cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кӯлоб
Таърих
Гуфтан мумкин аст, ки бо ин ҷанги дар таърихи 456/1063-1964 рух дода, бо Хатлону маркази он зарбаи мухлик дода шуд. Баъд аз таърихи мазкур номи маркази Хатлон шаҳри Хулбукро дигар дар маохизи таърихӣ дучор намеоем. Баръакс дар давраи мазкур муаррихон аз қалъаи Кӯлоб дар наздикиҳои Ҷайҳун ёд кардаанд, ки ба гумони ғолиб он дар ҷои шаҳри Кӯлоби имрӯза вокеъ буд. Чунин ба назар мерасад, ки баъди дар таърихи 1038-1039 аз тарафи Буритегину кумичиёну туркони ганҷина хароб карда шудани шаҳрҳою деҳоти Хатлон табдил ёфт. Баъди хароб сохтани қалъа ҳаёт дар он мавзеъ ба кулли қатъ нагардид ва чи тавре ки дар боло қайд кардем, дар он қо бо мурури замон деҳа ва сипас шаҳре бо номи Кӯлоб дар асрҳои XV-XVI қомат афрохт. Бо ҳамин, дигар то асри XVI барои шаҳри Кӯлоб дар сарчашмаҳои таърихӣ маълумоте дучор намегардад. Як нафар амирони турк Сайиди Алии Раис, ки ашъори зиёдеро аз девонҳои Саъдӣ, Амир Хусрави Деҳлавӣ ва Мавлоно Ҷалолиддини Румӣ аз бар медонист ва худ низ ба форсӣ шеър мегуфт, дар асари ба забони турки навишта — «Миръоту-л-мамолик» («Ойинаи кишварҳо») барои Хатлону шаҳри Кӯлоб ва мавзеи тавозуди мазори ҳазрати Амири Кабир Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ маълумоти тозаи пурқимат додоааст. Аз порчаи мазкур чунин бармеояд, ки Дили яке аз мавзеъҳои асосии Хатлон будааст, зеро тобути мубораки Сайид Алии Ҳамадониро шогирдонаш дар асри XIV, бори аввал маҳз дар Дилии Хатлон гуронида будаанд, на дар шаҳри Кӯлоб ки шояд дар он замон ободу машҳур набуд. Аз мавзеи Дили як нафар амирзодаи муғул — Мирзо Ҳайдар дар асари худ «Таърихи Рашидӣ» ҳамчун яке аз мавзеъҳои муҳими Хатлон ёд кардааст. Мирзо Ҳайдар дар соли 912/ 1506-1507 ҳангоми аз Хисори Шодмон ба Бадахшон аз ӯзбекҳо гурехтанаш аввало дар Пушинг (деҳаест маъруф то имрӯз бо ҳамин ном дар ноҳияи Данғараи вилояти Хатлон) истода, сипас аз он ҷо ба Дилии бозор меравад: «Чун бо Дилии бозор, ки аз курайёти муътабараи Хатлон аст, расида шуд, ин аҳвол маълум гашт».
Дар ибтидои асри XVI — Ҳофиз Таниши Бухороӣ таърихнигори Абдуллохони Шайбонӣ дар китоби худ «Шарафномаи шоҳӣ» («Абдуллонома»), ки ҳуҷуми Абдуллохон ба Кӯлоб ривоят мекунад, дар се мақола далелу арқом оварда аст. Дар мақолаи аввал, ки «Кӯлоб дар асрҳои 16» ном дорад муаллиф аз хусуси таьрихи бунёди шаҳри Кӯлоб дар асри XIII то асри XVI ва низ дар бораи хароб гардидани шаҳр аз ҷониби Шайбонӣ ва ҳам азнавсозии шаҳр замони ҳукуматронии Абдуллохон маълумот оварда шуда аст.
Ҳофизи Таниш зимни тавсифи ҷангҳои байни лашкари Абдуллохони узбек ва кӯлобиён дар соли 992/1584 барои калъаи Кӯлоб маълумоти муҳим меорад: «Ва қалъаи Кӯлоб алҳақ аз килои машҳур ва ба ҳасонату устуворӣ, расонату пойдорӣ бар алсинаву афвоҳ мавсуфу мазкур, гуй аршест афрохта шуда. Ва хандақе амиқ монандаи муҳит гирди ҳисори сипеҳр пардохтаанд.
Мақолаи дуввум, «Дар бораи тасарруфи Кӯлоб аз тарафи Абдуллохони Шайбонӣ» роҷеъ ба вазьи сиёсии шаҳри Кӯлоб ва аъзои ҳукумати Абдуллохон то давраи ҳуҷум ба Кӯлоб нақл мекунад.
Дар омӯзиши таьрихи Кӯлоб саҳми олимону бостоншиносони рус аз ҷумла  Маева, Н,А, Матвеева, Покатило Н. Н, Семенов А. А, Баринский А. А, Варична М.А  калон аст. Дар асарҳои худ ин олимон дар бораи ҳудудҳои ҷуғрофӣ, таъриху маданияти халқҳои бумӣ, урфу одати онҳо ва мавзеъҳои топаграфӣ, маконҳои таърихӣ ва дигар махсусиятҳои ин диёр маълумотҳои дақиқ медиҳанд. Вале бо вуҷуди ин ҳама таърихи шаҳр ба омӯзиши чуқур ва ҳамаҷониба ниёз дорад. Дар бораи  Хатлон, аз  ҷумла, минтақаи  Кӯлоб  дар  давраи  Юнонӣ Бохтарӣ  дар  сарчашмаҳои  хаттӣ  низ  баъзе  маълумот  мавҷуданд. Дар нақли  муаррихи Юнони  қадим  Ариан  дар  бораи шӯриши  Бохтариён  бо  сарварии  Оксиарт  бар  зидди  Юнониёни  ишғолгар, шикаст  хурдани  шӯриш  ва  ба  дасти  Искандари  Македонӣ асир  афтодани  ӯ  ва  духтараш  Рухшона  «Пули  Сангин», ки  дар  наздикии  шаҳри Нораки  имрӯза  воқеъ гардидааст, номбар  карда  мешавад. Дар ҷои  дигар  гуфта  мешавад, ки аз  ҳама  бештар  ба  муқобили  Юнониён  Пратакенҳо ва  сокинони  Бубасена  бо  сарварии  Катон  ва  Овсиён  мубориза  бурданд. Муҳаққиқи маъруф  Маркварт  Бубасенро  дар  Балҷувон  ҷой  медиҳад. Ба ақидаи ӯ  Бубасена  шакли  қадими   номи  Балҷувон  мебошад. Бояд ёдовар  шавем, ки дар  бораи  мавзеъи баргузоршавии  ин  шӯриш  фикру  мулоҳизаҳои  дигар  низ  вуҷуд  дорад. Масалан, ба ақидаи  Ю. Яъқубов шӯриш  бо  сарварии  Оксиарт  (Вахшуарт)  дар  Қалъаи куҳи  Хориён дар  вилояти  Самангон  рух  додааст. Ба фикри  ҳамин  муаллиф  ноҳияҳои  Пратакен  ва  Бубасен  дар  ҳудуди  ноҳияи  Данғара  ҷойгир  буданд, зеро  дар  ин  ҷо  дар  роҳи  корвонгард деҳаи  Паркамчӣ  вуҷуд  дорад. Ин деҳа  дар  таърихи  Байҳақӣ бо  номи  Баракадми во  мехурад. Дар назди  он  қалъаи  қадиме  низ  ҳаст. Эҳтимол, вожаи Баркадми шакли  арабишудаи  паркамчи  вуҷуд  дорад. Ин деҳа  дар  таърихи  Байҳакӣ  бо  номи  Баракадми  вомехӯрад.
