cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
พงษ์ธวัช เฉลิมกิตติชัย
ประวัติ
เมื่อเดินทางกลับประเทศไทย ได้เป็น Demi-Chef ของโรงแรมโฟร์ซีซันส์ด้วยฐานเงินเดือน 8,000 บาท และในปี พ.ศ. 2538 เขาได้เข้าแข่งขันในรายการ International Cooking Competition และสามารถเอาชนะเชฟจากประเทศสิงคโปร์ได้ด้วยคะแนน 41.5 - 40 คะแนน หลังจากนั้นเขาก็ได้แสดงฝีมือจนกระทั่งได้รับการแต่งตั้งให้เป็น Executive Chef ประจำโรงแรมโฟร์ซีซันส์ นับเป็นชาวไทยคนแรกที่ได้รับตำแหน่ง Executive Chef ในโรงแรม 5 ดาวในประเทศไทย เชฟเอียนประจำอยู่ที่โรงแรมนี้เป็นเวลา 11 ปีแล้วจึงลาออก และได้เดินทางไปเปิดร้านของตัวเองที่นครนิวยอร์ก สหรัฐ ในชื่อร้าน "Kittichai Restaurant" และได้รับการยกย่องผ่านนิตยสาร Conde' Nast Traveller ให้เป็นร้านอาหารที่ดีที่สุดในนครนิวยอร์ก ได้รับรางวัลร้านอาหารที่ดีที่สุดในเอเชียประจำปี พ.ศ. 2548 และปัจจุบันได้ขยายสาขาไปยังมุมไบ ประเทศอินเดีย, บาร์เซโลนา ประเทศสเปน รวมถึงกรุงเทพมหานครด้วย
ปัจจุบันเขาเปิดบริษัท Cuisine Concept ให้คำแนะนำปรึกษาด้านธุรกิจร้านอาหารและการทำอาหาร เป็นที่ปรึกษาร้านอาหารที่ประเทศพม่า และยังเปิดร้านอาหารในนิวยอร์ก 5 สาขา, ร้านอาหารภายในรีสอร์ท เวิลด์ เซ็นโตซ่า ประเทศสิงคโปร์, ร้านอาหารภายในประเทศหลายแห่ง และมีแผนจะเปิดร้านอาหารในประเทศเนเธอร์แลนด์อีกไม่ต่ำกว่า 10 สาขา
ในปี พ.ศ. 2554 เขาได้ถูกเลือกให้เป็นเชฟกระทะเหล็กอาหารตะวันตก แนวอินโนเวทีฟ ประจำรายการเชฟกระทะเหล็ก ประเทศไทย และในปี พ.ศ. 2560 ได้เป็นกรรมการประจำรายการมาสเตอร์เชฟไทยแลนด์
ด้านชีวิตส่วนตัว ได้เข้าพิธีสมรสกับนางสาวซาร่าห์ ชาง ชื่อปัจจุบันคือนางซาร่าห์ เฉลิมกิตติชัย หญิงสาวชาวฮ่องกง
เซจง
เซจง อาจหมายถึง
ออสติน ลิน
ออสติน ลิน (, Austin Lin; เกิด 27 มกราคม ค.ศ. 1988) เป็นนักแสดง นักร้อง และพิธีกรโทรทัศน์ ชาวไต้หวัน เขาเกิดและเติบโตในไทเป, ไต้หวัน เขาเข้าร่วมการแข่งขันร้องเพลงของไต้หวันในซีซั่นที่สองของรายการ One Million Star ในปี ค.ศ. 2007 ในปี ค.ศ. 2009 เขาเปิดตัวการแสดงในภาพยนตร์ไต้หวันเรื่อง Somewhere I Have Never Traveled ซึ่งเขาได้ร้องเพลงประกอบภาพยนตร์ด้วย ในปี ค.ศ. 2016 เขาปรากฏตัวในภาพยนตร์ไต้หวันเรื่อง At Cafe 6 และได้รับรางวัล Golden Horse Award สาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยม
โลกวันนี้
โลกวันนี้รายวัน เป็นหนังสือพิมพ์รายวันในเครือวัฏฏะ คลาสสิฟายด์ส วางจำหน่ายทุกวันจันทร์-วันศุกร์ นำเสนอข่าวทั่วไป โดยเฉพาะข่าวการเมืองในมุมมองที่สวนทางกับสื่อมวลชนกระแสหลัก และข่าวธุรกิจ ราคาฉบับละ 12.00 บาท ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2551 หนังสือพิมพ์โลกวันนี้รายวัน ได้ปรับลดขนาดหน้ากว้างของหนังสือพิมพ์ จากบรอดชีต ขนาด 28x21.5 นิ้ว ต่อสองหน้า เป็น 24x22.75 นิ้ว ต่อสองหน้า ปัจจุบันโลกวันนี้รายวัน ได้ยุติการผลิตและจำหน่ายหนังสือพิมพ์รูปแบบกระดาษ โดยฉบับสุดท้ายคือฉบับวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2557 ซึ่งเป็นวันครบรอบการก่อตั้ง 15 ปีพอดี แต่ยังคงมีการเผยแพร่ข่าวในรูปแบบหนังสือพิมพ์ออนไลน์ผ่านทางเว็บไซต์หลัก เฟซบุ๊ก และ ทวิตเตอร์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558 เป็นต้นไป
ประวัติ
หนังสือพิมพ์โลกวันนี้รายวัน เริ่มออกวางจำหน่ายเมื่อวันจันทร์ที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542 โดยมีพัฒนาการมาจากหนังสือพิมพ์วัฏจักรรายวัน ที่เริ่มต้นออกวางจำหน่ายเมื่อราวปี พ.ศ. 2523 และมีคำขวัญในยุคเริ่มต้นว่า เปิดโลกความคิด ให้ชีวิตทันโลก ต่อมา (ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549) ได้เปลี่ยนคำขวัญเป็น ไม่หลงกระแส เสนอแต่ความจริง ปัจจุบัน(ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2551) ได้เปลี่ยนคำขวัญอีกครั้งเป็น เปิดโลกความคิด ใช้ชีวิตทันโลก
อนึ่ง หนังสือพิมพ์โลกวันนี้รายวัน มีนโยบายที่ชัดเจน ในอันที่จะปฏิบัติหน้าที่สื่อมวลชนอย่างเต็มความสามารถ ด้วยการนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่เป็นจริง ด้วยจรรยาบรรณอย่างมีความรับผิดชอบ เพื่อสร้างสมดุลให้กับสังคมข่าวสารที่ไม่สมบูรณ์ เนื่องจากสื่อมวลชนกระแสหลัก โดยเฉพาะสถานีโทรทัศน์ และสถานีวิทยุ ล้วนแล้วแต่นำเสนอข่าวสารเพียงด้านเดียว ซึ่งมิใช่ภาวะปกติของการเป็นสื่อมวลชน ที่ต้องทำงานอย่างเป็นกลาง
คอลัมน์ประจำฉบับ
หนังสือพิมพ์โลกวันนี้รายวัน มีลักษณะเฉพาะตัว ในการเปิดพื้นที่ให้บุคคลต่างๆ ผู้มีสถานะนำทางสังคม ได้มีโอกาสแสดงทรรศนะทางการเมือง ที่แตกต่างจากหนังสือพิมพ์กระแสหลัก อันเป็นนโยบายที่สำคัญของหนังสือพิมพ์ โดยมีคอลัมน์ประจำที่โดดเด่น ดังต่อไปนี้
โลกวันนี้ วันสุข
ก่อนหน้านี้ หนังสือพิมพ์โลกวันนี้รายวัน ออกเป็นฉบับปกติ ในวันจันทร์-วันพฤหัสบดี และออกเป็นฉบับพิเศษในวันศุกร์ โดยมีรูปแบบผสมผสานระหว่างหนังสือพิมพ์ กับนิตยสารข่าวรายสัปดาห์ ใช้ชื่อว่า โลกวันนี้ วันสุข ปัจจุบัน (ตั้งแต่วันศุกร์ที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2552) กองบรรณาธิการได้นำเนื้อหาในส่วนนิตยสารรายสัปดาห์ รวมกับเนื้อหาส่วนหนึ่งในหนังสือพิมพ์รายวัน ออกเป็นนิตยสารข่าวรายสัปดาห์ฉบับใหม่ ในชื่อ โลกวันนี้ วันสุข เช่นเดิม
เอ็มเน็ต
เอ็มเน็ต (ชื่อย่อของ Music Network) เป็นบริการโทรทัศน์แบบเสียค่าใช้จ่ายในการรับชมประเภทเพลงในประเทศเกาหลีใต้โดยซีเจ อีแอนด์เอ็ม ซึ่งเป็นแผนกหนึ่งของซีเจ อีเอ็นเอ็ม บริษัทย่อยของกลุ่มซีเจ
ซีเจ อีแอนด์เอ็ม เซ็นเตอร์ สตูดิโอ ตั้งอยู่ที่แขวงซังงัม เขตมาโพ กรุงโซล เป็นศูนย์กลางการออกอากาศและการบันทึกของรายการ Mnet จำนวนมากที่มีผู้ชมในสตูดิโอ ได้แก่ การแสดงดนตรีสดประจำสัปดาห์ เอ็มเคานต์ดาวน์ นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่สำหรับการแสดงสดในรายการแข่งขันเช่น Show Me The Money, Unpretty Rapstar, พรอดิวซ์ 101 (ซีซัน 1 และ 2), ไอดอลสกูล, พรอดิวซ์โฟร์ตีเอต, พรอดิวซ์เอ็กซ์ 101 และ เกิลส์แพลนเน็ต 999 เว็บไซต์ระดับโลกที่มีชื่อว่า "เอ็มเน็ตโกลบอล" ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "เอ็มเวฟ" ในเดือนเมษายน 2013 เว็บไซต์อื่นของ Mnet ไม่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลง
เร็ดบุลเรซซิง
เร็ดบุลเรซซิง (Red Bull Racing) หรือรู้จักกันในชื่อทั่วไปว่า เร็ดบุล และเข้าแข่งขันในชื่อ ออเรเคิลเร็ดบุลเรซซิง เป็นทีมแข่งรถสูตรหนึ่ง โดยถือใบอนุญาตประเทศออสเตรียและมีที่ตั้งอยู่ที่มิลตัน คียน์ส สหราชอาณาจักร ทีมแข่งขันโดยถือใบอนุญาตประเทศบริติชตั้งแต่ปี ถึง  และแข่งโดยถือใบอนุญาตประเทศออสเตรียตั้งแต่ปี  เป็นหนึ่งในสองทีมแข่งรถสูตรหนึ่งที่เร้ดบูลเป็นเจ้าของ อีกหนึ่งทีมคือสกูเดเรียอัลฟ่าเทารี่
โยชิโนริ โอซูมิ
โยชิโนริ โอซูมิ (大隅 良典) เป็นนักชีววิทยาสาขาเซลล์และอาจารย์ชาวญี่ปุ่น ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ในปี 2016 จากการศึกษากลไกการกินตัวเองของเซลล์ (Autophagy) อันเป็นเป็นกลไกที่ทำลายและรีไซเคิลของเสียระดับเซลล์ภายในร่างกาย กลไกนี้จะทำงานเมื่อมนุษย์ทำการอดอาหารเป็นเวลาระยะเวลาหนึ่งแล้วแต่บุคคล ซึ่งทำให้ความเสี่ยงต่อโรคภัยลดลง
โอซูมิเกิดเมื่อปี 1945 ที่นครฟูกูโอกะ จังหวัดฟูกูโอกะ จบการศึกษาระดับปริญญาตรีวิทยาศาสตร์บัณฑิตเมื่อปี 1967 และจบการศึกษาระดับปริญญาเอกวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตเมื่อปี 1974 จากมหาวิทยาลัยโตเกียว จากนั้นทำงานวิจัยที่มหาวิทยาลัยร็อกเกอะเฟลเลอร์ นครนิวยอร์ก ระหว่างปี 1974–77 จากนั้น เขาเกินทางกลับญี่ปุ่นในปี 1977 แล้วทำงานที่มหาวิทยาลัยโตเกียวในฐานะนักวิจัย เขาได้รับแต่งตั้งเป็นอาจารย์ในปี 1986 และได้ตำแหน่งรองศาสตราจารย์ในปี 1988 ต่อมาเขาย้ายไปทำงานที่สถาบันชีววิทยาพื้นฐานแห่งชาติ และได้รับแต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์
โยชิโนริ โอซูมิ เป็นชาวญี่ปุ่นคนที่ยี่สิบห้าที่ได้รับรางวัลโนเบล
อ้างอิง
1945
ทันเนลวิชั่น (เพลง)
ทันเนลวิชั่น (Tunnel Vision) เป็นเพลงที่บันทึกเสียงโดย นักร้องชาวอเมริกัน จัสติน ทิมเบอร์เลค สำหรับสตูดิโออัลบั้มที่ 3 The 20/20 Experience ในปี ค.ศ. 2013 ประพันธ์และผลิตโดย ทิมเบอร์เลค, ทิโมที "ทิมบาแลนด์" มอสลีย์, และเจอโรม "เจ-รอค" ฮาร์มอน พร้อมด้วยประพันธ์เพิ่มเติมโดย James Fauntleroy ออกจำหน่ายในวันที่ 15 มกราคม ค.ศ. 2013 โดยค่ายอาร์ซีเอเรเคิดส์ เป็นซิงเกิลที่ 3 ของอัลบั้ม
มิวสิกวีดิโอนี้ กำกับโดย Jonathan Craven, Simon McLoughlin และ Jeff Nicholas เผยแพร่ครั้งแรกในยูทูบแชนแนล Timberlake's Vevo ในวันที่ 3 กรฎาคม ด้วยความยาว 7 นาที
รายชื่อสายการบินในประเทศลาว
นี่คือรายชื่อสายการบินในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
รายชื่อวัฒนธรรมยุคหินใหม่ของจีน
รายชื่อของวัฒนธรรมในช่วง ยุคหินใหม่ ของประเทศ จีน ที่นักโบราณคดีขุดพบ โดยเรียงตามลำดับเวลาจากต้นถึงท้ายสุด และแผนผังแสดงความสัมพันธ์ของวัฒนธรรมเหล่านี้ในเชิงระยะเวลาและเชิงภูมิศาสตร์ ทั้งนี้การจำกัดความของยุคหินใหม่ของจีนกำลังอยู่ระหว่างการทบทวน เนื่องจากการค้นพบเครื่องปั้นดินเผาในปี 2012 ที่มีอายุประมาณ 20,000 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งบ่งชี้ว่าคำจำกัดความของยุคหินใหม่จากตัวชี้วัดคือ เครื่องปั้นดินเผา เพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะใช้กำหนดช่วงยุคหินใหม่ได้อีกต่อไป การจำกัดความจะซับซ้อนขึ้นจากการกำหนดตัวชี้วัดใหม่ คือ ช่วงการเริ่มต้นการปลูกธัญพืชในจีน
การแบ่งช่วงเวลาของวัฒนธรรม (โครงร่าง)
แผนผังแสดงวัฒนธรรมต่าง ๆ ในยุคหินใหม่ของจีนจัดเรียงตามช่วงเวลาระหว่าง 8,500 ถึง 1,500 ปีก่อนคริสตกาลและแยกตามภูมิภาคของจีนจากเหนือจรดใต้ วัฒนธรรมยุคหินใหม่จัดแสดงในช่องที่ไม่มีเครื่องหมาย * และ วัฒนธรรมยุคสำริด (ตั้งแต่ 2,000 ปีก่อนคริสตกาล) จัดแสดงในช่องที่มีเครื่องหมาย *
ความคิดเห็นทางวิชาการในเรื่องการแบ่งช่วงระยะเวลาของวัฒนธรรมเหล่านี้ มีความแตกต่างกันและยังไม่ได้ข้อสรุปที่แน่นอน ดังนั้นข้อมูลในแผนผังจึงเป็นข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น
สำหรับโครงร่างของวัฒนธรรมยุคใหม่นี้จีนได้แบ่งออกเป็น 9 ภูมิภาคดังต่อไปนี้:
อามลัก
อามลัก หรือ อามลกะ (เทวนาครี: आमलक) คือจานหินที่มีรอบแบ่งหรือขัดเป็นเฟือง ใช้ประดับบนยอดศิขรหรือหอคอยหลักในโบสถ์พราหมณ์ มีการตีความไว้ว่าอามลักสื่อถึงดอกบัว อันเป็นสัญลักษณ์ถึงการเป็นที่สถิตของเทพเจ้าซึ่งประดิษฐานอยู่ในห้องภายใต้อามลัก บ้างตีความว่าสื่อถึงดวงอาทิตย์ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของทางสู่โลกสวรรค์ ลักษณะและชื่อของอามลักมาจากผลมะขามป้อมหรือมะขามอินเดีย ซึ่งมีขื่อในภาษาสันสกฤตว่าผล “อามลกี” (āmalaki) ผลอามลกีนั้นมีความเป็นชั้น ๆ และแบ่งส่วน ถึงแม้ว่าจะไม่ได้โดดเด่นมากเท่าในอามลักก็ตาม บนยอดของอามลักจะประดับด้วยกลศะอีกชั้นหนึ่งเป็นยอดบนสุด
ซง จี-ฮโย
ซง จี-ฮโย (เกิด 15 สิงหาคม ค.ศ. 1981) เป็นนักแสดงและนางแบบชาวเกาหลีใต้ มีชื่อเสียงจากเรื่อง เจ้าหญิงวุ่นวายกับเจ้าชายเย็นชา (2006) และ จูมง มหาบุรุษกู้บัลลังก์ (2006) และเป็นสมาชิกถาวรในรายการเรียลวาไรตี้ รันนิ่งแมน
เข้าสู่วงการบันเทิง
ซง จี-ฮโย เป็นนักแสดงและนางแบบชาวเกาหลีใต้ แม่ของเธอชื่อ ปาร์ค ควี จา ซง จี-ฮโยเริ่มเข้าวงการบันเทิงจากการเป็นนางแบบให้กับนิตยสาร Kiki ในปี 2001 หลังจากนั้นเธอก็ได้เป็นพรีเซ็นเตอร์โฆษณา โดยผ่านงานมาแล้วมากมายอาทิ GM DAEWOO (Kalos), LG Telecom (Khai), Shiseido, Natuur, Hite, Daum และ Lotreria นอกจากงานโฆษณาแล้ว ซงจี-ฮโย ก็เคยมีผลงานมิวสิกวีดีโอให้กับ J.T.L. และ Lee Soo Young
ซง จี-ฮโยมีผลงานการแสดงครั้งแรกเมื่อปี 2003 ในภาพยนตร์แนวสยองขวัญเรื่อง Wishing Stairs โดยรับบทเป็นยุนจีซอง นักเรียนบัลเล่ต์ปี 2 ในโรงเรียนหญิงล้วนแห่งหนึ่ง ที่เกิดความผิดหวังอย่างรุนแรง เมื่อคิมโซฮีเพื่อนสนิทของเธอกำลังจะได้รับบทนำในละครเวทีที่จีซองหวังจะได้เล่นในละครเวทีเรื่องนี้เช่นกัน จีซองจึงไปขอพรกับบันไดซึ่งเป็นที่สิงสถิตของวิญญาณอันชั่วร้าย เพื่อให้เธอได้รับบทนำในละครเรื่องนี้แทนโซฮี
ปี 2004 ซง จี-ฮโยกลับมารับงานภาพยนตร์แนว Action, Thriller เรื่อง Some ผลงานการกำกับของจางยุนฮย็อน โดยภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นใน 24 ชั่วโมง โดยซง จี-ฮโยรับบทเป็นยูจิน นักข่าวสาวที่เข้าไปพัวพันกับคดียาเสพติดรายหนึ่ง ซึ่งเงินของกลางที่ใช้ในการซื้อยาเสพติดมูลค่า 10 ล้านได้สาบสูญหายไปอย่างไร้ร่องรอย จนกระทั่งนักสืบซองจูซึ่งดูแลคดีนี้อยู่ได้มาพบกับยูจิน เขาจำไม่ได้ว่าเคยเจอเธอที่ไหนมาก่อน แต่ที่เขารู้ตอนนี้ก็คือเธอเป็นกุญแจสำคัญของคดี ในขณะเดียวกันยูจินก็เกิดลางสังหรณ์แปลก ๆ ขึ้นว่านักสืบซองจูกำลังจะตายภายใน 24 ชั่วโมงที่กำลังจะถึงนี้
หลังจากนั้นซงจี-ฮโยก็พักงานแสดงไป 1 ปีเต็ม แล้วกลับมารับงานแสดงอีกครั้ง ในปี 2006 กับผลงานละครเรื่องแรกของเธอ ในละครเรื่อง Princess Hours ทางช่อง MBC โดยรับบทเป็นมินฮโยริน หญิงสาวที่รักการเต้นบัลเล่ต์เป็นชีวิตจิตใจ จนยอมทิ้งทุกสิ่งแม้กระทั่งความรัก จากการแสดงในละครเรื่องนี้ ทำให้เธอได้รับการจับตามองเป็นอย่างมาก ในฐานะที่เป็นนักแสดงที่เล่นได้หลากหลายบุคลิก ปลายปีเดียวกัน ซง จี-ฮโยก็มีโอกาสได้ร่วมงานละครของช่อง MBC ในละครเรื่อง Jumong โดยรับบทเป็นภรรยาคนแรกของจูมง ผู้ให้กำเนิดลูกคนแรกของจูมงที่ชื่อยูรี ในละครเรื่องนี้ซง จี-ฮโยต้องพลิกบทบาทครั้งสำคัญ ซึ่งถือว่าเป็นการท้าทายความสามารถทางด้านการแสดงที่ดีอีกครั้งหนึ่งของเธอ
ชีวิตส่วนตัว
ซงจีฮโยได้เปิดเผยว่าเธอได้เปลี่ยนชื่อตั้งแต่เกิดของเธอจาก "ชอน ซ็อง-อิม" เป็น "ชอน ซู-ยอน" ในตอนที่ 351 ของรายการรันนิ่งแมน Running Man,  และระบุเหตุผลที่เธอเปลี่ยน เนื่องจาก "ปัจจุบันคนจำนวนมากจำชื่อนี้ได้แล้ว".
