cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Имом Бухорӣ
Осор
Заковати фитрӣ ва нубуғи андеша Бухориро шахсияти беназир гардонид. Ӯ мегӯяд: «Дар назди Дохилӣ ҳадис меомӯхтам ва ҳанӯз ёздаҳ сол доштам. Рӯзе дар аснои ривояти ҳадис гуфт: Суфён аз Абузубайр аз Иброҳим. Гуфтам: Абузубайр аз Иброҳим ривоят накардааст, агар (нусхаи) аслаш мавҷуд бошад, ба он руҷӯъ кун! Чун ба асли он нигоҳ кард, пурсид: Он чӣ гуна аст, эй ҷавон! Гуфтам: Зубайр, ки Ибни Адӣ аст, аз Иброҳим ривоят кардааст». Муҳаммад ибни Абуҳотим – варроқ (котиб)-и Бухорӣ мегӯяд: «Шабҳо понздаҳ-бист бор аз хоб бархоста, чароғ меафрӯхт ва ҳадисҳоеро ёддошт ва ё нишонагузорӣ мекард». Бухорӣ мегӯяд: «Чун ба ҳаждаҳ даромадам, китоби «Қазоё-с-саҳобати ва-т-тобеин», пас аз он китоби «Таърих»-ро дар Мадина дар назди қабри Паёмбар (с) тасниф намудам, онро дар шабҳои моҳтобӣ менавиштам».
Бухорӣ дар ин сафарҳои илмӣ сад ҳазор ҳадиси саҳеҳ ва дусад ҳазор ҳадиси поёнтар аз онро ҳифз намуда, дар маҷмӯъ 600 000 ҳадис гирд овардааст ва аз миёни онҳо саҳеҳтарин маҷмӯаи суханони Расули Худо (с)-ро интихоб ва дар китоби «ал-Ҷомеу-с-саҳеҳ»-и худ маъруф ба «Саҳеҳи Бухорӣ» дарҷ намудааст. Бухорӣ пас аз ин сафари тӯлонӣ вақте ба Бухоро бармегашт, аз ҳар шаҳре, ки убур мекард, мардум бо гармӣ аз ӯ истиқбол мекарданд. Дар Нишопур чаҳор ҳазор аспсавор, илова бар касоне, ки бо васоили дигар омада буданд, аз ӯ истиқбол намуданд. Дар якфарсахии шаҳри Бухоро мардум барояш чодар заданд ва бар сару рӯяш зару сим нисор карданд.
Бухорӣ барои қабули ҳадиси саҳеҳ меъёре дошта, ки дар назди уламои ҳадис ба «шарти Бухорӣ» маъруф аст. Тибқи он ҳадисе саҳеҳ ба шумор меравад, ки фард-фарди силсилаи ровиёни он то саҳоба – ровии аввал аз назари муҳаддисони бузург аҳли сиқа бошад ва санади он низ муттасил – ғайримақтуъ бошад. Бар ин асос, Бухорӣ барои гузиниши ҳадиси саҳеҳ иттисоли санад, итқони ривоят, васоқати силсилаи ровиён ва холӣ будан аз иллате дар матн ва ё санадро риоя мекард. Равиши нақди илмӣ, муайян намудани дараҷаи ҳадис ва ҳатто шеваи омӯзиши Бухорӣ аз дигар пешоҳангон ва толибони илми ҳадис фарқ мекард. Бухорӣ худ мегӯяд: «Вақте аз шахсе ҳадис менавиштам, ӯро аз ному насаб ва куняаш ва ҳамин тавр агар марди фаҳмидае буд, аз иллати ҳадис мепурсидам ва агар чунин набуд, аз вай мехостам, ки асл ва нусхаи онро ба ман нишон диҳад».
Бухорӣ дар сафари тӯлоние, ки барои касби илм дошта, аз шахсиятҳое чун имом Аҳмад, Алӣ ибни Мадинӣ, Исҳоқ ибни Роҳуя (Роҳвайҳ), Яҳё ибни Маъин, Вакеъ ибни Ҷарроҳ ва муҳаддисони дигар касби файз намудааст, ки аксари онҳо ба гунае дар сохтори андеша ва ташаккули пояҳои илмии вай нақш доштаанд. Вай камоли муҳаббат ва таассури шадиди хешро аз Ибни Мадинӣ ва имом Аҳмад иброз медорад ва мефармояд: «Худро дар назди касе, ба ҷуз Алӣ ибни Мадинӣ, ночиз надидам. Ҳашт бор ба Бағдод шудам, то бо Аҳмад ибни Ҳанбал ҳамнишинӣ намоям ва охирин бор вақте бо ӯ видоъ намудам, фармуд: Эй Абуабдуллоҳ, илму мардумро мегузорӣ ва ба Хуросон меравӣ?»
Бухорӣ мегӯяд: «Аз ҳазору ҳаштод тан ҳадис навиштам, ки ҳама соҳибҳадис буданд». Ҷои дигар мефармояд: «Нанавиштам магар аз касе, ки имонро қавл ва амал гуфта бошад». Аз ин гуфтаи Бухорӣ бармеояд, ки вай аз он машоихе, ки амалро аз имон ҷудо медонистанд, ҳадисе китобат накардааст ва дар китобҳояш ба ҷуз чанд маврид аз машоихи асҳоби раъй ва тарафдорони андешае, ки амал ғайри имон аст, ҳадисе ривоят нашудааст.
Муаллифони ҷомеъҳои ҳадисӣ ва пешвоёни ҳадис ба монанди Муслим, Тирмизӣ, Абузуръа, Абуҳотим ва дигарон аз Бухорӣ ҳадис ривоят кардаанд. Имом Бухорӣ аз назари фиқҳӣ яке аз пешвоёни мазҳаб ва ё равиши аҳли ҳадис ва дорои назароти иҷтиҳодии хосси худ буд.
Дигар китобҳо
Яке аз омилҳои муҳимми муваффақияти Бухорӣ дар пешрафтҳои илмиаш, пас аз заковати фитрӣ ва талоши хастагинопазир дар роҳи касби илм, сарвати зиёде буд, ки аз падараш барои ӯ мерос монда буд.
Аз Бухорӣ ғайр аз «ал-Ҷомеу-с-саҳеҳ» осор ва таълифоти дигаре низ, ки аксаран дар риштаи ҳадис ва ҳадисшиносӣ мебошанд, бар ҷой мондааст, ки «Таърихи кабир», «Таърихи авсат», «Таърихи сағир», «Куняҳо», «Зуафои сағир», «Адаби муфрад», «Қазоёи саҳоба ва тобеин» ва «Тафсири кабир» машҳуртарини онҳо ба шумор мераванд.
Саҳеҳи Бухорӣ
Бухорӣ бо таълифоти равишманд ва осори илмии худ, бавижа китоби «ал-Ҷомеу-с-саҳеҳ» тавонист ҳаёти садри аввал ва тамаддуни исломиро ба таври комил ва дастнохурда ҳифз ва ба ҷомеаи ҷаҳонӣ тақдим намояд ва дар сайри диншиносии ҷаҳонӣ ва маърифати фарҳангии наслҳо таъсир гузорад. Шарқшиносони аврупоӣ ба арзиши илмии осори Бухорӣ пештар пай бурда, соли 1862 ба таҳия ва чопи «ал-Ҷомеу-с-саҳеҳ» дар чопхонаи Брелли шаҳри Лейден (Лейпсиг) иқдом карданд, ки нусхаи ҷилди1-и он дар китобхонаи донишгоҳи шаҳри Стаффорд дар Калифорния нигаҳдорӣ мешавад.
right|thumb|Оромгоҳи Бухорӣ наздикии шаҳри [[Самарқанд]]
Бузургдошт
Шахсият ва осори илмии Имом Бухорӣ назари шахсиятҳо ва маҳфилҳои илмиро дар имтидоди асрҳо ба худ ҷалб карда, аз сӯи пешоҳангони андешаи башарӣ мавриди омӯзиш ва арзёбии васеъ қарор гирифтааст. Дар ин муддат даҳҳо масҷид, марказҳои илмӣ ва шахсиятҳо дар ҷаҳони ислом ба номи ӯ номгузорӣ шуда, нишастҳои илмӣ ва конфронсҳо ба ёди шахсият ва ё дар бораи осори илмии ӯ баргузор гардидааст. Шоёни зикр аст, ки соли 2010 шаҳри Душанбе аз сӯи Созмони фарҳанг ва маорифи исломӣ (ИСЕСКО) пойтахти фарҳанги исломӣ эълон гардид ва дар он конфронсе дар сатҳи кишвар ба муносибати 1200-солагии зодрӯзи Бухорӣ зери унвони «Имом Бухорӣ ва илми ҳадис» баргузор шуд. Барои шиносоии бештар бо шахсияти ин нобиғаи тоҷик худи ҳамон сол аз сӯи институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи АИ ҶТ ба номи академик А. М. Баҳоуддинов китобе бо номи «Зиндагонӣ ва сирати имом Бухорӣ» таҳия шуда, ба чоп расид ва дар киностудияи «Тоҷикфилм» дар бораи ӯ филме ҳам ба навор гирифта шуд.
Fullmetal Alchemist
— манга и Хирому Аракава. Манга ҳар моҳ аз августи 2001 то июни 2010 маҷаллаи Shonen Gangan-и ширкати Square Enix нашр. Манга дар 108 боб ва 27 ҷилд нашр шуд.
Ҳикоя дар кишвари Аместрис сурат мегирад, ки дар он ҷо кимиё (алхимия) ҳамчун илми дақиқ васеъ истифода мешавад. Ҷаҳони "Кимиёгарони пӯлодин" дар муҳити худ ба давраи инқилоби саноатӣ монанд аст. Ду қаҳрамон, бародарон Эдвард ва Алфонс Элрик, пас аз он ки натавонистанд кимиёро барои эҳёи модари мурдаи худ истифода баранд, Санги афсонавии файласуфиро ҷустуҷӯ кунанд, то дасту пои Эдвард ва бадани Алфонсро барқарор кунанд, ки дар як табдили ноком гум шудаанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Аниме ва манга дар жанри драма
Антропоморфизм
160px|thumb|Шермард — яке аз кӯҳантарин ҳайкали машҳур. 40 ҳазор сол Антропоморфи́зм (anthropomorphisme аз ανθρωπος — инсон,  — намуд, симо, шакл) — мушобиҳа ба ҳодисаҳои табиат ва мавҷудоти хаёлӣ нисбат додани сифатҳои инсонӣ.
Ҷаҳонбинӣ
Антропоморфизм шакли ибтидоии ҷаҳонбинӣ мебошад ва бештар дар тасаввурот дар бораи Худоҳо мушоҳида мешавад. Инсони ибтидоӣ ва дар ҷамъиятҳои синфӣ аз маълумот маҳрум ва таҳти истисмор монда, бинобар содалавҳӣ ва нафаҳмидани моҳияти аслии падидаҳои табиат ва ҷамъият сабаби онҳоро ба мавҷудоти бофтаи хаёлаш, ки онҳоро дар шакли инсони пурқудрат ва фавқуттабиӣ тасаввур мекард, мутааллиқ медонист. Ҳиндиён, мисриён, бобулиён, юнониён, суриёниҳои қадим худоҳоро дар шаклҳои мушобеҳ ба одам тасаввур менамуданд. Фарқи худоҳои юнони бостонӣ аз инсон дар ин буд, ки онҳо беҳад пурқудрат ва фанонопазир буданд. Юнониҳои бостон худоҳои худро ҳамчун мардон ва занони зебову мавзун муҷассам мекарданд. Антропоморфизм дар динҳои буддоӣ ва масеҳият бештар назаррас буда, дар динҳои яҳудӣ ва ислом ба мушобаҳа нисбатан камтар роҳ додаанд.
Баъзе антропоморфизмро ба дини ислом низ хос медонанд ва истинод бар ин доранд, ки дар Қуръон омадааст Худо дорои даст аст, мебинад ва мешунавад ва ғайра Муфассирони ислом ақидаҳои ба Худои таъоло нисбат додани даст, чашм, рӯй ва ғайраро, ки дар Қуръон омадааст, ба он тавре, ки ба тассавуроти одӣ ва сатҳӣ хос аст, рад мекунанд. Ҳамзамон бо инкишофи илму тамаддун ва ошкортар шудани сустиҳои дин ва хилофи ақл будани усули он назариётчиёни мазҳабҳои мухталиф кӯшидаанд, то ки динҳоро аз хислатҳои мушобиҳан дурушт озод намоянд. Дар натиҷа кӯшишҳои талқини ваҳдоният, яъне ягона будани Худо ривоҷ ёфта, таълимоти динию фалсафӣ (теизм, худосозӣ) ба вуҷуд омаданд. Антропоморфизм хоси фолклор низ мебошад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Фарояндҳои зеҳнӣ Гурӯҳ:Дин
Эдмундо Мендес
Эдмундо Марсело Мендес Келал (Edmundo Marcelo Méndez Quelal; 5 декабри 1968, Кито, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1968 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Эл Насионал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportivo Cuenca Гурӯҳ:Бозингарони БФ Universidad Católica del Ecuador Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сосиедад Депортива Аукас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Сакисили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Сокял Й Депортиво Макара Гурӯҳ:Бозингарони БФ Club Cumanda
Қазоқистон
<references group="lower-alpha" /> Қазоқистон (Қазақстан, Qazaqstan ), номи расмӣ — Ҷумҳурии Қазоқистон (Қазақстан Республикасы; Qazaqstan Respublikasy ),  — кишварест дар Осиёи Марказӣ ва Авруосиё. Дар шимол бо Русия, дар шарқ бо Чин, дар ҷанубу ғарб бо Ӯзбекистон, дар ҷанубу шарқ бо Қирғизистон ҳамсарҳад аст. Пойтахт — шаҳри Остона.
Бахшбандии кишварӣ
right|300px|Map of the provinces of Kazakhstan in alphabetical order.
Қазоқистон 14 вилоятҳо дорад. '*' = Шаҳр.
Ҷуғрофия
центр|thumb|250px|Тақсимоти маъмурии Қазоқистон thumb|250px|[[Дашти Қазоқистон.]] Бо майдони 2,7 миллион км² Қазоқистон бузургтарин кишвари нуҳум дар ҷаҳон, ва бузургтарин кишвари кӯҳсор аст. Баробар ба андозаи Аврупои Ғарбӣ. Интишори 6846 км сарҳад бо Русия, 2203 километр бо Ӯзбекистон, 1533 км бо Чин, 1051 километр бо Қирғизистон ва 379 км бо Туркманистон. Дар байни шаҳрҳои калон доранд Остона, Алма-Ато, Қарағанда, Чимкант, Атирау ва Ӯскемен. Иқлим хушк аст, бо тобистони гарм ва зимистонҳои сард. Бориш дар байни шароити хушк ва нимабиёбон фарқ мекунад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Осиё Гурӯҳ:Осиёи Марказӣ Гурӯҳ:Осиёи Миёна Гурӯҳ:Кишварҳои Осиёи Марказӣ Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Фурудгоҳи ҳликуптр ккрторсуог
Фурудгоҳи ҳликуптр ккрторсуог (Qeqertarsuaq Heliport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи JGO аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Гренландия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Абдуллоҳ бин Халифа Оли Танӣ
Абдуллоҳ бин Халифа Оли Танӣ (  25 декабри соли 1959 дар Доха ) - Сарвазири Қатар аз 29 октябри соли 1996 то 3 апрели 2007, бародари амири Қатар Ҳамад бин Халифа Оли Сонӣ.
Зиндагинома
Абдуллоҳ бин Халифа дар Қатар таҳсил карда, соли 1976 Академияи низомии шоҳона дар Сандхурстро хатм кардааст. Баъдан ӯ ба артиши Қатар пайваст ва дар вазифаҳои зиёди раҳбарӣ кор кардааст. Дар соли 1989 Абдуллоҳ бин Халифа ёвари фармондеҳи Қувваҳои Мусаллаҳ бо рутбаи подполковник таъин шуд. Соли 1979 раиси Кумитаи олимпии Қатар шуд ва то соли 1989 ин мақомро бар ӯҳда дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Сарвазирони Қатар Гурӯҳ:Вазирони Қатар Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қатар Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Зодагони соли 1958 Гурӯҳ:Зодагони 11 феврал
Акулиха (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Акулиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Рубча (ноҳияи Жирятин)
Рубча — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жирятин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жирятин
Кӯкӯзек (ноҳияи Қаросой)
Кӯкӯзек — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 1519 нафар аҳолӣ дошт.
Насибахон Эшонова
Насибахон Эшонова - рассом.
Сарчашма
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Лойоб (деҳа, н. Ҳисор)
Лойоб — деҳа дар ҷамоати деҳоти Алмосӣи ноҳияи Ҳисор. Аз Лойоб то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 34 км. Аҳолиаш 530 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Алмосӣ
Сарт
thumbnail|Сартҳо Сарт, сартҳо, номест, ки қабилаҳои бодиянишини турку муғул ба аҳолии муқими Осиёи Марказӣ - суғдиён ва ворисони онҳо - ӯзбек доданд. Сонитар ин номро ба қабилаҳои муқиминишиншудаи туркҳо (ӯзбекҳо) низ нисбат кардаанд. Дар забони туркии қадим калимаи Сарт ба маънои савдогар, пешвои корвон истифода мешуд. Зани сарт дар фаранҷӣ, Самарқанд байни солҳои 1905-1915
American Electric Piranha
American Electric Piranha (American Electric Piranha) — як ҳавогарди сохтаи American Electric Corporation дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1966 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Алсяпинский (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Новоаннин (Волгоград)
Вашкино (ноҳияи Александров)
Вашкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Игнашевская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Игнашевская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Ноҳияи Бағдод
Ноҳияи Бағдод (Bagʻdod tumani, Бағдод тумани) — ноҳия, воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳраки Бағдод (Ӯзбекистон).
Таърих
Ноҳияи Бағдод соли 1926 ташкил шудааст. Соли 1938 ба ҳайати Вилояти Фарғона дохил шудааст. Сол 1963 барҳам ва 1964 барқарор шудааст.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — 178 200 нафар
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Фарғона
Петраково (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Петраково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Гриф
Гриф (griffe):
Комаровский (ноҳияи Комарич)
Комаровский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Остров (Тугулимский)
Остров (Остров) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тугулимский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тугулимский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Иззуддавла
Иззуддавла Абумансур Бахтиёр ибни Муиззуддавла Аҳмад ибни Абушуҷои Бӯя (عزالدوله; 943—978) — амир, намояндаи хонадони Бувайҳиён.
Зиндагинома
Пас аз фавти падараш ба тахт нишаст (976). Ӯ бархилофи васияти падараш аз итоати амакаш Рукнуддавла ва писари ӯ Азудуддавла сарпечӣ ва нисбат ба Сабуктегини ҳоҷиб беэҳтиромӣ кард. Ҳамзамон дар натиҷаи сиёсати андозситонии нодурусти Иззуддавла ва мусодира шудани амволи амирони дайламӣ эътимоди мардум аз Бувайҳиён коста шуд. Дар ибтидо Иззуддавла нисбат ба ошӯбҳои дохилии Бағдод бепарвоӣ зоҳир намуда, пас аз шиддат ёфтани низои дайламиён ва туркҳо (973) баъзе саркардагони туркро дастгир кард. Иззуддавла соли 974 дар муборизаи зидди туркҳо аз Азудуддавла ёрӣ хост, Азудуддавла дар чунин вазъияти мусоид ба Ироқ рафта, бо пуштибонии дарбориён ҳукумати Бувайҳиёнро соҳиб шуд, аммо ахиран бо исрори падараш Рукнуддавла тахту тоҷро ба Иззуддавла баргардонд. Азудуддавла пас аз фавти падараш (976) Иззуддавларо дар ҳамкорӣ ба душманон муттаҳам карда, бар зидди ӯ лашкар кашид. Иззуддавла дар Аҳвоз шикаст хӯрда, баъди аз даст рафтани Басра ва Бағдод ба Шом рафт. Ӯ кӯшиш кард, ки бо ёрии Абутағлиби Ҳамдонӣ ҳукуматро дар Бағдод дубора соҳиб шавад, аммо дар назди Тикрит шикаст хӯрда (978), бо фармони Азудуддавла ба қатл расонида шуд.
Саркӯҳ
Саркӯҳ, деҳаест дар ҷамоати Себистони ноҳияи Данғара, вилояти Хатлон. Аз саркӯҳ то маркази ҷамоат 12 км, то ноҳия ва роҳи оҳани Данғара 26 км. Соҳаи асосии хоҷагӣ ҷангалпарварист.
Гурӯҳ:Ҷамоати Себистон Гурӯҳ:Ноҳияи Данғара
Каледонииа Каскейд (шаршара)
Каледонииа Каскейд (Caledonia Cascade) — шаршарае аст, ки дар Ҷорҷиа, ИМА қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 600 ft аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Flight Design Axxess
Flight Design Axxess (Flight Design Axxess) — як ҳавогарди сохтаи Flight Design дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Илми ҳадис
Илми ҳадис (علم الحديث) — як қатор фанҳои динӣ, тавассути донишмандони ислом истифода мешавад, мақсади он муайян намудани дараҷаи дурустии ҳадис ва ровиёни онҳо (рува́т) мебошад.
Мафҳум
Илми ҳадис дар маҷмӯъ ба ду самт тақсим мешавад :
Таърих
Усул ва қоидаҳои интиқоли хадис бори аввал дар Қуръон ва суннати Муҳаммад (с) муайян шудааст. Қуръон мегӯяд:
right|thumb|«Муснад»-и Аҳмад ибни Ҳанбал
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Pages with citations having wikilinks embedded in URL titles Гурӯҳ:Вожаҳои ислом Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи вист виёлунг
Фурудгоҳи вист виёлунг (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  бо Коди ИОТОи WWY аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 780 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Австралия қарор дорад, ва дар баландии 262 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Гум кардани қобилияти корӣ
Гум кардани қобилияти меҳнатӣ — дар натиҷаи халал ёфтани як ё якчанд узви бадан ва ё бар асари бемориҳои гуногун аз даст додани тавони ҷисмонӣ ва неруи равоние, ки тавассути онҳо инсон фаъолият мекунад.
Таснифот
Дар ҳуқуқи ҷиноӣ вобаста ба дараҷаи қасдан расонидани зарар ба тандурустӣ, ки боиси гум кардани қобилияти корӣ гардидааст, он вазнин, миёна ва сабук дараҷабандӣ мешавад. Барои эътирофи дараҷаи вазнини расонидани зарар ба тандурустӣ яке аз нишонаҳои зерин ҳатмист: хавфнокӣ барои ҳаёт дар лаҳзаи расонидани зарар; гум гаштани қобилияти ягон узви бадан (биноӣ, шунавоӣ, суханронӣ ва ғ.); қатъ гардидани ҳомиладорӣ; гирифтор шудан ба бемории рӯҳӣ, нашъамандӣ ё токсикомания; падид омадани бадсуратии ислоҳнопазири рӯй; бад шудани вазъи тандурустӣ бо гум кардани на камтар аз сеяки қобилияти умумии меҳнатӣ; бад шудани вазъи тандурустӣ бо пурра гум кардани қобилияти кории касбӣ. Зарари миёна ба тандурустӣ зарарест, ки боиси бадшавии тӯлонии вазъи тандурустӣ ё ба таври устувору назаррас гум кардани камтар аз сеяки қобилияти меҳнатӣ мегардад. Бадшавии тӯлонии вазъи тандурустӣ дар ҳолате ҷой дошта метавонад, ки дар натиҷаи зарар шахс қобилияти кории худро зиёда аз се ҳафта гум карда бошад. Ба таври устувору назаррас гум кардани қобилияти корӣ ҳамон вақт ҷой дорад, ки шахс 10-30 дарсади қобилияти кориашро гум карда бошад. Нишонаҳои зарари сабук ба тандурустӣ ба муҳлати кӯтоҳ бад шудани вазъи тандурустӣ ва то андозае ба таври устувор гум кардани қобилияти корӣ мебошанд. Ба муҳлати кӯтоҳ бад шудани вазъи тандурустӣ ҳамон вақт ҷой дорад, ки шахс қобилияти кориашро ба муҳлати камтар аз се ҳафта аз даст дода бошад. То андозае ба таври устувор гум кардани қобилияти корӣ ҳамон вақт ҷой дошта метавонад, ки шахс қобилияти умумии кориашро ба миқдори то 10 дарсад гум карда бошад.
Гум кардани қобилияти корӣ яке аз асосҳои бо ташаббуси корфармо бекор кардани шартнома (қарордод)-и меҳнатӣ дониста шудааст. Яъне, дар сурати ҳозир нашудани корманд ба кор дар давоми бештар аз чор моҳи паёпай дар натиҷаи корношоямии муваққатӣ корфармо метавонад бо ӯ шартнома (қарордод)-и кориашро бекор намояд. Ба муҳлати зикргардида рухсатии давраи ҳомиладорӣ ва таваллуд дохил намешавад. Шаҳрвандони мубталои бемории сил вазифадоранд бо дархости муассисаи тиббӣ муоина шуда, худро табобат намоянд. Муҳлати нигоҳдории ҷои кори корманди мубталои бемории сил ба муҳлати табобати ӯ вобаста буда, аз шаш моҳ то як сол муқаррар шудааст. Бо хоҳиши зан то ба синни якунимсола расидани тифлаш ба ӯ рухсатӣ дода ва дар ин муддат ҷои кори ӯ нигоҳ дошта мешавад (Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳифзи саломатии аҳолӣ», моддаи 42). Ҳамчунин барои кормандоне, ки ба сабаби осебёбии меҳнатӣ ё бемории касбӣ қобилияти кориашонро гум кардаанд, то барқарор шудани қобилияти меҳнатӣ ё муқаррар гардидани маъюбӣ, ҷои кор (вазифа)-и онҳо нигоҳ дошта мешавад (Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 46).
Ҳолати муваққатан гум кардани қобилияти корӣ аз ҷониби муассисаи табобатӣ-беҳдоштӣ, халалдоршавии устувори қобилияти корӣ тавассути ташхиси тиббӣ-меҳнатӣ, дараҷаи вазнинии зарари ба тандурустӣ расонидашуда ва гум кардани қобилияти корӣ тавассути ташхиси судӣ-тиббӣ муайян карда мешавад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Ҳуқуқи кор
American Gyro AG-4 Crusader
American Gyro AG-4 Crusader (American Gyro AG-4 Crusader) — як ҳавогарди сохтаи American Gyro Company дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1935 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Номшиносии инсон
Антропони́мика (ἄνθρωπος — инсон ва ὄνομα — ном) — соҳаи ономасиология (то солҳои 60 садаи XX ономастика мегуфтанд), ки маҷмӯи маълумоти антропономӣ, яъне номи хоси одамон (ном, насаб, лақаб, тахаллус, куния, унвонҳои фахрӣ, шаклҳои кӯтоҳшуда), таърихи пайдоиш, таҳаввулот, қонунияту вазоифи онҳоро, меомӯзад.
Ахбореро, ки ном бо худ дорад, аз ҷумла хислату сифатҳои шахс, ба кадом оила, авлод қавм, нажод, миллат, халқият, касбу машғулият, табақа, маҳал ва ғайра мансубият доштани шахсро меомӯзад. Антропонимика барои таҳқиқи таъриху этнография ва фарҳанг маводи пурқимат буда, таҳаввули вазъи сиёсӣ, иҷтимоиву маданӣ, ҷаҳонбинии фалсафӣ, динӣ, маънавию ахлоқӣ, эстетикӣ, шавқу завқ, майлу хоҳиш, тафаккур, эътиқоду меҳру муҳаббати ба ниёгон ва расму оин доштаи мардумро дар худ таҷассум менамояд. Антропонимика метавонад дар аниқ намудани таркиби этникӣ ва кӯчиши аҳолӣ дар давраи гузашта чун манбаи пурқимати таърихӣ хидмат кунад. Аз сохту намуд ва миқдори антропонимҳо дар кадом сатҳ ва чӣ қадар давом кардани муносибатҳои байниҳамдигарии миллатҳоро муайян кардан мумкин аст.
Адабиёт
Гурӯҳ:Антропонимика Гурӯҳ:Ономастика
Новетс (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Новетс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Омӯзишгоҳ
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мактаб Гурӯҳ:Маориф
Хуан Фуэнтес
Хуан Эдуардо Фуэнтес Хименес (Juan Eduardo Fuentes Jiménez; 21 марти 1995, Ранкагуа, Чили) — футболбози чилигӣ,.
Ошкуково (деҳа)
Ошкуково (Ошкуково) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тугулимский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тугулимский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Маревка (ноҳияи Красногвардейск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Фурудгоҳи ҳликуптр ккрток
Фурудгоҳи ҳликуптр ккрток (Qeqertaq Heliport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри ққртоқ кишвари Гренландия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Чойхона
thumb|Чойхонаи Азизо дар [[Хуҷанд]] thumb|Чойхона дар [[Исфара]] Чойхона — ин ҷоест, ки дар онҷо одамон чой менӯшанд. Дар чойхонаҳои замонавӣ ба ғайр аз чойнӯшӣ боз ҳӯрокҳои гарм, одатан оши паловро пешкаш мекунанд. Чойхона воқеан дар шаҳрҳои куҳан ва деҳу деҳаҳои мамолики Шарқ як мактаби бузурги одаму одамгарист. Он ҷо аслан гули сари сабади ҷомеа ва мардони гапдону гапхон ҷамъ меоянд ва дар атрофи худ ҷавононро ҷамъ намуда, ба онҳо дарси одобу ахлоқ меомӯзанд. Шоҳмот, ва шашка мебозанд. Мусиқии ороми миллӣ мешунаванд. Чойхона як мактаби бузурги илм, фарҳанг, сиёсат ва таъриху тамаддун аст. Ҷое, ки дар он ҷо тамаддун поя гузошта мешавад ва ин ҷо на минбарҳои баланд аст, балки ҳамин гуна ҷойҳои одӣ аст, ки тамаддунҳо аст ва он тамаддун дар асоси тамаддуни бостон ба вуҷуд омада, бо чойхона барин ҷойҳои умум решапайванд мегардад.
Нигаред
Гурӯҳ:Чойхонаҳои Тоҷикистон
Микел Лабака
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 10 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1980 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Сосиедад Б Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Сосиедад Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Унион Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ciudad Murcia Гурӯҳ:Бозингарони БФ Райо Валекано
Фурудгоҳи миллӣ ҷазира корптос
Фурудгоҳи миллӣ ҷазира корптос (Karpathos Island National Airport) — фурудгоҳи  бо Коди ИОТОи AOK аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2399 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Юнон қарор дорад, ва дар баландии 20 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Марсело Гояно
Марсело Августо Ферейра Тейксира (Marcelo Augusto Ferreira Teixeira; 13 октябри 1987, Гойас, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 13 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Гуасуано Гурӯҳ:Бозингарони БФ Esporte Clube Novembro Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нинейрус Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Интерпорто Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Рио Верде Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гренио Еспортиво Анаполис Гурӯҳ:Бозингарони БФ Feirense Гурӯҳ:Бозингарони БФ Associação Académica Coimbra - O.A.F. Гурӯҳ:Бозингарони БФ Braga Гурӯҳ:Бозингарони БФ C.К. Брага Б
Aнди Бaкиaси
Aнди Бaкиaси (тав. 2 октябри 1988) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1988 Гурӯҳ:Зодагони 2 октябр Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони KS Lushnja Гурӯҳ:Бозингарони KF Skrapari Гурӯҳ:Бозингарони Teuta Durrës Гурӯҳ:Бозингарони Tomori Berat Гурӯҳ:Бозингарони Люфтетaри Гирокaстер
Верхняя Водлитса (ноҳияи Витегор, Вологда)
Верхняя Водлитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Витегор, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Витегор (Вологда)
Изуддини Кошонӣ
Иззуддин Маҳмуди Кошонӣ  — фақеҳ, ориф, файласуф, суфӣ ва донишманди форс-тоҷик. Дар ҷавонӣ назди устодон Нуруддин Абдуссамад ибни Алии Исфаҳонӣ (фавт 1299/1300) ва Заҳируддин Абдурраҳмон ибни Наҷибуддин Алии Шерозӣ илмҳои маъмули замон, аз қабили фиқҳ, ҳадис, калом, фалсафа, мантиқ ва адабро фаро гирифта, дар ин улум маҳорати волоеро соҳиб шуд. И. К. дар фурӯъи мазҳаб ‒ шофеӣ, дар маслак ‒ суфӣ ва дар усули ақоид ашъарӣ буд. Ӯ дар заминаи фалсафа, тасаввуф, ахлоқу адаб, мантиқ ва фиқҳ осори бисёр навиштааст. Муҳимтарин таълифи И. К. «Мисбоҳу-л-ҳидоя» ё «Мисбоҳу-л-ҳидоя ва мифтоҳу-л-кифоя» буда, ба забони форсӣ навишта шудааст. Китоб дар мавзӯъҳои тасаввуфӣ ва ахлоқӣ баҳс мекунад. «Ишқнома» (дар тасаввуф), «Ақлнома» (дар тасаввуф), «Истилоҳоту-с-суфия», "Шарҳи «Фусусу-л-ҳикам», "Шарҳи «Манозилу-с-соирин», «Туҳфату-л-ихвон…» ва тарҷумаи «Аворифу-л-маориф» аз осори дигари ӯянд. И. К. шеър низ месурудааст. Рубоии зер аз ӯст:
Flight Design Exxtacy
Flight Design Exxtacy (Flight Design Exxtacy) — як ҳавогарди сохтаи Flight Design дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Корумба
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Корумба (Corumbá International Airport) (маҳаллӣ: Aeroporto Internacional de Corumbá) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи CMG аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2001 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Бразилия қарор дорад, ва дар баландии 141 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
American Helicopter XH-26 Jet Jeep
American Helicopter XH-26 Jet Jeep (American Helicopter XH-26 Jet Jeep) — як ҳавогарди сохтаи American Helicopter дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Army будааст. Ин ҳавогард дар 1952 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ҷумъа Холиқов
Ҷумъа Холиқов (6 марти 1920 — 1991) — олим доктори илми тиб, профессор
Сарчашма
Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон
Ноҳияи Бешарик
Ноҳияи Бешариқ (Beshariq tumani, Бешариқ тумани) — ноҳия, воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳри Бешариқ.
Таърих
Ноҳияи Бешариқ соли 1930 ташкил шудааст. Соли 1938 ба ҳайати Вилояти Фарғона дохил шудааст. Сол 1963 барҳам ва 1964 барқарор шудааст.
Аҳолӣ
Аҳолӣ —
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Фарғона
Железнодорожний (ноҳияи Уст-Илимск, Иркутск)
Железнодорожний — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Илимск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Уст-Илимск (Иркутск)
Максимо Тенорио
Максимо Уилсон Тенорио Кинйонес (Máximo Wilson Tenorio Quiñónez; 30 сентябри 1969, Эсмералдас, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 30 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1969 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Emelec Гурӯҳ:Бозингарони БФ Clube Regatas Vasco Gama Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Спортинг Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Манта Футбол Клуб
Алешково (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Баҳри миёназамин
Баҳри Миёназамин (Μεσόγειος Θάλασσα, Mare Mediterraneum) — баҳри дохилии Уқёнуси Атлантик, дар байни қитъаҳои Аврупо, Осиё ва Африқо.
Ҷуғрофиё
Баҳри миёназаминро дар ғарб гул. Гибралтар бо Уқёнуси Атлантик, дар шимолу шарқ гулӯгоҳи Дарданелл бо Баҳри Мармар ва гул. Босфор бо Баҳри Сиёҳ, дар ҷанубу шарқ наҳри Суэс бо Баҳри Сурх пайваст мекунад. Дар соҳилҳои Баҳри миёназамин 22 давлат ҷойгиранд; Аврупо (аз ғарб ба шарқ): Британияи Кабир (Гибралтар), Испания, Фаронса, Монако, Итолиё, Малта, Словения, Хорватия, Босния ва Герсоговина, Черногория, Албания, Юнон, Туркия; Осиё (аз шимол ба ҷануб): Туркия, Сурия, Кипр, Лубнон, Исроил, Миср (қисми осиёӣ); Африқо (аз шарқ ва ғарб): Миср (қисми африқоӣ), Либиё, Тунис, Алҷазоир, Марокаш ва Испания (Сеут ва Мелил). Баҳри миёназамин ба баҳрҳои Алборан, Балеар, Лигурия, Тиррен, Адриатика, Ион, Эгей, Крит, Либиё ва Кипр тақсим мешавад. Масоҳ. 2,5 млн км2, ҳаҷми об 3839 ҳазор км3, умқи миёнааш 1541 м, ҷойи амиқтаринаш 5121 м. Соҳилҳояш кӯҳсор ва пасти ҳамвор.
Халиҷҳо
Халиҷҳои калонаш: Валенсия, Лион, Генуя, Торонто, Сидра (Сирти Калон), Қобис (Сирти Хурд).
Релйеф
Баҳри миёназамин дар минтақаи геосинклинали алпӣ ҷойгир буда, релйефи қаъраш мураккаб аст. Аз ҷиҳати геоморфологӣ Баҳри миёназаминро ба се ҳавза ҷудо мекунанд: Ғарбӣ — ҳавзаи Алҷазоиру Прованс — умқаш бештар аз 2800 м (пастхамии баҳрҳои Алборан, Балеар, Лигурия ва Тиррен); Марказӣ — умқаш зиёда аз 5100 м (хамии Марказӣ ва пастхамии баҳрҳои Адриатика ва Ион); Шарқӣ — Левант, умқаш наздики 4380 м (пастхамии баҳрҳои Левант, Эгей ва Мармар).
Иқлим
Иқлими Баҳри миёназамин мустақили баҳримиёназаминӣ буда, хусусиятҳои махсуси субтропикӣ дорад (зимистонаш нарми сернам ва тобистон гарми хушк). Антисиклони Азор сабаби зиёдтар вазидани бодҳои шимолу ғарбӣ мегардад. Ҳарорати миёнаи ҳавои январ дар соҳилҳои шимол 7-10°С, дар соҳилҳои ҷанубӣ 14-16°С, август мувофиқан 22-24°С ва 25-30°С. Боришоти солона дар ҷанубу шарқ 100 мм, дар шимолу ғарб 1100—1300 мм. Боришоти зиёд шӯрии оби Баҳри миёназаминро паст мекунад, вале бо дохил шудани обҳои Уқёнуси Атлантик ва Баҳри Сиёҳ шӯрӣ боз барқарор мегардад. Шӯрии об −36-39 дарсад. Мадди баҳр нимшабонарӯзист, дар аксари ноҳияҳо 0,1-0,5 м; дар соҳилҳои шарқии Тунис 1,7 м баланд мегардад. Зимистон баландии мавҷи баҳр то ба 7-8 м мерасад. Ҷараёни об қад-қади соҳил ҳамеша давр мезанад. Ҳарорати миёнаи сатҳи об феврал дар ғарб 13°С, дар шарқ то 17°С, авг. дар халиҷи Лион 200С, дар шарқ то ба 30°С мерасад.
Ҳайвоноту наботот
Дар Баҳри миёназамин қариб 7 ҳазор намуд ҳайвоноти обӣ ва рустаниҳо, аз ҷумла 550 навъи моҳӣ, делфин, як навъи тюлен, сангпушти баҳрӣ, ҳаштпо, харчанги баҳрӣ, калмар, лангуст, сагчаҳои баҳрӣ ва ғарб мавҷуданд. Моҳиҳои шикорбобаш: сардин, суфрамоҳӣ, самак, шӯрмоҳӣ, гулмоҳӣ, зағутамоҳӣ. Дар баъзе минтақаҳои Баҳри миёназамин, хусусан дар Баҳри Эгей, мармарак ва марҷони сурх мавҷуданд.
Аҳамияти иқтисодӣ
Баҳри миёназамин дорои аҳаммияти иқтисодӣ аст. Дар равобити иқтисодии мамлакатҳои гирду атрофаш ҳамчун роҳи транзитӣ нақши муҳим дорад. Ба воситаи Баҳри миёназамин роҳҳои муҳимми баҳрие мегузаранд, ки Аврупо, Африқо, мамлакатҳои Осиёи Ҷанубӣ ва Шарқӣ, Австралияро мепайвандад.
Бандарҳо
Бандарҳои асосиаш: Барселона (Испания), Марсел (Фаронса), Генуя, Неапол (Итолиё), Пирей (Юнон), Бейрут (Лубнон), Порт-Саид, Искандария (Ҷумҳурии Мисри Араб), Тунис, Бизерта (Тунис), Банғозӣ, Марса-ал-Брега, Триполи (Либиё), Алҷазира, Беҷоия (Алҷазоир).
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Баҳрҳои Уқёнуси Атлантик
Гурӯҳ:Баҳрҳо
Пилигримова (деҳа)
Пилигримова (Пилигримова) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тугулимский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тугулимский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Булбул
thumb|Булбул Булбул (Luscinia) - паррандаест аз оилаи дуҷиҳо, гурӯҳи гунҷишкон. 10 намуд дорад, аз он 7 намудаш дар СДМ ва 3 намудаш дар Аврупо, Осиё, Амрикои Шимолӣ паҳн шудааст. Дар Тоҷикистон Luscinia pectoralis ballioni- чаманбулбул, Luscinia megaphycha hasifi - шоҳбубул ва боз 4 намуди дигар вомехӯрад. Қадаш 16-20 см, вазнаш қариб 25г. Нӯлаш борик, рангаш дорчинии хокистарӣ, ғизояш ҳашарот аст. Булбул чун паррандаи мавсимӣ зимистонро дар мамлакатҳои гарм мегузаронад. Дар буттазору ҷангалзор, боғу гулбоғоҳо, замин ва шохи рустаниҳо лона монда, 4-5 тухм мегузорад. Наринааш хушовоз аст. Дар нағмасароӣ аз 20 то 40 булбул ҳамовоз мешавад. thumb|Булбул
Эзоҳ
Гурӯҳ:Парандаҳо
Антропонозҳо
Антропоно́зҳо (аз ἄνθρωπος «инсон» + νόσος «беморӣ») — бемориҳои сироятиеро гӯянд, ки ба онҳо фақат одамон гирифтор мешаванд.
Антропонозҳо эҳтимол баробари дар рӯи замин пайдо шудани инсон ба вуҷуд омадаанд. Дар зинаҳои гуногуни тараққиёти ҷамъият баҳри ташаккули як бемории сироятӣ ва аз байн рафтани бемориҳои сироятии дигар шароити мусоид пайдо шуд. Раванди ташаккули антропонозҳо ба таври гуногун сурат мегирифт. Як гурӯҳи ин бемориҳо (исҳоли хунин, вабо, аксар амрози роҳи нафас, вараҷа ва ғайра) агар аз қадамҳои аввалин ҳамроҳи инсон бошанд, бемориҳои дигар (домана, паратифҳо, ҳасба ва ғайра) эҳтимол дар натиҷаи ба бемории одам табдил ёфтани касалиҳои ҳайвонот ба вуҷуд омадаанд. Бисёр антропонозҳо аз замонҳои қадим маълум буда, мисли дигар бемориҳои сироятӣ бинобар таҳаввулоти ангезандаҳо пайдо шудаанд. Ба густариши антропонозҳо омилҳои иҷтимоӣ ва табиӣ таъсир мерасонанд. Ба антропонозҳо, антропозоонозҳо ва зоонозҳо тақсим намудани бемориҳои сироятӣ аҳамияти калони назариявӣ ва амалӣ дорад.
Идрис Дебӣ
Корномаи низомӣ
Идрис Дебӣ 26 январи соли 1952 дар Фада дар шимолу шарқи Чад таваллуд шудааст. Аз рӯи қавмият — Загава. Дебӣ ба артиш дохил шуд. Соли 1976 вай дар Фаронса таҳсил карда, дипломи лётчикро гирифт ва соли 1978 ба Чад, ки ҷанги шаҳрвандӣ дар он мерафт, баргашт. Баъдтар вай ба гурӯҳи шӯришиёни Қувваҳои Мусаллаҳи Шимол таҳти роҳбарии Ҳиссен Хабре пайваст. Дар соли 1982 ӯ ба Ҳиссен Хабре барои сарнагун кардани президент Гукуни Уэддей кумак кард. Дар давраи режими Ҳабре, вай дар артиш ва полиси махфии ДДС соҳиби вазифаҳо буд.
Дар моҳи апрели соли 1989 Дебиро ба қасди сарнагун кардани ҳукумати Ҳабре айбдор карданд, пас аз он ба Либия ва сипас ба Судон гурехт ва дар он ҷо моҳи апрели соли 1990 Ҷунбиши наҷотбахши ватаниро таъсис дод. Пас аз гурӯҳбандӣ, Дебӣ ва ҷонибдорони ӯ ба ташкили ҳамлаҳо ба сарбозони Ҳабре аз пойгоҳи онҳо дар вилояти Дарфури 30 ноябри соли 1990, пас аз забти шаҳри Абече аз ҷониби нерӯҳои Дебӣ, Ҳабре ва ҳамроҳонаш пойтахтро тарк карданд ва 1 декабр қисмҳо таҳти фармондеҳии Идрис Дебӣ ба Нҷамена ворид шуданд.
Дар сари давлат
3 июли соли 1996 дар кишвар даври дуввуми интихоботи президентӣ баргузор гардид, ки дар он Идрис Дебӣ пирӯз шуда, 71,59 % овозҳоро ба даст овард.
Ҷанги дуюми шаҳрвандии Чад
Дар тобистон ва тирамоҳи соли 2007 дар Триполӣ музокироти васеи сулҳ бо миёнаравии Либия байни ҳукумати Чад ва чор гурӯҳи асосии шӯришиён (UFDD, UFDD-F, RFC ва CNT) баргузор шуд. Музокирот дар ниҳоят ба созишномаи сулҳ оварда расонд, ки 25 октябри ҳамон сол дар Сирт бо ҳузури Идрис Дебӣ, раҳбари Либия Муаммар Қаззофӣ ва президенти Судон Умар ал-Башир имзо шуд. Дар чаҳорчӯби ин паймон, шӯришиён ва ҳукумат дар бораи фавран оташбас, авфи умумӣ ва ҳуқуқи шӯришиён барои пайвастан ба артиш ва ташкили ҳизбҳои сиёсӣ ба мувофиқа расиданд. Аммо, моҳи ноябр созишномаи сулҳ вайрон карда шуд ва дар кишвар боз ҷангҳо сар шуданд. Дар охири моҳи январи соли 2008 шӯришиён ба пойтахт кӯчиданд. Рӯзи 2 феврал нерӯҳои онҳо ба Нҷамена ворид шуда, бо нерӯҳои ҳукуматӣ даргириҳои шадид карданд. Пас аз ду рӯзи ҷанг, онҳо маҷбур шуданд, ки берун аз шаҳр ақибнишинӣ кунанд. 6 феврал Дебӣ дар як нишасти матбуотӣ аз шикасти душман хабар дод ва Судонро ба дастгирии шӯришиён айбдор кард. 14 феврал вай дар кишвар барои 15 рӯз вазъи фавқулодда ҷорӣ кард.
Дар моҳи январи соли 2009 ҳашт гурӯҳи сарнагун кардани Идрис Дебиро ташкил карданд.
Соли 2021
Дар гузориши соли 2013, Афви Байналмилал Дебиро ба бераҳмона равона кардани мунаққидони режими худ ва ваъдаи вайрон накардани ҳуқуқҳои инсон, ки пас аз ба қудрат расиданаш дар соли 1990 дода буд, айбдор кард.
Дар соли 2015, Дебӣ, он замон раиси Иттиҳоди Африқо, созмонро барои фаъолияти бади он танқид кард. Дар доираи чорабиниҳо оид ба пурзӯр намудани мубориза бар зидди ташкилоти Боко Ҳарам, ӯ ба қисми калони контингенти ҳарбӣ бо шумораи умумии 8.700 ҷангиён ва бо қароргоҳаш, ки дар Нҷамена ҷойгир шуда буд, пешниҳод кард.
22 апрели соли 2016, Дебӣ дар интихоботи президентии Чад пирӯз шуд ва муҳлати панҷуми президенти ин кишвари Африқо оғоз ёфт. Дар интихоботҳои 10 апрел, Деби бо иштироки 76 % овоздиҳандагон 61,5 % овозҳоро ба даст овард.
Дар моҳи майи соли 2018 ислоҳоти конститутсионӣ гузаронида шуд, ки салоҳиятҳои президентиро тақвият дод (алахусус, мансаби сарвазир барҳам дода шуд ва тамоми ҳокимияти иҷроия дар дасти сарвари давлат мутамарказ карда шуд).
Дар моҳи январи соли 2019 Сарвазири Исроил Бенямин Нетаняҳу бо сафари расмӣ ба Чад омад. Дар ҷараёни сафар барқарор шудани муносибатҳои дипломатӣ байни ду кишвар хабар дода шуд.
Рӯзҳои 5 ва 6 феврали соли 2019 ҳавопаймоҳои Mirage 2000 нерӯҳои ҳавоии Фаронса дар шимоли Чад ба корвони, ки муборизаро алайҳи ҳукумати Идрис Дебиро идома медиҳад зарба заданд.
Дебӣ бекоркунии ҳукми қатлро дар Чад дар соли 2020 ба имзо расонид. Бори охир террористон дар соли 2015 мавриди истифодаи ин ҳукм қарор гирифта буданд.
Даргузашт
20 апрел Дебӣ дар пайи ҷанг бо исёнгарон дар шарқи кишвар аз захми тирҳо даргузашт.
Оила
Дебӣ якчанд маротиба оиладор шудааст ва на камтар аз даҳ фарзанд дорад. Вай моҳи сентябри соли 2005 бо Ҳинда (соли таваллудаш 1977) издивоҷ кард. Ин издивоҷ, ки бо зебоии худ машҳур буд, диққати зиёдеро дар Чад ҷалб кард, бинобар мансубияти қабилавӣ, онро бисёриҳо ҳамчун воситаи стратегӣ барои таҳкими дастгирии худ дар зери фишори шӯришиён мешумурданд.
Яке аз писарони Идрис Дебӣ, Браҳим, 2 июли соли 2007 дар таваққуфгоҳи назди бинои истиқоматии ӯ дар канори шаҳри Курбевои ғарбии Париж кушта шуд.
Ҷиян Абдуллоҳ Муҳаммад Алӣ аз моҳи июни соли 2003 то феврали соли 2005 сарвазири кишвар буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Зодагони 26 январ Гурӯҳ:Президентҳои Чад Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Кӯктеппа (ноҳияи Қаросой)
Кӯктеппа — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 95 нафар аҳолӣ дошт.
Амочаевский (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Новоаннин (Волгоград)
Наврӯзӣ (деҳа, н. Ҳисор)
Наврӯзӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Алмосӣи ноҳияи Ҳисор. Аз Наврӯзӣ то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 30 км. Аҳолиаш 1146 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Алмосӣ
Ведево (ноҳияи Александров)
Ведево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Ҳуруфи қирғизӣ
Ҳуруфи қирғизӣ ё хати қирғизӣ (Кыргыз алфавити, Qırğız alfaviti, قىرعىز الفابىتى, Qьrƣьz alfaviti) — ҳуруфи забони қирғизӣ. Дар айни замон, забони қирғизӣ аз ду скрипти расмӣ истифода мекунад. Яке аз онҳо, ки бар алифбои кириллӣ асос ёфтааст, дар Қирғизистон ва дар дигар кишварҳои собиқ ИҶШС истифода мешавад. Хатти дуввум, ки бар алифбои арабӣ (нусхаи форсӣ) асос ёфтааст, дар Чин истифода мешавад.
Алифбои арабӣ
Алифбои арабӣ барои навиштани забони қирғизӣ дар нимаи аввали садаи XIX ба кор шурӯъ кард. Соли 1911 аввалин нашрияҳои чопии қирғиз бо ин алифбо пайдо шуданд.
Соли 1923 К.Тинистанов алифбои арабиро ислоҳ карда, онро ба ниёзҳои фонетикаи қирғизӣ наздик кард. Соли 1924 бо истифода аз ин алифбо, И. Арабаев аввалин алифбои қирғизро ба табъ расонд. Худи ҳамон сол таълим бо забони қирғизӣ дар мактабҳо оғоз ёфт ва нахустин рӯзномаи қирғизӣ «Эркин-Тоо» пайдо шуд.
25-27 майи соли 1925 дар Пишпек ҷаласаи (съезди) 1-уми илмию педагогии Виоояти Автономии Қирғизистон баргузор гардид. Дар он нусхаи ислоҳшудаи алифбои арабӣ расман тасдиқ карда шуд. Аз ҷумла, аз он ҳарфҳо барои ифодаи овозҳое, ки дар забони қирғизӣ мавҷуд нестанд, хориҷ карда шуданд ва барои овозҳое, ки дар он мавҷуданд, аломатҳо ҷорӣ карда шуданд. Дар алифбои нав 24 ҳарф ва аломати диакритикии ء барои нарм кардани садонокҳои [и], [ɵ], [ү] ҷорӣ шуд. Мисол, و [о]→ؤ [ɵ]; ۇ [у]→ءۇ [ү] ва ғ. ...
Алифбои тасдиқшуда чунин буд : Дар Чин (Вилояти Мухтори Синтсзян-Уйғур) то ҳол барои забони қирғизӣ хатти арабӣ истифода мешавад. Аввалин лоиҳаи хатти арабӣ барои қирғизҳои ҶМЧ соли 1955 тартиб дода шуда буд, аммо баъдтар, пас аз чанд кӯшиши ҷорӣ кардани алифбои кириллӣ ва лотинӣ (охири солҳои 50-ум) ба истифода дода шуд. Таркиби алифбо аз оне, ки дар ИҶШС дар солҳои 1920 -ум истифода мешуд, то андозае фарқ мекунад :
Лотинӣ
[[Акс:Baldar_çomoqtoru-muqaba.jpg|алт=|мини|200x200пкс|Baldar Çomoqtoru. Ajtuucu: Toƣoloq Moldo Abdьraqmanov. 1939]] Дар солҳои 20-ум ҳаракат барои лотинонигардонии забонҳои хаттии халқҳои СССР вусъат ёфт. Ҳамин тавр, аллакай ҷаласаи 1-уми илмӣ-педагогии Вилояти Автономии Қирғизистон дар моҳи майи соли 1925 ба комиссияи илмӣ супориш дод, ки алифбои лотиншудаи қирғизиро таҳия кунад. 14 октябри 1926, кумитаи иҷроияи минтақавии ҶМШС Қирғизистон қарор кард, ки ба иваз кардани ҳарфи арабӣ бо алифбои лотинӣ шурӯъ кунад. Барои ин дар ҷумҳурӣ кумитаи нави алифбо ташкил карда шуд. 12 декабри соли 1927 Кумитаи Иҷроияи Марказии Ҷумҳурии Автономии Советии Сотсиалистии Қирғизистон алифбои лотинишудро ҳамчун алифбои давлатӣ дар баробари алифбои арабӣ эътироф кард. Аз соли таҳсили 1927-28 дар як қатор мактабҳо таълими алифбои лотинишуда оғоз ёфт ва аз соли 1928-29 тамоми таҳсил ба он гузаронида шуд. 1 январи соли 1930 алифбои арабиасос дар Қирғизистон аз тамоми соҳаҳои расмии истифода бароварда шуд.
Аввалин тарҳҳои алифбои романишудаи қирғизӣ 24 ҳарф ва аломати нармкунӣ доштанд. Ҳамин тавр, дар аввалин нусхаи тасдиқшудаи алифбо ҳарфҳои зерин буданд: a b p t с o ч d r z u s з г q ә k g ꞑ l e m n y ˅. Дар нусхаи дуввуми алифбои нави лотинишуда контури як қатор ҳарфҳо тағир ёфтааст: a в p t ç o c d r z u s ş q ƣ ь k g ꞑ l e m n j ˅. Нусхаи ниҳоии алифбои лотинии қирғиз, ки дар натиҷа дар сатҳи расмӣ ба истифода шурӯъ кард, 31 ҳарфро дар бар мегирифт : Соли 1938 "Имлои нави забони қирғиз" интишор ёфт, ки онро К. Бакеев, И. Батманов ва У. Бахтибоев ба тартиб оварданд. Тибқи ин имло, ҳарфи Ƶ ƶ ба алифбо ворид карда шуд (бо нишон додани садои [ж] дар калимаҳои иқтибосӣ аз русӣ ) ва ҳарфи H h хориҷ карда шуд.
Кириллӣ
Дар нимаи дуюми солҳои 30-юм дар ИҶШС раванди тарҷумаи скриптҳо ба пойгоҳи кириллӣ оғоз ёфт. Дар ҶШС Қирғизистон масъалаи гузаштан ба алифбои кириллӣ соли 1939 ба миён гузошта шуда буд. Институти илмӣ-тадқиқотии забон ва хатти қирғизӣ лоиҳаи алифбои навро таҳия намуд, ки васеъ муҳокима карда шуд. Дар моҳи декабри соли 1940 Шӯрои Олии ҶШС Қирғизистон лоиҳаи алифбо ва имлои навро тасдиқ кард. Ниҳоят, алифбо бо фармони Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Қирғизистон 12 сентябри соли 1941 тасдиқ карда шуд. Алифбо се ҳарфи иловагӣ ба алифбои кириллии русӣ дорад. Ҳарфҳои в, ц, щ, ъ, ь, ф танҳо дар калимаҳое, ки асосан аз забони русӣ гирифта шудаанд, истифода мешаванд.
Алифбои кириллии қирғизӣ чунин шакл дорад : Камбудиҳои алифбои кириллии қирғизӣ инҳоянд:
Дар Чин, дар нимаи дуюми солҳои 50-ум, пас аз Иттиҳоди Шӯравӣ, кӯшиши тарҷумаи хатти қирғизӣ ба кириллӣ сурат гирифт (қарори Маҷлиси намояндагони халқи ноҳияи Автономии Қизилсу-Қирғизистон аз 27 январи соли 1957). Алифбои қирғизҳои Чин бояд комилан бо алифбои қирғизҳои ИҶШС рост ояд. Аммо бад шудани муносибатҳои байни СССР ва ҶХЧ имкон надод, ки ин лоиҳа амалӣ карда шавад.
Ҳарфҳои Өө, Ңң, Үү дар компютер
мини|290x290пкс|Ҳарфҳои Өө, Ңң, Үү дар клавиатура Ҳуруфҳои асосӣ маҷмӯи пурраи ҳарфҳои кириллии васеъ доранд. Масалан, дар Windows OS дар танзимоти система ба ҷои русӣ қирғизиро нишон додан кофӣ аст ва бо истифодаи тугмаи рости Alt, тугмаҳои [О], [Н], [У] мутаносибан ҳарфҳои Өө, Ңң, Үү-ро чоп мекунанд. Дар дигар системаҳои оператсионӣ, масъала ба ҳамин монанд ҳал карда мешавад.
Ҷадвали таносуби алифбо
Аз рӯи маъхазҳо тартиб дода шуд
Намунаҳо
Мақолаи деклоратсияи умумии инсон ба забони қирғизӣ :
Эзоҳ
Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд Гурӯҳ:Алифбоҳо ба асоси хати арабӣ Гурӯҳ:Алифбоҳо ба асоси хати лотинӣ Гурӯҳ:Алифбоҳо ба асоси хати кириллӣ Гурӯҳ:Забони қирғизӣ Гурӯҳ:Хатҳои забонҳои туркӣ Қирғизӣ Қирғизӣ