cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ангола
Аҳолӣ
Аксарияти аҳолии Ангола бантузабонанд. Аз европоиҳо асосан португалиягиҳо зиндагӣ мекунанд. Забони расмии давлатӣ – португалӣ. Аз забонҳои африкоии мансуби гурӯҳи банту дар Ангола амбунду (мбундуи ҷанубӣ), кимбунду (мбундуи шимолӣ), овимбунду, киконго, чокве, кваняма мавриди истифодаанд. Халқи Анголаро асосан панҷ гурӯҳи этникӣ: оримбунда ё овимбунду (37%), мбанда – амбунду (25%), баконго (13%), бунда – гокве (8%) ва кгантуэла (6%), инчунин халқиятҳои гангуэла, амбо, хереро, нханека-хумбе ва ғ. ташкил медиҳанд. Қавмҳои дурагаи африкоиву аврупоӣ (мулатҳо) 2 фоиз ва сафедпӯстон 1 фоизи аҳолианд. Қариб нисфи аҳолӣ пайрави мазҳабу динҳои анъанавии маҳаллианд; 38% католик, 15% мӯътақиди протестантизм. Аҳолии шаҳрнишин 34% (аз 3/4 он сокини Луанда). Шаҳрҳои калонаш: Уамбо (Ҳуамбо), Квито, Маланже, Бенгела, Кабинда, Лобиту.
Маълумоти таърихӣ
Асри 6 м. ҳудуди ҳозираи Анголаро қабилаҳои банту ишғол карданд. Дар Ангола 13 дар Шим. Ангола давлати Конго, дертар давлатҳои дигар барпо гардиданд. То вақти ба Ангола омадани экспедитсияи португалиягиҳо бо сардории Диогу Кана (1482) дар он давлатҳои тавонои Ндонго, Лунда, Баконго, Матамба ва Касанже буданд. Соли 1483 португалиягиҳо ба истилои Ангола сар карданд. Онҳо дар соҳили Ангола якчанд истеҳком ва соли 1578 шаҳри Сан-Паулу-ди-Луанда (Луандаи ҳозира)-ро бунёд намуданд. То аввали садаи XX португалиягиҳо танҳо минтақаҳои наздисоҳилиро таҳти тасарруф дош- та, барои дарунтари мамлакат даромадан ҷуръат намекарданд: ҳар як кӯшиши онҳо дучори муқобилати шадиди мардуми маҳаллӣ мегашт. Мас., соли 1620 шоҳбонуи Ндонго ва Матамба — Зинга Мбанди Нгола бо мустамликадорон муборизаи беамон мебурд. То миёнаи садаи XIX шуғли асосии португалиягиҳо ғуломфурӯшӣ (асосан ба Бразилия) буд.
Солҳои 1950 — 60 дар Ангола се ташкилоти асосии истиқлолхоҳ нуфуз пайдо карданд, ки зимни ҳадафҳои сиёсӣ ғаразҳои этникӣ доштанд. Нахустин ҳизби сиёсӣ — Иттиҳоди мардуми Анголаро намояндаи қабилаи баконго Х. Роберто таъсис дод, ки он соли 1956 Фронти миллӣ-озодихоҳии Ангола (ФНЛА) ном гирифт. Он аз ҷониби Португалия таъқиб мешуд. Роҳбарияти ҳизб дар Заир ҷой гирифта, худро ҳукумати бадарғашудаи Ангола эълон кард. Дар натиҷаи низоъҳои дохилӣ аз худи ФНЛА ташкилоти дигари мансуби қабилаи авимбундо — Иттиҳоди миллӣ баҳри истиқлоли Ангола (УНИТА) таҳти сарварии Ж. Савимбӣ ба вуҷуд омад. Соли 1956 зиёиёни чапгарои африкоӣ ва мулатҳо ташкилоти худ — Ҳаракати халқӣ барои озодкунии Ангола (МПЛА)-ро таҳти роҳбарии Агостино Нето таъсис доданд. Ин ташкилот ҳам таъқиб мешуд. Пешвоёни он ба хориҷа ҳиҷрат намуданд. МПЛА-ро СССР дастгирӣ мекард. Ташкилот аз хориҷа истода ба мубориза роҳбарӣ ва отрядҳои партизанӣ ташкил мекард. Ибт. Солҳои 70 садаи XX МПЛА 20 фоизи кишварро идора мекард. УНИТА ва ФНЛА ба давлатҳои Ғарб таваҷҷуҳ доштанд ва мехостанд бо Португалия забон як кунанд. Португалия ба ин ду ташкилот кумаки ҳарбӣ расонд ва Ангола соҳиби мақоми мухторияти маҳаллӣ шуд. Баъди сарнагун шудани ҳокимияти Салазар дар Португалия (1974), ҳукумати нав Анголаро давлати мустақил эълон карда, ба ӯ ҳуқуқи худмуайянкунӣ дод.
Январи 1975 дар шаҳри Алвори Португалия оид ба ташкил намудани ҳукумати коалитсионии давраи гузариш созишнома ба имзо расид. Аммо коалитсияи (паймони) аз МПЛА, ФНЛА ва УНИТА таъсис додашуда ба чизе муваффақ нашуд, чунки ҳар яке аз инҳо мавқеи иҷтимоию этникӣ ва ҳадафҳои хешро дошт.
Ин ихтилоф ба ҷанги гражданӣ оварда расонд, ки он 27 сол (то 2002) давом кард. 11 ноябри 1975 роҳбарияти МПЛА мамлакатро Республикаи Халқии Ангола ва Агостино Неторо президенти он эълон кард. Ду қувваи дигар инро ғасби давлат дониста ба ҳомиёни хеш рӯ оварданд. Республикаи Африқои Ҷанубӣ (РАҶ) ва Заир ба Ангола қӯшун дароварданд. Ба ин моҷаро давлатҳои бузург кашида шуданд: ИМА ФНЛА ва УНИТА-ро, СССР МПЛА-ро дастгирӣ мекарданд. Охири моҳи марти 1976 ба Ангола қӯшунҳои советӣ ва қисмҳои армияи Куба ворид шуда, қувваҳои ҳарбии РАҶ ва Заирро аз Ангола ронданд, силоҳбадастони ФНЛА ва УНИТА қисман торумор гардиданд. Ҳукумати МПЛА тамоми ширкатҳо ва корхонаҳои бузурги саноатиро миллӣ кунонд. Соли 1977 дар анҷумани якуми МПЛА бо роҳи сотсиализм рафтани Ангола ва ба ҳизб табдил ёфтани ин ҳаракати халқӣ эълон гардида, он МПЛА — Ҳизби меҳнат (ҲМ) ном гирифт.
Соли 1979, баъди марги А. Нето, сарвари МПЛА — ҲМ ва Президенти А. Ж. Э. душ Сантуш таъйин шуд. Баъди барҳам хӯрдани СССР ва бекор шудани режими апартеид, роҳбарияти МПЛА-ҲМ раванди сиёсати худро тағйир дод. Соли 1988 қӯшунҳои РАҶ ва Куба аз Ангола бароварда шуданд. Комитети марказии МПЛА-ҲМ ба «сотсиализми демократӣ» ва ба роҳ мондани иқтисодиёти махлут — ба ҳам овардани капитали давлатӣ, хусусӣ ва хориҷӣ самт гирифт.
Моҳи майи 1991 дар Лиссабон бо иштироки СММ, СССР, ИМА, Португалия ва ҳамсоядавлатҳои Ангола байни Ҳукумати Ангола ва УНИТА созишнома ба имзо расида, оид ба таъсис додани армияи ягона, озод кардани асирони ҳарбӣ, ҷорӣ намудани бисёрҳизбӣ ва интихоботи озоди парламенту президент тавофуқ ҳосил шуд. Дар мамлакат 30 ҳизб ба қайд гирифта шуд. Соли 1992 мамлакат Республикаи Ангола ном гирифт. Дар интихоботи соли 1992 Президенти Ангола душ Сантуш 49,5 % ва Савимбӣ 40,07 % овоз гирифтанд. Дар парламент низ бештари курсиҳо ба Маҷлиси Миллӣ расид. Роҳбарияти УНИТА натиҷаи интихоботро ботил бароварда, бо ин баҳона ҷанги нав оғоз кард (гарчанде ёрӣ аз ИМА ва РАҶ надид, вале конҳои алмоси Ангола дар тасарруфи Савимбӣ буд). Ин ҷанг мамлакатро ба нуқтаи ниҳоии фоҷиа расонд: аз гуруснагию сарсонӣ рӯзе ҳазор одам нобуд мешуд.
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ зиомн гоеҳвчи
Фурудгоҳи байналмилалии зиомн гоеҳвчи (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи XMN аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3400 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри шиомн кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад, ва дар баландии 18 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Плесо (ноҳияи Котлаский)
Плесо (Плесо) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Ангола
Маълумоти таърихӣ
Сентябри 1993 Шӯрои Амнияти СММ ворид кардани аслиҳа ва маҳсулоти нефтиро барои УНИТА манъ кард ва февр. 1995 ба Ангола қӯшунҳои сулҳдӯстонаи хешро (7 ҳазор нафар) ворид намуд. Муддате мусолиҳаи миллӣ ба даст омад. Аммо охири соли 1998 Савимбӣ зидди ҳукумати қонунӣ боз амалиёти ҳарбӣ сар кард.
Помир (киштӣ)
thumb|Амсилаи киштӣ Помир (Pamir) — киштии бодбонии сохти Олмон дар соли 1905; охирин киштии тиҷории бодбониии ҷаҳон, ки бар асари тӯфон 21 сентябри 1957 киштии бодбонии «Помир» дар уқёнуси Атлантик дар наздикии ҷазираҳои Азор ғарқ гардид. Аз 86 сарнишини «Помир» 80 нафараш дар ин фалокат ҷон бохтанд.
Таърихи сохтмон
Киштии бодбонии чорсутунаи «Помир» ҳанӯз соли 1905 дар верфи киштисозии Ҳамбурги Олмон сохта шуда, тӯли ҳамаи 52 соли вуҷудаш таҳти парчами Олмон шино кардааст.
Киштии «Помир» дар асл рабте ба Тоҷикистон надорад. Албатта, ба ҷуз номаш, ки ба шарафи кӯҳҳои Помир гузошта шудааст. Дар ибтидои садаи XX ширкати немисии «F. Laeisz» дар верфи Ҳамбург сохтани 65 киштии бодбониро фармоиш дод, ки бо номи «Лашкари П-ҳои паррон» машҳуранд. Исми ҳамаи ин киштиҳо бо ҳарфи П сар мешуд: «Pacific», «Peru», «Panama», «Persia», «Princess», «Pamir»… Киштиҳо аз «Лашкари П-ҳои паррон» бо суръати рекордии худ маъруфанд ва онҳоро маллоҳон ба ин далел «windjammer» — бодкаш ҳам ном мебаранд.
Киштии «Помир» дар соли 1932 дар мусобиқаи киштиҳои бузурги бодбонӣ дар гирди дунё бо номи «Weizenregatta» сазовори ҷои аввал шуд. Аммо дар миёнаи садаи XX бо рушди саноати киштисозӣ умри киштиҳои бодбонӣ низ ба поён омад. Киштии «Помир» ва киштиҳои дугоникашро бояд ба оҳанпора супурда, реза мекарданд. Вале киштидори немис Шливен соли 1950 дар бандари Антверпен ду чунин киштӣ -«Помир» ва «Пассат»-ро аз марги ногузир аз дасти арраҳои оҳанбурӣ наҷот дод. Шливен ҳарду киштиро харида, ба бандари Любеки Олмон бурд. Вале Шливен баъди чанде варшикаста шуд ва соли 1955 Ҷамъияти «Пассат» ва «Помир» ташкил шуд, ки ҳарду киштиро ба киштиҳои таълимӣ барои донишҷӯёни мактабҳои маллоҳӣ табдил дод. Ҳамзамон ин ду киштӣ бояд барои кашондани ғалладона аз Аргентина ба Австралия истифода мешуданд.
Ғарқшавӣ
Моҳи августи соли 1957 киштии «Помир» аз бандари Буэнос-Айрес ҷав гирифта, ба роҳ баромад. Аз 86 сарнишини киштӣ 52 нафараш донишҷӯёне буданд, ки бори аввал ба сафари дури уқёнус мебаромаданд. Рӯзи 21 сентябр дар наздикии ҷазираҳои Азов «Помир» ба тӯфони «Керри» рӯбарӯ омад. Капитани киштӣ бонги изтироб SOS фиристод ва кумак хост. Ба ҷустуҷӯи киштии «Помир» 58 киштӣ сафарбар шуданд, вале алакай рӯзи 23 сентябр эълон шуд, ки ҷустуҷӯ дигар беҳуда аст ва «Помир» алакай ғарқ шудааст. Рӯзи 24 сентябр аз як қаиқи наҷот 5 донишҷӯ (ДАР АКСИ ЗЕР) аз ҷумлаи сарнишинҳои «Помир»-ро дар ҳолати нимҷон пайдо карда буданд. Баъди чанде боз як донишҷӯи дигарро аз як қаиқе, ки алакай ба коми уқёнус мерафт, нимзинда берун кашиданд. Вале 80 сарнишини дигари «Помир» якҷо бо ин киштии таърихӣ дар обҳои уқёнуси Атлантик ба дидори аҷали худ расиданд. Курсантҳои наҷотёфта қисса кардаанд, ки тӯфон ончунон зуд «Помир»-ро гирифт, ки капитани киштӣ Дибиш дигар дар фикри наҷоти на киштӣ, балки танҳо сарнишинонаш буд ва фармон дод, ки ҳама бо худ захираи кофии сигору шароб гирифта, ба қаиқҳои наҷот бишинанд.
Филмҳо дар бораи «Помир»
Дар соли 2006 синамогарони олмонӣ дар бораи фалокати киштии «Помир» филми ҳунарие бо номи «Der Untergang der Pamir» («Ҳалокати „Помир“») ба навор гирифтанд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Киштиҳои олмонӣ
Ангола
Маълумоти таърихӣ
Баъди марги Савимбӣ (февр. 2002) дар Луанда 4 апр. 2002 оид ба оштии ҳукумати мамлакат бо ташкилоти шӯришгари УНИТА созишнома ба имзо расид. Пешвои нави УНИТА Лакумба эълон кард, ки ташкилот ба мақоми оппозитсияи легалӣ мегузарад ва минбаъд талабҳояшро бо воситаҳои сиёсӣ ҳал мекунад.
Иқтисодиёт
thumb|[[TAAG Angolan Airlines – хатсайри ҳавоии миллии Ангола]] Асоси иқтисоди Анголаро истихроҷу коркарди саноатии маъдани кӯҳӣ ташкил медиҳад. Коркарди маҳсулоти нефт бартарӣ дошта, содироти он 88 фоизи ҳаҷми ММД-ро дар бар мегирад (2010). Захираҳои нефти мамлакат 4,2 млрд т, истихроҷи он соле 40 млн т аст. Ин яке аз омилҳои пешрафти иқтисодии Ангола нисбати дигар давлатҳои Африка гардид. Ангола асосан нефт, инчунин моҳӣ, маҳсулоти ҷангал, пахта ва ғ. содир карда, маҳсулоти саноатӣ, воситаҳои нақлиёт, дорувор, маҳсулоти нассоҷӣ, хӯрокворӣ, лавозимоти ҳарбӣ ва ғ. ворид менамояд. Харидорони асосии маҳсулоти содиротии Ангола: Хитой, ИМА, Франсия. Дар Ангола наздики 1,5 млрд квт-соат нерӯи барқ истеҳсол мешавад. Соҳаҳои бофандагӣ, дӯзандагӣ, чӯбкорӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, истеҳсоли сигор тараққӣ кардааст. 80 фоизи аҳолӣ ба кишоварзӣ машғуланд. Маҳсулоти асосии соҳа: қаҳва, найшакар, муз, ҷуворимакка, пахта, тамоку, сабзавот. Чорводорӣ, парандапарварӣ ва моҳидории баҳрӣ ба роҳ монда шудааст.
Нақлиёт
thumb|Киштии пурбори маъдан дар бандари Намибеи Ангола. Дарозии роҳи оҳан – 2,8 ҳазор км2. Магистрали асосии роҳи оҳан аз Ғ. ба Ш. тӯл кашида, Республикаи Демо-кратии Конго ва Замбияро бо бандари Лобитуи Ангола мепайвандад. Дарозии умумии роҳҳои мошингард – 76,6 ҳазор км. Ангола 249 аэропорт дорад (аэропорти байналхалқӣ дар Луанда). Дарозии роҳҳои обии дохилӣ (киштигард) – 1295 км; флоти баҳрии тиҷоратӣ дорад. Бандарҳои асосиаш: Амбриз, Кабинда, Лобиту, Луанда, Малонго, Нимбе ва ғ. Лӯлаҳои интиқоли газ, интиқоли нефт ва маҳсулот дорад.
Тандурустӣ
thumb|Занони Ангола бо кӯдакон берун аз клиникии тандурустӣ Ба ин соҳа 4,4 фоизи ММД рост меояд. Дар Ангола бемориҳои сироятӣ ва паразитии вараҷа, сил, инфексияи рӯдаю меъда, махав паҳн шудааст. 70 фоизи духтурон хориҷианд. Соли 2007-ум 2,1 фоизи аҳолӣ гирифтори СПИД буд. Ҳар сол аз ин беморӣ дар Ангола 10 – 11 ҳазор нафар мемирад. Аз 1000 нафар тифлони то яксола 178-ашон (дар ҷаҳон ҷойи аввал) мефавтанд.
Маориф ва илм
left|thumb|Литсеи Салвадор Коррейя дар Луанда left|thumb|Синфи Куито, Ангола
Баъди истиқлол (1975) дар тамоми мамлакат таълими умумии ибтидоӣ ҷорӣ гардид. Дар мактабҳои ибтидоӣ муҳлати таълим 4 сол ва дар мактаби миёна 7 сол мебошад. Ҷанги шаҳрвандӣ ба инкишофи соҳаи маориф таъсири манфӣ расонд. Бисёр чорабиниҳо дар соҳаи таълим пурра иҷро нагардиданд. Ҳоло қариб 40 фоизи аҳолии мамлакат (аз 15-сола боло) бесавод аст. Мувофиқи конститутсияи мамлакат таълими ҳатмӣ ва бепул дар тамоми қаламрави Ангола амал мекунад. Соли 1963 дар Луанда Донишгоҳи ба номи А. Нето (иборат аз 6 факултет) таъсис дода шуд. Дар Ангола донишгоҳи католикӣ низ амал мекунад. Дар Ангола Институти гидрометеорология ва геофизика, Институти тадқиқоти геологӣ, Маркази миллии тадқиқоти таърихӣ, Институти тадқиқоти тиббӣ, Институти тадқиқоти ветеринарӣ, Институти илмӣ-тадқиқотии соҳаи пахтакорӣ, Институти илмӣ оид ба омӯзиши забонҳои африкоӣ ва хориҷӣ, Институти илмии педагогӣ ва тадқиқоти иҷтимоӣ фаъолият доранд.
Адабиёти Ангола
Адабиёти Ангола дар асоси жанри фолклории забонҳои банту – умбунду, кимбунду, гангелла ва ғ. арзи вуҷуд намудааст. Соли 1891 нависанда Ж. Д. Кордейру де Мата антологияи «Ҳикматҳои халқӣ дар зарбулмасалҳои анголӣ»-ро (ба забони кимбунду, бо ҳуруфоти лотинӣ) ба чоп омода намуд. Кастро Сорименю соли 1949 романи «Замини мурда» ва соли 1957 романи «Гардиш»-ро навишт, ки дар онҳо ҳаёти воқеии халқи Ангола ва вазъияти сиёсию иҷтимоии мамлакат ба таври объективӣ нишон дода шудааст. О. Рибаш соли 1958 китоби «Анъанаҳо ва худоёни мардуми Ангола» ва солҳои 1961 – 64 китоби афсонаю латифаҳоро бо номи «Мисоссо» (дар 3 ҷилд) ба табъ расонд. Адабиёти имрӯзаи Ангола бо забони португалӣ аз нимаи дуюми садаи XIX зери таъсири ҳаракатҳои миллӣ-озодихоҳӣ инкишоф ёфт. Бисёр асарҳо дар ин давра ба вазъи иҷтимоӣ ва мавзӯи озодихоҳию зиддимустамликавӣ бахшида шудаанд. Дар охири садаи XIX ва аввали садаи XX як зумра шоиру нависандагони бомаҳорат ба монанди Ж. С. Ферейра, П. Франку, П. Ф. Машад, А. Тронӣ, Ф. Каштелбранку ва дигарон ба майдони адабиёт қадам ниҳоданд. Дар нимаи дуюми садаи XX ба пешравии адабиёти Ангола ҳаракатҳои маданию маърифатӣ бо номи «Ҳаракати шоирони нави Ангола» (1950) ва «Иттифоқи нависандагони Ангола» (1975) таъсири бузург расонданд. Дар ин давра эҷодиёти шоиру нависандагон А. Нето, А. Жасинту, К. Соромено, Л. Виейра, М. Р. Монтейру ва дигарон дар байни халқ шуҳрати зиёд пайдо намуд. Дар адабиёти ҳозираи Ангола се насли эҷодиро ҷудо менамоянд: «насли солҳои панҷоҳум», ки адабиётро як шакли муқобилият ба сохти мустамликадорӣ ва ғуломӣ медиданд; «насли хаёлпарастон», ки барои истиқлол мубориза мебурданд ва «насли истиқлол», ки эҷодкорони ҷавонро муттаҳид карда, мақсадашон барпо намудани давлати сермиллати Ангола мебошад. Баъди ба охир расидани ҷанги шаҳрвандӣ (2002) шоирону нависандагони Ангола дар навъҳои адабӣ ва равияҳои гуногуни эҷодӣ асар меофаранд.
Меъморӣ ва санъати тасвирӣ
Анъанаҳои бадеии суннатии халқҳои Ангола то ба замони неолит мерасад. Қабилаҳои зироаткор маҳали зистро дар шакли даврагӣ ба нақша мегирифтанд: дар мобайн, дар майдон бинои ҷамъиятӣ, давродаври он манзилҳои истиқоматӣ ва дар ҳалқаи сеюм биноҳои хоҷагиро ҷой медоданд. Иқоматгоҳи анъанавӣ дар шакли росткунҷа ё муддавар сохта мешуд (манзилҳои каппагӣ ё чайламонанди бо чӯбу хас пӯшидашудаи бомаш ба ду тараф моил ё махрутшакл). Дар ҷануб бому деворҳо бо лой андуда мешаванд. Ҳоло ин намуд биноҳо дар деҳоту қасабаҳо вомехӯранд. Дар замони пеш санъати кандакорӣ дар чӯб хеле тараққӣ карда буд. Хусусан кандакории дару сутунҳо, сохтани ҳайкалчаҳои гуногуни ҳайвоноту одамон (чун балогардон ва тӯмор), курсиҳои пешвоёни қабила, бофтани ашё аз нав- даву рустаниҳо (бӯрё, сабад, халта) ривоҷ ёфт ва ҳоло ҳам идома дорад. Дар ороиш бештар нақшҳои содаи чоркунҷа ё дандонашакл, рангҳои сиёҳу зард ва хокистарӣ истифода мешаванд. Ҳунари анъанавии таҳҷоӣ – ниқобофарӣ (кандакорӣ ё бофташуда) мебошад. Анголагиҳо дар тӯйу маросимҳои оммавӣ ҳоло ҳам санъати ниқобсозӣ ва дигар ҳунарҳои бофандагии худро намоиш медиҳанд.
Плесо (ноҳияи Котлаский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Ангола
Осорхонаҳо
Дар Ангола 6 осорхона (бузургтаринаш Осорхонаи миллӣ бо бойгонии таърихӣ), якчанд нигорис- тон мавҷуданд, ки намунаҳои ҳунари рассомӣ ва дигар ҳунарҳои бадеии хеле ҷолиб ва аз ҷиҳати пластика олии аз чӯб, биринҷӣ, устухони фил, сафол офаридашударо гирд овардаанд. Рассому ҳунармандони замони охир дар пайравӣ ба равияҳои аврупоӣ низ асар меофаранд. Ангола ду китобхонаи бузург – миллӣ ва шаҳрӣ дорад, ки ҳарду дар Луанда ҷойгиранд.
Фурудгоҳи дусн крик
Фурудгоҳи дусн крик (Dawson Creek Water Aerodrome) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди об дорад. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 654 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Ангола
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Давлатҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Давлатҳои Африқо  Гурӯҳ:Давлатҳо — узви СММ
Фурудгоҳи дусн крик
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Заосече (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Заосече — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Мaтeос Точи
Мaтeос Точи (тав. 16 майи 1993) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1993 Гурӯҳ:Зодагони 16 май Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Элбaсaни Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Грaмши
Подволоче (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Подволоче — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Air Creation Tanarg
Air Creation Tanarg (Air Creation Tanarg) — як ҳавогарди сохтаи Air Creation дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Офаткуш
Офаткушҳо, пестисидҳо ( «мараз» + «куштан»), заҳрхимикатҳо — моддаҳои кимиёӣ, ки барои маҳви алафҳои бегона, касалию зараррасонҳои рустанӣ, дон ва маҳсулоти ғалладона, чӯбу тахта, коғаз, маснуоти пахтагин, мӯина, пашм, пӯст ва эктопаразитҳои ҳайвонот, инчунин паҳнкунандаи касалиҳои хавфноки одаму ҳайвонот ба кор мебаранд.
Таснифоти офаткушҳо
Офаткушҳоро вобаста аз он, ки барои маҳ­ви кадом зараррасонҳо истифода мешаванд, ба чунин гурӯҳҳо ҷудо мекунанд:
Вобаста ба таъйинот
Ҳамчунин ба офаткушҳо тааллуқ доранд:
Вобаста ба таркиби кимиёӣ
Аксари онҳо моддаҳои органикӣ буда, бо роҳи синтез ҳосил мешаванд. Махсусан пестисидҳои хлорорганикӣ ва фосфорорганикӣ, ҳосилан пайвастҳои кислотаи карбаминат аҳамияти калони иқтисодӣ доранд. Аз пестисдҳои ғайриорганикӣ махсусан пайвастҳои мис, сулфур ва ғайра муҳиманд. Пестисидҳо асоси муҳофизати химиявии рустанӣ ва дар айни замон яке аз усулҳои самарабахши мубориза бар зидди зараррасону касалӣ ва алафҳои бегона ба шумор мераванд. Пестисидҳо ба организми зараррасонҳо аз даҳон, пӯст, узвҳои нафас ва ғайра дохил ме­шаванд.
Вобаста ба суръати вайроншавӣ
Пестисидҳо вобаста ба суръати вайроншавӣ дар хок ба 6 гурӯҳ тақсим мешаванд:
Дар хоҷагии қишлоқ бештар пестисидҳоеро истифода мебаранд, ки таъсирашон ба давраи нашъунамои рустанӣ рост меояд.
Вобаста ба заҳрнокӣ
Пестисидҳо вобаста ба заҳрнокӣ барои ода­му ҳайвонот ба 4 гурӯҳ тақсим ме­шаванд:
Ин таснифот шартист, зеро заҳрнокии пестисидҳо барои одаму ҳайвонот ба бисёр омилҳои дигар вобаста аст. Механизми таъсири пестисидҳо ниҳоят гуногун буда, то ҳол пурра омӯхта нашудааст, Ба 1 га замин вобаста ба хусусиятҳои пестисидҳо 0,2—40 кг (бештар 0,5—2 кг) пестисидҳо мепошанд. Пестисидҳоро одатан дар намуди хока, моеъ ё бур истифода мебаранд.
Тарзи корбурд
Ба зироати хоҷагии қишлоқ пестисидҳоро бо ёрии мошину самолётҳо мепошанд. Ҳангоми нодуруст ва баразиёд пошидани пестисидҳо рустанӣ ва гули он осеб мебинад ва ҳосил хеле кам мешавад. Истифодаи муттасили пестисидҳо боиси ифлосии раста­нӣ, бӯи бад ва таъми нохуш, инчунин сабаби дар сатҳи замин ғун шудани моддаҳои заҳрдори барои одаму ҳайвонот хавфнок мегардад. Махсусан ба биосенозҳо таъсири бад мерасонанд. Ҳангоми истифодаи пестисидҳои баландтаъсир (махсусан инсектисидҳо, акарисидҳо) бисёр вақт бандпойҳои паразит ва дарранда нобуд мегарданд ва дар натиҷа хурӯҷи ҳашаротҳои зараррасон ба амал меояд.
Қоидаҳои муҳофизат аз офаткушҳо
Ҳангоми ба кор бурдани пестисидҳо тамоми қоидаҳои муҳофизатиро қатъиян риоя бояд кард. Ба корҳои истифодабарии пестисидҳо наврасони то 18-сола, занони ҳомила ва модароне, ки тифли ширхор доранд, роҳ дода намешаванд, рӯзи корӣ бо пестисидҳо ҳамагӣ 4—6 соат аст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Офаткушҳо Гурӯҳ:Зисткушҳо
Пойгоҳи ҳавоии Кирк
Пойгоҳи ҳавоии Кирк (Kirk Field) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1372 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри порогулд, орконзос кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 88 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Матюкино (ноҳияи Шуй, Иванов)
Матюкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шуй, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шуй (Иванов)
Фурудгоҳи байналмилалии Ҳайдаробод ба номи Раҷив Гандӣ
Фурудгоҳи байналмилалии Ҳайдаробод ба номи Раҷив Гандӣ (Rajiv Gandhi International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи HYD аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 4260 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Ҳайдаробод кишвари Ҳиндустон қарор дорад, ва дар баландии 617 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎ Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Ҳиндустон‎
Хорхе Васкес (футболбоз)
Хорхе Алфредо Васкес (Jorge Alfredo Vásquez; 23 апрели 1945, Эл Салвадор) — футболбози cалвадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 23 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1945 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эл Салвадор Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Эл Салвадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Универсидад Де Эл Салвадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Мунисипал Лименйо Гурӯҳ:Бозингарони БФ ANTEL Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Платенсе Мунисипал Закатеколука
Оқешкӣ
Оқешкӣ — деҳа дар ноҳияи Аскалдӣи вилояти Алмаатои Қазоқистон, ки дар соли 2009 532 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
)
Кентау
Таърих
Шаҳри Кентау дар заминаи шаҳракҳои коргарии Кантагӣ ва Миргалимсай бо мақсади азхуд кардани кони полиметаллии Ачисой ташаккул ёфт. 1 августи соли 1955 фармон дар бораи тағйири номи шаҳраки Миргалимсай дар шаҳри Кентау содир шуд. Соли 1971 нақшаи генералии рушди шаҳр тасдиқ карда шуд, ки мувофиқи он Кентау бо биноҳои 4-5 ошёна сохта шуда буд.
Аҳолӣ
Дар аввали соли 2020 шумораи аҳолӣ 68 669 нафарро ташкил медод, дар ҳудуди қаламрави маъмурии тобеи ҳукумати шаҳр (аз ҷумла ноҳияҳои деҳот) 206 781 нафар зиндагӣ мекунанд, асосан қазоқҳо ва узбекҳо.
Тақсимоти маъмурӣ
Ба ғайр аз худи шаҳри Кентау (масоҳати шаҳр 7104 гектар, аҳолӣ 67 713 нафар), қаламрави тобеи ҳукумати шаҳрро дар бар мегирад.
Фарҳанг
Мактабҳои миёна, коллеҷи кӯҳӣ-металлургӣ, 2 омӯзишгоҳи касбҳои техникӣ, Қасри фарҳанги шахтёрҳо, осорхонаи таърихӣ-кишваршиносӣ ва ғайра мавҷуданд. ва ғайра
Александровка (русто дар ноҳияи Тулун, Иркутск)
Александровка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тулун, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тулун (Иркутск)
Аҳтам Назаров
Алишер Тӯйчиев - бозингари футбол, иштирокчии дастаи миллии футболи Тоҷикистон
Сосновка (ноҳияи Трубчев)
Сосновка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Трубчев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Трубчев
Elmwood Christavia Mk IV
Elmwood Christavia Mk IV (Elmwood Christavia Mk IV) — як ҳавогарди сохтаи Elmwood Aviation дар кишвари Канада аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Андриановичи (деҳа)
Андриановичи (Андриановичи) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Серовский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Серовский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Дориюши Бузург
Дориюши Бузург, Дориюши I, Дорои I  — севумин подшоҳи Ҳахоманишӣ, писари Виштосп, ҳамсари Ҳутусо ва домоди Куруши Бузург.
Вaй соли 522 пеш аз милод бо кумаки хонаводаи ашрофи форсӣ ва куштани муғ Гаумот бар тахт нишаст. Дориюши Бузург пас аз он ки подшоҳии ҳудро бузург кард ба сохтани Порса (Тахти Ҷамшед) оғоз кард.
Шӯриши кишварҳои тобеъ
Дориюш ҳукмронии худро бо барқарор кардани тамоми имтиезҳои ашрофи форс, ки Гаумата бекор карда буд, оғоз кард. Ин боиси мухолифати шадиди халқҳои тобеи форсҳо шуд. Аввалин шуда эламиҳо ва бобилҳо ба шӯриш бархостанд. Дар Элам Ассина худро подшоҳи Элам эълон кард, аммо ӯро бо занҷир ба назди подшоҳи форс бурданд, ки ӯро ба қатл расонид.
Бобулиен таҳти роҳбарии Нидинту-Бела, ки Худро Навуходоносор, писари Набонид эълон кард, шӯриш карданд. Аллакай 3 октябри соли 522 пеш аз милод, яъне ҳамагӣ чанд рӯз пас аз куштори Гаумата, Нидинту-Бел дар Сиппар, Борсипп ва дигар шаҳрҳои Бобил подшоҳ эътироф шуд. Шӯриши бобилӣ чунон васеъ шуд, Ки Дарий зарур донистааст, ки шахсан ба ҷанг алайҳи онҳо роҳбарӣ кунад. Қушунҳои бобилӣ дар Наздикии Тигр мудофиаро ишғол карданд, ки гузаргоҳҳои дареро муҳофизат мекарданд, Аммо Дарий ҷанговарони худро ба шутурҳо, аспҳо ва пӯстҳои пухта савор карда, Аз тигр шино кард ва бо зарбаи ногаҳонӣ артиши бобилҳоро пароканда кард (рӯзи 24-уми моҳи ассиядия 13 декабри соли 522 то милод). Пас аз 6 рӯз (рӯзи 2 — юми моҳи анамак 18 декабр) дар Наздикии Шаҳри Зазана Дар Ефрат ҷанги дуюми Дарий бо шӯришиен рух дод. Бобилҳо дубора шикаст хӯрданд, қисми зиеди артиши онҳо ба даре фишор оварда шуда, ба об партофта шуданд. Нидинту-Бел гурехт ва дар Бобил паноҳ бурд. Дарий шаҳри шӯриширо забт кард. Нидинту-Бел ва 48 роҳбари дигари шӯриш ба қатл расонида шуданд. Эҳтимол Аст, Ки Нидинту-Бел дар ҳақиқат писари Набонид буд, ки пас аз асирӣ ҳамагӣ 17 сол гузашт. Дар рельефи Бехистон Нидинту-Бел ҳамчун одами пир тасвир шудааст. Дарий низ аз таваҷҷӯҳ маҳрум нест, ки Пас аз асир гирифтани Нидинту-Бела, ӯ онро ба мардум нишон надод, тавре ки одатан бо худсароне, ки худро намояндаи сулолаҳои қадим медонистанд, рафтор мекард
Гарчанде ки навиштаҳои аз ҷониби худсаро гузошташуда боқӣ намондаанд, аммо нишонаҳои шӯришро дар якчанд шартномаҳои идораи бонкии Эгиби ва писарон дидан мумкин аст. Онҳо бо номи «Навуходоносор, подшоҳи Бобил» ва номи шоҳидон — писарони Эгиби, ки бо онҳое, ки дар шартномаҳои Замони Камбис, Лжебардия ва Дарий имзо кардаанд, якхела мебошанд, қайд карда шудаанд, аз ин рӯ наметавонанд ба Замони Набуходоносори БУЗУРГ II тааллуқ дошта бошанд. Соли оғози салтанати Навуходоносори III бо имзои Итти-Мардук-балату писари Эгиби аз 10-уми моҳи 7-ум то 21-уми моҳи 9-ум таърихи дода шудааст, аз ин рӯ, салтанати Худсаро Нидинту-Бела на бештар аз 3 моҳ идома ефт. Ғайр аз он, лавҳае ефт шуд, ки ба 6-уми моҳи 10-уми «оғози салтанати Дарий» (22 декабри соли 522 то милод) тааллуқ дорад; аз ин рӯ, пас аз чор рӯзи ҷанги Зазан, Бобил дар дасти Дарий буд ва муҳосираи тӯлонӣ ғайриимкон аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Бозгашти адабӣ
Бозгашти адабӣ  — падидаи муҳимме дар адабиёти асрҳои 18-19 дар Эрон. Аксари муҳаққиқоне, ки дар хусуси бозгашти адабӣ андеша рондаанд, онро чун сабки тозаи адабӣ ба қалам додаанд. Яҳёи Ориёнпур онро нtҳзати адабӣ ва Даниил Комиссаров «Мактаби шоирон» номидааст. Бинобар ин бозгашти адабӣ-ро на сабк, балки равияи адабӣ гуфтан беҳтар аст, зеро аз лиҳози сабку услуб осори бадеии ин давра аз офаридаҳои сабкҳои хуросонию ироқӣ тафовути ҷиддие надорад.
Чунонки маъмул аст, дар асрҳои 16-18 мураккабию печдарпечии сухан, хаёлбофию суханбозиҳои сабки ҳиндӣ пайваста бо дигар омилҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ боиси таназзули ҳаёти адабӣ гардиданд. Аз ин рӯ, адибон барои раҳоӣ бахшидани адабиёт аз ин парешониҳо роҳи асосиро дар рӯ овардан ба сабкҳои хуросонию ироқӣ диданд. Бад-ин васила равияи тозае дар шеъру адаб ба вуҷуд омад. Шоирони ин давра асосан ба тарзи баёни суханварони асрҳои 10-14 пайравӣ мекарданд. Дар мавриди аввалин шоире, ки асоси ин равияро гузоштааст, ё дар ташаккули он бештар хидмат кардааст, муҳаққиқон андешаи гуногун доранд. Аз ҷумла, Нусрати Таҷрибакор аз роҳнамоёни бозгашти адабӣ Ҳотифи Исфаҳониро муқаддам бар дигарон мешуморад. Иброҳими Сафоӣ, Наҷотӣ ва Лутфалии Суратгар Фатҳалихони Саборо поягузори ин равия медонанд. Чанде аз донишмандон, монанди Маликушшуаро Баҳор, Аббос Иқбол ва Яҳё Ориёнпур шоири намоёни нимаи аввали асри 18 Сайидалии Муштоқро асосгузори бозгашти адабӣ шуморидаанд. Дар воқеъ, Муштоқ яке аз нахустин шоиронест, ки аз сабки ҳиндӣ рӯ ба сабкҳои қадими шеъри форсӣ овард ва дар Исфаҳон бо номи «Муштоқ» анҷумани адабие таъсис дода, шоиронро дар ин равия роҳнамоию ташвиқ мекард. Дар ин давра бо пуштибонии Нишоти Исфаҳонӣ дар Исфаҳон анҷумани «Нишот» ва бо сарварии Фатҳалишоҳи Қоҷор дар Теҳрон анҷумани «Хоқон» амал мекард, ки фаъолияти онҳо низ ба тарғибу ташвиқу тарвиҷи бозгашти адабӣ нигаронида шуда буд. Бад-ин васила равияи бозгашти адабӣ ба зудӣ дар саросари Эрон паҳн шуд ва аз ҷониби шоирон хуб дастгирӣ ёфт. Аксари адибони давр аз сабки ҳиндӣ, ки сабке душворфаҳм буд, даст кашида, рӯ ба равияи бозгашти адабӣ оварданд ва дар пайравии шоирони қадим, мисли Фирдавсӣ, Фаррухӣ, Унсурӣ, Хоқонӣ, Анварӣ, Муиззӣ, Саъдӣ, Ҳофиз эҷод мекарданд. Ба таъбири дигар, асоси равияи мазкурро тақлиду пайравӣ ба сабкҳои пешин ташкил медод.
Татаббуъ ва назиранависӣ дар тамоми давраҳои таърихи адабиёти Эрон маъмул буд, вале дар давраи бозгашти адабӣ он ривоҷ ёфта, ба рукни асосии ин равия табдил ёфт. Дар эҷодиёти шоирони ин давра тарзи маъмулу суннатии назиранависӣ, ки шеъри гузаштаро аз ҳар ҷиҳат — ҳам аз лиҳози қолабу шакл, ҳам аз ҷиҳати мавзӯъ ва мундариҷа пайравӣ намуда, аксаран як мисраи шеъри мавриди татаббуъро иқтибос мекарданд, мушоҳида мешавад. Тазмину назираҳои устодона ба шеърҳои Фаррухӣ, Анварӣ, Муиззӣ, Хоқонӣ, Саъдӣ ва Ҳофиз дар девони ашъори Сабо, Суруши Исфаҳонӣ, Қоонӣ ва амсоли онҳо бештар ба назар мерасад. Вале як гурӯҳ шоирони ин давр, аз қабили Нишот, Миҷмар, Висол, Фурӯғӣ усули дигари пайравиро пеш гирифтанд, ки онро пайравии куллӣ ё умумӣ номидан мумкин аст. Дар эҷодиёти ин шоирон, махсусан, дар ғазалиёти онҳо беш аз ҳама таъсири амиқи эҷодиёти Саъдию Ҳофиз мушоҳида мешавад.
Яке аз муҳимтарин хусусиятҳои адабиёти давраи бозгашти адабӣ, ки муҳаққиқон ба он ишора кардаанд, содагии шаклу усул аст. Тақлиду пайравӣ ба шеъри шоирони гузашта доираи назар ва чашмандози адибони даврро маҳдуд кард. Кӯшиши шоирон бештар ба он равона шуда буд, ки сабку тарзи андешаву баёни шоирони пешинро аз нав барқарор намоянд. Аз ин ҷост, ки дар осори онҳо рӯҳи замон, муҳимтарин хусусиятҳои ҳаёти иҷтимоии давр хеле кам эҳсос мешавад.
Бо вуҷуди ин равияи бозгашти адабӣ дар содатару ба мардум наздиктар кардани адабиёт таъсири муҳим гузошта, барои ташаккули адабиёти маорифпарварӣ ва демократии Эрон дар ибтидои асри 20 заминаи мусоиде фароҳам овард.
Адабиёт
Гурӯҳ:Адабиёт
Укиҳа
Укиҳа яке аз шаҳрҳои префектураи Фукуока, Ҷопон аст.
Зулфия Атоӣ
Зулфия Атоӣ (Зулфия Атоуллоева; зод. 15 июни 1954, ноҳияи Ғончӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — шоира, рӯзноманигор ва нависандаи тоҷик, узви Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон (аз 1979), узви Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон (1980). Шоири халқии Тоҷикистон (2011), Барандаи ҷоизаи Иттиҳоди журналистони Тоҷикистон ба номи Абулқосим Лоҳутӣ.
Зиндагинома
Зулфия Атоӣ (Атоуллоева Зулфия) 15 июни соли 1954 дар деҳаи Қалъаи Азими ноҳияи Ғончӣ чашм ба олами ҳастӣ кушодааст. Соли 1970 ба факултаи филологияи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон дохил шуд. Пас аз соле барои таҳсил ба Институти адабии ба номи М. Горкий дар шаҳри Маскав рафт ва дар бахши назм таҳсилро давом дод.
Корнома
Соли 1977 баъди хатми Институти адабии ба номи М. Горкий ба шаҳри Душанбе омад ва то соли 1983 дар рӯзномаи «Тоҷикистони Советӣ» (ҳоло «Ҷумҳурият») бо кори рӯзноманигорӣ машӻул гашт. Ӯ аз соли 1983 то соли 1985 дар маҷаллаи «Занони Тоҷикистон» (ҳоло «Фирӯза») ба ҳайси мудири шӯъба: аз соли 1985 то соли 1990 дар ҳафтаномаи «Омӯзгор» ҳамчун муовини сардабир фаъолият кардааст. Аз соли 1990 то соли 1993 дар хона машғули корҳои эҷодӣ ва тарбияти фарзандон буд. Дар солҳои 1993—2015 сардабири маҷаллаи «Фирӯза» буд.
Эҷодиёт
Шеърҳои Зулфия Атоӣ ба забонҳои русӣ, англисӣ, фаронсавӣ, олмонӣ, арабӣ, украинӣ, руминӣ, қирғизӣ ва дигар забонҳо тарҷума гашта, дар баёзу китобҳои дастҷамъӣ, рӯзномаву маҷаллаҳои мухталифи кишварҳои дунё интишор гаштаанд. Зулфия Атоӣ дар наср низ қувва меозмояд. Қиссаи ӯ «Ғамро намефурӯшанд» ва дигар мақолоту ҳикоёташ дар қисми дуввуми дуҷилдаи «Зулфи парешон» гирд омадаанд. Дар сафи аҳли адабиёту фарҳанг ба кишварҳои Эрон, Покистон, Русия, Украина, Ҳоланд, Олмон, Гурҷистон, Амрико, Қазоқистон, Қирғизистону Туркманистон ва ғайраҳо сафари эҷодӣ анҷом додааст.
Ҷоизаву ифтихорот
Маркази ҷирмҳои осмонии Лондони Англия 15 июни соли 2018 — дар зодрӯзи адиби тоҷик дар кайҳон ситораеро таҳти рақами 25290¬_415 ба номи «Зулф» сабти ном карданд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XX-и Тоҷикистон Гурӯҳ:Занон-нависандаҳои асри XXI-и Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Плешкино (ноҳияи Котлаский)
Плешкино (Плешкино) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Котлаский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котлаский Гурӯҳ:Ноҳияи Котлаский
Кӯлсарӣ
Кӯлсарӣ ( Құлсары ) — шаҳрест дар Қазоқистон, маркази маъмурии ноҳияи Жилиойи вилояти Атирау.
Air Creation Trek
Air Creation Trek (Air Creation Trek) — як ҳавогарди сохтаи Air Creation дар кишвари Фаронса аст.
Кӯлсарӣ
Шаҳр дар масофаи 11 км аз дарёи Эмба ва 220 км шарқтар аз маркази вилоят - шаҳри Атирау ҷойгир аст.
Air Creation Trek
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Кӯлсарӣ
Иқтисод
Истгоҳи роҳи оҳан дар хатти Макат - Бейнеу. Истеҳсоли нафт дар Кӯлсарӣ амалӣ карда мешавад : кони нафти Айранколское дар 40 км ғарби шаҳр ҷойгир аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Қазоқистон
Фран Мартинес
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 9 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1995 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Эркулес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Valencia B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Murcia Imperial Гурӯҳ:Бозингарони БФ Wilmington Hammerheads Гурӯҳ:Бозингарони БФ Алкояно Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Хаэн Гурӯҳ:Бозингарони БФ Orihuela
Фирӯза Аюбҷонова
Фирӯза Аюбҷонова - ҳунарпешаи маъруф, Аълочии фарҳанги ҷумҳурӣ, роҳбари гурӯҳи рақсии «Чаманоро».
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон
Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Околодок (Хаврогорский с/с ноҳияи Холмогор)
Околодок (Хаврогорский с/с ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Фирӯза (маҷалла)
«Фирӯза» — маҷаллаи ҷамъиятиву фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.
Нашрияи расмии Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Таърих
1 майи соли 1932 шумораи нахустини маҷалла барои занони коргару деҳқон бо унвони «Бо роҳи ленинӣ» бо теъдоди 4000 нусха бо хати лотинӣ нашр шудааст. Ин маҷалла дар тӯли солҳои мавҷудияташ бо номҳои «Занони Тоҷикистони советӣ» ва «Занони Тоҷикистон» низ чоп мешуд. Аз оғози солҳои навадуми асри гузашта маҷалла бо ибтикори сардабири он шоира Мавҷуда Ҳакимова номи «Фирӯза»-ро гирифт. Имрӯз Муассисаи давлатии Маҷаллаи «Фирӯза» нашрияи сиёсию иқтисодӣ ва фарҳангӣ буда, бештар аз ҳаёт ва фаъолияти бонувон матолиб чоп мекунад. Муассиси маҷалла Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Мувофиқи ойиннома маҷалла метавонад бо забонҳои русӣ ва англисӣ низ матолиби худро нашр созад. Имрӯз «Фирӯза» яке аз нашрияҳои бонуфузи кишвар буда, дар тамоми манотиқи кишвар хонандагони худро дорад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҷаллаҳо
Лузганки (ноҳияи Дубров)
Лузганки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Дубров, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Дубров ‎
Панфилово (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Панфилово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Даврон Эргашев
Даврон Эргашев - бозингари футбол, иштирокчии дастаи миллии футболи Тоҷикистон
Эзоҳ
Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон
Боровой (деҳа)
Боровой (Боровой) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Серовский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Серовский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Болгардгоҳи Шеукиҷа
Болгардгоҳи Шеукиҷа (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  бо Коди ИОТОи GZM аст, ки як бонди фуруди бутун  ва  асфалт дорад, ва тӯли бонди он 174 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Малта қарор дорад, ва дар баландии 98 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Занбӯруғкуш
Занбӯруғкуш, қорчкуш, фунгисид (аз fungus «занбӯруғ» + caedo «мекушам») — моддаҳои кимиёист (моеъи бордо, хлороксиди мис, каптан, маҳлули оҳаку сулфур, коллоиди сулфур, формалин, грапозан ва ғайра), ки бар зидди касалиҳои занбӯруғии рустаниҳо истифода мешаванд.
Фунгисидҳоро ба таркиби хок ворид месозанд, ба воситаи онҳо тухмиҳоро безарар мекунанд. Онҳоро ба рустаниҳо мепошанд ва рустаниҳоро ба воситаи онҳо гардолуд мекунанд.
Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ
Алифбо тартиб ва номи ҳарфҳо
1) Алифбои забони тоҷикӣ 35 ҳарф дорад:
Занбӯруғкуш
Ба рустанӣ, тухмӣ, кӯчат, хок, анборҳои сабзавот ва ғайра асосан маҳлули 0,5—2-фоиза ва баъзан хокаи занбӯруғкушҳоро мепошанд. Ба зидди касалиҳои ниҳоли пахта, ҷуворимакка, нахӯд ва дигар лӯбиёиҳо моддаи ТМТД, барои ҳифзи тухмӣ бошад, асосад гранозан ва меркуранро истифода мебаранд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Зисткушҳо
Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ
Алифбо тартиб ва номи ҳарфҳо
— Аа Бб Вв Гг Ғғ Дд Ее Ёё Жж Зз Ии ӣӣ
— Йй Кк Ққ Лл Мм Нн Оо Пп Рр Сс Тт Уу
Имлои садонокҳо
2) Ҳарфҳои а, о, ӯ дар оғоз, байн ва анҷоми калима навишта мешаванд: абр, баҳор, замон, хона, дара; об, овоз, бол, бод, доро, тавоно; умед, усто, бузург, суруд, бозу, гесу, неру, абру ва ғайра.
Эзоҳ. Дар анҷоми калимаҳои решагии зерин бо риояи меъёри таърихӣ ӯ навишта мешавад: бону, зону, неку, паҳлу, олу, орзу, дору, оҳу, аду ва ғайра. 3) Ҳарфи и дар оғоз ва байни калима навишта мешавад: истгоҳ, иншо, дил, нигоҳ ва ғайра.
4) Ҳарфи и дар анҷоми калима дар мавридҳои зерин навишта мешавад:
5) Ҳарфи ӯ (у-и дароз) дар байн ва анҷоми калима навишта мешавад: рӯз, гӯш, зӯр, дӯст, бӯ(й), рӯ(й), мӯ(й) ва ғайра. Ҳарфи ӯ маъмулан пеш аз ҳарфи й навишта мешавад.
Эзоҳ. Ҳарфи ӯ дар оғози калима дар иқтибосҳои туркӣ навишта мешавад: ӯгай, ӯрда, ӯғур, ӯмоч ва ғайра.
6) Ҳарфи ӣ дар анҷоми калима навишта мешавад:
7) Ҳарфи э тибқи қоидаи маъмул дар оғози як теъдод калимаҳои иқтибосӣ навишта мешавад: эҷод, эзоҳ, эҳсон, эҳтиром, эҳтимол, элак, эрка, эстрада, экватор, экспертиза, экскватор ва ғайра.
Имлои ҳамсадоҳо
8. Ҳарфи ж дар се мавқеъ навишта мешавад: жола, жарф, жӯлида, лағжидан, нажод, пажӯҳиш, аждаҳо, жож ва ғайра.
Эзоҳ. Калимаҳое, ки таърихан дар таркиби худ ҳамсадои й доранд, аз ин қоида истисно мебошанд: чой (чойи сиёҳ), ҷой (ҷойи муносиб), лой (лойи нарм), пой (пойи чап); дар калима ва таркибҳои навъи найистон, оройиш, осойиш, чораҷӯйӣ, рӯйи хотир, ба рӯйи, ба сӯйи, ба ҷойи ва ғайра.
10) Ҳамсадои н пеш аз б ба сурати м талаффуз шуда, аммо тибқи меъёр н навишта мешавад: анбор, анбӯр, занбар, занбӯр, пунба, сунбул, танбал, танбӯр, шанбе ва ғайра.
Подволоче (Верхнешарденгское с/п ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ
Имлои ҳамсадоҳо
11) Дар калимаҳои иқтибосии русӣ ба ҷойи ҳарфи ц ҳарфи с (пеш аз садонок ва дар дохили калима пас аз ҳамсадо) ва ҳарфҳои тс (дар байни ду садонок) навишта мешавад: семент, сирк, консерт, конститутсия, дотсент, милитсия ва ғайра.
Подволоче (Верхнешарденгское с/п ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Қоидаҳои имлои забони тоҷикӣ
Имлои ҳамсадоҳо
12) Ҳарфи ъ дар байн ва анҷоми иқтибосҳои арабӣ ба ҷойи айн ва ҳамза навишта мешавад: аъло, баъзе, ҷамъ, мавзӯъ, навъ, матбӯъ, масъул, масъала, таърих ва ғайра. Эзоҳ. Агар ба калимаҳои иқтибосии бо ъ анҷомёфта изофат ва ё пайвандаки ӯ илова гардад, ҳарфи ъ навишта мешавад: ҷамъи мардум, рафъи мушкилот, навъи ангур, табъу нашр, шамъу парвона ва ғайра. Ҳарфи ъ дар байни ду садонок, ба истиснои калимаҳои фаъол ва таъйин навишта намешавад: маориф, таом, мавзӯи баҳс, тулӯи офтоб, шурӯи кор, маҷмӯи ашъор ва ғайра.
13) Имлои ҳамсадоҳои ташдиддор:
Аз сатр ба сатр гузаронидани ҳиҷои калима
Аз сатр ба сатр гузаронидани ҳиҷои калима дар асоси қоидаҳои зер сурат мегирад: агар ҳиҷо аз як садонок иборат бошад, ба сатри дигар гузаронида намешавад: на ба шакли а-ро-ба, о-во-за, о-ро-мӣ, балки аро-ба, ово-за, оро-мӣ ва ғайра.
Имлои исм
Якҷо навишта мешаванд:
Бо нимтире (дефис) навишта мешаванд:
Ҷудо навишта мешаванд: Эзоҳ. Агар ҳар ду ҷузъи чунин исмҳо задаи ягона дошта бошанд, якҷо навишта мешаванд: Конибодом, Шаҳринав, Шаҳрисабз, Шаҳритус, Даштиҷум ва ғайра.
Бо ҳарфи калон навишта мешаванд: Эзоҳ. Номи вазифа, мансаб, унвон, рутбаҳои давлатӣ ва ҳарбӣ, дараҷаҳои илмӣ бо ҳарфи хурд навишта мешаванд: вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерали артиши миллӣ, доктори илм, профессор ва ғайра. Эзоҳ. Номи муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ, муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ ва миёнаи касбӣ, номи факултету кафедраҳо, шуъба ва бахшҳои муассисаҳои илмӣ, маъмурӣ ва монанди инҳо бо ҳарфи хурд навишта мешавад: мактаби таҳсилоти умумии № 50 шаҳри Душанбе, факултаи ҳуқуқшиносӣ, кафедраи забони тоҷикӣ, шуъбаи илмҳои биология ва тиб, шуъбаи танзими истилоҳот ва ғайра. Истисно: Ҳамаи ҷузъҳои номи созмонҳои байналмилалӣ тибқи қоидаҳои маъмул бо ҳарфи калон навишта мешавад: СММ (Созмони Милали Муттаҳид), САҲА (Созмони Амният ва Ҳамкорӣ дар Аврупо) ва ғайра.
мини''Матни пурранг мини
Имлои сифат
Якҷо навишта мешавад:
Ҷудо навишта мешаванд:
Имлои шумора
Якҷо навишта мешаванд: Эзоҳ. Шумораҳои миқдорӣ ва тартибии зерин ду шакли навишт доранд: дуюм-дувум, сеюм-севум, чор-чаҳор, чорум-чаҳорум, чил-чиҳил, дусад-дувист ва ғайра.
Бо нимтире навишта мешаванд: Эзоҳ. Агар шумораҳо бо рақамҳои румӣ навишта шаванд, пасванди -ум (-юм), -умин (-юмин) навишта намешавад: асри ХХ, синфи Х ва ғайра.
Ҷудо навишта мешаванд:
Имлои ҷонишин
Якҷо навишта мешаванд: Эзоҳ. Бандакҷонишинҳо ҳангоми ихтисор дар назм аз калима ба нимтире ҷудо карда мешаванд: писар-м, писар-т, писар-ш ва ғайра.
Ҷудо навишта мешаванд:
Бо нимтире навишта мешаванд: Ҷонишинҳои номуайянӣ: ким-кӣ, ким-чӣ, ким-киҳо, ким-чиҳо, ким-кадом ва ғайра.
Имлои феъл
Якҷо навишта мешаванд: Эзоҳ. Пешвандҳои во ва боз ҳамчун калимаҳои мустақил ба маънои боз, яъне, кушода, озод аз феъл ҷудо навишта мешаванд: во кардан, во гузоштан, боз гардидан, боз хондан, боз истодан ва ғайра. Эзоҳ. Агар ҳиссачаи инкории на ихтисор шавад, бо нимтире навишта мешавад: н-омӯзад, н-омад, н-осояд ва ғайра.
Ҷудо навишта мешаванд: Эзоҳ. Бандаки хабарии аст дар шакли ихтисор (-ст) бо калима якҷо навишта мешавад: мардест, шахсест, доност, хонданист, рафтанист ва ғайра.
Имлои сифати феълӣ
Якҷо навишта мешаванд:
Имлои феъли ҳол
Якҷо навишта мешаванд: Ҷузъҳои феъли ҳол бо пасванди -он (-ён): бозикунон, навозишкунон, суҳбаткунон, рақскунон, сурудгӯён ва ғайра.
35) Бо нимтире навишта мешаванд:
Ҷудо навишта мешавад: Феъли ҳоли таркибии замони гузашта: аз ҳуш рафта (афтид), аз по афтида (маҷрӯҳ шуд) ва ғайра.
Имлои зарф
Якҷо навишта мешаванд:
Ҷудо навишта мешаванд:
Бо нимтире навишта мешаванд:
Имлои пешоянд
Бо нимтире навишта мешаванд: Пешояндҳои изофии номии такрор: гирд-гирди, зер-зери, таг-таги, таҳ-таҳи, лаб-лаби, рӯ-рӯйи, пас-паси, сар-сари, қад-қади, пеш-пеши ва ғайра. Эзоҳ. Пешоянди ба бо ҷонишинҳои ишоратии ин, он ва ҷонишини шахсии ӯ дар назм чунин шакли навишт доранд: бад-ин, бад-он, бад-ӯ
Имлои пасоянд
Ҷудо навишта мешаванд: Пасояндҳои номӣ ва вожаҳои пасояндии боз, пеш, қабл, замон, ҳамон (ҳамоно): ду сол боз, як ҳафта пеш, панҷ сол қабл ва ғайра.
Бо нимтире навишта мешавад: Пасоянди -ро пас аз қавс ва нохунак: Ман «Шоҳнома»-ро хондам. Ман Ватанам (Тоҷикистон)-ро ҳамчун Модар дӯст медорам ва ғайра.
Имлои пайвандак
Якҷо навишта мешаванд:
Ҷудо навишта мешаванд:
Бо нимтире навишта мешаванд: Пайвандакҳои ва, ки дар назм ба шакли ихтисор: в-аз (ва аз), в-ӯ (ва ӯ), к-аз (ки аз), к-он (ки он), в-имрӯз (ва имрӯз), к-омад (ки омад) ва ғайра.
Имлои ҳиссача
Якҷо навишта мешаванд: Ҷузъҳои ҳиссача ва калимаҳои модалии рехтаи навъи зерин: кошки, бигузор (бигзор), мабодо, даркор ва ғайра.
Ҷудо навишта мешаванд:
Бо нимтире навишта мешаванд: Ҳиссачаҳои -чи, -ку, -а, -да (-дия) пас аз калима: равем-чи, баргардем-чи, рафтед-ку, нагуфтед-ку, напурсидед-ку, наовардед-а, гуфтем-да ва ғайра.
Имлои нидо
Бо нимтире навишта мешаванд: Нидоҳои такрор: бай-бай, баҳ-баҳ, вай-вай, ҳай-ҳай ва ғайра.
Имлои калимаҳои тақлидӣ ва тасвирӣ
Бо нимтире навишта мешаванд: тақ-тақи дарвоза, шилдир-шилдири об, чак-чаки борон, тиқ-тиқи соат, милт-милти чароғ, ялт-ялти тило, чир-чири малах, қар-қари зоғ, гулдур-гулдури раъду барқ ва ғайра. Эзоҳ. Ҳангоми бо пасванд навишта шудани ин гуна исмҳо нимтире гузошта намешавад: фирфирак, шаршара, ғарғара ва ғайра.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Савкино (ноҳияи Сокол, Вологда)
Савкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.