cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абулқосим Лоҳутӣ
Абулқосим Аҳмадзода Лоҳутӣ (маъруф ба Абулқосим Лоҳутӣ, ;, Кирмоншоҳ, Эрон — , Маскав) — и инқилобии эронӣ аст, ки пас аз муҳоҷират ба Иттиҳоди Шӯравӣ яке аз шоирон ва фаъолони сиёсии Тоҷикистон шуд.
Зиндагинома
Устод Абулқосим Аҳмадзода Лоҳутӣ 4 декабри соли 1887 дар шаҳри Кирмоншоҳи Эрон зода шудааст. Ӯ дар ғарби Эрон дар хонаводаи мӯзадӯз ба дунё омадааст. Яке аз сармоядони назми форсу тоҷик, аз оилаи косиб. Саводи ибтидоиро дар мактаби муллои деҳаи Барзадимоғ ва баъдтар дар назди падараш баровард, вале давом додани таҳсил ба вай муясар нашуд. Сахтии рӯзгор ва вазнинии маишати аҳли оила Лоҳутиро маҷбур кард аз хурдсолӣ меҳнат кунад. Чанде дар дӯконҳои дӯзандагӣ кор карда ба ҳаёти пурмашаққату меҳнати тоқатшикани аҳли ҷомеа шинос гардид.
Тангии маишати хонавода водораш намудааст, ки аз овони кӯдакӣ худро дар оғӯши меҳнат бинад. Аввалҳо ба касбу кори падараш (гевакашӣ) ёрӣ дода, баъдтар дар дӯконҳои оҳангарӣ ва челонгарӣ шогирдӣ кардааст. Дар ҳамон айём тавассути қиссахонҳое, ки дар растаю бозорҳо «Шоҳнома»-хонӣ мекарданд, бо намунаҳои осори безаволи Фирдавсӣ шиносо гардида, таъсири каломи мавзун ва суханҳои латифу ҳакимонаро эҳсос кардааст. Падараш, ки табъи баланди шоирӣ дошта, бо тахаллуси «Илҳомӣ» шуҳрат ёфтааст, гоҳо шеърҳои сӯфиёнаи худу гоҳи дигар ғазалҳои Саъдию Ҳофизро барояш мехондааст. Ба ин васила майлу рағбати шеъру шоирӣ беш аз пеш дар қалби кӯчаки ӯ маскан меёфтааст. Баъдтар созмони маҳаллии ҷамъиятии «Одамийят», ки барои бештар ба сафи худ ҷалб кардани ҷавонони қобилу умедбахш ҷаҳд мекардааст, аз истеъдоди ин ҷавони ҳафдаҳсола пай бурда, бо харҷи худ ӯро барои таҳсил ба Теҳрон фиристодааст.
Вале мактабхонӣ дер давом накарда, ҷунбишу ошӯбҳое, ки бо таъсири инқилоби якуми рус ба вуқӯъ пайвастанд, ӯро ҷониби худ кашидаанд ва чун сарбози инқилоб силоҳ ба даст гирифта, дар муборизаҳои озодихоҳии миллӣ ва зиддиистибдодии ҳамватанони худ иштирок намудааст.
Роҳбари ҳаракати озодихоҳӣ
thumb
Боз ба ватан баргашта, рӯзномаи «Бесутун»-ро таъсис додааст ва дигарбора дар ҷунбишҳои озодихоҳонаи синфӣ ва муборизаҳои инқилобӣ ширкат варзида, мафкураву ҷаҳонбинии ӯ вусъати бештар ёфтаанд. Дар аввалҳои соли 1917 нахустин бор бо болшевикони рус, ки дар сафи қӯшунҳои ишғолӣ хидмат мекарданд, ошно шуда, ба воситаи онҳо доир ба воқеаҳои инқилобии Русия муфассал иттилоъ ёфтааст.
Моҳи декабри соли 1917, вақте ки Ҳукумати Шӯравӣ аскарони русро аз Эрон баровардаву империалистони инглис кишварашро тасарруф намуданд, Лоҳутӣ дубора тарки ватан гуфта, ба Истамбул рафтаву муддате дар макотиби форсӣ муаллимӣ кардааст ва силсилае ғазалиёти беназир офаридааст, ки дар маҷмӯаҳои «Лаъолӣ», «Эроннома», «Наврӯзнома» ва ғ. ба табъ расидаанд. Дар муҳоҷират хеле сахтиҳоро ба сар бурда, ҳамроҳи ҳамсангарони содиқаш «Ҷамъияти ҷавонони Эрон» ва маҷаллаи «Порс»-ро таъсис додааст ва, ниҳоят, дучори таъқиби шадиде гардидааст.
Охири соли 1921 ба Озарбойҷон омадааст ва, дере нагузашта, дувумин шӯриши Табрезро, ки бо номи «Шӯриши Лоҳутихон» машҳур аст, сардорӣ кардааст.
Пас аз фурӯ нишонда шудани шӯриш, моҳи феврали соли 1922, ба Иттиҳоди Шӯравӣ гузашта, ба давраи нави ҳаёти худ оғоз бахшидааст.
Муддате дар Тифлису Бокуву Нахҷувон кору зиндагӣ карда, ибтидои соли 1923 ба Маскав омадааст ва дар «Нашриёти халқҳои ИҶШС» ба кор пардохтааст. Аз соли 1924 узви Ҳизби коммунистии Иттиҳоди Шӯравӣ — ВКП(б) буд.
Дар Тоҷикистон
Соли 1925 ба Тоҷикистон омада, дар муборизаи зидди душманони ҳаёти нав ва сохтмони сотсиалистӣ фаъолона ширкат варзидааст. Муддате мудири шуъбаи ташвиқу тарғиби Шӯрои ташкилии Кумитаи ҳизбии вилоятӣ ва ҷонишини Комиссари халқии маориф буда, дар таъсиси Нашриёти давлатии ҷумҳурӣ бевосита ширкат кардааст. Бо ароба аз Тирмиз мошини чоп овардааст.
Соли 1931 хабарнигори «Правда» таъйин шуда, соли 1933 Кумитаи муассисони Иттифоқи нависандагони Тоҷикистонро роҳбарӣ кардааст ва чанде раиси фахрии он будааст. Дар Анҷумани якуми умумиттифоқии нависандагони шӯравӣ (1934) дар бораи адабиёти нави тоҷик маърӯза хондааст. Баъдан, соле чанд, Котиби масъули Иттифоқи нависандагони СССР будааст. Соли 1935 дар ҳайъати адибону арбобони маданияти шӯравӣ дар Конгресси байналмилалии ҳимояи маданият, ки дар Порис барпо гардида буд, иштирок ва суханронӣ кардааст. Соли 1934 ба узвияти Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон пазируфта шудааст. 16 марти соли 1957 дар шаҳри Маскав вафот кардааст. Дар Қабристони Новодевичйе, Маскав мадфун аст.
Эҷодиёт
Ба шеъргӯйӣ аз дувоздаҳсолагӣ сар карда, дар равияи падараш ғазалҳои тасаввуфӣ гуфтааст. Соли 1907 аввалин шеъри ӯ — қасидаи «Ҳуббулватан» дар моҳномаи «Ҳаблулматин» (Калкутта) чоп шудааст.
Пас аз ин шеърҳои ватандӯстона ва инқилобии ӯ дар байни мардум иштиҳор ёфтаанд. Ҷараёни тундутези воқеаҳои инқилобии солҳои 1905—1911 дар тафаккур ва тасаввуроти Абулқосим Лоҳутӣ тағйироти муҳим ворид оварда, дар мазмуну муҳтавои ғоявии шеърҳои ӯ нақши вофир гузоштаанд. Чунин таҳаввулотро дар шеърҳое, ки танҳо дар давоми соли 1909 ба қалам овардааст, мушоҳида кардан мумкин аст. Аз ҷумла, дар шеъри «Фарёди миллат», ки мазмуну пафоси баланди ватандӯстона дорад, Эронро миллати воҳиду ягона ҳисобидааст; дар шеъри «Ай ранҷбар», дар баробари нишон додани зиддиятҳои дохилии мамлакат, муборизаи порлумониро воситаи асосии муҳофизати ҳуқуқи мардум шумурдааст. Аммо дар ғазали «Ё ҳар ду» наҷоти халқро дар муборизаи мусаллаҳонаи он дида, дар шеъри «Маънии одам» (1910) талқин кардааст, ки танҳо ранҷбару меҳнаткаш сазовори номи баланди одаманд. Шеърҳое, ки дар солҳои қувват гирифтани нирӯҳои иртиҷоъӣ дар Эрон ва муҳоҷирати шоир навишта шудаанд, ҳам ошкоро («Шарқ»)-ву ҳам рамзу кинояпеч («Шамъу Парвона»), мардумро ба ҳуррияту инқилоб ва муборизаи зидди мустамликадорон даъват кардааст. Дар баъзе шеърҳои онвақтаи ӯ, аз қабили «Бозгашт ба ватан» (1915), дар баробари хеле барҷаста ифода ёфтани ғояҳои ватандӯстӣ, оҳанги маъюсӣ ва афтодарӯҳии шоир эҳсос мешавад. Аммо, дар натиҷаи дубора сар бардоштани қувваҳои инқилобӣ ва хусусан, бо таъсири воқеаҳои инқилобии Русия, марому идеалҳои шоир дар роҳи озодии синфи ранҷбару деҳқон торафт равшантар мегарданд, ки дар шеърҳои «Яке Руму яке Эрон парастад» (1916), «Бо ин ки дар шариъати хубон ҳиҷоб нест» ва «Қасри Доро» (1917) то андозае инъикос ёфтаанд. Дар шеърҳои «Дос ар кашад…» ва «Деҳқон хуроку фаъла ҷаҳонро бино кунад» (1920) ва «Гар нест ду дасти номвар маро» (1921) мардуми муборизро ба ваҳдату низом даъват намуда, иттифоқи коргару деҳқонро шарти асосии аз панҷаи зулму асорат раҳойӣ ёфтани оммаи заҳматкаш донистааст. Хулоса, вақте ки Лоҳутӣ ба мамлакати сотсиалистӣ қадам гузошта, эҷодиёти худро бо «Калимаи шаҳодати ранҷбарӣ» (феврали 1922) ба ҳаёту адабиёти шӯравӣ алоқаманд намуд, аллакай соҳиби афкори муайяни иҷтимоӣ ва устоди каломи бадеъ будааст.
Таҷрибаи зиёди зиндагӣ ва истеъдоди адабию андешамандӣ имконияташ додаанд, ки баъзе маҳдудиятҳои ғоявӣ ва эҷодии худро муттасил бартараф карда, эҷодиёташро мутобиқи шароити наву воқеиятҳои ҷамоати сотсиалистӣ пеш барад ва яке аз пешқадамтарин шоирони шӯравӣ гардад.
Шеърҳои «Калимаи шаҳодати ранҷбарӣ» (1922), «Инқилоби Сурх» (1923) ва қасидаи «Кремл» (1923) ҳанӯз то ба Тоҷикистон омадани Лоҳутӣ дар байни хонандагони тоҷик иштиҳор ёфта, мухлисони бисёре пайдо кардаанд. Аввалин маҷмӯаи шеърҳои дар Душанбе чопшудаи устод Лоҳутӣ «Адабиёти сурх» (1926) будааст. Пас аз он дар мавзӯъҳои гуногуни ҳаёти ҷумҳурии ҷавони Тоҷикистон шеъру сурудҳои бисёре навиштааст, ки аҳаммийяти калони таблиғотӣ дошта, ҳам аз ҷиҳати шаклу ҳам аз лиҳози мазмун тоза ва намунаи ибрати ҳамагон будаанд. Беҳуда нест, ки солҳои сиюми садаи бист ӯ дар байни мардуми тоҷик шуҳрати беназире пайдо карда, бо унвони ифтихории «Падар» вирди забонҳо гардидааст. Устод Айнӣ дар шахси ӯ бузургтарин шоир ва дӯсти ҳамсафару ҳамақида пайдо карда, ҳар ду паҳлӯ ба паҳлӯ истода адабиёти навини моро барпо карданд ва ӯ барҳақ асосгузори шеъри инқилобии тоҷикӣ шинохта шудааст. Маҳз ӯ буд, ки Устод Айниро аз чанголи марг тавасути муроҷиат ба Сталин раҳо карда тавонист. Бо ин ҳама, устод Лоҳутӣ яке аз қаҳрамонони миллии мо ба ҳисоб меравад. Дар давоми солҳои сиюм устод Лоҳутӣ муҳимтарин асарҳояшро, аз қабили достонҳои «Мо зафар хоҳем кард» (1930), «Зӯри СССР» (1932), «Сафари Фарангистон» (1935), «Ду нишон» (1936) ва ғ., ба майдон овардааст. Азбаски дар офаридани шеърҳои тамсилӣ таҷрибаи кофӣ пайдо карда буд, монанди «Се қатра», «Одами оҳанпо», «Шамшери фотеҳ», «Кӯҳ ва Оина», «Ба Ҳофизи нобино» ва «Посбони Ватан» чанд манзума офарида, дар ин қолаб ҳам имконпазир будани тасвири воқеъияти зиндагиро дигарбора нишон додааст.
Тараннуми муваффақиятҳои пайдарҳами мамлакати сотсиалистӣ («Фатҳи Донбасс», «Хабар»), ситоиши дӯстии халқҳо ва интернатсионализми пролетарӣ («Ҷашни понздаҳсолагӣ», «Ба Ӯзбекистон», «Ҷавоб ба васиятномаи Шевченко», «Ҳадя ба халқи муборизи Испониё») аз мавзӯъҳои асосии эҷодиёти ӯ дар ин давра ба шумор мераванд. Таронаҳои «Пули Вахш», «Таронаи партизанӣ» (1935) ва амсоли ин вирди забони ҷавонон гардида, дар тамоми гӯшаву канори ҷумҳурӣ ба номи «шарқӣ» суруда мешуданд. Ба муносибати якумин Даҳаи адабиёт ва санъати тоҷик дар Маскав (1941) либреттои операи «Коваи оҳангар»-ро навиштааст, ки хеле машҳур гашта буд. Дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ тавассути ашъори ноби зиддиҷангияш худ халқи шӯравиро ба муборизаи зидди истилогарони фашистӣ даъват намуда («Ай халқи золимкуш, қиём!», «Дарандагонро бизанем!», «Мӯру Офтоб», «Хонаи Тарас озод хоҳад шуд!»), ба пирӯзии мардуми шӯравӣ бовари қатъӣ доштааст.
Дар давраи пас аз ҷанг ғояҳои ватанпарварӣ, дӯстии халқҳо, тараннуми комёбиҳои Ватан ва тарғиби сулҳу амният дар эҷодиёти ӯ мавқеи намоён ишғол кардаанд, ки «Суруди сулҳхоҳон», «Санади сулҳро имзо мекунем», «Сухани мардумони одӣ», «Митинги сулҳхоҳон» ва ғ. беҳтарин намунаи чунин ашъоранд.
