cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
สหรัฐในโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน 2010
ประเทศสหรัฐ เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกเยาวชนฤดูร้อน ครั้งที่ 1 ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) ที่ประเทศสิงคโปร์ ระหว่างวันที่ 14-26 สิงหาคม พ.ศ. 2553 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติสหรัฐเป็นผู้ทำหน้าที่ในการส่งนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขันจำนวน 82 คน ใน 18 ชนิดกีฬา ผลการแข่งขันครั้งนี้ประเทศสหรัฐได้รับเหรียญรางวัลแบ่งเป็น 4 เหรียญทอง 9 เหรียญเงิน และ 8 เหรียญทองแดง รวมทั้งหมด 21 เหรียญ
กรีฑา
ผลการแข่งขันดังนี้ :
เดอะทอยส์
ธันวา บุญสูงเนิน (เกิด 1 ธันวาคม พ.ศ. 2538) ชื่อเล่น ทอย, เอม ชื่อในวงการเพลง The Toys เป็นนักร้อง นักดนตรี นักแต่งเพลง โปรดิวเซอร์เพลงชาวไทย บุตรชายของนิตยา บุญสูงเนิน นักร้องดังและเป็นหลานชายของเจินเจิน บุญสูงเนิน นักร้องดัง มีเพลงฮิตอย่าง “หน้าหนาวที่แล้ว”, “ก่อนฤดูฝน”, “04:00”, “Stars”, “ลาลาลอย (100%)” และ “พูดไม่ออก”
ประวัติ
เขาเริ่มเข้าวงการเพลงด้วยการแต่งเพลงตอนอายุ 15 ปี เริ่มโปรดิวเซอร์เพลงตอนอายุ 17 ปี โปรดิวเซอร์ให้แก่ศิลปินจำนวนมาก อาทิ ทอม Room 39, เบียร์ The Voice, Potato, Retrospect (Acoustic) ต่อมาเขาได้ปล่อยเพลง "หน้าหนาวที่แล้ว" บนเว็บไซต์ยูทูบ จนได้เข้าสังกัดเพลงวอท เดอะ ดักเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2560
เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2561 เขาได้รับรางวัล 3 รางวัลจากงานประกาศรางวัลทางดนตรี JOOX Thailand Music Awards 2018 โดยแอปพลิเคชัน JOOX ได้แก่รางวัลเพลงป๊อบแห่งปี ได้แก่ หน้าหนาวที่แล้ว, เพลงแห่งปี ได้แก่ เพลงหน้าหนาวที่แล้ว, และศิลปินยอดนิยมแห่งปี ต่อมาเมื่อกลางปี เขาได้รับรางวัล ศิลปินเดี่ยวแห่งปี Nine Entertain Awards 2018 ต่อมาเดอะทอยส์ได้เปิดตัวอัลบั้มแรกที่มีชื่อว่า SUN ออกวางจำหน่ายในเดือนตุลาคม ซึ่งงานเปิดตัวอัลบั้มจัดขึ้นที่ดิ เอ็มควอเทียร์ และเมื่อ 10 ธ.ค. พ.ศ. 2561 เขาได้ขึ้นโชว์เพลงก่อนฤดูฝน ในฐานะตัวแทนประเทศไทยในงาน 2018 MAMA Premiere in Korea และได้รางวัลสาขา Best New Asian Artist Thailand และติดอันดับ 1 ศิลปินที่ถูกค้นหามากที่สุดในเว็บไซต์ขายเพลง Melon ในเกาหลีหลังจบงาน MAMA2018 ซึ่งรางวัล Best New Asian Artist นี้ถือเป็นรางวัลใหญ่สำหรับศิลปินทั่วเอเชีย ที่จะมอบให้กับศิลปินตัวแทนจากประเทศญี่ปุ่น, จีน, เวียดนาม, อินโดนีเซีย และไทย ในงาน MAMA หรือ Mnet Asian Music Awards ทุก ๆ ปี โดยจะตัดสินจากการสร้างสรรค์ผลงานของศิลปินในปีนั้น ๆ ซึ่ง The TOYS เองก็เป็นศิลปินไทยเพียงคนเดียวที่ได้รับเลือกให้ได้รางวัล Best New Asian Artist Thailand ในปี 2018
ชีวิตก่อนเข้าสู่วงการ
ธันวา บุญสูงเนิน (ชื่อเล่น: ทอย, เอม) เกิดวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2538 ตามนามสกุลเป็นชาวนครราชสีมา โดยชื่อเล่น ทอย คุณแม่เป็นคนตั้งให้ มาจากการรวมชื่อของคุณอาสองท่าน คือ ทอมกับบอย และชื่อ เอม คุณพ่อเป็นคนตั้งให้ คุณแม่ของทอยคือนิตยา บุญสูงเนิน คุณพ่อของทอยคือธนพงศ์พันธ์ บูรณะคุปต์ และเป็นหลานของเจินเจิน บุญสูงเนิน ทอยสนใจด้านดนตรีตั้งแต่ตอนเด็ก เริ่มเล่นกีตาร์ตั้งแต่ 7 ขวบและได้ไปเรียนหนังสือที่ต่างประเทศในตอนประถม จนเมื่อวัยรุ่นก็ได้ฟอร์มวงดนตรีกับเพื่อนรวม 4 คน ตอนอายุ 15 ปี เล่นดนตรีได้แทบทุกชนิด เช่น กีตาร์ เปียโน กลอง แซ็กโซโฟน ทรัมเป็ต ระนาด ขลุ่ย เป็นต้น และเริ่มรับจ้างอัดเสียงในสตูดิโอตอนอายุ 16 ปี และเริ่มโปรดิวเซอร์เพลงตอนอายุ 17 ปี ทอยเริ่มสนใจงานโปรดิวเซอร์ตั้งแต่ ม.2 จากการที่โรงเรียนต้องทำเพลงเพื่อแข่งขันกับโรงเรียนอื่น แล้วทอยเห็นน่าสนุกจึงเสนอไอเดียไป ปรากฏว่าไอเดียนั้นถูกเลือกมาใช้ และทำให้โรงเรียนชนะอันดับ 3 กลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ทอยรู้สึกสนใจอาชีพโปรดิวเซอร์ การคลุกคลีกับรุ่นพี่ในห้องซ้อมดนตรีบ่อย ๆ ทำให้มีโอกาสเรียนรู้เรื่องการอัดเสียงและทำมาสเตอริ่งต่าง ๆ ศิลปินคนแรกที่ทอยโปรดิวซ์เพลงให้ก็คืออะตอม ไมค์ไอดอล เจ้าของเพลง "ห้ามทิ้ง" เพลงแรกที่ทอยมีโอกาสโปรดิวซ์ให้ก็คือเพลง "อานุภาพเล็ก ๆ" ด้านการเล่นกีตาร์ เขาเรียนกีตาร์ด้วยตัวเองและฝึกซ้อมอย่างหนักวันละ 10–12 ชั่วโมงและไม่เคยเรียนในคลาสเรียนกีตาร์มาก่อน เขาได้เข้าประกวดการเล่นกีตาร์ในหลายเวทีและได้รางวัลจากหลายเวทีใหญ่ทั้งในระดับประเทศและในระดับนานาชาติตั้งแต่อายุยังน้อย เช่น จากเวที Light Ibanez Guitar Solo Competition 2014 ได้ที่ 2 ของประเทศเมื่ออายุ 15 ปี, ได้อันดับ 5 ของโลก จากงานประกวด Kiesel Guitars Solo Contest ตอนอายุ 17 ปี, แชมป์ระดับประเทศ รายการ Overdrive Guitar Contest ครั้งที่ 9 เมื่ออายุ 19 ปี ในปีที่มีจอห์น แมคลาฟลินและกัทธรี โกแวน มือกีตาร์ระดับโลกเป็นกรรมการ
2558-2561: งานเพลงบนโลกออนไลน์และงานโปรดิวเซอร์เพลง
หลังจากที่เริ่มมีประสบการณ์ด้านงานเพลงมากขึ้น ทอยก็ได้เปิดช่องยูทูบเป็นของตนเองโดยใช้ชื่อว่า THURSDAY โดยเขาได้ปล่อยงานเพลงบนโลกออนไลน์ครั้งแรกด้วยเพลง “หน้าหนาวที่แล้ว” เพลงนี้ ตอนแรกเขาอยู่ในนามโปรดิวเซอร์แล้วต้องการส่งเพลงนี้ไปที่ค่ายเพลงค่ายหนึ่งเพื่อให้คนอื่นร้อง เขาฟังแค่ครึ่งเพลงก็ปฏิเสธกลับมา ทอยเสียดายเพลงจึงเอามาปล่อยในช่องยูทูบ พอ 2 ปีผ่านไป ก็มีคนเข้ามาฟังประมาณ 30 ล้านครั้ง และได้เซ็นสัญญากับค่ายเพลงปัจจุบัน ด้านงานโปรดิวเซอร์เพลง ศิลปินที่ทอยโปรดิวซ์เพลงให้ เช่นวงพริกไทย ค่าย RS และทอม Room 39, นิว-จิ๋ว, เบียร์ The Voice, Potato, Retrospect เป็นต้น
2560-ปัจจุบัน: การเข้าสู่วงการเพลง และอัลบั้มแรก SUN
เมื่อเป็นที่รู้จักในวงการมากขึ้น ทางสังกัดวอท เดอะ ดัก จึงเชิญให้ทอยเข้ามาร่วมงานในสังกัด โดยเริ่มเซ็นสัญญาเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2560 และออกซิงเกิลแรกอย่างเป็นทางการในเพลง "ก่อนฤดูฝน" โดยก่อนที่จะออกซิงเกิลแรกอย่างเป็นทางการนั้น ทางสังกัดก็ได้นำเพลงซิงเกิลก่อนหน้านี้ "หน้าหนาวที่แล้ว" มาเปิดตามวิทยุอีกครั้งจนติดอันดับเพลงหลายสถานีอีกด้วย
ปี พ.ศ. 2562 ธันวาประพันธ์และร้องเพลงประกอบภาพยนตร์เรื่อง ฮาวทูทิ้ง ทิ้งอย่างไรไม่ให้เหลือเธอ ชื่อเพลง "ทิ้งแต่เก็บ" ซึ่งได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงเพลงจากภาพยนตร์ยอดเยี่ยม จากรางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 28
ทิโมธี เอ็ม. เบรนแนน และโรเบิร์ต แลดด์
เบรนแนน และแลดด์ อยู่ในคอมป์ตันในยุครุ่งเรืองของแก๊งสตาแร็ปเมื่อเริ่มขึ้นในคริสต์ทศวรรษ 1980 และรู้จักศิลปินหลายคนที่เกี่ยวข้องกับสิ่งที่จะกลายเป็นแนวเพลงฮิปฮอป พวกเขาสืบสวนและ/หรือช่วยเหลือการสืบสวนที่เกี่ยวข้องกับบุคคล เช่น ทูพัค ชาเคอร์, มาเรียน "ซูจ" ไนต์, เดวิด "ดีเจ ควิค" เบลก, เอริก "อีซี-อี" ไรต์, คาลวิน "สนูป ด็อกก์" โบรดัส, เอริก "ลิล อีซี" ไรต์ จูเนียร์, เจเซน "เดอะเกม" เทเลอร์ และคริสโตเฟอร์ "บิกกี สมอลส์" วอลเลซ รวมถึงคนอื่น ๆ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 เมื่อเบรนแนน และแลดด์ ปรากฏตัวบนถนนคอมป์ตัน ดีเจ ควิค วัยหนุ่มก็มีเพลงแร็ปใต้ดินในชื่อ "บลอนดี" ที่บรรยายถึงเบรนแนน
