cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Барид
Таърих
Дар давраи Умавиён (661—749) барид аҳаммияти бештаре пайдо кард. Таъсиси девони баридро дар ин давра ба Муовия ибни Абисуфён (661-79) нисбат медиҳанд. Ӯ ин соз-монро бо дастёрии Зиёд ибни Абия ташкил кард, ки мавсуф ҳокими Форс ва бо забони форсиву низоми девони эрониён шинос буд. Муҳимтарин вазифаи барид пеш аз Умавиён ҷосусӣ ва хабаррасонӣ буд, ки дар ин давра низ идома ёфт. Дар аҳди Абдулмалик ибни Марвон (684—704) низоми барид дар дигар заминаҳо густариши зиёд пайдо кард. Дар ин давра барид на танҳо хабаррасонӣ, ҳамлу нақли номаҳо, ивазкунии аспҳо дар истгоҳҳо, инчунин ҳамлу нақли сипоҳиёнро дар вақти ҷанг иҷро мекард. Дар давраи ҳукмронии халифаи араб Умари II (717-20) бо мақсади назорати бештари ҳукумати марказӣ ташкилоти барид мустаҳкам шуд. Қадимтарин санад дар бораи ташкилоти барид низ аз ҳамин даврон боқӣ мондааст. Аз ҳафриёти наздикии Самарқанд санади с. 719 ёфт шудааст, ки мавҷудияти ташкилоти баридро дар Мовароуннаҳр тасдиқ мекунад. Ин санад ба номи Сулаймон ибни Абуссорӣ, як деҳқони суғдӣ аст, ки Умари II ӯро ба мансаби соҳибу-л-барид таъйин кардааст.
Бариди давраи Аббосиён (750—1258) чун дигар ташкилоти давлатии хилофат монанди сохтори замони Сосониён ташкил карда шуда, хабаррасонӣ ва ҷосусӣ муҳимтарин вазифаи ин созмон буд. Дар аҳди Мансур (754-75) ва писару ҷонишинаш Маҳдӣ (775-85) ба ин созмон аҳаммияти бисёр дода мешуд. Мансур барои интизоми умури давлат 4 танро лозим медонист: қозӣ, соҳиби шурта, соҳиби хироҷ ва соҳиби барид, ки вазифадор буд ахбори се тани дигарро ба дурустӣ ба халифа бирасонад. Барои ривоҷ ва мустаҳкам намудани кори барид Маҳдӣ с. 782 дар роҳҳои аз Макка то Мадинаву Яман истгоҳҳои барид сохта, дар онҳо астарону шутурони зиёде фароҳам овард. Ҳангоми ҷанг бо румиён кори баридро ба дараҷае боло бардошт, ки ахбори ҷангро ба суръат ба ӯ бирасонанд.
Дар рӯзгори Ҳорунаррашид (786—808) девони барид бо роҳнамоӣ ва дастгирии Бармакиён назми тоза ёфта, дар маркази ҳамаи вилоятҳо созмони барид таъсис дода шуд. Девони барид дар ин давра яке аз идораҳои муҳим буда, баррасии авзоъ ва ҷараёни корҳо, назорат бар маъмурони олимақоми вилоёт, танзими ахбору гузориши онҳо ба марказ, ҳамлу нақли воситаҳои ба давлат тааллуқдошта ва ғ-ро ба уҳда дошт. Раиси девон «соҳиби барид» номида мешуд ва аз миёни шахсони муътабар ва муътамад интихоб мегардид. Аз ин рӯ, гоҳ хулафои Аббосӣ худ раёсати баридро бар уҳда мегирифтанд. Дар давраи баъзе хулафо, мас., Маъмун (813-33), шабакаи махфии ҷосусии барид густариш ёфт. Барои ирсоли ахбор аз кабӯтарони номабар ва шутурон истифода мекарданд.
Дар замони Саффориён (861—1590) низ вазифаҳои барид тақрибан тағйир наёфтанд. Бунёдгузори ҳукумати Саффориён Яъқуб ибни Лайс (ҳукмр. 861-78) худ дар сохтори барид шабакаи ҷосусиро ташкил дода буд. Амр ибни Лайс (ҳукмр. 878—900) одамонро аз ҷавонӣ барои хидмат дар барид ва ҷосусӣ тарбият менамуд. Илова бар маъмурони махфӣ ва ҷосусон савороне бо унвони «қосиди соӣ» ё «пайк» буданд, ки вазифаи онҳо расонидани номаҳои маҳрамона буд. Азудуддавла (ҳукм. 977-82) дар тарбияи «файуҷ» (пайкҳо), ки «суот» (давандагон) меномиданд ва дар хабаррасонӣ кӯшиши зиёд кард. Ӯ масофаеро, ки барид дар як рӯз мепаймуд, афзоиш дода, амниятро дар роҳҳо барқарор сохт ва аз рӯйдодҳои қаламрави исломӣ огоҳӣ меёфт. Шукуфоии иқтисодӣ ва фаъолиятҳои тиҷоратӣ дар ин асрҳо барои эҷоди истгоҳҳои барид ва қарор додани чорпоёни омодаи ҳаракат дар ин истгоҳҳо барои иқтидори амният дар роҳҳои тиҷоратӣ ва низомӣ замина гузоштанд. Қудома ибни Ҷаъфари Бағдодӣ (ваф. 948), ки дар замони Муктафӣ (ҳукмр. 901-07) соҳиббарид буд, дар бораи барид чунин гуфтааст: «Барид девони мустақил аст ва раиси девони барид бояд аз ҳар чиз бохабар бошад ва ба ҳар ҷое роҳ дошта бошад».
Сомониён (892–998) ба ташкилоти барид дар Хуросону Мовароуннаҳр асос гузоштанд. Дар замони Наср ибни Аҳмад (ҳукмр. 913–42) яке аз девонҳои марказии Бухоро «девони барид» буд ва онро «соҳиби барид» (сардори девони почта) роҳбарӣ мекард. Тамоми шаҳрҳо хабаррасон ва соҳиби барид доштанд ва ҳодисаҳои муҳим бетаъхир ба марказ расонда мешуданд. Фармони махсусе нашр шуда буд, ки дар он хислатҳои зарурии соҳиби барид чунин омадааст: «Ӯ бояд шикоятро бишунавад ва дар бораи онҳо доварӣ кунад. Аз ин рӯ, лозим аст, ки ба тамоми масоили шаръӣ воқиф бошад. Ҳамчунин зоҳид ва мутаққӣ, доно ва ростгӯ, нексират ва хайрхоҳи ҳама бошад. Ҳангоми баёни воқеъ куллияи ҷавонибро дар назар бигирад». Дар ихтиёри барид дар шаҳру деҳот шумораи зиёди биноҳо, меҳмонҳонаву саройҳо, кормандон, қосидон, аспу аробаҳо мавҷуд буданд. Кормандони барид ба ҳокимони маҳаллӣ неву ба девони мутамаркази барид итоат мекарданд. Ба вазифаи онҳо на танҳо сари вақт расондани хабару фармонҳои давлатӣ ба шаҳру вилоятҳои мамлакат, инчунин фиристодани хабарҳои махфӣ нисбати ин ё он ҳокими маҳаллӣ гузошта шуда буд.
Дар давраи Ғазнавиён (962—1186) ташкилоти барид ба шакли давраи Сомониён идома ёфт ва ҷосусиву хабаррасонӣ аҳаммияти бештаре пайдо кард. Дар замони Маҳмуд (ҳукм. 997—1030) ва Масъуд (1030-40) илова бар вазифаи «кадхудо» (ноиби волӣ) ҳукумати марказӣ шахсеро низ бо номи «соҳиббарид» (ё «ноиббарид») таъйин мекард, то воқеаҳои муҳимро ба подшоҳ гузориш диҳад. Дар ин давра соҳиббариди Балх Абулҳасани Байҳақӣ (тав. номаълум — 1056) буд. Дар ин замон гузоришҳоеро, ки барид расмӣ мерасонд, «аскудор» мегуфтанд. Ин калима ба маънии манзилгоҳи барид ва маъмури хабаррасонӣ низ ба кор рафтааст. Барои махфӣ шудани гузоришҳо ё фармони волӣ, маъмурони барид гузориши дигаре ирсол карда ба самти дигар мефиристоданд ё гузоришро дар даруни мум ё асо пинҳон мекарданд. Ҳангоми ҷанг ҳамроҳи сипоҳиён маъмурони барид равона мешуданд, то ахбори ҷангиро ба марказ гузориш диҳанд. Гузоришҳои расмиро танҳо вазир ва мансабдорони калони давлатӣ боз карда ба подшоҳ расонда метавонистанд. Аз «Таърихи Байҳақӣ» бармеояд, ки ҷосусӣ дар давраи Ғазнавиён тараққӣ ёфта, ташкилоти барид бисёр муназзам шуда будааст.
Дар с-ҳои оғози ҳукумати Салҷуқиён (1037—1194), дар замони Алпарслон (ҳукм. 1063-72) ба ҷосусӣ таваҷҷуҳ намешуд ва девони барид мавҷуд набуд, ки Низомулмулк дар «Сиёсатнома» қайд кардааст. Дар давраи Маликшоҳ (1072-92) фаъолияти барид оғоз шуда, ҷосусони хусусӣ истифода мешуданд. Дар замони Аҳмад Санҷар (ҳукмр. 1118-53) Адиб Собир бо фармони ӯ ба Хоразм ба ҷосусӣ равона шуда буд. Ташкилоти барид монанди ҳукуматҳои пешин хоссу мустақил набуд ва раёсат надошт. Салҷуқиён ташкилоти ҳукумати худро монанди Сомониён ва Ғазнавиён бунёд карданд, лекин номи девонҳои ҳукуматии пешинаро тағйир доданд (мас., «Девони иншо» -«Девони туғро» номида мешуд). Набудани девони мустақили барид маънои тамоман мавҷуд набудани ташкилоти хабаррасониро надорад. Далели мавҷуд будани ташкилоти барид дар замони Салҷуқиён дар мавҷудияти чунин идора дар сохтори ҳукумати давлатҳои туркӣ аст, ки аз ҳукумати салҷуқӣ реша гирифта буданд. Дар катибаи масҷиде ба таърихи 1218 дар шаҳри Қуния мутааллиқ ба Кайковуси I (1210-19) аз салҷуқиёни Осиёи Хурд ба маснади «амири бариди султонӣ» ишора шудааст. Амири барид аз наздиктарин шахсони султон шуморида шуда, сардори ташкилоти барид будааст. Истилоҳи «улоқ» ё «улоғ» дар замони Салҷуқиёни бузург (1037—1157) ба маънои барид ба кор мерафт. Қарохониёни Қошғар ва Самарқанд (1041—1210) низ ташкилоти баридро бо ин истилоҳи қадимии туркӣ номида, аз бурҷҳои оташ барои ирсоли ахбор истифода кардаанд. Хоразмишоҳиён (1096—1230), ки нахуст бо шоҳони салҷуқӣ ва сипас бо муғулон дар набардҳои пай дар пай буданд, фурсати ташкили созмони баридро надоштанд ва фаъолияти он монанди давлатҳои қаблӣ ва ҳамзамонони онҳо буд.
Муғулҳо пас аз истилои Осиёи Миёна (а. 13) дар фаъолияти барид низ дигаргуниҳо ворид намуданд. Дар ин давра барид аз истгоҳҳо — ёмҳо (дар забони маҳаллӣ — ровотҳо) иборат буд, ки дар роҳҳои асосии аз пойтахти мамлакат то тумонҳо ва сарҳадҳои давлатҳои ҳамсоя сохта мешуданд. Ёмҳо дар масофаи 15-20 км воқеъ шуда, аз ҷониби дастаҳои махсуси мусаллаҳ посбонӣ мешуданд. Дар ёмҳо қосидон — ёмчиҳо аспонашонро иваз карда, фармону ахборро тез бурда мерасонданд. Баъзан ёмчиҳо фармони махсус — ёрлиқ (пайсзи)-и хонро доштанд, ки тибқи он ҳокимон ва мардуми маҳаллӣ бояд онҳоро бо лавозимоту хӯрок таъмин кунанд. Ташкилоти барид ба ҳокими марказӣ итоат накарда, танҳо фармону ахбор ва муросилоти давлатиро мефиристод. Фарқияти асосии бариди ин давра аз давраи арабҳо дар он буд, ки он дар итоати шахсони алоҳидаи дар хидмати давлатибуда қарор дошт.
Барид дар давлатҳое, ки пас аз истилои муғулҳо ба вуҷуд омаданд, ба монанди Ҷалоириён (1370—1432), Темуриён (1370—1526), Кароқуйунлуҳо (1407—1468), Оққуйунлуҳо (1468—1501), Сафавиён (1501—1736), Шайбониён (1501-99) «ём», «улоғ» ва «чопор» ном гирифт
Сарчашма
Гурӯҳ:Иртибот Гурӯҳ:Давлати Сомониён
Фурудгоҳи ҷсур
Фурудгоҳи ҷсур (Jessore Airport) — фурудгоҳи низомӣ ва ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи JSR аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 2438 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Бангладеш қарор дорад, ва дар баландии 4 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Симон Греатвич
Симон Клив Барбон Греатвич (Simon Clive Barbon Greatwich; 30 сентябри 1988, Брайтон, Англия) — футболбози филиппинӣ,.
Фурудгоҳи ҷсур
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Фурудгоҳи врхниё тоимо
Фурудгоҳи врхниё тоимо (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ)   аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1600 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Русия қарор дорад, ва дар баландии 30 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Деревково (ноҳияи Вологод, Вологда)
Деревково — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Вологод, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Handley Page Hanley
Handley Page Hanley (Handley Page Hanley) — як ҳавогарди сохтаи Handley Page дар кишвари Подшоҳии Муттаҳида аст. Ин ҳавогард дар 1922-1-3 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Михайловка (Михайловский)
Михайловка (Михайловка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Михайловский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Михайловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Баритон (сози нафасӣ)
Баритон — сози нафасии мундштукдори шабеҳи валторна, ки як октава пасттар аз труба садо медиҳад. Он одатан дар оркестрҳои нафасӣ истифода мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Созҳои мусиқӣ
Сент Анне (шаршара)
Сент Анне (St. Anne Falls) — шаршарае аст, ки дар Квебек (устон) ، Канада қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 230 ft аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Алужина (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)
Алужина — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Звоз (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Звоз (деҳа дар ноҳияи Ленск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Алужина (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Эхирит-Булагат (Иркутск)
Звоз (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ленск
Заливной (ноҳияи Палласов, Волгоград)
Заливной — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Палласов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Палласов (Волгоград)
Қазоқистон (ноҳияи Тӯлебӣ)
Қазоқистон — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Тӯлебӣ ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 2211 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Тӯлебӣ
Рикардо Галего
Рикардо Галего Редондо (Ricardo Gallego Redondo; 8 феврали 1959, Мадрид, Испания) — футболбози испанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 8 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1959 Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Кастила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Гурӯҳ:Бозингарони БФ Удинеcе Калчо Гурӯҳ:Бозингарони БФ Райо Валекано
Григоревское (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Григоревское — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Седки (ноҳияи Мглин)
Седки — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Мглин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Мглин
Матиас Суарес
Матиас Себастян Суарес Суарес (Mathías Sebastián Suárez Suárez; 24 июни 1996, Монтевидео, Уругвай) — футболбози уругвайӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 24 июн Гурӯҳ:Зодагони соли 1996 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Уругвай Гурӯҳ:Бозингарони БФ Дефенсор Спортинг
Сергей Некрасов
Сергей Владимирович Некрасов (Серге́й Владимирович Некрасов; 29 январи 1973, Москва, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 29 январ Гурӯҳ:Зодагони соли 1973 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Футболбозони тими миллии футболи Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Анжи Махачкала Гурӯҳ:Бозингарони БФ Химки Гурӯҳ:Бозингарони БФ Звезда Иркутск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Титан Маскав Гурӯҳ:Бозингарони БФ Виднойе
Костенетс (ноҳияи Селиванов)
Костенетс — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Селиванов, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Селиванов
Россохи (ноҳияи Шенкур)
Россохи (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Гремучий (ноҳияи Прохоров)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Прохоров, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Прохоров ‎
Чкалов (ноҳияи Бозор-Қӯрғон)
Чкалов (Чкалов) — деҳа дар вилояти Ҷалолобод, Ҷануби Қирғизистон. Маъмуран шомили ноҳияи Бозор-Қӯрғони ҳамон вилоят мебошад.
Аҳолӣ
Аҳолӣ — 1516 нафар дар соли 2022.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Бозор-Қӯрғон
Bell P-63 Kingcobra
Bell P-63 Kingcobra (Bell P-63 Kingcobra) — як ҳавогарди сохтаи Bell Aircraft Corporation аст ки дар соли 1943–1945 сохта шуд. нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Army Air Forces будааст. Ин ҳавогард дар 1942-12-7 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Клебер Гэрра
Клебер Гэрра Маркес (Kleber Guerra Marques; 21 феврали 1970, Бурити Алегре, Бразилия) — футболбози бразилӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 21 феврал Гурӯҳ:Зодагони соли 1970 Гурӯҳ:Дарвозабонони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Бразилия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Гоiас Еспорте Клубе Гурӯҳ:Бозингарони БФ Клубе Атлетико Нинейро Гурӯҳ:Бозингарони БФ Ботафого Дэ Футэбол Э Рэгатас Гурӯҳ:Бозингарони БФ Fluminense Football Club Гурӯҳ:Бозингарони БФ Коритиба Фоот Бол Клуб
Шаҳристони Туникобун
Шаҳристони Туникобун — як шаҳристон дар устони Мозандарони Эрон аст. Маркази ин шаҳристон, шаҳри Туникобун аст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Туникобун Гурӯҳ:Шаҳристонҳои устони Мозандарон
Нижная Завитинка (деҳа)
Нижная Завитинка (Нижняя Завитинка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Михайловский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Сент Клейр (шаршара)
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Нижная Завитинка (деҳа)
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Михайловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Ковокдара
Ковокдара — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сичароғи ноҳияи Роғун. Аз Ковокдара то маркази ҷамоат 8 км, то маркази ноҳия 43 км. Аҳолиаш 261 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роғун Гурӯҳ:Ҷамоати Сичароғ
Бахши марказии шаҳристони Каҳнӯҷ
Бахши марказии шаҳристони Каҳнӯҷ — номи бахше дар шаҳристони Каҳнӯҷ, воқеъ дар Устони Кирмон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 70664 нафар (15029 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Каҳнӯҷ Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Кирмон
Шашмақом
thumb|Муқоваи таълифоти "Донишномаи Шашмақом" – Душанбе,2009. thumb|Сарояндагони ансамбли "Шашмақом" Шашмақом - мусиқии суннатии Осиёи Миёна (бештар Эрон ва Тоҷикистон) аст. Таронаи ин мусиқӣ дар бораи ишқу ирфон аст. Созҳои ба кор рафта дар ин мусиқӣ иборатанд аз: рубоб, барбат, доира, даф ва танбур. Шашмақом аз мақомҳои бузрук, рост, наво,, дугоҳ, сегоҳ ва ироқ ташкил шудааст. ЮНЕСКО дар соли 2000 мелодӣ, шашмақомро дар феҳристи кӯҳантарин сабкҳои мусиқӣ ва ҳамчунин сармояҳои ғайримодӣ ба сабт расонд. Шашмақом гоҳо ба ҳайси мусиқии ҳол ва «Қуръон»-и мусиқӣ ёд мешавад.
Соли 1949 ба ибтикори қаҳрамонони Тоҷикистон Садриддин Айнӣ ва Бобоҷон Ғафуров ансамбли шашмақомхонон рӯйи кор омадааст. Ансамбли Шашмақом соли (1976) бо ин унвон, ансамбли халқӣ (1986). Дар ҳайати "Шашмақом" коркуни хидматнишондодаи маданияти Ҷумҳурии Тоҷикистон М. Йӯлбарсов, Ҳунарпешаи шоистаи Ҷумҳурии Тоҷикистон У. Юсупов, дорандаи медали «Хидмати шоиста» А.Шерматов, Аълочии фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон Л.Файзиев, санъаткорон А.Усмонов, З.Шарипов, С.Тоҳиров, А.Қодиров, Ч.Тӯйчиев, Т.Мамадов, А.Қаюмов ва дигаронро муттаҳид намуда дар муддати кӯтоҳ ба дили мухлисони сурудҳои классикӣ роҳ ёфт. Шоҳназар Соҳибов якҷоя  бо  Фазлиддин Шаҳобов  ва  Бобоқул Файзуллоев  Шашмақомро бори нахуст ба шакли нота сабт намуданд. Тӯли асрҳо ин шоҳасар ба тарзи шифоҳӣ маъмул буд ва сабти нотавии он баҳри нигаҳ доштани матни азими Шашмақом ба амал оварда шуда буд. Меҳнати ватандӯстонаи ин се абармарди санъати миллиро ба назар гирифта, давлат онҳоро бо Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ сарфароз гардонид. Солҳои 1977-1987 "Шашмақом" доимо дар байни меҳнаткашон, озмунҳои вилоятиву ҷумҳуриявӣ, тавассути садою симои ҷумҳурӣ баромад карда, маҳорати худро сайқал медод. Дар фонди садои ҷумҳурӣ қариб 50 асари мусиқии классикӣ дар иҷрои ҳофизону навозандагони ин ансамбл сабт шудааст.
Президенти Тоҷикистон, Эмомалӣ Раҳмон 12 майи соли 2000 ба дастаи мақомхонони назди Кумитаи радио ва телевизиони тоҷик мақоми давлатӣ ва номи устоди забардасти «Шашмақом» Фазлиддин Шаҳобов дода шуда, ин рӯз ҳамасола дар саросари кишвар чун «Рӯзи Шашмақом» таҷлил мегардад. Иштирок дар симпозиуми байналхалқӣ дар шаҳри Самарқанд ба ансамбл шуҳрати беандоза овард. Соли 2003 дар фестивал-симпозиуми байналхалқии "Шашмақом дар намоиши мамлакатҳои шарқ" дар шаҳри Исфара бомуваффақият баромад намуданд. Ҳамзамон дар партави ин фармон, дар шаҳрҳои Хуҷанд, Панҷакенту Истаравшан, Конибодому Ҳисор, Исфараву Қӯрғонтеппа, ноҳияҳои Ашту Айнӣ ва ғайра дастаҳои доимамалкунандаи мақомсароён ташкил дода шуданд. Бо таъсиси Консерваторияи миллии Тоҷикистон (2000), Ансамбли давлатии мақомхонони «Нури Хуҷанд» (2000), Академияи мақом (2003) ва мактаби мусиқии бачагонаи «Шашмақом» дар шаҳри Душанбе (2003) дар таълиму тадриси «Шашмақом» дар кишвар шароити мусоиде фароҳам омад. Истеъдодҳои ҷавону умедбахш рӯйи саҳнаи ҳунар омаданд. Ҳамарӯза тавассути шабакаҳои гуногуни радио ва телевизиони Тоҷикистон консерту баромади мақомсароён тарғиб карда мешавад. Соли 2003 бо пешниҳоди ҷумҳуриҳои Тоҷикистон ва Ӯзбекистон «Шашмақом» ҳамчун шоҳкории мероси фарҳанги ғайримоддӣ ба Феҳристи шоҳасарҳои созмони байналмилалии ЮНЕСКО ворид карда шуд.
Шашмақом дар нашрияҳои Тоҷикистон
Донишномаи Шашмақом./Зери таҳрири Олимов К., Абдувалиев А., Азизӣ Ф., Раҷабов А., Ҳакимов Н. – Душанбе, 2009. - бори аввал дар таърихи тамаддуни мусиқии тоҷик таҳия ва тадвин шудааст. Ин “Донишнома” роҷеъ ба таърих, назария, манобеи хаттии мусиқӣ, чеҳраҳои номвари созу дирӯзу, мусиқидонон, мусаннифон, сарояндагон, навозандагон, нобиғагони мактаб, равияҳои эҷодию иҷроӣ (аз Борбади Марвазӣ), ки дар ташаккул ва рушди ҳунари волои мусиқиамон мақомҳо (Шашмақом) нақши муассиру мондагор гузоштаанд, матолиби муҳимро дарбар дорад. Дар донишнома дар бораи оҳангсозону мақомхонон ба монанди: ва дигарон маълумот оварда шудааст.
Шашмаком. В 5-ти томах. – М.: Госмузиздат, 1950 -1967. Нашри шашҷилдаи мақомҳои классикии тоҷикӣ тибқи Лоиҳаи якҷояи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ташкилоти ЮНЕСКО сурат мегирад, ки он дар асоси сабти нотавии устодони бузурги Шашмақом - Шоҳназар Соҳибов, Фазлиддин Шаҳобов ва Бобоқул Файзуллоев солҳои 1950 - 1967 таҳия карда  шудааст. Китоб аз чунин Қисматҳо иборат аст: Мусиқишиноси тоҷик Аслиддин Низомов роҷеъ ба Шашмақом якчанд таълифоте  Таърих ва назарияи Шашмақом – Душанбе, 2006 ва Таърихи мусиқии тоҷик.–Душанбе, 2014. ба таб расонидааст. Инчунин китобҳои Аскарали Раҷабзода, А. Абдрашидов, Н.Ҳакимов, М. Акбарзод ва дигарон солҳои охир таълиф шудаанд.
Шашмақом дар Амрико
Хонаводаҳои саршиноси яҳудиҳои бухороӣ анъанаҳои шашмақомхонии тоҷикони Бухорову Самарқанд, Хуҷанду Истаравшан, Фарғонаву Исфараро даҳҳо ҳазор километр дур аз сарчашмаҳои ҳунари волояшон ҳифз мекунанд" /
Вилям Ҳаррисон
Ви́лям Ҳе́нри Ҳа́ррисон (William Henry Harrison, 9 феврали соли 1773, Шаҳристони Чарлз Сити, колонияи Вирҷиния, Амрикои Бритониёӣ — 4 апрели соли 1841, Вашингтон) — фармондеҳи низомии амрико, сиёсатмадор ва нуҳум президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико (аз 4 март то 4 апрели соли 1841). Ҳаррисон муддати хеле кӯтоҳ, байни ҳамаи президентҳои ИМА дар сари вазифа буд —  ӯ як моҳ пас аз қабули савганд мемирад.
Ҷавонӣ ва маснади низомӣ
left|thumb|250x250px|Муҷассамаи Ҳаррисон дар иёлати [[Оҳаё|Оҳайо]] Ҳариссон охирин президенте буд, ки то замони Ҷанг барои истиқлол ба дунё омада ва дар тобеияти Бритониё қарор дошт. Падари Вилям, Бинҷомин Ҳаррисон буд заминдори вирҷиниёӣ буд, дар сиёсати Амрико фаъолона ширкат меварзид. Аз ҷумла, ӯ Эъломияи истиқлоли соли 1776 ба имзо расонид, ва дар солҳои 1781—1784 губернатори иёлати худ буд.
Худи Вилям Ҳенри аз соли 1791 хидмат дар артиш, вай дар марз бо ҳиндуёни маҳалии Амрико ҷангида, ва адъюнанти генерал Вэйн буд. Ӯ дар ҷанги Огайо соли 1795 иштирико намудааст.
Дар соли 1798 ба истеъфо баромада ва сиёсат машғул мешавад. Аввалин губернатори Қаламрави Индиана буд (1800—1813).
Холаҳмад Самиев
Холаҳмад Самиев - муаррих, номзади илми таърих (1994). Хатмкардаи ДДТ (1982) ва аспирантураи он (1993). Аз соли 1997 дар Донишгоҳи миллии Тоҷикистон ба омӯзгорӣ машғул шудааст, ки зинаҳои ассистент, муаллими калон ва дотсентро тай кардааст. Декани факултети таърих дар солҳои 2008-2011. Аз сентябри соли 2011 декани факултети Муносибатҳои байналхалқӣ таъйин шудааст.
Вилям Ҳаррисон
Президентӣ
Ҳариссон ба вазифа соли 1841 дар синни 68-солагӣ омад, сулҳӯрдатарин интихобшудаҳо ба мансаби президентӣ (дар муҳлати аввал), танҳо Роналд Рейгани 69-сола дар соли 1980, ва Доналд Трампи 70-сола дар соли 2016 буданд.
Холаҳмад Самиев
Номи рисолаи номзадӣ:
Зиёиёни тоҷик дар солҳои бунёди асосҳои ҷомеаи сотсиалистӣ дар Тоҷикистон (1921-1938) - Душанбе, 1994
Вилям Ҳаррисон
Президентӣ
Ҳаррисон аз ҳамаи президентҳои дигар камтар сарвари давлати Амрико монд: 30 рӯз 12 соат ва 30 дақиқа. Ӯ аввалин президенте буд, ки дар ҳангоми вазифа даргузашт. Қиссае вуҷуд дорад, ки марги Ҳаррисон дар мансаби президент меваи «Текумсеи лаънатӣ» буд.
Холаҳмад Самиев
Номи китобҳои чопшуда:
'''Муаллифи зиёда аз 40 мақолаи илмиву оммавӣ мебошад. Аз он ҷумла:'''
Вилям Ҳаррисон
Сарчашма
Гурӯҳ:Президентҳои ИМА
Агафоново (ноҳияи Вязников)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Вязников, ки дар вилояти Владимир қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Handley Page Type S
Handley Page Type S (Handley Page Type S) — як ҳавогарди сохтаи Handley Page дар кишвари Подшоҳии Муттаҳида аст. Ин ҳавогард дар 1923-9-7 нахустин парвози худро анҷом дод.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Франсиско Хосе Родригес Гайтан
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 22 май Гурӯҳ:Зодагони соли 1995 Гурӯҳ:Муҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Испания Гурӯҳ:Бозингарони БФ Real Madrid C Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Мадрид Кастила Гурӯҳ:Бозингарони БФ Реал Зарагоса Гурӯҳ:Бозингарони БФ УД Алмерия
Фурудгоҳи крисмс крик
Фурудгоҳи крисмс крик (Christmas Creek Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи CXQ аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари остроли ғарбӣ қарор дорад, ва дар баландии 38 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Малолучинск (ноҳияи Алар, Иркутск)
Малолучинск — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Алар, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Фурудгоҳи ёдбӯд ҷси виртл
Фурудгоҳи ёдбӯд ҷси виртл (Jesse Viertel Memorial Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) баҳра‌бурдори ҳавоӣ аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 1219 метр аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Иёлоти Муттаҳидаи Амрико қарор дорад, ва дар баландии 218 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Баркаган Зиновий Соломонович
Баркаган Зиновий Соломонович (25 апрели 1925, Одесса — 27 декабри 2006, Барнаул) — терапевт, доктори илми тиб (1965), профессор (1966), Корманди шоистаи илми Федератсияи Россия (1982), Дорандаи мукофоти давлатии ИҶШС (1987).
Зиндагинома
Баъди хатми Донишкадаи тиббии шаҳри Одесса (1946) дар клиникаи терапияи госпиталӣ кор кардааст. Соли 1949 ба Тоҷикистон омада, дар Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино ба сифати ассистент, дотсент, мудири кафедраи касалиҳои дарунӣ ифои вазифа намудааст (1956). Баъди аз Тоҷикистон кӯч бастанаш дар Донишгоҳи давлатии тиббии Олтой ба сифати мудири кафедраи таълими бемориҳои дарунӣ (1956-97) заҳмат кашидааст. Самти фаъолияти илмии Б. ба тибби тропикӣ мансуб буда, с-ҳои дар Тоҷикистон буданаш оид ба ин масъала як силсила таҳқиқот анҷом додааст. Дар водии Вахш, дараҳои Анзобу Тагоб таҷрибаҳо гузаронда, роҳҳои безарар гардондани заҳри мор, каждуму ғунда, ҳазорпо ва дигар ҷонваронро муайян намуд. Муаллифи зиёда аз 500 асару мақолаҳои илмӣ, аз ҷумла 15 монография. Зери роҳбарии Б. 27 нафар рисолаи докторӣ ва 76 нафар рисолаи номзади илмро ҳимоя кардаанд. Бо ордену медалҳо сарфароз гаштааст.
Федерико Зeнуни
Федерико Зeнуни (тав. 19 январи 1997) — футболбози Албанӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони соли 1997 Гурӯҳ:Зодагони 19 январ Гурӯҳ:Ниммуҳофизатгарони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Албания Гурӯҳ:Бозингарони Б.Ф. Торино Гурӯҳ:Бозингарони A.C. Tuttocuoio 1957 San Miniato Гурӯҳ:Бозингарони A.S. Viterbese Castrense
Фурудгоҳи врхниё зимко
Фурудгоҳи врхниё зимко (маҳаллӣ:  ) — фурудгоҳи    аст. Ин фурудгоҳ дар кишвари Русия қарор дорад, ва дар баландии 469 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст.
Аорист
Аорист  — шакли феълиест, ки замони ҳозира - ояндаи сиғаи  шартӣ - хоҳишмандиро  ифода мекунад. Аорист аз асоси замони ҳозира (рав, бин, хон) ба воситаи бандакҳои феълии сиғаи  шартӣ - хоҳишмандӣ сохта мешавад: хонам, хонӣ, хонад, хонем, хонед, хонанд.Шакли аорист дар забони адабии тоҷик қадимӣ буда, ҳоло ҳам хусусияти замонӣ ва маъноии худро пурра нигоҳ доштааст.
Фурудгоҳи врхниё зимко
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Аорист
Адабиёт
Гурӯҳ:Забони тоҷикӣ
Шаҳристони Ҷӯйбор
Шаҳристони Ҷӯйбор — як шаҳристон дар устони Мозандарони Эрон аст. Маркази ин шаҳристон, шаҳри Ҷӯйбор аст.
Нижная Илиновка (деҳа)
Нижная Илиновка (Нижняя Ильиновка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Михайловский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Михайловский Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо
Гулистон (деҳа, н. Ҳисор)
Гулистон (собиқ Чӯҷалӣ, то 29.03.2012) — деҳа дар ҷамоати деҳоти Ориёни ноҳияи Ҳисор. Аз Гулистон то маркази ҷамоат 15 км, то маркази ноҳия 45 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 722 нафар (2017), тоҷикон.
Иқтисод
Мактаби таҳсилоти миёнаи умумӣ, маркази саломатӣ, бозори ҳафтаина, масҷиди панҷвақта, осиёби хусусӣ ва 3 нуқтаи савдои хусусӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, чорводорӣ, сабзавоткорӣ ва ғаллакорӣ. Заминҳо тариқи лӯлаҳои обкаш аз дарёи Кофарниҳон обёрӣ мешаванд. Дар ҳудуди Гулистон ҶММ «Файзу баракати Ҳисор» фаъолият дорад.
Фурудгоҳи бин‌алмилалӣ пуонт меомадӣ петир
Фурудгоҳи байналмилалии пуонт меомадӣ петир (Pointe-à-Pitre International Airport) — фурудгоҳи ҳамагона (умумӣ) бо Коди ИОТОи PTP аст, ки як бонди фуруди асфалт дорад, ва тӯли бонди он 3125 метр аст. Ин фурудгоҳ дар шаҳри лзбим кишвари Фаронса қарор дорад.
Манобеъ
Гурӯҳ:Фурудгоҳҳо аз рӯи алифбо‎
Долгий (ноҳияи Карачев)
Долгий — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Карачев, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Карачев
Қайнар (ноҳияи Тӯлебӣ)
Қайнар — деҳа (ауыл) дар вилояти Туркистони Қазоқистон. Дар ноҳияи Тӯлебӣ ҷойгир аст. Дар соли 2009 тибқи барӯйхатгирии аҳолӣ 1407 нафар аҳолӣ дошт.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини ноҳияи Тӯлебӣ
Ивановка (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Ивановка (деҳа дар ноҳияи Ленск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Ленск
Деревягино (ноҳияи Вологод, Вологда)
Деревягино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вологод (Вологда)
Матвеевская (ноҳияи Тарног, Вологда)
Матвеевская — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Тарног, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Тарног (Вологда)
Баркаган Соломон Лвович
Баркаган Соломон Лвович (1890, Романовка — 1973, Киев) — терапевт, доктори илми тиб (1947), профессор (1950).
Зиндагинома
Хатмкардаи Донишкадаи тиббии шаҳри Одесса (1926). Солҳои 1926-41 аспирант, ассистент ва дотсенти ҳамин донишкада буд. Духтури госпитали ҳарбӣ дар шаҳри Чимкент (1941-45), дотсенти Донишкадаи тиббии Одесса (1945-49), мудири кафедраи терапеяи госпиталии Институти давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино (1949-59), сартерапевти раёсати тандурустии шаҳри Душанбе (1959-69). Оид ба роҳҳои муолиҷаю пешгирии тарбод, тарбоди банду буғум, ғалаёни хун, иллати дил, инчунин ташхиси узвҳои дарунӣ, электрокардиография, фармакотерапия зиёда аз 60 китобу мақолаҳои илмӣ навиштааст.
Bell D-188A
Bell D-188A (Bell D-188A) — як ҳавогарди сохтаи Bell Aircraft Corporation аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Air Force будааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Куракино (ноҳияи Кадуй, Вологда)
Куракино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Кадуй, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Кадуй (Вологда)
Стеяркейс (шаршара)
Стеяркейс (Staircase Falls) — шаршарае аст, ки дар Ҷангали миллии Йосемит، Калифорния، ИМА қарор дорад, ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 1300 ft аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Ахини (ноҳияи Эхирит-Булагат, Иркутск)
Ахини — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Эхирит-Булагат, ки дар вилояти Иркутск қарор дорад, дохил мешавад.
Гӯруғли (Туркманистон)
Гӯруғли ( туркм. Görogly, собиқ Takhta, Tagta) - шаҳр дар ноҳия, маркази маъмурии ноҳияи Гӯруғли дар вилояти ДашогузиТуркманистон. Дар 20 км ҷануби Дашогуз ҷойгир аст.
Таърих
Ин шаҳрак дар ноҳияи Тахтини вилояти Тошаузи ҶШСТуркманистон воқеъ буд.
Моҳи июни соли 2016, бо қарори Маҷлиси Туркманистон, деҳаи Гӯруғлии этрапи Гӯруғли ҳамчун шаҳр дар этрап (ноҳия) тасниф карда шуд. Ҳамзамон, ба шаҳр деҳаҳои Сазакли генгешлики ба номи Махтумқули, Акдерек, Поласолтан генгешлики Туркманели дохил карда шуданд.
Аҳолӣ
Аҳолии шаҳр 18 660 нафар ( 2010 ).
Иқтисод
Дар шаҳр як корхонаи пахтатозакунӣ ва 2 корхонаи хишт мавҷуд буд.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Туркманистон
Шарл де Голл
Зиндагинома
Хатмкардаи омӯзишгоҳи ҳарбии Сен-Сир (1912) ва мактаби олии ҳарбии Порис (1924). Дар Ҷанги якуми ҷаҳон иштирок намуда, дар муҳорибаи Верден (1916) ба дасти олмониҳо асир афтид. Баъди раҳоӣ аз асорат (1918) муддате дар омӯзишгоҳи гвардияи императории Лаҳистон дарс гуфта, пас аз он дар ҷанги байни Иттиҳоди Шӯравӣ ва Лаҳистон (1919–1921) ширкат кард. Шарл де Голл якчанд асарҳои назариявии ҳарбӣ эҷод намуда, муҳим будани қувваҳои танкиро дар муҳориба таъкид намудааст. Котиби Шӯрои олии ҳарбии Кумитаи доимии мудофиаи миллии Фаронса (1932–1936), фармондеҳи қисмҳои танкӣ дар Элзас (1939–1940), ҳамзамон муовини вазири мудофиаи миллӣ (аз соли 1940). Пас аз таслимшавии Фаронса ба Британия рафта, ҳаракати «Фаронсаи озод»-ро созмон дод ва ҳамчун роҳбари он мардуми Фаронсаро барои мубориза бо олмониҳо даъват мекард. Бо ташаббуси Шарл де Голл қувваҳои мусаллаҳи «Фаронсаи озод» ташкил ёфтанд, ки аз охири соли 1940 бо артиши Британия дар муҳорибаҳои Шарқи Наздик ва Африқо иштирок намуданд. Аз ноябри 1943 роҳбари Кумитаи озодии миллии Фаронса (аз июни 1944 Ҳукумати муваққатии Ҷумҳурии Фаронса) буд. Декабри 1944 Шарл де Голл бо ИҶШС созишномаи иттиҳод ва ёрии ҳамдигарӣ имзо намуд. Пас аз он қувваҳои ҳарбии Фаронса дар амалиёти ҳарбӣ дар Итолиё ва озодкунии Фаронса (хусусан Порис) фаъолона ширкат карданд. Бо шарофати Шарл де Голл Фаронса пас аз Ҷанги дуюми ҷаҳонӣ мақоми давлати ғолибро соҳиб шуда, яке аз муассисони СММ ва узви доимии Шӯрои Амнияти Созмони Милали Муттаҳид гардид. Соли 1946 аз роҳбарии ҳукумат истеъфо дода, ҳизби Иттиҳоди халқи Фаронсаро таъсис дод (1947). Вале ин ҳизб натавонист ҳокимиятро ба даст орад, аз ин рӯ соли 1953 пароканда карда шуд ва Шарл де Голл аз сиёсат даст кашид.
Президентӣ
Буҳрони сиёсие, ки вобаста ба ҷанги Алҷазоир майи 1958 Фаронсаро фаро гирифт, аз нав Шарл де Голлро ба сари ҳокимият овард. Шарл де Голл пас аз раъйпурсии умумихалқӣ ва қабули Конститутсия (январи 1959) Президенти Ҷумҳурии панҷум дар Фаронса интихоб шуд. Пас аз бори дуввум интихоб шудан ба мансаби президентӣ (1965) Шарл де Голл нақши ҳокимияти иҷроияро дар идоракунии давлат баланд бардошта, ба муътадил кардани муносибатҳои Фаронса бо собиқ мустамликаҳояш пардохт. Солҳои 1958–1960 ӯ истиқлоли 13 кишвари Африқоро, ки мустамликаи Фаронса буданд, эътироф намуда, тавонист дар аксари онҳо манфиатҳои иқтисодӣ ва ҳарбию сиёсии фаронсавиҳоро ҳифз намояд. Соли 1962 ба ҷанги Алҷазоир (соли 1954 оғоз ёфта буд) хотима дода, истиқлоли ин кишварро эътироф намуд, ки боиси афзудани эътибори Фаронса гардид. Дар шароити муқовимати ду абарқудрат – ИМА ва ИҶШС Шарл де Голл сиёсати хориҷии барои манфиатҳои миллии Фаронса судмандро пеш гирифта, соли 1963 бо ҶФО созишномаи сулҳ имзо кард. Шарл де Голл дар сохтани сипари ҳастаии Фаронса (солҳои 60-ум) нақши муҳим дошта, бо қарори ӯ соли 1966 Фаронса аз паймони НАТО хориҷ шуд ва тамоми пойгоҳҳои ҳарбии ИМА дар ҳудуди ин кишвар барҳам дода шуданд. Шарл де Голл яке аз ташаббускорони барқароркунии муносибатҳои муътадили Ғарб бо ИҶШС буд, аммо сиёсати иқтисодию иҷтимоии ӯ чандон муваффақ нашуда, хароҷоти зиёди ҳарбӣ ва мушкилии давлат дар таъмини рушди иқтисодӣ сабаби буҳрони сиёсӣ дар соли 1968 гардид. Шарл де Голл пас аз рад гардидани пешниҳоди ӯ дар хусуси раъйпурсӣ оид ба ислоҳоти сохтори маъмурӣ-ҳудудии Фаронса 28 апрели соли 1969 ба истеъфо рафт ва то охири умр ба эҷодкорӣ машғул гардид.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Сарварони Аврупо асри XX Гурӯҳ:Президентҳои Фаронса Гурӯҳ:Сиёсатмадорони Фаронса Гурӯҳ:Сиёсатмадорони асри XX Гурӯҳ:Сарварони асри XX Гурӯҳ:Сиёсатмадорон аз рӯи алифбо
Handley Page HP.28 Handcross
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Киса
Киса, ҷайб, ҷебак калимаҳои муродиф (синоним) мебошанд. Калимаи ҷайб хусусияти сермаъноӣ дорад. Он ба маънои бағал низ меояд. Ҷайб дар забони гуфтугӯӣ камистеъмол буда, дар назму наср махсуси забони адабист.Калимаи ҷебак хоси шеваи ҷанубист. Он ба маънои ҷайбак  буда, кисаи хурдро ифода мекунад. Калимаи киса дар забон серистеъмолу сермаҳсул аст.
Адабиёт
Гурӯҳ:Забоншиносӣ
Новогеоргиевка (деҳа)
Новогеоргиевка (Новогеоргиевка) — деҳаест дар Русия, ки дар ҳайати ноҳияи Михайловский, вилояти Амур медарояд.
Сарчашма
Системаи хабарнигории давлатӣ
Кори Шариф
Кори Шариф — деҳа дар ҷамоати деҳоти Сичароғи ноҳияи Роғун. Аз Кори Шариф то маркази ҷамоат 15 км, то маркази ноҳия 5 км. Аҳолиаш 55 нафар (2017), тоҷикон.
Сарчашма
Гурӯҳ:Деҳаҳои Тоҷикистон Гурӯҳ:Деҳаҳои ноҳияи Роғун Гурӯҳ:Ҷамоати Сичароғ
Баркас
thumb|Баркас барои мусофиркашонӣ Барка́с, барка́з (barcaccia — заврақи калон, barkas)
Дар замони истифодаи киштиҳои бодбондор барои кашонидани об ё хӯрокворӣ ба кор бурда мешуд.
Сарчашма
Гурӯҳ:Заврақҳо
Забони тотӣ
Замина
Забон тотӣ, ки забон тотҳои Қафқоз мебошад, забони тотиро забони бозмондаи сипоҳёни сосонии даврони Анушервон донистаанд. Ин забонро, ки аз шохаи ҷанубу ғарбӣ ва наздик ба форсӣ маҳсуб мешавад, дар «Аҳсан-ут-тақосим» Мақдисӣ ба унвони оронӣ зикр кардааст ва Мақдисӣ зикр кардааст, ки забони онҳо бо забони дарии Хуросонӣ яксон аст ва танҳо дар баъзе ҳарфҳо тафовут доранд. Чунин ба назар мерасад, ки доираи забони тотӣ дар манотиқи Қафқоз дар гузашта хеле васеътар буд ва ба далели ҳукмронии тӯлонии Шарвоншоҳҳо, ки аз забони форсӣ дар Қафқоз ҳимоят мекарданд ва то замони Сафавиён дар ин минтақа ҳукмрон буданд, эҳтимолан ин забон рушд ва густариш бештаре доштааст. Дар соли 1901 ин забон зиёда аз 135 000 нафар сухангӯён дошт. Имрӯз бо вуҷуди чандин баробар афзудани аҳолии минтақаи Қафқоз, забони тотии қафқозӣ ҳамагӣ 23 000 нафар сухангӯён дорад. Ин забон, ки дар Озарбойҷон ба нафъи туркии озарбойҷонӣ ақибнишинӣ мекунад, аз ҷониби ЮНЕСКО ба феҳристи забонҳои зери хатар қарордошта шомил шудааст.
Воҷшиносӣ
Маълумоти зерин ба лаҳҷаи абшрунӣ марбут аст:
Маърузачиён
Сухангӯёни забони тотӣ ба се гурӯҳ тақсим мешаванд, ки онҳо низ се лаҳҷаи хос доранд:
Навиштан
Имрӯз забони тотӣ дар Ҷумҳурии Озарбойҷон бо алифбои лотинӣ ва дар Русия бо алифбои кириллӣ навишта мешавад. То соли 1928 тотҳои мусулмон ба алифбои форсӣ ва тотҳои яҳудӣ ба алифбои ибрӣ менавиштанд. Алифбои лотинӣ ва кирилии тотӣ чунинанд:
Матн
Матн зер тавсиф Эрон ба тотӣ ва муқоиса он бо форсӣ/тоҷикӣ аст:
Шаҳристони Чолӯс
Шаҳристони Чолӯс — як шаҳристон дар устони Мозандарони Эрон аст. Маркази ин шаҳристон, шаҳри Чолӯс аст.
Забони тотӣ
Адабиёт
Гурӯҳ:Забонҳои эронӣ Гурӯҳ:Забонҳои Озарбойҷон Гурӯҳ:Забони тотӣ Гурӯҳ:Забонҳо ва шеваҳо аз рӯи алифбо
Шаҳристони Чолӯс
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Чолӯс Гурӯҳ:Шаҳристонҳои устони Мозандарон
Ниёкон
Гузаштагон, аҷдодон, бобоён, падарон, ниёгон — аз ҷиҳати маънои умумии авлод ва гузаштагони оила, гурӯҳ, қабила, тоифаи маълуми одамон ва халқи муайян муродифанд.
Адабиёт
Гурӯҳ:Забоншиносӣ Гурӯҳ:Истилоҳи луғатшиносӣ
Сергей Синяйев
Сергей Сергеевич Синяйев (Серге́й Серге́евич Синяев; 4 апрели 1987, Астрахан, ҶШФС Русия) — футболбози русӣ,.
Пайвандҳо
Гурӯҳ:Зодагони 4 апрел Гурӯҳ:Зодагони соли 1987 Гурӯҳ:Ҳуҷумкунандагони футбол Гурӯҳ:Футболбозони Русия Гурӯҳ:Бозингарони БФ Волгар Газпром Астрахан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Судостроител Астрахан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Volga Nizhny Novgorod Гурӯҳ:Бозингарони БФ Елетс Гурӯҳ:Бозингарони БФ Чита Гурӯҳ:Бозингарони БФ Астрахан Гурӯҳ:Бозингарони БФ Черноморетс Новороссийск Гурӯҳ:Бозингарони БФ Локомотив Лиски Гурӯҳ:Бозингарони БФ Динамо Брянск
Селянка (ноҳияи Мглин)
Селянка — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Мглин, ки дар вилояти Брянск қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Мглин
Губино (ноҳияи Шекснин, Вологда)
Губино — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Шекснин, ки дар вилояти Вологда қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шекснин (Вологда)
Засури (ноҳияи Палласов, Волгоград)
Засури — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа дар ҳайати ноҳияи Палласов, ки дар вилояти Волгоград қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Палласов (Волгоград)
Барселона
Таърих
Барселона дар садаи 3 то м. аз тарафи карфагенҳо бунёд шуда, Гамилкор Барк ном дошт. Дертар зери тасарруфи римиҳо қарор гирифт. Соли 415 аз тарафи вестготҳо забт гардида, соли 713 ба дасти арабҳо ва с. 801 ба дасти франкҳо гузашт. Дар асри миёна графигарии Барселона, дертар шоҳигарии Арагон мешавад. Аз оғози нимаи дуюми садаи 18 Б. маркази калонтарини саноати Испания мегардад. Дар с-ҳои Ҷанги гражданӣ (1936-39) маркази асосии муқобилат бар зидди франкҳо буд.
Ҷуғрофия
Барселона дар қисми шимоли-шарқии нимҷазираи Иберий, соҳили баҳри Миёназамин дар ҳамворие, ки 5 км паҳнои дорад ва аз тарафи ҷануб бо қаторкӯҳҳои Колсерола (кат. Collserola) ва дарёи Лобрегат, дар қисми шимолӣ дарёи Бесос мавқеъ гирифтааст. Пиренея тақрибан 120 км шимолтар аз шаҳр дур аст.
Кӯҳҳои наздисоҳилии Колсерола манзараи шаҳрро ба шакли нимдавра монанд кардааст. Баландии аз ҳама нуқтаи баландтарини кӯҳи Тибидабо 512 метр аз сатҳи баҳр воқеъ шудааст ва аз паси ӯ бурҷи-антенна, ки дар кӯҳи Колсерола (баландӣ 288,4 м.) қарор дорад, аз ҷои дур намоён аст. Аз ҳама баландтарин нуқта дар сатҳи шаҳр, пуштаи Мон-Табер (кат. Mont Taber) аст, ки 12 метр баландӣ дорад ва дар он ҷомеъ Барселона қарор дорад.
Иқлим
Иқлими Барселона — баҳримиёназаминӣ аст, бо зимистони хушки нарм ва тобистони гарм ва намнок. Аз ҳама моҳҳои хунуктарин январ ва феврал мебошанд (ҳарорати миёна 10 °C), ва аз ҳама моҳҳои гарм — июл ва август (ҳарорати миёна 25 °C). Боришоти на он қадар зиёд дар моҳҳои октябр (қариб 90 мм); ва камтар — дар июл (қариб 20 мм).
Аҳолӣ
Мувофиқи маълумоти ҷомоати шаҳри Барселона аз 1 январи соли 2005, аҳолии шаҳр 1 593 075 нафар одамро ташкил мекард, шумораи Барселонаи калон 5 292 354 нафар (қайди 2006). Зичии аҳолӣ — 15 779 нафар дар ҳаряк км². 95 % аҳолӣ забони каталониро мефаҳмид, 76,4 % аҳолӣ бо ин забон сухан мекарданд, 75 % аҳолӣ бо ин забон мехонд ва 47 % метавонистанд бинависанд.
13,8 % аҳолӣ (219 941 нафар) мӯҳоҷирони Экуадор, Перу, Марокаш, Колумбия, Аргентина, Покистон, Чин ва Боливия.
Иқтисод
Маркази р. о. ва худрав, бандари баҳрӣ (гардиши мол дар як сол 20 млн т), аэропорти байналмилалӣ ва метрополитен дорад.
Барселонаи муосир маркази мошинсозӣ буда, дар он саноати электротехникӣ, электроника, кимиё, дорусозӣ, кайҳонӣ, нассоҷӣ, хӯрокворӣ, шиша ва коғазбарорӣ рушд кардааст. Маркази муҳимми савдо, молия, тиҷорат ва табъу нашри мамлакат аст. Минтақаи озоди иқтисодӣ мебошад.
Фарҳанг ва маориф
Аз ёдгорҳои таърихӣ дар Барселона Қасри Гуэл (1880), Калисои Сан-Пабло дел Кампо (914), калисои ҷомеи готҳо — Санта Эулалиа (1298—1460), базиликаи (иморати атиқа) Ла Мерсе (а. 18) маҳфуз мондаанд. Дар Барселона Донишгоҳи Барселона, (1450), автономӣ (1968), Донишгоҳи политехникии Каталония (1971), осорхонаҳои баҳрӣ, санъати антиқа, санъати муосир, Осорхонаи ҳайкалтарошии Ф. Марес, Осорхонаи рассомон Х. Миро ва П. Пикассо, Бойгонии шоҳигарии Арагон, Театри калони операи Лисед (1847), қасри мусиқӣ (1908), консерватория, оркестри симфонӣ мавҷуд аст.
Варзиш
Соли 1992 дар Барселона Олимпиадаи бозиҳои тобистона ва чандин чемпионати ҷаҳонӣ оид ба футбол (1982) баргузор гардидааст. Дар Барселона инчунин яке аз машҳуртарин дар ҷаҳон клуби футболи «Барселона» мавҷуд аст. Марти 2010 Барселона пойтахти Иттиҳоди Баҳри Миёназамин эълон гардид, ки ба он 43 давлат дохил мешаванд.
Соли 2013 дар Барселона Чемпионати ҷаҳон дар намудҳои варзиши обӣ шуда гузашт.
Сарчашма
Гурӯҳ:Шаҳрҳои Испониё  Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишини Испания
Маркази сершуғли муҳоҷират
Маркази сершуғли муҳоҷират (рус. Многофункциональный миграционный центр города Москвы кӯтоҳ МФЦ (талафуз мешавад: «эм-фэ-цэ»), — гурӯҳи муассисаҳои буҷавӣ дар Русия, ки хизматрасониҳои давлатию минтақавиро чун «як тиреза» ба шаҳрвандон пешниҳод мекунад. Ин муассиса намояндагиашро дар Душанбе кушод. Ба корҷӯён барои муҳоҷирати меҳнатӣ ба Маскав кумак мерасонад.
Намояндагии Маркази сершуғли муҳоҷират дар Тоҷикистон бо нишонии ш. Душанбе, кӯчаи Садриддин Айнӣ, 129 фаолият мекунад.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Муассисаҳои буҷавӣ
Григоревка (ноҳияи Прохоров)
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Прохоров, ки дар вилояти Белгород қарор дорад, дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Прохоров ‎
Бахши марказии шаҳристони Матч фихинг
Бахши марказии шаҳристони Матч фихинг — номи бахше дар шаҳристони Матч фихинг, воқеъ дар Устони Ҳурмузгон дар Эрон аст, ки бар асоси Саршумории маркази омори Эрон дар соли 1385, ҷамъияти он 18041 нафар (4061 хонивор) будааст.
Эзоҳ
Гурӯҳ:Шаҳристони Матч фихинг Гурӯҳ:Бахшҳои Устони Ҳурмузгон
Аксеново (ноҳияи Вязников)
Аксеново (Аксеново) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Вязников
Рохмачевская (ноҳияи Шенкур)
Рохмачевская (ноҳияи Шенкур) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Шенкур, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, дохил мешавад.
Ҷуғрофия
Ин деҳа дар ноҳияе қарор дорад, ки ба ноҳияҳои Шимолгони Русия дохил мешавад.
Сарчашма
Гурӯҳ:Маҳалҳои аҳолинишин аз рӯи алифбо Гурӯҳ:Маҳаллаҳои аҳолинишини ноҳияи Шенкур
Стаҳайсфоссен (шаршара)
Стаҳайсфоссен (Stalheimsfossen) — шаршарае аст, ки дар Voss، Норвегия қарор дорад,  ва иртифоъи кӯли резишгоҳи он 126 m аст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Шаршараҳо аз рӯи алифбо
Bell X-16
Bell X-16 (Bell X-16) — як ҳавогарди сохтаи Bell Aircraft Corporation аст. Нахустин истифодакунандаи ин ҳавогард United States Air Force будааст.
Манобеъ
Гурӯҳ:Ҳавогардҳо Гурӯҳ:Мақолоти ҳавогардҳо
Ирта (деҳа дар ноҳияи Ленск)
Ирта (деҳа дар ноҳияи Ленск) — деҳа, яке аз маҳаллаҳои аҳолинишини Федератсияи Русия мебошад.
Деҳа, дар ҳайати ноҳияи Ленск, ки дар вилояти Архангелск қарор дорад, ва ба ҳамин вилоят итоат мекунад, дохил мешавад.