cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
เศรษฐศาสตร์สำนักเคนส์
ในทฤษฎีของเคนส์ กิจกรรมทางเศรษฐกิจในระดับจุลภาคของบุคคลหรือบริษัทอาจรวมกันออกมาเป็นผลในระดับมหภาคที่ต่ำกว่ากำลังการผลิตที่แท้จริง นักเศรษฐศาสตร์สำนักคลาสสิก ส่วนมากเชื่อใน กฎของเซย์ ซึ่งกล่าวว่าอุปทานสร้างอุปสงค์ ดังนั้นจะไม่มีทางเกิดภาวะสินค้าล้นตลาด แต่เคนส์แย้งว่า อุปสงค์รวม อาจจะมีไม่เพียงพอในช่วงเศรษฐกิจตกต่ำ จึงนำไปสู่อัตราการว่างงานที่สูงและการสูญเสียผลผลิต นโยบายของภาครัฐสามารถช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจโดยการเพิ่มอุปสงค์รวม ซึ่งเป็นการเพิ่มกิจกรรมทางเศรษฐกิจ ลดการว่างงาน และช่วยแก้ภาวะเงินฝืด ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์มหภาคของเคนส์นั้นเป็นผลสะท้อนจากการปัญหาการว่างงานอย่างรุนแรงในประเทศอังกฤษในทศวรรษที่ 1920 และ สหรัฐอเมริกาในทศวรรษที่ 1930
เคนส์เสนอวิธีการแก้ไขภาวะเศรษฐกิจตกต่ำโดยการกระตุ้น (จูงใจให้ลงทุน) ผ่านการใช้สองวิธีรวมกัน คือ การลดอัตราดอกเบี้ย และการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานซึ่งเป็นการอัดฉีดรายได้และส่งผลให้มีการใช้จ่ายมากขึ้นในระบบเศรษฐกิจ ซึ่งจะกระตุ้นให้มีการผลิตและการลงทุนมากขึ้น จนทำให้เกิดรายได้และการใช้จ่ายมากขึ้น และส่งผลวนเวียนต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ จึงทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นทั้งหมดมีค่าหลายเท่าของการลงทุนครั้งแรก
เคนส์ และ คลาสสิก
เคนส์ ได้ค้นหาความแตกต่างทฤษฎีของของจาก เศรษฐศาสตร์สำนักคลาสสิก ซึ่งเขาได้โจมตีเกี่ยวกับทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์ ของ เดวิด ริคาร์โด้ และ ผู้ที่มีแนวความคิดเหมือนกับเขา ซึ่งรวมไปถึง จอห์น สจ๊วต มิลล์, อัลเฟรด มาร์แชล และ อาเธอร์ พิกกู
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
เปลือกโลก
แผ่นแปซิฟิกเกิดจากลิโทสเฟียร์ (เปลือกโลกสมุทร) ที่มุดตัวลงใต้แผ่นโอค็อตสค์ตามร่องมุดตัวซึ่งอยู่นอกชายฝั่งทางตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่น. มีความยาวตั้งแต่สามแยกโบโซะและสิ้นสุดใกล้กับจังหวัดฮกไกโดเขตมุดตัวนี้เชื่อมต่อกับร่องลึกก้นสมุทรคูริล–คัมชัตคา ที่ตำแหน่งนี้แผ่นแปซิฟิกจะเคลื่อนตัวไปทางทิศตะวันตกและมุดเข้ากับแผ่นอเมริกาเหนือด้วยความเร็ว 70 มม./ปี ซึ่งทำให้เกิดร่องลึกบาดาลญี่ปุ่น เขตมุดตัวนี้มีความสามารถในการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่มีขนาดมากกว่า 8.5 ได้ เห็นได้ชัดในบันทึกทางประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น และเขตมุดตัวนี้ก็เป็นเขตมุดตัวเดียวกันที่ทำให้เกิดแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554 เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้เกิดการแตกหีก220 × 400 กม. บนเขตมุดตัว
แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นโดยบังเอิญใกล้กับวันครบรอบปีแรกของการเกิดแผ่นดินไหวในจังหวัดฟูกูชิมะ พ.ศ. 2564และแผ่นดินไหวในจังหวัดมิยางิ มีนาคม พ.ศ. 2564 จากการวิเคราะห์แผ่นดินไหวในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2021 พบว่ามีรอยเลื่อนย้อนกลับภายในแผ่นแปซิฟิกมันอยู่ด้านล่างใต้รอยแยกของการมุดตัว นักวิทยาศาสตร์ชาวญี่ปุ่นกล่าวว่าแผ่นดินไหวได้ทำให้เกิดการแตกร้าวตามแนวรอยเลื่อนเหนือ-ใต้ที่มีความยาว 45 กม. ซึ่งเอียงไปทางทิศตะวันออก
แผ่นดินไหว
แผ่นดินไหวครั้งนี้อยู่ในระดับตื้นเกิดจากรอยเลื่อนย้อนกลับที่ระดับความลึกประมาณ 57-63.1 กม. ในแผ่นแปซิฟิก USGS กล่าวเพิ่มเติมว่ากลไกของแผ่นดินไหวแบบย้อนกลับที่มีขนาดใกล้เคียงกันเป็นผลมาจากการแตกบนระนาบของรอยเลื่อนที่วัดได้ 55 กม. × 30 กม. แบบจำลองรอยเลื่อนโดย USGS ระบุว่ารอยเลื่อนที่แตกมีพื้นที่เป็นรูปใข่ตั้งอยู่ที่ความลึก 50-70 กม. (40 × 20 ตร.กม.) ทำให้เกิดการลื่นไถลสูงสุด 1.9 เมตร
แผ่นดินไหวครั้งนี้อาจเป็นแผ่นดินไหวตามจากแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554 เจ้าหน้าที่จากสำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นระบุว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้มีจุดศูนย์กลางใกล้เคียงกับแผ่นดินไหวครั้งก่อนแผ่นดินไหวในจังหวัดฟูกูชิมะ พ.ศ. 2564ซึ่งเกิดในเดือนกุมภาพันธ์เช่นกัน และอาจมีความเกี่ยวข้องกันระหว่างเหตุการณ์ทั้งสอง ถึงแม้ว่าเหตุการณ์ในปี ค.ศ. 2021 เป็นแผ่นดินไหวตามแต่ช่วงเวลาที่ห่างจากปี 2011 มาก ทำให้การระบุว่าเป็นแผ่นดินไหวตามหรือไม่นั้นเป็นไปได้ยากมาก การพิจารณาว่าแผ่นดินไหวในปี 2022 เป็นแผ่นดินไหวตามหรือไม่นั้นก็เป็นเรื่องยากไม่ต่างกันเนื่องจากแผ่นดินไหวมีกลไกการเกิดรอยเลื่อนที่ต่างกัน แผ่นดินไหวครั้งนี้ต่างจากเหตุการณ์ในปี 2011 โดยที่แผ่นดินไหวในครั้งนี้อาจจะมีการเกิดมาจากรอยเลื่อนใต้แผ่นแปซิฟิก ในขณะที่เหตุการณ์ในปี 2011 เกิดขึ้นที่บริเวณรอยต่อระหว่างแผ่นแปซิฟิกและแผ่นโอค็อตสค์
จาการประเมินจะเกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.0–7.5 นอกชายฝั่งซันริกุทุก ๆ 40 ปี แม้หลังจากลำดับแผ่นดินไหวตามที่เกิดภายหลังแผ่นดินไหวใหญ่ในปี 2554 ได้สิ้นสุดลงแล้ว ประมาณการก่อนเกิดแผ่นดินไหวมีโอกาส 60-70% ที่จะเกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.0–7.5 อาจเกิดจากรอยเลื่อนที่แตกอยู่ภายในแผ่นแปซิฟิกและอยู่ใต้ภูมิภาคโทโฮกุ หลังการเกิดแผ่นดินไหวในปี 2554 โอกาสที่จะเกิดแผ่นดินไหวจากจุดกำเนิดที่ใกล้เคียงกันก็เพิ่มขึ้น
นักแผ่นดินไหววิทยาระบุว่าแผ่นดินไหวครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์สำคัญ 3 เหตุการณ์รวมกับแผ่นดินไหวในจังหวัดมิยางิ พ.ศ. 2554 และแผ่นดินไหวในจังหวัดฟูกูชิมะ พ.ศ. 2564 ศูนย์กลางของแผ่นดินไหวในปี 2022 เกิดขึ้นห่างเพียง 7 กม. จากทางตะวันตกเฉียงใต้ของแผ่นดินไหวในปี 2021 ในขณะที่แรงสั่นสะเทือนปี 2021 สั่นไปทางใต้ตามรอยเลื่อน 45 กม. แรงสั่นสะเทือนในปี 2022 สั่นไปทางเหนือตามรอยเลื่อนที่มีขนาดใหญ่เป็นสองเท่า การปลดปล่อยแรงสั่นสะเทือนทั้งสองครั้งถูกจัดประเภทเป็นแผ่นดินไหวคู่เนื่องจากตำแหน่งเวลาที่เกิดเหตุ และขนาดมีความใกล้เคียงกัน ช่องว่างแผ่นดินไหวในปี 2022 และแผ่นดินไหวในปี 2554 มีช่องว่างอยู่ การคาดคะเนจากการถ่ายโอนความเครียดคูลอมบ์คาดคะเนว่าพบว่าช่องว่างนอกชายฝั่งตอนกลางของมิยางิถูกสะสมพลังงานหนักขึ้นเรื่อย ๆ และเป็นแหล่งที่มีแนวโน้มว่าจะเกิดแผ่นดินไหวในอนาคต
สถานีตรวจหาตำแหน่งของแผ่นดินไหวตั้งอยู่บริเวณทางตอนเหนือของเกาะฮนชูพบรอยเลื่อนที่เกิดจากกระบวนการแตกขนาดเล็กหลังเกิดแผ่นดินไหว สถานีตรวจวัดอิชิโนะมากิ และคาบสมุทรโอชิกะเคลื่อนไปทางทิศเหนือ 3 ซม. ในนครเซ็นไดและทางตอนเหนือของนครฟูกูชิมะเปลือกโลกเคลื่อนไปทางตะวันออก 1 ซม. ไปทางเดียวกันใกล้กับศูนย์กลางของแผ่นดินไหว ในขณะเดียวกันในตอนใต้เปลือกโลกเคลื่อนไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 1 ซม.
ความรุนแรงของแผ่นดินไหว
สำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นระบุว่ามีความรุนแรงสูงสุด 6+ ในระดับมาตราความรุนแรงคลื่นไหวสะเทือนของสำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น ได้รับการรายงานในจังหวัดมิยางิและฟูกูชิมะ ในขณะที่ USGS รายงานว่ามีความรุนแรงสูงสุด VIII (รุนแรง) สามารถรู้สึกได้ในนครนานาโอะและนครอาโอโมริ กลไกความลึกของเหตุการณ์เช่นเดียวกับขนาดของเหตุการณ์นั้นส่งผลให้เกิดการสั่นไหวอย่างรุนแรงทั่วภูมิภาคโทโฮกุและคันโต แผ่นดินไหวรู้สึกได้ไกลถึงจังหวัดฮกไกโดส่วนทางใต้นั้นสามารถรู้สึกได้ในเกาะคีวชูโดยสามารถวัดได้ชินโด 1
ตามสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์โลกและการป้องกันภัยพิบัติแห่งชาติ ความรุนแรงของแผ่นดินไหวบันทึกได้เกือบชินโดะ 7 ในโซมะและคุนิมิ จังหวัดฟูกูชิมะ มีความเป็นไปได้ที่ชินโดะ 7 อาจถูกบันทึกในคุนิมิและโคริ จังหวัดฟูกูชิมะ แผ่นดินไหวมีความเร่งสูงสุด 1,233 แกล ที่คาวาซากิ จังหวัดมิยางิ
การเคลื่อนที่ภาคพื้นดิน
ทางตอนเหนือของมิยางิมีระดับ IV ในระดับการเคลื่อนที่ภาคพื้นดินของ JMA การเคลื่อนที่ของพื้นดินเป็นเวลานานจะรู้สึกได้บนอาคารสูง ซึ่งมีช่วงคลื่นไหวสะเทือนที่การสั่นพ้อง ตามธรรมชาติของอาคาร ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ด้วยความถี่สั้นแต่มีพลังงานมากที่ชั้นบนสุดของอาคาร การเคลื่อนไหวภาคพื้นดินที่มีความเข้มข้นระดับ IV จะทำให้ไม่สามารถยืนได้ การเคลื่อนตัวของพื้นดินประเภทนี้จะทำให้เฟอร์นิเจอร์ที่ไม่มีตัวยึดถล่มลงมาและผนังห้องแตกร้าว
สึนามิ
สำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นรายงานสึนามิขนาด 20 ซม. ที่ท่าเรืออิชิโนมากิ จังหวัดมิยางิ เมื่อเวลา 00:29 น. ตามเวลาท้องถิ่น ตามด้วยคลื่นลูกที่สองขนาด 30 ซม. เวลา 02:14 น. สึนามิขนาด 20 ซม. มาถึงที่ท่าเรือเซ็นไดเวลา 03:15 น. แผ่นดินไหวไม่สามารถสร้างคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ได้อันเป็นผลมาจากความลึกของมัน ซึ่งทำให้พื้นมหาสมุทรยกตัวขึ้นเล็กน้อยจึงทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของน้ำทะเลเล็กน้อย
ผลกระทบ
ในคูนิมิได้มีอาคารถล่มทำให้หลังคาที่อยู่ด้านบนเลื่อนหลุดออกมาทำให้กระเบื้องมุงหลังคากระจายไปยังพื้นที่อยู่ข้างเคียง ทำให้ยานพาหนะถูกทับอยู่ใต้หลังคาที่ตกลงมา ศาลเจ้าในมินามิโซมะก็ได้รับความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญและบางส่วนพังทลายลง ชั้นวางของในสำนักงานบางส่วนล้มลงมา ความเสียหายส่วนใหญ่คือผนังบ้านแตกมีรายงานหน้าต่างแตกด้วย ในเมืองยาบูกิผนังและประตูด้านนอกของโรงแรมได้รับความเสียหาย
สถานที่แข่งม้าในนครฟูกูชิมะระสบกับปัญหาน้ำรั่วและผนังเสียหาย สมาคมแข่งรถญี่ปุ่นเปิดเผยว่างานแข่งม้าในนครฟูกูชิมะต้องถูกยกเลิกเนื่องจากกำลังตรวจสอบความเสียหาย สิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ยังได้รับความเสียหายระหว่างแผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ศาลเจ้าอินาริก็ได้รับผลกระทบเช่นกันโคมไฟหินสามดวงได้รับความเสียหายแต่ก็ถูกซ่อมในเวลาต่อมา มีรายงานว่ามีอาคารที่กระจกแตกและอิฐหักในใจกลางเมือง ที่สถานีรถไฟฟูกูชิมะมีความเสียหายเล็กน้อยอันได้แก่กระเบื้องแตกร้าวและน้ำรั่ว
การกินพวกเดียวกันเอง
การกินพวกเดียวกันเอง (cannibalism) เป็นพฤติกรรมของสัตว์ที่กินสิ่งมีชีวิตในสปีชีส์พวกเดียวกันเองเป็นอาหาร โดยมักพบพฤติกรรมนี้ในสปีชีส์ที่อาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ขาดแคลนอาหารมาก พบในมากกว่า 1,500 สปีชีส์รวมถึงมนุษย์ โดยในมนุษย์นั้น พฤติกรรมนี้มีมาตั้งแต่ในอดีต และยังพบได้บ้างในปัจจุบัน
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
ผลกระทบ
กำแพงหินบางส่วนของปราสาทอาโอบะในเขตอาโอบะในนครเซ็นไดได้พังถล่มลงมา รูปปั้นขนาดใหญ่ของดาเตะ มาซามูเนะซึ่งอยู่ในสถานที่เดียวกันก็ได้รับความเสียหายเช่นกันโดยรูปปั้นเอียงลงมาหลังแผ่นดินไหว ห้องแสดงคอนเสิร์ตและศูนย์กีฬาในนครชิโรอิชิก็ได้รับผลกระทบเนื่องจากหลังคาฝาถล่มลงมาบางส่วน เศษแก้วและเศษฝาเพดานตกลงมากระจากไปทั่วห้องโถงรวมถึงระบบน้ำประปาในห้องโถงก็เสียหายเช่นกัน
การกินพวกเดียวกันเอง
ผลดีของพฤติกรรมนี้คือส่งผลให้สิ่งมีชีวิตสามารถหาอาหารและที่อยู่อาศัยได้ง่ายขึ้น และยังลดโอกาสในการแข่งขัน เนื่องจากมีจำนวนประชากรที่ลดลง แต่ผลเสียของพฤติกรรมนี้ก็มีหลายอย่าง เช่น ทำให้โอกาสการแพร่กระจายของเชื้อโรคเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ในหลายสปีชีส์ พฤติกรรมนี้ไม่ได้เกิดจากการขาดแคลนอาหารหรือสภาพความเป็นอยู่ที่ผิดปกติเท่านั้น แต่อาจเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ ด้วย
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
ผลกระทบ
ในอิจิกาวะ จังหวัดชิบะ บ้านหลังหนึ่งไฟไหม้ทันทีหลังจากระบบไฟได้รับการซ่อม การดับไฟใช้เวลาประมาณ 4 ชั่วโมง ใช้รถดับเพลิง 14 คัน
พื้นที่เกษตรกรรมในนครยามางาตะ จังหวัดยามางาตะ, ท่อระบายน้ำขนาดใหญ่ได้รับความเสียหายและทำให้เกิดท่อชำรุดและมีน้ำประปารั่วออกมา ทำให้ถนนที่อยู่ด้านบนพัง และเกิดหลุมยุบขนาดใหญ่บนถนน และเกิดน้ำท่วมขัง สิ่งอำนวยความสะดวกทางการค้าและการเกษตรในบริเวณใกล้เคียงได้รับความเสียหายเล็กน้อย บ้านเรือน 47 หลังไม่สามารถใช้น้ำชั่วคราว ในฮิงาชิเนะศาลเจ้าในเมืองพังทลายลง
กระทรวงที่ดินโครงสร้างพื้นฐานการขนส่งและการท่องเที่ยว รายงานว่ามีผู้คน 25 คนติดอยู่ในลิฟต์ในโตเกียว มีรายงานผู้คน 3 คนติดอยู่ในลิฟต์ในฟูกูชิมะ และมีรายงานผู้ที่ติดอยู่ในลิฟต์อีก 9 คนในจังหวัดชิบะ จังหวัดคานางาวะ จังหวัดอิบารากิ และจังหวัดไซตามะ
โรงเรียน
มีโรงเรียนอย่างน้อย 344 แห่งในสิบเอ็ดจังหวัดได้รับความเสียหายเล็กน้อยความเสียหายส่วนใหญ่เกิดกับผนังและเพดาน โรงเรียน 476 แห่งได้ปิดตัวลงชั่วคราวในจังหวัดฟูกูชิมะ มิยางิ อิวาเตะ และยามางาตะ ขณะเดียวกันใน 6 จังหวัดก็มีการลดชั่วโมงเรียนใน 15 โรงเรียน โรงเรียนหลายแห่งในฟูกูชิมะมีกำแพงแตกร้าวและหน้าต่างแตก มีเพียงไม่กี่โรงเรียนเท่านั้นที่มีท่อน้ำแตก น้ำไม่ไหล และเพดานทรุดตัว
ภาคธุรกิจพาณิชยกรรมและอุตสาหกรรม
โรงงาน 4 แห่งของบริษัท มูราตะ แมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด ซึ่งตั้งอยู่ในฟูกูชิมะและมิยางิกำลังดำเนินการซ่อมแซม ในวันที่ 17 มีนาคม ที่โรงงานโทเมะได้เกิดไฟไหม้ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายบางส่วน และได้เกิดน้ำระเบิดออกมาจากท่อทำให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญที่โรงงานเซ็นไดฮนมิยะและโคริยามะในโรงงานสามแห่งของของบริษัทโซนี่ซึ่งตั้งอยู่ในมิยางิสองแห่ง ยามางาตะหนึ่งแห่งซึ่งโรงงานดังกล่าวถูกปิดเพื่อการตรวจสอบความเสียหาย เบื้องต้นพบความเสียหายเล็กน้อยเท่านั้นและคาดว่าจะกลับมาดำเนินงานได้ในไม่ช้า การผลิตประเภทอื่นของโตโยต้า นิสสัน Kioxia และ เรเนซาส อิเล็กทรอนิกส์ ก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน ในไซตามะเกิดไฟไหม้ในโรงงานผลิตเศษเหล็กในเขตอิวัตสึกิ ไฟไหม้คาดว่าเกิดจากการจุดไฟแบตเตอรี่ ตลาดปลาโอนางาวะก็ประสบกับเหตุเพลิงไหม้สวิทช์บอร์ดขนาดเล็กในห้อง ทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 1 คน คาดการกันว่าสวิตช์บอร์ดอาจสัมผัสกับน้ำที่มาจากท่อบนเพดานและเริ่มติดไฟ
มีความเสียหายที่เกิดกับวัสดุจำนวนมากในคลังเก็บสินค้าในมิยางิ ฟูกูชิมะ และนีงาตะ ฐานการจัดส่งถูกยกเลิกเนื่องจากคำสั่งอพยพชั่วคราวเนื่องจากคำเตือนสึนามิ และสินค้าบางอย่างได้รับความเสียหาย การปิดทางหลวงสายหลักทำให้การขนส่งสินค้าล่าช้า ร้านเครื่องเสียงในเซ็นไดมีน้ำรั่วจากสปริงเกอร์ที่เปิดใช้งาน ร้านค้าอื่น ๆ เพดานถล่มและผลิตภัณฑ์ตกจากชั้นวาง เนื่องจากความกังวลด้านความปลอดภัยร้านค้าหลายร้านจึงดำเนินธุรกิจโดยการออกมาขายของที่ทางเข้าแทน
ซัสเซกซ์
ซัสเซกซ์ (Sussex) ภาษาอังกฤษเก่าเรียกว่า Sūþseaxe ที่แปลว่าแซกซันใต้ เป็นอดีตเทศมณฑลในภูมิภาคเซาท์อีสต์อิงแลนด์ของอังกฤษ มีอาณาบริเวณใกล้เคียงกับราชอาณาจักรซัสเซกซ์ในอดีต
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
ไฟดับ
ได้เกิดไฟดับครั้งใหญ่ทั่วภูมิภาคโทโฮกุและคันโต มีครัวเรือนได้รับผลกระทบกว่า 2.2 ล้านครัวเรือนจาก 13 จังหวัดและหนึ่งเขตปริมณฑล ทีปโกรายงานว่ามีไฟฟ้าดับ 300,000 ครั้ง เกิดเหตุไฟฟ้าดับประมาณ 120,000 ครัวเรือนในโตเกียว 60,000 ครัวเรือนในจังหวัดคานางาวะ และ 50,000 ครัวเรือนในจังหวัดชิบะ ขณะที่ บริษัทโทโฮกุ อิเล็คทริก เพาเวอร์ จำกัด (TEP) ระบุว่า เกิดไฟฟ้าดับประมาณ 153,200 ครั้ง โดยมี 90,000 ครัวเรือนในฟูกูชิมะ และ 50,000 ครัวเรือน ในจังหวัดมิยางิ
ซัสเซกซ์
เขตแดนทางด้านเหนือติดกับเทศมณฑลเซอร์รีย์, ด้านตะวันออกติดกับเคนต์, ด้านใต้ติดช่องแคบอังกฤษ และด้านตะวันตกแฮมป์เชอร์ และแบ่งการปกครองท้องถิ่นออกเป็นเวสต์ซัสเซกซ์ และอีสต์ซัสเซกซ์ และนครไบรตันและโฮฟ นครไบรตันและโฮฟใช้ระบบรัฐบาลท้องถิ่นระดับเดียวในปี ค.ศ. 1997 และได้รับฐานะเป็นนครในปี ค.ศ. 2000 จนกระทั่งบัดนั้นชิชิสเตอร์เป็นเมืองเดียวในมณฑลที่มีฐานะเป็นนคร
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
ไฟดับ
ทีปโกสามารถคืนไฟฟ้าให้กับครัวเรือนส่วนใหญ่ก่อนเช้าในวันที่ 17 มีนาคม แต่ยังมีอีก 33,600 ครัวเรือนในจังหวัดมิยางิและฟูกูชิมะยังคงไม่มีไฟฟ้าใช้ ทีพีพีระบุว่าเมื่อเวลา 10:55 น. มีครัวเรือนประมาณ 3,100 ครัวเรือนในมิยางิและฟูกูชิมะยังคงไม่มีไฟฟ้า มีครัวเรือนได้รับผลกระทบอย่างน้อย 2,100 ครัวเรือนในโซมะในขณะที่ 1,200 ครัวเรือนอยู่ในโทเมะ โรงไฟฟ้าหลายแห่งที่ทำงานร่วมกับ TEP รวมถึงโรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนฮารามาจิและโรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนชินเซ็นไดได้หยุดดำเนินการ ซึ่งคาดว่าคาดว่าจะกลับมาดำเนินการอีกครั้งเมื่อการตรวจสอบความปลอดภัยเสร็จสมบูรณ์
ซัสเซกซ์
จากเดิมมีฐานะเป็นเทศมณฑลทางพิธีการ ในปัจจุบันซัสเซกซ์ถูกแบ่งออกเป็นเทศมณฑลเวสต์ซัสเซกซ์และเทศมณฑลอีสต์ซัสเซกซ์ การแบ่งออกเป็นสองเทศมณฑลเริ่มทำเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1189 โดยมีระบบการบริหารแยกกัน (ระบบศาลปกครองสี่สมัย) มาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 ภายใต้พระราชบัญญัติรัฐบาลส่วนท้องถิ่น ค.ศ. 1888 เขตการปกครองสองเขตนี้ก็กลายเป็นเทศมณฑลบริหาร (ที่รวมทั้งสภาเทศมณฑล : ไบรตัน, เฮสติง และตั้งแต่ปี ค.ศ.  1911 อีสต์บอร์น)
แผ่นดินไหวนอกชายฝั่งจังหวัดฟูกูชิมะ ค.ศ. 2022
ไฟดับ
ไฟฟ้าดับส่งผลให้บริการโทรศัพท์มือถือหยุดชะงักทั่วมิยากิและฟูกูชิมะ
ไฟฟ้าดับส่งผลกระทบต่อ 29 เมืองในจังหวัดไซตามะรวมถึงนครชิจิบุและนครคูมางายะ ทีปโกระบุว่าการขัดข้องของไฟเกิดจากการเปิดใช้งานกลไกความปลอดภัยที่โรงไฟฟ้าพลังงานความร้อนฮิโรโนะ ในช่วงแผ่นดินไหวซึ่งทำให้หยุดการทำงานชั่วคราว นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อโรงไฟฟ้าอื่น ๆ และทำให้เกิดไฟดับในภูมิภาค
ระบบขนส่ง
บริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออกยืนยันว่ารถไฟโทโฮกุชิงกันเซ็งตกรางระหว่างสถานีฟูกูชิมะและสถานีชิโรอิชิซาโอ บริษัทระบุว่าบริการรถไฟยามาบิโกะก็ได้รับผลกระทบจากอุบัติเหตุ มีผู้โดยสารเก้าสิบหกคนอยู่บนตู้รถไฟขณะเกิดเหตุแต่ ผู้โดยสารและลูกเรือทุกคนไม่ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต มีเสาไฟใกล้กับจุดเกิดเหตุเอียงลงมา มีรายงานความเสียหายจำนวนมากบนรางรถไฟขบวนที่ตกราง และมีเสาสาธารณูปโภคอย่างน้อย 17 แห่งตรงข้ามเส้นทางโทโฮกุได้รับความเสียหายอย่างรุนแรง ความเสียหายเล็กน้อยเกิดขึ้นในส่วนอื่น ๆ ของสายการผลิต และคาดว่าจะสามารถเปิดได้อีกครั้งในไม่ช้าหลังจากงานซ่อมแซมเสร็จสิ้น
บริษัทรถไฟญี่ปุ่นตะวันออกระบุเมื่อเช้าวันที่ 17 มีนาคมว่าบริการรถไฟระหว่างสถานีนาซูชิโอบาระและสถานีโมริโอกะสายโทโฮกุและฮกไกโดชิงกันเซ็งจะถูกระงับจนถึงวันที่ 21 มีนาคมเนื่องรถไฟตกราง บริการบนรถไฟก็ช้าลงเช่นกัน ชิงกันเซ็งในจังหวัดยามางาตะและจังหวัดอากิตะก็หยุดดำเนินการเช่นกัน รถไฟได้หยุดให้บริการในส่วนต่าง ๆ ของสายโจบัง สายหลักโทโฮกุ และสายหลักโออุ เนื่องจากไฟฟ้าดับ เช่นเดียวกันกับโฮกูริกุชิงกันเซ็งและโจเอ็ตสึชิงกันเซ็งก็ถูกกระงับชั่วคราว จะ เริ่มให้บริการอีกครั้งเวลา 01:30 น. ของวันที่ 17 มีนาคม
เพื่อตอบสนองต่อการระงับการให้บริการทางรถไฟออล นิปปอน แอร์เวย์และเจแปนแอร์ไลน์ จะบินเส้นทางพิเศษจากท่าอากาศยานเซ็นไดและฟูกูชิมะไปยังท่าอากาศยานนานาชาติโตเกียวชั่วคราว
สะพานสายทาดามิที่ข้ามแม่น้ำอาบูคูมะในนครดาเตะถูกยกขึ้นหลายสิบเซนติเมตรทำให้ไม่สามารถผ่านได้ สะพานที่เมืองโคโอริที่ควรจะสามารถเปิดได้ในวันที่ 19 มีนาคมก็ได้รับความเสียหาย เจ้าหน้าที่จากจังหวัดฟูกูชิมะระบุว่าการซ่อมอาจใช้เวลาถึงสามปี
ผู้ได้รับผลกระทบ
ชายวัย 60 ปีจากนครโซมะ จังหวัดฟูกูชิมะ เสียชีวิตหลังจากกระโดดลงมาจากหน้าต่างหลังจากพยายามหลบหนีแผ่นดินไหว มีรายงานผู้เสียชีวิตรายที่สองในนครโทเมะ จังหวัดมิยางิ ชายอายุ 70 ปีเสียชีวิตจากอาการหัวใจวาย มีรายงานการเสียชีวิตรายที่สามในเมืองชิจิงาฮามะ จังหวัดมิยางิ; ชายวัย 70 ปี ล้มลงและถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลแต่เสียชีวิตในเวลาต่อมา นายฟูมิโอะ คิชิดะนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นกล่าวเมื่อวันที่ 17 มีนาคมว่ามีผู้เสียชีวิต 4 ราย การสืบสวนของสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (ญี่ปุ่น)ได้ข้อสรุปว่าแผ่นดินไหวส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตเพียงคนเดียวเท่านั้นที่โทเมะ ผู้เสียชีวิตรายที่ 4 ในชิโองามะไม่ได้เกิดจากแผ่นดินไหวโดยตรง มีผู้เสียชีวิตอีก 2 ราย ที่ยังอยู่ระหว่างการสอบสวน ณ วันที่ 17 มีนาคม
เอ็นเอชเครายงานว่ามีผู้ได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 225 คน จากจังหวัดมิยางิ 104 คน จากจังหวัดฟูกูชิมะ 91 คนหนึ่งในนั้นมีผู้ได้รับบาดเจ็บสาหัสรวมอยู่ด้วย ผู้บาดเจ็บส่วนใหญ่ในมิยางิได้รับบาดเจ็บเล็กน้อยเนื่องจากวัตถุตกลงมา และมีผู้บาดเจ็บอีกในไซตามะ 6 คน ในคานางาวะ 5 คน ในอิวาเตะ ยามางาตะ และอิบารากิ 2 คน และมีอีก 1 คนในโทจิงิ อากิตะและยามานาชิตามลำดับ ที่มหาวิทยาลัยยามางาตะนักศึกษาได้รับบาดเจ็บขณะอพยพออกจากอาคาร ผู้สูงอายุหกคนในจังหวัดไซตามะได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย
คำเตือนแผ่นดินไหวและสึนามิ
ระบบเตือนภัยแผ่นดินไหวล่วงหน้าออกคําเตือนเมื่อเวลา 23:36:55.6 ตามเวลาท้องถิ่น ใช้เวลา 9.6 วินาทีหลังจากการตรวจพบคลื่นแผ่นดินไหวครั้งแรกจากแผ่นดินไหวหลัก แผ่นดินไหวถูกตรวจพบครั้งแรก 1.6 วินาทีหลังจากเกิดขึ้นตรวจพบความรุนแรงของแผ่นดินไหวชินโด 3 ต่อมามีการออกคําเตือนล่วงหน้าใน 9.6 วินาทีต่อมา เมื่อเครื่องมือวัดระบบความเข้มตรวจพบความรุนแรงของแผ่นดินไหวในระดับ 5 และการออกคำเตือนอีกครั้งเมื่อตรวจพบความรุนแรงชินโดะ 6+
มีการออกคําเตือนสึนามิตามแนวชายฝั่งของจังหวัดมิยางิและฟูกูชิมะหลังเกิดแผ่นดินไหวทําให้เกิดการอพยพของคนในพื้นที่ คําเตือนสึนามิถูกยกเลิกเมื่อเวลา 05:00 น. ตามเวลาท้องถิ่นหลังจากพบเพียงคลื่นลูกเล็ก ๆ เท่านั้น เจ้าหน้าที่ระบุว่ามีการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำขึ้นน้ำลงเล็กน้อยที่ชายฝั่งของจังหวัดฟูกูชิมะ มิยางิและอิวาเตะโดยไม่มีความเสียหาย
ในประเทศ
นายฮิโรคาซุ มัตสึโนะ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีกล่าวในการแถลงข่าวเมื่อวันที่ 17 มีนาคมว่าพระราชบัญญัติบรรเทาสาธารณภัยจะมีผลบังคับใช้ในทุกเขตเทศบาลจังหวัดฟูกูชิมะและจังหวัดมิยางิ กองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่นถูกส่งไปยังจังหวัดฟูกูชิมะและมิยางิตามคําร้องขอของผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อฟื้นฟูเส้นทางและบรรเทาสาธารณภัยที่จําเป็น
คนงานของบริษัทพลังงานไฟฟ้าโตเกียว (TEPCO) ได้เข้าตรวจสอบโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะแห่งที่หนึ่งที่เคยเสียหายจากแผ่นดินไหวและสึนามิในปี 2011 ต่อมาเจ้าหน้าที่รายงานว่าไม่มีความผิดปกติในโรงไฟฟ้า แต่ไม่นานก็มีรายงานเกี่ยวกับระบบเตือนไฟไหม้ได้ดังขึ้นที่ห้องโถงของหน่วย 5 ของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะไดอิจิแต่กลับไม่มีไฟไหม้เกิดขึ้น เวลา 01:00 น. คนงานได้ตรวจสอบโครงสร้างห้องกักกันรังสีที่ใช้แล้วของหน่วยที่ 1, 2 และ 3 รวมถึงสิ่งอํานวยความสะดวกในการทําความเย็นในสระที่ใช้เก็บเชื้อเพลิงที่ใช้แล้ว ระดับของเชื้อเพลิงในสระของหน่วย 2 ลดลงชั่วขณะหนึ่งและกลับสู่ภาวะปกติในเวลาต่อมา ที่โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะแห่งที่สองปั๊มในสระเก็บเชื้อเพลิงของหน่วยที่ 1 และ 3 หยุดทํางานชั่วขณะ
รัฐบาลของจังหวัดฟูกูชิมะได้ร้องขอให้รัฐบาลกลางให้ความช่วยเหลือด้านระบบน้ำประปา
แผ่นดินไหวทำให้เกิดการตื่นตัวเกี่ยวกับอันตรายจากดินถล่มและหิมะถล่มเนื่องจากฝนตกหนักและหิมะซึ่งคาดว่าจะเกิดขึ้นในภูมิภาคโทโฮกุจนถึงวันที่ 19 มีนาคม Weathernews ระบุว่าเนื่องจากแผ่นดินไหวทำให้เนินเขาสูงชันไม่มีเสถียรภาพและพื้นที่ที่มีหิมะตกหนักมีความเสี่ยงที่จะประสบหิมะถล่มมากกว่าปกติ บ้านที่ได้รับความเสียหายจากแรงสั่นจะได้รับความเสียหายซ้ำเติมจากองค์ประกอบของสภาพอากาศในช่วงเวลานี้เช่นกัน
นานาชาติ
ทันทีหลังจากเกิดแผ่นดินไหวการสํารวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริกาได้ออก เพจเจอร์ ในระดับสีเหลือง ซึ่งประเมินความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น มีโอกาส 37% ที่ความเสียหายจากแผ่นดินไหวจะส่งผลให้เกิดการสูญเสีย 10-100 ล้านเหรียญสหรัฐ มีโอกาส 30% ที่ความเสียหายจะมีถึง 100 ล้านถึง 1 พันล้านเหรียญสหรัฐ แต่หลังจากนั้นได้มีการแก้ไขเป็นระดับสีส้มซึ่งมีโอกาส 35%ที่จะเกิดความเสียหายในระดับ 100 ล้านเหรียญสหรัฐถึง 1 พันล้านเหรียญสหรัฐ และมีโอกาส 34% ที่จะเกิดความเสียหายทางการเงิน 10-100ล้านเหรียญสหรัฐ และยังออกเพจเจอร์สีเขียวที่เกี่ยวกับผู้เสียชีวิต หน่วยงานประเมินว่ามีโอกาส 65% ที่จะไม่เกิดผู้เสียชีวิต และมีโอกาส 30% ที่จะมีผู้เสียชีวิต 1 ถึง 10 คนจากแผ่นดินไหว
คำเตือนสึนามิก็ถูกออกโดยศูนย์เตือนภัยสึนามิแปซิฟิก คำเตือนดังกล่าวรายงานว่าเหตุการณ์สึนามิไม่เป็นอันตรายต่อชายฝั่งตะวันตกของสหรัฐอเมริกา รัฐอะแลสกา และรัฐบริติชโคลัมเบีย
มารี ฌูว์เลียต ลูแว
ประวัติ
มารี ฌูว์เลียต ลูแว เกิดเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2410 ณ ฝรั่งเศส เป็นลูกสาวของฌัก อ็องรี ลูแว และโฌเซฟีน อมีเลอร์ เพดดีเฟอร์ โดยเธออาศัยในประเทศฝรั่งเศส เธอได้แต่งงานครั้งแรกกับช่างภาพหนุ่มชาวฝรั่งเศส อะชีลล์ เดลเมต และได้หย่าร้างกันไปใน พ.ศ. 2436 โดยมีบุตรร่วมกันดังนี้
ศาสนาคริสต์ในญี่ปุ่น
ศาสนาคริสต์ในญี่ปุ่น เป็นหนึ่งในศาสนากลุ่มน้อยของประเทศ โดยมีผู้ที่นับถือศาสนาคริสต์และที่เกี่ยวข้องระหว่างน้อยกว่า 1 ถึง 1.5% ของประชากร นิกายในศาสนาคริสต์ที่ใหญ่ที่สุด เช่น โรมันคาทอลิก โปรเตสแตนต์ และอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ สามารถพบเห็นได้ในประเทศญี่ปุ่น ตั้งแต่กลางทศวรรษที่ 1990 คนญี่ปุ่นส่วนใหญ่นับถือศาสนาชินโตหรือศาสนาพุทธ คู่รักชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่ประมาณ 60-70% มักแต่งงานแบบคริสต์ สิ่งนี้ทำให้งานแต่งงานแบบคริสต์เป็นแง่มุมของศาสนาคริสต์ที่มีอิทธิพลมากที่สุดของศาสนาคริสต์ในประเทศญี่ปุ่นสมัยปัจจุบัน
วัฒนธรรม
ญี่ปุ่นยังคงเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเป็นฆราวาสมากที่สุดในโลกจาก World Values Survey ในขณะที่อาจมีชาวญี่ปุ่นนับถือศาสนาคริสต์มากถึง 3 ล้านคน แต่ก็มักแพร่กระจายไปในหลายนิกาย 70 เปอร์เซ็นต์ของโบสถ์ในญี่ปุ่นมักมีผู้เข้าร่วมโดยเฉลี่ยน้อยกว่า 50 คนแม้ว่าจะมีจำนวนสมาชิกมากกว่าเกือบสองเท่า
วันหยุด
ยกเว้นในชุมชนที่นับถือศาสนาคริสต์ซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยของญี่ปุ่น โดยทั่วไปแล้วเทศกาลอีสเตอร์จะไม่มีการเฉลิมฉลองพิเศษใด ๆ
คริสต์มาสในญี่ปุ่นมีการเฉลิมฉลองในระดับที่ใหญ่กว่าในฐานะเทศกาลทางการค้ามาก แต่ไม่ใช่วันหยุดราชการ ไฟคริสต์มาส ซานตาคลอส ปาร์ตี้แลกเปลี่ยนของขวัญ และรับประทานอาหารคริสต์มาสที่ได้รับแรงบันดาลใจจากตะวันตก โดยเฉพาะไก่ทอดเคนตักกี้ และสตรอเบอร์รี่ชอร์ตเค้ก ล้วนเป็นลักษณะที่คุ้นเคยของงานนี้ ชาวคริสต์และฝ่ายซ้ายบางคนวิพากษ์วิจารณ์ว่านี่เป็นทำให้วันหยุดเป็นเชิงพาณิชย์ซึ่งขัดกับคำสอนของพระเยซู ในญี่ปุ่นแทนที่จะเป็นงานครอบครัวหรืองานทางศาสนา คริสต์มาสถูกมองว่าเป็นเวลาที่จะใช้ร่วมกับเพื่อนหรือคนสำคัญอื่น ๆ คริสต์มาสอีฟมีการเฉลิมฉลองเป็นวันหยุดของคู่รักที่มีการแลกเปลี่ยนของขวัญ
วันวาเลนไทน์ในญี่ปุ่นก็มีการเฉลิมฉลองเช่นกัน แต่ประเพณีวัฒนธรรมมักจะสลับกันกับตะวันตก ผู้หญิงให้ของขวัญช็อคโกแลตแก่ผู้ชายวันวาเลนไทน์ และในไวต์เดย์หนึ่งเดือนต่อมาจะส่งของขวัญคืน ผู้หญิงแลกเปลี่ยนของขวัญระหว่างกันบ่อยและบางครั้งจะให้ช็อคโกแลตเพื่อนร่วมงานชาย แม้ว่าการแลกเปลี่ยนนี้มักจะเป็นของขวัญตามหน้าที่ ไม่ใช่เรื่องปกติที่คู่รักจะออกเดทด้วยกัน ซึ่งมักจะทำในวันคริสต์มาสอีฟแทน
การแสดงออก
งานแต่งงานแบบคริสต์กลายเป็นทางเลือก (หรือเพิ่มเติม) ให้กับพิธีชินโตแบบดั้งเดิม ส่วนหนึ่งเกิดจากความพยายามในการเผยแผ่ศาสนาของโบสถ์คริสต์ในประเทศญี่ปุ่นที่ประสบความสำเร็จและความพยายามทางการค้า สถาปัตยกรรมโบสถ์จัดงานแต่งงานได้ผุดขึ้นทั่วญี่ปุ่นเพื่อตอบสนองความต้องการของชาวญี่ปุ่นที่ไม่ได้เข้าร่วมคริสตจักรแต่ยังคงต้องการพิธีนี้
พระปรีชากลการ (สำอาง อมาตยกุล)
พระปรีชากลการ มีชื่อตัวว่า สำอาง อมาตยกุล (15 สิงหาคม พ.ศ. 2384 - 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2422) ขุนนางชาวไทย สมรสกับสตรีลูกครึ่งอังกฤษ คือ แฟนนี่ น็อกซ์ ท่านถูกกล่าวหาว่า "ฆ่าคนตายและทารุณกรรม แก่คนไทยที่เมืองกบินทร์บุรี" โทมัส ยอร์ช น็อกซ์ ผู้เป็นพ่อตา ซึ่งเป็นกงสุลอังกฤษประจำประเทศไทย จึงได้ข่มขู่สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และสมุหพระกลาโหม ว่าจะนำเรือรบอังกฤษมาข่มขู่ให้ปล่อยลูกเขยของตน แต่กลับไม่สำเร็จ และปิดท้ายด้วยการประหารพระปรีชากลการ
ประวัติ
เกิดเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2384 เป็นบุตรคนที่สองของพระยากระสาปน์กิจโกศลกับคุณหญิงพลอย บุตรีพระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ทองจีน ไกรฤกษ์) บิดาได้นำขึ้นถวายตัวเป็นมหาดเล็กในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2401-2404 ท่านจบการศึกษาทางด้านวิศวกรรมเมื่ออายุเพียง 20 ปี จากสกอตแลนด์ ประเทศอังกฤษ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยากระสาปน์กิจโกศลตั้งโรงกษาปณ์ผลิตเงินเหรียญขึ้นแทนเงินพดด้วง ซึ่งมาแต่เดิม และได้มีพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระปรีชากลการไปช่วยงานบิดาที่กรมกระษาปน์สิทธิการ
พระปรีชากลการเป็นผู้มีหัวคิดทันสมัย ชอบประดิษฐ์ ค้นคว้า ชอบคบหาสมาคมกับชาวต่างประเทศคล้ายบิดา จึงเป็นที่โปรดปรานในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก็ได้เป็นเจ้ากรมกระษาปณ์สิทธิการแทนบิดาตามคาดหมาย พระปรีชากลการมีผลงานอย่างเช่น ประดิษฐ์ซุ้มจุดด้วยไฟแก๊สถวายในงานเฉลิมพระชนมพรรษา และเป็นนายงานสร้างตึกแถวบนถนนบำรุงเมือง
พ.ศ. 2414 โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นสุปรินเทนเด็นอินยีเนีย (Superintendent Engineer - หัวหน้าช่างเครื่อง) ควบคุมเรือพระที่นั่งบางกอก เสด็จประพาสต่างประเทศตั้งแต่ต้นรัชกาลนำเรือไป สิงคโปร์ ปีนัง มะละกา มะละแหม่ง ย่างกุ้ง กัลกัตตา อัครา มันดาริด และบอมเบย์ในอินเดีย จนเป็นข้าราชบริพารที่โปรดปรานในรัชกาลที่ 5 ถึง พ.ศ. 2416 ได้รับความไว้วางพระราชหฤทัย โปรดเกล้าฯ ให้ทำบ่อทองที่เมืองกบินทร์บุรี จนได้เป็นเจ้าเมืองปราจีนบุรี ในปี พ.ศ. 2419
ชีวิตส่วนตัว
พระปรีชากลการเป็นบุตรของ พระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) กับคุณหญิงพลอย ไกรฤกษ์ มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกันจำนวน 8 คน คือ 1. (ญ.) ไม่มีชื่อ ถึงแก่กรรมแต่วัยเยาว์ 2.พระปรีชากลการ (สำอาง) 3.นายสอาด ถึงแก่กรรมแต่วัยเยาว์ 4.พระยาเพชรพิชัย (เจิม) 5. โม๊ะ ถึงแก่กรรมแต่วัยเยาว์ 6. พระยาอภิรักษ์ราชอุทยาน (แฉล้ม อมาตยกุล) 7.คุณหญิงทรามสงวน ภรรยาของ พระยาอภัยรณฤทธิ์ (จอมถวิล อมาตยกุล) 8.นายอาดูร ถึงแก่กรรมแต่วัยเยาว์ นอกจากนี้ มีพี่น้องต่างมารดา คือ 1. นายหนู 2.นางสังวาลย์ 3.นายบาง 4.นายปริ่ม 5.ขุนประจักษ์ธนสาร (เผื่อน) 6.พระประกอบอัคนิกิจ (เหลอ) 7. นายหลา ถึงแก่กรรมแต่วัยเยาว์ 8. คุณหญิงปุย ภรรยาพระยาประชากรกิจวิจารณ์ (โอ อมาตยกุล) 9.พระภิกษุชิด อุปสมบทจนมรณภาพ 10.นายแจก 11. นายวงษ์
ท่านตั้งบ้านเรือนอยู่ที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา เชิงสะพานพุทธ โดยในปัจจุบันเป็นจุดที่สะพานประปกเกล้าซึ่งเป็นสะพานคู่กับสะพานพุทธตัดผ่าน โดยบ้านของท่านเป็นบ้านแบบตะวันตกที่หรูหราในยุคนั้น หลังจากท่านเสียชีวิตลง ทางการได้ใช้บ้านของท่านเป็นที่ทำการไปรษณีย์หรือที่เรียกว่าไปรสะนียาคาร จนถูกทุบทิ้งเมื่อปีพ.ศ. 2525 อย่างไรก็ตาม บ้านของท่านถูกสร้างขึ้นใหม่เพื่อใช้เป็นพิพิธภัณฑ์กิจการไปรษณีย์ไทย
พระปรีชากลการเป็นคนกว้างขวางในสังคม ท่านสมรสกับแฟนนี่ น็อกซ์ ลูกสาวโทมัส ยอร์ช น็อกซ์ กงสุลใหญ่อังกฤษ เนื่องจากมีพื้นฐานทางสังคม ครอบครัว และการศึกษาที่เท่าเทียมกัน ความรักของหนุ่มสาวทั้งคู่จึงเกิดขึ้นท่ามกลางสิ่งแวดล้อม ในวงสังคมชั้นสูง โดยเริ่มรู้จักกันเมื่อทั้งสองฝ่ายซึ่งนิยมกีฬาขี่ม้า ได้ขี่ม้าเล่นเพื่อออกกำลังกายในเวลาเช้า ฝายชายอยู่ในกลุ่มข้าราชบริพารที่โปรดปรานขี่ม้าตามเสด็จรัชกาลที่ 5 ส่วนฝ่ายหญิงก็ขี่ม้าเล่นกับนายน็อกซ์ผู้เป็นบิดา แม้ว่า ฝ่ายชายจะมีภรรยาและบุตรชายหญิงอยู่แล้ว เมื่อมีโอกาสรู้จักกัน ครั้งแรกจึงอยู่ในฐานะมิตรสหาย แต่ต่อมาเมื่อภรรยาพระปรีชาฯ ถึงแก่กรรม การรู้จักกันฉันเพื่อนทำให้มีโอกาสได้เข้าไปแสดงความเห็นอกเห็นใจ และสานความสัมพันธ์ต่อจนกลายเป็นความรักในที่สุด การสมรสของทั้งสองคนเกิดขึ้นท่ามกลางการสบประมาทของขุนนางชั้นผู้ใหญ่หัวโบราณและเป็นชาตินิยมสุดโต่ง และมีบุตรด้วยกันหนึ่งคนชื่อ จำรัส อมาตยกุล หรือ เฮนรี สเปนเซอร์ (Henry Spencer)
ก่อนหน้านี้ พระปรีชากลการมีภรรยาจำนวน 2 คน และมีบุตรรวม 3 คน หลังจากที่เขาได้สมรสกับแฟนนี่แล้ว ก็มีภรรยาอีก 4 คน และมีบุตรธิดารวมกันอีก 6 คน คือ
ข้อหาและการประหาร
แต่ต่อมาพระปรีชากลการถูกกล่าวหาในข้อหาว่า "ฆ่าคนตายและทารุณกรรม แก่คนไทยที่เมืองกบินทร์บุรี" จึงถูกจับมาล่ามโซ่ตรวนไว้ที่กรมทิมดาบ มร. น็อกซ์ ผู้เป็นพ่อตา ซึ่งเป็นกงสุลอังกฤษประจำประเทศไทย จึงเข้ามาขู่กับสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และสมุหพระกลาโหม ให้ปล่อยลูกเขยของตนเสีย มิฉะนั้นจะจับผู้สำเร็จราชการไปขังไว้ในเรือรบอังกฤษและให้ปืนเรืออังกฤษระดมยิงพระนคร ทั้งยังจะฟ้องรัฐบาลอังกฤษในเรื่องนี้ด้วย" ด้วย มร. น็อกซ์ รู้ดีว่าสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์อยู่เบื้องหลังคดีนี้ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ซึ่งถูกกดดันด้วยเหตุผลทางการเมือง จึงใช้เป็นข้ออ้างในการเร่งรัดคดีให้สิ้นสุดเร็วที่สุด ส่วน มร.น็อกซ์ ก็ทำตามคำขู่ที่กล่าวไว้คือ นำเรือรบที่ชื่อ Foxhound เข้ามาในวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2422 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงปรึกษาหารือกับขุนนางผู้ใหญ่ ในที่สุดเห็นพ้องว่า จะจัดส่งทูตออกไปชี้แจงข้อเท็จจริงต่อรัฐบาลอังกฤษ ในระหว่างที่เหตุการณ์เริ่มบานปลาย สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ก็ได้ทูลแนะนำว่าให้เอาเรื่องการเมืองและการละเมิดอำนาจแผ่นดินเป็นประเด็นหลัก ส่วนเรื่องทุจริตเป็นประเด็นรอง และยังกราบบังคมทูลให้ทรงใช้มาตรการเด็ดขาดโดยเร็ว
เป็นที่น่าสังเกตว่า สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ได้เร่งรัดให้มีการประหารชีวิต แม้ว่าการสอบสวนจะยังไม่เสร็จสิ้นลง ทั้งคณะผู้ตัดสินไม่ยอมให้พระปรีชากลการประกันตัวออกมาสู้คดี รวมทั้งไม่ให้เบิกความพยานฝ่ายจำเลย ความขัดแย้งระหว่างตระกูลบุนนาคและอมาตยกุลที่มีมาแต่ก่อน จึงอาจเป็นสาเหตุที่แท้จริงของเหตุการณ์ครั้งนี้ สำหรับความขัดแย้งระหว่าง 2 ตระกูล มี 4 ประเด็นหลัก คือ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตระหนักพระทัยถึงเรื่องนี้เป็นอย่างดี ดังจะเห็นได้จากลายพระราชหัตถเลขา ที่ทรงพระราชทานถึงสมเด็จกรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ ทรงเล่าถึงเรื่องความคิดอ่านของนายน็อกซ์และสมเด็จเจ้าพระยาฯ ไว้ว่า
“..มีผู้ที่ควรจะเชื่อได้ ทราบความมาว่าเขากะสมเด็จเจ้าพระยาฯ เป็นแน่ว่าหม่อมฉันคงจะตายในเร็วๆ นี้เป็นแน่ ด้วยผอมนัก วังหน้าคงได้เป็นเจ้าแผ่นดิน ถ้าวังหน้าได้เป็นเจ้าแผ่นดินแล้ว เหมือนกับลูกเขาๆ สงสารจะต้องอุปถัมภ์ช่วยว่าการงานทุกอย่าง ลูกเขานั้นคนใหญ่ที่ไปเรียนหนังสือเมืองนอกคนเดียวเขาจะให้เป็นฝรั่ง แต่ลูกนอกนั้นตามแต่ภรรยาเขาจะให้มีผัวไทยก็ตาม สมเด็จเจ้าพระยาฯ พลอยเห็นจริงด้วย ได้บอกมอบฝากบ้านเมืองถ้าสิ้นท่านแล้ว วังหน้าจะเป็นเจ้าแผ่นดิน ให้เขาช่วยทะนุบำรุงบ้านเมือง และฝากบุตรหลานของท่านด้วยเถิด การเป็นดังนี้สมกับคำที่สมเด็จเจ้าพระยาฯ พูดอยู่เสมอว่า หม่อมฉันคงตายในปีนี้ๆ หลายปีมาแล้วว่า วังหน้าคงมาเป็นเจ้า คำนี้ท่านพูดอยู่ดังๆ กับบุตรหลานนั้นก็ให้มา ฝากตัวอยู่ที่กงสุลอังกฤษจริง เป็นการสมกับที่คำพูด แต่คำที่ฝ่ายภรรยามิสเตอร์น็อกซ์กงสุลพูดนั้นว่า ถ้าวังหน้าเป็นเจ้าแล้ว ลูกสาวจะเป็นสมเด็จพระนาง ผัวจะเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน ถ้ามีหลานจะให้เป็นเจ้าแผ่นดินต่อไปด้วย…”
ก่อนที่จะเกิดการสมรสนั้น เมื่อครั้งมีงานพระราชพิธีฉลองพระราชวังบางปะอินพ.ศ. 2421 พระปรีชากลการได้พาแฟนนี่นั่งเรือส่วนตัวไปในงานฉลองและค้างแรมด้วยกันบนเรือ แม้จะมีบ่าวไพร่อยู่บนเรือด้วยกันหลายคนและทั้งคู่ก็มิได้อยู่ร่วมห้องกันก็ตาม การประพฤติปฏิบัติเช่นนี้ถือเป็นความเสียหายร้ายแรง เพราะฝ่ายหนึ่งคือข้าราชการในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว อีกฝ่ายหนึ่งคือลูกสาวกงสุลใหญ่ ซึ่งถือเป็นการหยามเกียรติ นำความเสื่อมเสียมาสู่ประเทศชาติ และยิ่งเมื่อพระปรีชากลการได้พาแฟนนี่กลับกรุงเทพฯ ในขณะที่งานฉลองพระราชวังบางปะอินยังไม่เสร็จสิ้นโดยมิได้กราบบังคมทูลลาหรือกราบทูลให้ทรงทราบ
ครั้นกลับถึงกรุงเทพฯ แล้ว เหตุการณ์ต่างๆได้บีบคั้นให้ทั้งสองต้องเข้าสู่พิธีสมรส โดยมิได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต ตามขนบประเพณีแห่งราชสำนัก ทั้งนี้เพื่อแก้ปัญหาการหมิ่นเกียรติยศกงสุลในการที่พาธิดาสาวไปค้างแรมทำให้เกิดความเสียหายและข้อครหา ซึ่งเป็นการทำผิดซ้ำแล้วซ้ำเล่าของหนุ่มสาวทั้งคู่ เพราะนอกจากจะผิดประเพณีอันจะทำให้เกิดความเข้าใจผิดกับกงสุลของประเทศที่มีอำนาจเช่นอังกฤษแล้ว ยังเป็นการหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ ฐานที่เป็นข้าราชการในพระองค์ แต่ทำการต่างๆ ตามอำเภอใจ มิได้กราบบังคมทูลให้ทรงทราบ โดยเฉพาะเรื่องการแต่งงานที่คู่สมรสเป็นลูกครึ่งต่างชาติ มีบิดาที่สามารถให้ผลได้ผลเสียแก่บ้านเมือง จึงถือเป็นการละเมิดอำนาจแผ่นดินอย่างร้ายแรงอย่างไม่เคยมีผู้ใดประพฤติ ปฏิบัติเยี่ยงนี้มาก่อนดังปรากฏในลายพระราชหัตถเลขาทรงปรึกษา เรื่องนื้กับเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒน์ และเจ้าพระยาภาณุวงศ์มหาโกษาธิบดี ความว่า
เมื่อทั้งสองแต่งงานกันแล้ว ก็ได้พากันไปอยู่ที่จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งพระปรีชากลการมีหน้าที่ควบคุมการขุดทองส่งเมืองหลวง ทิ้งปัญหาไว้ข้างหลัง ซึ่งแต่ละคนแต่ละฝ่ายจะได้รับผลกระทบของปัญหาแตกต่างกัน สำหรับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงไม่พอพระทัยในการที่ ข้าราชการที่ทรงให้ความไว้วางพระราชหฤทัยไปแต่งงานกับสตรีซึ่งอยู่คนละกลุ่มอำนาจ มิหนำซ้ำยังเป็นกลุ่มอำนาจที่คิดปองร้ายต่อพระองค์ และแผ่นดินไทย ถึงขั้นมีแผนจะแบ่งแผ่นดินไทยออกเป็นสองส่วน เพื่อให้วังหลวงและวังหน้าปกครององค์ละส่วน ซึ่งโดยอำนาจและสิทธิหน้าที่ในฐานะประมุขของชาติ ทรงต้องพยายามแก้ปัญหานี้อย่างนุ่มนวลและแนบเนียน อีกทั้งพระองค์ยังถูกกดดันจากสมเด็จเจ้าพระยาฯ ที่จะให้เกิดการประหารขึ้นอีกด้วย
ในส่วนผู้สำเร็จราชการแผ่นดินก็ย่อมจะต้องไม่พอใจในการแต่งงานของหนุ่มสาวคู่นี้เช่นกัน เพราะนอกจากจะไม่เป็นไปตามความประสงค์ ที่จะให้แฟนนี่แต่งงานกับบุตรชายคนหนึ่งของท่าน เพื่อผูกพันสายสัมพันธ์ระหว่างสกุลบุนนาค วังหน้า และกงสุลอังกฤษให้แนบแน่นเป็นหนึ่งเดียวกันยิ่งขึ้น แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนั้น นอกจากจะไม่เป็นไปดังประสงค์แล้ว แฟนนี่ยังไปแต่งงานกับพระปรีชากลการที่อยู่คนละกลุ่มอำนาจ
แม้สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์จะคืนอำนาจการบริหารแผ่นดินให้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไปแล้ว แต่วาสนาบารมีของท่านก็ยังเต็มเปี่ยมในฐานะผู้ใหญ่ของแผ่นดิน สมเด็จเจ้าพระยาฯ จึงกราบบังคมทูลแนะนำเรื่องการลงโทษพระปรีชากลการ โดยอ้างเรื่องการเสื่อมเสียพระเกียรติยศเป็นสำคัญ ความว่า
“…ข้าพระพุทธเจ้าเห็นว่าจะนิ่งเฉยเสียมิได้ จะเสียพระเกียรติยศ และอาญาแผ่นดินจะเสื่อมทรามไป ถ้าจะเอาความปลายขั้นว่า เป็นเหตุที่ทำบ่อทองของหลวงเบิกเงินไปใช้ก็มาก เดี๋ยวก็ไปเป็นเขยขุนนางต่างประเทศแล้วจะต้องชำระบาญชีเลิกถอนผลัดเปลี่ยนเสียดังนี้…”
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงรู้เท่าทันการเมืองเกมนี้เป็นอย่างดี ดังที่ทรงมิพระราชหัตถเลขาตอบสมเด็จเจ้าพระยาฯ ความว่า
“…ตัวฉันเป็นเจ้าแผ่นดิน ก็คิดตั้งใจจะรักษาอำนาจแลเกียรติยศแผ่นดินให้ดำรงคงที่ยืนยาวสืบไป เพราะอำนาจแลเกียรติยศแผ่นดินเป็นเครื่องประคองรักษาความยุติธรรมทั้งปวงให้ยั่งยืนอยู่ได้ ผู้ใดทำลายล้างเกียรติยศและอำนาจอาญาแผ่นดิน ซึ่งฉันจะประคับประคองทำนุบำรุงก็เหมือนหนึ่งไม่รักแผ่นดิน การสิ่งใดซึ่งจะจัดไปเพื่อจะรักษาอำนาจและเกียรติยศแผ่นดินให้ยั่งยืนมั่นคงได้แล้ว ฉันมิได้คิดขัดขวางอยากให้การนั้นสำเร็จทุกอย่าง ขออย่าให้เจ้าคุณมีความระแวงสงสัยในตัวฉันประการใดประการหนึ่ง ด้วยฉันไม่ได้รักสิ่งไรมากกว่าแผ่นดิน…” แม้จะได้รับการยืนยันจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวดังนี้แล้ว สมเด็จเจ้าพระยาฯ ก็ยังไม่วายที่จะตอกย้ำต่อไปว่า “..ธรรมดาเป็นผู้ครอบครอง ถ้าเห็นว่าการสิ่งใดจะเป็นเสี้ยนหนามขึ้นในอาณาก็ต้องรักษาอย่าให้กำเริบลุยลายได้..”
จากพระราชหัตถเลขาและหนังสือโต้ตอบระหว่างพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จเจ้าพระยาฯ ก็พอจะเห็นได้ถึงความยุ่งยากในพระทัยในการสั่งจับกุมดำเนินคดีกับพระปรีชากลการ เมื่อวันที่ 28 มีนาคม พ.ศ. 2421
ในระหว่างการดำเนินคดีนั้น พระปรีชากลการได้ถูกคุมขังจำตรวนอยู่ที่หลังทิมดาบ กระทรวงวัง และยังคิดแต่เพียงว่าโทษลงอาญาโบย 30 ที ที่ได้รับจากพระราชโองการนั้น เกิดจากความกริ้วของพระเจ้าอยู่หัวที่ทรงมีต่อข้าราชสำนักที่ทรงโปรด และเข้าใจว่าโทษโบยนั้นสาสมกับความผิดของตน และคงจะทำให้ทรงคลายพระพิโรธลงได้ ดังจดหมายที่พระปรีชาฯ เขียนถึงแฟนนี่ผู้เป็นภรรยาว่า
แต่ทั้งพระปรีชาฯและแฟนนี่หารู้ไม่ว่า เรื่องราวที่เกิดขึ้นนั้น ได้ถูกกระพือโหมให้กลายเป็นความขัดแย้งระดับชาติไปแล้ว ทั้งนี้เพราะมร. น็อกซ์ ซึ่งมีความประสงค์จะช่วยเหลือพระปรีขากลการ ซึ่งมิได้ทำความผิด มร. น็อกซ์ได้พยายามเจรจากับสมเด็จเจ้าพระยาฯ และขอเข้าเฝ้ากราบทูลขอพระราชทานอภัยต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวแต่ไม่เป็นผล เพราะคดีนี้มิใช่ความผิดธรรมดาแต่กลายเป็นเรื่องการประลองกำลังระหว่างขั้วอำนาจทั้งสอง มร. น็อกซ์ซึ่งหมดหนทางที่จะช่วยจึงขู่จะนำเรือปืนอังกฤษเข้ามาปิดปากอ่าวไทย ซึ่งเท่ากับเป็นการก่อให้เกิดวิกฤตการณ์ระหว่างประเทศ การขู่เช่นนี้แทนที่จะได้ผลดีกลับกลายเป็นเรื่องราวใหญ่โต ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงต้องรีบแกัไขเหตุการณ์โดยด่วน ด้วยการส่งคณะทูตพิเศษมีพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) เป็นหัวหน้านำเรื่องราวความเป็นจริงไปชี้แจงให้รัฐบาลอังกฤษเข้าใจ
1.เบิกเงินมาหลายหมื่นชั่ง แต่ได้ทองถวายเพียงไม่กี่ลิ่ม
2.ท่าการทารุณเลขหัวเมืองที่เกณฑ์ให้ตัดฟันตอในน้ำซึ่งกีดขวางทางเดินเรือบรรทุกทอง โดยใช้ง่ามถ่อค้ำคอคนที่ดำลงไปตัดตอจนขาดใจตาย และทำการทารุณกรรมแก่ราษฎรอย่างร้ายแรงหลายประการ
3.แล่นเรือตัดหน้าฉานขณะที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จประทับ ณ พระราชวังบางปะอิน
“..การหลวงที่ไม่ได้อยู่ช่วย ทูลลาก็ไม่ทูล…ดูถูกในหลวงมาก พระปรีชามิได้คำนับผู้ใหญ่ในตระกูลฝ่ายหญิงและฝ่ายไทย มิได้กราบทูลในหลวง เป็นการหมิ่นประมาท…”
คดีพระปรีชากลการเป็นคดีที่ทุกคนจับตามองอย่างจดจ่อถึงผลการตัดสิน เพราะรู้อยู่ว่ามิใช่คดีความผิดธรรมดา เรื่องนี้มร. น็อกซ์ ได้รายงานไปยัง ลอร์ด ซอลส์เบอรี่ รัฐมนตรีต่างประเทศของอังกฤษในขณะนั้นว่า
“… พระปรีชาฯ เป็นที่โปรดปรานของรัชกาลที่ 5 มาก อาจจะโปรดมากที่สุดก็ว่าได้ เพราะฉะนั้นรัชกาลที่ 5 ทรงลงโทษพระปรีชากลการด้วยความฝืนพระทัย เนื่องจากทรงทราบว่าการกระทำของสมเด็จเจ้าพระยาฯ เป็นการทำลายข้าราชบริพารฝ่ายพระองค์…”
เมื่อพิจารณาถึงคดีความต่าง ๆ ที่พระปรีชากลการได้รับนั้น คำให้การของพยานฝ่ายโจทก์เองก็มีความขัดแย้งกัน จนไม่อาจสรุปได้ว่า พระปรีชากลการมีความผิด การเร่งเร้าให้ประหารชีวิตแม้ว่าการสอบสวนคดียังไม่สิ้นสุดนั้น จึงเชื่อได้ว่าสาเหตุของการประหารที่แท้จริงนั้น เกิดจากความขัดแย้งระหว่าง 2 ตระกูลเป็นสำคัญ
จดหมายเหตุโหรของจมื่นก่งศิลป์ บันทึกเรื่องการประหารชีวิต พระปรีชากลการไว้ว่า
“…วันเสาร์ขึ้น 9 ค่ำ เดือนอ้าย จ.ศ.1241 วันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2422 เพลา 11 ทุ่ม เอานายสำอางลงเรือไฟไปเมือง ประจิม วันจันทร์ขึ้น 11 ค่ำ เดือนอ้าย (วันที่ 28 พฤศจิกายน) ถึง เมืองประจิม เพลาเช้า 4 โมง เพลาบ่าย 4 โมง สำเร็จโทษนายสำอาง…”
ในตอนท้ายสุดของชีวิตนั่นเองที่พระปรีชากลการได้แสดงถึง ความเข้าใจถึงสาเหตุที่ต้องถูกตัดสินประหารชีวิต ดังที่รองอำมาตย์โทหลวงบำรุงรัฐนิกร ได้บันทึกไว้เป็นความทรงจำเกี่ยวกับเหตุการณ์ ก่อนประหารชีวิตพระปรีชากลการ ความว่า
“…พระปรีชาฯ เอาผ้าขึ้นเช็ดหน้า แล้วทิ้งลงดิน พูดออกมา อย่างน่าสงสารว่า โบสถ์สร้างขึ้นยังไม่ทันแล้ว เพราะได้เมียฝรั่ง ตัวจึงตาย…”
จากคำพูดนี้ แสดงให้เห็นว่าพระปรีชากลการทราบสาเหตุของการประหารเป็นอย่างดีว่า เกิดจากการแต่งงานกับแฟนนี่น็อกซ์ การต้องรับโทษทัณฑ์ไม่ได้เกิดจากการแต่งงานกับชาวต่างประเทศโดยไม่ได้ขออนุญาตเท่านั้น แต่ตัวท่านทราบดีว่าได้ทำให้ฝ่ายสมเด็จเจ้าพระยาฯ ไม่อาจเกี่ยวดองกับอังกฤษผ่านการแต่งงานได้อีกต่อไป ดังนั้น จึงทำให้สมเด็จเจ้าพระยาฯ ซึ่งมีอำนาจสูงมากไม่พอใจ ขณะที่รัชกาลที่ 5 ที่ยังทรงพระชมน์ไม่มากนัก ไม่อาจคัดค้านได้ พระปรีชากลการจึงถูกประหาร
ส่วนมร. น็อกซ์ถูกเรียกตัวกลับอังกฤษ และได้พาครอบครัวเดินทางออกจากสยาม เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน แต่แฟนนี่ได้พาบุตรชายที่เกิดจากพระปรีชากลการ คือ สเปนเซอร์ หรือ จำรัส และบุตรชายหญิงของพระปรีชากลการ ซึ่งเกิดจากคุณลม้ายภรรยาที่เสียชีวิตไปแล้วคือ ตระกูลและอรุณ เดินทางไปด้วย เมื่อเวลาผ่านไปเมื่อตระกูลและอรุณ เติบโตขึ้นจึงได้เดินทางกลับสู่สยาม และเข้ารับราชการเป็นล่ามในพระราชสำนักฝ่ายใน ส่วนจำรัสเสียชีวิตในวัยหนุ่มอายุเพียง 21 ปี
หลังจากพระปรีชากลการเสียชีวิตลง ประชาชนชาวจังหวัดจังหวัดปราจีนบุรีได้พร้อมใจกันสร้างศาลเจ้าพ่อสำอางเพื่อแสดงความรำลึกถึงคุณงามความดีของท่าน ซึ่งตั้งอยู่ด้านข้างของอุโบสถในวัดหลวงปรีชากูล โดยวัดนี้พระปรีชากลการได้ริเริ่มสร้างขึ้น เมื่อเวลาผ่านไปศาลได้ชำรุดทรุดโทรมลง ชาวเมืองจึงได้สร้างศาลใหม่ขึ้นบริเวณด้านหน้าของสถานีตำรวจภูธรจังหวัดปราจีนบุรี นอกจากนี้ จังหวัดปราจีนบุรียังได้จัดแสดงละครประกอบแสงสีเสียง ซึ่งล่าสุดจัดขึ้นเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2561 โดยได้รับเกียรติจากนายอำเภอ และคลังจังหวัด รับบทเป็นพระปรีชากลการ และภรรยา ตามลำดับ
กีฬาจักรยานในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – สปรินท์ บุคคลหญิง
การแข่งขันกีฬาจักรยานในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – สปรินท์ บุคคลหญิง เป็น 1 ใน 22 รายการแข่งขันกีฬาจักรยานในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น กำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 6-8 สิงหาคม พ.ศ. 2564 ที่อิซุเวโลโดรม การแข่งขันรายการสปรินท์ บุคคลหญิงในโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งนี้ จะมีนักกีฬาเข้าร่วมแข่งขัน 30 คน จาก 18 ประเทศโดยประมาณ
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
นายพันเอก เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร (6 พฤษภาคม พ.ศ. 2402 - 5 มกราคม พ.ศ. 2453)
กีฬาจักรยานในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020 – สปรินท์ บุคคลหญิง
ภูมิหลัง
การแข่งขันครั้งนี้จะเป็นการปรากฏตัวครั้งที่ 9 ของรายการนี้ โดยได้แข่งขันในโอลิมปิกครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 1988
การคัดเลือก
* ผ่านการคัดเลือกเป็นตัวแทนระดับทวีป
ปฏิทินการแข่งขัน
เวลาทั้งหมดเป็นเวลามาตรฐานญี่ปุ่น (UTC+9)
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์
พระประวัติ
เจ้าน้อยสุริยะได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นเจ้าราชบุตร เมื่อปี พ.ศ. 2432 เป็นเจ้าราชวงศ์ ในปี พ.ศ. 2436 และวันที่ 3 มกราคม พ.ศ. 2440 ได้รับพระราชทานสัญญาบัตรเป็นเจ้าอุปราชเมืองนครเชียงใหม่ ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรแต่งตั้งเป็นเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ดำรงนพีสีนคร สุนทรทศลักษ์เกษตร์ วรฤทธิ์เดชดำรง จำนงยุติธรรมสุจริต วิศิษฐสัตยธาดา มหาโยนางคราชวงษาธิบดี เจ้านครเชียงใหม่ โดยมีพิธีการตั้งเจ้าผู้ครองนครเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444 นับเป็นเจ้านครเชียงใหม่องค์แรก ภายหลังปี พ.ศ. 2442 ซึ่งได้มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นแบบมณฑลเทศาภิบาล โดยมีมณฑลพายัพ หรือ มณฑลลาวเฉียง และมณฑลมหาราษฎร์ เป็นมณฑลในอาณาจักรล้านนา โดยราชสำนักกรุงเทพฯ ส่งข้าหลวงขึ้นมาช่วยให้คำแนะนำเจ้านายฝ่ายเหนือในการบริหารราชการ และได้มีการแต่งตั้งตำแหน่งเสนากรมขึ้นมาใหม่ 6 ตำแหน่ง โดยให้คงตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครอยู่ แต่ลดอำนาจลง และในที่สุดในปี พ.ศ. 2442 ล้านนาได้ถูกปฏิรูปการปกครองเป็นแบบ มณฑลเทศาภิบาล เป็นการยกเลิกฐานะหัวเมืองประเทศราช และผนวกดินแดนล้านนาที่อยู่ใต้การปกครองของเชียงใหม่มาเป็นส่วนหนึ่งของสยาม
ต่อมาวันที่ 15 ธันวาคม 2444 ได้รับพระราชทานยศเป็นนายพันเอก
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ป่วยด้วยโรคปอด จนถึงแก่พิราลัยในวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2453  (หรือปี พ.ศ. 2452 หากนับวันที่ 1 เมษายน เป็นวันขึ้นศักราชใหม่)  รวมระยะเวลาที่ทรงครองนคร 8 ปี ชันษา 50 ปี
การตั้งเจ้าอุปราชเมืองนครเชียงใหม่เป็นเจ้าผู้ครองเมือง
วันที่ 28 พฤศจิกายน รัตนโกสินทรศก 120 เป็นวันกำหนดการตั้งเจ้าอุปราช เมืองนครเชียงใหม่ เป็นเจ้านครเชียงใหม่ เจ้าพนักงานได้จัดการ ณ ท้องพระโรงกลาง พระที่นั่งจักรีมหาปราสาท
เป็นเสร็จการตั้งเจ้านครเชียงใหม่แต่เท่านี้
พระจริยวัตร
เจ้าน้อยสุริยะ ในฐานะเจ้าอุปราช รักษาการเมืองนครเชียงใหม่ ไม่ค่อยเป็นที่ยอมรับของข้าราชการชั้นผู้ใหญ่จากกรุงเทพ ด้วยเหตุที่ว่า เจ้าอุปราชเป็นคนไม่เอาการเอางาน ไม่คิดจะทำงานให้บ้านเมือง แสวงหาแต่ประโยชน์สุขส่วนตน และยังเชื่อคำยุยงประจบสอพลอของข้าบ่าวบริวารจนเสียการงานไปหมด ดังปรากฏในรายงานของพระยาศรีสหเทพ (เส็ง วีรยศิริ) ต่อกรมหลวงดำรงราชานุภาพ เสนาบดีมหาดไทย ซึ่งมีใจความว่า "...เจ้านายพระยาท้าวแสน ไม่หันหน้าหาพวกข้าหลวง คอยแต่ขัดขวางทุกอย่าง เพราะเมื่อครั้งพระยาทรงสุรเดชนั้นกลัวนัก ครั้นนึกถึงพระยานริศราชกิจ เห็นพระยานริศราชกิจเป็นคนใจดี นึกเสียว่ากลัว เลยขัดขวางพระยานริศราชกิจทำอะไรไม่ได้ [...] การที่ขัดขวางต่างต่างนั้น เปนด้วยพวกพระยาลาวแลคนไทยหลายคนยุให้ทำพวกเจ้านาย โง่ เขลา ก็ทำตามจนหมดอำนาจเชียงใหม่ ตกลงพวกพระยาผู้น้อยมีอำนาจบังคับการบ้าน การเมือง ได้เด็ดขาด เอาเจ้านายไว้เปน ลูกไก่ แล้วแต่พวกเจ้าพระยาจะใช้หรือยุให้ทำอะไร..."
รัฐบาลสยามไม่พอใจการทำงานของเจ้าอุปราช (น้อยสุริยะ) เป็นอย่างมาก รัฐบาลสยามถึงกับต้องว่าจ้างชายาของเจ้าอุปราชคอยดูแลและกำกับตัวเจ้าอุปราช ดังโทรเลขของพระยาศรีสหเทพต่อกรมหลวงดำรงราชานุภาพ เมื่อ มีนาคม พ.ศ. 2443 ใจความตอนหนึ่งว่า "...ได้จัดตั้งเบี้ยหวัดเจ้าทิพเนตร ปีละ ๕๐๐ รูเปีย เท่ากับแม่นางภัณฑารักษ์ ยกขึ้นให้เปนข้าราชการฝ่ายผู้หญิง เงินเบี้ยหวัดรายนี้ ได้บอกให้เจ้าทิพเนตรเข้าใจว่า ถ้าเจ้าอุปราชเมา หรือไม่รับราชการดี จะลดหย่อนเงินเดือนเสีย ถ้ายังไม่ฟัง ขืนเมาหรือขืนเชื่อคำคนสอพลอยุยง ให้เจ้าทิพเนตรฟ้องต่อข้าหลวงใหญ่ อนึ่งเงินค่าตอไม้ แม่ปิง แม่ฮ่องสอน ซึ่งเจ้าผู้ครองเมืองเก็บได้ จะยกเอาเปนของหลวง..."
ครอบครัว
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์มีภรรยาเอกคือเจ้าทิพเนตร มีพระโอรสเพียงคนเดียวคือเจ้าราชวงศ์ (เลาแก้ว ณ เชียงใหม่)
นอกจากนี้ยังมีหม่อมละครในคุ้มหลวงเชียงใหม่อีกหลายท่าน แต่ไม่มีพระบุตร ได้แก่
พระกรณียกิจ
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ชอบที่จะใกล้ชิดประชาชนมีรูปแบบการปกครองเป็นแบบพ่อปกครองลูก ทรงประกอบพระกรณียกิจในฐานะเจ้านครเชียงใหม่ ในด้านต่าง ๆ อาทิ
การแสดงความจงรักภักดีต่อราชวงศ์จักรี
เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ พร้อมด้วยเจ้าราชภาคินัย เจ้าน้อยเลาแก้ว เจ้าน้อยสมพมิตร เจ้าน้อยเมืองชื่น และเจ้าน้อยวุฒิวงษ์ เข้าเฝ้าถวายเครื่องราชบรรณาการ เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2447 ตามราชประเพณีที่ประเทศราชต้องส่งต้นไม้เงินต้นไม้ทอง และเครื่องราชบรรณาการไปยังกรุงเทพฯ ทุกๆ 3 ปี หรือทุกปี เพื่อแสดงความสวามิภักดิ์และการยอมเป็นเมืองขึ้น และนับเป็นเครื่องราชบรรณาการ งวดสุดท้าย ก่อนจะมีการยกเลิกธรรมเนียมการถวายต้นไม้เงินต้นไม้ทองและเครื่องราชบรรณาการตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา
การศึกษา
ในปี พ.ศ. 2446 ได้จัดให้มีการเรียนหนังสือภาษาไทย และส่งเสริมให้มีการสร้างโรงเรียนขึ้นในนครเชียงใหม่ เพื่อรองรับการสร้างบุคลากรให้รับราชการในตำแหน่งต่าง ๆ ที่มีการจัดตั้งจากรัฐบาลส่วนกลาง และในปี พ.ศ. 2449 ได้อนุญาตให้ใช้คุ้มของเจ้าหลวงแห่งหนึ่ง ตั้งเป็นโรงเรียนผู้หญิง (ปัจจุบันคือ โรงเรียนวัฒโนทัยพายัพ) และทรงรับอุปการะด้วย
นอกจากนั้นเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ยังดำริให้สร้างสวนสัตว์ขึ้นในบริเวณคุ้มหลวง โดยนำเอาสัตว์มาเลี้ยงไว้ให้ประชาชนได้ชมโดยไม่เสียเงิน เช่น นกกระจอกเทศ อูฐ จระเข้ เสือลายพาดกลอน เป็นต้น
การศาสนา
ในกิจการพุทธศาสนา ทรงเป็นพุทธศาสนูปถัมภกที่เข้มแข็ง นอกจากการบำเพ็ญกุศลตามเทศกาลและวาระต่างๆ เป็นปกติแล้ว เจ้าหลวงยังคงปรากฏให้เห็นผลงานได้แก่ ในปี พ.ศ. 2435 ได้จัดการฉลองพระวิหารวัดกิตติ (ปัจจุบันคือวัดร้างในโรงเรียนอนุบาลเชียงใหม่) ในปี พ.ศ. 2442 ได้สร้างกุฏิวัดหอธรรม ในปี พ.ศ. 2445 ได้เป็นมหาสัทธาเค้า เป็นประธานคณะศรัทธาบวชสามเณร 44 รูป
ในปี พ.ศ. 2446 ได้ปฏิสังขรณ์และยกยอดฉัตรพระเจดีย์ธาตุเจ้าทุ่งตุ๋ม ในปีถัดมาได้ฉลองพระไตรปิฎกวัดเชียงมั่น และวัดกิตติ ในปี พ.ศ. 2448 ได้สร้างวิหารวัดดอกเอื้อง และสร้างพระพุทธรูปทันใจองค์หนึ่งด้วยไม้จันทน์ ในปี พ.ศ. 2449 สร้างวิหารวัดนางเหลียว และในปี พ.ศ. 2451 สร้างฉัตรพระเจดีย์วัดทุงยู
การผังเมือง
ในปี พ.ศ. 2442 ทรงมีดำริให้มีการวางผังเมืองเชียงใหม่ตามแนวความคิดสมัยใหม่ โดยการย้ายหน่วยงานราชการมาไว้ภายในเขตกำแพงเมือง และย้ายตลาดกลางเวียง ไปอยู่ที่ริมแม่น้ำปิง จัดตั้งเป็นตลาดวโรรสดังเช่นปัจจุบัน ทำให้สามารถลดความคับคั่งของผู้คนในตัวเมืองได้
การสื่อสารและเทคโนโลยี
ในปี พ.ศ. 2444 ทรงนำเครื่องปั่นไฟฟ้ามาริเริ่มสร้างกระแสไฟฟ้าใช้ในคุ้มหลวงเป็นครั้งแรกของนครเชียงใหม่ และในปี พ.ศ. 2451 ทรงเห็นความสำคัญของการสื่อสาร จึงได้ช่วยอุดหนุนราชการของรัฐบาล โดยบริจาคเสาโทรเลข จำนวน 250 ต้น เพื่อขยายเขตการสื่อสารในนครเชียงใหม่
การคลังและภาษีอากร
ในยุคของเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ เป็นยุคที่เจ้าหลวงไม่มีอำนาจในการจัดเก็บรักษาเงินของเมือง โดยที่เงินผลประโยชน์ของเจ้าหลวงและเจ้านายบุตรหลานจะได้มาจากส่วนแบ่งค่าตอไม้ เงินเดือนพระราชทาน และเงินส่วนแบ่งค่าแรงแทนเกณฑ์ ในส่วนของการจัดเก็บภาษีใหม่นี้จึงเรียกว่า "เงินค่าราชการ" จึงเป็นช่วงที่เจ้าหลวงและเจ้านายบุตรหลานต้องยอมสละประโยชน์และเสียอำนาจไปเป็นอันมาก
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
(เดิมชื่อมหาวราภรณ์) กับหีบหมาก จ.ป.ร. ลงยา (เดิมชื่อมหาสุราภรณ์) และได้รับพระราชทานเครื่องยศ มีพานหมากทองคำ กระโถนทองคำ คนโททองคำ ประคำทองคำ กระบี่ฝักทองคำ มาลายอดทองคำ และเงินปี
ปฏิบัติการทางทหาร
ปฏิบัติการทางทหาร (Military Operation) คือ การประยุกต์ใช้นโยบาย การวางแผน การจัดการและการอำนวยการในการนำกองกำลังและทรัพยากรเข้าสู่รูปแบบรายวัน และดำเนินกิจกรรมดังกล่าวไปจนกว่าจะบรรลุผลตามเป้าหมายที่วางเอาไว้ ซึ่งไม่มีความเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ทางทหาร ปฏิบัติการทางทหาร ข้องเกี่ยวกับการวางแผน การเคลื่อนพล กระบวนการข่าวสารซึ่งประกอบด้วยการรวบรวม วิเคราะห์และกระจายข่าวสาร และการวางตำแหน่งยุทธปัจจัยและเวลาที่ต้องการ
องค์ประกอบเชิงเทคนิค
ปฏิบัติการทางทหารสามารถข้องเกี่ยวเข้ากับการดำเนินการเชิงกลยุทธ์ และปฏิบัติการด้วยการจักการเคลื่อนกำลังอย่างมีแบบแผน โดยทั่วไปแล้วการดำเนินการเชิงยุทธวิธี (Tactical) ถูกใช้เพื่ออ้างถึงการปฏิบัติการสู้รบตามภารกิจ (Mission) ซึ่งเป็นส่วนย่อยของปฏิบัติการทางทหาร (Operation)
โดยกระบวนการแล้ว ปฏิบัติการทางทหารอาจจะต้องการการเตรียมพล การฝึกฝน และการบริหารจัดการ เพื่อให้กองกำลังสามารถเข้าร่วม ดำเนินการ และยุติการสู้รบ รวมไปถึงการอำนวยการการเคลื่อนกำลัง การส่งกำลังสนับสนุน การเข้าตี การตั้งรับ และการเข้าควบคุม เพื่อบรรลุถึงเป้าหมายของปฏิบัติการในการสู้รบ (Battle) หรือ การทัพ (Campaign)