cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маздаясно
Худо дар Маздаясно
Худи зардуштия дар заминаи ҳамин эътиқодҳои ибтидоӣ (маздоия, меҳрпарастӣ ва ғ.) ташаккул ёфтааст. Зардушт Аҳура Маздоро ба дараҷаи Худои муқтадиру офаридгор бардошт, вале аз таъсири анъанаҳои динии пешин дур шуда натавонист. Дар ташаккули идеологияи зардуштия тазодди амиқи ҷамъият, хусусан муборизаи шадиди қабилаҳои муқимӣ бо кӯчманчиён, ғуломон бо ғуломдорон ва шароити ноҳамвори табиат таъсири амиқ гузошт. Ҳамаи ин аҳкому таълимоти зардуштия дар Авесто баён шудааст. Дар «Готҳо» Аҳура Маздо офаридгори ягона буда, Спентамайню (ҳомии некӣ, нуру рӯшноӣ ва ҳама мавҷудоти муфид) ва Анграмайню (Аҳриман; ҳомии бадӣ, зулмат ва мавҷудоту падидаҳои палид) ду зот аз офаридаҳои аҳурамаздоӣ ҳастанд, ки инкишофи ҷаҳонро раҳнамоӣ мекунанд. Онҳое, ки пайрави Спентамайнюанд, ростӣ, некӣ ва нурро пазируфтаанд ва онҳое, ки бадию зулматро интихоб кардаанд, пайрави Анграмайнюанд. Инсон дар интихоби ин ду зот соҳибихтиёр аст ва вобаста ба интихоби худ тақдири ояндаи хешро муайян мекунад. «Чун ин ду гавҳар ба ҳам расиданд, аз гавҳари нахустин кохи пуршукӯҳи ҳастӣ барафрошта шуд ва аз дуввумин сафои тираи нестӣ бунён гирифт» (Ясно 30, 3-4). Ин ду гавҳар — Спентамайню ва Анграмайню дар ҳама падидаву зуҳуроти олам таъсири баробар доранд. Спентамайню аз Офтоб, Моҳ, сайёраву ситораҳо, падидаҳои нек, ҳайвоноту рустаниҳои муфид пуштибонӣ мекунад, Анграмайню зимистон ва жолаи харобиовар, арвоҳи палид, мору каждум (хрифастра) ва дӯзахро дастгирӣ мекунад. Баъд «ҳар як аз он ду гавҳар мардумро ба оин ва кеши хеш фаро хонд» (Ясно, 31, 12). Дар ин миён некандешон гавҳари ростинро баргузиданд ва бадандешон гавҳари дурӯғинро" (Ясно, 30,3).
Донишмандон ба зардуштия ду давраро нисбат медиҳанд: гоҳонӣ ва сосонӣ. Оини зардуштияи гоҳонӣ аз Аҳура Маздо ҳамчун офаридгори некӣ ёд мекунад, ки ҷаҳони минӯӣ ва моддиро офарид. Ҷаҳони моддӣ ҷилвае аз ҷаҳони минӯӣ аст ва ҳар чиз дар ин ҷо намунае дар он олам дорад. Тамоми бадиҳо ба Анграмайню нисбат дода мешаванд, аммо сифати офарандагӣ ба ӯ тааллуқ надорад. Бино бар ин, муҳаққиқон ба яктопарастии оини зардуштияи гоҳонӣ қоиланд. Дар даврони Сосониён зардуштия бо боварҳои муғон даромехта, ба як дини санавӣ табдил ёфт, яъне ду офаринанда — Аҳура Маздо ва Аҳриман дар баробари ҳам қарор гирифтанд ва дар канори Аҳура Маздо теъдоде аз худоёни бостонии Эрони Бостон дубора эҳё шуданд, мас., Митра, Аноҳито, Баҳром ва дигарон. Изофа шудани яздонҳои мазкур кори эътибору парастишро печидатар кард, аз ин рӯ, ниёз ба як табақаи рӯҳонӣ эҳсос шуд. Муғон, ки як қавми модҳо буданд, ин ҳирфаро ба худ ихтисос доданд; оинҳои сахту душвор ва маросими тӯлониву печидаи ниёишӣ ин динро аз ҳамаписандӣ дур ва фишори рӯзафзуни мубадон мардумро аз зардуштия гурезон кард, бидъатҳои гуногун пайдо шуданд ва мазҳабҳое чун зурвония, монавия ва маздакия аз он ба вуҷуд омада, мардум ба оинҳои дигар моил шуданд. Дар натиҷа зардуштия заиф гирдид.
Офариниши олам
Тибқи оини зардуштия, бунёд ва таърихи оламро, ки аз чор даври 3000-солӣ иборат аст, муборизаи хайру шар, нуру зулмат ташкил медиҳад. Дар охири давраи чорум паёмбари охирини Аҳура Маздо, «наҷотбахш» — Сушиёнт ё Саошианта (муродифи Маҳдӣ) омада, аз ғалабаи неруи некӣ бар бадӣ башорат медиҳад. Дар зардуштия олам дар шаш навбат ё замон (паҳлавӣ: госонбор) офарида шудааст. Аҳура Маздо дар нахустин госонбор (40 рӯз) осмон, дар дуввумин госонбор (60 рӯз) об, дар севвумин госонбор (75 рӯз) замин, дар чаҳорумин госонбор (30 рӯз) гиёҳу рустанӣ, дар панҷумин госонбор (80 рӯз) ҷонварон ва дар госонбори шашум (75 рӯз) одамро офарид. Мувофиқи кайҳоншиносии зардуштия олам курашакл тасаввур мешавад. Замин низ ҳамвор набуда, шакли доираро дорад ва дар маркази осмон муаллақ аст. Осмон, замин, об ва ҳар чизи дигаре, ки даруни он аст, ба шакли тухм аст. Осмон болои замин монанди тухми мурғ бо дасткории Офаридгор муназзам шудааст. Шабоҳати Замин дар миёни Осмон монанди зарда аст миёни тухм. Об дар миёни Замину Осмон ҳамчун об дар тухм аст. Дар Замин аввал филиззот, баъд наботот ва ниҳоят ҳайвонот офарида шудаанд. Махлуқи олии олам одам аст. Ба ақидаи зардуштиён, инсон аз ду унсур ё ҷузъ — ҷисмонӣ ва рӯҳонӣ иборат аст. Унсури ҷисмонӣ баъди фавт дар олами гетӣ ва унсури рӯҳонӣ ҷовид дар олами миноӣ мемонад. Рӯҳи одамӣ подоши аъмолеро, ки дар ин ҷаҳон ба ҷо овардааст, дар он дунё дармеёбад. Фаришта Геушурван корномаи зиндагии одамро бодиққат менависад ва тамоми афъол, аъмол ва афкорашро ҳисоб мекунад. Мувофиқи аҳкоми зардуштӣ баъди марг рӯҳи одамӣ бояд аз болои пули чинвот гузарад. Агар аъмоли солиҳа бар гуфтору кирдори зишти инсон бартарӣ дошта бошад, ӯ ба осонӣ аз болои олами Аҳриман гузашта, ба олами саодати ҷовид, олами Аҳура Маздо меравад. Дар акси ҳол, ба азобу кулфати оташи сӯзони аҳриманӣ гирифтор мешавад. Вале агар кас «гоҳ андеша, гуфтор ва кирдори нек ва гоҳ андеша, гуфтор ва кирдори бадро пайрав бошад… дар рӯзи пасин бо бозхости Аҳура Маздо ба ҳаместакон (барзах) равад» (Ясно, 47, 4). Одамӣ махлуқи Аҳура Маздо бошад ҳам, озод ва фоили мухтор аст, ҷазою сазои рӯҳ барои аъмоли дунёӣ ба худи инсон вобаста аст. Ӯ метавонад мувофиқи иродаи худ дар муборизаи байни нуру зулмат ширкат варзад, вале масъулият барои интихоби қувваҳои некию бадӣ ба зиммаи худи одам аст.
