cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Угро
Тарзҳои пухтани Угро
Оши угро дар ҳар қисмати Тоҷикистон ба тарз­ҳои гуногун пухта мешавад. Дар байни тоҷикон асосан ду тарзи пухтани угро мавҷуд аст.
Кремене (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Угро
Тарзи якум
Аз гӯшти гӯсфанд ё гов, бехпиёз, сабзӣ, кабудӣ ва нахӯд хомшӯрбо тайёр карда, 30 да­қиқа пеш аз пухтанаш ба он картошка андохта, маҳин меҷӯшонанд. Угроро алоҳида тайёр мекунанд. Барои ин ба орди гандуми бехта намакоб ва тухм андохта хамир мекунанд. Хамирашро 30–40 дақиқа дам дода, то 1–1,5 мм тунук шуданаш боз мекунанд, сипас угро мебуранд. Угроро ба дег андохта, маҳин меҷӯшонанд. Баъди пухтанаш ба косаҳо кашида, ҷурғот меандозанд. Ба оши угро помидори тару тоза ё қайлаи помидор низ андохтан мумкин аст. Угроро инчунин дар деги алоҳида каме ҷӯшонда, барои комилан пухтанаш ба деги хомшӯрбо андохта мепазанд.
Маҳсулот барои хомшӯрбо: 500 г гӯшт, 150 г бех­пиёз, 150 г сабзӣ, 1 пиёла нахӯд, 300 г картошка, муво­фиқи табъ намаку адвиёт; барои хамирош: якуним пи­ёла орди гандум, 1 дона тухм, об, сеяк қошуқ намак; барои ба оши угро андохтан 1 бандча кабудӣ, 1 пиёла ҷурғот.
Тарзи дуюм (Угрои бадоғ)
Ба дег равған андохта метафсонанд, сипас гӯшти майда резакардаро камтар таф дода, пиёзу помидор андохта бирён мекунанд, об андохта аввал нахӯди пешакӣ таркардаро шуста меандозанд, баъди каме пухтан нахӯду сабзӣ андохта, дар оташи паст меҷӯшонанд. Вақте ки сабзӣ пухт, картошкаву угроро меандозанд (картошкаву сабзиро нахӯд барин реза мекунанд). Баъди пухтан угроро каме хунук карда, ҷурғот андохта, ба косаҳо мекашанд (ҷурғотро ба косаҳо низ андохтан мумкин аст).
Барои як кафлез равған 2 дона бехпиёз, 250 г гӯшт, 3 л об, 3–4 дона сабзӣ, 3 дона картошка лозим аст. Барои хамирош – якуним пиёла орди гандум, 1 дона тухм, об, 1 қошуқча намак, 2 пиёла ҷурғот.
Навъҳои Угро
Тоҷикон навъҳои гуногуни оши Угроро мепазанд.
Оши угро бо гӯшт
Гӯшти гӯсфанд ё говро 15–­20-­граммӣ пора карда, ба деги равғани рустанӣ ё чар­буи доғ андохта, бехпиёзи реза, сабзӣ, қаламфури булғории наргисӣ резакарда, помидори тару тозаи поракарда ё қайлаи помидор илова намуда, мезирбонанд. Баъд ба дег об андохта, нахӯди пешакӣ таркарда илова намуда, ба ҷӯш меоранд ва дар оташи муътадил 30–40 дақиқа меҷӯшонанд. Сипас картошкаи поракардаро андохта, боз ба ҷӯш оварда, дар оташи паст ме­ҷӯшонанд. Угроро алоҳида тайёр меку­нанд. Барои ин орди навъи якум ё олиро бо элак бехта, ба рӯи ми­зи чӯбин мисли теппача мерезанд, мобайнашро чуқурча карда, ба он намакоби гарм мере­занд, тухм илова намуда, оҳиста-оҳис­та бо орд омехта мекунанд ва хамири сахт мемоланд. Барои ин хамирро дуру дароз шӯридан лозим аст. Хамири тайёрро ба якчанд пора ҷудо карда, зувола мегиранд ва 25–30 дақиқа дам меди­ҳанд, баъд бо чӯба ба ғафсии 1–1.5 мм паҳн мекунанд. Хамири паҳнкардаро барои намаш паридан 10–15 да­қи­қа мегузоранд. Сипас хамирро болои ҳам чанд таҳ карда, аз он тасмачаҳои паҳниашон 5–6 см мебуранд ва тасмачаҳоро бо­лои ҳам гузошта, хеле борик ба шакли наргисӣ реза мекунанд ва каме мехушконанд. 10–15 дақиқа пеш аз тайёр шудани шӯрбо угроро ба дег андохта, омехта мекунанд ва ба ҷӯш оварда, то тайёр шудани ош меҷӯшонанд ва мегузоранд, ки 8–10 дақиқа хунук шавад. Оши тайёрро ба косаҳо кашида, ҷурғот ё чакка илова мекунанд ва ба рӯяш кабудии майда резакарда мепошанд.
Оши Угро бо гӯшт ва олу­чаи кӯҳӣ
Гӯшти гӯсфанд ё гови ба пораҳои 8–10-грам­мӣ буридашударо ба дег андохта, то сурхранг шудани рӯяшон ме­зирбонанд. Сипас бехпиёзи ним­доира поракарда, баъд сабзию қаламфури бул­ғо­рии наргисӣ резакардаро илова намуда, 8–10 дақиқа бирён мекунанд. Баъд по­мидори тару тозаи пӯсташ г­и­рифта ва поракардаро илова намуда, ҳамаро омехта, зирбонданро давом медиҳанд. Сипас ба болои маҳсулоти зирбонда об ё пиёба рехта, ба ҷӯш меоранд ва картошкаи наргисӣ резакарда илова намуда, 5–10 да­қиқа меҷӯшонанд. Баъд олучаи хушки дар оби гарм таркардаро шуста ба дег андохта, ҷӯшониданро давом медиҳанд. 10–12 дақиқа пеш аз пухтани ош намак ва угрои пешаки тайёркардаро андохта, то тайёр шудан мепазанд. Ҳангоми ба косаҳо кашидани ош ба ҳар коса 5–6 дона олуча андохта, угрои бо гӯшт ва сабзавотро ба болояш мерезанд ва кабудии майда резакарда мепошанд. Чакка ё ҷурғотро алоҳида медиҳанд.
Барои 5–6 хӯрд угро бо гӯшт ва олучаи кӯҳӣ 400 г гӯшти гӯсфанд ё гов, 150 г бех­пиёз, 120 г сабзӣ. 100 г қаламфури булғорӣ, 120 г картошка, 200 г помидори тару тоза, 60 г олуча, 1 бандча кабудӣ, 240 г угрои хушк, 50 г равғани рустанӣ, 120 г чакка, мувофиқи табъ намаку адвиёт лозим аст.
Оши угро бо гӯшти мурғ ва занбӯруғ
Мурғ ё чӯ­ҷаи тозакардаро ба пораҳо тақсим карда мешӯянд ва дар деги оби хунук гузошта ба ҷӯш меоранду дар оташи паст қариб як соат меҷӯшонанд, кафки дар рӯяш пайдошударо ҳар замон мегиранд. Баъд ба дег пай дар ҳам бехпиёзи реза, сабзии наргисӣ резакарда, занбӯруғи тару тозаи тозакардаро андохта, дар оташи паст 15–20 дақиқа меҷӯшонанд, Сипас мувофиқи табъ намак ва угрои нимхушк андохта, омехта мекунанд ва адвиёт илова намуда, ҷӯшониданро то пухтан давом медиҳанд. Ба ҳар коса 1–2 пора гӯшти мурғ ё чӯҷа гузошта, шӯрбои тайёрро ба болояш мерезанд ва кабудии майда резакарда мепошанд.
Барои 5–6 хӯрд оши угро бо гӯшти мурғ ва занбӯруғ 600 г гӯшти мурғ ё 700 г гӯшти чӯҷа, 150 г бепиёз, 150 г сабзӣ, 200 г занбӯруғи тару тоза, 250 г угрои нимхушк, 1 бандча кабудӣ лозим аст.
Оши Угро бо ғӯраи зардолу
Устухони иликдори гӯсфанд ё говро шуста ба деги оби хунук меандозанд ва ба ҷӯш оварда, ду соат дар оташи паст меҷӯшонанд, ҳар замон кафки дар рӯи ошг пайдошударо гирифта меистанд. Баъд устухонҳоро аз дег грифта, пиёбаро бо дока ё элак меполанд. Ба пиёбаи дарҷӯш бехпиёзи нимдоира бурида, баъд ғӯраҳои зардолуро андохта, дар оташи паст 10–15 дақиқа меҷӯшонанд. Сипас намак ва угрои хушк андохта, то пухтан 8–10 дақиқа ҷӯшонданро давом медиҳанд. Ба ҳар коса 5–6 дона ғӯра андохта, ба болояш оши угро мерезанд ва кабудии майда резакарда мепошанд.
Барои 5–6 хӯрд оши угро бо ғӯраи зардолу 900 г устухони мағз­дор, 200 г бехпиёз, 24– 30 дона ғӯ­раи зардолу, 2409 г уг­рои хушк, 120 г чакка ё 250 г ҷурғот, 1 бандча ка­будӣ, мувофиқи табъ намак ва мурчи сурхи кӯфта лозим аст.
Оши Угро бо ғӯраи зардолу ва гӯшт
Ин таом аз рӯи технологияи тайёр кардани угро бо олучаи кӯҳии хушк пухта мешавад. 20–25 дақиқа то тайёр шудани ош ғӯраи шустаи зардолуро андохта, ошро ба ҷӯш меоранд, баъд оташро паст карда, маҳин меҷӯшонанд. 8–10 дақиқа то пухтани ош намак ва угрои хушккардаро андохта, мунтазам омехта дар оташи паст мепазанд. Ҳангоми ба косаҳо кашидани ош ба ҳар коса 4–5-тоӣ ғӯраи обпази зардолу гузошта аз болояш оши угроро мерезанд ва ба рӯяш кабудии майда резакарда мепошанд. Чакка ё ҷурғотро алоҳида медиҳанд.
Барои 5–6 хӯрд оши угро бо ғӯраи зардолу ва гӯшт 400 г гӯшти гов, 150 г бехпиёз, 120 г сабзӣ, 100 г қаламфури булғорӣ, 120 г картошка, 100 г помидори тару тоза ё 60 г қайлаи помиидор, 24–30 дона ғӯраи зардолу, 240 г угро хушк, 50 г равғани рустанӣ, 120 г чакка ё 150 г ҷурғот, мувофиқи табъ намаку адвиёт лозим аст.
Оши Угрои башир
Аз орди гандуми бехта бо намакобу тухм хамир тайёр мекунанд. Баъд аз 30–40 дақиқа дам додани хамир онро боз карда угро мебуранд. Ба шири ҷӯшидаистода угроро андохта, то пухтанаш маҳин меҷӯшонанд. Ба дег намак ва равғани маска андохта, ба косаҳо мекашанд. Ба ин навъи оши угро мувофиқи табъ шакар ҳам андохтан мумкин аст (ба ҳар коса 5 г).
Ба 1 л шир 50 г маска; барои угро якуним пиёла орди гандум, 1 дона тухм, об, мувофиқи табъ намак ло­зим аст.
Оши Угрои ғелакдор
Гӯшти гӯсфанд ё говро аз устухон ҷудо намуда, аз устухон пиёба тайёр мекунанд. Гӯштро шуста, ду бор аз гӯштқимакунак мегузаронанд ва бехпиёзи реза, намак. мурч, зира илова намуда, ҳамаро хуб меомезанд. Аз қимаи ҳосилшуда ғелакҳои чормағзмонанд месозанд. Ба пиёбаи тай­ёр нахӯди пешакӣ таркардаро андохта, 30–40 дақиқа меҷӯшонанд. Сипас картошка, сабзии наргисӣ резакарда, бехпиёзу қаламфури булғории резакарда, помидори тару тоза, ғелакҳоро илова намуда, ба ҷӯш оварда, 10–15 дақиқа ҷӯшонданро давом медиҳанд. Баъд угрои пешакӣ тайёркарда ва намак андохта, омехта мекунанд, ба ҷӯш оварда, 6–8 дақиқа то тайёр шудан мепазанд. Пеш аз ба косаҳо кашидан мегузоранд, ки 10 дақиқа хунук шавад. Оши тайёрро якҷо бо ғелакҳо ба косаҳо кашида, ҷурғот меандозанд ва ба рӯяш кабудии майда резакарда мепошанд.
Барои 5–6 хӯрд угрои ғалакдор 250 г картошка, 150 г бехпиёз, 50 г нахӯд, 100 г сабзӣ, 100 г қаламфури булғорӣ, 200 г помидори тару тоза, 900 г устухон барои пиёба, мувофиқи табъ намак, 1 бандча кабудӣ, 120 г чакка ва барои ғелак 300 г гӯшти лаҳми гӯсфанд ё гов, 60 г бехпиёз, 1 дона тухм, мувофиқи табъ намаку мурчи сиёҳ, зира лозим аст.
Оши Угрои секунҷа
Дар деги равған ё чарбуи доғ гӯшти ба пораҳои 10–15-граммӣ буридаро то сурхтоб шудан зирбонда, баъд бехпиёзи пешакӣ резакарда, сабзии наргисӣ, картошка, қайлаи помидор андохта, зирбонданро давом медиҳанд. Сипас оби хунук рехта, лӯбиёи дар об нимпазшударо мендозанд, ошро ба ҷӯш оварда, 20–25 дақиқа дар оташи паст меҷӯшонанд. 10–15 дақиқа пеш ах пухтан угрои секунҷа буридашударо андохта меомезанд ва то пухтан ҷӯшонданро давом медиҳанд. Хамири оши угрои секунҷаро мисли хамири угро тайёр мекунанд, вале онро секунҷа мебуранд. Оши тайёрро ба косаҳо кашида, чакка меандозанд ва ба рӯяш кабудии майда резакарда мепошанд.
Барои 5–6 хӯрд оши угрои секунҷа 400 г гӯшти гӯсфанд ё гов, 60 г равғани рустанӣ ё чарбу, 60 г лӯбиё, 150 г бехпиёз, 100 г сабзӣ, 200 г картошка, 50 г қайлаи помидор, 1 бандча кабудӣ, 120 г чакка, 250 г угрои хушк лозим аст.
Сарчашма
* Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎ Гурӯҳ:Таомҳои хамирин
Гиёҳшиносӣ
Гиёҳшиносӣ ё бота́ника (βοτανικός — «иртибот бо рустанӣ», от  — «сабза, гиёҳ, рустанӣ») — маҷмӯи илмҳо дар бораи наботот. Сохт, афзоиш, инкишоф, густариш ва таoаввулу таснифи рустаниҳоро меомузад. Морфология, анатомия, ситология, гистология, эмбрио­логия, физиология, экология, геоботаника, география, па­леоботаника, систематика ва биохимияи рустаниҳоро дар бар мегирад. Ба илмҳои зерин ҷудо мешавад: алгология, микология, лихнология, бриология, микробиология, фи­топатология ва ғайра; бо бисёр илмҳои табиатшиносӣ, аз ҷумла физика, кимиё, кибернетика, геология, география, тиб алоқаи ногусастанӣ дорад.
Таърих
Аввалин маълумот оид ба рустаниҳо аз навиштаҷоти хаттии Мисри Қадим бармеоянд. Ботаника ҳамчун илм дар асарҳои файласуфи Юнони Қадим Арасту низ зикр шу­дааст. Шогирди Арасту — Теофраст дар китоби «Таҳқиқот дар бораи рустаниҳо» оид ба Ботаника маълумоти муфассалу ҷолиб оварда, баъзе масъалаҳои Ботаника (масалан, тарзи ғизогирӣ, сабзиш ва афзоиши рустанӣ, умумият на тафовути байни рустанӣ ва ҳайвонот)-ро шарҳ медиҳад ва бори аввал рустаниҳоро ба дарахт, бутта, гиёҳ, алафҳоро ба яксола, дусола ва бисёрсола ҷудо мекунад.
Дар аcрҳои миёна инкишофи Ботаника мисли илмҳои дигар, суст шуд. Тараққиёти Ботаника охири садаи XV хеле суръат гирифт. Дар садаи XVI оид ба рустаниҳо (хусусан гуногунии онҳо) маълумоти фаровон ҷамъ омад. Соли 1590 микроскоп ихтироъ шуд, ки барои таҳқиқи сохти дохилии рус­таниҳо имкон фароҳам овард. Соли 1665 Р. Гук ҳуҷайраро кашф намуд. Солҳои 1675—1679 асари олими итолиёӣ Малпиги «Анатомияи рустанӣ», соли 1682 бо ҳамин унвон китоби олими англис Грю аз чоп баромаданд.
Дар таснифи рустаниҳо табиатшиноси швед К. Линней саҳми арзанда гузоштааст. Ӯ рустаниҳоро ба 24 синф ҷудо ва барои онҳо номгузории дучандаро пешниҳод на­муд. Дар ҷараёни рушди Ботаника боғҳои ботаникӣ бунёд гаштанд. Аввалин боғи ботаникӣ дар Итолиё (1309) таъсис ёфт. Дар он рустаниҳои доруию хушбӯй парвариш ва омӯхта мешуданд. Боғҳои дигар дар Венетсия (1333), Маскав (1707), Ялта (1812) бунёд гардиданд. Дар пешрафти Ботаника саҳми олимони фаронсавӣ М. Адансон ва А. Жюсе низ бузург аст. Онҳо рустаниҳоро аз рӯйи аломатҳои гул, мева ва тухм муттаҳид намуда, «Таснифоти табиӣ»-ро ба вуҷуд оварданд. Шоир ва табиатшиноси олмонӣ И. В. Ҳёте бо таълимоти худ оид ба метаморфоз (1790) ба илми морфологияи рустаниҳо асос гузошт. Дар бобати ошкор намудан ва пайдоиши рустаниҳо саҳми Ж. Б. Ламарк ва Ч. Дарвин хеле бузург аст. Дар охири садаи XIX ва аввали садаи XX олимони рус И. Н. Гороэканин, М. С. Воронин, В. И. Палладин, С. В. Навашин оид ба Ботаника як силсила пажӯҳиши ҷолиб анҷом доданд. Дар ривоҷу равнақи баъдии Ботаника саҳми К. А. Тимирязев, И. В. Мичурин, И. В. Вавилов ва дигарон низ назаррас аст.
Таҳқиқоти ботаникӣ дар Тоҷикистон
Таҳқиқоти ботаникӣ дар Тоҷикистон таърихи қадимӣ дорад. Хусусиятҳои баъзе рустаниҳо (масалан, хома, мехак, садбарг) дар китоби Авесто зикр ёфтаанд. Абуҳанифаи Диноварӣ дар «Китоб фи-н-набот» ном асари худ (сол­ҳои 850—855 ба забони форсӣ-тоҷикӣ таълиф ёфтааст) роҷеъ ба дарёфту парвариши 482 навъи рустанӣ маълу­моти муфассал додааст. Дар китоб зиёда аз 50 намуди рустаниҳое қайд шудаанд, ки ба набототшиносони Юнони Қадим маълум набуданд (масалан, тамри ҳиндӣ, танбул, дафна ва ғайра). Закариёи Розӣ дар «ал-Ҳовӣ» бисёр рус­таниҳои шифобахши замони худро қайд кардааст. «Комилу-с-синоат»-и Алӣ ибни Аббоси Маҷусии Аҳвозӣ (вафот 994) ва «ал-Миа-фӣ-синоату-т-тиббия»-и Абусаҳли Масеҳии Ҷурҷонӣ (яке аз устодони Абуалии Сино) низ оид ба бисёр намудҳои рустанӣ маълумоти муфид до­ранд. Абумансур Муваффақи Ҳиравӣ дар «Китобу-л-абния ан ҳақоиқи-л-адвия» (соли таълифаш 977 милод) тақрибан 500 намуди рустаниҳоро шарҳ додааст.
Дар пешрафти илми ботаникаи тоҷик «Китобу-с-сайдана фӣ-т-тиб»-и Абурайҳони Берунӣ аҳаммияти бузург дошта, муаллифи он дар дақиқу возеҳ намудани номи рустаниҳо кори бузургеро ба анҷом расондааст. Яъне, дар хусуси 750 намуди рустанӣ маълумот дода, номи ҳар якашонро ба забонҳои гуногун қайд кардааст. Масалан, дар мавриди шарҳи «бутм» ном рустанӣ қайд мекунад, ки «…арабҳо онро бутмаҳ хонанд, румиҳо оқуқус ва ё таросонус, сурёниҳо бутмо, ба забони форсӣ кинбаҳн ва аҳли Хуросон хинҷак, сиҷзиҳо (мардуми Сиҷистон) кинбашак ва аҳли Нишопуру Қоин нанкиш ва аҳли Мукрону Қаздор гулангур хонанд…».
«Ал-Қонун фӣ-т-тиб»-и табиб ва донишмаиди бузурги тоҷик Абуалии Сино дар бораи кулли рустаниҳои шифобахш, ки то замони ӯ маълум буданд, маълумот медиҳад. Шайхурраис дар ин китоб зиёда аз 1000 намуди рустаниро тавсиф кардааст, ки тақрибан 200 намуди онҳо дар ҳудуди ҳозираи Тоҷикистон месабзанд (масалан, тархун, ҳазорҷӯшон, заъфарон, кавар, савринҷон, шавкарон, савсан, карафс, ҳулба ва ғайра). Шоҳасари Абуиброҳим Исмоили Ҷурҷонӣ «Захираи Хоразмшоҳӣ», инчунин «Ихтиёроти ба­деӣ», «Тибби Юсуфӣ», «Тибби Акбарӣ», «Дастуру-л-илоҷ», «Кифояи Мансурӣ» ва ғайра доир ба рустаниҳо маъ­лумоти фаровон доранд.
Дар ҷумҳурӣ пажӯҳишҳои ботаникӣ, асосан баъди дар назди Базаи тоҷикистони АИ ИҶШС таъсис ёфтани шуъбаи ботаника (1932) ривоҷ ёфтанд. Гурӯҳи геоботаникҳо, ки ба омӯзиши набототи Тоҷикистони Марказӣ машғул буданд, харитаҳои геоботаникӣ тартиб доданд. Бо ташаббуси В. А. Комаров Стансияи ботаникии кӯҳии Варзоб (1935) таъсис ёфт, ки масъалаи бунёди боғҳои лалмӣ (дар қаторкӯҳҳои Ҳисор) мавзӯи таҳқиқаш қарор гирифт. Соли 1938 Стансияи биологии Помир ба ихтиёри Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС гузашта, дар он оид ба физиология, морфология ва биохимияи рустанӣ пажӯҳишҳои муҳим анҷом дода шуданд. Соли 1940 Боғи ботаникии Помир бунёд гашта, кормандони он дар бобати омӯхтани руста­ниҳои маҳаллӣ ва ба шароити ВМКБ мутобиқ гардонидани рустаниҳои мавзеъҳои дигар саҳми арзанда гузоштанд. Чунин боғҳои ботаникӣ минбаъд дар Хуҷанд, Ку­лоб ва ғайра низ таъсис ёфтанд. Соли 1941 шуъбаи ботаникаи Базаи тоҷикистонии АИ ИҶШС ба Институти ботаникаи АИ ҶШС Тоҷикистон (ҳозира Институти ботаника, физиоло­гия ва биофизикаи рустанӣ) табдил дода шуд. Олимони Институти ботаника оид ба наботот ва зироати хӯроки чорво дар Рангон, Полвонтӯғай, Қубодиён, Шаҳристон, Анзоб ва ғайра таҳқиқот анҷом доданд. Дар Институти мазкур зиёда аз 130 ҳазор намуди рустании гулдор, қариб 40 ҳазор намуд рустании спорадори Осиёи Марказӣ ҷамъоварӣ (гербария) карда шудаанд. Дар рушди Ботаника дар ҷумҳурӣ П. Н. Овчинни­ков, Ю. С. Носиров, X. Ҳ. Каримов, М. Р. Расулова, В. И. Запрягаева, X. Юсуфбеков, М. Исмоилов ва дигар саҳми арзанда гузоштанд. Олимони ҷумҳурӣ оид ба омӯзиши олами набототи олиташаккул ва дараҷаи паст, экология, ҷуғрофия ва фитографияи рустанӣ, сабзкорӣ, ҷангалдорӣ, беҳтар намудани захираи хӯроки чорво, омӯзиши рус­таниҳои доруӣ, биохимияи рустаниҳо ва ғайра таҳқиқот меку­нанд. Бо саъю кушиши онҳо китоби «Флора Таджиксой ССР» (иборат аз 10 ҷилд) ба табъ расида, таҳқиқоти илмӣ дар кафедраҳои ботаникаи ДМТ, ДДОД, ДАТ, Донишгоҳи давлатии Хуҷанд босамар идома доранд. Дар боғҳои бота­никии ҷумҳурӣ рустаниҳои гуногун парвариш меёбанд. Мақолаҳои илмии ботаникӣ дар «Маърӯзаҳои АИ Чумҳурии Тоҷикистон», «Ахбороти АИ Ҷумҳурии Тоҷикис­тон» ва дигар нашрияҳо муттасил чоп мешаванд.
Соли 2110
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2110
Жовнес (ноҳияи Гордеев)
Жовнес — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гордеев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гордеев ‎
Казаковшина (ноҳияи Холмогор)
Казаковшина (ноҳияи Холмогор) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Овинчатово (ноҳияи Коношский)
Овинчатово (Овинчатово) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Коношский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Сурнай
Сараш васеъи махрутӣ ва қисми поёнаш нисбатан борик мебошад. Дарозии сурнай 45-56 см буда, аз чӯби чормағз ё зардолу сохта мешавад. Рӯяш 7 сӯрох ва зераш як сӯрохи овозбарор дорад, ки бо он найчаи филиззӣ ва забонаки тунуки қамиши пайваст буда, барои навохтан хидмат мекунад. Сурнайи садаи XIX (қарни пешина низ) дар ҳамон шакле буд, ки дар замони ҳозира ҳаст: диатоникӣ бада, дар ҳаҷми як октава ва бо роҳи сахт пуф кардан, якуним октаваро дар бар мегирад. Сурнайи такмилёфта, дар рӯӣ 6 сурохӣ ва зераш як сурохӣ овозбарор дорад. Диапазони (фосилаи мобайни садои аз ҳама паст ва аз ҳама боло) он хроматикӣ буда, аз нотаи ре-и октаваи якум то ре-и октаваи сеюмро дар бар мегирад. Нотааш дар калиди скрипка сабт мешавад ва дар партитура овозҳои регистри миёна ва баландро фаро мегирад. Сурнай ба воситаи забонак ҷӯр карда мешавад. Садои сурнай пурқувват ва ҷарангдор буда, дар тамошоҳои анъанавӣ- дорбозӣ, лухтакбозӣ, тантанаву тӯй ва маросимҳои халқӣ бо ҳамовозии доира, таблак, нағора дастаи хосро ташкил намуда, ҳамчун созӣ якканавозӣ низ ба кор меравад. Дар сурнай бештар асарҳои кантиленӣ (лирикӣ-эпикӣ)-ро иҷро мекунанд. Ҳамчунин дар он иҷрои асарҳои техникӣ (рақсӣ) низ имконпазир аст. Алалхусус, роҳҳои навозиши сурнай дар ҳавои мақоми «Наво», «Шодиёна», «Муноҷоти сурнай», «Рақси калон», «Ашерон» ва ғ. хеле маъмул аст. Сурнайнавозони моҳир бо роҳи бини нафас гирифта, бо даҳон садоро наканда беист менавозанд, ки ин тарзи иҷроиш мавриди сурнайнавозӣ то 30 дақиқа вақт давом меёбад. (Қорӣ Неъматуллои Кулобӣ). Базми карнаю сурнай имрӯз ҳам дар Тоҷикистон ҳангоми ҷашнҳои бузурги миллӣ, арӯсӣ ва хатнасур роиҷ аст, ки баробари баланд шудани садои карнаю сурнай ҳозирин чанд лаҳза хушҳолӣ, кафзанӣ ва рақсу шодмонӣ мекунанд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Шаҳрчаи Ҳалқаҷар
Таърих
Ин шаҳрча дар аввали пайдоиши давлати Кушониён сохта шуда, тамоми биноҳояш ба он давра мансубанд. Аввалин сохтмони шаҳр аз давраи Кудҷула Кадфиз оғоз меёбад. Шаҳрча дар шафати деҳаи Сарбанд ҷойгир буда, он давраҳо онро аз тарафи шимолу шарқӣ дарёи Вахш, аз ҷануб сойи баланд ҷудо карда, қисми ғарбиашро девори баланди хиштин иҳота мекардааст. Масоҳати шаҳрча тахминан 3-4 гектар буда, гирду атрофи он аз 1000 гектар зиёд буда, 25 деҳаи хурдро дар бар мегирифтааст. Худи шаҳрча маркази иқтисодию сиёсӣ ба ҳисоб мерафт. Дар шаҳрча хумдони калон, ибодатхонаи ҳаҷман 30х40 метр, дӯконҳои бофандагӣ, заргарӣ ва пулсикказанӣ ҷойгир буданд. Сокинони шаҳрча бо роҳи хушкӣ ва обӣ ба дигар шаҳрҳо алоқа доштанд. Аз эҳтимол дур нест, ки маҷрои дарёи Вахш дар даврони гузаштааш ба маҷрои ҳозирааш не, балки ба назди шаҳрчаи имрӯзаи Хуросон (Уялӣ) мегузашт. Тахмин аст, ки ин маҷро тезобии обро нигоҳ дошта, барои заврақронӣ мусоидат мекард. Тангаҳои аз шаҳрча ёфтшуда давраи Кушонӣ буда, ба тангаҳои ёфтшудаи аҳли Кушонии Афғонистон, Ҳиндустон, Осиёи Миёна монандӣ доранд. Ҳалқаҷар ёдгории машҳури тарихиест дар ноҳияи Хуросон, ки ба давраи кушониёни бузург, ба асрҳои II-III-и милодӣ тааллуқ дорад. Шаҳристони мазкур дар тарафи рости шоҳроҳи Душанбе - Бохтар, дар назди фарози мавзеи Сарбанд, болои теппа воқеъ аст. Аслан ба мавзеи имрӯзаи Уялӣ (деҳаи Хуросон) бодиққат назар андозед, бараъло мебинед, ки он дар гузаштаи қадим ҷои об будааст. Рӯди Вахш таг-таги теппаҳои имрӯза ҷараён дошт ва аз ин ҷиҳат қасру кӯшк ва қалъаҳоро низ дар лаби дарё месохтанд. Бо мурури замон дарё маҷрои худро дигар карда, алҳол қариб ду фарсах дуртар аз он куҳандиз ҷорист. Дар Ҳалқаҷар бостоншиносон ковишҳои зиёде гузаронида, осори зиёди пурқимате дарёфт намудаанд. Дар бораи Ҳалқаҷар, аҳамияти он Бобоҷон Ғафуров дар асараш «Тоҷикон» низ маълумот додааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон Гурӯҳ:Ёдгориҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҷозибаҳои гардишгарии Тоҷикистон
Прокуратура
Прокуратура — мақомоти мутамарказонидашудаи давлатӣ буда, тибқи Констнтутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон назорати иҷрои аниқ ва татбиқи якхелаи қонунҳоро дар қаламрави ҶТ дар ҳудуди салоҳияташон ба амал мебароранд (м. 93 Конститутсия). Тарзи ташкил, фаъолият ва салоҳияти прокуратура дар Қонуни конститутсионии ҶТ «Дар бораи мақомоти прокуратураи ҶТ» зикр шудааст. Вазифаҳои мақомоти прокуратура аз таъмин намудани волоияти қонун, таҳкими қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ иборат буда, баҳри ҳимояи мустақилият ва ҳуқуқҳои соҳибихтиёрии ҶТ, ҳуқуқҳои иҷтимоию иқтисодӣ, сиёсӣ ва дигар ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандон равона карда шудаанд. Мақомоти прокуратура иҷрои аниқи қонунҳоро аз ҷониби вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, идораҳои ҶТ, мақомоти намояндагӣ ва иҷроияи маҳалй, мақомоти идораи ҳарбй, корхонаву муассисаҳо, ташкилотҳои диннӣ ва ҷамъиятӣ, шахсони мансабдор назорат мекунад. Низоми мақомоти прокуратураи ҶТ-ро воҳидҳои он ташкил мекунад:
Дар таъмини қонуният ва тартиботи хуқуқи ва хифзи манфиатҳои ташкилотхо ва шаҳрвандон мақомоти прокуратура ҳиссаи калон мегузарад. Фаъолияти макомоти прокуратура мувофики Конун " Дар бораи Прокурори Ҷумҳурии Тоҷикистон", ки 30 апрели 1992 кабул карда шудааст, ба танзим дароварда мешавад. Тибки моддаи 1-уми ин Қонун Прокурори Генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Прокурори тобеи он риоя ва истифодаи якхелаи қонунҳои аз ҷониби вазоратҳо, кумитаҳои давлатӣ, Шурои маҳаллии депутатҳои халқӣ, корхонаю муассисаҳо, сарфи назар аз тобеият, мансубият ва шаклҳои моликияти онҳо, макомоти таҳқиқ ва тафтиши пешакӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ, динӣ, хизбҳои сиёсӣ, ҷунбишҳои оммавӣ, мансабдорон ва шаҳрвандон назорат мекунанд. Вазифаҳои прокуратура таъмин намудани волоии қонун, таҳкими қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ буда, бо мақсади муҳофизати истиқлол ва хуқуқи соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳуқуқу озодиҳои ичтимоию иктисодӣ, сиёсӣ ва дигар ҳукуқу озодиҳои шаҳрвандон, асосоҳои сохтори демократии Ҳокимияти давлатӣ, ҳокимияти ҳуқуқӣ майомоти намояндагии маҳаллӣ, мақоми давлатӣ ва ташкилотҳои ҷамъиятӣ равона карда шудааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ Гурӯҳ:Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ
Ивня (ноҳияи Ивнянск)
Ивня — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ивнянск‎, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Aero Synergie Jodel D20
Aero Synergie Jodel D20 (Aero Synergie Jodel D20) — як ҳавогарди сохтаи Aero Synergie дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Исаково (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Исаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Соли 2111
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2111
Даниэл Cуарес Мартело Умберто
Умберто Даниэл Cуарес Мартело (Humberto Daniel Soares Martelo; 31 октябри 1978, Кампинас, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
De Havilland DH.51
De Havilland DH.51 (De Havilland DH.51) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland аст. Ин ҳавогард дар 1924 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Алексей Поляков
Алексей Поляков (Алексей Николаевич Поляков; 28 феврали 1974, Шебекино, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1974 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Салют Белгород Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lokomotiv-d Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нефтехимик Нижнекамск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив 2 Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Krylia Sovetov Samara Гурӯҳ:Бозингарони БФ Luch-Energiya Vladivostok Гурӯҳ:Бозингарони БФ Том Томск
Булёни Поён
Булёни Поён — деҳа дар ҷамоати деҳоти Исмат Шарипови ноҳияи Данғара. Аз Булёни Поён то маркази ҷамоат 11 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 3849 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Данғара Гурӯҳ:Ҷамоати Исмат Шарипов
Форталеза
right|thumb|Фортале́за Фортале́за (Fortaleza — қалъа) — шаҳрест, ки дар давлати Бразилия қарор дорад, пойтахти иёлоти Сеара.
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Бразилия
Гурӯҳ:Бразилия
Франклин Коросо
Франклин Орландо Коросо Кинйонес (Franklin Orlando Corozo Quiñónez; 15 феврали 1981, Эсмералдас, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 15 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1981 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Спорт Эмелек Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Спортинг Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Асогес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сосиедад Депортиво Кито Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Сокял Й Депортиво Макара Гурӯҳ:Бозингарони БФ Independiente del Valle Гурӯҳ:Бозингарони БФ Мусук Руна Спортинг Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сосиедад Депортива Аукас
Хосе Антонио Латорре
Хосе Антонио Латорре Беаскоечеа (José Antonio Latorre Beaskoetxea; 1 декабри 1941, Сорроса, Бискай, Испания) — футболбози испанӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 1 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1941 Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Таблак
Таблак, (табли хурд), сози қадимаи зарбии мусиқист, ки аксаран дар кӯҳистони Тоҷикистон ва Эрону Афғонистон маъмул аст. Он кӯзашакл буда, масолеҳаш аслан аз сафолу чӯб аст, вале гоҳо аз каду низ месозанд. Ба як тарафаш пӯст мекашанд. Онро дар нишаст, қисми борикашро зери бағал гирифта (онро рост истода ба гардан овехта), бо панҷаҳои ҳарду даст менавозанд. Дарозиаш 35-40 см қутраш 18-20 см мебошад. Таблак аз асрҳои миёна инҷониб маъмул аст. Ҳоло таблак дар ансамблҳо ва оркестрҳои созии миллию мусиқии касбӣ эстрадӣ истифода мешавад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Асбобҳои мусиқӣ аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Созҳои мусиқии зарбӣ Гурӯҳ:Созҳои мусиқии тоҷикӣ
Гетӣ
Гетӣ, олами моддӣ — дар зардуштия ҷаҳоне, ки муқобили ҷаҳони минуӣ (муҷаррад) буда, дар он муборизаву мубодила ва кавну фасод сурат мегирад.
Дар адабиёт
Гетиро бисёр мутафаккирони асрҳои миёна бо олами зулмонию ҷисмонӣ баробар медонистаанд, аз ҷумла, он дар шеър ба ҳамин маъно фаровон истифода шудааст:
Сарчашма
Гурӯҳ:Зардуштия
Риу-Бранку
Ри́у-Бра́нку (Rio Branco — дарёи сафед) — шаҳр дар Бразилия, пойтахти иёлати Акри.
Васили Рязанов
Васили Андреевич Рязанов (Василий Андреевич Рязанов; 10 апрели 1990) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 10 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив 2 Маскав
Александр Сибулский
Александр Виталиевич Сибулский (Александр Виталиевич Цыбульский, таваллуд 15 июли 1979, Москва, СССР) — арбоби давлатии Русия. Губернатори вилояти Архангелск аз 8 октябри соли 2020 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори вилояти Архангелск аз 2 апрел то 8 октябри соли 2020).
Губернатори Округи Мухтори Ненетс аз 1 октябри соли 2018 то 2 апрели соли 2020 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори Округи Мухтори Ненетс аз 28 сентябри соли 2017 то 1 октябри 2018). Узви Шӯрои генералии ҳизби «Русияи воҳид».
Фурудгоҳи доҷ‌ковнти
Фурудгоҳи доҷ‌ковнти (Dodge County Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи UNU аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1542 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри ҷунуо, висконсин кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 284.7 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Ново-Николаевка (ноҳияи Сураж)
Ново-Николаевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сураж
Ҷованни Беллини
Ҷованни Беллини ( тақрибан 1431–1436 – 09.11.1516), – лақабаш Ҷамбеллино (Giambellino), рассом, ҳунарманд, рассоми асосии давраи Эҳёи пешини Венетсия, асосгузори анъанаи нав. Ба шарофати ӯ мактаби рассомии Венетсия аҳаммияти умумиаврупоӣ пайдо кард. Ӯ ҳамаи равияҳои рассомии давраи худро омезиш дода, диққатро ба вазифаҳои рангомезӣ ҷалб намуд. Асосгузори ба ном рангомезии венетсиягӣ. Усули анъанавии рассомии темпериро (рассомӣ бо ранге, ки ба он об ва зардии тухм омехтаанд) бо усули нави барои Итолиё бегона – наққошӣ бо рангҳои равғанӣ омезиш дод (меҳробҳои калисоҳои Санта Мария Глориоза Деи Фрари, 1485 – 1488; Сан Петро Мартире дар ҷазираи Мурано, 1488; Сан Дзаккария, 1505; тасвирҳои «Бибӣ Марям бо кӯдак»; манзараи «Базми худоён», 1514).
Эзоҳ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Санъат Гурӯҳ:Рассомони Италия Гурӯҳ:Рассомони Венетсия Гурӯҳ:Рассомон аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи кугорук
Фурудгоҳи кугорук (Kugaaruk Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ бо Коди ИОТОи YBB аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 1524 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 16 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бледян Ризвaни
Бледян Ризвaни (тав. 2 июли 1985) — футболбози Албанӣ,.
Рамон Макадо
Рамон Макадо де Македо (Ramon Machado de Macedo; 4 апрели 1991, Карбонита, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1991 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сsв Иан Регенсбург Гурӯҳ:Бозингарони БФ Clube Esportivo Bento Gonçalves Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Еспортиво Лажеаденсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Boa Esporte Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гремио Еспортиво Брасил Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Понте Прета Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Жувентуде
Игор Кошин
Игор Викторович Кошин (таваллуд 27 августи 1974, Усинск, РАСС Коми, РСФСР, СССР) — арбоби давлатӣ ва сиёсии Русия, ҷонишини вазири ФР оид ба Кавкази Шимолӣ. Губернатори Округи Мухтори Ненетс аз 20 сентябри соли 2014 то 28 сентябри соли 2017 (иҷрокунандаи вазифаи губернатори Округи Мухтори Ненетс аз 22 феврал то 20 сентябри соли 2014).
Соли 2112
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2112
Фурудгоҳи зунгулдок
Фурудгоҳи зунгулдок (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи   бо Коди ИОТОи ONQ аст, ки як бонди фуруди бутун дорад, ва тӯли бонди он 1900 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри знгулдоғ кишвари Туркия қарор дорад.
Коростино (ноҳияи Котов, Волгоград)
Коростино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Котов (Волгоград)
Дафтарчаи меҳнатӣ
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳои ҳуқуқ Гурӯҳ:Ҳуҷҷатҳо Гурӯҳ:Ҳуқуқи меҳнат
Фурудгоҳи римби
Фурудгоҳи римби (Rimbey Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 899 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 903 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Черенское (ноҳияи Чагодошен, Вологда)
Черенское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Чагодошен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чагодошен (Вологда)
Бэтмен
Бэтмен як абарқаҳрамон аст, ки дар маҷаллаҳои комиксҳои амрикоӣ аз ҷониби DC Comics нашр мешавад. Қаҳрамонро рассом Боб Кейн ва нависанда Билл Фингер офаридаанд ва он нахустин бор дар шумораи 27-уми маҷаллаи комиксҳои Детектив Комикс 30 марти соли 1939 баромад. Дар достонҳои DC Universe, исми Бэтмен Брюс Уэйн буда, бойбача и амрикоӣ, хайрхоҳ, соҳибкор ва саноатчӣ мебошад, ки дар шаҳри Готэм Сити зиндагӣ мекунад. Ҳикояи пайдоиши Бэтмен нақл мекунад, ки ӯ қасам мехӯрад аз ҷинояткорон қасдашро гирад, пас аз он ки дар кӯдакӣ волидонаш Томас ва Мартаро дар назди чашмонаш ба қатл мерасонанд. Тариқи чунин интиқом ӯ ҳамчун идеали адолат шинохта мешавад. Вай худро аз ҷиҳати ҷисмонӣ ва зеҳнӣ мукаммал дода ба қаҳрамони шабпарак-монанд табдил мегардад ва шабона назорати кӯчаҳои Готэмро ба дӯши худ мегирад. Муаллифон Кейн, Фингер ва дигар эҷодкорон достонҳои Бэтменро бо қаҳрамонҳои дуюмдараҷа, ба монанди ҳамроҳонаш Робин ва Бэтгӯрл; иттифоқчиён Алфред Пенниворт, Ҷеймс Гордон ва Кэтвумен ; ва душманон ба монанди Пингвин, Ридлер, Дучеҳра ва душмани ашаддии ӯ Ҷокер идома додаанд.
DC Бэтменро дар бисёр китобҳои комикс, аз ҷумла комиксҳои зери осори он нашршуда ба мисли Vertigo ва Black Label тасвир кардааст. Достони дарозтарини комикси Бэтмен, Детектив Комикс, дарозтарини китоби комикс дар Иёлоти Муттаҳида мебошад. Бэтмен аксар вақт дар баробари дигар абарқаҳрамонҳои DC, ба монанди Супермен ва Вондервумен, ҳамчун узви созмонҳои гуногун, аз қабили Лигаи Адолат ва берун аз он тасвир шудааст. Илова ба Брюс Уэйн, қаҳрамонҳои дигар дар мавридҳои гуногун шахсияти Бэтменро ба худ гирифтаанд, ба мисли Жан- Поллӣ / Азраэл дар камони ҳикояи " Найтфол " дар солҳои 1993–1994; Дик Грейсон, аввалин Робин, аз соли 2009 то 2011; ва Ҷейс Фокс, писари шарики Уэйн Люсиус, аз соли 2021. DC инчунин комиксҳоро нашр кардааст, ки версияҳои алтернативии Бэтмен, аз ҷумла таҷассумшуда дар The Dark Knight Returns (Шаволияи Торикӣ Бармегардад) ва ворисони он, таҷассум аз рӯйдодҳои Flashpoint (2011) ва тафсирҳои сершумори ҳикояҳои Elseworlds дида мешавад.
Ҳамчун яке аз персонажҳои барҷастатарин дар фарҳанги маъмул, Бэтмен дар байни бузургтарин абарқаҳрамонони комиксҳо ва қаҳрамонҳои афсонавӣ эътироф гардидааст. Ӯ яке аз абарқаҳрамонони аз ҷиҳати тиҷорат муваффақтарин аст ва шабоҳати ӯ дар расонаҳо ва молҳои мухталифе, ки дар саросари ҷаҳон фурӯхта мешаванд, литсензия ва тавсиф шудааст; масалан, брэндҳои бозичабарорӣ ба монанди Lego Batman ва бозиҳои видеоӣ ба мисли силсилаи Бэтмен: Аркҳэм дохил мешаванд. Бэтмен дар филмҳои зинда ва аниматсионӣ мутобиқ карда шудааст, аз ҷумла силсилаи телевизионии Бэтмен дар солҳои 1960-ум бо нақшбозии Адам Уэст, дар филмҳои Бэтмен (1989), Бозгашти Бэтмен (1992) филмҳои абарқаҳрамонии корганрдон Тим Бёртон ва Флеш (2023) бо ҳунарпеша Майкл Китон, Вал Килмер дар Бэтмен Барои Ҳамеша (1995), Ҷорҷ Клунӣ дар Бэтмен ва Робин (1997), Кристиан Бейл дар сегонафилми Шаволияи Торик (The Dark Knight) (2005–2012), Бен Аффлек дар Дунёи васеъи DC (2016 – то ҳол) ва Роберт Паттинсон дар Бэтмен (2022). Кевин Конрой, Дидрих Бейдер, Ҷенсен Аклс, Трой Бейкер ва Уилл Арнетт, аз ҷумла овози қаҳрамонро дар бозиҳои видеоӣ ва филмҳои аниматсионӣ таъмин кардаанд.
Сабти номи муаллифӣ
Кейн бар ивази ҷубронпулии дигар, хатти ҳатмӣ дар ҳама комиксҳои Батман, моликияти қаҳрамонро имзо кард. Ин хатти ибтидоӣ нагуфтааст, ки "Бэтменро Боб Кейн офаридааст"; номи у дар сахифаи сарлавхаи хар як хикоя танхо навишта мешуд. Ин ном дар миёнаҳои солҳои 1960 аз китоби комикс нопадид шуд ва бо кредитҳо барои нависанда ва рассомони воқеии ҳар як ҳикоя иваз карда шуд. Дар охири солҳои 1970-ум, вақте ки Ҷерри Сигел ва Ҷо Шустер ба гирифтани кредити "офаридашуда" дар унвонҳои Супермен шурӯъ карданд ва ба Уилям Мултон Марстон барои эҷоди Wonder Woman дода шуд, ҳикояҳои Батман ба иловаи "Офарида аз ҷониби Боб Кейн" оғоз карданд. ба кредитҳои дигар.
Қаҳрамонҳои дуюмдараҷа
Иртиботи Бэтмен ҳам бо душманон ва ҳам бо шариконаш, бо мурури замон, ба эҷодиёти як қатор қаҳрамонҳои дуюмдараҷаи доимӣ боис гардидааст.
Маҳорат, тамрин ва дониш
Бэтмен дорои қудрати ғайриинсонии хос нест; вай ба «дониши чуқури илмӣ, маҳорати корогоҳӣ ё детективӣ ва қувваи волои ҷисмонии худ» такя мекунад. Сарвати бепоёни Бэтмен ба ӯ дастрасӣ ба технологияҳои пешрафта медиҳад ва ҳамчун олими моҳир ӯ қодир аст, ки ин технологияҳоро ба манфиати худ истифода ва тағъир диҳад. Дар ҳикояҳо, Бэтменро ҳамчун яке аз бузургтарин детективҳои ҷаҳон ва ё ҳамчун бузургтарин ҳалкунандаи амалҳои ҷиноӣ мешиносанд. Бэтмен борҳо ҳамчун шахси дорои зеҳни закӣ, яке аз беҳтарин размикорони Дунёи DC ва инсони вазъи ҷисмонӣ ва равониаш дар сатҳи баландтарин қарордошта тавсиф шудааст. Ҳамчун як полимат, дониш ва таҷрибаи ӯ дар фанҳои бешумор нисбат ба дигар қаҳрамонҳои Дунёи DC қариб беҳамто аст. Вай дар соҳаҳои гуногун, аз қабили математика, биология, физика, химия ва як қатор сатҳҳои муҳандисӣ маҳорат нишон додааст. Ӯ дар саросари ҷаҳон сайр карда, малакаҳои лозимиро барои мақсадҳои худ ба даст овардаст. Дар "Супермен: Ҳикояи марговар " Супермен Бэтменро яке аз зеҳнҳои олиҷаноби сайёра мешиносад.
Технология
Бэтмен дар мубориза бар зидди ҷинояткорӣ аз як қатор нақлиёт ва таҷҳизоти махсус ва бо фановариҳои пешрафта сохташуда истифода мебарад, ки тарҳҳои онҳо одатан шеваи кӯршабпаракро доранд. Муаррихи Бэтмен Лес Дэниэлс ба Гарднер Фоксро барои эҷоди консепсияи арсенали Бэтмен бо ҷорӣ намудани камарбанди махсус дар Детективи Комикс № 29 (июли 1939) ва аввалин аслиҳаи батаранг ва "Батгиро" дар Детектив Комикс №31, 32 эътироф мекунад (сентябр ва октябри соли 1939).
мини| Бэтмобили силсилаи телевизионии соли 1966, ки Ҷорҷ Баррис консепсияи онро аз мошини Линколн Футура нусха кардааст
Дар дигар василаҳо
рост|мини| Адам Уэст ҳамчун Бэтмен дар силсилаи телевизионии солҳои 1960.
Филмҳои DC Elseworlds
Данте Перейра-Олсон дар филми Ҷокер (2019) нақши Брюс Уэйни ҷавонро бозӣ мекунад.
Роберт Паттинсон дар филми коргардон Мэтт Ривз Бэтмен (2022,) нақши Брюс Уэйн / Бэтменро муҷассам мекунад,.
Дунёи DC
Нақшбозии нави Бэтмен дар доираи франшизаи Дунёи DC (DCU) дар филми <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/The_Brave_and_the_Bold_(film)" rel="mw:ExtLink" title="The Brave and the Bold (film)" class="mw-redirect cx-link" data-linkid="1833">The Brave and the Bold</a> оғоз мегардад, ки аз тарафи DC Studios истеҳсол хоҳад шуд. Филм ба Бэтмен ва Дэмиан Уэйн тамаркуз хоҳад кард.
Борис Литвинский
Борис Анатолевич Литвинский (17 апрели 1923 — 20 август и 2010) — муаррих, мухақиқи Тоҷикистон ва Осиёи Маркази, доктори илми таърих (1970), академики АИ ҶШС Тоҷикистон (1985), узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон (1978). Арбоби шоистаи илми ҶШС Тоҷикистон (1983).
Зиндагинома
Донишгоҳи давлатии омӯзгории Москваро хатм кардааст (1946), ихтисос — «таърих, бостоншиносӣ»,
Муовини директори ИТИ санъатшиносии Тошкент (1949—1951), мудири бахши бостоншиносӣ ва сиккашиносии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Дониши АИ ҶШС Тоҷикистон (1951—1971), ходими калони илмӣ, мудири бахшҳои муносибатҳои таърихӣ ва фарҳангии Шарқи шӯравӣ ва хориҷӣ (1971—1973), даврони қадим ва асрҳои миёнаи Институти Шарқшиносии Академияи илмҳои ИҶШС (АИ Россия, 1973—2010), ҳамзамон сардори Экспедитсияи бостоншиносии Тоҷикистони Ҷанубии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Дониши АИ ҶШС Тоҷикистон (1973—1991). Самтҳои асосии фаъолияти илмӣ: таърих, бостоншиносӣ, таърихи фарҳанг.
Адабиёт
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Шарқшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Таърихшиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Фарҳангистони улуми Тоҷикистон Гурӯҳ:Академикҳои АИ Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Паррандаи обӣ
Маколаи хуб.
Поганкаи Кларк - паррандаи дар об шинокунанда буда аз оилаи поганкаҳои шарки буда дар Америкаи Шимоли умр ба сар мебарад. Якумин бор соли 1858 ҳамчун паррандаи намуди поганкаи чудои тасвир шуда буд. Баъд аз он соли 1985 ҳамчун як намуди «камранг»-и шакли паганкаи шарки ҳисоб ёфта, аз чихати вазн, чусса, рафтор ва кариб ки бо рангаш монанди дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Парандаҳо
Овражное (ноҳияи Коношский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Коношский Гурӯҳ:Ноҳияи Коношский
Aero A.25
Aero A.25 (Aero A.25) — як ҳавогарди сохтаи Aero Vodochody аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Czechoslovakia будааст. Ин ҳавогард дар 1920 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
De Havilland Giant Moth
De Havilland Giant Moth (De Havilland Giant Moth) — як ҳавогарди сохтаи de Havilland аст. Ин ҳавогард дар 1927 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Кривая Береза (ноҳияи Великоустюг, Вологда)
Кривая Береза — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Великоустюг, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Великоустюг (Вологда)
Валерий Турсунов
Валерий Турсунов - (23 август соли 1954), футболбоз, Устоди варзиши СССР, мураббии хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон, дар 542 бозии дастаи "Помир" иштирок карда, 173 гол задааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Футболбозони Тоҷикистон
Абрамово (ноҳияи Меленков)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Меленков, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Меленков
Соли 2113
Эзоҳ
Гурӯҳ:Соли 2113
Файзуло Назаров
Файзуло Назаров (тав. 23.05.1938, ҷамоати Саройи ноҳияи Файзобод – ваф. 5.06.2010, ш. Душанбе) —, номзади илмҳои физика-математика (1973), дотсент (1976).
Зиндагинома
Соли 1962 Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В.И. Ленинро хатм намудааст. Солҳои 1962–1968 ходими хурди илмии Институти математикаи Академияи илмҳои ҶШС Тоҷикистон, 1968–1970 аспиранти Донишгоҳи ш. Воронеж ба номи Комсомоли Ленинӣ, 1971–1973 ходими хурди илмии Институти математика, 1973–2007 муаллими калон, дотсенти кафедраи алгебра ва назарияи ададҳо, 2007–2010 дотсенти кафедраи геометрияи Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ буд. Дар соҳаҳои гуногуни математика тадқиқоти илмӣ бурда, муаллифи 80 номгӯи корҳои илмӣ, аз ҷумла мақолаҳову фишурдаҳои илмию методӣ ва 9 дастуру воситаҳои таълимӣ мебошад. Бо нишони сарисинагии «Аълочии маорифи Тоҷикистон» сарфароз шудааст.
Беллинсҳаузен (баҳр)
БЕЛЛИНСҲÁУЗЕН, баҳри канории Уқёнуси Ором дар назди соҳилҳои Антарктида. Дар байни нимҷазираҳои Антарктида ва Терстон воқеъ аст. Умқаш 410–470 метр. Ҳарорати об 0оС ва аз он ҳам паст буда, тобистон шӯриаш то ба 33,5 дарсад мерасад. Соҳилҳояш кӯҳсор, бо пиряхҳо иҳота шудаанд. Ҷазираҳои калонаш – Пётри I ва Замини Александри I. Тамоми сол дар қисми зиёди сатҳи баҳр яхҳо ва айсбергҳо шино мекунанд. Онро соли 1821 баҳрнавардони рус Ф. Ф. Беллинсҳаузен ва М. П. Лазарев кашф кардаанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Ҷуғрофиё
Серхи Бархуан
Серхи Бархуан Эсклуса (Sergi Barjuán Esclusa; 28 декабри 1971, Лес Франкесес Дел Валèс, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Лопатино (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Лопатино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Серхи Бархуан
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1971 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Barcelona C Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Б Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Мадрид
Лопатино (ноҳияи Фурманов, Иванов)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Фурманов, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Фурманов (Иванов)
Гозхон
Гозхон — деҳа дар вилояти Бадахшони Афғонистон. Дар ноҳияи Вахон ҷойгир аст. 185 км шарқтар аз ш. Файзобод ҷойгир аст. Аҳолӣ — 232 нафар (2003), асосан — вахониён.
Мангутай (ноҳияи Слюдянск, Иркутск)
Мангутай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Слюдянск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Слюдянск (Иркутск)
Ноҳияи Панҷ
Ноҳияи Панҷ  — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.
Маркази ин ноҳия шаҳраки Панҷ аст, ки 117 км ҷанубтар аз шаҳри Бохтар ва 2 км дуртар аз истгоҳи роҳи оҳан ҷойгир аст. Аз ин шаҳр то Душанбе 206 км роҳ аст.
Ҷойгоҳ
Ноҳияи Панҷ бо сарзамине 880,6 км² дар дараи рӯди рӯди Панҷ ва марз бо Афғонистон ҷой дорад. Дар шимол бо ноҳияи Балхӣ, дар шарқ — бо ноҳияи Фархор, дар ғарб — бо ноҳияи Ҷайҳун аз ноҳияҳои вилояти Хатлон ҳамсоя буда ва дар ҷануб бо ноҳияҳои Имомсоҳиб ва Арчӣ аз вилояти Қундӯз дар Афғонистон ҳаммарз аст.
Таърих
Ин ноҳия 29 августи соли 1930 бо номи ноҳияи Саройкамар дар бахше аз вилояти Қурғонтеппа дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта аст. Дар солҳои 1931—1936 ин ноҳия Бауманобод ва дар солҳои 1936—1963 Кировобод номида мешуд.
Мошкичирӣ
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ғизоҳо
Ноҳияи Панҷ
Мардум
Мардуми Панҷ ба забонҳои тоҷикӣ ва узбакӣ сухан мегӯянд. Бар пояи омори соли 2016, ноҳияи Панҷ 108,2 ҳаз. тан ҷамъият дошт.
Бахшбандӣ
Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Панҷ 1 шаҳрак ва 5 ҷамоат. дорад:
Ҳукумат
Сарвари ноҳияи Панҷ Раиси Ҳукумати он аст ки вайро Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори ноҳияи Панҷ Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Панҷ барои 5 сол интихоб мекунанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Вилояти Хатлон Гурӯҳ:Ноҳияи Панҷ
Абдусаттор Саидов
Абдусаттор Саидов (Саидов Абдусаттор Самадович; ) — зистшинос, доктори илмҳои биология (2012), узви вобастаи АМИТ (2017).
Зиндагинома
Абдусаттор Саидов 1 апрели соли 1961 дар деҳаи Пахтакори ноҳияи Восеъ ба дунё омадааст. Факултаи биологияи Донишгоҳи давлатии Хуҷандро дар соли 1983 хатм намудааст. Дар солҳои 1986—1990 аспиранти Институти зоология ва паразитологияи ба номи Е. Н. Павловскийи АМИТ буд.
Корнома
Саркотиби илмии АМИТ (2014—2017), Ноиби Президенти АМИТ, Раиси Шуъбаи илмҳои биология ва тибби АМИТ (аз соли 2017 то ҳол).
Фаъолияти илмӣ
Муаллифи беш аз 120 корҳои илмӣ, аз ҷумла 5 монография. Муҳаррири масъули нашри дуюми Китоби сурхи Ҷумҳурии Тоҷикистон (қисми ҳайвонот, 2015, 2017). Сармуҳаррири маҷаллаи «Ахбори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон. Шуъбаи илмҳои биология ва тиб» (аз соли 2017).
Ҷоизаҳо
Ба медали «20-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» (2011),, нишони «Аълочии маорифи Тоҷикистон» (2015) қадрдонӣ шуда, барандаи Ҷоизаи байналмилалии Созмони ҳамкории иқтисодӣ (ЭКО) дар соҳаи илм ва технология (2017) мебошад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон
Калиновка (ноҳияи Ивнянск)
Калиновка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.