cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Баҳром Саққои Бухороӣ
Зиндагинома
Ӯ дар ҳолатҳои ҷазба ва ваҷди ирфонӣ бо шӯру шавқ шеър мегуфт. Ба Бухоро баргашта, баъди муддате зистан, соли 1558 ба Лоҳур ва аз он ҷо ба Деҳлӣ (1559) рафта, дар чиллахонаи Шайх Низомуддини Авлиё истиқомат кардааст. Баъди як сол бо бародари кӯчакаш Боязиди Баёт (муаллифи тазкираи «Ҳумоюну Акбар») ба Агра (Акбаробод) рафта, дар дарвозаи қалъаи Деҳлӣ саққохона сохт ва ба саққоӣ машғул шуд. Ба омӯзиши адабиёти суфия рӯй оварда, чун шоири мутасаввиф машҳур гардид. Иддае аз мардум ба ӯ ихлос намуданд ва дар пайравиаш ба саққоӣ пардохтанд. Саққо дар ибтидо бехабар аз ҳунари шеъру шоирӣ ва ҳатто, маҳрум аз таҳсили илм будааст. Ногаҳон, соли 1546 ба ашъори Шоҳ Қосими Анвори Табрезӣ таваҷҷуҳ намуда, тадриҷан шоир шуда, дар байни омма эътибори калон пайдо кардааст. Ҳар гоҳе Акбаршоҳ (ҳукмр. 1556–1605) ва мулозимонаш аз назди саққохонаи ӯ мегузаштанд, ба ашъораш гӯш медоданд. Акбаршоҳ ба ӯ эҳтиром гузошта, ба ӯву пайравонаш барои маҷлиси самоъ оростан ва пешбурди кори машкобӣ маош муқаррар карда буд. Ҳатто барои харҷи роҳи ҳаҷ ва зиёрати Каъба ба ӯ ёрии молиявӣ расондааст. Саққо камоли иззату ҳурмат дида, барои бурдани туҳфаҳои Акбаршоҳ, ки ҳар сол тавассути корвони ҳоҷиёни Ҳиндустон ба шоҳони Маккаву Мадина фиристода мешуд, ҳамроҳ шуда, шаҳрҳои Батҳо, Шом, Миср, Бағдод ва ғ-ро зиёрат кардааст. Ба қавли Аҳмад Гулчини Маонӣ (дар китоби «Ойинаи мерос») Саққо дар роҳи сафар аз Ҳинд ба Сарандеб вафот кардааст. Мазори вай дар мавзеи Бардавони ноҳияи Ариса дар сари роҳи Бангола ва Сарандеб вокеъ гашта, зиёратгоҳи мардум аст.
Эводиёт
Аз рӯйи маълумоти китоби «Мунтахаб-ут-таворих»-и Абдулқодири Бадоюнӣ, Саққо чанд девон дошт, аммо ҳар гоҳ, ки бехуд мешуд, ашъори худро мешуст. Бо вуҷуди ин аз мероси адабияш девоне ба забони форсии тоҷикӣ, иборат аз сӣ ҳазор байт, дар анвои гуногуни адабӣ – ғазалиёт, мухаммасот, қитъаҳои таърихӣ, рубоиёт, тарҷеъбанд, қасида, маснавӣ ва мутафарриқот боқист, ки дар пайравии Мавлоно Ҷалолуддини Балхӣ, Ҳофизи Шерозӣ, Шоҳ Қосими Анвор эҷод шудаанд. Инчунин ӯ манзумаҳое дорад, ки дар онҳо аз ҳунари ҳалвогарӣ, одоби хаймадӯзӣ сухан меравад. Аз Саққо инчунин «Муғаннинома» то замони мо расидааст. Ӯ дар ашъораш худро бандаи машоихи пешин – Солори Масъуд, Шайх Алии Лоло, Мир Саййидалии Ҳамадонӣ, Хоҷа Исҳоқи Хатлонӣ меномад. Саййид Наҷмуддини Кобулиро «Хизри роҳ»-и худ зикр карда, пайрави тариқати нақшбандия будааст. Нусхаҳои хаттии осори ӯ дар китобхонаҳои Покистону Ҳиндустон нигаҳдорӣ мешаванд. Як нусхаи девонаш дар Ганҷинаи мероси хаттии Институти забон, адабиёт, шарқшиносӣ ва мероси хаттии ба номи Рӯдакӣ АИ ҶТ зери шумораи 2265 маҳфуз аст. Намунае аз ашъори Саққо:
Дафтар
thumb 300пкс
Дафтар - ин лавозимоти хониш. Дафтарро барои навиштан аксар дар мактаб ва донишгоҳҳо истифода мебаранд.
Гурӯҳ:Лавозимоти хониш Гурӯҳ:Лавозимоти навиштан
Афшин ибни Ковус
thumb|[[Бобаки Хуррамдин|Бобàки Хуррамдин бо Ҳайдари Ковус, генерали Халифа ал-Мустасим мулоқот мекунад]] Ҳайдари Ковус, Ҳайда́р ибни Ковус ал-Афши́н (Kheyzar ebn-e Kāvus, ) — шоҳзодаи Усрушана (Истаравшани кунунӣ) дар замони вуруди мусалмонон ба Суғдзамин, ки яке аз тоҷикони   машҳур дар дастгоҳи хилофати Маъмун ва Муътасими Аббосӣ ҳам буд, шахсияте бисёр мармуз ва пурмоҷарое аст. Ва дар ҳоле ки бисёре аз муаррихон ва муҳаққиқон аз ӯ ба унвони як қаҳрамон ёд мекунанд, аммо дар ин миён пажӯҳишгароне ҳам ҳастанд, ки мӯътақиданд, Афшин ба хотири дарёфти саҳми худ дар ҳукумати Фарорӯди даврони Аббосиён, ҳозир ба ҳар гуна ҳамкорӣ бо Аббосиён буд.
Номи Афшин дар ғолиби манобеъ «Хайзар» омада ва Абӯтаммом низ дар шеъре, ки пас аз дастгирӣ ё қатли Афшин сурудааст, ҳамин номро оварда. (Табарӣ, 9/11). Дар порае дигар аз манобеъ, ин ном ба сурати «Ҳайдар» омадааст (Билозарӣ, 211) ва низ ба сурати «Кайдар» ҳам зикр шудааст, ва бино бар ин, эҳтимол дорад «Хайзар» арабишудаи «Кайдар» бошад. Дар манобеъи мавҷуд, ривояте, ки торихи таваллуди Афшинро таъйин кунад вуҷуд надорад. Вай бад-он сабаб, ки фарзанди писаре ба номи Ҳасан дошт (Табарӣ, 9/106-107) Абулҳасан куня гирифт.
