cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон
Муқовимати сиёсӣ
Муқовимати сиёсӣ байни Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (иборат аз намояндагони Ҳизби Коммунистии Тоҷикистон) ва ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии Тоҷикистон (ҳизби наҳзати исломӣ, ҳизби демократӣ, «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва диг.) дар замони сиёсати «бозсозии» Горбачёвӣ сар шуда ба тезудундшавии авзоъи дохилии иҷтимоию иктисоди, зиддиятҳои қавмию маҳаллӣ, мазҳабию идеолужӣ оварда буд. Оқибат мамлакат ба ду қувваи ба ҳам зид ҷудо шуда мубориза барои ҳокимят ба ҷанги шаҳрвандӣ табдил ёфт.
Эълони Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар рӯзҳои ноороми мамлакат мегузашт. Қадриддин Аслонов, ки баъди ба истеъфо рафтани Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Қаҳҳор Маҳкамов, вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ ва иҷрокунандаи вазифаи Президенти ҷумҳуриро ба уҳда гирифта, мавқеи зиддикоммунистиро ишғол намуд. Гирдиҳамомадагон — ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии (Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон,Ҳизби демократии Тоҷикистон, «Растохез», «Лаъли Бадахшон» ва диг) аз ӯ талаб мекарданд, ки фаъолияти Ҳизби Коммунистии Тоҷикистонро манъ намояд. Бо қарори Раиси шаҳри Душанбе Мақсуд Икромов ҳайкали В. И. Ленин, ки дар маркази шаҳр воқеъ буд, шаби 21 сентябри соли 1991 афтонда шуд. Ин амали мухолифин вазъиятро боз ҳам мураккабтар намуд. Акнун тарафдорони ҳизби коммунистӣ ва тартиботи Шӯравӣ ба майдон баромада талаб карданд, ки Қадриддин Аслоновро аз вазифааш озод намуда, фаъолияти ҳизби наҳзати исломиро манъ намоянд.
23 сентябри соли 1991 Иҷлосияи ғайринавбатии Шӯрои Олии ҶТ Қадриддин Аслоновро аз вазифаи раиси Шӯрои Олӣ ҶТ озод намуд ва ба ин вазифа Раҳмон Набиевро (собиқ котиби якуми Ҳизби Коммунистии Тоҷикистонро) интихоб намуд. Раҳмон Набиев дар як вақт иҷрокунандаи вазифаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб мерафт. Ҷонибдорони ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократи, боз зидди Хукумат гирдихамоии шабонарӯзиро сар карданд. Муковимати руйдода бо миёнаравии вакилони Шурои Олии ИҶШС А. Собчак ва Велихов ҳалли хешро ёфт. Рӯзи интихоботи умумихалқии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян шуд, Раҳмон Набиев дар давраи интихобот аз вазифаи раиси Шӯрои Олии ҶТ муваққатан озод карда шуд.
24 ноябри соли 1991 интихоботи умумихалқии Президенти ҶТ гузаронида шуд. Аз 9 нафар номзад Раҳмон Набиев (58,8 %) Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб шуд. Давлат Худоназаров номзади ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократи (зиёда аз 30 %) овозҳоро гирифт. Мухолифин интихоботро ғайришафоф ва беадолат эълон намуданд. 12 декабри соли 1991 Сафаралӣ Кенҷаев (вакили ШО ҶТ, прокурор) раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон интихоб гардид.
Оғози мухолифат
Дар Тоҷикистон дар моҳи октябри соли 1991 нишонаҳои мухолифат тезу тунд шуданд. Октябри соли 1991 ва марти соли 1992 ду воқеае ба амал омад, ки онҳо мухолифатҳои ниҳониро ба умум ошкор намуданд. Воқеаи аввал, ин 5 октябри соли 1991 дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ боло гирифтани баҳси байни имомхатаби шаҳри Кӯлоб Мулло Ҳайдар Шарифзода ва қозии ҷумҳурӣ Ҳоҷи Акбар Тураҷонзода ба ҳисоб меравад. Ҳайдар Шарифзода Акбар Тураҷонзодаро барои норасоиҳои молиявӣ, худсариҳои ҳизби наҳзати ислом танқид намуд. Чунин ҳолат аксари руҳониёни ноҳияҳои Марказӣ ва Ҷанубии ҷумҳуриро ба ду гурӯҳи ба ҳам муқобил ҷудо намуд.
26 апрели соли 1992 дар майдони дигари Душанбе, ки он вақт майдони «Озодӣ» ном гирифта буд, ба тарафдории ҳукумати расмӣ гирдиҳамоии нав ба амал омад, аксарияти иштирокчиёни он аз минтақаҳои Ленинободу(ҳоло вилояти Суғд) Кӯлоб ва Қурғонтеппаву водии Ҳисор буданд. Мардум, нисбат ба ҳамдигар истифода бурдани суханҳои таҳкиромез «вовчик» (нисбати гирдиҳамомадагони майдони «Шаҳидон») ва «юрчик» (нисбати гирдиҳамомадагони майдони «Озодӣ»), вазъиятро муташанниҷ гардонида буд.
5 майи соли 1992 дар роҳи Душанбе-Ёвон, назди ҷамоаи Оли совет аввалин задухурди хунини байни тарафҳои муқовимат руй дод. Ин амал ба муташаниҷ гардидани вазъият дар Душанбе ва огози ҷанги шаҳрвандӣ сабаб гардид.
Фоҷиаи хунини 5 майи соли 1992, ки дар ҷамоаи Оли Совет руй дода буд, ба амалиёти зидди ҳукуматии мухолифин дастак шуд. Ҳамон бегоҳ, мухолифин ТВ ҷумҳуриро забт намуда ба воситаи он ташвиқоти зидди ҳукуматиашонро сар карданд. 6 май дастаҳои мухолифин бинои аэропорт ва вокзалро зери назорат гирифтанд. Милитсия, ОМОН қисман бетараф ва қисми дигар ҷонибдори мухолифин гардид. Мушовири Президент оид ба масъалаҳои ҳарби, генерал-майор Баҳром Раҳмонов, ки ба зимаи ӯ муҳофизати бинои Ҳукумати ҶТ вогузошта шуда буд, бо техникаву аслиҳа ба ҷониби мухолифин гузашт.
Президент Раҳмон Набиев дар бинои Кумитаи амнияти миллӣ паноҳ бурд. 10 май ҷонибдорони мухолифин бо мақсади «сарнагун намудани хукумати Президент Раҳмон Набиев» ба ҷониби Кумитаи амнияти миллӣ рохпаймои намуданд. Дар инҷо задухурд ба амал омад, ки дар натича 14 нафар аз намоишчиён халок гардиданд. Ба задухурд ҳарбиёни гарнизони дивизияи 201 Русия, ки бо танку БТР-хо ба чойи муқовимат омаданд, хотима доданд. Баъди ин фоҷеаи хунин намоишгарони майдони «Шаҳидон» (ҷонибдорони мухолифин) Душанберо тарк намуданд.
