cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Глинки (ноҳияи Зиминск, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Зиминск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Зиминск (Иркутск)
Ҷамоати Муъминшоҳ Абдулвосиев
Ҷамоати Муъминшоҳ Абдулвосиев (2012 — ҷамоати Шидз ) — ҷамоатест дар ноҳияи Рӯшони Вилояти мухтори Кӯҳистони Бадахшони Тоҷикистон.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Рӯшон
Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат)
'''Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат)'''
Мундариҷа
Фирдавсии бузург барои эҷод намудани «Шоҳнома»-и худ умри зиёдаашро сарф карда соли 401ҳ/1010м онро ба итмом расонидааст. Асар аз муқаддима ва чаҳор қисми асосӣ иборат аст. Достон тақрибан 60 ҳазор байтро дар бар мегирад. Ғояи асосии ин асар даъвати халқ ба якдилӣ, тарғиби шоҳ ба некӣ кардан ба аҳли меҳнат, омӯхтани илму ҳунар ва ғайраҳост.
Донистаниҳо
Китоби Абулқосим Фирдавсӣ. «Шоҳнома» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Пайванди беруна
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Фурудгоҳи ок
Фурудгоҳи ок (Oral Ak Zhol Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи URA аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2400 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри оврол, Қазоқистон кишвари Қазоқистон қарор дорад, ва дар баландии 38 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Кигач (ноҳияи Красноярск)
Кигач (ноҳияи Красноярск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красноярск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноярск
Евгени Крутов
Евгени Александрович Крутов (Евгений Александрович Крутов; 25 апрели 1989, Белебей, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 25 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Dynamo Ufa Гурӯҳ:Бозингарони БФ Башинформсвяз Динамо УФА Гурӯҳ:Бозингарони БФ Горняк Учали
Итолиё
Итолиё ё Италия (Italia, номи расмӣ — Ҷумҳурии Итолиё (Repubblica Italiana)) — яке аз давлатҳои тараққикардаи Аврупо мебошад. Ҳамсарҳадӣ мекунад: бо Фаронса дар шимолу ғарб (масофаи сарҳад — 488 км), бо Швейтсария (740 км) ва бо Утриш (430 км) — дар шимол, бо Словения — дар шимолу шарқ (232 км). Инчунин сарҳади дохилӣ бо Ватикан (3,2 км) ва Сан-Марино (39 км) дорад.
Руми Бостон
Дар аввали ҳазора I п.м. ҷануб ва маркази Итолиё халқҳои итолиёӣ сукунат мекарданд ва яке аз онҳо қабилаи лотин буд. Лотинҳо Иттиҳоди лотинҳоро ташкил карданд, ки аз 30 сивитат иборат буда ҳукумати ҳар яки онҳо аз машварати халқи иборат буд (комиссия). Аз рӯи қиссаҳои лотинӣ аз ҳама пурзӯртарин сивитат Лаврент буд ва пас Лавиния ва Алба-Лонга, дар асри VI аз ҳама пурзӯртарин сивитати иттиҳод Рум гашт. Баъди ҷангҳо соли 290 Рум ҳамаи халқҳои итолиро зери таъсири худ гардонид. Як қисми заминҳое ки аҳолии ғайрирумӣ дошт ба римиҳо супурда мешуд ва дар онҳо маҳаллаҳои румӣ бунёд мекарданд ва ингуна Итолиё аз халқҳои романӣ сершумор гардид. Дар вақти ҳукмронии шоҳаншоҳ Диоклетиан дар Итолиё тақсимоти маъмурӣ баргузор гашт ва онро ба вилоятҳо тақсим карданд. Баъди шикаст хӯрдани Имперотурии Рум дар соли 476 подшоҳи Итолиё сарлашкар Одоакр эълон шуд, (аз қабилаи руг), аммо дар соли 493 сарватҳои ӯро остготҳо забт карда худи Одоакрро куштанд.
Тақсимоти маъмурӣ
thumb|200px|Тақсимоти маъмурии Итолиё
Мавқеи иқтисодӣ ва ҷуғрофӣ
Масоҳаташ-301.0 ҳазор км. Аҳолияш-58.3 млн нафар. Пойтахт - Рум. Забони давлатӣ - итолиёӣ. Воҳиди пул - лираи итолиёӣ. Итолиё дар қисми Ҷанубии Урупо ҷойгир буда, онро мувофиқи шароити табиию таърихӣ, инкишофи хоҷагӣ ба се қисм ҷудо кардаанд: қисми материкӣ, қисми нимҷазиравӣ ва қисми ҷазиравӣ.Сарҳади обияш аз сарҳади хушкиаш чор маротиба зиёд аст.Ноҳияҳои дохили хушки аз баҳр 200-300 километр дур вокеь гардидаанд. Дарёи Миёназамин Итолиёро бо Ховари Миёна, шимоли Африқо ва кишварҳои ҷануби Урупо пайваст менамояд. Ин ба тарақиёти хоҷагии Итолиё мусоидат менамояд.Роҳҳои ҳавоии трансконтиненталӣ аз фазои Итолиё  мегузаранд.
Аҳолӣ
Ҳайати миллии аҳолии Итолиё якхела, 98 фоизи онро итолиёиҳо ташкил менамоянд. Дини онҳо масеҳии католикӣ мебошад.Он дар ҳаёти сиёсӣ фаъолона иштирок мекунад ва ба доираи васеъи аҳоли таъсири зиёде мерасонад. Дар қисми ғарбии шаҳри Рум давлати Ватикан ҷойгир аст. Сарвари давлат Попи Рум буда, вай дини католикиро сарварӣ менамояд. Ҳайати синфии аҳолии Итолиё аз пролетариати шаҳру деҳот, деҳқонони қамбағал, косибон ва ҳунармандон иборат аст. Буржуазия синфи ҳукмрон мебошад. Сохти давлатии Итолиё ҷумҳурии порлумонӣ буда, раисҷумҳур сарвари давлат мебошад.
Саноат
Итолиё бо захираҳои ҳама намуд канданиҳои фоиданок хуб таьмин аст.Дар каламрави он захираи гази табии, боксит,полиметалҳо,симоб,сулфур,мармар муаян карда шудаанд.Дар байни мамлкатҳои Аврупо Итолиё аз рӯи захираҳои обӣ ва геотермали фарқ мекунад.Саноати ҳозираи Итолиё ба воридти ашёи хом вобастаги дорад. энергетикаи мамлакат ба нефт, кокс, ангишти воридоти ва гази табиию захираҳои обии ватани такя мекунад.Аз рӯи иктидори заводҳои нефткоркуни Итолиё аз мамлакатҳои Аврупои Гарби пеш аст.Катьи назар аз он, ки дар истеҳсоли энергияи барки чои аввалро ТЭС-хо гирифтаанд,вале аҳамияти ГЭС-ҳои дар дарёҳои куҳи сохташуда дар хоҷагии халки мамлакат калон аст.Дар Маркази Итолиё неругоҳҳои баркии геотермали кор мекунанд.Вобаста ба тараққии истеҳсолоти энергияталаб истеҳсоли энергияи барки мунтазам зиёд шуда истодааст.
Мошинсозӣ
Дар иктисодиёти мамлакат мошинсози аҳамияти калон дорад.дар он мошинсозии налкиёти хеле тараққи карда аст.Итолиё ба миқдори зиёд мотороллер, велосипед ва киштию автомобил истеҳсол мекунад.Аз 3/4 хисаи мошинсози дар шимоли Итолиё ҷойгир карда шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо Гурӯҳ:Итолиё Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Фурудгоҳи тончун ҷанубе
Фурудгоҳи тончун ҷанубе (Tanchon South Airport) — фурудгоҳи низомӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Куриёи Шимолӣ қарор дорад, ва дар баландии 39 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Хона
thumb|right|Хонае дар [[ауле дар Англия аз солиҳои 1400ум.]] thumb|Хона Хона, манзил — иқоматгоҳ, ҳуҷрае, ки дар онҷо зиндагӣ мекунанд ва ё бо ягоне фаъолияте машғул мешаванд. thumb|right|Хонае дар [[Тоҷикистон.]]
Жулиано Беллетти
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 20 июн Гурӯҳ:Зодагони соли 1976 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крузейро Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cан Пауло Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Нинейро Гурӯҳ:Бозингарони БФ Виларреал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Гурӯҳ:Бозингарони БФ Челси Гурӯҳ:Бозингарони БФ Fluminense Football Club
Хона
Хона бо мурури замон аз ғор, заминкан, чайла, камар то ба биноҳои серошёнаи ҳозиразамон расид. Намудҳои хона ба шароити табиию географӣ, хусусияти муносибатҳои иҷтимоии ҷамъият, иқтисодиёт, дараҷаи ҳаёти моддию маънавӣ, анъанаҳои миллии одамон вобастаанд. Дар асри санг одамони ҷамоаи ибтидоӣ ғор, камар, заминкан, чайларо ба сифати истиқоматгоҳ истифода мебурданд. Баробари ба ҳаёти муқимӣ гузаштани одамон намудҳои хона низ тағйир ёфтанд. Аз давраи неолит сар карда одамон аз санг, лой, хишти хом, чӯб манзил месохтагӣ шудаанд.
Дар Осиёи Миёна, аз ҷумла ҳудуди имрӯзаи Тоҷикистон ва водии Ҳисор аз давраҳои қадим нахустин иморатҳо — биноҳои калони якхонагии ҷамъиятӣ ё якчанд биноҳо буданд, ки дар атрофи як ҳавлӣ ҷой доштанд. Шакли ҳамаи биноҳо гирда ва дар мобайн ҳатман оташдоне буд. Намунаи ин гуна бино хонаи чӯбкории козашакли маданияти Калтаманор (дар Туркманистон, ҳазораи IV то м.) буд, ки қариб 300 м2 вусъат дошт ва дар он зиёда аз 100 кас зиндагӣ мекард. Дар миёнаҷои он оташдони асосӣ ва дар атрофаш оташдонҳои хурдтари ҳар оила ҷой доштанд. Дертар аз хишти хом биноҳои истиқоматӣ бунёд мекардагӣ шуданд. Девори даруни онҳоро бо рангҳои сурх, сиёҳу зард зинат дода, бар он нақшҳои ҳандасӣ сабт менамуданд. Ҳаёти муқимии зироаткорон ба сохти манзил таъсир расонд. Азбаски гили зард фаровон буд, масолеҳи асосии бинокорӣ хишти хому похса гардид.
Хонаи намуди қадимтарин аз як ҳуҷраи росткунҷа иборат буд. Дари даромад дар як кунҷи девори пеш ҷойгир буд. Равшанӣ аз сӯрохии болои дар (равзан) вориди ҳуҷра мегардид. Дар қисми поёнии он даҳлез буд. Дар даҳлез обрез, оташдон ва мӯрӣ ҷойгир мешуданд. Дар мобайни девори бари пешгаҳ барои сандуқу кӯрпаҳо таҳмон месохтанд. Дертар тарҳи хона тағйир ёфт. Акнун ҳуҷраро аз даҳлез бо девори махсус ҷудо мекарданд. Хонаҳо бо кандакории рӯйи чӯб, гач, наққошӣ оро дода мешуданд.
Дар охири асри XIX ва асри XX асосан ду хели хона.- манзили тоҷикони водинишин ва тоҷикони кӯҳистон вуҷуд доштаанд. Онҳо аз рӯйи сохташон фарқ мекарданд.
Ҳавлии тоҷикони қисми ғарбии Фарғона, Ӯротеппа, Самарқанд, Бухоро, Ҳисор, Қаратоқ асосан аз ду қисм — берун ва дарун иборат буд. Дар ҳавлии берун дарвозахона, меҳмонхона, дукон ҷой мегирифт. Одатан девори биноҳоро дар болои таҳкурсии сангию таҳсинҷ аз хишту похса мебардоштанд. Дар як қатор маҳалҳо барои мустаҳкам шудани иморат дар қабати девор синҷ мегузоштанд. Аз болои девор пешу ақиб болосинҷ партофта сипас болорҳоро кӯндаланг мехобониданд. Миқдори болорҳо маъмулан тоқ (ҳафтболорӣ, нуҳболорӣ) мешуд. Баъд васса чида болояшро бо бӯрёю алаф ё най пӯшонида лойи ғафс (ғӯрӯба) мехобониданд. Сипас бо коҳгил андова менамуданд.
Хонаҳои тоҷикони водии Ҳисор аз хонаҳои тоҷикони ноҳияҳои шимоли Тоҷикистон каме фарқ мекарданд. Онҳо ду хел буданд: бинои дуҳуҷрагии дар мобайн долондор ва одии якҳуҷрадор. Ҳар дуи онҳо пешайвон доштанд. Деворро аксаран аз похса мебардоштанд. Дар мобайни ҳуҷра чаҳдон буд, ки дар он оташ меафрӯхтанд. Дуд аз сӯрохии сақфи хона (мӯрӣ) берун мерафт. Дар деҳоти алоҳида (масалан дар деҳаи Тӯтака) бо усули синҷбандӣ ва бо лӯлаҳои лой пур кардани байни чӯбҳо девори хона бунёд карда мешуд.
Дар кӯҳистони Тоҷикистон се намуди хона маъмул буд.
Намуди аввал дар болооби дарёи Зарафшон дучор меомад. Дар қисми болооби Зарафшон хонаҳои якҳуҷрадор, дар поёноб истиқоматгоҳи дуҳуҷрагӣ ва бисёрҳуҷрагии дар мобайнаш айвондор ривоҷ ёфтаанд. Бисёрии хонаҳо меҳмонхона доштанд. Сутуну дари онҳо кандакорӣ мешудаанд. Намуди дуюми хона дар ҳудуди Қаротегину Вахё дучор меояд. Хона дар ин ҷо мураббаъшакл буда, дар мобайнаш аз дарун барои нигоҳ доштани бом сутун дошт. Қариб тамоми фарши ҳуҷраро ба ҷуз масоҳати хурди назди дар тақр. 1 м баланд бардошта бо гил меандуданд ва он ҷо дукон ва оташдон месохтанд. Дуд аз дар ё сӯрохии сақф (рӯзан) берун мерафт. Намуди сеюми хона дар кӯҳистони Бадахшон паҳн шуда буд. Хонаҳои ин ҷо аз се қисм — чид (ҳуҷра), дарундализд (даҳлез) ва пехвоз (айвон) иборат буд. Ба сабаби сахтии иқлим ҳар се қисми хона ба як бом пӯшида мешуд, ки дар натиҷа вусъати он то ба 100 м2 мерасид. Боми чид ба панҷ сутуни мустаҳкам такя мекард. Гирдогирди чид суфа бардошта, пеши онҳоро андак чуқур мемонданд, ки он пойгаҳ мешуд. Дар як тарафи чид кисор месохтанд ва онро чун оташдону танӯр истифода мебурданд. Боми чид аввал бо ду тир, ки синҷи сақф буд, пӯшида шуда болои тирро бо сипохч (болорҳо) мебастанд, болои сипохч каландак (васса) мегузоштанд. Болои сипохч палоч (гули қимич) рехта, баъд онро бо хок ё гилмола мустаҳкам мекарданд. Дар мобайни сақфи чид рӯзан мемонданд. Дар замони Шӯравӣ ва махсусан дар даврони истиқлол маданияти моддӣ, аз ҷумла хона ҳои тоҷикон тағйир ёфт. Ҳоло ҷойи биноҳои тангу тираро иморатҳои дорои дару тирезаи замонавӣ, фаршу шифти тахтагини бомаш шиферпӯш гирифтаанд. Дар работҳои марказӣ ва шаҳру шаҳракҳо биноҳои замонавии як ё якчанд ошёнадор бунёд мегарданд. Дар замони истиқлол табақаи доро хонаҳои бисёрошёнаи хуштарҳу зебо бунёд кардаанд, ки аксари онҳо бо хишти пухтаанд ва аз ҷиҳати обу ташноб ба талаботи замона мувофиқанд..
Адабиёт
Гурӯҳ:Хона
Butterfly Banty
Butterfly Banty (Butterfly Banty) — як ҳавогарди сохтаи Butterfly Aero дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Барқ (истилоҳоти ҳуқуқ)
Барқ — аз объектҳои муҳими муносибатҳои гражданӣ аст. Яке аз унсурҳои зарурии ҳаёти ҷамъиятӣ, шарти асосии тараққиёти иқтисодӣ мебошад. Фаъолият ва истифодаи аксарияти ашёи ҳозиразамои ба мавҷудияти барқ вобастааст, масалан, мошинҳои электрикӣ, яхдонҳо, мошинаҳои либосшӯӣ, таҷҳизоти истеҳсолӣ ва ғ. Барқ ба гурӯҳи объектҳои манқул дохил шуда, истеъмолшаванда, тақсимшаванда. якхела мебошад. Вобаста ба табиати худ дорои хусусиятҳои зиёд аст. Ҳолати истифодабарии мунтазамро дорост. Аммо имконияти нигоҳ доштан дар ҷойҳои махсус, анборҳо ҷо карданаш маҳдуд аст. Барои истифода намудан ба таҷҳизоти махсус, коммуникатсияҳои муҳандисӣ, асбобҳои назораткунанда ва ченкунанда, воситаҳои таъмини бехатарӣ ба миён меояд. Хусусияти фоиданокии барқ дар ҳолатҳои истифодабарӣ муайян мегардад. Натиҷаи истифодабарии барқ корҳои иҷрокардашуда, амалиётҳои технологӣ ва ғайра мебошанд. Аммо худи қувваи барқ дар ҳолатҳои истифодабарӣ аз байн меравад. Дар шакли мол, мавод характери моддӣ пайдо намекунад. Аммо мавҷудияти он, истифода шуданаш дар асбобҳои ченкунанда, ҳисобкунанда ифодаи худро нигоҳ медорад.
Нигаред низ
Қонун
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Камол Айнӣ
right|thumb|Баҳси устод right|thumb|Баромад дар ҷаласа Камол Айнӣ (Айнӣ Камол Садриддинович; (15 майи 1928 — 9 августи 2010, Душанбе) — ховаршинос, адабиётшинос, академики Фарҳангистони улуми Тоҷикистон, Арбоби шоистаи илм ва техникаи Тоҷикистон (1996), дорандаи Ҷоизаи байналмилалии Бунёди фарҳангии Афшор (Эрон, 1990), Ҷоизаи байналмилалии Форобӣ дар улуми инсоншиносӣ (Эрон ,2008), академики Акададемияи мактабҳои олӣ дар соҳаи ховаршиносӣ.
Зиндагинома
Дар гузари Лабиғори ш.Самарқанд ба дунё омадааст. Фарзанди аршади Садриддин Айнӣ. Факултети шарқшиносии Университети давлатии Ленинград ба номи А. А. Ждановро хатм кардааст (1949). Аспиранти Институти шарқшиносии Академияи илмҳои ИҶШС (1949—1953), ходими калони илмии ИЗА ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, мудири шуъбаи (ганҷинаи) навбунёди дастнависҳои шарқии назди Президиуми АИ ҶШС Тоҷикистон (1953—1958), мудири сектори матншиносии Шуъбаи шарқшиносӣ ва осори адабӣ (1958—1966), ходими калони илмии назди Институти шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон оид ба ҳамкории байнидавлати дар таҳқиқ ва нашри осори хаттӣ (1965—1972), мудири сектори Эрони Институти шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон, мудири шуъбаи таҳқ. дастнависҳо ва осори хаттии ҳамин Институт (1980—1986), директори ганҷинаҳои дастхатҳои Шарқ ба номи академик А. Мирзоев (1986—1992), муовини раиси ҷамъияти «Пайванд» (1996—2002), корманди илмии Институти шарқшиносӣ ва осори хаттии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, раиси доимии Бунёди байналмилалии С. Айнӣ (2002—2010).
Узви даҳ анҷуману марказҳои илмӣ — академии ва фарҳанги эроншиносии кишварҳои Шарқу Ғарб — ИМА, Канада, Фаронса, Эрон, Италия, Олмон ва ғ. Раиси Анҷумани ховаршиносони Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҷонишини Раиси Шӯрои таҳқиқ ва нашри осори хаттии АИ Тоҷикистон, муовини Раиси Анҷумани тоҷикони ҷаҳон.
Иштирок дар беш аз 30 конгрессу симпозиумҳои шарқшиносон ва узви чандин комиссияҳои илмӣ доир ба омӯзиши адабиёт ва фарҳанги Шарқ. Аз соли 1980 то 1983 муовини раиси Комитети шӯравии Ассотсиатсияи байналмилалӣ оид ба омӯзиши тамаддуни Осиёи Марказӣ дар назди ЮНЕСКО, раиси Анчумани шарқшиносони Ҷумҳурии Тоҷикистон. (1983—2010).
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Шарқшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Журавка (ноҳияи Почеп)
Журавка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Почеп, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Почеп
Ҳасан Яздонӣ
Ҳасан Яздонии Чиротӣ — куштигири озодкори эронӣ, қаҳрамони олимпии соли 2016 дар вазни то 74 кг, се бор қаҳрамони куштии тарзи озоди ҷаҳон, ҷоизадори мусобиқоти қаҳрамонии ҷаҳон дар соли 2015 ва 2018, қаҳрамони бисёркаратаи куштии тарзи озоди Осиё.
Зиндагинома
28 декабри соли 1994 дар деҳаи Лапусаҳрои шаҳристони Ҷӯйбори устони Мозандарони Ҷумҳурии Исломии Эрон таваллуд шудааст.
Аввалин мусобиқоти байналмилалӣ барои Ҳасан Қаҳрамонии Осиё миёни наврасон дар Бангкок (2011) буд, ки дар вазни то 50 кг соҳиби нишони биринҷӣ гашт. Дар ҳамон сол ӯ барандаи нишони нуқраи Қаҳрамонии ҷаҳон байни наврасон дар Маҷористон шуд. Алакай дар мусобиқоти наврасон дар соли 2014 ӯ ҳам дар Қаҳрамонии Осиё ва ҳам дар Қаҳрамонии ҷаҳон нишони тило ба даст овард.
Дар Қаҳрамонии ҷаҳон -2015 дар Лас Вегас дар вазни то 70 кг нишони нуқра ба даст оварда, дар финал аз Магомедрасул Газимагомедови рус шикаст хӯрд.
20 августи соли 2016 дар рақобати ниҳоии бозиҳои олимпик ба ҳарифи русаш Аниувар Гадуев ғолиб омада,ҳамин тавр Қаҳрамони бозиҳои олимпики Риё дар вазни то 74 кг гашт.
Дар мусобиқоти Қаҳрамонии ҷаҳон -2021, ки моҳи октябр дар пойтахти Норвеж баргузор шуд, дар вазни то 86 кг қаҳрамони ҷаҳон шуд. Дар финал бар паҳлавони амрикоӣ Дэвид Тейлор ғолиб омад.
Истинод
Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Зодагони 28 декабр
LWS-7 Mewa II
LWS-7 Mewa II (LWS-7 Mewa II) — як ҳавогарди сохтаи LWS аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Polish Air Force будааст.
Евдокимовская (деҳа)
Евдокимовская (Евдокимовская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Верхнетоемский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Верхнетоемский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ҳалимаи Хушқадам
Ҳалимаи Хушқадам (Хушқадамова) —, нависанда, олим, доктори илмҳои сотсиологӣ, Аз соли 1980 узви Иттифоқи журналистон, аз соли 2006 узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Зиндагинома
Ҳалимаи Хушқадам 1 майи соли 1954 дар шаҳри Хоруғ ба ҷаҳон омадааст. Соли 1971 мактаби миёнаи №3 ба номи С.М. Кирови шаҳри Хоруғро ба итмом расондааст. Баъдан таҳсилро дар шуъбаи журналистикаи факултаи филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленин давом дода, соли 1976 бо дипломи сурх хатмаш намудааст. Баъди хатми донишгоҳ фаъолияти касбиро дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» (ҳозира «Ҷавонони Тоҷикистон») оғоз бахшида, муддати ҳафт сол сарварии шуъбаҳои гуногунро бар уҳда доштааст. Солҳои 1988-1990 муҳаррири рӯзномаҳои «Пионери Тоҷикистон» ва «Пионер Таджикистана» (ҳозира «Анбоз») будааст. Соли 1990 барои таҳсил ба Академияи улуми ҷомеашиносӣ рафта, соли 1993 аспирантураи Академияи хидмати давлатии назди Президенти Русияро хатм кардааст. Дар мавзӯи «Инъикоси масоили иҷтимоии бонувон дар матбуот. Таҳқиқу таҳлили сотсиологии воситаҳои ахбори оммаи Тоҷикистон» бомуваффақият рисолаи номзадӣ дифоъ кардааст. Солҳои 1993-2003 котиби матбуоти Сафоратхонаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Федератсияи Русия будааст. Аз моҳи январи соли 2004 мухбири махсуси маҷаллаҳои «Фирӯза» ва «Гуфтугӯ», маҷаллаи “Насонал” (Москва) дар Федератсияи Русия, ҳамзамон, мушовири Ассотсиатсияи байналхалқии бонувон « WE/МЫ - Диалог женщин», мухбири махсуси ҳафтвори “Москвичка” устоди Донишгоҳи давлатии Москва (МГУ) ба номи М.В. Ломоносов ва сарвари гуруҳи ташаббускор оид ба таъсиси Маркази дустӣ, равобити фарҳангӣ ва корӣ бо Тоҷикистон мебошад. Ӯ соли 2014 рисолаи докториро дар Донишгоҳи давлатии Москва (МГУ) дифоъ кардааст ва соҳиби дараҷаи илмии доктори илмҳои сотсиологӣ шудааст
Эҷодиёт
Хушқадамова муаллифи зиёда аз 40 таълифоти илмӣ ва 1000 мақолаҳои пулитсиитӣ аст. Инчунин ӯ ҳаммуаллифи китоби дарсии забони тоҷикӣ барои макотиби олии ИДМ (бо олими эроншинос В.Б. Иванов  ва дотсенти МГИМО Е.В.Семенова с. 2009) ва дастури таълимии - Х.О. Хушкадамлва. Таджикско-русские диалоги. - Москва,2015. , ду монография «Образ женщины в современной таджикской журналистике. Опыт социологического исследования прессы Таджикистана», Душанбе, Шарки Озод, 2006, ва «Женщины Таджикистана: социальный статус», Москва, Издательский дом «Дело» РАНХ И ГС, 2012 аст. Китобҳои публитсистии Ҳалимаи Хушқадам «Ёде дар дил» (1998) ва «Диду боздид дар кишвари Русия» (2003) зодаи табъи ӯстанд.
Ҷоизаҳо
Ифтихорномаи Президиуми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, ғолиби Озмуни байналхалқии коршиносони матбуот (1995).Ӯ ҷоизадори озмуни Авросиёии ВАО-и электронӣ (2012) «Гуманитарное сотрудничество во ном процветания» ва озмуни байналмилалии рӯзноманигорон «Русский мир-2005» шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Нависандагони тоҷик аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрии байналмилалӣ аз Тоҷикистон
Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат)
'''Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат)'''
Мундариҷа
Ин асар аз шаш дафтар иборат буда, маҳсули 10-12 солаи муаллиф мебошад. Он бо мақсади тарғиб намудани таълимоти тасаввуфӣ ва аҳли он эҷод карда шудааст. Китоб демагогияи хушку холӣ набуда, бисёр масъалаҳои муҳим: Яъне тарғиби илму дониш, дӯстию рафоқат, одоби сухангӯӣ ва ғайраҳоро пеш мегузорад. Вай ба забонҳои асосии Шарқу Ғарб тарҷума шудааст.
Донистаниҳо
Китоби Мавлоно Ҷалолиддин Балхӣ (Румӣ). Маснавии маънавӣ (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Пайванди беруна
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Анварӣ
Авҳадуддини Алӣ ибни Муҳаммад ибни Исҳоқи Анварӣ (, маъруф ба Анварии Абевардӣ; 1105, Абеварди Хуросон — 1187, Балх) — шоири форс-тоҷик.
Мероси адабӣ
Мероси адабии Анварӣ тақрибан аз 15 ҳазор байт — 250 қасида, 337 ғазал, 557 қитъа ва 472 рубоӣ иборат аст. Ба ғайр аз ин китобе дар нуҷум «Ал-Башорат фӣ шарҳи-л-ишорат» ва рисолае дар арӯзу қофия доштаааст. Анварӣ чун устоди баркамоли қасида дар қатори ду нафар шоири бузурги форс-тоҷик ном баровардааст:
Қасида
Анварӣ дар қасидаҳояш аксаран ба ҳамаи ҷузъҳо — ҳусни тахаллусу мадҳ аҳамият додааст. Тағаззули қасидаҳои Анварӣ аз ҷиҳати забон содаю равон аст. Дар онҳо манзараҳои табиат тасвир шудаанд, аз ҷабру ҷафои ёр, беадолатӣ ва носозгориҳои рӯзгор сухан меравад. Дар эҷодиёти Анварӣ қасидаҳое дучор мешаванд, ки мадҳи мамдӯҳ на аз забони худи шоир, балки аз номи маъшуқа баён шудааст. Анварӣ кӯшидааст, ки дар зери пардаи мадҳи пуробуранг ғояҳои баланд ва фикрҳои пешқадамро ифода кунад. Дар баъзе қасидаҳо на фақат ҳасби холи шоир, балки ихтилофоти фоҷиаангези замон, қисмати мардуми ҷафодида низ тасвир шудааст.
Ғазал
Ғазалҳои Анварӣ аз ҷиҳати забон содаву равонанд. Анварӣ аз ҷумлаи он шоиронест, ки пеш аз Саъдӣ ғазал гуфтаанд ва онро ба қолаби муайян даровардаанд. Хидмати муҳимми Анварӣ дар рушди ғазал ин аст, ки вай мазмуни лирикиро аз вобастагию тобеияти навъи (жанри) мадеҳавӣ берун оварда, чун навъи мустақили адабӣ вусъат дод. Ғазалиёти Анварӣ равон, латиф ва дилчас-панд, бо мусиқӣ (Анварӣ мусиқишинос ҳам буд) алоқа доранд.
Муқаттаот
Дар қитъаҳои Анварӣ афкору андешаҳои илмӣ, сиёсию иҷтимоӣ, шикоят аз замон ва беадолатии зимомдорони давр ифода ёфтаанд. Муқаттаоти Анварӣ аз ҷиҳати мазмуну мундариҷа нисбат ба қасидаҳояш васеътаранд. Дар онҳо ҷаҳони ботинии шоир бештар ошкор гардидааст. Баъзе қитъаҳои Анварӣ мутоибавӣ ва ҳаҷвианд. Рубоиёти шоир низ содаву равон суруда шуда, мавзӯъҳои ишқу муҳаббат, шикоят аз ҷабру ҷафои ёр, шикоят аз давру замон ва ғайраро дар бар мегиранд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Шоирони форсу тоҷик
Дубровский (ноҳияи Гус-Хрусталний)
Дубровский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гус-Хрусталний, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гус-Хрусталний
Каразеево (ноҳияи Богучар, Воронеж)
Каразеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Богучар, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Богучар (Воронеж)
Оқтерек
Оқтерек (Ак-Терек) — деҳа дар ноҳияи Лайлаки вилояти Бодканд, Қирғизистон
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Лайлак
Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (деҳа, н. Муъминобод)
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Муъминобод Гурӯҳ:Ҷамоати Шамсиддин Шоҳин
Пойгоҳи об‌ншстн лу ӯр
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи кмилу понс онрикз
Фурудгоҳи кмилу понс онрикз (Camilo Ponce Enríquez Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи LOH аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2050 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Экуадор қарор дорад, ва дар баландии 1236 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Креповский (ноҳияи Урюпинск, Волгоград)
Креповский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Тимофеево (ноҳияи Вологод, Вологда)
Тимофеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Креповский (ноҳияи Урюпинск, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Урюпинск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Тимофеево (ноҳияи Вологод, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Креповский (ноҳияи Урюпинск, Волгоград)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Урюпинск (Волгоград)
Тимофеево (ноҳияи Вологод, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Кленово (ноҳияи Уст-Кубин, Вологда)
Кленово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Кубин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Уст-Кубин (Вологда)
Ғаффор Ҷӯраев
Ғаффор Ҷӯраев (тав. 10.05.1937, деҳаи Зарбеди ноҳияи Конибодом), забоншиноси маъруфи тоҷик, доктори илмҳои филологӣ (1993), профессор (2003).
Зиндагинома
Соли 1959 факултети забон ва адабиёти тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченкоро хатм намудааст. Солҳои 1959–1961 ассистенти кафедраи забони тоҷикӣ ва котиби масъули рӯзномаи «Педагоги ҷавон»-и донишкадаи номбурда, 1961–1979 ходими хурд ва ходими калони илмии шуъбаи лаҳҷашиносии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ ҶШС Тоҷикистон, 1979–1981 ходими калони илмии сектори Афғонистони Институти шарқшиносии АИ ҶШС Тоҷикистон буд. Солҳои 1982–1986 дар Ҷумҳурии Афғонистон бо сафари хизматӣ қарор дошт. Солҳои 1986–1996 ҳамчун ходими калони илмӣ, ходими пешбар, сарходим ва мудири шуъбаи лаҳҷашиносии Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакии АИ Тоҷикистон, 1996–2010 роҳбари дастгоҳи кории Комиссияи татбиқи Қонуни забони назди Ҳуқумати Ҷумҳурии Тоҷикистон кор кардааст. Феълан профессори кафедраи забони тоҷикии Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ мебошад.
Фаъолияти илмӣ
Оид ба лаҳҷаҳои арабҳои тоҷикзабон, низоми лексикаи лаҳҷавии забони тоҷикӣ ва дигар масъалаҳои муҳими забоншиносӣ тадқиқоти илмӣ ба анҷом расонидааст. Солҳои 1961–1986 дар экспедитсияҳои диалектологии минтақаҳои тоҷикнишин ва гурӯҳҳои этникии ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ ширкат варзида, маводи фаровони луғавӣ, фонетикӣ, грамматикӣ, этнографӣ, фолклорӣ ва топонимӣ гирд овардааст. Муаллифи зиёда аз 200 асару мақолаҳои илмӣ ва илмиву методӣ, аз ҷумла яке аз муаллифони китоби панҷҷилдаи «Шеваи ҷанубии забони тоҷикӣ» буда, соли 1989 барои ин асар ба дарёфти Ҷоизаи ба номи Абӯалӣ ибни Сино мушарраф гардидааст. Бо роҳбарии ӯ 7 нафар рисолаҳои номзадии худро дифоъ кардаанд. Дар симпозиуму конференсияҳои ҷумҳуриявӣ ва байналхалқӣ бо маърӯзаву гузоришҳои илмӣ баромад намудааст. Дорандаи «Ҷоизаи Мавлавӣ»-и (1999) Бунёди байналмилалии забони тоҷикии форсӣ буда, бо унвони ифтихории «Корманди шоистаи Тоҷикистон» (1999) ва нишони сарисинагии «Аълочии маорифи халқи Тоҷикистон» (1988) сарфароз карда шудааст.
Камило Монрой
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 25 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1998 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия Гурӯҳ:Бозингарони БФ América Cali Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рио Гранд Воли Фк Торос
Эмомалӣ Буризода
Эмомалӣ Бозор Буризода (тав. 26.03.1968, н. Рӯдакӣ) — ҳуқуқшинос, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ (1998), доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ (2009), профессор (2018).
Зиндагинома
Эмомалӣ Бозор Буризода солҳои 1988-1993 таҳсилро дар шуъбаи ҳуқуқи факултаи таърихи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ давом дода, онро соли 1993 бо дипломи аъло хатм намудааст. Аз соли 1993 ба сифати ходими хурди илмии шуъбаи давлат ва ҳуқуқи Институти фалсафа ва ҳуқуқи Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, солҳои 1993-1996 аспиранти ҳамин шуъба, аз моҳи марти соли 1998 ҳамчун ходими калони илмӣ ва аз декабри соли 1998 ҳамчун мудири шуъбаи давлат ва ҳуқуқ то соли 2006 кор карда, баъдан то моҳи апрели 2011 ба сифати муовини директори Институти навтаъсиси давлат ва ҳуқуқи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, ҳамзамон мудири шуъбаи таърихи давлат ва ҳуқуқи Институт шуда кор кардааст. Аз моҳи апрели соли 2011 инҷониб ба сифати мудири шуъбаи таърихи давлат ва ҳуқуқи Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи ба номи А. Баҳоваддинови Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон фаъолият дорад. Аз соли 1998 ба ин сӯ ба ҳайси омӯзгор, дотсент ва профессори кафедраи ҳуқуқи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ иҷрои вазифа дорад.
Фаъолияти илмӣ
Дар мавзуи «Ташаккул ва рушди ниҳодҳои давлатдорӣ дар Тоҷикистони тошуравӣ» рисолаи докторӣ дифоъ намудааст (2009).
Пайвандҳо
[http://www.tgpu.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=212&Itemid=92&lang=tj Энсиклопедияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С. Айнӣ]
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Деринатарин ёдкард аз нерӯҳои размии ниёкони тоҷикон дар «Авесто» ва сангнавиштаҳои шоҳаншоҳони Ҳахоманишӣ боз монда, ки «*kāra-» ‘мардум-сипоҳ’ (< ҳиндуурупоӣ: «*koro-s, *kori̯o-s» ‘ҷанг; сипоҳ, лашкар’ < олмонӣ: «Heer» ‘артиш; нерӯи заминӣ’; инглисии куҳан: «Here» ‘артиш’) ва «*spāda-» ‘сипоҳ’ хонда шудаанд.
Висенте Ромеро Ромеро
Висенте Ромеро Ромеро (Vicente Romero Romero; 8 феврали 1987, Валенкия, Испания) — футболбози испанӣ,.
Хамсаи Хусрав (дастхат)
'''Амир Хусрави Деҳлавӣ. «Хамса» (Дастхат)'''
Висенте Ромеро Ромеро
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Валенсия Кф Местала Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ontinyent Гурӯҳ:Бозингарони БФ Alzira Гурӯҳ:Бозингарони БФ Burjassot Гурӯҳ:Бозингарони БФ Catarroja Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cullera
Хамсаи Хусрав (дастхат)
Мундариҷа
Хамса- и шоир дар зарфи се сол, яъне 699 ҳ/1289 м — 702ҳ /4302 м, навишта шуда, он аз достонҳои зерин иборат аст: 1) Матлаъу-л анвор; 2) Ширин ва Хусрав; 3) Маҷнун ва лайлӣ; 4) Оинаи Искандарӣ; 5) Ҳашт биҳишт. Санаи китобати асар- 883ҳ/1478 м буда, бо қалами хаттоти моҳир Мирзо Муҳаммад Сомеъ ибни Мирзо Муҳаммад Ризои Исфаҳонӣ рӯйбардор шудааст. Матни нусха дар чаҳор сутун ҷойгир мебошад.
Донистаниҳо
Китоби Амир Хусрави Деҳлавӣ. «Хамса» (Дастхат) дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Пайванди беруна
Гурӯҳ:Дастхатҳо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Хамса
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Аз «*kāra-» дар забони порсии бостон номҳо ва истилоҳоти низомии *Kārapāna- ‘нигаҳбони сипоҳ’, *Kārapati- ‘сардори сипоҳ’, *Kārayauza-, *Kārayauda- ‘барангезандаи сипоҳиён’ [*yauda- > yōd ‘сарбоз’], дар забони суғдӣ «āzā̆t-kār» [озодкор – сарбоз, сипоҳӣ, афсар], дар забони балхӣ «αςαδοϰαρο» [озодкор – озода] ва «ϰαρα-λραγγα» ‘фармондеҳи гурӯҳе аз сипоҳиён’ [< *kāra-daranaka-], дар форсии дарӣ вожаҳои «корзор», «корвон», «пайкор», «марди кор» рӯидаанд.
Аз «*spāda-» дар порсии бостон ва авестоии пешин spāda-, авестоии пасин spāδa-, паҳлавӣ *spāδ, ispāδ, суғдӣ spāδ, балхӣ σπαλο, ασπαλο, порсии миёна spāh ва форсии дарӣ sipāh рӯидаанд. Аз ин вожа дар порсии бостон *spāda-pati- сохта шуда, ки дар паҳлавӣ spāδpat / spāδbad, дар порсии миёна spāhpat / spāhbed, дар суғдӣ spāδpaδ, дар балхӣ σπαλοβιδο, ασπαλοβιδο ва дар форсии дарӣ sipāhbad гаштааст.
Ин вожа аз куҳантарин замонҳо дар номҳои касон низ ба кор мерафтааст. Чунончи, суғдиён номҳое чун Spādak ‘сипоҳӣ’, Spādsā̆raka ‘сипаҳсолор’ аз *Spādasā̆raka-, Spāδxarš ‘сипоҳкаш, лашкаркаш’, Taxmspāδak ё Taxmspāδē аз *Taxmaspāda- ‘Таҳмсипоҳ (дорои сипоҳи далер)’, Tōkəspāδak ‘(дорои) сипоҳи нерӯманд’ доштаанд.
Сипоҳи Ҳахоманишиён
Нерӯҳои мусаллаҳи Ҳахоманишиён (550 – 330 то милод) дар оғоз «*kāra-» номида мешудаанд, вале сипастар, ки бар пояи радабандии даҳ-даҳӣ созмон дода шуданд, «*spāda-» [сипоҳ] хонда шудаанд. Дар сипоҳи Ҳахоманишиён аз даҳ сарбоз як гурӯҳ ташкил мешуда, ки «*daθa-» [даҳа] номида ва сардораш «*daθapati-» [даҳбад] хонда мешудааст. Аз даҳ гурӯҳ як гурдон ташкил мешуда, ки «*θata-» [сада] хонда ва фармондеҳаш «*θatapati-» [садбад] номида мешудааст. Даҳ гурдон як ҳангро ташкил медодаанд, ки «*hazāra-» [ҳазора] номида ва фармондеҳаш «*hazārapati-» [ҳазорбад] хонда мешудааст. Аз даҳ ҳанг як лашкар ташкил мешуда, ки «*baivara-» [бевара] хонда ва фармондеҳаш «*baivarapati-» [беварбад] номида мешудааст. Сарфармондеҳи сипоҳи Ҳахоманишиён «*spādapati-» [сипаҳбад] ва ё «*kārana-» [коран]  хонда мешуда, ки аз ҳамон «*kāra-» рӯидааст.
Агар ин ягонҳоро бо воҳидҳои низомии артишҳои имрӯзӣ ҳамсанҷӣ кунем, даҳа бо отделение, сада бо рота, ҳазора бо полк, бевара бо дивизия ва сипоҳ бо армия баробар мешаванд. Бо ҳамин қиёс, даҳбад бо сержант ё старшина, садбад бо лейтенант ё капитан, ҳазорбад бо майор ё полковник, беварбад бо генерал-майор ё генерал-лейтенант ва сипаҳбад бо генерал-полковник ё генерали артиш баробар мешаванд.
Сипоҳи Ашкониён
Дудмони паҳлавии Ашкониён (Соли 250 п.м. — 224), ки ҷойгузини дудмони юнонии Селевкиён (312 — 64 п.м.) шуд, созмони радабандии даҳдаҳии сипоҳи Ҳахоманишиёнро ба кор гирифт. Радабандии сипоҳи Ашкониён чунин будааст :
Дар сипоҳи Ашкониён садаҳо ба забони паҳлавӣ wast [васт], ҳазораҳо — drafš [дирафш], бевараҳо — gund [гунд] номида мешуданд. Сардорону фармондеҳони ин ягонҳо мутаносибан wast-sālār [васт-солор], drafš-sālār [дирафш-солор] ва gund-sālār [гунд-солор] хонда мешуданд. Ҳар ҳазора ё ҳанге барои худ парчами аждаҳопайкаре дошт, ки ба забони номида мешуд (аз «*drafša-» дар эронии бостон, ки «drafšā-», «arδašf» / «ərδəšf» дар забони суғдӣ ва  «λraφo» дар забони балхӣ аз он рӯидаанд ). Аз ин рӯ, ин ягонҳоро «дирафш» меномиданд. Дирафшҳои аждаҳопайкар дар Эронзамин аз замони подшоҳии Ҳахоманишиён ба кор мерафтаанд. Бино ба ривояте, дирафши аждаҳопайкарро Куруши Кабир аз осуриён вом гирифта буд ва он то поёни подшоҳии Дорои Севум дар сипоҳ ба кор мерафт. Искандари Мақдунӣ пас аз пирӯзӣ бар Доро ин дирафшро парчами расмии подшоҳии Мақдуния карда буд, аммо пас аз пирӯзии румиён бар мақдуниҳо «дирафши аждаҳопайкар» ба дасти фарзандони Ромул уфтод. Ин дирафш дар подшоҳии Руми Шарқӣ низ боз мондаву ба кор мерафтааст.
Сипоҳи Сосониён
Артиши Сосониёнро «spāh» (сипоҳ) меномиданд, ки бузургтарин ягони он «gund» (гунд) будаву 5 000 сарбозро дар бар мегирифта ва фармондеҳашро «gund-sālār» (гундсолор) мехонданд. Ҳар гунде аз чанд «drafš» (дирафш) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 1 000 сарбоз дошт. Ҳар дирафше аз ду «wašt» (вашт) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 500 сарбоз дошт. Ҳар ваште аз чанд «tahm» (таҳм) созмон меёфт, ки ҳар кадоме 100 сарбоз доштанд. Ҳар таҳме аз чанд «radag» (рада) ташкил мешуд, ки ҳар кадоме 10 сарбозро дар бар мегирифт. Фармондеҳи дирафш «drafš-sālār» (дирафшсолор), фармондеҳи вашт «wašt-sālār» (ваштсолор) , сардори таҳм «tahmdār» (таҳмдор) ва сардори рада эҳтимолан «*radagbān» (радабон) номида мешуд.
Фармондеҳи сипоҳ «spāhbed» (сипаҳбад) хонда мешуд. Сарфармондеҳи нерӯҳои мусаллаҳи шоҳаншоҳии Сосонӣ «artēštārān-sālār» (артишдоронсолор) номида мешуд.
Озода Раҳмон
Раҳмон Озода Эмомалӣ (Раҳмонова Озода Эмомалиевна то апрели соли 2014 ; 3 январи соли 1978,, Вилояти Кӯлоб, ҶШС Тоҷикистон, ИҶШС) — ходими давлатии тоҷик, Сафири фавқулода ва мухтори дараҷаи 2, номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ (2012). Мушовири давлатии адлия (2017). Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз 27 январи 2016).
Зиндагинома
Раҳмон Озода Эмомалӣ 3 январи соли 1978 дар ноҳияи Данғараи вилояти Кӯлоб ба дунё омадааст, миллаташ тоҷик. Оиладор, соҳиби 5 фарзанд.
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Сипоҳи Сосониён
Бо таваҷҷуҳ ба ҳамномии ягонҳои размии сипоҳи Арманистон бо Эрон дар замони Сосониён, метавон гуфт, ки шумори нерӯҳо дар ягонҳои размии сипоҳи Сосониён низ бо сипоҳи Арманистон ҳамсону баробар будааст. Чунончи, дар сипоҳи Арманистон ҳар гунд аз ду ё се дирафш ташкил меёфт ва дирафш низ, агар онро бо коҳорт (ягони размии сипоҳи Рум, ки маъмулан аз 500 – 600 сарбоз ташкил мешуд) ҳамсанҷӣ кунем, аз ду вашт созмон меёфтааст. Дар садаҳои IV — V милодӣ нерӯҳои размии подшоҳии Арманистон аз сипоҳҳо (ҳар кадоме 10 ҳазор сарбоз доштаанд), гундҳо (2 000 – 3 000 сарбоз), дирафшҳо (1 000 сарбоз), ваштҳо (500 сарбоз) ва ҳамчунин ягонҳои хурдтар – садаҳо ва даҳаҳо ташкил мешудаанд. Ин сохтори созмонии сипоҳи Арманистон ҳамсониҳои бисёре бо сипоҳи Рум ва бештар аз он бо сипоҳи Эрон дар замони подшоҳии Сосониён дошт. Аз деворнивиштаҳои сипоҳиёни Сосонӣ дар куништи яҳудиёни шаҳри Дура-Европос метавон донист, ки садаҳо таҳм ва даҳаҳо рада номида мешудаанд.
Озода Раҳмон
Таҳсил
Солҳои 1995—2000 дар Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон ва солҳои 2004—2006 дар Донишгоҳҳои Ҷорҷтаун ва Мериленди ИМА (бахши забономӯзӣ) таҳсил намудааст.
Фаъолияти сиёсӣ
Раҳмон Озода Эмомалӣ дар ҳимояи манфиатҳо ва мавқеи кишвар дар рафти вохӯрию мулоқотҳо бо намояндагони баландпояи давлатҳои хориҷӣ ва созмонҳои байналмилалӣ, рушди муносибатҳои дуҷониба ва бисёрҷониба ва такони нав бахшидан ба муносибатҳои консулии Тоҷикистон саҳми арзанда дорад.
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Сипоҳи Сосониён
Чуноне ки аз ҷадвали радабандии сипоҳи Сосониён дида мешавад, сохтори сипоҳи Сосониён ба сохтори артишҳои имрӯзӣ наздиктар аст. Чунончи, аз рӯи шумори нерӯҳо рада бо отделение, таҳм бо рота, вашт бо батальон, дирафш бо полк, гунд бо бригада ва сипоҳ бо дивизия баробар аст. Бо ҳамин қиёс, радабон бо сержант ё старшина, таҳмдор бо лейтенант ё капитан, ваштсолор бо майор, дирафшсолор бо полковник, гундсолор бо генерал-майор ё генерал-лейтенант ва сипаҳбад бо генерал-полковник ё генерали артиш баробар будаанд.
Озода Раҳмон
Фаъолияти сиёсӣ
Қобили қайд аст, ки маҳз дар давраи фаъолияти Раҳмон Озода Эмомалӣ дар низоми Вазорати корҳои хориҷӣ бо ибтикор ва роҳбарии ӯ санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста ба фаъолаияти консулӣ такмил гардиданд. Аз ҷумла, дар ин давра «Қоидаҳо оид ба тартиби барасмиятдарорӣ ва додани раводиди Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрвандӣ», «Қоидаҳои додани шиносномаҳои хориҷии дорои ҳомили электронии маълумот ва Шаҳодатномаи бозгашт ба Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон» таҳия шуданд, ки бо қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ гардиданд.
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Тоҷикисозии дараҷаҳои низомии Тоҷикистон
Вазорати дифоъи Тоҷикистон дар соли 2018 хостори тоҷикисозии дараҷаҳои низомии Нерӯҳои мусаллаҳи ин кишвар шуд ва аз Кумитаи забону истлоҳоти Тоҷикистон дархост кард, ки баробарҳои тоҷикӣ барои дараҷаҳои низомии русӣ пешниҳод кунад. Умед Ҷайҳонӣ, узви коргурӯҳи муштараки вожагузинии Кумитаи забону истилоҳот ва Вазорати дифоъи Тоҷикистон, вожаҳои артиш, сипоҳ, лашкар, гунд, ҳанг, гурдон, вашт, таҳм, гурӯҳ ва радаро ба тартиб ба ҷои истилоҳоти русии армия, корпус, дивизия, бригада, полк, баталион, рота, взвод, отделение ва звено пешниҳод кард. Вай ҳамчунин аз ин вожаҳо барои фармондеҳони ин ягонҳои артишӣ, ба тартиб, дараҷаҳои артишсолор, сипаҳсолор, лашкарсолор, гундсолор, сарҳанг, саргурд, сарвашт, таҳмбон, гурӯҳбон ва радабонро пешниҳод кард, ки аз истилоҳоту алқоб ва маносиби низомии даврони Ашкониён, Сосониён, Сомониён ва дараҷаҳои Нерӯҳои мусаллаҳи Эрон баргирифта ва ё аз рӯи онҳо сохта шудаанд. Кумитаи забону истилоҳот ин вожаҳоро барои ҷойгузин кардани рутбаҳои русӣ ба гурӯҳи кории Шурои амнияти миллӣ ва Вазорати дифоъ пешниҳод кардааст.
Озода Раҳмон
Фаъолияти сиёсӣ
Бо ташаббуси Раҳмон Озода Эмомалӣ шиносномаҳои биометрӣ ва кортҳои идентификатсионӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷорӣ гардида, тамоми санадҳои меъёрии ҳуқуқии соҳа ба талаботи санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ мутобиқ гардонида шудааст.
Таърихи дараҷаҳои низомии тоҷикӣ
Манобеъ
Гурӯҳ:Артиш Гурӯҳ:Дараҷаҳои низомӣ
Озода Раҳмон
Фаъолияти сиёсӣ
Саҳми Раҳмон Озода Эмомалӣ дар амалӣ намудани иқдому ташаббусҳои Пешвои миллат, ки боиси боз ҳам боло рафтани эътибори Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ мегардад, тавсеа ёфтани муносибатҳои дипломатӣ хеле назаррас мебошад.
Ҷоизаҳо
Озода Раҳмон рутбаи дипломатии Сафири Фавқулода ва Мухтор дорад. Ӯ ҳамчунин 25 майи соли 2017 ба унвони мушовири давлатии адлияро аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дарёфт кардааст.
Раҳмон Озода Эмомалӣ 28 августи соли 2015 аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои хидматҳои содиқонааш ба Ватан бо ордени Шараф, дараҷаи I қадрдонӣ гардидааст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Вакилони Маҷлиси милли Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати V Тоҷикистон
Lycoming GSO-580
Lycoming GSO-580 (Lycoming GSO-580) — як ҳавогарди сохтаи Lycoming Engines аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ҳуқуқи кӯдак
Ҳуқуқи кӯдак — навъе аз ҳуқуқи инсон аст, ки нисбат ба кӯдакон истифода мешавад: ҷудо гардидани ҳуқуқи кӯдак ба гурӯҳи алоҳида ба он алоқаманд мебошад, ки аз як тараф кӯдакон (мувофиқи қонунгузории тамоми давлатҳо) дорои тамоми ҳуқуқҳои шахсони болиғ нестанд, аз тарафи дигар, кӯдакон бояд ба ҳуқуқҳои махсус дастрас бошанд, ки бо синну соли онҳо ва вазъияташон дар оила алоқаманд мебошад. Ҳоло санадҳои байналмилалии ҳуқуқӣ ва миллии махсус, ки ҳуқуқи кӯдакро муайян мекунанд, кор карда шудаанд ва истифода мешаванд.
Нигаред низ
Ҳуқуқи оилавӣ
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ Гурӯҳ:Ҳуқуқи кӯдак
Büttner Crazy Flyer
Büttner Crazy Flyer (Büttner Crazy Flyer) — як ҳавогарди сохтаи Büttner Propeller дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Латвия
<references group="lower-alpha" /> Ла́твия (латиш. Latvija [ˈlatvija]), номи расмӣ — Ҷумҳурии Латвия, латиш. Latvijas Republika) — кишвар дар Аврупои Шарқӣ. Тибқи ҳисобҳо ба 1 январи соли 2021, аҳолӣ 1.893.700 нафарро ташкил додааст (ҷои 153-юм дар ҷаҳон).  Масоҳат — 64 589 км² (ҷои 122-юм дар ҷаҳон).  Дарозии кишвар аз шимол ба ҷануб 250 км ва аз ғарб ба шарқ 450 км мебошад.  Латвия дар шимол — бо Эстония, дар шарқ — бо Русия, дар ҷанубу шарқ — бо Беларус ва дар ҷануб бо Литва ҳамсарҳад аст. Ба 119 воҳиди марзию маъмурӣ тақсим мешавад, ки аз онҳо 110-тояш вилоят 9 — шаҳрҳои ҷумҳуриявӣ, ки мақоми вилоят наздиканд. Пойтахт — Рига. Забони давлатӣ — латишӣ.
Давлати унитарӣ, ҷумҳурии парлумонӣ. Президент — Эгилс Левитс (аз 8 июли 2019), нахуствазир (номи расмии вазифа — президенти вазирони Латвия) — Кришянис Каринш (аз 23 январи 2019).
Иқтисодиёт ба таъминоти моддию техникӣ, бонкдорӣ, сайёҳӣ, коркарди хӯрокворӣ равона шудааст. Ҳаҷми ММД ҳангоми паритети қобилияти харидорӣ барои соли 2018 $57,84 млрд ташкил дод ,(ММД (PPP) $29,901 ва ММД (номиналӣ) $18,031 ба сари ҳар нафар). Воҳиди пулӣ — евро.
Истиқлоли кишвар 18 ноябри соли 1918 аз герсогии Балтика ва 4 майи соли 1990 аз СССР эълом шудааст.
Узви СММ аз соли 1991, Иттиҳоди Аврупо ва НАТО аз соли 2004, OECD аз моҳи июни соли 2016. Қисми минтақаи Шенген ва минтақаи Аврупо.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Аврупо Гурӯҳ:Латвия Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Евлампиевская (деҳа)
Евлампиевская (Евлампиевская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Верхнетоемский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Верхнетоемский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи тоноҷиб
Фурудгоҳи тоноҷиб (Tanajib Airport) — фурудгоҳи хусусӣ  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2440 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри тноҷиб кишвари Арабистони Саудӣ қарор дорад, ва дар баландии 6 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Гордюшкин (ноҳияи Шебекин)
Гордюшкин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шебекин ‎
Прокопио Кардозо
Прокопио Кардозо (Procópio Cardoso; 21 марти 1939, Cалинас, Нинас Гераис, Бразилия) — футболбози бразилӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1939 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Esporte Clube Renascença Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крузейро Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cан Пауло Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Нинейро Гурӯҳ:Бозингарони БФ Fluminense Football Club Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Виториа Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cосиедаде Еспортива Палнейрас
Монастир (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)
Монастир — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кичменгско-Городетс (Вологда)
Маркус Виникиус Де Хесус Араужо
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Наутико Капибарибе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крузейро Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ботафого Дэ Футэбол Э Рэгатас
Кирилл Курочкин
Кирилл Сергеевич Курочкин (Кирилл Серге́евич Курочкин; 30 июни 1988, Саранск, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Ородио оинтрншнл оирпрт
ородио оинтрншнл оирпрт (Oradea International Airport) (маҳаллӣ: Aeroportul Internaţional Oradea) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) 50000 бо Коди ИОТОи OMR аст, ки як бонди фуруди балӣ дорад, ва тӯли бонди он бутун метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Руминия қарор дорад, ва дар баландии 142 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Дараҷаҳои сахтии умумӣ
Дараҷаҳои сахтии умумӣ — (dGH ё °GH) воҳиди сахтии об, махсусан сахтии умумӣ мебошад. Сахтии умумӣ ченаки консентратсияи ионҳои металлии дувалентӣ ба монанди калсий (Ca 2+) ва магний (Mg 2+ ) дар як ҳаҷми об мебошад. Махсусан, 1 dGH ҳамчун 10 миллиграмм (мг) оксиди калсий (CaO) дар як литр об муайян карда мешавад. Азбаски CaO массаи молярии 56,08 г/мол дорад, 1 dGH ба 0,17832 ммоль дар як литр калсий ва/ё магнийи элементарӣ баробар аст.
Пайвандҳои беруна
Гурӯҳ:Воҳидҳои андозагирӣ
Абдулҳалим Муҳаммад
Абдулҳалим Муҳаммад ( عبد الحليم محمد, Омдурман, Судони Англия-Миср - , , Судон ) — ходими ҷамъиятию сиёсӣ ва давлатии Судон. Раиси Совети Олии давлатии Судон (3 декабри 1964 — 10 июни 1965). Духтур, ходими варзиш.
Зиндагинома
Узви ташкили Конгресси генералии Судон, ки лоиҳаи аввалини меморандумро тартиб дод, ки истиқлолият аз истилои Англияю Мисрро талаб мекард. Узви Кумитаи соҳибихтиёрии Судон.
Аз 3 декабри соли 1964 то 10 июни соли 1965 — Раиси Шӯрои Олии давлатии Судон. Сарварии ҳукумати муваққати эътилофӣ, ки роҳро барои интихоботи умумӣ дар Судон боз кард.
Вай баъди истиқлолияти кишвар аввалин раиси Шӯрои университети Хартум буд.