cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абдуссалом Атобоев
Сарчашма
Гурӯҳ:Намоишноманависон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон Гурӯҳ:Намоишноманависони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон
Ступино (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Ступино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фурманов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Фурманов (Иванов)
Қатъномаи 302 Шӯрои Амният
Қатъномаи 302 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 24 ноябр 1971 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Шикоят тавассути Сенегал аст. Ин қатънома тайи нишасти 1٬601‌ум бо 14 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 1 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Абдусалом Мирализода
Абдусалом Мирализода (Мирализода Абдусалом Мустафо; тав. 22 марти 1961, деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархор, вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, доктори илмҳои педагогика, профессор (2006), Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон (1997), Корманди шоистаи Тоҷикистон (2008).
Зиндагинома
Абдусалом Мирализода 22 марти соли 1961 дар деҳаи Баҳористони ноҳияи Фархор ба дунё омадааст.
Фаъолияти корӣ
Лаборанти кафедраи физикаи Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон (1987—1988); муаллими Техникуми политехникии шаҳри Душанбе (1988); раиси Иттифоқи касабаи муаллимон ва донишҷӯёни Техникуми политехникии шаҳри Душанбе (1988—1992); мудири шуъбаи таҳсилоти ғоибонаи Техникуми политехникӣ (1992—1994); аспиранти ДДТ (1994—1997); мудири шуъбаи таҷрибаомӯзии ДМТ (1995—2004); декани факултети такмили ихтисос ва бозомӯзии кадрҳои ДМТ (2004—2006); мудири кафедраи умумидонишгоҳии педагогикаи Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон (2006—2011); сардори раёсати таълими ДМТ (2011); муовини аввал, муовини ректор дар бахши таълими ДМТ (2012—2017); директори Китобхонаи миллии Тоҷикистон (2017—2020), ректори Донишгоҳи давлатии Кӯлоб (2020—2022).
Фаъолияти илмӣ
Соли 1997 рисолаи номзадии хешро дар мавзӯи «Асосҳои иҷтимоию педагогии омодасозии хонандагон дар интихоби касб» ва соли 2006 рисолаи докториро дар мавзӯи «Системаи педагогии омодасозии донишҷӯён дар ташкили раҳнамоии касбӣ ва тарбияи кории хонандагон» дифоъ намудааст.
Самтҳои асосии тадқиқоти илмии Абдусалом Мирализода такмили маҳорати касбии муаллимони мактабҳои олӣ, касбинтихобкунии донишҷӯён ва хонандагони мактабҳои таҳсилоти умумӣ, роҳнамоии касбӣ ва тарбияи кории хонандагон мебошад.
Муаллифи 3 монография, 2 китоби дарсӣ (дар ҳаммуаллифӣ), 8 дастури методӣ ва зиёда аз 70 мақолаи илмӣ мебошад.
Ҷоизаҳо
Абдусалом Мирализода аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо унвони фахрии «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (соли 2008) ва аз ҷониби Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо нишони «Аълочии маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон» (соли 1996) сарфароз гардидаст.
Котлакса (ноҳияи Сокол, Вологда)
Котлакса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ
Муассисаи таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ – муассисаи таълимии давлатӣ ва ғайридавлатӣ, новобаста ба шакли ташкилию ҳуқуқӣ, ки раванди муттасили таҳсилоти миёнаи касбиро ба роҳ монда, нақшаю барномаҳои таълимиро амалӣ менамояд
Манобеъ
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи таҳсилоти миёнаи касбӣ”(21 июли соли 2015) Боби I, Моддаи 1. Мафҳумҳои асосӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Таҳсилоти миёнаи касбӣ Гурӯҳ:Таҳсилоти олӣ
Деҳоти Нуриддин Маҳмудов
Йол, (Иол-Иал) — Ҷамоат ва шаҳрак дар Ноҳияи Шамсиддин Шоҳини, вилояти Хатлон. Бар оморӣ соли (2010) Ҷамоати Йол 5 029 тан ҷамъият дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҷамоати Нуриддин Маҳмудов Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Шамсиддин Шоҳин‎
Истиқлол (шаҳр)
Истиқлол (то 2012 — Табошар) — шаҳр дар вилояти Суғди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ин шаҳр дар наздикии яке аз бойтарин захираҳои кони полиметалӣ ҷойгир шудааст. Аҳолӣ — 18 700 нафар (соли 2022).
Шароитҳои табиӣ ва иқлим
Шаҳри Истиқлол дар каторкӯҳи Қурама, қисми силсилакӯҳи Тян-Шан, аз тарафи шимоли маркази вилоят ҷойгир аст. Қаторкӯҳи Қурама аз сарватҳои зеризаминӣ бой мебошад. Ҳанӯз дар солҳои 30-уми қарни гузашта, аз тарафи геологҳои шинохтаи рус ба монанди Наследов Б.Н., Королёв А.В. ва Волфсон Ф.И. омӯхта шуда, зиёда аз 300 намуди сарватҳои зеризамини кашф гардидаанд. Баъдан ба коркарди ин маъданҳо, ба монанди уран, торий, радий, тило, висмут ва дигар намуди элементҳои кимиёвӣ, сангҳои қиматбаҳо ва ороишӣ ба роҳ монда шуда буданд.
Масофа: Истиқлол дар масофаи 34 км аз шаҳри Хуҷанд ҷойгир шудааст. Дар нақша шаҳри Истиқлол ба масофаи умумии 7,0 км дар шимолӣ — шарқӣ ба ҷанубӣ — ғарбӣ тӯл кашидааст. Майдони шаҳр 3314,17 га. – ро ташкил медиҳад. Сарҳадҳои шартии шаҳр аз ориентири зерини маҳаллӣ ва чуғрофӣ мегузаранд: •	аз ғарб – аз нишебии соҳили наҳрчаи «Тушқуруқ», аз ҷумла маҳаллаи Тақмок, ки дар масофаи 4,0 км. ҷойгир шудааст, то сарҳади шимолии обанбори «Тақмоқ»; •	сарҳади шимолӣ аз нишебии қаторкӯҳи Қурама, аз ҷумла маҳаллаҳои Кураминский ва Истиқлолият, ки бевосита аз шаҳр дар масофаи 3,0 км дуртар ҷойгир шудаанд, мегузарад; •	аз шарқ сарҳад аз нуқтаи 1299,0 км. дар сатҳи баландии баҳр, бо кӯчаҳои Деваштич, Темурмалик ва Восеъ, ки бевосита аз шаҳр дар масофаи аз 8,0 то 10,0 км. ҷойгир шудаанд ва Табошари Кӯҳна, ки аз шаҳр дар масофаи 5,0 км. ҷойгир шудааст, баъдан аз нишебии қаторкӯҳ бо соҳили дарёчаи «Ӯткан – сой», сипас, ба самти ҷанубӣ – ғарбӣ мегардад ва бошишгоҳи нақлиётии КВД «Заря Востока», шуъбаҳои тиббию санитарии БМШ Истиқлол то шоҳроҳӣ Истиқлол – Хуҷандро дар бар мегирад; •	сарҳади ҷанубии шаҳр аз шоҳроҳи истиқлол – Хуҷанд то нишебии сой ба суи сарҳади шимолии заводи нонбарорӣ ва сарҳади ҷанубии маҳаллаи Тақмоқро дар бар мегирад. Ҳудуди шаҳр аз ҳамаи тарафҳо бо ноҳияи Бобочон Ғафуров ҳамсарҳад мебошад.
