cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
คริสตจักร
คริสตจักร (ศัพท์โปรเตสแตนต์) หรือ พระศาสนจักร (ศัพท์คาทอลิก) (Christian Church; The Church) คือประชาคมของผู้เชื่อและยอมรับว่าพระเยซูเป็นพระคริสต์ มาบังเกิดเป็นมนุษย์เพื่อช่วยไถ่มนุษย์จากบาป ประชาคมนี้ถือเป็นหนึ่งเดียวกัน หากเปรียบเป็นร่างกาย พระเยซูคือศีรษะ และคริสตจักรคือร่างกายส่วนอื่น ๆ ทั้งหมด หรืออีกนัยหนึ่งคือคริสตชนทุกคนเปรียบเหมือนอวัยวะส่วนต่าง ๆ ในร่างกายเดียวกัน โดยมีพระเยซูทรงเป็นหลัก และคริสตชนทุกคนจะร่วมกันปฏิบัติพันธกิจคือการประกาศข่าวดีว่าพระเยซูสิ้นพระชนม์บนไม้กางเขนเพื่อไถ่บาป มนุษย์ทุกคนที่เชื่อจะพ้นจากบาป และเชื่อว่าจะได้รับความรอดและบำเหน็จจากพระเป็นเจ้าในการพิพากษาครั้งสุดท้าย
ความหมาย
คำว่า church มีที่มาจากศัพท์ภาษากรีกว่า ekklesia ซึ่งแปลว่า รวมตัวกัน ที่ประชุม การประชุม เมื่อนำคำนี้มาใช้ในคริสต์ศาสนา จึงหมายถึงประชาคมของผู้เชื่อในพระเยซูที่มีทั่วทั้งโลก และยังใช้หมายถึงสถานที่ประชุมของคริสตชนเพื่อประกอบพิธีนมัสการพระเจ้าด้วย คำว่าคริสตจักรในความหมายอย่างหลังนี้มักเรียกโดยทั่วไปว่า โบสถ์คริสต์
คริสตจักรต่าง ๆ ในปัจจุบัน
แม้ว่าคริสตชนทุกคนจะเป็นหนึ่งเดียวกันในความเชื่อเรื่องการไถ่บาปของพระเยซู แต่ประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของมนุษย์ก็ทำให้คริสตชนมีความเชื่อปลีกย่อยอื่น ๆ พิธีกรรม และการจัดระบบองค์กรคริสตจักรไว้แตกต่างกัน ในปัจจุบันคริสตจักรจึงถูกแบ่งเป็นนิกายย่อยต่าง ๆ มากมาย โดยมีคริสตจักรสำคัญอยู่ 3 คริสตจักร คือ โรมันคาทอลิก โปรเตสแตนต์ และออร์ทอดอกซ์ เฉพาะนิกายโปรเตสแตนต์ก็ประกอบด้วยหลายคริสตจักรย่อย เช่น ลูเทอแรน เพรสไบทีเรียน แองกลิคัน แบปทิสต์ เซเวนต์เดย์แอดเวนทิสต์ เป็นต้น
คริสตจักรในประเทศไทย
ปัจจุบันประเทศไทย มีองค์กรคริสตจักรที่กรมการศาสนารับรองอยู่ 5 องค์กร คือ
สกุลมังคุด
สกุลมังคุด หรือGarcinia เป็นสกุลของพืชในวงศ์ Clusiaceae เป็นพืชพื้นเมืองในออสเตรเลีย เอเชีย แอฟริกาใต้และโพลีเนเซีย ตัวอย่างพืชในสกุลนี้เช่น มังคุด ชะมวง ส้มแขก เป็นต้น
พันท้ายนรสิงห์
พันท้ายนรสิงห์ เป็นนายท้ายเรือในรัชสมัยพระเจ้าเสือ หรือสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 พระมหากษัตริย์พระองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์บ้านพลูหลวง ตอนปลายอาณาจักรอยุธยา โดยพันท้ายนรสิงห์เป็นผู้มีชื่อเสียงด้านความซื่อสัตย์
ประวัติ
เรื่องของพันท้ายนรสิงห์ ปรากฏครั้งแรกในพระราชพงศาวดารกรุงสยาม จากต้นฉบับของบริติชมิวเซียม โดยกล่าวว่า พ.ศ. 2247 พระเจ้าเสือเสด็จโดยเรือพระที่นั่งเอกไชย ประพาสเพื่อทรงเบ็ด ณ ปากน้ำเมืองสาครบุรี เมื่อเรือพระที่นั่งถึงตำบลโคกขามซึ่งเป็นคลองคดเคี้ยวและมีกระแสน้ำเชี่ยวกราก พันท้ายนรสิงห์ซึ่งถือท้ายเรือพระที่นั่งมิสามารถคัดแก้ไขได้ทัน โขนเรือพระที่นั่งกระทบกับกิ่งไม้หักตกลงไปในน้ำ พันท้ายนรสิงห์จึงได้กระโดดขึ้นฝั่งแล้วกราบทูลให้ทรงลงพระอาญาตามพระกำหนดถึงสามครั้งด้วยกัน เนื่องจากในครั้งแรก พระเจ้าเสือพระราชทานอภัยโทษ เพราะเห็นว่าเป็นอุบัติเหตุสุดวิสัย ครั้งที่สองก็รับสั่งให้สร้างรูปปั้นปลอมแล้วตัดหัวรูปปั้นนั้นแทน แต่ท้ายสุดก็ได้ตรัสสั่งให้ประหารชีวิตด้วยการตัดศีรษะพันท้ายนรสิงห์ตามคำขอ แล้วสร้างศาลเพียงตา นำศีรษะของพันท้ายนรสิงห์และโขนเรือเอกไชยขึ้นตั้งบนศาลไว้บูชาพร้อมกัน แล้วเสด็จออกไปทรงเบ็ด ณ ปากน้ำเมืองสาครบุรี เมื่อกลับกรุงศรีอยุธยา โปรดให้นำศพของพันท้ายนรสิงห์มาพระราชทานเพลิงศพ พระราชทานเงินทองสิ่งของจำนวนมากแก่ภรรยาลูกเมียพันท้ายนรสิงห์ ภายหลังพระเจ้าเสือได้ทรงให้สมุหนายกเกณฑ์ไพร่พลจำนวน 30,000 คน ให้พระยาราชสงครามเป็นแม่กอง ทำการขุดคลองลัดคลองโคกขามที่คดเคี้ยว ไปออกที่บริเวณแม่น้ำท่าจีน กว้าง 5 วา ลึก 6 ศอก ขุดเสร็จในสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ พ.ศ. 2252 ได้พระราชทานนามคลองนี้ว่า"คลองสนามไชย" ต่อมาเรียกเป็นคลองมหาชัย ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเมืองมหาชัย แต่ชาวบ้านเรียกว่า"คลองถ่าน" ปัจจุบันชาวบ้านฝั่งธนบุรี เรียกชื่อว่า "คลองด่าน"
ในพระราชพงศาวดาร ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) ซึ่งเก่ากว่าฉบับบริติชมิวเซียม กล่าวถึงการขุดคลองโคกขามในสมัยพระเจ้าท้ายสระ พ.ศ. 2264 โดยไม่ได้มีการกล่าวถึงการขุดคลองโคกขามในสมัยพระเจ้าเสือหรือเหตุการณ์พันท้ายนรสิงห์แต่อย่างใด ในกฎมณเฑียรบาลก็ไม่มีการระบุโทษของพันท้ายเรือพระที่นั่งดังที่พงศาวดารบันทึกไว้ โทษส่วนใหญ่เป็นการรับผิดชอบของคนทั้งเรือพระที่นั่ง และพันท้ายเรือพระที่นั่งมี 2 คน แต่พระราชพงศาวดารกลับระบุถึงการประหารพันท้ายนรสิงห์เพียงผู้เดียว
สุเนตร ชุตินธรานนท์ วิเคราะห์ว่าพันท้ายนรสิงห์เป็นเรื่องที่ถูกแต่งเสริมขึ้นมาในสมัยต้นรัตนโกสินทร์เพื่ออธิบายสาเหตุของการล่มสลายของกรุงศรีอยุธยาว่ามาจากผู้ปกครองไม่ดี โดยใช้พันท้ายนรสิงห์เป็นคนวิจารณ์พระเจ้าเสือว่าไม่ยึดมั่นในขนบธรรมเนียมกฎหมาย และเล่าที่มาของคลองมหาชัย
ส่วนเรื่องที่ว่าพันท้ายนรสิงห์ มีชื่อเดิมว่า "สิน" เป็นชาวบ้านนรสิงห์ แขวงเมืองวิเศษชัยชาญ (ปัจจุบัน คือ อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง) มีภรรยาชื่อ "นวล" หรือ "ศรีนวล" ได้รู้จักกับพระเจ้าเสือด้วยการแข่งขันชกมวยไทยกัน เมื่อพระองค์แปลงองค์มาเป็นชาวบ้านธรรมดาและทรงโปรดในอุปนิสัยใจคอ ต่อมาได้กลายมาเป็นนายท้ายเรือพระที่นั่งของพระเจ้าเสือ ในบรรดาศักดิ์พันนั้น เป็นเรื่องราวจากบทละครเวทีที่ประพันธ์โดยพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
มรดกสืบทอด
ปัจจุบันมีสถานที่รำลึกหรือเกี่ยวเนื่องกับพันท้ายนรสิงห์หลายแห่ง ได้แก่
ศาลพันท้ายนรสิงห์
ศาลพันท้ายนรสิงห์ แห่งแรกตั้งอยู่บริเวณปากคลองโคกขาม ตำบลพันท้ายนรสิงห์ อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร (พิกัดภูมิศาสตร์13.5735°N, 100.34578°W) เชื่อว่าเป็นศาลพันท้ายนรสิงห์ที่เก่าแก่ที่สุดและเป็นจุดที่เชื่อว่าพันท้ายนรสิงห์ถูกประหารชีวิต ตัวศาลเดิมนั้นได้ผุพังไปตามกาลเวลาและถูกน้ำกัดเซาะตลิ่ง จึงได้มีการสร้างใหม่ และมีศาลในลักษณะศาลเพียงตาที่มีขา 6 ขา ที่ตั้งอยู่หน้าตัวศาลใหญ่ สร้างโดย พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล เมื่อปี พ.ศ. 2493 จากการที่ได้สร้างภาพยนตร์เรื่องพันท้ายนรสิงห์ในปีเดียวกัน รูปเคารพพันท้ายนรสิงห์ในศาลแห่งนี้ สร้างขึ้นจากไม้จันทร์หอม
วัดโคกขาม
วัดโคกขาม ตำบลโคกขาม อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร (พิกัดภูมิศาสตร์13.5695°N, 100.34358°W) ก็เป็นอีกแห่งหนึ่งที่เชื่อว่าเป็นจุดที่พันท้ายนรสิงห์ถูกประหารชีวิตด้วยเช่นกัน
อุทยานประวัติศาสตร์พันท้ายนรสิงห์
เป็นอีกหนึ่งสถาณที่ ซึ่งเป็นที่ตั้งของศาลพันท้ายนรสิงห์ ตั้งอยู่ที่บ้านพันท้ายนรสิงห์ ตำบลพันท้ายนรสิงห์ อำเภอเมืองสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร (พิกัดภูมิศาสตร์13.53287°N, 100.37873°W) เป็นอีกจุดหนึ่งที่เชื่อว่าพันท้ายนรสิงห์ถูกประหารชีวิต เนื่องจากกรมศิลปากรร่วมด้วยคณาจารย์โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยได้งมพบท่อนไม้ท่อนหนึ่ง พร้อมกับไม้ที่ยาวราว 80 เซนติเมตร ที่เชื่อว่าเป็นโขนเรือเอกไชย ซึ่งมีร่องรอยความเสียหาย และเมื่อได้ผ่านการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์แล้วพบว่า ตรงกับสมัยที่พันท้ายนรสิงห์ถูกประหารชีวิต จึงเชื่อว่าท่อนไม้นั้นเป็นหลักประหารชีวิตพันท้ายนรสิงห์ และยังมีศาลเจ้าแม่ศรีนวล ผู้ที่เชื่อว่าเป็นภรรยาของพันท้ายนรสิงห์ และมีรูปเหมือนของพระเจ้าเสือและพันท้ายนรสิงห์ที่ทูลขอพระราชทานอาญาโทษประหารชีวิต
ศาลพันท้ายนรสิงห์แห่งนี้ถูกประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติ ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 72 ตอนที่ 2 เมื่อวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2498 กรมศิลปากรได้ดำเนินการจัดสร้างศาลพันท้ายนรสิงห์ขึ้นอยู่ถัดจากศาลเก่าที่พังลงมาไม่มากนัก โดยกันอาณาบริเวณรอบ ๆ ศาลไว้ประมาณ 100 ไร่ เพื่อจัดตั้งเป็น "อุทยานประวัติศาสตร์พันท้ายนรสิงห์" ภายในศาลมีรูปเคารพของพันท้ายนรสิงห์ขนาดเท่าของจริงในท่าถือท้ายคัดเรือ ที่สร้างขึ้นและนำมาประดิษฐานไว้เมื่อปี พ.ศ. 2519
ผู้ที่ศรัทธากราบไหว้พันท้ายนรสิงห์จะเรียกพันท้ายนรสิงห์ด้วยความเคารพว่า "พ่อพันท้าย" และเชื่อว่าสามารถบนบานสักการะขอได้ในทุกเรื่อง ยกเว้นเรื่องการเกณฑ์ทหาร ที่บนบานขอแล้วจะไม่ประสบความสำเร็จ
อนุสาวรีย์พันท้ายนรสิงห์
จากบันทึกประวัติศาสตร์อ้างถึงถิ่นฐานเดิมว่าเป็นชาวบ้านนรสิงห์ แขวงเมืองวิเศษชัยชาญ เพื่อเป็นการรำลึกถึงความสำคัญของบรรพบุรุษชาวอ่างทอง จึงได้มีการร่วมกันจัดสร้างอนุสาวรีย์พันท้ายนรสิงห์ ขึ้นที่วัดนรสิงห์ ตำบลนรสิงห์ อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง และทำพิธีเปิดอนุสาวรีย์ขึ้นในวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2532
การแข่งขันมวยไทย
วันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2557 ได้มีการจัดการแข่งขันมวยไทยนานาชาติ ชิงแชมป์เข็มขัดพันท้ายนรสิงห์ขึ้นเป็นครั้งแรกที่จังหวัดสมุทรสาคร
ในวัฒนธรรมร่วมสมัย
เรื่องราวของพันท้ายนรสิงห์ได้รับการนำเสนอในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ละครเวที, ภาพยนตร์, ละครโทรทัศน์, หุ่นกระบอกไทย และหนังสือการ์ตูน
จังหวัดสระแก้วในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2562
'''การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสระแก้ว พ.ศ. 2562''' เป็นส่วนหนึ่งของการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2562 กำหนดให้มีขึ้นในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562 โดยแบ่งเขตการเลือกตั้งออกเป็น 3 เขตเลือกตั้ง เท่าเดิมจากการเลือกตั้งครั้งก่อนเมื่อปี พ.ศ. 2554 แต่ละเขตเลือกตั้งจะมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เขตละ 1 คน
เทียบคะแนนกับการเลือกตั้งครั้งก่อนหน้า
เปรียบเทียบคะแนนกับผลการเลือกตั้งเมื่อ พ.ศ. 2554
เขต 1
เขตเลือกตั้งที่ 1 ประกอบด้วยอำเภอเมืองสระแก้ว อำเภอเขาฉกรรจ์และอำเภอวังน้ำเย็น (เฉพาะตำบลทุ่งมหาเจริญ)
เขต 2
เขตเลือกตั้งที่ 2 ประกอบด้วยอำเภอคลองหาด อำเภอวังสมบูรณ์ อำเภอวังน้ำเย็น (ยกเว้นตำบลทุ่งมหาเจริญ) และอำเภอวัฒนานคร (ยกเว้นตำบลแซร์ออและตำบลช่องกุ่ม)
เขต 3
เขตเลือกตั้งที่ 3 ประกอบด้วยอำเภออรัญประเทศ อำเภอโคกสูง อำเภอตาพระยาและอำเภอวัฒนานคร (เฉพาะตำบลแซร์ออและตำบลช่องกุ่ม)
พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนา (สวีเดน)
พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนา (Etnografiska museet) เป็นพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ ตั้งอยู่ที่กรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เก็บรักษาวัตถุที่เกี่ยวกับชาติพันธุ์และมานุษยวิทยากว่า 220,000 ชิ้น จากชาติพันธุ์ทั่วโลก ได้แก่ ประเทศจีน เกาหลี เอเชียใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภูมิภาคแปซิฟิก ทวีปอเมริกา และทวีปแอฟริกา พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ที่มูเซียปาร์กเค็น เขตแยร์เดีย กรุงสต็อกโฮล์ม และเป็นส่วนหนึ่งของ หน่วยงานพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมโลกแห่งชาติสวีเดน เช่นเดียวกับพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมโลก พิพิธภัณฑ์โบราณวัตถุเอเชียตะวันออก และพิพิธภัณฑ์เมดิเตอร์เรเนียน และเป็นผู้ดูแลมูลนิธิสเวน เฮดิน พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เปิดทำการตั้งแต่วันอังคารถึงวันอาทิตย์ เวลา 11.00–17.00 น. และเวลา 11.00–20.00 น. ในวันพุธ และปิดทุกวันจันทร์
ประวัติความเป็นมา
ของสะสมที่เก่าแก่ที่สุดในพิพิธภัณฑ์มาจากราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์สวีเดน และสะสมวัตถุต่าง ๆ จากการออกเดินทางรวบรวมวัตถุและได้รับมาเป็นของขวัญ ราว ๆ พ.ศ. 2403 จึงเริ่มมีแยกแบ่งส่วนของสะสมเกี่ยวกับชาติพันธุ์โดยเฉพาะแบบถาวร นิทรรศการสาธารณะหลัก ๆ หลายนิทรรศการจัดขึ้นแบบชั่วคราวเพื่อสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับประเด็นนั้น ๆ ซึ่งรวมไปถึงนิทรรศการเกี่ยวกับชาติพันธุ์ทั่วไป ใน พ.ศ. 2421–2422 นิทรรศการการออกสำรวจบนเรือเวกา ใน พ.ศ. 2423 และนิทรรศการจัดแสดงของสะสมโบราณคดีและชาติพันธุ์จากทวีปอเมริกากลาง ใน พ.ศ. 2443
ของสะสมเกี่ยวกับชาติพันธุ์ของพิพิธภัณฑ์แห่งชาติได้รับการจัดวางในห้องจัดแสดงพิเศษใน พ.ศ. 2384 และขยายไปจัดวางในห้องขนาดเล็ก 6 ห้องในตรอกวอลลิงกาทัน แผนกชาติพันธุ์ก่อตั้งขึ้น ณ พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งสวีเดน ใน พ.ศ. 2443 ซึ่งยังเป็นส่วนหนึ่งของราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์สวีเดน ในขณะนั้น ยัลมาร์ สต็อลเปอ ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการคนแรกของแผนกชาติพันธุ์ และงานดังกล่าวได้รับการสานต่อจนถึง พ.ศ. 2473 ณ ตรอกวอลลิงกาทัน 2 ในเมืองสต็อกโฮล์ม ยิ่งไปกว่านั้นพิพิธภัณฑ์ยังจัดนิทรรศการหลัก ๆ เกี่ยวกับหัวข้ออื่น ๆ เช่น นิทรรศการภารกิจเกี่ยวกับชาติพันธุ์ใน พ.ศ. 2450 นิทรรศการศิลปะญี่ปุ่นใน พ.ศ. 2454 นิทรรศการงานฝีมือจากชวาและจีนใน พ.ศ. 2458 และ นิทรรศการงานฝีมือต่างแดนใน พ.ศ. 2470
ใน พ.ศ. 2473 ของสะสมเกี่ยวกับชาติพันธุ์ได้รับการย้ายไปอยู่ในอดีตตึกกลาโหมที่เขตลาดูกัวส์แยดเดีย ส่วนบริหารของพิพิธภัณฑ์นั้นแยกออกมาจากพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติแห่งสวีเดนใน พ.ศ. 2478 โดยใช้ชื่อว่า พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนาแห่งรัฐ (Statens ethnografiska museum) พิพิธภัณฑ์แห่งนี้อยู่ภายใต้การบริหารและการดูแลของราชบัณฑิตยสถานวิทยาศาสตร์สวีเดนจนถึง พ.ศ. 2509
สถาปัตยกรรม
อาคารพิพิธภัณฑ์แห่งใหม่สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2519–2521 บนอาณาเขตเดิมและเปิดให้สาธารณชนเข้าชมใน พ.ศ. 2523 อาคารออกแบบโดยยอน จีเซเลียส และกุนนา มัสสัน และได้รับรางวัลแคสเปอร์ ซาลินใน พ.ศ. 2524 พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่คล้ายกับสวนสาธารณะและตั้งอยู่ใกล้กับพิพิธภัณฑ์การช่าง พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์การเดินเรือ พิพิธภัณฑ์ตำรวจ และพิพิธภัณฑ์การกีฬาสวีเดน
ใน พ.ศ. 2531 หน่วยงานได้เปลี่ยนชื่อเป็นพิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนาของประชาชน ถัดมาใน พ.ศ. 2542 พิพิธภัณฑ์ยังอยู่ภายใต้หน่วยงานเดิม แต่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของหน่วยงานพิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมโลกแห่งชาติสวีเดนในปีเดียวกันนั้น สุดท้ายใน พ.ศ. 2544 พิพิธภัณฑ์ได้เปลี่ยนชื่อกลับไปใช้ชื่อดั้งเดิมคือ พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนา
ของสะสม
ของสะสมที่เก่าแก่ที่สุดในพิพิธภัณฑ์คือ การเดินทางของกัปตันคุก ในศตวรรษที่ 18 ในขณะที่ของสะสมหลักมาจาก พ.ศ. 2393–2493 และได้รับอิทธิพลจากการออกสำรวจดินแดนในศตวรรษที่ 18 การเผยแพร่คำสอนศาสนาและการค้าเป็นอย่างสูง เมื่อพิพิธภัณฑ์เปิดให้สาธารณะชนเข้าชมครั้งแรกใน พ.ศ. 2473 นั้นเป็นผลจากการสะสมและการวิ่งเต้นสรรหาของฮยัลมาร์ สต็อลเปอ และอาลันด์ นูร์เดนเควิล
ใน พ.ศ. 2550 พิพิธภัณฑ์ตกลงที่จะคืนเสารูปสลักให้แก่ชาติไฮสลาที่นำมาใน พ.ศ. 2472 ชาติไฮสลาได้มอบเสาสลักฉบับคัดลอกให้แก่พิพิธภัณฑ์ซึ่งปัจจุบันเสานี้ตั้งอยู่บริเวณทางเข้าอาคาร พิพิธภัณฑ์ชาติพันธุ์วรรณนายังได้คืนวัตถุหลายชนิดคืนสู่ถิ่นฐานเดิม วัตถุทั้งหมดที่อยู่ในพิพิธภัณฑ์ในปัจจุบันถือเป็นสมบัติชาติและหน่วยงานมีสิทธิและหน้าที่จัดแสดงและอนุรักษ์วัตถุดังกล่าว
พิพิธภัณฑ์เก็บรักษาของสะสมจากประเทศไทยราว 1,000 ชิ้น ส่วนหนึ่งเป็นของที่ได้มาจากการเดินทางรอบโลกบนเรือวานาดิส (อังกฤษ: Vanadis expedition; สวีเดน: Vanadis världsomsegling) ในช่วงพ.ศ. 2426 - 2428 โดยเริ่มเดินเรือจาก เขตคาร์ลสครูนา ประเทศสวีเดน และสิ้นสุดที่ กรุงลิสบอน ประเทศโปรตุเกส ของสะสมจากประเทศไทยที่ได้รับมาขณะหยุดแวะที่บางกอก ประเทศสยามในวันที่ 17-22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2427   มีจำนวน 500 ชิ้นโดยประมาณ ส่วนใหญ่เป็นวัตถุที่ ฮยัลมาร์ สโตลเปอ ได้รับเป็นของขวัญจากเจ้าหน้าที่จากราชสำนักและบางส่วนเป็นของใช้ในชีวิตประจำวันที่สโตลเปอซื้อมาจากตลาดท้องถิ่น ตัวอย่างของสะสมจากประเทศสยาม ได้แก่ เครื่องทองเหลือง พระพุทธรูป  หน้ากาก ผ้า ปิ่นปักผม
เรือนชาซูอิคิเตอิ
เรือนชาซูอิคิเตอิ (瑞暉 亭; "เรือนสถิตของแสงแห่งความหวัง") เป็นอาคารสถาปัตยกรรมแบบญี่ปุ่นที่สร้างขึ้นเพื่อพิธีชงชาญี่ปุ่นใน พ.ศ. 2533   ปัจจุบันตั้งอยู่บนเนินที่มุ่งหน้าไปสู่คลองยูร์กวชบรุนน์ในสวนสาธารณะด้านนอกอาคารพิพิธภัณฑ์ อาคารได้รับการออกแบบโดยมาซาโอะ นากามูระ ภายในเรือนประกอบไปด้วยห้องสำหรับพิธีชงชาจำนวนสองห้อง ห้องเตรียมชา (มิซูยะ) โถงทางเข้า (ซาโดงูจิ)  และห้องเก็บของ อาคารดังกล่าวเปิดเป็นสาธารณะซึ่งมักจะปิดในฤดูหนาว แต่โดยทั่วไปเปิดให้ผู้คนได้เข้าชมสวนสาธารณะและชื่นชมเรือนชาโดยไม่มีค่าใช้จ่ายได้ตลอดปี
เสาสลักด้านนอกพิพิธภัณฑ์
ด้านนอกอาคารพิพิธภัณฑ์มีเสาโทเท็มหรือเสาสลักซึ่งแกะสลักขึ้นใน พ.ศ. 2543 โดยชาวไฮสลาที่อาศัยอู่ในรัฐบริติชโคลัมเบีย ประเทศแคนาดา เสาสลักต้นนี้มาแทนที่เสาเดิมที่สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2415 และพิพิธภัณฑ์ได้รับมาราว ๆ พ.ศ. 2463 - 2472 เสาสลักสร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ที่ชาวชาวไฮสลาได้เผชิญโรคทรพิษหรือโรคฝีดาษทำให้มีผู้คนล้มตายจำนวนมาก เสาสลักต้นเดิมตั้งอยู่บริเวณสวนด้านนอกพิพิธภัณฑ์ในตรอกวอลลิงกาทัน แต่ได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงจึงถูกนำออก เมื่อเสาสลักต้นใหม่สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2523 และตั้งอยู่ในโถงกลางที่ปรับความสูงของอาคารเพื่อรองรับเสาดังกล่าว ถัดมาใน พ.ศ. 2534 ตัวแทนจากชนเผ่าไฮสลาเดินทางมาเยือนพิพิธภัณฑ์และเผยความประสงค์เสาสลักนี้คืนสู่ถิ่นเดิม ใน พ.ศ. 2537 มีผลตัดสินให้พิพิธภัณฑ์ส่งมอบเสาคืนสู่ชนเผ่าไฮสลา หลังจากนั้นจึงเกิดการสร้างเสาสลักแบบจำลองใน พ.ศ. 2549 เสาสลักต้นใหม่มีขนาดและรูปลักษณ์คล้ายกับต้นเก่าและยังใช้ไม้ยมแดงซึ่งเป็นไม้ชนิดเดียวกับต้นเดิม ใน พ.ศ. 2546 จิล คาร์ดินัล ผู้ผลิตภาพยนตร์ชาวแคนาดา สร้างสารคดีเกี่ยวกับการส่งมอบเสาสลักคืนชื่อว่า โทเท็ม: การกลับมาของเสาจีพีเอสโพล็อกซ์ (อังกฤษ: Totem: The Return of the G'psgolox Pole)
ฟาโรห์แรเมซีสที่ 2
แรเมซีสที่ 2 หรือ แรมซีสที่ 2 (Ramesses II, Rameses II, หรือ Ramses II; ประสูติ ราว 1303 ปีก่อนคริสตกาล; สวรรคต กรกฎาคมหรือสิงหาคม 1213 ปีก่อนคริสตกาล; เสวยราชย์ 1279–1213 ปีก่อนคริสตกาล หรือ 1276–1210 ปีก่อนคริสตกาล) สมัญญา แรเมซีสมหาราช (Ramesses the Great) เป็นฟาโรห์รัชกาลที่ 3 แห่งราชวงศ์ที่ 19 ของจักรวรรดิอียิปต์ เป็นกษัตริย์ที่ถือกันว่า ยิ่งใหญ่ ทรงอำนาจ และมีชื่อเสียงมากที่สุดของอียิปต์ ผู้ครองราชย์สืบต่อจากพระองค์และชนอียิปต์รุ่นหลังขนานนามพระองค์ว่า มหาบรรพชน (Great Ancestor) ส่วนเอกสารกรีกออกนามพระองค์ว่า โอซีแมนเดียส (Ozymandias) ซึ่งมาจากการทับศัพท์ชื่อรัชกาลพระองค์ในภาษาอียิปต์ คือ Usermaatre Setepenre ("ความยุติธรรมของรานั้นทรงพลานุภาพ — ผู้ได้รับเลือกแห่งรา") ออกเป็นภาษากรีก
ขณะที่พระองค์มีพระชนม์ได้ 14 ชันษา ฟาโรห์เซติที่ 1 (Seti I) พระบิดาของพระองค์ ทรงตั้งพระองค์เป็นเจ้าชายผู้สำเร็จราชการ (Prince Regent) พระองค์ทรงยกทัพเข้าลิแวนต์ (Levant) หลายครั้งเพื่ออ้างย้ำซึ่งอำนาจของอียิปต์ในการปกครองเคนัน (Canaan) ทั้งมีการยกพลลงใต้ไปนิวเบีย (Nubia) โดยจารึกไว้เป็นอนุสรณ์ไว้ที่เบตเอล-วาลี (Beit el-Wali) และเกิร์ฟฮุสเซน (Gerf Hussein) หลังขึ้นเสวยราชย์แล้ว ต้นรัชกาล เน้นการสร้างบ้านแปงเมือง ก่ออารามวิหาร สถาปนาอนุสรณ์สถาน ในการนี้ พระองค์ทรงตั้งเมืองเพีย-ราเมส (Pi-Ramesses) ขึ้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมไนล์ (Nile Delta) ให้เป็นเมืองหลวงแห่งใหม่ของพระองค์ และเป็นฐานที่มั่นเตรียมการศึก รัชกาลของพระองค์ยังมีการฉลองเทศกาลเซด (sed festival) ถึง 14 ครั้ง ซึ่งไม่เคยปรากฏมาก่อนในประวัติศาสตร์ และมากครั้งกว่าฟาโรห์พระองค์อื่นใด ตามธรรมเนียมแล้ว เทศกาลดังกล่าวจัดขึ้นเมื่อกษัตริย์เสวยราชสมบัติครบ 30 ปี จากนั้นก็จัดอีกทุก 3 ปี
เขียว พอนนารี
เขียว พอนนารี หรือ เขียว ปนนารี (ខៀវ ពណ្ណារី) เป็นภรรยาคนแรกของพล พต และเป็นพี่สาวของเขียว ธิริทธ์และเป็นพี่ภรรยาของเอียง ซารี เกิดที่จังหวัดพระตะบองเมื่อ พ.ศ. 2463 แก่กว่าน้องสาวของเธอถึง 12 ปี พ่อของเธอเป็นผู้พิพากษาและอพยพมายังพระตะบองระหว่างสงครามโลกครั้งที่สองพร้อมกับเชื้อพระวงศ์ฝ่ายหญิง พนนารีจบการศึกษาจากโรงเรียนสีสุวัตถิ์เมื่อ พ.ศ. 2483 และเป็นหญิงชาวกัมพูชาคนแรกที่สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาตรี
ใน พ.ศ. 2492 พนนารีเดินทางไปยังปารีสเพื่อศึกษาต่อทางด้านภาษาเขมร ที่ปารีสพร้อมกับน้องสาว ธิริทธ์ได้แต่งงานกับเอียง ซารีที่ปารีสเมื่อ พ.ศ. 2494 หลังจากกลับมายังกัมพูชา พนนารีได้แต่งงานกับลต ซอหรือพล พตเมื่อ พ.ศ. 2499 พนนารีได้เป็นครูที่โรงเรียนสีสุวัตถิ์ ส่วนพล พตเป็นครูที่โรงเรียนจำเริญวิเชียซึ่งเป็นโรงเรียนเอกชน
ข้อมูลเกี่ยวกับบทบาทของพนนารีในพรรคช่วงแรกมีไม่มากนัก เธอได้เป็นเลขาธิการทั่วไปของพรรคประจำจังหวัดกำปงธมเมื่อ พ.ศ. 2516 และได้เป็นประธานสมาคมสตรีกัมพูชาประชาธิปไตยเมื่อ พ.ศ. 2519 พนนารีมีอาการของโรคจิตเภทเรื้อรังตั้งแต่ราว พ.ศ. 2518 เธอหวาดระแวงมากและเชื่อว่าชาวเวียดนามพยายามลอบฆ่าเธอและสามี พล พตหย่าขาดจากเธอใน พ.ศ. 2522 หลังจากที่เวียดนามรุกรานกัมพูชาและแต่งงานใหม่ พนนารีอยู่ภายใต้การดูแลของน้องสาว ต่อมา ใน พ.ศ. 2539 เธอและน้องสาวและน้องเขยได้รับการอภัยโทษจากรัฐบาลกัมพูชา เธอต้องอยู่ภายใต้การดูแลของน้องสาวจนเสียชีวิตที่ไพลินเมื่อ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2546
เจมส์ มอริอาร์ตี
ศาสตราจารย์เจมส์ มอริอาร์ตี (Professor James Moriarty) เป็นตัวละครหนึ่งในวรรณกรรมเรื่อง เชอร์ล็อก โฮมส์ โดยเซอร์อาร์เธอร์ โคนัน ดอยล์ เป็นศัตรูตัวฉกาจของโฮมส์ คอยชักใยอยู่เบื้องหลังคดีหลายคดี แต่ไม่เคยมีใครจับได้ มอริอาร์ตีเป็นผู้มีอำนาจขนาดว่าสามารถทำให้ทั่วยุโรปสั่นคลอนได้ ถูกขนานนามว่า "นโปเลียนแห่งโลกอาชญากรรม" มีสหายคนสนิทชื่อพันเอกมอรัน มอริอาร์ตีเสียชีวิตที่น้ำตกไรเชินบัค ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
มอริอาร์ตียังเคยปรากฏตัวใน ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน ฉบับภาพยนตร์ ภาค ปริศนาบนถนนสายมรณะ ในเกมโคคุนที่โคนันและเพื่อน ๆ เล่น โดยเป็นผู้ดูแลนกฟลามิงโกในภาพยนตร์ เชอร์ล็อก โฮล์มส์ ดับแผนพิฆาตโลก (พ.ศ. 2552) มอริอาร์ตีปรากฏตัวในความมืด เป็นผู้จ้างวานไอรีน แอดเลอร์ (ภายหลังมีการเปิดเผยว่าชื่อ มอริอาร์ตี) และใน เชอร์ล็อก โฮล์มส์ เกมพญายมเงามรณะ (พ.ศ. 2554) มอริอาร์ตีแสดงโดยนักแสดงชาวอังกฤษ แจเร็ด แฮร์ริส
มัลบอร์ก
มัลบอร์ก (Malbork, ; Marienburg, ; Civitas Beatae Virginis) เป็นเมืองทางเหนือของประเทศโปแลนด์ เทศมณฑลมัลบอร์กเป็นเมืองหลักของจังหวัดปอมอแช มีเนื้อที่ 17.15 ตารางกิโลเมตร และมีประชากร 38,478 คน มัลบอร์กก่อตั้งโดยอัศวินทิวทอนิกในศตวรรษที่ 13 ปราสาทมัลบอร์กเป็นสถานที่ที่มีชื่อเสียงของเมืองนี้และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ
การรถไฟจอร์เจีย
การรถไฟจอร์เจีย (საქართველოს რკინიგზა, Sakartvelos Rkinigza) เป็นบริษัทรถไฟแห่งชาติของจอร์เจีย
การรถไฟได้เชื่อมทางรถไฟระหว่างทะเลดำและทะเลแคสเปียน มีทางรถไฟเชื่อมกับ ยุโรปและเอเชียกลาง ประมาณ การรถไฟใช้รางรถไฟแบบ รางรัสเซีย ปัจจุบันการรถไฟมีทางรถไฟยาว 1,323.9 กิโลเมตร (จากทั้งหมด 1,576 กิโลเมตร) การรถไฟมีสะพาน 1,422 แห่ง อุโมงค์ 32 แห่ง สถานีรถไฟสำหรับผู้โดยสาร 22 สถานี และสำหรับสินค้า 114 สถานี
ประวัติ
การรถไฟจอร์เจียก่อตั้งในปี 1865 และเริ่มอย่างเป็นทางการในปี 1871 ที่ Poti และ Kvirila (ปัจจุบันคือ Zestaponi) ผู้โดยสารสามารถใช้ได้ตั้งแต่วันที่ 10 ตุลาคม 1872 จาก Poti ไปยังสถานีรถไฟทบิลิซี
กรมมหาดเล็ก 904
กรมมหาดเล็ก 904 หรือชื่อเดิม กรมมหาดเล็ก หน่วยงานราชการในพระองค์ระดับกรม สังกัด สำนักพระราชวัง มีหน้าที่เกี่ยวกับการรับใช้ในกิจการส่วนพระองค์ต่าง ๆ ทุกประเภททั้งในพระราชฐานที่ประทับ และทุกที่ที่เสด็จไป ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม ร.ศ. 112 ตรงกับ พ.ศ. 2436 ในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตาม พระราชบัญญัติกรมมหาดเล็ก โดยหมวด 1 ของพระราชบัญญัติฉบับนี้ได้แบ่งมหาดเล็กออกเป็น 4 ประเภทคือ
ต่อมาในวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2468 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชโองการ ประกาศ จัดการปกครองกรมมหาดเล็กหลวงเสียใหม่ โดยให้มีจางวางผู้บัญชาการ 1 นายพร้อมกับให้มีจางวางผู้ควบคุมบังคับบัญชาการงานในกรมอีก 3 นายคือ
ในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2469 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้รวมกรมมหาดเล็กหลวงเข้ากับกระทรวงวังเพื่อความสะดวกทางราชการและประหยัดพระราชทรัพย์ จากนั้นในวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2476 จึงได้มีการจัดวางโครงสร้างกรมมหาดเล็กหลวงเสียใหม่ โดยมีส่วนราชการคือ
ต่อมาเมื่อมีการประกาศใช้ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติมพุทธศักราช ๒๔๗๘ ได้มีการลดฐานะกระทรวงวังลงเป็น สำนักพระราชวัง พร้อมกับการลดฐานะกรมมหาดเล็กหลวงลงเป็นกองมหาดเล็กตาม พระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการในสำนักพระราชวังและสำนักงานราชเลขานุการในพระองค์ พุทธศักราช ๒๔๗๘ โดยแบ่งออกเป็น 3 แผนกคือ
จากนั้นจึงได้มีการฟื้นฟูและยกฐานะกองมหาดเล็กขึ้นเป็นกรมมหาดเล็กอีกครั้งหนึ่งตามมาตรา 7 (4) แห่ง พระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการและการบริหารงานบุคคลของราชการในพระองค์ พุทธศักราช ๒๕๖๐ เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2560 โดยยังคงเป็นส่วนราชการในสังกัดสำนักพระราชวังตามเดิมและในภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็นกรมมหาดเล็ก 904 ต่อมา สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร จึงได้มีพระราชโองการโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งให้ นาวาอากาศตรี อัษฎาวุธ วัฒนางกูร เป็นอธิบดีกรมมหาดเล็ก 904 คนแรกตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2561
และในวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2563 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯแต่งตั้งให้ พลอากาศเอก อำนาจ จีระมณีมัย ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมมหาดเล็ก 904 สืบต่อจากนาวาอากาศตรีอัษฎาวุธ
วัดถ้ำรงค์
วัดถ้ำรงค์สร้างเมื่อ พ.ศ. 2325 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2355
พระพุทธรูปในถ้ำ
บริเวณเขาถ้ำรงค์มีถ้ำหินปูนคูหาเดียวซึ่งมีพระพุทธรูป ขนาดใหญ่มีการสร้างพระพุทธรูปปูนปั้น ไว้ตามซอกหินผนังถ้ำ จำนวน 10 องค์ ที่ผนังด้านทิศตะวันตก มีพระประธานและพระพุทธรูปแวดล้อม ผนังด้านทิศเหนือมีพระพุทธรูปประดิษฐานอยู่ 2 องค์ พระพุทธรูปยืนปูนปั้น (ทาสี) ขนาดใหญ่ประดิษฐานอยู่ตรงกลางกลุ่มพระพุทธรูปทำนองเป็นพระประธาน ปางประธานอภัย ประทับอยู่บนฐานบัว ก่ออิฐฉาบปูน ประดับลายปูนปั้นเป็นกลีบบัว ลักษณะเป็นฐานเพิ่มมุมก่อยกสูง พระพุทธรูปยืนปูนปั้น (ลงรัก) ปางประทานอภัย ประดิษฐานอยู่บนฐานบัวปูนปั้นทาสีแดงและมีซุ้มเรือนแก้ว อยู่ทางด้านซ้ายของพระพุทธรูปองค์ใหญ่ เศียรอยู่ระดับเดียวกับพระองค์ใหญ่ แต่ขนาดเล็กกว่ามาก
พระพุทธรูปยืนปูนปั้น (ทาสีแดง) ปางประทานอภัย ประดิษฐานอยู่บนฐานบัวปูนปั้นทาสีแดง ด้านข้างมีรูปหงส์ แต่ปัจจุบันเหลือเพียงตัวเดียว มีซุ้มเรือนแก้ว เช่นเดียวกัน พระพุทธรูปองค์นี้อยู่ทางด้านขวาของพระองค์ใหญ่ พระพุทธรูปนั่งปูนปั้น (ลงรักปิดทอง) ปางมารวิชัย ประดิษฐานอยู่บนฐานบัวทางซ้ายของพระองค์ใหญ่ และอยู่ใต้พระพุทธรูปยืนที่ขอบของช่องหิน ที่ประดิษฐานพระพุทธรูปนั่ง ทางขวา ระดับเหนือเศียร มีพระพุทธรูปนั่ง ปางมารวิชัย ปูนปั้น ประดิษฐานอยู่บนฐานบัวปูนปั้น ทำเป็นกลีบบัวขนาดใหญ่ ชิ้นส่วนน่าจะเป็นพระพุทธรูปนั่ง ปัจจุบันชำรุด ไปหมดแล้ว เหลือเฉพาะช่องหินและแกนไม้ที่รองรับฐานพระพุทธรูปเดิม อยู่ทางด้านซ้ายของพระพุทธรูปองค์ใหญ่
พระพุทธรูปยืนปูนปั้น ลงรักปิดทอง ปางประทานอภัย อยู่ข้างแท่นฐานบัวพระประธาน ซึ่งน่ามีอยู่ก่อน พระพุทธรูปนั่ง ลงรักปิดทอง อยู่ชิดกับฐานพระประธาน อยู่ระดับต่ำกว่าพื้นปัจจุบันน่าจะเป็นของเดิมที่มีมาก่อน ปัจจุบันโผล่แค่บั้นพระองค์ พระพุทธรูปยืน ปูนปั้นลงรัก สภาพชำรุดโดยเฉพาะท่อนพระกร ปูนฉาบกระเทาะจนเห็นแกนไม้ข้างใน ประดิษฐานอยู่บนฐานบัวปูนปั้นทาสีแดง อยู่ที่ผนังทางด้านทิศเหนือพระพุทธไสยาสน์ ปูนปั้นลงรักปิดทอง ส่วนพระกรชำรุด เห็นแกนไม้ด้านใน มีแท่นฐานบัวรองรับ แต่สภาพชำรุดมาก ประดิษฐานอยู่ทางด้านทิศเหนือ ใกล้ปากถ้ำ
เจดีย์
โบราณสถานที่สำคัญ คือ เจดีย์จำนวน 3 องค์ อยู่ที่ผนังถ้ำ 2 องค์ และอยู่ถัดออกไปอีก 1 องค์ เจดีย์ทรงสี่เหลี่ยม ตั้งอยู่หน้าถ้ำ ทางด้านซ้าย ฐานชั้นล่างทรงสี่เหลี่ยม ถัดขึ้นไปมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปนั่งทั้ง 4 ทิศ ถัดขึ้นไปเป็นซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืน เจดีย์ย่อมุมไม้ยี่สิบ ตั้งอยู่หน้าถ้ำ ทางด้านขวาเป็นเจดีย์ฐานกลม ถัดขึ้นไปเป็นฐานสิงห์ย่อมุมไม้ยี่สิบ สามชั้น แล้วเป็นบัวกลุ่มรองรับปากระฆัง องค์ระฆังกลมส่วนยอดหักหายไป เจดีย์ทรงปราสาท ยอดทรงระฆัง ด้านล่างมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปนั่ง ทั้ง 4 ทิศ ถัดขึ้นไปมีซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูปยืน จากนั้นมีบัวถลา 3 ชุด องค์ระฆังกลม มีบัวปากระฆังรองรับ บัลลังก์สี่เหลี่ยม ถัดขึ้นไปเป็นมาลัยเถา สภาพชำรุดมาก ส่วนยอดหักหายไป
น้ำดอกไม้เทศ
น้ำดอกไม้เทศ (rose water) เป็นน้ำที่มีน้ำมันดอกยี่สุ่นหรือกุหลาบมอญละลายอยู่แบบอิ่มตัว น้ำมันดอกยี่สุ่นจะได้จากการนำกลีบดอกยี่สุ่นมาโรยบนไข ให้ไขดูดกลิ่นจนอิ่มตัว แล้วจึงสกัดน้ำมันออกจากไข ในสมัยก่อนจะนำเข้ามาจากอิหร่านหรือซีเรีย ใช้เป็นยาแก้อ่อนเพลีย แก้พิษไข้ ใช้เป็นน้ำกระสายยา ใช้แต่งรสอาหาร และใช้ตามความเชื่อทางศาสนาในยุโรปและเอเชีย น้ำเชื่อมกุหลาบ (rose syrup) จะทำจากน้ำดอกไม้เทศเติมน้ำตาลลงไป
เซเด เลกาเนส
กลุบเดปอร์ติโบเลกาเนส เอเซอาเด (Club Deportivo Leganés, S. A. D.) เป็นสโมสรฟุตบอลในประเทศสเปน จากเมืองเลกาเนส ในแคว้นมาดริด ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน ค.ศ. 1928 ปัจจุบันลงเล่นอยู่ในเซกุนดาดิบิซิออน ลีกรองสูงสุดของประเทศ โดยใช้ สนามกีฬาเทศบาลบูร์ตาร์เก เป็นสนามเหย้าซึ่งมีความจุ 12,454 ที่นั่ง
ประวัติ
สโมสรก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 23 มิถุนายน ค.ศ. 1928 โดย เฟลิก เปเรซ เด ลา ซิอานา โดยมีรามอน เดล เอียโร เป็นประธานสโมสรคนแรก อย่างไรก็ตามสโมสรต้องหยุดการดำเนินการในปี ค.ศ. 1936 เนื่องจากสงครามกลางเมืองสเปน และกลับมาดำเนินกิจการสโมสรอีกครั้งในวันที่ 4 กันยายน ค.ศ. 1946
เลกาเนส ใช้เวลาส่วนใหญ่กับการลงเล่นลีกระดับล่าง ในปี ค.ศ. 1977 สโมสรได้เลื่อนชั้นสู่ เตร์เซราดิบิซีออน ซึ่งเป็นลีกรองลำดับที่สี่ได้สำเร็จ หลังจากที่เคยลงเล่นในลีกนี้แล้วเป็นเวลา 7 ปีรวมกัน เมื่อครั้งเป็นลีกรองลำดับที่สาม
ในฤดูกาล 2015–16 เลกาเนส ได้เลื่อนชั้นสู่ ลาลิกา ลีกสูงสุดเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์สโมสรได้สำเร็จ โดยเกิดขึ้นในวันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ. 2016 จากการเอาชนะ เซเด มิรานเดส 1–0 ที่สนามกีฬาเทศบาลอันดูวา ซึ่งทำให้ทีมจบลำดับที่ 2
ฤดูกาลแรกของพวกเขาในลีกสูงสุดได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นเรื่องยาก เมื่อทีมจบลงด้วยอันดับที่ 17 ซึ่งห่างจากโซนตกชั้นไม่กี่คะแนน ในฤดูกาลถัดมาของพวกเขาจบลงในลักษณะเดียวกันและจบที่อันดับ 17 อีกครั้ง ในฤดูกาล 2018-19 เลกาเนสทำผลงานได้ดียิ่งขึ้นกว่า 2 ฤดูกาลแรก ด้วยการจบลำดับที่ 13
ในวันที่ 24 มกราคม ค.ศ. 2018 เลกาเนส สร้างประวัติศาสตร์การผ่านเข้ารอบ โกปาเดลเรย์ รอบรองชนะเลิศ ได้เป็นครั้งแรก หลังจากการเอาชนะ เรอัลมาดริด ในรอบก่อนรองชนะเลิศ ได้ด้วยผลคะแนน 2–1 ที่สนามกีฬาซานเตียโก เบร์นาเบว โดยในรอบรองชนะเลิศพวกเขาพบกับเซบียา ซึ่งทีมได้พ่ายแพ้ไปด้วยผลคะแนนรวมสองนัด 3–1 (นัดแรก 1–1 นัดที่สอง 0–2)
วัดเขาน้อย (จังหวัดเพชรบุรี)
วัดเขาน้อย เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลบ้านหาด อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 19 ไร่ 2 งาน 20 ตารางวา
ประวัติ
วัดเขาน้อยตั้งเมื่อ พ.ศ. 2280 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2282 ปรากฏว่าเป็นวัดเก่าแก่ที่มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงมาโดยตลอด วัดอยู่ติดกับเขา จึงเรียกว่า "วัดเขาน้อย" มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2517
อาคารเสนาสะ
เจดีย์ราย หน้าอุโบสถ จำนวน 2 องค์ เป็นเจดีย์ย่อมุมไม้สิบสองฐานสิงห์ เจดีย์ทรงกลม ตั้งอยู่บนยอดเขา ทางทิศใต้ของอุโบสถ เป็นเจดีย์ทรงกลม ส่วนยอดตั้งแต่เหนือบัลลังก์ขึ้นไปชำรุดหักหายไป องค์ระฆังก็ได้รับความเสียหายมาก ปูนฉาบกะเทาะหลุดร่วง ฐานเป็นฐานบัวลูกฟักสี่เหลี่ยมทรงสูงและชุดมาลัยเถารองรับปากระฆัง องค์ระฆัง ขนาดเล็กได้ส่วน บัลลังก์ทรงสี่เหลี่ยม ที่มุมทั้งสี่มีเจดีย์มุม เป็นเจดีย์ทรงกลม ขนาดเล็ก แต่เหลืออยู่เพียงองค์เดียว คือมุมด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ เขตพุทธาวาส อยู่บริเวณด้านล่างของเขา มีการเปลี่ยนแปลงที่ตั้งมาหลายครั้ง เดิมอยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของเขา ปัจจุบันอยู่ทางทิศตะวันตก ซึ่งในบริเวณนี้พบชิ้นส่วนกระเบื้องมุงหลังคาดินเผา ของหมู่กุฏิสงฆ์เดิม ตกอยู่เป็นจำนวนมากและยังพบกระเบื้องเชิงชายดินเผารูปเทพนมด้วย โอ่งเคลือบ ขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลางปาก 50 เซนติเมตร กว้าง 145 เซนติเมตร สูง 140 เซนติเมตร
นกกระเรียนไทย
นกกระเรียนไทย หรือ นกกระเรียน เป็นนกขนาดใหญ่ที่ไม่ใช่นกอพยพ พบในบางพื้นที่ของอนุทวีปอินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และประเทศออสเตรเลีย เป็นนกบินได้ที่สูงที่สุดในโลก เมื่อยืนจะสูงถึง 1.8 เมตร สังเกตเห็นได้ง่าย ในพื้นที่ชุ่มน้ำเปิดโล่ง นกกระเรียนไทยแตกต่างจากนกกระเรียนอื่นในพื้นที่เพราะมีสีเทาทั้งตัวและมีสีแดงที่หัวและบริเวณคอด้านบน หากินในที่ลุ่มมีน้ำขังบริเวณน้ำตื้น กินราก หัว แมลง สัตว์น้ำ และสัตว์มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กเป็นอาหาร นกกระเรียนไทยเหมือนกับนกกระเรียนอื่นที่มักมีคู่ตัวเดียวตลอดชีวิต นกกระเรียนจะปกป้องอาณาเขตและเกี้ยวพาราสีโดยการกางปีก ส่งเสียงร้อง กระโดดซึ่งดูคล้ายกับการเต้นรำ ในประเทศอินเดียนกกระเรียนเป็นสัญลักษณ์ของความซื่อสัตย์ในชีวิตแต่งงาน เชื่อกันว่าเมื่อคู่ตาย นกอีกตัวจะเศร้าโศกจนตรอมใจตายตาม ฤดูผสมพันธุ์หลักอยู่ในฤดูฝน คู่นกจะสร้างรังเป็น "เกาะ" รูปวงกลมจากกก อ้อ และพงหญ้า มีเส้นผ่าศูนย์กลางเกือบสองเมตรและสูงเพียงพอที่จะอยู่เหนือจากน้ำรอบรัง นกกระเรียนไทยกำลังลดลงอย่างรวดเร็วในคริสต์ศตวรรษที่ผ่านมา คาดกันว่าประชากรมีเพียง 10 หรือน้อยกว่า (ประมาณร้อยละ 2.5) ของจำนวนที่มีอยู่ในคริสต์ทศวรรษ 1850 ประเทศอินเดียคือแหล่งที่มั่นของนกชนิดนี้ ที่ซึ่งนกเป็นที่เคารพและอาศัยอยู่ในพื้นที่การเกษตรใกล้กับมนุษย์ นกกระเรียนนั้นสูญหายไปจากพื้นที่การกระจายพันธุ์ในหลาย ๆ พื้นที่ในอดีต
ลักษณะ
นกกระเรียนไทยเป็นนกขนาดใหญ่ มีลำตัวและปีกสีเทา คอตอนบนและหัวเป็นหนังเปลือยสีแดงไม่มีขน ตรงกระหม่อมเป็นสีเทาหรือเขียว คอยาวเวลาบินคอจะเหยียดตรงไม่เหมือนกับนกกระสาซึ่งจะงอพับไปด้านหลัง ขนปลายปีกและขนคลุมขนปลายปีกสีดำ ขนคลุมขนปีกด้านล่างสีเทา ขนโคนปีกสีขาว ขายาวเป็นสีชมพู มีแผ่นขนหูสีเทา ม่านตาสีส้มแดง ปากแหลมสีดำแกมเทา นักวัยอ่อนมีปากสีค่อนข้างเหลืองที่ฐาน หัวสีน้ำตาลเทาหรือสีเนื้อปกคลุมด้วยขนนก
หนังเปลือยสีแดงบริเวณหัวจะแดงสดใสในช่วงฤดูผสมพันธุ์ หนังบริเวณนี้จะหยาบเป็นตะปุ่มตะป่ำ มีขนสีดำตรงข้างแก้มและท้ายทอยบริเวณแคบ ๆ ทั้งสองเพศมีลักษณะและสีคล้ายกัน เพศผู้ใหญ่กว่าเพศเมียเล็กน้อย ไม่มีความแตกต่างทางเพศอื่นที่ชัดเจนอีก นกกระเรียนไทยเพศผู้ในอินเดียมีขนาดสูงที่สุดคือประมาณ 200 เซนติเมตร ช่วงปีกยาว 250 เซนติเมตร ทำให้นกกระเรียนไทยเป็นนกที่บินได้ที่สูงที่สุดในโลก ในชนิดย่อย antigone มีน้ำหนัก 6.8–7.8 กิโลกรัม ขณะที่ sharpii มีน้ำหนักประมาณ 8.4 กิโลกรัม โดยทั่วไปแล้วจะมีน้ำหนัก 5–12 กิโลกรัม สูง 115–167 เซนติเมตร ช่วงปีกยาว 220–280 เซนติเมตร นกจากประเทศออสเตรเลียจะมีขนาดเล็กกว่านกจากเขตทางเหนือ
ในประเทศออสเตรเลีย นกกระเรียนไทยมักจะสับสนกับนกกระเรียนออสเตรเลีย สีแดงบนหัวของนกกระเรียนออสเตรเลียจะมีแค่บนหัวไม่แผ่ลงมาถึงคอ
การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย
ในอดีต นกกระเรียนไทยมีการกระจายพันธุ์เป็นวงกว้างบนพื้นที่ราบลุ่มในประเทศอินเดียยาวตลอดแม่น้ำคงคา ทางใต้ไปถึงแม่น้ำโคทาวรี ทางตะวันตกไปถึงชายฝั่งรัฐคุชราต เขตถารปารกร (Tharparkar) ของประเทศปากีสถาน และทางตะวันออกถึงรัฐเบงกอลตะวันตกและรัฐอัสสัม ไม่พบการขยายพันธุ์ในรัฐปัญจาบมานานแล้ว แม้ว่าจะพบบ้างประปรายในฝั่งอินเดียในฤดูหนาว นกกระเรียนหาพบได้ยากและมีจำนวนน้อยมากในรัฐเบงกอลตะวันตกและรัฐอัสสัม และไม่พบมานานแล้วในรัฐพิหาร ในประเทศเนปาล การกระจายพันธุ์จำกัดอยู่เพียงที่ราบลุ่มฝั่งตะวันตก ประชากรส่วนมากอยู่ในเขตรูปันเทหี (Rupandehi) กบิลพัสดุ์ (Kapilvastu) และนวัลปราสี (Nawalparasi)
นกกระเรียนมักอาศัยอยู่ในพื้นที่ชุ่มน้ำ หรือนาข้าวที่ไม่ได้เพราะปลูกที่มีน้ำท่วมขัง (ในพื้นที่เรียกว่า khet-taavadi ) สำหรับสร้างรัง การจับคู่ผสมพันธุ์มักจะเกิดในพื้นที่ชุ่มน้ำตามธรรมชาติมากกว่าแต่ก็ยังมีในนาข้าวหรือข้าวสาลีบ่อย ๆ
วิวัฒนาการ
บันทึกซากดึกดำบรรพ์ของนกกระเรียนนั้นมีไม่มากพอ วงศ์ย่อยที่สามารถระบุได้ว่าเป็นนกกระเรียนนั้นพบในตอนปลายของยุคแรกเริ่มที่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมถือกำเนิดขึ้นมาหรือสมัยอีโอซีน (ประมาณ 35 ล้านปีมาแล้ว) ส่วนสกุลนกกระเรียนในปัจจุบันปรากฏขึ้นเมื่อ 20 ล้านปีมาแล้ว จากการศึกษาทางชีวภูมิศาสตร์ (biogeography) ของซากดึกดำบรรพ์ที่รู้จักและอยู่ในอนุกรมวิธานของนกกระเรียนแสดงว่ากลุ่มอาจมีต้นกำเนิดมาจากโลกเก่า ความหลากหลายเท่าที่มีอยู่ในระดับสกุลมีศูนย์กลางอยู่ที่ทางตะวันออกของทวีปแอฟริกาแต่เป็นที่เศร้าใจมากที่ไม่มีบันทึกซากดึกดำบรรพ์ในสภาพดีจากที่นั่นเลย ในทางตรงกันข้ามกลับมีซากดึกดำบรรพ์ของนกกระยางเป็นจำนวนมากที่ได้รับการบันทึกไว้จากที่นั้น ซึ่งคาดกันว่ามันใช้ถิ่นอาศัยร่วมกับนกกระเรียน
จากบันทึกซากดึกดำบรรพ์ สกุล Grus สามารถสืบสาวย้อนไปได้ถึง 12 ล้านปีหรือมากกว่านั้น ด้วยการวิเคราะห์ไมโทคอนเดรียลดีเอ็นเอ (Mitochondrial DNA) จากตัวอย่างนกกระเรียนไทยที่มีอยู่อย่างจำกัดแสดงว่ามีการถ่ายเทเคลื่อนย้ายยีน (Gene Flow) ในประชากรแผ่นดินใหญ่ของทวีปเอเชียจนกระทั่งมีพิสัยลดลงในคริสต์ศตวรรษที่ 20 และในประเทศออสเตรเลียเป็นเพียงอาณานิคมเดียวเท่านั้นในตอนปลายของสมัยไพลสโตซีน (Pleistocene) ประมาณ 3,000 ช่วงอายุ หรือ 35,000 ปีมาแล้ว มีการวิเคราะห์ nDNA microsatellite ยืนยัน 4 ครั้งจากกลุ่มตัวอย่าง ผลการวิจัยยังเสนอเพิ่มเติมว่าประชากรในออสเตรเลียมักมาจากการผสมพันธุ์ในพวกเดียวกัน และเนื่องจากมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดลูกผสมกับนกกระเรียนออสเตรเลียซึ่งมีพันธุกรรมที่แตกต่าง จึงคาดกันว่านกกระเรียนไทยในออสเตรเลียอาจจะเริ่มเป็นสปีชีส์ใหม่
ศัพท์มูลวิทยา
ชื่อสามัญ sarus มาจากชื่อในภาษาฮินดี ("sāras") ของนกกระเรียนชนิดนี้ คำในภาษาฮินดีมาจากคำในภาษาสันสกฤต sarasa แปลว่า "นกทะเลสาบ" (บางครั้งกร่อนเป็น sārhans) ขณะที่คนอินเดียให้ความนับถือในนกชนิดนี้ แต่ทหารอังกฤษในอาณานิคมอินเดียกลับล่านก ทหารเรียกนกว่า Serious หรือ cyrus ชื่อวิทยาศาสตร์ antigone—ตั้งตามชื่อลูกสาวของเอดิปุสผู้แขวนคอตนเอง อาจเกี่ยวข้องกับผิวหนังเปลือยตรงศีรษะและลำคอ
นิเวศวิทยาและพฤติกรรม
นกกระเรียนไทยไม่ใช่นกอพยพทางไกลเหมือนนกกระเรียนชนิดอื่น ๆ แต่ก็มีการอพยพเป็นระยะทางช่วงสั้น ๆ ในฤดูแล้งและฤดูฝน ประชากรนกกระเรียนที่มีการอพยพนั้นพบในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เท่านั้น นกกระเรียนที่จับคู่จะปกป้องอาณาเขตจากนกกระเรียนอื่นด้วยเสียงร้องกู่ร้องและการกางปีก นกที่ยังไม่จับคู่จะอยู่รวมกันเป็นฝูงหลากหลายขนาดจำนวนตั้งแต่ 1–430 ตัว ในพื้นที่กึ่งแห้งแล้ง คู่นกและลูกนกที่บินได้แล้วจะละทิ้งอาณาเขตในฤดูแล้งไปรวมฝูงกับนกที่ยังไม่ได้จับคู่ ในพื้นที่ชุ่มน้ำตลอดปี อย่างในรัฐอุตตรประเทศ คู่นกจะไม่ทิ้งอาณาเขต ฝูงนกกระเรียนที่ใหญ่ที่สุดอยู่ในพื้นที่ 29 ตารางกิโลเมตรของอุทยานแห่งชาติเกวลาเทวะ (Keoladeo) ซึ่งมีนกถึง 430 ตัว และจากพื้นที่ชุ่มน้ำในเขตอิฏาวา (Etawah) และไมนปุรี (Mainpuri) ในรัฐอุตตรประเทศ มีนกจำนวน 245–412 ตัว ฝูกนกที่มีสมาชิกเกิน 100 ตัวนั้นมีรายงานจากรัฐคุชราต และประเทศออสเตรเลียเป็นประจำ ในระหว่างฤดูผสมพันธุ์ นกที่จับคู่จะขับไล่นกกระเรียนที่ยังไม่จับคู่ออกจากพื้นที่ชุ่มน้ำบางแห่งและประชากรนกท้องถิ่นสามารถลดลงได้ ประชากรนกกระเรียนในอุทยานแห่งชาติเคียวลาเดียวเคยมีบันทึกว่าจากนกมากกว่า 400 ตัวในฤดูร้อนลดลงเหลือเพียง 20 ในระหว่างมรสุม
นกกระเรียนจะนอนในน้ำตื้น ๆ อาจเป็นเพราะจะได้ปลอดภัยจากสัตว์นักล่าบนพื้นดิน นกที่โตเต็มที่จะไม่ผลัดขนทุกปี แต่จะผลัดทุกสองถึงสามปี
การกินอาหาร
นกกระเรียนไทยหากินในน้ำตื้น (ปกติน้ำลึกน้อยกว่า 30 เซนติเมตร) หรือในทุ่งหญ้า บ่อยครั้งพบนกกระเรียนแหย่ปากหากินในปลักโคลน มันเป็นสัตว์กินได้ทั้งพืชและสัตว์ เช่น แมลง (โดยเฉพาะตั๊กแตน) พืชน้ำ ปลา (อาจแค่เฉพาะในกรงเลี้ยง) กบ สัตว์น้ำที่มีเปลือกแข็ง และเมล็ดพืช บางครั้งก็เป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังขนาดใหญ่ เช่น งูน้ำ (Xenochrophis piscator) มีบางกรณีที่พบได้ยากที่นกกระเรียนไทยกินไข่ของนกอื่น และเต่า ส่วนพืชก็อย่างเช่น พืชมีหัว หัวของพืชน้ำ หน่อหญ้า เมล็ดพืช และเมล็ดจากพืชที่เพาะปลูกอย่างถั่วลิสงและธัญพืชเช่นข้าว
การเกี้ยวพาราสีและการผสมพันธุ์
นกกระเรียนไทยมีเสียงร้อง "แกร๋...แกร๋..." ดังเหมือนแตร ที่สร้างมาจากหลอดลมที่ยาวม้วนพันกันอยู่ในบริเวณสันอกซึ่งคล้ายกันกับนกกระเรียนชนิดอื่น การเกี้ยวพาราสีของนกกระเรียน จะแสดงออกโดยคู่นกอาจแสดงการกางปีก กระพือปีก ส่งเสียงร้องด้วยท่าทางที่สวยงามและพร้อมเพียงกันไปรอบ ๆ พื้นที่ รวมถึงการ "เต้นระบำ" ที่กระทำทั้งในและนอกฤดูผสมพันธุ์ ซึ่งประกอบไปด้วยการกระโดดช่วงสั้น ๆ กระดกศีรษะขึ้นลง ตบเท้า ไปรอบ ๆ คู่ของมัน นอกจากนี้การเต้นระบำยังเป็นการข่มขู่ขับไล่เมื่อรังหรือลูกนกตกอยู่ในอันตรายอีกด้วย นกกระเรียนไทยส่วนใหญ่ผสมพันธุ์ในฤดูมรสุมในประเทศอินเดีย (กรกฎาคมถึงตุลาคม) แม้ว่าอาจมีการวางไข่ครั้งที่ 2 และมีบันทึกว่านกกระเรียนผสมพันธุ์ได้ทั้งปี และในตอนต้นฤดูฝนในประเทศออสเตรเลีย
นกกระเรียนสร้างรังขนาดใหญ่มีรูปร่างกลมแบนแบบง่าย ๆ จากต้นไม้จำพวกอ้อหรือกกและพืชต่าง ๆ ในหนองบึงหรือนาข้าว รังจะสร้างในน้ำตื้นโดยซ้อนทับไปบนกอกก กอข้าว หรือกอหญ้า เพื่อที่รังจะได้อยู่สูงจากระดับน้ำคล้ายกับเป็นเกาะเล็ก ๆ รังไม่มีสิ่งปกปิดมองเห็นได้ชัดเจนจากระยะไกล รังอาจมีเส้นผ่าศูนย์กลางมากกว่า 2 เมตรสูงเกือบ 1 เมตร คู่นกจะหวงแหนแหล่งทำรังมาก บ่อยครั้งที่จะกับมาซ่อมแซมและใช้รังเดิมถึง 5 ฤดูผสมพันธุ์ ในหนึ่งครอกจะมีไข่ 1-2 ใบ (น้อยครั้งที่จะเป็น 3 หรือ 4 ใบ) พ่อแม่นกจะผลัดเปลี่ยนกันทำหน้าที่ฟักไข่ ใช้เวลาฟักไข่ราว 31 วัน (ราว 27–35 วัน ) ไข่นกกระเรียนไทยมีสีขาว (บางครั้งมีสีครีมแกมชมพูหรือสีเขียว ) หนักประมาณ 240 กรัม พ่อแม่นกจะย้ายเปลือกไข่ออกจากรังหรือจะกลืนเปลือกไข่เข้าไปหลังลูกนกฟักเป็นตัว ลูกนกระเรียนจะมีขนอุยปกคลุมทั่วตัว ขนบริเวณหัวและคอมีสีน้ำตาลอมเหลือง ขนข้างอกและหลังด้านบนเป็นสีน้ำตาลเข้ม บริเวณอกและท้องเป็นสีขาว ลูกนกจะกินอาหารจากที่พ่อและแม่ป้อนในสองสามวันแรกและจะหากินเองหลังจากนั้นและจะตามพ่อแม่ไปหาอาหาร เมื่อเตือนภัย พ่อแม่นกจะร้อง "แคร่ร-รร" เสียงต่ำเพื่อส่งสัญญาณให้ลูกนกหยุดและนอนลง นกวัยอ่อนจะอยู่กับพ่อแม่มากกว่า 3 เดือน เชื่อกันว่านกกระเรียนจับคู่อยู่ด้วยกันตลอดชีวิต ถ้ามีตัวใดตัวหนึ่งตายลง นกที่เหลืออาจจับคู่กับนกตัวใหม่ได้ แต่นกกระเรียนเป็นนกที่จับคู่ยากมาก มันจะไม่ยอมจับคู่ใหม่จนกว่าจะพบคู่ที่พอใจ นอกจากนี้ยังมีรายงานการเปลี่ยนคู่บันทึกไว้
ปัจจัยคุกคาม
ไข่ของนกกระเรียนไทยในรังถูกอีกาทำลายอยู่บ่อยครั้ง ในประเทศออสเตรเลีย สัตว์นักล่านกวัยอ่อนนั้นรวมถึงดิงโกและหมาจิ้งจอกแดง ขณะที่เหยี่ยวแดงมักจะกินไข่ การนำไข่ไปจากรังโดยเกษตรกร (เพื่อลดความเสียหายของพืชผล) หรือเด็ก ๆ (นำไปเล่น) หรือคนงานเร่ร่อนเพื่อนำไปทำอาหาร เป็นปัจจัยคุกคามต่อไข่นกกระเรียนที่สำคัญ ประมาณร้อยละ 31–42 ของไข่ในรังจะไม่สามารถฟักเป็นตัวได้จากเหตุผลข้างต้น ลูกนกจะเป็นเหยื่อของสัตว์นักล่าประมาณร้อยละ 8 แต่มากกว่าร้อยละ 30 ของลูกนกที่ตายนั้นไม่ทราบสาเหตุ อัตราการรอดตายตั้งแต่เป็นไข่จนถึงนกวัยอ่อนจะอยู่ประมาณร้อยละ 20 ในบริเวณที่เกษตรกรยินยอมให้นกอาศัยโดยไม่ได้ทำอันตรายต่อนกนั้น มีอัตราการรอดเท่า ๆ กันกับในพื้นที่ชุ่มน้ำ คู่นกที่ทำรังช้าในฤดูกาลมีโอกาสการเลี้ยงลูกนกให้รอดตายต่ำกว่าปกติ แต่ถ้าในอาณาเขตมีพื้นที่ชุ่มน้ำมากอัตราการรอดจะดีขึ้น
เรื่องโรคและปรสิตของนกกระเรียนไทยเป็นที่รู้น้อยมาก รวมถึงผลกระทบที่มีต่อนกป่า จากการศึกษาที่สวนสัตว์โรมระบุบว่านกทนต่อโรคระบาด ปรสิตภายในที่มีการระบุบก็มี พยาธิตัวแบน Opisthorhis dendriticus จากตับของนกในกรงเลี้ยงที่สวนสัตว์ลอนดอน และปรสิตหนอนตัวแบน (Allopyge antigones) จากนกในประเทศออสเตรเลีย นกกระเรียนไทยมีแมลงปรสิตเหมือนกับนกทั่ว ๆ ไป ชนิดที่มีการบันทึกไว้ก็มี Heleonomus laveryi และ Esthiopterum indicum
ในกรงเลี้ยง นกกระเรียนไทยมีอายุยาวถึง 42 ปี การตายของนกกระเรียนที่ยังไม่โตเต็มที่บ่อยครั้งเป็นผลจากการกระทำของมนุษย์ มีอุบัติเหตุกับนกกระเรียนที่เกิดจากสารพิษอย่างโมโนโครโตฟอส (monocrotophos) และดีลดริน (dieldrin) ในพื้นที่เกษตรกรรมบันทึกไว้  เท่าที่ทราบ มีนกที่โตเต็มที่บินชนสายไฟและโดนไฟดูดตาย ซึ่งมีอัตราการตายจากสาเหตุนี้ประมาณร้อยละ 1 ของประชากรนกในพื้นที่ต่อปี
การอนุรักษ์
มีนกกระเรียนไทยเหลืออยู่ในธรรมชาติประมาณ 15,000–20,000 ตัวจากการประเมินในปี ค.ศ. 2009 ประชากรชนิดย่อย นกกระเรียนอินเดีย เหลือน้อยกว่า 10,000 ตัวแต่ก็ถือว่ายังดีกว่าอีก 2 ชนิดย่อยที่เหลือ อาจเป็นเพราะได้รับความเคารพและธรรมเนียมที่สืบทอดกันมาทำให้นกไม่ได้รับอันตราย และในหลาย ๆ พื้นที่ นกกระเรียนไม่เกรงกลัวมนุษย์ นกกระเรียนไทยเคยพบในประเทศปากีสถานแต่ยังไม่พบอีกเลยตั้งแต่ปลายคริสต์ทศวรรษ 1980 ประชากรนกกระเรียนในอินเดียมีการลดจำนวนลง จากการประมาณประชากรโดยรวมบนพื้นฐานของหลักฐานที่สะสมมาแสดงว่าประชากรในปี ค.ศ. 2000 ดีที่สุดคือร้อยละ 10 และเลวร้ายที่สุดคือร้อยละ 2.5 ของจำนวนทั้งหมดในปี ค.ศ. 1850 เกษตรกรหลายคนในอินเดียเชื่อว่านกกระเรียนนั้นเป็นตัวทำลายพืชผล โดยเฉพาะข้าว แม้ว่าจากการศึกษาแสดงว่าการจิกกินเมล็กข้าวโดยตรงนั้นมีการสูญเสียจำนวนน้อยกว่าร้อยละหนึ่งและการเหยียบย่ำทำให้สูญเสียเมล็ดประมาณ 0.4–15 กิโลกรัม ทัศนคติของเกษตรกรมีแนวโน้มเป็นบวกในเรื่องความเสียหายที่เกิดขึ้น และนี่เองเป็นการช่วยอนุรักษ์นกกระเรียนภายในพื้นที่เกษตรกรรม และการชดเชยความเสียหายความเสียหายแก่เกษตรกรตามความเป็นจริงอาจจะช่วยได้ ทุ่งนาอาจมีบทบาทที่สำหรับสำคัญในการช่วยอนุรักษ์นกชนิดนี้ เพราะพื้นที่ชุ่มน้ำตามธรรมชาตินั้นถูกคุกคามมากขึ้นด้วยกิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ ประชากรนกกระเรียนในประเทศออสเตรเลียมีประมาณ 5,000 ตัวและอาจเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไรก็ตาม นกกระเรียนอินโดจีนกลับลดลงเป็นจำนวนมากจากสงครามและการเปลี่ยนแปลงที่อยู่อาศัย (เช่นการเกษตรแบบเร่งรัดและการระบายน้ำออกจากพื้นที่ชุ่มน้ำ) และเมื่อกลางคริสต์ศตวรรษที่ 20 นกกระเรียนอินโดจีนได้หายไปจากพื้นที่การจายพันธุ์ส่วนใหญ่ซึ่งครั้งหนึ่งเคยแผ่ไปถึงตอนใต้ของประเทศจีน มีประชากรเหลือประมาณ 1,500–2,000 ตัวกระจายตัวเป็นกลุ่มประชากรเล็ก ๆ ประชากรในประเทศฟิลิปปินส์นั้นรู้น้อยมากและสูญพันธุ์ไปในตอนปลายของคริสต์ทศวรรษ 1960 นกกระเรียนไทยจัดอยู่ในสภาวะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ในบัญชีแดงของสหภาพเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ และไซเตสจัดอยู่ในบัญชีอนุรักษ์ที่ 2 การคุกคามประกอบไปด้วยภัยคุกคามทำลายถิ่นที่อยู่หรือทำให้เสื่อมลง การล่าและดักจับ เช่นเดียวกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นมลพิษ โรค และการแข่งขันในสปีชีส์ ผลของการผสมพันธุ์กันในเชื้อสายที่ใกล้เคียงกันมากในประชากรของประเทศออสเตรเลียยังต้องศึกษาต่อไป
นกกระเรียนไทยสูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติแล้วในประเทศมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และไทย มีโครงการนำนกกระเรียนกลับสู่ธรรมชาติในประเทศไทยโดยนำนกมาจากประเทศกัมพูชา
ประเทศไทย
นกกระเรียนไทยเป็นสัตว์ป่าสงวนหนึ่งใน 19 ชนิดตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 สถานะภาพปัจจุบันจัดเป็นสูญพันธุ์ไปจากธรรมชาติแล้ว ประเทศไทยพบนกกระเรียนในธรรมชาติครั้งสุดท้ายในปี พ.ศ. 2511 ที่บริเวณชายแดนติดกับกัมพูชา
โดยในอดีต ปี พ.ศ. 2448 สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงบันทึกไว้ว่า ทรงพบเห็นฝูงนกกระเรียนไทยจำนวนนับพันนับหมื่นตัว ทำรังวางไข่ที่ทุ่งมะค่า และเมื่อปี พ.ศ. 2488 มีรายงานการพบเห็นฝูงนกกระเรียนไทยบินผ่านท้องฟ้าบริเวณจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ นั่นนับเป็นการพบเห็นนกกระเรียนไทยบินรวมตัวเป็นฝูงครั้งสุดท้ายในประเทศไทย
ด้วยความร่วมมือระหว่างประเทศไทยกับมูลนิธิอนุรักษ์นกกระเรียนสากล (ICF) ได้ร่วมกันจัดทำโครงการนำนกกระเรียนคืนถิ่น (G. a. sharpii) โดยเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2525 ในปี พ.ศ. 2527 มูลนิธิฯ ได้ส่งลูกนกกระเรียนมาจำนวน 6 ตัว แต่ตายไป 1 ตัว ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2532 มูลนิธิฯ ได้ส่งลูกนกมาให้อีก 6 ตัว นกทั้งหมดนำมาเลี้ยงดูอยู่ที่ศูนย์เพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์สัตว์ป่าบางพระ และเนื่องจากพ่อแม่พันธุ์มีน้อยเกินไป ทางโครงการต้องจัดหาเพิ่มจากแหล่งอื่นอีก ต่อมาสวนสัตว์โคราชได้ลูกนกมาจากการได้รับบริจาคจากประชาชนในบริเวณชายแดนไทย ลาว และกัมพูชา ระหว่างปี พ.ศ. 2532-2540 จำนวนหลายตัว ทางโครงการจึงได้มีการติดต่อกับสวนสัตว์เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกัน
สวนสัตว์โคราชจัดเป็นสถานที่เพาะขยายพันธุ์นกกระเรียนที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยได้เริ่มขยายพันธุ์ทั้งแบบธรรมชาติและการผสมเทียม มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540 จนถึงปัจจุบัน จากประชากรเริ่มต้นจำนวน 26 ตัว จนถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2552 มีลูกนกที่เกิดมารวม 100 ตัว ขณะที่สวนสัตว์เปิดเขาเขียว และสถานีเพาะเลี้ยงนกน้ำบางพระ สามารถขยายพันธุ์ได้อีกไม่ต่ำกว่า 50 ตัว ทางสวนสัตว์จึงมีโครงการปล่อยนกกระเรียนกลับคืนสู่ธรรมชาติใน 6 แหล่งด้วยกันคือ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงโขงหลง เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบงคาย เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงบอระเพ็ด เขตห้ามล่าสัตว์ป่าห้วยตลาดและห้วยจระเข้มาก  เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบางพระ   เขตห้ามล่าสัตว์ป่าอ่างเก็บน้ำสนามบิน และ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูเขียว ซึ่งในอดีต ประเทศไทยเคยปล่อยนกกระเรียนสามตัวกลับสู่ธรรมชาติที่ทุ่งกะมังในปี พ.ศ. 2540 แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ
นกกระเรียนในวัฒนธรรม
นกกระเรียนไทยเป็นที่เคารพในประเทศอินเดียและมีตำนานที่ว่ามหาฤๅษีวาลมีกิ (Valmiki) ได้สาปแช่งผู้ที่ฆ่านกกระเรียนและได้แรงบันดาลใจจากนกกระเรียนในการเขียนมหากาพย์รามายณะ นกกระเรียนยังเป็นคู่แข่งของนกยูงอินเดียในการคัดเลือกนกที่จะเป็นนกประจำชาติอินเดีย ในชนเผ่าโคนที (Gondi) ซึ่งสักการะพระเจ้า 5 พระองค์ถือว่านกกระเรียนเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เนื้อนกกระเรียนถือว่าเป็นอาหารต้องห้ามในคัมภีร์ฮินดูโบราณ เป็นที่เชื่อกันอย่างกว้างขวางว่านกกระเรียนจะมีคู่เพียงตัวเดียวตลอดชีวิต ถ้าเกิดตัวใดตัวหนึ่งตายลง อีกตัวหนึ่งจะตรอมใจตายตาม นกกระเรียนเป็นสัญลักษณ์คุณงามความดีศีลธรรมในชีวิตแต่งงานและในรัฐคุชราตมีประเพณีให้คู่แต่งงานใหม่ดูคู่นกกระเรียนเป็นตัวอย่าง  ในที่ราบน้ำท่วมขังของแม่น้ำคงคา ได้มีการสังเกตการทางชีววิทยาของนกกระเรียนโดยจักรพรรดิโมกุล จาฮันกีร์ (Jahangir) ประมาณช่วงปี ค.ศ. 1607 เขาบันทึกว่านกกระเรียนวางไข่สองใบห่างกัน 48 ชั่วโมงและใช้เวลาฟัก 34 วัน แม้ว่านกจะเป็นที่เคารพและได้รับการปกป้องจากชาวอินเดีย แต่นกกระเรียนยังคงถูกล่าในช่วงที่อินเดียเป็นอาณานิคม มีบันทึกว่าการฆ่านกจะทำให้คู่ของมันแผดเสียงไปหลายวัน และเชื่อกันว่าหลังจากนั้นมันจะตรอมใจตายตามคู่ไป แม้แต่ในคู่มือการล่านกเพื่อการกีฬายังไม่เห็นด้วยที่จะยิงนกชนิดนี้ ตามที่นักสัตววิทยาชาวอังกฤษในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทอมัส ซี. เจอร์ดอน (Thomas C. Jerdon) กล่าวไว้ว่า นกวัยอ่อนกินอร่อย ขณะที่นกโตเต็มที่ "ไร้ค่าที่จะวางบนโต๊ะ" ไข่ของนกกระเรียนไทยใช้ในการรักษาแบบพื้นบ้านในบางส่วนของประเทศอินเดีย
ในสมัยก่อน บ่อยครั้งที่นกวัยอ่อนจะโดนจับและนำไปเลี้ยงไว้ในโรงเลี้ยงสัตว์ทั้งในประเทศอินเดียและทวีปยุโรป มีการขยายพันธุ์สำเร็จในกรงเลี้ยงในช่วงตอนต้นของคริสต์ทศวรรษ 1600 โดยจักรพรรดิจาฮันกีร์ และในยุโรปและในสหรัฐอเมริกาในตอนต้นของคริสต์ทศวรรษ 1930
เครื่องบินใบพัด 14 ที่นั่งของอินเดียได้รับการตั้งชื่อตามนกกระเรียนนี้ว่า Saras
ในประเทศไทย เรื่องของนกกระเรียนปรากฏอยู่ใน "เล่าเรื่องกรุงสยาม" ของสังฆราชปาเลอกัวซ์ และ "ลานนกกระเรียน " ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ นอกจากนั้นยังปรากฏอยู่ในกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดงของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ดังนี้
โรมันคาทอลิก
พระศาสนจักรคาทอลิก (Catholic Church) หรือ คริสตจักรโรมันคาทอลิก (Roman Catholic Church) เป็นคริสตจักรที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีศาสนิกชนกว่า 1.3 พันล้านคนในปี ค.ศ. 2017 เป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ใหญ่และเก่าแก่ที่สุดที่ยังดำเนินกิจการอยู่ และมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์อารยธรรมตะวันตก พระสันตะปาปาทรงเป็นประมุขและปกครองศาสนจักรนี้ผ่านสันตะสำนัก ในศาสนจักรโรมันคาทอลิกประกอบด้วยคริสตจักรละตินและคริสตจักรคาทอลิกตะวันออก
ชาวคาทอลิกเชื่อว่าพระเยซูมีพระมหาบัญชาตั้งศาสนจักรขึ้นให้เป็นหนึ่งเดียว ศักดิ์สิทธิ์ สากล และสืบมาจากอัครทูต โดยมีมุขนายกสืบทอดหน้าที่จากอัครทูต และพระสันตะปาปาสืบตำแหน่งต่อจากนักบุญเปโตร ซึ่งพระเยซูทรงยกเป็นเอกในบรรดาอัครทูต
ศาสนจักรคาทอลิกให้ความสำคัญกับศีลมหาสนิทที่สุดในบรรดาศีลศักดิ์สิทธิ์ทั้งหมด และฉลองศีลนี้ในพิธีมิสซา โดยเชื่อว่าแผ่นปังและเหล้าองุ่นที่บาทหลวงเสกในพิธีนี้จะเปลี่ยนสารเป็นพระกายและพระโลหิตของพระเยซู และมีหลักคำสอนให้เคารพพระนางมารีย์พรหมจารีในฐานะที่เป็นพระมารดาพระเจ้าและราชินีแห่งสวรรค์ และเคารพบรรดานักบุญต่างๆ ในฐานะที่เป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตความเชื่อ นอกจากนี้ยังเชื่อในพระเมตตา การชำระให้บริสุทธิ์โดยความเชื่อ การประกาศพระวรสาร และทำงานเพื่อสังคม ศาสนจักรคาทอลิกจึงเป็นองค์กรเอกชนที่ใหญ่ที่สุดในโลกที่จัดการศึกษาและบริการสุขภาพ
ในประเทศไทยเรียกคริสต์ศาสนิกชนนิกายโรมันคาทอลิกว่า "คริสตัง" ซึ่งมีที่มาจากภาษาโปรตุเกส คำว่า Cristão โดยศาสนิกชนนิกายโรมันคาทอลิคในไทยนั้นอยู่ภายใต้การดูแลของสภาประมุขแห่งบาทหลวงโรมันคาทอลิกแห่งประเทศไทย
ปูเสฉวนยักษ์จุดขาว
มีลำตัวสีแดงแต้มด้วยจุดสีขาวขอบสีน้ำตาลกระจายทั่วไป ก้านตาสีแดง บริเวณโคนหนวดคู่ที่สองสีขาวยาวมากและมีขนแข็งกระจายอยู่ทั่วลำตัวที่เห็นได้จากภายนอก ก้ามมีขนาดใหญ่ แต่มีขนาดไม่เท่ากันปล้องสุดท้ายของขาเดินสองคู่แรกเรียวยาวขนาดความยาวกระดองประมาณ 8 เซนติเมตร นับเป็นปูเสฉวนขนาดใหญ่สุดที่พบในน่านน้ำไทย สามารถใหญ่ได้ถึง 20 เซนติเมตร
กระจายพันธุ์อยู่ในแนวปะการังของแถบอินโด-แปซิฟิกพบได้จนถึงแอฟริกา, ทะเลจีนใต้ และฮาวาย มักอยู่ตามพื้นทะเลที่ห่างจากชายฝั่ง และจับได้ด้วยอวนลาก มักอาศัยอยู่ในเปลือกหอยสังข์จุกพราหมณ์ ซึ่งเป็นหอยเปลือกหนา ปลายยอดเป็นจุก
ตำบลนาชุมแสง
ตำบลนาชุมแสง อาจหมายถึง
วัดราษฎร์ศรัทธาธรรม
วัดราษฎร์ศรัทธาธรรม อาจหมายถึง
ทฤษฎีบททวินาม
ทฤษฎีบททวินาม (Binomial theorem) กล่าวถึงการกระจายพจน์ของ (x+y)^nสูตรนี้พัฒนาด้วยเเคลคูลัสของเซอร์ไอเเซกนิวตันซึ่งมีสูตรดังนี้
เมื่อ n เป็นจำนวนเต็มบวกหรือศูนย์ และ
ตัวอย่างผลที่ได้จากทฤษฎีบททวินามในกรณีที่ n ≤ 5 เช่น
ศิลปะล้านนา
ศิลปะล้านนา หรือ ศิลปะเชียงแสน หมายถึง ศิลปะในเขตภาคเหนือทางตอนบนหรือดินแดนล้านนาของประเทศไทยในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19–24 คาดว่ามีการสืบทอดต่อเนื่องจากศิลปะทวารวดีและศิลปะลพบุรีมาตั้งแต่สมัยหริภุญชัย ศูนย์กลางของศิลปะล้านนาเดิมอยู่ที่เชียงแสน เรียกว่าอาณาจักรโยนก ต่อมาเมื่อพญามังรายได้ย้ายมาสร้างเมืองเชียงใหม่ ศูนย์กลางของอาณาจักรล้านนาอยู่ที่เมืองเชียงใหม่ งานศิลปะล้านนามีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะนิกายเถรวาท
สถาปัตยกรรม
สถาปัตยกรรมยุคแรกในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะหริภุญชัยและศิลปะพุกามจากพม่า ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ได้รับอิทธิพลจากศิลปะสุโขทัย ต่อมาในศิลปะต้นถึงกลางพุทธศตวรรษที่ 21 ถือเป็นยุคทอง มีการสร้างวัดและเจดีย์มากมาย ยุคถัดมาในช่วงกลางถึงปลายพุทธศตวรรษที่ 21 อาณาจักรล้านนาตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ถือเป็นยุคเสื่อม
สถาปัตยกรรมในช่วงยุคทองมีความสัมพันธ์อย่างยิ่งกับการเผย แพร่พุทธศาสนาลังกาวงส์ หรือ นิกายรามัญ ได้แรงบันดาลใจทั้งจากงานสถาปัตยกรรมในยุคก่อน อิทธิพลจากสถาปัตยกรรมภายนอกดังเช่นสุโขทัย พม่าสมัยพุกาม เป็นต้น
รูปแบบของวิหารในช่วงยุคทอง ปรากฏหลักฐานอาคารหลังคาคลุม รูปแบบสำคัญของวิหารล้านนาคือ การยกเก็จอันสัมพันธ์กับการซ้อนชั้นหลังคา โครงสร้างหลักของวิหารได้แก่ วิหารแบบเปิดหรือที่เรียกว่า วิหารป๋วย และวิหารแบบปิด โดยวิหารส่วนใหญ่ให้ความสำคัญกับการใช้ระบบม้าต่างไหมในส่วนหน้าบัน นอกจากนั้นยังปรากฏวิหารปราสาท คือการก่อรูปปราสาทต่อท้ายวิหาร ใช้ปราสาทเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป เช่นที่วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่
หลังยุคทอง หลังจากรัชกาลพระเมืองแก้วแล้ว สถาปัตยกรรมในช่วงเวลานี้เป็นการสืบทอดรูปแบบเดิมจากงาน ตัวอย่างสำคัญที่ เจดีย์วัดโลกโมฬี รูปแบบเป็นเจดีย์ทรงปราสาทยอด ยังให้ความสำคัญกับสวนยอดที่เป็นหลังคาเอนลาด ชี้ให้เห็นว่าน่าจะสืบทอดจากเจดีย์ทรงปราสาทในยุคทอง