Иёлоти_Муттаҳидаи_Амрико
Мусиқӣ
Фарҳанги мусиқии ИМА дар раванди таъсири мутақобилаи анъанаҳои мустамликадорони амрикоӣ, сиёҳпӯстон-ғуломони африқоӣ, аҳолии амрикоилотинии давлатҳои ҳамсояи Амрикои Марказӣ ва аҳолии таҳҷоӣ – ҳундуҳо ташаккул ёфтааст. Ин мувофиқшавии табақаҳои гуногун ва таъсири мутақобилаи онҳо асоси санъати мусиқии касбии амрикоӣ, аз ҷумла мусиқии ғайриакадемиро ташкил додааст. Асосгузори мусиқии дунявии Амрико директор ва оҳангсози ҳаваскор Ф. Ҳопкинсон (1737–91) – аввалин дар ИМА муаллифи асар барои театри мусиқии «Маъбади Минерв» (1781), инчунин суруди «My days have been so wondrous tree» (1759) мебошад. Дар ташаккули хусусиятҳои миллии мусиқии амрикоӣ менестрелҳо (дастаҳои мусиқиву драмавии оворагард, ки солҳои 1830 дар ноҳияҳои ҷанубии ИМА пайдо шуда, баъдтар дар тамоми мамлакат паҳн гардиданд) нақши муҳим бозидаанд. Яке аз оҳангсозони касбӣ, ки дар жанрҳои гуногун асар меофарид, Л. Готшалк (Готчок, 1829–69) буд. Мусиқии калисоии Л. Мейсон (муаллифи беш аз 1500 суруди тантанавӣ) имрӯз ҳам дар байни протестантҳои Амрико роиҷ аст. Мейсон ба таърихи ИМА ҳамчун бузургтарин маорифпарвар (бунёдгузори нахустин муассисаи таълимии мусиқӣ – Академияи мусиқии Бостон, 1833) дохил шудааст. Дар миёнаҳои асри 19 дар ИМА оркестрҳои овозӣ ва хорҳо пайдо шуданд, ки асосан сурудҳои ватандӯстона иҷро мекарданд. Дар миёнаи асри 19 оркестрҳои симфонӣ ва ҷамъиятҳои мусиқӣ низ пайдо шуданд. Соли 1883 дар Ню-Йорк театри «Метрополитен-опера» кушода шуд. Машҳуртарин намояндагони мактаби мусиқии Бостон дар асрҳои 19–20 оҳангсозон Х. Паркер, Ҷ. Рейн, Ҷ. Чедвик, А. Фут буданд. Э. Мак-Доуэлл (1860–1908), ки яке аз аввалинҳо шуда дар ИМА мусиқии фолклории ҳиндуиро истифода кардааст, низ ба ин мактаб наздик аст. Яке аз бузургтарин оҳангсозони ибтидои асри 20 дар Амрико оҳангсози авангардист Ч. Айвз буд. Солҳои 1910–20 дар ҳаёти мусиқии ИМА системаи метсенатӣ (ҳомигӣ) пайдо шуд; шахсони хусусӣ муассисаҳои фарҳанг (консерваторияҳо, ташкилотҳои консертӣ, озмунҳо, инт-ҳои илмӣ, музейҳо ва ғ.)-ро маблағгузорӣ мекарданд. Ҷорӣ намудани мукофотҳои метсенатӣ ва дигар шаклҳои ҳавасмандкунӣ ба навозандагони амрикоӣ имкон дод, ки дар Аврупо таҳсил кунанд. Онҳо дар хориҷа (асосан Олмон) маълумот гирифта, ба фарҳанги мусиқии ИМА анъанаҳои академӣ ва кордони (профессионализм)-ро зам карданд. Дар фарҳанги мусиқии ИМА навозандагони машҳури Аврупои Ғарбӣ ва Руссия, ки дар замон Ҷанги якуми ҷаҳонӣ ва баъди он дар ин ҷо маскун шуда буданд, саҳми бузург гузоштанд. Л. С. Ауэр, В. С. Горовитс, С. А. Кусевиский, И. А. ва Р. Я. Левинҳо, Г. П. Пятигорский, С. В. Рахманинов, Я. Хейфетс, Е. Симбалист, М. Элман ва дигарон бунёдгузорони мактабҳои иҷроӣ ва таълимии аҳаммияти ҷаҳонидошта буданд. Ба эҷодиёти оҳангсозони амрикоӣ Б. Барток, И. Ф. Стравинский, П. Хиндемит, А. Шёнберг, ки пеш аз Ҷанги дуввуми ҷаҳонӣ ба ИМА муҳоҷират карда буданд, таъсири бузург гузоштанд. Дар асрҳои 19–20 дар Орлеанаи Нав шаклҳои ибтидоии ҷаз пайдо шуданд, ки баъди Ҷанги якуми ҷаҳонӣ хеле густариш ёфтанд. Нахустин устодони ҷаз – Л. Армстронг, Дюк Эллингтон, Каунт Бейси, Б. Гудмен. Солҳои 1920 – ибтидои солҳои 1930 дар театрҳои Бродвей мюзикл ташаккул ёфт. Аз соли 1947 ба беҳтарин мюзикли бродвейӣ мукофоти «Тони» дода мешавад. Дар нимаи 2-юми асри 20 дар тамоми Амрико (бахусус дар байни сафедпӯстон) мусиқии кантри шуҳрат пайдо кард. Ҳамзамон рок-н-ролл, соул, ритм-энд-блюз, ҷаз-рок, фюжн, ҷази сабук ва бисёр дигар услубҳои мусиқии машҳури амрикоӣ инкишоф ёфтанд. Бисёр мактабҳои мусиқӣ ва консерваторияҳои ИМА аз ҳисоби фонди хусусӣ маблағгузорӣ мешаванд. Бузургтарин ширкатҳои операи ИМА: «Метрополитен-опера» (Ню-Йорк), «Операи лирикии Чикаго» (1954), «Операи Лос-Анҷелес» (1986). Бузургтарин оркестрҳо: Оркестри филармонияи Ню-Йорк, Оркестри симфонии Бостон, Оркестри симфонии Чикаго, Оркестри Филаделфия, Оркестри Кливленд. Аз соли 1959 ҳар сол навозандагони машҳури академӣ ва ҷаз бо мукофоти «Грэмми» сарфароз мегарданд. Бузургтарин фестивалҳои мусиқии байналмилалӣ: мусиқии ҷази Нюпорт (аз соли 1954, бузургтарин дар ИМА); мусиқии мардумӣ (аз соли 1959) ва классикӣ (аз соли 1969); «Mostly Mozart» (Ню-Йорк, аз соли 1966); мусиқии қадимии Бостон (аз соли 1981). Конкурсҳои мусиқии байналмилалӣ: пианинонавозон дар Кливлен (аз соли 1975), пианинонавозони ба номи В. Клиберн дар Форт-Уэрт (аз соли 1962), ғиҷакнавозон дар Индианополис (аз соли 1982), алтнавозони ба номи У. Приморза (аз соли 1979 дар шаҳрҳои гуногун баргузор мегардад), гитаранавозон дар Буффало (аз соли 2004), арфанавозон дар Блумингтон (аз соли 1989).