cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вилояти Утаи Тани
Вилояти Утаи Тани — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Ососкова (деҳа)
Ососкова (Ососкова) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Талиский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Талиский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Кугучево (ноҳияи Жирятин)
Кугучево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Санти Коч
Сантяго Коч Кастило (Santiago Coch Castillo; 27 майи 1960, Вимбоди И Поблет, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 27 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1960 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Химнастик Де Таррагона
Кугучево (ноҳияи Жирятин)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жирятин
Гови бӯри карпатӣ
Дар натиҷаи ҷуфтӣ кардани говҳои маҳаллии карпатӣ бо буққаҳои зоти говҳои горноинӣ, монтафонӣ ва швитсӣ ба вуҷуд овардаанд. Рангаш хокистарӣ. Хатти сафеди миён ва ҳалқаи атрофи бинӣ гови бӯри карпатиро ба зоти гови швитсӣ шабеҳ месозад. Вазни модаговаш — 450, буққааш — 700—800 кг. Аз модаговаш соле 3710 кг шир (равғаннокиаш 3,7 %) медӯшанд. Асосан дар хоҷагиҳои Закарпатия ва Ивано-Франковски Украина парвариш мекунанд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Зотҳои гов
Корофаринии мустақил
Корофаринии мустақил фардест, ки масъулияти аввалии вай ҷамъоварии манбаъҳои лозима барои шурӯъи касбу кор аст ва ё касе, ки манбаъҳои лозим барои шурӯъ ва ё рушди касбу корро басиљ менамояд ва тамаркузи ӯ бар навоварӣ ва тавсеаи фароянд, маҳсул ё хадамоти нав мебошад. Ба иборати дигар, корофарин фарде аст, ки як ширкатро эҷод ва идора мекунад ва ҳадафи аслии он судоварӣ ва рушд аст. Мушаххасаи аслии як корофарин навоварӣ мебошад.
Каизука
Каизука — яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Алексино (ноҳияи Александров)
Алексино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Аспаксаворӣ
Аспаксаворӣ (Аспакбозӣ) - як навъ рақси мазҳакавии мардонаи тоҷикӣ мебошад, ки сюжети онро тасвири хусусияти аспсаворӣ ва бозии асп ташкил медиҳад.
Номи унсур ва истилоҳоти дигар
Аспакбозӣ
Тавсифи мухтасар
Дар рақси аспакбозӣ як нафар мард, ду нафар – марду зан, ё гурӯҳи раққосон иштирок мекунанд. Аз чӯб каллаи аспро тарошида, ба он гӯш, чашм месозанд, ёлу дум мечаспонанд. Ин бозиро дар ҷашни Наврӯз, тӯйҳо ва маъракаҳои хурсандӣ иҷро менамуданд.
Маҳалли густариш
Водии Ҳисор, Бадахшон
Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Вилояти Уттарадит
Вилояти Уттарадит — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Дэвид Коза
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 3 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1980 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Madrid C Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Кастила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Валадолид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Хетафе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Райо Валекано Гурӯҳ:Бозингарони БФ Албасете Баломпие Гурӯҳ:Бозингарони БФ Nea Salamis Famagusta Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ксеретс
Фарҳанг
Фарҳанг  — як мафҳуми густурда шомили боварҳо, арзишҳо ва рафторҳоест, ки мутобиқи арзишҳои иҷтимоъӣ ва ҳинҷорҳои мавҷуд дар ҷавомеи башарӣ матраҳ шудааст. Фарҳанг ҳамчунин шомили маҷмӯае аз донишҳо, боварҳо, ҳунарҳо, қавонин, одоб ва русуми иҷтимоӣ ва одатҳои афрод дар як гурӯҳ ва ё дар як ҷомеа мешавад.
Завал (ноҳияи Красноборский)
Завал (Завал) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Фурудгоҳи котюло
Фурудгоҳи котюло (Katiola Airport) — фурудгоҳи  бо Коди ИОТОи KTC аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри котюло кишвари Кот-д'Ивуар қарор дорад.
Завал (ноҳияи Красноборский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Фурудгоҳи котюло
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Сариёзи Дашт
Сариёзи Дашт — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зиракӣи ноҳияи Кӯлоб. Аз Сариёзи Дашт то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 11 км. Аҳолиаш 983 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб Гурӯҳ:Ҷамоати Зиракӣ
Fieseler Fi 253
Fieseler Fi 253 (Fieseler Fi 253) — як ҳавогарди сохтаи Fieseler дар кишвари Олмон аст. Ин ҳавогард дар 1937-11-4 нахустин парвози худро анҷом дод.
Иконниково (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Иконниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Порлумон
500px|thumb|right|{{legend|#37abc8|Кишварҳои дорои порлумони думаҷлисӣ}}{{legend|#afe945|Кишварҳои дорои порлумони якмаҷлисӣ ва ниҳоди қонунгузорӣ}}{{legend|#ff9955|Кишварҳои дорои порлумони якмаҷлисӣ}}{{legend|#000000|Бидуни порлумон}}
Порлумон, парлумон, парламент (parliament, parlement, аз parler — гуфтан), маҷлис (مجلس) — мақоми олии намояндагӣ ва қонунгузори давлатҳои дорои низоми тақсимоти қудрат мебошад.
Дар Молдова, Гурҷистон, Белгия, Британиёи Кабир, Юнон, Итолиё, Камбоҷа, Конодо, Фаронса, Чех, Осетияи Ҷанубӣ, Қазоқистон ва баъзе дигар кишварҳо порлумонҳо як ном доранд. Дар қонунҳои асосии Озарбойҷон (Миллий Маҷлиси), Русия (Федеральное собрание), Қирғизистон (Жогорку Кенеш), ​​Тоҷикистон (Маҷлиси Олӣ), Туркманистон (Милли Генгеш ), Абхозистон (Народное Собрание), Украина (Верховна Рада), Белоруссия (Нацыянальны сход), Исроил (Кнессет), Муғулистон (Хурал), Сербия ва Черногория (Скупщина), Булғористон (Народно събрание), Мақдунияи Шимолӣ (Ассамблея), Лаҳистон, Латвия ва Литва (дар ҳар се кишвар — Сейм)), Финляндия (Эдускунта), Суэд (Риксдаг), Олмон (Бундестаг), Арманистон (Маҷлиси Миллӣ) ва баъзеи дигар барои таъин кардани порлумонҳо номи худро ба кор мебаранд.
Порлумон як ниҳоди намояндагӣ аст, ки дар он кулли ҷамъият ва манотиқи кишвар тавассути намояндагони мунтахаб намояндагӣ мешаванд. Қоидатан кулли порлумон ё маҷлис пойинӣ (масалан дар федератсияҳо) бо интихоботи умумӣ ташкил мешавад.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Новое Домозерово (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Новое Домозерово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Громиши (ноҳияи Комарич)
Громиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Русино (ноҳияи Южа, Иванов)
Русино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Южа, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Южа (Иванов)
Бeсник Прeнгa
Бeсник Прeнгa (тав. 5 июни 1969) — футболбози Албанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1969 Гурӯҳ:Зодагони 5 июн Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандаони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Албания Гурӯҳ:Бозингарони Кaстриоти Круйе Гурӯҳ:Бозингарони Пaртизaни Тирaнa Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Дубрава Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Истра 1961 Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Задар Гурӯҳ:Бозингарони HNK Suhopolje Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Динамо Загреб Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Маккаби Пeтоҳ Тиква Гурӯҳ:Бозингарони Чаковетс
Alliance P.2 Seabird
Alliance P.2 Seabird (Alliance P.2 Seabird) — як ҳавогарди сохтаи Alliance Aeroplane Company дар кишвари Подшоҳии Муттаҳида аст. Ин ҳавогард дар 1919 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Красний Мелиоратор (ноҳияи Николаев, Волгоград)
Красний Мелиоратор — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Николаев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Николаев (Волгоград)
Вилояти Амнат Чароен
Вилояти Амнат Чароен — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Дубки (ноҳияи Красногвардейск)
Дубки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Кишоварз
Кишоварз ё Деҳқон шахсе аст ки бо кишоварзӣ машғул аст.
Фурудгоҳи купор
Фурудгоҳи купор (Cowpar Airport) — фурудгоҳи   аст, ки як бонди фуруди чаман дорад. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 533 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Вилояти Бури Рам
Вилояти Бури Рам — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Панова (деҳа)
Панова (Панова) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Талиский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Талиский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Часовня (ноҳияи Холмогор)
Часовня (ноҳияи Холмогор) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Бамбараканда (шаршара)
Бамбараканда (Bambarakanda Falls) — шаршарае аст, ки дар Шри Ланка қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 263 m аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи куснл
Фурудгоҳи куснл (Quesnel Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ бо Коди ИОТОи YQZ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 5501 ft метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 545 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Хонатан Родригес (футболбоз, тав. 1993)
Хонатан Хавйер Родригес Портило (Jonathan Javier Rodríguez Portillo; 6 июли 1993, Флорида, Уругвай) — футболбози уругвайӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 6 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1993 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Уругвай Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Уругвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Peñarol Гурӯҳ:Бозингарони БФ C.Л. Бенфика Б Гурӯҳ:Бозингарони БФ C.Л. Бенфика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Де Ла Коруня Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сантос Лагуна
Мулло Барот
Мулло Барот — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ҷафри ноҳияи Рашт. Аз Мулло Барот то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 17 км. Аҳолиаш 1350 нафар (2017), тоҷикон.
Високово (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Високово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Мулло Барот
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт Гурӯҳ:Ҷамоати Ҷафр
Високово (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Корофаринӣ
Таъриф
Корофаринӣ вожае аст, ки пажӯҳишгарон таърифи мутаъдадӣ барои он ироаъ кардаанд. Ба таври мутадовил вожаи корофаринӣ (монанди вожаҳои физик, кимиё ва риёзӣ) ду мафҳумро мерасонад: корофаринӣ ба маънои фароянд ва падидаи халқият ва навоварӣ арза шуда (тиҷоришуда) ва корофаринӣ ба маънои як риштаи илмӣ, риштаи корофаринӣ иборат аст аз мутолиаи фарояндҳо ва падидаҳои корофаринӣ. Риштаи корофаринӣ моҳияти миён риштаи ва чанд риштаи дорад ва бештарин иртиботро бо риштаи мудирият ва риштаи халқият шиносӣ доро мебошад. Риштаи илмии корофаринӣ таҳти унвони Мудирияти Корофаринӣ, Муҳанди Корофаринӣ ва низ Корофаринишиносӣ (Entreprenology) низ номида мешавад. Аз ин ҷиҳат ки моҳияти фароянди корофаринӣ, фароянди халоқият ва навоварӣ аст ва маҷмуаи фарояндҳои он моҳият тарроҳи ва муҳандисии нармафзорӣ дорад лиза корофаринӣ метавонад ба унвони яке аз зершохаҳо ё гироишҳои тахассуси илм миёни ришта ва чанд риштаи халоқиятшиносӣ ё халоқиятнавоварӣшиносӣ (Creanovatology ё Innovation Science ё Creanovation Science) маҳсуб гардад.
Манбаъ
Гурӯҳ:Корофаринӣ
Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш
'''Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониш''' — институти илмӣ-тадқиқотии Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар соҳаи ҳамоҳангсозии таҳқиқоти бунёдии таърих, таърихнигорӣ, маъхазшиносӣ, бостоншиносӣ, мардумшиносӣ, сикашиносӣ.
Таъсис
Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон  ҳамчун муассисаи бисёрсоҳавии илмӣ – тадқиқотӣ, ки ҳамоҳангсозии таҳқиқоти бунёдии таърих, таърихнигорӣ, маъхазшиносӣ, бостоншиносӣ, мардумшиносӣ, сикашиносӣ, таърихи назарияи санъат ва илмро ба зимма дорад,  16 апрели соли 1951 дар заминаи Институти таърих, забон ва адабиёти Филиали тоҷикистонии АИ ИҶШС (ташкилёбиаш соли 1941) таъсис ёфт. Ин институт соли 1960 ба номи Аҳмади Дониш гузошта шуд.
Сохтор
Айни ҳол дар назди Институт шаш шуъба фаъолият дорад: Дар назди институт Осорхонаи миллии бостонии Тоҷикистон фаъолият карда истодааст, ки дар толорҳои худ бозёфтҳои дар ним асри охир ёфтшударо гирдоварӣ кардааст. Ҳоло дар осорхона ашёҳои нодири аз объектҳои дар ҷаҳон машҳури Саразм, Тахти Сангин, Аҷина-Теппа, димнаи Панҷакент, Шаҳристон, Куркат, Кофирқалъа ва ғайраҳо кашф шуда, ба маърази тамошо гузошта шудаанд. Осорхонаи дигаре, ки дар назди Институт фаъолият карда истодааст, Осорхонаи мардумшиносӣ мебошад. Ин осорхона соли 1981 таъсис ёфтааст. Дар он арзишҳои таърихии фарҳанги мероси тоҷикон аз замони қадим  то замони нав маҳфузанд. Дар таркиби институт 3 пойгоҳ- пойгоҳи бостоншиносии Панҷакенту Саразм, Тегузак ва Қубодиён амал кард истодаанд. Дар институт китобхонаи илмии ёдгории А.А. Семенов низ фаъолият мекунад, ки он соли 1959 ташкил ёфтааст. Дар соли 2003 аз ҷониби Бойгонии АИ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба он фонди шахсии А.А. Семенов ва М.С. Андреев интиқол дода шудаанд. Фонди китобхона аз ҳисоби нашриёти навбатии Институт мунтазам пурра мешавад.
Директорон
Аз оғози фаъолияти Институт роҳбарии онро академик Семенов А.А. (1951-1958),
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Академияи илмҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Муассисаҳои илмии Тоҷикистон
Асри биринҷӣ
Асри биринҷӣ, давраест дар таърихи инсоният, ки баъди давраи  асри  сангу  мис  меояд. Гудохтани мис (Асри сангу мис) тадриҷан барои кашфи филиззи нав, ки аз ҷиҳати хосияти худ нисбат ба миси холис хеле мустаҳкаму бадошт буд, мусоидат намуд. Маснуоти биринҷӣ дар мамлакат ҳои Шарқи Наздик  хеле  пеш  (ҳазорсолаи  4  то  м.),  дар  Аврупо дертар  (ҳазорсолаи  2  то  м.) пайдо шуд. Мувофиқи таҳқиқоти бостоншиносон  на хустин  дошҳо  (кӯраҳо)-и  мис гудозӣ ва ашёи аз мис ва хулаҳо сохташуда  дар  бо шишгоҳҳои неолити  Анатолия  (Чайонтепиз,  Чаталгююк  ва  ғ.),  ки  ба ҳазораи 7–5 то м. мансубанд, ба даст омадаанд. Коргоҳҳои аз гудохтаҳо ба вуҷуд овардани би ринҷӣ ва аз он сохтани ҳар навъи ашё дар Туркманистони Ҷанубӣ, Шим. Афғонистон, Ҷ. Ӯзбекистон, Ҷ. Тоҷи кис тон ва  Ҳафтрӯд  таҳқиқ шудаанд. Фаро расидани  Асри биринҷӣ ба  равнақи  иқтисодиёти мамлакатҳои Осиёи Марказӣ такон бахшид: кишоварзӣ, чорводорӣ,  косибӣ  ривоҷ  ёфта,  му носибат ҳои  падаршоҳию  қавмӣ  пурра  пойдор  гардиданд. Дар сарзамини  Осиёи  Марказӣ  Асри биринҷӣ аз  охири ҳазорсолаи 3 то м. сар шуда, тақрибан то кашф шудани оҳан давом кард. Ниг. низ Маданияти Тозабоғоб, Мадания ти Суярғон, Маданияти Замонбобо, Маданияти Анов ва Маданияти Сафолтеппа. 250px|thumb|right|Ҷангафзор ва зеварҳои асри биринҷӣ Асри биринҷӣ - бо дигаргун ва тараққиёти асрҳо олоти истеҳсолот беш аз пеш ташкил ёфта, техника тараққӣ намуд. Яке аз равияҳои ин тараққиёт ба пайдоиши фулузгудозӣ оварда расонид. Илм дар ихтиёри худ мадракҳои аниқ ва дақиқи ба вучуд омадани металлургияи ибтидоиро надорад. Аввалҳо одамон фулузоти худрӯйро як навъи махсуси санг пиндошта, бо ҳамон усуле, ки ба санги муқаррарӣ кор мефармуданд, сохту пардохт мекарданд. Одамон дар яке аз вақтҳо пай бурданд, ки баъзе навъҳои санг дигаргун буда, хосияти ёзандагӣ доранд. Дертар,вақте ки инсон аз даруни хокистари сард дар натиҷаи тасодуфан гудохта шудани маъдансанг як порча мисро пайдо намуд, фикри аз маъдан хориҷ кардани мис,яъне гудозиши маъдани мис ба вуҷуд омад. Таҷрибаи сафолпазии кулолон дар кори омӯхтани фулузгудози хеле кумак расонид. Ин қадамҳои аввали саноати фулузгудозии ибтидои бо машаққати зиёде гузошта шуда, чунон ки бостоншиносон муайян кардаанд, чандин ҳазор сол тӯл кашидааст. Аммо олоти мисӣ, бинобар мулоим будани худ, он қадар самараи дилхоҳ дода натавонист. Вақте ки инсон ба мис қалъаги гоҳо сурб, сурма ва маргимуш ҳамрох карданро омӯхта, вазъият фавран тағйир ёфт, як навъи нави фулуз - биринҷӣ тавлид гардид, ки дар баробари як қатор бартариҳои технологӣ ба сабаби хеле сахт буданаш барои вусъат пайдо кардани таҳияи олоти фулузи имконият фароҳам овард. Вале дар айни замон асбобу аслиҳаи санги низ ҳамоно мавҷудияти худро нигоҳ медошт.
Бодрост (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Бодрост — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Асри биринҷӣ
Аз ҳама муҳимтарин мис ва қалъаги, инчунин биринҷи аз ҳамбастагии онҳо ҳосилшуда ба шумор мерафтанд, Дар асри биринҷи олоту аслиҳаи лозимаро ба вуҷуд овард, лекин олоти сангиро аз байн бурда натавонистанд, ба ин кор фақат қудрати оҳан мерасид, аммо ҳосил кардани оҳанро ҳоло намедонистанд.
Бодрост (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Усолск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Асри биринҷӣ
Дар Осиёи Миёна осори бисёр конҳои мис, ки дар асри биринҷӣ кашф гардида, мавриди истифодаи аҷдоди қадимаи мо қарор гирифта буданд, боқӣ мондаанд.
Бодрост (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Усолск (Иркутск)
Асри биринҷӣ
Аслан мис дар кӯҳистонҳои Осиёи Миёна, истихроҷ намуда, ҳамчун конҳое, ки дар маҳалҳои кӯҳсори ёфта шуданд, аз ҳама қабил манбаҳои машҳури мис ба шумор меравад.
Баъзе маьданиҳое, ки дар гудозиши истифода мебурданд, зиёдтар гардид аввалҳо фулузгудозони ибтидои мисро фақат аз маьданҳои туршонидашуда гудохта ҳосил мекарданд.
Зироат ва чорводорӣ
Зироат ва чорводори, ки дар вактҳои пеш пайдо шуда буд, дар асри биринҷӣ ба соҳаи асоси хоҷаги табдил ёфта аҳмияти шикор камтар шуда буд.
Дар тарфҳои ҷануб, ки дарёчаву ҷӯйбор бисёр буд зироаткорон дар вақтҳои аввал аз обхезиҳо истифода карда бештар дар заминҳои лойқа кишт мекарданд. Дар ҳазорсола 4 пеш аз мелод дар тамоми Шарқи Пеш қадимтарин иншоот ба шумор меравад. Обанбори суньии ғунҷоишаш 3,5 ҳазор метр мебошад. Аввалхо зироати асосиро чави дурадда ва гандуми нарми зирадона ташкил мекард вале сонитар чунон ки бозёфтҳои бостонӣ шаҳодат медиҳанд ғайр аз ҷаву гандум ҷавдор нахуд ва ангур низ ба қатори зироатҳои асосӣ дохил гардид. Пештар доси сангӣ ба кор бурда мешуд баьдҳо ҷои онро доси мисӣ ва биринҷӣ гирифт. Якинан метавон гуфт ки дар айни тарақиёти аҳди биринҷӣ дар шудгор плугро истифода карданд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Таърих
Гови бӯри латишӣ
Гови бӯри латишӣ — зоти ширу гӯштдеҳ.
Охири асри 19 — аввали асри 20 дар Латвия дар натиҷаи ҷуфтӣ кардани говҳои маҳаллии латишӣ бо буққаҳои зотҳои ангеленӣ ва сурхи даниягӣ ба вуҷуд оварда шудааст. Вазни зиндаи буққааш — 800—880, модаговаш — 450—520 кг; вазни гӯсолаҳои навзодаш 29-35, дар 6-моҳагӣ 160—180 кг мешавад. Рангаш сурх, сару гардан, гӯш, дум ва пойҳояш сиёҳ. Аз ҳар сар модаговаш дар давраи ширдиҳии якум 3479 (равғаннокиаш 4,4 %), дуввум — 4242 (равғаннокиаш 4,4 %) ва севвум — зиёда аз 4626 (равғаннокиаш 4,5 %) кг шир медӯшанд. Аз баъзе модаговҳо то 10600 кг шир дӯшидаанд. Г. б. л. ба ҳар гуна шароит тоб меорад. Дар Латвия, Русия, Белоруссия ва ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ парвариш меёбад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Зотҳои гов
Моригучӣ
Моригучи — яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Fieseler Fi 99
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи вилр-ск орм
Фурудгоҳи вилр-ск орм (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи низомӣ   аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 3048 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 210 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Вилояти Чаияпум
Вилояти Чаияпум — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Завасевская (ноҳияи Красноборский)
Завасевская (Завасевская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Мева
Мева, бар (fructus, καρπός) — сохторе дар гиёҳон, ки аз нумувви девораи тухмдон ҳосил мешавад ва дона ё донаҳои расидаро дар бар мегирад.
Ҳангоме, ки дар ошпазӣ баҳс аз мева ва сабзиҷот ба унвони ғизо мешавад, ин вожа маъмулан фақат ба меваи гиёҳоне гуфта мешавад, ки ширину гӯштдор ҳастанд монанди олу, себ, афлесун ва ғайра, дар ҳоле ки гурӯҳи бисёр зиёде аз сабзиҷоти маъмулӣ, мағзҳо ва ғаллот, меваи гиёҳони худ маҳсуб мешаванд. Меваҳое, ки маъмулан дар ошпазӣ ва хӯрокӣ ҷузви меваҳо ба ҳисоб намеоянд иборатанд аз кадуҳо, картошка ва филфили сабз.
Alliant Destiny Fusion
Alliant Destiny Fusion (Alliant Destiny Fusion) — як ҳавогарди сохтаи Alliant Aviation дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Гилермо Рис
Гилермо Рис (Guillermo Reyes; ) — футболбози уругвайӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Уругвай
Владимир Козлов (футболбоз)
Владимир Владимирович Козлов (Владимир Владимирович Козлов; 4 марти 1946, Москва, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1946 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи ИҶШС Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Маскав
Рафаэл Галярдо
Рафаэл Галярдо де Соуза (Rafael Galhardo de Souza; 30 октябри 1991, Нова Фрибурго, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
IPhone 6
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Apple Гурӯҳ:IPhone
Шушуково (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Шушуково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Реостат
thumb|Реостат Реостат (аз — ҷараён ва statar — ором, беҳаракат), олатест барои танзими ҷараён ё шиддат дар занҷири электрӣ. Қисми асосии реостат элементи ноқилест, ки муқовимати фаъоли электрӣ дорад. Бузургии ин муқовиматро вобаста ба шароити муайян ё матлуб бефосила ва зина-зина тағйир додан мумкин аст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Физика
Илинское (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Амири давлати Қатар
Амири Қатар ( араб. أمير دولة قطر — сарвари давлати Қатар. Ба сулолаи Оли Танӣ тааллуқ доранд ( آل ثاني ‎, аз авлоди Бани Тамим, яке аз кабилаҳои калонтарини араб. Ҳокимияти иҷроияро амир якчҷоя бо Девони Вазирон ба амал мебарорад. Девони Вазирон дар ичрои вазифаҳои амир, инчунин дар идоракунии давлат мувофиқи нуқтаҳои конститутсия ва қонун иштирок мекунад.
Давлати Қатар дар соли 1850 таъсис ёфта, асосгузори он Муҳаммад бин Танӣ ҳисобида мешавад. Ҳокимияти кишварро аз рӯи мерос аз қавми ат-Танӣ дар насли мард аз ворисони Ҳамад ибни Халифа бин Ҳамад ибни Абдуллоҳ ибни Ҷосим идора мекунад.
Ворисони тахт
Тахт ба писаре дода шавад, ки вай бебаҳс «вориси амир» «валиаҳд » номида мешавад. Агар амир писар надошта бошад, аз оилаи амир, касе ки амир вориси худ ном мебарад, тахтро ишғол мекунад. Ҷойнишини Тахт аз вай ба воситаи насли мардона мегузарад. Баъди муҳокимаи оилавӣ ва маслиҳат бо шӯрои куҳансолон амир дар бораи таъйини ворис фармон мебарорад. Вориси тахт бояд мусалмон ва писар и зан и мусалмон бошад.
Пас аз интихобот вориси ҳокимият савганди зерин мехонад: «Дар назди Худо қасам мехӯрам, ки шариат, конститутсия ва қонунро эҳтиром мекунам, истиқлоли давлат, тамомияти арзии он, озодӣ ва манфиатҳои шаҳрвандонро ҳифз намуда, ба онҳо содиқ бошам. давлат ва амир». Ворис бояд њукумат ва иљрои вазифањои амирро њангоми набудани амир ва ё дар њолати тақозо намояд. Амир ҳақ дорад бо вориси тахт дар бораи принсипҳои ҳукумат суҳбат кунад ё ӯро аз иҷрои ҳама гуна вазифа озод кунад. Ворис бояд хангоми ҳозир будани у ба рафти мачлисҳои Совети Вазирон назорат кунад. Амир хукук дорад як кисми ваколатҳои худро ба хар як аъзои сулолаи хукмрон дихад. Ин шахс аз лахзаи ба дасти амир гузаштани хокимият хукмронй мекунад.
Ваколатҳо
Амири Қатар дорои ваколатҳои зерин аст:
Амирон
Гурӯҳ:Амирони Қатар Гурӯҳ:Феҳристи ҳукуматдорон
Малах
thumb|200px|Малах дар Англия Малах — Дар ҷаҳон қариб 10 ҳазор ва дар Тоҷикистон 130 намуд малах ба қайд гирифта шудааст. Малах ҳашароти рустанихӯр буда, гала-гала шуда умр ба сар мебаранд. Галаи малах дар як шабонарӯз зиёда аз 30 километр роҳро тай карда, тамоми рустании дар сари роҳаш бударо нобуд мекунад. Дар давраи афзоиш дар як метри мураббаъ адади малах то ба 1000 мерасад, ки 1 миллион гектарро пахш мекунад.
Расмхо
Гурӯҳ:Олами ҳайвонот
Дэвид Макинтош (футболбози венесуэлӣ)
Дэвид Эндрю Макинтош Парра (David Andrew McIntosh Parra; 17 феврали 1973, Сиудад Боливар, Венесуэла) — футболбози венесуэлӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 17 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1973 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Венесуэла Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Венесуэла Гурӯҳ:Бозингарони БФ Minervén Гурӯҳ:Бозингарони БФ Zulia Гурӯҳ:Бозингарони БФ Каракас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Trujillanos Гурӯҳ:Бозингарони БФ Carabobo Гурӯҳ:Бозингарони БФ Aragua Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Петаре Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Лара
Ҳираката
Ҳираката яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Томас Бо Ларсен
Томас Бо Ларсен (Thomas Bo Larsen, тав. 27 ноябри соли 1963, Гладсаксе, Дания) — ҳунарпешаи синамои даниягӣ мебошад, ки дар Гладсаксеи Дания таваллуд шудааст.
Зиндагинома
Бо Ларсен дар синфи коргари Вайребропаркен дар Багсверд, писари ҳунарманд ва хонашин ба воя расидааст. Пас аз хатми синфи 7, ӯ ҳамчун нонпаз, баъд ҳамчун писари коргар ва як сол ҳамчун коргари завод дар конвейери завод кор кардааст. Пас аз якчанд ҷойҳои корӣ дар ҷавонӣ, вай ба коллеҷи Ҳернинг рафт ва дар он ҷо бо ҳунарпеша Метт Ҳорн мулоқот кард ва онҳо робита доштанд. Томас Бо Ларсен қаблан бо ҳунарпеша ва ҳамкасбаш Патрисия Шуман издивоҷ карда буд, аммо имрӯз ӯ ба машшота ва стилист Диана Ҳвас робита дорад ва дар Гладсаксе зиндагӣ мекунад.
Фаъолият
Вай соли 1995 ба ҷоизаи Бодил барои беҳтарин бозигари нақш дар "Sidste time" пешбарӣ шуда буд ва баъдтар ду ҷоизаи Робертро ба даст овард, ки аввалин дар соли 1996 барои беҳтарин бозигар дар филми "De største helte" ва ҷоизаи дуввумро дар соли 1998 барои беҳтарин бозигари нақш барои нақшаш дар "Фестен" -и Томас Винтерберг гирифт.
Вай аз соли 1984 то ҳол зиёда дар 54 филм нақш офаридааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои Дания Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони Дания Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Сариёзи Миёна
Сариёзи Миёна — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зиракӣи ноҳияи Кӯлоб. Аз Сариёзи Миёна то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 13 км. Аҳолиаш 1443 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб Гурӯҳ:Ҷамоати Зиракӣ
Бобопирак (намоишнома)
Бобопирак — намоишнома иборат аз суруду рақс ё худ драмаи халқии мусиқӣ, ки асосан дар Кӯҳистони Бадахшон ва баъзе ноҳияҳои минтақаи Кӯлоб паҳн гашта, дар асоси ривояти қадимии шарқӣ пайдо шудааст.
Ном
Аз ин ривоят дар Бобопирак танҳо мушоираи малика ва пирмард интихоб гардидааст. Номи Бобопирак аз ниқобе, ки ҳангоми бозӣ ба рӯй мекашанд, гирифта шудааст. Намоишномаро «Пирак», «Пиракбозай», яъне «Пиракбозӣ» меноманд.
Дар театр
Аз рӯйи он мазҳаканависи итолиёӣ Карло Готси (а. 18) пйесаи машҳури худ «Турандот»-ро таълиф намудааст. Ин асар бо номи «Маликаи Турандот» ду бор дар Театри давлатии академии драмаи тоҷик ба номи А. Лоҳутӣ ба саҳна гузошта шудааст (1934, 2009).
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон Гурӯҳ:Мусиқии анъанавии тоҷикон
Кулнево (ноҳияи Жирятин)
Кулнево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жирятин
Вилояти Каласин
Вилояти Каласин — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Фурудгоҳи байналмиллалии Куеретаро
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Пенки (деҳа)
Пенки (Пеньки) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Талиский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Талиский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Бареҳипанӣ (шаршара)
Бареҳипанӣ (Barehipani Falls) — шаршарае аст, ки дар Орисса، Ҳиндустон қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 399 m аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Ҳавзаи деҳоти Ҷиделӣ
Ҳавзаи деҳоти Ҷиделӣ (Жиделі ауылдық округі, Жиделинский сельский округ) — воҳиди маъмурӣ дар ҳайати ҳукумати шаҳри Ориси вилояти Туркистони Қазоқистон. Маркази маъмурӣ — деҳаи Ҷиделӣ.
Деҳаҳо
Ба ҳавза маҳалҳои зерин дохил мешаванд:
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳавзаҳои деҳоти маъмурияти шаҳри Орис
Новое Захарово (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Новое Захарово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Фурудгоҳи котимо мулилу
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Лоренcо Андраде Де Соуза
Лоренcо Андраде де Соуза Фейжо (Lourenço Andrade de Souza Feijo; 19 марти 1979, Порто Cегуро, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1979 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Де Лиèге Гурӯҳ:Бозингарони БФ Zacatepec Гурӯҳ:Бозингарони БФ Saltillo Soccer Гурӯҳ:Бозингарони БФ Tigres UANL Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cobras Ciudad Juárez Гурӯҳ:Бозингарони БФ Paso Patriots Гурӯҳ:Бозингарони БФ DFW Tornados
Иброҳимбек
Иброҳимбек пешвои ҳаракати Қаҳрамонҳои Туркистон озод кунанда аз ИҶШС дар қаламрави Тоҷикистон ва Ӯзбекистон буд.
Андреевское (ноҳияи Александров)
Андреевское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Иброҳимбек
Зиндагинома
Иброҳимбек лакай ва намояндаи қабилаи ӯзбекҳои наздик ба амири Бухоро буд.
Андреевское (ноҳияи Александров)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Иброҳимбек
Зиндагинома
Соли 1920 ба артиши амири Бухоро Саид Олимхон пайваст. Дере нагузашту баъд аз омадани шӯравӣ ҳама ба Афғонистон фирор карданд. Иброҳимбек хеле дар хидмати ҳарбӣ бо муттаҳид кардани қабилаҳо барои ҳифзи Ислом ва зидди болшевикон муваффақ шуда буд. Дар натиҷаи гуфтугӯ бл Усмон Хоҷаев ва бо консули кулли РСФСР Нагорний, Иброҳимбек тамоми Бухорои Шарқиро таҳти таъсири худ гирифта буд.
Тобистони соли 1921 ҳамроҳ бо қӯшини Бухоро дар Бухорои Шарқӣ мағлуб шуд ба Афғонистон ақибнишинӣ кард.
История цивилизации арийцев (Китоб)
Мундариҷа
Дар китоби Иброҳим Умарзода сухан оид ба воқеъаҳои таърихии охирҳои ҳазорсолаи шаш то охирҳои қарни ҳафтуми давраи милодии Осиёи Миёна, тахрихи тавлиди ориёиҳо ва сохти ҷамъияти аввалини он, асосгузоронаш, барои таърихи пайдоиши халқҳои Осиё ва Аврупо, забони ориёиҳо ва муҳоҷирати онҳо, таърихи аввалин давлатҳои оламшумули ориёиҳо (тоҷикон) – Холдиёиҳо, давлати бузурги Эълам, давлати Касситоиҳо, давлатҳои оламшумули Аҳомадиён, Паҳлавиён, Сосониён ва тасвири иди Наврўз – халқҳои ориёӣ меравад.
Донистаниҳо
Китоби Умарзода И. История цивилизации арийцев /В х 2-х частях. - Душанбе, 2006. – 573 с дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Пайванди беруна
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Китобҳои таърих Гурӯҳ:Аннотатсияи китобҳо ба забони русӣ
Lippisch Wien
Lippisch Wien (Lippisch Wien) — як ҳавогарди сохтаи Gerhard Fiesler Werke дар кишвари Олмон аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Robert Kronfeld будааст. Ин ҳавогард дар 1929 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Alliant Destiny XLT
Alliant Destiny XLT (Alliant Destiny XLT) — як ҳавогарди сохтаи Alliant Aviation дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Гови зебумонанд
Гови зебумонанд, гови ҷойдорӣ — зоти маҳаллист. Сари шонааш кӯҳони шутурро мемонад. Дар натиҷаи тасодуфан ҷуфтӣ шудани зебуи Осиёи Ҷанубӣ бо говҳои Осиёи Марказӣ пайдо шудааст. Гови зебумонандро вобаста ба қаду баст ба хуросонӣ, ғармӣ, қурамагӣ, фарғонагӣ, таолишӣ ва ғ. ҷудо мекунанд. Онҳо аз ҳамдигар чандон фарқ надоранд. Дар Тоҷикистон асосан гови зебумонанди ғармӣ ва қурамагиро мепарваранд. Гови зебумонанд расонидаанд. Чорво фақат баҳорон алафи сабз хӯрда, боқимондаи сол бо хошок қаноат мекард; ба таҷдиди пода аҳаммияти ҷиддӣ дода намешуд. Буққаҳои наслафзоро бо модаговҳо ҳамроҳ нигоҳ медоштанд. Дар натиҷа ғуноҷинҳо зуд бордор шуда, маҳсулнокии онҳо коҳиш меёфт. Ҳамин тавр, фардҳои нисбатан пурқувват зинда монда, ба шароити маҳал мутобиқ шуданд. Гови зебумонанд дар 7-солагиаш ба воя мерасад. Рангаш сиёҳи баланд, сиёҳтоб, сурхча, баъзан алост. Шири кам дорад. Аз ҳар сар модагови он соле 400—600 кг шир (равғаннокиаш 4,0-6,0 %) медӯшанд. Давраи ширдиҳиаш ба ҳисоби миёна 270 рӯз идома меёбад. Вазни зиндаи модаговаш 180—220, буққааш 300—350 кг; қадаш 109,6 см (то сари шона). Олимони ҷумҳурӣ бо роҳи ҷуфтӣ кардани модаговҳои маҳаллии зебумонанд бо буққаҳои швитсӣ зоти гови швитсии зебумонандро ба вуҷуд овардаанд. Соли 2013 дар ҷумҳурӣ 1844673 сар гови зебумонанд мавҷуд буд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Зотҳои гов
Фурудгоҳи ковли
Фурудгоҳи ковли (Cowley Airport) — фурудгоҳи хусусӣ бо Коди ИОТОи YYM аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 1097 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 1181 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Ибараки
Ибараки — яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Завотежиса (ноҳияи Красноборский)
Завотежиса (Завотежица) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Муҳаммад Закариёи Розӣ
Абӯбакр Муҳаммад ибни Закариёи Розӣ — олим, кимиёгар, файласуф, табиб табиатшиноси машҳури асрҳои VIII—IX-и аҳли форсу тоҷик. Арабҳо ӯро «табибу-л-муслимин» ва ба муносибати ба забони арабӣ будани китобҳояш ӯро «Ҷолинусу-л-араб» номидаанд, Дар Аврупо ӯро «Abubater» ё «Razes» ном гузоштаанд.
Зиндагинома
Абӯбакр Муҳаммад ибни Закариё ибни Яҳёи Розӣ дар шаҳри Рай 28 августи соли 865 мелодӣ (соли 251 ҳиҷрӣ) дар оилаи косиб ба дунё омадааст. Солҳои тифлию айёми ҷавонии ӯ дар зодгоҳаш шаҳри Рай мегузарад. Аз маълумоте, ки дар «Китоб-ут-тиб – ул – Мансурӣ» мавҷуд аст, бармеояд, ки донишманд дар аввалҳои умр бо касби заргариву саррофӣ шуғл варзида, дар як давраи муайян ба ҳаваси кимиёгарӣ дар пайи омӯхтани илми кимиё мегардад. Абӯрайҳони Берунӣ (973—1048) дар «Феҳрасти майлу рағбат доштани Закариёи Розӣ» ном асараш дар бобати ба илми кимиё шавқу ҳавас доштани Закариёи Розӣ чунин гуфтааст: «Наздикӣ ба оташ ва бӯйҳои тунд чашми ӯро маъюб сохт ва ӯ ба сӯи муолиҷа ва мудово ва сипас ба илми пизишкӣ кашонид». Розӣ аз овони ҷавонӣ бо омӯхтани илму адаб ба василаи китобу навиштаҷот, маҳфилҳо ва баҳсу мунозирот дилбастагии махсусе доштааст. Ҳисси кунҷковию кӯшиши донишандӯзии ӯро дақиқае тарк нанамуданд.
Тазаккур бояд дод, ки Муҳаммад Закариёи Розӣ дар овони ҷавонӣ монанди дигар кимиёгарон аз пайи орзуи ёфтани иксир шуда буд, ки ба воситаи он маъданҳоро ба тило баргардонад, валекин баъдтар аз ин амал даст кашид ва ҷилави истеъдоди донишро бар сӯйи майдони илми тиб, ҳикмат, риёзиёт, фалакиёт ва адабиёт баргардонид. Закариёи Розӣ аввал ба хидмати ҳокими Рай – Мансур ибни Исҳоқ ибни Аҳмад ибни Асад, ки солҳои 290–296 ҳиҷрӣ (902—908) ҳукуматдорӣ кардааст, ба вазифаи сарвари бемористон адои вазифа намуда, баъд аз чанд соли хидмат ин мутафаккири барҷаставу табиби ҳозиқро ҳокими Бағдод ба дарбори худ даъват мекунад. Дар сарчашмаҳо оид ба сарвари бемористони Бағдод таъйин шудани Закариёи Розӣ ривоятҳои зиёд оварда шудаанд. Закариёи Розӣ баъд аз солҳои зиёд дар бемористони Бағдод хидмат намудан ва соҳиби тахаллуси «табиби мористонӣ» шудан ба зодгоҳаш бармегардад. Ӯ як қисми умрашро дар Мовароуннаҳр гузаронида ва бо доираҳои илмии ин кишвар робитаҳо дошта аст. Дар охири умри худ нобино шуда, дасташ аз кор монда будааст. Файласуф ва табиби мушкилкушо, кимиёгари маъруф Закариёи Розӣ дар байни соли 320 ҳиҷрӣ (25 октябри соли 925 мелодӣ) аз олам чашм пӯшидааст.
Аз оғози ҷавонӣ ва таҳсилоти ӯ иттилое дақиқ ҷуз он чӣ тазкиранависон навиштаанд, дар даст нест. Дар бархе аз сарчашмаҳои асримиёнагӣ омадааст, ки Закариёи Розӣ гӯё Мансур ибни Нӯҳ ибни Насрро (ҳукмрониаш с-ҳои 961–976) табобат кардааст. Бархе гуфтаанд, ки ӯ дар айёми ҷавонӣ заргарӣ мекардааст ва баъзе навиштаанд, ки ӯ дар оғоз сарроф будааст. Пешаи заргарӣ ва саррофӣ таваҷҷуҳи ӯро ба самти илми кимиё равона кардааст, то ки битавонад гавҳари филизотро дигаргун созад. Дар натиҷаи шуғли пайвастааш бо ин фан, наздикӣ ба оташ ва бӯйҳои тунд чашмҳои ӯ дучори беморӣ гардиданд ва ӯ аввал ба муолиҷа пардохта, сипас ба тиб рӯй овардааст.
Дар маъхазҳо омадааст, ки ӯ барои дармони дарди чашми худ назди каҳҳоле рафт. Каҳҳол барои дармон понсад динор талаб кард ва ӯ ночор онро бипардохт. Сипас бо худ гуфт, ки «кимиёи воқеӣ илми тиб аст, на он ки ту бад-он машғулӣ» Баъдан аз илми кимиё дурӣ ҷуст ва ба илми тиб пардохт. Ба иттифоқи тазкиранависон Закариёи Розӣ таҳсилоти худро анҷом дод ва ҳатто бархе тасреҳ кардаанд, ки ӯ пас аз чилсолагӣ ба кутуби тиббӣ ва фалсафӣ рӯй овард. Закариёи Розӣ барои фаро гирифтани нозукиҳои улуми тиббӣ ва фалсафӣ ба Бағдод омад. Бағдод дар он рӯзгор маркази мутарҷимони забардасти осори илми юнонӣ ба сурёнӣ ва арабӣ буд. Вуҷуди бемористонҳо дар замони Ҳорунуррашид (хилофаташ с-ҳои 786 – 809) ва Баромика боиси фароҳам омадани имконоти хубе барои мутолиоти Закариёи Розӣ гардид. Бархе аз сарчашмаҳо навиштаанд, ки Закариёи Розӣ бемористони Аздиро дар Бағдод идора мекард, ин ҳамон бемористоне будааст, ки Бадр – ғуломи Мӯътазид (хилофаташ с-ҳои 892–902) дар садаи IX бунёд карда будааст, ки баъдан бо номи «Бемористони Мӯътазидӣ» иштиҳор пайдо кард, вале бо мурури айём ба «Аздӣ» маъруф гаштааст.
Закариёи Розӣ пас аз фарогирии улуми мухталиф муддате ба зодгоҳи худ – Рай рафт ва сарварии бемористони он ҷоро ба уҳда гирифт. ӯ дар бахшҳои гуногуни китобҳои худ ба бемористони Рай ишора кардааст. Муаррихон исбот кардаанд, ки Закариёи Розӣ ба сабаби аз ҳад зиёд машғул шудан бо таҷрибаҳои кимиёӣ, доимо сару кор доштан бо оташ, аз пурхонӣ ва хусусан аз китобхонии шабона ба дарди чашм дучор мешавад. ӯ дар ҷустуҷӯи роҳҳои муолиҷаи чашм маҷбур шуд, ки ба омӯзиши илми тиб пардозад.
Баъди анҷоми таҳсили тиб дар Бағдод таҳти роҳбарии Табарӣ Закариёи Розӣ ба саёҳати Мисру Испания ва мамлакатҳои дигар мебарояд; ӯ дар Мовароуннаҳру Хуросон, дар пойтахти Давлати Сомониён Бухоро чанде иқомат кардааст. Ӯ дар мубоҳисаҳои илмӣ ширкат варзида, дар мамолики сафарқардааш комёбиҳои илму маданиятро омӯхт ва ба инкишофи онҳо саҳми муайян гузошт, дар бисёр мамлакатҳо шогирдонро ба камол расонд. Вай табиби хосаи ҳокимони мухталифе буд; аҳли бисёр мамлакатҳо ӯро ба сифати духтури беҳамто мешинохтанд ва ҳокимонашон ӯро ба назди худ мехонданд.
Эҷодиёт
Муҳаммад Закариёи Розӣ олими энсиклопедисти барҷаста, файласуф, табиб, омӯзгор, риёзидон, кимиёгар ва табиатшиноси машҳури асрҳои VIII – IX – и форсу тоҷик ба шумор меравад. Закариёи Розӣ илми тибро ба дараҷае мукаммал омӯхта, чунон табиби ҳозиқ шуд, ки муосирон ӯро "Ҷолинуси араб" номидаанд. Нафақат сардухтури шаҳри азизаш Рай, балки садри бемористони асосии хилофати Бағдод таъйин шудани Закариёи Розӣ далели обрӯю эътибори баланд ва табиби ҳозиқ будани вай мебошад. Закариёи Розӣ мероси илмии бисёр духтурони намоён, аз ҷумла мероси дастпарварони Академияи Ганди Шопурро ба хубӣ медонист ва мукаммал аз бар карда буд.
Муҳаммад Закариёи Розӣ қариб 238 китоб ва рисола навиштааст. Мутаассифона аксарияти онҳо несту нобуд гардида ва имрӯз фақат 30 ҷилд аз осори ӯ боқӣ мондаасту халос, ки аксарияташон ба забони арабӣ нигошта шудааанд. Осори бойи Закариёи Розӣ аз 164 то 234 номгӯй асарҳои хурду калонро ташкил медиҳад. Мероси ба тиб бахшидаи ӯ зиёда аз 60 китобу рисолаҳоро дар бар мегирад. Ба муҳимтарин асарҳои энсиклопедии донишманд «Китоб – ул- ҳовӣ» ва «Китоб – ут –тиб ул — Мансурӣ» дохил мешавад. Китоби якум номбаршуда аз 30 ҷилд иборат буда, тамоми шохаҳои тиббӣ – назариявӣ ва амалиро дар бар мегирад. Дар китоби мазкур назария ва комёбиҳои пешқадами илми тибби қадимаи юнонӣ, ҳиндӣ, арабӣ, форсиву тоҷикӣ, дар навбати аввал таҷрибаи амалии худи ҳаким гирд оварда шудааст. Ин асар соли 1279 ба забони лотинӣ тарҷума ва дар соли 1486 нусхаи чопии он дастраси аврупоиён гардид. Такроран ин шоҳасар ба забони лотинӣ боз ду маротиба дастраси табибону донишмандони мамолики зиёди ҷаҳон мегардад. Асари дигари Закариёи Розӣ «Китоб – ул чадори вал хасба» (китоби нағзак ва сурхак) бо забони лотинӣ, юнонӣ, англисӣ ва немисӣ тарҷума шуда, 49 маротиба пайи ҳам нашр гардидааст.
Закариёи Розӣ доир ба илми кимиё 22 китобу рисола таълиф намудааст. Муҳаммад Закариёи Розӣ ба ғайр аз кимиёгар буданаш, ҳамчунин бо маҳорати бузурги тиббӣ ва осори бойи абадзиндаи илмиаш на танҳо дар пешрафт ва равнақи тиббу табиатшиносии олам саҳми ниҳоят бузург дорад, балки ӯ дар таърихи илму маданияти ҷаҳонӣ ҷойи намоёнро ишғол менамояд. Китобу рисолаҳои эҷоднамудаи ӯ ба таълиму тарбияи кимиёгарон, табибон, барои сохтмони табобатхонаҳо, муолиҷаи бемориҳои алоҳида, тартибу хӯроку об ва дигар мушкилоти барои ҳифзи саломатии инсон зарур бахшида шудаанд. Бояд гуфт, ки дар он замон амалияҳои тиббӣ ба амалияи кимиёӣ алоқаманд буд, бинобар ин асарҳои эҷодшудаи Закариёи Розӣ дар кимиёгарӣ ва тибби имрӯза низ иртиботи қавӣ дорад.
Закариёи Розӣ дар боби тиб зиёда аз 60 асар таълиф кардааст. Муҳимтарини онҳо «Китоб-ул-ҳовӣ» ва «Китоб-ут-тибб-ил-мансурӣ» (ё «Алқунон-ул-мансурӣ», 10 ҷилд) буда, тамоми илмҳои тиббии асри Закариёи Розӣ-ро фаро гирифтаанд ва ба инкишофи минбаъдаи илми мамлакатҳои Шарқи мусулмонӣ таъсири калон расонидаанд. Ин асарҳо дар асри XII ба забони лотинӣ тарҷима шуда, дар арзи чандин аср барои табибони Ғарб дастури аввалиндараҷа буданд. Закариёи Розӣ дар асарҳояш «Аттибб-ул-мулукӣ» ва «Тибб-ул-фуқаро» ғояи табобати фардиро тарғиб кардааст. Вай дар «Тибб-ул-фуқаро», ки барои омма навишта шудааст, бемориҳои роиҷ, роҳ ва воситаҳои осони дар шароити хона пешгирӣ ва табобат кардани онҳоро тасвир кардааст. Ӯ дар «Китоб-ул-ҷадарӣ ва-л-ҳасба» ном асараш нахустин бор нағзак, сурхак ва роҳҳои талқиҳи (гул буридан) онҳоро ба таври возеҳ тасвир карда, нишон додааст, ки ин бемориҳо такрор намешаванд, яъне як кас ду бор гирифтори нағзак ва сурхак нахоҳад шуд. Ин китоб ба забонҳои лотинӣ, юнонӣ, англисӣ ва немисӣ тарҷума шуда, 40 бор нашр гардидааст. Олими англис Ҷекнер фақат баъди нашри англисии ин асар усулҳои талқиҳи обила ва сурхакро пешниҳод кард. Закариёи Розӣ аз нахустин табибҳоест, ки тибро ба таҷриба ва амалия пайвастааст. Ӯ ин корро бо роҳи ҷорӣ кардани таърихи беморӣ, ки дар тибби имрӯза маъмул аст, ба анҷом расонид. «Китоб-ул-ҳовӣ»-и ӯ ҳақиқатан дар заминаи чунин таърихҳои беморӣ таълиф шудааст. Закариёи Розӣ дар соҳаи ҷарроҳӣ низ чандин ихтироъ ва кашфиёт дорад; ӯ аввалин бор асбоби аз ҳалқ берун овардани ҷисмҳои бегонаро тасвир кард, пунба (пахта)-ро барои бастан ва зеҳро барои дӯхтани ҷароҳат ба кор бурд. Вай тавсия кардааст, ки ҳангоми ҷарроҳии саратон бофтаҳои атрофи онро ҳарчи бештар бурида, ҷояшро доғ кардан зарур аст. Закариёи Розӣ бо вуҷуди дониши олидараҷааш оид ба ҳама воситаҳои муолиҷа тарафдори он буд, ки бемориҳо то ба ҳадди имкон бо дору ва васоити одитарин илоҷ карда шаванд. Ӯ мегуфт: «Ҳар гоҳ табиб муваффақ шавад, ки бемориҳоро бо ғизо (парҳез) дармон кунад, пас ба саодат расидааст»
Фаъолияти илмии ин донишманди бузург ба тадриҷ ба Аврупо нуфуз намуд ва дар он ҷо бо номи "Abubater" ё "Razes" шуҳрат пайдо кард. Аз омӯзиши осори Закариёи Розӣ бармеояд, ки ӯ дуруст будани назарияи сунъӣ, яъне истеҳсоли тило ва нуқраро оид ба тавассути иксир эътиқоди комил надоштааст, ки онро мо аз ду асари ӯ таҳти унвони «Меҳнат- ул – заҳоб ва алфизати ва мизони табиӣ» ва «Фиана саноатил кимиёи ақрабу илал вуҷуд минҳо илал имтиноъ» дарёфт карда метавонем. Ин нуқтаи назари Закариёи Розиро мо зимни мутолиаи асарҳои дигари ӯ ба монанди «Китоб- ул – асрор» ва «Китоб -ул – сирил – асрор» низ пайдо намудем. Бояд тазаккур дод, ки китоби дуввуми дар боло номбар шуда, яъне «Китоб-ул- сирил – асрор» ҳанӯз дар замони Розӣ ба забони лотинӣ тарҷума шуда, дар кишварҳои ғарб шуҳрати васеъ пайдо кардааст. Худи Муҳаммад Закариёи Розӣ дар ҷое зикр кардааст, ки «Китоб-ул- сирил – асрор» аз асари «Китоб- ул- асрор» пурмазмунтар асту мақоми баланде дорад. Дар ҳақиқат ин китоб дар тарҷумаи Ҳасаналии Шайбонӣ ба забони форсӣ (ҳаҷмаш 630 саҳифа) буда, аксари матни онро маълумоти кимиёӣ ташкил медиҳад.