Заминшиносии_муҳандисӣ
Пажуҳишҳои муҳандисиву заминшинохтӣ дар Тоҷикистон
Таҳқиқоти муҳандисӣ-геологӣ дар Тоҷикистон солҳои 30 садаи XX оғоз ёфтанд. Бунёди шаҳрҳои нав ва корхонаҳои саноатӣ, сохтмони аввалин неругоҳҳои барқи обӣ, азхудкунии заминҳои нав, сохтмони шабакаҳои обёрӣ ба ташкил ва пешрафти таҳқиқотҳои заминшиносии муҳандисӣ мусоидат намуданд. Корҳои назарраси муҳандисӣ-геологӣ дар солҳои 40 садаи XX: асосноккунии сохтмони наҳри Вахш ва обёрии водии Вахш (Ф. И. Воронов, Н. Ф. Безобразова ва дигарон), обёрии водии Ҳисор (Д. И. Гордон ва дигарон), сохмони Канали Калони Фарғона, сохтмони НБО-ҳои Варзоб (Г. А. Абрамян), омӯзиши шароити сохтмони неругоҳҳои барқи обии Қайроққум, Сарбанд, Шаршара. Солҳои 50 садаи XX ҳаҷми корҳои геологӣ-муҳандисӣ бо мақсади сохтмони гражданӣ, ҳидротехникӣ, мелиоративӣ, роҳсозӣ хеле равнақ ёфт. Аввалин нақшаҳои калонмиқёси муҳандисӣ-геологӣ барои шаҳрҳои Душанбе, Хуҷанд, Қӯрғонтеппа (А. А Мусаэлян, М. М. Исмоилов, В. И. Войтов) тартиб дода шуданд, таҳқиқоти муҳандисӣ-геологӣ барои азхудкунии заминҳои нав дар водиҳои Ёвон, Обикиик, Қизилсу, Ёхсу, Бешкент (Е. Н. Сквалетский, З. А. Карасаева, З. В. Белская), теппаҳои Қумсангир, Ӯртабуз ва Роҳатӣ (С. Б. Беркович, З. Б. Белская, А.П. Сеславин), заминҳои Дилварзин, Янтоқ (С. М. Вайс), асосноккунии нақшаи энергетикии истифодаи дарёи Вахш (Е. С. Скрепко) анҷом ёфтанд. Дар солҳои 60 садаи XX барои асосноккунии сохтмони НБО-ҳои Норак, Роғун, обанбори Балҷувон дар дарёи Қизилсу, нақби обгузар аз обанбори Норак ба водии Данғара (Е. С. Скрепко, Э. Г. Саакян, К. С. Покаржевский ва дигарон), обёрии теппаҳои Ғаровутӣ, Қумсангир, Қаровултеппа ва ҳавзаи Данғара (Е. С. Сквалетский, К. А. Федермессер, А. В. Кудинов), ҳамчунин бо мақсади асосноккунии сохтмони заводи алюминии тоҷик, Комбинати электрокимиёии Ёвон, заводи нуриҳои минералии Вахш ва бисёр иншоотҳои сохтмони гражданӣ (М. Ф. Волгин, В. Е. Ковал, С. М. Алтухов ва дигарон) таҳқиқоти муҳандисӣ-геологӣ доир шуданд. Соли 1964 бо мақсади асосноккунии корҳои сохтмони гражданию саноатӣ дар назди «Госстрой»-и ҶШС Тоҷикистон Институти таҳқиқоти муҳандисӣ (Тоҷик ГНИНТИЗ) ва бо мақсади омӯзиши ҳодисоти лағзиши замин ва селфуроӣ дар назди Саридораи геология партияи муҳандисӣ-геологӣ, солҳои 70 садаи XX бо мақсади ба низом даровардани таҳқиқоти муҳандисӣ-геологӣ ва омӯзиши ҳодисаҳои экзогении геологӣ дар тамоми ҳудуди ҷумҳурӣ хадамоти махсуси назорат ва огаҳкунӣ аз ҳодисаҳои хатаровари геологӣ ташкил карда шуд, ки он беш аз 700 маҳалли зисти аз ҷиҳати муҳандисӣ-геологӣ хатарнокро дар ҳудуди ҷумҳурӣ муқаррар намудааст ва назорати доимиву пешгӯии дараҷаи хатарнокии онҳоро ба уҳда дорад. Яке аз муҳимтарин масъалаҳо дар ин самт назорат ва пешбинии ҳолати сарбанди Усойи кӯли Сарез мебошад. Таҳияи нақшаҳо (харитаҳо)-и муҳандисӣ-геологӣ дар миқёси 1:50 000–1:25 000 ва хурдтар имкон дод, ки қонунҳои ҷойгиршавӣ ва ҷойивазкунии ҳазорҳо ҷои ҳодисоти лағзиш, омадани сел ва бавуҷудоии ҷариҳо муайян карда шаванд. Дар пешрафти таҳқиқотҳои муҳандисӣ-геологӣ дар Тоҷикистон С. Юсупова, А. А. Мусаэлян, В. В. Лим, Ҳ. Мирзобоев, И. Р. Ҳасанов, О. А. Романов, В. И. Преснухин, С. М. Виниченко, Ю. Ақдодов, Х. Х. Раҳимов, Г. О. Петросян, Р. Саидов, А. С. Ахмедов, Р. Шамсизода, олимони Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи Ломоносов (Г. С. Золотарев, В. С. Федоренко, В. И. Липилин ва дигарон), ин -тҳои таҳқиқоти илмии шаҳрҳои Маскав, Лвов, Тошканд саҳми арзанда гузоштанд.