То офариниши олами моддӣ Аҳура Маздо як силсила махлуқоти рӯҳонӣ — шаш Амшоспандон офарид, ки ба ӯ ҳам дар масъалаҳои офариниш ва ҳам дар муборизаи зидди Аҳриман ёрӣ мерасонданд. Доираи амали ҳар як Амшаспента чунин муайян шудааст: 1) Воҳумана — фариштаи андешаи нек; 2) Ашаваҳишт — ростӣ ва дурустӣ; 3) Хшатриявайра — қудрат ва салтанати комил; 4) Спентаармайти — ибодат ва судбахш, духтари Аҳура Маздо; 5) Ҳоурватат — камол, балоғат ва тандурустӣ; 6) Амеретат — бақо, абадият ва ҳаёти ҷовидонӣ. Парастиши Амшоспандон на танҳо барои муътақидони зардуштӣ, балки барои худи Зардушт низ ҳатмист. Онҳо дар андеша, гуфтор ва кирдор яксонанд. Дар тақвими зардуштӣ ба Амшоспандон моҳи муайян ва рӯзи махсуси ҳар як моҳ бахшида шудааст. Дар муборизаи хайр бар шар эзидҳо (арвоҳи пок) мақоми хос доранд. Эзиди аввалин нигаҳбони нуру Осмон, худои ғалаба Митра ё худ Меҳр мебошад. Парастиши Митра дар зардуштия аз эътиқодҳои қадими Шарқ иктисоб шудааст. Дар Авесто (Меҳр-Яшт) Митра ҳомии ахлоқи ҳамидаю ростӣ ва душмани дурӯғ тавсиф шудааст.
Дар Авесто (Фарвардин Яшт) манбаи ҳама мавҷудот гурӯҳи севвуми арвоҳи муқаддас — фравашҳо (паҳлавӣ — фроваҳар, фурӯҳар, фар) — рӯҳи мурдагон ва зиндаҳо дониста шудааст. Фравашҳо дар тамоми олам интишор ёфта, ба зиндаҳову мурдаҳо, ҳайвоноту рустанӣ, эзидҳо ва ҳатто Аҳура Маздо мансубанд. Хонаҳо, ҷамоа, ноҳияҳо, обу замин ҳама фраваши худро доранд. Тавассути онҳо табиат зинда, обҳо ҷорӣ ва фарзандон тавлид мешаванд, дар замин гиёҳу рустаниҳо месабзанд, одамону ҳайвонот ба ҳаракат медароянд. Аҳура Маздо ба туфайли фравашҳои тавоно осмонеро, ки оғоз ва анҷоми он дида намешавад, дар болои замин нигоҳ медорад. (Фарвардин Яшт, 1, 2-3). Фраваш аз ибтидо бо инсон ҳамроҳ гашта, то охири умр ӯро ҳифз мекунад. Инсон фравашҳоро ба ёрӣ мехонад, барои онҳо қурбонӣ, ибодат ва парастиш мекунад. Баъди фасоди мавҷуди ҳифзшаванда фраваш дар олами миноӣ мемонад. Фраваш қувваи ботиниест, ки ҳаракатро ба амал меорад. Худи ҳаракат натиҷаи амали фравашҳост. Мувофиқи анъанаи зардуштӣ, ҷирмҳои осмонӣ — Офтоб, Моҳ, ситораҳо дар оғоз беҳаракат буданд ва ҳаракати онҳо низ аз амали фравашҳо оғоз шуд. Фравашҳо нисбат ба олам муқаддам набуда, баъди офариниши олам ба вуҷуд омадаанд.
Аҳкоми зардуштия ситоиши Рашну (яздони адл), Арта (ҳомии оташ) ва Ардви (илоҳаи об, яке аз манбаъҳои зиндагӣ)-ро талаб мекунад. Оташ низ ҳамчун рамзи нур ва манбаи гармӣ сутуда мешуд. Баъдтар ин анъанаи зардуштия дар байни мардуми ноогоҳ боиси «оташпарастӣ» ном гирифтани ин оин гардид. Фирдавсӣ дар ин бора мегӯяд:
Ибодот
Ибодати зардуштӣ инчунин дуохонӣ, сурудани матнҳои динӣ (Готҳо) ва қироати Авесторо дар бар мегирад. Ба эзидҳо, дар муқобили ҳама шайъиёту рӯҳониёти поку нек Аҳриман ва девҳои сершумор (таҷассуми тамоюли бади инсонӣ ва ҳодисаҳои харобиовари табиат) муқобилат мекунанд. Тазодди некӣ ва бадӣ дар зиддияти Арта (таҷассуми нур, ҳақиқат, тантанаи ҳаёт) ва Друҷа (таҷассуми зулмат, дурӯғ, қашшоқӣ) Армаити ва Айшма низ зоҳир мешавад. Муборизаи некӣ бо бадӣ, нур бо зулмат ниҳоят бо ғалабаи пурраи хайру нур анҷом меёбад.
Рукни асосии таълимоти ахлоқии зардуштия пиндори нек, гуфтори нек ва рафтори нек мебошад. Ба он душмата («пиндори бад»), ҷуҳма («гуфтори бад») ва ҷувармата («кирдори бад») муқобиланд. Зардуштия пайравони худро ба покӣ ва ростии рӯҳ, ҷисм, аносир, маскан ҳидоят карда, парҳезро аз пиндору гуфтору кирдори бад талаб мекунад. Таълимоти иҷтимоии зардуштия ба рушди кишоварзӣ ва чорводорӣ, афзудани захираҳои моддӣ диққати махсус медиҳад. Фаъолияти амалии одам бояд ба афзоиш ва тараққӣ додани сарватҳои зиндагӣ нигаронда шуда бошад. Бахту саодати мардум аз кишоварзӣ, пеш аз ҳама, истеҳсоли гандум, вобаста аст. Аноҳито ҳомии кишоварзию заминдорист. Дар айни ҳол одам бояд чорводориро низ инкишоф диҳад.
Таҳорат
Дар зардуштия се навъи таҳорат вуҷуд дорад: 1. Подёб — маъмултарин равиши таҳорат; рӯзона анҷом шуда, дар ин равиш дасту рӯй ва пойро мешӯянд. Ҳангоми шустушӯ таҳораткунанда номи Аҳура Маздоро ба забон меорад ва дуои «ашам ваҳу» мехонад. Подёб пас аз бедор шудан аз хоб, пеш аз хӯрдани хӯрок ва пеш аз хондани намозҳои рӯзона анҷом дода мешавад. 2. Ноҳин — таҳорати махсуси кӯдаконе, ки ба синни балоғат мерасанд; ба ин манзур барои онҳо маросими «навзуд» барпо мешавад. Ҳангоми аввалин маросими «сидрапӯшӣ» ва издивоҷ низ ин навъи таҳорат анҷом дода мешавад. 3. Баршанум — сахттарин навъи таҳорат, махсуси касоне аст, ки бо ҷасад сару кор доранд ё гуноҳи бузургеро муртакиб шудаанд. Мубадон ҳангоми расидан ба мақоми баландтар бояд ин навъи шустушӯйро анҷом диҳанд. Баршанум дар макони махсусе анҷом мешавад ва 9 шабонарӯз давом карда, зимнан чандин фасли Ясно хонда мешавад; таҳораткунанда ҳангоми таҳорат бояд дар маърази нури хуршед қарор гирад.
Дар зардуштия пеш аз хӯрдани хӯрок дуои махсус хонда, сипас хӯрок дар хомӯшии тамом истеъмол мешуд, зеро ҳангоми хӯрокхӯрӣ суҳбат кардан гуноҳ ба шумор мерафт. Шустани дастону даҳон ва хондани дуои хос пас аз хӯрдани хӯрок яке аз муҳиммоти зардуштия ба шумор мерафт.
Намоз
Намозҳои рӯзона дар зардуштия: суруши божи сари шаб — дуое, ки пеш аз хоб ва рафтан ба рахти хоб хонда мешуд; суруши бож ё найранги дастшӯ — дуое, ки пеш аз бедорӣ ва ҳангоми шустани дасту рӯй хонда мешуд; хуршедниёиш — намозе, ки се бор дар рӯз — субҳгоҳ, зуҳр ва ҳангоми ғуруби хуршед хонда мешуд; меҳрниёиш низ се бор дар рӯз бе фосила, пас аз хуршедниёиш хонда мешуд. Ҳангоми саҳар намози дигаре, ки «ҳушбом» ном дорад, низ адо мегардид. Ғайр аз инҳо, «найранги куштӣ бастан» ба ҳангоми бастани камарбанд (куштӣ), пас аз бархостан аз хоб, пас аз қазои ҳоҷат ва ғизо хӯрдан хонда мешуд. Намозҳои дигар: моҳи ниёиш — се бор дар моҳ хонда мешуд (ҳангоми моҳи комил, моҳи нима ва ҳилолмоҳ); обонниёиш — дар рӯзи даҳуми ҳар моҳ хонда мешуд; дар рӯзҳои чаҳорум, даҳум, сиюм ва охири ҳар сол дуои «даҳмонофарин» хонда мешуд. Ҳангоми шурӯи коре, харид, хостгорӣ низ дуоҳои кӯтоҳ хонда мешуданд.
Ҷашнҳо
Дар зардуштия шаш навъи ҷашни марбут ба офаринишҳои шашгонаи Аҳура Маздо вуҷуд доштааст: 1. Мидевразмгоҳ, гоҳанбори офариниши осмон аз 11 то 15-уми урдубиҳишт. 2. Мидевразмгоҳ, гоҳанбори офариниши об аз 11 то 15-уми тирмоҳ. 3. Ибтийшаҳимгоҳ, гоҳанбори офариниши замин аз 26 то 30-юми шаҳривар. 4. Аёсаримгоҳ, гоҳанбори офариниши гиёҳ аз 26 то 30-юми меҳр. 5. Мидёримгоҳ, гоҳанбори офариниши ҷонварон аз 16 то 20-уми дай. 6. Ҳамаспадмадамгоҳ, гоҳанбори офариниши инсон, панҷ рӯзи биҳизак. Ҳар гоҳанбор панҷ рӯз давом мекард. Меҳргон дуввумин иди бузург аст, ки ба зардуштия нисбат медиҳанд. Ҷашни Сада дар шаби 11-уми баҳман барпо мешуд, ки оташафрӯзӣ аз маросими он аст. Ҷашни Испандормуз ё муздгирон иди махсуси занон буд, ки дар панҷуми исфанд баргузор мешуд ва мардон ба занон ҳадяҳо медоданд.
Дар зардуштия хок, об, оташ ва ҳаво муҳтарам дониста шуда, ҷасади одам нопок ба шумор меравад ва бо он ин чаҳор унсурро олуда намекунанд. Ҷасад дар маконҳои саркушод («истудон» ва «дахма») берун аз шаҳр гузошта шуда, туъмаи парандаҳову дарандаҳо мешуд. Дар Язду Кирмони муосир зардуштиён ҷасадҳоро дар тобутҳои оҳанӣ андохта, дафн мекунанд, то бо таҷзия шудан хок олуда нагардад.
Лаутаро Баэса
Лаутаро Баэса (Lautaro Baeza; ) — футболбози чилигӣ.
Фощеватое (ноҳияи Корочан)
Фощеватое - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Лаутаро Баэса
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Чили
Маздаясно
Омӯзаҳои зиндагӣ
Зардуштия баробарии зану мардро дар ҳама масоили зиндагӣ эътироф мекунад. Зардуштия танҳо никоҳи яка ба якаро раво мешуморад. Дар давраи ҳукмронии Сосониён зардуштия пурра ба дини давлатӣ табдил ёфт ва баъди истилои араб боз 3-4 аср нуфузи худро нигоҳ дошт, вале бо интишори ислом дар Шарқи Миёна таъсири худро аз даст дод. Зардуштиёни муосир — порсҳо дар Мумбай ва габрҳо дар Эрон (Язду Кирмон) аксари расму таомули зардуштияро нигоҳ доштаанд. Қисмҳои боқимондаи Авесто маҳз ба туфайли онҳо то замони мо расидаанд.
Фощеватое (ноҳияи Корочан)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Корочан‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Маздаясно
Омӯзаҳои зиндагӣ
Ҷиҳатҳои мухталифи аҳкоми зардуштия ба яҳудия, масеҳият, ислом, гностисизм, фирқаҳои масеҳии павликианӣ ва қаторӣ таъсир расондаанд.
Фощеватое (ноҳияи Корочан)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Корочан‎
Маздаясно
Адабиёт
Гурӯҳ:Дин
Кокорево (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Кокорево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Ҳифзи рустанӣ
thumb|[[Авиатсияи кишоварзӣ]] Ҳифзи рустанӣ — соҳаи илми кишоварзӣ, ки усулу роҳҳои муборизаро бар зидди касалӣ, зараррасонҳо, алафҳои бегонаи зироати хоҷагии қишлок ва бешазор, инчунин системаи тадбирҳои хоҷагиҳои ҷангалдорӣ ва хоҷагии қишлоқро оид ба пешгириву барҳамдиҳии осеби ба рустанӣ расонидаи зараррасонҳо тадқиқ менамояд. Муҳофизати рустанӣ на танҳо аз маҳви организмҳои зараррасон ё маҳдудгардонии доираи фаъолияти онҳо иборат аст, инчунин муайян намудани давраи пайдоишу миқёси паҳншавӣ, пешгирии паҳншавии махсусан организмҳои зараррасонро аз як кишвар ба кишвари дигар низ ба зимма дорад. Муҳофизати рустанӣ дар заминаи муваффақиятҳои агрономия (деҳқонӣ, рустанипарварӣ, фитопатология ва антомологияи хоҷагии халқ ва ғайра), зоология ва ботаника (асосан систематика, анатомия, морфология, экология, географияи рустанӣ ва ҳайвонот), генетика, биохимия ва физиологияи рустанию ҳайвонот ва ғайра равнақ меёбад. Муҳофизати рустанӣ ба метеорология иқлимшиносӣ, химияю физика, гигиена ва токсикология ва ғайра низ узван алоқаманд аст.
Назар ба маълумоти Ташкилоти хӯрокворӣ ва хоҷагии қишлоқи ТДМ дар натиҷаи касалӣ ва осеби зараррасонҳо соле тақрибан 20-25 % ҳосили умумиҷаҳонии зироати хӯрокворӣ нобуд мешавад. Бинобар ин мавқеъ ва аҳамияти муҳофизати рустанӣ барои баланд бардоштани дараҷаи истеҳсол ва ҳифзи маҳсулоти хоҷагии қишлоқ хеле бузург аст.
Таърих
Ҳанӯз 3 ҳазор сол то м. ба одамон офати малахи биёбонӣ ва зарари касалиҳои рустанӣ маълум буд. Дар асарҳои нависандагони Юнони Қадим тавсифи касалиҳои занга, сиёҳкуя (сиёҳмушк), тосаки дарахтон ва ғайра мавҷуданд, ки зуҳури «ғазаби худо» меҳисобиданд. Аввали садаи XVIII ботаники франсавӣ Ж. Турнефор ва дигарон ба таснифоти касалиҳои рустанӣ кӯшиш карданд. Нимаи дуюми садаи XVIII олими рус А. Т. Болотов, франсавӣ А. Тиллет, италиявӣ Ф. Фонтан, даниягӣ Я. Фабрисиус ва дигарон дар асоси таҷрибаҳои сершумор сирояти бисёр касалиҳоро собит намуданд. Нимаи дуюми садаи XIX зарари азими иқтисодие, ки ҳашарот ва касалиҳои рустанӣ (филлоксера, малах, фитофторози картошка ва ғайра) ба як қатор мамлакатҳо расонд, зарурати марказонии корҳои тадқиқотӣ ва дарёфти роҳҳои мубориза бо касалию ҳашароти зараррасонро нишон дод. Дар бисёр мамлакатҳои бюрои давлатӣ, департаментҳо, идораҳои энтомологию фотопотологӣ ба вуҷуд омаданд ва корҳои тадқиқоти илмиро ба роҳ мондаанд. Дар ИМА соли 1853 касби энтомолог ва 1888 ст. Энтомологи пайдо шуд.
Дар Русия охири солҳои 70 ва 80 садаи XIX комиссияҳои энтомологии доим амалкунандаи оддеса ва Харков таъсис ёфт. Соли 1887 аввалин бор вазифаи энтомологи губерния ба расмият даромад. Соли 1904 дар Киев, Воронеж, Харков, Ставропол, Тошкент ва ғайра стансияҳои энтомологӣ ба вуҷуд омадаанд. То соли 1916 дар Русия 30 муассисаи энтомологӣ буд.
Охири садаи XIX ва нимаи садаи XX олимони рус А. А. Ячувский, Д. И. Ивановский, И. Л. Сербинов, Г. К. Бургвитс, америкоӣ Э. Смит, У. Стэнли ва дигар садҳо намудҳои нави замбӯруғҳои фитопатогенӣ, бактерия, вирус ва кирмҳои касалиангези рустаниро муайян намуданд; Биолигия ва физиологияи бисёр зараррасониҳои хавфнокро омӯхтанд.
Арготехникӣ
Арготехникӣ, ки ба истифодаи усулҳои умумӣ ва махсуси агротехникӣ асос ёфтааст ва бо ёрии онҳо шароити экология ба инкишофу афзоиши организмҳои зараррасон номусоидро фаро овард, қобилияти худмуҳофизии рустаниҳоро баланд мебардоранд. Ин усулро бори аввал дар аввали садаи XXэнтомологи рус Н. В. Курдюмов ба кор бурдааст. Дар инкишофи он тадқиқоти олимони рус А. А. Ячевский, А. И. Борггардт, Д. Т. Страхов,В. Н. Шёгов, немис П. Зорауэр, Г. Гаснер, америкоӣ Г. Кейт, Р. Спрейг ва дигарон саҳми арзанда доранд. Махсусан дуруст гузаронидани киштгардон яке аз омилҳои асосиест, зеро кишти бемайлон боиси дар хок ғун шудани зараррасону ангезандаҳои касалӣ мегардад. Системаи хуби шудгори замин ҳам боиси кам ва нобуд шудани бисёр зараррасонҳо мешавад. Тоза ва ба навъҳо ҷудо кардани тухмӣ дар мубориза бо касалии рустанӣ аҳамияти калон дорад. Сари вақд гузаронидани кишт ва ба замин андохтани нӯри омилҳои муҳити агротехникианд. Тадбири асосии муборизаи зидди зараррасонҳо, масалан, сангпуштаки гандум, бармаҳал ҷамъ овардани ҳосил аст.
Кишт ва парвариши навъҳои зироати ба касалӣ тобовар яке аз омилҳои муҳим аст. Дар омӯзиши проблемаҳои иммунитети рустанӣ Н. И. Вавилон, А. А. Ячевский, П. Г. Чесноков, И. Д. Шапиров, Т. И. Федотова (Иттиҳоди Шӯравӣ), И. Эриксон (Шветсия), Э Стэкмен (ИМА), Д. Карбоне, А. Арнауд (Италия) ва дигарон саҳми калон гузоштанд. Баъди ба вуҷуд овардани аввалин навъҳои мушунги говак ва пахтаи ба касалиҳои пажмурдагии фузариозӣ тобовар (ИМА) дар бисёр мамлакатхо ҳазорон навъҳои зироат ба даст оварданд, ки ба бисёр касаливу зараррасонҳо тобоваранд. Масалан, дар Иттиҳоди Шӯравӣ навъҳои картошкаи ба тосаку фитофториоз ва офтобпарасти ба занга ва шумгиёҳ тобовар ва ғайраро ба вуҷуд оварданд. Инчунин навъҳои гуногуни гандум ва тамокуро ба даст овардаанд, ки ба бисёр касалиҳо ва зараррасонҳо тобоваранд.
Биологӣ
Биологӣ, ки ба истифодаи ҳашароти дарранда ва паразит (эндомофагҳо), канаҳои дарранда (акарифагҳо), микроорганизмҳо, кирмҳо, паррандаҳо, ширхорҳо ва ғайрҳо барои маҳв ё кам кардани миқдори зараррасонҳо асос ёфтааст. Аввалин таҷрибаи истифодаи ҳашароти судбахш (мӯрчаи дарранда бар зидди кирмина ва ҳашароти зараррасон) дар Хитой бо муваффакият анҷон ёфт. Соли 1855 энтомологи америкоӣ А. Фитч барои ба муҳити маҳал мутобиқ намудани яке аз паразитҳои пашшаи гандум кӯшид. Аммо омӯзиши усули биологӣ охири садаи XIX вусъат гирифт. Солҳои 70 аз 520 намуди энтомофагҳо, ки аз дигар давлатҳо ба ИМА бурдаанд, 115 намудаш ба шароити маҳал мутобиқ шудааст. Инкишофи усули биологии Муҳофизати рустани дар ИМА ба номи олимон Ф. Г. Фландерс, С. П. Клаузен, Ф. Г. Симмондс ва дигарон алоқаманд аст. Дар Русия ба чунин тадқиқотҳо И. И. Мечников асос гузошт, ки занбӯруғ- ангезандаи мускардини сабзро бар зидди ғамбуски зараррасони гандум ва лаблабу истифода бурдааст. Роҳҳои истифодаи паразиту даррандаҳои ҳашароти зараррасон дар Иттиҳоди Шӯравӣ гуногун аст. Яке аз усулҳои самарабахши мубориза бо зараррасонҳо ба шароити маҳал мутобиқ кунонидани энтомофагҳое мебошанд, ки аз мамлакатҳои дигар оварда шудаанд. Масалан, паразити афелисунро, ки аз ИМА (1923,1930) овардаанд, ба муқобили ширинчаи сурх — зараррасони боғот бо мувафақият истифода карданд. Роҳи дигар истифодаи энтомофагҳои маҳаллӣ аст. Онҳоро дар био лабораторияҳо зиёд карда, ба киштзор сар медиҳанд, масалан, тӯхмхӯраки паразити трихограммаро бар зидди кирми тирамоҳӣ, мевахӯрак ва мӯр; ғамбусаки криптолемусро бар зидди кирмҳои зироати ситрусӣ ва токзор; псевдофикусро бар зидди кирминаи Комсток; канаи даррандаи фитосейулюсро зидди тортанаканаи гармхона ва ғайра ба кор мебаранд.
Ба мувофиқи зараррасониҳои зироати хоҷагии қишлоқ дар як қатор мамлакатҳо занбӯруғҳои патогенӣ, бактерия ва вирусҳоро низ истифида мекунанд. Соли 1962 дар Иттиҳоди Шӯравӣ истеҳсоли биопреперати бактериявии энтобактерин ба роҳ монда шуд ва бар зидди зараррасонҳои баргхояк бо муваффақият истифода бурданд. Биопреперети занбӯруғии боверип дар маҳви ғамбусаки колорадоӣ самарабахш аст. Соли 1962 дар заминаи занбӯруғи сапрофити хокӣ -антогонисти триходерма биопрепарати триходермин ҳосил кардаанд, ки ҳангоми ба хок андохтан ангезандаи касалиҳои зағир, ғалладона ва вилти пахтаро нобуд мекунад.
Кимиёӣ
Химиявӣ, ба истифодаи моддаҳое асос ёфтааст, ки барои организмҳои зараррасон заҳранд. Махсусан баъди соли 1945 ба туфайли тарзи оддии истифода, самаранокӣ ва таъсири универсалӣ доштани як қатор моддаҳои химиявӣ вусъат ёфт. Дар бисёр мамлакатҳо соҳаи махсуси саноат- истеҳсоли пеститсидҳо мавҷуд аст. Солҳои 20-30 ба сифати инсектисидҳо асосан пайвастҳои маргимуш ва баъде препаратҳои барои одаму ҳайвоноти гармхун заҳрнокро истифода мебурданд. Баъди соли 1945 ба ҷои онҳо пайвастҳои органикии типи ДДт, гексахлоран ва ғайра ва солҳои 60 пайвастҳои хлор, фосфор ва нитрогендор ҷорӣ шуданд. Бар зидди алафҳои бегонаи хоҷагии қишлоқ даҳҳо гербисидҳо, ки ба гурӯҳҳои хеле гуногуни пайвастҳои химиявӣ тааллуқ доранд, самаранок истифода мешаванд.
Баробари ин аз ҳад зиёд ва яктарафаю бемасъулиятона истифода бурдани пестисидҳо дар як қатор мамлакатҳо боиси ифлосии замин, об, пайдоиши шаклҳои нави ба пестисидҳо тобовари зараррасонҳо ва ғайра шуд. Барои ин дар тамоми мамлакатҳо барои маҳдуд намудани истифодаи пестисидҳо тадбирҳо меандешанд. Дар Иттиҳоди Шӯравӣ истифодаи пайвастҳои диенӣ (алдрин ва дилдрин), қариб тамоми препаратҳои маргимуш, ДДТ ва ғайра манъ аст. Роҳҳои дарёфти препаратҳои химиявии безарар ва дуруст истифода бурдани моддаҳои мавҷудаи химиявиро ҷустуҷӯй менамоянд. Инкишофи усули химиявии муҳофизати рустанӣ бо номи олимон Р. Д. О’Бриен, Ы. Г. Хорсфолл, Р. Л. Меткапф (ИМА), Э. Ю. Спенсер (Канада), Г. Мартин (Британияи Кабир), Г. Д. Угрюмов, А. Н. Несмеянов, А. М. Илинский (Иттиҳоди Шӯравӣ) ва дигарон алоқаманд аст.
Механикӣ
Механикӣ (бо роҳи кандани ҳар гуна чукуриҳо, истифодаи асбобу анҷоми гуногун барои сайду маҳв намудани зараррасонҳо, ҷамъ кардани тухм, кирминаю ҳашарот ва сӯзондани онҳо ва ғайра), ки дар гузашта аҳамияти муҳим дошт, вале аз сабаи меҳнатталаб ва камсамар буданаш маҳдуд шудааст.
Нимаи дуюми солҳои 40 садаи XX баъди ошкор намуда баъзе ҷиҳатҳои манфии усулҳои химиявии муҳофизати рустанӣ ба усули интегронидаи муҳофизати рустанӣ диққати ҷидди дода истодаанд. Моҳияти ин усул мусоидатии усулҳои химиявӣ ва биологии муҳофизати рустанӣ бо мақсади пурра нигоҳ доштани энтомофагҳои судманд мебошад. Олимони Институти зоология ва паразитологияи АФ ҶШС Тоҷикистон бо роҳбарии академик М. Н. Назриқулов дар пахтазори колхозҳои ноҳияи Ёвон ин усули муҳофизати рустаниро бо муваффақият ба кор мебаранд. Мақсади ин усул тадриҷан иваз намудани пестисидҳо бо усулҳои биологӣ ва ғайра мебошад.
Муҳофизати рустанӣ дар Иттиҳоди Шӯравӣ
Дар Иттиҳоди Шӯравӣ оид ба тадбирҳои амалии муҳофизати рустанӣ Саруправленияи Вазорати хоҷагии қишлоқ оид ба муҳофизати рустанӣ, Шуъбаи нигаҳбонӣ ва ҳифзи ҷангали Комитети давлатии хоҷагии ҷангали Иттиҳоди Шӯравӣ ва ҳамчунин управленияҳои вазоратҳои хоҷагии қишлоқ, хоҷагии ҷангалдорӣ ва ст-ҳои Муҳофизати рустании ҷумҳуриҳои иттифоқӣ роҳбарӣ мекунанд. Марказҳои илмию методии муҳофизати рустанӣ инҳоянд: Институти умумииттифоқии тадқиқоти илмии муҳофизати рустанӣ (Ленинград) ва шуъбаҳои Муҳофизати рустании академияи илмҳои хоҷагии қишлоқи ба номи В. И. Ленин (Москва).
Дар Иттиҳоди Шӯравӣ натиҷаи тадқиқотҳо оид ба муҳофизати рустанӣ дар журналҳои «Защита растений», «Химия пеститсидов», «Лесное хозяйство» ва ғайра чоп мешуданд. Иттиҳоди Шӯравӣ аъзои Конвенсияи байналхалқӣ оид ба муҳофизати рустанӣ буд. Ҳар сол конгрессҳои байналхалқӣ оид ба ва конгрессҳои байналхалқии фитопотология ва энтомология барпо мешуд.
Муҳофизати рустанӣ дар Тоҷикистон
Замони шуравӣ дар Тоҷикистон оид ба муҳофизати рустанӣ дар Институти зоология ва паразитологияи АФ ҶШС Тоҷикистон, Институти хоҷагии қишлоқи Тоҷикистон, Институти зироати ВХҚ Тоҷикистон, Институти биологияи Помир корҳои тадқиқотӣ мебурданд.
Вулканизатсия
Вулканизатсия — раванди технологии ба резин мубаддал шудани каучуки табиӣ ё сунъӣ.
Таърих
Бори нахуст аз каучук бо ёрии сулфур (Ч. Гудйир, ИМА, 1839, Т. Гэнкок, Британияи Кабир, 1843) резин ҳосил карданд. Аз ҷиҳати кимиёӣ вулканизатсия раванди ба ҳам пайваст («дӯхта») шудани молекулаҳои дарозу чандири каучуки нарм мебошад, ки дар натиҷа тӯри сеченакии фазоии дорои бандҳои кӯндаланги аз ҳам дур (ба истилоҳ тӯри вулканизатсия) ҳосил мешавандВулканизатсия аз таъсири сулфур (моддаи асосии вулканизатсия), баъзе пайвастҳои органикӣ (пероксидҳо, пайвастҳои сулфуру галогендор ва ғайра) ё афканишоти ионзо ба амал меояд. Дар натиҷаи вулканизатсия устуворӣ, сахтӣ, чандирӣ (эластикӣ), ба хунукӣ ва гармӣ тобоварии маҳсулот баланду дараҷаи варамкунӣ ва ҳалшавиаш дар ҳалкунандаҳои органикӣ паст мешавад. Барои коркарди ҳар як навъи каучук ва истеҳсоли маҳсулоти резинӣ маводди вулканизатсия-ро дар алоҳидагӣ интихоб мекунанд, мас., барои каучуки диеновӣ вулканизатсия-и сулфурӣ, барои каучуки уретанӣ диизосианатҳоро истифода мебаранд. Ба таркиби омезаҳои вулканизатсия ба ғайр аз каучук ва моддаҳои вулканизатсияшаванда инчунин тезкунандаҳо (сулфидҳои органикӣ, меркаптанҳо ва ғайра), фаъолкунандаҳо (ZnO, MgO ва ғайра), пуркунандаҳо (карбони техникӣ, бӯр, каолин, кислотаи силикати полидисперсӣ ва ғайра), моддаҳои аз куҳнашавӣ нигоҳдоранда (бисфенолҳо, диаминҳо ва ғайра), нармкунандаҳо (равғанҳои нафтӣ, дибутилфталат ва ғайра), сусткунандаҳои раванди зервулканизатсия (ангидриди фталат, N-нитрозодифениламин) ва ғ. дохил мешаванд. Хусусияти резин ба миқдори бандҳои байнимолекулавии кӯндаланг вобастагӣ дорад, мас., агар бо каучук камтар аз 5 % сулфур пайваст гардад (дар ин маврид шумораи бандҳо каманд), ба ном резини нарм ҳосил мешавад, ки аз он камераҳои мошин, рӯйпӯшҳои чарх, тӯбҳо, найчаҳои резинӣ, пойафзори резинӣ ва ғ. истеҳсол мекунанд. Ҳангоми пайваст шудани 30-50 % сулфур миқдори зиёди бандҳои кундаланг ҳосил мешавад ва дар натиҷа резини сахт — эбонити аз ҷиҳати кимиёӣ устувор истеҳсол мегардад. Дар саноат вулканизатсия-и бештар маъмули сулфуриро ба тарзи то 120-140О гарм кардани маҳсулоти вулканизатсия-шаванда истифода мебаранд. Вулканизатсияро, одатан, дар қолаб, автоклав ва дигар дастгоҳҳои махсус зери фишори баланд ё дар ҳолати озод мегузаронанд.
Сарчашма
*
Тохмарево (ноҳияи Сокол, Вологда)
Тохмарево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сокол (Вологда)
Погост (Матигорский с/с ноҳияи Холмогор)
Погост (Матигорский с/с ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Фуфаевская (ноҳияи Котлаский)
ФуФаевская (ФуФаевская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котлаский Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Медали президентӣ (Исроил)
Медали президентӣ (Исроил) — баландтарин медали шаҳрвандии Давлати Исроил. Медал бори аввал 1 марти Соли 2012 тақдим карда шуд. Маросим дар Қароргоҳҳои президенти Исроил баргузор шуд Аз ҷиҳати аҳамияти худ ин ҷоиза бо ордени Легиони Шараф ва Ордени Империяи Бритониёи Фаронса қобили муқоиса аст. Ин медал ба шахсони алоҳида ва ташкилотҳо барои саҳми онҳо дар ҷомеаи Исроил, дар ҳифзи сулҳи тамоми ҷаҳон, инчунин барои саҳми онҳо дар ҳаёти иҷтимоӣ ва фарҳангии Исроил ва ҷаҳон тақдим карда мешавад. Медалро рассом Йосӣ Матитайҳу таҳия кардааст.
Себерна (ноҳияи Шуй, Иванов)
Себерна — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шуй (Иванов)
Красний Мост (ноҳияи Клинсов)
Красний Мост — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клинсов, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Клинсов
Абдувалӣ Давронов
Абдувалӣ Давронов  — мунаққид ва адабиётшиноси тоҷик,, доктори илмҳои филология, профессор, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (1995), узви Иттифоқи нависандагони Арманистон (2003), узви Иттифоқи тарҷумонҳои мамолики ИДМ ва Балтик(2009), Аълочии маорифи Тоҷикистон (1997)
Зиндагинома
Абдувалӣ Давронов 29 майи соли 1957 дар деҳаи Ворухи ноҳияи Исфараи вилояти Ленинободи (ҳоло Суғд) Ҷумҳурии Тоҷикистон таваллуд шудааст. Соли 1974 пас аз хатми мактаби миёнаи зодгоҳаш ба факултаи таъриху филологияи Институти давлатии педагогии Ленинобод ба номи С. М. Киров (ҳоло Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров) дохил шуда, онро соли 1978 ба итмом расонидааст. Солҳои 1978—1980 дар сафи Қувваҳои Мусаллаҳи Иттиҳоди Шӯравӣ хидмат ва дар тӯли солҳои 1981—1985 курси дусолаи муҳаққиқ-коромӯз ва баъдан аспирантураи Институти адабиёти ба номи Манук Абегяни АИ Арманистонро дар шаҳри Ереван хатм намуда, солҳои 1985—1996 дар факултаи филологияи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба сифати муаллим, муаллими калон ва дотсенти кафедраи адабиёти муосири тоҷик фаъолият карда, соли 1988 курси такмили ихтисосро дар кафедраҳои адабиёти советии рус ва адабиёти халқҳои ИҶШС-и факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М. В. Ломоносов бо ихтисоси «Адабиёти муосири рус» гузаштааст. Дар тӯли фаъолияташ дар донишгоҳи мазкур ӯ солҳои 1988—1996 ба ҳайси муовини сарвари факулта ифои вазифа намудааст. Солҳои 1996—2009 раиси бахши забони тоҷикии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон буд. 5 январи соли 2013 Абдувалӣ Давронов аз олам гузашт.
Фаъолияти илмӣ
Риштаи тадқиқоти Абдувалӣ Давронов масьалаҳои гуногуни таърихи адабиёт, равобити адабӣ,назария ва танқиди тарҷума, адабиётшиносии муқоисавӣ, мушкилоти назму насри муосири тоҷик, нақди адабиро фаро мегирад. Абдувалӣ Давронов аз ибтидои фаъолияти илмии худ ба масъалаҳои пайвандҳои адабии халқи тоҷик таваҷҷуҳ намуда, тоҷикӣ ва русӣ таълиф кардааст ва асару мақолаҳояш дар сахифаҳои нашрияҳои Тоҷикистон, Арманистон, Фаронса, Эрон ба табъ расидаанд, ки муҳимтаринашон китобу маҷмӯаи мақолот ва монографияҳо мебошад.
Нигаред низ
Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Эзоҳ
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Туюқҷар
Туюқҷар (Туюк-Жар) — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Оқсии ҳамон вилоят мебошад.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1483 нафар дар соли 2022.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Оқсӣ
Қаламрави Покистон
Доминион (Қаламрав)—и Покистон (Dominion of Pakistan) — давлати федеративӣ дар Осиёи Ҷанубӣ, ки аз 1947 то 1956 вуҷуд дошт.
Таърих
Ин давлат ҳангоми тақсимоти Ҳиндустони Бритониё ба Иттиҳоди Ҳиндустон ва Қаламрави Покистон, тибқи нақшаи Маунтбэттен ба вуҷуд омада, қаламравҳои Покистони муосир ва Бангладешро дар бар мегирифт. Муносибатҳои ҳукмронии нави умдатан мусалмонон бо Ҳиндустонро қариб фавран сояи ҷанги якуми Ҳиндустон ва Покистон фаро гирифт, ки пас аз он муноқишаҳои нави ҳудудӣ ва мазҳабӣ ба вуқӯъ пайвастанд, ки дар ҷараёни он миллионҳо одамони ҳарду ҷониб ҷони худро аз даст доданд ё гуреза шуданд. Бо сабаби радикализатсияи шадиди динии минтақа ва тақрибан исломигардонии он дар солҳои аввали раванди деколонизатсия (номустамликагардонӣ), ҳокимияти Покистон натавонист табиати дунявии ҷомеаро нигоҳ дорад ва дар соли 1956 худро пурра аз назорати номиналии Бритониё раҳо кард ва ба комилан соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Исломии Покистон ро эълон кард. Соли 1971, дар натиҷаи Ҷанги истиқлолияти Бангладеш, Қаламрави Покистони Шарқӣ дар навбати худ мустақил шуд ва ба ҷумҳурии муосири Бангладеш табдил ёфт.
Федератсия
Қаламрав ба 5 музофот тақсим карда шуд:
Инчунин, баъзе принсипҳо ба ҳокимият дохил карда шуданд.
Идора
Ҳар яке аз музофотҳо губернатори худро доштанд, ки онро Генерал-губернатори Покистон тасдиқ карда буд, ки аз Подшоҳии Бритониё намояндагӣ мекард.
Аиои
Аиои — яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳёго, Ҷопон аст.
Ременниково (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Ременниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Ҷумҳурии Халқӣ-Демократии Корея
<references group="lower-alpha" /> Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея (ҶХДК), ғайрирасмӣ Кореяи Шимолӣ (조선민주주의인민공화국) — дар забони кореягӣ Кореяи Шимолӣ меноманд, номи асосиаш Хангук мебошад ва дар қисми ҷанубиаш бештар Намхан мегӯянд. Калимаи Хан ба қабилаҳои адимаи иттиҳоди Самхан таалукдорад. Калимаи «Корея» аз номи давлати қадимаи Корё ё ин ки Когурё гирифта шуда, сарҳади ҳозира замонаи Кореяи Шимолӣ (ҶХДК) Чин ва Шарқи дури Русия.
Аҳолӣ
Тибқи маълумоти Департаменти масъалаҳои иқтисодӣ ва иҷтимоии СММ, шумораи аҳолии ҶХДК то 1 январи соли 2015 25 223 526 нафарро ташкил медиҳад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё Гурӯҳ:Осиёи Шарқӣ * Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Зуева (деҳа)
Зуева (Зуева) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Слободо-Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Слободо-Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи нерӯе ҳаво салтанате оскул‌сурп
Фурудгоҳи нерӯе ҳаво салтанате оскул‌сурп (RAF Sculthorpe) — фурудгоҳи низомӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Англия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фаронса
Фаронса — номи расмӣ, Ҷумҳурии Фаронса — кишварест дар Аврупои Ғарбӣ. Пойтахти Фаронса, шаҳри Порис.
Таърих
Сарҳади байни Испониё ва Фаронса хатти Пиренейро такрор мекунад ва кишвари Баскҳо ва Каталония - мутаносибан дар ғарб ва шарқи системаи кӯҳҳо - дар ҳар ду тарафи қаторкӯҳҳои кӯҳ мебошанд.
Тақсимоти маъмурӣ
thumb|350x350px| Харитаи муосири департаментҳои Фаронса Департаменҳои Фаронса - воҳидҳои маъмурӣ-ҳудудии сатҳи дуюм дар Фаронса, аз рӯи қабули   22 декабри соли 1789  аз ҷониби Маҷлиси таъсисии Фаронса. Мувофиқи қонун аз 10 августи соли 1871, Департамент — як қисми мустақили аҳолӣ бо шӯрои интихобшудаи худ (шӯрои раёсат Conseil départemental ) ва ҳукумати иҷроия мебошад. Департаменҳо ба ноҳияҳо ва кантонҳо тақсим шудааст. Онҳо заминаи сохтории системаи интихоботӣ мебошанд - тибқи қонун аз 17 майи соли 2013. Овоздиҳандагони ҳар як кантон дар давоми интихобот ду узви шӯрои департаментро аз ҷинсҳои гуногунро интихоб мекунанд. Онҳо ба муҳлати 6 сол бо аксарияти овозҳо аз рӯи натиҷаҳои як ё ду даври интихобот муайан мешаванд. left|thumb|150x150px| Депеартаментҳое, ки дар наздикии Париж ҷойгир шудаанд; рақамҳо дар сутуни аввал мебошанд Тибқи маълумоти оморӣ дар қаламрави Фаронса (соли 2015): ба 101 департамент (аз ҷумла 5 хориҷӣ ), 335 ноҳия (12 хориҷӣ) ва 2054 кантон (59  хориҷӣ) тақсим карда шуд. Ҳар як департамент ба яке аз минтақаҳо шомил аст, департаментҳои хориҷӣ ҳамзамон минтақаҳо мебошанд. Префектураҳо марказҳои маъмурии департаментҳо мебошанд. Дар тӯли Инқилоби Фаронса департаментҳо расман аз рӯи сохти алифбоӣ рақамгузорӣ карда шуда буданд (дар айни замон истисноҳо мавҷуданд). Ин рӯйхат департаментҳои муосири Фаронсаро бо тартиби рақамгузорӣ нишон медиҳад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо Гурӯҳ:Аврупои Ғарбӣ Гурӯҳ:Фаронса Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Рустаниҳои ҳамешасабз
Ҳамешасабз, рустаниҳои ҳамешасабз — таърифест барои номидани бархе дарахтон ва буттаҳое, ки дар ҳама фаслҳои сол дорои барг ҳастанд. Дарахтон ҳамешасабз дар баробар дарахтон баргрез қарор доранд, ки дар фасли замистон ё фасли хушк ҳама баргҳои худро аз даст медиҳанд. Дарахтон ва буттаҳои зиёде дар дастаи ҳамешасабзон қарор мегиранд. Бештар сӯзанбарагҳо (навъҳои сарв, коҷ, сидр ва ғайра), бештар намудҳои эвкалипт, бархе аз намудҳои булут, намудҳои хос ва бархе аз дигар дарахтон дар ин даста ҷой доранд.
Иннокентевский (ноҳияи Тулун, Иркутск)
Иннокентевский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Рустаниҳои ҳамешасабз
Эзоҳ
Гурӯҳ:Физиологияи рустаниҳо
Иннокентевский (ноҳияи Тулун, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тулун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тулун (Иркутск)
Ҳамилтон Часи
Ҳамилтон Часи Герреро (Hamilton Chasi Guerrero; 12 феврали 1990, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 12 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Сокял Й Депортиво Макара Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Куэнка Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Спортинг Клуб
Вишневое (ноҳияи Унеч)
Вишневое — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Унеч, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Унеч
13 сентябр
Ҷашнҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 13 сентябр
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 13 сентябр
Тақвими мардумӣ
40px|none|Сунбула
Фурудгоҳи кикиндо
Фурудгоҳи кикиндо (Kikinda Airport) (маҳаллӣ: Drahslerov Salaš Airport) — фурудгоҳи Ғийринизомӣ бо Коди ИОТОи KID аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 900 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри кикиндо кишвари Сербия қарор дорад, ва дар баландии 81 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Extra EA-230
Extra EA-230 (Extra EA-230) — як ҳавогарди сохтаи Extra аст. Ин ҳавогард дар 1983-7-14 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Хави Гарсия
Франсиско Хавйер Гарсия Фернандес (Francisco Javier García Fernández; 8 феврали 1987, Мула, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Кастила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ КА Осасуна Гурӯҳ:Бозингарони БФ C.Л. Бенфика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Манчестер Сити Гурӯҳ:Бозингарони БФ Зенит Санкт-Петербург
Фёдор Кудряшов
Фёдор Василиевич Кудряшов (Фёдор Васильевич Кудряшов; 5 апрели 1987, Мамакан, Вилояти Иркутск, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибиряк Братск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спартак Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Химки Гурӯҳ:Бозингарони БФ Том Томск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Краснодар Гурӯҳ:Бозингарони БФ Терек Грозни Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ростов Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рубин Казан
Aircraft Technologies Acro 1
Aircraft Technologies Acro 1 (Aircraft Technologies Acro 1) — як ҳавогарди сохтаи Aircraft Technologies дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1993 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Михалево (ноҳияи Муром)
Михалево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Муром, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Муром
Скорятино (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Скорятино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Қатъномаи 69 Шӯрои Амният
Қатъномаи 69 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 04 март 1949 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Пазириши аъзои ҷадид дар Созмони Милали Муттаҳид: Исроил аст. Ин қатънома тайи нишасти 414‌ум бо 9 раъй мувофиқ, 1 мухолиф ва 1 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Фурудгоҳи Вонсэн
Фурудгоҳи Вонсэн (Wonsan) (маҳаллӣ: ) — фурудгоҳи низомӣ   аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2408 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Куриёи Шимолӣ қарор дорад, ва дар баландии 2 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Оташфишонхезӣ
Оташфишонхезӣ, вулканизм (Volcanism) — маҷмӯи равандҳо ва ҳодисаҳое, ки аз ҷойивазкунии магма дар умқ ва сатҳи Замин ба амал меоянд.
Валериу Молдоваану
Валериу Молдоваану (таваллуд 29 май 1949, Кишинёв - ваф. 5 апрел 2022, Каушени) сиёсатмадор собиқи Молдова аст.
биографй
Валериу Молдоваану 29 майи соли 1949 дар Кишинёв дар оилаи падару модарам таваллуд шудааст.
Оташфишонхезӣ
Нишонаҳои хосси оташфишонхезӣ дар рӯйи Замин оташфишонҳоянд.
Валериу Молдоваану
биографй
Ӯ дар солҳои 1970 мактаби миёнаро дар Кишинёв хатм кардааст
Оташфишонхезӣ
Дар қаъри Замин оташфишонхезӣ дар шакли интрузияҳо (ҷойгиршавии массаҳои зиёди магма дар пӯстаи Замин) зоҳир мегардад. Дар ин гуна ҳолатҳо аз ҳарорати баланд ва таъсири кимиёии магмаи гудохта ҷинсҳои атроф хеле тағйир меёбанд. Тахмин меравад, ки пайдоиши танӯраҳои Моҳ низ ба ҳодисаҳои оташфишонхезӣ вобаста мебошад.
Валериу Молдоваану
биографй
Валериу Молдоваану оиладор аст, номи Летития Молдоваану соли таваллудаш 1951 ва соҳиби се фарзанд аст.
Оташфишонхезӣ
Сарчашма
*
Валериу Молдоваану
биографй
Валериу Молдовяну Валеріу Молдовяну Валерыу Малдовяну Valeriu Moldoveanu فاليريو مولدوفينو fa:والریو مولدووانو Valeriu Moldoveanu
Демочкин (ноҳияи Михайлов, Волгоград)
Демочкин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Михайлов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Михайлов (Волгоград)
Тоёока
Тоёока яке аз шаҳрҳои префектураи Ҳёго, Ҷопон аст.
Ҳотами Асам
Ҳотами Асам (Абдураҳмон Ҳотам ибни Унвон ибни Юсуфи Балхӣ, мулаққаб ба Асам; 763, Балх — 852, Вашгирд) — ориф, донишманд ва фақеҳи машҳури ислом, муриди хосси Шақиқи Балхӣ ва устоди Аҳмад ибни Хизруя. Ҳотам миёни аҳли тасаввуф «Луқмони уммат» лақаб гирифта буд.
Зиндагинома
Абдураҳмон Ҳотам соли 763 дар Балх ба дунё омадааст. Соли 810 ба Вашгирд (ҳозира Файзобод) омада ин маҳалро манзили иқомат ихтиёр мекунад. Аз Хоҷаи Ҳотам то ба замони мо осоре намонда, вале порчаҳои парокандаи дар маъхазҳо иқтибосшудаи адибон далолат ба зоҳиди бузург ва соҳиби таълифоти мукаммал будани ӯ мекунад. Фаридаддини Аттор дар «Тазкирату-л-авлиё» ном асараш фармуда: «Он зоҳиди замона, он обиди ягона, он маъраз аз дунё, он муқбили уқбо, он Карам Ҳотами Асам аз бузургони машоих буд».
Мавлоно Абдурраҳмони Ҷомӣ дар «Нафаҳоту-л-унс» ном асараш овардааст: «''Ҳотам ибни Унвон Асам қуддисаллоҳу сирраҳу аз табақаи авлиёст. Аз қудамои машоихи Хуросон аст, аз аҳли Балх. Бо Шақиқ суҳбат дошта ва устоди Аҳмади Хазрия аст. Мота би Вашгирд мин навоҳии Балх''».
Ҳамчунин мавлавӣ Ғуломсарвари Лоҳурӣ дар «Хазиноту-л-асфия» ном асараш нигоштааст: «Ҳотами Асам аз бузургони машоихи Хуросон дар зӯҳд, риёзат, адаб, даръ, сидқ ва ихтиёт беназир буд».
Ҳотами Асам соли 852 аз олам даргузашт.
Дидгоҳҳо
Матолиби гуногун аз ӯ дар бораи хавф ва риҷо нақл шуда, ки нишон медиҳад Ҳотами Асам ба ин ду ҳоли ирфонӣ таваҷҷуҳи хос доштааст.
Ҳотами Асам дар адабиёти форс-тоҷик
Дар адабиёт форс-тоҷик Ҳотами Асам ба доштани таваккул овоза ёфта, ҳикоёт ва достонҳое аз вай дар осори адабӣ ва ирфонии форсӣ нақл шудааст. Аз ҷумла Саноии Ғазнавӣ дар «Ҳадиқату-л-ҳақиқа» дар баҳси таваккул достонеро аз вай ва ҳамсараш баён мекунад, ки мизони таваҷҷуҳ Ҳотам ва ҳатто ҳамсари ӯро ба таваккул нишон медиҳад:
Поси хотир
Мақбараи Хоҷаи Ҳотам дар деҳаи Саричашмаи ноҳияи Файзобод воқеъ буда, дар асри XVI аз хишти пухта бунёд гардидааст. Ба шарафи 1100-солагии давлати Сомониён аз нав тармим гардид ва имрӯз ба зиёратгоҳи мӯътақидон табдил ёфтааст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Орифони мусалмон
Хаминово (ноҳияи Котлаский)
Хаминово (Хаминово) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котлаский Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Санҷитак
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ёвон Гурӯҳ:Ҷамоати Обшорон (н. Ёвон)
Ян Семак
Ян Владимирович Семак (Ян Владимирович Семак; 15 апрели 1982) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 15 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1982 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Автомобилист Ногинск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Псков 2000 Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рубин Казан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рубин 2 Казан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Текстилшчик Телеком Иваново Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Вологда Гурӯҳ:Бозингарони БФ Торпедо Рг Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Волга Твер Гурӯҳ:Бозингарони БФ KAIT Sport
Ӯлӯнгбулоқ
Ӯлӯнгбулоқ (Өлөң-Булак) — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Оқсии ҳамон вилоят мебошад.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1274 нафар дар соли 2022.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Оқсӣ
Вотикон
Вотикон/Ватикан (Stato della Città del Vaticano) — шаҳр давлат дар Аврупо. Номи расмиаш давлат – шаҳри Ватикан, дар қисми ғарби пойтахти Италия – шаҳри Рум ҷойгир аст. Масоҳаташ 0,44 км, забонҳои давлатиаш италиявӣ ва лотинӣ мебошад.
Ватикан давлати шоҳаншоҳии мутлақи дини буда, сардори давлат Папаи Рум мебошад. Пойтахташ Ватикан, воҳиди пулиаш евро мебошад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо Гурӯҳ:Шаҳрҳои муқаддас
Исник Aлими
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Зодагони 2 феврал Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Охрид Гурӯҳ:Бозингарони A.C. Chievo Verona Гурӯҳ:Бозингарони A.C. Lumezzane Гурӯҳ:Бозингарони Аталанта Б.К. Гурӯҳ:Бозингарони S.S. Maceratese 1922 Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Форли Гурӯҳ:Бозингарони Викентса Калчо