cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
วัดสนามช้าง
วัดสนามช้างตั้งเมื่อ พ.ศ. 2435 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2504 หลวงพ่อถึก (พระครูประดิษฐ์สุตาคม) อดีตเจ้าอาวาสวัดสนามช้าง เจ้าคณะอำเภอบางคล้า ซึ่งเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวบ้านและพุทธศาสนิกชนในอำเภอบางคล้า เมื่อ พ.ศ. 2509 ท่านส่งเสริมให้มีการบรรพชาสามเณรภาคฤดูร้อน และสร้างโรงเรียนวัดสนามช้างอีกด้วย โดยมีอาคารเรียนหลังแรกสร้างเมื่อ พ.ศ. 2481 (ปัจจุบันรื้อถอนไปแล้ว) ทั้งยังเป็นพระครูผู้นำในการรวบรวมทุนทรัพย์ เพื่อจัดสร้างอุโบสถ กุฏิ หอสวดมนต์ รวมทั้งศาสนสถาน ภายในวัดสนามช้างอีกมากมาย
ภายในวัดมีวิหารพระครูประดิษฐ์สุตาคม (หลวงพ่อถึก) ซึ่งภายในมีรูปปั้นของหลวงพ่อถึก
ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง
ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง เป็นเครื่องมือที่ใช้ยิงลำน้ำความเร็วสูง มักใช้ในการดับเพลิง การล้างยานพาหนะขนาดใหญ่ การปราบจลาจล และการทำเหมือง
สำหรับในการปราบจลาจลนั้น รถที่ติดตั้งปืนฉีดน้ำแรงดันสูงมีใช้ครั้งแรกในประเทศเยอรมนีเริ่มตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1930 ในสมัยใหม่ ผู้ควบคุมปืนดังกล่าวไม่ต้องไปเผชิญหน้ากับเหตุจลาจล โดยสามารถควบคุมได้จากในยานพาหนะโดยใช้จอย ปืนฉีดน้ำแรงดันสูงที่ใช้เพื่อปราบจลาจลนั้นยังมีผลิตอยู่ในสหรัฐและสหราชอาณาจักร แต่ส่วนใหญ่ส่งออกไปยังประเทศแอฟริกาและเอเชียบางประเทศ
ในเรื่องความปลอดภัย การใช้ปืนฉีดน้ำแรงดันสูงอาจทำให้ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตได้ โดยมีบันทึกผู้เสียชีวิตในประเทศอินโดนีเซีย ซิมบับเว ตุรกี ยูเครน และเกาหลีใต้ ปืนดังกล่าวยังผลักผู้ถูกยิงกระแทกพื้นและทำให้เสื้อผ้าฉีกขาด ในปี 2010 ดีทริช วักแนร์ วิศวกรชาวเยอรมัน ถูกปืนฉีดน้ำแรงดันสูงทำให้หนังตาและจอประสาทตาได้รับบาดเจ็บ ทำให้ตาบอดเกือบสนิท
พระเกตุ
พระเกตุ (เทวนาครี: केतु เกตุ) เป็นเทวดานพเคราะห์องค์หนึ่ง ในคติไทย พระเกตุถูกสร้างขึ้นมาจากพระศิวะทรงนำพญานาค ๙ ตัว บดป่นเป็นผง ห่อผ้าสีทอง ประพรมด้วยน้ำอมฤต แล้วเสกได้เป็นพระเกตุ มีพระวรกายสีทอง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงพญานาคเป็นพาหนะ ประจำอยู่ทิศเบื้องกลาง บ้างก็ว่า พระเกตุเกิดจากหางของพระราหู เนื่องจากพระราหูแอบไปขโมยน้ำอมฤตที่เทวดาได้กวนไว้ดื่ม พระวิษณุโกรธจึงขว้างจักรตัดเอวพระราหู เดชะฤทธิ์น้ำอมฤต พระราหูจึงไม่ตาย และกลับไปยังวิมานเดิม หางที่ขาดนั้นเองก็กลายเป็นพระเกตุ ประจำอยู่ทิศเบื้องกลาง ให้ผลเป็นกลาง ๆ ในการพยากรณ์ จึงไม่นิยมพิจารณาพระเกตุมากนัก
ในคติฮินดู พระเกตุ เป็นน้องชายของพระราหู ที่เกิดจากท้าววิประจิตติ กับนางสิงหิกา แต่ส่วนมากนิยมว่า พระเกตุเป็นส่วนลำตัวของพระราหูที่ถูกจักรตัดออกไป พระราหูจึงมีแต่หัว ส่วนพระเกตุมีแต่ลำตัวที่ไม่มีหัว บ้างก็ว่าพระศุกร์ได้นำนาคมาผ่าเป็น ๒ ส่วน เพื่อมาต่อให้ราหูและเกตุ พระราหูมีหัวเป็นอสูรตัวเป็นเทพนาค พระเกตุมีหัวเป็นเทพนาคตัวเป็นอสูร
ลักษณะของพระเกตุ ในคติไทย เป็นเทพบุรุษมีกายสีทอง มี ๒ กร ทรงพระขรรค์เป็นอาวุธ สวมมงกุฎยอดชัย สวมอาภรณ์สีทอง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงพญานาคเป็นพาหนะ ในคติฮินดู เป็นเทพอสูรมีกายสีส้มทองดังดอกทองกวาว กายใหญ่ มีเศียรใหญ่ นัยน์ตาสีแดงเลือด บ้างก็ว่าสีน้ำตาล มี มี ๔ กร ทรงธง คทา ดาบ โล่ ฯลฯ สวมมงกุฎทองคำ มีรัศมีสีแดง สวมอาภรณ์สีทองและสีแดง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำและแก้วโกเมน ทรงนกอินทรีเป็นพาหนะ บ้างก็วาดพระเกตุเป็นครึ่งอสูรครึ่งนาค บ้างก็วาดพระเกตุเป็นครึ่งอสูรครึ่งนาค แต่หัวขาด พระเกตุ ยังมีนามอื่นๆอีก อาทิ เช่น พระโฆระ,พระสถูลศิระ,พระธวชากฤติ,พระมหาภีติกร,พระจิตรวรรณ,พระรักตเนตร,พระมหาสูร,พระกรูระกัณฐ์,พระโกรธนิธิ,พระอันตยเคราะห์,พระคทาปาณี,พระมันทสขา ฯลฯ
ในโหราศาสตร์ไทย พระเกตุถูกแทนด้วยสัญลักษณ์ ๙ (เลขเก้าไทย) มีอัตราการจรในแต่ละราศีประมาณสองเดือน โคจรย้อนจักรราศีเช่นเดียวกับราหู แต่ไม่ได้เล็งกับราหูตลอดเวลาเช่นทางสากลและอินเดีย โดยในส่วนของเกตุมีความสัมพันธ์กับจันทร์ จึงเป็นปัจจัยที่มีความหมายที่คล้ายกับจันทร์ส่วนหนึ่งคือความหวั่นไหว อ่อนไหวได้ง่าย แต่ว่าเป็นขั้นสูงของจันทร์ที่ละเอียดกว่า จึงแทนด้วยสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่รับรู้ได้ด้วยใจ และเมื่อเกตุไปกุมกับดาวเคราะห์ใดๆ จะทำให้ดาวนั้นเพิ่มการตอบสนองจากการถูกกระทบมากขึ้น เช่นการเกิดอารมณ์ร่วมกับเหตุการณ์อันเกิดจากดาวที่จรมากระทบได้มากขึ้นกว่าเดิม ซึ่งมีสิ่งที่เกิดดุจดังเลข ๙ ที่มีลักษณ์ที่ดุจดังน้ำหรือเปลวไฟที่มีอาการสั่นไหวนั่นเอง
พระเกตุเมื่อเทียบกับความเชื่อทางตะวันตกแล้ว เทียบได้กับโพไซดอนตามเทพปกรณัมกรีก และเนปจูนตามเทพปกรณัมโรมัน
ส่วนเกตุทางสากลและอินเดียคือจุดตัดของวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์ตัดกับดวงจันทร์โคจรรอบโลก คือช่วงที่เป็นจุดตัดที่มีทิศทางการโคจรของดวงจันทร์จากที่อยู่ทิศใต้ของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์กำลังเดินขึ้นไปทางทิศเหนือของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์
พระราหู
พระราหู(เทพความหลงผิด) (राहु ราหู) เป็นเทพกายอสูรและเทวดานพเคราะห์องค์หนึ่งตามคติของศาสนาฮินดูและศาสนาพุทธ
กำเนิด
การกำเนิดของพระราหูมี ๔ ตำนานคือ
๑. ในฤคเวท พระราหู เป็นทานพนามว่า สวรรภานุ เกิดรู้สึกอิจฉาพระอาทิตย์ จึงจับพระอาทิตย์กลืนไว้ พระอินทร์จึงใช้จักรตัดหัวสวรรภานุและปลดปล่อยพระอาทิตย์ออกมา
๒. ในพุทธศาสนา พระราหู มีนามว่า พระอสุรินทราหู เป็นอุปราชคู่กับท้าวพรหมทัตตาสูร ยังเป็นโอรสท้าวเวปจิตติอสุรบดินทร์ผู้ครองอสูรพิภพ พระอสุรินทราหูได้ปกครองอสูรทางทิศเหนือ มีพละกำลังกล้าแกร่งมากกว่าอสูรทั้งหมด เป็นเทวดาตระกูลเนวาสิก ที่มีท้าวเวปจิตติเป็นใหญ่ ต่อมาท้าวสักกะได้ยึดอำนาจและขับไล่พวกเทวดาตระกูลเนวาสิก ลงมาจากเขาพระสุเมรุในขณะที่กำลังเมาสุรา ทำให้พวกเทวดาเหล่านี้ประกาศตนใหม่ว่าเป็นพวกอสุรา หรือ อสูร และสร้างเมืองอสูรขึ้นในหุบเขาตรีกูฏ ใต้เขาพระสุเมรุ นอกจากและยังเป็นพระโพธิสัตว์ที่จะได้เป็นพระพุทธเจ้าในอนาคตอีกด้วย
๓. ในคติไทย พระศิวะสร้างพระราหูขึ้นมาจากการที่ทรงนำหัวผีโขมด ๑๒ หัว บดป่นเป็นผง ห่อผ้าสีทอง (บางตำราก็ว่า ห่อผ้าสีทองสัมฤทธิ์) แล้วประพรมด้วยน้ำอมฤต เสกได้เป็นพระราหู มีสีวรกายสีนิลออกไปทางทองสัมฤทธิ์ มีวิมานสีนิลอยู่ในอากาศ ประจำอยู่ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ (ทิศพายัพ) และแสดงถึงอักษรวรรค ย (ย ร ล ว) เรียกว่า คชนาม
๔. ในคติฮินดู พระราหูเป็นโอรสของท้าววิประจิตติ ราชาแห่งเหล่าทานพ และนางสิงหิกา น้องสาวของราชาแทตย์หิรัณยกศิปุ เมื่อเกิดมามีกายเป็นอสูรและมีหางเป็นนาค
ตามนิทานพื้นบ้าน ในอดีตชาติ พระราหูได้เกิดมาเป็นน้องร่วมท้องเดียวกันกับเทวดานพเคราะห์อีกสององค์ คือ พระอาทิตย์และพระจันทร์ โดยพระราหูเกิดเป็นน้องสุดท้อง ครั้งหนึ่ง พระราหูได้ร่วมทำบุญถวายพระที่มารับบิณฑบาตร่วมกับพี่ทั้งสองคน พระอาทิตย์ตักบาตรในครั้งนั้นด้วยภาชนะทอง พระจันทร์ตักบาตรด้วยภาชนะเงิน ส่วนพระราหูตักบาตรด้วยภาชนะที่ทำมาจากกะลามะพร้าว เมื่อทั้ง ๓ พี่น้องได้มาเกิดเป็นเทวดานพเคราะห์ พระอาทิตย์จึงมีรัศมีและวรรณะเปล่งปลั่งดุจทองคำ พระจันทร์มีรัศมีและวรรณะเป็นสีขาวสว่างดุจเงิน และพระราหูมีรัศมีและวรรณะเป็นสีนิลออกไปทางทองสัมฤทธิ์ (แต่ในบางตำราก็ว่ากายของพระราหูนั้นมีสีดำบ้าง สีเขียวบ้าง สีทองบ้าง แตกต่างกันไป)
พระราหูเป็นเทวดานพเคราะห์ประเภทบาปเคราะห์ ให้ผลในทางลุ่มหลงมัวเมา ฝักใฝ่ในทางด้านมืด พระราหูเป็นมิตรกับพระเสาร์และเป็นศัตรูกับพระพุธอันมีเหตุตามนิทานชาติเวร เล่าว่า พระราหูเกิดเป็นคฤหบดี พระเสาร์เกิดเป็นพ่อค้า พระจันทร์เกิดเป็นคนจนผู้ยากไร้ พระพุธเกิดเป็นสุนัขในบ้านคฤหบดี คนจนได้ไปยืมเงินของคฤหบดี แต่ไม่มีเงินใช้หนี้จึงต้องหนีไป วันหนึ่งพ่อค้าผู้เป็นเพื่อนของคฤหบดี ได้มาพบคนจนเข้าจึงนำเรื่องไปแจ้งกับคฤหบดี สุนัขที่เฝ้าบ้านได้ฟังแล้วเกิดสงสารคนจนจึงเข้าขบกัดคฤหบดีจนไม่สามารถไปตามจับคนจนได้ ตั้งแต่นั้น พระราหูจึงเป็นมิตรกับพระเสาร์ ส่วนพระพุธเป็นศัตรูกับพระราหู และพระพุธเป็นมิตรกับพระจันทร์ จากตำนานนี้ผู้ใดที่เกิดวันพุธกลางคืนแล้วพระเสาร์โคจรเข้าสู่ดวงชะตา จะมีมิตรสหายเกื้อหนุน ได้ลาภยศทรัพย์สินเงินทอง ได้ยศศักดิ์แลเชื่อเสียง หากพระพุธโคจรเข้าสู่ดวงชะตา จะถูกลอบทำร้าย มีเหตุให้เสียทรัพย์
สาเหตุที่พระราหูมีกายเพียงครึ่งท่อน
มีเรื่องเล่าว่า เมื่อครั้งที่เหล่าเทวดาได้ทำพิธีกวนเกษียรสมุทรเพื่อให้ได้น้ำอมฤตนั้นมีทั้งเทวดาและอสูรทั้งหลายเข้าร่วมทำพิธี พระราหูได้แอบอยู่ในกลีบเมฆ เมื่อทำพิธีสำเร็จ เหล่าเทพและอสูรได้ยื้อแย่งน้ำอมฤตกัน พระวิษณุทรงแปลงกายเป็นนางโมหิณี เพื่อแบ่งน้ำอมฤต พระราหูจึงรีบแปลงกายเป็นเทวดา แล้วลอบดื่มน้ำอมฤตที่เกิดขึ้นนั้น พระอาทิตย์และพระจันทร์ได้เห็นเข้าจึงรีบเอาความนั้นไปทูลบอกพระวิษณุ พระวิษณุทรงทราบจึงขว้างจักรสุทรรศนะตัดไปถูกกลางตัวพระราหูขาดกลายเป็นสองท่อน แต่ด้วยว่าน้ำอมฤตที่พระราหูได้ดื่มนั้นไหลไปจนถึงกลางตัวพระราหูแล้วพอดี ครึ่งบนของพระราหูที่ถูกตัดออกจึงกลายเป็นอมตะ ส่วนครึ่งล่างนั้นได้กลายมาเป็นพระเคราะห์องค์ที่ ๙ แห่งเหล่าเทวดานพเคราะห์ ก็คือ พระเกตุ แต่ถ้าในทางคติฮินดู จักรนั้นตัดที่คอของราหู ส่วนหัวคือพระราหู ส่วนตัวคือพระเกตุ บ้างก็ว่าพระศุกร์ได้นำนาคมาผ่าเป็น ๒ ส่วน เพื่อมาต่อให้ราหูและเกตุ พระราหูมีหัวเป็นอสูรตัวเป็นเทพนาค พระเกตุมีหัวเป็นเทพนาคตัวเป็นอสูร จากนั้นเมื่อครั้งใดที่พระราหูได้พบเจอพระอาทิตย์หรือพระจันทร์ พระราหูก็จะจับมากลืนกินด้วยความโกรธแค้นที่เทวดาทั้งสององค์นำเรื่องไปทูลพระนารายณ์ แต่อมไว้ในปากได้ไม่นานก็ต้องคายออกมาเพราะทนความร้อนและรัศมีของเทวดานพเคราะห์ทั้งสองไม่ได้ เกิดเป็นเหตุของปรากฏการณ์สุริยุปราคาและจันทรุปราคาตามคติความเชื่อของคนโบราณ
ลักษณะกายของพระราหู
ลักษณะของพระราหู ในคติไทย เป็นเทพอสูรมีกายสีนิลออกไปทางทองสัมฤทธิ์ มีกายครึ่งท่อน บ้างก็เต็มองค์ บ้างก็เป็นครึ่งอสูรครึ่งนาค ปากขบ ตาโพลง มี ๒ กร ทรงกระบองเป็นอาวุธ สวมมงกุฎน้ำเต้า สวมอาภรณ์สีทองและสีม่วง ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำ ทองสัมฤทธิ์ และแก้วนิลรัตน์ ทรงครุฑเป็นพาหนะ ในคติฮินดู เป็นเทพอสูรมีกายสีนีล กายใหญ่ มีเศียรใหญ่ มี ๔ กร ทรงคทา ตรีศูล คทา ดาบ โล่ ฯลฯ สวมมงกุฎทองคำ สวมอาภรณ์สีน้ำเงิน ทรงเครื่องประดับด้วยทองคำ ทองสัมฤทธิ์และแก้วนิลรัตน์ ทรงเสือหรือราชสีห์เป็นพาหนะ บ้างก็วาดพระราหูให้มีแต่หัว สถิตบนดอกบัวบนราชรถเทียมด้วยเสือ บ้างก็วาดพระราหูมีหัวแล้วมีหางนาค ในพระพุทธศาสนา พระอสุรินทราหูองค์นี้ เป็นองค์อุปราชของท้าวพรหมทัตตาสูร ได้ปกครองด้านทิศเหนือของอสูรพิภพ มีพละกำลังกล้าแข็ง และมีใจกล้าหาญเด็ดเดี่ยวยิ่งกว่าบรรดาอสูรทั่วๆ ไป ร่างกายของอสุรินทราหูนี้ มีอัตภาพใหญ่โตมากกว่าเทวดาทั้งหลายในสวรรค์ โดยมีกายสูงถึง ๔,๘๐๐ โยชน์ รอบกายหนา ๖๐๐ โยชน์ ศีรษะใหญ่ ๙๐๐ โยชน์ รอบศีรษะกว้าง ๑,๒๐๐ โยชน์ บริเวณหน้าผากกว้าง ๓๐๐ โยชน์ คิ้วกว้าง ๒๐๐ โยชน์ ระหว่างคิ้วยาวห่างกัน ๕๐ โยชน์ ตาใหญ่ ๒๐๐ โยชน์ จมูกกว้างยาวได้ ๓๐๐ โยชน์ ปากกว้าง ๓๐๐ โยชน์ แก้มสองข้างใหญ่ข้างละ ๑๘๐ โยชน์ ระหว่างแขนทั้งสองยาว ๑,๒๐๐ โยชน์ คอ ฝ่ามือ ฝ่าเท้าหนา ๓๐๐ โยชน์ ข้อนิ้วยาว ๑๕ โยชน์ นิ้วยาว ๕๐ โยชน์ เมื่ออสุรินทราหูยืนในมหาสมุทร นํ้าในมหาสมุทรท่วมเพียงแค่หัวเข่าเท่านั้นเอง เมื่อพระอสุรินทราหูมีใจริษยาพระอาทิตย์ พระจันทร์ ก็จะขึ้นไปยังเขายุคนธรเพื่อบดบังดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ โดยการอมไว้บ้าง ซ่อนไว้ใต้คางบ้าง เอามือบังบ้าง เหน็บไว้ใต้รักแร้บ้าง พระอสุรินทราหูหากใช้มือตักน้ำจากมหาสมุทร แล้วโยนขึ้นสู่ท้องฟ้า จะก่อให้เกิดพายุฝนฟ้าคะนอง พระราหู ยังมีนามอื่นๆอีก อาทิ เช่น พระสวรรภานุ,พระอรรธกาย,พระอรรธศีรษะ,พระนีลโลหิต,พระมหาวีรยะ,พระสุรศัตรู,พระตมัส,พระเมฆวรรณ,พระกฤษณสรรปราช,พระตโมรูป,พระนีลวัสนะ,พระศูระ,พระอัษฏมเคราะห์,พระศเนรมิตร ฯลฯ
ส่วนราหูทางสากลและอินเดียคือจุดตัดของวงโคจรโลกรอบดวงอาทิตย์ตัดกับวงโคจรดวงจันทร์โคจรรอบโลก คือช่วงที่เป็นจุดตัดที่มีทิศทางการโคจรของดวงจันทร์จากที่อยู่ทิศเหนือของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์กำลังเดินลงไปทางทิศใต้ของเส้นวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์
ในพุทธศาสนา
คัมภีร์อนาคตวงศ์ ระบุว่าพระโคตมพุทธเจ้าตรัสกับพระสารีบุตรว่า พระอสุรินทราหูจะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าทรงพระนามว่า "พระนารทสัมพุทธเจ้า" สูง ๒๐ ศอก พระชนมายุ ๑๐,๐๐๐ ปี มีไม้จันทน์เป็นที่ตรัสรู้ ได้บำเพ็ญปรมัตถบารมี ในสมัยพระกัสสปะพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ได้เกิดเป็นกษัตริย์มีพระนามว่า พระยาสิริคุตตมหาราช ครองเมือง มัลลนคร มีพระราชอัครมเหสี นามว่า ลัมภุราชเทวี มีพระราชโอรสและพระราชธิดา นามว่า นิโครธกุมารและโคตมีกุมารีตามลำดับ วันหนึ่งมี พราหมณ์ ๘ ท่าน มาทูลขอราชสมบัติและพระนคร พระองค์ก็พระราชทานด้วยจิตใจที่ปลาบปลื้มยินดี และพาครอบครัวออกบวช ไปอาศัยอยู่ที่อาศรมในป่า ในครั้งนั้นมียักษ์ชื่อว่า ยันตะ ร่างกายสูงถึง ๑๒๐ ศอก มาขอพระราชโอรสและธิดาทั้งสอง พระองค์ เพื่อเป็นอาหาร และ ยันตะยักษ์ ยังกล่าวอีกว่า ถ้าได้ถวายพระราชโอรสและพระราชธิดาแล้ว อนาคตจะได้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอย่างแน่นอน เมื่อพระยาสิริคุตตมหาราชได้ฟังเช่นนั้นเกิดความปลาบปลื้มเป็นอย่างมาก จึงตอบว่า ไม่ใช่ไม่รักลูกทั้งสองแต่ท่านเป็นผู้ที่รักในพระโพธิญาณยิ่งกว่าสิ่งใด จึงตัดใจสละพระกุมารีทั้ง ๒ ให้ยักษ์และหลั่งน้ำเหนือมือของยักษ์ พร้อมทั้งประกาศแก่เทวดาและพระแม่ธรณีให้เป็นสักขีพยาน แห่งมหาทานนี้ เมื่อยักษ์ได้รับมอบพระกุมารีทั้งสองไปแล้ว ก็เคี้ยวกินต่อหน้าต่อตาพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์เห็นเลือดที่ไหลจากปากของยักษ์ ก็มิได้หวาดกลัวเลยด้วยจิตใจอันเปี่ยมด้วยยินดี และนับเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคตพระองค์ที่ ๕ (นับพระศรีอริยเมตไตรยเป็นพระองค์ที่ ๑)
มุศเฏาะฟา ฮัจญี
มุศเฏาะฟา ฮัจญี (مصطفى حجي; Mustapha Hadji; เกิด 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1971 ที่โมร็อกโก) เป็นอดีตนักฟุตบอลทีมชาติโมร็อกโก ปัจจุบันรับหน้าที่เป็นผู้ช่วยผู้จัดการทีมชาติโมร็อกโก มีชื่อเสียงโด่งดังเมื่อครั้งเล่นให้กับสโมสรคอเวนทรีซิตี และแอสตันวิลลาในพรีเมียร์ลีก โดยฮัจญีเคยเล่นในฟุตบอลโลก 1994 และ ฟุตบอลโลก 1998 รวมทั้งได้รับรางวัลนักฟุตบอลยอดเยี่ยมแห่งปีของทวีปแอฟริกา 1 สมัย เมื่อครั้งเล่นให้สโมสรเดปอร์ติโบเดลาโกรุญญาในลาลิกาของสเปน และเป็นอดีตกัปตันทีมของสโมสรคอเวนทรีซิตี
ประวัติ
