Собир_Султон
== Собир Султон – узви Иттифоқи нависандагон ва журна-листони собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва Тоҷикистон. Арбоби ҳунари Тоҷикистон, узви Шӯрои собиқадорони ҷангу меҳнати ҷумҳурӣ дер боз дар байни ҳаводорони шеъру суруд маълуму машҳур аст. Ӯ 9-уми майи соли 1934 дар оилаи деҳқони асили деҳаи хушманзараи Шавкати Поёни ноҳияи Айнӣ, вилояти Суғд дида ба олам кушодааст. Вай маълумоти ибтидоиро дар мактаби зодгоҳаш гирифта, сипас таҳсилро бо мурури замон (солҳои 1943 – 1949) дар мактаби даҳсолаи тоҷикии рақами 15-и шаҳри Самарқанд идома медиҳад. Соли 1949 боз ба зодгоҳаш омада, як сол ба корҳои хоҷагӣ шуғл меварзад. Барои идомаи таҳсил соли 1950 ба шаҳри Душанбе меояд. Бо амри тақдир се сол дар мактаб-интернати давлатии мардонаи рақами 10-и пойхтахт таҳсил менамояд. Дар ин ҷо аз омӯзгорони асилу донишманд сабақ омӯхта, дониши хешро такмилу сайқал медиҳад. == Таҳсили сесола ҳам дар ин ҷо ба сомон мерасаду ӯ бо «Но-маи камол» як сол дар мактаби 7-солаи қитъаи ба номи Киро-ви хоҷагии Максим Горкийи ноҳияи Қӯрғонтеппа ҳамчун мудири қисми илмӣ ва омӯзгор адои хидмат менамояд. Пас соли 1954 ба шаҳри Душанбе омада, ба факултаи таъриху фи-лологияи Донишкадаи олии омӯзгории ба номи Т. Г. Шев-ченко (ҳозир Донишгоҳи Давлатии омӯзгории ба номи Сад-риддин Айнӣ) дохил мешавад. Ба ҳамин тариқ, чаҳор соли расо дар ин ҷо аз омӯзгорони хирадманд Холиқ Мирзозода, Носирҷон Маъсумӣ, Воҳид Асрорӣ, Тилло Пӯлодӣ, Муҳаммадӣ Исматуллоев, Абдуғанӣ Эшонҷонов, Яҳё Исёев, Баён Раҳимов ва дигарон сабақ омӯхта, аз ганҷинаи илму фунун бархурдор мегардад. Акнун ӯ бо як олам умеду орзу ғаввоси баҳри илму дониш шуда, ба иншои шеъру суруд мепардозад. Бо ин ният аз осори шуарои классики тоҷику форс устод Рӯдакию Фирдавсӣ, Саъдию Ҳофиз, Умари Хайёму Носири Хисрав, Низомии Ганҷавию Хусрави Деҳлавӣ, Мирзо Бедилу Абдураҳмони Ҷомӣ, Ҳилолию, Камоли Хуҷандӣ, Шамсиддин Шоҳину, Нақибхон Туғрал, Абулқосим Лоҳутию Мирзо Турсунзода ва ғайра пайваста сабақ меомӯзад. Намунаҳои ашъори шоир тадриҷан дар саҳифаҳои рӯзно-маю маҷаллаҳои ҷумҳуриявии «Тоҷикистони Советӣ», «Муа-ллимон», «Маориф ва маданият», «Адабиёт ва санъат», «Комсомоли Тоҷикистон», «Садои мардум», «Чархи гардун», «Омӯзгор», «Паёми Душанбе», «Ҷаҳони паём», «Ҳақиқати Ӯзбекистон», маҷаллаҳои «Чашма», «Машъал», «Фирӯза», «Хорпуштак» ва «Садои Шарқ» то имрӯз мунташир мегар-данд. Собир Султон пас аз хатми донишгоҳи мазкур соли 1958 панҷ сол дар рӯзномаи «Комсомоли Тоҷикистон» бенуқсон адои хидмат карда, таҷрибаи рӯзноманигории худро такмилу сайқал медиҳад. Соли 1963 ӯро сармуҳаррири идораи барномаҳои мусиқии радиои Тоҷикистон, ромишгари тавоно, устоди «Шашмақом» Фазлиддин Шаҳобов ба кор даъват менамояд. Шоир дар давоми 50 соли кориаш дар радиои Тоҷикистон бо оҳангсозони маъруф Шоҳназар Соҳибов, Зиёдулло Шаҳидӣ, Фазлиддин Шаҳобов, Нерё Аминов Амон Ҳамда-мов, Дамир Дӯстмуҳаммадов, Фаттоҳ Одина, Саид Ҳамроев, сарояндагони мумтоз Ҳанифа Мавлонова, Барно Исҳоқова, Аҳмад Бобоқулов, Боймуҳаммад Ниёзов, Ҷӯрабек Муродов, Ҷӯрабек Набиев, Нӯъмон Тоштемиров, Карим Қосимов, Одина Ҳошимов, Ҳусейн Насриддинов, Зафар Нозимов, Нуқра Раҳматова, Нигина Рауфова, Муслима Боқиева Абдул-лои Султон ва амсоли инҳо ҳамкории эҷодӣ менамояд. Зиёда аз ҳафтод суруду тарона бар матни ӯ дар «Хазинаи тилоӣ» – и радиои Тоҷикистон маҳфуз аст. Суруди машҳури «Водии Ҳисор ман», ки матнаш аз Собир Султон ва оҳангаш аз чангнавози мумтоз Турсун Eлмасов аст, қариб 15 ҳофиз меса-рояд. Суруди мазкур аз соли 1961 то имрӯз дар иҷрои ҳунар-мандони асил Барно Исҳоқова, Мастона Эргашева, Саодат Умарова, Асаддуло Атоуллоев, Ҳусейн Насриддинов, Ко-милҷон Ғаниев, Шамсиддин Муҳиддинов ва амсоли инҳо хе-ле машҳур шуда, чун яшти водии Ҳисори зарнисор садо медиҳад. Оҳангсози бомаҳорат Амирбек Мӯсоев 50 сурудро бар матни ин шоири таронасаро аз нав ба адвор гирифта, аз тариқи нашриёти «Адиб» интишор кардааст. Сарманшаи илҳоми ин эҷодкори маъруф табиати пуртаро-вату манзараҳои рангини кӯҳсор, оби софи чашмасорони сарду булӯрин, хониши паррандагони хушилҳон ва боғзоро-ни сабзу пурфайзу самарбахши Тоҷикистони офтобист. Ӯ ҳусни табиатро бад-ин сон тасвир менамояд: