cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бахши марказии шаҳристони Ник Шахр
Бахши марказии шаҳристони Ник Шаҳр — номи бахше дар шаҳристони Ник Шаҳр, воқеъ дар Устони Сестону Балӯчистон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 50842 нафар (10144 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Ник Шаҳр Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Сестону Балӯчистон
Гомеда
Гомеда, Кумит — номи яке аз ҳафт кишвар (двипа), ки дар осори ориёҳиндӣ зикр шудааст.
Мувофиқи навиштаи Девабодҳӣ (асри V то м.) зимни шарҳи «Пурон»-ҳо ва «Сабҳапарва» дар атрофи кӯҳи Меру (қ.-и Исмоили Сомонӣ) воқеъ будааст. Дар луғату фарҳангҳои тафсирии санскрит Г. ба маъноҳои номи кӯҳ, санги қиматбаҳо, ченаки андоза ва ғ. омадааст. Тибқи маълумоти академики В. Бартолд, яке аз шохобҳо ва кӯҳи сарчашмаи рӯди Қаратоғ Кум ном дошта, эҳтимол шакли ихтисоршудаи Г. (Кумито) бошад. Тавре дар шарҳи «Ҳудуду-л-олам» омадааст, кӯҳ ва дараи Комедо дар силсилаи кӯҳҳои Ҳисор ҷой доштаанд. Берунӣ дар боби 24-и «Мо- лил Ҳинд» роҷеъ ба осори ориёҳиндуҳо тибқи навиштаи «Пурон»-ҳо оид ба ҳафт кишвар (двипа) маълумот дода, аз ҷумла, дар бораи Г. чунин навиштааст: «Баъд аз он ҷазираи шашум Гомеда-двипа воқеъ гаштааст, ки тибқи навиштаи „Матся-пурана“ онро ду кӯҳи бузург печондаанд. Яке аз онҳо Сумана ном дошта, рангаш мисли қир сиёҳ аст ва қисмати зиёди кишвар (ҷазира)-ро дар бар мегирад. Кӯҳи дигар Кумуда (ном дошта), баланд ва рангаш зарин аст. Дар ин кӯҳ (гиёҳҳои) шифобахш мерӯянд. Дар ин ҷазира ду шоҳигарӣ вуҷуд дорад. Тибқи навиштаи „Вишну пурана“, сокинони кишвар хайрхоҳу хушахлоқ буда, гуноҳ содир намекунанд ва ба Вишну ибодат менамоянд. Иқлими ҷазира он қадар хушбоду ҳаво ва гуворост, ки бошандагони биҳишт ҳар сари чанд вақт барои тафреҳ ба ин ҷо меоянд». Сарчашмаҳои чинӣ ва форсиву арабии асрҳои 6-10 низ дар қисмати шарқии водии Ҳисор мавҷуд будани кишвареро бо номи Кумит (Кумод, Кумиҷ, Кумед) зикр намудаанд. Бори аввал номи ин мулкро сайёҳи чинӣ Сюан-Тсзан, зимни сафараш ба Осиёи Миёна (630), Кумито ёд кардааст. Ӯ Кумиторо дар қатори 27 мулк — Хуталон, Шумон, Чағониён ва ғ. номбар кардааст, ки аз ҳайати Тахористон ҷудо шуда будаанд. Тибқи маълумоти Сюан-Тсзан мулки Кумито аз шарқ ба ғарб 2 ҳазор ли (1 ли баробари 500 м) ва аз ҷануб ба шарқ 200 ли фосила дошта, марказаш 20 ли буд. Б. Ғафуров дар «Тоҷикон» роҷеъ ба мавқеи Кумед «дар саргаҳи дарёҳои Кофарниҳон ва Вахш» ишора намудааст. Ҳарчанд назари олимон роҷеъ ба мавқеи ҷуғрофиёии Г. яксон нест, аммо дар ҳудудҳои водии Норак, ҳавзаи дарёи Кофарниҳону Ҳисор ҷой доштани он мувофиқат менамоянд. Тавре Берунӣ зикр мекунад, яке аз кӯҳҳои сарзамини Г. Сумана ном дошта, мисли қир сиёҳ будааст. Ин кӯҳ ба кӯҳҳои самти шимолу ғарбии водии Ҳисор айният дорад, ки рангаш сиёҳ буда, номи он ба лафзи туркӣ ҳоло низ Қаратоғ (Сиёҳкӯҳ) мебошад. Маълум мегардад, ки Сумана номи кӯҳ буда, номи водии Шумон шояд аз ҳамин ҷо баромада бошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Кишварҳо
Ноҳияи Сариосиё
thumb|right|270px|Қаторкӯҳи Ҳисор thumb|right|270px Ноҳияи Сариосиё (Sariosiyo tumani/Сариосиё тумани)  — ноҳия, воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Сурхондарёи Ҷумҳурии Ӯзбекистон. Маркази маъмурӣ — шаҳраки Сариосиё.
Тақсимоти маъмурӣ
Аз рӯи тақсимоти маъмурӣ (2011), тобеи ноҳия 4 шаҳрак ва 8 ҷамоати деҳот мебошанд. .
Ҷуғрофия
Масоҳати ноҳия — 3800 км². Ноҳияи Сариосиё аз рӯи масоҳат, бузургтарин воҳиди маъмурӣ дар ҳайати вилояти Сурхондарё мебошад.
Аҳолӣ
Аҳолии ноҳия — 184 183 наф. (2015)
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ноҳияҳои вилояти Сурхондарё
Рикаловская (ноҳияи Тарног, Вологда)
Рикаловская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тарног (Вологда)
Келбуй (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Келбуй — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
HeliWhale Alafina
HeliWhale Alafina (HeliWhale Alafina) — як ҳавогарди сохтаи HeliWhale аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Алексей Сайапин
Алексей Сергеевич Сайапин (Алексей Серге́евич Саяпин; 18 сентябри 1987) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 18 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Дружба Майкоп Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нара Шбфр Наро Фоминск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Urozhay Tulsky
Заломаиха (ноҳияи Вологод, Вологда)
Заломаиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Баҳр (илми арӯз)
Баҳр (بحر) — дар илми арӯз навъҳову ҷинсҳои вазни каломи мавзун — шеърро гӯянд, ки дар зери як номи умумӣ гирд оварда мешаванд.
Баҳрҳо ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд: баҳрҳои аслӣ ва баҳрҳои фаръӣ. Аз нуздаҳ Б.-и маъмулу машҳур ёздаҳтоашон (Ҳазаҷ, Рамал, Раҷаз, Мутақориб, Мутадорик, Музореъ, Хафиф, Муҷтас, Сареъ, Мунсареҳ, Муқтазаб) байни арӯзи арабу аҷам муштарак буда, панҷтоашон (Тавил, Мадид, Вофир, Басит, Комил) танҳо дар арӯзи арабӣ ва сетоашон (Қариб, Мушокил, Ҷадид) фақат дар арӯзи форсии тоҷикӣ ба кор бурда мешаванд. Баъзе шоирони гузашта ва имрӯзаи тоҷик барои озмоиши табъ дар баҳрҳои махсуси араб низ шеърҳо эҷод кардаанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Илми арӯз
Идриз Вотсa
Идриз Вотсa (тав. 15 майи 1997) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Зодагони 15 май Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Лузерн
Старое Бибеево (ноҳияи Селиванов)
Старое Бибеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Селиванов, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Селиванов
Ҷунбиши байнулмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар
Ҷунбиш мақсади асосии худро чунин медонад «Кӯмак кардан ба тамоми муборизин бе ягон фарқкунии беасос, бо ҳамин тавр барои сулҳ дар Заммн мусоидат кардан».
Таърих
24 июни соли 1859 миёни қушунҳои Фаронса ва Австрия дар деҳаи Солферино, воқеъ дар шимоли Итолиё ҷанг ба вуқуъ пайваст. Муҳориба ҳамагӣ 16 соат давом ёфта дар он 320 000 ҷангҷӯ иштирок намуд. Дар натиҷаи 40 000 захм бардоштаву талаф ёфтанд. Хидмати санитарии тарафҳои ҷангкунанда бешубҳа кифоя набуд. Анри Дюнан, ки барои тиҷорат аз он ҷойҳо мегузашт, ба ҳайрат афтод. Сафари минбаъдаи худро боздошта, ба ёрии захмиён шитофт. Муроҷиатномаи Анри Дюнан ро сокинони деҳаҳои ҳамсоя шунида аҳолӣ ба ярадорон ёрӣ расонда, баъди Анри Дюнан такрор мекард: «Ҳама одамон бародаранд». Вай ба ватан баргашта, танҳо бо даъвати инсондӯстӣ ва раҳмдилӣ маҳдуд нашуда, барои расонидани кӯмак ба захмиён дар кишварҳои гуногун пешниҳодҳои мушаххас ба миён гузошт ва ба амалӣ кардани он шурӯъ кард. Анрӣ Дюнан ба Шветсария баргашт, вале даҳшати ҷанги Солферино пайваста ӯро азият медод. Аз ин, ки ин тасвир дар хотираи ӯ ҷо  гирифта буд, соли 1862 китоберо аз ҳисоби худаш бо номи «Хотираҳо аз  Солферино» ба нашр расонид. Мақсади А. Дюнан аз навиштани китоб ҳақиқати золимонаи ин ҷангро мавриди таваҷҷӯҳи ҷаҳониён қарор додан буд. А. Дюнан асосан дар китоби худ ду назарияро пешниҳод намуд: Ӯ ин китобро ба роҳбарони низомӣ, сиёсатмадорон, башардӯстон ва дӯстони хеш фиристод. Баъди мутолиаи китоби мазкур, бисёриҳо мехостанд, ки ба ӯ пайравӣ кунанд.
17 феврали соли 1863 дар Швейтсария «Кумитаи байналхалкии кӯмак ба захмиён» ташкил карда шуд. Ин сана зодрӯзи Кумитаи Байналмилалии Салиби Сурх (КБСС) маҳсуб мешавад, созмон соли 1880 номи худро гирифтааст.
Моҳи августи соли 1864 - 16 кишвар Конвенсияи Женеваро оид ба  беҳтар намудани вазъияти ярадорон ва беморон дар ҷанг имзо карданд. Соли  1863  “Кумитаи Женева” таъсис дода шуда нишони "Салиби Сурх" қабул карда шуд.
Аввалин Ҷамъиятҳо дар (Олмон, Испания 1863, Фаронса, Итолиё 1864, Русия ва Туркия 1867, Тоҷикистон 1927,) такшил гардид. Соли 1919 Федератсияи байналмилалии Ҷамъиятҳои Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмари таъсис дода шуд.
Сенинская (ноҳияи Кадуй, Вологда)
Сенинская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ҷунбиши байнулмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар
Аломатҳо
Аввалин нишонаи ҳаракат нишонаи "Салиби сурх" соли 1863 бо мақсади фарқият дар майдони муҳориба тасдиқ карда шуд. Моҳи октябри соли 1863 аз ҷониби конфронси байналмилалӣ дар Женева нишони Салиби сурх дар заминаи сафед интихоб карда шуд. Нишони расмӣ аз ҷониби Конвенсияи Женева соли 1864 тасдиқ карда шудааст. Баъдан нишонаи Ҳилоли Аҳмар аввалин маротиба соли 1876 истифода бурда шуд. Соли 1876, дар замони ҷанги Русияву Туркия Империяи Усмонӣ аз истифодаи нишони Салиби Сурх худдорӣ намуд ва он бо ниҳонаи Ҳилоли Аҳмар иваз карда шуд. Ҳамчун нишони расмии Ҳилоли Аҳмар дар конвенсияи Женева соли 1929 эътироф шудааст. Дар конвенсияҳои Женева соли 1949 се нишона зикр шудааст: Салиби Сурх, Ҳилоли Аҳмар ва Шери Сурх ва Офтоб. Дар айни замон, нишони охирин ҳамчун нишони ҷамъиятҳои миллӣ истифода намешавад. 5 декабри соли 2005 рамзи сеюми расмии ҳаракат ба муроҷиати расмӣ ворид гардид. Дар баробари Ҷунбиши Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар ҳамчун нишона ҳоло тасвири аз ҷиҳати динӣ бетарафи булӯри сурх дар заминаи сафед, ки бо номи Булӯри Сурх маъруф аст, истифода мешавад.
Сенинская (ноҳияи Кадуй, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кадуй, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷунбиши байнулмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар
Принсипҳо
Ҳафт принсипи бунёдии ҳаракати байналмилалии Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар башардӯстӣ, бетарафӣ, беғаразӣ, мустақилӣ, ихтиёрӣ, ягонагӣ ва ҷомеият маҳсуб меёбад.
Кумитаи ҷаҳонии Салиби Сурх (КҶСС).
Органҳои роҳбарикунандаи Ҷунбиш:
Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон
Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон 23 декабри соли 1927 таъсис ёфтааст. Якумин роҳбари ҶҲАТ қаҳрамони Тоҷикистон Нусратулло Махсум мебошад. Соли 1992 Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҶҲАТ-ро ба ҳайси ҷамъияти умумиҷумҳуриявии мустақил, ихтиёрӣ ва иҷтимоӣ пазируфт. Соли 1997 ҶҲАТ узви Фидератсияи байналмилалии Ҷамъиятҳои Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар гардид. Соли 2001 Қонуни ҶТ "Дар бораи истифода ва ҳимояи аломату номҳои Салиби Сурх ва Ҳилоли Аҳмар дар Ҷумҳурии Тоҷикистон" қабул карда шуд. Соли 2010 бо имзои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Қонуни ҶТ "Дар бораи Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон" ба тасвиб расид. Мутобиқи Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон № 504 аз 7.10.2011  “Оид ба тартиб, шарт ва мӯҳлати гузаронидани моҳвораи Ҳилоли Аҳмар”  моҳи май моҳвораи Ҳилоли Аҳмар эълон гардидааст. Ҳар сол моҳи май Моҳвораи Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон бо чорабиниҳои гуногуни фарҳангиву фароғатӣ, варзишӣ, озмунҳо ва иқдомҳои хайриявию эҳсонкорӣ дар саросари кишвар барпо мегардад. Тибқи санадҳои танзимкунандаи фаъолият ҶҲАТ ҳамчун ниҳоди ёрирасони мақомотҳои давлатӣ дар самтҳои мухталиф аз қабили омодагӣ ва эътино ба офатҳои табиӣ ва ҳолатҳои фавқулода, расонидани кӯмакҳои амалӣ ба қишри ниёзманди ҷомеа ва ғайра фаъолият мебарад. ҶҲАТ ҳамчун ташкилоти мададрасони мақомотҳои давлатӣ дар ҳудуди ҳамаи шаҳру ноҳияи кишвар фаъолияти самаранок дорад.
ҶҲАТ ҷамъияти мустақили беғаразест, ки дар амри пиёда намудани ниёзи шахсони ниёзманд ҳангоми ба мушкилиҳо мувоҷеҳшуда дар нуқоти гуногуни кишвар саҳми бориз дорад. Зеро аҳдофи калидии он ҳифзи ҳаёт, шаъну шарафи инсонҳо, бахусус доираи одамоне, ки дар пайи ҳаводиси гуногуни фавқуллода ё даргириҳо осеб дидаанд, мебошад.
Ин ҷамъият дар саросари кишвар 2 Филиали вилоятӣ (Филиали Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон дар вилояти Суғд ва ВМКБ), 2 бахши минтақавӣ (Бохтар ва Кӯлоб) ва 65 Филиалҳои шаҳриву ноҳиявӣ иборат буда ҳазорон нафар аъзо ва беш аз 12 000 волонтёр ё ихтиёрӣ дорад. Айни замон Котиби генералии ҶҲАТ Қурбониён Баҳодур Бобоҷон ва Приезиденти Ҷамъият Саид Курбонов мебошанд.
Сарчашма
Cомонаи расмии ҶҲАТ: https://redcrescent.tj/
Қонуни ҶТ «Дар бораи ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон»: https://majmilli.tj/%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B8-%D2%B7%D1%82-%D0%B4%D0%B0%D1%80-%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B8-%D2%B7%D0%B0%D0%BC%D1%8A%D0%B8%D1%8F%D1%82%D0%B8-%D2%B3%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%BB%D0%B8-%D0%B0%D2%B3/
ҶАМЪИЯТИ ҲИЛОЛИ АҲМАРИ ТОҶИКИСТОН https://komron.info/cr/hiloli-ahmar/
Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон дар шаш моҳи соли 2022 тақрибан ба 10 ҳазор оила кумаки башардӯстона расонид: https://tajsohtmon.tj/tj/navidho/12446-amiyati-iloli-amari-toikiston-dar-shash-moi-soli-2022-tariban-ba-10-azor-oila-kumaki-bashardstona-rasonid.html
ИМРӮЗ — РӮЗИ УМУМИҶАҲОНИИ САЛИБИ СУРХ ВА ҲИЛОЛИ АҲМАР. Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмари Тоҷикистон беш аз 12 ҳазор волонтёрро муттаҳид месозад: https://khovar.tj/2022/05/imr-z-r-zi-umumi-a-onii-salibi-surh-va-iloli-a-mar-amiyati-iloli-a-mari-to-ikiston-besh-az-12-azor-volontyorro-mutta-id-mesozad/
Принсипҳои бунёдии ҳаракати Байналмилалии Салиби сурх ва Ҳилоли Аҳмар: https://maktab.tj/329-prinsipoi-bunedii-arakati-bajnalmilalii-salibi-surh-va-iloli-amar.html
Ҷамъияти Ҳилоли Аҳмар бо оилаҳое, ки офат онҳоро бехона гузошт, пул медиҳад: https://sputnik.tj/20200604/jamiyati-hiloli-Ahmar-bo-oilaoe-ki-ofat-onhoro-bekhona-guzosht-pul-mediad-1031361405.html
Осиновие Дворики
Осиновие Дворики — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Карачев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Карачев
Шелашский (ноҳияи Шенкур)
Шелашский (ноҳияи Шенкур) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Ҳиҷо
Нутқи мо, ки силсилаи муттасили овозист, метавонад аз чанд ҷиҳат таҷзия шавад. Дар таҷзияи лингвистӣ (забонӣ) воҳиди хурдтарин овози алоҳида - фонема мебошад. Аммо аз нуқтаи назари талаффуз ҳадди охирини тақтеъ ҳиҷо аст. Аз ҳамин сабаб ҳиҷоро воҳиди хурдтарини талаффуз меноманд. Ҳиҷоҳо аз ҳамнишиниҳои гуногуни овозҳои садонок ва ҳамсадо ташкил мешаванд ва дар ҳама гуна шароиту муҳити нутқ яклухтӣ ва тақсимнопазирии худро нигоҳ медоранд: Суб-ҳи со-диқ да-мид.Вобаста ба овозҳои охир ҳиҷоҳо кушода ва баста мешаванд. Агар ҳиҷо бо садонок тамом шуда бошад (бо-бо, зо-ну, Со-ро, са-да), кушода ва агар бо ҳамсадо ба охир расад (боғ-бон, сад-барг, нар-гис, шоҳ-мот), баста меноманд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Забоншиносӣ Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Вейр (шаршара)
Вейр (Weir's Falls) — шаршарае аст, ки дар Ҳамилтон (Онтарио)، Канада қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 3.4 m аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Модда (фалсафа)
Модда (مادة), материя  — дар фалсафа ҳама чизе ки инсонро иҳота мекунад.
Мафҳуми модда аз дунёи қадим то имрӯз таърифу таъбирҳои гуногунро гирифтааст. Имрӯз назди аксари моддагароён модда ҳамчун мақулаи фалсафии муродифи ҳастӣ дорои чунин таъриф аст: “Модда воқеияти айниест, ки новобаста аз шуури инсон вуҷуд дорад ва таввасути он шуур инъкос мешавад”.
Хосиятан модда ҳақиқате аст, ки ҳамеша дорои чаҳор ченак: дарозӣ, паҳноӣ, баландӣ ва вазни хоса буда, ҳамеша дар ҳоли тағйир аст. Азбаски инсон дар оғоз дунболи ҷустуҷӯи нахуст асли ҳастӣ, ки ҳама олам аз он бошад, мегашгааст, нахустин назариёти фалсафӣ хусусияти моддият доштаанд. Дар фалсафаи юнонӣ намояндагони мактаби табииён дар асоси мушоҳидоти табиатшиносии соддалавҳона ва ташбеҳоти образнок ба чунин натиҷа расида, ки як ё якчанд унсури табиат нахустмабдаи олам аст. Чунон ки Фалес оғози ҳамаи ашёро об медонист, Анаксимандр – апейрон, Анаксимен – ҳаво, Гераклит – оташ, Демокрит ва Эпикур – атом ва Эмпедокл бошад асли ашёро чаҳор унсур: об, ҳаво, оташ ва хок медонад ва ба онҳо ду нерӯи муҳаррик муҳаббат ва адоватро меафзояд. Мумкин аст мақсуди ин файласуф аз муҳаббат ва адоват қувваи ҷозиба ва дофиъа бошад, ки аз хосиятҳои моддаи нахустин аст.
Дар давраҳои гуногуни инкишофи маърифати илмӣ тасвирҳои гунонгуни модда ба вуҷуд омаданд, ки маъруфтарини онҳо иборатанд:
Эзоҳ
Гурӯҳ:Мафҳумҳо дар метофизик Гурӯҳ:Воқеият Гурӯҳ:Томизм
Данй Луис Кинтеро
Данис Луис Кинтеро Чеванс (Danis Luis Quintero Chevans; 10 декабри 1984, Сиэнфуэгос, Музофоти Сиэнфуэгос, Куба) — футболбози кубагӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 10 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1984 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Куба Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Куба Гурӯҳ:Бозингарони БФ Сиенфуэгос Гурӯҳ:Бозингарони БФ Valdevez Гурӯҳ:Бозингарони БФ Nollingen
Blackburn Firebrand
Blackburn Firebrand (Blackburn Firebrand) — як ҳавогарди сохтаи Blackburn Aircraft аст ки дар соли 1942–47 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Fleet Air Arm будааст. Ин ҳавогард дар 1942-2-27 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Биса (деҳа)
Биса (Бысса) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Селемджинский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Селемджинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Баҳра
Баҳра — ба маънии бахш, ҳисса, қисмат, насиб, суд фоида аст. 2. Ба маънии бел. Аммо истилоҳи Б. дар мутуни таърихӣ ба маънии навъе аз хироҷи қуруни вустои Осиёи Марказӣ ва Эрон омадааст. Б. ғолибан навъи «муқосса»-е аст. Дар асри муғул ва темуриён Б. саҳм аз маҳсулест, ки ба суди девони марказӣ ситонида мешуд. Дар манобеи таърихӣ истилоҳоте чун баҳраи моликона низ ба чашм мехӯрад, ки он ба маънии саҳми маҳсул ва бар асоси ақди тарафайн ба молик (заминдор) мерасад.
Адабиёт
Гурӯҳ:Таърих
Дэвид Галего
Дэвид Галего Родригес (David Gallego Rodríguez; 26 январи 1972, Сурия, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1972 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Súria Гурӯҳ:Бозингарони БФ Manresa Гурӯҳ:Бозингарони БФ СЕ Л'оспиталет Гурӯҳ:Бозингарони БФ AEC Manlleu Гурӯҳ:Бозингарони БФ Леванте УД Гурӯҳ:Бозингарони БФ Sant Andreu Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кордоба Гурӯҳ:Бозингарони БФ Terrassa Гурӯҳ:Бозингарони БФ Эркулес Гурӯҳ:Бозингарони БФ Рекреативо Де Уелва Гурӯҳ:Бозингарони БФ Бадалона
Болгардгоҳи Уумманнак
Болгардгоҳи Уумманнак (Uummannaq Heliport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи UMD аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Гренландия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Гренландия Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Гомел
Гомел — шаҳр, маркази маъмурии вилояти Гомел. Дар қисми ҷанубу ғарбии Ҷумҳурии Белорус, дар соҳили дарёи Сож (шохоби Днепр) воқеъ гаштааст. Маркази бузурги нақлиётӣ: р. о., роҳҳои автомобилгард, бандари дарёӣ, фурудгоҳи байналмилалӣ дорад. Масоҳаташ 135,34 км². Аҳолиаш 522,5 ҳазор нафар (2014).
Таърих
Бори аввал соли 1142 дар солномаи таърихӣ бо номи «Гомий» зикр ёфтааст. Соли 1712 дар ҳайати Русия буд. Соли 1919 маркази губернияи Гомели РСС Федеративии Русия гардид. Соли 1926 якҷоя бо уезди Гомел ба ҶШС Белоруссия дода шуд.
иқтисод
Гомел маркази бузурги саноат ва фарҳанги ҷумҳурӣ мебошад. Дар Гомел 126 корхонаҳои саноатии шаклҳои гуногуни моликият, аз ҷумла 49 корхонаи давлатӣ ва 77 ғайридавлатӣ фаъолият доранд. Корхонаҳои бузургтарини Гомел: Иттиҳодияҳои истеҳсолии «Гомселмаш», «Кристалл», «Белоруснафт», «Гомелстекло», заводи асбобҳои ченкунандаи «Сентролит». Дар иқтисодиёти Гомел саноати вазнин аҳаммияти бузург дошта, мошинасозӣ ва коркарди филиззот тараққӣ кардааст. Саноати кимиё дорои корхонаҳои маснуоти пластмасса, локу ранг, шиша, комбинатҳои кимиё ва кимиёи чӯб буда, 13,7 дарсади маҳсулоти умумиро медиҳад. Саноати хӯрокворӣ аз корхонаҳои бузурги равған, қаннодӣ, гӯшт, шир, май (вино), саноати сабук аз корхонаҳои кешбофӣ (трикотаж), дӯзандагӣ, пойафзор иборат аст. Гомел комбинатҳои фанеру гӯгирд, чӯбгарӣ, масолеҳи бинокорӣ, оҳану бетон дорад.
Илму фарҳанг
Дар Гомел Донишгоҳи давлатии Гомел, Институти давлатии нақлиёти Белорус, Институти кооперативии Гомел, Донишгоҳи давлатии техникии Гомел ба номи П. О. Сухий, Донишгоҳи давлатии тиббии Гомел, 77 мактаби таҳсилоти умумӣ, гимназияи шаҳрӣ, гимназияи вилоятӣ, 18 омӯзишгоҳи касбҳои техникӣ, 6 коллеҷ, 7 техникум, Гимназияи славянии Белорус ба номи И. Межел, ин-тҳои таҳқиқоти илмии ҷангал, механикаи системаҳои филиззоту полимерӣ, радиология, радиобиология, тибби радиатсионӣ воқеанд. 7 иттиҳодияи эҷодӣ, театрҳои драма, лӯхтак, ҷавонон, 3 кинотеатр, филармония, сирк, оркестри симфонии нафасӣ, 7 мактаби мусиқӣ, қасри фарҳанг, осорхонаи кишваршиносӣ, китобхонаҳо, маркази телевизион фаъолият доранд. Ҳамасола дар Гомел 20 фестивал, аз ҷумла фестивалҳои байналмилалӣ доир мегарданд.
Гомел бо ордени Байрақи Сурхи Меҳнат сарфароз гардидааст (1970).
Озеровский (ноҳияи Прохоров)
Озеровский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Прохоров, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Фурудгоҳи пилут бот, Орегон
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Юргино (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Юргино (деҳа дар ноҳияи Ленск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ленск
Фурудгоҳи чоифнг оюлунг
Фурудгоҳи чоифнг оюлунг (Chifeng Yulong Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи CIF аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Ҷумҳурии Халқии Чин қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Куру (пойгоҳи кайҳонӣ)
мини|250x250пкс| Харитаи Маркази кайҳонии Гвиана Маркази кайҳонии Гвиана (Centre spatial guyanais) — пойгоҳи кайҳонӣ (космодром), ки дар Гвианаи Фаронса, дар байни шаҳрҳои Куру ва Синнамарӣ, дар 50 км аз маркази маъмурии департамент, ш. Кайенн ҷойгир аст.
Таърих
Соли 1964 ҳукумати Фаронса аз 14 лоиҳаи пешниҳодшуда Куруро барои ҷойгиршавии космодром интихоб кард. Фаронса соли 1965 бо ташаббуси Агентии кайҳонии Фаронса (CNES) ба сохтмони он шурӯъ кард. Парвози аввалин аз космодром Куру 9 апрели соли 1968 анҷом дода шуд.
Дар соли 1975, вақте ки Агентии кайҳонии Аврупо (ESA) таъсис ёфт, ҳукумати Фаронса ESA-ро даъват кард, ки аз фурудгоҳи Куру барои барномаҳои кайҳонии Аврупо истифода барад. ESA, ки фурудгоҳи Куруро ҷузъи ҷудонашавандаи он ҳисоб карда, модернизатсияи маконҳои партоби Куруро барои барномаи киштии кайҳонии Ариан маблағгузорӣ кард. Аввалин партоби мушаки боркаши "Ариан" соли 1979 анҷом дода шуда буд. Аз он вақт инҷониб 216 партоби бомуваффақияти ин силсила мушакҳо анҷом дода шуд. Дар айни замон, маконҳои асосии парвози космодром моликияти ESA мебошанд.
Аз он вақт инҷониб ESA аз се ду ҳиссаи буҷети солонаи космодромро маблағгузорӣ мекунад, ки он барои нигоҳдории мунтазами парвозҳо ва дар сатҳи замонавӣ нигоҳ доштани хидматрасонии космодром сарф мешавад. ESA инчунин лоиҳаҳои навро дар макони оғози кор маблағгузорӣ мекунад, ба монанди маҷмааҳои партовгоҳ ва корхонаҳои саноатӣ, ки барои ба кор андохтани ҳавопаймоҳои нав ба мисли Вега ё барои истифода аз Союз лозиманд.
Дар соли 2015 қарордод оид ба сохтмони маҷмааи партоби мушаки боркаши Ariane 6 ба маблағи 600 миллион евро ба имзо расид. 28 сентябри соли 2021 ESA дар бораи анҷоми таъсиси худ эълон кард. Комплекс аз мақдони партовкунӣ бо ду канали газбарорӣ, як манораи хизматрасонии сайёр ва сехи васлкунии мушаки интиқолдиҳанда иборат аст. Майдони партоб 28,5 метр чуқур ва 200 метр васеъ буда, вазни умумии майдони партоб ба 700 тонна мерасад. Манораи хидматрасонии мушакӣ 90 метр баландӣ, 50 метр паҳноӣ ва 8200 тонна вазн дорад. Сехи васлкунии ракетаҳои уфуқӣ, ки дарозиаш 112 метр аст, тақрибан як километр аз минтакаи партоб ҷойгир аст.
Комплексҳои партоб
мини|333x333пкс| Майдони партоб барои мушакҳои Ariane 5 мини|250x250пкс| Маҷмааи партобӣ, ки ҳоло аз нав танзимшаванда аст, ELA-2 - l'Ensemble de Lancement Ariane 2 Launch pad Ariane 4
Эзоҳ
Гурӯҳ:Википедия:Пайванди мустақими мақола ба Викианбор Гурӯҳ:Оҷонсии кайҳонии Аврупо
Гандум
Гандум (Tríticum) — ҷинси ғалладона. Бештар аз 20 навъи мазрӯъ ва худрӯй дорад.
Таърих
Бино ба маълумоти ҳафриётӣ дар мамлакатҳои Осиёи Пеш (Туркия, Ироқ, Сурия, Эрон) 7-6, Юнону Булғория 6-5 ва Миср бештар аз 4 ҳазор сол то м. Гандум кишт мегардид. Одамони қадим асосан аз гандуми худрӯй истифода мебурданд. Дони гандуми худрӯй баъди пухтан зуд мерехт, бинобар ин, эҳтимол одамон онро хом истеъмол менамуданд. Таҳқиқи хӯшаҳои дар ҳафриёт ёфташуда собит месозад, ки тақр. 10200-6500 сол қабл парвариши гандум оғоз ёфт. Гандуми мазрӯъ соли 6000 то м. дар Ҳиндустон, соли 5000 то м. дар Ҳабашистон, нимҷазираи Пиреней ва ҷазираҳои Британия ва баъд аз ҳазор соли дигар дар Хитой паҳн гашт. Дар ибтидои солшумории милодӣ гандум дар тамоми Осиё ва Африқо кишт мешуд. Дар давраи кишваркушоии румиҳо гандум ба Аврупо роҳ ёфт. Асрҳои 16-17 муҳоҷирони аврупоӣ гандумро ба Амрикои Ҷанубӣ, сипас ба Амрикои Шимолӣ, асрҳои 18-19 ба Канада ва Австралия бурданд. Ҳамин тавр, гандум дар тамоми дунё паҳн гашт. Кишти гандум дар Бохтари қадим аз садаи IV то м. маълум аст. Сайёҳи итолиёӣ Марко Поло навиштааст, ки гандум дар Помир бисёр кишт мешавад. Н. И. Вавилов Тоҷикистонро дар Осиёи Миёна маркази навъҳои гуногуни гандум ба қалам додааст. Дар «Иршоду-з-зироъа фӣ илми-л-ҳироса» навъҳои гуногуни гандум (сафедак, сурхак, сурхаки баҳорӣ, уштурдандон, канагандум, каллагандум, гулгандум, паҳнгандум, сиёҳдона, сурххӯша, сафедаки калон, сафедаки реза, сафедаки баҳорӣ ва ғайра) қайд гардидааст, ки далели яке аз марказҳои парвариши гандум будани Осиёи Марказӣ аст.
Тавлидот
Дар дунё гандумпарварӣ асосан дар Хитой, ИМА, Ҳиндустон, Русия, Фаронса, Канада, Украина, Туркия ва Қазоқистон ривоҷ дорад. Тақрибан 60 дарсади истеҳсоли ҷаҳонии гандум бар дӯши ИМА аст. Харидорони асосии гандум Русия, Ҷопон, Миср, Бразилия, Лаҳистон, Итолиё, Кореяи Ҷанубӣ, Ироқ ва Марокаш мебошанд.
Тавсифоти гиёҳшинохтӣ
thumb|left|Навъҳои гандум. Гандум зироати яксола буда, дар натиҷаи дурага кардани намудҳои гуногуни рустаниҳои хӯшадор рӯёнда шудааст. Он баъди неш задан панҷ нахустреша бароварда, баъдтар аз бандҳои зерихокии поя боз решаҳои иловагӣ месабзанд. Гандум дар хок амиқ (100 см, баъзан 180 см) реша дошта бошад ҳам, қисми асосии решаи он дар қабати шудгоршудаи хок ҷой мегирад. Пояи гандум рост буда, аз 40 см то 2 м қад мекашад. Баргаш дарози нӯгтез, тавассути остинак ба поя мечаспад. Хӯшагулаш мураккаб, гулаш дуҷинса (бештар худгардолуд). Хӯшаҳои гандум дукшакл, сӯзанақшакл ва призмашакл мешаванд. Хӯшаи гандуми сахт нисбат ба гандуми мулоим зичтар буда, рангаш сафед, сурх ё сиёҳ аст. Дони гандум гуногунранг (сафед, сурх, зардтоб, бунафш), луч ё пардадори тухмшакл, дарозрӯя буда, дар қисми мобайнаш (ба дарозии дон) ҷӯякча дорад. Вазни 1000 дона гандуме, ки дар Тоҷикистон мепарваранд, 30-60 г аст.
Гандум тирамоҳӣ, баҳорӣ, дуфасла (тирамоҳу баҳорӣ) мешавад. Дони гандум баъди 2-4 шабонарӯзи кишт неш бароварда, вобаста ба шароити обу ҳаво ва ҳарорату намии хок дар 5-7 (ҳангоми 10-13°С будани ҳарорат дар 10) шабонарӯз месабзад (давраи майсавии гандум).
Давомот ва қувваи сабзиши гандум ба навъи он, ҳарорат, намии ҳавою хок, шароити ғизогирӣ ва тарзи киштукор вобаста аст. Дони гандум то пухтан 3 давраро аз сар мегузаронад: ширу хамирӣ (дон қариб комилан шакл гирифта, рангаш сабз ва миқдори обаш 40-65 % мешавад), нимдумбулӣ (ранги дон зард ва миқдори обаш то 25-30 % кам шуда, дохилшавии моддаҳои ғизоӣ аз барг қатъ мегардад) ва расидан (дон сахт ва намиаш аз 20 % кам мешавад).
Парвариши гандум дар Тоҷикистон
Гандум дар шароити Тоҷикистон дар ҳарорати 3-4°С саросар месабзад. Дар давраи нашв барои нашъунамои гандуми тирамоҳӣ 1400—1500°С ва барои гандуми баҳорӣ 1300°С гармии фаъол зарур аст. Гандуми тирамоҳӣ нисбат ба гандуми баҳорӣ сармобардор буда, дар зери қабати барф ба ҳарорати 20-25°С тоб меорад. Агар ҳангоми шира гирифтани дони гандум нами хок кам ва ҳаво бисёр гарм (35-40°С) бошад, дон майда ва нокомил мешавад. Гандум зироати обталаб аст. Бинобар ин, дар заминҳои обӣ ду ҳосили фаровон мегиранд. Барои нашъунамои хуби гандум хоки ҳосилхез зарур аст. Дар мавриди хушк будани замин 6-8 рӯз қабл ба киштзор аз рӯи меъёри 1000—1200 л/м2 об мемонанд. Гандуми баҳорӣ махсусан дар заминҳои бикр ва партов ҳосили хуб медиҳад. Дар сурати ба хокҳои чимтолию хокистарӣ нурӣ андохтан аз гандум ҳосили фаровон гирифтан мумкин аст. Боришоти кофии тирамоҳ гандумро сердон ва бориши баҳор серпахол мекунад. Дар ҷумҳурӣ бештар гандуми мулоим (Triticum vulgare) ва гандуми сахт (Triticum olurum) парвариш карда мешавад. Гандуми мулоимро тирамоҳ ва баҳор мекоранд. Барои кишти тирамоҳӣ гандуми навъҳои «Ормон ИЭ», «Алекс», «Зироат-70», навъҳои дуфаслаи «Садоқат», «Ориён», «Файзбахш», «Шокирӣ», «ИЗ-80», «Фарҳодӣ- 60» ва гандуми сахти «Президент»-ро, ки олимони Институти зироати АИКТ рӯёнидаанд, истифода мебаранд. Гандуми тирамоҳӣ назар ба гандуми баҳорӣ аз бориши тирамоҳу зимистон бештар баҳра бурда, то фаро расидани ҳавои хушку гарми тобистон мепазад ва ҳосили фаровон медиҳад. Барои гирифтани ҳосили баланд барои гандум ришқа, зироати лӯбиёӣ, пахта, ҷуворимакка, ҷуворӣ ва зироати полизӣ пешкишти хуб мебошанд. Яке аз шартҳои асосии афзудани ҳосили гандум кишти тухми яккачини хушсифат аст. Барои кишт асосан аз тухмии класси I, инчунин репродуксияи 1-3, ки дараҷаи тозагии онҳо баробар ба 90 % ва қобилияти нешзаниашон 95 % аст, истифода мекунанд. Қабл аз кишт аз ҳашароту ангезандаи касалиҳо безарар гардондани тухмӣ тадбири муҳим ба шумор меравад. Бо ин мақсад аз маводди кимиёии заҳрноки витовакс, витатиурахт, пентитуарам, агросид (фундазол), байтан ва ғ. истифода мебаранд. Тухмӣ ба тавассути мошинҳои тамғаи ПС-10, ПУ-3, ПСШ-5 ва КПС-10 безарар карда мешавад. Мӯҳлати кишти гандуми тирамоҳӣ дар вилояти Суғд аз 20 сентябр то 20-уми октябр аст. Дар водии Вахш кишти тирамоҳии гандум нимаи аввали ноябр фаро мерасад. Дар навоҳии тобеи марказ ва вилояти Хатлон (Кӯлоб ва Данғара) гандуми тирамоҳӣ аз 20-уми октябр то 10-уми ноябр кишт карда мешавад. Меъёри кишти тухмиро вобаста ба шароити иқлим, хок, хусусияти навъҳои гандум ва захираи намӣ муқаррар мекунанд. Тухми гандум дар заминҳои обӣ нисбат ба заминҳои лалмӣ 1-1,5 млн дона бештар кошта мешавад.
Корбурдҳо
Гандум муҳимтарин захираи хӯроквории давлатӣ мебошад. Дони гандум серғизо ва серкаллория буда, онро нигоҳ доштан ва ба ҷойҳои дур кашондан мумкин аст. Дар таркиби дони гандум ба миқдори зиёд сафеда (ба ҳисоби миёна 8-24 %, дар навъҳои селексияи шӯравӣ ва гандуми худрӯй то 25-30 %), ангиштоб (60-64 %), равған (1,5-2 %), намакҳои минералӣ (1,7 %), витамину ферментҳо ва ғ. мавҷуданд. Аз гандум орду ярма мекашанд, аз ордаш маҳсулоти макаронию қаннодӣ тайёр мекунанд. Аз дони он мухашшари гандум, оҳар, спирт, равған ва ширешак (клейковина) истеҳсол менамоянд. Паҳоли гандум барои истеҳсоли коғаз, картон ва ғ. истифода мешавад. Коҳи гандум хӯроки хуби чорвост. Масалан, 100 кг паҳоли гандум 20-29 кг воҳиди хӯрокӣ буда, 08-1 кг каротини ҳозим, 140—144 г намаки калсий, 70-80 г намаки фосфор ва 20-50 мг каротин дорад.
Хосиятҳои шифоӣ
Дар бораи хосияти шифобахшии гандум табибони қадими Ҳиндустон, Юнон, Рум, Хитой, Эрон маълумот додаанд. Абуалӣ ибни Сино марҳами аз орди гандум, оҳар ва заъфарон таҳияшударо барои равондани доғи кунҷитак давои хуб шумурдааст. Табибони Ҳинду Тиббет гандумро барои муолиҷаи варам, захм ва омосҳо ба кор мебаранд. Давое, ки дар омехтагӣ бо кунҷит, гандум, биринҷ, ҷав ва нахӯд омода карда мешавад, барои муолиҷаи амрози банду буғум ва рагу пайҳо нофеъ аст. Дар тибби халқӣ гандумбирён, майсаи навруста, дони тарак, сабӯс ва коҳи гандумро ҳамчун даво ва ғизои парҳезӣ ба кор мебаранд. Ҷӯшобаи мағзи нони гандумиро ҳангоми дарунравӣ ва исҳоли хунин тавсия медиҳанд. Мағзи дар шир таркардаи нони гандумиро барои «пазондан»-у кашидани фасод ба омосҳо мебанданд. Ҷӯшоба ва буғи сабӯси гандум пӯсти рӯйро нарм мекунад. Истеъмоли ҷӯшобаи бо асал омехтаи сабӯси гандум ҳангоми газаки роҳҳои болоии нафас ва сурфаи шадид муфид аст. Барои беморони гирифтори диабети қанд нонҳои камангиштоб, ҳангоми бемориҳои гурда ва силсилаи дилу рагҳо нони бенамак, дар мавриди заъфи гурда нони бесафедаи бенамак тавсия дода мешавад. Барои пешгирии атеросклероз ба нону кулчаҳои гандумӣ карами баҳрӣ, летситин, йодиди калий илова менамоянд. Сабӯси гандум ба миқдори зиёд витаминҳои гурӯҳи В ва моддаҳои минералӣ (калий, клетчатка) дорад, бинобар ин онро чун ғизои парҳезӣ ҳангоми қабзият, фарбеҳӣ, ғалаёни хун, дарди санги гурда, атеросклероз истифода мебаранд. Баҳор аз майсаи гандум суманак тайёр карда мешавад. Истеъмоли он барои рафъи фарбеҳӣ ва пешгирии диабети қанд муфид аст; ба бемориҳои қубо ва реши меъда шифо мебахшад, хунро тоза карда, ба ҳосил шудани ҳемоглобин ёрӣ мерасонад. Гандум аз касалиҳои сиёҳмуғ, занга, гарда ва ғ. осеб мебинад. Кирми ғалладона, магаси гессенӣ, магаси шведӣ ва кабудчашмак зараррасонҳои асосии гандум мебошанд.
Климовская (ноҳияи Вязников)
Климовская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Алешинка (ноҳияи Навлин)
Алешинка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Навлин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
HAT LS2
HAT LS2 (HAT LS2) — як ҳавогарди сохтаи Hellenic Aeronautical Technologies аст. ин ҳавогард дар 1997-5-23 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Заславская (ноҳияи Балаганск, Иркутск)
Заславская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Балаганск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Герман Вейл
Зиндагинома
Соли 1908 Донишгоҳи Гёттингенро хатм кардааст, доктори фалсафа. Шогирди Д. Ҳилберт. Солҳои 1908-13 ва 1930-1933 дар ҳамон ҷо кор кардааст. Солҳои 1913-30 профессори Институти технологии Сюрих, 1933-1955 профессори Институти таҳқиқоти дурнамои Принстон (ИМА).
Корҳои илмии ӯ ба назарияи қаторҳои тригонометрӣ, қаторҳои функсияи ортогоналӣ ва функсияҳои қарибдаврӣ, назарияи муодилаҳои дифференсиалӣ ва интегралӣ (аз ҷумла назарияи спектрии операторҳои дифференсиалӣ), инчунин назарияи функсияҳои тағйирёбандаи маҷмӯӣ бахшида шудаанд. Герман Вейл дар назарияи функсияҳои тағйирёбандаи маҷмӯӣ асосҳои он самтҳояшро гузошт, ки ба мафҳуми сатҳи риманӣ такя мекунанд. Дар назарияи ададҳо ҷамъҳои Герман Вейл маъмуланд, ки дар назарияи зиёдшавии (аддитивии) ададҳо аҳаммият доранд (хусусан барои корҳои И. М. Виноградов). Ҳамроҳи Э. Ж. Картан назарияи гурӯҳҳои бефосиларо тадқиқ кард, ки дар геометрияи дифференсиалӣ, физика ва назарияи нисбият истифода мешаванд. Ҳамроҳи Я. А. Схоутен мафҳуми фазои риманиро барои фазои алоқамандии аффинӣ ва конформӣ умумият дод. Мафҳуми алоқамандии аффиниро дар математика (дар геометрияи дифференсиалӣ ва физика мақоми муҳим дорад) ворид намуд. Муаммои татбиқи метрикаи мунтазами каҷии мусбатро дар фазои сеченаи уқлидусӣ, ки барои кура дода шудааст, пешниҳод намуд (1915). Бо ёрии назарияи гурӯҳҳо баъзе натиҷаҳое ба даст овард, ки ба назарияи спектрҳо (тайфҳо)-и атомӣ мансубанд. Соли 1924 назарияи пешниҳоди гурӯҳҳои табдилотро таҳия намуд. Ӯ аҳаммияти назарияи гурӯҳҳоро барои инкишофи механикаи квантӣ таҳқиқ кард (1927). Дар соҳаи фалсафаи математика Герман Вейл ба равияи интуитсионизм пайравӣ мекард. Ба Герман Вейл ақидаи фарорасии буҳрони нав ба математика тааллуқ дорад. Дорандаи мукофоти Лобачевский (1927).
Нижний Новгород
Варзиш
Соли 2018 дар Новгороди Поёнӣ мусобиқаҳои Ҷоми ҷаҳонии футбол баргузор мегардад. Бо ҳамин мақсад сохтмони Вазишгоҳи нави футбол «Вазишгоҳи Новгороди Поёнӣ» оғоз шуд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Новгороди Поёнӣ Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Шаҳрҳо-миллионерҳои Русия
Владимир Астаповски
Владимир Александрович Астаповски (Владимир Александрович Астаповский; 16 июли 1946, — 1946:7:16, April 12, 2012, Брянск, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 16 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1946 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи ИҶШС Гурӯҳ:Бозингарони БФ Neftchi Baku PFC Гурӯҳ:Бозингарони БФ Скчф Севастопол Гурӯҳ:Бозингарони БФ PFC CSKA Moscow Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ска Енергиа Хабаровск
Фурудгоҳи мантақа‌ий ҷак брукс
Фурудгоҳи мантақа‌ий ҷак брукс (Jack Brooks Regional Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи BPT аст, ки як бонди фуруди 2057 дорад, ва тӯли бонди он 6750 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри нидрлнд, тигзос кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 5 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Велс Крик (шаршара)
Велс Крик (Wells Creek Falls) — шаршарае аст, ки дар иёлати Вашингтон، ИМА қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 90 ft аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Мунира Ҷабборова
Мунира Комиловна Ҷабборова (10.12.1937, шаҳри Самарқанд) — доктори илми фалсафа (1992), профессор (1995)
Зиндагинома
Мунира Комиловна Ҷабборова соли 1959 факултаи таъриху филологияи ДДТ ба номи В.И. Ленин -ро   хатм карда, дар макотиби ноҳияи Шаҳринав дарс додааст. Солҳои 1962-1965 лаборанти калони шуъбаи фалсафаи АИ Тоҷикистон, 1965-1967 аспиранти Институти фалсафаи АИ СССР (ш. Маскав), 1968-1972 муаллими кафедраи таърих ва назарияи атеизми ДДТ ба номи В.И. Ленин, 1972-1992 муаллим ва дотсенти кафедраи фалсафаи Институти политехники Тоҷикистон, 1992-2000 дотсент ва профессор, 2000-2009 мудири кафедраи сотсиология ва ҳуқуқи ҳамин боргоҳи илм кор кардааст. Аз соли 2009 профессори кафедраи илмҳои ҷамъиятии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ мебошад.
Фаъолияти илмӣ
Бобати тарбияи атеистии ҷавонон, роҳҳои аз байн бурдани хурофот ва урфу одатҳои зараровари динии ҷавонон, муносиботи давлату дин, дин ва ҷомеа, дин ва занон, хоса занони Шарқ қариб сад асару мақолаи илмӣ, илмӣ-оммавӣ навиштааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Омӯзгорон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Фалсафашиносони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимони Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи Муҳаммад Осимӣ
Киргоди (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Киргоди — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Рилковская (ноҳияи Тарног, Вологда)
Рилковская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тарног (Вологда)
Blackburn Firecrest
Blackburn Firecrest (Blackburn Firecrest) — як ҳавогарди сохтаи Blackburn Aircraft аст ки дар соли 1947 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Fleet Air Arm будааст. Ин ҳавогард дар 1947-4-1 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Пунит Раҷкумар
Пунит Раҷкумар (ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, Puneeth Rajkumar, тав. 17 март 1975, Ченнаи, Ҳиндустон) — ҳунарпеша ва сарояндаи ҳинд, барандаи телевизион. Пунит асосан дар филмҳои бо забони Канада ҳунарнамоӣ мекунад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Ҳиндустон Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Чорсӯ (деҳа, н. Лахш)
Чорсӯ  (то марти 2022 — Ҷаилған) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Лахши ноҳияи Лахш. Аз Чорсӯ то маркази ноҳия 45 км. Аҳолиаш 2377 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Лахш Гурӯҳ:Ҷамоати Лахш
Валерий Лимаренко
Валерий Игоревич Лимаренко (тав. 19 октябри соли 1960, Харков, РСС Украина, СССР) — ходими давлатии Русия. Губернатори вилояти Сахалин аз 12 сентябри 2019 (муваққатан иҷрокунандаи вазифаи раиси вилояти Сахалин аз 7 декабри 2018 то 12 сентябри 2019).
Златоустовск (деҳа)
Златоустовск (Златоустовск) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Селемджинский, вилояти Амур медарояд.
Валерий Лимаренко
Зиндагинома
Зодаи шаҳри Харков (19 октябри соли 1960). Хатмкардаи Донишкадаи ҳавонавардии Харков.
Златоустовск (деҳа)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Селемджинский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Валерий Лимаренко
Эзоҳ
Гурӯҳ:Губернаторони вилояти Сахалин
Фурудгоҳи августе
Фурудгоҳи августе (Utti Airport) (маҳаллӣ: Utin lentoasema) — фурудгоҳи низомӣ мусофирбарӣ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2000 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Финланд қарор дорад, ва дар баландии 103 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Юрчаково (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Юрчаково (деҳа дар ноҳияи Ленск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Бахши марказии шаҳристони Варомин
Бахши марказии шаҳристони Варомин — номи бахше дар шаҳристони Варомин, воқеъ дар Устони Теҳрон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 232393 нафар (59390 хонивор) будааст.
Юрчаково (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ленск
Бахши марказии шаҳристони Варомин
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Варомин Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Теҳрон
Деҳоти Лаккон
Деҳоти Лаккон — ҷамоатест дар ноҳияи Исфараи вилояти Суғди Тоҷикистон.
Мардум
Бинобар саршумори соли 2015 ҷамоат 7579 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҷамоатҳои ноҳияи Исфара
Саҳар Муҳаммадӣ
Саҳар Муҳаммадӣ  — хонандаи мусиқии килоссики эронӣ ва навозандаи тору сетори аҳли Эрон аст.
Зиндагинома
Саҳар Муҳаммадӣ 10 обони соли 1367 дар Теҳрон мутаваллид шуд. Ӯ фарогирии овози эрониро назди Афсона Расоӣ оғоз кард ва дар дар идома аз омӯзишҳои Маҳдӣ Фалоҳ, Ҳамидризо Нурбахш ва Муҳаммад Муътамидӣ баҳра бурд. Вай ҳамчунин навозандагии тор ва сеторро назди Аршад Таҳмосбӣ, Муҳаммадризо Лутфӣ, Масъуд Шиорӣ ва Сипеҳр Лоҷивардӣ омӯхт ва сипас дар соли 1392 ба унвони ҳамхон дар титрожи поёнии сериёли «Парданишин» ҳузур дошт.
HAI Pegasus
HAI Pegasus (HAI Pegasus) — як ҳавогарди сохтаи Hellenic Aerospace Industry дар кишвари Юнон аст ки дар соли 2003 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Hellenic Air Force будааст. Ин ҳавогард дар 1982 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Заоникиево (ноҳияи Вологод, Вологда)
Заоникиево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Валентин Василиевич Сисойев
Валентин Василевич Сисойев (Валентин Васильевич Сысоев; 1887, — 1971) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ ZKS Moscow
Франс Беккенбауэр
Франс Анто́н Беккенба́уэр (Franz Anton Beckenbauer; тав. 11 сентябри 1945, Мюнхен) — варзишгар ва мураббии олмонӣ (футбол). Муҳофизатгари тимҳои «Бавария» (Мюнхен, 1958-77), «Космос» (Ню-Йорк, 1977-80). "Ҳамбург " (1980-82), Чемпиони Олмон (1969, 1972-74, 1982) ва Лигаи футболи Амрикои Шимолӣ, барандаи Ҷоми чемпионҳои Аврупо (1974, 1975, 1976), Ҷоми барандагони ҷомҳо ва Ҷоми байниқитъавӣ (1967).
Дар ҳайати тими мунтахаби Олмон (1965-77) чемпиони ҷаҳон (1974) ва Аврупо (1972) шудааст; дар 103 дидор ширкат намуда, 1 гол задааст. Солҳои 1972 ва 1976 беҳтарин футболбози Аврупо эътироф шуд. Солҳои 1984-90 Беккенбауэр мураббии тими мунтахаби Олмон буд ва онро ба мақоми ноиб-чемпионӣ (1986) ва чемпиони ҷаҳон (1990) расонд. Аз миёнаи с-ҳои 90 садаи XX то соли 2006 Беккенбауэр президенти тими «Бавария» буд. Франс Беккенбауэр дар радифи 20 футболбози беҳтарини садаи XX сабт шудааст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Футболбозони Олмон Гурӯҳ:Бозигарони БФ «Бавария»
Тоҷикистон дар соли 1995
Эзоҳ
Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои садаи XX Гурӯҳ:Тоҷикистон дар солҳои 1990-ум Гурӯҳ:Солҳо дар Тоҷикистон Гурӯҳ:Тоҷикистон дар соли 1995
Карлос Гонсалес Эспинола
Карлос Габриэл Гонсалес Эспинола (Carlos Gabriel González Espínola; 4 феврали 1993, Виларрика, Парагвай) — футболбози парагваӣ,.
Крутое (ноҳияи Руднян, Волгоград)
Крутое — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Карлос Гонсалес Эспинола
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1993 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Парагвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Magallanes Гурӯҳ:Бозингарони БФ Santiago Wanderers Гурӯҳ:Бозингарони БФ САН Маркос Де Ариҷа Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клуб Депортиво Уачипато
Крутое (ноҳияи Руднян, Волгоград)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Руднян, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Руднян (Волгоград)
Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ
thumb|Мақбараи Камоли Хуҷандӣ дар ш. Хуҷанд thumb|Вурудгоҳ ва меҳвари сангин дар даромадгоҳи боғи ба номи К. Хуҷандӣ thumb|Фаввора дар боғ
Боғи ба номи Камоли Хуҷандӣ - дар шаҳри Хуҷанд, дар чапи соҳили Сирдарё бунёд шудааст. Боғи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Камоли Хуҷандӣ дар бари рӯди Сир соли 1924 ташкил ёфта, расмикушоди он 1-уми майи соли 1939 баргузор гардидааст. Наздик як аср мешавад, ки ин макон ҷои истироҳату фароғати шаҳрвандону меҳмонон қарор дорад. Боғи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Камоли Хуҷандӣ дар рӯ ба рӯи Театри мазҳака ва мусиқии Камоли Хуҷандӣ ва Осорхонаи таърихии вилояти Суғд бунёд гардидааст. Алҳол дарвозаи боғ 24 метр дарозӣ, 11 метру60 см. баландӣ дошта, бошаи сутунҳо аз маҳсулоти сохтмонии маҳаллӣ бино ёфта, аз 16 сутун иборат аст. 8-тои он аз тарафи рост, 8 адади дигар аз тарафи чап ба дарвоза шукӯҳу шаҳомати олӣ бахшидаанд.
Боғи навсозишудаи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Камоли Хуҷандӣ бо пайкараи ӯ, мақбара ва хонаю чорбоғи рамзии ин шоири ширинкаломи тоҷик, ки оромгоҳи воқеияш дар шаҳри Табрези Ҷумҳурии Исломии Эрон қарор дорад, дар шаҳри Хуҷанд 21 марти соли 2015 ифтитоҳ ёфт.