โยฮาเนะเดอะพาร์ฮีเลียน -ซันไชน์อินเดอะมิร์เรอร์-
โยฮาเนะเดอะพาร์ฮีเลียน -ซันไชน์อินเดอะมิร์เรอร์- เป็นซีรีส์อนิเมะญี่ปุ่นภาคแยกแนวจินตนิมิต เป็นภาคแยกของซีรีส์อนิเมะเลิฟไลฟ์! ซันไชน์!! ปฏิบัติการล่าฝันสคูลไอดอล ซีรีส์อนิเมะผลิตโดยสตูดิโอซันไรส์ กำกับโดยอาซามิ นากาตานิ เขียนบทโดยโทชิยะ โอโนะ ออกแบบตัวละครโดยยูมิโกะ ยามาโมโตะ และกลับมาแต่งดนตรีประกอบโดยทัตสึยะ คาโต ออกอากาศตั้งแต่เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2566 ทางช่องโตเกียวเอ็มเอ็กซ์และ BS11
เดวีดานู
พระแม่ดานู  (Ratu Ayu Pingit Dalam Dasar; Déwi Danu) เป็นเทพธิดาในศาสนาฮินดูแบบบาหลี พระนางคือเทพธิดาแห่งน้ำที่รักษาน้ำและทะเลสาบของศาสนาฮินดูแบบบาหลี
คิม โด-คย็อม
คิม โด-คย็อม (김도겸; เกิด 15 มีนาคม ค.ศ. 1993) เป็นนักกีฬาสเก็ตความเร็วระยะสั้นชาวเกาหลีใต้ เขาเข้าแข่งขันในกีฬาโอลิมปิกฤดูหนาว 2018
อนุภาคแอลฟา
อนุภาคแอลฟา (เขียนแทนด้วยอักษรกรีก แอลฟา α) คืออนุภาคที่ประกอบด้วยโปรตอน 2 ตัวและนิวตรอน 2 ตัว เหมือนกับนิวเคลียสของอะตอมของธาตุฮีเลียม (He) จึงสามารถเขียนสัญลักษณ์ได้อีกอย่างหนึ่งเป็น He^{2+}\,\! หรือ อนุภาคแอลฟาหนึ่งอนุภาคมีมวล 6.644656×10−27 กิโลกรัม หรือเทียบเท่ากับพลังงาน 3.72738 จิกะอิเล็กตรอนโวลต์ (GeV) มีประจุเป็น +2e โดยที่ e คือความจุไฟฟ้าของอิเล็กตรอนซึ่งมีค่าเท่ากับ 1.602176462×10−19 คูลอมบ์
อนุภาคแอลฟามักเกิดจากการสลายของอะตอมของธาตุกัมมันตรังสี เช่นยูเรเนียม (U) หรือเรเดียม (Ra) ด้วยกระบวนการที่รู้จักกันในชื่อการสลายให้อนุภาคแอลฟา (alpha decay) เมื่ออนุภาคแอลฟาถูกปลดปล่อยออกจากนิวเคลียส มวลอะตอมของธาตุกัมมันตรังสีจะลดลงประมาณ 4.0015 u เนื่องจากการสูญเสียทั้งโปรตอนและนิวตรอน และเลขอะตอมจะลดลง 2 ทำให้อะตอมกลายเป็นธาตุใหม่ ดังตัวอย่างการสลายให้อนุภาคแอลฟาของยูเรเนียม จะได้ธาตุใหม่เป็นทอเรียม (Th)
การใช้งาน
ประโยชน์ของรังสีแอลฟามีเช่น การนำรังสีแอลฟามาใช้สร้างเป็นเครื่องมือวัดควัน
อันตรายจากรังสีแอลฟา กรณีที่เรากินอาหารที่มีรังสีแอลฟาเข้าไปเมื่อรังสีแอลฟาเข้าสู่ร่างกายแล้ว จะไม่ทะลุทะลวงจึงเป็นอันตรายต่อเชลล์ในร่ายกาย ส่วนอันตรายจากการแผ่รังสีโดยตรงอาจไม่เป็นอันตรายมากเท่ากับรังสีชนิดอื่น
หลักการป้องกันรังสีอัลฟา
สามารถทำตามข้อกำหนดทั่วไปในการป้องกันรังสี ซึ่งมีอยู่ 3 ข้อดังต่อไปนี้
หมายเหตุ : การป้องกันรังสีแอลฟาใช้กระดาษที่หนาหน่อยก็กั้นรังสีแอลฟาได้ แต่ก็ต้องระวังเพราะรังสีทุกชนิดจะเป็นอันตรายหมดขึ้นอยู่กับปริมาณรังสีที่ได้รับว่าน้อยหรือมาก
กวักเงินกวักทอง
กวักเงินกวักทอง  อยู่ในวงศ์ Araceae เป็นไม้ล้มลุก อายุหลายปี ลำต้นและรากอวบน้ำ มีจุดด่าง ใบคล้ายใบพลูด่าง ก้านใบเป็นกาบ ลำต้นสีเขียวเข้ม มีลายขาวสลับ ดอกช่อ ออกตามซอกใบ แยกเพศแต่อยู่ในช่อเดียวกัน ริ้วประดับขนาดใหญ่สีเขียวอ่อน นิยมปลูกไว้ตามร้านค้า ในทางไสยศาสตร์เชื่อว่าช่วยเรียกลูกค้า และถ้าออกดอกจะมีโชคลาภ
แสงโลก (ดาราศาสตร์)
right|thumb|แสงโลกเมื่อมองจาก[[กล้องโทรทรรศน์ ด้านสว่างเกิดจากแสงอาทิตย์โดยตรง แต่ส่วนที่เหลือของดวงจันทร์เกิดจากแสงอาทิตย์ที่สะท้อนมาจากผิวโลก]]
ปรากฏการณ์แสงโลก (earthshine) เป็นปรากฎการณ์ที่เกิดจากแสงอาทิตย์สะท้อนกับผิวโลกไปยังดวงจันทร์ และสะท้อนกลับมายังผู้สังเกตบนโลกอีกต่อหนึ่ง ทำให้ผู้สังเกตบนโลกเห็นแสงจาง ๆ จากด้านกลางคืนของดวงจันทร์ ปรากฏการณ์นี้จะสังเกตได้ดีในช่วงวันขึ้น 1–3 ค่ำ หรือ แรม 12–14 ค่ำ ซึ่งเป็นช่วงจันทร์ดับ เมื่อสังเกตจากโลกจะเห็นดวงจันทร์มืดมิด แต่หากสังเกตจากดวงจันทร์ จะเห็นว่าโลกมีแสงสว่าง การเกิดแสงโลกนี้จะทำให้เห็นพื้นผิวดวงจันทร์ได้เกือบทั้งหมด
เลโอนาร์โด ดา วินชีได้อธิบายปรากฏการณ์นี้ในช่วงต้นศตวรรษที่ 16 เมื่อเขาเห็นว่าโลกและดวงจันทร์นั้นสะท้อนแสงอาทิตย์ในเวลาเดียวกัน
หากเกิดปรากฏการณ์เดียวกันบนดาวเคราะห์ดวงอื่น จะเรียกว่า "planetshine"
พระเจ้าอเบลแห่งเดนมาร์ก
พระเจ้าอเบลแห่งเดนมาร์ก หรือ อเบล วัลเดมาร์เซน (ค.ศ. 1218 - 29 มิถุนายน ค.ศ. 1252) ทรงเป็นดยุกแห่งชเลสวิกตั้งแต่ค.ศ. 1232 ถึงค.ศ. 1252 และเป็นพระมหากษัตริย์แห่งเดนมาร์กตั้งแต่ค.ศ. 1250 จนกระทั่งสวรรคต พระองค์เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าวัลเดมาร์ที่ 2 แห่งเดนมาร์กที่ประสูติแต่พระมเหสีพระองค์ที่สองคือ บึเร็งการียาแห่งโปรตุเกส และเป็นพระอนุชาในพระเจ้าอีริคที่ 4 แห่งเดนมาร์ก และพระเชษฐาในพระเจ้าคริสตอฟเฟอร์ที่ 1 แห่งเดนมาร์ก
ขณะทรงเป็นดยุกแห่งชเลสวิก พระองค์ทรงขัดแย้งกับกษัตริยอีริคที่ 4 ผู้เป็นพระเชษฐา ซึ่งกษัตริย์ถูกลอบปลงพระชนม์ในปีค.ศ. 1250 และเป็นที่โจษจันว่ามีการวางแผนฆาตกรรม ดยุกอเบลทรงกล่าวคำสาบานต่อพระเจ้าเพื่อลบล้างมลทินนั้น และพระองค์ได้รับการเลือกตั้งให้เป็นพระมหากษัตริย์ พระองค์ทรงครองราชย์ในช่วงเวลาสั้นๆ เนื่องจากทรงถูกปลงพระชนม์ขณะปฏิบัติการทางทหารในฟรีเชีย
รัชกาลของกษัตริย์อเบลเป็นรัชกาลที่มีระยะเวลาสั้นที่สุดในบรรดาพระมหากษัตริย์เดนมาร์กในศตวรรษที่ 9 พระองค์ทรงสร้างการสืบทอดตำแหน่งดยุกแห่งชเลสวิกผ่านการสืบทายาทใน "ตระกูลอเบล" ซึ่งปกครองดัชชีชเลสวิกจนถึงปีค.ศ. 1375
ช่วงต้นพระชนม์ชีพ
ในปีค.ศ. 1232 มีการเลือกตั้งให้เจ้าชายอีริค พระเชษฐาของพระองค์ให้ขึ้นเป็นพระประมุขร่วมของพระเจ้าวัลเดมาร์ที่ 2 แห่งเดนมาร์ก พระราชบิดาและเป็นรัชทายาท ส่วนเจ้าชายอเบลได้รับการเลือกให้สืบตำแหน่งของพระเชษฐาในตำแหน่ง ดยุกแห่งชเลสวิก
ดยุกแห่งชเลสวิก
หลังจากการสวรรคตของกษัตริย์วัลเดมาร์ที่ 2 ในปีค.ศ. 1241 ยุวกษัตริย์อีริค พระเชษฐาของดยุกอเบลได้ครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์เดนมาร์ก ในปีต่อมา ดยุกอเบลได้ต่อต้านพระเชษฐา เนื่องจากพระองค์อยากจะให้ดัชชีชเลสวิกเป็นเอกราช พระองค์ได้เผาทำลายและปล้นสะดมตั้งแต่เมืองราเนอส์ไปจนถึงโอเดนเซ บนเกาะฟึน กษัตริย์อีริคได้ทำให้กองทัพของดยุกอเบลต้องประหลาดใจด้วยการโจมตีค่ายของอเบลที่ชเลสวิก ทำให้โซฟีแห่งชเลสวิก พระธิดาที่ยังเยาว์ของดยุกอเบลต้องหลบหนี "ด้วยพระบาทที่เปลือยเปล่าไร้รองพระบาท"
การสู้รบยังคงดำเนินต่อไปจนกระทั่ง เจ้าหญิงโซฟีแห่งเดนมาร์ก (ราว ค.ศ. 1217-1247) พระเชษฐภคินีของดยุกอเบล และเป็นชายาในโยฮันที่ 1 มาร์เกรฟแห่งบรันเดนบูร์ก (ราวค.ศ. 1213-1266) เข้ามาเป็นคนกลางในการเจรจาไกล่เกลี่ยข้อตกลงระหว่างดยุกอเบลและกษัตริย์อีริคที่ 4 ซึ่งดำเนินไปจนถึงค.ศ. 1250 เมื่อกษัตริย์อีริคที่ 4 ถูกลอบปลงพระชนม์ขณะเสด็จไปเยี่ยมเยือนตำหนักของดยุกอเบลในชเลสวิก
พระมหากษัตริย์
กษัตริย์อีริคที่ 4 ทรงถูกปลงพระชนม์โดยเลฟ กัดมุนด์เซน (ราวค.ศ. 1195-1252) มหาดเล็กของดยุกอเบลและมือสังหารคนอื่นๆ พระวรกายไร้เศียรของกษัตริย์ถูกโยนทิ้งลงอ่าวชเล แต่ดยุกอเบลและขุนนางยี่สิบสี่คนจะประกอบพิธีสาบานอย่างเป็นทางการ ("พิธีสัตย์สาบานโหลทวีคูณ"; ในเดนมาร์ก "dobbelt tolvter-ed") ว่า องค์ดยุกไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการฆาตกรรม แต่เป็นที่รู้ไปทั่วในหมู่พสกนิกรว่า กษัตริย์อีริคถูกปลงพระชนม์ด้วยคำสั่งของพระอนุชา มีคำที่คนทั่วไปพูดกันตามคติศาสนายูดายว่าทรงเป็น "อาเบลตามชื่อ แต่เป็นคาอินตามการกระทำ" (เดนมาร์ก, "Abel af navn, Kain af gavn") (ตำนานของศาสนายูดายระบุว่าคาอินผู้เป็นพี่ชายฆ่าอาเบลผู้เป็นน้องชาย)
สวรรคต
หลังจากทรงปลดเปลื้องจากข้อกล่าวหาด้วยคำสาบานแล้ว ดยุกอเบลได้รับการประกาศให้เป็นพระมหากษัตริย์แห่งเดนมาร์กที่สภาวีบอร์ก ในวันที่ 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1250 กษัตริย์อเบลครองราชย์ได้เพียงหนึ่งปีครึ่ง พระองค์ทรงได้รับข่าวว่าชาวนาในฟรีเชียนำโดยซิกโก สฮาร์เดมาแห่งฟรีส์ลันด์ ปฏิเสธที่จะจ่ายภาษีตามที่เดนมาร์กเรียกเก็บ กษัตริย์อเบลจึงจัดกองทัพเพื่อไปปราบปราม ขณะทรงมีพระชนมายุ 33 พรรษา กษัตริย์อเบลถูกปลงพระชนม์โดยช่างทำล้อเกวียนที่ชื่อว่า เฮนเนอ ทรงถูกสังหารบนสะพานฮูซุมใกล้เมืองไอเดอสเต็ดท์ ในวันที่ 29 มิถุนายน ค.ศ. 1252
ในขณะนั้นพระโอรสของกษัตริย์อเบลคือ วัลเดมาร์ที่ 3 ดยุกแห่งชเลสวิก (ค.ศ. 1238-1257) ถูกจับตัวเรียกค่าไถ่โดยอาร์กบิชอปแห่งโคโลญ และดังนั้นพระอนุชาของกษัตริย์คือ เจ้าชายคริสตอฟเฟอร์ ได้ประกอบพิธีราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ในวันคริสต์มาสปีค.ศ. 1252 ณ มหาวิหารลุนด์
หลังจากการสวรรคตของกษัตริย์อเบล สมเด็จพระพันปีหลวงเม็ชทิลท์ได้เข้าถือครองเป็นนางชีในคอนแวนต์ แต่หลังจากนั้นทรงสละทางศาสนาเพื่อเสกสมรสกับขุนนางสวีเดนคือ บีร์เยอ ยาร์ล ในปีค.ศ. 1261 บีร์เยอเคยเป็นศัตรูของกษัตริย์อเบล และไม่นานก่อนกษัตริย์สวรรคต บีร์เยอสร้างความพยาบาทอันยาวนานทางการทหารต่อต้านพระองค์ และทุกอย่างยุติลงเมื่อกษัตริย์สวรรคต
มรดก
ผู้คนจำนวนมากมองว่าการสวรรคตอย่างปัจจุบันทันด่วนของกษัตริย์อเบลเป็นการพิพากษาจากพระเจ้าด้วยความผิดที่พระองค์ปลงพระชนม์พระเชษฐา พระบรมศพของกษัตริย์อเบลถูกฝังที่มหาวิหารชเลสวิก ว่ากันว่าบาทหลวงได้ยินเสียงแปลกๆ ในตอนกลางคืน พวกเขาจึงกลัวที่จะเข้าไปในโบสถ์ช่วงนั้น พวกเขาเชื่อว่าดวงพระวิญญาณที่ชั่วร้ายของกษัตริย์อเบลจะออกมาดำเนินไปทั่วในตอนกลางคืน ดังนั้นพระบรมศพของกษัตริย์จึงถูกนำออกมานอกโบสถ์ และยัดพระบรมศพลงในหลุมศพที่เปียกชื้นข้างปราสาทก็อททร็อปนอกเมืองชเลสวิก บางคนได้นำไม้ตอกเสียบทะลุโลงเข้าหน้าอกของกษัตริย์อเบลเพื่อแน่ใจว่าพระองค์ยังคงอยู่ในหลุมศพนั้น มีการเล่าขานกันมายาวนานว่าผีกษัตริย์ไม่พบความสุขสงบและบางครั้งมีรายงานเกี่ยวกับ "การล่าสัตว์ของอเบล" ซึ่งปรากฏชายใบหน้าสีดำขี่ม้าสีขาว พร้อมสุนัขปีศาจล่าเนื้อ ออกล่าไปบริเวณท่าเทียบเรือและป่าของชเลสวิก
เชื้อสายของกษัตริย์อเบล ถูกเรียกว่า "ตระกูลอเบล" ปกครองจัตแลนด์ใต้จนถึงปีค.ศ. 1375 มักจะร่วมมือกับญาติวงศ์ในฮ็อลชไตน์ ในการสร้างปัญหาถาวรให้แก่รัฐบาลเดนมาร์ก พวกเขาแยกกันปกครองฟรีเชีย ฮ็อลชไตน์และชเลสวิกส่วนใหญ่ซึ่งอยู่ในเขตเดนมาร์ก พระปนัดดาของพระองค์ครองราชย์ในช่วงเวลาสั้นๆ คือ พระเจ้าวัลเดมาร์ที่ 3 แห่งเดนมาร์ก ก่อนจะถูกปลดออกจากราชบัลลังก์ แต่เชื้อสายของกษัตริย์อเบลได้สืบราชบัลลังก์ผ่านพระปนัดดาหญิงคือ เฮลวิกแห่งชเลสวิช ที่ได้เป็นสมเด็จพระราชินีแห่งเดนมาร์กผ่านการอภิเษกสมรสกับพระเจ้าวัลเดมาร์ที่ 4 แห่งเดนมาร์ก เชื้อสายของพระราชินีเฮลวิกสิ้นสุดลงด้วยรัชกาลของพระเจ้าคริสตอฟเฟอร์ที่ 3 ผู้สืบบัลลังก์ต่อมาคือ พระเจ้าคริสเตียนที่ 1 แห่งเดนมาร์กก็สืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์อเบล ผ่านพระราชธิดาคือ เจ้าหญิงโซฟี ดังนั้นถ้าไม่นับเชื้อสายของพระเจ้าคริสตอฟเฟอร์ที่ 1 ที่สืบมาถึงพระเจ้าวัลเดมาร์ที่ 4 พระมหากษัตริย์เดนมาร์กทุกพระองค์ล้วนสืบเชื้อสายมาจากกษัตริย์อเบล
อภิเษกสมรสและพระโอรสธิดา
ทรงอภิเษกสมรสกับเม็ชทิลท์แห่งฮ็อลชไตน์ หรือ มาทิลดา ในวันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 1237 มีพระราชโอรสธิดาดังนี้
โรงเรียนวอนนภาศัพท์
ประวัติ
ปัจจุบันมีบุคลากรทั้งสิ้นจำนวน 19 คน มี ดร.วันเพ็ญ บุรีสูงเนิน ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน วิทยฐานะ ผู้อำนวยการเชี่ยวชาญ(ค.ศ.4) ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการโรงเรียน
มัตสึไดระ ฮิโรตาดะ
มัตสึไดระ ฮิโรตาดะ (Matsudaira Hirotada (松平 広忠)) เป็นขุนนางผู้ครองปราสาทโอกาซากิ แคว้นมิกาวะ ในช่วงยุคเซ็งโงกุ เป็นที่รู้จักในฐานะบิดาของโทกูงาวะ อิเอยาซุ ผู้ก่อตั้งและโชกุนคนแรกของรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะแห่งประเทศญี่ปุ่น
รายชื่อสายการบินในประเทศมาเลเซีย
นี่คือรายชื่อสายการบินในประเทศมาเลเซีย สายการบินจะถูกจัดเรียงตามตัวอักษรตามกิจกรรมและประเภท
รัฐโว
รัฐโว (Canton de Vaud) เป็นรัฐในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เป็นรัฐที่มีประชากรมากสุดเป็นอันดับสาม และมีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับสี่ในประเทศ รัฐโวตั้งอยู่ในภาครอม็องดีซึ่งใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นหลักเนื่องจากมีพรมแดนทางตะวันตกติดกับแคว้นบูร์กอญ-ฟร็องช์-กงเตของประเทศฝรั่งเศส เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่สุดของรัฐคือโลซาน ซึ่งได้รับการกำหนดให้เป็น "เมืองหลวงโอลิมปิก" โดยคณะกรรมการโอลิมปิกสากล และยังเป็นที่ตั้งขององค์กรทางการกีฬาระหว่างประเทศหลายแห่ง รัฐโวมีประชากรทั้งสิ้น 725,944 คนในปี ค.ศ. 2011
รัฐโวเป็นแหล่งผลิตไวน์ที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองในสวิตเซอร์แลนด์ ไวน์ส่วนมากที่ผลิตในรัฐนี้เป็นไวน์ขาว แหล่งผลิตไวน์ส่วนใหญ่ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งของทะเลสาบเจนีวาซึ่งตั้งอยู่ทางใต้ของรัฐ แหล่งผลิตไวน์นี้เรียกว่า ไร่องุ่นขั้นบันไดลาโว (Lavaux Vineyard Terraces) และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก
แดน สตีเวนส์
แดน สตีเวนส์ เป็นนักแสดงอังกฤษที่ฝากผลงานไว้มากมาย เช่น โฉมงามกับเจ้าชายอสูร และในบทลานสล็อตจากเรื่อง ไนท์ แอท เดอะ มิวเซียม 3 และ ดาวน์ตันแอบบีย์
วิลเลียม เชกสเปียร์
วิลเลียม เชกสเปียร์ (William Shakespeare; 26 เมษายน ค.ศ. 1564 - 23 เมษายน ค.ศ. 1616 ) เป็นกวีและนักเขียนบทละครชาวอังกฤษ ได้รับยกย่องทั่วไปว่าเป็นนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่ของวงการวรรณกรรมอังกฤษและของโลก มักเรียกขานกันว่าเขาเป็นกวีแห่งชาติของอังกฤษ และ "Bard of Avon" (กวีแห่งเอวอน) งานเขียนของเขาที่ยังหลงเหลืออยู่ถึงปัจจุบัน ประกอบด้วยบทละคร 38 เรื่อง กวีนิพนธ์แบบซอนเน็ต 154 เรื่อง กวีนิพนธ์อย่างยาว 2 ล้าน เรื่อง และบทกวีแบบอื่น ๆ อีกหลายชุด บทละครของเขาได้รับการแปลออกไปเป็นภาษาต่าง ๆ มากมาย และเป็นที่นิยมนำมาแสดงมากที่สุดในบรรดาบทละครทั้งหมด
เชกสเปียร์เกิดและเติบโตที่เมืองสแตรทฟอร์ด ริมแม่น้ำเอวอน เมื่ออายุ 18 ปี เขาสมรสกับแอนน์ มีบุตรด้วยกัน 3 คนคือ ซูซานน่า และฝาแฝด แฮมเน็ตกับจูดิธ ระหว่างช่วง ค.ศ. 1585- 1592 เขาประสบความสำเร็จในการเป็นนักแสดงในกรุงลอนดอนรวมถึงการเป็นนักเขียน ได้ร่วมเป็นหุ้นส่วนในคณะละครลอร์ดเชมเบอร์เลน (Lord Chamberlain's Men) ซึ่งในภายหลังมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในชื่อ King's Men เชกสเปียร์เกษียณตัวเองกลับไปยังสแตรทฟอร์ดในราว ค.ศ. 1613 และเสียชีวิตในอีกสามปีต่อมา ไม่ค่อยมีบันทึกใดเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของเชกสเปียร์มากนัก จึงมีทฤษฎีมากมายที่คาดกันไปต่าง ๆ นานา เกี่ยวกับชีวิตส่วนตัว ความเชื่อทางศาสนา และแรงบันดาลใจในงานเขียนของเขา
ผลงานที่มีชื่อเสียงส่วนใหญ่ของเชกสเปียร์ประพันธ์ขึ้นในช่วง ค.ศ. 1590 ถึง 1613 ในยุคแรก ๆ บทละครของเขาจะเป็นแนวชวนหัวและแนวอิงประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นแนวทางบทละครที่เป็นที่นิยมอย่างมากในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 ต่อมาเขาเขียนบทละครแนวโศกนาฏกรรมหลายเรื่อง รวมถึงเรื่อง แฮมเล็ต King Lear และ แม็คเบธ ซึ่งถือว่าเป็นบทละครตัวอย่างของวรรณกรรมอังกฤษ ในช่วงปลายของการทำงาน งานเขียนของเขาจะเป็นแนวสุข-โศกนาฏกรรม (tragicomedies) หรือแนวโรมานซ์ และยังร่วมมือกับนักเขียนบทละครคนอื่น ๆ อีกมาก บทละครของเขาตีพิมพ์เผยแพร่ในหลายรูปแบบโดยมีรายละเอียดและเนื้อหาต่าง ๆ กันตลอดช่วงที่เขามีชีวิตอยู่ ใน ค.ศ. 1623 เพื่อนร่วมงานสองคนในคณะละครของเขาได้ตีพิมพ์หนังสือ "First Folio" เป็นการรวบรวมงานเขียนของเขาขึ้นเป็นครั้งแรก ซึ่งได้บรรจุบทละครที่ปัจจุบันเชื่อว่าเป็นงานเขียนของเชกสเปียร์เอาไว้ทั้งหมด (ขาดไปเพียง 2 เรื่อง)
ในยุคสมัยของเขา เชกสเปียร์เป็นกวีและนักเขียนบทละครที่ได้รับการยกย่องอยู่พอตัว แต่เขาได้รับการยกย่องเป็นอย่างสูงเช่นในปัจจุบันนี้นับตั้งแต่ราวคริสต์ศตวรรษที่ 19 กวียุคโรแมนติกยกย่องนับถือเชกสเปียร์ในฐานะอัจฉริยะ ขณะที่กวียุควิคตอเรียเคารพนับถือเชกสเปียร์อย่างยิ่ง กระทั่ง จอร์จ เบอร์นาร์ด ชอว์ เรียกเขาว่า Bardolatry (คำยกย่องในทำนอง "จอมกวี" หรือ "เทพแห่งกวี") ในคริสต์ศตวรรษที่ 20 มีการดัดแปลงงานประพันธ์ของเขาออกไปเป็นรูปแบบแนวทางใหม่ ๆ โดยเหล่านักวิชาการและนักแสดงมากมาย ผลงานของเขายังคงเป็นที่นิยมอย่างสูงจนถึงปัจจุบันและมีการแสดงออกในรูปแบบต่าง ๆ ในทุกประเทศทุกวัฒนธรรมทั่วโลก
วัยเยาว์
วิลเลียม เชกสเปียร์ เป็นบุตรของ จอห์น เชกสเปียร์ เทศมนตรีและพ่อค้าถุงมือชาวเมืองสนิตเตอร์ฟิลด์ กับแมร์รี่ อาร์เด็น บุตรีของเจ้าที่ดินผู้มั่งคั่ง เขาเกิดที่เมืองสแตรทฟอร์ดริมแม่น้ำเอวอน เข้าพิธีรับศีลเมื่อ 26 เมษายน ค.ศ. 1564 ไม่ทราบวันเกิดของเขาแน่ชัด แต่เชื่อว่าน่าจะเป็นวันที่ 23 เมษายน หรือวันที่ระลึกนักบุญเซนต์จอร์จ อย่างไรก็ดีอาจเป็นความผิดพลาดของนักวิชาการในยุคคริสต์ศตวรรษที่ 18 ซึ่งสับสนกับวันเสียชีวิตของเชกสเปียร์ คือ 23 เมษายน 1616 ก็เป็นได้ เชกสเปียร์เป็นบุตรคนที่สามในจำนวนพี่น้องแปดคน และเป็นบุตรชายคนโตที่ยังมีชีวิตอยู่
แม้จะไม่ใคร่มีบันทึกเกี่ยวกับประวัติของเชกสเปียร์หลงเหลืออยู่ นักศึกษาชีวประวัติส่วนใหญ่เชื่อว่า เชกสเปียร์เข้ารับการศึกษาเบื้องต้นที่โรงเรียน King's New School ในเมืองสแตรทฟอร์ด ซึ่งอยู่ห่างจากบ้านของเขาราว 1 ใน 4 ไมล์ การศึกษาภาษาศาสตร์ในโรงเรียนยังค่อนข้างเปลี่ยนแปลงไปมาในยุคสมัยเอลิซาเบธ แต่หลักสูตรถูกควบคุมทั่วประเทศโดยกฎหมาย ทางโรงเรียนจะต้องสอนไวยากรณ์ละตินและวรรณกรรมคลาสสิกเท่านั้น เมื่ออายุได้ 18 ปี เชกสเปียร์แต่งงานกับแอนน์ ฮาธาเวย์ (Anne Hathaway) หญิงสาวอายุ 26 ปี เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน ค.ศ.1582 ดูเหมือนการแต่งงานจะจัดขึ้นอย่างเร่งรีบ เพราะมีการประกาศเรียกหาคำคัดค้านการวิวาห์เพียงครั้งเดียว แทนที่จะเป็นสามครั้งตามประเพณีปรกติ สาเหตุอาจเนื่องมาจากการตั้งครรภ์ของฮาธาเวย์ก็ได้ เพราะเพียงหกเดือนหลังการแต่งงาน เธอก็ให้กำเนิดบุตรีคนแรกของเชกสเปียร์ คือ ซูซานนา ผู้เข้าพิธีรับศีลในวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ. 1583 ต่อมาบุตรชายและบุตรสาวฝาแฝด คือแฮมเน็ตและจูดิธ จึงถือกำเนิดขึ้น 2 ปีหลังจากนั้น และเข้าพิธีรับศีลเมื่อ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1585 แฮมเน็ตเสียชีวิตโดยไม่ทราบสาเหตุเมื่ออายุได้เพียง 11 ปี มีพิธีฝังศพเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม ค.ศ. 1596
ไม่มีบันทึกใด ๆ เกี่ยวกับเชกสเปียร์ให้พบเห็นอีกหลังการเสียชีวิตของบุตรฝาแฝด จนกระทั่งปรากฏชื่อของเขาอยู่ในฉากละครหนึ่งในกรุงลอนดอนในปี ค.ศ. 1592 ช่องว่างที่หายไปหลายปีระหว่าง ค.ศ. 1585 ถึง 1592 นักวิชาการเรียกว่าเป็น "ปีที่หายไป" ของเชกสเปียร์ มีนักศึกษาชีวประวัติหลายคนสร้างเรื่องสมมุติฐานขึ้นมากมายในช่วงปีเหล่านี้ เช่น นิโคลัส รอว์ นักศึกษาชีวประวัติเชกสเปียร์คนแรก ๆ เสนอแนวคิดว่า เชกสเปียร์หนีออกจากเมืองสแตรทฟอร์ดไปยังกรุงลอนดอนเพื่อหลบหนีคดีขโมยกวาง เรื่องเล่าอีกเรื่องหนึ่งในคริสต์ศตวรรษที่ 18 บอกว่า เชกสเปียร์เริ่มต้นชีวิตการงานในโรงละครโดยการเป็นคนดูแลม้าของผู้อุปถัมภ์โรงละครในกรุงลอนดอน จอห์น ออบรี่ย์ เสนอว่า เชกสเปียร์น่าจะเป็นครูโรงเรียนในชนบท ขณะที่นักวิชาการในคริสต์ศตวรรษที่ 20 บางคนคิดว่า เชกสเปียร์อาจจะเคยเป็นครูของ อเล็กซานเดอร์ โฮตัน แห่งแลงคาไชร์ เจ้าที่ดินชาวคาทอลิก ซึ่งระบุชื่อ "วิลเลียม เชกสชาฟต์" ในพินัยกรรมของเขา อย่างไรก็ดี ไม่มีหลักฐานใด ๆ เกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้เลยนอกจากคำบอกเล่าที่ได้ยินได้ฟังมาหลังจากการเสียชีวิตของเขาแล้วทั้งสิ้น
ลอนดอน และการอาชีพการละคร
ไม่ทราบแน่ชัดว่า เชกสเปียร์เริ่มต้นการประพันธ์ของเขาเมื่อใด แต่มีบันทึกและการกล่าวอ้างถึงชื่อของเขาอยู่ในรายการแสดง ทำให้ทราบว่าบทละครของเขามีการแสดงอยู่ในลอนดอนแล้วในราวปี ค.ศ. 1592 เขาเป็นที่รู้จักดีในกรุงลอนดอนจนกระทั่งนักเขียนบทละคร โรเบิร์ต กรีน ยังเอ่ยถึง นักวิชาการส่วนมากเห็นว่า กรีนระบุชื่อเชกสเปียร์ในเชิงปรามาสว่าเขาพยายามขยับฐานะของตัวให้ขึ้นสูงกว่าที่ควรจะเป็น และพยายามตีเสมอนักเขียนผู้ได้รับการศึกษาอย่างดีจากมหาวิทยาลัย เช่น คริสโตเฟอร์ มาร์โลว์, โทมัส แนช รวมถึงตัวกรีนเอง
คำว่าร้ายของกรีนเป็นหลักฐานอย่างแรกที่ระบุถึงการงานอาชีพของเชกสเปียร์เกี่ยวกับการละคร นักศึกษาชีวประวัติเชื่อว่าเขาน่าจะเริ่มต้นอาชีพของเขาในราวกลางคริสต์ทศวรรษ 1580 ก่อนการเอ่ยถึงของกรีนเล็กน้อย หลังจาก ค.ศ. 1594 บทละครของเชกสเปียร์ก็มีการแสดงแต่เฉพาะในคณะละคร Lord Chamberlain's Men ซึ่งเป็นคณะละครที่เหล่านักแสดงร่วมเป็นเจ้าของเอง โดยเชกสเปียร์ก็เป็นหุ้นส่วนด้วย ในเวลาต่อมาคณะละครนี้กลายเป็นคณะที่มีชื่อเสียงโด่งดังที่สุดในกรุงลอนดอน หลังจากการสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ ในปี ค.ศ. 1603 คณะละครนี้ได้รับพระราชทานตราทะเบียนหลวงจากพระเจ้าอยู่หัวองค์ใหม่ คือพระเจ้าเจมส์ที่หนึ่ง และเปลี่ยนชื่อคณะละครเป็น King's Men
ปี ค.ศ. 1599 สมาชิกคณะละครกลุ่มหนึ่งได้สร้างโรงละครของตัวเองขึ้นมาบนฝั่งด้านใต้ของแม่น้ำเทมส์ เรียกชื่อโรงละครว่า "โรงละครโกลบ" ในปี ค.ศ. 1608 หุ้นส่วนกลุ่มนี้ได้เข้าควบคุมกิจการของโรงละคร Blackfriars มีบันทึกการซื้อที่ดินและการลงทุนของเชกสเปียร์ทำให้ทราบได้ว่า การลงทุนครั้งนี้ทำให้เชกสเปียร์มีฐานะมั่งคั่งขึ้น ในปี ค.ศ. 1597 เชกสเปียร์ซื้อบ้านขนาดใหญ่เป็นหลังที่สองในเมืองสแตรทฟอร์ด (ภายหลังเรียกว่า New Place) และในปี ค.ศ. 1605 เขายังได้ลงทุนเป็นเจ้าของถึงหนึ่งในสิบของตำบลแห่งหนึ่งในเมืองสแตรทฟอร์ด
บทละครบางส่วนของเชกสเปียร์ได้รับการตีพิมพ์แล้วตั้งแต่ปี ค.ศ. 1594 เมื่อถึงปี 1598 ชื่อของเขาสามารถเป็นจุดขายโดยได้พิมพ์ปรากฏบนปกหนังสือ เชกสเปียร์ยังคงแสดงละครเวทีของเขาเองและบทละครของคนอื่น ๆ แม้ว่าจะประสบความสำเร็จอย่างยิ่งในฐานะคนเขียนบทละครแล้ว ละครเวทีของเบน โจนสัน ในปี ค.ศ. 1616 ยังปรากฏชื่อของเชกสเปียร์ในรายชื่อนักแสดงในเรื่อง Every Man in His Humour (1598) และ Sejanus, His Fall (1603) ทว่าชื่อของเขาไม่ได้ร่วมอยู่ในละครของโจนสันในปี 1605 เรื่อง Volpone ทำให้นักวิชาการลงความเห็นว่า นั่นเป็นสัญญาณของการสิ้นสุดบทบาทอาชีพนักแสดงของเชกสเปียร์ อย่างไรก็ดี ในหนังสือ "First Folio" แสดงชื่อของเชกสเปียร์เป็นหนึ่งในบรรดา "ตัวละครหลัก" ของบทละครทั้งหมดนั้น ซึ่งบางเรื่องก็เปิดแสดงหลังจากเรื่อง Volpone แต่ไม่สามารถทราบได้ว่าเชกสเปียร์ได้ร่วมแสดงเป็นตัวละครใดกันแน่
เชกสเปียร์ใช้เวลาของเขาไปกับทั้งลอนดอนและสแตรทฟอร์ดพร้อมกัน ในปี ค.ศ. 1596 ก่อนที่เขาจะไปซื้อที่ดินใหม่เพื่อสร้างบ้านในสแตรทฟอร์ด เชกสเปียร์อาศัยอยู่ที่โบสถ์หลังหนึ่งของเซนต์เฮเลน ทางตอนเหนือของแม่น้ำเทมส์ เขาย้ายข้ามแม่น้ำมาทางใต้ในปี 1599 ซึ่งพรรคพวกของเขาได้สร้างโรงละครโกลบขึ้นในที่แห่งนั้น เมื่อถึงปี 1604 เขาย้ายกลับไปทางเหนือของแม่น้ำอีก ไปอยู่ในแถบชุมชนทางตอนเหนือของคริสตจักรเซนต์ปอล โดยเช่าห้องจากช่างทำวิกผมชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งชื่อ คริสโตเฟอร์ เมาท์จอย
ช่วงปลายของชีวิต
หลังจากปี ค.ศ. 1606-1607 เชกสเปียร์ก็เขียนบทละครน้อยลง และไม่ได้เขียนเพิ่มอีกเลยหลังจากปี 1613 งานเขียนบทละคร 3 เรื่องสุดท้ายของเขาเป็นงานเขียนร่วมกับนักเขียนบทละครคนอื่น ซึ่งคาดว่าน่าจะเป็น จอห์น เฟล็ตเชอร์ ผู้รับสืบทอดตำแหน่งนักเขียนบทละครประจำคณะของเขาใน King's Men ในเวลาต่อมา
นิโคลัส รอว์ เป็นนักศึกษาชีวประวัติคนแรกที่นำเสนอแนวคิดว่า เชกสเปียร์เกษียณตัวเองกลับไปยังสแตรทฟอร์ดเป็นเวลาหลายปีก่อนที่เขาจะเสียชีวิต ทว่าในยุคสมัยนั้นยังไม่ค่อยนิยมการเกษียณการทำงาน และเชกสเปียร์เองก็ยังเดินทางไปยังลอนดอนอยู่บ่อย ๆ เช่นในปี ค.ศ. 1612 เขาเดินทางมาเป็นพยานในศาลเนื่องจากคดีของบุตรสาวของเมาท์จอย ในเดือนมีนาคม 1613 เขาซื้อบ้านหลังเล็กหลังหนึ่งในที่สงฆ์ของ Blackfriars และหลังจากเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1614 เขาพำนักอยู่ในลอนดอนเป็นเวลาหลายสัปดาห์กับลูกเขย คือ จอห์น ฮอลล์
โรคโซมาโตฟอร์ม
โรคโซมาโตฟอร์ม (Somatoform disorder) หรือที่รู้จักในชื่อโรคบริเกต์ (Briquet's syndrome ตั้งชื่อตามปอล บริเกต์) เป็นความผิดปกติทางจิตอย่างหนึ่ง มีอาการผิดปกติทางกายเสมือนจะมีโรคหรืออาการบาดเจ็บทางกายแต่ไม่สามารถระบุสาเหตุทางกายได้ อาการที่เป็นผลจากโรคโซมาโตฟอร์มนั้นเกิดจากปัจจัยทางจิตใจ ในผู้ป่วยโรคโซมาโตฟอร์มนั้นมักมาพบแพทย์แต่เมื่อตรวจแล้วมักได้ผลเป็นปกติหรือไม่สามารถอธิบายอาการของผู้ป่วยได้ ผู้ป่วยเหล่านี้จึงมักได้รับการตรวจและทดสอบอยู่หลายครั้งเพื่อยืนยันว่าไม่มีอาการเจ็บป่วยหรือรอยโรคทางกาย ผู้ป่วยโรคนี้มักกังวลเกี่ยวกับสุขภาพของตนเองอย่างมากเพราะแพทย์ไม่สามารถอธิบายสาเหตุของปัญหาสุขภาพได้ อาการเจ็บป่วยที่ผู้ป่วยเล่านี้จะมีลักษณะคล้ายกับอาการของโรคอื่น ๆ และอาจมีระยะเวลาที่เป็นนานหลายปี
วิลเลียม เชกสเปียร์
ช่วงปลายของชีวิต
เชกสเปียร์เสียชีวิตเมื่อวันที่ 23 เมษายน ค.ศ. 1616 โดยใช้ชีวิตบั้นปลายอยู่กับภรรยาและบุตรสาวทั้งสอง ซูซานนาแต่งงานกับนายแพทย์ จอห์น ฮอลล์ เมื่อปี ค.ศ. 1607 ส่วนจูดิธแต่งงานกับโทมัส ควินีย์ พ่อค้าเหล้าองุ่น สองเดือนหลังจากเชกสเปียร์เสียชีวิต
โรคโซมาโตฟอร์ม
การวินิจฉัยโรคโซมาโตฟอร์มหมายความว่าปัจจัยทางจิตใจเป็นสาเหตุหลักของการเกิดอาการ ความรุนแรง และระยะเวลาที่มีอาการ โรคโซมาโตฟอร์มจะต้องไม่เป็นการแสร้งเจ็บหรือการจงใจสร้างความเจ็บป่วย
ชนิดของโรคโซมาโตฟอร์ม
การจำแนกโรคโดยสมาคมจิตแพทย์อเมริกาตามเกณฑ์การวินิจฉัยโรคทางจิตเวช Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders แบ่งย่อยออกเป็นชนิดต่าง ๆ ดังนี้
วิลเลียม เชกสเปียร์
ช่วงปลายของชีวิต
ในพินัยกรรมของเชกสเปียร์ เขายกที่ดินผืนใหญ่ของเขาให้แก่ซูซานนา บุตรสาวคนโต ข้อกำหนดระบุว่าเธอจะต้องสืบมรดกต่อไปโดยมอบให้แก่ "บุตรชายคนโต" ครอบครัวควินีย์มีบุตรสามคน แต่ทั้งสามถึงแก่กรรมโดยไม่ได้แต่งงาน ครอบครัวฮอลล์มีบุตรเพียงคนเดียวคือ เอลิซาเบธ เธอแต่งงานสองครั้งแต่ไม่มีบุตร จนกระทั่งเสียชีวิตในปี 1670 เป็นอันสิ้นสุดผู้สืบตระกูลสายตรงของเชกสเปียร์ ในพินัยกรรมของเขาไม่ค่อยเอ่ยถึงภริยา ซึ่งสมควรจะได้รับมรดกจำนวน 1 ใน 3 ของที่ดินของเขาโดยอัตโนมัติ อย่างไรก็ดีเขาได้ระบุไว้ตอนหนึ่งว่า ให้ยก "เตียงนอนที่ดีที่สุดหลังที่สอง" ของเขาให้แก่เธอ เป็นเหตุให้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์กันมาก นักวิชาการบางคนเห็นว่าเขาทำเช่นนั้นเพื่อยั่วแอนน์ แต่อีกหลายคนเห็นว่า เตียงนอนหลังที่สองของเขาหมายถึงเตียงจากการแต่งงาน จึงน่าจะมีความหมายอย่างลึกซึ้ง
ร่างของเชกสเปียร์ฝังไว้ที่สุสานของคริสตจักรโฮลี่ทรินิตี้หลังจากเขาเสียชีวิตได้สองวัน ต่อมาในช่วงใดช่วงหนึ่งก่อนปี ค.ศ. 1623 มีการสร้างอนุสาวรีย์ขึ้นเป็นอนุสรณ์แด่เขาบนกำแพงทางด้านเหนือพร้อมรูปปั้นครึ่งตัวของเขาในท่ากำลังเขียนหนังสือ คำจารึกเปรียบเทียบเขาเสมอกับเนสเตอร์ โสกราตีส และเวอร์จิล แผ่นหินที่วางเหนือหลุมศพของเขามีอักขระจารึกไว้พร้อมกับคำสาปหากมีผู้ใดบังอาจมาเคลื่อนย้ายกระดูกของเขา
งานบทละคร
นักวิชาการมักแบ่งลำดับงานเขียนของเชกสเปียร์ออกเป็นสี่ช่วง ในช่วงแรกจนถึงกลางคริสต์ทศวรรษ 1590 เขามักเขียนบทละครชวนหัวซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากงานของชาวโรมันและอิตาลี หรือบทละครแนวอิงประวัติศาสตร์ซึ่งเป็นที่นิยมอยู่ในช่วงนั้น ต่อมาในช่วงที่สองตั้งแต่ราวปี 1595 เขาเริ่มเขียนละครโศกนาฏกรรม เริ่มตั้งแต่ โรมิโอกับจูเลียต ไปจนถึง จูเลียส ซีซาร์ ในปี ค.ศ. 1599 ในระหว่างช่วงเวลานี้ เขายังได้เขียนงานบทละครที่ได้รับยกย่องว่าเป็นบทละครแนวขบขันและแนวประวัติศาสตร์ที่ยอดเยี่ยมที่สุดของเขาด้วย จากนั้นในราวปี ค.ศ. 1600 ถึงประมาณ 1608 นับเป็น "ยุคโศก" ของเขา เชกสเปียร์เขียนแต่เรื่องโศกนาฏกรรมเป็นส่วนใหญ่ หลังจากนั้นในช่วงปี 1608 ถึง 1613 จะเป็นแนวเศร้าปนตลก หรือบางครั้งเรียกว่าแนวโรมานซ์
งานบทละครชิ้นแรกของเชกสเปียร์ที่มีการบันทึกไว้ คือบทละครเรื่อง พระเจ้าริชาร์ดที่ 3 และบทละครอีกสามองก์ของ พระเจ้าเฮนรีที่ 4 ซึ่งเขียนขึ้นในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1590 อันเป็นยุคที่นิยมละครชีวิตอิงประวัติศาสตร์ การระบุวันเวลาในการประพันธ์บทละครของเชกสเปียร์ทำได้ค่อนข้างยาก แต่จากการศึกษางานเขียนของเขา นักวิชาการเชื่อว่า Titus Andronicus, The Comedy of Errors, The Taming of the Shrew และ Two Gentlemen of Verona น่าจะเป็นงานเขียนในช่วงแรก ๆ ของเชกสเปียร์ ผลงานในกลุ่มละครอิงประวัติศาสตร์ของเชกสเปียร์ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากงานของราฟาเอล โฮลินเชด ในปี 1587 คือ Chronicles of England, Scotland, and Ireland แสดงให้เห็นถึงความล่มจมที่เกิดจากการปกครองอันอ่อนแอ ซึ่งสามารถตีความไปถึงต้นกำเนิดของราชวงศ์ทิวดอร์ องค์ประกอบของบทละครยังได้รับแรงบันดาลใจมาจากผลงานของนักเขียนบทละครในยุคเอลิซาเบธหลายคน โดยเฉพาะ โทมัส คิด และ คริสโตเฟอร์ มาโลว์ อันเป็นลักษณะของบทละครในยุคกลาง บทละคร The Comedy of Errors ก็มีพื้นฐานมาจากรูปแบบละครในยุคคลาสสิก แต่ไม่พบแหล่งกำเนิดของ The Taming of the Shrew แม้ว่าน่าจะมีความเกี่ยวข้องกับละครอีกเรื่องหนึ่งที่มีชื่อเดียวกันซึ่งดัดแปลงมาจากนิทานพื้นบ้าน
ผลงานคลาสสิกและงานขำขันในยุคแรกของเชกสเปียร์มักมีโครงเรื่อง 2 ส่วนเกี่ยวพันกัน และมีลำดับการออกมุขตลกที่แน่ชัด เป็นตัวเบิกทางไปสู่ผลงานสุขนาฏกรรมอันอบอวลด้วยความรักในช่วงกลางทศวรรษ 1590 นั่นคือ ฝัน ณ คืนกลางฤดูร้อน (A Midsummer Night's Dream) อันเป็นบทละครที่ผสมผสานระหว่างเรื่องราวความรัก เวทมนตร์ของนางฟ้า และฉากตลกขำขัน บทละครเรื่องต่อมาคือ เวนิสวาณิช ก็เป็นละครชวนหัวที่เกี่ยวกับความรัก มีตัวละครชาวยิวผู้เป็นนายหน้าเงินกู้จอมงก ไชล็อก อันสะท้อนภาพของผู้คนในยุคเอลิซาเบธ นอกจากนี้ยังมีบทละครชวนหัวที่เล่นถ้อยคำอย่างชาญฉลาด Much Ado About Nothing, ฉากอันงดงามมีเสน่ห์ใน As You Like It ตลอดจนเรื่องราวรื่นเริงใน ราตรีที่สิบสอง (Twelfth Night) เหล่านี้ล้วนเป็นบทละครสุขนาฏกรรมอันมีชื่อเสียงของเชกสเปียร์ หลังจากงานกวีเรื่อง ริชาร์ดที่ 2 เชกสเปียร์นำเสนองานเขียนร้อยแก้วเชิงขำขันกับละครอิงประวัติศาสตร์ในช่วงปลายทศวรรษ 1590 คือเรื่อง พระเจ้าเฮนรีที่ 4 และ พระเจ้าเฮนรีที่ 5 ตัวละครของเขามีความซับซ้อนและละเอียดอ่อนมากขึ้น โดยที่ต้องสลับไปมาระหว่างความจริงจังกับความตลก และยังสลับไปมาระหว่างการบรรยายแบบร้อยแก้วกับร้อยกรอง นับเป็นผลสำเร็จในการนำเสนอเรื่องราวด้วยกรรมวิธีต่าง ๆ ในงานเขียนของเขา ยุคนี้ของเชกสเปียร์เริ่มต้นและจบลงด้วยงานเขียนโศกนาฏกรรมสองเรื่อง คือ โรมิโอกับจูเลียต ละครโศกนาฏกรรมความรักที่โด่งดังมีชื่อเสียงที่สุด และ จูเลียส ซีซาร์ ซึ่งแต่งขึ้นจากผลงานแปลของเซอร์โทมัส นอร์ธ เรื่อง Parallel Lives ในปี 1579 นับเป็นการนำเสนอรูปแบบละครชีวิตแนวใหม่
ช่วงที่เรียกว่า "ยุคโศก" ของเชกสเปียร์อยู่ระหว่างปี ค.ศ. 1600 - 1608 เขาเขียนทั้งบทละครโศกนาฏกรรมรวมถึงบทละครที่เรียกกันว่า "problem plays" (บทละครกังขา : กล่าวคือไม่สามารถระบุได้ว่าเป็นละครตลกหรือละครเศร้า อาจเรียกว่าเป็น "ตลกร้าย") ได้แก่ Measure for Measure, ทรอยลัสกับเครสสิดา, และ All's Well That Ends Well นักวิจารณ์หลายคนเห็นว่า ละครโศกนาฏกรรมอันยิ่งใหญ่ของเชกสเปียร์เป็นตัวแสดงถึงศิลปะอันสูงสุดในตัวเขา วีรบุรุษ แฮมเล็ต เป็นตัวละครของเชกสเปียร์ที่ถูกกล่าวขานถึงมากที่สุดตัวหนึ่ง โดยเฉพาะบทรำพันของตัวละครที่โด่งดังมาก คือ "To be or not to be; that is the question." แฮมเล็ตเป็นตัวละครที่มีปัญหาภายในใจมาก และความลังเลของเขาเป็นอันตรายจนถึงแก่ชีวิต ทว่าตัวละครเอกในโศกนาฏกรรมเรื่องอื่นที่ตามมา คือ Othello และ King Lear กลับได้รับผลร้ายจากความรีบเร่งด่วนตัดสิน โครงเรื่องโศกของเชกสเปียร์มักเกิดเหตุการณ์ที่ผิดพลาดอย่างไม่น่าเกิดขึ้น อันนำมาซึ่งการตัดสินใจที่ผิดพลาดและทำลายชีวิตของตัวละครเอกกับคนรัก นักวิจารณ์คนหนึ่งคือ แฟรงค์ เคอร์โมด (Frank Kermode) กล่าวว่า "บทละครไม่เปิดโอกาสให้ตัวละครหรือผู้ชมสามารถหลุดพ้นจากความโหดร้ายได้เลย" ในบทละครเรื่อง แมคเบธ ซึ่งเป็นบทละครที่สั้นที่สุดของเชกสเปียร์ ความทะเยอทะยานไม่รู้จบยั่วให้แมคเบธกับภริยา คือเลดี้แมคเบธ ปลงพระชนม์กษัตริย์ผู้ชอบธรรมและชิงบัลลังก์มา ความผิดนี้ทำลายคนทั้งสองในเวลาต่อมา เชกสเปียร์ได้ประพันธ์บทกวีนิพนธ์อันไพเราะลงในงานบทละครโศกชิ้นสำคัญในช่วงหลัง ๆ คือ Antony and Cleopatra กับ Coriolanus ซึ่งถือว่าเป็นบทกวีที่ดีที่สุด ที.เอส.อีเลียต กวีและนักวิจารณ์ ยังยกย่องว่าเป็นบทละครโศกที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดของเชกสเปียร์อีกด้วย
ยุคสุดท้ายของผลงานของเชกสเปียร์หวนกลับไปสู่บทละครโรมานซ์หรือตลกโศกอีกครั้ง โดยมีบทละครสามเรื่องเป็นเรื่องเอกคือ Cymbeline, The Winter's Tale และ The Tempest นอกจากนี้ยังมีงานอื่นอีกเช่น Pericles, Prince of Tyre บทละครทั้งสี่เรื่องนี้มีบรรยากาศของเรื่องค่อนข้างเศร้ากว่าบทละครตลกอื่น ๆ ในช่วงทศวรรษ 1590 แต่ก็จบลงด้วยความปรองดองและการให้อภัยในความผิดพลาดที่เกิดขึ้น นักวิจารณ์บางคนเห็นว่าการเปลี่ยนแปลงทั้งนี้เกิดจากการที่เชกสเปียร์มีประสบการณ์ในชีวิตมากขึ้น แต่ก็อาจเกิดจากความนิยมในการชมละครที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัยได้ด้วยเช่นกัน ยังมีผลงานของเชกสเปียร์ที่หลงเหลือมาถึงปัจจุบันที่เชื่อว่าประพันธ์ขึ้นในยุคนี้อีกคือเรื่อง พระเจ้าเฮนรี่ที่ 8 และ The Two Noble Kinsmen โดยคาดว่าเป็นงานเขียนร่วมกับจอห์น เฟล็ตเชอร์
การแสดงละคร
ไม่ปรากฏชัดแจ้งว่าเชกสเปียร์เขียนบทละครในยุคแรก ๆ ให้แก่คณะละครใด ที่หน้าปกของ Titus Andronicus ฉบับพิมพ์ปี 1594 ระบุว่าบทละครถูกนำไปแสดงโดยคณะละครเร่ถึง 3 คณะ หลังจากเหตุการณ์โรคระบาดใหญ่ในปี ค.ศ. 1592-3 บทละครของเขาก็นำไปแสดงในคณะละครของเขาเองที่โรงละคร The Theatre และ The Curtain ในชอร์ดิทช์ ทางฝั่งเหนือของแม่น้ำเทมส์ ชาวลอนดอนแห่กันไปที่นั่นเพื่อชมละครตอนแรกของเรื่อง พระเจ้าเฮนรี่ที่ 4 เลโอนาร์ด ดิกก์ส บันทึกไว้ว่า "แทบจะหาห้องไม่ได้" เมื่อชาวคณะละครมีปัญหากับเจ้าของที่ดิน พวกเขาก็รื้อโรงละครลงแล้วเอาไม้ไปสร้างโรงละครแห่งใหม่ชื่อ "โรงละครโกลบ" ทางฝั่งใต้ของแม่น้ำเทมส์ที่เซาธ์วาร์ค เป็นโรงละครแห่งแรกที่นักแสดงสร้างขึ้นเพื่อนักแสดงเอง โรงละครใหม่เปิดในฤดูใบไม้ร่วงของปี 1599 โดยแสดงเรื่อง จูเลียส ซีซาร์ เป็นเรื่องแรก บทละครที่เชกสเปียร์เขียนขึ้นหลังปี 1599 ล้วนสร้างสรรค์ขึ้นสำหรับโรงละครแห่งนี้ รวมถึงเรื่อง แฮมเล็ต โอเธลโล และ King Lear
หลังจากคณะละคร Lord Chamberlain's Men เปลี่ยนชื่อใหม่เป็น King's Men ในปี 1603 พวกเขาก็เริ่มได้เข้าเฝ้าถวายรับใช้แด่กษัตริย์องค์ใหม่ คือ พระเจ้าเจมส์ แม้ประวัติการแสดงค่อนข้างจะขาดตอนไม่ต่อเนื่อง แต่คณะละครก็ได้ใช้บทละครของเชกสเปียร์แสดงต่อหน้าพระที่นั่งถึง 7 ครั้ง ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1604 ถึง 31 ตุลาคม ค.ศ. 1605 รวมถึงเรื่อง เวนิสวาณิช ที่ได้แสดง 2 ครั้ง หลังจากปี 1608 พวกเขาแสดงที่โรงละครในร่ม Blackfriars ในระหว่างฤดูหนาว และแสดงที่โกลบในช่วงฤดูร้อน ฉากของโรงละครในร่มเปิดโอกาสให้เชกสเปียร์ได้ทดลองใช้อุปกรณ์ประกอบฉากแบบแปลกใหม่ เช่นในเรื่อง Cymbeline ฉากการโจมตีของเทพจูปิเตอร์ "ในท่ามกลางเสียงฟ้าร้องแสงฟ้าผ่า ประทับอยู่เหนืออินทรี ทรงขว้างค้อนสายฟ้า เหล่าปีศาจต่างทรุดลงไป"
ในบรรดานักแสดงในคณะละครของเชกสเปียร์ มีนักแสดงผู้มีชื่อเสียงเช่น ริชาร์ด เบอร์บาจ, วิลเลียม เคมป์, เฮนรี่ คอนเดล และ จอห์น เฮมมิ่งส์ เบอร์บาจได้แสดงเป็นตัวละครเอกในบทละครยุคแรก ๆ ของเชกสเปียร์หลายเรื่อง รวมถึง ริชาร์ดที่ 3 แฮมเล็ต โอเธลโล และ King Lear นักแสดงตลกผู้โด่งดัง วิล เคมป์ แสดงเป็นปีเตอร์คนรับใช้ในเรื่อง โรมิโอกับจูเลียต เป็น Dogberry ในเรื่อง Much Ado About Nothing และบทอื่น ๆ อีก อย่างไรก็ดี ในวันที่ 29 มิถุนายน 1613 มีปืนใหญ่ยิงถูกหลังคาของโรงละครโกลบ ทำให้เกิดไฟไหม้ทลายโรงละครลง เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นจากสาเหตุอะไรยังไม่สามารถระบุได้อย่างแน่ชัด
ต้นฉบับงานเขียน
ปี ค.ศ. 1623 เพื่อนของเชกสเปียร์สองคนในคณะละคร King's Men คือ จอห์น เฮมมิ่งส์และเฮนรี่ คอนเดล ได้จัดพิมพ์หนังสือ First Folio เป็นการรวมงานเขียนบทละครต่าง ๆ ของเชกสเปียร์เป็นครั้งแรก เป็นหนังสือขนาดใหญ่ราว 15 นิ้ว (เรียกว่า folio) ประกอบด้วยเนื้อเรื่องบทละคร 36 เรื่อง ในจำนวนนี้มี 18 เรื่องเป็นบทละครที่เพิ่งพิมพ์เป็นครั้งแรก โดยที่เนื้อเรื่องบางส่วนเคยเผยแพร่มาก่อนหน้านี้แล้วในรูปแบบหนังสือขนาดเล็ก (เรียกว่า quarto) ไม่มีหลักฐานที่แสดงว่าเชกสเปียร์เห็นชอบกับการตีพิมพ์คราวนี้ บางครั้ง "First Folio" จึงได้ชื่อว่าเป็นงานที่ "ขโมยมาและลักลอบตีพิมพ์" อัลเฟรด พอลลาร์ด เรียกบางส่วนของหนังสือเล่มนี้ว่า "bad quarto" (หมายถึงหนังสือที่บิดเบือน) เนื่องจากเนื้อหาจำนวนหนึ่งถูกดัดแปลง ถ่ายความ หรือบิดเบือนไป อันเนื่องจากการเขียนบทประพันธ์ขึ้นใหม่จากความทรงจำ บทละครอื่น ๆ ของเชกสเปียร์ยังปรากฏเหลือรอดมาอยู่หลายชุด และแต่ละชุดก็มีความแตกต่างกันไปบ้าง ซึ่งอาจเกิดจากการคัดลอกหรือความผิดพลาดจากการพิมพ์ จากการบันทึกย่อของนักแสดง จากบันทึกของผู้ชม หรือบ้างก็จากกระดาษร่างของเชกสเปียร์เอง บทละครบางเรื่องเช่น แฮมเล็ต ทรอยลัสกับเครสสิดา  หรือ โอเธลโล ได้รับการดัดแปลงบทจากเชกสเปียร์เองหลายครั้ง สำหรับเรื่อง King Lear เนื้อหาที่ปรากฏในฉบับ folio กับฉบับ quarto ในปี 1608 มีความแตกต่างกันมากจนกระทั่งทางออกซฟอร์ดต้องตีพิมพ์ใน The Oxford Shakespeare ทั้งสองแบบ เพราะไม่สามารถนำสองเวอร์ชันนี้มารวมเข้าด้วยกันได้โดยไม่ทำให้เกิดความสับสน
งานกวีนิพนธ์
ปี ค.ศ. 1593-1594 เกิดโรคระบาดใหญ่ทำให้ต้องปิดการแสดงละครลงไป เชกสเปียร์ได้ตีพิมพ์ผลงานกวีนิพนธ์สองเรื่องในแนวอีโรติก คือ Venus and Adonis และ The Rape of Lucrece โดยอุทิศให้กับ เฮนรี ริธเธสลีย์ เอิร์ลแห่งเซาธ์แฮมตัน ในเรื่อง Venus and Adonis อโดนิสผู้ไร้เดียงสาปฏิเสธการร่วมรักกับเทพีวีนัส ขณะที่ในเรื่อง The Rape of Lucrece ลูครีส ภริยาผู้ซื่อสัตย์ของคอลลาทินุส ถูกขืนใจโดยโอรสของทาร์ควิน (เป็นเหตุแห่งการสิ้นสุดราชวงศ์ทาร์ควินด้วย) งานประพันธ์เหล่านี้ได้รับแรงบันดาลใจจากการปฏิรูปของโอวิด แสดงถึงความผิดบาปและความขัดแย้งทางศีลธรรมซึ่งเป็นผลจากตัณหาที่ไม่สามารถควบคุมได้ บทกวีทั้งสองเรื่องนี้ได้รับความนิยมมากและมีการพิมพ์ซ้ำหลายครั้งตลอดช่วงชีวิตของเชกสเปียร์ ยังมีบทกวีอีกเรื่องหนึ่งชื่อ A Lover's Complaint พิมพ์ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1609 บรรยายถึงคำคร่ำครวญของเด็กสาวคนหนึ่งที่เสียตัวให้กับชายผู้มาเกี้ยวพา ซึ่งนักวิชาการส่วนใหญ่ในปัจจุบันยอมรับกันว่าเชกสเปียร์เป็นผู้ประพันธ์บทกวีเรื่องนี้ แต่นักวิจารณ์จำนวนหนึ่งเห็นว่าบทกวีนี้ด้อยความงามลงไปเพราะคำพรรณนาที่เยิ่นเย้อ กวีนิพนธ์เรื่อง The Phoenix and the Turtle พิมพ์ในปี ค.ศ. 1601 เป็นกวีนิพนธ์เชิงเปรียบเทียบพรรณนาอาลัยในการสิ้นชีพของฟีนิกซ์ นกในตำนาน กับคู่รักของมันคือนกเขา (turtle dove) นอกจากนี้ยังมีบทกวีอีกสองเรื่องคือร่างโคลงซอนเน็ตบทที่ 138 และ 144 ได้ตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1599 ในหนังสือ The Passionate Pilgrim ภายใต้ชื่อของเชกสเปียร์ โดยไม่ได้รับอนุญาต
โกฐหัวบัว
โกฐหัวบัว ชื่อสามัญ Szechuan lovage, Selinum ภาษาจีนกลางเรียกซานซยง ภาษาจีนแต้จิ๋วเรียกชวงเกียง เป็นพืชพื้นเมืองในอินเดียและเนปาล รากสีเหลืองอมน้ำตาล ผิวหยาบ มีตะปุ่มตะป่ำจำนวนมาก ใช้เป็นยากระตุ้นการไหลเวียนของเลือด ลำต้นใต้ดินใช้เป็นยากระตุ้นการไหลเวียนเลือด ขับลม
วิลเลียม เชกสเปียร์
ซอนเน็ต
งานกวีนิพนธ์ชุด ซอนเน็ต ได้รับการตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1609 ถือเป็นงานเขียนที่ไม่ใช่บทละครชุดสุดท้ายของเชกสเปียร์ที่ได้รับการตีพิมพ์ นักวิชาการไม่ค่อยแน่ใจว่า บทกวี 154 ชุดได้ประพันธ์ขึ้นในช่วงเวลาใด แต่เชื่อว่าเชกสเปียร์เขียนโคลงซอนเน็ตระหว่างทำงานอยู่เรื่อย ๆ ในเวลาว่าง ก่อนที่จะมีการพิมพ์บทกวีชุดปัญหาใน The Passionate Pilgrim ในปี 1599 ฟรังซิส เมเรส เคยอ้างถึงผลงานในปี 1598 ของเชกสเปียร์ เรื่อง "sugred Sonnets among his private friends" ดูเหมือนว่า เชกสเปียร์ได้วางโครงร่างบทประพันธ์เอาไว้สองชุดหลักที่ตรงข้ามกัน ชุดที่หนึ่งเกี่ยวกับตัณหาที่ไม่อาจควบคุมได้ของสตรีที่แต่งงานแล้ว (เรียกว่า "dark lady" หรือ "หญิงใจชั่ว") อีกชุดหนึ่งเกี่ยวกับความขัดแย้งในความรักของเด็กหนุ่มไร้เดียงสา (เรียกว่า "fair youth" หรือ "วัยเยาว์ที่งดงาม") ไม่ทราบแน่ชัดว่าแนวคิดทั้งสองนี้เป็นตัวแทนถึงผู้ใดผู้หนึ่งในชีวิตจริงหรือไม่ รวมถึงคำว่า "I" (ข้า) ในบทกวี จะหมายถึงตัวเชกสเปียร์เองหรือไม่ งานพิมพ์ซอนเน็ตในปี 1609 ได้อุทิศให้แก่ "มิสเตอร์ ดับเบิลยู. เอช." ซึ่งได้รับยกย่องไว้ว่าเป็น "ผู้ให้กำเนิดเพียงผู้เดียว" ของบทกวีเหล่านั้น แต่ไม่ทราบแน่ว่าผู้เขียนคำอุทิศนี้คือเชกสเปียร์หรือทางสำนักพิมพ์ ทอมัส ทอร์ป กันแน่ ทั้งไม่ทราบว่า มิสเตอร์ ดับเบิลยู. เอช. ตัวจริงคือใคร มีทฤษฎีที่วิเคราะห์กวีนิพนธ์เล่มนี้มากมาย รวมถึงว่าเชกสเปียร์ได้อนุญาตให้มีการตีพิมพ์คราวนี้หรือไม่ นักวิจารณ์ต่างให้คำชื่นชมแก่บทกวีชุดซอนเน็ตว่าเป็นตัวอย่างการพรรณนาอันลึกซึ้งอย่างวิเศษเกี่ยวกับธรรมชาติของความรัก ความใคร่ การเกิด การตาย และกาลเวลา
โกฐหัวบัว
ลักษณะของโกฐหัวบัว ต้นโกฐหัวบัว จัดเป็นพรรณไม้พุ่มหรือไม้ล้มลุกขนาดเล็ก มีอายุหลายปี มีความสูงได้ประมาณ 30-80 เซนติเมตร ลำต้นมีลักษณะตั้งตรง โคนต้นเป็นข้อ ๆ และมีรากฝอยงอกอยู่ที่ข้อ บริเวณช่วงบนจะแตกกิ่งก้านมาก มีกลิ่นหอม ขยายพันธุ์ด้วยการใช้ข้อของลำต้น ชอบอากาศร้อนชื้น ชอบดินหนาและลึก การระบายน้ำดี มีฤทธิ์เป็นกลางหรือกรดเล็กน้อย เจริญเติบโตได้ดีในที่ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 500-1,500 เมตร มีอุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 15 องศาเซลเซียส สูงสุด 34 องศาเซลเซียส และต่ำสุด -5 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝน 1,200 มิลลิเมตร ความชื้นสัมพันธ์เฉลี่ย 80% มีอายุการเก็บเกี่ยวประมาณ 2 ปี พืชชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดอยู่ในมนฑลเสฉวน กุ้ยโจว ยูนนาน หูเป่ยของประเทศจีน และได้มีการนำมาใช้ในเครื่องยาไทยที่เรียกว่า “พิกัดโกฐ“
วิลเลียม เชกสเปียร์
ลักษณะการประพันธ์
ลักษณะการประพันธ์บทละครยุคแรก ๆ ของเชกสเปียร์เป็นไปตามสมัยนิยมในยุคของเขา โดยใช้ถ้อยคำภาษาที่มิได้ส่งออกมาจากภาวะในใจของตัวละครหรือตามบทบาทอันแท้จริง คำพรรณนาในบทกวีก็เต็มไปด้วยอุปมาอุปไมยอันเพราะพริ้ง ภาษาที่ใช้เป็นลักษณะของสุนทรพจน์อันไพเราะมากเสียกว่าจะเป็นบทพูดจาสนทนากันตามจริง
แต่ต่อมาไม่นาน เชกสเปียร์เริ่มปรับปรุงวิถีทางดั้งเดิมเหล่านั้นเสียใหม่ตามจุดประสงค์ส่วนตัว การรำพึงรำพันกับตัวเองใน ริชาร์ดที่ 3 มีพื้นฐานมาจากวิธีการบรรยายจิตสำนึกของตัวละครในละครยุคกลาง ในขณะเดียวกันก็มีการแสดงบุคลิกตัวละครอย่างชัดแจ้งในระหว่างการรำพันนั้น การเปลี่ยนแปลงนี้มิได้เกิดขึ้นทันทีทันใดในบทละครเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เชกสเปียร์ค่อย ๆ ผสมผสานวิธีการทั้งสองนี้เข้าด้วยกันไปเรื่อย ๆ ในระหว่างการทำงาน ตัวอย่างที่ดีที่สุดเห็นจะได้แก่บทละครเรื่อง โรมิโอกับจูเลียต ช่วงกลางทศวรรษ 1590 ระหว่างที่เขาประพันธ์เรื่อง โรมิโอกับจูเลียต, ริชาร์ดที่ 3 และ ฝัน ณ คืนกลางฤดูร้อน เชกสเปียร์เริ่มแต่งบทกวีที่มีความเป็นธรรมชาติมากขึ้น เขาค่อย ๆ ปรับระดับการอุปมาและการพรรณนาให้เหมาะสมกับลักษณะของตัวละครและเนื้อเรื่องของเขา
ฉันทลักษณ์มาตรฐานสำหรับบทกวีของเชกสเปียร์คือ blank verse ประพันธ์ด้วยมาตราแบบ iambic pentameter หมายความว่าบทกวีของเขาไม่ค่อยมีเสียงสัมผัส และมี 10 พยางค์ต่อ 1 บรรทัด ออกเสียงหนักที่พยางค์คู่ ฉันทลักษณ์ในบทประพันธ์ยุคแรกก็ยังมีความแตกต่างกับบทประพันธ์ในยุคหลังของเขาอยู่มาก โดยทั่วไปยังคงความงดงาม แต่รูปประโยคมักจะเริ่มต้น หยุด และจบเนื้อหาลงภายในบรรทัด เป็นความราบเรียบจนอาจทำให้น่าเบื่อหน่าย ครั้นเมื่อเชกสเปียร์เริ่มชำนาญมากขึ้น เขาก็เริ่มใส่อุปสรรคลงไปในบทกวี ทำให้มีการชะงัก หยุด หรือมีระดับการลื่นไหลของคำแตกต่างกัน เทคนิคนี้ทำให้เกิดพลังชนิดใหม่และทำให้บทกวีที่ใส่ในบทละครมีความยืดหยุ่นมากขึ้น เช่นที่ปรากฏใน จูเลียส ซีซาร์ และ แฮมเล็ต