายุในสถาบันดูแลผู้สูงอายุ ส่วนอัตราแบคทีเรียในปัสสาวะที่ไม่แสดงอาการในหมู่ประชากรชายที่มีอายุมากกว่า 75 ปีอยู่ที่ 7-10%
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะอาจเกิดขึ้นในประชากรวัยเยาว์ได้ถึง 10% ซึ่งมักจะเกิดขึ้นบ่อยที่สุดในทารกชายอายุน้อยกว่า 3 เดือนที่ไม่ได้ขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศ รองลงมาคือในหมู่ทารกหญิงอายุน้อยกว่าหนึ่งปี อย่างไรก็ตามอัตราความถี่โดยประมาณที่พบในกลุ่มเด็กไม่มีความคงที่ จากกลุ่มผู้ป่วยเด็กเล็กที่มีไข้ตั้งแต่เกิดจนถึง 2 ปี การวินิจฉัยโรคมักจะแสดงให้เห็นว่า 2-20% มีอาการของโรคทางเดินปัสสาวะอักเสบ
สังคมและวัฒนธรรม
ในสหรัฐอเมริกา การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุให้ผู้ป่วยต้องเข้าพบแพทย์ถึงเกือบ 7 ล้านครั้งต่อปี เข้าแผนกฉุกเฉิน 1 ล้านครั้งต่อปี และเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลถึง 100,000 ครั้งต่อปี การติดเชื้อก่อให้เกิดค่าใช้จ่ายสูง ทั้งในแง่ของเวลาการทำงานที่เสียไปและค่าใช้จ่ายในการรักษา ในสหรัฐอเมริกาได้มีการประมาณค่ารักษาโดยตรงที่ 1.6 พันล้าน เหรียญสหรัฐต่อปี
ประวัติ
มีการเอ่ยถึงการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะมาตั้งแต่สมัยโบราณ เอกสารชิ้นแรกบันทึกลงใน กระดาษปาปิรุสเอแบส เมื่อ 1,550 ปีก่อนคริสต์ศักราช ซึ่งชาวอียิปต์โบราณได้บรรยายถึงอาการว่า "กระจายความร้อนจากกระเพาะปัสสาวะ" ในสมัยโบราณจนถึงยุคของการพัฒนาและจ่ายยาปฏิชีวนะในช่วงปี 1930 ไม่มีวิธีการรักษาที่ให้ผล ก่อนหน้านั้นวิธีที่แนะนำ คือ การใช้สมุนไพร การเจาะเอาเลือดออก และการพักผ่อนร่างกาย
ระหว่างที่ตั้งครรภ์
การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะเป็นปัญหาที่น่ากังวลมากขึ้นระหว่างที่ ตั้งครรภ์ เนื่องจากอัตราความเสี่ยงของการติดเชื้อที่ไตจะเพิ่มขึ้น ระหว่างที่ตั้งครรภ์ ระดับฮอร์โมน โปรเจสเตอโรน ที่สูง ทำให้ความเสี่ยงของกล้ามเนื้อที่ลดความตึงตัวลงในท่อไตและกระเพาะปัสสาวะมีอัตราสูงขึ้น และจะก่อให้เกิดแนวโน้มของการไหลย้อนของปัสสาวะกลับเข้าสู่ท่อไตจนถึงไตมากขึ้น ในขณะที่หญิงที่ตั้งครรภ์ไม่เผชิญปัญหาความเสี่ยงที่สูงขึ้นในเรื่องภาวะแบคทีเรียในปัสสาวะที่ไม่แสดงอาการ หญิงเหล่านั้นอาจมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อที่ไตถึง 25-40% หากพบภาวะแบคทีเรียในปัสสาวะ ฉะนั้นหากการตรวจปัสสาวะบ่งถึงอาการติดเชื้อ แม้ว่าจะไม่แสดงอาการก็ตาม ผู้ป่วยควรต้องได้รับการรักษาปกติแล้วแพทย์มักจะจ่าย Cephalexin หรือ nitrofurantoin เพราะถือว่าเป็นตัวยาที่ปลอดภัยสำหรับหญิงที่ตั้งครรภ์ ส่วนการติดเชื้อที่ไตระหว่างที่ตั้งครรภ์อาจส่งผลให้ คลอดก่อนกำหนด หรือมี ภาวะครรภ์เป็นพิษ (ภาวะความดันโลหิตสูง และการทำงานที่ผิดปกติของไตระหว่างที่ตั้งครรภ์อาจทำให้ เป็นลมชัก)ได้
โอบิเอโด
โอบิเอโด (Oviedo) หรือ อูบิเอว (Uviéu) เป็นเมืองหลักของแคว้นอัสตูเรียส ทางตอนเหนือของประเทศสเปน เมืองโอบิเอโดมีมหาวิทยาลัยนานาชาติที่มีนักศึกษาจากทั่วโลกมาศึกษา เป็นเมืองศูนย์กลางของเขตเหมืองแร่ ฝรั่งเศสเข้าโจมตีเมื่อปี ค.ศ. 1809 เสียหายอย่างหนักในช่วงสงครามกลางเมืองสเปนระหว่างปี ค.ศ. 1936–1939
การ์เด้น มิวสิค
การ์เด้น มิวสิค (Garden Music) เป็นค่ายเพลงย่อยในเครืออาร์เอส ก่อตั้งขึ้นในปี 2554 เพื่อทำเพลงในแนวทางที่ต่างจากแนวแมสทั่วๆ ไป
ประวัติ
พ.ศ. 2554 เปิดค่าย "การ์เด้น มิวสิค (Garden Music)" โดยเป็นการแยกตัวออกมาจากค่าย อาร์เอส มิวสิก เพื่อทำเพลงในแนว Easy Listening และ Indy ที่แตกต่างจากแนวแมสทั่ว ๆ ไป โดยศิลปินที่มาอยู่ในค่ายคนแรกคือ เอก สุระเชษฐ์ (Akera) ตามมาด้วยศิลปินหญิงคนแรก ณิณัฐ (Ninut)
พ.ศ. 2555 วง อินเฟมัส (Infamous) และ อาร์ทฟลอร์ (Artfloor) ย้ายจากค่าย อาร์เอส มิวสิก เข้ามาอยู่ในสังกัดการ์เด้น
พ.ศ. 2556 เปิดตัว 4 ศิลปินใหม่ เดอะโพสิทีฟ (The Positive), นิว โฟลเดอร์ (New Folder), อลาร์มไนน์ (Alarm9) และ มาร์ค เจนมานะ (Mark)
ปลายปี พ.ศ. 2557 ค่ายย่อย The Demo ถูกยุบเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของค่ายการ์เด้น ศิลปินในค่ายย่อยนั้นซึ่งได้แก่ สปลิท (Split), ฟ้า (Fah), เจฟ (Jeff) และ อั๋น เจษฎา จึงย้ายเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของค่ายการ์เด้น
เฉิน ซิ่วจู
เฉิน ซิ่วจู (จีน: 陳秀珠; พินอิน: Chén Xìu Zhū; กวางตุ้ง: Chan3 Sau4 Chu1; อังกฤษ: Rebecca Chan) มีชื่อภาษาอังกฤษว่า รีเบคก้า เฉิน เป็นนักแสดงหญิงชาวฮ่องกง ที่อดีตเคยเป็นที่รู้จักทั่วเอเชียในยุค 80s
วงการบันเทิง
เฉินซิ่วจู เป็นดาราสาวฮ่องกงคนหนึ่งในยุค 80s ที่โดดเด่นโดยเธอมีเอกลักษณ์เฉพาะเป็นที่จดจำ คือ ไฝ และดวงตาที่คมกริบเชือดเฉือน หลายคนเรียกเธอว่า เจ๊ไฝ
เธอเข้าสู่วงการจากเวทีประกวดมิสฮ่องกงในปี พ.ศ. 2522 โดยติด 10 คนสุดท้ายจากเวทีการประกวด ต่อมาจึงเริ่มมีผลงานละครกับทางสถานีโทรทัศน์ทีวีบีในปีพ.ศ. 2524 ซีรีส์เรื่องแรกที่แสดงคือ มรสุ่มสายรุ่ง (風雨晴 1981) หลังจากนั้นเธอก็มีผลงานตามมาอีกมากมาย ถึงแม้เธอจะไม่โด่งดังเป็นดาราสาวแถวหน้าของทางค่ายสถานีโทรทัศน์ทีวีบี แต่เธอก็มีผลงานเด่น ๆ หลายเรื่อง ส่วนบทบาทการแสดงของเธอที่แฟนละครชุดฮ่องกง จดจำได้มาก คือ บท "เยิ่นอิ๋งอิ๋ง"  จากเรื่อง กระบี่เย้ยยุทธจักร ฉบับโจวเหวินฟะ และบท "จิงจิง" ที่เธอเล่นแทนดาราสาวผู้ล่วงลับ องเหม่ยหลิง จากเรื่อง เล็กเซี่ยวหงส์ ฉบับว่านจื่อเหลียง
ทุกวันนี้เธอยังคง มีผลงานทางละครทีวีอยู่
หอคอยเฉลิมพระเกียรติ เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์
หอคอยเฉลิมพระเกียรติ เป็นหอคอยสำหรับชมทิวทัศน์ของเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ตั้งอยู่ที่ ตำบลหนองบัว อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี
วัตถุประสงค์ในการสร้าง
จัดสร้างขึ้นโดยดำริของ นายจารุพงศ์ พลเดช ผู้ว่าราชการจังหวัดลพบุรี โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเทิดพระเกียรติ บูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า ที่ทรงพระคุณอันประเสริฐ แก่จังหวัดลพบุรี มาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล อาทิ สมัยพระนางจามเทวี สมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช และสมัย ราชวงศ์จักรี อีกทั้งเพื่อเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ของจังหวัดลพบุรีอีกด้วย
วัดถ้ำเขาไม้รวก
วัดถ้ำเขาไม้รวก สังกัดนิกายมหานิกาย ภาค 15 ตั้งอยู่ที่เลขที่ 80/9 หมู่ที่ 9 ตำบลอ่างทอง อำเภอทับสะแก ประจวบคีรีขันธ์ 77130
ประวัติ
วัดถ้ำเขาไม้รวก มีเค้าลาง ว่าแต่เดิมเป็นสำนักปฏิบัติธรรมมาก่อนที่จะตั้งขึ้นเป็นวัด  เป็นพื้นที่ติดกับชายทะเล บริเวณเป็นพื้นที่ราบและภูเขาเล็กๆ บนเขามีกุฎิสร้างไว้ 4 หลัง ค่อนข้างที่จะดูวิเวกดูสภาพก็น่าจะสร้างไว้นานพอสมควร ได้มีพระมาอยู่ผัดเปลี่ยนไม่แน่นอน เพราะสถานเป็นที่ค่อนข้างเงี่ยบ ต่อมาได้มีพระอาจารย์แสวง ก็เข้ามาอยู่ ณ ถ้ำเขาไม้รวกและมี นายแปลง  นางสังวาล ชูวิเชียร กับนายยุ้ย นางสร้อย ลอยลม และนายส่ง นางเม เป็นผู้อุปถัมภ์  ในสมัยนี้ก็ได้มีการบูรณะสร้างเสนาสนะและถาวรวัตถุ เช่น ปั้นพระพุทธรูป  สร้างศาลาริมน้ำ
ต่อมาปี 2514 พระอาจารย์แสวงก็ได้มรณภาพลง นับแต่นั้นก็มีพระมาอยู่นานบ้างไม่นานบ้าง มีนามปรากฏก็คือ  พระอาจารย์สมพรมาอยู่ พ.ศ. 2528 พระอาจารย์สมหวังมาอยู่ พ.ศ. 2535 พระอาจารย์ติ๋วมาอยู่ พ.ศ. 2536 จนกระทั่งพระครูประกิตสังวรคุณรองเจ้าคณะอำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบ ได้ส่งพระเด่นดวง  ธนนาโค มาอยู่จำพรรษาประจำเพื่อทำนุบำรุงที่พักสงฆ์ ได้มีการพัฒนาเรื่อยมา เมื่อ พ.ศ. 2549 ได้ทำเรื่องขอตั้งวัด และสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติประกาศตั้งเป็นวัดขึ้นในพระพุทธศาสนามีนามว่า “วัดถ้ำเขาไม้รวก”  เมื่อวันที่  7 มิถุนายน พ.ศ. 2549
ต่อมามีศิษย์ศรัทธามาปฏิบัติธรรมที่นี่มากขึ้นๆ จนได้เริ่มมีการสร้างอาคารอื่นเพิ่มเติมขึ้นมาทีหลัง ซึ่งสามารถสังเกตเห็นได้ชัดว่ามีอายุต่างกันมากเป็นศาลาการเปรียญอยู่ตรงกลาง ล่าสุดมีการสร้างอุโบสถที่มีความสวยงามตามยุคสมัย วัดถ้ำเขาไม้รวก (สำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ แห่งที่ 24)  ของจังหวัประจวบคีรีขันธ์ มีศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ เจ้าอาวาส คือ พระอธิการเด่นดวง ธนนาโค และเป็นเจ้าคณะตำบลอ่างทอง เขต 1 และยังเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของนักเรียนและคนทั่วไปในช่วงวันหยุด และสถานที่ปฏิบัติธรรมสำหรับประชาชนที่ศรัทธาทั่วไปด้วย
เดอะมัมมี่ คืนชีพคำสาปนรกล้างโลก
เดอะมัมมี่ คืนชีพคำสาปนรกล้างโลก (The Mummy) เป็นภาพยนตร์โลดโผน/สยองขวัญ/ผจญภัยลำดับที่ 1 ในไตรภาคชุด เดอะ มัมมี่ กำกับและเขียนบทโดยสตีเฟน ซอมเมอส์ นำแสดงโดยเบรนแดน เฟรเซอร์, เรเชล ไวสซ์, จอห์น ฮันนาห์, อาร์โนลด์ วอสลูและเควิน เจ. โอคอนเนอร์
เดอะมัมมี่ คืนชีพคำสาปนรกล้างโลก เริ่มถ่ายทำในเดือนพฤษภาคม 1998 ที่เมืองมาร์ราคิช ประเทศโมร็อกโก โดยใช้เวลา 17 สัปดาห์ ดูแลด้านเทคนิกพิเศษโดยบริษัทอินดัสเทรียลไลต์แอนด์เมจิกและแต่งดนตรีประกอบโดยเจอร์รี โกลด์สมิธ เมื่อออกฉายในเดือนพฤษภาคม 1999 ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับความนิยมและทำเงินมากกว่า 415 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ได้รับรางวัล BMI Film Awards สาขาดนตรียอดเยี่ยมและรางวัลแซทเทิร์น สาขา Best Music และ Best Makeup และมีภาคต่อคือ เดอะมัมมี่ รีเทิร์น ฟื้นชีพกองทัพมัมมี่ล้างโลก ปี 2001
สหรัฐในโอลิมปิก
สหรัฐอเมริกา เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกครั้งแรกในโอลิมปิกฤดูร้อน 1896 และได้ส่งนักกีฬาเข้าร่วมโอลิมปิกฤดูร้อนทุกครั้งตั้งแต่นั้นมา คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติของสหรัฐ คือ เป็นผู้ทำหน้าที่ในการส่งนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันโอลิมปิก ภายใต้รหัสประเทศ USA
นับตั้งแต่สหรัฐส่งนักกีฬาเข้าร่วมการแข่งขันโอลิมปิกครั้งแรก นักกีฬาสหรัฐได้รับเหรียญรางวัลรวมทั้งหมด 2,826 เหรียญ โดยแบ่งเป็น 1,125 เหรียญทอง 907 เหรียญเงิน 794 เหรียญทองแดง
เพลงหวานใจ
เพลงหวานใจ เป็นภาพยนตร์ไทยพูด (ในฟิล์ม) ชั้นพิเศษ "ซูเปอร์" เรื่องแรกในนาม บริษัทภาพยนตร์เสียงศรีกรุง จำกัด ฉายครั้งแรก  พ.ศ. 2480 หลังภาพยนตร์ซูเปอร์เรื่องแรก เลือดทหารไทย พ.ศ. 2478 (เรื่องสุดท้ายในนาม ภาพยนตร์เสียงศรีกรุง แบบวสุวัต) <!-- เรื่อง,บทภาพยนตร์และกำกับการแสดง โดย ขุนวิจิตรมาตรา นำแสดงโดย จำรัส สุวคนธ์ และ มานี สุมนนัฎ
ถ่ายทำระบบ 35 มม.ไวด์สกรีน ขาวดำ ซาวออนฟิล์ม  แนวหนังเพลงที่ฮอลลีวู้ดกำลังนิยมในเวลานั้น
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลำปาง
จังหวัดลำปาง มีเขตเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 4 เขต (สำหรับการเลือกตั้ง พ.ศ. 2566) และมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตั้งได้ 4 คน จากทั้งหมด 400 คนทั่วประเทศในสภาผู้แทนราษฎรไทย
เพลงหวานใจ
ฉายที่โรงภาพยนตร์ศาลาเฉลิมกรุง ตุลาคม ปีเดียวกัน ประสบความสำเร็จและทำให้คู่ดารานำคู่ขวัญพุ่งขึ้นสูงสุดในโลกภาพยนตร์
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลำปาง
ประวัติศาสตร์
หลังจากที่ประเทศไทยเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ได้มีการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2476 การเลือกตั้งครั้งนี้เป็น "การเลือกตั้งทางอ้อมครั้งแรกและครั้งเดียวของไทย" โดยจังหวัดลำปางมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรคนแรก คือ เจ้าสร้อย ณ ลำปาง
เพลงหวานใจ
เพลง
เพลงต้นฉบับ บันทึกขณะถ่ายทำลงแผ่นเสียงครั่ง 78 ตราศรีกรุง ต่อมาบันทึกใหม่โดยนักร้องเพลงไทยลูกกรุง/สากล ได้แก่ พูลศรี เจริญพงษ์ ,ธานินทร์ อินทรเทพ ,ศรีไศล สุชาติวุฒิ ,ทนงศักดิ์ ภักดีเทวา ,มีศักดิ์ นาครัตน์  ,ม.ร.ว.ถนัดศรี สวัสดิวัฒน์ ,ศิรินทรา นิยากร  และเพลงบรรเลงชุดเพลงประทับใจในอดีตของนารถ ถาวรบุตร นำโดย ประสิทธิ์ พยอมยงค์ ,ม.ร.ว.พรพุฒิ วรวุฒิ ,ประสาน สุทัศน์ ณ อยุธยา ,นพ โสตถิพันธ์  ฯลฯ -->
แร็กเก็ต บอยส์
แร็กเก็ต บอยส์ เป็นละครโทรทัศน์เรื่องกีฬาของเกาหลีใต้ปี พ.ศ. 2564 ซีรีส์ที่กำกับโดย โช ย็อง-กวัง เขียนบทโดย ชัง โบ-ฮัน นำแสดงโดย คิม ซัง-คย็อง, โอ นา-รา และ พัก ฮโย-จู ซีรีส์นี้ติดตามการเติบโตของเด็กชายและเด็กหญิงสิบหกคนและความท้าทายที่สโมสรแบดมินตันในโรงเรียนต้องเผชิญ ออกอากาศทาง SBS TV ในวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 และออกอากาศทุกวันจันทร์และวันอังคาร เวลา 22:00 น. (KST) เริ่มตั้งแต่วันที่ 31 พฤษภาคม ตอนต่างๆ จะสามารถรับชมได้ทั่วโลกสำหรับการสตรีมบนเน็ตฟลิกซ์หลังจากออกอากาศทาง SBS แล้ว
เซเลอร์มูน (ละครโทรทัศน์)
เซเลอร์มูน ฉบับละครโทรทัศน์ เป็นละครโทรทัศน์ที่สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2546 โดยอ้างอิงเนื้อเรื่องจากมังงะเรื่องเซเลอร์มูน ซึ่งเป็นผลงานของ นาโอโกะ ทาเคอุจิ ออกอากาศทุกวันเสาร์ เวลา 7.30-8.00 น. ตั้งแต่วันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2546 ถึง 25 กันยายน พ.ศ. 2547 ทางCBC-TBS มีความยาวทั้งสิ้น 49 ตอน เพลงที่ใช้เปิดเรื่องคือ "คิราริ*เซเลอร์ดรีม!" โดย นานามิ ยูมิฮาระ หรือนามแฝง "ซาเอะ"
โครงเรื่องโดยรวมจะคล้ายกับในฉบับมังงะ แต่มีส่วนที่แตกต่างจากเดิมไปมากพอสมควร เช่น "มินาโกะ ไอโนะ" หรือ "เซเลอร์วีนัส" เป็นนักร้องชื่อดัง (ในต้นฉบับเป็นเพียงเด็กสาวที่ฝันอยากเป็นนักร้องเท่านั้น) นอกจากนี้ยังมีตัวละครใหม่ๆ และท่าไม้ตายบางท่าของอัศวินเซเลอร์ ที่ถูกเพิ่มเติมเข้ามาสำหรับภาคละครโทรทัศน์โดยเฉพาะด้วย ซึ่งนักแสดงหลักทั้ง 5 ที่ได้รับคัดเลือกจากเด็กสาวที่มาสมัครคัดตัวทั้งหมด 1,125 คน
คู่คนลุยเลอะ
คู่คนลุยเลอะ(湘南純愛組!) ภาคปฐมบทหรือภาคต้นของ GTO(The Great Teacher  Onizuka คุณครูพันธุ์หายาก)  ชื่อภาษาญี่ปุ่น อ่านว่า  Shonan Junai Gumi(หรือบางแห่งใช้ชื่อว่า Young GTO) เขียนและวาดภาพโดย อาจารย์ โทรุ  ฟูจิซาวะ(Toru  Fujisawa)ถูกตีพิมพ์ ครั้งแรกเป็นภาษาญี่ปุ่น  โดยบริษัท  โคดันฉะ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เมื่อปีพ.ศ.2534  ตีพิมพ์เป็นภาษาไทยโดย บริษัทวิบูลย์กิจ  พับลิชชิ่ง  กรุ๊ป มีความยาวทั้งสิ้น 31 เล่มจบ  ความยาวประมาณ 6000 หน้ากระดาษ (บางแห่งให้ 32 เล่มจบ โดยรวมเอา The Bad Companyเข้าไปด้วย)
กือเทิร์สโล
กือเทิร์สโล (Gütersloh) เป็นเมืองในรัฐนอร์ทไรน์-เว็สท์ฟาเลิน ประเทศเยอรมนี ในบริเวณเว็สท์ฟาเลิน และเป็นศูนย์กลางการปกครองของเขตในชื่อเดียวกัน เมืองมีประชากร 96,320 คน มีอุตสาหกรรมผลิตอาหารสำเร็จรูป สิ่งทอ เครื่องเรือน
ซิกนัล (อีพี)
"ซิกนัล" (SIGNAL) เป็นอีพีชุดที่สี่ (EP) โดยเกิร์ลกรุ๊ปจากเกาหลีใต้ ทไวซ์ อีพีวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2017 โดยเจวายพีเอนเตอร์เทนเมนต์ และจัดจำหน่ายโดย Genie Music
อีพีประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์สำหรับกลุ่ม โดยมียอดขายมากกว่า 280,000 แผ่นภายในสิ้นปี 2560 และทไวซ์มียอดขายสะสมมากกว่า 1 ล้านอัลบั้มตั้งแต่เปิดตัว
การโปรโมต
เจวายพี ปฏิเสธรายงานเกี่ยวกับแผนการของกลุ่มที่จะโปรโมต อีพีเพียงสองสัปดาห์ เนื่องจากการเดบิวต์ในญี่ปุ่นในเดือนมิถุนายน จีฮโย หัวหน้าวง ทไวซ์ที่หยุดพักจากกิจกรรมเนื่องจากอาการบาดเจ็บที่เข่า กลับมาเข้าร่วมกลุ่มอีกครั้งเพื่อโปรโมต
ก่อนปล่อย อีพี นั้น ทไวซ์ได้โปรโมตรายการวาไรตี้อย่างแข็งขัน พวกเขาถ่ายทำรายการวาไรตี้รายการแรกสำหรับ อีพี เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2017 ในฐานะแขกรับเชิญในรายการ I Can See Your Voice เมื่อวันที่ 3, 4 และ 9 พฤษภาคม ทไวซ์ได้บันทึกตอนของ Weekly Idol, Knowing Bros และ Top 3 Chef King ตามลำดับ   ทไวซ์จัดงานสื่อที่ Blue Square Samsung Card Hall ในฮันนัมดง กรุงโซล ก่อนการเปิดตัว อีพี วงยังมีโชว์เคสคัมแบ็กกับแฟน ๆ อีกสองชั่วโมงหลังจากปล่อย ซึ่งพวกเขาแสดง "ซิกนัล" และเพลงอื่น ๆ จากอัลบั้มก่อนหน้าเช่น "ไลก์อูห์อาห์", "เชียร์อัป" และอีกมากมาย มีการถ่ายทอดสดผ่าน Naver V Live
