cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Атласи ситораҳо
Атласҳои таърихӣ
[[Акс:Planisphæri cœleste.jpg|alt=Харитаи осмонӣ аз садаи XVII, аз ҷониби харитасози ҳоландӣ Фредерика де Вит|thumb|467x467px| Харитаи осмонӣ аз садаи XVII, аз ҷониби харитасози ҳоландӣ Фредерика де Вит Дар замонҳои қадим Атлас ва харитаи ситораҳо мавҷуд набуд ва олимон аз ҷадвалҳо (зиҷҳо), феҳрист ва глобуси ситораҳо истифода мекарданд. Аввалин феҳристи ситораҳоро Батлимус (тақрибан 87–165) тартиб дод (аз рӯи баъзе маълумотҳо Батлимус феҳристи Ҳипархусро аз худ намудааст), ки дар «Алмаҷастӣ» (китобҳои 7, 8) ҷой дода шудааст ва 1025 ситораро дар бар мегирад. Феҳристи мазкур аз хато ва иштибоҳ орӣ набуд ва аксари олимони мамолики исломӣ ба он шарҳ навиштаанд. Собит ибни Қурра (836–901) «Алмаҷастӣ»-ро аз юнонӣ ба арабӣ тарҷума карда, хатоҳои Батлимусро дар мушоҳидаҳои Офтоб нишон дод. Баттонӣ (858–929) дар асоси он феҳристи 533 ситораро барои соли 880 тартиб дода, хатои ҳисоби тӯли ҷирмҳоро ба 1° ошкор ва собитаи ҳаракати тақдими (претсессия)-ро баробари 54,5″ қабул намуд (ба ҷои 36″). Абдур­раҳмони Су­фӣ (903–986) соли 964 дар «Китобу сувар-ул-кавокиб ас-собита» («Китоби тасвири ситораҳои собита») аввалин шуда исбот намуд, ки феҳристи ситораҳоро худи Батлимус тартиб надодааст. Ӯ координатаҳо ва дурахши 1017 ситораро бо дар назар доштани ҳаракати тақдимӣ муайян намуда, нахустин атласи муфассали 48 бурҷ­ро тартиб дод. Атласи Суфӣ бо тасвири рангаи бурҷҳо оро ёфта, сито­раҳо бо рақамҳои тартибӣ қайд ва натиҷаи мушоҳидаҳо дар ҷад­валҳо оварда шудаанд. Дар атласи Суфӣ маълумот дар бораи «абри хурд» омадааст, ки он галактикаи спиралшакл ё меҳҳои Андромеда (М 31 ё NG C224) аст. Танҳо пас аз 700 сол онро дар Аврупо 15 дек. 1612 ахтаршиноси олмонӣ Симон Мариус бо телескоп мушоҳи­да намуд. Инчунин оид ба тарокуми ситоравии IC 2391 дар бурҷи Бодбонҳо (онро олими фаронсавӣ Никола Луи де Лакайл (Lacaille) 11 феврали 1752 мушоҳида кард), тарокуми ситоравии Collinder 399 дар бурҷи Рӯбо­ҳак (онро олими итолиёӣ Ҷованни Баттиста Ҳодиерна (Hodierna, 1597–1660) дар садаи XVII мушоҳида ва П. Коллиндер (ИМА) соли 1920 ба феҳрист дохил кард) маълумот оварда шудаанд. Суфӣ дар атласи худ бори аввал дар бораи галактикаи хурди «Абри бузурги Магеллан» дар бурҷҳои Ҳути Заррин ва Куҳи Тахт сухан ронда, онро «ал-Бакр» номидааст. Сипас дар бораи он сайёҳи итолиёӣ Америго Веспуччи (1454–1512) дар сафари сеюми худ (1503–1504) ёд карда, ситораи дурахшонтарин дар байни се ситораи Суҳайл (Канопус, бурҷи Шоҳтахта) номидааст. Дертар (1519) баҳрнаварди португалӣ Фернандо де Магеллан (1480–1521) онро мушоҳида кард. Инчунин Абурайҳони Берунӣ (973–1048), Умари Хайём (1048–1131), Насируддини Тусӣ (1201–1274) ва дигарон олимони тоҷик хатоҳои Батлимусро қайд намуда, ба асари ӯ шарҳҳо навиштаанд.
Пеш аз атлас ва харитаи ситораҳо тасвирҳои асотирии мусавварашудаи бурҷҳо пайдо шуданд. Ҳарчанд мусаввараҳо бо санъати баланди рассомӣ анҷом дода шуда бошанд ҳам, онҳоро кори дақиқи ахтаршиносӣ шуморидан мумкин нест, чунки саҳеҳии ҷобаҷогузории тасвири бурҷҳо аз тавсифи шифоҳии онҳо дар асарҳои мунаҷҷимон паст буд. Аввалин атласҳои ситораҳо дар Аврупо дар садаи XVII пайдо шуданд. Соли 1603 атласи «Уранометрия»-и (аз «урано»-и юнонӣ, маънояш «осмон») адвокат ва ахтаршиноси олмонӣ Иоганн Байер (1572–1625) чоп шуд.
Атлас барои замони худ пешқадам буда, харитаҳояш моҳирона тайёр карда шуда буданд. Байер аз мушоҳидаҳои Тихо Браге (1546–1601) истифода намуда, ба харита ситораҳоро бо саҳеҳияти бештар (барои замони худ) ҷой­гир кард. Чун дигар атласҳои он давра Байер дар атласи худ силсилаи координатаҳои доиратулбуруҷӣ (эклиптикӣ)-ро истифода намудааст. Дар атлас пас аз ҳар 30° хатти амудӣ гузаронида шудааст, ки онҳо бурҷҳои дувоз­даҳго­наро ҷудо карда, дар қутб ҷамъ мешаванд. Барои сохтани атлас тарҳи росткунҷаи харитасозӣ (трапетсиявӣ) истифода шудааст, ки вазъи ситораро бо роҳи имтидоди одӣ муайян кардан мумкин аст. Дар атлас бори аввал сито­раҳои дурахшони мушоҳидашаванда бо ҳарф­ҳои юнонӣ ва номи лотинӣ ишора шудаанд (масалан, α Canis Majoris). Яке аз камбудҳои атлас дар он буд, ки тартиби ишораи ситораҳо на аз рӯи бузургии ситоравӣ, балки аз рӯи ҷойгиршавии онҳо дар тасвир (аз ғарб ба шарқ; аз шимол ба ҷануб) омадааст. Дар бурҷҳои ситораашон зи­ёд, ки барои ишораи онҳо 24 ҳарфи алифбои юнонӣ кифоя набуд, Байер ҳуруфи лотиниро истифода кардааст. Олими фаронсавӣ Никола Луи де Лакайл (1713–1762) дар миёнаи садаи 18 феҳристи ситораҳои ҷанубиро тартиб дода, дар асоси он чанд бурҷи ҷанубиро сохт ва ба онҳо номҳои ашёро гузошт (Шоҳтахта, Қутбнамо, Микроскоп, Насос, Гунё, Октант, Бодбонҳо, Кӯра, Телескоп ва ғайра). Ӯ на танҳо ситораҳои мушоҳидашаванда, балки ситораҳои ба чашм ноаёнро низ бо ҳуруфи юнонӣ ишора намуд. Мунаҷҷимони оянда кашфиёти Байерро истифода намуда, ба си­тораҳои нав ё беишора ном ва ишораҳои худро медоданд. Дар натиҷа, то ҳол аксари ситораҳо бо номҳои гуногун ёд мешаванд. Лекин Байер аввалин шахсе набуд, ки ситораҳоро бо ҳуруф ишора кардааст. Пеш аз ӯ Алессандро Пикколини (1508–1578) дар атласи худ «Dele Stelle Fisse» 1540 ситораро бо ҳуруфи лотинӣ ишора намуда буд. Ин якумин атласи ситораҳои нашршудаест, ки барои тасвири бурҷҳо ба ҷойи ҳаккокии мисии Байер кандакории болои чӯбро истифода кардааст.
Атласи дигари ситораҳо, ки мунаҷҷими лаҳистонӣ Ян Ҳевелий (1611–1687) тартиб додааст ва пас аз се соли маргаш (1690) чоп шудаст, «Уранография» ном дошт. Атлас 1564 ситораи бо чашм мушоҳидашавандаро дар бар мегирад, ки онҳоро худи Ҳевелий ҳисоб намуда, ба феҳрист ва атлас дохил кардааст. Ҳевелий бо чашми номуҷаҳҳаз вазъи ситораҳоро бо саҳеҳии 1 дақиқа кунҷӣ андозагирӣ кард, ки дар он замон саҳеҳии калон ҳисоб мешуд. Ӯ тарафдори харитаҳои оинавии чаппа буд, ки тасвири ҳақиии бурҷро ифода накарда, онро аз як нуқтаи мавҳуми берун аз гунбади осмон нишон медод. Чунин тасвир дар глобусҳои осмон истифода шудааст. Атласи Ҳевелий бо оро­иши бадеиаш фарқ мекунад ва бурҷҳо ҳамшафати ҳамдигар тасвир ёфтаанд. Дар атласи худ ӯ якчанд бурҷи нав: Сагҳои Шикорӣ, Сусмор, Шери Хурд, Силовсин, Судс, Сипар, Рӯбоҳак ва ғайраро дохил мекунад, ки баъзеа­шон мавриди истифода қарор нагирифтанд. Атласи «Atlas Coelestis», ки онро мунаҷҷими дарбори шоҳи Англия Ҷон Флемстид (1646–1719) дар асоси мушоҳидаҳои худ тартиб додааст, пас аз марги ӯ дар соли 1729 чоп шуд. То чопи ин атлас дар Британиё феҳристи ситораҳои «Stellarum inerrantium Catalogus Britannicus» (1725) иборат аз 2919 ситора мавҷуд буд.
Оҳиста-оҳиста атласу харитаҳо бо расмҳои аҷиби бурҷҳо, ки дар асрҳои 17–18 васеъ паҳн шуда буданд, аз байн рафтанд. Лекин баъзе атласҳо бо чунин тасвирҳои аҷоибу ғароиб то ҳол чоп мешуданд. Яке аз чунин атласҳо «Celestial Atlas» («Атласи ситоравӣ»)-и Александр Ҷеймсон буд, ки соли 1822 дар Англия нашр шуд ва кӯши­ши аввалини мувофиқ сохтани атлас ва роҳнамои осмон (маълумотнома) барои дӯстдорони ахтаршиносӣ буд. Дар он бурҷи нав – «Соати Офтобӣ», ки байни бурҷҳои «Соат», «Ҳути Заррин» ва «Шуҷои Ҷанубӣ» ҷойгир буд, илова шудааст.
Соли 1826 атласи ахтаршиноси олмонӣ Фридрих Браун чоп шуд, ки дар он бурҷҳо дар заминаи кабуд омадаанд. Номи ситораҳо бо лотинӣ ва ҳарфҳои юнонӣ ишора, бо ранги зард оро дода шудаанд. Атласи мазкур соли 1850 дубора нашр шудааст. alt=1764 Messier Comet Star Chart|thumb|440x440px| 1764 Messier Comet Star Chart Соли 1829 дар Санкт-Петербург атласи бурҷҳои механик ва ахтаршинос К. Х. Рейссиг нашр шуд, ки аз 30 ҷадвал иборат буд. Он аввалин атлас ба забони русӣ буда, дар ду гуна, ки бо иҷрои харитаҳояшон фарқ мекарданд, мавҷуд аст. Дар гунаи аввал харитаи бурҷҳои ҳаккокишуда бо тасвири сиёҳу сафеди ҳайвоноти асотирӣ оро дода шудааст. Дар гунаи дуюм тасвирҳои зар­рин махсус дар заминаи сиёҳ оварда шудаанд, то ба осмони шабона шабоҳат дошта бошанд. Соли 1835 ахтаршиноси ҳаваскори амрикоӣ Э. Буррит атлас-роҳнамои «The Geography of the Heavens» («Ҷуғро­фияи осмон»)-ро тартиб дод, ки асари нахустини амрикоӣ дар ин соҳа буда, тамоми осмонро дар 6 харита (2 қутбӣ, 4 устувоӣ) фаро гирифтааст.
Дар расм харитаи бурҷҳои зимистонӣ омадааст, ки дар марказ бурҷи Ҷаббор воқеъ аст. Дар ҳошияҳои болоӣ ва поёнии харита миқёс (шкала)-и тақвим бо хатҳои амудӣ оро дода шуда, ситораҳои нисфуннаҳори (меридианӣ)-и дар соати 9-и бегоҳии (вақти маҳаллӣ) рӯзҳои гуногуни сол бурида гузарандаро нишон медиҳад.
Ба давраи нави атласҳои осмони ситоразор ахтаршиноси олмонӣ Фридрих Вилгелм Аргеландер (1799–1875) асос гузошт. Аввалин атласи ситораҳои муосир «Urano­met­ria Nova of 1843» («Уранометрияи нав»)-и Ф. В. Аргеландер мебошад, ки 17 харита ва феҳристи ситораҳои бузургииашон то 6 дошт. Дар он ишораи ситораҳо мураттаб, сарҳадди бурҷҳо муайян ва бузургии ситоравӣ дақиқ нишон дода шудаанд. Ф. В. Аргеландер усули одии баҳо­диҳии ҷилои ситора нисбат ба ситораҳои ҳамсояи доимӣ (усули дара­ҷа­ҳо), то ҳиссаҳои даҳӣ андозакунии бузургии си­то­ра­вӣ ва феҳристи муосири ситораҳои тағйирёбандаро ҷорӣ намуд. Ишораи ситораҳои тағйирёбандаи бурҷҳоро бо ҳарфҳои калони алифбои лотинӣ (аз R то Z) аз рӯи тартиби ошкор шуданашон пешниҳод намуд. Атласи мазкур чун муқаддимаи асари дигари бузурги Ф. В. Аргеландер «Bonner Durchmusterung» («Хулосаи Бонн») маҳ­суб мешавад, ки соли 1852–59 барои чопи он бо шигирдонаш мавод ҷамъоварӣ намудааст. «Bonner Durch­mus­te­rung» соли 1863 нашр шуда, 37 харита ва феҳристи 324198 ситораро дар бар мегирифт, ки майлашон аз +90° то –2° аст. Яке аз шогирдони Аргеландер – Эдуард Шенфелд (1828–1891) ба атласи ӯ 135000 ситораро бо майли –23° илова намуда, соли 1886 атласи «Südliche Bonner Durch­mus­terung» («Хулосаи ҷанубии Бонн»)-ро чоп кард. Соли 1872 математик ва ахтаршиноси олмонӣ Эдуард Ҳейс (1806–1877) дар асоси атласи Ф. В. Аргеландер атласи «Аtlas Сoelestis Novus» («Атласи нави осмон»)-ро нашр кард. Атлас 12 ҷадвал ва 5421 ситораи дар арзҳои Аврупои Марказӣ мушоҳидашавандаро дар бар мегирифт. Э. Ҳейс тасвири бурҷҳои Ф. В. Аргеландерро истифода намуда, онҳоро бо хатти сурхи борик ҷудо кардааст. Атласи мазкур барои истифодаи ҳам ахтаршиносони касбӣ ва ҳам ҳаваскорон пешбинӣ шуда, бо иштиёқи тамом дар байни ҳаводорон истифода мешуд. Масалан, энсиклопедияи Брокҳауз ва Эфрон дар тавсифи бурҷҳо аз атласи Э. Ҳейс ёдовар мешавад. Аз он инчунин ахтаршиноси белгиягӣ Эжен Жозеф Делпорт (1882–1955) истифода намудааст, ки соли 1930 барои ИБА тавсифи сарҳадди нави бурҷҳоро тайёр кард. Соли 1878 Э. Ҳейс «Atlas Coelestis Eclipticus» («Атласи доиратулбуруҷи осмон»)-ро бо шарҳи гунбади осмон махсус барои мушоҳида ва тавсифи рӯшноии доиратулбуруҷ чоп кард. Азбаски ин ҳодиса танҳо бо фазои сатҳҳои мадории сайёраҳои Манзумаи Офтоб маҳдуд аст, атлас соҳаи доиратулбуруҷи осмонро дар бар мегирад. Атласи мазкур тасвири бурҷҳоро надорад ва танҳо сарҳад ва ситораҳоро нишон медиҳад. Мушоҳидаҳои олимони зикршуда дар Олмони Шимолӣ доир шуда, натиҷаашон дуртар аз 40° тарокуми ҷанубии Нимкураи Ҷанубиро фаро намегирифтанд. Ин камбудро ахтаршиноси амрикоӣ Бенҷамин Апторп Гулд (1824–1896) ислоҳ кард. Соли 1879 ӯ атласи «Uranoraelria Argentina» («Уранометрияи Аргентина») ва феҳристи 10649 ситораи ҷанубии бузургиашон то 7-ро чоп кард. Инчунин ӯ феҳристи минтақавии 73160 ситора (1884)ва феҳристи умумии 32448 ситораро (1886) тайёр ва нашр намуд.
Бо ихтирои аксбардорӣ (сри 19) кори ахтаршиносону атласнигорҳо осон шуда, акнун атласҳо бо акси си­то­раҳо чоп мешуданд. Яке аз кӯшишҳои сохтани атласи калонҳаҷми аккосӣ лоиҳаи «Carte du Ciel» («Харитаи осмон») буд, ки бо қарори махсуси Конгреси байналмилалии ах­тар­шиносӣ соли 1887 оғоз шуд. Ин кор дар 21 расадхонаҳои ҷаҳон иҷро шуда, бояд 22000 акси атласи осмони ситоразор то бузургии ситоравии 15 тайёр мешуд, лекин кори лоиҳа то ба охир наанҷомид ва атлас рӯи чопро надид. Дар аввали садаи XX аксбардори ҳаваскори англис Ҷон Франклин-Адамс (1843–1912) атласи «Franklin-Adams Charts» («Атласи Франклин-Адамс»)-ро тайёр кард, ки аз 206 харита иборат буда, тамоми осмонро фаро мегирифт. Атлас пас аз марги Франклин-Адамс дар соли 1914 чоп шуд. Гунбади осмон ба қисмҳои 15°-и тақсим ва ситора­ҳои бузургии ситоравиашон то 17 ба он дохил шудаанд.
Атласҳои муосир
alt=Осмони шаб. Luoyang, Чин|thumb|404x404px| Осмони шаб.Luoyang, Чин Пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ (ибтидои солҳои 60 садаи XX) ахтаршиноси ҳаваскори олмонӣ Ҳанс Веренберг (1910–1991) атласи машҳури аккосии «Falkauer Atlas»-ро бо ситораҳои бузургиашон то 13 чоп кард. Он аз 303 варақи андозаи ҳар кадом 12×12° иборат буд. Пас аз чанде ӯ атласи калонҳаҷми «Atlas Stellarum 1950.0»-ро нашр кард, ки аз 450 харита иборат буд ва ситораҳои бузургиашон то 14-ро дар бар мегирифт.
Камбуди атласҳои аккосии зикршуда дар он буд, ки бузургиҳои ситоравӣ дар миқёси аккосӣ аз акси ҳақиқи­ашон тақрибан 2,5 баробар хурдтар нишон дода мешуданд. Аз ин рӯ, масъалаи мутобиқгардонии майдонҳои муайяни ситораҳо, бахусус дар Роҳи Каҳкашон пеш омад. Ин мас­ъаларо соли 1979 К. Папандопулас ва Ч. Сковил бо нашри атласи «The True Visual Magnitude Photographic Star At­las» («Атласи аккосии мушоҳидаи бузургиҳои ситоравии ҳақиқӣ») ҳал карданд. Он аз 456 харитаи аккосӣ иборат буда, барои аксҳои дақиқ аз таҷҳизоти махсус истифода шудааст.
Яке аз атласҳои аккосии сифаташ баланд атласи расадхонаи Маунт-Поломар ва Ҷамъияти миллии ҷуғрофии ИМА – «National Geographic Society-Palomar Sky Sur­vey» мебошад, ки бо ёрии телескопи аккосии сохти Шмидти қутраш 122 см дар сғҳои 1949–56 аксбардорӣ шудааст. Атласи мазкур осмонро то майли –33° пӯшида, аз 935 ҷуфт харитаи (яке дар нури кабуд ва дигаре дар нури сурхи спектр (тайф) аксбардорӣ шудааст) андозаи ҳар кадом 36° мураббаъ иборат аст. Андозаи харитаҳои аккосишуда 35,6×43,2 см буда, дар онҳо ҷирмҳои осмонии бузургии ситоравиашон то 21 омадаанд.
Соли 1958 А. Бечварж атласи «Atlas Eclipticalis» («Атласи доиратулбуруҷ»)-ро нашр кард, ки ба он ситораҳои майлашон аз –30° то + 30° ва мувофиқи таснифи спектралиашон рангшуда дохил шудаанд. Роҳи Каҳкашон ва дигарон ашёи кайҳонӣ низ ранга тасвир шудаанд, ки яке аз навовариҳои ин соҳа маҳсуб мешуд. Дар солҳои минбаъда ӯ ин амали худро идома дода, атласи «Atlas Bo­rea­lis» («Атласи гунбади шимолии осмон», 1962) ва «Atlas Australis» («Атласи гунбади ҷанубии осмон», 1964)-ро нашр кард.
Соли 1981 ахтаршиноси ҳаваскори ҳолландӣ Вил Тирион (1943) атласи «Sky Atlas 2000.0» («Атласи осмони 2000»)-ро чоп кард, ки якумин атласи координатаи даврони нав буд. Он дар ду вариант: заминаи сиёҳу ситорагони сафед (Field) ва заминаи сафеду ситорагони сиёҳ (Desk) нашр шуд. Охири ҳамон сол В. Тирион варианти рангаи атлас («Deluxe»)-ро чоп намуд. Дар атласи Тирион 43000 ситораи бузургиашон то 8 ва дар 30 харитаи осмон 2500 ашёи ғайриситоравӣ мавҷуд буданд.
Бо ворид шудани компютер ба ҳаёти ҳаррӯзаи инсон ашёи осмон ба атласу харитаҳо ба воситаи компютер ворид карда мешуд. Яке аз чунин атласҳо «Smithsonian Ast­rophysical Observatory Star Atlas» («Атласи ситораҳои расадхонаи астрофизикии Смитсониан») буд, ки соли 1960 чоп шуд. Он дорои феҳристи чорҷилдаи 260 ҳазор ситораи бузургиашон то 9 буд. Атлас барои аз рӯи ситораҳо мавқеи худро муайян намудани радифони маснӯи Замин ва истгоҳҳои кайҳонии радиоинтиқолдиҳанда пешбинӣ шуда, саҳеҳии бештар дошт.
Дуюмин атласе, ки дар он ашёи кайҳонӣ ба воситаи компютер ворид ва техникаи навини муосир истифода шуда буд, «Uranometria 2000.0» («Уранометрия 2000.0») аст. Он соли 1987 чоп ва барои мушоҳидону ҳаваскорони ашёи гуногуни кайҳон пешбинӣ шудааст. Атлас зиёда аз 280 ҳазор ситора ва 30 ҳазор ашёи кайҳониро дар бар гирифта, сарҳадди бурҷҳо пурра нишон дода шудаанд. Нашри дуюми комил ва таҷдидиназаршудаи атлас дар 3 ҷилд соли 2001 бо номи «Uranometria 2000.0 Deep Sky Atlas» чоп шуд, ки 280335 ситораи бузургиашон то 9,75-ро дар бар мегирад. Ҷилди 1 харита нимкураи шимолиро то −6° ва ҷилди 2 харитаи нимкураи ҷанубиро то +6° тасвир мекунад. Инчунин дар атлас зиёда аз 30 ҳазор ашёи кайҳонии дурдаст, аз ҷумла дар харита 25895 галактика, 671 тарокуми галактикаҳо, 1787 тарокуми сито­равӣ (аз ҷумла тарокуми Абрҳои Магеллан), 14 абри ситоравӣ, 377 меҳҳои равшан, 367 меҳҳои торик, 1144 меҳҳои сайёравӣ, 260 манбаи афканиши радиоӣ, 35 манбаи рентгенӣ, квазарҳо ва ғайра ба тарзи ранга нишон дода шудаанд. Ҷилди 3 роҳнамои ашёи кайҳонии дурдаст (Deep Sky Field Guide) буда, аз ҷадвалҳои натиҷаҳои илмии ашёи ҷилдҳои 1 ва 2 иборат аст.
Дар замони муосир, ки технологияи компютерӣ ба дараҷаи баланд расидааст, ғайр аз нашрияҳо атласу харитаҳои электронӣ (online) дар Интернет пайдо шудаанд. Яке аз чунин барномаҳо «Google Sky» (замимаи Google Maps) аст, ки 27 августи 2007 оғоз шуд. Дар он фазои кайҳонӣ бо телескопи Ҳаббл аксбардорӣ шуда, истифодабарандагон дар лаҳзаи дилхоҳ қитъаи зарурии осмони ситоразорро мушоҳида карда метавонанд. Соли 2003 олимони амрикоӣ тибқи лоиҳаи 2МАSS харитаи сеандозаи осмони ситоразорро сохтанд, ки дар он тақрибан 500 млн ашёи кайҳонӣ (ситораҳо, галактикаҳо ва ғайра) акс ёфтаанд. Раёсати таҳқиқи аэрокайҳонии Ҷопон харитаи инфрасурхи осмони ситоразорро дар 6 дарозии мавҷи соҳаи инфрасурхи спектр (18, 65, 90, 140, 160 мкм) тартиб дод.
Ҳоло харитаҳои осмони ситоразори «National Geographic», «StarCalc Home Page», «Google Sky», «Photopic Sky Survey» ва ғайра машҳуранд, ки аксҳои босифатро дар соҳаҳои гуногуни спектр пешниҳод мекунанд. Харитаҳои осмони ситоразори универсиалие мавҷуданд, ки бо нишон додани замону макон, харитааш пайдо мешавад (масалан, www.astronet.ru/db/map).
Манобеъ
Гурӯҳ:Энсиклопедияи Миллии Тоҷик Гурӯҳ:Астрономия Гурӯҳ:Кайҳоншиносӣ
Вячеслав Саркисов
Вячеслав Сергеевич Саркисов (Вячеслав Серге́евич Саркисов; 8 июли 1989) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ника Маскав
Фурудгоҳи Маҳалӣ пуламон, муску
Фурудгоҳи Маҳалӣ пуламон, муску (Pullman-Moscow Regional Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ бо Коди ИОТОи PUW аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2051 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 779 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Долгополе (ноҳияи Александров)
Долгополе — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Мартяниха (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Долгополе (ноҳияи Александров)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Мартяниха (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Долгополе (ноҳияи Александров)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Чекуново (деҳа)
Чекуново (Чекуново) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ахбору-т-тивол
«Ахбору-т-тивол» (اَخبارُ الطّوال) — асарест дар таърихи қадиму ҷадиди мардумони хилофати ислом.
Мундариҷа
Маълумоти бештар дар бораи замони Сосониён ва мардумони тобеи онон аст. Дар он маълумоти аввалия дар хусуси ҷунбишҳои мардумии қаламрави хилофати шарқии ислом гирд омадаанд. Махсусан ахбори таърихӣ дар наҳзатҳои аҳли ташайюъ ва хавориҷ зиёд аст. Муаллифи асар яке аз аввалин таълифгаронест, ки осори паҳлавиро интиқодан мавриди омӯзишу таҳқиқ қарор дода, дар баробари ин аз худ хурофоти мазҳабӣ ва ҳеч навъи таассуб нишон надодааст. Муаллифи он Абуҳанифа Аҳмад ибни Довуд ибни Вананди Динаварӣ (вафот 895) аслан нуҷумшинос, риёзидон, гиёҳшинос ва луғатнависи маъруф буд, ки ба воситаи ин асари таърихиаш дар миёни муаррихон яке аз беҳтарин муаррихон низ эътироф шудааст. Ӯ агарчи ин китобро ба арабӣ таълиф намуд, вале худ аз донишмандони эронӣ буд. Бадин восита аст, ки дар саросари китоб меҳр ба эроният эҳсос мегардад.
Гузавино (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Гузавино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Наргис (ҳунарпеша)
Наргис, баъди башавҳарбарои Датт, (नर्गिस, Nargis номи аслӣ — Фотима Абдул Рашид, 1 июн 1929, Калкутта, Ҳиндустон — 3 май 1981, Бомбай, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи синамои солҳои 1940-1950. Дорандаи ҷоизаҳои Filmfare Awards ва National Awards барои беҳтарин нақши занона мебошад. Ӯ инчунин бо мукофоти давлатии Падма Шрӣ барои саҳм дар синамои Ҳиндустон қадрдонӣ шудааст.
Гузавино (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Наргис (ҳунарпеша)
Ҷоизаҳо
= Нигаред низ =
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои синамои Ҳиндустон Гурӯҳ:Ҳунарпешазанони асри ХХ Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо
Жуниор Каррейро
Илcон Аманкио Каррейро Жуниор (Ilson Amancio Carreiro Júnior; 26 июли 1991, Бело Оризонте, Нинас Гераис, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 26 июл Гурӯҳ:Зодагони соли 1991 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Наутико Капибарибе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Д.К. Юнайтед
Ойту
Ойту — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаратол ҷойгир аст. Дар соли 2009 296 нафар аҳолӣ дошт.
Кулчакабоб
Кулчакабоб навъи маъмули хӯроки миллии тоҷикон буда, бо чунин тарз тайёр карда мешавад:Гўштро реза карда, дар табақи чўбин бо кафгир мекўбанд ва ба он пиёзи хурд резашударо бо баъзе намуди зираворӣ, масалан, мурч ё зира омехта, каме намак ҳамроҳ мекунанд. Аз таркиби ҳосилшуда кулчаҳои баробар ба даҳани пиёла сохта, онро ба танӯри тафсон часпонида, мепазанд. Дар Рашт, Дарвоз, Ҳисор, Файзобод нимфаъол аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
Кумберланд (шаршара)
Кумберланд (Cumberland Falls) — шаршарае аст, ки дар Кентаки, ИМА қарор дорад,  ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 68 Фут (21 метр) аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Эрнекто Ноел Акино
Эрнекто Ноел Акино Перес (Ernesto Noel Aquino Pérez; 16 октябри 1975, Ла Сеиба, Ҳондурас) — футболбози ҳондурасӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 16 октябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1975 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Ҳондурас Гурӯҳ:Бозингарони БФ К.Д. Виктория Гурӯҳ:Бозингарони БФ Atlético Balboa Гурӯҳ:Бозингарони БФ Онсе Мунисипал Гурӯҳ:Бозингарони БФ А.Д. Исидро Метапан
Фурудгоҳи Кангерлуссуак
Фурудгоҳи Кангерлуссуак (Kangerlussuaq Airport) (маҳаллӣ: Mittarfik Kangerlussuaq) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи SFJ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2810 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Гренландия қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Хорхе Луис Диас Гутйеррес
Хорхе Луис Диас Гутйеррес (Jorge Luis Díaz Gutiérrez; 28 июни 1989, Монтевидео, Уругвай) — футболбози уругвайӣ,.
Aquila A 211
Aquila A 211 (Aquila A 211) — як ҳавогарди сохтаи Aquila Aviation дар кишвари Олмон аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Бобикинская (ноҳияи Шенкур)
Бобикинская (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Алек Болдуин
Алек Болдуин — ситораи намоёни синамои ИМА мебошад. Ӯ 3 апрели соли 1958 дар шаҳри хурдакаки Массапека (иёлати Ню-Йорк) ба дунё омадааст. Номи аслияш Александр Рэй Болдуин III мебошад.
Овони наврасӣ ва ҷавонӣ
Ӯ дар оила аз шаш фарзанд фарзанди дуввум буд. Александр аз хурдияш ба театр ва кино шавқи беандоза дошт. Вале ӯ пас аз хатми мактаб, бо хоҳиши падараш ба факултаи сиёсатшиносии Донишгоҳи Ҷорҷ Вашингтон дохил мешавад. Падараш, ки муаллими фанни ҷомеашиносӣ буд, ҳамеша орзу дошт, ки писари калонияш президенти ИМА мешавад. Александр, ки писари фармонбардор буд, ба гуфтаҳои падар гӯш дод ва донишгоҳро бомуваффақият хатм намуд. Вале аз сабаби он ки кино ва саҳна назар ба сиёсат диққати ӯро бештар ба худ ҷалб мекарданд, ӯ ба факултаи драмаи Донишгоҳи Ню-Йорк дохил шуд ва роҳи санъатро пеша кард. "Падарам, - гуфт ӯ дар яке аз мусоҳибаҳо, - албатта, хеле хафа шуд, ки ман пас аз гирифтани унвони бакалаври сиёсатшиносӣ боз ба мактаби драмавӣ дохил шудам: ӯ метарсид, ки ман ба монанди аксари кормандони ҳунару санъат нокому камбизоат мемонам. Шукри худо, ки комёбиҳои аввалини маро дида, падарам хушҳол гардид".
Эҷодиёт
thumb|left|180px|Алек Болдуин ва ким Бейсингер соли 1994 Дар ҳақиқат, чанде пас Александр нақши аввалини худро дар телесериали "Врачи" бозӣ кард ва номи дарози худро ба Алек Болдуин иваз намуд. Пас аз баромадани ин силсилафилм ҳунари ҳунарпешаи ҷавону зебо ва боистеъдод ба коргардонҳо писанд омад ва ба ӯ чандин нақшҳоро дар синамову театр пешниҳод карданд. Баъд карйераи Алек зуд ба боло рафт. Яке аз пайи дигар филмҳо бо иштироки ӯ мебаромаданд: "Сладкая месть", "Твоя Лулу", "Деловая девушка", "Радиобеседа", "Битлджус", "Замужем за мафией"... Вале ӯ шуҳрати ҳақиқиро пас аз баромадани филми "Красный Октябрь" дар соли 1990 пайдо намуд. Дар ин филм Алек нақши ҷосуси амрикоӣ Ҷек Райнро бозӣ кард, ки ӯ бояд нақшаҳову мақсадҳои капитани киштии зериобии "Красний Октябр"-ро меёфт. Ин триллери Ҷон Мактирнен аз нигоҳи молиявӣ хеле комёб буд ва 130.000.000 доллари ИМА даромад овард. Ҳамон сол маҷаллаи "People" Болдуинро ба рӯйхати панҷоҳ хушрӯйтарин одамони дунё даровард. Дар ҳаёти Алек филми "Привычка жениться" тағйироти наверо ворид сохт. Ҳангоми ба навор гирифтани ин филм, ӯ бо Ким Бейсингер шинос шуд. Онҳо чанд муддате ишқварӣ карданд. Ба он нигоҳ накарда ки Ким аз ӯ панҷ сол калон буд ва муфлис шуда истода буд, Алек ба Ким пешниҳоди оиладоршавиро кард ва онҳо соли 1993 ақди никоҳ бастанд. Соли 1995 дар оилаи Болдуин-Бейсингер духтарчае бо номи Ирлэнд Элисс ба дунё омад. Соли 2004 онҳо аз ҳам ҷудо шудаанд.
Дигар машғулиятҳо
Дар айни замон Алек яке аз машҳуртарин ва гаронарзиштарин ҳунармандони Ҳолливуд ба шумор рафта, дар чандин филмҳо иштирок мекунад ва дар театр нақшҳо меофарад. Алек инчунин узви фаъоли Ҳизби демократи ИМА мебошад. Ӯ ҳамаи пешниҳодҳои ин ҳизбро дастгирӣ мекунад ва баъзан худаш низ пешниҳодҳои сиёсӣ мекунад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Коргардонҳои синамо аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони телевизиони ИМА‎ Гурӯҳ:Ҳунарпешамардони синамои ИМА‎ Гурӯҳ:Коргардонҳои синамои ИМА Гурӯҳ:Кинопродюсерҳои ИМА Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи Оскар Гурӯҳ:Барандагони ҷоизаи «Глобуси тиллоӣ» Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XX Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои мард асри XXI
Focke-Wulf Fw 61
Focke-Wulf Fw 61 (Focke-Wulf Fw 61) — як ҳавогарди сохтаи Focke-Achgelis аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Nazi Germany будааст. Ин ҳавогард дар 1936-6-26 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Тарасово (ноҳияи Уст-Кутск, Иркутск)
Тарасово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Уст-Кутск, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Уст-Кутск (Иркутск)
Микел Гонсалес Мартинес
Микел Гонсалес де Мартин Мартинес (Mikel González de Martín Martínez; 24 сентябри 1985, Мондрагон, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 24 сентябр Гурӯҳ:Зодагони соли 1985 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Сосиедад Б Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Сосиедад
Бахши марказии шаҳристони Алегӯдарз
Бахши марказии шаҳристони Алегӯдарз — номи бахше дар шаҳристони Алегӯдарз, воқеъ дар Устони Луристон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 113455 нафар (25013 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Алегӯдарз Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Луристон
Велея (ноҳияи Жуков)
Велея — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Жуков, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Жуков
Тими миллии футболи Олмон
Ситораҳои футбол
Франс Беккенбауэр (Beckenbauer) дар ҳайати тими мунтахаби Олмон (1965–77) чемпиони ҷаҳон (1974) ва Аврупо (1972) шудааст; дар 103 дидор ширкат намуда, 1 гол задааст. Солҳои 1972 ва 1976 беҳтарин футболбози Аврупо эътироф шуд. Яке аз беҳтарин бозингари ин тим (чемпионати ҷаҳон оид ба футбол соли 2006), Михаэл Баллак буд. Ин футболбози моҳири "Бавария", дар ҷаҳон низ яке аз хавфноктарин нимҳимоягарон ба шумор мерафт. Дар 62 бозияш дар ҳайати тими миллии Олмон, Баллак 29 голро ба нишон задааст. Сармураббии содиқи ин даста Йоахим Лёв ӯро ҳамчун муҳимтарин футболбози Олмон ном бурдааст.
Сармураббӣ
Франс Беккенбауэр (Beckenbauer) cолҳои 1984–90 мураббии тими мунтахаби Олмон буд ва онро ба мақоми ноиб-қаҳрамонӣ (1986) ва чемпиони ҷаҳон (1990) расонд. Юрген Клинсман роҳбарии дастаро баъд аз ба нокомӣ дучор шудани Олмон дар чемпионати Аврупо соли 2004 қабул кард. Усулҳои нави мураббӣ на ба ҳама маъқул омаданд, вале дар давоми як муддати кӯтоҳ ӯ як дастаи пуқувватеро ташкил кард ва дар амал собит намуд, ки тими миллии Олмон чӣ гуна моҳирона бозӣ карда метавонад.
Федоровская (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Федоровская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Тими миллии футболи Олмон
Сармураббӣ
Нимҳимоягарон: Михаэл Баллак («Челси»), Боровски («Вердер»), Фрингс («Вердер»), Кел («Боруссия Д»), Шнайдер («Байер 04»), Швайнштайгер («Бавария»), Ҳитслшпергер («Штуттгарт»).
Ҳуҷумкунандагон: Асамоа («Шалке 04»), Клозе («Вердер»), Нойвилл («Боруссия М»), Подолски («Кёлн»), Ханке («Вердер»), Одонкор («Боруссия Д»).
Нигаред
Гурӯҳ:Варзиш Гурӯҳ:Тимҳои миллии футбол
Федоровская (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Чернишово (Туринский)
Чернишово (Чернышово) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Кӯҳон
Кӯҳон — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Кӯҳон то маркази ҷамоат 18 км, то маркази ноҳия 24 км. Аҳолиаш 421 нафар (2017), тоҷикон.
Чернишово (Туринский)
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Кӯҳон
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Чернишово (Туринский)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Кочбазай (рақс)
Кочбазай - асари рақсии мазҳакаомез мебошад.
Номи унсур ва истилоҳоти дигар
Рақси шикам
Тавсифи мухтасар
Коч-базай дар иҷрои ду мард дар нақшҳои «Бибӣ» ва «Бобо» баргузор мешавад. «Бобо» аз латтаҳо шиками калон месозад, миёнашро мебандад. Иҷрокунандаи нақши «Бибӣ» либоси занона - курта, эзор пӯшида, дар сараш рӯймол мепартояд, нисфи поёни рӯяшро бо дока мепӯшонад. Рақс дар асоси ҳаракатҳои рақсӣ ва пантомимӣ сохта шуда, хусусияти мазҳакаомез пайдо кардааст. Ва он таҳти оҳанги «Рапо» иҷро мегардад.
Маҳалли густариш
Ноҳияи Рӯшон
Вазъи имрӯзаи унсур
Нимфаъол.
Манобеъ
Гурӯҳ:Рақсҳои анъанавӣ Гурӯҳ: Ҳунарҳои иҷроӣ дар Тоҷикистон
Ясенев (ноҳияи Красногвардейск)
Ясенев - деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Красногвардейск, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Красногвардейск ‎
Климшина (ноҳияи Витегор, Вологда)
Климшина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Витегор, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Витегор (Вологда)
Причиж (ноҳияи Комарич)
Причиж — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Даггс (шаршара)
Даггс (Daggs Falls) — шаршарае аст, ки дар Квинсленд, Австралия қарор дорад,  ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 45 метр аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Сӯҳон
Сӯҳон — абзорест, ки бо он маснуоти филиззӣ, чӯбӣ ва ғайра суфта карда мешаванд. Бо сӯҳон асбобҳои гуногунро тез ҳам мекунанд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Абзорҳо
Пиёзбирён
Пиёзбирён, Пиёздоғак Ин намуди хўрокро, асосан, дар фасли зимистон субҳгоҳон истеъмол мекунанд. Пиёзи сурхро ҳалқа-ҳалқа реза карда, дар равғани зағер бирён карда, каме намак мепошанд. Баъзан пиёзи одиро дар равғани рустанӣ ё равғани зард низ мепазанд. Инчунин пиёзбирёнро ҳамчун хўриш ба дигар таъомҳо ҳамроҳ тановул мекунанд. Он хўроки гарммизоҷ буда, барои рафъи зуком, сармохўрӣ ва иллати рўдаҳо даво аст. Дар саросари кишвар фаъол аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ошпазии тоҷикӣ Гурӯҳ:Тарзи истеҳсолот‎
20 август
Ҷашнҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Ҷашнҳои
Рӯйдодҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Рӯйдодҳои 20 август
Зодрӯзҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Зодагони 20 август
Даргузаштҳо
Бознигаред: Гурӯҳ:Даргузаштагони 20 август
Тақвими мардумӣ
Асад (23 Июл — 22 Август) — яке аз бурҷҳои дувоздаҳгона аст ва баробар бо моҳи Мурдод дар тақвими Эронӣ аст. 40px|none|Асад
Фурудгоҳи Байн‌алмиллалии Вееравила
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фарҳанги Осиё
thumb|upright=1.5 Маданияти Осиё ё Фарҳанги Шарқ — мафҳум ва муаррифии оммавии этнографӣ ва фарҳангӣ (дар адабиётшиносӣ, санъатшиносӣ ва дигар соҳаҳо) мебошад, ки як қатор хусусиятҳои хосро, ки онро бо ҷанбаи иҷтимоию этно-фарҳангии мансуб ба як қисмати муайяни ҷаҳон Осиё ё Шарқ, ки ин навъи азми қавиро дар назар дорад. Аммо, тавре ки маълум аст, зуҳуроти фарҳанги мутааллиқ ба тамоми минтақаи васеи Африқои Шимолӣ, алахусус ба Мағриб шарқшиносӣ номида мешавад.
Вай фарҳанги шарқшиносиро, ки онро шарқшиносӣ низ меноманд, меомӯзад, аммо охирин бо анъанаҳо бештар бо равияҳо, сабкҳо ва дигар хусусиятҳои меъморӣ, мусиқӣ ва санъат — шарқшиносӣ ҳамчун як фанни санъат алоқаманд аст.
Осиёи Ҷанубӣ
Далелҳои фарҳанги неолит дар тамоми давлатҳои муосири Афғонистон, Бангладеш, Бутан, Малдив, Непал, Ҳиндустон, Покистон ва Шри-Ланка пайдо шудаанд, ки Осиёи Ҷанубиро намояндагӣ мекунанд (инчунин бо номи нимҷазираи Ҳиндустон маълуманд). Аз соли 3300 пеш аз милод дар Афғонистони имрӯзаи шимолу шарқӣ, дар Покистон ва шимолу ғарби Ҳиндустон як анъанаи мураккаби фарҳангии асри биринҷӣ ба вуҷуд омад, ки танҳо пас аз чанд аср дар марказҳои шаҳрӣ пурра ривоҷ ёфт. Аз сабаби сифати баланди санъат, ҳунармандӣ, металлургӣ ва сохтмонаш, дастовардҳои шаҳрсозӣ, идоракунӣ, савдо ва технология ва ғайра ба яке аз гаҳвораҳои асосии тамаддун дохил карда шудааст. Тамаддуни водии Ҳинд ё тамаддуни Ҳараппа номида мешавад, ки он тақрибан 2000 сол то фарорасии давраи Ведикӣ (тақрибан  1500 - то 600 пеш аз милод) рушд кардааст. Аҳамияти бузурги матнҳои ведӣ (ки дар бораи шаҳрҳо ё ҳаёти шаҳрӣ зикр нашудааст) барои фарҳанги Осиёи Ҷанубӣ, таъсири онҳо ба оила, созмонҳои ҷамъиятӣ, дин, ахлоқ, адабиёт ва ғайра ҳеҷ гоҳ мавриди баҳс қарор нагирифтааст. Аз тарафи дигар, тамаддуни водии Ҳинд танҳо тавассути археологияи асри XX ба вуҷуд омадааст. Олимон, ки якчанд моделҳои даврасозӣ истифода мебаранд, баҳс мекунанд, ки оё анъанаи Осиёи Ҷанубӣ ба фарҳанги Ҳараппа огоҳона содиқ аст.
Осиёи Миёна
Осиёи Марказӣ, ки дар байни баҳри Ҳазар ва Осиёи Шарқӣ ҷойгир аст, панҷ ҷумҳурии собиқи шӯравии сотсиалистиро фаро мегирад: Қазоқистон, Қирғизистон, Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Туркманистон. Аммо баъзан Афғонистон низ дохил мешавад. Мавқеи стратегӣ ва таърихии он дар атрофи меҳвари шарқ-ғарб ва масирҳои асосии тиҷоратӣ, ба монанди Роҳи Абрешим, онро театр ба табодули доимии ғояҳо ва низоъҳои шарқ ва ғарб, ба монанди ҷанги Талас табдил додааст. Дар ин минтақа фарҳангҳои гуногун, аз қабили чиниҳо, юнониҳо, муғулҳо, форсҳо, тоторҳо, русҳо ва сарматҳо забт карда шуда буданд. Азбаски дар баъзе минтақаҳои Осиёи Марказӣ мардуми бодиянишин зиндагӣ мекарданд, марказҳои сершумори шаҳрӣ бо хусусияти хоси маҳаллӣ инкишоф ёфтаанд.
Осиёи Ғарбӣ
Осиёи Ғарбӣ бояд аз Ховари Миёна, истилоҳи навтарини аврупосентрикӣ, ки қисматҳои Африқои Шимолиро низ дар бар мегирад, фарқ кардан лозим аст. Осиёи Ғарбӣ аз Туркия, Сурия, Гурҷистон, Арманистон, Озарбойҷон, Миср, Ироқ, Эрон, Лубнон, Урдун, Исроил, Фаластин, Арабистони Саудӣ, Кувайт, Баҳрайн, Қатар, Аморати Муттаҳидаи Араб, Уммон ва Яман иборат аст. Қибрис аксар вақт як қисми минтақа ҳисобида мешавад, аммо он бо Аврупо ҳам робитаҳои этникӣ ва фарҳангӣ дорад. Тамаддуни исроилӣ/яҳудии ҳилоли ҳосилхез ба боқимондаи Осиёи Ғарбӣ таъсири амиқ гузошта, 3 эътиқоди Иброҳимро ба вуҷуд меорад. Илова бар ин, пайдоиши яҳудии масеҳият дар баробари саҳмҳои зиёди фарҳангии ҳам яҳудиён ва ҳам арабҳо дар Аврупо маънои онро дошт, ки фарҳанги Осиёи Ғарбӣ ба тамаддуни Ғарб низ таъсири доимӣ гузоштааст. Дигар динҳои бумии Осиёи Ғарбӣ зардуштӣ, язидӣ, алевӣ, друзӣ ва эътиқоди баҳоия мебошанд.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҷомеашиносӣ Гурӯҳ:Мардумнигорӣ Гурӯҳ:Шарқшиносӣ Гурӯҳ:Фарҳанги Осиё
Оқҷар (ноҳияи Қаратол)
Оқҷар — деҳа дар вилояти Алмаатои Қазоқистон. Дар ноҳияи Қаратол ҷойгир аст. Дар соли 2009 212 нафар аҳолӣ дошт.
Чукреевское (деҳа)
Чукреевское (Чукреевское) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Туринский Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Aquilair Kid
Aquilair Kid (Aquilair Kid) — як ҳавогарди сохтаи Aquilair дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ҷоизаи Оскар (2014)
Ғолибони ҷоиза дар соли 2014
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Ҷоизаи Оскар Гурӯҳ:Маросими супурдани ҷоизаҳои Академия
Агустин Вилар
Агустин Вилар Эрнандо (Agustín Villar Hernando; 8 июли 1982, — 1982:7:8, July 26, 2013, Замора, Испания) — футболбози испанӣ,.
Ахбору-л-уламо би ахбори-л-ҳукамо
«Ахбóру-л-уламó би áхбори-л-ҳукамó», ё «Таърих-ул-ҳукамо» (إخبار العلماء بأخبار الحكماء) — асари муаррихи мисрӣ Ҷамолуддин Ҳасан ибни Қифтӣ роҷеъ ба таърих.
Мундариҷа
Ба забони арабӣ таълиф шудааст. Он шомили зиндагиномаи файласуфон, риёзидонон ва табибони юнонию исломӣ аз замони қадим то аҳди зиндагии муаллиф мебошад. «А.» баъди соли 1227 таълиф шуда, вале мутаассифона, асли он аз байн рафтааст. Дар соли 1249̸50 шахсе бо номи Муҳаммад ибни Алӣ ибни Муҳаммад Хатиби Зузанӣ мухтасаре аз он асарро бо номи «ал-Мунтахабот-ул-мултақитот мин китобин «Таърих-ул-ҳу­ка­мо» фароҳам овард. Ҳамин асар маъмулан «Таърих-ул-ҳукамо» номида мешавад. Он зиндагиномаи 414 тан аз донишмандону мутафаккиронро дар бар мегирад, ки онҳо бо тартиби ҳуруфи «ҳиҷо» мураттаб гардида, дар ҳар ҳарф ашхос бар ҳасби тақаддум ҷой дода шудаанд. Юлиус Типерт дар идомаи кори таҳқиқии А. Мюллер соли 1903 асари мазкурро дар Лейбсиг ба чоп расонд. Дар ҳошияи он ду нафар олими Ғарб мулоҳизоти худро нисбат ба китоб чоп кардаанд. Дар замони шоҳ Сулаймони Сафавӣ Мирзо Муҳаммадиброҳими Муставфӣ онро ба форсӣ тарҷума кард.
Рябово (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Рябово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Александр Труфанов
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1988 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Tekstilshchik-2 Ivanovo Гурӯҳ:Бозингарони БФ Текстилшчик Иваново Гурӯҳ:Бозингарони БФ Kooperator Vichuga
Рябово (ноҳияи Череповетс, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Череповетс, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Череповетс (Вологда)
Елман Султанов
Елман Султанов (Elman Sultanov; 6 майи 1974, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Фурудгоҳи кунобороброн
Фурудгоҳи кунобороброн (Coonabarabran Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи COJ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1520 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Австралия қарор дорад, ва дар баландии 645 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Бахши марказии шаҳристони Амлаш
Бахши марказии шаҳристони Амлаш — номи бахше дар шаҳристони Амлаш, воқеъ дар Устони Гелон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 29716 нафар (8603 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Амлаш Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Гелон
Мандакинӣ
Мандакинӣ (मन्दाकिनी, Mandakini, номи аслӣ — Ясмин Ҷозеф (Yasmeen Joseph), с.тав.30 июл 1969, Мератҳ, Уттар Прадеш, Ҳиндустон) — ҳунарпешаи ҳинд.
Нигаред низ
Феҳристи ҳунарпешаҳои (актрисаҳо) Ҳиндустон
Мақсудшо Иматшоев
Мақсудшо Иматшоев — ҳунарпешаи Синамои тоҷик, Узви Иттифоқи киноматографистони Тоҷикистон ва СССР (1987). Факултаи актёрии (студияи тоҷикӣ, устоди синф, Артисти халқии СССР Фёдор Бондарчук) Институти умумиитифоқии давлатии кинематографияи ш. Москваро соли 1975 хатм кардааст. Сипас омӯзгори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода буд. Ӯ дар ҷодаи маҳорати актёрӣ ва коргардонӣ ба донишҷӯёни Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода дарс додааст. Инчунин, якчанд намоишномаҳои театрӣ-оммавиро ҳамчун коргардон таҳия ва ба саҳна пешакаш намудааст. Аз соли 1967 дар ҷодаи синамо ҳунарнамоиро сар кардааст. Мақсудшо Иматшоев дар ибтидои солҳои 90-ум аз Тоҷикистон муҳоҷират намуда 3.10.1993 дар Олмон фоҷеавор аз олам чашм пушидааст.
Саҳм дар синамо
Дар филмҳои
Эзоҳ
Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Ҳунарпешаҳои киностудияи “Тоҷикфилм” Гурӯҳ:Олимони Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи Мирзо Турсунзода
Маринская (ноҳияи Сямжен, Вологда)
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Сямжен, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Сямжен (Вологда)
Красная Заря (ноҳияи Новоаннин, Волгоград)
Красная Заря — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Новоаннин, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Новоаннин (Волгоград)
Aрдит Ҳоҷaй
Aрдит Ҳоҷaй (тав. 20 июли 1994) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1994 Гурӯҳ:Зодагони 20 июл Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандаони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Флямуртaри Влёре Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Ҳимaрa Гурӯҳ:Бозингарони Бюлис Бaлш Гурӯҳ:Бозингарони Скендeрбeу Корче Гурӯҳ:Бозингарони Корaби Пeшкопи
Фурудгоҳи полкув
Фурудгоҳи полкув (Pulkovo Airport) (маҳаллӣ: Аэропорт Пулково) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) мусофирбарӣ бо Коди ИОТОи LED аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3780 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри син петирзбӯрг кишвари Русия қарор дорад, ва дар баландии 24 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Долматово (ноҳияи Александров)
Долматово — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Александров, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Александров
Focke-Achgelis Fa 223
Focke-Achgelis Fa 223 (Focke-Achgelis Fa 223) — як ҳавогарди сохтаи Focke-Achgelis аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард Luftwaffe будааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Андрес Хиралдо
Андрес Хиралдо (Andrés Giraldo; 7 майи 1989, Палмира, Вале Дел Каука, Колумбия) — футболбози колумбӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 7 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1989 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Колумбия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Deportivo River Гурӯҳ:Бозингарони БФ Club Deportivo Colmena Гурӯҳ:Бозингарони БФ Чинандега Гурӯҳ:Бозингарони БФ Манагуа
Навобод (деҳа, н. Ҳисор)
Навобод — деҳа дар ҷамоати деҳоти Навободи ноҳияи Ҳисор. Аз Навобод то маркази ҷамоат 2 км, то маркази ноҳия 8 км. Аҳолиаш 1149 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Ҳисор Гурӯҳ:Ҷамоати Навобод (н. Ҳисор)
Евгений Никитин
Евгений Руфимович Никитин (тав. 10 августи 1957, Фурманов, вилояти Иванов, ҶШФСР) — ҳунарпешаи шӯравӣ ва белорус, овозхон.
Шевелевское (деҳа)
Шевелевское (Шевелевское) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Туринский, вилояти Свердловск медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Филимоново (ноҳияи Вашкин, Вологда)
Филимоново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вашкин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вашкин (Вологда)
Фурудгоҳи Конг‌дунг
Фурудгоҳи Конг‌дунг (Kangdong Airport) — фурудгоҳи низомӣ  аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри конг‌дунг кишвари Куриёи Шимолӣ қарор дорад, ва дар баландии 23 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Истилоҳотшиносӣ
Истилоҳотшиносӣ (аз лот. terminus ва юн. logos – калима) – маҷмӯи истилоҳоти муайяни дар ин ё он соҳаи илм, техника, фарҳанг, ҳаёти иҷтимоӣ, истеҳсолот ва ғ. истифодашаванда; соҳаи илми луғатшиносӣ, ки истилоҳотро меомӯзад. Дар шароити муосир истилоҳоти рӯзноманигорӣ аз ҳисоби мафҳумҳои байналхалқӣ ғанӣ мегардад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Истилоҳоти рӯзноманигорӣ Гурӯҳ:Истилоҳот
Двориши (ноҳияи Юреветс, Иванов)
Двориши — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Юреветс, ки дар вилояти Иванов қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Юреветс (Иванов)
Aquilair Swing
Aquilair Swing (Aquilair Swing) — як ҳавогарди сохтаи Aquilair дар кишвари Фаронса аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Триллер
Триллер (аз thrill — ларза) — филме мебошад, ки ҳолати тамошобинро мушавваш месозад ва ӯ дар ҳаяҷон мемонад. Аксари вақт ба триллер филмҳои детективӣ-саргузаштӣ ва филмҳои даҳшатро дохил мекунанд.
Ахбору-л-умам
«Ахбóру-л-умáм» (أخبار الأمم) — асари адиб, муаррих ва насабшиноси имоми мазҳаб Абуабдуллоҳ Тоҷуддин Муҳаммад ибни Қосим ибни Ҳусайн ал-Ҳасани Ҳилии Дибоҷӣ. Асри 15 таълиф шуда, иборат аз 21 ҷилд аст. Яке аз асарҳои нодир дар фанни таърих будааст, вале то кунун нопайдост.
Дровново (ноҳияи Петушин)
Дровново — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Петушин, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Петушин
Прогресс (ноҳияи Комарич)
Прогресс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Комарич, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Комарич
Дарнли (шаршара)
Дарнли (Darnley Cascade) — шаршарае аст, ки дар Ҳамилтон (Онтарио)، Канада қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 4метр (13 feet) аст.