cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Қудратуллоҳ Яҳёев
Зиндагинома
Қудратуллоҳ Яҳёев соли 1946 дар шаҳри Душанбе таваллуд шудааст. Ханӯз дар синни  14-солагӣ  нахустин  иҷроиши  асари ӯ дар озмуни шаҳрии ҳунармандони ҷавон баргузор  гардид,  ки  он  аз  завқи  бузурги Кудратуллоҳ ба мусиқӣ шаҳодат медод. Сониян Яҳёев ба Омӯзишгоҳи мусиқии Душанбе ба синфи М. Цветаев ва Г. Александров дохил мешавад. Баъди хатми он ӯ ба шаҳри Москва ба Институти давлатии мусиқӣ-педагогии ба номи Гнесинҳо (ҳоло – Академияи мусиқии ба номи Гнесинҳо) бо муваффақият имтиҳонҳоро супорида, дар ин таълимгоҳи олии мусиқӣ дар синфи омпозитори маъруф А.И. Хачатурян таҳсилашро давом медиҳад. Ба ҳайси кори дипломӣ композитори ҷавон асари сеқисмаи Консерт барои скрипка ва оркестри симфонӣ офарида онро ба устоди худ мебахшад. Ин асар ба баҳои баланд муваффақ гашт. Паҳлуи дигари  фаъолияти  композитор  омӯзгорӣ  мебошад. Солҳои гуногун  ӯ  дар   Омӯзишгоҳи  мусиқии шаҳри Душанбе, Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода,  Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ кор карда, соли 1994 – дотсент ва соли 2006 – ба унвони профессор сазовор гардидааст. Солҳои гуногун Қ. Яҳёев дар вазифаҳои сармуҳаррири сарредаксияи мусиқии радио, роҳбари бадеии Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷўраев ва аз соли 1996 ҳамчун сармутахассиси раёсати санъати вазорати фарҳанг кор мекунад. Аз соли 2007 дар Консерваторияи миллии Тоҷикистон ба номи Т. Сатторов фаъолият менамояд.
Эҷодиёт
Соли 1972 Қудратуллоҳ Яҳёев ба аъзогии Иттифоқи композиторони Тоҷикистон қабул мешавад. Ин солҳо ӯ сюитаҳои чаҳорқисмаи «Тоҷикистони ман», «Зарбҳои кӯҳҳо»  бо  қисмҳои  «Субҳи  кӯҳистон»,  «Рақси  чӯпон», «Хикояи мӯйсафед» ва «Ид», достони симфонии «Суруди ҳофиз»-ро  бахшида  ба  Ҳофизи  халқии  Тоҷикистон  Шариф Ҷӯраев  ва «Идона»-ро барои оркестри симфонӣ менависад. Соли 1977 дар ноҳияи Данғара комсомол Талбак Лолаев гандумро аз  алангаи  оташ  ҳифз  намуда  қаҳрамонона  ҳалок  гардид. Ин ҳодиса тамоми мардуми мамлакатро ба изтироб овард. Композитор Қ. Яҳёев зери чунин таассурот дар асоси балладаи шоир Ҳабибулло Файзулло «Садди оташ» симфонияи якқисмаи «Хотираи Талбак Лолаев»-ро эҷод карда, онро ба ин ҷавонмарги ҷасур бахшида аст. Соли 1981  барои  ин  асараш  Қ. Яҳёев бо  медали умумииттифоқии ба номи А. Александров мукофотонида мешавад. Достони симфонии  «Ёддоштҳо»  ба  100-солагии  Садриддин Айнӣ бахшида мешавад. Ин асар низ яке аз муваффақияти композитор дар жанри симфонӣ маҳсуб мешавад. Дар он ба ҳайси оҳанги асосӣ оҳанги «Гардуни Рост» аз мақоми Рост (Шашмақом) истифода бурда шудааст. Асарҳои созӣ-камеравии Қ. Яҳёев аз Сюитаи фортепиано барои 4 даст, Квартети тории полифонӣ, Квартети омехта бо истифодаи ҳайати ғайриоддӣ, Дуэти полифонӣ, Элегия барои флейта ва фортепиано, «Хаёлот»  ва  «Обшорон»  барои  фортепиано  ва  асарҳои дигар  иборат  аст. Яке аз  асарҳои  бештар  муваффақ  гаштаи  Қ. Яҳёев дар жанри созӣ-камеравӣ Сонатаи сеқисма барои валторна ва фортепиано маҳсуб мешавад. Дар эҷодиёти композитор жанри суруд низ мавқеъи хосса пайдо кардааст. Дар ин жанр ӯ бо ансамбли эстрадии «Гулшан», оркестри созҳои  миллӣ,  оркестри симфонӣ,  ҳамсароён  ва  дигар  сарояндагони муосири тоҷик ҳамкорӣ менамояд. Сурудҳои «Ватан» (шеъри Ф. Ансорӣ), «Суруди деҳқон», «Дунёи модар» ва «Чиҳил кокул» (шеъри Лоиқ), «Модарам» ва «Оқил бишав» (шеъри Гулрухсор), «Тоҷикистон»  (шеъри  Б.  Раҳимзода),  «Душанбе»  (шеъри А. Бохтарӣ), «Суруди Рӯдакӣ» (шеъри А. Рӯдакӣ), «Шукрона» (шеъри Ҳ. Қурбонова) ва ғ. дар байни халқ хеле маъмул гаштаанд. Композитор Қ. Яҳёев бо театрҳои драмавӣ ва мусиқии Хуҷанд, Хоруғ, Конибодом, Курғонтеппа, Кӯлоб, театри давлатии ҷавонони ба номи  М. Воҳидов ҳамкорӣ  мекунад. У дар  кинои  тоҷик  низ таҷрибаи бой дорад. Ба филмҳои «Камони тилоӣ» ва «Сурудҳои Вахш» мусиқӣ навиштааст. Қ. Яҳёев барои бачагон мусиқии зиёде офаридааст. Ӯ муаллифи маҷмӯаҳои бачагонаи «Кабӯтарак» (1994), «Обаки ширин» (2003), «Булбулакон сароед»  (2003)  мураттиби  китобҳои  сурудҳои  бачагонаи  композиторони  тоҷик  «Кишвари  азизам,  Тоҷикистон»  ва сурудҳои оҳангсозони Тоҷикистон таҳти унвони «Таронаи Ваҳдат» мебошад.
Осори мунтахаб
Асарҳои симфонӣ: Асарҳои камеравӣ: Сурудҳо: Сурудҳо ва сюитаҳои вокалӣ-хореографии бачагона: Мусиқӣ барои кино: Мусиқӣ барои театр:
Ҷоизаҳо ва ҷоизаҳо
ордени
Сарчашма
Гурӯҳ:Оҳангсозони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи оҳангсозони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода Гурӯҳ:Омӯзгорони Консерватрияи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Барандагони Ҷоизаи давлатии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ
Спирт
Спирт (лотинӣ spiritus - рӯҳ) — пайвастагии органикӣ, ки аз як ё якчанд гурӯҳи гидроксилии бо атоми карбони сершуда бевосита пайваст, иборат аст.
APEV Pouchel Classic
APEV Pouchel Classic (APEV Pouchel Classic) — як ҳавогарди сохтаи APEV дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Лодиженская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Лодиженская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Данилково (ноҳияи Александров)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Веллингтон
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Веллингтон (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  бо Коди ИОТОи WLG аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри влингтун кишвари Зеландияи Нав қарор дорад, ва дар баландии 13 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бараковская (ноҳияи Шенкур)
Бараковская (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Раколское (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Раколское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Исмҳои ҷомеъ
Исми ҷомеь дар шакли танҳо маънои бисёрии ашёи ҳамҷинсро ифода мекунад (мардум, халқ, рама). Дар исми ҷомеъ мафҳуми бисёрӣ чунон равшан аст, ки ҳангоми мубтадо шудани исмҳои ҷомеъ хабар дар шакли ҷамъ меояд:Мардум аз ҷой хестанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Маддоҳӣ
Маддоҳӣ (Маддоҳ) — як навъи мусиқӣ- адабии халқӣ, ки дар байни мардуми Кӯҳистони Бадахшон, махсусан, Шуғнону Рӯшон, густариш ёфтааст. Ин жанр дар байни сокинони Ишкошим бо номи «қасоид» ва миёни исмоилимазҳабони Дарвоз бо истилоҳи «ҳайдарӣ» низ маъруф аст. Маддоҳ хусусияти динӣ-мазҳабӣ дошта, мундариҷаи матнҳои он аз муноҷот ба Худо, расули ӯ, васфу ситоиши дигар пайғамбарону анбиё, имомони замону пирон ва махсусан, тавсифи корнамоиҳои ҳазрати Алӣ ва ёрони ӯ иборат мебошад. Маддоҳиро бештар дар рӯзҳои аввали азодорӣ, нишасти шабҳои ҷумъа, истиқболу таҷлили ягон ҳодисаи муҳими мазҳабӣ, маҳфилҳои ифтитоҳии ҷойҳои муқаддас, маросимҳои ёдбуди гузаштагон иҷро мекунанд. Махсусан, маддоҳӣ дар маросимҳои азодории мардуми исмоилии Кӯҳистони Бадахшон мавқеъ дорад. Дар ин гуна мавридҳо тавассути сурудҳо сабру таҳаммул, ғанимат донистани умр, шукргузорӣ аз рӯзгори хеш, парҳез кардан аз корҳои зишт, пеша кардани адлу адолату инсоф, некию накӯкорӣ ва ғ. тарғибу таблиғ карда мешавад. Пайдоиши маддоҳиро, тибқи ривоятҳо, ба мутафаккири бузурги тоҷик Носири Хусрав нисбат медиҳанд. Аммо возеҳан пайдоиш ондар байни сокинони гуногунлаҳҷаи Бадахшон ба густариши адабиёти китобии форсӣ-тоҷикӣ рабт дорад. Ба репертуари мадҳиясароён бештар ғазалу қасидаҳо аз эҷодиёти шоирони аҳли тасаввуф, аз ҷумла, Саноӣ, Аттор, Ҳофиз, Аҳмади Ҷомӣ, Мавлонон Ҷалолиддини Балхӣ ва баъзе шоирони маҳаллӣ дохил мешаванд. Инчунин маддоҳон аз достонҳои динию фалсафии «Панҷ киштӣ», «Ҷамҷама», «Фатҳи қалъаи Хайбар», «Саховати Муртазо Алӣ» ва ғайра пораҳоро ба оҳанг дароварда, месароянд.
Мадҳия - як навъи сурудхониест, ки бо оҳанги ба наътмонанд суруда мешавад. Матни сурудҳо мазмуни ахлоқию таскинӣ дошта бештар аз ғазалиёти шоирони форсу тоҷик – Ҳофизи Шерозӣ, Абдурањмони Ҷомӣ, Ҷалолиддини Румӣ, Носири Хусрав ва дигарон иборат мебошанд.
Ҷефферсон Уртадо
Ҷефферсон Хавйер Уртадо Оровио (Jefferson Javier Hurtado Orovio; 2 августи 1987, Экуадор, Эквадор) — футболбози эквадорӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 2 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Эквадор Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Спортинг Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Архентинос Хуниорс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportivo Quito Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Эл Насионал
Fly-Fan Shark
Fly-Fan Shark (Fly-Fan Shark) — як ҳавогарди сохтаи Fly-Fan дар кишвари Словакия аст. Ин ҳавогард дар 2011-6-29 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Гар (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Гар — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Кишоварз (деҳа, н. Ҳисор)
Кишоварз — деҳа дар ҷамоати деҳоти Мирзо Турсунзодаи ноҳияи Ҳисор. Аз Кишоварз то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 1083 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Мирзо Турсунзода
Камило Родригес
Камило Брайан Родригес Педраза (Camilo Bryan Rodríguez Pedraza; 4 марти 1995, Сантяго Де Киле, Чили) — футболбози чилигӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1995 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Чили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Colo-Colo B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Коло Коло Гурӯҳ:Бозингарони БФ Эвертон Де Виня Дел МАР
Ураково (ноҳияи Красногвардейск)
Ураково - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Белоголовл (ноҳияи Жуков)
Белоголовл — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жуков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жуков
Фарида Ҷалол
Фарида Ҷалол (फरीदा ज़लाल, Farida Jalal, с.тав. 14 март 1949, Деҳлии Нав, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи телевизион ва синамои ҳинд. Зиёда аз 45 сол боз ҳунарнамоӣ мекунад. Дар филмномаи Фарида зиёда аз 140 филм мебошад ва ӯ семаротиба (1972,1992 ва 1996) ҷоизаи Filmfare Awards-ро дар номинатсияи беҳтарин нақши занонаи дуюмдараҷа бурд намудааст.
Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон
Фурудгоҳи ткбондҳ пунто клродо
Фурудгоҳи ткбондҳ пунто клродо (Punta Colorada Airstrip) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи PCO аст, ки як бонди фуруди Хок дорад, ва тӯли бонди он 695 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Испониё қарор дорад, ва дар баландии 16 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Фарида Ҷалол
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХI Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Ҳинд Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Ҳиндустон Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ
Городок (Москва)
Городок (Городок) — деҳа дар ҳавзаи маъмурии Троитск, шаҳри Маскав. Тобеъи маҳал (поселение)-и Краснопахорское.
Фурудгоҳи ткбондҳ пунто клродо
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Городок (Москва)
Аҳолӣ — 7 нафар (2010).
Семухина (деҳа)
Семухина (Семухина) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Интимоқ (ноҳияи Келес)
Интимоқ — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Келес ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 2350 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Келес
Кӯзакабоб
Кӯзакабоб, кӯзашўрбо Тарзи тайёр намудани Кӯзакабоб: Дар даруни кӯза ё хурмачаи сафолӣ гӯшти равғандори гов ё гӯшту дунбаи гӯсфанд, об, пиёз, картошка ва сабзиро реза карда, меандозанд. Барои хуштаъмӣ ба он олучаи туршак, мурчу зира ҳамроҳ мекунанд. Сипас кӯзаро ба болои лахчаи оташи танӯр ё оташдон мегузоранд ва даҳони танӯрро мепўшонанд. Дар давоми 2-3 соат кӯзакабоб омода мешавад. Дар ҳоли аз байнравӣ қарор дорад.
Фурудгоҳи копр снтр
Фурудгоҳи копр снтр (Copper Center Airport) (маҳаллӣ: Copper Center 2 Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи CZC аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 671 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри копр снтр, олоско кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 351 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Мактаби омехта
Мактаби Омехта, муассисаи таълимию тарбияви, ки синфҳои-комплектҳо Мактаби омехта яккомплекта (як муаллим бо 3 синф кор мебарад), дукомплекта (дар 3 синф 2 муаллим), секоплекта (дар 3 синф 3 муаллим), мешавад. Мактаби омехтаро бештар дар қишлоқҳое, ки шумораи хонандагон каманд, ташкил мекунанд. Дар системаи мактаби советӣ то соли 1970 (то предмети шудани синфи 4-ум) мактабҳои ибтидоии чоркомплекта хам вучуд доштанд.
Кабетсово (ноҳияи Витегор, Вологда)
Кабетсово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Витегор, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Витегор (Вологда)
Бахши марказии шаҳристони Исфаройин
Бахши марказии шаҳристони Исфаройин — номи бахше дар шаҳристони Исфаройин, воқеъ дар Устони Хуросони шимолӣ дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 99381 нафар (24945 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Исфаройин Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Хуросони шимолӣ
Кола
Кола шаҳрест дар Федерасияи Русия,ки дар Нимҷазираи Кола ва дар Вилояти Мурманск ҷойгир шудааст. Таърихи таъсисаш соли 1517 (аз  рӯи маълумоти дигар — соли 1264 ) ҳисоб мешавад. Шумораи аҳолияш бино бар саршумори соли 2010 10447 нафар аст.
Шаҳр дар мавзеи ба ҳам омадани ду рӯд Колаву Тулома воқеъ шудааст,дар пеши резишгоҳашон ба Халиҷи Колаи Баҳри Барентс,аз маркази шаҳри Мурманск дувоздаҳ километр дӯр.
Иқлим
Шаҳр дар минтақаи арктикию атлантикии иқлими мӯътадил воқеъ аст.Иқлими Кола бо наздиқии Баҳри Барентс ба шакли муайян дароварда мешавад.Рӯдҳо Колаву Тулома бар хилофи Халиҷи Кола дар фасли зимистон ях мебанданд.Халиҷи Кола аз сабаби ҷараёни гарми Голфстрим  яхнакунанда аст.
Садаҳои XVI—XVII
Cоли 1565 дар Кола се хонавода ва се оила буданд.Дар солҳои 1573/74 дар китоби барӯйхатгирии аҳолии Кола Василий Агалин 33 хонавода ба рӯйхат даровард.Кола ба туфайли харидуфурӯш бо Ширкати Антверпен тараққӣ мекард.Ба шарофати ин тиҷорат дар тӯлии солҳои 1570-1580 Кола ба бандаргоҳи баҳрии байналхалқӣ табдил меёфт.Онҷо пусту моҳӣ обгазид карда мешуд.Дар охири асри XVI—сар кардани асри XVII Кола шаҳре хеле мустаҳкам карда ва пуштибони  ягонаи Русия дар он сӯи қутб буд.Дар миёнаи асри XVII дар девори қалъаи Кола 500 нафар стрелетс (сарбозони қўшуни Давлати Маскав) ва 9 нафар тӯпчӣ хидмати посбоникунандаро мекарданд.Воеводаи (сардори лашкар дар Руси Қадим ва инчунин хокими шаҳр ё вилоят) аввалро Аверкий Иванович Палицын таъйин карда шуд.
Садаи XVIII
Моҳи августи соли 1700 Ҷанги Шимолӣ шурӯъ шуда буд, ва шведҳо ба Нимҷазираи Кола ва ба қарияҳо дар назди Баҳри Сафед пӯписа кард гирифтанд.Подшоҳи рус Пётр I дар бораи таъмири пурраи девори қалъаи Кола указро баровард.Вале эскадра дар таҳти роҳбарии адмирал К. Х. Леве шаҳрро забт кардан кӯшиш кард.Дар соли 1706 аз нав барқарор кардани ва мустаҳкам кардании девори қалъаи Кола ба анҷом расонда шуданд.
Моҳи декабри соли 1708 Русия ба 8 губернияҳо тақсим карда шуд;уезди Кола ба таркиби уезди Архангелогородский дохил шуд.
Соли 1723 подшоҳи рус Пётри Бузург Ширкати китгирии Коларо таъсис кард.Барои ин 5000 рубл маблағ ҷудо карда  шуд.Баъд аз ду сол Пётр I аз дунё гузашту кори ӯ амалан партофта монда шуд.Дар тӯлии се сол (1726—1729) фақат 5 раъс наҳанг ёфта  шуданд.Дар моҳи феврали соли 1731 ширкат барҳам дода шуд.
Соли 1727 академияи фанҳои Санкт-Петербург астрономи французиро Людовик Делиль де ла Круайер ба Кола фиристод.
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Русия Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Папирус
Папи́рус (πάπῡρος, papyrus), ё би́блиос (βιβλίος) — як навъ гиёҳ аст, ки дар давраҳои қадим аз он барои хатнависӣ мавод тайёр мекарданд. Дастхати дар ин материал навиштаро низ папирус гӯянд.
Таърих
Папирус чун материали хатнависӣ дар Мисри Қадим тақрибан дар аввали ҳазораи 3 то мелод ихтироъ гардид ва миёнаҳои ҳазораи 1 то мелод ба дигар мамлакатҳои баҳри Миёназамин низ паҳн гашт. Барои тайёр намудани материали хатнависӣ шохаҳои папирусро тунук-тунук бурида, паҳлӯи ҳам ду қабат чида, ҳар ду қабатро сахт фишурда ба ҳам мечаспонданд ва мехушконданд. Чанд тахтаи онро нӯг ба нӯг часпонида, лӯла месохтанд. Ҳарчанд ки дар Миср дар садаи VIII коғаз бештар истифода мешуд, ин ҷо папирусро дар садаи IX мелод ҳам ба кор мебурданд.
Матнҳои папирусро папирусшиносон, мисршиносон, сомишиносон ва дигар меомӯзанд. Папирус муҳимтарин манбаест дар омӯзиши ҳаёти иқтисодӣ, маданӣ ва сиёсии Мисри Қадим ва олами атиқа. Аз Миср ба ғайр аз папируси Мисри Қадим ва қибтӣ матнҳои юнонию сомия асрҳои 6—5 то мелод низ ёфт шудаанд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Папирусҳо
Коттер (шаршара)
Коттер (Cotter Force) — шаршарае аст, ки дар Инглистон қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 10 m аст.
APEV Pouchel II
APEV Pouchel II (APEV Pouchel II) — як ҳавогарди сохтаи APEV дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Сухоежино (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Сухоежино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Фурудгоҳи саҳро конус
Фурудгоҳи саҳро конус (Kannus Airfield) (маҳаллӣ: Kannuksen lentokenttä) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст, ки як бонди фуруди асфалт ва Шин дорад, ва тӯли бонди он 700 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Финланд қарор дорад, ва дар баландии 103 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
20 июл
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 20 июл
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 20 июл
Тақвими мардумӣ
Саратон (22 Июн — 22 Июл) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Тир дар тақвими Эронӣ аст. 40px|none|Саратон
Нерӯи дарёӣ
Нерӯи дарёӣ — шохае аз нерӯҳои мусаллаҳ аст, ки барои анҷоми маъмуриятҳои роҳкунишӣ ва амалиётӣ дар саҳнаҳои амалиёти низомии дарёӣ ва уқёнусӣ ба кор меравад.
Нерӯи дарёӣ дар замони кунунӣ тавони ҳамлаи ҳастаӣ ба ҳадафҳои заминии муҳими душман, нобудии нерӯҳои новгони он дар дарёву пойгоҳҳои дарёӣ, бар ҳам задану аз миён бурдани таробарии дарёиву уқёнусӣ, тасаллут бар манотиқи дарёӣ ва уқёнусӣ ва ёрирасонӣ ба нерӯҳои заминӣ дар иҷрои амалиёт дар саҳнаҳои амалиёти низомии қорраӣ, дифоъ аз таробарии дарёиву уқёнусии нерӯҳои худӣ ва пиёда кардани нерӯҳои дарёии таҳоҷумиро дорад.
Нерӯи дарёӣ маъмуриятҳои худро ҳам бо анҷоми амалиёт ба сурати мустақил ва ҳам бо талоши муштарак бо дигар шохаҳои нерӯҳои мусаллаҳ анҷом медиҳад.
Нерӯи дарёӣ чунин вижагиҳои барҷастаро дорост :
Нерӯҳои дарёӣ дар кишварҳои пешрафтаи ҷаҳон дорои тавони мушакии ҳастаии бузурге ҳастанд.
Сохтори нерӯи дарёӣ
Нерӯи дарёӣ аз назари созмонӣ аз ягонҳои бузург, роҳкунишӣ, бахшҳо, омӯзишгоҳҳои дарёнавардӣ ва дигар ниҳодҳо таркиб меёбад. Сохтори нерӯҳои дарёӣ монанд ба сохтори нерӯи заминӣ аст ва ягонҳои зеринро дар бар мегирад:
Ягони пояӣ дар сохтории нерӯи дарёӣ пойгоҳ аст, ки он маконест дарёӣ, ки омоду пуштибонии умуру амалиёти ягонҳои шиноварро бар уҳда дорад.
Яки Ен
Яки Айтанй Ен Тавио (Yaki Aithany Yen Tavio; 21 апрели 1989, Пуэрто Дел Росарио, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Fuerteventura Гурӯҳ:Бозингарони БФ Lucena Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Granadilla Гурӯҳ:Бозингарони БФ Pájara Playas Jandía Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cotillo Гурӯҳ:Бозингарони БФ Changchun Yatai
Габриэл Cкакт
Габриэл Cкакт (Gabriel Schacht; 8 майи 1981, Каразиню, Бразилия) — футболбози бразилӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1981 Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпорт Клуб Интернасионал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Вила Нова Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cосиэдадэ Еспортива Э Рэкрэатива Каксас До Cул Гурӯҳ:Бозингарони БФ Можи Нирин Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Атлетика Понте Прета Гурӯҳ:Бозингарони БФ Марилиа Атлетико Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ал Саилия Спoрт Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Botafogo Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гренио Еспортиво Брасил Гурӯҳ:Бозингарони БФ Aboomoslem Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Жувентус
Исмҳои воқеӣ ва мафҳум
Исмҳои воқеӣ ва мафҳум (маьнӣ) гурӯҳи махсусро ташкил медиҳанд. Исмҳое, ки инсон ва ашеи олами ҳастиро ифода менамоянд, воқеӣ ном доранд: модар, донишҷӯ,хона, даст ва ғайра. Исмҳои воқеӣ шумурдашаванда буда, миқдори онҳо бо адад низ таъйин карда мешавад: як муаллим, ду хона, панҷ китоб.Исмҳои мафҳум мафҳумҳои амал, аломат ва ҳолатро номбар мекунанд: шуҳрат, хониш, некӣ, тайерӣ ва ғ.Исмҳои мафҳум бештар аз сифат, феьл, исм ва сифати феьлӣ ба воситаи пасвандҳои -ӣ (гӣ) (мардӣ, нестӣ, нависандагӣ); -гарӣ (одамгарӣ, калонгарӣ, ҳомигарӣ) ; -иш (сабзиш, хониш) ; -ор (сӯхтор, куштор) ;-гор (ёдгор); -ос(-ас):аккос,фишшос.
Адабиёт
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Flying K Sky Raider
Flying K Sky Raider (Flying K Sky Raider) — як ҳавогарди сохтаи Flying K Enterprises дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико аст. Ин ҳавогард дар 1996 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ивановский (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сенина (деҳа)
Сенина (Сенина) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Шатранҷ
thumb Шатранҷ ва ё шатранҷбозӣ — аз ҳунарҳои бостонии эрониён, ки пешинаи чандинасра дорад; яке аз марғубтарин бозиҳо дар ҷаҳони муосир, ки бо унсурҳои илм, ҳунар ва варзиш тавъам аст
thumb|Шоҳ, фарзин, фил, рух, асп ва пиёда.
Қавоиди бозӣ
Бозии шатранҷ ба се бахш: шуруъи бозӣ ё кушоиш (дебют), нимаи бозӣ (мителшпил) ва поёни бозӣ (эндшпил) тақсим мешавад, ки дар ҳар як аз ин марҳилаҳо токтикҳо, истротежикҳо ва сабкҳои гуногуне корбаст мешаванд. Дар рафти бозӣ ҳарифон муҳраҳои худро ба навбат ҳаракат медиҳанд. Бозиро бозикуни дорои муҳраи сафед оғоз мекунад. Ҳар яке аз ду ҷониб дорои 16 муҳраи шатранҷ ҳаст, ки 8 адади он сарбоз ё пиёда ва 8-тои дигар савора ё афсар (шоҳ, вазир, фил, асп ва рух) мебошад. Комёбӣ дар ин варзиши зеҳнӣ ба доштани зеҳни ҳушёр вобаста аст. Навбати ҳаракати бозикун вақтест, ки ҳаракати ҳарифи ӯ анҷом шуда бошад. Ҳадафи ин бозӣ мот кардани ҳариф аст, яъне эҷоди вазъияте, ки шоҳи ҳариф баъд аз киш шудан ҳеч роҳе барои рафъи киш надошта бошад. Бозикуне, ки муваффақ ба ин амр шавад, истилоҳан шоҳи ҳарифро «кишу мот» кардааст ва бозиро бурдааст. Агар мавқеъ (позитсия) тавре бошад, ки ҳич як аз ду бозикун натавонад эҳтимолан кишу мот кунад, бозӣ мусовӣ аст.
Таърихи пайдоиш
Ихтирои шатранҷ Дар бисёре аз ривоятҳо зикр шудааст, ки шатранҷро гӯиё ҳиндиҳо ё чиниҳо, ё румиҳову арабҳо ихтироъ кардаанд, ки ин назар саҳеҳ нест. Аз ҷумла, дар чандин донишнома ва китобҳо чунин омадааст, ки гӯиё бозии шатранҷ сохтаи ҳиндиҳост ва аз Ҳинд омадаву ба гӯшаву канори ҷаҳон роҳ ёфтааст. Аммо чунин бардоште бо асноди куҳани таърихӣ ҳамхонӣ надорад. Бино бар баррасиву пажӯҳишҳои ахир собит шудааст, ки ихтироъкори ин ҳунар мардумони эронитаборанд ва мабдаи аслии он сарзамини Варорӯд будааст. Зеро куҳантарин санаде ки аз падидории шатранҷ дар Ҳинд дастрас ҳаст, се қарн пас аз катибаи «Корномаи Ардашери Бобакон» навишта шудааст ва эрониён бисёр пештар аз ҳиндиҳо шатранҷро мешинохтаанд.
Куҳантарин навиштаҳои ҳиндӣ дар бораи шатранҷ, яке «Ҳикояти Субондҳу» (асри 7-и милодӣ) аст ва дар он танҳо ба муҳраҳои шатранҷ ишора шудааст. Дигар, китоби «Достони Боно» (асри 7) мебошад ва дар он аз омӯзиши шатранҷ сухан рафтааст. Дар «Шоҳнома»-ҳои Саъолабӣ (ки мансур аст) ва Фирдавсӣ, ки зоҳиран ҳар ду аз як маъхаз баҳра бурдаанд, ҳиндиҳо падидоварандаи ин бозӣ хонда шудаанд. Чунончи достони фиристодани шатранҷ ба Эрон ва розгушоии он аз сӯи Бузургмеҳр аз дилангезтарин достонҳои бахши таърихии «Шоҳнома»-и Фирдавсӣ ба шумор меравад. Гуфта шудааст, ки ройи Ҳинд фиристодае ба дарбори Хусрави Анӯшервон бо пешкашҳои гаронбаҳое барои шоҳаншоҳи Эрон роҳӣ мекунад. Ҳамроҳи пешкашҳо тахта ва муҳраҳое буд. Шоҳи Ҳинд навишта буд, ки агар хирадмандони дарбори Эрон рози ин бозиро дарёфтанд, мо боҷу хароҷе, ки шоҳ фармудааст, ба дарбори Эрон хоҳем фиристод. Аммо агар дар баробари дониши мо тоб наёвардед ва дар ин озмун шикаст хӯрдед, шумо бояд ба мо боҷ бипардозед. Фиристодаи ройи Ҳинд сафҳаи шатранҷ ва муҳраҳои дуранги онро, ки сафедаш аз оҷ ва сиёҳи он аз чӯб сохта шуда буд, наздики Анӯшервон гузошт. Анӯшервон он гоҳ доноёни дарборро фаро хонд ва тахтаи шатранҷро дар миён гузошт. Аммо ҳич кадом натавонистанд рози ин бозиро биёбанд. Пас аз гузашти чанд рӯз, чун Бузургмеҳр ба дарбор омад ва шоҳро гирифтаву талхком дид, аз ӯ масъаларо суол кард. Анӯшервон достонро ба ӯ гуфт. Бузургмеҳр ба шоҳ итминон дод, ки рози ин бозиро хоҳад гушуд.
Ба кисро чунин гуфт, к-эй подшоҳ,
Ҷаҳондору бедору фармонраво.
Ман ин нағз бозӣ ба ҷой оварам,
Хирадро бад-ин раҳнамой оварам!
Пас аз як шабонарӯз, Бузургмеҳри хирадманд ба рози бозии шатранҷ пай бурд ва дар баробари фиристодаи Ҳинд ҳама муҳраҳои шатранҷ ва ҷойгоҳи ҳар якро бозгуфт. Анӯшервон аз доноӣ ва хиради Бузургмеҳр чунон шодмон шуд, ки ҷоме пур аз гавҳари шоҳвор ва аспе бо зину барг ба ӯ дод ва вазири донишманди худро офаринҳо гуфт. Фиристодаи шоҳи ҳинд сахт шигифтзада шуда буд:
Ғамӣ шуд фиристодаи Ҳинд сахт,
Бимонд андар он кори ҳушёрбахт.
Шигифт андар он марди ҷоду бимонд,
Дилашро ба андеша андар нишонд.
Ки ин тахти шатранҷ ҳаргиз надид,
На аз кордонони ҳиндӣ шунид.
Чӣ гуна фароз омадаш рой ин?
Ба гетӣ нагирад касе ҷойи ин!
Аммо ин достони «Шоҳнома» бо бандубасти достонияш як афсона аст. Фирдавсӣ ҳатман бо такя ба ривоятҳои шоеъи замони худ онро қаламдод кардааст. Дар ҳоле ки шатранҷ бисёр пештар аз рӯзгори Хусрави Анӯшервон дар Эронзамин маъруфу маъмул будааст. Мадракҳои мустанад гувоҳи он аст, ки эрониён қабл аз даврони Сосониён, яъне наздик ба ду ҳазор сол пеш бо шатранҷ ошно будаанд. Аз лиҳози таърихӣ, дар ҷаҳон куҳантарин санаде, ки дар он аз вожаи «шатранҷ» сухан рафта, китоби «Корномаи Ардашери Бобакон» аст. Ин дастнавишта дар ҳудуди соли 600 милодӣ ба забони паҳлавӣ (дорои 5600 калима) навишта шудааст. Дар замони Ардавони Панҷум, охирин подшоҳи Ашконӣ, шатранҷ мавриди таваҷҷуҳи дарбориёни он замон будааст. Яъне ҳудуди 17 қарн то замони мо, табақоти мумтози Эрони Бостон бо ин ҳунар ошно будаанд. Аз ҷумла дар «Корномаи Ардашери Бобакон» навишта шуда (ба паҳлавӣ): «Ва Ардашер ба ёрии Яздон ба чавгон ва саворӣ, чатранг ва дигар фарҳанг бартарӣ ёфт». Дар ин асар мехонем, ки дар замони Ардавони Панҷум, вопасин подшоҳи Ашконӣ (216–226 м.) дарбориёни Эрон бо ҳам шатранҷ мебохтаанд. Ардавон аз доноёни дарбор хоста буд, ки ойини шикор, чавгон, чатранг (шатранҷ) ва дигар ҳунарҳоро ба Ардашер биёмӯзанд. Яъне ҳадди ақалл, сесад сол пеш аз рӯзгори Анӯшервони Сосонӣ шатранҷ аз бозиҳои маъруфу роиҷ дар Эрон будааст. Ба ҷуз «Корномаи Ардашери Бобакон», боз ду навиштаи дигар ба забони паҳлавӣ дар даст ҳаст, ки ба шатранҷу бозии нард пардохта, дар бораи ин бозӣ огоҳиҳои бисёре додаанд (китоби «Мотикони шатранг (читранг)» ва «Чоршани шатранг» ё худ «Гузориши шатранҷ»).
Абурайҳони Берунӣ, донишманди ҳиндшиноси форсу тоҷик (асри 10), муддате дар Ҳиндустон иқомат дошт ва ӯ забони сонскрит низ медонист. Берунӣ, пас аз баррасӣ (дар «Осору-л-боқия»), ба ин натиҷа расидааст, ки истилоҳи шатранҷ дар ҳазор сол пеш дар Ҳинд форсиву муъарраб будааст, на ҳиндиву сонскрит. Ва шатранҷе, ки дар Ҳинд бозӣ мекардаанд, бо ин шатранҷ фарқ доштааст; дар шатранҷи ҳиндӣ чаҳор тан бозӣ мекардаанд ва дар як суфраи шатранҷ чаҳор шоҳ будаасту вазир надоштааст ва ҳиндиҳо шатранҷро бо тос бозӣ мекардаанд. Гӯиё ин шатранҷ тақлиде аз нарду шатранҷи эрониён буда ва ин бозӣ шабеҳи он чӣ Берунӣ мегӯяд, назди эрониён ривоҷ доштааст. Мадраки дигар Ҷоми тилоии Ҳахоманишӣ аст, ки онро бостоншиноси амрикоӣ Роберт Дайсон дар харобаҳои Ҳасанлӯ (шаҳраки Нақадеҳ, шарқи Эрон) бозёфт кард ва ин ҷом бо номи «Ҷоми Ҳасанлӯ» ҳам маъруф асту қидмати 3200-сола дорад. Дар зери ин ҷом нақши сафҳаи шатранҷ ҳаккокӣ шудааст ва он  ҳамчун намунае ба мо расида, ки шатранҷ ҳанӯз дар се ҳазор соли пеш дар рӯзгори фарҳангии аҷдодони мо равнақ доштааст, то он андоза ки ҳатто мояи ороиши ҳар асбобе будааст. Ҳамчунин соли 1972 дар минтақаи Дилварзини водии Сурхон (соли 1972) донаҳои шатранҷ бозёфт шуданд, ки ба аҳди Кушониён мансуб аст. Аз пойтахти қадимии Суғдиён ‒ Афросиёб низ 7 донаи шатранҷ ёфт шуд, ки қидмати онҳо ба дасрҳои 6 ва 7 мерасад. Аз ин рӯ, ривояти «Шоҳнома» дар бораи пайдоиши шатранҷ ва чигунагии ошноии эрониён бо он наметавонад дуруст ва пазируфтанӣ бошад.
Ваҷҳи дуюм, ки шатранҷ аз тафаккури аҷдодони мо падид омада, сохту маънои вожаҳои шатранҷ аст, ки тақрибан ҳама форсии тоҷикиянд. Чунончи «шатранҷ» – ин вожа арабишудаи «шатранг» ё «чатранг»-и порсист. Мураккаб аз ду бахш чатр, чатур (сатур) ба маънойи «чаҳортойӣ» (имрӯза дар забони вахонӣ «цбыр», шуғнӣ «цавор», паштунӣ «салур», русӣ «четыре» ба маънои «чаҳор») ва «анг» ё «ҳанг» ба маънойи радиф ё даста омадааст, яъне маънои шатранҷ – чаҳордаста.
Шоҳ – асоситарин муҳраи шатранҷ, порсӣ, решаи қадими он «хишойасия» (шоҳи шоҳон). Аммо шоҳ дар санскрит «нарпотӣ» ва ба ҳиндию дигар забонҳои наздик ба он «роҷо» гуфта шудааст ва шоҳаншоҳ – маҳороҷо. Дар ҳоле ки ҳиндиҳо баройи шоҳи шатранҷ ҳамон вожайи порсийи шоҳро ба кор мебаранд. Ва чи дар Ҳинд ва чи дар дигар кишварҳои олам ба ин муҳраи шатранҷ (ба забони форсӣ) шоҳ гуфта шудааст.
Вазир – аслан фарзин аст ва ин вожа миёни тоҷикони Осиёи Миёна маъмул мебошад. Дар «Бурҳони қотеъ» ба гунаи «фирз» омадааст ва дар порсийи бостон ин вожа «ферж»,«ферз» ё «фирзон» гуфта шудааст. Пай бурдан душвор нест, ки вожаи вазир аз ин иқтибос шудааст. Фарзин яъне – вазир. Арабҳо ба он ал-фарз ё русҳо ферз гӯянд. Ва сарбоз вожаи ройиҷ нест, балки дурусти он пиёда аст, ки дар русӣ пешка мегӯянд, арабҳо онро байдақ (гунаи арабишудаи ҳамон «пиёда»-и тоҷикӣ мебошад), гӯянд. Вожаҳои «мот» ва «пот» низ порсиянд. «Очмаз» дуруст аст, ки туркӣ, аммо гунаи порсийи он «аруб» мебошад, ки акунун маъмул нест.
Чун шатранҷ пас аз фатҳи императории Сосониён аз ҷаноби арабҳо дар саросари ҷаҳони ислом роиҷ шуд, эрониён ва арабҳо аз асри 9 Аврупо ва Русияро ба ин бозӣ ошно карданд. Ба ҳамин далел дар аксари забонҳои аврупоӣ номи ин бозӣ аз вожаи форсии «шатранҷ» ё «шоҳ» (муҳраи аслии бозӣ) ва номи бештари муҳраҳо ҳам баргирифта аз аз номҳои форсии онҳост. Баъдан дар Аврупо равиши ин бозӣ тағйир ёфт ва пӯётару ҷаззобтар гардид.
Шатранҷ дар таъриху адаби форсӣ. Таҳқиқоти бостоншиносон ва ёдгориҳои хаттӣ гувоҳ бар онанд, ки шатранҷ дар сарзамини мо пешинаи пурравнақе доштааст ва то аҳди Темуриён хеле муравваҷ будааст. Дар илму адабу таърихи классикии тоҷикон ҳудуди дувоздаҳу сездаҳ асри охир аз шатранҷ ба таври фаровон ёдоварӣ ва васф шудааст. Адибони форсигӯй аввалин муаллифонеанд, ки аз диди илмию мантиқӣ ва адабӣ дар боби шатранҷ асар офаридаанд. Ба таври намуна Абурайҳони Берунӣ дар «Осору-л-боқия» аз шатранҷ сухан мегӯяд, Абуалӣ ибни Сино ҳам рисолае дар шатранҷ тасниф намуда будааст, ки мутаассифона, то замони мо нарасидааст. Бино бар маълумоти сарчашмаҳои таърихӣ, донишманд ва шатранҷии тоҷик, Абулфатҳ ибни Аҳмади Санҷарӣ (асрҳои 11–12) асаре дорад бо номи «Китобу-ш-шатранҷ» (а. 12) – ҳамчун донишномаи махсуси шатранҷ; ва ин китоб 300 мансуб (аксари онҳоро ҷамъ оварда ва бархеро низ ӯ худ таҳийя кардааст) ва даҳ кушоиш ё худ дебюти мухталиф ва низ гуфторҳои гуногун пиромуни шатранҷ, дар боби пайдоиши ин бозӣ ва амсоли инро дар бар гирифтааст, ки баёнгари авҷи санъати шатранҷ дар Мовароуннаҳр мебошад. Муҳаммад ибни Маҳмуди Омулӣ, нависандаи «Нафоис-ул-фунун фӣ ароис-ул-ъуйун» (таълиф 1342, онро ба ҳокими Шероз бахшида), як боби асари худро ба улуми малоъиб ё бозиҳо бахшида, аз ҷумла пиромуни шатранҷ нуктаҳои муҳимм меорад ва ба тафсил, бо тасвирҳову ҷадвалҳои бисёр гӯё, ба муаррифии он пардохтааст.
Ва шояд нахустин бузургустод ва нахустин қаҳрамони мо Алоуддин Алии Шатранҷии Табрезӣ (дар қарни XIV) буда бошад, ки ӯ, бинобар маълумоти қомусҳои муътабар, дар императории Темури Курагон ҳарифу ҳамтое надоштааст ва асаре пиромуни шатранҷ низ таълиф кардааст. Темури Курагон худ шавқманди шатранҷ будааст ва исми фарзанди хешро аз як вожаи шатранҷ – «шоҳрух», баргузидааст. Сиёсатмадорони номдор, аксари бузургони илму ирфону адаби порсӣ дар тули ҳазорсолаҳо шатранҷ ро ба хубӣ медонистаанд ва дар осори илмию адабии хеш аз вижагиҳо ва тарфанду вожаҳои он фаровон истифода кардаанд. Ба т аври мисол, дар китобҳои муътабаре ҳамчун «Шоҳнома», «Вис ва Ромин», «Қобуснома», «Маснавӣ» ва ғазалиёти Мавлоно, дар асарҳои Хайёму Саноию Аттор, Хоқонию Низомӣ, Саъдию Ҳофиз, Кошифию Восифӣ, Аҳмад Махдуми Дониш, дар осори машҳуре ҳамчун «Ҳазору як шаб» ё «Чаҳор дарвеш» ва ғ., бевосита ё бавосита сухан аз шатранҷу вижагиҳои он омадааст. Адибону олимони тоҷик аз фунуни дилангези шатранҷ ва шигифтиҳои он ҳар гоҳе сухан овардаанд. Чунончи
***
Пас аз даврони Темури Курагон таъассуби мазҳабӣ ва ҳам рукуди маънавӣ боис гаштаааст, ки дар Мовароуннаҳр равнақи шатранҷ бикоҳад. Бо ин вуҷуд, дар баъзе аз мадарасаҳо, ба вижа дар ҳавзаи Ҳинд, илми шатранҷ тадрис мешуд ва бузургони мо ҳамоно ин шуғлро фаро мегирифтанд. Ҳатто дар осори охирин классикони адаби мо – Аҳмади Дониш ва Нақибхони Туғрал (асрҳои 19–20) шатранҷу истилоҳоти он устодона кордбурд шудааст, ки гувоҳи донишу иштиёқи амиқи донишмандону соҳибназарон бо ин ҳунар аст.
Муҳраҳои шатранҷ
Киш дар шатранҷ мавқеест, ки шоҳ мавриди ҳамлаи фаврии муҳраҳои ҳариф қарор мегирад. Мот мавқее дар шатранҷ аст, ки вақте бозикуне навбати ҳаракати ӯ бошад, роҳе барои фирор аз кишти рақиб намеёбад. Пот ҳамон мавқееро мегӯянд, ки дар он бозикуни дорои навбати ҳаракат натавонад ҳич ҳаракати қонунӣ анҷом диҳад ва дар мавқеияти киш ҳам набошад.
Муҳраҳо бад-ин унвонанд:
Пиёда (сарбоз) заъифтарин муҳраи бозист, ки ҳар кадом аз бозикунон (сиёҳ ё сафед) 8 адад аз он доранд. Пиёда ба ҷуз ҳаракати аввал, ки метавонад ду хона мустақим ба пеш биравад, бақияи ҳаракатҳоро бояд як хона-як хона анҷом диҳад. Пиёда баъд аз расидан ба охирин уфуқ дар майдони ҳариф, бино бар хости бозикун, боястӣ ба як муҳраи дигар (ба ҷуз шоҳ) табдил бишавад. Пиёда танҳо муҳраест, ки ҳамон гуна ки ҳаракат мекунад (мустақим ба пеш), муҳраи ҳарифро намегирад, балки муҳраҳоеро, ки дар пешорӯ, дар ду хонаи чапу росташ ҳастанд, мегирад, яъне мустақим мераваду каҷ мезанад.
Фил (расм) яке аз саворҳои сабуки бозии шатранҷ аст, ки тақрибан бapoбapи се пиёда арзиш дорад. Он муҳраи дурзан аст, метавонад, ки дур аз пиёдаи рақиб  бошаду нагузорад, ки он ба пеш ҳаракат кунад. Ҳар тарафи сиёҳ ё сафед ду фил доранд, ки дар тахтаи шатранҷ яке аз онҳо дар хонаи сафед ва дигарӣ дар сиёҳ ҷой мегирад. Ба ҳамин далел яке аз онҳо фили сафед ва дигарӣ фили сиёҳ номида мешавад. Муҳимтарин хоссияти фил ин аст, ки вай дигар муҳраҳои дар хатти қутрии хеш ҷогирифтаро тавони побанд кардан дорад. Фарзин ё рухи рақибро дар роҳи фил будан хатар дорад ва асп ҳам, ки дар «тиррас»-и фил қарор дорад, наметавонад ба вай осебе бирасонад. Камабуди аслии фил он аст, ки ба ниме аз хонаҳои майдон дастрасӣ надорад.
Асб (расм) ба монанди фил савори сабук шумурда мешавад ва он ҳам баробари се пиёда арзиш дорад. Ҳаракати асб ба сурати ду хона ба самтҳои пеш, ақиб, рост ва чап хоҳад буд. Ҳаракаташ ба монанд ҳарфи Г-и кириллӣ аст. Асп агар дар миёнаи майдон ҷой гирифта бошад, ҳашт хона таҳти тасаллути ӯст, аммо агар дар кунҷ бошад, – фақат ду хона. Бад-ин тартиб, асп дар миёнаи майдон тавонотар аст.
Рух (расм) ҳамроҳ бо фарзин савораи сангин номида мешавад ва аз воҳидҳои неруманди майдони разм аст. Рух ҳам аз фил ва ҳам аз асп қавитар аст. Тақрибан баробари панҷ пиёда арзиш дорад. Рух муҳраи дурзан ва бодпост. Вай бо чобукӣ аз як гӯшаи майдон ба гӯшаи дигар меравад ва қудрат дорад, ки аз дуриҳо зарба занад. Ва боз бо як вижагии хеш фарқкунанда аст: хонаҳои зери ҳадафи рух новобаста ба макони истиқрори ӯст. Фарқ надорад, ки рух дар кунҷ меистад ва ё дар маркази саҳна – хоҳу нохоҳ вай 14 хонаро таҳти тиррас қарор медиҳад.
Фарзин ё ки вазир (расм), қавитарин муҳраи лашкари шатранҷ аст. Тамоми пиёдаҳо дар як саф камтар аз фарзине арзиш доранд. Фарзин дар саҳнаи ҷанг гирдбодосо ёлу бол мезанад, вай бо истифода аз заъфи муҳраҳои ҳариф, бо роҳатӣ калиди маҳви онҳоро пайдо мекунад: рухро фарзин метавонад қутрӣ побанд кунад, филро – амудӣ ё уфуқӣ. Фарзин дар бозӣ, одатан, қавитар аз як руху фил (ҳамроҳ) аст. Вай дар қиёс бо дигар муҳраҳо бештари заработи дугонаро мезанад. Фарзин, ба вижа, ҳамон вақт хатарноктар хоҳад буд, ки лашкар (муҳраҳо)-и ҳариф дар рӯи сафҳа паҳну пареш бошад. Фарзин афзалтарин муҳра баҳри моти ҳариф аст. Ба ин хотир подшоҳон аз он ҳароси зиёд доранд.
Шоҳ (расм) ҳаётитарин муҳраи бозӣ аст, ки ҳузури тамоми муҳраҳои шатранҷ барои дифоъ аз шоҳи худ ва ҳамла ва ё тахриби мустақим ва ё ғайри мустақими шоҳи ҳариф аст. Шоҳ фақат метавонад, ки ба тамоми хонаҳои муҷовири худ биравад. Байни ду шоҳ ҳамеша бояд, лоақалл, як хона фосила бошад. Дар сурати ҳамла ба шоҳ (киш додан) аз сӯи муҳраҳои рақиб се роҳ барои рафъи киш вуҷуд дорад: 1. ҳаракат додани шоҳ (фирор кардан); 2. гирифтани муҳраи таҳдидкунанда; 3. гузоштани монеъ дар масири таҳдиди муҳраи таҳдидкунанда (бо муҳраи худӣ сипар кардани киши рақиб).
Муҳраҳо мухтасаран чунин ифода меёбанд:
♔♔ – шоҳ (ба инглисӣ: K – king),
♕♕ – фарзин (Q – queen),
♖♖ – рух (R – rokh),
♘♘ – асп (Kn – knight),
Пиёда бо ҳарф ифода намешавад.
Қалъа рафтан усулест, ки чи сафедҳо ва чи сиёҳҳо ҳақ доранд, ки бо истифода аз он дар рафти бозӣ гашти дугонае ба ҷо оранд.
Мусобиқоти ҷаҳонии шатранҷ
Густариши шатранҷ дар ҷаҳон. Рушди сареъи шатранҷ аз а. 18 дар Аврупо оғоз гардид. Дар ин давра Фаронса ба қудрати бузурги шатранҷ дар ҷаҳон табдил шуд. Андре Филидори фаронсавӣ беҳтарин шатранҷии ҷаҳон ба шумор мерафт. Аммо дар а. 19 Лондон ба маркази бузурги шатранҷ дар ҷаҳон табдил ёфт. Дар ин ҷо бори нахусти бошгоҳҳои шатранҷ бунёдгузорӣ шуданд, ҳамчунин таълифи китобҳои гуногуне дар бораи шатранҷ равнақ гирифт ва рӯзномаю моҳномаҳҳо бахшҳои муҳимме аз нашрияи худро ба ин бозӣ ихтисос доданд, то маҳбубияти шатранҷ афзун гашт. шатранҷ дар Олмону Маҷористон ҳам алоқамандони зиёде пайдо кард. Миёни шаҳрҳои Аврупо мусобиқоти мухталифе анҷом шуд. Дар соли 1858 шатранҷии номии амрикоӣ, Поул Морфӣ ситораи шатранҷи Аврупо Адолф Андерсенро шикаст дод. Морфӣ аз нобиғагони шатранҷ буд ва то поёни зидагияш касе ӯро натавонист мағлуб кунад; ӯ дар барқарории қавонини раҳбурди (стратегӣ)-и шатранҷ дар мавқеъҳои боз бузургтарин саҳм гузошт.
Расман мусобиқаи қаҳрамонии шатранҷи ҷаҳон дар охирҳои а. 19 бунёдгузорӣ шуд. Аввалин мусобиқаи рсмии қаҳармонии ҷаҳон соли 1886 дар ИМА баргузор гардид; ғолиби он Вилҳелм Стейнитзи австриягӣ нахустин қаҳрамони шатарнҷи ҷаҳон эълом гардид. Аз он замон то кунун танҳо 16 шатарнҷӣ ин унвонро ба даст овардаанд: В. Стейнитз, Э. Ласкер, Х. Р. Капабланка, А. Алехин, М. Эйве, М. Ботвинник, В. Смислов, М. Тал, Т. Петросиён, Б. Спасский, Р. Фишер, А. Карпов, Г. Каспаров, В. Крамник, В. Ананд, М. Карлсен.
Мусобиқоти қаҳрамонии шатранҷи ҷаҳони занон дар соли 1927 бунёдгузорӣ шуд, ки нахустин қаҳрамон дар миёни занон Вера Менчик, бонуи шатранҷии кишвари Чехия буд.
Дар соли 1924 Созмони Байнулмилалии Шатранҷи Ҷаҳон (FIDE) бунён ёфт ва мусобиқоти шатранҷ тадриҷан бештару мутанавеътар шуданд. Аммо рақобатҳои байнулмилалии шатранҷ дар тули Ҷанги ҷаҳонии дуюм мутаваққиф шуд. Дар замони Ҷанги ҷаҳонии дуюм зиндониёни олмонӣ бештари вақти худро сарфи шатранҷ мекарданд. Онҳо шатранҷро аз шамъ ва чӯб месохтанд.
Пас аз Ҷанги ҷаҳонии дуюм FIDE масъулияти баргузории рақобати қаҳрамонии шатранҷи ҷаҳонро бар уҳда гирифт. То кунун 170 федератсиуни миллӣ, аз ҷумла Тоҷикистон, узви FIDE шуданд ва ин созмонро ба яке аз бузургтарин ниҳодҳои варзишии ҷаҳон табдил кардаанд.
Аз соли 1927 Олимпиоди шатаранҷ байни байни дастаҳои миллии кишварҳои мухталифи дунё баргузор мешавад. FIDE ҳамчунин дараҷаҳое, чун устоди байнулмилалӣ ва устоди бузург (гроссмейстер)-ро ба беҳтарин шатранҷбозони дунё эҳдо мекунад. Устоди бузург пас аз қаҳрамони ҷаҳон, муътабартарин унвонест, ки як шатранҷӣ метавонад ба даст оварад. Ҳам занон ва ҳам мардон имкон касби унвони қаҳрамонии шатаранҷи ҷаҳон ва дарёфти дараҷоти устодиро доранд. Зимнан, нахустин бор Николайи Дувум, подшоҳи Русия, дар соли 1914 гурӯҳе аз беҳтарин шартанҷбозони дунёро устоди бузург номид.
Дар даврони пас аз Ҷанги ҷаҳонии дуюм Шатранҷбозони Шуравӣ ба қудрати берақиби шатранҷи ҷаҳон табдил шуда буданд. То соли 1972 тамоми рақобатҳои қаҳрамонии ҷаҳон байни намояндагони ин кишвар баргузор шуда буд. Аммо Бобби Фишери амрикоӣ, ки беҳтарин шатранҷбози дунё эътироф шудааст, ин унвонро аз шуравиҳо бозгирифт.
Навъҳои бозӣ
Дар асри имрӯз шатранҷ ба таври сареъ пешрафт мекунад, навъҳои гуногуни шатранҷ таваҷҷуҳи мардумонро ба худ ҷалб карда, ҳамчунин мусобиқоти мухталиф дар ҳар намуди он баргузор мешавад. Аз ҷумла:
Тадриси шатранҷ дар мактабҳо. шатранҷ дар ҳар даврае тавонистааст, ки дар рушди зеҳнию ақлонии ҳам бузургону ҳам наврасону шогирдони мактаб низ таъсири хубу пурсамар расонад. Дар бисёре аз мамолики пешрафтаи ҷаҳон (Русия, ИМА, Олмон. Укроину Молдова, Сербистон, Испания, Эрон, Ҳиндустон, Чин, Малайзия ва амсоли он) дарси шатранҷ ҷузве аз барномаҳои тадрисии макотиби ҳамагонӣ гаштааст.
Шатранҷбозӣ дар Тоҷикистон
Дар Тоҷикистон низ, ки дар даврони Шуравӣ Федератсиюни Шоҳмот таъсис ёфт ва шатранҷ бо суръат рушд кард, анун ба шарофати соҳибистиқлолӣ ин шуғл ҳамчун яке аз ҳунарҳои миллӣ мақоми арзанда пайдо кардааст. Чанд дастур барои омӯзиши ин фанн мунташир шуд. Ҳамчунин ҷорӣ намудани омӯзиши ҳатмии ин шуғл дар мактабҳои ҳамагонии кишвар, яке аз ибтикороти бузург баҳри такомули фикрии шогирдон ба шумор меравад. Маҳз бо ҳамин ҷиҳатҳои ақлу хирадороии шатранҷ, президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, соли 2017 дар паёми солонаи хеш дар рӯзи оғози таҳсил, нуктапардозона таъкид карданд, ки ҷавонони мо, шогирдони мактаби мо бояд ин бозиро омӯзанду аз бар кунанд, то рушди зеҳнии баркамолтар ёбанд. Дар ин паём аз ҷумла ба Вазорати маориф ва илми кишвар дастур дода шуд, ки дар мактабҳои миёнаи кишвар дарси шатранҷ ҷорӣ гардад. Ҳоло дар барномаи таълимии мактабҳои Тоҷикистон низ дарси шатарнҷ ҷой дорад ва омӯзиши он дар якчанд мактабу литсеҳои махсус ба роҳ монда шудааст. Июни соли 2019 низ бори нахуст мусобиқаи ҷумҳуриявии шатарнҷи Ҷоми Пешвои миллат дар чаҳор марҳала миёни ҷавонону бузургсолон роҳандозӣ шуд, ки марҳилаи ниҳоии он аз 1 то 5 октябр, дар пойтахт, ба ифтихори Рӯзи забони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо баргузории Фестивали ҷумҳуриявӣ ҷамъбаст шуд. Ин ибтикорҳову тадбирҳо, бешубҳа, дар равнақи шатарнҷ дар кишвар мусоидати нек мекунанд. Дар Тоҷикистон даҳҳо маҳфили шатранҷ амал мекунад ва дастаи миллии кишвар (ҳам мардону ҳам бонувон) дар мусобиқоти гуногуни ҷаҳонӣ ва дар Олимпиадаи шатарнҷи Ҷаҳон ширкат меварзанд Шатранҷбози тоҷик, Фаррух Амонатов (расм), унвони баланди гроссмейстери байнулмилиро дорад ва дар мусобиқаҳои байнулмилалӣ барои кишварамон ифтихорофаринӣ мекунад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Варзиш
Ҷигаркабоб
Ҷигаркабоб, ҷигарбирён Ин навъи хӯрок бештар дар иду маъракаҳо пухта мешавад. Барои омода кардани ин хӯрок ҷигари тозаи гов ё гӯсфандро бо намак дар равған сурх карда, ба дег каме пиёз, мурч, қаламфури ширин ва об омехта менамоянд ва сарпӯши дегро пӯшида, дам медиҳанд. Баъзан ба он дунбаи гӯсфандро низ илова мекунанд. Навъи дигари ҷигаркабоб дар сихҳо кашида шуда, рӯйи оташ пухта мешавад. Дар саросари кишвар фаъол аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Павел Кисловски
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 11 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спортакадемклуб Маскав
Амир Тaфa
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1993 Гурӯҳ:Зодагони 3 март Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Влазниa Шкодер Гурӯҳ:Бозингарони Пaртизaни Тирaнa Гурӯҳ:Бозингарони Aдa Вeлипойе Гурӯҳ:Бозингарони КС Буррeли Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Тербуни Пуке
Лукинская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Лукинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Исмҳои ҷондор ва беҷон
Ҳамаи исмҳо ба ду гурӯҳи калон ҷондор ва беҷон таксим мешаванд. Ба гурӯҳи исмҳои ҷондор исмҳои ифодакунандаи номи одамон, ҳайвонот ва ҷонварон дохил мешавад: мард, коргар, асп, хирс, моҳӣ, мӯрча. Номи ҳамаи ашеи дигар, ҳодисаву воқеаҳо ба исмҳои беҷон дохил мешаванд: санг, замин, об, ҳарос, ханда ва ғ.
Фурудгоҳи влсбурн мовнтфурд
Фурудгоҳи влсбурн мовнтфурд (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи хусусӣ   аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 587 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Англия қарор дорад, ва дар баландии 48 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бенни Андерссон
Ёран Брур Бенни Андерссон (Göran Bror Benny Andersson; 16 декабри 1946, Стокҳолм) — оҳангсоз, навозанда, овозхон ва таҳиякунандаи мусиқии аҳли Суэд. Бештар ҳамчун узви гурӯҳи ABBA маъруф аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:ABBA
Уточка (ноҳияи Красногвардейск)
Уточка - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