cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
โรคอารมณ์สองขั้ว
ทางเคมีประสาท
<!--เผื่ออนาคต ระดับที่ลดลงของ 5-hydroxyindoleacetic acid ซึ่งเป็นผลพลอยได้ของเซโรโทนิน มีอยู่ในน้ำหล่อสมองไขสันหลัง (CSF) ของคนไข้ทั้งในคราวซึมเศร้าและคราวฟุ้งพล่าน การทำงานเพิ่มขึ้นของระบบประสาทโดพามีนเป็นสมมติฐานว่าเป็นเหตุของคราวฟุ้งพล่าน เพราะตัวทำการของโดพามีน (dopamine agonists) อาจก่ออาการฟุ้งพล่านในคนไข้ ความไวของหน่วยรับ α2 adrenergic receptor ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการควบคุมที่ลดลง และการเพิ่มจำนวนเซลล์ในส่วน locus ceruleus ระบุว่า มีการทำงานของระบบประสาท noradrenergic (norepinephrine) ที่เพิ่มขึ้นในคนไข้ที่มีอาการฟุ้งพล่าน ระดับกาบาที่ต่ำในเลือดพบทั้งในคราวซึมเศร้าและคราวฟุ้งพล่าน งานทบทวนวรรณกรรมงานหนึ่งไม่พบความแตกต่างของระดับ monoamine แต่พบการหมุนเวียนของ norepinephrine ที่ผิดปกติในคนไข้ การขจัดไทโรซีนจนหมดพบว่า ลดผลของเมแทมเฟตามีนในคนไข้และลดอาการฟุ้งพล่าน ซึ่งเท่ากับระบุว่าโดพามีนมีผลต่ออาการฟุ้งพล่าน โปรตีน VMAT2 เป็นโปรตีนที่ขนส่ง monoamine เช่น โดพามีน, norepinephrine เป็นต้นจากไซโตซอลของเซลล์ประสาทเข้าไปใน synaptic vesicle งานศึกษาหนึ่งกับคนไข้พบว่า การเข้ายึดกับ VMAT2 เกิดเพิ่มขึ้น -->
วินิจฉัย
ไม่มีการตรวจพิเศษเพื่อช่วยวินิจฉัยโรคนี้ ข้อมูลหลักในการวินิจฉัยคือ การซักประวัติอาการ ความเป็นไปของโรค ความเจ็บป่วยทางจิตในญาติ การใช้ยาและสารต่าง ๆ หรือโรคประจำตัว เพราะยาบางขนานหรือโรคทางร่างกายบางโรคอาจมีอาการทางจิตเหมือนกับโรคอารมณ์สองขั้วได้ แพทย์จะนำข้อมูลจากคนไข้และญาติ ร่วมกับการตรวจร่างกายและตรวจสภาพจิตมาประมวลกันเพื่อการวินิจฉัย สำหรับผู้ที่สงสัยตนเองหรือคนใกล้ตัวว่าอาจเป็นโรค ควรไปพบแพทย์เพื่อให้ช่วยประเมินโดยละเอียดและวินิจฉัยโดยเร็ว เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเจ็บป่วย
โรคอารมณ์สองขั้วมักจะวินิจฉัยในวัยรุ่นหรือต้นวัยผู้ใหญ่ แต่โรคก็สามารถเกิดได้ชั่วชีวิต การแยกโรคจากโรคซึมเศร้าขั้วเดียวอาจยาก และความล่าช้าของการได้วินิจฉัยที่ถูกต้องโดยเฉลี่ยยาวนานถึง 5-10 ปีหลังเริ่มเกิดอาการ การวินิจฉัยโรคจะต้องพิจารณาปัจจัยหลายอย่าง รวมประสบการณ์ตามรายงานจากคนไข้เอง, พฤติกรรมผิดปกติตามรายงานของสมาชิกครอบครัว เพื่อน และเพื่อนร่วมงาน, อาการป่วยที่แพทย์พยาบาลสังเกตเห็นได้ และบ่อยครั้งการตรวจด้วยเครื่องมือหรือทางแล็บเพื่อกันโรคหรือภาวะอื่น ๆ แบบคำถามต่อผู้ดูแล คือ caregiver-scored rating scales โดยเฉพาะเมื่อถามมารดา พบว่าแม่นยำกว่ารายงานที่ได้จากครูหรือเด็กคนไข้เพื่อระบุเด็กที่มีโรค
การประเมินมักทำในแผนกผู้ป่วยนอก โดยการรับเข้า รพ. อาจพิจารณาสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อตนเองหรือผู้อื่น เกณฑ์วินิจฉัยที่ใช้กันมากที่สุดมาจาก DSM-5 ของสมาคมจิตเวชอเมริกัน (APA) และจาก ICD-10 ขององค์การอนามัยโลก เกณฑ์จาก ICD-10 มักใช้เพื่อตรวจรักษานอกสหรัฐ เทียบกับเกณฑ์ของ DSM ที่ใช้ตรวจรักษาในสหรัฐโดยยังเป็นเกณฑ์หลักที่ใช้ในงานศึกษาต่าง ๆ ด้วย DSM-5 ที่ตีพิมพ์ในปี 2013 มีตัวบ่งรายละเอียดโรค (specifier) ที่แม่นยำกว่า DSM-IV-TR ซึ่งเป็นรุ่นที่ตีพิมพ์ก่อน การสัมภาษณ์กึ่งตามกรอบ เช่น KSADS และ SCID สามารถใช้ยืนยันวินิจฉัยว่ามีโรค
มีมาตราประเมินหลายอย่างที่สามารถใช้ตรวจคัดและประเมินว่ามีโรคหรือไม่ รวมทั้ง Bipolar Spectrum Diagnostic Scale, Mood Disorder Questionnaire, General Behavior Inventory และ Hypomania Checklist (HCL-32) มาตราเหล่านี้ไม่สามารถทดแทนการตรวจของแพทย์ได้ แต่ใช้เพื่อรวบรวมอาการอย่างมีระบบ อย่างไรก็ดี วิธีคัดกรองโรคนี้มักไม่ค่อยไวโรคโดยเปรียบเทียบ
เกณฑ์วินิจฉัยคราวฟุ้งพล่าน
DSM-5 มีเกณฑ์วินิจฉัยคราวฟุ้งพล่านดังต่อไปนี้ คือ
B. ในช่วงที่อารมณ์ผิดปกติ มีอาการดังต่อไปนี้อยู่ตลอดอย่างน้อย 3 อาการ (หรือ 4 อาการหากอารมณ์เพียงหงุดหงิด) โดยอาการเหล่านี้รุนแรงอย่างสำคัญ D. ความผิดปกติด้านอารมณ์ที่รุนแรงจนก่อความบกพร่องอย่างมากในด้านการงาน หรือกิจกรรมทางสังคมตามปกติ หรือสัมพันธภาพกับผู้อื่น หรือทำให้ต้องอยู่ในโรงพยาบาลเพื่อป้องกันอันตรายต่อตนเองหรือผู้อื่น หรือมีอาการโรคจิต
E. อาการมิได้เป็นจากผลโดยตรงด้านสรีรวิทยาจากสาร (เช่น สารเสพติด ยา หรือการรักษาอื่น) หรือจากภาวะความเจ็บป่วยทางกาย (เช่น ไทรอยด์เป็นพิษ)
หมายเหตุ: อาการคล้ายอาการฟุ้งพล่านที่เห็นชัดว่าเป็นจากการรักษาทางกายภาพของภาวะซึมเศร้า (เช่น การใช้ยา การรักษาด้วยไฟฟ้า การรักษาด้วยแสงสว่าง) ไม่ควรรวมอยู่ในการวินิจฉัยโรคอารมณ์สองขั้วประเภทที่ 1
เกณฑ์วินิจฉัยคราวซึมเศร้า
DSM-5 มีเกณฑ์วินิจฉัยคราวซึมเศร้าดังต่อไปนี้ คือ
A. มีอาการดังต่อไปนี้ 5 อาการ (หรือมากกว่า) ร่วมกันอยู่นาน 2 สัปดาห์ และแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆ ไปจากแต่ก่อน โดยมีอาการอย่างน้อยหนึ่งข้อของ (1) อารมณ์ซึมเศร้า (2) เบื่อหน่าย ไม่มีความสุข B. อาการเหล่านี้ทำให้ผู้ป่วยทุกข์ทรมานอย่างสำคัญ หรือทำให้กิจกรรมด้านสังคม การงาน หรือด้านอื่น ๆ ที่สำคัญ บกพร่องลง
C. อาการมิได้เป็นจากผลโดยตรงด้านสรีรวิทยาจากสาร (เช่น สารเสพติด ยา) หรือจากภาวะความเจ็บป่วยทางกาย (เช่น ภาวะขาดไทรอยด์)
การวินิจฉัยแยกโรค
มีความผิดปกติทางจิตหลายอย่างที่มีอาการคล้ายกับที่พบในคนไข้โรคอารมณ์สองขั้ว รวมทั้งโรคจิตเภท โรคซึมเศร้า โรคสมาธิสั้น (ADHD) และความผิดปกติทางบุคลิกภาพบางอย่าง เช่น ความผิดปกติทางบุคลิกภาพแบบก้ำกึ่ง (BPD)
แม้จะไม่มีการทดสอบทางชีววิทยาหรือการตรวจพิเศษที่สามารถวินิจฉัยโรค การตรวจเลือดหรือการสร้างภาพร่างกาย (เช่น MRI) สามารถทำเพื่อกันโรคอื่น ๆ ที่มีอาการคล้ายกับโรค โรคทางประสาท เช่น โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง, การชักจำเพาะส่วน (partial seizure) ที่ซับซ้อน, โรคหลอดเลือดสมอง, เนื้องอกในสมอง, Wilson's disease, การบาดเจ็บในสมอง (TBI), โรคฮันติงตัน และโรคไมเกรนที่ซับซ้อน อาจมีอาการคล้ายโรคอารมณ์สองขั้ว การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) อาจใช้กันความผิดปกติทางประสาท (neurological disorder) เช่น โรคลมชัก และเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือ MRI ที่ศีรษะอาจใช้กันรอยโรคในสมอง
อนึ่ง ความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ เช่น ภาวะขาดไทรอยด์ (hypothyroidism) ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานมากเกิน (hyperthyroidism) โรคคุชชิง (Cushing's disease) เป็นต้น และโรคลูปัส อีริทีมาโตซัส ทั่วร่าง ซึ่งเป็นโรคเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ก็เป็นวินิจฉัยแยกโรคด้วย การติดเชื้อที่เป็นเหตุให้เกิดอาการฟุ้งพล่านคล้ายกับของโรคอารมณ์สองขั้วรวมสมองอักเสบเหตุไวรัสเริม (herpes encephalitis) เอชไอวี ไข้หวัดใหญ่ หรือซิฟิลิสระบบประสาท (neurosyphilis) โรคขาดวิตามินบางชนิด เช่น โรคเพลแลกรา (pellagra) เหตุขาดวิตามินบี3, การขาดวิตามินบี12, การขาดวิตามินบี9 และ Wernicke Korsakoff syndrome เหตุขาดวิตามินบี1 ก็อาจก่ออาการฟุ้งพล่านได้ด้วย
แพทย์อาจต้องพิจารณายารักษาและยาเสพติดที่ใช้เพื่อกันเหตุเหล่านี้ ยาสามัญที่ก่ออาการฟุ้งพล่านรวมทั้งยาแก้ซึมเศร้า, prednisone, ยารักษาโรคพาร์คินสัน, ฮอร์โมนไทรอยด์, ยากระตุ้น (รวมทั้งโคเคนและเมแทมเฟตามีน) และยาปฏิชีวนะบางชนิด
สเปกตรัมในโรคอารมณ์สองขั้ว
โรคสเปกตรัมอารมณ์สองขั้ว (bipolar spectrum disorders) รวมโรคอารมณ์สองขั้วประเภท 1 (bipolar I disorder), โรคอารมณ์สองขั้วประเภท 2 (bipolar II disorder), โรคไซโคลไทเมีย และโรคกรณีที่อาการยังไม่ถึงขีด ล้วนเป็นโรคที่ก่อความพิการหรือก่อความทุกข์อย่างสำคัญ โรคเหล่านี้มีคราวซึมเศร้าที่สลับกับคราวฟุ้งพล่าน หรือกับคราวเกือบฟุ้งพล่าน หรือกับคราวอารมณ์ผสมที่มีทั้งอาการฟุ้งพล่านและซึมเศร้า แนวคิดเกี่ยวกับสเปกตรัมโรคอารมณ์สองขั้วคล้ายกับแนวคิดดั้งเดิมของจิตแพทย์ชาวเยอรมันเอมีล เครพอลีน (Emil Kraepelin) เกี่ยวกับ manic depressive illness
การมีอาการเกือบฟุ้งพล่านขั้วเดียวโดยไม่มีอาการซึมเศร้าได้ปรากฏในวรรณกรรมการแพทย์ จึงมีการเดาต่าง ๆ นา ๆ ว่า นี้อาจเกิดบ่อยครั้งกว่าในกลุ่มประชากรทั่วไปที่ไม่ได้รักษาหรือไม่ การดำเนินชีวิตทางสังคมที่ดีสำหรับบุคคลที่อาจประสบความสำเร็จสูงเหล่านี้อาจทำให้จัดว่าเป็นคนปกติ ไม่ใช่บุคคลที่อารมณ์แปรปรวนอย่างผิดปกติ
เกณฑ์และแบบย่อย
เมื่อสมควร คำระบุรายละเอียด คือ "peripartum onset (เริ่มใกล้ ๆ ช่วงคลอดบุตร)" และ "with rapid cycling (อารมณ์สลับอย่างรวดเร็ว)" ควรใช้สำหรับแบบย่อยทุกอย่าง คนไข้ที่มีอาการที่ไม่ถึงเกณฑ์แต่ก่อทุกข์หรือความพิการอย่างสำคัญ และไม่ผ่านเกณฑ์ของแบบย่อยทั้งสามอาจวินิจฉัยเป็น other specified bipolar disorder หรือ unspecified bipolar disorder โดยแบบแรกจะใช้เมื่อแพทย์เลือกอธิบายว่าทำไมอาการจึงไม่ผ่านเกณฑ์วินิจฉัยเต็ม ๆ (เช่น อาการเกือบฟุ้งพล่านโดยไม่มีคราวซึมเศร้ามาก่อน)
อารมณ์สลับอย่างรวดเร็ว
คนโดยมากที่ผ่านเกณฑ์เป็นโรคประสบกับคราวมีอาการหลายคราวโดยเฉลี่ย 0.4-0.7 คราวต่อปีโดยแต่ละคราวคงยืน 3-6 เดือน rapid cycling (อารมณ์สลับอย่างรวดเร็ว) เป็นคำระบุวิถีการดำเนินของโรคที่สามารถใช้กับแบบย่อยของโรคทุกอย่าง โดยนิยามว่ามีคราวที่มีปัญหาทางอารมณ์ 4 คราวหรือยิ่งกว่าภายใน 1 ปีโดยเกิดเป็นส่วนสำคัญของวิถีการดำเนินโรค คราวต่าง ๆ เหล่านี้จะแยกจากกันด้วยระยะโรคสงบ (อย่างบริบูรณ์หรือเป็นบางส่วน) อย่างน้อย 2 เดือนหรือเปลี่ยนขั้วไปเลย (คือ เปลี่ยนจากคราวซึมเศร้าเป็นคราวฟุ้งพล่าน หรือนัยตรงข้าม) นิยามว่า อารมณ์สลับอย่างรวดเร็ว ที่อ้างอิงในวรรณกรรมการแพทย์มากที่สุด (รวมทั้ง DSM) เป็นของคู่นักวิชาการคือ Dunner และ Fieve คือมีคราวซึมเศร้า คราวฟุ้งพล่าน คราวเกือบฟุ้งพล่าน และคราวอารมณ์ผสมอย่างน้อย 4 คราวภายในระยะ 12 เดือน สลับแบบเร็วมาก (ultra rapid คือเป็นวัน ๆ) และเร็วมากมาก (ultra-ultra rapid หรือ ultradian คือภายในวันเดียว) ก็มีกล่าวถึงเหมือนกัน วรรณกรรมที่ตรวจการรักษาด้วยยาของอารมณ์ที่สลับเร็วไม่มีความเห็นพ้องกันที่ชัดเจนว่าอะไรเป็นวิธีรักษาที่ดีสุด
การป้องกัน
ความพยามยามป้องกันโรคเพ่งความสนใจไปที่ความเครียด (เช่น ความทุกข์ยากในวัยเด็ก หรือในครอบครัวที่มีความขัดแย้งสูง) ซึ่งแม้จะไม่จัดว่าเป็นเหตุโดยเฉพาะของโรค แต่ก็ทำบุคคลที่อ่อนแอทางพันธุกรรมหรือทางชีวภาพให้เสี่ยงมีโรคหนักสูงขึ้น มีการถกเถียงเกี่ยวกับความเป็นเหตุของการใช้กัญชากับโรค
การรักษา
มียาและจิตบำบัดหลายอย่างที่ใช้รักษาโรค ในบางประเทศ คนไข้อาจหากลุ่มช่วยเหลือตนเอง (self-help group) และหาทางฟื้นสภาพ (ตาม recovery model) การเข้า รพ. อาจจำเป็นโดยเฉพาะคนไข้ที่มีคราวฟุ้งพล่านดังที่พบในโรคแบบ 1 ซึ่งคนไข้อาจยินยอมหรือไม่ยินยอม การอยู่ รพ. ระยะยาวปัจจุบันมีน้อยลงเนื่องจากการปฏิรูปให้คนไข้โรคจิตอยู่ใต้การดูแลของชุมชน (ในสังคมตะวันตก) ตั้งแต่ช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 แม้ก็ยังมีอยู่ ในบางประเทศ หลังจากออกจาก รพ. เป็นต้น หน่วยบริการชุมชนรวมทั้งศูนย์ที่คนไข้สามารถแวะมาหา ทีมแพทย์พยาบาลทางจิตในพื้นที่ซึ่งออกไปเยี่ยมคนไข้ ระบบช่วยหางานให้คนไข้ กลุ่มสนับสนุนที่คนไข้เป็นผู้นำ และโปรแกรมรักษาอย่างเข้มข้นในคลินิกนอก อาจเป็นบริการที่มี ซึ่งเรียกว่าเป็นโปรแกรมกึ่งผู้ป่วยใน (partial-inpatient programs)
ทางจิตสังคม
จิตบำบัดเพื่อบรรเทาอาการหลัก ๆ รวมการสำนึกรู้ถึงตัวจุดชนวนคราวที่เกิดอาการ ลดอารมณ์เชิงลบในปฏิสัมพันธ์ทางสังคม สำนึกรู้อาการบอกเหตุก่อนที่จะมีอาการของโรคอย่างเต็มตัว และปฏิบัติตัวตามปัจจัยที่ทำให้โรคสงบ การบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (CBT) ครอบครัวบำบัด และการให้การศึกษาเกี่ยวกับโรค (psychoeducation) มีหลักฐานมากสุดว่ามีประสิทธิผลป้องกันการเกิดโรคอีก ในขณะที่พฤติกรรมบำบัดคือ interpersonal and social rhythm therapy และ CBT มีผลดีสุดในการรักษาอาการซึมเศร้าที่ยังเหลือ แต่งานศึกษาโดยมากก็ทำกับคนไข้โรคประเภทที่ 1 และการรักษาโรคช่วงที่เป็นปัจจุบันก็ยาก แพทย์บางส่วนเน้นความจำเป็นต้องคุยกับคนไข้ที่มีอาการฟุ้งพล่าน และสร้างความสัมพันธ์เพื่อการรักษา (therapeutic alliance) กับคนไข้เพื่อช่วยให้ฟื้นสภาพ (ตาม recovery model)
ด้วยยา
มียาหลายอย่างที่ใช้รักษาโรคอารมณ์สองขั้ว ยาที่มีหลักฐานดีสุดก็คือ ลิเทียม ซึ่งมีผลรักษาคราวฟุ้งพล่านเมื่อกำลังเกิด ป้องกันการเกิดอีก และรักษาอาการซึมเศร้าของโรค ยาลดความเสี่ยงการฆ่าตัวตาย ทำร้ายตัวเอง และการตายของคนไข้ ยังไม่ชัดเจนว่า ketamine (เป็นยาระงับความรู้สึกที่สามัญและใช้ในการผ่าตัด) มีประโยชน์สำหรับโรคนี้หรือไม่จนถึงปี 2015
ยาปรับอารมณ์ให้เสถียร (mood stabilizer)
ลิเทียมและยากันชัก คือ คาร์บามาเซพีน, lamotrigine และ valproate ใช้เป็นยาปรับอารมณ์ให้เสถียร (mood stabilizer) เพื่อรักษาโรคนี้ ถึงแม้สามารถปรับอารมณ์ให้เสถียรในระยะยาว แต่ก็ไม่พบว่ามีผลช่วยอาการซึมเศร้าที่กำลังเป็นได้อย่างรวดเร็ว โดยลิเทียมมักเลือกใช้เป็นอันดับแรกในระยะยาว
ส่วน valproate ได้กลายเป็นยาสามัญที่ใช้รักษาคราวฟุ้งพล่านได้อย่างมีประสิทธิผล ยา lamotrigine มีประสิทธิผลบ้างในการรักษาคราวซึมเศร้า และได้ผลดีสุดในคราวซึมเศร้าที่รุนแรง และปรากฏว่ามีประโยชน์บ้างในการป้องกันการเกิดอีกของโรค แม้งานศึกษาที่ทำอาจมีปัญหา และไม่มีประโยชน์ต่อโรคประเภทที่สลับขั้วอย่างรวดเร็ว ส่วนประสิทธิผลของยา topiramate ยังไม่ชัดเจน
ยารักษาโรคจิต
ยารักษาโรคจิต (antipsychotic) มีผลระยะสั้นเพื่อรักษาคราวฟุ้งพล่านของโรค และดูเหมือนจะดีกว่าลิเทียมและยากันชักในการนี้ ยารักษาโรคจิตนอกแบบ (atypical) ก็บ่งใช้ด้วยสำหรับคราวซึมเศร้าที่รักษาด้วยยาปรับอารมณ์ให้เสถียรไม่สำเร็จ ยา olanzapine มีประสิทธิผลป้องกันการเกิดโรคอีก แม้หลักฐานสนับสนุนจะอ่อนกว่าหลักฐานของลิเทียม
ยาแก้ซึมเศร้า
ยาแก้ซึมเศร้า (antidepressant) ไม่แนะนำให้ใช้รักษาโรคอารมณ์สองขั้วเดี่ยว ๆ และไม่พบว่าดีกว่ายาปรับอารมณ์ให้เสถียร ยารักษาโรคจิตนอกแบบ (เช่น aripiprazole) แนะนำมากกว่ายาแก้ซึมเศร้าเพื่อเพิ่มผลของยาปรับอารมณ์ให้เสถียรเพราะยาแก้ซึมเศร้าไม่มีประสิทธิผลรักษาโรค
วิธีอื่น ๆ
ยาเบ็นโซไดอาเซพีนอาจใช้เพิ่มกับยาอื่น ๆ จนกระทั่งอารมณ์เสถียร การรักษาทางจิตเวชด้วยไฟฟ้า (ECT) เป็นการรักษาปัญหาทางอารมณ์ที่กำลังเป็นอยู่อย่างมีประสิทธิผล โดยเฉพาะเมื่อมีอาการโรคจิตหรืออาการเคลื่อนไหวน้อยหรือมากเกิน (catatonia) ECT ยังแนะนำสำหรับหญิงมีครรภ์ผู้มีโรคนี้ด้วย ยากระตุ้นค่อนข้างปลอดภัยสำหรับโรคนี้ซึ่งขัดกับความเชื่อที่มีโดยทั่วไป และหลักฐานพอสมควรแสดงว่า อาจช่วยต้านแม้อาการฟุ้งพล่าน ในกรณีที่มีโรคสมาธิสั้น (ADHD) ร่วม สารกระตุ้นอาจช่วยทำให้โรคทั้งสองดีขึ้น
แพทย์ทางเลือก
งานศึกษา 2-3 งานได้แสดงว่า กรดไขมันโอเมกา-3 อาจมีประโยชน์ต่ออาการซึมเศร้า แต่ไม่มีสำหรับอาการฟุ้งพล่าน แต่งานศึกษาก็มีน้อย ที่มีก็ขนาดตัวอย่างน้อย มีคุณภาพไม่แน่นอน จึงไม่มีหลักฐานพอให้สรุปได้อย่างหนักแน่น
พยากรณ์โรค
คนไข้จะมีโรคตลอดชีวิตโดยมีระยะที่ฟื้นสภาพได้อย่างบริบูรณ์หรือเป็นบางส่วนสลับกับคราวมีอาการของโรค โรคอารมณ์สองขั้วจัดเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญทั่วโลกเพราะอัตราความพิการและการตายก่อนวัยที่สูงขึ้น โรคยังเกิดร่วมกับปัญหาทางจิตเวชหรือทางการแพทย์อื่น ๆ มีอัตราการวินิจฉัยเบื้องต้นที่ผิด ๆ หรือวินิจฉัยน้อยเกินไปสูง เป็นเหตุให้รักษาอย่างถูกต้องได้ช้า และทำให้พยากรณ์โรคแย่ลง หลังจากวินิจฉัยแล้ว ยังยากที่จะขจัดอาการของโรคทั้งหมดด้วยยาทางจิตเวชที่มีในปัจจุบัน อาการบ่อยครั้งยังรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ
การกินยาตามที่แพทย์สั่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งซึ่งอาจลดอัตราและความรุนแรงของการเกิดโรคอีก และมีผลดีต่อพยากรณ์โรคโดยทั่ว ๆ ไป แต่ยาที่ใช้รักษาโรคนี้ก็มีผลข้างเคียงอย่างสามัญ และคนไข้เกินกว่า 75% กินยาไม่สม่ำเสมอเพราะเหตุต่าง ๆ
ในบรรดารูปแบบของโรคทั้งหมด การสลับขั้วอย่างรวดเร็ว (คือ คราวเกิดอาการ 4 คราวหรือยิ่งกว่าต่อปี) สัมพันธ์กับพยากรณ์โรคที่แย่สุดเพราะมีอัตราการทำร้ายตนเองและฆ่าตัวตายสูง คนไข้ที่วินิจฉัยว่าเป็นโรคผู้มีประวัติสมาชิกครอบครัวว่ามีโรค เสี่ยงมีคราวฟุ้งพล่านหรือคราวเกือบฟุ้งพล่านที่เกิดบ่อยกว่า การเกิดโรคเร็วในชีวิตและอาการโรคจิตยังสัมพันธ์กับผลที่แย่กว่า รูปแบบย่อยที่ไม่ตอบสนองต่อลิเทียมก็เช่นกัน
การตรวจพบโรคและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ ทำให้พยากรณ์โรคดีขึ้นเพราะอาการในระยะต้น ๆ จะรุนแรงน้อยกว่าและตอบสนองต่อการรักษาได้ดีกว่า การเกิดโรคหลังวัยรุ่นสัมพันธ์กับพยากรณ์โรคที่ดีกว่าสำหรับทั้งสองเพศ เพศชายมีระดับความซึมเศร้าที่ต่ำกว่า สำหรับหญิง การมีชีวิตทางสังคมที่ดีก่อนการเกิดโรคและความเป็นแม่ช่วยป้องกันการพยายามฆ่าตัวตาย
การดำเนินชีวิต
แม้คนไข้จะทะเยอทะยานสูงที่บ่อยครั้งเป็นอาการของคราวฟุ้งพล่าน แต่อาการฟุ้งพล่านเองก็จะทำให้ไม่สามารถถึงเป้าหมาย และบ่อยครั้งรบกวนการเข้าสังคมและการทำอาชีพของคนไข้ คนไข้ 1 ใน 3 ไม่มีงานทำเป็นเวลาปีหนึ่งหลังจากที่เข้า รพ. เพราะอาการฟุ้งพล่าน อาการซึมเศร้าในคราวที่มีอาการและในระหว่างคราวที่มีอาการ ซึ่งเกิดบ่อยครั้งกว่าอาการฟุ้งพล่านหรือเกือบฟุ้งพล่านสำหรับคนไข้โดยมาก สัมพันธ์กับการฟื้นสภาพการดำเนินชีวิตที่แย่กว่าในระหว่างคราวมีอาการ รวมทั้งการไม่มีงานทำหรือการทำงานน้อยเกินสำหรับคนไข้ทั้งแบบ 1 และ 2 อย่างไรก็ดี วิถีดำเนินของโรค (ระยะที่มี, วัยที่เริ่มเกิด, จำนวนการเข้า รพ., สลับขั้วอย่างรวดเร็วหรือไม่) และสมรรถภาพทางประชาน เป็นตัวพยากรณ์การได้งานที่ดีสุดสำหรับคนไข้ ตามด้วยอาการซึมเศร้าและจำนวนปีที่ได้การศึกษา
การฆ่าตัวตาย
โรคอาจทำให้คิดฆ่าตัวตายแล้วนำไปสู่การพยายามฆ่าตัวตาย คนไข้ที่อาการเริ่มด้วยคราวซึมเศร้าหรือคราวอารมณ์ผสมดูจะมีพยากรณ์โรคที่แย่กว่าและเสี่ยงฆ่าตัวตายสูงกว่า คนไข้ครึ่งหนึ่งพยายามฆ่าตัวตายอย่างน้อยครั้งหนึ่งในช่วงชีวิต และหลายคนทำได้สำเร็จ อัตราการฆ่าตัวตายต่อปีโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 0.4% ซึ่งมากกว่ากลุ่มประชากรทั่วไป 10-20 เท่า อัตราส่วนการตายปรับเข้ามาตรฐาน (standardized mortality ratio) เพราะฆ่าตัวตายในคนไข้อยู่ที่ 18-25 ความเสี่ยงการฆ่าตัวตายตลอดชีวิตของคนไข้ประเมินสูงสุดถึง 20%
วิทยาการระบาด
thumb|left| ภาระโรคอารมณ์สองขั้วทั่วโลก คือ [[การสูญเสียปีสุขภาวะ (DALY) ต่อประชากร 100,000 คนในปี 2004
{{legend |#ffff65|<180}} {{legend |#fff200|180-185}} {{legend |#ffdc00|185-190}} {{legend |#ffc600|190-195}} {{legend |#ffb000|195-200}} {{legend |#ff9a00|200-205}} {{legend |#ff8400|205-210}} {{legend |#ff6e00|210-215}} {{legend |#ff5800|215-220}} {{legend |#ff4200|220-225}} {{legend |#ff2c00|225-230}} {{legend |#cb0000|>230}}
]] โรคอารมณ์สองขั้วเป็นเหตุความพิการอันดับ 6 ของโลก และมีความชุกชั่วชีวิตประมาณ 1-3% ในกลุ่มประชากรทั่วไป แต่การวิเคราะห์ข้อมูลจากงานสำรวจ National Epidemiological Catchment Area ปี 2003 ในสหรัฐแสดงว่า 0.8% ของประชากรมีคราวฟุ้งพล่านอย่างน้อยหนึ่งครั้ง (ซึ่งผ่านเกณฑ์วินิจฉัยของโรคแบบที่ 1) และอีก 0.5% มีคราวเกือบฟุ้งพล่าน (ซึ่งผ่านเกณฑ์วินิจฉัยของโรคแบบ 2 หรือโรคไซโคลไทเมีย) ถ้ารวมเกณฑ์วินิจฉัยที่น้อยกว่าขีด เช่น มีอาการ 1 หรือ 2 อย่างในระยะเวลาสั้น ๆ ประชากรอีก 5.1% รวมทั้งหมดเป็น 6.4% จัดว่ามีโรคสเปกตรัมอารมณ์สองขั้ว (bipolar spectrum disorder) งานวิเคราะห์ข้อมูลจากงานสำรวจ National Comorbidity Survey ในสหรัฐปี 2007 พบว่า 1% ผ่านเกณฑ์วินิจฉัยโรคแบบที่ 1, 1.1% ผ่านเกณฑ์แบบที่ 2 และ 2.4% มีอาการที่ยังไม่ถึงเกณฑ์
ค่าที่พบเหล่านี้มีข้อจำกัดทางแนวคิดและวิธีการ งานศึกษาความชุกของโรคปกติจะทำโดยคนสัมภาษณ์ที่ไม่ใช่แพทย์พยาบาลผู้ทำตามแผนการสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้างหรือเป็นแบบตายตัว ดังนั้น คำตอบต่อรายการเดี่ยว ๆ ในการสัมภาษณ์เช่นนี้ อาจมีความสมเหตุสมผลที่จำกัด อนึ่ง การวินิจฉัย (และดังนั้นค่าประเมินความชุก) จะต่าง ๆ กันขึ้นอยู่กับว่าทำแบบเป็นหมวด ๆ (categorical) หรือทำเป็นสเปกตรัม (spectrum) เพราะเหตุนี้ จึงน่าสงสัยว่า ระบุโรคน้อยเกินหรือมากเกินไปหรือไม่
ความชุกโรคคล้ายกันทั้งในหญิงและชาย และคล้ายกันในวัฒนธรรมและกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ งานศึกษาปี 2000 ขององค์การอนามัยโลกพบว่า ความชุกและอุบัติการณ์ของโรคคล้ายกันทั่วโลก ความชุกปรับมาตรฐานตามอายุต่อประชากร 100,000 คนเริ่มตั้งแต่ 421.0 ในเอเชียใต้ไปจนถึง 481.7 ในแอฟริกาและยุโรปสำหรับชาย และเริ่มจาก 450.3 ในแอฟริกาไปจนถึง 491.6 ในโอเชียเนียสำหรับหญิง แต่ความรุนแรงของปัญหาก็ต่างกันมากทั่วโลก เช่น อัตราการสูญเสียปีสุขภาวะ (DALY) ดูเหมือนจะมากกว่าในประเทศกำลังพัฒนา ที่การได้แพทย์ดูแลรักษาอาจแย่กว่าและได้ยาน้อยกว่า ในสหรัฐ คนอเมริกันเชื้อสายเอเชีย (รวมเอเชียตะวันออก เอเชียอาคเนย์ เอเชียใต้) มีอัตราต่ำกว่าอย่าสำคัญเทียบกับคนเชื้อสายแอฟริกันและยุโรป
ปลายวัยรุ่นและต้นวัยผู้ใหญ่เป็นวัยเริ่มเกิดโรคสูงสุด แต่งานศึกษาหนึ่งก็ยังพบว่า คนไข้ 10% เริ่มเกิดคราวฟุ้งพล่านหลังถึงอายุ 50 ปี
ประวัติ
ความต่าง ๆ ของอารมณ์และกำลังของมนุษย์เป็นเรื่องที่ได้สังเกตเห็นมาตลอดประวัติศาสตร์ คำภาษาอังกฤษว่า melancholia ซึ่งเป็นคำโบราณสำหรับคำว่า depression (ความซึมเศร้า) และคำว่า mania ทั้งสองมาจากภาษากรีกโบราณ คำว่า melancholia มาจากคำว่า melas (μέλας) แปลว่า ดำ และ chole (χολή แปลว่า น้ำดี) ซึ่งบ่งกำเนิดของคำในทฤษฎีก่อนสมัยฮิปพอคราทีส (humoral theory) ว่า ความไม่ปกติของน้ำสี่อย่างในร่างกายทำให้ป่วย ทฤษฎีนี้มองว่า อาการฟุ้งพล่านเกิดจากการมีน้ำดีเหลือง (yellow bile) เกิน หรือจากการมีน้ำดีเหลืองผสมกับน้ำดีดำ แต่กำเนิดของคำว่า mania ไม่ชัดเจนเท่านี้ แพทย์โรมันโบราณ Caelius Aurelianus ได้เสนอรากศัพท์หลายอย่าง รวมทั้งมาจากคำกรีกว่า ania แปลว่า ก่อความทุกข์ใจอย่างยิ่ง และจากคำว่า manos แปลว่า คลาย หรือหลวม ซึ่งรวม ๆ กันหมายถึงการปล่อยคลายจิตใจหรือจิตวิญญาณมากเกินไป แต่ก็มีรากศัพท์ที่เป็นไปได้อย่างน้อยอีก 5 อย่าง และความสับสนส่วนหนึ่งมาจากการใช้คำต่าง ๆ กันในกวีนิพนธ์และในตำนานก่อนสมัยฮิปพอคราทีส
ในต้นคริสต์ทศวรรษ 1800 จิตแพทย์ชาวฝรั่งเศส คือ Jean-Étienne Dominique Esquirol ได้อธิบายอาการที่เขาเรียกว่า lypemania ซึ่งจัดเป็นความบ้าในเรื่องเดียวทางอารมณ์ (affective monomania) ซึ่งต่อมากลายเป็นภาวะซึมเศร้าดังในปัจจุบัน แนวคิดเกี่ยวกับโรคอารมณ์สองขั้วในปัจจุบันอาจตามประวัติไปได้จนถึงคริสต์ทศวรรษ 1850 ในปี 1850 จิตแพทย์ชาวฝรั่งเศส ฌ็อง-ปีแยร์ แฟลเค (Jean-Pierre Falret) ได้นำเสนอโรค "บ้าหมุนเวียน" (la folie circulaire, ) ต่อหน้าสมาคมจิตเวชในกรุงปารีส แล้วสรุปตีพิมพ์ในวารสาร Gazette des hôpitaux ในปี 1851 อีก 3 ปีต่อมาในปี 1854 จิตแพทยชาวฝรั่งเศส Jules Baillarger ได้นำเสนอต่อแพทยบัณฑิตสถานแห่งชาติฝรั่งเศสเรื่องความเจ็บป่วยทางจิตมีสองระยะ ที่สลับเกิดอาการฟุ้งพล่านและอาการซึมเศร้าอย่างซ้ำ ๆ ซึ่งเขาเรียกว่า folie à double forme ( แปลว่า ความบ้ามีสองแบบ) ผลงานดั้งเดิมของหมอคือ "De la folie à double forme" ก็ปรากฏในวารสารการแพทย์ Annales médico-psychologiques ในปี 1854
สังคมและวัฒนธรรม
มีปัญหาอย่างกว้างขวางในเรื่องความเป็นมลทินทางสังคม ความคิดเห็นง่าย ๆ เกินไปเกี่ยวกับโรค และความเดียดฉันท์ต่อบุคคลที่ได้วินิจฉัยว่ามีโรคอารมณ์สองขั้ว
มีงานเชิงละครหลายงานที่มีตัวละครผู้มีลักษณะซึ่งแสดงว่าอาจมีโรค และเป็นประเด็นการคุยกันของจิตแพทย์และผู้เชี่ยวชาญเรื่องภาพยนตร์ ตัวอย่างที่เด่นก็คือภาพยนตร์ Mr. Jones (1993) ที่มิสเตอร์โจนส์ (แสดงโดยริชาร์ด เกียร์) สลับขั้วระหว่างคราวฟุ้งพล่านกับคราวซึมเศร้าแล้วก็กลับกันอีก เข้าอยู่ใน รพ. จิตเวชระยะหนึ่งและปรากฏอาการหลายอย่างของโรค ในภาพยนตร์ The Mosquito Coast (1986) พระเอก (แสดงโดยแฮร์ริสัน ฟอร์ด) มีอาการรวมทั้งความไม่ยั้งคิด ความคิดว่าตนเขื่อง การมุ่งทำงานเพื่อให้ถึงเป้าหมาย ความแปรปรวนทางอารมณ์ และความหวาดระแวง
ความสร้างสรรค์
มีการเสนอว่าความเจ็บป่วยทางจิตใจสัมพันธ์กับความสำเร็จในอาชีพหรือความสร้างสรรค์ รวมทั้งเรื่องเล่าของนักปราชญ์โสกราตีสและของนักเขียนแซแนกาผู้ลูก แม้จะเป็นเรื่องนิยมในสื่อ แต่ความสัมพันธ์เช่นนี้ก็ไม่ได้ศึกษาอย่างจริง ๆ จัง ๆ ผลของงานศึกษาที่ทำก็น่าจะได้อิทธิพลจากความเอนเอียงเพื่อยืนยันด้วย หลักฐานบางส่วนแสดงว่า องค์ของโรคที่สืบทอดได้ทางพันธุกรรมจะคาบเกี่ยวกับองค์ที่สืบทอดได้ของความสร้างสรรค์ บุคคลแรก ๆ (proband) ที่เป็นประเด็นงานศึกษามีโอกาสประสบความสำเร็จทางอาชีพมากกว่า และมีลักษณะนิสัยคล้าย ๆ กับอาการของโรค อนึ่ง ในขณะที่อัตราการเกิดโรคในกลุ่มบุคคลที่มีความสร้างสรรค์สูงจะมีข้อมูลที่ขัดแย้งกัน ผู้มีความคิดสร้างสรรค์และมีโรคอารมณ์สองขั้วอย่างเต็มตัวก็มีน้อย
เด็ก
ในคริสต์ทศวรรษ 1920 จิตแพทย์ชาวเยอรมันเอมีล เครพอลีนให้ข้อสังเกตว่า คราวฟุ้งพล่านไม่ค่อยเกิดก่อนวัยเจริญพันธุ์ ในครึ่งแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 โรคนี้ในเด็กโดยทั่วไปจึงไม่ได้การยอมรับ ในครึ่งหลังของศตวรรษ ปัญหาได้ลดลงเพราะวินิจฉัยตามเกณฑ์ของ DSM เพิ่มขึ้น แต่ DSM-5 ก็ไม่ได้ระบุโรคนี้โดยเฉพาะในเด็ก แต่เรียกมันว่า disruptive mood dysregulation disorder
ในขณะที่วิถีการดำเนินของโรคในผู้ใหญ่จะเป็นคราวเกิดอาการซึมเศร้าและฟุ้งพล่านเป็นระยะ ๆ โดยมีอารมณ์ค่อนข้างปกติหรืออาการที่ยังไม่ถึงเกณฑ์วินิจฉัยในระหว่าง ๆ แต่ในเด็กและวัยรุ่น อารมณ์ที่แปรไปอย่างรวดเร็วหรือแม้กระทั่งอาการที่เรื้อรังเป็นเรื่องปกติ เด็กผู้มีโรคมีอาการเป็นอารมณ์โกรธ หงุดหงิด และอาการโรคจิต ไม่ใช่อาการฟุ้งพล่านแบบครึ้มใจ ซึ่งมักเห็นในผู้ใหญ่มากกว่า โรคที่เกิดอาการตั้งแต่อายุน้อย ๆ มีโอกาสแสดงเป็นความซึมเศร้ามากกว่าอาการฟุ้งพล่านหรืออาการเกือบฟุ้งพล่าน
เมื่อวินิจฉัยเด็ก นักวิชาการบางพวกแนะนำให้ใช้เกณฑ์ของ DSM แต่พวกอื่นก็เชื่อว่า เกณฑ์เหล่านี้ไม่ได้แยกเด็กที่มีโรคอารมณ์สองขั้วกับปัญหาอื่น ๆ เช่นโรคสมาธิสั้นอย่างถูกต้อง และควรเน้นการสลับขั้วอารมณ์อย่างรวดเร็ว แต่ก็ยังมีพวกอื่นที่อ้างว่า สิ่งที่แยกโรคสำหรับเด็กก็คือความหงุดหงิด แนวทางการปฏิบัติของสถาบันจิตเวชเด็กและวัยรุ่นอเมริกัน (AACAP) ส่งเสริมให้ใช้เกณฑ์ของ DSM
เด็กและวัยรุ่นอเมริกันที่วินิจฉัยว่ามีโรคใน รพ. ระดับชุมชนได้เพิ่มเป็น 4 เท่าตัวจนถึงอัตรา 40% ภายใน 10 ปีในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 ในขณะที่การวินิจฉัยในสถานพยาบาลที่มีแต่แผนกคนไข้นอก (outpatient clinics) ได้เพิ่มเป็นทวีคูณจนถึงอัตรา 6% งานศึกษาที่ใช้เกณฑ์ของ DSM แสดงว่า เยาวชนอาจถึง 1% มีโรคอารมณ์สองขั้ว
การรักษาทำด้วยยาและจิตบำบัด แพทย์ปกติให้ยาปรับอารมณ์ให้เสถียรและยารักษาโรคจิตนอกแบบ ในบรรดายาปรับอารมณ์ให้เสถียร ลิเทียมเป็นสารประกอบเดียวที่องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) อนุมัติให้ใช้รักษาเด็ก การรักษาทางจิตปกติรวมการให้การศึกษาเกี่ยวกับโรค จิตบำบัดเป็นกลุ่ม และการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรม (CBT) การใช้ยาอย่างต่อเนื่องมักจำเป็น
ทิศทางงานวิจัยโรคอารมณ์สองขั้วในเด็ก ณ ปัจจุบันรวมการหาวิธีรักษาให้ดีที่สุด เพิ่มความรู้เกี่ยวกับเหตุทางพันธุกรรมและทางประสาทชีววิทยาของโรคในเด็ก และปรับปรุงเกณฑ์วินิจฉัยโรค งานศึกษาวิธีการรักษาบางงานแสดงว่า การรักษาทางจิตสังคมที่รวมครอบครัว การให้การศึกษาเกี่ยวกับโรค และการเพิ่มทักษะ (อาศัยการบำบัดเช่น CBT, พฤติกรรมบำบัดวิภาษวิธี และ interpersonal and social rhythm therapy) อาจช่วยเสริมการรักษาด้วยยา โชคไม่ดีว่า วรรณกรรมและงานวิจัยเกี่ยวกับผลของการบำบัดทางจิตสังคมต่อโรคสเปกตรัมอารมณ์สองขั้วมีน้อย ทำให้ระบุประสิทธิผลของวิธีการบำบัดต่าง ๆ ได้ยาก DSM-5 ได้เสนอเกณฑ์วินิจฉัยใหม่คือ disruptive mood dysregulation disorder ซึ่งครอบคลุมอาการบางอย่างที่ปัจจุบันคิดว่า เป็นอาการเริ่มต้นของโรคอารมณ์สองขั้วในวัยเด็ก
คนชรา
ความรู้เกี่ยวกับโรคนี้ในวัยชรามีค่อนข้างน้อย มีหลักฐานว่า มีหลักฐานอ่อนโดยไม่สามารถสรุปได้ว่า แต่โดยทั่วไปแล้ว ๆ ก็น่าจะมีความคล้ายคลึงกันมากกว่าความแตกต่างกับคนอายุน้อยกว่า ในคนชรา การวินิจฉัยและการรักษาโรคอาจซับซ้อนเพราะมีภาวะสมองเสื่อมหรือผลข้างเคียงของยาที่กินเพราะโรคอื่น ๆ
Petalostegidae
Petalostegidae เป็นสกุลของไบรโอซัวที่อยู่ในวงศ์ Cheilostomatida.
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
คุ้มเจ้าหนานไชยวงศ์
ประวัติ
บ้านเจ้าหนานไชยวงศ์ สร้างประมาณปี พ.ศ. 2450 โดยเจ้าบุรีรัตน์ (น้อยหนู มหายศปัญญา) เจ้าบุรีรัตน์นครแพร่ เพื่อเป็นเรือนหอให้ธิดาคือ เจ้าสุธรรมมา มหายศปัญญา และเจ้าหนานตึ หัวเมืองแก้ว บุตรเขย ที่มีอาชีพทำป่าไม้เช่นเดียวกับเจ้าบุรีรัตน์ บ้านหลังนี้ก่อสร้างขึ้นโดยสถาปัตยกรรมแบบขนมปังขิงสร้างจากไม้สักทองทั้งหลังทาด้วยสีครีมน้ำตาลหรือสีไข่ไก่ขลิบแดง ด้านในไม่ทาสีเพื่อให้เห็นเนื้อไม้ หลังคาเป็นทรงมนิลา มุงด้วยไม้แป้นเกล็ดมีการประดับ ประดาลวดลายฉลุ สันนิษฐานว่าเป็นช่างชุดเดียวกับคุ้มวงศ์บุรี ที่พิเศษคือบ้านหลังนี้มีห้องน้ำในตัวเรือนอยู่ตั้งแต่เดิม
ปัจจุบันบ้านเจ้าหนานไชยวงศ์ยังมีทายาทอาศัยอยู่ และมีแผนจะสร้างเป็นพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้
สถาปัตยกรรม
บ้านเจ้าหนานไชยวงศ์ เป็นสถาปัตยกรรมแบบขนมปังขิงสร้างจากไม้สักทองทั้งหลังทาด้วยสีครีมน้ำตาล หลังคาเป็นทรงมนิลา มุงด้วยไม้แป้นเกล็ดมีการประดับ ประดาลวดลายฉลุ
แขวงบางบอน
แขวงบางบอน เป็นท้องที่การปกครองแห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานครระหว่างปี พ.ศ. 2515–2560 ปัจจุบันถูกยุบเลิกและแบ่งออกเป็น 4 แขวง ได้แก่แขวงบางบอนเหนือ แขวงบางบอนใต้ แขวงคลองบางพราน และแขวงคลองบางบอน ขึ้นกับเขตบางบอน
ที่ตั้งและอาณาเขต
แขวงบางบอนมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้
การคมนาคม
ถนนสายหลักในพื้นที่แขวงบางบอน ได้แก่
ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่
Pectinatellidae
Pectinatellidae เป็นสกุลของไบรโอซัวที่อยู่ในวงศ์ Plumatellida.
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
กลิ่นชะมด
กลิ่นชะมดธรรมชาติเป็นสิ่งที่ใช้ในการทำน้ำหอมกันอย่างกว้างขวางมาจนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 แต่ปัญหาทางราคาและทางจริยธรรมทำให้ต้องหันกันมาใช้กลิ่นชะมดสังเคราะห์แทนที่
ปุลัสตยะ
มหากาพย์รามายณะระบุว่า ปุลัสตยะเป็นหนึ่งในฤๅษีเจ็ดตนที่พระพรหมสร้างขึ้นด้วยความคิด และเป็นบิดาของฤๅษีวิศรวา บิดาของราวณะ
ลักษณะและสี
ท้าวจตุรพักตร์ มีกายสีขาว รูปอย่างพรหม
อุทยานโบลว์มีดาวน์
อุทยานโบลว์มีดาวน์ เป็นอุทยานขนาดเล็กทางชายฝั่งตะวันตกของเกาะนิวฟันด์แลนด์ ตั้งอยู่บนถนนหมายเลข 450 ประมาณ 60 กิโลเมตร (37 ไมล์) ทางตะวันตกของคอร์นเนอร์บรู๊ค และทางหลวงทรานส์-แคนาดา
รายชื่อตัวละครในอภัยมณี ซาก้า
ตัวละครในอภัยมณี ซาก้า ทั้งภาคแรกและภาครุ่งอรุณแห่งโจรสลัด ซึ่งมาจากเค้าโครงเดิมของพระอภัยมณีของสุนทรภู่ โดยได้นำเสนอตัวละครสำคัญและตัวละครรองในผลงานชุดนี้ รวมถึงได้มีการเสริมเพิ่มตัวละครใหม่ขึ้นจากเดิม
ฟรานเชสโก ปอนโตเน
ฟรานเชสโก ปอนโตเน (เกิดเมื่อวันที่ 30 มีนาคม ค.ศ. 1927 – เสียชีวิตเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม ค.ศ. 2019) เป็นนักการเมืองจากประเทศอิตาลี โดยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐกิจและการพัฒนา ตั้งแต่วันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 1994 จนถึงวันที่ 17 มกราคม ค.ศ. 1995 และดำรงตำแหน่งวุฒิสภา ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1987 จนถึงปี ค.ศ. 2013
เอไลจาห์ คลาร์ก (นักมวยไทย)
เอไลจาห์ คลาร์ก (Elijah Clarke) เป็นนักมวยไทยระดับอาชีพ ที่อาศัยอยู่ในสหรัฐอเมริกา
ฮิปโปแคมปัส (เทพปกรณัมกรีก)
ฮิปโปแคมปัส (Hippocampus, Hippocampi; กรีก: ἵπποκαμπος) เป็นสัตว์ตามจินตนาการในเทพปกรณัมกรีก เป็นม้าทะเลที่มีท่อนบนเป็นม้า ท่อนล่างเป็นปลา มีเกล็ดและหางขดโค้งเหมือนหางเงือก ฮิปโปแคมปัสเป็นสัตว์เลี้ยงตัวโปรดของโพไซดอน เทพเจ้าแห่งมหาสมุทร ฮิปโปแคมปัสมีนิสัยกล้าหาญและจะเชื่องกับเจ้าของมาก นอกจากนี้ฮิปโปแคมปัสยังเป็นเทียมรถศึกของโพไซดอนอีกด้วย
ในทางวิทยาศาสตร์คำว่าฮิปโปแคมปัสหมายถึงส่วนหนึ่งของสมอง เนื่องจากสมองส่วนนั้นมีลักษณขดโค้งคล้ายหางของฮิปโปแคมปัส และยังใช้เป็นชื่อวิทยาศาสตร์ของปลาจำพวกม้าน้ำ
เส้นเมริเดียนที่ 146 องศาตะวันตก
เส้นเมริเดียนที่ 146 องศาตะวันตกของกรีนิช คือ เส้นลองจิจูดที่ลากจากขั้วโลกเหนือผ่านมหาสมุทรอาร์กติก ทวีปอเมริกาเหนือ มหาสมุทรแปซิฟิก มหาสมุทรใต้ และแอนตาร์กติกา เข้าสู่ขั้วโลกใต้
เส้นเมริเดียนที่ 146 องศาตะวันตก เป็นรูปแบบเส้นวงกลมใหญ่ของเส้นเมริเดียนที่ 34 องศาตะวันออก
จากขั้วโลกสู่ขั้วโลก
! scope="col" width="130" | พิกัด ! scope="col" | ประเทศ ดินแดน หรือพื้นน้ำ ! scope="col" | หมายเหตุ ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | มหาสมุทรอาร์กติก ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | ทะเลโบฟอร์ต ! scope="row" | 🇺🇸 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | มหาสมุทรแปซิฟิก ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | มหาสมุทรแปซิฟิก ! scope="row" | 🇵🇫 ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | มหาสมุทรแปซิฟิก ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | มหาสมุทรใต้ ! scope="row" | แอนตาร์กติกา
บริโชส (ละครโทรทัศน์)
บริโชส (Brichos) เป็นการ์ตูนทีวีแอนิเมชันของประเทศบราซิล อิงจากภาพยนตร์ชื่อเดียวกันปี พ.ศ. 2550 สร้างโดย เปาโล มุนโฮซ ฉายตอนแรกเมื่อวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2557 ในช่องทีวี บราซิล
รายชื่อตอน
รายชื่อตอนของ บริโชส ทั้งหมดมี 1 ฤดูกาล และ 13 ตอน
โรเบิร์ต แบ็กกูลีย์
โรเบิร์ต แบ็กกูลีย์ (เกิดเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม ค.ศ. 1873 ที่เมืองรุดดิงตัน – เสียชีวิตเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม ค.ศ. 1946 ที่เมืองแบรดมอร์) เป็นนักคริกเก็ตจากประเทศอังกฤษ โดยเริ่มเล่นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1891 จนถึงปี ค.ศ. 1900 โรเบิร์ต แบ็กกูลีย์เริ่มต้นคริกเก็ตเมื่ออายุ 17 ปี เมื่อแบ็กกูลีย์เปิดตัวที่สโมสรนอตติงแฮมชาย ในปี ค.ศ. 1891
นางกาลอัคคี
ในรามเกียรติ์
พญากาลนาคถวายนาคบุตรสาวของตนให้แก่ท้าวลัสเตียนเป็นบรรรณาการแต่ ท้าวลัสเตียนทรงพระชราภาพมากแล้ว มเหสีและสนมก็มีอยู่จำนวนมาก จึงมอบให้เป็นชายาของทศกัณฐ์แทน ให้เป็นพระมเหสีสูงศักดิ์ กว่านางสนมทั้งปวงของทศกัณฐ์ ก่อนที่จะสละราชสมบัติได้แต่งตั้งทศกัณฐ์ครองเมืองลงกาต่อมา และมีนางอัคคีเป็นอัครมเหสีสูงศักดิ์กว่านางสนมทั้งแปดหมื่นสี่พันตน หลังจากทศกัณฐ์ชลอเขาไกรลาสให้ตั้งตรงได้และได้รับพระราชทานนางมณโฑจากพระอิศวรมา จึงสถาปนานางมณโฑให้เป็นพระอัครมเหสีเอกแทน ดังปารากฏในภาพจิตรกรรมในวัดพระศรีรัตนศาสดารามหลายตอน ที่นางกาลอัคคี (ทรงมงกุฏยอดนางนาค) จะประทับถัดมาจากนางมณโฑเสมอ.
ลักษณะหัวโขนและสีกาย
มีกายสีนวลจันทร์ 1 หน้า 2 มือ มงกุฏยอดนางนาค
คุ้มวิชัยราชา
คุ้มวิไชยราชา หรือ บ้านวิชัยราชา เป็นคุ้มของพระวิไชยราชา (เจ้าหนานขัติ แสนศิริพันธุ์) พระวิไชยราชานครแพร่องค์สุดท้าย และอดีตเสนาคลังเมืองนครแพร่ บุตรในเจ้าแสนเสมอใจเครือญาติเจ้าหลวงเทพวงศ์ลิ้นตอง เจ้าผู้ครองนครแพร่ องค์ที่ 19 ตั้งอยู่ในเขตกำแพงเมืองเก่าแพร่ ตำบลในเวียง อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่
ประวัติ
คุ้มวิชัยราชา เป็นคุ้มของพระวิไชยราชา (เจ้าขัติ แสนศิริพันธุ์) พระวิไชยราชานครแพร่องค์สุดท้าย และอดีตเสนาคลังเมืองนครแพร่ บุตรในเจ้าแสนเสมอใจเครือญาติเจ้าหลวงเทพวงศ์ลิ้นตอง เจ้าผู้ครองนครแพร่ ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างคุ้มนี้เมื่อใด แต่เป็นที่แน่นอนว่าได้สร้างขึ้นก่อนปี พ.ศ. 2441 ซึ่งเป็นปีที่เจ้าวงศ์ แสนศิริพันธุ์ บุตรของท่านเกิด ณ ที่บ้านหลังนี้ ในปีถัดมาท่านจึงเริ่มดำเนินการก่อสร้างถาวรวัตถุให้วัดศรีบุญเรือง  จากประวัติวัดศรีบุญเรืองและการศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม และจากการสอบถามคนเฒ่าคนแก่แถวคุ้มและบริเวณสีลอ ตลอดจนไล่เรียงศึกษาอายุของ “พ่อเจ้าพระฯ” และลูกหลานของท่านรวมทั้งคำบอกเล่าของอาจารย์โสภา วงศ์พุฒ ที่ได้กล่าวถึงคุณยายที่ได้เสียชีวิตไปกว่า ๒๐ปีมาแล้ว เมื่อตอนอายุเก้าสิบกว่า  เล่าให้ฟังว่าเมื่อเกิดมาและจำความได้ ก็เห็นบ้านหลังนี้อยู่แล้ว กอปรกับบริเวณที่ตั้งคุ้มวิชัยราชาในปัจจุบันเป็นทำเลที่เหมาะเพราะเป็นเนินสูง สันนิษฐานว่า คงเป็นคุ้มของพระยาแสนศรีขวามาก่อนแต่ในอดีต และสืบทอดกันมาจนถึงยุคสมัยของพระวิชัยราชา  และแม่เจ้าคำป้อ  ที่ได้สร้างคุมวิชัยราชา  เรือนไม้สัก ทรงมะนิลา หลังงามนี้มาเป็นที่พักอาศัยแทนหลังเก่าที่ชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา  จากข้อมูลเหล่านี้คาดว่า บ้านหลังนี้คงสร้างขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2434 - 2438 อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่า บ้านหลังนี้จะมีอายุเก่าแก่เกินร้อยปีแต่ยังมีโครงสร้างที่มั่นคงแข็งแรง ทั้งยังได้รับการออกแบบอย่างสวยงามเหมาะเจาะกลมกลืนมีความงามที่ โดนเด่น พร้อมทั้งลวดลายฉลุที่สวยงามดูอ่อนช้อย ทั้งที่จั่วบ้าน บังลม ระเบียง ตลอดจนไม้ช่องลมเหนือบานประตูและหน้าต่างล้วนเป็นศิลปะสวยงามและหายาก  สมควรอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างยิ่งและถึงแม้ว่าพ่อเจ้าพระฯ จะเป็นคลังจังหวัดที่มีฐานะและได้รับสัมปทานทำป่าไม้ แต่บ้านท่านไม่ได้ใช้ไม้ฟุ่มเฟือยเกินความจำเป็นของโครงสร้างและน้ำหนักที่รับแต่อย่างไร แม้แต่เสาที่รับน้ำหนักทั้งหมดยังใช้เสาไม้ขนาด 8 นิ้ว x 8 นิ้ว มิได้ใช้เสาใหญ่ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงค่านิยมและภูมิปัญญาของชาวเมืองแพร่ในยุคสมัยก่อนได้เป็นอย่างดี ในเรื่องการทนุถนอมทรัพยากรธรรมชาติและการรู้ซึ้งถึงความพอดี
บ้านหรือคุ้มของพระวิชัยราชาหลังนี้ นอกจากจะเป็นเรื่อนไม้โบราณที่เป็นสถาปัตยกรรมอันลำค่าแล้ว ยังมีประวัติที่โลดโผนตื่นเต้นของเจ้าบ้านที่เกี่ยวพันกับประวัติศาสตร์และเหตุการณ์สำคัญๆ ที่เป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่เกิดขึ้นในจังหวัดแพร่และประเทศไทยอยู่หลายช่วง หลังจากพระวิชัยราชาถึงได้อสัญกรรมประมาณปี พ.ศ. 2465 คุ้มวิชัยราชาหลังนี้ก็ตกเป็นของบุตรท่านเจ้าวงศ์ แสนศิริพันธุ์ ซึ่งเป็นศิษย์เอกของภราดา ฟ. ฮีแลร์ โรงเรียนอัสสัมชัญ กรุงเทพฯ และเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้วท่านได้เข้าทำงานบริษัท อิสเอเชียติก เมื่อได้ศึกษาวิธีการทำงานการบริหารงานจนช่ำชอง จึงลาออกมาประกอบอาชีพค้าไม้สัก จนร่ำรวยมหาศาล ท่านเป็น ส.ส. คนแรกของจังหวัดแพร่ เมื่อปี 2475 มีความสนิทสนมคุ้นเคยกับบุคคลสำคัญในยุคนั้นเช่น ดร.ปรีดี พนมยงค์ พระยาพหลพยุหเสนา หลวงศรีประกาศ นายทองอินทร์ ภูมิพัฒน์ และได้สร้างเกียรติประวัติเป็นหัวหน้าขบวนการเสรีไทย จังหวัดแพร่ เพื่อกู้ชาติระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยใช้บ้านหลังนี้เป็นศูนย์กลางประสานไปยังหนองม่วงไข่ เวียงต้าและอำเภอต่างๆ ของจังหวัด  จากหน้า 142 ของหนังสือตลบรอบ 100 ปี ชาติกาลรัฐบุรุษอาวุโส  กล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า “ นายปรีดี  มีความประสงค์จะเล็ดลอดออกไปตั้งรัฐบาลพลัดถิ่นขึ้นในอินเดีย  ในเรื่องนี้ในเบื้องแรกนายปรีดีได้ขอให้เจ้าวงศ์  แสนศิริพันธุ์  ผู้แทนราษฎร์จังหวัดแพร่  จัดส่งคนที่ไว้ใจได้ออกไปเมืองจีน ” ซึ่งแสดงให้เห็นวถึงความไว้วางใจและสัมพันธ์อันแนบแน่นของบุคคลทั้งสอง เพราะบทบาทและวีรกรรมของขบวนการกู้ชาติเสรีไทยนี่เอง ทำให้ประเทศไทยรอดพ้นจากการเป็นฝ่ายแพ้สงคราม สามารถรักษาเกียรติภูมิศักดิ์ศรี และอธิปไตยของชาติไว้ได้อย่างหวุดหวิด
แต่ต่อมาเจ้าวงค์ และครอบครัวต้องประสบชะตากรรม สูญสิ้นทุกสิ่งทุกอย่าง รวมทั้งคุ้มวิชัยราชาเพราะถูกรัฐยึด เนื่องจากมาตรการชำระภาษีจากการศึกษาวิเคราะห์หาสาเหตุที่เจ้าวงค์ต้องมีอันเป็นไปนี้ เป็นไปได้ว่า คงเป็นเพราะความสัมพันธ์แนบแน่นกับท่านปรีดี พนมยงค์ จึงทำให้ประสบชะตากรรมเช่นเดียวกับแกนทำขบวนการเสรีไทยคนอื่นๆ ที่ใกล้ชิดกับหัวหน้าที่ผิดเพี้ยนไปคือไม่ได้โดนฆ่าแบบนายเตียง ศิริขันธ์ หรือนายทองอินทร์ ภูริพัฒน์ ฯลฯ ชีวิตในช่วงที่เหลือของท่านค่อนข้างอับเฉา จนมีบางคนกล่าวว่า ถ้าโดนฆ่าตายแบบคนอื่นจะดีกว่า เพราะไม่ต้องทุกข์ทรมาน เรื่องราวของเจ้าวงค์ แสนศิริพันธุ์ เป็นตำนานและเป็นสัจธรรมที่น่าศึกษายิ่ง
วีอาร์ยัง
"วีอาร์ยัง" เป็นเพลงที่บันทึกโดยวงดนตรีอเมริกัน ฟัน ร่วมกับ Janelle Monáe จากสตูดิโออัลบั้มชุดที่ 2 ของฟัน ซัมไนตส์ ที่ออกจำหน่ายในปี พ.ศ. 2555 ซิงเกิลนี้ออกจำหน่ายเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2554 เป็นซิงเกิลแรกจากอัลบั้ม ซัมไนตส์ ในด้านดนตรีนั้น เพลง "วีอาร์ยัง" เป็นเพลงที่รวมเอาแนวเพลงต่าง ๆ ได้แก่ อินดี้ป็อป, อัลเทอร์เนทีฟร็อก, และพาวเวอร์ป็อป เพลงนี้ได้รับผลตอบรับในด้านบวกเป็นส่วนมากจากนักวิจารณ์เพลง เพลง "วีอาร์ยัง" ได้บรรลุความสำเร็จเชิงการค้าทั่วโลก โดยเข้าสู่อันดับ 1 ในชาร์ตเพลงในหลายประเทศ
คุ้มวิชัยราชา
ประวัติ
หลังจากเจ้าวงศ์ แสนศิริพันธุ์ถึงแก่กรรมในปี พ.ศ. 2513 เจ้าสุนทร แสนศิริพันธุ์ บุตรของท่าน วิศวกรจากมหาลัยชิคาโก้ ได้รวบรวมช้างจำนวนหนึ่งข้ามไปทำป่าที่ประเทศลาว และได้ใช้ชีวิตส่วนใหญ่อยู่ที่นั่น จนลาวเปลี่ยนแปลงการปกครองจึงได้กลับเมืองไทย ท่านเป็นผู้จัดการโรงงานกระดาษบางปะอิน ก่อนเสียชีวิตไปเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2527
การฟื้นฟูคุ้มวิชัยราชา
หลังจากครอบครัวแสนศิริพันธุ์ย้ายออกไป คุ้มวิชัยราชาได้ถูกทอดทิ้งโดยปราศจากการดูแลเอาใจใส่มาร่วม 40 ปี มีบางครั้งที่ผู้เป็นเจ้าของรายใหม่ได้ทำการปรับปรุงทาสีตกแต่งเพื่อจะย้ายเข้ามาอยู่ แต่ก็มีอันเป็นไป และจากคำล่ำลือต่างๆนานาคุ้มเจ้าหลวงนี้ได้ติดประกาศขายเรื่อยมา และมีผู้พยายามเข้ามาซื้อแต่ต้องมีอันเป็นไปและขัดข้องทุกราย จนทำให้บ้านหลังนี้ถูกทอดทิ้งเป็นบ้านร้างเรื่อยมา กระทั่งกลางเดือนเมษา พ.ศ. 2435 วีระ สตาร์ ได้บังเอิญหลงทางผ่านไปพบบ้านหลังนี้เข้าเกิดความประทับใจทั้งสงสาร และเสียดายที่ได้เห็นบ้านหลังนี้อยู่ในสภาพทรุดโทรมสุดขีด บ้านเอียงทรุดไปด้านหนึ่งเพราะการตัดตง ตัดคานออกเพื่อย้ายบันไดเพื่อย้ายบันไดเข้ามาอยู่ด้านใน โดยไม่ได้ศึกษาโครงสร้างของบ้านในยุคหลังตัวบ้านและรอบบริเวณมีวัชพืชปกคลุมหนาแน่นเชื่อกันว่าเป็นแหล่งชุมนุมของหอยทาก และงูชนิดต่างที่ใหญ่ที่สุดกลางเมืองแพร่ผู้คนในเมืองนี้โดยเฉพาะผู้หญิงและเด็ก พากันหลีกหนีไม่กล้าผ่านบ้านนี้แม้จะเป็นตอนกลางวันก็ตาม และขนานนามว่าบ้านผีสิงต่อมาได้ตัดสินใจซื้อบ้านและที่ดินทั้งพันกว่าตารางวานี้ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๕ และเริ่มเคลียร์พื้นที่และเริ่มทำงานปรับปรุงซ่อมแซมโครงสร้างของบ้านโบราณให้มั่นคงแข็งแรงเพื่อรองรับบูรณะขั้นต่อไปอย่างไรก็ตามงานก่อสร้างต่างๆได้เริ่มกันอย่างจริงจังในปีต่อมาเมื่อได้รับเงินสนับสนุนจากสถาบันการเงินจุดประสงค์ของผู้ซื้อที่ดินรายนี้แตกต่างจากผู้จะซื้อรายอื่นๆที่ผ่านมาในอดีตเพราะมีความมุ่งมั่นที่จะอนุรักษ์เรือนโบราณที่มีอายุกว่าร้อยปีนี้ไว้เป็นหัวใจของโครงการ เป็นมรดกทางประวัติศาสตร์ของแผ่นดินเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวทางศิลปวัฒนธรรมโดยเฉพาะตัวเรือนหรือคุ้มวิชัยราชาเองที่มีรูปแบบผสมผสานระหว่างเรือนไม้แบบมนิลา และเรือนขนมปังขิง ร่วมกับสถาปัตยกรรมล้านนาเรือนแบบนี้เป็นที่นิยมกันในหมู่เจ้านาย ขุนนาง และคหบดี มาตั่งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 เรื่อยมาจนถึงรัชกาลที่ 5 และสิ้นสุดเอาปลายรัชกาลที่ 6 จะเห็นได้ว่าช่วงนั้นเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของประเทศไทยเป็นยุคล่าเมืองขึ้นแช่งกันหาอาณานิคมของชาติตะวันตกบางคนจึงเรียกบ้านแบบนี้ว่า โคโรเนี่ยลหรือบ้านสมัยอาณานิคมเพราะฝรั่งนำมาเผยแพร่และสร้างขึ้นในภูมิภาคนี้อย่างแพร่หลาย ประเทศไทยเองช่วงนั้นต้องทำทุกอย่างเพื่อความอยู่รอดเป็นไท ได้มีการผลักดันให้เหล่าขุนนางและผู้อันจะกินทั้งหลายได้ปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ให้ทันสมัยทัดเทียมอารยะประเทศรวมทั้งพยายามจัดรูปแบบการปกครองให้ทันสมัยรัดกุมยิ่งขึ้นเพื่อแสดงให้ฝรั่งนักล่าเมืองขึ้นเห็นว่าเรามีความเจริญเป็นศิวิไลไม่ใช่บ้านป่าเมืองเถื่อนด้วยพัฒนาที่ต้องเข้ามายึดครองและจัดระเบียบกันใหม่ซึ่งเป็นเล่ห์เหลี่ยมที่ฝรั่งนักล่าอาณานิคมมักใช้เป็นข้ออ้างในการเขมือบดินแดนในยุคนั้น
ผู้ดำเนินการโครงการนี้ตระหนักและซาบซึ้งถึงความสัมพันธ์ของคุ้มวิชัยราชามาแต่ต้นว่า เป็นรอยต่อทางประวัติศาสตร์ของสมัยรัชกาลที่ 5 ในช่วงที่สยามประเทศกำลังวิกฤตถึงขีดสุดเหตุการณ์เงี้ยวปล้นเมืองแพร่และลำปางเป็นส่วนหนึ่งของแผนยึดดินแดนของฝรั่งเศส ที่จ้องผนวกดินแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขงและภาคเหนือแต่แผนการนี้ต้องล้มเหลวเพราะเริ่มเร็วก่อนกำหนดและไม่สามารถตียึดเมืองลำปางได้คุ้มวิชัยราชาได้ชื่อว่าบ้านปราบเงี้ยวเป็นหลักฐานสำคัญและเป็นมรดกทางประวัติศาสตร์ที่ภาครัฐเอกชนและคนไทยทุกคนควรตระหนักและหวงแหนเป็นอย่างยิ่งแต่อย่างไรก็ตามเมื่อโครงการและผู้ประกอบมีปัญหาได้มีการพยายามลักดันให้มีการขายทอดตลาดมรดกประวัติศาสตร์ชิ้นนี้หลายครั้งทั้งที่ผู้ประกอบการได้ร้องขอไปยังนายกรัฐมนตรีและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายแต่ไร้ผลถึงแม้ว่าต่อมากรมศิลปกรจะมีบันทึกถึงหระทรวงการคลังว่าคุ้มวิชัยราชาเป็นโบราณสถานที่มีความสำคัญโดยอายุโดยลักษณะแห่งการก่อสร้างและโดยหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์เป็นประโยชน์ทางศิลปทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีแต่ยังมิได้ขึ้นทะเบียนสถานภาพของคุ้มวิชัยราชายังเป็น NPA อยู่
กาลเวลาทำให้เกียรติภูมิและความสำคัญของวิชัยราชาต้องมีอันเป็นไปและอาจสิ้นสลายผุพังไปตามกาลเวลา หากวีระ สตาร์ ไม่ผ่านมาพบบ้านหลังนี้โดยบังเอิญเมื่อพ.ศ. 2535 แต่วันนี้เพราะความไร้เดียงสาของผู้บริหารของสถาบันการเงินและสังคมรวมทั้งรัฐบาลที่ปราศจากจิตสำนึกและเล็งเห็นความสำคัญของประวัติศาสตร์อย่างแท้จริงทำให้โครงการวิชัยราชาเป็นหนี้เน่า ไปในที่สุด รวมทั้งผู้ประกอบการเองที่ได้เผ้าเสียสละฟูมฟักประคับประคองมรดกประวัติศาสตร์มาร่วม 12 ปี โดยเดิมพันของเครดิตส่วนตัวและทรัพย์สินเงินทองที่สร้างสมมาตลอดชีวิตกำลังตกอยู่ในสภาพร่อนแร่โดยที่โครงการ SME ในเชิงสร้างสรรค์เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของจังหวัดแพร่ยังไม่ไปถึงไหนรวมทั้งความหวังที่จะอนุรักษ์คุ้มวิชัยราชาเป็นมรดกประวัติศาสตร์และเป็นแหล่งรวบรวมวีรกรรมในอดีต เป็นศูนย์กลางทางประวัติศาสตร์ขนบธรรมเนียม ประเพณีวัฒนธรรม วิถีชีวิต ภูมิปัญญา และความเจริญรุ่งเรืองของสยามประเทศในอดีตในรูปแบบของพิพิธพันธ์ท้องถิ่นเพื่อเน้นปลูกฝังให้สังคมได้เห็นถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์ชาติไทย เพื่อปลูกจิตสำนึกของความเป็นชาติเสริมสร้างความสามัคคีของคนในชาติอันมีผลต่อความมั่นคงเป็นปึกแผ่นของชาติไทยเราเชื่อว่า ถ้าชนในชาติโดยเฉพาะเยาวชนได้รับการปลูกฝังให้มีจิตสำนึกของความรักชาติภาคภูมิใจในความเป็นชาติในวิญญาณและสายเลือดจนมีจุดยืนที่มั่นคงแล้ว ยากที่เขาเหล่านั้นจะถูกชักจูงไปในทางลบดั่งที่เห็นและเป็นอยู่
ผู้ประกอบการณ์โครงการนี้ได้เคยเสียสละเพื่อชาติมาแล้วจนได้รับบาดเจ็บสาหัสในตำแหน่งผู้นำโจมตีทางอากาศ วิชัยราชาเป็นอีกโครงการที่วีระ สตาร์ ยอมเจ็บอีกครั้ง เพื่อยึดถือและเดินตามรอยพระยุคลบาทของในหลวงและเดิมตามกระแสพระราชดำรัสของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี การรักษามรดกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมีความสำคัญเหนือเงินตราเงินถ้าไม่มีหาได้แต่มรดกเหล่านี้ถ้าสูญไปแล้วหาทดแทนไม่ได้
แพลน บี มีเดีย
บริษัท แพลน บี มีเดีย จำกัด (มหาชน) (ย่อ: PLANB) เป็นบริษัทประกอบธุรกิจให้บริการ และผลิตสื่อโฆษณาภายนอกที่อยู่อาศัย ได้แก่ สื่อโฆษณาบนระบบขนส่งมวลชน สื่อโฆษณาภาพนิ่งกลางแจ้ง สื่อโฆษณาดิจิตอลกลางแจ้ง สื่อโฆษณาภายในห้างสรรพสินค้า สื่อโฆษณาภายในซุปเปอร์มาร์เก็ต สื่อโฆษณาภายในสนามบิน สื่อโฆษณาออนไลน์ และสปอร์ตมาร์เก็ตติ้ง
คุ้มวิชัยราชา
สถาปัตยกรรม
คุ้มวิชัยราชา เป็นเรือนแบบผสมผสานระหว่างเรือนไม้แบบมนิลา และเรือนขนมปังขิงร่วมกับสถาปัตยกรรมล้านนา ประดับตกตกแต่งลวดลายด้วยไม้ฉลุที่เรียกว่าลายอยู่ทั่วตัวอาคาร เรือนแบบนี้เป็นที่นิยมกันในหมู่เจ้านาย ขุนนาง และคหบดี มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 เรื่อยมาจนถึงรัชกาลที่ 5 และสิ้นสุดเอาปลายรัชกาลที่ 6 จะเห็นได้ว่าช่วงนั้นเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของประเทศไทยเป็นยุคล่าเมืองขึ้นแช่งกันหาอาณานิคมของชาติตะวันตกบางคนจึงเรียกบ้านแบบนี้ว่า โคโรเนี่ยล หรือบ้านสมัยอาณานิคมเพราฝรั่งนำมาเผยแพร่และสร้างขึ้นในภูมิภาคนี้อย่างแพร่หลาย
แพลน บี มีเดีย
ธุรกิจ
สื่อโฆษณาภาพนิ่ง ตั้งอยู่ตามท้องถนน บริเวณที่มีประชากรหนาแน่น ทั้งบนทางเท้า ทางด่วน ภายนอกอาคารสำคัญ และแหล่งชุมชน โดยมีป้ายบิลบอร์ดขนาดใหญ่ 128 แห่งทั่วประเทศ และสื่อป้ายโฆษณาตามท้องถนนนอกจากกรุงเทพมหานคร ยังมีทพัทยา จังหวัดอุบลราชธานี และเชียงใหม่
สื่อโฆษณาดิจิตอลนอกที่อยู่อาศัย ทั้งในกรุงเทพ และต่างจังหวัด โดยในปี 2561 ได้ติดตั้งจอภาพดิจิตอลขนาดใหญ่ขนาดประมาณ 4,000 ตร.ม. ที่เซ็นทรัลเวิลด์ และยังมีจอดิจิตอลอื่น ๆ รวมกว่า 400 จอภาพใน 44 จังหวัด
สื่อโฆษณาตามห้างสรรพสินค้า ติดตั้งในห้างสรรพสินค้าในกรุงเทพมหานคร ได้แก่ เมกาบางนา สยามเซ็นเตอร์ สยามพารากอน เอ็มโพเรี่ยม และศูนย์การค้าในเครือเซ็นทรัลกรุ๊ป ในรูปแบบสื่อครบวงจรทั้งภายนอกและภายในอาคาร ทั้งภาพโฆษณาภาพนิ่งและสื่อดิจิตอลที่สามารถสร้างปฏิสัมพันธ์
สื่อโฆษณาออนไลน์ บริษัทพัฒนาสื่อโฆษณาออนไลน์ โดยเริ่มจากการให้บริการอินเทอร์เน็ตบนรถประจำาทางโดยไม่มีค่าบริการ จำนวน 550 คัน และพัฒนาเว็บไซต์และแอปพลิเคชัน City Go บริการค้นหาสายรถประจำทางด้วยระบบจีพีเอส และพัฒนาแพ็คเกจ Geofence และร่วมกับบริษัท ฟอร์ท สมาร์ท เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) ให้สื่อโฆษณาผ่านตู้บุญเติม
สปอร์ตมาร์เก็ตติ้ง บริษัทได้บริหารสิทธิประโยชน์ทางการค้าของสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยและบริษัท ไทยลีก จำกัด โดยได้สิทธิการจัดหารายได้สนับสนุนการจัดการแข่งขันและการจัดกิจกรรมอื่น ๆ ได้สิทธินำคอนเทนต์ไปจัดหารายได้ทางสื่อสิ่งพิมพ์ สื่อวิทยุกระจายเสียง สื่อวิทยุโทรทัศน์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ สื่อไร้สาย และสื่อสื่อโทรคมนาคมต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ สิทธิการจัดหารายได้จากการถ่ายทอดสดและเทปการแข่งขันฟุตบอล และสิทธิการผลิตและจำหน่ายสินค้าที่ระลึก
อีสปอร์ต บริษัทได้จัดการแข่งขัน Thai E-League Pro
กลุ่มบริษัท
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561 กลุ่มบริษัทมีโครงสร้างทางธุรกิจ ดังนี้
นีโม...ปลาเล็ก หัวใจโต๊...โต
นีโม...ปลาเล็ก หัวใจโต๊...โต (Finding Nemo) เป็นภาพยนตร์คอมพิวเตอร์แอนิเมชันอเมริกันแนวผจญภัย ฉายเมื่อปี ค.ศ. 2003 สร้างโดย พิกซาร์แอนิเมชันสตูดิโอส์ และจัดจำหน่ายโดย วอลต์ดิสนีย์พิกเชอส์ กำกับและเขียนบทร่วมโดย แอนดรูว์ สแตนตัน และมี ลี อุนคริช เป็นผู้กำกับร่วม บทภาพยนตร์เขียนโดย บ็อบ ปีเตอร์สัน, เดวิด เรย์โนลส์และสแตนตัน จากเนื้อเรื่องโดยสแตนตัน ภาพยนตร์แสดงนำจากการให้เสียงโดย อัลเบิร์ต บรูกส์, เอลเลน ดีเจนเนอริส, อเล็กซานเดอร์ กูลด์และวิลเลม เดโฟ ภาพยนตร์เล่าเรื่องราวของ มาร์ลิน ปลาการ์ตูนที่มีนิสัยปกป้องเกินเหตุ โดยเขาร่วมเดินทางกับ ดอรี ปลาขี้ตังเบ็ดฟ้า เพื่อตามหา นีโม ลูกชายของเขาที่หายตัวไป ระหว่างทาง มาร์ลินเรียนรู้ที่จะเสี่ยงและตกลงกับนีโมว่าเขาจะดูแลตัวเอง
ภาพยนตร์ฉายเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 2003 เป็นภาพยนตร์พิกซาร์เรื่องแรกที่ได้รับรางวัล รางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยม และได้เข้าชิงอีกสามสาขา ได้แก่ บทภาพยนตร์ดั้งเดิมยอดเยี่ยม, เพลงประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยมและลำดับเสียงยอดเยี่ยม ภาพยนตร์ทำเงิน 871 ล้านดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก จากการฉายครั้งแรก ทำให้เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันที่ทำเงินสูงสุด ณ ช่วงเวลานั้น และเป็นภาพยนตร์ที่ทำเงินสูงสุดอันดับที่สองในปี ค.ศ. 2003
นีโม...ปลาเล็ก หัวใจโต๊...โต เป็นภาพยนตร์ลงแผ่นดีวีดีที่ขายดีที่สุดตลอดกาล ด้วยยอดขายมากกว่า 40 ล้านชุด ณ ปี ค.ศ. 2006 และเคยเป็นภาพยนตร์เรต G (ทั่วไป) ที่ทำเงินสูงสุด ก่อนที่ ทอย สตอรี่ 3 จะทำเงินแซงไป ภาพยนตร์ฉายใหม่ในรูปแบบสามมิติเมื่อปี ค.ศ. 2012 สถาบันภาพยนตร์อเมริกัน จัดให้ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยสร้างมาอันดับที่สิบ โดยเป็นส่วนหนึ่งของรายการ 10 ทอป 10 นีโม...ปลาเล็ก หัวใจโต๊...โต ได้รับการโหวตให้เป็นหนึ่งในร้อยภาพยนตร์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตั้งแต่ปี ค.ศ. 2000 จากโพลของนักวิจารณ์นานาชาติประจำปี ค.ศ. 2016 ซึ่งจัดโดย บีบีซี ภาพยนตร์ภาคต่อ ผจญภัยดอรี่ขี้ลืม ฉายเมื่อเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2016
โครงเรื่อง
มาร์ลิน เป็นปลาการ์ตูนที่อาศัยอยู่ในดอกไม้ทะเลบริเวณเกรตแบร์ริเออร์รีฟ คอรัล ภรรยาของเขาและไข่ปลาส่วนใหญ่ของพวกเขาโดนปลาสากโจมตี เหลือเพียงไข่ปลาที่เสียหายใบเดียว มาร์ลินตั้งชื่อว่า นีโม
หลายปีต่อมา มาร์ลินนั้นมีนิสัยปกป้องนีโมเกินเหตุ ในวันเปิดเทอมวันแรกของนีโม มาร์ลินทำให้นีโมอับอาย และทั้งสองทะเลาะกัน ระหว่างที่มาร์ลินกำลังคุยกับครูของนีโม นีโมก็ว่ายเข้าใกล้เรือเร็วที่อยู่ใกล้ ๆ อย่างท้าทาย ทำให้เขาถูกจับโดยนักประดาน้ำสองคน มาร์ลินไล่ตามเรืออย่างสิ้นหวังและพบกับ ดอรี ปลาขี้ตังเบ็ดฟ้าที่ป่วยเป็นโรคความจำเสื่อมระยะสั้นเฉียบพลัน โดยเธอเสนอตัวช่วยเหลือมาร์ลิน ทั้งคู่เผชิญหน้าปลาฉลามสามตัวที่สาบานว่าจะไม่กินปลา มาร์ลินค้นพบหน้ากากของนักประดาน้ำที่ตกลงมาจากเรือ เขาบังเอิญทำมันไปกระแทกโดนดอรี ทำให้เธอเลือดกำเดาไหล กลิ่นเลือดของเธอทำให้ปลาฉลามตัวหนึ่งบ้าคลั่ง ขณะที่พวกเขากำลังหนี พวกเขาบังเอิญไปทำให้ทุ่นระเบิดเก่าทำงาน ซึ่งทำให้มาร์ลินและดอรีหมดสติไป
นีโมถูกจับใส่ลงในตู้ปลาของห้องทำฟันของทันตแพทย์ในซิดนีย์, ออสเตรเลีย เขาพบกัน "แก๊งตู้ปลา" ประกอบด้วย บับเบิลส์ ปลาขี้ตังเบ็ดเหลือง, พีช ดาวทะเล, ฌาคส์ กุ้งพยาบาล, โบล์ต ปลาปักเป้าฟันสี่ซี่, เกอร์เกิล ปลารอยัลแกรมมา, เด็บ ปลาสลิดหิน และหัวหน้ากลุ่ม กิลล์ ปลาโนรีเทวรูป นีโมรู้ว่าเขาจะถูกมอบให้กับดาร์ลา หลานสาวของทันตแพทย์ ซึ่งเคยทำปลาตัวก่อนหน้านี้เสียชีวิต กิลล์วางแผนหลบหนีที่เสี่ยงอันตราย โดยให้นีโมที่สามารถใส่เข้าไปในท่อกรองของตู้ปลาได้ ติดใบพัดด้วยก้อนกรวด บังคับให้ทันตแพทย์ใส่ปลาลงในถุงพลาสติกในขณะที่เขาทำความสะอาดตู้ปลา เปิดโอกาสให้พวกเขากลิ้งออกไปนอกหน้าต่างและลงไปในท่าเรือ นีโมพยายามทำตามแผน แต่ก็ล้มเหลวและเกือบถูกฆ่า
มาร์ลินและดอรีตื่นขึ้นมาโดยปราศจากอันตราย แต่หน้ากากก็ตกลงไปในร่องลึก พวกเขาดำลงไปและเผชิญหน้ากับ ปลาตกเบ็ด ที่ไล่ตามพวกเขา ดอรีจำที่อยู่เขียนไว้บนแว่นได้แล้ว พวกเขาก็หนีไป ดอรีและมาร์ลินได้รับการบอกทางจากฝูงปลาเฉี่ยว แต่มาร์ลินไม่สนใจคำแนะนะของพวกเขา เขาเชื่อว่าเป็นเส้นทางอื่นนั้นปลอดภัยกว่า พวกเขาสะดุดเข้าไปในดงแมงกะพรุน และโดนหนามของมัน ทำให้พวกเขาหมดสติไป พวกเขาตื่นขึ้นในกระแสน้ำของออสเตรเลียตะวันออก ร่วมกับกลุ่มของเต่าทะเล ประกอบด้วย ครัชและสเควิร์ต ลูกชายของเขา มาร์ลินบอกพวกเขาเกี่ยวกับภารกิจของเขา และเรื่องราวถูกส่งต่อข้ามมหาสมุทรไปยังซิดนีย์โดยที่ ไนเจล นกกระทุง บอกเรื่องนี้ให้กับแก๊งตู้ปลา ด้วยแรงบันดาลใจจากความกล้าหาญของพ่อ นีโมจึงพยายามอีกครั้งเพื่อขัดขวางตัวกรองและประสบความสำเร็จ และในไม่ช้าตู้ปลาก็ถูกปกคลุมไปด้วย สาหร่ายสีเขียว
มาร์ลินและดอรีออกจากกระแสน้ำของออสเตรเลียตะวันออก และถูกกลืนโดยวาฬสีน้ำเงิน ดอรีพยายามสื่อสารกับวาฬ พวกเขาถูกพ่นออกจากรูพ่นน้ำของวาฬที่ท่าเรือซิดนีย์ พวกเขาพบกับไนเจล โดยเขาช่วยทั้งคู่หนีจากฝูงนกนางนวลและพาพวกเขาไปที่ห้องทำฟันของทันตแพทย์ ทันตแพทย์ได้ติดตั้งตัวกรองไฮเทคตัวใหม่ ขัดขวางการหลบหนีของแก๊งตู้ปลา เมื่อดาร์ลาเดินทางมาถึง นีโมแกล้งตายเพื่อเอาตัวรอด และเมื่อมาร์ลิน, ดอรีและไนเจลเดินทางมาถึงห้องทำฟัน ไนเจลสร้างความปั่นป่วน ทำให้ดาร์ล่ากลัว และทำให้ห้องทำฟันตกอยู่ในความโกลาหล มาร์ลินเห็นนีโมแกล้งตาย เชื่อว่านีโมตายแล้ว หลังจากทันตแพทย์โยนไนเจล (พร้อมกับมาร์ลินและดอรี) ออกไป กิลล์ช่วยนีโมหลบหนีผ่านท่อระบายน้ำที่นำไปสู่มหาสมุทร
มาร์ลินผู้สิ้นหวังกล่าวอำลาดอรีและเริ่มเดินทางกลับบ้าน การจากไปของมาร์ลินทำให้ดอรีสูญเสียความทรงจำ นีโมเดินไปถึงมหาสมุทรและพบกับดอรี แต่เธอจำเขาไม่ได้ อย่างไรก็ตาม ความจำของเธอกลับมาอีกครั้งหลังเธออ่านว่า "ซิดนีย์" บนท่อระบายน้ำ ดอรีและนีโมรวมตัวกับมาร์ลินอีกครั้ง แต่เรือลากอวนจับเธอพร้อมกับฝูงปลากะรัง นีโมจึงเข้าไปในอวน และเขากับมาร์ลินสั่งให้ปลาทุกตัวว่ายลง แรงรวมของพวกปลาทำลายอวนของเรือ ทำให้พวกมันหนีไปได้ มาร์ลินและนีโมคืนดีกัน
หลังจากกลับบ้านที่แนวปะการัง มาร์ลินมีความมั่นใจมากขึ้น ในขณะที่ดอรียังคงเป็นเพื่อนกับเหล่าฉลาม มาร์ลินและดอรีเห็นนีโมเดินทางไปโรงเรียน
ที่ห้องทำฟัน ที่กรองตู้ปลาเสียและเหล่าแก๊งค์ถูกจับใส่ถุงแล้วหนีลงในท่าเรือ พวกเขายังคงติดอยู่ในถุงและไตร่ตรองว่าจะทำอย่างไรต่อจากนี้