cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ศิลปะล้านนา
สถาปัตยกรรม
ล้านนาสมัยพม่าปกครอง ราวต้นพุทธศตวรรษที่ 22 ถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 24 ตัวอย่างสำคัญ เช่น มณฑปพระเจ้าล้านทอง วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง เป็นรูปแบบงานสถาปัตยกรรมที่พัฒนาขึ้นจากรูปแบบโขงปราสาทหรือที่ชาวล้านนา ทั่วไปเรียกว่า โขงพระเจ้า มีรูปแบบสำคัญคือการใช้ซุ้มจระนำที่มีหางนาคเกี้ยวกระหวัดเป็นยอดกลางซุ้ม และการซ้อนชั้นหลังคาที่ลดหลั่นกัน 3 ชั้น นอกจากนี้ โขงปราสาทยังปรากฏที่วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ด้วย รูปแบบสถาปัตยกรรมโขง
จิตรกรรม
จิตรกรรมในศิลปะล้านนาพบงานเขียนบนผืนผ้าหรือ พระบฏ เพื่อแขวนไว้ในอาคาร พระบฏที่เก่าที่สุดพบจากกรุวัดเจดีย์สูง จังหวัดเชียงใหม่ ส่วนจิตรกรรมบนผนังอาคารเก่าที่สุด คือภาพอดีตพุทธในกรุเจดีย์วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ บ้างว่าเก่าที่สุดอยู่ที่วัดพระธาตุลำปางหลวง ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนบนไม้
จิตรกรรมฝาผนังล้านนา แบ่งผลงานออกได้เป็น 3 ระยะ คือ ระยะที่ 1 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 – 21 เช่น ที่วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ เพียงแห่งเดียว ระยะที่ 2 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 22–24 พบที่เขตจังหวัดลำปางเท่านั้น ลักษณะภาพจิตรกรรมฝาผนังของทั้ง 2 ระยะ ได้รับอิทธิพลจากศิลปะพม่า ระยะที่ 3 ช่วงพุทธศตวรรษที่ 25 เป็นผลงานในยุคปลาย มีความนิยมรูปแบบภาพเล่าเรื่อง เป็นหลัก เรื่องราวที่เขียนเป็นคตินิยมเฉพาะของชาวล้านนา โครงสีที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นสีแดงและสีน้ำเงิน นิยมเขียนขึ้นภายในวิหารต่างจากจิตรกรรมภาคกลางที่นิยมเขียนในอุโบสถ
ในช่วงครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 25 แบ่งออกได้ตามสกุลและฝีมือช่าง ได้แก่ จิตรกรรมสกุลช่างเชียงใหม่ เป็นงานเขียนตามแบบศิลปะกรุงเทพ จิตรกรรมสกุลช่างไทใหญ่มีแบบอย่างเป็นของตนเองโดยมักกำหนดตำแหน่งของภาพให้อยู่ส่วนบน ของผนัง กรอบของภาพเขียนเป็นแถบลายเชิงผ้าคล้ายผ้าปักของพม่า ในรายละเอียดของภาพพบว่ามีการใช้รูปแบบของศิลปะพม่าในส่วนของภาพบุคคลชั้นสูง จิตรกรรมสกุลช่างน่านมีความคิดอ่านของตัวเองในระดับหนึ่งด้วย งานเขียนที่ออกมาจึงมีโครงสีที่ค่อนข้างอ่อนหวานนุ่มนวลกว่า จิตรกรรมที่ลำปาง มีความสัมพันธ์กับศิลปะพม่าเป็นอย่างมาก สืบเนื่องจากผู้อุปถัมภ์ที่เป็นชาวพม่า และจิตรกรรมลายคำ หรือที่เรียกว่าปิดทองล่องชาด ในศิลปะล้านนาที่หลงเหลืออยู่เก่าที่สุดอาจมีอายุการสร้างราวพุทธศตวรรษที่ 23 เท่านั้น และพบมากแถบเมืองลำปาง งานลายคำบางแห่งมีการใช้เทคนิคของงานเครื่องเขินเข้ามาด้วย.
ประติมากรรม
ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า พระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสน แบ่งออกเป็น พระพุทธรูปสิงห์ 1 มีลักษณะประทับนั่งขัดสมาธิเพชร เห็นฝ่าพระบาททั้งสองข้าง พระพักตร์กลม อมยิ้ม ขมวดพระเกศาใหญ่ รัศมีดอกบัวตูม พระวรกายอวบอ้วน ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน พระพุทธรูปสิงห์ 2 มีลักษณะประทับขัดสมาธิราบ พระพักตร์รูปไข่ ขมวดพระเกศาเล็ก รัศมีเป็นเปลว พระวรกายบอบบาง พระอังสาใหญ่ เอวเล็ก ชายสังฆาฏิ เส้นเล็กยาวมาจนถึงพระนาภีได้รับอิทธิพลสุโขทัย
นอกจากนั้นยังมีพระพุทธรูปทรงเครื่องเป็นที่นิยมในล้านนาเช่นกัน ได้รับอิทธิพลจากปาละ เป็นคติการสร้างเกี่ยวกับปางมหาชมพูบดี ลักษณะเครื่องทรงจะมีตราบเป็นสามเหลี่ยม แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มที่ทรงเครื่องครึ่งเดียว มีการสร้างรัศมี มีชายสังฆาฏิ เพื่อบ่งบอกว่าเป็นพระพุทธเจ้า ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งทรงเครื่องเต็มองค์ แบบเทวดา แต่จะทำปางมารวิชัย กลุ่มหลังนี้เป็นกลุ่มที่ให้อิทธิพลมายังสุโขทัยและอยุธยา ลักษณะมงกุฎที่เป็นชั้น ๆ ปล่อง ๆ เป็นรูปแบบผสมระหว่างล้านนากับสุโขทัย ส่วนเทริดมีรูปแบบเขมรเข้ามาปน
พระพุทธรูปศิลปะล้านนายังแบ่งได้เป็นหลายสกุลช่างตามเมืองสำคัญ ได้แก่ สกุลช่างเชียงใหม่ สกุลช่างเชียงแสน สกุลช่างเชียงราย สกุลช่างพะเยา สกุลช่างแพร่ สกุลช่างฝาง และสกุลช่างน่าน เป็นต้น
ภาษาอาร์เปอตัง
อาร์เปอตัง (arpetan), อาร์ปีตัง (arpitan), เล็งกวาดูเว (lengoua d’ouè), ปาตูเว (patouès), กากา (gaga), โรมัง (romand) หรือ ฝรั่งเศสพรอว็องส์ (francoprovençâl) เป็นภาษาหรือกลุ่มของภาษาถิ่นภายในกลุ่มภาษาโรมานซ์กอล เดิมใช้พูดกันในภาคตะวันออกตอนกลางของประเทศฝรั่งเศส ภาคตะวันตกของประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศอิตาลี ภาษาหรือกลุ่มภาษานี้มีความแตกต่างจากภาษาโรมานซ์ถิ่นที่อยู่ใกล้เคียง (กล่าวคือ ล็องก์ดอยล์และเล็งกอด็อกในฝรั่งเศส และโรมานซ์ไรติอาในสวิตเซอร์แลนด์และอิตาลี) แต่ก็มีความเกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด
ภาษาอาร์เปอตังเป็นภาษาที่มีลักษณะกระจัดกระจายอย่างมากโดยประกอบด้วยภาษาท้องถิ่นหลายภาษาที่มีลักษณะเฉพาะตัวสูงและไม่เคยผสานรวมเข้าด้วยกันเมื่อเวลาผ่านไป ผู้พูดภาษาถิ่นหนึ่งมักเข้าใจอีกภาษาถิ่นหนึ่งได้ลำบาก ไม่มีพื้นที่ใดที่พูดภาษานี้ใน "รูปแบบบริสุทธิ์" และไม่มี "ภาษาอ้างอิงมาตรฐาน" ที่จะใช้ระบุเอกลักษณ์ภาษาตามนิยามสมัยใหม่ทั่วไป นี่เป็นที่มาของการที่ผู้พูดภาษาถิ่นต่าง ๆ ใช้ศัพท์หรือชื่อท้องถิ่นเรียกภาษาที่ตนเองพูด เช่น แบร็ส (brêssan), ฟอแร (forésien), ลียง (liyonês), ซาวอย (savoyârd), วัลเลดาออสตา (vâldoten) หรือแม้กระทั่ง ปาตูเว  ผู้พูดภาษาถิ่นเหล่านี้ที่ไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญภาษาศาสตร์เพิ่งรับรู้ถึงเอกลักษณ์ร่วมแห่งภาษาอาร์เปอตังในสมัยหลังมานี้เท่านั้น
ในขณะที่ผู้พูดภาษาอาร์เปอตังมักเรียกภาษาของตนเองว่า ปาตูเว หรือด้วยชื่อภาษาถิ่นที่แตกต่างกันนั้น ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ได้มีการบัญญัติศัพท์ ฝรั่งเศสพรอว็องส์ ขึ้นใช้ในแวดวงภาษาศาสตร์ด้วยเห็นว่าภาษานี้มีลักษณะบางอย่างร่วมกับภาษาฝรั่งเศสและภาษาถิ่นพรอว็องส์ (ควบคู่ไปกับลักษณะเฉพาะของภาษา) ต่อมาในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 มีการเสนอให้เรียกภาษานี้โดยใช้ศัพท์ใหม่ว่า อาร์ปีตัง หรือ อาร์เปอตัง ซึ่งแผลงมาจากคำดั้งเดิมในภาษาที่แปลว่า "ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ในที่สูง" และเรียกภูมิภาคที่ใช้ภาษานี้ว่า อาร์ปีตานียา (Arpitania) หรือ อาร์เปอตานียา (Arpetania) การใช้ศัพท์ใหม่เหล่านี้เป็นไปอย่างจำกัดในปัจจุบัน นักวิชาการส่วนใหญ่ยังใช้ศัพท์ดั้งเดิมคือ ฝรั่งเศสพรอว็องส์ เพื่อความต่อเนื่อง แม้ว่าอาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้ก็ตาม
ในอดีตภาษาอาร์เปอตังใช้พูดกันทั่วทั้งดัชชีซาวอย ในปัจจุบัน ในอิตาลีมีผู้พูดภาษานี้ในหุบเขาอาออสตา ตามหุบเขาต่าง ๆ ของเทือกเขาแอลป์รอบ ๆ ตูริน รวมทั้งในเมืองสองเมืองที่อยู่ห่างไกลออกไปในแคว้นปุลยา (ฟาเอโตและเชลเลดีซันวีโต) ในสวิตเซอร์แลนด์มีผู้พูดในพื้นที่ชนบทของภูมิภาคที่พูดภาษาฝรั่งเศส และในฝรั่งเศส ภาษาอาร์เปอตังเป็นหนึ่งในภาษากลุ่มโรมานซ์กอลสามภาษาของประเทศ (ร่วมกับล็องก์ดอยล์และเล็งกอด็อก) และได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการว่าเป็นภาษาระดับภูมิภาคภาษาหนึ่ง แต่มีการใช้ภาษานี้เพียงเล็กน้อย
แม้จะนับรวมภาษาถิ่นที่แตกต่างกันทั้งหมดแล้ว แต่จำนวนผู้พูดภาษาอาร์เปอตังก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญและต่อเนื่อง ตามรายงานของยูเนสโกนั้น เมื่อถึง ค.ศ. 1995 ภาษาอาร์เปอตังได้รับการจัดเป็นภาษาในภาวะ "เสี่ยงใกล้สูญ" ในอิตาลี และ "ใกล้สูญ" ในสวิตเซอร์แลนด์และฝรั่งเศส ส่วนเอ็ทนอล็อกจัดว่าภาษานี้อยู่ในภาวะ "เกือบสูญ" ถึงกระนั้น องค์การต่าง ๆ ก็พยายามรักษาภาษานี้ไว้ผ่านกิจกรรมทางวัฒนธรรม การศึกษา การวิจัยทางวิชาการ และการจัดพิมพ์เผยแพร่หนังสือเอกสารต่าง ๆ
ยาซูจิโร โอซุ
ชีวิตในวัยเด็ก
โอซุเกิดที่ย่านฟูกางาวะในกรุงโตเกียว เมื่ออายุได้ 10 ปี เขาถูกส่งไปอาศัยอยู่ที่บ้านของพ่อของเขาพร้อมกับแม่และพี่น้องของเขาที่เมืองมัตสึซากะ ซึ่งเป็นเมืองที่เขาใช้ชีวิตช่วงวัยเยาว์เป็นส่วนใหญ่ ได้รับการศึกษาในโรงเรียนกินนอน แต่เขากลับเอาเวลาว่างส่วนใหญ่ไปดูหนังที่โรงหนังแถวบ้านแทนที่จะไปเรียน โอซุไปเป็นอาจารย์อยู่ช่วงหนึ่ง ก่อนที่จะกลับโตเกียวในปี ค.ศ. 1923 และเข้าทำงานกับบริษัทโชจิกุ
ช่วงแรกของการทำงาน
ตอนที่โอซุได้เข้าไปที่โชจิกุช่วงแรกนั้นได้เป็นผู้ช่วยผู้กำกับภาพ หลังจากนั้นอีก 3 ปีก็ได้เป็นผู้ช่วยผู้กำกับ และได้กำกับหนังเรื่องแรก ชื่อ Zange no Yaiba ("The Sword of Penitence") ในปี 1927 หลังจากนั้นโอซุก็กำกับหนังต่อมาเรื่อย ๆ ถึง 53 เรื่อง
ช่วงแรกของการกำกับหนังจะเป็นภาพยนตร์สั้นแนวตลกขำขันเสียส่วนใหญ่ แต่หลังจาก ค.ศ.1930 หนังของเขาก็เริ่มมีเนื้อหาที่เข้มข้นขึ้น หนังเรื่อง His Umarete wa mita keredo ("I Was Born, But…", 1932) เป็นหนังตลกที่แฝงเนื้อหาเอาไว้เกี่ยวกับความคิดอ่านของเด็ก ๆ ที่มีต่อบุคคลรอบข้าง เป็นหนังเรื่องแรกที่ได้รับเสียงตอบรับทั้งรายได้ และนักวิจารณ์ภาพยนตร์ในขณะนั้น
หนังมีเสียงในฟิล์มเรื่องแรกของโอซุคือเรื่อง Hitori Musuko (Only Son)
ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2
ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1937 บริษัทภาพยนตร์โชจิกุเริ่มไม่พอใจกับผลงานของโอซุเนื่องจากหนังของเขาทำรายได้ไม่ดีนัก ถึงแม้หนังจะได้รางวัลและรับเสียงตอบรับทางบวกจากนักวิจารณ์มากมาย เมื่อโอซุอายุ 34 ปี เข้าได้ไปเป็นทหารรับใช้องค์จักรพรรดิ และได้ไปประจำการเป็นทหารราบที่ประเทศจีนในสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง
หลังจากปลดประจำการแล้ว โอซุกลับมากำกับหนังใหม่เรื่อง Toda-ke no Kyodai("Brothers and Sisters of the Toda Family", 1941) ซึ่งเป็นหนังทำเงินและได้เสียงตอบรับในทางบวก เนื้อเรื่องในหนังเกี่ยวกับความสัมพันธ์ที่มีต่อพ่อกับลูกที่จากกันไปเป็นเวลานาน
หลังสงครามโลก
หนังของโอซุช่วงหลังสงครามโลกได้รับการตอบรับค่อนข้างดีแทบทุกเรื่อง อาทิ Banshun ("Late Spring", 1949) ,Tokyo Monogatari ("Tokyo Story", 1953) (ซึ่ง Tokyo Story นักวิจารณ์และผู้ที่ชื่นชอบดูหนังหลายคน ยกย่องให้เป็นหนัง masterpiece ของเขา), และเรื่องต่อ ๆ มา Ochazuke no Aji ("The Flavour of Green Tea Over Rice", 1952), Soshun ("Early Spring", 1956), Higanbana ("Equinox Flower", 1958 ), Ukikusa ("Floating Weeds", 1959) and Akibiyori ("Late Autumn", 1960)
โอซุชอบใช้นักแสดงหน้าเดิมๆ อย่าง Chishu Ryu เซ็ตซึโกะ ฮาระเรียกได้ว่าหนังของเขามีนักแสดงเดิมอยู่แทบทุกเรื่อง เพียงแต่เปลี่ยนบทบาทและหน้าที่ของนักแสดงเท่านั้นเอง และมักร่วมงานกับผู้กำกับภาพคู่หูยูฮารุ อัตสึตะ ส่วนเรื่องการเขียนบทนั้นในระยะหลัง เมื่องานของเขาเริ่มเป็นที่รู้จักแล้ว โอซุก็ร่วมงานกับ Kogo Noda มาตลอด และแทบไม่เคยร่วมเขียนบทกับคนอื่นเลย
สไตล์ของโอซุ
หนังของเขามีเทคนิคการถ่ายแนว minimalist ในระยะหลังที่มีเสียงในฟิล์ม โอซุมักจะวางกล้องไว้นิ่งๆ ขนาบกับพื้นเสื่อ (ภาษาภาพยนตร์เรียกว่า Tatami shot) และใช้เลนส์ความยาวมาตรฐานอยู่เสมอ ทิ้งกฎการแพนกล้อง 180 องศา และจะไม่ขยับกล้องไปไหนเลย โอซุปฏิเสธเทคนิคการซูมเข้าออก การเฟดภาพและทรานซิชั่นต่าง ๆ ซึ่งหนังในสมัยนั้นนิยมใช้กันมาก และในระหว่างที่ตัวละครมีบทสนทนาจะถ่ายไปที่ตัวละครตรง ๆ แทนที่จะใช้การถ่ายผ่านไหล่ผู้ฟัง(Over the shoulder shot)
รายชื่อหนังของโอซุ
ปัจจุบันนี้มีหนังเพียงแค่ 33 เรื่อง เท่านั้นที่ยังหลงเหลือมาถึงทุกวันนี้ จากทั้งหมด 53 เรื่อง
แหล่งข้อมูลอื่น
19031963
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
ขณะทรงพระเยาว์
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี มีพระนามเดิมว่า "บุญรอด" เสด็จพระราชสมภพในเวลาเช้าของวันอาทิตย์ที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2310 ณ ตำบลอัมพวา เมืองราชบุรี (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดสมุทรสงคราม) เป็นพระธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ (พระโสทรเชษฐภคินีพระองค์รองในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) บิดาคือเจ้าขรัวเงิน แซ่ตัน เศรษฐีเชื้อสายจีนย่านถนนตาล ในอาณาจักรอยุธยา เมื่อแรกเริ่มเจ้าคุณชีโพ (พระขนิษฐาในสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี) ได้ให้การอุปถัมภ์บำรุง คุณบุญรอดจึงนับถือเจ้าคุณชีโพเป็นพระมารดาเลี้ยงเสมอมา
พระองค์มีพระภราดาและพระภคินี รวม 6 พระองค์ ได้แก่
เมื่อคุณทองด้วงได้เข้าถวายตัวรับราชการในแผ่นดินสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีตามคำชักชวนของพระมหามนตรี (บุญมา) ผู้เป็นน้องชาย โดยได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เป็น พระราชริน (พระราชวรินทร์) เจ้ากรมพระตำรวจนอกขวา และย้ายมาอาศัยอยู่ที่บริเวณวัดบางหว้าใหญ่ (วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหารในปัจจุบัน) ในปี พ.ศ. 2311 คุณสาพร้อมสามีและบุตรได้ตามเข้ามาตั้งนิวาสสถานและโรงแพที่ตำบลกุฎีจีน (ปัจจุบันคือพระวิหารและหอไตรวัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร) ส่วนแพอยู่ในคลองบางกอกใหญ่ตรงวัดโมฬีโลกข้างใต้
รับราชการฝ่ายใน
เมื่อเกิดการผลัดแผ่นดินขึ้น สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ใหม่ คุณบุญรอดก็ได้เลื่อนขึ้นเป็นเจ้ามีพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอด ประทับอยู่ ณ พระตำหนักแดงในพระบรมมหาราชวัง ทรงสนิทสนมกับสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าแจ่ม และสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าประไพวดี พระโสทรขนิษฐาในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร
ครั้นสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ทรงพระประชวร เหล่าพระประยูรญาติทั้งหลายจึงได้เข้าเยี่ยมพระอาการ การนี้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร (ต่อมาคือ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย) มีจิตปฏิพัทธ์ หลังจากนั้นเป็นต้นมาได้เสด็จมาหาสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดบ่อยครั้ง กระทั่งสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดทรงพระครรภ์ได้ 4 เดือน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวกริ้วนัก สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรจึงทรงขอความช่วยเหลือจากเจ้าจอมแว่น ในรัชกาลที่ 1 ซึ่งใช้ความเป็นพระสนมเอกคลายพระกริ้วของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวลง แม้จะไม่ทรงลงพระอาญากระนั้นก็ทรงห้ามไม่ให้เข้าเฝ้าและไม่ให้ค้าขายด้วยสำเภาเป็นการตัดรายได้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร เพราะขัดเคืองพระทัยและทรงห่วงว่าสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ พระโสทรเชษฐาของสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดจะน้อยพระทัย อีกทั้งเกรงว่าจะทำให้วังหน้าและวังหลังจะดูถูกฝ่ายวังหลวงได้ จึงมีรับสั่งให้แยกจากกันโดยให้สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดเสด็จไปประทับที่วังของสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์
เมื่อเวลาผ่านไปได้ 3 เดือน สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรได้เสด็จไปเข้าเฝ้าสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ให้ทรงพาพระองค์เข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อขอรับพระราชทานพระอภัยโทษ กระทั่งทรงให้เข้าเฝ้าและค้าขายสำเภาได้ตามเดิม จากนั้นจึงเสด็จเข้าเฝ้าสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าตันเพื่อขอรับสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดกลับ แต่สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าตันไม่ไว้พระทัยที่สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรมีเหล่าพระสนม นางใน และบาทบริจาริกามากมายอยู่แล้ว จึงทรงให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทรทรงปฏิญาณว่า "จะมิให้บุตรและภริยาทั้งปวงเป็นใหญ่กว่าฤๅเสมอเท่าเจ้าฟ้าบุญรอด" จึงทรงยอมมอบสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดให้ ในพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 2 ระบุว่า "เมื่อในรัชกาลที่ ๑ นั้น พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอด พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ เป็นพระอรรคชายา"
แต่กระนั้นเมื่อพระราชสวามีเสด็จเถลิงถวัลย์ราชสมบัติ สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดไม่ได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศให้สูงขึ้นแต่อย่างใดในรัชกาล แต่คนทั้งปวงก็เข้าใจว่าเป็นพระมเหสี ดังปรากฏความว่า "...[ในแผ่นดินสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย] ท่านได้เจ้าฟ้าหญิง ซึ่งเปนพระธิดาของสมเด็จพระเจ้าพี่นางในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เปนพระชายา ...ครั้นเมื่อท่านเปนเจ้าแผ่นดินขึ้น ก็มิได้แต่งตั้งยศศักดิ์อันใดอีก แต่คนทั้งปวงเข้าใจว่าท่านเป็นพระมเหสี เรียกว่า สมเด็จพระพันพรรษาฯ นี้คำเดียวกับพันปี เปนคำให้พร..."
แต่เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวต้องพระทัยสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี พระขนิษฐาต่างพระมารดา เป็นเหตุทำให้สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดน้อยพระทัย ไม่เข้าเฝ้าและไม่ถวายเครื่องเสวยที่โปรดปรานแด่พระราชสวามีอีกเลย แม้ว่าพระราชสวามีจะเสด็จไปหาที่พระตำหนักบ่อยครั้ง แต่ก็แข็งพระทัยไม่ยินยอมให้พบจนกระทั่งวันที่พระราชสวามีเสด็จสวรรคต
ปลายพระชนม์ชีพ
หลังการเสด็จสวรรคตของพระราชสวามี พระองค์ทรงนำพระแสงดาบอาญาสิทธิ์ไปมอบให้แด่พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ พร้อมกับตรัสว่า "พระเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคตแล้ว น้องยังเล็กนัก ปกครองบ้านเมืองไม่ได้ เจ้าจงรับราชการปกครองไพร่ฟ้าข้าแผ่นดิน ให้เป็นสุขเถิด" เนื่องจากในขณะนั้นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎ พระราชโอรสชั้นเจ้าฟ้าพระองค์ใหญ่ในรัชกาลก่อนยังทรงพระเยาว์นัก ไม่สามารถปกครองบ้านเมืองได้ ราชสมบัติจึงควรกับพระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ด้วยวัยวุฒิ แล้วพระองค์จึงกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเสด็จออกไปประทับกับเจ้าฟ้าน้อย พระราชโอรสพระองค์เล็กที่พระราชวังเดิม แต่ต่างตำหนักกัน และดำรงพระองค์ในปลายพระชนม์ชีพอย่างสงบด้วยการเข้าหาพระพุทธศาสนา
พระองค์เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2379 ด้วยพระโรคชรา สิริพระชนมายุได้ 69 พรรษา ดังปรากฏในพระราชพงศาวดาร รัชกาลที่ 3 ความว่า "วันที่ ๑๘ ตุลาคม พ.ศ. ๒๓๘๐ เวลาเช้า ๔ โมง สมเด็จพระพันวัสสาประชวรพระโรคชราสวรรคตในวันนั้น" ส่วนในหนังสือ จดหมายเหตุโหร ฉบับพระยาประมูลธนรักษ์ บันทึกไว้ว่า "ปีวอก จ.ศ. ๑๑๙๘ วันอังคาร ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๑ พันวษานิพพาน เพลาเช้า ๒ โมงเศษ พระชนมายุได้ ๖๙ พรรษา"
พระบรมศพประดิษฐานที่พระราชวังเดิม จนกระทั่งพระเมรุมาศ ณ ท้องสนามหลวงสร้างแล้วเสร็จในวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2380 จึงได้เชิญพระบรมศพข้ามฟากมาขึ้นที่ท่าวัดพระเชตุพนและเชิญพระบรมศพขึ้นพระยานุมาศเพื่อนำพระบรมศพไปประดิษฐานบนพระมหาพิชัยราชรถ แห่ไปยังพระเมรุมาศแล้วเชิญขึ้นพระเบญจา ครั้นถึงวันที่ 16 เมษายน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ และข้าราชการทั้งใหญ่น้อย ถวายพระเพลิงในวันต่อมา ได้แจงพระรูปลอยพระอังคารเก็บพระบรมอัฐิไว้ในโกศทองคำ ทำการสมโภชอีกวันหนึ่งรวมเป็นสี่วันสี่คืน ครั้นรุ่งขึ้นจึงแห่พระบรมอัฐิลงเรือเอกชัยที่ท่าพระมาสู่พระราชวังเดิม
เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นสืบราชสันตติวงศ์แล้ว ในวันพุธที่ 10 มีนาคม จ.ศ. 1213 (นับแบบปัจจุบันตรงกับ พ.ศ. 2395) จึงทรงตั้งพระอัฐิสมเด็จพระบรมราชชนนีเป็น กรมสมเด็จพระศรีสุริเยนทรามาตย์ ต่อมาพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกพระนามว่า สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ตามที่เป็นสมเด็จพระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยและเป็นสมเด็จพระบรมราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชกรณียกิจ
สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้าบุญรอดทรงรับหน้าที่กิจการด้านเครื่องต้นรับใช้พระราชสวามีสืบต่อจากพระมารดา ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ ได้กล่าวถึงพระเกียรติคุณของพระองค์ความว่า "...พระองค์เป็นอัจฉริยะนารีรัตน์ พิเศษพระองค์หนึ่ง ทรงชำนิชำนาญในกิจการของสตรีที่อย่างดีมีปากศิลปวิธีการชั่งทำกับเข้าของกินเป็นเลิศอย่างเอก..."
ชีวิตส่วนพระองค์
พระองค์มีเชื้อสายจีนจากบิดาคือเจ้าขรัวเงิน และมีการสันนิษฐานว่าพระองค์จึงน่าจะสามารถใช้ภาษาจีนได้เป็นอย่างดี แม้จะมีเชื้อสายจีนแต่พระองค์มีฉวีค่อนข้างคล้ำ พระองค์มักถูกเปรียบเปรยว่าเป็น "จินตะหรา" จากวรรณคดีเรื่องอิเหนาพระราชนิพนธ์ของพระราชสวามี ด้วยนางจินตะหรามีพระฉวี "ดำแดงแน่งน้อยนวลระหง"
ทั้งนี้พระองค์มีฝีมือในกิจการเครื่องต้น ทรงประกอบอาหารคาวหวานได้อย่างประณีตและมีรสโอชา ทรงใส่พระทัยในรายละเอียดของอาหารเป็นอย่างดี ดังปรากฏความว่า
"'...มีความเล่าสืบกันมาเปนต้นว่า เข้าเหนียวสีโสกนั้น ใช้เข้าที่กำลังเปนน้ำนมแก่อยู่ ทรงแจกให้พวกข้าหลวงคนละถ้วยนม ผ่าเปลือกออกจนกว่าจะพอตั้งเครื่องเพราะจะตำฤๅ แกะเมล็ด เข้าก็จะหัก แลก็เปนสีโสกอยู่ในตัวด้วย ขนมจีนนั้น พวกข้าหลวงหมอบตำเครื่องอยู่ พระองค์ท่านก็ทรงประทับอยู่บนพระแท่น นาน ๆ จึงทรงหยอดกะทิครั้งหนึ่ง แล้วก็ตำไปอีก จนกว่าพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยบรรทมตื่น จึงจะปรุงพริกที่จะตำน้ำพริกนั้น ใช้พริกสวนนอก ทรงหักดมดูทุกเมล็ด เมล็ดไหนต่อมกลิ่นหอม จึงจะทรงใช้ ฯลฯ'"
พระองค์ทรงถือธรรมเนียมโบราณอยู่หลายประการ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงจำไว้ และรวบรวมในหนังสือ ชุมนุมพระบรมราชาธิบาย เช่น "...ต้นข้าวเหนียว ต้นข้าวเจ้า สารพัดต้นข้าว ไม่ให้ปลูกลงในดินหรือในท้องร่องหรือในสระแลในที่น้ำขังทั้งปวงที่อยู่ในกำแพงบ้าน จะปลูกได้แต่ในอ่างในถังที่เป็นของยกได้ไม่ห้าม" และ "ถ้ามีการมงคลสองอย่างคือ โกนจุก ๑ ลงท่า ๑ อย่าให้มีเทศนา ให้มีแต่สวดมนต์แลเลี้ยงพระสงฆ์ตามธรรมเนียมการโกนจุกลงท่า โดยมีศรัทธาจะทำการฉลองพระต่อไปจะใคร่มีเทศนาเป็นการบุญก็ได้ไม่ห้ามขาด แต่ขอให้ไว้ระยะเริ่มงานเป็นการบุญต่างหาก อย่าให้เอามาปะปนระคนกับการโกนจุกลงท่า" เป็นต้น
พระราชานุสรณ์
พลับพลาสมเด็จพระศรีสุริเยนทราฯ ตั้งอยู่ที่วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร เดิมเป็นที่ประทับของสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ปลูกอยู่ในสวนพระราชวังเดิม กล่าวกันว่า เป็นพลับพลาที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (ขณะทรงพระผนวชอยู่) ประทับเฝ้าเยี่ยมพระราชมารดา หลังจากสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีเสด็จสวรรคตแล้ว โปรดให้รื้อมาปลูกที่ริมคูด้านหน้าออกถนนพระสุเมรุ หน้าพระตำหนัก วัดบวรนิเวศวิหาร เพื่อเป็นอาสนศาลา ต่อมาจึงย้ายมาปลูกใหม่ในบริเวณตำหนักจันทร์
ดิสคริมิแนนต์
ดิสคริมิแนนต์ ในทางพีชคณิตของพหุนาม ที่มีสัมประสิทธิ์เป็นจำนวนจริงหรือจำนวนเชิงซ้อน คือค่าที่ขึ้นกับสัมประสิทธิ์ของพหุนามนั้น ซึ่งดิสคริมิแนนต์จะมีค่าเป็นศุนย์ก็ต่อเมื่อพหุนามนั้นมีรากซ้ำกัน ตัวอย่างเช่น ดิสคริมิแนนต์ของพหุนามดีกรีสอง ax^2+bx+c คือ b^2-4ac และดิสคริมิแนนต์ของพหุนามดีกรีสาม คือ
คาร์ไดไอดา
Cardiida เป็นอันดับหอยสองฝาที่อยู่ในชั้นไบวาลเวีย
วงศ์:
ยานิส วารูฟากิส
ยานิส วารูฟากิส (Γιάνης Βαρουφάκης; Yanis Varoufakis; เกิด 24 มีนาคม 2504) เป็นนักเศรษฐศาสตร์ชาวกรีก ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังแห่งประเทศกรีซในปี 2558 ในการเลือกตั้งทั่วไปเดือนมกราคม 2558 เขาได้รับเลือกตั้งเข้ารัฐสภากรีก เป็นตัวแทนพรรคซีรีซา และดำรงตำแหน่งในรัฐบาลใหม่อาเลกซิส ซีปรัสอีกสองวันถัดมา คือ วันที่ 27 มกราคม 2558 เขาเป็นนักเศรษฐศาสตร์การเมือง ศาสตราจารย์และผู้ประพันธ์ และมีสัญชาติกรีก-ออสเตรเลีย
วารูฟากิสเป็นผู้เข้าร่วมการอภิปรายปัจจุบันเรื่องวิกฤตโลกและทวีปยุโรป ผู้ประพันธ์เดอะโกลบอลมิโนทอร์ และตำราวิชาการหลายเล่มในวิชาเศรษฐศาสตร์และทฤษฎีเกม เป็นศาสตราจารย์ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเอเธนส์และที่ปรึกษาเอกชนให้บริษัทแวลฟ์
อันห์ เรกี
อันห์ เรกี (Rae-Ki Ahn) นักมวยสากลชาวเกาหลีใต้ เกิดเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2505 ที่ โซล ประเทศเกาหลีใต้ สถิติการชก 30 ครั้ง ชนะ 23 (น็อค 13) เสมอ 4 แพ้ 3
โฮโมเธตี
ในทางเรขาคณิต โฮโมเธตี เป็นการแปลงทางเรขาคณิต โดยแปลงจุดทุกจุดบนระนาบ ให้มีระยะทางจากจุดตรึงจุดหนึ่งเป็นสัดส่วนกับระยะทางเดิม
ขั้นตอนการโฮโมเธตีคือ เลือกจุด A บนระนาบและจำนวนจริง c (สามารถเป็นลบได้) เป็นอัตราส่วนของระยะทาง การโฮโมเธตี h_{A,c} จะส่งจุด M ใดๆ ไปยังจุด M' ซึ่งทำให้
พระเจ้าแท่นคำ
พระเจ้าแท่นคำหรือพระยาสุวรรณบัลลังก์ ทรงเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าไชยจักรพรรดิแผ่นแผ้ว ประสูติเมื่อ พ.ศ. 1988 ขึ้นครองราชย์ต่อจากพระราชบิดาในพ.ศ. 2023 หลังจากที่ได้นำทัพจากเมืองด่านซ้ายขึ้นมาตีกองทัพเวียดนามที่มาล้อมหลวงพระบาง เมื่อครองราชย์ได้ 1 ปี พระราชบิดาสวรรคตใน พ.ศ. 2024 ตลอดรัชกาลของพระองค์ บ้านเมืองสงบสุขไม่มีเหตุการณ์ร้ายแรงอันใด ไม่มีศึกสงคราม เสด็จสวรรคตเมื่อ พ.ศ. 2029 พระอนุชาคือพระยาหล้าแสนไทไตรภูวนาถได้ขึ้นครองราชย์แทน
วอยซ์ลักเกอร์
วอยซ์ลักเกอร์ เป็นภาพยนตร์แนวโทคุซัทสึ และเป็นผลงานชุดสุดท้ายของอิชิโนะโมริ โชทาโร่  ออกอากาศทางสถานีทีวีโตเกียว ตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม ถึงวันที่ 30 มีนาคม ค.ศ. 1999 รวมความยาวทั้งหมด 12 ตอน
อักษรเตลูกู
อักษรเตลูกู (తెలుగు లిపి) ใช้เขียนภาษาเตลูกู ในรัฐทางใต้ของอินเดีย พัฒนามาจากอักษรพราหมีของอินเดียโบราณ ใกล้เคียงกับอักษรกันนาดามาก จารึกเก่าสุดพบในคริสต์ศตวรรษที่ 6 และกวีนิพนธ์ภาษาเตลูกู เริ่มปรากฏใน คริสต์ศตวรรษที่ 11 รูปแบบโบราณของอักษรเตลูกู ต่างจากที่ใช้ในทุกวันนี้และใช้มาจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ก่อนจะมีการปรับปรุงใหม่และใช้มาจนปัจจุบัน
พยัญชนะ
การถอดเป็นอักษรไทยตามรูป ใช้กับภาษาที่จัดพยัญชนะวรรคตามแบบภาษาบาลี, ภาษาสันสกฤตเท่านั้นดูเพิ่มที่พยัญชนะวรรค
สระลอย
అ = อะ (a), ఆ = อา (aa), ఇ = อิ (i), ఈ = อี (ii), ఉ = อุ (u), ఊ = อู (uu), ఎ = เอะ (short e), ఏ = เอ (ee), ఐ= ไอ (ai), ఒ = โอะ (short o), ఓ = โอ (oo), ఔ = เอา (au), ఋ = ฤ (vocalic r), ౠ = ฤๅ (vocalic rr), ఌ = ฦ (vocalic l), ౡ =ฦๅ (vocalic ll)
สระจม
క = ka, కా = kaa, కి = ki, కీ= kii, కు = ku, కూ = kuu, కె = Ke, కే = kee, కై = kai, కొ = ko, కో = koo, కౌ = kau, కృ = kr, కౄ' = krr,
อักษรเตลูกูในคอมพิวเตอร์
สำหรับผู้ใช้วินโดวส์เอ็กซ์พี (Window XP) สามารถอ่านอักษรเตลูกู หรือพิมพ์ข้อความสั้นๆด้วยโปรแกรม Character Map ฟอนต์ gautami
เซแบสเตียน มอรัน
ตามท้องเรื่อง มอรันเกิดในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เมื่อปี ค.ศ. 1840 เป็นบุตรชายของเซอร์ออกัสตัส มอรัน ซึ่งเคยเป็นผู้แทนของอังกฤษไปประจำอยู่ที่เปอร์เซีย เขาจบการศึกษาจากวิทยาลัยอีตันและมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ก่อนจะเข้าเป็นทหารประจำการที่กองทหารช่างเบงคลูรูที่ 1 (มัทราส) ในอินเดีย และปฏิบัติการในการเดินทัพต้านชนเผ่าโจวากีและในสงครามอังกฤษ-อัฟกานิสถานครั้งที่ 2 โดยมีส่วนร่วมในยุทธการที่ชาร์อาเซียบ, เชอร์ปุระ และคาบูล เขามีบ้านพักอยู่ที่ถนนคอนดิวอิตในย่านเมย์แฟร์ของกรุงลอนดอน และเป็นสมาชิกสโมสรอังกฤษ-อินเดีย สโมสรแทงเกอร์วิลล์ และสโมสรไพ่แบกาเทลล์
นอกจากนี้ มอรันยังเคยปรากฏตัวใน ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน ฉบับภาพยนตร์ ภาค ปริศนาบนถนนสายมรณะ ในเกมโคคูนที่โคนันและเพื่อน ๆ เล่น โดยเป็นผู้เลี้ยงดูแจ็กเดอะริปเปอร์ให้เป็นฆาตกรที่โหดเหี้ยมอีกด้วย
ใน เชอร์ล็อก โฮล์มส์ เกมพญายมเงามรณะ (พ.ศ. 2554) บทมอรัน รับบทโดย พอล แอนเดอร์สัน
Персонажи рассказов о Шерлоке Холмсе
อันดราเด
มานูเอล อัลฟอนโซ อันดราเด โอโรเปซา (Manuel Alfonso Andrade Oropeza) เกิด 3 พฤศจิกายน ค.ศ. 1989 นักมวยปล้ำอาชีพชาวเม็กซิกันที่เซ็นสัญญากับWWEภายใต้ชื่อ อันดราเด (Andrade) เขาเป็นที่รู้จักดีในสมาคม Consejo Mundial de Lucha Libre (CMLL) ตั้งแต่ปี 2007 ถึง 2015 ภายใต้ชื่อ ลาซอมบรา (La Sombra, แปลว่า "้เงา")
อาณัชญา สุพุทธิพงศ์
อาณัชญา สุพุทธิพงศ์ (เกิด 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2545) ชื่อเล่น นัตตี้ (เกาหลี: 나띠; อังกฤษ: Natty) เป็นนักร้องชาวไทย เป็นที่รู้จักจากการเข้าร่วมแข่งขันในรายการ ซิกซ์ทีน และ ไอดอลสคูล เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 เธอได้เปิดตัวเป็นศิลปินเดี่ยวภายใต้สังกัดสวิงเอนเตอร์เทนเมนต์ พร้อมกับซิงเกิล "Nineteen" ต่อมาเธอเดบิวต์ในฐานะสมาชิกของเกิร์ลกรุป คิสออฟไลฟ์ ในวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2566
คาโนนิคัล (บริษัท)
คาโนนิคัล (Canonical) เป็นบริษัทที่ทำงานเกี่ยวกับซอฟต์แวร์คอมพิวเตอร์ มีสำนักงานอยู่ที่กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ก่อตั้งโดย มาร์ก ชัทเทิลเวิร์ธ เพื่อให้การสนับสนุนและจำหน่ายบริการต่าง ๆ สำหรับอูบุนตูและโครงการที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ยังมีสำนักงานในประเทศอื่น ๆ อีกมากกว่า 30 ประเทศ
อาณัชญา สุพุทธิพงศ์
ชีวิตช่วงต้น
อาณัชญา สุพุทธิพงศ์ เกิดเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2545 ที่กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย เธอสนใจวัฒนธรรมเคป็อปมาตั้งแต่สมัยยังเด็กจึงเดินทางไปที่ประเทศเกาหลีใต้และเข้าร่วมแข่งขันในรายการ ซิกซ์ทีน เมื่อวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2558 แต่ผลการแข่งขันรอบสุดท้ายเธอไม่ถูกคัดเลือกจึงกลายเป็นเด็กฝึกหัดภายในค่ายเจวายพีเอนเตอร์เทนเมนต์
ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2560 นัตตี้เข้าร่วมแข่งขันในรายการ ไอดอลสคูล ซึ่งเป็นรายการที่ค้นหาหญิงสาวสำหรับการเดบิวต์เป็นเกิร์ลกรุป ฟรอมิสไนน์ อย่างไรก็ตามเธอถูกคัดออกจากกลุ่มที่จะเดบิวต์ซึ่งเธออยู่อันดับที่ 13 ในตอนสุดท้าย
2563: การเปิดตัวเป็นศิลปินเดี่ยว
เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2020 นัตตี้ได้เซ็นสัญญากับค่ายสวิงเอนเตอร์เทนเมนต์ พร้อมกับเป็นเด็กฝึกหัดภายในค่ายจนกระทั่งวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 ทางต้นสังกัดได้ปล่อยมิวสิกวีดีโอซิงเกิลแรกของเธอ "NINETEEN" และปรากฏตัวแสดงดนตรีครั้งแรกในฐานะศิลปินเดี่ยวเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2563
วัดเขาคอก (จังหวัดนครนายก)
วัดเขาคอกสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2477 ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 บริเวณวัดเป็นป่าหนาทึบไม่มีชาวบ้านอาศัยอยู่ ต่อมามีพระภิกษุรูปหนึ่งนามว่า หลวงปู่สนธิ์ สุมโน เดินธุดงค์มาปักกรดเพื่อนั่งกรรมฐานชายป่าเชิงเขานั้น หลวงปู่สนธิ์นั่งกรรมฐานอยู่มีเสือโคร่งตัวใหญ่มากเดินเข้ามาหาหลวงปู่สนธิ์แต่หลวงปู่มีสมาธิดีนั่งแผ่เมตตาไปเสือตัวนั้นก็กลับเข้าป่าไป และต่อมาชาวบ้านเข้ามาหาของป่าพบเห็นพระภิกษุนั่งกรรมฐานอยู่ในป่าก็เลยนิมนต์ให้ท่านออกบิณฑบาตจากชาวบ้าน ต่อมาได้สร้างวัดขึ้นมาที่เชิงเขาแห่งนี้ วัดเขาคอกมีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2534
อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถแบบธัมเมกขสถูปซึ่งเป็นศิลปะอินเดีย ประดิษฐาน พระพุทธสิริโชติอาภา ซึ่งเป็นพระประธานในอุโบสถ ศาลาสวดมนต์ เป็นอาคารไม้ กุฏิสงฆ์ จำนวน 12 หลัง วิหารเป็นอาคารคอนกรีต สร้างเมื่อ พ.ศ. 2539 ศาลาอเนกประสงค์ เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก สร้างเมื่อ พ.ศ. 2536 ภายในวัดมีสังขารหลวงปู่สนธิ์ สุมโน อดีตเจ้าอาวาสวัดเขาคอก สภาพศพไม่เน่าเปื่อย นอกจากนี้ ยังมีภาพพระพุทธฉายปรากฏอยู่ที่ผนังถ้ำบนเขาพระฉาย กรมศิลปากรสันนิษฐานว่ามีอายุ 400-700 ปี
จังหวัดปานามา
จังหวัดปานามา (Provincia de Panamá; Panamá Province) เป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศปานามา เมืองหลักของจังหวัดปานามาได้แก่ปานามาซิตี ซึ่งก็เป็นเมืองหลวงของประเทศปานามาด้วยเช่นกัน
การปกครอง
ปัจจุบันจังหวัดปานามาแบ่งการปกครองออกเป็น 6 อำเภอหรือดิสตริโต (distrito) และ 55 เทศบาลหรือกอร์เรฮิมิเอนโต (corregimientos) อำเภอ 5 อำเภอที่อยู่ทางทิศตะวันตกของคลองปานามาแยกตัวออกเป็นจังหวัดปานามาตะวันตกเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2014
รัชกาล
รัชกาล (reign) เป็นระยะเวลาการครองราชย์ของบุคคลหรือราชวงศ์ในตำแหน่งพระมหากษัตริย์ของชาติ (เช่นซาอุดีอาระเบีย, เบลเยียม, อันดอร์รา) ประชาชน (เช่นชาวแฟรงก์, ชาวซูลู) หรือจิตวิญญาณ (เช่นคาทอลิก, พุทธแบบทิเบต, อิสมาอีลียะฮ์แบบนิซารี) ในระบบกษัตริย์แบบสืบตระกูลส่วนใหญ่และราชาธิปไตยโดยเลือกตั้งบางส่วน (เช่นจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์) พระมหากษัตริย์สามารถครองราชย์ได้โดยไม่มีระยะเวลาจำกัดหรือจำกัดรัชสมัย ดังนั้น รัชกาลหนึ่งมักสิ้นสุดลงเมื่อพระมหากษัตริย์สวรรคต เว้นแต่ตำแหน่งนี้จะถูกยุบหรือพระมหากษัตริย์สละราชสมบัติหรือถูกถอดถอน
ในราชาธิปไตยโดยเลือกตั้ง พระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์จะมีระยะเวลาในตำแหน่งจำกัด (เช่นมาเลเซีย)
ระยะเวลาครองราชย์ในภาษาอังกฤษมักเขียนด้วยอักษรย่อ "r." (จากภาษาลาติน rexit) หลังพระนามผู้ครองราชย์ ดังตัวอย่าง:
สิ้นสุดรัชกาล
รัชกาลจะสิ้นสุดลงด้วย 3 วิธี:
วิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธี
วิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธี หรือ เกมยิงเชิงกลยุทธ์ (tactical shooter) เป็นประเภทย่อยของวิดีโอเกมยิงที่ครอบคลุมทั้งวิดีโอเกมยิงมุมมองบุคคลที่หนึ่งและวิดีโอเกมยิงมุมมองบุคคลที่สาม เกมเหล่านี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อจำลองการต่อสู้ที่สมจริงผ่านรูปแบบการเล่นที่ช้าลงและทารุณ สิ่งนี้ทำให้ยุทธวิธีและความร่วมมือมีความสำคัญมากกว่าการตอบสนองอย่างรวดเร็ว ดังนั้นจึงให้ชื่อประเภทย่อยดังกล่าวว่าวิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธี เกมประเภทนี้ได้รับความนิยมจากเกม เช่น เรนโบว์ซิกซ์ และโกสต์รีคอน โดยมักได้รับการยกย่องว่าเป็นเกมที่ให้คำจำกัดความประเภทดังกล่าว ทั้งนี้ ยังมีวิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธีเกี่ยวข้องกับการต่อสู้ทางทหารในสภาพแวดล้อมที่สมจริงยิ่งกว่า ซึ่งบางครั้งรู้จักกันในชื่อมิลซิม
การออกแบบเกม
ตามข้อมูลของเว็บไซต์ไอจีเอ็น วิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธี "เป็นเรื่องเกี่ยวกับความระมัดระวัง การดูแล, ความร่วมมือ, การประสานงาน, การวางแผน และการก้าว ในเกมเหล่านี้ การกดอย่างเด็ดขาด, การเคลื่อนอย่างรวดเร็วเพื่อหาที่กำบัง, การล่าถอยเชิงยุทธวิธี และการคว้าเหรียญทองด่านสุดท้ายนั้น ไม่เพียงแต่มีความสำคัญต่อความสำเร็จเท่านั้น แต่ยังทำให้พวกมันสมดุลในแบบที่กลายเป็นกิจกรรมสนุกสนานในการเล่น" ส่วนเดวิด เทรฮาร์น แห่งเกมสพิว ระบุเกณฑ์สี่ประการสำหรับคุณสมบัติในการเป็นวิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธี คือ: "ส่วนใหญ่คุณกำลังมองหาการใช้: ข้อจำกัดที่สมจริงของการเคลื่อนไหวของผู้เล่น; กระสุนจำลองและความแม่นยำที่สมจริง; การเข้าถึงแบบทีมได้หลายแนวทาง/รูปแบบ; และความอดกลั้นต่ำหรือแบบจำลองความเสียหายที่สมจริงต่อพลังชีวิตในเกมต่ำ โดยพื้นฐานแล้ว คุณมักจะเคลื่อนที่ได้ช้ากว่ามือปืนส่วนใหญ่, ความแม่นยำของคุณต่ำกว่ามากและกระสุนตกในระยะไกล, คุณมักจะมีทีมที่จะออกคำสั่ง และพวกคุณทุกคนสามารถยิงได้สองหรือสามนัดก่อนตายเท่านั้น"
วิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธีได้รับการออกแบบเพื่อความสมจริง ไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผู้เล่นจะถูกสังหารในเกมด้วยกระสุนนัดเดียว ดังนั้น ผู้เล่นจะต้องระมัดระวังมากกว่าเกมยิงปืนอื่น ๆ โดยเน้นที่การสร้างแบบจำลองอาวุธที่สมจริง และการเพิ่มพลังมักมีข้อจำกัดมากกว่าในเกมแอ็กชันอื่น ๆ ซึ่งสิ่งนี้ได้ยับยั้งความกล้าหาญของแต่ละคนที่เห็นในเกมยิงอื่น ๆ และทำให้ยุทธวิธีมีความสำคัญมากขึ้น
โดยรวมแล้ว รูปแบบการเล่นมักจะช้ากว่าเกมแอ็กชันอื่น ๆ เนื่องจากรูปแบบการเล่นที่ทารุณมากกว่าอย่างเห็นได้ชัด ส่วนเทคนิคการกระโดดบางครั้งไม่เน้นย้ำเพื่อส่งเสริมความสมจริง โดยบางเกมต้องปล่อยทิ้งปุ่มกระโดด ตรงกันข้ามกับเกมที่เน้นการวิ่งและการยิง วิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธีต้องใช้ความระมัดระวังและความอดทนมากขึ้น (ใช้ที่กำบังและหลีกเลี่ยงการถูกจับตามองในที่โล่ง) บวกกับวิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธีมักจะได้รับการออกแบบเพื่อให้การยิงไม่แม่นยำขณะวิ่ง แต่เพิ่มความแม่นยำในขณะที่หมอบหรืออยู่ในท่านอนคว่ำ ผู้เล่นมักมีทางเลือกในการยิงปืนได้รวดเร็ว ("hippie") ซึ่งมีความแม่นยำน้อยกว่า แต่ให้มุมมองที่กว้างขึ้นของพื้นที่ หรือใช้ขอบเขต/ศูนย์เปิดเพื่อความแม่นยำในการซูมเข้าที่ดีขึ้น แต่ปรับให้มุมมองที่จำกัด ส่วนวิดีโอเกมยิงเชิงยุทธวิธีบางเกม เช่น อินฟิลเทรชันม็อดสำหรับอันเรียลทัวร์นาเมนต์แม้จะไม่มีเส้นกากบาทที่พบในวิดีโอเกมยิงมุมมองบุคคลที่หนึ่งอื่น ๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งความสมจริงในระดับสูง
นาโอะ โทยามะ
นาโอะ โทยามะ เป็นนักพากย์ นักร้องชาวญี่ปุ่น เกิดเมื่อวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2535 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันสังกัดอยู่กับ INTENTION (ก่อนหน้าที่เคยสังกัดอยู่กับ Arts Vision) ชื่อสกุลของเธอมักจะอ่านผิดเป็น ฮิงาชิยะมะ เธอเริ่มมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในวงกว้างจากบท "นาคางาวะ คาน่อน" ในเรื่อง เซียนเกมรักขอเป็นเทพนักจีบ
ปางมารวิชัย
มารวิชัย (มาระวิชัย) หรือ ชนะมาร หรือ มารสะดุ้ง เป็นพระพุทธรูปปางหนึ่ง อยู่ในพระอิริยาบถนั่งขัดสมาธิ พระหัตถ์ซ้ายหงายวางบนพระเพลา พระหัตถ์ขวาวางคว่ำลงที่พระชานุ นิ้วพระหัตถ์ชี้ลงที่พื้นธรณีในคราวที่พระองค์ทรงเอาชนะมารได้
ประวัติ
พระบรมโพธิสัตว์ (พระพุทธเจ้าก่อนบรรลุธรรม) ได้เสด็จไปประทับใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ในเวลาเย็น และนั่งสมาธิกำหนดจิตเจริญสมาธิภาวนา ท้าววสวัตตีซึ่งคอยติดตามพระองค์อยู่ จึงเข้าขัดขวาง โดยขี่ช้างคิรีเมขละ นำเหล่าเสนามารจำนวนมากเข้ามารบกวน หวังให้พระองค์เกรงกลัวจะได้ลุกขึ้นเสด็จหนีไป แต่พระองค์ก็ยังประทับนิ่งเป็นปกติโดยมิได้ทรงหวั่นไหว มารจึงโกรธมาก สั่งให้เสนามารกลุ้มรุมกันประหารพระองค์ พระองค์จึงทรงนึกถึงบารมี 10 ทัศ ที่ทรงบำเพ็ญสั่งสมมาทุกชาติ โดยทรงเหยียดพระหัตถ์ออกจากภายในกลีบจีวร แล้วทรงชี้แผ่นดินด้วยพระดรรชนี (นิ้วมือ) จนทำให้เกิดแผ่นดินไหว ในที่สุดพญามารยอมแพ้หนีไป
แอสไพริน
แอสไพริน (aspirin) (BAN, USAN) หรือกรดอะซีทัลซาลิซิลิก (acetylsalicylic acid, ASA) เป็นยาซาลิซิเลต มักใช้เป็นยาระงับปวด ยาลดไข้และยาแก้อักเสบ แอสไพรินยังมีฤทธิ์ต้านเกล็ดเลือดโดยยับยั้งการผลิตทรอมบ็อกเซน ซึ่งปกติเชื่อมโมเลกุลเกล็ดเลือดเข้าด้วยกันเพื่อสร้างปื้นเหนือผนังหลอดเลือดที่เสียหาย เนื่องจากปื้นเกล็ดเลือดสามารถใหญ่เกินไปได้และยังขัดขวางการไหลของเลือด ทั้งเฉพาะที่และที่อยู่หลังจากนั้น แอสไพรินยังใช้ระยะยาวที่ขนาดต่ำเพื่อช่วยป้องกันอาการหัวใจล้ม โรคหลอดเลือดสมองและการเกิดลิ่มเลือดในผู้ที่มีความเสี่ยงสูงเกิดลิ่มเลือด นอกจากนี้ อาจให้แอสไพรินขนาดต่ำทันทีหลังอาการหัวใจล้มเพื่อลดความเสี่ยงอาการหัวใจลมอีกหนและการตายของเนื้อเยื่อหัวใจ แอสไพรินอาจให้ผลป้องกันมะเร็งบางชนิด โดยเฉพาะมะเร็งลำไส้ใหญ่
ฤทธิ์ข้างเคียงหลักของแอสไพริน คือ แผลกระเพาะและลำไส้ เลือดไหลในกระเพาะอาหารและเสียงในหู โดยเฉพาะในขนาดสูง ในเด็กและวัยรุ่น ไม่แนะนำแอสไพรินสำหรับอาการคล้ายหวัดหรือการเจ็บป่วยจากไวรัส เพราะเสี่ยงต่อกลุ่มอาการไรย์ (Reye's syndrome)
แอสไพรินอยู่ในกลุ่มยารักษาโรคชื่อ ยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตอรอยด์ (nonsteroidal anti-inflammatory drugs, NSAIDs) แต่กลไกออกฤทธิ์ของมันต่างจาก NSAIDs อื่นส่วนมาก แม้มันและยาอื่นที่มีโครงสร้างคล้ายกัน เรียก ซาลิซิเลต มีฤทธิ์คล้ายกับ NSAIDs (ลดไข้ แก้อักเสบ ระงับปวด) และยับยั้งเอนไซม์ไซโคลออกซิจีเนส (cyclooxygenase, COX) ตัวเดียวกัน แต่แอสไพรินยับยั้งแบบผันกลับไม่ได้ และไม่เหมือนยาอื่น มีผลกับเอนไซม์ COX-1 มากกว่า COX-2
เอ็ดเวิร์ด สโตน แห่งวิทยาลัยวอแดม (Wadham College) มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ค้นพบส่วนประกอบกัมมันต์ของแอสไพรินครั้งแรกจากเปลือกต้นวิลโลว์ใน ค.ศ. 1763 เขาค้นพบกรดซาลิไซลิก เมทาบอไลต์กัมมันต์ของแอสไพริน เฟลิกซ์ ฮอฟฟ์มันน์ นักเคมีแห่งบริษัทไบเออร์ เอจี ประเทศเยอรมนี สังเคราะห์แอสไพรินครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1897 แอสไพรินเป็นยารักษาโรคที่ใช้กันกว้างขวางที่สุดในโลกชนิดหนึ่ง โดยมีการบริโภคประมาณ 40,000 ตันต่อปี ในประเทศซึ่ง "แอสไพริน" เป็นเครื่องหมายการค้าจดทะเบียนของบริษัทไบเออร์ ชื่อสามัญคือ กรดซาลิซิลิก แอสไพรินอยู่ในรายการตัวแบบยาจำเป็นขององค์การอนามัยโลก (WHO Model List of Essential Medicines) ซึ่งเป็นยารักษาโรคสำคัญที่สุดซึ่งจำเป็นในระบบสุขภาพพื้นฐาน
ประวัติแอสไพริน
มีการกล่าวถึงยาที่ทำจากต้นวิลโลว์หรือพืชชนิดอื่นที่มีกรดซาลิซิลิกสูงในแผ่นจารึกดินเหนียวจากสมัยสุเมเรียนโบราณและในตำราการแพทย์ ebers papyrus ของอิยิปต์โบราณ แพทย์กรีกอย่างฮิปโปเครตีสก็เคยกล่าวถึงการใช้ชาซาลิซิลิกในการลดไข้ตั้งแต่ 400 ปีก่อนคริสตกาล และถูกบันทึกไว้เป็นส่วนหนึ่งของตำรามาตรฐานของการแพทย์ตะวันตกในยุคคลาสสิกและยุคกลาง
ดิลิเชียส
ดิลิเชียส (Delicious) เป็นเว็บไซต์สำหรับเก็บเว็บบุกมาร์ก เชื่อมยังกันในลักษณะเครือข่ายสังคมที่ได้รับความนิยมสูง เปิดบริการสิ้นปี พ.ศ. 2546 (ค.ศ. 2003) พัฒนาระบบโดยโจชัว สแคชเทอร์ (Joshua Schachter) บริษัทยาฮู!ได้ซื้อดิลิเชียสในวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2548
คุณสมบัติ
การใช้งานเว็บทั้งหมดเป็นการใช้ฟรีโดยไม่ต้องเสียเงิน และผู้พัฒนาโปรแกรมที่ต้องการพัฒนาต่อสามารถดาวน์โหลดAPIได้ นอกจากนี้มีเว็บไซต์ de.lirio.us เปิดให้ใช้โดยเป็นเว็บโอเพนซอร์สของดีลิเชียส
แพนอเมริกันเกมส์ 1987
กีฬาแพนอเมริกันเกมส์ 1987 (1987 Pan American Games) การแข่งขันนี้จัดขึ้นที่อินเดียแนโพลิส รัฐอินดีแอนา สหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ 8 - 23 สิงหาคม ค.ศ. 1987
ตารางสรุปเหรียญรางวัล
หากต้องการจัดเรียงตารางนี้ตามประเทศ จำนวนเหรียญรางวัลทั้งหมด หรือคอลัมน์อื่นๆ ให้คลิกที่ไอคอน ถัดจากชื่อคอลัมน์
จำนวนเหรียญสำหรับสหรัฐและแคนาดาแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มา
แพลนไนน์
แพลนไนน์ (Plan 9) เป็นระบบปฏิบัติการตัวหนึ่งซึ่งนำแนวคิดต่อมาจากยูนิกซ์ พัฒนาโดยห้องปฏิบัติการวิจัยเบลล์ แพลนไนน์ไม่ได้พัฒนามาจากยูนิกซ์โดยตรง แต่มีหลักการทำงานใกล้เคียงกันมาก แพลนไนน์ถูกพัฒนาเป็นการภายในห้องปฏิบัติการมาช่วงระยะหนึ่ง ก่อนจะเผยแพร่สู่สาธารณชนใน ค.ศ. 1993 ในปัจจุบันทางห้องปฏิบัติการวิจัยเบลล์ไม่สนใจหาผลประโยชน์เชิงพาณิชย์กับแพลนไนน์อีกต่อไป และประกาศให้ใช้สัญญาแบบโอเพ่นซอร์ส รุ่นล่าสุดคือ 4th edition
แคว้นคัมปาเนีย
การแบ่งเขตการปกครอง
แคว้นคัมปาเนียแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 5 จังหวัด ได้แก่
ลิตเติลเบย์ (มอนต์เซอร์รัต)
ลิตเติลเบย์ (Little Bay) เป็นเมืองที่อยู่ในระหว่างการก่อสร้าง หมายจะเป็นเมืองหลวงของมอนต์เซอร์รัตในอนาคต ตั้งอยู่ใกล้กับเมืองเบรดส์ เมืองหลวงโดยพฤตินัยของมอนต์เซอร์รัตในปัจจุบัน
ประวัติ
เดิมมอนต์เซอร์รัตมีเมืองหลวงคือพลิมัท ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของเกาะ ทว่าถูกทิ้งร้างในปี พ.ศ. 2540 หลังการระเบิดของภูเขาไฟซูฟรีเยร์ฮิลส์ตั้งแต่ พ.ศ. 2538 หน่วยงานของทางการมอนต์เซอร์รัตจึงย้ายมาตั้งที่เบรดส์เป็นการชั่วคราว และกลายเป็นเมืองหลวงโดยพฤตินัยตั้งแต่ พ.ศ. 2539 จนถึงปัจจุบัน
ต่อมามีโครงการที่จะสร้างเมืองลิตเติลเบย์เป็นเมืองหลวงใหม่ ด้วยกองทุนจากรัฐบาลมอนต์เซอร์รัตกับกระทรวงพัฒนาการต่างประเทศของรัฐบาลสหราชอาณาจักร
Event-related potential
event-related potential (ตัวย่อ ERP) หรือ ศักย์ไฟฟ้าสมองสัมพันธ์กับเหตุการณ์ เป็นค่าการตอบสนองของสมอง เป็นผลโดยตรงต่อเหตุการณ์ทางการรับรู้ความรู้สึก ทางประชาน หรือทางระบบสั่งการ โดยรูปนัย มันเป็นการตอบสนองทางสรีรวิทยาไฟฟ้าแบบเป็นพิมพ์เดียวกัน (stereotyped) ต่อตัวกระตุ้น วิธีนี้ช่วยให้สามารถประเมินการทำงานของสมองโดยไม่ต้องผ่าต้องเจาะสรีระร่างกาย
ERP สามารถวัดโดยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ส่วนการวัดสัญญาณที่เสมอกับ ERP คือ event-related field (ERF) ซึ่งทำด้วยการบันทึกสนามแม่เหล็กในสมอง (magnetoencephalography, ตัวย่อ MEG) evoked potential และ induced potential เป็นรูปแบบย่อยของ ERP
ประวัติ
ในปี 1924 จิตแพทย์ชาวเยอรมัน นพ.ฮานส์ เบอร์เกอร์ แสดงว่า สามารถบันทึกการทำงานทางไฟฟ้าของสมองมนุษย์โดยติดอิเล็กโทรดที่หนังศีรษะแล้วขยายสัญญาณ เป็นวิธีที่เรียกว่า การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (electroencephalogram ตัวย่อ EEG) คือความเปลี่ยนแปลงทางศักย์ไฟฟ้าสามารถแสดงเป็นกราฟตามเวลา หมอให้ข้อสังเกตว่า ศักย์ไฟฟ้าได้รับอิทธิพลภายนอกเช่นการกระตุ้นประสาทสัมผัส EEG ในทศวรรษต่อ ๆ จึงใช้บันทึกคลื่นไฟฟ้าของสมอง แต่การบันทึกคลื่นสมองที่สัมพันธ์กับกระบวนการทางประสาทโดยเฉพาะ ๆ ซึ่งเป็นประเด็นของการศึกษาทางประสาทวิทยาศาสตร์ประชาน (cognitive neuroscience) ก็ยังเป็นเรื่องยาก เพราะข้อมูล EEG อย่างเดียวไม่สามารถแยกแยะกระบวนการทางประสาทโดยเฉพาะ ๆ
ERP จึงเป็นวิธีที่ดีกว่าเพื่อดึงข้อมูลทางความรู้สึก ทางประชาน และทางระบบประสาทสั่งการโดยเฉพาะ ๆ ด้วยเทคนิคการเฉลี่ยที่ทำง่าย ๆ ในระหว่างปี 1935-1936 คู่นักสรีรวิทยาชาวอเมริกัน (Hallowell Davis และภรรยาคือ Pauline Davis) เป็นพวกแรกที่ได้บันทึก ERP ในมนุษย์ที่ตื่นอยู่แล้วตีพิมพ์ผลงานในปี 1939 แต่เพราะสงครามโลกครั้งที่สอง จึงไม่มีงานทดลองต่อจากนั้นในช่วงคริสต์ทศวรรษ์ 1940 แต่งานวิจัยเกี่ยวกับการรับรู้ความรู้สึกก็กลับเพิ่มขึ้นอีกในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 ในปี 1964 นักประสาทสรีรวิทยาชาวอังกฤษเกรย์ วอลเตอร์ และผู้ร่วมงานได้เริ่มงานศึกษาที่แสดงองค์ประกอบ (component) ของ ERP เมื่อรายงานองค์ประกอบ ERP ทางประชานเป็นอย่างแรก ที่เรียกว่า contingent negative variation (CNV) งานศึกษาในปี 1965 สร้างความก้าวหน้าเมื่อค้นพบองค์ประกอบ P3 ที่เกิดเมื่อตัดสินใจ ต่อมาอีก 15 ปี งานวิจัยเกี่ยวกับองค์ประกอบ ERP ก็เป็นเรื่องนิยมเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในคริสต์ทศวรรษ 1980 การมีคอมพิวเตอร์ที่ราคาไม่แพง ก็ได้เปิดประตูใหม่ให้แก่งานวิจัยทางประสาทวิทยาศาสตร์ปริชาน
ปัจจุบัน ERP เป็นวิธีที่ใช้มากที่สุดในสาขาประสาทวิทยาศาสตร์ปริชานเพื่อศึกษาสหสัมพันธ์ทางสรีรวิทยา (physiological correlate) ของการรับความรู้สึก การรับรู้ และปริชาน กับการแปลผลข้อมูล
การคำนวณ
ERP สามารถวัดอย่างน่าเชื่อถือได้ด้วยการบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง (EEG) ซึ่งใช้อิเล็กโทรดติดหนังศีรษะบันทึกคลื่นสมองตามเวลา คลื่น EEG สะท้อนการทำงานของกระบวนการในสมองเป็นพัน ๆ ที่เกิดพร้อมกัน ซึ่งก็หมายความว่า การตอบสนองของสมองต่อตัวกระตุ้นเดี่ยว ๆ หรือเหตุการณ์ที่เป็นเป้าหมายปกติจะมองไม่เห็นในค่า EEG ที่บันทึกคราวเดียว ดังนั้น เพื่อให้เห็นการตอบสนองของสมองต่อสิ่งเร้า จึงต้องทำการทดลองหลายรอบแล้วหาค่าเฉลี่ยของผลที่ได้ ซึ่งลบสัญญาณการทำงานของสมองที่เป็นไปโดยสุ่มออกไปได้ เหลือแต่รูปแบบคลื่นที่เป็นประเด็นคือ ERP
สัญญาณรบกวนที่เป็นค่าสุ่มรวมทั้งการทำงานของสมองพื้นหลังบวกกับสัญญาณทางชีวภาพอื่น ๆ (เช่น electrooculography, คลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ, คลื่นไฟฟ้าหัวใจ) และสัญญาณรบกวนทางไฟฟ้าแม่เหล็ก (เช่น ในสายหลอดไฟเรืองแสง) ล้วนแต่ทำให้สัญญาณที่ต้องการคือ ERP ไม่ชัด จากมุมมองทางวิศวกรรม สามารถนิยามอัตราสัญญาณต่อสัญญาณรบกวน (SNR) ของ ERP ที่บันทึก เหตุผลที่การทำค่าเฉลี่ยเพิ่ม SNR ของ ERP คือทำให้ชัดขึ้นและตีความหมายได้ มีคำอธิบายง่าย ๆ ทางคณิตศาสตร์ถ้าสมมุติปัจจัยบางอย่างให้ง่าย ๆ ได้ ข้อสมมุติก็คือ ถ้ากำหนดลำดับการทดลองเป็น k กำหนดเวลาที่ผ่านไปหลังเหตุการณ์ kth เป็น t ค่าบันทึกของการทดลองแต่ละการทดลอง ๆ สามารถกำหนดเป็น โดย s (t) ก็คือสัญญาณ ERP ที่ต้องการและ n (t,k) ก็คือสัญญาณรบกวน (noise) ให้สังเกตว่า ตามข้อสมมุติที่ว่ามาแล้ว สัญญาณไม่ได้ขึ้นกับการทดลองใดทดลองหนึ่ง แต่สัญญาณรบกวนจะขึ้น
ค่าเฉลี่ยของการทดลอง N ครั้งก็คือ
ค่าคาดหมายของ \bar x(t) (ตามที่หวัง) ก็คือสัญญาณ ERP เองซึ่งก็คือ
ความแปรปรวน (variance) ของมันก็คือ เพราะเหตุนี้ แอมพลิจูดสัญญาณรบกวนของค่าเฉลี่ยการทดลอง N ครั้งจึงคาดหมายว่าจะเบี่ยงเบนไปจากค่ามัชฌิม (mean) ซึ่งก็คือ s (t) โดยน้อยกว่าหรือเท่ากับ ในกรณี 68% คือโดยเฉพาะ ค่าเบี่ยงเบนในกรณี 68% จะเป็น ของค่าเบี่ยงเบนที่ได้ในการทดลองเดี่ยว ๆ (คือ ) โดยค่าเบี่ยงเบนที่ใหญ่กว่าคือ จึงคาดได้ว่าจะครอบคลุม 95% ของแอมพลิจูดสัญญาณรวบกวนที่เป็นไปได้
สัญญาณรบกวนที่มีแอมพลิจูดกว้าง (เช่น สัญญาณเนื่องกับการกะพริบตาหรือการเคลื่อนไหว) บ่อยครั้งใหญ่กว่าสัญญาณ ERP ที่ต้องการมาก จึงต้องเอาออกก่อนทำการเฉลี่ย ซึ่งทำได้ด้วยมือ (คือใช้ตาตรวจ) หรือใช้ระบบอัตโนมัติที่อาศัยขีดแบ่งตายตัวที่กำหนดไว้ล่วงหน้า (เช่น จำกัดแอมพลิจูดมากสุดหรือจำกัดความชัน) หรือขีดแบ่งที่เปลี่ยนไปตามเวลาที่ได้จากสถิติของชุดการทดลอง
การตั้งชื่อองค์ประกอบ
รูปคลื่น ERP ประกอบด้วยคลื่นศักย์ไฟฟ้าในทางบวกและทางลบ โดยมีชุด "องค์ประกอบ" (component) เป็นมูลฐาน แม้องค์ประกอบ ERP บางอย่างจะเรียกเป็นอักษรย่อ (เช่น CNV, ERN) โดยมากก็เรียกด้วยอักษรตัวเดียว (N/P) ซึ่งระบุขั้ว (ลบ/บวก) ตามด้วยตัวเลขซึ่งระบุเวลาที่ล่วงไปหลังการแสดงตัวกระตุ้น (latency) มีหน่วยเป็นมิลลิวินาที หรือตามด้วยตัวเลขระบุอันดับในรูปคลื่น ยกตัวอย่างเช่น ยอดในทางลบซึ่งเป็นยอดสำคัญแรกในรูปคลื่นและเกิดที่ 100 มิลลิวินาทีหลังจากแสดงตัวกระตุ้น บ่อยครั้งเรียกว่า N100 (ซึ่งระบุว่าเกิด 100 มิลลิวินาทีหลังตัวกระตุ้นและมีค่าลบ) หรือ N1 (ระบุว่ามันเป็นยอดแรกและมีค่าลบ) ยอดแรกนี้มักตามด้วยยอดบวกซึ่งปกติเรียกว่า P200 หรือ P2 เวลาหลังจากตัวกระตุ้นขององค์ประกอบ ERP มักจะต่าง ๆ กัน โดยเฉพาะองค์ประกอบหลัง ๆ ที่สัมพันธ์กับการแปลทางประชาน ยกตัวอย่างเช่น องค์ประกอบ P300 อาจมียอดในพิสัย 250-700 มิลลิวินาที
กีฬามวยปล้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – ฟรีสไตล์ รุ่นน้ำหนักไม่เกิน 86 กิโลกรัม บุคคลชาย
การแข่งขันกีฬามวยปล้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – ฟรีสไตล์ รุ่นน้ำหนักไม่เกิน 86 กิโลกรัม บุคคลชาย เป็น 1 ใน 18 รายการแข่งขันกีฬามวยปล้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น กำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 4-5 สิงหาคม พ.ศ. 2564 ที่มากูฮาริเม็สเซะ การแข่งขันรายการฟรีสไตล์ รุ่นน้ำหนักไม่เกิน 86 กิโลกรัม บุคคลชายในโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งนี้ จะมีนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขัน 16 คน จาก 16 ประเทศโดยประมาณ
Event-related potential
เทียบกับการวัดพฤติกรรม
เทียบกับวิธีการวัดทางพฤติกรรม ERP ให้ข้อมูลการแปลผลของระบบประสาทอย่างต่อเนื่องระหว่างเวลาที่แสดงสิ่งเร้ากับการตอบสนอง ทำให้สามารถระบุได้ว่า การเปลี่ยนปัจจัยต่าง ๆ ทางการทดลองมีผลต่อการแปลผลระยะไหน ข้อดีอีกอย่างเหนือวิธีการวัดทางพฤติกรรมก็คือ อาจให้ข้อมูลการแปลผลตัวกระตุ้นแม้พฤติกรรมจะไม่ได้เปลี่ยนไป แต่เพราะ ERP มีขนาดเล็กมาก จึงต้องทำการทดลองเป็นจำนวนมากเพื่อให้วัดมันได้อย่างถูกต้อง
กีฬามวยปล้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – ฟรีสไตล์ รุ่นน้ำหนักไม่เกิน 86 กิโลกรัม บุคคลชาย
ภูมิหลัง
การแข่งขันครั้งนี้จะเป็นการปรากฏตัวครั้งที่ 26 ของรายการนี้ โดยได้แข่งขันในโอลิมปิกครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1908
ปฏิทินการแข่งขัน
เวลาทั้งหมดเป็นเวลามาตรฐานญี่ปุ่น (UTC+9).
Event-related potential
การต้องเจาะต้องผ่า
ไม่เหมือนกับการวัดด้วยไมโครอิเล็กโทรดซึ่งต้องสอดเข้าไปในสมอง และการถ่ายภาพรังสีระนาบด้วยการปล่อยโพซิตรอน (PET) ที่ต้องฉายรังสี ERP ใช้การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมองซึ่งเป็นหัตถการที่ไม่ต้องตัดต้องผ่า (non-invasive)
รายละเอียดเชิงพื้นที่และเวลา
ERP ให้รายละเอียดเชิงเวลาได้ดี เพราะความเร็วการบันทึกจำกัดด้วยอัตราการชักตัวอย่างที่อุปกรณ์บันทึกสามารถทำได้ เทียบกับการวัดอาศัยเลือด (เช่น fMRI, PET และ fNIRS) ที่จำกัดเพราะการเปลี่ยนแปลงของออกซิเจนในเลือดเนื่องกับการทำงานของเซลล์ประสาทคือ Blood-oxygen-level dependent (BOLD) เป็นไปช้ากว่า ถึงกระนั้น รายละเอียดเชิงพื้นที่จะแย่กว่าวิธีการวัดอาศัยเลือด เพราะจริง ๆ แล้วการระบุต้นกำเนิดของสัญญาณ ERP เป็นการหาเหตุจากรายละเอียดที่สังเกตเห็น (inverse problem) ที่ทำไม่ได้อย่างแน่นอนเพียงแต่ประมาณได้ ดังนั้น ERP จึงให้คำตอบได้ดีถ้าเป็นคำถามเกี่ยวกับความเร็วของประสาท แต่ไม่ค่อยเหมาะเพื่อระบุตำแหน่งประสาทที่ทำงาน
ERP ในการตรวจรักษา
แพทย์และประสาทแพทย์บางครั้งจะใช้ภาพกระดานหมากรุกที่กะพริบเป็นตัวกระตุ้นทางตาเพื่อตรวจความเสียหายหรือการบาดเจ็บในระบบการเห็น ในคนปกติ นี้จะก่อการตอบสนองเป็นอย่างดีในเปลือกสมองส่วนการเห็นปฐมภูมิ (primary visual cortex หรือ V1) ในสมองกลีบท้ายทอย
ความผิดปกติขององค์ประกอบ ERP ได้พบในงานวิจัยทางการแพทย์เมื่อมีปัญหาทางประสาทเช่น
ERP ในงานวิจัย
ERP ใช้อย่างกว้างขวางในสาขาประสาทวิทยาศาสตร์ จิตวิทยาปริชาน (cognitive psychology) ประชานศาสตร์ และจิตสรีรวิทยา (psychophysiology) นักจิตวิทยาเชิงทดลอง (experimental psychology) และนักประสาทวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบสิ่งเร้าหลายอย่างที่ก่อการตอบสนองของ ERP ที่เชื่อถือได้จากผู้ร่วมการทดลอง เวลาการตอบสนองเช่นนี้เชื่อว่า เป็นค่าวัดระยะการสื่อสารหรือระยะแปลผลในสมอง ในตัวอย่างกระดานหมากรุกที่กล่าวด้านบนในบุคคลปกติ การตอบสนองของเปลือกสมองส่วนการเห็นปฐมภูมิอยู่ที่ราว ๆ 50-70 มิลลิวินาที นี่ดูเหมือนจะบ่งเวลาที่ใช้เพื่อถ่ายโอนตัวกระตุ้นทางตาคือแสงที่เข้ามาในตาให้เป็นกระแสประสาทแล้วส่งไปถึงเปลือกสมอง
อีกอย่างหนึ่ง การตอบสนองที่เรียกว่า P300 จะเกิดราว ๆ 300 วินาทีในการทดลองที่ให้ตัวกระตุ้นซ้ำ ๆ โดยขัดไม่ค่อยบ่อยด้วยตัวกระตุ้นที่ผิดไป (ซึ่งเรียกว่า oddball paradigm) ไม่ว่าตัวกระตุ้นจะเป็นทางไหน เช่น ทางตา ทางสัมผัส ทางหู ทางจมูก ทางการรู้รส เป็นต้น เพราะนี่เป็นความไม่แปรเปลี่ยนโดยทั่วไปไม่ว่าจะมีตัวกระตุ้นเช่นไร จึงเข้าใจว่า องค์ประกอบ P300 สะท้อนการตอบสนองทางประชานในระดับการแปลผลที่สูงขึ้นต่อตัวกระตุ้นที่ไม่คาดหวังหรือที่เด่น (salient) การตอบสนอง P300 ยังได้ศึกษาในเรื่องการตรวจหาข้อมูลและความจำในสมอง เพราะ P300 คงเส้นคงวามากต่อตัวกระตุ้นใหม่ ๆ จึงสามารถสร้างตัวต่อประสานระหว่างสมองกับคอมพิวเตอร์อาศัยมันได้ เช่น เมื่อบุคคลมองที่ตัวอักษรที่ต้องการเป็นลำดับต่อ ๆ กันในเมทริกซ์ แล้วจัดให้แถวและสดมภ์ของเมทริกซ์กะพริบโดยสุ่ม การตอบสนองแบบ P300 จะเกิดเมื่อแถวหรือสดมภ์ซึ่งมีอักษรที่กำลังมองกะพริบ ซึ่งในที่สุดทำให้คอมพิวเตอร์ระบุอักษรที่ต้องการได้
องค์ประกอบ ERP อื่น ๆ ที่ใช้บ่อย ๆ ในงานวิจัยโดยเฉพาะในสาขาภาษาศาสตร์ประสาทวิทยารวมทั้ง ELAN, N400 และ P600/SPS
วีไอ
วีไอ (Vi) เป็นซอฟต์แวร์แก้ไขข้อความ พัฒนาโดยบิล จอย เมื่อ ค.ศ. 1976 เพื่อใช้ในระบบปฏิบัติการ BSD ยุคแรกๆ
ชื่อ vi นำมาจากจำนวนอักษรที่สั้นที่สุดของคำสั่ง <tt>visual</tt> ที่ไม่ซ้ำกับคำสั่งอื่น ของโปรแกรม ex ซึ่งใช้ในการเปลี่ยนโหมดของ ex จาก line editor เป็น visual อ่านออกเสียงว่า "วี-ไอ" ไม่ใช่ "ไว" และไม่ได้หมายถึงเลข 6 ตามอักษรโรมัน
vi กลายเป็นโปรแกรมแก้ไขข้อความที่นิยมที่สุด และเป็นมาตรฐานของระบบปฏิบัติการยูนิกซ์แทบทุกตัว ปัจจุบันมีโปรแกรมเลียนแบบ vi หลายตัว ที่ได้รับความนิยมสูงสุดคือ Vim (Vi IMproved)
วัดเขียนเขต
วัดเขียนเขต หรือ ที่ประชาชนทั่วไปนิยมเรียกกันว่า วัดเขียน ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 2 ตำบลบึงยี่โถ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี ริมฝั่งคลองรังสิตประยูรศักดิ์ ติดถนนรังสิต-นครนายก
ประวัติ
วัดเขียนเขต สร้างเมื่อปี พ.ศ. 2439 โดยหม่อมเขียน หม่อมในพระเจ้าวรวงศ์เธอเจ้าสายสนิทวงศ์เป็นผู้ถวายที่ดินเพื่อสร้างวัด แรกเริ่มนั้นวัดนี้เป็นเพียงสำนักสงฆ์ มีหลวงพ่อดำเป็นเจ้าสำนักโดยใช้วัสดุหาง่ายมาใช้ในการสร้างสำนัก เช่น นำเอาไม้ไผ่มาขัดเป็นพื้นหลังคา และฝาผนังทำด้วยหญ้า หม่อมเขียนพร้อมด้วยเครือญาติและประชาชนในท้องถิ่นเห็นความลำบากของพระเณรที่จำพรรษาอยู่ จึงได้ร่วมกันบริจาคทรัพย์สร้างกุฏิเป็นทรงไทยขึ้นใหม่รวม 6 หลัง เพื่อเป็นพุทธศาสนาสมบัติเป็นวัดชื่อ "วัดสาลีเขตาราม" ซึ่งมีความหมายว่า "อารามอันเป็นเนื้อนาบุญแห่งข้าว" (โดยไม่ทราบว่าใครเป็นผู้พระราชทานหรือให้นามวัดไว้) เนื่องจากวัดนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่ทุ่งหลวงรังสิต ซึ่งเต็มไปด้วยข้าวกล้าและธัญญาหาร หลวงพ่อดำจึงเป็นเจ้าอาวาสองค์แรกของวัด
ในปี พ.ศ. 2445 หม่อมเขียนได้ทูลขอพระบรมราชานุญาต ขอพระราชทานวิสุงคามสีมา และได้รับพระบรมราชานุญาตเมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2445 (ร.ศ.121) และในปี พ.ศ. 2460 สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สกลมหาสังฆปรินายก ได้เสด็จมาพักที่วัดนี้ในคราวเสด็จตรวจการคณะสงฆ์จังหวัดธัญบุรี (สมัยนั้น) พันตรี ม.ร.ว. สุวพรรณ (ใหญ่) สนิทวงศ์ และพลเอกเจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ (ม.ร.ว. สท้าน สนิทวงศ์) ได้ทูลขอเปลี่ยนนามวัดใหม่ให้เหมาะสมกับผู้ที่ริเริ่มสร้างวัด คือ หม่อมเขียนซึ่งเป็นมารดา สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้พิจารณาเห็นว่าหม่อมเขียนเป็นผู้ริเริ่มสร้างวัดโดยบริจาคทรัพย์ส่วนตัวกับทั้งได้บริจาคที่ดินของตนให้สร้างเป็นวัด พระองค์ทรงเปลี่ยนนาม "วัดสาลีเขตาราม" ให้ใหม่ว่า “วัดเขียนเขต” ความหมาย คือ "อารามอันเป็นเนื้อนาบุญของหม่อมเขียน" วัดเขียนเขต (พระอารามหลวง) เป็นวัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของอำเภอธัญบุรี ตั้งแต่สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชกล่าวคือเป็นสถานที่ประกอบพิธีพิพัฒน์สัตยาญาณ โดยเจ้าเมืองธัญบุรีได้นำข้าราชการของ อำเภอรังสิต อำเภอคลอง อำเภอหนองเสือ และอำเภอลำลูกกา ดื่มน้ำสาบานที่อุโบสถวัดเขียนเขต โดยมีพระครูธัญญาเขตเขมากร (หลวงปู่ช้าง) เจ้าอาวาสวัดเขียนเขตขณะนั้นเป็นประธาน
วัดเขียนเขตถือว่าเป็นวัดที่มีความสำคัญกล่าวคือราชสกุลสนิทวงศ์ได้สร้างขึ้นและบริจาคทรัพย์ในบูรณปฏิสังขรเรื่อยมา และกาลต่อมาพระบรมวงศานุวงศ์ในรัชกาลปัจจุบันได้เสด็จมาในการถวายผ้าพระกฐินให้แก่วัดเขียนเขต