Институти_физикаю_техникаи_ба_номи_С._У._Умарови_АМИТ
Физикаи атмосфера
Самти "Физикаи атмосфера" омӯзиши ҳолати атмосфера, параметрҳои ба вазъи иқлим ва қабати озон таъсиррасонанда, инчунин омӯхтани равандҳои ташаккули аэрозолиии атмосфера дар натиҷаи тӯфони чангӣ ва мониторинги ҳолати ифлосшавии техногении атмосфераро дар бар мегирад – миқдори умумии озон дар сутуни амудии атмосфера мунтазам чен карда мешавад. Тафтиши намунаҳои аэрозолиии чанг бо воситаи спектроскопияи фотоакустикӣ дар соҳаи ултрабунафш ва намоёни спектр ва муқоисаи ин натиҷаҳо бо маълумоте, ки тавассути спектроскопияи инфрасурх ва усулҳои инъикоси диффузионӣ ба даст оварда шудаанд, имкон дод, ки мутобиқати табиати аэрозолҳои чангии заминӣ ва чанги марсианӣ мушаххас карда шавад. Натиҷаҳои ин таҳқиқот барои ҳалли мушкилоти пешгӯии иқлим ва обу ҳаво, инчунин муайян кардани нақши аэрозолҳо дар тағирёбии онҳо аҳамияти калон доранд. ИФТ АМИТ дар тӯли чанд сол бо Пажӯҳишгоҳи Тропосферии ба номи Лейбнитси Олмон (TROPOS) ҳамкорӣ дорад. 26 июни соли 2019, дар Душанбе дар ИФТ АМИТ нуқтаи шашуми ченкунии шабакаи глобалии атмосфера барои омӯзиши иқлим (PollyNet) ба кор даромад. Стансияи нав дар Осиёи Марказӣ аввалин буда, дар ҳудуди минтақаи ҷаҳонии чанг ҷойгир аст ва аз Марокаш то Чин тӯл мекашад. ИФТ АМИТ инчунин бо Коллеҷи илмҳои атмосфераи Донишгоҳи Ланчжоуи Чин (https://en.lzu.edu.cn/) ҳамкорӣ мекунад. Ёддошти тафоҳум соли 2018 ба имзо расид. Тибқи ин санад, ҳамкорӣ то соли 2025 ба нақша гирифта шудааст. Айни замон корҳо оид ба таъсиси Маркази таҳқиқоти иқлим ва сифати ҳаво дар ИФТ АМИТ идома доранд. ИФТ АМИТ ҳамчунин бо лабораторияи калидии илмҳои криосфераи Институти шимолу ғарбии экологияи муҳити зист ва захираҳои Академияи илмҳои Чин дар Ланчжоу ҳамкорӣ менамояд. Дар доираи ҳамкорӣ омӯзиши муштараки аэрозол ва карбонҳои элементарӣ ба нақша гирифта шудааст. Қайд кардан бамаврид аст, ки аллакай дар пойгоҳи илмии ИФТ АМИТ ҷамъоварии аэрозол гузаронида шуда истодааст. Насби анализатори нав - АЕ33 аэталометри ин институт дар пойгоҳи таҳқиқотии ИФТ АМИТ бо мақсади омӯзиши карбонҳои элементарӣ дар нақша аст. Лабораторияи физикаи атмосфераи ИФТ АМИТ бо лабораторияи назарияи иқлими Институти физикаи атмосфераи ба номи С. Обухов АИР, бо Донишгоҳи Авруосиё ба номи Л.Н. Гумилёв (Қазоқистон, Остона) низ ҳамкорӣ дорад. Ҳамчунин лабораторияи бо кафедраи физикаи умумӣ ва равандҳои мавҷии факултети физикаи Донишгоҳи давлатии Москва ба номи М.В.Ломоносов, ш.Москва, Россия ҳамкориҳои зич дорад. Дар доираи лоиҳаҳои Маркази байналмилалии илм ва технологияҳо, лабораторияи физикаи атмосфера бо намояндагони Фаронса, Португалия ва ИМА ҳамкориҳои илмӣ мегузаронад. Масъалаи ба ҳисоб гирифтани таъсири ғайрихаттии гармии ҳамаи қабатҳои камераи фотоакустӣ (газ- намуна-субстрат) ҳангоми ташаккули сигнали фотоакустӣ дар муҳити конденсионӣ ҳангоми азхудкунии ҳаҷми афканишоти оптикӣ ҳалли худро меёбад. Хусусиятҳои насли дуввуми гармонияи фотоакусти сигнали субстратӣ ҳангоми азхудкунии афканишоти оптикӣ аз тарафи муҳити конденсии гуногуни физикӣ аз ҷиҳати назариявӣ таҳқиқ карда мешаванд. Барои андозагирии мустақими ҳарорати паҳлӯии намунаҳо дар ячейкаҳои кушодаи фотоакустӣ қайдкунаки ҳароратӣ-рақамӣ таҳия шудааст. Ҳисобкуниҳои рақамии масъалаҳои ғайрихаттии термооптикӣ дар асоси қарорҳои бунёдии назариявӣ ба даст овардашуда, гузаронида шуданд; хусусиятҳои татбиқи амалии спектроскопияи оптоакустикии аэрозолӣ ва моддаҳои газмонанд таҳлил карда шуданд.