Дуруст аст, ки унвони «Афшин»-ро акнун танҳо азони ӯ медонем, аммо дар воқеъ Афшин лақаб ва унвони умумии амирони Усрӯшана будааст. (Хаворазмӣ, 119) Ниёкони Афшин дар минтақаи Усрӯшана ҳама ба номи Афшин хонда мешудаанд. (Билозарӣ, 428, 431)
Мухолифати Афшин бо падар
Бино ба ривоёти торихӣ, муддате пас аз сулҳ миёни Ковус (падари Афшин) ва Маъмун, Ковус дубора сар ба мухолифат бардошт, аммо фарзандаш Афшин ба Бағдод рафт ва халифаро ба фатҳи Усрӯшана барангехт ва зимнан роҳи осони вуруд ба шаҳрро ба ӯ нишон дод. (Билозарӣ, 430; Қуддома, 412). Ривояти Билозарӣ нишон медиҳад, ки Афшин пеш аз ин иқдом, бо падараш ихтилоф дошта ва ҳатто муддате, пинҳон аз ӯ мезиста ва пеш аз омадан ба назди Маъмун ба дини ислом гаравида будааст. Албатта, бархе аз пажӯҳишгарон мӯътақиданд, ки исломи Афшин зоҳирӣ ва сурӣ (шаклӣ) буда ва ӯ то охир ба ойини ислом нагаравида будааст. Ба ҳар ҳол, лашкаре гарон ба саркардагии Аҳмад ибни Абӯхолид аз сӯйи Маъмун бо таваҷҷуҳ ба роҳнамоии Афшин, ба Усрӯшана юриш овард. Гарчӣ Ковус аз Ҳайтолиён ёрӣ талабид, аммо саранҷом ночор ба таслим шуд ва ба Бағдод рафт. Дар онҷо бино бар сиёсати Маъмун дар бораи наҷибзодагони Хуросон — ки эшонро мутеъ мекард ва менавохт ва ҳатто бар зодгоҳҳои худ фармонравоӣ медод — мавриди навозиш қарор гирифт. Ин равиш мӯҷиб шуд, ки ба тасреҳи манобеъ, бештари лашкариёни хилофат дар он замон аз аҳолии Фарорӯд бошанд. (Билозарӣ, 431) Ба ҳар ҳол, Маъмун дар иҷрои сиёсати ёдшуда Ковусро бар минтақаи Усрӯшана ҳоким гардонид ва Афшинро низ ҷонишини ӯ қарор дод. Ривоёти Билозарӣ (с.425) ва Қуддома (с.408), ки гӯё умдаи матолиби худро аз Абӯубайда Муъаммар ибни Мусанно гирифтаанд, бисёр мухтасар аст ва тасвири рӯшане аз сабаби ихтилофи Афшин ва падараш ба даст намедиҳад, аммо аз он достон метавон ҳадс зад, ки эҳтимолан Фазл бародари Афшин назди падар ҷойгоҳи баландтаре дошта ва ҷонишини ӯ будааст. Аммо Афшин ба сабаби ҳамкорӣ бо Маъмун, ҷонишинии падарро ба даст овард ва то поёни зиндагӣ мақоми хешро дар Фарорӯд ҳифз кард ва бо мардуми минтақа иртибот дошт.
Афшин дар дарбори Маъмун
Пас аз сулҳи Ковус бо Маъмун, Афшин бо он ки ҷонишини падар шуда буд, аммо дар дарбори Маъмун ҳузури мустамир дошт. Зеро муқорини саркӯби шӯриши Ибни Оиша дар ҳудуди соли 210 ҳ.қ, аз ҳузури Афшин дар ҷамъи фармондеҳони аршад ёд шудааст. (Ибни Абӯтоҳир, 96) Дар ҳудуди соли 215 ҳ.қ (830 милодӣ) ҳам, ки гурӯҳе аз аъроб ва қибтиёни Миср сар ба шӯриш бардоштанд, он андоза эътимод ба Афшин вуҷуд дошт, ки халифа ӯро ба саркӯби онҳо гусел кард. Афшин дар зиқаъдаи 215 ҳ.қ. ба Миср омад ва ба фурӯ нишондани шӯриш машғул шуд. Вай ба як-яки шаҳрҳои шӯришӣ лашкар кашид ва ҳамаро саркӯб ва сипас дар Искандария ҷойгоҳ гирифт, то халифа худ ба Миср расид. (Яъқубӣ, 2/465; Табарӣ, 8/625, 627; Ибни Асир, 6/420-421)
Афшин ва шӯриши Бобак
thumb|дижи Бобак Дар соли 220 ҳ.қ. (835 милодӣ) дар рӯзгори хилофати Мӯътасими Аббосӣ (бародари Маъмун), маъмурияти Афшин барои саркӯби шӯриши Бобаки Хуррамдин пеш омад. Комёбии Афшин дар ин маъмурият, аз сӯйе мояи шавкати ӯ ва аз сӯйи дигар мӯҷиби шигифтӣ шуд. Ҷунбиши Бобак дар ноҳияи Озарбойҷон аз ҳудуди соли 200 ҳ.қ. (816 милодӣ) оғоз шуд. Ва лашкариёни халифа ҳамвора аз саркӯби ҷунбиши ӯ нотавон буданд. (Масъудӣ, 4/352). Дар ҷумодиулаввал соли 220 ҳ.қ. (июни 835 милодӣ), Афшин дар симати фармонравоии Озарбойҷон аз сӯйи Мӯътасими Аббосӣ, маъмури саркӯби Бобак шуд. (Яъқубӣ, 2/473; Ибни Аъсам, 8/344). Супурдани чунин маъмурияте ба Афшин метавонист барои Аббосиён мояи дарди сари бисёр шавад. Зеро бештари лашкариёни Афшин аз аҳолии Фарорӯд буданд (Табарӣ, 9/42, 49) ва иттиҳод миёни Афшин ва сипоҳиёни Бобак қатъан пояҳои хилофати Аббосиро ба ларза меафканд, чунон ки намунаи мушобеҳе солиёни баъд дар моҷарои байъат бо Аббос ибни Маъмун пеш омад. Бинобар ин, метавон гуфт, ки Аббосиён ба сабабе, ки маълум нест, дастикам то ин замон ба сарсупурдагии Афшин итминон доштаанд. Ба ҳар ҳол, Афшин бо сипоҳ равони Озарбойҷон шуд. Ва нахуст дар ноҳияи Барзанд урду зад ва сипас ба сохт ва таҳияи истеҳкомоти низомӣ пардохт ва баъзе аз фармондеҳони аршадро ба нуқоти дигар гусел кард. Дар нахустин даргириҳо, Афшин комёбиҳое касб кард. Ва дар соли 221 ҳ.қ. тавонист яке ду тан аз муттаҳидони Бобакро саркӯб кунад. (Табарӣ, 9/27) Доманаи набард бештар ба сабаби номусоъид будани ҳаво ва вазъи минтақа, ба миёнаҳои соли 222 ҳ.қ низ кашид ва шояд бад-ин сабаб Аббосиён ба Афшин бадгумон шуданд ва бим доштанд, ки миёни ӯ ва Бобак иттиҳоде сурат гирад. Ба ҳар ҳол, саранҷом дар рамазони 222 ҳ.қ Афшин тавонист бо фатҳҳои гом ба гоми худ, ба қалъаи Баз, ҷойгоҳи Бобак, даст ёбад, аммо Бобак аз маърака ба сӯйи Арманистон гурехт ва дар марғзоре пинҳон шуд. Афшин аз тариқи ҷосусони худ, аз ниҳонгоҳи вай огоҳӣ ёфт ва онҷоро ба муҳосира даровард. Нахустин ҳила барои дастгирии Бобак, ироаи амонномае аз сӯйи Мӯътасим буд, аммо Бобак напазируфт, то саранҷом бо ҳилаи Саҳл ибни Сунбот ал-Арманӣ, ки ба Бобак паноҳ дода буд, дастгир шуд. (Табарӣ, 9/31, 44/49) Аз бархе ривоёти торихӣ чунин бармеояд, ки рафтори Афшин бо Бобак дар замони асорати ӯ бузургворона будааст. Афшин дар ҳоле ки Бобак ва ёрони аслии ӯро ба асорат дошт, дар 3-уми моҳи сафари 223 ҳ.қ. ба шаҳри Сомирро ворид шуд. (Табарӣ, 9/52) Саркӯби Бобак ба дасти Афшин чунон халифаро хушнуд кард, ки гуфтаанд, бар сари ӯ тоҷ ниҳод ва ҷавоҳир ва амволи бисёр ба ӯ бахшид. Чанд тан аз шоирони дарбори Аббосӣ ва аз ҳама бештар Абӯтаммом, дар мадҳи Афшин ва ситоиш аз ин фатҳ, ашъори бисёр сурудаанд, ҳатто Абӯтаммом ӯро бо Фаридун дар қиёс овард. (Ибни Фақеҳ, 555)
Ҳароси халифа аз фузунии эътибор ва ҷойгоҳи Афшин
thumb|350px|Ҷанги Афшин дар Рум [[837—838]] Андаке пас аз саркӯби Бобак, фармонравои Рум ба манотиқе аз Шом ҳуҷум овард. Ин бор халифа барои раҳоӣ аз шарри фармонравои Румиён — ки гуфтаанд, ба таҳрики Бобак даст ба таҳаррукоте мезад — худ фармондеҳии кулли лашкарро ба уҳда гирифт ва Афшинро зердасти хеш қарор дод. Зеро шукӯҳи Афшин ба вижа пас аз саркӯби Бобак, рӯ ба фузунӣ ниҳода буд. (Табарӣ, 9/57) Ба ҳар ҳол, халифа Амурияро фатҳ кард ва Афшин ҳам фармонравои Румро шикаст ва фармонраво аз баробари Афшин — ки шояд метавонист ӯро дастгир кунад аммо мегуфт: «Ӯ подшоҳ аст ва подшоҳон риояти якдигарро мекунанд» (Масъудӣ, 4/358) — гурехт. Мулоҳизаи бархе нукот дар лобалои гузоришҳои торихӣ чунин нишон медиҳад, ки бархе аз наздикони Афшин дар лашкари халифа, дар варои ин ҷангу гурезҳо, дар пайи ҳадафи хоссе будаанд ва дастикам як ҳодиса нишон дод, ки ҳузури шахси халифа дар ин лашкаркашӣ бе далел набудааст. Тибқи ривоятҳо, зоҳиран ҳатто пеш аз фатҳи Амурия, шумори бисёре аз лашкариёни халифа бо Аббос ибни Маъмун — ки иддаъои хилофат дошт ва аз оғози зимомдории Мӯътасим бархе аз бузургони лашкар ба ӯ тамоюл нишон медоданд — ба хилофат байъат карда буданд (Табарӣ, 9/66) ва қасд доштанд, дар фурсате муносиб, халифа ва дигар бузургони лашкар чун Ашноси турк — рақиби Афшинро ба қатл расонанд. (Табарӣ, 9/72) Ҳамроҳони аслии ин тавтиъа бештар аз аҳолии Фарорӯд ва аз наздикони Афшин буданд ва бо он ки нақши ошкоре аз Афшин дар ин тавтиъа дида намешавад, аммо баъид ба назар мерасад, ки бидуни ҳамоҳангӣ бо ӯ, тарҳрезӣ шуда бошад. Саранҷом рози тавтиъа бармало шуд ва Аббос — ки Мӯътасим ӯро таҳти ихтиёри Афшин қарор дода буд — ва сипас дигар саркардагон низ ҳар як ба наҳве ҳалок шуданд. Қатли бештари саркардагони лашкар — ва ғолибан аҳолии Фарғона — мӯҷиби нотавон шудани нерӯҳои тарафдори Афшин шуд ва метавон гуфт, ки уфули шавкати ӯ аз ин ҳангом оғоз гардид.
Иқдомоти Мӯътасим алайҳи Афшин
Аз ҳудуди соли 224 ҳ.қ. (839 милодӣ), ки Мӯътасим ба Сомирро бозгашт, барои костан аз шукӯҳ ва шавкати Афшин ва саранҷом ҳазфи ӯ, даст ба иқдомоте зад. Ҷузъиёти ин иқдомот дар манобеъи торихӣ ба тафсил зикр шудааст. Нахуст бояд ба қиёми Мозиёр — деҳқони ноҳияи Табаристон — ишора кард, ки аз пардохти хароҷ ба Абдуллоҳ ибни Тоҳир, ҳокими Хуросон, худдорӣ варзид. Тибқи нақли торихнигорон, гӯӣ дар ин кор, таҳрики Афшин беасар набудааст. Зеро Афшин аз дербоз тамаъ дар вилояти Хуросон дошт ва чун эҳсос кард, ки равобити Абдуллоҳ ибни Тоҳир бо халифа чандон хуб нест, Мозиёрро ба қиём хонд ва мепиндошт, ки чун Абдуллоҳ ибни Тоҳир аз саркӯби Мозиёр фурӯ хоҳад монд, халифа ӯро ба ноҳия гусел хоҳад кард. Баъдҳо низ чунон ки манобеи торихӣ мегӯянд, вақте Афшинро бо Мозиёр рӯ ба рӯ карданд, Мозиёр ба мукотибаи бародари Афшин бо бародари худ иқрор кард. (Табарӣ, 9/109; Масъудӣ, 4/359) Моҷарои адоват миёни Афшин ва Абӯдулафи Иҷлӣ — ки душманӣ миёни он ду аз замони ҷанги Бобак оғоз шуда ва гуфтаанд, Афшин қасди ҷони ӯ карда буд — ва дасти Аҳмад ибни Абӯдовуд дар ин қазия, дар беэътимодии халифа ба Афшин муассир афтод. (Абулфараҷи Исфаҳонӣ, 8/250-251; Байҳақӣ, 213). Ҳамчунин дар соли 224 ҳ.қ. (839 милодӣ) Манкҷур — яке аз фармонравоёни Афшин ва бародарзани ӯ ва ноиби Афшин дар Озарбойҷон, бар халифа шӯрид ва Афшин низ яке аз фармондеҳони суғдии худ, Абуссоҷро ба муқобилаи ӯ фиристод, аммо халифа Манкҷур ва Абуссоҷ ҳар дуро олати дасти Афшин дар шӯриш бар зидди худ медонист ва барои маҳви ӯ даст ба кор шуд ва дар нахустин иқдом, Афшинро аз шуғли фармондеҳии нигаҳбонон (ҳарас) азл кард. (Табарӣ, 9/103)
Афшин қасди ҷони халифа мекунад
Дар 4 зиқаъдаи соли 225 ҳ.қ. Афшин халифаро ба хонаи муҷаллали худ дар Сомирро даъват кард. Халифа бо шуморе аз сипоҳиёни худ равона шуд. Ба ривояти Ибни Исфандиёр, Афшин касонеро дар паси парда гузошта буд, ки «то чун Мӯътасим фурӯ нишинад, аз ҷавониб дароянд ва шамшер дар ӯ банданд.» (с.220) Гуфтаанд, ки Афшин хабари чунин тавтиъаеро ба иттилоъи Мозиёр расонида, ва Абдуллоҳ ибни Тоҳир иқрори Мозиёрро ба ин мавзӯъ ба шитоб ба халифа огаҳӣ дода буд. Бинобар ин, халифа Афшинро дар дам дастгир кард ва дастур дод, хонаи ӯро оташ зананд ва амволро ба ғорат баранд. Афшинро даст баста ба зиндон бурданд, «то Мозиёр расид.» (Ибни Исфандиёр, 220—221) Аммо ривояти Табарӣ нишон медиҳад, ки Мӯътасим дар нимашаб аз қасди фирори Афшин ба Фарорӯд огоҳӣ ёфт ва дар ҳамон ҳангом дастур дод, то ӯро ба ҳузур оварданд ва сипас ба зиндон бурданд. (Табарӣ, 9/195-106)
Муҳокимаи Афшин
Дуруст як рӯз пас аз дастгирии Афшин, халифа ҷаласаи муҳокимае бо ҳузури наздикони худ ба риёсати Муҳаммад ибни Абдулмалики Зайёт ташкил дод ва Мозиёрро низ, ки андаке пеш ба Сомирро ворид шуда буд, ба ҳамрҳи чанд тани дигар ҳозир карданд. (Табарӣ, 9/197) Иттиҳомоте, ки дар ин маҷлиси муҳокима бар Афшин ворид шуд, бисёр ҷолиб аст; ба вижа ки яке аз муддаъиён як мӯбади тозамусалмон буд. Ба Афшин гуфта шуд, ки чаро дар хонаи худ китобе ороста ба гавҳарҳо — киноя аз асаре аз ғайри мусалмонон — нигаҳ медорад. Сипас мӯбади тозамусалмон гувоҳӣ дод, ки Афшин гӯшти ҳайвони хафакарда (ва на ба тариқи исломӣ забҳшуда) мехӯрда ва суннати хатна бар ӯ амал нашудааст. Он гоҳ гуфта шуд, ки аҳолии Усрӯшана дар номаҳои худ ба Афшин, вайро чунон хитоб мекардаанд, ки гӯӣ дар мартибаи худоӣ аст. Сипас Мозиёрро пеш оварданд. Гарчӣ Афшин инкор кард, ки ӯро мешинохта ё бо ӯ мукотиба доштааст, аммо Мозиёр гуфт, ки бародари Афшин — Хош — бо бародари Мозиёр — Кӯҳёр — мукотиба карда, ва дар он зимни носазо ба Бобак, гуфта буд, ки бояд динро ба даврони «аҷам» бозгардонд. Ин гуфтугӯҳо дар ҳузури бузургони дарбор бо Афшин анҷом шуд ва ҳаминон ноқилони аслии он будаанд ва маълум нест, то чӣ поя метавон онҳоро ҳақиқат пиндошт. Ба ҳар ҳол, Афшин ба як-яки иттиҳомот посух дод, аммо равшан буд, ки ин маҷлис барои шунидани посухҳои ӯ фароҳам нашудааст. Ва саранҷом низ Буғойтурк — яке аз саркардагони дастгоҳи хилофат, Афшинро бо хорӣ берун бурд ва зиндонӣ кард. (Табарӣ, 9/107-110) Афшин дар муддате, ки маҳбус буд, кӯшид дубора назари Мӯътасимро ҷалб кунад, аммо суде набахшид ва пас аз ҳудуди 9 моҳи ҳабс, дар моҳи шаъбони соли 226 ҳ.қ. (июни 841 милодӣ) шояд ба сабаби гуруснагӣ ё ҳатто заҳр ҳамонҷо аз пой даромад. Ҷанозаи ӯро нахуст барои боздиди умум ба дор кашиданд ва сипас сӯхтанд ва хокистари он ба дарёи Диҷла рехтанд. (Яъқубӣ, 2/478; Табарӣ, 9/113-114; Ибни Ҷавзӣ, 11/112; Нувайрӣ, 22/258)
Афшин чӣ мехост?
thumb|нимпайкараи Мозиёр дар Эрон Шавкати Афшин дар дастгоҳи хилофати Аббосӣ, хадамоти ӯ ба ин хонадон ва сипас сарнавишти шуме, ки дар поён ёфт, мояи ҳайрати бисёр будааст. Дар ҳамон замон Қозӣ Аҳмад ибни Абӯдовуд дар гуфтугӯе бо халифа, Афшинро ба Абӯмуслими Хуросонӣ ташбеҳ кард (Динурӣ, 405). Муҳаққиқон, Афшин ва Бобаки Хуррамдин ва Мозиёрро се шохаи як роҳ бо ҳадафи эҳёи рӯзгори бостонии Эрон қаламдод мекунанд. Тардид нест, ки дар он рӯзгор касоне — ба вижа онҳое, ки аз хонадони подшоҳон буданд — мекӯшиданд, то қудратро аз дасти арабҳо бозситонанд ва давлате марказӣ ҳамчун подшоҳии Сосониён барпо доранд (Зарринкӯб, 234) ё дастикам истиқлоли ноҳияи таҳти тасаллути худро, ки собиқаи он ба рӯзгори куҳан бозмегашт, ҳифз ва ё таҷдид кунанд. Ин гуфта ба Мозиёр мансуб аст, ки:«Ман ва Афшин ва Бобак ҳар се аз дербоз аҳду байъат кардаем бар он ки давлат аз араб бозситонем ва мулк ва ҷаҳондорӣ бо хонадони кисравиён кунем…» (Ибни Исфандиёр, 220; Масъудӣ, 4/359; Ибни Ҷавзӣ, 11/111-112) Бо ин ҳама, чунон ки дидем, Бобак ба дасти Афшин саркӯб шуд ва ҳамкории ӯ бо Мозиёр низ дар пардаи ибҳом аст. Бинобар ин, наметавон эшонро на аз ҳайси шеваҳо ва на аҳдоф ҳамсӯ дид. Албатта ин андоза дуруст аст, ки ин қиёмҳо ва талошҳо ранги зидди арабӣ дошт ва на лузуман зидди исломӣ, чунон ки вақте бародари Бобакро барои муҷозот ба дасти як эронӣ — аз ноҳияи Табаристон — супурданд, гуфт:«Худойро сипос, ки қатли ман ба дасти деҳқонзодае сурат мегирад!» (Табарӣ, 9/53) Ҳамчунин бо таваҷҷуҳ ба порае аз ривоёти торихӣ, аз ҷумлаи сабаби адоват миёни Афшин ва Абӯдулафи Иҷлӣ, душмании вай бо унсури араб ошкор аст. (Ҷоҳиз, 3/41; Ибни Халлакон, 1/82) Бо таваҷҷуҳ ба ин қароин, бархе муҳаққиқон ҳадс задаанд, ки Афшин ҳамчун Тоҳириён дар андешаи барпоии як давлати эронӣ будааст. Агар ин ривояти Табарӣ дуруст бошад, ки Афшин қасд дошт пас аз фирор аз маркази хилофат, дар билоди шимолии Эрон ва Фарорӯд дар миёни ақвоми гуногун ба таблиғи ислом бипардозад, метавон гуфт, ки вай шояд қасд доштааст, бо тамассук ба диёнати ислом, аҳдофи худро ба пеш бибарад ва тафовути аслии ӯ бо Тоҳириён дар ин буд, ки эшон «машрӯияти сиёсии» худро аз хилофат мегирифтанд. Бо вуҷуди сарнавиште, ки Афшин ёфт, силсилаи амирони Усрушана аз миён нарафт ва дастикам то соли 279 ҳ.қ. нишонаҳое аз ҳузури онон дар он минтқа дар даст аст.
Фурудгоҳи INS Shikra
Фурудгоҳи оинз шикро (INS Shikra) — фурудгоҳест шаҳри Мумбайи кишвари Ҳиндустон.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо
Қоин
Қоин — шаҳрест дар устони Хуросони ҷанубӣ, Эрон аст. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории соли 2006, 42,476 нафар будааст.
Сарчашмаҳо
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Хуросони ҷанубӣ Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Мостки (ноҳияи Навлин)
Мостки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Навлин
Бузаково (ноҳияи Собин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Собин
Мигел Фланйо
Мигел Фланйо Бесунартеа (Miguel Flaño Bezunartea; 19 августи 1984, Памплона, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1984 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ КА Осасуна Б Гурӯҳ:Бозингарони БФ КА Осасуна
Толеънома
Толеънома, гороскоп (юн. hӧroskopos – мушоҳиди вақт) - дар санъати танҷим (астрология) тасвири схематики (тарҳ)-и «мавқеи нисбии» сайёраҳо дар Осмон дар лаҳзаи муайяни вақт.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ситорабинӣ
Чапурники (ноҳияи Светлояр, Волгоград)
Чапурники - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Светлояр, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Светлояр (Волгоград)
Қатъномаи 479 Шӯрои Амният
Қатъномаи 479 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 28 сентябр 1980 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Эрон-Ироқ аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬248‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Разъезд 42
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини маъмурияти шаҳри Орис
Богатирёво (ноҳияи Олтой)
Богатирёво — деҳа (ауыл) дар вилояти Қазоқистони Шарқии Қазоқистон. Дар ноҳияи Олтой ҷойгир аст.
Аҳолӣ
Дар соли 2009 171 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Олтой (Қазоқистон)
Мадид
Мадид яке аз баҳрҳои панҷгонаи мfхсуси арӯзи араб. Ин баҳрро барои он Мадид номидаанд,ки онро аз рукнҳои баҳри Тавил баровардаанд. Халил ибни Аҳмад Мадидро аз ҷузви дуюми доираи якуми арӯзи араби Мухталифа ҷудо кардааст.
Гурӯҳ:Баҳри арӯз
Фурудгоҳи туеҳин поин
Фурудгоҳи туеҳин поин (Twin Pine Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 671 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 70 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Таежний (Сковородинский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сковородинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Луис Алберто Рис
Луис Алберто Рис Нунйес (Luis Alberto Reyes Nuñez; 19 марти 1958, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 19 март Гурӯҳ:Зодагони соли 1958 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Мотагуа
Люк Рoсслер
Люк Росслер (Luke Roessler; 28 марти 2007, Ванкувер, Бритониёи Колумбияи, Конодо) — ҳунарпешаи филми конодоӣ.
Кожевниково (ноҳияи Вологод, Вологда)
Кожевниково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Исломшаҳр
Исломшаҳр — шаҳрест дар устони Tеҳрон, Эрон. Шумораи аҳолии ин шаҳр дар саршумории дар соли 2006, 321,525 тан будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои устони Теҳрон Гурӯҳ:Шаҳрҳои Эрон Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Flaglor Scooter
Flaglor Scooter (Flaglor Scooter) — як ҳавогарди сохтаи Homebuilt аст. ин ҳавогард дар 1967-6-1 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Фурудгоҳи птрупофл
Фурудгоҳи птрупофл (Petropavl Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи PPK аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2496 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри птруповл кишвари Қазоқистон қарор дорад, ва дар баландии 126 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бозпеч
Бозпеч  — як навъ шаддаи муҳра ё шаба аст, ки барои бозии тифл онро дар чӯби гаҳвора меовезанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Бозичаҳо
Рисолаҳои мусиқӣ
Рисолаҳои мусиқӣ маълумоти васеъро дар бораи тамаддуни мусиқии тоҷик дорад. Нахустин рисолаҳои мусиқӣ дар забонҳои дарӣ ва арабӣ дар ҳудуди Мовароуннаҳру Хуросон дар аҳди Сомониён таълим шудаанд. Ба ин ҷумлаи осори мутафаккирони барҷастаи он замонро ба мисли таълифоти Абӯнасри Форобӣ ва асарҳои гаронмояи Абӯалӣ ибни Синоро  метавон дохил кард.
stub
Гурӯҳ:Мусиқӣ
Ясная Поляна (ноҳияи Прохоров)
Ясная Поляна - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Прохоров ‎
Франсиско Ормазабал
Франсиско Ормазабал Кастило (Francisco Hormazábal Castillo; 4 июли 1920, — 1920:7:4, January 13, 1990, Антофагаста, Чили) — футболбози чилигӣ,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1920 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Чили Гурӯҳ:Бозингарони БФ Коло Коло
Фурудгоҳи чнгдҳ
Фурудгоҳи чнгдҳ (Chengde Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)  аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри чнгдҳ кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Лобан (деҳа дар ноҳияи Мезенск)
Лобан (деҳа дар ноҳияи Мезенск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Мезенск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Мезенск
Булшево (ноҳияи Клетнян)
Булшево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Клетнян, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Клетнян
Мититсино (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Мититсино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Подшоҳии Ҳиҷозу Наҷд
__БЕ_ВИРОИШИ_ҶУЗЪӢ__
Галина Горохова
Гали́на Евге́невна Горо́хова  — варзишгари рус (шамшербозӣ). Устоди хидматнишондодаи варзиши ИҶШС (1960), Мураббии хидматнишондодаи ИҶШС (1992) ва Федератсияи Русия (1998).
Корнома
Чемпиони мусобиқаҳои дастаии Бозиҳои олимпӣ (1960, 1968, 1972). Чемпиони чандинкаратаи ҷаҳон (1958—1971) ва ИҶШС (1960-70) дар мусобиқаҳои инфиродию дастӣ. Беҳтарин намояндаи варзиши Русия дар асри 20 эълом шудааст. Узви Комиҷроияи Федератсияи шамшербозии Русия ва узви Комиҷроияи Ассотсиатсияи ҷаҳонии ғолибони олимпӣ, Президенти Иттиҳоди варзишгарони Русия.
Ҷоизаҳо
Бо орденҳои Байрақи Сурхи Меҳнат, «Барои хидматҳо дар назди Ватан» (дараҷаи 4), ордени нуқраи олимпии Кумитаи байналмилалии олимпӣ ва медалҳо сарфароз гардидааст.
Яфановская (ноҳияи Тарног, Вологда)
Яфановская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тарног (Вологда)
Фурудгоҳи оинз роҷоли
Фурудгоҳи оинз роҷоли (INS Rajali) — фурудгоҳи   аст, ки як бонди фуруди асфалт бутун дорад, ва тӯли бонди он 4103 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Ҳиндустон қарор дорад, ва дар баландии 81 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Солянка (ноҳияи Ахтубинск)
Солянка (ноҳияи Ахтубинск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Хадай (ноҳияи Баяндай, Иркутск)
Хадай — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Баҳромбеки Табрезӣ
Баҳромбеки Табрезӣ фарзанди Нақдибек (с. тав. ва ваф. номаълум) — хаттот ва хушнависи настаълиқ.
Солянка (ноҳияи Ахтубинск)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ахтубинск, ки дар вилояти Астрахан қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ахтубинск
Баҳромбеки Табрезӣ
Зиндагинома
Дар Аббосободи Исфаҳон зиндагӣ мекард. Марди оромтабиат буд ва настаълиқро хуш менавишт. Дар баҳор ба китобат ва дар замистон ба пӯстиндӯзӣ машғул буд. Агарчи зиндагиро ба сахтӣ мегузаронд, миннати касе намекашид ва худ дар байте ин маъниро сурудааст:
Дар шеър «Баёнӣ» тахаллус мекард. Ҳангоми таълифи «Тазкираи Насрободӣ» (ҳудуди с. 1678/79) дар қайди ҳаёт буд. Аз осори хаттотии ӯ чизе пайдо нашуд.
Хадай (ноҳияи Баяндай, Иркутск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Баяндай (Иркутск)
Палкино (ноҳияи Вязников)
Палкино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Қатъномаи 480 Шӯрои Амният
Қатъномаи 480 Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид, ки дар торихи 12 ноябр 1980 тасвиб шуд, як санади байналмилалӣ дар бораи Девони байналмилалии додгустарӣ аст. Ин қатънома тайи нишасти 2٬255‌ум бо 15 раъй мувофиқ, 0 мухолиф ва 0 мумтанеъ тасвиб шуд.
Саналӣ
Саналлӣ  — деҳа (ауыл) дар ҷануби Қазоқистон, дар вилояти Туркистон. Тобеи маъмурияти шаҳри Орис мебошад. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 841 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини маъмурияти шаҳри Орис
Қатъномаи 480 Шӯрои Амният
Манобеъ
Гурӯҳ:Қатъномаҳои Шӯрои Амният
Райко Родригес Медина
Райко Родригес Медина (Rayco Rodríguez Medina; 24 ноябри 1996, Лас Палмас, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 24 ноябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1996 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Betis B Гурӯҳ:Бозингарони БФ Pobla Mafumet Гурӯҳ:Бозингарони БФ Химнастик Де Таррагона
Раҳмон Пиров
Раҳмон Пиров (тав. 3.07.1951, ноҳияи Файзобод) —, номзади илмҳои физика-математика (1984), дотсент (1990), узви вобастаи Шуъбаи тоҷикистонии Академияи илмҳои байналмилалии мактабҳои олӣ (2008).
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи Садриддин Айнӣ Гурӯҳ:Дорандагони нишони Аълочии маорифи Тоҷикистон
Сергей Олшански
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 28 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1948 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи ИҶШС Гурӯҳ:Бозингарони БФ Burevestnik Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спартак Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ска Хабаровск Гурӯҳ:Бозингарони БФ PFC CSKA Moscow
Бородино (ноҳияи Олтой)
Бородино — деҳа (ауыл) дар вилояти Қазоқистони Шарқии Қазоқистон. Дар ноҳияи Олтой ҷойгир аст.
Аҳолӣ
Дар соли 2009 645 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Олтой (Қазоқистон)
Раъно Ғолибова
Раъно Абрамовна Ғолибова (24 май 1915, Қӯқанд, Вилояти Фарғона, — 10 сентябр 1995, Бостон, ИМА) — сарояндаи опера (меццо-сопрано). Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистон (1941).
Зиндагинома
Раъно Ғолибова 24 майи 1915 дар шаҳри Қӯқанд ба дунё омадааст. Дар вақти хурдсолиаш дар шаҳри Тошканд, ҶШС Ӯзбекистон зиндагӣ мекард, куҷо ки падараш продюсери театр буд. Дар синни 13 солагӣ ба фаъолияти мусиқиашро шурӯъ кард. Дар 18 солагӣ ӯро ба Радиокомитети Тошканд ба кори таклиф карданд. Якумин бор дар соли 1935 дар саҳнаи операи Тошканд ҳунарнамоӣ кардааст ва якчанд муддат бо ҳунарпешаҳои машҳури ӯзбеку яҳудиёни бухороӣ дар ҶШС Ӯзбекистон кор кардааст.
Дар соли 1934 Раъно Ғолибова ба Гавриэл Рубинович Самандаров шавҳар кард ва дар соли 1938 онҳо бо оилаи худ ба шаҳри Сталинобод (Душанбе), ҶШС Тоҷикистон омаданд. Дар ҳамон ҷо Раъно аз солҳои 1940 то 1966 сарояндаи Театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ буд.
Дар соли 1939 дар сини 24 солагӣ ӯ унвони Ҳунарпешаи хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон дарёфт кард. Дар соли 1941 дар Даҳаи санъати Тоҷикистон дар шаҳри Москва ӯ баройи И. Сталину роҳбарони давлати ИҶШС сурудҳо сароидааст. Раъно Ғолибова соли 1941 яке аз саррояндагони операи ҶШС Тоҷикистон аст, ки унвони Ҳунарпешаи халқии ҶШС Тоҷикистонро дарёфт кардааст. Ғолибова то соли 1991 дар саҳнаҳои шаҳрҳои гуногуни СССР ҳунарнамоӣ кардааст.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳунармандони Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешаи театри давлатии академии опера ва балети ба номи Садриддин Айнӣ Гурӯҳ:Ҳунарпешагони хизматнишондодаи ҶШС Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешагони халқии ҶШС Тоҷикистон
Фурудгоҳи туеҳин ликс (Каролина Ҷанубӣ)
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Fike Model E
Fike Model E (Fike Model E) — як ҳавогарди сохтаи Homebuilt аст. ин ҳавогард дар 1970-3-22 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Педро Рибейро (футболбози бразилӣ)
Педро Несио де Араужо Лопес Рибейро (Pedro Nezio de Araújo Lopes Ribeiro; 13 июни 1990, Бело Оризонте, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 13 июн Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ридинг Юнайтед А.К. Гурӯҳ:Бозингарони БФ Филейдлфия Юнайон Гурӯҳ:Бозингарони БФ Харрисбург Сити Исландерс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Орландо Сити Гурӯҳ:Бозингарони БФ Орландо Сити Б
Талдан (деҳа)
Талдан (Талдан) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Сковородинский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сковородинский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Якимово (ноҳияи Кадуй, Вологда)
Якимово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кадуй, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кадуй (Вологда)
Муравлевка (ноҳияи Навлин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Навлин
Обой (ноҳияи Сарқанд)
Обой — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Сарқанд ҷойгир аст. Дар соли 2009 684 нафар аҳолӣ дошт.
Бозпеч (бозӣ)
Бозпеч, алвончак, арғунчак — як навъ бозии анъанавии духтарон, ки дар айёми Наврӯз ё дигар идҳо духтарону занон ва ҷавонон ба он нишаста, дар ҳаво пешу қафо мерафтанд. Б-ро аз таноб ё арғамчине, ки ба шохи дарахт ё ҷойи баланд баста шудааст, барои савор шудану алвонҷ хӯрдан месохтанд. Дар замонҳои пеш бозпеч як василаи хуби бозӣ будааст, ки дар он хурдсолону ҷавонон байни худ мусобиқа мекардаанд. Аз ин рӯ баъзеҳо, ҳамчун бозигари моҳири бозпеч, дар алвонҷ хӯрдан маҳорати баланд доштанд:
Аз замонҳои қадим то имрӯз дар байни мардуми тоҷик як навъ бозпеч роиҷ аст, ки дар шакли чаҳорчӯби росткунҷа буда, ба он тахта, кампал ё ҷомае васл карда, онро ба ду сутун ва ё тани ду дарахт мебанданд. Дар чунин бозпеч кӯдакро ба монанди гаҳвора гузошта, бо даст такон медиҳанд. Бозпеч дар маҳалҳои гуногуни Тоҷикистон бо номҳои ҳой, ҳайбод, алвенҷак, арғунчак, бодпеч, вулчак ғ. маъмул буда, чун усули бозии шавқовар дар байни кӯдакону наврасон маъмул аст.
Адабиёт
Гурӯҳ:Бозиҳои миллӣ дар Тоҷикистон Гурӯҳ:Бозиҳои кӯдакона
Фаробум
thumb Фаробум, фарозамин, ҳурст (аз Horst — «лона») — воҳид ё қитъаи сохтории кашида ва ба нисбат болоомадае, ки аз ду бари баланди худ бо гусал маҳсур шавад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Заминсохт
Фабрисио Колоксини
Фабрисио Колоксини (тав. 22 январи 1982) — футболбози Аргентинагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1982 Гурӯҳ:Зодагони 22 январ Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Аргентина Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Аргентина Гурӯҳ:Бозингарони БФ Бока Хуниорс Гурӯҳ:Бозингарони БФ А.К. Милан Гурӯҳ:Бозингарони БФ САН Лоренсо Де Алмагро Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Алавес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Атлетико Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Виларреал Гурӯҳ:Бозингарони БФ Депортиво Де Ла Коруня Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нюкасл Юнайтед
Червленое (ноҳияи Светлояр, Волгоград)
Червленое - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Светлояр (Волгоград)
Анқара
Анқара (Ankara) — шаҳр, пойтахти Ҷумҳурии Туркия. Маркази маъмурии вилояти Анқара.
Ҷуғрофия
Анқара дар шимолу ғарби суфакӯҳи Анатолиё ҷойгир аст. Аз рӯи шумораи аҳолӣ (3,3 млн нафар, 2005) ва аз рӯи аҳамияти иқтисодӣ дар кишвари Туркия шаҳри дуюм баъди Истанбул аст.
Иқлим
Иқлимаш континенталӣ, ҳарорати миёнаи моҳи январ – 0,7°С, июл +23,2°С. Боришоти солона 340 мм.
Аҳолӣ
Аҳолӣ 5 270 575 нафар (2015).
Меҳршод Шаҳидӣ
Меҳршод Шаҳидинажод Мунфарид Теҳронӣ (6 ноябри 2001 — 5 ноябри 2022) ошпаз ва донишҷӯи 20-солаи эронӣ буд, ки дар эътирозҳои саросарии соли 2022 аз ҷониби маъмурони Ҷумҳурии Исломӣ кушта шуд.
Анқара
Иқтисод
Роҳҳои оҳан ва нақлиёти автомобилгарди Анқара Аврупоро бо Осиё мепайванданд. Дорои метрополитен аст. Анқара заводҳои авиатсионӣ (истеҳсоли самолёти Ф-16), тракторсозӣ, сементбарорӣ ва корхонаҳои саноати сабук, коркарди чӯб, хӯрокворӣ, чармгарӣ, истеҳсоли пашмина (пашми ангорӣ), маҳсулоти ҳунармандӣ дорад. Аэропорташ байналхалқист. Қубурҳои интиқоли нефту газ аз Россия ва давлатҳои Осиё ба тавассути Анқара ба Аврупо мегузаранд.
Маориф ва фарҳанг
Дар Анқара мактабҳои олӣ (Донишгоҳи Шарқи Миёна, ки дар он Китобхонаи миллии Туркия ҷойгир аст), Академияи санъати тасвирӣ, консерватория, театрҳо, аз ҷумла Театри калони давлатӣ, Оркестри симфонии президентӣ, Мавзолеи нахустин Президенти Туркия Камол Отатурк ва ғайра воқеанд.
Таърих
left|thumb|190px|Анқара, расми қарни XVIII. Анқара яке аз шаҳрҳои қадимаи Осиёи Хурд аст. Қалъаи он ҳанӯз аз давраи хеттҳо (1200 то милод) вазифаи паноҳгоҳро иҷро менамуд. Анқара дар садаи VII то милод бо номи Анкире аз тарафи фригиягиҳо дар сари роҳи корвонгард бунёд гардида маркази тиҷорат маҳсуб мешуд. Дар замони Империяи Рум (бо номи Анкира) пойтахти музофоти Галатия буд. Минбаъд шаҳр аз даст ба даст – яъне ба византиягиҳо, арабҳо, салибдорон, туркони салҷуқӣ (асри 11) гузашт. Анқара дар садаи XIV маркази маъмурии Туркияи Усмонӣ буд. Замони ҳукмр. Империяи Усмонӣ дар яке аз муҳорибаҳои назди Анқара (1402) лашкари Темур Султон Боязидро шикаст дод. Пас аз ислоҳоти соли 1864-и Туркия Анқара маркази вилояти Анадолу (ҳозира Анталия ё Анатолия) гардид. 23 апрели 1920 дар Анқара нахустин Маҷлиси Бузурги Миллии Туркия баргузор шуд, ки он ба ҳукумати миллӣ асос гузошт (дар ин бино осорхона ташкил шудааст). Аз 29 октябри 1923 пойтахти Ҷумҳурии Туркия мебошад.
Ёдгориҳои меъморию таърихӣ
Аз ёдгориҳои меъморию таърихӣ маъбади Август (асри 10 милод), харобаҳои биноҳои давраи Руми Бостон, Қалъаи Анқара (дар он мақбараи Алоуддин мавҷуд аст, ки рамзи шаҳр ба ҳисоб меравад), Масҷиди Хоҷатеппа (1987, бузургтарин дар мамлакат) ҷолиби диққатанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркия Гурӯҳ:Шаҳрҳои миллионери Туркия
Фурудгоҳи оинз порунду
Фурудгоҳи оинз порунду (INS Parundu) — фурудгоҳи   аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 920 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Ҳиндустон қарор дорад.
Майда (деҳа дар ноҳияи Мезенск)
Майда (деҳа дар ноҳияи Мезенск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Фурудгоҳи оинз порунду
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Майда (деҳа дар ноҳияи Мезенск)
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Мезенск
Садриддин Айнӣ
Садриддин Айнӣ  (Садриддин Сайидмуродзода Айнӣ, ; ) — бунёдгузори адабиёти шуравии тоҷик, нависанда, олим, академик ва нахустин Президенти Академияи илмҳои Тоҷикистон (1951—1954), Ходими хидматнишондодаи илми ҶШС Тоҷикистон, академики фахрии Академияи илмҳои ҶШС Ӯзбекистон. Қаҳрамони Тоҷикистон (1997).
Зиндагинома
Сардафтари адабиёти навини тоҷик ва Қаҳрамони миллии Тоҷикистон Садриддин Сайидмуродзода Айнӣ дар деҳаи Соктареи тумани Ғиждувони Аморати Бухоро (дар ноҳияи Ғиждувони вилояти Бухорои Ўзбекистон) ба дунё омадааст. Фарзандаш ховаршиноси барҷастаи Тоҷикистон Айнӣ Камол. Падараш Саидмуродхоҷа кишоварз буд, аммо чун, худ соҳиби хату савод буд, кӯшиш мекард, ки фарзандонаш низ донишомӯхтаву донишманд бошанд. Аз ин рӯ, писараш Садриддин Айниро дар шашсолагӣ ба мадрасаи рустояшон дод. Устод Айнӣ донишомӯзияшро дар он мадраса дар достони «Мактаби куҳна» тасвир карда ва дар «Ёддоштҳо» мегӯяд: «Чунон ки падарам дид, дар он мактаб ман саводи амиқ гирифта натавонистам ва маро ба мактаби духтарона дод». Дар мактаби духтарона Садриддин чанд ҷузъ аз Бедил ва чанд ҷузъ аз ғазалиёти Соибро хонда дар даҳсолагӣ мактабро хатм мекунад. Аммо бачагии Садриддин Айнӣ дар оғӯши падару модар дер давом накард. Вабое, ки соли 1889 Бухоро ва атрофи онро фаро гирифт, дар чиҳил рӯз ӯро ҳам аз падар ва ҳам аз модар ҷудо кард.
Орзую ҳаваси илму шеър Айниро дар 12-солагӣ ба Бухоро овард. Ба мадрасаҳои Бухоро дохил шудан ва дониш гирифтан барои Айнӣ барин фақирзодагони илмҷӯ хеле мушкил буд. Вале ӯ ба шарофати ҳавасмандӣ ва толиби илм буданаш тамоми душвориҳои рӯзгор ва омӯзишро паси сар карда, 16 сол дар мадрасаҳои Бухоро таҳсил намудааст. Айнӣ дар мадрасаҳои мири Араб, Олимҷон, Бадалбек, Ҳоҷӣ Зоҳид ва Кӯкалдош таҳсил карда, соли 1908 онро хатм мекунад.
Муддати 27 соли зиндагӣ дар Бухоро Айнӣ боз аз ду мактаби дигар гузаштааст: яке мактаби меҳнат ва дигаре мактаби ҳаёт. Барои ёфтани қути лоямуташ ӯ аз ҳеч кору заҳмат даст накашидааст: гоҳ фарроши мадраса, гоҳ ошпаз, гоҳ ҷомашуй, гоҳ мардикор буд.
Дар мактаби ҳаёт Садриддин ҳаёти ҷамъиятро омӯхт. Аз табақаю тоифаи гуногуни одамон, муносибатҳои синфии мардум, ҷаллодони амир, задухӯрдҳои дорою нодоро дониши зиндагӣ меомӯхт.
Назари устод Айнӣ пас аз мутолиа кардани асари Аҳмади Дониш «Наводиру-л-вақоеъ» нисбат ба сохти пӯсидаи аморати Бухоро тамоман дигар гардид ва нисбат ба ин ҷамъияти фарсуда дар дили ӯ як нафрати ниҳоние пайдо шуд. Аз ин рӯ, дар ибтидои садаи XX устод эҷодиёти идеяҳои пешқадами маорифпарварон Аҳмади Дониш ва Шоҳинро давом дода, роҳи ояндаи худро муайян намуд. «Таҳзиб-ус-сибён»-ро устод Айнӣ маҳз ба хотири тарбияи наврасон дар рӯҳияи муосир соли 1909 барои шогирдони дар Бухоро мактабҳои усули нав офарид. Чунин корҳои хайр ба Амир маъқул набуд. Аз ин хотир, устодро ба зиндон мепартояд ва ӯро 75 чӯб мезананд. Пас аз 52 рӯзе, ки дар беморхона муолиҷа мекунад, Садриддин Айнӣ ба Самарқанд кӯчида меояд. Ӯ чи дар Самарқанд ва чи дар Тошкент дар корҳои комитети револютсионӣ иштирок карда, варақа, даъватнома ва баённомаҳои ҷангӣ менависад, тарғиботу ташвиқот мебарад.
Амири Бухоро аз он ки Ҳокимияти Шуравӣ ба Айнӣ пушту паноҳ шудааст, бо туҳмати алоқа доштан бо муборизони зиддиаморат, бародари хурдии нависанда — Сироҷиддинро ваҳшиёна дар зиндон мекушад. «Марсия» — и ҷонгудози Айнӣ ба ҳамин муносибат навишта шудааст. Ҳирси хунхории Амир бо ин ҳам қаноат накарда, бародари калонии ӯ Мухиддинхоҷаро низ қатл менамояд. Баъди ин воқеаҳо қалами Айнӣ тезу бурро шуд ва ба ӯ муяссар гардид, ки дар мақолаю рисолаҳо, асарҳои таърихӣ ва бадеии минбаъдааш нишон диҳад, ки бо хоку замин яксон шудани тартибу низоми амирӣ таърихан қонунист.
Дар даврони Ҳокимияти шӯравӣ аз соли 1918 дар низоми маорифи халқ ва нахустин матбуоти инқилобии тоҷику ӯзбек кор кардааст. Баъд аз таъсиси Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро (1920) муддате дар консулҳона, сипас дар идораи тиҷорати он хидмат кардааст. Аз соли 1926 дар Нашриёти давлатии Тоҷикистон вазифаҳои мушовир ва муҳаррири адабиро баҷой овардааст. Соли 1934 дар Анҷумани якуми умумииттифоқии нависандагони шӯравӣ ширкат варзида, узви Раёсати Иттифоқи нависандагони СССР интихоб шудааст. Дар соҳаи илм ба ӯ дараҷаи доктори илмҳои филологӣ бахшида шуда, бо унвони академики фахрии Академияи илмҳои ҶШС Ӯзбекистон тақдир карда шуд. Айнӣ академики АИ ҶШС Тоҷикистон таъйин гашт, ӯ нахустпрезиденти АИ ҶШС Тоҷикистон (1951—1954) мебошад.
Устод Садриддин Айнӣ дар шаҳри Душанбе аз олам чашм пӯшид. Ҳоло Мақбараи Айнӣ дар як ҷои хушманзараи Душанбе зиёратгоҳи аҳли адаб аст. Ин мавзеъро ҳоло Боғи фароғат ва истироҳати ба номи Садриддин Айнӣ мегӯянд.
Фаъолияти омӯзгории Айнӣ
Фаъолияти омӯзгории Садриддин Айнӣ ҳанӯз айёми мадрасахонияш оғоз гардида, дар ду самт идома ёфтааст:
Буланово (ноҳияи Собин)
Буланово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Садриддин Айнӣ
Фаъолияти омӯзгории Айнӣ
Лозим ба ёдоварист мактабҳои усули нав аз макотиби маъмули амирӣ куллан фарқ мекарданд. Хонандагон дар мактабҳои амирӣ, ки Садриддин Айнӣ усули дарсгузарии онҳоро дар асари «Мактаби куҳна» тасвир кардааст, чанд соли умри худро зоеъ карда боз бесавод мемонданд. Толибони хурдсоли мактаби куҳна танҳо хондану аз ёд кардани Қуръон ва дигар китобҳои диниро меомӯхтанд. Дар макотиби усули нав бошад, толибон дар давоми чанд моҳи таҳсил хондану навиштанро аз бар мекарданд. Дар мактабҳои мазкур ғайр аз улуми динӣ боз ба бачаҳо илмҳои табиӣ ва фанҳои дақиқро низ меомӯзонданд. Ҳамаи ин боис шуд, ки муллоҳои мутаассиб зидди макотиби нав ва муаллимони онҳо балво бардоранд. Уламои дин, ки ба дарки аслии таълимоти ислом намерафтанд, муаллимони мактаби навро «кофир» ва мактабро «шайтонҳона» эълон карда, аз мардум даъват менамуданд, ки фарзандони худро ба мактабҳои кофирӣ надиҳанд. Дар ҳама ҷо муассисон ва муаллимони мактабҳои навро таҳқир мекарданд таҳдид менамуданд, балои охири замон мехонданд. Махсусан Абдувоҳиди Мунзим ва Садриддин Айнӣ зери фишорҳои зиёд қарор доштанд. Аммо эшон пешаи муқаддаси омӯзгориро тарк накарданд, ҳатто лаҳзаҳое будааст, ки барои амон ёфтан аз чанги душманон либосҳои занонаро ба бар карда суйи мактаб рафтаанд. Вале 25 сентябри соли 1909, бо амри ҳукумати амирӣ, мактаби Мунзим баста шуд. Баъд аз ин таҳсили бухороиёнро дар мактабҳои усули нави тоторӣ ҳам манъ намуданд.
Буланово (ноҳияи Собин)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Собин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Собин
Садриддин Айнӣ
Эҷодиёти устод
Эҷодиёти Айнӣ аз солҳои 90-уми асри XIX шурӯъ мешавад ва ӯ зуд дар радифи шоирони пешқадам қарор мегирад. Осори адабии ӯ дар қолаби назму наср офарида шудаанд. Нахустин ашъорашро ҳанӯз дар овони таҳсили мадраса таҳти тахаллусоти «Муҳтоҷӣ», «Ҷунунӣ» ва «Сифлӣ» ба қалам овардааст.
Аз соли 1895 тахаллуси «Айнӣ»-ро қабул ва бо ҳамин ном шуҳрати ҷаҳонӣ пайдо кардааст. Устод бо шеъри «Гули сурх», ки соли 1895 бо тахаллуси Айнӣ эҷод карда буд, ба остонаи адабиёт ё шеъру шоирӣ ворид гардид. Таърихи эҷоди шеъри мазкур хам аҷиб аст. Дар ин шеър устод пас аз тасвири баҳору зебоиҳои он ва ситоиши «Гули сурх» дар банди охири он аз муфлисӣ, нодорамӣ ва қашшоқии хеш дарду аламашро изҳор мекунад:
Шеърҳои даврони мадрасаи ӯ дар пайравии шоирони гузаштаву муосираш эҷод шуда, бештар ба кайфияту ҳолати зиндагонии давраи таҳсилаш алоқаманд будаанд. Чанде аз ин қабил шеърҳояш ба тазкираву ҷунгу баёзҳои ҳамон замон дохил шудаанд. Баъдтар, дар ҷараёни фаъолияти маърифатпарварӣ, шеърҳои тарбиявӣ гуфтааст.
Китоби дарсии «Тазҳиб-ус-сибён» (1909—1917) ва манзумаи тамсилии «Кирмаку Парвона» (1917) моҳияти тарбиявию ахлоқӣ ва иҷтимоӣ дошта, аз беҳтарин офаридаҳои пешазинқилобии ӯ ба шумор мераванд. Пас аз ғалабаи Инқилоби Октябр ҳаёту эҷодиёти худро бо тақдири халқи мубориз ва бунёдкори шӯравӣ пайваста, аввалин намунаҳои назми инқилобии тоҷикро ба вуҷуд овардааст. Шеърҳои дар тӯли солҳои 1918—1921 навиштаи ӯ «Марши ҳуррият», «Ба шарафи Инқилоби Октябр», «Инқилоб», «Марши байналмилал», «Якуми Май» ва ғ. дар маҷаллаи «Шуълаи Инқилоб» ва ҷаридаи «Меҳнаткашлар товуши» («Садои меҳнаткашон») чоп шуда, ба нахустин маҷмӯаи ашъораш «Ахгари Инқилоб» (Бухоро, 1923) ворид гардидаанд. Ҳамчунин, он солҳо дар боби воқеаҳои гуногуни сиёсӣ, иҷтимоӣ ва маданӣ мақолаҳои зиёди публитсистӣ навишта, моҳияти ҳаводиси ҳаррӯзаи даврони инқилобро ба тӯдаҳо фаҳмондааст.
Вале устод Айнӣ эҳсос кард, ки замон дигар шуда, вазифаю масъулияти зиёде ба дӯш дорад. Дар адабиёт образҳои нав офаридан лозим. Аммо назм барои баёни чунин афкору андеша густариши ҳодисаю воқеоти рӯз тангӣ мекард. Ба ин маънӣ устод чунин ибрози назар кардааст: