cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абурайҳони Берунӣ
Ҷомеъашиносӣ
Бо истинод ба сарчашмаҳо ва эътирофи аксари муҳаққиқони осори Берунӣ, ӯро метавон яке аз муаррихон ва асосгузорони илми антропология дар сарзамини Шарқ арзёбӣ намуд. Ӯ аввалин бор усули муқоисавию таърихии фарҳангҳоро ба роҳ монда буд. Ин усул дар бештари асарҳои машҳури ӯ «Осору-л-боқия», «Мо-ли-л-Ҳинд» ва «Китобу-л-ҷамоҳир фи маърифат-ил-ҷавоҳир» ба мушоҳида мерасад. Усули бархӯрди таърихӣ ва илмӣ-табиӣ ба шайъи таҳқиқ аз усулҳои роиҷи усулшиносӣ (методология)-и илмии Берунӣ мебошад. Дар масъалаи шинохти моҳияти ҷамъият Берунӣ чунин мешуморад, ки сабабҳои пайдоиш ва фаъолияти ҷомеа аз нукоти зер иборат мебошанд: 1) одамон аз рӯйи зарурат, барои бартараф намудани хатар ва таъмини эҳтиёҷоти худ ба ҳам меоянд; 2) одамон дорои қобилиятҳои гуногун мебошанд, як кас наметавонад, ки тамоми қобилиятҳоро дошта бошад ва ё ҳамаи касбҳоро азхуд карда бошад, аз ин рӯ, онҳо ба ҳамдигар эҳтиёҷ доранд, бо ҳам мубодилаи мол ва доду ситад мекунанд, то ки барои таъмини мавҷудияти худ ба ҳам кумак карда бошанд; 3) эҳсоси иҷтимоии инсон, тибқи хулосаи таълимоти Берунӣ, дар ниҳояти кор пайдоиши ирсӣ доранд, онҳо, яъне одамон дар тафовут аз дигар ҳайвонот дар танҳоӣ вуҷуд дошта ё фаъолияти амалӣ карда наметавонанд. Абурайҳони Берунӣ мақоми омили ҷуғрофиёиро низ дар инкишофи тамаддуни инсоният ҳалкунанда мешуморад ва мегӯяд, ки «…тафовути бадани (мардум) аз ҷойи зисти онҳо сарчашма мегирад».
Риёзиёт
Саҳми Берунӣ дар илми риёзиёт (арифметика, алгебра ва ғайра), инкишофи арифметикаи назариявӣ, муттаҳид намудани назарияи ададҳои бутун (назарияи касрҳо) ва назарияи муносибатҳои бузургиҳои муттасил (ҳисоб кардани қимати адади π (пи) аз тариқи дарозии доира ва диамет-ри он ва ғайра), илми нуҷум (ситорашиносӣ) — усули мушоҳидаи кусуфи моҳ якбора аз ду нуқтаи замин, сохтани устурлоби мукаммалтар, таълимот дар бораи гардиши Замин дар гирди меҳвари худ ва эҳтимолияти гардиши он дар гирди Офтоб — ба вуҷуд овардани заминаҳои зарурӣ барои назарияи Галилей ва Коперник дар бораи ҳаракати Замин ва офтобмарказият, кашфиёти зиёди илмӣ дар соҳаи ҷуғрофия — назарияи иқлимҳо, қабатҳои геологӣ (пастиву баландиҳо ва қабатҳои умқҳои замин) ва ғ., маълумоти муфид ва нодир дар бораи минералогия (ҷавоҳирот), маводди доруворӣ (фармакология) ва ғ. хеле бузург аст.
Осори азхудкардашудаи юнонӣ ба мутафаккирони мусулмон, аз ҷумла Берунӣ имкон дод, ки гузориши масъалаҳои ҳисоббарорӣ ва алгоритмиро дар дараҷаи сифатан нав ба роҳ монанд. Дар натиҷа дар ҷое, ки риёзидонони ҳиндӣ қоидаи мушаххаси ҳисобро ташаккул дода буданд, олимони риёзидони мамолики ислом назарияҳои комилан васеъро ба вуҷуд оварданд. Мас., дар асарҳои математикии мутафаккирони мусулмон диққати зиёд ба исботи масъалаҳо дода мешуд, дар ҳоле ки дар осори ҳиндиҳо ин чиз ба назар намерасид. Берунӣ дар инкишофи арифметикаи назариявӣ, ки асосҳои он дар китобҳои 7-9-уми Уқлидус (Евклид) ва яке аз пайравони Фаисоғорис (Пифагор) — Николай Герезӣ нигошта шуда буданд, саҳм гузошта, мувофиқи таснифи арифметикаи назариявӣ ададҳои пурраро мавриди омӯзиш қарор дод, ки мувофиқи он «адади воҳиди аслӣ тақсимнашаванда аст». Баъдан Берунӣ мафҳуми ададҳои воҳиди «шартиро» ҷорӣ кард, ки ба қисмҳои дигар (ба касрҳо) тақсим мешавад. Аз рӯйи ҳамин тасниф Никомах Берунӣ ададҳои ҷуфт ва тоқ, ададҳои шаклиро баррасӣ намуд, ки дар забони ҳиндӣ «санкалита» (ҷамъ кардан барои секунҷа) ва «санкалита» (ҷамъ барои махрут, конус) ном доштанд. Берунӣ дар ҳалли масъалаҳои ҷамъбандии қаторҳо ва комбинаторика (таҳлили комбинаторӣ) низ саҳм дорад. Ӯ усули комбинаториро дар омӯзиши назарияи санъати шеъри ҳиндӣ татбиқ мекунад. Мутафаккир дар ин кор аз таҳқиқоти математикии сохтори шеъри ҳиндии Браҳмагупта пайравӣ карда, пешниҳод менамояд, ки чунин кор нисбати назарияи шеъри юнонӣ низ анҷом дода шавад.
Берунӣ усулҳоеро дар такмили чор амали илми ҳисоб: ба мураббаъ (квадрат) ва куб (мукааб) баровардани ададҳо, баровардани решаи квадратӣ ва кубӣ, инчунин, мафҳумҳои решаи «ақлонӣ ё ратсионалӣ» ва «ғайриратсионалӣ»-ро пешниҳод мекунад. Решаи ғайриратсионалӣ гуфта мутафаккир чунин решаеро дар назар дорад, ки онро ба воситаи сухан ифода кардан мумкин нест, мас., решаи иборат аз даҳ адад. Барои чунин реша пайдо кардани чунин ададе аз имкон дур аст, ки дар сурати зарб задани он ба ҳамон миқдор адади даҳ ҳосил шуда бошад. Чунин ададро, одатан, фақат ба таври тахминӣ пайдо кардан мумкин аст. Берунӣ дар ин ҷо усули Диофант (математики садаи 3-и Искандария)-ро барои пайдо кардани ҳар гуна дараҷаи адад истифода мекунад. Як ҷиҳати хосси таълимоти Берунӣ назари умда ва глобалӣ доштан ба системаи донишҳо мебошад, ки дар он минтақа, нажод, ирқ ягон аҳаммияте надошт ва ӯ донишҳои халқҳо ва давраҳои гуногунро ба таври зинда омезиш медод. Берунӣ ҳангоми баррасии силсилаҳои ҳисоб ҳам силсилаи даҳгонӣ ва ҳам силсилаи «арабӣ»-и шастгонаро, ки «ҷумал» ном дошт ва дар он на рақам ба таври абстрактӣ, балки тасвири образноки рақам ифода гардида буд, ба таври муқоиса дида баромад. Мутаассифона, асарҳои махсуси Берунӣ бахшида ба ирратсионалҳо то замони мо нарасидаанд ва мо дар ин маврид фақат аз порчаҳое, ки дар асарҳои дигари мутафаккир ба мисли «Китоб-ут-тафҳим» ва «Қонуни Масъудӣ» мавҷуданд, истифода бурда метавонем.
Берунӣ барои ошкор намудани моҳият ва усули ҳисоб кардани адади π (пи), нисбати дарозии доира ба қутр (диаметр)-и он айнан ҳамин тавр амал мекунад. Истифодаи мафҳумҳо ва усулҳои арифметикӣ дар нисбати бузургиҳои санҷиданашавандаи геометрӣ яке аз ҷиҳатҳои хосси тамоюли арифметиккунонӣ дар илми асрҳои миёна мебошад. Муҳаққиқони осори Берунӣ ва муаррихони таърихи илм баронанд, ки муттаҳид намудани назарияи ададҳои бутун (назарияи касрҳо) ва назарияи муносибатҳои бузургиҳои муттасил хидмате дар илми математика аст, ки дар ниҳояти кор ба Берунӣ нисбат дорад. Ғояи Берунӣ дар мавриди васеъ кардани мафҳуми ададҳо баъдан аз тарафи олими дигар — Умари Хайём ҳаматарафа инкишоф дода шуд. Берунӣ моҳияти фалсафии ин масъалаҳои риёзиро шарҳ дода, ишора мекунад, ки таносуби байни «адад» ва «ҳисобшавандаро» бояд ҳама вақт ба назар гирифт, зеро ададҳои мутлақ ва абстрактиро бо ашёи ҳисобмешуда набояд айният дод, ки онҳо объекти шумор ба ҳисоб мераванд ва наметавонанд ба таври механикӣ як чиз шуморида шаванд.
Алгебра
Саҳми Берунӣ дар инкишофи илми алгебра (алҷабр) низ хеле бузург аст, зеро маҳз ба туфайли риёзидонҳои мусулмон алгебра ба сифати илми мустақил дар миёни илмҳои дигар арзи вуҷуд намуд. Асари алоҳидаи Берунӣ оид ба алгебра ба дасти мо нарасидааст, вале масъалаҳои алгебравиро дар асарҳои дигари мутафаккир, аз ҷумла дар «ҳафт суолу ҷавоб»-и китоби ба илми нуҷум бахшидаи ӯ пайдо кардан мумкин аст.
Нуҷум
Кашфиёти бузургтарини Берунӣ ғояи таълимоти офтобмарказӣ (Манзумаи Офтобӣ) мебошад, ки бо сабабҳои гуногун, аз ҷумла назарияҳои аврупосентристӣ дар илм то ба ҳол ба таври пурра арзёбӣ нашудааст. Берунӣ дар «Мо-л-ил-Ҳинд» менависад, ки Офтоб аз ҷисми оташангез иборат аст ва дар гирди он сайёраҳои дигар қарор гирифтаанд, ки аз он нур мегиранд. Аз ин андеша фақат чунин хулоса ба даст меояд, ки Офтобу ситорагон табиати моддӣ дошта, Офтоб дар маркази кайҳон қарор гирифтааст. Дар китоби «Қонуни Масъудӣ» ӯ доираи Офтобро чунин менигорад: «… Офтоб барои дигар ситораву сайёраҳои гирди он манбаи нигоҳдории тартиби ҷойгирии онҳо мебошад ва мақоми он дар байни онҳо ба мисли мақоми подшоҳ аст дар нисбати мамлакат, ҳаракати ҷирмҳои осмонӣ ба ҳаракати Офтоб вобаста мебошад, он ҳаракати дигар ҷирмҳоро идора мекунад» (саҳ. 23-24). Дар асари дигари худ, ки ба илми нуҷум бахшида буд, Берунӣ дар бораи Офтоб чунин менависад: «ба мисле, ки ҳаракати ҷирмҳои дигари осмонӣ, сайёраҳо аз Офтоб вобаста мебошад, ҳамин тавр равшании онҳо низ аз он вобаста аст». Бо вуҷуди он ки Берунӣ тибқи суннати муқарраршудаи ҷаҳони ислом пайравӣ аз манзумаи кайҳонии Батлимус (Птолемей), ки дар заминаи заминмарказӣ, сохта шудааст пайравӣ мекунад, андешаҳои озодонаи худро дар шинохт ва пайравӣ аз системаи офтобмарказӣ баён намуда, дар асараш «Мо-ли-л-Ҳинд» андешаҳои мутафаккирони ҳиндиро дар масъалаи мақоми марказияти Офтоб ба таври васеъ истифода мебарад. Ӯ манзумаи офтобмарказиро на фақат рад намекунад, балки даъват мекунад, ки ин масъала бояд боз ҳам мушаххастар омӯхта шавад.
Олимони намоёни илми нуҷуми ҷаҳони ислом аз қабили Ҳасан Алӣ ал-Марокашӣ (асри 13), Низомуддин Абуалӣ Бирҷандӣ (асри 15-16) аз ин иқдоми Берунӣ ба ваҷҳ меомаданд ва дар ҳайрат буданд, ки чӣ тавр Берунӣ дар вазъияти мавҷуда тавонистааст дурустии низоми офтобмарказиро зери суол гузорад, дар ҳоле ки бузургтарин олимони Юнони Қадим ва Шарқ, ба мисли Ибни Сино ва Закариёи Розӣ аз он шадидан пайравӣ мекарданд. Муҳаққиқони осори табиатшиносии Берунӣ ин иродаи матини Беруниро ҳаматарафа дифоъ ва қадр кардаанд. Дар боби дуюми китоби якуми «Қонуни Масъудӣ» Берунӣ шаш усули Батлимусро, ки дар асараш «Алмаҷастӣ» баён ёфтаанд, баррасӣ мекунад. Дар он ҷо Батлимус дар баробари дигар масъалаҳои нуҷумӣ аз мақоми марказӣ ва собит доштани Замин баҳс мекунад. Барои Батлимус ҳукми «аксиома» (ҳақиқати бебаҳс)-ро дошт, вале Берунӣ ин усулро ҳамчун «догма» (андешаи шахшуда) баррасӣ менамояд. Ҷиҳати ҷолиби ин баҳс аз он иборат аст, ки Берунӣ андешаҳои озодандешонаи худро аз тариқи ишораҳо ба гуфтаҳои мунаҷҷимони ҳиндӣ, аз ҷумла Ариабҳатта (476—550) ва Браҳмагупта пардапӯш мекунад. Дар робита ба ҳамин масъала Берунӣ андешаи гардиши Замин дар гирди меҳвари худро ба ҳаводорони илми ҷаҳони ислом аввалин бор (чандин қарн пеш аз олими итолиёӣ Галилей дар Аврупо) пешниҳод карда, шарҳ медиҳад, ки ин андешаро олимони ҳиндӣ, ки «пайравӣ аз Ариабҳатта доштанд» («Қонуни Масъудӣ», саҳ. 28), дастгирӣ мекарданд. Дар масъалаи муносибати Берунӣ ба назарияи ҳаракати Замин дар таърихи илм чунин ақидае маъмул аст, ки мувофиқи он Берунӣ ҳамчун «Коперники асрҳои миёна» муаррифӣ мешавад. Вале ҳақиқат он аст, ки ҳарчанд Берунӣ ғояи ҳаракатпазирии Заминро дастгирӣ мекард, зоҳиран аз чунин пешниҳоди ошкорона даст мекашид, зеро он дар муҳити он замон созгор набуд. Ба ӯ имконият барои фош гуфтан фақат дар асарҳое даст дод, ки барои доираи танги ҳаводоронаш, аз ҷумла дар асари ӯ «Устурлоб» навишта шуда буданд. Яке аз муҳаққиқони машҳури осори Берунӣ — Зоҳидов В. Ю. чунин мешуморад, ки азбаски Берунӣ бо мунаҷҷим ва риёзидони бузурги давр ас-Сахрӣ муносибати хеле наздик дошт, бо мушорикати ӯ асбобҳои нуҷумро месохт, ки дар заминаи аҳкому адвори Замин тартиб ёфта буданд ва дурустии ин назарияро тасдиқ мекарданд. Берунӣ бисёр эродҳои оид ба андешаи ҳаракати Заминро рад карда буд. Аз ҷумла, ӯ исбот карда буд, ки чизҳои рӯйи Замин ҳангоми ҳаракати он намеғалтанд, зеро тибқи амали қуввае аз маркази Замин чизҳо ба маркази Замин кашида мешаванд. Ҳамин тариқ, Берунӣ андешаҳои хеле ҷолиби илмиеро дар риштаи нуҷум (астрономия) ба вуҷуд оварда буд. Аз эҳтимол дур нест, ки ақидаҳои пешниҳоднамудаи Берунӣ заминаро барои таҳқиқоти минбаъдаи астрономӣ васеъ намуданд, зеро назариёти ахтаршиносии ӯ баъдан аз тарафи олимони дигар, аз ҷумла Насируддини Тусӣ дар расадхонаи Мароға, расадхонаи мактаби Улуғбек дар Самарқанд ва ғ. роҳро барои ифодаи ғояи назарияи офтобмарказӣ васеъ кушода буд. Муҳаққиқони илм собит кардаанд, ки Коперник аз бойгонии дастхатҳои Тусӣ ба таври фаровон истифода кардааст.
Ҳамин тариқ, ба андешаи муҳаққиқон ва мутафаккирон, Берунӣ бузургтарин олим ва файласуфи табиатшиносии амалӣ (эксперименталӣ, озмунӣ, таҷрибавӣ) дар асрҳои миёна ба шумор меравад. Ӯ ба тарзи тафаккуре, ки баъдан дар давраи нави Аврупо ба таври васеъ интишор ёфта, дар инкишофи улуми табиатшиносӣ ва технологияи саноатии Аврупо саҳми ҳалкунанда гузошта буд, таъсири боризе расондааст.
Таълифот
Миқдори таълифоти Беруниро муҳақиқон аз 130 то 180 асар донистаанд, вале 20 асари ӯ аз осеби замонҳо дар амон монда то ба имрӯз расидаанд, ки маъруфтаринашон «Қонуни Масъудӣ» (донишномаи мукаммале дар илми нуҷум, ҳайат ва риёзиёт), «Таҳдиду ниҳоёт-ил-амокин ли тасҳеҳи масофат-ил-масокин» (дар бораи ҷуғрофиёи манотиқи ҷаҳон), «Мақолатун фи-н-нусуб-ил-латӣ байн ал-филиззот ва-л-ҷавоҳири ва-л-ҳуҷҷун», «Афроду-л-мақоли фи амрӣ-из-зилол», «Истихроҷу-л-автори фӣ-д-доира», «Ат-тафҳим-ли-авоили-синоат-ил-танҷия; Таҳқиқ мо-лил-ҳинд».
Евгени Баляикин
Евгени Викторович Баляикин (Евгений Викторович Баляйкин; 19 майи 1988, Братск, Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1988 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибиряк Братск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рубин Казан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Том Томск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Krylia Sovetov Samara Гурӯҳ:Бозингарони БФ SKA-Khabarovsk
Леонардо Алейкс Да Коста
Леонардо Алейкс да Коста (Leonardo Aleixa da Costa; 15 апрели 1984, Рио Де Жанейро, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 15 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1984 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Semeando Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Кастело Бранко Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cachoeiras Esporte Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Волин Лутск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Воодландс Велингтон Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рм Ҳамм Бенфика
Фурудгоҳи оиҷигиг
Фурудгоҳи оиҷигиг (Igiugig Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи IGG аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 914 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри оигиюгиг, олоско кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 27 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Ручи (ноҳияи Пинежск)
Ручи (ноҳияи Пинежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Пинежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Луис Тевенет
Луис Гарсия Тевенет (Luis García Tevenet; 8 майи 1974, Севиле, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1974 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Севила Атлетико Гурӯҳ:Бозингарони БФ Севила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Madrid B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ УД Лас Палмас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Polideportivo Ejido Гурӯҳ:Бозингарони БФ Algeciras Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нуманкия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lleida Гурӯҳ:Бозингарони БФ Orihuela
Фурудгоҳи мантақа‌ий прлнд
Фурудгоҳи мантақа‌ий прлнд (Pearland Regional Airport) — фурудгоҳи хусусӣ баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 1315 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри ҳюстун кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 13 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
TUIfly Nordic
Сарчашма
Гурӯҳ:Ширкатҳои ҳавопаймоӣ
Ислом дар Тоҷикистон
Ислом дар Тоҷикистон — дини ғолибе мебошад, ки беш аз 97 % аҳолии кишвар пайравӣ аз он мекунанд.
Соли 2009 дар Тоҷикистон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» дар таҳрири нав қабуд карда шуд. Дар дебочаи ин қонун нақш ва мақоми хоссаи мазҳаби ҳанафӣ дар Тоҷикистон зикр шудааст:
Таърих
Ислом, ки дини асосӣ дар тамоми Осиёи Марказӣ маҳсуб мешавад, дар қарни ҳафтум тавассути арабҳо оварда шуд ва ҳоло ба бахши ҷудоинопазири фарҳанги тоҷикон табдил ёфтааст. Ислом дар тоҷикзамин аз лашкаркашиҳои сарлашкари араб — Қутайба ибни Муслим (аз соли 705) ривоҷ ёфта, зуд ҷои зардуштия, оташпарастиро гирифтааст.
Замони шӯравӣ
Солҳои ҳокимяти Иттиҳоди Шӯравӣ ба онҳое, ки андешаҳои динии худро пайравӣ мекарданд, фишор оварда мешуд. Ҳолатҳое ҳам шудааст, ки писар ба ҷанозаи падараш даст ба рӯй молида «омин» гуфтанро метарсид, масҷид бошад ҷойи ҷамъшавии пиронсолон гардида буд.
Талошҳои мақомоти Шӯравӣ, ки намозгузориву ибодатро мамнӯъ карда ва мехостанд ҷомеаи Тоҷикистон ва дигар кишварҳои минтақаро дунявӣ созад, асосан бенатиҷа анҷом ёфтанд. Баъд аз суқути Иттиҳоди Шӯравӣ кишварҳои минтақа аз ҷумла Тоҷикистон шоҳиди эҳёи босуръат ва густурдаи Ислом шуд. Акнун дар масоҷиди Тоҷикистон, ки замони Шӯравӣ танҳо ҷойи пиронсолон буд, ҳоло шоҳиди ҳузури ҷавонони зиёд гардидааст ва ҳангоми намози ҷумъа масҷиди марказии пойтахти Тоҷикистон, Масҷиди Ҳоҷӣ Яъқуб дар шаҳри Душанбе барои ҳазорон нафар аз намозгузорон тангӣ мекард.
Замони истиқлол
Пас аз ба даст гирифтани истиқлол дар Тоҷикистон бисёр мадрасаҳо ва масҷидҳо сохта шуданд. Инчунин дар Тоҷикистон то охирҳои соли 2015 ҳизби исломӣ фаъолият мекард. Дар замони истиқлол ниҳодҳои динӣ дар ҳаёти ҷомеа мавқеи хоси фарҳангӣ ишғол намуданд, адади масҷиду муассисаҳои маорифи динӣ ба миқдори зиёд афзун ёфта, бо супориши Эмомалӣ Раҳмон тарҷумаи тоҷикии Қуръони Карим ва аз номи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мардум ҳадя гардид, нашри адабиёти динӣ ва сарчашмаҳои дигар ба миллионҳо адад расид ва миқдори зоирони хонаи Каъба сол ба сол меафзояд. Ҷашн гирифтани зодрӯзи арбобони динӣ, рӯзҳои истироҳат таъйин гардидани идҳои Фитру Қурбон ва ғайраҳо низ ба эҳёи арзишҳои динӣ такони зиёд бахшид. Барои пос доштани фарҳанги миллӣ, бузургдошти шахсиятҳои динию фарҳангии миллати тоҷик, аз ҷумла Имоми Аъзам Абуҳанифа, Имом Бухорӣ, Имом Ғаззолӣ, Мавлонои Балхӣ, Камоли Хуҷандӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва ғайра бургузор гардид.
Соли 2008 бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Донишкадаи исломии Тоҷикстон ба номи Имоми Аъзам Абӯҳанифа, ва Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таъсис ёфт, ки ба омӯзишу таҳқиқи илмии масоили исломи муосир, сиёсати давлати дунявӣ нисбат ба дин, анъанаву маросимҳои исломӣ, тарҷумаю таҳқиқ ва нашри сарчашмаҳои исломӣ, омӯзиши вазъи дину диндорӣ, ҷойгоҳи дин дар ҷомеаи муосири тоҷик ва дигар масоили марбут ба диншиносӣ машғул аст.
Масҷиди марказии ҷомеи шаҳри Душанбе — масҷиди ҷумъахонӣ дар шимоли шаҳри Душанбе мебошад. Санади таҳкурсии масҷид аз ҷониби Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон моҳи октябри 2009, дар доираи чорабиниҳо бахшида ба 1310 солагии асосгузори мазҳаби ҳанафӣ Имом Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит гузошта шудааст. Сохтмон моҳи октябри соли 2011 оғоз ёфтааст. Арзиши сохтмон тақрибан 100 миллион доллари ИМА-ро ташкил дод. Масҷид 8 июни соли 2023 бо иштироки амири Қатар Тамим бин Ҳамад Оли Танӣ ва Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон кушода шуд. Пешниҳод гардид, ки масҷид ба номи Имоми Аъзам - Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит” гузошта шавад. .
Тасаннун ва ташшаюъ
Аз 97 дарсади аҳолии мусулмони ин кишвар ҳамагӣ 7 дарсад пайрави мазҳаби шиъа ва боқимонда аҳли суннат мебошанд. Вале як қисмати хурде ҳам пайрави шохаи Исмоилия, яке аз риштаҳои мазҳаби шиъа ҳастанд, ки бештар дар вилояти Бадахшон ва қисман дар вилояти Хатлону шаҳри Душанбе ба сар мебаранд. Намояндагони риштаи дигари шиъа — исноъашариҳо ё тавре дар кишварҳои форсизабонон Шиъаи дувоздаҳимомӣ мегӯянд, хеле каманд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ: Ислом аз рӯи кишвар Гурӯҳ:Ислом дар Тоҷикистон
Мактуби кафолатӣ (кафолатнома)
Мактуби кафолатӣ (кафолатнома) — дар ҳуқуқи гражданӣ ҳуҷҷатест, ки мувофиқи он кафил ба уҳдаи худ ӯхдадориҳои муайянеро қабул мекунад. Ин ӯхдадориҳо бо фаро расидани шароитҳои дар нома қайду шартшуда амалӣ гардонда мешаванд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Хати ҳиҷоӣ (силлабография)
Хати ҳиҷоӣ (силлабография) – хати мазкур дар ҳазораи II - I то мелод ба вуҷуд омадааст. Он се навъ дорад. Ба навъи аввал хатти мехӣ, хати майя, хати кореягӣ дохил мешаванд, ки дар онҳо аломатҳо ҳар гунна ҳиҷо садоноки ҷудогона, ҳамсадову садонокро  ифода  мекард. Хати форси қадим, ки аломатҳои он ҳиҷо иборат аз ҳамсадову садонокро ифода мекард ба навъи дуюм мансуб аст. Навъи сеюм системаҳои хатҳои ҳиндиро дар бар мегирад.
Нигаред низ
Хат
Адабиёт
Гурӯҳ:Хат Гурӯҳ:Матн
Оқдалъа (ноҳияи Талғар)
Оқдалъа — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Талғар ҷойгир аст. Дар соли 2009 533 нафар аҳолӣ дошт.
Ивановка (ноҳияи Ровен)
Ивановка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Верхотина (ноҳияи Няндомск)
Верхотина (ноҳияи Няндомск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Няндомск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ивановка (ноҳияи Ровен)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ровен ‎
Верхотина (ноҳияи Няндомск)
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Няндомск
Хулио Вилалба
Хулио Сезар Вилалба Гаона (Julio César Villalba Gaona; 11 сентябри 1998, Сиудад Дел Эсте, Парагвай) — футболбози парагваӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 11 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1998 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Парагвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Серро Портенйо Гурӯҳ:Бозингарони БФ Боруссия Мёнхенгладбах
Скоробогатая Слобода (ноҳияи Новозибков)
Скоробогатая Слобода — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Новозибков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Литий
Литий (Li)
Инҷоро ҳам бингаред
Ли́тий ( аз калимаи юн. Lithium; бо рамзи Li ифода карда мешавад) — элементи гуруҳи якум (аз руи таснифоти куҳан — зергуруҳи асосии гуруҳи якум), даври дуюми системаи даврии элементҳои химиявӣ буда, рақами атомиаш 3 аст. Моддаи соддаи литий — металли ишқории мулоими дорои рангаш сафеди нуқрагин мебошад.
Литий дар соли 1817 аз тарафи кимиёшинос ва маъданшиноси Шветсия - Иоганном Арфведсон аввал дар маъдани петалит ва сипас дар сподумену  лепидолит кашф шуд. Металли литийро бори аввал Гемфри Дэви соли 1825 ҳосил карда буд.
Li гирифта номи худро аз он, ки ӯ дар «сангҳо» (юнон. λίθος. - санг) пайдо шуд. Дар ибтидо ном он «литион» буда, номи муосири он аз ҷониби Берселиус пешниҳод шудааст.
Сарчашма
Сафиев Ҳ.С. ва диг. Химия, дар қоидаҳо, таомулҳо, аксҳо ва нақшаҳо. Д. 2004
Фароғат (деҳа, н. Қубодиён)
Фароғат — деҳа дар ҷамоати деҳоти Тахти Сангини ноҳияи Қубодиён. Аз Фароғат то маркази ҷамоат 5 км, то маркази ноҳия 19 км. Аҳолиаш 2916 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Қубодиён Гурӯҳ:Ҷамоати Тахти Сангин
Новелла
Новелла - (итолиёвӣ. novella - навигарӣ) — яке аз жанрҳои хурди адабии наср, ки аз ҷиҳати ҳаҷм монанди ҳикоя (ҳикоятҳои "Гулистон (асар)"- и Саъдӣ, "Баҳористон"- и Ҷомӣ ва ғайра) монанд буда, воқеаҳои дарбаргирифтааш аз ҳикоя фарқ мекунад. Аз рӯи гуфтаи И. Ҳоте новелла "воқеаи мислаш диданашудае, ки дар ҳаёт рӯй медиҳад".
Таърихи пайдоиши жанр
Новелла ба сифати жанри мустақил бо ҳамин ном дар адабиёти давраи эҳёи Ғарб дар адабиёти Итолиё эҷод шуда, баъд дар адабиёти Англия, Фаронса, Испания ва дигарҳо паҳн шуд. Г. Мопасан, Антон Чехов ва дигарон устодони ин жанранд.
Дар адабиёти муосири тоҷик
Ин жанр (новелла) дар адабиёти муосири тоҷик бо таъсири адабиёти рус пайдо шуд, ҳарчанд дар гузаштаи адабиёти тоҷик заминаи ба новелла монанд мавҷуд буд. Намунаҳои новелла дар ҳикоятҳои Ҳаким Каримов, Раҳим Ҷалил ва ғайра намудор аст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Жанрҳои адабӣ
Ширковка (ноҳияи Клетнян)
Ширковка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клетнян, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Клетнян
Хонатан Макдоналд
Хонатан Андре Макдоналд Поррас (Jonathan André McDonald Porras; 28 октябри 1987, Сан Хосе, Коста Рика) — футболбози коста рикагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Коста Рика Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Коста Рика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асокясион Депортива Кармелита Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.С. Эредяно Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ванкувер Уайткапс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Л.Д. Алахуэленсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Kalmar
Алекс Энрике Да Силва
Алекс Энрике да Силва (Alex Henrique da Silva; 6 январи 1982, Рибейран Прето, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 6 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1982 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Арманистон Гурӯҳ:Бозингарони БФ Botafogo Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cан Карлос Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Mika Гурӯҳ:Бозингарони БФ Волга Уляновск
Қатъномаи 626 Шӯрои Амният
Қатъномаи 626 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 20 декабр 1988 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Ангола аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬834‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Забони ирландӣ
Сарчашмаҳо
ирландӣ
Раздор (ноҳияи Володарск)
Раздор (ноҳияи Володарск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Володарск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Володарск
Афзалшоҳ Шодиев
Афзалшоҳ Шодиев — яке аз овозхонҳои Тоҷикистон, Ҳунарпешаи халқии Тоҷикистон, собиқ роҳбари Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешагони мардумии Тоҷикистон Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев
Вена
Вена (Wien [ˈviːn], бав. Wean, ) — пойтахти Австрия ва ҳамзамон яке аз нуҳ заминҳои федералии Австрия, воқеъ дар дохили замини дигари Австрияи Поёнӣ. Дар қисми шарқии мамлакат ҷойгир аст. Аҳолии Вена 1,73 млн нафар (2012); якҷоя бо атрофи шаҳр — тақрибан 2,3 миллион (бештар аз 25 фоизи аҳолии Австрия); ҳамин тавр, Вена аз ҷиҳати аҳолӣ аз ҳама калонтарин дар Австрия мебошад, ҷои ёздаҳумро дар байни ҳама шаҳрҳои бузурги, Иттиҳоди Аврупо ишғол кардааст. Маркази фарҳангӣ, иқтисодӣ ва сиёсии Австрия.
Таърих
Дар замонҳои қадим дар ҳудуди Вена деҳаҳои келтҳо ҷойгир буданд. Дар асри 1 дар он ҷо урдугоҳи ҳарбии римии Виндбан ташкил карда шуд. Вена аввалин бор дар маъхазҳо соли 881 ҳамчун деҳаи Вениа зикр шудааст. Дар асрҳои 11-12 маркази савдо, дар миёнаҳои асри 12 қароргоҳи герсогҳои австриягии Бабенбергҳо, аз асри 16 пойтахти давлати Габсбургҳои Австрия буд. Солҳои 1529 ва 1683 Венаро туркҳо ишғол карданд. Дар асрҳои 18-19 яке аз марказҳои бузурги фарҳанги аврупоӣ буд, дар он мактаби мусиқии классикии Вена ташаккул ёфт. Солҳои 1805 ва 1809 Венаро лашкариёни Наполеон забт намуданд. Солҳои 1814—1915 дар Вена Конгресси Вена баргузор гардид. Солҳои 1848—1949 маркази ҳаракатҳои инқилобӣ буд. Аз соли 1867 пойтахти Австро-Венгрия, аз соли 1918 пойтахти Ҷумҳурии Австрия. Солҳои 1938—1945 Венаро сипоҳиёни Олмон ишғол намуданд. Апрели 1945 Венаро лашкариёни Шӯравӣ озод карданд. Солҳои 1945—1955 Венаро ИҶШС, Бритониёи Кабир ва Фаронса идора мекарданд. Баъди дар Вена қабул шудани қонун дар бораи бетарафии доимии Австрия шаҳр ба қароргоҳи теъдоде аз ташкилотҳои байналмилалӣ — Агентии байналмилалии неруи атом, СММ дар бораи рушди саноат (ЮНИДО) ва ғайра табдил ёфт.
Ҷуғрофиё
Масоҳати Вена 415 км² — ро ташкил медиҳад. Ҳамин тариқ, Вена аз ҳама хурдтарин замини федералии Австрия мебошад. Майдони шаҳр аст, ба таври зерин тақсимбандӣ шудааст:
Тақсимоти маъмурӣ
thumb|Тақсимоти маъмурии Вена Вена ба 23 ноҳия тақсим шудааст:
Иқтисод
Вена маркази саноатии Австрия мебошад (қариб 1/3 ҳиссаи саноати мамлакат дар Вена ҷойгир аст). Дар Вена саноати мошинасозӣ, коркарди филиззот, кимиё, дӯзандагӣ, пойафзор, табъу нашр, хӯрокворӣ тараққӣ кардааст. Барои содирот либосҳо, кулоҳ, пойафзор, мебел, созҳои мусиқӣ ва ғайра истеҳсол мекунад.
Ёдгориҳои меъморӣ
Дар Вена аз осори меъморӣ Калисои ҷомеи Стефани Муқаддас (асрҳои 12-15), қароргоҳи собиқи Габсбургҳо — Хофбург (асрҳои 13-19), бинои китобхонаи миллӣ (1735), қалъаҳои Белведери Поин (1714—1716) ва Белведери Боло (1721—1722), қасру боғии Шёнбрунн (1695—1700), бинои «Бургтеатер» (1874—1898) ва ғайра боқӣ мондаанд. Маркази таърихии Вена ба рӯйхатти осори биноҳои Мероси умумиҷаҳонии ЮНЕСКО дохил карда шудааст.
Маворифу фарҳанг
Дар Вена Донишгоҳи Вена, АИ Австрия, Мактаби олии техникӣ, Институти савдои ҷаҳонӣ, Академияи санъати тасвирӣ, осорхонаҳо, нигористони Австрия, осорхонаҳои инфиродии Вена А. Мотсарт, Л. ван Бетховен, Ф. Шуберт, Й. Гайдн, И. Штраус (падар), И. Штраус (писар) ҷойгир шудаанд. Филармонияи Вена, Операи давлатии Вена, Хори кӯдаконаи Вена, Оркестри филармонияи Вена шуҳрати ҷаҳонӣ пайдо кардаанд. Ҳар сол ба Вена қариб 8 млн сайёҳ меояд. Дар Вена дар оғози сол Базмҳои солинавӣ ва Карнавали Фашинг, дар моҳи май Фестивали байналмилалии ҳунар баргузор мегардад.thumb|210x210px|Нишони Вена дар солҳои 1461—1925. thumb|240x240px|Нақшаи вена, соли 1547 thumb|240x240px|Муҳосираи Вена аз тарафи туркҳо, соли 1683
Дин
Вена маркази архиепархия-митрополияи Калисои Римӣ-католикӣ мебошад. Тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар соли 2001, тақсимоти аҳолии шаҳр аз рӯи дин ба тарийи зайл аст:
Саводкӯҳ
Саводкӯҳ — шаҳрест дар устони Мозандарон, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 6,752 тан будааст ва дар соли 2006, тан баровард мешавад.
Сарчашмаҳо
Savadkuh fa:سوادکوه
Лесниково (ноҳияи Тотем, Вологда)
Лесниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тотем, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тотем (Вологда)
Pirna 014
Pirna 014 (Pirna 014) — як ҳавогарди сохтаи Industriewerke Ludwigsfelde дар кишвари East Germany аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Гулсифат Шаҳидӣ
Гулсифат Шаҳидй (1 январи 1955, Ленинград, РСФСР) — рӯзноманигор, адабиётшинос, насрнависи тоҷик. Барандаи ҷоизаи «Нависандаи сол»-и Русия дар бахши «Адабиёти кӯдак» (2020).
Зиндагинома
Гулсифат Ғаффоровна Шаҳидӣ 1 январи соли 1955 дар оилаи иқтисоддонҳо Ғаффор ва Масрура Сатторовҳо ба дунё омадааст. Фориғуттаҳсили бахши рӯзноманигории Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон. Узви Иттифоқи нависандагони Русия ва Гилдияи эҷодии Авруосиё. Дар Маскав ва Лондон кору зиндагӣ мекунад. Зани оҳангсози маъруфи тоҷик Толибхон Шаҳидӣ (тав. 1946), модари се писар ва даҳ набера.
Пас аз хатми донишгоҳ фаъолияти эҷодии худро дар шаҳри Душанбе оғоз намуда, ба ҳайси мухбири рӯзномаи ҷумҳуриявии «Ҷавонон» кор мекунад. Сипас ба бахши аспирантура дохил шуда, дар мавзӯи равобити адабии тоҷику рус дар солҳои 20-30-уми асри гузашта рисолаи номзадиро бомуваффақият дифоъ мекунад. Баъди хатми аспирантура дар Парлумони Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси тарҷумон кор мекунад. Солҳои баъдӣ дар Маскаву Душанбе ба ҳайси муҳаррир ва сипас мудири бахши радио ва телевизиони бахши тоҷикистонии ширкати телевизион ва радиои «Мир» кор кардааст. Вай чандин барнома, ҳикоя ва клипҳои радио ва телевизионро нашр кардааст.
Баъдтар ба фаъолияти адабии худ оғоз кард. Ёздаҳ китоб навишта, нашр кардааст, ки ба чаҳор забон (англисӣ, русӣ, тоҷикӣ ва форсӣ) тарҷумаву нашр шудаанд. Ҳамчунин, муаллифи теъдоди зиёди мақолаҳо, баррасиҳо мебошад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони асри XXI Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Нависандагони асри XX
Уст-Хоперская (ноҳияи Серафимович, Волгоград)
Уст-Хоперская - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Серафимович, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Серафимович (Волгоград)
Леушкино (ноҳияи Вологод, Вологда)
Леушкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Валлетта
Валлетта пойтахти Малта.
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Валлетта
Максим Канунников
Максим Сергеевич Канунников (Максим Сергеевич Канунников; 14 июли 1991, Нижни Тагил, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 14 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1991 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Зенит Санкт-Петербург Гурӯҳ:Бозингарони БФ Том Томск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Амкар Перм Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рубин Казан
Wamos Air
Wamos Air (Wamos Air) — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА EB аст ки дар таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Wamos Air дар فرودگاه مادرید-باراخاس ‌ҷойгир аст‌‌ Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Мадрид, Испания ҷойгир аст ва ба 12 самт парвоз мекунад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ширкатҳои ҳавопаймоӣ
Федорково (ноҳияи Вязников)
Федорково - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Волковская (ноҳияи Няндомск)
Волковская (ноҳияи Няндомск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Няндомск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Няндомск
Деҳманора
Деҳманора — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лангари ноҳияи Кӯҳистони Масчо. Аз Деҳманора то маркази ҷамоат 20 км, то маркази ноҳия 54 км. Аҳолиаш 619 нафар (2017).
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯҳистони Масчо Гурӯҳ:Ҷамоати Лангар
Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 7 ҳизби сиёсӣ фаъолият дошта, қисми муҳими низоми сиёсии Тоҷикистонро ташкил менамояд.
Ҳизбҳои сиёсии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси муқарароти Конститутсия ва Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳизбҳои сиёсӣ» (соли 1998) фаъолият мекунанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳизбҳои сиёсии Тоҷикистон
Селиваниха (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Селиваниха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Великодворская (деҳа)
Великодворская (Великодворская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Велский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Болгардгоҳи Игинниарфик
Болгардгоҳи Игинниарфик (Iginniarfik Heliport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри оигиниорфик кишвари Гренландия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Оқтос (вилояти Алмато)
Оқтос — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Талғар ҷойгир аст. Дар соли 2009 378 нафар аҳолӣ дошт.
Хати овозӣ (фонография)
Хати овозӣ (фонография) – ин намуди хат ҳарфҳояш овозҳо ё фонемаҳои ҷудогонаи нутқро  ифода  мекунанд (хатҳои финиқӣ, юнонӣ, лотинӣ, русӣ, арабӣ ва ғайра). Системаҳои ҳарфии овозӣ ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд: Ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ ва хати финиқӣ ибтидо гирифта ба ду самти асоси густариш ёфтаанд. Дар Шарқ аз хати финиқӣ хати оромӣ пайдо шуд, ки қариб  ҳамаи хатҳои ҳарфии овозӣ  ва баъзе системаҳои ҳиҷоии Осиё аз он сар задаанд (аз ҷумла хатҳои паҳлавӣ, суғдӣ, монавӣ, авесто, хоразмӣ, портӣ ва ғайра). Дар Ғарб (Аврупо) аз хати финиқӣ  хати  юнонӣ ба вуҷуд омад, ки асоси ҳамаи  системаи  хатҳои  аврупоён  гардид. Системаҳои шарқии хатӣ то андозае усули ҳамсадоии финиқиро нигоҳ доштанд. Дар Ғарб бошад ҳамаи системаҳои хатӣ бо роҳи вокалии овозӣ пеш рафтанд.
Баёния
Баёния (بیانیه), иттилоия, манифе́ст (аз  — «даъват») — навишта ва хабари расмӣ. Хабари расмӣ дар бораи гуфтушунид ва созишномаҳои байналмилалӣ, дар бораи воқеаҳои муҳимми ҳаёти дохилии мамлакат, анҷуманҳои илмӣ, маҷлисҳо, қарорҳо, рафти амалиёти ҷангӣ ва ғ.
Манифест, муроҷиатномаи хаттии ҳокимияти олӣ ба аҳолӣ дар хусуси ягон воқеаи муҳим; муроҷиатномаи ҳизби сиёсӣ, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ба аҳли ҷамъият, ки дар он ақида, барнома, таклиф ва қарордоди худро баён мекунанд.
Дар муносибатҳои байналмилалӣ баёния хусусияти амали яктарафа ё изҳороти муштараки ширкаткунандагони гуфтушунид бо натиҷаҳои мусбати гуфтушунид, ё ихтилоф, ё ақидаи махсуси яке аз ширкаткунандагони гуфтушунид шуда метавонад. Баёнияи муштарак шартномаи байналмилалӣ нест, лекин метавонад қароре дошта бошад, ки ширкаткунандагон онро шартномаи байналмилалӣ ҳисобанд. Агар дар баёнияи гуфтушунид созишномаи матнаш мувофиқашуда дохил гардида, шакли диг. расмӣ надошта бошад, он гоҳ ҳамчун шартномаи байналмилалӣ дониста мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Сия (ноҳияи Пинежск)
Сия (ноҳияи Пинежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Пинежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Пинежск
Фурудгоҳи тирӣ-кон (Каролинаи Шимолӣ)
Фурудгоҳи тирӣ-кон (Каролинаи Шимолӣ) (Tri-County Airport (North Carolina)) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1372 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 20.7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ чандӣ‌гар
Фурудгоҳи байналмилалии чандӣ‌гар (Chandigarh International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри чандӣ‌гар кишвари Ҳиндустон қарор дорад, ва дар баландии 308 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Забони украинӣ
Забони украинӣ (українська мова) - забони расмии Укроин мебошад.
Нигаред
Гурӯҳ:Забонҳои славянӣ Украинӣ Украинӣ
Рӯйдодҳои соли 2009
Эзоҳ
Гурӯҳ:Рӯйдодҳои кунунӣ  Гурӯҳ:Рӯйдодҳои соли 2009
Михлино (ноҳияи Собин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Собин
Қатъномаи 627 Шӯрои Амният
Қатъномаи 627 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 09январ 1989 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Девони байналмилалии додгустарӣ аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬838‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Антонио Хесус Кабалеро Рамирес
Антонио Хесус Кабалеро Рамирес (Antonio Jesús Caballero Ramírez; 6 январи 1994, Мартос, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 6 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Martos Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lucena Гурӯҳ:Бозингарони БФ Torredonjimeno Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Манча Реал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Elche Ilicitano Гурӯҳ:Бозингарони БФ Elche
Маҳмудобод
Маҳмӯдобод — шаҳрест дар устони Мозандарон, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 1996, 20,054 тан будааст ва дар соли 2006, 33,781 тан баровард мешавад.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Мозандарон Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Декио Эстевес
Декио Эстевес да Силва (Décio Esteves da Silva; 14 сентябри 1921, — 1927:5:21, December 25, 2000, Рио Де Жанейро, Бразилия) — футболбози бразилӣ.
Энсиклопедияи миллии тоҷик
мини|Энсиклопедияи миллии тоҷик, ҷилдҳои 1-8 Энсиклопедияи миллии тоҷик (ба ихтисор ЭМТ) — донишномаи миллии Тоҷикистон, ки сар аз соли 2008 таълифу тадвинаш дар Тоҷикистон шурӯъ шудааст. Ҷилди якуми ЭМТ соли 2012 бо теъдоди 5 ҳазор нусха бо сарфи 350 ҳазор сомонӣ дар шаҳри Алмаатои Қазоқистон нашр шудааст. Дар донишнома 3200 мақола ҷой гирифтааст, ки ба қалами 650 муаллиф тааллуқ доранд.
Хати идеографӣ
Адабиёт
Гурӯҳ:Хат Гурӯҳ:Матн
Энсиклопедияи миллии тоҷик
Ҷилди аввали ин энсиклопедия аз ҳарфи «А» шурӯъ шуда, бо калимаи «Асос»-и ин ҳарф анҷом ёфтааст.
Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик 20 марти соли 2013 ҷилди дуввуми донишномаи бисёрҷилдаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик»-ро ба нашр расонд. 25 дарсади иттилоот марбут ба ҳарфи «А» ба ҷилди дувум гузаштааст.
Фурудгоҳи пирс фар
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Энсиклопедияи миллии тоҷик
Таърих
Бо Фармони Президенти Тоҷикистон дар давлати соҳибистиқлол, куҳанфарҳанг, мутамаддин, дунявӣ ва ҳуқуқбунёди мо низ ба таҳияву тадвини энсиклопедияи миллии бисёрҷилда пардохта шуд, зеро дар китобҳои энсиклопедӣ таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, маданият, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони мумтози илму маърифат, адибон, ҳунармандон ва санъатварони маъруф дарҷ хоҳанд шуд. Таҷрибаи таърихӣ нишон медиҳад, ки ҳеч як миллат наметавонад бидуни баҳравар шудан аз тамаддуни муштараки миллатҳову қавмҳои ҳамҷавор ба сари худ миллати тавонову бофарҳанг созад ва дар тӯли ҳазорсолаҳо бобақову поянда монда тавонад.
Оғози фаъолият
Сарредаксияи илмии Энсиклопедияи Миллии Тоҷик аз ибтидои оғози кори китоби бисёрҷилдаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ба муассисаҳои илмӣ, идораҳои давлатӣ, донишгоҳ ва донишкадаҳои олӣ, иттифоқҳои эҷодӣ, мутахассисони алоҳидаи тамоми соҳаҳои илму фарҳанг ва ҳатто пажӯҳишгоҳҳои хориҷию мутахассисини ҷудогонаи бурунмарзӣ бо Лоиҳаи луғатномаи нашри мазкур муроҷиат намуда онҳоро ба ҳамкорӣ ва мадад даъват карда буд, ки дар натиҷа Луғатнома мавриди муҳокимаи васеи аҳли ҷамъият қарор гирифта то андозае такмил ёфт. Таҷрибаи нашр шудани 8 ҷилди Энсиклопедияи Советии Тоҷик мабнӣ бар тақризу нақдҳои фаровони дар васоити ахбори омма ба табърасида собит намуд, ки аксари эродҳои мутахассисон ва хонандагони одӣ ба ҷой дода шудани шахсиятҳо дар китоб оид буданд. Ба хотири минбаъд ҷилавгирӣ кор кардан аз чунин эродҳо дар Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 439 аз 2 сентябри соли 2010) "Дар бораи меъёрҳои ворид намудани шахсиятҳои маъруфи таърихӣ ва муосир ба «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ба тасвиб расид, ки Сарредаксия тибқи он амал менамояд.
Вобаста ба татбиқи технологияи навтарини саҳифабандию ороиши китоб ва бодарназардошти сифати чопи китоб аз аксҳо ва расмҳои аксаран сиёҳу сафеди кӯҳнашуда, ки барқарор карданашон ғайриимкон буд, сарфи назар гардид. Ҳамчунин шахсиятҳое, ки акси худро пешниҳод накарданд, аз ҷилди аввал берун мондаанд. Ҳаҷми мақолаҳо вобаста ба мавқею манзалати мавзӯи пешниҳодшуда, муҳимияти он ва таклифи муаллифон бо мадди назар гирифтани маълумоти иловагӣ барои муҳаққиқони оянда муайян ва таъйин гардидааст.
Аксари мақолаҳои энсиклопедиро вобаста ба тахассусҳои гуногун олимони маъруф навишта, мақолаҳои мураттибӣ ва тарҷумавиро низ мутахассисони варзида аз маъхазу манбаъҳои муътамад тартиб додаанд, ё тарҷума кардаанд.
Мундариҷа
Донишномаи «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» ҷанбаи илмию оммавӣ дошта нахуст энсиклопедияи миллист. Дар Қомуси «Энсиклопедияи Миллии Тоҷик» мақолаҳо дар бораи таърихи кишвар, илм, иқтисодиёт, хоҷагии деҳот, фарҳанг, адабиёту санъат, урфу одат, маросимҳо, ҳаёту фаъолияти шахсиятҳои бузург, ходимони маъруфи ҷамъият, намояндагони илму маърифат, адибон ва ҳунармандони маъруф дарҷ шудаанд. Дар айни замон дар Қомус бахше аз матолиб дар бораи таърихи ҷаҳон, мухимтарин дастовардҳои илму техника ва фарҳанги ҷаҳонӣ, ҳаёт ва кору пайкори нобиғагони ҷаҳонӣ, ки ибратомузанд оварда шудаанд.
ЭМТ дар Википедияи Тоҷикӣ
Аз соли 2014 вироиши интишороти Энсиклопедияи Миллии Тоҷик дар Википедияи Тоҷикӣ шурӯъ шудааст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Донишномаҳои тоҷикӣ Гурӯҳ:Донишномаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Китобҳо
Infinity Purple
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Iberia Express
Iberia Express (Iberia Express) — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА I2 аст ки дар таъсис ёфта ва дар  фаъолияти худро оғоз карда‌‌аст. Қутби Iberia Express дар فرودگاه مادرید-باراخاس ‌ҷойгир аст‌‌ Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Мариехамн, Аланд, Финланд ҷойгир аст ва ба 22 самт парвоз мекунад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ширкатҳои ҳавопаймоӣ
Манқул
Манқул — амвол дар муқобили амволи ғайриманқул, ки бо замин алоқаманд несг ва ба он мустаҳкам карда нашудааст. Ба амволи манқул ашёе низ дохил мешавад, ки худашон ҳаракат мекунанд (ҳайвонот). Пул, ҳуқуқҳои ҳатмии талабкунй, қогазҳои қиматнок, варақаҳои иҷроия ва ғ. низ амволи манқул мебошанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Ожегово (ноҳияи Кириллов, Вологда)
Ожегово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кириллов, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Пашкова (ноҳияи Бохан, Иркутск)
Пашкова — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бохан, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Бохан (Иркутск)
Сновское (ноҳияи Новозибков)
Сновское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Новозибков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Новозибков
Николас Рамирес Агилера
Николас Энрике Рамирес Агилера (Nicolás Enrique Ramírez Aguilera; 1 майи 1997, Сантяго, Чили) — футболбози чилигӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 1 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Чили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Универсидад Де Чиле Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportes Temuco
Самарқанд
thumb|Манзараи Самарқанд Самарқанд — шаҳри қадима ва маркази вилояти Самарқанди Ӯзбекистон аст ва қисмати зиёди мардуми ин шаҳри қадима тоҷик аст (суннӣ, ҳанафӣ). Масоҳати шаҳр 120,1 км кв аст ва дар он 504,4 ҳазор нафар (соли 2015) шаҳрванд зиндагӣ мекунанд. Самарқанд — яке аз шаҳрҳои қадимтарини дунё мебошад, ки дар асри VIII пеш аз милод бунёд шудааст. Соли 2001 Самарқанд ба феҳристи мероси умумибашарии фарҳангии ЮНЕСКО дохил карда шудааст. Дар таърихи қадим Самарқанд пойтахти Давлати Суғди қадим буда, дар сарчашмаи хаттии «Авесто» номбар гардидааст.
Номгузорӣ
thumb|Майдони [[Регистон]] thumb|[[Мадрасаи Шердор]] thumb|Мадрасаи Биби хонум ва хиёбони Самарқанд thumb|Масҷид ва мақбараи Ал-Бухори thumb|[[Масҷиди Ҳазрати Хизр]] thumb|[[Мадрасаи Улуғбек (Самарқанд)|Мадрасаи Улугбек]] thumb|Мадраса дар Самарқанд thumb|Мақбараи Шоҳи Зинда thumb|Мақбараи Гӯри Амир Номгузории муосири — Самарқанд — аз калимаи суғдии Smʼrknδh бар меояд. Забоншиносон маънои asmara — санг ва қанд — шаҳр, яъне Самарқанд — «шаҳри сангин» маънидод мекунанд.