Донишгоҳи_давлатии_Хуҷанд
Таърих
Донишгоҳ соли 1932 дар шаҳри Ленинобод таъсис ёфтааст. Донишкадаи педагогии Ленинобод иборат аз ду шуъба – кимиёву биология ва физикаю риёзӣ буд ва дар он 26 наф. донишҷӯён таҳсил мекарданд. Дар ҳуҷҷатҳои бойгонӣ, номи донишкада маъмулан ба забони русӣ ба шакли ихтиросоршудаи ВПИ оварда мешавад ва дар таълифоти таърихӣ ду навъ ташреo шудааст: Донишкадаи олии омӯзгорӣ (Высший педагогический институт) ва Донишкадаи шабонаи омӯзгорӣ (Вечерний педагогический институт). Дар даврони шуравӣ бо номи Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М.Киров (ДДОЛ), ягона мактаби таҳсилоти олии вилояти Ленинобод фаъолият мекард. Бо фармони Раёсати Шӯрои Олии ИҶШС аз таърихи 9 сентябри соли 1982 ДДОЛ ба номи С.М. Киров барои саҳми арзанда дар тайёр кардани мутахассисони соҳаи омӯзгорӣ, илм, тарбия ба муносибати 50-солагии таъсиси он бо ордени «Нишони фахрӣ» мукофотонида шуд. Дигаргуниҳои куллӣ баъд аз эълон гардидани истиқлоли Ҷумҳурии Тоҷикистон барои Донишкадаи давлатии омӯзгории Ленинобод ба номи С.М.Киров омил ва заминаҳои асосии табдили донишкада ба донишгоҳро фароҳам овард. Фармони Президент Қаҳҳор Маҳкамов аз 13 июни соли 1991 дар бораи табдил додани Донишкадаи давлатии омӯзгории Хуҷанд ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд бо хушнудӣ ва қаноатмандии бузург аз ҷониби ҷомеаи устодону донишҷӯёни донишгоҳ, сокинони Хуҷанд ва тамоми мардуми вилоят пазируфта шуд. 26 апрели соли 1997 қарори Раиси Ҳукумати Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Дар бораи ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд гузоштани номи академик Бобоҷон Ғафуров» ба тасвиб расид. 30 апрели соли 1997 ҷашни 65-солагии ДДХ бо иштироки Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон таҷлил гардид. Сарвари давлат дар суханронии худ, аз ҷумла чунин қайд намуд: «Як сол қабл аз ин ҳангоми мулоқоти мо бо зиёиёни вилоят, ки дар толори ҳамин донишгоҳ сурат гирифта буд, пешниҳод шуда буд, ки ба донишгоҳ номи Бобоҷон Ғафуров гузошта шавад. Хушбахтона, имрӯз ин нияти хайр ҷомаи амал пӯшид. Ба номи академик Бобоҷон Ғафуров номгузорӣ шудани Донишгоҳи давлатии Хуҷанд маънои басо рамзӣ дорад. Ин марди фозилу донишманд ва сиёсатмадори дурандеш дар роҳи ба оламиён муаррифӣ намудани тамаддун, таърих ва илму фарҳанги тоҷикон хидматҳои бузурги пурарзишро анҷом додаст… Ба Донишгоҳи давлатии Хуҷанд додани номи Бобоҷон Ғафуров аз як тараф, маънои гиромидошти хотираи ӯро дошта бошад, аз ҷониби дигар ба он умедест, ки дастпарварони ин даргоҳи илму маърифат давомдиҳанда ва номбардори сазовори кору зиндагии ин шахсияти барҷастаи миллатамон мешаванд ва барои пешрафт ва шукуфоии Тоҷикистони воҳид ва ягонаамон содиқона хидмат мекунанд». Дар соли 1998 дар ДДХ ба номи академик Б.Ғафуров 14 факулта амал карда, 11 ҳазор нафар донишҷӯён таҳсил менамуданд. Дар 63 кафедраҳои донишгоҳ 700 нафар устодон, аз ҷумла 24 нафар докторони илм ва қариб 200 нафар номзадҳои илм бо кори таълиму тарбия ва тадқиқоти илмӣ машғул буданд. Дар донишгоҳ 33 кабинети таълимӣ, 43 озмоишгоҳ, 4 устохонаи таълимӣ, 2 толори варзишӣ, осорхонаи таърихи донишгоҳ, осорхонаи олами набототу ҳайвонот ва ғайра амал мекарданд. Дар фосилаи солҳои 1995-2000 67 нафар рисолаҳои номзадӣ ва 11 нафар рисолаҳои доктории худро ҳимоя намуданд. Дар соли 2011 дар ДДХ аз рӯи 37 ихтисос мутахассис тайёр мекарданд. Теъдоди донишҷӯён дар шуъбаҳои рӯзонаву ғоибонаи донишгоҳ зиёда аз 12000 наф. ташкил мекард. . 16 факултет, аз ҷумла 69 кафедра, аз он 9 кафедраи умумидонишгоҳӣ, Парки технологӣ, Марказҳои илмӣ, Китобхонаи марказӣ ба роҳ монда шудааст. Дар донишгоҳ аз рӯи 73 ихтисос дар шуъбаи рӯзона ва аз он 29 ихтисос дар шуъбаи ғоибона дар асоси нақшаҳои таълимӣ таҳсил сурат мегирад. Дар ҳамаи 16 факултетҳои донишгоҳ раванди таълим тибқи низоми кредитии таҳсил ба роҳ монда шудааст. Дар донишгоҳ 8 бинои таълимӣ, 6 хобгоҳ, 356 синфхонаҳои таълимӣ, 101 лабарторияҳои таълимӣ, 130 кабинети махсус, 76 кабинети таълимӣ, 47 синфхонаи таълимӣ, 70 кабинети лингофонӣ, 154 тахтаҳои электронӣ, 304 проекторҳо, 1200 компутерҳои фардӣ, 16 адад серверӣ ва лабараторияҳои биологӣ, химиявӣ, электротехникӣ мавҷуд буда, шабакаи ягонаи тариқи нахи оптикӣ амал мекунад, ки дар Тоҷикистон назир надорад. Китобхонаҳои марказӣ, рақамӣ ва электоронӣ бо фарогирии беш аз 500 ҳазор адабиёт фаъол аст.