กลุ่มโปรโมตอัลบั้มของพวกเขาในรายการเพลงของเกาหลีใต้หลายรายการ เริ่มด้วยการปรากฏตัวในรายการ เอ็มเคานต์ดาวน์ เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม ตามมาด้วยการแสดงในรายการ มิวสิกแบงก์ ของ KBS2 ในการออกอากาศพิเศษเพื่อเฉลิมฉลองฟุตบอลโลก U-20 เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม MBC โชว์! มิวสิกคอร์ วันที่ 20 พฤษภาคม รายการ อินกีกาโย ของ SBS เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม และในรายการ MBC M's Show Champion ในวันที่ 24 พฤษภาคม ทไวซ์ สิ้นสุดการโปรโมตในรายการเพลงในรายการ อินกีกาโย ตอนที่ 4 มิถุนายน เพลงไตเติ้ล "ซิกนัล" ชนะการแสดงดนตรีรวม 12 รายการ
จันทรคุปต์ ศึกรักชิงบัลลังก์
จันทรคุปต์ ศึกรักชิงบัลลังก์ (Chandra Nandini) เป็นละครโทรทัศน์ภาษาฮินดี ออกอากาศครั้งแรกทางช่อง Star Plus ประเทศอินเดีย เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2559 - 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 อำนวยการสร้างโดย เอคตา คาปัวร์ ผู้จัดละครและภาพยนตร์มากฝีมือที่ฝากผลงานไว้มากมาย เช่น นาคิน, อัคบาร์ จอมจักรพรรดิอินเดีย ฯลฯ และกำกับการแสดงโดย ราจาน คูมาร์ ซิงค์ นำแสดงโดย "ราจาต โทกัส" นักแสดงชื่อดังจาก อัคบาร์ จอมจักรพรรดิอินเดีย รับบท พระเจ้าจันทรคุปต์ และนักแสดงหญิงมากความสามารถ "ชวีต้า บาสุ ปราซาด" รับบท พระนางนันทินี ซึ่งทั้งคู่ได้รับรางวัลนักแสดงนำชายและหญิงยอดเยี่ยมจากงานประกาศผลรางวัล Star Parivaar Awards 2017 ร่วมด้วย "ซิดดห์าธ นิกัม" นักแสดงวัยรุ่นสุดฮอตจาก อโศกมหาราช รับบท ราชกุมารพินทุสาร
ละครเรื่องนี้มีการซื้อลิขสิทธิ์ไปออกอากาศในหลายประเทศ เช่น ศรีลังกา อินโดนีเซีย ในส่วนของประเทศไทย ออกอากาศทาง ช่อง 3 แฟมิลี (ช่อง 13) ออกอากาศตอนแรกวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2561 ทุกวันจันทร์ – พฤหัสบดี เวลา 19.15 – 20.15 น. และวันศุกร์ เวลา 19.00 -20.00 น.โดยมีเพลงประกอบละครภาคภาษาไทยชื่อเพลง "ยอมหมดใจ" ขับร้องโดย มาเรียม เกรย์ อัลคาลาลี่ (มาเรียม B5)
เรื่องย่อ
เรื่องราวเกี่ยวกับพระราชประวัติของ "พระเจ้าจันทรคุปต์" จอมกษัตริย์นักรบผู้รวบรวมอินเดียให้เป็นปึกแผ่นพระองค์แรก ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์เมารยะ พระอัยกาของ "พระเจ้าอโศกมหาราช" ทั้งเส้นทางจากสามัญชนสู่ราชบัลลังก์ หลังจากต้องพลัดพรากกับพระมารดาร่วม 10 กว่าปี โดยการค้นพบของพราหมณาจารย์จาณักยะ เรื่องราวความรักระหว่างพระเจ้าจันทรคุปต์และพระนางนันทินี ราชธิดาแห่งพระเจ้ามหาปัทมะนันทะ ท่ามกลางการแก้แค้นที่พระเจ้ามหาปัทมะนันทะสังหารพระบิดาและลักพาตัวพระมารดาของพระเจ้าจันทรคุปต์ การโค่นราชบัลลังก์พระราชบิดาของนันทินี สงครามการขยายอาณาเขต ตลอดจนเรื่องราวความรักของราชกุมารพินทุสาร และชายาเอกทั้ง 2 พระองค์ คือ ราชกุมารีจารุมาตี (บางเรื่องแทนนามว่า จารุมิตรา) และธรรมา
สำหรับบทพระนางนันทินีนั้นเป็นตัวละครสมมติที่เขียนขึ้น โดยอิงพระอุปนิสัยของ พระนางทุรฮารา พระราชมารดาของพระเจ้าพินทุสาร เนื่องจากในข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์กล่าวว่าพระเจ้าจันทรคุปต์มีชายา 2 พระองค์ คือ พระนางทุรฮารา และบุตรีของเซลลูคัส I นิเคเตอร์ กษัตริย์แห่งกรีก (ในละครมักจะแทนชื่อว่า พระนางเฮเลน่า) ไม่มีข้อมูลยืนยันว่ามีชายาองค์อื่นอีกหรือไม่ แต่อย่างไรก็ดี มีการค้นพบข้อมูลบันทึกฉบับหนึ่งของชาวกรีก ระบุว่าพระเจ้าปัทมะนันทะมอบราชธิดานามว่า "นิดารัตน์" (Nidarus) แก่พระเจ้าจันทรคุปต์
วิทยาลัยพัฒนา
วิทยาลัยพัฒนา เป็นสถาบันอุดมศึกษาเอกชน 1 ใน 5 แห่งแรกในประเทศไทยถูกสถาปนาขึ้นพร้อมกับ วิทยาลัยเกริก วิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาลัยไทยสุริยะ และวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ได้รับอนุญาตจากทบวงมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2518 รัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการวิทยาลัยเอกชน ได้มีคำสั่งให้วิทยาลัยพัฒนาอยู่ในความควบคุมของทบวงมหาวิทยาลัย และได้แต่งตั้งคณะกรรมการควบคุมวิทยาลัยพัฒนาขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาต่างๆ แต่คณะกรรมการได้พิจารณาแล้วว่าวิทยาลัยพัฒนาไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ วิมลศิริ ชำนาญเวช รัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย จึงได้มีคำสังเพิกถอนใบอนุญาตจัดตั้งเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2520
พระเจ้าอู่ติง
พระเจ้าอู่ติง (จึ เจา) เป็นกษัตริย์แห่งราชวงศ์ชาง พระองค์ทรงครองราชย์ราวปี 1250–1192 ก่อนคริสต์ศักราช แต่ในบันทึกโบราณได้บันทึกว่าพระองค์ทรงครองราชย์ราวปี 1324–1266 ก่อนคริสต์ศักราช
พระเจ้าอู่ติงเป็นคนแรกใน ประวัติศาสตร์ราชวงศ์จีน ว่าได้รับการยอมรับในบันทึกประวัติศาสตร์ร่วมสมัย ประชุมพงศาวดารในราชวงศ์ชางได้ถูกรวบรวมโดยนักประวัติศาสตร์ในภายหลัง โดยมีความเชื่อมาตลอดว่าเรื่องราวมีมากกว่าแค่ตำนาน จนกระทั่งได้พบกับบันทึกคำพยากรณ์ ที่ถูกจารึกลงบนกระดูกที่ถูกฝังใต้ดิน ในเรื่องวันเวลาของรัชกาล และชากปรักหักพังของ หยิน (ซินอวี่) (ร่วมสมัยใกล้เคียงกับ Anyang) ในปี 1899
พระราชประวัติ
ในปีที่หกของการครองราชย์ของ พระเจ้าเสี่ยวอี่ พระราชบิดา พระองค์ถูกพระราชบิดารับสั่งให้ไปอยู่ด้วย พระองค์ก็ได้เสด็จไป และได้ศึกษาอยู่กับก้านผาน ในปีแรก ๆ ที่พระองค์ได้พบกับประชาชนทั่วไป ทำให้พระองค์คุ้นเคยกับปัญหาของประชาชน
ใน บันทึกประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ ที่ ซือหม่า เชียน บันทึกไว้ ระบุว่า พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์องค์ที่ 22 แห่งราชวงศ์ชาง พระองค์ครองราชย์ต่อจาก พระเจ้าเสี่ยวอี่ พระราชบิดา (小乙) แต่ในจารึกคำพยากรณ์บนกระดูกระบุว่าพระองค์เป็นกษัตริย์องค์ที่ 21 พระองค์ทรงเสวยราชย์ในปีติงเว่ย์ (丁未) โดยมี กาน ผาน (甘盤) เป็นเสนาบดี
ในปีที่ยี่สิบห้าของการครองราชย์ของพระองค์ รัชทายาทจู่ จี สิ้นพระชนม์ในพื้นที่ห่างไกลหลังจากถูกเนรเทศ
ในปีที่ยี่สิบเก้าแห่งรัชกาลของพระองค์ พระองค์ได้ประกอบพิธีกรรมบูชา พระเจ้าชางทัง ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ชาง ที่พระอารามหลวง ขณะนั้นมีไก่ป่าตัวหนึ่งยืนอยู่บนเรือที่ทำด้วยทองสัมฤทธิ์ ทำให้พระองค์ทรงพิโรธมาก พระองค์ทรงประณามข้าราชบริพารที่ทำการบกพร่อง และเขียนบทความชื่อว่า "Day of the Supplementary Sacrifice to Gao Zong"
ในปีที่สามสิบสองแห่งการครองราชย์ของพระองค์พระองค์ทรงเสด็จยกทัพไปกุ้ยฟง (鬼方) ทำสงครามอยู่ 3 ปีจึงพ่ายแพ้ ตี้ (氐) และเชียง (羌) คนเถื่อนได้ส่งราชทูตมาเพื่อเจรจาสงบศึก
ต่อมา ในปีที่ 43 ข้าศึกได้ส่งกองกำลังมาพิชิตต้าเผิง และได้ยกทัพมาตีเมืองทันเหว่ยในอีก 7 ปีให้หลัง
พระองค์เสียชีวิตในปีที่ห้าสิบเก้าของรัชสมัยของพระองค์ ตามแหล่งข้อมูลที่มีอยู่ทั้งหมด กล่าวได้ว่า พระองค์ได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในกษัตริย์ที่ดีที่สุดของราชวงศ์ชาง หลังจากพระองค์เสด็จสวรรคต พระเจ้าสู่เกิง ราชโอรสขึ้นเสวยราชย์ต่อไป
แอปเปิล เอ็ม 2
แอปเปิล เอ็ม 2 (Apple M2) เป็นระบบบนชิป (System on a Chip หรือ SoC) ที่ใช้ ARM รุ่นที่ 2 ของแอปเปิล ต่อจาก แอปเปิล เอ็ม 1 โดยยังออกแบบชิปกระบวนการ 5 นาโนเมตรอยู่ โดยชิปนี้จะเอามาใช้สำหรับคอมพิวเตอร์แมคอินทอช และในไอแพด โปร (รุ่นที่ 6)
หน่วยประมวลผลกลาง
หน่วยประมวลผลกลาง มีทั้งหมด 8 แกน แบ่งเป็นคอร์ประสิทธิภาพสูง จำนวน 4 แกน และคอร์ประหยัดพลังงาน จำนวน 4 แกน แต่จะ
หน่วยประมวลผลกราฟิค
หน่วยประมวลผลกราฟิค ที่ทางแอปเปิล ออกแบบเอง มีจำนวน 10 แกน (บางรุ่น จะมี 8 แกน) ทำให้มีประสิทธิภาพในหน่วย FP32 ที่ 3 เทราฟล็อปส์
หน่วยประมวลผลตัวถอดรหัสวิดีโอ
แอปเปิล เอ็ม 2 จะมาพร้อมกับตัวถอดวิดีโอ H.264 และ HEVC ในความละเอียดสูงสุดที่ 8K พร้อมรองรับ Apple ProRes
ทารก
ทารก (infant) คือ เด็กแบเบาะ หรือ เด็กเล็ก ๆ ทั่วไปหมายถึงเด็กอายุระหว่าง 1 เดือนขึ้นไป จนถึง 1-2 ปี โดยทารกอายุน้อยกว่า 1 เดือน เรียกว่า ทารกแรกเกิด (newborn, neonate) เด็กอายุ 1-2 ปีขึ้นไป อาจเรียกว่า เด็กวัยหัดเดิน (toddler) เด็กที่อยู่ในครรภ์ เรียกว่า ทารกในครรภ์ (fetus)
ลักษณะทางกายภาพของทารกแรกเกิด
ทารกแรกเกิดโดยทั่วไปจะมีไหล่และสะโพกที่กว้าง ท้องยื่น และแขนขาค่อนข้างยาวเมื่อเทียบกับขนาดตัว ข้อมูลจากกลุ่มประเทศพัฒนาแล้วพบว่าความยาวโดยเฉลี่ยของทารกแรกเกิดจะอยู่ที่ 35.6-50.8 เซนติเมตร ส่วนทารกแรกเกิดที่เกิดก่อนกำหนดจะมีขนาดเล็กกว่านี้
น้ำหนัก
น้ำหนักแรกเกิดของทารกที่เกิดครบกำหนดโดยเฉลี่ยจะอยู่ที่ 3.4 กิโลกรัม และมักอยู่ในช่วง 2.7-4.6 กิโลกรัม
ในช่วง 5-7 วันหลังเกิด ทารกแรกเกิดมักมีน้ำหนักตัวลดลงประมาณ 3-7% เป็นผลจากการปัสสาวะเอาน้ำส่วนเกินในร่างกายซึ่งปกติจะอยู่ในปอดและเนื้อเยื่ออื่น ๆ ออกมา ประกอบกับการที่ปริมาณน้ำนมแม่ในช่วงแรกยังน้อยอยู่ซึ่งจะเพิ่มขึ้นในวันหลัง ๆ หลังจากพ้นสัปดาห์แรกไปแล้ว ทารกแรกเกิดปกติจะมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นประมาณ 10-20 กรัมต่อวัน
แคลร์ เอลิซาเบธ พาร์กเกอร์
แคลร์ เอลิซาเบธ พาร์กเกอร์ (Claire Elizabeth Parker) เป็นนางแบบและนางงามชาวออสเตรเลีย เธอเป็นรองชนะเลิศอันดับ 1 ในการประกวดมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2015 แต่เนื่องจากอาเนอา การ์ซิอาไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ทำให้เธอถูกแต่งตั้งเป็นมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2015 ในวันที่ 1 เมษายน 2016
ทารก
ศีรษะ
ศีรษะของทารกแรกเกิดจะมีขนาดใหญ่มากเมื่อเทียบกับขนาดตัว และในกะโหลกศีรษะก็จะมีขนาดใหญ่มากเมื่อเทียบกับใบหน้า ในขณะที่ผู้ใหญ่จะมีขนาดกะโหลกศีรษะเป็นหนึ่งในเจ็ดของความสูง แต่ทารกแรกเกิดจะมีขนาดกะโหลกศีรษะเป็นหนึ่งในสี่ของความยาวตัว ขนาดรอบศีรษะของทารกแรกเกิดโดยปกติจะอยู่ที่ 33-36 เซนติเมตร แต่ละชิ้นส่วนของกะโหลกศีรษะของทารกแรกเกิดจะยังประสานกันไม่สนิทเกิดเป็นจุดที่ไม่มีกระดูกเรียกว่ากระหม่อม ซึ่งตำแหน่งที่ใหญ่ที่สุดจะมีอยู่สองตำแหน่งเรียกว่ากระหม่อมหน้า มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน และกระหม่อมหลังมีรูปร่างเป็นสามเหลี่ยม เมื่อทารกเจริญเติบโตขึ้นชิ้นส่วนแต่ละชิ้นของกะโหลกศีรษะจะค่อย ๆ โตขึ้นและเชื่อมเข้าด้วยกันตามธรรมชาติ
แคลร์ เอลิซาเบธ พาร์กเกอร์
ชีวิตส่วนตัว
แคลร์ เอลิซาเบธ พาร์กเกอร์เธอเกิดที่ ซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย
ทารก
ศีรษะ
การที่ชิ้นส่วนกะโหลกศีรษะไม่เชื่อมกันสนิทตั้งแต่แรกเกิดนี้ทำให้ทารกมนุษย์ที่มีศีรษะและสมองขนาดใหญ่สามารถคลอดผ่านช่องคลอดที่ถูกวิวัฒนาการมาให้รองรับการยืนเดินด้วยสองขาได้ เนื่องจากแผ่นกะโหลกแต่ละชิ้นสามารถเคลื่อนเข้าหาหรือแม้แต่เกยกันได้ระหว่างคลอด ทารกแรกเกิดบางคนจึงมีรูปร่างของศีรษะที่บิดเบี้ยวไปเล็กน้อย ซึ่งจะค่อย ๆ คืนกลับสู่รูปร่างปกติภายใน 2-3 วันหรือไม่กี่สัปดาห์หลังเกิด หนังศีรษะของทารกแรกเกิดอาจบวมหรือรอยช้ำได้โดยเฉพาะในทารกแรกเกิดที่ไม่มีเส้นผม บริเวณรอบ ๆ ตาก็อาจบวมฉุเล็กน้อยได้ ซึ่งเป็นผลจากการคลอด
แคลร์ เอลิซาเบธ พาร์กเกอร์
มิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2015
แคลร์ได้รับการแต่งตั้งเป็นมิสแกรนด์ออสเตรเลีย 2015 และเป็นตัวแทนประเทศออสเตรเลีย ในการประกวดมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนลครั้งที่ 3 ซึ่งมีการเก็บตัวทำกิจกรรมที่จังหวัดตราด และอำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งการประกวดรอบสุดท้ายถูกจัดขึ้นในวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2558 ณ อินดอร์สเตเดี้ยม หัวหมาก กรุงเทพมหานคร แคลร์คว้าตำแหน่งรองชนะเลิศอันดับ 1 ต่อมาหลังจากอาเนอา การ์ซิอาดำรงตำแหน่งได้เพียง 4 เดือน อาเนอาไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ ทำให้องค์กรมิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนลแต่งตั้งแคลร์ให้รับตำแหน่ง มิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2015 แทน
ทารก
ผมและขน
ทารกแรกเกิดบางคนจะมีขนตามร่างกาย เป็นขนเส้นเล็กละเอียด สีอ่อน เรียกว่า ขนอ่อน มักเห็นได้ชัดที่บริเวณหลัง ไหล่ หน้าผาก หู และใบหน้าของทารกเกิดก่อนกำหนด ขนอ่อนนี้จะหลุดร่วงหายไปภายใน 2-3 สัปดาห์ ทารกแรกเกิดบางคนมีเส้นผมหนาเต็มศีรษะ ส่วนบางคนโดยเฉพาะทารกแรกเกิดชาวคอเคเซียนอาจมีเส้นผมเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเส้นผมเลย ซึ่งเส้นผมที่มีเล็กน้อยนี้อาจเป็นผมสีบลอนด์หรือสีน้ำตาลแม้พ่อแม่จะมีผมดำก็ได้
ประชาธิปไตยเสรีนิยม
ประชาธิปไตยเสรีนิยม หรือ ประชาธิปไตยแบบเสรีนิยม (Liberal democracy) หรือบ้างเรียก ประชาธิปไตยแบบตะวันตก เป็นทั้งคตินิยมทางการเมืองและระบอบการปกครองรูปแบบหนึ่ง ที่การปกครองแบบประชาธิปไตยแบบมีผู้แทนจะดำเนินการใต้หลักเสรีนิยม คือ การพิทักษ์สิทธิของปัจเจกบุคคล ซึ่งโดยทั่วไปจะระบุไว้ในกฎหมาย ระบอบมีลักษณะเฉพาะ คือ
การนิยามระบบดังกล่าวในทางปฏิบัติ บ่อยครั้งจะกำหนดในรัฐธรรมนูญ ซึ่งอาจประมวลเป็นลายลักษณ์อักษร หรือยังไม่ประมวลขึ้น (เช่น สหราชอาณาจักร) ก็ได้ เพื่อวางเค้าโครงอำนาจของรัฐบาลและประดิษฐานสัญญาประชาคม หลังมีความแพร่หลายมากขึ้นตลอดครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 20 ประชาธิปไตยเสรีนิยมก็ได้กลายเป็นระบบการเมืองที่ใช้กันมากที่สุดในโลก
รัฐประชาธิปไตยเสรีนิยมมีหลายรูปแบบ อาจเป็นราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ หรือสาธารณรัฐ และอาจเป็นระบบรัฐสภา ระบบประธานาธิบดี หรือระบบกึ่งประธานาธิบดีก็ได้
ระบอบนี้ปกติจะมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนทั่วไป คือให้สิทธิออกเสียงเลือกตั้งแก่ประชากรที่ถึงวัยทุกคนโดยไม่คำนึงถึงชาติพันธุ์ เพศ การถือครองทรัพย์สิน เชื้อชาติ อายุ (สูงสุด) เพศสภาพ รายได้ สถานภาพทางสังคมหรือศาสนา แต่ในอดีตประเทศที่ถูกจัดให้เป็นประชาธิปไตยเสรีนิยมก็เคยมีการจำกัดสิทธิออกเสียงเลือกตั้งด้วยเช่นกัน แม้ในปัจจุบัน บางประเทศที่จัดให้เป็นประชาธิปไตยเสรีนิยมก็ไม่ได้มีสิทธิออกเสียงลงคะแนนทั่วไปอย่างแท้จริง เช่น สหราชอาณาจักรและสหรัฐส่วนใหญ่ตัดสิทธิ์ออกเสียงเลือกตั้งแก่ผู้ต้องโทษจำคุกเป็นเวลานาน ข้อมูลของ Coppedge และ Reinicke พบว่าประเทศร้อยละ 85 ในโลกมีสิทธิออกเสียงลงคะแนนทั่วไป หลายประเทศกำหนดให้ต้องมีเอกสารพิสูจน์รูปพรรณก่อนได้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิ ในการเลือกตั้ง ผู้มีสิทธิ์ตัดสินใจที่แท้จริงคือผู้มีสิทธิ์เลือกตั้งที่ออกไปใช้สิทธิ์ ไม่ใช่พลเมืองทุกคน
รัฐธรรมนูญประชาธิปไตยแบบเสรีนิยมจะนิยามความเป็นประชาธิปไตยของรัฐ จุดประสงค์ของรัฐธรรมนูญบ่อยครั้งมองว่า เพื่อจำกัดอำนาจของรัฐบาล ระบอบนี้ เน้นการแยกใช้อำนาจ ความเป็นอิสระของตุลาการ และระบบดุลอำนาจระหว่างฝ่ายต่าง ๆ ของรัฐ และมักจะเน้นความสำคัญว่า รัฐต้องทำตามหลักนิติธรรม อำนาจของรัฐบาลจะเป็นเรื่องชอบธรรมก็ต่อเมื่อเป็นไปตามกฎหมายที่เขียน ผ่านการยอมรับ แล้วเปิดเผยเป็นสาธารณะ และเมื่อบริหารตามกฎระเบียบที่วางไว้ ประเทศหลายประเทศใช้ระบบสหพันธรัฐ ซึ่งแยกใช้อำนาจแบบแนวตั้งด้วย เพื่อป้องกันการใช้อำนาจผิด ๆ และเพิ่มส่วนร่วมของประชาชนโดยแบ่งอำนาจระหว่างเทศบาลเมือง สภาจังหวัด และรัฐบาลประเทศ เช่น ในเยอรมนี รัฐบาลกลางมีหน้าที่ออกกฎหมาย แต่รัฐบาลรัฐ (Länder) เป็นผู้บริหารอำนาจหลายอย่าง
สิทธิเสรีภาพ
ในทางปฏิบัติแล้ว ระบอบประชาธิปไตยก็จำกัดเสรีภาพบางอย่างด้วย มีข้อจำกัดตามกฎหมายต่าง ๆ เช่น เรื่องลิขสิทธิ์และการหมิ่นประมาท อาจจำกัดการพูดต่อต้านประชาธิปไตย ความพยายามบั่นทอนสิทธิมนุษยชน และการโปรโหมตหรือให้เหตุผลเพื่อการก่อการร้าย มีข้อจำกัดเช่นนี้เกี่ยวกับลัทธิคอมมิวนิสต์ในสหรัฐช่วงสงครามเย็นซึ่งมากกว่าในยุโรป ปัจจุบันมักจะใช้จำกัดองค์กรที่มองว่า โปรโหมตการก่อการร้ายจริง ๆ หรือยั่วยุให้กลุ่มต่าง ๆ เกลียดชังกัน ตัวอย่างรวมทั้งกฎหมายต่อต้านการก่อการร้าย การปิดการออกอากาศทางดาวเทียมของฮิซบุลลอฮ์ โดยมีผู้คัดค้านว่า การจำกัดอาจมากเกิน และอาจไม่มีการพิจารณาทางตุลาการที่ยุติธรรมและควรได้รับ
เหตุผลสามัญสำหรับกฎหมายเหล่านี้ก็คือ เพื่อการอยู่รอดของประชาธิปไตยและเพื่อเสรีภาพเอง ยกตัวอย่างเช่น เสรีภาพในการพูดที่สนับสนุนการสังหารหมู่ จะบั่นทอนสิทธิการมีชีวิตและความปลอดภัย ความเห็นจะต่างกันในเรื่องว่า ระบบจะต้องปกป้องศัตรูของประชาธิปไตยในกระบวนการทางประชาธิปไตยแค่ไหน
ถ้าบุคคลจำนวนน้อยถูกจำกัดเสรีภาพเพราะเหตุผลเช่นนี้ ประเทศนั้น ๆ ยังอาจพิจารณาได้ว่า เป็นประชาธิปไตยเสรีนิยม แต่ก็มีคนคัดค้านว่า นี้ต่างกันโดยแค่จำนวนไม่ได้ต่างกันโดยลักษณะ จากอัตตาธิปไตยที่ตามลงโทษศัตรู เพราะเพียงแค่มีคนที่ได้รับผลจำนวนน้อยกว่า และข้อจำกัดรุนแรงน้อยกว่า ส่วนคนอื่น ๆ ก็ย้ำว่า ประชาธิปไตยก็ยังต่าง คืออย่างน้อยโดยทฤษฎี ศัตรูของประชาธิปไตยยังได้รับการพิจารณาทางกฎหมายตามหลักนิติธรรม
อย่างไรก็ดี รัฐที่พิจารณาว่าเป็นประชาธิปไตยก็ยังมีข้อจำกัดในการพูดต่อต้านประชาธิปไตย เช่น การปฏิเสธฮอโลคอสต์ การพูดให้เกลียด การพูดในเรือนจำ ซึ่งมองว่าเป็นกรณีพิเศษเกี่ยวกับเสรีภาพในการพูด สมาชิกองค์กรทางการเมืองที่สัมพันธ์กับระบอบเผด็จการก่อน ๆ (เช่น ลัทธิคอมมิวนิสต์ ลัทธิฟาสซิสต์ หรือระบอบนาซี) ก็อาจถูกตัดสิทธิ์ไม่ให้ออกคะแนนเสียงหรือไม่ให้ดำรงตำแหน่งบางอย่าง การเลือกประพฤติอาจถูกห้าม เช่น เจ้าของธุรกิจปฏิเสธไม่ให้บริการบุคคลเนื่องจากเชื้อชาติ ศาสนา ชาติพันธุ์ เพศ หรือรสนิยมทางเพศ ยกตัวอย่างในแคนาดาเช่น สำนักพิมพ์ที่ปฏิเสธไม่ให้บริการต่อกลุ่มรักร่วมเพศทั้งถูกปรับ เสียค่าทนายตัวเอง และต้องเสียค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับกฎหมายของอีกฝ่ายโดยคำสั่งศาล
สิทธิที่พิจารณาว่าเป็นรากฐานสำคัญในประเทศหนึ่ง อาจจะเป็นอะไรที่แปลกในอีกประเทศหนึ่ง ยกตัวอย่างเช่น รัฐธรรมนูญของแคนาดา อินเดีย อิสราเอล เม็กซิโก และสหรัฐ ต่างรับประกันไม่ให้ถูกฟ้องซ้ำทางอาญาเนื่องจากความผิดเดียวกัน (double jeopardy) ซึ่งเป็นสิทธิที่ไม่มีในประเทศอื่น ๆ อนึ่ง ระบบที่เลือกตั้งลูกขุน (เช่น สวีเดน) จะมองระบบตุลาการที่เกี่ยวข้องกับการเมืองบางส่วนว่า เป็นองค์ประกอบหลักสำหรับภาระรับผิดชอบของรัฐบาล แต่นี่เป็นเรื่องแปลกในระบบที่ใช้ลูกขุนพิจารณาคดีเพื่อกันอิทธิพลจากนักการเมือง และคล้าย ๆ กัน คนอเมริกันจำนวนมากพิจารณาสิทธิในการเก็บและถืออาวุธ ว่าเป็นเรื่องจำเป็นเพื่อป้องกันสิทธิในการปฏิวัติรัฐบาลที่ใช้อำนาจผิด ๆ ในขณะที่ประเทศอื่น ๆ ไม่ยอมรับว่านี่เป็นสิทธิพื้นฐาน และหลายประเทศรวมทั้งสหราชอาณาจักรยังมีกฎหมายที่เคร่งครัดเกี่ยวกับมีปืนส่วนตัว
เงื่อนไขเบื้องต้น
แม้ว่าจะไม่ใช่ส่วนของระบอบการปกครอง เสรีภาพทั้งส่วนบุคคลและทางเศรษฐกิจพอประมาณ ที่มีผลขยายจำนวนคนชั้นกลางจนกลายเป็นประชาสังคมที่เจริญรุ่งเรืองและแพร่ไปอย่างกว้างขวาง บ่อยครั้งมองว่า เป็นเงื่อนไขเบื้องต้นของประชาธิปไตยเสรีนิยม (Lipset 1959) ในประเทศที่ไม่มีวัฒนธรรมประเพณีการปกครองโดยเสียงส่วนมาก การเลือกตั้งเสรีอย่างเดียวจะไม่พอให้เปลี่ยนจากระบอบเผด็จการไปเป็นประชาธิปไตย จะต้องมีทั้งการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมทางการเมืองที่ใหญ่กว่านั้น และการสร้างสถาบันเพื่อการปกครองแบบประชาธิปไตยอย่างค่อยเป็นค่อยไป มีประเทศตัวอย่างหลากหลาย ยกตัวอย่างเช่นในลาตินอเมริกา ที่ดำรงระบอบประชาธิปไตยได้เพียงแค่ชั่วคราวหรืออย่างจำกัด จนกระทั่งวัฒนธรรมทั่วไปเปลี่ยนแปลงแล้วสร้างสภาวะที่ประชาธิปไตยสามารถเจริญงอกงามได้
แง่มุมกุญแจสำคัญของวัฒนธรรมประชาธิปไตยก็คือแนวคิดเกี่ยวกับ "ฝ่ายค้านที่จงรักภักดี" คือแม้ว่า ฝ่ายตรงข้ามจะเห็นไม่ตรงกัน แต่ก็ยอมอดทนและยอมรับบทบาทสำคัญทางการเมืองอันเป็นไปตามกฎหมายที่แต่ละฝ่ายมีส่วนได้ ซึ่งเป็นเรื่องเปลี่ยนได้ยากในวัฒนธรรมของประเทศที่การเข้าสู่อำนาจตามประวัติมักจะอาศัยความรุนแรง แก่นสารของหลักนี้ก็คือ ทุกฝ่ายในระบอบประชาธิปไตยต้องเทิดทูนคุณค่าพื้นฐานของมันเหมือน ๆ กัน
กฎพื้นฐานของสังคมต้องสนับสนุนให้อดทน สุภาพ และมีมรรยาทในการอภิปรายต่อหน้าธารกำนัล ในสังคมเช่นนี้ ผู้ที่พ่ายแพ้ต้องยอมรับการตัดสินใจของผู้ลงคะแนนเสียงเมื่อการลงคะแนนเลือกตั้งยุติแล้ว และอำนวยให้อำนาจเปลี่ยนมือได้โดยสันติภาพ โดยผู้แพ้ก็จะรู้สึกปลอดภัยด้วยความเข้าใจได้ว่า ตนจะไม่เสียชีวิตหรือเสรีภาพ และจะมีส่วนร่วมทางการเมืองได้ต่อไป คือ พวกเขาไม่ได้จงรักภักดีต่อนโยบายโดยเฉพาะ ๆ ของรัฐบาล แต่ต่อความชอบธรรมตามกฎหมายของรัฐและของกระบวนการประชาธิปไตยเอง
กำเนิด
ประชาธิปไตยเสรีนิยมมีแหล่งกำเนิดและได้ชื่อมาจากยุโรปสมัยคริสต์ทศวรรษที่ 18 ที่เรียกว่ายุคเรืองปัญญา ในเวลานั้น รัฐส่วนมากในยุโรปเป็นราชาธิปไตย โดยพระราชาหรือขุนนางมีอำนาจทางการเมือง แต่ประชาธิปไตยในฐานะระบอบการปกครอง ไม่ได้รับพิจารณาอย่างจริงจังตั้งแต่สมัยคลาสสิกโบราณแล้ว เพราะความเชื่อทั่วไปว่า ประชาธิปไตยไม่เสถียรโดยธรรมชาติและจะสร้างความยุ่งเหยิงในนโยบายของรัฐ เพราะประชาชนจะเปลี่ยนใจไป ๆ มา ๆ และว่า ประชาธิปไตยขัดแย้งกับธรรมชาติมนุษย์ เพราะมองว่า มนุษย์ตามธรรมชาติชั่วร้าย รุนแรง และจำเป็นต้องมีผู้นำที่เข้มแข็งเพื่อควบคุมความหุนหันพลันแล่นที่ก่อความเสียหาย ส่วนพระราชาชาวยุโรปก็ทรงถือว่า อำนาจของพระองค์เป็นสิทธิที่มาจากพระเป็นเจ้า และแม้แต่ความสงสัยต่อสิทธิเพื่อปกครองของพระองค์ก็เท่ากับเป็นการดูหมิ่นศาสนา
ความคิดในกรอบเช่นนี้ต่อมาถูกคัดค้านโดยกลุ่มปัญญาชนเล็ก ๆ ในยุคเรืองปัญญาผู้เชื่อว่า
แนวคิดเหล่านี้เริ่มปฏิบัติในประเทศอังกฤษในคริสต์ทศวรรษที่ 17 โดยคำร้องขอสิทธิที่ผ่านเป็นกฎหมายในปี 2171 และกฎหมาย Habeas Corpus Act ที่ผ่านในปี 2172 ก็ได้ให้เสรีภาพบางอย่างต่อข้าแผ่นดิน ส่วนไอเดียเกี่ยวกับพรรคการเมือง ได้เกิดเป็นรูปธรรมโดยเป็นกลุ่มอภิปรายสิทธิการมีผู้แทนทางการเมือง (Putney Debates) ในปี 2190
หลังจากสงครามกลางเมืองอังกฤษระหว่างปี 2185-2194 และการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ปี 2231 บัญญัติว่าด้วยสิทธิพื้นฐานของพลเมืองก็ผ่านเป็นกฎหมายในปี 2232 ซึ่งเป็นประมวลกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพบางอย่าง บัญญัติบังคับให้มีการเลือกตั้งเป็นประจำ ตั้งกฎเสรีภาพในการพูดในรัฐสภา และจำกัดอำนาจของพระราชา ซึ่งรับรองว่า โดยไม่เหมือนยุโรปโดยมากในยุคนั้น สมบูรณาญาสิทธิราชย์จะไม่มีชัย และเปลี่ยนแปลงสังคมอังกฤษอย่างสำคัญเพราะกำหนดฐานะบุคคลในสังคม และเพราะรัฐสภามีอำนาจยิ่งขึ้นเทียบกับพระราชา
โดยปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 นักปรัชญาชั้นแนวหน้าได้พิมพ์ผลงานที่เผยแพร่ไปทั่วยุโรปและที่อื่น ๆ ไอเดียและความเชื่อเหล่านี้ได้ให้แรงดลใจแก่การปฏิวัติอเมริกันและการปฏิวัติฝรั่งเศส ให้กำเนิดอุดมการณ์เสรีนิยม และสร้างรูปแบบรัฐบาลที่พยายามประยุกต์ใช้หลักของนักปรัชญายุคเรืองปัญญาให้เป็นภาคปฏิบัติ แต่ว่า รูปแบบของรัฐบาลปฏิวัติทั้งสองก็ไม่ใช่ประชาธิปไตยแบบเสรีนิยมตามความหมายทุกวันนี้ โดยข้อแตกต่างสำคัญที่สุดก็คือ สิทธิการลงคะแนนเสียงที่ยังจำกัดต่อชนกลุ่มน้อย และความเป็นทาสที่ถูกกฎหมาย อนึ่ง ความพยายามของชาวฝรั่งเศสก็คงอยู่ได้ไม่นาน แม้จะกลายเป็นต้นแบบที่ระบอบประชาธิปไตยต่อ ๆ มาบูรณาการ และเนื่องจากผู้สนับสนุนรูปแบบรัฐบาลเช่นนี้ตอนนั้นเรียกว่า พวกเสรีนิยม (liberal) รัฐบาลของพวกเขาต่อมาก็เลยรู้จักกันว่า ประชาธิปไตยเสรีนิยม (liberal democracy)
ช่วงที่ประชาธิปไตยเสรีนิยมกำลังเกิด พวกเสรีนิยมได้ถูกมองว่า เป็นผู้มีแนวคิดสุดโต่งและเป็นคนอันตราย เป็นภัยต่อทั้งสันติภาพและเสถียรภาพในระดับสากล ส่วนพวกราชาธิปไตยนิยมแบบอนุรักษนิยมผู้ต่อต้านทั้งเสรีนิยมและประชาธิปไตย ก็มองตัวเองว่าเป็นผู้ปกป้องประเพณีค่านิยมและกฎธรรมชาติ และข้อวิจารณ์ประชาธิปไตยของพวกเขาก็ได้ข้อพิสูจน์เมื่อนโปเลียน โบนาปาร์ต ขึ้นยึดอำนาจในสาธารณรัฐฝรั่งเศส เปลี่ยนรัฐเป็นจักรวรรดิฝรั่งเศสที่หนึ่ง แล้วออกพิชิตยุโรปโดยมาก เมื่อนโปเลียนพ่ายแพ้ในที่สุด จึงเกิดตั้งพันธมิตรอันศักดิ์สิทธิ์ในยุโรปเพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเสรีนิยมและประชาธิปไตย อย่างไรก็ดีโดยไม่นานนัก อุดมคติประชาธิปไตยแบบเสรีนิยมก็กลายเป็นเรื่องที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางในสาธารณชน และในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ระบบราชาธิปไตยทั่วไปก็ตกเป็นฝ่ายตั้งรับและถอยทัพ
ต่อมา ประเทศในเครือจักรภพอังกฤษก็กลายเป็นห้องทดลองประชาธิปไตยแบบเสรีนิยมตั้งแต่กลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นไป ในแคนาดา รัฐบาลที่มีภาระรับผิดชอบต่อรัฐสภาก็เกิดขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1840 ตลอดจนในออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ส่วนรัฐบาลแบบรัฐสภาที่ประชาชนชายเลือกตั้งด้วยคะแนนเสียงแบบลับ ก็เกิดขึ้นเริ่มต้นที่ทศวรรษ 1850 ส่วนหญิงต่อมาจึงได้สิทธิออกเสียงเลือกตั้งเริ่มที่ทศวรรษ 1890
แม้ว่า ประชาธิปไตยเสรีนิยมจะเริ่มมาจากคนเสรีนิยมยุคเรืองปัญญา ความสัมพันธ์ระหว่างประชาธิปไตยกับเสรีนิยมก็เป็นเรื่องถกเถียงกันตั้งแต่ต้น โดยกลายเป็นปัญหาในศตวรรษที่ 20 คือ คติของเสรีนิยม โดยเฉพาะในรูปแบบคลาสสิก นิยมความเป็นส่วนตัว (คือ ปัจเจกนิยม) มาก ดังนั้นจึงนิยมจำกัดอำนาจของรัฐเหนือบุคคล โดยเปรียบเทียบกัน บางคนมองประชาธิปไตยว่าเป็นอุดมคติแบบชุมชนนิยม ที่เล็งการเพิ่มอำนาจให้แก่ชุมชน ดังนั้น ประชาธิปไตยเสรีนิยมอาจมองได้ว่า เป็นการออมชอมกันระหว่างปัจเจกนิยมกับกระแสชุมชนนิยมของประชาธิปไตย ผู้เห็นอย่างนี้บางครั้งชี้ไปยังระบบประชาธิปไตยแบบไม่เสรี หรืออัตตาธิปไตยแบบเสรี ว่าเป็นหลักฐานว่า เสรีภาพ/เสรีนิยมที่กำหนดในรัฐธรรมนูญไม่จำเป็นต้องเชื่อมกับระบอบประชาธิปไตย
ในนัยตรงกันข้าม ก็มีมุมมองว่า เสรีภาพ/เสรีนิยมในรัฐธรรมนูญกับระบอบประชาธิปไตยไม่เพียงแค่เข้ากันได้ แต่จำเป็นเพื่อจะมีทั้งสองอย่างได้จริง ๆ เพราะทั้งสองเกิดจากแนวคิดพื้นฐานของความเสมอภาคทางการเมือง มีการยืนยันด้วยว่า ทั้งเสรีภาพและความเสมอภาคจำเป็นในประชาธิปไตยเสรีนิยม
ส่วนองค์การนอกภาครัฐ ฟรีดอมเฮาส์ (Freedom House) ปัจจุบันนิยามประชาธิปไตยเสรีนิยมอย่างง่าย ๆ ว่าเป็นประชาธิปไตยแบบเลือกตั้งที่ปกป้องเสรีภาพของพลเมือง [[ไฟล์:Freedom in the World graph 1973-2014.svg|thumb|330px| เปอร์เซ็นต์ของประเทศทั้งหมดที่อยู่ในแต่ละหมวด จากรายงานของ "ฟรีดอมเฮาส์" ปี 2516 จนถึง 2556
]]
ประชาธิปไตยเสรีนิยมในโลก
มีทั้งองค์การและนักรัฐศาสตร์ ที่ทำรายการรัฐที่เสรีและไม่เสรี ทั้งในปัจจุบันและกลับไปในอดีต 2-3 ศตวรรษ โดยที่รู้จักดีที่สุดอาจจะเป็น "ข้อมูลชุดองค์การทางการเมือง (Polity Data Set)" และรายการที่ทำโดย "ฟรีดอมเฮาส์"
องค์การต่าง ๆ เช่น "ฟรีดอมเฮาส์" มีมติร่วมกับกลุ่มปัญญาชนว่า รัฐในสหภาพยุโรปและอื่น ๆ รวมทั้ง นอร์เวย์ ไอซ์แลนด์ สวิตเซอร์แลนด์ ญี่ปุ่น อาร์เจนตินา บราซิล ชิลี เกาหลีใต้ ไต้หวัน สหรัฐ อินเดีย แคนาดา เม็กซิโก อุรุกวัย คอสตาริกา อิสราเอล แอฟริกาใต้ ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ เป็นประชาธิปไตยเสรีนิยม โดยแคนาดามีแผ่นดินใหญ่สุด และอินเดียมีประชากรมากสุด