Шикоргарӣ
Инчунин шикорчӣ шикорчӯби рост ва баробари қади худ дарозро бо нӯги тези оҳанин, ки онро буноҳан меномиданд, ҳамроҳи худ мегирифт. Шикорчӯбро аз чӯби дарахти бед тайёр мекарданд ва он барои дар кӯҳ роҳ рафтан ва бо мақсади дифоъ аз ҷонварони пӯрзӯр истифода мегашт. Шикорчӣ кӯлборе бо номи замбила дошт, ки ба он тӯшаи худ: нон, тутмавиз, талқон ва ғайраро меандохт. Баъзе шикорчиён камонғулак – як навъ аслиҳаи оддиро ҳамроҳ мегирифтанд. Чӯби камонғулак аз аз шохи дарахти ирғай ва зеҳи он аз рӯдаи гӯсфанд тайёр мешуд. Дар миёнаи ду тори зеҳи он тур – латтае баста шуда буд, ки ба он сангчаҳоро гузошта, паррандаҳои хурдро шикор мекарданд. Дору – борути камонро худи шикорчиён тайёр мекарданд. Дору аз олтингӯгирд (кибрит), ангиштпора ё лахча, шӯра (намакхок) дар муддати се-чор рӯз тайёр карда мешуд. Олтингӯгирдро аз шаҳру водиҳо меоварданд, лахча аз чӯби арча таҳия мегашт ва шӯраро аз хоки намакдор мегирифтанд. Ин маводро кӯфта, бо об омехта мекарданд ва аз намад гузаронида, меполуданд. Сипас маҳлули ҳосилшударо дар зарфе болои оташ гузошта, то ба ғафс шуданаш меҷӯшониданд. Пас аз он гирифта дар офтоб мехушкониданд. Барои озмоиш қадре аз онро гирифта, ба оташ мепартофтанд, агар дору дар оташ сӯзад, пас борут тайёр шудааст. Ба хокаи тайёршуда каме об пошида, мешӯриданд ва аз он саққочаҳои хурд сохта, дубора мехушкониданд. Тири тӯфангро аз сурб худи шикорчиён тайёр мекарданд. Сурбро аз Ҳисору Фарғона ва ҷойҳои дигар ба ивази ғалла меоварданд, ё бо пул мехариданд. Тир дар қолиб рехта мешуд, ки он тиррез ном дошт. Қолибро аз ду парра санг месохтанд ва дар онҳо ду ё чор чуқурчаи сурбрезӣ мекофтанд. Сипас парраҳоро ба ҳам баста, аз сӯрохии махсус сурбро гудохта ба он мерехтанд. Вақте ки сурб сах шуд, қолибро кушода, тирҳои кулӯларо гирифта, бо сӯҳон ё қайроқсанг соида ҳамвор мекарданд. Дар байни шикорчиён якчанд бовару шугунҳо роиҷ буд. Мардуми кӯҳистон ба мавҷудияти махлуқоти фавқуттабиӣ ба монанди аҷина, парӣ, ғул ва ғайра бовар доштанд. Агар шикорчӣ дар кӯҳ ягон лавозимоти худро гум кунад, мегуфтанд, онро парӣ ё аҷина гирифтааст. Онҳо барои ҳимоят аз зиёни махлуқҳои мазкур ва бо мақсади омад кардани шикори худ тӯмору кӯрхат, баъзе узвҳои ҷонварони пурзӯрро гирифта мегаштанд. Ба шикор танҳо намерафтанд, одатан, ду нафар шуда ба кӯҳ мебаромаданд, зеро дар кӯҳистон бо хирсу гург ё бо ягон хатари дигар рӯ ба рӯ шудан эҳтимол дошт. Пеш аз шикор сайёдон таҳорат ва шустушӯ карда, пагоҳии барвақт ба роҳ мебаромаданд, то ки касе онҳоро набинад. Зеро аз чашми баду рашку ҳасад низ худро эҳтиёт мекарданд. Агар аз пешашон ба тасодуф зане гузарад, шикорчиён ин сафарро бехосият шумурда, аз роҳашон бармегаштанд. Инчунин дар аввали шикор вохӯрдан бо мор, гурба, рӯбоҳ низ шугуни бад ҳисоб меёфт. Дар байни мардуми кӯҳистон ду навъи шикор вуҷуд дошт: ба тарзи якнафарӣ ё дунафарӣ дар фаслҳои баҳору тобистон ва ба таври гурӯҳӣ дар фасли зимистон. Шикори гурӯҳиро шикори ҳалқия, ҳалқашикор ё қанарғашикор меномиданд. Усули ҳалқашикор, одатан, барои шикори нахчирҳо ба кор бурда мешуд. Вақте ки зимистон барф зиёд меборид, нахчирҳо аз кӯҳҳо барои ҷустани ғизо ба водиҳо мефаромаданд ва ба деҳаҳо наздик меомаданд. Дар шикори гурӯҳӣ 10-20 нафар шикорчӣ, баъзан то 80-100 нафар мардони аз 15-16 сола сар карда то пирамардон ҳам иштирок мекарданд. Онҳо ду нафар шикорчиёни ботаҷрибаро барои дидбонӣ ва муайян кардани маҳалли ҷойгиршавии нахчир мефиристоданд. Шаб мардон дар масҷид ҷамъ омада, нисфи шаб ба роҳ мебаромаданд ва баробари дамидани субҳ атрофи рамаи нахчирҳоро ҳалқавор печонида мегирифтанд. Онҳо ҳалқаро оҳиста-оҳиста танг кардан мегиифтанд. Шикорчиён бо тӯфангҳо мусаллаҳ буда, ба сӯйи нахчирҳои наздикомада тир мекушоданд. Ҷавонони дигар бо чӯбҳо ва сангҳо пеши роҳи нахчирҳоро гирифта, онҳоро тарафи тӯфангдорон мегардониданд. Баъзе шикорчиён сагҳои ҳушёру зираки худро низ бо худ мегирифтанд. Шикори гурӯҳӣ ҳамин тавр то бегоҳ давом мекард. Шикорчиён рӯзе аз 10 то 70 нахчирро сайд мекарданд. Агар нахчир дар назди онҳо ба ҳалок шудан мерасид, сари онро зуд бурида, ҳалол менамуданд. Бегоҳ нахчирҳои шикоршударо ба масҷид меоварданд ва онҳоро сардори шикорчиҳо ё оқсақоли деҳа, ки шикорро роҳбарӣ кардааст, ба иштироккунандагони шикор тақсим карда медод. Аз гӯшти нахчирҳо ба ҳамаи аҳли деҳа кам-кам мерасониданд. Як қисмашро дар масҷид ё аловхонаи деҳа хӯрок пухта худоӣ медоданд. Шикори инфиродиро тоқашикор меномиданд, ки онро дунафарӣ анҷом медоданд. Дар вақти шикори тобистона шикорчӣ як рӯз пештар чарогоҳ ва ҷойи шабгузаронии нахчирро пайдо карда, рӯзи дигар вақте ки нахчир омад, ӯ ба нишон гирифта мепаронд. Нахчири бачадорро шикор кардан манъ буд.