Вйетнам
Иқтисод
Иқтисодиёти Вйетнам баъди ҷанги тӯлонии сисола (1945-75) ва тақсим гардидани мамлакат роҳи душвор ва ноҳамвори тараққиётро тай намуд. Пас аз муттаҳидшавӣ (1975) ҶСВ ба сохтмони ҷомеаи сотсиалистӣ рӯ оварда, дар тӯли даҳ сол (1976-86) заминаҳои иқтисодиёти сотсиалистӣ барпо карда шуд ва нақшаи панҷсолаи тараққиёти мамлакат (1976-81) тасдиқ ва амалӣ гардид. ҶСВ аз соли 1986 сиёсати барпо намудани иқтисоди бозориро амалӣ намуда, ҳамзамон афзалиятҳои сохти сотсиалистиро нигоҳ дошт. Соли 1990 Маҷлиси миллӣ нахустин қонунҳоро дар бораи таъсиси корхонаҳои хусусӣ ва ҷамъиятҳои саҳомӣ қабул карда, назорати давлатро аз болои фаъолияти онҳо нигоҳ дошт. Дар мамлакат заминаи ҳуқуқии моликиятдорӣ фароҳам омада, ислоҳоти иқтисодӣ бо ҷалби сармояи хориҷӣ, густариши робитаҳои тиҷоратӣ бо кишварҳои олам, дастгирии соҳибкорони ватанӣ, таъсис додани корхонаҳои хурди саноатию хӯрокворӣ мусоидат намуд. Соли 2013 ММД ба 360 млрд доллари ИМА расида, аз он ҳаҷми маҳсулоти саноат 41,8 %, кишоварзӣ 21 %, хидматрасонӣ 38,1 дарсадро ташкил дод. Дар маҷмӯъ корхонаҳои давлатӣ 39,1 % ва корхонаҳои муштараки хориҷӣ 15 дарсади маҷмӯи ММД-ро истеҳсол мекунанд. Даромади солонаи аҳолии мамлакат ба сари аҳолӣ 4012 доллари ИМА-ро (2013) ташкил медиҳад, ки аз рӯйи нишондод дар ҷаҳон ҷойи 166-ро ишғол мекунад. Соҳаҳои пешрафтаи саноат истеҳсоли ангишт ва неруи барқ мебошанд, манбаъҳои бузургтарини истеҳсоли он дар ҳавзаҳои Вунгтау ва Куангнин воқеанд. Истеҳсоли неруи барқ беш аз 41 млрд кВт/с-ро ташкил дода, 80 дарсади неруи барқро неругоҳҳои барқи обӣ медиҳанд. Коркарди саноатии филиззоти сиёҳу ранга ва мошинасозӣ (Тхайнгуен, Тинтук, Блейк) пеш рафта, истеҳсоли мошинаҳои кишоварзӣ, велосипед, корхонаҳои электротехникию электронӣ, саноати масолеҳи бинокорию сохтмонӣ низ тараққӣ кардаанд. Корхонаҳои саноати сабуку хӯрокворӣ низ бисёр буда, комбинату фабрикаҳои бофандагӣ бештар газворҳои пахтагину абрешимин ва трикотаж (кеш) истеҳсол мекунанд. Маркази бузурги саноатии мамлакат дар шаҳрҳоиҳои Ханой, Хошимин, Хайфон, Дананг, Тханхоа, Вин, Нимдин ва ғ. ҷойгиранд. Кишоварзӣ ва моҳидорӣ соҳаи асосии иқтисодиёти ҶСВ буда, беш аз 52 дарсади аҳолии мамлакат ба парвариши шолӣ, қаҳва, пахта, чой, найшакар, лӯбиё ва ғ. машғуланд. Кишоварзӣ 21 дарсади ММД-ро ташкил медиҳад. Майдони умумии кишти чой 131 ҳазор га буда, даромади солонаи соҳа ба 150 млн доллари ИМА баробар аст. Мутобиқи маълумоти Ташкилоти байналмилалии парвариши қаҳва соли 2012 ҶСВ 13 дарсади истеҳсоли ҷаҳонии қаҳваро ташкил дода, аз Бразилия пеш гузашт. Музофоти асосии шоликорӣ водиҳои резишгоҳи д.