cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ศูนย์ภาพยนตร์มะนิลา
อาคารยังเป็นที่รู้จักจากกรณีคนงานก่อสร้างเสียชีวิตในอุบัติเหตุเมื่อ 17 พฤศจิกายน 1981 มีรายงานว่ามีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 169 ราย ทั้งหมดเป็นคนงานก่อสร้างที่ประสบอุบัติเหตุเสียชีวิต และถูกฝังร่างไว้ในฐานอาคารโดยใช้ปูนซีเมนต์ชนิดแห้งเร็ว
ริเริ่มโครงการ
ก่อนหน้านี้ ประเทศฟิลิปปินส์ไม่เคยมีหอภาพยนตร์อย่างเป็นทางการ ในเดือนมกราคม 1981 สตรีหมายเลขหนึ่ง อีเมลดา มาร์กอส จึงเสนอโครงการก่อสร้างศูนย์ภาพยนตร์แรกขึ้นในมะนิลา ภายใต้การดูแลของเบตตี เบนิเตซ (Betty Benitez) คู่ครองของรองรัฐมนตรีกระทรวงที่อยู่อาศัย โฌเซ กอนราโด เบนิเตซ (Jose Conrado Benitez) และมีรามอน เอ็ม. อิกนาซีโอ (Ramon M. Ignacio) เจ้าหน้าที่ด้านเทคโนโลยีอาวุโสประจำศูนย์ทรัยากรเทคโนโลยีเป็นผู้วางแผนโครงการ
สถาปนิกผู้ออกแบบอาคาร Hong ระบุว่าฐานของอาคารสร้างอยู่บนที่ดินถมขึ้นมา ใกล้กับอ่าวมะนิลา เนื่องจากระยะเวลาการก่อสร้างมีอย่างจำกัด มีคนงานก่อสร้างมากถึง 4,000 คน ทำงานสลับกันใน 3 กะ ตลอด 24 ชั่วโมง โดยหนึ่งพันคนก่อสร้างโถงรับรอง ซึ่งสร้างเสร็จภายในเวลา 72 ชั่วโมง จากมาตรฐานการก่อสร้างปกติที่ใช้เวลาประมาณหกสัปดาห์ ศูนย์เปิดให้บริการในปี 1982 ด้วยงบประมาณก่อสร้างรวม 25 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ
อาคารนี้เป็นหนึ่งใน "เอดิไฟซ์คอมเพล็กซ์" (edifice complex) ของตระกูลมาร์กอส อันหมายถึง "ความเสพติดและความกระหายที่จะสร้างสิ่งปลูกสร้างขนาดใหญ่โตเพื่อแสดงถึงความยิ่งใหญ่ [ของมาร์กอส]"
อุบัติเหตุเสียชีวิตในปี 1981
เมื่อเวลาประมาณตีสามของวันที่ 17 พฤศจิกายน 1981 ขณะกำลังก่อสร้างอาคาร เกิดอุบัติเหตุนั่งร้านถล่ม ส่งผลให้มีคนงานก่อสร้าง 169 คนหล่นลงมา  และถูกฝังร่างภายใต้อาคารโดยใช้ปูนซีเมนต์เปียกชนิดแห้งเร็ว เจ้าหน้าที่รัฐภายใต้เฟอร์ดินันด์ มาร์กอส ได้มีคำสั่งห้ามไม่ให้ทีมกู้ภัยและรถพยาบาลเข้าในพื้นที่เกิดเหตุเด็ดขาด จนกว่าทางการจะจัดเตรียมแถลงการณ์เสร็จสิ้น ท้ายที่สุดทีมกู้ภัยและรถพยาบาลสามารถเข้าไปยังที่เกิดเหตุได้เก้าชั่วโมงถัดมา
นายกรัฐมนตรีเซซาร์ วีราตา ไม่อนุมัติทุนจำนวน 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่จะอุดหนุนในการจัดเทศกาลภาพยนตร์ ส่งผลให้อิเมลดา มาร์กอสต้องเตรียมแผนพิเศษสำหรับหาเงินทุนเร่งด่วนต่อไป
หลังทศวรรษ 1990s
หลังเหตุแผ่นดินไหวปี 1990 ที่กระทบมะนิลาและลูซอน ศูนย์ถูกทิ้งร้าง หลังมีรายงานความเสียหายเชิงโครงสร้างในคานรับน้ำหนักทางตะวันตกของอาคาร
ในวัฒนธรมสมัยนิยม
เชื่อกันว่ามีผีสิงศูนย์ภาพยนตร์มะนิลา ซึ่งเป็นดวงวิญญาณของคนงานก่อสร้างที่เสียชีวิตในอุบัติเหตุขณะก่อสร้างศูนย์ ประเด็นนี้เคยถูกยกมาพูดคุยในปี 2005 บนรายการของจีเอ็มเอชื่อ i-Witness
ฮหว่าบิ่ญ
ฮหว่าบิ่ญ (Hòa Bình) เป็นนครภายใต้การปกครองของจังหวัดและเมืองหลักของจังหวัดฮหว่าบิ่ญในประเทศเวียดนาม อยู่ห่างจากกรุงฮานอย 76 กิโลเมตร และห่างจากแม่น้ำด่า (Đà) 5 กิโลเมตร
เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำฮหว่าบิ่ญที่ใหญ่เป็นเขื่อนที่สุดในเวียดนาม และยังใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยังตั้งอยู่ในเมืองนี้
มารี เฮนรีทเทอแห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีแห่งเบลเยียม
มารี เฮนรีทเทอแห่งออสเตรีย (พระนามเดิม มารี เฮนรีทเทอ อันเนอ, พระราชสมภพเมื่อ 23 สิงหาคม ค.ศ. 1836 สวรรคตเมื่อ 19 กันยายน ค.ศ. 1902) ทรงเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งชาวเบลเยียม พระอัครมเหสีของสมเด็จพระราชาธิบดีเลโอโปลด์ที่ 2 แห่งเบลเยียม พระมหากษัตริย์พระองค์ที่สองแห่งราชอาณาจักรเบลเยียม
พระองค์ทรงเป็นพระธิดาของอาร์ชดยุกโจเซฟแห่งออสเตรีย กับดัชเชสมาเรียโดโรเธอาแห่งเวือร์ทเทิมแบร์ค
รายชื่อแหล่งมรดกโลกในประเทศวานูวาตู
องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกของประเทศวานูวาตูทั้งสิ้น 1 แหล่ง
สถานที่ที่ได้ขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้น
ประเทศวานูวาตูมีสถานที่ที่ได้ขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) เพื่อพิจารณาเป็นแหล่งมรดกโลกในอนาคตทั้งสิ้น 5 แห่ง
คงจะดีถ้ามีน้องสาวสักคน
คงจะดีถ้ามีน้องสาวสักคน (妹さえいればいい) เป็นซีรีส์ไลท์โนเวลของญี่ปุ่น เขียนโดย Yomi Hirasaka และภาพโดย Kantoku Shogakukan เผยแพร่นวนิยายรวมเก้าเล่มตั้งแต่เดือนมีนาคม 2015 ภายใต้สำนักพิมพ์ Gagaga Bunko ได้มีการดัดแปลงเป็นมังงะรวมสองเล่ม ได้รับการเผยแพร่โดย Shogakukan และSquare Enix การดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะของ Silver Link เริ่มฉายเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2017
จักรพรรดิจุนนิง
จักรพรรดิจุนนิง (淳仁天皇 (Junnin-tennō)) จักรพรรดิองค์ที่ 47 แห่งราชวงศ์ญี่ปุ่นตามที่ได้จัดเรียงไว้ใน รายพระนามจักรพรรดิญี่ปุ่น ครองสิริราชสมบัติระหว่าง ค.ศ. 758 – 765
จักรพรรดิจุนนิงหรือเจ้าชายโออิได้รับการสถาปนาเป็นรัชทายาทและผู้สืบราชบัลลังก์โดย จักรพรรดินีโคเก็ง จักรพรรดินีองค์ที่ 46 ผู้เป็นพระราชมารดาบุญธรรมเมื่อวันที่ 26 เมษายน ค.ศ. 757 เมื่อจักรพรรดินีโชเก็งได้สละราชบัลลังก์ในวันที่ 7 กันยายน ค.ศ. 758 เจ้าชายโออิจึงขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็น จักรพรรดิจุนนิง โดยได้มีการประกอบพิธีราชาภิเษกเมื่อ ค.ศ. 760
จักรพรรดิจุนนิงถูกปลดออกจากราชบัลลังก์เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 764 โดยการนำของอดีตจักรพรรดินีโชเก็งพระราชมารดาบุญธรรมที่ภายหลังขึ้นสืบราชบัลลังก์อีกครั้งเป็น จักรพรรดินีโชโตะกุ โดยอดีตจักรพรรดิจุนนิงได้ถูกเนรเทศไปยัง เกาะอะวะจิ และเสด็จสวรรคตที่นั่นเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน ค.ศ. 765
733 765
บริดจ์ทาวน์
บริดจ์ทาวน์ (Bridgetown) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศบาร์เบโดส มีสนามบินนานาชาติแกรนต์ลีย์อดัม ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของเมือง รับผู้โดยสารจากทั้งสหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา แคนาดา และแคริบเบียน
ในอดีตเป็นเมืองหลวงหนึ่งในสามเมืองของสหพันธรัฐอินเดียตะวันตก สถานที่ตั้งของเมืองก่อตั้งขึ้นโดยผู้ตั้งรกรากชาวอังกฤษในปี ค.ศ. 1628 โดยการนำของเซอร์ วิลเลียม คอร์ตเทน ที่เซนต์เจมส์ทาวน์ ปัจจุบันเป็นเมืองจุดหมายปลายทางที่สำคัญในแคริบเบียน มีความสำคัญด้านเศรษฐกิจ สนเทศศาสตร์ การชุมนุม และท่าเรือสำราญ ในวันที่ 25 มิถุนายน ค.ศ. 2011 ย่านเมืองเก่าและแกร์ริสัน ได้รับเลือกเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก
รุ่งนภา พงศ์ทิพย์สุคนธ์
ณัฏฐ์ธนิน คุณาธนาฒย์ หรือชื่อเดิมว่า รุ่งนภา พงศ์ทิพย์สุคนธ์ และชื่อเล่นว่า เก๋ เป็นนักแสดงชาวไทย มีชื่อจากการชนะเลิศการประกวดดัชชี่บอยส์แอนเกิล์ล ปี 2543
เมทามอร์โฟซีส
มหากาพย์เมทามอร์โฟซีส (Metamorphoses) เป็นมหากาพย์ที่เขียนโดยโอวิด กวีโรมันในปี ค.ศ. 8 ที่มีด้วยกันสิบห้าเล่มที่บรรยายตำนานการสร้างและประวัติศาสตร์โลก เป็นหนังสือปรัมปราวิทยาที่เป็นที่นิยมกันมาโดยตลอด และเพราะเป็นงานคลาสสิกที่เป็นที่รู้จักกันดีในสมัยกลางจึงทำให้เป็นหนังสือที่มีอิทธิพลต่อโคลงกลอนในยุคกลาง
Semenovia
Semenovia เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Apiaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ อิหร่านถึงเอเชียกลางและจีน
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
จังหวัดโอต-กอร์ส
โอต-กอร์สก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 1975 เมื่อจังหวัดกอร์สเดิมถูกแบ่งออกเป็นโอต-กอร์สและกอร์ส-ดู-ซูด
เซลล์เบ็ตซ์
เซลล์เบ็ตซ์ (Betz cell, pyramidal cells of Betz) เป็นเซลล์ประสาทพีระมิดขนาดยักษ์ในชั้นที่ 5 ของเนื้อเทาในเปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex) มีชื่อตามนักวิทยาศาสตร์ชาวยูเครน วลาดิเมียร์ เบ็ตซ์ (Vladimir Betz) ผู้ระบุลักษณะของเซลล์ในงานที่ตีพิมพ์ปี 1874 เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในระบบประสาทกลาง บางครั้งมีเส้นผ่าศูนย์กลางถึง 100 ไมโครเมตร (μm) เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron, UMN) ที่ส่งแอกซอนลงไปยังไขสันหลังผ่านลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract) ในมนุษย์แอกซอนไปยุติที่ไซแนปส์กับเซลล์ประสาทในไขสันหลังปีกหน้า (anterior horn) ซึ่งก็ส่งแอกซอนไปยังกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมาย แม้เซลล์จะมีเดนไดรต์ที่เป็นยอดหนึ่งอันเหมือนกับเซลล์ประสาทพีระมิดทั่วไป แต่ก็มีก้านเดนไดรต์หลัก (primary dendritic shaft) หลายอัน ซึ่งสามารถงอกออกจากตัวเซลล์ (soma) เกือบได้ทุกจุด เดนไดรต์รอบตัวเซลล์เช่นนี้บวกกับเดนไดรต์ที่ฐาน (basal dendrite) ส่งไปยังชั้นทุกชั้นในเปลือกสมอง แต่สาขาในแนวนอนจะส่งไปยังชั้นที่ 5 และ 6 โดยมีบางส่วนที่ส่งลงไปถึงเนื้อขาว งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า เปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิของมนุษย์ชั้น 5b (Vb) เป็นเซลล์เบ็ตซ์ 10% ในบรรดาเซลล์พีระมิดทั้งหมด
ยุทธการที่เมมโหย่
ยุทธการที่เมมโหย่ ต่อสู้ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2311 เป็นสงครามครั้งสุดท้ายและสิ้นสุดการบุกพม่าครั้งที่สามของจีนระหว่าง สงครามจีน–พม่า ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2310 จักรพรรดิเฉียนหลงสั่งการบุกรุกครั้งที่สามภายใต้คำสั่งของ หมิงรุ่ย พระราชบุตรเขยของพระองค์ด้วยกองกำลังจู่โจมที่แข็งแกร่ง 50,000 คน นำโดยทัพแปดกองธงหลังจากความล้มเหลวของกองธงเขียวและกองทหารชายแดนยูนนาน ทัพจีนประสบความสำเร็จจากการรุกรานที่เจาะลึกเข้าไปยังตอนกลางของพม่าและเอาชนะกองทัพหลักของพม่าที่ ยุทธการที่โกรกธารโกะเทะ อย่างไรก็ตามทัพของหมิงรุ่ยสายเกินไปที่จะเข้าถึงอังวะ เนื่องจากกองกำลังเสริมของพม่าซึ่งกลับจากสยามได้เริ่มตีตัดเส้นทางเสบียงอาหารของชิง กองทัพจีนต้องทนทุกข์ทรมานจากโรคเขตร้อนและผลกระทบของการสู้รบแบบกองโจร ทัพของหมิงรุ่ยถูกบังคับให้ต้องล่าถอย กองทัพพม่าภายใต้การนำของ อะแซหวุ่นกี้ ตามมาจับเขาได้ทันที่เมมโหย่หรือปัจจุบันคือ ปยีนอู้ลวีน และกำจัดกองกำลังเกือบทั้งหมดยกเว้นผู้รอดชีวิตเพียงไม่กี่คน
จักรพรรดิฮั่นอัน
จักรพรรดิฮั่นอัน (94 – 30 เมษายน 125) เป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่นและเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 6 แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ครองราชย์ตั้งแต่ ค.ศ. 106 ถึง ค.ศ. 125 พระองค์เป็นพระราชนัดดาของจักรพรรดิฮั่นจาง
หลิว ฮู่ เป็นพระโอรสขององค์ชาย หลิว ชิ่ง (劉慶) กับพระชายาโจว (左小娥) องค์ชายหลิว ชิ่ง เป็นพระเชษฐาของ จักรพรรดิฮั่นเหอ เมื่อ จักรพรรดิฮั่นชาง (劉隆) โอรสของจักรพรรดิฮั่นเหอซึ่งสืบบัลลังก์ต่อจากจักรพรรดิฮั่นเหอสวรรคตในปี 106 หลิว ฮู่ ก็ได้รับยกขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่โดยมี เติ้งไทเฮา (鄧綏) พระพันปีของจักรพรรดิฮั่นชางทรงสำเร็จราชการ
เมื่อเติ้งไทเฮาสิ้นพระชนม์ในปี 121 หลิว ฮู่ ก็ถอดญาติสนิทมิตรสหายของนางออกจากตำแหน่งหน้าที่ราชการและเริ่มมั่วสุรานารีจนไม่ออกว่าราชการอีก กิจการทั้งหลายของรัฐมีขันทีทั้งหลายคอยสั่งอยู่เบื้องหลัง ขันทีเหล่านี้ล้วนฉ้อราษฎร์บังหลวงราษฎรจึงลุกฮือขึ้นทั่วแผ่นดินครั้นปี 125 หลิว ฮู่ ประพาสเมือง หนานหยาง แต่จับไข้ขณะนิวัติพระนครจนสวรรคตแบบปัจจุบันทันด่วนพระชนมายุได้สามสิบเอ็ดพรรษา
เอี๋ยนฮองเฮา (閻姬) จักรพรรดินีของจักรพรรดิฮั่นก็ยก หลิว อี้ (劉懿) พระญาติของจักรพรรดิฮั่นอันขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ถัดมา
อ้างอิง
94125
แผ่นดินไหวในเกาะลมบก กรกฎาคม พ.ศ. 2561
'''แผ่นดินไหวในเกาะลมบก กรกฎาคม พ.ศ. 2561''' เกิดขึ้นเมื่อ ณ เวลาตอนเช้าของวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 โดยมีขนาดแผ่นดินไหว 6.4 แมกนิจูด เกิดขึ้นที่เกาะลมบก จังหวัดนูซาเติงการาตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย ที่ระดับความลึกแผ่นดินไหว 14 กิโลเมตร (8.7 ไมล์) จุดศูนย์กลางของแผ่นดินไหวอยู่ที่ตำบลเซิมบาลุน อำเภอลมบกตะวันออก มีพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายอย่างมากตามรายงาน เจ้าหน้าที่ทางการได้ยืนยันว่ามีผู้เสียชีวิต 16 ราย และบาดเจ็บอีกหลายกว่าร้อยราย
ทั้งนี้ มีนักท่องเที่ยวชาวไทย จำนวน 239 คน ได้ท่องเที่ยวในภูเขารินจานี แต่เนื่องจากเกิดเหตุแผ่นดินไหว และดินถล่มทำให้นักท่องเที่ยวไม่สามารถลงจากภูเขาได้ โดยทางการอินโดนีเซียได้ส่งหน่วยรบพิเศษ จำนวน 150 คนช่วยเหลือนักท่องเที่ยวที่ติดภายในภูเขาไฟ กระทรวงท่องเที่ยวอินโดนีเซีย ได้ประกาศให้นักท่องเที่ยวปฏิบัติตามคำแนะนำของทางรัฐบาล และรับข้อมูลติดตามอย่างดีที่สุด
Senyumia
Senyumia เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Gesneriaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ คาบสมุทรมาเลเซีย
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
ลิเกฮูลู
ลิเกฮูลู หรือ ดิเกฮูลู เป็นการละเล่นพื้นบ้านของชาวมลายูมุสลิมภาคใต้ของไทย ขึ้นบทเป็นเพลงประกอบดนตรีและจังหวะตบมือ
ที่มา
มีผู้ให้ที่มาของดิเกฮูลูเอาไว้หลายสำนวน ในที่นี้จะขอหยิบยกออกมา 2 สำนวน กล่าวคือ หนึ่ง ตามสำนวนที่รับรู้กันโดยทั่วไป มีผู้รู้บางท่านได้ศึกษาไว้ว่าดิเก (Dikir) มีรากศัพท์มาจากคำว่าซี เกร์ ซึ่งเป็นภาษาอาหรับ หมายถึงการอ่านทำนองเสนาะ ส่วนคำว่าฮูลู แปลว่าใต้หรือทิศใต้ รวมความแล้วหมายถึงการขับบทกลอนเป็นทำนองเสนาะจากทางใต้ ท่านผู้รู้ยังได้กล่าวไว้อีกว่า ลิเกฮูลูน่าจะเกิดขึ้นเริ่มแรกที่อำเภอรามัน ซึ่งไม่ทราบแน่ว่าผู้ริเริ่มนี้คือใคร ข้อสนับสนุนก็คือชาวปัตตานีเรียกคนในอำเภอรามันว่าคนฮูลู ในขณะที่คนมาเลเซียเรียกศิลปะนี้ว่า "ลิเกปารัต" ซึ่งปารัต แปลว่าเหนือ จึงเป็นที่ยืนยันได้ว่า ดิเกฮูลู หรือดิเกปารัตนี้มาจากทางเหนือของมาเลเซียและทางใต้ของปัตตานี ซึ่งก็คือบริเวณอำเภอรามัน จังหวัดยะลา
นอกจากนี้ดิเกยังหมายถึงกลอนเพลงโต้ตอบ นิยมเล่ากันเป็นกลุ่มหรือเป็นคณะ โดยมีไม้ไผ่มาตัดท่อนสั้นแล้วหุ้มกาบไม้ข้างหนึ่งทำให้เกิดเสียงดัง แล้วร้องรำทำเพลงขับแก้กันตามประสาชาวป่า (ว่ากันว่าไม้ไผ่หุ้มกาบไม้นี้ได้กลายเป็นบานอ หรือรือปานา หรือรำมะนาที่ใช้กันมาจนทุกวันนี้)
ประพนธ์ เรืองณรงค์ ได้ให้ความเห็นในเรื่องนี้ว่า ดิเกน่าจะมาจากความหมายที่สอง คือกลอนเพลงโต้ตอบ นิยมเล่นกันเป็นหมู่คณะ ซึ่งเป็นการร้องเพลงลำตัดภาษาอาหรับ ที่เรียกว่า "ซีเกร์มีรฮาแบ" การร้องเป็นภาษาอาหรับ ถึงแม้จะไพเราะแต่คนไม่เข้าใจ จึงนำเอาเนื้อเพลงภาษาพื้นเมือง ซึ่งก็คือภาษายาวีตีเข้ากับรำมะนา จึงกลายเป็นดิเกฮูลูมาตราบเท่าปัจจุบัน
และการแสดงประเภทนี้น่าจะมีขึ้นครั้งแรก ณ ท้องที่เหนือลำน้ำอันเป็นต้นกำเนิดแม่น้ำปัตตานี ซึ่งชาวบ้านเรียกฮูลู หรือทิศฮูลู (ฝ่ายใต้ลำน้ำเรียกฮิเล) ตรงทิศฮูลูเป็นแหล่งกำเนิดฮูลูนั้น เข้าใจว่าคือท้องที่อำเภอมายอ จังหวัดปัตตานี และอำเภอบันนังสตา อำเภอเบตง จังหวัดยะลา
ดิเกฮูลูแต่ละคณะจะมีสมาชิกประมาณ 10 กว่าคน เป็นชายล้วน เป็นผู้ขับร้องต้นเสียง 1-3 คน ที่เหลือจะเป็นลูกคู่ และอาจมีนักร้องภายนอกวงมาสมทบร่วมสนุกอีกก็ได้
บทกลอนที่ใช้ขับร้องนั้น เรียกเป็นภาษามลายูท้องถิ่นว่าปันตน หรือปาตง เวลาแสดงใช้ขับกลอนโต้ตอบ ไม่ได้แสดงเป็นเรื่องราวดังเช่นการละเล่นพื้นบ้านอย่างอื่น เช่น มะโย่ง หรือมโนห์รา
การแต่งกาย
การแต่งกายของผู้เล่นดิเกฮูลู สมัยก่อนมักแต่งชุดอย่างชาวบ้านทั่วไปคือ โพกหัว สวมเสื้อคอกลม นุ่งโสร่ง บางครั้งเหน็บขวานไว้ข่มขวัญคู่ต่อสู้ ต่อมามีการแต่งกายแบบเล่นสิละ (ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวของชาวใต้) คือนอกจากจะนุ่งกางเกงขายาวธรรมดาเหมือนแต่เดิม ก็นุ่งผ้าโสร่งซอเกตลายสวยสดทับข้างนอกสั้นเหนือเข่าเข้าไปอีกชั้นหนึ่ง พร้อมกับมีผ้าลือปักคาดสะเอว นอกนั้นก็สวมเสื้อคอกลมมีผ้าโพกศีรษะเหมือนเดิม ปัจจุบันนิยมแต่งกายแบบสมัยนิยม หรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับการออกแบบของแต่ละคณะให้มีสีสันสดใสสะดุดตา
เวทีแสดง
จะยกพื้นประมาณ 1 เมตร เปิดโล่งไม่มีม่าน ไม่มีฉาก ลูกคู่จะขึ้นไปนั่งล้อมวง ร้องรับและตบมือโยกตัวให้เข้ากับจังหวะดนตรี ส่วนผู้ร้องหรือผู้โต้กลอนจะลุกขึ้นยืนข้าง ๆ วงลูกคู่ ถ้ากรณีมีการประชันกัน แต่ละคณะจะขึ้นไปอยู่บนเวทีด้วยกัน แต่ล้อมวงแยกกันพอสมควร การแสดงก็ผลัดกันร้องทีละรอบทั้งรุกทั้งรับ เป็นที่ครึกครื้นแก่ผู้ชม
ดนตรีดิเกฮูลูประกอบด้วยรำมะนาอย่างน้อย 2 ใบ ใช้ตีดำเนินจังหวะในการแสดง ฆ้อง 1 วง เป็นเครื่องกำกับจังหวะ ตีสม่ำเสมอประกอบการแสดง นอกจากนี้ยังมีเครื่องดนตรีที่ใช้ประกอบและเป็นที่นิยมกันว่ามีส่วนทำให้สนุกสนานกันมากยิ่งขึ้น เช่น ขลุ่ย ลูกแซก แต่จังหวะที่ใช้เป็นประเพณีในการเล่นคือ การตบมือ
การแสดง
การแสดงจะเริ่มต้นการแสดงด้วยดนตรีโหมโรงเป็นการเรียกผู้ชมและเร้าอารมณ์คนดู สมัยก่อนมีการไหว้ครูในกรณีที่มีการประชันกันระหว่างหมู่บ้าน (หรืออาจมีหมอผีของแต่ละฝ่ายปัดรังควานไล่ผีคู่ต่อสู้ก็มี) ปัจจุบันสู้กันด้วยศิลปะหรือคารมอย่างเดียว เมื่อลูกคู่โหมโรงเสร็จ ต่อจากนั้นนักร้องต้นเสียงจะออกมาวาดลวดลายด้วยเพลงในจังหวะต่าง ๆ ทีละคน เริ่มต้นเนื้อร้องกล่าวถึงความประสงค์ในการเล่น แล้วจึงเข้าสู่เรื่องราวแสดง ซึ่งอาจจะเป็นเรื่องราวจากเหตุการณ์บ้านเมือง ปัญหาท้องถิ่น ความรักของหนุ่มสาว หรือเรื่องตลกโปกฮา
จากการสัมภาษณ์นายหะมะ แบลือแบ หรือแบมะ หัวหน้าคณะการแสดงดิเกฮูลู "มะ ยะหา" เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2547 ที่บ้านในอำเภอยะหา จังหวัดยะลา ผู้ซึ่งเป็นครูภูมิปัญญาไทย ด้านศิลปกรรม สาขาการแสดงลิเกฮูลู4 แบมะสันนิษฐานว่าดิเกฮูลูน่าจะมีส่วนเกี่ยวพันหรือถ่ายทอดซึ่งกันและกันกับการแสดงลำตัดในภาคกลาง เนื่องจากมีการประชันกันทั้งในด้านน้ำเสียงและไหวพริบในการโต้ตอบ
กรณีที่มีการประชัน หรือบางครั้งก็เป็นเรื่องราวกระทบกระแทกเสียดสีกัน หรือหยิบยกปัญหาต่าง ๆ มากล่าวเพื่อให้ผู้ชมชื่นชอบในการใช้คารมและปฏิภาณของผู้แสดง นับว่าเป็นการให้ความบันเทิง พร้อมทั้งให้ความรู้ สั่งสอนชาวบ้านผู้ชมไปในตัว
ประเพณีการแข่งขันจะมีการประชันระหว่างคณะต่าง ๆ เพื่อหาคณะที่ชนะเลิศในแต่ละปีที่มีกันมาตั้งแต่ในอดีต การตัดสินแตกต่างจากปัจจุบันเล็กน้อย คือในอดีตจะตัดสินผ่านพลังเสียง ไหวพริบในการโต้ตอบ ในการแสดงลูกคู่จึงนั่งล้อมกันเป็นวงกลม หัวหน้าวงจะอยู่ตรงกลาง การนั่งล้อมวงเพื่อให้เสียงรวมกันจุดเดียว ท่ารำประกอบการแสดงจะไม่หลากหลาย และเนื้อร้องเป็นภาษามลายู ปัจจุบันการแข่งขันจะตัดสินจากท่าทางของลูกคู่ด้วย ดังนั้นจึงต้องปรับรูปแบบในการนั่งเป็นนั่งเรียงหน้ากระดานเพื่อให้ผู้ชมได้เห็นท่ารำของลูกคู่อย่างชัดเจน ในส่วนของเนื้อร้องได้มีการปรับเปลี่ยนเป็นภาษาไทยควบคู่ไปกับการร้องเป็นภาษามลายู
ลักษณะพิเศษของดิเกฮูลู คือหัวหน้าคณะหรือผู้ร้องนำสามารถเดินทางไปแสดงในที่ต่าง ๆ ในพื้นที่ที่มีคณะดิเกฮูลูได้โดยไม่ต้องมีลูกคู่ไปด้วย เพราะสามารถไปแสดงร่วมกับลูกคู่ของคณะอื่น ๆ ได้
แบมะเล่าถึงจุดเริ่มต้นในการเข้ามาแสดงดิเกฮูลูว่า เมื่อสมัยวัยรุ่นได้ไปดูดิเกฮูลูที่มาเล่นในอำเภอยะหา รู้สึกสนใจอยากที่จะเรียนรู้จึงไปขอเรียนจากคณะที่เข้ามาแสดงที่อำเภอ จนกระทั่งมีความรู้เพียงพอที่จะมาแสดงและตั้งวงเป็นของตัวเอง
พบว่าการแสดงดิเกฮูลูเป็นอีกสื่อหนึ่งที่สามารถเข้าถึงชาวบ้าน ทั้งยังเป็นตัวช่วยหนึ่งในการเผยแพร่รณรงค์ให้ประชาชนเข้าใจถึงภัยร้ายต่าง ๆ และข้อปฏิบัติที่ถูกต้องดังที่กล่าวมาได้เป็นอย่างดี
การแสดงดิเกฮูลู แต่เดิมนิยมแสดงในงานพิธีต่างๆ เช่น มาแกปูโล๊ะ (งานแต่งงาน) พิธีเข้าสุหนัต งานเมาลิด งานฮารีรายอ งานบุญ และแสดงเพื่อแก้บน เป็นการขอพรจากพระอัลลอฮฺโดยผ่านการแสดงดิเก ปัจจุบันยังแสดงในงานเทศกาลต่าง ๆ ร่วมกับมหรสพอื่น ๆ เช่น ในงานพิธีถวายพระพรวันเฉลิมพระชนมพรรษา เป็นต้น หรือเป็นการแสดงเพื่อมีวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง
ดังเช่นคณะดิเกฮูลูที่กล่าวถึงในงานโฆษณาชุดสำนึกรักบ้านเกิดข้างต้น หรือที่รู้จักกันในนามของดิเกฮูลูคณะแหลมทราย ของนายเจะปอ สะแม แห่งตำบลบางตาวา อำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี เป็นคณะเครือข่ายเพื่อปลูกจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะบริเวณรอบอ่าวปัตตานี การแสดงจะมีเนื้อหากล่าวถึงวิถีชีวิตของชุมชนประมงชายฝั่ง เช่น ปัญหาเกี่ยวกับการประกอบอาชีพ การแก้ปัญหาต่าง ๆ ของประมงพื้นบ้าน และวิถีชีวิตแต่ละวัน
โดยการแสดงออกผ่านท่าทางประกอบและการตบมือ เช่น การใช้มือแสดงท่าทาง โดยการโบกมือกวักมือ หมายถึงเรียกให้กลับบ้านให้มาดูแลทะเลบ้านเรา ท่าทางการตบมือเหมือนปลา เหมือนกับการแสดงให้เห็นถึงการเอาตัวรอดของปลาให้หลุดพ้นจากการตามล่า ทำลายจากระเบิด อวนลาก อวนรุก และท่าทางการตบมือชักเชือก ที่แสดงถึงความร่วมมือ ความสามัคคี โดยใช้เชือก ซึ่งเป็นเครื่องมือจับปลาของชาวประมงพื้นบ้าน เป็นสื่อให้เกิดพลังชุมชน เป็นต้น
ปัจจุบันดิเกฮูลูแสดงกันทั่วไปในพื้นที่ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้ คือ ยะลา นราธิวาส สงขลา สตูล และปัตตานี
ฟรันเชสโก โซลีเมนา
ฟรานเชสโค โซลิเมนา (Francesco Solimena) (4 ตุลาคม ค.ศ. 1657 - 3 เมษายน ค.ศ. 1747) เป็นจิตรกรชาวอิตาลีของสมัยบาโรกของคริสต์ศตวรรษที่ 17 และ 18
โซลิเมนาเกิดที่คานาเลดิแซริโนไม่ไกลจากอเวลลิโน ได้รับการฝึกเบื้องต้นจากบิดาอันเจโล โซลิเมนา ที่โซลิเมนาร่วมเขียนงานชื่อ “สวรรค์” ด้วยกันที่มหาวิหารโนแซรา และ “มโนทัศน์ของเซนต์ซิริลแห่งอเล็กซานเดรีย” สำหรับวัดซานโดเมนนิโคที่โซโลฟรา โซลิเมนาไปตั้งหลักแหล่งอยู่ที่เนเปิลส์ในปี ค.ศ. 1674 โดยไปทำงานที่ห้องเขียนภาพของฟรานเชสโค ดิ มาเรีย และต่อมากับจาโคโม เดล โป โซลิเมนามีผู้อุปถัมภ์มาตั้งแต่ต้นโดยคาร์ดินัลวินเช็นโซ ออร์ซินี (ต่อมาสมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 13) ผู้สนับสนุนให้โซลิเมนาเป็นศิลปิน เมื่อมาถึงคริสต์ทศวรรษ 1680 โซลิเมนาก็ได้รับการว่าจ้างให้เขียนจิตรกรรมฝาผนัง และห้องเขียนภาพของโซลิเมนาก็กลายมาเป็นห้องเขียนภาพที่มีอิทธิพลต่องานเขียนของเนเปิลส์ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1690 มาจนถึงสี่สิบปีแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 18 โซลิเมนาวางรูปงานศิลปะตามแบบปรมาจารย์ศิลปบาโรกของโรม—ลูคา จอร์ดาโน, จิโอวานนิ ลันฟรังโค และ มัตติอา เพรติ ที่ใช้เงาออกสีน้ำตาลที่โซลิเมนาเลียนแบบ โซลิเมนาเขียนจิตรกรรมฝาผนังไว้หลายแห่งในเนเปิลส์, แท่นบูชา และงานเนื่องในโอกาสการสมรส และ งานในราชสำนัก, ภาพเกี่ยวกับตำนานลึกลับ และภาพเหมือน
แหล่งข้อมูลอื่น
1657 1747
มหาประติมากรรม
มหาประติมากรรม (Monumental sculpture) เป็นคำที่มักจะใช้ในประวัติศาสตร์ศิลป์วิทยาและการวิพากษ์งานศิลปะ แต่ยังเป็นความหมายที่ยังไม่ลงตัว มหาประติมากรรมรวมแนวคิดสองอย่างๆ หนึ่งคือการใช้สอย และ อีกอย่างหนึ่งคือขนาด และอาจจะรวมแนวคิดที่สามที่เป็นแนวคิดเชิงอัตวิสัย มหาประติมากรรมจะใช้กับประติมากรรมทั้งหมดที่มีขนาดใหญ่ รูปคนที่มีขนาดครึ่งหนึ่งของคนจริงขึ้นไปก็ถือกันว่าเป็นมหาประติมากรรมตามทัศนคติของนักประวัติศาสตร์ศิลป์ และศิลปะร่วมสมัยก็ใช้สำหรับขนาดทั้งหมดของงานประติมากรรม ฉะนั้นมหาประติมากรรมจึงต่างจากจุลประติมากรรม, งานโลหะขนาดเล็ก, งานแกะสลักงาช้าง, บานพับภาพสองหรืองานในทำนองเดียวกัน
นอกจากนั้นมหาประติมากรรมเป็นคำที่ใช้สำหรับการสร้างหรือส่วนประกอบของอนุสาวรีย์อย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งทำให้รวมทั้งหัวเสา, งานแกะนูนที่ติดกับผนังของสิ่งก่อสร้างจึงรวมอยู่ในบริบทนี้ด้วย แม้ว่าอาจจะเป็นงานชิ้นที่ไม่ใหญ่นัก ประโยชน์การใช้สอยของอนุสาวรีย์ก็เพื่อเป็นการระบุที่หมายของที่ฝังศพ หรือสำหรับเป็นอนุสรณ์สถานสำหรับผู้ที่เสียชีวิตไปแล้ว หรือเป็นสิ่งที่ใช้ในการแสดงอำนาจของประมุขของประชาคม ทั้งนี้ก็รวมทั้งอนุสรณ์สถานของศาสนสถาน
แนวคิดที่สามอาจจะเจาะจงเฉพาะงานชิ้นใดชิ้นหนึ่ง คำอธิบายของคำว่า “Monumental” ใน “A Dictionary of Art and Artists” โดย ปีเตอร์ และ ลินดา เมอร์เรย์ให้คำจำกัดความไว้ว่า : "เป็นคำที่ใช้กันจนเกินควรในประวัติศาสตร์ศิลป์ปัจจุบัน และ การวิพากษ์ จุดประสงค์ก็เพื่อที่จะสื่อทัศนคติเกี่ยวกับงานชิ้นใดชิ้นหนึ่ง หรือ องค์ประกอบอย่างใดอย่างหนึ่ง ว่าเป็นงานที่ยิ่งใหญ่, สง่า และ ยกระดับความคิด, ง่ายต่อการออกแบบและการสร้าง, โดยไม่เป็นการแสดงความโอ่อ่า แต่เป็นการพยายามสร้างงานที่มีความเป็นถาวรภาพ และ เป็นงานสถาปัตยกรรมอันยิ่งใหญ่ ...ซึ่งมิใช้คำพ้องกับคำว่า 'ใหญ่'"
แผ่นดินไหวในอำเภอแม่ลาว พ.ศ. 2557
แผ่นดินไหว
ท่าอากาศยานนานาชาติเชียงราย ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว ได้อพยพผู้โดยสารออกจากอาคารผู้โดยสารในทันที ขณะที่ดำรง คล่องอักขระ ผอ.การท่าอากาศยานฯ กล่าวว่า รันเวย์และเที่ยวบินไม่ได้รับผลกระทบจากแรงสั่นสะเทือน
อาคารสูงในกรุงเทพมหานครได้รับอิทธิพลจากแผ่นดินไหว และยังรู้สึกได้จากย่างกุ้ง ประเทศพม่า ด้วย
ผลกระทบ
จะเกิดความเสียหายอย่างรุนแรงในรัศมีประมาณ 30 กิโลเมตร จากศูนย์กลางแผ่นดินไหว ส่วนใหญ่เป็นความเสียหายด้านอาคารสถานที่ ทั้งโบราณสถาน สถานที่ราชการ เส้นทางคมนาคมและบ้านเรือนของประชาชน ในพื้นที่ที่รับรู้ได้ถึงแรงสั่นสะเทือนโดยมีจังหวัดที่ได้รับผลกระทบทั้งหมด 7 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย เชียงใหม่ พะเยา น่าน แพร่ ลำปาง และกำแพงเพชร ศูนย์อำนวยการเฉพาะกิจแผ่นดินไหว จังหวัดเชียงราย สรุปสถานการณ์พื้นที่ประสบภัยในวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 ว่ามีพื้นที่ประสบภัยพิบัติ รวมทั้งสิ้น 7 อำเภอ 47 ตำบล 478 หมู่บ้าน บ้านเรือนเสียหายรวม 8,935 หลัง โดยที่อยู่อาศัยได้รับความเสียหายทั้งหลัง 116 หลัง ได้รับความเสียหายบางส่วน 8,463 หลัง, วัด 99 แห่ง, โบสตถ์คริสต์ 7 แห่ง, โรงเรียน 35 แห่ง, มหาวิทยาลัย 1 แห่ง, สถานพยาบาล 25 แห่ง โรงงานอุตสาหกรรม 6 แห่ง, โรงแรม 1 แห่ง, ถนน 5 สาย ตลิ่งพัง 1 แห่ง สะพาน 1 แห่ง และคอสะพาน 5 แห่ง
โบราณสถาน ศาสนสถาน
วัดร่องขุ่น มีรูปภาพบนผนังในโบสถ์ ที่ใช้เวลาสร้างมากกว่า 20 ปี และคาดว่าต้องใช้เวลาในการซ่อมกว่า 2 ปี โดยความเสียหายปัจจุบัน ได้แก่ ผนังภาพจิตรกรรมในโบสถ์ เป็นรอยร้าวยาว แผ่นสีภาพแตกร่อนออกมา สะพานด้านข้างโบสถ์แตกเสียหาย ยอดเจดีย์หักเบี้ยว หลังคาหอแสดงภาพจิตรกรรมแตก ทุกสิ่งทุกอย่างที่สร้างมานานต้องมาพังพินาศภายในวันเดียว เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ศิลปินแห่งชาติ ผู้บุกเบิกสร้างวัดร่องขุ่น กล่าวว่า ความเสียหายที่เกิดขึ้น เป็นความเสียหายที่มีค่ามาก ไม่ใช่มูลค่าของสิ่งที่สร้าง แต่เป็นคุณค่าทางจิตใจ สร้างวัดนี้ขึ้นมาไม่เคยขอเงินใคร เป็นเงินที่ตนหามาเอง เฉลิมชัยกล่าวอีกว่า ส่วนไหนที่สามารถซ่อมได้ก็จะซ่อม แต่ถ้าส่วนไหนที่ซ่อมไม่ได้ก็จะปล่อยให้มันคงอยู่อย่างเดิม ไม่ทำลาย เพื่อเป็นอนุสรณ์รำลึกถึงการเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหว
วัดอุดมวารี ตำบลทรายขาว เศียรพระพุทธรูปปูนปั้นนามว่า พระพุทธอุดมมงคล หักลงเนื่องจากได้รับความเสียหาย และอาคารของวัดเกิดรอยแตก และเพดานได้รับความเสียหาย วัดอื่น ๆ ก็ได้รับความเสียหายเช่นกัน มีโบราณสถานเสียหาย 17 แห่งแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่ยอดหักเอียงตามแรงเหวี่ยงของแผ่นดินไหว รวมถึงโครงสร้างแตกร้าว
สถานที่ราชการ
มีสถานพยาบาลในสังกัดได้รับความเสียหาย 7 แห่ง ส่วนใหญ่มีรอยร้าว แต่ไม่กระทบต่อโครงสร้างอาคาร ที่รุนแรง เช่น โรงพยาบาลแม่ลาว มีอาคารผู้ป่วยเดิมร้าวและทรุด เสาบางแห่งเห็นเหล็กโครงสร้าง สามารถให้บริการเฉพาะผู้ป่วยฉุกเฉินได้เท่านั้น ที่โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ อาคารเกิดรอยแยกและ แผ่นหินแตกออก กระจกในอาคารแตก โรงพยาบาลที่ได้รับความเสียหายหนักที่สุดได้แก่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงเทพนิมิตร ตำบลป่าอ้อดอนชัย มีโรงเรียนได้รับผลกระทบ 73 แห่ง มีโรงเรียนที่เสียหายหนัก 5 โรงเรียน อยู่ในอำเภอพาน อำเภอแม่ลาว และอำเภอแม่สรวย
เส้นทางคมนาคม
ในอำเภอพาน มีถนนถูกฉีกตามรอยแตกที่รุนแรง กรมทางหลวง เปิดเผยข้อมูลหลังเกิดหลังแผ่นดินไหวว่า ความเสียหายที่เกิดขึ้นบนทางหลวง ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย มี 2 แห่ง ในทางหลวงสาย 118 ที่ตัดผ่านอำเภอแม่ลาว ช่วง กม. 147-152 มีการบิดตัวเสียรูปทรงเกือบทั้งหมด ผิวการจราจรแตกหักเสียหาย ทำให้ผิวจราจรต่างระดับกันเล็กน้อย
ประชาชนบาดเจ็บเสียชีวิต
มีผู้เสียชีวิต 2 คน คนหนึ่งอยู่ในพื้นที่ ตำบลโป่งแพร่ อำเภอแม่ลาว เนื่องจากถูกผนังบ้านล้มทับบริเวณศีรษะ อีกคนหนึ่ง อยู่ในพื้นที่ ตำบลดงมะดะ อำเภอแม่ลาว เนื่องจากหัวใจวาย มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 23 ราย
ความช่วยเหลือ
สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้ตั้ง ศูนย์อำนวยการเฉพาะกิจแผ่นดินไหว จังหวัดเชียงราย ณ ศาลากลางจังหวัดเชียงราย มีผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายเป็นประธาน โดยเจ้าหน้าที่ได้ให้การช่วยเหลือด้านที่อยู่อาศัยด้วยการตั้งศูนย์พักพิงชั่วคราว 2 จุด และการช่วยเหลือฟื้นฟูสภาพจิตใจผู้ประสบภัย และส่งทีมสำรวจความเสียหายที่เกิดขึ้นกับที่อยู่อาศัยของประชาชน โดยสำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดเชียงราย ร่วมกับสถาวิศวกรรมสถาน ชมรมช่างท้องถิ่นจังหวัดเชียงราย ชมรมช่างท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ และวิศวกรอาสา จัดทีมช่างและวิศวกรลงพื้นที่ออกตรวจสอบความแข็งแรงของโครงสร้างอาคารและสิ่งกอ่สร้าง บ้านเรือนประชาชนก่อนที่เข้าไปอยู่อาศัย กว่า 200 คน จัดทีมแพทย์และเตรียมทำหนังสือขอขยายวงเงินการให้ความช่วยเหลือประชาชนที่บ้านเสียหายทั้งหลัง จากเดิมที่สามารถชดเชยเงินให้ 33,000 บาท ให้สามารถชดเชยเงินได้สูงขึ้น
เจ้าชายฟิลิป เคานต์แห่งแฟลนเดอส์
เจ้าชายฟิลิปแห่งเบลเยียม เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ (ประสูติ: 24 มีนาคม ค.ศ. 1837 สิ้นพระชนม์: 17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1905) ทรงเป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สาม (พระองค์ที่สองที่ยังทรงพระชนม์) ของพระเจ้าเลออปอลที่ 1 กับสมเด็จพระราชินีหลุยส์-มารี (ค.ศ. 1812 - ค.ศ. 1850) ประสูติที่ปราสาทลาเคิน ชานกรุงบรัสเซลส์ เบลเยียม และได้มีพระราชโองการเฉลิมพระอิสริยยศเป็น เคานต์แห่งแฟลนเดอส์ เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1840
พระองค์ทรงเป็นองค์รัชทายาทแห่งราชวงศ์ตั้งแต่ปีค.ศ. 1869 (ทันทีหลังจากพระนัดดาสิ้นพระชนม์) จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในปีค.ศ. 1905
ในปีค.ศ. 1866 หลังจากเจ้าชายอเล็กซานดรู โลอัน กูซาแห่งโรมาเนีย ทรงสละราชสมบัติ พระองค์ทรงปฏิเสธการรับเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์ถัดไปของโรมาเนีย ต่อมาพระราชบัลลังก์นั้นในภายหลังได้ถวายให้แก่สมเด็จพระเจ้าคาโรลที่ 1
เสกสมรส
เจ้าชายฟิลิป ทรงเสกสมรสกับเจ้าหญิงมารีแห่งโฮเฮนซอลเลิร์น-ซิกมาริงเงิน (ค.ศ. 1845 - ค.ศ. 1912) พระธิดาของคาร์ล อันโทน เจ้าชายแห่งโฮเอินท์ซ็อลเลิร์น (ค.ศ. 1811 – ค.ศ. 1885) กับพระชายา เจ้าหญิงโยเซฟินแห่งบาเดิน (ค.ศ. 1813 – ค.ศ. 1900)
ทรงมีพระโอรสและพระธิดารวม 5 พระองค์ ได้แก่
กองทัพปารากวัย
กองทัพปารากวัย (Fuerzas Armadas de Paraguay) ประกอบด้วย กองทัพบก กองทัพอากาศ กองทัพเรือ (ซึ่งรวมถึง นาวิกโยธิน และ กองบินทหารเรือ)
รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐปารากวัย ได้บัญญัติไว้ดังนี้ ประธานาธิบดีเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดโดยตำแหน่ง.
ปารากวัยใช้ระบบการเกณฑ์ทหาร, ชายฉกรรจ์อายุ 18 ปี และ เมื่ออายุย่างเข้า 17 ปี ในฐานะพลอาสาสมัคร. โดย รัฐธรรมนูญ ค.ศ.1992 ได้ระบุว่า การเกณฑ์ทหารเป็นหน้าที่ของทุกคน, ผู้ใดจะหลีกเลี่ยงขัดขืนการเกณฑ์ทหารมิได้.
แฟรนซิสทาวน์
แฟรนซิสทาวน์ (Francistown) เป็นเมืองใหญ่เป็นอันดับ 2 ของประเทศบอตสวานา มักเรียกว่าเป็น เมืองหลวงทางเหนือ ตั้งอยู่ทางตะวันออกของประเทศ ราว 400 กม. ทางทิศเหนือ-ตะวันออกเฉียงเหนือของเมืองหลวงประเทศ กรุงกาโบโรเน เคยเป็นศูนย์กลางในยุคตื่นทองของแถบแอฟริกาใต้ ยังคงหลงเหลือเหมืองร้างอยู่ ปัจจุบันเป็นศูนย์กลางการค้าในเขตเกษตรกรรม
ทางไท
ทางไท เป็นหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นรายปักษ์ เสนอข่าวทั่วไปในภาคใต้ ของ บริษัท ทางไทมัลติมีเดีย จำกัด โดยมี วิชาญ ช่วยชูใจ เป็นผู้อำนวยการบริหาร ออกวางตลาดทุกวันที่ 1 และ 15 ของเดือน
รายชื่อผลงานเพลงของมาอิ คูรากิ
ต่อไปนี้เป็นรายชื่อผลงานเพลงของมาอิ คูรากิ นักร้องชาวญี่ปุ่น ตั้งแต่ พ.ศ. 2542 จนถึงปัจจุบัน
Semiramisia
Semiramisia เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Ericaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ แถบอเมริกาใต้ตะวันตกถึงเวเนซุเอลา
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
รายชื่อแหล่งมรดกโลกในหมู่เกาะโซโลมอน
องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก) ได้ขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกของหมู่เกาะโซโลมอนทั้งสิ้น 1 แหล่ง
Sericorema
Sericorema เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Amaranthaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ เขตร้อนตอนใต้และแอฟริกาใต้
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
สุนทอน ปะถำมะวง
พลเอก สุนทอน ปะถำมะวง (พ.ศ. 2454 – พ.ศ. 2532) เป็นนายกรัฐมนตรีแห่งพระราชอาณาจักรลาว ตั้งแต่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2502 – 7 มกราคม พ.ศ. 2503 และเป็นผู้บัญชาการทหารบกแห่งกองทัพบกพระราชอาณาจักรลาว
ทาดามิจิ คูริบายาชิ
พลเอก ทาดามิจิ คูริบายาชิ (栗林 忠道 Kuribayashi Tadamichi, 7 กรกฎาคม 1891 – 26 มีนาคม 1945) เป็นนายพลในกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น นักเขียนนอกเวลา กวีไฮกุ นักการทูตและผู้การของเจ้าหน้าที่เสนาธิการแห่งกองทัพบกญี่ปุ่น เขาเป็นที่รู้จักกันเป็นอย่างดีในฐานะผู้บัญชาการทหารญี่ปุ่นโดยรวมในช่วงยุทธการที่อิโวะจิมะ
แม้กระทั่งก่อนการสู้รบ นายพลคุริบายาชิได้ยืนกรานที่จะแบ่งปันความยากลำบากของทหารของเขา เขายังปฏิเสธที่จะอนุญาตให้ทำการบันไซชาร์จ ซึ่งเขามองว่าเป็นการสูญเสียชีวิตทหารของเขาโดยไร้ประโยชน์ แม้ว่านาวิกโยธินสหรัฐฯคาดว่าจะเข้ายึดเกาะอิโวะจิมะได้ภายในห้าวัน คูริบายาชิและทหารของเขาต่างได้ต่อสู้ยืนหยัดได้ถึง 36 วัน หรือ 5 สัปดาห์ ในขณะที่มีความเชื่อกันว่าเขาได้เสียชีวิตในการปฏิบัติหน้าที่ในการโจมตีครั้งสุดท้าย ศพของคูริบายาชิไม่เคยถูกพบหรือยืนยันได้เลยแม้โดยทหารสหรัฐฯ
มันมือเสือ (ภาพยนตร์ไทยปี พ.ศ. 2523)
มันมือเสือ ภาพยนตร์ไทย แนวแอ็คชั่นจากการกำกับของ วิทยา สุขดำรงค์ ออกฉายครั้งแรกเมื่อปี 2523 นำแสดงโดย สมชาย คุณปลื้ม สรพงษ์ ชาตรี และ จารุณี สุขสวัสดิ์ โดยภาพยนตร์เรื่องนี้ถือได้ว่าเป็นภาพยนตร์ เรื่องแรกที่กำนันเป๊าะได้ให้เกียรติร่วมแสดง
เรื่องย่อ
เรื่องราวของ มัน (กำนันเป๊าะ) เด็กกำพร้าที่ท่านผู้ว่า (สมชาย) เก็บมาเลี้ยงดูเกิดหลงผิดเข้าไปร่วมขบวนการผิดกฎหมายแต่เมื่อเขาพยายามถอนตัวทำให้เขาถูกไล่ล่าเขาจึงหันกลับมาสู้สุดท้ายเขาจะจัดการกับขบวนการนี้ได้หรือไม่
การเผยแพร่คริสต์ศาสนาไฮเบอร์โน-สกอตแลนด์
คณะเผยแพร่คริสต์ศาสนาไฮเบอร์โน-สกอตแลนด์ (Hiberno-Scottish mission) เป็นคณะเผยแพร่คริสต์ศาสนา (Mission) ที่นำโดยนักบวชชาวไอร์แลนด์ และชาวสกอตแลนด์ในการดำเนินการเผยแพร่คริสต์ศาสนา และก่อตั้งสำนักสงฆ์ในบริเตนใหญ่ และแผ่นดินใหญ่ยุโรปในระหว่างยุคกลาง โครงการเผยแพร่คริสต์ศาสนาเริ่มขึ้นในปี ค.ศ. 563 ในการก่อตั้งไอโอนา โดยนักบุญโคลัมบานักบวชชาวไอร์แลนด์ Columba ในการพยายามสอนศาสนาให้แก่ชาวเกลส์ of อาณาจักรดาลริอาตา และในการเปลี่ยนชาวพิคท์ให้มานับถือคริสต์ศาสนา ในช่วงหลายร้อยปีต่อมาโครงการเผยแพร่คริสต์ศาสนาก็ขยายอำนาจและอิทธิพลเข้าไปในบริเวณอังกฤษของแองโกล-แซ็กซอน และในจักรวรรดิแฟรงค์ การเผยแพร่ในระยะแรกมักจะเกี่ยวข้องกับกิจการที่เรียกว่าคริสต์ศาสนาเคลติค ที่มีลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ตรงการจัดระบบบริหารในแวดวงของสำนักสงฆ์แทนที่จะในขอบข่ายของสังฆมณฑล แต่ต่อมาก็เริ่มมามีลักษณะที่คล้ายคลึงกับลักษณะของแผ่นดินใหญ่ยุโรป
สุกิจ อัถโถปกรณ์
นายแพทย์ สุกิจ อัถโถปกรณ์ (เกิด 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2496) ที่ปรึกษาประธานสภาผู้แทนราษฎร(นายชวน หลีกภัย) และ อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดตรัง 3 สมัย
ประวัติ
นายแพทย์ สุกิจ อัถโถปกรณ์ เกิดเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2496 สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี แพทยศาสตรบัณฑิต จาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
งานการเมือง
อดีตเคยรับราชการเป็นนายแพทย์ที่โรงพยาบาลตรัง และ เปิดคลีนิคส่วนตัว ต่อมาลงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกใน พ.ศ. 2529 สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ และได้รับเลือกตั้ง
พ.ศ. 2549 ลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภา และได้รับเลือกตั้ง แต่ทำหน้าที่ได้เพียง 5 เดือนเท่านั้นก็ต้องพ้นจากตำแหน่งด้วยการถูกรัฐประหาร
นายแพทย์ สุกิจ กลับมาลงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้ง ใน พ.ศ. 2550 และได้รับเลือกตั้งเรื่อยมารวม 3 สมัย เขาลงสมัครรับเลือกตั้งในพื้นที่จังหวัดตรังในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2562 แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง ก่อนที่จะวางมือทางการเมือง หลังจากที่พ่ายแพ้การเลือกตั้ง
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
นายแพทย์ สุกิจ อัถโถปกรณ์ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 3 สมัย คือ
สมาชิกวุฒิสภา
นายแพทย์ สุกิจ อัถโถปกรณ์ ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภามาแล้ว 1 สมัย คือ
โตมัส โบลาร์ส
โตมัส โบลาร์ส (Thomas Bolaers; เกิดเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1990) สูง 194 เซนติเมตร เป็นนักแฮนด์บอลชาวเบลเยียม ปัจจุบันเล่นให้กับสโมสรทีมชาติเบลเยียม ในตำแหน่งซ้ายหลัง หมายเลข 4
อ้างอิง
<references group="" responsive="">
รัสเซียนพรีเมียร์ลีก
รัสเซียนพรีเมียร์ลีก (Russian Premier League) เป็นลีกฟุตบอลสูงสุดของประเทศรัสเซีย ก่อตั้งในปี ค.ศ. 2001
เมื่อจบฤดูกาล 2 ทีมอันดับสุดท้ายของตารางจะตกชั้นลงในเล่นในรัสเซียนฟุตบอลเนชันนัลลีก และทีมจากรัสเซียนฟุตบอลเนชันนัลลีกจะเลื่อนชั้นขึ้นมา ส่วน 3 ทีมที่อันดับดีสุดจะได้ผ่านเข้าไปเล่นในยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก โดยสองทีมอันดับแรกจะผ่านเข้าไปรอในรอบแบ่งกลุ่ม ในขณะที่ทีมอันดับ 3 จะต้องแข่งรอบเพลย์ออฟอีกทีหนึ่ง ส่วนอันดับ 4 จะมีสิทธิเข้าไปเล่นในยูฟ่ายูโรปาลีก
จูลีโอ โรมาโน
จูลีโอ โรมาโน (Giulio Romano) (ราว ค.ศ. 1499 - 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1546) เป็นจิตรกรและสถาปนิกสมัยเรอเนซองส์ชาวอิตาลีผู้มีความเชี่ยวชาญทางการเขียนจิตรกรรมฝาผนัง จูลีโอ โรมาโนเป็นลูกศิษย์คนสำคัญของราฟาเอล ลักษณะการเขียนแบบเรอเนซองส์สูงของจูลีโอมีส่วนช่วยในการวางพื้นฐานของงานศิลปะยุคต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ที่เรียกว่าแมนเนอริสม์ งานเขียนเส้นของจูลีโอเป็นงานที่เป็นที่นิยมของนักสะสม ซึ่งมาร์คานโตนิโอ ราอิมอนดินำไปแกะพิมพ์เป็นการทำให้เป็นการเผยแพร่งานแบบอิตาลีไปทั่วยุโรป
แหล่งข้อมูลอื่น
1499 1546
Septulina
Septulina เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Loranthaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ ทางตอนใต้ของนามิเบียถึงสาธารณรัฐแอฟริกาใต้
ปลาไหลช่อ
ปลาไหลช่อ (Freshwater moray, Freshwater snowflake eel, Indian mud moray; ) เป็นปลากระดูกแข็งขนาดเล็กชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาไหลมอเรย์ (Muraenidae)
เป็นปลาไหลมอเรย์ขนาดเล็ก มีลำตัวสีน้ำตาลเข้ม บางตัวอาจมีจุดสีขาวหรือเหลืองเล็ก ๆ กระจายไปทั่วลำตัว มีขนาดโตเต็มที่ประมาณ 2 ฟุต อายุขัยโดยเฉลี่ย 30 ปี
พบกระจายพันธุ์ในเขตร้อนเช่น อนุทวีปอินเดีย, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงอินโดนีเซีย
จัดเป็นปลาที่อาศัยในทะเลที่ใกล้กับชายฝั่ง ในบางตัวอาจเข้าไปอยู่ในแหล่งน้ำกร่อยหรือน้ำจืดเช่น ป่าชายเลนหรือตามปากแม่น้ำได้ เป็นปลาที่กินอาหารจำพวก ลูกปลาหรือปลาขนาดเล็กรวมทั้งเคยหรือกุ้งฝอยเป็นอาหาร โดยมักจะซ่อนตัวในท่อหรือโพรงต่าง ๆ ใต้น้ำ แล้วโผล่ออกมาเฉพาะแต่ส่วนหัว
เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม เป็นปลาที่ไม่พบบ่อยมากนัก แต่ก็มีราคาซื้อขายที่ไม่แพง แต่ปลาที่นำมาเลี้ยงนั้นจะต้องผ่านการปรับน้ำให้ดีเสียก่อน มิฉะนั้นปลาจะไม่สามารถปรับตัวได้และอ่อนแอลงเรื่อย ๆ จนกระทั่งตายในที่สุด
แอนแวร์ ฮอจา
แอนแวร์ ฮาลีล ฮอจา (อักษรโรมัน: Enver Halil Hoxha;, ; 16 ตุลาคม ค.ศ. 1908 – 11 เมษายน ค.ศ. 1985) เป็นนักการเมืองคอมมิวนิสต์ชาวแอลเบเนีย เลขาธิการลำดับที่หนึ่งของพรรคแรงงานแอลเบเนีย ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ ค.ศ. 1941 กระทั่งถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1985 และสมาชิกโปลิตบูโรพรรคแรงงานแอลเบเนีย, ประธานแนวร่วมประชาธิปไตยแอลเบเนีย และผู้บังคับบัญชาสูงสุดของกองทัพแอลเบเนีย เขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแอลเบเนียคนที่ 22 ตั้งแต่ ค.ศ. 1944 ถึง ค.ศ. 1954 และยังดำรงตำแหน่งควบเป็นรัฐมนตรีว่าการต่างประเทศและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาชนแอลเบเนีย
ฮอจาเกิดที่ญีรอคัสแตร์ใน ค.ศ. 1908 และประกอบอาชีพเป็นครูโรงเรียนตั้งแต่ ค.ศ. 1936 ต่อมาเมื่ออิตาลีรุกรานแอลเบเนีย เขาเข้าร่วมพรรคแรงงานแอลเบเนียเป็นรุ่นแรก เมื่อพรรคก่อตั้งใน ค.ศ. 1941 เขาได้รับการเลือกตั้งเป็นเลขาธิการลำดับที่หนึ่งใน ค.ศ. 1943 ด้วยวัย 34 ปีในเวลาไม่ถึงสองวันหลังปลดแอกแอลเบเนียสำเร็จ สถาบันกษัตริย์ซึ่งดำรงโดยกษัตริย์ซ็อกที่หนึ่งได้ถูกโค่นล้มอย่างเป็นทางการ และฮอจาได้ขึ้นมาเป็นประมุขแห่งรัฐในทางสัญลักษณ์แทน
ตลอดระยะเวลา 41 ปีที่ปกครองแอลเบเนีย เขาได้สร้างแอลเบเนียขึ้นใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเนื่องจากแอลเบเนียได้ถูกทำลายในสงครามโลกครั้งที่สอง เขาสร้างทางรถไฟสายแรกของแอลเบเนีย, เพิ่มอัตราการรู้หนังสือของผู้ใหญ่ในแอลเบเนียจาก 5% เป็นมากกว่า 90%, กำจัดโรคระบาด, ติดตั้งระบบไฟฟ้าให้เช้าถึงได้ทั่วประเทศ และนำแอลเบเนียสู่การเป็นรัฐเกษตรกรรมที่พึ่งพาตนเองได้ กระนั้น เขาเป็นผู้ออกกฎหมายให้ศาสนาเป็นสิ่งผิดกฎหมาย, ห้ามไม่ให้พลเมืองเดินทางออกนอกประเทศ, ยึดคืนและห้ามพลเมืองเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์เอกชน รวมถึงยังยึดคืนศาสนสถานทั่วประเทศมาใช้งานในทางฆราวาสแทน ในสมัยของเขา ผู้ที่ต่อต้านระบบของฮอจาถูกประหารชีวิตไปหลายพันคน และอีกหลายหมื่นคนที่ถูกคุมขังในค่ายแรงงาน รัฐบาลของฮอจามีลักษณะเด่นด้วยการประกาศยึดมั่นอย่างแน่วแน่ต่อการต่อต้านลัทธิแก้ลัทธิมากซ์–เลนินนั่นคือ ลัทธิสตาลินตั้งแต่กลาง/ปลายคริสต์ทศวรรษ 1960 เป็นต้นมา หลังจากที่เขาแตกแยกกับลัทธิเหมาในช่วง ค.ศ. 1976-1978 พรรคลัทธิเหมาจำนวนมากทั่วโลกประกาศตนว่าเป็นลัทธิฮอจา การประชุมนานาชาติของพรรคและองค์กรลัทธิมากซ์–เลนิน (เอกภาพและการต่อสู้) เป็นสมาคมที่รู้จักกันดีที่สุดของพรรคเหล่านี้ อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุนี้ ด้วยลักษณะของรัฐบาลฮอจาที่เน้นการปิดประเทศและพึ่งพาตนเอง ในคริสต์ศตวรรษที่ 21 ประเทศแอลเบเนียได้รับการเรียกขานว่าเป็น "เกาหลีเหนือแห่งทวีปยุโรป"
ในยุคปลายของฮอจา เขาได้สั่งให้มีการสร้างหลุมหลบภัยทั่วประเทศเพื่อป้องกันภัยคุกคามที่อาจมาจากต่างชาติโดยรอบ ข้อมูลจาก ค.ศ. 1983 รายงานว่ามีหลุมหลบภัยคอนกรีตเช่นนี้มากกว่า 173,000 จุดทั่วประเทศ
บรรณานุกรม
19081985
Sericostachys
Sericostachys เป็นสกุลของพืชดอกที่อยู่ในวงศ์ Amaranthaceae.
ถิ่นกำเนิดของมันคือ แอฟริกาเขตร้อน
สปีชีส์ในสกุล ได้แก่:
สงครามพม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2340 และ 2345
'''สงครามพม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2345''' เป็นสงครามระหว่างสยามอาณาจักรรัตนโกสินทร์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และอาณาจักรพม่าในสมัยพระเจ้าปดุงแห่งราชวงศ์โก้นบอง เป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งเหนืออาณาจักรล้านนาระหว่างสยามและพม่า พระเจ้าปดุงแห่งพม่าส่งทัพเข้ารุกรานเมืองเชียงใหม่ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ มีพระราชโองการให้กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทยกทัพจากกรุงเทพขึ้นไปช่วยเหลือพระยากาวิละแห่งเชียงใหม่ในการต่อสู้กับพม่า ผลของสงครามนี้สยามได้รับชัยชนะสามารถขับทัพพม่าออกไปได้ การรุกรานเชียงใหม่ของพม่าในปี พ.ศ. 2345 นี้ เป็นการรุกรานล้านนาของพม่าครั้งสุดท้ายในประวัติศาสตร์ไทย และนำไปสู่สงครามเชียงแสนใน พ.ศ. 2347
ล้านนาแยกตัวจากพม่ามาขึ้นกับสยาม
นับตั้งแต่การเสียเมืองเชียงใหม่ให้แก่พระเจ้าบุเรงนองในพ.ศ. 2101 อาณาจักรล้านนาตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่าเป็นเวลาประมาณสองร้อยปี ในพ.ศ. 2312 สะโตมังถาง (Thado Mindin သတိုးမင်းထင်) หรือโป่มะยุง่วน (Po Myo Wun ဗိုလ်မြို့ဝန်) มาเป็นเจ้าเมืองเชียงใหม่ สมัยการปกครองของโป่มะยุง่วนเป็นสมัยแห่งการกดขี่ พม่ามีคำสั่งให้ชายชาวล้านนาทั้งปวงสักขาดำตามแบบพม่า และหญิงล้านนาให้เจาะหูแบบพม่า เรียกว่า “สักขาถ่างหู” พญาจ่าบ้าน (บุญมา) แห่งเชียงใหม่ และนายกาวิละ บุตรของเจ้าฟ้าชายแก้วเจ้าเมืองลำปาง เกิดความขัดแย้งกับโป่มะยุง่วน ในเรื่องที่โป่มะยุง่วนลิดรอนอำนาจของขุนนางล้านนาพื้นเมืองเดิม พญาจ่าบ้านและนายกาวิละไปเข้าเฝ้าพระเจ้ามังระแห่งพม่าราชวงศ์โก้นบองที่กรุงอังวะ เพื่อร้องเรียนการใช้อำนาจบาตรใหญ่ของโป่มะยุง่วน พระเจ้ามังระพระราชทานท้องตราให้แก่พญาจ่าบ้านมายังเมืองเชียงใหม่ มีพระราชโองการให้โป่มะยุง่วนคืนอำนาจให้แก่ขุนนางล้านนา แต่โป่มะยุง่วนไม่รับท้องตรา ยกทัพมาจับกุมตัวพญาจ่าบ้าน (บุญมา) จึงเกิดการปะทะกันระหว่างพญาจ่าบ้านและโป่มะยุง่วนขึ้นที่เมืองเชียงใหม่ พญาจ่าบ้านสู้ไม่ได้จึงหลบหนีไปหาโปสุพลา (เนเมียวสีหบดี) ที่เมืองหลวงพระบาง โปสุพลาจึงนำพญาจ่าบ้านกลับคืนมาเมืองเชียงใหม่
ในพ.ศ. 2317 โปสุพลาเตรียมการยกทัพพม่าจากเชียงใหม่ลงมาโจมตีธนบุรี พญาจ่าบ้าน (บุญมา) และนายกาวิละแห่งลำปางมีความคิดที่จะเข้าสวามิภักดิ์ต่อสยาม พญาจ่าบ้านขออาสา ต่อโปสุพลาไปขุดลอกเส้นทางแม่น้ำปิงเพื่อเตรียมการให้ทัพเรือพม่ายกลงไป เมื่อพญาจ่าบ้าน (บุญมา) เดินทางลงไปถึงเมืองฮอด ก็เข้าสวามิภักดิ์ต่อสมเด็จพระเจ้าตากสินที่เมืองตาก ฝ่ายสมเด็จพระเจ้าตากสินมีพระราชโองการให้เจ้าพระยาจักรี (ทองด้วง) และเจ้าพระยาสุรสีห์ (บุญมา) ยกทัพไปตีเมืองเชียงใหม่ครั้งที่สองในพ.ศ. 2317 เจ้าพระยาจักรียกทัพไปถึงเมืองลำปาง นายกาวิละจึงลุกฮือขึ้นสังหารขุนนางและทหารพม่าในลำปางไปจนเกือบหมดสิ้น นายกาวิละนำทางทัพของเจ้าพระยาจักรีไปถึงเมืองเชียงใหม่ เจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์สามารถเข้ายึดเมืองเชียงใหม่ได้สำเร็จ นับตั้งแต่นั้นหัวเมืองล้านนาได้แก่เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง และแพร่ จึงแยกตัวจากพม่ามาอยู่ภายใต้การปกครองของสยาม ในขณะที่หัวเมืองล้านนาฝ่ายเหนือได้แก่เชียงแสน เชียงราย ฝาง พะเยา ยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของพม่าอยู่ สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงแต่งตั้งให้พญาจ่าบ้าน (บุญมา) เป็นพระยาวิเชียรปราการเจ้าเมืองเชียงใหม่ และนายกาวิละขึ้นเป็นพระยากาวิละเจ้าเมืองลำปาง เมืองเชียงแสนจึงกลายเป็นศูนย์กลางอำนาจของพม่าในดินแดนล้านนา
ในพ.ศ. 2318 พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) ยกทัพขึ้นไปตีเมืองเชียงแสน แต่ปรากฏว่าในเวลานั้น พระเจ้าจิงกูจา (Singu Min) แห่งพม่าส่งทัพจำนวนถึง 90,000 คน มาเข้าโจมตีเมืองเชียงใหม่ พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) เจ้าเมืองเชียงใหม่มีกำลังพลไม่เพียงต่อการป้องกันเมืองเชียงใหม่ จึงละทิ้งเมืองเชียงใหม่ถอยไปอยู่ที่เมืองตาก ทัพพม่ายกไปตีเมืองลำปาง พระยากาวิละต้านทานทัพพม่าไม่ได้เช่นกัน จึงทิ้งเมืองลำปางลงใต้ไปอยู่ที่เมืองสวรรคโลก จากนั้นทัพพม่าจึงกลับไป พระยากาวิละกลับมาครองเมืองลำปางในปีต่อมาพ.ศ. 2319 พระยาวิเชียรปราการพยายามที่จะรื้อฟื้นเมืองเชียงใหม่ขึ้นอีกครั้งแต่ไม่สำเร็จ เดินทางไปธนบุรีแล้วกลับขึ้นมาใหม่โยกย้ายไปมาหลายแห่ง สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงมีท้องตราเรียกตัวพระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) ลงมาสอบสวนที่ธนบุรี พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) ถูกจำคุกถึงแก่กรรมในคุกนั้น นับแต่นั้นมาเมืองเชียงใหม่จึงกลายเป็นเมืองรกร้างปราศจากผู้คนป่าขึ้นทึบสัตว์ป่ามาอาศัยอยู่ บ้านเมืองล้านนาโดยรวมตกอยู่ในสภาพ “บ้านห่าง นาห่าง บ้านอุก เมืองรก ไพทางใต้ค็กลัวเสือไพทางเหนือค็กลัวช้าง บ้านเมืองบ่หมั่นบ่เที่ยง”
สงครามกับพม่า
พ.ศ. 2325 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงแต่งตั้งพระยากาวิละเป็นพระยาวิเชียรปราการเจ้าเมืองเชียงใหม่ ให้นายน้อยธรรมน้องชายของพระยากาวิละเป็นอุปราชเมืองเชียงใหม่ แต่ในเวลานั้นเมืองเชียงใหม่ยังคงเป็นเมืองร้างยังไม่สามารถตั้งเมืองอยู่ได้ พระยากาวิละจึงมาตั้งมั่นที่เวียงป่าซาง (หรือป่าช้าง) เพื่อรวบรวมผู้คนไปตั้งเมืองเชียงใหม่ เมืองลำปางและเวียงป่าซางของพระยากาวิละกลายเป็นเมืองหน้าด่านที่สำคัญของล้านนาและสยามในการต้านทานการรุกรานของพม่า ในสงครามเก้าทัพ พ.ศ. 2328 เจ้าชายปะกันแมงสะโดสิริมหาอุจนาพระอนุชาของพระเจ้าปดุงยกทัพหัวเมืองไทใหญ่มาที่เมืองเชียงแสน เจ้าชายสะโดสิริมหาอุจนาและธาปะระกามะนี (Abaya-Kamani အဘယကာမဏိ) (พื้นเมืองเชียงแสนเรียก พะแพหวุ่น) ยกทัพพม่าจากเมืองเชียงแสนจำนวน 30,000 คน เข้าโจมตีและล้อมเมืองลำปาง นำไปสู่การล้อมเมืองลำปาง นอกจากนี้ ฝ่ายพม่ายังยกทัพไปตีเมืองแพร่จับกุมตัวพระยาแพร่มังไชยเจ้าเมืองแพร่กลับไปเป็นเชลย พญากาวิละรักษาเมืองลำปางอยู่ได้เกือบสามเดือน ทางฝ่ายกรุงเทพฯ จึงส่งทัพขึ้นมานำโดยพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงจักรเจษฎา และเจ้าพระยามหาเสนา (ปลี) ช่วยเหลือขับไล่พม่าให้พ้นไปจากเมืองลำปางได้สำเร็จใน พ.ศ. 2329 กองทัพพม่าถอยทัพกลับไป แต่ตั้งให้ธาปะระกามะนีเป็นเจ้าเมืองเชียงแสน
ในพ.ศ. 2319 พระยากาวิละส่งคนขึ้นไปเกลี้ยกล่อมหัวเมืองทางเหนือต่อล้านนาต่าง ๆให้เป็นกบฏแยกตัวจากพม่า เจ้าฟ้าเมืองยอง (Mong Yawng) เจ้าเมืองฝาง และพระยาแพร่มังไชยซึ่งถูกจับกุมตัวไปไว้ที่เชียงแสนตั้งแต่สงครามเก้าทัพ จึงลุกฮือขึ้นก่อกบฏต่อพม่า ปีต่อมาในพ.ศ. 2330 พระเจ้าปดุงส่งทัพมาปราบเมืองฝางได้ และตั้งทัพที่เมืองฝางเตรียมเข้ารุกรานลำปางต่อไป ธาปะระกามะนีนำกองทัพเข้ามาสมทบก่อนกลับเมืองเชียงแสน เจ้าอัตถวรปัญโญเจ้าเมืองน่านเข้าขอสวามิภักดิ์ต่อสยาม พระยาแพร่มังไชยอยู่ที่เมืองยองร่วมมือกับเจ้าฟ้ากองเมืองยอง ยกทัพเข้าโจมตีเมืองเชียงแสน ธาปะระกามะนีหลบหนีไปเมืองเชียงราย พระยาเพชรเม็ง (น้อยจิตตะ) เจ้าฟ้าเมืองเชียงรายจับตัวธาปะระกามะนีส่งให้แก่พระยากาวิละ พระยากาวิละจึงส่งตัวธาปะระกามะนีลงมาที่กรุงเทพฯ ฝ่ายพม่าตีเมืองเชียงแสนคืนไปได้และยกทัพจากเชียงแสนและเมืองฝาง เข้าโจมตีเมืองลำปางและยกมาทางเมืองยวม (อำเภอแม่สะเรียง) เข้าตีเมืองป่าซาง พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ มีพระราชโองการให้กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท เสด็จยกทัพขึ้นมาช่วยเมืองลำปาง กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาททรงสามารถขับทัพพม่าออกไปจากลำปางได้สำเร็จ หลังจากที่เมืองเชียงใหม่เป็นเมืองร้างเป็นเวลาประมาณสิบเอ็ดปี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ มีพระราชโองการให้ตั้งเมืองเชียงใหม่ขึ้นอีกครั้งให้เรียบร้อย เพื่อเป็นเมืองสำหรับการรับศึกพม่าทางเหนือ ให้พระยากาวิละรวบรวมผู้คนจากลำปางมาตั้งเมืองเชียงใหม่ พระยากาวิละยังคงอยู่ที่เวียงป่าซางอยู่จนถึง พ.ศ. 2339 จึงเข้าครองเมืองเชียงใหม่
พม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2340
พระเจ้าปดุงแห่งพม่ายังคงทรงมีขัตติยมานะในการกอบกู้หัวเมืองล้านนาทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำคงให้กลับไปคืนแก่พม่า พระเจ้าปดุงทรงแต่งทัพเข้ารุกรานเมืองเชียงใหม่ในพ.ศ. 2340 แม่ทัพพม่าคืออินแซะหวุ่นเนเมียวจอดินสีหสุระ (Einshe Wun Nemyo Kyawdin Thihathu) แม่ทัพพม่าผู้ซึ่งได้เอาชนะทัพฝ่ายไทยในการรบที่เมืองทวายเมื่อพ.ศ. 2337 เนเมียวจอดินสีหสุระยกทัพจำนวน 55,000 คน มาทางเมืองนายและแบ่งทัพออกเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งยกมาทางเมืองปั่น (Mong Pan) และอีกส่วนหนึ่งยกมาทางเมืองหางหรือเมืองแหง (Mong Hin) ลงมาล้อมเมืองเชียงใหม่ไว้ และส่งทัพบางส่วนไปตั้งมั่นที่เมืองลำพูนและเมืองลี้ พระยากาวิละนำญาติพี่น้องจัดทัพออกรบต่อการกับพม่า แต่ฝ่ายพม่าเข้าตีเมืองเชียงใหม่หลายครั้งอย่างต่อเนื่อง จึงให้คนถือศุภอักษรลงไปกรุงเทพฯ ขอพระราชทานทัพมาช่วยเมืองเชียงใหม่ รายละเอียดการรบระหว่างสยามและพม่าในครั้งนี้ ปรากฏในเพลงยาวพระยาสุนทรพิทักษ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ มีพระราชโองการให้จัดทัพขึ้นไปช่วยเมืองเชียงใหม่จำนวน 20,000 คน ดังนี้;
นอกจากนี้ เจ้าอุปราชอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ อนุชาของพระเจ้าอินทวงศ์แห่งเวียงจันทน์ ยกทัพลาวเวียงจันทน์จำนวน 20,000 คน เพื่อมาช่วยเมืองเชียงใหม่อีกด้วย
กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทเสด็จยกทัพไปถึงเมืองเถิน จากนั้นมีพระราชบัณฑูรให้กรมหลวงเทพหริรักษ์ กรมขุนสุนทรภูเบศร์ พระยากลาโหมราชเสนา และพระยายมราช (บุญมา) ยกทัพล่วงหน้าไปตั้งที่เมืองลำปางก่อน ให้พระองค์เจ้าลำดวนและพระองค์เจ้าอินทปัตเสด็จยกทัพไปสู้กับพม่าที่เมืองลี้ จากนั้นทัพฝ่ายวังหน้าและวังหลวงจากเมืองลำปางจึงแข่งขันกัน เข้ายึดเมืองลำพูนจากพม่า กรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชยกทัพวังหลวงไปตั้งที่ทางใต้ของเมืองลำพูน ส่วนกรมขุนสุนทรภูเบศร์และพระยากลาโหมราชเสนายกทัพวังหน้าไปตั้งทางตะวันตกเฉียงเหนือของลำปางทางเมืองป่าซาง ทั้งทัพวังหน้าและวังหลวงเข้าโจมตีเมืองลำพูน นำไปสู่การรบที่ลำพูน ฝ่ายทัพพม่าที่เมืองลี้ยกมาโจมตีทัพไทยที่ลำพูน ทัพฝ่ายไทยสามารถเข้ายึดเมืองลำพูนได้สำเร็จในเดือนเมษายน พ.ศ. 2341 ฝ่ายพม่าที่ลำพูนแตกพ่ายกลับไปเมืองเชียงใหม่
ทัพของทั้งวังหน้าและวังหลวงยกจากลำพูนขึ้นไปโจมตีพม่าที่เชียงใหม่ นำไปสู่การรบที่เชียงใหม่ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2341 ในเวลานั้น ทัพลาวเวียงจันทน์ของเจ้าอนุวงศ์จำนวน 20,000 คนมาถึงเมืองเชียงใหม่ ทัพหลวงของกรมพระราชวังหลังฯ และพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นจักรเจษฎา จำนวนอีก 20,000 คน ได้ยกมาสมทบที่เชียงใหม่เช่นกัน กรมหลวงเทพหริรักษ์ทรงยกทัพเข้าตีทัพพม่าทางตะวันตกของเชียงใหม่ กรมขุนสุนทรภูเบศร์ยกเข้าตีทางแม่น้ำปิงทางตะวันออก เจ้าอนุวงศ์ยกเข้าตีทางห้วยแม่ข่า กรมพระราชวังหลังและกรมหลวงจักรเจษฎาทรงยกเข้าตีทางวังตาล พระยากาวิละยกทัพออกมาตีจากในเมืองเชียงใหม่ ทัพพม่าแตกพ่ายยับเยินถอยร่นกลับไป แม่ทัพพม่าคนหนึ่งชื่อว่าเนเมียวจอดินสีหสุระ (Nemyo Kyawdinthihathu) ถูกสังหารในที่รบ แม่ทัพพม่าชื่อว่าอุบากอง (Upagaung) ถูกจับเป็นเชลย เมื่อมีชัยชนะเหนือพม่าแล้ว กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทจึงยกทัพเสด็จคืนพระนคร
เชียงใหม่ตีเมืองสาดและเชียงตุง
อาณาจักรล้านนาเปรียบเสมือนเป็นเมืองหน้าด่านรัฐกันชนระหว่างสยามและพม่า หัวเมืองล้านนาต่าง ๆมีข้อเสียเปรียบพม่าประสบปัญหาขาดแคลนกำลังคนเนื่องจากสงครามที่ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน พระยากาวิละแห่งเชียงใหม่และเจ้าเมืองล้านนาอื่น ๆ ต่างดำเนินนโยบาย”เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” ยกทัพออกไปโจมตีเมืองต่าง ๆเพื่อกวาดต้อนกำลังพลเข้ามาในเมืองล้านนา ในพ.ศ. 2345 พระเจ้าปดุงทรงแต่งตั้งให้นายจอมหง ซึ่งเป็นชาวจีนจากมณฑลยูนนาน ให้เป็นเจ้าฟ้าเจ้าเมืองสาด (Mong Hsat) และพระเจ้าปดุงทรงประกาศยกย่องราชาจอมหงแห่งเมืองสาดให้เป็นเจ้าเหนือหัวเมืองล้านนาทั้งปวงทั้งห้าสิบเจ็ดหัวเมือง พระยากาวิละแห่งเชียงใหม่จึงมีคำสั่งให้อุปราชน้อยธรรม ยกทัพเชียงใหม่ขึ้นไปโจมตีเมืองสาดในเดือนเมษายนพ.ศ. 2345 อุปราชน้อยธรรมสามารถเข้ายึดเมืองสาดได้อุปราชน้อยธรรมจับกุมตัวราชาจอมหง รวมทั้งจับกุมทูตพม่าซึ่งได้เดินทางไปเจริญสัมพันธไมตรีกับพระเจ้ายาล็องแห่งเวียดนาม จากนั้นอุปราชน้อยธรรมจึงยกทัพเลยไปโจมตีเมืองเชียงตุง เมืองเชียงตุงเคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนาในสมัยราชวงศ์มังราย ประชากรเมืองเชียงตุงเป็นชาวไทเขิน อุปราชน้อยธรรมจึงยกทัพขึ้นไปตีเมืองเชียงตุง เข้ายึดเมืองเชียงตุงได้อีกเช่นกัน เจ้าฟ้าศิริไชยเจ้าฟ้าเมืองเชียงตุงหลบหนีไป อุปราชน้อยธรรมกวาดต้อนชาวไทเขินจากเมืองเชียงตุงจำนวน 6,000 คน และจากเมืองสาดอีก 5,000 คน มาไว้ที่เมืองเชียงใหม่ เมืองเชียงตุงถูกทำลายและว่างร้างลง
พระเจ้าปดุงทรงพิโรธพระยากาวิละแห่งเชียงใหม่ที่ยกทัพไปตีเมืองเชียงตุงและเมืองสาดและจับทูตพม่าไป จึงมีพระราชโองการให้จัดทัพพม่าเข้าตีเมืองเชียงใหม่อีกเป็นครั้งที่สอง
สงคราม
พระเจ้าปดุงทรงจัดทัพพม่าเข้ารุกรานเชียงใหม่อีกครั้งในพ.ศ. 2345 โดยมีอินแซะหวุ่นเนเมียวจอดินสีหสุระ แม่ทัพคนเดิมซึ่งได้ยกทัพมาตีเชียงใหม่ครั้งก่อนเมื่อพ.ศ. 2340 มาเป็นโบชุกหรือแม่ทัพใหญ่อีกครั้ง ทัพพม่าประกอบด้วยทัพย่อยนำโดย;
เนเมียวจอดินสีหสุระนำทัพพม่าเข้ายึดเมืองลำพูนแล้วล้อมเมืองเชียงใหม่ไว้ทั้งสี่ด้านจำนวนเจ็ดค่าย ทำค่ายล้อมเมืองเชียงใหม่อย่างแน่นหนาวางแผนที่จะล้อมเมืองเชียงใหม่อยู่เป็นเวลานาน
ในระหว่างก่อนหน้านี้ พระยากลาโหมราชเสนาคนเก่า และพระยาจ่าแสนยากร (ทุเรียน) ได้ถึงแก่กรรมลง กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทจึงทรงแต่งตั้งพระยาเสน่หาภูธร (ทองอิน) ขึ้นว่าที่กลาโหมราชเสนา และแต่งตั้งพระยามหาวินิจฉัยขึ้นว่าที่จ่าแสนยากร
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ มีพระราชโองการให้จัดทัพขึ้นไปช่วยเมืองเชียงใหม่อีกครั้งดังนี้;
เจ้าอนุวงศ์อุปราชแห่งเวียงจันทน์ยกทัพลาวมาเข้าร่วมการต่อสู้กับทัพพม่าในครั้งนี้อีกเช่นกัน
การยกทัพไปโจมตีพม่าที่เชียงใหม่ในครั้งนี้ ใช้เส้นทางเดินทัพคล้ายคลึงกับเมื่อพ.ศ. 2340 กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทเสด็จยกทัพไปถึงเมืองเถิน ทรงพระประชวรโรคนิ่ว พระอาการมากมีพิษร้อนต้องแช่อยู่ในสาคร เสด็จยกทัพขึ้นไปถึงเมืองเชียงใหม่มิได้ จึงมีพระราชบัณฑูรให้เจ้าบำเรอภูธรกรมขุนสุนธรภูเบศร์ พร้อมทั้งพระยาเสน่หาภูธร (ทองอิน) ยกทัพฝ่ายพระราชวังบวรฯ ไปที่เมืองลี้ก่อน ในครั้งนี้ฝ่ายหลักของไทยยกทัพไปทางเมืองลี้ (เส้นทางตะวันตก) แทนที่ยกไปทางเมืองลำปาง (เส้นทางตะวันออก) เหมือนครั้งก่อน ทัพของกรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชนั้นด้วยเหตุบางประการรั้งรอล่าช้า ยกทัพฝ่ายวังหลวงติดตามหลังทัพฝ่ายวังหน้าไป เมื่อไปถึงเมืองลี้แล้วได้ข่าวว่าทัพพม่าจะยกทัพมาจากทางเมืองป่าซาง กรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชเห็นว่าทัพไม่พร้อมเพรียงจึงถอยทัพ ลงไปอยู่หลังทัพของวังหน้า