cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саломон Назар
Хосе Саломон Назар Ордонйес (José Salomón Nazar Ordóñez; 7 сентябри 1953, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 7 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1953 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Пумас УНА Гурӯҳ:Бозингарони БФ Olimpia Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Мотагуа
Фурудгоҳи гарӣ вли
Фурудгоҳи гарӣ вли (Great Valley Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 1158 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Ню-Йорк кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 442 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Antonov An-38
Antonov An-38 (Antonov An-38) — як ҳавогарди сохтаи Novosibirsk Aircraft Production Association аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Hangard Aviation будааст. Ин ҳавогард дар 1994-6-23 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Столбовская (ноҳияи Вилегодский)
Столбовская (Столбовская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский
Аҳдномаи Маастрихт
Аҳдномаи Маастрихт ( Maastricht Treaty (расмӣ Аҳдномаи таъсиси Иттиҳоди Аврупо ), инчунин бо номи Аҳдномаи Иттиҳоди Аврупо маълум аст, — аҳдномаест, ки фаъолияти Иттиҳоди Аврупоро оғоз кардааст. Аҳднома 7 феврали  соли 1992 дар шаҳри Маастрихти Нидерланд байни аъзои Иттиҳоди Аврупо ба имзо расида, 1 ноябри соли 1993 эътибор пайдо кард. Аҳднома дар натиҷаи машваратҳои алоҳида оид ба иттифоқҳои сиёсӣ ва асъорӣ ба даст омад.
Муқаррароти Аҳднома
Аҳдномаи Маастрихт муомилоти пули муштараки Евро ва сохтори Иттиҳодияи Аврупоро дар асоси се муқаррарот пешбинӣ мекард.
Иттиҳоди Аврупо ҷомеаҳои Аврупо ва ду рукни дигари ҳамкориҳои сиёсиро муттаҳид кард: сиёсати умумии байналмилалӣ, амният ва ҳамкорӣ дар соҳаи адлия ва корҳои дохилӣ. Аҳднома инчунин мавқеъҳои Омбудсмани аврупоӣ, Нозири ҳифзи иттилоотҳои аврупоӣ, Кумитаи минтақавиро муаррифӣ намуда, дар бораи тартиби қабули қарорҳои муштарак мувофиқа карда, доираи расмиёти овоздиҳии аксариятро васеъ намуд. Тасдиқи Аҳднома дар бораи Иттиҳоди Аврупо ба монеаҳои ҷиддӣ рӯ ба рӯ шуд. Аз ҷумла, раъйпурсӣ дар Дания дар соли 1992 онро рад кард; танҳо раъйпурсии дуюми соли 1993 барои тасдиқи Аҳднома роҳ кушод.
Дар аввал танзим дар дохили иттиҳодияҳои Аврупо асосан ба масъалаҳои соҳаи иқтисод ва тиҷорат дахл мекард. Дар байни ниҳодҳои давлатӣ, Комиссияи Аврупо ва Додгоҳи адлияи Аврупо дорои ваколатҳои васеътарин мебошанд, ки ҳардуи онҳо расман аз ҳукуматҳои кишварҳои ин ҷомеа мустақил буда, дар дохили кишварҳои узв (Иттиҳоди Аврупо) салоҳиятҳои зиёд доранд. Порлумони Аврупо бевосита аз ҷониби шаҳрвандони Иттиҳоди Аврупо интихоб карда мешавад.
Муассисони Иттиҳоди Аврупо ният доранд, ки минбаъд ба созмон ваколатҳои васеъро дар сиёсати байналмилалӣ, бахши низомӣ ва судӣ вогузор кунанд, ки ин дар таҳаввулоти минбаъдаи Порлумони Аврупо инъикос ёфтааст. Ин ниятҳо бо зарурати гуфтушунидҳои тӯлонӣ бо ҳукуматҳои миллӣ бархӯрд карданд.
Кишварҳое, ки Аҳдномаи Маастрихтро имзо кардаанд, 5 меъёрро барои кишварҳои довталаб барои шомил шудан ба Иттиҳоди Аврупо муайян карданд:
Натиҷаҳо
Мақсадҳои Иттиҳоди Аврупо, ки дар Аҳдномаи Маастрихт сабт шудаанд, доираи хеле васеи масъалаҳоро дар бар мегирифтанд.
Ташкилоти нав барои мусоидат ба пешрафти иқтисодӣ ва иҷтимоии халқҳои Аврупо, сатҳи баланди шуғл ва ноил шудан ба рушди мутавозин ва устувор, мусоидат ба таъсиси ҳувияти Иттиҳод дар арсаи байналмилалӣ тавассути татбиқи сиёсати умумии берунӣ ва амният пурзӯр намудани муҳофизати ҳуқуқҳои шаҳрвандон.
Тасдиқи Аҳдномаи Маастрихт ҷомеа и Аврупо ро ба сатҳи интегратсияи сиёсӣ расонд. Қишрҳои аъзои Иттиҳоди Аврупо роҳи саъю кушиши якҷояро дар татбиқи сиёсати умумии берунӣ ва амният пеш гирифтанд; шаҳрвандии Аврупо; ҳамоҳангсозии системаҳои ҳуқуқӣ ва сиёсии кишварҳои узв дар фазои бидуни сарҳад. Аҳдномаи Маастрихт ба пешравии сифатии интегратсияи аврупоӣ мусоидат карда, динамикаи ҷамъиятро ба роҳи барпо намудани иттиҳоди иқтисодию асъор, ҷорӣ намудани воҳиди ягонаи асъор, инчунин мустаҳкам намудани ваҳдати иҷтимоию иқтисодӣ равона кард. Фаъолияти ҷомеа дар соҳаи иҷтимоию иқтисодӣ ҳам самарабахштар ва ҳам рушди демократияи бевосита мусоидат намуд, инчунин, дар бахши сиёсӣ сохторҳои байниҳукуматӣ ин кӯшишҳо бартарӣ доранд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шартномаҳои байналмилалии асри XX Гурӯҳ:Иттиҳоди Аврупо Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 7 феврал Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 1992
Нелсиню Баптиста
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 22 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1950 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Понте Прета Гурӯҳ:Бозингарони БФ São Paulo Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Santos Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Жувентус
Фурудгоҳи шаҳре ис остомпр
Фурудгоҳи шаҳри ис остомпр (Stan Stamper Municipal Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи HUJ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1221 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 174 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Лолазор (деҳа, н. Носири Хусрав)
Лолазор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Истиқлоли ноҳияи Носири Хусрав. Аз Лолазор то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 12 км. Аҳолиаш 376 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Носири Хусрав Гурӯҳ:Ҷамоати Истиқлол (н. Носири Хусрав)
Княгинино (ноҳияи Рогнедин)
Княгинино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Аллегро
Аллегро аз забони итолиёӣ - калимаи италиаги буда,alegro-ин шух мебошад,
Нигаред
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Княгинино (ноҳияи Рогнедин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Рогнедин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Рогнедин
Андрей Гречко
Зиндагинома
Хатмкардаи Академияи ҳарбии ба номи М. В. Фрунзе (1936) ва Академияи ҳарбии Ситоди кулл (1941). Дар мақомҳои фармондеҳию ситодӣ хидмат кардааст. Дар нахустин рӯзҳои ҶБВ (1941-45) дар Ситоди кулли Артиши Шӯравӣ кор кард, баъдан фармондеҳи дивизия ва корпусҳои савораи Ҷабҳаи Ҷанубӣ, баъд фармондеҳи армияҳои 12-ум, 47-ум, 18-ум, 56-ум ва Ҷабҳаи 1-уми Украина буд. Дар озод кардани Украина, Лаҳистон ва Чехославакия ширкат дошт. Солҳои 1945-53 фармондеҳи Округи ҳарбии Киев, 1953-57 сарфармондеҳи Гурӯҳи неруҳои ҳарбии шӯравӣ дар Олмон. Солҳои 1957-60 ҷонишини аввали вазири дифои ИҶШС — сарфармондеҳи ҳарбии қувваҳои хушкигард, 1960-67 сарфармондеҳи Қувваҳои мусаллаҳи муттаҳидаи мамлакатҳои Шартномаи Варшава ва аз апрели 1967 вазири дифои ИҶШС буд. Узви Бюрои Сиёсии КМ ҲКИШ (аз 1973), депутати Шӯрои Олии ИҶШС (даъватҳои 2-9).
Ҷоизаҳо
Бо 6 ордени Ленин, 3 ордени Байрақи Сурх, 2 ордени Суворов (дараҷаи 1), 2 ордени Кутузов (дараҷаи 1), ордени Суворов (дараҷаи 2), ордени Богдан Хмелнитский (дараҷаи 1), бисёр орденҳои хориҷӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.
Мухинская (ноҳияи Верховаж, Вологда)
Мухинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верховаж, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Верховаж (Вологда)
Қизил Партизан
Қизил Партизан — деҳа дар ҷамоати деҳоти Заргари ноҳияи Кӯшониён. Аз Қизил Партизан то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 2760 нафар (2017), тоҷикон.
Рӯзнома
thumbnail|Саҳифаи аввали [[Ню Йорк Таймз]]
Қизил Партизан
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯшониён Гурӯҳ:Ҷамоати Заргар
Рӯзнома
Рӯзнома ҳар рӯз, ҳафтае як ё якчанд шумора, ё моҳе ду бор чоп шуда, аз воқеаву рӯйдодҳои ҳаёти ҳамарӯза ахбори фаврӣ ва матолиби таҳлилӣ пешкаш менамояд. Рӯзнома аз дигар нашрияҳои чопӣ бо ҳаҷму андозаву ороиши худ фарқ мекунад. Мақомоти давлатӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, аҳзоби сиёсӣ, кооперативҳо, ширкату сохторҳои тиҷоратӣ ва ё шаҳрвандони алоҳида метавонанд муассиси рӯзнома шаванд. Аммо ҷамъоварии маводди нашрӣ, таҳия ва ба чоп тайёр кардани матолиби фарогири рӯзнома ба дӯши шахсони эҷодкор вогузор аст, ки дар идора (редаксия)-и нашрия дар вазифаҳои мухбир, муҳаррир, гузоришгар, шореҳ, суратгир, рассом, ороишгар (дизайнер), мусаҳҳеҳ таҳти роҳбарии сармуҳаррир (муҳаррир) фаъолият мекунанд. Бо тақозои иқтисоди бозаргонӣ ва гароиши матбуоти даврӣ ба майлони тиҷоратӣ, дар рӯзнома ҳоло вазифаи намоянда (агент)-и реклама ва мудири тиҷоратӣ ба як пешаи нави замонавӣ табдил ёфтааст. Зеро ҳоло муштариёни охирин навгониҳои рӯз дар баробари ахбори сиёсию иқтисодию иҷтимоӣ, ба дастрасии маълумот доир ба барномаҳои телевизион, вазъи ҳаво, бозори асъору коғазҳои қиматнок, хариду фурӯши молу маҳсулот, хидматрасониҳо низ ниёзи бештар дошта, таваҷҷуҳи ҳамешагӣ зоҳир менамоянд.
Пайдоиши рӯзнома
Нахустин рӯзномаҳо бо маънои имрӯзаи нашрияҳои даврӣ дар кишварҳои аврупоӣ ба вуҷуд омадаанд. Рӯзномаҳои олмонии «Аллер фурнеммен» («Aller Furnemmen»)-ро Иоҳанн Каролус дар Страсбург ва «Авизо релейшен одер цайтунг» («Avizo-Relation оder Zeitung»)-ро Лукас Шулте дар Волфенбютеллу соли 1609 ба чоп расонданд. Нахустин рӯзномаи англисӣ бо номи тӯлонии «Соатҳои бурҷӣ ва ё ахбори ҳафтаина аз Итолиё, Олмон, Маҷористон, Лаҳистон, Богемия, Фаронса ва Ҳолланд» («Corante, or weekely newes from Italy, Germany, Hungary, Poland, Bohemia, France, and the Low Countrey») бо имзои мустаори N. B. 24 сентябри 1621 ба табъ расидааст. Дар Фаронса нахустин нашрия «Газетт де Франс» («Gazette de France») ном дошт, ки онро Теофраст Ренодо соли 1631 дар Порис ба нашр расонд. «Газетт де Франс» аз нашрияҳои ҷиддӣ ва хондании Фаронса буда, то оғози Инқилоби соли 1789 дар ин кишвар ба табъ расид. Дар Русия рӯзнома бори нахуст бо номи «Ведомости» соли 1702 бо фармон ва иштироки бевоситаи худи Пётри 1 таъсис ёфт.
Нахустин рӯзнома дар Туркияи усмонӣ бо номи «Тақвими вақоеъ» (1830) чоп шуд. Минтақаи дигаре, ки намунаҳои рӯзномаи форсӣ пайдо шуданд, Гурҷистони Қафқоз буд. Дар соли 1830 баъзе саҳифаҳои рӯзномаи «Тифлисские ведомости» (мудираш Сонковский П. С.) ба забони форсӣ ба табъ мерасид.
Нахустин рӯзнома дар Эрон
Пайдоиши нахустин рӯзнома дар Эрон ба марҳалаи маорифпарварии салтанати Қоҷориён рост меояд. Соли 1837 рӯзномаи «Коғази ахбор» аз ҷониби Мирзо Солеҳбеки Шерозӣ, ки таҳсилкардаи Лондон ва аз маорифпарварони Эрон буд, ба нашр расид. Дар он давра нашрияҳои «Рӯзномаи миллӣ» (1866), «Эрон» (1871), «Иттилоъ» (1878) аз ҷумлаи рӯзномаҳои бонуфуз ва таъсиргузори форсӣ буданд. Омилҳои такондиҳандаи пешрафти матбуот дар Эрон ва низ Туркияи усмонию Мисру Ҳинд дар садаи XIX аз таъсири Ғарб дониста мешаванд ва ин рӯзномаҳо асосан хусусияти тақлидӣ доштанд. Дар Афғонистон нахустин рӯзномаро бо номи «Кобул» соли 1869 адиб ва мутафаккири номдор Сайид Ҷамолуддини Афғонӣ таъсис дод. Рӯзномаҳои «Шамсу-н-наҳор»-и Абдулқодирхон (1873), «Сироҷу-л-ахбори Афғонистон»-и Абдуррауфхон (1906) чун намунаҳои аввалин нашрияҳои чопии Афғонистон эътироф шудаанд.
Рӯзнома дар Осиёи Миёна ба туфайли русҳо, пас аз ишғоли ин сарзамин аз ҷониби Русияи подшоҳӣ ва таъсис ёфтани давлатдории русӣ бо номи Туркистон ба вуҷуд омад. Омили аслии рӯйи кор омадани рӯзнома дар ин сарзамин ҳамоно ба хотири татбиқи сиёсати давлатдории русӣ, зери таъсир қарор додани афкори мардуми бумӣ буд. Бо ин мақсад Генерал-губернатории рус бо номи «Туркестанские ведомости» рӯзнома таъсис дод, ки аз 28 апрели (10 майи) 1870 то 15 декабри 1917 ба табъ расидааст. Ховаршиносони маъруфи рус Бартолд В. В., Федченко А. П., Берг Л. С., Мушкетов И. В., Ошанин В. Ф. бо «Туркестанские ведомости» ҳамкорӣ мекарданд. Аз хабарнигорони маҳаллӣ Сатторхон Абдулғаффоров (аз Хуҷанд) бо «Туркестанские ведомости» ҳамкорӣ дошт. «Туркестанские ведомости» зери унвонҳои «Ахбори дохилӣ», «Воқеа ва хабарҳо», «Аҳволи маҳал», «Дар кишвар» ба омӯзиши вазъи иқтисодӣ, қаламрави ҷуғрофӣ, анъана ва расму ойини миллӣ, адабиёту фарҳанги аҳолии минтақа таваҷҷуҳи бештар доштааст. Дар Туркистон инчунин рӯзномаҳои «Закаспийское обозрение» (1895–1913), «Окраина» (1890–98), «Туркестанская туземная газета» (1870–1917) ба забони русӣ ва «Туркистон вилоятининг газети» (1872–1917) ба забонҳои ӯзбекӣ ва қирғизӣ чоп шудаанд.
Бо таъсири Инқилоби якуми Русия (1905) дар Туркистон матбуоти сиёсӣ пайдо шуд. Рӯзномаи «Рабочий» (нашрияи пинҳонкори сотсиал-демократҳои Туркистон)-ро сароғози ин гуна матбуот шумурдан мумкин аст, ки аз 20 сентябри 1905 то феврали 1906 ба табъ расидааст. Пас аз суқути «Рабочий» дар манотиқи гуногун рӯзномаҳои «Рабочий листок Молот» (феврал – октябри 1906), «Солдатский листок «Правда» (1906), «Земля и воля» (апрел – декабри 1906) чоп шудаанд. Зимнан, баъзе аз рӯзномаҳое, ки то Инқилоби якуми Русия нашр мешуданд, аз ҷумла «Русский Туркестан» (сентябри 1898 – феврали 1907), «Асхабад» (январи 1899 – майи 1918), «Самарқанд» (апрели 1904 – 1913), бо таъсири ғояҳои сотсиал-демократҳои рус минбаъд ба худ майлони сиёсӣ гирифтанд. Аз соли 1906 дар музофоти Туркистон намояндагони буржуазияи миллии навпайдо ба таъсиси рӯзномаҳои хусусие даст заданд, ки «ҳамаи онҳо равияи ҷадидӣ ва пантуркистона дошта, бо забони туркӣ мебаромаданд» («Таърихи журналистикаи тоҷик»). Муҳақиқон омили асосии бо забони туркӣ пайдо шудани нашрияҳои ҷадидии Осиёи Миёнаро аз таъсири амиқи рӯзномаи «Тарҷумон» ба афкори равшанфикрони минтақа мешуморанд. «Тарҷумон»-ро (10 апрели 1883–1914) Исмоили Ғаспаронӣ (Исмаил Гаспаринский) – яке аз асосгузорони пантуркизм дар Русия таъсис дода буд, ки бо забони тотории наздик ба туркии усмонӣ чоп мешуд ва дар баробари ахбори русӣ, фаронсавӣ, олмонӣ порчаҳои манзум ва мансури форсиро низ ба табъ мерасонд. Рӯзномаҳои «Хуршед» (6 сентябри 1906 – 16 ноябри 1906, муассис Мунаввар Қорӣ ибни Абдуррашидхон), «Туҷҷор» (27 августи 1907–1908, муассис Саидкарим Саидазимбой), «Шуҳрат» (декабри 1907 – марти 1908, муассис Аҳмадҷон Бектемиров), «Азия» (апрели 1908, муассис Аҳмадҷон Бектемиров), бо вуҷуди он ки маҳакки фаъолияти хешро иҷтимоию илмӣ эълон карданд, мубаллиғ ва ҳомии манфиатҳои буржуазияи навхези маҳаллӣ буданд.
Нахустин рӯзномаи тоҷикӣ
Ба туфайли интишори рӯзномаи «Бухорои шариф» дар Осиёи Миёна рӯзномаҳои тоҷикӣ ва фарогири саҳифаҳои тоҷикӣ ба саҳна омаданд. Рӯзномаи «Садои Туркистон» ба ҳайси нашрияи адабӣ, иқтисодӣ, фаннию адабӣ аз апрели 1914 зери таҳрири Убайдуллохоҷа Асадуллохоҷаев бо фосилаи ҳафтае ду бор ба чоп шурӯъ карда, то 66 шумора ба табъ расид. Рӯзномаи «Садои Фарғона» (3 апрели 1914–1916; ношир ва муҳаррираш Обидҷон Маҳмудов) ба забонҳои туркию форсӣ ҳафтае се бор дар ш.-ҳои Қӯқанду Марғелон; рӯзномаи «Рӯзномаи моварои баҳри Хазар» (14 декабри 1914 – феврали 1917) дар Ашқобод ба забонҳои форсию туркманӣ чоп шудааст. «Шуълаи инқилоб» (10 апрели 1919 – 8 декабри 1921) аввалин рӯзнома (ҳафтанома)-и шӯравии тоҷикӣ буд, ки дар ҳаҷми 8 саҳифа ҳамагӣ 91 шумора ба табъ расид. «Қутулиш» (28 июни 1920 – 13 августи 1920, ба забонҳои тоҷикию ӯзбекӣ), «Учқун» (15 апрели 1920, ҳамагӣ 8 шумора, ба забонҳои тоҷикию ӯзбекӣ), «Бухоро ахбори» (ношири афкори ҳукумати муваққатии инқилобии Бухоро, ба забонҳои ӯзбекию тоҷикӣ), «Рӯшноӣ» (декабри 1921 – июни 1922, ба тоҷикии лаҳни яҳудӣ ва хатти арабӣ) аз рӯзномаҳои шӯравӣ буданд, ки асосан дар ҳудуди шаҳрҳои Тошканд ва Бухорову Самарқанд табъу нашр мешуданд. Соли 1924 дар кишвари Туркистон 46 рӯзнома аз чоп баромад. Яке аз онҳо рӯзномаи «Овози тоҷик» буд, ки бо номи «Овози тоҷики камбағал» то шумораи 9-ум чоп шуд. «Овози тоҷик» аввал органи кумитаи ҳизбӣ ва комиҷроияи вилояти Самарқанд буд, баъд ба органи Бюрои ҳизбӣ ва Кумитаи инқилобии ҶМШС Тоҷикистон табдил дода шуд.
Минбаъд дар ҳудуди таъйиншудаи Тоҷикистон (Бухорои Шарқӣ) раванди тавсиаи нашрияҳо бо амалиёти Артиши Сурх дар мубориза алайҳи ҳаракати зидди ишғолгарии босмачиён рабт мегирад. Чун ҳаракати босмачигарӣ охирҳои соли 1922 аз водии Фарғона ба Бухорои Шарқӣ кӯчид, нашру пахши ҷаридаҳои Округи ҳарбии Туркистон дар Душанбе ва атрофи он душвор шуд ва идораи сиёсии ҷабҳаи ҳоким дар пайи нашри рӯзнома дар ин минтақа гардид. Дар оғози кор «Бюллетенҳои ахборӣ»-и чопӣ дар ҳаҷми 30–34 саҳифа барои кормандони сиёсии ҷабҳа фиристода мешуданд. Рӯзномаҳои «Красный Каратегин» (декабри 1923, ба таври мошиннавис, моҳе як бор), «По басмачу!» (13 декабри 1923 – баҳори 1926, ношири афкори идораи сиёсии корпуси 13-уми тирандози болшевикҳо), «Овози Шарқ» (тоҷикӣ, 12 августи 1924 – марти 1925) аз ҷумлаи рӯзномаҳое буданд, ки дар баробари тарбияи сиёсию ҳарбии аскарон, инчунин тарғиби ҳокимияти сотсиалистии шӯравиро ҳадафи асосӣ қарор дода буданд. 15 апрели 1925 дар шаҳри Душанбе шумораи аввалини рӯзнома «Иди тоҷик» (аз шумораи 2 – «Бедории тоҷик»), зери таҳрири Аббос Алиев дар ҳаҷми 16 саҳифаи шакли А–4, бо теъдоди 1000 нусха аз чоп баромад. Номи «Бедории тоҷик» аз 8 октябри 1928 ба «Тоҷикистони сурх» (аз 1 январи 1955 ба «Тоҷикистони советӣ», соли 1990 ба «Тоҷикистони шӯравӣ», пас аз соҳибистиқлолии Тоҷикистон ба «Ҷумҳурият») табдил шуд. Дар ин солҳо ташвиқ ба сафҳои Артиши Сурх, мубориза ба муқобили босмачиён, ба мардум фаҳмонидани моҳият ва мустаҳкам намудани сохторҳои Шӯравӣ, ташкил намудани мактабҳои нав, маҳви бесаводӣ, даъват ба ҷорӣ намудани тарзи ҳаёти нав мавзӯъҳои асосии рӯзномаи «Тоҷикистони сурх»-ро ташкил медоданд. Аз ҷумла навиштаҳои роҳбарони он замони ҷумҳурӣ ба мисли Нусратуллоҳ Махсум, Чинор Имомов, Шириншо Шотемур дар ин нашрия фарогири ҳамин масъалаҳо буданд.
Дар дигар марҳалаи ҳассос – солҳои ҶБВ «Тоҷикистони сурх» низ ба мисли дигар рӯзномаҳо ба мушкилоти кадрӣ, моддию техникӣ мувоҷеҳ шуд, вале ҳайати эҷодӣ бо роҳбарии Набиҷон Почоҷонов ва сипас Самад Ғанӣ, тавонистанд фаъолияти рӯзномаро мутобиқ ба талаботи давраи ҷанг ба роҳ монанд. Дар ин солҳо очерку памфлетҳои устод С. Айнӣ, ашъору осори публитсистии ватанпарастонаи А. Лоҳутӣ, М. Турсунзода, М. Миршакар, С. Улуғзода, Ш. Ҳусейнзода ва Б. Ғафуров, ки вазифаи котиби КМ ҲК Тоҷикистонро ба уҳда дошт, онҳоеро, ки дар ҷабҳа буданд ва мардуми ақибгоҳи ҷабҳаро баҳри ғалаба бар фашизм рӯҳбаланд месохтанд.
Рӯзнома дар воқеъ рӯйдодҳоро ҳаммонанди китоб ё радиову телевизион нашр намекунад, зеро на ҳамчун китоб фурсату фазои кофӣ барои таҳлилу арзёбии ахбор дорад ва на монанди радиову телевизион бо шитобзадагӣ ҳамроҳ аст, балки дар фосилаи ин ду омил қарор мегирад. Ба илова рӯзнома дар саҳифаҳои хеш метавонад садҳо хабари гуногунро дарҷ намояд ва чанд баробари радиову телевизион матлаб мунташир кунад. Дар рӯзнома метавон бо таваҷҷуҳ ба гурӯҳҳои мухталифи хонандагон ва алоқамандиҳои гуногуни онон матнҳо, саҳифаҳо ва ҳатто чопҳои ҷудогона эҷод кард ва анвои хабарҳои умумӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ, варзишӣ, фарҳангӣ ва амсоли онро ба чоп расонд.
Бино ба маълумоти Вазорати фарҳанг (2015) дар Тоҷикистон 355 рӯзнома ҳаққи чоп дошта, беш аз 190-тоашон дар Душанбе ба табъ мерасанд. Аммо бештар аз нисфи ин теъдод номунтазам табъу нашр мешаванд. Дар ин миён 102 рӯзнома аз буҷаи давлатӣ маблағгузорӣ мешаванд ва 253 рӯзнома тавассути манбаъҳои ғайрибуҷавӣ (созмонҳои ҷамъиятӣ, тиҷоратӣ, аҳзоби сиёсӣ ва шаҳрвандони Тоҷикистон) фаъолият мекунанд. Аз ин зовия рӯзномаҳои Тоҷикистонро мувофиқи аломати манбаъҳои маблағгузорӣ метавон ба 2 гурӯҳи калон ҷудо кард: рӯзномаҳои ҳукуматӣ ва рӯзномаҳои ғайриҳукуматӣ. Ба гурӯҳи аввал рӯзномаҳоеро, ки аз буҷети давлатӣ маблағгузорӣ мешаванд (мас., «Ҷумҳурият», «Садои мардум», «Ҷавонони Тоҷикистон» ва ғайра) ва ба гурӯҳи дуюм рӯзномаҳоеро, ки аз манбаъҳои ғайрибуҷетӣ малағгузорӣ мешаванд (мас., «Фараж», «Озодагон», «Миллат» ва ғайра), метавон дохил кард. Ин ду гурӯҳ аз рӯйи мансубият ба муассисашон ба 5 зергурӯҳ ҷудо мешаванд: 1. Рӯзномаҳои расмӣ ва соҳавии ҳукуматӣ (мас., «Ҷумҳурият», «Омӯзгор»); 2. Рӯзномаҳои аҳзоби сиёсӣ (мас., «Минбари халқ», «Наҷот»); 3. Рӯзномаҳои ҷамъиятӣ (мас., «Нигоҳ», «Фараж»); 4. Рӯзномаҳои саҳомӣ (мас., «Чархи гардун», «Азия-плюс»); 5. Рӯзномаҳои хусусӣ (мас., «Имрӯз News», «Озодагон»). Муҳаққиқон 6 вижагиеро барои ин таснифот нишон доданд: минтақаи интишори рӯзнома; муассиси рӯзнома; аудиторияи ҳамагонӣ (доираи бархурдорӣ аз иттилооти рӯзнома); фаъолияти қонунӣ доштани рӯзнома; аломатҳои табъу нашрии рӯзнома; рӯзномаҳои хушсифат ва оммавӣ.
Таърихи пайдоиши рӯзномаҳои бисёртираж ба охири солҳои 20 садаи XX, ба давраи оғози саноатикунонии шӯравии собиқ рост меояд. Ин навъ рӯзномаҳо, ки нахуст бо мақсади тарғиби ғояи саноатикунонӣ дар корхонаҳои бузург пайдо шуданд, ҳамчун василаи муассири ҷомеаи коргарӣ ва минбари хубе дар баррасию натиҷагирии муассисоти илмию саноатӣ ва умури кишоварзӣ роҳ ёфтанд. Бо пайравӣ аз таҷрибаи минтақаҳои пешсафи шӯравӣ дар корхонаву муассисаҳои калонтарини Тоҷикистон низ чопи рӯзномаҳои бисёртираж ба роҳ монда шуд ва ин нашрияҳо дар тӯли даҳсолаҳо ҳамчун дастёру ҳамрози коргоҳу аҳли заҳмати он мунтазам ба табъ мерасиданд ва бархе аз онҳо берун аз муассисаи хеш низ шуҳрат доштанд («Бофанда» – Иттиҳодияи истеҳсолии матоъҳои пахтагини шаҳри Душанбе; «Қолинбоф» – Иттиҳодияи истеҳсолии қолинбофии Қайроққум; «Минбари коргар» – Ф-каи кешбофӣ (трикотаж)-и Ӯротеппа; «Алюминий Таджикистана» – Корхонаи алюминийи Тоҷикистон; «Ба қуллаҳои дониш» – Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ва ғайра). Аз соли 2010 дар кишвар бархе аз рӯзномаҳои бисёртираж, ба монанди «Ба қуллаҳои дониш» (ДМТ), «Омӯзгори ҷавон» (ДДОТ) на танҳо бо афзоиш додани теъдоди чоп (аз 1 ҳазор нусхаи пешин то 8–10 ҳазор), балки инчунин фарохсозии доираи мавзӯъу масъалаҳои инъикосшаванда, дахолати боҷуръат ба баррасию таҳлили проблемаҳои соҳа, муносибати касбӣ ба газетаофарӣ аз қолиби маъмули «рӯзномаҳои бисёртиража» берун рафтаанд.
Рӯзнома пеш аз ҳама ҳомии қонунҳои ҷорӣ дар ҳар кишвар аст ва қонунмандии ҷомеаро эҳтирому тарғиб мекунад. Аз ин рӯ, тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи матбуоти даврӣ ва дигар воситаҳои ахбори омма» ҳар нашрия расман дар мақомоти андоз ва Вазорати фарҳанги Тоҷикистон сабти ном шуда, дар чаҳорчӯби муайяни қонун, бо риояи принсипҳои роиҷи матбуот ба фаъолият шурӯъ мекунад. Қонуни матбуот асосҳои ташкилию ҳуқуқии фаъолияти матбуоти даврӣ ва дигар ВАО, кафолати давлатии озодии онҳоро муқаррар карда, муносибатҳои вобаста ба онҳоро танзим менамояд.
Муштариёни доимии ин ё он рӯзнома то солҳои 90 садаи XX бо мафҳуми «Аудиторияи ҳамагонӣ» ифода карда мешуданд. Аввалин омил ё аломати барҷастаи фарқкунандаи ин мафҳум интихобӣ гардидани рӯзномаҳо аз сӯйи хонанда ва ихтиёран харидорӣ шудани онҳост. Омили мазкур водор менамояд, ки рӯзномаҳо аз таъйиноти «рӯзномаи ҷамъиятию сиёсӣ» берун раванд ва бештар хусусияти фарҳангию тафреҳию фароғатӣ гирифта, нашри реклама ва маълумоти оммаписандро афзун кунанд. Аз ин назар муҳаққиқон дар баррасиҳои хеш хусусияти ВАО-и аввали садаи XXI-и Тоҷикистонро ба се навъ табақабандӣ кардаанд: фароғатию тиҷоратӣ (75%), иттилоотӣ (5%) ва сиёсӣ (20%). Чунин раванд аслан тақозои бозори иттилоотӣ буда, барои фурӯши маводди иттилоотӣ ва таҳкими бунёди молиявии рӯзномаҳо мусоидат менамояд, аммо аз ҷонибе барои ҷомеаи ба низоми нави сиёсӣ гузаранда ёвару ҳамдам наметавонад буд.
Майли сиёсатошноиро ҳамчун падидаи худшиносии аҳли ҷомеаи Тоҷикистон, ки солҳои охир аз худ бештар хабар медиҳад, ба мавҷи навбатии рӯйи кор омадани рӯзномаҳои ҷамъиятию сиёсии «Азия-плюс», «Имрӯз News», «Миллат», «Фараж», «Озодагон», «Нигоҳ», «Пайкон», «Ҷомеа», «СССР», «Пайк» (солҳои 2006–2012) метавон рабт дод. Ҳафтаномаҳои мазкур бо дахолати боҷуръатона ба инъикоси мушкилоти ҷомеа умуман, масъалаҳои таҳкими давлатдории миллӣ аз ҷумла, афкори оммаро савқ бахшида, шуури сиёсиро такон дода, мардумро аз панҷараи андешаи «сиёсатқимобӣ» берун кашида, хусусияти ҷамъиятию сиёсӣ доштани рӯзномаҳоро собит мекунанд.
Шакли чопи рӯзномаҳо (формат) андоза ё меъёрҳои дар матбаа устуворгардида барои интишори матбуоти даврӣ мебошад. Дар таҷрибаи матбааҳои Тоҷикистон шаклҳои чопи А-2, А-3, А-4 маъмул аст. Ҳаҷми чопи рӯзномаҳо аломати матбуоти даврӣ аст, ки ба каму зиёд фаро гирифтани иттилоот (маълумот) дар рӯзномаи муайян ишора мекунад. Дар Тоҷикистон ҳоло рӯзномаҳо дар ҳаҷми 4 ё 8 саҳифа, бо андозаи А–2 («Ҷумҳурият», «Садои мардум» ва ғайра), 16 саҳифа («Озодагон», «Нигоҳ» ва ғайра), 24, 32 саҳифа, бо андозаи А–4 («Омӯзгор», «Чархи гардун»), бо ороиши ранга («Тоҷикистон», «Ба қуллаҳои дониш») чоп мешаванд. Ҳаҷми чопие, ки ҳар рӯзнома эълом медорад, метавонад вобаста ба таърихи таърихие ё тақозои бозори реклама тағйир ёбад. Чунончи, рӯзномаи «Факты и комментарии»-и соли 2009 ба ифтихори яксолагиаш як шумораашро дар ҳаҷми 100 саҳифа интишор дода буд ва ё рӯзномаи «СССР», ки маъмулан аз 16 саҳифа иборат аст, моҳҳои охири соли 2011 ва ибтидои соли 2012 бо иловаи 7 саҳифаи реклама, 22-саҳифаӣ ба табъ расид. Аммо ҳаҷми маълумоти дарбаргирифтаи рӯзнома тозагӣ ва сифати иттилоотро ифода намекунад. Мас., ду рӯзномаи 16 саҳифаӣ – «Дайджест-пресс» ва «Озодагон» аз ин назар байни ҳам тафовути бузург доранд.
Рӯзномаҳо хушсифат ва оммавӣ мешаванд. Ин ду вижагии рӯзномаҳо зоҳиран тавъам намоянд ҳам, моҳиятан тафовути ҷиддии рӯзномаҳоро вобаста аз усулгароӣ ва собитқадамии онҳо дар самти иҷрои рисолати касбӣ бозгӯ менамоянд. Рӯзномаҳои хушсифат дар фаъолияти эҷодии худ интишори ақидаро муқаддам шумурда, бо такя ба факту далелҳои муътамад ба баррасии ботамкини рӯйдоду воқеаҳо даст зада, вазифаи савқ додани андеша ва ба вуҷуд овардани афкори хонандагонро иҷро менамоянд. Ин навъ нашрияҳо доираи маҳдудтар, аммо омӯзишдидаву интеллектуали ҷамъиятро фаро мегиранд. Рӯзномаҳои оммавӣ бидуни хатти машиӣ пойдор ва барои ҷомеаи хеш муфид, бо маводди сабуки саргармкунанда ва гоҳе ҳангомаҷӯёна доираи муштариёни дар ҷамъият начандон фаъолу соҳибмаълумотро мухотаб қарор медиҳанд ва маъмулан харидори зиёдтар доранд. Мас., рӯзномаҳои англисии «The Times» (бо тиражи қариб 370 ҳазор нусха), «News of the World» (бо тиражи беш аз 4,5 млн нусха) ва тоҷикии «Озодагон» (наздики 3100 нусха), «Оила» (30 ҳазор нусха).
Сарчашма
Рӯзномаҳо
Гавгамел
Гавгамел — маҳалли таърихие воқеъ дар миёни Арбил ва Мавсил (Ироқи кунунӣ), ки 1 октябри соли 331 то м. он ҷо миёни Искандар ва Дорои III муҳорабаи бузург шуда буд (маънии калимаи «гавгамел» «хонаи шутур» аст).
Дар муҳорибаи Гавгамел лашкари форсҳо аз 60-80 ҳазор сарбози пиёда, тақр. 15 ҳазор савора, 200 гардунаи ҷангӣ, 15 фили ҷангӣ ва лашкари мақдуниҳо аз 40 ҳазор ҷанговари пиёда ва 7 ҳазор савора иборат буданд. Форсҳо ба ду паҳлу (маймана ва майсара)-и лашкари Искандар ҳамла карда, аз самти чап то урдугоҳи он расиданд, вале аз ҷониби хатти дуюми ҷанговарони пиёдаи мақдунӣ боздошта шуданд. Искандар қувваҳояшро дар қисмати миёна ва паҳлуи рост ҷамъ карда, бо ҷанговарони савора ба паҳлуи чап (майсара)-и лашкари форсҳо ҳамла кард ва пас аз шикаст додани он ба ақибгоҳи паҳлуи рости лашкари форсҳо баромад. Аз ин ҳолат Дорои III ва артиши ӯ ба таҳлука афтода, рӯ ба фирор оварданд. Ҷанговарони савораи мақдунӣ артиши форсҳоро то фосилаи 50 км таъқиб намуда, Арбилро забт карданд. Дар натиҷаи ин муҳориба аз артиши Дорои III тақр. 30 ҳазор нафар ва аз ҷанговари мақдунӣ 1200 нафар кушта шуда, оғози барҳам хӯрдани империяи бузурги Ҳахоманишиён гардид.
Бабичев (ноҳияи Алексеевск)
Бабичев (ноҳияи Алексеевск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Алексеевск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Алексеевск
Пенкино (ноҳияи Камешков)
Пенкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камешков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камешков
Олга Машная
Олга Владимировна Машная (О́льга Влади́мировна Машна́я; ) — ҳунарпешаи советию русӣ аст; ҳунарпешаи шоистаи Русия (2000) аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони шоистаи Русия Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои Русия Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони синамои ИҶШС
Давидово (Москва)
Давидово (Давыдово) — деҳа дар ҳавзаи маъмурии Троитски Маскав. Тобеъи маҳал (поселение)-и Клёновское.
Алекино (ноҳияи Устянск)
Алекино (ноҳияи Устянск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Устянск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Устянск
Радист (ноҳияи Иркутск, Иркутск)
Радист — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Иркутск (Иркутск)
Стрункино (ноҳияи Вилегодский)
Стрункино (Стрункино) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский
Шерзот Абдуллоев
Зиндагинома
Шерзот Абдуллоев соли 1970 факултети шарқшиносии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленинро хатм кардааст. Солҳои 1970—1972 дар Институти шарқшиносии АИ Тоҷикистон кор карда, 1972—1976 дар Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин аз таъриху назарияи дин дарс гуфтааст. Солҳои 1976—1979 дар сохтмони силуи ғаллоти шаҳри Бруҷерди Эрон ба сифати тарҷумон кор кардааст. Солҳои 1979—1982 аспиранти шуъбаи фалсафаи АИ ҶТ буд. Солҳои 1992—2009 вазифаи мудири Шуъбаи таърих ва фалсафаи дини Институти фалсафаи АИ ҶТ-ро ба уҳда дошт. Солҳои 1989—2002 ба ҳайси ҳамкор дар кафедраи фалсафаи фарҳанги Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев кор кардааст. Муовини директри Маркази исломшиносии назди Президенти ҶТ (аз 2009—2014). Ҳоло ходими пешбари шўъбаи масоили фалсафии дини Пажуҳишгоҳи фалсафа ва ҳуқуқ ва сиёсатшиносии АИ ҶТ ва устоди Донишкадаи исломии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа Нуъмон ибн Собит мебошад.
Фаъолияти илмӣ
Муллифи беш аз 200 номгў асару мақолаҳои илмӣ, илмию оммавӣ мебошад. Ӯ соли 1983 рисолаи илмии номзадиро дар мавзӯи «Оқибатҳои иҷтимоии инқилоби илмию техникӣ аз дидгоҳи уламои ислом» (дар мисоли кишвари Эрон ва кишварњои арабӣ) дар Академия Улуми ҷомеашиносии назди КМ КПСС дар Москва дифоъ намуд. Таълифотҳои ӯ масъалаҳои исломи муосир дар арсаи сиёсат ва идеология, исломшиносӣ, диншиносӣ, озодфикриву маорифпарварӣ, ахлоқ ва инсондӯстиро фаро гирифтаанд. Ду рисолаи калонҳаҷм: «Асосҳои диншиносӣ»,"Маърифати ислом (Исломшиносӣ)" ва як рисола бо номи «Фалсафаи одамият» нашр гардиданд. Агар навовариҳои муаллифро дар соҳаи илми диншиносӣ баршумурдан хоҳем, дар китоби «Асоси диншиносӣ», ҳам дар қисмати фалсафаи дин ва ҳам дар қисмати таърихи дин хеле зиёданд. Аввалан, ин китоб ҳам дар услуб ва ҳам дар муҳтаво назар ба китобҳои ҳам дар собиқ Иттиҳоди Шуравӣ ва ҳам берун аз он навишта шуда, фарқи ҷиддӣ дорад ва ҳам аз лиҳози назарӣ ва ҳам мўҳтавои илмӣ, навоварӣ дида мешавад. Навовариҳо дар китоби «Исломшиносӣ», ки аввал фушурдаи он бо номи «Муқаддима ба исломшиносӣ» ба табъ расида, соли 2015 ба пурагӣ бо номи «Маърифати ислом (исломшиносӣ)» аз чоп баромад. Шерзот Абдуллоев дар давраи баъди истиқлол, дар 8 конференсияву ҳамоишҳо ва конгрессҳои байналхалқӣ иштирок ва суханронӣ кардааст. Аз ҷумлаи онҳо Конференсияи байналхалқии ЮНЕСКО оид ба фарҳанг ва дин дар Осиёи Марказӣ, (ш. Бишкек, 1999), «Маҷмаъи фарҳангии Осиёи марказӣ» (ш. Алма-Ато, 2000), Конференсияи минтақавӣ оид ба Осиёи Марказӣ: бехатарӣ ва субот баъд аз баҳамкӯбии ҳаракати Толибон (ш. Истамбул, 2001) ва ғайраҳо. Дар тарбияи олимони ҷавон ва мутахассисони омӯзгории ҷумҳурӣ саҳми арзандаи худро дорад.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон
Ренато Кавес
Ренато де Араужо Кавес Жуниор (Renato de Araújo Chaves Júnior; 4 майи 1990, Cан Пауло, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпорт Клуб Коринтианс Паулиста Гурӯҳ:Бозингарони БФ Фигуейренсе Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Португэза Де Деспортус Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Паранаэнсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Наутико Капибарибе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Понте Прета Гурӯҳ:Бозингарони БФ Fluminense Football Club
Сафари Қандаҳор
Сафари Қандаҳор — яке аз филмҳои Эронӣ аст. Коргардон Моҳсен Махмалбаф буд. Филмро дар соли 2001 сохт.
Кандагар
Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
قندهار Kandahar (ciudá) Qəndəhar Горад Кандагар Кандахар কান্দাহার প্রদেশ Kandahar Kandahár Kandahar Kandahar Kandahar Kandaharo Kandahar Kandahār Kandahar fa:قندهار Kandahar Kandahar קנדהאר कांधार Kandahar Ղանդահար Kandahar (città) カンダハール ყანდაარი Kandahar ಕಂದಹಾರ್ 칸다하르 Alexandria Arachosia Kandaharas Kandahāra Kandahar കന്ദഹാര്‍ कंदहार Kandahar Kandahar कन्दाहार Kandahar (stad) Kandahar Кандагар Kandahar Kandahar pnb:قندھار کندهار Kandahar Kandahar Кандагар Kandahar Kandahar Kandahar Kandahár Kandahar Кандахар Kandahar கந்தஹார் คันดาฮาร์ Kandahar Kandehar Кандагар قندھار Kandahar Kandahar 坎大哈 坎大哈
Владимир Герасимов (футболбоз, таваллуд 1975)
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 22 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1975 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Машиностроител Сергийев Посад Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спортакадемклуб Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Krylia Sovetov Samara Гурӯҳ:Бозингарони БФ Арсенал Тула Гурӯҳ:Бозингарони БФ PFC Cherno More Varna Гурӯҳ:Бозингарони БФ PFC Levski Sofia Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кубан Краснодар
Айосе Диас Диас
Айосе Диас Диас (Ayoze Díaz Díaz; 25 майи 1982, Сан Кристобал Де Ла Лагуна, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 25 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1982 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Tenerife B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Тенерифе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lanzarote Гурӯҳ:Бозингарони БФ Расинг Де Сантандер Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ciudad Murcia Гурӯҳ:Бозингарони БФ RCD Mallorca Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Де Ла Коруня
NPO Molniya Molniya-1
NPO Molniya Molniya-1 (NPO Molniya Molniya-1) — як ҳавогарди сохтаи NPO Molniya дар кишвари Русия аст. Ин ҳавогард дар 1992-12-18 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Калитино (ноҳияи Междуреченск, Вологда)
Калитино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Междуреченск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Междуреченск (Вологда)
Деҳоти Лоиқ Шералӣ
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Панҷакент
Невежино (ноҳияи Юрев-Полский)
Невежино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Фурудгоҳи ис ҷуст
Фурудгоҳи ис ҷуст (Stan Jost Airport) — фурудгоҳи хусусӣ  аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 396 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 54 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Даҳ (филм)
Гурӯҳ:Филмҳои Эронӣ
Веленидово (ноҳияи Бабаев, Вологда)
Веленидово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Бабаев (Вологда)
Георгий Гречко
Георгий Михайлович Гречко  — кайҳоннаварди ИҶШС (1975), ду бор Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ (1975, 1978), доктори илмҳои физика ва математика (1984).
Зиндагинома
Баъди хатми Институти ҳарбию механикии Ленинград (1955) дар Бюрои тарроҳии С. П. Королёв, 1966-86 дар гурӯҳи кайҳоннавардон, дар Иттиҳодияи илмию истеҳсолии «Энергия» кор кардааст. Се бор ба кайҳон ба сифати муҳандиси ҳавопаймо: январ-феврали 1975 (дар маҷмааи мадории кайҳонии «Союз — 17» ‒ «Салют — 4»), декабри 1977 — марти 1978 («Салют-26» ‒ «Салют — 6» — «Союз ‒ 27»: якҷо бо Ю. В. Романенко ба фазои кайҳони кушод баромад) ва сентябри 1985 («Союз Т-14» — «Салют −7» — «Союз-Т-13») парвоз намудааст. Ҷамъан дар кайҳон 135 шабонарӯзро гузаронидааст. Солҳои 1986-97 дар Институти физикаи атмосфераи АИ Русия (то соли 1992 омӯзгор, кайҳоннавард-озмоишгари дараҷаи I, баъдан чун мудири озмоишгоҳ) фаъолият кардааст. Аз соли 1979 ҷонишини раиси Кумитаи муҳофизати сулҳи шӯравӣ, аз соли 1992 ҷонишини якуми Иттиҳодия (федератсия)-и сулҳ ва созиш, Президенти фахрии Иттиҳодияи кайҳоннавардони Русия, аз соли 1997 ҷонишини раиси Шӯрои назоратии «Бонки сармоягузорӣ ва амонатгузорӣ» буд. Аз январи 2007 узви Шӯрои директорони Иттиҳодияи ҷамъиятҳои саҳомии «Инвестсбербанк» аст.
Сисоевская (ноҳияи Вилегодский)
Сисоевская (Сысоевская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский
Алексеевская (ноҳияи Устянск)
Алексеевская (ноҳияи Устянск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Устянск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Устянск
Павел Свириденко
Павел Анатолевич Свириденко (Павел Анатольевич Свириденко; 20 январи 1985) — футболбози русӣ,.
Фурудгоҳи гарӣ ҳорбр кий
Фурудгоҳи гарӣ ҳорбр кий (Great Harbour Cay Airport) — фурудгоҳи хусусӣ бо Коди ИОТОи GHC аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1372 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Боҳомо қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Василий Меркурев
Василий Василевич Меркурев (ба русӣ: Васи́лий Васи́льевич Мерку́рьев; ) — ҳунарпешаи советӣ буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИҶШС
Дубовка (Москва)
Дубовка (Дубовка) — деҳа дар ҳавзаи маъмурии Троитски Маскав. Тобеъи маҳал (поселение)-и Клёновское.
Аҳолӣ — 31 нафар (2010).
Зистшиносӣ
Зистшиносӣ, биоло́гия (βιολογία; аз βίος — «ҳаёт» +  — «омӯзиш, илм» — як соҳаи илм, ки ҳаётро меомӯзад.
Мавзуъи таҳқиқи зистшиносӣ сохт ва фаъолияти мавҷудоти зинда, пайдоиш, паҳншавӣ, инкишоф ва алоқаи онҳо бо табиати ғайризинда мебошад. Истилоҳи «биология»-ро соли 1802 олимони фаронсавӣ Ж. Б. Ламарк ва олмонӣ Г. Р. Тревиранус (новобаста аз ҳамдигар) пешниҳод кардаанд. Зистшиносӣ бо бисёр илмҳо ва фаъолияти инсон алоқаи зич дорад. Барои тасвир ва таҳқиқи равандҳои биологӣ дастовардҳои илмҳои кимиё, физика, математика, техника, геология, география, геокимиё ва ғ. истифода мешаванд. Нимаи дувуми садаи XX зистшиносӣ хеле тараққӣ кард. Пешрафти зистшиносӣ барои ташаккули давра ба давраи ақидаҳо дар хусуси пайдоиши ҳаёт заминаи мусоид фароҳам овард. Зистшиносӣ дар шинохтани одам ва мавқеи ӯ дар табиат аҳаммияти бағоят бузург дорад.
Соҳаҳо ва бахшҳои зистшиносӣ
Зистшиносии муосир аз рӯйи гуногунии шакл, усул ва мақсади таҳқиқи объектҳои зинда соҳаҳои гуногунро дар бар мегирад, мас., зоология, ботаника, микробиология, гидробиология ва ғ. Қисматҳои зистшиносӣ, ки ба омӯзиши шаклу сохт, тарзи ҳаёт ва муносибати ҳамдигарӣ бо муҳит, густариш, пайдоиш, қонуниятҳои ирсият ва тағйирпазирӣ, ҳайвоноту набототи мунқариз ва ғ. машғуланд, ба соҳаҳои алоҳида ҷудо мешаванд, ки морфология ва анатомия, экология, физиология (физиологияи ҳайвону наботот), генетика, зоогеография ва фитогеография, палеозоология ва палеоботаника аз ҳамин қабиланд. Бахшҳои дигари зистшиносӣ раванди ҳаётро дар марҳалаҳои гуногуни ташаккули он таҳқиқ менамоянд, ки биокимиё, биофизика, биологияи молекулавӣ, ситология ва гистология дар он шумуланд.
Таърих
Зистшиносӣ илми хеле қадима буда, таърихи он аз мамлакатҳои соҳили Баҳри Миёназамин (Мисри Қадим, Юнони Қадим) ибтидо мегирад. Дар Ҳиндустон, Хитой, Миср, Сурияи Қадим дар бораи ҳайвонот ва наботот маълумоти зиёде ҷамъ омада буд. Мас., ҳиндуҳо 7-8 ҳазор сол то м. банкив ном мурғи ёбоиро ром карда, зотҳои нав ба вуҷуд оварда буданд. Онҳо аз рустаниҳои доруӣ ва сохти ҷисми одам хабар доштанд. Аз кирм пайдо шудани пашшаи гӯшт ба мисриён маълум буд. Мувофиқи ақидаи олими Юнони Қадим Эмпедокл (483—428 то м.) ҳайвонҳо на бо роҳи инкишофи таърихӣ, балки тасодуфан ба вуҷуд омадаанд. Файласуфон Анаксагор (500—428 то м.) ва Анаксимандр (610—546 то м.) ақидаи таҳти таъсири муҳити беруна тағйир ёфтани ҳайвонотро баён намудаанд. Дар ташаккули зистшиносӣ Арасту ва Ҷолинус низ саҳми назаррас гузоштаанд. Арасту систематикаи ҳайвонотро ба вуҷуд овард, Ҷолинус сохти дарунии маймун ва хукро омӯхта, дар асоси он сохти дарунии одамро тасвир намудааст.
зистшиносӣ чун илми мустақил садаи XV, дар давраи пайдоиш ва рушди нишонаҳои аввалини капитализм, рӯ ба тараққӣ ниҳод. Сабаби пайдоиши он афзудани талабот ба хӯрок ва ашёи хоми табиӣ буд. Дар садаи XVI Ганс ва З. Яксон мик-роскопро ихтироъ карданд. Асри 17 Р. Гук ҳуҷайра, Малпиги ва Грю бофтаи рустанӣ, Левенгук ва Гамм сперматозоидро кашф намуданд. Дар асрҳои 17-18 вазифаи асосии зистшиносӣ бозомӯзии навъу хелҳои набототу ҳайвонот буд. Дар садаи XVIII табиатшиноси швед Карл Линней «Системаи табиат»-ро бунёд кард ва ба систематикаи олами ҳайвоноту наботот асос гузошт. Дар нимаи аввали садаи XIX усули қиёс (хусусан, дар морфология, анатомия, эмбриология) хеле васеъ истифода мешуд. Бо вуҷуди ин, ақидаҳои тағйирнопазирии ҳайвоноту наботот вуҷуд доштанд, ки боиси сар задани фарзияҳои идеалистӣ (мас., витилизм) гардиданд. Муддате дар зистшиносӣ байни тарафдорони эпигенез ва преформизм баҳсу мунозира мерафт, ки ин давра давраи инкишофи метафизикии зистшиносӣ ном гирифт. Нимаи дувуми садаи XIX, баъди ба вуҷуд омадани назарияи Ч. Дарвин, ба зистшиносӣ асоси илмӣ гузошта шуд. Дар ин замон омилҳои асосӣ ва қувваи пешбари таҳаввулот кашф шуданд. Дарвин мафҳумҳои пайдоиши намудҳо, тағйирпазирии ирсӣ, мубориза барои ҳаёт ва интихоби табииро шарҳ дода, дар зистшиносӣ саҳифаи нав кушод. Таҳқиқоти олимони рус А. О. Ковалевский дар бораи шабоҳати зинаҳои инкишофи ҷанинии ҳайвонот, И. И. Мечников оид ба эмбриологияи ҷонварони бемуҳра, И. В. Сеченов дар соҳаи физиологияи силсилаи асаб ва маркази боздории аксуламали рефлексӣ, И. П. Павлов оид ба фаъолияти олии асаб, узвҳои ҳозима ва гардиши хун аз кашфиёти бузурги он давра ба ҳисоб рафта, дар пешрафти фанҳои биологӣ саҳми арзанда гузоштанд. Соли 1866 Г. Мендел қонуни ирсиятро кашф намуд, ки асоси генетика ҳисобида мешавад. Дар инкишофи зистшиносӣ хидмати И. В. Мичурин ва К. А. Тимирязев низ хеле бузург аст. Тимирязев солҳои 1869-75 аҳаммияти хлорофиллро дар ҷараёни фотосинтез ошкор сохта, ба физиологияи наботот асоси илмӣ гузошт. Охири садаи XX рушд намудани илмҳои дақиқ — физика, кимиё, риёзӣ ба ташаккули фанҳои биокимиё, биологияи молекулавӣ, генетикаи молекулавӣ, биофизика, радиология, биометрия, бионика ва ғ. мусоидат кард.
Зистшиносии тоҷик
Зистшиносии тоҷик ҳам таърихи қадимӣ дорад. Давраҳои муҳимми рушду нумӯи он бо ному асарҳои безаволи Абуалии Сино, Абурайҳони Берунӣ, Умари Хайём, Исмоили Ҷурҷонӣ, Носири Хусрав ва диг. алоқаманд аст. Абуҳанифаи Диноварӣ дар «Китоб фӣ-н-набот» ном асари худ (солҳои 850—855 ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф ёфтааст) роҷеъ ба дарёфту парвариши 482 навъи рустанӣ маълумоти муфассал додааст. Дар китоб зиёда аз 50 намуди рустаниҳое қайд шудаанд, ки ба гиёҳшиносони Юнони Қадим маълум набуданд (мас., тамри ҳиндӣ, танбул, дафна ва ғайра). Закариёи Розӣ дар «ал-Ҳовӣ» бисёр рустаниҳои шифобахши замони худро қайд кардааст. «Комилу-с-синоат»-и Алӣ ибни Аббоси Маҷусии Аҳвозӣ (ваф. 994) ва «ал-Миа фӣ-синоат-ит-тиббия»-и Абусаҳли Масеҳии Ҷурҷонӣ (яке аз устодони Абуалии Сино) низ оид ба бисёр намудҳои рустанӣ маълумоти муфид доранд. Абумансур Муваффақи Ҳаравӣ дар «Китобу-л-абния ан ҳақоиқ-ил-адвия» (с. таълифаш — 977 м.) тақр. 500 намуди рустаниҳоро шарҳ додааст. Дар пешрафи илми зистшиносии тоҷик «Китоб-ус-сайдана фӣ-т-тиб»-и Абурайҳони Берунӣ аҳаммияти бузург дошта, муаллифи он дар дақиқу возеҳ намудани номи рустаниҳо кори бузургеро ба анҷом расондааст. Берунӣ дар хусуси 750 намуди рустанӣ маълумот дода, номи ҳар якашонро ба забонҳои гуногун қайд кардааст. «ал-Қонун фӣ-т-тиб»-и табиб ва донишманди бузурги тоҷик Абуалии Сино дар бораи кулли рустаниҳои шифобахш, ки то замони ӯ маълум буданд, маълумот медиҳад. Шайхурраис дар ин китоб зиёда аз 1000 намуди рустаниҳоро тавсиф кардааст, ки тақр. 200 намуди онҳо дар ҳудуди ҳозираи Тоҷикистон месабзанд (мас., тархун, ҳазорҷӯшон, заъфарон, кавар, савринҷон, шавкарон, савсан, карафс, ҳулба ва ғайра). Шоҳасари Абуиброҳим Исмоили Ҷурҷонӣ «Захираи Хоразмшоҳӣ», инчунин «Ихтиёроти бадеӣ», «Тибби Юсуфӣ», «Тибби Акбарӣ», «Дастуру-л-илоҷ», «Кифоияи Мансурӣ» ва ғ. доир ба зистшиносӣ маълумоти фаровон доранд.
Зистшиносӣ дар Тоҷикистон
Таҳқиқи флора ва фаунаи Тоҷикистон охири садаи XIX ва аввали садаи XX, баъди ташкилу фаъолияти экспедитсияи илмии А. П. Федченко, О. А. Федченко, Н. А. Северсов, Н. И. Вавилов, С. И. Коржинский, А. Э. Регел, В. Л. Комаров ва диг. оғоз ёфт. Баробари таъсиси Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС шуъбаҳои ботаника (1932), зоология ва паразитология (1934) ташкил ёфтанд. Дар заминаи онҳо соли 1941 Институти ботаника ва Институти зоология ва паразитологияи АИ ҶШС Тоҷикистон ба фаъолият пардохтанд. Соли 1964 Шуъбаи физиологияи Институти ботаника ба Институти физиология ва биофизикаи рустанӣ (ҳоло Институти ботаника, физиология ва биофизикаи рустанӣ) табдил дода шуд. Соли 1969, дар заминаи Боғи ботаникии Помир, дар Хоруғ, Институти биологияи Помири АИ ҶТ таъсис ёфт. Соли 1975 Шуъбаи генетикаи умумии пахта ташкил шуд, ки то соли 2000 мустақил амал мекард (феълан барҳам хӯрдааст). Дар ташаккулу инкишофи илмҳои биологӣ ва омодасозии мутахассисони соҳа ДМТ, ДДОТ, Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, ДАТ ва ғ. саҳми арзанда мегузоранд. Имрӯзҳо дар ҷумҳурӣ чунин илмҳои биологие чун зоология, ботаника, энтомология, гидробиология, ихтиология, паразитология, гелминтология, протозоология, геоботаника, физиологияи рустаниҳо, биофизика, биологияи молекулавӣ, биокимиё, генетика ва ғ. ривоҷу равнақ меёбанд. Бо кӯшиши олимони ҷумҳурӣ китобҳои бунёдии «Флора Таджикской ССР» (иборат аз 10 ҷилд) ва «Фауна Таджикской ССР» (иборат аз 20 ҷилд) ба табъ расиданд. Соли 1935 китобҳои «Звери Таджикистана» (К. К. Флеров), соли 1938 «Рыбы Таджикистана» (Г. В. Николский), соли 1940 «Птицы Таджикистана» (А. И. Иванов), соли 1969 «Птицы Памиро-Алая» (А. И. Иванов), соли 2011 «Грызуны Юго-Западного Таджикистана» (А. Саидов) ва ғ. интишор ёфтанд. Минбаъда биологияи ҳашарот, нематодаҳои рустанӣ, хояндаҳо низ мавриди омӯзиш қарор гирифтанд. Солҳои охир дар ҷумҳурӣ зистшиносии таҷрибавӣ рӯ ба инкишоф ниҳодааст.