cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
แอนิเมติก
ถึงแม้ในวงการโฆษณาและภาพยนตร์ต่างประเทศจะมีการใช้แอนิเมติกมาอย่างยาวนานแต่สำหรับวงการภาพยนตร์ไทยก็ยังเป็นสิ่งที่ใหม่มาก และน้อยคนที่จะรู้จักและเข้าใจจริงๆ
นางฟ้าทะเล
นางฟ้าทะเล (Sea angel) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังจำพวกมอลลัสคา จัดเป็นหอยฝาเดี่ยวจำพวกหนึ่ง จัดอยู่ในชั้น Gymnosomata
นางฟ้าทะเล ถือเป็นหอยฝาเดี่ยวที่ไม่มีเปลือก นางฟ้าทะเลมีลำตัวใส มองเห็นจุดสีส้มอยู่ทั้งหมดสามจุด โดยสองจุดแรกจะแยกออกจากกันไม่ชัดเจน เนื่องจากอยู่บริเวณหัวที่มีหนวดสั้น ๆ สองข้างด้านบน ซึ่งจุดดังกล่าวเป็นอวัยวะที่เรียกว่า "ถุงตะขอ" (Hook sac) และ "หลอดบุคคัล" (Buccal bulb) ซึ่งเป็นส่วนที่เปรียบได้กับปาก มีส่วนที่เป็นฟันอยู่ในนั้น จุดที่สามของลำตัว มีขนาดใหญ่กว่า เป็นส่วนที่ใช้สำหรับย่อยอาหาร และส่วนที่เป็นจุดเด่น คือ อวัยวะที่เป็นระยางค์เล็ก ๆ คล้ายปีก ที่ชื่อชื่อเรียกว่า "พาราโพเดีย" (Parapodia) อยู่สองข้าง ใช้สำหรับกระพือขึ้นลงเคลื่อนไหวในน้ำเป็นจังหวะ ดูแล้วคล้ายกับนางฟ้าในนิทาน อันเป็นที่มาของชื่อสามัญ
เปลือกของนางฟ้าทะเล ลดรูปลงไป จะพบได้ก็ต่อเมื่อยังเป็นระยะวัยอ่อนอยู่ ระยางค์สองข้างนั้นเปลี่ยนมาจากส่วนที่เป็นเท้าเพื่อใช้ในการว่ายน้ำ
นางฟ้าทะเล จะพบในบริเวณที่เป็นน้ำเย็นจัดแถบขั้วโลกเท่านั้น ทั้งขั้วโลกเหนือ และขั้วโลกใต้ นางฟ้าทะเลกินหอยฝาเดียวที่มีเปลือกแต่ว่ายน้ำได้เช่นเดียวกัน ที่เรียกว่า "ผีเสื้อทะเล" (Sea butterfly) การกินอาหารของนางฟ้าทะเลเป็นไปอย่างน่าสนใจ เพราะจู่โจมเข้าใส่อย่างรวดเร็วมาก ผิดกับสภาพการดำรงชีวิตปกติที่ดูเชื่องช้า นางฟ้าทะเลมีรายงานว่าสามารถมีชีวิตได้ด้วยการกินอาหารเพียงครั้งเดียว สามารถอดอาหารได้นานถึงเกือบหนึ่งปี (365 วัน) เพราะสามารถเก็บสำรองพลังงานจำนวนมากไว้ในตัว เนื่องจากเป็นสัตว์ที่มีอัตราการเผาผลาญพลังงานที่ต่ำมาก เนื่องจากอาศัยอยู่ในน้ำที่มีอุณหภูมิต่ำ
การจำแนก
ในปี ค.ศ. 2005 ได้มีการจำแนกตามหลักการอนุกรมวิธานนางฟ้าทะเล ไว้ดังนี้
โดยที่มีชนิดที่เป็นที่รู้จักกันดี คือ Clione limacina ที่พบในขั้วโลกเหนือ และ C. antartica พบในขั้วโลกใต้ ทั้งสองชนิดนี้มีความแตกต่างกันเล็กน้อย โดยชนิดที่พบในขั้วโลกเหนือจะมีขนาดเล็กกว่า โดยทั่วไปก็จะมีขนาดเฉลี่ย 1-2.5 เซนติเมตร ส่วนชนิดที่พบในขั้วโลกใต้มีความยาวถึง 5 เซนติเมตร
ฟาวล์ (กีฬา)
ฟาวล์ (foul ) เป็นคำศัพท์ในวงการกีฬา ใช้อธิบายถึงการกระทำของผู้เล่นที่ผิดกติกาหรือไม่เหมาะสมซึ่งตัดสินโดยผู้ตัดสิน การทำฟาวล์อาจเกิดขึ้นโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจ และส่งผลให้เกิดการลงโทษบางสิ่งบางอย่างแก่ผู้เล่น
กีฬาแต่ละชนิดก็มีประเภทของฟาวล์ที่แตกต่างกันไป ตัวอย่างเช่นในบาสเกตบอล ผู้เล่นที่ถูกต้องตัวคู่ต่อสู้โดยไม่ตั้งใจเรียกว่าฟาวล์บุคคล ผู้เล่นที่ฝ่าฝืนคำสั่งผู้ตัดสินและใช้วิธีการอันผิดวิสัยของนักกีฬาก็เรียกว่าฟาวล์เทคนิค และฟาวล์บุคคลที่ทำผิดโดยเจตนาหรือร้ายแรง อันส่งผลให้ผู้เล่นต้องออกจากสนามก็เรียกว่าฟาวล์รุนแรง เป็นต้น
กีฬากรีฑาในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – วิ่งข้ามรั้ว 400 เมตร บุคคลชาย
การแข่งขันกีฬากรีฑาในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – วิ่งข้ามรั้ว 400 เมตร บุคคลชาย มีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 3-4 สิงหาคม พ.ศ. 2564 ที่กรีฑาสถานแห่งชาติญี่ปุ่น คาดว่าจะมีนักกีฬาประมาณ 40 คนเข้าร่วมแข่งขัน จำนวนที่แน่นอนจะขึ้นอยู่กับว่ามีกี่ประเทศที่ใช้อันดับสากลในการเพิ่มนักกีฬานอกเหนือจาก 56 คนที่ผ่านการคัดเลือกตามช่วงเวลาหรืออันดับ (มีการใช้อันดับสากล 23 ตำแหน่งในปี พ.ศ. 2559)
สถิติ
ก่อนการแข่งขันนี้สถิติโลกและโอลิมปิกที่มีอยู่มีดังต่อไปนี้
ปฏิทินการแข่งขัน
เวลาทั้งหมดเป็นเวลามาตรฐานญี่ปุ่น (UTC+9).
โรงเรียนมัธยมปลายโทกิวางิ
โรงเรียนมัธยมปลายโทกิวางิ (常盤木学園高等学校) เป็นโรงเรียนมัธยมปลายซึ่งตั้งอยู่ที่โอดาวาระยนโจเมะ เขตอาโอบะ นครเซ็นได จังหวัดมิยางิ โรงเรียนแห่งนี้เป็นที่รู้จักโดยทั่วไปในชื่อ ทกกี หรือ โทกิวางิ
โรงเรียนแห่งนี้มีชื่อเสียงด้านทีมฟุตบอลหญิง และอายุ นากาดะ ซึ่งเป็นนักฟุตบอลหญิงสังกัดไอแนคโคเบะเลโอเนสซา เคยเข้าศึกษาที่สถาบันแห่งนี้
ประวัติ
กิจกรรมสโมสรฟุตบอลของโรงเรียนแห่งนี้ จัดได้ว่ามีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ ค.ศ. 2010 ในการแข่งขันฟุตบอลลีกหญิงของญี่ปุ่นรายการนาเดชิโกะลีกชาลเลนจ์ ซึ่งเป็นลีกดิวิชัน 2 ทีมนี้สามารถครองแชมป์ฝั่งตะวันออกได้สำเร็จ และประสบความสำเร็จในปีถัดมาเป็นสมัยที่สอง (ระบบนี้ได้ยกเลิกในปี ค.ศ. 2012) ส่วนในนาเดชิโกะลีก ซึ่งเป็นลีกดิวิชัน 1 ทีมโรงเรียนนี้ยังไม่ได้รับการเลื่อนระดับสู่การแข่งขันดิวิชันดังกล่าว ถึงกระนั้น ได้มีนักฟุตบอลหญิงหลายคนจากโรงเรียนแห่งนี้เข้าแข่งขันให้แก่ฟุตบอลหญิงทีมชาติญี่ปุ่น รวมถึงฟุตบอลลีกหญิงของญี่ปุ่น และทีมนี้ยังชนะการแข่งขันระดับประเทศ ทั้งฟุตบอลหญิงชิงแชมป์มัธยมปลายแห่งประเทศญี่ปุ่น 5 สมัย และฟุตบอลเยาวชนหญิงอายุไม่เกิน 18 ปี ชิงแชมป์ประเทศญี่ปุ่น 3 สมัย รวมเป็น 8 สมัยรายการ นับเป็นโรงเรียนมัธยมปลายที่ทำสถิติสูงสุดสำหรับการแข่งขันในระดับประเทศ
แทมมี อับราฮัม
แทมมี อับราฮัม (เกิดวันที่ 2 ตุลาคม ค.ศ. 1997) เป็นนักฟุตบอลชาวอังกฤษ ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งกองหน้าให้แก่โรมาในเซเรียอา และทีมชาติอังกฤษ
อับราฮัม เป็นผู้เล่นที่มาจากทีมเยาวชนของเชลซี เขาได้เลื่อนมาเล่นให้กับทีมชุดใหญ่ใน ค.ศ. 2016 ก่อนที่จะถูกปล่อยยืมตัวให้กับบริสตอลซิตีในแชมเปียนชิป ในช่วงนั้น เขาได้รับรางวัลผู้เล่นยอดเยี่ยม ผู้เล่นเยาวชนยอดเยี่ยม และดาวซัลโว ทำให้เขากลายเป็นผู้เล่นคนแรกของบริสตอลที่สามารถคว้าถึงสามรางวัลในหนึ่งฤดูกาล ต่อมาเขาถูกปล่อยยืมตัวอีกครั้งให้กับสวอนซีซิตี ซึ่งจบฤดูกาลด้วยการตกชั้นจากพรีเมียร์ลีก ต่อมาใน ค.ศ. 2018 เขาถูกปล่อยยืมตัวให้กับแอสตันวิลลา และเป็นผู้เล่นคนแรกนับตั้งแต่ปี 1977 ที่ยิงถึง 25 ประตูในการเล่นหนึ่งฤดูกาลให้กับวิลลา
อับราฮัม เคยลงเล่นให้กับทีมชาติอังกฤษ รุ่นอายุไม่เกิน 18 ปี ในการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรปในปี 2017 ซึ่งจัดขึ้นที่โปแลนด์ ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2017 เขาได้ลงเล่นให้กับทีมชาติชุดใหญ่เป็นครั้งแรก
เชลซี
หลังจากที่ถูกปล่อยยืมตัวถึงสามครั้ง อับราฮัมได้กลับสู่เชลซี ซึ่งเขาได้รับเสื้อหมายเลข 9 ซึ่งเคยเป็นหมายเลขของ จิมมี โฟลยด์ ฮัสเซิลบังก์, กันลูคา วีอัลลี, เฟร์นันโด ตอร์เรส, มาร์ก สตีน และ เอร์นัน เกรสโป
เขาลงเล่นเป็นตัวสำรองนัดแรกของฤดูกาลในยูฟ่าซูเปอร์คัพ 2019 พบกับ ลิเวอร์พูล ในวันที่ 14 สิงหาคม โดยในช่วงของการยิงลูกโทษ อับราฮัมยิงไปติดเซฟของอาเดรียน สุดท้าย เชลซีพ่ายแพ้ในการยิงลูกโทษ 5–4 เหตุการณ์ครั้งนั้น ทำให้เขาถูกโจมตีในทวิตเตอร์ สิบวันถัดมา อับราฮัม ทำประตูแรกในสีเสื้อเชลซี นัดที่บุกไปชนะนอริชซิตี 3–2 และในเดือนถัดมา อับราฮัม ยิงแฮตทริกและทำเข้าประตูตัวเอง ในนัดที่เชลซีบุกไปเอาชนะ วุลเวอร์แฮมป์ตันวอนเดอเรอส์ 5–2 เหตุการณ์ครั้งนั้น ทำให้เขากลายเป็นผู้เล่นอายุน้อยที่สุดที่ยิงสามประตูต่อหนึ่งนัดในพรีเมียร์ลีก โดยมีอายุเพียง 21 ปี 347 วัน
ทีมชาติ
วันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 2017 อับราฮัม เป็นหนึ่งในสามผู้เล่นหน้าใหม่ ที่ถูกเรียกตัวติดทีมชาติอังกฤษ ในเกมกระชับมิตร นัดที่พบกับเยอรมนีและบราซิล ต่อมาในวันที่ 10 พฤศจิกายน เขาได้ลงเล่นให้กับทีมชาติชุดใหญ่เป็นครั้งแรก ในนัดที่ อังกฤษ เสมอกับ เยอรมนี ที่สนามกีฬาเวมบลีย์ 0–0
เกียรติประวัติ
แอสตันวิลลา
โรมา
รางวัลส่วนตัว
ซีอาร์อาร์ซีฉางชุนเรลเวย์วีฮิเคิลส์
ซีอาร์อาร์ซี ฉางชุน เรลเวย์ วีฮิเคิล (อังกฤษ: CRRC Changchun Railway Vehicles) เป็นบริษัทผลิตขบวนรถไฟสัญชาติจีน โดยเป็นบริษัทลูกของบริษัท ซีอาร์อาร์ซี จำกัด ในขณะที่บริษัท ซีอาร์วี ถือกำเนิดขึ้นในปี 2002 ก็ได้เริ่มก่อตั้งบริษัทที่มีชื่อว่า บริษัท ฉางชุนคาร์ จำกัด เมื่อปี 1954. ต่อมาบริษัทได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของบริษัท ซีเอ็นอาร์ ก่อนที่จะควบรวมกิจการกับบริษัท ซีเอสอาร์ จำกัด เพื่อก่อตั้งบริษัท ซีอาร์อาร์ซี ในปัจจุบัน. โดยได้ทำการผลิตขบวนรถไฟที่มีความหลากหลายสำหรับลูกค้าในประเทศจีนและต่างประเทศรวมทั้งหัวรถจักร, รถโดยสาร, หัวรถจักรไอน้ำ, รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนและรถรางเบา โดยได้จัดตั้งการถ่ายโอนเทคโนโลยีความร่วมมือกับผู้ผลิตหลากหลาย ได้แก่ บอมบาร์ดิเอร์ ทรานสปอร์ตเทชั่น, อัลสตอม และ ซีเมนส์โมบิลิตี้
การใช้งาน
ประเทศไทย
ต่างประเทศ
อำมหิตสุดขอบ(คลั่ง)
อำมหิตสุดขอบ(คลั่ง) (Frontière(s), Frontier(s)) เป็นภาพยนตร์แนวสยองขวัญสัญชาติฝรั่งเศส เปิดตัวในปี พ.ศ. 2550 ประพันธ์บทและกำกับโดยกซาวีเย ฌอง (Xavier Gens) นำแสดงโดย Estelle Lefébure, Samuel Le Bihan และ Aurélien Wiik
นกเงือกปากย่น
มีขนาดลำตัวยาว 81 เซนติเมตร ตัวมีขนาดไล่เลี่ยกับนกแก๊ก แต่มีขนาดเล็กกว่า นกตัวผู้ลำตัวสีดำโดยตลอด เว้นบริเวณหัวและคอมีสีขาว ขนหางตอนปลายสองในสามส่วนสีขาว ขนบนกระหม่อมและหงอนสีดำ ไม่มีขนปกคลุมใต้ปีก ถุงใต้คอสีขาว จะงอยปากมีสีเหลืองและยาว ตอนโคนสีแดงเรื่อ ๆ สันบนจะงอยปากด้านบนสีแดง นกตัวเมียสีขนสีดำตลอดตัว ถุงใต้คอสีน้ำเงินอมเขียวหรือสีน้ำเงิน หนังรอบตาสีน้ำเงิน พบกระจายพันธุ์ในประเทศไทย เฉพาะป่าดิบชื้นตอนล่างสุดของประเทศ เช่น เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบาลาฮาลา, ตลอดจนแหลมมลายู ไปจนถึงอินโดนีเซีย โดยจะอาศัยอยู่เฉพาะในป่าที่ราบต่ำติดกับชายฝั่งทะเล ซึ่งประเทศไทยถือเป็นประเทศที่พบนกเงือกชนิดนี้เป็นตอนบนสุด มีพฤติกรรมหากินเหนือเรือนยอดไม้ มักพบอยู่โดดเดี่ยวหรือเป็นฝูงเล็ก ๆ เคยมีการพบอยู่เป็นฝูงจำนวนมากถึง 20 ตัว วงจรชีวิตของนกเงือกปากย่นเป็นที่รู้จักกันน้อยมาก มักใช้ต้นตะเคียน หรือต้นชมพู่ดง เป็นสถานที่ทำรัง ระยะเวลาการทำรังอยู่ที่เดือนมิถุนายน-ตุลาคม มีเสียงร้องแตกต่างกันเป็น 3 แบบ คือ เสียงร้องตามปกติ, เสียงร้องในขณะบิน และเสียงร้องเวลาตกใจ
เป็นนกเงือกที่หาได้ยากมากชนิดหนึ่งในประเทศไทย และเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองเช่นเดียวกับเงือกชนิดอื่น ๆ
อุปสงค์มวลรวม
ในวิชาเศรษฐศาสตร์มหภาค อุปสงค์มวลรวม หมายถึง อุปสงค์รวมทั้งหมดของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายในระบบเศรษฐกิจ(Y) ณ เวลาและระดับราคาใดๆ มันคือจำนวนสินค้าและบริการในระบบเศรษฐกิจที่จะถูกซื้อ ณ ระดับราคาที่เป็นไปได้ และคือ อุปสงค์สำหรับผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติภายในประเทศ (GDP) ขณะที่ระดับสินค้าคงคลังคงที่
ครอแก็ต
ครอแก็ต (croquette, จากกริยา croquer แปลว่า "เคี้ยวดังกร้วม") เป็นอาหารทอดชนิดหนึ่ง มีส่วนผสมหลักหลากหลายชนิด เช่น เนื้อบด (เนื้อลูกวัว เนื้อวัว เนื้อไก่ หรือเนื้อไก่งวง) สัตว์น้ำมีเปลือก ปลา แฮม เนยแข็ง มันฝรั่งบด หรือผัก นำมาผัดกับซอสเบชาแมลหรือซอสสีน้ำตาล (บางครั้งยังใส่หัวหอมผัด เห็ด หรือไข่ต้มหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ) ปั้นให้มีรูปร่างเป็นทรงกระบอก ทรงกลม หรือกลมแบน ชุบเกล็ดขนมปัง ไข่ เครื่องเทศและสมุนไพร หรือส่วนผสมอื่น ๆ จากนั้นจึงนำไปทอดในน้ำมันท่วม ครอแก็ตได้รับความนิยมไปทั่วโลกทั้งในฐานะอาหารแบบประณีตและอาหารจานด่วน
อัน จิน-คย็อง
อัน จิน-คย็อง (안진경) นักร้องและนักแสดงชาวเกาหลีใต้
ชีวิตส่วนตัว
อัน จิน-คย็อง (안진경) เข้าวงการด้วยการออกอัลบั้มในนาม To-Ya โดยออกในประเทศญี่ปุ่นและเกาหลี จากนั้นได้เป็นนักร้องนำของวง BABYVOX Re.V ที่สึบทอดมาจาก Baby V.O.X. โดยการเพิ่มคำว่า "Re.V" ซึ่งย่อมาจาก "Renaissance Voices" แปลว่าเสียงที่ฟื้นคืนมาใหม่ จนวงยุตัวลงจึงออกอัลบั้มของตัวเองในชื่อ Bad Person และยังมีผลงานการแสดงในเรื่อง Athena: Goddess of War (SBS, 2010) รับบทเป็นแกนนำของกลุ่มก่อการร้าย
ด้านงานบันเทิงในไทย อัน จิน-คย็อง เคยมาเล่นคอนเสิร์ตในงานเทศกาลดนตรีพัทยา และได้ถ่ายทำภาพยนตร์โฆษณา PhD (พีเอชดี) รวมถึงจะได้ร่วมงานด้านดนตรีกับประเทศไทยในอนาคต
โซโจจิ
โซโจจิ เป็นวัดพุทธตั้งอยู่ในย่านชิบาอูระ เขตมินาโตะ โตเกียว เป็นวัดศูนย์กลางของสายจินไซ พระประธานคือ พระพุทธรูปอมิตาภะ ผู้ก่อตั้งวัด คือ ยูโยะ โชโซ ในสมัยเอโดะ โซโจจิถือว่าเป็นวัดประจำตระกูลโทกูงาวะ เมื่อแรกเริ่ม โทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้ย้ายวัดไปที่ฮิบิยะ ต่อมาในปี 1590 มีการขยายอาณาเขตของปราสาทเอโดะจึงได้ย้ายวัดมา ณ ที่ตั้งปัจจุบัน
สุสานโชกุนโทกูงาวะ
หลังจากโทกูงาวะ อิเอยาซุเริ่มปกครองภูมิภาคคันโต ก็ได้ถือว่าโซโจจิเป็นวัดประจำตระกูลโทกูงาวะ และริเริ่มก่อสร้างอาคารใหญ่ต่าง ๆ ในวัด หลังจากนั้น โซโจจิก็เป็นที่รู้จักในฐานะศูนย์กลางของพระพุทธศาสนาแห่งหนึ่งในญี่ปุ่น ภายในวัดเป็นที่ตั้งของสุสานประจำตระกูลโทกูงาวะ ซึ่งศพของโชกุนโทกูงาวะ 6 รุ่น รวมทั้งภริยาและบุตรถูกฝังที่นี่ โดยหลุมฝังศพของโทกูงาวะ ฮิเดตาดะ, โทกูงาวะ อิเอโนบุ และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ได้รับการยกย่องให้เป็นสมบัติประจำชาติ
ระบำมรณะ
ระบำมรณะ (Dance of Death; Danse Macabre; Totentanz) เป็นอุปมานิทัศน์จากยุคกลางที่เป็นการเตือนว่าความตายเป็นสิ่งที่มีอยู่ทุกหนทุกแห่ง และ “ระบำมรณะ” เป็นสิ่งที่เชื่อมโยงทุกอย่างเข้าด้วยกัน
“ระบำมรณะ” ประกอบด้วยความตายที่อุปมาเป็นบุคคลที่นำแถวผู้เต้นรำไปยังที่ฝังศพ ผู้ที่เต้นรำก็จะมาจากชนทุกระดับชั้นที่มักจะประกอบด้วยพระจักรพรรดิ, พระเจ้าแผ่นดิน, เด็กหนุ่ม และหญิงสาว ทั้งหมดมักจะอยู่ในรูปของโครงกระดูกหรือกึ่งเน่าเปื่อย การสร้างงาน “ระบำมรณะ” ก็เพื่อเป็นการเตือนว่าชีวิตเป็นของไม่แน่นอนและความมีเกียรติมีศักดิ์เป็นเพียงของนอกกาย ที่มาของ “ระบำมรณะ” มาจากภาพประกอบหนังสือเทศน์ ตัวอย่างที่เก่าที่สุดที่พบมาจากสุสานในปารีสในปี ค.ศ. 1424
จิตรกรรม
งานศิลปะที่เก่าที่สุดของ “ระบำมรณะ” เป็นงานจิตรกรรมในสุสานของวัดโฮลีอินโนเซนต์ส์ในปารีสจาก ค.ศ. 1424 นอกจากนั้นก็ยังมีงานของ คอนราด วิตซ์ (Konrad Witz) ที่บาเซลจาก ค.ศ. 1440; เบิร์นท โนตเค (Bernt Notke) ที่ลือเบ็คจาก ค.ศ. 1463; และงานแกะไม้ออกแบบโดยฮันส์ โฮลไบน์ (ผู้ลูก) และแกะโดยฮันส์ ลึทเซลเบอร์เกอร์ (Hans Lützelburger) จาก ค.ศ. 1538
ความสยดสยองต่างๆ ที่เกิดขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 14—จากความอดอยากที่เกิดขึ้นหลายครั้ง; สงครามร้อยปีในประเทศฝรั่งเศส; และที่สำคัญที่สุดก็คือกาฬโรคระบาดในยุโรป—เป็นสิ่งสำคัญที่มีผลต่อวัฒนธรรมทั่วไปในยุโรป บรรยากาศของความตายอันทรมานที่เห็นอยู่โดยทั่วไปที่อาจจะเกิดขึ้นกับใครก็ได้หรือเมื่อใดก็ได้ ทำให้ผู้คนหันไปหาศาสนาเพราะความรู้สึกว่าตนเองมีความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่ในขณะเดียวกันก็กระตุ้นให้เกิดความต้องการที่จะมีความสนุกขณะที่ยังมีโอกาส “ระบำมรณะ” รวมทั้งสองความต้องการที่คล้ายคลึงกับละครปริศนา (mystery plays) ของยุคกลาง อุปมานิทัศน์ ของ “ระบำมรณะ” ในสมัยแรกเป็นบทสั่งสอนเพื่อเตือนถึงความตายที่จะมาถึงเมื่อใดก็ได้ และเป็นการเตือนให้มีความเตรียมพร้อมตลอดเวลา
ตัวอย่างแรกที่สุดของละครที่เป็นบทพูดสั้นๆ ระหว่าง “ความตาย” และผู้ที่กำลังจะตายแต่ละคนพบหลังจากกาฬโรคระบาดในประเทศเยอรมนี (ที่เรียกกันว่า “Totentanz”  และในประเทศสเปนที่เรียกกันว่า “la Danza de la Muerte”) ในฝรั่งเศสคำว่า “danse macabre” คงมาจากภาษาละติน “Chorea Machabæorum” ซึ่งแปลตรงๆ ว่า “การเต้นรำมัคคาบีส” 2 มัคคาบีสจากเฉลยธรรมบัญญัติ (Deuteronomy) หนึ่งในหนังสือจากคัมภีร์ไบเบิล ที่บรรยายถึงแม่ผู้พลีชีพกับลูกเจ็ดคน ซึ่งเป็นหัวข้อที่เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในยุคกลาง และอาจจะเป็นไปได้ว่าการพลีชีพมัคคาบีสฉลองกันในบทละครฝรั่งเศสสมัยต้นที่เป็นบทระหว่างความตายและเหยื่อของความตาย ทั้งบทละครและภาพเขียนที่วิวัฒนาการขึ้นมาใช้เป็นบทสั่งสอนสำหรับผู้คนจำนวนมากในสมัยนั้นที่ไม่มีการศึกษาและอ่านหนังสือไม่ออก
นอกจากนั้น “ระบำมรณะ” ก็ยังพบใน จิตรกรรมฝาผนัง ที่เกี่ยวกับความตายก็เป็นศิลปะที่แพร่หลาย เช่นตำนานเรื่องชายสามคนที่ยังมีชีวิตอยู่พบชายสามคนที่ตายไปแล้ว เรื่องของเรื่องคือชายสามคนขี่ม้าไป ระหว่างทางก็พบโครงกระดูกสามโครงของบรรพบุรุษผู้ที่เตือนว่า “Quod fuimus, estis; quod sumus, vos eritis” (เราเคยเป็น, เจ้าเป็น; เราเป็น, เจ้าจะเป็น) ภาพนี้จากคริสต์ศตวรรษที่ 13 เป็นต้นมายังคงเหลืออยู่หลายแห่งเช่นที่วัดของโรงพยาบาลที่วิสมาร์
จิตรกรรม “ระบำมรณะ” มักจะเป็นภาพการร่ายรำเป็นวงที่นำด้วย “ความตาย” ผู้ร่วมก็มีตั้งแต่ผู้มียศศักดิ์สูงที่สุดในยุคกลางที่อาจจะเป็นพระสันตะปาปา และพระจักรพรรดิ) ไปจนถึงชนชั้นต่ำทีสุดที่อาจจะเป็นขอทาน, ชาวบ้าน หรือเด็ก มือแต่ละมือของผู้ที่มีชีวิตอยู่ก็ถูกกุมโดยมือกระดูกหรือมือที่เน่าเปื่อย ภาพ “ระบำมรณะ” ที่มีชื่อเสียงที่สุดที่ลือเบ็คในวัดมาเรียน  (ถูกทำลายระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง) แสดงภาพ“ความตาย” ที่ดูเหมือนจะเต้นรำออกมานอกภาพได้ ขณะที่ผู้ร่วมเต้นรำดูเงอะงะและซึมเซื่อง ความแตกต่างของวรรณะถูกทำให้ละลายหายไปเพราะความตาย เช่น “ระบำมรณะ” ของเม็ตซินที่พระสันตะปาปาสวมมงกุฏที่ถูกนำไปสู่นรกโดย “ความตาย”
โดยทั่วไปแล้วเหยื่อแต่ละคนก็จะมีบทพูดสั้นๆ เมื่อ “ความตาย” เรียกตัวและเมื่อผู้ถูกเรียกครวญครางถึงความตายที่จะมาถึง ในหนังสือ “ระบำมรณะ” ที่พิมพ์ครั้งแรก (ไม่ทราบนาม: Vierzeiliger oberdeutscher Totentanz, Heidelberger Blockbuch, ราว ค.ศ. 1460), “ความตาย” กล่าวต่อ พระจักรพรรดิ:
ในตอนจบ “ความตาย” เรียกชาวนามาเต้นรำ ชาวนาก็ตอบว่า:
งานพิมพ์
งานพิมพ์แรกที่สุดจากโรงพิมพ์ปรากฏในปี ค.ศ. 1499 ที่ลิอองโดยมัทไทอัส ฮุสส์ (Mattias Huss)
ดนตรี
“ระบำมรณะ” เป็นงานเขียนดนตรีมากมายหลายชิ้นเช่น
แหล่งข้อมูลอื่น
Døden fra Lübeck
โรงเรียนสิรินธร
โรงเรียนสิรินธร (อักษรย่อ: ส.ธ.) เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษประเภทสหศึกษา และเป็นส่วนราชการสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสุรินทร์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เดิมชื่อ "โรงเรียนสตรีสุรินทร์" โรงเรียนสิรินธร ก่อตั้งเมื่อ ปี พ.ศ. 2478 ต่อมาเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2506 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามโรงเรียนใหม่ว่า  " โรงเรียนสิรินธร " ซึ่งเป็นพระนามของ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ปลาที่มีก้านครีบ
ปลาที่มีก้านครีบ (Ray-finned fishes) เป็นชั้นย่อยของปลากระดูกแข็ง (Osteichthyes) ชั้นหนึ่ง ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Actinopterygii (/แอก-ติ-โน-เทอ-ริ-กิ-ไอ/)
เป็นปลาที่เคลื่อนไหวโดยอาศัยครีบและกล้ามเนื้อลำตัวเป็นสำคัญ ซึ่งแบ่งออกได้เป็น ก้านครีบแข็ง และก้านครีบอ่อน
ซึ่งปลาส่วนใหญ่ในปัจจุบัน จะถูกจัดอยู่ในชั้นนี้ บรรพบุรุษของปลาในชั้นนี้จะมีขนาดเล็ก มีเกราะหุ้มตัวหนา มีปอดและเหงือก ชื่อ Andreolepis hedei โดยพบเป็นฟอสซิลอยู่ในยุคปลายซิลลูเรียนเมื่อกว่า 420 ล้านปีก่อนที่รัสเซีย, สวีเดน และเอสโตเนีย
ปลาชั้นนี้มีการวิวัฒนาการอยู่ 3 ขั้นตอน คือ
เจ้าหญิงอเล็กซานดรา ดัชเชสที่ 2 แห่งไฟฟ์
เจ้าหญิงอาร์เธอร์แห่งคอนน็อต ดัชเชสแห่งไฟฟ์ (Princess Arthur of Connaught, Duchess of Fife)
พระประวัติ
เจ้าหญิงอเล็กซานดรา ดัชเชสที่ 2 แห่งไฟฟ์ มีพระนามเดิมว่า เลดีอเล็กซานดรา วิกตอเรีย อัลเบอร์ตา เอ็ดวินา ลูอีส ดัฟฟ์ ประสูติเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1891 ณ ลอนดอน เป็นพระธิดาพระองค์แรกใน เจ้าหญิงลูอีส พระราชกุมารี กับ อเล็กซานเดอร์ ดัฟฟ์ ดยุกที่ 1 แห่งไฟฟ์ ทรงเป็นพระราชนัดดาในสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 และสมเด็จพระราชินีอเล็กซานดราแห่งสหราชอาณาจักร ทั้งนี้ทรงเป็นพระราชปนัดดาในสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งสหราชอาณาจักร โดยพระองค์ประสูติหลังจากที่พระบิดามารดาเสกสมรสกันเป็นระยะเวลา 2 ปี
ในปี ค.ศ. 1905 สมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 แห่งสหราชอาณาจักร ทรงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้เลดีอเล็กซานดรา ดัฟฟ์ และเลดีม็อด ดัฟฟ์ มีพระอิสริยยศเป็น เจ้าหญิงแห่งสหราชอาณาจักรเกรตบริเตนและไอร์แลนด์ และมีฐานันดรศักดิ์ที่ ไฮเนส
เสกสมรส
พระองค์ทรงเสกสมรสกับ เจ้าชายอาร์เธอร์แห่งคอนน็อต พระโอรสในเจ้าชายอาร์เธอร์ ดยุกแห่งคอนน็อตและสแตรธเอิร์น และเจ้าหญิงลูอีส มาร์กาเร็ตแห่งปรัสเซีย เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 1913 ณ พระราชวังเซนต์เจมส์ โดยมีพระบุตรร่วมกันเพียงพระองค์เดียวคือ
พระองค์ทรงงานในด้านการพยาบาลซึ่งทรงงานในโรงพยาบาลเซนต์แมรี
สิ้นพระชนม์
เจ้าหญิงอเล็กซานดราสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1959 ด้วยพระโรครูมาตอย
จักรพรรดิอเล็กซิออสที่ 1 โคมเนนอส
จักรพรรดิอเล็กซิออสที่ 1 โคมเนนอส (Alexios I Komnenos, Ἀλέξιος Α' Κομνηνός) (ค.ศ. 1048 – 15 สิงหาคม ค.ศ. 1118) อเล็กซิออสที่ 1 โคมเนนอสเป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิไบแซนไทน์ผู้ทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากจักรพรรดินิเคโฟรอสที่ 3 โบตาเนอาตีสเมื่อวันที่ 4 เมษายน ค.ศ. 1081 จนเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ค.ศ. 1118 โดยมีพระราชโอรสจักรพรรดิจอห์นที่ 2 โคมเนนอสเป็นผู้ครองราชย์ต่อมา อเล็กซิออสทรงเป็นปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์โคมเนนอส รัชสมัยของอเล็กซิออสเป็นรัชสมัยที่เต็มไปด้วยการสงครามทั้งจากฝ่ายเซลจุคตุรกี (Seljuk Turks) ในเอเชียไมเนอร์และจากนอร์มันทางตะวันตกของคาบสมุทรบอลข่าน พระองค์ทรงสามารถหยุดยั้งความเสื่อมของจักรวรรดิและทรงเริ่มการเปลี่ยนแปลงทางการทหาร, ทางการเศรษฐกิจ และทางการได้ดินแดนคืนที่เรียกว่่าสมัย “การปฏิรูปโคมีเนียน” (Komnenian restoration) อเล็กซิออสทรงยื่นคำร้องไปยังยุโรปตะวันตกให้มาช่วยต่อต้านฝ่ายตุรกีและทรงเป็นผู้มีส่วนในการเริ่มสงครามครูเสด
แหล่งข้อมูลอื่น
1048 1118
พระคริสต์รับศีลจุ่ม (แวร์รอกกีโอ)
ดูบทความหลักที่ พระคริสต์รับศีลจุ่ม
พระคริสต์รับศีลจุ่ม (The Baptism of Christ) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยอันเดรอา เดล แวร์รอกกีโอและห้องเขียนภาพ แวร์รอกกีโอเป็นจิตรกรสมัยเรอเนซองส์ชาวอิตาลี ภาพเขียนปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอศิลป์อุฟฟิซิ, ฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี
แวร์รอกกีโอเขียนภาพ “พระคริสต์รับศีลจุ่ม” เสร็จราวปี ค.ศ. 1475 เป็นภาพที่ได้รับจ้างโดยวัดซานซาลวิในฟลอเรนซ์ และตั้งอยู่ที่วัดจนปี ค.ศ. 1530 เป็นภาพที่เขียนในห้องเขียนภาพของอันดรีย เดล แวร์รอกกีโอที่เห็นลักษณะการเขียนได้จากพระวรกายของพระเยซูและนักบุญจอห์นแบ็พทิสต์ ชื่อเสียงของภาพอยู่ที่ผู้ช่วยแวร์รอกกีโอเขียนภาพ เทวดาผมสีทองทางด้านซ้ายเป็นงานเขียนของเลโอนาร์โด ดา วินชี ผู้ที่ทำงานอยู่กับแวร์รอกกีโอราวปี ค.ศ. 1470 นักวิจารณ์ศิลปะบางคนกล่าวว่าเทวดาองค์ที่สองวาดโดยจิตรกรฟลอเรนซ์ซานโดร บอตติเชลลี
ภาพเขียนแสดงภาพของนักบุญจอห์นแบ็พทิสต์เทน้ำบนพระเศียรพระเยซูในการทำพิธีศีลจุ่ม ด้านบนสุดของภาพเป็นภาพมือของพระเจ้ายื่นลงมาและพระจิตที่กางปีกเหนือพระเศียรพระเยซูและรัศมีกางเขนที่แสดงว่าพระเยซูเป็นพระบุตรของพระเจ้าและส่วนหนึ่งของตรีเอกานุภาพ เทวดาสององค์ริมแม่น้ำถือฉลองพระองค์ของพระเยซู การวางรูปโดยทั่วไปว่าสร้างโดยแวร์รอกกีโอผู้เป็นครูและเจ้าของห้องเขียนภาพ และถือว่าเป็นงานชิ้นเอกชิ้นหนึ่งของแวร์รอกกีโอ
วอลเลย์บอลเวิลด์ลีก 1994
วอลเลย์บอลเวิลด์ลีก 1994 เป็นครั้งที่ 5 ของการแข่งขันวอลเลย์บอลชายประจำปีระดับนานาชาติ มีทั้งหมด 12 ประเทศ ระหว่างวันที่ 6 กรกฎาคม – 30 กรกฎาคม รอบชิงชนะเลิศจะถูกจัดขึ้นในมิลาน, ประเทศอิตาลี
อิซุโมะ โนะ โอะกุนิ
อิซุโมะ โนะ โอะกุนิ (พ.ศ. 2115 - ไม่ทราบ) เป็นผู้ให้กำเนิดโรงละครเล่นคะบุกิ เชื่อกันว่าเคยเป็นมิโกะในศาลเจ้าอิซูมะ เริ่มต้นการแสดงเต้นรำและร้องเพลงนี้ในเกียวโต
ช่วงปีแรก ๆ
เป็นลูกสาวของซาเนมอน นาคามูระ ทำงานโลหะกับสมาชิกหลายคนในครอบครัวได้ และเป็นมิโกะแห่งศาลเจ้าอิซึโมะ เธอรู้ทักษะในการเต้นรำ และการแสดง พอ ๆ กับความสวยของเธอ เมื่อถึงเวลาที่กำหนด จะส่งมิโกะไปศาลเจ้าต่างๆเพื่อฟื้นฟูศาลเจ้า  เธอถูกส่งไปยังเกียวโตเพื่อปฏิบัติงานเต้นรำ และร้องเพลงศักดิ์สิทธิ์ มันแสดงว่าเธอเองก็กลายเป็นที่รู้จักกันในระหว่างที่เธอแสดงของเกียวโต เนมโบสึ โอโดริ (หรือ nembutsuเต้นรำ) ในอมีดาพระพุทธเจ้าแม้ว่าจะมีร่องรอยของการเต้นรำนี้ให้ถึงที่คูยะหนึ่งในสิบ-ร้อยศาสนาแห่งดินแดนบริสุทธิ์พุทธศาสนา กลายเป็นฆราวาสระบำพื้นเมืองและเธอมักจะเป็นที่รู้จักในเรื่องของความรุนแรง และการปรับตัวโดยเฉพาะเพศเสียดสีได้ อื่น ๆ รวมถึงการละเล่นรูปแบบที่นิยมสำหรับการกระทำของโอคุนิ และการประชุมระหว่างผู้หญิง และผู้ชายที่สาธารณะอื่นใด ระหว่างการกระทำและการเต้นรำ และอื่น ๆ เธอรวบรวมความสนใจมาก และเริ่มที่จะทำให้คนจำนวนมากที่เธอทำ ในที่สุดเธอก็ถูกเรียกตัวกลับไปบูชา เรียกความสนใจ แต่เธอก็ยังคงส่งเงินกลับมาเช่นเดิม
หลายปีต่อมา
ในที่สุด ด้วยความช่วยเหลือของอุจิซาโตะ ซันซาบุโร่ ผู้สนับสนุนทางการเงินที่ดีของโอคุนิ วิวัฒน์ไปเป็นรูปแบบละครคาบุกิ  ในระดับส่วนตัวของซันซาบุโร่ก็บอกว่าเป็นคนรักของโอคุนิ แม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้แต่งงาน หลังจากการตายของซันซาบุโร่ แต่งานคณะละครของเธอยังคงดำเนินต่อไปโดยไม่มีเขา การศึกษารวมถึงละครดนตรี และการเต้นรำด้วย ในที่สุด หล่อนและชื่อเสียงของคณะละครคาบุกิแผ่กระจายไปทั่วประเทศญี่ปุ่น ในพ.ศ. 2153โอคุนิเกษียณอายุและหลังจากนั้นเธอก็หายตัวไป พ.ศ. 2172เนื่องจากประชาชนไม่ยอมรับเรื่องธรรมะโทะกุงะวะ อิเอะยะซุภายใต้โชกุนห้ามผู้หญิงในละครคาบุกิ โดยใช้นักแสดงหนุ่มคนนี้ก็รีบห้าม "ดารา "/ดี เพราะบางประเด็นเดียวกันของโสเภณี และคอร์รัปชั่นประพฤติ การจำกัดวงของเหล่าคนแก่ ซึ่งเป็นสถาบันที่ยืนในทางการละคร แม้วันนี้ มีหลายทฤษฎีที่เป็นปีแห่งความตายของโอคุนิใน พ.ศ. 2156 ในบางคนบอกว่า อื่น ๆ ในพ.ศ. 2183ในการสร้างอนุสาวรีย์ให้เป็นเกียรติแก่เธอ และในเดือนพฤศจิกายนในพ.ศ. 2545 ประมาณ 400 ปี คาบุกิ มันตั้งอยู่บนถนนทางตอนเหนือของชิโจ คาวาบาตะ โอฮาชิ ใกล้ชายฝั่งแม่น้ำคาโมะในเกียวโต
ผลกระทบทางวัฒนธรรม
นอกจากนี้ที่ตั้งของร้านคาบุกิ โอคุนิมีส่วนทำให้ญี่ปุ่นในโรงละครแห่งชาติ เธอบอกว่าจะแนะนำผู้บุกเบิกของฮานามิจิ (วิถีแห่งดอกไม้) ที่นำมาจากทางด้านหลังของโรงละคร และข้ามไปมาระหว่างผู้ชมบนเวที นี่คือศิลปะการละครคาบุกิของญี่ปุ่นหลายบริษัทในอนาคตนั้น
วัดดอนยอ (จังหวัดนครปฐม)
วัดดอนยอ เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลดอนตูม อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม มีเนื้อที่ตั้งวัด 38 ไร่ 3 งาน
วัดดอนยอได้เริ่มสร้างเป็นสำนักสงฆ์ โดยหลวงปู่หลิม ท่านธุดงค์มาจากจังหวัดเพชรบุรี เป็นผู้ริเริ่มสร้าง โดยกำหนดพื้นที่อยู่ระหว่างหมู่บ้านหนองน้ำเปี้ยวกับหมู่บ้านหัวทราย เมื่อเริ่มสร้างเป็นสำนักสงฆ์ หลวงปู่หลิมไม่ได้อยู่ประจำ ต่อมาหลวงพ่อแพ จากอำเภอบ้านแพ มาอยู่ประมาณ 2–3 ปี และต่อมาหลวงปู่หลิมได้นิมนต์หลวงพ่อผ่อง จากอำเภอบางคนที มาอยู่อีกหลายปี จนตั้งเป็นวัดเมื่อ พ.ศ. 2460 โดยใช้ชื่อว่า "วัดดอนยอ" สาเหตุเพราะสภาพพื้นที่สร้างวัดนั้นเป็นเนินดินอุดมสมบูรณ์และมีต้นยอขึ้นเป็นจำนวนมาก
วัดดอนยอมีพระอธิการแตง พุทฺธปาโล ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสรูปแรก ท่านได้สร้างกุฏิ ศาลาการเปรียญ และอุโบสถขึ้นครั้งแรก และได้จัดงานปิดทองฝังลูกนิมิตเมื่อ พ.ศ. 2489 ในยุคของพระมัน มุทิโต ได้รักษาการเจ้าอาวาสเมื่อ พ.ศ. 2510 และได้แต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสเมื่อ พ.ศ. 2520 ได้พัฒนาสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ ที่เริ่มชำรุดทรุดโทรม จนถึง พ.ศ. 2528 ได้สร้างอุโบสถหลังใหม่
อาคารเสนาสนะที่สำคัญ ได้แก่ อุโบสถหลังเก่าสร้างเมื่อ พ.ศ. 2490 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม พ.ศ. 2482 อุโบสถหลังใหม่มีรูปแบบทรงไทยมีสามลด พื้นปูหินอ่อน มีกำแพงแก้วล้อมรอบ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2540 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 และศาลาการเปรียญทรงไทย ยกพื้นสูง ก่อเป็นบัวเอวขันรอบโครง ส่วนใหญ่เป็นไม้เต็ง เสาไม้มะค่าแต้ ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2540
จูกัดเหลียง
จูกัดเหลียง (ค.ศ. 181–234) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จูเก่อ เลี่ยง (การออกเสียงในภาษาจีนกลางของสาธารณรัฐประชาชนจีน: ) ชื่อรอง ขงเบ้ง หรือในภาษาจีนกลางว่า ข่งหมิง เป็นรัฐบุรุษและนักยุทธศาสตร์การทหารชาวจีน ดำรงตำแหน่งอัครมหาเสนาบดีแห่งรัฐจ๊กก๊กในยุคสามก๊ก ได้รับการยอมรับว่าเป็นนักยุทธศาสตร์ที่ประสบความสำเร็จที่สุดในยุคสามก๊ก และได้รับการเทียบชั้นกับซุนจื่อ (孫子) ผู้รจนา พิชัยสงครามซุนจื่อ จูกัดเหลียงมีชื่อเสียงว่าเป็นบัณฑิตปราดเปรื่องและคงแก่เรียนมาแต่ครั้งที่ยังใช้ชีวิตปลีกวิเวก โดยได้รับสมญาว่า "ฮกหลง" (臥龍 วั่วหลง) หรือ "ฝูหลง" (伏龍) ซึ่งมีความหมายว่า "มังกรหลับ"  เขายังมักได้รับพรรณานาว่าสวมครุยแบบนักพรตเต๋า มือถือพัดทำจากขนนกกระเรียน
จูกัดเหลียงเป็นนักปราชญ์ลัทธิขงจื๊อ ที่ยึดถือหลักปรัชญา"นิตินิยม" เขามักจะเอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับนักปราชญ์ชื่อ ขวันต๋ง (กว่าน จ้ง) อัครมหาเสนาบดีแห่งรัฐฉี ซึ่งได้พัฒนาด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมของรัฐฉู่จนกลายเป็นมหาอำนาจระดับภูมิภาค และให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับผลงานของเซิน ปู๋ไห่และหาน เฟย ซึ่งได้ปฏิเสธที่จะผ่อนผันให้แก่ชนชั้นสูงในท้องถิ่นและให้ความเข้มงวดกวดขัน แต่ใช้กฎหมายที่มีความยุติธรรมและโปร่งใส เพื่อรำลึกถึงการปกครองของเขา ชาวบ้านจึงได้สร้างและปกปักษ์รักษาศาลเจ้าของเขาเอาไว้จนถึงทุกวันนี้ ชื่อนามของเขามีความหมายที่เหมือนกับคำว่า ภูมิปัญญา และกลยุทธ์ในวัฒนธรรมจีน ภาพวาดของจูกัดเหลียงในอู๋ชฺวังผู่ (無雙譜, ตารางรายชื่อของวีรบุรุษผู้ไร้เทียมทาน) ซึ่งถูกวาดโดยจิน กู่เหลียง
บอมบาร์ดิเอร์ โมเวีย
การใช้งาน
ต่างประเทศ
จูกัดเหลียง
ประวัติช่วงต้น
จูกัดเหลียงเกิดในปี ค.ศ. 181 ในอำเภอหยางตู เมืองลงเสีย (หลางหยา) (ปัจจุบันคืออำเภออี๋ฉุ่ย มณฑลชานตง) มีแซ่ว่าจูกัด (จูเก่อ) ซึ่งเป็นแซ่ที่ประกอบด้วยอักษรสองตัว บิดาของจูกัดเหลียงชื่อจูเก่อ กุย เสียชีวิตตั้งแต่จูกัดเหลียงยังเด็ก จูกัดเหลียงจึงได้รับการเลี้ยงดูโดยจูเก่อ เสฺวียน (ลูกพี่ลูกน้องของจูเก่อ กุย) ในเมืองอิเจี๋ยง (ยฺวี่จาง) เมื่อจูเก่อ เสฺวียนถูกขับออกจากเมืองอิเจี๋ยงในปี ค.ศ. 195 จูกัดเหลียงได้ติดตามจูเก่อ เสฺวียนไปอาศัยเล่าเปียว เจ้ามณฑลเกงจิ๋ว (จิงโจว) ซึ่งเป็นสหายกันกับจูเก่อ เสฺวียน
จูกัดเหลียงเติบโตเป็นชายร่างสูง ชอบท่องบทเพลงเหลียงฟู่อิ๋น (梁父吟) บทเพลงพื้นบ้านที่มีชื่อเสียงในแถบชานตงอันเป็นบ้านเกิด จูกัดเหลียงชอบเปรียบตนเองกับปราชญ์เสนาบดีขวันต๋ง (กว่าน จ้ง) และผู้นำทัพงักเย (เยฺว่ อี้) จูกัดเหลียงได้เป็นเพื่อนสนิทกับเหล่าปัญญาชนท้องถิ่น เช่น ชีซี (สฺวี ซู่) ซุยเป๋ง (ชุย โจฺวผิง) เบงคงอุย (เมิ่ง เจี้ยน ชื่อรอง กงเวย์) และโจ๊ะก๋งหงวน (ฉือ เทา ชื่อรอง กว่างยฺเหวียน) จูกัดเหลียงยังมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับปราชญ์ผู้มีชื่อเสียงคนอื่น ๆ เช่น สุมาเต๊กโช (ซือหม่า ฮุย ชื่อรอง เต๋อเชา), บังเต๊กก๋ง (ผาง เต๋อกง) และอุยสิง่าน (หฺวาง เฉิงเยี่ยน) ครั้งหนึ่งสุมาเต๊กโชได้เคยเปรียบจูกัดเหลียงว่าเป็นดั่งมังกรหลับ
รับใช้เล่าปี่
เมื่อเล่าปี่มาพึงพิงเล่าเปียว เจ้ามณฑลเกงจิ๋ว และไปอยู่ที่อำเภอซินเอี๋ย (ซินเย่) วันหนึ่งเล่าปี่ไปเยี่ยมสุมาเต๊กโช สุมาเต๊กโชกล่าวกับเล่าปี่ว่า "ปราชญ์หรู" (ลัทธิขงจื๊อ) และบัณฑิตทั่วไป รู้เรื่องสถานการณ์ในทุกวันนี้มากเพียงใด ผู้ที่วิเคราะห์สถานการณ์ในทุกวันนี้ได้ดีคือยอดคน ฮกหลงและฮองซูเป็นยอดคนเท่าที่มีในดินแดนนี้" สุมาเต๊กโชกล่าวถึงจูกัดเหลียงที่มีฉายาว่า "ฮกหลง" ที่มีความหมายว่า "มังกรหลับ" และบังทองที่มีฉายาว่า "ฮองซู" (鳳雛 เฟิ่งฉู) ที่มีความหมายว่า "หงส์ดรุณ"
ภายหลังชีซีแนะนำจูกัดเหลียงให้เล่าปี่อีกครั้ง เล่าปี่ขอร้องให้ชีซีไปเชิญจูกัดเหลียงมาพบตน แต่ชีซีตอบว่า "ท่านควรไปพบคนผู้นี้ด้วยตนเอง ไม่อาจเชิญเขามาพบท่านได้" เล่าปี่เชิญจูกัดเหลียงมาเข้าร่วมได้สำเร็จในปี ค.ศ. 207 หลังจากไปเยี่ยมจูกัดเหลียงด้วยตนเองสามครั้ง รายละเอียดนี้มีความขัดแย้งกับในอรรถาธิบายที่แทรกในจดหมายเหตุสามก๊กในภายหลังโดยเผย์ ซงจือซึ่งอ้างว่าจูกัดเหลียงมาพบเล่าปี่ก่อน อย่างไร "สามเยือนกระท่อม" (三顾茅庐 ซันกู้เหมาหลู) ได้กลายเป็นเหตุการณ์ที่มีชื่อเสียงอย่างมากของจีน
จูกัดเหลียงเสนอแผนหลงจงให้เล่าปี่และออกจากที่อาศัยของตนเพื่อติดตามเล่าปี่ หลังจากนั้นเล่าปี่ก็อยู่ใกล้ชิดกับจูกัดเหลียงและมักจะสนทนากับเขา กวนอูและเตียวหุยไม่พอใจความสัมพันธ์ระหว่างเล่าปี่และจูกัดเหลียงจึงบ่นเกี่ยวกับเรื่องนี้ เล่าปี่จึงชี้แจงว่า "บัดนี้ข้ามีขงเบ้ง ก็เหมือนปลาได้น้ำ หวังว่าพวกท่านจะไม่พูดเรื่องนี้อีก" กวนอูและเตียวหุยจึงหยุดบ่น
ในฐานะนักการทูต
ในปี ค.ศ. 208 เล่าเปียวเสียชีวิต เล่าจ๋องบุตรชายคนเล็กของเล่าเปียวขึ้นสืบตำแหน่ง แต่เล่าจ๋องก็ยอมสวามิภักดิ์มอบมณฑลเกงจิ๋วให้โจโฉ เล่าปี่ได้ยินข่าวการยอมจำนนของเล่าจ๋องจึงนำผู้ติดตาม (ซึ่งมีทั้งกำลังทหารและราษฎร) อพยพลงใต้ไปยังแฮเค้า (เซี่ยโขฺ่ว) ระหว่างถูกทัพโจโฉตีแตกพ่ายยับเยินในยุทธการที่สะพานเตียงปันเกี้ยว ระหว่างอยู่ที่แฮเค้า เล่าปี่ส่งจูกัดเหลียงติดตามโลซกไปยังกังตั๋ง (เจียงตง) เพื่อไปเจรจาการสร้างแนวร่วมพันธมิตรระหว่างเล่าปี่และซุนกวน จูกัดเหลียงได้เข้าพบกับซุนกวนที่ชีสอง (ไฉซัง)
จูกัดเหลียงสามารถประเมินนิสัยใจคอของซุนกวน จึงตัดสินใจยั่วยุซุนกวนโดยบอกซุนกวนให้ยอมจำนนหากเห็นว่าตนไม่สามารถต้านทานโจโฉได้ จูกัดเหลียงยังได้ชี้แจงว่าแม้ว่าเล่าปี่จะกำลังด้อยกว่าโจโฉ แต่ก็ยอมสู้จนตัวตายดีกว่ายอมจำนน นอกจากนี้เล่าปี่และพันธมิตรยังคงรักษากำลังสำคัญบางส่วนไว้ได้แม้จะพ่ายแพ้ไปที่เตียงปัน และทหารโจโฉไม่ได้แข็งแกร่งอย่างที่เห็นภายนอก ซุนกวนพอใจกับคำกล่าวแย้งของจูกัดเหลียง จึงร่วมกับโลซกในการวิเคราะห์สถานการณ์การเมือง และร่วมกับจิวยี่วิเคราะห์จุดอ่อนของทหารโจโฉ แล้วจึงตกลงเป็นพันธมิตรกับเล่าปี่ในการต้านโจโฉ จูกัดเหลียงกลับไปยังค่ายของเล่าปี่พร้อมกับทูตของซุนกวนเพื่อเตรียมการรับศึกที่จะมาถึง
ในฐานะพลาธิการ
ในปี ค.ศ. 211 เล่าเจี้ยง เจ้ามณฑลเอ๊กจิ๋ว (อี้โจฺว) (ปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่มณฑลเสฉวนและนครฉงชิ่ง) ร้องขอความช่วยจากเล่าปี่ในการโจมตีเตียวฬ่อในเมืองฮันต๋ง (ฮั่นจง) เล่าปี่มอบหมายให้จูกัดเหลียง กวนอู เตียวหุย และคนอื่น ๆ อยู่รักษามณฑลเกงจิ๋ว ส่วนตัวเล่าปี่นำทหารยกเข้ามณฑลเอ๊กจิ๋ว เล่าปี่ตอบรับคำร้องขอของเล่าเจี้ยงทันที แต่ก็แอบวางแผนจะเข้ายึดครองดินแดนของเล่าเจี้ยง ในปีต่อมาเล่าเจี้ยงล่วงรู้เจตนาที่แท้จริงของเล่าปี่ ทั้งสองได้กลายเป็นศัตรูทำศึกต่อกัน จูกัดเหลียง เตียวหุย และเตียวจูล่งนำกองกำลังแยกกันไปเสริมเล่าปี่ในการโจมตีเซงโต๋ (เฉิงตู) เมืองเอกของมณฑลเอ๊กจิ๋ว ส่วนกวนอูยังอยู่ด้านหลังรักษาเกงจิ๋ว ในปี ค.ศ. 214 เล่าเจี้ยงยอมจำนนและเล่าปี่เข้ายึดครองมณฑลเอ๊กจิ๋ว
เล่าปี่แต่งตั้งจูกัดเหลียงเป็นขุนพลเสนาธิการ (軍師將軍 จฺวินซือเจียงจฺวิน) และมอบหมายให้บริหารราชการในสำนักขุนพลฝ่ายซ้าย (左將軍) จั่วเจียงจฺวิน) อันเป็นตำแหน่งของเล่าปี่  เมื่อใดที่เล่าปี่ยกทัพไปรบ จูกัดเหลียงจะอยู่ป้องกันเซงโต๋และช่วยสนับสนุนจัดหาเครื่องอุปโภคและเสบียงอาหารให้กองทัพ ในปี ค.ศ. 221 ผู้ใต้บังคับบัญชาของเล่าปี่แนะนำเล่าปี่ให้สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิ เพื่อตอบโต้โจผีที่ชิงบัลลังก์จากพระเจ้าเหี้ยนเต้แล้วขึ้นเป็นจักรพรรดิ ในตอนแรกเล่าปี่ปฏิเสธ แต่ในที่สุดจูกัดเหลียงก็โน้มน้าวเล่าปี่ให้ขึ้นเป็นจักรพรรดิได้สำเร็จ เล่าปี่กลายเป็นผู้ปกครองของรัฐจ๊กก๊ก แล้วตั้งให้จูกัดเหลียงเป็นอัครมหาเสนาบดี มอบหมายให้จูกัดเหลียงดูแลหน่วยงานของราชสำนัก โดยทำหน้าที่ว่าราชการสำนักราชเลขาธิการ จูกัดเหลียงได้รับการแต่งตั้งเป็นนายพันเอกผู้บัญชาการมณฑลราชธานี (司隸校尉 ซือลี่เซี่ยวเว่ย์) หลังการเสียชีวิตของเตียวหุย
รับใช้เล่าเสี้ยน
ในฤดูใบไม้ร่วง ค.ศ. 223 เล่าปี่ถอยทัพมาที่หย่งอัน (ปัจจุบันคืออำเภอเฟิ่งเจี๋ย นครฉงชิ่ง) หลังจากพ่ายแพ้ในยุทธการที่อิเหลงแล้วล้มป่วยหนัก เล่าปี่เรียกตัวจูกัดเหลียงจากเซงโต๋แล้วกล่าวว่า "ท่านมีความสามารถมากกว่าโจผีสิบเท่า มีความสามารถจะรักษาแผ่นดินและสำเร็จการใหญ่ได้ หากบุตรข้าพอจะช่วยได้ก็จงช่วย แต่หากบุตรข้าไร้ความสามรถ ท่านจงชิงบัลลังก์เถิด" จูกัดเหลียงตอบทั้งน้ำตาว่า "กระหม่อมจะรับใช้อย่างสุดความสามารถด้วยความภักดีไม่คลอนแคลนจนกว่าสิ้นชีวิต" เล่าปี่จึงสั่งให้เล่าเสี้ยนผู้บุตรบริหารราชการแผ่นดินร่วมกับจูกัดเหลียง และให้นับถือจูกัดเหลียงเหมือนเป็นบิดาของตน
กุมอำนาจในฐานะผู้สำเร็จราชการ
หลังเล่าปี่สวรรคต เล่าเสี้ยนขึ้นสืบราชบัลลังก์ของจ๊กก๊ก แต่งตั้งให้จูกัดเหลียงมีบรรดาศักดิ์เป็น "โหฺวแห่งอู่เซียง" (武鄉侯 อู่เซียงโหฺว) และก่อตั้งสำนักอัครมหาเสนาบดีให้จูกัดเหลียง ไม่นานหลังจากนั้น จูกัดเหลียงได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้ามณฑลเอ๊กจิ๋ว อันเป็นภูมิภาคที่รวมอาณาเขตส่วนใหญ่ของจ๊กก๊ก
มีการพยายามอธิบายหลายครั้งว่าทำไมจูกัดเหลียงจึงไม่ยอมคืนพระราชอำนาจให้เล่าเสี้ยน อี้ จงเทียนเสนอเหตุผลไว้สามข้อ:
ปฏิรูปเศรษฐกิจ
นโยบายใหม่ของจูกัดเหลียงมีผลบังคับใช้ตั้งแต่รัชสมัยของเล่าปี่และยังดำเนินต่อไปในรัชสมัยของเล่าเสี้ยน จูกัดเหลียงดำนินการกวาดล้างข้าราชการทุจริต ยกเว้นภาษี และจำกัดการใช้อำนาจในทางที่ผิดของขุนนางต่อราษฎร ลดการบังคับใช้แรงงานและการระดมกำลังทหารและจัดระเบียบใหม่เพื่อป้องกันการหยุดชะงักของกิจกรรมการเกษตร ระบบถุนเถียนของโจโฉได้ถูกนำมาปรับใช้อย่างกว้างขวางเพื่อเพิ่มผลผลิตอาหาร เขื่อนเพื่อการเกษตรได้รับการบูรณะและซ่อมแซม รวมถึงเขื่อนจูกัดที่มีชื่อเสียงทางตอนเหนือของเซงโต๋ ด้วยการปฏิรูปนี้ผลผลิตทางการเกษตรของจ๊กก๊กจึงเติบโตอย่างมากและสามารถคงกิจกรรมทางทหารไว้ได้
การผลิตเกลือ การผลิตไหม และการผลิตโลหะ สามกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่โดดเด่นของภูมิภาคจ๊กก็เป็นที่สนใจของจูกัดเหลียง เล่าปี่ทำตามข้อเสนอของจูกัดเหลียงในการก่อตั้งสำนักจัดการการผลิตเกลือและโลหะโดยเฉพาะ ซึ่งกำกับโดยอองเลี้ยนและจาง อี้ตามลำดับ นอกจากนี้ยังมีการก่อตั้งสำนักจัดการไหมโดยเฉพาะ เซงโต๋จึงได้ชื่อว่าเป็น "เมืองแห่งไหม" จดหมายเหตุสามก๊กระบุว่าการผลิตเกลือในจ๊กก๊กมีความเจริญรุ่งเรืองอย่างสูงและสร้างรายได้ให้กับราชสำนักเป็นอย่างมาก ฟู่ หยวน ช่างโลหะท้องถิ่นที่มีชื่อเสียงได้รับความไว้วางใจจากจูกัดเหลียงให้วิจัยโลหกรรมและจัดการปรับปรุงกลวิธีในการประดิษฐ์อาวุธโลหะสำหรับทัพจ๊กก๊ก การผลิตผ้าไหมก็มีการเติบโตอย่างมากเช่นกัน เมื่อสิ้นสุดการปกครองของจ๊กก๊กมีการสะสมผ้าไหมได้ถึง 200,000 ชิ้นในพระคลังหลวง ไร่ของครอบครัวจูกัดเหลียงมีต้นหม่อน 800 ต้นสำหรับเลี้ยงหนอนไหม
ระบบเงินตราในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นเกิดความปั่นป่วนรุนแรงเนื่องจากความวุ่นวายทางการเมือง เมื่อเล่าปี่และจูกัดเหลียงก่อตั้งฐานที่มั่นของตนในมณฑลเอ๊กจิ๋ว ได้ทำตามคำแนะนำของเล่าป๋าในการออกกฎหมายปฏิรูปเงินตราอย่างได้ผล เงินตราใหม่จ๊กก๊กไม่เพียงแต่หมุนเวียนอย่างลื่นไหลในเอ๊กจิ๋วเท่านั้น ยังเป็นที่นิยมในมณฑลเกงจิ๋วอันเป็นมณฑลใกล้เคียงด้วย ในขณะที่นโยบายที่คล้ายคลึงกันของโจโฉ โจผี โจยอย และซุนกวน ประสบกับความยุ่งยากและให้ผลตอบแทนน้อย
ปฏิรูปกฎหมายและจริยธรรม
จูกัดเหลียงสนับสนุนการใช้หลักนิติธรรมในจ๊กก๊กอย่างเข้มงวด อี้ จงเทียนให้ความเห็นว่า "หลักนิติธรรม" ร่วมกับ "การปกครองในนามโดยประมุขและการปกครองโดยตรงโดยอัครมหาเสนาบดี" เป็นสิ่งตกทอดที่สำคัญสองประการของจูกัดเหลียงซึ่งหลายคนลืมเลือนไปอย่างน่าเสียดาย
หลังจากเล่าปี่เข้ามณฑลเอ๊กจิ๋ว จูกัดเหลียงร่วมกับหวดเจ้ง เล่าป๋า ลิเงียม และอีเจี้ยร่วมกันร่างประมวลกฎหมายของจ๊กก๊ก
จูกัดเหลียงยังส่งเสริมการประพฤติตามหลักจริยธรรม ตัวจูกัดเหลียงเองใช้ชีวิตอย่างเข้มงวดและอดทนเพื่อเป็นแบบอย่าง จูกัดเหลียงไม่ครอบครองทรัพย์สินมากเกินควร ละเว้นจากการใช้จ่ายฟุ่มเฟือย อาศัยเบี้ยหวัดจากราชสำนักเป็นหลัก ขุนนางของจ๊กก๊กอย่างเตงจี๋ บิฮุย เกียงอุย และเตียวเอ๊กต่างก็ประพฤติปฏิบัติตามหลักกฎหมายและจริยธรรมอย่างเหมาะสมและเคร่งครัด ทำให้ราชสำนักจ๊กก๊กสามารถรักษาระดับความโปร่งใสและความซื่อสัตย์ได้ในระดับสูง อี้ จงเทียนยกย่องจ๊กก๊กว่าเป็นแบบอย่างของ "การปกครองบนพื้นฐานของเหตุผล" ที่ดีที่สุดในสามก๊ก ความไม่ทุจริตและความโปร่งใสของจูกัดเหลียงกับผู้เกี่ยวข้องช่วยป้องกันจ๊กก๊กจากการล่มสลายเพราะภาระค่าใช้จ่ายมหาศาล
ไม่ใช่ทุกคนที่พอใจกับนโยบายตามหลักนิตินิยมดังกล่าว กัว ชงวิจารณ์นโยบายของจูเหลียงว่า "โหดร้าย" และ "เห็นแก่ตัว" ซึ่ง "ทุกคนตั้งแต่ผู้สูงศักดิ์ไปจนถึงสามัญชน" ต่างไม่พอใจ เผย์ ซงจือไม่เห็นด้วยกับคำวิจารณ์ดังกล่าวเพราะการบังคับใช้กฎหมายของจูกัดเหลียงนั้นมีความเหมาะสมและไม่มีทาง "เห็นแก่ตัว" ซึ่งขัดแย้งกับความเห็นของตันซิ่วว่า "ไม่มีใครไม่พอใจแม้ว่ากฎหมายเข้มงวด" อี้ จงเทียนให้ความเห็นว่าการประเมินที่ขัดแย้งกันเป็นสองขั้วนี้ต่างก็ถูกต้อง เนื่องจากราษฎรจ๊กก๊กพึงพอใจกับความเป็นธรรรมและความโปร่งใสของจูกัดเหลียง แต่ก็มีบางคนที่ไม่พอใจความเข้มงวดจนเกินไปของจูกัดเหลียง นอกจากนี้ความเป็นธรรมและการปกครองด้วยหลักกฎหมายของจูกัดเหลียงมีผลไปบีบคั้นขุนนางท้องถิ่นอย่างหลักเลี่ยงไม่ได้ ป้องปรามเหล่าขุนนางจากการใช้อำนาจในที่ผิดและการจัดการการเมืองกับมติมหาชน จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมปัญญาชนท้องถิ่นในจ๊กก๊กจำนวนมากจึงรับรองการบุกจ๊กก๊กของวุยก๊กโดยปริยาย แม้ว่าจะเคารพจูกัดเหลียงด้วยก็ตาม ข้อเท็จจริงนี้ได้รับการยืนยันจากบุคคลร่วมสมัยอย่างเตียวอุ๋น และซุนกวน ยฺเหวียน จุ่นในยุคราชวงศ์จิ้นก็ยกย่องจูกัดเหลียงเป็นอย่างสูงในเรื่องทักษะการบริหารและเกียรติคุณ จากการที่ผู้คนยังคงร้องเพลงยกย่องจูกัดเหลียงในช่วงเวลาหลายสิบปีหลังการเสียชีวิตของจูกัดเหลียง
นโยบายการศึกษาและการรับสมัครผู้มีความสามารถ
จูกัดเหลียงเห็นคุณค่าของผู้มีความสามารถเป็นอย่างมาก จึงให้ความใส่ใจกับการศึกษาเป็นพิเศษเพื่อปลูกฝังและสรรหาขุนนางผู้มีสามารถเพิ่มเติมให้มารับราชการกับราชสำนักจ๊กก๊ก จูกัดเหลียงริเริ่มตำแหน่งขุนนางผู้ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ (勸斈從事 เชฺวี่ยนเสฺวียฉงชื่อ) ซึ่งมีผู้ดำรงตำแหน่งเป็นปัญญาชนท้องถิ่นที่มีชื่อเสียงหลายคนเช่นเจียวจิ๋ว เจียวจิ๋วดำรงตำแหน่งนี้เป็นเวลานานมากและมีอิทธิพลเป็นอย่างสูง ลูกศิษย์คนหนึ่งของเจียวจิ๋วชื่อตันซิ่ว (เฉิน โช่ว) เป็นผู้เขียนจดหมายเหตุสามก๊ก (ซานกั๋วจื้อ) ต่อมาจูกัดเหลียงได้ก่อตั้งสำนักศึกษาใหญ่ (太斈府 ไท่เสฺวียฝู่) ซึ่งเป็นสถานที่ฝึกอบรมโดยใช้วรรณกรรมขงจื๊อเป็นตำราเรียน จูกัดเหลียงยังได้สร้าง "สำนักอ่านตำรา" หลายแห่งทั้งในเซงโต๋และในแนวหน้าระหว่างการบุกขึ้นเหนือ สำนักต่าง ๆ ดังกล่าวทำหน้าที่เป็นสถานที่สำหรับการอภิปรายในหัวข้อต่าง ๆ และด้วยการอภิปรายเช่นนี้จะทำให้สามารถค้นพบและสรรหาผู้มีความสามารถได้ Yao Tian ผู้ว่าการเขตก๋งฮาน (กวั่งฮั่น) ของจ๊กก๊กได้แนะนำผู้มีความสามารถจำนวนมากให้ราชสำนัก จึงได้รับการชื่นชมอย่างมากจากจูกัดเหลียง
จูกัดเหลียงยังได้จัดตั้งกลไก "สำนักอภิปราย" เพื่อรวบรวมการอภิปรายทั้งหมดของนโยบายบางอย่าง และส่งเสริมให้ขุนนางยอมรับคำวิพากษ์วิจารณ์ของผู้ใต้บังคับบัญชาเพื่อวินิจฉัยอย่างเหมาะสมและใช้ความสามารถทั้งหมดผู้ใต้บังคับบัญชาให้เป็นประโยชน์ จูกัดเหลียงดำเนินนโยบายคุณธรรมนิยม ส่งเสริมและประเมินบุคคลตามผลงานและความสามารถมากกว่าชื่อเสียงหรือภูมิหลัง
ภารกิจการทูตกับง่อก๊ก
ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น เมืองหลายเมืองในภูมิภาคหนานจงก่อกบฏต่อต้านจ๊กก๊ก แต่จูกัดเหลียงไม่ได้ส่งกำลังทหารไปปราบปรามการจลาจล เนื่องจากเล่าปี่เพิ่งสวรรคตไปไม่นาน เล่าปี่ถูกโน้มน้าวโดยลกซุนหลังเล่าปี่พ่ายแพ้ในยุทธการที่อิเหลงว่าจำเป็นต้องที่จ๊กก๊กต้องเป็นพันธมิตรกับง่อก๊ก จูกัดเหลียงส่งเตงจี๋และตันจิ๋นไปเจรจาสันติภาพกับง่อก๊กและกลับมาเป็นพันธมิตรกัน จูกัดเหลียงมักส่งทูตไปง่อก๊กเป็นประจำเพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างทั้งสองรัฐ
ในปี ค.ศ. 229 ซุนกวนสถาปนาตนเป็นจักรพรรดิ ทำให้ขุนนางของจ๊กก๊กหลายคนไม่พอใจเพราะถือว่าราชวงศ์ฮั่น (รวมถึงจ๊กก๊ก) เป็นราชวงศ์ดั้งเดิมเพียงราชวงศ์เดียว ขุนนางของจ๊กก๊กบางคนถึงกับเสนอให้ตัดความสัมพันธ์ระหว่างจ๊กก๊กและง่อก๊ก แต่จูกัดเหลียงให้ความเห็นว่าพันธมิตรจ๊กก๊ก-ง่อ๊กยังคงมีความจำเป็น จึงปล่อยวางเรื่องที่ซุนกวนตั้งตนเป็นจักรพรรดิไว้ชั่วคราว แล้วยังมีการส่งทูตของจ๊กก๊กไปแสดงความยินดีกับซุนกวนเพื่อกระชับความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่าย
การบุกลงใต้
ในช่วงที่จูกัดเหลียงมีบทบาทเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ได้ตั้งเป้าหมายของจ๊กก๊กเป็นการฟื้นฟูราชวงศ์ฮั่น ซึ่งจากมุมมองของจ๊กก๊กแล้วราชวงศ์ฮั่นโดนรัฐวุยก๊กแย่งชิงอำนาจไป จูกัดเหลียงเห็นว่าก่อนจะโจมตีวุยก๊ก ต้องสร้างเอกภพมั่นคงสมบูรณ์ในจ๊กก๊กเป็นอันดับแรก จูกัดเหลียงกังวลว่ากลุ่มตระกูลท้องถิ่นจะร่วมมือกับชนเผ่าลำมัน (หนานหมาน) ในภูมิภาคหนานจงก่อกบฏขึ้น เกรงว่ากบฏจะบุกเข้ายึดพื้นที่โดยรอบเมืองหลวงเซงโต๋ระหว่างที่ตนยกทัพบุกวุยก๊กทางเหนือ จูกัดเหลียงจึงตัดสินใจจะสยบชนเผ่าทางใต้เป็นอันดับแรก
เบ้งเฮ็กตระหนักว่าตนไม่มีโอกาสชนะ จึงยอมสวามิภักดิ์ต่อจ๊กก๊ก และได้รับการแต่งตั้งจากจูกัดเหลียงให้เป็นผู้ว่าการภูมิภาคเพื่อเอาใจชาวท้องถิ่นและป้องกันชายแดนทางใต้ของจ๊กก๊ก ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าการยกทัพบุกเหนือในอนาคตจะดำเนินต่อไปโดยไม่มีการหยุดชะงักด้วยสาเหตุจากภายใน ทรัพยากรที่อุดมสมบูรณ์ที่ได้รับจากหนานจงถูกนำมาใช้เป็นทุนให้กับกองทัพจ๊กก๊ก รัฐจ๊กก๊กจึงเจริญรุ่งเรืองขึ้น
การบุกขึ้นเหนือและถึงแก่กรรม
หลังจากสยบเผ่าลำมัน จูกัดเหลียงสั่งให้ทหารจ๊กก๊กเตรียมการสำหรับการบุกวุยก๊กครั้งใหญ่ในปี ค.ศ. 227 ขณะจูกัดเหลียงอยู่ที่ฮันต๋ง (ฮั่นจง) ได้เขียนฎีกาเรียกว่าฎีกาออกศึก (ชูชื่อเปี่ยว) ถวายเล่าเสี้ยน โดยทูลแจ้งเหตุผลในการออกรบและถวายคำแนะนำแก่จักรพรรดิให้ปกครองอย่างมีธรรมาภิบาล ตั้งแต่ปี ค.ศ. 228 เป็นต้นไปจนกระทั่งจูกัดเหลียงเสียชีวิตในปี ค.ศ. 234 จูกัดเหลียงยกทัพบุกเหนือเพื่อรบกับวุยก๊กทั้งหมดห้าครั้ง เกือบทุกครั้งเป็นการรบที่ไม่ประสบความสำเร็จ ยกเว้นเพียงครั้งเดียวที่เป็นการรบที่ได้ชัยชนะ ในการยกทัพบุกเหนือครั้งแรก จูกัดเหลียงเกลี้ยกล่อมเกียงอุยนายทหารหนุ่มของวุยก๊กให้ยอมสวามิภักดิ์และแปรพักตร์มาเข้าด้วย เกียงอุยกลายเป็นขุนพลคนสำคัญของจ๊กก๊กในเวลาต่อมาและยังได้สืบทอดนโยบายของขงเบ้งในการบุกวุยก๊ก ผลประโยชน์อื่น ๆ ที่จ๊กก๊กได้รับคือได้เมืองปูเต๋า (อู่ตู) และอิมเป๋ง (อินผิง) และได้กวาดต้อนราษฎรของวุยก๊กมายังอาณาเขตของจ๊กก๊กในบางครั้ง ระหว่างการบุกเหนือครั้งแรก แม่ทัพทหารผ่านศึกอุยเอี๋ยนเสนอให้นำกองกำลังแยกหนึ่งหมื่นนายเข้าโจมตีฉับพลันโดยผ่านหุบเขาจูงอก๊ก (จื๋ออู๋กู่) แผนดังกล่าวมีความเสี่ยงสูง แต่หากประสบความสำเร็จจะได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาด จูกัดเหลียงไม่ต้องการเสี่ยงจึงปฏิเสธแผนของอุยเอี๋ยน ทำให้อุยเอี๋ยนรู้สึกไม่พอใจ
การยกทัพบุกเหนือครั้งแรกทำให้ฝ่ายวุยก๊กประหลาดใจ การศึกในช่วงต้นดำเนินไปอย่างราบรื่น อย่างไรก็ตามกองกำลังจ๊กก๊กภายใต้การบัญชาของม้าเจ๊กดำเนินยุทธวิธีผิดพลาดจนพ่ายแพ้ในยุทธการที่เกเต๋ง เป็นผลทำให้การยกทัพบุกเหนือล้มเหลวโดยสิ้นเชิง จูกัดเหลียงให้ลงโทษม้าเจ๊กด้วยการประหารชีวิต และให้ลดตำแหน่งตัวเองลงสามขั้น ในการยกทัพบุกเหนือครั้งที่สอง กองทัพจ๊กก๊กยกเข้าโจมตีด่านตันฉอง (เฉินชัง) แต่ไม่สำเร็จ และจำต้องถอนทัพกลับไปเมื่อกำลังเสริมของวุยก๊กมาถึง อองสง (หวัง ซฺวัง) ขุนพลวุยก๊กนำกำลังไล่ตามตีทัพจ๊กก๊กแต่ถูกซุ่มโจมตีและถูกสังหาร ในการยกทัพบุกเหนือครั้งที่สาม ฝ่ายจ๊กก๊กสามารถยึดได้เมืองปูเต๋าและอิมเป๋งสองเมืองที่ประชาชนเบาบางซึ่งใช้เป็นที่มั่นทางการทหารในการรุดหน้าต่อไป วุยก๊กพยายามโจมตีโต้กลับในปี ค.ศ. 230 แต่ก็จบลงด้วยความล้มเหลว
การยกทัพบุกเหนือครั้งที่สี่ (ค.ศ. 231) ถือเป็นครั้งแรกที่มีการการใช้โคยนต์ในการขนส่งเสบียง และเป็นครั้งแรกที่จูกัดเหลียงได้พบกับสุมาอี้ในสนามรบ จูกัดเหลียงส่งทหารจำนวนมากไปยังเขากิสาน (ฉีชาน) และให้แยกกำลังไปยังอำเภอเซียงเท้ง (ช่างกุย) เพื่อเก็บเกี่ยวธัญพืช กุยห้วยและปีเอียวขุนพลฝ่ายวุยก๊กพยายามขัดขวางแต่ไม่สำเร็จ ทัพจ๊กก๊กจึงสามารถเก็บเกี่ยวข้าวสาลีได้เกือบทั้งหมด สุมาอี้ตัดสินใจใช้กลยุทธ์ตั้งรับรักษาแนวรบไว้ ฝ่ายจูกัดเหลียงถอยกลับไปที่โลเสีย (หลู่เฉิง) ทางด้านตะวันออกของเขากิสานเพื่อลวงสุมาอี้ให้ไล่ตาม ทีแรกสุมาอี้ระแวงยังไม่หลงกลตามไป แต่เมื่อถูกผู้ใต้บังคับบัญชากดดันสุมาอี้จึงยอมยกทัพไล่ตามตีทัพจ๊กก๊ก ทัพวุยก๊กต้องกลจนถูกตีแตกพ่าย  สุมาอี้จึงกลับมาตั้งรับดังเดิมเป็นการถาวร จูกัดเหลียงไม่สามารถอาศัยประโยชน์จากชัยชนะด้วยการเข้าโจมตีครั้งใหญ่เนื่องจากเสบียงอาหารขาดแคลน ประกอบกับสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวยทำให้ไม่สามารถขนส่งเสบียงได้ทันตามกำหนด ทัพจ๊กก๊กจึงจำต้องถอยทัพกลับ แต่ก็สามารถทำการซุ่มโจมตีสังหารเตียวคับที่ยกทหารไล่ตามตีได้
จูกัดเหลียงเรียนรู้จากประสบการณ์การศึกที่ผ่านมาและพยายามอย่างมากในการแก้ไขปัญหาการขนส่งเสบียงของทัพจ๊กก๊ก จูกัดเหลียงปรับปรุงโคยนต์ให้เป็นม้าเลื่อน สร้างโรงเก็บเสบียงขนาดใหญ่พิเศษ และดำเนินการเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรขนานใหญ่ในพื้นที่ทางเหนือ จูกัดเหลียงยังได้ร้องขอการประสานโจมตีจากง่อก๊กเป็นผลสำเร็จ หลังจากเตรียมการมาสองปี ในปี ค.ศ. 234 จูกัดเหลียงยกทัพบุกเหนือเป็นครั้งสุดท้าย ทัพจ๊กก๊กยกมาตั้งที่ทุ่งราบอู่จ้าง และดำเนินการทำนาทหาร (ถุนเถียน) ที่นั่นเพื่อเป็นเสบียงในระยะยาว ทางด้านฝ่ายวุยก๊ก สุมาอี้ใช้กลยุทธ์ตั้งรับไม่ออกรบและจัดการหยุดการคัดค้านของผู้ใต้บังคับบัญชาที่ต้องการออกรบ จูกัดเหลียงพยายามยั่วยุสุมาอี้หลายครั้งแต่ไม่สำเร็จทุกครั้ง จูกัดเหลียงตรากตรำอย่างหนักจากการดูแลราชการทหารทั้งการใหญ่การน้อย จึงล้มป่วยหนักและในที่สุดจึงเสียชีวิตในค่ายขณะอายุ 53 ปี ก่อนเสียชีวิตจูกัดเหลียงฝากฝังให้เจียวอ้วนและบิฮุยเป็นผู้สำเร็จราชการของจ๊กก๊กสืบต่อจากตน
สุมาอี้ได้ข่าวการเสียชีวิตของจูกัดเหลียงและต่อมาทัพจ๊กก๊กได้ถอยทัพ สุมาอี้จึงรีบยกทัพไล่ตามตี แต่กองหลังของทัพจ๊กก๊กแสร้งทำจะรบโต้กลับ ลวงให้สุมาอี้ระแวงหลงเชื่อว่าจูกัดเหลียงยังมีชีวิตและวางแผนซุ่มโจมตี ทัพวุยก๊กจึงหยุดยั้งไว้ ทัพจ๊กก๊กจึงถอยทัพได้อย่างปลอดภัย เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดคำพูดที่มีชื่อเสียงว่า "จูกัด (เหลียง) คนตายหลอกจ้งต๋าคนเป็น" เมื่อสุมาอี้รู้เรื่องที่ตนต้องกลในภายหลัง สุมาอี้กล่าวว่า "ข้าคาดเดาความคิดของคนเป็นได้ แต่คาดเดาความคิดของคนตายไม่ได้”
การฝังศพ
ศพของจูกัดเหลียงได้รับการฝังที่เขาเตงกุนสัน (ติ้งจฺวิ้นชาน) ตามคำสั่งเสียก่อนเสียชีวิต โดยพิธีศพและสุสานจัดอย่างเรียบง่าย ไม่ใช้วัสดุที่หรูหราและมีราคาแพง จูกัดเหลียงได้รับการแต่งตั้งย้อนหลังให้มีตำแหน่ง "จงอู่โหฺว" (忠武侯; แปลว่า "เจ้าพระยา (โหฺว) ยุทธ์ผู้ภักดี") โดยเล่าเสี้ยน  ครั้งหนึ่งจูกัดเหลียงเขียนฎีกาถวายเล่าเสี้ยนทูลว่าตนจะใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย ไม่ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยและไม่ครอบครองทรัพย์สินหรูหราเพื่อเป็นแบบอย่างของแผ่นดิน หลังจากการเสียชีวิตของจูกัดเหลียง ได้มีการตรวจสอบทรัพย์สินของจูกัดเหลียง ซึ่งได้รับการยืนยันว่าเป็นจริงตามที่จูกัดเหลียงเคยอ้างไว้
ครอบครัวและทายาท
บรรพบุรุษของจูกัดเหลียงชื่อจูเก่อ เฟิง (諸葛豐) รับราชการในตำแหน่งนายพันเอกผู้บัญชาการมณฑลราชธานีในรัชมัยจักรพรรดิฮั่นยฺเหวียนตี้แห่งราชวงศ์ฮั่น บิดาของจูกัดเหลียงชื่อจูเก่อ กุย (諸葛珪) รับราชการเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ช่วยที่เมืองไทสัน (ไท่ชาน) ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่น จูกัดเหลียงมีญาติที่มีศักดิ์เป็นอาชื่อจูเก่อ เสฺวียน เป็นผู้เลี้ยงดูจูกัดเหลียงและจูกัดกิ๋น (จูเก่อ จฺวิน) หลังจูเก่อ กุยเสียชีวิต จูเก่อ เสฺวียนรับราชการเป็นเจ้าเมืองอิเจี๋ยง (ยฺวี่จาง) ก่อนที่ต่อมาจะไปรับราชการกับเล่าเปียว เจ้ามณฑลเกงจิ๋ว
จูกัดเหลียงมีพี่ชายคนหนึ่ง น้องชายคนหนึ่ง และพี่สาวสองคน พี่ชายของจูกัดเหลียงชื่อจูกัดกิ๋น (จูเก๋อ จิ่น) รับราชการของขุนศึกซุนกวน ภายหลังเป็นขุนนางของรัฐง่อก๊ก น้องชายของขงเบ้งชื่อจูกัดกิ๋น (諸葛均 จูเก่อ จฺวิน) รับราชการกับรัฐจ๊กก๊ก พี่สาวคนหนึ่งของจูกัดเหลียงแต่งงานกับผาง ชาหมิน ลูกพี่ลูกน้องของบังทอง (ผาง ถ่ง) ส่วนพี่สาวอีกคนแต่งงานกับคนในตระกูลเก๊ง (ไขว่) ที่นำโดยเก๊งเหลียงและเก๊งอวดแห่งเมืองซงหยง (เซียงหยาง)
จูกัดเหลียงแต่งงานกับบุตรสาวของอุยสิง่าน (หฺวาง เฉิงเยี่ยน) ซึ่งเป็นหลานสาวของเล่าเปียวและชัวฮูหยิน เพราะมารดาของนาง (ภรรยาของอุยสิง่าน) เป็นน้องสาวของชัวฮูหยิน ชื่อของนางไม่มีบันทึกในประวัติศาสตร์ แต่มักจะกล่าวถึงในชื่อ "หฺวาง เยฺว่อิง" ในวัฒนธรรมสมัยนิยม ในสามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) เรียกบุตรสาวของอุยสิง่านด้วยชื่อ "อุ๋ยซี" (หฺวางชื่อ)
จูกัดเหลียงมีบุตรชายอย่างน้อยสองคน บุตรชายคนโตชื่อจูกัดเจี๋ยม (จูเก่อ จาน) รับราชการเป็นเป็นขุนพลแห่งจ๊กก๊กและถูกสังหารในที่รบระหว่างการพิชิตจ๊กก๊กของวุยก๊ก บุตรชายคนรองชื่อจูเก่อ หฺวาย (諸葛懷) ใช้ชีวิตเยี่ยงสามัญชนในยุคราชวงศ์จิ้น เดิมจูกัดเหลียงไม่มีบุตรชายจึงรับหลานชาย (บุตรชายของจูกัดกิ๋น (จูเก๋อ จิ่น)) ชื่อจูเก่อ เฉียว (諸葛喬) เป็นบุตรบุญธรรม จูเก่อ เฉียวรับราชการกับจ๊กก๊กและเสียชีวิตขณะอายุค่อนข้างหนุ่ม ตามตำนานแล้วจูกัดเหลียงมีบุตรสาวคนหนึ่งชื่อจูเก๋อ กั่ว (諸葛果) แต่การมีตัวตนของนางถูกโต้แย้งโดยนักประวัติศาสตร์
บุตรชายของจูเก่อ เฉียวชื่อจูเก่อ พาน (諸葛攀) กลับไปยังง่อก๊กหลังการเสียชีวิตของจูกัดเก๊ก (จูเก่อ เค่อ) เพื่อเป็นทายาทสืบเชื้อสายของจูกัดกิ๋น (จูเก๋อ จิ่น) ที่นั่น จูกัดเจี๋ยมมีบุตรชายสามคน บุตรคนโตชื่อจูกัดสง (จูเก่อ ช่าง) รับราชการกับจ๊กก๊กและถูกสังหารในที่รบพร้อมกับบิดา บุตรชายคนรองชื่อจูเก่อ จิง (諸葛京) ย้ายไปอยู่อยู่เมืองฮอตั๋ง (เหอตง) ในปี ค.ศ. 264 พร้อมกับบุตรชายของจูเก่อ พานชื่อจูเก๋อ เสี่ยน (諸葛顯) และมารับราชการกับราชวงศ์จิ้นในภายหลัง บุตรชายคนเล็กชื่อจูเก่อ จื้อ (諸葛質)
จูกัดเอี๋ยน (จูเก่อ ต้าน) เป็นลูกพี่ลูกน้องคนหนึ่งของจูกัดเหลียง รับราชการกับรัฐวุยก๊ก และเป็นผู้ก่อกบฏครั้งที่สามของกบฏสามครั้งในฉิวฉุน ถูกสังหารหลังพ่ายแพ้ในการรบ
สิ่งประดิษฐ์
แม้ว่าการประดิษฐ์หน้าไม้กลมักจะถือว่าเป็นผลงานการประดิษฐ์คิดค้นของจูกัดเหลียง แต่ความจริงแล้วจูกัดเหลียงไม่ใช่ผู้ริเริ่มประดิษฐ์เป็นคนแรก ความเข้าใจผิดนี้มีที่มาจากที่มีบันทึกถึงการพัฒนาปรับปรุงหน้าไม้ให้ยิงลูกดอกได้หลายดอกว่าเป็นผลงานของจูกัดเหลียง
จูกัดเหลียงยังได้รับการกย่องว่าเป็นผู้สร้างค่ายกลทหารศิลาแปดประตู กระบวนกองศิลาที่ว่ากันว่าสามารถก่อให้เกิดปรากฏการณ์เหนือธรรมชาติ ตั้งอยู่ใกล้เมืองเป๊กเต้ (ไป๋ตี้เฉิง)
งานวรรณกรรม
ผลงานหนังสือบางเล่มที่มักถือกันว่าเป็นผลงานของจูกัดเหลียง ยกตัวอย่างเช่น สามสิบหกกลยุทธ์ และ ตำราพิชัยสงครามขงเบ้ง เป็นผลงานเด่นสองชิ้นที่มักถือกันว่าเป็นผลงานของจูกัดเหลียง ฎีกาของจูกัดเหลียงที่มีชื่อเรียกว่า ฎีกาออกศึก (ชูชื่อเปี่ยว)  ซึ่งเขียนขึ้นก่อนการยกทัพบุกเหนือ สะท้อนสะท้อนให้เห็นความจงรักภักดีที่แน่วแน่ของจูกัดเหลียงต่อรัฐจ๊กก๊ก ผู้อ่านบางคนอ่านฎีกาของจูกัดเหลียงถึงกับหลั่งน้ำตา นอกจากนี้จูกัดเหลียงยังได้เขียน โอวาทสอนบุตร (諸葛亮誡子書) ซึ่งสะท้อนถึงความอ่อนน้อมถ่อมตนและความประหยัดมัธยัสถ์ในการใช้ชีวิตอย่างมีความหมาย
ชื่อของจูกัดเหลียงยังปรากฏในผลงานวรรณกรรมของจีนหลายชิ้น บทกวีผลงานของตู้ ฝู่ กวีสมัยราชวงศ์ถัง เขียนเพื่อรำลึกถึงจูกัดเหลียงมีความว่า:
อีกหนึ่งบทกวีของตู้ ฝู่ที่เขียนเพื่อยกย่องจูกัดเหลียงที่ศาลไป๋ตี้เฉิง
บทกวีสี่วรรคของตู้ ฝู่ชื่อ "ปาเจิ้นถู" (八陈图) เกี่ยวกับค่ายกลทหารศิลาแปดประตูของจูกัดเหลียงได้รวบรวมอยู่ใน รวมสามร้อยบทกวียุคถัง.
คำกล่าวที่มีชื่อเสียง
วลีว่า "ฮั่นกับโจรกบฏไม่อาจยืนด้วยกัน" มาจากฎีกาออกศึก (ชูชื่อเปี่ยว) ของจูกัดเหลียงฉบับหลัง มักใช้กล่าวถึงสถานการณ์ที่ไม่สามารถยืนหยัดคู่กับความชั่วร้ายได้ วลีนี้เป็นคำพูดโปรดของจอมพลเจียง ไคเชกเพื่อแสดงให้เห็นถึงอุดมการณ์ต่อต้านคอมมิวนิสต์ของตน
ในนิยายสามก๊ก
สติปัญญาของจูกัดเหลียงได้รับการเชิดชูให้โดดเด่นในนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่ประพันธ์โดยล่อกวนตงในยุคราชวงศ์หมิง นิยายสามก๊กระบุว่าจูกัดเหลียงมีความสามารถสร้างผลงานน่าอัศจรรย์เช่นการเรียกลมเพื่อใช้ประโยชน์ในการศึกหรือการประดิษฐ์กระบวนศิลาวิเศษ
มีความสับสนเป็นอย่างมากว่าเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับจูกัดเหลียงในนิยายสามก๊กเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์หรือเรื่องที่เสริมแต่งในนิยาย อย่างเช่นกลยุทธ์เมืองว่างที่อิงมาจากบันทึกประวัติศาสตร์ แม้ว่าตามข้อเท็จจริงประวัติศาสตร์แล้วจะไม่ใช่ผลงานของจูกัดเหลียง