cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
చిత్త భ్రంశం (డెమెన్షియా)
చిత్త భ్రంశం (డెమెన్షియా) లేదా చిత్తవైకల్యం అనేది మేధస్సు పనితీరులో గణనీయమైన క్షీణత కలిగించే ఒక వైద్య సంబంధమైన రుగ్మత. వృద్ధాప్యంలో చిత్త భ్రంశం డెమెన్షియా ఒక ప్రధానమైన సమస్య. డెమెన్షియాలో బ్రెయిన్ ఫంక్షన్ చాలా వకు తగ్గిపోతుంది. మెదడు సరిగ్గా పనిచేయదు. బ్రెయిన్ ఫంక్షన్ తగ్గిపోవడంతో జ్ఞాపకశక్తి తగ్గిపోతుంది. ఆలోచించే తీరులో మార్పు వస్తుంది. మాట తీరు కూడా మారుతుంది. నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సరిగ్గా ఉండవు. ప్రవర్తనలో కూడా మార్పు రావడం వల్ల బ్రెయిన్ ఫంక్షన్ తగ్గిపోవడం వల్ల ఏర్పడే పరిణామం. ఆల్జీమర్స్ డిసీజ్ డెమెన్షియాలో ప్రధానమైనది. వృద్ధాప్యం వచ్చిన వాళ్ళల్లో నూటికి రిశాతం మందిలో ఆల్జీమర్స్ డిసీజ్ కనబడుతుంది. స్త్రీలల్లో మెనోపాజ్ వచ్చిన తర్వాత మగవాళ్ళల్లో కంటే 2-3 రెట్లు ఎక్కువ ఈ వ్యాధి కనబడుతుంది. వాళ్ళల్లో ఈస్ట్రోజన్ తగ్గిపోవడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణంగా భావించాలి.డెమెన్షియా 65 ఏళ్ళు దాటిన వాళ్ళల్లో 3 - 11 శాతం మందిలో ఉంటుంది.డెమెన్షియా అనేది ఒక వ్యాధి కాదు. అది వివిధ లక్షణాలు సమ్మేళనం.వృద్ధాప్యంలో వచ్చే డెమెన్షియా వ్యాధికి చికిత్సలేదని కేవలం నివారణ ఒక్కటే మార్గం.వ్యాధికి గల కచ్చితమైన కారణాలు కూడా సరిగ్గా చెప్పలేము అయితే వంశపారంపర్యంగానూ, జీవన విధానం వల్ల మాత్రం వ్యాధి వచ్చే అవకాశాలు ఉంటాయి.పెళ్లయిన వారితో పోల్చితే ఒంటరిగా ఉన్నవారికి డెమెన్షియా ముప్పు రెట్టింపు ఉంటుందని తాజా అధ్యయనంలో తేలింది.ఆల్కహాల్ అధికంగా తీసుకోవడం వల్ల మత్తు మందుకి అలవాటు పడడం వల్లన కూడా ఈ వ్యాధి రావచ్చు.
సాధారణంగా ముడిపడి ఉన్నలక్షణాలు: జ్ఞానం సామర్థ్యం తగ్గిపోవడం జ్ఞాపకశక్తి తగ్గిపోవడం శారీరక, మానసిక స్థితి మార్పులు మానసికచలనం మందగించడం
ప్రారంభ దశ లక్షణాలు: నిరాశ, ఉదాసీనత
తరువాత దశ లక్షణాలు: ఆందోళన, చిరాకు, విభ్రాంతి, క్రమరహితంగా తిరుగుతూ ఉండడం
చివరి దశ లక్షణాలు: నిగ్రహరాహిత్యం, గందరగోళ నడక, మ్రింగుటలో కష్టాలు, కండరాల సలుపు
చిత్త భ్రంశం (డెమెన్షియా) రావటాని కొన్ని కారణాలు
చెవుడు - 9 శాతం
చదువులో విఫలం చెందటం - 8 శాతం
ధూమపానం - 5 శాతం
కుంగుబాటుకు చికిత్స తీసుకోకపోవడం - 4 శాతం
శారీరక శ్రమ లేకపోవడం - 3 శాతం
ఒంటరితనం - 2 శాతం
అధిక రక్తపోటు - 2 శాతం
స్థూల కాయం - 2 శాతం
మధుమేహం - 1 శాతం
చిత్త భ్రంశం (డెమెన్షియా) లో రకాలు
ఇడియోపతిక్ లేదా ప్రైమరీ డిజెనెరేటివ్ డెమెన్షియా : వృద్ధాప్యం రావడంతో బ్రెయిన్ ఫంక్షన్ తగ్గిపోయి ఏర్పడే పరిస్థితి ఇటువంటి డెమెన్షియా మెదడులోని కార్డికల్ ఏరియా, సభకార్డికల్ ఏరియా రెండింటిలోను డిజనరేటివ్ ప్రాసెస్స్ కొనసాగుతుంది. ఆల్జీమర్స్ డిసీజ్ ఈ కేటగిరీకి చెందినది.
వాస్క్యులర్ డెమెన్షియా : మెదడుకి రక్తం అందించే రక్తనాళాలు సన్నబడటంతో వచ్చే చిత్త భ్రంశం
సెకండరీ డెమెన్షియా : కొన్ని కారణాల వల్ల బ్రెయిన్ ఫంక్షన్ దెబ్బతినడంతో మెదడుకి వైరల్ ఎస్కీ ఫైటిస్, ఎయిడ్స్ ఇతర మెదడు వ్యాధులు రావడం వల్ల తలకి తీవ్రంగా గాయాలు అవడం వల్ల కూడా డెమెన్షియా ఏర్పడుతుంది.
బన్‌స్వార
బన్‌స్వార, భారతదేశం, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో దక్షిణాన ఉన్న బన్‌స్వార జిల్లాకు చెందిన ఒక నగరం. ఈ ప్రాంతంలోని "నిషేధాలు" లేదా వెదురు అడవులకు మారుగా దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. రాజస్థాన్‌లోని ఈ ప్రాంతంలో అత్యధిక వర్షాలు కురవడం వలన 'రాజస్థాన్ చిర్రపుంజి' అని, బన్‌స్వార గుండా ప్రవహించే ద్వీపాలు ఉన్న "చాచకోట" అనే మాహి నదిపై అనేక ద్వీపాలు ఉండటం వల్ల దీనిని 'హండ్రెడ్ ఐలాండ్స్ నగరం' అని కూడా పిలుస్తారు.స్థానిక నగరపాలక సంస్థ నగర పరిపాలనను నిర్వహిస్తుంది.ఇది బన్‌స్వార పట్టణ సముదాయం పరిధిలోకి వస్తుంది. నగరం 100,017 మంది జనాభాను కలిగి ఉంది.పట్టణ/మెట్రోపాలిటిన్ జనాభా 101,017, ఇందులో 51,585 మంది పురుషులుకాగా, 49,432 మంది మహిళలు ఉన్నారు.
ప్రధాన నగరాల నుండి దూరం
బన్‌స్వారాకు సమీప ప్రధాన నగరం ఉదయపూర్, ఇది 165 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇండోర్ 215 కి.మీ, అహ్మదాబాద్ 245 కి.మీ.దూరంలో ఉన్నాయి.బన్‌స్వారా పట్టణానికి న్యూఢిల్లీ 827 కి.మీ.దూరంలో,ముంబై 710 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.
చరిత్ర
బన్‌స్వార (వాచ్యంగా "వెదురు దేశం") రాజపుతానా సమయంలో బ్రిటిష్ ఇండియా అధ్యక్షుల రాష్ట్రాలు కింద రాజపుత్ర పాలేగాడుగా ఉండే రాష్ట్రంగా ఉంది. ఇది గుజరాత్ సరిహద్దులో ఉంది. ఉత్తరాన దుంగర్‌పూర్, ఉదయపూర్, మేవార్ రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి.
సందర్శించదగిన ప్రదేశాలు
thumb
అర్తునా ఆలయం
అర్తునదేవాలయంతో పాటు దాని పరిసర ప్రాంతాలలో 11, 12, 15 వ శతాబ్దాలకు చెందిన శిథిలమైన హిందూ, జైన దేవాలయాల సమూహాలు ఉన్నాయి.శిథిలమైన శిథిలాలలో శివ, పార్వతి, గణేష్ రూపాలు చెక్కిన సంగ్రహ విగ్రహం ఉంది. అర్తునా చుట్టుపక్కల ఉన్న లంకియా గ్రామంలో నీలకంఠ్ మహాదేవ్ ఆలయాలు అని పిలువబడే శైవ దేవాలయాలు ఉన్నాయి.ఈ ఆలయం పాత రాతి ఆలయం. ఇది బయటి గోడలలో క్లిష్టమైన శిల్పాలతో పొందుపరిచిన మహిళల శిల్పాలతో ఉన్నాయి. నంది (శివుడి వాహనం) ఆలయ వాకిలిలో ప్రవేశద్వారం వద్ద కాపలాగా ఉంది.
ఆనంద్ సాగర్ సరస్సు
ఈ కృత్రిమ సరస్సును మహార్వల్ జగామి రాణి లాంచి బాయి నిర్మించారు.దీనిని బాయి తలాబ్ అని కూడా అంటారు. ఆనంద్ సాగర్ సరస్సు బన్‌స్వార తూర్పు భాగంలో ఉంది.దీనిని 'కల్ప వృక్ష' అనే పవిత్ర వృక్షాలు చుట్టుముట్టాయి.దీనికి సమీపంలో రాష్ట్ర పాలకుల సమాధులు ఉన్నాయి.
మాహి ఆనకట్ట
బన్‌స్వార ప్రధాన ఆకర్షణలలో మహి అనకట్ట ఒకటి.ఇది బన్‌స్వార పట్టణానికి 16 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, నీటి సరఫరా ప్రయోజనాల కోసం 1972, 1983 మధ్య మహి బజాజ్ సాగర్ పధకం కింద ఈ ఆనకట్ట నిర్మించారు.ఇక్కడ అనేక ఇతర ఆనకట్టలు, కాలువలు నిర్మించబడ్డాయి.ఇది రాజస్థాన్‌లో రెండవ అతిపెద్ద ఆనకట్ట.
మంగర్ ధామ్ ఉత్సవం
ఇది గిరిజనుల ముఖ్యమైన ఉత్సవం.ఇది మార్గశిర పూర్ణిమనాడు జరుగుతుంది.ఈ ఉత్సవంలో రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్, గుజరాత్ రాష్ట్రాలలోని గిరిజనులు పాల్గొని, సాంప్ సభ వ్యవస్థాపకుడు గురు గోవిందగిరికి నివాళులర్పిస్తారు.
భీమ్ కుండ్ గుహ
ఇది కొండల చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశం.కొండ కింద లోతైన గుహ కనుక ప్రజలు దీనిని "ఫాతి ఖాన్" అని పిలుస్తారు.ఇక్కడ చాలా చల్లటి నీటి కొలను ఉంది.ఇది ఏడాది పొడవునా నీటిని కలిగి ఉంటుంది.రాముడు తన వనవాస ప్రవాసంలో వచ్చి కొంతకాలం ఇక్కడే ఉన్నాడని ప్రజలు భావిస్తారు.
కుప్దా ప్రదేశం
కుప్డా బన్‌స్వార సమీపంలో సందర్శించాల్సిన మరో ప్రదేశం. ఇది వేజవ మాత ఆలయం.ఈ ఆలయం మయూర్ మిల్ సమీపంలోని బన్‌స్వార - దుంగార్పూర్ రోడ్ లో ఉంది.
సాయి మందిరం
సాయిమందిరం బన్‌స్వారాలో ప్రజలు ఎక్కువగా చూసే ప్రదేశం.ఇది 2004 లో స్థాపించబడింది. ఈ ఆలయంలో ఒక పెద్దపరిమాణంగల సాయి విగ్రహం తెల్లరాతితో ఉంది సాయి బాబా విగ్రహంతోపాటు గణేష్ విగ్రహం కూడా ఈ ఆలయంలో ఉన్నాయి.ఈ ఆలయం రంగోలి కలిగిన ఏకైక ఆలయం.
త్రిపుర సుందరి ఆలయం
thumb|శ్రీ త్రిపుర సుందరి ఆలయం త్రిపుర సుందరి దేవాలయం, త్రిపుర సుందరి లేదా తురితా మాతకు అంకితం చేయబడింది.ఈ ఆలయంలో నల్లటి రాయితో చెక్కిన విగ్రహం 18 చేతులు కలిగి ఉంది.ప్రతి చేయి వేరే చిహ్నాన్ని కలిగి ఉంటుంది. దేవతామూర్తి పులిని తొక్కడం కనిపిస్తుంది. హిందువుల శక్తి పీఠాలలో ఇది దైవిక శక్తులను కలిగి ఉందని నమ్ముతారు. ఈ ఆలయం ఇక్కడ పాలించిన సామ్రాట్ కనిష్క ముందు నిర్మించబడిందని నమ్ముతారు. దీని నిర్మాణం కచ్చితమైన సమయకాలం ఇంకా తెలియరాలేదు.ఆకర్షణీయమైన దైవిక శక్తిని కలిగి ఉన్న హిందువుల "శక్తి పీఠాలలో" ఇది ఒకటి అని అంటారు. సా.శ.మొదటి శతాబ్దంలో ఇక్కడ పాలించిన కుషాన చక్రవర్తి కనిష్క పాలనకు ముందు ఈ ఆలయం నిర్మించబడిందని నమ్ముతారు.
సంస్కృతి
thumb|కాగ్డి పిక్ అప్ వీర్ ఆరావళి లోయ మధ్య ఉన్న ‌బన్‌స్వారా రాజస్థాన్‌లో గిరిజన సంస్కృతిని సూచిస్తుంది.వెదురు చెట్ల ద్వారా ప్రభావితం చేయు దృశ్యాల ద్వారా ప్రాంతాన్నిబన్‌స్వారా అని పేరుతో పిలుస్తారు.బన్‌స్వారా పట్టణాన్ని రాజు జగ్మల్ సింగ్ స్థాపించాడు ఈ పట్టణంలో పదకొండున్నర స్వయంభూ శివలింగాలు ఉన్నాయి.దీనిని 'లోధికాషి' లేదా చిన్న కాశీ అని కూడా పిలుస్తారు.ఈ అంతర్-ప్రాంతీయ పరిసరాల కారణంగా, వాగ్డి సంస్కృతి గుజరాతీ, మాల్వి, రాజస్థానీ, మేవారీ సంస్కృతుల మిశ్రమం ఇక్కడ ఉద్భవించింది. బన్స్వారా జిల్లాలో అడవులు, కొండలు. వన్యప్రాణులు ఉన్నాయి.ఇది గిరిజనులు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతం. ఈ ప్రాంతానికి చెందినవారు.
పౌర పరిపాలన
బన్‌స్వార పురపాలక సంఘం స్థాయి నుండి నగరపాలక సంస్థగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది.
త్రోవ
జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయానికి, రత్లం, దుంగర్‌పూర్‌, దాహోద్, జైపూర్ లతో ప్రత్యక్ష రహదారి సంబంధం ఉంది.జిల్లాలో మొత్తం రహదారి పొడవు 2000 మార్చి 31 నాటికి. 1,747 కిమీ ఉంది.
గాలి
ఉదయపూర్ సమీప విమానాశ్రయం 165 కి.మీ.దూరంలోఉంది. తల్వాడా ఎయిర్‌స్ట్రిప్‌కు 13 కి.మీ. (8 మైళ్లు) చార్టర్ విమానాల కోసం హెలిప్యాడ్, రన్‌వేలు ఉన్నాయి.
విద్య
బన్స్వారాలోని పాఠశాలలు, ఉన్నత విద్యాసంస్థలు విద్యా డైరెక్టరేట్, ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ సంస్థలచే నిర్వహించుచున్న విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి.2008-09లో నగరంలో 1,995 ప్రాథమిక, మధ్య పాఠశాలలు, 283 మాధ్యమిక, సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి. నగరంలోని ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో రెండు ప్రభుత్వ పిజి కాలేజీలు, ఎనిమిది ప్రైవేట్ కళాశాలలు ఉన్నాయి. సాంకేతిక విద్య కోసం ప్రభుత్వం ఒక పాలిటెక్నిక్, ఒక ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, రెండు ఐటిఐ కళాశాలలు ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:బన్‌స్వార జిల్లా వర్గం:బన్‌స్వార జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
సిర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
సిర్మూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రీవా జిల్లా, రేవా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
తవిటి పురుగు
తవిటి పురుగు  (Mite) ఒక కీటకము. ఇది చిరుత కన్నా వేగంగా పరిగెత్తగలదని పరిశోధకులు గుర్తించారు.ఇన్నాళ్లు భూమిపై ఉన్న జీవుల్లో పరిమాణంతో పోల్చితే టైగర్ బీటిల్ అనే కీటకం వేగంగా పరుగులు తీస్తుందనే రికార్డు ఉండేది. ఇప్పుడు దాని కన్నా వేగంగా వెళ్లే మరో జీవి ఉందనే విషయం కొత్తగా తెలిసింది. అదే మైట్ (తవిటి పురుగు) అనే చిన్ని కీటకం.ఈ తవిటి పురుగుల్ని మొదటిసారిగా 1916లో గుర్తించారు.
పరిణయం
పరిణయం 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. మలయాళంలో 2020లో విడుదలైన ‘వరనే అవశ్యముంద్’ సినిమాను తెలుగులో పరిణయం పేరుతో అనువాదం చేశారు.వేఫారెర్ ఫిలిమ్స్, ఎం స్టార్ట్ ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్ పై దుల్కర్ సల్మాన్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు  అనూప్ సత్యన్ దర్శకత్వం వహించాడు. దుల్కర్ సల్మాన్, కల్యాణి ప్రియదర్శన్‌, సురేశ్‌గోపి, శోభన ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 24 సెప్టెంబర్ నుండి  ‘ఆహా’ ఓటీటీలో స్ట్రీమింగ్‌ అయ్యింది.
కథ
నీనా (శోభన) ఓ ఫ్రెంచ్ ట్యూట‌ర్‌. సింగిల్ పేరెంట్, కూతురు నికిత (కళ్యాణి ప్రియదర్శన్) తో కలిసి జీవనాధారంగా కోసం ఫ్రెంచ్ ట్యూషన్స్, క్లాసికల్ డ్యాన్స్ క్లాసెస్ తీసుకుంటుంది. నికితాకు సరైన వ‌రుడిని వెతక‌డంలో నీనా బిజీగా ఉన్న స‌మయాన, ఆమెకు త‌న ప‌క్కింటిలో ఉండే మేజ‌ర్ చిన్నికృష్ణ (సురేశ్ గోపీ) తో అనుబంధం ఏర్ప‌డుతుంది. ఈ విషయం తెలిసిన నికిత తన తల్లిపై అయిష్టంగాపెరుగుతుంది. ఈ క్రమంలో ఆమె బిబీష్ (దుల్కర్ సల్మాన్) తో పరిచయం ఏర్పడి అది ప్రేమగా మారుతుంది. మ‌రి నీనా పెళ్లి విష‌యంలో మ‌రో నిర్ణ‌యం తీసుకుంటుందా ? మ‌రి కుమార్తె నికితా నుంచి ఆమె పెళ్లికి అంగీకారం దొరుకుతుందా? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
రాజశేఖరుడు(కవి)
రాజశేఖరుడు  సా.శ. 8వ శతాబ్ధానికి చెందిన కవి, నాటకకారుడు, అలంకారికుడు, రాజగురువు. ఆయన క్రీస్తు శకం 880-925 మధ్యకాలంలో జీవించారు. కనౌజ్ రాజులు మహేంద్రపాల, మహీపాలుర ఆస్థానంలో ఉన్నాడు. ఆయన సంస్కృత భాషలో రాసిన కావ్యమీమాంస అనే కావ్యశాస్త్ర గ్రంథం చాలా ప్రసిద్ధమైనది.
జీవిత సంగ్రహం
రాజశేఖరుడు మాహారాష్ట్రకు చెందినవాడని పలువురు చరిత్రకారులు చెబుతారు. కనౌజ్ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన మహేంద్రపాలుడు, మహీపాలుడుల ఆస్థానాల్లో పనిచేశారు ఆయన. మహేంద్రపాలునికి విద్యాగురువు అయిన రాజశేఖరుడు, తరువాతి రాజు మహేంద్రపాలుని కొడుకు మహీపలుని ఆస్థాన కవిగా గౌరవింపబడ్డారు. ఆయన భార్య అవంతిసుందరి చౌహాన అనే క్షత్రియ వంశానికి చెందినవారు. ఆమెకు కూడా సంస్కృతం, ప్రాకృతం భాషల్లో మంచి పాండిత్యం ఉండేది. ఆమె అభిప్రాయాలను తన పుస్తకాల్లో ఎన్నో చొట్ల ఉటంకించారు రాజశేఖరుడు. అవంతిసుందరి రసోచిత శబ్దార్ధ సూక్తులను కావ్యంగా గ్రహించాలని సూచించేవారు. ఆ అభిప్రాయంతో తాను ఏకీభవిస్తున్నట్టు ఒకచోటి వివరించారు రాజశేఖరుడు. స్వతహాగా భాషపై మంచి పట్టు ఉన్న భార్య అవంతిసుందరి అభిప్రాయాలను ఎంతో గౌరవించేవారు ఆయన.
కావ్యమీమాంస గ్రంధ రచన, ప్రాశస్త్యం
కావ్యమీమాంస ఒక కావ్యశాస్త్ర గ్రంథం. ఇందులో 18 అధ్యాయాలున్నాయి. ఈ గ్రంథంలో కావ్యపురుషుడు అనే పాత్రను సృష్టించి దాని ద్వారా కవుల దినచర్య, కవి గోష్ఠులు, రాజులుకు కవులకు మధ్య ఉండే బంధం, రాజ సభలు గురించి వివరించారు. ఈ గ్రంథంలోని 18 అధ్యాయాలైన కావ్యపురుషుని ఉత్పత్తి, అష్టాదశవిధ కావ్యవిద్యలను కావ్యపురుషుడు అష్టాదశ శిష్యులకు ఉపదేశించడం, వాటి మీద ఆ శిష్యులు గ్రంథాలు రాయటం, కావ్యభేదాలు, సాహిత్య విద్యా అనే పెళ్ళికూతురును అతను వివాహమాడటం, కవి భేదాలు, కావ్య హేతువులు, భాష, శైలి, కావ్యయోనులు, కవి దినచర్య, కావ్యార్థాహరణోపాయాలు, కవి సమయాలు, కవి రహస్యాలు, పూర్వవృత్తి, అలంకార సిద్ధాంత సమీక్ష, ఉత్తరవర్తి కవుల కవితా సమీక్ష కోసం తీసుకోవలసిన విషయాలు వంటివాటిని శాస్త్రీయ పద్ధతిలో ఈ పుస్తకంలో వివరించారు రాజశేఖరుడు. అర్ధాపహరణ కవులకు తప్పనిసరి అయిన 32 విధానాలను తెలిపారు ఆయన. వాటిని అర్థాపహరణ ఉపాయాలు అని అంటారు. ఆయన కవి సమయచర్చను కూడా చర్చించారు. అప్పటికే స్థాపించబడిన రస, అలంకార, గుణ, రీతి, ధ్వని సిద్ధాంతలను ఈ గ్రంథంలో సమీక్షించారు ఆయన. ఈ విషయాలను చర్చించడంతో ఈ గ్రంథం కొత్త మార్గాన్ని ఎంచుకున్న అలంకార గ్రంథంగా పరిగణించారు పండితులు.
రచనాశైలి
రాజశేఖరుని సంప్రదాయాన్ని నిర్ణయించడంలో విమర్శకులకు భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొందరు అలంకారవాది అనీ, కొందరు రసవాదీ అని అంటారు. ఆయన రచనలపై రుద్రటుని కావ్యాలంకార ప్రభావం కనిపిస్తుంది మనకు. సామాసాలు, అనుప్రాసల రీతులకు ఆధారాలను నిర్ణయించారు ఆయన. కావ్యమీమాంసను పరిశీలిస్తే ఆయన అలంకారాలను, రీతులను కావ్యానికి ఉపయోగపడే వస్తువులుగా గ్రహించాఅరే తప్ప, కావ్యానికి ఆత్మగా స్వీకరించలేదని అర్ధమవుతుంది. ఆయన ధ్వని సంప్రదాయాన్ని ఎక్కడా స్పష్టంగా వివరించలేదు. ధ్వనిని కూడా కావ్యాత్మగా ఆయన ఉపయోగించలేదు. ఎస్.కె.డే ప్రకారం కావ్యానికి ఆత్మగా రీతిని అంగీకరించారనీ, ఆయన రస సంప్రదాయానికి చెందినవారని అంటారు. రాజశేఖరుడు రాసిన కావ్యమీమంసలోని రచనా శైలిని తరువాత క్షేమేంద్ర, భోజ, హేమచంద్ర, వాగ్భట, కేశవమిత్రుడు వంటి అలంకారికులు గ్రహించి అనుసరించారు.
మూలాలు
వర్గం:సంస్కృత కవులు వర్గం:9 వ శతాబ్దం వర్గం:10 వ శతాబ్దం
మవంబర్
మవంబర్  (ఆంగ్లం: Movember) అనేది పురుషులు ఎదుర్కొనే పౌరుష గ్రంధి క్యాన్సర్ వంటి వివిధ క్యాన్సర్లపై అవగాహన కలిగించే ఒక వార్షిక ఉత్సవం. అంతర్జాతీయ పురుషుల దినోత్సవం జరుపబడే నవంబరు నెల అంతా మవంబరు నెలగా గుర్తించబడుతోన్నది. మవంబరు అనగా Mo (ustache) + November. దీనినే No-shave నవంబరుగా కూడా వ్యవహరిస్తారు. విశ్వవ్యాప్తంగా పురుషులు నవంబరు నెలలో మీసాలను పెంచి క్యాన్సర్ వ్యతిరేక పోరాటం చేస్తారు. ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన మవంబర్ ఫౌండేషన్ అనే సంస్థ ఈ ఉత్సవాలకు నాంది పలికినది. పురుషుల ఆరోగ్యం యొక్క రూపురేఖలను మార్చేయటమే ఈ ఉత్సవాల ఉద్దేశం.
ఇలా మీసాలను పెంచే పురుషులను Mo Bros (Moustache Brothers) గా వ్యవహరిస్తారు. షేవింగ్ చేయకుండా ఉండటం వలన మిగిలే డబ్బును మవంబర్ ఫౌండేషన్ విరాళాలుగా స్వీకరిస్తుంది. తొలిదశలలోనే క్యాన్సర్ ను గుర్తించటం, వాటిపై పరీక్షలు జరుపటం, వాటికి చికిత్సలు సూచించటంతో పురుషులలో మరణాలను తగ్గుముఖం పట్టించటమే మవంబరు ధ్యేయం. 2004 నుండి ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్, ఐర్లాండ్, కెనడా, చెక్ రిపబ్లిక్, డెన్మార్క్, ఎల్ సాల్వడార్, స్పెయిన్, యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఇజ్రాయెల్, దక్షిణ ఆఫ్రికా, తైవాన్, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో ఈ ఉత్సవాలను జరుపుతున్నాయి.
వర్గం:క్యాన్సర్ వర్గం:నవంబర్
శంకర్ గణేష్
శంకర్ గణేష్ ప్రముఖ దక్షిణాది సినీ సంగీతద్వయం. వీరు తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మళయాల భాషల సినిమాలకు 50 సంవత్సరాలకు పైగా సంగీతదర్శకత్వం వహించారు. వీరు ఎం.ఎస్.విశ్వనాథన్, టి.కె.రామమూర్తిల వద్ద సహాయకులుగా తమ కెరీర్‌ను ప్రారంభించారు.
జీవిత విశేషాలు
వారు 1964లో తమిళ సంగీత స్వరకర్తలు ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్, టి. కె. రామమూర్తికి సహాయకులుగా వృత్తి జీవితం ప్రారంభించారు, తరువాత వీరిద్దరూ 1965 నుండి 1967 వరకు ఒంటరిగా ఎం.ఎస్. విశ్వనాథన్కు సహాయం చేశారు. కన్నదాసన్ తన స్వంత సినిమా "నాగరతిల్ తిరుదర్గల్" ను ప్రారంభించి శంకర్-గణేష్ లను సంగీత దర్శకులుగా పరిచయం చేసాడు. కానీ ఆ చిత్రం ఆగిపోయింది. కాబట్టి కన్నదాసన్ వారిని చిన్నప్ప దేవర్ వద్దకు తీసుకెళ్ళి అవకాశం ఇవ్వమని కోరాడు. కన్నధసన్ మరణం తరువాత, శంకర్ గణేష్ వారి పేర్లను "కవింగర్ వజంగియా తేవారిన్" శంకర్ గణేష్ గా మార్చారు.
కవేరి తండా కలైసెల్వి ఒక నాట్య నాటకం (డాన్స్ డ్రామా), ఇందులో జయలలిత ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. కళాకారులు, సంగీతకారులు అందరూ ఆమె ఇంటికి వచ్చి ప్రాక్టీస్ చేస్తూ ఆమె ఇంట్లో రిహార్సల్స్ జరిపేవారు. శంకరమన్ అనబడే ఈ సంగీతకారుడు ద్వయం శంకర్, గణేష్ సంగీతం ప్రదర్శనకు వచ్చేవారు. సంధ్య ఆహారం తయారుచేసి, కళాకారులందరికీ అల్పాహారం, భోజనం ఇచ్చేది. 1965లో మొదటి ప్రదర్శన జరగడానికి 28 రోజుల ముందు ఇది కొనసాగింది. జయలలిత గొప్ప కళాకారిణి అయ్యాక జయలలితతో కలిసి రవీన్‌చంద్రన్ నటించిన మహారాశి చిత్రంలో సంగీత దర్శకుడిగా శంకర్ గణేష్‌కు తొలి చిత్రం ఇవ్వాలని ఆమె దేవర్ ఫిల్మ్స్‌ను సిఫారసు చేసింది.
వారి మొట్టమొదటి స్వతంత్రంగా విడుదలైన చిత్రం 1967లో మగరాశి. సంగీత విద్వాంసులు శంకర్-గణేష్ 1967లో జయలలిత - మహారాశి 2 చిత్రాలకు సంగీతం సమకూర్చారు. వీటిని దేవర్ ఫిల్మ్స్ నిర్మించారు. 1973లో కె.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్ దర్శకత్వం వహించిన వంధలే మహారాశి నిర్మించారు.
బాంబు ప్రేలుడు
17 నవంబర్ 1986న గణేష్ పోస్ట్ ద్వారా ఒక అనామక పార్శిల్ అందుకున్నాడు. పార్సెల్‌లో కొన్ని ‘కొత్త’ సంగీతంతో క్యాసెట్ ఉందని, గణేష్ ఇష్టపడితే, పంపినవారికి సినిమాల్లోకి స్థానం ఇవ్వాలి అని పంపినవారి నోట్‌తో టేప్ రికార్డర్ ఉంది. గణేష్ ప్లే బటన్ నొక్కినప్పుడు, అతని ముఖంలో టేప్ రికార్డర్ పేలింది. అతని చేతులకు, కళ్ళకు గాయాలయ్యాయి. ప్లాస్టిక్ సర్జరీ చేసి అతని చేతులను పునరుద్ధరించారు. కీబోర్డును ప్లే చేయడానికి చేతులు సహకరించాయి, కాని అతను తన కుడి కంటిలో దృష్టిని కోల్పోయాడు. ఎడమవైపు దృష్టి అస్పష్టంగా మారింది. 1 జూన్ 2014న, అతని దృష్టిని "గ్లూడ్ ఇంట్రా ఓక్యులర్ లెన్స్" టెక్నిక్ ద్వారా పునరుద్ధరించారు.
21 మే 1991న శ్రీపెరంబుదూర్‌లో జరిగిన కాంగ్రెస్ ర్యాలీలో 50 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న వేదికపై రాజీవ్ గాంధీ ని మానవ బాంబు చంపినప్పుడు ఆయన ప్రదర్శన ఇచ్చారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
వీరిద్దరిలో శంకర్ అకాల మరణం చెందాడు. గణేష్ శంకర్-గణేష్ అనే పేరుతో బృందాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లాడు. శంకర్ గణేష్ వలెనే ఘనత పొందాడు. చిన్ని జయంత్ రొమాంటిక్ డ్రామా చిత్రం ఉనక్కగా మాట్టుమ్ (2000) ద్వారా శంకర్ కుమారుడు బాలసుబ్రమణ్యం శంకర్ సంగీత స్వరకర్తగా అడుగుపెట్టారు. గణేష్ కుమారుడు శ్రీకుమార్ నటుడు అయ్యాడు, తరువాత పాండవర్ భూమి (2001) లో నటించిన నటి షమితను వివాహం చేసుకున్నాడు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:సంగీత దర్శకులు
గదబ
thumb|గదబ భాష మాట్లాడే గదబ జాతి స్త్రీ గదబ అన్నది మధ్య ద్రవిడ భాషా కుటుంబానికి చెందిన భాష. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలోనూ, ఒఢిశా లోని కోరాపుట్ జిల్లా ప్రాంతంలోనూ నివసించే గదబ తెగ వారు మాట్లాడే భాష. ఇందులో ఒల్లరి గదబ, కొండెకొర్ గడబ అని రెండు రకాలు ఉన్నవి. భాషావేత్తలు ప్రస్తుతం ఈ రెంటినీ రెండు వేర్వేరు భాషలుగా గుర్తిస్తున్నారు. 2002 గణాంకాల ప్రకారం ఒల్లరి ని మాతృభాషగా మాట్లాడేవారు 15000 మందీ, కొండెకొర్ ని మాతృభాషగా మాట్లాడేవారు 8000 మందీ ఉన్నారు. గదబ పేరు గల మరొక భాష బోడొ గదబ - ఇది ఆస్ట్రో-ఏసియాటిక్ భాషా కుటుంబంలోని ముండ ఉప కుటుంబానికి  చెందిన భాష. ఇది ఒల్లరి-కొండెకొర్ భాషల వర్గానికి చెందు.
ఒల్లరి గదబ ప్రధానంగా ఒఢిశాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలో గల నందాపూర్, పొట్టంగి ప్రాంతాలలో మాట్లాడతారు. ప్రపంచ భాషలని కేటలాగ్ చేసే ఎథ్నోలాగ్ వెబ్సైటు ప్రకారం ఈ భాష దైనందిన సంభాషణల్లో అన్ని తరాల వారూ వాడుతున్న భాష. ఈ భాషకు సొంత లిపి లేదు. తెలుగు ఎక్కువగా మాట్లాడే ప్రాంతాలలో తెలుగు లిపిని, ఒఢియా మాట్లాడే ప్రాంతాలలో ఆ లిపినీ వాడతారు.
కొండెకొర్ గదబ ప్రధానంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విజయనగరం జిల్లాలోని సాలూరి, పాచిపెంట మండలాల్లోనూ, విశాఖపట్నం, శ్రీకాకుళం జిల్లాలోనూ మాట్లాడతారు. ఎథ్నోలాగ్ వారి వెబ్సైటు ప్రకారం ఈ భాష తరుచుగా వాడబడుతున్న భాష. కొంత సాహిత్యం కూడా లభ్యమవుతున్న భాష. ఈ భాషకి సొంత లిపి లేదు. తెలుగు లిపిని వాడతారు.
సెమరియా శాసనసభ నియోజకవర్గం
సెమరియా శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రీవా జిల్లా, రేవా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. సెమరియా నియోజకవర్గం 2008లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పడింది.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
అశోక్ గెహ్లోట్
{{Infobox Officeholder కల్రాజ్ మిశ్రా ప్రభు రావు అనుష్మణ్ సింగ్ నిర్మల్ చంద్ర జైన్ కైలాశపతి మిశ్రా } }} అశోక్ గెహ్లోట్ (జననం 1951 మే 3) భారతదేశానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, ప్రస్తుత రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రి. ఇతను జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ కి చెందిన వాడు. ఇతను ఇప్పటివరకు 3 సార్లు రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్యాడు:1998 డిసెంబరు నుండి 2003 వరకు మొదటిసారి, 2008 నుండి 2013 వరకు రెండవ సారి, 2018 డిసెంబరులో మూడవ సారి.
వ్యక్తిగత జీవితం
అశోక్ గెహ్లోట్ తండ్రి బాబు లక్ష్మణ్ సింగ్ గెహ్లోట్ వృత్తిరీత్యా ఒక ఇంద్రజాలి కుడు అతను తన ప్రదర్శనలు ఇవ్వడానికి దేశవ్యాప్తంగా తిరుగుతూ ఉండేవాడు. రాజకీయ పరంగా ఎటువంటి కుటుంబ నేపథ్యం లేకుండా అశోక్ గెహ్లాట్ రాజకీయాల్లో రాణించగలిగాడు. అశోక్ గెహ్లోట్ సైన్స్ ఇంకా న్యాయశాస్త్రంలో పట్టభద్రుడు, ఆర్థికశాస్త్రంలో మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ విద్యను కూడా చదివాడు. ఇతని కుమారుడు వైభవ్ గెహ్లోట్ కూడా రాజకీయాల్లోనే ఉన్నాడు 2019 లోక్ సభ సాధారణ ఎన్నికల్లో జోధ్‌పూర్ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యే ఈ పదవికి పోటీ చేశాడు.
మహాత్మా గాంధీ బోధనల ద్వారా ప్రభావితుడైన అశోక్ గెహ్లోట్ తన చిన్నతనంలోనే కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ కార్యకలాపాలలో పాల్గొనేవాడు. 1971లో పశ్చిమ బెంగాల్ శరణార్ధుల ఘటన జరిగే సమయంలో, కొన్ని ప్రాంతాలలో శరణార్థులకు సహాయం అందించే కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నాడు. ఆ సమయంలోనే ప్రధానమంత్రి ఇందిరాగాంధీ ఆయనను గుర్తించడం జరిగింది. ఆ తర్వాత జాతీయ విద్యార్థి మండలికి ప్రెసిడెంట్ గా నియమితుడయ్యాడు .గాంధీజీ బోధనలు జీర్ణించుకున్న గెహ్లోట్ గాంధీ అడుగుజాడల్లో నడుస్తూ ఉంటాడు.
కెరీర్
సర్దార్‌పురా శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి 1977లో రాజస్థాన్ శాసనసభకు జరిగిన తన మొదటి ఎన్నికల్లో పోటీ చేసిన అతను జనతా పార్టీకి చెందిన తన సన్నిహిత ప్రత్యర్థి మాధవ్ సింగ్ చేతిలో 4426 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. గెహ్లోట్ తన మొదటి ఎన్నికల్లో పోటీ చేయడానికి తన మోటారు సైకిల్ ను విక్రయించాల్సి వచ్చింది. 1980లో జోధ్ పూర్ నుంచి లోక్ సభ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి 52,519 ఓట్ల తేడాతో విజయం సాధించాడు. 1984లో కేంద్ర మంత్రిగా నియమించబడ్డాడు. ఆ తరువాత 1989లో జోధ్ పూర్ నుంచి పోటీ చేసిన ఎన్నికల్లో ఓడిపోయాడు.
1991లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తిరిగి అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు అప్పటి ప్రధాని పి.వి.నరసింహారావు హయాంలో మళ్లీ కేంద్ర మంత్రిగా నియమితులయ్యారు. 1998లో రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ 200 సీట్లలో 153 స్థానాలను గెలుచుకోవడం ద్వారా ఘన విజయం సాధించింది. అశోక్ గెహ్లాట్ తొలిసారిగా రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టాడు.
ముఖ్యమంత్రిగా
2003లో కాంగ్రెస్ రాజస్థాన్ ఎన్నికల్లో కేవలం 56 స్థానాలను గెలుచుకుంది. 2008 లో రాజస్థాన్ శాసనసభ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ తిరిగి గెలుపొందిన తరువాత గెహ్లోట్ రెండవ సారి ముఖ్యమంత్రి బాధ్యతలు చేపట్టాడు.
కె. ఆర్. ఇందిరాదేవి
'''కె. ఆర్. ఇందిరాదేవి''' (1949 – 2017) తమిళ సినిమాలో చురుకుగా ఉన్న 20వ శతాబ్దపు భారతీయ నటి. ఆమె సపోర్టింగ్ రోల్స్‌కి బాగా ప్రసిద్ది చెందింది. అలాగే విజయవంతమైన డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్ కూడా. ఆమె దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల తన కెరీర్‌లో తమిళం, తెలుగు, కన్నడ, మలయాళంలో 250కి పైగా చిత్రాలలో నటించింది. కొంజుమ్ కుమారి (1963)లో ఆమె కథానాయికగా రంగప్రవేశం చేసింది. తమిళనాడు ప్రభుత్వం ఆమెకు కలైమామణి పురస్కారంతో సత్కరించింది.
కెరీర్
కాంచీపురం జిల్లాలో ఇందిరాదేవి జన్మించింది. ఆమె 14 సంవత్సరాల వయస్సులో చెన్నై కి వెళ్లి రంగస్థల నాటకాలలో ప్రదర్శనను ప్రారంభించింది. ఆ తర్వాత చిత్ర పరిశ్రమలోకి ప్రవేశించి సపోర్టింగ్ రోల్‌లో కెరీర్‌ని ప్రారంభించింది. ఆమె 1959లో కన్ తిరంధతుతో లో నటించింది. ఎం. కరుణానిధి కి తెరపై ఆమె ఒక చక్కని జంట. అలాగే ఎం. ఎన్. నంబియార్‌, జెమినీ గణేశన్‌, ఎం.ఆర్‌.రాధా, శివకుమార్‌ లతో కూడా కలిసి నటించింది. ఆమె 1963లో మోడరన్ థియేటర్స్ వారి కొంజుమ్ కుమారితో హీరోయిన్‌గా చేసింది. ఆమె నటించిన చిత్రాలలో మరపురానివి కంధన్ కరుణై, సింధు భైరవి, మన్నన్, పనక్కారన్ వంటివి చెప్పవచ్చు. ఆమె చివరి చిత్రం గిరివాళం (2005) కాగా అనేక టీవీ సీరియల్స్‌లో నటించింది. 500కి పైగా చిత్రాలకు డబ్బింగ్ ఆర్టిస్ట్‌గా పనిచేసింది.
అవార్డు
తమిళనాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కె. ఆర్. ఇందిరాదేవికి కలైమామణి అవార్డు ప్రధానం చేసింది.
మరణం
68 సంవత్సరాల ఇందిరాదేవి 2017 మార్చి 16న గుండెపోటుతో మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:1949 జననాలు వర్గం:2017 మరణాలు వర్గం:20వ శతాబ్దం భారతీయ నటీమణులు వర్గం:భారత చలనచిత్ర నటీమణులు వర్గం:భారత రంగస్థల నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు
బేగంబజార్
బేగంబజార్ తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని ఒక ప్రాంతం. కుతుబ్ షాహీ కాలంలో ఏర్పడిన ఈ బేగంబజార్ నగరంలోని ప్రముఖ వ్యాపారకేంద్రాల్లో ఒకటిగా విరసిల్లుతుంది. ఓల్డ్ సిటీలోని నయాపుల్ వంతెనకు అరకిలోమీటర్ దూరంలో ఉన్న ఈ బేగంబజార్ లో గృహోపకరణాలకు సంబంధించిన వస్తువుల కొరకు ఏర్పాటుచేయబడిన అనేక దుకాణాలు ఉంటాయి. రాగి, ఇత్తడి వస్తువులు కూడా ఇక్కడ లభిస్తాయి. ఇక్కడ ప్రతిరోజు కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం జరుగుతుంది.
వ్యాపారం
హైదరాబాదు నగరంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే మార్కెట్‌ బేగంబజార్. అన్ని రకాల వస్తువులకు ఇది నెలవైన ఈ ప్రాంతంలో హోల్‌సేల్‌ నుంచి రిటైల్‌ దాకా రోజూ కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం జరుగుతుంది. నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలేనుండేకాకుండా వివిధ ప్రాంతాల వ్యాపారులు ఒక్కడికి వచ్చి తమకు కావలసిన వస్తువులను తీసుకెలుతుంటారు. బేగంబజార్‌లోని ఏడు డివిజన్ల పరిధిలో సుమారు ఐదువేల హోలోసేల్‌ దుకాణా సముదాయాలున్నాయి. ఇందులో కిరాణా, నగలు, దుస్తులు, స్టీలు, సిమెంటు, గృహోపకరణాలు, ఎలక్ట్రానిక్స్, నిత్యావసరాలు, టైర్లు, ఎలక్ట్రికల్, పప్పు దినుసులు, మసాలా, డ్రైఫ్రూట్స్, ఆటోమోబైల్స్, నూనెలు, లూబ్రికెంట్స్, పాన్మసాలా, ఫర్టిలైజర్, కాస్మోటిక్స్, స్టెయిన్లెస్‌స్టీల్‌ తదితర రంగాలకు సంబంధించిన దుకాణాలున్నాయి.
చేపల మార్కెట్‌
హైదరాబాదులోని రెండవ పెద్ద చేపల మార్కెట్ ఇక్కడవుంది. చేపల అమ్మకాలు, ప్రాసెసింగ్‌ను నిర్వహించడంకోసం అత్యాధునికంగా రూ.5.25 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించనున్న చేపల మార్కెట్ కు 2018, జనవరి 24న తెలంగాణ రాష్ట్ర మత్స్య, పశు సంవర్ధక, పాడి పరిశ్రమల అభివృద్ధి, సినిమాటోగ్రఫీ శాఖల మంత్రి తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్ శంకుస్థాపన చేశారు. జాతీయ మత్య్స అభివృద్ధి సంస్థ రెండున్నర కోట్లు, మిగిలిన మూడు కోట్ల రూపా యలను జీహెచ్‌ఎంసీ వెచ్చించనుంది. సెల్లార్‌లో పార్కింగ్, గ్రౌండ్ ఫ్లోర్‌లో హోల్‌సేల్ దుకాణాలు, కోల్డ్ స్టోరేజ్, మొదటి అంతస్తులో చేపల కట్టింగ్, రిటైల్ వ్యాపారాల నిమిత్తం నిర్మాణాలు చేపట్టనున్నారు.
రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో బేగంబజార్ నుండి నగరంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలో అఫ్జల్‌గంజ్ బస్టాండ్, మలక్‌పేట రైల్వే స్టేషను, నాంపల్లి రైల్వే స్టేషనులు ఉన్నాయి.
రాజకీయం
ఈ బేగంబజార్ హైదరాబాదు లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలోని గోషామహల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధిలోకి వస్తుంది.
సింహం
సింహం (ఆంగ్లం: Lion) ఒక కౄర జంతువు. మృగాలకు రాజుగా 'మృగరాజు' అని సింహాన్ని పిలుస్తారు. ఇది ఎక్కువగా అటవీ ప్రాంతంలోని మైదానాలలో నివసిస్తుంది. సింహాలు 5 నుంచి 10 వరకు గుంపుగా ఉంటాయి. పొడవు 5 నుంచి 8 అడుగులు, బరువు 150 నుంచి 250 కిలోల వరకు ఉంటుంది. మగ సింహం జూలును కలిగి ఉంటుంది.
సింహాలు ఒక రోజులో 20 గంటలు విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, ఎక్కువగా రాత్రులు వేటాడుతుంటాయి. వీటి ఆహారం జింకలు, కంచర గాడిదలు, అడవి పందులు, అడవి దున్నలు. ఆడ సింహాలే ఎక్కువగా వేటాడుతుంటాయి ఆసియా ఖండంలో అవి అంతరించే దశకు చేరుకున్నాయి. ఇంతకు పూర్వం సింహాలను సర్కస్‌లలో పెట్టి ఆడించెడివారు. ఇది వరకు సింహం మన జాతీయ జంతువు కూడా.
ఆసియాటిక్ సింహం
ఆసియాటిక్ సింహం పాంథెరా లియో లియో జాతికి చెందినది. ఇవి ప్రస్తుతం భారతదేశంలో మాత్రమే జీవించి ఉన్నాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి, దీని పరిధి గిర్ నేషనల్ పార్క్, గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని పరిసర ప్రాంతాలకు పరిమితం చేయబడింది. చారిత్రాత్మకంగా, వీటి ఉనికి మధ్యప్రాచ్యం నుండి ఉత్తర భారతదేశం వరకు ఉండేది.
వీటి జనాభా క్రమంగా 2010 నుండి పెరిగింది. మే 2015లో, 14వ ఆసియా సింహాల గణన సుమారు 20,000 కి.మీ2 (7,700 చ. మై.); సింహం జనాభా 523గా అంచనా వేయబడింది. ఇందులో 109 మగవి, 201 ఆడవి కాగా 213 పిల్లలు ఉన్నాయి. ఆగస్టు 2017లో, సర్వేయర్లు 650 అడవి సింహాలను లెక్కించారు. జూన్ 2020లో, గిర్ అటవీ ప్రాంతం లో 674 ఆసియాటిక్ సింహాలు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది, ఇది 2015 జనాభా లెక్కల సంఖ్య కంటే 29% పెరిగింది.
భారతీయ సింహం
భారతదేశానికి చెందిన ఐదు పాంథరైన్ పిల్లులలో సింహం ఒకటి. ఇవి బెంగాల్ టైగర్ ( పి. టైగ్రిస్ టైగ్రిస్), భారతీయ చిరుతపులి ( పి. పార్డస్ ఫుస్కా), స్నో చిరుత (పి. ఉన్సియా), క్లౌడెడ్ చిరుతపులి (నియోఫెలిస్ నెబులోసా). భారతీయ సింహాన్ని పెర్షియన్ సింహం అని కూడా పిలుస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:క్షీరదాలు
కొత్తఇల్లు(నవల)
కొత్తఇల్లు అనే నవల కాళ్ళూరు నాగేశ్వరరావుగారు రచించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
అవధేష్ ప్రతాప్ సింగ్
కెప్టెన్ కున్వర్ అవధేష్ ప్రతాప్ సింగ్, (జ.1888 అక్టోబరు-మ.1967 జూన్ 16 కాన్పూర్) మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం, సత్నా జిల్లాలోని రాంపూర్ బాఘేలాన్ లో జన్మించాడు. అతను ఒక ప్రముఖ భారతీయ రాజకీయవేత్త, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమకారుడు.
అతను మధ్యప్రదేశ్‌లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుడు.అతను 1952,1960 మధ్య భారత రాజ్యాంగ సభ, తాత్కాలిక పార్లమెంట్, రాజ్యసభ సభ్యుడుగా పనిచేసాడు. అతను1948 లో రేవా (రాచరిక రాష్ట్రం) రాష్ట్రానికి ప్రధాన మంత్రిగా, 1948 నుండి 1949 ఏప్రిల్ 14 వరకు వింధ్య ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసాడు.
ప్రతాప్ సింగ్, మహారాజ్ కుమారిని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు. సింగ్ కుమారుడు గోవింద్ నారాయణ్ సింగ్  మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసాడు
అతను 1967 జూన్ 16న కాన్పూర్‌లో మరణించాడు. అతని గౌరవార్థం రీవాలోని విశ్వవిద్యాలయానికి  అవధేష్ ప్రతాప్ సింగ్ విశ్వవిద్యాలయంగా అతని పేరును పెట్టారు.
మూలాలు
వర్గం:1967 మరణాలు వర్గం:1888 జననాలు వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:మధ్యప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు వర్గం:రాచరిక రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రులు
జిహోలార్నిస్
జిహోలార్నిస్ (Jeholornis) రెండు తోకలు కలిగి ఉండే పక్షి. ఇవి దాదాపు 120 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం జీవించి ఉండేవి. ప్రస్తుతము అంతరించిపోయాయి. ఇది బతికింది కోటానుకోట్ల ఏళ్ల క్రితం. డైనోసార్లు ఈ భూమిపై తిరగాడిన కాలంలో. అయితే ఈ వింత పక్షి శిలాజాలను బట్టి కంప్యూటర్లలో దీన్ని రూపు గీస్తే దీని గురించి బోలెడు వింత నిజాలు బయటపడ్డాయి.
బయటి లంకెలు
వర్గం:పక్షులు
అలహాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
అలహాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
అలహాబాద్ నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికైన ఇద్దరు ఎంపీలు లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి, వి.పి. సింగ్ భారతదేశ ప్రధానమంత్రిగా భాద్యతలు నిర్వహించారు.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఓ మై గాడ్
ఓ మై గాడ్ 2016లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శ్రీ వెంకటేశ్వర విసుఅల్స్ బ్యానర్ పై వేణు ముక్కపాటి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు శ్రీ వాత్సవ్ దర్శకత్వం వహించాడు.
మూలాలు
వర్గం:2016 తెలుగు సినిమాలు
జాజ్‌పూర్
జాజ్‌పూర్  ఒడిశా రాష్ట్రం, జాజ్‌పూర్ జిల్లాలోని పట్టణం. ఇది కేసరి రాజవంశం యొక్క రాజధానిగా ఉండేది. ఆ తరువాత దీని స్థానంలో కటక్, రాజధాని అయింది. ఇది జాజ్‌పూర్ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. జిల్లా పోలీసు ప్రధాన కార్యాలయం పాణికోయిలి లో ఉంది. పట్టణ పరిపాలనను పురపాకల సంఘం నిర్వహిస్తుంది.
చరిత్ర
జాజ్‌పూర్, పురాతన బిరాజా ఆలయం ఉన్న ప్రదేశం, దీనిని మొదట బిరాజా అని పిలిచేవారు. పురాతన గ్రంథాలలో ఈ పట్టణానికి విరంజ, వరంజ-నగర, వరాహ-తీర్థ అనే పేర్లు ఉండేవి. భౌమ-కార రాజులు తమ రాజధానిగా గుహదేవపతాక (లేదా గుహేశ్వరపతాక)ను స్థాపించారు. ఇదే ఇప్పటి జాజ్‌పూర్ సమీపంలోని గోహిరతికార్ (లేదా గోహిరతిక్ర) అని గుర్తించారు. తరువాతి సోమవంశీ రాజులు తమ రాజధానిని యయాతినగర (నేటి బింక) నుండి గుహేశ్వరపతాకకు మార్చారు. పట్టణానికి అభినవ-యయాతినగర అని పేరు పెట్టారు.
తరువాత, జాజ్పూర్ పట్టణం యజనగర అని పిలువబడింది. ఒక సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఈ పేరు "యయాతినగర" నుండి వచ్చింది. మరొక సిద్ధాంతం ఏమిటంటే, ఇది గంగా - గజపతి కాలంలో (11వ-16వ శతాబ్దం) ప్రాచుర్యం పొందిన యజ్ఞాల నుండి ఉద్భవించింది. తబకత్ -ఇ-నసిరి, తారిఖ్-ఇ-ఫిరుజ్షాహి వంటి ముస్లిం చరిత్రలలో, ఈ పట్టణం పేరును "జజ్‌నగర్"గా పేర్కొన్నారు. తరువాత, " -నగర్ " ("పట్టణం") ప్రత్యయం స్థానంలో " -పూర్ " చేరి, పేరు "జాజ్‌పూర్"గా మారింది.
జనాభా వివరాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జాజ్‌పూర్ పట్టణ జనాభా 37,458. అందులో 19,216 మంది పురుషులు, 18,242 మంది మహిళలు. 6 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు 3,823. జాజ్‌పూర్‌లో అక్షరాస్యుల సంఖ్య 29,975, ఇది జనాభాలో 80.0%, పురుషులలో అక్షరాస్యత 83.5% కాగా, స్త్రీలలో ఇది 76.4%. ఏడేళ్ళ పైబడిన వారిలో అక్షరాస్యత 89.1%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 92.9%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 85.1%. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 6,363 షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 565. 2011లో జాజ్‌పూర్‌లో 8198 గృహాలు ఉన్నాయి
మూలాలు
వర్గం:Articles with short description వర్గం:Short description matches Wikidata వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఒడిశా నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:ఒడిశా జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం (రాకెట్)
మొదటి ప్రయోగం
ఉన్నత సాంకేతిక వాహనం మొదటి పరీక్షా ప్రయోగం 2010 మార్చి 3 న చేసారు. దాన్ని ATV-D01 అని పిలిచారు. ఒక డమ్మీ స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజనును రెండవ దశకు తగిలించుకుని ఈ వాహనం ప్రయాణించింది. ఇస్రో అప్పటివరకు ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లలో అదే అత్యంత బరువైనది. ప్రయోగ వేదిక నుండి గాల్లోకి లేచే సమయంలో దాని బరువు 3 టన్నులు. తన ప్రయాణం ద్వారా స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజను మండడానికి అవసరమైన వేగాన్ని, గతిశీల పీడనాన్నీ కలగజేయడమే ఈ ప్రయోగ లక్ష్యం. ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మ్యాక్ 6+0.5 వేగాన్ని, 80 + 35 KPa పీడనాన్నీ సాధించి, ఆ పరిస్థితిని 7 సెకండ్ల పాటు కొనసాగించింది. ఈ పరిస్థితులు స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను పరీక్షించేందుకు అనువైనవి కాబట్టి ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది.
రెండవ ప్రయోగం
రెండవ ప్రయోగం 2016 ఆగస్టు 28 న చేసారు. దీన్ని ATV-02 అని అన్నారు. ఈసారి రెండు పనిచేసే స్క్రామ్‌జెట్‌ ఇంజన్లను వాహనం రెండవ దశకు తగిలించి ప్రయోగించారు. 3277 కిలోల బరువున్న ఈ రాకెట్టు ప్రయోగం శ్రీహరికోటలోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి ఉదయం 6 గంటలకు జరిగింది. రాకెట్టు తగు వేగాన్ని, పీడనాన్నీ సాధించాక, స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్లను మండించారు. అవి 5 సెకండ్ల పాటు పనిచేసాయి. ప్రయోగించిన సుమారు 300 సెకండ్ల తరువాత వాహనం బంగాళాఖాతంలో శ్రీహరికోటకు 320 కి.మీ. దూరంలో దిగింది.
ఈ ప్రయోగం విజయవంతమైందని ఇస్రో తెలిపింది. ఈ ప్రయోగంతో సూపర్‌సోనిక్ వేగాల వద్ద ఇంజను ప్రజ్వలనం, సూపర్‌సోనిక్ వేగాల వద్ద మంట జ్వలిస్తూనే ఉండడం, గాలిని పీల్చుకునే మెకానిజం, ఇంధన ఇంజెక్షను వ్యవస్థల పనితీరు విజయవంతంగా ప్రదర్శించబడింది.
స్క్రామ్‌జెట్ ఇంజన్ను విజయవంతంగా ఫ్లైట్ టెస్ట్ చేసిన నాలుగు దేశాల్లో భారత్ ఒకటి.
మూలాలు వనరులు
వర్గం:ఇస్రో ప్రయోగించిన సౌండింగు రాకెట్లు
ఓజోన్ క్షీణత
"ఓజోన్ రంధ్రం" 1982 లో మొట్టమొదటిసారిగా కనుగొన్నప్పటి నుండి 2019 లోనే అత్యంత చిన్న పరిమాణంలో ఉందని నాసా ప్రకటించింది.
ఓజోన్ క్షీణతకు, ఓజోన్ రంధ్రం ఏర్పడడానికీ ప్రధాన కారణం కృత్రిమ రసాయనాలు - ముఖ్యంగా హేలోకార్బన్ రిఫ్రిజెరంట్లు, ద్రావకాలు, చాలకాలు, క్లోరోఫ్లూరోకార్బన్‌లు (CFC లు), హేలోన్‌లు HCFC లు. వీటిని ఓజోన్ హారక పదార్థాలు (ODS) అని అంటారు. ఈ సమ్మేళనాలు ఉపరితలం నుండి విడుదలైన తరువాత టర్బ్యులెంట్ మిక్సింగు ద్వారా అణువులు స్థిరత్వం పొందే వేగం కంటే చాలా వేగంగా కలసి పోయి, స్ట్రాటోస్ఫియరు లోకి రవాణా అవుతాయి. స్ట్రాటోస్ఫియరు లోకి చేరాక, కాంతివిశ్లేషణం (ఫోటో డిస్సోసియేషను) ప్రక్రియ ద్వారా అవి హేలోజన్ అణువులను విడుదల చేస్తాయి. ఇవి ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసి, ఓజోన్ (O3) ను ఆక్సిజన్ (O2) గా మారుస్తాయి.
ఓజోన్ క్షీణత కారణంగా క్యాన్సరు వాటిల్లే ప్రమాదం పెరగడం పట్ల, ఇతర ప్రతికూల ప్రభావాల పట్లా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆందోళన తలెత్తింది. ఓజోన్ పొర అతినీలలోహిత కిరణాలను భూ వాతావరణం గుండా చొచ్చుకుని రాకుండా నిరోధిస్తుంది. ఈ కిరణాలు చర్మ క్యాన్సరుకు, వడదెబ్బకు, కంటిశుక్లానికీ కారణమవుతాయి. అలాగే మొక్కలు. జంతువులకు హాని కలిగిస్తాయి. ఓజోన్ పొర పల్చబడటం వలన ఈ కిరణాలు నాటకీయంగా పెరుగుతాయి. ఈ ఆందోళనల నేపథ్యంలో 1987 లో ప్రపంచదేశాలన్నీ మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను అమలు చెయ్యాలని తీర్మానించాయి. ఈ ప్రోటోకోల్ CFC లు, హేలోన్లు, ఇతర ఓజోన్-హారక రసాయనాల ఉత్పత్తిని నిషేధించింది.
ఈ నిషేధం 1989 లో అమల్లోకి వచ్చింది. 1990 ల మధ్యలో ఓజోన్ స్థాయి తగ్గకుండా నిలబడిపోయింది. 2000 లలో ఓజోన్ పొర పుంజుకోవడం మొదలైంది. ఈ పుంజుకోవడం 21 వ శతాబ్ది లోనూ కొనసాగి, 2075 నాటికి ఓజోన్ రంధ్రం 1980 పూర్వం నాటి స్థాయికి చేరుకుంటుందని అంచనా. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను ఇప్పటి వరకు అత్యంత విజయవంతమైన అంతర్జాతీయ పర్యావరణ ఒప్పందంగా భావిస్తారు.
ఓజోన్ చక్రం అవలోకనం
ఓజోన్-ఆక్సిజన్ చక్రంలో ఆక్సిజన్ మూడు రూపాల్లో (అల్లోట్రోపులు లేదా భిన్నరూపాలు) పాల్గొంటుంది: ఆక్సిజన్ అణువులు (O లేదా అణు ఆక్సిజన్), ఆక్సిజన్ వాయువు ( లేదా డయాటోమిక్ ఆక్సిజన్), మూడోది ఓజోన్ వాయువు ( లేదా ట్రైయాటోమిక్ ఆక్సిజన్). స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఉన్న ఆక్సిజన్ అణువులు అతినీలలోహిత ఫోటాన్‌లను గ్రహించి ఫోటోడిసోసియేట్ అయి, ఓజోన్ ఏర్పడుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో ఒక రెండు ఆక్సిజన్ రాడికల్‌లుగా మారుతుంది. ఈ రెండు అణు ఆక్సిజన్ రాడికల్‌లు రెండు వేరువేరు మోలిక్యూళ్ళతో కలిసి రెండు  మోలిక్యూళ్ళు ఏర్పడతాయి. ఈ ఓజోన్ మోలిక్యూళ్ళు అతినీలలోహిత (UV) కాంతిని పీల్చుకుంటాయి. దాంతో ఓజోన్, మోలిక్యూలు గాను, ఆక్సిజన్ అణువుగాను విడిపోతుంది. ఈ ఆక్సిజన్ అణువు ఆక్సిజన్ మోలిక్యూలుతో కలిసి మళ్ళీ ఓజోన్ ఏర్పడుతుంది. ఆక్సిజన్ అణువు ఓజోన్ మోలిక్యూలుతో కలిసి రెండు మోలిక్యూళ్ళు తయారయ్యేంత వరకూ ఈ ప్రక్రియ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
O + → 2
అనేక స్వేచ్ఛా రాడికల్ ఉత్ప్రేరకాలు ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తాయి. వీటిలో హైడ్రాక్సిల్ రాడికల్ (OH·), నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ రాడికల్ (NO·), క్లోరిన్ రాడికల్ (Cl·), బ్రోమిన్ రాడికల్ (Br·) చాలా ముఖ్యమైనవి. ఈ రసాయనిక నామాలకు పక్కన ఉన్న "చుక్క" గుర్తుకు అర్థం, ఆయా రాడికల్‌లో ఒక స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ ఉందని. ఇది చాలా రియాక్టివ్ అని సూచించడానికి ఇది ఒక గుర్తు. ఇవన్నీ సహజంగాను, మానవ నిర్మితం గానూ ఏర్పడతాయి. ప్రస్తుత కాలంలో స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఉన్న OH·, NO·లు సహజంగా ఏర్పడినవే. అయితే మానవ కార్యకలాపాల వలన క్లోరిన్, బ్రోమిన్ స్థాయిలు విపరీతంగా పెరిగాయి. ఈ మూలకాలు స్థిరమైన సేంద్రీయ సమ్మేళనాలలో, ముఖ్యంగా క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లలో, ఉంటాయి. వీటి తక్కువ రియాక్టివిటీ లక్షణం కారణంగా ట్రోపోస్పియరులో నాశనం కాకుండా స్ట్రాటోస్ఫియరుంలోకి వెళ్తాయి. స్ట్రాటోస్ఫియరు చేరుకున్నాక, అతినీలలోహిత కాంతి చర్య వలన మాతృ సమ్మేళనాల నుండి Cl, Br అణువులు విడుదల అవుతాయి. ఉదా.
+ విద్యుదయస్కాంత వికిరణం → Cl· + ·
ఓజోన్ చాలా రియాక్టివ్‌గా ఉండే అణువు. ఇది ఉత్ప్రేరకం సహాయంతో మరింత స్థిరమైన ఆక్సిజన్ రూపానికి సులభంగా మారుతుంది. Cl, Br అణువులు ఓజోన్ మోలిక్యూళ్ళను వివిధ రకాల ఉత్ప్రేరక చక్రాల ద్వారా నాశనం చేస్తాయి. అటువంటి చక్రానికి సరళమైన ఉదాహరణ ఒకటి చూస్తే, ఒక క్లోరిన్ అణువు ఓజోన్ మోలిక్యూలు తో చర్య జరిపి, ఒక ఆక్సిజన్ అణువును తీసుకుని క్లోరిన్ మోనాక్సైడ్ (ClO) ఏర్పడుతుంది. ఈ క్రమంలో ఒక ఆక్సిజన్ మాలిక్యూలు విడుదల అవుతుంది. ClO మరొక ఓజోన్ మోలిక్యూలుతో చర్య జరిపి, ఒక క్లోరిన్ అణువును, రెండు ఆక్సిజన్ మోలిక్యూళ్ళనూ విడుదల చేస్తుంది. ఈ వాయు రూప రసాయనికచర్యలకు సమీకరణాలు ఇవి:
క్లోరిన్ అణువు ఓజోన్ మోలిక్యూలు నుండి ఒక ఆక్సిజన్ అణువును తొలగించి, ClO మోలిక్యూలును ఏర్పరుస్తుంది
ఈ ClO మరొక ఓజోన్ మోలిక్యూలు నుండి ఆక్సిజన్ అణువును తొలగిస్తుంది; ఈ చర్యలో వెలువడ్డ క్లోరిన్ ఈ రెండు-దశల చక్రాన్ని పునరావృతం చేస్తుంది.
ఈ రసాయనిక చర్యల ప్రభావం వలన ఓజోన్ పరిమాణం తగ్గుతుంది. అయితే ఈ ప్రక్రియల వేగాన్ని శూన్య చక్రాల ప్రభావంతో తగ్గించవచ్చు. దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఓజోన్ నాశనానికి దారితీసే మరింత క్లిష్టమైన విధానాలను కూడా కనుగొన్నారు. thumb| ఓజోన్ చక్రం thumb| నెలవారీ సగటు ఓజోన్ thumb| ఏటా ఓజోన్ రంధ్రంలో TOMS కొలిచిన ఓజోన్ అతి తక్కువ విలువలు హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్, క్లోరిన్ నైట్రేట్ వంటి సమ్మేళనాలు ఏర్పడే చర్యల్లో క్లోరిన్ అణువులు ఖర్చైపోతాయి. ఈ చర్యలు గనక జరక్కపోతే, ఒక్క క్లోరిన్ అణువు రెండు సంవత్సరాల పాటు నిరంతరంగా ఓజోన్‌ను నాశనం చేస్తుంది. ఈ విషయంలో క్లోరిన్ కంటే బ్రోమిన్ మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. అయితే ప్రస్తుతం వాతావరణంలో బ్రోమిన్ చాలా తక్కువ. క్లోరిన్, బ్రోమిన్ లు రెండూ ఓజోన్ క్షీణతకు గణనీయంగా దోహదం చేస్తున్నాయి. ఫ్లోరిన్, అయోడిన్ అణువులు కూడా ఇలాంటి ఉత్ప్రేరక చక్రాలలో పాల్గొంటాయని ప్రయోగశాల అధ్యయనాల్లో తేలింది. అయితే, ఫ్లోరిన్ అణువులు నీరు, మీథేన్‌లతో చురుగ్గా చర్య జరిపి స్ట్రాటోస్ఫియరులో హైడ్రోఫ్లోరిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. అయోడిన్ కలిగిన సేంద్రియ మోలిక్యూళ్ళు దిగువ వాతావరణంలో ఎంత వేగంగా చర్య జరుపుతాయంటే, వీటిలో అసలు స్ట్రాటోస్ఫియరుకు చేరేవి బాగా తక్కువ.
ఉత్ప్రేరక చక్రం నుండి బయటికి పోయే లోపు, ఒక్క క్లోరిన్ అణువు సగటున 1,00,000 ఓజోన్ అణువులతో చర్య జరపగలదు. ఇదీ, దీనితో పాటు క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లు (సిఎఫ్‌సిలు), హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌ల (హెచ్‌సిఎఫ్‌సి) ద్వారా ఏటా వాతావరణంలోకి విడుదలయ్యే క్లోరిన్ పరిమాణమూ - ఈ రెంటినీ కలిపి చూస్తే, సిఎఫ్‌సిలు, హెచ్‌సిఎఫ్‌సిలు మొత్తం పర్యావరణానికి ఎంత చేటు తెస్తున్నాయో అర్థమౌతుంది.
ఓజోన్ రంధ్రం, దాని కారణాలు
కుడి|thumb| 1984 లో ఉత్తర అమెరికాలో ఓజోన్ రంధ్రం (అసాధారణంగా వెచ్చగా ఉన్న సంవత్సరం - ఓజోన్ క్షీణత తగ్గింది), అదే 1997 లో (అసాధారణంగా చల్లగా ఉన్న సంవత్సరం - ఫలితంగా ఓజోన్ క్షీణత పెరిగింది). మూలం: నాసా అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రం అంటార్కిటిక్ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఒక ప్రాంతం. దీనిలో ఇటీవలి ఓజోన్ స్థాయిలు 1975 కి పూర్వం ఉన్న స్థాయిల్లో 33 శాతానికి తగ్గాయి. అంటార్కిటిక్ వసంతకాలంలో, సెప్టెంబరు నుండి డిసెంబరు ఆరంభం వరకు ఓజోన్ రంధ్రం సంభవిస్తుంది, ఎందుకంటే బలమైన పడమటి గాలులు ఖండం చుట్టూ తిరుగుతూ ఒక వాతావరణ కంటెయినరును సృష్టిస్తాయి. అంటార్కిటిక్ వసంతకాలంలో, ఈ ధ్రువ సుడిగుండంలో పడి దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ఓజోన్, 50 శాతానికి పైగా నాశన మవుతుంది.
పైన వివరించినట్లుగా, ఓజోన్ క్షీణతకు ప్రధాన కారణం క్లోరిన్ కలిగిన వాయువులు (ప్రధానంగా CFC లు, వాటికి సంబంధించిన హేలోకార్బన్లు). UV కాంతి సమక్షంలో, ఈ వాయువులు విభజన చెంది, క్లోరిన్ అణువులను విడుదల చేస్తాయి. ఇవి ఓజోన్ నాశనాన్ని ఉత్ప్రేరకపరుస్తాయి. Cl- ఉత్ప్రేరక ఓజోన్ క్షీణత వాయురూపంలో జరుగుతుంది. అయితే ఇది ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాల (పిఎస్‌సి లు) సమక్షంలో నాటకీయంగా బలోపేతమౌతుంది.
ఈ ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాలు శీతాకాలంలో, తీవ్రమైన చలిలో ఏర్పడతాయి. ధ్రువాల వద్ద శీతాకాలాలు చీకటిగా ఉంటాయి. మూడు నెలల పాటు అసలు సౌర వికిరణమే (సూర్యకాంతి) ఉండదు. సూర్యరశ్మి లేకపోవడం చేత ఉష్ణోగ్రతలు తగ్గుతాయి. ఉష్ణోగ్రతలు −80 °C కు అటూ ఇటూగా ఉంటాయి, ఇంకా తక్కువ కూడా ఉండవచ్చు. ఈ తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వలన మేఘ కణాలు ఏర్పడతాయి. పిఎస్‌సి మేఘాల్లో మూడు రకాలున్నాయి -నైట్రిక్ యాసిడ్ ట్రైహైడ్రేట్ మేఘాలు, నెమ్మదిగా చల్లబడే నీరు-మంచు మేఘాలు, వేగంగా చల్లబడే నీరు-మంచు (నాక్రియస్) మేఘాలు. ఈ మేఘాల ఉపరితలాలపై రసాయనిక చర్యలు జరిగి, తద్వారా ఏర్పడే రసాయనాలు వసంతకాలంలో ఓజోన్ నాశనానికి దారితీస్తాయి.
దీనిలో ఇమిడి ఉన్న ఫోటోకెమికల్ ప్రక్రియలు సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి గానీ, వీటి గురించి శాస్త్రవేత్తలకు బాగా అవగాహన ఉంది. ముఖ్యమైన పరిశీలన ఏమిటంటే, సాధారణంగా, స్ట్రాటోస్ఫియరులోని క్లోరిన్ చాలావరకు దాని సమ్మేళనాలలో ఉంటుంది. ప్రధానంగా క్లోరిన్ నైట్రేట్ అలాగే హెచ్‌సిఎల్ వంటి స్థిరమైన అంతిమ ఉత్పత్తులు. ఈ అంతిమ ఉత్పత్తులు ఏర్పడేటపుడు, ఓజోన్ క్షీణత ప్రక్రియలో పాల్గొనే Cl ను తొలగిస్తాయి. అయితే, అంటార్కిటిక్ శీతాకాలం, వసంతకాలాల్లో, ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాల ఉపరితలంపై ఈ సమ్మేళనాలు చర్య జరిపి, బాగా చురుకైన ఫ్రీ రాడికల్స్ ను (Cl, ClO) ఉత్పత్తి చేస్తాయి. మేఘాలు స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని ను నైట్రిక్ అమ్లంగా మార్చి, తొలగించడాన్ని డెంట్రిఫికేషన్ అంటారు. కొత్తగా ఏర్పడ్డ ClO, తిరిగి గా మారకుండా ఇది అడ్డుపడుతుంది.
ఓజోన్ పొర క్షీణతపై ఆసక్తి
ఓజోన్ క్షీణత వంటి సంక్లిష్ట సమస్యలపై ప్రజలకు అపోహలూ అపార్థాలూ ఉండడం మామూలు. ప్రజలకు ఉండే పరిమిత శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం వలన గ్లోబల్ వార్మింగ్ కు దీనికీ మధ్య కొంత గందరగోళానికి దారితీసింది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ అనేది "ఓజోన్ రంధ్రం" సమస్యలోని భాగంగా భావించారు. ప్రారంభంలో, గ్రీన్ ఎన్జీఓలు తమ ప్రచారంలో సిఎఫ్సి గురించి చెప్పలేదు; ఆ విషయం చాలా క్లిష్టంగా ఉంటుందని భావించడం వలన. చాలా కాలం తరువాత గానీ వాళ్ళు క్రియాశీలకంగా మారలేదు. ఉదా. పాత తూర్పు జర్మనీకి చెందిన కంపెనీ VEB dkk షార్ఫెన్‌స్టెయిన్ తయారు చేసిన CFC రహిత ఫ్రిడ్జికి గ్రీన్‌పీస్ మద్దతు తెలపడం.
CFC చర్చల్లో ఉపయోగించే ఓజోన్ కవచం, ఓజోన్ రంధ్రం వంటి రూపకాలు శాస్త్రీయ కోణంలోంచి చూస్తే "ఖచ్చితమైనవి" కావు. "ఓజోన్ రంధ్రం" అనేది ఒక "రంధ్రం" కాదు, అసి పలచబడడం, అంతే. కారు విండ్‌షీల్డుకు పడే రంధ్రం లాంటిది అసలే కాదు. పొర లోంచి ఓజోన్ పూర్తిగా అదృశ్యమై పోదు. అసలు పొర పలచబడడం అంతటా ఏకరీతి గానూ ఉండదు. వీటి శాస్త్రీయ అర్థాలు ఎలా ఉన్నప్పటికీ, శాస్త్రవేత్తలు కాని సాధారణ ప్రజల ఆందోళనల్లో ఈ పదాలు బాగా ఇమిడిపోయాయి. ఓజోన్ రంధ్రాన్ని "తక్షణ సమస్య" గాను ముంచుకొస్తున్న ముప్పు గానూ చూసారు. చర్మ క్యాన్సర్, కంటిశుక్లం, మొక్కలకు నష్టం వంటి తీవ్రమైన వ్యక్తిగత పరిణామాలకు మామూలు ప్రజలు భయపడ్డారు. విధాన నిర్ణాయక స్థాయిలో మాత్రమే కాకుండా, ప్రజల్లో కూడా వాతావరణ మార్పు కంటే ఓజోన్ నియంత్రణ పట్లనే ఎక్కువ సానుకూల అభిప్రాయం ఉంది. ఏరోసోల్ స్ప్రేలను వాడరాదనే చట్టం అమల్లోకి రావడానికంటే ముందే అమెరికన్లు వాటిని వాడడం స్వచ్ఛందంగా మానేసారు. గ్లోబల్ వార్మింగు ప్రజల్లో ఈ రకమైన ఆందోళనను, సానుకూల చర్యలను సాధించ లేక పోయింది. ఒక పెద్ద "రంధ్రం" ఉందని 1985 లో ఆకస్మికంగా గుర్తించడం పత్రికలలో విస్తృతంగా వచ్చింది.
గ్లోబల్ ఓజోన్‌పై అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రం ప్రభావం చాలా తక్కువ ఐనప్పటికీ, ఈ రంధ్రం ప్రజల్లో చాలా ఆసక్తిని రేకెత్తించింది. ఎందుకంటే:
ఓజోన్ క్షీణత పర్యవసానాలు
సూర్యుడి నుండి వచ్చే UVB అతినీలలోహిత కాంతిని ఓజోన్ పొర శోషిస్తుంది. ఈ పొర క్షీణించడం వలన భూ ఉపరితలం మీద UVB స్థాయిలు పెరుగుతాయి.ఇది చర్మ క్యాన్సరు పెరగడం వంటి నష్టాలకు దారితీస్తుంది. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను రూపొందించడానికి కారణం ఇదే. స్ట్రాటోస్ఫియరు ఓజోన్ తగ్గుదల, CFC లు, ఉపరితల UVB లో పెరుగుదల -ఇవన్నీ ఒకదాంతో ఒకటి బాగా ముడిపడి ఉన్నప్పటికీ, ఓజోన్ క్షీణతకు చర్మ క్యాన్సరుకు, కళ్ళు దెబ్బతినడానికీ సంబంధన్ని నిరూపించే ప్రత్యక్ష పరిశీలనా ఆధారాలు లేవు. దీనికి కారణం, కొన్ని రకాల చర్మ క్యాన్సర్లలను కలిగించే UVA కిరణాలను ఓజోన్ పీల్చుకోదు. పైగా కాలక్రమేణా జీవనశైలిలో వచ్చే మార్పుల గణాంకాలను నియంత్రించడం దాదాపు అసాధ్యం.
పెరిగిన అతినీలలోహిత వికిరణం (యువి)
భూమి వాతావరణంలో ఓజోన్ భాగం బహు స్వల్పమే అయినప్పటికీ, UVB రేడియేషనులో సింహభాగాన్ని ఇది పీల్చుకుంటుంది. ఓజోన్ పొర ద్వారా చొచ్చుకుపోయే UVB రేడియేషను, పొర గుండా అది ప్రయాణించే దూరమూ, పొర సాంద్రతా పెరిగే కొద్దీ విపరీతంగా తగ్గుతుంది. స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఓజోన్ స్థాయిలు తగ్గినప్పుడు, అధిక స్థాయిలో UVB భూమి ఉపరితలానికి చేరుతుంది. చెట్ల కాండాల్లో ఏర్పడే వలయాలలో (ట్రీ రింగ్స్) UV తో ఏర్పడే ఫినోలిక్ నిర్మాణాన్ని పరిశీలించినపుడు ఉత్తర అక్షాంశాలలో ఓజోన్ క్షీణత 1700 ల చివరిలో మొదలైనట్లు తెలిసింది.
2008 అక్టోబరు లో, ఈక్వెడార్ అంతరిక్ష సంస్థ HIPERION అనే నివేదికను ప్రచురించింది. ఈక్వెడార్ లోని భూస్థిత పరికరాల నుండి వచ్చిన డేటాను, వివిధ దేశాలకు చెందిన 12 ఉపగ్రహాల నుండి గత 28 సంవత్సరాలుగా వచ్చిన డేటానూ ఉపయోగించి చేసిన ఈ అధ్యయనంలో భూమధ్యరేఖ అక్షాంశాల వద్ద చేరుకున్న UV రేడియేషన్ అనుకున్న దానికంటే చాలా ఎక్కువగా ఉందని తెలిసింది. ఈక్వడార్ రాజధాని క్విటోలో UV సూచిక 24 కు చేరుకుంది; ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ, UV సూచిక 11 ను తీవ్రమైనదిగా, ఆరోగ్యానికి గొప్ప ప్రమాదంగా పరిగణిస్తుంది. భూమి మధ్య అక్షాంశాల చుట్టూ క్షీణించిన ఓజోన్ స్థాయిలు ఇప్పటికే ఈ ప్రాంతాల లోని జనాభాను ప్రమాదంలోకి నెడుతున్నాయని నివేదిక తేల్చింది. తరువాత, పెరూ అంతరిక్ష సంస్థ అయిన కొనిడా తన స్వంత అధ్యయనాన్ని ప్రచురించింది. ఇది కూడా దాదాపు ఈక్వెడార్ అధ్యయనంలో చూపిన ఫలితాలనే చూపింది.
జీవ ప్రభావాలు
ఓజోన్ రంధ్రానికి సంబంధించిన ప్రధాన ప్రజా ఆందోళన -మానవ ఆరోగ్యంపై పెరిగిన ఉపరితల UV రేడియేషన్ చూపించే ప్రభావాలు. ఇప్పటివరకు, చాలా ప్రదేశాలలో ఓజోన్ క్షీణత సాధారణంగా కొద్ది శాతంగా ఉంది. చాలా అక్షాంశాలలో ఆరోగ్య నష్టానికి ప్రత్యక్ష ఆధారాలు అందుబాటులో లేవు. ఓజోన్ రంధ్రంలో కనిపించే అధిక స్థాయి క్షీణత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉండి ఉంటే, ప్రభావాలు గణనీయంగాను మరింత నాటకీయంగానూ ఉండేవి. అంటార్కిటికాపై ఓజోన్ రంధ్రం కొన్ని సందర్భాల్లో ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, చిలీ, అర్జెంటీనా, దక్షిణాఫ్రికా ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేసేంత పెద్దదిగా పెరిగినందున, ఉపరితల UV పెరుగుదల గణనీయంగా ఉండవచ్చని పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన చెందుతున్నారు.
ఓజోన్ క్షీణత వలన మానవ ఆరోగ్యంపై UV చూపించే ప్రభావాలన్నీ పెరుగుతాయి -సానుకూల (విటమిన్ డి ఉత్పత్తి వంటివి), ప్రతికూల (వడదెబ్బ, చర్మ క్యాన్సర్, కంటిశుక్లంతో సహా). ప్రభావాలు రెండూ కూడా వీటికి తోడు, ఉపరితల UV పెరగడం వలన ట్రోపోస్పిరిక్ ఓజోన్‌ పెరుగుతుంది. ఇది మానవులకు ఆరోగ్యానికి చేటు.
బేసల్, కణ క్యాన్సర్
మానవులలో చర్మ క్యాన్సరుకు అత్యంత సాధారణ రూపాలు, బేసల్, స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా. ఈ రెండూ UVB తో బలంగా ముడిపడి ఉన్నాయి. UVB ఈ క్యాన్సర్లను ప్రేరేపించే విధానం పట్ల శాస్త్రవేత్తల్లో అవగాహన బాగా ఉంది -UVB రేడియేషన్ గ్రహించడం వలన DNA అణువులోని పిరిమిడిన్ స్థావరాలు డైమర్‌లను ఏర్పరుస్తాయి, ఫలితంగా DNA ప్రతిరూపించేటపుడు ట్రాన్స్క్రిప్షన్ లోపాలు ఏర్పడతాయి. ఈ క్యాన్సర్లు సాపేక్షికంగా తక్కువ ప్రమాదకారులు. చాలా అరుదుగా ప్రాణాంతక మౌతాయి. అయితే, స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా చికిత్సకు కొన్నిసార్లు విస్తృతమైన పునర్నిర్మాణ శస్త్రచికిత్స అవసరం. దీర్ఘకాలిక స్ట్రాటోస్ఫియరు ఓజోన్‌ ఒక్క శాతం తగ్గితే, ఈ క్యాన్సర్లు సోకడం 2% పెరుగుతుందని వివిధ అధ్యయనాల ద్వారా గ్రహించారు.
ప్రాణాంతక మెలనోమా
చర్మ క్యాన్సరుకు మరొక రూపం, ప్రాణాంతక మెలనోమా. ఇది చాలా తక్కువగా సంభవిస్తుంది గానీ, చాలా ప్రమాదకరమైనది. రోగ నిర్ధారణ చేసిన కేసులలో 15-20 శాతం ప్రాణాంతక మౌతాయి. ప్రాణాంతక మెలనోమా, అతినీలలోహిత కిరణాల మధ్య సంబంధం ఇంకా పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. కాని UVB, UVA లు రెండూ దీనికి సంబంధం ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ అనిశ్చితి కారణంగా, మెలనోమా సంభవంపై ఓజోన్ క్షీణత ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడం కష్టం. యువిబి రేడియేషన్‌లో 10 శాతం పెరుగుదల వలన పురుషులలో మెలనోమా అవకాశం 19 శాతం, మహిళల్లో 16 శాతం పెరుగుతుందని ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. చిలీ దక్షిణ కొన వద్ద ఉన్న పుంటా అరేనాస్ ప్రజలపై జరిపిన అధ్యయనంలో, ఓజోన్ తగ్గడం, యువిబి స్థాయిలు పెరగడం వలన ఏడు సంవత్సరాల కాలంలో మెలనోమాలో 56 శాతం, నాన్‌మెలనోమా చర్మ క్యాన్సరులో 46 శాతం పెరుగుదల ఉన్నట్లు గమనించారు.
కంటిశుక్లం
కంటిశుక్లానికి, యువిబికి గురవడానికీ మధ్య అనుబంధాన్ని కొన్ని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. చెసాపీక్ బే వాటర్‌మెన్‌పై చేసిన ఒక అధ్యయనంలో సగటు వార్షిక UVB ఎక్స్‌పోజరు పెరిగే కొద్దీ, కంటి చూపు మందగించడం పెరుగుతుందని తెలిసింది. ఎక్కువగా శ్వేతజాతి మగవారు ఉన్న ఈ సమూహంపై చేసిన పరిశీలన, కనుగుడ్డుపై ఉండే పొర బూజురు కావడానికీ సూర్యరశ్మికీ మధ్య ఉన్న సంబంధానికి బలమైన సాక్ష్యంగా ఉంది. ఈ ఫలితాల ఆధారంగా, ఓజోన్ క్షీణత 2050 నాటికి వందల వేల అదనపు కంటిశుక్లాలకు కారణమవుతుందని అంచనా వేసారు.
ట్రోపోస్పిరులో ఓజోన్ పెరుగుదల
ఉపరితల UV పెరిగితే, ట్రోపోస్పియరులో ఓజోన్‌ పెరుగుతుంది. ఓజోన్‌కు ఉన్న బలమైన ఆక్సిడెంట్ లక్షణాల వల్ల అది విషప్రాయం. అందుచేత, భూతలంపై ఉండే ఓజోన్ ఆరోగ్యానికి చేటు చేస్తుంది. ముఖ్యంగా చిన్నపిల్లలు, వృద్ధులు, ఉబ్బసం లేదా ఇతర శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారికి ఈ ప్రమాదం మరీ ఎక్కువ. ప్రస్తుత కాలంలో, వాహనాల ఎగ్జాస్ట్‌ల నుండి వెలువడే దహన వాయువులపై UV రేడియేషన్ చర్య వలన నేలపై ఓజోన్ ఉత్పత్తి అవుతోంది.
విటమిన్ డి ఉత్పత్తి పెరుగుదల
అతినీలలోహిత కాంతి ద్వారా చర్మంలో విటమిన్ డి ఉత్పత్తి అవుతుంది. అందువల్ల, దానిలో లోపం ఉన్నవారిలో అధిక UVB విటమిన్ డి పెరిగేందుకు దోహదపడుతుంది. ఇటీవలి పరిశోధనల్లో (ప్రధానంగా మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్ తరువాత) చాలా మంది మానవుల్లో విటమిన్ డి స్థాయి ఉండాల్సిన దానికంటే తక్కువగా ఉన్నట్లు తేలింది. రక్తంలో విటమిన్ డి స్థాయి 100 ng / ml కంటే ఎక్కువ ఉంటే, రక్తంలో కాల్షియం స్థాయి పెరుగుతుంది. ఇది మరణావకాశాలను పెంచుతుంది. శరీర అవసరాలకు మించి విటమిన్ డి ఉత్పత్తి చేయకుండా సూర్యరశ్మిని నిరోధించే విధానాలు శరీరంలో ఉన్నాయి.
జంతువులపై ప్రభావాలు
లండన్లోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ జువాలజీ శాస్త్రవేత్తలు తమ 2011 నవంబరు నివేదికలో, కాలిఫోర్నియా తీరంలోని తిమింగలాలు వడదెబ్బ తిన్నట్లు చెప్పారు. "ఓజోన్ పొర పల్చబడడమే దీనికి కారణమేమో"నని వారి ఉద్దేశం. ఈ అధ్యయనం గల్ఫ్ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియాలోని 150 కి పైగా తిమింగలాల నుండి చర్మాలను ఫోటోలు తీసి, బయాప్సీ చేసి, చేసినది. "తీవ్రమైన వడదెబ్బ వలన చర్మానికి ఎలాంటి నష్టం కలుగుతుందో చూపే ఆధారాలు" కనుగొన్నారు. UV రేడియేషన్ ద్వారా DNA దెబ్బతిన్నప్పుడు ఏర్పడే కణాలు కనిపించాయి. పరిశోధనలు "ఓజోన్ క్షీణత ఫలితంగా పెరిగే UV స్థాయిల వలన మానవుల్లో చర్మ క్యాన్సరు పెరుగుతున్నట్లే, తిమింగిలాల చర్మంలోనూ జరుగుతోంది."
పంటలపై ప్రభావాలు
UV రేడియేషన్ పెరుగుదల పంటలను ప్రభావితం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. బియ్యం వంటి ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన అనేక జాతుల మొక్కలు నత్రజనిని నిలుపుకోవటానికి వాటి వేర్లపై నివసించే సయనోబాక్టీరియాపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సైనోబాక్టీరియా UV రేడియేషన్‌ను తట్టుకోలేదు. అది పెరిగితే ఇవి ప్రభావితమౌతాయి. "పెరిగిన అతినీలలోహిత వికిరణపు ప్రభావాలను తగ్గించడానికి లేదా మరమ్మత్తు చేయడానికీ మొక్కల్లో యంత్రాంగం ఉన్నప్పటికీ, పెరిగిన UVB స్థాయికి అనుకూలీకరించే సామర్థ్యం పరిమితంగా ఉంటుంది. కాబట్టి మొక్కల పెరుగుదల UVB రేడియేషన్ ద్వారా నేరుగా ప్రభావితమవుతుంది."