cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Созмони ҷаҳонии тандурустӣ
Директори генералии ТУТ
Тибқи Конститутсияи ТУТ, Директори генералӣ аз ҷониби Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ бо пешниҳоди Шӯрои иҷроия таъйин карда мешавад. Давлатҳои аъзои СУТ пешниҳодҳои худро бо номзадҳо дар шакли муқарраршуда ба Раёсати иҷроия мефиристанд. Кумитаи иҷроия баррасии аввалияи пешниҳодҳоро барои номзадҳо анҷом медиҳад, рӯйхати мухтасари номзадҳоро тартиб медиҳад, бо онҳо мусоҳибаҳо мегузаронад, вазъи ҷисмонии номзадро арзёбӣ мекунад. Гурӯҳи кории давлатҳои аъзо оид ба раванд ва усулҳои интихоби Директори генералии Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ таъсис дода шудааст.
Идораҳои минтақавии СУТ
Ин ба Ассамблеяи Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ( АУТ ) имкон дод, ки принсипи «Як идора, як минтақа» -ро татбиқ кунад. Аксари қарорҳо дар сатҳи минтақавӣ, аз ҷумла муҳокимаи буҷаи СУТ ва қабули қарорҳо аз ҷониби аъзои ҷаласаи як идораи мушаххаси минтақавӣ қабул карда мешаванд.
Ҳар як идора кумитаи минтақавӣ дорад, ки соле як маротиба, одатан дар тирамоҳ ҷаласа мекунад. Дар ҷаласаи дафтари минтақавии СУТ намояндагони ҳар як кишвар ё узви шарик, аз ҷумла намояндагони он кишварҳое, ки пурра эътироф нашудаанд, ширкат меварзанд. Масалан, намояндаи Фаластин дар ҷаласаҳои Бюрои минтақавии баҳри Миёназамин иштирок мекунад. Ҳар як минтақаро намояндагии минтақавӣ муаррифӣ мекунад. Дафтари минтақаро директори минтақавӣ роҳбарӣ мекунад, ки онро кумита интихоб мекунад. Дафтар барои тасдиқи қарорҳо масъул аст, гарчанде ки аз соли 2004 инҷониб ягон ҳолати бекор кардани қарорҳои кумитаи минтақа вуҷуд надорад. Раванди интихоби директорони минтақавӣ мавзӯи баҳсҳо буд, ки ҳеч фоидаи амалӣ намебахшад. Аз соли 1999 директорони минтақавӣ ба муҳлати панҷсола интихоб карда мешаванд.
Директори минтақавӣ роҳбари СУТ барои минтақаи худ мебошад. Директори минтақавӣ кормандони соҳаи тиб ва дигар мутахассисонро дар идораҳо ва марказҳои мутахассисон идора ва / ё назорат мекунад. Дар баробари Директори генералии СУТ ва роҳбарони идораҳои минтақавии СУТ, ки бо номи намояндагони СУТ дар минтақа маъруфанд, Директори минтақавӣ инчунин мақоми мустақими назорат дар минтақа мебошад.
Кори СУТ
Кори СУТ дар шакли Ассамблеяҳои Умумиҷаҳонии Тандурустӣ ташкил карда шудааст, ки дар он ҳар сол намояндагони давлатҳои аъзо масъалаҳои тандурустиро муҳокима мекунанд. Дар байни Ассамблеяҳо нақши асосии функсионалиро Кумитаи иҷроия мебозад, ки ба он намояндагони 30 давлат шомиланд (дар байни онҳо — 5 узви доимӣ: ИМА, Русия, Британияи Кабир, Фаронса ва Чин). Барои мубоҳиса ва машварат, СУТ мутахассисони сершумори машҳурро ҷалб мекунад, ки маводи техникӣ, илмӣ ва иттилоотӣ омода мекунанд, ҷаласаҳои шӯрои коршиносонро ташкил мекунанд. Фаъолияти табъу нашри СУТ, аз ҷумла ҳисоботи Директори генералӣ оид ба фаъолият, маводҳои оморӣ, ҳуҷҷатҳои кумитаҳо ва ҷаласаҳо, аз ҷумла ҳисоботи Ассамблея, кумитаҳои иҷроия, маҷмӯаҳои қарорҳо, маҷаллаҳои СУТ нашр мешаванд: Бюллетени WHO, WHO Chronicle, Форуми байналмилалии тандурустӣ, Тандурустии ҷаҳонӣ, Солномаи омори ҷаҳонии санитарӣ, як қатор монографияҳо ва ҳисоботи техникӣ. Забонҳои расмӣ англисӣ ва фаронсавӣ мебошанд, забонҳои корӣ (ба истиснои забонҳои ишорашуда) русӣ, испанӣ, арабӣ, чинӣ, олмонӣ мебошанд.
Фаъолияти СУТ тибқи барномаҳои умумӣ дар тӯли 5-7 сол, банақшагирӣ барои 2 сол амалӣ карда мешаванд. Дар айни замон, самтҳои афзалиятнок инҳоянд:
СУТ—ЮНИСЕФ (1978);
Маблағгузории СУТ
2) Маблағи дуввуме, ки ба СУТ интиқол дода мешавад, аз Билл Гейтс (10%) мебошад. Дақиқтараш, фонди муштараки ӯ бо ҳамсараш Мелинда - ӯ қавл додааст, ки 530 миллион интиқол медиҳад, онҳо асосан ба лоиҳаҳои африқоӣ хоҳанд рафт.
3) Саввум боз Билл Гейтс мебошад. Қариб. Ин дафъа — Эътилофи Ҷаҳонии Ваксинаҳо ва Иммунизатсия (GAVI), ки вай созмонҳои гуногуни хусусӣ ва давлатиро муттаҳид кардааст. СУТ аз GAVI 370 миллион (8%) мегирад.
Ба даҳгонаи беҳтарин инчунин Британияи Кабир (8%), Олмон (6%) ва Бонки Ҷаҳонӣ (3%) дохиланд.
Мувофиқи маълумоти вебсайти расмӣ дар солҳои 2006-2007 ҳаҷми умумии буҷети СУТ тақрибан 3,3 миллиард доллари ИМА-ро ташкил дод. Аз ин 28% саҳмҳои муназзами кишварҳои узви СУТ ва 72% саҳмҳои ихтиёрии давлатҳои аъзои СУТ, саҳмияҳои СММ, ташкилотҳои байниҳукуматӣ ва ғайриҳукуматӣ, фондҳо, ҳукуматҳои маҳаллӣ, бахши хусусӣ ва даромади фоизҳо мебошанд.
Аз соли 2008, идоракунии СУТ ба натиҷаҳо дар асоси як нақшаи стратегии миёнамуҳлати шашсола (солҳои 2008-2013) бо се давраи буҷети дусола асос ёфтааст.
Дар соли 2020, президенти ИМА Доналд Трамп эълом дошт, ки пардохтҳоро ба буҷаи Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (СУТ) манъ мекунад, зеро он "масъулияти асосии худро иҷро накард ва бояд ба ҷавобгарӣ кашида шавад".
СУТ борҳо ба кор ба манфиати Чин айбдор карда шудааст; чунин мешуморанд, ки Чин ба таври ғайримустақим тавассути Сандуқ тавассути созмонҳои мухталиф пули зиёдеро ба СУТ интиқол медиҳад ."«СУТ дар ҳақиқат фош шуд. Бо баъзе сабабҳо, он ҳанӯз ҳам ба Чин нигаронида шудааст, гарчанде ки онро асосан Иёлоти Муттаҳида маблағгузорӣ мекунад. Мо инро хуб меомӯзем. Хушбахтона, ман маслиҳати онҳоро рад кардам, то марзҳои моро барои Чин барвақт боз кунанд. Чаро онҳо ба мо чунин тавсияи нодуруст доданд? '- гуфт Трамп."
Рӯзҳои ҷаҳонӣ, ки аз ҷониби СУТ дастгирӣ карда мешаванд
Ин рӯзҳои ҷаҳонӣ ҷузъи системаи рӯзҳои байналмилалии СММ нестанд.
Сафирони хайрхоҳ
Сафирони ҳусни ният одамони маъруф аз олами санъат, адабиёт, вақтхушӣ, варзиш ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ мебошанд, ки дар ҳамкории зич бо СУТ бо ҷалби таваҷҷуҳ ба кӯшишҳои солимии СУТ саҳм мегиранд. Директори генералӣ ба муҳлати ду сол таъйин кардааст.
Сафирони хайрхоҳро бо волонтёрони ихтиёрӣ, ки тақрибан ҳар як шахсе шуда метавонад, ки ба талаботи беинсофона ҷавобгӯ бошад: синну сол аз 25-сола, маълумоти олӣ ва собиқаи корӣ, инчунин донистани забони англисӣ. Барои ӯ кофист, ки ба вебсайти ихтиёриёни СММ муроҷиат кунад.
Ислоҳоти СУТ
Бо дарназардошти сайти расмӣ :
Танкид
Фаъолияти СУТ дар робита бо вазъи атрофи зукоми хук дар соли 2009, ки аз ҷониби Шӯрои Аврупо ҳамчун "қаллобии тиббӣ" тавсиф шудааст,. Он гоҳ СУТ ба иммунизатсияи оммавии аҳолӣ исрор кард. Танҳо дар Русия барои хариди як ваксина алайҳи пандемияи вуҷуднадошта 4 миллиард рубл сарф шудааст; дар ИМА 138 миллион доза ваксинаи нолозим талаб карда шудааст. Дар ИА фоидаи дорусозон ба 7 миллиард евро расид. Ташкилот дар созиш бо дорусозони Рош Холдинг асос ёфтааст.
Дар давраи пас аз пандемия, мунаққидон изҳор доштанд, ки СУТ хатарро аз роҳи паҳн кардани "тарсу ҳарос" ба ҷои "иттилооти фаврӣ" зиёд мекунад. Коршиносони соҳа эътироз карданд, ки пандемияи соли 2009 дар натиҷаи «ҳамкории бесобиқа миёни мақомоти соҳаи тандурустии ҷаҳонӣ, олимон ва истеҳсолкунандагон натиҷаи ҳамаҷониба ба пандемияро фароҳам овард, бо як қатор ваксинаҳо пас аз се моҳи эълони пандемия, барои истифода тасдиқ карда шуд. Ин ҷавоб танҳо ба шарофати омодагии васеъ дар даҳсолаи охир имконпазир гардид. ".
Табибони Бидуни Марз СУТ-ро дар соли 2015 барои сарфи назар кардани таҳдиди эбола танқид карданд.
Вазорати тандурустии Русия ва Роспотребнадзор дар соли 2018 гузориши СУТ дар бораи эпидемияи СПИД дар Русияро танқид карда, маълумоти дар он мавҷудбударо беасос ва аз будаш зиёд ҳисоб карданд.
Викимания
right|150px|Логотипи «Викиманиа»
Викиманиа — конфронси ҳарсолаи бунёди Викимедиа мебошад. Дар як вақт рӯйдоди ҷамъиятӣ ва конфронси илмӣ буда, Викиманиа иштирокчиёни лоиҳаҳои гуногуни бунёди Викимедиаро барои мубодилаи афкор, поягузории ҳамкориҳои нав, баромадҳо дар бораи тадқиқот ва натиҷаҳои лоиҳаҳо ҷамъ меоварад. Ин конфронс ба «викимедиачиён» барои бо дӯстон ва ҳамфикрон баҳри муҳокимаи саволҳои барномаҳои озод ва ройгон ва ташаббусҳое, ки барои паҳн кардани дониши озод ва вики-лоиҳаҳоро дар тамоми ҷаҳон дорад, имконият фароҳам меорад.
Викиманиа-2016
Викиманиа-2016 дар Эзино-Ларио (устони Лекко, вилояти Ломбардия, Италия) таърихи 22—23 (қисмати аввал), 24—26 (қисмати асосӣ) ва 27—28 (қисмати ҷамъбастӣ), июни соли 2016 баргузор хоҳад шуд.
Викиманиа-2015
Викиманиа-2015 дар шаҳри Мехико (Мексика) аз 15 то 19 июл, дар отели Хилтон Реформ баргузор шуд.
Викиманиа-2007
thumb|left|[[Ҷимбо Вейлс бо тӯппии Тоҷикӣ ва Иброҳим Рустамов]] 26 сентябр 2006 эълон шуд, ки дар озмуни гузаронидани Викиманиа-2007 пешниҳоди аз Тайпэй (пойтахти Тайван) ғолиб баромад. Викиманиа-2007 3-5 август хоҳад гузашт.
Викиманиа-2006
thumb|300|Баннери Викиманиа-2006 Викиманиа-2006 4—6 август дар Кембриҷ, иёлоти Массачусетс, дар кампуси Harvard Law School шуда гузашт.
Бештар — Даъват ба Викиманиа-2006.
Викиманиа-2005
thumb|300|Баннери Викиманиа-2005 Викиманиа-2005 — якум конфронси байналхалқии бунёди Викимедиа, конфронс барои корбарони ҳамаи лоиҳаҳои бунёди Викимедиа, кадоме, ки дар Франкфурте-дар-Майн (Олмон) аз 4 то 8 август 2005 гузаронида шуд.
Конфронс дар Хонаи ҷавонон (Haus der Jugend), пурра бо забони англисӣ гузаронида шуд. Сарпарасторони он Answers.com, Socialtext Incorporated, DocCheck AG, Sun Microsystems баромад карданд, ҳамкорон German Library Association ва Linux New Media AG баромад карданд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Википедиа:Мубоҳиса Гурӯҳ:Викиологизмҳо Гурӯҳ:Конфронсҳо Гурӯҳ:Викимедиа
Таҳмина Раҷабова
Таҳмина Раҷабова (Раҷабова Таҳмина Пулодҷоновна; тав. 29 июни 1982, Душанбе, ҶШС Тоҷикистон) — ҳунарпешаи синамо, рӯзноманигор, ровии барномаҳои телевизионӣ. Аълочии матбуоти Тоҷикистон (2013). Аълочии фарҳанги Тоҷикистон (2013). Аълочии кумитаи телевизион ва радиои Тоҷикистон (2017).
Зиндагинома
Таҳмина Раҷабова 29 июни соли 1982 дар шаҳри Душанбе ба дунё омадааст. Модараш духтур ва падараш иқтисоддон буданд. Аз соли 1989 то синфи сеюм дар мактаби миёнаи ба номи Малика Собирова ва ҳамзамон дар бахши мусиқии (фортепиано) таҳсил мекард. Чун вазифаи хидматӣ падарашро озими Маскав намуд, оилаи онҳо муваққатан ба онҷо рафтанд. Тахмина дар мактабҳои онҷо ду сол ба забони русӣ таҳсил намуд.
Баъди бозгашти хонаводаашон ба Тоҷикистон, Таҳмина мактаби миёнаро дар шаҳри Душанбе хатм намуда, ҳуҷҷатҳояшро ба факултети ҳуқуқи филиали Донишкадаи равобити миллӣ ва минтақавии Маскав дар Душанбе (Московский Институт национальных и региональных отношений) супурд. Пас аз хатми курси аввал бино бар сабаби оиладор шудан ӯ ба донишгоҳ нарафт ва ӯро хориҷ карданд.
Ӯ аз нав ба Донишкадаи андоз ва ҳуқуқи Тоҷикистон дохил шуда, соли 2006 онро бо ихтисоси ҳуқуқшинос бо баҳои аъло хатм кард.
Оила
Таҳмина Раҷабова бо хости волидайн дар синни 18 солагӣ ба писарамакаш издивоҷ кард, аммо пас аз чанде онҳо ҷудо шуданд. Аз ин издивоҷ як писар — Муҳаммадҷовид ба дунё омад. Баъдан Таҳмина дубора издивоҷ кард ва соҳиби оилаи хушбахт аст. Ӯ 20 феврали 2021 дар сафҳаи Инстаграми худ расми кӯдаки навзодро ҷо дода, аз соҳиби писар шуданаш хабар дод.
Телевизион
Соли 2006 ба телевизиони «Сафина» ба ҳайси ёвари ҳуқуқшинос ба кор омада, пас аз як моҳи корӣ ӯро Насиба Ғуломова дида, аз санҷиш гузаронда, ба хотири чеҳраи телевизионӣ доштанаш ва забони русиро олӣ донистан таклиф кард, ки наттоқи барномаи иттилоотӣ ба забони русӣ шавад ва ӯ даъватро пазируфт.
Чеҳраи зебои Таҳмина Раҷабоваро аз телевизион коргардонҳои синамо дида ва аз вай даъват кардаанд, ки дар филмҳо нақш иҷро кунад.
Синамо
мини|291x291пкс Барои нахустин бор Таҳмина дар синамо дар филми Юнус Юсупов бо номи «Зистан мехоҳам» нақши кӯчаки ёрдамчии муфаттиш ва баъдан дар филми «Умеди охирин»-и Саид Қодирӣ нақши дуюмдараҷаро бозида санҷиши аввалини ҷиддиро дар соҳаи синамо гузашт. Сипас ба киностудияи Тоҷикфилм даъват шуда дар филми коргадон Саидҷон Қодирӣ зери унвони «Убури сангин» нақши асосиро иҷро кард.
Соли 2008 дар Ҷашнвораи синамоии «Дидор» филми «Умеди охирин» соҳиби ҷоиза гардид. Ва нақши бозидаи Таҳмина мавриди таваҷҷуҳи коргардони тоҷиктабори Афғонистон Асад Сикандар қарор гирифт ва ӯро барои нақшофарӣ дар филми муштараке бо ҳамкорони боливудӣ бо номи «Мадраса» (ҳоло «Муҳоҷир») ба Афғонистон барои иҷрои нақши аслӣ даъват кард. Таҳмина дар ин филм нақши модари хонаводаро иҷро кардааст.
Соли 2011 филми «Марде дар орзуи зани панҷум»-и коргардони афғон Сиддиқ Обидӣ, ки дар музофоти Фароб ва Балхи афғонистон наворбардорӣ шуд, Таҳмина нақши зани сеюмро бо маҳорати баланди касбӣ иҷро намуда, соҳиби ҷоизаи «Беҳтарин ҳунарпешаи зан» гардид.
Таҳмина Раҷабова бо пешниҳоди нахустин филмаш ба забони русӣ «Обмани себя» ба соҳаи коргардонӣ қадам гузошт. Филми мазкур кӯтоҳ буда, 28 дақиқаро дар бар мегирад ва 19 декабри 2020 дар кинотеатри «Зебуниссо»-и Душанбе пешниҳоди синамогарон ва рӯзноманигорон гардид.
Фаъолияти башардӯстӣ
thumb|260x260px|Таҳмина Раҷабова бо намояндагии Федеросиюни Байналмилалии Ҷамъиятҳои Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар дар Тоҷикистон, соли 2012. Дар соли 2012 намояндагии Федеросиюни Байналмилалии Ҷамъиятҳои Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар дар Тоҷикистон корзоре якмоҳаро барои ҷалби таваҷҷуҳи ҷомеъа ба фаъъолияти башардӯстонаи ин федеросиюн оғоз кард. Таҳмина Раҷабова, дар ин корзор, сафири ҳусни нияти ин моҳ интихоб шуд. Ӯ мегӯяд, ки қаблан низ ба аёдати кӯдакони бесарпараст дар ин хонаи кӯдакон мерафт ва ҳоло бисёре аз кӯдакон ӯро «апаҷон» ном мебаранд.
Филмшиносӣ
thumb|260x260px|[[Мишел Йео, ҳунарпешаи Боливуд (аз чап), Мурод Ҳамидӣ ва Таҳмина Раҷабова]]
Таҳмина Раҷабова дар бештар аз 20 филм нақш офаридааст :
Ҷоизаҳои синамоӣ
Таҳмина Раҷабова бо ҷоизаи Ҷашнвораи байналмилалии филми Ҳиндустон (IFFI) дар филми «Марде дар орзуи зани панҷум» қадрдонӣ шудааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм” Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон
Дмитрий Лосков
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 12 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1974 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ростселмаш Ростов Он ДОН Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Saturn Moscow Oblast
Эрйон Вутсaй
Эрйон Вутсaй (тав. 25 декабри 1990) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Зодагони 25 декабр Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Влазниa Шкодер Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Лячи Гурӯҳ:Бозингарони Флямуртaри Влёре Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Тирaнa
Мило Ҷуканович
Мило Ҷуканович ( черног. Milo Đukanović, Мило Ђукановић, ; тав. 15 феврали 1962, Никшич, ҶС Черногория, ҶСФ Югославия) — арбоби давлатӣ ва сиёсатмадори Черногория. Роҳбари Ҳизби Демократии Сотсиалистҳои Черногория. Бо танаффусҳои кӯтоҳ, ӯ воқеан аз соли 1991 роҳбарияти Черногорияро ба уҳда дошт.
Сарвазир (1991—1998) ва Президент (1998 - 2002)-и Черногория дар ҳайати Ҷумҳурии Сотсиалистии Югославия; солҳои 2003-2006, 2008-2010, 2012-2016 — боз сарвазири ҷумҳурии бе ин ҳам мустақили Черногория. Президенти Черногория аз моҳи майи соли 2018. Дар зери ӯ, Черногория ба Иттиҳоди Атлантикаи Шимолӣ ворид шуд.
Зиндагинома
Мило Ҷуканович дар Никшич таваллуд шудааст, падари ӯ Радован ба ҳайси қозӣ, модараш ба ҳайси ҳамшира кор кардаанд. Ба ғайр аз Мило, оила боз як хоҳари калонӣ Анна ва бародари хурдиаш Акоро ба воя расонидаанд. Пас аз хатми мактаб дар Никшич, Мило ба факултаи иқтисодии Донишгоҳи Черногория дар Титоград дохил шуд ва онро соли 1986 ба ҳайси иқтисоддони соҳаи сайёҳӣ хатм кард. Дар солҳои донишҷӯӣ, Мило баскетболро хеле дӯст медошт.
Ҷонибдори ҳамгироии Черногория ба ИА ва НАТО. Дар доираи ӯ, Черногория, ки ба таври расмӣ ба Югославия ворид мешавад, аз он бо монеаи гумрукӣ ва асъор берун шудааст (воҳиди пулии Черногория — евро). Бо ташаббуси ӯ соли 2006 раъйпурсӣ баргузор гардид, ки дар натиҷа Черногория аз конфедератсия бо Сербия баромад.
Пас аз истеъфои Сарвазири Черногория Желко Штуранович, 31 январи соли 2008, 20 феврал, Ҷукановичро ба ин вазифа президент Филипп Вуянович тавсия дод. Вай аз 29 феврали соли 2008 то 29 декабри соли 2010 дар вазифа буд. Вай дубора 4 декабри соли 2012 сарвазир шуд ва дар ин вазифа то соли 2016 кор кард. 17 октябри соли 2016 Мило Ҷуканович аз пирӯзии ҳизби худ (Ҳизби Демократии Сотсиалистҳо) дар интихоботи парлумонӣ хабар дод: ӯ аз 81 ҷой 36 ҷойро ба даст овард. Дар як нишасти матбуотӣ пас аз интихобот, ӯ роҳи қаблан эълоншудаи пайвастани Черногория ба ИА ва НАТО-ро тасдиқ кард.
26 октябри соли 2016, намояндаи Ҳизби сотсиалист истеъфои қарибулвуқӯъи Ҷукановичро бидуни овардани ягон сабаб эълон кард. 28 ноябри соли 2016, Душко Маркович дар вазифаи раҳбари ҳукумат ӯро иваз кард.
Кӯшиши табаддулот дар Черногория 16 октябри соли 2016
Дар охири моҳи октябри соли 2016 сарвазири Сербия Александр Вучич эълом дошт, ки дар Черногория як муддат, фавран пас аз интихобот, 16 октябр табаддулоти давлатӣ омода мешуд, ки пешгирӣ карда шуд; ӯ изҳор дошт: “Ашхоси дастгиркардаи мо дар ҳамоҳангӣ бо хориҷиён амал мекарданд. Далелҳои раднашаванда мавҷуданд, ки шахсони алоҳида ҳар як қадами сарвазири Черногорияро пайравӣ намуда, ба одамони дигар, ки мебоист тибқи дастури онҳо амал мекарданд, огоҳ мекарданд. Мо аз онҳо 125 000 евро, либоси махсус ва чизҳои дигар пайдо кардем. Сарвазири Черногория бо истифодаи таҷҳизоти муосир назорат карда мешуд ». Тибқи иттилои матбуоти Сербия, якчанд шаҳрвандони Русияро "барои иштирок дар омодасозии амалҳои террористӣ дар Черногория" аз Сербия ихроҷ кардаанд. Моҳи ноябр Додситонии Черногория номҳои русҳоеро номбар кард, ки дар омода кардани сӯиқасд ба ҷони Мило Ҷуканович ва кӯшиши табаддулоти давлатӣ гумонбар дониста мешаванд.
Дар моҳи феврали соли 2017, додситони махсуси Черногория гуфт, ки тафтишот далели иштироки хадамоти иктишофии низомии Русия дар кӯшиши табаддулот ва қатли Ҷукановичро дорад. Дар моҳи майи соли 2017, Ҷуканович ва як қатор сиёсатмадорони дигари Черногория ба рӯйхати таҳримоти Русия шомил шуданд.
5 феврали соли 2021 Додгоҳи таҷдиди назар ҳукми ду рус, инчунин дигар муттаҳамон дар кӯшиши табаддулоти соли 2016-ро бекор кард ва парвандаро барои бознигарӣ фиристод. Додгоҳ ба хулосае омад, ки ҳукми соли 2019 бо нақзи ҷиддии қонун содир шудааст ва қарор кард, ки мурофиаи нав бояд бо иштироки дигар судяҳо баргузор шавад. Дар қарори суд омадааст, ки содир шудани судшавандагон дар ҷиноятҳое, ки онҳо айбдор ва гунаҳгор дониста шудаанд, исбот нашудааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Википедия:Мақолаҳои бо сарчашма аз Викидода Гурӯҳ:Зодагони соли 1962 Гурӯҳ:Зодагони 15 феврал Гурӯҳ:Хатмкунандагони Донишгоҳи Черногория Гурӯҳ:Сарвазироне, ки соли 2008 ба кор шурӯъ карданд Гурӯҳ:Сарвазироне, ки соли 2012 ба кор шурӯъ кардаанд Гурӯҳ:Сарвазироне, ки соли 2003 ба кор шурӯъ кардаанд Гурӯҳ:Вазирони Черногория Гурӯҳ:Сарвазирони Черногория Гурӯҳ:Президентҳои Черногория Гурӯҳ:Зодагони Никшич Гурӯҳ:Аъзои Ҳизби Демократии Сотсиалистҳои Черногория Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XXI
Ролио
ролио (Ralja) — номи дарёе аст, ки дар давлати Сербия равон аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Дарёҳои Сербия
Ace Baby Ace
Ace Baby Ace (Ace Baby Ace) — як ҳавогарди сохтаи Acro Sport дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо
Верх-Бобровка (деҳа)
Верх-Бобровка (Верх-Бобровка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноуфимский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноуфимский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гнотобиоз
Гнотобиология ба парвариши ҳайвоноти лабораторӣ, ки дар андомгон (организм)-и онҳо микроорганизмҳо (бактерияҳо, вирусҳо, содатаринҳо), киҷҷаҳо ва бандпойҳо вуҷуд надоранд, машғул аст. Гнотобиология дар натиҷаи рушди илмҳои морфология, физиология, генетика, микробиология, тиб, байторӣ ва ғ. ташаккул ёфтааст. Дар ҳайвоноти гнотобиотӣ тарзу тариқи таъсири мутақобили микробу макроорганизмҳо таҳқиқ карда мешавад. Гнотобиология дар амалияи тибби таҷрибавӣ — ҷарроҳӣ, онкология, педиатрия, бемориҳои сироятӣ ва ғ. ба кор бурда мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Зистшиносӣ Гурӯҳ:Пизишкӣ
Апогей
Апогей (apogeios — дур аз Замин воқеъшуда) (περί «пери» — дар атрофӣ, дар назидикӣ) — нуқтаи аз маркази Замин дуртарини мадори Моҳ ва ё радифи маснуи Замин.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ахтаршиносӣ
Парчами Бербер
Парчами Бербер (берберӣ: ⴰⵛⵏⵢⴰⵍ ⴰⵎⴰⵣⵉⵖ, (Acenyal Amaziɣ)) — парчест, ки барои Berbers қабул шудааст. Он акнун аз ҷониби фаъолони Бербер дар 10 кишвари Африқо истифода мешавад.
Парчам дар Оуадая, ки дар Кавилия воқеъ дар Тими Оузо ҷойгир аст, як вируси Алҷазоир, аз ҷониби падари Алҷазоир Кабблианӣ номида мешавад. Вай падари маънавии Берберсизм ҳисобида шуда буд, инчунин нависандаи маъруфи инқилоби Алҷазоир буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Парчамҳо
Вандерcон Миранда Франсиско
Вандерcон Миранда Франсиско (Wanderson Miranda Francisco; 8 феврали 1990, Cанто Амаро Да Императрис, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ НД Дравиня Гурӯҳ:Бозингарони БФ Videira Гурӯҳ:Бозингарони БФ Terrassa Гурӯҳ:Бозингарони БФ Визела Гурӯҳ:Бозингарони БФ Braga Гурӯҳ:Бозингарони БФ Г.Д. Рибейран Гурӯҳ:Бозингарони БФ Panachaiki F.C. Гурӯҳ:Бозингарони БФ ASC Corona 2010 Brașov Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Букурешти Гурӯҳ:Бозингарони БФ Униан Гурӯҳ:Бозингарони БФ А.Д. У Линиануш
Пайрав Сулаймонӣ
Пайрав Сулаймонӣ (1899-1933) — шоир, нависанда ва тарҷумони тоҷик. Ӯ дар осмони назми тоҷик чун ситораи тобноке дурахшиду нопадид гашт. Вале шеъри ӯ имрӯз ҳам, фардо ҳам ва қарнҳои оянда ҳам дилҳоро тасхир хоҳад кард, ҳисро сайқал хоҳад дод, дар комилтар гардидани инсон саҳм хоҳад гузошт.
Беҳуда нест, ки устод Садриддин Айнӣ аз арзи вуҷуд кардани ӯ дар майдони адабиёт изҳори шодмонӣ карда, навишта буд: «Пайрав соҳиби истеъдоди комил аст, бӯстони нави адабиёти тоҷик аз оби равони табъи ин ҷавон бисёр сарсабзиҳо умед дорад».
Зиндагинома
15 апрели соли 1899 дар шаҳри Бухоро ба ҷаҳон омадааст. Маълумоти ибтидоиро дар мадрасаи форсии Марв фаро гирифтааст. Солҳои 1916-1917 дар Омӯзишгоҳи русии Когон таҳсил кардааст. Солҳои 1921-1922 дар Сафоратхонаи Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро дар Афғонистон котиби дувум будааст. Баъди бозгашт ба ватан ба кори эҷодӣ машғул гардидааст. Дар Нашриёти давлатии Тоҷикистон муҳаррир ва тарҷумон шудааст. Пайрав Сулаймонӣ 9 июни соли 1933 дар Самарқанд аз олам даргузашт.
Эҷодиёт
Аз 15-солагӣ ба шеъргӯйӣ сар карда, асосан шеъри суннатӣ (ғазал) гуфтааст ва Инқилобро бо шеъри «Ба муносибати Инқилоби Бухоро» (1920) пешвоз гирифтааст. Чанд сол шеърҳои ҳасбиҳолӣ ва ишқӣ суруда, дар қатори биҳин суханварони адабиёти ибтидои қарни бистуми тоҷик мақом гирифтааст. Таҳаввулоти эҷодии ӯ аз шеъри «Шукуфаи ирфон ё худ озодии занони Шарқ» (1926) сарчашма гирифтааст. Ҳаёти нав ва дигаргуниҳои ҳаррӯза ба шеъри ӯ рангу бори тоза ато кардаанд, ки сурудаҳои ӯ «Ду ҳуҷум», «Ба Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмар», «Якуми Май ва МОПР», «Асира ё худ исён» ва ғ. мисоли онанд. Устод Садриддин Айнӣ намунаҳои ашъори Пайравро ба «Намунаи адабиёти тоҷик» (1926) дохил карда, ба ӯ баҳои баланд додааст. Ашъори Пайрав ҳамнабзи замон буда, дар онҳо ҷараёни парвозу сукути ҳаёти ҷорӣ барҷаста таҷассум ёфтаанд, ки мутолиаи шеърҳои «Як қурбонии кӯчаи буржуозии Аврупо», «Ба фалокатзадагони зилзилаи Эрон», «Ба тахтнишин», «Сарват ва меҳнат», «Мужда бод, зинда бод Ҳаштуми Март!» ин даъворо собит мегардонанд. Ҳикояи «Гуландом» намунаи беҳтарини осори мансури ӯст. Асарҳои ҳаҷвӣ-танқидии шоир таҳти имзои мустаори «Шашпардор» интишор ёфтаанд. «Муфаттиш»-и Н.В. Гогол, романҳои А. Серафимович «Сели оҳанин», Д. Фурманов ва С. Поливанов «Балво», чанд шеъри Жаров ва Л. Ҳюз аз тарафи Пайрав ба тоҷикӣ гардонда шудаанд. Як даста шеърҳояш ба русӣ, ӯзбекӣ ва дигар забонҳо тарҷума ва чоп шудаанд. Пайрав аз худ осори на он қадар зиёд, вале пурарзише ба мерос гузошт. Куллиёти илмии ӯ, ки дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рудакӣ таҳия гардид, аз як ҷилд иборат буда, 16 ҷ.ч.-ро ташкил мекунад. Соли таълифи нахустин шеъри Пайрав Сулаймонӣ, ки то имрӯз ба дасти мо расидааст, 1916 аст. Ӯ дар давоми эҷодиёти 17-солаи худ ҳамагӣ се китоб, дурусташ, се китобчаи худро дид ва даст гирифт.
Соли 1931 нахустин маҷмӯаи ӯ таҳти унвони «Шукуфаи адабиёт» бо ҳуруфи арабӣ аз чоп баромад. Ин аз як тараф, албатта, наметавонист шоирро хурсанд накунад, вале аз тарафи дигар ӯро малул гардонид.
Ӯ дар мактуби худ ба дӯсташ Раҳим Ҳошим якуми майи соли 1931 дар ин бора навиштааст: «Дигар маҷмӯаи ман расид, саломат бош! Чаро обложкаи онро ин қадар хунук кардаанд? Рамкаи сиёҳ барои чӣ? Кӣ мурда буд?» «Шукуфа» ҳам ба ҳамин хунукӣ мешудааст-мӣ? Аммо бо ҳамаи ин эҳтиётҳо чаро боз ин ҳама ғалат? Забарҳоро зер кардаанд, зерҳоро забар ва як тӯда ғалатҳои дигар. Порчаи «Ҳиндустон» чӣ шуд? «Гуландом» куҷо рафт? Ку? Куҷо шуд?».
Ҳамон сол, яъне соли 1931 достони ӯ «Тахти хунин» дар шакли китобчаи алоҳида ба табъ расид, ки он ҳам бо ҳуруфи арабӣ аст. Соли 1932 дигар маҷмӯаи ӯ бо номи «Шеърҳо» бо ҳуруфи лотинӣ аз чоп баромад.
Китоби дигари Пайрав Сулаймонӣ «Қадам ба панҷсолаи дуввум» баъд аз вафоти ӯ соли 1934-ум нашр гардид. Дар архиви шоир чопи мошинкаи ин маҷмӯа маҳфуз аст. Ин ба мо ҳуқуқ медиҳад, ки таҳияи маҷмӯаи «Қадам ба панҷсолаи дуввум» -ро ба худи муаллиф нисбат диҳем.
Маҷмӯаи шеърҳо
Инак, он маҷмӯаҳое, ки аз тарафи Пайрав ба чоп омода шудаанд ва ба табъ расидаанд ва мо ҳангоми таҳияи Куллиёти илмии шоир ба онҳо такя намудем. Яке аз мӯътабартарин маҷмӯаҳое, ки мо матни онро дар бештарин мавридҳо чун матни асосӣ истифода бурдем, «Маҷмӯаи шеърҳо» - и нашри соли 1934 мебошад. Ин нахустин китоби Пайрав аст, ки баъд аз вафоти шоир дар таҳияи Раҳим Ҳошим аз чоп баромадааст. Ба ҳайати таҳририяти он устод Айнӣ низ шомил буданд. Маълум аст, Раҳим Ҳошим бо роҳбарӣ ва маслиҳати устод Айнӣ ин корро анҷом додааст. Баъд аз зикри ҳайати таҳририя дар ҳошияи ҳамон варақ навишта шудааст: «Бо ташаббуси шуъбаи Самарқандии Союзи нависандагони Шӯрои Ӯзбекистон ҷамъ карда шудааст».
Ин китоб аз мукаммалтарин маҷмӯаҳои осори Пайрав Сулаймонӣ ба шумор меравад. Агар нахустин китоби шоир «Шукуфаи адабиёт» 23 шеърро дар бар карда бошад, маҷмӯаи дуввуми ӯ «Шеърҳо» 30 шеърро ва «Қадам ба панҷсолаи дуввум» 45 шеърро фаро гирифтааст. Ба «Маҷмӯаи шеърҳо» -и соли 1934 62 шеър ворид гардидааст. Ин маҷмӯа аз ҷиҳати сохт низ хеле ҷолиб аст. Шеърҳо аз рӯи давраҳои эҷодиёти Пайрав Сулаймонӣ танзим ёфта, лирикаи ӯ қисми алоҳидаро ташкил намудааст. Дар маҷмӯаи «Шукуфаи адабиёт» Пайрав Сулаймонӣ 5 шеъри лирикии худро дохил карда буд, аз ҷумла шеъри ишқии «Шаби ҳиҷрон бо хаёли ҷонон» -ро. Маҳз ҳамин шеъри ишқӣ боиси ба чунин хулоса омадани Бектош гардидааст: «Аз ин нуқтаи назар Пайрав Сулаймонӣ дар адабиёт гӯянда ва намояндаи ҳамон буржуазияи навхези савдо ва саноати маҳаллӣ аст, ки барои инкишофи нуфузи синфи худаш танҳо сароб (обман зрения) будани Инқилоби октябрро аз ҳама пештар ва равшантар ҳис мекунад».
Тадқиқи матнҳо нишон медиҳанд, ки Раҳим Ҳошим нафақат осори Пайравро аз дасти рафиқони ӯ ва рӯзномаю маҷаллаҳо гирд овардааст, балки дар ихтиёри худ архиви шоирро доштааст.
Баъд аз он ки шеърҳои ишқии Пайрав боиси ба гардани ӯ гузоштани айбҳои сиёсӣ гардид, дар маҷмӯаҳои дигари худ «Шеърҳо» (1932) ва «Қадам ба панҷсолаи дуввум» онҳоро ворид насохт. Ин маҷмӯаҳо танҳо шеърҳоеро дар бар гирифтаанд, ки мазмуни иҷтимоӣ доранд.
Раҳим Ҳошим ба «Маҷмӯаи шеърҳо»-и соли 1934 18 шеъри лирикии Пайравро дохил намудааст.
Тадқиқи матнҳо нишон медиҳад, ки Раҳим Ҳошим на фақат осори Пайравро аз дасти рафиқони ӯ ва рӯзномаю маҷаллаҳо гирд овардааст, балки дар ихтиёри худ архиви шоирро доштааст. Ин фикрро чунин суханони духтари Пайрав Сулаймонӣ – Шоираи Халқии Тоҷикистон Гулчеҳра Сулаймонӣ тасдиқ мекунад: «Чанд сол пеш дӯсти наздики оилаи мо Раҳим Ҳошим архиви падарамро ба мо супурданд. Ман вақте ки онро варақ мезанам, чи шоири нисбат ба худ серталаб будани падарамро тасаввур мекунам. Дар ин архив аксари шеърҳо чанднусхагӣ буда, дар ҳар кадоми он як фикри тоза, мисраи нав илова шудааст».
Вале дар баъзе шеърҳо матни истифода бурдаи Раҳим Ҳошим аз матни архиви шоир, ки дар Институти забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ маҳфуз аст, фарқ мекунад. Ин фарқҳо дар қисми муқоиса ва тавзеҳоти Куллиёти илмии Пайрав Сулаймонӣ нишон дода шудаанд. Чунон ки илми матншиносӣ тақозо мекунад, мутуни асосӣ барои Куллиёти илмии адиб нашри охирини ҳар як асари ӯст, ки ҳангоми дар қайди ҳаёт будани ӯ ба табъ расидааст. Вале на ҳамеша нашри охиринро чун матни асосӣ истифода бурдан мумкин аст.
Барои мутуни саҳеҳи ҳар як шеърро пешниҳод кардан ҳамаи сарчашмаҳои онро мавриди тадқиқ қарор додан зарур аст. Аз ин ҷост, ки ҳангоми таҳияи Куллиёти илмии Пайрав Сулаймонӣ ҳамаи сарчашмаи матни осори ӯ, пеш аз ҳама маводи архив, маҷмӯаҳои ҳангоми дар қайди ҳаёт будани шоир ва баъди сари ӯ ба табъ расида, китобҳои дарсӣ ва маҷмӯаҳои дастаҷамъӣ ба ҳам муқоиса ва аз назари тадқиқ гузаронида шудаанд.
Дар бисёр мавридҳо ба ҷои нашри охирини асари шоир дастхати ӯ аз архив чун матни асосӣ истифода шуд, зеро матни шеърҳои Пайрав Сулаймонӣ бо ду роҳ осеб дидааст:
Масалан, дар шеъри «Кай гуфтаамат?» мисраи 16 дар ҳамаи маҷмӯаҳои шоир ба тарзи зер навишта шудааст:
Дар матни «Мухаммас бар ғазали Ризоӣ» ҳангоми муқоисаи ҳамаи нашрҳо бо дастнависи Пайрав се нуқсон ба назар расид.
Ин мисраъ ҳам дар дастнависи Пайрав ва ҳам дар ғазали Ризоӣ ба тариқи зер аст:
Маънои калимаи «эъҷоз» дар «Фарҳанги забони тоҷикӣ» «кори ҳайратовар ва аз одат берун, муъҷиза», «эъзоз» бошад, «ҳурмат, иззат, эҳтиром» эзоҳ ёфтааст. Асли ин мисраъ дар дастнависи шоир чунин аст:
Сабаби дуввуми чунин матни асосӣ истифода шудани дастнависи шоир аз тарафи муҳаррир ва ё корманди нашриёт ё ин ки худи муаллиф дидаю дониста партофта шудани баъзе мисраъ ва байтҳо мебошад. Ғазали «Парешон»-ро нахустин бор Расул Ҳодизода аз ҳошияи девони қасоиди Файзи Даканӣ пайдо намуда, дар маҷаллаи «Шарқи Сурх» (1956, №6) ба табъ расонидааст ва дар ин бора мақолае низ навиштааст. Ин ғазал баъд аз он дар «Маҷмӯаи осор»-и соли 1959 ворид гардид. Маълум мешавад, ки мураттиби «Маҷмӯаи осор» онро аз мақолаи Расул Ҳодизода гирифтааст. Зеро ҳар ду матн як хел буда, дар онҳо байти зерин дохил нагардидааст:
Дар маҷмӯаҳои баъдинаи шоир, аз ҷумла дар «Девон»-и соли 1971 мисраи охири ин ғазал «Аз қадами бахти нобакор парешон» рафтааст. Ҳол он ки ҳам дар матни Расул Ҳодизода ва ҳам дар дастнависи шоир «қадам» набуда, «адам» аст:
Аз ин рӯ матни архивро матни асосии ин шеър қарор додем. Дар зери сарлавҳаи шеъри дигари ӯ бо унвони «Маснавӣ» «ба духтур – ба ҳакими дӯст» навишта шудааст. Ба аҳли илму адаб кайҳо маълум аст, ки ин шеърро Пайрав ба дӯсти худ – духтури чех Ёзеф Авл бахшидааст. Вале номи ӯ дар ягон маҷмӯаи шоир зикр наёфтааст. Танҳо дар як дастнависи Пайрав баъд аз сарлавҳа «Ба Юсуф Авли австриягӣ» омадааст. Дар ин дастнавис байте мавҷуд аст, ки аз тамоми маҷмӯаҳо шоир партофта шудааст:
Ин шеър нахустин бор баъд аз вафоти Пайрав Сулаймонӣ дар «маҷмӯаи шеърҳо»-и соли 1949 ба табъ расидааст. Дар ин маҷмӯа партофта шудани он таъкид гардида, баъд аз мисраи 8-ум се нуқта гузошта шудааст. Маълум мешавад, ки мураттибон танҳо ба хотири сиёсати Ҳокимияти Шӯравӣ нисбат ба шахсони хориҷӣ, аз тарси он ки мабодо ба гардани Пайрав Сулаймонӣ ягон гуноҳеро бор накунанд, зерсарлавҳа ва байтеро, ки номи Йозеф Авлро ошкор месозад, партофтаанд.
Тадқиқи архиви адиб
Тадқиқи архиви адиб, омӯхтани вариантҳои гуногуни матни ҳар як асари ӯ имкон медиҳад, ки таърихи таълифи асарҳое, ки таърихи навишта шуданашон номаъълум аст, муайян гардад. Агар дар зери дастнависи шоир таърихи таълиф гузошта шуда бошад, кори матншинос осон аст. Масалан, таърихи таълифи ғазали «парешон» на дар матни Р. Ҳодизода ва на дар «Девон»-и 1971 вуҷуд надорад. Лола Сулаймонӣ онро 1918-1919 тахмин кардааст. Вале дар архиви институт – дар воҳиди ҳифзи 91 зери шеър «Бухоро, 1927» сабт ёфтааст. Шеъри «Мактуб ба рафиқам» дар ҳамаи маҷмӯаҳои шоир бесана омадааст. Дар архив се нусхаи сиёҳнавис ва як нусхаи покнавис мавҷуд аст. Дар зери нусхаи покнавис, ки рақами 1-ро гирифтааст, «Самарқанд, 1933» навишта шудааст. Мо ин санаро ҳамчун таърихи саҳеҳ қабул кардем. Шеъри дигари Пайрав Сулаймонӣ «Қалам» то соли 1959 ҳам дар маҷмӯаҳои шоир ва ҳам дар асарҳои тадқиқотии адабиётшиносон соли 1928 дониста шудааст. Ва ин дуруст аст. Зеро ин шеър ҳам аз ҷиҳати сабку услуб ва камолоти адиб, ҳам аз ҷиҳати фарогирии мароми сиёсию иҷтимоии Пайрав Сулаймонӣ маҳсули соли 1928 аст, на соли 1920, вале дар «маҷмӯаи осор»-и соли 1959 дар зери ин шеър «Бухоро, октябри соли 1920» навишта шудааст. Ба назари мо ин ҷо иштибоҳан 1920 омадааст ва мураттибу муҳаррир ба он эътибор надоданд. Зеро мураттиби ин маҷмӯа Лола Сулаймонӣ дар як мақолааш дар бораи қасидаи ҳасбулҳолии «Нишони бенишонӣ» сухан ронда навиштааст: «Пайрави зиндадилро, ки се-чор сол қабл аз ин «Қаламам умри ҷовидони ман аст» гуфта буд, ба ҳолати маъюсӣ ва ноумедӣ оварданд, ки дар ин қасидаи ҳасбиҳолӣ «нишоне надиҳад ному нишонам» навиштааст». Муаллифи мақола таърихи таълифи «нишони бенишонӣ»-ро 1930-1931 тахмин кардааст, пас «се-чор сол қабл аз ин» гуфта, соли 1928-ро дар назар дорад. Вале мутаассифона, то охирин маҷмӯаи шоир ин иштибоҳ давом кардааст. Ҳатто танқиди адабӣ ба муҳаққиқоне, ки ин шеърро чун маҳсули соли 1928 таҳлил кардаанд, эрод гирифтааст. Дар як мақолаи роҷеъ ба таърихи таълифи ин шеър навишта шудааст: «Дар омади сухан бояд гуфт, ки нисбат ба таърихи иншоди шеъри «Қалам» низ ҳамин иштибоҳ ҷой дорад. Иштибоҳан соли 1928 донистани таърихи таълифи ин шеър аз «Очерки таърихи адабиёти советии тоҷик» (қ. 11, саҳ. 185) сар шуда, баъдан ба нашрҳои гуногуни китоби дарсии «Адабиёти советии тоҷик» низ роҳ ёфтааст. Аслан ин шеър моҳи октябри соли 1920 гуфта шудааст». Аз ин рӯ, мехоҳем барои исботи ақидаи худ далели боэътимодтаре орем. Аввал ин ки дар нахустин маҷмӯаи Пайрав Сулаймонӣ «Шукуфаи адабиёт», ки худи ӯ таҳия кардааст, таърихи таълифи ин шеър октябри 1928 аст.
Дар архив дастнависи шеъри «Қалам» маҳфуз намондааст. Вале дар «Маҷмӯаи шеърҳо» -и соли 1934 дар саҳифаи аввал баъд аз сурати Пайрав Сулаймонӣ акси дастхати ӯ бо ҳуруфи ниёгон оварда шудааст, ки дар зери он «Бухоро – 1928» зикр ёфтааст. Бинобар ин мо бидуни шакку шубҳа дар Куллиёти Пайрав Сулаймонӣ таърихи таълифи шеъри «Қалам»-ро «Октябри 1928» зикр намудем. Дар архиви Пайрав шеърҳое ҳастанд, ки таърихи таълифи онҳоро тахмин кардан ниҳоят душвор аст. Чунон ки маълум аст, аз солҳои панҷоҳум сар карда, ҳамаи маҷмӯаҳои Пайравро духтари шоир, номзади илми филология шодравон Лола Сулаймонӣ мураттаб сохтааст. Лола Сулаймонӣ солҳои тӯлони бо архиви падар сару кор дошт, онро ба тартиб овард, таҳқиқ намуд ва аз рӯи имконият ва тақозои замон баъзе асарҳои ба чоп нарасидаро интишор сохт. Ӯ орзу дошт, ки Куллиёти илмии Пайравро таҳия кунад ва ба ҳамин ният архивро ба Институти забон ва адабиёт, яъне ба ҳимояи давлат супорид ва худаш ҳам ба шуъбаи мероси адабии ҳамин Институт ба кор омад. Вале афсӯс, ки марги беамон барои ҷомаи амал пӯшидани ин орзуяш имкон надод.
Он шеърҳое, ки дар солҳои охир дар натиҷаи кӯшишҳои Лола Сулаймонӣ дар саҳифаҳои маҷалла ва рӯзномаҳои ҷумҳурӣ ба табъ расиданд ва он пораҳои нотамоме, ки аз байни қоғазпораҳои архиви Пайрав пайдо шудаанд, тасаввуроти моро дар бораи ӯ, шеъри ӯ, зиндагии ӯ, андешаҳои ин шоири дардошно тағйир медиҳанд.
Лола Сулаймонӣ дар сарсухани худ навиштааст: «Амакам Яҳёҷон Сулаймонӣ чанде пеш аз вафоташ ба ман як ҷузвдон дастхатҳоро супорида хоҳиш намуд, ки онҳоро ба касе иншон надиҳам. «Аксари ин шеърҳо ба ҷуз яктоаш дар Эрон навишта шудааст. Фаҳмидӣ? Мабодо номи бародарам сиёҳ нашавад…» Мувофиқи хоҳиши ӯ ман ин ҷузвдонро солҳои зиёд маҳфуз доштам. Ҳоло ки замони ошкоргӯист, ин шеърҳо низ бояд чоп шаванд, зеро ҳеч иллате надошта, балки аз сӯзи дили як ҷавони биступанҷсолаи ошиқи раҳдур дарак медиҳанд. Дар дафтаре, ки амакам супорида буданд, ба ғайр аз дастнависи шеърҳои мунташир чанд дастхати шеърҳои номатбӯи Пайрав Сулаймонӣ маҳфуз аст». Ин шеърҳо ва умуман он тағйироте, ки дар солҳои охир дар ҷомеаи мо ба вуқуъ пайваст, моро водор месозад, ки эҷодиёти Пайравро аз нигоҳи нав тадқиқ намоем, ҳусни шеъри ӯ маҳорати шоирии ӯро нишон медиҳем, роҳи зиндагии пур аз нишебу фарозии ӯро тасвир кунем, сабабҳои ранҷ, дард ва аламҳои ӯро ифшо созем, ки ин кори оянда аст. Омӯхтани шарҳи шарҳи ҳол ва эҷодиёти адибони охири садаи XIX ва оғози садаи XX назари нави таърихшиносон ва ҷомеашиносонро ба ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоии ин давра тақозо дорад. Ҳоло мо мехоҳем танҳо вобаста ба таъйини таърихи таълифи он шеърҳои Пайрав Сулаймонӣ, ки тоза ба даст омадаанд, баъзе андешаҳои худро иброз намоем. Шеърҳои интишорнамудаи Лола Сулаймонӣ 5-то буда, таърихи таълифи 3-тои онҳо «Видоия бо рафиқони бухороӣ дар ҳини сафари Эрон», «Ҳол ва мозӣ», ғазале дар ҷавоби оқои Алӣ Акбари Гулшан аниқ аст. Ин шеърҳо соли 1924 дар Машҳад иншо шудаанд. Вале кай навишта шудани ду шеъри дигар «Дилам боз аз дасти беғамгусорӣ» ва «Нишони бенишонӣ» маълум нест. Дар бораи давраи эҷод шудани шеъри «Дилам боз аз дасти беғамгусорӣ» Лола Сулаймонӣ навиштааст: «Шеъри дигаре, ки бо матлаи «Дилам боз аз дасти беғамгусорӣ» сар мешавад, аз рӯи гуфтаи амакам Яҳёҷон пеш аз Инқилоби Бухоро ҳангоми аз таъқиби амир хонанишин шудани Пайрав Сулаймонӣ навишта шудааст, ки дар ҳақиқат муҳити ҳамон замонаро инъикос менамояд». Аз ин гуфтаҳо чунин бармеояд, ки ин шеър солҳои 1918-1919 навишта шудааст. Дӯсти Пайрав Алӣ Исмоилзода дар мақолаи номатбӯи худ доир ба эҷодиёти Пайрав, ки дар архиви шоир маҳфуз аст, дар бораи хонанишин шудани ӯ навиштааст: «Падари рафиқ Сулаймонӣ Абдукаримҷон гарчи ба ҳаракати ҷадидӣ ба сифати як инқилобпеша фаъолона иштирок накарда бошад ҳам, вале равшанфикр, газетахон ва ғайри мутаассиб будани вай аз тарафи ҳукумати Бухоро нисбат ба ӯ ба пайдо шудани сӯизанн сабаб шуда буд. Дар авохир аз тарафи рабоби ҳукумати Бухоро ва муллоёни муттаассиб аз худи Абдукаримҷон зиёдтар ба писари ӯ Отаҷон Сулаймонӣ сӯизанн ҳосил мешавад. Сахтии таъқибот Пайрав Сулаймониро маҷбур мекунад, ки дар либоси занона чанд вақт дар хона пинҳон шуда биистад». Аз як тараф, мазмуни қисми аввали шеър ва зиндагиномаи шоир ҷоиз будани чунин ақида, яъне пеш аз инқилоби Бухоро навишта шудани онро тасдиқ мекунад. Шеър ҳасби ҳоли Пайрав Сулаймонӣ, оҳу нола ва фарёди ҷонгудози ӯро «дар чордевори беэътиборӣ» аз ҷаври фалак ва бахти рамида ифода намудааст.
Баъд аз ин ҷои яъсу ноумедиро изҳори муҳаббати самимона нисбат ба ватан, изҳори садоқати фарзандӣ, тайёр будан ба шуҷоату мардонагӣ дар роҳи халосии ватан, боварӣ ба ояндаи он мегирад:
Шояд Пайрав Сулаймонӣ шеъри худро баъд аз ҳамин воқеаҳо навишта бошад, яъне соли таълифи он на то Инқилоб, балки баъд аз он бошад. Ба ин як порча шеъри нотамоми ӯ, ки таърихи таълифаш номаълум аст, низ далолат мекунад:
Пайрав Сулаймонӣ Инқилоби Бухороро бо шеъри «Ба муносибати Инқилоби Бухоро» (2 сентябр 1920) пешвоз гирифт. Дар ин шеър ӯ аз озодии ҷумҳурӣ, партавафшон шудани байрақи сурх изҳори шодмонӣ кардааст. Дастнависи ин шеър дар архиви шоир маҳфуз аст. Оё шеъри «Ба муносибати Инқилоби Бухоро», дар вақташ дар ягон маҷалла ё рӯзнома чоп шуда буд ё не? Мо имкони тадқиқи ин масъаларо надоштем, зеро маводи заруриро ба даст оварда натавонистем. Тадқиқотчиёни эҷодиёти Пайрав Сулаймонӣ низ дар ин бора чизе нагуфтаанд. Пайрав Сулаймонӣ онро ба ягон маҷмӯаи худ ворид накардааст. Фақат баъд аз вафоти ӯ Раҳим Ҳошим ин шеърро ба «Маҷмӯаи шеърҳо»-и ӯ дохил кардааст. Тадқиқи шарҳи ҳоли Маҳмудхоҷа Беҳбудӣ – дар мақолаҳои Расул Ҳодизода «Маҳмуд Хоҷа Беҳбудӣ – тарихи зиндагӣ ва тақдири таърихии ӯ», Муҳаммадҷон Шакурӣ «Нигоҳе ба поёни умри Маҳмудхоҷаи Беҳбудӣ» («Гули мурод», 1997, 1998, 10-12(4)), хулосаҳои ин муаллифон моро ба чунин андеша водор сохт, ки шояд Пайрав Сулаймонӣ низ Инқилоби Бухороро бо хушнудӣ пешвоз гирифта, гумон карда бошад, ки акнун Осиёи Миёна аз ҷавру зулми ҳукумати амирӣ ва муллоёни мутаассиб раҳоӣ ёфта, ҷумҳурии мустақил хоҳад шуд ва адлу инсоф ғалаба хоҳад кард. Вале асорати миллӣ, бесару сомониҳо, харобӣ ва куштору ғорат, ҳабскуниҳо ӯро аз нав ба кӯи яъсу ноумедӣ андохт. Шояд муҳоҷирати Пайрав Сулаймонӣ ба Афғонистону Эрон ба ҷуз гурехтан аз ишқи духтари Чингиз, ки муҳаққиқони эҷодиёти ӯ таъкид кардаанд, минбаъд дигар хел маънидод шавад? Шеъри Пайрав Сулаймонӣ «Дилам боз дасти беғамгусорӣ» дар пайравии ғазали Абдурауф Фитрат «Эй модари азизи ман, эй хиттаи Бухоро» навишта шудааст. Шеъри Фитрат бо мисраъҳои зерин шурӯъ мешавад:
Ҷалол Икромӣ ҳолати рӯҳии ҳар дуяшонро тасвир намуда, чунин хулоса кардаанд: «Бале, ана ҳамин тавр ба мо муомила мекарданд, ана ҳамин тавр буд зиндагии мо. Ба мо офарин, ки ҳамон рӯзҳои сахтро аз сар гузаронида намурдем, кору эҷод намудем». Пайрав Сулаймонӣ сӯзу гудоз ва дарду аламҳои солҳои тӯлонӣ дар дил ниҳонашро дар шеъри «Нишони бенишонӣ» чунин ифшо намудааст:
Инак, мо дар тайини таърихи таълифи ин шеър бо Лола Сулаймонӣ мувофиқем ва ин шеърро бо ҳамин таърихи таълиф, яъне соли 1930-1931 ба Куллиёти илмӣ ворид намудем. Тадқиқи архиви адиб, омӯхтани нусхаҳои гуногуни дастнависи ҳар як асар ба мо имконият медиҳад, ки таърихи эҷоди он, ба кӣ бахшида шудан, сабаби пайдоиш, дар кадом шароит ба вуҷуд омадани онро муайян намоем. Ҳангоми таҳияи Куллиёти илмии Пайрав Сулаймонӣ аз ин нуқтаи назар масъалаҳои аҷибе пеш омаданд, ки ҳеч чашмдори он набудем. Шеъри ба устод Лоҳутӣ бахшида Пайрав, ки «Ба адиби сурхи инқилобӣ рафиқ Лоҳути» ном дорад, дар шакли аввал оҳанги ҳазлу мутойибаро доро буда, Лоҳутӣ ҳамчун инсони шодидӯст ва базму тарабпарвар сифат шудааст. Вале дар нусхаи охирин шояд бо маслиҳати дӯстонаш-нахустин хонандагони ин шеър бошад, ҷиҳати сиёсӣ ва ӣҷтимоии он пурқувват гардида, Пайрав Лоҳутиро ҳамчун шоири мубориз, тарғибгари ғояҳои коммунистӣ васф намудааст.Шеър дар шакли аввал бо чунин мисраъҳо ба охир мерасад:
Мо нусхаи охиринро ба Куллиёти шоир дохил намудем, зеро маҳз ҳамин нусхаро Пайрав Сулаймонӣ ба Лоҳутӣ ирсол доштааст ва Лоҳутӣ ҳам ба ҳамин нусха посух гуфтааст: Дар архив се дастнависи шеър «Кай гуфтаамат?!» бо матлаи Кай гуфтаамат, партави базмидигарон бош? Эй шуъла, ба сӯзи дили мо ҳам нигарон бош? маҳфуз аст. Дар нусхаҳои якум ва дуюм зерсарлавҳае мавҷуд буда, қисми аввали он хат зада шудааст ва қисме, ки хонда мешавад, ин аст:«…ҳини сафари Тошкандашон». Маълум мешавад, ки ин шеър ба касе бахшида шудааст. Фақат аз дафтарчае, ки Пайрав Сулаймонӣ ба дӯсташ Саъдуллоҷон тақдим кардааст, маълум мегардад, ки ин шахс Абдурауфи Фитрат будааст. Дар зери сарлавҳаи ин шеър навишта шудааст: «Ба бародари муҳтарам Фитрат ҳини сафари Тошкандашон». Қарибони Пайрав Сулаймонӣ баъди чун душмани халқ ҳабс шудани Фитрат номи ӯро хат задаанд. То ин дам маълум набуд, ки шеъри «Оҳанги тор» ба дӯсти Пайрав Сулаймонӣ – навозанда, сароянда, ҳунарпеша ва кинорежисёри шӯравии тоҷик Ғуломризо Баҳор (бародари Мулк Баҳор) бахшида шудааст. Фақат дастнависи шоир ба муайян намудани он имкон дод. Дар охир мехоҳам ба як иштибоҳе, ки дар матбуот доир ба таърихи эҷоди шеъри «Ҳол ва Мозӣ»-и Пайрав рух додааст, равшанӣ андозанд. Лола Сулаймонӣ дар сухани худ ба шеърҳои тоза ёфтшудаи Пайрав, ки зикраш дар боло рафт, чунин навишта аст: Яке аз шеърҳои номатбӯи Пайрав бо унвони « Ҳол ва Мозӣ» аст. Соли 1989 дар маҷаллаи «Садои Шарқ» (1989, №4) — як шеъри Пайрав ба истиқболи «Ҳол ва Мозӣ»-и оғои Мирзо Алӣ Акбари Гулшан – дабири рӯзномаи «Фикри озод» чоп шуда буд. Ин шеъри дуввум аст, ки ба мавзӯи «Ҳол ва Мозӣ» бахшида шудааст. Баръакс оғои Мирзо Алӣ Акбари Гулшан ҳамин шеъри дуввуми Пайрав Сулаймонӣ «Ҳол ва Мозӣ»-ро истиқбол кардааст. Маълум мешавад, ки Лола Сулаймонӣ ба сарлавҳаи воҳиди ҳифзи 13-и архив чандон эътибор надодааст. Дар ин воҳиди ҳифз дар ақиби варақе, ки шеъри «Ба духтари Чингиз» навишта шудааст, шеъри Гулшан бо хати худи Пайрав сабт ёфтааст. Пайрав Сулаймонӣ ба ҷои сарлавҳаи шеър навиштааст: «Истиқболи марҳамати шоиронаи мудири рӯзномаи «Фикри озод» (Машҳад) ҷаноби адиби муҳтарам Мирзо Али Акбар (Гулшан) шеъри ҳақиронаи «Ҳол ва Мозиро».Он чи ки дар ин мақола баён гардид, баъзе хулосаҳо ва чанд мисол аз он бори муҳиме, ки ҳангоми таҳияи куллиёти илмии Пайрав Сулаймонӣ анҷом дода шуд. Инак, ҳоло мехоҳем доир ба сохтори куллиёти илмии Пайрав Сулаймонӣ чанд сухан гӯем.
Куллиёт чунонки арз кардем, тамоми осори то кунун ба табъ расида ва ба табъ нарасидаи шоирро аз бойгонии ӯ дар бар кардааст. Асарҳо аз рӯи навъҳо (назм, наср, номаҳо ва ғайра) тасниф шуда, жанр ба эътибор гирифта нашуда аст. Дар дохили ҳар як навъ, масалан назм, ҳар як асар мувофиқи таърихи таълиф ҷой гирифта аст. Санаи тахминии шеърҳо дар қавсайн оварда шудааст.
Асарҳое, ки таърихи таълифашонро муайян карда натавонистем, бахши алоҳидаро ташкил намуда, баъд аз шеърҳои таърихи таълифашон маълум ҷобаҷо гузошта шуданд. Шеърҳои ҳаҷвӣ низ чун қисми алоҳида баъд аз шеърҳои таърихи таълифашон номаълум оварда шуд, зеро онҳо низ таърихи таълиф надоранд. Шеърҳои нотамом дар охири шеърҳо яъне баъд аз шеърҳои ҳаҷви омадаанд. Танҳо дар қисми «номаҳо» таърихи таълиф риоя нашудааст. Номаҳо аз рӯи шахсоне ки ба онҳо ирсол шудаанд, танзим ёфтаанд, вале агар ба як шахс як чанд нома фиристода шуда бошад онҳо аз рӯи таърихи таълиф гузошта шудаанд.
Асарҳои Пайрав Сулаймонӣ инчунин аз рӯи қоидаҳои имлои имрӯза ба чоп ҳозир шуда, дар байни замон муҳимтарин хусусиятҳои имлои муаллиф нигоҳ дошта шуд.
Тавзеҳоти аз тарафи муаллиф дода шуда, дар поварақ сабт гардид. Шарҳу эзоҳи таҳиягарони маҷмӯаҳои гуногуни Пайрав Сулаймонӣ аз рӯи зарурат дар қисми  тавзеҳот оварда шудаанд. Ба ҳамин тариқ Куллиёти илмӣ барои муҳаққиқони эҷодиёти Пайрав маводи фаровон медиҳад, барои мураттибони осори ӯ матни саҳеҳе пешниҳод менамояд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шоирон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шоирони тоҷик Гурӯҳ:Адибони Тоҷикистон Гурӯҳ:Рӯзноманигорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон
Curtiss-Wright CW-15
Curtiss-Wright CW-15 (Curtiss-Wright CW-15) — як ҳавогарди сохтаи Curtiss-Wright аст. Ин ҳавогард дар 1931 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Руперт Мёрдок
Кит Руперт Мёрдок (Keith Rupert Murdoch ; 11 марти 1931, Мелбурн, Австралия) — соҳибкори австралиягӣ ва амрикоӣ, медиамагнат, соҳиби ВАО, ширкатҳои синамо ва нашриётҳо дар ИМА, Австралия, Аврупо, Амрикои Лотинӣ ва Осиё. Муассис, Раиси Раёсат ва Директори генералии ширкатҳои холдингии News Corp ва 21st Century Fox.
Пас аз марги падараш дар соли 1952, Мёрдок идораи рӯзномаи хурди Аделаида, The News-ро, ки ба падараш тааллуқ дошт, ба уҳда гирифт. Дар солҳои 1950 ва 1960, Мёрдок чанд рӯзномаро дар Австралия ва Зеландияи Нав ба даст оварда, қабл аз тавсеъа ба Бритониё дар соли 1969 бо хариди News of the World, як хоҳар нашрияи The Sun-ро анҷом дод. Соли 1974 Мёрдок барои ворид шудан ба бозори ИМА ба Ню-Йорк кӯчид. Аммо, ӯ манфиатҳои худро дар Австралия ва Британияи Кабир нигоҳ дошт. Дар соли 1981, Мёрдокк харида Times-ро хариду шаҳрвандии Амрикоро гирифт.