cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аргентина
Иқлим
Иқлими Аргентина аз се минтақаи иқлимӣ – тропикӣ, субтропикӣ ва мӯътадил иборат аст. Ҳарорати миёнаи солона аз 24°С дар шимол то 5°С дар ҷануб тағйир меёбад. Дар ҳамвориҳо – иқлим тропикӣ (ҳарорати миёнаи январ (тобистон) 30°С, июл (зимистон) 20°С, бориши солона то 900 мм), дар ноҳияҳои марказӣ – субтропикӣ (ҳарорат миёнаи январ 23°С, июл 9°С, бориш то 1000 мм), дар Патагония – мӯътадили нимбиёбонӣ (ҳарорат миёнаи январ аз 12 то 22°С, июл – аз 2 то 5°С, бориш 100 – 250 мм). Иқлими кӯҳистони Анд баландкӯҳи биёбонист. Обҳои дохилӣ дар ҳудуди Аргентина нобаробар тақсим шудаанд. Дарёҳои асосӣ: Парана бо шохобҳояш Парагвай, Рио-Саладо, Уругвай, силсила­дарёҳои Рио Бармехо – Десагуа-деро – Чадилеуву-Курако; Рио-Колорадо, Чубут, Рио-Десеадо ва ғайра аҳамияти калони киштигардӣ ва энергетикӣ доранд. Дар кӯҳҳои Анд кӯлҳои калони пиряхӣ – Науэл-Уапи, Лаго-Архен­тино, Буэнос-Айрес, Сан-Мартин, Вйедма ва ғайра, дар маркази Энтре-Риос ва Пампа ботлоқзорҳои бисёре воқеанд. Қариб дар сеяки ҳудуди Аргентина аз норасоии об танқисӣ мекашанд. Гуногунии муҳити табиӣ ба хусусият ва таркиби хоку наботот бетаъсир намондааст. Дар шимол Аргентина хок – сурхи ҷигарӣ, дар шарқ, ки намнокӣ бештар аст, хок марғзории ботлоқӣ, дар водиҳои Пампа – серҳосили сиёҳтоб, дар нимбиёбонҳои Пампа – хокистарии камҳосил.
Олами наботот
thumb|170px|Боғи миллӣ [[Эл-Палмар, Энтре Риос.]] Наботот асосан аз марғзори сернами дашту саванна ва ҷангали кӯҳсори субтропикӣ иборат аст. Аз дарахтони нодир кебрачо (дар таркибаш танин дорад) ва ягона дар ҷаҳон чакалакзори арраян (як намуди мирта) ҳастанд.
Олами ҳайвонот
187x187px|left|Ҳурнур, яке аз намодҳои миллии Аргентина.|alt= Ҳурнур, яке аз намодҳои миллии Аргентина.|thumb Дар олами ҳайвонот намудҳои эндемӣ – оҳу ва гурбаи пампаӣ, саги магелланӣ, хирси айнакдор, шиншилла, гуанако (як намуди лама) мавҷуданд. Намудҳои гуногуни оҳу ва маймун, рӯбоҳи хокис­тарранг, шафпушт, нутрия, зиёда аз 50 намуд мор, хояндаи калонтарин – карпинчо (вазнаш то 65 кг), мӯрчахӯр ва ғайра ҳастанд. Дарёҳояш аз моҳӣ бой аст. Парандагон, махсусан лаклак, нанду, намудҳои гуногуни тӯтӣ ва колибри зиёданд. Аргентина дорои зиёда аз 30 боғи миллӣ ва мамнӯъгоҳ буда, дар музофоти Энтре-Риос, дар соҳили дарёи Уругвай ҷангали ҷанубтарини ҷаҳон – иборат аз нахлҳои 15-метра ва дарозумр (то 500 сол), дар Патагония 13 пирях, дар нимҷазираи Валдес ягона дар ҷаҳон анклави табиӣ – макони зисти моржҳо (вазнашон то 4 т), дар димоғаи Томбо колонияи бузурги пингвинҳо (макони берун аз ҳудуди Антарктикаи зисташон) мавҷуданд. Заминҷунбӣ дар баъзе мавзеъҳои кӯҳҳои Анд, бӯронҳои шадид дар Пампа ва ноҳияҳои шимолу шарқӣ, обхезиҳо аз хатарҳои табиӣ; ифлосшавии об, ҳаво, биёбоншавӣ аз масоили экологии Аргентина мебошанд.
Аҳолӣ
thumb|200px|right|[[Салта]] Аксарияти аҳолии Аргентина-ро аргентинагиҳо – авлоди муҳоҷирон аз Испания, Италия, Франсия ва Полша ташкил медиҳанд. 92 фоизи аҳолӣ муътақиди католисизм, 2% – ҷараёни протестантӣ, боқимонда 6% мусулмон, буддоӣ ва яҳудиён мебошанд. Сатҳи таваллуд пасттарин дар Америкаи Лотинӣ, дарозумрӣ ба ҳисоби миёна 75,5 сол аст. Сокинони Аргентина бештар дар қисми соҳилии Пампа ҷойгир шуда, 89% аҳолӣ шаҳрнишинанд. Зичии аҳолӣ гарчанде дар Аргентина 13 нафар дар 1 км2 муайян шудааст, дар шаҳрҳо, махсусан Буэнос-Айрес ва Санта-Фе бештар аз 100 нафар дар 1 км2 мебошад. Аҳолии деҳот зиёд нест. Азбаски барои заминдории калони механиконидашуда ва чорводории махсусгардонидашуда ба қувваи кории дастӣ эҳтиёҷ нест, Аргентина-ро мамлакати аграрии бекишоварз (бедеҳқон) меноманд.
Тақсимоти мамурӣ
alt= Тақсимоти маъмурии Аргентина|right|frameless|450x450px|Тақсимоти маъмурии Аргентина Аргентина – ҷумҳурии федеративӣ, ки ба вай 23 вилоятҳо ва ҳавзаи автономии пойтахти медароянд.
Таърих
thumb|239x239px|Ҷанговарони Индейс, [[Ругендас]] Пайдоиши инсонро дар ҳудуди Аргентина мансуби ҳазорсолаи 8 – 7 то милод медонанд. То аввали садаи XVI дар ин ҳудуд қабилаҳои гуногуни ҳиндиҳо (диагит, кечуа ва ғайра) сокин буданд, ки сатҳи баланди тамаддун, роҳу пулҳо, иншооти обёрӣ доштанд. Соли 1516 баҳрнавардони испанӣ ба соҳили дарёи Ла-Плата расида, пойгоҳи мустамликавии худро барқарор ва онро ба ҳайати шоҳигарии Перу дохил карданд. Қабилаҳои бумӣ ғулом шудаву қир мегардиданд, қисме дар кӯҳҳои Анд паноҳ мебурданд. Охири садаи XVI ин ҷо се вилояти мустамликавӣ – Тукуман, Буэнос-Айрес ва Куйо, соли 1776 шоҳигарии Рио-де-ла-Плата (мутааллиқи шоҳигарии Испания) – фарогири ҳудудҳои Аргентина-и кунунӣ (то Рио-Негро), Боливия, Парагвай ва Уругвай таъсис ёфт. Кишоварзӣ ва баъзе намудҳои истеҳсолот инкишоф ёфта, дар Кордова аввалин Донишгоҳ ташкил шуд. Солҳои 1806 – 1807 қӯшунҳои Британия кӯшиши ишғоли Буэнос-Айресро карданд, вале муваф­фақ нашуданд. Рушди иқтисод, таназзули империяи мустамликавии Испания ва болоравии ҳаракати миллӣ-озодихоҳӣ дар кишварҳои Америкаи Лотинӣ барои соҳиби истиқлол шудани Аргентина замина фароҳам меовард. Баъди ба Испания дохил шудани Наполеони I моҳи майи 1810 дар Буэнос-Айрес шӯриш ба амал омада, ноиб-шоҳи испанӣ сарнагун ва Хунтаи муваққатии ҳукумати Ла-Плата эълон шуд. Ин «инқилоби май» як қисми ҳаракати озодихоҳии тамоми Америкаи Лотинӣ барои раҳо ёфтан аз юғи Испания буд (сарвараш Х. де Сан-Мартин). Иттиҳоди вилоятҳои Америкаи Лотинӣ (баъдтар Иттиҳоди Рио-де-ла-Плата, Аргентина-и кунунӣ) июли 1816 худро соҳибистиқлол эълон кард, соли 1819 конститутсияи аввалин қабул шуд. left|thumb|320x320px|Муҳориба дар Аваи, [[Ҷанги Парагвай, соли 1868.]] Таърихи минбаъдаи Аргентина муборизаи байни тарафдорони ҳокимияти ягонаи марказӣ ва ҷонибдорони сохти худидории маҳаллӣ буд. Соли 1826 конститутсияи нав қабул гардида, мамлакат Республикаи Федеративии Аргентина ном гирифт. Аввалин президент Б. Ривадавияро баъди се соли ҳокимияташ – соли 1829 ҳокими Буэнос-Айрес, заминдор Х. М. Росас ҷойгузин шуд, ки диктатурааш то соли 1852, то сарнагун гардиданаш идома ёфт. Соли 1853 конститутсияи нави ҳаммонанди Сарқонуни ШМА қабул гардид (шакли давлатдории федералӣ бо сарварии президент). Аммо Буэнос-Айрес ба ин федератсия дохил нашуд. Зиддият то соли 1860 идома ёфта, соли 1862 губернатори Буэнос-Айрес Б. Митрес Президент интихоб гардид. 70 соли минбаъдаи дар фазои оромии сиёсию иқтисодӣ басарбурдаи кишвар Аргентина-ро ба сатҳи давлатҳои мутараққӣ баровард (инкишофу тавсеаи роҳи оҳан, содироти ғалла, гӯшт ва пашм ба Аврупо). Ҳукумат воридшавии маблағҳои хориҷӣ ва қабули муҳоҷиронро дастгирӣ мекард. Дар натиҷа, аҳолии 800-ҳазораи Аргентина (дар соли 1852) то соли 1914 ба 8 млн расид, шаҳрсозӣ тараққӣ кард, системаи бисёрҳизбӣ ҷорӣ шуд, соли 1912 ҳуқуқи интихоботи умумӣ эълон гардид. Намояндаи ҳизби Иттиҳоди радикалии шаҳрвандӣ И. Кригойен соли 1916 Президент интихоб шуд. Ҳукумати Ҳизби радикалӣ дар роҳи ривоҷи саноати миллӣ чораҳо андешида, сиёсати мустақили беруна мебурд.
Аргентина дар ибтидои садаи XX
thumb|180px|[[Хуан Перон ва Эва Перон]] Дар ибтидои садаи XX Аргентина ба яке аз давлатҳои бойи ҷаҳон табдил ёфт. Ба ин ҷо аз мамлакатҳои дигар, махсусан Аврупо, ба миқдори зиёд муҳоҷирон меомаданд. То табаддулоти ҳарбии соли 1930 Аргентина ҳаёти осуда дошт ва тараққӣ мекард. Дар солҳои Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (1939 – 45) Аргентина худро бетараф эълон кард. Соли 1943 дар натиҷаи табаддулоти нав диктатураи ҳарбӣ барқарор шуд. Соли 1946 полковник Х. Д. Перон Президенти Аргентина интихоб гардид. Ҳамсари ӯ Эва бо барномаҳои иҷтимоии ҷори­намудааш эътибор пайдо кард. Баъди ноил гардидан ба пешравиҳои зиёд ва гузарондани якчанд ислоҳоти иҷтимоию иқтисодӣ эътибори Перон бештар гашта, соли 1952 ба давраи дуюм аз нав Президент интихоб шуд. Баъди тезутунд шудани муносибати Перон бо калисои католикӣ (мехост заминҳои вақфро давлатӣ гардонад) соли 1955 табаддулоти навбатӣ рух дода, ӯро сарнагун ва бадарға карданд. То соли 1976 дар Аргентина боз се табаддулоти ҳарбӣ ба амал омада, ба ҷойи як ҳукумати ҳарбӣ ҳукумати дигари ҳарбӣ меомад (П. Э. Арамбуру, Аргентина Фрондиси, Аргентина Илйиа). Ҳукумати генерал Аргентина Аргентина Лануссе (1971 – 1973) мамлакатро аз бӯҳрони иқтисодӣ ва сиёсӣ бароварданӣ шуда, барои барқарор кардани шакли конститутсионии идораи мамлакат тадбирҳо андешид, интихоботи президентро гузаронд. Ҳаммаслаки Перон Э. Кампора ба сари ҳокимият омада, тадбирҳои прогрессивӣ андешид, вале гурӯҳҳои мухолифи ростҳо ва радикалҳо Кампораро маҷбур карданд, ки соли 1973 ба истеъфо барояд. Перон боз ба сари ҳокимият омад, вале соли 1974 ногаҳон вафот кард. Солҳои 1976 – 1981 боз давраи табаддулот, ивазшавии ҳукуматҳои ҳарбӣ ва терроризм гардид. thumb|200px|[[Ҷанги Фолкленд]] Соли 1982 бо мақсади сабук кардани бӯҳрони иқтисодӣ сарвари онвақтаи Аргентина Л. Галтиерӣ хост ҷазираҳои Фолкленд (Малдив)-ро, ки аз соли 1883 мулки Британия буд, забт намояд, вале дар ин ҷанг шикаст хӯрд ва мустаъфӣ шуд. Соли 1983 дар натиҷаи гузарондани интихоботи демократӣ Р. Алфонсин – намояндаи Иттифоқи граждании радикалҳо, соли 1989 К. С. Менем – роҳбари Ҳизби хутсиалистӣ (истилоҳи ҷорикардаи Перон, ки маънояш барпо кардани давлати боадолат ё адолатпеша аст) сари қудрат омаданд. Ба Менем муяссар шуд, ки иқтисоди мамлакатро баланд бардорад ва вазъи муназзами сиёсиро пойдор намояд. Ин буд, ки ӯ соли 1995 дуюмбора Президент интихоб шуд. Ҳизби хутсиалистӣ ё перонистӣ, ки сарвараш Менем буд, ҳангоми интихобот ба Конгресс дар Палатаи намояндагон аксари ҷойҳоро ишғол кард. thumb|200px|[[Буҳрони иқтисодии Аргентина|alt= Буҳрони иқтисодии Аргентина]] Ислоҳоти иқтисодие, ки соли 2001 вазири иқтисод Кавалло гузаронд, боиси бӯҳрони шадиди молиявӣ гардид (дефолт, паст рафтани қурби песо; побанди доллар шудан – чун Аргентина бонки марказӣ надошт), Хазинаи Байналмилалии Асъор низ шартҳои вазнин гузошт. Дар ин давра миқдори бекорон ба 22 – 24% расида, бӯҳрони иқтисодӣ авҷ гирифт. Паймони (коалитсияи) «Алянс» – ғолиби интихоботи соли 1999 низ аз уҳдаи пешгирии ин вазъ баромада натавонист ва дек. 2001 истеъфо дод. Дар интихоботи соли 2003 губернатори музофоти Санта-Крус, пешвои ҳаракати «Фронти ғалаба» Н. Кричнер Президенти Аргентина интихоб шуд.
Иқтисод
Аргентина мамлакати аграрию саноатӣ аст. Ҷиҳати фарқкунандаи соҳаи кишоварзии Аргентина аз дигар дав­латҳои Америкаи Лотинӣ дар он аст, ки бо вуҷуди дар ин соҳа ҳамагӣ 1 фоизи аҳолӣ машғул будан, ӯ худро бо маҳсулоти хоҷагии қишлоқ пурра таъмин карда, ба миқдори зиёд аз ин мавод содир мекунад (50%-и даромади содиротии Аргентинаро ташкил медиҳад).
Кишоварзӣ
Аз ҷиҳати саршумори чорвои калони шохдор (қариб 60 млн) Аргентина дар ҷаҳон ҷойи шашум, аз ҷиҳати истеъмоли маҳсулоти хоҷагии қишлоқ ва гӯшт ба ҳар сари аҳолӣ ҷойи аввалро ишғол мекунад. Аргентина истеҳсолкунанда ва содиркунандаи намоёни гӯшт ва маҳсулоти гӯштӣ аст. Дар саноати хӯрокворӣ истеҳсоли соя, равғанҳои рустанӣ, орд, шароб низ бартарӣ  дошта, аз ҷиҳати ҷамъоварии гандум дар ҷаҳон мавқеи калон дорад.
Саноат
Саноати сабук бо соҳаҳои худ қариб дар ҳамаи музофотҳои Аргентина ҷойгир шудааст. Истеҳсол ва содир кардани чарму пойафзор соҳаи пешрафтаи он аст. Корхонаҳои саноати вазнин дар пастиҳои Парана, минтақаҳои саноатии байни Буэнос-Айрес ва Росарио ва асосан дар Буэнос-Айреси Калон (бо агломератсияаш) ҷойгир шудаанд. Аргентина аз ҷиҳати истихроҷи нефт дар Америкаи Лотинӣ ҷойи чорумро ишғол карда, аз рӯи захираҳои уран дар ҳайати даҳ давлати пешрафтаи ҷаҳон аст. Аргентина бо тадқиқоти илмии соҳаи энергетикаи ядроӣ ва саноати уран машҳур аст. Истеҳсоли сурбу руҳ, мис, алюминий соҳаҳои тараққикардаи металлургияи рангаи кишваранд.
Мошинсозӣ
Мошинсозӣ (ширкатҳои «Форд», «Крайслер», «Тойота», «Пэжо» дар Аргентина заводҳои худро доранд), электротехника (заводҳои IBM, Siemens), киштисозӣ (дар Буэнос-Айрес, Энсенада), самолётсозӣ (Кордова) низ аз соҳаҳои рушдкарда мебошанд.
Саноати кимиё
Корхонаҳои саноати химия, истеҳсоли кислотаи бор, дорусозӣ, чармгарӣ (аз ҷумла пойафзор ва либоси чармӣ) нассоҷӣ (матоъҳои пахтагӣ, пашмӣ, катонӣ), маҳсулоти бофандагии дастӣ ва ғайра фаъоланд. Аргентина дар минтақа бо неруи илмию техникӣ ва инкишоф додани технологияҳои нав фарқ мекунад. Шарикони асосии тиҷоратии Аргентина: Бразилия, ШМА, Хитой, Чилӣ, Голландия, Германия. Аргентина содиркунандаи машҳури маҳсулоти кишоварзӣ, автомошинаҳо, таҷҳизоти саноати хӯрокворӣ, коғаз, технология ва ғайра буда, узви Ассотсиатсияи интегратсияи Америкаи Лотинӣ аст. Соли 1991 байни Аргентина, Бразилия, Парагвай ва Уругвай оид ба таъсиси бозори ягона – Меркосур, ки барои додугирифти озод, ҳаракати бемамониати молу мавод ва хидматрасонӣ мусоидат мекунад, аҳднома ба имзо расидааст. Туризм низ дар Аргентина соҳаи тараққикарда аст.
Туризм
Ғайр аз сайёҳони кишварҳои Америкаи Лотинӣ ба Аргентина аз Аврупои Ғарбӣ ва солҳои охир аз Япония барои тамошои ҷангалҳои тропикӣ, махсусан яке аз бузургтарин шаршараҳои олам – Игуасу, курортҳои лижаронии сатҳи байналмилалии Сан-Карлос-де-Барилоче, кӯлҳои зебои кӯҳӣ, ягона дар ҷаҳон пиряхи маскун – Перито-Морено, макони зисти колонияи бузурги пингвинҳо Уилуая ва ғайра ҳар сол наздики 3 млн одам меояд.
Хидмати маишӣ
thumb|200px|Буэнос-Айрес Дар Аргентина зиёда аз 7,5 ҳазор меҳмонсарой фаъолият мекунад. Комитети олимпии Аргентина соли 1927 таъсис ёфтааст. Ёрии тиббӣ аз ҷониби иттифоқҳои касаба, суғуртаи давлатӣ ва ихтиёрӣ, госпитал ва клиникаҳои давлатӣ расонда мешавад. Духтурон дар факултетҳои тиббии донишгоҳҳо таълим мегиранд. Дастгирии маблағии кооперативҳои тиббӣ аз ҷониби давлат ба пешравии соҳа мусоидат кард. Дар соҳаи тиб Аргентина духтурони машҳур, олимони навовар, аз ҷумла се нафар дорандаи Мукофоти Нобелро дорост, ки дар соҳаи бемориҳои дил, тоза кардани хуни лахтбастаи он, ихтирои асаби ангезандаи дил, такмили афзори ҷарроҳии дил ва дигар узвҳо, хунгузаронии безарар ва ғайра дастовардҳои нодирро соҳиб гаштаанд.
Маориф ва илми Аргентина
alt= Донишгоҳ дар Буэнос-Айрес|thumb|Донишгоҳ дар Буэнос-Айрес Сатҳи саводнокии аҳолӣ дар Аргентина ба 97% мерасад. Дар системаи маорифи мамлакат таълимоти томактабӣ, маълумоти ибтидоӣ, миёна, касбию техникӣ ва олӣ ҷорист. Дар Аргентина маълумотгирӣ дар тамоми сатҳҳо ройгон аст (аз соли 1984). Зиёда аз 90%-и мактабҳо давлатӣ, боқимонда хусусианд (аз ҷумла мактабҳои католикӣ). Аз 85 донишгоҳ 38-тоаш давлатӣ мебошад. Мактабҳои олии намоёни мамлакат: Донишгоҳи Буэнос-Айрес, Донишгоҳи католикии Аргентина (хусусӣ), донишгоҳҳои миллӣ дар Ла-Плата, Кордова, Росарио, Тукуман, Мендоса, Санта-Фе (ҳама давлатӣ); донишгоҳҳои Эл-Салвадор, Маймонидес, Сан-Андрес, Палермо ва ғайра (хусусӣ).
Дар замони мустамлика будани Аргентина таҳқиқоти илмӣ аз ҷониби олимони муҳоҷир дар маъбадҳои католикӣ бурда мешуд. Аз садаи XIX донишгоҳҳо, лабораторияҳо ва музейҳо марказҳои илм гардиданд. Муассисаҳои илмии куҳантарин: Академияи миллии тиб (1822, Буэнос-Айрес), Академияи илмҳо (1873, Кордова), Академияи миллии илмҳои дақиқ, физика ва табиатшиносӣ (1874), Лабораторияи электротехникии назди Донишгоҳи Буэнос-Айрес, Музейи ботаникӣ (1870, Буэнос-Айрес), Расадхона (1871, Кордова) ва ғайра Соҳаи илмро дар мамлакат Котиботи федералӣ оид ба илм ва техника ва Шӯрои давлатӣ оид ба илм муттаҳид ва танзим мекунанд. Аз ибтидои садаи XX дар Аргентина зиёда аз 1000 институти илмию тадқиқотӣ ва лабораторияҳо фаъолият доранд, зиёда аз 400 номгӯи нашрияҳои илмию информатсионӣ ба табъ мерасанд. Аргентина барномаи хусусии ядроӣ дошта, соли 1957 реактори таҳқиқотӣ ва соли 1974 аввалин дар Америкаи Лотинӣ реактори тиҷоратиро сохта ба истифода дод. Объектҳои ядроӣ бо истифода аз технологияҳои аргентинӣ дар Перу, Алҷазоир, Австралия, Миср сохта шудаанд. Аргентина узви Шӯрои мудирони МАГАТЭ буда, паҳн нагардидани яроқи ядроиро пуштибонӣ ва таъмини бехатарии глобалии ядроиро дастгирӣ менамояд. Аргентина якчанд ҳамсафари маснуии заминро ба мадор бароварда (1990, 1996, 2007), Агентии кайҳонии CONAE ва расадхонаи таҳқиқкунандаи шуоъҳои кайҳониро дар музофоти Мендоса дорост.
Адабиёти Аргентина
thumb|Чор нависандаи маъруфи аргентинӣ. Julio Cortázar, Victoria Ocampo, Jorge Luis Borges ва Adolfo Bioy Casares Ҷиҳати фарқкунандаи адабиёти Аргентина мувоҷеҳ будани ӯ ба адабиёти ғарб аст. Чунки таърихан аҳолии он аз ҳисоби муҳоҷирони кишварҳои гуногуни Аврупо пурра шуда, ҳар қавм ин ҷо «адабиёти худро» меовард. Дар асарҳо ба ҳам омадани анъанаҳои маҳаллӣ бо анъанаҳои аврупоӣ (бештар метрополияи ис­панӣ) ва умумиҷаҳонӣ мушоҳида мешавад. Солҳои 1810 – 80 класситсизми инқилобии ватандӯстона (Б. де Монтеагудо, П. Риварола, Э. де Лука), баъди эълон шудани истиқлол ҷараёни романтизм ҳукмрон шуд (Э. Эчеверриа, Х. М. Гутеррес, Д. Сарменто). Адабиёт ва назми «гуачо» – инъикоскунандаи ҳаёти чӯпонон ва чорводорони калон – падидаи хоси адабӣ шуд (Б. Идалго, Э. дел Кампо, И. Аскасубӣ). Дар нимаи 2-юми садаи XIX адабиёти «костумбристӣ» (панду ахлоқӣ) тараққӣ кард (Х. М. Эстрада, Ф. Сикардӣ, К. М. Окантос). Солҳои 1900 – 1940 дар адабиёти Аргентина ду иттиҳодия: гурӯҳи «Флорида» (Лугонес, О. Хорондо, Х. Л. Борхес) – шиораш «санъат барои санъат» ва «Боэдо» (Р. Арлт, С. Тйемпо, Аргентина Юнке) – бо шиори «санъат барои ҳаёт» ба майдон омаданд. Борхес ва Кортасарро «сутуни» адабиёти аргентинӣ меҳисобанд. Адибони солҳои 1940 – 60 бештар ба лирика рӯй меоварданд (В. Варберӣ, О. Ороско). Дар қатори асарҳои дар рӯҳи реализм эҷодшуда (Э. Л. Кастро, Э. Сабато) осори мавҳуми даркаш ба хонанда ҳаволашуда ба табъ мерасиданд (Аргентина Биой Касарес, Кортасар). Баъди солҳои 70 ва 90 садаи XX адибони ҷараёни «навтарин» падид омаданд, ки бештар ба кушодани характери миллии қаҳрамонон ва талқини ғояҳои реализми нав мекӯшиданд (Аргентина Кастило, М. Пуиг, Х. Салас). Шоирони гуманизми нав зери таъсири адабиёти замони охири англис ва италиявӣ қарор доранд. Дар байни адибони имрӯза Аргентина Поссе, Т. Элой Мартинес, Ф. Андахазӣ мавқеи намоён доранд.
Меъморӣ ва санъати тасвирӣ
То истилои Аргентина аз ҷониби испаниҳо дар ҳудуди мамлакат осори маданияти бадеии қабилаҳои кӯчманчии чако ва араукан, аз қабили матоъҳои мунаққаш, ҳайкалчаҳо, ашёи сафолии сирдодашудаи тасвирдор ва ғайра маҳфуз мондаанд. Баъди истилои испаниҳо маданияти ҳиндиёни Аргентина таназзул кард. Дар давраи мустамлика биноҳо шакли одӣ дошта, аз лойкулӯлаҳои коҳдор ва похса сохта мешуданд, сохтмони хиштӣ танҳо дар Буэнос-Айрес вомехӯрд (бештар дар шакли испанӣ ва мавританӣ). Шаҳрҳои Буэнос-Айрес, Кордова, Салта, Санта-Фе дар аҳди Карли V дар шакли росткунҷа (бо шабакаи кӯчаҳои баробар тақсимшуда), ки дар мобайн майдони марказӣ ва калисои ҷомеъро ҷой медоданд, сохта шудаанд (биноҳои садаи XVII ва бештар садаи XVIII маҳфуз мондаанд). Биноҳои динӣ асосан бо кӯшиши ордени иэзуитҳо (меъморон Ф. Лемер, Х. Краус, Аргентина Бланкӣ, Х. Б. Примолӣ, тарҳашон салибшакл) сохта мешуданд – дайрҳои Сан-Франсиско дар Санта-Фе (1680), калисо дар Кордова (1646 – 90, бо гунбази қутраш 10-метра, меъмор Лемер). Биноҳои ҷамъиятӣ дар услуби барокко (асри 18) ва класситсизм (асри 19), қасрҳои хусусӣ дар услуби модерн сохта шуда, минбаъд сохтмони корхонаҳои саноатӣ авҷ гирифт. Аз ибтидои садаи XX сохтани биноҳои бисёртабақа (меъморон Аргентина Вирасоро, Аргентина Вилямс, дар услуби конструктивизм) маъмул гашт. Гурӯҳи эҷодии «Аустрал» дар ҷустҷӯи шаклҳои меъмории одиву шинам буда, ба шаҳрсозии кишвар лоиҳаҳои ҷолиб пешкаш мекунад. Дар санъати тасвирии давраи мустамлика анъанаи аз Парагвай омадаи санъати кандакорӣ ва заргарии намояндагони қабилаи гуаранӣ мақоми махсус дошт. Нимаи садаи XIX иртиботи маданию фарҳангии Аргентина бо Аврупо фаъолтар шуда, дар санъати тасвирӣ анъанаҳои романтизми франсавӣ (рассом Р. Монвуазен, ҳайкалтарош аз Италия К. Ромайроне) бештар зоҳир мешуд. Ҳамзамон анъанаҳои тасвиргарии маҳаллӣ ривоҷ меёфт (литографияи К. Морел, мусаввараҳои П. Пуэйредон, пайкараҳои Л. Корреа Моралес). Солҳои 1900 – 20 импрессионизм (Ф. Фадер, Р. Ируртия), примитивизм (Р. Солдӣ), кубизм (Э. Петторутӣ), абстраксионизм (Аргентина Сибеллино), чор­яки аввали садаи XX анъанаҳои неореализм (реализми нав – зодаи монументализми Мексика; Аргентина Берни, Л. Э. Спилимберго); дар давраи охир – поп-арт (Аргентина Бернӣ, М. Минухин), «санъати кинетикӣ» (Х. ля Парк), хулоса, тамоми ҷараёнҳои санъат дар осори эҷодкорони Аргентина инъикос гардидааст.
Кино
Аввалин филми кӯтоҳметражи «Байрақи Аргентина»-ро соли 1897 оператори франсавӣ Э. Пӣ ба навор гирифт. Филми «Парондани Доррего» (1908, реж. М. Галйо) аввалин таҷриба буд дар соҳаи кинематорграфияи бадеӣ. Соли 1930 бори аввал филми овоздор рӯйи навор омад. Соли 1933 филми «Танго» (реж. Х. Моля Барт) бо иштироки ҳунармандони машҳур Либертад Ламарк, Т. Морелйо, Л. Сандрини ва К. Гардел ба навор гирифта шуд. Соли 1956 Институти кинои миллӣ таъсис ёфт. Режиссёрони насли калонсол дар рӯҳияи реалистӣ фаъолияти хешро идома дода, филмҳои Демаре («Баъди сукут», 1956, «Сафра», 1959), Дел Каррил («Ин замини ман», 1960), Ф. Аяла («Пешво», 1958) эҷод шуданд. Аз миёнаҳои солҳои 80 санъати кинои миллии Аргентина рӯ ба тараққӣ ниҳод ва бештар филмҳои таърихӣ рӯи навор омаданд. Дар офаридани филмҳо доир ба тақдири занон нақши М. Луиса Бемберг бо филмҳои «Камила» (1984), «Хонум Мэрӣ» (1986), «Бадтарин зан» (1990) калон аст. М. Пинейро («Аспони ваҳшӣ», 1996), Аргентина Аристарайн («Мартини хурдӣ», 1997), «Ҷойи умумӣ», 2002), Х. Хосе Кампанеля («Писари арӯс», 2001) режиссёрони машҳури Аргентина ба ҳисоб мераванд. Дар Мар-дел Плата солҳои 1954 – 70 кинофестивалҳои байналхалқӣ гузаронда мешуданд (охиринаш соли 1996). Аз соли 1998 кинофестивалҳои байналхалқӣ дар Буэнос-Айрес баргузор мегарданд. Силсилафилмҳои телевизионии Аргентина дар шабакаҳои телевизиони Россия ва Тоҷикистон (дар тарҷума) намоиш дода мешаванд.
ВАО
thumb|Рӯзнома. 1952
Матбуот
Дар Аргентина матбуоти даврӣ хеле инкишоф ёфта, бештар мустақил аст. Рӯзе наз­дики 2 млн нусха рӯзнома (зиёда аз 349 номгӯй) нашр мешавад; машҳуртаринашон: «Clarin» (аз соли 1945), «La Nacion» (1879), «Cronica» (1963), «Financiero» (1976), «La Prensa» (1869).
Радио
Дар Аргентина 260 радиостансияи давлатӣ ва хусусӣ мавҷуд аст.
Телевизион
Намоишҳои телевизиониро панҷ шабакаи умумимиллӣ нишон медиҳанд. 22 музофот ва шаҳрҳои бузурги Аргентина пойгоҳҳои телевизионии худро доранд. Барномаҳои телевизионии Аргентина барои тамоми сокинони Америкаи Лотинӣ ва испанизабонони тамоми қитъаи Америка дастрас аст.
Манбаъ
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо  Гурӯҳ:Давлатҳои Амрикои Ҷанубӣ Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Роскосмос
Корпоратсияи давлатии фаъолияти кайҳонии «Роскосмос» (Государственная корпорация по космической деятельности «Роскосмос») ё содатар Роскосмос — ширкати давлатии русист, ки соҳаи кайҳоншиносии кишварро идора мекунад, ки соли 2015 бо роҳи тағир додани Агентии федералии кайҳонии «Роскосмос» таъсис ёфтааст. Роскосмос вазифаҳои таъмини татбиқи сиёсати давлатӣ ва танзими ҳуқуқӣ, хидматрасонии давлатӣ ва идораи амволи давлатиро дар соҳаи фаъолияти кайҳонӣ иҷро мекунад. Самтҳои асосии фаъолияти корпоратсия иборатанд аз: кайҳоннавардии идорашаванда, таҳқиқи сайёраҳо, омӯзиши Офтоб, астрофизика ва сохтани моҳвораҳои сунъии Замин. Яке аз самтҳои муҳими фаъолияти корпоратсия рушди сайёҳӣ ҳам дар замин ва ҳам дар кайҳон мебошад.
Роскосмос аз Вазорати мошинсозии генералии ИҶШС сарчашма мегирад ва вориси он мебошад, инчунин Агентии Федералии Кайҳонии Роскосмос, Агентии кайҳоншиносии Русия, Агентии кайҳонии Русия дар назди Ҳукумати Федератсияи Русия ва Агентии фазонавардии Русия. Ба он корхонаҳо ва ташкилотҳои илмии дар замони шӯравӣ таъсисёфта дохил мешаванд.
Дафтари Роскосмос дар Маскав ҷойгир аст. Маркази идоракунии парвозҳо дар шаҳри Королёв ҷойгир аст. Маркази тайёр кардани кайҳонавардон дар шаҳри Звёздний городок (Звёздный городок) дар наздикии Москва ҷойгир аст. Роскосмос космодромҳои зеринро истифода мебарад: Байконур, Шарқӣ ва Плесетск. Роҳбар аз ҷониби Президенти Федератсияи Россия таъйин ва озод карда мешавад; роҳбари кунунии корпоратсия аз моҳи майи соли 2018 Дмитрий Рогозин мебошад.
Шартаново (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)
Шартаново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Батат
Батат, (Jpomoea batatas) ямс, картошкаи ширин, як навъ гиёҳи бисёрсола.
Батат зироати нам ва гармидӯст буда, дар хоки ҳосилхез дар ҳарор. 20–30°С хеле хуб месабзад. Бататро аз лундак ва кӯчат зиёд мекунанд. Кӯчатро вобаста ба обу ҳаво дар гармхона ё ҷӯякҳо месабзонанд. Он баъди 25–30 рӯз 12–15 см навда меронад. Кӯчатро 10–25 апрел бо усули чоркунҷаи тоқатоқа (70×70; ба ҳар га 25–35 ҳазор бех) мешинонанд. Давраи нашви Батат дар шароити ҷумҳурӣ 120–200 рӯз аст. Дар ин муддат ба кишти Батат 13–15 маротиба об монда, пору меандозанд. Дар хоҷагиҳои таҷрибавии Тоҷикистон аз ҳар га то 55 т лунда ва 25 т баргу поя ғундоштаанд. Лундаи Бататро дар хандақҳои умқашон 1–1,2 м ё хушконда, нигоҳ медоранд.
Лундаи Бататро тару тоза ва пухта истеъмол мекунанд. Аз он орд, ярма, вермишел, оҳар, пиво, квас, ҷем, спирт ва ғ. тайёр менамоянд. Оҳари Батат дар қаннодӣ ва саноати консерв истифода мешавад. Батат нисбат ба картошка 1,5 ва нисбат ба лаблабу 3 баробар ғизонок аст. Дар таркиби он 31,9% моддаҳои хушк, 27,9% моддаҳои бенитроген, 10,5–20% оҳар, 8,9–12,7% қанд, 1,6% протеин, 0,5% равған, витаминҳои А, В, С, намакҳои минералӣ (0,5–1%) ва ғ. мавҷуданд.
Батат ғизои чорво низ мебошад. Хошоки Батат сершира буда, 12,5% сафеда, 5% равған, 55,7% карбогидрат, 12% клетчатка дорад. Феълан Бататро дар Тоҷикистон кишт намекунанд.
Рустам Тюлентайев
Рустам Максутканович Тюлентайев (Рустам Максутканович Тюлентаев; 4 апрели 1989) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибиряк Братск
Nakajima Ki-87
Nakajima Ki-87 (Nakajima Ki-87) — як ҳавогарди сохтаи Nakajima Aircraft Company аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Imperial Japanese Army Air Force будааст. Ин ҳавогард дар 1945-4-1 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Лисардо Родригес Нуэ
Лисардо Родригес Нуэ (Lizardo Rodríguez Nue; 30 августи 1910, Перу) — футболбози перуӣ,.
Хатояма Итиро
Хатояма Итиро ( 鳩山 一郎; , Токио —  , Токио ) — ходими сиёсй ва давлатии Ҷопон Сарвазири Ҷопон аз соли 1954 то соли 1956. Яке аз асосгузорони Ҳизби либералй-демократии Япония.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Сарвазирони Ҷопон Гурӯҳ:Сарварони асри XX Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Зодагони соли 1883 Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1959 Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода Гурӯҳ:Даргузаштагони 7 март Гурӯҳ:Зодагони 1 январ
Кибил
Кибил — деҳа дар ҷамоати деҳоти Пули Сангини ноҳияи Норак. Аз Кибил то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 3399 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Норак Гурӯҳ:Ҷамоати Пули Сангин
Шомушаб
Шомушаб — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сарихосори ноҳияи Балҷувон. Аз Шомушаб то маркази ҷамоат 11 км, то маркази ноҳия 47 км. Аҳолиаш 50 нафар (2017; 48 нафар дар соли 2010, 47 нафар дар соли 2009), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Балҷувон Гурӯҳ:Ҷамоати Сарихосор
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Баюн Гуангчжоу
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Баюн Гуангчжоу (Guangzhou Baiyun International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи CAN аст, ки як бонди фуруди бетон дорад, ва тӯли бонди он 3600 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри гуонг‌жу кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад, ва дар баландии 15 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Дианис (ноҳияи Иркутск, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Иркутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Иркутск (Иркутск)
Air Labrador
Air Labrador (Air Labrador) — як ширкати ҳавопаймоӣ бо Коди ИАТА WJ аст ки дар 1948 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Air Labrador дар Гус Бей (пойгоҳи Нерӯҳои мусаллаҳи Канада) ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Красноярск, Русия ҷойгир аст ва ба 24 самт парвоз мекунад.
Новооскочное (ноҳияи Яковлев)
Новооскочное — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Яковлев, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Яковлев ‎
Фурудгоҳи саҳро острутр
Фурудгоҳи саҳро острутр (Strother Field) (маҳаллӣ: Strother AAF) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи WLD аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 956 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 354 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Малотерновой (ноҳияи Чернишков, Волгоград)
Малотерновой — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чернишков, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чернишков (Волгоград)
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Бронсвил/Ҷазираи Сауз Падре
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Бронсвил/Ҷазираи Сауз Падре (Brownsville/South Padre Island International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи BRO аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 914 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри бровнзуил, тигзос кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Эрминдо Онега
Эрминдо Ангел Онега (30 апрел|30 апрели]] 1940, — 1940:4:30, December 21, 1979) — футболбози аргентинӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1940 Гурӯҳ:Зодагони 30 апрел Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Аргентина Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Аргентина Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Атлетико Ривер Плате Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.А. Пенярол Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Атлетико Велес Сарсфиэлд Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Де Депортес Ла Серена
Баракот Ҷарот Ҳамаду
Фаъолияти сиёсӣ
Дар интихоботи парлумонии соли 1992 ӯ аввалин номзад дар рӯйхати ҳокими Анҷумани мардумӣ барои пешрафт (ҲҲТ) дар ҳавзаи интихоботии Ҷибутӣ буд. Баъди интихобот 4 феврали соли 1993 дубора сарвазир таъин шуд. Ҳамаду дар созишномаи сулҳи соли 1994 бо гурӯҳи шӯришиёни Афар Ҷабҳаи барқарории ваҳдат ва демократия нақши муҳим бозид. Дар натичаи ин созишнома 8 июни соли 1995 ҳукумати нав ташкил карда шуд, ки ба хайати он аъзоёни фронт дохил шуданд. Ҳамаду дар ҳукумати нав ҳамчун сарвазир боқӣ монд ва вазифаи вазири лоиҳаҳоро муттаҳид кард.
Дар интихоботи навбатии парлумонии соли 1997 Ҳамадоу аввалин номзад дар рӯйхати RPP - FRUD барои ҳавзаи интихоботии Ҷибути буд. Пас аз интихобот, ӯ боз дар ҳукумати 17-нафара, ки 28 декабри соли 1997 ташкил шуда буд, сарвазир шуд. Вақте ки Исмоил Умар Ҷелиҳ дар моҳи майи соли 1999 ба ҷои Ҳасан Гулед Оптидун ба курсии президент расид, Ҳамаду сарвазир боқӣ монд.
Дар моҳи марти соли 2000, ӯ ба бемористони артиши Фаронса дар Ҷибутӣ бинобар бемории дил бистарӣ шуд. Аз моҳи март то октябри соли 2000 дар Порис табобат гирифт. Дар моҳи феврали соли 2001 ӯ аз вазифаи сарвазир ва баъдтар аз вазифаи ноиби президенти РПП истеъфо дод.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Сарвазирони Ҷибутӣ Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Даргузаштагони Порис Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 2018 Гурӯҳ:Даргузаштагони 18 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1930 Гурӯҳ:Зодагони 1 январ
Батик
220px|thumbnail|right|Батик дар тасвири ҳинду БÁТИК (малайӣ, яваии ambatik – навиштан, нигоштан), усули ҳосил кардани нақш ё тасвир дар рӯйи матоъ: муми гудохтаро ба рӯйи порчаи матоъ мерезанд, баъд онро ба маҳлули ранг меандозанд, ҷойҳои аз мум холии матоъ рангро ба худ меҷабад ва дар натиҷа нақш ё тасвири матлуб ҳосил мешавад.
Батик аввал дар байни мардуми Индонезия, Ҳиндустон, Африқо маъмул буд. Онҳо либос ва ашёи манзилҳои худро бо нақшҳои ҳандасӣ ва ё тасвири набототу ҳайвонот оро медоданд. Асрҳои 16–17 тоҷирони ҳолландӣ намунаҳои Батики ин кишварҳоро ба Аврупо оварданд ва ин усули нигориш дар ин ҷо низ интишор ёфт (махсусан дар а. 20). Дар Тоҷикистон рассомон М. Носирова ва М. Ӯлҷабоева дар офаридани Батик даст доранд ва ин ҳунарро дар Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии рассомии ба номи М. Олимов ба ҷавонон меомӯзонанд.
Манбаъ
Гурӯҳ:Фарҳанг Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик
Сангпартояк
Сангпартояк — яке аз бозиҳои бачагона, ки дар фасли тобистон бозида мешавад. Бачаҳо дар лаби ҳавз ё наҳре гирд омада, сангчаҳои гирду ҳамвори тангашаклро ҷамъ мекарданд. Яке аз дигаре мепурсид: «чанд пиёла об мехўрӣ?». Ҳарифаш дар ҷавоб: «ду, се, ё чор пиёла» мегуфт. Сипас бачаи якум сангчаеро ба рўйи оби ҳавз ё наҳр чунон мепартофт, ки он чанд маротиба дар сатҳи об расида, баланд мешуд. Агар санг аз гуфтаи шарикаш бештар ба об расад, яъне як ё ду “пиёла” зиёд шавад, ҳариф ҳамон қадар ҷуръаоб менўшид.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Илмуляқин
Илмуляқин (علم الیقین) — нахустин зинаи яқин. Илмуляқин дар ирфон ба маънои донишест, ки бо роҳи далелу бурҳон ба даст меояд ва дар он ҳеҷ шубҳае нест. Тибқи қавли муфассирон, бо истинод ба қуръон (102:4‒5), агар инсон Илмуляқин дошта бошад, метавонад воқеиятҳоро дар ҳамин дунё мушоҳида кунад ва баъд ба марҳалаҳои болотари яқин даст ёбад. Илмуляқин поинтарин зина ва маҳдудтар аз дигар зинаҳои яқин аст. Ба ақидаи Ибни Арабӣ, агар шинохти Худованд аз ҷониби инсон аз роҳи ақлу далел бошад, Илмуляқин ном дорад. Инсон аз роҳи ақл ва бо Илмуляқин танҳо ҳастӣ ё вуҷуди Худоро исбот карда метавонад ва бо ду зинаи болотари яқин метавонад ба Худо расад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Ислом
Лукас Гонес Да Силва
Лукас Гонес да Силва (Lucas Gomes da Silva; 29 майи 1990, — 1990:5:29, November 28, 2016, Браганcа, Пара, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Горка (Вилегодский)
Горка (Горка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Вилегодский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вилегодский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Негэба
Гилюрне Ферейра Пинто (Guilherme Ferreira Pinto; 7 апрели 1992, Рио Де Жанейро, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 7 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Де Регатас До Фланенго Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cан Пауло Гурӯҳ:Бозингарони БФ Коритиба Фоот Бол Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гремио Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Клубе Гоiаниенсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Понте Прета
Стантсии Мачихино (Москва)
Стантсии Мачихино (Посёлок станции Мачихино) — деҳаи назди истгоҳ дар ҳавзаи маъмурии Троитски Маскав. Тобеъи маҳал (поселение)-и Киевский.
Аҳолӣ — 50 нафар (2010).
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалли Киевский
Красноярский (ноҳияи Верхнемамон, Воронеж)
Красноярский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Верхнемамон, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Верхнемамон (Воронеж)
20 ноябр
Рӯйдодҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 20 ноябр
Тақвими мардумӣ
Ақраб (23 Октябр - 22 Ноябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Обон дар тақвими Эронӣ аст. 40px|none|Ақраб
Эзоҳ
*
Тулпар Эйр
Тулпар Эйр (Tulpar Air) — як ширкати ҳавопаймоӣ аст ки дар 2004 таъсис ёфта ‌‌аст. Қутби Тулпар Эйр дар Красноярск ‌ҷойгир аст‌‌. Ин ширкати ҳавопаймоӣ дар Красноярск, Русия ҷойгир аст.
Фурудгоҳи новобшоҳ
Фурудгоҳи новобшоҳ (Nawabshah Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи WNS аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2743 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри нуобшоҳ, Покистон кишвари Покистон қарор дорад, ва дар баландии 29 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Гилермо Рамирес
Гилермо Рамирес Ортега (Guillermo Ramírez Ortega; 26 марти 1978, Ливингстон, Гватемала) — футболбози гватемалӣ,.
Nakajima E2N
Nakajima E2N (Nakajima E2N) — як ҳавогарди сохтаи Nakajima Aircraft Company аст ки дар соли 1927 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард نیروی دریایی امپراتوری ژاپن будааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Абдуллоҳ Муҳаммад Комил
Абдуллоҳ Муҳаммад Комил ( عبد الله محمد كامل ‎ Abdallah Mohamed Kamil; зод. 1936, Обок, соҳили Фаронса дар Сумолӣ ) — сиёсатмадори Ҷибутӣ, сарвазири Ҷибутӣ дар моҳҳои феврал-октябри 1978.
Фаъолияти сиёсӣ
Абдуллоҳ Муҳаммад Комил Институти тадқиқоти сиёсии Порисро хатм кардааст. Иҷрокунандаи вазифаи котиби генералии хукумат дар соли 1974. Пеш аз ба даст овардани истиқлолияти Ҷибутӣ дар соли 1977, Комил дар вазифаи раиси Шӯрои ҳукумат (29 июли 1976 - 18 майи 1977) кор кардааст. Баъд аз эълон шудани истиқлолияти Ҷибутӣ дар хукумати якум вазири корҳои хориҷӣ шуда кор кард ва баъд аз истеъфои сарвазир Аҳмад Динӣ Аҳмад 5 феврали соли 1978 дар сари хукумати нав сарвазир таъин шуд ва дар айни замон вазири корҳои хориҷӣ ва вазири мудофиа дар кор монд. . Президент Гулед Оптидун 21 сентябри соли 1978 ҳукуматашро пароканда кард ва баъдан Баракот Ҳамадуро сарвазир таъин кард.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Сарвазирони Ҷибутӣ Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Зодагони соли 1936
Пески (ноҳияи Приморск)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Приморск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Мудирият
Мудирият (аз Management) фароянди ба коргирии муасир ва коромади манобеъи моддӣ ва инсонӣ дар барномарезӣ, созмондиҳӣ, басиҷи манобеъ ва имконият, ҳидоят ва контрул ке барои дастиёбӣ ба аҳдофи созмонӣ ва бар асоси низоми арзишӣ мавриди қабул сурат мегирад.
Пабло Диас Васкес
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 14 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1981 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Oviedo B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Овиедо Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Madrid B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Райо Валекано Гурӯҳ:Бозингарони БФ Културал Й Депортива Леонеса Гурӯҳ:Бозингарони БФ Marino Luanco Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lleida Гурӯҳ:Бозингарони БФ Каудал Депортиво Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Avilés Гурӯҳ:Бозингарони БФ Luarca Гурӯҳ:Бозингарони БФ Langreo Гурӯҳ:Бозингарони БФ Tuilla Гурӯҳ:Бозингарони БФ Madalena Morcín
Харгӯшбозӣ
Харгӯшбозӣ – яке аз бозиҳоии бачагони хурдсол. Бачаҳо дар майдончае ҷамъ омада, яке нақши харгӯшро бозӣ мекард. Ӯ дуто тоқиро тобида, бо рӯймолча ба сараш мебаст, ки он гўшҳои харгўш буданд. Бачаҳои дигар нақши сагро иҷро мекарданд. Харгӯш дар паси дарахтон пинҳон мешуд ва сагҳо ӯро ҷустуҷӯ менамуданд. Харгӯш мегурехт ва сагҳо ӯро таъқиб мекарданд. Ҳар кадоме аз бачаҳо, ки харгӯшро дастгир мекард, дар навбати дигари бозӣ нақши харгўшро мебозид.
Манобеъ
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон
Рамасуха (ноҳияи Почеп)
Рамасуха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Почеп, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Почеп
Соли 1943
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони соли 1943
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1943
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 1943
Фурудгоҳи гуономби
Фурудгоҳи гуономби (Guanambi Airport) (маҳаллӣ: Aeroporto de Guanambi) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи GNM аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1700 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Бразилия қарор дорад, ва дар баландии 533 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Ҷоми ҷаҳонии футбол
мини|Ҷоми ҷаҳонии футбол 1978 Чемпионати ҷаҳон оид ба футбол ё Ҷоми Ҷаҳонии Футбол — мусобиқаи байналмиллалиест, ки таҳти назорати ФИФА (FIFA) мегузарад. Номи аслиаш FIFA World Cup (Ҷоми ҷаҳони ФИФА). Дар ин мусобиқа ҳамаи дастаҳои мардонаи миллии давлатҳои аъзои ФИФА метавонанд, иштирок намоянд. Мусобиқаҳои финалӣ 1 маротиба дар 4 сол гузаронида мешаванд, ва дар якҷоягӣ бо мусобиқаҳои интихоботи минтақавӣ 3 сол даъвом доранд.
Далелҳо аз таърихи рушди Ҷоми Ҷаҳон
Ҷоми ҷаҳонии соли 1950, ки дар Бразилия баргузор шуда, аввалин бор буд, ки дар он иштироккунандагони Британияи Кабир ширкат доштанд. Дар соли 1920 дастаҳои Бритониё аз ФИФА хориҷ шуданд, қисме аз онҳо ба далели ба муқобили мамлакатҳое, ки бо онҳо дар вазъияти ҷангӣ буданд, бозӣ кардан нахостанд ва қисме ба нишони эътироз алайҳи таъсири кишварҳои хориҷӣ ба футбол, вале дар соли 1946 бо даъвати ФИФА дубора шомил шуданд. Дар ин мусобиқа инчунин бозгашти қаҳрамонҳои Уругвай дар соли 1930 (Уругвай то имрӯз 2 Ҷоми ҷаҳониро баргузор кардааст), ки 2 Ҷоми ҷаҳонии қаблиро бойкот карда буданд. Уругвай пас аз шикаст додани кишвари мизбон Бразилия дар бозӣ бо номи «Мараканасо» (бо португалӣ: Maracanaço) бори дигар пирӯз шуд.
Дар мусобиқаҳои байни солҳои 1934 ва 1978, дар ҳар мусобиқа 16 даста иштирок намуданд, ба истиснои соли 1938, вақте ки Утриш пас аз квалификатсия ба Олмон ҳамроҳ шуд ва мусобиқаро 15 даста идома дод. Инчунин соли 1950 тимҳои миллии Ҳиндустон, Шотландия ва Туркия мусобиқаро тарк намуданд ва 13 даста дар мусобиқот иштирок намуд. Аксари кишварҳои иштироккунанда аз Урупо ва Амрикои Ҷанубӣ ва ақаллияти хурд аз Амрикои Шимолӣ, Африқо, Осиё ва Уқёнуси Ором буданд. Ин дастаҳо одатан аз дастаҳои Урупо ва Амрикои Ҷанубӣ ба осонӣ мағлуб мешуданд. То соли 1982 ягона мунтахабҳои берун аз Урупо ва Амрикои Ҷанубӣ аз даври аввал баромада тавонистанд: ИМА, 1930 даври нимниҳоӣ; Куба, чорякфинал 1938; Кореяи Шимолӣ, чорякфинал 1966; ва Мексика, ки дар соли 1970 чоряк финал баромаданд.
Андрейсево (ноҳияи Камешков)
Андрейсево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Камешков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Мусича
Мусича паррандаест ки одатан дар ҷойҳои аҳолинишин зиндагӣ карда ҳаёти худро бо донаҳо мегузаронад.. Мусича парандаи зараррасон набуда балки ба заминҳои корам фоида мерасонад. Рангаш хокистарранг буда, пояш сурх мебошад.
Андрейсево (ноҳияи Камешков)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Камешков
Мусича
Гурӯҳ:Кабӯтармонандҳо
Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе
thumb|Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе thumb|Ҳавопаймоҳои замонавӣ дар Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе Фурудгоҳи байналмилалии Душанбе — бузургтарин фурудгоҳи Тоҷикистон ба шумор рафта, ки беш аз 80 % бозори интиқоли парвозҳои мунтазам, байналмилалӣ ва дохилиро ба анҷом мерасонад.
Айни замон фурудгоҳи пойтахт қобилият дорад, ки дар як соат ба зиёда аз 200 мусофирон хидмат расонад. Барои сохтмони терминали байналмилалии нав, ки дар оянда метавонад дар як соат ба зиёда аз 500 мусофир хидмат расонад, сармоягузорон ҷалб карда мешаванд. Фурудгоҳи Душанбе дорои дараҷаи В буда, бо рамзи ИКАО — 4D зикр карда мешавад. Вай қобилият дорад, ки ҳавопаймоҳои Боинг-737, Боинг-767, Ил-62, Ил-76, Ту-154 ва тамоми намуди чархболҳоро қабул намояд. Солҳои охир барои таъмини бехатарӣ ва қабули ҳавопаймоҳои замонавӣ дар фурудгоҳи Душанбе хати парвозиро аз нав таъмир намуданд. Ҳоло фурудгоҳи Душанбе дорои мақоми байналмилалӣ буда, қобилияти қабул кардани тамоми намуди ҳавопаймоҳоро дорад. Дар баробари толори умумии фурудгоҳ, ҳамчунин толори VIP ва CIP мавҷуд мебошанд. Ин ба мусофироне, ки мақоми VIP ва CIP доранд, имкон медиҳад, ки ҳангоми интизорӣ ба парвоз, гузаштани расмиёти гумрукӣ ва сарҳадӣ аз шароитҳои махсус истифода намоянд. Барои чунин мусофирон толору нуқтаи назоратии шиносномаҳо ва гумрукии алоҳида вуҷуд дорад. Дар баъзе мавридҳо барои ба ҳавопаймо ворид шудани мусофирон ба онҳо зинапояи алоҳида пешниҳод карда мешавад. Дар фурудгоҳи Душанбе барои мусофирон хидматрасониҳои мусоиди зерин пешниҳод карда мешаванд, аз ҷумла: Ба фурудгоҳ тавассути нақлиётҳои зерин ташриф овардан мумкин аст: Таксиҳои шаҳрӣ, троллейбуси № 4, автобуси № 8 ва дигар нақлиётҳои мусофиркашии № 1,7,8,14,16,33.
Нуқтаи маълумотдиҳӣ ба таври шабонарӯзӣ фаъолият мекунад. Шумо ҳамчунин метавонед тавассути телефони мобилии худ ба рақами 09-09 тамос гирифта, маълумоти лозимиро дастрас намоед.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Душанбе Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Биноҳо ва иншоотҳо дар Душанбе
Эмил Яннингс
Эмил Яннингс (Emil Jannings, номи аслӣ Теодор Фридрих Эмил Яненс, 23 июли 1884 – 2 январи 1950) – ҳунарманд ва продюсери олмонӣ мебошад. Аввалин барандаи ҷоизаи Оскар барои беҳтарин нақши мардона (1929; Фармони охирин ва Роҳи тамоми ҷисм).
Зиндагинома
Теодор Фридрих Эмил Яненз 23 июли соли 1884 дар Роршах (кантон Санкт-Галлен, Швейтсария) дар оилаи савдогари немистабори амрикоӣ Эмил Яненс ва ҳамсари ӯ Маргарета Швабе таваллуд шудааст; кӯдакии худро дар Лейпсиг ва Гёрлис гузаронидааст. Таҳсили гимназияро тарк кард, ҳамчун юнги киштӣ хидмат мекард. Дар соли 1900 ӯ волонтёр дар театри шаҳрии Гёрлис, солҳои 1901-1914 – ҳунарманд дар музофот буд. Дар соли 1914 ӯ ба Берлин кӯчид ва ба труппаи Театри Макс Рейнҳардт пайваст. Дар соли 1916 ӯ аввалин намоишномаи мустақилро дар Театри Олмон ба уҳда гирифт. Аз соли 1917 ӯ нақшҳои асосиро мебозад. Тобистони соли 1918 ӯ ба Театри Шоҳона гузашт. Дар охири соли 1918 ӯ ба театри Рейнхардт баргашт, ки дар он ҷо то соли 1920 кор мекард.
Аз соли 1916 ӯ мунтазам дар филмҳо, асосан дар мелодрамаҳо дар бораи ишқу муҳаббат, пул ва ҷинояткорӣ баромад мекунад. Дар соли 1919 ӯ нақши Людовики XV-ро дар филми "Мадам Дубарри"-и Эрнст Любич бозидааст. Муваффақияти байналмилалии ин филм ӯро ба ситораи соҳаи синамо табдил дод. Кор дар театр пасиҳам афтод.
Соли 1922, Яннингс дар драмаи таърихии "Пётри Кабир" аз ҷониби Дмитрий Буховетский нақши асосиро мебозад. Соли 1924, ӯ ҳамчун котиба дар филми "Охирин одам"-и Фридрих Вилҳелм Мурнау бозид, ҳамчунин дар нақши қотиле, ки аз ҳасад қотил шудаст, дар филми "Варйете"-и Эвалд Андре Дюпон нақшбозӣ кард. Солҳои 1925-1926 ӯ дубора бо Мурнау ҳамкорӣ карда, дар филми Тартюф бо нақши ҳамном ва сипас дар нақши Мефистофел дар филми Фауст нақш мебозад.
Дар моҳи октябри 1926, Яннингс ба Голливуд сафар кард. Филмҳои амрикоии ӯ пеш аз ҳама ба "Одами охирин" ва "Гуногун" тамаркуз мекарданд: Яннингс нақши одамони аз мавқеи иҷтимоӣ маҳрум ва дар қашшоқӣ зиндагӣ мекардаро мебозад. Бо омадани садо дар синамо, мавқеи ӯ дар Ҳолливуд бо лаҳни олмонии худ мушкилтар шуд ва моҳи майи соли 1929 ба Олмон баргашт.
Дар зимистони солҳои 1929-1930, ӯ нақши муаллимаи гимназияи Ратро дар филми Ҷозеф фон Штернберг « Фариштаи кабуд », ки аз рӯи романи Генрих Манн «Муаллим Гнус, ё охири золим» таҳия шудааст, бозид. Филм, ки бояд бозгашти Яннингс ба Олмонро таҷлил мекард, ба мартабаи Ҳолливуд оғоз хест. Аз соли 1930 Яннингс мунтазам дубора дар саҳна зоҳир мешуд, одатан дар намоишҳо аз рӯи пйесаҳои Герҳарт Ҳауптманн. Моҳи майи соли 1934 ба труппаи Театри давлатӣ дохил шуд. Соли 1936 вай бори охир ҳамчун Бисмарк ба саҳна баромад.
Дар давраи натсионал-сотсиализм, Яннингс боз як ситораи бузурги синамо шуд. Дар соли 1936 вай ба Шӯрои нозирони фирмаи Тобис таъйин карда шуд, дар соли 1938 раисаш гашт. Дар аввал ӯ ба ҳайси "Саррежиссери бадеӣ" ва баъдан ҳамчун продюсери мустақил тавонист ба таври расмӣ ба мафҳум ва роҳнамоии филмҳояш таъсир расонад. Солҳои 1940-1941 Яннингс барои таҳияи филми зиддибританиявии "Амаки Крюгер" (, дар кассаи шӯравӣ - "Трансваал дар оташ", 1948), ки яке аз гаронарзиштарин намоишномаҳои олмонии ин давра буд, масъул буд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода Гурӯҳ:Даргузаштагони соли 1950 Гурӯҳ:Зодагони соли 1884 Гурӯҳ:Зодагони 23 июл Гурӯҳ:Даргузаштагон аз саратони ҷигар Гурӯҳ:Лауреатҳои ҷоизаи «Ҷоми Волп» Гурӯҳ:Ҳунармандони синамои хомӯши Олмон Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Олмон Гурӯҳ:Даргузаштагон дар замини Залтсбург Гурӯҳ:Зодагони Роршах