เบรนแนน และแลดด์ ร่วมแสดงในภาพยนตร์ของนอยซี/ไวซ์.คอม เรื่องเดอะสตอรีออฟ 'ฟักธาโพลิส' ซึ่งนำแสดงโดยสมาชิกของเอ็น.ดับเบิลยู.เอ ไอซ์คิวบ์ และดีเจ เยลลา โดยพูดคุยเกี่ยวกับการสร้างเพลงประท้วงแร็ปที่เป็นชื่อเดียวกันของพวกเขา พวกเขายังมีความโดดเด่นอย่างมากในมินิซีรีส์สามตอนของเอแอนด์อี อย่างสตรีตส์ออฟคอมป์ตัน ซึ่งอำนวยการสร้างและบรรยายโดยแร็ปเปอร์เดอะเกม
หนังสือของพวกเขา วันซ์อูพอนอะไทม์อินคอมป์ตัน (บราวน์เกิลส์พับลิชชิง) เขียนร่วมกับผู้แต่ง/ผู้เขียนบท โลลิตา ไฟลส์ ซึ่งเขียนเกี่ยวกับเรื่องของพวกเขาในหน่วยปราบปรามแก๊งคอมป์ตัน, การก่อกำเนิดแก๊งสตาแร็ป, สงครามแก๊ง, เหตุจลาจลในลอสแอนเจลิส, การสืบสวนคดีฆาตกรรมแร็ปเปอร์ ทูพัค ชาเคอร์ และเดอะโนทอเรียสบีไอจี รวมถึงการล่มสลายของกรมตำรวจคอมป์ตัน โดยได้รับการเผยแพร่เมื่อวันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 2017
ชีวิตช่วงต้น
ทิโมธี เอ็ม. เบรนแนน เกิดที่ชิคาโก รัฐอิลลินอย และเติบโตในพาร์กริดจ์ใกล้ท่าอากาศยานนานาชาติโอแฮร์ทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือของเมือง ครอบครัวของเบรนแนนมีประวัติอันยาวนานในงานก่อสร้างและการบังคับใช้กฎหมาย พ่อของเขาคือริชาร์ด รวมถึงพี่น้องชายของเขาไมค์และแพตเป็นช่างไม้ ส่วนแม่ของเขาคือแมเดลินเคยเป็นเลขานุการและแม่บ้านของกรมตำรวจพาร์กริดจ์มานาน นอกจากนี้ ทั้งตารวมถึงพี่น้องของตายายเป็นตำรวจชิคาโกตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1920 ถึงคริสต์ทศวรรษ 1950 ตลอดจนเคยผ่านสงครามแก๊งของแอล คาโปน รวมทั้งแก๊งอิตาลีที่ปะทะกับบักส์ มอแรน และแก๊งไอริช เบรนแนนได้เข้าร่วมหน่วยยามฝั่งสำรองสหรัฐเมื่ออายุสิบเจ็ดปีขณะที่ยังเรียนอยู่ไฮสกูล เขาถูกส่งไปประจำการในรัฐนิวเจอร์ซีย์, เวอร์จิเนีย, ลุยเซียนา และอิลลินอย เขาทำงานก่อสร้างในตอนกลางวัน และได้รับวุฒิบัตรไฮสกูลโดยไปโรงเรียนตอนกลางคืน ในที่สุด ฤดูหนาวของชิคาโกก็ส่งผลกระทบอย่างร้ายแรง และในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1981 เบรนแนนได้ใส่รถจักรยานยนต์และเสื้อผ้าของเขาไว้ที่ท้ายรถปิกอัปขนาดเล็ก และมุ่งหน้าออกไปทางตะวันตกด้วยเงิน 1,200 ดอลลาร์ เพื่อการมีชีวิตใหม่อีกครั้ง และความปรารถนาที่จะเป็นตำรวจ ในแบบตำรวจตัวจริงในพื้นที่ที่มีอัตราการก่ออาชญากรรมสูง ซึ่งสามารถทำงานของตำรวจได้จริง โดยหลังจากหางานทำและหาที่พักในรัฐแอริโซนาและเนวาดา และเหลือเงินเพียง 500 ดอลลาร์ เขาตัดสินใจลองไปลองบีช รัฐแคลิฟอร์เนีย เขาเก็บจักรยานของเขา และในขณะที่เงินของเขาลดน้อยลง เขาก็นอนในรถกระบะของเขา ในที่สุด เขาก็พบงานก่อสร้างและได้อพาร์ตเมนต์ในตัวเมืองลองบีช
ส่วนโรเบิร์ต แลดด์ เกิดที่ฮาวธอร์น รัฐแคลิฟอร์เนีย เขาเติบโตและอาศัยอยู่ในการ์เดนโกรฟ รัฐแคลิฟอร์เนียมาตลอดชีวิต เขาได้พบกับเคธีภรรยาของเขาเมื่อพวกเขาอยู่ชั้นมัธยมต้น โดยได้เข้าเรียนไฮสกูลพร้อมกับเธอ และทั้งคู่แต่งงานกันไม่นานหลังจากเรียนจบ แลดด์ทำงานก่อสร้างหลายอย่างจนกระทั่งเขาตัดสินใจว่าอยากเป็นเจ้าหน้าที่ตำรวจ
การเข้าร่วมกรมตำรวจคอมป์ตัน
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1982 เบรนแนนได้เข้าร่วมกรมตำรวจคอมป์ตัน แม้ว่าคอมป์ตันจะไม่ได้รับการจัดอันดับในระดับประเทศเนื่องจากมีประชากรน้อยกว่า 100,000 คน แต่เมืองนี้ก็มีอัตราการฆาตกรรมสูงกว่าเมืองใหญ่ ๆ ของประเทศอย่างต่อเนื่อง ในฤดูใบไม้ร่วงของปีนั้น เบรนแนนได้พบกับโจแอนนา รามิเรซ ภรรยาในอนาคตของเขาซึ่งทำงานในกรมนี้ด้วย สองปีครึ่งต่อมาพวกเขาแต่งงานกันและมีลูกสองคน ได้แก่ ไบรอัน (เกิด ค.ศ. 1987) และเจมี (เกิด ค.ศ. 1990)
ใน ค.ศ. 1983 แลดด์ในวัย 24 ปีเพิ่งออกจากโรงเรียนตำรวจ เขาเคยทำงานเป็นเจ้าหน้าที่สำรองที่กรมตำรวจการ์เดนโกรฟ เมื่อถึงเวลานี้ แลดด์มีลูกหนึ่งคือคนไบรอันซึ่งเป็นลูกชาย และภรรยาของเขากำลังตั้งท้องแชนนอนซึ่งเป็นลูกสาว เขากำลังดิ้นรนทางการเงินโดยทำงานก่อสร้างที่มิลเลอส์เอาต์โพสต์ในเวลานั้น ซึ่งทำเงินได้เพียง 200 ดอลลาร์ต่อสัปดาห์ เคธีภรรยาที่ตั้งครรภ์ของเขาทำงานเป็นพนักงานเสิร์ฟที่ร้านอาหารโคโค ส่วนแลดด์ทำงานหลายวันต่อสัปดาห์ที่กรมตำรวจการ์เดนโกรฟโดยพยายามเรียนรู้วิธีการเป็นตำรวจ แต่เขาต้องการตำแหน่งเต็มเวลา อย่างไรก็ตาม ในช่วงเวลานั้นกรมตำรวจการ์เดนโกรฟมีการหยุดการจ้างงาน แลดด์จึงเริ่มสมัครงานทุกที่ และเนื่องจากมีเจ้าหน้าที่ยุทธวิธีในการจับกุมและควบคุมคนหนึ่งในช่วงที่เขาอยู่ในสถาบันการศึกษา คือผู้ชายจากกรมตำรวจฮันติงตันบีชที่ชื่อแบร์รี เคส ซึ่งเคสได้เริ่มอาชีพของเขาที่กรมตำรวจคอมป์ตัน และแลดด์สามารถบอกได้ว่าชายคนนี้รักช่วงเวลาที่นั่นจากเรื่องราวการต่อสู้ที่เขาเล่า เคสได้แนะนำแลดด์และคนอื่น ๆ ในสถาบันว่าหากพวกเขาอยากเป็นตำรวจจริงให้ไปทำงานให้คอมป์ตัน ซึ่งคอมป์ตันเป็นหนึ่งในหน่วยงานตำรวจหลายแห่งที่แลดด์ยื่นใบสมัคร และเป็นหน่วยงานแรกที่เสนอตำแหน่งให้แก่เขา เนื่องจากจำคำพูดของแบร์รี เคส และต้องการเรียนรู้การทำงานของตำรวจที่แท้จริง เขาจึงได้รับงานนี้
ใน ค.ศ. 1985 เบรนแนนและแลดด์กลายเป็นหุ้นส่วนและยังคงเป็นทีมต่อไปอีก 15 ปี จนถึง ค.ศ. 2000 เมื่อกรมตำรวจคอมป์ตันได้ปิดตัวลง
การเลื่อนตำแหน่งสู่หน่วยปราบปรามแก๊งของกรมตำรวจคอมป์ตัน
ใน ค.ศ. 1988 กรมตำรวจคอมป์ตันได้จัดตั้งหน่วยปราบปรามแก๊ง แต่เนื่องจากมีปัญหาการขาดแคลนกำลังพล จึงมีเพียงชายสองคนคือเบรนแนนและแลดด์ แม้กรมตำรวจนี้จะมีชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกาเป็นส่วนใหญ่ แต่เบรนแนนและแลดด์ซึ่งทั้งคู่เป็นคนผิวขาวก็ได้รับการเลื่อนตำแหน่งเนื่องจากชื่อเสียงของพวกเขาในการทำงานปราบปรามแก๊งที่ยอดเยี่ยม และเรื่องที่พวกเขามีระหว่างสมาชิกแก๊งและประชาชนมักเป็นที่รู้สึกว่าพวกเขาสามารถไว้วางใจถึงการปฏิบัติต่อพวกเขาด้วยความเคารพและความเป็นมนุษย์ นายตำรวจของพวกเขา เซอร์ เรจจี ไรต์ ได้เลือกพวกเขาสำหรับตำแหน่ง และผู้หมวด ฮาวรี เทย์เลอร์ ได้อนุมัติการเลื่อนตำแหน่ง เบรนแนนและแลดด์ใช้เวลาไม่นานในการแทรกซึมเข้าไปในแก๊ง, การไขคดีฆาตกรรม และการยิงกันในระหว่างที่รถกำลังวิ่ง ในช่วงสิบสองปีต่อมาพวกเขาได้พัฒนาความเชี่ยวชาญในระดับพิเศษ เกี่ยวกับการเคลื่อนไหวของวัฒนธรรมแก๊ง
การล่มสลายของกรมตำรวจคอมป์ตัน/งานตำรวจหลังประจำกรมตำรวจคอมป์ตัน
เมื่อวันที่ 16 กันยายน ค.ศ. 2000 กรมตำรวจคอมป์ตันถูกยกเลิกโดยสภาเทศบาลเมือง และงานบังคับใช้กฎหมายโดยกองปราบเทศมณฑลลอสแอนเจลิส เบรนแนนได้เข้าร่วมกองปราบเทศมณฑลลอสแอนเจลิสและทำหน้าที่เป็นผู้สอบสวนแก๊งในหน่วยปฏิบัติการเฉพาะกิจปราบปรามแก๊งฆาตกรรม ส่วนแลดด์ได้เข้าร่วมกรมตำรวจการ์เดนโกรฟและทำหน้าที่เป็นจ่าที่ดูแลหน่วยปราบปรามแก๊ง ชายทั้งสองเกษียณจากการปฏิบัติหน้าที่ในการบังคับใช้กฎหมายใน ค.ศ. 2014 แต่ยังคงทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาด้านการฝึกปราบปรามแก๊งและเป็นผู้เชี่ยวชาญในการจลาจลในลอสแอนเจลิส, คดีฆาตกรรมทูพัค ชาเคอร์ และการฆาตกรรมเดอะโนทอเรียสบีไอจี
การจลาจลในลอสแอนเจลิส ค.ศ. 1992
เหตุการจลาจลในลอสแอนเจลิส ค.ศ. 1992 ปะทุขึ้นหลังจากการตัดสินว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจที่ถ่ายทำการตีร็อดนีย์ คิง ไม่มีความผิด กองกำลังเฉพาะกิจที่ประกอบด้วยสมาชิกของกองปราบเทศมณฑลลอสแอนเจลิส, กรมตำรวจลอสแอนเจลิส, กรมตำรวจลองบีช, กรมตำรวจอิงเกิลวูด, กรมตำรวจคอมป์ตัน และเอฟบีไอ พร้อมด้วยสำนักงานอัยการเขตเทศมณฑลลอสแอนเจลิส และสำนักงานอัยการของรัฐ ได้รับการก่อตั้งขึ้นเพื่อสอบสวนอาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับการจลาจล โดยเบรนแนนได้รับการแต่งตั้งให้เป็นตัวแทนของกรมตำรวจคอมป์ตัน ซึ่งนี่เป็นคณะทำงานชุดแรกของเขา เบรนแนนได้แบ่งเวลาระหว่างการสืบสวนเหตุกราดยิงต่อเนื่อง และการฆาตกรรมในคอมป์ตันด้วยการสืบสวนของกองกำลังเฉพาะกิจ วิดีโอหลายพันชั่วโมงได้รับการตรวจสอบ และสมาชิกแก๊งหลายร้อยคนรวมถึงคนอื่น ๆ ถูกระบุในความผิดทางอาญาจำนวนมากและมีการจับกุมหลายครั้ง
การสืบสวนคดีฆาตกรรมทูพัค ชาเคอร์ และเดอะโนทอเรียสบีไอจี/บิกกี สมอลส์
ใน ค.ศ. 1996 เบรนแนนและแลดด์ได้รับมอบหมายให้ช่วยเหลือกรมตำรวจลาสเวกัสในการสืบสวนคดีฆาตกรรมทูพัค ชาเคอร์
และใน ค.ศ. 1997 เบรนแนนได้รับมอบหมายให้ช่วยเหลือกรมตำรวจลอสแอนเจลิสในการสืบสวนคดีฆาตกรรมแร็ปเปอร์ เดอะโนทอเรียสบีไอจี โดยตั้งแต่ ค.ศ. 2006 ถึง 2007 เขาได้รับมอบหมายต่อภารกิจสืบสวนสอบสวนเดอะโนทอเรียสบีไอจีร่วมกับกรมตำรวจลอสแอนเจลิส
เบรนแนนเขียนคำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรหมายจับของแก๊ง 40 แห่งที่เขาได้ลงมือสืบสวนเหตุยิงเหล่านี้ คำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรดังกล่าวได้ระบุชื่อออร์แลนโด "เบบี เลน" แอนเดอร์สัน เป็นผู้ต้องสงสัยในการยิงของทูพัค คำให้การเป็นลายลักษณ์อักษรนี้ได้สถาปนาการเป็นคู่ต่อสู้กันของแร็ป "ฝั่งตะวันออกกับฝั่งตะวันตก" และการเป็นคู่ต่อสู้กันระหว่าง "บิกกี สมอลส์" ที่ใช้ "คริปฝั่งใต้" ของคอมป์ตันในฐานะหลักประกัน กับทูพัค และซูจ ไนต์ ที่ใช้ม็อบพิรูของคอมป์ตันในฐานะหลักประกัน
อ้างอิงคำพูดของเขาจากบทความเมื่อวันที่ 7 กันยายน ค.ศ. 2002 ในลอสแอนเจลิสไทมส์ ดังนี้:
""ผมเชื่อว่าการฆาตกรรมของทูพัคสามารถคลี่คลายได้ และยังอาจเป็นได้" ทิม เบรนแนน เจ้าหน้าที่สืบสวนแก๊งคอมป์ตัน ซึ่งขณะนี้อยู่ในกรมของเจ้าพนักงานปราบปรามผู้ร้ายกล่าว "เบาะแสทั้งหมดอยู่ที่นั่น สิ่งที่การสอบสวนขาดคือการป้อนข้อมูลจากนักสืบที่เข้าใจแก๊งที่เกี่ยวข้อง และวิธีปฏิบัติการ รวมถึงผู้เล่นทุกคน ผมเชื่อว่ายังคงมีความยุติธรรม""
โทรทัศน์
ปัจจุบัน เบรนแนนและแลดด์กำลังทำงานร่วมกับนักเขียนและโปรดิวเซอร์ในการพัฒนาซีรีส์ทางโทรทัศน์ที่ได้รับแรงบันดาลใจจากประสบการณ์ของพวกเขาในหน่วยปราบปรามแก๊งคอมป์ตัน
กีฬาสถานชาติมรดกเตโช
กีฬาสถานชาติมรดกเตโช (កីឡដ្ឋានជាតិមរតកតេជោ กีฬฎฺฐานชาติมรตกเตโช) เป็นสนามกีฬาสำหรับแข่งฟุตบอลและกรีฑาในกรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา เป็นส่วนหนึ่งของพหุกีฬาสถานชาติมรดกเตโช
สถาปัตยกรรมและการออกแบบ
โครงสร้างของกีฬาสถานแห่งนี้ได้รับการออกแบบให้คล้ายกับเรือใบเพื่อรำลึกถึงความสัมพันธ์ระหว่างกัมพูชากับจีน เนื่องจากชาวจีนเคยเดินทางไปยังกัมพูชาโดยการเดินเรือในสมัยโบราณ กีฬาสถานแห่งนี้ออกแบบให้สูง 39.9 m และมีโครงสร้าง "หัวเรือ" สองโครงสร้างที่สูง 99 m ซึ่งออกแบบให้คล้ายท่าทางการทักทายของเขมรที่คล้ายกับการไหว้ กีฬาสถานแห่งนี้ล้อมรอบด้วยคูน้ำเช่นเดียวกับเมืองพระนคร และประดับประดาด้วยลวดลายดอกลำดวนซึ่งเป็นดอกไม้ประจำชาติของกัมพูชา กีฬาสถานแห่งนี้มีความจุ 60,000 ที่นั่ง
การขนส่งระบบรางในประเทศเกาหลีใต้
บทความนี้เกี่ยวกับ การขนส่งระบบรางในประเทศเกาหลีใต้
จำนวนผู้โดยสาร
จำนวนผู้โดยสารมีเพิ่มขึ้นมากตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990
ระยะทางทั้งหมด: 3,472 กิโลเมตร ใช้รางสแตนดาร์ดเกจ (2007)
เส้นทางเดินรถ
ไม่มีการขนส่งระบบรางบนเกาะเชจู
ระบบขนส่งมวลชน
มี 6 เมืองในประเทศเกาหลีใต้ที่มีระบบรถไฟฟ้า ได้แก่ โซล, ปูซาน, แทกู, ควังจู, แทจอน และอินช็อน
ระบบรถไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุดคือ รถไฟใต้ดินโซล เปิดทำการในปี ค.ศ. 1974
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร บ้างออกพระนามว่า กัญจนากร (8 มิถุนายน พ.ศ. 2406 – 20 กันยายน พ.ศ. 2475) พระนามเดิม พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่ 64 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ พระสนมโท ธิดานายศัลยวิชัย หุ้มแพร (ทองคำ ณ ราชสีมา)   เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2406 เป็นพระโสทรขนิษฐาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์ทรงเชี่ยวชาญเรื่องยา สมุนไพร ใครเจ็บป่วยก็มารักษาที่ตำหนัก "เสด็จหมอ" เสมอ พระองค์สิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2475 สิริพระชันษา 69 ปี
โรน ฟลาร์
โรน เปเตอร์ ฟลาร์ (Ron Peter Vlaar) เกิดเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1985 ที่เฮนส์บรุก ทางตอนเหนือของประเทศเนเธอร์แลนด์ เป็นนักฟุตบอลชาวดัตช์ เล่นในตำแหน่งกองหลัง ปัจจุบันลงเล่นให้กับอาเซ็ด โดยสมัยที่เขายังเล่นฟุตบอลอยู่ที่ประเทศอังกฤษ เขาเคยเป็นกัปตันทีมของสโมสรฟุตบอลแอสตันวิลลา
ลอเรนซ์แห่งอาราเบีย
ลอเรนซ์แห่งอาราเบีย (Lawrence of Arabia) เป็นภาพยนตร์มหากาพย์อิงประวัติศาสตร์ จากสหราชอาณาจักร ออกฉายในโรงภาพยนตร์ครั้งแรกในเดือนธันวาคม ปี ค.ศ. 1962 โดยโคลัมเบียพิกเจอร์ส ดัดแปลงมาจากหนังสือ Seven Pillars of Wisdom ซึ่งเป็นหนังสืออัตชีวประวัติและเรื่องราวของ พันเอก ที. อี. ลอว์เรนซ์ นักโบราณคดีและเจ้าหน้าที่การทูตชาวบริติช ที่ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1926 กำกับการแสดงโดย เดวิด ลีน อำนวยการสร้างโดย แซม สปีเกล หลังจากที่ทั้งคู่เคยมีผลงานร่วมกันใน สะพานเดือดเลือดเชลยศึก เมื่อ ค.ศ. 1957 เขียนบทภาพยนตร์ โดย โรเบิร์ต โบลต์ และ ไมเคิล วิลสัน นำแสดงโดย ปีเตอร์ โอทูล ในบท ที. อี. ลอว์เรนซ์ และ อเล็ก กินเนสส์ ในบท เจ้าชายฟัยศ็อลแห่งมักกะฮ์และฮิญาซ
ภาพยนตร์มีการดำเนินเนื้อเรื่องในยุคปลายคริสต์ทศวรรษ 1910 บอกเล่าเรื่องราวของ ที.อี. ลอว์เรนซ์ ชาวบริติชผู้มีส่วนสำคัญกับเหตุการณ์กบฏอาหรับ ที่ลุกขึ้นต่อต้านจักรวรรดิออตโตมัน ในเขตสงครามตะวันออกกลางในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ที่จังหวัดฮิญาซและจังหวัดซีเรีย นำเสนอเหตุการณ์บุกโจมตีเมืองอะเกาะบะฮ์และดามัสกัส และการมีบทบาทสำคัญในสภาแห่งชาติอาหรับของลอว์เรนซ์ นอกจากนี้ยังนำเสนอการต่อสู้กับความขัดแย้งภายในจิตใจของเขาทั้งเชื้อชาติและอัตลักษณ์ รวมถึงตัวตนของเขาในด้านความเป็นผู้มีรสนิยมรักร่วมเพศ ความแตกต่างระหว่างชาวบริติชที่เป็นมิตรสหายของเขาในกองทัพกับมิตรสหายชาวอาหรับที่เพิ่งค้นพบในดินแดนที่เต็มไปด้วยทะเลทราย
ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับการเสนอชื่อให้เข้าชิงรางวัลออสการ์ ถึง 10 สาขา โดยได้รับรางวัล 7 สาขา ได้แก่ ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม, ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม, กำกับภาพยอดเยี่ยม, ลำดับภาพยอดเยี่ยม, บันทึกเสียงยอดเยี่ยม, เพลงประกอบภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และ สาขาออกแบบงานศิลป์ยอดเยี่ยม รวมทั้งได้รับรางวัลลูกโลกทองคำ 5 สาขารางวัล โดย อุมัร อัชชะรีฟ ได้รับรางวัลลูกโลกทองคำ สาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม และ นักแสดงหน้าใหม่ยอดเยี่ยม
ภาพยนตร์เรื่องนี้ประสบความสำเร็จอย่างสูงและได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจากนักวิจารณ์ภาพยนตร์ทั่วโลกให้เป็นหนึ่งในภาพยนตร์ที่ยิ่งใหญ่และทรงอิทธิพลมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา โดยในปี ค.ศ. 1991 หอสมุดรัฐสภาแห่งสหรัฐอเมริกา ยกย่องให้เป็นภาพยนตร์ที่ "มีความสำคัญทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และสุนทรียศาสตร์" อีกทั้งยังได้รับเลือกให้เข้าสู่หอทะเบียนภาพยนตร์แห่งชาติในฐานะภาพยนตร์ที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ ในปี ค.ศ. 1999 สถาบันภาพยนตร์อังกฤษ ได้จัดอันดับภาพยนตร์เรื่องนี้ให้เป็นภาพยนตร์จากสหราชอาณาจักรที่ดีที่สุดลำดับที่ 3 รองจาก เดอะเติร์ดแมน ใครคือฆาตกร (1949) และ บรีฟเอนเคาน์เตอร์ ปรารถนารัก มิอาจลืม (1945) ต่อมาในปี ค.ศ. 2007 สถาบันภาพยนตร์อเมริกันได้จัดอันดับให้เป็นภาพยนตร์ที่ดีที่สุดลำดับที่ 7 ของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ในรอบ 100 ปี
เรื่องย่อ
โทมัส เอดเวิร์ด ลอเรนซ์ ทหารชาวอังกฤษที่ใช้ชีวิตในอาหรับ เป็นผู้ช่วยเหลือเจ้าชายไฟซาล (ไฟซาล บิน อัล-ฮุสเซน บิน อาลี อัล-ฮาเชมี, ต่อมาคือ กษัตริย์ไฟซาลที่ 1 แห่งซีเรียและอิรัก) ในช่วงการปฏิวัติอาหรับ เพื่อปลดแอกจากจักรวรรดิออตโตมัน-เติร์ก ในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ช่วงปี ค.ศ. 1916 - 1918
ภาพยนตร์มีความยาวถึง 3 ช.ม. 40 นาที จึงแบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ส่วน โดยมีฉากตัดพักครึ่งระหว่างเรื่องด้วยเพลงโหมโรงโดย มอริส ฌาร์
งานสร้าง
ภาพยนตร์ผลิตโดยฮอไรซัน พิกเจอส์ จากสหราชอาณาจักรและเผยแพร่โดยโคลัมเบียพิกเจอส์ เริ่มถ่ายทำตั้งแต่วันที่ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1961 จนถึงวันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1962
ฉากทะเลทรายในภาพยนตร์เรื่องนี้ ถ่ายทำที่ประเทศจอร์แดนและประเทศโมร็อกโก โดยมีบางส่วนถ่ายทำที่จังหวัดอัลเมเรียและอุทยานแห่งชาติดอญญานา แคว้นอันดาลูซิอาในประเทศสเปน ในส่วนของการถ่ายทำที่ประเทศจอร์แดนได้รับการสนับสนุนเป็นอย่างดีจากสมเด็จพระราชาธิบดีฮุสเซนแห่งจอร์แดน ทั้งทางด้านการขนส่ง, การสำรวจสถานที่ถ่ายทำ, การเดินทาง และด้านอื่นๆ โดยสมเด็จพระราชาธิบดีฮุสเซนฯ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมกองถ่ายหลายครั้งในระหว่างการถ่ายทำ และทรงรักษาความสัมพันธ์อันดีกับนักแสดงและทีมงาน อย่างไรก็ดีอุปสรรคในการถ่ายทำที่จอร์แดนยังมีอยู่บ้างเมื่อ เฮนรี ออสการ์ นักแสดงชาย ไม่สามารถพูดและออกเสียงภาษาอาหรับได้ แต่มีฉากที่เขาต้องท่องคัมภีร์อัลกุรอาน การถ่ายทำฉากนี้จึงจำเป็นต้องมีอิหม่ามอยู่ด้วย เพื่อกำกับไม่ให้ความหมายในคัมภีร์ผิดเพี้ยนขณะถ่ายทำ
เดิมที เดวิด ลีน วางแผนจะถ่ายทำส่วนหนึ่งของภาพยนตร์ที่อ่าวอะเกาะบะฮ์และนครหินเปตราแหล่งมรดกโลก ของประเทศจอร์แดน ซึ่งเป็นสถานที่ที่ ที.อี. ลอว์เรนซ์ มักจะใช้เป็นแหล่งศึกษาทางโบราณคดี แต่ต้องล้มเลิกการใช้สถานที่ดังกล่าวและย้ายไปถ่ายทำที่แคว้นอันดาลูซิอา ประเทศสเปน เพราะต้นทุนค่าใช้จ่ายและอาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นกับนักแสดงและทีมงานเนื่องจากสภาพแวดล้อมและสภาพอากาศ โดยฉากการสู้รบที่อ่าวอะเกาะบะฮ์ มีการถ่ายทำที่หาดอัลการ์โรบิโก เมืองอัลเมเรีย โดยทีมงานได้จำลองอาคารมากกว่า 300 หลังและสร้างขึ้นอย่างพิถีพิถันตามลักษณะของอาคารในปี ค.ศ. 1917
ฉากการประหารชีวิต กอซิม, การโจมตีด้วยรถไฟ และภายนอกของเมืองดัรอา ล้วนถ่ายทำในเมืองอัลเมเรีย โดยการถ่ายทำบางส่วนล่าช้าเนื่องจากเกิดน้ำท่วมฉับพลัน ส่วนเทือกเขาซิเอร์รา เนบาดา ในจังหวัดกรานาดา ถูกนำมาใช้ถ่ายทำเพื่อประกอบฉากที่พักฤดูหนาวของ ที.อี. ลอว์เรนซ์ และฉากการสังหารหมู่ที่ตาฟัสถูกถ่ายทำในเมืองวาร์ซาซัต ประเทศโมร็อกโก โดยมีทหารจากกองทัพบกโมร็อกโกแสดงเป็นทหารของตุรกี
แม้ส่วนหนึ่งของภาพยนตร์เรื่องนี้จะถ่ายทำที่ประเทศจอร์แดน แต่รัฐบาลจอร์แดนได้สั่งห้ามเผยแพร่ภาพยนตร์เรื่องนี้ในประเทศเนื่องจากเห็นว่ามีเนื้อหาบางส่วนไม่เหมาะสมกับวัฒนธรรมอาหรับ ส่วนประเทศอียิปต์ ซึ่งเป็นประเทศบ้านเกิดของ อุมัร อัชชะรีฟ เป็นประเทศอาหรับเพียงประเทศเดียวที่อนุญาตให้เผยแพร่ภาพยนตร์เรื่องนี้ภายในประเทศได้โดยผ่านการอนุญาตจากประธานาธิบดีญะมาล อับดุนนาศิร ที่ชื่นชมการแสดงออกถึงภาพลักษณ์ชาตินิยมอาหรับที่ปรากฏในภาพยนตร์เรื่องนี้
การตอบรับ
ประสบความสำเร็จด้านรายได้และคำชม พร้อมกับคำวิจารณ์การนำเสนอบุคลิกภาพของที. อี. ลอเรนซ์ในด้านลบ เช่น  เป็นคนมีอีโกจัด มีรสนิยมทางเพศเป็นโฮโมเซ็กชวล และเป็นซาดิสม์และมาโซคิสม์  รวมถึงการนำปีเตอร์ โอ ทูล ที่มีความสูงถึง 6 ฟุต 2 นิ้ว (1.87 ม.) มารับบทที. อี. ลอเรนซ์ ที่มีความสูงเพียง 1.64 เมตร (ต่างกัน 23 ซม.) และตัวละครที่ไม่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์
รางวัล
นอกจากนี้ สถาบันภาพยนตร์อเมริกัน ได้จัดอันดับให้เป็น ภาพยนตร์ยอดเยี่ยมตลอดกาลอันดับ 7
สาธารณรัฐนิยม
สาธารณรัฐนิยม (republicanism) เป็นอุดมการณ์ทางการเมืองที่มีศูนย์กลางอยู่ที่ความเป็นพลเมืองในรัฐที่ปกครองแบบสาธารณรัฐ ซึ่งอาจเป็นระบอบคณาธิปไตยไปจนถึงอำนาจอธิปไตยของปวงชน (popular sovereignty) อย่างไรก็ดี ประเทศบางประเทศเป็นสาธารณรัฐเฉพาะในแง่ที่ว่า รัฐเหล่านั้นไม่ได้ปกครองด้วยระบอบกษัตริย์ ทว่าไม่ได้ยึดเอาอุดมคติของสาธารณรัฐนิยมเป็นที่ตั้ง
คำว่า "สาธารณรัฐ" มีที่มาจากคำลาตินว่า res publica ซึ่งอ้างอิงถึงรูปแบบของการปกครองที่ถือกำเนิดขึ้นในราว ศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสต์ศักราช หลังจากการขับไล่กษัตริย์ของกรุงโรม โดย ลูเชียส จูนิอัส บรูตัส และ คอลลาตินัส รูปแบบการปกครองนี้ล่มสลายลงในช่วงท้ายของ ศตวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช โดยเปลี่ยนเป็นการปกครองแบบมีกษัตริย์ในเชิงรูปแบบ
การปกครองแบบสาธารณรัฐถูกฟื้นฟูกลับมาอีกครั้ง ในสมัยการฟื้นฟูศิลปะวิทยาการฟลอเรนซ์ คตินิยมแบบสาธารณรัฐนิยมมีบทบาทอย่างมากในการปฏิวัติอเมริกา ส่วนในยุโรปแนวคิดนี้ได้เพิ่มอิทธิพลอย่างมากหลังการปฏิวัติฝรั่งเศส
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร หรือ สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราชที่ 3 (พระราชพงศาวดารพม่าเรียก สุรประทุมราชา) เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 5 แห่งราชวงศ์บ้านพลูหลวง เป็นพระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ และมีพระสมัญญานามว่า ขุนหลวงหาวัด
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรได้ทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ในปลายรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พระองค์ทรงเป็นแม่กองในการบูรณะพระมหาธาตุ หลังพระราชบิดาสวรรคต เจ้าฟ้าอุทุมพรจึงได้ทรงรับราชสมบัติเป็นระยะเวลาอันสั้น ทรงสร้างวัดขึ้นชื่อว่า วัดอุทุมพราราม หรือวัดเจ้าดอกเดื่อ และโปรดให้ปฏิสังขรณ์หลังคาพระมณฑปพระพุทธบาท หุ้มทองสองชั้น อย่างไรก็ตาม เจ้าฟ้าเอกทัศซึ่งเป็นพระเชษฐาทรงปรารถนาราชสมบัติ สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรจึงทรงสละราชสมบัติแล้วเสด็จออกผนวช จนกระทั่งเกิดสงครามคราวพระเจ้าอลองพญายกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยาจึงลาพระผนวชมาช่วยศึก จากนั้นกลับทรงพระผนวชอีกครั้งจนกรุงศรีอยุธยาแตก จึงถูกกวาดต้อนไปยังกรุงอังวะพร้อมเชลยกรุงศรีอยุธยา เมื่อถึงกรุงอังวะ ทรงพระผนวชและประทับอยู่ที่วัดเยตะพัน ทางใต้กรุงอังวะ จนย้ายเมืองหลวงไปยังกรุงอมรปุระ ใน พ.ศ. 2323 จึงเสด็จไปประทับที่กรุงอมรปุระ จนกระทั่งสวรรคต ใน พ.ศ. 2339
นอกจากนั้นเชื่อว่าพบพระบรมสถูปบริเวณสุสานล้านช้าง อมรปุระ เมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า ยังมีพงศาวดารของพม่าที่จดบันทึกจากปากคำของพระองค์และเชลยไทยในพม่า พบหนังสือเล่มนี้อยู่ในหอหลวงพระราชวังมัณฑะเลย์ มีชื่อว่า "คำให้การขุนหลวงหาวัด" ยังพบหมู่บ้านที่อยู่รอบเมืองมัณฑะเลย์ ในปัจจุบัน มีชื่อว่า "มินตาซุ" แปลว่า "เยี่ยงเจ้าชาย"
พระยาอภัยภูเบศร (รศ)
พระยาอภัยภูเบศร (รศ) นามเดิมว่ารศ เป็นบุตรชายคนโตของเจ้าพระยาอภัยภูเบศร (แบน) บิดาได้ส่งตัวเข้ามาเป็นมหาดเล็กในกรุงเทพฯ ต่อมาเมื่อพระยาวิบูลราช (แบน) ได้เลื่อนขึ้นเป็นพระยาอภัยภูเบศร (แบน) เป็นเจ้าเมืองพระตะบองคนที่ 2 หลังจากที่เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (แบน) ถึงแก่กรรม มหาดเล็กรศได้เป็นผู้ช่วยราชการในพระตะบอง จนได้เป็นเจ้าเมืองพระตะบองเมื่อ พ.ศ. 2357
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ก่อนครองราชย์
พระราชบิดาขึ้นครองราชย์ในปี พ.ศ. 2275 ครั้นเจ้าฟ้าดอกเดื่อ ทรงเจริญชันษาครบที่จะจัดพระราชพิธีลงทรง พระราชบิดาจัดการพระราชพิธี และมีพระนามตามพระสุพรรณบัฏว่า สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าอุทุมพรบวรราชกุมาร จากนั้นได้จัดการพระราชพิธีโสกันต์ เมื่อมีพระชนม์ควรทรงกรมได้ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกรม มีพระนามว่า กรมขุนพรพินิต
พระยาอภัยภูเบศร (รศ)
เมื่อพระยาอภัยภูเบศร (รศ) ขึ้นเป็นเจ้าเมือง เวียดนามพยายามเข้ามายึดครองพระตะบองไปเป็นของกัมพูชา แต่ได้ขอกำลังทหารจากนครราชสีมามาขับไล่ทหารเวียดนามออกไปได้ ต่อมา ใน พ.ศ. 2370 พระยาอุดมภักดี (เชด) และกรมการเมืองกล่าวโทษพระยาอภัยภูเบศร (รศ) มายังกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงให้พระยาอภัยภูเบศร (รศ) เข้ามารับราชการในกรุงเทพฯ ตั้งให้เป็นพระยาพิพิธภักดี (รศ) และให้พระยาอุดมภักดี (เชด) ขึ้นเป็นเจ้าเมืองแทน
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ก่อนครองราชย์
หลังจากเจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ (เจ้าฟ้ากุ้ง) ซึ่งเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ถูกลงโทษโบยจนสวรรคต ในปี พ.ศ. 2298 อันเนื่องมาจากทรงถูกกล่าวหาว่าเป็นชู้กับ เจ้าฟ้านิ่มกับเจ้าฟ้าสังวาลย์ ตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคลจึงว่างลง แล้วสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมิได้ทรงสถาปนาพระราชโอรสพระองค์ใดขึ้นแทน จนถึงปี พ.ศ. 2300 กรมหมื่นเทพพิพิธจึงปรึกษากับเจ้าพระยาอภัยราชา พระยากลาโหม และพระยาพระคลัง แล้วกราบทูลขอให้สถาปนาเจ้าฟ้ากรมขุนพรพินิตเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล แม้กรมขุนพรพินิตจะปฏิเสธเพื่อถวายตำแหน่งแด่เจ้าฟ้ากรมขุนอนุรักษ์มนตรี แต่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวตรัสว่า "กรมขุนอนุรักษ์มนตรีนั้น มีวิสัยพระทัยปราศจากความเพียร ถ้าให้ดำรงฐานาศักดิ์อุปราชสำเร็จราชกิจกึ่งหนึ่ง จะเกิดวิบัติฉิบหายเสีย เห็นแต่กรมขุนพรพินิจ กอปด้วยสติปัญญาเฉลียวฉลาด ควรจะดำรงเศวตรฉัตรรักษาแผ่นดินได้" จึงทรงตั้งกรมขุนพรพินิตเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล แต่เจ้าฟ้าอุทุมพรยังคงประทับ ณ พระตำหนักสวนกระต่ายในพระราชวังหลวงดังเดิม สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศจึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าฟ้าเอกทัศเสด็จไปออกไปทรงผนวชที่วัดละมุด ปากจั่น เพื่อไม่ให้กีดขวางการสถาปนา พระกรณียกิจขณะดำรงพระราชอิสริยยศเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เมือปี พ.ศ. 2300 พระปรางค์มหาธาตุวัดวรโพธิ์หักลง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เป็นแม่กองในการบูรณะพระมหาธาตุ ทรงรับพระราชโองการ ไปสั่งแก่เสนาบดีให้จัดแจงนายกอง ช่างอิฐ ช่างปูน ทำสิ่งที่ค้างคาไว้ให้เสร็จ
เซี่ยเหมิน
เซี่ยเหมิน (厦门市; ) เป็นเมืองในมณฑลฝูเจี้ยน มีชื่อตามภาษาฮกเกี้ยนว่า เอ้หมึง (Ē-mn̂g) หรือ เอ้มุย ภาษาอังกฤษว่า อามอย (Amoy) หมายความว่า ประตูคฤหาสน์ เป็นเมืองที่อยู่บนเกาะ ห่างจากเกาะไต้หวันประมาณ 1 กิโลเมตร มีสัญลักษณ์เป็นนกกระยางขาว
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ครองราชย์และทรงพระผนวช
พ.ศ. 2301 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศทรงพระประชวรหนัก มีพระราชดำรัสตรัสหาพระราชโอรสผู้ใหญ่ซึ่งประสูติจากพระสนม คือ กรมหมื่นจิตรสุนทร กรมหมื่นสุนทรเทพ และกรมหมื่นเสพภักดี ตรัสว่ามอบพระราชสมบัติให้แก่กรมพระราชวังบวรฯ และให้พระเจ้าลูกเธอทั้ง 4 กรมถวายสัตย์ยอมเป็นข้าทูลละอองธุลีพระบาทต่อหน้าพระที่นั่ง ส่วนสมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนอนุรักษ์มนตรีซึ่งทรงพระผนวชอยู่ก็ลาผนวชเมื่อได้ทราบความว่าสมเด็จพระราชชนกทรงพระประชวรหนัก เมื่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศสวรรคต กรมหมื่นจิตรสุนทร กรมหมื่นสุนทรเทพ และกรมหมื่นเสพภักดี ได้เตรียมกองกำลังจะก่อกบฏ แต่เมื่อพระเจ้าอุทุมพรทรงส่งพระราชาคณะ 5 รูป คือ พระเทพมุนี พระพุทธโฆษาจารย์ พระธรรมอุดม พระธรรมเจดีย์ และพระเทพกวี ไปเกลี้ยกล่อมก็กลับพระทัยมาถวายสัตย์ แต่หลังจากอัญเชิญพระบรมศพประดิษฐาน ณ พระที่นั่งบรรยงก์รัตนาสน์ พระเจ้าอุทุมพรก็ให้วางกำลังดักรอที่พระตำหนักตึก จับเจ้าสามกรมไปสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ในวันแรม 13 ค่ำ เดือน 6 แล้วตั้งการปราบดาภิเษก ณ พระที่นั่งสรรเพชญ์ปราสาท ในวันขึ้น 6 ค่ำ เดือน 7 พ.ศ. 2301 หลังจากสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรขึ้นครองราชย์แล้ว ทรงได้สร้างวัดขึ้นชื่อว่า วัดอุทุมพราราม หรือวัดเจ้าดอกเดื่อ ตั้งอยู่นอกเกาะพระนครศรีอยุธยา ด้านทิศตะวันออก ไม่ไกลจากวัดประดู่ทรงธรรมและวัดอโยธยา (วัดเดิม) มากนัก และโปรดให้ปฏิสังขรณ์หลังคาพระมณฑปพระพุทธบาท หุ้มทองสองชั้น สิ้นทอง 244 ชั่ง
พระยาอภัยภูเบศร (รศ)
ต่อมา พระยาพิพิธภักดี (รศ) ได้เลื่อนขึ้นเป็นพระยาวิเศษสุนทร และได้มาเป็นปลัดเมืองเมื่อนักองค์อิ่มได้เป็นเจ้าเมืองพระตะบอง ต่อมาเมื่อนักองค์อิ่มหลงเชื่อเวียดนามว่าจะตั้งให้ครองราชสมบัติในเวียดนามและเสด็จไปกรุงเว้ ได้บังคับปลัดรศไปเวียดนามด้วยกันด้วย และถูกกักขังในกรุงเว้พร้อมนักองค์อิ่ม จนนักองค์อิ่มสิ้นพระชนม์ที่เว้ ส่วนปลัดรศได้กลับมาพระตะบองหลังจากสงครามสิ้นสุด และได้สร้างวัดไว้แห่งหนึ่งเรียกว่าวัดปลัด
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ครองราชย์และทรงพระผนวช
ถึงกระนั้นสมเด็จพระเชษฐาธิราชปรารถนาราชสมบัติกรุงศรีอยุธยาเช่นเดียวกัน โดยทรงขึ้นไปประทับ ณ พระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ ซึ่งเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ ไม่ยอมเสด็จไปประทับที่อื่น สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรไม่ทรงทราบว่าจะทำประการใด จึงถวายราชสมบัติแก่พระเชษฐา แล้วเสด็จด้วยกระบวนพยุหยาตราชลมารคไปผนวชที่วัดอโยธยา (วัดเดิม) แล้วเสด็จจำพรรษาที่วัดประดู่ทรงธรรม นอกเกาะเมืองด้านทิศตะวันออก โดยทรงครองราชย์ได้เพียง 10 วัน อย่างไรก็ดีในพระราชพงศาวดารกรุงสยาม และคำให้การขุนหลวงหาวัด กล่าวระยะเวลาทรงครองราชย์แตกต่างกัน คือ 3 เดือน
เซี่ยเหมิน
เศรษฐกิจ
เซี่ยเหมินเป็นเมืองท่าสำคัญ และเมื่อปี พ.ศ. 2524 (ค.ศ. 1981) เซี่ยเหมินได้กลายมาเป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษ
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ครองราชย์และทรงพระผนวช
หลังจากเจ้าฟ้าอุทุมพรเสด็จพระราชดำเนินออกไปทรงผนวชแล้ว เหล่าขุนนางผู้ใหญ่บางคน อย่างเช่น เจ้าพระยาอภัยราชา และพระยาเพชรบุรีไม่เห็นด้วย ถ้าปล่อยให้พระเจ้าเอกทัศบริหารบ้านเมือง จะเป็นภัยนำประเทศชาติสู่ความฉิบหาย จึงไปทูลกรมหมื่นเทพพิพิธให้ไปกราบทูลว่า จะถอดสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระที่นั่งสิริยาศน์อมรินทร์ หรือพระเจ้าเอกทัศออกจากราชสมบัติแล้วขอให้เจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งลาพระผนวชออกมารับราชสมบัติใหม่ เมื่อได้ทราบความนี้ เจ้าฟ้าอุทุมพรจึงเสด็จไปในพระราชวังแล้วนำความกราบทูลพระเชษฐา ด้วยเกรงว่าเมื่อทำการสำเร็จแล้วผู้ก่อการอาจจับทั้งพระเชษฐาและพระองค์สำเร็จโทษ ขึ้นครองราชย์เสียเอง จากนั้นเสด็จกลับไปยังวัดประดู่ทรงธรรม ต่อมากรมหมื่นเทพพิพิธและเหล่าขุนนางเหล่านั้นถูกลงโทษ
พระยาอภัยภูเบศร (รศ)
บุตรธิดา
มีบุตรธิดา 10 คน คือ
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ลาพระผนวชสู้ศึกและขุนหลวงหาวัดครั้งที่ 2
เมื่อพม่าเลิกทัพไปจากกรุงศรีอยุธยาแล้ว วันหนึ่งสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์โปรดเกล้าฯ ให้เจ้าฟ้าอุทุมพรเข้าเฝ้าในพระราชวัง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ทรงถอดพระแสงดาบพาดไปบนพระเพลา สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรทอดพระเนตรเห็นดังนั้นก็เข้าพระทัย จึงเสด็จฯ ออกไปทรงพระผนวชยังวัดโพธิ์ทองหยาด ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดอ่างทอง และไปประทับที่พระตำหนักคำหยาด ซึ่งพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศผู้เป็นพระราชบิดาสร้างไว้เป็นที่ประทับแรมเมื่อเสด็จประพาสเมืองอ่างทอง ราษฎรจึงพากันขนานพระนามพระองค์ว่า "ขุนหลวงหาวัด" จากนั้นเสด็จฯ กลับมาประทับ ณ วัดประดู่ทรงธรรมตามเดิม
สงครามคราวเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2
หลังจากศึกอลองพญา พม่าเกิดปัญหาสงครามภายในหลายปี พระนครศรีอยุธยาจึงเว้นว่างจากศึกการสงคราม ระหว่างนั้นเจ้าฟ้าอุทุมพรยังทรงผนวชเรื่อยมา จนกระทั่งพระเจ้ามังระปราบปรามเมืองพม่าและหัวเมืองที่กระด้างกระเดื่องเสร็จ จึงโปรดให้มังมหานรธาและเนเมียวสีหบดี เป็นแม่ทัพยกกองมาตีกรุงศรีอยุธยา การยกกองมาตีครั้งนี้ได้เตรียมพร้อมตั้งแต่ พ.ศ. 2307 และมีการกำหนดเส้นทางการเข้าตีมาอย่างดี โดยแบ่งเป็น 2 เส้นทาง คือ เส้นทางใต้ และเส้นทางเหนือ เมื่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ทรงทราบ จึงโปรดเกล้าฯให้เกณฑ์กองทัพจากหัวเมืองมาช่วยพระนคร แล้วจึงให้เกณฑ์กองทัพหัวเมืองฝ่ายเหนือ หัวเมืองฝ่ายใต้จัดกองทัพออกไปรับศึกพม่า ส่วนกองทัพหัวเมืองนอกจากนั้น ให้เกณฑ์เข้าบรรจบกับทหารกรุงศรีอยุธยาขึ้นประจำรักษาหน้าที่เชิงเทินกำแพงเมืองโดยรอบ และกวาดต้อนพลเรือนและเสบียงอาหารเข้าไว้ในพระนคร
เมื่อกองทัพของกรุงศรีอยุธยาที่สมเด็จพระเจ้าเอกทัศโปรดเกล้าฯ ให้ออกไปรับศึก พ่ายแพ้ถอยทัพกลับมายังกรุงศรีอยุธยา กองทัพพม่าก็ยกทัพเข้าประชิดพระนคร เวลานั้นสมเด็จพระเจ้าเอกทัศจึงพระราชตรัสให้นิมนต์พระราชาคณะจากวัดต่าง ๆ นอกพระนครให้เข้ามาอยู่ในพระนครศรีอยุธยา รวมถึงเจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งทรงพระผนวช จึงได้เสด็จฯ เข้ามาประทับ ณ วัดราชประดิษฐาน ขุนนางและราษฎรจึงชวนกันไปกราบทูลให้ลาพระผนวชมาช่วยรบพม่า แต่เจ้าฟ้าอุทุมพรทรงไม่ยอมลาพระผนวชในครั้งนี้ แม้ราษฎรจะเขียนหนังสือใส่บาตรจนเต็มตอนออกบิณฑบาตรก็ไม่ยอม
ต่อมามังมหานรธาแม่ทัพใหญ่ของพม่าป่วยตายในค่ายสีกุก เนเมียวสีหบดีจึงเป็นแม่ทัพใหญ่แทน จากนั้นก็ให้ตั้งค่ายล้อมพระนครศรีอยุธยาและเร่งโจมตี โดยตั้งค่าย ณ วัดกระซ้าย วัดพลับพลาชัย วัดเต่า วัดสุเรนทร์ วัดแดง ปลูกหอรบขึ้นทุก ๆ ค่าย เอาปืนใหญ่ ปืนน้อยขึ้นระดมยิงเข้ามาในกรุงศรีอยุธยา จนเข้าตีกรุงศรีอยุธยาได้ในวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2310 พม่าได้เผาทำลายเมืองและกวาดต้อนผู้คนไปยังค่ายพม่า สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์สวรรคตระหว่างเสด็จพระราชดำเนินหนีออกจากพระนคร เจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งทรงพระผนวชอยู่และประทับอยู่ที่วัดราชประดิษฐานก็น่าจะถูกพม่ากวาดต้อนไปไว้ที่ค่ายพร้อมกับพระวงศานุวงศ์
เส้นทางกวาดต้อนเชลย
หลังการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง เจ้าฟ้าอุทุมพรได้ถูกกวาดต้อนไปที่พม่าพร้อมด้วยเจ้านายและเชลยชาวไทยอื่น ๆ สำหรับเส้นทางกวาดต้อนเชลยชาวกรุงศรีอยุธยาไปยังรัตนปุระอังวะนั้น มีการกวาดต้อน 2 เส้นทาง คือเส้นทางเมืองอุทัยธานีกับเส้นทางเมืองกาญจนบุรี เพื่อไปบรรจบกันที่เมืองเมาะตะมะ สำหรับเจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งทรงพระผนวชอยู่ ถูกกวาดต้อนทางเมืองอุทัยธานี เนเมียวสีหบดียกทัพขึ้นไปเมืองอุทัยธานีทางเรือตามแม่น้ำเจ้าพระยา จากนั้นขึ้นบกที่ชัยนาทแล้วเดินไปทางเมืองอุทัยธานีเก่า ปัจจุบันคือ อำเภอหนองฉางจากนั้นไปทางอำเภอลานสัก ซึ่งปัจจุบันคือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ต่อกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มุ่งไปยัง ด่านหนองหลวง (ตำบลหนองหลวง อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก) และด่านแม่กลอง (ตำบลแม่กลอง อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก) จากนั้นเนเมียวสีหบดีน่าจะเดินทัพที่มีเจ้าฟ้าอุทุมพรเลียบแม่น้ำเมยขึ้นไปทางเหนือ แล้วออกเมืองเมียวดีไปยังเมืองเมาะตะมะ
เมื่อนำทัพมาบรรจบกันที่เมืองเมาะตะมาแล้ว เนเมียวสีหบดีได้กวาดต้อนเชลยซึ่งเป็นพระราชวงศานุวงศ์และเชลยส่วนหนึ่งของกรุงศรีอยุธยาไปทางบก ส่วนทางเรือได้นำเรือพระที่นั่ง ปืนใหญ่ และสิ่งของต่าง ๆ ขึ้นไปถวายพระเจ้ามังระที่กรุงรัตนะปุระอังวะ แต่จากหลักฐานในคำให้การของมหาโค มหากฤช นายโค เป็นไพร่วัย 27 ปี ที่ถูกล่ามตามเจ้าฟ้าอุทุมพร ได้พลัดหลงกับเจ้าฟ้าอุทุมพรที่เมืองแปร แสดงให้เห็นว่าทรงถูกกวาดต้อนไปทางน้ำ เนื่องจากเมืองแปรเป็นเมืองที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำอิรวดีก่อนที่จะขึ้นไปถึงกรุงอังวะ เจ้าฟ้าอุทุมพรและพระราชวงศานุวงศ์และเชลยชาวอยุธยาและหัวเมืองใกล้เคียง ได้ถูกกวาดต้อนไปยังกรุงรัตนปุระอังวะ ก่อนถูกส่งไปอยู่ตามเมืองต่าง ๆ
บั้นปลายพระชนมชีพ
สิงหาคม พ.ศ. 2310 เมื่อเจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งทรงพระผนวช พระราชวงศานุวงศ์กรุงศรีอยุธยาและเชลย เดินทางไปถึงเมืองอังวะ เนเมียวเสนาบดีได้นำเข้าเฝ้าพระเจ้ามังระ จากนั้นพระราชวงศานุวงศ์ที่ประกอบด้วย พระมเหสี พระกนิษฐภคินี พระเชษฐภคินี พระราชธิดา พระราชนัดดา และพระภาคิไนยที่เป็นสตรี พระเจ้ากรุงอังวะโปรดให้ประทับในเขตพระราชฐาน ส่วนพระอนุชา พระราชโอรส พระราชนัดดา และพระภาคิไนยที่เป็นบุรุษ โปรดให้ประทับนอกเขตพระราชฐาน ส่วนขุนนางกรุงศรีอยุธยาและไพร่บ้านพลเมือง ก็ได้รับพระราชทานถิ่นที่พักอาศัย
เจ้าฟ้าอุทุมพรซึ่งทรงพระผนวชประทับอยู่ที่กรุงอังวะนั้น ปรากฏหลักฐานในคำบอกเล่าของชาวพม่าว่า ได้ประทับอยู่ที่วัดเยตะพัน (วัดมะเดื่อ) ทางใต้ของกรุงอังวะเป็นเวลา 16 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2310 ถึง 2325 และได้มีการสร้างพระพุทธรูปจากไม้มะเดื่อ
ปี พ.ศ. 2326 พระเจ้าปดุงแห่งราชวงศ์คองบอง ได้ย้ายราชธานีจากกรุงรัตนปุระอังวะไปยังกรุงอมรปุระ ดังนั้นพระราชวงศ์ของกรุงศรีอยุธยาซึ่งประทับอยู่ในพระราชวังจึงได้ย้ายไปยังพระราชวังแห่งใหม่ในกรุงอมรปุระด้วย ส่วนเจ้าฟ้าอุทุมพรไปประทับจำพรรษาที่ ปองเลไต๊ (ตึกปองเล) ปัจจุบันคือ วัดปองเล ในย่านตลาดระแหง กรุงอมรปุระ ปรากฏหลักฐานพม่าออกพระนามของพระองค์ว่า "เจ้าฟ้าทอกมหาเถระ"
พระบรมสถูป
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรากฏหลักฐานการกล่าวถึง พระบรมอัฐิพระเจ้าแผ่นดินสยามในพม่า ของพระเจ้าอุทุมพร ในบทพระนิพนธ์ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ในหนังสือเรื่อง เที่ยวเมืองพม่า ซึ่งทรงบันทึกเมื่อครั้งเสด็จเมืองพม่าครั้งที่ 2 ใน พ.ศ. 2478
29 มิถุนายน 2556 ทีมนักโบราณคดีไทยและพม่านำเสนอแผนบูรณปฏิสังขรณ์บริเวณสุสานที่ประดิษฐานพระสถูป บริเวณสุสานล้านช้าง อมรปุระ เมืองมัณฑะเลย์ ประเทศพม่า ไม่ไกลจากสะพานไม้สักอูเบ็ง ภายใต้งบประมาณดำเนินการราว 100 ล้านบาทหรือมากกว่านั้น ฝ่ายไทยจะบูรณะบริเวณพระสถูปบรรจุพระอัฐิซึ่งอาจจะใช้พื้นที่ราว 20 เอเคอร์ (50.5 ไร่เศษ) ในบริเวณสุสานเก่าแก่ที่ใช้มาหลายยุค ทั้งนี้เพื่อให้เป็นสวนประวัติศาสตร์ใช้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว โดยก่อนหน้านี้เดือนกุมภาพันธ์ 2556 เมื่อทีมนักโบราณคดีพม่าและไทยได้พบบาตรวางบนพานแว่นแก้ว มีฝาประดับโลหะแวววาวและทำลวดลายคล้ายมุก มีร่องรอยปิดทองคำเปลว ข้างในบรรจุเศษผ้าเหลืองของพระสงฆ์ สิ่งของอื่น ๆ อีกหลายรายการรวมทั้งอัฐิที่เหลือจากการเผา หลักฐานเหล่านี้นักโบราณคดีเชื่อว่าเป็นของสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร ข้อสันนิษฐานเกิดจากการพิจารณารูปพรรณสัณฐานไม่ได้ว่าเป็นแบบมอญ หรือพม่า คนเฒ่าคนแก่ในย่านนั้นก็เรียกสถูปนี้ว่า "โยเดียเซดี" (Yodia Zedi) แปลว่า สถูปอยุธยา สิ่งชี้ชัดสถูปบรรจุพระบรมอัฐิสมเด็จเจ้าฟ้าอุทุมพร ภายในสุสานลินซิน เพราะ พบหลักฐานที่บ่งชี้ได้คือสุสานลินซินกง เป็นสุสานสำหรับชนชั้นสูงชาวต่างชาติเท่านั้น มีอิฐที่ใช้สร้างสถูปเป็นชนิดเดียวกับสร้างเมืองอมรปุระ ภาชนะทรงบาตรที่ใช้บรรจุพระบรมอัฐินั้น เป็นเครื่องเคลือบดินเผายุคอมรปุระ ซึ่งเป็นยุคที่สมเด็จพระเจ้าอุทุมพรสวรรคต และมีลักษณะภาชนะทรงบาตรตั้งอยู่บนพานแว่นฟ้า ประดับตกแต่งสวยงาม ซึ่งใช้กับเจ้านายชั้นสูงหรือพระมหากษัตริย์เท่านั้น นอกจากนี้ยังพบพระบรมอัฐิ ที่มีสายรัดประคดห่ออยู่ในผ้าจีวร แสดงให้เห็นว่านอกจากเป็นเจ้านายชั้นสูงหรือพระมหากษัตริย์ ยังเป็นพระสงฆ์หรือมหาเถระชั้นผู้ใหญ่
อย่างไรก็ดี มีข้อโต้แย้งว่าเป็นพระบรมสถูปสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรหรือไม่ ทิน มอง จี เห็นว่า น่าจะเป็นสถูปบรรจุอัฐิธาตุของบุคคลผู้มีความสำคัญในช่วงเวลานั้น ที่อาจจะเป็นชาวล้านช้างหรือชาวโยดายาที่ถูกกวาดต้อนมากับการสงครามในสมัยราชวงศ์อลองพญา จากการให้สัมภาษณ์เมื่อปี 2557 นายพิเศษ เจียจันทร์พงษ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านโบราณคดี กรมศิลปากร เห็นว่า พระเจดีย์บรรจุพระบรมอัฐิพระเจ้าอุทุมพรควรตั้งอยู่ที่เมืองซะไกง์ ซึ่งอยู่ฝั่งตรงข้ามกับเมืองรัตนปุระอังวะ มากกว่าเมืองมัณฑะเลย์ นายเอนก สีหามาตย์ อธิบดีกรมศิลปากร เห็นว่า ด้วยหลักฐานและเอกสารยังไม่ชัดเจน จึงไม่อาจสรุปได้ว่า สถูปองค์ดังกล่าวเป็นที่บรรจุพระบรมอัฐิหรือไม่ ควรจะมีการศึกษาให้รอบด้านก่อน เช่นสืบค้นจากครอบครัวเชื้อสายไทยที่ยังคงตั้งถิ่นฐานอยู่โดยไม่อพยพไปอยู่ที่อื่น รวมไปถึงตรวจสอบเอกสารจากหอจดหมายเหตุในมัณฑะเลย์ ย่างกุ้ง อินเดีย และอังกฤษ นิติ แสงวัณณ์ นักโบราณคดีเชี่ยวชาญ ที่ได้ลงไปสำรวจพื้นที่จริงและได้แสดงความเห็นจากรายงานสรุป พบว่า เอกสารที่ภาคเอกชนอ้างถึงว่าสถูปองค์นี้บรรจุพระบรมอัฐิ ที่จริงแล้วรายงานไม่ได้บอกรายละเอียดขนาดนั้น และตั้งข้อสังเกตว่า ทำไมจึงชื่อ "ลินซินกง" ซึ่งแปลว่า สุสานล้านช้าง ทำไมถึงไม่เรียก "โยเดียกง" และยังกล่าวว่า รายงานที่ทางกลุ่มทำงานเอกชนส่งมาให้กรมศิลปากรพิจารณา เห็นว่าเป็นการเขียนที่ไม่สุจริต เป็นการโน้มน้าวในข้อมูลในสิ่งที่อยากให้คนอื่นเชื่อ โดยไม่กล่าวถึงว่าหลักฐานที่พบ เช่น ภาชนะ บาตร มาได้อย่างไร และยังถือว่ารายงานจากเอกชนฉบับนี้ ไม่ถือเป็นรายงานทางโบราณคดี เพราะไม่มีการอ้างอิงกระบวนการทำงานอย่างเป็นระบบตั้งแต่ต้นจนจบ เช่น ไม่บอกกำหนดอ้างอิง ไม่บอกพิกัดที่ตั้ง ไม่บอกลักษณะการขุด เป็นต้น
ผลสืบเนื่อง
หมู่บ้านที่อยู่รอบเมืองมัณฑะเลย์ ในปัจจุบัน มีชื่อว่า "มินตาซุ" แปลว่า "เยี่ยงเจ้าชาย" และก็ยังคงมีหลักฐานปรากฏถึงวัฒนธรรมไทยอยู่ เช่น ประเพณีการขนทรายเข้าวัดในวันสงกรานต์ หรือการตั้งศาลบูชาพ่อปู่ หรือ หัวโขน เป็นต้น แม้ผู้คนในหมู่บ้านนี้จะไม่สามารถพูดไทยหรือมีวัฒนธรรมไทยเหลืออยู่แล้วก็ตาม แต่ก็เป็นที่รับรู้กันว่าบรรพบุรุษของพวกเขาเป็นเชลยมาจากไทย ปัจจุบันคนไทยกลุ่มนี้มีชื่อเรียกว่า "โยเดีย" (Yodia)
กระถินพิมาน
กระถินพิมาน เป็นพืชในวงศ์ถั่ว (Fabaceae) วงศ์ย่อยสีเสียด (Mimosoideae) พบได้ในป่าเบญจพรรณ
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ผลสืบเนื่อง
พระเจ้ามังระให้คนไทยที่ถูกกวาดต้อนไปลำดับเรื่องราวในพงศาวดารไทยจดบันทึกไว้และพระองค์ได้เป็นผู้ให้ปากคำเรื่องประวัติศาสตร์อยุธยาแก่พม่า ต่อมาเมื่ออังกฤษยึดพม่าในปี พ.ศ. 2492 พบหนังสือเล่มนี้อยู่ในหอหลวงพระราชวังมัณฑะเลย์ มีชื่อว่า "คำให้การขุนหลวงหาวัด" ต้นฉบับเดิมเป็นภาษามอญ ได้นำมาไว้ที่หอสมุดเมืองร่างกุ้ง ต่อมาหอวชิรญาณได้ขอคัดลอกมาแปลเป็นฉบับภาษาไทย โดยใช้ชื่อว่า คำให้การชาวกรุงเก่า เพราะเห็นว่าเป็นคำให้การของคนไทยที่ถูกกวาดต้อนไปหลายคน ไม่ใช่เจ้าฟ้าอุทุมพรเพียงพระองค์เดียว สำหรับคำให้การขุนหลวงวัดประดู่ทรงธรรมก็ตั้งชื่อตามสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร เพราะเข้าใจว่าเป็นคำให้การของพระองค์
พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระพุทธรูปปางเปิดโลกเพื่ออุทิศพระราชกุศลถวายแก่สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้หล่อฐานชั้นล่างแล้วให้กาไหลทอง พร้อมจารึกข้อความเพื่อทรงอุทิศพระราชกุศลถวาย ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ที่หอราชกรมานุสร วัดพระศรีรัตนศาสดาราม นอกจากนี้ยังพบพระพุทธรูป 2 องค์ คือ พระพุทธรูปเจ้าฟ้าเอกทัศน์ เจ้าฟ้าอุทุมพร ที่วัดท่าสำเภาเหนือ จังหวัดพัทลุง เป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องอย่างใหญ่ศิลปะอยุธยาตอนปลาย พระพุทธรูปเจ้าฟ้าอุทุมพร เป็นพระพุทธรูปสำริด ประทับยืน พระหัตถ์ ปางประทานอภัย ขนาดองค์ย่อมกว่าพระพุทธรูปเจ้าฟ้าเอกทัศน์
กระถินพิมาน
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
กระถินพิมานเป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ ขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 5-15 ม. พุ่มเรือนยอดโปร่งแผ่กว้างคล้ายรูปร่ม กิ่งอ่อนมีขนหนาแน่น ตามกิ่งมีหูใบแปลงรูปเป็นหนามแหลมแข็ง ยาวได้ถึง 4.5 ซม. ใบเป็นใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงสลับ แกนกลางใบประกอบยาว 3-9 ซม. ก้านใบประกอบยาว 0.6-1 ซม. มีต่อมขนาดใหญ่ที่ปลายก้านใบประกอบตรงรอยต่อระหว่างแขนงคู่ล่างสุด ใบประกอบแยกแขนง 7-23 คู่ ยาว 0.9-2.5 ซม. แต่ละแขนงมีใบย่อย 20-50 คู่ เรียงตรงข้ามชิดกัน ใบย่อยรูปขอบขนาน กว้างประมาณ 1 มม. ยาว 2-3 มม. ปลายมน โคนเบี้ยว แผ่นใบมีขนทั้ง 2 ด้าน ไม่มีก้านใบย่อย ดอกออกเป็นช่อแบบกระจุกแน่น ออกเดี่ยว ๆ ตามง่ามใบ 1-4 ช่อ กลิ่นหอมอ่อน ก้านช่อดอกยาว 1-2.5 ซม. มีขน ดอกเล็กสีขาว มีจำนวนมาก ออกชิดกันแน่นบนแกนช่อกลมคล้ายช่อดอกกระถิน เมื่อบานเต็มที่ เส้นผ่านศูนย์กลางช่อดอก 0.9-1.3 ซม. กลีบเลี้ยงและกลีบดอก 4-5 กลีบ เล็กมาก ติดกันเป็นหลอดสั้น ๆ เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก ผลเป็นฝักแบนแคบรูปขอบขนาน กว้าง 0.8-1.1 ซม. ยาว 9-12 ซม. ฝักแก่สีน้ำตาล โค้งงอ มีหลายเมล็ด เมล็ดรูปไข่ กว้าง 5-6 มม. ยาว 7-9 มม.
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
วัฒนธรรมสมัยนิยม
มีการนำพระราชประวัติมาสร้างเป็นนวนิยาย ละครโทรทัศน์ และภาพยนตร์อิงประวัติศาสตร์ ที่มีเรื่องราวในช่วงปลายกรุงศรีอยุธยาถึงช่วงเสียกรุงอยู่หลายเรื่อง อย่างเช่น สายโลหิต, ฟ้าใหม่, ขุนรองปลัดชู และ ศรีอโยธยา
สำหรับ สายโลหิต เป็นนวนิยายของโสภาค สุวรรณ ผ่านตัวละครขุนไกรและดาวเรือง สร้างเป็นละครโทรทัศน์แล้ว 4 ครั้ง สำหรับในฉบับปี 2561 ที่ออกฉายทางช่อง 7 บทสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร แสดงโดยเพชรฎี ศรีฤกษ์ ส่วนละครเรื่อง ฟ้าใหม่ ออกฉายในปี พ.ศ. 2547 สร้างจากบทประพันธ์ของศุภร บุนนาค ผู้รับบทเป็นสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร คือ ดนุพร ปุณณกันต์ ภาพยนตร์ไทย ในปี พ.ศ. 2554 เรื่อง ขุนรองปลัดชู หรือชื่อเต็มว่า ขุนรองปลัดชู วีรชนคนถูกลืม มีเรื่องราวเกี่ยวกับขุนรองปลัดชู ขุนนางระดับล่างของวิเศษไชยชาญ เรื่องนี้ผู้รับบทเป็นสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร คือ นพเก้า พุ่มคล้าย และละครในปี 2560 เรื่อง ศรีอโยธยา กำกับโดยหม่อมหลวงพันธุ์เทวนพ เทวกุล ดำเนินเรื่องผ่าน 3 รัชกาล โดยได้เพ็ญเพ็ชร เพ็ญกุล รับบทเป็นสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
กระถินพิมาน
ประโยชน์
เปลือกต้นมีสารแทนนิน ใช้ฟอกหนังสัตว์ได้ นอกจากนี้ เปลือกต้นยังใช้ทำเป็นเชือก เนื้อไม้ใช้ทำอุปกรณ์ต่าง ๆ และเป็นเชื้อเพลิงได้
สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร
ทัศนะ
ในทัศนะของศาสตราจารย์สุเนตร ชุตินธรานนท์ นักประวัติศาสตร์ และอดีตอาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มีความเห็นว่า ในประวัติศาสตร์ช่วงปลายกรุงศรีอยุธยา เรื่องราวที่ถูกบันทึก ผลิตซ้ำ และเล่าผ่านบทบาทและความสำคัญของผู้นำยุคเสียกรุงและกู้กรุง ไม่ว่าจะเป็นสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ สมเด็จพระเจ้าตากสิน และพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก หากแต่หนึ่งในรัฐบุรุษสำคัญของยุคผลัดเปลี่ยนแผ่นดินซึ่งมีบทบาทสำคัญไม่รองราชาผู้ปราชัย กล่าวกันว่า "พระเจ้าอุทุมพรทรงได้เป็นวีรบุรุษที่ถูกลืม หากแต่พระองค์ไม่ได้รับความสนใจเพียงพอจากนักวิชาการช่วงหลังที่ตัดสินความสำคัญของผู้ครองแผ่นดินยุคเปลี่ยนผ่าน ผ่านผลแพ้ชนะของสงครามรบพม่าในปี พ.ศ. 2309–2310 เมื่อนำการปราชัยของกรุงศรีอยุธยามาเป็นตัวตั้ง ความสำคัญของพระเจ้าอุทุมพรก็ถูกลดทอนลงด้วยพระองค์ถูกตัดสินว่าไม่เป็นผู้เห็นแก่ประโยชน์ของชาติบ้านเมือง เพราะมิยอมลาพระผนวชออกมารบป้องกันพระนคร จนดูประหนึ่งว่าการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งนั้นส่วนหนึ่งเป็นผลจากการที่กรุงปราศจากพระเจ้าอุทุมพรมาช่วยบัญชาการรบ"
อ้างอิง
ทิน มอง จี, มิกกี ฮาร์ต และปองขวัญ สุขวัฒนา ลาซูส (ซึ่งน่าจะอ้างอิงจากมิกกี ฮาร์ต) อธิบายว่าภาพนี้น่าจะเป็นสมเด็จพระเจ้าอุทุมพร (แม้ตามต้นฉบับเอกสารการบันทึกราชสำนักพร้อมด้วยภาพเขียน บันทึกโดยจอ เทง ราชเลขาธิการและพระราชนัดดาในพระเจ้าปดุง จะบันทึกไว้ว่า "ในรัชกาลสมเด็จพระไปยกาธิราชช้างเผือก [คือพระเจ้ามังระ] เมืองรัตนปุรตติยธานี [อังวะ] ไปตีกรุงศรีอยุธยา สามารถตีกรุงศรีอยุธยาและจับพระมหากษัตริย์อัญเชิญมาที่พม่า ในรัชสมัยของพระอนุชาในสมเด็จพระไปยกาธิราชช้างเผือก [พระเจ้าปดุง] สมัยอมรปุระ เสด็จมาประทับที่อมรปุระและสวรรคตในสมณเพศ ทำพิธีพระศพและถวายพระเพลิงที่สุสานลินซิงกง ภาพนี้คือ พระเจ้าเอกาทัสส์ "
ดูเพิ่ม
​
งูหลามบอล
ข้อมูลทั่วไป
อุปนิสัย งูหลามบอลเป็นงูที่มีนิสัยไม่ดุร้ายก้าวร้าว เมื่อพบกับศัตรูจะขดตัวกลมคล้ายลูกบอล จึงเป็นที่มาของชื่อ และอาหารจะกินแต่เฉพาะหนูและสัตว์ฟันแทะเท่านั้น ซึ่งแตกต่างจากงูหลาม งูเหลือม ชนิดอื่น ๆ การแพร่พันธุ์ จะกระทำในฤดูใบไม้ผลิ หรือหลังจากฤดูหนาว โดยมักเป็นช่วงปลายปี โดยตัวผู้จะเลื้อยคลอเคลียกับตัวเมียไปทางด้านข้าง ใช้หางเขี่ยคลอเคลียไปบนหลังตัวเมีย มีการใช้เทคนิค นวดตัวเมียโดยใช้สเปอร์และปลายหาง เมื่อเป็นที่ถูกใจตัวเมียจะม้วนหางขึ้นเพื่อให้ตัวผู้ได้ผสมพันธุ์  จากนั้น 1-4 เดือนต่อมา ตัวเมียจะออกไข่ ประมาณ 5-8 ฟอง ในการกกไข่ ตัวเมียทำหน้าที่เพียงป้องกันไข่ ไม่ได้ใช้การสั่นของกล้ามเนื้อเพื่อกระตุ้นไข่หรือให้ความอบอุ่น ในขณะที่เป็นลูกงูนั้น การลอกคราบจะถี่มากช่วงปีแรกเฉลี่ยเดือนละครั้ง
โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง
โรงเรียนปราจิณราษฎรอำรุง (Prachinratsadornamroong School ; อักษรย่อ : ป.ร.อ. / P.R.A.) รู้จักกันทั่วไปว่า ป.ร.อ. เป็นโรงเรียนรัฐบาล ประเภทสหศึกษา ระดับชั้นมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสหวิทยาเขตทวารวดี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปราจีนบุรี นครนายก (ชื่อเดิม : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 7) สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ตั้งอยู่เลขที่ 880 ถนนปราจีนอนุสรณ์ ตำบลหน้าเมือง อำเภอเมืองปราจีนบุรี จังหวัดปราจีนบุรี
งูหลามบอล
ข้อมูลทั่วไป
จากอุปนิสัยที่ไม่ดุร้ายและสีสันลวดลายที่สวยงาม ทำให้งูหลามบอลเป็นสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับต้น ๆ ชนิดหนึ่งของผู้ที่ชื่นชอบสัตว์เลื้อยคลาน โดยสามารถเลี้ยงได้ในตู้กระจกหรือกล่องพลาสติก อีกทั้งสามารถเพาะขยายพันธุ์ในที่เลี้ยงได้เพื่อให้ได้ลวดลายสีสันที่แตกต่างแปลกออกไปด้วยหลักของสัณฐานวิทยา ซึ่งงูตัวที่มีสีสันหรือลวดลายสวยงามแตกต่างไปจากตัวอื่นทั่วไป จะมีสนราคาแพงกว่าปกติมาก
เทพปกรณัมกรีก
งูหลามบอลได้ถูกกล่าวถึงในเทพปกรณัมกรีกไว้ว่า เมื่อ มหาเทพซูสได้มีจิตปฏิพัทธ์ต่อ นางเลโต ทำให้ เทพีฮีรา มเหสีเอกเกิดความหึงหวงจึงกลั่นแกล้งด้วยการส่ง งูหลามบอลที่เลี้ยงไว้ไปตามรังควาน นางจึงต้องอุ้มครรภ์หนีซอกซอนไปจนถึง เกาะดีลอส (Delos) โปเซดอน มีความสงสารบันดาลให้เกาะผุดขึ้นในทะเล เพื่อให้นางได้ประสูติ เทพอพอลโล กับ เทพีอาร์เตมิส บนเกาะนั้น ทันทีที่ประสูติจากครรภ์มารดา เทพอพอลโล ก็จับงูหลามบอลฆ่าทิ้งเสีย จึงได้รับการขนานนามว่า ไพธูส (Pytheus) ซึ่งแปลว่า “ผู้สังหารงูหลาม”
ไมโทคอนเดรีย
ไมโทคอนเดรียน (mitochondrion;, พหูพจน์: ไมโทคอนเดรีย; mitochondria) เป็นออร์แกเนลล์ประเภทกึ่งอิสระ (semi-autonomous) ที่มีเยื่อหุ้มสองชั้น พบในสิ่งมีชีวิตยูแคริโอตโอตส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตามบางเซลล์ในบางสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์อาจไม่มีไมโทคอนเดรียก็ได้ (เช่นเซลล์เม็ดเลือดแดงที่โตเต็มวัยในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม) ส่วนในสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวจำนวนหนึ่ง เช่น  microsporidia, parabasalids และ diplomonads ล้วนแล้วแต่ได้ลดขนาดหรือแปลงไมโทคอนเดรียไปเป็นโครงสร้างอื่น ๆ  จนถึงปัจจุบัน มีการค้นพบยูคารีโอตชนิดเดียวเท่านั้น (Monocercomonoides) ที่ปราศจากไมโทคอนเดรียโดยสิ้นเชิง และสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์เพียงชนิดเดียว (Henneguya salminicola) ที่ปราศจากออร์แกเนลล์ใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับไมโทคอนเดรียโดยสิ้นเชิง อันเกี่ยวเนื่องกันกับการสูญเสียจีโนมที่เกี่ยวข้องกับไมโทคอนเดรียไปเลยโดยสิ้นเชิง
คำว่าไมโทคอนเดรียนนั้นมากจากภาษากรีก “ไมโตส” (μίτος, mitos) แปลว่าเชือก "thread") และ “ชอนดริออน” (χονδρίον, chondrion) แปลว่าเมล็ดหรือกรานูล ("granule") ไมโทคอนเดรียผลิตส่วนใหญ่ของอะดีโนซีนไตรฟอสเฟต (ATP) ภายในเซลล์ ซึ่งใช้เป็นแหล่งพลังงานเคมีของเซลล์ จึงมักเรียกไมโทคอนเดรียกันว่าเป็น “โรงไฟฟ้าของเซลล์” (powerhouse of the cell)