cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Муҳаммад Закариёи Розӣ
Эҷодиёт
Илова бар китобҳои дар боло зикршуда, Закариёи Розӣ боз ба шахсоне, ки мухталифи ақидаҳояш буданд, асарҳо навиштааст. Ҳамчунон ба осори Арасту ва Афлотун шарҳи ҷолибе ба ёдгор гузоштааст. Китобе дар илми мантиқ тадвин карда, дар бораи фалсафаи Фисоғурис низ асаре нигоштааст. Асари муҳими табиии ӯ «Ал – ҳовӣ» аст, ки инчунин ба номи «Ҳақоиқ доиратул- маорифи тиббӣ» ёд мешавад. Равиши таҷрибаи Закариёи Розӣ нишон медиҳад, ки ӯ аз рӯйи усули таҷрибаи империзм кор мекард. Ба мисли уламои дигари замони хеш, ӯ ба офариниши олам имони комил дошт, аммо биниши ӯ биниши моддӣ буд ва аз ақидаҳои хурофотӣ сарфи назар менамуд ва пайваста машғули таҳқиқ буда, зиндагии фақирона дошт. Илова бар муҳаққиқони қаблӣ, Муҳаммад Закариёи Розӣ дар тиб низ пешниҳодҳои муҳим намуда, ба даст овардани тезоби сулфат ва спиртро ба роҳ монд. Ӯ спиртро ба тақтири маводи қандӣ ва ношоиста ва тезоби сулфатро бо таҷзияи зочи сабз ба даст овард. Зочи сабзро метавон сулфати мис донист, чунки ҳамаи намакҳои тезоби сулфатро дар он замон ба номи зоч зок ёд менамуданд, аммо ранги сабзро ионҳои мис (II) медиҳад. Хулласи калом, ягон соҳаи тибби назариявии ҳамон замон нест, ки Закариёи Розӣ ба инкишофи он таъсир нарасонда бошад. Закариёи Розӣ аз зумраи аввалин олимонест, ки назарияро ба амалия пайваст, илми тибро бо мушоҳидаю таҷрибаи фаровон ғанӣ гардонд.
Табдили алкимиё ба кимиё
Закариёи Розӣ чӣ дар илми кимиё ва чӣ дар илми тиб саҳми босазое гузоштааст. Омӯзиши ғояҳои фалсафии Ар-Розӣ нишон медиҳад, ки вай назарияи худро дар асоси муҳимтарин ҷараёнҳои фалсафаи исломӣ асоснок намуда, анбиқҳои махсусе таҳия намудааст ва дар зимни омӯзиши анбиқҳо роҷеъ ба категорияҳо, инчунин дар бораи фарқ байни зоҳир ва ботин сухан рондааст. Аз сабабе ки Закариёи Розӣ дар натиҷаи омӯзиши таносуби ҷисм ва рӯҳ ба натиҷаи мусбат нарасидааст, бинобар ин ӯ мухолифи ақидаи таҳаввули рӯҳ будааст. Ин натиҷагирӣ ба ӯ имкон додааст, ки нисбат ба тамоми алкимиёгарони дигари мусулмон бештар дар масъалаи табдили ҳамдигарии моддаҳои гуногун аҳамият бидиҳад, яъне барои табдили алкимиё ба кимиёи ҳақиқӣ заминаи хубе гузоштааст. Дар баробари ин аз ҳама бештар вожаҳои алкимиёиро тафсир намудааст. Асарҳои ӯ «Китоб – ул асрор» ва «Аз – мадҳалул – таълимӣ» аз тарафи олимони исломӣ дар асрҳои баъд ҳамчун асарҳои соҳаи алкимиё омӯхта шудаанд, зеро дар онҳо забону вожаҳои ҳамин соҳа истифода шуда будаанд ва мазмуни ин асарҳо ба соҳаи кимиё иртибот доштанд. Ар–розӣ дар тадқиқотҳои худ дар ин ришта бештар ба Ҷобир пайравӣ кардааст.Масалан, дар масъалаи тақсим кардани филизот саҳми босазое гузоштааст. Роҳу воситаҳои аз филиз сохтани асбобҳоро барои таҷрибаи кимиёӣ ва об кардани маъданҳоро баён доштааст. Вай дар хусуси сохтани шишаҳои гуногун пешниҳодҳои судманд дорад. Намудҳои беҳтарини он шишаи беранги ҷилонок буда, бо сифати худ ба булӯр монанд аст.
Закариёи Розӣ бори аввал дар таърихи кимиё моддаҳоро ба се гурӯҳ: 1.1. Минералӣ — яъне хокӣ, маъданӣ, ки марбут ба гурӯҳи унсурҳои ғайриузвӣ мебошад:
1.2. Набототӣ:
1.3. Ҳайвонӣ ҷудо кардааст.
Моддаҳои маъданиро бошад, дар навбати худ дар шаш гурӯҳ: 1) моддаҳои аз гармӣ бухоршаванда: симоб, амиак, сулфур ва ғайра: 2) филизот: тило, нуқра, мис, оҳан, (рӯҳ) ва ғайра:
3) сангҳо: малахит, мармари сабз, оҳаксанги сурх, оҳаксанги хокистарранг, шиша ва ғайра:
4) купоросҳо, купориси сиёҳ, купороси рӯҳ ва ғайра:
5) танакор: сода, танакор: 6) намакҳо: намаки ош, намаки талх,оҳак,намаки пешоб ва ғайра. Муҳаммад Закариёи Розӣ роҳҳои тозакунӣ ва ҳосил кардани маъданро медонист. Ӯ дар озмоишгоҳи (лабораторияи) худ мис, нуқра, оҳан, тило, қалъагӣ ҳосил мекард. Барои гудохтан ва тоза кардани онҳо Розӣ аз кӯраи оҳангарӣ, бута, анбур, чакуш ва дигар асбобҳои сохтаи худ истифода мекард. Тадқиқотчиёни соҳаи кимиё Ар-Розиро ҳамчун кимиёдони маъруф мешиносанд, агарчи кимиёгарони Эрон баъзе назариёти ӯро хато низ ҳисобиданд. Мутолиаи осори Розӣ ва навиштаҳои муаррихоне, ки роҷеъ ба фаъолияти илмии ӯ китобу мақолаҳо навиштанд, нишон медиҳад, ки Закариёи Розиро дар радифи асосгузорони илми кимиё ҷой бидиҳем ва ҳамчунон ӯро яке аз инкишофдиҳандагони ятрокимиё бидонем. Дар ҳақиқат Закариёи Розӣ баъд аз донистани асосҳои кимиёии он замон ба омӯзиши илми тиб шурӯъ намуда, дар ин соҳа низ ба комёбиҳои зиёд ноил гардидааст. Донишҳои кимиёӣ ба ӯ имкон додаанд, ки он малакаҳои амалиро дар санъати дорусозӣ ва табобати беморон истифода намояд. Агар Ҷобир ибни Ҳайён дар санъати кимиёгарӣ, яъне кимиёи амалӣ саҳми босазое гузошта бошад, Закариёи Розӣ натиҷаи таҷрубиро арзёбӣ намуда, кӯшиш намудааст, ки онро аз нигоҳи назарӣ асоснок кунад.