Яке аз калонтарин асарҳои шоир достони «Парии Бахт» аст, ки дар сабки достонҳои афсонавии рамзӣ-тамсилии халқӣ нигориш ёфта, ба воситаи образу ифодаҳои рамзиву тамсилӣ муборизаи халқи русу мардумони дигари Иттиҳоди Шӯравиро дар роҳи ба даст овардани бахту саодат ва озодию ҳуррият тасвир намудааст. Силсилаи дигари шеърҳои устод Абулқосим Лоҳутӣ ба тасвири воқеаҳои байналхалқӣ («Фестивали ҷавонони демократи ҷаҳон дар Берлин», «Ба халқи Куба»), ба Эрон ва муборизони роҳи озодии он («Зиндагӣ пирӯз мешавад», «Ба халқи зодгоҳам», «Ба дафъи қувваи бегона бархез!») бахшида шудаанд.
Дар шеъри «Ҷавоб ба иғвогарон» (1954) унсурҳои иртиҷоъиеро, ки аз номаш китоби ҷаълие чоп карда, барои таблиғоти зиддишӯравӣ истифода бурданӣ шудаанд, бо қаҳру ғазаб фошу маҳкум намудааст. Дар шеъри «Орзу» (1954) самимитарин омолу умедҳои шоири инсонпарвар оид ба хушбахтии тамоми мардумони ҷаҳон ифода ёфтааст. Устод Абулқосим Лоҳутӣ яке аз мутарҷимони моҳири адабиёти русу дигар халқҳо буда, бисёр асарҳои А. С. Пушкин ва намунаҳои осори Т. Г. Шевченко, М. Горкий, В. Маяковский, В. Лебедев-Кумач, Л. Ошанин, Е. Далмаатовский ва суруди «Интернационал»-ро ба тоҷикӣ гардондааст. Инчунин, тарҷумаи асарҳои саҳнавии В. Шекспир («Отелло», «Ромео ва Ҷулйетта», «Шоҳ Лир»), Лопе де Вега («Чашмаи гӯсфандон») ва А. С. Грибоедов («Дод аз дасти ақл») ба қалами ӯ тааллуқ доранд. Асарҳои алоҳидаи худи шоир аз солҳои сиюм ба забони бисёр халқҳои дигари оламу шӯравӣ тарҷума ва чоп шудаанд.
Осор
Осори устод Лоҳутӣ дар авроқи «Девони Абулқосим Лоҳутӣ» (1946), (1949), «Сурудҳои озодӣ ва сулҳ» (1954), «Нидои зиндагӣ» (1956), «Девони Абулқосим Лоҳутӣ» (1957), «Гавҳари ишқ» (1958), «Шӯъла ва Шамшер» (1974), «Офтоби Сурх» (бо ҳуруфи форсӣ; Маскав, 1987), «» (1987) ва «Куллиёт» (1960—1963)-и шашҷилда фароҳам омадаву ба дасти чоп расидаанд. Имрӯзҳо нашри муҷаддаду мукаммали «Куллиёт»-и адибро дар ҳашт муҷаллад нақшабандӣ кардаанд, ки 2 ҷилди аввали он (2011, 2014) аз чоп баромад.
Некдошт
Театри давлатии академии драмавии Тоҷикистон, бисёр деҳаву мактабу муассисаву кӯчаву хиёбонҳои шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ номи некашро зинда медоранд. Ҷоизаи махсуси Иттифоқи журналистони мамлакат номи ӯро дорад. Осорхонаи ӯ дар Душанбе зиёратгоҳи умум аст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Шоирони тоҷик Гурӯҳ:Шоирони порсигӯ Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Оилаи забонҳо
Оилаи забонҳо гуфта гурӯҳи забонҳои ба ҳамдигар қаробатдоштаро меноманд, ки таърихан аз як забон ва ё забонҳои ба ҳам наздик пайдо шудаанд. Рӯйхати оилаҳои забонҳо
Василевское (ноҳияи Сокол, Вологда)
Василевское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сокол (Вологда)
Эрвин Cпитзнер
Эрвин Cпитзнер (Erwin Spitzner; 29 апрели 1994, Cан Бенто До Cул, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 29 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Паранаэнсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Парана Cокcер Текникал Кентер Гурӯҳ:Бозингарони БФ Керала Бластерс Гурӯҳ:Бозингарони БФ ФОС До Игуасу Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Esporte Clube Internacional Lages Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Клубе Паранавай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Деспортива Ферровиариа Гурӯҳ:Бозингарони БФ Grêmio Prudente
Шиборская (ноҳияи Тейков, Иванов)
Шиборская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тейков, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тейков (Иванов)
Curtiss Model S
Curtiss Model S (Curtiss Model S) — як ҳавогарди сохтаи Curtiss Aeroplane and Motor Company дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Эстебан Сиряс
Ангел Эстебан Сиряс Авилес (Ángel Esteban Sirias Aviles; 3 октябри 1980, Алахуэла, Коста Рика) — футболбози коста рикагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 3 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1980 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Коста Рика Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Коста Рика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Л.Д. Алахуэленсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.С. Картахинес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Мунисипал Либерия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Саприсса Гурӯҳ:Бозингарони БФ А.Д. Белен Гурӯҳ:Бозингарони БФ Puma Generaleña
Левашово (ноҳияи Колчугин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Колчугин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Колчугин
Тсна (дарё)
Тсна (Tsna River (Mstino Lake basin)) — номи дарёе аст, ки дар давлати Русия равон аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Дарёҳои Русия
Фурудгоҳи ло грнд рюир
Фурудгоҳи ло грнд рюир (La Grande Rivière Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ бо Коди ИОТОи YGL аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1981 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 195 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Ерзовка (Камишловский)
Ерзовка (Ерзовка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Камишловский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камишловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ рок сонд
Фурудгоҳи байналмилалии рок сонд (Rock Sound International Airport) — фурудгоҳи  бо Коди ИОТОи RSD аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2199 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Боҳомо қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Қатъномаи 230 Шӯрои Амният
Қатъномаи 230 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 07 декабр 1966 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Пазириши аъзои ҷадид дар Созмони Милали Муттаҳид: Барбадос аст. Ин қатънома тайи нишасти 1330‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Роҳатӣ (деҳа, н. Турсунзода)
Роҳатӣ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Турсун Тӯйчиеви ноҳияи Турсунзода. Аз Роҳатӣ то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 905 нафар (2017), тоҷикон.
Эдер Луиз Лима Де Соуза
Едер Луиз Лима де Соуза (Éder Luiz Lima de Souza; 9 январи 1987, Кампинас, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Ершово (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Ершово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Густаво Менкия
Густаво Рамон Менкия Авалос (Gustavo Ramón Mencia Ávalos; 5 июли 1988, Пресиденте Франко, Парагвай) — футболбози парагваӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1988 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Парагвай Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Парагвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Либертад Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Атлетико 3 Де Фебреро Гурӯҳ:Бозингарони БФ Club Sportivo Luqueño Гурӯҳ:Бозингарони БФ Club Olimpia Гурӯҳ:Бозингарони БФ Universidad Concepción
Орменка (ноҳияи Вигонич)
Орменка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вигонич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вигонич ‎
Фурудгоҳи Дресден
Фурудгоҳи Дресден (Dresden Airport) (маҳаллӣ: Flughafen Dresden) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи DRS аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2850 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Дресден кишвари Олмон қарор дорад, ва дар баландии 230 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Нависандагони халқии Тоҷикистон
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Карпово (ноҳияи Чагодошен, Вологда)
Карпово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чагодошен (Вологда)
Гвалберту Биоруел
Гвалберту Биоруел ( Gualberto Villarroel; таваллуд шудааст - 21 июл и  1946 вафот кардааст) — сарбоз ва сиёсатмадор аз Боливия буд, ки 46-умин президенти ин кишвар буд. Вай 21 июли соли 1946 дар шахри Ла -Пас кушта шуд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Боливия Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Президентҳои кушташуда Гурӯҳ:Зодагони соли 1908 Гурӯҳ:Президентҳои Боливия
Соломуни ревир
Эзоҳ
Гурӯҳ:Дарёҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Curtiss 18
Curtiss 18 (Curtiss 18) — як ҳавогарди сохтаи Curtiss Engineering Corporation аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Navy будааст. Ин ҳавогард дар 1918-5-7 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Санадҳои конститутсионӣ
Санадҳои конститутсионӣ - Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон санадҳои конститутсионӣ қабул мекунад. Дар низоми қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон баъд аз Конститутсия қонунҳои конститутсионӣ меистанд. Қонунҳои конститутсионӣ оид ба масъалаҳое қабул мешаванд, ки Конститутсия муайян  намудааст. Қонунҳои конститутсионӣ бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи шумораи умумии вакилони Маҷлиси намояндагон қабул мегарданд ва Маҷлиси миллӣ бо тарафдории на камтар аз се ду ҳиссаи аъзои худ ҷонибдорӣ мекунад (моддаи 61 Конститутсияи ҶТ). Тафсири Конститутсияро Маҷлиси Олӣ тибқи тартиби мазкур баррасӣ намуда, дар шакли Қонуни конститутсионӣ қабул менамояд.
Нигаред низ
Санадҳо
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Оқҷол (ноҳияи Оқсӣ)
Оқҷол (Ак-Жол) — деҳа дар вилояти Ҷалолободи Қирғизистон. Ба деҳистони Оқҷоли ноҳияи Оқсӣ дохил аст.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — 3106 нафар дар соли 2022.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Оқсӣ
Чоршанбе (деҳа, н. Шаҳритӯс)
Чоршанбе — деҳа дар ҷамоати деҳоти Худойназар Холматови ноҳияи Шаҳритӯс. Аз Чоршанбе то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 6 км. Аҳолиаш 5990 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳритӯс Гурӯҳ:Ҷамоати Худойназар Холматов
Михайловский (ноҳияи Губкинск)
Михайловский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Губкинск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Губкинск
Гришанов (ноҳияи Сураж)
Гришанов — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Сураж, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сураж
Заречная (Камишловский)
Заречная (Заречная) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Камишловский, вилояти Свердловск медарояд.
Мануэл Пабло
Мануэл Пабло Гарсия Диас (Manuel Pablo García Díaz; 25 январи 1976, Арукас, Лас Палмас, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 25 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1976 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Las Palmas Atlético Гурӯҳ:Бозингарони БФ УД Лас Палмас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Де Ла Коруня
Заречная (Камишловский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камишловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Амалиёт (равоншиносӣ)
Амалиёт — дар психология кирдору рафтори ҳадафманди фаъолияти инсонӣ, ки дар асоси мароми муайян танзим мешавад ва барои ба даст даровардани мақсади муайян нигаронида шудааст.
Улгилӣ (ноҳияи Оқсу)
Улгилӣ — деҳа дар ноҳияи Оқсуи вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Амалиёт (равоншиносӣ)
Мафҳуми малиётро чун воҳиди фаъолият А. Н. Леонтев ҷорӣ кардааст. Барои ба охир расондани фаъолиятҳои мураккаб якчанд малиётро иҷро кардан зарур аст. Амалиёт. бар хилофи фаъолият дорои мароми мустақил набуда, ба мароми он фаъолияте итоат мекунад, ки ба таркиби он дохил мешавад. Мустақилияти амалиёт дар он ифода меёбад, ки худи ҳамон як амалиёт дар таркиби фаъолиятҳои гуногун дида мешавад. Вобаста аз пайдоиш ду намуди амалиётро ҷудо мекунанд: мувофиқшавӣ (хӯгирӣ) ва бошуурона. Амалиётҳои мувофиқшавӣ ба дараҷаи баланди таассур тааллуқ доранд ва дар сохтори фаъолият аз ҷиҳати зина пасттарин мебошанд. Онҳо дар раванди тақлиди беихтиёрона пайдо мешаванд (масалан, мутобиқшавии кӯдак ба муҳити забонӣ, ки дар натиҷаи он шаклҳои мухталифи грамматикӣ ҳазм ва барои робитаи забонӣ истифода мешаванд).
Амалиётҳои мувофиқшавӣ
Амалиётҳои мувофиқшавӣ бо се нишона тавсиф меёбанд:
Амалиётҳои бошуурона натиҷаи ҳаракатҳои худ ба худ пайдошаванда мебошанд. Дар натиҷаи якчанд маротиба такрор ёфтани ягон ҳаракат (масалан, ҳангоми омӯзондани рондани мошин ё хатнависӣ) мазмуни он барои субъект даркшаванда буда, дар сохтори ҳаракати мураккабтар ҷойи шарти иҷрои онро ишғол менамояд. Дар натиҷаи тағйир ёфтани ҷойи ҳадаф дар сохтори ҳаракат, дигаргуншавии ҳадаф ҳангоми ҳаракати беихтиёр баамаломада ин ҳаракат ба ҳаракати бошуурона табдил меёбад. Нишонаҳои асосии амалиётҳои бошуурона: аз рӯи тарзи танзим ба майли худ назоратшавандаанд; аз рӯи дараҷаи инъикос дуюмбора даркнашавандаанд (вале ҳангоми рӯй додани мушкилот дар рафти баамалбарории онҳо метавонанд қобили дарк бошанд); аз рӯи суръати инкишофи гузариш гиро ва бесуботанд. Вобаста ба ҳодисаҳои психикие, ки дар тарзи амалиёт бартарӣ пайдо мекунанд, амалиётҳои зерин фарқ карда мешаванд: ҳиссӣ, ҳаракатӣ, иродавӣ, фикрӣ, бахотиргирӣ.
Ҳалвогар
Ҳалвогар — шахси таҳиякунандаи ҳалворо миёни мардум ҳалвопаз, ҳалвогар ва дар баъзе ҷойҳо ширинипаз ва қандалотчӣ низ меноманд.
Амалиёт (равоншиносӣ)
Амалиётҳои мувофиқшавӣ
Воҳиди амалиёт ҳаракати ҷудогона мебошад. Амалиётҳои ҷудогона дар як занҷир муттаҳид шуда, рӯз ба рӯз такрор ёфта, фаъолиятро ташкил медиҳанд. Амалиёт воҳиди фаъолият аст. Амалиёт ва фаъолият танҳо ба одам хос мебошанд. Рафтор маҷмӯи ҳаракатҳо, амал (кор) ва амалиёти одам мебошад, ки онҳоро одамони дигар мушоҳида карда метавонанд. Фаъолият дар тафовут аз рафтор метавонад ботинӣ ва зоҳирӣ бошад. Рафтор ҳамеша шакли зоҳирии зуҳуроти фаъолият, фаъолияти бевосита мушоҳидашаванда аст.
Ҳалвогар
Ҳалвои суннатиро бо тарзи дастӣ тайёр мекунанд. Устоҳои ҳалвогар ин ҳунари анъанавиро бештар дар доираи хонавода ва хешу табор аз насл ба насл интиқол медоданд. Ҳунарманде, ки тарзи таҳия кардани ҳалвои махсусро медонист, маъмулан сирри онро ба шахсони бегона намегуфт ва ба фарзандаш ё дигар наздиконаш савганд дода, сипас меомӯзонид. Онҳоро таъкид мекард, ки сирри таҳияи ҳалворо низ ба дигарон фош насозанд. Ҳатто мардумро бовар мекунониданд, ки ин намуди ҳалворо фақат дар мавзеҳои муайян тайёр кардан мумкин аст, то ки дигарон дар ҷойҳои дигар беҳуда кӯшиш накунанду ин гуна ҳалворо напазанд. Масалан, ривояте ҳаст, ки ҳалвои «оби набот»-ро танҳо дар шаҳри Бухоро пухтан мумкин аст ва мардуми авом ба ин афсона бовар мекарданд.
Иброҳими Карминӣ
Иброҳими Карминӣ (Амир Иброҳим, с.тав. 1490 Кармина, с.ваф. 1561 Бухоро), навозанда сароянда оҳангсоз, мусиқидон ва суханвари тоҷик. таркиботи сози барбат, таъсири савту навоҳои ин соз ба одамон, созҳои маъмули замони Хусрави Парвиз (592-628) буд. Мусиқиро дар зодгоҳаш (аз падараш) омӯхт. Дар овозхонӣ ва сознавозӣ сабки хоса дошта, мӯътакид ба сабки бостонӣ буда, дар идомати суннатҳои иҷроии мардумӣ корҳои зиёди ҳунарӣ менамудааст. Иброҳими Карминӣ барои такмили дониши ҳунарӣ ба шаҳрҳои Марв, Ҳирот, Балх, Самарқанд ва Бухоро сафар намуда, бо донандагону нобиғони созу овоз аз Ҷаъфари Қонунӣ, Устод Султонмуҳаммади Удӣ ва Абдохалифа наздик шинос шуда, дар иртибот бо шеъру мусиқӣ ҳунар андӯхт. Муддати чанд дар дарбори Шайбониён (1500-1599) Абдуллохони аввал (1530-1540), Абдулазизхон (1540-1549) чун мутриб хидмат карда, аз дарсҳои ҳунарии Кавкабии Бухороӣ баҳ-раҳои зиёди эҷодӣ бардоштааст. Иброҳими Карминӣ дар овозхонӣ сабк ва маҳорати баланди иҷроӣ дошта, дар ҳав-заҳои ҳунарии Бахорою Самарқанд бо номи «бул-булнавои карминӣ» машҳур будааст. Дар шаклу анвои мусиқӣ «савт», «амал», «қавл», «нақш», «рехта» ва «сунбулӣ» сохта, махсусан, дар тазмини усули мақомҳои «Ҳусайнӣ», «Исфаҳон», «Рост» танифоти зиёд сохта, ғазалро некӯ мегуфтааст.
Ҳалвогар
Адабиёт
Гурӯҳ:Пешаҳо Гурӯҳ:Қаннодӣ Гурӯҳ:Пухтупаз
Амалиёт (равоншиносӣ)
Амалиётҳои мувофиқшавӣ
Назарияи классикии амалиёти иҷтимоиро, ки ба ташаккули сотсиологияи ҷаҳонӣ таъсир расонд, охири садаи XIX – аввали садаи XX М. Вебер бунёд гузошт. Ба ақидаи ӯ меъёрҳои асосии амалиёти иҷтимоӣ:
Иброҳими Карминӣ
Сарчашма
Гурӯҳ:Оҳангсозони форсу тоҷик Гурӯҳ:Шашмақом
Антонио Фуэртес
Антонио Фуэртес Паскуал (Antonio Fuertes Pascual; 3 декабри 1929, — 1929:12:3, January 5, 2015, Валенкия, Испания) — футболбози испанӣ,.
Амалиёт (равоншиносӣ)
Амалиётҳои мувофиқшавӣ
Майли бошууронаи субъекти амалиётро ба амали дигар иштирокдорон нисбат ба рафтори ӯ М. Вебер бо ёрии мафҳуми «интизорӣ» муайян намудааст. Зимнан Вебер эътироф кардааст, ки байни тамоюли бошуурона ва бешууронаи фард ба рафтори одамон танҳо аз ҷиҳати назариявӣ сарҳади аниқ гузоштан мумкин аст.
A2 CZ Ellipse Spirit
A2 CZ Ellipse Spirit (A2 CZ Ellipse Spirit) — як ҳавогарди сохтаи A2 CZ дар кишвари Чехия аст. Ин ҳавогард дар 1 Июли соли 2011 нахустин парвози худро анҷом дод.
Амалиёт (равоншиносӣ)
Амалиётҳои мувофиқшавӣ
Илми ахлоқ ба сифати амалиёти фардии мустақил, одатан, рафтореро баррасӣ менамояд, ки он ба натиҷаи муайяну намоёни ҷамъиятӣ меоварад, дорои арзиши ахлоқии мусбат ва манфӣ мебошад. Рафторҳое, ки табиати сирф физиологӣ доранд, рафторҳои ахлоқӣ нестанд. Амалиёт рафтори иҷтимоие мебошад, ки аҳамияти ҷамъиятӣ дорад (ёрӣ расондан, иҷрои ваъда, корнамоии меҳнатӣ, фиреб, дуздӣ, хиёнат). Маҳз ҷиҳати иҷтимоӣ ва аҳамияти амалиёт мазмуни онро ифода мекунад, ки он бо талаботи ахлоқӣ муайян ва арзёбӣ мегардад. Рафторҳое, ки барои иҷрояшон инсон масъул нест, амалиёти ахлоқӣ намебошанд; рафторҳои беихтиёр амалигашта (масалан, дар ҳолати гипноз, бехудӣ, хурдсолӣ) ва таҳти таъсири қувваҳои ҷисмонӣ баамаломада. Гоҳо чунин пиндошта мешавад, ки инсон барои рафтори дар ҳолати маҷбурӣ, зери хавфи марг ба ҷо овардааш масъул нест. Вале баъзан ҳолатҳое мешаванд, ки инсон бояд баҳри манфиати ҷамъият худро қурбон кунад ва маргро аз вайрон кардани қарзи ҷамъиятии худ афзалтар шуморад. Дар амалиёт лаҳзаҳои зерин бояд ба эътибор гирифта шаванд: мақсад, ки барои амалишавӣ амалиёт ба он тобеъ аст; истифодаи васоити мавҷуда; ҷиҳати иродавӣ (маром) ва бартарафсозии монеаҳо, иктисоби ҳамон як натиҷае, ки бо табиати худи амалиёт пешбинӣ шудааст; ниҳоят, натиҷа (оқибат), ки амалиёт дар натиҷаи ҳамкориаш бо шароити беруна ба он оварда мерасонад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Равоншиносӣ
A2 CZ Ellipse Spirit
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Аэростат
АЭРОСТÁТ(аз аэро… ва лот. statos – сокин, беҳаракат), кураи парандаи аз ҳаво сабуктар. Қувваи болобардори аэростатро гази зичиаш аз зичии ҳаво хурд (ҳелий, ҳид­роген), ки кураи аэростат бо он пур карда мешавад, ба вуҷуд меоварад. Аэростат идорашаванда (ди­рижабл), озод (барои парвоз бо экипаж ё бе он ба самти ҷараёни ҳаво) ва илҳоқӣ (барои мушоҳида, садди ҳа­воӣ ва ғайра) мешавад. Аэростатҳои идорашаванда муҳаррику винт­­ҳои ҳавоӣ доранд. Аз рӯйи навъи пуркунандаи кура аэростатҳо се намуд мешаванд: газӣ (шарлйерҳо), гармоӣ (монголфйерҳо) ва муштарак (розӣерҳо). Барои пур кардани аэростати газӣ пештар ҳидроген ва гази чароғҳои афрӯзишро истифода мебурданд. Вале ин газҳо оташангез буда, омех­таи онҳо хавфи ба вуҷуд овардани таркишро доранд. Бинобар ин ҳоло бештар гази инертии ҳелийро истифода ме­баранд. Кам­буди асосии ин газ баланд будани арзиши он аст. Аэростати дар стратосфера парвозкунандаро стратостат меноманд. Аэростат бо мақсадҳои таҳқиқоти илмӣ (радиозонд), ташкили шабакаҳои мушоҳидакунӣ, алоқа, обуҳавосанҷӣ ва ҳарбию варзишӣ истифода мегардад. Дар давраи ҶБВ аэростат барои муҳофизати шаҳрҳо, минтақаҳои саноатӣ, қисмҳои ҳарбӣ ва дигар объектҳои муҳим васеъ истифода мешуд. Тайёраҳои душман ба аэростат ва симҳои он, ки маводди тарканда баста шуда буданд, бархӯрда метаркиданд ва маҷбур мешуданд, ки баландтар парвоз кунанд. Ин ҳолат ба ҳадафҳои асосӣ партофтани бомба ва паст шудани тайёраро душвор мегардонд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Физика
Феҳристи хонаводаҳои забонӣ
Дар инҷо феҳристи хонаводаҳои забонӣ ироа шудааст. Ин феҳрист шомили феҳристи хонаводаҳои забонии мухталиф, забонҳои такхонавода, дастабандинашуда ва соири анвоъ забонҳо мешавад. Бар асоси омори Ethnologue, 7 117 забони зиндаи башарӣ ба 142 хонаводаи забонӣ тақсим мешаванд.
Гӯшмолак
Гӯшмолак, гӯшкашак, гӯшталобак
Ҳалво
Таърих
Таърихи пайдоиши анвои ҳалво дақиқан муайян нест, аммо дар баъзе сарчашмаҳои адабию таърихӣ ишораҳо ва номи баъзе аз навъҳои ҳалвои бостонӣ зикр шудаанд. Тибқи мутуни паҳлавӣ, дар аҳди сосониён ҳалвои махсуси вафринаг (wafrēnag) пухта мешудааст, ки он аз орду ширу шакар омода шуда, шаклан ба барфреза монанд будааст. Навъи дигари ҳалво ё шираворие, ки дар сарчашмаҳои паҳлавӣ зикр шудааст, гавзинак (gōzēnag) мебошад, ки аз шакару чормағз тайёр мешудааст Шубҳае нест, ки дар қадим ҳалвоҳо бештар аз ширу шакар, чормағзу бодом ва орд таҳия мешуданд. Яке аз ҳалвоҳое, ки дар осори адабӣ ва таърихӣ бештар аз он ёд шудааст, ҳалвои мағзӣ мебошад. Роҷеъ ба навъи ҳалвои мағзӣ ҳанӯз дар асари таърихии «Таърихи Бухоро» ишорат рафтааст. Тибқи навиштаи Муҳаммади Наршахӣ, ҳалвои мағзӣ аз мағзи бодом, писта ва дӯшоб (ширинии ангур) таҳия мешудааст: «… ва он чӣ аз он ҷо хестӣ, бештар ҳалвои мағзин будӣ аз дӯшоб карда…» [6, с. 17]. Анъанаи ҳалвогарӣ дар асарҳои этнографию таърихии муҳаққиқони садаи ХХ бештар ба назар мерасад. Онҳо дар баробари тасвиру тавсиф хӯрокҳои миллӣ ба бахши шириниҳо низ таваҷҷуҳ кардаанд. Аз ҷумла, метавон ба асари Н.Н. Ершов “Қаратоғ ва касбу ҳунарҳои он”, ба “Фарҳанги моддии мастчоҳиён то ва баъди кӯчидан ба заминҳои обёришуда”-и Ҳамидҷонова М.А., ба асари дастаҷамъии “Фарҳанги моддии тоҷикони болооби Зарафшон” ишора кард. Мафҳуми “ҳалво” дар матнҳои бадеии фолклори тоҷик хеле зиёд ба назар мерасад. Дар бораи ҳалво нақлу ривоятҳо ва зарбулмасалҳо ва бораҳои мухталиф мавҷуданд.
Гӯшмолак
Як навъ бозии халқии бачагонаи тоҷик, ки онро бештар дар ҷашнҳои арӯсиву хатнасур ва Наврӯз барпо мекунанд. Шахси калонсоле дар латтапорае як-ду танга ё тугма ва ё ягон ашёи хурдро мебандад ва онро ба дурӣ ҳаво дода, худаш пинҳон мешавад. Ҳар бозигаре, ки бастаи тангаро ёфта, ба ӯ оварда супорад, соҳиби туҳфаи пулӣ ё молӣ мешавад. Вақте ки як нафар латтаро ёфта, ба сӯйи шахси калонсол давад, дигарҳо ба ӯ монеъ шуда, намегузоранд, ки комёб шавад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
Ҳалво
Таърих
Ҳалвои суннатиро бо тарзи дастӣ тайёр мекунанд ва шахси таҳиякунандаи ҳалворо миёни мардум ҳалвопаз, ҳалвогар ва дар баъзе ҷойҳо ширинипаз ва қандалотчӣ низ меноманд.
Гӯшмолак
Адабиёт
1. Донишномаи фарҳанги мардуми тоҷик. Ҷ.1. Д., 2015.
Манобеъ
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Ҳалво
Навъҳои ҳалво
Навъҳои ҳалво гуногунанд, ки аз як қисми танҳо номашон боқӣ мондаанд. Қисме дигари ҳалвоҳо то ба имрӯз дар тоҷикони манотиқи гуногуни Осиёи Марказӣ маъмул мебошанд. Номи ҳалвоҳои маъмулӣ инҳоянд: Чи тавре ки аз номи ҳалвоҳо бармеояд, мардум номи онҳоро вобаста ба таркибашон (масалан, ҳалвои бодомӣ, ё чормағзӣ) ва баъзан аз рӯйи шаклашон (ҳалвои пашмак, печак, ришта) муносиб донистаанд.
Истеъмоли ҳалво
Дар замони имрӯза низ ҳалво аҳамияти худро гум накардааст, вале тибқи мушоҳидаҳои инҷониб, бо таъсири рушди саноати хӯрокворӣ, махсусан, шириниҳо, санъати ҳалвогарӣ як андоза мавқеи худро аз даст додааст. Ҳалворо тоҷикон, махсусан, дар тӯю маъракаҳо ва ҷашну маросимҳо рӯйи дастархон мегузоранд. Он ҳамчун рамзи ширинии ҳаёт дар ҷашни арӯсӣ ва маросимҳои дигар бо муроду орзуҳо ба соҳибҷашнҳо чашонида мешавад. Бо фаро расидани моҳи шарифи Рамазон талабот ба нишалло (аслан: нӯшҳалво) ва ё ҳалвоҳои лавз ва кунҷитӣ бисёртар мегардад. Дар бозорҳои ҷумҳурӣ махсусан растаҳои ҳалвофурӯшӣ ва нишалофурӯшӣ серодам ва серхаридортар мегардад. Ҳалво ҳамчун яке аз шириниҳои маъруфу маъмулии дастархони халқи тоҷик буда, анвои хеле рангин доштааст. Ҳарчанд ки дар даҳсолаҳои охир технологияи истеҳсоли шириниҳо рушд кардааст ва анвои зиёди шираворӣ дар мағозаву бозорҳо ба фурӯш гузошта шудаанд, аммо ҳанӯз ҳам навъҳои гуногуни ҳалво дар байни мардум пухта мешаванд ва истеъмолкунандагони худро доранд. Як нуктаро бояд тазаккур дод, ки ҳалвоҳои суннатии тоҷикон пурра аз маҳсулоти тозаи органикӣ тайёр карда мешаванд ва онҳо барои тандурустии инсон хатаре надоранд. Маҳз ҳамин ҷиҳатро бояд ба назар гирифта, мо ҳалвоҳои суннатиро бештар таблиғу тавсиф намуда, ба рушду такомули истеҳсоли онҳо мусоидат намоем. Эҳё кардани баъзе анвои ҳалво ва тараққӣ додани санъати ҳалвопазии маҳаллӣ аз чанд ҷиҳат судманд мебошад.
Педро Сингоне
Педро Сингоне (Pedro Zingone; 1899) — футболбози уругвайӣ.
Борохал (ноҳияи Осин, Иркутск)
Борохал — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Амазонит
thumb|Амазонит аз Колорадо (ИМА)
Амазонит, санги амазонӣ (аз номи дарёи Амазонка) — навъи нилгун ё сабзранги микроклин.
Аэростатика
АЭРОСТÁТИКА (аз аэро… ва статика), фасли ҳидроаэромеханика, ки мувозинати муҳитҳои газӣ, асосан атмосфераро меомӯзад. Намуди асосии муҳити газӣ ҳавои атмосфера мебошад. Ҳаво чун моеъ ва ҷисмҳои сахт зери таъсири қувваи вазнинӣ буда, ба сатҳи Замин фишор меоварад. Бар хилофи таъсири қувваи вазнинӣ қобилияти ба ҳама газҳо хос – васеъшавӣ дорад ва ҳатталимкон ҳаҷми калонро ишғол мекунад, яъне ҳаво чандир аст. Ин хусусияти ҳаво боиси камшавии зичии он дар қабат­ҳои болоии атмосфера мегардад. Таҷрибаҳо нишон доданд, ки ҳаҷми ҳавои массааш муайян ба чандириаш мутаносиби чаппа аст. Таҳти фишори 2, 3…, 10 атм. ҳамон як миқдори ҳаво (назар ба фишори 1 атм.) мутаносибан ҳаҷми 2, 3…, 10 баробар камро ишғол мекунад. Яъне, агар фишори газ якчанд баробар кам шавад, ҳаҷми газ ҳамон қадар бузург мешавад (қонуни Бойл–Мариотт). Асбобҳое, ки фишор ё чандирии ҳаворо меомӯзанд, монометр номида мешаванд. Вазифаи асосии аэростатика омӯзиши фишори атмосферӣ дар баландиҳои гуногун ва қувваи болобардорест, ки ба ҷисми дар ҳаво шинокунанда таъсир мекунад. Аэростатика дар омӯзиши мувозинати атмосфера ва дар назарияи ҳавопаймоӣ васеъ истифода мешавад.
Академияи Хадамоти амнияти федероли Русия
Академияи Хадамоти Федералии Амнияти Федератсияи Русия (Академияи ФСБ Русия) — муассисаи олии таълимии ҳарбӣ мебошад, ки афсарони Хадамоти Федералии Амнияти Федератсияи Русия ва дигар хадамоти махсуси Русия ва хадамоти ҷосусии давлатҳои дӯстро омода мекунад.
Борохал (ноҳияи Осин, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Осин, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Амазонит
Таркиби кимиёӣ
Формулаи химиявиаш (K,Na) AlSi3O8. Дар таркибаш баъзан омехтаи оҳан, манган, сурб, рубидий, сезий ва ғайра дорад. Аз ҷумлаи албитҳои пертитии таркибаш сафед ва зардча буда, якранг нест.
Медали Фредерик Айвс
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҷоизаҳои ИМА
Академияи Хадамоти амнияти федероли Русия
Академия 24 августи соли 1992 бо фармони Президенти Федератсияи Россия дар заминаи Мактаби олии КГБ ба номи Ф.Э.Дзержинский ва Академияи Қӯшунҳои Сарҳадӣ таъсис ёфт.
Академияи ФСБ Русия Институти криптография, алоқа ва информатика (ИКАИ) ва Институти амалиётҳои таълимӣ (ИАТ) -ро дар бар мегирад, ки аз ду факулта иборат аст - тафтишотӣ ва контрразведка. Инчунин факултаҳои алоҳида мавҷуданд: тарҷумонӣ, таҳсили ғоибона, факултаи махсус барои хориҷиён, факултет барои тайёр кардани кадрҳои роҳбарикунанда. Аз соли 2018 роҳбари академия генерал-полковник Е.С.Сисоев аст.
Амазонит
Сарчашма
Гурӯҳ:Заминшиносӣ
Борохал (ноҳияи Осин, Иркутск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Осин (Иркутск)
Академияи Хадамоти амнияти федероли Русия
Таърих
25 январи соли 1921, Президиуми дар бораи ташкили кадрҳои оперативӣ курсҳои доимии омӯзишӣ қарор қабул кард. Рӯзи 27 апрел синфҳои аввал баргузор шуданд, вақте ки 150 курсант барои омӯзиши ҳайати амалии КФУ ба курсҳо шурӯъ карданд. Машғулиятҳо дар як хонаи қадимаи асри 18 дар маркази Маскав, дар кӯчаи Покровка, 27 гузаронида мешуданд.Муаллимон ва шунавандагон иштирокчиёни амалиётҳои "Трест" ва "Синдикат" буданд. М.К.Романовский роҳбари курсҳо таъйин карда шуд. Рӯзи ифтитоҳи курсҳо - 26 апрели 1921 - рӯзи оғози таърихи Академия ҳисобида мешавад. Соли 1922 курсҳо ба курсҳои олии Идораи давлатии сиёсӣ (ИДС/ГПУ) табдил дода шуданд.
Моҳи майи соли 1930 дар Маскав таъсиси мактаби таълим ва такмили ихтисоси кадрҳои Идораи муттаҳидаи давлатии сиёсӣ (ИМДС/ОГПУ) оғоз ёфт, ки аз 4 июни 1930 ҳамчун мактаби марказии ОГПУ маъруф шуд. 14 июли соли 1934, пас аз таъсиси Комиссариати Халқии корҳои дохилӣ (КХКД/НКВД)-и СССР (Народный комиссариат внутренних дел СССР), Мактаби марказии ОГПУ Мактаби марказии Сарраёсати амнияти давлатии КХКД ИҶШС (Центральная школа Главного управления государственной безопасности НКВД СССР) номида шуд.
Дар давраи Ҷанги Бузурги Ватанӣ, мактаб зиёда аз ҳафт ҳазор афсарону мутахассисонро тайёр кард. Шаш нафар хатмкардагони мактаби олӣ Қаҳрамони Иттиҳоди Шӯравӣ шуданд - Д. Н. Медведев, В. А. Молодтсов (баъди марг), А.М.Рабтсевич, В.А.Лягин(баъди марг), П. A. Жидков ва Е.И. Мирковский. 30 августи соли 1945 бо фармони Президиуми Совети Олии СССР ба Мактаби олии НКВД Байрақи Сурх ва Диплом супорида шуд.
Бо қарори Шӯрои Вазирони СССР аз 15 июли соли 1952, Мактаби олии Вазорати амнияти давлатии ИҶШС ҳамчун як муассисаи олии махсус таъсис дода шуд, ки давраи сесолаи таҳсил барои донишҷӯён тибқи барнома мактабҳои ҳуқуқшиносиро роҳандозӣ хоҳад кард. Дар моҳи апрели 1954, 189 донишҷӯ хатм карданд, ки 37 нафари онҳо бо баҳои аъло хатм карданд.
Бо қарори Шӯрои Вазирони СССР аз 2 августи соли 1962, Мактаби олии КГБ ба номи Ф. Е. Дзержинский ро гирифт.
24 август 1992 дар заминаи Мактаби олии Ф.Е.Дзержинский ва Академияи Қӯшунҳои Сарҳадӣ Академияи Вазорати Амнияти Федератсияи Россия таъсис дода шуд, оинномаи он бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Русия ва Федератсияи Россия 23 августи соли 1993 тасдиқ карда шуд.
Сохтор
Тавре ки муовини роҳбари академия генерал-майор Сергей Колобашкин қайд кард, ки соли 2001 дар академия 40 академик ва аъзо-корреспонденти академияҳои гуногуни илмҳо, зиёда аз 100 доктор ва 400 номзади илм машғули корҳои илмӣ ва таълимӣ мебошанд. Тибқи гуфтаи ӯ, "дар тӯли панҷ соли таҳсил донишҷӯён илова бар дониши фундаменталии зиддиинтеллигентӣ, инчунин маълумоти пурраи ҳуқуқӣ, забони амиқ ва омодагии ҳарбӣ мегиранд".
Системаи таҳсилоти иловагии касбӣ дар академия такмили ихтисос ва бозомӯзии кормандони ҳозира, инчунин таълими махсусро барои шахсони дорои маълумоти олӣ барои хидмат дар ФСБ интихобшуда дар бар мегирад. Системаи таҳсилоти иловагӣ дар ҳама факултаҳо амал мекунад, аммо асосиаш факултаи омӯзиши кадрҳои роҳбарикунанда (ФОКР/ФПРК) мебошад.
Ба сохтори Академия Институти криптография, алоқа ва информатика (ИКАИ) дохил мешавад, ки ба тайёр кардани мутахассисон дар соҳаи интиқол, ҳифз ва коркарди иттилоот роҳбарӣ мекунад. Соли 1949 бо қарори Бюрои Сиёсии Кумитаи Марказии Ҳизби Коммунистии Умумииттифоқии болшевикҳо Мактаби олии криптографҳо таъсис дода шуд ва дар назди факултети механика ва математикаи Донишгоҳи давлатии Маскав филиали пӯшида таъсис дода шуд. Баъдтар, дар заминаи якҷояшавии онҳо факултаи техникии Мактаби олии ККБ ИҶШС ташкил карда шуд. Аз соли 1992 факултаи техникии Мактаби олӣ ба Институти криптография, коммуникатсия ва информатика (ИКАИ) табдил ёфт. Самтҳои асосии омӯзиш инҳоянд: криптография, математикаи амалӣ, информатика ва технологияи компютерӣ, техникаи электронӣ, радиотехника ва коммуникатсия.
Сарварон
Солҳои 50-60 1960 Мактаби олии КГБ ИҶШС ба номи Ф. Е. Дзержинский бо сардории полковник А. Ман Ефимов, генерал-майор Е. ВА. Борисоглебский, генерал-майор А. Н. Куренков буд.
Тибқи Фармони Президенти Федератсияи Россия аз 24 августи 1992, Мактаби олии ба номи Ф. Е. Дзержинский ва Академияи Қӯшунҳои Сарҳадӣ ба Академияи Вазорати Амнияти Федератсияи Россия муттаҳид карда шуданд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Донишгоҳҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Академияҳои ҳарбии Русия Гурӯҳ:Академияҳои Маскав Гурӯҳ:Академияи ФСБ Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Онрике Пениорондо
Онрике Пениорондо ( Enrique Peñaranda; 15 ноябри 1892 - 22 декабри 1969) — ходими низомӣ ва сиёсатмадори Боливия буд. Вай аз 15 апрели соли 1940 то 20 декабри соли 1943 президенти ин кишвар буд.
Онрике Пениорондо 22 декабри соли 1969 дар Мадрид дар синни 77-солагӣ даргузашт.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Президентҳои Боливия Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Боливия Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Зодагони соли 1892 Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1969
Кумера (дарё)
Кумера (Coomera River) — номи дарёе аст, ки дар давлати Австралия равон аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Дарёҳои Австралия
Захаровское (деҳа)
Захаровское (Захаровское) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Камишловский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камишловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ҳалвобарон
Ҳалвобарон  —  маросимест, ки дар арафаи идҳо ба хонаи арӯсшавада шираворӣ мефиристанд. Инчунин, тибқи боварҳо, дар тӯйҳо ба арӯсу домод ҳалво мечашонанд, то ки зиндагияшон ширин шавад. Дар ин бора ҳикмати халқие вуҷуд дорад, ки мегӯянд; «Ширинӣ аломати хушбахтист» ва ин гуна боварҳо дар байни мардум хеле роиҷ аст. Дар ҷашни арӯсии тоҷикон бисёр шугунҳои амалӣ бевосита иҷро карда мешаванд. Масалан, арӯсу домод ба хонаи худашон, ки бори аввал даромаданд, дар зери чодар ба онҳо оина нишон дода аз шириниҳо ба мисли мавиз, қанд, ҳалвои аз тути хушк тайёршуда мечашонанд, ё ба навхонадорон оби ширин медиҳанд.
Пайнавиштҳо
Гурӯҳ:Ҷашну маросимҳо дар Тоҷикистон Гурӯҳ:Қаннодӣ
Экспедитсияи Антарктикии Шуравӣ
thumb|300px|right| Экспедитсияи Антарктикии Шурави, ЭАШ Иттифоқӣ Шурави бо Антарктика.
Саркор (деҳа, н. Турсунзода)
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Турсунзода Гурӯҳ:Ҷамоати Турсун Тӯйчиев
Фурудгоҳи рок ҳил (юрк кон)
Фурудгоҳи рок ҳил (юрк кон) (Rock Hill/York County Airport) (маҳаллӣ: Rock Hill Municipal Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи RKH аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1676 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 203 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи дрсбо
Фурудгоҳи дрсбо (Dresba) — фурудгоҳи низомӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Певек кишвари Русия қарор дорад, ва дар баландии 83 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Сергей Веркашанский
Сергей Сергеевич Веркашанский (Серге́й Серге́евич Веркашанский; 6 сентябри 1989, Бирюч, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 6 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Торпедо Армавир Гурӯҳ:Бозингарони БФ Черноморетс Новороссийск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Волгар Астрахан
Аэротенк
мини АЭРОТЀНК, зарфи буришаш росткунҷаест, ки партоби бо лойқаи фаъол омехтаи дар он ҷоришаванда бо усули биокимиёӣ тоза карда мешавад. Ҳавои бо ёрии ҳавогузаронҳои пневматикӣ ва механикӣ ба аэротенк воридкарда партоби равонро бо лойқаи фаъол омехта, онро аз оксигени барои фаъолияти ҳаётии бактерияҳо зарур ғанӣ мегардонад. Дар натиҷа оксидшавии биокимиёии маводди органикӣ бо суръат ба амал меояд. Вобаста ба дараҷаи тозакунии биологии партобҳо аэротенк пурра тозакунанда (ҳадди ҷоизи бактериологӣ 6–8 мг/дм3, NO3 – 0,5–1,0 мг/дм3) ва қисман тозакунанда (ҳадди ҷоизи бактериологӣ > 20 мг/дм3) мешавад. Омилҳои асосии тозакунии аэротенк ҳарорат, мавҷуд будани моддаҳои ғизоӣ, миқдори оксигени ҳалшуда, қимати рН, мавҷуд будани моддаҳои заҳрнок мебошад. Кори муътадили аэротенкро реҷаи технологии истифода муайян мекунад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Химия
Фурудгоҳи ло гмро
Фурудгоҳи ло гмро (La Gomera Airport) (маҳаллӣ: La Gomera Airport ODB) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи GMZ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1500 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Испониё қарор дорад, ва дар баландии 218 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бургенланд
Бургенланд  — яке аз заминҳои федералии Австрия  аст.
Голубково (Пертсевское МО(ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Голубково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Елник (ноҳияи Холмогор)
Елник (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Жуан Луиз Ферейра Баптиста
Жуан Луиз Ферейра Баптиста (Joao Luiz Ferreira Baptista; 23 июни 1971, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.