cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ
การพบ
กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเขียนใน ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 1 (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2457) ว่า ได้ต้นฉบับพงศาวดารนี้มาเมื่อ พ.ศ. 2450 และทรงเล่ารายละเอียดไว้ใน นิทานโบราณคดี เรื่องที่ 9 หนังสือหอหลวง (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2487) ว่า หลวงประเสริฐอักษรนิติ์ (แพ ตาละลักษมณ์) พบหญิงชราผู้หนึ่งกำลังรวบรวมสมุดไทยดำใส่กระชุอยู่ที่บ้านแห่งหนึ่ง หญิงนั้นบอกว่า จะเอาสมุดเหล่านี้ไปเผาไฟทำเป็นสมุกไว้ใช้ลงรัก หลวงประเสริฐอักษรนิติ์ขอดู พบสมุดต้นฉบับพงศาวดารนี้อยู่ในบรรดาสมุดที่จะเอาไปเผา จึงออกปากว่า อยากได้ หญิงชราก็ยกให้ไม่หวงแหน หลวงประเสริฐอักษรนิติ์นำสมุดนั้นมาให้หอพระสมุดวชิรญาณ กรรมการหอพระสมุดตรวจดูแล้วเห็นเป็นพงศาวดารเก่าแก่ ศักราชแม่นยำกว่าฉบับอื่น จึงตั้งชื่อว่า "ฉบับหลวงประเสริฐ" ให้เป็นเกียรติแก่หลวงประเสริฐอักษรนิติ์
เกี่ยวกับสถานที่พบสมุดนั้น กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเขียนใน นิทานโบราณคดี ว่า "หลวงประเสริฐอักษรนิติไปเห็นยายแก่กำลังเอาสมุดดำรวมใส่กระชุที่บ้านแห่งหนึ่ง" และทรงเขียนใน ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 1 ว่า "หลวงประเสริฐอักษรนิติไปพบต้นฉบับที่บ้านราษฎรแห่ง 1" ส่วนนิธิ เอียวศรีวงศ์ ให้ข้อมูลในการแสดงปาฐกถาที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2521 ว่า หลวงประเสริฐอักษรนิติ์พบสมุดนี้ที่เมืองเพชรบุรี และนาฏวิภา ชลิตานนท์ ก็เขียนใน ประวัติศาสตร์นิพนธ์ไทย (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2524) ว่า "หลวงประเสริฐอักษรนิติ์...ได้ต้นฉบับมาจากราษฎรคนหนึ่งในจังหวัดเพชรบุรี"
กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเขียนใน ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 1 ว่า หลวงประเสริฐอักษรนิติ์นำสมุดมามอบให้หอพระสมุดวชิรญาณเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2450 ตรงกับที่ทะเบียนของหอสมุดแห่งชาติระบุว่า "19/3/2450" (19 มิถุนายน พ.ศ. 2450)
เอกสารตัวเขียน
สมุดไทยที่ได้มามีอยู่สามชุด
การแต่ง
"'ศุภมัสดุ 1042 ศก วอกนักษัตร ณ วัน ค่ำ ทรงพระกรุณาตรัสเหนือเกล้าเหนือกระหม่อมสั่งว่า ให้เอากฎหมายเหตุของพระโหรเขียนไว้แต่ก่อน แลกฎหมายเหตุซึ่งหาได้แต่หอหนังสือ แลเหตุซึ่งมีในพระราชพงษาวดารนั้นให้คัดเข้าด้วยกันเป็นแห่งเดียว ให้ระดับศักราชกันมาคุงเท่าบัดนี้'"
แสดงว่า พงศาวดารนี้เกิดจากรับสั่งที่ให้นำเอกสารสองประเภท คือ "กฎหมายเหตุของพระโหร" และ "กฎหมายเหตุซึ่งหาได้แต่หอหนังสือ" ออกมา แล้วคัดเหตุการณ์เนื่องในพระราชพงศาวดารที่มีอยู่ในเอกสารเหล่านั้นเข้าเป็นฉบับเดียวกัน โดยเรียงลำดับตามปีเรื่อยมาจนปัจจุบัน แต่กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงตีความว่า รับสั่งดังกล่าวให้นำข้อความจากเอกสารสามประเภท คือ "กฎหมายเหตุของพระโหร", "กฎหมายเหตุซึ่งหาได้แต่หอหนังสือ", และ "เหตุซึ่งมีในพระราชพงษาวดาร" มาคัดเข้าเป็นฉบับเดียวกัน โดยทรงเห็นว่า "เหตุซึ่งมีในพระราชพงษาวดาร" นี้หมายถึง จดหมายเหตุที่เก็บไว้ในหอศาสตราคม และทรงระบุว่า เป็นธรรมเนียมเก่าที่มหาดเล็กสองตำแหน่ง คือ นายเสน่ห์และนายสุจินดาหุ้มแพร จะบันทึกเหตุการณ์ต่าง ๆ เก็บไว้ในหอนี้ ส่วนนิธิ เอียวศรีวงศ์ ก็เห็นว่า พงศาวดารนี้มาจากเอกสารสามประเภทเช่นกัน โดยประเภทที่สาม "เหตุซึ่งมีในพระราชพงษาวดาร" นั้น เขาเห็นว่า หมายถึง เรื่องราวในพระราชพงศาวดารฉบับอื่น ๆ ที่มีอยู่ก่อนจะเขียนฉบับนี้ เช่น พระราชพงศาวดาร ฉบับปลีก
ตามบานแผนกข้างต้น การจัดทำพงศาวดารฉบับนี้เป็นไปตามรับสั่งที่มีขึ้นเมื่อวัน ค่ำ (วันพุธ ขึ้น 12 ค่ำ เดือน 5) ปีวอก จ.ศ. 1042 ซึ่งตรงกับวันพุธที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2223 บานแผนกมิได้ระบุว่า รับสั่งเป็นของใคร แต่วันเวลาดังกล่าวตรงกับรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแห่งกรุงศรีอยุธยา กรมพระยาดำรงราชานุภาพจึงทรงสรุปว่า "พระราชพงษาวดาร ฉบับหลวงประเสริฐ เปนหนังสือเรื่องพงษาวดารกรุงเก่า ซึ่งสมเด็จพระนารายน์มหาราชมีรับสั่งให้เรียบเรียงขึ้นเมื่อปีวอก โทศก จุลศักราช 1042 พ.ศ. 2223" ข้อสรุปนี้ดูจะเป็นที่ยอมรับ เช่น นาฏวิภา ชลิตานนท์ เขียนว่า "บานแผนกแจ้งไว้ว่า เขียนขึ้นโดยพระบรมราชโองการของสมเด็จพระนารายณ์เมื่อ พ.ศ. 2223" สุจิตต์ วงษ์เทศ เขียนว่า "สมเด็จพระนารายณ์ฯ มีรับสั่งให้เรียบเรียงพระราชพงศาวดารขึ้น ทุกวันนี้รู้จักกันในชื่อ พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ" และนิธิ เอียวศรีวงศ์ เขียนว่า "รับสั่งของสมเด็จพระนารายณ์ในบานแผนก...ให้รวบรวมเรื่องราวในหลักฐานต่าง ๆ และในพระราชพงศาวดาร 'คัดเข้าด้วยกันเป็นแห่งเดียว'"
แม้ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่งเลยในตัวพงศาวดารเองหรือในที่อื่น แต่นักประวัติศาสตร์ชาวตะวันตกบางคนเชื่อว่า พงศาวดารนี้เป็นผลงานของโหรหลวงที่มีบรรดาศักดิ์ว่า "โหราธิบดี" เช่น เดวิด เค. วัยอาจ (David K. Wyatt) เขียนว่า พงศาวดารนี้ "เชื่อกันว่า เขียนขึ้นโดยอาลักษณ์หรือโหรหลวงชื่อ หลวงโหราธิบดี ในราว ค.ศ. 1680" และเอียน ฮอดส์ (Ian Hodges) เขียนว่า "พงศาวดารหลวงประเสริฐ (พลป.) ดังที่รู้จักกันในสมัยนี้ เขียนขึ้นเมื่อ 226 ปีก่อน ใน ค.ศ. 1681 โดยหัวหน้าโหรหลวงของสยาม (พระโหราธิบดี) ตามรับสั่งของพระนารายณ์ (ครองราชย์ ค.ศ. 1656–1688)"
เนื้อหา
เนื้อหาของสมุดที่ได้มานั้นว่าด้วยเหตุการณ์เกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยา เริ่มที่การสร้างพระพุทธรูป "เจ้าพแนงเชีง" ในปีชวด จ.ศ. 686 (พ.ศ. 1867) ตามด้วยการสถาปนากรุงศรีอยุธยาเมื่อวันศุกร์ ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 5 ปีขาล จ.ศ. 712 (ตรงกับวันศุกร์ที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 1893) แล้วดำเนินเรื่อยมาจนมาค้างที่รัชกาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ตอนที่เสด็จออกจาก "ปาโมก" โดยทางน้ำเมื่อวันพฤหัสบดี แรม 3 ค่ำ เดือน 2 ปีมะโรง จ.ศ. 966 (ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 6 มกราคม พ.ศ. 2147) ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงยกทัพไปตีอังวะ
บานแผนกของสมุดระบุว่า มีรับสั่งให้เขียนพงศาวดารนี้จนถึงเหตุการณ์ในปัจจุบัน คือ จ.ศ. 1042 (พ.ศ. 2223) กรมพระยาดำรงราชานุภาพจึงทรงสันนิษฐานว่า เนื้อหาที่สูญหายน่าจะดำเนินต่อมาถึงรัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง (ครองราชย์ พ.ศ. 2127–2199) เป็นอย่างมาก นิธิ เอียวศรีวงศ์ เห็นว่า การสันนิษฐานเช่นนี้ขัดกับบานแผนกเองที่ระบุให้เขียนถึง พ.ศ. 2223 แต่เนื้อหาที่สมบูรณ์จะจบที่ปีใดแน่ ก็เป็นปัญหาที่ตัดสินได้ยาก
"'ศักราช 834 มะโรงศก พระราชสมภพพระราชโอรสท่าน ศักราช 835 มะเส็งศก หมื่นณครรให้ลอกเอาทองพระเจ้าลงมาหุ้มดาบ ศักราช 836 มะเมียศก เสด็จไปเอาเมืองชเลยิง ศักราช 837 มะแมศก มหาราชขอมาเป็นไมตรี ศักราช 839 ระกาศก แรกตั้งเมืองณครรไทย ศักราช 841 กุนศก พระศรีราชเดโชถึงแก่กรรม'"
คุณค่า
กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเห็นว่า พงศาวดารฉบับนี้น่าเชื่อถือกว่าฉบับอื่น ๆ ทั้งเนื้อหาก็ตรงกับเอกสารต่างประเทศ สอดคล้องกับที่กรมศิลปากรระบุว่า พงศาวดารฉบับนี้ "ได้รับความเชื่อถือว่า แม่นยำ ทั้งในเชิงเนื้อหาและศักราช" และพิเศษ เจียจันทร์พงษ์ ว่า "สาระโดยทั่วไปของหนังสือพงศาวดารเล่มนี้จึงได้รับการเชื่อถือมากที่สุด" ในขณะที่พงศาวดารฉบับอื่น ๆ ซึ่งสร้างขึ้นในสมัยหลัง คือ สมัยรัตนโกสินทร์นั้น ลงวันเวลาไว้คลาดเคลื่อนไปราว 4–20 ปี และเพราะสับสนวันเวลา พงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์จึงลงเหตุการณ์ไว้สับสนตามไปด้วย เช่น ระบุว่า สมเด็จพระราเมศวรขึ้นครองราชย์แล้วทรงยกทัพไปล้อมเชียงใหม่ เอาปืนใหญ่ถล่มกำแพงเมือง ซึ่งกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงตั้งข้อสงสัย เพราะปืนใหญ่เพิ่งมีใช้ในยุโรปราวเก้าปีก่อนเหตุการณ์นั้น และศานติ ภักดีคำ เห็นว่า เป็นการนำเหตุการณ์ของพระราเมศวรอีกพระองค์ คือ สมเด็จพระเอกาทศรถ มาลงไว้ที่พระราเมศวรพระองค์นี้
พงศาวดารฉบับนี้ยังให้ข้อมูลซึ่งไม่ปรากฏในพงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์ เช่น กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงตั้งข้อสังเกตว่า พงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์ระบุว่า พระมหากษัตริย์พม่าที่ยกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยาสองครั้งในสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ คือ "พระเจ้าลิ้นดำ" (พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้) พระองค์เดียว แต่พงศาวดารฉบับนี้ระบุชัดเจนว่า เป็นพระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ กับพระเจ้าบุเรงนอง ซึ่งสอดคล้องกับเอกสารพม่า หรือกรณีที่พงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์ระบุว่า สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเสวยราชย์ที่กรุงศรีอยุธยาแล้วทรงสร้างวัดจุฬามณี ทำให้เชื่อกันมาแต่เดิมว่า วัดนี้อยู่ที่อยุธยา ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยพากันตามหาวัดนี้ที่อยุธยาก็ไม่พบ กระทั่งมาได้พงศาวดารฉบับนี้ที่ระบุว่า สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทรงย้ายขึ้นไปครองราชย์ที่พิษณุโลกแล้วทรงสร้างวัดจุฬามณี จึงรู้ว่า เป็นวัดจุฬามณีที่พิษณุโลก
พงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์ยังให้ข้อมูลขัดแย้งกันเอง เช่น บางฉบับว่า สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถสวรรคต พระราชโอรส คือ พระบรมราชา ครองราชย์ต่อเป็นสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 และบางฉบับว่า สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถสวรรคต พระราชโอรส คือ พระอินทราชา จึงครองราชย์ต่อจนสวรรคต แล้วพระราชโอรสของพระอินทราชาครองราชย์ต่อเป็นสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 มาได้ความกระจ่างในพงศาวดารฉบับนี้ ดังที่กรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเขียนว่า "เนื้อความที่มัวมนสนเท่ห์ในตอนแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ได้ความแจ่มแจ้งชัดเจนใน พระราชพงศาวดาร ฉบับหลวงประเสริฐ สามารถจะตัดสินได้ว่า เรื่องจริงเป็นอย่างไร"
นอกจากนี้ พงศาวดารสมัยรัตนโกสินทร์ยังเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์เรื่องความน่าเชื่อถือ เพราะผ่านการชำระตามพระราชประสงค์ของพระมหากษัตริย์ เพื่อวัตถุประสงค์หรือผลประโยชน์ใด ๆ ก็ตาม ซึ่งทำให้เนื้อหาไม่บริสุทธิ์แท้ ตามความเห็นของนาฏวิภา ชลิตานนท์ และนิธิ เอียวศรีวงศ์ ตั้งข้อสังเกตว่า พงศาวดารที่เขียนขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์เกิดจากแรงผลักดันของชนชั้นนำที่เพิ่งผ่านเหตุการณ์อันน่าตระหนก คือ ความล่มสลายของกรุงศรีอยุธยา และเหลียวกลับไปมองอดีตเพื่อหาสาเหตุของเหตุการณ์นั้น พงศาวดารยุครัตนโกสินทร์จึงแฝงอคติ เช่น มีการใส่เนื้อหาโจมตีราชวงศ์บ้านพลูหลวง ราชวงศ์สุดท้ายของกรุงศรีอยุธยา และตัดเนื้อหายกย่องราชวงศ์นี้ออกไป ในขณะที่พงศาวดารฉบับนี้เขียนขึ้นแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา และกรมพระราชดำรงราชานุภาพทรงเห็นว่า "ทั้งลายมือที่เขียนและโวหารที่แต่ง เห็นว่า เป็นหนังสือเก่า ไม่มีเหตุอย่างใดจะควรสงสัยว่า ได้มีผู้แก้ไขแทรกแซงให้วิปลาศในชั้นหลังนี้" ส่วนพิเศษ เจียจันทร์พงษ์ เห็นว่า "มีการใช้ศิลปะทางภาษาน้อยที่สุด จึงหลีกเลี่ยงการเพิ่มเติมอารมณ์ความรู้สึกหรือความคิดเห็นของผู้เรียบเรียงไปได้เป็นส่วนมาก"
อย่างไรก็ดี นักประวัติศาสตร์มองว่า ความที่พงศาวดารนี้มีเนื้อหาย่อ ๆ เป็นปัญหาต่อการใช้งาน เช่น พิเศษ เจียจันทร์พงษ์ วิจารณ์ว่า "มีข้อจำกัดที่มีการย่อให้สั้น บางครั้งอาจทำความเข้าใจความหมายได้ไม่ถูกต้อง และมีขอบเขตในการนำมาใช้เป็นข้อมูลทางประวัติศาสตร์ได้ค่อนข้างน้อย" และเอียน ฮอดส์ วิจารณ์ว่า เนื้อหาที่ไม่ได้เขียนพรรณนาให้ต่อเนื่องกัน ทำให้พงศาวดารนี้มีคุณค่าน้อยในการใช้งานสำหรับนักประวัติศาสตร์ที่พยายามจะกำหนดภาพในอดีตของไทย
การพิมพ์
ในการพิมพ์เป็นส่วนหนึ่งของ ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 1 เมื่อ พ.ศ. 2542 กรมศิลปากรนำฉบับพิมพ์ พ.ศ. 2457 มาตรวจสอบใหม่กับสมุดชุดอยุธยา สมุดชุดนี้ลบเลือนที่ใด ก็ตรวจกับสมุดชุดที่สาม (ชุดรัชกาลที่ 1) แทน เพราะสมุดชุดที่สองหาไม่พบ แล้วจึงจัดพิมพ์ แต่แก้ไขการสะกดคำให้เป็นแบบปัจจุบัน ยกเว้นวิสามานยนามที่ยังคงไว้ตามเดิม นอกจากนี้ ยังคำนวณวันเดือนปีแบบจันทรคติให้เป็นสุริยคติแล้วใส่ไว้ในเชิงอรรถ การคำนวณดังกล่าวใช้วิธีของรอเฌ บียาร์ (Roger Billard) แต่เป็นไปได้ที่โหรวางอธิกวารหรืออธิกมาสไม่ตรงกัน ซึ่งอาจทำให้คำนวณคลาดเคลื่อน การคำนวณอธิกวารและอธิกมาสจึงใช้วิธีของทองเจือ อ่างแก้ว โดยมีประเสริฐ ณ นคร คอยตรวจแก้
การพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2450 ลงชื่อเรื่องไว้ว่า พระราชพงษาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ การพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2457 ใช้ชื่อเรื่องว่า พระราชพงษาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ โดยมีคำชี้แจงของกรมพระยาดำรงราชานุภาพว่า หอพระสมุดวชิรญาณตั้งชื่อว่า พระราชพงษาวดาร ฉบับหลวงประเสริฐ เพื่อเป็นเกียรติแก่หลวงประเสริฐอักษรนิติ์ ทั้งขึ้นหัวเรื่องว่า พระราชพงษาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ การพิมพ์ของกรมศิลปากรเมื่อ พ.ศ. 2542 จึงใช้ชื่อตามฉบับ พ.ศ. 2457 โดยปริวรรตคำว่า "พงษาวดาร" เป็น "พงศาวดาร"
นักสู้เทวดา
นักสู้เทวดา (Angel Warrior) เป็นละครโทรทัศน์แนว แฟนตาซี-แอ็คชั่น-โรแมนติก-ดราม่า-คอมเมดี้ ของค่าย STEP POWER 3 จำกัด โดยผู้จัด อุ๊ พัชนี จารุจินดา ดัดแปลงจากนวนิยาย นักเลงเทวดา บทประพันธ์โดย พนา ภาณุมาศ บทโทรทัศน์โดย นักเขียนเรืองแสง กำกับการแสดงโดย กษาปส์ สัมมาบัตท์ นำแสดงโดย ปรมะ อิ่มอโนทัย, กัญญ์ณรัณ วงศ์ขจรไกล ออกอากาศทุกวันจันทร์ - พฤหัสบดี เวลา 19.05 - 20.05 น. และวันศุกร์ เวลา 18.45 - 19.45 น. ทาง สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 เริ่มตอนแรกวันจันทร์ที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 – วันพฤหัสบดีที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2561 ต่อจากละครเรื่องบุพเพสันนิวาส
พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ
การแปล
ออสการ์ แฟรงก์เฟอร์เทอร์ (Oscar Frankfurter) แปลพงศาวดารนี้เป็นภาษาอังกฤษ และสยามสมาคมนำลงพิมพ์ใน วารสารสยามสมาคม เมื่อ ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452/53) ใช้ชื่อว่า Events in Ayuddhya from Chulasakaraj 686–966 ("เหตุการณ์ในอยุธยาตั้งแต่จุลศักราช 686 ถึง 966") แต่คำแปลนี้ผิดพลาดหลายจุด
นักสู้เทวดา
ซึ่งละครเรื่องนี้ได้เคยถูกไปนำสร้างเป็นภาพยนตร์มาแล้วครั้งหนึ่งในชื่อ นักเลงเทวดา สร้างโดยบริษัท เมทะนีฟิล์ม เมื่อ พ.ศ. 2518 จากการกำกับและนำแสดงของ สมบัติ เมทะนี ที่แสดงคู่กับ อรัญญา นามวงศ์
พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ
การแปล
ต่อมา ริชาร์ด ดี. คัชแมน (Richard D. Cushman) แปลใหม่เป็นภาษาอังกฤษ และสยามสมาคมพิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2535 เป็นส่วนหนึ่งของหนังสือ The Royal Chronicles of Ayutthaya ("พระราชพงศาวดารอยุธยา") มีเดวิด เค. วัยอาจ เป็นบรรณาธิการ แต่นักวิชาการเห็นว่า หลายจุดแปลผิดและใช้คำแปลที่แปลกประหลาด
นอกจากนี้ ไพโรจน์ เกษแม่นกิจ แปลบางส่วนของพงศาวดารนี้เป็นภาษาอังกฤษ ใช้ชื่อว่า Krung Kao Chronicle: Luang Prasert Aksonnit's Version ("พงศาวดารกรุงเก่า: ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์") พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2542 เป็นส่วนหนึ่งของหนังสือ วรรณกรรมอาเซียน ประเทศไทย เล่ม 2 เอ: วรรณกรรมสมัยอยุธยา ฉบับแปล
อนึ่ง อัญชนา จิตสุทธิญาณ แปลพงศาวดารนี้เป็นภาษาเขมร พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2552 ใช้ชื่อว่า พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ ภาษาไทย–เขมร มีศานติ ภักดีคำ เป็นบรรณาธิการ
สิ่งสืบเนื่อง
ตรงใจ หุตางกูร ได้รับมอบหมายจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ให้ศึกษาลำดับเวลาในพงศาวดารนี้เพื่อเทียบศักราชให้สอดคล้องกับเอกสารอื่น ๆ ผลของการศึกษาเป็นหนังสือชื่อว่า การปรับแก้เทียบศักราชและการอธิบายความพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2562
โครงสร้างทรงโค้งมีสัน
โครงสร้างทรงโค้งมีสัน (rib vault; croisée d'ogives) เป็นโครงสร้างทรงโค้งแบบหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นในบริเวณจุดที่ตัดกันระหว่างโครงสร้างทรงโค้งประทุน (barrel vault) จำนวนสองหรือสามส่วนเข้าด้วยกัน ซึ่งจะทำให้เกิดสันซึ่งมักจะตกแต่งด้วยบริเวณโค้งสันด้วยหินแกะสลักเป็นลายต่าง ๆ
เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับโครงสร้างทรงโค้งสันทแยงมุม (groin vault) ซึ่งเป็นโครงสร้างของเพดานโค้งในยุคที่เก่ากว่า โดยกลไกคือการถ่ายเทน้ำหนักของบริเวณเพดานลงออกด้านข้างไปยังบริเวณเสาโดยรอบ ซึ่งเหมือนกันกับแบบโค้งสัน เพียงแต่แบบใหม่นี้สามารถทำให้สถาปนิกสามารถสร้างสรรค์ความอลังการได้มากกว่าโดยเฉพาะในสมัยสถาปัตยกรรมกอทิกในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 11 ซึ่งในขณะนั้นถือว่าเป็นเทคโนโลยีแบบใหม่ ซึ่งมักจะคู่กันกับครีบยันลอย ซึ่งต่างกับสมัยโรมาเนสก์ที่ใช้เพียงครีบยันธรรมดาและกำแพงอันหนาเพื่อรับแรงโดยตรงจากโครงสร้างทรงโค้งแบบครึ่งวงกลม
ในสถาปัตยกรรมกอทิก โครงสร้างทรงโค้งมีสันนี้เป็นวิธีที่กระจายน้ำหนักรวมลงที่ปลายเสาโดยตรงโดยไม่ผ่านผนังหรือกำแพง ซึ่งทำให้สามารถสร้างกำแพงที่บาง สูง และยังเป็นบานหน้าต่างขนาดใหญ่เพื่อใส่งานกระจกสีได้อย่างง่ายดาย และจากบริเวณปลายเสาก็ถ่ายเทน้ำหนักลงที่ครีบยันลอย
โครงสร้างทรงโค้งมีสันในสมัยแรกซึ่งฝังอยู่ในโครงสร้างของสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์จะพบตัวอย่างได้ที่บริเวณทางเดินข้างของบริเวณร้องเพลงสวดของมหาวิหารเดอรัม และที่โบสถ์แซ็ง-เอเตียนแห่งก็อง ซึ่งทั้งสองที่นี้เป็นวิหารในยุคแรก ๆ ที่มีการใช้โครงสร้างทรงโค้งมีสันเข้ากับสถาปัตยกรรมโรมาเนสก์
โครงสร้างทรงโค้งมีสันแบบอื่น ๆ
โครงสร้างทรงโค้งมีสันยังสามารถพบได้ถึงหกแฉก ซึ่งเรียกกันว่า "โครงสร้างทรงโค้งมีสันหกแฉก" (sexpartite vault) ซึ่งเกิดบริเวณจุดที่ตัดกันของโครงสร้างทรงโค้งประทุนจำนวนสามส่วน โดยจะมีทั้งหมดหกสัน
ที่ประชุมของเอลรอนด์
ในนิยายชุด เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ของ เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน ที่ประชุมของเอลรอนด์ (Council of Elrond) เป็นชื่อการประชุมลับคราวหนึ่งที่เรียกประชุมโดย เอลรอนด์ จัดการประชุมขึ้นที่อาณาจักรเอลฟ์ ริเวนเดลล์ เพื่อหารือในหมู่อิสระชนแห่งมิดเดิลเอิร์ธ ว่าจะทำประการใดกับ แหวนเอก ต่อไป  เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในหนังสือ เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ภาคแรก เล่มสอง บทที่สอง ซึ่งเป็นเหตุการณ์ก่อตั้ง คณะพันธมิตรแห่งแหวน (The Fellowship of the Ring) อันเป็นชื่อของหนังสือภาคแรกในฉบับภาษาอังกฤษ
ผู้เข้าร่วมการประชุม
ผู้เข้าร่วมการประชุมครั้งนั้นล้วนเป็นผู้ที่เดินทางมุ่งมาสู่ริเวนเดลล์ด้วยกิจธุระต่างๆ กัน แต่มาประจวบเหมาะในเวลาเดียวกัน รายชื่อผู้เข้าประชุมที่สำคัญได้แก่
นอกจากนี้มีผู้ที่ไม่ได้รับเชิญ แต่แอบเข้าฟังการประชุมด้วย ได้แก่ แซม คนสวนและคนรับใช้ผู้ซื่อสัตย์ของโฟรโด เมอร์รี่ กับ ปิ๊ปปิ้น ญาติและสหายสนิทของโฟรโดที่ร่วมเดินทางมาจากไชร์
บิลโบและแกนดัล์ฟเล่าเหตุการณ์รายละเอียดในการค้นพบแหวนเอกให้ที่ประชุมฟัง หลังจากการถกเถียงกันชั่วเวลาหนึ่ง ที่ประชุมจึงสรุปว่า ต้องนำแหวนเอกไปทำลายยังเมาท์ดูม โดย โฟรโด รับอาสาในการทำภารกิจนี้ จากนั้นมีการคัดเลือกผู้แทนเผ่าพันธุ์ต่างๆ ร่วมเดินทางไปด้วย ได้แก่ แกนดัล์ฟ อารากอร์น โบโรเมียร์ เลโกลัส และกิมลี สำหรับฮอบบิทอีกสามคนคือ แซม เมอร์รี่ และปิ๊ปปิ้น อาสาติดตามโฟรโดไปด้วยโดยไม่ยอมทอดทิ้ง จึงเกิดเป็นคณะพันธมิตรแห่งแหวน ทั้งเก้าคน
คณะพันธมิตรแห่งแหวนออกเดินทางจากริเวนเดลล์ ในวันที่ 25 ธันวาคม ปีที่ 3018 แห่งยุคที่สาม
ทอกอนโทโมร์ ข่าน
หยวนฮุ่ยจง (25 พฤษภาคม ค.ศ. 1320 – 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1370) หรือ ถั่วฮฺวัน เทียมู่เอ่อร์ หรือ ทอกอนโทโมร์ ข่าน (Тогоонтөмөр хаан) เสด็จสวรรคตแล้วจึงได้พระนามว่า หยวนซุ่นตี้  เป็นจักรพรรดิจีนแห่งราชวงศ์หยวน (ยฺเหวียน)
ใน ค.ศ. 1370 จู หยวนจาง ผู้นำกบฏโพกผ้าแดง (Red Turban Rebellion) นำทัพเข้าบุกยึดนครต้าตูหรือปักกิ่งอันเป็นราชธานีของราชวงศ์หยวน เป็นเหตุให้หยวนฮุ่ยจงต้องทรงหลบหนีออกจากเมือง เป็นการสิ้นสุดราชวงศ์หยวนที่ปกครองประเทศจีนมาเป็นเวลากว่า 90 ปี
วัยเยาว์
ใน ค.ศ. 1316 เจ้าชายคูซาลา (Kuśala) เจ้าชายแห่งราชวงศ์หยวน หลบหนีภัยทางการเมืองมายังจักรวรรดิข่านจักกาไท (Chagatai Khanate) อันเป็นอาณาจักรของชนชาติมองโกลในภูมิภาคเอเชียกลาง ซึ่งเจ้าชายคูซาลาได้พบกับนางไมไลที (Mailaiti) บุตรสาวของหัวหน้าเผ่าคาร์ลุก (Karluks) และได้ให้กำเนิดพระโอรสพระนามว่า เจ้าชายถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์  (Toghon Temür) ใน ค.ศ. 1320 หลังจากให้กำเนิดเจ้าชายถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ เพียงไม่นานนางไมไลทีก็เสียชีวิต
พระจักรพรรดิเหวินจงทูคเตมูร์สวรรคตใน ค.ศ. 1332 ก่อนจะสวรรคตจักรพรรดิเหวินจงทรงรู้สึกผิดต่อพระเชษฐาจักรพรรดิหมิงจงคูซาลา จึงมีพระราชโองการให้พระโอรสของจักรพรรดิหมิงจงสืบทอดราชบัลลังก์ต่อจากพระองค์ (แม้ว่าจักรพรรดิเหวินจงจะทรงมีพระโอรสอยู่แล้วคือ เจ้าชายเอลเตกูส (El Tegus) ) ซึ่งเป็นที่คัดค้านของเอลเตมือร์เนื่องจากตนเป็นผู้ปลงพระชนม์ชีพพระจักรพรรดิหมิงจง เกรงว่าถ้าพระโอรสของจักรพรรดิหมิงจงได้ขึ้นครองราชย์แล้วตนเองจะถูกลงโทษ อย่างไรก็ตามด้วยการสนับสนุนของไทเฮาพุดาชีรี (Budashiri) พระจักรพรรดินีในจักรพรรดิเหวินจง และเนื่องจากเจ้าชายถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงถูกเนรเทศอยู๋ในดินแดนห่างไกล ราชสำนักจึงยกเจ้าชายรินชินบาล (Rinchinbal) พระอนุชาต่างมารดาของเจ้าชายถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ พระชนมายุเพียงหกพระชันษาขึ้นครองราชสมบัติเป็น จักรพรรดิหยวนหนิงจง (แต่ทว่าพระจักรพรรดิหนิงจงรินชินบาลอยู๋ในราชสมบัติได้เพียงสองเดือนก็ประชวรสวรรคต ไทเฮาพุดาชีรีจึงมีพระราชเสาวนีย์ให้เจ้าชายถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงกลับมาครองราชย์เป็น พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ในที่สุดใน ค.ศ. 1332
รัชสมัย
พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ขึ้นครองราชสมบัติด้วยพระชนมายุเพียงสิบสามพระชันษา จึงจำต้องมีผู้สำเร็จราชการแทนคือไทเฮาพูดาชีรีและเอลเตมือร์ ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนเอลเตมือร์มีอำนาจมากมายล้นฟ้า จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงอภิเษกกับพระจักรพรรดินีทานาชีรี (Danashiri) ซึ่งเป็นธิดาของเอลเตมือร์ และเนื่องจากจักรพรรดิยังทรงไม่มีพระโอรส เอลเตมือร์จึงพลักดันให้พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงแต่งตั้งเจ้าชายเอลเตกูส พระโอรสของพระจักรพรรดิเหวินจงทูคเตมูร์ เป็นไท่จื่อหรือเจ้าชายรัชทายาท ในปีต่อมา ค.ศ. 1333 เอลเตมูร์ถึงแก่อสัญกรรม อำนาจจึงถูกถ่ายทอดให้แก่ทังกีช (Tangkish) ผู้เป็นบุตรชาย ใน ค.ศ. 1335 ทังกีชก่อการกบฏหมายจะยึดราชบัลลังก์มาให้แก่เจ้าชายรัชทายาทเอลเตกูส แต่ขุนพลบายันแห่งเมอร์กิตได้ให้การสนับสนุนจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ และยกทัพเจ้าปราบกบฏของทังกีชได้สำเร็จ ทังกีชถูกประหารชีวิตและจักรพรรดินีทานาชีรีถูกปลดจากตำแหน่งและเนรเทศ ต่อมาภายหลังบายันแห่งเมอร์กิตได้ส่งคนไปลอบวางยาพิษปลงพระชนม์อดีตพระจักรพรรดินีทานาชีรีสิ้นพระชนม์
ผลงานการปราบกบฏของทังกีชในค.ศ. 1335 โดยขุนพลบายันแห่งเมอร์กิต ทำให้บายันขึ้นมามีอำนาจสูงสุดในราชสำนักหยวน ช่วงเวลาแห่งการปกครองของบายันนั้นเป็นช่วงเวลาแห่งการกดขี่สำหรับชาวจีน ด้วยเหตุที่บายันมีความเห็นว่าราชสำนักหยวนในขณะนั้นถูกอิทธิพลของวัฒนธรรมจีนเข้าครอบงำและกำลังจะสูญเสียวิถีชีวิตอย่างชาวมองโกลไป บายันแห่งเมอร์กิตจึงมีนโยบายลดบทบาทของวัฒนธรรมจีนลง โดยการยกเลิกการสอบจอหงวน (ซึ่งได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาในสมัยของจักรพรรดิหยวนเหรินจง) นโยบายแบ่งแยกชนชาติระหว่างชาวมองโกลและชาวจีน โดยการห้ามชาวจีนเรียนรู้ภาษามองโกล และห้ามชาวมองโกลเรียนรู้ภาษาจีน จนถึงขั้นมีการเสนอให้สังหารชาวจีนห้าแซ่ ได้แก่ แซ่จาง แซ่หวัง แซ่หลิว แซ่หลี่ และแซ่เจ้า ไปทั้งหมดเพื่อป้องกันการกบฏ แม้ว่านโยบายนี้จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ จะทรงไม่เห็นด้วยก็ตาม ค.ศ. 1339 บายันได้รับการแต่งตั้งเป็นอัครเสนาบดี มีอำนาจล้นฟ้าอีกเช่นกัน พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ เกรงว่าบายันจะเป็นภัยต่อพระองค์เอง จึงทรงสมคบคิดกับทอคตอ (Toghto) ผู้เป็นหลานชายของบายัน ทำการยึดอำนาจมาจากบายันและสังหารบายันไปในค.ศ. 1340
การปกครองของทอคตอ
เนื่องจากจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงไม่ใส่พระทัยในกิจการบ้านเมืองเท่าใดนัก อำนาจการปกครองทั้งหลายจึงตกอยู่แก่ทอคตอ ทอคตอมีนโยบายที่ตรงข้างกับบายันแห่งเมอร์กิต คือมีนโยบายส่งเสริมวัฒนธรรมจีนโดยการรวบรวมหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวรรณกรรมจีน รวมทั้งหลักปรัชญาขงจื้อ
ใน ค.ศ. 1340 พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ มีพระชนมายุมากเพียงพอที่จะว่าราชการได้โดยที่ไม่จำเป็นต้องมีผู้สำเร็จราชการแทน จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ จึงทรงเริ่มทำการแก้แค้นให้แก่พระบิดาคือจักรพรรดิหมิงจงกูซาลา โดยการปลดป้ายพระวิญญาณของจักรพรรดิเหวินจงทูคเตมูร์พระปิตุลาออกจากศาลบรรพกษัตริย์ ปลดไทเฮาพูดาชีรีออกจากตำแหน่งและเนรเทศออกจากพระราชวัง ซึ่งต่อมาไม่นานอดีตไทเฮาก็สิ้นพระชนม์ รวมทั้งปลดเจ้าชายเอลเตกูสออกจากตำแหน่งรัชทายาทและเนรเทศออกจากพระราชวังเช่นกัน ระหว่างที่เสด็จเนรเทศออกไปนั้นพระจักรพรรดิก็ทรงส่งคนไปทำการปลงพระชนม์อดีตเจ้าชายรัชทายาทเอลเทกูสสิ้นพระชนม์
ใน ค.ศ. 1340 เช่นกัน พระสนมชาวเกาหลีตระกูลคี ซึ่งเป็นพระสนมองค์โปรด ได้ประสูติพระโอรสพระองค์แรก พระนามว่าเจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่า (Ayurshiridar) ทำให้พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงโปรดปรานพระสนมแซ่คีมากขึ้นไปอีก จนมีการแต่งตั้งให้พระสนมคีเป็น พระจักรพรรดินีโอลเจย์คูตูค (Öljei Khutugh) หรือ จักรพรรดินีคี (ภาษาจีน: 奇皇后; ภาษาเกาหลี:기황후) แม้ว่าจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ จะทรงมีจักรพรรดินีอยู่แล้วก็ตาม ทำให้ในขณะนั้นราชวงศ์หยวนจึงมีพระจักรพรรดินีพร้อมกันสองพระองค์
กลุ่มของชาวจีนผู้เลื่อมใสในลัทธิบัวขาวและมีแนวคิดต่อต้านการปกครองของชาวมองโกล รวมตัวกันขึ้นเป็นกบฏโพกผ้าแดง ซึ่งปะทุขึ้นครั้งแรกที่เมืองอิงโจว มีผู้นำได้แก่ หัน หลินเอ๋อร์ (韓林兒) และหลิว ฝูทง (劉福通) ใน ค.ศ. 1351 จากนั้นกบฏโพกผ้าแดงจึงขยายตัวขึ้นมีชาวจีนเข้าร่วมมากมายตลอดจนทั้งภูมิภาคจีนตอนเหนือ ทอคตอจึงนำกองทัพเข้าปราบกบฏในช่วง ค.ศ. 1352–1354 ใช้เวลาถึงสามปีในการปราบกบฏโพกผ้าแดงจนหมดสิ้นไป แต่ยังคงหลงเหลือกลุ่มกบฏโพกผ้าแดงในทางตอนใต้ของจีนซึ่งคอยหาทางโจมตีนครต้าตูจากทางทะเลอยู่เสมอ
การชิงบัลลังก์ของเจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่า
ค.ศ. 1353 พระจักรพรรดินีตระกูลคีได้ร่วมมือกับขุนนางมองโกลชื่อว่า ฮามา (Hama) ทำการโน้มน้าวให้พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงแต่งตั้งเจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าให้เป็นไท่จื่อหรือเจ้าชายรัชทายาท แต่ถูกคัดค้านโดยอัครเสนาบดีทอคตอ ทำให้จักรพรรดินีคีทรงพิโรธและสมคบคิดกันกับฮามาสร้างข้อกล่าวหาการทุจริตฉ้อราชย์บังหลวงให้แก่ทอคตอ เป็นเหตุให้ทอคตอถูกปลดจากตำแหน่งอัครเสนาบดีและถูกเนรเทศไปมณฑลยูนนานในค.ศ. 1354 และเจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าชายรัชทายาทในที่สุด โดยมีฮามาเป็นผู้กุมอำนาจในราชสำนักยฺเหวียนคนใหม่ ฮามาวางแผนการก่อกบฏปลดพระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ และยกเจ้าชายรัชทายาทอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าเป็นพระจักรพรรดิองค์ใหม่ใน ค.ศ. 1356 แต่ไม่สำเร็จ ฮามาถึงถูกเนรเทศออกจากราชสำนักไปในที่สุด
ใน ค.ศ. 1364 เจ้าชายรัชทายาทอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าทรงวางแผนก่อการกบฏล้มราชบัลลังก์ของพระบิดา แต่ทว่าบอลัดเตมูร์ (Bolad Temür) ขุนนางผู้จงรักภัคดีต่อพระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ได้ยกทัพเข้าต่อต้านเจ้าชายรัชทายาทอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าและยึดนครต้าตูไว้ เจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าทรงหลบหนีไปยังมณฑลเหอหนานเพื่อขอความช่วยเหลือจากขุนพลโฮฮ์โทโมร์ (Хөхтөмөр) เคอเกเตมือร์ยกทัพเข้ายึดนครต้าตูคืนให้แก่เจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่า จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ส่งคนไปทำการลอบสังหารบอลัดเตมูร์เป็นเหตุให้โคเกเตมือร์มีชัยชนะเข้ายึดเมืองต้าตูได้ เจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าทรงบังคับให้จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ พระบิดาสละราชบัลลังก์ ซึ่งจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ทรงไม่ยอมแต่มอบตำแหน่งทางทหารให้แก่พระโอรสจนเป็นที่พอพระทัยทั้งสองฝ่าย
การสิ้นสุดของราชวงศ์หยวน
ใน ค.ศ. 1368 ขุนพลชาวจีนชื่อว่า จู หยวนจาง ได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำของกลุ่มกบฏโพกผ้าแดงและรวบรวมดินแดนบริเวณลุ่มแม่น้ำแยงซีเข้ามาในอาณัตของตนแล้วนั้น ได้ทำการปราบดาภิเษกก่อตั้งราชวงศ์หมิง ขึ้นที่เมืองนานกิงอันเป็นฐานที่มั่นของจู หยวนจาง โดยมีพระนามว่า พระจักรพรรดิหงอู่ จากนั้นในปีเดียวกันได้ยกทัพเข้ายึดนครต้าตูอันเป็นราชธานีของราชวงศ์หยวนได้สำเร็จ พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ พร้อมด้วยพระโอรสเจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าเสด็จหลบหนีไปยังเมืองช่างตู (上都) ราชธานีฝ่ายเหนือของราชวงศ์หยวน ใน ค.ศ. 1370 กองทัพราชวงศ์หมิงเข้ายึดเมืองช่างตู ทำให้จักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ต้องเสด็จหนีอีกครั้งพร้อมกับพระโอรสไปยังเมืองอิงชาง (應昌 Yingchang; อยู่ในเขตมองโกเลียในในปัจจุบัน) ซึ่งในปีนั้นเองพระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ประชวรสวรรคตที่เมืองอิงชาง พระชนมายุห้าสิบชันษา
ตลอด 37 ปีแห่งการครองราชย์ทรงได้รับการต่อต้านอย่างหนักจากชาวจีน เนื่องจากเศรษฐกิจของจีนในยุคนั้นตกต่ำอย่างหนัก และชาวจีนเห็นว่าชาวมองโกลเป็นชาวต่างชาติ ประกอบกับราชสำนักเริ่มอ่อนแอลง ชาวจีนจึงก่อการกบฏไปทั่วโดยเฉพาะมณฑลทางใต้
หลังจากที่พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ สวรรคตได้ไม่นานในปีเดียวกันเมืองอิงชางก็ตกเป็นของราชวงศ์หมิง เจ้าชายอ้ายโหยวฉือหลี่ต๋าล่าพระโอรสเสด็จหนีไปยังเมืองคาราโครุม (Karakorum) ก่อตั้งราชวงศ์หยวนเหนือ พระจักรพรรดิหงหวู่ถวายพระนามแด่พระจักรพรรดิถั่วฮวัน เทียมู่เอ่อร์ ว่า ชุ่นตี้ ในขณะที่ราชสำนักหยวนเหนือถวายพระนามว่า ฮุ่ยจง
อ้างอิง
13201370
สงครามประกาศอิสรภาพตุรกี
สงครามประกาศอิสรภาพตุรกี (Kurtuluş Savaşı "War of Liberation", ยังเป็นที่รู้จักโดยปริยายคือ İstiklâl Harbi "สงครามประกาศอิสรภาพ" หรือ Millî Mücadele "การทัพชาตินิยม"; 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1919 – 24 กรกฎาคม ค.ศ. 1923) เป็นการสู้รบกันระหว่างขบวนการแห่งชาติตุรกีกับตัวแทนฝ่ายสัมพันธมิตร - คือ กรีซบนแนวรบด้านตะวันตก อาร์มีเนียทางด้านตะวันออก ฝรั่งเศสทางตอนใต้ พวกนิยมกษัตริย์และผู้ที่ต้องการแบ่งแยกดินแดนในเมืองต่างๆ และสหราชอาณาจักรและอิตาลีในกรุงอิสตันบูล – ภายหลังจากส่วนต่างๆ ของจักรวรรดิออตโตมันได้ถูกยึดครองและแบ่งแยกภายหลังจากความปราชัยของออตโตมันในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง มีทหารฝ่ายยึดครองอย่างบริติซ ฝรั่งเศส และอิตาลีเพียงไม่กี่คนที่กรีฑาทัพหรือเข้าร่วมการสู้รบ
ขบวนการแห่งชาติตุรกี (Kuva-yi Milliye) ในอานาโตเลีย ได้มีการจัดตั้งสมัชชาใหญ่แห่งชาติ (GNA; ตุรกี: BMM) โดยมุสทาฟา เคมัล อาทาทืร์ค และเพื่อนร่วมขบวนการของเขา ภายหลังสิ้นสุดลงของแนวรบตุรกี-อาร์มีเนีย ฝรั่งเศส-ตุรกี และกรีซ-ตุรกี (มักจะเรียกว่า แนวรบด้านตะวันออก แนวรบทางใต้ และแนวรบตะวันตกของสงคราม, ตามลำดับ) สนธิสัญญาเซเวร์ได้ถูกยกเลิก และสนธิสัญญาคาร์ส(เดือนตุลาคม ค.ศ. 1921) และสนธิสัญญาโลซาน(เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1923) ได้ถูกลงนาม ฝ่ายสัมพันธมิตรได้ออกจากอานาโตเลียและดินแดนตุรกีฝั่งยุโรป(East Thrace) และสมัชชาใหญ่แห่งชาติของตุรกีได้ตัดสินใจที่จะจัดตั้งสาธารณรัฐตุรกี ซึ่งถูกประกาศเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม ค.ศ. 1923
ด้วยการจัดตั้งขบวนการชาตินิยมตุรกี การแบ่งแยกดินแดนของจักรวรรดิออตโตมัน และการยกเลิกการปกครองของระบอบสุลต่าน ยุคสมัยออตโตมันและจักรวรรดิได้มาถึงจุดจบ และด้วยการปฏิรูปของอาทาทืร์ค พวกเติร์กได้สร้างประเทศรัฐฆราวาสที่ก้าวหน้าและทันสมัยของตุรกีบนแนวหน้าทางการเมือง เมื่อวันที่ 3 มีนาคม ค.ศ. 1924 กาหลิบ(หัวหน้าศาสนาอิสลาม)แห่งออตโตมันได้ถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการและกาหลิบองค์สุดท้ายก็ถูกเนรเทศ
การริเริ่มเมริดา
การริเริ่มเมริดา (Iniciativa Mérida; Mérida Initiative; เรียกอีกอย่างว่าแผนเม็กซิโกโดยนักวิจารณ์ ในการอ้างอิงถึงแผนโคลอมเบีย) เป็นข้อตกลงความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างสหรัฐ, รัฐบาลเม็กซิโก และประเทศในอเมริกากลาง โดยมีจุดมุ่งหมายในการต่อต้านการค้ายาเสพติด, การก่ออาชญากรรมข้ามชาติ และการฟอกเงิน ความช่วยเหลือประกอบด้วยการฝึกอบรม, อุปกรณ์ และข่าวกรอง
ในการแสวงหาความร่วมมือกับสหรัฐ เจ้าหน้าที่ชาวเม็กซิโกชี้ให้เห็นว่าการค้ายาเสพติดที่ผิดกฎหมายเป็นปัญหาร่วมกันในความจำเป็นของการแก้ปัญหาร่วมกัน และสังเกตว่าการจัดหาเงินทุนสำหรับผู้ค้ายาเสพติดชาวเม็กซิโกส่วนใหญ่มาจากผู้บริโภคยาเสพติดชาวอเมริกัน เจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายสหรัฐคาดการณ์ว่ามีเงินจำนวน 12,000 ถึง 15,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีไหลจากสหรัฐไปสู่ผู้ค้าขายชาวเม็กซิโก และนั่นเป็นเพียงเงินสดซึ่งไม่รวมเงินที่ส่งโดยการโอนเงินผ่านธนาคาร หน่วยงานรัฐบาลอื่น ๆ รวมทั้งสำนักงานความรับผิดชอบรัฐบาล และศูนย์ข่าวกรองยาเสพติดแห่งชาติ ได้คาดการณ์ว่าประเทศเม็กซิโกมีรายได้จากการขายยาเสพติดเพิ่มขึ้น 23,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีจากสหรัฐ
เจ้าหน้าที่ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐทราบว่าอดีตประธานาธิบดีเม็กซิโก เฟลิเป กัลเดรอน มีความเต็มใจที่จะทำงานร่วมกับสหรัฐอย่างเป็นประวัติการณ์ในประเด็นเรื่องความปลอดภัย, อาชญากรรม และยาเสพติด การริเริ่มได้รับการประกาศเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม ค.ศ. 2007 และได้ลงนามในกฎหมายเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 2008 ซึ่งในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2017 ได้มีการส่งมอบความช่วยเหลือเมริดาจำนวน 1.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐไปยังประเทศเม็กซิโก รวมถึงอากาศยาน 22 ลำ
ภูมิหลัง
เม็กซิโกยังคงเป็นประเทศที่มีการขนส่งและไม่ใช่ประเทศที่ผลิตโคเคน ส่วนการผลิตกัญชาและเมแทมเฟตามีนนั้นเกิดขึ้นในเม็กซิโก โดยได้รับการประเมินไว้ที่ 80 เปอร์เซ็นต์ของเมแทมเฟตามีนตามท้องถนนในสหรัฐ ในขณะที่มีการลักลอบนำเข้ากัญชาปีละ 1,100 เมตริกตันจากประเทศเม็กซิโก
ในปี ค.ศ. 1990 มีเพียงแค่ครึ่งเดียวของโคเคนที่นำเข้ามาในสหรัฐโดยผ่านเม็กซิโก ภายในปี ค.ศ. 2007 ได้มีการเพิ่มขึ้นมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ ตามที่กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐประเมินไว้ แม้ว่าความรุนแรงระหว่างแก๊งค้ายายาเสพติดจะเกิดขึ้นมานานก่อนที่สงครามจะเริ่มขึ้น รัฐบาลก็ได้ใช้กองกำลังตำรวจในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1990 ถึงต้นคริสต์ทศวรรษ 2000 ซึ่งได้ผลเพียงเล็กน้อย ครั้นแล้ว ได้มีการเปลี่ยนแปลงเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม ค.ศ. 2006 เมื่อประธานาธิบดี เฟลิเป กัลเดรอน ที่ได้รับการเลือกมาใหม่ได้ส่งกองกำลังสหพันธรัฐ 6,500 คนไปยังรัฐมิโชอากังเพื่อยุติความรุนแรงของยาเสพติดที่นั่น การกระทำนี้ถือได้ว่าเป็นการตอบโต้สำคัญครั้งแรกที่เกิดขึ้นกับปฏิบัติการของแก๊งค้ายา และผู้คนส่วนใหญ่มองว่าเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามระหว่างรัฐบาลกับแก๊งค้ายาเสพติด เมื่อเวลาผ่านไป กัลเดรอนยังคงเพิ่มการศึกต่อต้านยาเสพติดของเขา ซึ่งขณะนี้มีกองกำลังกว่า 25,000 คนที่เกี่ยวข้อง
ในช่วงการบริหารของประธานาธิบดีกัลเดรอน รัฐบาลเม็กซิโกใช้เงินประมาณ 7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในการศึก 18 เดือนเพื่อต่อต้านแก๊งค้ายา ประมาณว่าในปี ค.ศ. 2006 มีผู้เสียชีวิตจากความรุนแรงที่เกี่ยวกับยาเสพติดประมาณ 2,000 คน, ประมาณ 2,300 คนเสียชีวิตในปี ค.ศ. 2007; มากกว่า 3,725 คนเสียชีวิตในปี ค.ศ. 2008 ผู้เสียชีวิตหลายคนเป็นสมาชิกแก๊งที่ถูกสังหารโดยคู่แข่งหรือโดยรัฐบาล อีกทั้งบางคนเสียชีวิตโดยที่ไม่รู้อิโหน่อิเหน่ ส่วนเจ้าหน้าที่ตำรวจและทหารอย่างน้อย 450 คนถูกสังหารตั้งแต่เดือนมกราคม ค.ศ. 2007
ควันบุก
ควันบุก เป็นภูมิภาคในจังหวัดฮัมกยองเหนือและจังหวัดฮัมกยองใต้ ในประเทศเกาหลีเหนือ คำว่า ควันบุก แปลว่า "เทือกเขาทางตอนเหนือ"
ปัจจุบัน พบว่ามีการใช้คำว่า "ควันบุก" น้อยมาก
โรงเรียนบ้านบ่อพระ
โรงเรียนบ้านบ่อพระ เป็น โรงเรียนประจำหมู่บ้านบ่อพระ ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุตรดิตถ์เขต 1 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ โรงเรียนบ้านบ่อพระเป็นโรงเรียนในกลุ่มคุ้งตะเภา-ถ้ำฉลอง โรงเรียนแบ่งการเปิดการสอนเป็น ระดับประถมศึกษา และระดับก่อนประถมศึกษา
ประวัติ
โรงเรียนบ้านบ่อพระ  ก่อตั้งเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2518    เริ่มแรกสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุตรดิตถ์   โดยอาศัยอาคารเรียนชั่วคราว  หลังคามุงหญ้าคา  ไม่มีฝา ที่ก่อสร้างในบริเวณวัดบ้านบ่อพระพุทธลีลา หมู่ที่  6 (เดิม)  ตำบลคุ้งตะเภา  อำเภอเมือง  จังหวัดอุตรดิตถ์   ในปีแรกโรงเรียนได้เปิดสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่  1   ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่  2  มี นายธีรจิตร  แก้วใจ  ทำหน้าที่ครูสอนประจำชั้นและครูใหญ่เพียงคนเดียว
ต่อมาในวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2518 โรงเรียนได้ทำพิธีเปิดอย่างเป็นการภายใน โดยเชิญนายแสน วงศ์วัน ผู้ช่วยศึกษาธิการอำเภอเมืองอุตรดิตถ์มาเป็นประธาน  มีจำนวนนักเรียนรวม  38  คน   ต่อมาโรงเรียนได้รับการอนุมัติให้เปิดสอนได้อย่างเป็นทางการ  ตามหนังสือจังหวัดที่  อต. 29/1637 ลงวันที่  10 มิถุนายน  พ.ศ. 2518 และหนังสือที่  อต.51/1637  ลงวันที่  16  มิถุนายน  พ.ศ. 2518 โดยใช้อักษรย่อและหมายเลขโรงเรียนว่า  อต.296       จัดการเรียนการสอนโดยใช้หลักสูตรประถมศึกษา  พ.ศ. 2503  จัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรประถมศึกษาตอนต้น  4  ปี พ.ศ. 2521  โรงเรียนได้สร้างอาคารเรียนถาวรหลังแรกบนพื้นที่ดินของโรงเรียนเองในปัจจุบัน  ซึ่งมีผู้ใหญ่บ้านและราษฎร์หมู่ที่  6  ตำบลคุ้งตะเภาเป็นผู้จองที่ดินผืนนี้ไว้เพื่อจัดสร้างสาธารณสถานตั้งแต่ปี  พ.ศ. 2514  มีจำนวนที่ดินทั้งหมด  30  ไร่  1  งาน  19  ตารางวา
พ.ศ. 2521  กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้หลักสูตรประถมศึกษา  พุทธศักราช  2521    โดยให้เปิดสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่  1  -  6   (  ระบบการศึกษา  6.3.3  )
พ.ศ. 2523 ได้มีกฎหมายโอนโรงเรียนประชาบาล  สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด  กรมการปกครอง  กระทรวงมหาดไทย ไปสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ  กระทรวงศึกษาธิการ
1 กรกฎาคม พ.ศ. 2523  นายทองหลอม  ยิ้มเจริญ  อาจารย์  1  ระดับ  4  ครูโรงเรียนวัด ทองเหลือได้ย้ายมาดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนบ้านบ่อพระ
พ.ศ. 2524 ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนแบบ อต.002  ( ชั้นเดียว )  จำนวน    3  ห้องเรียน
พ.ศ. 2529  ได้รับงบประมาณสร้างอาคารเอนกประสงค์ แบบ  สปช.202/2526
11 มกราคม  พ.ศ. 2534 นายสมพร  เฟื่องรอด  ครูใหญ่ระดับ  6  โรงเรียนบ้านดงช้างดี อำเภอเมืองอุตรดิตถ์  ย้ายมาดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนบ้านบ่อพระ
พ.ศ. 2535 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้หลักสูตรประถมศึกษา  พุทธศักราช  2521  ( ฉบับปรับปรุง  พ.ศ.  2533 )
พ.ศ. 2539  นายสมพร เฟื่องรอด ได้ขอปรับปรุงกำหนดตำแหน่งเป็นอาจารย์ใหญ่และได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านบ่อพระ
1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2540  นายรัตนศักดิ์  มณีรัตน์  อาจารย์ใหญ่โรงเรียนนิคมลำน้ำน่านสงเคราะห์ 1  อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์  ย้ายมาดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านบ่อพระ
พฤษภาคม พ.ศ. 2544 สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดอุตรดิตถ์ประกาศให้โรงเรียนบ้านเด่นกระต่าย  หมู่ 11 ตำบลผาจุก  อำเภอเมืองอุตรดิตถ์เป็นโรงเรียนสาขาของโรงเรียนบ้านบ่อพระโดยใช้ชื่อโรงเรียนบ้านบ่อพระสาขาบ้านเด่นกระต่าย
8 มิถุนายน พ.ศ. 2547 ประกาศสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1 โดยคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1  ในคราวประชุม 1 ครั้ง เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2547  มีมติเห็นชอบให้ยุบเลิกโรงเรียนบ่อพระสาขาบ้านเด่นกระต่าย ตั้งแต่วันที่ 27 พฤษภาคม  พ.ศ. 2547
ปัจจุบันโรงเรียนบ้านบ่อพระได้เปิดสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาล ถึงระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  โดยมีเขตบริการ  2 หมู่บ้าน คือ หมู่ที่  7  บ้านบ่อพระ ตำบลคุ้งตะเภา และหมู่ที่ 11  บ้านเด่นกระต่าย  ตำบลผาจุก อำเภอเมืองอุตรดิตถ์
ที่ตั้ง
โรงเรียนบ้านบ่อพระ ตั้งอยู่ที่ บ้านบ่อพระ ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ ตั้งอยู่ในที่ราชพัสดุมีพื้นที่ 29  ไร่ 2  งาน
ลักษณะของพื้นที่ตั้งโรงเรียน เป็นที่ราบขรุขระ พื้นดินเป็นดินลูกรังชุดเชียงคาน เนื้อดินมีปริมาณก้อนกรวดก้อนหินอยู่มาก ดินเชียงคานเหมาะสำหรับทำถนนหรือทำเป็นทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์ เนื้อดินตอนบนหนา ประมาณ 30 เซนติเมตร มีธาตุอาหารน้อยไม่เหมาะสมกับการปลูกพืช  ส่วนเนื้อดินตอนล่างลึกตั้งแต่ 30 เซนติเมตร ลงไปเป็นดินดาน    ระยะทางห่างจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาอุตรดิตถ์  เขต  1   ประมาณ  14   กิโลเมตร
สีประจำโรงเรียน
สีฟ้า
อักษรย่อโรงเรียน
บ.พ.
คติพจน์
"วิชาการเป็นเลิศ เชิดชูคุณธรรม  ผู้นำการกีฬา  รักษาสิ่งแวดล้อม"
ยูโรเปียนคัพ นัดชิงชนะเลิศ 1979
ยูโรเปียนคัพ นัดชิงชนะเลิศ 1979 เป็นการแข่งขันฟุตบอลที่จัดขึ้นที่โอลิมเปียสตาดีโอน เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมนีตะวันตก เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1979 เทรเวอร์ ฟรานซิสทำประตูชัยในนัดนี้ ทำให้นอตทิงแฮมฟอเรสต์เอาชนะมัลเมอ เอฟเอฟ จากสวีเดน 1–0 กลายเป็นแชมป์ยุโรปเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์สโมสร ชัยชนะครั้งนี้ถือเป็นชัยชนะครั้งที่ 3 ติดต่อกันของทีมจากอังกฤษในนัดชิงชนะเลิศยูโรเปียนคัพ ต่อจากชัยชนะของลิเวอร์พูลในปี 1977 และ 1978
ปูมหลัง
น่าเสียดายที่ 2 ผู้เล่นที่ดีที่สุดของมัลเมอ – กองกลาง โบ ลาร์สสัน และกองหลัง รอย แอนเดอร์สัน – ถูกตัดออกจากทีมเนื่องจากอาการบาดเจ็บ ขณะที่กัปตันทีมและกองกลางคนสำคัญ สตาฟฟาน แท็ปเปอร์ นิ้วเท้าหักในการฝึกซ้อมก่อนรอบชิงชนะเลิศ มัลเมอใช้แท็คติคเกมรับแบบเดียวกับที่คลับ บรูช ทีมจากเบลเยียมเคยใช้ที่เวมบลีย์ในเกมพบลิเวอร์พูลในรอบชิงชนะเลิศเมื่อ 12 เดือนก่อน อย่างไรก็ตาม ยังมีเรื่องราวที่น่าจดจำอีก 1 เรื่องที่ต้องเล่าสู่กันฟัง ย้อนกลับไปในเดือนกุมภาพันธ์ ไบรอัน คลัฟเลือกที่จะใช้เงินที่ฟอเรสต์ได้รับจากการคว้าแชมป์ลีกในปี ค.ศ. 1978 กับกองหน้าจากเบอร์มิงแฮมซิตี คลัฟทำให้เทรเวอร์ ฟรานซิสกลายเป็นนักฟุตบอลค่าตัว 1 ล้านปอนด์คนแรกของอังกฤษเมื่อคลัฟเซ็นสัญญาคว้าฟรานซิสมายังนอตทิงแฮม แต่กฎของยูฟ่ากำหนดว่าเขาไม่สามารถเล่นฟุตบอลยุโรปได้อีก 3 เดือน ดังนั้นการแข่งขันนัดแรกที่ฟรานซิสลงเล่นจึงเป็นนัดชิงชนะเลิศ และด้วยอาการบาดเจ็บของมาร์ติน โอนีล และอาร์ชี่ เก็มมิลล์ที่คลัฟไม่ได้เลือก ทำให้ฟรานซิสได้รับเลือกให้ลงเล่นเป็นครั้งแรกในการแข่งขันฟุตบอลสโมสรยุโรป
รัฐประหารในประเทศอียิปต์ พ.ศ. 2556
วันที่ 3 กรกฎาคม 2556 จอมพล อับดุล ฟาตะห์ อัล-เซสซี (Abdul Fatah al-Sisi) ถอดประธานาธิบดีมุฮัมมัด มุรซี (Mohamed Morsi) และระงับรัฐธรรมนูญแห่งอียิปต์หลังมีการประท้วงสาธารณะ เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการประท้วงสาธารณะขนานใหญ่ในประเทศอียิปต์ทั้งสนับสนุนและต่อต้านมุรซี และมีคำเตือนจากกองทัพให้ประธานาธิบดีสนองตอบข้อเรียกร้องของผู้ประท้วง มิฉะนั้นกองทัพจะดำเนินตามแผนของตน อัล-เซสซีประกาศให้อัดลี มันซูร์ (Adly Mansour) เป็นประธานาธิบดีอียิปต์ชั่วคราว มุรซีถูกกักบริเวณอยู่ในบ้านและมีการจับกุมผู้นำภราดรภาพมุสลิม (Muslim Brotherhood) จากนั้น ได้เกิดการเดินขบวนและการปะทะระหว่างผู้สนับสนุนและผู้คัดค้านรัฐประหารทั่วประเทศอียิปต์
การประท้วงต่อต้านมุรซีเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน ตรงกับวันครบรอบหนึ่งปีพิธีเข้ารับตำแหน่งของมุรซี ผู้ประท้วงหลายล้านคนทั่วประเทศออกมาตามท้องถนนและเรียกร้องให้ประธานาธิบดีลาออกทันที สาเหตุรวมถึงการกล่าวหาว่ามุรซีเป็นเผด็จการเพิ่มขึ้นและผลักดันวาระศาสนาอิสลามโดยไม่คำนึงถึงผู้คัดค้านฆราวาสนิยม (secular) การเดินขบวนประท้วง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นไปโดยสงบ กลายเป็นรุนแรงเมื่อผู้ประท้วงต่อต้านมุรซีห้าคนถูกสังหารในการปะทะและเหตุยิงกันหลายครั้ง ขณะเดียวกัน ผู้สนับสนุนมุรซีจัดการชุมนุมในนครนาสซ์ (Nasr City) อันเป็นย่านของกรุงไคโร
เช้าวันที่ 1 กรกฎาคม ผู้ประท้วงต่อต้านมุรซีปล้นสะดมสำนักงานใหญ่ประจำชาติของกลุ่มภารดรภาพมุสลิมในกรุงไคโร ผู้ประท้วงขว้างปาวัตถุใส่กระจกและปล้นอาคาร ทั้งขโมยอุปกรณ์สำนักงานและเอกสาร กระทรวงสาธารณสุขและประชากรยืนยันว่ามีผู้เสียชีวิตแปดคนในเหตุปะทะรอบสำนักงานใหญ่ วันที่ 3 กรกฎาคม มือปืนเปิดฉากยิงใส่การชุมนุมสนับสนุนมุรซี เป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิต 16-18 คน และมีผู้ได้รับบาดเจ็บ 200 คน  ขณะเดียวกัน ระหว่างที่มีการประท้วงต่อต้านรัฐบาล ก็มีการประท้วงสนับสนุนมุรซีขนาดเล็กกว่าด้วย
สถานการณ์บานปลายเป็นวิกฤตการณ์การเมืองและรัฐธรรมนูญระดับชาติ เมื่อมุรซีปฏิเสธข้อเรียกร้องของกองทัพที่ให้เขาสละอำนาจและกองทัพขู่ว่าจะยึดอำนาจหากนักการเมืองพลเรือนไม่ระงับสถานการณ์ มุรซีกล่าวสุนทรพจน์ท้าทายซึ่งเขาย้ำความชอบธรรมของเขาในฐานะที่เป็นประธานาธิบดีที่ได้รับเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยและวิจารณ์กองทัพที่ถือฝ่ายในวิกฤตการณ์นี้ วันที่ 3 กรกฎาคม กองทัพอียิปต์ประกาศยุติการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของมุรซี ระงับรัฐธรรมนูญ และให้มีการเลือกตั้งประธานาธิบดีใหม่โดยเร็ว กองทัพแต่งตั้งให้อัดลี มันซูร์ ประธานศาลสูงสุด เป็นประธานาธิบดีชั่วคราว และมอบหมายให้เขาตั้งรัฐบาลเปลี่ยนผ่านที่นิยมนักวิชาการ (technocratic) มุรซีถูกกักบริเวณอยู่ในบ้านและผู้นำภราดรภาพมุสลิมถูกจับ  แถลงการณ์ดังกล่าวตามมาด้วยการเดินขบวนและการปะทะระหว่างผู้สนับสนุนและผู้คัดค้านรัฐประหารทั่วประเทศอียิปต์ ฝ่ายแกรนด์ชีคแห่งอัลอัซฮัร (Grand Sheikh of Al Azhar) อะห์มัด มุฮัมมัด อัฏฏ็อยยิบ พระสันตะปาปาทาวาดรอสที่ 2 แห่งศาสนจักรคอปติก เช่นเดียวกับผู้นำฝ่ายค้าน โมฮัมเหม็ด เอลบาราเด ออกแถลงการณ์หลังแถลงการณ์ของกองทัพเช่นกัน
ประชาคมนานาชาติมีปฏิกิริยาต่อเหตุการณ์ปะปนกัน โลกอาหรับส่วนใหญ่สนับสนุนหรือเป็นกลาง ยกเว้นประเทศตูนิเซียอันเป็นจุดเริ่มต้นของอาหรับสปริง รัฐอื่นไม่ประณามก็แสดงความกังวลต่อรัฐประหารดังกล่าว เนื่องจากระเบียบของสหภาพแอฟริกาว่าด้วยการขัดขวางการปกครองด้วยรัฐธรรมนูญโดยรัฐสมาชิก อียิปต์จึงถูกระงับสมาชิกภาพ นอกจากนี้ ยังมีการถกเถียงในสื่อว่าด้วยการอธิบายเหตุการณ์เหล่านี้ การประท้วงสนับสนุนมุรซีดำเนินต่อไปอย่างน้อยถึงวันที่ 21 กรกฎาคม
ขงเบ้ง เจาะเวลามาปั้นดาว
ขงเบ้ง เจาะเวลามาปั้นดาว เป็นซีรีส์มังงะญี่ปุ่นที่เขียนโดย ยูโตะ โยสึบะ และวาดภาพประกอบโดย เรียว โองาวะ ซีรีส์เผยแพร่ทางเว็บไซต์คอมิกเดส์ของสำนักพิมพ์โคดันชะตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2562 ถึงพฤศจิกายน พ.ศ. 2564 และต่อมาย้ายไปตีพิมพ์ต่อในนิตยสารยังแมกกาซีนรายสัปดาห์ ได้รับการรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือมังงะรวมเล่ม (ทังโกบง) ถึงเล่มที่ 14 เมื่อเดือนกรกฎาคม 2566 ซีรีส์เรื่องนี้ดำเนินเรื่องในเขตพิเศษชิบูยาในโตเกียว โดยมีศูนย์กลางอยู่ที่จูกัดเหลียง ผู้เดินทางจากจีนโบราณมายังญี่ปุ่นสมัยใหม่ และใช้กลยุทธ์ทางทหารเพื่อเปลี่ยนเพื่อนใหม่ของเขาคือ เออิโกะ สึกิมิ ให้กลายเป็นนักร้องชื่อดัง
เนื้อเรื่อง
จูกัดเหลียง ชื่อรองขงเบ้ง นักยุทธศาสตร์การทหารที่มีชื่อเสียงในยุคสามก๊ก ล้มป่วยเสียชีวิตระหว่างยุทธการที่ทุ่งราบอู่จั้งในปี ค.ศ. 234 ก่อนตายขงเบ้งปรารถนาชีวิตในชาติหน้าที่สงบสุขปราศจากการนองเลือด ต่อมาขงเบ้งได้กลับชาติมาเกิดใหม่ในประเทศญี่ปุ่นยุคปัจจุบันด้วยร่างในวัยหนุ่ม ปรากฏตัวกลางงานปาร์ตี้แฟนซีในวันฮาโลวีนในเขตชิบูยะ ประเทศญี่ปุ่น เหล่านักท่องราตรี (ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า "พาริปิ" ย่อมาจากคำภาษาอังกฤษ 'party people') ในชิบูยะได้พาขงเบ้งมายังไนต์คลับแห่งหนึ่ง ที่ซึ่งขงเบ้งได้พบกับซึกิมิ เอย์โกะ นักร้องผู้มีความทะเยอทะยาน และแล้วชีวิตครั้งที่สองของขงเบ้งจึงเริ่มต้นขึ้น
มังงะ
ขงเบ้ง เจาะเวลามาปั้นดาว เขียนเรื่องโดยยูโตะ ยตสึบะ และวาดภาพโดยเรียว โองาวะ เผยแพร่ทางเว็บไซต์คอมิกเดส์ (Comic Days) ของสำนักพิมพ์โคดันชะตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2562 จนถึงวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ซีรีส์จะย้ายไปตีพิมพ์ในนิตยสารยังแมกกาซีนรายสัปดาห์ เริ่มตั้งแต่วันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 สำนักพิมพ์โคดันชะรวบรวมตีพิมพ์เป็นหนังสือมังงะรวมเล่ม (ทังโกบง) เล่มแรกวางจำหน่ายเมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2563 วางจำหน่ายถึงเล่มที่ 13 เมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2566
มังงะมีลิขสิทธิ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์เซนชู วางจำหน่ายหนังสือการ์ตูนเล่มแรกเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2564 วางจำหน่ายถึงเล่มที่ 5 เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2565
อนิเมะ
ซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์ดัดแปลง สร้างโดยสตูดิโอพีเอเวิกส์ ประกาศสร้างเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ซีรีส์อนิเมะกำกับโดยชู ฮมมะ ดูแลการเขียนบทโดยโยโกะ โยไนยามะ ออกแบบตัวละครโดยคานามิ เซกิงูจิ และแต่งดนตรีประกอบโดยเก็งกิ ฮิโกตะ เริ่มฉายเมื่อวันที่ 31 มีนาคม ทาง Abema และแพลตฟอร์มสตรีมมิงอื่น ๆ และมีเริ่มออกอากาศทางโทรทัศน์ในวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 25645 ทางช่อง โตเกียวเอ็มเอ็กซ์, เอ็มบีเอส และบีเอส เอ็นทีวี เพลงเปิดชื่อเพลงว่า ร้องโดยกลุ่มดนตรี QUEENDOM ส่วนเพลงเปิดชื่อเพลงว่า ร้องโดย Eiko Starring 96Neko
ซีรีส์อนิเมะมีรูปแบบพากย์ภาษาไทยทางปีลีปีลี เริ่มฉายเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2565
Բ
Բբ Բ (ตัวเล็ก: բ, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: բեն) เป็นตัวอักษรตัวที่สองของอักษรอาร์เมเนีย ต้นแบบมาจาก Β (beta) ของภาษากรีกที่เปลี่ยนโดยการตัดส่วนล่างทิ้ง ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [⁠b⁠]​ เทียบเท่ากับเสียงของตัว บ ในภาษาไทย
รายชื่อเมืองในประเทศตองงา
รายชื่อที่จะเห็นต่อไปนี้คือชื่อเกาะและเมืองทั้งหมดในประเทศตองงา
ฟาโรห์มอนตูเอมซาฟ
ฟาโรห์ดเจดอังค์เร มอนต์เอมซาฟ (Djedankhre Montemsaf) เป็นฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณจากราชวงศ์ที่สิบหก โดยมีศูนย์กลางการปกครองอยู่ที่เมืองธีบส์ในอียิปต์บนในสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่ 2 เมื่อราว 1590 ปีก่อนคริสตกาล เช่นนี้ พระองค์จะปกครองอียิปต์บนในช่วงเวลาเดียวกันกับราชวงศ์ที่สิบห้า ซึ่งมีอำนาจปกครองในพื้นที่อียิปต์ล่างและกลาง
หลักฐานยืนยัน
ค้นพบวัตถุจารึกที่พบในเกเบลีน ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันที่เกี่ยวข้องกับพระองค์ ซึ่งเป็นใบมีดขวานสำริดที่ไม่ทราบที่มา ปัจจุบันอยู่ในพิพิธภัณฑ์บริติช และมีข้อความว่า "เทพเจ้าผู้ประเสริฐ ดเจดอังค์เร ผู้ให้ชีวิต" และตราประทัแมลงสคารับจำนวนสองชิ้น ซึ่งไม่ทราบที่มาเช่นกัน พระองค์ทรงไม่ปรากฏอยู่ในชิ้นส่วนที่ยังหลงเหลืออยู่ของบันทึกพระนามแห่งตูริน รัชสมัยของพระองค์และของฟาโรห์อีกสี่พระองค์ในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบหกนั้นได้สูญหายไปในส่วนที่เสียหายของบันทึกดังกล่าว ด้วยเหตุนี้จึงไม่สามารถระบุตำแหน่งที่แน่นอนตามลำดับเวลาตลอดจนระยะเวลาในรัชสมัยของพระองค์ได้
ตำแหน่งตามลำดับเวลา
ตามการเรียงลำดับตำแหน่งฟาโรห์ในสมัยช่วงระหว่างกลางที่ 2 ใหม่ และคิม รีฮอล์ต ฟาโรห์ดเจดอังค์เร มอนต์เอมซาฟทรงขึ้นครองพระราชบัลลังก์ต่อจากฟาโรห์ดเจดเนเฟอร์เร เดดูโมสที่ 2 และทรงเป็นผู้ปกครองก่อนหน้าของฟาโรห์เมอร์อังค์เร เมนทูโฮเทปที่ 6 พระองค์จึงเป็นฟาโรห์ในช่วงปลายราชวงศ์ที่สิบหก และอาจจะทรงขึ้นครองราชย์ในช่วงประมาณ 1590 ปีก่อนคริสตกาล หลักฐานที่สนับสนุนการจัดตำแหน่งตามลำดับเวลานี้คือ: 1) รูปแบบของพระนามครองพระราชบัลลังก์ของพระองค์ Ḏd-X-Rˁ ซึ่งเหมือนกับพระนามของฟาโรห์เดดูโมสที่ 1 และฟาโรห์เดดูโมสที่ 2; 2) สถานที่ของการค้นพบหลักฐานยืนยันของพระองค์ ซึ่งอยู่ในธีบส์และทางใต้; และ 3) รูปแบบของใบมีดขวาน ซึ่งสามารถระบุช่วงเวลาย้อนไปจนถึงช่วงปลายของสมัยช่วงระหว่างกลางครั้งที่ 2
ในทางกลับกัน การศึกษาที่เก่ากว่าโดยเยือร์เกิน ฟอน เบ็คเคอราธ ได้ระบุให้พระองค์อยู่ในช่วงราชวงศ์ที่สิบสามแทน โดยทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากฟาโรห์เมนทูโฮเทปที่ 6 และฟาโรห์เดดูโมสที่ 1 ทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์
กีฬาวอลเลย์บอลในเอเชียนเกมส์ 1966
การแข่งขันวอลเลย์บอลในเอเชียนเกมส์ 1966 จัดขึ้นที่ กรุงเทพมหานคร, ประเทศไทย
วรรณี คราประยูร
คุณหญิงวรรณี คราประยูร (สกุลเดิม: หนุนภักดี) เป็นภริยาของพลเอก สุจินดา คราประยูร นายกรัฐมนตรีคนที่ 19 ของไทย และเป็นน้องสาวของพลเอก อิสระพงศ์ หนุนภักดี อดีตผู้บัญชาการทหารบก และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
ประวัติ
คุณหญิงวรรณี เป็นบุตรคนที่สี่จากทั้งหมดเจ็ดคนของพลตำรวจโท ฉัตร หนุนภักดี กับประยงค์ (สกุลเดิม: วิชิตกลชัย) มีพี่น้อง ได้แก่ ประยงค์ฉัตร ผุดผาด, พยอม เศรษฐบุตร, พลเอกอิสระพงศ์ หนุนภักดี, ต้อย หนุนภักดี, ณรงค์ศักดิ์ หนุนภักดี และอัครฉัตร หนุนภักดี ตามลำดับ โดยเฉพาะพี่ชายคือพลเอก อิสระพงศ์ หนุนภักดี เป็นอดีตผู้บัญชาการทหารบก และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และเป็นญาติกับพลเอก ชัยณรงค์ หนุนภักดี ลูกพี่น้องคนหนึ่งซึ่งเป็นรองผู้บัญชาการทหารสูงสุด และพลเอก ทวีศักดิ์ หนุนภักดี อดีตผู้บัญชาการหน่วยข่าวกรองทางทหาร เป็นน้าของ พลเอก ทรงวิทย์ หนุนภักดี หัวหน้าคณะนายทหารฝ่ายเสนาธิการประจำผู้บังคับบัญชา
ในวัยเยาว์ครอบครัวต้องย้ายไปตามจังหวัดต่าง ๆ เพราะติดตามบิดาที่รับราชการ
คุณหญิงวรรณี สมรสกับพลเอก สุจินดา คราประยูร มีบุตรชายด้วยกันสองคน
คุณหญิงวรรณี เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ของสมาคมแม่บ้านทหารบก
คุณหญิงวรรณี คราประยูร ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 21 กันยายน พ.ศ. 2564 เวลา 02.45 น. สิริอายุ 84 ปี
วันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2564 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ​โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม​ฯให้บรรจุศพพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ โกศแปดเหลี่ยม ต่อมา ในวันที่ 28 พฤศจิกายน​ พ.ศ. 2564 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ​โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม​ฯ ให้ วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี พลตรีหญิง หม่อมหลวง ลดาวัลย์ กมลาศน์ เข้าร่วมพิธีพระราชทานเพลิงศพ ณ เมรุกองทัพบก วัดโสมนัสราชวรวิหาร​
ควันนัม
ควันนัม เป็นภูมิภาคในประเทศเกาหลีเหนือ แปลว่า เทือกเขาทางตอนใต้ ปัจจุบัน คำศัพท์นี้ไม่มีใช้อีกต่อไป
เอชทีวี 9
HTV9 เป็นช่องข่าว - บทวิจารณ์ทางการเมือง - การสังเคราะห์ สถานีโทรทัศน์โฮจิมินห์ซิตี้ ออกอากาศ 23.5/24 ชม. ทุกวัน นี่เป็นหนึ่งในสองช่องหลักของ สถานีโทรทัศน์โฮจิมินห์ซิตี้ และช่องแรกของสถานี
เนื้อหา
เนื้อหาหลักใน HTV9 ส่วนใหญ่หมายถึงนโยบายและความคิดเห็นทางการเมืองของนครโฮจิมินห์และภาคใต้ HTV9 ประกอบด้วยกระดานข่าว (6h00, 11:30, 20:00), ข่าวโซเชียล (60 วินาที, อาหารกลางวัน 12 ชั่วโมง) พร้อมด้วยรายการทั่วไปและเกมโชว์ รายการทอล์คโชว์ความบันเทิงที่ออกอากาศระหว่างและตอนท้ายของวัน  สัปดาห์พร้อมกับภาพยนตร์สารคดีพิเศษ
สลักจิตร เทียนหิรัญ
สลักจิตร เทียนหิรัญ หรือ "ใบ้จอมศอกกลับ" เป็นอดีตนักมวยดัง ที่มีเอกลักษณ์ในการใช้แม่ไม้มวยไทย ในการต่อสู้กับคู่ต่อสู้ ไฟท์ที่เป็นภาพจำ และอยู่ในความทรงจำของแฟนมวยไทยอาชีพ คือการเอาชนะน็อค โดยใช้แม่ไม้มวยไทย "ศอกกลับ" นักมวยชื่อดังค่าตัวสูงในขณะนั้นอย่าง "นกน้อย รังนักไทย" ได้ที่เวทีมวยช่อง 7 สี และที่สำคัญถือว่าเป็นผู้ที่ไม่สามารถพูดได้ จึงมีฉายาในวงการมวยในขณะนั้นว่า "ใบ้" นอกจากนี้ยังมีเอกลักษณ์ในเรื่องท่าไหว้ครู จนเป็นที่รู้กันว่า เป็นต้นตำรับไหว้ครู "ท่าทอดแห"
ประวัติ
สลักจิตร เทียนหิรัญ หรือ "ใบ้จอมศอกกลับ" มีชื่อจริงว่า นายกรี สังข์บัวแก้ว (พ.ศ. 2499-2561) เป็นชาวคลองกระจง จังหวัดสุโขทัย ในวัยหนุ่มได้เคยใช้ชีวิตต่อยมวยไทยอาชีพ เป็นเวลาหลายปี จนกระทั่งมีชื่อเสียงและเป็นที่กล่าวขวัญถึง เมื่อเลิกจากอาชีพชกมวย ก็ไปประกอบอาชีพ และใช้ชีวิตปกติที่บ้านเกิด คือจังหวัดสุโขทัย จนกระทั่งมาเป็นข่าวอีกครั้งด้วยอุบัตเหตุ ตกน้ำเสียชีวิต ในวัย 62 ปี ถูกกระแสน้ำยมพัดร่างจมหาย ขณะดำน้ำงมแหจับปลา บริเวณฝายยางลำน้ำยม หมู่ 4 ต.คลองกระจง อ.สวรรคโลก จ.สุโขทัย ตั้งแต่เมื่อเวลา 01.30 น. วันที่ 20 ก.ค. 61 ดังปรากฏเป็นภาพข่าวถึงอุบัตเหตุ ว่า พบแล้วศพอดีตนักมวยดังถูกกระแสน้ำพัดจมหายขณะจมแหหาปลา
คณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งฟิลิปปินส์
คณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งฟิลิปปินส์ (Philippine Paralympic Committee (PPC), Comité Paralìmpico Filipinas, (CPF) Komite Partlitikong Pilipinas, (KPP) เดิมชื่อ Philippine Sports Association for the Differently Abled—National Paralympic Committee of the Philippines Asociación Deportiva de Filipinas Para Los Discapacitados Diferentes: Comité Paralímpico Nacional de Filipinas Samahan Ng Pilipinas Na Samahan Para Sa Magkakaibang Abuso — Pambansang Partlitikong Komite Ng Pilipinas, รหัสไอโอซี: PHI) เป็นคณะกรรมการพาราลิมปิกแห่งชาติที่เป็นตัวแทนของประเทศฟิลิปปินส์สำหรับการเคลื่อนไหวกีฬาพาราลิมปิก มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ปาสิก ประเทศฟิลิปปินส์ ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2540 เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่คัดเลือกทีมและระดมทุนเพื่อส่งผู้เข้าแข่งขันจากฟิลิปปินส์เข้าร่วมการแข่งขันกีฬาพาราลิมปิกที่จัดโดยคณะกรรมการพาราลิมปิกสากล (ไอพีซี) และเป็นสมาชิกของคณะกรรมการพาราลิมปิกเอเชีย (เอพีซี)
จักรพรรดินิมเมียว
จักรพรรดินิมเมียว (仁明天皇 (Nimmyō-tennō)) (27 กันยายน ค.ศ. 808 – 6 พฤษภาคม ค.ศ. 850) เป็น จักรพรรดิญี่ปุ่น องค์ที่ 54 ตามที่ได้จัดเรียงไว้ใน รายพระนามจักรพรรดิญี่ปุ่น ทรงครองราชย์ระหว่างปี ค.ศ. 833 - ค.ศ. 850 (17 ปี)