cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
การสวรรคตและพิธีฝังพระบรมศพสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร
8 กันยายน
วันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2565 เวลาเช้า เจ้าชายชาลส์และเจ้าหญิงแอนน์ พระราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินไปยังปราสาทแบลมอรัล เพื่อเข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ลิซ ทรัสส์ นายกรัฐมนตรี ได้รับแจ้งจากเลขาธิการคณะรัฐมนตรีว่าพระอาการประชวรของสมเด็จพระราชินีนาถค่อนข้างหนัก
เวลา 12.00 น. ทรัสส์ได้รับแจ้งข่าวการประชวรของสมเด็จพระราชินีนาถเพิ่มเติมจากรองผู้นำฝ่ายค้านในสภาสามัญชน ครึ่งชั่วโมงหลังจากนั้น สำนักพระราชวังบักกิงแฮม ออกแถลงการณ์ว่า คณะแพทย์ได้เข้าดูแลสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 อย่างใกล้ชิดที่ปราสาทแบลมอรัล หลังจากคณะแพทย์มีความกังวลต่อพระพลานามัยของพระองค์ หลังจากประกาศดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ พระบุตรและพระสุณิสาของสมเด็จพระราชินีนาถที่เหลือทั้งหมด รวมทั้งเจ้าชายวิลเลียม ได้เสด็จพระราชดำเนินตามมาสมทบที่ปราสาทแบลมอรัล
สิบนาทีหลังแถลงการณ์สำนักพระราชวัง บรรษัทแพร่ภาพกระจายเสียงอังกฤษ (บีบีซี) ได้ยกเลิกโปรแกรมปกติทั้งหมดเพื่อเข้าสู่รายการพิเศษติดตามพระอาการประชวรของสมเด็จพระราชินีนาถ โดยพนักงานบีบีซีทั้งหมดสวมชุดสีดำ สถานีโทรทัศน์อื่น ๆ ของสหราชอาณาจักรก็มีช่วงรายงานพิเศษในการนี้เช่นเดียวกัน หนึ่งชั่วโมงต่อมาผู้สื่อข่าวบีบีซีคนหนึ่งทวีตข้อความว่าสมเด็จพระราชินีนาถสวรรคตแล้ว ก่อนจะลบออกไป
เวลา 15.10 น. สมเด็จพระราชินีนาถสวรรคต โดยสำนักทะเบียนราษฎร์แห่งชาติสกอตแลนด์ ได้เผยแพร่ใบมรณบัตรของสมเด็จพระราชินีนาถ เมื่อวันที่ 29 กันยายน โดยระบุสาเหตุว่า “ทรงพระชราภาพ”
เวลา 16.30 น. ทรัสส์ได้รับแจ้งข่าวดังกล่าวจากเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ครึ่งชั่วโมงต่อมาพระบรมวงศานุวงศ์ชั้นสูงของสหราชอาณาจักร ซึ่งรวมถึงเจ้าชายวิลเลียม, เจ้าชายแอนดรูว์, เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด และ โซฟี เคาน์เตสแห่งเวสเซกซ์ เสด็จพระราชดำเนินถึงปราสาทแบลมอรัล
เวลา 18.30 น. ทวิตเตอร์พระราชวงศ์สหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นหนึ่งในบัญชีโซเชียลมีเดียทางการของสำนักพระราชวัง ทวีตข้อความประกาศว่า สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 เสด็จสวรรคตด้วยพระอาการสงบ โดยสมเด็จพระราชาธิบดีและสมเด็จพระราชินี จะยังประทับที่ปราสาทแบลมอรัล และมีกำหนดเสด็จพระราชดำเนินกลับกรุงลอนดอนในวันรุ่งขึ้น
หลังจากนั้นไม่นาน ฮิว เอ็ดเวิดส์ เป็นบุคคลแรกที่ประกาศข่าวการสวรรคตของสมเด็จพระราชินีนาถผ่านสถานีโทรทัศน์ในเครือข่ายบีบีซีทั้งหมด ยกเว้นบีบีซีทรี, บีบีซีโฟร์, ซีบีบีซี, และซีบีบีส์ เอ็ดเวิดส์อ่านประกาศสำนักพระราชวังบักกิงแฮมแบบคำต่อคำโดยไม่มีการออกความเห็นอื่นใดเพิ่มเติม หลังจากนั้นจึงมีการเปิดเพลงชาติสหราชอาณาจักร มีผู้ประมาณการว่าประชากรสหราชอาณาจักรอย่างน้อย 16 ล้านคน รับชมการประกาศข่าวดังกล่าว
มีการลดธงชาติสหราชอาณาจักรครึ่งเสาที่พระราชวังบักกิงแฮม, ปราสาทแบลมอรัล และบ้านเลขที่ 10 ถนนดาวนิง สำหรับธงพระราชอิสริยยศจะลดครึ่งเสาแล้วกลับมาชักสุดปลายเสาเช่นเดิม
เวลา 20.00 น. เจ้าชายแฮร์รี ดยุกแห่งซัสเซกซ์ เสด็จพระราชดำเนินถึงปราสาทแบลมอรัล ทั้งนี้พระชายาและพระบุตรทั้งสองของเจ้าชายแฮร์รี มิได้ตามเสด็จมาด้วย
9 กันยายน
สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 และสมเด็จพระราชินีคามิลลา เสด็จพระราชดำเนินจากปราสาทแบลมอรัลมายังพระราชวังบักกิงแฮม ในการนี้ทรงเยี่ยมประชาชนที่มาแสดงความอาลัยนอกรั้วพระราชวัง จากนั้น สมเด็จพระราชาธิบดีแห่งสหราชอาณาจักร พระราชทานพระบรมราชวโรกาส ให้ลิซ ทรัสส์ นายกรัฐมนตรี เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทเป็นการส่วนพระองค์ ก่อนมีพระราชดำรัสสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ในรายการพิเศษของบีบีซี โดยในพระราชดำรัสแรกหลังขึ้นครองราชย์ สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 ประกาศให้ราชสำนักไว้ทุกข์จนถึงวันพิธีฝังพระบรมศพสมเด็จพระบรมราชชนนี และต่อเนื่องไปอีกเจ็ดวัน ทั้งนี้ บีบีซีได้ถ่ายทอดกระแสพระราชดำรัสของสมเด็จพระราชกุมารีและเจ้าชายเอ็ดเวิร์ดด้วย
วันเดียวกัน มีการยิงสลุตจากทหารปืนใหญ่และทหารเรือ  ส่วนในโบสถ์สำคัญมีการลั่นระฆัง   นอกจากนี้ สำนักพระราชวังและรัฐบาลสหราชอาณาจักรยังได้จัดทำคู่มือแนวทางปฏิบัติในช่วงการไว้ทุกข์  โดยในส่วนของรัฐบาลนั้น มิได้บังคับให้กิจการต่าง ๆ ต้องปิดในช่วงดังกล่าว
10 กันยายน
มีพิธีประกาศการขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์ชาลส์ที่ 3  และมีการเตรียมการสำหรับขบวนเคลื่อนหีบพระบรมศพสมเด็จพระราชินีนาถ จากปราสาทแบลมอรัลมายังพระราชวังฮอลีรูด และต่อไปยังอาสนวิหารเซนต์ไจล์ในเอดินบะระ ตามลำดับ เพื่อให้ประชาชนเข้าแสดงความอาลัย
สำนักพระราชวังบักกิงแฮมประกาศว่า พิธีฝังพระบรมศพกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 19 กันยายน รัฐบาลสหราชอาณาจักรกำหนดให้วันดังกล่าวเป็นวันหยุดธนาคาร
11 กันยายน
เวลา 10.06 น. มีขบวนเคลื่อนพระบรมศพจากปราสาทแบลมอรัลมายังพระราชวังฮอลีรูด โดยสมเด็จพระราชกุมารีเสด็จพระราชดำเนินตามพระบรมศพในขบวนดังกล่าวพร้อมด้วยพระสวามี ขบวนดังกล่าวถึงพระราชวังฮอลีรูดในเวลา 16.23 น. ทั้งนี้ เจ้าชายแอนดรูว์, เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด และเคาน์เตสแห่งเวสเซกซ์ ได้ประทับรอขบวนพระบรมศพที่พระราชวังฮอลีรูดก่อนหน้านี้แล้ว
วันเดียวกัน สมเด็จพระราชาธิบดีพระราชทานพระบรมราชวโรกาส ให้เลขาธิการสำนักกิจการเครือจักรภพและข้าหลวงใหญ่ของรัฐเครือจักรภพทั้งหมด เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ณ พระราชวังบักกิงแฮม นอกจากนี้ บีบีซีวันได้ปรับผังรายการกลับสู่ปกติ แต่จะยังเสนอข่าวที่เกี่ยวข้องกับการสวรรคตและพิธีต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง ส่วนไอทีวี, ช่อง 4 และสกาย เริ่มกลับมาแสดงโฆษณาอีกครั้งหลังหยุดไปตั้งแต่ประกาศการสวรรคต
12 กันยายน
สมเด็จพระราชาธิบดีและสมเด็จพระราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปยังพระราชวังเวสต์มินสเตอร์ เพื่อทรงร่วมพิธีแสดงความอาลัยของรัฐสภา จากนั้นทั้งสองพระองค์ประทับเครื่องบินพระที่นั่ง เสด็จพระราชดำเนินไปยังนครเอดินบะระ เพื่อทรงร่วมพิธีแสดงความอาลัยของรัฐสภาสกอตแลนด์ และทรงร่วมกระบวนอัญเชิญพระบรมศพจากพระราชวังฮอลีรูดไปยังอาสนวิหารเซนต์ไจล์ร่วมกับพระบรมวงศานุวงศ์  อาสนวิหารได้เปิดให้ประชาชนเข้าแสดงความอาลัยได้หนึ่งวัน โดยมีผู้เข้ามาแสดงความอาลัยประมาณ 33,000 คน ทั้งนี้ หีบพระบรมศพจะได้รับการคลุมด้วยธงพระราชอิสริยยศและประดับด้วยมงกุฎแห่งสกอตแลนด์
ในเวลา 19.40 น. พระบุตรของสมเด็จพระราชินีนาถทั้งสี่ได้ประทับยืนเฝ้าหีบพระบรมศพตามธรรมเนียมเป็นเวลาสิบนาที  โดยสมเด็จพระราชกุมารีทรงเป็นเจ้านายฝ่ายในพระองค์แรกที่เข้าร่วมพิธีดังกล่าว นับตั้งแต่การมีขึ้นครั้งแรกของธรรมเนียมนี้ในงานพระบรมศพสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2479
ทนงศักดิ์ อภิรักษ์โยธิน
พลเอก ทนงศักดิ์ อภิรักษ์โยธิน เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2496 อดีตราชองครักษ์พิเศษ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม อดีตเป็นผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก และได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นปลัดกระทรวงกลาโหม สืบต่อจาก พล.อ.เสถียร เพิ่มทองอินทร์ ที่เกษียณอายุราชการ ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2555
การศึกษา
จบการศึกษาจากโรงเรียนบุญวาทย์วิทยาลัย พล.อ. ทนงศักดิ์ เป็นนักเรียนโรงเรียนเตรียมทหาร รุ่นที่ 11 โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า รุ่นที่ 22
การทำงาน
พล.อ. ทนงศักดิ์ เป็นอดีตผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก ได้รับการสนับสนุนจาก พล.อ.อ. สุกำพล สุวรรณทัต รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ให้ดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงกลาโหม สืบต่อจาก พล.อ. เสถียร เพิ่มทองอินทร์ ระหว่างวันที่ 5 ตุลาคม พ.ศ. 2553 ถึงวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2553 เขาเป็นกรรมการศูนย์อำนวยการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉิน
อินเซนิควาเรียม
อินเซนิควาเรียม (Insaniquarium) เป็นวิดีโอเกมจำลองสัตว์เลี้ยงที่พัฒนาโดยฟลายอิงแบร์เอนเตอร์เทนเมนต์ (Flying Bear Entertainment) และป็อปแคปเกมส์ ชื่อเกมเกิดจากการผสมกันระหว่างคำว่า insanity (ความบ้าคลั่ง) และ aquarium (ตู้ปลา)
อินเซนิควาเรียมรุ่นดีลักซ์ (Insaniquarium Deluxe) มีคุณสมบัติที่เพิ่มขึ้นมาจากอินเซนิควาเรียมรุ่นดั้งเดิม ได้แก่ สัตว์เลี้ยง (pets) โหมดการเล่นเกมหลายแบบ และสกุลเงินชนิดหนึ่งที่เรียกว่า "เปลือกหอย" (shells) โดยผู้เล่นสามารถสะสมเปลือกหอยได้เรื่อย ๆ ในระหว่างเล่นเกม โดยเปลือกหอยที่ได้นี้สามารถนำไปซื้อสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ เพิ่มเติม หรือเพิ่มจำนวนสัตว์เลี้ยงในโหมดตู้ปลาจำลอง (Virtual Tank) และนำตู้ปลาจำลองนี้ไปตั้งเป็นสกรีนเซฟเวอร์ได้
วิธีเล่น
ในเกมจะมีโหมดการเล่นอยู่ทั้งหมด 4 โหมด ได้แก่ โหมดผจญภัย (Adventure) โหมดจับเวลา (Time Trial) โหมดท้าทาย (Challenge Mode) และโหมดตู้ปลาจำลอง (Virtual Tank) โดยระหว่างที่เล่นเกม ผู้เล่นจะต้องดูแลปลาทองและสัตว์เลี้ยงอื่น ๆ ภายในตู้ปลา โดยแต่ละด่านจะเริ่มด้วยปลาทองสองตัว หรืออาจมีตัวผสมพันธุ์หนึ่งตัวซึ่งจะทำให้ผู้เล่นได้ปลาทองเพิ่มอีกหนึ่งตัว โดยปลาหางนกยูงและปลาอื่น ๆ จะปล่อยเงินเหรียญหรืออาจเป็นเปลือกหอยลงมาด้านล่างของตู้ปลา โดยผู้เล่นจะต้องคลิกที่เหรียญหรือเปลือกหอยนั้นเพื่อเก็บสะสมและนำเงินเหล่านี้ไปซื้อสัตว์เลี้ยง อาหาร หรืออัปเกรดอย่างอื่นเพิ่ม เช่น อัปเกรดอาวุธที่ใช้ยิงเมื่อมีเอเลี่ยนเข้ามา เพิ่มขีดจำกัดอาหารที่สามารถป้อนได้ในครั้งเดียวกัน โดยผู้เล่นจะต้องให้อาหารสัตว์เลี้ยง เพื่อให้สัตว์เลี้ยงมีชีวิตรอดอยู่ได้ ซึ่งอาจเป็นอาหารปลาที่ผู้เล่นซื้อ หรือเป็นปลาสายพันธุ์อื่น นอกจากนี้ ผู้เล่นยังต้องป้องกันไม่ให้เอเลี่ยนเข้ามากินสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ ในตู้ปลาจนหมด โดยเอเลี่ยนจะเข้ามาเป็นช่วงสั้น ๆ โดยผู้เล่นสามารถกำจัดเอเลี่ยนได้โดยการคลิกเมาส์ที่ตัวเอเลี่ยนเพื่อยิงเอเลี่ยนจนกว่าเอเลี่ยนจะหายไป โดยในอินเซนิควาเรียมรุ่นดั้งเดิมจะมีเอเลี่ยนอยู่ 4 ชนิด ส่วนในรุ่นดีลักซ์จะมีอยู่ 8 ชนิด
การสวรรคตและพิธีฝังพระบรมศพสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร
14 กันยายน
ในวันที่ 14 กันยายน กระบวนพระบรมราชอิสริยยศอัญเชิญหีบพระบรมศพโดยราชรถปืนใหญ่ของกรมทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์ เคลื่อนจากพระราชวังบักกิงแฮมไปยังพระราชวังเวสต์มินสเตอร์ ด้วยอัตราการเดิน 75 ก้าวต่อนาที โดยสมเด็จพระราชาธิบดี สมเด็จพระราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จพระราชดำเนินในกระบวนดังกล่าวด้วย อนึ่ง เจ้าชายแอนดรูว์ ดยุกแห่งยอร์ก และเจ้าชายแฮร์รี ดยุกแห่งซัสเซกซ์ มิได้ฉลองพระองค์เครื่องแบบทหาร เนื่องจากทั้งสองมิได้ทรงปฏิบัติพระราชภารกิจของราชวงศ์
พระบรมศพจะประดิษฐานที่พระราชวังเวสต์มินสเตอร์ให้ประชาชนเข้าแสดงความอาลัยเป็นเวลาสี่วัน ทั้งนี้ หีบพระบรมศพจะได้รับการประดับด้วยมงกุฎอิมพีเรียลสเตต, ลูกโลกประดับกางเขน และคทาประดับกางเขน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องราชกกุธภัณฑ์สหราชอาณาจักร บีบีซีได้ถ่ายทอดสดการเคลื่อนกระบวนนี้ตลอดพิธี
16–18 กันยายน
ในวันที่ 16 กันยายน สมเด็จพระราชาธิบดีและสมเด็จพระราชินี จะเสด็จพระราชดำเนินไปยังเวลส์ เป็นการเสร็จสิ้นพระราชภารกิจในการทรงรับการแสดงความอาลัยสมเด็จพระราชินีนาถจากชาติในสหราชอาณาจักรทั้งสี่
ในวันที่ 18 กันยายน เวลา 20.00 น. มีการจัดกิจกรรมยืนสงบนิ่งเป็นเวลาหนึ่งนาทีทั่วสหราชอาณาจักร
พิธีแสดงความอาลัย
พระบรมศพสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ได้ประดิษฐานภายในโถงใหญ่ของพระราชวังเวสต์มินสเตอร์ เพื่อให้ประชาชนแสดงความอาลัยเป็นเวลาสี่วัน ตั้งแต่วันที่ 15–18 กันยายน พ.ศ. 2565 บีบีซีและไอทีวีได้ถ่ายทอดสดพิธีนี้ตลอดทั้งสี่วัน ประชาชนได้มารอแสดงความอาลัยก่อนพิธีดังกล่าว 48 ชั่วโมง โดยแถวเข้าคิวนั้นยาวประมาณ 5 ไมล์ หรือ 8 กิโลเมตร
พิธีฝังพระบรมศพ
พิธีพระบรมศพสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร จัดขึ้นเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2565 เวลา 11.00 น. ณ เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ โดยเป็นพิธีพระบรมศพที่เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์เป็นครั้งแรกหลังพิธีพระบรมศพพระเจ้าจอร์จที่ 2 แห่งบริเตนใหญ่ ในปี พ.ศ. 2303
หลังจากพิธีทางการที่เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ ได้มีการอัญเชิญพระบรมศพไปยัง โบสถ์น้อยเซนต์จอร์จ ปราสาทวินด์เซอร์ เพื่อนำไปฝังเคียงข้างเจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ พระราชสวามี รวมทั้งพระบรมศพสมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 6 พระราชชนก, พระบรมศพสมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ พระราชชนนี และพระอัฐิเจ้าหญิงมาร์กาเร็ต เคานท์เตสแห่งสโนว์ดอน พระกนิษฐภคินี
ในพิธีดังกล่าว มีสมาชิกพระราชวงศ์ ผู้นำ และผู้แทนจากทั่วโลกร่วมงาน ซึ่งภายในเวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ได้จัดเตรียมที่นั่งไว้สูงสุด 2,200 ที่นั่ง โดยบีบีซี, ไอทีวี  และสกาย ได้ถ่ายทอดสดพิธีนี้ตลอดงาน
รัฐบาลสหราชอาณาจักรกำหนดให้วันพิธีดังกล่าวเป็นวันหยุดธนาคาร นอกจากนี้ สถานศึกษาทุกแห่งในสหราชอาณาจักร  และกิจการอีกจำนวนหนึ่ง ก็จะหยุดทำการในวันดังกล่าวเช่นเดียวกัน ซึ่งรวมถึงตลาดหลักทรัพย์ลอนดอน
การสืบราชสมบัติ
เมื่อสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 เสด็จสวรรคต เจ้าชายชาลส์ได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ของสหราชอาณาจักรและเครือจักรภพทันที ทรงพระนามว่า สมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3
สำหรับพระอิสริยยศก่อนขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระเจ้าชาลส์ที่ 3 จะรวมเข้ากับราชบัลลังก์ ยกเว้นเพียง ดยุกแห่งคอร์นวอลล์ ซึ่งถูกส่งต่อไปยังพระราชโอรสองค์โตและมกุฏราชกุมารอันได้แก่ เจ้าชายวิลเลียม เจ้าชายแห่งเวลส์
สภาการขึ้นครองราชย์แห่งสหราชอาณาจักรมีการประชุมในวันที่ 10 กันยายน ณ พระราชวังเซนต์เจมส์ เพื่อประกาศการขึ้นครองราชย์ของกษัตริย์พระองค์ใหม่อย่างเป็นทางการ โดยผู้มีสิทธิเข้าร่วมประชุมมีกว่า 700 คน สำหรับพระราชพิธีราชาภิเษก คาดว่าจะจัดขึ้นหลังพิธีฝังพระบรมศพของพระบรมราชชนนี
รายการกีฬา
การแข่งขันฟุตบอลพรีเมียร์ลีก และสกอตติชพรีเมียร์ชิปประกาศเลื่อนการแข่งขัน หลังจากมีการประกาศถึงการสวรรคตของสมเด็จพระราชินีนาถ มีปฏิกิริยาบางส่วนไม่เห็นด้วยกับการเลื่อนการแข่งขันดังกล่าว แกรี เนวิล อดีตนักฟุตบอล มองว่าการให้แข่งขันต่อไป แต่มีการแสดงความไว้อาลัยให้กับสมเด็จพระราชินีนาถจะเป็นการเทิดพระเกียรติแก่พระองค์มากกว่า
ในการแข่งขันฟุตบอลยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก ที่มีการแข่งขันในสหราชอาณาจักร ได้แก่คู่ระหว่างเรนเจอร์สกับนาโปลี, เชลซีกับเร็ดบุลซัลทซ์บวร์ค และแมนเชสเตอร์ซิตีกับโบรุสซีอาดอร์ทมุนท์ มีการงดบรรเลงเพลงประจำการแข่งขันเพื่อรำลึกแก่สมเด็จพระราชินีนาถ แฟนบอลมีการร้องเพลง "ก็อดเซฟเดอะคิง" เพื่อเป็นการรำลีกแก่สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 ที่กลาสโกว์มีการเปิดเพลงในสนามไอบร็อกซ์สเตเดียม หลังการยืนสงบนิ่งไว้อาลัยแก่พระองค์ ที่สแตมฟอร์ดบริดจ์มีการห้อยแบนเนอร์ "ขอพระราชินีสู่สวรรคาลัย" (RIP Your Majesty) บริเวณอัฒจันทร์ฝั่งเดอะเชดเอนด์ (The Shed End)
สงครามเวียดนาม
สงครามเวียดนาม (Chiến tranh Việt Nam) หรืออีกชื่อหนึ่งว่า สงครามอินโดจีนครั้งที่สอง และในเวียดนามเรียก สงครามต่อต้านอเมริกา (Kháng chiến chống Mỹ) หรือเรียกง่าย ๆ ว่า สงครามอเมริกา เป็นความขัดแย้งในเวียดนาม ลาว และกัมพูชา ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2498 จนกรุงไซ่ง่อนถูกยึด เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2518 เป็นสงครามอินโดจีนครั้งที่สองและเป็นการต่อสู้ระหว่างเวียดนามเหนือและเวียดนามใต้อย่างเป็นทางการ เวียดนามเหนือได้รับการสนับสนุนจากสหภาพโซเวียต และจีน และประเทศพันธมิตรฝ่ายลัทธิคอมมิวนิสต์อื่น เวียดนามใต้ได้รับการสนับสนุนโดยสหรัฐ เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ ออสเตรเลีย ไทย และประเทศพันธมิตรฝ่ายต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์อื่น บางคนถือสงครามนี้เป็นสงครามตัวแทนในยุคสงครามเย็น ซึ่งกินระยะเวลาถึง 19 ปี โดยการมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงของสหรัฐสิ้นสุดลงในปี 2516 และรวมไปถึงสงครามกลางเมืองลาว และสงครามกลางเมืองกัมพูชาซึ่งจบลงด้วยทั้งสามประเทศได้กลายเป็นคอมมิวนิสต์ในปี 2518
ความขัดแย้งเกิดขึ้นจากสงครามอินโดจีนครั้งที่ 1 ต่อคอมมิวนิสต์ที่นำโดยเหวียตมิญ ภายหลังฝรั่งเศสถอนตัวออกจากอินโดจีนในปี พ.ศ. 2497 สหรัฐเป็นผู้ให้การสนับสนุนทางการเงินและการทหารสำหรับรัฐเวียดนามใต้ต่อเวียดกง แนวร่วมประชาชนเวียดนามใต้ที่รับคำสั่งจากเวียดนามเหนือ ริเริ่มทำสงครามกองโจรในเวียดนามใต้ เวียดนามเหนือยังบุกครองลาวในช่วงกลางปี 2493 เพื่อสนับสนุนกบฏ มีการสร้างเส้นทางสายโฮจิมินห์เพื่อส่งกำลังบำรุงและเสริมกำลังให้แก่เวียดกง การมีส่วนร่วมของสหรัฐเพิ่มมากขึ้นในสมัยประธานาธิบดี จอห์น เอฟ. เคนเนดี ผ่านโครงการกลุ่มที่ปรึกษาความช่วยเหลือทางทหาร (MAAG) จากที่ปรึกษาการทหารไม่ถึง 1,000 นายในปี พ.ศ. 2502 เพิ่มเป็น 16,000 นายในปี พ.ศ. 2506 ในปี พ.ศ. 2506 เวียดนามเหนือส่งทหาร 40,000 นายไปรบในเวียดนามใต้ เวียดนามเหนือได้รับการสนับสนุนอย่างมากจากสหภาพโซเวียตและสาธารณรัฐประชาชนจีน
ในเดือนสิงหาคม 2507 เกิดอุบัติการณ์อ่าวตังเกี๋ยซึ่งอ้างว่าเรือพิฆาตของสหรัฐปะทะกับเรือจู่โจมเร็วของเวียดนามเหนือ รัฐสภาสหรัฐตอบโต้โดยผ่านข้อมติอ่าวตังเกี๋ย มอบอำนาจให้ประธานาธิบดีลินดอน บี. จอห์นสันอย่างกว้างขวางในการเพิ่มทหารสหรัฐ เขาออกคำสั่งให้วางกำลังหน่วยรบเป็นครั้งแรก และเพิ่มจำนวนกำลังพลเป็น 184,000 นาย เมื่อผ่านมาถึงจุดนี้ กองทัพประชาชนเวียดนาม มีส่วนร่วมในการสงครามตามแบบกับกองทัพสหรัฐและเวียดนามใต้ ทุกปีนับจากนั้น มีการเสริมสร้างทหารสหรัฐอย่างมาก แม้มีความคืบหน้าเพียงเล็กน้อย กองทัพสหรัฐและเวียดนามใต้อาศัยความเป็นเจ้าเวหาและอำนาจการยิงที่เหนือกว่าดำเนินการค้นหาและทำลาย สหรัฐยังดำเนินการรณรงค์ทิ้งระเบิดทางยุทธศาสตร์ขนานใหญ่ต่อเวียดนามเหนือและลาว
การรุกตรุษญวนในปี 2511 แสดงถึงการขาดความคืบหน้าด้วยหลักนิยมนี้ โดยเวียดกงและกองทัพประชาชนเวียดนาม ลงมือรุกในเมืองขนานใหญ่ตลอดปีนั้น การสนับสนุนสงครามในประเทศของสหรัฐเริ่มลดลงกองทัพสาธารณรัฐเวียดนาม ขยายขนาดหลังปล่อยปะละเลยก่อนหน้านี้ภายหลังจากตรุษญวนและยึดแบบตามหลักนิยมสหรัฐ ในปีนั้นเวียดกงเสียรี้พลไป 50,000 นาย โครงการฟีนิกซ์ของสำนักข่าวกรองกลาง ยิ่งลดระดับสมาชิกภาพและขีดความสามารถของเวียดกงเมื่อถึงสิ้นปี เวียดกงลดปฏิบัติการกองโจรอย่างมาก และเพิ่มความจำเป็นสำหรับการใช้ทหารตามแบบ กองทัพประชาชนเวียดนามจากเวียดนามเหนือ  ในปี 2512 เวียดนามเหนือประกาศตั้งรัฐบาลปฏิวัติชั่วคราวในเวียดนามใต้ในความพยายามให้เวียดกงมีฐานะระหว่างประเทศมากขึ้น แต่กองทัพประชาชนเวียดนามเริ่มการสงครามผสมเหล่ามากขึ้น เมื่อถึงปี 2513  เวียดกงไม่หลงเหลืออีกต่อไป ปฏิบัติการนี้ข้ามเขตแดนของประเทศ โดยลาวถูกเวียดนามเหนือบุกครองตั้งแต่แรก ส่วนกัมพูชาเวียดนามเหนือใช้เป็นเส้นทางเสบียงเริ่มตั้งแต่ปี 2510 เส้นทางผ่านกัมพูชาเริ่มถูกสหรัฐทิ้งระเบิดในปี 2512 ส่วนเส้นทางลาวถูกทิ้งระเบิดหนักตั้งแต่ปั 2517 การโค่นสมเด็จพระนโรดม สีหนุโดยสมัชชาแห่งชาติกัมพูชาส่งผลทำให้ กองทัพประชาชนเวียดนามเข้ารุกรานประเทศตามคำขอของเขมรแดง ทำให้เกิดสงครามกลางเมืองในกัมพูชาบานปลาย และการบุกครองตอบโต้ของสหรัฐและกองทัพสาธารณรัฐเวียดนาม
ในปี 2512 หลังการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐ ริชาร์ด นิกสัน มีการเริ่มนโยบายการแผลงเป็นเวียดนาม (Vietnamization) ซึ่งแสดงถึงความขัดแย้งที่มีกองทัพสาธารณรัฐเวียดนาม ซึ่งขยายขนาดเป็นคู่ขัดแย้งมากขึ้น ส่วนกำลังสหรัฐลดบทบาทลดงและยิ่งเสียขวัญมากขึ้นจากการต่อต้านในประเทศและการเกณฑ์คนได้ลดลง กำลังภาคพื้นดินของสหรัฐส่วนใหญ่ถอนออกไปเมื่อถึงต้นปี 2515 และการสนับสนุนจำกัดอยู่ที่การสนับสนุนทางอากาศ การสนับสนุนด้วยปืนใหญ่ ที่ปรึกษาและการส่งยุทธภัณฑ์กองทัพสาธารณรัฐเวียดนาม ด้วยการสนับสนุนของสหรัฐยุติการรุกของกองทัพประชาชนเวียดนาม ด้วยยานยนต์ใหญ่สุดและครั้งแรกระหว่างการรุกอีสเตอร์ปี 2515 แต่กองทัพสาธารณรัฐเวียดนาม เองก็ไม่สามารถยึดคืนดินแดนทั้งหมดกลับมาได้ ทำให้ตกอยู่ในสถานการณ์ทางทหารที่ลำบาก ข้อตกลงสันติภาพกรุงปารีสเดือนมกราคม 2516 เป็นการถอนกำลังสหรัฐทั้งหมด และการผ่านคำแปรญัตติเคส–เชิร์ชของรัฐสภาสหรัฐในวันที่ 15 สิงหาคม 2516 ยุติการมีส่วนเกี่ยวข้องทางหทารโดยตรงของสหรัฐอย่างเป็นทางการ ข้อตกลงสันติภาพล่มแทบทันที และการต่อสู้กินเวลาต่อไปอีก 2 ปี กรุงพนมเปญเสียให้แก่เขมรแดงในวันที่ 17 เมษายน 2518 และระหว่างการรุกฤดูใบไม้ผลิ กองทัพประชาชนเวียดนามยึดกรุงไซ่ง่อนได้ในวันที่ 30 เมษายน เป็นการยุติสงคราม ประเทศเวียดนามเหนือและเวียดนามใต้รวมเข้าด้วยกันในปีถัดมา
การสู้รบมีขนาดใหญ่มาก ในปี 2513 กองทัพสาธารณรัฐเวียดนามเป็นกองทัพใหญ่สุดอันดับ 4 ของโลก กับกองทัพประชาชนเวียดนาม นั้นมีขนาดใกล้เคียงกันโดยมีทหารประจำการประมาณ 1,000,000 นาย สงครามได้ก่อให้เกิดความสูญเสียต่อมนุษยชาติอย่างมหาศาลในแง่ของการเสียชีวิต การประมาณจำนวนทหารและพลเรือนเวียดนามที่เสียชีวิตมีตั้งแต่ 966,000 คน ถึง 3.8 ล้านคน ชาวเขมรประมาณ  275,000–310,000 คน   ชาวลาว 20,000–62,000 คน และทหารสหรัฐ 58,220 นายเสียชีวิต และอีก 1,626 นายยังสูญหายในหน้าที่
ความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียตเกิดขึ้นอีกครั้งหลังสงบไปในช่วงสงครามเวียดนาม ความขัดแย้งระหว่างเวียดนามเหนือและพันธมิตรเขมรในราชรัฏฐาภิบาลรวบรวมชาติกัมพูชา และกัมพูชาประชาธิปไตยที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นมาใหม่เริ่มต้นเกือบทันทีด้วยการตีโฉบฉวยชายแดนโดยเขมรแดง จนสุดท้ายบานปลายเป็นสงครามกัมพูชา–เวียดนาม กองทัพจีนบุกครองเวียดนามโดยตรงในสงครามจีน-เวียดนาม ซึ่งความขัดแย้งตามชายแดนที่เกิดตามมายืดเยื้อจนถึงปี 2534 เวียดนามต่อสู้การก่อการกำเริบในสามประเทศ การสิ้นสุดของสงครามและการเริ่มต้นใหม่ของสงครามอินโดจีนครั้งที่สามเร่งให้เกิดชาวเรือเวีดนามและวิกฤตผู้ลี้ภัยอินโดจีนที่ใหญ่กว่า ซึ่งมีจำนวนผู้ลี้ภัยหลายล้านคนออกจากอินโดจีน (ส่วนใหญ่มาจากเวียดนามใต้) โดยมีประมาณการ 250,000 คนเสียชีวิตในทะเล ภายในสหรัฐ สงครามได้ก่อให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า กลุ่มอาการเวียดนาม ซึ่งเป็นความเกลียดของสาธารณชนต่อการมีส่วนร่วมทางทหารในต่างประเทศของสหรัฐ ซึ่งเมื่อรวมกับคดีวอเตอร์เกต ส่งเสริมวิกฤตความเชื่อมั่นที่ส่งผลต่อสหรัฐในคริสต์ทศวรรษ 1970
เบื้องหลังถึงปี 2492
ฝรั่งเศสเริ่มการพิชิตอินโดจีนในปลายคริสต์ทศวรรษ 1850 และปราบปรามอย่างเสร็จสมบูรณ์ในปี 2436  สนธิสัญญาเว้ ค.ศ. 1884 เป็นพื้นฐานการปกครองอาณานิคมฝรั่งเศสในเวียดนามเป็นเวลาอีกเจ็ดทศวรรษ แม้จะมีการต้านทานทางทหาร ที่โดดเด่นที่สุด คือ เกิ่นเวืองแห่งฟาน ดิญ ฝุง ในปี 2431 พื้นที่ซึ่งเป็นประเทศกัมพูชาและเวียดนามปัจจุบันกลายสภาพเป็นอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศส และลาวถูกเพิ่มเข้าสู่อาณานิคมภายหลัง มีขบวนการต่อต้านฝรั่งเศสหลายกลุ่มในช่วงนี้ เช่น พรรคชาตินิยมเวียดนามที่ก่อการกำเริบเอียนบ๊ายที่ล้มเหลวในปี 2473 แต่ท้ายที่สุด ไม่มีกลุ่มใดประสบความสำเร็จมากเท่ากับแนวร่วมเวียดมินห์ ซึ่งก่อตั้งในปี 2484 ซึ่งอยู่ในการควบคุมของพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีน และได้รับเงินทุนจากสหรัฐและพรรคชาตินิยมจีนในการต่อสู้กับการยึดครองของญี่ปุ่น
ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ฝรั่งเศสปราชัยต่อเยอรมนีในปี 2483 สำหรับอินโดจีนของฝรั่งเศส หมายความว่า เจ้าหน้าที่อาณานิคมกลายเป็นฝรั่งเศสเขตวีชี พันธมิตรของอักษะเยอรมนี-อิตาลี สรุปคือ ฝรั่งเศสร่วมมือกับกำลังญี่ปุ่นหลังการบุกครองอินโดจีนของฝรั่งเศสในปี 2483 ฝรั่งเศสยังดำเนินกิจการในอาณานิคมต่อไป ทว่าอำนาจสูงสุดเป็นของญี่ปุ่น
เวียดมินห์ก่อตั้งขึ้นเป็นสันนิบาตเรียกร้องเอกราชจากฝรั่งเศส แต่ก็ต่อต้านการยึดครองของญี่ปุ่นในปี 2488 ด้วยสาเหตุเดียวกัน สหรัฐและพรรคชาตินิยมจีนสนับสนุนเวียดมินห์ในการต่อสู้กับการยึดครองของญี่ปุ่น ทว่า ทีแรกเวียดมินห์ยังไม่มีกำลังพอต่อสู้ในยุทธการแท้จริง ผู้นำเวียดมินห์ โฮจิมินห์ ต้องสงสัยว่าเป็นคอมมิวนิสต์และถูกพรรคชาตินิยมจีนจำคุกเป็นเวลาหนึ่งปี
การยึดครองซ้อนโดยฝรั่งเศสและญี่ปุ่นดำเนินมากระทั่งกำลังเยอรมนีถูกขับออกจากฝรั่งเศสและเจ้าหน้าที่อาณานิคมอินโดจีนฝรั่งเศสเริ่มต้นเจรจาทางลับกับฝรั่งเศสเสรี ด้วยเกรงว่าพวกตนไม่อาจเชื่อใจเจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสได้อีกต่อไป กองทัพญี่ปุ่นจึงกักตัวเจ้าหน้าที่และทหารฝรั่งเศสในวันที่ 9 มีนาคม 2488 และสถาปนารัฐหุ่นเชิดจักรวรรดิเวียดนาม ภายใต้สมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ยแทน
ระหว่างปี 2487–2488 เกิดทุพภิกขภัยรุนแรงทางเหนือของเวียดนามเนื่องจากสภาพอากาศเลวและการแสวงหาประโยชน์ของฝรั่งเศสและญี่ปุ่นประกอบกัน เพราะอินโดจีนฝรั่งเศสต้องจัดส่งธัญพืชแก่ญี่ปุ่น มีผู้เสียชีวิตเพราะการอดอยากระหว่าง 400,000 ถึง 2 ล้านคน จากประชากรในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ 10 ล้านคน ในเดือนมีนาคม 2488 เวียดมินห์อาศัยช่องว่างทางการปกครอง ซึ่งเกิดจากการกักตัวเจ้าหน้าที่ฝรั่งเศสหนุนให้ประชาชนปล้นคลังข้าวและปฏิเสธไม่จ่ายภาษี มีคลังสินค้าถูกปล้นระหว่าง 75 ถึง 100 แห่ง การกบฏต่อผลกระทบแห่งทุพภิกขภัยและเจ้าหน้าที่ซึ่งรับผิดชอบต่อภัยดังกล่าวบางส่วนเสริมความนิยมของเวียดมินห์ และเวียดมินห์สามารถระดมสมาชิกได้เป็นจำนวนมากในช่วงนี้
ระหว่างเดือนสิงหาคม 2488 กองทัพญี่ปุ่นยังไม่มีความเคลื่อนไหว ขณะที่เวียดมินห์และกลุ่มชาตินิยมอื่นยึดสถานที่ราชการและอาวุธ ซึ่งเริ่มการปฏิวัติเดือนสิงหาคม เจ้าหน้าที่โอเอสเอสเข้าพบโฮจิมินห์และนายทหารเวียดมินห์อื่นหลายครั้งในช่วงนี้ และเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2488 โฮจิมินห์ประกาศอิสรภาพสาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนามต่อหน้าฝูงชน 500,000 คนในฮานอย เขาเริ่มสุนทรพจน์โดยถอดความคำประกาศอิสรภาพสหรัฐว่า "มนุษย์ทุกคนถูกสร้างขึ้นมาอย่างเท่าเทียมกัน และพระผู้สร้างได้มอบสิทธิบางประการที่จะเพิกถอนมิได้ไว้ให้แก่มนุษย์ ในบรรดาสิทธิเหล่านั้นได้แก่ ชีวิต เสรีภาพและการเสาะแสวงหาความสุข"
เวียดมินห์ยึดอำนาจในเวียดนามในการปฏิวัติเดือนสิงหาคม ตาม Gabriel Kolko เวียดมินห์ได้รับการสนับสนุนจากประชาชนอย่างกว้างขวาง ทว่า อาเธอร์ เจ. ดอมเมน เตือน "มุมมองที่ถูกทำให้เย้ายวน" ของความสำเร็จนี้: "การใช้ความสะพรึงกลัวของเวียดมินห์นั้นเป็นระบบ....พรรคดึงรายชื่อผู้ต้องฆ่าทิ้งอย่างไม่รีรอ" หลังพ่ายในสงคราม กองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นมอบอาวุธให้ชาวเวียดนาม และยังคุมขังเจ้าหน้าที่และนายทหารวีชีฝรั่งเศสเป็นเวลาหนึ่งเดือนหลังยอมจำนน เวียดมินห์ระดมทหารญี่ปุ่นกว่า 600 นายและมอบบทบาทให้พวกเขาฝึกหรือบังคับบัญชาทหารเวียดนาม
อย่างไรก็ดี ฝ่ายสัมพันธมิตรหลักผู้ชนะสงครามโลกครั้งที่สอง สหราชอาณาจักร สหรัฐและสหภาพโซเวียตล้วนตกลงกันว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็นของฝรั่งเศส เนื่องจากฝรั่งเศสไม่มีหนทางยึดเวียดนามคืนได้ทันที มหาอำนาจจึงบรรลุความตกลงกันว่าทหารอังกฤษจะยึดครองเวียดนามใต้ ขณะที่กำลังจีนชาตินิยมจะเคลื่อนเข้ามาจากทางเหนือ กำลังชาตินิยมจีนเข้าประเทศเวียดนามเพื่อปลดอาวุธทหารญี่ปุ่นที่อยู่เหนือเส้นขนานที่ 16 เมื่อวันที่ 14 กันยายน 2488 เมื่ออังกฤษยกพลขึ้นบกทางใต้ ก็ติดอาวุธให้กำลังฝรั่งเศสที่ถูกกักตัว ตลอดจนกำลังญี่ปุ่นที่ยอมจำนนบางส่วนเพื่อช่วยฝรั่งเศสยึดเวียดนามใต้คน เพราะไม่มีพลเพียงพอกระทำการตามลำพัง
สงครามลุกลามไปยังประเทศลาวและกัมพูชา ที่ซึ่งนักคอมมิวนิสต์จัดระเบียบขบวนการปะเทดลาวและเขมรเสรี ซึ่งทั้งสองถอดแบบมาจากเวียดมินห์ ด้านสถานการณ์โลก สงครามเย็นเริ่มขึ้นอย่างจริงจัง ซึ่งหมายความว่าการกระชับความสัมพันธ์ซึ่งมีระหว่างฝ่ายตะวันตกและสหภาพโซเวียตระหว่างสงครามโลกครั้งที่สองได้พังทลายลง การขาดอาวุธเป็นอุปสรรคของเวียดมินห์ แต่สถานการณ์ดังกล่าวเปลี่ยนไปเมื่อปี 2492 คอมมิวนิสต์จีนชนะสงครามกลางเมืองจีนได้ส่วนใหญ่แล้ว และสามารถจัดหาอาวุธให้แก่พันธมิตรเวียดนามได้
ฝรั่งเศสถอย 2493–2497
ในเดือนมกราคม 2493 สาธารณรัฐประชาชนจีนและสหภาพโซเวียตรับรองว่าสาธารณรัฐประชาธิปไตยเวียดนามของเวียดมินห์ซึ่งมีฐานในฮานอยเป็นรัฐบาลเวียดนามที่ชอบธรรม เดือนต่อมา สหรัฐและบริเตนใหญ่รับรองว่ารัฐเวียดนามในไซ่ง่อนที่ฝรั่งเศสหนุนหลัง นำโดยอดีตสมเด็จพระจักรพรรดิบ๋าว ดั่ย เป็นรัฐบาลเวียดนามที่ชอบธรรม การปะทุของสงครามเกาหลีในเดือนมิถุนายนปีนั้น ชวนให้ผู้กำหนดนโยบายของรัฐบาลสหรัฐเชื่อว่าสงครามในอินโดจีนเป็นตัวอย่างลัทธิการขยายอิทธิพล (expansionism) คอมมิวนิสต์ที่มีสหภาพโซเวียตชี้นำ
ที่ปรึกษาทางทหารจากสาธารณรัฐประชาชนจีนเริ่มให้การสนับสนุนเวียดมินห์ในเดือนกรกฎาคม 2493 อาวุธ ความรู้ความชำนาญและจับกังของจีนเปลี่ยนเวียดมินห์จากกำลังกองโจรเป็นกองทัพตามแบบ ในเดือนกันยายนปีนั้น สหรัฐตั้งคณะที่ปรึกษาช่วยเหลือทางทหาร เพื่อคัดกรองคำขอความช่วยเหลือ คำแนะนำทางยุทธศาสตร์และการฝึกทหารเวียดนามของฝรั่งเศส จนถึงปี 2497 สหรัฐจัดหาอาวุธเบา 300,000 ชิ้นและใช้เงิน 1,000,000,000 พันล้านดอลล่าร์สหรัฐสนับสนุนความพยายามทางทหารของฝรั่งเศส คิดเป็น 80% ของมูลค่าสงคราม
นอกจากนี้ ยังมีการเจรจาระหว่างฝรั่งเศสและสหรัฐซึ่งพิจารณาความเป็นไปได้ของการใช้อาวุธนิวเคลียร์ทางยุทธวิธีสามลูก ทว่า รายงานความจริงจังของการพิจารณานี้และผู้พิจารณายังคลุมเครือและขัดแย้งกันแม้จนปัจจุบัน แผนฉบับหนึ่งสำหรับปฏิบัติการแร้ง ที่เสนอไว้กล่าวถึงการส่งเครื่องบินบี-29 จากฐานทัพสหรัฐในภูมิภาค 60 ลำ โดยมีเครื่องบินขับไล่ที่อาจมากถึง 150 ลำที่ปล่อยจากเรือบรรทุกเครื่องบินกองเรือสหรัฐที่เจ็ดสนับสนุน ทิ้งระเบิดที่ตั้งของหวอ เงวียน ซ้าป ผู้บัญชาการเวียดมินห์ แผนดังกล่าวรวมทางเลือกการใช้อาวุธนิวเคลียร์มากถึงสามลูกต่อที่ตั้งของเวียดมินห์ พล.ร.อ. อาเธอร์ ดับเบิลยู. แรดฟอร์ด ประธานคณะเสนาธิการทหารสหรัฐ สนับสนุนทางเลือกนิวเคลียร์นี้ เครื่องบินบี-29 บี-36 และบี-47 สามารถโจมตีด้วยนิวเคลียร์ได้ เช่นเดียวกับอากาศยานประจำเรือจากกองเรือที่เจ็ด
เรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐแล่นไปยังอ่าวตังเกี๋ย และมีเที่ยวบินลาดตระเวนเหนือเดียนเบียนหูระหว่างการเจรจา ตามรองประธานาธิบดีสหรัฐ ริชาร์ด นิกสัน แผนดังกล่าวเกี่ยวข้องกับคณะเสนาธิการทหารที่ร่างแผนใช้อาวุธนิวเคลียร์ยุทธวิธีขนาดเล็กเพื่อสนับสนุนฝรั่งเศส นิกสันเสนอว่าสหรัฐอาจต้อง "ส่งทหารอเมริกาเข้าไป" ประธานาธิบดีสหรัฐ ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ตั้งเงื่อนไขการมีส่วนเกี่ยวข้องของสหรัฐกับการสนับสนุนของอังกฤษ แต่คัดค้านการเสี่ยงขนาดนั้น ในท้ายที่สุด ไอเซนฮาวร์ตัดสินใจไม่แทรกแซง เพราะเชื่อว่าความเสี่ยงทางการเมืองมีมากกว่าประโยชน์ที่เป็นไปได้ ไอเซนฮาวร์เป็นพลเอกห้าดาว เขารอบคอบกับการดึงสหรัฐเข้าไปมีส่วนในสงครามภาคพื้นดินในทวีปเอเชีย
เวียดมินห์ได้รับการสนับสนุนสำคัญจากสหภาพโซเวียตและจีน การสนับสนุนของจีนในสงครามชายแดน พ.ศ. 2493 ทำให้การส่งกำลังจากจีนเข้ามายังเวียดนามได้ ตลอดความขัดแย้ง การประมาณของข่าวกรองสหรัฐยังข้องใจกับโอกาสสำเร็จของฝรั่งเศส
ยุทธการที่เดียนเบียนฟูเป็นการสิ้นสุดการมีส่วนเกี่ยวข้องของฝรั่งเศสในอินโดจีน กำลังเวียดมินห์ของซ้าปมอบความปราชัยทางทหารอันน่าพิศวงแก่ฝรั่งเศส และในวันที่ 7 พฤษภาคม 2497 ทหารที่ตั้งของสหภาพฝรั่งเศสยอมจำนน ในจำนวนเชลยศึกชาวฝรั่งเศส 12,000 คนที่เวียดมินห์จับได้ มีผู้รอดชีวิตเพียง 3,000 คนเท่านั้น ที่การประชุมเจนีวา ฝรั่งเศสเจรจาความตกลงหยุดยิงกับเวียดมินห์ และฝรั่งเศสให้เอกราชแก่กัมพูชา ลาวและเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
ประเทศเวียดนามถูกแบ่งชั่วคราวที่เส้นขนานที่ 17 และภายใต้เงื่อนไขของข้อตกลงเจนีวา พลเรือนได้รับโอกาสให้เคลื่อนย้ายอย่างเสรีระหว่างสองรัฐชั่วคราวเป็นเวลา 300 วัน มีกำหนดจัดการเลือกตั้งทั่วประเทศในปี 2499 เพื่อตั้งรัฐบาลรวม ชาวเวียดนามเหนือประมาณหนึ่งล้านคน ส่วนใหญ่เป็นคาทอลิกชนกลุ่มน้อย หนีลงใต้ ด้วยกลัวถูกคอมมิวนิสต์เบียดเบียน หลังการรณรงค์โฆษณาชวนเชื่อของอเมริกาที่ใช้คำขวัญอย่าง "พระนางมารีย์พรหมจารีมุ่งหน้าลงใต้" และได้รับการช่วยเหลือโดยโครงการย้ายที่อยู่ที่สหรัฐจัดหาทุน 93 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งรวมการใช้กองเรือที่เจ็ดขนผู้ลี้ภัยข้ามฟาก อาจมีมากถึงสองล้านคนหากไม่ถูกเวียดมินห์หยุดไว้ก่อน ตั้งใจว่าผู้ลี้ภัยชาวเวียดนามเหนือจะให้ระบอบโง ดิ่ญ เสี่ยมมีเขตเลือกตั้งต่อต้านคอมมิวนิสต์ที่เข้มแข็ง เสี่ยมต่อมาตั้งคาทอลิกเวียดนามเหนือและกลางดำรงตำแหน่งสำคัญในรัฐบาลเขา
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล (เกิด 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543) ชื่อเล่น ตู เป็นนักแสดงและนางแบบชาวไทย เป็นน้องสาวแท้ ๆ ของนักแสดงวัยรุ่นและมือกีตาร์วง mints ต้นหน ตันติเวชกุล มีชื่อเสียงจากการรับบท "กอหญ้า" จากซีรีส์เรื่อง F4 Thailand: หัวใจรักสี่ดวงดาว (2564)​ ซึ่งทำให้เธอได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ เธอได้รับรางวัล '2022 Best Actress of the Year' สองครั้ง
สงครามเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
นอกเหนือจากคาทอลิกหลั่งไหลลงใต้ ยังมี "ผู้กลับรวมกลุ่มปฏิวัติ" มากถึง 130,000 คนเดินทางขึ้นเหนือเพื่อ "รวมกลุ่มใหม่" โดยคาดหมายว่าจะกลับใต้ภายในสองปี เวียดมินห์เหลือกลุ่มแกนนำ 5,000 ถึง 10,000 คนในทางใต้เป็น "โครงสร้างย่อยทางการเมือง-ทหารภายในวัตถุประสงค์อุดมการณ์เรียกร้องดินแดนของชนชาติเดียวกัน" ทหารฝรั่งเศสคนสุดท้ายมีกำหนดออกจากเวียดนามในเดือนเมษายน 2499 สาธารณรัฐประชาชนจีนเสร็จสิ้นการถอนทหารจากเวียดนามเหนือในเวลาใกล้เคียงกัน พลเรือนเวียดนามประมาณ 52,000 คนย้ายจากใต้ขึ้นเหนือ
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล
ประวัติ
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล ชื่อเล่น ตู เกิดเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2543 เป็นนักแสดงและนางแบบชาวไทย เกิดที่ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
สงครามเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
ระหว่างปี 2496 ถึง 2499 รัฐบาลเวียดนามเหนือตั้งการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรต่าง ๆ ซึ่งรวม "การลดการเช่า" และ "การปฏิรูปที่ดิน" ซึ่งทำให้เกิดการกดขี่ทางการเมืองอย่างสำคัญ ระหว่างการปฏิรูปที่ดิน คำให้การจากพยานเวียดนามเหนือแนะว่ามีสัดส่วนการประหารชีวิตหนึ่งครั้งต่อชาวบ้านทุก 160 คน ซึ่งเมื่อประมาณทั่วประเทศแล้วจะชี้ว่ามีการประหารชีวิตเกือบ 100,000 ครั้ง เนื่องจากการรณรงค์ดังกล่าวกระจุกส่วนใหญ่ในพื้นที่สามเหลี่ยมแม่น้ำแดง นักวิชาการในขณะนั้นจึงยอมรับตัวเลขประเมินที่ต่ำลง คือ 50,000 ครั้งอย่างกว้างขวาง ทว่า เอกสารที่ถูกปลดชั้นความลับจากจดหมายเหตุเวียดนามและฮังการีบ่งว่าจำนวนการประหารชีวิตต่ำกว่าที่รายงานในขณะนั้นมาก แม้เป็นไปได้ว่ามากกว่า 13,500 ครั้ง ในปี 2499 ผู้นำในกรุงฮานอยยอมรับว่า "เลยเถิด" ในการนำโครงการนี้ไปปฏิบัติและคืนที่ดินปริมาณมากให้เจ้าของเดิม
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล
การศึกษา
จบการศึกษาระดับประถมจาก โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร จบการศึกษาระดับมัธยมจาก โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในช่วงที่เธอเรียนระดับมัธยมเคยเป็นนักกีฬาวอลเลย์บอลของโรงเรียน เป็นเชียร์ลีดเดอร์ในงานสาธิตสามัคคี เป็นประธานชมรมติ่งเกาหลี ปัจจุบันกำลังศึกษาอยู่ที่ คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สงครามเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
ขณะเดียวกัน ฝ่ายเวียดนามใต้ก่อตั้งรัฐเวียดนาม โดยมีบ๋าว ดั่ยเป็นจักรพรรดิและโง ดิ่ญ เสี่ยมเป็นนายกรัฐมนตรี (ได้รับแต่งตั้งในเดือนกรกฎาคม 2487) รัฐบาลสหรัฐและรัฐเวียดนามของโง ดิ่ญ เสี่ยมไม่ได้ลงนามใด ๆ ในการประชุมเจนีวาปี 2497 ในปัญหาการสร้างเอกภาพอีกครั้ง ผู้แทนเวียดนามที่มิใช่คอมมิวนิสต์คัดค้านการแบ่งประเทศเวียดนามอย่างขันแข็ง แต่แพ้เมื่อฝรั่งเศสยอมรับข้อเสนอของฝั่ม วัน ด่ง ผู้แทนเวียดมินห์ ผู้เสนอว่าสุดท้ายเวียดนามจะรวมกันโดยการเลือกตั้งภายใต้การกำกับดูแลของ "คณะกรรมการท้องถิ่น" สหรัฐโต้ด้วยสิ่งที่เรียก "แผนอเมริกา" โดยการสนับสนุนเวียดนามใต้และสหราชอาณาจักร ซึ่งกำหนดให้การเลือกตั้งสร้างเอกภาพภายใต้การกำกับดูแลของสหประชาชาติ แต่ถูกผู้แทนโซเวียตปฏิเสธ สหรัฐกล่าวว่า "ตามแถลงการณ์ของผู้แทนรัฐเวียดนาม สหรัฐกล่าวย้ำท่าที่เดิมว่าประชาชนมีสิทธิกำหนดอนาคตของตนเองและจะไม่เข้าร่วมกับการจัดการใด ๆ ที่จะขัดขวางสิทธินี้"
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล
เข้าสู่วงการ
ตู ต้นตะวัน เป็นน้องสาวแท้ๆของ ตน ต้นหน นักแสดงวัยรุ่นและเป็นมือกีตาร์วง mints ทำให้ตูได้ทำความรู้จักวงการนี้ตั้งแต่เด็กแม้จะไม่ได้ก้าวเข้ามาอย่างเต็มตัว ทั้งการทำงานถ่ายแบบลงไอจี หรือการได้แสดงมิวสิกวิดีโอ ตูเคยไปเรียนแอ็กติ้งกับพี่ชายสมัยที่พี่เข้านาดาว ตอนนั้นตูน่าจะอยู่ประมาณ ม.1 ส่วนพี่ก็เล่น ‘Suck Seed ห่วยขั้นเทพ' ทำให้ชอบการแสดงมาตั้งแต่เด็ก แต่ไม่ได้มีความคิดที่อยากจะเป็นนักแสดงหรืออะไร พอขึ้นมัธยมปลาย ก็มีเป้าหมายชัดเจนมากขึ้นอยากเป็นทันตแพทย์
ไชร์ (แก้ความกำกวม)
ไชร์ (Shire) อาจจะหมายถึง
สงครามเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
ประธานาธิบดีสหรัฐ ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ เขียนในปี 2496 ว่า "ผมไม่เคยพูดหรือแลกเปลีย่นกับผู้ที่มีความรู้เรื่องกิจการอินโดจีนที่ไม่เห็นชอบว่าหากมีการจัดการเลือกตั้งขณะที่มีการรบกันนั้น เป็นไปได้ว่าประชากรร้อยละแปดสิบจะออกเสียงลงคะแนนให้คอมมิวนิสต์โฮจิมินห์เป็นผู้นำแทนประมุขแห่งรัฐบ๋าว ดั่ย จริงที่เดียว การขาดความเป็นผู้นำและแรงขับในสว่นของบ๋าว ดั่ยเป็นปัจจัยหนึ่งในความรู้สึกที่แพร่หลายในหมู่ชาวเวียดนามว่าพวกเขาไม่มีสิ่งต้องต่อสู้ให้" ทว่า ตาม เพนตากอนเพเพอส์ ตั้งแต่ปี 2496 ถึง 2499 "โง ดิ่ญ เสี่ยมสร้างปาฏิหารย์อย่างแท้จริง" ในเวียดนามใต้ "เกือบแน่นอนว่าในปี 2499 สัดส่วนซึ่งอาจออกเสียงลงคะแนนให้โฮ ในการเลือกตั้งอย่างเสรีกับเสี่ยม จะน้อยกว่าร้อยละแปดสิบมาก" ในปี 2500 ผู้สังเกตการณ์อิสระจากประเทศอินเดีย โปแลนด์และแคนาดาเป็นตัวแทนของคณะกรรมการควบคุมระหว่างประเทศ (ICC) แถลงว่าการเลือกตั้งเสรีและปลอดอคตินั้นเป็นไปไม่ได้ โดย ICC รายงานว่าเวียดนามใต้และเหนือไม่ปฏิบัติตามความตกลงสงบศึก
ต้นตะวัน ตันติเวชกุล
เข้าสู่วงการ
งานแสดงแรกเลยคือมิวสิกวิดีโอเพลง ‘เหนื่อยใจ’ ของอิงค์-วรันธร ที่เล่นกับ บิวกิ้น พุฒิพงศ์ เรียกว่าได้แสดงจริงๆ หลังจากเรียนแอ็กติ้ง จนกระทั่งมีซีรีส์เรื่อง F4 THAILAND ทีมงานติดต่อมารอบหนึ่งตอนที่ประกาศว่าจะมีเรื่องนี้ ตอนนั้นอยู่ ม.6 ก็ยังไม่ได้สนใจ จากนั้นทีมงานก็ติดต่อมาอีกรอบ ตอนนั้นพร้อมทุกอย่าง สอบติดมหาวิทยาลัยแล้ว ดูแลตัวเองได้ก็เลยไปลองแคสต์ดู
ตู ต้นตะวัน เป็นนักแสดงในสังกัดค่าย GMMTV มีผลงานการแสดงซีรีส์เรื่องแรกคือ F4 Thailand: หัวใจรักสี่ดวงดาว ประกบคู่กับ 4 หนุ่มสุดหล่อขวัญใจสาว ๆ ทั่วทั้งประเทศ อาทิ ไบร์ท วชิรวิชญ์, วิน เมธวิน, ดิว จิรวรรตน์ และ นานิ หิรัญกฤษฎิ์ โดยเรื่องนี้ ตู ต้นตะวัน ขึ้นแท่นเป็นนางเอกครั้งแรก รับบทเป็น กอหญ้า
สงครามเวียดนาม
ยุคเปลี่ยนผ่าน
ตั้งแต่เดือนเมษายนถึงมิถุนายน 2498 เสี่ยมกำจัดการคัดค้านทางการเมืองทั้งหมดในเวียดนามใต้โดยเปิดฉากปฏิบัติการทางทหารต่อกลุ่มศาสนาสองกลุ่ม คือ กาวด๋าย (Cao Đài) และฮหว่าหาว การรณรงค์ยังให้ความสนใจกับกลุ่มองค์การอาชญากรรมบิ่ญเซวียน (Bình Xuyên) ซึ่งเป็นพันธมิตรกับสมาชิกตำรวจลับพรรคคอมมิวนิสต์และมีบางส่วนเป็นทหาร เมื่อการคัดค้านฐานกว้างต่อยุทธวิธีโหดร้ายเพิ่มขึ้น เสี่ยมยิ่งมุ่งโทษคอมมิวนิสต์
ในการลงประชามติเรื่องอนาคตของรัฐเวียดนามเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม 2498 เสี่ยมโกงการสำรวจความเห็นที่มีโง ดิ่ญ ญู (Ngô Đình Nhu) น้องชายเขาเป็นผู้กำกับดูแล และได้รับคะแนนเสียงร้อยละ 98.2 รวมถึงร้อยละ 133 ในไซ่ง่อน ที่ปรึกษาอเมริกันของเขาแนะนำให้ส่วนต่างชนะพอประมาณ "ร้อยละ 60 ถึง 70" แต่เสี่ยมมองการเลือกตั้งว่าเป็นการทดสอบอำนาจ สามวันให้หลัง เขาประกาศให้เวียดนามใต้เป็นรัฐเอกราชชื่อสาธารณรัฐเวียดนาม (ROV) โดยมีตัวเขาเป็นประธานาธิบดี เช่นเดียวกัน โฮจิมินห์และข้าราชการคอมมิวนิสต์อื่นชนะการเลือกตั้งในเวียดนามเหนืออย่างน้อยร้อยละ 99 ทุกครั้ง
ทฤษฎีโดมิโนซึ่งแย้งว่าหากประเทศหนึ่งเสียแก่คอมมิวนิสต์ แล้วประเทศแวดล้อมทั้งหมดจะตามกันไปด้วย ถูกเสนอเป็นนโยบายครั้งแรกโดยรัฐบาลไอเซนฮาวร์ จอห์น เอฟ. เคนเนดี ซึ่งขณะนั้นเป็นสมาชิกวุฒิสภาสหรัฐ กล่าวในสุนทรพจน์ต่อสหายเวียดนามชาวอเมริกันว่า "พม่า ไทย อินเดีย ญี่ปุ่น ฟิลิปปินส์และที่ชัดเจนลาวและกัมพูชาเป็นประเทศที่ความมั่นคงจะถูกคุกคามเมื่อคลื่นแดงคอมมิวนิสต์ล้นเข้าเวียดนาม"
การปกครอง
เสี่ยมเป็นโรมันคาทอลิกเคร่ง เป็นนักต่อต้านคอมมิวนิสต์ ชาตินิยม และอนุรักษนิยมสังคมอย่างแรงกล้า นักประวัติศาสตร์ ลืว ดวาน ฮวีญ (Luu Doan Huynh) บันทึกว่า "เสี่ยมเป็นตัวแทนของชาตินิยมแคบและสุดโต่งกอปรกับอัตตาธิปไตยและคติเห็นแก่ญาติ" ชาวเวียดนามส่วนใหญ่เป็นพุทธ และกังวลกับการกระทำอย่างการอุทิศประเทศให้พระนางมารีย์พรหมจารีของเสี่ยม
เสี่ยมเปิดฉากการรณรงค์ "ประณามคอมมิวนิสต์" เริ่มตั้งแต่ฤดูร้อนปี 2498 ระหว่างนั้นคอมมิวนิสต์และกลุ่มต่อต้านรัฐบาลอื่นถูกจับ จำคุก ทรมานหรือประหารชีวิต เขาตั้งโทษประหารชีวิตต่อกิจกรรมใด ๆ ที่ถือว่าเป็นคอมมิวนิสต์ในเดือนสิงหาคม 2499 เกเบรียล คอลโค (Gabriel Kolko) ว่าคู่แข่งต้องสงสัยของเสี่ยมถูกฆ่าประมาณ 20,000 คนระหว่างปี 2498 ถึง 2500 และเมื่อปลายปี 2501 มีนักโทษการเมืองถูกจำคุกประเมินไว้ 40,000 คน ทว่า กึนเทอร์ เลวี (Guenter Lewy) แย้งว่าตัวเลขดังกล่าวเกินจริงและว่าไม่เคยมีนักโทษทุกประเภทเกิน 35,000 คนในทั้งประเทศ ในเดือนพฤษภาคม 2500 เสี่ยมเยือนรัฐสหรัฐสิบวัน ประธานาธิบดีไอเซนฮาวร์กล่าวสนับสนุนต่อไป และมีการจัดการเดินขบวนเป็นเกียรติแก่เสี่ยมในนครนิวยอร์ก แม้ว่าเสี่ยมจะได้รับยกย่องอย่างเปิดเผย แต่ในทางลับ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ จอห์น ฟอสเตอร์ ดัลลัส (John Foster Dulles) ยอมรับว่าเลือกเสี่ยมเพราะไม่มีตัวเลือกที่ดีกว่า
อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม โรเบิร์ต แม็กนามารา เขียนในการถกเถียงมิรู้จบ (2542) ว่า ผู้อุปภัมถ์สาธารณรัฐเวียดนามอเมริกันใหม่เขลาเรื่องวัฒนธรรมเวียดนามแทบสิ้นเชิง พวกเขาทราบภาษาหรือประวัติศาสตร์ยาวนานของประเทศเพียงเล็กน้อย มีแนวโน้มกำหนดแรงจูงใจแบบอเมริกาต่อการกระทำของเวียดนาม แม้เสี่ยมถูกเตือนแล้วว่า การเชื่อว่าการลอกวิธีการแบบตะวันตกอย่างมืดบอดจะแก้ไขปัญหาของเวียดนามได้เป็นภาพลวง
การก่อการกำเริบทางใต้ 2497–2503
ระหว่างปี 2497 และ 2500 มีความขัดแย้งขนาดใหญ่แต่ไร้ระเบียบในชนบทซึ่งรัฐบาลเสี่ยมสามารถกำราบได้ ต้นปี 2500 เวียดนามใต้มีสันติภาพเป็นครั้งแรกในรอบกว่าทศวรรษ ทว่า เมื่อกลางปี 2500 ถึง 2502 อุบัติการณ์ความรุนแรงเพิ่มขึ้นแต่รัฐบาล ""มิได้วิเคราะห์มันว่าเป็นการณรงค์ โดยถือเป็นความไม่สงบที่เจือจางเกินกว่าจะทุ่มทรัพยากรสำคัญของรัฐบาลเวียดนาม" ทว่า เมื่อต้นปี 2502 เสี่ยมถือความไม่สงบดังกล่าวเป็นการณรงค์มีระเบียบและออกกฎหมาย 10/59 ซึ่งทำให้ความรุนแรงทางการเมืองมีโทษประหารชีวิตและริบทรัพย์ มีความแตกแยกในหมู่อดีตเวียดมินห์ซึ่งเป้าหมายหลักคือการจัดการเลือกตั้งตามที่สัญญาไว้ในข้อตกลงเจนีวา นำไปสู่กิจกรรมพลการแยกจากนักคอมมิวนิสต์และนักกิจกรรมต่อต้านรัฐบาลเวียดนามอื่น
การเข้ามีส่วนของเวียดนามเหนือ
แหล่งข้อมูลเห็นไม่ตรงกันว่าเวียดนามเหนือมีบทบาทโดยตรงในการช่วยเหลือและจัดระเบียบกบฏเวียดนามใต้ก่อนปี 2503 หรือไม่ คาฮินและลิวอิสประเมินว่า "ขัดกับสมมติฐานนโยบายของสหรัฐ หลักฐานทั้งหมดที่มีอยู่แสดงว่าการรื้อฟื้นสงครามกลางเมืองในรัฐใต้ในปี 2501 ดำเนินการโดยชาวใต้เอง มิใช่การริเริ่มของฮานอย... กิจกรรมการก่อการกำเริบต่อรัฐบาลไซ่ง่อนเริ่มในรัฐใต้ภายใต้ผู้นำใต้ ไม่ใช่เป็นผลลัพธ์ของการชี้นำใด ๆ จากฮานอย ซึ่งขัดกับคำสั่งห้ามของฮานอย"
ดุจกัน นักประวัติศาสตร์ อาเธอร์ ชเลซิงเกอร์ จูเนียร์ กล่าวว่า "จนหลังเดือนกันยายน 2503 กว่าพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามเหนือจะอนุมัติอย่างเป็นทางการและเรียกร้องให้ปลดปล่อยภาคใต้จากจักรวรรดินิยมอเมริกา"
ในทางตรงข้าม เจมส์ โอลสันและแรนดี รอเบิตส์ประเมินว่าเวียดนามเหนืออนุญาตให้มีการก่อการกำเริบระดับต่ำในเดือนธันวาคม 2509 เพื่อตอบโต้ข้อกล่าวหาว่าเวียดนามเหนือกำลังละเมิดข้อตกลงเจนีวา เอกราชของเวียดกงจึงมีการเน้นในโฆษณาชวนเชื่อคอมมิวนิสต์
การขยายขอบเขตของเคนเนดี 2504–06
ในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐปี 2503 สมาชิกวุฒิสภาจอห์น เอฟ. เคนเนดี ชนะรองประธานาธิบดีริชาร์ด นิกสัน แม้ไอเซนฮาวร์เคยเตือนเคนเนดีเกี่ยวกับประเทศลาวและเวียดนาม ทวีปยุโรปและละตินอเมริกา "น่ากลัวกว่าทวีปเอเชียในวิสัยทัศน์ของเขา" ในสุนทรพจน์รับตำแหน่งของเขา เคนเนดีปฏิญาณทะเยอทะยานว่า "จะจ่ายทุกราคา แบกรับทุกภาระ เผชิญทุกความยากลำบาก สนับสนุนมิตรทุกคน ต่อกรศัตรูทั้งปวง เพื่อรับประกันความอยู่รอดและความสำเร็จของเสรีภาพ" ในเดือนมิถุนายน 2504 เขาเห็นแย้งอย่างขมขื่นกับนายกรัฐมนตรีโซเวียต นีกีตา ครุชชอฟ เมื่อทั้งสองประชุมในกรุงเวียนนาเพื่อปรึกษาประเด็นสหรัฐ–โซเวียตที่สำคัญ เพียง 16 เดือนให้หลัง วิกฤตการณ์ขีปนาวุธคิวบา (16–28 ตุลาคม 2505) มีการแพร่สัญญาณโทรทัศน์วโลก เป็นช่วงที่สงครามเย็นใกล้บานปลายเป็นสงครามนิวเคลียร์เต็มขั้นที่สุด และสหรัฐเร่งระดับความพร้อมของกองบัญชาการอากาศยุทธศาสตร์ (SAC) เป็นเดฟคอน 2
รัฐบาลเคนเนดียังยึดมั่นกับนโยบายต่างประเทศสงครามเย็นซึ่งรับช่วงจากรัฐบาลทรูแมนและไอเซนฮาวร์ ในปี 2504 สหรัฐมีทหาร 50,000 นายประจำอยู่ในเกาหลี แลัเคนเนดีเผชิญกับวิกฤตการณ์สามส่วน ได้แก่ ความล้มเหลวของการบุกครองอ่าวหมู การก่อสร้างกำแพงเบอร์ลิน และการระงับข้อพิพาทระหว่างรัฐบาลลาวที่นิยมตะวันตกับขบวนการคอมมิวนิสต์ปะเทดลาว วิกฤตการณ์เหล่านี้ทำให้เคนเนดีเชื่อว่าความล้มเหลวอีกครั้งของสหรัฐในการเข้าควบคุมและหยุดการขยายตัวของคอมมิวนิสต์จะสร้างความเสียหายร้ายแรงต่อความน่าเชื่อถือของสหรัฐกับพันธมิตรและชื่อเสียงของเขาเอง ฉะนั้นเคนเนดีจึงมุ่งมั่น "ขีดเส้นในทราย" และป้องกันชัยของคอมมิวนิสต์ในเวียดนาม เขาบอกเจมส์ เรสตันแห่งเดอะนิวยอร์กไทมส์ ทันทีหลังการประชุมกับครุชชอฟในกรุงเวียนนาว่า "บัดนี้เรามีปัญหาในการทำให้อำนาจของเราน่าเชื่อถือและเวียดนามดูเป็นที่แห่งนั้น"
ในเดือนพฤษภาคม 2504 รองประธานาธิบดีสหรัฐ ลินดอน บี. จอห์นสันเยือนกรุงไซ่ง่อนและประกาศอย่างกระตือรือร้นว่าเสี่ยมเป็น "วินสตัน เชอร์ชิลล์แห่งทวีปเอเชีย" เมื่อถามว่าเหตุใดเขาจึงเห็นเช่นนั้น จอห์นสันตอบว่า "เสี่ยมเป็นเด็กคนเดียวของเราข้างนอกนั้น" จอห์นสันประกันการช่วยเหลือเพิ่มเติมในการก่อร่างกำลังรบซึ่งสามารถต่อต้านคอมมิวนิสต์ได้แก่เสี่ยม
นโยบายของเคนเนดีต่อเวียดนามใต้อาศัยสมมติฐานว่าเสี่ยมและกำลังของเขาจำต้องพิชิตกองโจรได้ด้วยตนเอง เขาต่อต้านการวางกำลังรบอเมริกันและสังเกตว่า "การนำกำลังสหรัฐขนานใหญ่ที่นั่นในตอนนี้ แม้อาจมีผลกระทบทางทหารน่าพอใจในทีแรก แทบแน่นอนว่าจะนำไปสู่ผลลัพธ์ทางการเมืองที่เลว และในระยะยาวรวมถึงผลลัพธ์ทางทหารที่เลวด้วย" ทว่า คุณภาพของกองทัพเวียดนามใต้ยังเลวอยู่ ความเป็นผู้นำที่เลว การฉ้อราษฎร์บังหลวง และการเลื่อนยศทางการเมืองล้วนมีส่วนในการทำให้กองทัพเวียดนามใต้อ่อนแอ การโจมตีของกองโจรมีความถี่เพิ่มขึ้นเมื่อการก่อการกำเริบเริ่มได้ที่ แม้การสนับสนุนเวียดกงของรัฐบาลเวียดนามเหนือจะมีส่วนบ้าง แต่ความไร้สามารถของรัฐบาลเวียดนามใต้เป็นศูนย์กลางของวิกฤต
ประเด็นหลักหนึ่งที่เคนเนดียกขึ้นมาคือโครงการอวกาศและขีปนาวุธของโซเวียตล้ำหน้าโครงการของสหรัฐหรือไม่ แม้เคนเนดีเน้นภาวะเสมอภาคขีปนาวุธพิสัยไกลกับโซเวียต แต่เขายังสนใจในการใช้กำลังพิเศษสำหรับการสงครามต่อต้านการก่อการกำเริบในประเศโลกที่สามที่ถูกการก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์คุกคาม แม้เดิมตั้งใจใช้หลังแนวหน้าหลังการบุกครองทวีปยุโรปของโซเวียตตามแบบ แต่เคนเนดีเชื่อว่ากลยุทธ์กองโจรที่กำลังพิเศษใช้อย่างกรีนเบอเรต์จะมีประสิทธิภาพในสงคราม "ไฟไม้พุ่ม" ในเวียดนาม
ที่ปรึกษาของเคนเนดี แม็กซ์เวลล์ เทย์เลอร์และวอลต์ รอสตอว์ แนะนำให้ส่งกำลังสหรัฐไปเวียดนามใต้โดยปลอมตัวเป็นคนงานช่วยเหลืออุทกภัย เคนเนดีปฏิเสธความคิดดังกล่าวแต่เพิ่มการสนับสนุนทางทหารอีก ในเดือนเมษายน 2505 จอห์น เคนเนธ กัลไบรธเตือนเคนเนดีถึง "อันตรายที่เราเป็นกำลังอาณานิคมในบริเวณแทนฝรั่งเศส และหลั่งเลือดเช่นเดียวกับที่ฝรั่งเศสเคยมาแล้ว" เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2506 มีทหารอเมริกัน 16,000 นายในเวียดนามใต้ เพิ่มขึ้นจากที่ปรึกษา 900 คนในสมัยไอเซนฮาวร์
มีการริเริ่มแฮมเล็ตยุทธศาสตร์ในปลายปี 2504 โครงการร่วมสหรัฐ–เวียดนามใต้นี้พยายามตั้งถิ่นฐานประชากรชนบเข้าค่ายมีป้อมสนาม มีการนำไปปฏิบัติในต้นปี 2505 และมีการบังคับย้ายถิ่นฐาน การกักกันหมู่บ้าน และการแยกออกซึ่งชาวเวียดนามใต้ชนบทบ้างเป็นชุมชนใหม่ซึ่งจะเป็นการแยกชาวนาจากผู้ก่อการกำเริบคอมมิวนิสต์ มีความหวังว่าชุมชนใหม่นี้จะให้ความปลอดภัยแก่ชาวนาและเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างชาวนากับรัฐบาลกลาง ทว่า ในเดือนพฤศจิกายน 2506 โครงการเริ่มเสื่อม และยุติอย่างเป็นทางการในปี 2507
การขับและลอบฆ่าโง ดิ่ญ เสี่ยม
สมรรถนะอ่อนด้อยของกองทัพเวียดนามใต้มีตัวอย่างจากการปฏิบัติที่ล้มเหลวอย่างยุทธการที่อั๋บบั๊ก (Ap Bac) เมื่อวันที่ 2 มกราคม 2506 ซึ่งเวียดกงกองเล็ก ๆ ชนะการยุทธ์ต่อกำลังเวียดนามใต้ที่ใหญ่กว่าและมียุทโธปกรณ์ดีกว่ามาก นายทหารหลายนายดูไม่เต็มใจเข้าร่วมรบ
ฮวี่ญ วัน กาว (Huỳnh Văn Cao) ผู้บังคับบัญชาเหล่าที่ 4 นายพลที่เสี่ยมเชื่อใจที่สุด นำกองทัพบกสาธารณรัฐเวียดนามในยุทธการนั้น กาวเป็นคาทอลิกซึ่งได้รับการเลื่อนยศเนื่องจากศาสนาและความซื่อสัตย์มากกว่าทักษะ และงานหลักของเขาคือการสงวนกำลังของเขาเพื่อยับยั้งรัฐประหาร ก่อนหน้านี้เขาอาเจียนระหว่างการโจมตีของคอมมิวนิสต์ ผู้กำหนดนโยบายบางคนในรัฐบาลาสหรัฐเริ่มสรุปว่าเสี่ยมไร้สามารถพิชิตคอมมิวนิสต์และอาจตกลงกับโฮจิมินห์ เขาดูกังวลเฉพาะกับการปัดป้องรัฐประหาร และมีความหวาดระแวงมากขึ้นหลังความพยายามในปี 2503 และ 2505 ซึ่งเขาเชื่อว่าสหรัฐส่งเสริมด้วยบางส่วน รอเบิร์ต เอฟ. เคนเนดีหมายเหตุว่า "เสี่ยมจะไม่ยอมผ่อนปรนให้แม้แต่น้อย เขาใช้เหตุผลคุยด้วยยาก ..."
ความไม่พอใจกับนโยบายของเสี่ยมปะทุให้หลังการยิงเหวฺฟัตด๋าน (Huế Phật Đản) เก้าคนซึ่งส่วนใหญ่พุทธศาสนิกชนที่กำลังประท้วงต่อการห้ามธงศาสนาพุทธในวันวิสาขบูชา ทำให้เกิดการประท้วงใหญ่ต่อต้านนโยบายการเลือกปฏิบัติที่ให้เอกสิทธิ์ต่อคริสตจักรคาทอลิกและสาวก พี่ชายของเสี่ยม โง ดิ่ญ ถุ่ก (Ngô Đình Thục) เป็นอาร์คบิชอปแห่งเว้และลบการแยกระหว่างคริสตจักรกับอาณาจักรอย่างก้าวร้าว การเฉลิมฉลองวันครบรอบปีของถุ่กได้รับเงินทุนจากรัฐบาล และมีการแสดงธงวาติกันอย่างเปิดเผย นอกจากนี้ยังมีการรื้อถอนเจดีย์โดยกำลังกึ่งทหารคาทอลิกตลอดการปกครองของเสี่ยม เสี่ยมปฏิเสธผ่อนปรนให้ฝ่ายข้างมากพุทธหรือรับผิดชอบต่อการเสียชีวิตนี้ วันที่ 21 สิงหาคม 2506 กำลังพิเศษ ARVN ของพันเอก เล กวาง ทุง (Lê Quang Tung) ซึ่งภักดีต่อน้องชายของเสี่ยม โง ดิ่ญ ญู (Ngô Đình Nhu) ทำลายเจดีย์ทั่วประเทศเวียดนาม ทำให้เกิดความเสียหายและการทำลายล้างอย่างกว้างขวางและมียอดผู้เสียชีวิตหลักร้อยคน
สำนักข่าวกรองกลาง (CIA) ติดต่อกับนายพลที่กำลังวางแผนโค่นเสี่ยม พวกเขาได้รับคำบอกว่าสหรัฐจะไม่ขัดขวางการกระทำดังกล่าวหรือลงโทษนายทหารด้วยการตัดการสนับสนุน ประธานาธิบดีเสี่ยมถูกโค่นและประหารชีวิต ร่วมกับน้องชายของเขา ในวันที่ 2 พฤศจิกายน 2506 เมื่อเคนเนดีได้รับแจ้งข่าว แม็กซ์เวล เทย์เลอร์จำได้ว่าเขา "รีบรุดออกจากห้องพร้อมกับมีหน้าตาตื่นตระหนกและหวาดกลัว" เคนเนดีไม่คาดหมายการฆ่าเสี่ยม เอกอัครราชทูตสหรัฐประจำเวียดนามใต้ เฮนรี คาบ็อต ลอดจ์ เชิญผู้นำคณะรัฐประหารไปยังสถานเอกอัครราชทูตและแสดงความยินดี เอกอัครราชทูตลอดจ์แจ้งเคนเนดีว่า "แผนขณะนี้มีสำหรับสงครามระยะสั้นลง" เคนเนดีเขียนจดหมายแสดงความยินดีกับลอดจ์สำหรับ "งานดี"
เกิดความโกลาหลหลังรัฐประหาร รัฐบาลเวียดนามเหนือฉวยโอกาสจากสถานการณ์และเพิ่มการสนับสนุนกองโจร เวียดนามใต้เข้าสู่ระยะความไร้เสถียรภาพทางการเมืองอย่างสูง เมื่อรัฐบาลทหารหนึ่งโค่นอีกรัฐบาลหนึ่งติด ๆ กัน นักคอมมิวนิสต์มองว่ารัฐบาลใหม่แต่ละรัฐบาลเป็นหุ่นเชิดของอเมริกา ไม่ว่าเสี่ยมจะล้มเหลวอย่าไร แต่ข้อยืนยันว่าเขาเป็นนักชาตินิยมนั้นไม่มีข้อโต้แย้ง
เจ้าหน้าที่กึ่งทหารของกรมกิจกรรมพิเศษของ CIA ฝึกอบรมและนำชาวเผ่าม้งในลาวและเข้าสู่เวียดนาม กำลังพื้นเมืองมีจำนวนหลักหมื่นคนและดำเนินภารกิจการปฏิบัติโดยตรง ซึ่งมีเจ้าหน้าที่กึ่งทหารเป็นผู้นำ ต่อกำลังปะเทดลาวคอมมิวนิสต์และผู้สนับสนุนชาวเวียดนามเหนือ CIA ยังดำเนินการโครงการฟีนิกซ์และเข้าร่วมในกองบัญชาการการสนับสนุนทางทหารในเวียดนาม – กลุ่มศึกษาและสังเกต (Military Assistance Command, Vietnam – Studies and Observations Group, ย่อ: MAC-V SOG) ซึ่งเดิมชื่อกลุ่มปฏิบัติการพิเศษ แต่มีการเปลี่ยนชื่อเพื่อวัตถุประสงค์ในการอำพราง
การขยายขอบเขตของจอห์นสัน 2506–12
ประธานาธิบดีเคนเนดีถูกลอบฆ่าในวันที่ 22 พฤศจิกายน 2506 รองประธานาธิบดี ลินดอน บี. จอห์นสัน ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องมากนักกับนโยบายต่อเวียดนาม แต่เมื่อดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีแล้ว จอห์นสันให้ความสนใจกับสงครามทันที วันที่ 24 พฤศจิกายน 2506 เขากล่าวว่า "การยุทธ์ต่อคอมมิวนิสต์ ... จะต้องร่วมกับ ... ความเข้มแข็งและความเด็ดเดี่ยว" จอห์นสันทราบว่าเขารับช่วงสถานการณ์ที่เลวร้ายลงอย่างรวดเร็วในเวียดนามใต้ แต่เขายึดติดกับการให้เหตุผลทฤษฎีโดมิโนที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในการพิทักษ์เวียดนามใต้ คือ หากเวียดนามใต้ถอยหรือจำยอมสละ ไม่ว่าอย่างไรจะทำให้ชาติอื่นนอกเหนือจากความขัดแย้งนี้ตกอยู่ในอันตรายไปด้วย
สภาปฏิวัติกองทัพ ซึ่งประชุมแทนผู้นำเวียดนามใต้ที่เข้มแข็ง ประกอบด้วยสมาชิก 12 นาย สภามีพลเอก เซือง วัน มิญ เป็นผู้นำ ผู้ซึ่งสแตนลีย์ คาร์โนว์ นักหนังสือพิมพ์ภาคสนาม ต่อมาเรียกว่า "แบบอย่างของความเซื่องซึม" ลอดจ์ ซึ่งรู้สึกคับข้องใจเมื่อถึงปลายปี ส่งโทรเลขกลับประเทศเกี่ยวกับมิญว่า "เขาจะเข้มแข็งพอเอาชนะสิ่งต่าง ๆ หรือเปล่า" ระบอบของมิญถูกโค่นในเดือนมกราคม 2507 โดยพลเอก งฺเหวียน คั้ญ (Nguyễn Khánh) ทว่ายังมีความไร้เสถียรภาพอย่างต่อเนื่องในกองทัพ ซึ่งเกิดรัฐประหารหลายครั้งในชั่วเวลาสั้น ๆ แม้ไม่ได้ประสบความสำเร็จเสียทุกครั้ง
ในถ้อยแถลงที่คล้ายกับที่กระทำต่อฝรั่งเศสเกือบสองทศวรรษก่อนหน้านี้ โฮจิมินห์เตือนว่าหากอเมริกัน "ต้องการสงครามเป็นเวลายี่สิบปีแล้วเราจะทำสงครามยี่สิบปี หากพวกเขาต้องการสร้างสันติ เราจะสร้างสันติและเชิญพวกเขามาดื่มน้ำชายามบ่าย" บ้างแย้งว่านโยบายของเวียดนามเหนือคือไม่โค่นรัฐบาลที่ไม่ใช่คอมมิวนิสต์อื่นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้