cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ тӯнис-кортож
Фурудгоҳи байналмилалии тӯнис-кортож (Tunis–Carthage International Airport) (маҳаллӣ: Aéroport international de Tunis-Carthage) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи TUN аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3200 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Тунис (шаҳр) кишвари Тунис қарор дорад, ва дар баландии 7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Мусиқии Тоҷикистон
Рисолаҳои мусиқӣ
Дар осори андарзӣ («Қобуснома») ва таърихии адабӣ («Бадоеъу-л-вақоеъ»-и Зайнуддини Восифӣ, 1465—1551 ва «Бобурнома»-и Заҳируддини Бобур, 1483—1530) маълумоти пурқимате марбути ҳаёти мусиқии замонҳои мухталиф ба мушоҳида мерасанд. Шоирони даврони гузашта аксаран овозхон ва сарояндаи ашъори худ ва навозандаи созҳо будаанд. Қофиласолори назми классикии форс-тоҷик Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ (асрҳои 9—10) дар созҳои бисёре ба мисли чанг, уд, барбат, руд дасти тавоно доштааст. Муосири ӯ Абулаббоси Бахтиёр мутриб ба устод дар ҳунари барбатнавозӣ кумак кардааст. Рӯдакӣ жанрҳои овозии классикии тарона ва уфарро такмил додааст. Шоири садаи X Абӯтолиб ибни Муҳаммади Хусравонӣ сарояндаи мумтози мақоми «Хусравонӣ» буд.
Ихтирои созҳои мухталифи мусиқӣ низ ба шоирон нисбат дода мешавад. Масалан, яке аз нахустин шоирони тоҷик Абӯҳафзи Суғдӣ (асри 8) ихтироъкори сози мукосир (навъи най) буд. Ибни Сино (бино ба маълумоти дигаре Абӯҳафзи Суғдӣ) сози шоҳрудро эҷод кардааст. Ҳамчунин Рӯдакӣ сози руд ва Хусрави Деҳлавӣ сози саторо офаридаанд.
Эҷодиёти мусиқии халқӣ ва касбӣ асосан ба сифати ҳунари бидуни хутут инкишоф меёфт. Аммо сарчашмаҳои хаттӣ (осори Абдулмӯъмин Сафиуддини Урмавӣ ва Маҳмуд ибни Масъуди Шерозӣ) аз мавҷудияти хутути адвор дар садаи XIII шаҳодат медиҳанд. Асрҳои 10—13 кӯшиши хаттӣ ифода сохтани овозҳо ба миён омада буданд.
Дар садаи X барои ифодаи дараҷоти қаторовозҳо ҳуруфоти арабӣ, ки аз лиҳози фонетикӣ ба сабтҳои ҳуруфии аврупоӣ шабоҳат дораад, истифода мешуд.
Мусиқии анъанавии тоҷик
Мусиқии анъанавии тоҷик ғанӣ ва гуногунранг аст. Дар он зиндагӣ, маишат, фаъолияти меҳнатӣ, муборизаи иҷтимоӣ, русуму омол, хислат ва эҳсосоти халқ ифода ёфтаанд. Мусиқии анъанавии тоҷикро аз лиҳози тафаккури мусиқӣ метавон ба се сабк тақсим кард: сабки шимолӣ (вилояти Суғд), сабки марказӣ ё худ кӯҳистонӣ (Ҳисор, Хатлон, Ғарм) ва сабки Бадахшонӣ (Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон).
Мусиқии анъанавии тоҷик бо доираи васеи жанрҳо фарқ мекунад: ҳамосавӣ, меҳнатӣ, русумӣ (таронаҳои тақвимӣ, тӯёна, сӯгворӣ ва ғайра), сурудҳои лирикӣ, ҳамчу нин мусиқии созӣ, шаклҳои силсилавии касбӣ ва касбии классикӣ. Мусиқии анъанавии тоҷик аз се ҷанбаи бо ҳам робитадошта иборат аст: халқӣ, халқии касбӣ ва касбии классикӣ. Мусиқии анъанавӣ дар тӯли таърихи инкишофаш ба шароити зиндагӣ ва шавқу завқи гурӯҳҳои муайяни иҷтимоӣ (масалан, мусиқӣ дар байни созандагони шаҳру деҳот) вобаста буда, он қонуниятҳои хос ва намояндагони худро дорад (масалан, навҳагарон, мавригихонон сарнақшхонон, гӯрӯғлихонон, фалаксароён ва ғайра).
Мусиқии халқӣ ва халқии касбӣ
Мусиқии халқӣ ва халқии касбии тоҷик аз насл ба насл ба тариқи шифоҳӣ интиқол меёфт ва он ба сифати яковоза ривоҷ мекард. Тамоми ғановати мусиқии халқӣ дар оҳангу наво мутамарказ шудааст, ки махсусиятҳои хоси ин оҳангу наво бо ин ё он жанр вобастагии бевосита дорад.
Таронаҳои халқӣ бо мавзӯъи меҳнати деҳқонон ва косибон иртиботи қавӣ доранд. Масалан, ҳангоми хирманкӯбӣ марди деҳқон ба даст говрона гирифта, суруди ғамангезу таниндори «Майда»-ро месароид (онро дар ноҳияҳои шимолӣ «Ҳӯп-ҳӯп» мегӯянд). Дар ин суруд ҳам шикоят аз тақдири гарон, ҳам андешаҳо дар боби зиндагӣ ва ҳам изтироби ошиқ ифода ёфтааст. Шакли таронаи «Майда» аз байтҳои лирикие, ки аксаран байни худ аз лиҳози мавзӯъ иртибот надоранд ва мазмунан муҳталифанд, мураттаб мегардад. Доираи алҳони он дар ҳудуди квартаву квинта маҳдуд аст ва майлони минорӣ дорад. Дар ҷараёни суруд нола бештар садо медиҳад ва он рӯҳияи андӯҳу фироқро тақвият мебахшад. Фаъолияти кории тоҷикон дар таронаҳои чӯ понӣ ва сурудҳои занони ҳунарманд (масалан, «Бофанда») ифодаи бадеии хешро ёфтааст.
Сурудҳои маросимӣ
Доираи сурудҳои маросимӣ (русумӣ) низ васеъ аст. Таронаҳои тақвимӣ ҳамвора бо истиқболу тадоруки ин ё он сана иҷро мешаванд. Масалан, оини истиқболи баҳор («Гулгардонӣ», «Наврӯзӣ», «Сайри гули лола», «Суманак» ва ғайра). Қисме аз онҳо дар таронаҳои анъанавии бачагон боқӣ мондааст. Дастаи бачаҳову наврасон, ки гулҳои тоза (сиёҳгӯш, лола ва ё бойчечак) дар даст доранд, одатан дари ҳавлии сокинони деҳотиёнро мекӯбанд ва дубайтиҳоро бо радифи «бойчечак» месароянд. Таронаи «Бойчечак» сохти иншодӣ дорад ва ба лаҳни секунда асос ёфтааст. Авҷу хотимаи он, ки ба калимаи «бойчечак» мувофиқат дорад, танини фарёдро мегирад, ки шартан ба алҳони поини секста шабеҳ аст.
Дар маҳфили занон пухтани суманак ҳамвора бо тараннуми таронаи «Суманак» сурат мегирифт. Дар айёми Наврӯз мардум ба сайри боғу чаман, дашту даман мебароянд. Шодиву сурур пайваста бо таронаву рақс, фоли ҳосили соли нав ва ғайра ҷараён дорад. Дар ноҳияҳои шимоли Тоҷикистон то солҳои наздик маросимҳои қадим «Сайри гули лола» устувор буд. Ҳангоми ин маросим дар атрофи дарахтоне, ки бо гули лола пероста мешуданд, мардум бо машъалҳо гардиш мекарданд. Зимни ин аз ҷониби гуруҳи мардон сурудҳои дастаҷамъии ороми сохти антифонӣ аз қабили «Нақши калон», «Нақши миёна» ва «Нақши хурд» иҷро мегардиданд. Ин нақшҳо ҳамчунин дар маросими арӯсбарону арӯсбиёрон суруда мешуданд (ниг. «Нақш»). Таронаҳои «Ман доғ» ва «Оллоҳи дарвозӣ» намунаҳое мебошанд, ки тасаввуроти қадимиро дар бораи мурдану эҳёи худои фаровонҳосилӣ ба хотир меоранд. Дар баъзе ноҳияҳои Тоҷикистон ва Узбекистон таронаи маросимие, ки ҳангоми хушксолӣ ба даъвати борон сароида мешавад, ба унвони «Сусхотун» (дар ноҳияҳои шимолӣ) ва «Ашаглон» (дар минтақаи Кӯлоб) маъмул аст.
Намуди дигари таронаҳои маросимӣ ба гурӯҳи сурудҳои маишии оилавӣ (ба муносибати зодрӯзи фарзанд, тӯёна, сӯгворӣ) дохил мешавад. Аз таваллуди фарзанд бо задани доира хабар медиҳанд. Созандаҳои бухороӣ ба ин муносибат суруди махсуси «Бача, бача ҷони бача»-ро месароянд. Дар минтақаи Кӯлоб ба муносибати таваллуди фарзанд сурудҳои марбути маросимии «Гаҳворабандон»-ро мехонанд. Таронаҳои тӯёна дар нақшҳои маросими тӯй мавқеи устувор доранд ва ба он оҳанги тантанаву руҳияи умумии нишотангез мебахшанд. Ин таронаҳоро шартан ба се гурӯҳ метавон тақсим кард: таронаҳое, ки ҳангоми тарошидани мӯи сари домод («Устои ланги сартарош») ва зимни шустану бофтани мӯи арӯс «Саршӯён» (минтақаи Кӯлоб) иҷро мешаванд; таронаҳое, ки дар вақти арӯсбарон (нақшҳои гуногун, «Ёр-ёр» ва «Лаъли Бадахшон» (дар Самарқанд), «Шоҳ омад» дар Бадахшон ва амсоли инро месароянд; таронаҳои рақсиву ишқӣ, ки дар тантанаи тӯй садо медиҳанд.
Занони хонадон таронаҳои дигарро ба мисли ғазалу мухаммас, байтҳо, сурудҳои лирикӣ дар ҳавои садои дойра ва ҳини рақс месароянд. Дар тӯи писар баробари сурудҳои тӯёна наът ва муноҷот низ мехонанд.
Сурудҳои сугворӣ
Сурудҳои сӯгворие, ки бо марги инсон марбутанд, саршори эҳсосоти баланд мебошанд. Ин сурудҳо низ чанд навъанд. Қисме ба мисли «садр» (ҳоло бо номҳои «чаҳр», «сасах» маъмуланд) ҳангоми дафн иҷро мёшаванд. Сидсилаи «Фалак» дар Бадахшон мустаъмал аст, ки онро дар Ишкошим «Фарёд» ва дар Ванҷ «Нола» гӯянд. «Фалак» аз ду фасл иборат аст: «Фалак» ва хотимаи он «Ситоиш», ки баъд аз он силсилаи «Маддоҳӣ», ки аз се фасл ва «Қасоид» таркиб ёфтааст, шурӯъ мегардад. Дар Вахон «Рубоӣ» (дубайтиҳои сӯгворӣ) месароянд ва сурудҳои мотамӣ (марсия) меҳонанд, навҳагуӣ (овозандозӣ, нола, гиря) мекунанд. Ба алҳони ин жанр секундаҳои бисёри поин бо майлони умумӣ ба сӯи акс аз авҷи оҳанг то савти хотимавӣ хосанд. Дар аксари маврид парда ба сифати тертсияи зилӣ падид меояд. Дар навоҳои ҳар яке аз силсилаҳои таронаҳои мазкури Бадахшон лаҳнҳои махсус, ки «муқом» мегӯянд, мавқеи хос доранд.
Сурудҳои лирикӣ
Суруди лирикӣ дар мусиқии овозии тоҷик аз жанрҳои бисёр маъмул ба шумор меравад. Дар он андешаву афкор дар боби воқеоти зиндагӣ, эҳсоси ошиқон, пафоси гражданӣ ва муҳаббат ба Ватан, изтироби танҳоӣ ва мутоиботи намакин ифшо мегарданд. Доманаи мавзӯъи таронаҳои лирикӣ ниҳоят фарох аст, вале дар онҳо мавзӯъи ишқ мақоми аввал дорад ва он бештар дар шакли манзуми ғазал ифода меёбад. Таронаҳои лирикӣ бо сифатҳои хушоҳангӣ ва истифодаи авҷ фарқ мекунад. Ба қисмати лирика метавон сурудҳоеро, ки дар мавзӯъи мазҳабӣ (муноҷот, наът) иншо шудаанд, низ дохил намуд.
Байт
Байт низ (дар тафриқа аз байти назм) яке аз шаклҳои таронаҳои лирикист. Созмони мусиқии он бо шеър сахт марбут аст. Таркиби зарбии навои он сохти бадеҳавӣ дорад. Хатти маҳдуди оҳанг бо тазӣиноти мусиқӣ мукаммал мешавад. Байтҳое, ки мардҳо месароянд, аз байтҳои занон фарқи услубӣ дорад. Ҳар як байт бо хотимаи хоси худ — садоҳои «оя» ва «ой» поён мепазирад. Ба ин жанр «рубоиёт» ва «фалак» (минтқаи Кӯлоб, Бадахшон) қаробат доранд. Ҳамчунин таронаҳои занон (даргилмодик, даргилик, булбулик дар Бадахшон) ва суруди алла (лалайик дар Бадахшон) дар байни таронаҳои лирикӣ мавқеи назаррасро соҳибанд. Солҳои 30 дар байни халқ сурудҳои дугона ва лапарҳо хеле маъмул шуданд. Мундариҷаи онҳо аз тараннуми ишқ, мутоиба, ҳаҷв ва истеҳзо иборат буд. Лапарҳо бо рақс иҷро мешаванд. Суруди мутоибавие, ки бо рақс пероста мегардад ва «мошоба» ном дорад, дар деҳаи Дарр (шимоли Тоҷикистон) ҳанӯз ҳам боқист.
Ғарибӣ
Ибтидои садаи XX таронаҳои ғарибӣ ба вуҷуд омаданд ва пайдоиши онҳо бо маъракаи мардикорӣ ва ҷудой аз ватан барои дарёфти маош алоқаманд буд. Дар онҳо оҳангҳои ҳаҷру фироқ, машаққат, дурӣ аз ёру диёр, нобарори ва нокомиҳо бештар мушоҳида мешуданд. Рӯзҳои иди Рамазон суруди «Рабби ман»-ро мехонданд. Дар растаҳои шаҳр бо ширкати ҳофизон, мутрибон ва зочабозон тамошоҳо баргузор мешуданд.
Honeywell HTF7000
Honeywell HTF7000 (Honeywell HTF7000) — як ҳавогарди сохтаи Honeywell Aerospace дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Мусиқии Тоҷикистон
Гӯрғулӣ
Достони маъмули қаҳрамонии «Гурӯғлӣ» намунаи назарраси ҳамосаи манзуми мусиқист, ки аз рӯҳияи қаҳрамонӣ ва гражданӣ саршор мебо-шад. «Гурӯғлӣ» асосан дар маркази Тоҷикистон маъмул аст. Махсусан дар ноҳияҳои Балҷувон, Сарихосор, Ховалинг Кӯлоб сабки хос ва анъанаҳои устувори сарояндагӣ дорад. Гӯрӯғлисароёни маъруфи садаи XX Ҳикмат Ризо, Қурбоналӣ Раҷабов ва Ҳақназар Кабуд мебошанд. Дар «Гурӯғлӣ» забони эҳсосот бо ҳатмияти иҷро ва қонунҳои устувори махсусиятҳои услубии ҳамоса ба таври барҷаста ба ҳам иртибот пайдо кардааст. Алҳони «Гурӯғлй» сохти ривоятиву речитативӣ дорад, ки он бо таронаҳои алоҳида бадал мешавад ва дар ҳудуди квартаву квинта инкишоф меёбад. Дар аксари ҳол симои қаҳрамонҳо, ҳамчунин мундариҷаи саҳнаҳои алоҳида (аз қабили муҳорибаи сарбозон, манзараҳои тӯю сур) дар оҳангҳои муайян (лейтмотивҳо) ифшо мешаванд. «Гурӯғлӣ»дар сабки махсуси халқӣ ва бо фишор додани овоз иҷро мешавад.
Honeywell HTF7000
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Мусиқии Тоҷикистон
Созанда
Созандаҳо асосан занҳо буданд. Ҳунари онҳо рақсҳои зебо ва таронаҳои марғубро дар бар мегирифт. Таронаҳои онон гуногунмазмун буданд: ишқӣ, мутоибавӣ, рақсӣ. Онҳо дар шакли мусалсал амиқ иҷро мешуданд. Дар барномаи созандаҳо таронаҳое аз қабили «Уланг», «Ёр-ёре», «Ҳамдам ёре», «Юсуфҷамолаки ман», «Болои ҳисор рафта будӣ», «Ҳой нозанин» ва амсоли онҳо дохил буданд. Дар ҳунарнамоии созандаҳо рақси «Занг» аз баромадҳои асосӣ ба шумор мерафт. Созандаҳо асосан дар маросимҳои тӯй, тавлиди фарзанд, гаҳворабандон ва ғайра ҳунарнамоӣ мекарданд. Майда, Тилло, Тувои Ӯрус, Офтобхон, Михали Каркигӣ, Қун- дал, Губур, Ношпотӣ ва дигар созандаҳои маъруфи охири садаи XIX ва аввали садаи XX буданд. Дар байни созандаҳои асри гузашта Тӯҳфахон бисёр машҳур буд.
Шашмақом
thumb|300x300px|Ансамбли халқии шашмақомхонон «Шашмақом» дараҷаи баланди мусиқии тоҷик мебошад, ки асолати мусиқии касбии классикиро дар худ муҷассам сохтааст ва он ҳамчунин яке аз системаҳои пурвусъати мақомот дар мусиқии Шарқ аст. Дар гузашта мақом дар шаклҳои гуногун ҷараён дошт. «Дувоздаҳмақом», ки қабл аз «Шашмақом» маъмул буд, байни тоҷикон дар тӯли асрҳои 11—18 амал мекард.
«Шашмаком» дар садаи XVIII дар муҳити ҳунарии Бухоро комилан ташаккул ёфт. Он аз мақомҳои «Бузург», «Рост», «Наво», «Дугоҳ», «Сегоҳ» ва «Ироқ» иборат аст. Ҳар яке аз ин мақомот аз ду фаслҳои созӣ ва овозии «Мушкилот» ва «Наср» тартиб ёфтааст. Фасли созии ҳар як мақом аз қисмҳои «Тасниф», «Тарҷеъ», «Гардун», «Мухаммас» ва «Сақил» мураттаб шудааст. Ҳарчанд ки ин қисмҳо аз лиҳози инкишофи мавзуӣ ва созмонии худ аз ҳамдигар фарқи казоӣ надоранд, аммо дар ҳар як мақом шикасти танини оҳангии онҳо гуногун сурат мегирад.
Дар «Шашмақом» ашъори шоирони классик — устод Рӯдакӣ, Саъдӣ, Ҳофиз, Ҷомӣ, Ҳилолӣ, Нозимӣ Ҳиротӣ, Сайидо, Зебуниссо, Бедил ва дигарон фаровон истифода шудаанд. Таронаҳо баъзан дар заминаи матни халқӣ низ иҷро мегарданд.
Мусиқии анъанавии классикӣ дар даврони мо тобишҳои тозаи замонавӣ касб намуд. Дар саросари ҷумҳурӣ дастаҳои ҳунарии «Шашмақом» таъсис ёфтаанд. Маъруфтарини; онҳо Ансамбли ҳофизони мақомхонони Кумитаи телевизион ва радио ба шумор меравад. Аз ҷумлаи овозхонон ва донандагони мусиқии классикӣ Бобоқул Файзуллоев, Шоҳназар Соҳибов, Фазлиддин Шаҳобов, Барно Исҳоқова, Аҳмад Бобоқулов, Ҷӯрабек Муродов, Нериё Аминов, Боймуҳаммад Ниёзов, Н. Тоштемуров, М. Исҳоқбоев, Мастона Эргашева, Нисон Шоулов, Ҳотам Пӯлодов мебошанд.
Фалакхонӣ
Фалакхонӣ яке аз шакли санъати ичрокунандагии мардуми кӯҳистони тоҷик (Кулоб, Бадахшон), уки бо жанри фалак вобаста аст. Ин санъати ичрокунандагӣ дар муддати асрҳо ташаккул ва рушд ёфта, мактаби ҳунарии худро низ таъсис додааст. Фалак дорои назхарияи амалии боест. Фалак - жанри мусиқиест якқисмаву бисёрқисма, созӣ ва овозӣ. Фалакхонӣ дар мактаби устод-шогирд асос мегирад. Сози асосии фалак думбра буда, созҳои бисери дигаре дар фалакхонӣ маъмуланд (рубоби бадахшонӣ, сетор, гижак, тутик, даф, таблак ва ғайра). Фалак таърихи бисёрасра дорад. Таърихан дар ду макон - Кулобу Бадахшон ташаккул ёфтааст. Аз ин ҷо - фалаки кулобӣ ва фалаки помирӣ. Хелҳои жанрии он гуногунанд: фалаки даштӣ, фалаки роғӣ, фалаки қаландарӣ, фалаки сафарӣ, фалаки равона, бепарвофалак ва ҳоказо. Дар Бадахшон фалакхонӣ зери маддоҳхонӣ низ маълум аст. Фалкхонони беҳтарини замони имрӯз Одина Ҳошим, Гулчехра Содиқова, Давлатманд Холов, Сохиба Давлатшоева...
Опера
Жанри опера дар санъати мусиқии тоҷик охирҳои солҳои 30 ба вуҷуд омад. Соли 1937 драмаи мусиқии С. А. Баласанян «Шӯриши Восеъ» ба саҳна гузошта шуда буд, ки бастакор онро аз нав такмил дода аввалин операи миллӣ «Шӯриши Восеъ»-ро (1939) офарид. Солҳои 40 ва 50 операҳои «Тоҳир ва Зӯҳро» (1944), «Арӯс»-и А. Ленский (1946), «Бахтиёр ва Нисо»-и С. А. Баласанян (1954), «Пӯлод ва Гулрӯ»-и Шарофиддин Сайфиддинов (1957) эҷод шуданд. Асарҳои номбаршуда ба мавзӯъи таърихи муборизаи меҳнаткашон, барқароршавии сохтмони сотсиализм дар Тоҷикистон оиданд.
Солҳои 1960—1970 жанри опера ба мавзӯъҳои таърихй, ватандӯстӣ ва интернатсионали рӯ меовард. Операҳои «Комде ва Мадан»-и Зиёдулло Шаҳидӣ (1960), «Хосият»-и Ленский (1964), «Домоди овозадор»-н С. Ю. Урбах (1964), «Парасту»-и А. Одинаев (1966), «Бозгашт»-и Я. Сабзанов (1968), «Шерак»-и С. Ҳамроев (1970) аз кабили чунин асарҳоянд.
Солҳои 70—80 операҳои баландмазмуну замонавӣ ба миён меоянд. «Лаънаткардаи халқ» (1973), «Қишлоқи тилоӣ» (1981) ва «Сарбозони халқ»-и Дамир Дӯстмуҳаммадов (1984), «Рӯдакӣ» (1985) ва «Айнӣ»-и Шарофиддин Сайфиддинов (1978), «Ғуломон»-и Зиёдулло Шаҳидӣ (1980) ва ғайра.
Анвои созҳо
thumb|Анвои созҳои миллии тоҷикӣ Анвои созҳои тоҷикӣ гуногун ва соҳиби асолати хос аст. Аз ҷумлаи онҳо танбӯр, дутор, сато, сетор, панҷтор, баландзиком, рубоб, ғижжак, даф, дойра, нақора, таблак, най, сурнай, чанги торӣ, лабчанг ва ғайраро метавон ном бурд. Дар дастаҳои муосири ҳунарии халқӣ созҳое мисли аккордеон, мандолина, гитара ва монанди ин роҳ ёфтаанд.
Услубҳои овозхонӣ
Дар боби ҳунари иҷро низ анъанаҳои ғанӣ вуҷуд доранд. Дар ҳунари сарояндагии тоҷик се услуби овозхонӣ маъмул аст: шикамӣ, димоғи ва ҳалқӣ (гулӯӣ). Ин услубҳо аз насл ба насл ва аз устод ба шогирд интиқол мешуданд. Бояд қайд кард, ки мардум бештар ба ҳофизони соҳиби услуби шикамии овозхонӣ мутаваҷҷеҳ буданд. Устодони бузурги овозхонӣ ҳар се услубро ба таври моҳирона ба кор мебурданд.
Мусиқии касбии классикии тоҷик ва аз ҷумла «Шашмақом» дар даврони мо низ маъмул ва мавриди таваҷҷуҳи мардум мебошад. Он дар миёни халқ, дар саҳнаи тамошогоҳ, аз тариқи радио ва телевизион иҷ ро мешавад. Анъаноти ғании чандинасраи он барои инкишофи мусиқии бисёровозаи миллии муосири тоҷик ба сифати заминаи самарабахш хидмат кардааст. Оҳангсозони республика дар опера, балет ва осори симфонии худ принцип ва қонунҳои мусиқии яковозиро бо та- факкури мусиқии муосир ба таври мутаносиб омезиш медиҳанд.
Омӯзиш
thumb|Ҷӯрабек Муродов ва Боймуҳаммад Ниёзов дар ҳалқаи донишҷӯёни ДДХ Имрӯз дар Тоҷикистон зиёда аз 70 мактаби мусиқӣ, коллеҷҳои мусиқӣ ва Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода барои тарбияи кадрҳои баландихтисоси соҳаи мусиқӣ омодаанд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Мусиқӣ дар Тоҷикистон
Растово (ноҳияи Вязников)
Растово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Коритово (ноҳияи Вологод, Вологда)
Коритово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Эдуардо Лейнг
Эдуардо Антонио Лейнг Каркамо (Eduardo Antonio Laing Cárcamo; 27 декабри 1958, Пуэрто Кортес, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 27 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1958 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Платенсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ethnikos Piraeus F.C. Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Маратон Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортес Прогресенйо Гурӯҳ:Бозингарони БФ San Joaquin F.C
Фарзин (шатранҷ)
Фарзин ( ferzin — вазир, мушовир; Юникод: ♕♛) — пурқувваттарин муҳраи шоҳмот. Арзишаш тақрибан ба 8-9 пиёда баробар аст. Аз рӯи қувва аз тӯра ва як муҳраи сабук зиёдтар аст, вале аз ду тӯра камтар буда, тақрибан ба се муҳраи сабук баробар аст.
Гаштҳои фарзин
Фарзин ба дилхоҳ катакҳои вертикалӣ, горизонталӣ ва диагоналӣ гашта метавонад ва ба имкониятҳои рух ва фил (шоҳмот) дорост (ба шарте, дар роҳи гашташ ягон муҳрае набошад). Агар фарзин дар байни тахта бошад, онгоҳ якбора ба 27 катаки тахта ҳамла оварда метавонад, дар кунҷи тахта бошад то 21 катак.
Фарзин дар рафти бозӣ
Бозингарон дар аввали бозӣ яктогӣ фарзин доранд. Дар аввали бозӣ фарзинҳо дар катакҳои d1 ва d8 (катакҳои ҳамранги худ) ҷой гирифтаанд.
Фарзин дар масъалаҳо
Фарзин дар бисьёр масъалаҳои шоҳмот вомехурад. Масалан, дар "Масъала дар бораи ҳашт фарзин", ки шарташ: дар рӯи тахта 8 фарзинро тавре ҷойгир намудан лозим аст, ки онҳо ба якдигар ҳамла оварда натавонанд. Бо роҳи математикӣ исбот карда шудааст, ки ин масъала 92 тарзи ҳал дорад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муҳраҳои шатранҷ
Маликон
Маликон — шаҳрест дар устони Озарбойҷони шарқӣ, Эрон. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 25,113 нафар будааст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи оиндигу бе лоҷ
Фурудгоҳи оиндигу бе лоҷ (Indigo Bay Lodge Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи IBL аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1300 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Мозамбик қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бозтамвил
Бозтамвил — дар бонкдорӣ, маблағгузории такрорӣ, аз тарафи муассисоти қарздиҳанда ҷалб намудани вомҳои байнибонкӣ ё қарзҳои бонки марказӣ барои истиқрози бонк. Ҷуброни пурра ё қисми вомҳо аз ҳисоби қарзҳои нав. Бозтамвили коғазҳои қиматнок нашри нави коғазҳои қиматнокест барои иваз ё бозпардохт кардани коғазҳои қиматноке, ки қаблан дар муомила будаанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Бонкдорӣ
Ново (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Ново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Вилояти Марказӣ (Камерун)
Вилояти Марказӣ — яке аз вилоятҳои Камерун аст.
Даҳмаи шоҳон
«Даҳмаи шоҳон» — маснавие аз Мирзо Содиқи Муншӣ мебошад, ки соли таълифи он аниқ муҳим нест (1785 ё 1796).
«Дахмаи шохон» аз нигоҳи мазмун ва мундаричаи худ басо чолиб аст. Маснави аз мукаддима ва қисмати асоси иборат мебошад. дар навбати худ мукаддима аз се бахш иборат аст. Дар бахши аввали он дар бораи мулохизаҳои фалсафавии адиб, муносибати ӯ бо мирону шохон, адлу дод, ноодиливу бедоди баён гардидааст. Дар бахши дуюм оид ба авзои осмон, муҳити зист, бевафоии дунё, фазлу ҳунар баҳс гардида мешавад. Бахши сеюми он доир ба мушохидаву сайру гашти шоир ба мулки Бухоро ва ходисаи ба дучоршуда баҳс мекунад….
Эзоҳ
Гурӯҳ:Адабиёти тоҷик
Миёна
Миёна — шаҳрест дар устони Озарбойҷони шарқӣ, Эрон. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 93,119 нафар будааст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Кико Инса
Франсиско Хавйер Инса Боигес (Francisco Javier Insa Bohigues; 25 январи 1988, Аликанте, Испания) — футболбози испанӣ,.
Носоми Кимура
Носоми Сейхиро Кимура Эредия (Nozomi Seijiro Kimura Heredia; 23 январи 1997, Сантяго, Чили) — футболбози чилигӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 23 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Чили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Santiago Morning Гурӯҳ:Бозингарони БФ O'Higgins F.C.
Сангинбой Қурбонов
Сангинбой Қурбонов —  овозхон, оҳангсоз-таронасоз, сарвари гурӯҳи ҳунарии «Борбад». Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон.
Зиндагинома
Фориғуттаҳсили мактаби махсуси мусиқӣ ва Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе (1972) буда, фаъолияти эҷодию иҷроияшро дар Ансамбли давлатии рақсии «Лола» (1974-1978) оғоз намуда, сипас чун иҷрокунанда (мутриб) дар дастаи тарона ва рақсии Филармонияи давлатии ҶШС Тоҷикистон, таҳти роҳбарии Ҳунарпешаи халқии СССР Ҷӯрабек Муродов (1978-1992) ҳунарнамоӣ кардааст. Сангинбой Қурбонов муассиси Иттиҳодияи эҷодии Борбад (1989, дар назди Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев) буда, барномаи мусиқии «Наврӯзи Аҷам», таҳиягари консерти устоди мусиқии Эрон Муҳаммадризо Шаҷараён дар Кохи Борбад (1990) ва ғ. аст.
Эҷодиёт
Сангинбой Қурбонов дар заминаи «Шашмақом», «Фалак», «Ҳафтдастгоҳ» (эронӣ), осори мусиқии мардумӣ (марвӣ, созандаҳо), равиши нави пардабандии созҳо (ҷӯри бостонӣ) ба эҷоди 28-суруд, тарона комёб шудааст. Таснифоти Сангинбой Қурбонов «Сорбон», «Гиря», «Таманнои бис-мил», «Куҳанбоғ», «Ёд бод», «Модар», «Маст ман», «Зиндагӣ», «Сардафтари ошиқон», «Дарё равон аст», «Падар», «Асири зулф» ва ғ. дар иҷрои сарояндагони номвар барои хазинаи мусиқии радиои тоҷик сабт шудаанд. Сангинбой Қурбонов иштирокдори чандин ҷашнвораю Симпозиуми байналмилалии мусиқӣ (Душанбе, 1990, Эрон, 1997), бо барномаҳои хоса дар ҳайати устодони мусиқӣ ба Ҷумҳуриҳои собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ, мамолики хориҷӣ: Ҷопон (1985), Ҳиндустон (1992), Олмон (1994, 1998) ҳунарнамоӣ карда, дар камолоти ҳунарии сарояндагон Озода Ашӯрова, Қурбон Абдуллоев, Ғаюр Ашӯров, Бахтиёр Эшонов, Искандар Валиев, Матлабшоҳ Мавлонов ва диг. саҳми хоса дорад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев Гурӯҳ:Шашмақом
Галкино (ноҳияи Тотем, Вологда)
Галкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тотем, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тотем (Вологда)
Сергино (ноҳияи Навлин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Навлин
Коммуна (ноҳияи Клетнян)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клетнян, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Клетнян
Рух (шатранҷ)
Рух (Юникод ♖♜) — муҳраи шатранҷ. Вай тақрибан ба 5 пиёда баробар аст. Тӯра ба шумораи дилхоҳи катакҳои горизонталӣ ё вертикалӣ гашта метавонад, ба шарте, ки дар роҳи гашташ ягон муҳра набошад. Дар аввали бозӣ тӯраҳо дар катакҳои a1 ва h1 (тӯраҳои сафед), a8 ва h8 (тӯраҳои сиёҳ) ҷойгир шудаанд.
Дар бозии шоҳмот тӯраҳо нақши муҳим мебозанд. Дар аввали бозӣ тӯраҳо инкишоф наёфтаанд. Тӯраҳо дар рокировка иштирок карда метавонанд, баъд аз он дар миттелшпил вертикалҳои лозимаро зери назорат мегиранд. Дар эндшпил бошад, пиёдаҳоро ҳимоя ва дастгирӣ менамоянд ва дар буридани роҳи шоҳи муқобил аз як қисми тахта иштирок мекунанд. Бо шоҳ ва тӯра мот гузоштан мумкин аст, вале ба ин нигоҳ накарда, эндшпилҳое, ки дар онҳо тӯраҳо иштирок мекунанд хеле мураккабанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муҳраҳои шатранҷ
Вазоратҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 14 вазорат мутобиқ бар Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 19 ноябри соли 2013, №12 «Дар бораи такмили сохтори мақомоти марказии ҳокимияти иҷрояи Ҷумҳурии Тоҷикистон» амал мекунад:
Эзоҳ
*
Березник (деҳа дар ноҳияи Пинежск)
Березник (деҳа дар ноҳияи Пинежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Пинежск
Азизҷон Раҳмонов
Азизҷон Салмонович Раҳмонов (тав. 2.10.1961, шаҳри Ваҳдат), муаррих, номзади илмҳои таърих (1991), дотсент (2010).
Зиндагинома
Солҳои 1979–1984 дар факултети таърихи Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи Т. Г. Шевченко  таҳсил кардааст. Солҳои 1986–1988 котиби комсомолӣ ва ассистенти кафедраи таърихи ҲКИШ-и Донишкадаи давлатии омӯзгории шаҳри Душанбе ба номи  Т. Г. Шевченко буд. Солҳои 1989–1991 дар аспирантураи донишкадаи  омӯзгорӣ  таҳсил  дошт. Солҳои 1992–1996 ҳамчун  муаллими  калони  кафедраҳои  таърихи  сиёсӣ  ва  таърихи  халқи тоҷики Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ, 1996–2002 мудири шуъбаи фарҳанг ва иттилоот, ҷонишини раиси Раёсати ҷамъияти дӯстӣ ва равобити фарҳангии Тоҷикистон кор кардааст. Аз соли 2003 ҳамчун муаллими калони кафедраи муносибатҳои байналхалқии Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон кор мекунад. Муаллифи як силсила мақолаҳои илмӣ ва илмию методӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои таърихи сиёсӣ ва ҳаракатҳои ҷамъиятии солҳои 90-уми Тоҷикистонро баррасӣ кардааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон
Ивенка (ноҳияи Ракитян)
Ивенка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ракитян, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Honeywell HTS900
Honeywell HTS900 (Honeywell HTS900) — як ҳавогарди сохтаи Honeywell Aerospace дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Кяхтинский (ноҳияи Бодайбин, Иркутск)
Кяхтинский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бодайбин, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Бодайбин (Иркутск)
Виметное (ноҳияи Кириллов, Вологда)
Виметное — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кириллов, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кириллов (Вологда)
Қатъномаи 519 Шӯрои Амният
Қатъномаи 519 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 17 август 1982 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Исроил-Лубнон аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬393‌ум бо 13 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 2 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Баҳҷ-ул-ҳазоқат
Соли 1835 дар Ҳиндустон таълиф шудааст. Китоб аз муқаддима, ду боб ва хотима иборат буда, асосан ба масъалаҳои умумии тиб баҳс мекунад. Муқаддима ба таърифи илми тиб, мақсад ва мавзӯи он бахшида шудааст. Боби аввал дар бораи куллиёти тибби илмӣ буда, аз чаҳор фасл иборат мебошад: фасли якум роҷеъ ба умури табиия, фасли дуюм оид ба баёни навъҳои бемориҳо, фасли сеюм дар бораи сабабҳои амроз ва фасли чаҳорум оид ба аломоти бемориҳо маълумот медиҳад. Боби дуюми китоб дар бораи куллиёти тибби амалӣ аст. Он аз ду фасл иборат мебошад: фасли якум — дар қонунҳои ҳифзи сиҳҳат; фасли дуюм — дар тадбири илоҷ. Дар хотимаи китоб роҷеъ ба маърифати (шинохтани) таъсири адвияи муфрада (давоҳои ғайритаркибӣ), дараҷа ва қонуни таркибу миқдори истеъмоли он маълумот дода шудааст. Дар фасли якуми боби аввали китоб омада: «Бояд донист, ки авқоти умр филҷумла чаҳоранд: яке синни нумув, яъне болидан ва он то қариби сӣ сол аст. Дуюм, синни вуқуф ва он то сиюпанҷ ё чиҳил (ба ҳасби мизоҷ ва иқлим) сол аст. Сеюм, синни инҳитот бо бақои қувват ва он то қариби шаст сол аст. Чаҳорум, синни инқитот бо зуҳури заъф ва он то охири умр бошад». Китоб с. 1869 дар Ҳиндустон чоп шудааст.
Голубино (ноҳияи Собин)
Голубино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Собин
Пиёда (шатранҷ)
right|thumb|Пиёдаҳои сафед ва сиёҳ. Пиёда — воҳиди асосии ченкунии қувваи муҳраҳо дар шоҳмот мебошад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муҳраҳои шатранҷ
Оқҷар (ноҳияи Қозиғурт)
Оқҷар  — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Қозиғурт ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ дар он 1112 нафар (қазоқҳо — 92%) сукунат мекарданд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Қозиғурт
Бам (Тиндинский)
Бам (Бам) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тиндинский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тиндинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ҳаштрӯд
Ҳаштрӯд — шаҳрест дар устони Озарбойҷони шарқӣ, Эрон. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 17,111 нафар будааст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойҷони шарқӣ Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гутҳо
Гутҳо, Готҳо (𐌲𐌿𐍄𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰, Gutþiuda; Gothi, Got(h)ones, — Гутонҳо; Γόθοι, )  — иттиҳоди қабилаҳои олмониҳои шарқӣ, ки то асри 8 дар таърихи Аврупо нақши бузург доштанд. Маҳалли ташаккулёбиашон Скандинавия буд.
Таърих
Дар ибтидои солшумории милодӣ гутҳо аз ҳудудҳои Шветсия ва канораҳои баҳри Балтика ҳаракат карда, дар соҳилҳои баҳри Сиёҳ ва дарёи Дунай сокин шуданд. Аз асри 2 гутҳо дар поёноби дарёи Висла маскан гирифта, зери таъсири қабилаҳои скифу сарматӣ раванди ташаккулёбиашон густариш ёфт. Дар давраи Муҳоҷирати бузурги халқҳо (асрҳои 4-7) гутҳо зери фишори вандалу ругиҳо аз ҳудудҳои Лаҳистони имрӯза ба самти баҳри Миёназамин ҳаракат карданд. Аз давраи ҳукмронии император Марк Аврелий (161—180) нахустин тохтутози гутҳо ба сарҳадҳои шимолу шарқии Руми Ғарбӣ оғоз шуд. Аз солҳои 30 асри 3 гутҳо ба ду шоха ҷудо шуданд: готҳои шарқӣ (остготҳо) ва ғарбӣ (вестготҳо) ва минбаъд дар баробари дигар қабилаҳои барбарӣ ба империяи Рум ҳуҷум карда, дар тӯли сад сол ҳудуди онро ишғол карданд. Дар аҳди император Филимер гутҳо ба сарзамини имрӯзаи Украина ҳаракат карда, давлати Ойумро таъсис доданд. гутҳо дар асри 4 зери фишори гунҳо (баъди шикасташон аз Аттила), қисман ба Балкан ва Қрим муҳоҷират намуданд. Гутҳои ғарбӣ тибқи шартномаашон бо Константини I (306—337) муҳофизати сарҳадҳои империяи Румро дар Дунай ба уҳда гирифтанд (332). Баъдан гутҳои ғарбӣ зери фишори гутҳои шарқӣ ва гунҳо бо иҷозати император Валенти I (364—378) аз дарёи Дунай гузашта, дар Галлия сокин шуданд. Баъдан гутҳо дар Галлия аз муносибати хушунатомези ашрофи маҳаллӣ ба танг омада, муборизаро ба муқобили империя оғоз карданд ва баъди шикасти лашкари Руми Ғарбӣ, император Валентро ба қатл расониданд. Сипас аз ҷониби император Феодосий (379—395) барои гутҳои шарқӣ дар Дунай ва Балкан замин ҷудо карда шуд (соли 382), вале ҳуқуқи бо румиҳо хонадор шуданро надоштанд. Гутҳои шарқӣ баъди таҷзияи империяи Рум (соли 395) дар ҷанги байни бародарон — Аркадий ва Гонорий дуввумиро пуштибонӣ карданд. Дар ибтидои асри 5 гутҳои шарқӣ баъди ҳуҷум ба Итолиё (соли 409), ш. Римро ишғол карда (24.3.410), дар ҷанубу ғарбии Галлия аввалин давлати қабилаҳои германиро ташкил доданд (418), ки пойтахташ аввал Тулуз ва баъд Толедо буд. Соли 493 гутҳои шарқӣ зери фишори франкҳо аз Аквитания хориҷ шуданд. Давлатҳои ташкилкардаи гутҳои шарқӣ дар Итолиё аз ҷониби император Юстиниан (555) ва шоҳии гутҳои ғарбӣ дар Испания аз ҷониби Тариқ ибни Зиёд барҳам дода шуданд. (711-18) гутҳо дар Аврупои Ғарбӣ бо румиҳо омезиш ёфта, унсурҳои тамаддуни Румро қабул карданд. Гутҳои ғарбӣ дар Испания 2-3 дарсади аҳолиро ташкил карда, солҳои 587-89 равияи арианизми дини масеҳиро қабул карданд. Забонашон ба шохаи забонҳои германиҳои шарқӣ дохил шуда, бо туфайли Улфил соҳиби хат ва мақоми адабӣ гардид. Ҳоло забони готӣ аз байн рафтааст, вале нишонаҳои он дар таркиби луғавии забонҳои романӣ боқӣ мондаанд. Дар Қрим то асри 17-18 забони готӣ вуҷуд дошт. Гутҳои ғарбӣ ба ғайр аз худои ҷанг — Тир, ба худои дарёи Дунай эътиқод дошта, дар маросими бастани аҳднома ба номи онҳо савганд ёд мекарданд. Яке аз усқуфҳои гутҳо — Улфил солҳои 350—383 Библияро ба забони готӣ тарҷума кард, ки то имрӯз баъзе қисмҳояш боқӣ мондаанд.
Амрита Сингҳ
Амрита Сингҳ (Amrita Singh, अमृता सिंह; тав. 9 феврал 1958, Панҷоб, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи телевизион ва синамо. Ӯ ҳунарпешаи маъруфи солҳои 80-ум буда, аз соли 1994 то 2001 танаффус гирифтааст. Амрита завҷаи аввали Сайф Алихон буда, аз ҳам ҷудо шуданд..
Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Ҳиндустон Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Ҳинд
Фурудгоҳи шаҳре тунико
Фурудгоҳи шаҳри тунико (Tunica Municipal Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ бо Коди ИОТОи UTM аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2590 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 59 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Пойгоҳи ҳавоии Чатам
Пойгоҳи ҳавоии Чатам (Chatham Naval Air Station) — фурудгоҳи низомӣ  аст, ки як бонди фуруди об дорад. Ин фурудгоҳ дар шаҳри чтм, мосочусит кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Фурудгоҳи мепарӣ остукс
Фурудгоҳи мепарӣ остукс (Perry Stokes Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи TAD аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1676 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 1756 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Ахтерек (ноҳияи Володарск)
Ахтерек (ноҳияи Володарск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Володарск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Володарск
Ҷакарта
Ҷакарта (Jakarta) — пойтахт ва шаҳри калонтарини Индонезия аст. Масоҳаташ: 664км². Аҳолиаш: 8,8 млн нафар (дар соли 2004).
Рафаэл Филип Баррето
Рафаэл Филип Баррето (Rafael Felipe Barreto; 17 июли 1986, Рио Де Жанейро, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 17 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1986 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Жоинвилле Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Каксас Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Фигуейренсе Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Деспортива Ферровиариа Гурӯҳ:Бозингарони БФ КР Васко Да Гама Гурӯҳ:Бозингарони БФ Банат Зренянин Гурӯҳ:Бозингарони БФ América Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нескита Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ
Затонский (ноҳияи Серафимович, Волгоград)
Затонский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Серафимович, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Серафимович (Волгоград)
Хосе Магриня
Хосе Антонио Магриня Родейро (José Antonio Magriñá Rodeiro; 14 декабри 1917, — 1917:12:14, August 2, 1988, Куба) — футболбози кубагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 14 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1917 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Куба Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Куба
Қурбоналии Ноӣ
Қурбоналии Ноӣ (тав. номаълум, Миёнколот - ваф. тахм. 1630, Бухоро), навозанда, сароянда, шоир ва мусиқидон. Мусиқиро аз падараш, ки шоиру ҳунарманд буд, омӯхта, назди устодони созу овоз Кавкабии Бухороӣ (ваф.1535), Мираки Маҷруҳи Бухороӣ ҳунари сознавозӣ, асосҳои назари мусиқиро фаро мегирад. Қурбоналии Ноаз Хоҷа Ҷаъфари Қонунӣ, Устод Амир Алиакбари Қонунӣ, Мавлоно Абӯлҳасани Самарқандӣ низ дарси ҳунар андӯхта, дар шаклу анвои шеърию мусиқии «савт», «амал», «қавл», «нақш», «рехта» ва ғ. таснифоти рангин сохта, махсусан «Куллиёт ба мақоми Рост» (тазмин ба Кавкабии Бухороӣ), «Нақши нолаи най», «Амали оташи ишқ», «Қавли шавқи ситези маҳбуба», «Пешрави ной», «Рехтаи Рост» назди устодону ромишгарони Бухорою Самарқанд, Марв, Миёнколот шуҳрати зиёд доштаанд. Қурбоналии Ночанд муддат ба сифати мутриб дар хидмати Имо-мқулихони Аштархонӣ (1611-1643) будааст. Табъи хуби шоирӣ дошта, ғазалу рубоӣ, қитъа, соқиномаро некӯ месурудааст.
Адабиёт
Нисорӣ, Музаккиру-л-аҳбоб, Р:4282, ИВАН Уз.СС; Дарвешалии Чангӣ, Тӯҳфату-с-сурур, Р:449, ИВАН Уз.ССР; Муҳиту-т-таворих, Р:836, ИВАН Уз.ССР; Энсиклопедияи адабиёт ва санъати тоҷик, ҷ.3, Душ., 2004.
Сарчашма
Гурӯҳ:Мутрибони тоҷик Гурӯҳ:Шашмақом Гурӯҳ:Зодагони вилояти Бухоро Гурӯҳ:FootBot:FBT002A
Bendix-Stromberg pressure carburetor
Bendix-Stromberg pressure carburetor (Bendix-Stromberg pressure carburetor) — як ҳавогарди сохтаи Bendix дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Корюкино (ноҳияи Вологод, Вологда)
Корюкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Бачадон (мазмунҳо)
Бачадон (uterus)
Бачадони ҳайвонот
Лундакирмҳо, бандпоён, нармбаданон, бештари муҳрадорони дараҷаи паст (баъзеи моҳиёни тағоякдор ва ҳамаи моҳиёни устухондори зиндазо), як қисми обхокиҳо ва аксари хазандагон, парандагон ва ҳамаи ширхӯрон бачадон доранд. Дар бачадон-и хазанда ва парандагон тухми расида муваққатан ҷойгир мешавад. Дар бачадон-и ҳайвоноти зиндазо ё аз ҳисоби моддаҳои ғизоии тухм, ё аз ҳисоби моддаҳои ғизоии организми модар, ки ба воситаи машима (ҳамроҳак) ворид мешаванд, инкишофи ҷанин ба амал меояд. Сохти бачадон-и ширхӯрон гуногун аст. бачадон-и мақъаддорон (мурғобинӯл, ехидна) ҷуфт буда, ҳар якеаш алоҳида ба клоака кушода мешавад. бачадон-и халтадорон (кенгуру ва ғайра) ҷуфт аст ва ҳар якеаш ба маҳбали махсус кушода мешавад. бачадон-и ширхӯрони машимадор ҷуфт, тоқа ва мобайнӣ мешавад. Аз ҷиҳати чӣ гуна васл шудани тухмраҳа бачадон 4 навъ мешавад: бачадон-и дучанд (дар баъзе хояндагон, фил ва ғайра), дуқисма (дар баъзе хояндагон, жовандагон, дарандагон), душоха (дар дарандагон, ҳашаротхӯрон, китшаклон, ҷуфтсумон ва тоқасумон), одӣ (дар бештари болдастҳо, маймун ва одам).
Березник (ноҳияи Пинежск вилояти Архангелск)
Березник (ноҳияи Пинежск вилояти Архангелск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Пинежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Пинежск
Реутово (ноҳияи Вязников)
Реутово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Беленкий (деҳа)
Беленкий (Беленький) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Тиндинский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тиндинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Қатъномаи 520 Шӯрои Амният
Қатъномаи 520 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 17 сентябр 1982 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Исроил-Лубнон аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬395‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Алексей Бузняков
Алексей Василевич Бузняков (Алексей Васильевич Бузняков; 13 феврали 1985, Ростов Он Дон, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 13 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1985 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ротор Волгоград Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ротор 2 Волгоград Гурӯҳ:Бозингарони БФ Металлург Краснойарск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Юнит Самара Гурӯҳ:Бозингарони БФ Dynamo-Voronezh Voronezh Гурӯҳ:Бозингарони БФ Елетс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ска Ростов Он ДОН Гурӯҳ:Бозингарони БФ Тюмен Гурӯҳ:Бозингарони БФ Amur-2010 Blagoveshchensk Гурӯҳ:Бозингарони БФ SKVO Rostov--Don Гурӯҳ:Бозингарони БФ Smena Komsomolsk--Amure
Ушнавия
Ушнавия — шаҳрест дар устони Озарбойичони ғарбӣ, Эрон аст. Шумори аҳолии ин шаҳр дар соли 2006, 29,896 тан будааст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Озарбойичони ғарбӣ Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи шаҳри Индианола
Фурудгоҳи шаҳри Индианола (Indianola Municipal Airport) — фурудгоҳ хати парвози бетонӣ дорад, ва дарозии хати он 2131 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Игор Шевченко
Игор Вадимович Шевченко (Игорь Вадимович Шевченко; 2 феврали 1985, Самара, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 2 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1985 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Krylia Sovetov Samara Гурӯҳ:Бозингарони БФ Факел Воронеж Гурӯҳ:Бозингарони БФ Анжи Махачкала Гурӯҳ:Бозингарони БФ Luch-Energiya Vladivostok Гурӯҳ:Бозингарони БФ Терек Грозни Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кубан Краснодар Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сибир Новосибирск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Zhemchuzhina-Sochi Гурӯҳ:Бозингарони БФ Yenisey Krasnoyarsk Гурӯҳ:Бозингарони БФ Торпедо Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ufa Гурӯҳ:Бозингарони БФ Арсенал Тула
Сидоровка (ноҳияи Навлин)
Сидоровка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Навлин
Глубокое (ноҳияи Тотем, Вологда)
Глубокое — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тотем, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тотем (Вологда)
Ҷашни Сада
Таърих
Бино ба тадқиқоти олими мардумшинос ва мутахассиси фолклор Равшан Раҳмонӣ таърихи нишонаҳои пайдоиши ҷашни Сада, ки марбут ба Хуршед ва тимсоли он оташ мебошад, хеле қадимӣ буда, ба замони пеш аз ориёӣ ва ҳатто аз он ҳам дуртар мерасад. Доир ба арзи ҳастӣ намудани он аввалин ахбор дар фарҳанги гуфторӣ (шифоҳӣ), устураҳои мансух ишора рафта ва тавассути ин ду сарчашма ба осори хаттӣ роҳ ёфтааст. Хеле муҳим аст, ки боварҳо ва нишонаҳои эътиқод ба Хуршеду оташ, ки сабабгори аслии ба вуҷуд омадани ҷашни Сада мебошад, то имрӯз дар байни мардумони гуногуни олам ба назар мерасад.
Бо пайдо шудани оташ ва муқаддас гардидани он мардуми пешин барои худ ҷашни Садаро интихоб карданд. Ин аз як тараф ифодагари рамзи ҷовидонагии Хуршед ва муқаддас донистани оташ мебошад, аз тарафи дигар ба зиндагии инсон ва робитаи ӯ бо табиат вобастагии ногусастанӣ дорад. Баъдҳо маҳз пайдо шудани «ҷашни оташ» ва ҳамчун рамзи Хуршед донистани он ҷашни Сада дар миёни мардум густариш пайдо кард.
Дар бораи пайдоиши ҷашни Сада назарҳо гуногун мебошанд. Баъзе муҳаққиқон ва донишмандон онро ҷашни замони ориёӣ мепиндоранд ва иддаи дигар падидории онро пеш аз даврони ориёиҳо медонанд. Вале ба ҳар сурат пайдоиши ҷашни Сада ва устураҳои марбут ба он ба масъалаи таҷҷамӯи рӯшноӣ ва оташ вобаста мебошад ва аз таҳаввули ташаккули қавмҳои ориёӣ дарак медиҳанд, ки онҳо ин ҷашнро аз пешиниён гирифтанд ва баъдиҳо онро то рӯзгори мо расониданд. Агар аз ин нуқтаи назар ба ҷашни Сада наздик шавем, нахуст аз ҳама моҳияти мақулаҳои хуршед, рӯшноӣ ва оташ пеши назар меоянд, ки ҳар кадомаш ба ҳаёти инсон ва табиат вобастагии хос доранд. Ба ҳамагон маълум аст, ки маҳз ба воситаи рӯшноии Хуршед тамоми мавҷудоти олам зинда аст ва ҳаракат мекунад. Дар ин бора Пешвои миллат дар навиштаҳои худ ишорати ҷолибе доранд, ки чунин аст: «Дар миёни қувваҳои сершумори бадӣ, дар дашту ҷангалҳои Осиёи Марказӣ, ки ҷони инсонро дар азоб ва ба таҳлука меандохт, бахусус хушкӣ ва торикӣ бисёр зиёновар буданд. Онҳо дарёфта буданд, ки бар зидди неруҳои номбаршудаи бадӣ, озар ё оташ ва раъду барқ муассир буданд. Бар зидди торикӣ бошад, Хуршед, чун унсури тавоно муқаддас дониста мешуд. Нисбати ҳамин аст, ки Хуршед дар миёни нажоди қавмҳои зиёди олами бостон ситоиш ва парастиш шудааст» Ҳамин хусусиятро инсонҳои замони бостон эътироф намуда, аз гармии Хуршед баҳра мебурданд ва алоҳида онро ниёиш карда, пасон, рӯшноӣ ва оташро ба он нисбат дода, ин унсурҳои табииро кашф карданд ва ба онҳо эътиқод оварда, ба парастишашон оғоз намуданд, ки баъдҳо муҷиби пайдо шудани ҷашни Сада гардидааст.