14 майи соли 1992 ҳукумати эътилофӣ (коалитсионӣ) ба ном «Ҳукумати муросои миллӣ» ташкил карда шуд. Ба он А. Искандаров, Д. Усмон, Х. Холиқназаров, З. Вазиров, М. Мираҳимов ва дигарон шомил буданд. Вале «Ҳукумати муросои миллӣ» барои пешгирии ҷанг коре карда натавонист. Баръакс, худи ҳамон рӯз дар Душанбе, дар назди бинои Кумитаи амнияти миллӣ, дар байни тарафҳои муқовимат, бархӯрди хунин ба амал омад. Дар натиҷа 8 нафар кушта ва 41 нафар захмӣ гардиданд. Бо ҳамин алангаи оташи ҷанги шаҳрвандӣ Душанберо фаро гирифт.
Даргириҳо ва рафти ҷанги шаҳрвандӣ
27 июни соли 1992 дар Қурғонтеппа задухурди мусаллахонаи ҷонибдорони президент Р.Набиев ва мухолифин руй дод. ҷонибдорони Набиев аз Кӯлоб ба воситаи радиои махали дар бораи ҳуҷуми мухолифин ба ноҳияи Вахш ва зулму куштори аҳолии ноҳия хабар дода, сокинони аз Кӯлобу Ленинобод муҳоҷиршуда ва узбекҳои Қурготеппаро ба муқобилияти зидди мухолифин даъват намуданд. Дар натиҷаи задухурди тарафайн мувофиқи маълумоти ВКД-и Тоҷикистон 35 наф. ҳалок гардида зиёда аз 50 наф. захмдор шудаанд. Ин воқеа боиси тарсу ваҳми мардум ва муҳоҷиршавии хазорон сокинони вилояти Қургонтеппа (асосан зодагони вилоятҳои Кӯлобу Ленинобод ва узбекону дигар миллатҳо) гардид. Ҷанги шаҳрвандӣ ноҳияҳои водии Ҳисор ва Вахшро фаро гирифт. Ноҳияҳои вилояти Кӯлоб гирифтори бумбасти иқтисодӣ гардиданд. «Ҳукумати муросои миллӣ», ки дар асл ба ихтиёри мухолифин гузашта буд, чанд маротиба ба ноҳияҳои вилояти Кӯлоб корвони хуроки ва молҳои ниёзи мардумро фиристод, аммо мошинхоро горат ва ронандагонро ба асорат мегирифтанд. Дар натича ронандагон минбаъд баро ба Кӯлоб рафтан саркаши мекарданд. Хукумати Муросои милли мехост ороми бошад, аммо нафароне буданд, ки инро намехостанд. Ва аз ҷониби гурӯҳҳои махсуси разведкаи яке аз кишварҳои хамсоя кушта шудани муовини раиси комичроияи вилояти Кӯлоб-Сангов ин гуфтахоро тасдик мекунад. Сангов бояд ба Раҳмон Набиев вохурда ваколатии Раиси комичроияи вилояти Кӯлобро кабул мекард. Аммо уро аз кабулгоҳи Президенти вакт дошта пинхони бурда парронданд ва часади уро ба Кӯлоб интикол доданд, ки "бинед Санговро, барои нон ба Душанбе рафта буд чи гуна бо сангдили парронданд. Ин кори гурӯҳи сеюм буд. Акнун душманон хамачо овозаҳои дахшатнокро пахн мекарданд. Агар ноҳияҳои водии Вахшро ҷанги шаҳрвандӣ фаро гирифта бошад, пас аҳолии вилояти Кӯлобро гуруснагӣ, фаро гирифта буд."Тобистони соли 1992 баъд аз густариши даргириҳо дар водии Вахш, дар ҷануби Тоҷикистон, даҳҳо ҳазор нафар аз сокинон ба манотиқи амн паноҳ бурданд. Минтақаи Кӯлоб, маҳалли аслии фаъъолияти тарафдорони давлати кумунистии вақт, дар муҳосира қарор гирифт. Мардум ҳатто нони хӯрдан надоштанд. Ҳукумати мусолиҳаи миллӣ, ки бархе аз раҳбарони гурӯҳҳои исломгаро ва демукротик шомили он буданд, натавонист вазъиятро ором кунад."
Аксарияти муҳоҷирон ба вилояти Кӯлоб ва шаҳри Душанбе, дигарон дар ноҳияҳои гуногуни ҷумҳури ва давлатҳои ИДМ паноҳ бурданд. Тобистони соли 1992 бо шиддат ёфтани муковимат муҳоҷиршавии кавму маҳалҳои Ғарму Бадахшон низ ба вукуъ омад. Муҳоҷирони иҷбории дохилӣ (мувофики маълумоти УВКБ СММ дар соли 1992) тахминан 1 млн наф. ва дар давлатҳои ИДМ 195 ҳаз. наф. ташкил мекард.
29 июн дар Қургонтеппа ва 27 июли соли 1992 дар Хоруғ ду маротиба байни роҳбарони тарафҳои мукобил ва кумондонони саҳроии Кӯлоб ва мухолифин «шартномаи оташбас» ба имзо расида буд, Вале ин шартномаҳо аз ду ҷониби муқовимат риоя нагардида ҷанги шаҳрвандӣ давом мекард.
Дар Душанбе мухолифин мавқеи худро рӯз аз рӯз мустаҳкам менамуд. 24 августи 1992 аз ҷониби мухолифин додситони генералии ҷумҳурӣ Нурулло Ҳувайдуллоев кушта шуд. Ин амали терористии мухолифин гирдиҳамоии эътирозии сокинони ҷумҳуриро ба миён овард. Дар ин гирдиҳамоиҳо намоишчиён ба «Ҳукумати муросои миллӣ» нобоварӣ изҳор намуданд.
31 августи соли 1992 гурӯҳи мусаллахонаи «ҷавонони Душанбе» ҳамроҳи гурезаҳои вилоятҳои Қурғонтепа ва Кӯлоб қасри Президентро забт намуда 48 наф. аъзоёни Ҳукумати ҶТ ва диг. ба гарав гирифтанд. Мухолифин ва муовини Раиси вилояти Кӯлоб Санговро куштанд. Президент Раҳмон Набиев дар гарнизони дивизияи 201 Русия паноҳ бурда буд. Президент Раҳмон Набиев, аз тарс як ҳафта дар Қаратоғ пинҳон шуд.
2 сентябр аъзоёни Ҳукумати ҶТ зери фишори мухолифин ба «Изҳорот дар бораи нобовари ба Президенти ҶТ Раҳмон Набиев»-ро имзо намуданд. 4 сентябр дар Душанбе бояд иҷлосияи Шурои Олии ҶТ даъват мегардид. Ҳамин рӯз дар Қургонтеппа ҷонибдорони Раҳмон Набиев бо ташаббуси фармондехи дастаҳои муқобилиятнишодеҳии Кӯлоб Сангак Сафаров гирдиҳамои ташкил намуданд. Мухолифин ба намоишчиён ҳуҷум карданд, задухурди навбатии хунин ба амал омад, садҳо куштаву захмдор шуданд. Иҷлосияи Шурои Олии ҶТ, ки бояд 4 сентябр даъват мегардид, ба таъхир андохта шуд ва баргузор нагардид.
7 сентябрсоли 1992 Раҳмон Набиев ба кор баромад ва ҳангоми ба сӯи Хуҷанд гурехтан, дар фурудгоҳи Душанбе, аз тарафи гурӯҳи мусаллахонаи мухолифин маҷбур карда шуд, ки аз вазифаи президентӣ ба истеъфо барояд. «Ҳафтуми сентябри соли 1992 Раҳмон Набиев, раиси ҷумҳури вақти Тоҷикистон, ҳангоме ки мехост аз Душанбе ба Хуҷанд парвоз кунад, аз сӯйи гурӯҳе аз шибҳинизомиёни мухолифи давлат гаравгон гирифта шуд. Таҳти фишори ин гурӯҳ ӯ аз мақомаш истеъфо дод. Ин ҳодиса хашми тарафдорони Набиевро барангехт. Гурӯҳҳои тарафдори давлат дар Кӯлобу Хуҷанд ва водии Ҳисор истеъфои ӯро ғайриқонунӣ медонистанд.
Ҳамин тавр, дар Душанбе ҳокимият пурра ба ихтиёри мухолифин гузашт. Дар чунин ҳолат Шӯрои Олии ҷумҳурӣ озодона фаъолият карда натавонист. Мухолифин ҳар лаҳза намояндагони мардумӣ ва аъзоёни ҳукуматро, ки аз рӯи нақшаи онҳо амал намекарданд, гаравгон мегирифтанд. Радио ва оинаи нилгуни ҷумҳурӣ ҳам дар ихтиёри тарафи мухолифин буд. Хулоса, рукнҳои давлатдорӣ дар Тоҷикистон фалаҷ гардида буд. Чунин ҳолат зарурияти таъсис намудани ҳокимияти нави қонунии ҷумҳуриро ба вуҷуд овард, ки онро бояд ҳар ду тарафи муқобил эътироф намоянд. Чунин ҳокимиятро бояд иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ, ки салоҳияти ҳуқуқӣ дошта буд ташкил медод.
Ҷабҳаи миллии Тоҷикистон
Тобистони соли 1992 барои омузиши вазъи ҳарбию сиёси аз шаҳри Чирчики Ҷумҳурии Узбакистон бригадаи таъйиноти махсуси 14-15 ба вилояти Қурғонтеппа фиристода шуданд. Ислом Каримов пеш аз сафар бо полковник Чубаров вохурда мегуяд, ки" Барои Тоҷикистон мусикиро мо фармоиш медихем" Ва онҳо барои таъсиси «Фронти халқи» талош меварзанд.
Сентябр-октябри соли 1992 ҷангҳои хунин дар шаҳри Қурғонтеппа мегузаштанд. «Фронти халқи»-ро русхо бо техникаи зиреҳпуш ва аслиҳаи вазнинро таъмин мекарданд. Ва онҳо дар набардхо аз Танкҳои «Т-82» истифода мебурданд. Террору куштори бераҳмона нисбати аҳолии осоишта аз руи маҳалҳои қавмиашон (Кӯлобиву гармиву, дарвозиву, бадахшониву узбекҳо) аз ҷониби тарафҳои мухолиф истифода бурда мешуд.
Сентябри соли 1992 дастаҳои Фронти халқӣ дар водии Ҳисор ташкил ёфтанд. Онҳо дар ин води ба куштори зодагони Раштонзамин сар карданд. Аввалин курбонии онҳо сохибкор Ахлиддин Хомидов буд, ки дар Хисор таъсис ёфтани Фронти халқиро фаҳмида барои фаҳмидани максадҳои онҳо ба наздашон рафт. Уро бо ронандааш дар Хисор парронданд. Бо ҳамин вазъ дар ин води ноором шудан гирифт. Аз вилояти Кӯлоб бо сардории Курбони «муш» як гурӯҳи чангиён ба Хисор омаданд. Онҳо ба Хисорихо маслихат медоданд, ки аз 7 сола хамаи тоҷикони асили гармиву помириро куштан даркор. Гурӯҳи нави Турсунзодаву Ҳисор зидди мухолифин ба вуҷуд омад. Субҳи 24 октябр соли 1992 ин гурӯҳ бо сарварии Сафаралӣ Кенҷаев ва Рустами Абдураҳим ба Душанбе ҳуҷум намуда қасри Президент ва Маркази радиоро ишғол намуданд. Задухурди тарафҳо дар Душанбе бо маглубияти «ҳисориҳо» анҷомид. Дар он даххо одамон, аз ҷумла Рустами Абдураҳим кушта шуданд. Баъди маглубият дар Турсузодаву Шаҳринаву Ҳисор терори зидди тоҷикони асили гармиву бадахшони сар шуд ва роҳи оҳани Турсунзода — Душанбе вайрон карда шуд. Муҳосираи иктисодии Душанбе ва ноҳияҳои водии Ғарму Кӯҳистони Бадахшони оғоз гардид.
Иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ
Аз 26 ноябр то 2 декабри соли 1992 дар шаҳри Хуҷанд (вилояти Ленинобод) иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ шуда гузашт. Дар иҷлосия Президент Раҳмон Набиев ва Раиси Шурои Оли Акбаршо Искандаров аз вазифаҳояшон сабукдуш шуданд (Сафарали Кенҷаев, собик раиси Шурои Олии ҶТ ҳамин вакт, аз ҷониби кормандони тартиботи ҳуқуқи боздошт шуда буд). 19 ноябри соли 1992 Эмомалӣ Раҳмон, Раиси Ҳукумати вилояти Кӯлоб дар натиҷаи овоздиҳии вакилон Раиси Шурои Олии ҶТ интихоб гардид. 26 ноябр кумондонони саҳроии «Фронти халқии Тоҷикистон» ва «Артиши халқи-демократи»-и мухолифин созишномаи сулҳро ба имзо расониданд. Пешвоёни мухолифин аз ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии ба Хуҷанд наомаданд. Сарвазири Ҳукумати нави ҶТ Абдумалик Абдуллоҷонов таъйин шуд. Дар ҳайати нави Ҳукумати ҶТ ягон намояндаи мухолифин таъйин нашуда буд. Ба Конститутсия тагӣирот ворид карда шуда ваколати Президенти ҶТ муваққатан (то интихобот) боз дошта шуд. Ваколати Сардори давлат ба раёсати Шурои Олии ҶТ гузошта шуд.
Дар рафти кори иҷлосияи XVI Шурои Олии ҶТ охири ноябр — декабри соли 1992 аз ноҳияҳои чануби ба Афгонистон тахминан 60 ҳазор нафар, асосан аз қавмҳои гармиву дарвозиву бадахшони гуреза шуданд. Аз байни онҳо солҳои минбаъд дастаҳои мусаллаҳи мухолифин дар Афгонистон ташкил шуда буданд.
Вале Сафарали Кенҷаев, ки дар роҳбарияти нави мамлакат ба ягон мансабе соҳиб нашуд, бо дастаҳои ба худ содиқи ҳиссориҳо ба Душанбе ҳучум сар кард. Кисми гарбии пойтахт аз тупҳои «Град» охири ноябр ва аввали декабри соли 1992 тирборон карда шуд. 4 декабр сарварони «Артиши халқи-демократи»-и мухолифин ба воситаи радио эълон намуданд, ки ба Роҳбарияти нави чумҳури бо сарварии Э. Раҳмон итоат намекунанд. 10 декабр соли 1992 батальони махсуси (ки бо кумаки бевоситаи Узбекистон бо зиреҳпушхову аслиҳаи мусаллаҳ шуда буд) вазири корҳои дохилии ЧТ Ёқуб Салимов якчоя бо дастаҳои «Фронти халқии Тоҷикистон» ба Душанбе дохил гардида пойтахтро ишгол намуданд. Қувваҳои мухолифини дар Душанбе буда, ба қувваҳои ҳукумати муқобилияти сахт нишон надода, асосан ба сӯи ноҳияи Кофарниҳон (Ваҳдат) ақиб гаштанд. Маҳз чунин ҳолат Душанберо аз харобии зиёд эмин нигоҳ дошт.
Дар шаҳри Ваҳдат мухолифин то 20 декабр муқобилият нишон дода, ба водии Рашт қафо гаштанд. Баъди забт намудани Душанбе, аз ҷониби «Фронти халқии Тоҷикистон» Дар Душанбе муқобили қавмҳои гармиву бадахшонӣ таъқибу террор сар шуд. Якчанд рӯз дар шаҳр ҷиноякорони мусаллаҳ ҳукумрони мекарданд. Намояндагони ҳизбу ҳаракатҳои мухолифин дастгир ва ҳабс карда шуданд.
Давоми ҷанг
Соли 1993 Эмомалӣ Раҳмон ба ташкили Ҳукумати ҷумҳурӣ ва ҳукуматҳои маҳаллӣ дар водии Вахшу Ҳисор машғул буд. Бисёриҳо ба он дохил шудан намехостанд, чунки ба устувору мустаҳкамшавии он шубҳа доштанд. Дар мамлакат асосан қумондонони саҳроии «Фронти халқии Тоҷикистон» ҳукумрони менамуданд ва ба Ҳукумати Эмомалӣ Раҳмон итоат намекарданд. Тобистони соли 1993 пули Анзоб дар роҳи автомобилгарди Душанбе — Хуҷанд тарконида шуд. Декабри соли 1993 вакилони вилояти Ленинобод ба иҷлосияи Шурои Олии ҶТ ҳозир нашуданд. Роҳбарияти вилояти Ленинобод таклиф мекард, ки идоракунии Президенти барқарор карда шуда вилоят ба минтакаи озоди иктисоди табдил дода шавад. Дар иҷлосияи Шӯрои Олии ҶТ қарор карда шуд, ки интихоботи Президент ва Конститусияи нав қабул карда шавад.
Дар водии Ғарм, ки тартиботи исломи ҷори шуда буд, ҷанги қувваҳои мухолифин бо хукумат давом меёфт. 21 июни соли 1993 коллегияи судии Суди Олии Тоҷикистон фаъолияти ҳизбу ҳаракатҳои исломию демократии мухолифинро манъ кард. Дар сарҳади Афғонистон, ки сарҳадбонони Русия муҳофизат менамуданд, амалиётҳои терористи зиёд шуданд. 13 июли соли 1993 муҷоҳидони афғон (200 нафар) ба заставаи 12 сарҳадбонони Русия ҳуҷум овард. Бо ёрии қисмҳои ҳарбии дивизияи 201 Русия муҷоҳидон аз худуди ҷумҳури пеш карда шуданд. Дар ҷанги нобаробар 25 нафар сарҳадбонон кушта шуданд.
Дарёфти сулҳ
Хоҳишу мароми бевоситаи аксарияти мардуми Тоҷикистон ва қувваҳои сиёсии кишвар барои хотима додани ҷанги дохилӣ ва ҷустуҷӯи ҳамдигарфаҳмӣ. Чунин, ният дар рафти кори иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд соли 1992 оғоз гардида дар давоми музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ солҳои 1994—1997 ва амалӣ шудани «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»(аз 27 июни соли 1997) дар соли 1997—2000 зоҳир гаштааст. Ба раванди сулҳсозӣ Аҳдномаи ризоияти ҷомеаи Тоҷикистон (аз 9 марти 1996), ки байни роҳбарони ҳизбҳои сиёсӣ, созмонҳои ҷамъиятӣ ва миллии Тоҷикистон ба имзо расида буд ва фаъолияти Харакати ваҳдати миллӣ ва эҳёи Тоҷикистон (аз 18 июни соли 1997) мусоидат карда буд.
Оғози музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ, ки бо кумаки Созмони Милали Муттаҳид, сар шуда бо иштироки бевоситаи Дабири кулли СММ, намояндагони махсуси ӯ дар Тоҷикистон, Ҳайати Нозирони СММ дар Тоҷикистон ва бо дастгирии Шӯрои амнияти СММ гузашта буд. Амалиёти СММ доир ба эъҷоди сулҳ соли 1994—1997 амалӣ гардида бо ба имзо расидани санади ҷамъбастии музокироти байни тоҷикон 27 июни соли 1997 дар шаҳри Маскав ба анҷом расид.
27 июн тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», ҳамчун Рӯзи ваҳдати миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба иди расмии давлатӣ табдил ёфтааст ва ҳар сол ҷашн гирифта мешавад.
Музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ
Музокироти байни тоҷикон оид ба оштии миллӣ аз 5 апрели соли 1994 то 27 июни 1997 давом кардааст. Дар ин муддат 8 даври музокироти байни Ҳукумат ва мухолифин(ИНОТ) 3 машварати байниҳамдигарии тарафҳо ва 6 мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Э. Раҳмон ва Роҳбари мухолифин(ИНОТ) С. А. Нурӣ баргузор гардидааст. Дар рафти музокирот 9 асноди асосӣ, ки асоси «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон»-ро дарбар мегирифт, қабул шуданд.
Давраҳои музокироти миёни тоҷикон
Музокирот ва машваратҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Иттиҳодияи нерӯҳои оппозитсиони тоҷик (ИНОТ) оид ба ҳалли ихтилофоти миёни тоҷикон ва расидан ба сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон (с-и 1994—1997):
Марҳалаи 1 — 30 ноябр — 22 декабри 1995 дар Ашқобод
Василий Григоревич Авсеенко
Василий Григоревич Авсеенко — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Мирзоканд
Мирзоканд — шаҳрак дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Маркази маъмурии ноҳияи Пахтаарал.
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон
Давраҳои музокироти миёни тоҷикон
Марҳалаи 3 — 8 — 21 июли 1996 дар Ашқобод
Мирзоканд
Аҳолӣ
Дар соли 2019 13 339 нафар аҳолӣ дошт.
Cержиню (футболбоз, тав. 1974)
Пауло Серхио Оливейра да Силва (Paulo Sérgio Oliveira da Silva; 19 октябри 1974, — 1974:10:19, October 27, 2004, Виториа, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1974 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Патросиненсе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cосиал Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Democrata- Гурӯҳ:Бозингарони БФ Можи Нирин Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ipatinga Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Еспортива Арасатуба Гурӯҳ:Бозингарони БФ Асосиасан Деспортива Cан Каэтано
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон
Давраҳои музокироти миёни тоҷикон
Марҳалаи 1 — 9 — 16 апрели 1997 дар Теҳрон.
Марҳалаи 2 — 22 — 28 майи 1997 дар Теҳрон.
Созишномаи сулҳ
Дар ин рӯзи таърихии тақдирсоз барои мардуми Тоҷикистон дар шаҳри Маскав санадҳои зерин ба имзо расидаанд.
Созишномаи истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон.
''Протоколи ҳамдигарфаҳмии Президенти ҶТ Э.Раҳмон ва Роҳбари ИНОТ С. А. Нурӣ.''
Изҳороти Маскав — аз ҷониби Президенти ҶТ Э.Раҳмон ва Роҳбари ИНОТ С. А. Нурӣ ва намояндаи махсуси Дабири Кулли Созмони Милали Муттаҳид Г. Д. Мерем ба имзо расидааст.
Комиссияи оштии миллӣ (КОМ)
Таъсис ва фаъолияти Комиссияи оштии миллӣ (КОМ) бо шумораи баробари намояндагони ҳукумат ва мухолифин, ҳамчун мақомоти асосии амалӣ сохтани «Созишномаи умумӣ» дар давраи гузариши соли 1997—2000. Ин мақомоти муваққатӣ ба яке аз воситаҳои сиёсии дарёфти ҳарчи зудтари сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон хидмат намудааст.
Механизми татбиқи «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» аз 27 июни соли 1997 ки аз 9 санади муҳим иборат буд ба воситаи Комисияи оштии миллӣ мебоист ҳалли хешро меёфт. Ҳайат, вазифа ва салоҳияти Комисияи оштии миллӣ дар рафти музокирот ҳаллу фасл гардида доир ба он 2 санад 23 феврали соли 1997 дар Маскав, Протоколи иловагӣ ва Низомномаи Комисияи оштии миллӣ 21 феврали соли 1997 дар шаҳри Машҳад қабул шуданд.
Комисияи оштии миллӣ фаъолияти худро аввал дар Маскав 7-11 июл ва сипас аз 15 сентябри соли 1997 то 1 апрели соли 2000 дар шаҳри Душанбе пеш бурда вазифаҳои дар наздаш гузошташударо бомуваффақият ичро намудааст. Дар давоми фаъолияти КОМ гурӯҳи тамос бо иштироки намояндаи махсуси Дабири кулли СММ, САҲА, Созмони конфронси исломӣ ва сафирони 8 мамлакатҳои нозири музокироти тоҷикон ба ҳайси кафилони сиёсии татбиқи Созишномаи сулҳ саҳмгирӣ намуданд. Дар кумакҳои башардӯстона ба аҳолии ҷабрдидаи Тоҷикистон Кумитаи байналмилалии Салиби Сурх, дафтарҳои СММ ва дигар созмонҳои байналмилалӣ саҳмгузор буданд.
Пайвандҳо
Ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон  Тоҷикистон Гурӯҳ:Шӯришҳо Гурӯҳ:Равандҳои сиёсӣ
Қатъномаи 853 Шӯрои Амният
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Алфонко Домингес (футболбози чилигӣ)
Алфонко Домингес  (Alfonso Domínguez ; ) — футболбози чилигӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Футболбозони Чили
Фёдор Римша
Фёдор Михаилович Римша (Фёдор Михайлович Римша; 1891, — 1942, Москва, Империяи Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ SKS Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ MKL Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ Union Moscow
Знаменка (ноҳияи Жигалов, Иркутск)
Знаменка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Жигалов, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жигалов (Иркутск)
Верхняя Лукина Гора (ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кичменгско-Городетс (Вологда)
Черепаниха (ноҳияи Тотем, Вологда)
Черепаниха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тотем (Вологда)
Андреевка (ноҳияи Чернян)
Андреевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Чернян ‎
Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ
Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ — яке аз 31 устони Эрон аст. Mаркази ин устон шаҳри Шаҳрикурд аст.
Маркус Мартинс Дус Анжус
)'' |шарҳи_акс = |номи_пурра = Маркус Мартинс Дус Анжус (Marcos Martins dos Anjos) |ном_ҳангоми_таваллуд =  |таърихи_таваллуд =  |макони_таваллуд = Cото Cуарес, Бразилия  |таърихи_вафот =  |макони_вафот =  |қад =  |мавқеъ =  |бошгоҳи_кунунӣ =  Кеараen |рақам =
Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ
Эзоҳ
* Гурӯҳ:Устони Чаҳормаҳол ва Бахтиёрӣ
Маркус Мартинс Дус Анжус
|солҳои_ҷавонӣ1 = 2005 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ1 = Real Salvador Esporte Clubeen |солҳои_ҷавонӣ2 = 2006–2008 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ2 = Крузейроen |солҳои_ҷавонӣ3 = 2008 |бошгоҳҳои_ҷавонӣ3 = Ipatinga Futebol Clubeen
|солҳо1 = 2009– |бошгоҳҳо1 = Крузейроen |баромадҳо1 = 0 |голҳо1 = 0 |солҳо2 = 2009 |бошгоҳҳо2 = Esporte Clube Itaúnaen |баромадҳо2 = 0 |голҳо2 = 0 |солҳо3 = 2009 |бошгоҳҳо3 = → Баиа (кироӣ)en |баромадҳо3 = 24 |голҳо3 = 2 |солҳо4 = 2010 |бошгоҳҳо4 = Avaí Futebol Clubeen |баромадҳо4 = 17 |голҳо4 = 0 |солҳо5 = 2011 |бошгоҳҳо5 = → Баиа (кироӣ)en |баромадҳо5 = 27 |голҳо5 = 0 |солҳо6 = 2012 |бошгоҳҳо6 = → Атлетико Гоiаниенсе (кироӣ)en |баромадҳо6 = 19 |голҳо6 = 1 |солҳо7 = 2013 |бошгоҳҳо7 = → Виториа (кироӣ)en |баромадҳо7 = |голҳо7 = |солҳо8 = 2013–2014 |бошгоҳҳо8 = → Кеара (кироӣ)en |баромадҳо8 = |голҳо8 = |солҳо9 = 2015– |бошгоҳҳо9 = Крбen |баромадҳо9 = |голҳо9 =
|солҳои_умумӣ = |баромадҳои_умумӣ = |голҳои_умумӣ =
|солҳои_миллӣ1 = 2008 |дастаи_миллӣ1 = en |баромадҳои_миллӣ1 = |голҳои_миллӣ1 =
|шаблонҳои_медал-title = |шаблонҳои_медал = |шаблонҳои_медал-expand = |module = |азнавсозии_бошгоҳ = |азнавсозии_дастаи_миллӣ = }} Маркус Мартинс Дус Анжус (Marcos Martins dos Anjos; 24 июли 1989, Cото Cуарес, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Медведево (ноҳияи Онежск)
Медведево (ноҳияи Онежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Онежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Онежск
Соловевка (ноҳияи Климов)
Соловевка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Климов, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Мустафо Камол Отатурк
Мустафо Камол Отатурк (Mustafa Kemal Atatürk (19 май 1881 — 10 ноябр 1938) — Президенти нахустини Туркия; сиёсатмадор ва ислоҳотхоҳи турк, ходими давлатӣ ва артишсолор; асосгузор ва сарвари аввалини Ҳизби ҷумҳурихоҳи халқии Туркия; поягузори давлати муосири турк.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Президентҳои Туркия Гурӯҳ:Ҳукуматдодорони Туркия Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Туркия Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Сарварони асри XX Гурӯҳ:Сарварони асри XXI Гурӯҳ:Ҳукмфармоён
Ренот Блюм
Ренот Блюм (Renate Blume; 1983-89 Ренат Блюм-Рид; ) — ҳунарпешаи театр ва синамои Олмон.
Зиндагинома
Дар солҳои 1965—1986 вай ҳунарпешаи дар Дрезден. Дар театр нақшҳои зиёдеро иҷро кардааст, дар зиёда аз 40 филм нақш офаридааст. Соли 1980 вай нақши Ҷенни фон Вестфаленро дар филми Лев Кулиҷонов"Карл Маркс. Солҳои ҷавонӣ"бозид. Барои ин нақш дар соли 1982 вай сазовори ҷоизаи Ленинӣ шуд.
Солҳои 1990—1992 ӯ маҳорати ҳунарпешагиро дарс додааст. Аз соли 1992, ӯ фаъолияташро дубора оғоз кард. Вай ҳамчун ҳунарпешаи театр дар намоишҳои «Театри ҷиноятии Берлинер» иштирок мекунад.
Хонавода
Шавҳари аввал (1969—1974) — коргардон Фрэнк Байер. Онҳо писаре доштанд, Александр. Дар солҳои 1981—1986 вай бо Дин Рид, ки Александрро ба фарзандӣ гирифта буд, издивоҷ кард.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Барандагони Мукофоти ленинӣ Гурӯҳ:Ҳунарпешазанҳои Олмон
Всеволод Гаршин
Всеволод Михайлович Гаршин  — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Эдуард Бернштейн
Эдуард Бернштейн (Eduard Bernstein; 6 январи 1850, Шёнеберг  — 18 феврали 1932, ҳамон ҷо) — ходими сиёсии Олмон, яке аз пешвоёни сотсиал-демократҳои Аврупо.
Зиндагинома
Дар Берлин таваллуд шудааст. Аз соли 1872 узви ҳизби сотсил-демократии коргарӣ (эйзенахнҳо), соли 1875 дар таҳияи «Барномаи Готск» ширкат варзид. Баъди тавассути Отто фон Бисмарк ҷорӣ шудани қонуни «Ба муқобили сотсиалистҳо» Бернштейн аввал ба Швейтсария, сипас ба Британияи Кабир рафт ва то соли 1901 дар он ҷо иқомат гузид. Ҳамроҳи К. Каутский соли 1891 дар тадвини «Барномаи эртфуртии Ҳизби сотсиал-демократии Олмон» ширкат дошт. Бо Фридрих Энгелс аз наздик шинос шуда, баъди вафоти ӯ мероси адабии Ф. Энгелсро интишор дод.
Бернштейн дар асараш «Масъалаҳои сотсиализм ва вазифаҳои сотсиал-демократия» (1899, тарҷ. русӣ — 1901) дар назарияи сотсиал-демократия падидаи нав — ревизионизмро асос гузошт. Нуктаи асосии ин ҷараён қазияе буд, ки мувофиқи он нуктаҳои асосии пешгӯиҳои иҷтимоии марксизм назарияи беасос арзёбӣ шуда, капитализм бошад, имкониятҳои зиёде дорад. Аз ин рӯ, низоми демократияи парламентариро бояд инкишоф дод, зеро танҳо чунин амал метавонад капитализмро ба сотсиализм табдил диҳад. Фаъолияти амалии Бернштейн ба назарияи созмондиҳии ӯ мувофиқат мекард. Солҳои 1912-1918 депутати Рейхстаг аз Ҳизби сотсиал-демократии Олмон буд. Соли 1921 Бернштейн яке аз тадвинкунандагони «Барномаи гёрлитсии Ҳизби сотсиал-демократии Олмон» буд, ки дар он расидан ба сотсиализм танҳо тавассути ислоҳоти тадриҷии ҷомеа ва инкишофи иқтисодиёти он имконпазир дониста мешуд. Назарияи Бернштейн боиси ҳамлаҳои шадиди марксистони ортодоксалӣ ва тарғиботи расмӣ гардида, ӯ дар Иттиҳоди Шӯравӣ душмани марксизм эълон шуда буд. Вале муаррихон ва сиёсатшиносони муосир Бернштейн ро асосгузори назария ва амалияи сотсиал-демократияи муосир медонанд.
Серафим Петрович Автократов
Серафим Петрович Автократов — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Фурудгоҳи тионшуии миҷишон
Фурудгоҳи тионшуии миҷишон (Tianshui Maijishan Airport) — фурудгоҳи низомӣ ва ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи THQ аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Klemm Kl 36
Klemm Kl 36 (Klemm Kl 36) — як ҳавогарди сохтаи Klemm аст ки дар соли 1934 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Germany будааст. Ин ҳавогард дар 1934 нахустин парвози худро анҷом дод.
Железниково (ноҳияи Судогод)
Железниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Судогод
Пежма (деҳа)
Пежма (Пежма) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Велский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Баччор
Баччор — деҳа дар ҷамоати Деҳоти Ванқалъаи ноҳияи Шуғнони ВМКБ. Аз деҳа то маркази ноҳия 108 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 269 нафар (январи 2012), тоҷикон.
Қатъномаи 854 Шӯрои Амният
Қатъномаи 854 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 06 август 1993 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Обхозистон, Гурҷистон аст. Ин қатънома тайи нишасти 3٬261‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Баччор
Ҷуғрофиё
Мактаби таҳсилоти умумии асосӣ, бунгоҳи тиббӣ, китобхона ва нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: ғаллакорӣ ва чорводорӣ. Заминҳо аз дарёи Ғунд обёрӣ мешаванд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Шуғнон Гурӯҳ:Ҷамоати Ванқалъа
Қатъномаи 854 Шӯрои Амният
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
SPSS
SPSS Statistics — барномаи компютерӣ барои коркарди омории додаҳо мебошад, яке аз беҳтарин нармафзорҳо дар бозори барномаҳои компютер дар соҳаи барномаҳои омории тиҷоратӣ мебошад. Дар соли 2009 ширкати SPSS пакети барномаҳои омории худро ребрендинг, ки ҳамакнун PASW Statistics (Predictive Analytics SoftWare) ном дорад. 29 июли соли 2009 ширкати SPSS эълон кард, ки онро ширкати IBM харидорӣ менамояд.
Аз нуқтаи назари бархе аз муаллифон, SPSS "байни барномаҳои оморӣ ҷойи аввалро мегирад".
Таърих
Норман Най, Хедли Халл и Дейл Бент нусхаи аввали системаро соли 1968 ихтироъ карданд, баъдан ин пакет дар чаҳорчӯбаи Донишгоҳи Чикаго рушд кард. Якум роҳнамои корбарии ин барнома соли 1970 дар нашриёти McGraw-Hill ба чоп баромад, аз соли 1975 ин лоиҳа ба як ширкати алоҳидаи SPSS Inc. табдил ёфт. Якум нусхаи пакет зери Microsoft Windows соли 1992 баромад. Дар ҳоли ҳозир нусхаи ин барнома зери системаҳои амалии MacOs X ва Linux вуҷуд доранд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Нармафзорҳои Оморӣ Гурӯҳ:Истилоҳоти оморӣ
Кузнетсова (ноҳияи Плисетс)
Кузнетсова (ноҳияи Плисетс) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Плисетс, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Хосе Гонсалво
Хосе Гонсалво Фалкон (José Gonzalvo Falcón; 16 январи 1920, — 1920:1:16, May 31, 1978, Молет Дел Валèс, Испания) — футболбози испанӣ,, муррабӣ.
Кузнетсова (ноҳияи Плисетс)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Плисетс
Хосе Гонсалво
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 16 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1920 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ceuta Гурӯҳ:Бозингарони БФ СЕ Сабадел Гурӯҳ:Бозингарони БФ Барселона Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Зарагоса
Нилкон
Нилкон — деҳа дар ҷамоати Деҳоти Роҳатии ноҳияи Рӯдакӣ. Аз Нилкон то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 41 км. Аҳолиаш 3410 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рӯдакӣ Гурӯҳ:Ҷамоати Роҳатӣ
Фурудгоҳи саҳро ҳоирм кюр
Фурудгоҳи саҳро ҳоирм кюр (Hiram Cure Airfield) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 705 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 260 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Паприха (ноҳияи Вологод, Вологда)
Паприха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Дараикалп
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Сангвор Гурӯҳ:Ҷамоати Ваҳдат
Медведевская (ноҳияи Онежск)
Медведевская (ноҳияи Онежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Онежск
Фурудгоҳи кортроит
Фурудгоҳи кортроит (Cartwright Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи YRF аст, ки як бонди фуруди Шин дорад, ва тӯли бонди он 1200 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Канада қарор дорад, ва дар баландии 12 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Канада Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Софинка (ноҳияи Аннин, Воронеж)
Софинка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Аннин, ки дар вилояти Воронеж қарор дорад, дохил мешавад.
Борис Николаевич Агапов
Борис Николаевич Агапов (1899—1973) — яке аз нависандагони адабиёти русӣ буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Перегон (ноҳияи Погар)
Перегон — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Погар, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Погар
Klemm Kl 151
Klemm Kl 151 (Klemm Kl 151) — як ҳавогарди сохтаи Klemm аст. ин ҳавогард дар 1942-9-10 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ямное (ноҳияи Икрянинск)
Ямное (ноҳияи Икрянинск) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Икрянинск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Икрянинск
Мадин Гиш
Мадин Азаматович Гиш (Мадин Азаматович Гиш; 12 июли 1989) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 12 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Дружба Майкоп
Веселая (Нижнеенангский с/с ноҳияи Кичменгско-Городетс, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кичменгско-Городетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кичменгско-Городетс (Вологда)
Молодники (ноҳияи Гороховетс)
Молодники — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Гороховетс, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Гороховетс
Глеб Успенский
Глеб Иванович Успенский  — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Нависандагони адабиёти русӣ
Песчанка (ноҳияи Старополтавск, Волгоград)
Песчанка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Старополтавск, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Старополтавск (Волгоград)
Пойгоҳи нерӯе ҳаво Покистон дар мсрур
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Пежма (стансия)
Пежма (Пежма (станция)) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Велский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Велский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Қатъномаи 855 Шӯрои Амният
Қатъномаи 855 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 09 август 1993 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Ҷумҳурии Федералии Югославия аст. Ин қатънома тайи нишасти 3٬262-‌ум бо 14 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 1 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Мирзотеппа
Аҳолӣ
Дар соли 2009 886 нафар аҳолӣ дошт.
Аврат
Аврат (عورة — заъф, шармгоҳ) — андоми ниҳонӣ, андоми шарм; узвҳои сатршавандаи инсон (сатри аврат), ки ҳар як мусулмон вазифадор аст, онҳоро пӯшонад.
Истилоҳ
Авратдар луғат ба маънои вуҷуди халал, заъф ва беҳимоятӣ дар марзҳо ва манотиқи ҷангӣ ва низ ҳар ҷое аз бадан аст, ки одамӣ аз рӯи шарму номӯс онро сатр мекунад вадар истилоҳи шаръ ба он ҷое аз бадани одамӣ гуфта мешавад, ки пӯшонидан – сатри он ҳам дар намоз ва ҳам берун аз он фарз ва ҳатмӣ  ва кушода гузоштани он ҳаром аст ва дар форсӣ ба он ҷойҳо ниҳонгоҳ ва шармгоҳ гуфта мешавад.
Ҳадди шаръии аврат
Бар асоси омӯзаҳои шаръ ҳад ва ё миқдори аврат дар байни қишри мардону занон бо назардошти латофати ҷисмӣ, ҳусни табиӣ ва вуҷуди ангезанда (ҷозиба)-ҳои неруманди ҷинсӣ дар занон аз ҳам фарқ мекунад.
Аврати мард
Миқдори аврати мардон аз зери ноф то зери зону мебошад. Бо вуҷуди он ки пушту шикам ва китфу бозувони мард аврат ба шумор намераванд, вале пӯшидани онҳо дар ҳолатҳои одӣ ва ғайриизтирорӣ маснун ва шаръан матлуб аст.
Аврати зан
Миқдори аврати занони озод ҳамаи баданашон, ба ғайр аз рӯ, дастҳоо ва назди имом Абуҳанифа қадамҳояш мебошад.Паёмбари акрам (с) мефармояд:
'«(Бадани) зан (батамом) аврат аст. Вақте (аз хонааш) хориҷ шавад, шайтон ӯро зери назар гирад»' – яъне дар пайи аз роҳ задани ӯ бошад .
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Вожаҳои ислом
Мондино (ноҳияи Онежск)
Мондино (ноҳияи Онежск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Онежск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Онежск
Жуковка (ноҳияи Судогод)
Жуковка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Судогод, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Судогод
Лукас Торрейра
Лукас Себастян Торрейра Ди Паскуа (Lucas Sebastián Torreira Di Pascua; 11 феврали 1996, Фрай Бентос, Уругвай) — футболбози уругвайӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 11 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1996 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Уругвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Делфино Пескара 1936 Гурӯҳ:Бозингарони БФ У.К. Cампдория
Йёнс Якоб Берселиус
Йёнс Якоб Берселиус (Jöns Jakob Berzelius; 20 августи 1779, Линчёпинг — 7 августи 1848, Стокҳолм) — кимиёшинос ва минералшиноси шведӣ.
Фаъолият
Соли 1802 унвони доктори тибро дар Университети Упсало гирифтааст. Профессори Университети Стокҳолм (1807) ва Институти тиббию ҷарроҳии Стокҳолм (1810–32). Узв (аз 1808), Президент (аз соли 1810) ва котиби доимии АИ Шветсия (аз соли 1818). Аз соли 1820 узви фахрии хориҷии АИ Петербург. Берсулиус бо роҳи таҷриба назарияи атомистикаро асоснок кард, онро тараққӣ дод ва ба кимиё дохил намуд. Ӯ с-ҳои 1810–16 дар асоси маводди таҳлили оксидҳо қонуни нисбатҳои каратиро собит сохт. Соли 1814 ҷадвали массаи атомии 41 унсурро тартиб дода, бо ҳарфҳои аввали юнонӣ ва лотинӣ ифода кардани номи онҳоро пешниҳод намуд. Берсулиус соли 1818 ҷадвали массаи атомии 46 унсур ва таркиби фоизии тақрибан 2 ҳазор пайвастҳоро, ки худаш таҳлил намуда буд, аз чоп баровард. Берсулиус ва В. Гизингер ба хулосае омаданд, ки ҳамаи намакҳо аз кислота ва асосҳо таркиб ёфтаанд ва ҳамаи пайвастҳои кимиёӣ чун намакҳо хосияти духела зоҳир менамоянд. Минбаъд Берсулиус назарияи электрокимиёии худро баён намуд. Баъди А. Лавуазе Берсулиус оид ба қобилияти кислота ҳосил кардани оксиген (зимнан ӯ ангидриди кислотаҳоро кислота номида буд) фикр ронд ва то дер мавҷуд будани кислотаҳои беоксиген (мас., HCl)-ро инкор мекард.
Берсулиус ва В. Гизингер дар асоси таҳқиқи маъданҳои гуногун серий (1803), селен (1817) ва торий (1828)-ро кашф намуданд. Солҳои 1824–25 аввалин шуда силитсий, титан, тантал ва сирконийро дар ҳолати озод ба даст овард. Берсулиус дар инкишофи кимиёи нимаи аввали садаи XIX саҳми арзанда гузоштааст.
Михаил Агеев
Михаил Агеев — яке аз нависандагони шинохтаи адабиёти рус буд.
Абдусаттор Нуралиев
Абдусаттор Нуралиев (22 августи 1941, ноҳияи Қушробод, вилояти Самарқанд, ҶШС Ӯзбакистон — 20 марти 2020, Душанбе, Тоҷикистон) — адабиётшинос ва и тоҷик, доктори илмҳои филология (1998), профессор (2002). Аълочии маорифи Тоҷикистон. Узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон (1976). Корманди фахрии макотиби олии касбии Федератсияи Россия (2011). Раиси ҷамъияти дӯстии «Тоҷикистон-Қазоқистон».
Зиндагинома
Абдусаттор Нуралиев — (22 августи соли 1941, деҳаи Кушрабоди ноҳия Кушрабоди вилояти Самарқанди Узбекистон), Факултети журналистикаи Донишгоҳи давлатии Қазоқистонро хатм намуда, (1968) ба Шуъбаи журналистикаи факултети филологии тоҷикии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба кор омад. Фаъолияти омӯзгорӣ ва илмиву эҷодиаш дар факултети филология ва факултети журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ҷараён ёфтааст. Аз соли 1993 то ба соли 1996 декани факултети журналистика, солҳои 1996—2001 мудири кафедраи журналистика ва адабиёти хориҷии Донишгоҳи миллии Тоҷикистон. Аз сентябри соли 2002 мудири кафедраи журналистикаи Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ва минбаъд профессори кафедраи номбурда буд. Абдусаттор Нуралиев 20 марти соли 2020 дар ш. Душанбе даргузашт.
Фаъолияти илмӣ
Самти пажӯҳиши Нуралиев масъалаҳои равобити адабии тоҷику қазоқ ва журналистика мебошад. Ба қалами ӯ зиёда аз 200 мақолаву рисолаҳои илмӣ ва илмӣ-оммавӣ таалуқ доранд. Мақолаи «Журналистикаи миллатҳои шӯравӣ» дар китоби «Советская многонациональная журналистика» — М., 1975 доир ба журналистика ва матбуоти тоҷик ҷой дода шудааст.
Осор
Инчунин рисолаҳову монографияҳои зер аз нигоштаҳои ӯянд:
Донистаниҳо
Абдусаттор Нуралиев дар фильми мустанади «Мо донишгоҳро таъсис намудаем» (русӣ «Мы создали университет») дар бораи таърихи таъсиси Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон суханронӣ намудааст. Нигаред: «Мы создали университет»
Раниере Силва Дус Сантос
Раниере Силва Дус Сантос (Raniere Silva dos Santos; 16 августи 1980, Итанем, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Джилмар Лора
Карлос Джилмар Лора Сааведра (родился 24 октября 2000 г.), более известный как Джилмар Лора, — перуанский профессиональный футболист, выступающий на позиции правого защитника перуанского клуба «Спортинг Кристал» и национальной сборной Перу.
Раниере Силва Дус Сантос
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 16 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1980 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ América Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ ? Гурӯҳ:Бозингарони БФ Cампаю Корреа Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Де Регатас Брасил Гурӯҳ:Бозингарони БФ АБК Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ipatinga Futebol Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Nacional Esporte Clube Гурӯҳ:Бозингарони БФ Маранян Атлетико Клубе
Джилмар Лора
Клубная гонка
Лора родилась 24 октября 2000 года в Лиме. В 2004 году он начал играть за молодежную команду «Алианза Лима», а в 2011 году стал игроком молодежной команды «Спортинг Кристал». 7 августа 2019 года он подписал свой первый профессиональный контракт и был переведен в основной состав. 9 ноября 2019 года он дебютировал в первой команде в матче чемпионата против Мельгара, выйдя на замену на 61-й минуте вместо Ренцо Реворедо. В сезоне 2020 года он 4 раза играл в стартовом составе в матчах чемпионата и по итогам сезона вместе с клубом стал чемпионом Перу. 31 января 2021 года «Спортинг Кристалл» подтвердил продление контракта с Лаурой до конца 2023 года. 13 марта он оказал свою первую помощь в карьере Кристоферу Гонсалесу в матче первого дня нового сезона против команды. клуб «Депортиво Бинациональ» (4: 0). 21 апреля 2021 года он дебютировал на Кубке Либертадорес в матче против Сан-Паулу (0: 3), выйдя на замену на 82-й минуте.
Абдусаттор Нуралиев
Эзоҳ
Гурӯҳ:Аъзои Иттифоқи журналистони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Филологони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон