cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Арасту
Зиндагинома
Баъдтар, вақте ки дар ҷазираи Лесбос ҳаёт ба cap мебурд, аз Филипп, шоҳи Македония, даъватнома расид. Шоҳ мехост, ки тарбияи писараш Искандарро Арастуи шуҳратёр бар дӯш бигирад. «Шоҳи Македония ба Арасту салом мефиристад. Хотиррас менамоям, ки соҳиби писар шудам. Вале ман аз худоён на барои он миннатпазирам, ки падари ин тифл гаштам, аз он хушбахтам, ки ӯ дар замони Арасту ба дунё омадааст. Ман бовар дорам, ки ба шарофати тарбияи ту вай ҳамчун вориси сазовори шоҳ ба воя мерасад ва фармонравои македониҳо мегардад», навишта буд шоҳ. Дар охири соли 340 Арасту ба шаҳри Пеллу, пойтахти нави Македония, омад. Ӯ ба Искандар се сол таълим дод. Дар рафти тарбия ба назм бештар такя намуд. Ровиёни ахбор мегӯянд, ки Арасту маҳз барои шогирдаш «Илиада»-и Ҳомерро «нашр» кардааст. Ба шарофати ин асар Искандар дар симои Ахилл идеали худро дарёфт. Ба Искандар ин суханҳоро нисбат медиҳанд: «Арастуро баробари падарам эҳтиром менамоям, чунки, агар падар сабаби ҳаёт шуда бошад, Арасту ба он ҷомаи мак,сад пӯшонд». Тарбияи Искандар вақте анҷом ёфт, ки ӯ дар шонздаҳсолагиаш ҳамроҳи падар ҳукмрони Македония шуд. Филипп ва баъд Искандар аз Арасту ягон чизро дареғ намедоштанд. Барояш тамоми шароитро муҳайё гардониданд, ки ӯ ба илм шуғл варзад. Искандар, ки ба илм таваҷҷуҳи хоса дошт, ба Арасту маблағи бузурге ҳадя намуд. Бештар аз ҳазор нафар одам вазифадор буд, ки ба олими ҷаҳоншумул ҳайвоноту рустаниҳои нодирро расонанд. Арасту солҳои аввали ҳукмронии Искандар бо ӯ буд.
Вақте ки Искандари Мақдунӣ ба Осиё лашкар кашид, файласуф ба Юнон сафар кард. Ӯ он вақт панҷоҳ сол дошт. Арасту ба Стагири азизаш, ки дар ҷанги зидди Афина Филиппи II валангор намуда буд, баргашт. Се сол (339-336) он ҷо истод. Баъди шоҳ шудан Искандар ба нишони ҳурмати беандозааш нисбати устод шаҳри харобгаштаро аз нав эҳё намуд. Ҳамватанони сипосгузор ба шарафи мутафаккир бинои олиҷанобе бунёд карданд, то ки устод бемалол ба шогирдон сабақ диҳад. Вале дар соли 335-и то милод файласуф рӯ ҷониби Афина овард. Арасту бо дастгирии македониҳо ва пеш аз ҳама бо мадади дӯсташ Антипатр, волии Балкан, мактаби шахсиашро ифтитоҳ бахшид. Дуруст аст, ки ба ӯ ҳамчун ба аҷнабӣ кушодани мактабро дар як гӯшаи берун аз шаҳр, дар ҷануби сарҳади Афина, дар Ликей, дар бинои гимназияи афинӣ иҷозат доданд. Дар Ликей Арасту рӯзе ду маротиба дарс мегуфт - рӯзона ва шабона. Рӯзона ба шогирдони аз фалсафаи ибтидоӣ бохабар аз фанҳои душворҳазм сабақ медоду шабона ба навомӯзон. Марги нобаҳангоми Искандари сиюсесола дар Бобулон дар соли 323-и то милод дар Афина шӯриши зидди македониҳоро ба вуҷуд овард ва ҷонибдорони македониҳо репрессия шуданд. Ҳарчанд Арасту ҳамчун шахси донишманд худро аз ин ошӯбҳо дар канор мегирифт, мавқеаш рӯз ба рӯз хатарнок мегашт. Барои бадарга намудани Арасту ягон сабаб наёфта, ӯро дар беҳурматӣ нисбати худоён гунаҳгор карданӣ буданд. Арасту судро интизор нагашта роҳбарии мактабро ба Теофраст супурду аз Афина рафт. Ба Халкид омад, мариз шуд, баъди ду моҳ, соли 322-и то милод аз бемории меъда фавтид. Дар васиятномааш иҷрои охирин хоҳишҳояшро бар души Антипатр, лашкаркаши Искандари Мақдунӣ, вогузошт.
Фаъолияти илмӣ
Дастранҷи Арасту, мактаби фалсафиаш дар Ликей, то охири ҷаҳони атиқа пойбарҷо буд. Осори файласуф зиёд боқӣ монд. Чандсад ҷилд асарҳояш номнавис туда буданд дар каталогҳои қадима. То замони мо каме аз онҳо расидаанд. Арасту таъкид мекард, ки баъди панҷоҳсолагӣ нерӯи ақлӣ суст мешавад ва ин давраест, ки бояд ба дарави он чи ки то ин вақт коштй шурӯъ намой Қисми зиёди асарҳояшро Арасту дар сездаҳ соли охири ҳаёт навиштааст. Арасту тамоми илми замонаашро омӯхта, системаи илмии терминологияро ба роҳ монд, ки имрӯз ҳам дар истифода аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Юнони бостон Гурӯҳ:Файласуфони Юнони Қадим Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Юнон Гурӯҳ:Файласуфон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Файласуфон
Артемевская (ноҳияи Шенкур)
Артемевская (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Кубинская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Кубинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Борха Маёрал
Бо́рха Маёра́л Моя́ (Borja Mayoral Moya; 5 апрели 1997, Парла, Испониё) — футболбози испониёӣ, ҳамлагари бошгоҳи «Хетафе».
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид Кастийя» Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Реал Мадрид» Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Волфсбург» Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Леванте» Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Рум» Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Хетафе»
Маданияти Тоҷикистон
«Маднияти Тоҷикистон» — рӯзнома, органи вазорати маданият ва Правленияи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистони Шӯравӣ. Шумораи авалини он 1 январи соли 1981 ба табъ расид, ҳафтае, думаротиба дар Душанбе чоп мешуд. Гушаҳои «Чеҳраҳои ҳунар», «Аз дафтари назм», «Дар раҳои дӯсти», «Эҷоди Ҷавонон», «Расом ва китоб», «Ёднома» ва ғайра.
Fly Air Swallow
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Говпечак
Говпечак (Calystegia sepium) — рустании бисёрсола.
Клифвю (шаршара)
Клифвю (Cliffview Falls) — шаршарае аст, ки дар Ҳамилтон (Онтарио)، Канада қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 15 m аст.
Говпечак
Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
thumb|left|Говпечак. Пояи бемӯяки печанда (дарозиаш то 3 м), баргҳои байзашакл ё секунҷа дорад. Гулаш сафед, баъзан сурх ё гулобӣ. Аз моҳи май то сентябр шукуфта, тухм мебандад. Говпечак дар Украина, Белоруссия, Қрим, қисми аврупоии Русия, Сибири Шарқӣ, Осиёи Марказӣ вомехӯрад. Дар соҳили дарёҳо, кӯлу ҷӯйбор, канал, ботлоқзор, байни дарахтони боғу токзор ва киштзорҳо месабзад. Дар Тоҷикистон гиёҳи худрӯй аст. Чун рустании ороишӣ парвариш карда мешавад.
Клифвю (шаршара)
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Говпечак
Хосиятҳои давоӣ
Говпечак рустании давоӣ мебошад. Онро дар давраи гулшукуфт ҷамъ оварда, реза (то 20 см) ва даста карда мехушконанд. Дар таркиби решаи говпечак глюкозиди конваолвулин ва 8-8,5 % моддаи даббоғӣ мавҷуд аст. Табибони мардумӣ ҷӯшоб ва нақеи решапояи говпечакро чун воситаи исҳоловар тавсия медиҳанд. Мардуми Осиёи Марказӣ хокаи алафи говпечакро барои дармони ҷои сӯхта ба кор мебаранд. Говпечак давои пешоброн, оромибахш ва хунбанд аст. Бо ин мақсад 15 г хокаи решаи онро дар 300 мл об 7-8 дақиқа ҷӯшонида, 2 соат дам медиҳанд ва сипас рӯзе 3 бор 1/4-1/3 истаконӣ меошоманд. Барои нарм кардани дарун 20 г хокаи решаи говпечакро дар 200 мл об ҷӯшонида, 2 соат дам медиҳанд ва рӯзе 1-2 бор 100-мл-ӣ дар дили наҳор менӯшанд. Говпечак барои шустани захми пӯст ва тарбандӣ истифода мешавад.
Турар
Турар — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 2585 нафар аҳолӣ дошт.
Казарки (ноҳияи Уст-Кутск, Иркутск)
Казарки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Кутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Уст-Кутск (Иркутск)
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Корфу
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Корфу (Corfu International Airport) (маҳаллӣ: Κρατικός Αερολιμένας Κέρκυρας) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи CFU аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2375 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри курфу кишвари Юнон қарор дорад, ва дар баландии 2 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Antoinette VII
Antoinette VII (Antoinette VII) — як ҳавогарди сохтаи Antoinette аст. Ин ҳавогард дар 1909 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Шустово (ноҳияи Жирятин)
Шустово - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жирятин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жирятин
Ростани (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Ростани — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Назарово (деҳа)
Назарово (Назарово) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Говмеш
Говмеш мушкгов ҳайвонест ҷуфтсум. дарозии баданаш 2,5 м,кадаш 1,1м вазнаш то 300 кг.зохиран буккаро мемонад, вале аз ҷиҳати филогенези ба бузи кӯҳӣ ва гӯсфанд наздик аст. пойҳои говмеш калта буда баданашро мӯйи дарози зич ва сиёҳ тоб пушидааст.Гардати гавси кӯтоҳ дорад, думаш зери муи дароз намуддор нест,
Нигаред
Гурӯҳ:Ҳайвонот аз рӯи алифбо
Гнездино (ноҳияи Петушин)
Гнездино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Петушин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Петушин
Зартеппа (деҳа, н. Ҳисор)
Зартеппа — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дурбати ноҳияи Ҳисор. Аз Зартеппа то маркази ҷамоат 15 км, то маркази ноҳия 10 км. Аҳолиаш 565 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Дурбат
Фурудгоҳи Уелз
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Самарино (ноҳияи Красногвардейск)
Самарино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Докторант
Докторант - шахсе, ки дараҷаи илмии номзади илм дошта, ба докторантура барои дарёфти дараҷаи доктори илм қабул шудааст.
Самарино (ноҳияи Красногвардейск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Мексика
<references group="lower-alpha" /> Мексика (México ), расмӣ — Иёлоти Муттаҳидаи Мексика (Estados Unidos Mexicanos) — давлат дар Амрикои Шимолӣ қарор гирифта, бо ШМА аз тарафи ҷануби шарқӣ — бо Белиз ва Гватемала ҳамсарҳадӣ мекунад. Дар ғарб халиҷи Калифорния ва уқёнуси Ором, дар шарқ халиҷи Мексика ва баҳри Кариб соҳилҳояшро шуста меистад.
Докторант
Дар макотиби олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон "Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ ва таҳсилоти касбии баъд аз муассисаи олии таълимӣ" дар асоси иҷозатномаи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон докторантураҳо амал карда истодаанд.
Мексика
Бахшбандии кишварӣ
thumb|right|600px|Иёлоти Мексика (харитаи вектори). Мексика маъмуран ба 31 иёлатҳо ва як ҳавзаи федералӣ (Distrito Federal) тақсим мешавад. Иёлатҳо ба мунисипалитетҳо (municipios) тақсим мешаванд, аз рӯи аҳолӣ ва размери иёлатҳо, шумораи онҳо аз якчандто ба садҳо фарқият мекунад.
Докторант
Эзоҳ
Гурӯҳ: Таҳсилоти олӣ Гурӯҳ: Унвон ва дараҷаи илмӣ
Мексика
Бахшбандии кишварӣ
Ҳар як иёлат сарқонун ва губернатори худро дорад, кадоме ки аз рӯи овоздиҳии умумии интихоб карда мешавад.
Нишолло
Нишолло́, нишалло ( Nisholda) — як навъ ширавор ӣ.
Мексика
Бахшбандии кишварӣ
Ҳавзаи Федералӣ — особое политическое образование, включающее центральную часть столичного мегаполиса Мехико. С 1997 жители столицы избирают главу правительства округа, который имеет меньшие права, чем губернаторы штатов.
Нишолло
Омодасозӣ
Тайёр намудани нишолло аз чанд амалиёт иборат аст: аввал бех (решаи як навъи гиёҳ)-ро тоза шуста, майда реза карда ба зарфи обдор меандозанд ва 20–30 дақиқа меҷӯшонанд. Баъд дар деги мис аз шакару об қиём мепазанд. Оби бехро аз дока гузаронида, ба деги равғаннарасида андохта, бо чилчӯб лат мезананд. Баъди пайдо шудани кафк ба он сафедии тухм андохта, латзаниро давом медиҳанд. Сипас тадри­ҷан қиёмро низ ба дег рехта, хеле вақт то пайдо шудани кафки ғафс бо чилчӯб лат мезананд. Қиёму кафкро ҳар қадар бештар лат зананду ба ҳам омезанд, ҳамон қадар нишолло болаззат гашта, ба зудӣ об ҷудо намекунад. Барои хуштаъ­мӣ ба қиём ҷавҳари лиму ва ванилин меандозанд. Агар шакари шӯшабаста об шаваду қиём аз кафк ҷудо шуда наистад, нишолло тайёр аст.
Мексика
Эзоҳ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Шимолӣ Гурӯҳ:Мексика Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Нишолло
Омодасозӣ
Ранги нишолло сафед буда, ҳангоми бо белчаи махсуси чӯбин гирифтани нишолло он ғоз медиҳад. Нишолло дар байни мардуми тоҷик аз асрҳои миёна маълум буда, онро ҳалвопазҳо дар арафаи иди Наврӯз, моҳи Рамазон ва дигар маросимҳо мепазанд.
Эрвис Чaчо
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Зодагони 26 апрел Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Tomori Berat Гурӯҳ:Бозингарони Люфтетaри Гирокaстер Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Тирaнa
Бахши марказии шаҳристони Ардал
Бахши марказии шаҳристони Ардал — номи бахше дар шаҳристони Ардал, воқеъ дар Устони Чаҳормаҳолу Бахтиёрӣ дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 51960 нафар (11163 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристон Ардал Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Чаҳормаҳолу Бахтиёрӣ
Ушқин
Ушқин  — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Келес ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 2804 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Келес
Fly Castelluccio Diavolo
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ноҳияи Фурқат
Ноҳияи Фурқат (Furqat tumani, Фурқат тумани) — ноҳия, воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Фарғонаи Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳраки  Навбаҳор.
Таърих
Ноҳияи Фурқат соли 1992 ташкил шудааст. .
Тақсимоти маъмурӣ
А рӯи нишондоди омории 1 январи соли 2011, ба ҳайати ноҳия дохил буданд :
8 шаҳрак: 6 ҷамоати деҳот:
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Фарғона
Луис Мигел Нориега
Луис Мигел Нориега Ороско (Luis Miguel Noriega Orozco; 17 апрели 1985, Тепотсотлан, Мексика) — футболбози мексикагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 17 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1985 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Мексика Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Мексика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Пуэбла Гурӯҳ:Бозингарони БФ Монаркас Морелия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Чяпас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Querétaro F.C.
Ванково (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Ванково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Архимед
Архимед (дар забони юнонии қадим: Архимедес, 287 пеш аз мелод, Ситсилия-212 пещ аз мелод, ҳамон ҷо)
бузургтарин риёзидон ва физики Юнони Қадим ва низ шояд тамоми дунёи антиқа буд. Сиракуз дар замоне, ки Архимед таваллуд шуда буд, мустамликаи ниммустақили юнониён дар ҷазираи Ситсилия ба шумор мерафт.Падари ӯ Фидиас ситорашинос буд. Архимед дар шаҳри Искандарияи Миср, ки яке аз калонтарин шаҳрҳои дунёи онрӯза ҳисобида мешуд ва дорои китобхонаи беҳтарине буд, дониш андӯхтааст. Вале аксарияти умри хешро дар Сиракуз паси сар карда, асосан ба гузаронидани таҷрибаҳои физикавӣ машғул шудааст. Дар охири асри сеюми пеш аз мелод республикаи пурқудратгаштаи Рум ба забт намудани шаҳр-давлатҳои ҷануби Итолиё ва шимоли Африко пардохт.Байни онҳо Сиракуз ҳам буд. Ривояте нақл мекунад,ки олими бузурги сиракузиро як сарбози румӣ дар ҳоле, ки вай сари нақшҳои ҳандасавии дар рег кашидашудаи худ хам буд ва баъд аз он, ки ба сарбоз бо хашм "Доираҳои маро вайрон накун" гӯён фарёд зад, бо зарби шамшер ба қатл расонидааст. Бисёре аз кашфиёти Архимед то имрӯз аҳамияти хешро гум накардаанд ва одамони замони моро аз истеъдоди барҷастаи он нобиғаи ду ҳазору дувист сол пеш зиста ба ваҷд меоранд. Дар риёзиёт Архимед формулаи ҳисоб кардани суммаи қатори беохири геометриро медонист. Муайян намуд, ки кура, силиндри дар гирди он кашидашуда ва конуси асосу баландии бо силиндр якхела дошта дорои ҳаҷмҳои бо нисбати 2:3:1 ифодашаванда мебошанд. Аввалин шуда масоҳати эллипсро ҳисоб кардааст. Инчунин ҳаҷми параболоиди чархзананда, эллипсоид ва ҳиперболоидро ёфт, ин ҳам бошад, айнан бо тарзе, ки имрӯз дар ҳисоби интегралӣ истифода мебарем. Ҳиссаи арзандаи хешро олим барои муайян кардани қимати адади Лудолф, ё ки пи гузоштааст.Ӯ бо воситаи ду 96-кунҷаи якеаш ба дохили давра, дуввумаш ба беруни он кашидашуда қимати адади пиро дар фосилаи 3+10/71<π<3+10/70 ба даст овард. Аз ин қимати Архимед ҳисоб карда то худи садаи XVII-уми мелодӣ қимати аниқтареро ҳеч кас ёфта натавонист. Дар илми ҳандаса бошад, Архимед мафҳумоти аввалан геометрӣ набударо мисли маркази вазнинӣ ва хатти вазнро ҷорӣ кард.Чунин аксиомаҳои имрӯз ба ҳар як мактаббача маълум: "хатти рост кӯтоҳтарин пайвасти ду нуқта аст" ва "ҳар як порчаро аз миқдори муайяни порчаҳои кӯтоҳтар сохтан мумкин аст" аз тарафи Архимед ба ҳандаса дароварда шудаанд.Онҳо дар инкишофи ҳандаса минбаъд роли шоёнеро бозидаанд.
Ба кашфиёти машҳуртарини худ-қувваи болотеладиҳанда(бартелишро) Архимед ба шарофати он, ки бо шоҳи Сиракуз Ҳиерони дуввум дӯсти наздик буд, соҳиб шудааст.Шоҳ мехост, муайян кунонад, оё тоҷи навсохташудаи ӯ мувофиқи фармоишаш ҳақиқатан ҳам аз тилои тоза иборат аст ё заргар бар он дигар металлҳои арзонбаҳоро омехтааст? Барои ҳамин аз Архимед дархост кард, то тоҷро аз тафтиш гузаронад бидуни он, ки ба он ягон хел осебе бирасонад. Олим якчанд рӯз андеша мекард, чӣ тавр ин масъалаи душворро ҳал намояд, чунки сохти тоҷ хеле мураккаб буда, бад-ин минвол ҳисоб кардани ҳаҷми он аз имкон берун буд.Ниҳоят рӯзе Архимед дар вақте, ки барои оббозӣ ба ҳаммоми пуроб даромад, мушоҳида намуд, чи гуна як миқдори об аз канори ванна мешорад. Олим дарҳол пайхас кард, ки он миқдори шорида рафта айнан ба ҳаҷми бадани ӯ баробар аст. Архимед аз ванна ҷаҳида бархест ва тамоман бараҳна дар кӯчаҳои Сиракуз "Эврека, эврека!" (Дарёфтам, дарёфтам) додзанон битохт. Ба туфайли ин қонуни муҳимми физикавӣ ӯ муқаррар намуд, ки тоҷи Ҳиерон асосан аз металли одӣ рехта шуда танҳо аз рӯяш бо тило андовида шуда будааст. Мутаассифона, ҷазои заргари қаллоб он сахттарин буд-ӯро бо фармони шоҳ ба қатл расонданд. Ва яке аз ривоёти сершумор дар бораи Архимед мегӯяд, ки он сарбози ӯро куштагӣ румӣ набуд, балки аз худи Сиракуз буд-хешованди ҳамон заргари бадбахт.
Гурӯҳ:Аврупо
Говҷӯш
Говҷӯш, говдуш корманди фермаи чорводорист, ки чорвои ширдехро нигохубин мукунад. Ба говчуш одатан гурӯҳи модаговхо ва гуночинхоро мансуб мегардонанд. вазифаи говдуш ба дарачаи тахассуси кори бригади вобаста аст.Агар говчуш корҳои муштаракро ичро намояд ба зиммаи ӯ душидани 12 - 15 сар модагов гузошта мешавад. Говдуш модаговро медушад, хуроку об дода кашав ва тоза мекунад.
Суфро Боқиева - говҷӯши моҳир.
Неймишево (деҳа)
Неймишево (Неймышево) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Анҷумани Рӯдакӣ
Таъсис
Соли 1993 бо ибтикори як идда аз аҳли фарҳанги форсизабон таъсис ёфтааст. Густариши ҳамкориҳои илмию фарҳангӣ миёни кишварҳои форсизабон, таҳкими робитаҳои ховаршиносони Тоҷикистон, Афғонистон ва Эрон бо ҳампешагони аврупоӣ, таҳия ва нашри китобу рисолаҳо оид ба забон, адабиёт ва фарҳанги форсизабонҳо дар Европа, мусоидат ба сафарҳои олимони тоҷик ба давлатҳои Европа ва олимони аврупоӣ ба Тоҷикистон, ҷалби назари тоҷикдӯстони саросари ҷаҳон барои сармоягузорӣ ба Тоҷикистон аҳдофи асосии Анҷумани Рӯдакӣ мебошанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон, Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон, созмони «Пайванд», ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Ҷамъияти дӯстдорони фарҳанги бостон, Бунёди тибби Сино, Бунёди Борбад робита ва ҳамкории зич дорад. Бо талоши Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж китобҳои «Пажуҳиш дар фарҳанги бостон ва шинохти Авасто» (дар се ҷилд, 1998—2000) «Шоирзанони Афғонистон» (2000), «Ҳофиз» (2006) ва ғайра ба табъ расидаанд. Анҷумани Рӯдакӣ сохтмони биноҳои «Фарҳангистони ориёӣ» дар шаҳри Истаравшан, Озмоишгоҳи ҳуҷайраҳои бунёдӣ дар ДДТТ ба номи Абуалӣ ибни Сино, Дармонгоҳи бахши ҷарроҳии қалб дар шаҳри Душанбе ва ғайраро маблағгузорӣ кардааст. Аъзои фаъоли Анҷумани Рӯдакӣ раиси Коллеҷи байналмилалӣ дар Мадрид, намояндаи «Пайванд» дар Испания Манучеҳри Фарҳангӣ, шоири маъруфи эронӣ ва намояндаи «Пайванд» дар Амрико Масъуди Сипанд, ҳуқуқшиноси байналмилалӣ ва яке аз бунёдгузорони Анҷумани Рӯдакӣ дар Париж доктор Обтин Сосонфар, устоди донишгоҳи Люзан, ҷарроҳи машҳури қалб аз Швейсария профессор Ҳусайн Содиқӣ дар таблиғи фарҳанги мардуми тоҷик ва давлати тозаистиқлоли тоҷикон дар мамолики хеш хидмати босазое анҷом додаанд. Анҷумани Рӯдакӣ бо ҳамкории анҷумани «Пайванд» намояндагиҳои ин созмонро дар кишварҳои Испания, Голландия, Фаронса, Англия, Германия, Белгия, ИМА, Канада ташкил кардааст. Анҷумани Рӯдакӣ доир ба шинохт ва эҳтироми миллати тоҷик дар кишварҳои гуногуни ҷаҳон, аз ҷумла дар Тоҷикистон, Шветсия, Фаронса, Германия, Голландия ва ғайра конференсияҳои байналмилалӣ доир намудааст. Раиси Анҷумани Рӯдакӣ Масъуди Миршоҳӣ мебошад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Рӯдакӣ
Antoinette military monoplane
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи ткбондҳ пунто прито
Фурудгоҳи ткбондҳ пунто прито (Punta Prieta Airstrip) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1495 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Мексика қарор дорад, ва дар баландии 200 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Григорово (ноҳияи Александров)
Григорово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Улан (ноҳияи Қаросой)
Улан — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 1555 нафар аҳолӣ дошт.
Куҳус (шаршара)
Куҳус (Cohoes Falls) — шаршарае аст, ки дар Ню Йорк (иёлат)، ИМА қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 90 ft аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Канзас Сити
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Канзас Сити (Kansas City International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ(2011) бо Коди ИОТОи MCI аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 3292 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Канзас‌сетӣ е кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 312.7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Марат Орифов
Марат Собирович Орифов (27 августи 1935 — 29 октябри 2018) — ҳунарпеша ва коргардони синамои тоҷик, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (2008), дорандаи ҷоизаҳои кинофестивалҳои байналмилалӣ ва умумииттифоқӣ (ИҶШС). Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон (1999). Узви Иттифоқи киноматографистони Тоҷикистон ва ИҶШС (1958)
Зиндагинома
Марат Орифов писари Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон Тӯҳфа Фозилова аст. Аз хурдӣ ҳамроҳи модари мушфиқаш аз шаҳри Конибодом ба ш. Сталинобод, имрӯза шаҳри Душанбе омад ва русҳо ба шиносномаи таваллудаш на Мурод, балки Марат навиштанд. Ӯ баъди хатми мактаби миёна дар соли 1956 факултаи забон ва адабиёти Институти педагогии Сталинобод ба номи Т. Г. Шевченко, соли 1960 Институти театрию рассомии шаҳри Тошкент ба ном А. Островский, соли 1964 факултаи режиссёрии филмҳои бадеӣ-устохонаи С. А. Герасимовро шаҳри Маскавро хатм кардааст. Ӯ доимо дар ш. Душанбе сукунат дошта фаъолияти эҷодиашро дар соҳаи кино давом додааст. Ҳунарманди мардумӣ ва номии тоҷик Марат Орипов дар синни 83 солагӣ 29 октябри 2018 дар шаҳри Душанбе даргузашт.
Эҷодиёт
Фаъолияти эҷодии ҳунарии ӯ давра ба давра сурат гирифта, аввалин нақши асосӣ — Синоро дар филми «Абӯалӣ ибни Сино» соли 1956 бозидааст. Соли 1958 ӯро ба Тошкент даъват менамоянд ва нақши Ановро дар филми «Вазифаи олӣ» мебозад. Соли 1959 таҳия ва ба наворгирии филми «Қисмати шоир» ба охир мерасад, ки дар он нақши асосӣ Рӯдакиро Марат Орифов мебозад. Марат Орифов барои нақши беҳтарини мардона, дорандаи мукофоти Кинофестивали мамолики Осиё ва Африқо дар ш. Қоҳира (1960) гардидааст. То имрӯз ин нақш ӯро дар миёни мардум ҷовид гардонидааст. Ҳамчун актёр минбаъд дар нақшҳои Сайф аз филми «Вақти зангирии писар расид» (1959), нақши Насриддин дар Хуҷанд дар филми «Дузди Бағдод» (1959), нақши Ширинкор дар филми «Коваи оҳангар» (1961), нақши Аҳмад аз филми «То пагоҳ» (1964), нақши Комил дар филми «Замони осоишта» ҳунарнамоӣ кардааст.
Чун пухта гардиду маъруфият пайдо кард, ба таҳияи филмҳои бадеии телевизионии «Нисо» (1964), «Дили ман дар кӯҳистон» (1969), «Асрори қабила» (1970), «Муҳосира» (1969), «Бо табассум нигар» (1983) пардохт ва манзури тамошобинон гардонд ва аз ҷониби мардум ва давлату ҳукумат бо хушӣ пазируфта шуд. Дар таърихи кинои тоҷик дар офаридани филмҳои воқеӣ-ҳуҷҷатӣ ин чеҳраи шинохтаи миллат саҳми калидӣ дорад. Соли 1972 якбора ду филми ҳуҷҷатии ӯ бо номҳои «Гӯштингирӣ», «Санги кабуд» ва солҳои 1973—1974 филмҳои «Савганд», «50 солагии ҶШС Тоҷикистон» манзури тамошобинон гардонида шуд. «Муаллим», «Маро ба ЛЭП мебаранд» аз маҳсули эҷодии вай дарак медиҳанд. Марат Орифов — Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон, лауреати мукофоти давлатии ленинӣ, дорандаи ҷоизаҳои байналмилалӣ, иштирокдори даҳаҳои адабиёт ва санъат дар Маскав (соли 1957), дар Озарбойҷон (соли 1965), дар Ӯзбекистон (солҳои 1968 ва 1981), дар Литва (соли 1975 ва соли 1976) ва Қирғизистон мебошад. Марат Орифов якумр дар мактабҳои олии русӣ таҳсил карда, фаъолияти актёрӣ ва таҳиягариву коргардонии ӯ ба забони русӣ сурат гирифтааст.
Филми «Муаллим»
Филми «Муаллим» бо коргардонии Носир Саидов дар ҳошияи сию сеюмин Ҷашнвораи байналмилалии филми «Фаҷр»-и Эрон дар Пардиси синамоии «Миллат» — и Теҳрон (майи соли 2015) намоиш дода шуд. Дар ҷашнвораи байналмилалии филми «Фаҷр» ҳунарманди тоҷики Марат Орифов барои нақшофарӣ дар филми «Муаллим» — и коргардон Носир Саидов бо гирифтани ҷоизаи махсуси ҷашнвора «Симурғи булурин» муваффақ гардидааст.
Баҳодиҳии эҷодиёти Марат Орифов
“Ӯ агар нақши Самаки айёрро мебозид, беҳтарин Самаки айёр буд. Вай метавонист шоҳкориҳои дигаре низ созад, ки ин аз сенариянависон ва драматургон вобаста буд. Ба ҳар ҳол, кинои тоҷик ба шарофати ҳанурмандоне чун Марат Орипов дастовардҳои зиёдеро ноил гашт ва нақшҳое офаридаи ӯ чун намунаи беҳтарин даврони кинои тоҷик мемонад”,.
Говмоҳӣ
Говмоҳӣ, гову моҳӣ — дар асотири қавмҳои сомӣ ва эронӣ дар бораи офариниши олам говест, ки пой бар пушти моҳӣ дорад ва заминро бар пушт ё яке аз шохҳои худ гирифтааст. Тибқи қиссаҳои асотирӣ, говмоҳӣ дар тамоми дарёҳо ҳузур дошта, бо бонгу фарёди худ мавҷудоти зараррасонро дучори сақти ҷанин мекардааст. Говмоҳӣ ҳангоми таҳвили сол заминро аз шохе бар шохи дигар гузошта, бо ин навиди шурӯи соли навро медодааст. Заминларзаҳо ҳам аз ларзиши бадани ҳамин гов ба вуҷуд меомадаанд.
Дар «Қасасу-л-анбиё» омадааст: «Он гоҳ аз Фирдавси аъло говеро фиристод бо ҳафтод ҳазор шох, пой бар пушти моҳӣ ниҳод ва шохҳо бар замин сахт карда. Гов хост, то ба худ биҷунбад. Худои таъоло пашшаро биёфарид ва биёмад дар бинии гов ва ӯро газид. Гов биларзид ва аз он дард қарор гирифт. Акнун он пашша дар бинии гов аст, то рӯзи қиёмат, ки ҳеч гоҳ аз бими он натавонад ҷунбид. Ва агар биҷунбад, он гоҳ олам зеру боло баргардад». Дар «Тафсири Яъқуби Чархӣ» зимни шарҳи сураи «Қалам» оварда шудааст: «Ва ин пораи зумуррад бар пушти говест ва пойҳои гов бар сангест». говмоҳӣ дар адабиёти классикии форс-тоҷик ҳамчун образи шеърӣ истифода шудааст:
Сарчашма
Гурӯҳ:Асотири эронӣ
Пронино (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Пронино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Новое Шишкино (деҳа)
Новое Шишкино (Новое Шишкино) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Виктор Колотов
Виктор Михаилович Колотов (Виктор Михайлович Колотов; 3 июли 1949, — 1949:7:3, January 3, 2000, Юдино, Татарстан, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,, муррабӣ.
Дробязкин (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)
Дробязкин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Кузминская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Кузминская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Салниково (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Салниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Игор Фатейев
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Лиски Гурӯҳ:Бозингарони БФ Факел Воронеж Гурӯҳ:Бозингарони БФ Авангард Курск
Манзар (деҳа, н. Ҳисор)
Манзар — деҳа дар ҷамоати деҳоти Дурбати ноҳияи Ҳисор. Аз Манзар то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 6 км. Аҳолиаш 1302 нафар (2017), тоҷикон.
Фурудгоҳи шаҳре крдуо
Фурудгоҳи шаҳри крдуо (Cordova Municipal Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи CKU аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 549 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри курдуво, олоско кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 4 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Каймоново (ноҳияи Уст-Кутск, Иркутск)
Каймоново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Кутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Уст-Кутск (Иркутск)
Солдатка (ноҳияи Красногвардейск)
Солдатка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Мостечня (ноҳияи Комарич)
Мостечня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Вирҷиния
Вирҷиния, Виргиния (Virginia; МФА:, ), номи расмӣ — Муштаракулманофеъи Вирҷиния (Commonwealth of Virginia) — иёлатест дар қисми шарқи ИМА. Дар баландии 1746 м аз с. б. ҷойгир аст. 10-умин иёлат дар ИМА. Аҳолӣ — (соли 2020; 12-умин дар ИМА), 36% аз он дар калоншаҳри Балтимор–Вашингтон сукунат доранд. Маркази маъмуриаш — шаҳри Ричмонд.
Мостечня (ноҳияи Комарич)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Вирҷиния
Шаҳрҳои бузургаш: Вирҷиния-Бич, Александрия, Линчберг, Норфолк, Нюпорт-Нюс, Портсмут, Роанок, Ҳэмптон, Чесапик. Аз 95 музофот ва 39 шаҳр иборат аст. Маркази р. о., аэропорти байналмилалии Washington Dulles ва аэропорти миллии ба номи Роналд Рейган дорад. Масоҳаташ 110785 км2. Вирҷиния аз самти шарқӣ бо уқёнуси Атлантик, аз ҷануб бо иёлати Каролинаи Шимолӣ ва Теннеси; аз самти шимолу шарқ бо иёлати Мэриленд ва Колумбия, аз шимолу ғарб бо иёлати Вирҷинияи Ғарбӣ, аз ғарб бо Кентукки ҳамсарҳад аст.
Сохти давлатӣ
Мақоми олии қонунгузор — Ассамб- леяи Генералӣ буда, аз палатаи болоӣ — Сенат (40 сенатор аз тариқи овоздиҳии ғайримустақим ба муҳлати 4 сол интихоб мешаванд) ва палатаи поинӣ — Палатаи намояндагони Вирҷиния (100 вакил ба муҳлати 2 сол интихоб гардида, аз байни худ Раиси Палатаи намояндагонро интихоб мекунанд) иборат аст. Ҳокимияти иҷроия аз тарафи Губернатор, Лейтенант-Губернатор ва Прокурори генералии Вирҷиния идора гардида, ба муҳлати 4 сол интихоб карда мешавад. Мақоми олии судӣ — Суди олии Вирҷиния Суди шикоятӣ (апеллятсионӣ)-и Вирҷиния аз судяи калон ва 19 судя иборат аст.
Дар шарқи Вирҷиния нимҷазираи Делмарваро халиҷи Чесапикс аз ҳудуди асосии иёлат ҷудо мекунад. Қисми шарқии ҳудуди Вирҷинияро ботлоқзор ишғол кардааст. Қисми ғарбиаш дар доманаи кӯҳҳои Аппалачи ҷойгир аст. Дарёҳои калонатринаш: Потомак, Раппаханнок, Шенандоа ва Роанок. 60 дарсади ҳудуди Вирҷиния аз ҷангалзор иборат мебошад. Иқлимаш субтропикӣ. Тобистонаш гарм, зимистон муътадил. Саноати хӯрокворӣ, кимиё, мошинсозӣ, чарму пойафзор ва коркарди тамоку дар иқтисодиёти Вирҷиния нақши муҳим мебозанд. Соҳаҳои сайёҳӣ, хидматрасонӣ, коркарди чӯб, истеҳсоли мебел, технологияҳои нав тараққӣ кардаанд. Аз ҷумла, дар Вирҷиния қароргоҳи ширкати бузурги интернетии Амрико — America Online воқеъ аст. Аз сарватҳои табиӣ ангиштсанг, сангҳои ороишӣ, рег (дар минтақаи к. Аппалачи) захираҳои начандон бузурги наф ту газ мавҷуд аст. Бахши давлатӣ яке аз манбаъҳои даромади аҳолӣ мебошад. Дар Вирҷиния пойгоҳҳои бузурги низомӣ ва ҳарбии баҳрӣ мавҷуданд. Соҳаи кишоварзӣ рушд карда, тамоку, ҷуворӣ, лӯбиё ва себу нок парвариш карда мешаванд. Моҳидорӣ, парандапарварӣ ва чорводорӣ ривоҷ ёфтааст.
Таърих
Аҳолии бумии Вирҷиния аз қабилаҳои бодиянишини ҳиндувони чероки, чикахомини, меххерини, монаханҳо, памункҳо иборат буданд. Дар охири асри 16 ҳангоми ба мустамликаи Англия табдил ёфтани Амрикои Шимолӣ ин музофот номи Вирҷиния ро (ба ифтихори шоҳбону — Елизаветаи 1) гирифт. Дар аввали асри 17 дар ин ҷо ширкати Вирҷинияи Лондон таъсис дода шуд, ки пойтахти онвақтаи Вирҷиния — ш. Ҷеймстаун ва дигар бошишгоҳҳои англисҳоро маблағгузорӣ мекард. Соли 1780 дар вақти ҷанги инқилобӣ пойтахт ба ш. Ричмонд кӯчонда шуд. Соли 1788 Вирҷиния 10-умин иёлати ИМА ба ҳисоб мерафт. Баъди ҷанг Вирҷиния яке аз марказҳои сиёсии мамлакат ба шумор мерафт: муаллифони сарқонуни мамлакат, инчунин 8 президент ва дигар сиёсатмадорон дар ин ҷо зода шудаанд. Донишгоҳи политехникӣ ва донишкадаву коллеҷҳо дорад.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Иёлати ИМА
Иваковская (ноҳияи Витегор, Вологда)
Иваковская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Витегор, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Витегор (Вологда)
Чолонтеппа
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Келес
Antoinette IV
Antoinette IV (Antoinette IV) — як ҳавогарди сохтаи Antoinette аст. Ин ҳавогард дар 1908-10-19 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Fly Hard Trikes SkyCycle
Fly Hard Trikes SkyCycle (Fly Hard Trikes SkyCycle) — як ҳавогарди сохтаи Fly Hard Trikes дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Агналдо (футболбоз, тав. 1994)
Агналдо Пинто де Мораэс Жуниор (Agnaldo Pinto de Moraes Júnior; 11 марти 1994, Cан Гонcало До Амаранте, Рио Гранде До Норте, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 11 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Деспортиво Брасил Гурӯҳ:Бозингарони БФ Молде Гурӯҳ:Бозингарони БФ Вила Нова Футебол Клубе
Артюгинская (ноҳияи Шенкур)
Артюгинская (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Конрад Витс
Конрад Витс (Konrad Witz, ) — рассоми олмониву суисӣ, яке аз асосгузорони ҳунари Эҳёи Шимолӣ.
Новоостровная (деҳа)
Новоостровная (Новоостровная) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Наврӯз
Наврӯз (, ; ҳамчунин Иди байналмилалии Наврӯз ) — ҷашни Соли Нави мардумони эронинажод аст, ки ҳангоми баробар шудани шабу рӯз дар нахустин рӯзи баҳор ва солшумории хуршедӣ (1-уми фарвардин ё ҳамал ё 21-уми марти солшумории милодӣ) фаро мерасад. Аз ин рӯ, Наврӯзро «Ҷашни сари сол» низ меноманд. Тақрибан зиёда аз 3 ҳазор сол қабл Наврӯз марбути кори деҳқонӣ пайдо шуда, минбаъд такмил ёфтааст. Таърихи ташаккули Наврӯз бо эҳё гардидани табиат дар баҳорон, ки пас аз зимистон фаро мерасад, вобаста аст.
thumbnail|Ангораи Наврӯзӣ thumbnail thumbnail|Дастархони наврӯзӣ thumb|[[Сумалак]]
Вожашиносии Наврӯз
«Наврӯз» дар форсии дарӣ бозмонда аз «nōg rōz» {nwk rwc} дар порсии миёна аст, ки он аз «*navaka-raocah-» дар эронии бостон рӯидааст. Наврӯз яъне рӯзи нав. Аммо ниёконамон ин рӯзро оғози соли нав медонистанд ва солшумориро аз ҳамин рӯз оғоз мекарданд. «Соли нав» дар забонҳои миёнаи эронӣ истилоҳе баргирифта аз «*navaka-sarda-» дар эронии бостон будааст. Чунончи, хоразмиён Соли навро «Nāwsārjī» [nʼwsʼrjy], суғдиён «Nāwsarδ» [nʼwsrδ] ва балхиён «Nōgsarδ» [νωγοσαρδο] мехондаанд, ки агар яке аз ин истилоҳот дар форсии дарӣ вом гирифта мешуд, дар он «Навсол» мегашт. Дар забони яғнобӣ ҷашни Наврӯзро ҳамакнун ҳам «навасол» мегӯянд.
Таърихи Наврӯз
thumb
Пайдоиши Наврӯз мувофиқи маълумоти Абурайҳони Берунӣ
Бояд гуфт ки манша ва замони пайдоиши Наврӯз, ба дурустӣ маълум нест. Аммо ин ҷашн таърихи зиёда аз сеҳазорсола дорад ва куҳантарин оини миллӣ дар ҷаҳон ба шумор меравад.
Абурайҳони Берунӣ донишманд ва олими қарни даҳум дар китоби машҳури худ «Осору-л-боқия» аз забони Алӣ бинни Яҳё навиштааст, ки «Рӯзи Наврӯз ягона рӯзест, ки тағирнопазир аст» ва дар китобаш «Ал-тафҳим» менигорад ки «нахустин рӯз аст аз Фарвардинмоҳ ва аз ин ҷиҳат рӯзи нав карданд, зеро ки нишонии соли нав аст».
Ҳикояту ривоятҳо дар бораи иди Наврӯз хеле бисёранд. Абурайҳони Берунӣ дар китоби «Ал-тафҳим» овардааст, ки «чун Ҷамшед ба подшоҳӣ расид, динҳо аз нав кард ва ин кори хеле бузург ба назар омад ва он рӯзро, ки рӯзи тоза буд, Чамшед ид гирифтӣ, агарчи пеш аз он ҳам Наврӯз бузургу муаззам буд». ҳамчунин дар ҷои дигари ин китоб чунин овардааст, ки ''«Аз расмҳои подшоҳон Наврӯз чист? Нахустин рӯз аст аз Фарвардинмоҳ ва аз ин ҷиҳат рӯзи нав ном карданд, зеро ки пешонии соли нав аст»''.
Бояд зикр намуд, ки мувофиқи маълумоти хондашуда аз осори Абурайхон Берунӣ чунин хулосабарорӣ кардан мумкин аст, ки — ин донишманд, ба таври густурдае дар бораи ҷашн гирифтани Наврӯз сухан мегӯяд ва дар таҳқиқоти хеш барои шинохти рамзу рози оинҳо ва маросимҳои гуногун, на танҳо ганҷинаҳои куҳанро мековад ва дарҳои онҳоро ба рӯи хонандагони асари гаронбаҳояш мекушояд, балки аз амалнамоӣ аз суннатҳои дерина дар рӯзгори худ низ, хабар медиҳад ва ошкоро мегӯяд, ки мардумони давронаш бо покиза гардонию навсозии ҳамаи афзорҳо ва дастмояҳои зиндагӣ ва оростану пиростани хонаву кошона аз Наврӯз истиқбол менамуданд.
«Наврӯзнома»-и Умари Хайём
thumb|Наврӯз, Бузкаши thumb thumb thumb|Наврӯз дар назди ҳайкали А. Рӯдакӣ Дар рисолаи «Наврӯзнома» нисбат дода ба Умари Хайём низ ба ҳамин нигариши равшангарона ба Наврӯзи замони қадим ва хусусиятҳои оинҳои он рӯ ба рӯ мешавем ва ба бахши дигаре аз рамзу розҳои он пай мебарем.
Аммо сабаби ниҳодани Наврӯз он будааст, ки чун бидонистанд, ки Офтобро ду давр бувад. Яке он ки ҳар сесаду шасту панҷ рӯзу рубъе аз шабонарӯз ба аввали дақиқаи ҳамал боз ояд ба ҳамон вақту рӯз, ки рафта буд, бад-ин дақиқа натавонад омадан. Чи ҳар сол аз муддат ҳаме кам шавад. Ва чун Ҷамшед он рӯзро дарёфт «Наврӯз» ном ниҳод ва ҷашн ойин овард. Ва пас аз он подшоҳон ва дигар мардумон бад-ӯ иқтидо карданд.
Ва қиссаи он чунон аст, ки ''«чун Каюмарси аввал аз мулки Аҷам ба подшоҳи биншаст, хост, ки айёми солу моҳро ном диҳад ва таърих созад, то мардумон онро бидонанд. Бингарист, ки он рӯз бомдод Офтоб ба аввали дақиқаи ҳамал омада. Мубадон гирд карда ва бифармуд, ки таърих аз он ҷо оғоз кунанд. Муъбадон ҷамъ омаданд ва таърих ниҳоданд. Ва чунин гуфтанд мубадони Аҷам, ки доноёни рӯзгор буданд, ки Эзиди таборак ва таоло дувоздаҳ фаришта офаридааст: аз ин чаҳор фаришта бар осмонҳо гумоштааст, то осмонро ба ҳар чи андар ӯст, аз аҳриманон нигоҳ доранд; ва чаҳор фариштаро бар чаҳор гӯшаи ҷаҳон гумоштааст, то аҳриманонро гузар надиҳанд, ки аз куҳи Қоф баргузаранд. Ва чунин ки чаҳор фаришта дар осмонҳо ва заминҳо мегарданд ва аҳриманонро дур медоранд аз халоиқ. Ва чунин мегӯянд, ки ин ҷаҳон андар миёни он ҷаҳон чун хонаест нав, андар сарои куҳан бар оварда. Ва Эзиди таоло Офтобро аз нур биёфарид ва осмонҳову заминҳоро бад-у парвариш дод. Ва ҷаҳониён чашм бар вай доранд, ки нурест аз нурҳои Эзиди таоло ва андар вай ба ҷалолу таъзим нигаранд, ки дар офариниши вай Эзиди таолоро иноят беш аз дигарон будааст. Ва гӯянд мисоли он чунон аст, ки малики бузург ишорат кунад ба хилофате ба хулафои хеш, ки ӯро бузург доранд ва ҳаққи ҳунари вай бидонанд, ки ҳар ки варо бузург доштааст, маликро бузург дошта бошад. Ва гӯянд, чун Эзиди таборак ва таоло бад-он ҳангом, ки фармон фиристод, ки (Офтоб) суббот баргирад, то тобиш ва манфиати ӯ ба ҳама чизҳо бирасид. Офтоб аз сари ҳамал бирафту осмон ӯро баргардонид ва торикӣ аз рӯшноӣ ҷудо гашту шабу рӯз падидор шуд. Ва он оғозе шуд мар таърихи ин ҷаҳонро.»''
Пас аз он ба ҳазору чаҳорсаду шасту як сол ба ҳамон рӯз бозрасид. Ва он муддат ҳафтоду се бор қирони Кайвон ва Урмузд бошад, ки онро «қирони асғарӣ» хонанд ва ин қирон ҳар бист сол бошад. Ва ҳар гоҳ ки Офтоб давраи хештан сипари кунаду бад-ин ҷой бирасад ва Зуҳал ва Муштариро ба ҳамин бурҷ, ки ҳубути (фаромадани) Зуҳал андар ӯст, қирон бувад бо муқобили ин бурҷи Мизон, Зуҳал андар ӯст, ки давр ин ҷо ва як давр он ҷо бад-ин тартиб, ки ёд карда омаду ҷойгоҳи кавокиб намуда шуд. Чунон ки Офтоб аз сари ҳамал равон шуду Зуҳалу Муштари бо дигар кавокиб он ҷо буданд, бо фармони Эзиди таоло олам дигаргун гашт. Чизҳои нав падид омад, монанди он, ки дархурди олам ва гардиш буд. Чун он вақтро дарёфтанд, маликони Аҷам аз баҳри бузургдошт Офтобро аз баҳри он, ки ҳар кас ин рӯзро ҷашн сохтанд ва оламиёнро хабар доданд, то ҳамагон онро бидонанд ва он таърихро нигоҳ доранд.
Таърихи пайдоиши маросими Наврӯз
Бархе аз ривоёти таърихӣ оғози Наврӯзро ба бобулиён нисбат медиҳанд. Бар тибқи ин ривоятҳо, ривоҷи Наврӯз дар сарзамини Форс ба соли 538 пеш аз мелод, яъне замони ҳамлаи Куруши Кабир ба Бобул боз мегардад, ки маҳз ӯ Наврӯзро ҷашни миллӣ эълом кард. Вай дар ин рӯз барномаҳоеро барои сарбозон, поксозии маконҳои ҳамагонӣ ва хонаҳои шахсӣ ва бахшиши маҳкумон иҷро менамуд. Ин оинҳо дар замони подшоҳони дигари Ҳахоманишиён низ баргузор мешудааст. Замони Дорои I, маросими Наврӯз дар тахти Ҷамшед баргузор мешуд. Албатта дар сангнавиштаҳои баҷомонда аз даврони Ҳахоманишҳо, ба таври мустақим ишорае ба баргузории Наврӯз нашудааст, аммо баррасиҳо бар рӯи ин сангнавиштаҳо нишон медиҳад, ки мардум дар даврони онҳо бо ин ҷашн ошно будаанд ва Ҳахоманишиён Наврӯзро бо шукӯҳи бузурге ҷашн мегирифтаанд. Санадҳои таърихӣ шаҳодат медиҳад, ки Дорои I ба муносибати Наврӯз дар соли 414 қабл аз мелод сиккае аз ҷинси тило зарб намуд, ки дар як сӯи он сарбозе дар ҳоли тирандозӣ нишон дода шудааст. Ҳамчунин дар баъзе ривоёт, аз Зардушт ба унвони бунёдгузори Наврӯз номбар шуда аст.
Фурудгоҳи вилз
Фурудгоҳи вилз (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1390 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри вилз (утреш) кишвари Утриш қарор дорад, ва дар баландии 318 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Наврӯз
Таърихи пайдоиши маросими Наврӯз
Дар замони Ашкониёну Сосониён низ Наврӯз ҷашн гирифта мешудааст. ҳикояту ривоятҳо дар бораи иди Наврӯз хеле бисёранд. Масалан Абурайҳони Берунӣ дар китоби «Осору-л-боқия» овардааст, ки «чун Ҷамшед барои худ тахт бисохт, дар ин рӯз бар он савор шуд ва ҷину шаётин онро бардоштанд. Ва ба як рӯз аз куҳи Дамованд ба Бобул омад. Мардум аз дидани ин амр дар шигифт шуданд ва ин рӯзро ид гирифтанд».
Бояд зикр намуд, ки мувофиқи маълумоти овардашуда аз осори Абурайҳони Берунӣ чунин хулосабарорӣ кардан мумкин аст, ки — ин донишманд, ба таври густурдае дар бораи ҷашн гирифтани Наврӯз сухан мегӯяд ва дар таҳқиқоти хеш барои шинохти рамзу рози оинҳо ва маросимҳои гуногун, на танҳо ганҷинаҳои куҳанро мековад ва дарҳои онҳоро ба рӯи хонандагони асари гаронбаҳояш мекушояд, балки аз амалнамоӣ аз суннатҳои дерина дар рӯзгори худ низ, хабар медиҳад ва ошкоро мегӯяд, ки мардумони давронаш бо покиза гардонию навсозии ҳамаи афзорҳо ва дастмояҳои зиндагӣ ва оростану пиростани хонаву кошона аз Наврӯз истиқбол менамуданд.
Аз ин китобҳои таърихӣ, яъне «Наврӯзнома»-и Умари Хайём, «Осору-л-боқия», «Ал-тафҳим»-и Абурайҳони Берунӣ ва дигар асарҳо маълум мешавад, ки Наврӯз дар даврони қадим ба шаклҳои гуногун қайд карда мешудааст. Рӯзҳои ҷашнгирии ид низ фарқ доштааст.
Баргузории ҷашни Наврӯз дар замони Сосониён чанд рӯз (на кам аз шаш рӯз) тӯл мекашид. Ва ба ду давра тақсим мешуд. Наврӯзи кӯчак ё Наврӯзи омма, ки панҷ рӯз буд ва аз якӯм то панҷӯми моҳи фарвардин гиромӣ дошт мешуд ва рӯзи шашуми Фарвардин (Хурдодрӯз), ҷашни Наврӯзи бузург ё Наврӯзи хосса барпо мегашт.