Яке аз кӯшишҳои муҳимтарини Розӣ таснифи (классификатсия)–и моддаҳои гуногун буд. Тавре, ки дар боло зикр гардид, ӯ моддаҳои маълуми он замонро ба шаш гурӯҳ табақабандӣ кардааст. Ар-Розӣ инчунин баъд аз Ҷобир ибни Ҳайён ҷараёнҳои кимиёиеро ба мисли дистилатсия, калсинатсия ва филтратсия дақиқ тасвир намуда, истифодаи онҳоро асоснок кардааст. Донистани асосҳои тиб ва тариқаи истифода ва истеъмоли гиёҳҳо ба Розӣ имкон додаанд, ки дар бораи ядрои кимиёи низ тадқиқотҳои зиёд анҷом диҳад. Ӯ аввалин шахсе буд, ки алкул спиртро дар тиб истифода кардааст, аммо ин амади ӯ аз ҷониби дигар табибон дастгирӣ наёфтааст.
Тилло ва нуқра
Муҳаммад Закариёи Розӣ дар натиҷаи омӯзиши маъданҳо роҳҳои омӯзиши омехтаҳои тилодорро шарҳ додааст. Дар асарҳои ӯ моддаҳои гуногун ёдовар шуда, зарфҳои гуногуни кимиёӣ, таҷҳизот ва тарзҳои гуногуни истифодаи онҳо дар озмоишгоҳ нишон дода шудааст. Розӣ ба дуруст будани назарияи тарзии истеҳсоли сунъии тило ва нуқра эътиқоди комил надоштааст, ки онро мо аз ду асари ӯ таҳти унвони «Меҳнат – ул заҳаб», «Алфизоти ва мезона табиӣ» ва «Фи ана саноатил – кимиёи ақрабу илал вуҷуд минҳо илал иминоъ» мебинем. Ин нуқтаро инчунин дар китобҳои дигари ӯ «Китоб -ул -асрор» ва «Китоб-ул- сирил асрор» низ метавон дарёфт кард. Аз боби аввали «Китоб -ул – асрор» дар маърифати ақоқир, яъне дар бораи адвия, ки аз қисми таркиби решаи наботот ба даст меояд, маълумот пайдо мекунем. Аз қисми дигари китоб, ки ба номи «Дар маърифати олот» ёд мешавад ба хулосае омадан мумкин аст, ки асари мазкур дар иртиботи кимиё таълиф шудааст. Ва аз порчаҳои асарҳои то ба мо расида маълум мешавад, ки Закариёи Розӣ то андозае ба роҳҳои тадбиқи санъати дарёфти тило ва нуқра мароқ зоҳир карда будааст. Муҳаммад Закариёи Розӣ дар муқаддимаи «Китоб – ул – асрор» дар хусуси асрори пинҳон кардаи файласуфони гузашта: Оғосозимус Ҳирмиз, Аристотелис, Холид ибни Язид ва Ҷобир ибни Ҳайён маълумоти кофӣ додааст, ки моҳияти он маълумотҳо ба дониста гирифтани се маърифат вобаста аст. Дар навбати худ Закариёи Розӣ маърифати ақоқирро ба се навъ тақсим кардааст:
1.1. Минералӣ — яъне хокӣ, маъданӣ, ки марбут ба гурӯҳи унсурҳои ғайриузвӣ мебошад:
1.2. Набототӣ:
1.3. Ҳайвонӣ
Навъи 1.2 (набототӣ) ва 1.3 (ҳайвонӣ) марбути гурӯҳи узвианд. Ба асоси тафаккури худ Закариёи Розӣ дар натиҷаи омӯзиши маводи табиӣ онҳоро ба ду гурӯҳ тақсим кардааст,ки якеро арвоҳ ва дигареро аҷсод номидааст, ки маънои рӯҳ ва ҷисм ё ҷасадро медиҳанд. Ин тарзи табақабандӣ ба он сабаб пайдо гаштааст, ки дар он замон ҷудосозӣ ба филизот ва ғайри филизот набуд. Бинобар ин Закариёи Розӣ ба сабаби нармӣ, ҷоришавӣ ва қобилияти табхир доштани баъзе мавод онҳоро арвоҳ ва маводи дигарро ба иллати ҷомид зудгудохтанашаванда – аҷсод номидааст, ки он ба қарори зайл аст. Ба фармудаи Фирдавсӣ.
Агарчи Ал – Берунӣ дар китоби хеш ба номи «Ал – ҷамоҳир фи маърифат ал – ҷавоҳир» роҷеъ ба он маълумот додааст, вале табиати он ноаён мондааст. Аз маълумоте, ки Ҳасан Алии Шайбонӣ додааст, бармеояд, ки оҳани чинӣ иборат аз пайкарҳои дарунтиҳӣ будааст ва дохили онро маъмулан бо симоб пур мекарданд.Ба назари мо, шояд манзур аз оҳани чинӣ ҳамон зарфи чинӣ ё фарфор бошад, ки дар амалиёти кимиёӣ ба шакли васеъ истифода мешавад.
Анвоъи сангҳо
Закариёи Розӣ анвоъи сангҳоро ба гурӯҳи алоҳида ҷудо карда, навъҳои онҳоро мусовӣ ба сездаҳ медонад.
Яъне: гӯянд.
Набототи табобатӣ
Дар маҷмӯъ метавон гуфт, ки Абӯбакр Муҳаммад Закариёи Розӣ аксарияти илмҳои замонашро аз устодаш Ҷобир ибни Ҳайён фаро гирифта худ саромад ва устоди бузурги ин риштаҳои илм гардидааст. Ин дастовардҳои илмии Закариёи Розӣ ба илми Аврупо таъсири назаррас расонида, номи ӯро ба қатори саромадони тамаддуни башарӣ шомил гардонида аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Олимони асри IX Гурӯҳ:Олимони асри X Гурӯҳ:Пизишкони асримиёнагӣ Гурӯҳ:Табибон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Табибони асри IX Гурӯҳ:Табибони асри X
Кумисолечебнитса (ноҳияи Николаев, Волгоград)
Кумисолечебнитса — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Николаев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Николаев (Волгоград)
Вилояти Лоеи
Вилояти Лоеи — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Анамнез
Анамнез яке аз усулҳои муҳимтарини тадқиқот буда, имкон медиҳад, ки беморӣ дуруст ташхис карда шавад. Анамнез шикояту эҳсоси бемор, маълумот оид ба ибтидои беморӣ ва ҷараёни минбаъдаи он, ҳаёти пеш аз беморӣ, ирсият, бемориҳои аз cap гузаронида, вазъияти оилавӣ, одатҳои бад (майпарастӣ, тамокукашӣ ва ғайра), шароити зиндагию меҳнат ва ғайраро дар бар мегирад. Анамнези умумӣ ва анамнези хоси бемориро фарқ мекунанд. Ба анамнези умумӣ маълумоти зерин тааллуқ доранд: бемориҳои волидон ва хешу ақрабо (бемориҳои ирсӣ, омосҳои саратонӣ, амрози рӯҳӣ, сил, сифилис ва ғайра), тарзи ҳаёт (вазъи оилавӣ, хӯрду хӯрок), ҳаёти ҷинсӣ, шароити кору маишат ва ғ. Ба анамнези хоси беморӣ маълумот роҷеъ ба оғози беморӣ, ҷараён ва табобати он то давраи таҳқиқ мансуб мебошанд. Маълумоти нодуруст боиси ташхиси ғалат ва муолиҷаи бесамари бемор мегардад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Ташхиси тиббӣ
Евсеев (ноҳияи Красногвардейск)
Евсеев — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Валеро Серер
Валеро Серер Паскуал (Valero Serer Pascual; 2 ноябри 1932, Валенкия, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 2 ноябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1932 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Валенсия Кф Местала Гурӯҳ:Бозингарони БФ Gandía Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Зарагоса Гурӯҳ:Бозингарони БФ Химнастик Де Таррагона
Оқомалик бинни Чамолиддин Амиршоҳӣ
Оқомалик ибни Чамолиддин Амиршоҳӣ ё Шоҳӣ аз шоирони ғазалсарои бомаҳорати тоҷик буда, тақрибан соли 1385 (787 ҳиҷрӣ) дар Фирӯзкӯҳи Сабзавор таваллуд ёфтааст. Падари ӯ аз сулолаи Сарбадорон буд, ки дар чануби Хуросон хукумат меронданд. Вай баъди андухтани дониш ва ҳунар муддате дар Ҳирот зиста, баъдан хокими Астаробод таъйин гардида будааст. Шохи хаттоту рассом ва мусикидон низ будааст. Шохи соли 1453 (857 ҳиҷрӣ) дар Астаробод фавтидааст, аммо часади уро ба Сабзавор оварда дафн кардаанд. Аз шохи то ба замони мо як девон омада расидааст, ки дорои ғазалиёту китъаот ва рубоиёт мебошад.
Ряполово (ноҳияи Южа, Иванов)
Ряполово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Южа, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Южа (Иванов)
Александр Розенбаум
Александр Розенбаум (Алекса́ндр Я́ковлевич Розенба́ум) (13 сентябри 1951, Ленинград, СССР) — овозхони шӯравӣ ва рус, ҳунарманд ва нависанда, Ҳунарманди шоистаи ФР (1996), Ҳунарманди халқии ФР (2001).
Дар яке аз суханрониҳояш Розенбаум гуфт: "Ман миллатчи аз миллати яҳуд."
Бозии калон (рақс)
Тавсифи мухтасар
Зарбҳои идонаи доира тантанавор аз суръати миёна ба тунд навохта мешаванд. Рақси «Бозии калон» дар идҳо, тую маъракаҳои оилавӣ ва идҳои халқӣ аз тарафи мард ва зан иҷро мегардад.
Вазъи имрӯзаи унсур
Фаъол
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ:Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Мушкиле Бо Он Ҳамаи Мо Зиндагӣ Дорем
Мушкиле Бо Он Ҳамаи Мо Зиндагӣ Дорем (номи аслӣ аз The Problem We All Live With) асари тасвирӣ маҳсули кори Норман Рокуел дар соли 1964 мебошад. Ин тасвири таърихи ҳаракати ҳуқуқи шаҳрванди дар ИМА буд, дар он Раби Бриҷес (Ruby Bridges), духтарҷаи шашсолаи Африқои-Амрикоӣ тасвир ёфтааст. Ин духтарча дар роҳ ба мактаби сафедпӯстон дар Ню Орлеанс рӯзи 14 ноябри соли 1960 дар замони нобаробарҳуқуқи нажодӣ дар кишвар мебошад. Аз сабаби таҳдидҳо ва зӯровариҳо бар зидди ин духтарча, вайро чор муовинони маршали ИМА ба мактаб бурда истодаанд; дар чаҳорчӯбаи ин тасвир сарони маршалҳо наменамоянд. Дар пасдевори ин акс вожаи нажодпарастон ниггер "nigger" навишта шуда ҳарфҳои "KKK" намоён мебошанд; инчунин як помидоре, ки ба Бриҷес ҳаво дода шудааст ба девор задаaст. Як гурӯҳи сафедпӯстгн намоён нест, чун тамошобин аз сӯи назари гурӯҳи сафедпӯстон ба тасвир менигарад. Ин тасвири равғани болои матоъ буда ҳаҷмаш 36 инч баланд ва 58 инч (91 см × 150 см) васеъ мебошад.
Дедоводе (ноҳияи Комарич)
Дедоводе — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Ӯйғӯрҳо
Ӯйғӯрҳо (ӯйғурҳо, уйғурҳо, ойғурҳо, худном — турк, аз соли 1921 уйғур,, 维吾尔 Wéiwú'ěr, қаблан — тоторҳои Туркистони Шарқӣ, таранчиҳо, қашғарлиқҳо ) — аҳолии бумии Туркистони Шарқӣ (ҳоло Синсян-Уйғур, Чин)
Георгиевская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Георгиевская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Ӯйғӯрҳо
Аз рӯи эътиқод — мусалмони суннӣ. Забони уйғурӣ ба гурӯҳи забонҳои туркӣ мансуб аст. Уйғурҳо мардуми туркизабон буда, аксарияти куллии онҳо дар минтақае бо номи Шинҷон дар ғарби дури Чин зиндагӣ мекунанд .Уйғурҳо низ аз рӯи нажоди ҳиндуаврупоӣ ҳастанд, ки нажоди помирӣ-фарғонаӣ ва ҳинду-эронӣ доранд.
Георгиевская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Ӯйғӯрҳо
Намуди зоҳирии уйғур чунин аст: мӯйҳои ғафси сиёҳ, абрӯвон, риши калони ғафс, чашмони қаҳваранг, қади кӯтоҳ, бадани мӯйсафед. сурх, кабудчашм ва сабзчашм низ хастанд.
Георгиевская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Часовня (Хаврогорский с/с ноҳияи Холмогор)
Часовня (Хаврогорский с/с ноҳияи Холмогор) - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Холмогор, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Холмогор
Ӯйғӯрҳо
Давлатдориҳо
Дар тули ду ҳазорсола ниёгони уйғурҳо қариб даҳ давлат ва ташкилотҳои нимдавлатӣ барпо карданд, ки дар таърихи Осиё нақши калон бозиданд. Баъзе давлатхо аз Укёнуси Ором то Осиёи Миёна тул кашиданд, дигар давлатҳои хурди шаҳр-давлатҳо буданд, баъзеҳо садҳо сол вуҷуд доштанд, баъзеи дигар ҳатто як сол зам давом надоштанд.
Давлатҳои охирини уйғурҳо дер давом накарданд (Султони Илӣ, Йетишар, ҶИТШ), вале онҳо дар дуньёбинии халқи уйғур анъанаҳои мустаҳками худро бо хоҳиши соҳиб шудан ба давлатдории худ гузоштанд.
Паҳншавӣ
чап|мини|300x300пкс| 80%-и уйғурҳои Шинҷон дар ҷанубу ғарби вилоят (дар префектураҳои [[Ҳавзаи Қошғар|Кошғар, Хотан, Округи Мухтори Қизилсуқу Қирғизистон ва Оқсу) зиндагӣ мекунанд . ]] Бузургтарин миллати туркӣ ва дуюм пас аз ҳуэй (дунганҳо) мардуми мусулмон дар Чин. Минтақаи асосии аҳолинишин қисми шимолу ғарбии Чин (Туркистони Шарқӣ ё Вилояти Мухтори Шинҷон-Уйғур) ва ноҳияҳои наздисарҳадии Қазоқистон ва Қирғизистон мебошад.
Тибқи маълумоти расмии Чин, шумори уйғурҳо дар Чин тақрибан 11 миллион нафарро ташкил медиҳад. Аксарияти мутлақи уйғурҳо дар Туркистони Шарқӣ / Синсян зиндагӣ мекунанд, ки дар он ҷо онҳо бузургтарин аҳолӣ мебошанд, ки 45% аҳолии минтақаро ташкил медиҳанд ва ҷамоатҳои хурд низ дар шаҳрҳои бузурги шарқи Чин зиндагӣ мекунанд. Инчунин як анклави хурди уйғурҳо мавҷуд аст, ки шумораи онҳо тақрибан 7 ҳазор нафарро ташкил медиҳад, дар музофоти Ҳунан, дар ҷанубу шарқи ҶМЧ вуҷуд дорад, ки онҳо чандин аср боз дар он ҷо зиндагӣ мекунанд.
Теъдоди уйғурҳо дар хориҷ аз Чин тақрибан 0,5 миллион нафарро ташкил медиҳад, ки онҳо дар бисёр кишварҳо намояндагӣ мекунанд, вале бештари онҳо дар ҷумҳуриҳои собиқ шӯравии Осиёи Марказӣ, ки бо Чин ҳамшафат аст, зиндагӣ мекунанд, ки шумораи онҳо беш аз 300 ҳазор аст. Аз ин шумор дар Қирғизистон 50 ҳазор, дар Ӯзбекистон 20 ҳазор.
Дар Туркия як диаспораи бузурги уйғур вуҷуд дорад. Дар Покистон, Аморати Муттаҳидаи Араб, Олмон, Белгия, Нидерландия, Британияи Кабир, Шветсия, Канада, ИМА, Русия, Ҷопон, Австралия ва Тоҷикистон низ ҷамъиятҳои уйғур мавҷуданд.
Диаспораҳои уйғурро дар шаҳрҳои Сидней, Пекин, Шанхай, Макка, Алмаато, Бишкек, Мюнхен, Душанбе дидан мумкин аст. Ҷамоаҳои уйғур бо худидоракунии анъанавӣ дар шакли маҳаллаҳо хосанд, ки ба онҳо прорабҳои интихобӣ Жигит-беши сарварӣ мекунанд. Одатан ҷамоатҳо аъзои созмонҳои ҷамъиятии уйғур мебошанд, ки созмони муттаҳидкунандаи онҳо дар навбати худ Конгресси умумиҷаҳонии уйғурҳо мебошад.
Забон ва навиштан
Забони ҳозираи уйғурӣ (уйғурии нав) вориси бевоситаи забони уйғур-қарахониён аст. Ба гурухи забонхои туркии карлук дохил мешавад. Ин ба се лаҳҷаҳо (марказӣ, зотанӣ, лобнорӣ) тақсим аст.
Дар тӯли таърих уйғурҳо ва аҷдодони онҳо чандин хатро иваз кардаанд. Тақрибан дар асри VI аҷдодони уйғур дар асоси хатти суғдӣ хати бостонии уйғурӣ эҷод кардаанд. Хати уйғурӣ дар байни халқҳои шарқӣ (туркҳо, муғулҳо, манҷурҳо) паҳн шуда, яке аз хатҳои расмии Империяи Муғулон ва давлати Темуриён буд. Ин навъи хат аз ҷониби баъзе гурӯҳҳои уйғурҳо (кумулҳо, турфонҳо) то асри 16 дар истифода буд.
Дин
Дар замонҳои қадим уйғурҳо тенгриён, манихиён, буддоӣ буданд. Манихейизм дини коганати Уйгур буд. Буддизм дини Идикути уйғур буд.
Имрӯз аксарияти кулли диндорони уйғур мусулмонони суннии мазҳаби ҳанафӣ мебошанд. Қабули ислом аз ҷониби аҷдодони уйғур ба давраи ҳукмронии ҳокими Қарахониён Сатук Абдукерим Боғрахон (асри X) рост меояд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ақвоми Ӯзбакистон Гурӯҳ:Ақвоми Қазоқистон Гурӯҳ:Саҳифаҳое, ки бо тарҷумаҳои ношинос оварда шудаанд
Фурудгоҳи вилр орм
Фурудгоҳи вилр орм (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи низомӣ  бо Коди ИОТОи HHI аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1708 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 255 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Первунова (Талиский)
Первунова (Первунова) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Талиский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Талиский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
C
C, c — ҳарфи сеюми алифбои лотинӣ, дар ҳама алифбоҳое, ки асоси лотинӣ доранд, истифода бурда мешавад.. Аз ҳарфи юнонии гамма (Γ, γ). Аз аввал дар забони лотинӣ ифодаи садои [к]-ро дошт (баъзан [г]).
Сарчашма
C (латиница)
Сергей Григоревич Горбунов
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 5 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спортакадемклуб Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Зенит Санкт-Петербург Гурӯҳ:Бозингарони БФ Машук Кмв Пятигорск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Смена Зенит Санкт-Петербург Гурӯҳ:Бозингарони БФ Нефтехимик Нижнекамск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Sillamäe Kalev Гурӯҳ:Бозингарони БФ Зенит Пенза Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Брянск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Dynamo . Petersburg
Рудаки. Жизнь и творчество (Китоб)
'''Мирзоев А.М. Рудаки. Жизнь и творчество. – М.: Наука, 1968.- 319 с.'''
Донистаниҳо
Китоби Мирзоев А.М. Рудаки. Жизнь и творчество. – М.: Наука, 1968.- 319 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Исаково (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Исаково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Вилояти Маҳа Сараxам
Вилояти Маҳа Сараxам — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Баркана (шаршара)
Баркана (Barkana Falls) — шаршарае аст, ки дар Карнотако، Ҳиндустон қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 850 Фут /259 метр аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Яо
Яо яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Фатҳиддин Усмонзода
Фатҳиддин Усмонзода (зод. 18 апрели соли 1975, ноҳияи Нуробод, ҶШС Тоҷикистон) — омӯзгор, ходими ҷамъиятиву давлатӣ, номзади илмҳои иқтисод. Аълочии маорифи Тоҷикистон.
Зиндагинома
Усмонзода Фатҳиддин Бадриддин 18 апрели соли 1975 дар ноҳияи Нурободи таваллуд шудааст. Соли 1998 Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.С.Осимиро аз рӯи ихтисоси муҳандис-иқтисодчӣ бо дипломи аъло хатм кардааст. Оиладор, соҳиби 4 фарзанд аст.
Кор ва собиқа
Солҳои 1999-2007 дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба ҳайси ассисент, муаллими калон, иҷрокунандаи вазифаи мудири кафедраи «Менеҷменти истеҳсолот” фаъолият намуд. Cоли 2007 сардори раёсати банақшагирӣ, иҷрои буҷет ва ояндабинӣ дар соҳаи маорифи Вазорати маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин гашт ва то соли 2011 дар ин вазифа фаъолият намуд.
Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 2011 муовини вазири маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон, баъди тағйир ёфтани сохтори вазорат такроран аз соли 2014 муовини вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон  таъйин шуд. Дар ин вазифа то соли 2020 фаъолият намуд. Аз 13 январи соли 2020 инҷониб ба ҳайси Раиси ноҳияи Фирдавсии шаҳри Душанбе фаъолият намуда истодааст.
Фаъолияти илмӣ
Фатҳиддин Усмонзода рисолаи номзадии худро дар мавзуи «Дастгирии давлатӣ ва танзими фаъолияти соҳибкорӣ дар бахши истеҳсоли саноатӣ (дар мисоли сиёсати андоз)» 5 июли соли 2007 ҳимоя намуда, ба дараҷаи илмии номзади илмҳои иқтисодӣ мушарраф гардидааст.
Сарчашма
Гурӯҳ:Олимони Тоҷикистон Гурӯҳ:Олимон аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Омӯзгорони Тоҷикистон Гурӯҳ:Дорандагони унвонҳои фахрӣ аз Тоҷикистон
Finsterwalder Funfex
Finsterwalder Funfex (Finsterwalder Funfex) — як ҳавогарди сохтаи Finsterwalder дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Alliant RQ-6 Outrider
Alliant RQ-6 Outrider (Alliant RQ-6 Outrider) — як ҳавогарди сохтаи Alliant Techsystems аст ки дар соли 1996–1999 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Marine Corps будааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Хоҷаи Исҳоқ (деҳа, н. Кӯлоб)
Хоҷаи Исҳоқ — деҳа дар ҷамоати деҳоти Зиракӣи ноҳияи Кӯлоб. Аз Хоҷаи Исҳоқ то маркази ҷамоат 1 км, то маркази ноҳия 9 км. Аҳолиаш 2178 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Кӯлоб Гурӯҳ:Ҷамоати Зиракӣ
Фернандо Фернандес Эскрибано
Фернандо Мигел Фернандес Эскрибано (Fernando Miguel Fernández Escribano; 2 июни 1979, Малага, Испания) — футболбози испанӣ, маснадашро анҷом додааст,, муррабӣ.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 2 июн Гурӯҳ:Зодагони соли 1979 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Мураббиёни футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Малага Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Madrid C Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Кастила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Валадолид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Бетис Гурӯҳ:Бозингарони БФ Диошгёри ВТК
Гови костромавӣ
Гови костромавӣ — зоти ширу гӯштдеҳ. Дар совхози «Караваево» ва колхозҳои навоҳии Кострома ва Нерехтски вилояти Костромаи Федератсияи Русия дар натиҷаи ҷуфтӣ кардани говҳои маҳаллӣ ва ярославӣ бо буққаҳои зоти швитсӣ ба вуҷуд овардаанд. Чунин зот соли 1945 тасдиқ шудааст. Яке аз пурмаҳсултарин говҳои ширу гӯштдеҳ аст. Рангаш хокистарии паст, бештар хокистарии баланд. Вазни зиндаи модаговаш 549 (баъзеаш то 800), буққааш 850—900 (баъзеаш то 1200) кг. Аз модаговаш соле 4432 кг шир (равғаннокиаш 3,9 %) медӯшанд. Баъзе модаговҳои костромавӣ то 1200 кг шир додаанд. Миқдори гӯшти холиси он 61-64 дарсадро ташкил медиҳад. Дар шароити мусоид дар як шаборӯз то 1300 г фарбеҳ мешавад. Асосан дар Русия ва Белоруссия мепарваранд.
Арбeн Мускaй
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Зодагони 27 июн Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Пaртизaни Тирaнa Гурӯҳ:Бозингарони Бюлис Бaлш
Нимич
Иқтисод
Деҳа мактаби миёна, китобхона, клуб, устохонаҳои либосдӯзӣ, таъмири пойафзол, сартарошхона дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ — чорводорӣ ва тамокукорӣ. Заминҳо аз канали Нимич ва чашмаҳо обёрӣ мешаванд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Рашт Гурӯҳ:Ҷамоати Ҷафр
Борнео
thumb|right Борнео — калонтарин ҷазираест дар хайати галачаз. Малай. Кисми зиёди он ба Индонезия тааллук дорад. Дар Шимолу Ғарби—қисми Малайзия ва мулки британии Бруней ҷойгир аст. Масоҳаташ кариб 734 хаз. км2. Сатхи Калимантан нисбат ба ҷазираҳои дигари галачаз. Малай Хамвортар аст. Дар қисми марказиаш пуштакухҳои регсангию туфй ва поракухдо (к. Кинабали — 4101 м, куллаи баландтарини галачаз Малай) воқеанд, ки онҳо аз чинсҳои бостони кристаллӣ таркиб ёфтаанд. Кисми чан. гарбии он аз хамвориҳои теппадор ва пастиҳои наздибаҳрӣ иборатанд. Иклим экваторию субэкваторй. Х,арор. дар х,амворих,о тамо¬ми сол к,ариб 26° С. Боришоти солона 2000—3500 мм, дар кух.х.0 то 5000 мм. Дарьёҳояш пуроб. Беша^ои тропики қисми зиёди К.-ро фаро гирифтаанд, ки дарахтонашон нихоят гуногунна-муданд. Сарватҳои табий: нафт, ангишт, оҳан, тило ва алмос.
Загумене (ноҳияи Красноборский)
Загумене (Загуменье) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Вилояти Мукдаҳан
Вилояти Мукдаҳан — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Абай (ноҳияи Қаросой)
Абай — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаросой ҷойгир аст. Дар соли 2009 10439 нафар аҳолӣ дошт.
Юдино (ноҳияи Грязоветс, Вологда)
Юдино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Грязоветс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Грязоветс (Вологда)
Фарид Закариё
Фарид Рафиқ Закариё (Fareed Rafiq Zakariа) хабарнигор, мақоланавис, виростори нашрияи Тайм, назария ва аз асатиди шинохташудаи масоили сиёсати хориҷӣ дар Амрико аст. Ӯ барандаи барномаи шабонгоҳии GPS дар CNN аст.
Вилояти Наxон Паном
Вилояти Наxон Паном — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Ҳавзаи деҳот (Қазоқистон)
Ҳавзаи деҳот, Ҳавзаи авулӣ (Селолық округ, Ауылдық округ) — хурдтарин воҳиди маъмурии дараҷаи 3-юм дар минтақаи деҳот дар Қазоқистон. То 1 ноябри соли 2011 дар Қазоқистон 2453 ҳавзаи деҳот мавҷуд аст.
То соли 1991 онҳо шӯрои деҳот ном доштанд.
Шумораи ҳавзаҳои деҳот аз рӯи вилоятҳо
(аз 1 ноябри соли 2011 )
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҷуғрофияи Қазоқистон
Первухина (деҳа)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Талиский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Фурудгоҳи Кетринстад
Фурудгоҳи Кетринстад (Kathrinstadt Airport) — фурудгоҳи хусусӣ  аст, ки як бонди фуруди чаман дорад, ва тӯли бонди он 230 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 3 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Жилой Комплекс (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Жилой Комплекс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Фурудгоҳи шаҳре ковингтун (тинисӣ)
Фурудгоҳи шаҳри ковингтун (тинисӣ) (Covington Municipal Airport (Tennessee)) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1525 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 85 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Жилой Комплекс (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Усолск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Фурудгоҳи шаҳре ковингтун (тинисӣ)
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Жилой Комплекс (ноҳияи Усолск, Иркутск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Усолск (Иркутск)
Фурудгоҳи куеҳпус моногӯо
Фурудгоҳи куеҳпус моногӯо (Quepos Managua Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи XQP аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1100 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Коста Рика қарор дорад, ва дар баландии 26 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Боғбон (рақс)
«Боғбон» - арғишти яккаи мардона.
Тавсифи мухтасар
Мазмуни ин рақс ҷараёни меҳнати боғбонро дар ҷамъ намудани ҳосил нишон медиҳад.
Маҳалли густариш
Кӯлоб
Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Антология таджикской поэзии (Китоб)
'''Антология таджикской поэзии: С древних времен до конца наших дней. /Под ред. И.Брагинского, М.Рахими, М.Турсун-заде, С.Улуг-заде.- М.: Худож. лит., 1951. – 608 с.'''
Мундариҷа
Нашрия осори пурраи намунаҳои беҳтарини назми тоҷикиро аз ибтидо то рӯзҳои мо дар бар мегирад.
Мавод дар се боб: ҷой дода шудааст.
Донистаниҳо
Китоби Антология таджикской поэзии: С древних времен до конца наших дней - М.: Худож. лит., 1951. – 608 с. дар Китобхонаи миллии Тоҷикистон маҳфуз аст.
Ҷексон Валой
Ҷексон Валой Переа (Jackson Valoy Perea; 12 июли 1989, Кибдо, Коко Департмент, Колумбия) — футболбози колумбӣ,.
Антология таджикской поэзии (Китоб)
Пайванди беруна
Гурӯҳ:Китобҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Китобҳои Китобхонаи миллии Тоҷикистон
Ҷексон Валой
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 12 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия Гурӯҳ:Бозингарони БФ América Cali Гурӯҳ:Бозингарони БФ Спортинг Сан Мигелито Гурӯҳ:Бозингарони БФ Olimpia Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д.С. Вида
Мануэл Де Агиар Фагундес
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 22 август Гурӯҳ:Зодагони соли 1907 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ypiranga Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гойтакас Футебол Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Byron Niterói Гурӯҳ:Бозингарони БФ Canto Rio Football Club
Баррон (шаршара)
Баррон (Barron Falls) — шаршарае аст, ки дар Австралия қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 260 метр аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Finsterwalder Perfex
Finsterwalder Perfex (Finsterwalder Perfex) — як ҳавогарди сохтаи Finsterwalder дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Анисимка (ноҳияи Александров)
Анисимка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Кучеево (ноҳияи Жирятин)
Кучеево — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жирятин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жирятин
Вилояти Наxон Ратчасима
Вилояти Наxон Ратчасима — яке аз вилоятҳои Таиланд аст.
Allied Aviation XLRA
Allied Aviation XLRA (Allied Aviation XLRA) — як ҳавогарди сохтаи Allied Aviation аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Navy будааст. Ин ҳавогард дар 1943 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Задвинская (ноҳияи Красноборский)
Задвинская (Задвинская) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Красноборский, вилояти Архангелск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красноборский Гурӯҳ:Ноҳияи Красноборский
Новосела (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Новосела — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Роландо Алварес
Роландо Алварес Суарес (Rolando Álvarez Suárez; 14 декабри 1975, Венесуэла) — футболбози венесуэлӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 14 декабр Гурӯҳ:Зодагони соли 1975 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Венесуэла Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Венесуэла Гурӯҳ:Бозингарони БФ Internacional Lara Гурӯҳ:Бозингарони БФ Каракас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Эстудянтес Де Мерида Футбол Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Трухиланос Футбол Клуб Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportivo Italia Гурӯҳ:Бозингарони БФ Замора Футбол Клуб
Духтари боғбон
«Духтари боғбон» - рақси яккаи занона буда, таҳти навои доира иҷро мешавад.
Тавсифи мухтасар
Мазмуни ин рақс ҷараёни меҳнати боғбонро дар ҷамъ намудани ҳосил нишон медиҳад.
Фурудгоҳи шаҳре витун
Фурудгоҳи шаҳри витун (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) борбарӣ  аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1006 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 312 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Духтари боғбон
Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол
Фурудгоҳи шаҳре витун
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Духтари боғбон
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Селиши (ноҳияи Южа, Иванов)
Селиши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Южа, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Южа (Иванов)
Герасимиха (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Герасимиха — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Забони каннада
Каннада (ಕನ್ನಡ, kannaḍa) — яке забонҳои дравидӣ мебошад, ки дар ҷанубу ғарби Ҳиндустон, асосан дар иёлоти Карнатака истифода мешавад. Забони модарии мардуми Каннада ва забони расмии иёлоти Карнатакаи Ҳиндустон ("Кишвари каннада", собиқ Майзор) мебошад.
Каннада ҳамчун забони модарии 38 миллион нафар, яке аз чаҳор забони асосии Ҳиндустони Ҷанубӣ ва 23 забони расмии Ҳиндустон мебошад. Тақрибан 13 миллион нафар бо каннада ҳамчун забони дуввум суҳбат мекунанд.
Оиди ном
Забони каннада (ಕನ್ನಡ) дар адабиёти хориҷӣ баъзан «канарӣ» ("Canarese ё Kanarese'') низ номида мешавад. Ин ба он далел аст, ки ҳарфи ретрофлекси дакарава дар вожаи “Каннада” метавонад дар гӯишҳои мухталиф талаффуз шавад ва бахусус дар забони томилӣ ҳамчун як фишори садои ретрофлекси ягона ва сипас “каннара” ба даст меояд.
Минтақаи паҳншавӣ ва шумора
Минтақаи асосии паҳншавии забони каннада иёлати Карнатака мебошад, ки дар он мақоми забони расмӣ дорад. Карнатака (ಕರ್ನಾಟಕ; иёлат дар ҷанубу ғарби Ҳиндустон аст, ки пойтахт ва бузургтарин шаҳри он Бангалор аст. Аҳолиаш 55.868 ҳазор нафарро ташкил медиҳад.
Маълумоти иҷтимоӣ-лингвистӣ
Каннада қадимтарин забонест, ки то имрӯз боқӣ мондааст ва дар ҳоли ҳозир шуморааш афзоиш меёбад: он дар соли 1997 забони модарии 35 327 600 нафар буд ва барӯйхатгирии соли 2001 нишон дод, ки танҳо дар Ҳиндустон бо ин забон 38 миллион нафар ҳарф мезананд. Аз рӯи шумораи гӯяндагон ҳамчун забони модарӣ он дар Ҳиндустон ҷои ҳаштумро ишғол мекунад.
Тондабаяши
Тондабаяши яке аз шаҳрҳои префектураи Осака, Ҷопон аст.
Ездотский (ноҳияи Красногвардейск)
Ездотский — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Забони каннада
Лаҳҷаҳо
Дар каннадаи муосир байни вариантҳои адабӣ ва гуфтугӯии забон фарқиятҳои муайян мавҷуданд. Ғайр аз ин, забони гуфторӣ аз минтақа ба минтақа хеле фарқ мекунад. Дар забони хаттӣ фарқиятҳо ночизанд. Дар маҷмӯъ, дар забони каннада тақрибан бист лаҳҷаҳои гуногун мавҷуданд, ки ба се гурӯҳ (соҳилӣ, марказӣ ва шарқӣ) муттаҳид шудаанд. Якчанд лаҳҷаҳои каннада дар соҳили Карнатака ҷойгиранд, ба монанди ҳавяка, кота, гоуда, ҳалаккӣ ва ғайра. Лаҳҷаи ҳавяка ду намуд дорад, яъне шимолӣ (канараи Шимолӣ) ва ҷанубӣ (канараи Ҷанубӣ).
Ездотский (ноҳияи Красногвардейск)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Забони каннада
Лаҳҷаҳо
Дар кӯҳҳои Нилгири Тамилноду, лаҳҷаи Багада васеъ паҳн шудааст, ки онро баъзе забоншиносон ҳамчун лаҳҷаи каннада эътироф мекунанд, аммо аксарият онро ҳамчун забони мустақил медонанд. Аммо мушкилот на танҳо бо забони Багада ба миён меоянд - Бетта Курумба ва Ҷину Курумба ҳамчун лаҳҷаҳои забони алоҳида, Курумба, Каннада ё ҳатто томилӣ ҳисобида мешаванд.
Ездотский (ноҳияи Красногвардейск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Забони каннада
Лаҳҷаҳо
Дар забони заннада инчунин лаҳҷаҳои иҷтимоии табақаҳои олӣ ва поёнӣ мавҷуданд.
Хат
Алифбои ҳиҷогии каннада аз хатти "брахмӣ"-и ҷанубии Ҳиндустон гирифта шудааст. То асри XIV хатти каннада ва телугу якхела буд; Шабеҳи назарраси навиштаҳои ин ду забон дар замони мо нигоҳ дошта мешавад.
Шумораи аломатҳое, ки алифбои каннадаро ташкил медиҳанд, 49-то ҳастанд, аммо дар асл шумораи зиёди ҳарфҳо вуҷуд доранд, зеро ҳарфҳои гуногун метавонанд ба лигатураҳо (ottaksharas) муттаҳид карда шаванд. Ҳар як аломати хаттӣ ба як ҳиҷо мувофиқат мекунад. Ҳар ҳарф шакл (акара) ва садо (шабда) дорад.
Хатти каннада|thumb|right Хатти каннада аз "хатти кӯҳнаи каннада" (Old Kannada script), меояд. «Хатти кӯҳна» тақрибан дар асри X шакл гирифт; он идомаи хатти кадамба буд, ки дар навбати худ, тақрибан дар асри IV офарида шудааст.
Ба таври умум эътироф шудааст, ки хатти кадамба аз хатти прото-каннада сохта шудааст, ки аз қадимтарин хатти брахмӣ тақрибан дар асри III-и пеш аз милод пайдо шудааст.
Дар замонҳои қадим каннада бо усули кандакории сангӣ навишта шуда буд ва аз ин рӯ, имрӯз аксари ҳарфҳо мудаввар ва симметрӣ мебошанд. Хатти каннада дар баробари девонагарӣ яке аз зеботарин забонҳои хаттии ҷаҳон ба ҳисоб меравад. Хатти каннада инчунин аз ҷиҳати маъруфият дар Ҳиндустон пас аз девонагарӣ дуюм ҷойроро ишғол мекунад: онро забонҳои ҳалеканнада, кадамба, тулу ва ғайра истифода мебаранд. Илова бар ин, он дар Гоа кайҳо боз барои навиштани забони конканӣ истифода шудааст.
Таърихи забон ва фарҳанг
thumb|Навиштаи кӯҳнаи хатти каннада аз соли 578 (империяи [[Чалукя) дар маъбади ғор № 3 дар Бодомӣ]]
Эҳтимол меравад, ин забон тақрибан 2500 сол пеш ҳамчун забони мустақил ташаккул ёфтааст. Муҳаққиқон дар таърихи каннада чор давраро ҷудо мекунанд - прото-қадим (Poorvada Halegannada, то асри VIII), қадимӣ (Halegannada, то миёнаи асри XIII), асри миёна (Nadugannada, то миёнаҳои асри XIX) ва нав (Hosagannada, аз охири асри XIX то имруз). Аввалин асарҳои калон ба асрҳои IX—X тааллуқ доранд.
Ёдгориҳои эпиграфӣ дар каннада аз асри V-уми милодӣ маълуманд. (навиштае дар назди деҳаи Ҳалмидӣ).
Дар каннада шеърҳои зиёде навишта шудаанд. Фонетика, ҳиҷошиносӣ ва лаҳҷашиносӣ ба ин мусоидат карданд; зеро дар каннада вазнҳои шеърӣ бисёранд: чандассу, вритта, трипадӣ, канда, шатпадӣ ва саангатя.
Аввалин матни адабӣ дар ин забон китоби «Кавираҷамарга» (тақрибан соли 850) аз ҷониби шоҳ Нрипатунга Амогҳаваршӣ аз сулолаи Раштракута мебошад. Ин асар дар бораи санъати шеър қадимтарин асари адабии маълум аст, ки ба забони каннада навишта шудааст. «Кавираҷамарга» ба танқиди адабӣ, поэтика ва грамматикаи забони каннада бахшида шудааст. Бо вуҷуди ин, истинодҳои он ба шоирони қаблӣ асос медиҳанд, ки каннада забони адабии хеле пешрафта буд.
Адабиёти давраи қадим тақрибан аз тарафи ҷайнҳо навишта шудааст.
Аз асри XII дар баробари адабиёти ҷайнӣ адабиёти вирашивизм инкишоф ёфт. Дар асри XIX аҳамияти адабиёти ҷайнӣ тадриҷан аз байн рафт, дар баробари ин адабиёти вайшнавизм ба вуҷуд омад, ки давраи рушди босуръати он ба асри XV рост меояд.
Дар асрҳои XII-XIV шоирони мавъиза бо забони наздик ба забони гуфторӣ асар эҷод мекарданд, аммо дар маҷмӯъ, каннадаҳои адабӣ дар тӯли садсолаҳои зиёд таъсири сахти санскрит доштанд, махсусан дар луғавӣ.
Дар асри XIX, дар зери таъсири адабиёти англис, адабиёти каннада шаклҳои нави пайдоиши аврупоӣ, ба монанди повест ва романро таъсис дод.
Дар нимаи дуюми асри XX ҳафт нависандаи каннада барандаи ҷоизаи Ҷнянпитҳ (яке аз ду ҷоизаи бонуфузи адабии Ҳиндустон) (аз он ҷумла Кувемпу) шуданд.
Каннада аз ҷониби ҳукумати Ҳиндустон расман ҳамчун забони классикӣ эътироф шудааст. Ҳоло бисёр ҳунармандоне ҳастанд, ки ба забони каннада месароянд. Яке аз онҳо Бҳимсен Ҷошӣ мебошад. Вай соли 1922 дар Гадаг (иёлоти Карнатакаи ҳозира) таваллуд ёфтааст. Вай сурудҳои анъанавии мардуми каннада ва инчунин классикони ҳиндро ба забонҳои ҳиндӣ, урду, санскрит месарояд.
Дар зер транскрипт ва тарҷумаи суруди ಕರುಣಿಸೋ ರಂಗಾ («Раҳм кун, эй Ранга») аз ҷониби узви Iyeska оварда шудааст (шумо метавонед онро дар инҷо гӯш кунед):
Таърихи омӯзиш
[[Фердинанд Киттел|thumb|right]] Нахустин грамматикаи каннада, «Карнатака бҳашабҳушана» (Зевари забони кишвари каннада) дар асри XII аз ҷониби Нагаварма ба санскрит дар назм навишта шудааст. Аввалин грамматикаи каннада, «Шабда манидарпана» (Оинаи гаронбаҳои калимаҳо) аз ҷониби Кешираҷӣ дар нимаи дуюми асри XIII пайдо шудааст. Боз як грамматикаи муҳими асримиёнагии каннада соли 1604 ба санскрит аз ҷониби Бҳаттакаланка Дева Шабда "Нушасана" ("Қонунҳои калима") навишта шудааст. Дар Аврупо дар асри XVIII грамматикаи миссионерӣ ва дар охири асри XIX грамматикаҳои илмии каннада пайдо шуданд.
Дар омӯзиши забони каннада аз ҷониби Фердинанд Киттел (1832-1903), миссионери протестантӣ дар Ҳиндустон саҳми бузург гузоштааст. Вай грамматикаи забонро ба забони инглисӣ, инчунин луғат (70 ҳазор калима) тартиб додааст, ки лексикаи лаҳҷаро дар бар мегирад. Илова бар ин, ӯ ба ин забон шеър гуфтааст.
Луғати каннада-русӣ аз ҷониби Андронов Михаил Сергеевич (1931-2009), ҳинду-дравидишиноси шӯравии тартиб дода шудааст.
Намунаи матн
— Моддаи 1 Эъломияи умумии ҳуқуқи башар
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Каннада
Селоб
Селоб ‖ Сайлоб (форсӣ: سيلاب) оби тезу тунд ҷоришавандаи борони сел; оби тунду тез, оби сел, обе, ки бар асари баланд шудани оби дарёҳо ва дар кӯҳу даштҳо аз сабаби боронгарӣ ё офати дигар (канда шудани сад, об шудани яхҳо) пайдо мешавад; маҷ. он чи бо суръату қувват ба ҳеч мамониат нигоҳ накарда зоҳир мешавад; селоби хашм, селоби ғазаб, селоби ғам.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Обу ҳаво
Левчуновка (ноҳияи Николаев, Волгоград)
Левчуновка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Николаев, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Николаев (Волгоград)
Тяго Фернандес Коза
Тяго Фэрнандэс Дус Сантос Э Коза (Tiago Fernandes dos Santos e Sousa; 20 ноябри 1990, Бело Оризонте, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 20 ноябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1990 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Крузейро Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ ПСВ Эйндовен Гурӯҳ:Бозингарони БФ Кентро Де Футебол Зико Cосиедаде Еспортива Гурӯҳ:Бозингарони БФ Алкояно Гурӯҳ:Бозингарони БФ 08 Villingen Гурӯҳ:Бозингарони БФ Miami Dade
Колосово (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Колосово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Дерюгина (ноҳияи Комарич)
Дерюгина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Finsterwalder Speedfex
Finsterwalder Speedfex (Finsterwalder Speedfex) — як ҳавогарди сохтаи Finsterwalder дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Пиджакова (деҳа)
Пиджакова (Пиджакова) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Талиский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Вишванатан Ананд
Вишваната́н (Ви́ши) Ана́нд (விசுவநாதன் ஆனந்த்; тав. 11 декабри 1969, Мадрас, ҳозира Ченнаи, Ҳиндустон) — шоҳмотбози машҳури ҳинду, гроссмейстер (1988), чемпиони ҷаҳон аз рӯи версияи Федератсияи байналхалқии шоҳмот (ФИДЕ) (2000—2002), чемпиони 15-уми ҷаҳон (2007—2013), чемпиони кунунии ҷаҳон аз рӯи рапид.