cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ดาวเคราะห์นอกระบบ
สมบัติทั่วไป
สีม่วงเข้ม = การจับเวลา
สีเหลืองเข้ม = มาตรดาราศาสตร์
สีแดงเข้ม = การถ่ายภาพโดยตรง
สีส้มเข้ม = ไมโครเลนส์
สีม่วง = การจับเวลาพัลซาร์
เมื่อเปรียบเทียบกับดาวเคราะห์ในระบบสุริยะเป็นจุดอ้างอิง (สีขาวขอบเทา)]]
ลักษณะของวัตถุท้องฟ้า
ดาวเคราะห์นอกระบบที่ถูกค้นพบในปัจจุบันส่วนมากจะโคจรรอบดาวฤกษ์ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับดวงอาทิตย์ของเรา คือเป็นดาวฤกษ์ในแถบกระบวนหลักซึ่งมีประเภทสเปกตรัม F, G หรือ K สาเหตุหนึ่งก็เนื่องมาจากโปรแกรมการค้นหาที่มุ่งศึกษาดาวฤกษ์ในประเภทนี้ ถึงอย่างไรก็ตามข้อมูลทางสถิติก็บ่งชี้ว่า โอกาสจะพบดาวเคราะห์ในระบบของดาวฤกษ์มวลน้อย (ดาวแคระแดง ซึ่งมีประเภทสเปกตรัม M) ก็ค่อนข้างน้อย หรือมิฉะนั้นตัวดาวเคราะห์เองก็อาจมีมวลต่ำมากทำให้ตรวจจับได้ยากขึ้น การสำรวจด้วยกล้องโทรทรรศน์อวกาศสปิตเซอร์เมื่อไม่นานมานี้ได้ค้นพบว่าดาวฤกษ์ในประเภทสเปกตรัม O ซึ่งมีความร้อนกว่าดวงอาทิตย์ของเรา จะมีปรากฏการณ์ การระเหยด้วยแสง ซึ่งส่งผลในทางขัดขวางการก่อตัวของดาวเคราะห์
ดาวฤกษ์ส่วนมากจะประกอบด้วยธาตุเบา อาทิ ไฮโดรเจน และ ฮีเลียม โดยอาจมีส่วนประกอบธาตุหนักอย่างเหล็กในสัดส่วนเล็กน้อย สัดส่วนนี้เป็นตัวบ่งชี้ถึงค่าความเป็นโลหะของดาว ดาวฤกษ์ที่มีค่าความเป็นโลหะสูงจะมีโอกาสที่จะมีดาวเคราะห์สูงกว่า และดาวเคราะห์ของดาวฤกษ์กลุ่มนี้มีแนวโน้มจะมีมวลมากกว่าดาวเคราะห์ของดาวฤกษ์ซึ่งมีค่าความเป็นโลหะต่ำ
ค่าองค์ประกอบที่วัดได้
การสำรวจพบดาวที่น่าจะเป็นดาวเคราะห์นอกระบบโดยมากมักเป็นการค้นพบโดยวิธีทางอ้อม ดังนั้นจึงสามารถระบุสมบัติทางฟิสิกส์และค่าองค์ประกอบวงโคจรได้เพียงบางส่วนเท่านั้น วิธีความเร็วแนวเล็งทำให้เราทราบค่าองค์ประกอบวงโคจรทั้งหมดยกเว้นความเอียง ซึ่งหมายรวมถึงค่าคาบการโคจร, ระยะครึ่งแกนเอก, ความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจร, ระยะเชิงมุม ตำแหน่งที่ดาวเคราะห์นอกระบบอยู่ใกล้ดาวฤกษ์มากที่สุด, เวลาที่ดาวเคราะห์นอกระบบอยู่ใกล้ดาวฤกษ์มากที่สุด และ ระยะครึ่งหนึ่งของแอมพลิจูด การที่ไม่ทราบค่าความเอียงทำให้ไม่ทราบมวล และทำให้สามารถระบุได้เพียงค่ามวลต่ำที่สุดเท่านั้น ในบางกรณีวัตถุท้องฟ้าที่ค้นพบอาจเป็นวัตถุมวลมากชนิดอื่น เช่นดาวแคระน้ำตาลหรือดาวแคระแดงก็ได้ อย่างไรก็ตามถ้าวงโคจรดาวเคราะห์นอกระบบมีลักษณะตั้งฉากกับท้องฟ้า (มุมเอียงเกือบ 90 องศา) เราอาจสามารถสังเกตเห็นการเคลื่อนผ่านของดาวเคราะห์ก็ได้ ซึ่งทำให้สามารถวัดค่ามวลที่แท้จริงและรัศมีของดาวได้ด้วย นอกจากนี้การสังเกตการณ์ทางด้านดาราศาตร์และการศึกษาทางด้านพลศาสตร์ในระบบดาวเคราะห์หลายดวงสามารถนำมาใช้กำหนดมวลของดาวเคราะห์ได้
การวัดสเปกตรัมระหว่างการเคลื่อนผ่านสามารถนำมาศึกษาส่วนประกอบของชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ที่กำลังเคลื่อนผ่านได้ การเคลื่อนผ่านทุติยภูมิ (เกิดขึ้นเมื่อดาวเคราะห์อยู่หลังดาวฤกษ์) สามารถใช้ตรวจจับการแผ่รังสีอินฟราเรดจากดาวเคราะห์ได้โดยตรง นอกจากนี้การสังเกตการณ์ในช่วงอินฟราเรดสามารถศึกษารูปแบบความร้อนบนพื้นผิวใกล้ดาวเคราะห์ได้
ปรากฏการณ์การเลือก
ค่าความเยื้องศูนย์กลางของวงโคจรเป็นการวัดว่าวงโคจรนั้นมีความรีเพียงใด ดาวเคราะห์นอกระบบที่ค้นพบส่วนมากจะมีค่าความรีค่อนข้างมาก นี่มิได้เป็นผลจากปรากฏการณ์การเลือก เพราะการตรวจจับดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์สามารถเป็นไปได้ไม่ว่าจะมีความรีของวงโคจรเพียงใด การที่ดาวเคราะห์นอกระบบมีวงโคจรที่รีมากจึงเป็นปริศนาข้อใหญ่ เนื่องจากทฤษฎีว่าด้วยการกำเนิดของดาวเคราะห์ในปัจจุบันกล่าวว่าดาวเคราะห์ควรถือกำเนิดขึ้นด้วยวงโคจรที่ค่อนข้างเป็นวงกลม (กล่าวคือไม่มีความรี) หนึ่งในทฤษฎีที่เป็นไปได้คืออาจมีดาวคู่ดวงเล็ก ๆ ดังเช่น ดาวแคระที (T dwarf: ดาวแคระน้ำตาลประกอบด้วยมีเทน) ซ่อนอยู่ในระบบดาวฤกษ์นั้นและเป็นสาเหตุให้วงโคจรของดาวเคราะห์มีลักษณะสุดโต่งดังที่เห็น ทฤษฎีนี้ยังอธิบายได้อีกว่า ระบบสุริยะของเราต่างหากที่ผิดปรกติ เนื่องจากดาวเคราะห์ส่วนใหญ่ยกเว้นดาวพุธ จะมีวงโคจรที่ค่อนข้างกลม
ดาวเคราะห์นอกระบบที่เหมือนกัน
นับถึงต้นปี ค.ศ. 2009 มีการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบแล้วมากกว่า 300 ดวง และยังมีการค้นพบเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดร. อลัน บอส แห่งสถาบันวิทยาศาสตร์คาร์เนกีประมาณว่า อาจจะมีดาวเคราะห์นอกระบบถึงหนึ่งแสนล้านดวงเฉพาะในดาราจักรทางช้างเผือกของเรา ดร.บอส เชื่อว่ามีดาวเคราะห์นอกระบบหลายดวงที่มีรูปแบบชีวิตอย่างง่าย และอาจมีอารยธรรมนับพัน ๆ แห่งอยู่ในดาราจักรของเรา ดร.บอส คาดว่าดาวฤกษ์ที่มีลักษณะคล้ายดวงอาทิตย์ทุกดวงจะมีดาวเคราะห์คล้ายโลกเฉลี่ยแห่งละ 1 ดวง
"งานวิจัยล่าสุดที่มหาวิทยาลัยเอดินเบอระพยายามจะระบุถึงจำนวนอารยธรรมที่อาจมีอยู่ในอวกาศภายนอก ผลงานวิจัยระบุว่าอาจมีนับเป็นจำนวนหลายพันแห่ง"
คำถามที่ยังหาคำตอบไม่ได้
มีคำถามที่ยังตอบไม่ได้จำนวนมากเกี่ยวกับคุณสมบัติของดาวเคราะห์นอกระบบ อย่างเช่น รายละเอียดขององค์ประกอบของดาว และโอกาสที่ดาวเหล่านี้จะมีดวงจันทร์ของตัวเอง ในปัจจุบันพบว่าดาวเคราะห์นอกระบบจำนวนมากไม่มีน้ำซึ่งแสดงว่ายังคงต้องมีการศึกษาสมบัติของดาวเคราะห์นอกระบบเพิ่มเติม อีกคำถามหนึ่งคือมีสิ่งมีชีวิตในดาวเคราะห์นอกระบบหรือไม่ ดาวเคราะห์หลาย ๆ ดวงมีวงโคจรอยู่ในระยะที่สามารถมีสิ่งมีชีวิตได้ ซึ่งมีโอกาสที่เงื่อนไขหลายประการทำให้ดาวเคราะห์เหล่านั้นเป็นดาวเคราะห์คล้ายโลก แต่ดาวเคราะห์เหล่านี้ส่วนมากเป็นดาวเคราะห์ยักษ์คล้ายดาวพฤหัสบดีมากกว่า ถ้าดาวเคราะห์เหล่านี้มีดวงจันทร์ขนาดใหญ่ เป็นไปได้ว่าดวงจันทร์เหล่านั้นจะสามารถเป็นแหล่งกำเนิดสิ่งมีชีวิตได้ การตรวจหาสิ่งมีชีวิตบนดาวที่อยู่ห่างไกล (ยังไม่นับว่าเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีอารยธรรมหรือไม่) เป็นสิ่งที่น่าท้าทายอย่างยิ่งและอาจยังเป็นไปไม่ได้ในช่วงระยะเวลาหลายปีนี้ แม้ว่าการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นจะเป็นเรื่องปกติธรรมดาก็ตาม
การค้นพบครั้งแรก
การค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบครั้งแรกมีการบันทึกไว้ในปี ค.ศ. 1992 เมื่อ อเล็กซานเดอร์ โวลส์ชาน และ เดล เฟรล ได้ตีพิมพ์ผลการค้นพบลงในวารสาร Nature โดยประกาศการค้นพบดาวเคราะห์รอบพัลซาร์แห่งหนึ่ง คือ PSR 1257+12 โวลส์ชานค้นพบพัลซาร์ระดับมิลลิวินาทีตัวปัญหานั้นเมื่อปี ค.ศ. 1990 ณ หอดูดาวอเรบิโก นี่เป็นการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบครั้งแรกที่ได้รับการยืนยัน และยังคงเป็นที่น่าสนใจอย่างมากเนื่องจากดาวเคราะห์ดวงดังกล่าวโคจรรอบพัลซาร์
การค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบดวงแรกที่โคจรรอบดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลักคือ ดาวเคราะห์ 51 Pegasi b ซึ่งโคจรรอบดาวฤกษ์ 51 Pegasi ค้นพบโดยมิเชล ไมยอร์และดีดีเย เกโล ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสาร Nature เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1995 นักดาราศาสตร์ค่อนข้างตื่นเต้นกับการค้นพบ ดาวพฤหัสบดีร้อน ดวงนี้ หลังจากนั้นไม่นานการค้นพบดาวเคราะห์ในลักษณะเดียวกันก็มีมากขึ้น
การค้นพบที่น่าสนใจอื่น ๆ
หลังจากการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบในครั้งแรก ก็ได้มีการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบอีกเป็นจำนวนมาก ที่โดดเด่นและน่าสนใจมีดังต่อไปนี้
พระนางจามเทวี
ตำนานต่าง ๆ ที่กล่าวถึงพระองค์ระบุศักราชไว้ไม่ตรงกัน ปรากฏบันทึกและการสอบศักราชโดยบุคคลต่าง ๆ เช่น
การบันทึก
จากหลักฐานศิลาจารึกในประเทศไทย มีเพียงหลักเดียวเท่านั้นที่ปรากฏพระนามของพระนางจามเทวีได้แก่ ศิลาจารึกวัดพระธาตุดอยน้อย จารึกขึ้นในสมัยพระแม่กุ พ.ศ. 2097 เอกสารโบราณที่อ้างเรื่อง พระนางจามเทวี ได้แก่ จามเทวีวงศ์ ตำนานมูลศาสนา และ ชินกาลมาลีปกรณ์ ฉบับที่เก่าแก่ที่สุดคือ จามเทวีวงศ์ แต่งขึ้นโดยพระโพธิรังสี แต่งขึ้นในสมัยพระเจ้าสามฝั่งแกน เชื่อว่าแต่งก่อน พ.ศ. 2000
พระประวัติ
ชาติกำเนิดของพระองค์นั้น ในตำนานจามเทวีวงศ์และตำนานมูลศาสนากล่าวว่าเป็นพระราชธิดาของกษัตริย์แห่งกรุงละโว้ แต่ตำนานมุขปาฐะพื้นบ้านแห่งหนึ่งกล่าวว่า พระองค์เป็นธิดาของคหบดีชาวหริภุญชัยซึ่งมีเชื้อสายชาวเมง (ตำนานเรียกว่า เมงคบุตร) อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่ปัจจุบันเป็นหมู่บ้านหนองดู่ อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน พระนางจามเทวีเมื่อแรกพระราชสมภพไว้ว่าตรงกับวันพฤหัสบดี ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 5 ปีมะโรง พ.ศ. 1176 เวลาจวนจะค่ำ ขณะเมื่อพระนางยังมีพระชนม์ได้ 3 เดือนนั้น มีนกยักษ์ตัวหนึ่งโฉบเอาพระนางขึ้นไปบนฟ้า เมื่อนกนั้นบินผ่านหน้าสุเทวฤๅษีซึ่งบำเพ็ญตบะอยู่ ณ เขาอุจฉุตบรรพต (แปลว่าเขาไร่อ้อย เชื่อว่าคือดอยสุเทพในปัจจุบัน) ท่านจึงได้แผ่เมตตาจิตให้นกนั้นปล่อยทารกน้อยลงมา แล้วรับเอาเด็กนั้นเป็นบุตรบุญธรรม พร้อมทั้งตั้งชื่อให้ว่า นางวี ด้วยถือเอานิมิตที่พระฤๅษีใช้พัด (ภาษาถิ่นเรียกว่า "วี") รองรับพระนางเนื่องจากพระฤๅษีอยู่ในสมณเพศ ไม่อาจถูกตัวสตรีได้ ต่อมาพระนางได้ร่ำเรียนสรรพวิชาการต่างๆ จากสุเทวฤๅษี
ท่านสุเทวฤๅษีจึงได้ผูกดวงและตรวจสอบชะตา ทราบว่ากุมารีผู้เป็นบุตรบุญธรรมของท่านจะมีวาสนาเป็นถึงจอมกษัตริย์ ปกครองบ้านเมืองอันใหญ่โตซึ่งจะรุ่งเรืองไปในภายภาคหน้า จึงตกลงใจว่าจะต้องส่งเด็กหญิงไปสู่ราชสำนักเพื่อรับการอภิเษกขึ้นเป็นเชื้อพระวงศ์ให้สมควรแก่การที่จะได้เป็นใหญ่ต่อไป และที่เหมาะสมในสายตาท่านฤๅษีคือ ราชสำนักแห่งกรุงละโว้ ซึ่งเป็นราชสำนักที่เจริญรุ่งเรืองที่สุดแห่งหนึ่งในสุวรรณภูมิเวลานั้น
จนกระทั่งเมื่อพระนางมีพระชนมายุได้ 13 พรรษา ท่านสุเทวฤๅษีจึงได้เนรมิตแพขึ้น ส่งกุมารีน้อยล่องไปตามน้ำจากเมืองเหนือ โดยพญากากะวานรและบริวารจำนวน ๓๕ ตัวโดยสารแพไปด้วย อีกทั้งยังฝากหนังสือไปฉบับหนึ่งเพื่อกราบทูลพระเจ้ากรุงละโว้ (ลวปุระ) ว่ากุมารีน้อยนี้จะไปช่วยละโว้ประหารศัตรู เด็กหญิงและวานรทั้งหลายล่องตามลำน้ำไปเป็นเวลานานหลายเดือนจึงเข้าสู่เขตกรุงละโว้ ประชาชนชาวละโว้สองฝั่งลำน้ำได้โจษขานถึงแพเล็กๆ นี้ด้วยความประหลาดใจครั้นถึงท่าน้ำหน้าวัดชัยมงคล แพเนรมิตก็มิได้ล่องตามน้ำต่อไปกลับลอยวนเวียนอยู่บริเวณนั้น ประชาพลเมืองได้เห็นต่างโจษขานกันอึงคนึง บ้างก็เข้าไปพยายามดึงนาวาเข้าฝั่ง แต่ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ ชาวบ้านเห็นเหตุเป็นอัศจรรย์และต่างพากันชื่นชมเด็กหญิงซึ่งมีผิวพรรณผุดผ่องน่ารักน่าเอ็นดูอย่างยิ่ง ความทราบถึงบรรดาขุนนาง จึงได้ไปตรวจดูที่ฝั่งน้ำ เห็นความจริงประจักษ์แก่ตาจึงรีบกลับเข้าพระราชวังกราบบังคมทูล พระเจ้าจักวัติ ผู้ครองกรุงละโว้ ให้ทรงทราบทันที
เจ้าแผ่นดินกรุงลวปุระได้เสด็จไปยังท่าน้ำหน้าวัดชัยมงคลพร้อมด้วยมเหสีในทันทีนั้น เมื่อได้ทอดพระเนตรเห็นความเป็นไปทั้งหมด พระองค์ทรงมีรับสั่งให้ทหารที่ตามเสด็จชะลอแพเนรมิตเข้าสู่ฝั่ง แต่เหตุการณ์อันไม่มีใครคาดคิดก็บังเกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่ง กำลังของเหล่าทหารแห่งกรุงลวปุระไม่อาจชักลากแพเข้าสู่ท่าน้ำได้ ไม่ว่ากษัตริย์จะมีพระบัญชาให้เพิ่มจำนวนทหารมากขึ้นสักเท่าใดก็ตาม การณ์อันเป็นไปโดยอัศจรรย์ดังนี้ ทำให้เจ้าแผ่นดินทรงประจักษ์แจ้งแก่พระปรีชาญาณว่า กุมารีแรกรุ่นในท่ามกลางฝูงวานรบนแพนี้คงจะเป็นผู้มีบุญญาธิการมากมาย และแพนั้นก็คงจะเป็นแพวิเศษที่สามัญชนจะไปแตะต้องมิได้ พระองค์จึงเสด็จจากที่ประทับพร้อมด้วยพระมเหสีและทรงยึดเชือกที่ผูกแพนั้นไว้ด้วยพระหัตถ์ของทั้งสองพระองค์
และแล้วเหตุอัศจรรย์ก็บังเกิดขึ้นอีกเป็นคำรบสาม พระเจ้ากรุงลวปุระและพระมเหสีเพียงแต่ทรงชักเชือกนั้นด้วยแรงเฉพาะสองพระองค์ แพวิเศษก็ลอยเข้าสู่ท่าน้ำได้โดยง่าย และดูราวกับเทพยดาฟ้าดินจะทรงอำนวยพรให้แก่ประพฤติเหตุอันอัศจรรย์นี้ เพราะเมื่อแพวิเศษลอยเข้าเทียบท่าน้ำ ได้มีฝนโปรยปรายเป็นละอองบางเบา ยังความสดชื่นแก่ทุกคนในที่นั้น ประชาชนทั้งสองฝั่งลำน้ำได้เห็นต่างก็พากันชื่นชมพระบารมีของทั้งสองพระองค์ และสรรเสริญบุญญานุภาพของกุมารีน้อยไปทั่วทั้งพระนคร
พระเจ้ากรุงละโว้และพระมเหสีได้รับกุมารีน้อยไว้ด้วยความเสน่หาอย่างยิ่ง พระมเหสีนั้นถึงกับเสด็จเข้าไปสวมกอดและจุมพิตกุมารีตั้งแต่แรกขึ้นสู่ฝั่ง พระเจ้ากรุงละโว้ผู้เต็มไปด้วยความปิติในพระหฤทัยได้ทรงนำกุมารีผู้น่ารักขึ้นประทับบนราชรถ และต่างพากันเสด็จเข้าสู่ราชสำนักกรุงละโว้ท่ามกลางประชาชนที่มาเฝ้าชมพระบารมีสองข้างทางด้วยความชื่นชมยินดีโดยทั่วหน้าและได้ตั้งพระนามให้ใหม่ว่า พระนางจามเทวี
พระราชธิดาแห่งละโว้
ในราชสำนักกรุงละโว้ กุมารีได้รับการผลัดเปลี่ยนฉลองพระองค์ให้งดงามสมพระเกียรติ ครั้นแล้วได้เสด็จสู่ท้องพระโรงอันเป็นที่ประชุมเหล่ามุขมนตรีเสนาอำมาตย์ทั้งหลาย กษัตริย์และพระมเหสีก็เสด็จออกประทับบนพระบัลลังก์ มีพระราชดำรัสให้พระราชครูพยากรณ์ดวงชะตาของเด็กหญิง พระราชครูได้คำนวณกาลชะตาโดยละเอียดแล้วถวายคำพยากรณ์ว่า
“ขอเดชะ กุมารีน้อยผู้นี้เป็นผู้ทรงไว้ซึ่งบุญญานุภาพและพระบารมีอันยิ่งใหญ่ ต่อไปภายหน้าจักได้เป็นถึงจักรพรรดินีครองแว่นแค้น ปรากฏพระเกียรติยศเกริกไกรไปทั่ว แม้ว่าพระราชาและเจ้าชายพระองค์ใดได้เสกสมรสด้วยก็จักเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยรัตนะทั้ง 7 ประการอย่างแน่นอน”
พระเจ้ากรุงละโว้ทรงทราบดังนั้นก็ทรงเปี่ยมด้วยความโสมนัสอย่างยิ่ง เพราะได้ประจักษ์แก่พระปรีชาญาณว่าเทพยดาฟ้าดินได้ประทานกุมารีผู้นี้แด่พระองค์และกรุงลวปุระ ทั้งพระองค์เองและพระมเหสียังมิได้มีพระโอรสธิดา จึงมีพระราชโองการให้จัดพระราชพิธีอภิเษกกุมารีวีขึ้นดำรงพระยศเป็นพระธิดาแห่งกรุงละโว้และได้ทรงเฉลิมพระนามใหม่ประกาศไว้ในพระสุพรรณบัฏว่า เจ้าหญิงจามเทวี ศรีสุริยวงศ์ บรมราชขัตติยนารี รัตนกัญญา ลวะปุรีราเมศวร
ตำนานว่า วันประกอบพิธีอภิเษกนั้นเป็นวันที่ 3 ภายหลังพระนางจามเทวีเสด็จเข้าสู่ราชสำนักลวปุระ ตรงกับวารดิถีอาทิตยวารขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ปีมะเมีย พ.ศ. 1190 เวลานั้นมีพระชนมายุได้ 14 พรรษา เจ้าหญิงพระองค์แรกแห่งนครลวปุระทรงถวายสัตย์ปฏิญาณเป็นปฐมว่า
“ข้าฯ ขอกล่าวต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์อันพิทักษ์รักษากรุงละโว้ว่าข้าฯ จะเป็นมิตรที่ดีต่อท่านทั้งหลาย จะขอปกปักษ์พิทักษ์รักษาอาณาจักรละโว้ด้วยชีวิต จะปฏิบัติทุกทางที่จะยังความสุขให้ทั่วพระราชอาณาจักรแห่งนี้”
สิ้นพระราชดำรัส ปวงเสนาอำมาตย์และพสกนิกรทั้งหลายต่างพากันแซ่ซ้องถวายพระพรพระธิดาพระองค์ใหม่ ทั้งราชสำนักและบ้านเมืองกระหึ่มด้วยเสียงมโหรีปี่พาทย์ที่บรรเลงเพลงสรรเสริญ มีการบังเกิดพระพิรุณโปรยปรายเป็นละอองชุ่มเย็นไปทั่วเมืองละโว้เป็นกาลอัศจรรย์อีกครั้งหนึ่ง
ภายหลังพระราชพิธีอภิเษก พระเจ้ากรุงละโว้ได้พระราชทานพระธิดาในพระเจ้าทศราชแห่งกรุงรัตนปุระ 2 พระองค์ คือ เจ้าหญิงปทุมวดี และเจ้าหญิงเกษวดี ให้เป็นพระพี่เลี้ยงคอยถวายการดูแลพระธิดาพระองค์ใหม่ รวมทั้งเป็นผู้ถวายการสอนวิชาศิลปศาสตร์แขนงต่างๆ เพิ่มเติมแก่พระธิดาน้อยด้วย
ศึกชิงพระนางจามเทวี
เจ้าหญิงจามเทวีได้เสด็จประทับในราชสำนักกรุงลวปุระ และเจริญพระชันษาขึ้นโดยเป็นที่รักใคร่เสน่หาของพระราชา พระมเหสี พระบรมวงศานุวงศ์ ตลอดจนเสนาอำมาตย์และประชาชนชาวละโว้ทั้งหมด เวลาได้ล่วงเลยจนพระองค์ทรงเจริญพระชนมายุได้ 20 พรรษา ปรากฏว่ามีพระสิริโฉมงดงามเป็นที่เลื่องลือไปยังทุกอาณาจักรอันใกล้เคียง พระปรีชาญาณและบุญญานุภาพแห่งพระองค์นั้นก็แผ่ไพศาล เป็นที่หมายปองของเจ้าครองนครต่างๆ
ความงดงามในพระรูปแห่งพระองค์หญิงจามเทวีนั้น เป็นที่เล่าลือกันว่าไม่มีหญิงใดจะทัดเทียมทั้งสิ้น ดังมีบรรยายไว้ในตำนานต่างๆ ว่า
“ดวงพระพักตร์เป็นรูปไข่ พระเนตรดำซึ้งเป็นแวววาวและต้องผู้ใดแล้วยังผู้นั้นให้งงงวยไปด้วยพิษเสน่หา พระขนงโก่งเรียวยาวประดุจคันธนูขณะน้าวสาย พระนาสิกโด่งคมสันรับกับพระพักตร์ ริมพระโอษฐ์แดงระเรื่อดุจชาดป้าย พระทนต์เรียบขาวสะอาดเป็นเงางามดุจไข่มุก ขณะยุรยาตรพระวรกายอันอ่อนไหวให้ชวนพิศ เวลาก้าวพระบาทนั้นประดุจพระนางหงส์เมื่อเยื้องย่างกราย พระวรกายหอมดังกลิ่นดอกบัวหลวง หาสตรีใดเทียบมิได้”
เมื่อพระนางจามเทวีมีพระชนมายุได้ 20 พรรษา พระเจ้ากรุงละโว้จึงได้กระทำพิธีหมั้นหมายพระนางจามเทวีไว้กับเจ้าชายรามราชแห่งเมืองรามบุรีซึ่งเป็นเจ้าชายจากแว่นแคว้นใกล้เคียง ทว่าด้วยกิตติศัพท์ความงดงามของพระนางจามเทวีนั้นเป็นที่เลื่องลือทั่วไป เจ้าชายแห่งเมืองโกสัมพี (เชื่อว่าคืออาณาจักรมอญหรือพม่าในเวลานั้น) จึงได้ส่งบรรณาการมาสู่ขอพระนางจามเทวีกับพระเจ้ากรุงละโว้  แต่พระเจ้ากรุงละโว้ได้ตอบปฏิเสธเพราะเจ้าหญิงมีพระคู่หมั้นอยู่แล้ว  เจ้าชายแห่งเมืองโกสัมพีรู้สึกแค้นพระทัย จึงได้ยกทัพเมืองโกสัมพีและทัพจากเมืองต่างเข้าต่อรบกับละโว้เพื่อชิงพระนางจามเทวี
ตามตำนานกล่าวว่ากองทัพของฝ่ายโกสัมพีมีจำนวนมากกว่าฝ่ายละโว้มาก กองทัพละโว้จึงประสบความปราชัย ฝ่ายขุนนางเมืองละโว้จึงปรึกษากันว่าจำต้องยอมรับไมตรีจากเมืองโกสัมพีเพราะสู้ไม่ได้ แต่พระนางจามเทวีกลับตัดสินพระทัยที่จะรบโดยพระนางจะเป็นผู้นำทัพเอง  เมื่อพระเจ้ากรุงละโว้ผู้เป็นพระราชบิดาทรงอนุญาตแล้ว พระนางจึงจัดทัพหน้าเป็นหญิง 500 คน ชาย 1,000 คน (บ้างก็ว่า 2,000 คน) และกำลังจากเมืองพันธมิตรอื่นๆ  เข้าทำการรบโดยล่อกองทัพข้าศึกให้เข้ามาในที่แคบแล้วจึงตีกระหนาบ  กระทั่งเมื่อกองทัพทั้งสองฝ่ายต่างเสียหายอย่างหนัก พระนางจึงตัดสินพระทัยให้นายทัพของแต่ละฝ่ายเข้าดวลอาวุธกันตัวต่อตัว ตัวพระนางเองดวลอาวุธกับเจ้าชายแห่งโกสัมพีจนได้รับชัยชนะ เจ้าชายจึงเชือดพระศอพระองค์เองด้วยขัตติยะมานะ กองทัพฝ่ายโกสัมพีที่เสียจอมทัพจึงยอมแพ้
ชัยชนะของพระนางเป็นที่ยกย่องสรรเสริญของชาวละโว้อย่างยิ่ง แต่พระนางเองมิได้ยินดีในชัยชนะนั้น กลับรู้สึกสลดพระทัยที่ต้องมีคนตายในสงครามนี้มากมาย พระนางจึงตรัสสั่งให้สร้างวัดขึ้นในบริเวณสมรภูมิขึ้นวัดหนึ่งเพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่ผู้ที่ตายในการรบ พร้อมทั้งทรงจัดการพระศพของบรรดาเจ้านายเมืองต่างๆ ทั้งสองฝ่าย ที่สิ้นชีวิตในการรบอย่างสมเกียรติ หลังเหตุการณ์สงบแล้ว งานอภิเษกของพระนางจามเทวีจึงมีขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ ตำนานบางฉบับก็ได้กล่าวว่า พระเจ้ากรุงละโว้ได้เวนราชสมบัติให้แก่เจ้าชายรามราชในคราวเดียวกัน บางฉบับกล่าวแต่เพียงว่าเจ้าชายรามราชได้เข้ามาอยู่ในราชสำนักละโว้เท่านั้น
ตำนานได้ระบุว่า สงครามเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 1196 และการอภิเษกนั้นได้มีขึ้นในอีก 2 ปีถัดมา
การปกครองเมืองหริภุญชัย
ประมาณปี พ.ศ. 1202 สุกกทันตฤๅษี ซึ่งเป็นสหายกับสุเทวฤๅษี ได้เดินพร้อมกับนายควิยะผู้เป็นทูตของสุเทวฤๅษี มายังกรุงละโว้ เพื่อทูลขอพระนางจามเทวีจากพระเจ้ากรุงละโว้ เพื่อไปเป็นกษัตริย์ปกครองเมืองใหม่ที่สุกทันตฤๅษีกับสุเทวฤๅษีสร้างขึ้น ซึ่งก็คือเมืองหริภุญไชยหรือเมืองลำพูนในปัจจุบันนี้ เมื่อพระนางจามเทวีปรึกษากับพระราชบิดากับพระสวามีแล้วทั้งพระสวามีกับพระราชบิดาต่างก็อนุญาต  พระนางจึงได้เดินทางออกจากเมืองละโว้ตามคำทูลเชิญของพระฤๅษี  แต่ในตำนานจามเทวีวงศ์ได้กล่าวความต่างไปอีกอย่าง คือ ในเวลานั้นเจ้าชายรามราชได้ออกบวชเสียแล้ว พระนางจึงทรงอยู่ในฐานะไร้พระสวามี ทางลำพูนจึงได้ส่งสาส์นมาทูลขอดังกล่าว ตำนานพื้นบ้านว่าเจ้าหญิงจามเทวีทรงรับที่จะครองเมืองลำพูนเพราะว่าเมืองลำพูนเวลานั้นราษฎรเดือดร้อนด้วยขาดผู้นำ และพระนางก็ระลึกถึงพระคุณท่านสุเทวฤๅษีที่เคยชุบเลี้ยงมาแต่ก่อน
ให้ร่วมเดินทางกับพระนางเพื่อไปสร้างบ้านแปงเมืองแห่งใหม่ให้มั่นคงยิ่งขึ้น โดยเดินทางด้วยการล่องเรือไปตามแม่น้ำปิง กินระยะเวลานาน 7 เดือน พร้อมกันนี้พระนางยังได้เชิญพระพุทธรูปสำคัญมาด้วย 2 องค์ คือ 1) พระแก้วขาว ซึ่งว่ากันว่าเป็นองค์เดียวกับที่ประดิษฐาน ณ วัดเชียงมั่น จังหวัดเชียงใหม่ ในปัจจุบัน 2) พระรอดหลวง ซึ่งประดิษฐานที่วัดมหาวัน จังหวัดลำพูน
เมื่อพระนางเดินทางมาถึงเมืองหริภุญชัยแล้ว สุเทวฤๅษีและสุกทันตฤๅษีจึงกระทำพิธีราชาภิเษกพระนางขึ้นเป็นกษัตริย์แห่งหริภุญชัย ทรงพระนามว่า "พระนางเจ้าจามเทวี บรมราชนารี ศรีสุริยวงศ์ องค์บดินทร์ ปิ่นธานีหริภุญชัย" หลังจากวันราชาภิเษกไปแล้ว 7 วัน พระนางจึงประสูติพระราชโอรสซึ่งติดมาในพระครรภ์ตั้งแต่ยังทรงอยู่เมืองละโว้ 2 พระองค์ พระโอรสองค์โตมีพระนามว่าพระมหันตยศหรือพระมหายศ ส่วนองค์รองมีพระนามว่าพระอนันตยศหรือพระอินทวร
ในรัชกาลของพระองค์นั้น นครหริภุญชัยมีความเจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่ง ประชาราษฎรต่างอยู่ร่วมกันด้วยความร่มเย็นเป็นสุข พระพุทธศาสนาได้รับการทำนุบำรุงอย่างดียิ่ง ตามตำนานได้กล่าวว่า พสกนิกรต่างมีใจศรัทธาสร้างวัดขึ้นเป็นจำนวนถึง 2,000 แห่ง  และกาลต่อมาวัดทั้ง 2,000 แห่งก็มีภิกษุจำพรรษาทุกแห่ง  อนึ่ง ในเวลาต่อมา ภายหลังสงครามขุนวิลังคะชาวลัวะได้ผ่านไปแล้ว พระนางจามเทวียังได้สร้างวัดประจำเมืองขึ้น 4 วัดเพื่อเป็นพุทธปราการ ได้แก่
นอกจากนี้ในด้านการป้องกันเมือง พระนางจามเทวีได้จัดให้มีด่านชายแดนอาณาจักรไว้ที่เวียงนอกและเวียงสามเสี้ยว (ปัจจุบันบริเวณหมู่บ้านกอกและทุ่งสามเสี้ยว เขตอำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่) และโปรดฯ ให้มีการซ้อมรบเพื่อการเตรียมความพร้อมของกองทัพ โดยทรงออกอุบายให้ด่านที่เวียงนอกและเวียงสามเสี้ยวแกล้งตั้งตัวเป็นกบฏและทรงมีรับสั่งให้จัดทัพไปปราบ ปรากฏว่าฝ่ายพระนครชนะศึก ทว่าในการซ้อมรบดังกล่าวก็มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากเพราะต่างฝ่ายต่างไม่รู้กัน พระนางจึงทรงปูนบำเหน็จความชอบให้แกผู้รอดชีวิต และทรงอุปถัมภ์ครอบครัวของทหารที่ตายในการสู้รบครั้งนี้ให้เป็นสุขต่อไป
อนึ่ง ในตำนานยังกล่าวว่า พระนางจามเทวีได้ทรงทำพิธีบวงสรวงเทวดาขอช้างศึกประจำพระนคร ด้วยมีพระดำริว่า เวลานี้พระโอรสทั้ง ๒ ก็ยังเยาว์พระชันษาอยู่ ถ้ามีข้าศึกมาเบียดเบียนจะเป็นการลำบาก ช้างศึกดังกล่าวนั้นคือ "ช้างภู่ก่ำงาเขียว" ซึ่งกล่าวกันว่ามีอานุภาพยิ่ง เพราะหากใครไปยืนเบื้องหน้าช้างในยามใกล้เที่ยงก็จะเกิดมีอันเป็นไปต่างๆ ถ้าไม่บวงสรวงด้วยข้าวตอกดอกไม้เสียแล้วก็อาจถึงแก่ชีวิตเลยทีเดียว ช้างดังกล่าวนี้นับเป็นกำลังสำคัญของพระองค์ในการรบกับชาวลัวะในกาลต่อมาด้วย
สงครามขุนวิลังคะ
ด้วยพระนางจามเทวีทรงเป็นจอมกษัตริย์ผู้ทรงปกครองนครหริภุญชัยที่รุ่งเรือง ทั้งพระนางเองก็มีพระรูปเลอโฉม พระปรีชาญาณหลักแหลม เป็นที่สรรเสริญแก่บรรดาประเทศใหญ่น้อยทั่วไป บรรดาเจ้าครองนครหลายองค์จึงใคร่จะได้พระนางไปเป็นพระมเหสี โดยเฉพาะ ขุนวิลังคะ ผู้นำชาวลัวะ ซึ่งส่งทูตพร้อมเครื่องบรรณาการถึง 500 สาแหรก มาถวายสาส์นทูลเชิญพระนางเสด็จไปเป็นพระมเหสีแห่งระมิงค์นคร ซึ่งบางตำนานว่าตกในราวๆ ต้นปี พ.ศ. 1226 เมื่อพระนางทรงมีรับสั่งให้เข้าเฝ้า ทูตลัวะก็กราบบังคมทูลอย่างวางอำนาจว่า
“ข้าแต่มหาราชเทวีเป็นเจ้า ขุนแห่งข้าพเจ้ามีนามว่าวิลังคราชอยู่ทิศดอยละวะโพ้น เป็นใหญ่กว่าลัวะทั้งหลาย ใช้ให้ข้าพเจ้าทั้งหลายนำเครื่องบรรณาการมาถวายพระนางบัดนี้ โดยเหตุที่ขุนวิลังคราชมีความรักใคร่ในพระเทวีเป็นเจ้า จักเชิญพระแม่เจ้าไปเป็นอัครมเหสี”
พระนางจามเทวีตรัสถามว่า “ดูกรท่านอำมาตย์ เรายังไม่เคยได้เห็นขุนผู้นั้นแม้สักหนเดียวเลย ขุนผู้นั้นหน้าตาเป็นอย่างใดเล่า”
ทูตลัวะทูลตอบว่า “ขุนแห่งข้าพเจ้านั้นรูปร่างหน้าตาก็เหมือนดังตัวข้าพเจ้านี้แหละ”
พระนางจึงทรงมีรับสั่งว่า “ผิว่าขุนแห่งท่านมีหน้าตาเหมือนดังท่านแล้ว อย่าว่าแต่มาเป็นผัวเราเลย แม้แต่มือเราก็ไม่จักให้ถูกต้อง ท่านจงรีบไปเสียให้พ้นจากเรือนเราเดี๋ยวนี้”
แล้วทรงขับไล่ทูตลัวะออกไปเสียจากพระนคร ขุนวิลังคะได้ทราบเช่นนั้นก็บังเกิดความโกรธอย่างรุนแรง แต่ก็ส่งสาส์นเกลี้ยกล่อมอีกครั้งหนึ่ง ก็ได้รับคำตอบว่า พระนางยังไม่ตัดสินพระทัยเสด็จไปยังระมิงค์นครเพราะพระนางเพิ่งมีพระประสูติกาลพระโอรส พระวรกายยังไม่บริสุทธิ์พอจะทรงรับการอภิเษกเป็นพระมเหสีแห่งชาวลัวะได้ ขอให้รอไปก่อน ขณะเดียวกันภายในเมืองหริภุญชัยพระนางจามเทวีก็โปรดฯ ให้สั่งสมเสบียงและอาวุธยุทโธปกรณ์ไว้อย่างเต็มที่ รวมทั้งเตรียมกำลังทหารให้พร้อมรบที่สุด ทางฝ่ายขุนวิลังคะได้รับคำตอบเช่นนั้นก็เบาใจและรั้งรออยู่อย่างนั้น บางตำนานว่าหลงกลรอต่อไปเป็นเวลานานถึง 7 ปี
ในที่สุดขุนวิลังคะก็นำทัพเข้าล้อมเมืองด้วยทหารจำนวนถึง 80,000 คน พระนางจามเทวีมีพระบรมราชโองการให้พระโอรสทั้งสองซึ่งเจริญพระชมมายุได้ 7 พรรษาแล้วขึ้นประทับเหนือช้างผู้ก่ำงาเขียวนำทัพออกศึก โดยพระมหันตยศประทับคอช้าง พระอนันตยศประทับกลางช้าง กองทัพของหริภุญชัยมีจำนวนเพียง 3,000 คน แต่เมื่อกองทัพของทั้งสองฝ่ายประจันหน้ากัน พลรบชาวลัวะก็ให้บังเกิดอาการหน้ามืดตามัวหมดกำลัง เพราะเผชิญหน้ากับช้างภู่ก่ำงาเขียวในเวลาเที่ยงวันพอดี จนในที่สุดไม่มีผู้ใดทนได้ก็พากันแตกทัพอลหม่านโดยไม่ทันได้สู้รบทิ้งอาวุธและสิ่งของไว้เป็นอันมาก พระนางจามเทวีจึงทรงมีรับสั่งให้ชาวพระนครพากับออกไปรวบรวมสิ่งของเหล่านั้นไปเป็นของตนเองเสีย ทำเลที่ทหารลัวะทิ้งของไว้นั้นจึงมีชื่อว่า ลัวะวาง ในกาลต่อมา
หลังจากนั้น พระนางจามเทวีจึงเสด็จไปยังระมิงค์นครในฐานะผู้ชนะศึก เพื่อทรงช่วยเหลือบำรุงขวัญประชาชนให้กลับเป็นปกติสุขอีกครั้ง จากนั้นจึงพระราชทานเอกราชให้แก่ชาวระมิงค์นครมิให้ต้องตกเป็นเมืองขึ้นของหริภุญชัยเป็นการแสดงพระกรุณา โดยจารึกไว้ในพระสุพรรณบัฎเมื่อวันขึ้น 2 ค่ำ เดือน 8 ปีจอ พ.ศ. 1230
ในตำนานจามเทวีวงศ์มีขยายความเรื่องเกี่ยวกับลัวะต่อไปอีกคือ ภายหลังการสงครามขุนวิลังคะ พระมหันตยศและพระอนันตยศ ก็ทรงได้พระธิดาขุนวิลังคะเป็นชายาด้วย ดังนั้นพระนางจามเทวีจึงมีพระสุณิสาลำดับแรกเป็นเจ้าหญิงชาวลัวะ
เรื่องเผชิญพวกลัวะนี้ ตำนานพื้นเมืองอีกฝ่ายหนึ่งกล่าวไว้พิสดารออกไป คือ หลวงมิลังคะ (ไม่ใช่ขุนวิลังคะ) ผู้นำเผ่าลัวะเกิดหลงใหลพระสิริโฉมแห่งพระนางจามเทวีจนไม่เป็นอันกินอันนอน จึงได้แต่งทูตมาสู่ขอ แต่พระนางจามเทวีไม่ทรงสนพระทัยและไม่ให้คำตอบใดๆ ทั้งสิ้น เป็นเหตุให้หลวงมิลังคะยกไพร่พลมาประชิดเมือง พระนางจึงทรงพระดำริว่า ถ้าจะรบกับหลวงมิลังคะบ้านเมืองคงย่อยยับแน่ จึงออกอุบายแก่หลวงมิลังคะว่า หากหลวงมิลังคะพุ่งเสน้า (ธนู) จากดอยสุเทพมาตกกลางเมืองลำพูนพระนางก็จะทรงตกลงเป็นพระมเหสี หลวงมิลังคะจึงดีใจถือธนูขึ้นดอยสุเทพ บริกรรมคาถาอาคมแล้วพุ่งเสน้าจากดอยสุเทพเพียงครั้งแรกก็มาตกที่นอกเมืองทางทิศตะวันตก ห่างกำแพงเมืองไปเพียงไม่กี่วาเท่านั้น สถานที่เสน้าตกนี้เรียกกันว่า หนองเสน้า เวลาต่อมา
พระนางจามเทวีทรงเห็นเช่นนั้นก็หวั่นพระทัยนัก ทรงเกรงว่าหากให้มีการพุ่งเสน้าเป็นครั้งที่ 2 และ 3 คงจะมาตกกลางเมืองแน่ จึงทรงออกอุบายอีกครั้งหนึ่ง ให้ข้าราชบริพารนำซิ่นในมาตัดเย็บเป็นหมวกส่งไปให้หลวงมิลังคะสวม ข้างหลวงมิลังคะนั้นพอได้รับของฝากจากพระนางก็ดีใจเป็นที่สุด รีบสวมหมวกนั้นแล้วลองพุ่งเสน้าเป็นครั้งที่ 2 และ 3 ปรากฏว่าเสน้ากลับลอยไปตกห่างจากตัวเมืองยิ่งกว่าเดิมหลายเท่า จึงได้พบว่าเสียรู้และถูกทำลายคาถาอาคมเสียแล้ว เลยหมดกำลังใจที่จะพุ่งเสน้าต่อไป พระนางจามเทวีจึงมิได้เป็นราชินีของชาวลัวะด้วยเหตุดังกล่าว แต่ต่อมาชาวลัวะกับชาวลำพูนก็ยังได้มีสัมพันธ์ต่อกันบ้างในรุ่นหลังจากนั้น
กำเนิดเขลางค์นคร
เมื่อสุเทวฤๅษีทราบเรื่องดังกล่าวแล้ว จึงถวายคำแนะนำแก่พระอนันตยศให้ไปไหว้ฤๅษีพุทธชฏิลที่ดอยโชติบรรพต ไปหาพรานเขลางค์ที่ดอยลุทธบรรพต และไปกราบท่านสุพรหมฤๅษี ที่ดอยเขางามริมแม่น้ำวังกะนที เพื่อขอให้ช่วยสร้างพระนครแห่งใหม่ พระอนันตยศทรงดำเนินการตามนั้นทุกอย่าง จึงได้ท่านสุพรหมฤๅษีและพรานเขลางค์ไปช่วยกันสร้างเมือง ท่านสุพรหมฤๅษีได้ตรวจดูทำเลอันเหมาะสมแล้วจึงใช้อำนาจเนรมิตเมืองใหญ่ขึ้นแห่งหนึ่ง แล้วเอาชื่อพรานเขลางค์มาตั้ง เรียกว่าเมืองเขลางค์นคร (ปัจจุบันคือเมืองลำปาง) จากนั้นสุพรหมฤๅษีก็ถวายการราชาภิเษกพระเจ้าอนันตยศขึ้นเสวยราชสมบัติในพระนครแห่งใหม่
หลังจากนั้นพระนางจามเทวีจึงเสด็จมายังเมืองเขลางค์นครตามคำทูลเชิญของพระโอรส พระองค์ได้กระทำพิธีราชาภิเษกพระราชโอรสอีกครั้งอย่างมโหฬาร และได้ประทับอยู่ที่เมืองนี้ต่ออีก 6 เดือน ตามคำทูลขอของพระอนันตยศ แต่ในจามเทวีวงศ์ว่าต้องทรงอยู่ถึง 6 ปี จึงได้เสด็จกลับเมืองหริภุญชัย โดยระหว่างนั้นพระนางยังได้สร้างเมืองอาลัมพางค์นครขึ้นอีกเมืองหนึ่ง
แต่ในตำนานพื้นเมืองกลับกล่าวถึงเรื่องนี้ไปอีกอย่างหนึ่ง ต่างกับจามเทวีวงศ์ และตำนานมูลศาสนาดังที่กล่าวมาแล้วอย่างสิ้นเชิง โดยกล่าว่าพระนางจามเทวีได้ครองสิริราชสมบัติบริหารราชการแผ่นดินนครหริภุญชัยไปถึงต้นเดือน 8 ปีกุน พ.ศ. 1231 จึงทรงสละราชสมบัติพระราชทานพระเจ้ามหันตยศขึ้นครองหริภุญชัยแทน และในวันขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3 ปีเดียวกัน ก็มีการราชาภิเษกพระเจ้าอนันตยศขึ้นครองเขลางค์นคร เวลานั้นพระนางมีพระชนมายุได้ 55 พรรษาแล้ว และก็มิได้กล่าวถึงรายละเอียดการสร้างเขลางค์นคร และการที่พระนางเสด็จประทับทั้งในเขลางค์นครและอาลัมพางค์นคร
บั้นปลายพระชนม์ชีพ
ครั้นบ้านเมืองสงบสุขภายใต้การปกครองของพระเจ้ามหันตยศแล้ว ในปี พ.ศ. 1236 พระนางจามเทวีซึ่งมีพระชนมายุได้ 60 พรรษาแล้ว จึงทรงละจากการกำกับดูแลราชการแผ่นดินทั้งปวง และทรงสละเพศฆราวาสฉลองพระองค์ขาวเสด็จไปประทับทรงศีลที่วัดจามเทวี และทรงเอาพระทัยใส่ต่อการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนายิ่งขึ้นอีกมากมาย กระทั่งถึง พ.ศ. 1274 จึงเสด็จสวรรคต รวมพระชันษาได้ 98 พรรษา
หลังจากนั้น พระเจ้ามหันตยศจึงโปรดฯ ให้จัดพิธีบูชาสักการะพระบรมศพเป็นการใหญ่ 7 วัน แล้วจึงก่อพระเมรุมาศสำหรับถวายพระเพลิง จัดให้มีการสมโภชพระบรมศพเป็นการใหญ่ 7 วัน แล้วจึงถวายพระเพลิง หลังเสร็จการถวายพระเพลิงพระศพแล้วจึงได้เชิญพระบรมอัฐิไปบรรจุไว้ในสุวรรณจังโกฏิเจดีย์ (ปัจจุบันเรียกกันเป็นสามัญว่า เจดีย์กู่กุด) ภายในวัดจามเทวี อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูนในปัจจุบัน
อนุสรณ์
พระบรมราชานุสาวรีย์พระนางจามเทวี ตั้งอยู่ตำบลในเมือง จังหวัดลำพูน บริเวณสวนสาธารณะหนองดอกเทศบาลเมืองลำพูน
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม
เรื่องราวของพระนางจามเทวี ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ เรื่อง พระนางจามเทวี นำแสดงโดย ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตน์ราชกัญญา โดยมีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับหญิงสาวคนหนึ่งที่ระลึกชาติได้ ว่าเมื่อประมาณพันปีมาแล้ว ได้ออกมาปกป้องประเทศบ้านเมืองจากเหล่าข้าศึกต่าง ๆ  ราวสมัยทวารวดี
การประชุมรัฐบาลไรช์ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1941
'''การประชุมรัฐบาลไรช์ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1941''' เป็นการประชุมระหว่างอดอล์ฟ ฮิตเลอร์ และเจ้าหน้าที่ระดับสูงสุดของพรรคนาซี โดยมีผู้นำคนสำคัญเกือบทุกคนของพรรคเข้าร่วมการประชุม เพื่อฟังฮิตเลอร์ประกาศการทำลายล้างชนชาติยิวในอนาคต แต่การประชุมดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันน้อยกว่าการประชุมวานเซ
เบื้องหลัง
ฮิตเลอร์ได้ประกาศต่อไรช์ซไลเทอร์และเกาไลเทอร์เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม โดยยกคำพูดมาจากถ้อยแถลงก่อนหน้านี้เมื่อ 30 มกราคม ค.ศ. 1939 :
ด้วยการเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่สองของญี่ปุ่นและสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 1941 และการประกาศสงครามต่อสหรัฐอเมริกาของนาซีเยอรมนีเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม สงครามดังกล่าว โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาข้อความข้างต้นแล้ว ก็ถือว่าได้กลายมาเป็น "สงครามโลก" อย่างแท้จริง
ในที่ประชุมไรชส์ทาค อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ประกาศสงครามต่อสหรัฐ โดยมีการถ่ายทอดคำปราศรัยออกทางวิทยุด้วยเช่นกัน วันรุ่งขึ้น ตอนบ่ายของวันที่ 12 ธันวาคม เขาได้ประชุมกับผู้นำคนสำคัญที่สุดของพรรคนาซี
การประชุม
ตอนบ่ายวันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1941 ฮิตเลอร์ออกคำสั่งให้สมาชิกระดับผู้นำของพรรคนาซีให้เข้าประชุมในห้องส่วนตัวของเขาในทำเนียบนายกรัฐมนตรีไรช์ เนื่องจากการประชุมมีขึ้นในห้องส่วนตัวแทนที่จะเป็นห้องทำงานของฮิตเลอร์ จึงไม่มีบันทึกอย่างเป็นทางการถึงการประชุมดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ข้อความในบันทึกประจำวันของเกิบเบลส์และแฟรงก์ได้ยืนยันถึงการประชุมดังกล่าว
โยเซฟ เกิบเบลส์ได้บันทึกถ้อยคำของฮิตเลอร์ไว้ในบันทึกของเขา: เกี่ยวกับปัญหาชาวยิว ฟือเรอร์ได้กำหนดให้ยกเลิกการรอกำหนดเสีย เขาชาวยิวว่าถ้าพวกเขาก่อสงครามโลกอีกครั้งหนึ่ง มันจะนำไปสู่การล่มสลายของพวกเขาเอง คำพูดเหล่านี้ไม่ใช่เพียงการกล่าวอย่างไร้ความหมาย ขณะนี้สงครามโลกได้มาถึงแล้ว การทำลายล้างของชนชาติยิวจะต้องเป็นผลสืบเนื่องอย่างแน่นอน คำถามนี้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับการแสดงความรู้สึกแต่อย่างใด เราไม่ได้มาที่นี่เพื่อมีความรู้สึกเห็นใจพวกยิว แต่ย่อมจะเป็นชาวเยอรมันของพวกเรา ถ้าชาวเยอรมันเสียสละชีวิต 160,000 ชีวิตในการทัพด้านตะวันออก แล้วผู้ที่ริเริ่มความขัดแย้งอันนองเลือดนี้จะต้องชดใช้ด้วยชีวิตของพวกเขา
นอกเหนือไปจากข้อเท็จจริงที่ว่า "สงครามยุโรป" ได้ขยายตัวเป็น "สงครามโลก" อีกเหตุผลหนึ่งสำหรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะต้องมองข้อเท็จจริงที่ว่าการเข้าสู่สงครามของสหรัฐอเมริกาหมายความว่าประชากรชาวยิวได้สูญเสียคุณค่าของการเป็นตัวประกันสำหรับฮิตเลอร์ ซึ่งมีไว้ป้องกันการเข้าสู่สงครามนี้ และเขาจึงมีอิสระที่จะตัดสินใจดำเนินการตามแผนการระยะยาว
สำหรับการประชุมวานเซที่เป็นที่รู้จักกันมากกว่าในเดือนมกราคม ค.ศ. 1942 เป็นก้าวต่อไปสำหรับแผนการของนาซีที่จะกำจัดชาวยิว อย่างไรก็ตาม ไม่เหมือนกับการประชุมครั้งนี้ การประชุมวานเซมีผู้เข้าร่วมประชุมส่วนใหญ่เป็นข้ารัฐการอาวุโส ทั้งยังเป็นการทำลายคำกล่าวอ้างที่ว่าฮิตเลอร์ไม่ทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการล้างชาติโดยนาซีและเป็นเพียงการดำเนินการของผู้ใต้บังคับบัญชาของเขาโดยที่ไม่รู้เห็นเลย
ผู้เข้าร่วมประชุม
ผู้เข้าร่วมประชุมในการประชุมดังกล่าวจะต้องเป็นสมาชิกระดับสูงของพรรคนาซี ไม่มีรายนามผู้เข้าร่วมการประชุมดังกล่าวอย่างเป็นทางการ แต่รายชื่อผู้นำของนาซีเยอรมนีด้านล่างนี้ จากทั้งหมด 50% เป็นที่ทราบกันว่าได้ร่วมประชุมด้วย :
ผู้ที่ทราบกันว่าไม่ได้เข้าร่วมการประชุม ได้แก่ แฮร์มันน์ เกอริง ซึ่งไม่มีตำแหน่งภายในพรรค และรีนฮาร์ด เฮย์ดริช
ซันเดย์มอร์นิง (เพลงมารูนไฟฟ์)
"ซันเดย์มอร์นิง" (Sunday Morning) เป็นเพลงของวงดนตรีแนวป็อปร็อกอเมริกัน มารูนไฟฟ์ ออกจำหน่ายวันที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 2004 เป็นซิงเกิลที่สี่จากอัลบั้มเปิดตัว ซองส์อะเบาต์เจน (2002) เพลงขึ้นอันดับที่ 31 ในสหรัฐ ถือเป็นซิงเกิลที่สี่ของมารูนไฟฟ์ที่ติดท็อป 40 และยังขึ้นอันดับที่ 27 ในสหราชอาณาจักรและออสเตรเลีย
มิวสิกวิดีโอเพลงกำกับโดยแอนดี เดลานีย์ และมอนตี ไวต์บลูม ถ่ายทำที่แอบบีย์โรดสตูดิโอและออตโตดินนิงเลานจ์ในลอนดอน แสดงมารูนไฟฟ์กำลังเล่นเพลงสลับกับฉากผู้คนกำลังร้องเพลงในร้านคาราโอเกะ
สกุลบลูเบอร์รี
สกุลบลูเบอร์รี หรือ Vaccinium ออกเสียง v|æ|k|ˈ|s|ɪ|n|i|ə|m เป็นสกุลของพืชในวงศ์ Ericaceae หลาบสปีชีส์ที่ผลรับประทานได้  เช่น  แครนเบอร์รี บลูเบอร์รี
จุลินทรีย์
จุลินทรีย์, จุลชีพ, จุลชีวัน หรือ จุลชีวิน(microorganism) เป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าจึงจำเป็นต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ ได้แก่ แบคทีเรีย อาร์เคีย รา และ ยีสต์ เป็นต้น เราสามารถพบจุลินทรีย์ได้ทุกสภาวะแวดล้อม แม้แต่ในสภาวะแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตอื่นอยู่ไม่ได้ แต่จุลินทรีย์บางชนิดสามารถปรับตัวอาศัยอยู่ได้ เช่น ในน้ำพุร้อนบริเวณภูเขาไฟใต้ทะเลลึก หรือภูเขาไฟธรรมดา ใต้มหาสมุทรที่มีความกดดันของน้ำสูงๆ ในน้ำแข็งที่มีอุณหภูมิเย็นจัด บริเวณที่มีสภาพความเป็นกรดด่างสูง หรือแม้กระทั่งในบริเวณที่ไม่มีออกซิเจนส่วนใหญ่หมายถึงสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว หรือหลายๆเซลล์ (เช่น เชื้อรา)
เดอะ กิ๊ก 2
เดอะ กิ๊ก 2 (อังกฤษ : Gig Number Two) เป็น ภาพยนตร์ไทย ภาคต่อจากเรื่อง เดอะ กิ๊ก ผลงานการกำกับโดย ธรธร สิริพันธ์วราภรณ์ ออกฉายในวันที่ 20 กันยายน ปี พ.ศ. 2550 ใน ประเทศไทย
บุษบาท่าเรือ
บุษบาท่าเรือ เป็นละครโรแมนติก ดราม่า คอเมดี บทประพันธ์โดยนันทนา วีระชน บทโทรทัศน์โดย ปลายปากกา กำกับการแสดงโดย บุญชู พิทักษ์เลิศกุล ผลิตโดย บริษัท มงคลการละคร จำกัด นำแสดงโดย รพีภัทร เอกพันธ์กุล พิมประภา ตั้งประภาพร มัณฑนา หิมะทองคำ ปิยพันธ์ ขำกฤษ ณธิดา ภัทรชาญไชย และนักแสดงสมทบอีกจำนวนมาก ออกอากาศให้ชมทุกวันจันทร์ - วันศุกร์ เริ่ม 18 มีนาคม ออกอากาศทางช่อง 7 สี และ
เดอะ กิ๊ก 2
โครงเรื่อง
หลังจากชมรมกิ๊กคลับปิดตัวลง 4 หนุ่มใหญ่ไม่เอาไหนเรื่องความรักแต่อยากมีแฟนจึงออกตาม แจ๊ค (ณัฐชาต ชั้นกาญจน์) อดีตผู้ร่วมก่อตั้งชมรม เพื่อขอความรู้ไปใช้กับสาวกลุ่มเพื่อนซี้ที่นิสัยต่างกัน แล้วเรื่องราวความรักของหนุ่มทั้ง 4 ก็ได้เริ่มขึ้น ณ จุดนี้
มีแฟนแล้ว
"มีแฟนแล้ว" เป็นซิงเกิลในปี พ.ศ. 2560 ของนักร้องปราโมทย์ ปาทาน ร่วมกับจิรายุทธ ผโลประการ หรือที่รู้จักกันดีในนามของ UrboyTJ ประพันธ์เนื้อร้อง-แต่งทำนอง และเรียบเรียงโดย UrboyTJ ออกจำหน่ายในวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2560 สังกัดค่ายไวท์มิวสิค ในเครือจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
มิวสิกวีดีโอนี้เผยแพร่ครั้งแรกในวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2560 โดยมี ปู-ไปรยา ลุนด์เบิร์ก มาร่วมแสดงในมิวสิกวิดีโอ เนื้อเพลงที่พูดถึงความรักในแบบอารมณ์ดีของชายหนุ่มจีบหญิงสาวที่อีกฝ่ายมีแฟนอยู่แล้วแต่ก็ยังมีความรู้สึกดี ๆ
การตอบรับ
เพลง "มีแฟนแล้ว)" ติดอันดับสูงสุดที่ 5 จากการจัดอันดับของ Joox ในชาร์ต Joox Top 100 Chart ประจำวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2560
วิธีการบังคับต่อประเทศอิหร่าน
หลังจากการปฏิวัติอิหร่านในปี 2522 เป็นต้นมา สหรัฐอเมริกากำหนดวิธีการบังคับต่อประเทศอิหร่านและขยายวิธีการบังคับให้รวมบริษัทห้างร้านที่ทำข้อตกลงกับรัฐบาลอิหร่านด้วยในปี 2538 ในปี 2549 คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติผ่านข้อมติที่ 1696 และกำหนดวิธีการบังคับหลังอิหร่านไม่ยอมระงับโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของตน วิธีการบังคับของสหรัฐทีแรกมุ่งเป้าไปการลงทุนด้านน้ำมัน แก๊สและปิโตรเคมี การส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมกลั่น และธุรกิจที่ทำข้อตกลงกับเหล่าพิทักษ์การปฏิวัติอิหร่าน ซึ่งรวมธุรกรรมการธนาคารและการประกันภัย (ซึ่งรวมถึงธนาคารกลางอิหร่าน) การขนส่งสินค้าทางเรือ บริการเว็บโฮสต์ติงในเชิงพาณิชย์ และบริการจดทะเบียนชื่อโดเมน
เมื่อเวลาล่วงไป วิธีการบังคับมีผลร้ายแรงต่อเศรษฐกิจและประชาชนอิหร่าน นับแต่ปี 2522 สหรัฐเป็นผู้นำความพยายามนานาชาติในการใช้วิธีการบังคับเพื่อให้มีอิทธิพลต่อนโยบายของอิหร่าน ซึ่งรวมโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน ซึ่งรัฐบาลตะวันตกเกรงว่าเจตนาพัฒนาขีดความสามารถเพื่อผลิตอาวุธนิวเคลียร์ อิหร่านตอบโต้ว่าโครงการนิวเคลียร์ของตนเป็นไปเพื่อความมุ่งหมายทางพลเรือน ซึ่งรวมถึงการผลิตไฟฟ้าและวัตถุประสงค์ทางการแพทย์
ซ่งเซวีย
ซ่งเซวีย เป็นตัวละครในนิยายกำลังภายในเรื่องมังกรคู่สู้สิบทิศ แต่งโดยหวงอี้ เป็นผู้นำตระกูลซ่ง ซึ่งเป็นหนึ่งในตระกูลขุนนางชั้นสูงในยุคนั้น เคยได้รับอวยยศในสมัยราชวงศ์สุยเป็นพระยาปราบทักษิณ และไม่เคยถวายบังคมแก่ฮ่องแต้ราชวงศ์สุยเลยแม้สักครั้งเดียวแสดงให้เห็นถึงบารมีในตระกูลขุนนางชั้นสูงแซ่ซ่ง ในอดีตเป็นหนุ่มรูปงามแห่งยุค เคยมีความสัมพันธ์ฉันท์คนรักกับเจ้าเรือนฌานเมตไตรย ฝ่านชิงฮุ้ย แต่สุดท้ายด้วยความคิดแตกต่างจึงแยกทางกัน มีเพลงดาบเป็นเลิศในแดนตงง้วน เป็นพ่อตาของ โค่วจง เนื่องจากลูกคนเล็กของซ่งเซวีย  คือซ่งอี้จื้อได้แต่งงานกันและยังเป็นผู้ที่สนับสนุนกองกำลังขุนพลน้อยอีกด้วย    ซึ่งถือเป็นยอดยุทธ์ในดินแดนภาคกลางอีกคน ลือชื่อด้วยเพลงดาบ ฟ้าถาม 9 ดาบ เทียบชั้นระดับปรมาจารย์ทั้ง 3 แห่งยุค ซึ่งซ่งเชวียยังเป็นคนสอนวิทยายุทธ์ของโค่วจนก้าวล้ำหน้าจนเทียบชั้นปรมาจารย์ได้
ประวัติตามท้องเรื่อง
ซ่งเซวีย เป็นบุคคลที่เกิดมาในตระกูลชาวหลิงหนัน ในวัยหนุ่มได้พานพบว่าที่เจ้าเรือนฌาณเมตไตร ฝ่ายชิงฮุ้ย แต่ด้วยทัศนะคติที่ไม่ตรงกัน ในเรื่องการหลอมรวมแผ่นดินเป็นหนึ่ง โดยซ่งเซวียหวังให้ชาวฮั่นสายเลือดแท้หลอมแผ่นดิน แต่ฝ่านชิงฮุ้ยต้องการหลอมรวมหลายเผ่าพันธ์เข้าด้วยกัน ทำให้ซ่งเซวียหันมาสนใจการพัฒนาฝีมือ ด้วยการแต่งกับหญิงอัปลักษณ์ เพื่อทุ่มเทตัวเองให้กับการฝึกฝนดาบ ด้วยคำกล่าวที่ว่า
ทำให้เค้าได้รับการยกย่องว่าเป็นที่สุดของแผ่นดิน และอาจจะเป็นชายที่หล่อที่สุด รวยที่สุด และมีอิทธิพลที่สุด แต่สิ่งที่เป็นที่สุดของซ่งเซวียจริง ๆ นั่นคือเพลงดาบ ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นอันดับ 1 ของแผ่นดิน ซ่งเซวียฝึกดาบตั้งแต่อายุ 5 ขวบ ก่อนอายุ 30 ปี ก็ช่ำชองวิชาดาบจากทุกสำนัก โดยเขาขังตัวเองนานถึง 4 ปี เพื่อใช้บทเพลง '"ฟ้าถาม"' ที่แต่งโดยชวีเหยียน มาบัญญัติเป็นเพลงดาบฟ้าถาม ซึ่งเป็นที่มาของฉายา "'ดาบสวรรค์"' ซ่งเซวีย มี น้อง 2 คน คือ กระบี่พสุธา ซ่งจื้อ และ เคราเงิน ซ่งลู่และมีลูก 3 คน คือ ซ่งอี้หัว ,ซ่งซือเต้า และ ซ่งอี้จื่อ
ภาพลักษณ์ในภาพยนตร์
"ซ่งเซวีย" ปรากฏตัวในซี่รี่ย์กำลังภายใน เรื่อง มังกรคู่สู้สิบทิศ ในรูปแบบภาพยนตร์ ในรูปกายของชายที่เสียสติ แต่สุดท้ายได้สติคืนและร่วมมือกับโค่งจง ฉีจื่อหลิง ต่อกรกับพรรคมาร
ย็อนช็อน
ย็อนช็อน (연천) เป็นอำเภอในจังหวัดคย็องกี ประเทศเกาหลีใต้ อำเภอนี้มีเส้นทางรถไฟโคเรล ซึ่งเชื่อมระหว่าง โซล ประเทศเกาหลีใต้กับประเทศเกาหลีเหนือ
มานูเอล เบลัซเกซ
มานูเอล เบลัซเกซ บิยาเบร์เด (Manuel Velázquez Villaverde; 24 มกราคม พ.ศ. 2486 – 15 มกราคม พ.ศ. 2559) เป็นอดีตนักฟุตบอลชาวสเปน ผู้ซึ่งเล่นให้กับสโมสรฟุตบอลเรอัลมาดริดเป็นส่วนใหญ่และฟุตบอลทีมชาติสเปนในตำแหน่งกองกลาง
เขาเสียชีวิตในวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2559 ในเมืองฟูเองฆิโรลา แคว้นอันดาลูซิอา ด้วยวัย 72 ปี
โรงเรียนวาวีวิทยาคม
โรงเรียนวาวีวิทยาคม เป็นโรงเรียนรัฐบาลประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดกลาง ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ตั้งอยู่เลขที่ 290 หมู่ที่ 1 ตำบลวาวี อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย มีพื้นที่ 45 ไร่ 2 งาน 40 ตารางวา เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย
ประวัติ
โรงเรียนวาวีวิทยาคม ได้เปิดให้มีการเรียนการสอนครั้งแรกเมื่อปีการศึกษา 2533 โดยใช้ห้องเรียนในโรงเรียนประถมศึกษาบ้านวาวีและสำนักงานกลุ่มหนุ่มสาวบ้านวาวีจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ต่อมาได้รับการสนับสนุนจากชุมชนในพื้นที่ตำบลวาวีที่เล็งเห็นความสำคัญของการศึกษา มอบที่ดินที่เป็นที่ตั้งของโรงเรียนในปัจจุบันให้ดำเนินการก่อสร้างอาคารเรียน ตั้งชื่อว่า “โรงเรียนแม่สรวยวิทยาคม (สาขา)” โดยมี นายปรีชา พัวนุกูลนนท์ เป็นผู้บริหาร โดยจัดส่งนายณรงค์ฤทธิ์ กลิ่นสอน นายประเสริฐ ไชยมหาวรรณ นายเมธี วงค์ครุฑ และนายมานพ สุขพิงค์ ผลัดเปลี่ยนกันมาบริหารงาน
ต่อมาเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ได้ประกาศตั้งเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา ชื่อว่า “โรงเรียนวาวีวิทยาคม” เป็นโรงเรียนแบบสหศึกษา เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น และแต่งตั้งนายสมเจตน์ รัตนสุวรรณ รักษาการในตำแหน่งผู้บริหารโรงเรียน
รัฐสภาหมู่เกาะโอลันด์
รัฐสภาหมู่เกาะโอลันด์ (Ålands lagting; Ahvenanmaan maakuntapäivät) คือสภานิติบัญญัติระบบสภาเดี่ยวของหมู่เกาะโอลันด์ ซึ่งเป็นดินแดนปกครองตนเองและเขตปลอดทหารของฟินแลนด์ซึ่งใช้ภาษาสวีเดนเป็นหลัก รัฐสภาประกอบด้วยสมาชิกจำนวน 30 คน มีวาระคราวละ 4 ปี โดยมาจากการเลือกตั้งระบบสัดส่วนและใช้การจัดสรรที่นั่งโดยวิธีโดนต์
จัตุรัสวุฒิสภา (เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก)
จัตุรัสวุฒิสภา (Сенатская площадь) อดีตใช้ชื่อ จัตุรัสธันวาคม (Площадь Декабристов) ในปี 1925-2008 และ จัตุรัสปีเตอร์ (Петрова площадь) ก่อนปี 1925 เป็นจัตุรัสในนครเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ประเทศรัสเซีย ตั้งอยู่บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำเนวาใหญ่ (Bolshaya Neva) อยู่หน้ามหาวิหารเซนต์ไอแซค ในปี 1925 จัตุรัสถูกเปลี่ยนชื่อเป็น จัตุรัสธันวาคม เพื่อรำลึกถึงกบฎธันวาคม ซึ่งเกิดขึ้นที่จัตุรัสนี้ในปี 1825
จัตุรัสล้อมรอบด้วยอาคารกองทัพเรือไปทางทิศตะวันออก ด้านทิศตะวันตกเป็นอาคารวุฒิสภาและอาคารซีนอด (ปัจจุบันเป็นที่ทำการของศาลรัฐธรรมนูญรัสเซีย) อนุสาวรีย์นักขี่ม้าสัมฤทธิ์ (Bronze Horseman) ตั้งอยุ๋ที่จัตุรัสนี้ ในวันที่ 29 กรกฎาคม 2008 จัตุรัสถูกเปลี่ยนชื่อเป็นจัตุรัสวุฒิสภาซึ่งเป็นชื่อดั้งเดิม
ยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2021–22
ยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2021–22 เป็นฤดูกาลแรกของ ยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก, เป็นการแข่งขันฟุตบอลสโมสรยุโรปถ้วยที่สาม จัดขึ้นโดยยูฟ่า.
รอบชิงชนะเลิศ จะลงเล่นที่ อาเรนากอมเบอตาเร ใน ติรานา, ประเทศแอลเบเนีย. ผู้ชนะเลิศของยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2021–22 จะได้สิทธิ์โดยอัตโนมัติสำหรับ ยูฟ่ายูโรปาลีก ฤดูกาล 2022–23 รอบแบ่งกลุ่ม, เว้นแต่พวกเขาจะมีการจัดการสำหรับ ยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก ฤดูกาล 2022–23 รอบแบ่งกลุ่ม.
การคัดเลือกสโมสร
181 สโมสรจากอย่างน้อย 54 ประเทศ ของสมาชิกยูฟ่าจำนวน 55 ประเทศ จะได้เข้าร่วมการแข่งขันยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2021–22. โดยจะจัดอันดับแต่ละประเทศสำหรับจำนวนของสโมสรที่จะได้เข้าร่วมการแข่งขัน ดังนี้:
การจัดอันดับตามสมาคมฟุตบอล
สำหรับการแข่งขัน ยูฟ่ายูโรปาคอนเฟอเรนซ์ลีก ฤดูกาล 2021–22 จะจัดอันดับอ้างอิงตามค่าสัมประสิทธิ์ของยูฟ่าในปี พ.ศ. 2563 (ค.ศ. 2020) ซึ่งคิดตามผลการแข่งขันฟุตบอลระดับทวีปตั้งแต่ฤดูกาล 2015–16 ถึง 2019–20
ทีม
ป้ายกำกับในวงเล็บแสดงให้เห็นว่าแต่ละทีมมีคุณสมบัติสำหรับพื้นที่ของรอบที่เริ่มต้น:
รอบคัดเลือกรอบสอง, รอบคัดเลือกรอบสามและรอบเพลย์ออฟ แบ่งออกเป็น ตัวแทนที่ชนะเลิศจากลีก (CH) และตัวแทนจากลีก (LP).
CC: 2021 ค่าสัมประสิทธิ์สโมสรยูฟ่า.
หมายเหตุ
รอบคัดเลือกรอบสอง
การจับสลากสำหรับรอบคัดเลือกรอบสองได้จัดขึ้นเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2564, 13:30 CEST. <section end=Q2 /> เลกแรกจะลงเล่นในวันที่ 20, 21 และ 22 กรกฎาคม, และเลกสองจะลงเล่นในวันที่ 27 และ 29 กรกฎาคม.
ผู้ชนะของแต่ละคู่จะได้ผ่านเข้าสู่รอบคัดเลือกรอบสาม. ผู้แพ้จะต้องตกรอบ.
รอบแบ่งกลุ่ม
การจับสลากสำหรับรอบแบ่งกลุ่มจะจัดขึ้นในวันที่ 27 สิงหาคม ค.ศ. 2021, 13:30 CEST (14:30 TRT), ใน อิสตันบูล, ประเทศตุรกี. 32 ทีมได้ถูกจับสลากไปอยู่ในแปดกลุ่มที่มีสี่ทีม. สำหรับการจับสลาก, แต่ละทีมจะมีทีมวางอยู่ในสี่โถ, แต่ละกลุ่มจะมีแปดทีม, ขึ้นอยู่กับพวกเขาในปี ค.ศ. 2021 ค่าสัมประสิทธิ์สโมสรยูฟ่า.
สถิติ
สถิติรวมตั้งแต่รอบคัดเลือก และ รอบเพลย์ออฟ.
เอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์
เอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์ (Age of Mythology: The Titans) เป็นเกมวางแผนเรียลไทม์ภาคต่อของเอจออฟมีโธโลจี พัฒนาโดยเอนเซมเบิลสตูดิโอส์
ในภาคนี้มีการเพิ่มอารยธรรมใหม่เข้าไปในตัวเกม คือ ชาวแอตแลนติส และเทพเจ้าหลักอีกสามองค์ พร้อมกับยูนิตใหม่ สิ่งปลูกสร้างและอำนาจเทพเจ้าใหม่ด้วย นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มคุณลักษณะใหม่เข้าไปอีกหลายประการ ตัวอย่างเช่น การจัดคิวอัตโนมัติ (ซึ่งเป็นการฝึกยูนิตเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยไม่จำเป็นจนกว่าทรัพยากรจะหมด) และการอัญเชิญไททัน สิ่งมีชีวิตขนาดมโหฬารที่อาจเปลี่ยนทิศทางของเกมได้ นักวิจารณ์ได้ให้คะแนนเอจออฟมีโธโลจี: เดอะไททันส์ คิดเป็นเฉลี่ย 84% ตามเกมแรงกิงส์
อ้างอิง
Age of Mythology
นิธิ สมุทรโคจร
นิธิ สมุทรโคจร (เกิด 1 ธันวาคม พ.ศ. 2517) ชื่อเล่น จ๊อบ เป็นนักแสดง นายแบบ และพิธีกรชาวไทย สังกัดสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3
ประวัติ
นิธิ สมุทรโคจร จบการศึกษาจาก คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ เอกวิชาการโฆษณา ในปี พ.ศ. 2539 และมีผลงานละครหลายเรื่อง เช่น กะล่อนคูณสอง, เกียรติยศกบฏรัก, สุดหัวใจ, ขมิ้นกับปูน เป็นต้น และเป็นพิธีกรเกมโชว์และผู้ผลิตรายการสารคดีท่องเที่ยว สมุดโคจร ทางช่อง อมรินทร์ทีวี ช่อง34
ทางด้านชีวิตส่วนตัว เขาแต่งงานกับ "มิกิ" พรพรรณ ชนะรัตนโสภณ สาวนอกวงการบันเทิง ทายาทโรงแรมรอยัลฮิลด์ รีสอร์ทแอนด์สปา มีลูกชายชื่อ ธนิก สมุทรโคจร (เคนโด้) และ ลูกสาวชื่อ ธนินี สมุทรโคจร (เคดาห์) และยังมีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องกับ ดนัย สมุทรโคจร ดารา/นักแสดง อีกด้วย เขานับถือศาสนาอิสลาม
ธุรกิจ
Royal Hills Golf Resort & Spa : รอยัลฮิลล์กอล์ฟ รีสอร์ท แอนด์ สปา เป็นโรงแรม 4-5 ดาว, สนามกอล์ฟ, บริษัทนายหน้าขายที่ดิน กับภรรยานอกวงการทายาทเจ้าของโรงแรมที่จังหวัดนครนายก และก่อตั้งบริษัท สานฟ้า จำกัด เมื่อปี 2548 เพื่อสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ ให้แก่วงการบันเทิง และตอบสนองความต้องการที่หลากหลายทางด้านการตลาดในรูปแบบของงานด้าน Organizer และ Event โดยรายการโทรทัศน์ประกอบไปด้วยรายการ
ทุกวันพฤหัสบดี เวลา 16.55 - 16.57 น. ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย, ช่อง 11 เริ่มตอนแรกวันที่ 4 พฤษภาคม - 27 กรกฎาคม 2560
ประเทศไนเจอร์
ไนเจอร์ หรือ นีแชร์ (อังกฤษและNiger) หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐไนเจอร์ หรือ สาธารณรัฐนีแชร์ (Republic of the Niger; République du Niger) เป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเลที่อยู่ทางใต้ของทะเลทรายสะฮาราในแอฟริกาตะวันตก ตั้งชื่อตามแม่น้ำไนเจอร์ มีอาณาเขตทางใต้จดประเทศไนจีเรียและประเทศเบนิน ตะวันตกจดประเทศมาลี เหนือจดประเทศแอลจีเรียและประเทศลิเบีย ตะวันออกจดประเทศชาด ไนเจอร์มีพื้นที่เกือบ 1,270,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งร้อยละ 80 ถูกปกคลุมด้วยทะเลทรายสะฮารา มีประชากรประมาณ 15 ล้านคน ส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลามและอาศัยอยู่หนาแน่นบริเวณตอนใต้และตะวันตกของประเทศ เมืองหลวงชื่อนีอาเม (Niamey)
รายชื่อรัฐเอกราชเรียงตามสินทรัพย์ต่างประเทศ
ด้านล่างนี้เป็น รายชื่อรัฐอธิปไตยเรียงตามสินทรัพย์ภายนอก ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่อยู่ใน เงินตรา หุ้น และตราสารหนี้ ตารางนี้อ้างอิงจาก รายงานความมั่งคั่งทั่วโลกของอลิอันซ์  ค.ศ. 2011 - 2016
วัดจุกเฌอ
วัดจุกเฌอ [จุก-กะ-เชอ] เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในหมู่ที่ 4 บ้านดอน ตำบลคลองจุกกระเฌอ อำเภอเมืองฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา มีเนื้อที่ 21 ไร่ 3 งาน 15 ตารางวา
คำว่า จุกเฌอ มีความหมายว่า ต้นลำพูหรือต้นไม้ที่ให้แสงสว่างในยามค่ำคืน แม้ยามเดือนมืดก็ยังมีแสงสว่าง
ประวัติของวัดระบุว่าสร้างมาตั้งแต่สมัยพระเจ้าปราสาททองในสมัยกรุงศรีอยุธยา แต่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติระบุว่าตั้งวัดเมื่อ พ.ศ. 2332 แต่เดิมเป็นวัดป่า มีสิ่งก่อสร้างคืออุโบสถไม้เก่าและพระประธานองค์เก่าที่เป็นปูนปั้นก่ออิฐถือปูน ฐานชุกชีสูง ศิลปะอยุธยา ซึ่งต่อมาอิฐแดงที่ก่อหมดอายุจึงยุบลง จึงได้บรรจุเอาไว้ใต้ฐานพระประธานโบสถ์อุโบสถในปัจจุบัน วัดได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งแรกราว พ.ศ. 2409 แต่เดิมตั้งอยู่ริมแม่น้ำบางปะกงแต่เกิดการกัดเซาะของตลิ่งจึงได้ย้ายที่ตั้งวัดถึงสองครั้ง คือเมื่อ พ.ศ. 2409 และ พ.ศ. 2480 แล้วย้ายมาที่ตั้งปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2504
อุโบสถหลังใหม่สร้างเมื่อ พ.ศ. 2475 โดยมีตระกูลนางส้มลิ้ม สาริกภูติ ร่วมกับหลวงฤทธิ์ณรงค์รอน (หลวงเจ๊ก แสงมณี แห่งคลองบางหลวง) พร้อมด้วยคุณนายพริ้ง คุณนายแจ่ม แสงมณี และศรัทธาญาติโยมทั้งหลายโดยการนำของพระอธิการแสง เจ้าอาวาสในขณะนั้น ทั้งยังหล่อพระประธานองค์ใหม่พร้อมทั้งพระโมคคัลลานะและพระสารีบุตร มีนามว่า หลวงพ่อโต สมปรารถนา ภายหลังได้รับบริจาคที่ดินจำนวน 343 ไร่ ที่ตำบลบึงเทพยา (ตำบลบางน้ำเปรี้ยว) อำเภอบางน้ำเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ต่อมา ตระกูลของนายเซ้ นางจู ตระกูลโกมลภิส ได้ถวายที่ดินชายแม่น้ำทางด้านฝั่งซ้ายของวัดเพิ่มเติม เมื่อสร้างอุโบสถ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2480
สิ่งศักดิ์สิทธิ์ในวัดคือท้าวเวสสุวรรณ 2 องค์ องค์ซ้ายมีนามว่า ท้าวรุ่งเรือง มีผิวกายสีม่วง องค์ขวามีนามว่า ท้าวร่ำรวย มีกายสีแดง ผู้ที่มามักจะขอเรื่องค้าขาย ขอให้ร่ำรวย และมักจะแก้บนด้วยการจุดประทัด วัดยังมีเกจิอาจารย์คือหลวงพ่อช้าง
รัฐบาเยลซา
บาเยลซา เป็นรัฐในภาคใต้ของไนจีเรียในภูมิภาคหลักของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำไนเจอร์ อยู่ระหว่างรัฐเดลตากับรัฐริเวอส์ เมืองหลวงคือเยนาโกอา ภาษาหลักที่ใช้พูดคือภาษาอีจอพร้อมภาษาถิ่นเช่น Kolukuma, Mein, Bomu, Nembe, Epie Atisa และ Ogbia เช่นเดียวกับรัฐอื่น ๆ ในไนจีเรีย ภาษาอังกฤษเป็นภาษาราชการ รัฐก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1996 โดยแบ่งพื้นที่จากรัฐริเวอส์ และเป็นหนึ่งในรัฐที่ใหม่ที่สุดของสหพันธ์สาธารณรัฐไนจีเรีย
ปรัชญาวัฒนธรรม
ปรัชญาวัฒนธรรม เป็นปรัชญาสาขาหนึ่งที่ตรวจสอบสาระสำคัญและความหมายของวัฒนธรรม
จินตนิยมแบบเยอรมัน
อิมมานูเอล คานท์ ( Immanuel Kant ) นักปรัชญาชาวเยอรมัน (1724–1804) ได้กำหนดนิยามแบบปัจเจกนิยมของ "การสว่างวาบทางปัญญา" ซึ่งคล้ายกับแนวคิดของ bildung : "การสว่างวาบทางปัญญาคือการอุบัติความไม่สมบูรณ์ขึ้นในตัวมนุษย์เอง" เขาโต้แย้งว่าความไม่สมบูรณ์นี้ไม่ได้มาจากการขาดความเข้าใจ แต่มาจากการขาดความกล้าที่จะคิดอย่างเสรี  เพื่อต่อต้านความขี้ขลาดทางปัญญา  ค้านท์กระตุ้นโดยกล่าวว่า : Sapere aude "กล้าที่จะฉลาด!" ปฏิกิริยาที่มีต่อค้านท์ อย่างนักวิชาการชาวเยอรมัน อย่างเช่น โยฮัน ก็อทฟริท แฮร์เดอร์ (Johann Gottfried Herder) (1744–1803) แย้งว่าความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ซึ่งจำเป็นต้องใช้รูปแบบที่คาดเดาไม่ได้และมีรูปแบบที่หลากหลายกว่ามีความสำคัญพอ ๆ กับความมีเหตุผลของมนุษย์ ยิ่งไปกว่านั้นแฮร์เดอร์ได้เสนอรูปแบบสะสมจาก bildung : "สำหรับแฮร์เดอร์แล้ว Bildung คือประสบการณ์ทั้งหมดที่มอบอัตลักษณ์ที่สอดคล้องกันและความรู้สึกถึงการมีโชคชะตาร่วมกันให้กับผู้คน" ในปี ค.ศ. 1795 วิลเฮล์ม ฟอน ฮุมโบลด์ นักภาษาศาสตร์และนักปรัชญาผู้ยิ่งใหญ่ (1767 - 1835) เรียกร้องให้มีมานุษยวิทยาที่จะสังเคราะห์ความสนใจของคานท์และเฮอร์เดอร์เข้าไว้ด้วยกัน   ในช่วงยุคโรแมนติก นักวิชาการในเยอรมนี โดยเฉพาะผู้ที่เกี่ยวข้องกับขบวนการชาตินิยม - เช่นการต่อสู้ของชาตินิยมเพื่อสร้าง "เยอรมนี" เกิดขึ้นจากความแตกต่างหลากหลายและการต่อสู้ของกลุ่มชาตินิยมโดยชนกลุ่มน้อยที่ต่อต้านจักรวรรดิออสเตรีย - ฮังการี  พัฒนาให้ครอบคลุมมากขึ้นความคิดของวัฒนธรรมในฐานะ " โลกทัศน์ " ( Weltanschauung ) ตามความคิดแนวนี้  กลุ่มชาติพันธุ์แต่ละกลุ่มมีโลกทัศน์ที่แตกต่างกันซึ่งไม่สามารถเทียบได้กับโลกทัศน์ของกลุ่มอื่น ๆ  แม้ว่าจะมีมุมมองที่ครอบคลุมมากกว่ามุมมองก่อนหน้านี้  แต่แนวทางวัฒนธรรมนี้ยังคงทำให้เกิดความแตกต่างระหว่างวัฒนธรรม "อารยะ" และวัฒนธรรม "ดั้งเดิม" หรือ วัฒนธรม "ชนเผ่า"
ในปีพ. ศ. 2403 อดอล์ฟ บาสเตียน (1826–1905) ได้โต้แย้งเรื่อง "ความเป็นหนึ่งเดียวทางจิตวิทยาของมนุษยชาติ" เขาได้เสนอว่าการเปรียบเทียบทางวิทยาศาสตร์ของสังคมมนุษย์ทั้งหมดจะแสดงให้เห็นว่าโลกทัศน์ที่แตกต่างกันนั้นประกอบด้วยองค์ประกอบพื้นฐานที่เหมือนกัน  ตามแนวคิดของบาสเตียนนั้น  สังคมมนุษย์ทั้งหมดร่วมกันแบ่งปันชุด "ความคิดพื้นฐาน" ( Elementargedanken ); วัฒนธรรมที่แตกต่างกันหรือ "ความคิดพื้นเมือง" ที่แตกต่างกัน ( Völkergedanken ) เป็นการปรับเปลี่ยนความคิดพื้นฐานในท้องถิ่น  มุมมองนี้ปูทางไปสู่ความเข้าใจวัฒนธรรมสมัยใหม่ Franz Boas (1858-1942) ได้รับการปลูกฝังในประเพณีนี้  และเขาได้นำออกมาใช้ด้วยเมื่อเขาออกจากเยอรมนีไปยังสหรัฐอเมริกา
จินตนิยมแบบอังกฤษ
ในศตวรรษที่ 19 Matthew Arnold (1822–1888) เป็นเป็นนักปรัชญามนุษยนิยม นักเขียนเรียงความและกวีชาวอังกฤษ  เขาใช้คำศัพท์ "วัฒนธรรม" เพื่ออ้างถึงอุดมคติของการขัดเกลาของมนุษย์แต่ละคน แนวคิดของวัฒนธรรมนี้ก็เปรียบได้กับแนวคิด Bildung ของเยอรมัน  เขากล่าวว่า " ...  วัฒนธรรมเป็นการแสวงหาความสมบูรณ์แบบของสรรพสิ่งโดยให้ความหมายในการรับรู้ในทุกเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเรามากที่สุด  และเป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่ได้เกิดจากความคิดและคำพูดที่อยู่ในโลกของเรา"