Ҷумҳурии_Абхозистон
Таърих
Нишонаҳои аввалини пайдоиши инсон мансуб ба давраи палеолити поёнӣ (бошишгоҳи Яштух) аст. Дар ҳазораи 6-уми то м. дар минтақаҳои наздисоҳилии Абхозистон қасабаҳо пайдо шуда, дар қатори кишоварзӣ ва чорводорӣ ҳунармандӣ ривоҷ ёфт. Охири ҳазорсолаи 3 ва аввали ҳазорсолаи 2 иншооти мегалитӣ – долменҳо, нимаи ҳазорсолаи 1 то м. қасабаҳои юнонӣ – диоскурияҳо (ҳудуди ҳозираи Сухуми) ба вуҷуд омаданд. Дар асрҳои 7 – 6 то м. сохти авлодӣ барҳам хӯрда, сохти синфӣ пойдор гардид. Дар минтақаҳои кӯҳӣ муносибатҳои падаршоҳӣ – авлодӣ муддати дароз боқӣ монданд. Дар охири садаи II то м. Абхозистон дар зери тасарруфи давлати Понтийҳо ва аз соли 65 м. тобеи Рум буд. Дар давраи атиқа қисми Абхозистон ба шоҳигарии Колхида дохил буд. Аҳолии Абхозистон бар зидди ҳукмронии Рум ва Византия мубориза мебурд. Дар охири садаи I м. дар ҳудуди Абхозистон давлатчаҳои Апсилия, Абазгия ва Мисиминия пайдо шуданд. Дар садаҳои 2 – 6 м. дар Абхозистон муносибатҳои феодалӣ ба вуҷуд омада, дини насронӣ паҳн шуд. Аз садаи IV м. Абхозистон ба подшоҳии Лазики Гурҷистони Ғарбӣ дохил гардид. Дар даврони ҳокимияти Леони I ва Леони II (асри 8) шоҳигарии Абазгия (генезис, нахустноми Абхозистон) хеле тараққӣ карда, аз зери мустамликаи Византия баромад ва тамоми Гурҷистони Ғарбиро дар давлати подшоҳии Абхозистон муттаҳид сохт. Дар нимаи 2-юми садаи X ба ҳайати давлати муттаҳидаи Гурҷистон дохил шуд. Баъди Леониҳо дар Абхозистон се аср сулолаи Багратиҳо ҳукмронӣ карданд. Баъди суқути ин сулола (асрҳои 13 – 15) Абхозистон князигарии алоҳида шуд. Дар асрҳои 16 – 18 ба тасарруфи Империяи Усмонияи Туркия афтод ва дар ин ҷо дини ислом интишор ёфт. Соли 1810 Абхозистон ба Россия ҳамроҳ гардида, аз тааддии султонҳои турк пурра наҷот ёфт ва барои равнақи иқтисодиёт имконият фароҳам гардид. Соли 1866 бар зидди мустамликадорӣ ва муҳоҷиркунии маҷбурии абхозҳо ба ҳудуди Империяи Усмония шӯриш баргузор шуда, нисфи аҳолӣ тарки ватан кард. Ҷойи онҳоро мустамликадорон – гурҷиҳо русҳо, инчунин юнониҳо, эстонҳо ва ғайра ишғол карданд. Абхозистон ба роҳи тараққиёти капиталистӣ дохил шуд. Декабр 1905 дар Сухуми, Гудаута ва Гагра ҳокимият расман дар дасти меҳнаткашон буд, аммо ҳаракати инқилобиро қӯшунҳои подшоҳӣ пахш карданд. Ноябри 1917 дар Абхозистон ҳокимият ба дасти Комиссариати Закавказӣе гузашт. Феврал – марти 1921 меҳнаткашони Абхозистон бо ранҷбарони Гурҷистон ба шӯриши яроқнок бархостанд ва 4 март дар Абхозистон Ҳокимияти Советӣ эълон шуд. Декабр 1921 РАСС Абхозистон ба ҳайати ҶШС Гурҷистон, декабр 1922 ҳамчун як қисми ҶШС Гурҷистон ба ҳайати РСФСР дохил гардид. Соли 1925 Конститутсияи якуми ҶШС Абхозистон қабул шуд. Аз феврал 1931 Абхозистон ҳамчун ҶШСА ба ҳайати ҶШС Гурҷистон дохил буд. Соли 1990 статуси Республикаи автономии Абхозистон дошт. Тобистони соли 1992 байни роҳбарияти Абхозистон ва Гурҷистон дар масъалаи мақоми конститутсионии Абхозистон зиддият ба амал омада, то ба задухӯрди яроқноки байни гурҷиҳою абхозҳо расид. Баъди гуфтушунид, апр. соли 1994 байни Абхозистон ва Гурҷистон дар Москва таҳти нишони СММ созишномаи мусолиҳаи миллӣ ба имзо расид. 26 ноябри 1994 Шӯрои Олии Абхозистон истиқлоли давлатии хешро эълон ва Конститутсияи нав қабул кард. Ин қарорро ҷониби Гурҷистон, ки Абхозистонро қисми ҷудонашавандаи давлати хеш меҳисобад, эътироф накард