Иқлим: Субтропикӣ континенталӣ (хушк), моҳи январ ҳарорати миёна аз 0 дараҷаи Селсий то — 15 дараҷаи Селсий хунук, моҳи июл аз 25 дараҷаи Селсий то 40 дараҷа гарм аст.
Маҳаллаҳои шаҳр
Аҳолӣ. Дар шаҳр то соли 2003 камшавии аҳолӣ аз сабаби муҳоҷирати манфӣ ба миён омад, яъне шумораи аҳолии кӯчида рафта аз шумораи аҳолии кӯчида омадагон барои истиқомати доимӣ зиёд буд. Аз соли 2003 ба муҳоҷирати манфӣ нигоҳ накарда зиёдшавии аҳолӣ аз ҳисоби афзоиши табии (+таваллудшавӣ, — фавтшавӣ) мебошад.
Таърих
Шаҳраки Табошар соли 1938 дар ҳайати Кумитаи иҷроияи Шӯрои вакилони халқи шаҳри Чкалов ташкил ёфтааст. Моҳи октябри соли 1968 Табошар мақоми шаҳраки типии шаҳриро гирифт. Маълумотҳои асоснок дар бораи ташкилёбии маҳалҳои иқоматӣ ба садаи панҷуми то мелодӣ тааллуқ доранд. Ин заминҳо дар таърихи қадимаи Осиёи Миёна ҳамчун вилояти мустақили сиёсии Илак машҳуранд. Тадқиқотҳои дар солҳои 70-уми асри гузашта гузаронида шудаи археологӣ нишон доданд, ки дар қисми кӯҳистони ҷанубии Илак – қаторкӯҳи Қурама, дар атрофи шаҳри муосир ҳунармандони зиёди кӯҳистонӣ ҷойгир шудаанд. Дар ин мавзеъ қабилаҳои туркӣ-муғулӣ, ки минбаъд барои ташкили гурӯҳи алоҳидаи этникии ӯзбекҳо – қурама асос гардидаанд, зиндагонӣ мекарданд ва онҳо дар оянда ба ин мавзеъ ном додаанд. Тасдиқи хаттии ин далел – соли 1489.
Асрори номи маҳал
Номи Табошар аз калимаи Товошар аст ва аз таркибҳои туркӣ-ӯзбекии «Тов» (вайроншудаи «тоғ») – кӯҳ ва «-ошар» — гузаштан иборат буда, маънои «гузаргоҳи кӯҳӣ»-ро дорад. Байни мардум барои топонимии Табошар ривояти дигаре низ ҳаст. Аз сабаби он ки шаҳр дар баландии 1100 м аз сатҳи баҳр ҷойгир аст, ҳангоми ба шаҳр омадан фишори хуни касс баланд мегардад. Ва шарҳ медиҳанд, ки гӯё Табошар аз таркибҳои «Тов» (лаҳҷа — Таб) ва «ошар» (баланд шудан) сохта шуда, маънои баланд гардидани таб – фишори хунро дорад.
Ба ақидаи дигар номи шаҳр вайроншудаи калимаи Табоҳшаҳри тоҷикӣ (Шаҳри вайронаҳо) мебошад.
Шаҳри муосир
Қариб 20 сол дар ин шаҳр уранро истеҳсол мекарданд. Баъд истеҳсоли уран боз дошта шуда буд. Баъд аз пошхӯриии Иттиҳоди Шӯравӣ ва саршавии ҷанги шаҳрвандӣ бисёр аз шаҳрвандони шаҳри Табошар аз Тоҷикистон фирор карда, ба дигар мамолики дунё рафтанд. Аз сабаби зиёдшавии корҳои кофтуковӣ ва оғози баистифодадиҳии як қатор чоҳҳои маъданканӣ аҳамияти деҳаи Табошар пурқувват гардид, аз ҳисоби берун кардани татарҳои қримӣ, немисҳои поволжягӣ ва асирафтодагони пурқуввати ҳарбӣ шумораи аҳолии он низ зиёд шуд. Моҳи октябри соли 1968 Табошар мақоми шаҳраки типии шаҳриро гирифт. Дар нимаи дуюми солҳои 30-юм кашфиёти ҷойгиршавии уран, тило, нуқра ва дигар канданиҳои фоиданок, ки коркарди онҳо то нимаи аввали солҳои 90-ум амалӣ карда шудаанд, сабаби ташкилёбии шаҳрак гардиданд. То соли 1968 шаҳраки Табошар дорои заминаи кифояи энергетикӣ, рушди иҷтимоию фарҳангӣ ва маишии инфраструктуриро буд, ки ин дар ҳамҷоягӣ бо шароити мусоиди иқлим барои таъсиси заводи аҳамияти мудофиавидошта доир ба истеҳсоли аслиҳаи ҷангӣ, сабаб гардид. Корхонаи ҳамчун филиали комбинати химиявии Бийск ташкилгардида, аллакай охири соли 1968 мастақил шуд ва ба он расман номи «Завод «Заря Востока» дода шуд. Соли 1972 дар корхона, бори аввал дар Тоҷикистон истеҳсоли калӯшҳои миллӣ аз худ карда шуданд. Соли 1976 сохтмони сехи қубурҳои ба фишори баланд тобовар ба охир расонида шуд, соли 1983 заводи нонбарорӣ ба истифода дода шуд, соли 1990 истеҳсоли плёнкаҳои ПВХ ба роҳ монда шуд. Ҳамаи ин барои Табошар — ҳамчун шаҳри тобеи вилоят гардиданаш сабаб шуданд. Аз рӯи баҳисобгирии аҳолии соли 1989 дар Табошар зиёда аз 20 ҳазор нафар, зиёда за 17 миллат зиндагонӣ мекарданд. Соли 1993 мақоми шаҳри тобеи вилоятиро гирифтааст. 29 марти соли 2012 дар асоси Қарори Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шаҳр номи Истиқлол дода шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Вилояти Суғд Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Суғд Гурӯҳ:Истиқлол
Фурудгоҳи ҳштн‌купр рнтчлр
Фурудгоҳи ҳштн‌купр рнтчлр (Rentschler Heliport) — фурудгоҳи хусусӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 15 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Пеп Гуардиола
Хосеп Гуардиола Сала (Josep Guardiola Sala; 18 январи 1971, Сантпедор, Каталония, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Бирлик (ноҳияи Енбекшиқазоқ)
Бирлик — деҳа дар ноҳияи Енбекшиқазоқи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 1260 нафар аҳолӣ дошт.
Упея (деҳа)
Упея (Упея) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Овозҳои бачагона
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мусиқӣ Гурӯҳ:Сарояндагӣ
Пишпо-пишпо (рақс)
«Пишпо-пишпо» (рақс) –  рақси халқии тоҷикон  мебошад.
