Ҷӯрабой_Раҷабов
Зиндагинома
Ҷӯрабой Раҷабов яке аз он китобдоронест, ки дар шуъбаи китобдории Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданию маърифатӣ (1966—1969) ва факултаи китобдории Донишкадаи давлатии маданияти Москва (1973—1978) таҳсил намуда, беш аз 40 соли ҳаёти бобаракати хешро барҳри рушду нумӯи соҳаи китобдорӣ сарф намудааст. Ӯ аз соли 1969 фаъолияти кориашро дар Китобхонаи милии Тоҷикистон}Китобхонаи давлатии ҷумҳуриявии Тоҷикистон ба номи Фирдавсӣ оғоз кардааст. Кор дар ин Китобхонаи калонтарин ва шиносоӣ бо мутахассисони варзидаи соҳа Ҷӯрабой Раҷабовро водор месозад, ки ба омӯзиши на танҳо масоили амалӣ, балки ба таҳқиқу пажӯҳиши назарияи соҳа низ камари ҳиммат бандад. Аз ин рӯ, Ҷӯрабой Раҷабов идома додани таҳсили ғоибонаро зарур шуморида, соли 1973 ба шуъбаи ғоибонаи факултаи китобдории Донишкадаи давлатии маданияти Москав дохил мешавад. Талабу дархост ва эҳтиёҷоти хонандагони китобхонаҳои ҷумҳуриро ба эътибор гирифта, ӯ дар таҳияю танзими маводи методӣ таваҷҷуҳи хоса зоҳир менамояд. Барои беҳтару ҷоннок намудани фаъолияти китобхонаҳои оммавӣ, омӯзиш ва тарғиби таҷрибаи муфиду пешқадами китобхонаҳо, нишонрас ва натиҷабахшии чорабиниҳои доиршаванда, ҷорӣ намудани усулу равишҳои самарабахши хадамоти китобдорӣ дар байни аҳолӣӯ Барои китобдӯстон ва ташкили китобхонаҳои шахси Ҷӯрабой Раҷабов китоберо таҳти унвони «Китобхонаи шахси чӣ гуна бошад» (1985) интишор намуд, ки дар он барои созмондиҳии китобхонаҳои шахсӣ ва мавриди истифода қарор додани захираи китобии онҳо маслиҳатҳои муфид дода шудааст. Ӯ ҳини кор ба хайси мудири шуъбаи илмӣ-методӣ на танҳо дар таҳияю вироиши дастурҳои методӣ саҳм гузоштааст, балки боз ба омӯзишу тарғиби таҷрибаи муфиду пешқадами китобхонаҳои ҷумхурӣ кӯшиш ба харҷ додааст. Тавассути мақолаҳои «Ҷамъиятчиёни китобхонаи пешқадам» (1973), «Сафи китобдӯстон меафзояд» (1979), «Вазифаи фахрии китобдорон» (1980), «Мададгор» (1982), «Ғамхорӣ» (1982), «Машъалафрӯзони маърифатгоҳ» (1982) ва амсоли инҳо ӯ вазъи хадамоти китобхонавии аҳолиро баррасӣ намуда, нақши китобхонаҳоро дар тарғиби адабиёти пурмазмуну баландғоя мавриди таҳлил қарор додааст. Ӯ аз соли 1996 бо кормандони шуъбаи библиографияи миллии Китобхонаи миллӣ ба омоданамоии ахбори «Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон» (барои солҳои 1996—2000) пардохта, баъдан барои таҳияи дастури умумибиблиографии «Тақвими ҷашн ва санаҳои муҳими Ҷумҳурии Тоҷикистон» (барои солҳои 2003—2009) ҳамчун мураттиб ва муҳаррир бевосита саҳм гирифтааст. Ҷӯрабой Раҷабов дар таҳияю таҳрири дастурҳои мухталифи библиографӣ низ саҳм гузоштааст. Доир ба осори илмӣ, илмию методӣ ва библиографии олимон ва мутахассисони риштаи китобдорӣ дастурҳои шарҳиҳолию библиографии «Ҷӯраев Ислом Акрамович» (1989), «Тарғиботчии китобхонаҳои бачагона» (Бахшида ба методист Нуриддин Давлатов, 1990), «Василий Георгиевич Белан» (1990), «Юнусов Абдуллоҷон» (1987, 1997, 2007)-ро мураттаб ва ба табъ расонидааст. Китобномаҳои таҳиякардаи ӯ «Ҷамъияти дӯстодорони китоб ва китобхонаҳои шахсии Тоҷикистон дар матбуот» (1986), «Таърихи варзиши Тоҷикистон» (1997), «Давраи тилоии тоҷикон» (1999) дар пажухишу интихоби адабиёти зарурӣҳамчун роҳнамо кумак мерасонад. Ҷӯрабой Раҷабов дар вироиши маводи методию библиографӣ ва нашрияҳои ҷудогонаи Китобхонаи миллии Тоҷикистон ба номи Фирдавсӣ саҳми муносиб гузоштааст. Ӯ аз соли 1992 вазифаи ҷонишини Раиси Китобхонаи миллии Тоҷикистон ба зимма дошт. Натиҷаи дастовардҳои илмии Ҷӯрабой Раҷабов тавассути мақолаҳои проблемавии «Китобхонаи ба номи Фирдавсӣҳамчун маркази методӣ» (1983), «Оиди муаммоҳои роҳбарии методии кори китобдорӣ дар Тоҷикистон» (1986), «Китоб ва хонанда» (1987), «Нақши Китобхонаи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи А. Фирдавсӣ дар пажӯҳишу тадқиқи илми китобдории тоҷик» (2000) арзёбӣ шудаанд. Ӯ барои омӯзиши истифодаи самараноки захираи китобии китобхонаҳои Тоҷикистон ва дар ин робита барои муайян намудани аҳамият ва нақши дастурҳои методию библиографӣ дар тарғиби адабиёт, роҳбарии хониш ва ташкилу гузаронидани чорабиниҳои оммавӣ пурсишномаҳо таҳия намуда, фикру мулоҳизаҳои хонандагону китобдоронро мавриди таҳқиққарор додааст. Ӯ дар қатори пажӯҳишу тадқиқ ва тарбияи кадрҳои китобдорӣ низ саҳм гирифта, ҳамчун омӯзгори калони факултаи китобдории Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода ба донишҷӯён солҳои зиёде дарс додааст. Ҷӯрабой Раҷабов дар фаъолияти кории худ дар шуъбаи илмию методии Китобхона ба кормандони 830 китобхонаҳои ҷумҳурӣ маслиҳатҳои методию амалӣ расонида, ба ин васила баҳри баланд бардоштани самаранокии кору дониши онҳо саҳми босазое гузоштааст. Ӯ дар ин давра дар 216 семинару ҷамъомадҳои китобдорон ширкат варзида, гузоришҳои пурмазмун кардааст. Илова бар ин, ӯ ба 51 гурӯҳи шунавандагони курсҳои такмили ихтисоси китобдорон сабақ омӯхтааст. Ӯ, инчунин, ба китобдорону мутахассисони соҳаи китобдорӣ 164 маслиҳатҳои шифоҳию хаттӣ дода, роҳбарии таҷрибаи истеҳсолии 243 донишҷӯёни риштаи китобдориро ба зимма дошт. Ҷӯрабой Раҷабов дар 26 конфронсҳои илмию амалии байналмилалӣ, ҷумҳуриявӣ ва семинар — машваратҳои кормандони китобхонаҳо фаъолона ширкат варзида, нисбати беҳбуди фаъолияти кори китобхонахо гузоришҳои ҷолиб баён намудааст. Ӯ аз рӯзҳои аввали таъсиси Китобхонаи давлатии бачагонаи ҷумҳуриявӣ (1974) бо ин даргоҳи муқаддас ҳамкорӣ дорад.