Далели мӯътамади таърихӣ будани онро ҳафриёти гуногуни бостоншиносон шаҳодат медиҳад. Дар солҳои 1993-1994 бостоншиносон Павел Самойлик ва Музаффар Азизов аз шафати оромгоҳи Мири Кабир хумдонеро пайдо карданд, ки ба асрҳои ҳафт шаши пеш аз мелод мансуб буд. Хумдони мазкур яке аз далелҳои таърихи 2700 солаи шаҳри Кӯлоб мебошад.
Омӯзиши таърихи Кӯлоб бо дастгирии Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонов соли 2001-ум шурӯъ шуда то кунун идома дорад. Дар атрофи шаҳри Кӯлоб бостоншиносон беш аз 200 – ҳандақро мавриди омӯзиш қарор доданд, ки панҷтои он дар ҳудуди хумдонҳои мақбараи Мири Кабир маҳфузанд. Бостоншиносон дар ҳар қабати хоки ин ҳандақхо, ки андозаи онҳо ба 1,5-2 метр мерасад шумораи зиёди сафолпораҳоро дарёфт карданд, ки аз осори тамаддуни салтанати Ҳахоманишиён гувоҳӣ медиҳад.
Сафолпораҳои ёфтшуда шаҳодати онанд, ки дар асрҳои VII-VIи пеш аз мелод дар ин ҷо ҳунари кулолгарӣ ба вижа кӯзагарӣ, ки усулан хоси мардумони шаҳранд, хело рушд карда будааст. Ин бозёфти археологӣ аз мавҷудияти як шаҳри аз лиҳози фарҳангу маданият рушд карда дар ҳудуди имрӯзаи шаҳри Кӯлоб гувоҳ аст. Бозёфти қалъаи қадимае бо унвони «Қалъаи Кӯлоб» дар мавзеи имрӯзаи гузари «Чармгарон» яке аз шаҳрҳои қадимтарини Осиёи Марказӣ будани шаҳри Кӯлоб гувоҳ аст.
Соли 1991 таҳти роҳбарии узви вобастаи АИ ҶТ Юсуфшо Ёқубов дар акнофи қалъаи Кӯлоб ҳафриёти бостоншиносӣ гузаронида шуд, ки дар натиҷа девори салтанати Кушониён, ки мансуб ба асрҳои 6-1- пеш аз мелод мебошад, ёфт гардид. Дар қабатҳои хоки мавзеи таҳқиқшуда, дар чуқурии 2-4 метр осори  даврони ҳукмронии Юнону Бохтарро пайдо карданд, ки ба асрҳои 3-2-и  пеш аз мелод рост меояд. Қабатҳои зисти Юнонӣ Бохтарӣ дар як нуқтаи дигари шаҳри Кӯлоб дар қалъаи Купчинор ва соҳили рости сангови Тебалай, ки аз паҳлӯи он мегузарад, ошкор карда шуданд. Дар ин ҷо дар буриши рости сангови Тебалай дар масоҳати 200 -300 метр қабатҳои замони Юнонӣ Бохтарӣ мушоҳида мешаванд. Дар қабатҳо сафолҳои ин давра пайдо карда шудаанд. Ҳамин тавр дар замони Юнонӣ Бохтарӣ шаҳр аз ду қалъа ва ду шаҳристон иборат буд. Қалъаи якум калонтар ва асосӣ буда, дар мавзеи Чармгарони Поён дар қисми ғарбии имрӯзаи шаҳр ҷойгир буд. Дар назди ин қалъа шаҳристон вуҷуд дошт. Ин шаҳристон чандон калон набуда, масоҳаташ 170х150 метрро ташкил мекард. Дар ин мавзеъ чашмаҳо бисёранд ва он барои зиндагӣ хело мувофиқ аст.
Дар ҳавлии хонаи 149, воқеъ дар кӯчаи якуми Май ёдгорие пайдо намуданд, ки ба замони Ҳахоманишиён (асри IV пеш аз мелод), замони Юнону Бохтарӣ ва давлатдории Кушониён мансуб мебошад.
Маориф
Дар шаҳри Кӯлоб 63 муасиссаи таълимӣ амал мекунад, ки аз онҳо 39 муассисаи таълимоти умумӣ, 5 мактаби асосӣ, 7 мактаби ибтидоӣ, 3 литсей, 2 мактаб-интернат, 1 муассисаи тарбиявии ғайримактабӣ мебошанд. Шумораи муҳасилин дар макотиби таҳсилоти умумӣ 42 581 нафарро ташкил мекунад. Ба онҳо 2240 нафар устодон таълим медиҳанд. Аз ҷамъи умумии муаллимон 1916 нафар яъне (85,5) фисадашон дорои маълумоти олӣ мебошанд. 142 нафари дигар соҳиби маълумоти нопурраи олӣ ва 182 нафари дигар тахасуси миёна доранд. Аз шумораи дар боло зикр шуда 135 нафар устодон дараҷаи олии тахассус, 132 нафар дараҷаи якум ва 122 нафари дигар дорои дараҷаи дуюм мебошанд. Чор муаллим бо унвони ифтихории корманди шоистаи Тоҷикистон ва 151 муаллим бо нишони аълочии маорифи Тоҷикистон сарафроз гаштаанд. Соли 2004 бо кумаки президенти Тоҷикистон дар шаҳри Кӯлоб ду мактаб ва соли 2005 боз ду мактаби дигар ба истифода дода шуда, бо таҷҳизоти навтарин муҷаҳҳаз гаштанд. Соли 2005 ҳамаи мактабҳои шаҳру ноҳия бо усули нави маблағгузори гузаштанд, ки ин усул аллакай натиҷаи дилхоҳ нишон дод. Айни замон дар муассисаҳои таълимӣ 21-ҳазор мизу курсӣ, 320 компутар ва 10-муҳарики барқӣ мавҷуд аст. Дар шаҳр: фаъолият доранд ва барои соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ мутахассисонро тайёр менамоянд.
Васоити ахбори омма
Ниҳодҳои номбаршуда мунтазам мардумро аз хабарҳои шаҳр ва ноҳияи Кӯлоб огаҳ месозанд.
Бародаршаҳрӣ
Ба хотири бародаршаҳрӣ дар шаҳри Кӯлоб, хиёбонеро ба номи Ҳамадон номгузорӣ карданд ва хонаи Ҳамадон бунёд ёфт. Дар Ҳамадони Эрон низ, хиёбоне номи Кӯлобро гирифт ва хонаи Кӯлоб таъсис ёфт.
Пайвандҳо
Сомонаи расмии шаҳри Кӯлоб
Эзоҳ
Гурӯҳ:Тоҷикистон Гурӯҳ:Вилояти Хатлон Гурӯҳ:Шаҳрҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Шаҳрҳои вилояти Хатлон Гурӯҳ:Кӯлоб
Гунҷоиши электрӣ
Гунҷоиши электрӣ — тавсифи ноқил ва қобилияти барқаҳои электриро нигоҳ доштани он.
Дар майдони электростатикӣ ҳамаи нуқтаҳои ноқил дорои ҳамон як потенсиали φ мебошанд. Потенсиали φ (ки дар беинтиҳоӣ аз савияи сифрӣ ҳисоб карда мешавад) ба барқаи q-и ноқил мутаносиб аст (яъне, нисбати q ба φ ба q вобастагӣ надорад). Ин имкон медиҳад, ки мафҳуми гунҷоиши электрии ноқил танҳо (С) истифода гардад, ки ба нисбати барқаи ноқил ва потенсиал баробар аст: С=q/φ. Гунҷоиши электрӣ ҳар қадар ки зиёд бошад, ноқил ҳангоми φ-и додашуда ҳамон қадар миқдори зиёди барқаро захира мекунад. Гунҷоиши электрӣ ба андозаҳои геометрии ноқил, шаклу хосиятҳои электрии муҳит (нуфузпазирии диэлектрии он) вобаста буда, ба масолеҳи ноқил вобастагӣ надорад. Аз мавҷудияти ҷисмҳои дигар дар назди ноқил гунҷоиши электрии он тағйир меёбад, зеро потенсиали ноқил ба майдони электрие, ки дар ҷисмҳои атроф барқаҳои дар натиҷаи индуксияи электростатикӣ пайдошуда ҳосил мекунанд, низ вобастагӣ дорад. Дар Системаи воҳидҳои СГС (сантиметр-грамм-сония) гунҷоиши электриро бо сантиметр, дар Системаи байналмилалии воҳидҳо (СИ) бо фарада чен мекунанд:1ф = 9·1011 см.
Адабиёт
Гурӯҳ:Электрика
Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров
Коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров — муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Муассисаи таълимӣ дар – шаҳри Хуҷанд ҷойгир аст.
Таърих
Коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров (собиқ омӯзишгоҳи педагогии шаҳри Хуҷанд) дар асоси қарори мушовараи комиссариати халқии маорифи ҶШС Ӯзбекистон аз 01.02. соли 1928, № 20 ҳамчун техникуми омӯзгории мардона таъсис дода шудааст. Бо фармони комиссариати халқии маорифи ҶШС Тоҷикистон аз 27.01.1939 техникуми педагогии занона, омӯзишгоҳи омӯзгории № 1 ва техникуми педагогии мардона, омӯзишгоҳи педагогии № 2 номида мешавад. Дар ибтидои моҳи марти соли 1941 ҳар ду техникум муттаҳид карда шуда, ба он номи Омӯзишгоҳи педагогии Ленинобод ба номи Н.К.Крупская дода шуд. 16 октябри соли 1958 бо фармони Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон Омӯзишгоҳи омӯзгорӣ муваққатан баста мешавад ва хонандагони он ба омӯзишгоҳҳои омӯзгории шаҳри Конибодом ва Душанбе тақсим карда мешаванд. Дере нагузашта соли 1960 тибқи қарори комиҷроияи вилояти Ленинобод ба шуъбаи маориф супориш дода мешавад, ки дар маркази вилоят омӯзишгоҳи педагогӣ барои тайёр кардани муаллимони забони русӣ ба мактабҳои таҳсилоташ тоҷикӣ бо теъдоди 120 нафар толибилмон қабул карда шаванд ва ин супориш дар муҳлати муқарраршуда ба иҷро мерасад.
Дар асоси нақшаи Госплани Иттиҳоди Шӯравӣ комплекси нави бинои омӯзишгоҳ дар ҷои хушманзараи соҳили рости дарёи Сир қомат рост кард, ки дорои 12 кабинети таълимӣ, толори варзиш, маҷлисгоҳ барои 280 ҷойи нишаст, ошхона, хобгоҳи №1 буд. Соли 1971 моҳи ноябр бинои дуюми хобгоҳ барои 240 ҷой ба истифода дода шуд. Дар ду хобгоҳ дар як вақт 500 хонанда ҷой дода шуда буд. Дар соли хониши 1988 – 1989 дар ду шуъбаи омӯзишгоҳ – шуъбаи томактабӣ 836 нафар донишҷӯён ва шуъбаи мусиқӣ 92 нафар донишҷӯён таҳсил менамуданд. Ба онҳо 97 нафар омӯзгорон таълим медоданд. Дар соли хониши 1991 – 1992 боз ду шуъбаи нав арзи ҳастӣ кард, ки яке шуъбаи мактабӣ ва дигаре шуъбаи тарбияи ҷисмонӣ мебошад. Шуъбаи мактабӣ аз соли 1991 то ин дам зиёда аз 2000 нафар мутахассисонро тайёр намуда, баҳри таълиму тарбия сафарбар намуд, ки ҳоло мутахассисони тайёр кардаи ин шуъба дар макотиби вилоят ва берун аз он бомуваффақият кор мекунанд.
Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Хуҷанд бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1 июли соли 1999 таҳти рақами 262 ба коллеҷи омӯзгорӣ табдил дода шуда буд. Баъд аз табдили он ба коллеҷи омӯзгории Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Б.Ғафуров доираи фаъолияташ боз васеъ гардид. Соли ҷорӣ ҳайати омӯзгорони Коллеҷи омӯзгории ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров 117 нафарро ташкил медиҳад, ки дар байни онҳо 98 нафар кормандони доимӣ, 19 нафар муштараквазифаанд. Аз ин шумор 1 нафар Корманди шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, 11 нафар номзадҳои илм, дотсентон, 20 нафар Аълочиёни маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва 50 нафар омӯзгорони дараҷаи олӣ маҳсуб мешаванд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Маориф дар Тоҷикистон Гурӯҳ:Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров Гурӯҳ:Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи касбии Тоҷикистон
Новенкое (ноҳияи Ивнянск)
Новенкое — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ивнянск‎
Мақбараи Махдуми Аъзам
Мақбараи Махдуми Аъзам - ёдгории меъмории асри XVI дар ноҳияи Ҳисор.
Мадраса қадимтарин илҳоқияи марбути ансамбли меъмории буда, дар масофаи садметри ҷануби Мадрасаи Кӯҳна дар ду давра болои қабри Сайид Аҳмад Ҷалолиддин Косонӣ (аз пешвоёни бидъати дарвешони нақшбандия) бино ёфтааст. Сараввал мақбара аз ду қисм – зиёратхона ва гӯрхонаи хурдандоза таркиб ёфта буд. Даромадгоҳи асосӣ пештоқдор буда. Аз ҷануб ба зиёратхона роҳ дорад, ки он аз гӯрхона ҳам мегузарад. Толори мураббаи гунбазии зиёратхона аз ҳисоби чаҳор тоқи васеъ тавсеа ёфтааст. Гӯрхона аз ғарбу шарқ ба зиёратхона даромадгоҳҳо дорад. Гунбази гӯрхона ба шарафаҳои бодбонӣ, ки байнашон тоқҳо доранд, такя дорад. Ҳошияҳои барҷаста шарафаҳо ва тоқҳоро мавзунӣ бахшидаанд, ки чунин услуб дар дигар меъмориҳои Осиёи Миёна мушоҳида намешавад. Баъдтар (худи ҳамон аср) аз ғарб боз ян гӯрхонаи гунбаздори дигаре бо ҳамин шаклу андозаи зиёратхона сохта шуд, вале генбазаш ба равоқҳои ҳашттарка такя надошта, чун зиратхона ба ҷуфтпулҳои равоқии гӯрхона такя мекунад, ин тарзи ҷадид дар меъмории асрҳои 15 – 16 ривоҷ гирифта буд. Чунин усул имкон медод, ки қутри гунбазҳо хурд ва маркази вазнинии бино кам гардад. Мақбара сохти умумии марғубу дилрабо дорад, ки аз намунаи нодири ёдгориҳои меъмории Осиёи Миёна ба шумор меравад. Мақбара дар солҳои  80–и  асри ХХ  таъмир  ва  тармим шудааст. ҳамчун ёдгории меъморӣ дар муҳофнзати давлат аст.
Пайнавиштҳо
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон Гурӯҳ:Мақбараҳо Гурӯҳ:Мақбараҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Зиёрат Гурӯҳ:Ноҳияи Ҳисор
Парки ҳавоии Риҷ
Парки ҳавоӣ Риҷ (Ridge Landing Airpark) — фурудгоҳи хусусӣ  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 914 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 43 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Даҳаи 2150 (мелодӣ)
Даҳаи 2150 (мелодӣ) - даҳаи 215-уми тақвими мелодӣ аст.
Даргузаштагон
Гурӯҳ:Даҳаи 2150 (мелодӣ)
Бобо Худойдодов
Бобо Худойдодов (4 июни 1927, деҳаи Зери Ҳисор, ноҳияи Панҷакент — 20 июни 1991, ҳамонҷо) — адабиётшинос, омӯзгор, , и тоҷик, номзади илмҳои филология. Узви Иттиҳодияи рӯзноманигорони ИҶШС, Аълочии матбуоти ИҶШС, Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон.
Зиндагинома
Бобо Худойдодов 21 июли соли 1927 дар деҳаи Зери Ҳисори ноҳияи Панҷакент ба дунё омадааст. Маълумоти нахустинро дар зодгоҳаш дар Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент гирифтааст. Солҳои 1949—1953 донишҷӯйи факултаи забону адабиёти тоҷикии Донишкадаи омӯзгории Сталинобод (Душанбе) буд ва ин таълимгоҳи олиро бо стипендияи сталинӣ хатм кардааст.
Фаъолияти илмӣ
Муаллифи монографияҳои Романи Ҷалол Икромӣ «Духтари оташ» (1967), «Шоир ва айёми мо» (1976), «Се очерк дар бораи се адиб» (1982), рисолаҳои «Ҷалол Икромӣ» (1969), «Тип ва типикунонӣ дар эҷодиёти бадеӣ» (1976), «Роҳи эҷодии Ҷалол Икромӣ» (1976) ва ғайраҳо мебошад.
De Havilland Fox Moth
De Havilland Fox Moth (De Havilland Fox Moth) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland аст. Ин ҳавогард дар 1932-1-29 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Бобо Худойдодов
Тарҷумонӣ
Бобо Худойдодов повести Густав Ябе «Роҳи дуруст», (1971), «Сайёраи барои одамон»-и Ю. Оганесян (1977), «Ҳикояҳо ва афсонаҳо»-и К. Д. Ушинский (1980), «Методикаи корҳои тарбиявӣ дар мактаб»-и Ю. И. Болдирев (1979), китобҳои дарсии «Таърихи педагогика» (1982), «Педагогика» (1980)-ро ба забони тоҷикӣ гардонидааст.
Ҷоизаҳо
Бо нишонҳои «Аълочии матбуоти ИҶШС», «Аълочии маорифи халқи РСС Тоҷикистон», ифтихорномаҳои РСС Тоҷикистон, КМ ВЛКСМ ва медалҳои зиёде қадрдонӣ карда шудааст.
Даргузашт
Бобо Худойдодов 20 июни соли 1991 дар зодгоҳаш даргузашт. Мазораш дар қабристони деҳа воқеъ гардидааст.
Некдошт
Бо қарори мақомоти иҷроияи Ҳукумати шаҳри Панҷакент аз соли 1997 мактаби таҳсилоти миёнаи умумии № 53-и деҳаи Марғедар ба номи Бобо Худойдодов номгузорӣ шудааст.
Атака (мусиқӣ)
АТÁКА (ит.  аttaka, дар шакли танҳо аз attaccare – бе таваққуф иҷро намудан), ифодаҳои нотавие, ки ба тағ­йир­ёбии суръати дохилии пйесаҳои мусиқӣ, ногаҳону бетаваққуф гузаштан аз як қисм ба қисми дигари оҳанг ишора менамояд: 1) омодасозии узвҳои сарояндагӣ аз ҳолати нафасгирӣ ба садобарорӣ (сурудхонӣ); 2) ҳангоми иҷрои асарҳои мусиқӣ беист аз як қисм ба дигар қисм гузаштан; 3) беихтиёр ва ногаҳон шахшавии дастони навозанда ҳангоми иҷрои аккордҳои заданок.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Мусиқӣ
Ашурбой Солеҳзода
Солеҳзода Ашурбой Абдувоҳид (Ашурбой Абдувоҳидович Солиев; тав. 12 феврали 1974, ноҳияи Бобоҷон Ғафуров, вилояти Ленинобод, ИҶШС) — иқтисоддон, номзади илми иқтисодӣ (2004), дотсент (2011). Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои иқтисодӣ (2017). Аълочии маорифи Тоҷикистон (2011),
Зиндагинома
Ашурбой Солиев 12 феврали соли 1974 дар ноҳияи Бобоҷон Ғафуров ба дунё омадааст. Оилаи ӯ аз 9 писар иборат аст. Баъд аз хатми ДДМТ аз соли 1996 дар факултети молиявӣ-иқтисодии ДДМТ ба ҳайси ассистент, муаллими калони кафедра (1999) кор мекард. Сипас дар вазифаҳои муовини декани факултети молиявию баҳисобгирӣ оид ба корҳои тарбиявию иҷтимоӣ (1999-2001), муовини декани факултети молиявию иқтисодӣ оид ба корҳои таълим (2004-2006), иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи муносибатҳои иқтисодии байналхалқӣ (2006-2007), мудири кафедраи муносибатҳои иқтисодии байналхалқии ДДМТ (2007-2010) фаъолият намудааст.
Аз соли 2010 то июли 2013 вазифаи декани факултети иқтисод ва идораи ДМТ ва аз моҳи августи соли 2013 то моҳи декабри соли 2013 муовини ректор оид ба илми Донишгоҳи миллии Тоҷикистонро ба уҳда дошт. Аз 6 декабри соли 2013 вазифаи ректори Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистонро ба уҳда дорад.
Ашурбой Солиев дар Шабакаи таҳсилотии EdNet (EdNet- Omniversity- ИМА) вокеъ дар шаҳри Душанбе солҳои 2002-2004 таҳсил намудааст. Соли 2007 бо сертификати Магистри иқтисод сарфароз гардонида шуд.
Фаъолияти илмӣ
Ашурбой Солиев муаллифи беш аз 50 асарҳои илмию методӣ аст:
Пайвандҳои беруна
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Иқтисодшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи молия ва иқтисоди Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Бобоҷон Ғафуров
Aero L-59 Super Albatros
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Абдуалӣ Абдуманнонов
Абдуали Абдуманнонов — физикдон, доктори илмҳои физикаю математика (2002), профессор (2002). Аълочии маорифи ҶТ (2003).