มุศเฏาะฟา ฮัจญี เกิดที่ประเทศโมร็อกโก เมื่อเขาอายุได้ 10 ปี ครอบครัวได้พาตัวเขาและพี่น้อง (ยูซุฟ, อิบรอฮีม และฟะรีด) ย้ายถิ่นฐานมาอยู่ที่ประเทศฝรั่งเศส ตัวเขาและพี่น้องได้เริ่มเล่นฟุตบอลที่เมืองน็องซี ก่อนจะได้เข้ามาสู่สโมสรอาแอ็ส น็องซี ในฐานะนักฟุตบอลระดับเยาวชน และได้สัญชาติฝรั่งเศสเป็นสัญชาติที่สอง
อาแอ็ส น็องซี
หลังจากที่ได้เล่นในทีมชุดเยาวชน ต่อมาเขาได้รับสัญญาเป็นนักฟุตบอลอาชีพในปี ค.ศ. 1991 และเล่นให้กับทีมชุดสำรอง ก่อนจะเลื่อนขึ้นมาเล่นให้กับทีมชุดใหญ่ของน็องซี ในฤดูกาล 1992-1993 ในยุคที่มี ออลีวีเย รูเย อดีตกองหน้าทีมชาติฝรั่งเศสเป็นผู้จัดการทีม โดยในฤดูกาลแรกของเขาในทีมชุดใหญ่เขายิงประตูในลีกเดอไปถึง 6 ประตู จากตำแหน่งกองกลาง และก้าวขึ้นมาเป็นกองกลางคนสำคัญของสโมสรด้วยทักษะการเลี้ยงบอลที่โดดเด่น และสามารถยิงประตูในจังหวะสำคัญ ๆ ได้ โดยฟอร์มการเล่นที่สโมสรแห่งนี้ ทำให้เขาเป็นหนึ่งในทีมชาติโมร็อกโก ที่ได้เล่นในฟุตบอลโลก 1994 ที่สหรัฐอเมริกา โดยตลอดช่วงเวลา 4 ฤดูกาลที่เขาลงเล่นในลีกเดอ เขายิงประตูในลีกได้รวม 31 ประตู แต่ไม่อาจช่วยให้สโมสรเลื่อนชั้นขึ้นไปสู่ลีกเอิงซึ่งเป็นลีกสูงสุดได้
สปอร์ติงลิสบอน
ฤดูกาล 1996-1997 มุศเฏาะฟา ฮัจญี ย้ายมาเล่นฟุตบอลให้กับสโมสรสปอร์ติงลิสบอน ทีมดังระดับปรีไมราลีกาของโปรตุเกส ภายใต้การคุมทีมของออกตาวีอู มาชาดู และได้เล่นในรายการระดับทวีปอย่างยูฟ่าคัพ โดยในการแข่งขันยูฟ่าคัพ 1996 รอบแรก ฮัจญียิงได้ 1 ประตู ในนัดที่บุกไปเสมอกับสโมสรฟุตบอลมงเปอลีเยจากฝรั่งเศส 1-1 โดยนับเป็นประตูแรกที่เขายิงได้ในการแข่งขันระดับทวีป โดยฤดูกาลนี้เขาช่วยให้สโมสรได้ตำแหน่งรองแชมป์ปรีไมรา และได้ไปแข่งยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก
โดยในการแข่งขันยูฟ่าแชมเปียนส์ลีก 1997-1998 รอบแบ่งกลุ่มฮัจญี ยิงได้ 2 ประตู ในนัดที่เปิดบ้านถล่มอาแอ็ส มอนาโก จากลีกเอิงฝรั่งเศส ไป 3-0 และนัดที่ออกไปแพ้ไบเออร์เลเวอร์คูเซิน 4-1 อย่างไรก็ตามเขาไม่สามารถช่วยให้สโมสรผ่านเข้ารอบต่อไปได้ แต่จากฟอร์มการเล่นอันยอดเยี่ยมของเขาทำให้ในช่วงครึ่งฤดูกาลหลังเขาตกเป็นที่สนใจจากทีมต่าง ๆ ในยุโรปทั้งจากลาลิกาและพรีเมียร์ลีก ประกอบกับที่ตัวเขามีปัญหาในการใช้ชีวิตที่ประเทศโปรตุเกส จึงตัดสินใจย้ายทีมในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1997
เดปอร์ติโบเดลาโกรุญญา
ต่อมาเขาได้เป็นหนึ่งในผู้เล่นทีมชาติโมร็อกโกในฟุตบอลโลก 1998 ที่ประเทศฝรั่งเศส แม้ฮัจญีจะทำผลงานได้อย่างโดดเด่นและยิงประตูในฟุตบอลโลกได้ แต่ในลาลิกา ฤดูกาล 1998-1999 เขากลับไม่อาจเรียกฟอร์มการเล่นที่ยอดเยี่ยมดังกล่าวมาสู่การเล่นในสโมสรได้ โดยเขาต้องตกเป็นตัวสำรองในยุคของฆาบิเอร์ อิรูเรตา กุนซือคนใหม่ของสโมสร และผลงานของเขายังไม่เข้าตานัก
อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาที่น่าจดจำของเขากับสโมสรแห่งนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม ค.ศ. 1998 โดยเขาถูกส่งลงมาเป็นตัวสำรอง ในนัดที่เปิดบ้านพบกับสโมสรบาร์เซโลนา และเป็นผู้ยิงประตูให้ทีมขึ้นนำ 1-0 ก่อนที่จะชนะไป 2-1 ซึ่งประตูดังกล่าวถือเป็นประตูแรกของเขาในลาลิกา รวมถึงการถูกส่งลงมาเป็นตัวสำรองและยิงประตูชัยพาทีมชนะเรอัลซาราโกซาที่สนามเรียซอร์ 2-1
คอเวนทรีซิตี
ที่สโมสรแห่งนี้ เขาลงเล่นภายใต้การคุมทีมของกอร์ดอน สตราคัน อดีตกองกลางทีมชาติสกอตแลนด์ ผู้ซึ่งทำให้เขาเรียกฟอร์มการเล่นอันสุดยอดกลับคืนมาได้ และนับได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่เขาเล่นได้ดีที่สุดในอาชีพค้าแข้ง โดยเขาลงเล่นให้กับสโมสรนัดแรกเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม ค.ศ. 1999 ในนัดที่เปิดสนามไฮฟีลด์โรด พบกับสโมสรเซาท์แฮมป์ตัน (แพ้ 0-1) และยิงประตูแรกในพรีเมียร์ลีกได้ เมื่อวันที่ 25 กันยายน 1999 ค.ศ. โดยเป็นการยิงประตูชัยให้สโมสรเปิดบ้านเฉือนชนะเวสต์แฮมยูไนเต็ด 1-0 โดยเขายิงประตูในพรีเมียร์ลีกฤดูกาลแรกของเขาได้ รวม 6 ประตู
ฮัจญีกลายเป็นผู้เล่นตัวหลักของสโมสร ด้วยทักษะอันยอดเยี่ยมรวมถึงการประสานงานระหว่างเขาและเพื่อนร่วมชาติอย่างยูซุฟ ชิปโป สามารถสร้างสรรค์โอกาสยิงประตูให้เพื่อนร่วมทีมได้อย่างมากมาย โดยสโมสรมีฟอร์มการเล่นในบ้านที่แข็งแกร่งอย่างมากเมื่อชนะถึง 12 นัด จากการเล่นในบ้าน 19 นัดในลีก ทำให้เขาเป็นที่ชื่นชอบของแฟนบอล โดยแฟนบอลของสโมสรจำนวนมากได้แสดงความนิยมในตัวเขาด้วยการสวมหมวกฏ็อรบูช (طربوش, ṭarbūsh) ซึ่งเป็นหมวกแบบอาหรับทรงสูง ลักษณะคล้ายหมวกกะปิเยาะ เข้ามาเชียร์ในสนาม
ฤดูกาล 2000-2001 เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นกัปตันทีม แต่ถึงแม้ว่าฮัจญีซึ่งเป็นผู้เล่นคนสำคัญของสโมสรยังรักษามาตรฐานการเล่นของตัวเองไว้ได้ แต่ผลงานโดยรวมของสโมสรกลับไม่ดีนัก ในฤดูกาลนี้เขายิงในพรีเมียร์ลีกได้ 6 ประตูเท่ากับฤดูกาลที่แล้ว ซึ่งในจำนวนนี้เป็นการบุกไปยิงคนเดียว 2 ประตู ใส่สโมสรแอสตันวิลลาถึงสนามวิลลาพาร์ก แต่สโมสรกลับแพ้ออกไป 3-2 และพบกับความพ่ายแพ้ในลีกถึง 20 นัด ตลอดทั้งฤดูกาล จนต้องตกชั้นในที่สุด
แอสตันวิลลา
หลังจากสโมสรของเขามีอันต้องตกชั้น ทำให้มีกระแสข่าวการย้ายทีมของเขาเกิดขึ้น ฮัจญีกลายเป็นเป้าสนใจจากทีมอื่น ๆ ทั้งในพรีเมียร์ลีกและบุนเดิสลีกา โดยเป็นสโมสรแอสตันวิลลาภายใต้การคุมทีมของจอห์น เกร็กกอรี อดีตกองกลางทีมชาติอังกฤษ ที่สามารถคว้าตัวเขามาร่วมทีมได้ด้วยข้อเสนอมูลค่า 2 ล้านปอนด์ บวกกับการแถม จูเลียน โจอาคิม กองกลางของทีมไปให้กับคอเวนทรีซิตีด้วย
ฮัจญี ลงสนามให้สโมสรใหม่เป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2001 ในนัดเปิดฤดูกาลของพรีเมียร์ลีก ฤดูกาล 2001-2002 โดยสโมสรเปิดสนามวิลลาพาร์กพบกับสโมสรทอตนัม ฮอตสเปอร์ ซึ่งจอห์น เกร็กกอรี ผู้จัดการทีมได้ส่งเขาลงเล่นเป็นกองหน้าแทน ดาริอุส วาสเซลล์ กองหน้าทีมชาติอังกฤษในช่วงครึ่งเวลาหลัง และเสมอกันไป 0-0
ต่อมาเขายิงประตูแรกในเสื้อของวิลลาได้ ในวันที่ 24 กันยายน ในพรีเมียร์ลีกนัดที่บุกไปชนะสโมสรเซาท์แฮมป์ตัน ถึงสนามเซนต์แมรีส์สเตเดียม 3-1 โดยการแข่งขันนัดดังกล่าวเป็นนัดแรกที่เขาได้ลงเล่นเป็นตัวจริง ก่อนจะได้เป็นตัวจริงอย่างต่อเนื่อง
ต่อมาเขาทำประตูได้ในการแข่งขันยูฟ่าคัพรอบแรก นัดที่เอาชนะสโมสรเอ็นเค วาร์เทคส์ จากโครเอเชีย ไปได้ 1-0 แต่กลับต้องตกรอบแรกด้วยกฏการยิงประตูทีมเยือน และมาทำประตูได้อีกครั้งจากลูกโหม่งในพรีเมียร์ลีกนัดที่แพ้เอฟเวอร์ตัน 3-2 ที่กูดิสันพาร์ก
ขณะที่ฮัจญี กำลังเป็นผู้เล่นตัวหลักของแอสตันวิลลา เขากลับได้รับบาดเจ็บที่บริเวณหัวเข่าระหว่างการแข่งขันลีกคัพรอบ 16 ทีมสุดท้าย กับสโมสรเชฟฟิลด์ เวนส์เดย์ เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2001 จนต้องพักรักษาอาการบาดเจ็บนานกว่า 6 สัปดาห์ ในช่วงที่เขาพักรักษาตัวจอห์น เกร็กกอรี กุนซือผู้ที่นำตัวเขามาร่วมทีม ได้แยกทางกับสโมสรไปในเดือนมกราคม ปี 2002 โดยสจ๊วต เกรย์ และจอห์น ดีแฮน ได้เข้ามาเป็นผู้จัดการทีมชั่วคราว
เมื่อฮัจญี หายจากอาการบาดเจ็บ กลับมาลงสนามให้วิลลาได้อีกครั้ง เขายังคงเป็นผู้เล่นตัวจริงในยุคของสจ๊วต เกรย์และจอห์น ดีแฮน 2 ผู้จัดการทีมชั่วคราว จนกระทั่งสโมสรได้แต่งตั้งให้เกรแฮม เทย์เลอร์ กุนซือชาวอังกฤษ เป็นผู้จัดการทีมคนใหม่ของสโมสรในเดือนกุมภาพันธ์ ทำให้เขาไม่ได้รับการการันตีตำแหน่งผู้เล่นตัวจริงในทีมอีกต่อไป แต่อย่างไรก็ตามเขายังคงถูกส่งลงสนามเป็น 11 ผู้เล่นคนแรกไปจนจบฤดูกาล 2001-2002 โดยวิลลา ได้อันดับที่ 8 และฮัจญี ลงสนามในพรีเมียร์ลีกฤดูกาลนี้ไป 23 นัด ยิงได้ 2 ประตู
ฤดูกาล 2002-2003 ฮัจญี กลายเป็นหนึ่งในผู้เล่นที่ไม่อยู่ในแผนการทำทีมของเกรแฮม เทย์เลอร์ และต้องหลุดออกจากทีมชุดแรก นอกจากนี้เขายังมีปัญหาอาการบาดเจ็บบริเวณเอ็นร้อยหวาย โดยเขาได้ลงเล่นในพรีเมียร์ลีกฤดูกาลนี้เพียง 11 นัดตลอดทั้งฤดูกาล
ฤดูกาล 2003-2004 สโมสรได้แต่งตั้งให้เดวิด โอเลียรี เข้ามาเป็นผู้จัดการทีมคนใหม่แทนเกรแฮม เทย์เลอร์ และฮัจญี ยังคงเป็นผู้เล่นที่ไม่อยู่ในแผนการทำทีมอีกเช่นเคย ปลายปี 2003 เขาปฏิเสธข้อเสนอของเวสต์แฮม ยูไนเต็ด และตัดสินใจย้ายไปเล่นในลาลิกาสเปนอีกครั้งกับสโมสรอัสปัญญ็อล
อัสปัญญ็อล
ปลายเดือนมกราคม ค.ศ.2004 มุศเฏาะฟา ฮัจญี ย้ายมาร่วมทีมอัสปัญญ็อล ในระดับลาลิกาสเปน ภายใต้การคุมทีมของลูอิส แฟร์กน็องเดซ ผู้จัดการทีมชาวฝรั่งเศส ที่สโมสรแห่งนี้ฮัจญีถือเป็นผู้เล่นคนสำคัญ โดยเขายิงประตูให้สโมสรได้ ในลาลิกานัดที่บุกไปเอาชนะสโมสรเซลต้า บีโก้ 5-1 ที่สนามบาไลดอส ซึ่งการแข่งขันนัดดังกล่าวเป็นการแข่งขันระหว่าง 2 สโมสรที่อยู่โซนหนีตกชั้น ทำให้สโมสรคว้า 3 แต้มสำคัญได้ และรอดพ้นจากการตกชั้นเมื่อจบฤดูกาล
อัลอัยน์
ฤดูกาล 2004-2005 ฮัจญี ย้ายมาเล่นฟุตบอลในลีกสูงสุดของประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กับสโมสรอัลอัยน์ สโมสรดังแห่งรัฐอาบูดาบี โดยได้เล่นในรายการเอเอฟซี แชมเปียนส์ลีก และจบฤดูกาลด้วยการคว้ารองแชมป์ ยูเออี ฟุตบอลลีก
ซาร์บรึคเคิน
ฤดูกาล 2005-2006 ฮัจญีย้ายมาเล่นฟุตบอลที่ประเทศเยอรมัน ในระดับซไวเทอบุนเดิสลีกา (ลีกา 2) กับสโมสรซาร์บรึคเคิน ที่มีรูดี บอมเมอร์ เป็นโค้ช โดยลงสนามในลีกเป็นนัดแรกเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม ปี 2005 ในนัดที่เปิดสนามลุดวิกสปาร์ก แพ้ต่อสโมสรเฟาเอฟแอล โบคุ่ม 0-4 และมายิงประตูแรกของตัวเองได้ในนัดที่เสมอกับสโมสรบวร์กเฮาเซน 1-1 เมื่อวันที่ 18 กันยายน 2005
วันที่ 4 ธันวาคม 2005 มุศเฏาะฟา ฮัจญี ยิงคนเดียว 2 ประตู ในนัดที่บุกไปชนะสโมสรคิกเกอร์ส ออฟเฟนบัค 3-2 แม้เขาจะเล่นได้ดี แต่ผลงานโดยรวมของสโมสรกลับย่ำแย่ และตกชั้นเมื่อจบฤดูกาล โดยฮัจญียิงประตูจากตำแหน่งกองกลางในฤดูกาลนี้ได้ 4 ประตู
ปลานกแก้วหัวโหนก
ระวังสับสนกับ: ปลานกขุนทองหัวโหนก
โดยมีลักษณะเด่น คือ บริเวณหน้าผากโหนกหนาแข็งแรง ทำหน้าที่เปรียบเสมือนกันชนเวลาที่เข้ากัดกินหินหรือปะการังแข็ง ๆ เพื่อกินเป็นอาหาร ปากและฟันหน้าใหญ่แข็งแรง ติดกันเป็นพรืดเหมือนกันกับปลานกแก้วชนิดอื่นทั่วไปไม่เป็นซี่ ๆ เหมือนสัตว์ทั่วไป ลักษณะของปากและฟันเช่นนี้ทำให้ถูกเปรียบเทียบว่าคล้ายกับจะงอยปากของนกแก้ว อันเป็นที่มาของชื่อ มีลำตัวทั่วไปสีเขียว
ปลานกแก้วหัวโหนกเป็นปลาที่อยู่อาศัยหากินรวมกันเป็นฝูง ตามแนวปะการัง ในฝูงหนึ่งประมาณ 13-14 ตัว ออกหากินในเวลากลางวัน และเข้านอนตามซอกหลืบถ้ำหรือตามซากเรือจมในเวลากลางคืน ในระดับความลึกไม่เกิน 30 เมตร
พบกระจายพันธุ์ตั้งแต่ชายฝั่งแอฟริกาตะวันออก, ทะเลแดง, ซามัว จนถึงนิวแคลิโดเนียและเกรตแบร์ริเออร์รีฟ ในออสเตรเลีย สำหรับน่านน้ำไทย ถือเป็นปลาที่พบได้น้อย หายาก จึงมักเป็นที่ชื่นชอบของนักประดาน้ำเพื่อถ่ายรูปเช่นเดียวกับปลานกขุนทองหัวโหนก โดยอาจพบได้ที่เขตอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลันและหมู่เกาะสุรินทร์แต่ก็ไม่บ่อยนัก และจำนวนก็ไม่มาก ครั้งละ 3-4 ตัวเท่านั้น
แต่สำหรับที่เกาะเซปาดัง ในมาเลเซีย และเกาะบอร์เนียว ในอินโดนีเซียจะพบได้ง่ายกว่า
แขวงยักซู
แขวงยักซู (약수동, Yaksu-dong) เป็นแขวง (ทง) ของเขตชุงในโซล ประเทศเกาหลีใต้
สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนีย
สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนีย (Oceania Football Confederation, Confédération du football d'Océanie) หรือ โอเอฟซี (OFC) เป็นสมาพันธ์ฟุตบอลที่ดูแลการจัดการแข่งขันฟุตบอลในพื้นที่ทวีปโอเชียเนีย โดยสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียเป็น 1 ใน 6 สมาคมที่จัดการแข่งขันฟุตบอลทั่วโลกของฟีฟ่า สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1966 มีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เมืองออกแลนด์ ประเทศนิวซีแลนด์ สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียจัดการแข่งขันภายในทวีปหลายรายการ ที่สำคัญคือ โอเอฟซีเนชันส์คัพ ฟุตบอลโลกรอบคัดเลือกโซนโอเชียเนีย โอเอฟซีวีเมนส์เนชันส์คัพและโอเอฟซี แชมเปียนส์ลีก ซึ่งผู้ชนะจะได้สิทธิ์เข้าร่วมการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์สโมสรโลก
ชาติสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียเคยเข้าร่วมการแข่งขันรายการฟุตบอลโลก 4 ครั้ง โดยฟุตบอลทีมชาติออสเตรเลียผ่านการคัดเลือกเข้าแข่งขันฟุตบอลโลกในปี ค.ศ. 1974 และ ค.ศ. 2006 และฟุตบอลทีมชาตินิวซีแลนด์ในปี ค.ศ. 1982 และ ค.ศ. 2010 ในกรณีของฟุตบอลทีมชาติออสเตรเลีย แม้จะลาออกจากการเป็นสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียและเข้าสมัครเป็นสมาชิกใหม่ของสมาพันธ์ฟุตบอลเอเชียในปี ค.ศ. 2006 แต่ในขณะนั้นฟุตบอลทีมชาติออสเตรเลียเข้าแข่งขันรอบคัดเลือกในเขตโอเชียเนีย จึงนับได้ว่าการเข้าแข่งขันฟุตบอลโลกในครั้งนั้นมาจากตัวแทนของทวีปโอเชียเนีย
ประวัติ
สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียเป็นเพียงสมาพันธ์เดียวเท่านั้น ที่ไม่มีโควตาโดยตรงในการเข้าแข่งขันฟุตบอลโลกตามรูปแบบการแบ่งโควตาในปัจจุบัน ฟุตบอลทีมชาติออสเตรเลียเป็นชาติสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียที่มีผลการแข่งขันดีที่สุดในการแข่งขันฟุตบอลโลก โดยสามารถเข้ารอบ 16 ทีมสุดท้ายในปี ค.ศ. 2006 ส่วนในอีก 3 ครั้งที่เหลือทั้งออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ไม่สามารถผ่านเข้าสู่รอบต่อไปได้ ในการแข่งขัน 13 นัดของชาติสมาชิกโอเอฟซี พบว่ามีเพียงนัดเดียวเท่านั้นที่ชาติสมาชิกโอเอฟซีได้รับชัยชนะ คือ ฟุตบอลทีมชาติออสเตรเลียชนะฟุตบอลทีมชาติญี่ปุ่นในปี ค.ศ. 2006 ด้วยผล 3 – 1 ในขณะที่ฟุตบอลทีมชาตินิวซีแลนด์เป็นเพียงชาติเดียวที่ไม่พ่ายแพ้ต่อฟุตบอลทีมชาติอื่นในการแข่งขันฟุตบอลโลก ค.ศ. 2010 ที่แอฟริกาใต้ โดยเป็นผลเสมอทั้ง 3 นัด
ในส่วนการแข่งขันระดับทวีป ตัวแทนจากฟุตบอลทีมชาตินิวซีแลนด์เป็นผู้ชนะเลิศในการแข่งขันโอเอฟซีเนชันส์คัพ โอเอฟซี แชมเปียนส์ชิพรุ่นอายุต่ำกว่า 20 ปีและโอเอฟซี แชมเปียนส์ชิพรุ่นอายุต่ำกว่า 17 ปี มากกว่า 1 ครั้ง ในส่วนของฟุตบอลหญิง นิวซีแลนด์เป็นผู้ชนะเลิศการแข่งขับระดับทวีปทุกรายการที่สมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียเป็นผู้จัด อย่างไรก็ตามในส่วนของฟุตซอล เมื่อออสเตรเลียออกจากการเป็นสมาชิกของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียแล้ว ฟุตซอลทีมชาติหมู่เกาะโซโลมอนกลายมาเป็นทีมชาติที่แข็งแกร่งที่สุดในทวีป โดยเป็นผู้ชนะเลิศการแข่งขันฟุตซอลโอเชียเนียแชมเปียนส์ชิพทุกครั้งนับแต่นั้นมา สำหรับฟุตบอลชายหาด หมู่เกาะโซโลมอนมีโอกาสเข้าร่วมการแข่งขันฟุตบอลชายหาดโลก 5 ครั้งติดต่อกัน ในขณะที่ตาฮีติเป็นชาติที่ประสบความสำเร็จมากที่สุด โดยได้อันดับ 4 ในการแข่งขันปี ค.ศ. 2013
ในการแข่งขันระดับสโมสร สโมสรจากออสเตรเลียและนิวซีแลนด์เป็นผู้ชนะเลิศการแข่งขันโอเอฟซีแชมเปียนส์ลีก ซึ่งเป็นการแข่งขันระดับสโมสรที่สำคัญที่สุดของภูมิภาคทุกครั้ง ยกเว้นในปี ค.ศ. 2009 – 2010 เมื่อเฮการี ยูไนเต็ดจากประเทศปาปัวนิวกินีชนะการแข่งขันในปีนั้น
สมาชิกสมทบ
สมาคมฟุตบอลในทวีปโอเชียเนียเป็นสมาชิกสมทบของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนีย 3 ประเทศ โดยที่ไม่ได้เป็นสมาชิกสมบูรณ์ของสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียและสหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศ จึงมีสิทธิ์เข้าร่วมการแข่งขันที่จัดโดยสมาพันธ์ฟุตบอลโอเชียเนียเท่านั้น ไม่สามารถเข้าร่วมการแข่งขันที่จัดโดยสหพันธ์ฟุตบอลระหว่างประเทศได้
หญิง
ตารางต่อไปนี้แสดงถึงตัวแทนโอเอฟซีที่เข้าแข่งขันฟุตบอลโลกหญิง เรียงตามจำนวนครั้งที่เข้าร่วม
เจพี คัลเดอรอน
จอห์น "เจพี" คัลเดอรอน (John "J.P." Calderon) คือผู้เข้าแข่งขันในรายการเซอร์ไวเวอร์ คุก ไอส์แลนด์สที่ถูกโหวตออกคนที่ 4 หลังจากที่มีการย้ายเผ่าเกิดขึ้น ถึงแม้ว่าเขาจะเป็นผู้ชายที่น่าจะเป็นกำลังสำคัญในการแข่งขันได้ดี แต่ผู้หญิงคนอื่นๆ ไม่พอใจที่เขามักเป็นคนงานต่างๆมากกว่ที่จะทำเอง เขาจึงถูกเลือกออกแทนที่จะเป็น จุดอ่อนคนอื่นของเผ่า เจพีนักกีฬาวอลเลย์บอลมืออาชีพ อายุ 30 ปี
ประวัติ
เจพีเกิดที่แซนตามอนิกา รัฐแคลิฟอร์เนีย และโตที่ มารินาเดลเรย์ เขาได้รับทุนการศึกษาจากการแข่งขันวอลเลย์บอล จากมหาวิทยาลัยลองบีช แคลิฟอร์เนีย ซึ่งเขาได้แข่งขันวอลเลย์บอลชายระดับชาติที่นี่ และในปี 2000 เขาจบการศึกษาทางสาขาการติดต่อสื่อสาร
เจพีใช้เวลา 5 ปีในการเป็นผู้ช่วยครูฝึกให้กับทีมชาติวอลเลย์บอลหญิงของมหาวิทยาลัยลองบีช เขายังเป็นครูฝึกของทีมชาติโอลิมปิคเยาวชนจนได้เหรียญมาแล้วมากมาย ในปี 2004 เจพีเริ่มอาชีพนักกีฬาวอลเลย์บอล นอกจากนั้นปัจจุบันเขายังเป็น หัวหน้าครูฝึก และผู้จัดการทีมร่วมให้กับ ชมรมมิซูโนของ ลองบีชด้วย เจพีชอบที่จะเป็นที่ปรึกษาของเด็กๆ และหวังว่าในอนาคตเขาจะเปิดศูนย์กีฬาให้กับเด็กๆ นอกจากนั้นเขายังอุทิศตนเองในการช่วยเด็กหญิงหลายๆคนให้สามรถรับทึนการศึกษาจากการแข่งกีฬา วอลเลย์บอลอีกด้วย
เจพีสามารถว่ายน้ำและพายเรือแคนูได้ตั้งแต่เขายังเด็กมากๆ เขาเรียกตัวเองว่าผู้คลั่งไคล้การออกกำลังกาย เพราะเขาใช้เวลาส่วนใหญ่ในโรงยิม และชอบยกน้ำหนัก วิ่ง และ ปีนเขา ในบางครั้งเจพีก็เป็นนายแบบกีฬาด้วย หลังจากจบรายการเซอร์ไวเวอร์เจพีได้เข้าร่วมเพื่อไปปรากฏตัวในรายการค้นหานางแบบ-นายแบบฤดูกาลที่ 2 ของเจนิซ ดิกเคนซันผู้ที่เรียกตัวเองว่าซูเปอร์โมเดลรุ่นแรกของโลก เจพีได้รับเลือกให้ไปเป็นนายแบบในสังกัดเอเจนซี่ของเจนิซ (The Janice Dickenson Modelling Agency) ซึ่งได้ถ่ายทอดออกอากาศเป็นรายการในสหรัฐอเมริกาและได้ออกอากาศในประเทศไทยด้วย แม่ของเจพีเสียชีวิตจากโรคมะเร็งเต้านมเมื่อเขาอายุเพียง 9 ขวบ และพ่อของเขาสียชีวิตจากก้อนเนื้อในสมองในปี 2005 เจพีจึงตัดสินใจที่จะทำงานกับการกุศลและองค์กรที่จะทำการวิจัยทางด้านมะเร็ง
ปัจจุบันเจพีอาศัยอยู่ที่ ลองบีช แคลิฟอร์เนีย กับสุนัขพันธุ์แจ็ก รัสเซลล์ เทอร์เรีย ของเขาชื่อ แฟรงก์ เขาเกิดวันที่ 5 กันยายน 1970 ราศีกันย์ ปีเถาะ
ฮิการุ มิโดริกาวะ
ฮิการุ มิโดริกาวะ เป็นนักพากย์ชายชาวญี่ปุ่น ผลงานเรื่องแรกของเขาคือ บทตัวประกอบในเรื่อง เออิชิสมองกล ต่อมาชื่อของเขาก็เริ่มเป็นที่รู้จักจากบท ชินโจ ใน ไซเบอร์ฟอร์มูล่า จากนั้นก็มีชื่อเสียงมากขึ้นจากบท ชินทาโร่ ในเรื่อง ปาปุว่าคุง และมาโด่งดังสุดขีดจากบท ฮีโร่ ยุย ใน กันดั้มวิง
แหล่งข้อมูลอื่น
1968
คัสเตลลา
คัสเตลลา (castella; ) เป็นเค้กฟองน้ำ ของญี่ปุ่นที่เป็นที่นิยม ทำมาจากน้ำตาล แป้ง ไข่ และน้ำเชื่อม มีจำหน่ายทั่วไปตามเทศกาลและร้านค้าริมถนน
คัสเตลลานำเข้ามายังญี่ปุ่นโดยพ่อค้าชาวโปรตุเกสเมื่อศตวรรษที่ 16 ปัจจุบันเป็นขนมหวานที่มีชื่อเสียงของนางาซากิ ชื่อ " คัสเตลลา" มีที่มาจากคำในภาษาโปรตุเกสคำว่า "Pão de Castela" แปลว่า "ขนมปังจากกัสติยา" ปกติแล้วจะจำหน่ายในกล่องรูปทรงยาว บรรจุคัสเตลลาขนาดยาวประมาณ 27 เซนติเมตร คัสเตลลามีบางส่วนที่คล้ายคลึงกับเค้กมาเดรา (Madeira cake) ที่มีที่มาจากโปรตุเกสเช่นกัน แต่ขนมหวานที่ใกล้เคียงที่สุดคือ "เปาดือลอ" (pão-de-ló) ซึ่งเป็นเค้กของโปรตุเกส
ประวัติ
เมื่อศตวรรษที่ 16 โปรตุเกสได้เริ่มการค้าและเผยแพร่ศาสนาในญี่ปุ่น ขณะนั้นนะงะซะกิเป็นเมืองท่าเพียงแห่งเดียวในญี่ปุ่นที่เปิดรับการค้าจากต่างชาติ ชาวโปรตุเกสได้นำสิ่งใหม่ ๆ เข้ามายังญี่ปุ่นมากมาย เช่น ปืน ยาสูบ ฟักทอง รวมทั้งคัสเตลลาซึ่งมีข้อดีที่สามารถเก็บรักษาไว้ได้นาน จึงเหมาะเป็นอาหารสำหรับกะลาสีที่ต้องออกทะเลเป็นเวลาหลายเดือน ในยุคเอโดะ น้ำตาลมีราคาแพง จึงทำให้คัสเตลลามีราคาแพงตามไปด้วย และตระกูลโทกูงาวะได้มอบคัสเตลลาแก่ผู้แทนทางการทูตในจักรพรรดิเพื่อนำไปถวาย เมื่อเวลาผ่านไป รสชาติของคัสเตลลาก็ได้รับการปรับเปลี่ยนให้เข้ากับรสนิยมของชาวญี่ปุ่นมากขึ้น
รูปแบบ
คัสเตลลาทำมาจากส่วนประกอบจากธรรมชาติ ซึ่งให้รสชาติที่เรียบง่ายที่ชาวญี่ปุ่นจำนวนมากชื่นชอบ แต่ปัจจุบันก็มีคัสเตลลาหลายแบบที่ทำมาจากส่วนประกอบที่แตกต่างกัน เช่น ผงชาเขียว น้ำตาลทรายแดง น้ำผึ้ง ซึ่งอาจทำเป็นรูปทรงแตกต่างกันอย่างเช่น "เบบีคัสเตลลา" (baby castella) ที่ทำเป็นขนาดพอดีคำ เป็นที่นิยมในเทศกาล
มะเร็งท่อน้ำดี
ปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งท่อน้ำดี เช่น ท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิ ลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล ตับแข็ง ตับอักเสบซี ตับอักเสบบี การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับบางชนิด และการผิดรูปของตับบางชนิด อย่างไรก็ดี บุคคลส่วนใหญ่ไม่สามารถหาปัจจัยเสี่ยงได้ การวินิจฉัยเป็นการตั้งข้อสงสัยโดยอาศัยการทดสอบเลือด การถ่ายภาพทางการแพทย์ การส่องกล้องลำไส้ และบางทีรวมถึงการสำรวจโดยผ่าตัด ยืนยันโรคโดยการตรวจสอบเซลล์จากเนื้องอกภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ตรงแบบเป็นมะเร็งชนิดต่อม
หากผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีมีอาการครบตามแบบฉบับ มักอยู่ในระยะที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้แล้ว ในผู้ป่วยเหล่านี้การรักษาประทังอาจได้แก่การผ่าตัดออก เคมีบำบัด รังสีบำบัด และการใส่ท่อค้ำยัน การผ่าตัดสามารถตัดเนื้องอกออกได้ในผู้ป่วยประมาณหนึ่งในสามที่มะเร็งเกิดที่ท่อน้ำดีรวม และน้อยกว่านั้นหากเกิดในตำแหน่งอื่น ทำให้มีโอกาสหายขาดได้ กระนั้นแม้ผ่าตัดออกได้สำเร็จ แต่โดยทั่วไปยังแนะนำเคมีบำบัดและรังสีบำบัดอยู่ ในผู้ป่วยบางส่วนอาจรักษาด้วยการผ่าตัดอาจปลูกถ่ายตับ แม้การผ่าตัดสำเร็จ แต่โดยทั่วไปแล้วจะมีโอกาสรอดชีวิต 5 ปีไม่ถึง 50%
มะเร็งท่อน้ำดีพบน้อยในโลกตะวันตก โดยมีอุบัติการณ์ต่อปีประมาณ 0.5–2 ต่อ 100,000 คนในโลกตะวันตก แต่อุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีในไทยกลับมีสูงมากที่สุดในโลก ในบางพื้นที่สูงถึง 60 ต่อ 100,000 คนต่อปี  ตรงแบบเกิดในบุคคลวัย 70–79 ปี ทว่า ในผู้ป่วยท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิ มะเร็งมักเกิดในบุคคลอายุ 40–49 ปี และในช่วงหลายสิบปีมานี้อัตราอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อนำดีทั่วโลกกำลังเพิ่มขึ้น
อาการและอาการแสดง
สิ่งตรวจพบที่พบบ่อยที่สุดของมะเร็งท่อน้ำดีคือการมีผลการตรวจการทำงานของตับผิดปกติ ดีซ่าน (เกิดขึ้นเมื่อท่อน้ำดีถูกอุดตันโดยเนื้องอก) ปวดท้อง (30–50%) คันตามตัว (66%) น้ำหนักลด (30–50%) ไข้ (สูงสุด 20%) หรือสีอุจจาระหรือปัสสาวะเปลี่ยน อาการส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับตำแหน่งของเนื้องอก ผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีในท่อน้ำดีนอกตับมีโอกาสเกิดดีซ่านมากกว่า และผู้ป่วยที่เนื้องอกอยู่ในท่อน้ำดีในตับมักมีอาการปวดโดยไม่มีดีซ่านมากกว่า ในประเทศไทย พบว่าผู้ป่วยบางส่วนมาพบแพทย์ด้วยปัญหาก้อนในตับ (14%) คลำถุงน้ำดีได้ (6.7%) ถุงน้ำดีอักเสบเฉียบพลันแบบไม่มีนิ่วในถุงน้ำดี (7%) มีไข้ไม่ทราบสาเหตุ และพบโดยบังเอิญในขณะที่ผ่าตัดช่องท้องด้วยสาเหตุอื่น อาการค่อนข้างจะขึ้นอยู่กับตำแหน่งของเนื้องอก โดยผู้ป่วยที่มีเนื้องอกอยู่นอกตับมักจะมีอาการดีซ่าน ส่วนผู้ป่วยที่มีเนื้องอกอยู่ในตับมักมีอาการปวดโดยไม่มีดีซ่าน
ผลการตรวจการทำงานของตับในผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีมักพบว่ามีลักษณะของการอุดตันท่อน้ำดีโดยมีระดับบิลิรูบินหรือเอนไซม์ตับอย่างอัลคาไลน์ฟอสฟาเทสและแกมมา-กลูตามิลทรานสเฟอเรสสูงขึ้น โดยมีระดับเอนไซม์ตับทรานซามิเนส (Transaminase) ค่อนข้างปกติเมื่อเทียบกัน ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการเหล่านี้เป็นการแสดงว่าการอุดตันของน้ำท่อน้ำดีจะเป็นสาเหตุของดีซ่านมากกว่าจะเป็นจากการอักเสบหรือการติดเชื้อของตับ
ปัจจัยเสี่ยง
แม้ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะไม่มีปัจจัยเสี่ยงชัดเจนแต่ก็ได้มีการศึกษาพบว่ามีปัจจัยเสี่ยงบางอย่างที่สัมพันธ์กับมะเร็งท่อน้ำดี ในโลกตะวันตกปัจจัยเสี่ยงที่พบมากที่สุดคือการเป็นโรคท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิ (primary sclerosing cholangitis) ซึ่งเป็นโรคท่อน้ำดีอักเสบชนิดหนึ่งที่ทำให้มีการหนาแข็งของท่อน้ำดี โรคนี้มีความสัมพันธ์กับโรคลำไส้ใหญ่อักเสบแบบมีแผล (ulcerative colitis) อีกทีหนึ่ง การศึกษาวิจัยทางระบาดวิทยาแสดงให้เห็นว่าอัตราเสี่ยงตลอดชีวิตของผู้ป่วย PSC ที่จะเป็นมะเร็งท่อน้ำดีอยู่ที่ 10–15% ในขณะที่งานวิจัยชุดที่ได้จากการชันสูตรศพพบว่ามีอัตราสูงถึง 30% ส่วนกลไกที่ทำให้ผู้ป่วย PSC เป็นมะเร็งท่อน้ำดีมากขึ้นนั้นยังไม่ได้รับการอธิบายแน่ชัด
โรคติดเชื้อปรสิตบางชนิดก็เป็นปัจจัยเสี่ยงเช่นกัน เช่นการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในตับ Opisthorchis viverrini (พบในประเทศไทย ลาว และมาเลเซีย) หรือ Clonorchis sinensis (พบในญี่ปุ่น เกาหลี และเวียดนาม) ซึ่งพบว่ามีความสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี  ผู้ป่วยโรคตับเรื้อรัง (chronic liver disease) ไม่ว่าจะจากการเป็นโรคตับอักเสบจากไวรัส (เช่น ไวรัสตับอักเสบบีหรือซี)   โรคตับจากแอลกอฮอล์ หรือตับแข็งจากสาเหตุอื่น ต่างเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งท่อน้ำดี งานวิจัยหนึ่งพบว่าการติดเชื้อเอชไอวีก็อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งท่อน้ำดีเช่นกัน แม้ว่าจะยังไม่ชัดเจนว่าเป็นจากการติดเชื้อเอชไอวีเองหรือปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้อง (เช่น การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี) ก็ตาม การติดเชื้อด้วยแบคทีเรียชนิด Helicobacter bilis และ Helicobacter hepaticus อาจเป็นสาเหตุของมะเร็งท่อน้ำดีได้
ความผิดปกติแต่กำเนิดของตับอย่างเช่นโรคแครอไล (Caroli disease) หรือถุงน้ำของท่อร่วมน้ำดี (choledochal cyst) มีความสัมพันธ์กับการเพิ่มความเสี่ยงตลอดชีวิตของการเป็นมะเร็งท่อน้ำดีประมาณ 15% โรคพันธุกรรมที่พบน้อยอย่างกลุ่มอาการลินช์ชนิดที่ 2 (Lynch syndrome II) และโรคติ่งเนื้อในท่อน้ำดี (biliary papillomatosis) ก็มีความสัมพันธ์กับมะเร็งท่อน้ำดี  ส่วนการมีนิ่วในถุงน้ำดีนั้นยังไม่ชัดเจนว่าเป็นความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งท่อน้ำดีหรือไม่ อย่างไรก็ดี โรคนิ่วในตับซึ่งพบน้อยในตะวันตกแต่พบได้บ่อยกว่าในบางส่วนของเอเชียกลับมีความสัมพันธ์กับมะเร็งท่อน้ำดีอย่างมาก   รวมทั้งการรับประทานอาหารหมักดอง เช่น ปลาร้า ปลาเจ่า ปลาจ่อม รวมทั้งปลาส้ม จะมีสาร N-Nitrosocompound และไนโตรซามีน (nitrosamine) ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงให้เกิดมะเร็งท่อน้ำดีได้ การสัมผัสสารทึบรังสีบางชนิดเช่น ทอโรทราสต์ ซึ่งเป็นทอเรียมไดออกไซด์รูปแบบหนึ่งนั้นก็มีความสัมพันธ์กับการเป็นมะเร็งท่อน้ำดีที่เวลา 30–40 ปีหลังสัมผัส จึงสหรัฐห้ามใช้ไปแล้วตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950
พยาธิสรีรวิทยา
มะเร็งท่อน้ำดีอาจเกิดกับท่อน้ำดีตรงส่วนใดก็ได้ ทั้งในและนอกตับ เนื้องอกที่เกิดในท่อน้ำดีในตับจะถูกเรียกเป็นชนิด "ในตับ" (intrahepatic) ส่วนที่เกิดกับท่อน้ำดีนอกตับเรียก "นอกตับ" (extrahepatic) และเนื้องอกที่เกิดกับตำแหน่งที่ท่อน้ำดีออกจากตับพอดีเรียก บริเวณขั้วตับ (perihilar) มะเร็งท่อน้ำดีที่เกิดขึ้นที่ตำแหน่งที่ท่อตับข้างซ้ายและข้างขวามารวมกันเป็นท่อน้ำดีร่วมนั้นอาจเรียกว่าเนื้องอกคลาตสกิน (Klatskin tumor)
แม้จะเป็นที่ทราบกันดีว่ามะเร็งท่อน้ำดีเป็นอะดีโนคาร์ซิโนมาของเซลล์เยื่อบุผิวทางเดินน้ำดี แต่ก็ยังไม่เป็นที่ทราบชัดเจนว่าเซลล์ต้นกำเนิดคือเซลล์ใด แม้หลักฐานใหม่ ๆ ชี้ว่าอาจมีเซลล์ต้นกำเนิดเป็นสเต็มเซลล์หลายสรรพคุณในตับ (pluripotent hepatic stem cell) ก็ตาม  เชื่อกันว่ามะเร็งท่อน้ำดีเกิดขึ้นได้จากการเกิดมะเร็งหลายระยะ ตั้งแต่มีการเจริญเกิน (hyperplasia) ในช่วงแรก กลายเป็นเมตาเพลเชีย (metaplasia) และเป็นการเจริญผิดปรกติ (dysplasia) และเกิดเป็นมะเร็งขึ้นในที่สุด ซึ่งเป็นกระบวนการที่ใกล้เคียงกับที่เกิดในการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ และเชื่อว่าการอักเสบเรื้อรังของท่อน้ำดี การอุดตันท่อน้ำดี และการมีน้ำดีคั่ง อาจมีส่วนในการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้
ทางมิญชวิทยาพบว่าเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีมีความแตกต่างทางการเปลี่ยนสภาพของเซลล์ (cell differentiation) ตั้งแต่ดี (well) ไปจนถึงแย่ (undifferentiated) ส่วนใหญ่ถูกล้อมรอบด้วยการตอบสนองแบบมีเนื้อเยื่อพังผืด (fibrotic tissue) และเนื้อเยื่อเดสโมพลาสติก (desmoplastic tissue) หากมีเนื้อเยื่อพังผืดมากอาจทำให้แยกเซลล์มะเร็งท่อน้ำดีที่มีการเปลี่ยนสภาพของเซลล์ดีออกจากเซลล์เนื้อเยื่อบุผิวที่ถูกกระตุ้น (reactive epithelium) ไม่ได้ ยังไม่มีสารย้อมทางอิมมูโนฮิสโตเคมี (immunohistochemistry) ตัวใดที่สามารถแยกเนื้อเยื่อท่อน้ำดีที่เป็นเนื้อร้ายออกจากเนื้อไม่ร้ายได้ แม้จะมีการย้อมสารไซโตเคราติน (cytokeratin) คาร์ซิโนเอมบริโอนิกแอนติเจน และมิวซินที่อาจช่วยในการวินิจฉัยได้บ้างก็ตาม เนื้องอกส่วนใหญ่ (>90%) เป็นมะเร็งชนิดต่อม
การตรวจเลือด
ยังไม่มีการตรวจเลือดที่จำเพาะต่อการวินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดี แม้ระดับของคาร์ซิโนเอมบริโอนิกแอนติเจนและซีเอ 19-9 อาจเพิ่มสูงได้แต่ก็ไม่ได้มีความไวหรือความจำเพาะมากพอที่จะใช้เป็นการตรวจคัดกรองได้ อย่างไรก็ดีการตรวจเหล่านี้อาจเป็นประโยชน์เมื่อใช้ร่วมกับการตรวจภาพรังสีเพื่อสนับสนุนว่ารอยโรคที่เห็นนั้นเป็นมะเร็งท่อน้ำดีหรือไม่
การตรวจภาพรังสีช่องท้อง
มักใช้การตรวจอัลตราซาวนด์ของตับและแขนงทางเดินน้ำดีมักถูกใช้เป็นตัวเลือกแรก ๆ ในการตรวจภาพรังสีสำหรับผู้ป่วยที่สงสัยว่ามีการอุดตันของทางเดินน้ำดี โดยสามารถตรวจพบการอุดตันและการขยายของท่อน้ำดีได้ บางครั้งก็สามารถได้ข้อมูลที่เพียงพอจะวินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดีได้ด้วย ซีทีสแกนก็อาจมีส่วนสำคัญในการช่วยวินิจฉัยมะเร็งท่อน้ำดีด้วยได้
การผ่าตัด
บางครั้งอาจจำเป็นต้องมีการผ่าตัดสำรวจช่องท้อง (surgical exploration) เพื่อให้สามารถได้ชิ้นเนื้อที่เหมาะสมกับการส่งตรวจทางพยาธิวิทยาและเพื่อให้สามารถประเมินระยะของผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีได้เหมาะสม การผ่าตัดด้วยการส่องกล้อง (laparoscopy) สามารถใช้เพื่อการประเมินระยะได้ และอาจสามารถลดความจำเป็นของการผ่าตัดที่รุกล้ำผู้ป่วยมากกว่าอย่างการผ่าตัดเปิดช่องท้อง (laparotomy) ได้ในผู้ป่วยบางราย นอกจากนี้การผ่าตัดยังเป็นวิธีการรักษาให้หายเพียงทางเดียวของมะเร็งท่อน้ำดี แต่ก็ทำได้กับเฉพาะโรคระยะแรกเริ่มเท่านั้น
พยาธิวิทยา
ทางมิญชวิทยาพบว่ามะเร็งท่อน้ำดีมักแบ่งเป็นชนิดที่มีการเปลี่ยนสภาพของเซลล์ดี (well) และปานกลาง (moderate) การตรวจทาง immunohistochemistry มีประโยชน์ในการช่วยวินิจฉัย และช่วยในการแยกว่าเนื้องอกนั้นกำเนิดจากท่อน้ำดีหรือแพร่กระจายมาจากอวัยวะอื่นในระบบทางเดินอาหาร การขูดเซลล์ตรวจ (cytological scraping) มักไม่ช่วยในการวินิจฉัย
การแบ่งระยะ
แม้จะมีระบบการแบ่งระยะของมะเร็งท่อน้ำดีอยู่ไม่ต่ำกว่า 3 แบบ ก็ตาม (Bismuth, Blumgart, American Joint Committee on Cancer) แต่ไม่มีระบบใดที่แสดงให้เห็นว่ามีประโยชน์ช่วยทำนายอัตราการรอดชีวิตได้ ส่วนที่สำคัญที่สุดของการกำหนดระยะคือเพื่อให้ทราบว่าเนื้องอกนั้นยังสามารถผ่าตัดเอาออกได้หรือลุกลามไปมากจนไม่สามารถผ่าตัดได้ บ่อยครั้งที่การประเมินนี้จะทำได้ก็จนกว่าลงมือผ่าตัดแล้วเท่านั้น
ช้างป่าแอฟริกา
ช้างป่าแอฟริกา (African forest elephant; ) เป็นช้างชนิดหนึ่ง เดิมเคยถูกจัดให้เป็นชนิดเดียวกันกับช้างพุ่มไม้แอฟริกา (L. africana) โดยใช้ชื่อว่า L. africana cyclotis จนกระทั่งในปี ค.ศ. 2010 หลักฐานทางการศึกษาทางดีเอ็นเอพบว่าเป็นคนละชนิดกัน จึงแยกออกเป็นชนิดต่างหาก ถือเป็นสัตว์จำพวกช้าง 1 ใน 3 ชนิดที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์มาจนถึงปัจจุบัน
มะเร็งท่อน้ำดี
การแบ่งระยะ
แนวทางทั่วไปในการประเมินว่าสามารถผ่าตัดออกได้หรือไม่ ได้แก่
ช้างป่าแอฟริกา
ช้างป่าแอฟริกามีลักษณะคล้ายกับช้างพุ่มไม้แอฟริกา แต่มีขนาดเล็กกว่าพอสมควร มีใบหูเล็กและกลมกว่า งาเรียวยาวและตรงกว่า บางตัวอาจชี้ลงพื้น เท้าหน้ามี 5 นิ้ว เท้าหลังมี 4 นิ้ว ตัวเมียมีน้ำหนักราว 2 ตัน มีความสูงราว 3 เมตร ตัวผู้มีขนาดโตกว่าเล็กน้อย ถิ่นอาศัยมักอยู่ตามป่าทึบสลับทุ่งหญ้าตอนกลางและทางตะวันตกของทวีปแอฟริกา ซึ่งพบได้แคบกว่าช้างพุ่มไม้แอฟริกา เข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 8–11 ปี ระยะเวลาตั้งท้องนาน 18–22 เดือน ลูกช้างแรกคลอดหนักประมาณ 50–100 กิโลกรัม มีความสูง 80–100 เซนติเมตร ต้องการอาหารวันละ 60–120 กิโลกรัม น้ำวันละ 60–120 ลิตร อาหารที่ชอบ คือ ใบไม้, หญ้าแห้ง และรากไม้
ช้างป่าแอฟริกาเคยถูกเรียกว่าเป็น "ช้างแคระ" เนื่องจากมีขนาดใหญ่เต็มที่มีน้ำหนักเพียง 900 กิโลกรัม (1,980 ปอนด์) เท่านั้น พบในลุ่มน้ำคองโก โดยนักสัตว์ประหลาดวิทยา ในขณะนั้นใช้ชื่อว่า Loxodonta pumilio
นอกจากนี้แล้ว ช้างป่าแอฟริกาในอดีตเคยถูกใช้เป็นช้างศึกของฮันนิบาล แม่ทัพแห่งคาร์เทจ ในสงครามพิวนิคกับโรมัน ในการเดินทางผ่านเทือกเขาแอลป์ งาช้างป่าแอฟริกามีสีชมพูนวลสวยกว่างาช้างพุ่มไม้แอฟริกา จึงมีราคาซื้อขายแพงกว่า โดยอยู่ที่คู่ละ 90,000 ดอลลาร์สหรัฐในปัจจุบัน
มะเร็งท่อน้ำดี
การรักษา
หากไม่สามารถผ่าตัดเอาเนื้องอกออกได้ทั้งหมด มะเร็งท่อน้ำดีก็ถือเป็นมะเร็งที่ไม่มีทางรักษาให้หายได้ ด้วยเหตุว่าการประเมินว่าผ่าตัดเนื้องอกได้หรือไม่ในผู้ป่วยส่วนใหญ่นั้นต้องสำรวจระหว่างผ่าตัดวิธีเดียวเท่านั้น ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากต้องได้รับการผ่าตัดสำรวจช่องท้อง เว้นเสียแต่มีข้อบ่งชี้ชัดเจนแล้วว่าเนื้องอกนั้นอยู่ในระยะที่ไม่สามารถรักษาได้โดยการผ่าตัด อย่างไรก็ดี มาโยคลินิกรายงานความสำเร็จอย่างมีนัยสำคัญในการรักษามะเร็งท่อน้ำดีระยะเริ่มต้นด้วยการปลูกถ่ายตับโดยใช้แนวทางเข้าสู่แบบ protocolized และมีเกณฑ์คัดเลือกที่เข้มงวด
การรักษาโรคในระยะลุกลาม
ผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีจำนวนมากได้รับการวินิจฉัยโรคเมื่อโรคลุกลามไปมากถึงระยะที่ไม่สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัดแล้ว ซึ่งผู้ป่วยเหล่านี้มักได้รับการรักษาด้วยเคมีบำบัดแบบบรรเทาอาการ (palliative chemotherapy) โดยอาจใช้ร่วมกับรังสีรักษา มีการวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมที่รับรองการรักษาด้วยเคมีบำบัดแล้วว่าสามารถเพิ่มคุณภาพชีวิตและยืดอายุขัยของผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีระยะที่ไม่สามารถรักษาด้วยการผ่าตัดได้ แต่ยังไม่มีสูตรการรักษาใด ๆ ที่ได้รับการยอมรับเป็นมาตรฐานสากล ทำให้ปัจจุบันยังมีคำแนะนำให้มีการทดลองหาวิธีใหม่ ๆ ในการรักษาต่อไปอีก ยาเคมีบำบัดที่ใช้รักษามะเร็งท่อน้ำดีมีเช่น 5-fluorouracil ร่วมกับ leucovorin gemcitabine ตัวเดียว หรือ gemcitabine ร่วมกับ cisplatin irinotecan หรือ capecitabine การศึกษาวิจัยนำร่องบางชิ้นชี้ว่าผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีระยะลุกลามอาจได้รับประโยชน์จากยากลุ่มสารยับยั้งไทโรซีนไคเนส (tyrosine kinase inhibitors) อย่าง erlotinib
การรักษาด้วย Photodynamic therapy เป็นการรักษาเชิงทดลองอย่างหนึ่งซึ่งฉีดสารไวแสง (light-sensitizing agent) เข้าไปในร่างกายผู้ป่วย จากนั้นจึงส่งคลื่นแสงเข้าไปยังเนื้องอกโดยตรงผ่านกล้องส่อง การรักษาวิธีนี้มีผลแสดงในการวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุมขนาดเล็กสองชิ้นว่าได้ผล แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่าการรักษาด้วยวิธีนี้จะมีบทบาทอย่างไรในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี
พยากรณ์โรค
การรักษาด้วยการผ่าตัดเอาก้อนเนื้อออกยังคงเป็นวิธีการรักษาเพียงวิธีเดียวของมะเร็งท่อน้ำดีที่มีโอกาสหาย สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัดเนื่องจากตรวจพบว่ามีการแพร่กระจายไปยังต่อมน้ำเหลืองบริเวณไกลนั้นอัตรารอดชีวิตที่ 5 ปี (5-year survival rate) อยู่ที่ 0%, และโดยทั่วไปอยู่ที่ 5% ค่ามัธยฐานการรอดชีวิตโดยภาพรวม (overall median duration of survival) สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัด ไม่ได้รับการรักษา สุขภาพอื่นปกติ และมีเนื้องอกอยู่ในตับผ่านทางท่อน้ำดีในตับและหลอดเลือดดำพอร์ทัลตับ (hepatic portal vein) อยู่ที่น้อยกว่า 6 เดือน
สำหรับผู้ป่วยที่สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัด โอกาสของการรักษาหายขาดได้นั้นแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับตำแหน่งของเนื้องอกและอยู่ที่ว่าสามารถผ่าเอาเนื้องอกนั้นออกได้ทั้งหมดหรือบางส่วน มะเร็งท่อน้ำดีส่วนปลาย ซึ่งเจริญขึ้นจากท่อน้ำดีร่วมนั้นส่วนใหญ่สามารถรักษาได้ด้วยวิธีการผ่าตัดแบบวิปเปิล (Whipple procedure) โดยมีอัตราการรอดชีวิตระยะยาว (long-term survival rate) อยู่ที่ระหว่าง 15–25% รายงานชุดหนึ่งกล่าวว่าอัตราการรอดชีวิตที่ 5 ปีของผู้ป่วยที่ไม่มีการแพร่กระจายของโรคไปยังต่อมน้ำเหลืองนั้นอยู่ที่ 54% มะเร็งท่อน้ำดีในตับ ซึ่งเจริญขึ้นมาจากท่อน้ำดีส่วนที่อยู่ในเนื้อตับนั้นส่วนใหญ่รักษาด้วยการตัดเอาเนื้อตับออกบางส่วน มีรายงานหลายชุดกล่าวว่าโอกาสการรอดชีวิตหลังรับการรักษาด้วยการผ่าตัดอยู่ที่ 22-66% โดยผลการรักษาอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับว่ามีการแพร่กระจายของมะเร็งไปยังต่อมน้ำเหลืองหรือไม่และการผ่าตัดนั้นสามารถเอาเนื้อมะเร็งออกได้หมดหรือไม่ มะเร็งท่อน้ำดีที่อยู่บริเวณขั้วตับ (perihilar cholangiocarcinoma) ซึ่งเจริญขึ้นมาจากบริเวณตำแหน่งที่ท่อน้ำดีออกมาจากตับนั้นมีโอกาสรักษาได้ด้วยการผ่าตัดน้อยกว่า ในกรณีที่สามารถผ่าตัดได้ส่วนใหญ่ก็ต้องผ่าตัดกินบริเวณกว้าง (aggressive) โดยมักต้องผ่าตัดเอาถุงน้ำดีออก และอาจต้องผ่าตัดเอาบางส่วนของตับออกด้วย ผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีบริเวณขั้วตับที่สามารถรักษาได้ด้วยการผ่าตัดนั้นมีรายงานอัตราการรอดชีวิตที่ 5 ปีอยู่ที่ระหว่าง 20–50% งานวิจัยเพื่อประมาณการรอดชีวิตหลังการผ่าตัดมะเร็งท่อน้ำดีบริเวณขั้วตับเช่นตัวอย่างดังนี้
พยากรณ์โรคอาจแย่ลงไปอีกสำหรับผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดีที่เป็นโรคท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิอยู่ก่อน ซึ่งน่าจะมีเหตุผลมาจากการที่กว่าจะรู้ว่าเป็นโรคก็เป็นระยะที่โรคลุกลามไปมากแล้ว หลักฐานบางชิ้นชี้ว่าผลการรักษาอาจดีกว่าหากได้รับการรักษาผ่าตัดแบบกินบริเวณกว้าง (aggressive) ร่วมกับการบำบัดตัวเสริม
วิทยาการระบาด
มะเร็งท่อน้ำดีเป็นมะเร็งชนิดที่พบค่อนข้างน้อย มีผู้ป่วยได้รับวินิจฉัยในสหรัฐ 2,000 ถึง 3,000 คนต่อปี หรือคิดเป็นอุบัติการณ์ต่อปี 1–2 ต่อ 100,000 คน ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีสูงที่สุดในโลก คืออยู่ที่ 84.6 ต่อ 100,000 ประชากรชาย และ 36.8 ต่อ 100,000 ประชากรหญิงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ข้อมูลโรงพยาบาลศรีนครินทร์ จังหวัดขอนแก่นรายงานว่าพบมะเร็งท่อน้ำดีในตับเป็นอันดับ 1 ของมะเร็งที่กำเนิดขึ้นในตับ มีอุบัติการณ์ 300 รายต่อปี การผ่าศพเป็นชุดรายงานความชุกระหว่าง 0.01% ถึง 0.46% มีความชุกของมะเร็งท่อน้ำดีในทวีปเอเชียสูงกว่า ซึ่งระบุว่าสาเหตุมาจากการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับบางชนิด อุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีเพิ่มขึ้นตามอายุ และพบในชายบ่อยกว่าหญิงเล็กน้อย (อาจเนื่องจากมีอัตราเกิดท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิในชายสูงกว่าหญิงซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญ) ความชุกของมะเร็งท่อน้ำดีในผู้ป่วยท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิอาจสูงถึง 30% จากการศึกษาด้วยการผ่าศพ
งานวิจัยหลายชิ้นแสดงให้เห็นว่ากำลังมีการเพิ่มขึ้นของอุบัติการณ์ของมะเร็งท่อน้ำดีในตับในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา โดยพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้นในทวีปอเมริกาเหนือ ยุโรป เอเชีย และออสเตรเลีย สาเหตุที่ทำให้มีการเพิ่มขึ้นของอุบัติการณ์นี้ยังไม่แน่ชัดโดยอาจเป็นจากการพัฒนาของกระบวนการการวินิจฉัยก็เป็นได้ แต่ในขณะเดียวกันความชุกของปัจจัยที่อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งท่อน้ำดีเช่นการติดเชื้อเอชไอวีนั้นก็มีการเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาที่ว่านี้เช่นกัน
เวลาสุริยคติ
เวลาสุริยคติ หรือ เวลาสุริยะ (solar time) เป็นระบบเวลาที่ถือว่าเที่ยงวันคือเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นถึงจุดสูงสุดบนทรงกลมท้องฟ้า หรือก็คือเมื่อผ่านเส้นเมริเดียนท้องฟ้า จากการสังเกตการณ์การเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์จากบนพื้นโลก
ระยะเวลาระหว่างที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านเส้นเมริเดียนท้องฟ้า 2 ครั้งเมื่อมองจากผู้สังเกตการณ์บนโลกจะเรียกว่า วันสุริยคติ (solar day) ซึ่งจะยาวกว่าวันดาราคติซึ่งพิจารณาการเคลื่อนที่เทียบกับดาวฤกษ์ที่อยู่ห่างไกล
เวลาสุริยคติปรากฏ
เวลาสุริยคติปรากฏ (apparent solar time) หรือเวลาสุริยคติจริง (true solar time) คือเวลาสุริยคติที่ยืนพื้นตามวันสุริยคติปรากฏ (apparent solar day) โดยวันสุริยคติปรากฏคือช่วงระยะเวลาระหว่างที่เห็นดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านเส้นเมริเดียน 2 ครั้งในแต่ละวันตามที่ปรากฏจริง ๆ สามารถวัดเวลาสุริยคติปรากฏได้โดยใช้นาฬิกาแดด ความยาวของวันสุริยคติปรากฏในแต่ละวันของปีจะไม่เท่ากัน เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ ในสังคมสมัยใหม่ที่นาฬิกาถูกใช้กันอย่างแพร่หลายนั้นแทบไม่มีการใช้เวลาสุริยคติปรากฏอีกต่อไปแล้ว แต่ในระบบการก่อสร้างที่ต้องคำนึงถึงการทับแสงอาทิตย์นั้นยังต้องใช้เวลาดวงอาทิตย์ปรากฏอยู่
ความยาวของวันสุริยคติปรากฏจะแตกต่างกันไปตลอดทั้งปีด้วยเหตุผลสองประการ ประการแรก เนื่องจากวงโคจรของโลกมีลักษณะเป็นวงรี ไม่ใช่วงกลม โลกจึงโคจรเร็วใกล้ที่จุดใกล้ดวงอาทิตย์ และเคลื่อนที่ช้าที่จุดไกลดวงอาทิตย์ ซึ่งเป็นไปตามกฎของเค็พเพลอร์ ประการที่สอง เนื่องจากแกน โลกเอียง โดยปกติแล้วดวงอาทิตย์จะไม่เคลื่อนที่ผ่านกึ่งกลางเส้นศูนย์สูตรของโลก แต่จะดูเหมือนว่าเคลื่อนโดยทำมุมห่างจากแนวเส้นศูนย์สูตรต่างไปตามเวลาตลอดปี กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ สุริยวิถีไม่ตรงกับ เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า แต่จะตัดกับเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้าโดยทำมุมเอียงเท่ากับความเอียงของแกนโลก ดังนั้นจึงทำให้ดวงอาทิตย์ดูเหมือนจะเคลื่อนที่เร็วขึ้นเมื่ออยู่ห่างจากเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า และช้าลงเมื่อเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า (ดูเพิ่มที่ ปีสุริยคติ) ด้วยเหตุผลเหล่านี้ วันสุริยคติปรากฏในเดือนมีนาคม (วันที่ 26-27) และกันยายน (วันที่ 12-13) จึงสั้นกว่าในเดือนมิถุนายน (วันที่ 18-19) และธันวาคม (วันที่ 20-21)
เวลาสุริยคติเฉลี่ย
เวลาสุริยคติเฉลี่ย (mean solar time) หมายถึงเวลาที่ถูกกำหนดโดยนาฬิกาที่เสถียรในอุดมคติที่ปรับให้เข้ากับค่าเฉลี่ยของเวลาสุริยคติปรากฏ โดยยืนพื้นตามการสังเกตการเคลื่อนที่ในรอบวันของดาวฤกษ์
อย่างไรก็ตาม หากคิดโดยละเอียดแล้ว เวลาสุริยคติเฉลี่ยจริง ๆ ก็ยังมีความไม่คงที่แน่นอนเนื่องจากผลกระทบของแรงน้ำขึ้นลง โดยในปี 2013 ค่าเฉลี่ยของเวลา 1 วันตามเวลาสุริยคตินั้นมีความยาวนานกว่า 86,400 วินาที (=24 ชั่วโมง) ไปประมาณ 1–2 มิลลิวินาที
เมื่อเทียบกับวันสุริยคติเฉลี่ยแล้ว วันสุริยคติปรากฏอาจสั้นกว่าอยู่ 22 วินาที หรือนานกว่า 29 วินาที ขึ้นอยู่กับฤดูกาล เนื่องจากมีทั้งวันที่สั้นและยาวต่อเนื่องกันไป ความแตกต่างสูงสุดระหว่างทั้งสองค่านี้เมื่อดูตลอด 1 ปีคืออาจมากสุดที่เร็วกว่าประมาณ 17 นาทีและช้าสุดที่ช้ากว่าประมาณ 14 นาที
ความแตกต่างระหว่างเวลาสุริยคติปรากฏและเวลาสุริยคติเฉลี่ยนั้นเรียกว่าสมการเวลา
ประวัติศาสตร์
ในอดีตมีการใช้วิธีการต่าง ๆ เพื่อจำลองเวลาสุริยคติเฉลี่ย ที่ใช้ในยุคแรกสุดคือ นาฬิกาน้ำ ซึ่งใช้มาตลอดเวลาประมาณ 4 พันปีตั้งแต่กลาง สหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาลมาจนถึงต้นคริสต์สหัสวรรษที่ 2 ก่อนกลางคริสต์สหัสวรรษที่ 1 นาฬิกาน้ำถูกตั้งให้ตรงกับวันสุริยคติปรากฏ ดังนั้นจึงไม่มีข้อได้เปรียบเมื่อเทียบกับแบบที่ใช้เงาที่เกิดจากเข็มของนาฬิกาแดด นอกจากการที่สามารถใช้ได้ในเวลากลางคืนที่ไม่มีแสงแดด
อย่างไรก็ตาม เป็นที่ทราบกันดีตั้งแต่ยุคนั้นแล้วว่าดวงอาทิตย์เคลื่อนไปทางทิศตะวันออกตามสุริยวิถีเมื่อเทียบกับดาวฤกษ์ที่อยู่นิ่ง ดังนั้น ตั้งแต่กลางสหัสวรรษที่ 1 เป็นต้นมา การเคลื่อนที่ในรอบวันของดาวฤกษ์จึงถูกนำมาใช้เพื่อกำหนดเวลาสุริยคติเฉลี่ย โดยมีการเปรียบเทียบระหว่างเวลาในนาฬิกากับการเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์ นักดาราศาสตร์ชาวบาบิโลนรู้สมการของเวลาและได้ทำการปรับแก้มัน พวกเขายังรู้วัฏจักรของดาวฤกษ์ที่แตกต่างจากดวงอาทิตย์ ซึ่งก็คือเวลาดาราคติ และใช้เวลาดาราคติเพื่อระบุเวลาดวงอาทิตย์เฉลี่ยได้แม่นยำกว่านาฬิกาน้ำ ตั้งแต่นั้นมา เวลาเฉลี่ยดวงอาทิตย์ในอุดมคติถูกนำมาใช้เพื่ออธิบายการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์