Номи унсур ва истилоҳоти дигар
ҳатэр, пишбақ, пишбу
Тавсифи мухтасар
«Пишпо-пишпо» рақси қадимии тоҷикон буда, дар туйҳои баъзе деҳот чун лаҳзаи дилхушӣ иҷро мегардад. Рақсро ду зани иҷрокунанда таҳти навозиши доира ё бе асбоби мусиқӣ иҷро менамоянд. Раққосаҳо дар масофаи як якуним метр рӯбарӯи ҳам ҳаракат карда, «ақфу-ақфу» мегӯянд ва тамошобинон мувофиқи зарби онҳо қарсак мезананд. Иҷрокунандагон то ҷои муайяне расида, ҳаракатҳояшонро аз нав такрор мекунанд.
Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Глазуновская (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)
Глазуновская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кумилжен (Волгоград)
Фурудгоҳи золинги
Фурудгоҳи золинги (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи    аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Судон қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
DFS Sperber Junior
DFS Sperber Junior (DFS Sperber Junior) — як ҳавогарди сохтаи Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS) дар кишвари Олмон аст. Ин ҳавогард дар 1936 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи дигу ҷимнз турс
Фурудгоҳи дигу ҷимнз турс (Diego Jiménez Torres Airport) (маҳаллӣ: Fajardo Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи FAJ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Владимир Василев (сиёсатмадор)
Владимир Абдуалиевич Василев (ном ҳангоми таваллуд Алик Абдуалиевич Ҳасанбоев, Әлік Әбдіуәлиұлы Асанбаев; тав. 11 августи 1949, Клин, вилояти Москва, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Аз 12 октябри соли 2021 роҳбари фраксияи «Русияи воҳид» дар Думаи давлатии Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия даъвати VIII. Узви Шӯрои Олии ҳизби "Русияи воҳид".
Вакили Думаи давлатии Маҷлиси Федералии Федератсияи Русия даъватҳои IV-VIII. 7 октябри соли 2021 раиси фраксияи «Русияи воҳид» дар Думаи давлатии даъвати VIII интихоб шуд. Муовини раиси Думаи давлатии Русия даъвати IV, раиси фраксияи ҳизби «Русияи воҳид» даъватҳои VI ва VII (2012-2017), раиси Кумитаи Думаи давлатии Русия (2004-2011), муовини котиб Шӯрои амнияти Федератсияи Русия (1999-2001).
Мушовири Президенти Федератсияи Русия (5 октябри 2020 — 1 октябри 2021). Иҷрокунандаи вазифаи муовини Котиби генералии ҳизби «Русияи воҳид» (13 октябри 2020 — 7 октябри 2021). Сарвари Ҷумҳурии Доғистон (9 сентябри 2018 — 5 октябри 2020).
Генерал-полковники милитсия (1998), номзади илми ҳуқуқ (2001), Ҳуқуқшиноси шоистаи Федератсияи Русия (2006).
Марилово (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Марилово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Роберт Саполски
Роберт Саполски  — донишманди улуми аъсоб, инсоншиноси зист, ва нахустии шиноси аҳли Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ӯ ҳамчунини нависанда ва устоди донишгоҳ аст.
Оғози зиндагӣ ва таҳсилот
Саполски дар Бруклин, Ню-Йорк дар оилаи аз муҳоҷирони Шӯравӣ ба дунёи омад. Ӯ ба унвони як яҳӯди ортодокс бузург шуд дар ҳоле, ки вақташро бо хондани дарбора Горилла ва тасаввури зиндагӣ бо онҳо майгузаронад. Ӯ 12 сола буд, ки барои нахусти шиносони нома май навишт. Дар даврони дабиристони дарбораи нахусти шиноси мутолиа мекард ва ба омӯхтани забон савоҳилӣ мепардохт. Саполски худашро як худо нобовар тавсиф карда аст. Ӯ дар суханрониаш барои бунёди раҳои аз дайн гуфта аст, ки то ҳудуди 13 солагӣ дар хона ба унвони фардии мазҳабии (яҳӯдӣ ортодокс) бузург шуда аст ва дар даврони булӯғи худашро аз ҳар бовари мазҳабӣ раҳо карда аст.
Саполски дар 1978 милодии лисансашро дар инсоншиноси зистӣ аз донишгоҳи Ҳарвард дарёфт кард. Ӯ сипас ба Кения рафт то дар табиат ба мутолиа бар рӯй анитари дами кӯтоҳи вақти сарфи намояди. Ваии пас аз он ба Ню-Йорк бозгашт ва мадраки пи-эйч-ди худро дар асаб шиносӣ аз донишгоҳи Рокфеллер дарёфт кард.
Саполски аз авохири даҳаи 70 милодӣ то авохири даҳаи 90 милодӣ ҳар сол ба Африқо бози маиигашт ва ба муддат 8 то 10 соъат дар рӯз (дар бозаи ҳоии чаҳор моҳа) ба мутолиа бобӯнҳо мепардохт.
Кор
Дар ҳоли ҳозири ӯ бар рӯй текникҳо интиқоли женҳо барои қавии сохтани селлулҳо асабӣ дар муқобили асарот нотавон кунанда чун Глюкокортикоид кор мекунад. Ӯ бо мутолиаи ҷамъиятӣ аз анитари дами кӯтоҳи дар Кения манбаи стресс ва робитаи шахсият ва улгӯҳо беморӣҳо муртабит бо стрессро дар онҳои мавриди баррасии қарор дода аст.
Пажӯҳишҳо Саполски ба таври густардаи тавассути нашриётии чуни шабака National Geographic, Ню Йорк Таймз, ва донишгоҳи Ста́нфорд мавриди тавваҷуҳи қарор гирифта аст.
Атобоева Ҳоҷалхон
АТОБÓЕВА Ҳоҷалхон (15. 01.1915, деҳаи Қумқӯрғони вилояти Намангони Ӯзбекистон), пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1948), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1949). Солҳои 1931–1938 аввал колхозчии колхози ба номи Сталини Ноҳияи Намангони вилилояти Намангон ва баъди ба Тоҷикистон омаданаш аз соли 1940 сардори звенои колхози «Коммунисти Тоҷикистон»-и Ноҳияи Ленин. Аз соли 1968 нафақагири шахсӣ. Звенои Атобоева Ҳоҷалхон солҳои 1946–1947 ҳосили фаровони пахта гирифтааст. Бо 2 ордени Ленин, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон сарфароз гардидааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Қаҳрамонони Меҳнати Сотсиалистӣ
Албинизм
Албинизм -(аз лотинӣ albus – сафед) — вуҷуд надоштани пигментатсияи муқаррарӣ: дар одам ва ҳайвонот ранги муқаррарии пӯст, мӯй, пардаи чашм; дар рустаниҳо – ранги сабз.
Албинизм аломати ирсӣ буда, аз мавҷудияти гени ретсессивӣ, ки дар ҳолати гомозиготӣ синтези пигментҳо (дар рустаниҳо – хлорофилл, дар ҳайвонот – меланин)-ро бозмедорад, вобаста аст. Масалан, агар ду рустании гени албинизми ниҳонидошта гардолуд карда шаванд, он гоҳ дар насли онҳо ба ҳар се рустании сабз як рустании бехлорофилли ғайри қобили ҳаёт пайдо мешавад. Алорангии барги рустаниҳо ба мавҷудияти гени албинизм дар қисми ҳуҷайраҳои барг вобаста аст. Навъи дигари Албинизми рустаниҳо ба тағйирёбии ирсии хлоропластҳо алоқа дорад. Дар одам ва ҳайвонот коэф. зуҳуроти Албинизм, яъне мавҷуд будани гени Албинизм дар ҳолати гомозиготӣ, баробари 1:20000 аст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Шюкюри Ррeли
Шюкюри Ррeли (тав. 18 майи 1930) — футболбози Албанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1930 Гурӯҳ:Зодагони 18 май Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандаони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Албания Гурӯҳ:Бозингарони KF Erzeni Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Тирaнa Гурӯҳ:Бозингарони Динaмо Тирaнa
Судони Ҷанубӣ
Судони Ҷанубӣ (South Sudan, dinka Paguot Thudän), номи расмӣ Ҷумҳурии Судони Ҷанубӣ (Republic of South Sudan) — давлате дар Африқо бо пойтахт дар Ҷуба (пойтахт бояд ба қисми марказии кишвар — ба шаҳри Рамсел, ки дар вилояти Озернӣ таъсис дода мешавад, интиқол дода шавад ).
Дар шарқ бо Эфиопия, дар ҷануб бо Кения, Уганда ва Ҷумҳурии Демократии Конго, дар ғарб бо Ҷумҳурии Африқои Марказӣ ва дар шимол бо Судон ҳамсарҳад буда, дарозии умумии марзҳо 6018 км мебошад. Масоҳат — 644,329 км². Аз замони ҷудо шуданаш аз Судон, он ба баҳр раҳ надорад. Мақоми соҳибихтиёрии Судони Ҷанубӣ 9 июли соли 2011, пас аз имзои эъломияе, ки онро давлати мустақил эълон кард, эътибор пайдо кард. Узви СММ аз 14 июли соли 2011.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо Гурӯҳ:Судони Ҷанубӣ
Камило Пеня
Камило Игнасио Пеня Диас (Camilo Ignacio Peña Díaz; 5 июни 1992, Сантяго, Чили) — футболбози чилигӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 июн Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Чили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Универсидад Католика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Трасандино Де Лос Андес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportes Santa Cruz
Халифа ибни Зоид Оли Наҳён
Халифа ибни Зоид Оли Наҳён (خليفة بن زايد آل نهيان; ) — раиси Имороти Муттаҳидаи Арабӣ ва ҳокими Абузабӣ аз 3 ноябри 2004 то ба ҳангоми маргаш дар 13 май и соли 2022.
Халифа Оли Наҳён, тибқи гузориши маҷаллаи Forbes, бо дороии 15 миллиард доллар яке аз сарватмандтарин одамони ҷаҳон аст ва сарвати аъзои оилаи ӯ 150 миллиард доллар ҳисоб шудааст. Ғайр аз он, Халифа Ал Наҳайён фонди сармоягузории Мақомоти сармоягузории Абузабиро назорат мекунад, ки капитализатсияи он, тибқи ҳисобҳои гуногун, ба 875 миллиард доллар мерасад (барои соли 2008).
Зиндагинома
Писари калонии президенти пешин Шайх Зоид Оли Наҳён.
Моҳи феврали соли 1967 Халифа валиаҳди аморати Абузабӣ таъйин шуд. Пеш аз интихоб шудан ба президенти Иморот Шайх Халифа аморати калонтарин — Абузабӣро ҳукмронӣ мекард, ки дар он 80 % захираҳои нафти Имороти Муттаҳидаи Арабӣ ҷойгир аст. Вай инчунин Шӯрои Олии Имороти Муттаҳидаи Арабӣ дар масъалаҳои нафтро сарварӣ мекард. Ӯ роҳбари Фонди Рушди Абузабӣ (ADFD) ва Хазинаи Давлатии Абузабӣ ADIA мебошад.
Соли 1971, пас аз ташкили Иморот Шайх Халифа сарвазири Абузабӣ, вазири дифоъи Абузабӣ ва вазири молияи Абузабӣ шуд. 23 декабри соли 1973 вай муовини дуюми сарвазири Имороти Муттаҳидаи Арабӣ ва 20 январи соли 1974 раиси Шӯрои иҷроияи Абузабӣ шуд.
Моҳи майи соли 1976 ӯ муовини фармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳи Иморот шуд. Аз соли 1980, ӯ раиси Шӯрои олии саноати нафт мебошад. Вай роҳбари тадқиқоти экологӣ буд ва дар рушди Агентии табиати ваҳшӣ (ERWDA) саҳм гузоштааст.
Шайх Халифа дар артиш маъруф аст. Ӯ ҳамчун як шахси маҳбуб, мухлиси ашъор обрӯ дорад. Шайх Халифа ба мисли падари худ, шикор ва моҳидориро дӯст медорад. Шайх Халифа бо таваҷҷуҳ ба асп ва пойгаи шутур бо таваҷҷуҳи худ ба варзиши суннатӣ дар Иморот шинохта шудааст.
Мақоми роҳбарикунанда
3 ноябри соли 2004, пас аз вафоти падараш, ӯ дуввумин президенти Имороти Муттаҳидаи Арабӣӣ шуд. Сиёсати ҳукмронии ӯ ҳамчун ғарбгаро ва ислоҳталаб арзёбӣ мешавад.
Дар моҳи апрели соли 2005, бо фармони худ, музди меҳнати ҳамаи кормандони давлатро 100 % зиёд кард.
Соли 2011 вай воҳидҳои нерӯҳои ҳавоӣ ва баҳрии Имороти Муттаҳидаи Арабиро барои дастгирии амалҳои эътилофи байналмилалӣ алайҳи Муаммар Каддафӣ фиристод.
Дар охири моҳи январи соли 2014 Халифа ибни Зоид Оли Наҳён сактаи мағзӣ гирифт, ки дар натиҷа ӯро ҷарроҳӣ карданд ва дар ҳолати муътадил қарор дорад. Аз ҳамон вақт, бародари нима ва шоҳзодаи валиаҳди ӯ Муҳаммад ибни Зоид Оли Наҳён амалан ҳокими Абузабӣ ва тамоми Иморот шуд.
Ордени миллии Малӣ
Эзоҳ
Гурӯҳ:Орденҳои Малӣ
Санфурш
Санфурш (Sanfourche) номи хонаводагист, ки онро махсус қайд мекунанд:
Колбадшиносӣ
Кобадшиносӣ, анато́мия (аз ἀνα- «аз сар; аз боло» + «мебурам, чок мекунам») — илмест дар бораи шакл ва сохти узвҳои алоҳида, система ва организми том; як қисмати морфология.
Анатомияи одам
Анатомия ба анатомияи ҳайвонот ва анатомияи рустанӣ ҷудо мешавад. Бисёр вақт анатомия гуфта, анатомияи одамро дар назар доранд. Анатомияи одам аз ҷумлаи фанҳои асосии тибби назарӣ ва амалист.
Таърих
Маълумоти нахустин роҷеъ ба анатомияи одам дар асарҳои олимони қадим Арасту, Буқрот, Закариёи Розӣ, Абуалии Сино, Ибни Рушд ва дигарон мавҷуданд. Равнақи натомия дар Шарқ бештар ба фаъолияти эҷодии Абуалии Сино вобаста аст. Асарҳои безаволи ӯ оид ба анатомияи одам солҳои зиёд сарчашмаи асосии маълумоти ин соҳа буданд. Дар «Қонуни тиб»-и Шайхурраис дар робита ба анатомияи одам мавзӯъҳои ҷолиб ҷой дода шудаанд.
Омӯзиш
Омӯзиши анатомияи организми одам аз тавсифи муттасилу дақиқи намуди берунӣ ва сохти дарунии узвҳо дар ҳолати мӯътадилӣ иборат аст. Барои осон гардондани омӯзиши сохти бадан узвҳоро мувофиқи сохт, амал ва инкишоф муттаҳид намуда, дар бораи онҳо маълумот медиҳанд (анатомияи таснифӣ).
Фаслҳои анатомия
Анатомия ба чунин фаслҳо тақсим мешавад:
Анатомияи пластикӣ (тармимӣ) таълимот оид ба сохти берунии бадан ва таносубҳои он буда, аҳамияти калони амалӣ дорад.
Донистани ин фасли анатомия на фақат ба рассомон ва ҳайкалтарошон, балки ба ихтироъкорони либосу пойафзор низ лозим аст. Инчунин анатомияи топогрофӣ (таълимот оид ба ҷойгирии узвҳо, бофтаҳо, рагҳо ва асабҳо дар ин ё он қисми бадан) барои тибби амалӣ, хусусан барои ҷарроҳӣ аҳамияти калон дорад. Омӯхтани сохт ва шакли организм вобаста ба кори системаю узвҳои алоҳида вазифаи анатомияи функсионалӣ аст. Таълимот роҷеъ ба сохти хурдтарини узвҳою бофтаҳоро гистология меноманд. Анатомияи эътилолӣ (таълимот оид ба шакл ва сохти узвҳою бофтаҳои иллатнок) аз анатомия чун илми мустақил ҷудо шудааст. Анатомия усулҳои гуногуни тадқиқот (аз ташреҳи муқаррарӣ бо ёрии нештар ё пинсет то методи микроскопияи электронӣ, рентгенография ва ғайра)-ро истифода мебарад.
Анатомияи муқоисавии ҳайвонот
Анатомияи муқоисавии ҳайвонот, як фасли морфологияи ҳайвонот. Анатомияи муқоисавии ҳайвонот сохти бадан, узвҳо, шабоҳати морфологӣ ва пайдоиши ҳайвонотро омӯхта, вобаста ба вазифаашон сохти узвҳоро муқоиса мекунад, тарзи ба шароити сукунат мутобиқ шудан, пайдоиш ва таҳаввулоти онҳоро ошкор месозад. Анатомияи муқоисавии ҳайвонот ба узвшиносӣ, архитектоника ва морфологияи таҳаввулотӣ ҷудо мешавад.
Асосгузори анатомияи муқоисавии ҳайвонот Арасту мебошад. Доир ба анатомияи муқоисавии ҳайвонот то садаи XVIII фақат баъзе тадқиқот гузаронда шуда буданд (олимони италиявӣ Леонардо да Винчи, Ф. Реди, табиатшиносони франсавӣ Л. Добантон, П. Белон ва дигарон). Дар садаи XIX зоологи франсавӣ Ж. Кюве сохти баъзе ҳайвонотро муфассал омӯхта, натиҷаҳои оид ба сохти ҳайвоноти ҳозира ва ниҳоят қадим ба даст омадаро дар «Лексияҳо оид ба анатомияи муқоисавӣ» (ҷ. 1-5; 1800—1805) ном асараш ҷамъбаст кард. Дар инкишофи анатомияи муқоисавии ҳайвонот олими дигари франсавӣ Э. Жоффруа Сент-Илер низ саҳми назаррас гузоштааст. Ӯ оид ба ягона будани сохти ҳайвонот, ки зери таъсири муҳит тағйир ёфтааст, фикр ронда, таълимоти гомология (монандӣ)-и узвҳоро ба вуҷуд овард. Дар инкишофи минбаъдаи Аанатомияи муқоисавии ҳайвонот биологҳои франсавӣ П. Латрейл, М. Савини, А. Милн-Эдвардс, олимони немис И. Мюллер, И. Миккел, К. Карус, олими англис Р. Оуэн, биологҳои рус А. О. Ковалевский, И. И. Мечников, В. В. Заленский, К. Н. Давидов ва дигарон ҳиссаи калон гузоштанд. Шарҳи таърихӣ ё қиёсӣ-анатомии ташаккули ҷонварон, ошкор кардани пайдоиш ва роҳҳои таҳаввулоти гурӯҳҳои ҳайвонот, тартиб додани таснифоти табиии олами ҳайвонот ва муқаррар кардани қонуниятҳои морфологии таҳаввулот масъалаҳои асосии омӯзиши анатомияи муқоисавии ҳайвонот мебошанд. Анатомияи муқоисавии ҳайвонот аз комёбиҳои анатомия, эмбриология ва палеонтология фаровон истифода мебарад. Хусусан байни анатомияи муқоисавии ҳайвонот, филогения ва систематикаи ҳайвонот робитаи ногусустанӣ вуҷуд дорад; бисёр масъалаҳои онҳо умумист.
Оид ба анатомияи муқоисавии ҳайвонот дар Институти чорводории АИКТ, кафедраи чорводории ДАТ ва кафедраҳои зоологияи ДМТ ва ДДОТ пажӯҳишҳо анҷом медиҳанд.
Анатомияи рустанӣ
Анатомияи рустанӣ, як фасли ботаника, ки сохти дарунии бофтаҳои рустанӣ, пайдоиш, қонунияти инкишоф ва ҷойгиршавии онҳоро дар узвҳои ҷудогона меомӯзад. Пайдоиши анатомияи рустанӣ ба ихтироъ ва такмили микроскоп алоқаманд аст. Соли 1665 физики англис Р. Гук бо микроскопи такмилдодааш пардаи тунуки пӯк ва чӯби рустаниҳои гуногунро таҳқиқ карда, муқаррар намуд, ки онҳо аз ҳуҷайра иборатанд. Вале асосгузорони анатомияи рустанӣ биологи италиявӣ М. Малпигӣ ва ботаники англис Н. Грю (а. 17) маҳсуб мешаванд.
Ҳуҷайраи рустанӣ аз лифофа, протопласт (ситоплазма, ядро, пластидҳо, митохондрияҳо) ва маҳсули фаъолияти он (моддаҳои захиравӣ, қатрон, равғанҳои эфирӣ ва ғайра) иборат аст. Мавзӯи асосии омӯзиши анатомияи рустанӣ узвҳои нашви (поя, реша ва шоху барг)-и дарахтон (аз ҷумла дарахтони мева ва ток) ва гулу меваи онҳо мебошад.
Зӯҳро Мирзоева
Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева (1947, деҳаи Рарзи н. Айнӣ - 27 январи соли 2023, ш. Душанбе) — доктори илмҳои тиб (2002), профессор (2004).
Колбадшиносӣ
Анатомияи рустанӣ
Анатомияи рустанӣ ба морфология, физиология ва эмбриологияи рустанӣ сахт марбут буда, аз фаслҳои анатомияи физиологӣ, экологӣ, патологӣ ва муқоисавии рустанӣ иборат аст. Анатомияи физиологии рустанӣ алоқаи байни сохт ва ҷараёнҳои дар онҳо рухдиҳанда, анатомияи экологии рустанӣ ба сохти рустанӣ таъсир кардани шароити муҳит ва инкишоф, анатомияи патологии рустанӣ ба сохти рустанӣ таъсир кардани унсурҳои касалиовари биологӣ, химиявӣ ва физикӣ, анатомияи муқоисавии рустанӣ намуд, авлод, оила ва ғ-ро ба тарзи қиёс тадқиқ мекунад. Анатомияи таҷрибавии рустанӣ асосан ба таҷрибаҳои агротехникӣ вобастагӣ дорад. Усули асосии омӯзиши сохти дарунии рустанӣ тайёр намудан ва бо микроскоп дидани қабати тунук буридаи узви рустанӣ мебошад. Усулҳои дигари тадқиқот низ вуҷуд доранд (мас., люминессентӣ, поляризатсионӣ, электронӣ, гистохимиявӣ, таҳлили ренгеноструктуравӣ ва ғайра). Тадқиқоти анатомӣ имконият фароҳам меоваранд, ки бисёр сифатҳои пурқимати дарахтони мева ошкор гарданд, масъалаи механизатсияи боғу токзор ва ниҳолхонаҳо роҳи ҳалли худро ёбад (мас., пайвандкунии мошинӣ, бо мошин буридани току навдаи дарахтон, бо комбайн ғундоштани ҳосил ва ғайра), усулҳои ташхиси сармобардорӣ, устуворӣ ба зараррасону касалиҳо дарёфт шаванд.
Зӯҳро Мирзоева
Зиндагинома
Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева хатмкардаи Омӯзишгоҳи тиббӣ (1967) ва факултаи муолиҷавии Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1973). Акушер-гинекологи таваллудхонаи №1-и Душанбе (1973-1974), аспирант (1974-1977), ходими калони илмии кафедраи акушерӣ ва гинекологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ Ибни Сино (1978-1981), ходими калони илмии Пажӯҳишгоҳи ҳифзи модар ва кӯдак (1981-1986), раиси кумитаи марказии иттифоқи касабаи кормандони тибби Тоҷикистон (1986-1992), узви ҳайати мушовараи Вазорати ҳифзи тандурустӣ (1993-1995) ва ҳамзамон роҳбари лоиҳаи «Сомонӣ» доир ба ислоҳоти соҳаи тандурустӣ (1995-2003), корманд (2003-2004) ва мудири кафедраи тибби оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон (аз соли 2004), ҳамзамон Президенти Ассотсиатсияи табибони оилавии Тоҷикистон ва декани факултаи тансиҳатии оилавии Донишкадаи такмили ихтисоси кормандони тибби Тоҷикистон кор кардааст. Муаллифи зиёда аз 80 таълифоти илмӣ, методӣ, чандин пешниҳоди навоварона аст. Доир ба асосҳои иҷтимоӣ-гигиении рушди системаи ҳифзи нигаҳдории аҳолии ҷумҳурӣ таҳқиқот анҷом додааст. Зӯҳро Амонуллоевна Мирзоева 27 январи соли 2023 дар ш. Душанбе даргузаштааст. .
Эзоҳ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Табибони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино Гурӯҳ:Занҳо-олимаҳо
Колбадшиносӣ
Анатомияи эътилолӣ
Анатомияи эътилолӣ, морфологияи эътилолӣ - илмест, ки асосҳои морфологии бемориҳои одам ва ҳайвонотро меомӯзад. Мавзӯи тадқиқи анатомияи эътилолӣ тағйироти макроскопӣ ва микроскопӣ дар узву бофтаҳо мебошад. Анатомияи эътилолӣ умумӣ (морфологияи бемориҳо, мас., ихтилоли гардиши хун, мубодилаи моддаҳо, илтиҳоб, омосҳоро меомӯзад) ва ҷузъӣ (морфологияи бемориҳои алоҳидаро тадқиқ мекунад) мешавад. Усули асосие, ки ҳангоми анатомияи эътилолии одам истифода мебаранд, чок кардани ҷасад аст. Ин имкон медиҳад, ки беморӣ аз нигоҳи клиникию морфологӣ таҳлил ва ноқисиҳои ташхису муолиҷа муқаррар карда шаванд. Узву бофтаҳои ҳангоми ҷарроҳӣ бурида гирифта ва маводи биопсияро низ аз ҷиҳати патологоанатомӣ месанҷанд. Бинобар тараққӣ кардани техникии тиббӣ ва илми ҷарроҳӣ узву бофтае нест, ки мавриди чунин санҷиш қарор нагирад. Дар натиҷаи тадқиқи маводи биопсия анатомияи эътилолии одами зинда низ ба вуҷуд оварда шудааст. Дар тадқиқоти патологоанатомӣ аз усулҳои санҷиши микроскопӣ (люминессентӣ, рӯшноигӣ, электронӣ, ситологӣ, гистологӣ, гистохимиявӣ, морфометрӣ ва ғайра) фаровон истифода мебаранд. Анатомияи эътилолӣ дар робита бо физиологияи эътилолӣ масъалаҳои асосии патологияи умумӣ ва ҷузъиро ҳаллу фасл менамояд.
Омӯзиш дар Тоҷикистон
Анатомияи эътилолӣ чун фанни мустақил дар мактабҳои олии тиббӣ таълим дода мешавад. Дар ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино онро аз соли. 1939 дарс медиҳанд. Дар кафедраи анатомияи эътилолӣ, ки бо ташаббуси профессор П. В. Сиповский таъсис ёфта буд (1939), бисёр масъалаҳои муҳим ҳалли хешро ёфтанд (мас., чанд намуди морфологии бемории ҷоғар муқаррар карда шуд, морфологияи гепатити гелиотропӣ мавриди тадқиқ қарор гирифт ва ғайра). Дар тараққии анатомияи эътилолӣ саҳми профессорон П. В. Сиповский, К. Н. Савина, Ю. В. Гулкевич, А. Ғ. Ғоибов, Б. Д. Монастирская, А. В. Куркин ва дигарон калон аст.
