cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сироҷиддин Комилов
Зиндагинома
Сироҷиддин Ҷалолиддинович Комилов зодаи д. Алмосӣ ноҳияи Ҳисор. Аз хонадони зийеӣ. Хатмкардаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И.Ленин (1972). Ассистент, муаллими калон, дотсент, профессори кафедраи иқтисодиёти саноати ДДТ ба номи В.И. Ленин (1972-1993), мудири кафедраи Иқтисоди корхона ва соҳибкории Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1994-1996), декани факултаи иқтисод ва идора Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1996-1998), ноиби ректор оид ба корҳои илм, оид ба таълими Донишгоҳи миллии Тоҷикистон (1998-2001), директори Маркази тадқиқоти стратегии назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон(2001-2005), ректори Донишкадаи андоз ва ҳуқуқ (2005-2006), ректори Донишкадаи иқтисоди Тоҷикистон  (2006-2008), директори Муассисаи давлатии «Пажӯҳишгоҳи меҳнат ва ҳифзи иҷтимоии ахолӣ» (2009-2012). Аз соли 2012 то 2014 мудири кафедраи Назарияи иқтисодии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон. Ҳоло профессори кафедраи Назарияи иқтисодии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон аст. Ӯ дар Паӯҳишгоҳи рушди иқтисодии Бонки ҷаҳонӣ (с.1994, ИМА ш.Вашингтон) таҳсил кардааст, дар Донишгоҳи ИМА (с.1997 шаҳри Вашингтон) таҷрибаомӯзӣ намудааст. Иштирокдори конфронсҳо, симпозиумҳо ва семинарҳои байналхалқӣ (ш. Тел-Авив, Вена, Куала-Лимпур, Токио, Вашингтон, Сеул, Пекин, Шанхай, Теҳрон, Стамбул, Лондон, Будапешт, Москва, Киев, Алма-Ато, Тошканд, Бишкек, Ашқобод ва ғайра) (с.1992-2012). Ҷонишини муҳаррири маҷаллаи байналмиллалии АвраОсиё «Проблемы современной экономики» (Санкт-Петербург) (аз с.2004), сармуҳаррири маҷаллаи «Меҳнат ва рушди иҷтимоӣ» (аз с.2009), аъзои таҳририяи маҷаллаи «Ахбороти Шуъбаи Тоҷикистонии Академияи илмҳои байналхалқии мактабҳои олӣ» (аз с.2006), аъзои 3 Шӯрои дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ (аз с.1997), раиси Шӯрои дифои рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ оид ба иқтисодиёт дар назди ДМТ (с.1998-2001), ҷонишини раиси Шӯро дифои рисолаҳои докторӣ ва номзадӣ оид ба иқтисодиёт дар назди ДМТ (аз с.2010). Президенти Шуъбаи Тоҷикистонии Академияи илмҳои байналхалқии мактабҳои олӣ(с. 2007-2011)
Фаъолияти илмӣ
Сироҷиддин Комилов соли 1978 рисолаи номзадӣ ва соли 1991 рисолаи докториро ҳимоя намудааст. Соли 1994 ба унвони профессорӣ сазовор гардид. Яке аз муаллифони Барномаи ислоҳоти иқтисодии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 1996-2000. Дар тарҳрезии Барномаҳои дарозмуҳлати рушди иҷтимоӣ-иқтисодии кишвар – Стратегияи коҳиши камбизоатӣ, Стратегияи коҳиши камбизоатӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои 2007–2009 ва Стратегияи миллии рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи то соли 2015, ки ташаббускори пешниҳоди онҳо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон буд, ширкат варзид. Сироҷиддин Комилов дар тарбияи олимони ҷавон, унвонҷӯён, докторон пурсамар буда, то соли 2014 таҳти роҳбарии ӯ 30 нафар рисолаи номзадӣ ва 4 нафар рисолаи докториро ҳимоя намудаанд. Дар баробари ин, ташаббускори нашри шумораи аввалини маҷаллаи «Тоҷикистон ва ҷаҳони муосир» дар соли 2002 гардид, ки сармуҳаррири он буд. Ӯ ба ҳайси ноиби Президенти Шуъбаи Тоҷикистонии Академияи байналмилалии илмҳои мактабҳои олӣ, муовини раиси ҷамъияти “Дониш” буд. Профессор Сироҷиддин Комилов 325 номгӯй корҳои илмю методиро ба нашр расонидааст, Ки аз ҷумла 15  монография, 16 брошюра ва васоити таълимӣ ва 5 китоби дарсӣ мебошад.
Александрино (ноҳияи Меленков)
Александрино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Меленков
Донишгоҳи Дакка
Донишгоҳи Дакка (бангол. ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়) — куҳантарин муассисаи таҳсилоти олии касбии Бангладеш, ки дар пойтахти кишвар Дакка ҷойгир аст. Дар моҳи июли соли 1921 таъсис ёфтааст ва калонтарин донишгоҳ дар иёлот аст. Донишгоҳ тақрибан 33000 донишҷӯ ва тақрибан 1800 омӯзгор дорад.
Ҷанги соли 1971
Ҷунбиши таҳаммулнопазир таҳти шиори "Ҷунбиши мустақили донишҷӯёни Бенгалӣ" дар толори Ҷаҳрул Ҳоуки Донишгоҳи Дакка ташкил карда шуд. Маҳз ҳамин толор аввалин ҳадафи амалиёти «Прожектор» шуд. 25 март ҳама пешвоёни ҳаракати донишҷӯён кушта шуданд. Ба гуфтаи профессор К.М.Муним, дар ин хобгоҳ тақрибан 200 донишҷӯ кушта шуданд. Пас аз соати 12, артиш ба толори Ҷаганнат даромада, ба тирандозии бераҳмона шурӯъ карданд. Онҳо аз дарвозаҳои шимол ва ҷануб ворид шуда, донишҷӯёнро бо навбат ба ҳар як утоқи хобгоҳ ворид карда куштанд. Дар ин муддат тақрибан 34 донишҷӯ кушта шуданд. Дар маҷмӯъ, тақрибан 5/6 сокинони хобгоҳҳои донишҷӯёни донишгоҳ кушта шуданд. Аркар К.Блуд, ки баъдтар консули генералии Дакка шуд, дар ин бора дар китоби худ «Таваллуди бераҳмонаи Бангладеш» навиштааст. Дар хобгоҳ оташ сар зад ва вақте донишҷӯён кӯшиш карданд, ки аз бинои сӯхта берун бароянд, низомиён ба тирпарронӣ шурӯъ карданд. Қисми артиши рақами 88 дар маҷмӯъ тақрибан 300 донишҷӯро парронд.
Факултаҳои таълимӣ
Донишгоҳ 13 факулта 66 кафедра дорад.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Донишгоҳҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Донишгоҳи Дакка Гурӯҳ:Донишгоҳҳои Банглодеш
Салвадор (шаҳр)
thumb Салвадо́р (Salvador — Наҷотдиҳанда) — шаҳр дар Бразилия, пойтахти иёлати Баия. Соли 1549 ташкил шудааст. То соли 1763 Салвадор пойтахти Бразилия буд.
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Сергей Александрович Захаров
Сергей Александрович Захаров (Серге́й Александрович Захаров; 9 декабри 1984) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 9 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1984 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Metallurg-2 Lipetsk Гурӯҳ:Бозингарони БФ Металлург Липетск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Луховитси Гурӯҳ:Бозингарони БФ Горняк Учали Гурӯҳ:Бозингарони БФ Север Мурманск
Даъво
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ
Золотово (ноҳияи Сокол, Вологда)
Золотово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сокол, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
De Havilland DH.34
De Havilland DH.34 (De Havilland DH.34) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland аст ки дар соли 1922 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Imperial Airways будааст. Ин ҳавогард дар 1922-3-26 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи Байналмиллалии Кучинг
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Сарвазирони Бритониёи Кабир
Сарвазирони Бритониёи Кабир дар ин ҷо номбар шудаанд.
Гурӯҳ:Сарвазирони Бритониёи Кабир Гурӯҳ:Подшоҳии Британияи Кабир Гурӯҳ:Сиёсати Бритониёи Кабир Гурӯҳ:Феҳристи сарвазирон Гурӯҳ:Феҳрист:Бритониёи Кабир
Соли 2119
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2119
Павловская (ноҳияи Коношский)
Павловская (Павловская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Фурудгоҳи реҳврсл-овстомл
Фурудгоҳи реҳврсл-овстомл (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  ва  низомӣ  бо Коди ИОТОи OBL аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 2980 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри зуеҳрсл кишвари Белгия қарор дорад, ва дар баландии 16 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Мадрасаи Куҳна
Мадрасаи Куҳна — ёдгории меъмории асри XVIII ва аввали асри XIX дар ноҳияи Ҳисор. Дар самти ҷануби Қалъаи Ҳисор аз хишти пухта бино ёфтааст. Ҳавлии васеъ ва чоркунҷаи онро ҳуҷраҳои қатор иҳота кардаанд. Ҳуҷраҳо бо гунбазҳои «балхӣ» пӯшида шудаанд. Даромадгоҳи онҳо оддӣ ва тоқшакланд. Дар се кунҷи ҳавлӣ равоқтоқҳои панҷқира бино ёфтаанд; ҳар кадоми онҳо раҳраве доранд, ки ба се хонаи асосии ёдгорӣ мебаранд.
Намои иморат пештоқ ва дар ду паҳлуяш зина дорад. Ба воситаи ин зинаҳо ба бом мебаромаданд. Дар бандубасти намои мадраса ба меъмории анъанавӣ риоя карда нашудааст; пештоқи калонаш ба девори атроф номувофиқ афтода, гулдастаҳои ҳар ду гӯшаи Мадраса бе нақшунигор аст. Қаноти рости иморатро масҷиди пешайвондор ва қаноти чапашро чор хонаи андозаашон гуногун ишғол кардаанд. Ин мадраса дарсхона надорад ва ороиш дода нашудааст. Мадрасаи Куҳна дар муҳофизати давлат мебошад.
Осорхона
Дар дохили бинои Мадрасаи Куҳна Осорхонаи рӯзгори халқи тоҷик амал карда истодааст, ки аз 13 ҳуҷраи намоишӣ иборат аст. Дар мамнуъгоҳ инчунин шуъбаи фондҳо фаъолият карда истодааст, ки вазифааш ҷустуҷӯ ва дарёфти нигораҳои таърихӣ аз тамоми манотиқи ҷумҳурӣ буд. Дар экспедитсияҳои илмӣ (1981—1989), зиёда аз 18 ҳазору 387 экспонат ҷамъоварӣ карда шуда буд, ки аз ин ҳисоб осорхона фаъолият карда истодааст.
Адабиёт
Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Мадрасаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон Гурӯҳ:Ноҳияи Ҳисор
Пауло Родригес Да Силва
Пауло Родригес да Силва (Paulo Rodrigues da Silva; 10 ноябри 1986, — 1986:11:10, January 2, 2012, Ипиксна До Пара, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 10 ноябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1986 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Фотбал Тржинетс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Викторя Плзеň Гурӯҳ:Бозингарони БФ Пржибрам
Муҷасамаи зану мард бо ситораҳо
Муҷасамаи зану мард бо ситораҳо дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ  гаштааст.
Таърих
12 апрели соли 1961 инсон бори нахуст ба кайҳон парвоз намуд. Ин ба Юрий Гагарин муяссар гардид. Олимону муҳандисони соҳаи кайҳоннавардӣ ба оламу оламиён қудрати шуури инсоро нишон доданд ва бо ин ба хулосае омаданд, ки на танҳо қуллаҳои баланди сайёра, қаъри уқёнусу баҳрҳо ва ғорҳои беканор, балки инсон метавонад фазои сайёраи Замин ва коинотро тадқиқ кунад. Имрӯзҳо бо тараққиёти чунин техникаи муосир ва технологияи давраи панҷум мо шоҳиди он ҳастем, ки инсоният дар бораи дигар ситора ва сайёраҳои системаи офтобӣ галактикаро аз худ карда истодааст. Ба хотири тараққиёти инсоният дар соҳаи кайҳоншиносӣ соли 1972-1973 дар яке аз мавзеъҳои баланд (1500 метр аз сатҳи баҳр) ва зебои ноҳияи Хуросон, ки номи Фахрободро гирифтааст, муҷассамаи «Зану мард бо ситорагон»-ро бунёд карданд. Баландии муҷассама 12 метр буда, дар майдони 0,01 га сохта шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муҷассамаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Тяго Брито
Тяго Еснериндо де Соуза де Брито (Thiago Esmerindo de Souza de Brito; 20 августи 1992, Элдорадо Дус Каражас, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 20 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Pinheiros Гурӯҳ:Бозингарони БФ Убераба Cпорт Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гренио Баруэри Футебол Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Португэза Де Деспортус Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сантос Гурӯҳ:Бозингарони БФ enAl-Nasr SC Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ал Мусаннаҳ Гурӯҳ:Бозингарони БФ Вила Нова Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кампиненсе Клубе
Гитанас Науседа
Гитанас Науседа (Gitanas Nausėda; тав., Клайпеда, РСС Литва, Иттиҳоди Шӯравӣ) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Литва. Президенти Ҷумҳурии Литва аз 12 июли соли 2019.
Зиндагинома
Солҳои 1970—1981 дар мактаби миёнаи рақами 5. Клайпеда таҳсил кардааст. Аз соли 1971 дар мактаби мусиқии Клайпеда таҳсил кардааст (вай дар хори писаронаи «Гинтарелис» суруд мехонд).
Солҳои 1982—1987 — дар Донишгоҳи Вилнюс дар факултаи иқтисодиёти саноат таҳсил кардааст.
1987—1989 — аспиранти факултаи иқтисод (роҳбар — профессор Владас Астраускас). 1987—2004 — муаллими факултаи иқтисодии Донишгоҳи Вилнюс.
1990—1992 — таҷрибаомӯзиро дар Донишгоҳи Мангейми Олмон дар доираи барномаи DAAD ба итмом расонид.
1992—1993 — ходими калони илмии Институти иқтисод ва хусусигардонӣ. Дар соли 1993 Науседа унвони доктори илмҳои иҷтимоиро соҳиб шуда, дар мавзӯи «Самтҳои сиёсати андоз дар шароити таваррум ва стагфлятсия (мисоли Литва)» рисолаи доктории худро дар соҳаи илмҳои ҷамъиятӣ ҳимоя кард.
1993—1994 — Сардори Раёсати бозори молиявии Идораи давлатии нархҳо ва рақобат, иқтисодшинос дар рӯзномаи миллии Литва, «Lietuvos rytas» («Субҳи Литва»). Соли 1994 дар Бундестаги Бонн таҷрибаомӯзиро хатм кардааст.
1994—1996 — муовини сардори Раёсати назорати бонкҳои тиҷоратии Бонки Литва.
1996—2000 — Директори Департаменти сиёсати пулии Бонки Литва. 1998—2000 Узви Раёсати Бонки Литва. Соли 1998 таҷрибаомӯзиро дар Бонки ҷаҳонӣ дар Вашингтон ба итмом расонид.
2000—2008 — Мушовири раиси Раёсати AB Vilniaus Bankas.
Аз соли 2004 то 2009 ӯ мушовири президент Валдас Адамкус буд.
Аз соли 2009 — дотсенти Мактаби байналмилалии тиҷорати Донишгоҳи Вилнюс.
Илова ба забони модараш литвонӣ Науседа бо англисӣ, олмонӣ ва русӣ ҳарф мезанад.
Фаъолияти сиёсӣ
Соли 2004 вай маъракаи интихоботи президенти собиқи Литва Валдас Адамкусро дастгирӣ кард
17 сентябри 2018 Гитанас Науседа номзадии худро дар интихоботи президентии Литва дар соли 2019 эълон кард.
Дар даври якуми интихоботи президентии 2019, ӯ бо гирифтани 30,95 % овозҳо ҷои дуввумро гирифт. 26 майи соли 2019, дар даври дуюми интихоботи президентӣ, Ингрида Шимонитеро бо 65,86 % овозҳо мағлуб кард ва 12 июли соли 2019 ба кор шурӯъ карданд.
Саргармиҳо
Шоҳмот, хондани китобҳо, варзиш, гитара. Аз соли 1997 инҷониб маҷмӯаи китобҳои қадимаро ҷамъ мекунад.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Литва Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Иқтисоддонҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Докторони илм Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Президентҳое, ки соли 2019 ба кор шурӯъ кардаанд Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI Гурӯҳ:Президентҳои Литва Гурӯҳ:Номзадҳо ба президенти Литва Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои Литва Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои асри XXI Гурӯҳ:Иқтисоддонҳои асри XX Гурӯҳ:Зодагони Клайпеде
Фурудгоҳи ригулт
Фурудгоҳи ригулт (Rigolet Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи YRG аст, ки як бонди фуруди Шин дорад. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 57 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Aero A.200
Aero A.200 (Aero A.200) — як ҳавогарди сохтаи Aero Vodochody аст ки дар соли 1934 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Czechoslovakia будааст. Ин ҳавогард дар 1934 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Ғоратгарӣ
Ғоратгарӣ — ҷиноят ба муқобили моликият, ки дар м. 248 КҶ ҶТ пешбинӣ гардидааст ва мувофиқи ин модда ғоратгарӣ ошкоро тасарруф кардани амволи ғайр мебошад.
Ғоратгарӣ яке аз шаклҳои тасарруф буда, ба он ҳама аломатҳои объективӣ ва субъективии тасарруф хос аст. Хусусияти тарафи объективии ғоратгарӣ аз он иборат аст, ки амволи ғайр бо усули ошкоро тасарруф мегардад. Ошкоро ифодаи он аст, ки тасарруфи амволи ғайр дар ҳузури соҳибмулк, шахсони молу мулк дар ихтиёр ё муҳофизаташон қарордошта ё дар ҳузури шахсони бегона, ки хусусияти ғайриқонунӣ будани ҳаракатҳои гунаҳгорро дарк мекунанд, содир мешавад. Барои ғоратгарӣ эътироф намудани кирдор зарур аст, ки худи шахси гунаҳгор низ хусусияти ошкоро доштани ҳаракатҳои худро дарк намуда, маҳз бо чунин усул тасарруф намудани амволи ғайрро ба ҳисоб гирифта бошад. Агар гунаҳгор нияти ниҳонӣ тасарруф намуданро дошта бошаду бо сабаби дар ҷои ҷиноят ба ғафлат афтиданаш (ошкор шуданаш) ба ҳаракатҳои ошкоро гузарад, кирдори ӯ ба ғоратгарӣ мубаддал мегардад. Чунин «мубаддалшавии» дуздӣ ба ғоратгарӣ то пурра тасарруф намудани амвол мумкин аст. Таркиби ҷиноят моддӣ аст. Ҷиноят аз лаҳзаи тасарруфи амволи ғайр ва ба вуҷуд омадани имконияти ихтиёрдорӣ намудан ба он тамом шуда эътироф мешавад.
Тарафи субъективии ғоратгарӣ бо қасди бевосита ва мақсади гаразнок тавсиф меёбад. Субъекти ҷиноят шахси мукаллафи ба синни 14-солагӣ расида шуда метавонад. Дар қ. 2, 3 м. 248 КҶ ҶТ ҳолатҳои вазнинкунандаи ғоратгарӣ пешбинӣ гардидааст. Зери мафҳуми зӯрии барои ҳаёт ва саломатӣ хавфнок набуда расонидани озори ҷисмонӣ, лату кӯб, расонидани зарари сабуки ҷисмонӣ, инчунин маҳрум ё маҳдуд сохтани озодӣ фаҳмида мешавад. Ғоратгарие, ки а) бо истифода аз шароити офати табиӣ ё ҷамъиятӣ; б) ба миқдори калон; в) аз ҷониби гурӯҳи муташаккил; г) дар ҳолати ретсидиви хавфнок содир шудааст (қ. 3 м. 248 КҶ ҶТ). Ғоратгарие, ки а) дар ҳолати ретсидиви махсусан хавфнок; б) ба миқдори махсусан калон содир шуда бошад (қ. 4 м. 248 КҶ ҶТ).
Педро Браохос
Педро Пабло Браохос де Сантяго (Pedro Pablo Braojos de Santiago; 8 январи 1957, Толедо, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1957 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Madrid B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lorca Deportiva Гурӯҳ:Бозингарони БФ СД Уеска Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Овиедо Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гранада Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Баломпедика Линенсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Villarrobledo
Казаркино (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Новопокровский (ноҳияи Сураж)
Новопокровский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сураж
Калажма (ноҳияи Холмогор)
Калажма (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Фурудгоҳи обе доктир лик‌ ғарбӣ
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Дутори контрабас
Дутори контрабас - сози навихтироъ буда, ҳаҷми садодиҳиаш регистри аз ҳама пастро дар бар мегирад. Дастааш дарози ғафс, косахонааш хеле бузург. Нотааш дар калиди бас ва дар регистри баланд дар калиди тенор сабт шуда, аз навишташ як октава паст садо мебарорад. Чор тор дорад. Торҳояш бо фосилаи кварта ҷӯр мешаванд: тори якум «сол»-и октаваи хурд, тори дуюм «ре»-и октаваи хурд, тори сеюм «ля»-и октаваи калон, тори чорум «ми»-и октаваи калон. Бо мизроби калони аз чарми сахт сохташуда менавозанд. Техникаи навозиш дар дутори контрабас ба сабаби ғафсиву дарозии даста ва васеъ ҷойгир шудани пардаҳо маҳдуд аст. Вазифаи асосии он дар оркестр пурқувват кардани овозҳои баси октаваҳои поёнӣ мебошад. Дар Тоҷикистону Ӯзбекистон маъмул аст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Игор Геннадевич Фёдоров
Фёдоров Игор Геннадевич (таваллуд 26 сентябри 1964) — роҳбари маъмурияти Округи Мухтори Ненетс аз 24 феврали 2009 то 22 феврали 2014.
Аз моҳи ноябри соли 2010, номҳои "Губернатори Округи Мухтори Ненетс " ва "Роҳбари маъмурияти Округи Мухтори Ненетс" баробармаъноанд.
Соли 2120
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2120
Игор Геннадевич Фёдоров
Зиндагинома
26 сентябри соли 1964 дар деҳаи Лешуконское вилояти Архангелск таваллуд шудааст.
Таҳсил ва кор
Донишкадаи давлатии муҳандисии ҷангали Архангелскро бо ихтисоси «Таъмини барқи корхонаҳои саноатӣ, шаҳрҳо ва кишоварзӣ» хатм кардааст.
Аз соли 1995 дар ҶСК «Архенерго» дар вазифаҳои гуногун кор карда, аз соли 1997 то соли 2005 дар вазифаи сардори филиали байниноҳиявии филиали «Энергосбыт»-и ҶСК «Архэнерго» кор кардааст.
Моҳи июли соли 2014 роҳбарии Корхонаи воҳиди давлатии «Комплекси сӯзишворию энергетикии Санкт-Петербург»
Фаъолияти сиёсӣ
Моҳи майи соли 2005 ӯ ба вазифаи муовини раиси шаҳр оид ба хоҷагии коммуналӣ ба шаҳрдории Архангелск гузашт.
Аз октябри соли 2005 то сентябри соли 2008 — Директори иҷроияи ҶСК "Архэнерго".
Аз сентябри соли 2008 — муовини губернатори вилояти Архангелск оид ба комплекси сӯзишворию энергетикӣ ва.
Моҳи июли соли 2008 Игор Федоров ва ҳамсараш мавриди ҳамла қарор гирифтанд. Дар даромадгоҳи як бинои истиқоматӣ бо арматура аз ҷониби ду мард ҳамсаронро латукӯб кардаанд. Ҳарду ҳамлагар боздошт шуданд.
16 феврали соли 2009 пас аз истеъфои ихтиёрии Валерий Потапенко бо фармони раисиҷумҳури Русия Дмитрий Медведев иҷрокунандаи вазифаи роҳбари маъмурияти Округи Мухтори Ненетс, аз 24 феврали ҳамон сол - Сардори Раёсати (Роҳбари Маъмурияти) Округи автономии Ненетс. рост|мини|250x250пкс| Аз 5 июли соли 2011 то 4 январи соли 2012 - узви Президиуми Шӯрои давлатии Федератсияи Русия.
22 феврали соли 2014 бо сабаби ба охир расидани муҳлати ваколаташ мақоми волиро тарк кард.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Соли 1964 таваллудшудагон Гурӯҳ:Зодагони 26 сентябр Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Кулча
Кулча (форсӣ: کلچه) нони гирдаи начандон калони танӯрӣ, ки бештар аз орди гандум бо ширу равған мепазанд: кулчаи равғанӣ, кулчаи ширмол, кулчаи қандин (қандӣ).
Сарчашма
Гурӯҳ:Ғизоҳо
Boeing B737
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои навъи Boeing Гурӯҳ:Ҳавопаймоҳои мусофиркашӣ
Даъвогар
Даъвогар — иштирокчии мурофиаи гражданию хоҷагӣ мебошад. Даъвогарон шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ (юридикӣ) буда метавонанд. Тибқи талаботи моддаи 4 КМГ ва КМХ Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳар як шахси манфиатдор ҳақ дорад барои муҳофизати ҳуқуқи вайронкардашуда ва ё манфиати бо қонун муҳофизатшавандааш ба суд муроҷиат намояд. Даъвогар ҳамчун яке аз тарафҳои мурофиа дорои ҳуқуқҳои мурофиавӣ мебошад. Даъвогар ҳуқуқ дорад бо маводи парванда шинос шавад, дар давоми баррасии парванда асос ва предмети даъворо тағӣир диҳад, миқдори талаботи даъворо зиёд ё кам кунад, аз даъво даст кашад, изҳори рад карданро дорад, далелҳо пешниҳод намояд, дар таҳқиқи далелҳо ишти-рок намояд, ба таври маҷбурӣ иҷро кардани ҳалномаи эътибори қонунӣ пайдокардаи судро талаб намояд, ба санади судии қабулкардашуда шикоят биёрад ва ҳуқуқҳои дигареро, ки қонунҳои му рофиавӣ муқаррар кардаанд, истифода намояд. Қонун ба прокурор, мақомоти давлатӣ ва мақомоти дигар ҷиҳати ҳимояи манфиатҳои давлатӣ ва ҷамьиятӣ, ҳуқуқи муроҷиат кардан ба судро додааст. Дар ин маврид даъвогар он шахсе мебошад, ки даъво ба манфиати ӯ ба суд пешниҳод шудааст. Мақомоти зикргардида бо ҷавобгар ҳуқуқи бастани мувофиқаи созишро надоранд. Инчунин ҳангоми аз ҷониби онҳо даст кашидан аз даъвои пешниҳодкардаашон даъвогар ҳуқуқ дорад аз суд талаб кунад, ки парванда моҳиятан баррасӣ карда шавад.
Гояния
Гоя́ния (Goiânia) — шаҳрест, ки дар давлати Бразилия қарор дорад, пойтахти иёлати Гояс, рӯзи 24 октябри соли 1933 ташкил шудааст.
Аҳолӣ 1 093 007 (2000).
Шаҳр 209 км аз Бразилиа ҷойгир шудааст, 926 км аз Сан-Паулу ва 1 338 км аз Рио-де-Жанейро.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Шолохово (ноҳияи Чагодошен, Вологда)
Шолохово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чагодошен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чагодошен (Вологда)
Папинская (ноҳияи Коношский)
Папинская (Папинская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Кузнетсово (Шемогодское с/п ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Кузнетсово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Анатоли Крутиков
Анатоли Фёдорович Крутиков (Анатолий Фёдорович Крутиков; 21 сентябри 1933, Слепушкино, Москва, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Рустeм Ҳоҷa
Рустeм Ҳоҷa (тав. 21 июли 1991) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1991 Гурӯҳ:Зодагони 21 июл Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Teuta Durrës Гурӯҳ:Бозингарони Люфтетaри Гирокaстер
Виктор Макяс
Виктор Иван Макяс Гарсия (Víctor Iván Macías García; 1 июли 1984, Портовиэхо, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 1 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1984 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сосиедад Депортива Аукас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сосиедад Депортиво Кито Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Сол Де Америка Гурӯҳ:Бозингарони БФ ESPOLI Гурӯҳ:Бозингарони БФ Манта Футбол Клуб
Сафар Солиев
Сафар Солиев (10 марти 1925, деҳаи Қушбулоқ, ноҳияи Куйбишев, вилояти Қурғонтеппа — ?) — пахтакор, Қаҳрамони Меҳнати Сотсиалистӣ (1965), Устоди пахтаи ҶШС Тоҷикистон (1973).
Зиндагинома
Солиев 1968 Совхозтехникуми ба номи Куйбишеви Қӯрғонтеппаро хатм кард. Солҳои 1941—48 колхозчии колхози «Уйяли»-и ноҳияи Куйбишев, 1948—57 коргар, мудири анбор, 1957—59 сардори бригадаи сабзавоткорӣ, 1959—65 сардори бригадаи пахтакории совхозтехникуми ба номи Куйбишеви шаҳри Қӯрғонтеппа. Аз соли 1966 коргари ҳамин совхоз. Дар инкишофи пахтакории район саҳми калон дорад. Депутати Совети Олии Республикаи Совети Сотсиалистии Тоҷикистон (даъватҳои 6 ва 7), аз соли 1963 узви Комитети Марказии Партияи Комунистии Тоҷикистон.
Ҷоизаҳо
Лауреати Мукофоти давлатии СССР (1976). Бо ду ордени Ленин, ордени Революцияи Октябр, медалҳо ва Грамотаҳои Фахрии Президиуми Совети Олии Республикаи Совети Сотсиалистии Тоҷикистон мукофотонида шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Пахтакорони Тоҷикистон
Карлос Сервин
Карлос Мария Сервин (Carlos María Servin; 24 майи 1987, Асунсион, Парагвай) — футболбози парагваӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 24 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Парагвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Такуарй Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Рубио Нйу
Муҷассамаи «Водии Вахш»
Муҷассамаи «Водии Вахш» дар ноҳияи Хуросони вилояти Хатлон воқеъ гаштааст.
Таърих
Аз давраҳои қадим бошандагони ин водӣ ба кишоварзӣ машғулияти васеъ доштанд. Гувоҳии ин нуктаҳо дар китоби «Тоҷикони»-и Бобоҷон Ғафуров дарҷ гаштааст: «Каналҳои қадимаи давраи кушониён дар хоки Тоҷикистон ҳам масалан дар водии Вахш ёфт шудаанд. Барои обёрӣ на фақат оби дарё, балки оби чашмаҳо низ, ки дар он давра бешак хеле бисёр буданд, истифода мешуданд. Масалан, дар шимоли водии Вахш заминҳо асосан аз канали дарёи Вахш об мехӯрданд, вале якчанд манзилҳо, масалан Ҳалқаҷар қарибии посёлкаи Уялӣ аз дарё хеле боло ҷой гирифта буд, ки ҳозир ба инҷо фақат ба насос об мебароранд. Дар давраи кушониён тамоми заминҳои ин манзилҳо аз оби чашмаҳои ин манзилҳо, аз оби чашмаҳои куҳӣ шодоб буданд». Майдонҳои васеъ ва корами ин диёрро ба назар гирифта, солҳои 1970-1972 аз маҷрои дарёи Вахш ба заминҳои имрӯза ҷамоати деҳоти Ҳилолӣ канали обӣ барпо намуданд, ки то ҳол аз он истифода мебаранд. Ба ин хотир, соли 1972 дар баландии деҳаи Хуросон (Уялӣ) муҷассамаи «Вахшская долина» барпо карда шуд. Баландии муҷассама 6 метр ва паҳноияш 18 метрро ташкил медиҳад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муҷассамаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон
Сан-Луис
Сан-Луи́с — шаҳрест, ки дар давлати Бразилия қарор дорад, пойтахти иёлати Маранян.
Жирный шрифт
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Баббит
Баббит — хӯлаҳои антифриксионии дар асоси қалъагӣ ё сурб тайёршуда. Баъзе навъҳои баббит сурма, мис, никел, маргимуш, кадмий, теллур, калсий, натрий, магний ва ғ. доранд. Баббитро соли 1839 И. Баббит (ИМА) ихтироъ кардааст. Бештар се навъи хӯлаҳо маъмуланд (90 % қалъагӣ ва 10 % мис; 9 % қалъагӣ, 7 % сурма ва 4 % мис; 80 % сурб, 15 % сурма ва 5 % қалъагӣ). Баббити асосаш қалъагиро барои сох­тани хӯлаҳои антифриксионии нисбатан нарм ва коэфффитсенти соишашон хурд ба кор мебаранд. Чунин баббит нисбат ба баббити сурбдор ба зангзанӣ ва фарсудашавӣ устувор буда, гармигузаронии хуб дорад. Баббитҳои сурбӣ ҳарор. кории нисбатан баланд дошта, барои рехтани подшипникҳои муҳаррикҳои дизелӣ ва дастгоҳҳои навардӣ истифода мешаванд. Ҳарорати гудозиши баббит паст (300—440 °С) ва коркарди он осон аст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Химия
De Havilland DH.37
De Havilland DH.37 (De Havilland DH.37) — як ҳавогарди сохтаи De Havilland аст. Ин ҳавогард дар 1922-6-1 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Кочетовка (ноҳияи Ивнянск)
Кочетовка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ивнянск‎
Саодат Кенҷаева
Саодат Кенҷаева (20 майи 1937, Сталинобод — 29 июли 2017, Душанбе) — омӯзгор. «Аълочии маорифи Тоҷикистон».
Зиндагинома
Саодат Кенҷаева 20 майи 1937 дар шаҳри Сталинобод ба дунё омадааст. Пас аз хатми мак. миёнаи № 7 шаҳри Сталинобод дар факултаи химияву биологияи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко таҳсил кардааст (1956-61). Муҳаррири хурди Нашр. Давл. Тоҷикистон (ҳоло — «Ирфон», 1961-62), муаллими мактаби миёнаи № 7, шаҳри Душанбе (1963-66), дир. мак. ҳаштсолаи № 11 д. Галахонаи ҷамоати Лоҳури н. Ленин (ҳоло — Рӯдакӣ, 1967-68), директори мактаби ҳаштсолаи № 44 (1969-70), директори мактаби миёнаи № 61 (1971-76), директори мактаби миёнаи № 200 (1977-79), омӯзгори фанни химияву биол. мактаби ҳаштсолаи д. Харангони н. Ленин (1979-84). 6 маротиба депутати Совети меҳнаткашони н. Ленин интихоб шудааст. Дар замони директори мак. миёнаи № 200-уми н. Ленин буданаш ин мактаб бо ҷаҳду ҷадалаш ба мактаби намунавӣ табдил ёфта буд. Дар мактаб таълим ба се заб. — тоҷ., ӯзб. ва русӣ ба роҳ монда шуд. Дар бобати ба мактаб ҷалб намудани духтарони маҳаллӣ ба ҳар ҳавлии д.-ҳои атроф на як бору ду бор сар халондааст. Намояндагони маорифӣ марказ (Москва)-ро барои тафтиш ағлаб ба ин мактаб меоварданд. Мактаби намунавӣ гашта саъю кӯшиш ва талошҳои директори мактаб бо медалҳои «Барои меҳнати шоён. Ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди В. И. Ленин», «Ветерани меҳнат» ва чандин Грам. Фахрии соҳавӣ қадр карда шудааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Душанбе
Аҳолӣ — 1 201 800 нафар (1 январи 2022).
Таърих
Сарзамине, ки ҳамакнун шаҳри Душанбе дар он ҷой дорад, дар садаҳои миёна «Шумон» ном доштааст ва дар роҳномаҳо ва таърихномаҳои қадим ба гунаи «Сумон»  низ навишта шудааст. Дар «Ҳудуду-л-олам мин-ал-Машриқ илал-Мағриб» омада: «Шумон шаҳрест устувор ва бабаро кӯҳ ниҳода ва гирди ӯ борае кашида ва ӯро куҳандизест бар сари кӯҳ ниҳода ва андар миёни куҳандиз чашмаи обаст бузург. Аз вай заъфарон хезад бисёр». Шумон дар қисмати болооби рӯди Қубодиён ва шимоли Пули Сангин ва шаҳри Вошҷирд (Висагирд, акнун — Файзобод) воқеъ буд, ки ба гуфтаи Истахрӣ ба андозаи Тирмиз вусъат дошт ва ба масофати андаке дар ҷануби он қалъаи бузурги Шумон вокеъ буд. Муқаддасӣ дар «Аҳсан ал-тақосим» гӯяд:«Шумон маконе пурҷамъият ва ободу неку аст». Шарафуддин Алии Яздӣ дар «Зафарномаи Темурӣ» аз ин қалъа ба номи «Ҳисори Шодмон» ёд карда ва ғолибан онро ба сурати мухтасар «Ҳисор»  ё «Ҳисорак»  навишта ва имрӯз ҳам «Ҳисор» маъруф аст.
Шоёни ёдоварист, ки вожаи «Ҳисор» арабӣ ва маънояш «диж» ва «қалъа» аст. Қалъае, ки ҳамакнун дар 5-километрии шимолу ғарбии шаҳри Душанбе қарор дорад, бозмонда аз ҳамон шаҳри Шумон аст, ки дар садаҳои XV—XVII м. «Ҳисори Шодмон», яъне «Қалъаи Шодмон», номида мешуд. Бар асари касрати талаффуз «Шодмон» аз он афтоду «Ҳисор» монд.
Дар оғози садаи XX ин қалъа тахтгоҳи беки Ҳисор Шоҳимардонқул буд ва дар заминларзаи 8 сентябри соли 1907 вайрон шуд ва аз он танҳо як дарвоза ва ду бурҷ дар миёни ду кӯҳ барҷой монда аст. Пас аз он заминларза Шоҳимардонқул ба қалъаи Душанбе кӯчид ки дар он замон маркази яке аз амлокдориҳояш буд ва аз он пас Душанбе тахтгоҳи беки Ҳисор шуд.
Аз ҷойноми «Душанбе» барои нахустин бор дар китоби донишманди балхӣ Маҳмуд ибни Валӣ «Баҳр ул-аъроф фи маноқиб ал-хайр» (оғози садаи XVII м.) ва номаи хони Балх Субҳонқул Баҳодур ба шоҳи давлати Рус Фёдор Алексеевич (декабри 1676) ёд шудааст. Дар санаде бозмонда аз соли 1826 ин шаҳр «Душанбе-Қӯрғон» номида шудааст. «Қурғон» вожаи туркӣ ва маънояш «қалъа» аст. Қалъаи Душанбе дар канораи чапи рӯди Варзоб ҷой дошта ва ҳар рӯзи душанбе дар назди он бозор баргузор мешудааст. Номи кунунии пойтахти Тоҷикистон ёдовари ҳамин бозор аст. Азбаски ин ҷойро «Душанбе-бозор» мегуфтанд, деҳкадае, ки бо гузашти замон дар ҷои «Душанбебозор» пайдо шуд ва он Душанбе ном гирифт.
Дар нишебии Путовский (хиёбони И. Сомонӣ) боқимондаҳои шаҳракҳои салтанати Юнону Бохтар (охири асри 3 то милод), макони сукунати бостонии давраи Кушониён (асрҳои 7-8) дар соҳили чапи дарёи Душанбинка ёфта шуданд. Шаҳри замони Кушонӣ як ноҳияи муҳими деҳотӣ дошт, ки осори он ҳангоми кофтукови шаҳракҳои ибтидоии асримиёнагӣ пайдо шудааст: Арки Мир (ҳудуди боғи ботаникӣ), Испечактеппа (ҳоло маҳаллаи Испечак), Теппаи Искандарӣ (гузаргоҳи кӯчаҳои Миралӣ Маҳмадалӣ ва Коргар), шаҳркадаи Шиши Хона (маҳаллаи 83).
Душанбе-бозор дар қисмати чапи дарёи Варзоб ҷойгир буд. То инқилоб қаламрави Душанбе аз се деҳа — худи Душанбе, Сари Осиё (ҳоло маҳалла) ва Шоҳмансур (ҳоло ноҳия) иборат буд. Душанбе дар ҳайати аморати Бухоро буд. Соли 1920 охирин амири Бухоро Сайид Олимхон ба ин шаҳр фирор кард, вале дар мохи феврали соли дигар ба муносибати пешравии Артиши Сурх аз ин ҷо ҳам гурехт. Дар ибтидои соли 1922 шаҳрро аскарони босмачиён таҳти рохбарии Анвар-пошо ишғол карданд, вале 14 июли соли 1922 шаҳр боз баргардонида шуд.
Унвони пойтахт
Соли 1924, пас аз ташкил кардани Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар таркиби Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Ӯзбекистон, аз қисми ноҳияи Тоҷик-Лоқай (н. Рудакӣ) ҷудо шуда, Душанбе бо аҳолии камтар аз 500 нафар шаҳр ва пойтахти ҶМШС Тоҷикистон эълон гардид. Баҳсҳо барои пойтахти нав зиёд буданд, баъзеҳо Қаратоғ ро мегуфтанд, чун он калонтар ва сераҳолитар буд, чун Самарқанду Бухоро ба дасти ҷумҳурии ҳамсоя буданд ва Хуҷанди (Хоҷент) бостон ҳам ҳоло қисме аз ҷумҳурии тоҷикон набуд. Тоҷикистон ягона ҷумҳурие буд, ки пойтахти худро надошт. Интихоб байни Душанбе ва Қаратоғ ба Душанбе монд зеро зарурияти сохти шаҳри (пойтахти) нав бо услуби коммунистӣ ба миён омада буд. Худи ҳамон сол дар он аввалин кӯча бо дарозии 3 км бо номи Советӣ (ҳоз. Афсаҳзода) ва дигаре худи Душанбе пайдо шуд, ки собиқ қишлоқи Душанберо ба ду қисм ҷудо мекард. Моҳи апрели соли 1927 Совети Комиссарони Халқии ҶШС Тоҷикистон «Дар бораи сохтмони шаҳри Душанбе» қарор қабул кард.
Сталинобод
мини|Кӯпрук аз болои Душанбедарё (соли 1930) 16 октябри соли 1929 Душанбе ба Сталинобод (бахшида ба роҳбари ҳамонвақтаи ИҶШС Иосиф Сталин (1924—1953), номаш иваз гардид. Соли 1961 дубора Душанбе номида шуд. Чунин иваз кардани номҳои шаҳру маҳалҳои аҳолинишин дар натиҷаи тағйир ёфтани сохти ҷамъиятиву сиёсӣ дар Тоҷикистон ба вуқуъ омадааст (Ниг: Рӯйхати номгузориҳои навини шаҳрҳои Тоҷикистон). Номҳои ноҳияҳои шаҳр баъди қабули истиқлол тағйир дода шуда барои ёддошти бузургон (И. Сомонӣ, Сино, Шоҳ Мансур, Фирдавсӣ) гузошта шуданд. Соли 1929 аввалин роҳи оҳан сохта шуд, ки Душанберо бо Тошканд ва пойтахти СССР — Москва мепайвандад.  Ин ба тараққиёти саноати бофандагӣ, электротехникӣ ва хӯрокворӣ, мошинсозӣ дар шаҳр такони калон бахшид. 28 августи соли 1939 «Дар бораи бархам додани шӯрои деҳаҳои Шоҳмансур ва Сариосиё» қарор бароварда шуд; деҳкада ба ҳайати шаҳри Сталинобод (баъди соли 1961 — Душанбе) дохил шуд. Павел Лукнитский навишта буд: «Дар аввал шаҳр танҳо майдони деҳаи Душанберо ишғол мекард. Баъдан васеъ ва гул-гул шукуфта, дигар даҳаҳои пештара: дар ҷануб — Шоҳмансур, дар шимол — Сари Осиёро забт ва аз нав обод кард.
Ҷуғрофия
Душанбе — маркази Агломератсияи Душанбе ва Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ба ҳисоб меравад. Душанбе дар баландии 600 м дар водии Ҳисор ҷойгир буда, аз он дарёи Варзоб (онро гӯё, ки ба 2 қисм тақсим мекунад) ва Кофарниҳон (дар қисми Ҷанубӣ) мегузаранд Шаҳри Душанбе то соли 2018 аз чор тараф бо ноҳияи Рӯдакӣ ҳамсарҳад буд. Пас аз васеъкунии шаҳр аз ҳисоби заминҳои ноҳияи Рӯдакӣ дар шарқ — бо ноҳияи Ваҳдат, дар шимол — бо ноҳияи Варзоб, дар ғарб — бо ноҳияи Ҳисор, дар ҷануб — бо ноҳияи Рӯдакӣ ҳамсарҳад аст. Аз чаҳор ноҳия иборат аст: Сино, Фирдавсӣ, Исмоили Сомонӣ, Шоҳмансур.
Ҳудуди васеъшуда
Дар қарори Ҳукумат “Дар бораи Нақшаи генералии шаҳри Душанбе”, ки ҳанўз соли 2017 қабул шуда буд, гуфта мешуд, ки домани ҳудудҳои пойтахт ба 18 ҳазор гектар то соли 2025, ба 25 ҳазор гектар то соли 2040 ва ба 30 ҳазор гектар пас аз соли 2040 васеъ карда мешавад.
Дар ҷаласаи 22-юми даъвати панҷуми Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон раиси Кумитаи МММО Муҳаммадюсуф Имомзода ин масъаларо шарҳ дода қайд намуд, ки дар асоси санади пешкаш кардаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи пешниҳоди Маҷлиси депутатҳои халқи шаҳри Душанбе ва ноҳияи Рӯдакӣ оид ба тағйир додани сарҳадҳои шаҳри Душанбе ва ноҳияи Рӯдакӣ” аз ҳисоби заминҳои деҳоти Чоряккорон, Чортеппа, Сарикиштӣ, Чимтеппа, Россия, Гулистон ва шаҳраки Навобод и ноҳияи Рӯдакӣ ба қаламрави маъмурии шаҳри Душанбе беш аз 7659,25 гектар замин илова мешавад. Мувофиқи Нақшаи генералии пойтахт, васеъкунии маъмурӣ-ҳудудии асосӣ ба самти ҷануб ва қисман ба самтҳои шимол, шарқ ва ғарб пешбинӣ шудааст. Моҳи марти соли гузашта маъмурияти шаҳр барномаи рушди иҷтимоӣ-иқтисодии шаҳри Душанберо то соли 2025 тасдиқ намуд. Васеъ намудани қаламрави шаҳр яке аз бандҳои асосии ин барнома аст.
Ҳудуди Душанбе, бо назардошти заминҳои ҳамроҳшудаи ноҳияи Рӯдакӣ бо масоҳати 7 659,25 гектар, ҳамагӣ 20 318,25 гектарро ташкил дод (ноҳияи Сино – 6224,39, ноҳияи Фирдавсӣ – 5447,96, ноҳияи Шоҳмансур – 4888,90 ва ноҳияи Исмоили Сомонӣ – 3759,00 га). Аз масоҳати муқарраршудаи шаҳри Душанбе 2091,75 га - заминҳои обӣ, 145,21 га боғ, 12,28 га - тутзор, 2,10 га - боғҳои ситрусӣ, 25,79 га - чарогоҳ, 6390,85 га - нуқтаҳои аҳолинишин, 5,7 га - заминҳои ёрирасони шаҳрвандон, 1372.0026 га  - буттазорҳо, 3,7 га - ботлоқзорҳо, 1436,66 га—кӯлу дарёҳо, 310,2 га - гузаргоҳҳои зеризаминӣ, 7227,51 га  - заминҳои сохтмон ва киштзор, 1235,03 га  - заминҳои дар кишоварзӣ истифоданашуда мебошанд.
Қаблан шаҳр аз ҳисоби ноҳияҳои гирду атроф, алалхусус аз ҳисоби як қисми ноҳияи Варзоб васеъ шуда буд. Ҳудуди пойтахт қаблан беш аз 12,6 ҳазор гектарро ташкил медод ва то соли 2019 шумораи аҳолии шаҳр ба беш аз 900 ҳазор нафар расид. Ин дар ҳолест, ки ба гуфтаи коршиносон, бо назардошти муҳоҷирати дохилӣ ва мизони баланди таваллуд, шумори ҷамъияти Душанбе кайҳо аз 1 миллион нафар гузаштааст.
Амосово (ноҳияи Меленков)
Амосово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Душанбе
Ҳудуди васеъшуда
Мувофиқи нақшаи генералӣ, шумораи аҳолии шаҳр дар марҳилаи аввал ба 1 миллиону 200 ҳазор нафар ва баъд ба 2 миллион нафар мерасад. Душанбе дар байни шаҳрҳои кишвар аз ҷиҳати зичии аҳолӣ пешсаф аст: ба ҳар километри мураббаъ ба ҳисоби миёна 6400 сокин рост меояд. Дар рафти нишасти матбуотии моҳи январи соли 2019 раиси Кумитаи меъморӣ ва сохтмони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷамшед Аҳмадзода изҳор дошт, ки дар ҳудудҳои ба Душанбе ҳамроҳшуда бунёди 19 ҳазор иншоот дар нақша аст.
Амосово (ноҳияи Меленков)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Меленков
Душанбе
Ҳудуди васеъшуда
Мувофиқи маълумоти омор аз 1 январи соли 2021, ҳамагӣ дар ноҳияи Рӯдакӣ 602 740 нафар зиндагӣ мекунад, шумори хоҷагиҳо 95 872 аст. Аз ин миқдор ба пойтахт 35767 хоҷагӣ бо 218260 нафар аҳолӣ гузаронда шуданд. Ба Душанбе аз қаламрави ҷамоати Россия 9 нуқтаи аҳолинишин, аз Чимтеппа 12, Сарикиштӣ 8 деҳа ба пуррагӣ ва 5-то қисман, Чоряккорон 2 деҳа пурра ва 6 деҳа қисман, Гулистон 5 деҳа пурра ва 1 деҳа қисман, Чортеппа 2 деҳа пурра ва 2 деҳа қисман, аз шаҳраки Навобод 2 гектар замин пайваст карда шуданд.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — зиёда аз 948 800 нафар (01.10.2020), дар соли 2022 — 1 201 800 нафар, дар ҳудуди агломератсияи Душанбе — 1,5 миллион нафар.
Саноат
Душанбе ба калонтарин маркази саноатӣ табдил ёфтааст. Дар пойтахт ба миқдори 40 фисад (%) иқтидори саноатии кишвар ҷойгир буд, тақрибан 15 фисади (%) аҳолии ҷумҳурӣ зиндагӣ мекард ва чоряки маҷмӯи маҳсулоти дохилии кишварро истеҳсол мекард.
Комплекси саноатии пойтахт ҳоло 230 корхонаи саноатии гуногуншаклро дар бар мегирад, ки дар он зиёда аз 19 ҳазор аҳолии пойтахт фаъолият доранд. Аз ҳаҷми умумии истеҳсоли маҳсулот 30 % молҳои сермасриф (аз ҷумла хурокворӣ) ташкил медиҳад. Маҳсулоти аз коргоҳҳои пойтахт ба фуруши беруна содиротшаванда: матоъҳои пахтагин, ресмони пахтагин, коркарди маҳсулоти ҷуроббарорӣ, маҳсулоти кабелбарорӣ, арматура ва маҳсулоти коркарди кишоварзӣ ва диг. ташкил медиҳад. Зиёда аз 10 корхонаҳои якҷоя бо ширкатҳои хориҷӣ дар Душанбе фаъолият доранд. Тақсимоти корхонаҳои истеҳсолӣ аз нуқтаи назари соҳаҳои бартарӣ дошта.
Маркази илмӣ-фарҳангӣ
right|thumb|Қасри Миллат
right|thumb|Китобхонаи миллии Тоҷикистон right|thumb|Хиёбони Саъдӣ Шерозӣ right|thumb|Донишгоҳи аграрии Тоҷикистон right|thumb|Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи А. Сино right|thumb|Палатаи ҳисоби Ҷумҳурии Тоҷикистон, собиқ китобхонаи ба номи А. Фирдавсӣ right|thumb|Маркази ақди никоҳ right|thumb|Театри ҷавонон ба номи М. Воҳидов right|thumb|Амфитеатр дар Душанбе right|thumb|Ҳайкали нависандагон С. Айнӣ ва М. Горкий thumb|Маҷмааи «Истиқлол» thumb|Маҷмааи «Истиқлол» намо дар шом
Душанбе яке аз калонтарин маркази илмӣ-фарҳангӣ ба шумор меравад. Дар Академияи илмҳои Тоҷикистон, ки ба он 20 Пажӯҳишгоҳҳои илмӣ-тадқиқотӣ шомил буда, дар онҳо дар соҳаҳои физика, астрофизика, риёзиёт, зилзилашиносӣ, кимиё, геология, гастроэнтрология, зоология, ботаника, рустаниҳои физиологӣ, генетика, иқтисод, фалсафа, ҳуқуқ, таърих ва бостоншиносӣ, этнографӣ, забон ва адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттӣ тадқиқотҳо бурда мешаванд. 23 донишгоҳҳу донишкадаҳои пойтахт ҳар сол ҳазорҳо мутахассисони соҳаи гуногуни хоҷагии халқи ҷумҳуриро тайёр менамоянд.
Нақши Душанбе дар рушди фарҳанг бузург аст. Устодони барҷастаи назму насри муосири тоҷик Садриддин Айнӣ, Абулқосим Лоҳутӣ, Мирзо Турсунзода, Сотим Улуғзода, Ҷалол Икромӣ, Мирсаид Миршакар, Муъмин Қаноат, Боқӣ Раҳимзода, Фотеҳ Ниёзӣ, Лоиқ Шералӣ ва дигарҳо дар рушди адабиёти муосири тоҷик на танҳо дар Ватани худ, балки дар дигар мамлакатҳои Шарқу Ғарб машҳур буда, саҳми беандозае гузоштаанд.
Соли 2011 дар Душанбе бузургтарин дар Осиёи Марказӣ Китобхонаи миллии Тоҷикистон бунёд карда шудааст, теъдоди хазинаи китобҳояш зиёда аз 6 000 000 нусхаро ташкил медиҳад.
Маориф
Тоҷикон яке аз мардумони қадими Осиёи Марказӣ мебошанд, ки фарҳанги бостонӣ ва муассисаҳои таълиму тарбияи дар замони қадим ва ибтидои асрҳои миёна ташаккулёфта (дабистон, дабиристон ва ғайра) доштанд. Дар асрҳои миёна ин низоми таълиму тарбия дар шакли мактабу мадрасаҳо, ки барои омӯзонидани шариати ислом ва дигар улуми мутадовилаи вақт роиҷ буд, амал менамуданд. Дар мактабҳо таълими ибтидоӣ ва дар мадрасаҳо таълими миёна ва олӣ марсум буд.
Даврони шӯравӣ
Пас аз истиқрори Ҳокимияти Шӯравӣ масоили маориф, омӯзишу парвариш, сохтмони мактабҳо, муассисаҳои таҳсилоти ҳамагонӣ дар мадди аввал қарор гирифтанд. 15 марти 1921 дар Душанбе Нозироти вилоятӣ (Шуъбаи маорифи халқи Бухорои Шарқӣ) таъсис ёфт. Бо ташаббуси ин Шуъба июли 1921 Анҷумани вилоятии кормандони маориф давъат шуд. Дар ин Анҷуман камбудҳои кори мактабу маориф мавриди муҳокима қарор гирифтанд ва роҳҳои бартараф намудани онҳо муайян гардиданд.
Баъди таъсиси ҶМШС Тоҷикистон инкишофи маорифи халқ тибқи нақшаҳои муайян оғоз ёфт, шумораи мактабҳо ва шогирдон зиёд шуд. 14 декабри 1924 дар Душанбе ба ҷойи Шуъбаи маорифи халқи Бухорои Шарқӣ Комиссариати маорифи халқ созмон дода шуд, ки сарварии онро Аббос Алиев ба уҳда дошт. Дар назди Комиссариат Шӯрои илмии давлатӣ бо сарварии шоири тавоно Абулқосим Лоҳутӣ амал мекард. Ташкили мактабҳои нави шӯравӣ, маҳви бесаводӣ, ба мактаб овардан ва бо таълим фаро гирифтани кӯдакони ятим вазифаҳои асосии Комиссариат гардиданд. Яке аз нахустин иқдомот дар кори маҳви бесаводӣ ҷорӣ намудани таълими ҳамагонии ҳатмӣ буд. Барои тайёр намудани муаллимон соли 1926 дар Душанбе техникуми омӯзгорӣ таъсис ёфт. Барои мактабҳо барномаҳои таълим, китобҳои дарсӣ ва дастурҳои методӣ мураттаб мегаштанд.
Соли 1926 дар Душанбе Анҷумани умумитоҷикии Шӯроҳо барпо шуд. Дар ин Анҷуман оид ба ҷорӣ намудани таҳсилоти ҳамагонии ҳатмӣ Декларатсия қабул карда шуд. Дар Декларатсияи мазкур оид ба фаро гирифтани меҳнаткашони ҶМШС Тоҷикистон ба таҳсилоти пурра, гуногунҷабҳа ва ройгон сухан мерафт. Кумитаҳои фавқулодаи маҳви бесаводӣ ва ҷамъияти ихтиёрии «Нест бод бесаводӣ» ташкил гардиданд. Аҳли ҷомеаи ҷумҳурӣ шиор-даъвати «Босавод, биомӯз бесаводро» дастгирӣ карданд. Чорабиниҳо бо номи «Ду ҳафта», «Моҳ»-и маорифи халқ, маъракаҳои маданӣ-маърифатӣ, ҷамъоварии маблағ барои маорифи халқ ва ғайра баргузор мешуданд. Сокинони Душанбе дар ҳашари сохтмони мактабҳо, синфхонаҳо, марказҳои маҳви бесаводӣ фаъолона ширкат мекарданд. Дар муддати кӯтоҳ гурӯҳҳои махсуси таълимӣ баҳри таълими меҳнаткашон ва маҳви бесаводӣ ба кор сар карданд. Пас аз ташкил ёфтани ҶШС Тоҷикистон дар рушду инкишофи маорифи халқ давраи нав оғоз ёфт.
Мактабҳои таҳсилоти умумӣ
Соли хониши 1930-1931дар ҷумҳурӣ таҳсилоти умумии ибтидоӣ ҷорӣ карда шуд. Дар баробари ин шабакаи мактабҳои ҳафтсола ва миёна низ афзоиш ёфт. Ба кори сохтмон ва инкишофи мактабҳо қарорҳои Ҳизби коммунист ва Ҳукумати ҷумҳурӣ «Дар бораи ҷорӣ намудани таълими умумии ҳатмии ибтидоии бачаҳои 8-9-10-сола» (25 июли 1930; 14 августи 1930), «Дар бораи рафти таълими ибтидоии умумӣ» (21 феврали 1931), «Дар бораи мактабҳои ибтидоӣ ва миёна дар ИҶШС» (16 майи 1934), «Дар бораи сохтмони мактаб дар шаҳрҳо» (28 феврали 1935) ва ғайра такони ҷиддие шуданд. Дар миёнаи солҳои 30 садаи XX масъалаи маҳви бесаводӣ дар шаҳрҳо ба таври умумӣ ҳал гардид.
Ба сохтмон ва рушду такомули мактабҳо Ҷанги Бузурги Ватанӣ (1941—45) халал расонд.
Таҳсилоти миёнаи махсус
Солҳои 40 садаи XX дар Душанбе техникумҳои индустриалӣ, гидромелиоративӣ, тарбияи ҷисмонӣ, омӯзишгоҳи роҳи оҳан ва ғайра ифтитоҳ шуданд.
Муассисаҳои олии таълимӣ
Нахустин мактаби олии Тоҷикистон Институти давлатии педагогии Душанбе мебошад, ки соли 1931 таъсис ёфтааст. Дар ибтидо он се шуъба — забон ва адабиёт, педагогӣ, агробиологӣ дошт. Баъдан, солҳои 1935—1940 факултетҳои нав таъсис ёфтанд.
Тарбияи томактабӣ
Аз рӯзҳои аввали таъсиси ҶМШС Тоҷикистон ва баъдан ҶШС Тоҷикистон Ҳукумат ба масоили тарбияи томактабӣ таваҷҷуҳ менамуд. Нахустин боғча барои 25 нафар кӯдак ифтитоҳ шуд. Минбаъд шумораи муассисаҳои томактабӣ ва тарбиятгирандагони онҳо афзоиш ёфт. Аз соли 1955 бунёди боғчаҳои бачагон дар назди корхонаҳои шаҳри Душанбе оғоз гардид. Соли 1955 дар назди корхонаҳо 20 боғчаи бачагон фаъолият мекард.
Омори кунунии маориф
дар онҳо:
Муассисаҳои театрӣ
(ба ҳолати 01.07.2019)
Фурӯшгоҳҳо
Дар шаҳр фурӯшгоҳҳои бузург ва марказҳои савдо зиёданд. Чун анъана дар Осиёи Миёна, ин ҷо бозор низ фаъоланд.
Нашрияҳо
Миқдори рӯзнома ва маҷалаҳои ҷумҳуриявии дар шаҳр нашршаванда: