cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
గొటుకూరు
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 13 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గొటుకూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గొటుకూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
గొటుకూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, వరి, కంది
కన్నేపల్లి
కన్నేపల్లి పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందు వలన ఈ పేజీ అవసరమైంది. ఈ పేరుతో గల పేజీలు:
సివాడ (కురుపాం)
సివాడ,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా, కురుపాం మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కురుపాం నుండి 33 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పార్వతీపురం నుండి 64 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 287 ఇళ్లతో, 1392 జనాభాతో 296 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 774, ఆడవారి సంఖ్య 618. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 25 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 1211. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581972 .పిన్ కోడ్: 535534.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సివాడ (కురుపాం)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఇద్దరు ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
సివాడ (కురుపాం)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సివాడ (కురుపాం)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
గురవారెడ్డి
గురవారెడ్డి తెలుగువారిలో కొందరి పేరు.
బాబాపూర్
బాబాపూర్ పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
దేవుని కడప శ్రీ లక్ష్మీ వేంకటేశ్వరాలయం
దేవుని కడప శ్రీ లక్ష్మీ వేంకటేశ్వరాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, కడప నగరంలోగల చారిత్రక దేవాలయం. ఈ దేవాలయం కడప నగర పరిధిలోని "దేవుని కడప" అనే ప్రాంతంలో ఉంది. 2004లో కడప కార్పొరేషన్లో కలవక ముందు "దేవుని కడప" అనేది ఒక చిన్న గ్రామం. అది "పాత కడప" అనే రెవెన్యూ గ్రామ పరిధిలో ఉండేది. ప్రస్తుతం దేవుని కడపతో సహా పాత కడప రెవెన్యూ గ్రామం మొత్తం నగరపాలకసంస్థ పరిధిలో ఉంది.
పేరు వ్యుత్పత్తి
ఇక్కడి వేంకటేశ్వర స్వామిని కృపాచార్యులు ప్రతిష్ఠించారని ప్రతీతి. అందు వలన ఈ పట్టణానికి కృపాపురమని పేరు వచ్చింది. కృపాపురమే కడపగా మారిందంటారు. సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో టాలెమీ అనే విదేశీ యాత్రికుడు కడపను దర్శించాడు. ఈ ఊరిని కరిపె, కరిగె అంటారని రాశాడు. కరిపె అనే మాటే చివరికి కడపగా మారి ఉండవచ్చు.
దేవుని కడప క్షేత్రం తిరుమలకు తొలిగడపగా ప్రసిద్ధిగాంచింది. దక్షిణ ప్రాంత యాత్రికులు కాశీ వెళ్ళడానికి, ఉత్తర భారతదేశ యాత్రికులు రామేశ్వరం వెళ్ళడానికి తిరుమల వేంకటేశ్వరుని వద్దకు కాలిబాటన వెళ్ళేవారికి కడపే ప్రధాన మార్గం. ఈ కారణంగా మూడుచోట్లకు వెళ్ళే భక్తులు కచ్చితంగా ఇక్కడ మొదటిగా శ్రీ లక్ష్మీప్రసన్న వేంకటేశ్వరుణ్ణి, సోమేశ్వర స్వామిని దర్శించుకుని అనంతరం ఇతర క్షేత్రాలకు వెళ్ళేవారు. ఇందువల్లనే మూడు క్షేత్రాల తొలి గడపగా దేవుని కడప ప్రసిద్ధి చెందింది.
చరిత్ర
విజయనగర రాజులు, నంద్యాల రాజులు, మట్లి రాజులు ఈ ఆలయాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. మడిమాన్యాలు, బంగారు సొమ్ములు ఈ స్వామికి సమర్పించారు. తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు స్వామి గురించి 12 కీర్తనలు చెప్పాడు. "కాదనకు నామాట కడపరాయా నీకు గాదెవోసే వలపులు కడపరాయా కలదాననే నీకు గడపరాయా వో కలికి శ్రీ వేంకటాద్రి కడపరాయ"
- తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు
దేవాలయ వాస్తు శిల్పం
ఏడుకొండల వేంకశ్వరునికి ప్రతిబింబంలా కనిపించే స్వామి దేవుని కడపలో వెలసిన శ్రీలక్ష్మీప్రసన్న వేంకటేశ్వరుడు. ఈ గుడిలో ఒక మందిరంలో వేంకటేశ్వరుడు, ఎడమ వైపు మందిరంలో శ్రీ మహాలక్ష్మి ఉన్నారు. మాఘ శుద్ధ పాడ్యమి నుండి సప్తమి (రథసప్తమి) వరకు బ్రహ్మోత్సవాలు జరుగుతాయి. సప్తమి రోజు రథోత్సవం జరుగుతుంది. ఆనాడు వేలాది మంది భక్తులు పాల్గొంటారు.
తిరుమల వరాహ క్షేత్రం కాగా ఇది హనుమ క్షేత్రం. గర్భగుడి వెనుకవైపు  ఇక్కడి క్షేత్రపాలకుడైన  ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహముంది. సాధారణంగా ఎక్కడైనా వినాయకుని విగ్రహానికి అడ్డనామాలు ఉంటాయి. వాటికి భిన్నంగా ఇక్కడ నృత్య గణపతికి నిలువు నామాలుంటాయి. దేవుని కడపలో ఇంకా సోమేశ్వరాలయం, దుర్గాలయం, ఆంజనేయ మందిరం ఉన్నాయి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు నిర్మించిన కళ్యాణ మంటపముంది.
ఆలయ ప్రాంగణంలో ఆండాళమ్మ, విష్వక్సేన, పద్మావతి అమ్మవారు, శంఖ చక్ర ధ్వజ గరుడ ఆళ్వారు, హన్మత్ పెరుమాళ్ళు, నృత్య గణపతి తదితర దేవీ దేవతలు కొలువై ఉన్నారు. అలాగే కంచి తరహాలో ఇక్కడ కూడా ఆలయ మండప పైభాగంలో రాతి బల్లులు ఉండటం విశేషం. పాపనివారణ కోసం భక్తులు ఆ బల్లుల్ని తాకుతారు.
ఈ గుడిలో విష్వక్సేన మందిరం, నాగుల విగ్రహాలు, ఆండాళ్ మందిరం, శమీ వృక్షం, ఆళ్వార్ల సన్నిధి, కళ్యాణ మంటపం, ఆలయం వెలుపల పుష్కరిణి, అద్దాల మందిరం చూడదగినవి.
ఉత్సవాలు
దేవుని కడప ఆలయ చెరువుల సముదాయాన్ని హరిహర సరోవరంగా పిలుస్తారు. హనుమ క్షేత్రం అయినందున హనుమత్ పుష్కరిణి అనికూడా అంటారు. కొలనులోని నిరయమంటపం, పడమరన తీర్థవాశి మంటపం ఉన్నాయి. పాతకడప చెరువు నుంచి నీరొచ్చే మార్గం ఉంది. పుష్కరిణిలో స్వామి తెప్పోత్సవాలను వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఏటా ధనుర్మాసంలో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ప్రతి ఏడాది మాఘ శుద్ధ పాడ్యమి నుంచి ఏడురోజుల పాటు అంగరంగ వైభవంగా ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఏడో రోజు మాఘ శుద్ధ సప్తమి (రథసప్తమి) నాడు జరిగే రథోత్సవం, కల్యాణోత్సవం, గరుడవాహన సేవలో పాల్గొనేందుకు భక్తులు వేలాదిగా తరలివస్తారు.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:వైఎస్ఆర్ జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:రాయలసీమ లోని పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా
కొమురవెల్లి మల్లన్న స్వామి దేవాలయం
కొమురవెల్లి మల్లన్న స్వామి దేవాలయం (కొమరవెల్లి శ్రీ మల్లికార్జున స్వామి దేవాలయం) తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని సిద్ధిపేట నుండి సికిందరాబాదుకు వెళ్ళే మార్గంలో సిద్ధిపేటకు 24 కి.మీ. ల దూరంలో ఉంది.
ఆలయ విశేషాలు
కొమురవెల్లి మల్లన్న స్వామీని బండ సొరికల వెలసిన దేవునిగా కీర్తిస్తారు. సుతిమాను గుండు మీద త్రిశూలం ఉంటుంది. దాని ప్రక్కనే రేణుకా ఎల్లమ్మ దేవాలయం ఉంటుంది. ఈ దేవుని ఎక్కువగ కురుమలు, గొల్లలు, కాపువారు పూజిస్తారు. గుడి ఎదురుగా గంగిరేణి వృక్షము ఉంది. ఈ ఆలయానికి 15 కి.మీ దూరంలో పోచమ్మ దేవి ఆలయం కూడా ఉంది. మల్లన్న ఆలయానికి వచ్చిన వాళ్ళు ఇక్కడికి కూడా వచ్చి దర్శనం చేసుకుంటారు.
జాతర
ఇక్కడ జాతర జనవరి నెలలో మకర సంక్రాంతి రోజున ప్రారంభమై ఉగాది వరకు ప్రతి ఆది-బుధ వారాలలో జరుగుతుంది. సంక్రాంతి పండుగకు ముందు కళ్యాణోత్సవం జరుగుతుంది పండుగ తరువాత వచ్చే మొదటి ఆదివారం రోజున జంటనగరాల నుండి లక్షల సంఖ్యలో యాత్రికులు వచ్చి మొక్కుబడులు చెల్లిస్తారు. వీటిని లష్కర్ బోనాలుగా పిలుస్తారు. ఎక్కువగా యాదవ భక్తులు సందర్శించే ఈ జాతరలో బోనం, పట్నం అనే విశేషమైన మొక్కుబడులుంటాయి. బోనం అంటే, అలంకరించిన కొత్త కుండలో నైవేద్యం (అన్నం) వండి స్వామివారికి నివేదిస్తారు. ఆ పక్కనే రంగు రంగుల ముగ్గులతో అలంకరించిన ప్రదేశంలో బోనాన్ని ఉంచి స్వామివారిని కీర్తిస్తూ ఆ నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు. ఒక విధంగా ఇది స్వామి కళ్యాణమే. ఢమరుకం (జగ్గు) వాయిస్తూ, జానపద శైలిలో వారి సంప్రదాయబద్ధమైన పాటలు పాడుతూ ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించే వారిని ఒగ్గు పూజారులుగా పిలుస్తారు. వీరు పసుపుపచ్చని అంగీలు ధరించి, చేతిలో ముగ్గుపలక, ఢమరుకం (జగ్గు) జాతర ప్రాంగణంలో కనువిందు చేస్తారు.జాతర చివరలో కామదహనం (హోళీ) పండుగకు ముందు పెద్ద పట్నం అనే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు.వందల సంఖ్యలో ఒగ్గు పూజారులు, విశాలమైన ముగ్గులను వేసి వాటి మధ్యన స్వామిని ఆవాహన చేసి సామూహికంగా జగ్గులు వాయిస్తూ దేవుణ్ణి కీర్తిస్తారు. వీర శైవ (బలిజ) పూజారులు, వీరభద్రుణ్ణి, భద్రకాళిని పూజించి, సాంప్రదాయబద్ధమైన పూజలు జరిపి, రాత్రివేళ చతురస్రంగా ఏర్పరిచిన స్థలంలో టన్నులకొద్దీ కర్రలను పేర్చి, మంత్రబద్ధంగా అగ్ని ప్రతిష్ఠ చేస్తారు. తెల్లవారు జాములో ఆ కర్రలన్నీ చండ్రనిప్పులుగా మారుతాయి.వాటిని విశాలంగా నేర్పి, కణ కణ మండే నిప్పుల మధ్యనుండి మూడు సార్లు స్వామివారి ఉత్సవ విగ్రహాలతో దాటి వెళ్ళుతారు. వందల సంఖ్యలో భక్తులు కూడా దాటుతారు. దీనిని అగ్నిగుండాలు అని పిలుస్తారు.
మల్లికార్డునస్వామి ఆలయం ప్రాంగణంలో శ్రీ రేణుకాచార్య ఉపాలయం వున్నది. శ్రీ రేణుకాచార్య వీరశైవ మత స్ధాపకులు, ప్రచారకులు. ఈ ఆలయానికి 20కి.మీ. ల దూరంలో గ్రామ దేవత కొండ పోచమ్మ ఆలయం వుంది. ఈవిడ మల్లికార్జున స్వామి అక్కగా చెప్తారు. స్వామిని జాతర సమయంలో దర్శించి, ఆదివారం బోనాలు సమర్పించిన భక్తులు కొండ పోచమ్మ ఆలయానికి చేరుకుని, ఈ తల్లిని కొలిచి, మంగళవారంనాడు బోనాలు సమర్పిస్తారు. ఈ ఆలయం చిన్నదే అయినా, అమ్మవారు తనని నమ్మినవారిని చల్లగా కాచే అమిత శక్తి స్వరూపిణి. దేవస్ధానంవారు భక్తుల సౌకర్యార్ధం వివిధ సేవలకోసం ఆన్ లైన్ లో రిజర్వు చేసుకునే సౌకర్యం కల్పించారు. మార్గము: వరంగల్ కి 110 కి.మీ., సిధ్ధిపేటకి 22 కి.మీ, హైదరాబాదునుంచి 90 కి.మీ. ల దూరంలో వున్నది కొమరవెల్లిలోని ఈ ఆలయం. కొమరవెల్లి గ్రామం వరంగల్ జిల్లా, చేర్యాల మండలంలో వున్నది. సికిందరాబాదు, వరంగల్, హనుమకొండ, సిధ్ధిపేట, వేములవాడనుంచి బస్ సౌకర్యం వున్నది. హైదరాబాదు నుంచి కరీంనగర్ వెళ్ళే రాజీవ్ రహదారిలో, హైదరాబాదునుంచి షుమారు 90 కి.మీ. లు వెళ్ళాక కుడి వైపు కమాను కనబడుతుంది. దాన్లోంచి 4 కి.మీ. లు వెళ్తే కొమరవెల్లిలో కొండపై గుహలో కొలువైన శ్రీ మల్లికార్జునుని చేరుకోవచ్చు.
చరిత్ర
పూర్వం ఇక్కడ కుమారస్వామి కొంతకాలం తపస్సు చేశాడని, అందుకే ఈ ప్రాంతానికి కుమారవెల్లి అనే పేరువచ్చి, కాలక్రమేణా కొమరవెల్లి అయిందంటారు. పరమ శివుడు ఇక్కడి తన భక్తులను కాపాడటానికి వీరశైవమతారాధకులైన మాదిరాజు, మాదమ్మ అనే దంపతులకు కుమారుడై జన్మించి తన మహిమలతో భక్తులను కాపాడాడని క్షేత్ర పురాణం. తర్వాతకూడా తన భక్తుల రక్షణార్ధం ఇక్కడే కొలువుతీరాడు. భక్తులచేత ఆప్యాయంగా కొమరవెల్లి మల్లన్నగా పిలువబడే ఈ మల్లికార్జునస్వామి ఇక్కడ శివునికి సాధారణ ప్రతి రూపమైన లింగ రూపంలోకాక, గంభీర ఆకారంలో నిలువెత్తు విగ్రహంగా దర్శనమిస్తాడు. దేవేరులు యాదవ కులానికి చెందిన గొల్ల కేతమ్మ, లింగ బలిజకులానికి చెందిన మేడలమ్మ స్వామికి ఇరువైపులా దర్ళనమిస్తారు. మట్టితో చేసిన ఈ విగ్రహం సుమారు 500 సంవత్సరాల క్రితం చెయ్యబడ్డది. కాలక్రమేణా భక్తుల రాక మొదలయ్యి, రాను రాను అధికం కావంటంతో దేవాలయంలో వున్న మండపములు విస్తరించబడ్డాయి. సత్రాలు, నూతన కట్టడాలు నెలకొల్పబడ్డాయి.
కేసీఆర్ సందర్శన
కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు లో భాగంగా నిర్మించిన మల్లన్నసాగర్ జలాశయం పూర్తిచేసి మ‌ల్ల‌న్న పాదాల‌ను క‌డుగుతాన‌ని గ‌తంలో ప్ర‌క‌టించిన విధంగా 2022, ఫిబ్రవరి 23న ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించి, సాయంత్రం కొముర‌వెల్లి మ‌ల్ల‌న్న స్వామిని దర్శించుకున్న కేసీఆర్ గోదావ‌రి జ‌లాల‌తో మ‌ల్ల‌న్న స్వామికి అభిషేకం చేసి, ప్ర‌త్యేక పూజ‌లు నిర్వహించాడు. ఈ కార్యక్రమంలో మంత్రులు టి. హరీశ్ రావు, వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్, సి.హెచ్. మల్లారెడ్డి, మెదక్ ఎంపీ కొత్త ప్ర‌భాక‌ర్ రెడ్డి, ప‌లువురు ఎమ్మెల్యేలు, ఎమ్మెల్సీలు, ఎంపీలు, ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:సిద్ధిపేట జిల్లా దేవాలయాలు వర్గం:సిద్ధిపేట జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
జంగమహేశ్వరపాడు
జంగమహేశ్వరపాడు, పల్నాడు జిల్లా దుర్గి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
గ్రామ ప్రముఖులు
శ్రీ యాగంటి మల్లిఖార్జునరావు:- వీరు 2015, నవంబరు-25వ తేదీనాడు, మాచర్ల వ్యవసాయ మర్కెట్ కమిటీ ఛైర్మనుగా నియమింపబడినారు.
గ్రామ విశేషాలు
దుర్గి గ్రామంలో వేంచేసియున్న శ్రీ రుక్మిణీ సత్యభామా సమేత శ్రీ వేణుగోపాలస్వామివారి ఆలయానికి జంగమహేశ్వరపాడు గ్రామ సమీపంలో 31 ఎకరాల మాన్యం భూమి ఉన్న్నది.
మూలాలు
వర్గం:దుర్గి మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
నారిగానిపల్లె
నారిగానిపల్లె అన్నమయ్య జిల్లా, రామసముద్రం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన రామసముద్రం నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె నుండి 24 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 510 ఇళ్లతో, 2267 జనాభాతో 995 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1124, ఆడవారి సంఖ్య 1143. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 478 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 4. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596525 .పిన్ కోడ్: 517417.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం చిత్తూరు జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా 2,068, అందులో పురుషులు 988, స్త్రీలు 423. గృహాలు సంఖ్య 423
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
నారిగానిపల్లెలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నారిగానిపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నారిగానిపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
నారిగానిపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, రామములగ, వరి
దోకులపాడు
దోకులపాడు శ్రీకాకుళం జిల్లా, వజ్రపుకొత్తూరు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వజ్రపుకొత్తూరు నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పలాస-కాశీబుగ్గ నుండి 14 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 593 ఇళ్లతో, 2021 జనాభాతో 240 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 948, ఆడవారి సంఖ్య 1073. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 7 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580545 .పిన్ కోడ్: 532222.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
దోకులపాడులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
దోకులపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
దోకులపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
దోకులపాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
నేనింతే
నేనింతే 2008 లో పూరీ జగన్నాథ్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన చిత్రం. ఇందులో రవితేజ, శియా గౌతం ముఖ్యపాత్రల్లో నటించారు. ఈ సినిమాకు చక్రి సంగీతం అందించాడు. సినీ పరిశ్రమలో ప్రవేశించాలనుకునే వారికి, అక్కడ వివిధ స్థాయిల్లో పనిచేసే వ్యక్తులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితుల మధ్య ఈ కథ నడుస్తుంది.
చిత్ర కథ
ఇడ్లీ విశ్వనాథ్ ఒక ప్రముఖ దర్శకుడు, ఇతడి క్రింద పనిచేసే అసిస్టెంట్లలో రవితేజ ఒకడు. దర్శకుడు కావాలనే లక్ష్యంతో ఉంటాడు. ఇతడు పనిచేసే చిత్రంలో హీరో హీరోయిన్ మధ్య డ్యాన్స్ షాట్ చిత్రీకరిస్తుంటారు. సమూహ నృత్యంలో ఒక నృత్యకారిణి (సంధ్య) డ్రెస్ విషయంలో అభ్యంతరం తెలుపుతుంది. తాను అర్థనగ్నమైన దుస్తులు వేసుకోనని కరాకండిగా చెపుతుంది. గత్యంతరం లేని పరిస్థితులలో డబ్బు అవసరమై చేస్తున్నానని రవికి చెబుతుంది. రవి సర్దిచెప్పిన తరువాత షూటింగులో పాల్గొంటుంది. ఈ చిత్ర నిర్మాణ క్రమంలో వీరిద్దరి మధ్య ప్రేమ చిగురిస్తుంది. సంధ్య అక్క సురేఖ రాణి పలు చిత్రాలలో నర్సు వేషాలంకరణతో, నృత్యకారిణిగా చేస్తుంది. ఈమెను కృష్ణ భగవాన్ పెళ్ళి చేసుకుని ఆమె సంపాదనపై ఆధారపడుతూ మరదలి అందాన్ని కూడా క్యాష్ చేసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ఈమెను కూడా చిత్రాలలో నాట్యకారిణిగా చేర్పిస్తాడు.
క్లైమాక్సులో తాను దర్శకత్వం వహించిన చిత్రంలో తన పేరు లేకపోవడంతో రవి షాక్ తింటాడు. ఇదంతా చిత్రానికి నిర్మాత అయిన రౌడీ పనేనని తెలుసుకుని, అందుకు అనుగుణంగా ఎత్తుకు పై ఎత్తు వేసి రౌడీని చిత్తు చేసి సినిమా విడుదల చేస్తారు. దర్శకుడిగా మంచి విజయం సాధిస్తాడు. సినిమాలు హిట్ అయినా ఫట్ అయినా మాకు సినిమాలు తప్ప ఇంకేమీ రాదని డైలాగ్ తో సినిమా ముగుస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:రమాప్రభ నటించిన చిత్రాలు
డీ చింతలవీధి
డీ చింతలవీధి , అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, హుకుంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం ఇది మండల కేంద్రమైన హుకుంపేట నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 85 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 299 ఇళ్లతో, 1036 జనాభాతో 358 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 502, ఆడవారి సంఖ్య 534. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 6 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1021. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584432 .పిన్ కోడ్: 531077.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు హుకుంపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పెదగరువులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల హుకుంపేటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 6 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ద్.చింతలవీధిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ద్.చింతలవీధిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
బయ్యారం
బయ్యారం పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ స్థలాలు ఉన్నందు వలన ఈ పేజీ అవసరమైంది.
గెద్దాడ
ఇది మండల కేంద్రమైన మామిడికుదురు నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అమలాపురం నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,894. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 935, మహిళల సంఖ్య 959, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 509 ఉన్నాయి.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 484 ఇళ్లతో, 1893 జనాభాతో 219 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 939, ఆడవారి సంఖ్య 954. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 579 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 4. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587819. పిన్ కోడ్: 533247.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు మొగలికుదురులో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తాటిపాకలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల బతిలపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల అమలాపురంలోను, పాలీటెక్నిక్ ముక్తేశ్వరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పి.గన్నవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మామిడికుదురులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజోలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గెద్దాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
గెద్దాడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, కొబ్బరి
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం, వంటనూనెలు
దాచేపల్లి
దాచేపల్లి,పల్నాడు జిల్లా,దాచేపల్లి మండలానికి చెందిన పట్టణం, మండలానికి కేంద్రం.
భౌగోళికం
ఇది సమీప పట్టణమైన పిడుగురాళ్ళ నుండి 21 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.
జనగణన
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 4580 ఇళ్లతో, 17238 జనాభాతో 1996 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 8620, ఆడవారి సంఖ్య 8618. 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 14,256. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 7,237, స్త్రీల సంఖ్య 7,019, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 3,164 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 3,358 హెక్టారులు.
పరిపాలన
దాచేపల్లి నగరపంచాయితీ పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
రవాణా సౌకర్యాలు
జాతీయ రహదారి 167A పై పట్టణం వుంది. సమీప రైల్వే కూడలి దాచేపల్లి నగర పంచాయతీ పరిధిలో గల  నడికుడి
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల
1917 లో ఈ పాఠశాల నిర్మాణానికి కోలా వెంకటరెడ్డి, కోలా కేశవరెడ్డి రెండెకరాల భూమిని విరాళంగా అందజేశాడు. పాఠశాలలో అభివృద్ధిలో భాగంగా దాతలు, పూర్వ విద్యార్థులు తమ వంతు తోడ్పాటు అందించారు.
ఇతరాలు
సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరసరావుపేటలో, సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులో, మేనేజిమెంటు కళాశాల నరసరావుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం నరసరావుపేటలో వున్నది
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, మిరప, వరి
నర్వ (అయోమయ నివృత్తి)
నర్వ పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందువలన ఈ పేజీ అవసరమైంది. ఈ పేరుతో గల వ్యాసాలు:
దాచేపల్లి
మూలాలు
వర్గం:పల్నాడు జిల్లా పట్టణాలు
కబీసూర్యనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
కబీసూర్యనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం ఒడిశా రాష్ట్రంలోని 147 నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం అస్కా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం, గంజాం జిల్లా పరిధిలో ఉంది. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో కబీసూర్యనగర్, కోడెల, కబీసూర్యనగర్ బ్లాక్‌లో కొంత భాగం, పురుసోత్తంపూర్ బ్లాక్‌లో కొంత భాగం ఉన్నాయి.
ఎన్నికైన సభ్యులు
==2019 ఎన్నికల ఫలితం ==
మూలాలు
వర్గం:ఒడిశా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
త్రిజట
thumb|త్రిజట
రామాయణం
తన కలలో, త్రిజట రాముడు, అతని సోదరుడులక్ష్మణుడు ఖగోళ ఏనుగుఐరావతం పైన సీత వైపు స్వారీ చేయడాన్ని చూస్తాడు. రాముడు సీతను తన ఒడిలో తీసుకొని ఆకాశం అంత ఎత్తుకు పైకి లేచి, సీతను సూర్యుడిని, చంద్రుడిని తాకడానికి అనుమతిస్తాడు. అప్పుడు ముగ్గురూ లంకకు ప్రయాణించి,పుష్పక విమానము (రావణ వైమానిక రథం) లో ఉత్తరం వైపు ఎగరడాన్నీ, ఆ సమయంలో రావణుడు నూనెలో తడిసి, ఎర్రటి రంగుతో నేలమీద పడుకున్నాడు. రావణుడు అప్పుడు గాడిదపై దక్షిణం వైపుకు వెళ్లి పేడ గొయ్యిలో పడతాడు. ఎర్ర చీరలో ఉన్న ఒక నల్లజాతి స్త్రీ అతన్ని దక్షిణానికి లాగుతుంది. రావణ కుటుంబంలోని ఇతర సభ్యులు, అతని సోదరుడు కుంభకర్ణుడు, కుమారుడు ఇంద్రజిత్తు వంటి వారు కూడా ఇలాంటి స్థితిని ఎదుర్కొంటారు. రావణ సోదరుడు విభీషణుడు పుష్పక విమానం దగ్గర నాలుగు దంతాల ఏనుగును నడుపుతూ ఠీవిగా తెల్లని వస్త్రాలలో కనిపిస్తాడు. లంక నగరం సముద్రంలో మునిగిపోతుంది, రాముడి ఒక కోతి ( వానరమ్ ) దూత నగరాన్ని కాల్చేస్తుంది. త్రిజట రాక్షసులకు సీతను ఆశ్రయించాలని, ఆమెకు క్షమాపణ చెప్పమని సలహా ఇస్తుంది ; త్రిజట కల నెరవేరితే, ఆమె తన రక్షా కాపలాదారులను రక్షిస్తుందని సీత వాగ్దానం చేసింది.
రెండవ సంఘటన ఆరవ పుస్తకం యుద్ధ కాండలో కనుగొనబడింది. రాముడు, అతని సోదరుడు లక్ష్మణుడు వానర సైన్యంతో సీతను రాక్షస-రాజు బారి నుండి కాపాడటానికి వస్తారు. యుద్ధం మొదటి రోజు, రావణ కుమారుడు ఇంద్రజిత్ నాగపాశం (పాము- నూస్ ) అనే ఆయుధంతో సోదరులను బంధిస్తాడు, సోదరులు స్పృహ కోల్పోతారు. రావణుడు యుద్ధభూమిని చూడటానికి త్రిజటతో సీతను పంపుతాడు. తన భర్త చనిపోయాడని అనుకుంటూ, సీత విలపిస్తుంది, కాని త్రిజట రమా లక్ష్మణ సోదరులు ఇంకా బతికే ఉన్నారని భరోసా ఇస్తుంది. త్రిజట సీతపై తన ప్రేమను వ్యక్తం చేస్తుంది, బందీగా ఉన్న సీత "నైతిక స్వభావం, సున్నితమైన స్వభావం" ఆమెను ప్రేమించమని బలవంతం చేసిందని చెబుతుంది.
రావణ బంటుగా త్రిజట
త్రిజత సాధారణంగా సానుకూల కాంతిలో చిత్రీకరించబడినప్పటికీ, రామాయణం ప్రారంభ జైనసంస్కరణలు ఆమెను విస్మరిస్తాయి లేదా రావణుడి బంటుగా ఆమెను రాక్షసిగా మారుస్తాయి. స్వయంభుదేవుని పౌమాక్రియు, అలాగేహేమచంద్ర (జైన సన్యాసి)యోగశాస్త్రం, రామాయణం ప్రకారం హనుమంతుడు సీతను కలుసుకుని, ఆమెకు రాముడి సంకేత ఉంగరాన్ని చూపించినప్పుడు, సీత చాలా ఆనందంగా ఉందని; త్రిజట తన ప్రభువైన రావణునికి ఈ విషయాన్ని నివేదిస్తుంది. రావణుడి ఆదేశానుసారం సీతను "ప్రలోభపెట్టడం" త్రిజట పని అని హేమచంద్ర నొక్కిచెప్పాడు. జైని కథనాలచే ప్రభావితమైన కృతివాసి రామాయణం, రావణుడిని వివాహం చేసుకోవాలని, లంక రాణిగా పరిపాలించాలని త్రిజట సీతకు విజ్ఞప్తి చేస్తుంది; ఈ వృత్తాంతాములో సీత స్నేహితురాలిగా పనిచేసేది శరమ.
పెద్ద నందిగం
పెద్దనందిగం,  తెలంగాణ రాష్ట్రం, వికారాబాదు జిల్లా, కొడంగల్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన కొడంగల్ నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తాండూర్ నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. గతంలో ఈ గ్రామం మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో వుండేది.ఈ గ్రామం కోడంగల్ నుంచి బస్సుమార్గంగుండా 13 కి.మీ దూరంలో ఉంది.భౌగోళికంగా ఈ గ్రామం మండలంలో దక్షిణ భాగంలో ఉంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 436 ఇళ్లతో, 2116 జనాభాతో 695 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1043, ఆడవారి సంఖ్య 1073. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 368 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 144. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574914. 2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 1,730 - పురుషుల సంఖ్య 865 - స్త్రీల సంఖ్య 	865 - గృహాల సంఖ్య 	299
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి హస్నాబాద్లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొడంగల్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తాండూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కొడంగల్లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మహబూబ్ నగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెద్దనందిగంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
పెద్దనందిగంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
పెద్దనందిగంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
కంది, వరి, వేరుశనగ
రాజకీయాలు
జూలై 23, 2013న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా లక్ష్మమ్మ ఎన్నికైనది.
ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం
ఐనవోలు మల్లన్న స్వామి దేవాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, హన్మకొండ జిల్లా, ఐనవోలు మండలం, ఐనవోలు గ్రామంలో ఉంది.
ఆలయ విశేషాలు
పశ్చిమ చాళుక్య చక్రవర్తి, త్రిభువన మల్ల బిరుదాంకితుడైన ఆరవ విక్రమాదిత్యు ( సా .శ. 1076-1127) ని మంత్రి అయిన అయ్యనదేవుడు ఈ ఆలయాన్ని కట్టించాడని అంటారు. అందుకే ఆయన పేరిట అయ్యన-ప్రోలుగా పిలువబడి కాలాంతరంలో అయినవోలు, ఐనవోలుగా పిలువబడుతున్నది. సువిశాల రాతి ప్రాంగణంలో అష్టభుజాకృతిలో 108 స్తంభాలతో నిర్మింపబడ్డ ఈ ఆలయం చాళుక్య నిర్మాణ శైలిలో కనువిందు చేస్తుంది. ఇది చాళుక్యుల నిర్మాణం అనడానికి గుర్తుగా గర్భాలయం చుట్టూ అంతర్గత ప్రదక్షిణా మార్గం ఉంది. ఇటువంటి నిర్మాణం, చాళుక్య కాలానికే చెందిన వరంగల్లు భద్రకాళి దేవాలయంలో కనిపిస్తుంది. ఈ ఆలయానికి తూర్పు, దక్షిణ భాగాల్లో కాకతీయ కీర్తితోరణాలు ఉన్నాయి. తన తండ్రిని చంపిన దోష పరిహారార్థమై కాకతీయ రుద్రదేవుడు వీటిని నిర్మింపజేశాడు. ముందుభాగంలో సువిశాలమైన రంగ మండపం ఉంది. పూర్వకాలంలో దీనిలో దేవదాసీలు ప్రాత:కాల నృత్యం చేసేవారు. ఆలయంలో మల్లన్న (మల్లికార్జున స్వామి) యొక్క భీకరమైన విగ్రహం నాలుగు చేతులలో, ఖడ్గం, ఢమరుకం, పాన పాత్ర ధరించి కనిపిస్తుంది. ఆయనకు ఇరుప్రక్కలా భార్యలు గొల్ల కేతమ్మ, బలిజ మేడలమ్మల విగ్రహాలుంటాయి. వీటి ముందు భాగంలో అర్థ పానవట్టం పై శ్వేత శివలింగం ఉంటుంది. ఈ స్వామిని మైలారు దేవుడు, ఖండేల రాయుడు అని కూడా పిలుస్తారు.
విశేష ఉత్సవాలు
స్వామివారి వార్షిక విశేష ఉత్సవాలు ప్రతియేటా మహాశివరాత్రి పర్వదినం సందర్భంగా జరుగుతాయి. ఇవి పాంచాహ్నిక దీక్షతో, అయిదు రోజులపాటు వరుసగా అశ్వవాహనం, నందివాహనం, పర్వతవాహనం, రావణవాహనాలను అధిరోహించి చివరిరోజున రథారూఢుడై పురవీధి సేవకు బయలుదేరుతాడు. అయిదవరోజున ప్రాతఃకాలంలో అగ్నిగుండాల కార్యక్రమం అనంతరం వసంతోత్సవాన్ని ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించి, శ్రీ పుష్పయాగం కార్యక్రమంతో ఉత్సవాలను ముగిస్తారు. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున మహాన్యాసపూర్వకరుద్రాభిశేకం, శాంతికల్యాణం, రుద్రహోమం జరుగుతాయి.
ప్రధానంగా మల్లన్న యాదవుల, కురుమల ఇష్టదైవం. ఇది ప్రముఖమైన జానపదుల జాతర. సంక్రాంతి పర్వదినం నుండి ఉగాది వరకు ప్రతి ఆది, బుధవారాల్లో జరుగుతుంది. 'బోనం' అనే ప్రత్యేక వంటకాన్ని కొత్త కుండలో వండి స్వామివారికి నివేదిస్తారు. అనంతరం 'ఒగ్గు పూజారులు 'గా వ్యవహరింపబడే కురుమ పూజారులు, ఢమరుకాన్ని వాయిస్తూ, నేలపై రంగురంగుల ముగ్గులనువేసి, జానపద బాణీలో స్వామివారి కథాగానాన్ని చేస్తారు. దీన్ని పట్నం వేయడం అంటారు. ఇది భక్తులు వారి శైలిలో నిర్వహించే స్వామివారి కళ్యాణం. ప్రతీ మాసశివరాత్రి రోజున నజరుపట్నం, మహాశివరాత్రి రోజున పెద్దపట్నం కార్యక్రమాలను ఒగ్గు పూజారీలు నిర్వహిస్తారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా దేవాలయాలు వర్గం:హన్మకొండ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
కొల్లాం జిల్లా
కొల్లాం జిల్లా, భారతదేశం, కేరళ రాష్ట్రం లోని జిల్లా. ఈ జిల్లాకు పొడవైన అరేబియన్ సముద్రతీరం ఉంది. ఇక్కడ కొల్లాం నౌకాశ్రయం, అష్టముడి సరోవరం ఉన్నాయి. కొల్లం కేరళ రాష్ట్ర జీడిపప్పు ఉత్పత్తి కేంద్రగా గుర్తించబడింది. కొల్లం జిల్లా మైదానాలు, పర్వతాలు, సరోవరాలు, మడుగులు, కేరళ బ్యాక్‌వాటర్, అరణ్యాలు, తోటలు, నదులు కలిగిన భూభాగం కలిగి ఉంది. ఈ ప్రాంతం ఫొనిసియా, పురాతన రోం నగరంతో సముద్ర సంబంధాలను కలిగి ఉంది. జిల్లాలో 30% భూభాగాన్ని అష్టముడి సరోవరం ఆక్రమించుకుని ఉంది. కేరళ బ్యాక్‌వాటర్‌కు ఈ సరోవరం ద్వారంగా ఉంది. దేవలకర, తెక్కుంబగం పంచాయితీలలో బి.సి 1400 కాలపు పురాతన నౌకాశ్రం " కొకరేని (సముద్రతీర ద్వీపాల నౌకాశ్రయం ) పోర్ట్ ఆఫ్ తార్సిష్ " స్థాపినబడింది. కొల్లం ప్రాంతం " భగవంతుని నిజనివాసం " అని గుర్తింపు పొందింది. కొల్లాం జిల్లాలో 5 తాలూకాలు, 69 గ్రామాలు, 29 పట్టణాలు ఉన్నాయి.కొల్లం జిల్లాలో హిందూయిజం, క్రైస్తవం, ముస్లిం మతాలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
కొల్లం జిల్లా కేరళ రాష్ట్రం దక్షిణ సముద్రతీరంలో తమిళనాడు రాష్ట్రానికి చెందిన లక్షద్వీపాల సముద్రతీరానికి పశ్చిమంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఆలంప్పుళ జిల్లా, ఈశాన్య సరిహద్దులో పతనంతిట్ట జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో తిరువనంతపురం జిల్లా ఉన్నాయి.జిల్లా వైశాల్యం 2,492 చ.కి.మీ.విస్తీర్ణం ఉంది. వైశాల్యపరంగా, జనసాంధ్రత పరంగా ఈ జిల్లా రాష్ట్రంలో 7 వ స్థానంలో ఉంది. కొల్లం జిల్లా సముద్రతీరం పొడవు 37 కిలోమీటర్లు. కొల్లం జిల్లా రాష్ట్రంలో తక్కువ సముద్రతీరం ఉన్న జిల్లాగా గుర్తించబడింది. జిల్లాలో ఉన్న సముద్రతీరాలలో కోత్తకర (കൊട്ടാരക്കര), పునలూర్, కరునాగపళ్ళి, పరవూర్ ప్రధానమైనవి.
భౌగోళిక ప్రత్యేకతలు
కొల్లంలో ఉన్న శాస్తంకోట్ట సరోవరం కేరళ రాష్ట్రంలోని మచినీటి సరోవరాలలో పెద్దది. ఇది కొల్లం పట్టణానికి అవసరమైన మంచినీటిని సరఫరా చేస్తుంది. జిల్లాలో కల్లాడ నది, తిక్కర నది ప్రవహిస్తూ ఇక్కడే సముద్రంలో కలుస్తాయి. జిల్లాలో 30% శాతం భూభాగంలో విస్తరించి ఉన్న అష్టముడి సరోవరం, పరవూర్ సరోవరం ఉన్నాయి. దక్షిణకేరళ లోని ప్రథమ స్థానంలో ఉన్న సుందరమైన " నీందకర " చేపలరేవు ఈ జిల్లాలో ఉంది. ఎడవ, నదయార సరోవరాలలో కొంత భాగం ఈ జిల్లాలో ఉన్నాయి. కొల్లం సముద్ర రేవును మార్‌అర్బో స్థాపించాడు. ఈ రేవు నిర్మాణానికి వేనాడు రాజు ఉదయమార్తాండ వర్మ నిధిని సమకూర్చాడు.
వాతావరణం
కొల్లం ఉష్ణోగ్రత ఏడాది పొడవునా దాదాపు స్థిరంగా ఉంటుంది. సగటు ఉష్ణోగ్రత 25 నుండి 32 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు ఉంటుంది. వేసవి సాధారణంగా మార్చి నుండి మే వరకు ఉంటుంది; రుతుపవనాలు జూన్‌లో ప్రారంభమై సెప్టెంబరులో ముగుస్తాయి. కొల్లం వార్షిక సగటు వర్షపాతం దాదాపు 2,700 మిల్లీమీటర్లు (110 అం.) వరకు ఉంటుంది. కొల్లం ప్రాంతపై నైరుతి, ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రభావం ఉంది. శీతాకాలం నవంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రత 18 నుండి 25 డిగ్రీల సెల్సియస్ వరకు ఉంటుంది.దాదాపు చల్లదనం మధ్యస్తంగా ఉంటుంది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం కొల్లాం జిల్లా జనాభా 26,35,375. అందులో పురుషులు 12,46,968 కాగా, స్త్రీలు 13,88,407 మంది ఉన్నారు.జిల్లాలో మొత్తం 669375 గృహాలు ఉన్నాయి, మొత్తం జనాభాలో  0-6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 254260, ఇది మొత్తం జనాభాలో 9.65% ఉంది.దీనిని  కేరళ రాష్ట్ర సగటు 1084తో పోలిస్తే కొల్లాం జిల్లా లింగ నిష్పత్తి 1113గా ఉంది. కొల్లాం జిల్లా అక్షరాస్యత శాతం 85.01% అందులో 86.16% మంది పురుష అక్షరాస్యులు కాగా, 83.98% స్త్రీల అక్షరాస్యులు ఉన్నారు. కొల్లాం మొత్తం వైశాల్యం 2483 చ.కి.మీ.కు జనసాంద్రత చ.కి.మీకి 1061 మంది ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో, 54.95% మంది జనాభా పట్టణ ప్రాంతంలో నివసిస్తుండగా, 45.05% మంది జనాబా గ్రామీణ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. కొల్లాం జిల్లాలో మొత్తం జనాభాలో 12.46% మంది షెడ్యూల్డ్ కులానికి (ఎస్.సి) చెందిన జనాభా ఉండగా, 0.41% మంది జనాబా షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (ఎస్.టి) చెందినవారు ఉన్నారు.
మహానగరరూపం
మహానగరం కొల్లం జనసాంధ్రతలో కేరళ రాష్ట్రంలో 6వ స్థానంలో దేశంలో 49 వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లా జనసంఖ్య 11,87,158. మహానగరం కొల్లంలో అడిచనల్లూర్, అడినాడు, అయనివేలికులాంగర, చవర, ఎలాంపల్లూర్, ఎరవిపురం (భాగం), కల్లెలిభగోం, కరునాగపల్లి, కొల్లం, కోత్తకర, కులశేఖరపట్టిణం, మయ్యనాడు, మీనాడు, నెడుంపన, నీందకర, ఓచిర, పనయం, పన్మన, పెరినాడు, పూతకుళం, తళుదల, తొడియూర్, త్రిక్కడవూర్, తిరుక్కరువా, త్రికోవిల్‌వట్టం, వడక్కుంతల పట్టణాలు విలీనమయ్యాయి.
పాలన
1835లో ట్రావంకోర్ సంస్థానం 2 విభాగాలుగా కొల్లం, కొట్టాయం విభజించబడిన నాటి నుండి జిల్లా పాలన మొదలైంది. ట్రావంకోర్ - కొశ్చిన్ విలీనం తరువాత 3 విభాగాలలో కొల్లం ఒకటిగా మారింది. 1957లో కేరళ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తరువాత షెంకోట్టై తాలూకా మద్రాసుతో విలీనం చెయ్యబడింది. తరువాత అదే సంవత్సరం చెర్తల, అంబలపుళా, మావెలికర, కార్తికపళ్ళి, చెంగనూర్, తిరువల్ల తాలూకాలు (ఇవి అప్పటి వరకు కొల్లం జిల్లాలో ఉన్నాయి ) కొత్త జిల్లా ఆలంప్పుళ కలిసాయి. 1983లో పతనమిట్ట తాలూకా అదనంగా 9 గ్రామాలు కొల్లం నుండి వేరుచేయబడి కొత్తగా ఏర్పాటు చేయబడిన పతనంతిట్ట జిల్లాలో కలిసాయి.
జిల్లా పాలన
కొల్లం జిల్లా పరిపాలనా సౌలభ్యం కోసం పతనపురం, పునలూర్, కున్నత్తుర్, కోత్తకర, కరునాగపళ్ళి, కొల్లం అనే 6 ఉపవిభాగాలుగా విభజించబడింది. జిల్లా పాలన జిల్లా ప్రభుత్వ ప్రతినిధిగా జిల్లా కలెక్టర్ నిర్వహణా బాధ్యతలు వహిస్తాడు. ఇతర బాధ్యతలతోపాటు శాంతి భద్రతలు బాధ్యత కలెక్టరుకు ఉంది. జిల్లా ఆదాయశాఖ కలెక్టర్ ఆధీనంలో ఉంటుంది. పాలనా సౌలభ్యం కొరకు జిల్లాలో క్విలాన్ కేంద్రగా రెవెన్యూ విభాగం ఏర్పాటు చేయబడింది. కొల్లం జిల్లాలో 5 తాలూకాలు, 13 బ్లాకులు, 69 పంచాయితీలు, ఒక నగరపాలక సంస్థ, 3 పురపాలికలు, 104 గ్రామాలూ ఉన్నాయి. ప్రభుత్వకార్యాలయాలన్నీ ఒకే ప్రదేశంలో ఉండేలా 1956లో కొల్లం సివిల్ స్టేషను ఏర్పాటు చెయ్యబడింది.
పోలీస్ శాఖ
కొల్లం పోలీస్ నిర్వహణ నగర, గ్రామీణ  2 విభాగాలుగా విభజించబడింది. నగర పోలీస్ వ్యవస్థ " సిటీ పోలీస్ కమీషనర్ " ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. పోలీస్ శాఖ ప్రధాన కార్యాలయం కొల్లంలో ఉంది. గ్రామీణ పోలీస్ శాఖ రూరల్ సూపరిండెండెంట్ ఆధ్వర్యంలో పమిచేస్తుంది. గ్రామీణ పోలీస్ శాఖ ప్రధాన కార్యాలయం కొత్తకరలో ఉంది. రెండుశాఖలు తిరువనంతపురం (కేరళ) ఐ.జి.పికి రిపోర్టులు పంపిస్తారు.
కొల్లం నగర పోలీస్ కరునాగపళ్ళి, కొల్లం, చాతనూర్. అనే 3 శాఖలుగా విభజించారు.. ఒక్కో విభాగం ఒక్కో అసిస్టెంట్ పోలీస్ కమీషనర్ ఆఫ్ పోలీస్ (ఎ.సి.పి) ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. ఒక్కో ఉపవిభాగం సర్కిల్స్‌గా విభజించబడుతుంది. సర్కిల్ ఇంస్పెక్టర్ ఆఫ్ పోలీస్ ఆధ్వర్యంలో సర్కిల్ పనిచేస్తుంది. ఒక్కో సర్కిల్ పలు పోలీస్ స్టేషన్లుగా విభజించాు. పోలీస్ స్టేషను సబ్ ఇన్స్‌పెక్టర్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. కొల్లం రూరల్ పోలీస్ డిస్ట్రిక్ 2 ఉప విభాగాలుగా (కోత్తకర, పునలూరు) విభజించారు. ఒక్కో విభాగం ఒక్కో డెఫ్యూటీ సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. ఈ విభాగంలో 13 పోలీస్ సర్కిల్స్ ఉన్నాయి. కొల్లం సిటీ ట్రాఫిక్‌ను సిటీ ట్రాఫిక్ పోలీస్ ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంది. ట్రాఫిక్ పోలీస్ స్టేషను " ఆశ్రమం గౌండులో ఉంది. నీందకరలో (కొల్లం) మొదటి పోలీస్ స్టేషను స్థాపించారు. భారతదేశంలోని మొదటి పోలీస్ మ్యూజియం (సర్ధార్ వల్లభాయ్ పఠేల్ పోలీస్ మ్యూజియం) లో పలు పోలీస్ కళాఖండాలు, చాయాచిత్రాలు ఉన్నాయి. ఈ మ్యూజియంలో విధులు నిర్వహించే సమయంలో మరణించిన పోలీస్ అధికారుల చాయాచిత్రాలు ఉన్నాయి. ఫోరెంసిక్ విభాగంలో అత్యంతమైన చాయాచిత్రాల సేకరణ ఉంది. ఈ మ్యూజియం ఈస్ట్ కొల్లం పోలీస్ స్టేషను వద్ద ఉంది.
తాలూకాలు
కొల్లం జిల్లా, కతునాగపళ్ళి, కున్నతూర్, కోత్తకర, పునలూర్, పతనపురం, కొల్లాం అనే 6 తాలూకాలుగా విభజించారు.ఆ ఆరు తాలూకాలలో 104 గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఒక్కోక తాలూకాకు ఒక్కొక తహసిల్దార్ ప్రధాన అధికారిగా ఉంటాడు.
పురపాలికాలు
కొల్లం జిల్లాలో 3 పురపాలకసంఘాలు ఉన్నాయి.పునలూరు, పరవూరు, కరునాగపళ్ళి. చాలాకాలం నుండి కోఓత్తకర, అంచల్ పంచాయితీలను పురపాలికలుగా మార్చటానికి రాష్ట్రప్రభుత్వం పరిశీలిస్తుంది.
అసెంబ్లీ, లోకసభ నియోజకవర్గాలు
కొల్లాం జిల్లాలో మూడు లోక్‌సభ (దిగువ సభ) నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. వాటిలో చవర, కుందర, ఎరవిపురం, కొల్లాం, చాతన్నూరు, చదయమంగళం, పునలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి. మావేలికర లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో కున్నత్తూరు, కొట్టారక్కర, పతనాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉండగా, కరునాగపల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం అలప్పుజ లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో ఉంది.
రాజకీయాలు
కొల్లం జిల్లా కేరళ శాసనసభ నియోజకవర్గాలకు 11 ప్రతినిధులను ఎన్నుకుంటుంది. రాజకీయంగా కొల్లం జిల్లాకు సుసంపన్నమైన చరిత్ర ఉంది. కొల్లంలో అత్యధిక ఓట్లు సంపాదించిన పార్టీ సాధారణంగా కేరళ ప్రభుత్వాన్ని రూపొందించి అధికారాన్ని చేపడుతుంది. కొల్లంలో సంప్రదాయంగా సి.పి.ఐ (ఎం) నాయకత్వంలో ఉన్న డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ బలంగా ఉంది. కొల్లం జిల్లాలో స్వాతంత్ర్యసమరంలో పాల్గొన్న వారిలో ముఖ్యులు టి.ఎం.వర్గీస్, సి.కేశవన్, కుంబలదు శంకు పిళ్ళై మొదలైనవారు. ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధులైన చంద్రన్ కాళి అంబి, ఫ్రాంకో రాగవన్ పిళ్ళై కొల్లంలో జన్మించినవారే.
సంస్కృతి
ఒకప్పటి వేనాడు రాజధానిగా ఉన్న కొల్లం గొప్ప అధ్యయన, సాంస్కృతిక కేంద్రగా విలసిల్లింది. ఇది దక్షిణ భారతదేశం నుండి పలు పండితులను ఆకర్షింవింది. 14వ శతాబ్దంలో చారిత్రక ముఖ్యత్వం కలిగిన 2 రచనలు ( లీలెతిలకం, ఉన్నునీలి సందేశం ) వెలువడ్డాయి. కోత్తకర తంబురాన్ రూపకల్పనలో రామనాట్టం అనే వినూత్న కథాకళి ప్రక్రియ రూపొందించబడింది. అతను మళాయాళీ వాక్యాలతో క్రిష్ణనాట్టం కూడా రూపొందించాడు. పరవూరులో జన్మించిన కె.సి కేశవ పిళ్ళై గొప్ప కవిగా, రచయితగా, నాటకరచయితగా, పండితుడుగా గుర్తింపు పొందాడు. అతని రూపకల్పనలో మలయాళంలో సదర్మ అనే సంగీతరూపకం తయారైంది.అతను కేశవీయం, మహాకాయం సాహిత్యంలో ఖ్యాతిగాంచాయి. మలయాళీ సంగీత చరిత్రలో సుస్థిర స్థానం సంపాదించాడు.అతను కొన్ని పాటలకు సంగీతం కూడా సమకూర్చాడు. సుజననందిని సంపాదకుడు, స్థాపకుడు పరవూరు కేశవన్ అసన్ జిల్లా లోని ప్రఖ్యాత సాహిత్యకర్తలలో ఒకరుగా గుర్తింపు పొందాడు.
అతనికి పత్రికా విలేఖరి, రచయితగా కూడా పేరుంది. అతను వ్రాసిన శరత్చంద్రిక ఆయుర్వేద వైద్యానికి ఉపకరిస్తుంది. ఇ.వి క్రిష్ణ పిళ్ళై హాస్యరచయితగా ఖ్యాతి గడించాడు. కుముదిని, మలయాళరాజ్యం సంపాదకుడు సి.వి కుంజురామన్ కవి, విమర్శకుడు, రచయిత, పత్రికావిలేఖరిగా ఖ్యాతి చెందాడు.