cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Таърихи Тоҷикистон
Тоҷикистон дар низоми Иттиҳоди Шӯравӣ
Солҳои 50-80 асри XX баъд аз ба сари давлат таъйин гардидани сарварони таҳҷойи ба монанди Б. Ғафуров, Т. Улҷабоев, Ҷ.Расулов ва Қ.Махкамов иқтисодиёти Тоҷикистон рушд меёфт. Тоҷикистон ба мамлакати хоҷагидориаш индустриалӣ — аграрӣ табдил ёфт, фарҳангу санъатӣ миллӣ эҳё гардид. Сатҳи зиндагии мардум беҳтар мегардид. Вале, бо вуҷуди он, Тоҷикистон нисбат ба дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ аз ҷиҳати таъмини манзили истиқомат, музди миёнаи маош, муассисаҳои илмӣ маориф, фарҳанг, шумораи бекорон ва диг. дар ҷойи охирон қарор дошт. Иқтисодиёти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон асосан барои таъмини корхонаҳои марказии Иттиҳоди Шӯравӣ бо ашёи хом (неруи барқ, пахта, канданиҳои фоиданок, уран ва диг) нигаронида шуда буд.
Бойтуғай
Аҳолӣ
Дар соли 2009 900 нафар аҳолӣ дошт.
Таърихи Тоҷикистон
Тоҷикистон дар низоми Иттиҳоди Шӯравӣ
24 августи соли 1990 ичлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар хайати Иттиҳоди Шӯравӣ қабул намуд. Дар давраи мавҷудияти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистонн (солҳои 1924—1991) халки тоҷик аз нав тамаддуну фарҳанг ва забони форсӣ-тоҷикиро дар каламрави хещ эҳё намуд. Сутуни ояндаи давлатдории соҳибистиқлоли Тоҷикистон гузошта шуд. Пас аз «табадуллот»-и (ГКЧП) коммунистони тундрав 19-21 августи соли 1991 дар Москва, ки бемуваффақият анҷом ёфт, Шӯрои Олии Ҷумхурии Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991 «Дар бораи истиқлоли давлатии Ҷумхурии Тоҷикистон» Изхорот ва қарор қабул намуд.
Истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон
Ҷумҳурии Тоҷикистонро Президент сарварӣ мекунад. Президенти Тоҷикистон Сарвари давлат ва Ҳукумати Ҷумхурии Тоҷикистон буда аз ҷониби шаҳрвандони ҷумҳурӣ ба тарзи овоздиҳии умумӣ интихоб мешавад.
Мақоми олии намояндагӣ ва қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси Олӣ мебошад, ки аз ду палата — Маҷлиси Миллӣ ва Маҷлиси Намояндангон иборат аст.
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз сарвазир, муовинон, вазирон ва раисони кумитаҳои давлатӣ ташкил ёфтааст.
Конститутсия (Сарқонуни) Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 ба тариқи райъпурсии умумихалқӣ қабул шуда, 26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003 ба он тағйироту иловаҳо дохил карда шуданд
Ҷумҳурии Тоҷикистон 21 декабри соли 1991- аъзои Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил (ИДМ-СНГ) 2 марти соли 1992 — аъзои Созмони Милали Муттаҳид (СММ — ООН) 15 июни соли 2001 — аъзои Созмони Ҳамкории Шанхай ва зиёда аз 50 ташкилотҳои байналмилалӣ мебошад.
Таърихи мухтасари кишвар
Аҷдодони тоҷикон аз қадимулайём дар сарзамини ҳозираи Тоҷикистон ва дигар ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ сукунат доштанд. Соли 1980 дар вилояти Кӯлоб, наздикии Ховалинг ҳангоми ҳафриёти археологӣ бозёфтҳое ба даст омаданд, ки далели ҳанӯз ним миллион сол пеш дар замини Тоҷикистон зиндагӣ кардани одамони ибтидоӣ буданд. Дар кӯҳсори Тоҷикистон ёдгориҳои давраи мезолит ва неолит ёфт шуданд. Ду қабати поёнии мадании бошишгоҳи Тутқавул, наздикии Норак (ҳазораҳои Х-VII то мелод) ба давраи мезолит мансубанд. Ҳанӯз дар асри санг маскуншавии баландкӯҳҳо, аз ҷумла Помир оғоз мегардад. Дар Помири шарқӣ дар баландии 4200 метр аз сатҳи баҳр қароргоҳи шикорчиёни кӯчманчй — Ошхона ифтитоҳ гардид. Дар мағораи Шахта тасвирҳои рӯисангии мансуб ба неолити ибтидоӣ ёфт шуданд. Дар онҳо ҳайвоноти тирхӯрда ва шикорчиён тасвир шудаанд.
Барои кӯҳсор ва доманакӯҳҳои Тоҷикистон маданияти давраи неолит хос буд, ки он Маданияти Ҳисор номида шудааст. Намояндагони ин маданият, ба ақидаи баъзе олимон, бо чорводорию зироаткорӣ машғул буданд. Айни замон шикор дар хоҷагии онҳо нақши калон мебозид. Дар маҳалли биёбонии Қайроққум, шимоли Тоҷикистон боқимондаҳои сершумори қароргоҳҳои аҳди биринҷӣ таҳқиқ шуданд. Аксари онҳо ба охири ҳазораи III ва аввали ҳазораи II пеш аз мелод мансубанд. Намояндагони маданияти қайроққуми аҳди биринҷй асосан бо чорводорӣ машғул буданд, вале айни замон аз зироату кори маъдан — пӯлодгудозию кулолӣ низ огоҳӣ доштанд. Дар ҷануби Тоҷикистон, дар поёноби дарёи Қизилсу, Вахш ва Кофарниҳон маданияти дигар, Маданияти Бешкентии аҳди биринҷӣ бо зироаткорй, қароргоҳҳои мустаҳкам, дараҷаи баланди истеҳсоли сафолот вусъат ёфта буд. Ин маданият ба ёдгориҳои аҳди биринҷии Туркманистони ҷанубӣ ва Осиёи ҷанубу ғарбӣ наздик аст.
Ниёгони тоҷикон дар давраи қадим
Дар асри VI пеш аз мелод шоҳ Куруш Бохтар ва Суғдро забт намуда, онҳо ба давлати форси Ҳахоманишиён дохил мегарданд. Дар асри IV пеш аз мелод онҳо як қисми давлати Искандари Мақдунӣ шуда, аз асри III пеш аз мелод ба давлати ворисони ӯ — Селевкиён дохил мегарданд. Баъдтар аз он салтанати Юнону Бохтар ҷудо мешавад. Миёнаҳои асри II пеш аз мелод дар натичаи муборизаи озодихоҳонаи бохтариҳову суғдиён ҳокимияти мақдуниҳо дар Юнону Бохтар сарнагун мешавад. Тахориҳо ба Бохтар якҷоя бо қабилаҳои массагетҳову сакоиҳо омада дар озодкунии мамлакат ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тахористон номида мешуд. Тахориҳо чун чузъи асосӣ ба халқи нав ташаккул ёфтаистодаи тоҷикон дохил мегарданд. Сипас Тахористон якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи Кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривоҷёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони Кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.
Дар асрҳои VI—V ба Суғд ва Тахористон қабилаҳои даштнишини Ҳайтолиён меоянд, аз асри VI бошад дар ин сарзамин ҳокимияти Ҳоқонии турк барқарор мегардад. Дар асрҳои V—VI раванди феодализатсия торафт бештар вусъат меёбад. Аз асри VI то нимаи дуюми асри Х1Х дар қаламрави Тоҷикистони ҳозира муносибатҳои феодалӣ бо то андозае нигоҳ дошта шудани зуҳуроти боқимондаи куҳна, нақши калони ҷамоат, ғуломдорӣ ҳукмрон буданд. Болоравии иқтисодиёт, ки асрҳои VI—VII, қабл аз истилои араб ба амал меомад, боиси боз ҳам бештар ба табақаҳои ичтимои ҷудо шудан мегардад. Аъёну ашрофи заминдор обу заминҳои обёришавандаро азони худ мекарданд.
Баробари болоравии иқтисодиёт маданият пеш рафта, шаҳрҳо тараққӣ мекарданд. Панчакент яке аз марказҳои маданияти ибтидоии асримиёнагии Осиёи Миёна буд. Қасру иншоотҳои мазҳабӣ, толорҳои бошукӯҳ, ҳайкалу мусаввараҳои рангин бо сужетҳои барои мавзӯъи эпосҳо аз дарачаи баланди маданияти бадеӣ, санъат ва меъмории он замон далолат медиҳанд. Ёдгории катибаҳои Суғд, ки дар вақти кофтукови Калъаи Муғ ёфт шуданд, ба аввалҳои асри VIII мансубанд. Қалъаҳои феодалони асри миёнаи ибтидой хеле мустаҳкам карда шуда буданд (масалан Қалъаи Болои шаҳри Исфара).
Давлати аввалини тоҷикон
Асрҳои IX—X сарзамини ҳозираи Тоҷикистон ба ҳайати давлати бузурги Сомониён (с.819 — 999) дохил буд, ки он вилоятҳои калони таърихию маданӣ — Мовароуннаҳр (байни дарёҳои Ому ва Сир) ва Хуросонро (сарзамини ҷанубу ғарбии дарёи Ому) ташкил мекард. Дар ин давра Самарқанду Бухоро марказҳои калонтарини касбу ҳунар ва савдо, ҳамчунин илм, адабиёт ва санъат буданд. Дар доираи давлати Сомониён раванди ташаккулёбии халқи тоҷик анҷом ёфта, дар он паҳншавии забони тоҷикии ғарбии эронӣ то ин замон бавуҷуд омада нақши муҳим мебозид. Он ба тадриҷ забонҳои маҳаллии шарқии эрониро танг карда мебаровард ва дар аҳди Сомониён забони ҳукмрон гардид. Маданият, илм, адабиёт ва санъат бо ҳамин забон нашъунамо меёфт.
Ташаккули халқи тоҷик дар замони давлатдории Сосониён (с.224 — 651) сар шуда, дар аҳди Сомониён (с.819 — 999) ба итмом расидааст.
Тоҷикон дар асрҳои миёна
Асрҳои ХI-ХIII сарзамине, ки тоҷикон сукунат доштанд, ба ҳайати чандин давлатҳои Осиёи Миёна, мисли ғазнавиҳо, қарохониҳо, ғуриҳо, қарохитоиҳо дохил буд. Ҳучуми қӯшунҳои Чингизхон дар асри ХIII ба муқобилияти сахти ҳамаи халқҳои Осиёи Миёна дучор омад. Истилогарон шаҳру деҳот, иншоотҳои обёрикуниро ба харобазор табдил дода, аҳолиро қир мекарданд. Сарзамини Тоҷикистон ба улуси Чағатои давлати муғулҳо дохил карда шуд.
Аз охири асри ХIII ба доираи аҳолии муқимии тоҷикон то андозае гурӯҳҳои этникии туркҳо ва турку муғулҳо сар медароранд. Дар баъзе ноҳияҳо ин ҳолат боиси туркгардонии тоҷикони водинишин мешавад. Дар манотиқи кӯҳй ва шаҳрҳо ин раванди туркгардонӣ камтар зуҳур меёфт.
Дар асри XIV Тоҷикистон ба ҳайати давлати бузурги Темур ва дар асри XV ба қаламрави ворисони ӯ — темуриён меафтад, ки он аз Ҳинд то Волга ва аз Сурия то Хитой доман паҳн карда буд. Болоравии маданияти давлати темуриён бо фаъолияти набераи Темур — Улуғбек вобаста аст, ки дар нимаи аввали асри XV хукмронӣ мекард. Нашъунамои илм, алалхусус астрономия, эҷодиёти олимон, адибону рассомони машҳур, ки дар Самарқанду Ҳирот зиндагӣ мекарданд, ба ҳамин давра мансуб аст. Ва дере нагузашта маркази давлат ба онҷо, яъне ба Самарқанд гузаронида мешавад.
Дар асри XVI қаламрави Тоҷикистон ба давлати ӯзбaкони шайбонӣ бо пойтахташ Бухоро дохил мешавад. Дар ин давра хонигарии Бухорою Хива ва дертар, дар асри XVIII хонигарии Қӯқанд ташкил меёбанд. Дар онҳо хонҳои сулолаҳои ӯзбек ҳукмронӣ мекарданд. Тоҷикон асосан дар хонигариҳои Бухорою Қӯқанд зиндагӣ менамуданд. Барои хонигариҳои осиёмиёнагии асрҳои XVI—XVIII парокандагии феодалй, чангу низоъҳои тӯлонӣ хос буданд. Ҷангҳои дохиливу хориҷӣ боиси харобшавии системаҳои обёрикунӣ, пастравии зироаткорӣ гардида, баъзан вилоятҳо батамом ғорат мешуданд.
Ба синфҳо ҷудошавии ҷамъият пурзӯр мегардид, деҳқонону косибони истисморшаванда ба заминдорони феодал, хону амалдорони онҳо, низомиёну рӯҳониён муқобилият нишон медоданд. Деҳқонон — тоҷикону ӯзбекҳо, ки дар заминҳои давлативу хусусӣ заҳмат мекашиданд, ба амалдорону бойҳо андозу хирочҳои миёншикани ҳархела месупориданд, доимо қарздор буда, торафт бештар хонасалоту қашшоқ мешуданд. Корҳои мухталифи иҷборӣ: сохтмони қасрҳо, системаи обёрикунӣ, роҳсозӣ маъмул буданд.
Рентаи феодалӣ махлут буд: коркардадиҳй ва пулӣ. Вазъияти деҳқонони чоряккор, ки барои қисми ночизи ҳосил дар замини бойҳо кор мекарданд, алалхусус вазнин буд. Ғуломдорӣ низ чой дошта, он танҳо баъди ба Русия ҳамроҳ карда шудан бекор мегардад. Зулму ситами бераҳмона, андозҳои вазнин боиси шӯришу исёнҳо (соли 1758 дар Бухоро, аввали асри Х1Х дар Истаравшан, Хуҷанд ва дигар чойҳо) мегардиданд.
Рақобати Англияву Русия барои вусъату ривоқ додани бозори фурӯш ба Русия ҳамроҳ карда шудани Осиёи Миёнаро тезонид. Соли 1868 мувофиқи шартномаи байни Русияву Бухоро қисми зиёди қаламрави аморат ба ҳайати генерал — губернатории Туркистон дохил карда шуд. Амир аз ҳуқуқи муносибати мустақилона бо давлатҳои хориҷй маҳрум гардид.
Аморати Бухоро акнун бо заминҳои маҳдудгаштааш чун мулки тобею вобастаи Русия вуҷуд дошт. Қисми шимолии Тоҷикистони ҳозира ба Русия дертар ҳамроҳ карда мешавад. Ҳамон вақт пас аз фурӯ нишондани шӯриши зиддифеодалии солҳои 1873—1876 дар Қӯқанд заминҳои он ба вилояти Фарғона дар ҳайати генерал — губернатории Туркистон ҳамроҳ карда шуд. Соли 1886 дар Бухоро агентии сиёсии императории Русия ташкил мегардад. Соли 1895 бо муоҳидаи байни Русияву Англия сарҳади аморати Бухоро бо Афғонистон қад-қади дарёи Панҷ дар Бадахшон муқаррар гардид. Қисмҳои ҷанубу шарқӣ ва марказии Тоҷикистони ҳозира — Бухорои шарқӣ ва Помири ғарбӣ дар ҳайати аморати Бухоро боқӣ монда, соҳили чапи Дарвоз, қисмҳои соҳили чапи Вахон, Ишкошим, Шуғнон, Рӯшон ба Афғонистон гузаштанд.
Ҳамроҳшавӣ ба Русия ҳам барои тоҷикон ва ҳам барои халқҳои дигари Осиёи Миёна аҳамияти калони мусбӣ дошт, чангу низоъҳои байнихудӣ барҳам хӯрданд, раванди таназзули хоҷагии натуралии феодалӣ ва инкишофи унсурҳои муносибатҳои капиталистӣ оғоз ёфт. Тақвияти муносибатҳои иқтисодӣ, сиёсию маданӣ бо Русия ба инкишофи иттифоқи халқи заҳматкаши тоҷикон ва русҳо, ҳамчунин дигар халқҳои Русия, тавлиди синфи коргари тоҷик, шиносо шудани тоҷикон бо маданияти пешқадами инқилобию демократӣ мусоидат намуд.
Айни замон тоҷикон, чун дигар халқҳои Осиёи Марказӣ зери зулму истибдоди дукарата монданд. Акнун онҳоро ҳам истисморгарони худӣ ва ҳам ҳокимияти мутлақи шоҳ бо системаи истисмори ичтимоиву иқтисодии халқҳои гӯшаву канори Русия азобу шиканча медод. Тоҷикон дар ҳаракати миллии озодихоҳона иштирок доштанд. Шӯришҳои охири асри Х1Х дар Ӯротеппа (соли 1875), уезди Хӯҷанд (соли 1880), як қатор уездҳои Фарғона далели онанд. Деҳқонони аморати Бухоро низ зуд-зуд ба муқобили амир ва ҳокимони маҳаллӣ сар мебардоштанд. Шӯриши соли 1885 дар Балҷувон таҳти сарварии Восеъ аз чунин ошубҳои деҳқонӣ ба ҳисоб меравад.
Ҳокимяти шӯравӣ дар Тоҷикистон
Инқилоб ба аморати Бухоро якҷоя бо Артиши Сурх омада, ҳукумати амири Бухороро сарнагун сохт ва соли 1920 Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро ташкил шуд. Солҳои 1918—1926 дар гӯшаву канори Осиёи Миёна ҷанги гражданӣ мерафт. Соли 1924 Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати ҶШС Ӯзбекистон ташкил ёфт. Ба қаламрави ҷумҳурӣ 12 кенти кишвари Туркистон, Бухорои Шарқӣ ва як қисми Помир дохил гардиданд. Маркази асосии сиёсию маданӣ — шаҳрҳои Бухоро ва Самарқанд дар дохили қаламрави ҶШС Ӯзбекистон монданд.
Воқеаҳое, ки дар тӯли асри XX дар ҳаёти сиёсии миллати тоҷик рух доданд, барҳақ инқилобӣ буданд ва халқи моро аз зулму асорат, ақибмондагии феодалӣ бароварда, ба олами тамаддун пайвастанд ва билохира Тоҷикистони соҳибистиқлол ва аъзои комилҳуқуқи ҷомеаи башариро дар соли 1991 ба бор оварданд. Поягузории давлатдории миллии халқи тоҷик дар солҳои 20-ум ва 30-юми асри сипаригашта сурат гирифт. Ин солҳо дар ҳақиқат солҳои тақдирсоз буданд. Аз рӯи хусусияташон воқеоти сиёсии ин давраро метавон ба се қисм ҷудо намуд: а) солҳои 1917-1924 – давраи пайдоиши заминаҳо барои таъсиси сохти нави давлатдории миллӣ; б) солҳои 1924-1929 – давраи ибтидои ташаккули давлатдорӣ ё худ мухторият; в) 1929-1936 – таъсиси ҷумҳурии мустақил дар ҳайати ИҶШС ва идомаи бунёди сохторҳои давлатӣ. Заминаҳои таъсиси давлатдории миллӣ дар Тоҷикистон бо пайдо шудани аввалин органҳои идораи шӯравӣ – кумитаҳои инқилобӣ ба вучуд омада буданд. Ҳанӯз моҳҳои ноябр-декабри соли 1917 дар навоҳии шимоли Тоҷикистон аввалин кумитаҳои инқилобӣ ташкил гаштанд, ки барои таъсиси Шӯроҳо – органҳои демократии ҳокимияти шӯравӣ шароит фароҳам оварданд. Баъдтар чунин сохторҳо дар ҳудуди Помир ва Бухорои Шарқӣ низ таъсис ёфтанд, ки тавассути фаъолияти онҳо аҳолии маҳаллӣ бо тарзи нави идоракунии ҷомеа ошно гаштанд.
Дар давоми солҳои 1920-1924 дар ҳудуди имрӯзаи ҷумҳурӣ ғайр аз кумитаҳои инқилобӣ инчунин шӯроҳо (дар шимоли ҷумҳурӣ), Сегонаи ҳарбӣ-сиёсӣ (дар Помир), Комиссияи фавқуллодаи диктатории ҶХШБ доир ба Бухорои Шарқӣ, намояндагони махсуси хукумати Бухоро дар Бухорои Шарқӣ, КИМ-и Бухорои Шарқӣ (дар ҷанубу маркази Тоҷикистон) ва амсоли инҳо органҳои маҳаллии идораи ҶМШС Туркистон (аз 30 апрели соли 1918 то 27 октябри соли 1924) ва ҶХШС Бухоро (аз 2 сентябри соли 1920 то 27 октябри соли 1924) амал мекарданд. Дар соли 1924 Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркистон дар натиҷаи ҷараёни тақсимоти миллӣ-давлатӣ ба ҶШС Ӯзбекистон ва ҶШС Туркманистон тақсим шуд, ки онҳо ба набати худ ба ҳайати ИҶШС дохил шуда буданд ва дар натиҷа Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Туркистон аз байн рафт.
Дар шаклҳои гуногун таъсис гаштани органҳои идора аз он шаҳодат медоданд, ки аз як тараф вазъияти ҳарбӣ-сиёсӣ муташанниҷ буд, аз тарафи дигар минтақа аз нигоҳи иҷтимоӣ-иктисодӣ ва фарҳангӣ низ дар як поя набуд. Таъсиси органҳои зикршуда имкон доданд, ки намояндагони мардуми маҳаллӣ ба он фаро гирифта шуда, аз намудҳои нави идоракунии ҷомеа огоҳ гарданд.
Маҳз фаъолият дар ҳайати кумитаҳои инқилобӣ ба як қатор ҷавонони маҳаллӣ имкон дод, ки минбаъд то дараҷаи ходимони намоёни давлатӣ ва ҷамъиятӣ сабзида расанд. Аксарияти кадрҳои роҳбарикунандаи Тоҷикистони нимаи дуюми солҳои 20 ва солҳои 30 аз мактаби кумитаҳои инқилобӣ гузашта буданд. Аз ҷумла, дар солҳои гуногун Чинор Имомов раисии кумитаи инқилобии шаҳри Ӯротеппа, Шириншо Шотемур раисии кумитаи инқилобии Помири ғарбӣ, Абдуқодир Мухиддинов раисии кумитаи инқилобии Умумибухороиро ба уҳда доштанд. Нусратулло Махсум дар кумитаҳои инқилобии вилояти Ғарм фаъолият намуда, то дараҷаи раисии он расид ва баъдтар раисии комиссияи фавқулодаи диктаториро низ ба уҳда дошт. Маҳз дар ҳамин солҳо сиёсатмадорони оянда малакаи кори идоракунии ҷомеаро азхуд мекунанд ва дар ҷараёни пурталотуми муборизаҳои сиёсӣ обутоб ёфта, барои амалӣ сохтани орзуи деринаи миллати хеш қаҳрамониҳо мекунанд.
Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон
Ҷумхуриҳои навташкилёфта, аз ҷумла Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон (аз соли 1929) аз рӯи намунаҳои умумииттифоқӣ идора мешуданд, Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталиф ба инобат гирифта намешуданд. Асосҳои нави саноатӣ гузошта шуданд, коллективонӣ анҷом ёфта, боиси аз байн рафтани деҳқонони мустақил гардид. Дар натичаи гузаронидани маъракаи маҳви бесаводӣ (солҳои 1926—1936) саводнокии мардум соли 1937 ба 72 фоиз расид. Маъракаи «Ҳуҷум (озодшавии занон)» оғоз гардида, системаи советии нигаҳдории тандурустӣ инкишоф меёфт. Тоҷикистон комилан ба комплекси умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ(СССР) гардид. Дар давраи мавҷудияти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон (солҳои 1924—1991) халки тоҷик аз нав тамаддуну фарҳанг ва забони форсӣ-тоҷикиро дар қаламрави хеш эҳё намуд. Сутуни ояндаи давлатдории соҳибистиқлоли Тоҷикистон гузошта шуд. Дар маънавиёти мардуми кишвар тағӣироти нав ба амал омад. Айни замон бисёр анъанаҳои халқҳои мухталифи Осиёи Марказӣ, аз ҷумла тоҷикон дар замони ҳукуматдории шуравӣ ба инобат гирифта намешуданд. Дар Тоҷикистон идеологияи коммунистӣ ҳукумрон гардида, дини ислом ба зери таъқиб қарор гирифта буд, Қисми мардуми кишвар тартибу низоми шуравиро рад намуда бо Ҳукумати шуравӣ ҷангиданд (ҷанги шаҳрвандии соли 1918—1924). Аммо ба мақсад нарасида Ватани бобоияшонро тарк намуданд. Дар солҳои 30-40 асри XX асосҳои нави истеҳсолоти саноатӣ дар Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон гузошта шуданд. Дар деҳот коллективонии хоҷагидории деҳқонӣ анҷом ёфта, боиси аз байн рафтани деҳқонони мустақил гардид. Инқилоби маданӣ ба ҳаёти тоҷикон мактабҳои навъи шуравӣ (мактаби маҳви бесаводии калонсолон, кудакистон, мактаби миёнаи наврасон, мактаб-интернат, омӯзишгоҳи касбӣ, мактаби олӣ) муассисаҳои илмиву фарҳангӣ (театр, китобхона, клуб, чойхонаи сурх — қироатхона, осорхона, боғи истироҳат, кинотеатр, варзишгоҳ)- ро ворид намуд. Иқтисодиёти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон комилан ба комплекси ягонаи умумииттифоқии хоҷагии халқ ҳамроҳ шуда, пурра тобеи Марказ (Иттиҳоди Шӯравӣ) гардид.
Спитама
Спитама, Спитомо, Испитомо  — аз бузургони Мод, ҳамсари шоҳдухт Омитис духтари Иштувегу ва аз хешовандон Зартушт.
Таърихи Тоҷикистон
Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон
Солҳои 50-80 асри XX баъд аз ба сари давлат таъйин гардидани сарварони таҳҷойи ба монанди Б. Ғафуров, Т. Улҷабоев, Ҷ. Расулов ва Қ. Махкамов иқтисодиёти Тоҷикистон рушд меёфт. Тоҷикистон ба мамлакати хоҷагидориаш индустриалӣ — аграрӣ мубаддал гардид, фарҳангу санъатӣ миллӣ эҳё шуд. Сатҳи зиндагии мардум беҳтар мегардид. Вале, бо вуҷуди он, ҶШС Тоҷикистон нисбат ба дигар ҷумҳуриҳои шӯравӣ аз ҷиҳати таъмини манзили истиқомат, музди миёнаи маош, муассисаҳои илмӣ, маориф, фарҳанг, шумораи бекорон ва диг. дар ҷойи охирон қарор дошт. Иқтисодиёти Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон асосан барои таъмини корхонаҳои марказии Иттиҳоди Шӯравӣ бо ашёи хом (неруи барқ, пахта, канданиҳои фоиданок, уран ва диг.) нигаронида шуда буд. 24 августи соли 1990 ичлосияи дуюми Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон, Эъломияи истиқлоли Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ (ИҶШС) қабул намуд. Вале ин амал танҳо қадами аввалини эълон намудани истиқлоли Тоҷикистон дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ буд.
Спитама
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мардуми Мод
Таърихи Тоҷикистон
Ҷумҳурии Тоҷикистон дар давраи истиқлол
Пас аз бебарор анчомидани «табадуллот»-и 19-21 августи соли 1991 дар Москва, аз 24 августи соли 1991 дар Душанбе гирдиҳамоии ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин бо талаботҳои ба истеъфо баровардани Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо сарварии Президент Қаҳҳор Махкамов, боздоштани фаъолияти Ҳизби коммунистии Тоҷикистон ва эълон намудани истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. 9 сентябри соли 1991 иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи истиқилияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон» Изҳорот ва қарор қабул намуд. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати сохибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона 9 сентябри соли 1991 арзи вуҷуд кардааст. Бо парокандашавии Иттиҳоди Шӯравӣ муборизаи дурудароз барои ҳокимят оғоз ёфт. Тақобули шахсони баргузидаи куҳнаи шӯравӣ ва иттиҳоди мухолифини исломиҳо, зиёиёни миллатчӣ ва доираҳои тиҷоратию соҳибкорӣ ба муборизаи гурӯҳҳои минтақавию маҳаллӣ барои ҳокимят табдил ёфт. Аз ҷониби азҳоби ба ҳукумат мухолифи сиёсӣ эътироф нашудани Қаҳҳор Махкамов ҳамчун Президенти ҶТ (аз 29 ноябри соли 1990), паи ҳам иваз шудани раисони Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон (Қ. Аслонов, С. Кенҷаев, А. Искандаров) мақомоти кишварро водор сохтанд, ки зери фишори тазоҳуркунандагони мухолифин ва барои ба эътидол овардани вазъи сиёсӣ интихоботи умумихалқии Президенти Тоҷикистонро баргузор намоянд. Маъракаи интихобот ба зиддиятҳои нави сиёсию идеологӣ, мазҳабию маҳалгароӣ ва қавмию инфиродӣ боис гардид. Вазъи иҷтимоию иқтисодии ҷумҳурӣ рӯз ба рӯз бад мегардид. Пас аз ба вазифаи Президенти Тоҷикистон интихоб гардидани Раҳмон Набиев (58,8 % овозҳо) нерӯи мухолифин бо баҳонаҳои гуногун фаъолияти ҳукумати навро сарзаниш менамуданд. Соли 1992 аз моҳи март то ибтидои май тазоҳуроти пай дар пайи ҳизбу ҳаракатҳои ба ҳукумат мухолифин ва ҷонибдорони ҳукумат дар шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон, махсусан Душанбе ба фалаҷ шудани мақомоти иҷроия ва қонунгузории марказӣ ва маҳаллӣ сабаб шуд.
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон дар моҳҳои май — июни 1992 оғоз ёфт. Аз ҳамин давра эътиборан ва то ба имзо расидани созишнома дар бораи оташбас охири соли 1994 низоъҳои мусаллаҳона гоҳ-гоҳ ба вуқӯъ мепайвастанд, алалхусус дар ҷануби Тоҷикистон. 5 майи с. 1992 — 27 июни с. 1997 — ҷанги шаҳрвандӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон давом кард. Зарари иқтисодии ин ҷанг зиёда аз 10 миллиард доллари амрикоиро ташкил дод. 27 июни с. 1997 баъди 8 даври гуфушуниди (с.1994-1997) байни тоҷикон (байни ҳукумати ҷумҳурӣ ва тарафи мухолифин), дар шаҳри Москва, аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонов ва сарвари мухолифини тоҷик Саид Абдуллои Нурӣ «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» имзо гардид. Аз 4 июни соли 1997 — 1 апрели соли 2000 Комиссияи Оштии Миллӣ фаъолият намудааст. Дар КОМ 26 нафар (13 нафар аз ҷониби ҳукумати ҷумҳурӣ ва 13 нафар аз мухолифини тоҷик) аъзо буданд. Комиссия санадҳои Созишномаи умумии сулҳ аз 27 июни соли 1997- ро амалӣ карда буд.
6 ноябри соли 1994 дар натиҷаи райпурсии умумихалқӣ Конститутси Ҷумхурии Тоҷикистон қабул гардид. 26 сентябри соли 1999 ва 22 июни соли 2003 ба он тағийроту иловаҳо ворид карда шуд. 6 ноябри соли 1994 Эмомалӣ Раҳмонов Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистонинтихоб шуд. Пас аз се моҳ, моҳи февралисоли 1995 интихобот ба Маҷлиси Олӣ (парламент) барпо гардид 6 ноябр соли 1999, 6 ноябр соли 2006 — Интихоби такрории умумихалқии Эмомалии Раҳмонов ба сифати Президенти Тоҷикистон шуда гузаштааст.
27 феврали соли 2000 рӯзи баргузории интихобот ба Маҷлиси Намояндагон ва 23 марти соли 2000 — интихобот ба Маҷлиси Миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон буданд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аввалин маротиба парламенти касбӣ ташкил ёфт.
Ҳукумати Тоҷикистон минбаъд ба амалӣ сохтани барномаи ислоҳоти иқтисодӣ барои солҳои 1995—2004 ва барномаҳои дигар шурӯъ намуд. Барои аз хатари гуруснагӣ эмин доштани аҳолӣ ва бо озуқа таъмин намудани бозори дохилӣ Фармонҳои Президент Эмомалӣ Раҳмонов аз 9 октябри соли 1995 «Дар бораи 50 000 га замин ҷудо намудан барои хоҷагии назди ҳавлигӣ» ва 1 декабри соли 1997 иловатан ҷудо намудани боз 25 000 га замин аҳамияти калон дошта буд.
Дар натиҷаи ислоҳотҳои иқтисодии дар ҷумҳурӣ амалӣ гардида муносибатҳои нави иқтисоди бозорӣ, ки асоси онро моликияти хусусӣ, ҷамъиятҳои саҳомӣ, хоҷагиҳои деҳқонӣ ва инфиродӣ ташкил медоданд, ҷорӣ шуда истодаанд.
Дар ибтидои асри XXI барномаҳои рушди стратегии кишвар муайян шудаанд: Истиқлоли озуқаворӣ, амнияти энергетикӣ ва раҳоёбӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ — ҳадафҳои стратегии сиёсати дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд.
Ҳафриётҳо
thumb|National Museum of Tajikistan 2
Дар нимаи аввали ҳазораи I то мелод ачдодони тоҷикони ҳозира — бохтариҳову суғдиён аҳолии асосии давлатҳои қадимтарини ғуломдории Осиёи Миёна — Бохтар ва Суғд буданд. Бохтар қисмҳои марказӣ, ҷанубй ва шарқии Тоҷикистони ҳозира (ҷануб ва ҷанубу шарқтар аз қаторкӯҳҳои Ҳисор) ва Суғд — ҳавзаи Зарафшон, Қашқадарё ва музофоти шимолии қаторкӯҳҳои Ҳисорро фаро мегирифтанд. Аҳолии қадимаи водии Фарғона (музофоти Даван), ҳамчунин қабилаҳои сершумори кӯчманчй ва нимкӯчманчии сакоиҳо — сокинони Помир, Тиёншон ва Сирдарё ачдодони тоҷикон буданд. Забони ин кавмҳо ба шохаи шарқии гурӯҳи забонҳои эронӣ тааллуқ дошта, аз забони тоҷикии дертар ташаккулёфта фарқ мекарданд. Дар асри VI пеш аз мелод шоҳ Куруш Бохтар ва Суғдро забт намуда, онҳо ба давлати форси ҳахоманишиён дохил мегарданд. Дар асри VI пеш аз мелод онҳо як қисми давлати Искандари Мақдунӣ шуда, аз асри III пеш аз мелод ба давлати ворисони ӯ — салчуқиҳо дохил мегарданд. Баъдтар аз он салтанати Юнону Бохтар чудо мешавад. Миёнаҳои асри II пеш аз мелод дар натичаи муборизаи озодихоҳонаи бохтариҳову суғдиён ҳокимияти мақдуниҳо дар Юнону Бохтар сарнагун мешавад. Тохариҳои ба Бохтар якчоя бо қабилаҳои массагетҳову сакҳо омада дар озодкунии мамлакат ва ҳаёти минбаъдаи сиёсӣ нақши калон бозиданд. Аз асри IV сар карда Бохтар Тохаристон номида мешуд. Тохариҳо чун чузъи асосӣ ба халқияти нав ташаккул ёфтаистодаи тоҷикон дохил мегарданд. Сипас Тохаристон якчоя бо қисми зиёди Осиёи Миёна, қаламрави Афғонистони ҳозира ва Ҳиндустони шимолӣ дар ҳайати давлати бузург бо сарварии сулолаи кӯшониён буд. Ин замони нашъунамои иқтисодиёту маданият, ривочёбии алоқаҳо бо Аврупои шарқӣ, Рум, Чин ба ҳисоб меравад. Ёдгориҳои бостоншиносии замони кӯшониён пайвастани санъати осиёмиёнагӣ, юнонӣ ва ҳиндиро инъикос менамоянд.
Фарханги модди ва маънави
Дар Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дар Тоҷикистон 1 номгуй (дар соли 2012) дар феҳристи асосӣ сабт шудааст. . Объекти номбаршуда аз рӯи 2 хусусият зикр ёфтааст.
Саразм исботи мавҷуд будани робитаҳои тиҷоратӣ ва фарҳангии байни кӯчманчиёни чорводор ва зироаткрони Осиёи Марказӣ мебошад. Ёдгории давраи энеолити Саразм дар наздикии шаҳри Панҷакент ҷойгир аст. Ҳаёт дар маскангоҳ ба чор давра ҷудо гашта аз ҳазорсолаи IV — то ҳазорсолаи II то мелодро дарбар мегирад. Инчунин, боз 16 номгӯй ёдгориҳои таърихӣ — фарҳангии Тоҷикистон — ба Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО дар соли 2012 ворид шудаанд.
Феҳрист
Дар таблитса объектҳо мувофиқи сабтшавии онҳо оварда шудаанд.
Нигаред низ
Гурӯҳ:Тоҷикистон Гурӯҳ:Таърихи Тоҷикистон
Шурай (ноҳияи Устянск)
Шурай (ноҳияи Устянск) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Устянск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Устянск
Муҳаммадюнус Манфӣ
Муҳаммад Юнус ал-Манфи (арб محمد يونس المنفي     ) — дипломат ва сиёсатмадори Либиё аст. Ӯ дар Форуми муколамаи сиёсӣ раиси Шӯрои президентии Либиё интихоб шуд, ки дар он ширкаткунандагони низоъи дохилӣ дар Либиё ҳукумати нави интиқолиро барои баргузории интихоботи президентӣ ва парлумонӣ дар ин кишвар тасдиқ карданд. Дар гузашта сафири Либиё дар Юнон буд.
Зиндагинома
Соли 1976 дар шаҳри Тобрук таваллуд шудааст. Зодаи қабилаи Манф. Ӯ дар факултаи муҳандисии Донишгоҳи Табрук таҳсил карда, дар он ҷо унвони номзади илмро гирифт. Манфӣ яке аз раҳбарони фаъоли Ассотсиатсияи донишҷӯёни Либиё (шӯъбаи иттифоқи донишҷӯёни Ҷамоҳирияи Либиё) буд, ки дар Фаронса таҳсил кардааст. Пас аз сарнагун кардани Муаммар Қаззофӣ, ӯ узви Конгресси умумимиллӣ шуд, ки ба Кумитаи хоҷагии манзилию коммуналӣ сарварӣ мекард.
Баъдтар вай ба намояндагии дипломатӣ дар Юнон сарварӣ кард. Фаъолияти ӯ ба ҳайси сафир дар Афина бо ташаннуҷи равобити Ҳукумати ризоияти миллӣ (Либиё) ва ҳукумати Юнон бар сари созишномаи марзи баҳрии Либиё ва Туркия буд. Дар охир, дар моҳи декабри соли 2019, ӯ аз Афина ихроҷ карда шуд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Роҳбарони кунунии кишварҳо Гурӯҳ:Ҳукуматдорони Либиё Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Либиё Гурӯҳ:Сарварони асри XXI Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XXI Гурӯҳ:Википедиа:Зиндагиномаи муосирон Гурӯҳ:Зодагони соли 1976 Гурӯҳ:Зодагони 3 март
Кӯҳҳои Андалус
Кордилйе́ра Бе́тик, Кӯҳҳои Андалу́с  (Кӯҳҳои Андалу́з , кӯҳҳои Бет   ; Cordilleras Béticas, Sistemas Béticos) — системаи кӯҳӣ дар ҷануб шарқӣ ва ҷануб нимҷазира Пиреней дар Испания.
Аз ҷиҳати баландӣ баъди кӯҳҳои Алп дар Европа дар ҷойи дуюм аст. Андалузит қариб 630 км тӯл кашидааст. Баландиаш то 3478 м (қ-и Муласен дар қаторкӯҳи Сйерра-Невада). Дар доманаи шимол Андалузит хамии Андалус ҷойгир аст. Калонтарин д-и Испания — дарёи Гвадалквивир аз Андалус маншаъ мегирад. Хамиҳои тектоникӣ ва водиҳо Андалусро ба чандин қаторкӯҳҳо ҷудо кардаанд. Хамиҳои назди соҳил аҳолинишинанд. Андалус асосан аз ҷинсҳои қадимии кристаллӣ ва оҳаксангҳо таркиб ёфтааст. Релйефҳои карстӣ бисёранд. Иқлимаш баҳримиёназаминист. Дар нишебии кӯҳҳо бутта, ҷангали дарахтони ҳамешасабз ва баргрез, зайтуни ёбоӣ, дар минтақаи субалпӣ (дар бал. зиёда аз 2000 м) арча, дар минтақаҳои назди соҳил рустаниҳои ситрусӣ, санавбар, булут ва нахли хурмо мерӯянд. Конҳои маъдани оҳан дорад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Кӯҳҳои Испания
Порошино (ноҳияи Бабаев, Вологда)
Порошино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Бабаев, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Бабаев (Вологда)
Птуп (деҳа)
Птуп — деҳа дар ҷамоати деҳоти Птупи ноҳияи Ишкошим. Аз Птуп то маркази ноҳия 64 км. Аҳолиаш 683 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ишкошим Гурӯҳ:Ҷамоати Птуп
Гилюрне Арана
Гилюрне Антонио Арана Лопес (Guilherme Antonio Arana Lopes; 14 апрели 1997, Cан Пауло, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 14 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпорт Клуб Коринтианс Паулиста Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Паранаэнсе
Лолазор (деҳа, н. Темурмалик)
Лолазор — деҳа дар ҷамоати деҳоти Бобоюнуси ноҳияи Темурмалик. Аз Лолазор то маркази ҷамоат 3 км, то маркази ноҳия 21 км. Аҳолиаш 519 нафар (2017), тоҷикон.
Кордонӣ
Кордонӣ - Ба даврае аз омӯзиши олӣ гуфта мешавад, ки пешниёзи он, дипломи мутавасситаи ё мадрак пешдонишгоҳӣ аст. .
Эзоҳ
Гурӯҳ:Омӯзиш ва парвариш дар Инглистон Гурӯҳ:Дараҷаи илмӣ дар Амрико
fa:کاردانی
Антонио Лопес Абас
Антонио Лопес Абас (Antonio López Habas; 28 майи 1957, Пособланко, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1957 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Pozoblanco Гурӯҳ:Бозингарони БФ Севила Атлетико Гурӯҳ:Бозингарони БФ Севила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Бургос Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Муркия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Мадрид
Фурудгоҳи дриоч бийг тровт
Фурудгоҳи дриоч бийг тровт (Big Trout Lake Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи YTL аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 1191 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 220 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Чилҳуҷра (деҳа, н. Шаҳристон)
Чилҳуҷра (то 2021 — Турсунзода )— деҳа дар ҷамоати деҳоти Шаҳристони ноҳияи Шаҳристон. Аз Чилҳуҷра то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 4 км. Аҳолиаш 2101 нафар (2017).
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳристон Гурӯҳ:Ҷамоати Шаҳристон
FTP
ФТП ба ба маънои қарордоди интиқоли файл протоколе аст, ки дар шабакаҳои компютерӣ барои интиқоли файлҳо истифода мешавад.
Барномаҳои корбари ва сервисдиҳии FTP бисёр вуҷуд доранд.
*
The Beach Boys
The Beach Boys - яке аз гурӯҳҳои рок, ки соли 1961 дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико таъсис ёфт.
Сарчашма
Гурӯҳ:Гурӯҳҳои дастаҷамъии мусиқӣ Гурӯҳ:Гурӯҳҳои рок
Игнасио Пятти
Игнасио Пятти (тав. 4 феврали 1985) — футболбози аргентинӣ,.
Березка (ноҳияи Киржач)
Березка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Киржач, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Киржач
Андрес Гуардадо
Хосе Андрес Гуардадо Эрнандес (José Andrés Guardado Hernández; 28 сентябри 1986, Гуадалахара, Мексика) — футболбози мексикагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1986 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Мексика Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Мексика Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Атлас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Де Ла Коруня Гурӯҳ:Бозингарони БФ Валенсия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Бойер 04 Леверкусен Гурӯҳ:Бозингарони БФ ПСВ Эйндовен Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Бетис
Франсиско Чапарро Хара
Франсиско Чапарро Хара (Francisco Chaparro Jara; ) — футболбози испанӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Испания
Санглох
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳринав Гурӯҳ:Ҷамоати Истиқлол
Балтакӯл
Балтакӯл — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ӯтрор ҷойгир аст.
Аҳолӣ
Дар соли 2009 2614 нафар аҳолӣ дошт.
Фурудгоҳи мус риг
Фурудгоҳи мус риг (Moss Airport, Rygge) (маҳаллӣ: Moss lufthavn, Rygge) — фурудгоҳи  бо Коди ИОТОи RYG аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2442 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри Осло кишвари Норвегия қарор дорад, ва дар баландии 17 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи мантақа санъат гимли
Фурудгоҳи мантақа санъат гимли (Gimli Industrial Park Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи YGM аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2073 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 230 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Голибисово (ноҳияи Стародуб)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Стародуб, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Стародуб
Ҷӯрабек Муродов
thumb|Аз чап якум Ҷӯрабек Муродов дар назди [[Боймуҳаммад Ниёзов нишастааст ва донишҷӯёни факултаи санъати Донишгоҳи давлатии Хуҷанд ба номи Б. Ғафуров]]
Ҷӯрабек Муродов (24 декабри 1942, ноҳияи Айнӣ, вилояти Ленинобод, ҶШС Тоҷикистон) — овозхон, мутриб ва оҳангсози тоҷик (тенори лирикӣ). Ҳунарпешаи шоистаи ҶШС Тоҷикистон 1967 Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон 1974. Ҳунарпешаи халқии СССР 1979, дорандаи Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ (1987).
Зиндагинома
Ҷӯрабек Муродов 24 декабри соли 1942 дар деҳаи Куруд, ноҳияи Айнӣ ба дунё омадааст.
Падари Ҷурабек Муродов — Ғолибеков Муродбек (тав. 1904). Модар — Фатҳулоева Бибиоиша (тав. 1900). Ҳамсар — Исмоилова Мушарафа Абдуғафаровна (тав. 20 феврали 1947).
Фарзандон: Фирдавсбек (тав. 23.09.1966), Хусравбек (тав. 11 янв. соли 1973), Парвизбек (тав. 31.07.1977), Ҷонибек (тав. 29.05.1986).
Эҷодиёт
Дар тӯли фаъолияти овозхониаш зиёда аз 2000 суруд сароидааст, аз ҷумла оҳангҳои 450-тоаш эҷоди Ҷӯрабек Муродов аст. Ҷӯрабек Мурод солҳои 70-80-уми асри пушти саршуда як силсила мақолаҳои илмӣ таълиф намудааст, ки дар роҳи омӯзиши мусиқии суннатӣ бебаҳоянд. Махсусан, мақолаҳои ӯ — «Умри ҷовидонаи ҳунарманд» (роҷеъ ба ҳофиз, бастакор ва машшоқи забардасти халқи тоҷик Ҳоҷӣ Абдулазиз (Ҳоҷӣ Абдулазиз Расулов), «Ба рағми булбулон» (ба муносибати 100-солагии рӯзи таваллуди Домулло Ҳалим), «Ҳофизи мумтози халқ» (оид ба асолати навозандагию сарояндагии устоди мумтози мусиқии халқию классикии тоҷик Бобоқул Файзуллоев), «Ҳунарвари бузург» (роҷеъ ба Борбади Марвазӣ) ва ғайраро метавон зикр намуд, ки барои бедор намудани завқи мусиқишиносии хонанда арзиши баландро соҳибанд. Ҷӯрабек Мурод сарояндаи ҷӯянда ва нисбат ба касби худ серталаб аст. Ӯ пайваста санъати мусиқии гузаштаю имрӯзаи миллатамонро бо як ҳисси шавқмандӣ меомӯзад. Махсусан намунаи овозҳои ҳофизони халқӣ ва ҳирфаии тоҷик Ҳоҷӣ Абдулазиз, Содирхон, Домулло Ҳалим, устод Шодӣ, Акашариф Ҷӯраев, Бобоқул Файзуллоев, ки ба қарта сабт шудаанд, ҷамъ намуда, унсурҳои бо худ хос ва характерноки вокализми халқӣ-профессионалии тоҷикро ба комёбиҳои навинаш пайваста меомӯзад. Ин аст яке аз чашмгиртарин асрори шуҳратёри ӯ дар ҷодаи санъат. Дар мавриди истеъдоди фитрӣ ва ҳунари нотакрори ин устоди беназири ҳунар ҳанӯз дар нимаи дуюми садаи ХХ шоири маҳбубу маъруф, Қаҳрамони Тоҷикистон, Мирзо Турсунзода чунин хабар дода буд: «Ҷӯрабекро ба чашми кам набинед, халқи мо хушбахт аст, ки Ҷӯрабек барин сарояндаву мутриби нотакрорро пайдо кардааст…. Ҷӯрабек аз ҳофизони муосир ягона касест, ки… шеърро гӯёву расо мехонад, муроди шеъру оҳангро ба дилу мағзи шунаванда мерасонад».
Адриано Виейра Лозада
Адриано Виейра Лозада (Adriano Vieira Louzada; 3 январи 1979, Рио Бранко, Акре, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Ҷӯрабек Муродов
Эҷодиёт
Бар замми ин ҳама сифатҳои мумтози сарояндагӣ заҳмати шабонарўзии тозакориву бозофаринӣ барои ӯ имкон дод, ки бо афроди барӯманди адабиву фарҳангӣ ба монанди Чингиз Айтматов, Расул Ғамзатов, Раҷ Капур, Аҳмад Зоҳир, Муҳаммадризо Шаҷариён, Саттор, Пӯлод Булбул-уғлӣ, Зейнаб Хонларова, Вахтанг Кикабидзе, Роза Римбаева, Людмила Зикина, Иосиф Кобзон, Алла Пугачёва, София Ротару, Шералӣ Ҷӯраев ва дигарон аз наздик ошноӣ пайдо кунад ва бо онҳо иртиботи ногусастанӣ дошта бошад…
Юнаково (ноҳияи Калачеев, Воронеж)
Юнаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ҷӯрабек Муродов
Эҷодиёт
Ҷӯрабек Мурод ба маънои пурраи сухан эҷодкори ҳақиқии санъат мебошад. Зеро ин абармарди дунёи санъат дар иҷрои ҳар як суруди нав тарафҳои тоза ба тозаи истеъдоди худро ба мухлисон зоҳир мекунад. Пешравии ӯро ҳатто аз суруд то суруд ва аз оҳанг то оҳанг метавон мушоҳида намуд. Дуди чароғ хӯрдану дандон болои ҷигар гузоштан ва зулмотро ба субҳ бадал намудан гувоҳи умри 50-солаи ҳунармандии ӯст. Маҳз ҳамин сӯхтанҳову сохтанҳои устод дар роҳи эҳёи санъати мусиқӣ ва овозхонии аҷдодонамон боис гардид, ки номи муборакаш вирди забонҳову сабти китобу қомусҳои зиёде гардад.
Адриано Виейра Лозада
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 3 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1979 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Клубе Жувентус Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Португэза Де Деспортус Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cосиедаде Еспортива Палнейрас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Виториа Гурӯҳ:Бозингарони БФ Nacional Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крузейро Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Порто Гурӯҳ:Бозингарони БФ Braga Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cпорт Клуб До Ресифе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ипорте Клубе Cанто Андре Гурӯҳ:Бозингарони БФ У.Д. Оливейренсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гренио Баруэри Футебол Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рио Бранко Фоотбалл Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Галвес Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Акреано
Юнаково (ноҳияи Калачеев, Воронеж)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Калачеев, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷӯрабек Муродов
Феҳристи сурудҳо
Ҷӯрабек Муродов ҳамроҳ бо писараш Ҷонибек Муродов (овозхони муосири тоҷик) якчанд сурудҳои нав сабт намудааст:
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ИҶШС Гурӯҳ:Овозхонҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Овозхонҳои тоҷик Гурӯҳ:Филармонияи давлатии Тоҷикистон ба номи А. Ҷӯраев Гурӯҳ:Ҳунарпешаи Театри давлатии мусиқӣ-мазҳакавии ба номи К. Хуҷандӣ
Юнаково (ноҳияи Калачеев, Воронеж)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Калачеев (Воронеж)
Путевка (ноҳияи Брянск)
Путевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Брянск, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Брянск ‎
Шапинская (ноҳияи Устянск)
Шапинская (ноҳияи Устянск) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Устянск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Заболоте (ноҳияи Вожегод, Вологда)
Заболоте — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вожегод (Вологда)
Верхнекарелина (ноҳияи Киренск, Иркутск)
Верхнекарелина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Киренск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Андалусия
Андалу́сия, низ Андалу́зия (Andalucía, ҷойн. , Vandalitia) — вилояти таърихӣ (ҳоло вилояти мухтор) дар ҷануби Испания.
Таърих
Арабҳо ибтидои садаи VIII қисми зиёди нимҷазираи Пиренейро истило карда, тамоми сарзамини Испанияи мусулмониро Андалусия (Ал-Андалус) номиданд. Дар асрҳои миёна дар Андалусия касбу ҳунар, савдо ривоҷ ёфт.
Захарово (Байдаровское с/п ноҳияи Николск, Вологда)
Захарово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Николск, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Николск (Вологда)
Меҳнатобод (деҳа, н. Темурмалик)
Меҳнатобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Бобоюнуси ноҳияи Темурмалик. Аз Меҳнатобод то маркази ҷамоат 4 км, то маркази ноҳия 22 км. Аҳолиаш 389 нафар (2017), тоҷикон.
Фурудгоҳи оск‌пӯр
Фурудгоҳи оск‌пӯр (Skyport Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди чаман ва Шин дорад, ва тӯли бонди он 610 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 53 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Акулиновка (ноҳияи Борисовск)
Акулиновка (ноҳияи Борисовск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Борисовск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Мондонои Модӣ
Мондоно, Мондонои Модӣ, Манданаи Модӣ  — шаҳбонуи Мод, духтари Иштувегу, ҳамсари Камбуҷияи I ва модари Куруши Бузург.
Ба гуфтаи Ҳеродот замоне, ки Иштувегу дар хоб, писари Мондоноро дид, ки подшоҳи вайро ба хатар андохта, духтараш Мондоноро ба издивоҷи Камбуҷия, ки аз хонадонҳои қадимӣ ва фармонраво дар минтақаи Порс буд даровард. Бино бар гуфта Ҳеродот, Камбуҷия фарде ором ва сарбазер буд. Мондоно аз Камбуҷия писаре ба дунё овард ва ин писарро Куруш ном ниҳоданд. Алорағми иқдоми Иштувегу барои таҳаққуқ наёфтани хобаш, Куруш дар оянда тавонист падарбузургаш Иштувегуро шикаст додаву подшоҳи Порс ва Мод шавад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мардуми Мод Гурӯҳ:Ҳахоманишиён
Шаҳристони Фаремон
Шаҳристони Фаремон — шаҳристон дар  Устони Хуросони разавӣ, воқеъ дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385 (2006 мелодӣ), аҳолии он 86,428 нафар будааст. Маркази ин шаҳристон, шаҳри Фаремон аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Фаремон Гурӯҳ:Шаҳристонҳои Устони Хуросони разавӣ
Бестам (вилояти Туркистон)
Бестам — деҳа дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Ӯтрор ҷойгир аст.
Горин (ноҳияи Данилов, Волгоград)
Горин — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Бестам (вилояти Туркистон)
Аҳолӣ
Дар соли 2009 148 нафар аҳолӣ дошт.
Горин (ноҳияи Данилов, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Данилов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Данилов (Волгоград)
Родриго Фраукес
)'' |шарҳи_акс = |номи_пурра = Родриго Фраукес де Соуза Сантос (Rodrigo Frauches de Souza Santos) |ном_ҳангоми_таваллуд =  |таърихи_таваллуд =  |макони_таваллуд = Cан Жоан Де Нерити, Бразилия  |таърихи_вафот =  |макони_вафот =  |қад =  |мавқеъ =  |бошгоҳи_кунунӣ = Army United F.C.en |рақам = 5
|солҳои_ҷавонӣ1 = 2006–2012 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = Фланенгоen
|солҳо1 = 2012–2016 |бошгоҳҳо1 = Фланенгоen |баромадҳо1 = 14 |голҳо1 = 0 |солҳо2 = 2015 |бошгоҳҳо2 = → Макае (кироӣ)en |баромадҳо2 = 10 |голҳо2 = 0 |солҳо3 = 2016 |бошгоҳҳо3 = → Буависта (кироӣ)en |баромадҳо3 = 1 |голҳо3 = 0 |солҳо4 = 2016– |бошгоҳҳо4 = Army United F.C.en |баромадҳо4 = 12 |голҳо4 = 0
|солҳои_умумӣ = |баромадҳои_умумӣ = |голҳои_умумӣ =
|солҳои_миллӣ1 = 2011 |дастаи_миллӣ1 = en |баромадҳои_миллӣ1 = 3 |голҳои_миллӣ1 = 0
|шаблонҳои_медал-title = |шаблонҳои_медал = |шаблонҳои_медал-expand = |module = |азнавсозии_бошгоҳ = July 14, 2014 |азнавсозии_дастаи_миллӣ = July 14, 2014 }} Родриго Фраукес де Соуза Сантос (Rodrigo Frauches de Souza Santos; 28 сентябри 1992, Cан Жоан Де Нерити, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1992 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Де Регатас До Фланенго Гурӯҳ:Бозингарони БФ Макаэ Еспорте Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Буависта Cпорт Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Army United F.C.
Софронтсево (ноҳияи Устюжен, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Устюжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Устюжен (Вологда)
Фирдавсӣ (деҳа, н. Шаҳристон)
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шаҳристон Гурӯҳ:Ҷамоати Шаҳристон
Нулванд
Ҷамоати Нулванд — ҷамоатест дар ноҳияи Дарвоз Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон.
Эзоҳ
Нулванд Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Дарвоз
Ҷеймс Кэмерон
Ҷеймс Фрэнсис Кэмерон (James Francis Cameron; ) — коргардони филми аҳли Конодо аст, ки бо офаридани филмҳои илмӣ-тахайюлӣ ва ҳамосаӣ маъруф аст. Кэмерон бори нахуст барои коргардонии «Терминатор» (1984) эътибор пайдо кард. Пас аз он коргардон дар филмҳои «Бегонаҳо» (1986), «Варта» (1989), «Терминатор 2: Рӯзи доварӣ» (1991) ва «Дурӯғҳои ҳақиқӣ» (1994) муваффақияти интиқодӣ ва тиҷоратӣ пайдо кард. Пурҳазинатарин филмҳои ӯ «Титаник» (1997) ва «Аватар» (2009) ҳастанд, ки, аввалин барандаи «Беҳтарин филм», «Беҳтарин коргардон» ва « Беҳтарин тадвин»-и ҷоизаи «Оскар» шуданд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Филмноманависони ИМА Гурӯҳ:Филмноманависони асри XXI Гурӯҳ:Филмноманависони асри XX Гурӯҳ:Филмноманависон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XXI Гурӯҳ:Продюсерони филмҳои асри XX Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо