Астаробод
Дар замони ҳукмронии Аҳмад ибни Исмоили Сомонӣ Астаробод бори дигар таҳти нуфузи алавиён қарор гирифт ва минбаъд байни амирони сомонӣ ва алавиён аз даст ба даст мегузашт, то он даврае, ки Мокон ибни Кокӣ аз тарафи алавиён ҳукумат ёфт. Ин шаҳр дар замони ҳукумати Вушмгир ва даргириҳои ӯ бо Мокон ва сипас Ҳасани Фирӯзон борҳо ба тасарруфи ду тараф даромад. Пас аз Вушмгир шаҳрро Оли Буя тасарруф намуд то даме, ки Масъуди Ғазнавӣ ба ин навоҳӣ лашкар кашида онро забт кард. Пас аз марги ӯ Астаробод маҳалли даргириҳои хонадони Хоразмшоҳиён гардид. Астаробод пас аз ба сари қудрат расидани Текеш дар ихтиёри хонадони бовандӣ қарор гирифт, ам­мо бо сар задани ихтилоф байни Текеш ва Ҳусомуддавла — ҳокими Астаробод Текеш боз ба шаҳр лашкар кашид ва хароб­кории бисёре кард. Бовандиён пас аз тарки Астаробод бори дигар он ҷоро пас аз марги Текеш ва дар солҳои нахустини ҳокимияти Султон Муҳаммад Хоразмшоҳ ба тасарруфи худ дароварданд, вале Муҳаммад Хоразмшоҳ аз нифоқи хонадони Бовандиён истифода намуда, Астарободро аз худ кард. Астаробод дар ҳуҷуми муғул низ осеби бузург дид. Дар давраи Илхониён низ маҳалли даргириҳои амирон ва писарони Арғунхон буд. Бо густариши наҳзати сарбадорон Астаробод муддате ба дасти Амир Масъуд афтод. Сипас амир Валӣ шаҳрро ишғол кард. Баъди даргириҳо байни амир Валӣ ва Марғашиён шаҳрро Марғашиён забт карданд, аммо бо қувват гирифтани Темур дар Мовароуннаҳр онро ба Валӣ вогузоштанд. Амир Темур соли 786 қамарӣАстарободро тасарруф кард ва Луқмон писари Тағотемурро, ки пеш аз тарафи Валӣ барканор шуда буд, бори дигар ба ҳукумати А. нишонд. Ин ҳукумат сипас ба писари Луқмон — Пирак расид. Минбаъд Шоҳрух ба Астаробод тохт ва онро ба Мирзо Умар супурд. Мирзо Умар ва писараш Султоналибек писари Пирак, ки ҳар яке аз тарафи Шоҳрух ба ҳукумат расида буданд, бар ӯ шӯриданд, то он ки Шоҳрух яке аз наздикони худ Мирзо Улуғбекро ба ҳукумати Астаробод гузошт. Астаробод дар низоъҳои хонаводагӣ пас аз марги Шоҳрух борҳо маҳал­ли кашмакаш буд. Дар соли 755 қамарӣ (1354 милодӣ) байни ду фарзанди Бойсунқур — Мирзо Султон Муҳаммад ва Мирзо Абулқосим Бобур бар сари ҳукумати Астаробод даргирӣ давом кард, ки мудохилаи низомии Ҷаҳоншоҳи Қарақуюнлу анҷом ёфт. Соли 842 (1438 милодӣ) бо аҳди паймони сулҳ байни Ҷаҳон­шоҳи Қарақу­юнлу ва Султон Абусаид ҳукумати Астаробод ба хонадони Те­му­рӣ боз гардонда шуд. Пас аз марги Абусаид Астаробод ба тасарруфи Султон Ҳусайни Бойқаро даромад. Вай муддате ҳукумати Астарободро ба Амир Алишери Навоӣ вогузор кард. Андаке баъд писари худ Бадеъуззамонро ба ҳукумати он шаҳр гумошт. Пас аз барканории Бадеъуззамон даргириҳои хушунатомезе миёни бозмондагони Султон Ҳусайн бар сари ҳукумати Астаробод даргирифт. Бо поён ёфтани ҳукумати амирони Темурӣ дар Хуросон Астаробод низ ба тасарруфи лашкариёни Шайбакхони Ӯзбек даромад. Пас аз пирӯзии шоҳ Исмоили Сафавӣ бар сипоҳиёни Ӯзбек дар соли 916 қамарӣ (1510 милодӣ) Астарободро яке аз ҳокимон аз давлати сафавӣ сарварӣ мекард. Дар оғози салтанати Шоҳ Таҳмосби 1 Убайдуллоҳхони Ӯзбек ин шаҳрро тасарруф кард ва писари худ Абдулазиз Султонро ҳокими он таъйин намуд. Байни лашкариёни сафавӣ ва Ӯзбек дар соли 935—943 қамарӣ (1528—1536 милодӣ) набард идома дошт ва шаҳр миёни онон даст ба даст мегузашт.