Зиндагинома
Абдуали Абдуманнонов факултаи физикаи ДДОЛ ба номи С.М.Кировро хатм кардааст (1975). Лаборант (1973-75), муаллими кафедраи физикаи умумии ДДОЛ (1975), муҳаққиқ-коромуз, аспиранти ПФТ ба номи А.Ф.Иоффеи АУ ИҶШС (1975-80), муаллим (1980-84), дотсенти кафедраи физикаи умуми ва ҷисмҳоиои сахт (1984-92), ноиби декан доир ба кори илмии факултаи физикаи ДДОЛ ба номи С.М.Киров (1982-92), дотсент (1994-2002), профессор (2002), мудири кафедраи физикаи умумӣ ва ҷисмҳои сахти Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи академик Бобоҷон Ғафуров (аз с.2003). Дар давоми фаъолияташ дар таҳкими гузориши корҳои илмии устодон ва донишҷӯёни факулта саҳми назаррас гузоштааст. Таҳти рохбарии А. солҳои 1984, 1985, 2005, 2006, 2007 донишҷӯёни факулта дар озмунҳои ҷумҳурияви аз физика ҷойҳои аввалро ишгол кардаанд. Абдуманнонов вазифаи рохбарии тими физикҳои Тоҷикистонро дар озмунҳои умумииттифокии донишҷӯён (Рига,1985) ва (Вилнюс,1986) ба зимма дошт. Абдуманнонов солҳои 1992-94 ба вазифаи корманди калони илмӣ гузашта, дар лабораторияи физикаи мустахкамии материалҳои таркибии ПФТ ба номи А.Ф.Иоффе АУ Русия (ш.С-Петербург) корҳои илмӣи худро идома додааст. Соли 2002 дар пажӯҳишгоҳи номбурда рисолаи докторӣ ҳимоя кардааст. Абдуманнонов дар инкишофи назарияи физикаи вайроншавии материалҳои таркиби сахми калон дорад. Механизми релаксатсионии таъсири мутакобилаи нуксонхоро дар раванди вайроншавии ҷисмҳоиои гетерогени дар тачриба ошкор ва асоснок кардааст. Муаллифи зиёда аз 120 асари илмӣ ва китобу дастурхо мебошад. Мақолаҳои илмӣи Абдуманнонов дар мачалаҳои илмӣи Русия, ИМА, Чопон, Полша, Латвия, Тоҷикистон нашр шудаанд. Иштироккунандаи якчанд конфронс ва хамоишҳои байналхалқи (Маскав, 1978; Нара (Чопон),1996; Ленинград, 1977-1985; Рига, 1983; Новокузнетск, 1989; Каменетск-Подолск (Украина), 1985; Новгород, 1994; Душанбе, 1986, 1993; Хуҷанд, 1990, 2002;) мебошад. Таҳти рохбарии Абдуманнонов якчанд унвончуйхо рисолаҳои номзади ҳимоя кардаанд. Олими соли ДДХ (2006).
Пайвандҳои беруна
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии Хуҷанд Гурӯҳ:Физикони Тоҷикистон‎ Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон Гурӯҳ:Зодагони ноҳияи Исфара
Пойгоҳи ҳавоии Доброславтси
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Эвандро Карлос Эскардалете
Эвандро Карлос Эскардалете (Evandro Carlos Escardalete; 12 феврали 1974, Cао Пауло, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 12 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1974 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Таубате Гурӯҳ:Бозингарони БФ Лондрина Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крикиума Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нирасол Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ União Bandeirante Гурӯҳ:Бозингарони БФ АБК Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рио Аве Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Гуасуано
Эрик Лима
Эрик Насименто Лима (Erik Nascimento Lima; 18 июли 1994, Ново Репартиненто, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 18 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гоiас Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cосиедаде Еспортива Палнейрас
Идриз Бaтa
Идриз Бaтa (тав. 28 марти 1992) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Зодагони 28 март Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Бeсa Кaвaйе Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Тeутa Дуррес Гурӯҳ:Бозингарони Пaртизaни Тирaнa
Даҳанинай
Даҳанинай — деҳа дар ҷамоати деҳоти Аскалони ноҳияи Рашт. Аз Даҳанинай то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 15 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт Гурӯҳ:Ҷамоати Аскалон
Соли 2131
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2131
Навобод (деҳа, н. Данғара)
Навобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмат Шарипови ноҳияи Данғара. Аз Навобод то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 17 км. Аҳолиаш 836 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Данғара Гурӯҳ:Ҷамоати Исмат Шарипов
Плесовская (ноҳияи Коношский)
Плесовская (Плесовская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Камешник (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Камешник — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Аник (деҳа)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Невянский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Декриминализатсия
Декриминализатсия — аз шумори кирдорҳои ҷиноятӣ берун намудани кирдорҳои муайян мебошад, яъне барҳам додани ҷавобгарии ҷиноятӣ нисбат ба кирдорҳое, ки ҷиноят эътироф мешуданд. Бо ҷараёни декриминализатсия криминализатсия намудани кирдор сахт алоқаманд мебошад. Баръакси декриминализатсия криминализатсия аз тарафи қонунгузор ҷиноят эътироф намудани кирдорҳои муайян ва пешбинӣ намудани ҷазо барои онҳо мебошад, яъне барои кирдорҳои муайяне, ки - ҷиноят эътироф намешуданд, муқаррар намудани ҷавобгарии ҷиноятӣ. Зарурати аз тарафи қонуни ҷиноятӣ манъ намудани ин ё он кирдор аксар вақт мутлақ набуда, он вобаста ба ҳаёти ҷамъиятӣ мумкин аст тагӣир ёбад. Сабабҳои декриминализатсия намудани кирдор дар қонуни ҷиноятӣ мумкин аст аз инҳо иборат бошад: ҷиноятӣ;
Гупсар
Гупсар, саноч — навъи амадест, ки барои аз як соҳил ба соҳили дигари дарё гузаштан ё гузаронидани бор истифода мешуд. Гупсарро, маъмулан, аз пӯсти яклухт кандаву ошдодаи буз, гӯсфанд ё гӯсола месозанд. Барои набаромадани ҳаво сӯрохҳои пӯсти яклухт (хик)-ро бо чилбур маҳкам баста, онро дам мекунанд. Барои дам кардани гупсар ба яке аз пойҳои қафо найча гузошта мешавад. Ҳангоми аз дарё гузаронидани одамон ё бори вазнин 8-12 гупсарро паҳлуи ҳам ҷафс карда, аз болои онҳо чанд қатор чӯбдастаро чилликвор бо ресмон мебанданд ва онро чун амад истифода мебаранд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Абзорҳо
Карчево (ноҳияи Холмогор)
Карчево (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Натал (шаҳр дар Бразилия)
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Фурудгоҳи Крушеватс
Фурудгоҳи Крушеватс (Аеродром Крушевац) — фурудгоҳи Ғийринизомӣ бо Коди ИОТОи KSC аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 1000 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Крушеватс кишвари Сербия қарор дорад, ва дар баландии 165 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Кико (футболбози испанӣ)
Франсиско Мигел Нарваэс Мачон (Francisco Miguel Narváez Machón; 26 апрели 1972, Херес Де Ла Фронтера, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1972 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cádiz B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кадис Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Extremadura
Ноҳияи Дӯстӣ
Ноҳияи Дӯстӣ   — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст. Маркази маъмуриаш — деҳаи Ҷиликӯл.
Ҷуғрофиё
Ноҳияро аз тарафи шимол қаторкӯҳҳои Рӯдакӣ (қуллаи баландтарин то 750 метр аз сатҳи баҳр), аз ғарб қаторкӯҳҳои Ариктау ва аз ҷануб дарёи Вахш иҳота кардаанд.
Фосилаи байни Дӯстӣ то маркази вилоят шаҳри Бохтар 46 км ва то шаҳри Душанбе 150 км аст. Аз ҳудуди ноҳия роҳҳои мошингарди байни ноҳиявӣ мегузарад.
Масоҳати умумии ноҳия 1225,8 км2 буда, 53%-и онро кӯҳҳо фаро гирифтаанд.
Иқлим
Ноҳияи Дӯстӣ аз сатҳи баҳр дар баландии 601 метр воқеъ буда, иқлимаш континенталии миёна мебошад, ҳарорати миёнаи солона + 17,5°С ва дар зимистон + 2, + 5°С-ро (дар фасли гармо моҳҳои июн — август зиёда аз + 40 то +45°С) ташкил медиҳад. Бориш дар фасли сармо то 103 мм ва дар фасли баҳору тирамоҳ бошад нисбатан камтар ва дар тобистон қариб мушоҳида намегардад.
Ҳудуди ноҳияро хоки зардчатоби қумдор, хоки сиёҳ, дар кӯҳҳо ва хоки сурх (кулолӣ) ишғол менамояд, ки барои парвариши маҳсулоти кишоварзӣ ва кулолгарӣ мутобиқ аст.
Олами ҳайвоноту наботот
Аз ҳудуди ноҳия дарёи Вахш (60 км) мегузарад. Дар ноҳия мамнӯъгоҳи давлатии «Бешаи палангон» ба масофаи 50 ҳазор гектар мавҷуд буда, олами набототу ҳайвоноти он рангин аст. Ин мавзеи дилангез диққати ҷаҳониёнро ба худ ҷалб кардааст.
Дар ноҳия қариб ҳамаи дарахтони зинатбахшу мевадор (себ, нок, олу, олуча, зардолу, шафтолу, хурмо, анор, анҷир, ангур, тут, гелос, бодом), рустаниҳои даштӣ ва бешадаштӣ мерӯянд.
Захираҳои табиӣ
Дар қаламрави ноҳия аз канданиҳои фоиданок нафт, варақсангҳои сӯзанда, санги мармари сохтмонӣ, оҳаксанг, сангҳои сохтмонӣ ва захираи қум мавҷуд аст. Кони нафти Қашқадум, яке аз конҳои ояндадор ба ҳисоб рафта, захираи он 4,9 млн тоннаро ташкил медиҳад. Варақсангҳои сӯзандаи Ғаравутиро ҳамчун маводи сӯзишворӣ дар корхонаҳои саноатӣ ба кор бурдан мумкин аст.
Таърих
Аз нуқтаи назари муаррихон дар фонди луғавии забони арабии тоҷикӣ калимаи «Чайл» ба маънои «Канори Дарё» ва «Кӯх», инчунин «Чилла» ба маънои «Бузург», «Бисёр» оварда шудааст ва пас калимаи «Ҷиликӯл» маънои аслии тоҷикиаш «Чиликӯл» аст. Аз мавқеи ҷуғрофӣ низ ин мақом дуруст аст, зеро Чиликӯл дар лаби руди Вахш ва канори кӯлҳо ҷойгир шудааст.
Ҷиликӯл ҳамчун ноҳияи бори аввал 29 августи соли 1930 таъсис ёфта, то сентябри соли 1955 фаъолият намудааст. 6 декабри соли 1979 ноҳия аз нав ташкил карда шуд.
Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 29 аз 2 феврали соли 2016 ва Қарори Маҷлиси Миллии МО ҶТ № 204 аз 3 марти 2016 ноҳияи Ҷиликӯл ба номи ноҳияи Дӯстӣ иваз карда шуд.
Ёдгориҳои таърихӣ
Дар ноҳия ёдгории таърихӣ муталиқ ба асри ХVII мавҷуд аст (аз ҷумла, мақбараи Имом Зайналобуддин).
Бахшбандӣ
Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Дӯстӣ 1 шаҳрак ва 5 ҷамоат дорад
Ҳукумат
Сарвари ноҳияи Дӯстӣ Раиси Ҳукумати он аст, ки аз ҷониби Раиси Ҷумҳури Тоҷикистон таъйин мегардад. Ниҳоди қонунгузори ноҳия — Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки аз тарафи ҳама мардуми ноҳия ба муддати 5 сол интихоб мешавад.
Иқтисод
Мавқеи ҷойгиршавии ноҳия барои рушди соҳаҳои мухталифи хоҷагии халқ мусоид аст. Аз ҳудуди ноҳия магистрали роҳи оҳани «Москва-Термез-Қӯрғонтеппа» ва роҳи мошингарди аҳамияти ҷумҳуриявӣ доштаи «Душанбе—Шаҳритус», «Шаҳритус — Қубодён — Ҷалолиддини Балхӣ — Қӯрғонтеппа» мегузаранд, ки ноҳияро бо дигар марказҳои саноатии вилояти Хатлон ва дар ҷануби мамлакат тавассути бандари Панҷи Поён дар дарёи Амударёи бо сарҳади Ҷумҳурии Исломии Афғонистон пайваст мекунад. Истгоҳи роҳи оҳани «Колхозобод» аз маркази ноҳия дар масофаи 16 км дур ҷойгир шудааст, ки дар рушди иқтисодии ноҳия нақши муҳим мебозад. Наздик будани ноҳия бо маркази вилоят шаҳри Қӯрғонтеппа ва сарҳади Ҷумҳурии Исломии Афғонистон ва Ҷумҳурии ӯзбекистон имконияти истифодаи захираҳои потенсиалии мавҷударо медиҳад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Вилояти Хатлон Гурӯҳ:Ноҳияи Дӯстӣ
Станислав Черчесов
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 2 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1963 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи ИҶШС Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Аланиа Владикавказ Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спартак Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Дресден Гурӯҳ:Бозингарони БФ Tirol Innsbruck
Фурудгоҳи зуҳ سонзоҳу
Фурудгоҳи зуҳ سонзоҳу (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  ва  низомӣ  бо Коди ИОТОи ZUH аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 4120 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри жуҳу влудимир-вулинскии кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад, ва дар баландии 7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Мирошники (ноҳияи Котов, Волгоград)
Мирошники — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Котов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котов (Волгоград)
Порту-Алегре
По́рту-Але́гре (Porto Alegre) — шаҳрест, ки дар давлати Бразилия қарор дорад, пойтахти иёлати Риу-Гранде-ду-Сул.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Марзнигорӣ
Марзнигорӣ, делимита́тсия (delimitatio «нишонагузорӣ») — дар асоси шартномаи байнулмилалӣ муқаррар кардани хатти марз ва ҷой намудани он дар харита бо тасвири пурраи гузариши мушаххаси табиӣ ва сунъй бо назардошти интихоби хусусиятҳои аломати релйефи маҳал мебошад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳуқуқи байналмилалӣ Гурӯҳ:Марзҳо
Рио-де-Жанейро (шаҳр)
Ри́о-де-Жане́йро (Rio de Janeiro, тарҷумааш — дарёи январӣ) — дуюм аз рӯи масоҳат (баъд аз Сан-Паулу) шаҳри Бразилия, маркази маъмурии иёлати иёлат, аз соли 1764 то 1960 — пойтахти Бразилия буд.
Ҷуғрофия
Рио-де-Жанейро дар соҳили халиҷи Гуанабара, 22°54" Ю. Ш. 43°14" З. Д ҷойгир шудааст. Масоҳати шаҳр 1256 кв.км.
Таърих
Залив Гуанабара был открыт португальским мореплавателем Гаспаром де Лемушем 1 января 1502. Португальцы приняли залив за устье реки — отсюда название города, в переводе с португальского означающее январская река. В 1555 район современного Рио-де-Жанейро был ненадолго занят французами, но вскоре португальцам удалось восстановить контроль над территорией. Город Рио-де-Жанейро был основан 1 марта 1565 Эштасиу де Са и первоначально назывался Сан-Себастьян де Рио-де-Жанейро (São Sebastião de Rio de Janeiro), в честь португальского короля Себастьяна I.
В 1763 колониальная администрация была переведена из Сальвадора в Рио-де-Жанейро, почти на два столетия город стал столицей Бразилии. В период эмиграции португальского двора с 1808 по 1815 Рио-де-Жанейро был также столицей Объединённого королевства Португалии и Алгарве, а с 1815 до 1821 — столицей Объединённого королевства Бразилии, Португалии и Алгарве.
В 1960 столица Бразилии была перенесена в центр страны, в город Бразилиа. Город получил статус города-штата (штат Гуанабара). В 1975 штат Гуанабара был объединён со штатом Рио-де-Жанейро, и город стал столицей объединённого штата.
Город контрастов
thumb|right|250px|[[Фавела]] Рио-де-Жанейро — город контрастов. На склонах окрестных гор ютятся убогие жилища. Это беднейшие районы города — фавелы, в которых проживает несколько миллионов человек. В городе насчитывается несколько сотен фавел. По сути это мини-государства в государстве. Федеральные власти в дела фавел практически не вмешиваются. В большинстве фавел уровень жизни очень низкий, часто здесь нет элементарных удобств, школ, больниц и т. п. и, как следствие всего этого, крайне неблагоприятная криминогенная обстановка.
Карнавал
Рио-де-Жанейро знаменит, кроме всего прочего, благодаря бразильскому карнавалу. В городе существует несколько десятков школ самбы, которые ежегодно в дни карнавала устраивают красочные представления на самбодроме, а также шествия в различных районах города.
Основные достопримечательности
thumb|250px|right|Соҳили [[Ипанема]] Пляжи Ипанема и Копакабана, гигантская ҳайкали Христ-Наҷотдиҳанда на горе Корковаду, гора Сахарная Голова (Pão de Açucar), варзишгоҳи Маракана — калонтарин дар ҷаҳон варзишгоҳи футболӣ (200 ҳаз. тамошобин).
Соли 2132
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2132
De Havilland Dragon
De Havilland Dragon (De Havilland Dragon) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland аст. Ин ҳавогард дар 1932-11-12 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Aero A.101
Aero A.101 (Aero A.101) — як ҳавогарди сохтаи Aero Vodochody аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Ипут (ноҳияи Гордеев)
Ипут — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гордеев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гордеев ‎
27 июн
Ҷашнҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои
Рӯйдодҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 27 июн
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони рӯзи 27 июн
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Фавтидагони рӯзи 27 июн
Тақвими мардумӣ
Саратон (22 Июн — 22 Июл) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Тир дар тақвими Эронӣ аст. 40px|none|Саратон
Чарлз Монсалво
Чарлз Жуниор Монсалво Пералта (Charles Junior Monsalvo Peralta; 26 майи 1990, Санта Марта, Колумбия) — футболбози колумбӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Envigado F.C. Гурӯҳ:Бозингарони БФ Boyacá Chico Гурӯҳ:Бозингарони БФ Росарио Сентрал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportes Tolima Гурӯҳ:Бозингарони БФ Independiente Medellín Гурӯҳ:Бозингарони БФ Club Celaya Гурӯҳ:Бозингарони БФ América Cali
Боа-Виста
Бо́а-Ви́ста (Boa Vista) — шаҳрест, ки дар давлати Бразилия қарор дорад, пойтахти иёлати Рорайма.
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Кулаково (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Кулаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Анашкино (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Анашкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Саъдулло Наимбоев
Саъдулло Наимбоев (тав. 20. 05. 1937, деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара – ваф. 05.03.2007, шаҳри Душанбе), забоншинос ва адабиётшинос, номзади илмҳои педагогӣ (1982), дотсент.
Зиндагинома
Солҳои 1955–1959 дар факултети таъриху филологияи тоҷики Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Ленинобод таҳсил намудааст. Фаъолияти меҳнатияш ҳамчун муаллими забон ва адабиёти тоҷик дар мактабҳои ноҳияҳои Ҳамадонӣ, Конибодом ва Исфара шурӯъ шудааст. Пас аз он бо мақсади такмили донишу тахассуси хеш ба ш. Душанбе омадааст. Якчанд муддат ҳамчун муҳаррири шуъбаи мусиқии Кумитаи радиои Тоҷикистон фаъолият дошта, ҳамзамон солҳои 1970–1973 дар аспирантураи Донишкадаи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Т.Г. Шевченко таҳсил намудааст. Солҳои 1973–1996 ҳамчун муаллими калон ва дотсенти кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории ш. Душанбе ба номи Қ.Ҷӯраев кор кардааст. Ҳамзамон солҳои 1982–1986 вазифаи муовини декан, 1986–1993 вазифаи декани факултети филологияи тоҷики донишгоҳи омӯзгориро ба уҳда дошт. Солҳои 1996–2003 ҳамчун мушовири Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх ва пас аз он дотсенти Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон, ҳамзамон дотсенти кафедраи забон ва адабиёти тоҷики Коллеҷи омӯзгории донишгоҳи омӯзгории бо номи Қ.Ҷӯраев фаъолият намудааст. Оид ба мундариҷа ва усулҳои таълими вазни арӯз, воситаҳои тасвири бадеӣ, инчунин дигар масъалаҳои забон ва адабиёти тоҷик корҳои илмӣ бурдааст. Муаллифи зиёда аз 150 мақолаву асарҳои илмӣ, илмию методӣ  ва  дастурҳои  методӣ  мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (1990) ва ифтихорномаи Вазорати маорифи Тоҷикистон сарфароз шудааст.
Осор
Гурӯҳ:Маорифшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Болшая Сала (ноҳияи Меленков)
Болшая Сала — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Делта
Делта - яке аз аломатҳои умумии хатҳои папилярии ангуштони даст мебошад, ки хатҳои папилярӣ ва болоии ангуштони дастро ба ҳам мепайвандад. Инҳо хатҳои папилярии ҳалқашакл ва спирали мебошанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Фурудгоҳи оминуфилин
Фурудгоҳи оминуфилин (Dobo Airport) (маҳаллӣ: Bandar Udara Dobo) — фурудгоҳи  бо Коди ИОТОи DOB аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Индонезия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Плосково (ноҳияи Коношский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Маркази ҳавоии Ридолӣ
Сарчашма
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо
Олговка (ноҳияи Сураж)
Олговка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Сураж, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Медведково (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Медведково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фурманов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Фурманов (Иванов)
Аятское (деҳа)
Аятское (Аятское) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Невянский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Невянский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Соли 2133
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2133
Атакама
alt=Биёбони Атакама, намуд аз кайҳон, акс аз NASA World Wind|thumb|Биёбони Атакама, намуд аз кайҳон, акс аз NASA World Wind АТАКÁМА (исп. Desierto de Atacama) — биёбоне дар дар шимол Чили, дар нишебии қисми ғарбии куҳҳои Анд. Қад-қади соҳили Уқёнуси Ором (байни 22°–27° арзи ҷанубӣ) тақрибан 1000 км тӯл кашидааст, масоҳаташ 363 км2. Баландиаш аз сатҳи баҳр то 3200 метр (куҳи Кордилйери соҳилӣ) ва дар ғарб 4325 метр (нишеби Кордилйер-Домейко). Иқлимаш тропикии пассатӣ. Атакама хушктарин минтақаи кураи Замин аст (се-чор бориш дар сад сол). Дар қисми соҳилии Атакама рутубати ҳаво 82% ва абрнокӣ 85% аст; то баландии 600 метр ҳамеша тумандор аст. Барои обёрии киштзор дар баъзе минтақаҳояш рутубати атмосфериро ба воситаи таҷҳизоти махсуси ҷамъ­оварандаи меҳ (тӯрҳои резбофти капронӣ) ҷамъ оварда, об ҳосил мекунанд. Дар қисми соҳилиаш ҳарорати миёнаи январ наздики 20°С, июл тақрибан 13°С; бориши миёнаи солона 50 мм, он ҳам на ҳар сол. Биёбонро танҳо дарёи Лоа бурида гузашта, ба уқёнус мерезад. Заминаш шӯрахок ва набототаш хеле кам аст. Дар Атакама конҳои селитраи натрий ва калий, йод, намаки ошӣ ва захираҳои зиёди мис (дар Чукикамата, Эл-Салвадор ва ғайра) ёфт шудаанд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ҷуғрофиё Гурӯҳ:Биёбонҳо
Гулрӯ Ҳоҷиева
Гулрӯ Ҳоҷиева (Ҳоҷиева Гулру Равшанмуродовна ; зод. 1996, Тоҷикистон) — варзишгар (таэквон-до). Устоди варзиши дараҷаи байналмилалӣ.
Зиндагинома
Соли 2019 Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистонро хатм кардааст.
Адабиёт
Гурӯҳ:Варзишгарони Тоҷикистон
Новоселовка Вторая (ноҳияи Ивнянск)
Новоселовка Вторая — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Ангел Пас
Ангел Рамон Пас Рапало (Ángel Ramón Paz Rápalo; 28 октябри 1950, — 1950:10:28, November 4, 2008, Тела, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1950 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Реал Хувентуд Гурӯҳ:Бозингарони БФ Olimpia
Гуфтугӯи тамаддунҳо
Гуфтугӯи тамаддунҳо, муколамаи тамаддунҳо — раванди баҳрагирӣ ва баҳрапазирии тамаддунҳо аз ҳамдигар, ки зиддиятҳо ва ҷангҳои байналмилалиро аз байн бурда, ҳамкорию ҳамзистии осоиштаи умумибашарӣ, сулҳу амният ва бақои ҳаётро дар рӯйи замин таъмин менамояд.
Ҳадафҳо
Ҳадафҳои гуфтугӯи тамаддунҳо: мусоидат ба иштироки ҳамагон дар баробарҳуқуқӣ, баробарӣ, адолат ва таҳаммулгароӣ дар муносибати байни одамон; таҳкими якдигарфаҳмӣ ва эҳтироми тарафайн бо роҳи ҳамкории байни тамаддунҳо; ривоҷу равнақ бахшидани донишҳо ва дарки бойгарию ҳикмати ҳамаи тамаддунҳо; ошкорсозӣ ва ҳавасмандгардонии ҳар чизе, ки тамаддунҳоро баҳри аз байн бурдани таҳдидҳои ҳамагонӣ барои арзишҳои ягона, таҳкими ҳуқуқҳои куллии инсон ва дастовардҳои инсонӣ дар соҳаҳои мухталифи фаъолияти башарият муттаҳид месозад; ҳавасмандсозӣ ва ҳимояи озодию ҳуқуқҳои инсон; таҳкими арҷгузорӣ ба гуногунрангии фарҳангӣ ва мероси фарҳангӣ; мусоидат ба фаҳмиши амиқтари меъёрҳои умумии этникӣ ва арзишҳои умумибашарӣ.
Таърих
Гуфтугӯи тамаддунҳо аз даврони бостон ҷараён дошта, хусусан, тамаддуни Ориёнои Бостон ба тамаддуни Юнони Бостон таъсири бунёдӣ гузоштааст, ки он ҳам дар тафаккури фалсафӣ, ҳам дар ҳунар, ҳам дар низоми ҳарбӣ ва дигар ҷабҳаҳои фарҳанги Юнон равшан аст. Дар ин раванд баҳрарасонии ҷаҳонбинии динии адёни бостонии ориёнӣ ҳам дар Инҷил ва ҳам дар дигар китобҳои муқаддас мушоҳида мешавад. Фарҳангҳо ва тамаддунҳои мухталиф дар тӯли таърих чи ба шеваи мусолиматомез ва чи ба сурати ҷангу низоъ бо ҳамдигар муносибат доштаанд. Онҳо алҳол ба марҳалаи наве ворид шуда, барои ҳифзи мероси арзишманди фарҳанги умумибашарӣ иқдом намуданд. Ҷомеаҳои хурду бузург ҳар кадом метавонанд дар ин тамаддуни ҷаҳонӣ саҳмгузор бошанд. Гуфтугӯи тамаддунҳо барои сохтани ҷомеае зарур аст, ки он бар меъёрҳои эҳтиром ба ҳуқуқҳои асосии инсон ва раҳоии ӯ аз гиреҳҳои дунёи имрӯза нигаронида шудааст. Ғояи гуфтугӯи тамаддунҳо нахустин бор соли 1936 дар Эрон матраҳ шуда, дар Теҳрон муассисае таҳти унвони «Гуфтугӯи фарҳангҳо» таъсис ёфт. Ин муассиса пас аз пирӯзии Инқилоби исломӣ аз фаъолият бозмонд, вале бори дигар соли 1998 бо ташаббуси Президенти Эрон Саидмуҳаммади Хотамӣ дар Иҷлосияи Сарони Созмони Конфронси исломӣ дар Теҳрон ва сипас дар дувоздаҳумин Иҷлосияи Сарони Ҷунбиши адами тааҳҳуд дар Дурбони Африқои Ҷанубӣ (1998) матраҳ гардида, сентябри 1998 аз ҷониби СММ ба тасвиб расид, сипас соли 2001 «Гуфтугӯи тамаддунҳо» номгузорӣ шуд.
Инсоният ҳар чи бештар дарк карда истодааст, ки тамаддунҳои гуногуни ҷаҳони муосир метавонанд ва бояд ҳамзистии осоиштаву ҳамкории дӯстона дошта бошанд, якдигарро пурра ва такмил намоянд, муносибатҳои яктарафаро дар сиёсат ва фарҳанг бартараф созанд. Яке аз воситаҳои бисёр муътабар ва устувор барои пешбурди гуфтугӯи тамаддунҳо ва алоқаи байни тамаддунҳо илм мебошад. Дар гуфтугӯи тамаддунҳо пеш аз ҳама ғояҳои солим ва арзишҳои бузурги фарҳангӣ қобили қабул ва муътабар мебошанд, ки дар хидмати як қавму миллат не, балки дар хидмати кулли инсоният қарор мегиранд.
Гуфтугӯи тамаддунҳо барои ҳалли дурусти амалию воқеии буҳронҳои умдатарини ҷаҳони муосир (буҳрони оилавӣ, буҳрони экологӣ, буҳрони ахлоқӣ, бахусус дар муносибат бо баъзе таҳқиқоти илмӣ, буҳрон дар муносиботи сиёсии байналмилалӣ) мусоидат менамояд.