Борок (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Борок — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Белпойҳо
БЕЛПОЙҲÓ ( Pinnipedia), як гурӯҳи ширхӯрҳои обӣ. Танашон дукшакл буда, бо пашми кӯтоҳи бетибит (ба ғайр аз гурбаи обӣ) пӯшида шудааст. Думи кӯтоҳ ва пойҳои панҷадори белшакл доранд. Дар пӯсти Белпойҳо ғадудҳои арақ ва чарб мавҷуданд; дар зери пӯст қабати чарб (то 8 см) хобидааст. Белпойҳо аз 18 (дар морж) то 38 (дар тюлени гӯшдор) дандон доранд; дандони ашк хуб инкишоф ёфтааст. Мушакҳои ҷоғи Белпойҳо қобилияти ҳоиданро гум кардаанд, аз ин сабаб онҳо ғи­зоро наҳоида фурӯ мебаранд. Белпойҳо дар об хеле серҳаракат (соате то 30 км шино менамоянд) буда, дар хушкӣ суст ҳаракат мекунанд. Ғизои Белпойҳо моҳӣ, нармбаданҳо, харчангшаклҳост; паланги баҳрӣ пингвин ва тюленҳоро сайд мекунад. Белпойҳо нафасашонро муддати дароз нигоҳ дошта метавонанд, масалан, тюлени Уэдделла 43 дақиқа, тюлени байкалӣ 68 дақиқа Ҳангоми дар об шино кардан гардиши хун дар гурдаҳо қатъ гардида, набз хеле суст (аз 55–180 то 4–15 маротиба дар як дақиқа) мешавад. Ҳарор. бадани Белпойҳо 36–37°С буда, мағзи сарашон инкишоф ёфтааст. Белпойҳо бӯйро хуб ҳис мекунанд; дар об мебинанд ва мешунаванд. Белпойҳо ҳангоми нафасгирӣ ба рӯйи об ва барои зоидан, ширмаконӣ, тулак ба соҳил ё рӯйи ях мебароянд. То 43 сол умр мебинанд. Белпойҳои модина дар 3 (мас., тюлен, гурбаи обӣ) – 6-солагӣ (морж) ба балоғат мерасанд. Даври ҳамли онҳо 8–12 моҳ аст; одатан 1, баъзан 2 бача мезоянд. Шири Белпойҳо серғизо буда, 36–52% чарб, 6–13% сафеда ва 0,2% қанд дорад.
Белпойҳо асосан дар баҳрҳои хунук ва муътадили нимкураҳои Шимолӣ ва Ҷанубӣ, баъзан дар кӯлҳо зиндагӣ мекунанд. Бисёр Белпойҳо гурӯҳ-гурӯҳ ҳаёт мегузаронанд. Саравлоди Белпойҳо эҳтимол дарандаҳои хушкигард буданд, ки дар давраи эотсени боло ё миёна ба ҳаёти обӣ гузаштаанд. Боқимондаҳои тюлени гӯшдор дар соҳили шимоли Уқёнуси Ором (ИМА) ва моржу тюлен дар соҳили шимоли Уқёнуси Атлантика (Аврупо ва ИМА) ёфт шудаанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Зоология Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Амниот
Амниотхо - гурӯҳи ҳайвоноти зеробии муҳрадор, ки намояндагони онҳо аз тухми дар хушки гузошта шуда инкишоф меёбад.
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Муҳаммадсалом Муҳаммадов
Муҳаммадсалом Муҳаммадалиевич Муҳаммадов (русӣ: Магомедсалам Магомедалиевич Магомедов, дарғинӣ МяхӀяммадгӀялила урши Мяхlяммадсялам; тав. 1 июни соли 1964, д. Леваши ноҳияи Левашински ҶШС Доғистон, РСФСР, СССР) — ходими давлатӣ ва сиёсии Русия. Раиси Маҷлиси мардумии Ҷумҳурии Доғистон аз 20 феврали соли 2006 то 11 марти соли 2007. Президенти Ҷумҳурии Доғистон аз 20 феврали соли 2010 то 28 январи соли 2013. Муовини роҳбари Дастгоҳи Президенти Федератсияи Русия аз январи соли 2006. 28, 2013.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор Гурӯҳ:Дорандагони ордени «Барои хидмат ба Ватан» дараҷаи 4 Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Докторони улуми иқтисод Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон
Уразаево (деҳа)
Уразаево (Уразаево) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Aeromot AMT-200 Super Ximango
Aeromot AMT-200 Super Ximango (Aeromot AMT-200 Super Ximango) — як ҳавогарди сохтаи Aeromot дар кишвари Бразилия аст.
Кричевское (ноҳияи Холмогор)
Кричевское (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Aeromot AMT-200 Super Ximango
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Кричевское (ноҳияи Холмогор)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Дарвин Олива
Дарвин Эусебио Олива Гарсия (Darwin Eusebio Oliva García; 21 марти 1989, Ла Сеиба, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортес Савио Гурӯҳ:Бозингарони БФ Municipal
24 декабр
Ҷашнҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои
Рӯйдодҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 24 декабр
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 24 декабр
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 24 декабр
Тақвими мардумӣ
Ҷадӣ (22 Декабр — 20 Январ) яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Дей дар тақвими Эронӣ аст.
Красное (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Красное — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Энрике Луваннор
Силва Энрике де Коза Луваннор (Silva Henrique De Sousa Luvannor; 19 майи 1990, Кампо Майор, Пиауй, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Молдова Гурӯҳ:Бозингарони БФ Парануа Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Морринюс Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Схерифф Тираспол Гурӯҳ:Бозингарони БФ Shabab Arabi Club Гурӯҳ:Бозингарони БФ Шабаб Ал Аҳли Дубаи
Староновиская (ноҳияи Гордеев)
Староновиская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гордеев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гордеев ‎
Анус
Анус - сурохии макад. аввалин бор дар натичаи эволются дар нематодҳо пайдо шуд.
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Гейша
thumb|Ду гейша дар Кйото Гейша (ба 芸者) ки ба он Гейги (芸妓) ҳам гуфта мешавад дар Жопун ба заноне итилоқ мешавад, ки дар бахши саргармӣ ва ҳунарӣ иштиғол доранд ва ҳунарҳои онҳо шомили ҳунарҳои мухталифи жопунӣ мешавад, монанди рақс ва мусиқии клоссик.
Уезди Қуқанд
Уезди Қуқанд — воҳиди марзию маъмурии вилояти Фарғона, губернияи генералии Туркистон. Марказ — ш. Қуқанд.
Таърих
Уезд соли 1876 баъд аз таъсиси вилояти Фарғона ва ҳамроҳкунии хонии Қуқанд таъсис дода шуд.
География
Вилояти Қӯқанд қисми ғарбии вилояти Фарғонаро ишғол намуда, дар ғарб бо уезди Хуҷанд, дар шимол бо уезди Намангон, дар шарқ бо уезди Марғилон ва дар ҷануб бо вилояти Самарқанд ҳамсарҳад буд.
Уезд аз ҷиҳати ҷуғрофӣ ба ду қисм тақсим мешуд: баландкӯҳҳои ҷанубӣ ва пастиҳои шимолӣ. Қисми ҷанубӣ, қисматҳои шимолӣ ва доманакӯҳҳои қаторкӯҳҳои Олойро дар бар мегирифт. Шимол қисмати ҷанубу ғарбии водии Фарғонаро дар бар мегирифт.
Аҳолӣ
Дар соли 1893 дар округ 246.880 нафар одамон зиндагӣ мекарданд. Аҳолӣ аз сартҳо, туркҳо ва тоҷикон, қирғизҳо, узбакҳо иборат буд. Шумораи русҳо аз руи маълумоти соли 1883 аз 360 нафар зиёд набуд.
Иқтисод
Шуғли асосии аҳолии ин ноҳия кишоварзӣ ва чорводорӣ буд. Дар қисматҳои поёнтар, гармтар ва хушктари вилоят кишоварзӣ бо обёрии сунъӣ сурат мегирифт. Зироатҳои асосии кишт гандум, ҷав, шолӣ, арзан, дурра, лубиё ва пахта буданд. Аз дарахтони мева нок, гелос, олу, зардолу, шафтолу, ангур ва махсусан тут, ки барои кирмакпарварӣ истифода мешуд, маъмул буд. Зироатҳои харбуза, тарбуз ва бодиринг аҳамияти калон доштанд.
Қирғизҳо, ки асосан ба чорводорӣ машғул буданд, тобистон ба чарогоҳҳои кӯҳии қаторкӯҳҳои Заалай муҳоҷират мекарданд.
Саноат асосан хурд, ҳунармандӣ буд: намад, гилем, табак, пойафзол, ароба ва ғайра месохтанд.Саноат ва савдои калонтар танҳо дар Қӯқанд вуҷуд дошт. Дар соли 1887 дар уезд 1733 заводу фабрика (комбинатҳои равған, абрешим, пахтатозакунӣ ва ғайра) мавҷуд буданд, ки ҳаҷми истеҳсоли онҳо то 520 ҳазор сумро ташкил медод. Дар ибтидои асри 20 миқдори маҳсулот асосан аз ҳисоби кушодани хирманҳои пахта афзуд.
Қатъномаи 303 Шӯрои Амният
Қатъномаи 303 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 06 декабр 1971 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Вазъият дар Шабқураи Ҳинд-Покистон аст. Ин қатънома тайи нишасти 1٬608‌ум бо 11 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 4 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Шибонсой
Шибонсой — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лоҳури ноҳияи Данғара. Аз Шибонсой то маркази ҷамоат 19 км, то маркази ноҳия 23 км. Аҳолиаш 479 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Данғара Гурӯҳ:Ҷамоати Лоҳур (н. Данғара)
Фурудгоҳи золовод
Фурудгоҳи золовод (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  бо Коди ИОТОи SUN аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри сурндронгр кишвари Ҳиндустон қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Алваро Месегер
Алваро Месегер Фаладо (Álvaro Meseguer Fallado; 24 июли 1992, Алканйис, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 24 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Zaragoza B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Зарагоса Гурӯҳ:Бозингарони БФ Туделано
DFS Sperber Senior
DFS Sperber Senior (DFS Sperber Senior) — як ҳавогарди сохтаи Deutsche Forschungsanstalt für Segelflug (DFS) дар кишвари Олмон аст. Ин ҳавогард дар 1936 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи рнтчлр филд
Фурудгоҳи рнтчлр филд (Rentschler Field (airport)) — фурудгоҳи низомӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 15 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Урмикеево (деҳа)
Урмикеево (Урмикеево) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Автоматияи дил
Автоматияи дил - кобиляти бо танзим кашиш хӯрдани дил тавасути импулсҳо.
Нигаред
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Копнино (ноҳияи Меленков)
Копнино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Меленков
Бӯлек
Бӯлек — деҳа дар ноҳияи Енбекшиқазоқи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 4355 нафар аҳолӣ дошт.
Бузиканово (ноҳияи Тайшет, Иркутск)
Бузиканово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тайшет, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тайшет (Иркутск)
Соли 1867
Рӯйдодҳо
1867 — харидории Аляска аз Россия.
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1867
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1867
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 1867
Ялдамич
Ялдамич — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъанаки ноҳияи Рашт. Аз Ялдамич то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 1 км. Аҳолиаш 3784 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъанак
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Косрае
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Косрае (Kosrae International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи KSA аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1753 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 3 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Эуҷениу Белтромӣ
Эуҷениу Белтромӣ (Eugenio Beltrami; 16 ноябри 1835, Кремуно — 18 феврали 1900, Рум) — и итолиёӣ.
Аннино (ноҳияи Трубчев)
Аннино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Эуҷениу Белтромӣ
Зиндагинома
Хатмкардаи Донишгоҳи Повиё. Узви Академияи миллии де Линчеи Рум (1873), профессори Донишгоҳи Рум (1873), профессори Донишгоҳи Болоня, инчунин дар Донишгоҳи Пизо дарс гуфтааст. Белтромӣ асосан дар соҳаи ҳандасаи дифференсиал ва физики риёзӣ таҳқиқот бурдааст. Белтромӣ нишон дод, ки ҳандасаи Лобачевский дар ҳамворӣ дар ягон сатҳи муайяни фазои себуъдӣ, ба истилоҳ «псевдосфера» (сфераи хаёлӣ) ё «сатҳи Белтромӣи» амалӣ мешавад. Барои эътирофи ҳандасаи ноуқлидусӣ саҳми бузург гузоштааст.
Аннино (ноҳияи Трубчев)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Трубчев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Трубчев
Эуҷениу Белтромӣ
Сарчашма
Гурӯҳ:Олимони Итолоиё
Алексино (ноҳияи Котлаский)
Алексино (Алексино) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котлаский Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Оқолтин (ноҳияи Чордара)
Оқолтин — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Чордара ҷойгир аст. Дар соли 2009 нафар аҳолӣ дошт.
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ дигу оросно
Фурудгоҳи байналмилалии дигу оросно (Diego Aracena International Airport) (маҳаллӣ: Aeropuerto Internacional Diego Aracena) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) ва  низомӣ  бо Коди ИОТОи IQQ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3350 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Чиле қарор дорад, ва дар баландии 47 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Анализатор
Анализатор (ἀνάλυσις — analysis — таҷзия, ба қисмҳо ҷудошавӣ), таҳлилгар
Bonomi BS.7 Allievo Italia
Bonomi BS.7 Allievo Italia (Bonomi BS.7 Allievo Italia) — як ҳавогарди сохтаи Aeronautica Bonomi дар кишвари Итолиё аст. Ин ҳавогард дар 1929 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Валери Газзаев
Валери Георгиевич Газзаев (Вале́рий Гео́ргиевич Газза́ев; 7 августи 1954, Владикавказ, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 7 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1954 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи ИҶШС Гурӯҳ:Бозингарони БФ Spartak Ordzhonikidze Гурӯҳ:Бозингарони БФ SKA Rostov--Don Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Dinamo Tbilisi
Уфа-Шигири (деҳа)
Уфа-Шигири (Уфа-Шигири) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Кринкино (ноҳияи Сокол, Вологда)
Кринкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сокол (Вологда)
Твердислово (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Твердислово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фурманов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Маҳмуд Атоев
Маҳмуд Атоев (1896, Файзободи Афғонистон – 1980, Душанбе), аз муборизони фаъоли барпо ва мустаҳкам кардани сохти Шӯравӣ дар Тоҷикистон.