-ҳои Хонгха ва Меконг буда, дар қисмати ҷанубии мамлакат инчунин батат, ҷуворӣ, ҷут, лӯбиёи чинӣ, найшакар, тамоку ва пахта парвариш карда мешавад. Хоҷагии ҷангалпарварӣ, боғдорӣ ва гулпарварӣ низ ривоҷ ёфтааст. Як қисми аҳолӣ бо моҳидорӣ, шикори ҷонварҳои баҳрӣ ва чорводорӣ машғуланд. Аз соли 1997 тадбирҳои муҳим барои ҷангалпарварӣ ва шинондани дарахтони нодир (сурх, сиёҳ, нахл, дорчин, канифол, булути пӯкдиҳанда) андешида шуда, ҳаҷми солонаи истеҳсоли чӯбу тахта ба 3,2 млн м3 расид. ҶСВ бо 100 давлати дунё робитаи иқтисодӣ дошта, асосан маҳсулоти нафти хом, маҳсулоти баҳрӣ, биринҷ, қаҳва, чой, каучук, либос ва пойафзор содир мекунад. Шарикони асосӣ — ИМА, Ҷопон, Хитой, Австралия, Олмон. ҶСВ аз 11 январи 2007 узви Созмони умумиҷаҳонии савдо гардид. ҶСВ бо Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамкориҳои иқтисодӣ ва илмию техникӣ дошта, оид ба муносибатҳои дуҷониба 5 санад ба имзо расонидаанд. Шартнома дар бораи асосҳои муносибатҳои байнидавлатӣ ва ҳамкориҳо байни Тоҷикистон ва ҶСВ; дар бораи ҳамкориҳои иқтисодӣ, дар бораи ҳамкориҳои илмиву техникӣ ва ғ. Имзои созишномаҳои иқтисодиву тиҷоратӣ барои рушди муносибатҳои дуҷонибаи тиҷоратӣ мусоидат намуд. Соли 1999 дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 3 корхонаи муштарак бо ҶСВ таъсис дода шуд. Корхонаи муштараки «ВТ Силк» (сармояи ойинномавӣ 2 млн сомонӣ), корхонаи саҳомии кушодаи «Абрешим» ва «Хиеп Шанг Со ЛТД», ба истеҳсоли абрешим машғул мебошанд. Ду намояндагии ин корхонаи муштарак бо сармояи ойинномавии 50 ҳазор сомонӣ дар шаҳри Кӯлоб таъсис ёфтаанд. Корхонаи муштараки «Роҳи абрешим» бо сармояи ойинномавии 823,97 ҳазор доллари ИМА аз тарафи корхонаҳои ҶС «Тори зарини Тоҷикистон» (бо ҳиссаи 40 дарсади фонди ойинномавӣ) ва «Хиеп Шанг Со ЛТД» таъсис дода шуд. Аз соли 1991 дар ҷумҳурии мо корхонаи муштараки Тоҷикистону Вйетнам «ВТ Инвест» фаъолият дорад, ки ҳиссаи Вйетнам дар сармояи он 1,7 млн доллари ИМА-ро ташкил медиҳад. Ин корхона дар ноҳияи Носири Хусрав (собиқ Бешкент) 3 ҳазор га заминро ба иҷора гирифтааст ва дар 2,5 ҳазор гектари он пахта кишт мекунад. Корхонаи муштараки дигари Тоҷикистону Вйетнам «ВТИ — Помир» аст, ки соли 1998 таъсис ёфта, дар ВМКБ амал мекунад ва бо 70 дарсад сармоя дар маблағгузории кони ангишти Ровнев ширкат дорад.