cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
พระเจ้าเศรษฐวรมัน
พระเจ้าเศรษฐวรมัน (ព្រះបាទសេថាវម៌្ម, ; สวรรคต พ.ศ. 1103) เป็นพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรเจนละ ครองราชย์ระหว่างปี พ.ศ. 1098 – 1103 เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าศรุตวรมัน
พระราชประวัติ
พระเจ้าเศรษฐวรมันเป็นพระโอรสของพระเจ้าศรุตวรมัน พระองค์เป็นผู้สถาปนาเมืองเศรษฐปุระเป็นเมืองหลวง ณ เชิงเขาซึ่งเป็นที่ตั้งของปราสาทหินวัดพู และเป็นพระราชบิดาในพระนางกัมพุชราชลักษมี
เดอะบีชบอยส์
เดอะบีชบอยส์ (The Beach Boys) เป็นวงร็อกอเมริกัน ก่อตั้งในปี 1961 วงมีชื่อเสียงในการร้องเสียงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและเนื้อเพลงที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมของวัยรุ่นแคลิฟอร์เนีย อย่างรถ และการโต้คลื่น ความทะเยอทะยานของไบรอัน วิลสัน ที่ต่อมาได้เปลี่ยนพวกเขาให้เป็นกลุ่มศิลปินรูปแบบใหม่ ทั้งยังได้รับเสียงวิจารณ์ที่ดีและมีอิทธิพลต่อศิลปินรุ่นหลัง
สมาชิกประกอบด้วย นักร้อง-นักดนตรี-นักแต่งเพลง อย่างไบรอัน วิลสัน, น้องชายของเขา คาร์ลและเดนนิส, ลูกพี่ลูกน้องของเขา ไมค์ เลิฟ และเพื่อนของเขา อัล จาร์ดีน สมาชิกหลักทั้ง 5 คนก็ยังมีสมาชิกในช่วงแรกอย่าง เดวิด มาร์ก และบรูซ จอห์นสัน พวกเขายังมีชื่ออยู่ในร็อกแอนด์โรลฮอลออฟเฟม ในปี 1988 ชื่อของเดอะบีชบอยส์ มักจะถูกเรียกว่า "วงแห่งอเมริกัน" และทางเว็บไซต์ออลมิวสิก ยังกล่าวไว้ว่า "ด้วยความสามารถของวงที่เที่ยงตรง...ทำให้พวกเขาเป็นวงร็อกอเมริกันที่ดีที่สุดวงแรก" พวกเขามีเพลงฮิตติดในท็อป 40 ในสหรัฐอเมริกา อยู่ 36 เพลง (มากที่สุดในบรรดาวงร็อกอเมริกัน) และ 56 เพลงฮิตในชาร์ทฮ็อต 100 รวมถึงมีซิงเกิลอันดับ 1 ถึง 4 ซิงเกิล นิตยสารโรลลิงสโตน จัดอันดับพวกเขาอยู่ใน 100 อันดับศิลปินที่เยี่ยมที่สุดตลอดกาล นอกจากนี้นิตยสารบิลบอร์ด ในแง่ของยอดขายซิงเกิลและอัลบั้ม เดอะบีชบอยส์เป็นวงอเมริกันที่มียอดขายมากที่สุดเป็นอันดับ 1 ตลอดกาล
มีหลายสิ่งเปลี่ยนแปลงไปในอาชีพของพวกเขา ไม่ว่าจะทั้งแนวเพลงและสมาชิก สิ่งหนึ่งคือการป่วยทางจิตของไบรอัน วิลสัน และการใช้ยา รวมถึงการเสียชีวิตของเดนนิสและคาร์ล วิลสัน ในปี 1983 และ 1998 ตามลำดับ และยังมีการต่อสู้ทางด้านกฎหมายของสมาชิกภายในวงอีกด้วย หลังจากการเสียชีวิตของคาร์ล วิลสัน ทำให้อัล จาร์ดีนถูกขับไล่ออกจากวงโดยไมค์ เลิฟ ต่อมาในปี 2008 เดอะบีชบอยส์ ออกทัวร์ โดยมีเลิฟอยู่ในวง, จอห์นสตัน เป็นวงสนับสนุน เลิฟได้สิทธิโดยชอบธรรมในชื่อเดอะบีชบอยส์หลังจากความขัดแย้งด้านกฎหมาย อัล จาร์ดีน และไบรอัน วิลสัน ยังคงทัวร์กับวงแบ็กอัปของตัวเอง
มัณฑนา หิมะทองคำ
มัณฑนา หิมะทองคำ นักแสดงชาวไทย มีชื่อเล่นว่า "ปู" เกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2520 เกิดที่รพ.ภูมิพลอดุลยเดช จ.กรุงเทพมหานคร จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก คณะนิเทศศาสตร์ สาขาวิทยุโทรทัศน์ เข้าสู่วงการบันเทิงจากการประกวดเวทีมิสไทยแลนด์เวิลด์ในปี พ.ศ. 2540 เข้ารอบ 10 คนสุดท้าย ต่อมาได้เข้าประกวดเวทีนางสาวไทยในปี พ.ศ. 2541 ซึ่งปีนั้นนางสาวไทยคือชลิดา ตันติพิภพได้ตำแหน่งรองอันดับ 2 กับตำแหน่ง ขวัญใจช่างภาพ จากนั้นได้เซ็นสัญญากับสถานีโทรทัศน์ช่อง 7 เอชดี และมีผลงานละครโทรทัศน์ทางช่อง 7 เอชดี ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
ด้านครอบครัว สมรสกับ ภักดีหาญส์ หิมะทองคำ รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในรัฐบาลของนางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตสมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตวังทองหลาง และอดีตนักแสดงสังกัดดาราวิดีโอทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 7 เอชดี มีบุตร-ธิดา 3 คน คือ น้องเพียร์ซ ภีมเดช, น้องเพิร์ล ภัคธีมา และ น้องพอล ภีมวัจน์ หิมะทองคำ
แหล่งข้อมูลอื่น
​
แคว้นซาฮาลิน
แคว้นซาฮาลิน (Сахали́нская о́бласть) เป็นหน่วยองค์ประกอบของสหพันธรัฐรัสเซีย (แคว้น) ประกอบด้วยเกาะซาฮาลินและหมู่เกาะคูริลในรัสเซียตะวันออกไกล แคว้นมีพื้นที่ 87,100 ตารางกิโลเมตร (ตารางไมล์) มีศูนย์กลางการบริหารและเมืองที่ใหญ่ที่สุดคือเมืองยุจโน-ซาฮาลินสค์ มีประชากร 497,973 คนจากการสำรวจสำมะโนประชากร พ.ศ. 2553 นอกจากผู้คนจากส่วนอื่น ๆ ของอดีตสหภาพโซเวียตและคาบสมุทรเกาหลีแล้ว แคว้นยังเป็นที่อยู่ของชาวนิฟค์และชาวไอนุ ซึ่งภายหลังสูญเสียภาษาในซาฮาลินเมื่อไม่นานนี้ ซาฮาลินอุดมไปด้วยก๊าซธรรมชาติและน้ำมัน และเป็นหน่วยองค์ประกอบที่ร่ำรวยที่สุดเป็นอันดับที่ 4 ของรัสเซียและเป็นแคว้นที่มั่งคั่งที่สุด มีพรมแดนติดกับดินแดนฮาบารอฟสค์ทางทิศตะวันตกและดินแดนคัมชัตคาทางทิศเหนือ พร้อมด้วยจังหวัดฮกไกโด, ประเทศญี่ปุ่นไปทางทิศตะวันตกและใต้
เพลงชาติอัปเปอร์วอลตา
Hymne National Voltaïque เป็นเพลงชาติของสาธารณรัฐอัปเปอร์วอลตา ประพันธ์คำร้อง และ เรียบเรียงทำนองโดย โรเบิรต์ อูเดราโก ระหว่าง ค.ศ. 1960 ถึง ค.ศ. 1984, ภายหลังการรัฐประหาร และได้เปลี่ยนชื่อประเทศเป็น บูร์กินาฟาโซ พร้อมกับประกาศใช้เพลงชาติฉบับใหม่ ที่มีชื่อว่า อูนเซิลนุย (Une Seule Nuit).
เคาน์เตสมาเรีย-เจนเก เค็กเลวิชแห่งบูซิน
เคาน์เตสมาเรีย-เจนเก เค็กเลวิชแห่งบูซิน ได้เสกสมรสกับ เจ้าชายอัลเบรชท์ ดยุกแห่งบาวาเรีย เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2514 รับพระราชทานพระอิสริยยศและพระฐานันดรที่ รอยัลไฮเนส เจ้าหญิงแห่งบาวาเรีย พระชายา และ สมเด็จพระราชินีแห่งบาวาเรีย ซึ่งพระราชอิสริยยศนี้ เป็นเพียงในพระนามเท่านั้น หลังจากเสกสมรส ไม่มีพระบุตร
กีฬาว่ายน้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2008
การแข่งขันว่ายน้ำในโอลิมปิกฤดูร้อน 2008 เป็นการแข่งขันว่ายน้ำโอลิมปิกที่จัดขึ้นในกรุงปักกิ่ง สาธารณรัฐประชาชนจีน กำหนดแข่งขันระหว่างวันที่ 9-21 สิงหาคม พ.ศ. 2551
ปีเตอร์ บัตเลอร์ (นักการเมือง)
ปีเตอร์ บัตเลอร์ (เกิดเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน ค.ศ. 1951) เป็นนักการเมืองสังกัดพรรคอนุรักษนิยม เคยร่วมการเลือกตั้งทั่วไปในสหราชอาณาจักร ค.ศ. 1992 และได้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากเมืองนอร์ทอีสมิลตันเคนส์ ซึ่งดำรงตำแหน่งได้เพียง 1 สมัยเท่านั้น เพราะในการเลือกตั้งทั่วไปในสหราชอาณาจักร ค.ศ. 1990  บัตเลอร์แพ้ให้กับไบรอัน ไวท์ สังกัดพรรคแรงงาน เพียง 240 คะแนน
เพลงชาติสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน
เพลงชาติสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน เป็นผลงานการประพันธ์ทำนองของฮัสซัน ริยาฮี (Hassan Riyahi) ประกอบด้วยเนื้อร้องซึ่งประพันธ์โดยคณะบุคคลจำนวนหนึ่ง เริ่มใช้เมื่อปี ค.ศ. 1990 เพื่อใช้แทนเพลงชาติซึ่งใช้ในสมัยการปกครองของอายะตุลลอห์ โคไมนี
ประวัติ
เพลงชาติในฐานะสัญลักษณ์สำคัญของชาติ. เนื้อหา และ ความหมายของบทร้องซึ่งกล่าวถึงประเทศแห่งเสรีภาพ และ ความเป็นเอกราชของชาติ. ผู้ประพันธ์ได้มีการกล่าวถึงในฐานะพระผู้เป็นเจ้า. อันแสดงถึงจิตวิญญาณความรักชาติ และ การต่อสู้ ความเสียสละของวีรชนในสมัยต่าง ๆของประวัติศาสตร์อิหร่าน. จวบจนถึงการปฏิวัติอิสลามในสมัยของสาธารณรัฐอิสลาม.
แบริ่ง (แก้ความกำกวม)
แบริ่ง แบริง (Bering, Bearing) อาจหมายถึง
นิวาตะ อาซาโกะ
นิวาตะ อาซาโกะ (庭田朝子 (Niwata Asako) ; 1980 – 13 สิงหาคม 2035) นางกำนัลและพระสนมในจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นโดยเป็นนางกำนัลและพระสนมใน จักรพรรดิโกะ-สึชิมิกะโดะ จักรพรรดิองค์ที่ 103 และเป็นพระราชมารดาใน จักรพรรดิโกะ-คะชิวะบะระ จักรพรรดิองค์ที่ 104
บันทึก
1437 1492
รัฐสภาแบร์โบน
รัฐสภาแบร์โบน (Barebone's Parliament, Nominated Assembly หรือ Parliament of Saints; 14 เมษายน ค.ศ. 1653 – 12 พฤษภาคม ค.ศ. 1653) เป็นชื่อของรัฐสภาแห่งอังกฤษรัฐสภาหนึ่งที่เรียกประชุมครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1653 ที่เป็นความพยายามครั้งสุดท้ายของเครือจักรภพในการแสวงหาความมั่นคงของรัฐบาลก่อนที่จะแต่งตั้งให้โอลิเวอร์ ครอมเวลล์เป็น “เจ้าผู้พิทักษ์” ผู้เป็นสมาชิกของ “รัฐสภาแบร์โบนส์” ทั้งหมดเป็นผู้ที่เสนอที่เสนอโดยโอลิเวอร์ ครอมเวลล์และสภานายทหาร (Army Council (1647)) ของกองทัพตัวแบบใหม่ (New Model Army) ที่ได้รับชื่อจากจากสมาชิกคนหนึ่งของนครหลวงลอนดอนที่เป็นคนขายหนังและนักเทศน์ที่เรียกกันว่า “เพรส-กอด แบร์โบน” (Praise-God Barebone) ประธานรัฐสภาคือเรเวอเรนด์ฟรานซิส รูส (Francis Rous) จำนวนสมาชิกมีดัวยกันทั้งหมด 140 คน: 129 จากอังกฤษ, 5 จากสกอตแลนด์ และ 6 ไอร์แลนด์
มาร์ธา เชส
ชีวิตในวัยเด็กและการศึกษาระดับปริญญา
มาร์ธา เชส เกิดในปี ค.ศ.1927 ที่คลีฟแลนด์ไฮท์ ในโอไฮโอสหรัฐมเมริกา พ่อของเธอเป็นอาจารย์สอนวิทยาศาสตร์ที่มหาวิทยาลัย Western Reserve เธอโตมากับครอบครัวของเธอที่คลีฟแลนด์ไฮท์ ในโอไฮโอสหรัฐมเมริกา หลังจากจบจากโรงเรียนมัธยมคลีฟแลนด์ไฮท์ เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัย Wooster ในปี ค.ศ.1950 และได้ทำงานเป็นผู้ช่วยวิจัยก่อนกลับมาศึกษาต่อระดับปริญญาเอก ในปี ค.ศ.1959 และได้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกในปี ค.ศ.1964 ในสาขาจุลชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย
การวิจัยและบั้นปลายชีวิต
ในปี ค.ศ.1950 เชสได้เริ่มทำงานเป็นผู้ช่วยวิจัยที่ห้องปฏิบัติการ Cold Spring Harbor ในห้องปฏิบัติการของการศึกษาแบคทีเรียและพันธุกรรมของอัลเฟรด เฮอร์ชีย์ ในปี ค.ศ.1952 เธอและเฮอร์ชีย์ได้ทำการทดลองเฮอร์ชีย์–เชส ที่ช่วยพิสูจน์ว่าสารพันธุกรรมนั้นถูกถ่ายทอดโดยดีเอ็นเอไม่ใช่โปรตีน โดยการทดลองนั้น ได้ใช้การติดฉลากกัมมันตภาพรังสีลงบนโปรตีนหรือดีเอ็นเอของแบคเทอริโอเฟจ (ไวรัสที่แพร่เชื้อในแบคทีเรีย) เพื่อดูว่าตอนแพร่เชื้อส่วนประกอบชิ้นใดที่เข้าไปใน E coli และพวกเขาได้พบว่ามีเฉพาะดีเอ็นเอที่เข้าไปใน E coli ซึ่งช่วยลดความข้อขัดแย้งเรื่องสารทางพันธุกรรม เหตุนี้เองทำให้เฮอร์ชีย์ได้รับรางวัลโนเบลในสาขาสรีรวิทยาและการแพทย์ในปี ค.ศ.1969 แต่เชสไม่ได้มีชื่อเข้ารับรางวัลด้วย
เชสได้ลาออกจากห้องปฏิบัติการ Cold Spring Harbor ในปี ค.ศ.1953 และทำงานกับ Gus Doermann ที่ห้องปฏิบัติการแห่งชาติโอ๊คริดจ์ใน Tennessee และต่อมาทำงานที่ มหาวิทยาลัยรอเชสเตอร์ โดยในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 เธอได้กลับมาที่ห้องปฏิบัติการ Cold Spring Harbor ทุกปีเพื่อเข้าร่วมการประชุมของกลุ่มเฟจ ในปี ค.ศ.1959 เธอเริ่มศึกษาปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเซาเทิร์นแคลิฟอร์เนีย ในห้องปฏิบัติการของจูเซปเป เบอทานี แต่ว่าเบอทานีได้ย้ายไปสวีเดน เชสเลยได้เขียนวิทยาลัยนิพนธ์ที่เหลือจนเสร็จสิ้นกับมาร์กาเรต ลีบ ในปี ค.ศ. 1964.
ในระหว่างที่อยู่ที่แคลิฟอร์เนีย เชสได้พบและแต่งงานกับเพื่อนนักวิทยาศาสตร์ที่ชื่อ ริชาร์ด เอ็ปสไตน์ ในช่วงปลายคริสต์ทศวรรษ 1950 และได้เปลี่ยนชื่อเป็น มาร์ธา โคว์ เอ็ปสไตน์ เธอมีชีวิตการแต่งงานที่สั้น พวกเขาตัดสินใจหย่าร้างกันหลังจากแต่งงานได้ไม่นาน
และในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960 เนื่องจากมีปัญหาส่วนตัวต่างๆรุมเร้า เธอเลยได้สิ้นสุดการทำงานด้านวิทยาศาสตร์ลง เธอย้ายกลับมาอยู่กับครอบครัวที่โอไฮโอและใช้ชีวิตในช่วงบั้นปลายชีวิตของเธอ เจ็บปวดกับภาวะสมองเสื่อม ที่ทำให้เธอสูญเสียความจำระยะสั้นไป ท้ายที่สุด เธอเสียชีวิตด้วยโรคปอดบวม ในวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ.2003 ด้วยอายุ 75 ปี
สิ่งอันเนื่องด้วยชื่อ
แฟมิลี่หรือวงศ์ Chaseviridae กลุ่มของ แบคเทอริโอเฟจ ในออร์เดอร์ Caudovirales ได้รับการตั้งชื่อตามตาม มาร์ธา เชส
จังหวัดอีสต์ฟลานเดอส์
อีสต์ฟลานเดอส์ (East Flanders) หรือ โอสต์-ฟลานเดอเริน เป็นจังหวัดหนึ่งของแคว้นเฟลมิชซึ่งเป็นหนึ่งในสามแคว้นของประเทศเบลเยียม โดยทางเหนือมีพื้นที่ติดต่อกับจังหวัดเซลันด์ของประเทศเนเธอร์แลนด์ ทางตะวันออกติดต่อกับจังหวัดแอนต์เวิร์ปและจังหวัดเฟลมิชบราบันต์ ทางใต้ติดต่อกับจังหวัดแอโน และทางตะวันตกติดต่อกับจังหวัดเวสต์ฟลานเดอส์ของประเทศเบลเยียม
อีสต์ฟลานเดอส์มีเมืองหลวงชื่อเกนต์ และมีพื้นที่ 3,007 ตารางกิโลเมตร แบ่งออกเป็น 6 เขต ซึ่งแบ่งออกเป็นเทศบาลรวม 65 เทศบาล แม่น้ำสายหลักของจังหวัดนี้คือแม่น้ำสเกลต์
เขตการปกครอง
จังหวัดอีสต์ฟลานเดอส์ประกอบด้วย 6 เขต (arrondissement) ได้แก่ เขตอาลสต์ เขตแด็นเดอร์โมนเดอ เขตเอโกล เขตเกนต์ เขตเอาเดอนาร์เดอ และเขตซินต์-นีกลาส
และแบ่งย่อยเป็น 65 เทศบาล (gemeente) ดังแผนที่นี้
ดินแดนของสหรัฐ
อดีตดินแดนมีการจัดระเบียบซึ่งไม่ได้ปกครองโดยระบบเทศบาลของสหรัฐอเมริกา
ดู Organized incorporated territories of the United States for a complete list.
อาร์เธอร์ อีแวนส์ (นักการเมือง)
เฮนรี อาร์เธอร์ อีแวนส์ (24 กันยายน ค.ศ. 1898 – 25 กันยายน ค.ศ. 1958), รู้จักกันในชื่อ อาร์เธร์ อีแวนส์, เป็นนักการเมืองชาวอังกฤษ เคยแข่งขันในสภาเขตลอนดอน ค.ศ. 1922 สังกัดพรรคก้าวหน้า แต่ก็สอบตก จนกระทั่งได้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคเสรีนิยมแห่งชาติ ค.ศ. 1922 จนถึงปี ค.ศ. 1923 และเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคอนุรักษนิยม ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1924 จนถึงปี ค.ศ. 1929 และในปี ค.ศ. 1931 จนถึงปี ค.ศ. 1945
Heterothyonidae
Heterothyonidae เป็นวงศ์ของปลิงทะเลที่อยู่ในอันดับ Dendrochirotida
สกุลในวงศ์นี้ ได้แก่:
พาราลิมปิกฤดูร้อน 2028
กีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อน 2028 (2028 Summer Paralympics) หรือการแข่งขันกีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 18 และที่รู้จักกันทั่วไปว่า LA28 Paralympic Games เป็นการแข่งขันกีฬาหลายประเภทระดับนานาชาติที่สำคัญสำหรับนักกีฬาที่มีความทุพพลภาพ ซึ่งควบคุมการแข่งขันโดยคณะกรรมการพาราลิมปิกสากล จะจัดขึ้นที่ ลอสแอนเจลิส, รัฐแคลิฟอร์เนีย, สหรัฐ เดิมวางแผนไว้ตั้งแต่วันที่ 4 ถึง 17 กันยายน พ.ศ. 2571 แต่ตอนนี้น่าจะเป็นวันที่ 22 สิงหาคมถึง 3 กันยายน การแข่งขันครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ลอสแอนเจลิสจะเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันพาราลิมปิก การคัดเลือกขั้นสุดท้ายจัดโดยโอไอซีเมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2560 ในการประชุมประจำปีที่กรุงลิมา, ประเทศเปรู
Gephyrothuriidae
Gephyrothuriidae เป็นวงศ์ของปลิงทะเลที่อยู่ในอันดับ Persiculida
สกุลในวงศ์นี้ ได้แก่:
ยุคโลหะ
ยุคโลหะ (Metal Age) เป็นยุคที่อยู่ในช่วงยุคก่อนประวัติศาสตร์ เกิดขึ้นเมื่อประมาณ 5,000 − 900 ปีก่อนพุทธศักราช ยุคที่มนุษย์รู้จักนำเอาแร่โลหะมาจากธรรมชาตินำมาใช้เพื่อประโยชน์ เช่น ทองแดง, สำริด และเหล็ก นำมาหล่อหรือขึ้นเป็นมีด, หอก และดาบ เพื่อใช้ในการล่าสัตว์ หรือมาประกอบเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ และเครื่องประดับ มนุษย์สมัยนี้พัฒนาการเป็นอยู่อาศัยและการเกษตรกรรมให้ดียิ่งขึ้น เช่น การสร้างบ้านให้ใต้ถุนบ้านสูง มีความเชื่อในเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยยุคโลหะ แบ่งออกเป็น 3 ยุคย่อยคือ ยุคทองแดงปนหิน ยุคสำริด และยุคเหล็ก
จุดเริ่มต้นของยุคโลหะ
ยุคโลหะเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 5,000 - 6,000 ปีก่อนพุทธศักราช แต่หลักฐานทางประวัติศาสตร์เท่าที่พบในขณะนี้ ยังไม่สามารถนำมายืนยันแน่ชัดว่ายุคโลหะเริ่มที่ใด แต่สันนิษฐานว่า ยุคโลหะเริ่มในเอเชียตอนกลาง บริเวณประเทศอียิปต์ มนุษย์ได้เริ่มเรียนรู้เรื่องของโลหะวิทยาเกี่ยวกับการถลุง, การหล่อ และการขึ้นรูปโลหะ โดยส่วนมากจะเป็น ทองแดง ต่อมาประมาณ 3,500 ปีก่อนพุทธศักราช มนุษย์หันมาใช้สำริด โดยใช้ทำอาวุธ, เสื้อเกราะ, ภาชนะต่าง ๆ, ของใช้ และเครื่องประดับ แม้ในยุคต่อมาได้มีการใช้เหล็กเป็นโลหะหลักก็ตาม แต่สำริดยังเป็นโลหะที่มีความสำคัญต่ออุตสาหกรรมจนถึงปัจจุบัน และต่อมาประมาณ 900 ปีก่อนพุทธศักราช ชาวฮิตไทต์ ซึ่งเป็นกลุ่มชนที่มีอำนาจในเอเชียไมเนอร์ บริเวณตอนใต้ของทะเลดำ ได้พบวิธีถลุงเหล็กจากแร่เหล็ก หลังจากนั้นความรู้เกี่ยวกับการถลุงเหล็กได้กระจายไป ยังประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรป จนเกิดอุตสาหกรรมการถลุงเหล็กขึ้น เนื่องจากเหล็กมีคุณสมบัติหลายอย่างดีกว่าสำริด เช่น แข็งกว่า ใช้ทำอาวุธทุกชนิดที่มีอำนาจการทำลายเหนือกว่า มนุษยจึงหันมาใช้เหล็กทำเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ โดยเฉพาะเครื่องมือในงานช่าง และที่นิยมมากที่สุดคือ ใช้ทำอาวุธ เช่น ดาบ หอก อุตสาหกรรมเหล็กได้พัฒนาไปถึงการทำเหล็กกล้า ซึ่งมีคุณสมบัติดีกว่าเหล็กธรรมดา เพราะนอกจากจะแข็งและเหนียวกว่าแล้ว ยังสามารถเพิ่มความแข็งโดยการอบชุบได้ดี
ยุคโลหะในประเทศไทย
ยุคโลหะในประเทศไทยเกิดขึ้นเมื่อประมาณ 3,000 – 5,000 ปีที่ผ่านมา โดยมนุษย์ในสมัยนั้นมีการนำโลหะสำริด ทองคำ และเหล็ก มาหล่อและตีขึ้นรูปเป็นเครื่องใช้ต่าง ๆ ได้เท่าหรือดีกว่ามนุษย์ยุคเดียวกันในส่วนอื่นของโลก ซึ่งมีการค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์หลายที่ เช่น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ บ้านเก่า และแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง โดยนักโบราณคดีจะพบโครงกระดูกมนุษย์และเครื่องมือ เครื่องใช้ต่าง ๆ โดยเฉพาะที่แหล่งโบราณคดีบ้านเชียงที่เกิดปัญหาว่า ขุดค้นพบเครื่องมือ เครื่องใช้ ซึ่งตัดสินว่าเป็นของมนุษย์ยุคโลหะตอนปลาย แต่เมื่อได้ส่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไปพิสูจน์อายุ โดยวิธีเทอโมลูเนสเซ็นส์ (thermoluminescence) แล้วปรากฏผลว่าหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ขุดได้จากระดับความลึก 70-80 เซนติเมตรจากผิวดิน มีอายุประมาณ 5,554–460 ปีมาแล้ว และอีกชิ้นส่วนได้จากระดับความลึก 120 เซนติเมตร มีอายุประมาณ 5,574–175 ปีมาแล้ว นักโบราณคดีบางท่าน จึงสรุปว่ามนุษย์ผู้เป็นเจ้าของวัฒนธรรมบ้านเชียงนั้นได้สร้างสรรค์วัฒนธรรมเหล่านี้ไว้เมื่อประมาณ 5,000–7,000 ปีมาแล้ว
นอกจากนี้ในภาคใต้ของประเทศไทยพบร่องรอยการอยู่อาศัยของมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ตั้งแต่ยุคหินต่อเนื่องมาจนถึงยุคโลหะ สำหรับในจังหวัดชุมพรพบร่องรอยของมนุษย์ยุคหินใหม่ ในแถบภูเขาหินปูนทางทิศตะวันตกของจังหวัด ในยุคโลหะพบว่ามีการตั้งถิ่นฐานอย่างถาวรที่ชุมชนโบราณเขาสามแก้ว ซึ่งเป็นแหล่งโบราณคดีที่สำคัญในสมัยแรกเริ่มประวัติศาสตร์ พบหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับโลหะ เช่น เครื่องมือโลหะ หุ่นจำลองสำริดรูปคนและสัตว์ และกลองมโหระทึก เป็นต้น ชุมชนโบราณเขาสามแก้วมีลักษณะเป็นเมืองท่าค้าขาย พบหลักฐานการติดต่อกับจีน เวียดนาม และอินเดีย ซึ่งกลุ่มพ่อค้าต่างชาติเหล่านี้อาจเป็นผู้นำวิธีการผลิตโลหะมาเผยแพร่ให้กับคนพื้นเมือง
เซนต์คริสตัล
เซนต์คริสตัล ตัวละครตัวหนึ่งในเซนต์เซย่า เซนต์คริสตัลเป็นตัวละครที่ไม่มีชื่อเรียก นอกจากเซนต์คริสตัล หรือ คริสตัลเซนต์ และเป็นตัวละครที่มีเฉพาะอนิเมะภาคแซงค์ทัวรี่เท่านั้น โดยเป็นอาจารย์ของซิกนัส เฮียวงะและคราเคน ไอแซ็ค และเป็นลูกศิษย์ของอควอเรียส คามิว
บทบาท
เซนต์คริสตัล เป็นอาจารย์ของเฮียวงะ เป็นผู้ที่มีจิตใจดี มีเมตตา เมื่อเคียวโก (เจมินี่ ซากะ) ได้ส่งให้คนจากแซงค์ทัวรี่สร้างปิรามิดขึ้นที่ไซบีเรียเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจ เซนต์คริสตัลได้ต่อต้าน และถูกหมัดจอมอสูรมายา ของเคียวโกเข้าสะกดจิต ทำให้กลายเป็นคนจิตใจโหดร้าย จนกระทั่งได้ต่อสู้กับเฮียวงะลูกศิษย์ของตน และได้จบชีวิตลงด้วยน้ำมือของเฮียวงะ
ลักษณะ
เซนต์คริสตัล เป็นเซนต์ที่มีรูปร่างผอมเพรียว ผมสั้นสีขาว ใบหน้าท่าทางจิตใจดีมีเมตตา สวมชุดรัดรูปสีฟ้าและคล็อธสีขาวพันอยู่รอบตัว พร้อมผ้าคลุมสีขาว
คล็อธ
คล็อธของเซนต์คริสตัล เป็นรูปผลึกน้ำแข็งหรือหิมะ โดยเป็นคล็อธประจำกลุ่มดาวกางเขนเหนือ หรือกลุ่มดาวมงกุฎเหนือ
ฮารูโกะ อาริมูระ
ฮารูโกะ อาริมูระ เกิดเมื่อปี ค.ศ. 1970 เป็นนักการเมืองชาวญี่ปุ่นสังกัดพรรคเสรีประชาธิปไตย และเป็นสมาชิกราชมนตรีสภาในสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
ซึ่งอาริมูระได้รับการเลือกตั้งครั้งแรกในปี ค.ศ. 2001
เดลตา กูดเดร็ม
เดลตา เลอา กูดเดร็ม (Delta Lea Goodrem)(เกิด 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2527) เป็นนักร้อง-นักแต่งเพลง, นักเปียโน และนักแสดงชาวออสเตรเลีย เดลต้าเซ็นสัญญากับโซนี่ตั้งแต่อายุ 15 ปี ก่อนจะเริ่มมีชื่อเสียงในปี พ.ศ. 2545 จากการรับบทในละครโทรทัศน์ของออสเตรเลียเรื่อง Neighbours ในบท Nina Tucker ซึ่งเป็นการปูทางไปสู่การเริ่มอาชีพทางดนตรี กับอัลบั้มแรก Innocent Eyes ในปี พ.ศ. 2546
ทั้งนี้ ปี พ.ศ. 2546 เดลต้าตรวจวินิจฉัยพบว่าเป็นโรคมะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิดฮอดจ์กิน (Hodgkin's lymphoma) แต่เธอยังคงทำงานเพลงเพื่อเป็นแรงบันดาลใจในการต่อสู้โรคร้าย ออกอัลบั้มชุดที่สอง Mistaken Identity ในปี พ.ศ. 2547 ก่อนจะพักรักษาตัวจากโรคมะเร็ง และหายป่วยในปี พ.ศ. 2548
เดลต้า เคยคบหาดูใจกับ มาร์ค ฟิลิปปูซิส อดีตนักเทนนิสมืออับดับที่ 8 ของโลก, ไบรอัน แม็คแฟดเดน (อดีตสมาชิกวง Westlife) และ นิค โจนาส (สมาชิกวง Jones Brothers) ปัจจุบัน เดลต้า เป็นโค้ชหลัก ประจำรายการ The Voice Australia และยังร่วมทำกิจกรรมเพื่อสังคมเกี่ยวกับผู้ป่วยโรคมะเร็งอีกด้วย
ผลงานสตูดิโออัลบั้ม
1984
ยัง บัค
เดวิด ดาร์เนลล์ บราวน์ (David Darnell Brown) เกิดเมื่อวันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1981 หรือเป็นที่รู้จักในชื่อ ยัง บัค (Young Buck) เป็นแร็ปเปอร์อเมริกัน เคยเซ็นสัญญากัน ค่ายจี-ยูนิต และแคชวิลล์เรคคอร์ด ยัง บัค เป็นอดีตสมาชิกวงฮิปฮอปจากนิวยอร์กที่ชื่อ จี-ยูนิต
อ้างอิง
1981
สมพงษ์ เลือดทหาร
สมพงษ์ เลือดทหาร เกิดเมื่อปี พ.ศ. 2504 ที่จังหวัดขอนแก่น อำเภอมัญจาคีรี เป็นอดีตคนขับรถแท็กซี่ เคยตกเป็นข่าวในกรณีที่มีผู้อ้างว่าเป็น รปภ.ของสนามบินดอนเมืองชื่อ วิโรจน์ โทรศัพท์เข้าไปแจ้งกับสถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกัน (FM 99.5 MHz) ว่า มีคนขับรถแท็กซี่ (สมพงษ์) เก็บกระเป๋าบรรจุเงินสดของผู้โดยสารต่างประเทศได้และนำมาคืนเจ้าของ เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2540 จนได้รับรางวัล และถูกเชิญออกรายการทีวี นำไปสู่การตั้งข้อกังขาอยู่หลายเรื่องเช่น การให้สัมภาษณ์คลุมเครือ และผู้คนในสนามบินมักจะพลุกพล่านซึ่งผิดปกติวิสัย และเสียงเทปวิโรจน์กับสมพงษ์มีลักษณะคล้ายคลึงกัน นำไปสู่การสอบสวนจนพบว่าทั้งหมดเป็นเรื่องโกหกก่อนจะมอบตัวเมื่อ 1 กันยายน พ.ศ. 2540 ซึ่งถือได้ว่าเป็นข่าวทางสังคมที่ครึกโครมเรื่องหนึ่งในปี พ.ศ. 2540
ลำดับเหตุการณ์
สมพงษ์อ้างว่าเมื่อเวลา 07.00 น. ของวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2540 สมพงษ์ รับผู้โดยสารชาวต่างชาติชื่อ มิสเตอร์จอห์น เป็นชาวฝรั่งเศส พร้อมกระเป๋าใบใหญ่ 2 ใบ และกระเป๋าถืออีก 2 ใบ หน้าโรงแรมแอมบาสซาเดอร์ สุขุมวิท พาไปส่งยังสนามบินดอนเมือง เมื่อส่งผู้โดยสารถึงที่หมายพร้อมสัมภาระก็รับผู้โดยสารชาวต่างชาติรายใหม่จากสนามบินดอนเมืองไปส่งย่านราชเทวี
และผู้โดยสารรายใหม่นี้พบกระเป๋าใบหนึ่งตกอยู่ที่เบาะหลัง และได้สอบถามสมพงษ์ด้วยภาษาไทยแบบกระท่อนกระแท่นว่า นี่เป็นกระเป๋าของสมพงษ์ใช่หรือไม่ เมื่อส่งผู้โดยสารรายนี้แล้ว สมพงษ์ได้เปิดกระเป๋าออกและพบว่าภายในบรรจุเงินสดจำนวนมากและโฉนดที่ดินจำนวนหนึ่ง สมพงษ์จึงรู้ว่าเป็นกระเป๋าของผู้โดยสารที่ชื่อ มิสเตอร์จอห์น สมพงษ์จึงขับรถกลับไปที่สนามบินดอนเมืองอีกครั้งเพื่อส่งกระเป๋าคืน
เมื่อไปถึงพบเจ้าของกระเป๋านั่งร้องไห้อยู่หน้าอาคารผู้โดยสารในประเทศ แต่เมื่อเห็นสมพงษ์นำกระเป๋ามาคืน ก็โผเข้ากอดและยกร่างจนตัวลอยด้วยความดีใจเต็มที่ อีกทั้งผู้ที่อยู่ในบริเวณนั้นพบเห็นเหตุการณ์ก็ได้ชื่นชมต่อการกระทำของสมพงษ์
หลังจากนั้นไม่นาน กรณีนี้ก็เป็นที่รู้จักกันโดยกว้างขวาง เมื่อพนักงานรักษาความปลอดภัย (รปภ.) ของสนามบินดอนเมืองชื่อ วิโรจน์ ได้โทรศัพท์ไปเล่าเรื่องราวนี้ต่อสถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกัน จนเป็นข่าวโด่งดัง มีการแจกรางวัลจากหน่วยงานต่าง ๆ รวมทั้งนักการเมืองและสื่อมวลชนประเภทต่าง ๆ ได้ออกข่าวยกย่องการกระทำครั้งนี้ มีการเชิญตัวสมพงษ์พร้อมครอบครัวออกรายการโทรทัศน์
ตกเป็นผู้ต้องสงสัย
หลังจากที่ตกเป็นข่าวแล้วไม่นาน มีผู้ตั้งข้อสังเกตว่า หลักฐานทั้งหมดที่สมพงษ์อ้างอยู่ที่ไหน เพราะไม่มีหลักฐานอะไรยืนยันถึงการกระทำของสมพงษ์ได้จริง ๆ แม้แต่อย่างเดียว พยานบุคคลต่าง ๆ ก็ไม่มีใครแสดงตัวออกมา เมื่อเกิดข้อสงสัย พลตำรวจตรี กว้าง ชาญศิลป์ ผู้กำกับการตำรวจท่องเที่ยวในเวลานั้น ได้เปิดเทปบันทึกดูบริเวณอาคารผู้โดยสารขาออกต่างประเทศ ในวันและเวลาตามที่สมพงษ์กล่าวอ้าง ผลปรากฏว่าไม่พบรถแท็กซี่ของสมพงษ์และเหตุการณ์ดังที่สมพงษ์กล่าวอ้าง
จากการสอบสวน สมพงษ์ยอมรับว่าได้กุข่าวนี้ขึ้นมาทั้งหมด ที่ทำไปก็เพื่อความสนุกส่วนตัว ไม่คิดว่าจะเป็นเรื่องราวใหญ่โต และเสียงของ รปภ. ที่อ้างว่าชื่อวิโรจน์ แท้จริงแล้วก็คือ เสียงของตนเองโดยใช้มือข้างหนึ่งอุดจมูกไว้ สมพงษ์ จึงตกเป็นผู้ต้องหาหลอกลวงประชาชน และฉ้อโกง
คำพิพากษาของศาล
เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2540 สมพงษ์ ถูกศาลอาญาพิพากษาจำคุกเป็นเวลา 3 ปี แต่จำเลยให้การรับสารภาพจึงลดโทษให้กึ่งหนึ่งเหลือ 1 ปี 6 เดือนแต่ด้วยความประพฤติที่เรียบร้อยเป็นนักโทษชั้นดี ทำให้สมพงษ์ ติดคุกเพียง 1 ปี 2 เดือน และศาลยังพิพากษาให้คืนเงินรางวัลที่ได้รับมาจำนวนเงินประมาณ 200,500 บาท
ปัจจุบัน
หลังจากพ้นโทษออกมา สมพงษ์ได้ประกอบอาชีพทำนากุ้ง แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ขาดทุนอย่างหนัก ปัจจุบันสมพงษ์ได้ประกอบอาชีพเป็นนักร้องเพลงลูกทุ่ง มาตั้งแต่สมัยที่สมพงษ์ยังเป็นคนขับรถแท็กซี่ เนื่องจากมีผู้กล่าวว่า มีหน้าตาละม้ายคล้ายคลึงกับทศพล หิมพานต์ นักร้องเพลงลูกทุ่งชื่อดัง โดยใช้ชื่อว่า "พลพิมพ์ ฉิมมะวัล"
สีน้ำมัน
สีน้ำมัน (Oil paint) เป็นสีชนิดที่แห้งช้าที่ประกอบด้วยรงควัตถุที่ผสมกับน้ำมันระเหย (drying oil) ที่มักจะเป็นน้ำมันเมล็ดฝ้าย ความข้นของสีก็อาจจะปรับได้โดยการเติมสารละลายเช่นน้ำมันสน หรือ น้ำยาละลายสี (white spirit) และก็อาจจะมีการใส่ น้ำมันเคลือบ (varnish) เพื่อให้มีเงามากขึ้นเมื่อสีแห้ง
การใช้สีน้ำมันใช้กันมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 13 ในอังกฤษสำหรับการตกแต่งอย่างง่าย ๆ แต่ก็มิได้มีการใช้อย่างแพร่หลายในการเป็นวัสดุที่ใช้ในการเขียนจิตรกรรมมาจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 15
การใช้สีน้ำมันในสมัยใหม่มักจะใช้ในการรักษาเนื้อไม้ในการทาสีบ้านหรือในการทาสีสิ่งที่ต้องทนกับสภาวะอากาศเช่นเรือหรือสะพาน เพราะคุณสมบัติที่ทนทานและเป็นเงาทำให้เป็นที่นิยมใช้กันทั้งในการตกแต่งภายในและภายนอกทั้งที่ใช้บนไม้และบนโลหะ เพราะเป็นสีที่แห้งช้าจึงได้มีการใช้ในงานงานเขียนแอนิเมชันบนแก้ว (paint-on-glass animation) การแห้งช้าหรือเร็วก็ขึ้นอยู่กับความหนาของสีที่ทา
Deimatidae
Deimatidae เป็นวงศ์ของปลิงทะเลที่อยู่ในกลุ่ม Synallactida
สกุลในวงศ์นี้ ได้แก่:
เจ้าชายเปรโด ดยุกแห่งกาลาเบรีย
เจ้าชายเปรโด ดยุกแห่งกาลาเบรีย (His Royal Highness Prince Pedro, Duke of Calabria) เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 3 และพระองค์เดียวใน อินฟันเตคาลอส ดยุกแห่งกาลาเบรีย กับ เจ้าหญิงอาน ดัชเชสแห่งกาลาเบรีย
พระองค์ทรงอภิเษกสมรสกับโซเฟีย แลนด์ดิลอส ยา เมนกาเลโฮ ภายหลังคือเจ้าหญิงโซเฟีย ดัชเชสแห่งคาลาเบรีย มีพระบุตรร่วมกัน 7 พระองค์ โดยภายหลังพระบิดาของพระองค์สิ้นพระชนม์ พระองค์สืบพระอิสริยยศ ดยุกแห่งกาลาเบรีย
พาราลิมปิกฤดูร้อน 2032
กีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อน 2032 (2032 Summer Paralympics) หรือการแข่งขันกีฬาพาราลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 19 และที่รู้จักกันทั่วไปว่า บริสเบน 2032 เป็นการแข่งขันกีฬาหลายประเภทระดับนานาชาติที่สำคัญสำหรับนักกีฬาที่มีความทุพพลภาพ ซึ่งควบคุมการแข่งขันโดยคณะกรรมการพาราลิมปิกสากล จะจัดขึ้นที่ บริสเบน, รัฐควีนสแลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ระหว่างวันที่ 24 สิงหาคมถึง 5 กันยายน พ.ศ. 2575
บาร์ตูลูเมว ดีอัช
บาร์ตูลูเมว ดีอัช (Bartolomeu Dias; ประมาณ 1451 – 29 พฤษภาคม ค.ศ. 1500) ขุนนางแห่งราชสำนักโปรตุเกส เป็นนักสำรวจชาวโปรตุเกส เขาแล่นเรือไปถึงแหลมใต้สุดของแอฟริกาในปี ค.ศ. 1488 เป็นชาวยุโรปคนแรกที่ทราบว่าทำสำเร็จ แล้วได้ตั้งชื่อว่า "แหลมพายุ"
14511500
อิสเมอิลีอา
อิสเมอิลีอา หรือ อัลอิสมะอิลียะห์ (الإسماعيلية al-ʾIsmāʿīliyyah; Ismaïlia) เป็นเมืองทางตอนเหนือ-ตะวันออก ของประเทศอียิปต์ ตั้งอยู่บนฝั่งตะวันตกของคลองสุเอซ เป็นเมืองหลวงของเขตผู้ว่าราชการอิสเมอิลีอา เมืองมีประชากร (รวมบริเวณรอบเมือง) ราว 750,000 คน เมืองก่อตั้งในปี ค.ศ. 1863 ในระหว่างการก่อสร้างคลองสุเอซ
โทงเทง
โทงเทง หรือ พุ้งพิ้ง (ชื่อวิทยาศาสตร์: Physalis minima Linn.) เป็นพืชในวงศ์ Solanaceae มีชื่อเรียกแตกต่างกันในแต่ละท้องที่ เช่น เชียงใหม่ เรียก ต้อมต๊อก หรือ บาตอมต๊อก ปัตตานี เรียก ปุงปิง หนองคาย เรียก ปิงเป้ง เป็นไม้ล้มลุกฤดูเดียว สูง 30 - 40 เซนติเมตร ใบนุ่มและเรียบ ดอกสีเหลือง ผลสีเหลืองมีลักษณะคล้ายผลมะเขือเทศ มีกลีบเลี้ยงหุ้มรูปร่างเหมือนโคมไฟ ชอบดินทรายและที่แห้ง ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด
การใช้ประโยชน์
ในทางสมุนไพรใช้เป็นยาระงับปวด มีฤทธิ์ต้านการอักเสบในสัตว์
มหานวดารา
ระหว่างช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เกิดมหานวดารานี้ มันจะปลดปล่อยพลังงานมหาศาลขนาดเท่ากับพลังงานของดวงอาทิตย์ดวงหนึ่งสามารถปลดปล่อยได้ทั้งชีวิตทีเดียว การระเบิดจะขับไล่ดวงดาวและวัตถุต่าง ๆ ที่อยู่ใกล้ให้กระเด็นออกไปไกลด้วยความเร็ว 10% ของความเร็วแสง (30,000 กิโลเมตร/วินาที) และเกิดคลื่นกระแทกแผ่ออกไปโดยรอบตรงช่องว่างระหว่างดวงดาว การกระแทกนี้ได้กวาดเหล่าแก๊สและฝุ่นละอองออกไปอย่างรวดเร็ว เรียกปรากฏการณ์นี้ว่าการเกิดซากมหานวดารา
แต่ละประเภทของมหานวดารา ที่ยังปรากฏให้เห็นอยู่ แบ่งได้เป็น 2 ประเภท ซึ่งเกิดพลังงานที่เกิดจากนิวเคลียร์ฟิวชัน หลังจากแกนกลางของดาวมวลมากมีอายุเข้าสู่ความตาย และเริ่มสร้างพลังงานจากนิวเคลียร์ฟิวชัน อยู่ภายใต้แรงโน้มถ่วงที่จะนำไปสู่การยุบตัวของดวงดาว จนอาจกลายเป็นดาวนิวตรอนหรือไม่ก็หลุมดำ การปลดปล่อยพลังงานศักย์โน้มถ่วง ทำให้เกิดทั้งความร้อนและสาดผิวชั้นนอกของดวงดาวให้กระเด็นออกไป ในทางกลับกัน ดาวแคระขาวอาจสะสมเพิ่มพูนสสารจนเพียงพอจากดาวข้างเคียงกัน หรือที่เรียกว่าระบบดาวคู่ (binary star system) เป็นการเพิ่มอุณหภูมิแกนกลางจนกระทั่งเกิดฟิวชันถึงระดับของธาตุคาร์บอน แกนกลางของดาวฤกษ์ที่ร้อนระอุซึ่งอยู่ในสภาวะยุบตัวเนื่องจากมีมวลเกินค่าขีดจำกัดจันทรเศขร (Chandrasekhar limit) ซึ่งมีค่าประมาณ 1.38 เท่าของดวงอาทิตย์ เกิดเป็นมหานวดาราประเภท T1 (Type I Supernovae) แต่ว่าดาวแคระขาวจะแตกต่างตรงที่มีการระเบิดที่เล็กกว่าโดยใช้เชื้อเพลิงจากไฮโดรเจนที่ผิวของมัน เรียกว่า โนวาดาวที่มีมวลน้อย (ประมาณไม่ถึงเก้าเท่าของดวงอาทิตย์) เช่นดวงอาทิตย์ของเรา จะวิวัฒน์ไปเป็นดาวแคระขาวโดยปราศจากการเกิดมหานวดารา
โดยเฉลี่ยแล้ว มหานวดาราจะเกิดประมาณห้าสิบปีครั้งหนึ่งในดาราจักรที่มีขนาดเท่า ๆ กับทางช้างเผือกของเรา มีบทบาทสำคัญกับการเพิ่มมวลให้กับมวลสารระหว่างดวงดาว นอกจากนั้น การแผ่กระจายของคลื่นกระแทกจากการระเบิดของมหานวดาราสามารถก่อให้เกิดดาวดวงใหม่ได้มากมาย
คำว่า “โนวา” มาจากภาษาลาติน แปลว่าใหม่ หมายถึงการเกิดใหม่ของดาวดวงใหม่ส่องแสงสว่างในท้องฟ้า ส่วนคำว่า “ซูเปอร์” จำแนกมหานวดาราออกจาก โนวา ธรรมดา ต่างกันที่ความสว่างที่สว่างกว่า ขนาดและทางกลที่ต่างกันด้วย คำว่ามหานวดาราใช้ครั้งแรกในหนังสือ Merriam-Webster's Collegiate Dictionary ตีพิมพ์เมื่อปี 1926
ประวัติศาสตร์การค้นพบ
ครั้งแรกที่ทำการบันทึกการเกิดมหานวดารา คือ SN 185 ค้นพบโดยนักดาราศาสตร์ชาวจีน ในปี ค.ศ.185 มหานวดาราที่สว่างที่สุดเท่าที่เคยบันทึกคือ SN 1006 อธิบายรายละเอียดโดยนักดาราศาสตร์ชาวจีนและอาหรับ มหานวดาราที่สังเกตง่ายอีกอันหนึ่งคือ SN 1054 หรือ เนบิวลารูปปู มหานวดาราที่ค้นพบทีหลังด้วยสายตาคือ SN 1572 และ SN 1604 ซึ่งอยู่ในดาราจักรทางช้างเผือก ถูกบันทึกว่ามีผลกระทบต่อการพัฒนาทางดาราศาสตร์ ในยุโรป เพราะพวกเขาใช้เป็นข้อถกเถียงกับความคิดของอริสโตเติล ที่กล่าวว่า “จักรวาลที่อยู่นอกเหนือจากดวงจันทร์และดาวเคราะห์ ไม่มีอยู่จริง”
หลังจากมีการพัฒนากล้องดูดาวจึงสามารถค้นพบมหานวดาราได้จากดาราจักรอื่น ๆ ได้ เริ่มจากปี 1885 การสังเกตมหานวดารา S Andromedae ในดาราจักรแอนโดรเมดา มหานวดาราก่อให้เกิดความรู้ที่สำคัญด้านจักรวาลวิทยา ในช่วงศตวรรษที่ยี่สิบ แบบจำลองแบบต่าง ๆ ของมหานวดาราถูกพัฒนามากขึ้น และทำให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจวงจรชีวิตของดาวของดวงดาวได้มากขึ้นด้วย มหานวดาราที่อยู่ห่างไกลซึ่งถูกค้นพบเร็ว ๆ นี้ พร่ามัวมากกว่าที่คาดเอาไว้ ซึ่งเป็นหลักฐานว่า จักรวาลอาจมีการขยายตัวด้วยความเร่ง
7 พฤษภาคม 2550 มีรายงานการค้นพบมหานวดาราที่สว่างที่สุด เอสเอ็น 2006 จีวาย (SN2006gy) ในดาราจักร เอ็นจีซี 1260 (NGC 1260) เป็นการดับสลายของดาวฤกษ์ที่มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์ถึง 150 เท่า มีช่วงสูงสุดของการระเบิดยาวนานถึง 70 วันต่างจากมหานวดาราอื่น ๆ ที่มีช่วงสูงสุดเพียงแค่ 2 สัปดาห์ และมีความสว่างมากกว่าอีกหลายร้อยมหานวดาราที่นักดาราศาสตร์เคยสังเกตเห็น
การค้นหา
เพราะว่ามหานวดาราเกิดขึ้นน้อยในดาราจักรของเรา เกิดทุก ๆ ห้าสิบปี การได้มาซึ่งตัวอย่างของการเกิดมหานวดารา ต้องศึกษามาจากการสังเกตหลาย ๆ ดาราจักร
จนกระทั่งถึงปลายศตวรรษที่ยี่สิบ นักดาราศาสตร์หันมาใช้คอมพิวเตอร์ในการควบคุมกล้องโทรทรรศน์และซีซีดี ในการตามล่าค้นหามหานวดารา เมื่อสิ่งนี้เป็นที่นิยมสำหรับนักดาราศาสตร์มือสมัครเล่น จึงมีการติดตั้งเครื่องมืออย่าง Katzman Automatic Imaging Telescope (เป็นกล้องโทรทรรศน์ที่ถ่ายภาพได้) เป็นต้น เร็ว ๆ นี้ โปรเจกต์ที่ชื่อว่า Supernova Early Warning System (SNEWS) เริ่มมีการใช้การตรวจจับนิวตริโนเป็นตัวช่วยในการค้นหามหานวดาราในดาราจักรทางช้างเผือก เพราะนิวตริโนเป็นอนุภาคที่ถูกผลิตขึ้นจากการระเบิดของมหานวดารา และไม่ถูกดูดกลืนโดยแก๊สและฝุ่นละอองต่าง ๆ ในระหว่างดวงดาวในดาราจักรนั้น
การค้นหามหานวดาราแบ่งออกเป็นสองกลุ่ม โดยจะให้ความสนใจเรื่องความสัมพันธ์ของสิ่งใกล้ ๆกัน กับการมองหาการระเบิดที่ไกลออกไป เพราะการระเบิดของจักรวาล ทำให้วัตถุต่าง ๆ ในจักรวาลเคลื่อนห่างออกจากกัน การถ่ายภาพสเปกตรัมของดาราจักรหลายสิบดวงจะพบว่า แสงจากดาราจักรเกือบทุกดาราจักรมีลักษณะการเลื่อนทางแดง นั่นคือวัตถุที่อยู่ไกลออกไปมากจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงกว่าวัตถุที่อยู่ใกล้กว่าและเรียกได้ว่ามีการเลื่อนไปทางแดงสูงกว่า
การค้นหาการเลื่อนแดงสูงจะช่วยในการจับสังเกตมหานวดารา และสามารถคำนวณหาระยะห่างและความเร็วเคลื่อนออกของมหานวดารานั้นได้ด้วย โดยการสังเกตว่าการเลื่อนแดงเลื่อนไปมากน้อยเพียงใด ความสัมพันธ์นี้อยู่ในกฎของฮับเบิล
การตั้งชื่อ
มหานวดาราที่ค้นพบจะถูกรายงานไปให้ International Astronomical Union's Central Bureau for Astronomical Telegrams ทราบเพื่อตั้งชื่อ ชื่อจะใส่ปีที่ถูกค้นพบหลังชื่อที่เป็นอักษรหนึ่งหรือสองตัว มหานวดารายี่สิบหกอันแรกของปีถูกตั้งโดยใช้อักษร A ถึง Z เป็นอักษรตัวใหญ่ หลังจากนั้นอักษรตัวเล็กที่เป็นคู่จึงถูกใช้ตามมา เช่น aa, ab ประมาณนี้ นักดาราศาสตร์ทั้งมืออาชีพและมือสมัครเล่นต่างค้นหามหานวดาราได้มากถึงกว่าร้อยอันในหนึ่งปี (367 ในปี 2005, 551 ในปี 2006, 572 ในปี 2007) ยกตัวอย่างเช่น มหานวดาราอันสุดท้ายที่ค้นพบในปี 2005 ชื่อว่า SN 2005nc ทำให้รู้ว่ามันเป็นมหานวดาราที่ค้นพบลำดับที่ 367 ในปี 2005 (nc ระบุว่าเป็นลำดับที่สามร้อยหกสิบเจ็ด)
ชื่อของมหานวดาราที่เคยบันทึกไว้โดยใช้การระบุปีที่ค้นพบได้แก่ SN 185, SN 1006, SN 1054, SN 1572 (Tycho's Nova) และ SN 1604 (Kepler's Star) ตั้งแต่ปี 1885 ตัวอักษรจึงได้ใช้ต่อท้ายปีนั้นด้วย เช่น SN 1885A, 1907A เป็นต้น โดยมหานวดาราอันสุดท้ายที่ค้นพบคือ SN 1947A โดยใช้ SN เป็นตัวขึ้นต้น
การจัดแบ่งประเภท
ความพยายามที่จะทำความเข้าใจมหานวดาราอย่างถ่องแท้ ทำให้นักดาราศาสตร์ต้องมีการจัดแบ่งประเภทตามข้อกำหนดของ เส้นการดูดกลืนของความแตกต่างทางเคมีของธาตุซึ่งจะปรากฏในสเปคตราของมัน ธาตุแรกที่จะแบ่งคือการปรากฏหรือไม่ปรากฏของเส้นสเปคตรัมไฮโดรเจน ถ้าหาสเปคตรัมของมหานวดารามีเส้นของไฮโดรเจน (รู้จักในนามของ อนุกรมของบัลเมอร์ในส่วนหนึ่งของสเปกตรัมที่มองเห็นได้) มันถูกจัดไว้ใน Type II หรือประเภทที่สอง นอกจากนั้นก็เป็นประเภทที่หนึ่ง หรือ Type I ประเภทเหล่านี้ยังจำแนกเป็นซับดิวิชันได้อีก โดยจัดตามเส้นที่มีอยู่หรือปรากฏอยู่จริงจากธาตุต่าง ๆ และรูปร่างของเส้นโค้งแสง (light curve…เป็นกราฟของโชติมาตรปรากฏของมหานวดารากับเวลา)
มหานวดาราประเภทที่สอง Type II จะเป็นซับดีวิชันอะไรนั้นขึ้นอยู่กับสเปคตราของมัน ในขณะที่ส่วนใหญ่แล้วมหานวดาราประเภทที่สองแสดงเส้นการแผ่รังสีค่อนข้างกว้าง ซึ่งบ่งชี้ถึงการกระจายตัวของความเร็วในค่าเป็นพันกิโลเมตรต่อวินาที บางอันแสดงความสัมพันธ์เฉพาะในช่วงแคบ เหล่านี้เรียกว่า Type IIn โดยตัว n คือ narrow หรือแคบ นั่นเอง
มหานวดาราส่วนน้อยอีกส่วนหนึ่ง เช่น SN 1987K and SN 1993J แสดงการเปลี่ยนประเภท คือมีการแสดงเส้นไฮโดรเจนในช่วงแรก ๆ แต่ว่า เมื่อผ่านไปเป็นสัปดาห์หรือเดือน เส้นที่เด่นจะเป็นเส้นฮีเลียม ประเภท Type IIb จะใช้อธิบายการรวมกันของ TypeII และ Ib
แบบจำลองในปัจจุบัน
โดยทั่วไปแล้ว มหานวดาราเกิดจากการระเบิดของดาวฤกษ์มวลมากเมื่อมันหมดอายุขัย ดาวฤกษ์เมื่อยังมีชีวิตจะประกอบไปด้วยก๊าซไฮโครเจนเป็นส่วนใหญ่ ก๊าซปริมาณมหาศาลรวมตัวจึงเกิดสนามแรงโน้มถ่วง ทำให้หดตัวเข้าสู่จุดศูนย์กลาง แต่แรงโน้มถ่วงเหล่านั้นก็ทำให้อะตอมอยู่ชิดกันและเสียดสีกันเกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชัน (Fusion Nuclear Reaction) ซึ่งจะเปลี่ยนไฮโดรเจนรวมเป็นธาตุที่หนักกว่านั่นคือฮีเลียมและแผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าทั้งความร้อนและแสงสว่างออกมา ถ้าหากว่าไม่มีอะไรหยุดยั้ง ปฏิกิริยาฟิวชันก็จะดำเนินไปจนเกิดธาตุหนักไปเรื่อย ๆ เช่น จากไฮโดรเจนรวมเป็นฮีเลียม คาร์บอน ออกซิเจน หลอมรวมกันจนผลสุดท้ายที่หนักที่สุดก็คือธาตุเหล็ก และจะสะสมธาตุหนักเหล่านี้ไว้ที่แกนกลางผิวนอกก็จะเป็นธาตุที่เบากว่า แต่มันเป็นไปไม่ได้ตลอดกาล เพราะเมื่ออะตอมมีการชิดกันขึ้น จะเกิดแรงดันที่เรียกว่า ความดันสถานะเสื่อมของอิเล็กตรอน อันเกิดจากการที่อิเล็กตรอนถูกบีบให้ชิดกันจนเกิดแรงผลักต่อกันเอง ช่องว่างระหว่างสสารย่อมน้อยลงจนถึงระดับที่อิเล็กตรอนเต็มช่องว่างเหล่านั้นหมดแล้ว อิเล็กตรอนที่อยู่ผิวนอกกว่าก็ไม่สามารถอัดเข้ามาได้อีก เป็นสภาพที่ไม่สามารถดันให้ปริมาตรเล็กลงได้อีก
ดาวฤกษ์จะอยู่ในสภาพนี้โดยไม่ยุบตัว จนกว่ามันจะเผาไฮโดรเจนหมดลงซึ่งทำความดันต้านแรงโน้มถ่วงไม่มีอีกต่อไป สำหรับดาวฤกษ์ที่มีมวลน้อยกว่า 1.38 เท่าของดวงอาทิตย์ ในขณะที่ยุบตัว แรงดันสภาพซ้อนสถานะของอิเล็กตรอนจะต้านทานการยุบตัวของดาวได้ทำให้มันกลายเป็นดาวแคระขาวและไม่เกิดมหานวดารา
แต่มันจะกลายเป็นมหานวดาราได้ ถ้าหากว่าดาวแคระขาวดวงนั้นเป็นระบบดาวคู่ และจะนำไปสู่มหานวดาราแบบ Type Ia ส่วนที่เหลือนั้นจะเป็นมหานวดาราที่เกิดจากดาวมวลมาก (massive star) ทั้งสิ้น ซึ่งจะเป็นประเภท Type Ib Type Ic และ Type II
Type I
แบบแรก มีระบบดาวคู่ ประกอบด้วยดาวฤกษ์ดวงใหญ่สองดวงมีการโคจรรอบกันเองซึ่งบางทีอาจจะแคบลงเรื่อย ๆ ทำให้ง่ายต่อการแชร์เปลือกนอกซึ่งกันและกัน และอาจจะพัฒนาตัวเป็นดาวยักษ์แดง ดวงหนึ่งจะใช้เชื้อเพลิงรอบตัวมันเองไปกับการจุดฟิวชัน มวลก็หายไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งไม่สามารถเกิดฟิวชันได้อีก แล้วมันก็จะกลายเป็นดาวแคระขาวซึ่งประกอบด้วยธาตุคาร์บอนและออกซิเจน ดวงที่สองก็เผาผลาญตัวเองเช่นกันโดยใช้เชื้อเพลิงจากมวลสารของตัวมันเองและดูดมวลสารจากดาวเคระขาวข้าง ๆ กัน เพิ่มมวลให้ตัวมันเองจนเป็นดาวยักษ์แดงจากนั้นจะพัฒนาเป็นมหานวดาราในที่สุด
แบบที่สอง เป็นการรวมตัวระหว่างดาวแคระขาวสองดวงที่อยู่ใกล้กัน บางทีอาจเป็นดาวคู่ซึ่งกันและกัน จนมีมวลมีค่ามากกว่าขีดจำกัดของจันทรเสกขา แล้วทำให้เกิดการระเบิดในลำดับต่อมา การระเบิดประเภทนี้ค่อนข้างจะให้ความสว่างคงที จึงใช้เป็นตัววัดระยะระหว่างกาแลคซีได้
มหานวดารา Type Ia Ib Ic ต่างกันตรงรายละเอียดในเส้นสเปกตรัม ซึ่งจะปรากฏต่างกันดังตารางข้างต้น แต่ล้วนเกิดจากดาวมวลมากทั้งสิ้น ซึ่งจะกล่าวในลำดับต่อไป
Type II
จากที่ได้กล่าวไปข้างต้นว่าดาวฤกษ์ซึ่งเต็มไปด้วยไฮโดรเจนจะถูกจุดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันเมื่อมีอุณหภูมิและความดันสูงพอ แต่จะมีความดันดีเจนเนอเรซีของอิเล็กตรอนคอยดันไม่ให้ดาวยุบตัวต่อไปได้ หลังจากที่ดาวสะสมธาตุคาร์บอนไว้ที่แกนกลาง ดาวมวลน้อยจะไม่สามารถยุบตัวลงมากพอที่อุณหภูมิที่จะมีอุณหภูมิภายในเพียงพอสำหรับการจุดฟิวชันคาร์บอนและจบชีวิตลง ถ้าเป็นดาวมวลปานกลางก็จะจุดได้ ยุบตัวลงไปอีกชั้นหนึ่ง ประมาณ 600 ล้านเคลวิน แกนกลางเปลี่ยนจากคาร์บอนเป็นออกซิเจนและนีออน แต่ไม่สามารถลงไปถึง 1500 เคลวินสำหรับจุดฟิวชันนีออนได้ และมีความดันอิเล็กตรอนดีเจนเนอเรซียับยั้งการยุบตัวเอาไว้
แต่สำหรับดาวฤกษ์ที่มีมวลมากกว่า 8 เท่าของดวงอาทิตย์ไม่เป็นเช่นนั้น ดาวจะมีแรงโน้มถ่วงสูงมากจนความดันดีเจนเนอเรซีของอิเล็กตรอนไม่มีบทบาทเข้ามาขัดขวางการยุบตัวของดาวเลย เมื่อฮีเลียมที่แกนกลางหมดลง ดาวมวลมากจะยุบตัวจนแกนกลางมีอุณหภูมิสูงถึง 600 ล้านเคลวิน เพื่อจุดฟิวชันคาร์บอนได้อย่างง่ายดายในเวลาไม่เกิน 500 ปี คาร์บอนในแกนกลางก็จะถูกแทนที่ด้วยออกซิเจนที่เป็นขี้เถ้าของฟิวชันคาร์บอนไปจนหมดสิ้น ฟิวชันคาร์บอนที่แกนกลางหยุดลง ดาวจะยุบอัดตัวลงอีกจนมีอุณหภูมิสูงถึง 1,500 ล้านเคลวิน และจุดฟิวชันของนีออนและออกซิเจนต่อไปอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่ฟิวชันออกซิเจถูกจุดขึ้นที่แกนกลาง ฟิวชันเปลือกคาร์บอน ฟิวชันเปลือกฮีเลียม และฟิวชันเปลือกไฮโดรเจนก็กำลังดำเนินต่อไปเช่นกัน จึงเรียกว่า การเกิดปฏิกิริยาฟิวชันเปลือกหลายชั้น (Multiple Shell Burning)
ฟิวชันในระยะท้าย ๆ ของดาวฤกษ์มวลมากเป็นการเกิดปฏิกิริยาฟิวชันที่มีความซับซ้อนมาก เมื่อธาตุใดที่แกนกลางหมดลง ดาวก็จะยุบตัวจนกว่าจะมีอุณหภูมิสูงมากพอที่จะจุดฟิวชันของธาตุหนักกว่าลำดับต่อไปได้ ชั้นเปลือกของฟิวชันของธาตุต่าง ๆ จึงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจนดาวมีชั้นฟิวชันหลายสิบชั้นซ้อนกันดูคล้ายหัวหอม ในขณะที่อุณหภูมิที่แกนกลางของดาวเพิ่มขึ้นถึงระดับหลายพันเคลวิน ธาตุที่หนักขึ้นเรื่อย ๆ ก็กำเนิดขึ้นในแกนกลาง จากคาร์บอน (6 โปรตอน) ออกซิเจน (6 โปรตอน) นีออน (10 โปรตอน).... เรื่อยไป
ดาวจะใช้เวลาเผาผลาญธาตุนั้นและเริ่มชั้นใหม่น้อยลงอย่างมาก ในชั้นท้าย ๆ ดาวจะใช้เวลาเผาผลาญเชื้อเพลิงหมดไปภายในไม่กี่วันเท่านั้น ซึ่งนับว่าสั้นมากเมื่อเทียบกับอายุหลายล้านปีของดาว แล้วในที่สุดธาตุก็รวมกันจนเกิดเป็นขี้เถ้าธาตุเหล็กในแกนกลาง ซึ่งเป็นธาตุที่ไม่สามารถจุดฟิวชันเป็นธาตุที่หนักกว่าได้
ชั้นเปลือกที่อยู่เหนือแกนเหล็กขึ้นไปต่างปล่อยขี้เถ้าเหล็กลงมาทับถมที่แกนกลาง ทำให้น้ำหนักของแกนกลางเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว แกนเหล็กถูกบีบอัดที่ความดันสูงอย่างยิ่งยวดและความดันนี้ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในเวลานี้แกนยังคงรูปอยู่ได้เพราะแรงดันดีเจนเนอเรซีของอิเล็กตรอน แต่เมื่อความกดดันเพิ่มขึ้นจนถึงจุดวิกฤติ อิเล็กตรอนในแกนเหล็กจะไม่อาจทนได้อีกต่อไป จึงถูกอัดรวมเข้ากับโปรตอนเกิดเป็นนิวตรอนและอนุภาคนิวตริโนการรวมตัวนี้ทำให้จำนวนอิเล็กตรอนในแกนกลางลดหายไปเกือบทั้งหมด ความดันดีเจนเนอเรซีของอิเล็กตรอนที่ประคับประคองแกนเหล็กไว้จึงหมดไปด้วย เมื่อไม่มีความดันดีเจนเนอเรซีคงรูปแกนไว้ แรงโน้มถ่วงจะอัดแกนกลางของดาวลงเป็นดาวนิวตรอนในชั่วพริบตา และในเสี้ยววินาทีน้นเอง พลังงานที่ถูกปลอปล่อยจากการยุบตัวของแกนที่หนาแน่นอย่างที่สุดจะระเบิดออกมาในทุกทิศทาง เปล่งแสงสว่างและพลังงานมากกว่าพี่ดาวได้ผลิตมาตลอดชั่วชีวิต ความร้อนและความดันอันมหาศาลจากการระเบิดทำให้เกิดธาตุหนัก เช่น ปรอท เงิน หรือ ทองคำขึ้นได้ การระเบิดนี้เรียกว่า มหานวดารา จะฉีกดาวทั้งดวงออกเป็นธุลีและสาดเศษส่วนของดาวออกไปในห้วงอวกาศด้วยความเร็วกว่า 10,000 กิโลเมตร/วินาที
มหานวดาราจะทำลายดาวลงโดยสิ้นเชิง เหลือเพียงแต่ซากแกนกลางของดาว คือ ดาวนิวตรอน ซึ่งเป็นดาวที่มีความหนาแน่นสูงมากเพราะเต็มไปด้วยนิวตรอนอัดแน่น ดาวนิวตรอนมักมีขนาดประมาณ 20 – 30 กิโลเมตรเท่านั้น แต่ถึงกระนั้นก้มีมวลเทียบได้กับดวงอาทิตย์ของเรา นอกจากดาวนิวตรอนแล้ว รอบ ๆ มหานวดาราก็จะเต็มไปด้วยเศษซากของดาว เรียกว่า ซากมหานวดาราแล้วก็เป็นต้นกำเนิดของเนบิวลาด้วยเช่นกัน
การเกิดมหานวดาราไม่ได้ให้ผลแค่กลายเป็นดาวนิวตรอนสถานเดียวเท่านั้น ณ จุดสิ้นอายุขัยของดาวมวลมากจะระเบิดมวลส่วนใหญ่ของดาวออกไป แต่ถ้ามวลส่วนหนึ่งตกกลับมายังดาวนิวตรอนที่ยังเหลืออยู่ตรงกลาง ในกรณีของดาวฤกษ์ที่มีมวลเริ่มต้นมากกว่า 18 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ (ค่าทางแบบจำลองคณิตศาสตร์) เศษซากดาวที่ตกกลับลงมายังดาวนิวตรอนจะมีมวลมากพอที่จะทำให้ดาวนิวตรอนมีมวลเพิ่มขึ้นเกินกว่า 3 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ได้ ซึ่งเกินกว่าลิมิตดาวนิวตรอน ความดันดีเจนเนอเรซีของนิวตรอนจึงไม่อาจต้านทานแรงโน้มถ่วงที่สูงขึ้นเรื่อย ๆ ได้อีกต่อไป ดาวนิวตรอนจะถูกยุบตัวลงอย่างไม่มีที่สิ้นสุด เพราะไม่มีแรงใด ๆ ในจักรวาลที่จะต้านทานการยุบตัวได้ ชัยชนะเด็ดขาดจึงเป็นของแรงโน้มถ่วง คือดาวนิวตรอนจะยุบตัวลงเป็นหลุมดำ (Black Hole) ซึ่งเป็นวัตถุที่มีขนาดเป็นศูนย์มวลเป็นอนันต์ นอกจากนี้ยังมีอีกทางหนึ่งที่ดาวฤกษ์สามารถกลายเป็นหลุมดำได้คือ แกนเหล็กของดาวมวลมากที่สิ้นอายุขัยสามารถยุบตัวลงผ่านลิมิตดาวนิวตรอนกลายเป็นหลุมดำได้โดยตรง ในกรณีนี้ จะไม่เกิดปรากฏการณ์มหานวดาราอีกเลย (เกิดขึ้นในดาวที่มีมวลเริ่มต้นหลายสิบเท่าของมวลดวงอาทิตย์)
กลุ่มดาวในทางช้างเผือกที่น่าจะเป็นมหานวดารา (Milky Way Candidates)
กลุ่มเนบิวลารอบ ๆ กลุ่มดาวหมาป่า (Wolf-Rayet starWR124) ที่ตั้งอยู่ในระยะห่างออกไป 21,000 ปีแสง มีดาวขนาดใหญ่มากมายในทางช้างเผือกที่สามารถเปลี่ยนเป็นมหานวดาราได้ภายในหนึ่งพันถึงหนึ่งร้อยล้านปีข้างหน้า รวมทั้ง Rho Cassiopeiae, Etha Carinae และ RS Ophiuchi, the Kitt Peak Downes star KPD1930+2752, HD 179821, IRC+10420, VY Canis Majoris, Betelgeuse Antares and Spica กลุ่มดาวหมาป่าหลายดวง เช่น Gamma Velorma, WR 104, และกลุ่ม Quintuplet ซึ่งสามารถทำนายได้ว่าจะเกิดมหานวดาราได้ในอนาคตข้างหน้า
ดาวที่มีโอกาสเป็นมหานวดาราได้ในเร็ว ๆ นี้ คือ IK Pegasi (HR 8210) ตั้งอยู่ห่างไป 150 ปีแสง ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มดาวเรียงกันและดาวแคระขาว ห่างกันแค่ 31 ล้านกิโลเมตร โดยดาวแคระขาวมีมวลเป็น 1.15 เท่าของดวงอาทิตย์  และต้องใช้เวลาหลายล้านปีก่อนที่จะกลายเป็นมหานวดาราประเภทที่ 1 ได้
โคฟี คิงส์ตัน
โคฟี เนฮาจ ชาร์โคดี-เมนซาห์ (Kofi Nahaje Sarkodie-Mensah; เกิด 14 สิงหาคม ค.ศ. 1981) เป็นนักมวยปล้ำอาชีพชาวกานาที่ปัจจุบันเซ็นสัญญากับWWEในนาม โคฟี คิงส์ตัน (Kofi Kingston)
ประวัติ
เขาเซ็นสัญญากับWWEในปี2006ร่วมฝึกกับDeep South Wrestling (DSW)  Ohio Valley Wrestling (OVW) และFlorida Championship Wrestling (FCW) เปิดตัวในECWปี2007 และถูกดราฟท์ไปอยู่รอว์ในปี2008 ไม่นานก็คว้าแชมป์อินเตอร์คอนติเนนทัลสมัยแรกจากคริส เจริโคในไนท์ออฟแชมเปียนส์ (2008) ทำให้เป็นชาวกานาคนแรกที่ได้แชมป์ในWWE และยังเป็นแชมป์เส้นแรกในอาชีพของเขา  ในรอว์ 27 ตุลาคม 2008 ก็ได้คว้าแชมป์โลกแท็กทีมร่วมกับซีเอ็ม พังก์ ก่อนเสียแชมป์เพียงไม่กี่เดือนต่อมา ในโนเวย์เอาท์ (2009)ได้ร่วมอิลิมิเนชั่น แชมเบอร์ชิงแชมป์โลกเฮฟวี่เวทแต่ยังไม่ทันจะขึ้นเวทีก็ถูกเอดจ์ลอบทำร้ายจนเสียสิทธิ์ ในรอว์ 1 มิถุนายน 2009 ได้คว้าแชมป์ยูเอสสมัยแรกจากเอ็มวีพี ก่อนเสียให้เดอะมิซ ในโอเวอร์เดอะลิมิต (2010)ได้คว้าแชมป์อินเตอร์สมัย2จากดรูว์ แม็กอินไทร์ เสียให้ดอล์ฟ ซิกก์เลอร์
ในสแมคดาวน์ 7 มกราคม 2011 ได้คว้าแชมป์อินเตอร์คืนจากซิกก์เลอร์สมัยที่3 ก่อนเสียให้เวด บาร์เร็ตต์ ในเรสเซิลเมเนีย ครั้งที่ 27ได้ปล้ำแท็กทีม 8 คนร่วมกับบิ๊กโชว์, เคนและซานติโน มาเรลลาชนะเดอะคอร์ไปได้ โคฟีได้ถูกดราฟท์ไปอยู่รอว์ และคว้าแชมป์ยูเอสสมัยที่2ได้จากเชมัสในเอ็กซ์ตรีมรูลส์ (2011) ก่อนเสียให้ซิกก์เลอร์ในแคปิเทล พูนิชเมนท์ ในรอว์ 22 สิงหาคมโคฟีและอีแวน บอร์นคว้าแชมป์แท็กทีม WWEได้จากไมเคิล แมคกิลลิคัตตีและเดวิด โอทังกา ในทีแอลซี (2011)ป้องกันแชมป์ได้จากปริโมและเอปิโก ก่อนเสียให้ปริโมและเอปิโกในเฮาส์โชว์ 2012 ในรอว์ 30 เมษายนโคฟีและอาร์-ทรูธได้คว้าแชมป์แท็กทีมจากปริโมและเอปิโก ในไนท์ออฟแชมเปียนส์ (2012)เสียแชมป์ให้แดเนียล ไบรอันและเคน ในเมนอีเวนต์ 17 ตุลาคมได้คว้าแชมป์อินเตอร์สมัยที่4จากเดอะมิซ ในรอว์ 31 ธันวาคม เสียแชมป์ให้เวด บาร์เร็ตต์ ในรอว์ 15 เมษายน 2013 ได้คว้าแชมป์ยูเอสเป็นสมัยที่3จากซีซาโร ในเอ็กซ์ตรีมรูลส์ (2013)เสียแชมป์ใหดีน แอมโบรส 1 ในสมาชิกของเดอะชีลด์
ในเดือนพฤศจิกายน 2014 โคฟีได้เปิดตัวในนามเดอะนิวเดย์พร้อมกับเซเวียร์ วูดส์และบิ๊กอี  ในเอ็กซ์ตรีมรูลส์ (2015)นิวเดย์ได้คว้าแชมป์แท็กทีมร่วมกันเป็นสมัยแรกจากไทสัน คิด และซีซาโร  ในมันนีอินเดอะแบงก์ (2015)โคฟีได้เข้าร่วมชิงกระเป๋าสัญญาชิงแชมป์โลกแต่ก็ไม่สำเร็จ คืนเดียวกันนิวเดย์(บิ๊กอีและวูดส์)เสียแชมป์ให้ไพรม์ไทม์เพลเยอส์(ดาร์เรน ยังและไทตัส โอนีล) ในซัมเมอร์สแลม (2015)นิวเดย์ก็ชิงคืนมาได้เป็นสมัยที่สอง วันที่ 17 มีนาคม 2016 โคฟีได้ทำลายสถิติครองแชมป์แท็กทีมได้นานที่สุด 541 วัน ในโรดบล็อก: เอ็นด์ออฟเดอะไลน์นิวเดย์เสียแชมป์ให้กับซีซาโรและเชมัสจบสถิติการครองแชมป์ที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ 483 วัน ในปี2017นิวเดย์ได้ย้ายมาสแมคดาวน์และได้คว้าแชมป์สแมคดาวน์แท็กทีม WWE หลังจากที่อยู่กับสมาคมมาเป็นเวลานานถึง 11 ปีในเรสเซิลเมเนีย ครั้งที่ 35โคฟีก็สามารถคว้าแชมป์ WWEได้เป็นสมัยแรกจากแดเนียล ไบรอันทำให้เป็นแชมป์โลกชาวแอฟริกันคนแรกและยังเป็นแชมป์ Triple Crown คนที่ 30 และ Grand Slam คนที่ 20 ของ WWE   ก่อนเสียแชมป์ให้บร็อก เลสเนอร์ภายในเวลา 8 วินาทีจบการครองแชมป์ 180 วัน
ชีวิตส่วนตัว
เขาเกิดที่จาเมกา ได้รับการฝึกฝนศิลปะการป้องกันตัวของบราซิลจากคาโปเอร่า เขาเป็นแฟนพันธุ์แท้ของ Boston Red Sox, Boston Celtics และ New England Patriots เขามีรอยสักของสัญลักษณ์แอฟริกาตะวันตกตามกระดูกสันหลังของเขาด้วยชุดของนกอินทรีปีกรอบกระดูกสันหลังของกระดูกสะบัก เขาเป็นเพื่อนสนิทกับอดีตนักมวยปล้ำ CM Punk ซึ่งเคยเป็นแชมป์โลกแท็กทีมร่วมกัน เขาแต่งงานกับ Kori Campfield มีบุตร 2 คน Khi และ Orion
สื่ออื่นๆ
คิงส์ตันภายใต้ชื่อเล่น Mr. 24/7 มักจะปรากฏในช่อง YouTube UpUpDownDown ของ Xavier Woods ซึ่งเป็นช่อง YouTube ของ Xavier Woods ในเดือนพฤษภาคม 2019 เขาเอาชนะแชมป์ UpUpDown Down Gentleman Jack Gallagher ในเกม Mortal Kombat 3 เพื่อคว้าแชมป์ของ Gallagher คิงส์ตันเสียตำแหน่งหนึ่งเดือนต่อมาให้กับ Jey Uso ในเกม Tetris
ในปี 2012 เขาได้แสดงเป็นแขกรับเชิญในตอนหนึ่งของซิตคอมคาราเต้เรื่อง Kickin' It ของดิสนีย์ เอ็กซ์ดี ในปี 2016 เขาปรากฏตัวพร้อมกับเพื่อนร่วมทีมวันใหม่ในรายการ Christmas Family ในธีม Let's Make a Deal ในปี 2017 เขาตีพิมพ์ The Book of Booty: Shake It รักมัน Never Be It กับสมาชิกวง New Day อย่าง Big E และ Xavier Woods
สถิติ
เป็นนักมวยปล้ำชาวแอฟริกันคนแรกที่ได้แชมป์ WWE
วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112
'''วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 หรือในต่างประเทศเรียกว่า สงครามฝรั่งเศส-สยาม''' เป็นความขัดแย้งระหว่างสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่ 3 และราชอาณาจักรสยาม เหตุเริ่มในปีพ.ศ. 2429 โอกุสต์ ปาวี รองกงสุลฝรั่งเศสในหลวงพระบาง เป็นผู้แทนหลักในการสนับสนุนผลประโยชน์ของฝรั่งเศสในลาว จากความขัดแย้งของลาวกับสยามกรณี พระเจ้าอนุวงศ์ และการปกครองเป็นครั้งคราวของชาวเวียดนามจากตังเกี๋ย เพิ่มความตึงเครียดระหว่างสยามกับฝรั่งเศส ส่งผลให้ลาวตกเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส ซึ่งทำให้อินโดจีนฝรั่งเศสขยายขึ้นมาก
สาเหตุความขัดแย้ง
จากความสัมพันธ์อันดีที่มีมาช้านาน ได้เริ่มเห็นความขัดแย้งในปี พ.ศ. 2428 เมื่อกองกำลังสยามยกทัพไปปราบฮ่อที่หัวพันทั้งห้าทั้งหก และเมืองพวน โดยมีเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรีเป็นแม่ทัพ ฝรั่งเศสได้กล่าวหาสยามว่าถือโอกาสรุกล้ำเข้าไปในดินแดนลาว ซึ่งอยู่ในอำนาจของญวน ซึ่งฝรั่งเศสกำลังจัดการปกครองเมืองญวนอยู่ ต่อมาสยามกับฝรั่งเศสได้ตกลงทำอนุสัญญาเมืองหลวงพระบาง โดยมี โอกุสต์ ปาวี เป็นไวซ์กงสุล (Vice Consul) ประจำเมืองหลวงพระบาง เพื่อดูแลผลประโยชน์ของฝรั่งเศสบนคาบสมุทรอินโดจีน และติดตามความเคลื่อนไหวของอำนาจเก่าอย่างสยามในดินแดนที่เป็นประเทศลาว และ เขมร
ความขัดแย้งได้ยุติลงเมื่อพันตรี เปนเนอแกง ผู้บังคับการทหารฝรั่งเศสในแคว้นสิบสองปันนา ได้ลงนามในสัญญากับพระยาสุรศักดิ์มนตรี เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2431 สรุปความได้ว่าในระหว่างที่รัฐบาลทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ข้อตกลงกัน ทหารฝรั่งเศสจะตั้งอยู่ในสิบสองจุไท ทหารสยามจะตั้งอยู่ในหัวพันทั้งห้าทั้งหก และเมืองพวน ต่างฝ่ายต่างจะไม่ล่วงเข้าไปในเขตซึ่งกันและกัน ส่วนที่เมืองแถงนั้นทหารสยามและทหารฝรั่งเศส จะตั้งรักษาอยู่ด้วยกันจนกว่ารัฐบาลทั้งสองฝ่ายจะตกลงกัน รวมทั้งจะช่วยกันปราบฮ่อที่เป็นโจรผู้ร้ายอยู่ตามแนวชายแดนให้สงบ
ในการปราบฮ่อครั้งนี้ฝ่ายสยามเห็นเป็นโอกาสอันดีที่จะได้มีแผนที่เขตแดนอย่างชัดเจน จึงมอบหมายให้แมคคาร์ธี ที่ปรึกษาชาวอังกฤษ ซึ่งต่อมาได้รับราชการในราชสำนักสยามมีบรรดาศักดิ์เป็นพระวิภาคภูวดล ทำแผนที่ชายแดนทางภาคเหนือ จนถึงสิบสองจุไท แต่ยังไม่ได้ปักปันเขตแดน เพราะยังตกลงกับฝรั่งเศสที่มีอำนาจเหนือดินแดนแห่งนี้ไม่ได้
ฝรั่งเศสมีท่าทีเรื่องเขตแดนพิพาทแข็งกร้าวมากขึ้น และข่มขู่มิให้มหาอำนาจอย่างอังกฤษเข้ามาเกี่ยวข้อง อีกทั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของฝรั่งเศสได้นำปัญหาข้อพิพาทระหว่างสยามกับฝรั่งเศสเสนอเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2435 โดยหยิบยกกรณีที่ ม.มาสซี เจ้าหน้าที่สถานกงสุลฝรั่งเศสเมืองหลวงพระบาง ถึงแก่กรรมโดยการฆ่าตัวตายเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2435 ที่เมืองจัมปาศักดิ์ ว่าเกิดจากการคุกคามและข่มขู่จากกองทัพสยาม มาใช้ประโยชน์ต่อกรณีพิพาทดังกล่าว ข้อเสนอนี้ได้รับการยอมรับจากรัฐสภาลงมติอนุมัติให้ดำเนินการโดยทันที โดยมีเงื่อนไขว่า ให้ใช้วิธีการที่ดีที่สุด สำเร็จโดยเร็ว โดยเสียเงินและเลือดเนื้อน้อยที่สุด
เมื่อรัฐบาลฝรั่งเศสได้รับความเห็นชอบจากรัฐสภาแล้ว จึงมีคำสั่งไปยังผู้สำเร็จราชการอินโดจีน ให้ดำเนิน การขับไล่กองกำลังสยามให้พ้นเขตแดนที่กำลังพิพาทกันอยู่ จึงเกิดการสู้รบกันขึ้น พร้อมทั้งกล่าวหาว่าสยามไม่รักษาคำมั่นตามข้อตกลงเรื่องการรักษาสถานะเดิม คือการตกลงให้ต่างฝ่ายต่างคงอยู่ในเขตแดนเดิม และจะไม่รุกล้ำเข้าไปในแดนเขตของอีกฝ่ายหนึ่ง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นสยามต้องเป็นผู้รับผิดชอบ และให้ปล่อยตัวทหาร และคนในบังคับของฝรั่งเศส ที่ถูกสยามควบคุมตัวไว้ด้วย
วันที่ 21 มีนาคม 2435 ฝรั่งเศสได้ส่งเรือลูแตง (Lutin) เข้ามาจอดทอดสมออยู่หน้าสถานทูตฝรั่งเศส ในพระนคร เพื่อแสดงแสนยานุภาพ โดยมีผู้บัญชาการสถานีทหารเรือเมืองไซ่ง่อนเข้ามาเจรจาและร้องขอให้สยามยอมรับเขตแดนญวนว่าจรดถึงฝั่งซ้ายลำน้ำโขง แต่สยามคัดค้านคำร้องขอนี้ พร้อมทั้งได้ดำเนินการทางการทูตกับอังกฤษเรื่องตั้งอนุญาโตตุลาการตัดสินปัญหาความขัดแย้ง และเชิญสหรัฐอเมริกาเข้ามาไกล่เกลี่ยข้อพิพาท แต่ฝรั่งเศสปฏิเสธไม่ยอมรับตามที่เสนอ สยามจึงเตรียมการป้องกันปากน้ำเจ้าพระยา
บริบท
ความขัดแย้งดังกล่าวเริ่มขึ้นเมื่อผู้ว่าราชการอินโดจีน ฌอง เดอ ลาแนสซัง ส่งโอกุสต์ ปาวีเป็นกงสุลมายังกรุงเทพฯ เพื่อนำอิตาลีมาอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส รัฐบาลในกรุงเทพฯ ซึ่งมีความเชื่ออย่างผิด ๆ ว่ารัฐบาลอังกฤษจะสนับสนุน ปฏิเสธจะยกดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขง กลับเสริมการแสดงตนทางทหารและการปกครองแทน
เหตุการณ์มาถึงจุดที่ต้องตัดสินใจโดยสองเหตุการณ์ซึ่งผู้ว่าราชการสยามในคำม่วนและหนองคายขับพ่อค้าวาณิชชาวฝรั่งเศสสามคนจากแม่น้ำโขงตอนกลางในเดือนกันยายน 2436 ซึ่งสองในนั้นต้องสงสัยว่าลักลอบค้าฝิ่น ไม่นานจากนั้น กงสุลฝรั่งเศสในหลวงพระบาง มัซซี ซึ่งกระสับกระส่ายและเสียขวัญ ฆ่าตัวตายระหว่างทางกลับไซ่ง่อน มาในฝรั่งเศส เหตุการณ์เหล่านี้ถูกการวิ่งเต้นอาณานิคมใช้เพื่อปลุกปั่นอารมณ์ชาตินิยมต่อต้านสยาม เป็นบริบทของการแทรกแซง
การเสียชีวิตของมัสซีทำให้โอกุสต์ ปาวีเป็นกงสุลฝรั่งเศสคนใหม่ ในเดือนมีนาคม 2436 ปาวีเรียกร้องให้สยามอพยพที่มั่นทางทหารทั้งหมดบนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโขง ใต้คำม่วน โดยอ้างว่าดินแดนนั้นเป็นของเวียดนาม เพื่อสนับสนุนข้อเรียกร้องเหล่านี้ ฝรั่งเศสส่งเรือปืน "รูแตง" มายังกรุงเทพฯ ซึ่งผูกเรืออยู่ที่แม่น้ำเจ้าพระยาติดกับสถานอัครราชทูตลาว
ลำดับเหตุการณ์สำคัญ
เมื่อเห็นว่าฝรั่งเศสดำเนินการทางทหารเช่นนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพิจารณาเห็นว่าจะต้องเตรียมการด้านการทหารและความมั่นคงเพื่อความปลอดภัยของราชอาณาจักร จึงโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งกรรมการปรึกษาการป้องกันพระราชอาณาเขต จำนวน 8 ท่าน ประกอบด้วย
วันที่ 10 กรกฎาคม 2436 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีลายพระหัตถ์เลขาถึงพระยาชลยุทธโยธินทร์ แจ้งกำหนดเรือรบฝรั่งเศสจะเข้าพระนครในวันที่ 13 กรกฎาคม 2436 เวลาเย็น โดยให้พระยาชลยุทธโยธินทร์ เตรียมการวางตอร์ปิโดให้เต็มช่องยิง และมีพระบรมราชานุญาตให้ทำการยิงตอบโต้ได้
วันที่ 11 กรกฎาคม 2436 กรมหลวงเทวะวงศ์วโรปการ เสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศได้มีโทรเลขไปยังอัครราชทูตสยามประจำกรุงปารีส แจ้งเรื่องเรือรบฝรั่งเศสที่จะเข้ามาแสดงแสนยานุภาพข่มขู่สยาม ให้นำความไปเรียนต่อ ม.เดอ แวลล์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (ฝรั่งเศส) และได้รับคำชี้แจงจากฝรั่งเศสว่าที่ฝ่ายทหารกระทำการลงไปนั้นไม่ได้มุ่งหมายจะให้เรือรบเข้าไปในพระนครเพื่อข่มขู่สยามแต่ประการใด ฝรั่งเศสมีความประสงค์อย่างเดียวกับอังกฤษที่ส่งเรือรบเข้ามาก่อนหน้านี้แล้วเท่านั้น และรับรองว่าจะถอนคำสั่งเดิมเสีย