cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Havilland T.K.5
De Havilland T.K.5 (De Havilland T.K.5) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland Technical School дар кишвари Подшоҳии Муттаҳида аст ки дар соли 1938-1939 сохта шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи шаҳре риолту
Фурудгоҳи шаҳри риолту (Rialto Municipal Airport) (маҳаллӣ: Miro Field) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1372 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 443 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Клоково (ноҳияи Сокол, Вологда)
Клоково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сокол (Вологда)
Широкая (ноҳияи Слюдянск, Иркутск)
Широкая — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Слюдянск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Энсо Герреро
Энсо Герреро (Enzo Guerrero; ) — футболбози чилигӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Чили
Череновские Виселки (ноҳияи Ивнянск)
Череновские Виселки - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ивнянск‎
Гургаки ало
Гургаки ало — як навъи харбуза. Асосан дар вилоятҳои Суғд, Хатлон, инчунин вилояти Хоразми Узбакистон кишт мекунанд.
Самараш баъди 100—105 рӯзи кишт мепазад. Ҳар палакаш 2-3 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, тухммонанд; қутраш 20-40 см, вазнаш 5-9 кг. Пӯсташ ҳамвор, ғафси сахт, тӯри нисбатан зич ё рахҳои ноаёни дароз ва нақшҳои ҳалқамонанди сабз дорад. Рангаш сафеди хокистарӣ. Мағзаш ғафс (7-9 см)-и сафед, сершира ва хуштаъм. Таркибаш 7,2-11 % қанд (5,2-7,8 % сахароза) ва 9,3-12,4 % моддаҳои хушк дорад. Тухмпаллаҳояш калони дароз, сафеди тира. Аз ҳар га 350—370 сентнер ҳосил меғундоранд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Навъҳои харбуза
Фурудгоҳи шаҳре злинпул
Фурудгоҳи шаҳри злинпул (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1250 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 274.6 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи куониомо
Фурудгоҳи куониомо (Kowanyama Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи HWM аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1380 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Австралия қарор дорад, ва дар баландии 11 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Соли 2197
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2197
Николай Волков (сиёсатмадор)
Николай Михайлович Волков (таваллуд 19 декабри 1951, деҳаи Красное, вилояти Орел) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия, роҳбари маъмурият ва губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиён (1991-2010), узви Шӯрои Федератсияи Русия. (2010-2015), узви Кумитаи Шӯрои Федератсия оид ба регламент ва ташкили фаъолияти парлумонӣ.
Маҳалла (деҳа, н. Рашт)
Маҳалла — деҳа дар ҷамоати деҳоти Қалъаи Сурхи ноҳияи Рашт. Аз Маҳалла то маркази ҷамоат 6 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 224 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт Гурӯҳ:Ҷамоати Қалъаи Сурх
Мақбараи Хоҷа Нақшрон
МАҚБАРАИ ХОҶА НАҚШРОН - ёдгории меъмории асрҳои XI – XII аст ва дар ноҳияи Турсунзода ҷойгир шудааст. Мақбара яке аз намунаҳои қадимаи санъати меъмории халқи тоҷик мебошад. Мақбараи Хоҷаи Нақшрон ба феҳристи номзадҳо ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО ворид карда шудааст.
Ҳафриёт
Маҷмаъа аз ду мақбара – шимолу шарқӣ (№1) ва ҷанубу ғарбӣ (№2) иборат аст. Мақбараи Хоҷаи Нақшрон аз рӯи тарҳ, сохт ва нақшунигори кошиҳояш бо ёдгориҳои меъмории ҳамон давраи Хуросони Шимолӣ (ҳоло Туркманистони Ҷанубӣ) қаробат дорад. Мақбараи №1 хеле куҳна шудааст, баландии боқимондаи деворҳояш 2,80 мебошад. Мақбара аз хонаи мураббаъ ( масоҳаташ 6,60 + 6,80 м) ва пештоқ иборат аст. Қисми болоии девори онро бо усули «дандона» оро додаанд. Мақбараи №2 нисбатан пурра боқӣ монда, даромадгоҳ ва гунбаз камее хароб буда, шарафаҳо дертар аз нав сохта шудаанд. Масоҳати берунаи ин мақбара 11Х16,25 м аст ва аз гӯрхонаи мураббаъ ва пештоқи комил иборат аст. Баландии деворҳояш ба 5,15 м мерасад. Дар нақшҳои девор хиштҳои сайқалёфта истифода шудаанд. Даромадгоҳи росткунҷа 3,65 м баландӣ дорад. Дар болои даромадгоҳ намояи зебое (0,50Х2,00 м) ҳаст, ки он бо ситораю салибҳои сафолии гулбаргдор оро ёфтааст. Масоҳати гӯрхона 8,10Х8,30 м аст. Дар баландии 3,70 м нижвон ва болотар аз он шарафаҳо ҷой гирифтаанд. Дар болои кунҷҳо шарафаҳои тоқпӯш ва дар байни онҳо тоқҳои тазӣинӣ сохтаанд. Асрҳои XVI – XVII мақбара таъмир гардида, ҳамон вақт байни шарафаҳо ва тоқҳои тазӣинӣ нақшҳои барҷастаи шабакамонанд пайдо шудаанд. Дар гӯрхонаи мақбараи №2 ду сағона мавҷуд аст, ки ҳар ду аз хиштҳои пухта сохта шудаанд. Рӯи санги сағонаи ҷанубу ғарбӣ сураҳои Қуръон канда шудаанд. Мақбара тахти муҳофизати давлат аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон Гурӯҳ:Мақбараҳо Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ноҳияи Турсунзода Гурӯҳ:Мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон
8 сентябр
Рӯйдодҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 8 сентябр
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 8 сентябр
Тақвими мардумӣ
Сунбула (23 Август — 22 Сентябр) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Шаҳривар дар тақвими Эронӣ аст. 40px|none|Сунбула
Князево (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Князево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Атиг (деҳа)
Атиг (Атиг) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Александр Винников
Александр Аронович Винников (таваллуд 6 октябри 1955, деҳаи Красний Яр, ноҳияи Полина Осипенко, кишвари Хабаровски РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия. Губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиён аз 25 феврали соли 2010 то 24 феврали соли 2015.
Зиндагинома
Соли 1977 Донишкадаи омӯзгории Хабаровскро бо ихтисоси забон ва адабиёти рус хатм кардааст. Соли 2003 Академияи давлатии иқтисод ва ҳуқуқи Хабаровскро бо ихтисоси ҳуқуқшинос хатм кардааст. Доктори илмҳои ҳуқуқ (2005).
Аз соли 1977 то соли 1978 баъди хатми донишгоҳ ба деҳаи Бабстово таъин шуда, камтар аз як сол муаллими мактаб ва ташкилотчии таълиму тарбия кор кардааст. Баъд аз он дар конференсияи комсомолӣ котиб, баъд котиби дуюм, котиби якуми комитети ҳизбии ноҳияи Ленин интихоб шуд.
Аз соли 1991 то соли 1992 — иҷрокунандаи вазифаи ҷонишини раиси иттиҳодияи агросаноатии ноҳияи Ленини вилояти мухтори Яҳудиён.
Аз соли 1992 то соли 1996 директори филиали ленинии ширкати суғуртаи «Логос», директори генералии ҶДММ «Бригантина».
Аз соли 1996 то соли 1999 - сардори Раёсати дастгирии давлатӣ ва рушди соҳибкории хурд, сардори Раёсати бозори истеъмолӣ, хизматрасонӣ ва дастгирии соҳибкории ҳукумати Вилояти Мухтори Яҳудиён.
Аз июли соли 1999 то феврали соли 2010 - раиси шаҳри Биробидҷон. мини| Вохӯрии корӣ бо губернатори вилояти автономии яҳудӣ Александр Винников 8 феврали соли 2010 раисиҷумҳури Русия Дмитрий Медведев номзадии Александр Винниковро ба Маҷлиси қонунгузори вилояти худмухтори яҳудиён пешниҳод кард, то ба ӯ салоҳиятҳои волии ин минтақа дода шавад. 17 феврали соли 2010 дар ҷаласаи ғайринавбатии вакилони Маҷлиси қонунгузори вилояти худмухтори яҳудӣ ба Александр Винников ваколатҳои губернатори Вилояти Мухтори Яҳудиёнро барои 5 сол доданд. 25 феврали соли 2010 маросими расмии савгандёдкунии ӯ баргузор шуд.
Аз 25 феврали соли 2010 то 24 феврали соли 2015 — Губернатори Вилояти Мухтори Яҳудӣ.
Хуҷанд
thumb|right|250px| Осорхонаи таърихии вилояти Суғд thumb|Майдони марказии Хуҷанд бо парчам thumb|Мақбараи Камоли Хуҷандӣ дар шаҳри Хуҷанд thumb|Бозори Панҷшанбе Хуҷанд (аз (xučant(a) > Xuǰand), , дар солҳои 1936—1991 Ленинобод) — маркази сиёсӣ-маъмурии вилояти Суғд. Аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ шаҳри дуюми Тоҷикистон мебошад. Аҳолӣ — 198 700 нафар (2022).
Таърих
thumb|Масҷиди шайх Муслиҳиддин Хуҷанд яке аз шаҳрҳои қадимтарин дар Осиёи Миёна мебошад, ки ҳамчун маркази тиҷорат машҳур ва аз инҷо «Роҳи бузурги абрешим» мегузашт, ки Осиё ва Аврупоро пайваст мекард. Таърихшиносони қадим Хуҷандро «Тирози ҷаҳон» ё «Арӯси даҳр» номида, аз мардуми бофарҳанги он ёдовар шудаанд.
Сохтмони шаҳр
Хуҷанд ҳамчун шаҳри таърихан куҳани Осиёи Марказӣ, аз рӯи тадқиқоти олимони бостоншинос, таърихшиносону меъморон чанд давраи бобаракаташро аз сар гузаронидааст. Давраи якуми сохтмони шаҳр (асрҳои VI-IV то милод) Хуҷанди архаикӣ (қадим) ба ҳисоб меравад, ки мансуб ба замони ҳукмронии сулолаи Ҳахоманишиҳост. Сонитар, Хуҷанд дар ҳайъати империяи Искандари Мақдунӣ васеъ мешавад ва инкишоф меёбад. Баъди Хуҷандро забт намудани Искандар (асри IV то милод) қалъаи шаҳр мустаҳкам карда мешавад.
Дар қатори сокинони таҳҷоӣ ҳамшаҳриёни аввалини мо (ҷамоаҳои суғдиву фарғонагиҳову сакоиҳо) дар қисми нави шаҳр кироягони эллинӣ, афсарони македонии барои юришҳои ояндаи Искандар корношоям, асирони ҳарбӣ низ зиндагӣ мекарданд. Ба шарафи забткориаш ба шаҳр номи ҷаҳонгири антиқӣ Искандар дода шуд, ки он шаҳри охирини номи худашро гузошта — Искандарияи Канорӣ ба ҳисоб меравад. Аз рӯи маълумоти мавҷуда, дарозии девори шаҳри замони Искандар 60 стадии юнонӣ буд, ки ба 6000 қадам баробар аст. Ин давраи дуввуми антиқии сохтори шаҳри мост.
Ҳусни шаҳр дар асрҳои миёна
Хуҷанд ҳам ибтидои асрҳои миёна, хусусан асрҳои IХ-Х сеқисма буду аз куҳандиз (куҳанқалъа бо арки маликнишин), шаҳристон ё мадина (худи шаҳр) ва работ (мавзеъҳои наздишаҳрӣ) иборат буд. Умуман, ба қавли ал-Истахрӣ, масоҳати Хуҷанди асри Х шаш-ҳафт километр буда, дарозиаш аз бараш бартарӣ доштааст. Шаҳристон, ки девораш асрҳои VI-VII сохта шудааст, (А.Мирбобоев), аз маҳаллаҳои истиқоматии шаҳриён бо масҷиди ҷомеъ ва муассисоти дигар, куҳандиз бошад, аз қароргоҳи расмии ҳоким, лашкаргоҳ, маҳбас ва ғайра, работ — ҳудуди наздишаҳрӣ — бо қисмҳои ҳунармандиву тиҷоратӣ иборат буданд. Асрҳои ХI-ХII шаҳристону работи Хуҷанд ба ҳам омезиш ёфтаанд. Дар шаҳристон чанд муассисоте ҷойгир буданд, ки якеи онҳо майдони Намозгоҳ — Мусалло (ҷои намозхонии умумиву калон)-и Хуҷанд буд.
Асардуздӣ
Асардуздӣ, дастбурди фикрӣ ва ё зеҳнӣ, плагиат, дуздии илмӣ ба маънии тахсис додани хилофияти адабӣ ё пажӯҳиши дигаре ё бахши аз он ё матни ношӣ аз он ба худ, гӯё ки худи шахс онро холиқ кардааст. Дастбурди фикрӣ мумкин аст бидуни ризоияти соҳиби аслии асар ва ё бо ризоияти вай анҷом шавад. thumbnail|Намунаи дуздии мақола аз Википедиаи инглисӣ ба китоб Дастбурди фикрӣ агар дар ҳавзаи адабиёт бошад дуздии адабӣ, агар дар ҳавзаи ҳунар бошад сирқати ҳунарӣ ва агар дар ҳавзаи пажӯҳишҳои донишгоҳӣ анҷом шавад сирқати илмӣ номида мешавад. Ба забони сода дастбурди илмӣ ё адабӣ яъне рӯнависии корҳо ё андешаҳои дигарон ва интисоби онҳо ба худ.
Хуҷанд
Ҳусни шаҳр дар асрҳои миёна
Ин Майдони Намозгоҳ-Мусалло дар ҳудуди девори шаҳристони Хуҷанди асримиёнагӣ на барвақттар аз асрҳои Х-ХI ба вуҷуд омада буд.
Асардуздӣ
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Асардуздӣ Гурӯҳ:Бадрафтории илмӣ
Хуҷанд
Ҳусни шаҳр дар асрҳои миёна
Сонитар дар ҳудуди шаҳристон мақбараву масҷиду мадрасаи Ҳазрати Бобо бунёд мегардад (асрҳои ХII-ХIII, ХVIII-ХIХ). Дар кунҷи ҷанубӣ-шарқии Намозгоҳ дертар (асри ХIХ) осиёбе ҷойгир буд, ки шояд он бо оби канали Қӯрхона ба кор дароварда мешуд.
Дар ин минтақаи Хуҷанди асримиёнагӣ чанд бинои монументалӣ, дармонгоҳӣ, хидмативу маишӣ низ ҷойгир буданд, ки якеи он маҷмааи асримиёнагии археологӣ-меъморӣ-маркази фарматсевтӣ — дармонгоҳи «Дорулшифо» ба ҳисоб меравад (Харобаҳои ба асрҳои IХ-ХII, ХIV-ХV тааллуқдоштаи онро тӯли солҳои 1999-2001 Экспедитсияи илмӣ-фарҳангӣ-бостоншиносии муштараки Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд — ДДХ — ба номи академик Бобоҷон Fафуров «Мерос» омӯхтааст). Ин иншооти хеле нодирест, ки намунаи худро то ҳол дар шакли ҳафриётгашта дар Осиёи Марказӣ надорад ва он кашфиёти нави илми бостоншиносии тоҷик ба ҳисоб меравад. Нақшаи композитсионӣ-меъмории маҷмаа иборат аз системаи девору гузаргоҳҳо буда, бештар равияи шимол-ҷанубро доранд. Ба миёнсаройи марказӣ аз тарафи шарқ — он ҷое, ки ҳам шикофаи кофтукови археологиаш ба охир расидаро дорад, кас дохил мешуд.
Тахмин меравад, ки миёнсарой бо равоқ (арк)-и нимсиркулӣ болопӯш буд, ба воситаи роҳ-рави асосии он кас ба гузаргоҳҳои нисбатан борики камераҳои равоқдори таъйиноти шифоӣ-профилактикӣ дошта дохил мешуд. Умуман, тамоми бино аз берун монументалӣ менамуд, девори яклухти умумӣ дошта, ҳуҷраҳои болопӯши равоқмонанд дошт — ҳамаи ин маҷмӯи таъйноти ҷамъиятӣ доштани биноро тасдиқ менамуд. Девори бино ловида нашуда, аз ҳисоби хиштхобонии ботартибу босифат (ҳам дохил ва ҳам беруни бино), ки нақшу нигори намуди барои меъмории асрҳои IХ-Х хосро дошт, хеле босалобату монументалӣ менамуд. Дар ин дармонгоҳи дорутайёркуниву физиотерапевтии асримиёнагии Хуҷанд бемориҳои гуногуни одам табобат карда мешуданд. («Дорулшифо» ҳоло қисмҳои дигари аз ҷиҳати археологӣ омӯхтанашударо низ дорад).
Дохили шаҳристони Хуҷанди асримиёнагӣ (асрҳои IХ-ХII) чанд қабристон ва мазорҳо вуҷуд доштанд, ки барои муайянкунии ҳудуду сарҳади шаҳр дар асрҳои гуногун чун аломат, нишона хидмат менамоянд. Он қабристонҳо ба ду қисм тақсим карда шудаанд: ҷамъиятӣ ва оилавӣ ё авлодӣ. 1. Қабристони назди мазори Ҳазрати Бобо (шимолӣ-шарқии Хуҷанд, назди Боғи ҳоким). 2. Қабристону мазори Хоҷа Бикробод. 3.Қабристону мазори Туғбобохон, Бӯзирак-Ато. Ҳамаи ин мазору қабристонҳои дар қисмҳои шимолӣ-шарқӣ, ҷанубӣ ва ғарбии куҳандизу шаҳр умуман ҷойгиршуда сарҳади ба ин самтҳо мутобиқи шаҳри асрҳои Х-ХII-ро ташкил мекарданд. Яъне, он сарҳад аз куҳандиз-маҳалли Боғи ҳоким-250 м. ҷанубтари куҳандиз (берун аз девори шаҳристон)-ғарбии куҳандизро (200-250м. дуртар аз он) дарбар мегирифт ва он мутобиқ ба маҳаллаҳои ҳамноми Ҳазрати Бобо, Хоҷа Бикробод, Туғбобохон (Дувахон-Тубахон) ва атрофи он буд. Ғайр аз ин, дар асрҳои ХI-ХII қабристону мазорҳои Чорчироғ, Масҷиди Сурх ва баъзе дигарон ҳам буданд (А.Мирбобоев).
Асрҳои сонӣ ҳам (ХVIII-ХIХ) онон ба қисмҳои Раззоқ ё Чаҳоршанбеи шаҳр дохил мешуданд. Шояд, маҳаллаи Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ ҳам дар якеи маҳаллаҳои ин қисми шаҳр ҷойгир шуда бошад.
Қисми дигари Хуҷанд минтақаи майдони Панҷшанбеи шаҳр буд (онро дертар қисми ба деҳаи Қалъаи нав ва Мазор дохилшаванда ҳам меҳисобиданд). Он майдон чун маркази ҳунармандиву тиҷоратии Хуҷанд берун аз работи асримиёнагии Хуҷанд, тахминан асрҳои ХIV-ХVI шакл ёфтааст. Вале ҳафриёти археологии солҳои 70-уми асри ХХ дар ин майдон гузаронида (ҷои собиқи «саройи унҷигиҳо» — чойхонаи «Шарқ» — тарабхонаи собиқи «Панҷшанбе» — Осорхонаи собиқи вилоятии таърихӣ-кишваршиносӣ — Маркази савдои «Ҳоҷӣ Абдулазиз») ва бозёфти ду тангаи мисин (якеаш мансуб ба асри ХII дар чуқурии 3 м.) гувоҳи он аст, ки ин минтақа ҳам аз қисмҳои қадимаи шаҳр аст. Асри ХII дар ин ҷо мақбараи мулкдору шоир ва арбоби барҷастаи дин, пешвои маслиҳатгару ҳокими Хуҷанд Бадеуддини Нурӣ (тахаллусашон «шайх Муслиҳиддин») бунёд мегардад ва сонитар дар атрофи он маҷмааи ҳамноми таърихӣ-меъмории шайх Муслиҳиддин шакл меёбад (асрҳои ХIV-ХIХ).
Ибни Ҳавкал менависад, ки Хуҷанд «байни вилоятҳо аз ҷиҳати ҳусну назокат ягонаест»; ал-Муқаддасӣ махсус қайд мекунад: «Хуҷанд шаҳри пурҳаловатест дар ин сӯ, аз он дида шаҳри дилкаштаре нест, аз байнаш наҳре ҷорист ва дар шафаташ кӯҳест, ки онро оқилону шоирон мадҳу сано мегӯянд. Ва дар Шарқу Ғарб зеботар шаҳре аз он нест. Вай мафтункунандаву дилрабост, касонро моту мабҳут месозад, бо форсӣ онро «дил бибурда» гӯянд».
Олим-энсиклопедисти машҳури асрҳои IХ-Х Абӯнасри Форобӣ шаҳру давлатҳоро ба қатори шаҳру давлати накӯкор, шаҳру давлати бехирад, шуҳрату шарафпараст, шаҳру давлати таърифпараст, шаҳру давлати дурӯяву ноустувор, шаҳру давлати дурӯғпарасту хасис тақсим менамояд. Баҳодиҳӣ, умуман, барои Шарқи асримиёнагӣ анъана будааст. Яқинан, барои Самарқанд мағрурӣ, барои Балх-ҷавонмардӣ, Ҳирот-рашку ҳасад хос будаанд. Хуҷанди асримиёнагӣ бошад, аз рӯи анъанаҳои баҳодиҳӣ, чун «Тирози ҷаҳон» — арабиаш «Арӯс-ал-мамолик» машҳур гашта буд.
Дар таърихи Хуҷанд сокинони шаҳр борҳо барои озоди хеш бо истилогарон даст ба гиребон шуда дар мудофиаи шаҳр қаҳрамонӣ нишон додаанд. Дар асри XIII дар вақти истилои муғулҳо қаҳрамонии худро Темурмалики паҳлавон нишон дода буд, ки ҳоло халқи ин шаҳр бо ӯ ифтихор доранд.
Роҳи Абрешим
Шаҳри Хуҷанд чун маркази савдо, ҳунармандӣ дар гузашта машҳур буд. Роҳи корвонгузари тиҷоратии асримиёнагӣ — «Роҳи бузурги абрешим» ба Осиёи Миёна, аз Ҳиндустон, Эрон, Шарқи Наздик, Хитой ва ҳавзаи баҳри Миёназамин аз ин ҷо мегузашт.
Шахсони бузурги шаҳр
Хуҷанд зодгоҳи як зумра шахсони бузурги тарихист. Олимон — мунаҷҷим ва риёзидон Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ (а. X), ҷуғрофияшинос ва сайёҳ Ҳоҷӣ Юсуф Мирфаёзов (1842—1925), шоирон Маҳастии Хуҷандӣ (а. XII), Камоли Хуҷандӣ (а. 14), Муҳаммадаминхоҷаи Кошиф (1825—87), Тошхӯҷаи Асирӣ (1864—1916), Абдуллои Файёз (1847—1934) ва диг. арбобони илму маданият ин ҷо касби камол кардаанд.
Вокеъаҳои солҳои 1916-1917
4 июли 1916 мардуми Хуҷанд ба муқобили сиёсати мустамликадории Россияи подшоҳӣ ва феодалҳои маҳаллӣ шӯриш бардоштанд, ки он дар тамоми Осиёи Миёна паҳн гашт. Дар ҷараёни муборизаҳои синфй инқилобчиёни машҳур ба майдон омаданд. 24 ноябри 1917 Ҳокимияти Советӣ дар Хуҷанд ғалаба кард. Дертар шаҳр аввал ба ҳайати ҶШС Ӯзбекистон ва аз 2 октябри 1929 ба Тоҷикистон ҳамроҳ шуд. Соли 1936 шаҳр Ленинобод ном гирифт.
Давраи шӯравӣ
Дар солҳои Ҳокимияти шӯравӣ Хуҷанд ба яке аз марказҳои калони иқтисодӣ ва мадании Тоҷикистон табдил ёфт. Соҳаҳои асосии саноат: бофандагӣ, коркарди металл, бинокорй, дӯзандагӣ, хӯрокворӣ. С. 1982 дар шаҳр зиёда аз 25 корхонаи саноатӣ мавҷуд буд. Комбинати шоҳибофии шаҳр яке аз калонтарин корхонаҳои саноатии ИҶШС буда, 80% шоҳии Тоҷикистон (зиёда аз 45 навъ ва 500 номгӯи матоъ)-ро истеҳсол мекард. С. 1981 комбинати консерви шаҳр 53 млн қуттии консерв мебаровард, ки ин миқдор бо тамоми консерви корхонаҳои Россия (1913) баробар буд. Дар шаҳр комбинатҳои шир, равған, масолеҳп бинокорй, заводҳои тухми кирмак, шиша, «Торгмаш» (зарфҳои қаҳвапазӣ, термостатҳо ва ғайра), истеҳсоли зарфҳои сирдор, «Газаппарат*, таъмири автомобил, истеҳсоли маснуоти оҳану бетонӣ, нон, матбаа, фабрикаҳои мебельсозӣ, пойафзолдӯзӣ ва ғайра фаъолият менамуданд. Маҳсулоти саноати шаҳр ба Булғория, Куба, Румыния, Венгрия, Муғулистон, Афғонистон, Алҷазоир, Эфиопия, Ҳиндустон, Гвинея, Сомали ва ғ. фиристода мешуд. Соли таҳсили 1981- 1982 дар шаҳр 22 мактаби миёна, 3 мактаби 8-сола, 3 техникум, 3 омузишгоҳ (мусиқӣ, педагоги, тиббй), 6 омӯзишгоҳи касбҳои техникӣ буданд, ки 25 ҳаз. _наф. хонанда ва 4723 наф. донишҷӯ таҳсил мекарданд. Яке аз аввалин донишкадаҳо — Институти давлатии педагогин ба номи С. М. Киров, Институти такмили нхтисосн муаллимон, Филиали Донишгоҳи техникии Тоҷикистон, шуъбаи Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон мавҷуданд.
Замони муосир
Дар солҳои Истиқлоияти Тоҷикистон дар натиҷаи буҳрони иқтисодӣ якчанд корхонаҳои бузург ба монанди корхонаи истеҳсоли "Абрешими Хуҷанд" ва диг. аз фаъолият бозмонданд. Дар натиҷаи гузаштан ба иқтисоди бозаргонӣ ҳоло бештар корхонаҳои хусусӣ ва иттиҳодияҳои саҳомӣ ташкилу фаъолият намуда истодаанд. Аз соли 2010 Минтақаи озоди иқтисодии "Суғд" (МОИ "Суғд") бо сармояи ватаниву хориҷӣ ба фаъолият шурӯъ намудааст ва имрӯз аввалин маҳсулоти корхонаҳои он ба муомилот баромадаанд. Махсусан, дар Хуҷанд соҳаи сохтмон дар замони истиқлол рушд намудааст. Дар шаҳр чунин иншоотҳои нав ба монанди бинои нави Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров, комплекси варзишӣ бо ҳавзи шиноварӣ, меҳмонҳонаи баландошёнаи "Эҳсон" мактабу кӯдакистонҳо, корхонаҳои хурди истеҳсолӣ, хидмати маишӣ, бозору мағозаҳо ва муассисаҳои давлатӣ қомат рост намуданд. Боғу хиёбонҳои нав ба вуҷуд омаданд. Масалан, 21 марти соли 2015 боғи навсозишудаи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Камоли Хуҷандӣ бо пайкараи ӯ, мақбара ва хонаю чорбоғи рамзии ин шоири ширинкаломи тоҷик, ки оромгоҳи воқеияш дар шаҳри Табрези Ҷумҳурии Исломии Эрон қарор дорад, дар маскани собиқ боғи фароғатии шаҳрӣ ифтитоҳ ёфтааст.(Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ|бештар...)
Аҳолӣ
Хуҷанд аз ҷиҳати шумораи аҳолӣ дар ҷойи дуюм баъд аз Душанбе меистад.
Саноат
Корхонаҳои истеҳсоли маҳсулоти саноатӣ дар шаҳр — 597 адад
Нақлиёт
Дар масофаи 12 км дуртар аз Хуҷанд фурудгоҳи байналмилалии Хуҷанд амал мекунад.
Дар шаҳри Хуҷанд истгоҳи роҳи оҳани калонтарин мавҷуд мебошад, ки вилояти Суғдро бо қисми ҷанубии Тоҷикистон, инчунин бо дигар минтақаҳои давлатҳои хориҷи дуру наздик пайваст мекунад. Дарозии умумии роҳҳои оҳан дар ҷумҳурӣ 943 км-ро ташкил медиҳад, ки 678 км онро роҳҳои асосӣ ташкил медиҳанд. Ҳиссаи калони ҳамлу нақли молу маҳсулоти байнидавлатӣ ба роҳи оҳан рост меояд.
Ёдгориҳои шаҳр
left|200px|Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV) Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV) ва боқимондаи Қалъаи Хуҷанд — Ӯрда (а. VII—VIII) аз ёдгориҳои таърихй ва меъморӣ мебошанд. Дар бинои тарҳрезишудаи Қалъаи Хуҷанд ҳоло, Осорхонаи таърихии вилояти Суғд бунёд гардидааст. Дар ҳаминҷо, назди соҳили Сирдарё нимпайкараҳои адибону аломаҳо ин диёр гузошта шудааст. Дар соҳили рости дарёи Сир дар давраи шӯравӣ ҳайкали В. И. Ленин қомат афрохта буд (ҳоло, ба ҷойи он муҷассамаи Исмоили Сомонӣ гузошта шудааст). Дар маркази шаҳр, инчунин ҳайкали ёдгории ҷанговароне, ки дар Ҷанги Бузурги Ватанӣ шаҳид шудаанд ва нимпайкараҳои инқилобчиёну ходимони намоёни давлативу фарҳангии хуҷандӣ гузошта шудааст.
Маркази илму фарҳанг
Хуҷанд бо намояндагони илму адаби форсу тоҷик ба монанди Абӯмаҳмуди Хуҷандӣ (а. X) — мунаҷҷим ва риёзидон, Маҳастии Хуҷандӣ (а. XII) — адиба, Камоли Хуҷандӣ (а. XIV) — шоир, Муҳаммадаминхоҷаи Кошиф (1825–1887) — шоир, Тошхӯҷаи Асирӣ (1864–1916) — шоир, маорифпарвар, Абдуллои Файёз (1847–1934) — шоир, Ҳоҷӣ Юсуф Мирфаёзов (1842–1925) — ҷуғрофияшинос ва сайёҳ ифтихор дорад. Марказҳои фарҳангии Хуҷанд — Китобхонаи вилоятии ба номи Тошхоҷа Асирӣ (Хуҷанд) (таъсис,соли 1917), Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ (Таъсис,соли 1932), Осорхонаи таърихии вилояти Суғд дар шаҳри Хуҷанд, 4 мактабҳои таҳсилоти олӣ ва диг. муассисаҳои илму фарҳанг ва маориф мебошанд. Чунин шахсиятҳои номдор ба монанди Фарзона, Розия Озод, Мавҷуда Ҳакимова, Норинисо — адибаҳо, Муҳаммад Осимӣ — (1920–1996) файласуф, академик, раиси Фарҳангистони улуми Тоҷикистон, Юсуф Носиров — (1932–2007) биолог, академики Фарҳангистони улуми Тоҷикистон, Маъруфхоҷа Баҳодуров — (1920–1997) овозхон,Ҳофизи халқии ҶШС Тоҷикистон, Мунзифа Ғаффорова — (1924–2013) файласуф, доктори илм, ректори Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, Зикриё Бобохоҷаев, табиб, клинитсист, доктори илм, профессор, Ҷӯрабек Набиев — (соли 1941), овозхон, Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон ва диг. зодагони шаҳри Хуҷанд, дар Тоҷикистон соҳиби шуҳрат шудаанд.
Бозори «Панҷшанбе»
Бозори «Панҷшанбе» дар маркази Хуҷанд воқеъ аст. Майдони васеи назди бозор бо фавора оро дода шудааст. Рӯ ба рӯи бозор Мақбараи шайх Муслиҳиддин (а. XIV) бино ёфтааст. Калонтарин бозоре, ки дар шакли пӯшида дар Осиёи Миёна дар даврони шӯравӣ сохта шудааст, бозори овозадори «Панҷшанбе» мебошад. Бозори «Панҷшанбе» солҳои 50-уми асри XX сохта шудааст ва аз ҳамон вақт манбаи хариду фуруши маҳсулоти кишоварзӣ, хурокворӣ ва лавозимоти саноативу хоҷагидорӣ мебошад ва барои сокинони Хуҷанд хидмат мерасонад.
Пайвандҳои беруна
Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Суғд Гурӯҳ:Хуҷанд
Фатуново (ноҳияи Коношский)
Фатуново (Фатуново) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Тохтар Аубакиров
Тохтар Онгарбаевич Аубакиров (тав. 1946) — якум кайҳоннаварди Казоқистон ва дар як вақт 72юм (охирин) кайҳоннавардони ИҶШС мебошад. Вакили Маҷлиси Олии ҚазССР даъвати 12ум. Вакили Маҷлиси Парламенти Ҷумҳурии Казоқистон дар ҳавзаи интихоботи № 44 Вилояти Қызылорда.
Рӯзи 24 июл соли 1946 дар ноҳияи Қароқаралин вилояти Қарағанда таваллуд шудааст.
Синфи 8уми мактаби миёнаро хатм карда, баъдан усто шуда дар корхонаи Темиртау кор кард, ва дар як вақт мактаби бегоҳирӯзӣ хатм намуд.
Пайвандҳои беруна
Гурӯҳ:Кайҳоннавардони СССР Гурӯҳ:Кайҳоннавардони Қазоқистон Гурӯҳ:Қаҳрамонони Иттифоқи Шӯравӣ Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Қазоқистон Гурӯҳ:Қаҳрамонони Қазоқистон Гурӯҳ:Кавалерони Ордени Отан Гурӯҳ:Кавалерони ордени Рамзи Фахрӣ
Исохон Низомов
Исохон Мусоевич Низомов (тав. 3.02.1981, ноҳияи Ҳисор), кимиёшиноси тоҷик, номзади илмҳои химия (2009).
Зиндагинома
Солҳои 1999–2003 дар бахши бакалаврӣ, 2003–2005 дар бахши магистрии факултети химияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Қ. Ҷӯраев таҳсил кардааст. Солҳои 2006–2008 аспиранти шуъбаи рӯзонаи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Аз соли 2008 то ба имрӯз муаллими кафедраи химияи умумӣ ва ғайриорганикии донишгоҳи номбурда  мебошад. Оид ба  ҳалшавандагӣ  ва  мувозинатҳои фазагӣ дар системаи Na,K//CO3,HCO3,F-H2O дар ҳарорати 0 ва 250С, инчунин  мувозинатҳои  фазагӣ  дар  системаҳои  бисёркомпонентаи  обӣ-намакӣ бо ёрии методи интиқол кори илмӣ бурда истодааст. Муаллифи зиёда аз 25 мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад. Дар конференсияҳои  илмии   ҷумҳуриявӣ   ва   байналхалқӣ   бо   маърӯзаҳо баромад карда, мақолаҳояш дар маҷаллаҳои бонуфузи илмии ҷумҳурӣ ва хориҷи кишвар бо забонҳои русӣ ва англисӣ чоп шудаанд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Кимиёшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ
Деҳоти Ифтихор
Ҷамоати Ифтихор(собиқ Қирққудуқ) - ҷамоатест дар ноҳияи Ашти вилояти Суғди Тоҷикистон.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Ашт
US Aviation CAVU
US Aviation CAVU (US Aviation CAVU) — як ҳавогарди сохтаи AeroDreams дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1997 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Соли 2198
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2198
Клейтон Оливейра Пинто
Клейтон Оливейра Пинто (Cleiton Oliveira Pinto; 21 декабри 1979, Баррейрас, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1979 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гойаниа Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ enAl-Arabi SC Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гоiатуба Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Caldas Esporte Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Вила Нова Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гренио Еспортиво Инюненсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рио Аве Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ештрела Да Амадора Гурӯҳ:Бозингарони БФ Santa Clara Гурӯҳ:Бозингарони БФ Агрениасан Cпортива Арапиракенсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Интер Баку Гурӯҳ:Бозингарони БФ Форталеза Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Анаполина
Родриго Севилано
Родриго Севилано (Rodrigo Sevillano; ) — футболбози колумбӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия
Копитово (ноҳияи Холмогор)
Копитово (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
De Lackner HZ-1 Aerocycle
De Lackner HZ-1 Aerocycle (De Lackner HZ-1 Aerocycle) — як ҳавогарди сохтаи de Lackner Helicopters дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Army будааст. Ин ҳавогард дар 1954-11-22 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Семён Семененко
Семён Валеревич Семененко (Семён Валерьевич Семене́нко; 9 июли 1981, Новосибирск, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 9 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1981 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lokomotiv-d Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кубан Краснодар Гурӯҳ:Бозингарони БФ Содовик Стерлитамак Гурӯҳ:Бозингарони БФ Балтика Калининград Гурӯҳ:Бозингарони БФ Лада Тоглиатти Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибир Новосибирск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибир 2 Новосибирск
Большая Дора (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Большая Дора — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Гургаки сабз
Гургаки сабз — як навъи харбуза.
Баъди 95-100 рӯзи кишт мепазад. Навъи серҳосил буда, ҳар палакаш 3-4 харбуза мебандад. Шаклаш кулӯла, қутраш 22-25 см, вазнаш 6-8 кг; тӯри маҳину зебо дорад. Рангаш сабзи баланд, пӯсташ нисбатан ғафси сахт. Мағзаш (6-7 см) сафеди сабзтоб, мулоиму хуштаъм, серобу сершира; нахҳои нозук дорад. Дар таркибаш 7,5-10 % қанд (аз ҷумла 5,8-7 % сахароза) ва 8,6-12 % моддаҳои хушк мавҷуд аст. Тухмпаллаҳояш майдаи шилмак, тухмаш калону паҳн, дарози сафедтоб. Аз ҳар га 340—350 сентнер ҳосил меғундоранд. Асосан дар маҳалли парваришаш истеъмол мешавад. Барои ба ҷойҳои дур кашондан ва нигоҳ доштан мувофиқ нест. Ҳосилашро тар мехӯранд, харбузақоқ тайёр мекунанд, мураббо мепазанд. Гургаки сабз ба камобӣ ва шӯрхокҳо тобовар буда, аз касалиҳои пажмурдашавии фузариозӣ ва гардзанӣ зарар мебинад.
Оқтоғай (ноҳияи Енбекшиқазоқ)
Оқтоғай — деҳа дар ноҳияи Енбекшиқазоқи вилояти Алмаатои Қазоқистон.
Хуршед Низомов
Хуршед Музаффарович Низомов (11 октябри 1967, Душанбе) — мусиқишинос, навозанда (най), ҳунарманди аркестри созҳои халқӣ. Узви Иттифоқи композиторони Тоҷикистон (2014).
Ҷоизаҳо
Хуршед Низомов бо медали «Хидмати шоиста» (2007), «Аълочии фарҳанги ҶТ» (2001), рутбаи тахассусии «Мушовири хидмати давлатӣ дараҷаи 2» сарфароз гардонида шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон Гурӯҳ:Мусиқишиносони Тоҷикистон
Осмондара (деҳа, н. Данғара)
Осмондара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лолазори ноҳияи Данғара. Аз Осмондара то маркази ҷамоат 30 км, то маркази ноҳия 38 км. Аҳолиаш 2071 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Данғара Гурӯҳ:Ҷамоати Лолазор
Фурудгоҳи доинсмур
Фурудгоҳи доинсмур (Dinsmore Aerodrome) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 655 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 579 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Шайх Муҷибурраҳмон
Шайх Муҷибурраҳмон ё Муҷибурраҳмон (মুজিবুর রহমান, ) — арбоби сиёсӣ ва давлатии Покистон ва Банглодеш, аввалин президент ва сарвазири Банглодеш.
Зиндагинома
Дар деҳаи Тонгипараи Банголаи шарқӣ дар оилаи мусулмон таваллуд шудааст. Падараш дар суди шаҳрвандии Гопалганҷ кор мекард. Вай дар мактаби миссионерӣ ва коллеҷи Исломия таҳсил кардааст (соли 1947 хатм кардааст).
Ҳангоми донишҷӯӣ дар Ҳиндустон ӯ ба фаъолияти сиёсӣ таваҷҷуҳ зоҳир кард ва ба ҳаракати истиқлоли Покистон пайваст. Вай фаъоли Лигаи вилоятии мусалмонониаБеогалия ва аз соли 1943 узви Шӯрои Лигаи мусалмонони Ҳиндустон буд. Дар соли 1946 вай дабири кулли иттиҳодияи донишҷӯёни Коллеҷи Ислом интихоб шуд ва инчунин аз Лигаи мусалмонон ба парлумони музофоти Фаридпур интихоб шуд.
Соли 1947 вай ба ватани худ дар Покистони Шарқӣ баргашт, дар Донишгоҳи Дакка ҳуқуқшиносиро омӯхт (вайро дар аввали соли 1949 бо иттиҳоми «ташвиқ ва ташвиқз коргарон» бар зидди бепарвоии роҳбарияти донишгоҳ ба талабҳои қонунии онҳо ихроҷ карданд). Соли 1948 ӯ яке аз ташкилотчиёни Лигаи донишҷӯёни мусалмони Покистони Шарқӣ буд. Дар соли 1949, ӯ ба таъсиси ҳизби Авами Лига (Лигаи Халқӣ) дар Покистони Шарқӣ (вай яке аз котибон интихоб шуд) ҳамчун вазни муқобил ба Лигаи Мусалмонон кумак кард, ки нисбати вилояти зодгоҳаш бо аҳолии Бангола роҳи табъизомезро пеш гирифт. Дере нагузашта вай ба зиндон афтод. Дар солҳои 1953—1966 — Котиби генералии «Лигаи Авамӣ» -и Покистони Шарқӣ. Дар соли 1954 вай аз ҳизби оппозисиюни Фронт узви маҷлиси қонунгузори вилоят интихоб шуд ва вазири кишоварзӣ шуд, аммо ба зудӣ аз мандати вакилӣ ва вазифаи вазирӣ даст кашид, то диққати худро ба кори ҳизбӣ ҷалб кунад. Дар солҳои 1956—1957 ӯ вазири саноат, савдо, меҳнат, мубориза бо коррупсия ва кумак ба деҳот буд. Пас аз таъсиси диктатураи ҳарбӣ дар кишвар дар соли 1958 зидди Муҳаммад Айюбхон ҳамчун раҳбари харизматикии оппозисиюн баромад кард ва солҳои 1958—1961, 1962 ва 1966—1969 зиндонӣ шуд. Ҳар дафъа вай зери фишори афкори умум озод карда мешуд.
Дар миёнаҳои солҳои 60-ум, ӯ барои барқарор ва таҳкими Лигаи Авами кор кард. Соли 1966 вай раиси ҳизб интихоб шуд ва аз ҷониби ҳукумати Покистон бо иттиҳоми барангехтани ҷудоихоҳӣ боздошт шуд. Ҳамзамон ӯ барномаи машҳури  Шаш нуқтаи худро эълон кард ва онро «Хартияи наҷоти мо (банголӣ)» номид, ки ба рушди худидоракунии Покистони Шарқӣ равона шуда буд. Бо назардошти бартарии возеҳи қисми ғарбии кишвар, ин барнома фавран диққати тамоми халқро ба худ ҷалб кард. Ҳарчанд унсурҳои муҳофизакор дар ҳама ҳизбҳои сиёсӣ ӯро бо душманӣ қабул карданд, аммо вай фавран донишҷӯён ва ҷавононро ба худ ҷалб кард. Ба ӯ номи бангол. বঙ্গবন্ধু («Бангабанду», «Дӯсти банголӣ») дода шуд. Ҳангоми муҳлати дуввуми зиндон, нуфузи ӯ ба дараҷае афзоиш ёфт, ки дар аввали соли 1969 барои дастгирии ӯ шӯриши азим сар зад ва маъмурияти Аюбхон маҷбур шуд, ки ӯро 22 феврали соли 1969 раҳо кунад. Банголиҳо ӯро ҳамчун пешвои худ медиданд, ки аз 23 соли ҳукмронии Покистон дар Бенгалияи Шарқӣ 12 солро барои эътиқоди худ дар зиндон гузарондааст.
Дар соли 1969, фелдмаршал Аюбхон истеъфо дод ва қудратро ба генерал Яҳёхон супурд, ки интихоботи умумиро моҳи декабри соли 1970 таъйин кард. Лигаи Авами ошкоро бо шиори автономия барои Покистони Шарқӣ ва бо аксарияти мутлақ дар Маҷлиси қонунгузории он баромад, бузургтарин фраксияи парлумонӣ шуд. Аммо ифтитоҳи иҷлосияи парлумониро президент Яҳёхон ба таъхир андохт, натиҷаҳои интихобот лағв шуданд ва Муҷибурраҳмон маъракаи саркашии нофармонии шаҳрвандиро оғоз намуда, 2 мартро Рӯзи истиқлоли Покистони Шарқӣ эълон кард. Ҳангоми радди ҳамкорӣ (2-25 марти 1971) тамоми қудрати шаҳрвандӣ дар Покистони Шарқӣ таҳти назорати М. Раҳмон буд, ки воқеан сардори ҳукумати музофот шуд,
Аз 16 март дар Дакка гуфтушуниди номуваффақ байни роҳбарияти Покистон бо сарварии Яҳёхон ва роҳбарони Покистони Шарқӣ бо сардории Муҷибурраҳмон гузаштанд. 25 март нерӯҳои Покистон ба ин ҳодисаҳо дахолат карданд, репрессияҳои азим оғоз шуданд, М. Раҳмонро дубора дастгир карда, ба Покистони Ғарбӣ фиристоданд, ки дар он ҷо вай барои исён ва ташвиқи исён дар назди додгоҳ қарор гирифт.
10 апрел вайро ғоибона раиси ҳукумати Покистони Шарқӣ ва фармондеҳи олии қувваҳои мусаллаҳ эълон карданд. Дар ин кишвар ҷанги хунини шаҳрвандӣ оғоз ёфт, ки дар он тибқи маълумотҳои гуногун аз 200 ҳазор то 3 миллион нафар ҳалок шуданд, 8 миллион нафари дигар гуреза шуданд. То моҳи декабр тарафдорони истиқлол (бо ёрии фаъоли нерӯҳои Ҳиндустон) артиши Покистонро, ки тақрибан танҳо зодагони музофотҳои Покистони ғарбӣ буданд, мағлуб карданд. Пас аз имзои таслими нерӯҳои Покистон дар Бенгали Шарқӣ дар 16 декабри соли 1971, Муҷибурраҳмон аз зиндони Покистон озод шуд ва 10 январи соли 1972 тавассути Лондон ба Дакка расид.
Ҳукумат маҷбур буд, ки мушкилоти бешумори як кишвари ҷангзадаро аз сифр оғоз кунад. Кумаки беруна аз ҷониби Ҳиндустон, Чин ва СССР расонида шуд (алахусус миначӯёни Экспедитсияи 12-уми махсуси нерӯи баҳрии СССР бо роҳбарии контр-адмирал Сергей Зуенко ҷойҳои обиро аз минаҳо тоза карданд).
1-5 марти соли 1972 ӯ ба СССР сафари расмӣ кард (2 март ӯ Созишномаи ҳамкориҳои иқтисодӣ ва техникӣ дар сохтмони иншооти саноатӣ ва дигар объектҳои соҳаҳои иқтисод ва Созишномаи кумак ба мардуми Бангладеш дар барқарорсозии ҳаётро имзо кард Соҳаҳои иқтисодиёт), моҳи апрели соли 1974 барои табобат ба СССР омада буд.
Ислоҳоти замин гузаронида шуд, мушкилоти 10 миллион гуреза ҳал шуд, артиши нав ташкил ёфт ва гуруснагӣ пешгирӣ карда шуд. Дар интихоботи умумии соли 1973, Лигаи Авами 73 % овозҳоро ба даст овард, дар ҳоле ки ҳизбҳои сотсиалистӣ ва коммунистии бо он иттифоқбаранда 7 % ва 4 % овозҳоро ба даст оварданд. Ҳукумат барномаҳои давлатиро оид ба тавсеаи таҳсилоти ибтидоӣ, санитария, ғизо, тандурустӣ, таъминоти об ва барқ дар саросари кишвар қабул кардааст. Дар нақшаи панҷсола, ки соли 1973 қабул шудааст, маблағгузории мақсадноки давлатӣ ба соҳаи кишоварзӣ, инфрасохтори деҳот, сохтмон ва саноати маҳаллӣ пешбинӣ шудааст.
Бо вуҷуди сиёсати эъломшудаи дунявият, дар кишвар Академияи исломии илоҳӣ, ки барои пуштибонӣ аз нерӯҳои тарафдори Покистон мамнӯъ буд, кушода шуд; бо дархости гурӯҳҳои исломӣ истеҳсол ва фурӯши машрубот ва қимор манъ карда шуд. Дар баромадҳо ва суханрониҳои оммавӣ, ӯ Муҷибурраҳмон ҳарчи бештар аз табрикоти исломӣ, шиор ва истинод ба арзишҳои исломӣ истифода мекард. …
Тобистони соли 1974, муссонҳо ва обхезиҳо ба зироатҳои шолӣ зарари ҷиддӣ расонданд (80 % ҳосили тобистона ва зироатҳои ҳосили асосии зимистон кушта шуданд, мувофиқи маълумоти расмӣ, 40 % истеҳсоли солонаи хӯрокворӣ нобуд карда шуд) ва гуруснагии азим омад. Норасоии ғизо ва афзоиши шадиди нархи ҷаҳонии нафт, инчунин ба болоравии назарраси таваррум (инфлятсия) оварда расониданд. Обрӯи роҳбарияти кишвар паст шуд, ки дар якҷоягӣ бо айбдоркунии хешутаборбозӣ ва фасод, эътибори сарвазирро паст зад.
Тибқи тағиротҳои конститутсионӣ, ки 25 январи соли 1975 қабул шуд, системаи демократии парлумонӣ бо ҳукумати президентӣ ва гузариш ба низоми якҳизбӣ бо роҳбарии эътилофи навтаъсиси сиёсии «БАКСАЛ» иваз карда шуд, ки ба он ҳамаи ҳизбҳои ҷонибдори ҳукумат шомил буданд, аз ҷумла «Лигаи Авами», ҳизбҳои сотсиалистӣ, коммунистӣ ва халқӣ. М. Раҳмон президент шуд, ваколатҳои фавқулодда гирифт ва зарурати «инқилоби дуюм» -ро барои хотима бахшидан ба коррупсия ва терроризм эълон кард. Хоҳиши сарвазир барои ташкили режими авторитарӣ норозигии баъзе афсаронро шадидтар кард, ки боиси табаддулоти хунин гардид.
Табаддулоти 15 август ва куштори М. Раҳмон
Майорҳо Сайид Форуқ Раҳмон, Абдуррашид, Шарфул Ҳақ (Далим), Раҷа Аҳмад ва А. К. М. Раҷа Аҳмад, ҳама намояндагони артиши Бангладеш ва собиқадорони ҷанги озодӣ (мукти-баҳини), ташкилотчиёни фитна ҳисобида мешаванд. Вазири савдо ва узви кумитаи иҷроияи ҳизби ҳокими БАКСАЛ Хундакар Муштак Аҳмад, аз рӯи як қатор маълумоти мустақим ва ғайримустақим, аз омодагии табаддулот хабардор буд.
Сардори нерӯҳои мусаллаҳ генерал Шафиуллоҳ ва ситоди хадамоти иктишофӣ ва амнияти полиси халқии Ракши Баҳинӣ аз нақшаи омодашуда комилан бехабар буданд.
Фитнагарон ба 4 гурӯҳ тақсим карда шуданд, ки яке аз онҳо бо фармони майор Ҳуд ба хонаи сарвазир ҳамла кард. Взводи посбонон муқовимат нишон надод. Писари М.Раҳмон Камол, як афсари артиш ва сардори амнияти М.Раҳмон полковник Ҷамолуддин Аҳмад фавран парронда шуд. Сарвазирро дар зинапояи байни ошёнаҳо гирифтанд ва хоҳиш карданд, ки истеъфо диҳад ва барои мулоҳиза фурсат диҳад. Вай сардори нави иктишофи артиш полковник Ҷамилро, ки ба зудӣ ба иморат расид, даъват кард ва ба сарбозон фармон дод, ки ба казарма баргарданд ва дар назди дарвоза кушта шуданд. М.Раҳмон аз рафтан бо путчистҳо саркашӣ кард ва дар зинапоя ҳадафи тир қарор гирифт. Дар пайи ин, ҳамаи аъзои оила кушта шуданд: ҳамсари сарвазир Бегум Фазилатуннес, писарон Ҷамол ва Рассели 10-сола, бародар Абу Носир, келинҳо, набера, ҷиян ва зан, инчунин меҳмонони тасодуфӣ ва хизматчиён — ҳамагӣ 20 нафар. Танҳо ду духтари президент Ҳасина ва Реҳана, ки дар хориҷа (дар Олмон) буданд, зинда монданд.
Гурӯҳи дуюм ба хона ҳамла карда, дар он ҷо Фазлул Ҳака Монӣ, ҷияни М.Раҳмон ва пешвои бонуфузи Лигаи Авамӣ ва БАКСАЛ-ро бо ҳамсари ҳомилааш парронд. Сеюм Абдурабрабӣ Серниабат, шавҳари хоҳари М.Раҳмон (ва вазири кишоварзӣ) -ро ҳамроҳ бо 13 узви оилааш парронд. Гурӯҳи чорум ба қароргоҳи нерӯҳои амниятӣ ҳамла карданд ва пас аз ҷанге, ки 11 нафарро кушт, онро забт карданд.
Афсароне, ки дар табаддулот ва репрессияҳо алайҳи ҷонибдорони ҳукумати собиқ иштирок доштанд, якбора 2-3 рутба баланд бардоштанд (аз ҷумла ташкилкунандаи табаддулот Сайид Фарук Раҳмон, аз майор полковник шуд), қотилони М. Раҳмон аз таъқибот иммунитет гирифт ва чаҳор ҷонибдори ӯ дар ҳукумат — ноиби собиқи президент Саид Назрул Ислом, нахуствазири нахустини кишвар, вазири собиқи молия Тоҷуддин Аҳмад, вазири собиқи саноат A. H. M. Камаруззамон ва сарвазири собиқ Мансур Алӣ — дар Зиндонҳои марказии Дакка монда шуданд (3 ноябри соли 1975, онҳо дар он ҷо ҳадафи тир қарор гирифтанд). Ба духтарони М.Раҳмон Ба ватан баргаштан манъ карда шуд.
Дар соли 1998, пас аз пирӯзӣ дар интихоботи «Лигаи Авамӣ» таҳти сарварии духтари М.Раҳмон Ҳасина Вазед, ки ба кишвар баргашт, 15 нафар дар ин ҷиноят гунаҳкор дониста шуданд ва ба қатл маҳкум шуданд. Дар соли 2001, Суди олии Бангладеш се нафари онҳоро сафед кард ва воқеан ин ҷараёнро ях кард (ҳукумати Халида Зиё, бевазани ҷонибдори путчистҳои президенти пешин Зиёур Раҳмон, дар кишвар ба қудрат омад). Шаш нафар иштирокчиёни табаддулот ғоибона маҳкум карда шуданд, зеро онҳо дар хориҷа пинҳон буданд, як нафар дар Зимбабве мурдааст. Баъзеи онҳо баъдан истирдод карда шуданд (масалан, полковники мустаъфӣ Ҳуд, ки ҳамла ба хонаи М.Раҳмонро фармондеҳӣ мекард ва дар Тайланд барои дуздии мағоза хидмат мекард). Панҷ айбдоршаванда ба Суди Олӣ шикоят бурдаанд. Аммо, додгоҳ барои онҳо шароити сабуккунанда наёфт ва 19 ноябри соли 2009 ҳукми қатлро бетағйир гузошт. Дар қарори суд гуфта шудааст, ки куштори президент, оилаи ӯ ва одамони дигар бо сабаби зарурати ҳарбӣ ё сиёсӣ ба вуҷуд наомадааст. Маҳкумшудагон рӯзи 28 январи соли 2010 эъдом карда шуданд.
Абдулмаҷид, яке аз 15 нафар барои қатли М.Раҳмон, ки ба қатл маҳкум шудааст, дар Либия ва Покистон пинҳон шуд ва сипас ба Ҳиндустон гурехт ва аз он ҷо пас аз сар задани пандемияи COVID-19 ба Бангладеш баргашт. Вай 7 апрели соли 2020 боздошт ва пас аз чор рӯз қатл карда шуд.
Маълумоти Иловагӣ
Дар хона-музеи М. Рахмон зинапояеро, ки ӯро кушта буданд, дар шакли аслии худ ҳифз кардааст. Дар наздикии он акси бадани ӯ дар зинапояҳо ва навиштаҷот: "Ин ҷо шумо метавонед ашк резед! " аст.
Портрети М.Раҳмон тақрибан дар ҳама пулҳои пули миллӣ дар давраи ҳукмронии ӯ, инчунин солҳои 1998—2001 ва аз соли 2009, вақте ки нерӯҳои ӯро дастгирӣ мекарданд, тасвир ёфта буданд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Сарвазирони Банглодеш Гурӯҳ:Президентҳои Банглодеш Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Сарварони асри XX Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Банглодеш Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Сотсиалистҳо Гурӯҳ:Зодагони Банглодеш Гурӯҳ:Президентҳои қатлшуда Гурӯҳ:Инқилобгарони Банглодеш Гурӯҳ:Сиёсатмадорони кушташуда
Мақбараи Хоҷа Дурбод
Мақбараи Хоҷа Дурбод — ёдгории меъмории асрҳои XII—XIII дар ҳаволии деҳаи Сайёди ноҳияи Шаҳритус. Мақбара дар кӯҳнамазор аз хишти пухта бино ёфтааст. Намои асосии он рӯ ба ҷониби шарқ аст. Мақбара да ҳолати нимхароб то замони мо расидааст. Қисме аз сақфи гунбаз вайрон шуда, ҷузъҳои боқии он низ харобу валангоранд. Асоси иморат мураббаъ буда (тӯлаш 725 см), намоҳои начандон баланди он бо усули тоқу нижвонӣ оро ёфтаанд ва истифодаи ду намуди (22 — 23Х4 — 5 ва 26 — 27Х5 — 5 см) хишти пухта биноро марғуб ва нодир сохтаанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон Гурӯҳ:Мақбараҳо Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ноҳияи Шаҳритус
Соли 2199
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2199
Дубровка (ноҳияи Меленков)
Дубровка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Меленков
Сенкин Ров (ноҳияи Сураж)
Сенкин Ров — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Сураж, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сураж
Ҳаққи таксир
thumbnail|Аломати ҳаққи таксир Ҳаққи таксир, ҳаққи нашр ё копирайт (Copyright) — маҷмӯъае аз ҳуқуқи инҳисорӣ аст, ки ба ношир ё падидоварандаи як асари аслӣ ва мунҳасир ба фард таълуқ мегардад ва ҳуқуқи аз қабили нашр, таксир ва улгубардорӣ аз асарро шомил мешавад. Дар бештар ҳавзаҳои қазоӣ, ҳаққи нашри аз оғоз падидомадаи як асар ба он таалуқ мегирад ва ниёзе ба сабти асар нест. Муодили ин ҳақ дар низомҳои ҳуқуқӣ пайрави ҳуқуқи муаллиф аст.
Попадино (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фурманов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Фурманов (Иванов)
Атняшка (деҳа)
Атняшка (Атняшка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Нижнесергинский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Нижнесергинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Аверинский (ноҳияи Кумилжен, Волгоград)
Аверинский - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кумилжен, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кумилжен (Волгоград)
Леонид Николаев
Леонид Владимирович Николаев  — омӯзгори барҷаста, пианинонавоз, композитори шӯравии рус. Артисти Халқии РСФСР (1938), д.и.с., шогирди В. Пухалский ва В. Сафонов. Хатмкардаи Консерваторияи Москва бо роҳбарии В. Сафонов (фортепиано), С. Танеев ва М. Иполитов — Иванов (композитсия). Якчанд даҳсола бомуваффақият пианинонавозӣ кардааст. Асосгузори яке аз калонтарин мактабҳои пианинонавозии шӯравӣ. Аз соли 1909 омӯзгор, аз соли 1912 профессори Консерваторияи Петербург — Ленинград (шогирдон: Н. Перелман, В. Софровитский, Д. Шостакович, М. Юдина). Муаллифи як қатор асарҳои фортепианӣ, барои скрипка ва виолончел, романсҳо.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Оҳангсозон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Оҳангсозони Русия Гурӯҳ:Оҳангсозони асри XX