cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
లంబాడి
బంజారాల ఆచారాలు, అలంకరణలు
ఈ ప్రపంచంలో బంజారాలు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సమాజం (12 కోట్లకు పైగా జనాభా) .ఎంహెచ్ తక్కువ 1 కోట్లకు పైగా జనాభా. కర్ణాటక లో 5 మిలియన్ జనాభా. తెలంగాణ లో 3-4 మిలియన్లు. రాజస్థాన్ లో 3.5 మిలియన్ జనాభా.
ఇతర పఠనాలు
వర్గం:తెగలు
ఐబిఎమ్ ఇండియా
thumb| బెంగళూరులోని మాన్యతా టెక్ పార్క్లో ఐబిఎం ఇండియా భవనం. thumb| శత వసంతాల వేడుకల్లో భాగంగా అలంకరించబడిన, బెంగుళూరులోని ఐబిఎం ఇండియా భవనం. ఐబిఎమ్ కి  భారత అనుబంధ సంస్థ  ఐబిఎమ్ ఇండియా ప్రైవేట్ లిమిటెడ్. దీనికి బెంగళూరు, అహ్మదాబాద్, డిల్లీ, కోల్‌కతా, ముంబై, చెన్నై, పూణే, గుర్గావ్, నోయిడా, భువనేశ్వర్, కోయంబత్తూర్, విశాఖపట్నం, హైదరాబాద్‌లో శాఖలు  ఉన్నాయి.
2003, 2007ల మధ్య, భారతదేశంలో ఐబిఎం ఉద్యోగుల సంఖ్య దాదాపు 800 శాతం పెరిగింది. 2003లో 9,000 ఉంటే 2007కి  దాదాపు 74,000కు పెరిగింది. 2006 నుండి, భారతదేశంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ఉద్యోగులు  ఉన్న బహుళ జాతి సంస్థ ఐబిఎం. ఐబిఎం తన ఉద్యోగుల ప్రాంతాల గురించి వివరాలు చాలా గోప్యంగా ఉంటుంది. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం ఐబిఎం 430,000 మంది ఉద్యోగులలో మూడింట ఒక వంతు (~140,000) మంది భారతదేశంలోనే కలిగి ఉంది, అంతేకాకుండా దీనికి అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో  కంటే ఎక్కువ మంది ఉద్యోగులు భారతదేశంలో ఉన్నారు.
వృద్ధి, భవిష్యకలాపాలు
ఐబిఎం జూన్ 6, 2005న బెంగళూరులో జరిగిన ఒక అనలిస్ట్ సమావేశంలో, ఐబిఎమ్ ఇండియా ప్రణాళికలు దీర్ఘకాలికమైనవని, భారతదేశంలో వచ్చే మూడేళ్ళలో 6 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడులు పెట్టడానికి కట్టుబడి ఉన్నాయని, సమావేశానికి ముందు మూడు సంవత్సరాలలో పెట్టుబడి పెట్టిన మొత్తాన్ని మూడు రెట్లు పెంచింది.
ఐబిఎం పునర్వ్యవస్థీకరణ
2005లో గిన్ని రొమెట్టి ప్రపంచ ఐబిఎం సంస్థాగత వ్యాపార సేవల విభాగంలో ఏర్పడే సమస్యలతో ఇండియాలో ఐబిఎం విపరీత అభివృద్ది చెందుతుందని సూచించారు. జూన్ 2006 లో జరిగిన పెట్టుబడిదారులు విశ్లేషకుల సమావేశంలో ముఖ్య అతిథిగా దేశాధ్యక్షుడు అబ్దుల్ కలాం హాజరైన  సమావేశంలో భారతదేశంలో ఉద్యోగుల సంఖ్య పెంచడానికి ఐబిఎం కృతనిశ్చయం తో ఉందని తెలిపారు. ఐబిఎంలోని దాదాపు అందరు సీనియర్ నాయకత్వం కూడా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.
చరిత్ర
మార్చి 2, 2012న, ఐబిఎం ఇండియా 2012–2013 సంవత్సరంలో భారతదేశంలోని టైర్- I, టైర్ -2 వంటి నలభై నగరాల్లో అమ్మకాల కార్యాలయాలను  ప్రారంభించాలనుకుంటున్నట్లు తెలిసింది.
దేశ నిర్వాహకులు
ఐబిఎం ఇండియా అధిపతిని (కంట్రీ మేనేజర్)దేశ నిర్వాహకుడు అంటారు. ఈ క్రింది వారు ఐబిఎం ఇండియాకు నాయకత్వం వహించారు.
1966-1976 - అలెక్ టేలర్
1976-1978 - టి బ్రియాన్ ఫిన్
1992-1994 - మైఖేల్ క్లీన్
1994-1996 - జాన్ ఆర్. వైటింగ్
1996-1998 - రవి మార్వాహా
1998–2000 - రంజిత్ లిమాయే
2001-2004 - అబ్రహం థామస్, ప్రస్తుతం ఐబిఎం సింగపూర్‌లో ఉన్నారు
2004–2012 - శంకర్ అన్నస్వామి
2012–2016 - వనితా నారాయణన్
2017- 2019 - కరణ్ బజ్వా
2020 - సందీప్ పటేల్
మూలాలు
వర్గం:భారత సాంకేతిక సంస్థలు వర్గం:అంతర్జాతీయ వ్యాపార సంస్థలు
బాబాసాహెబ్ పురందరే
బాబాసాహెబ్ పురందరే(29 జూలై 1922 - 15 నవంబర్ 2021)గా ప్రసిద్ధి చెందిన బల్వంత్ మోరేశ్వర్ పురందరే మహారాష్ట్రకు చెందిన రచయిత. చరిత్రకారుడు. అతని రచనలు ఎక్కువగా 17వ శతాబ్దపు మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడు చత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ జీవితానికి సంబంధించిన సంఘటనలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. పూణే పీష్వాల చరిత్రను కూడా బాబాసాహెబ్ పురందరే అధ్యయనం చేశాడు. 1970ల ప్రారంభంలో శివసేనలో బాలాసాహెబ్ థాకరేతో పాటు సీనియర్ పార్టీ నాయకులుగా మాధవ్ దేశ్‌పాండే, మాధవ్ మెహెరేతో పాటు ఆయన గణనీయమైన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇచ్చే అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన మహారాష్ట్ర భూషణ్ అవార్డు 2015లో లభించింది. భారతదేశపు రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మవిభూషణ్ 25 జనవరి 2019న లభించింది.
జీవిత చరిత్ర
బాబాసాహెబ్ పురందరే భార్య నిర్మలా పురందరే కూడా ప్రముఖ సామాజిక కార్యకర్త. ఆమె పూణేలో వనస్థలి సంస్థను స్థాపించింది. ఆమె గ్రామీణ మహిళలు, పిల్లల అభివృద్ధికి కృషి చేసింది. ఆమె సోదరుడు శ్రీ గా మజ్‌గావ్కర్, బాబాసాహెబ్ పురందరే లకు సాహిత్య రంగంలో సన్నిహిత సంబందం ఉంది. బాబాసాహెబ్ పురందరేకు ఒక కుమార్తె మాధురీ, ఇద్దరు కుమారులు అమృత్, ప్రసాద్ ఉన్నారు. వీరందరూ మరాఠీ సాహిత్య రంగంలో సేవలందిస్తున్నారు. మాధురీ పురందరే ప్రసిద్ధ రచయిత్రి మాత్రమే కాక చిత్రకారిణి, గాయని కూడా.
వృద్ధాప్య సంబంధిత వ్యాధుల కారణంగా ఆయన 99 సంవత్సరాల వయసులో పూణేలో 15 నవంబర్ 2021న మరణించాడు.
పసిఘాట్
పసిఘాట్,భారత రాష్ట్రమైన అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని తూర్పు సియాంగ్ జిల్లాకు చెందిన ముఖ్యపట్టణం.హిమాలయాల తూర్పు పర్వత ప్రాంతంలో సముద్ర మట్టానికి 155 మీటర్లు (509 అ) సగటు ఎత్తులో ఉంది.పసిఘాట్ అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఒక పురాతన పట్టణం. జూన్ 2017లో స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్ అభివృద్ధి పథకంలో భారతప్రభుత్వం పసిఘాట్‌ను చేర్చింది.ఇది భారత వైమానికదళానికి చెందిన ముందస్తు విడిదిప్రాంతం. (ఎ.ఎల్.జి.)
చరిత్ర
అబోర్ కొండల ఉత్తరప్రాంత పరిపాలనా సౌలభ్యానికి ప్రవేశ ద్వారంగా సా.శ. 1911 లో పసిఘాట్ బ్రిటిష్ రాజు చేత స్థాపించబడింది.పసిఘాట్ చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో ప్రధానంగా ఆది గిరిజనుల స్థావరాలు ఇప్పటికీ నివసిస్తున్నాయి.2011 నాటికి ఇది 100 సంవత్సరాలు ఉనికిని కలిగి ఉంది.
1894లో నాల్గవ ఆంగ్లో-అబోర్ యుద్ధం తరువాత 1912లో జరిగిన చివరి ఆంగ్లో-అబోర్ యుద్ధం కారణంగా పసిఘాట్ చరిత్ర బయటపడింది.ఇక్కడ మొట్టమొదటిసారిగా అసిస్టెంట్ పొలిటికల్ ఆఫీసర్‌ను నియమించడంతో పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయం స్థాపించబడింది.స్వాతంత్య్రానంతర యుగం 1946లో పసిఘాట్ కు సమీపంలోమొట్టమొదటివిమానాశ్రయం (పాగ్లెక్,పిఐ లైన్ సమీపంలో) స్థాపించడంతో పసిఘాట్ ఘనత పొందింది.1950లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌ మొట్టమొదటి వ్యవసాయ సంస్థ పసిఘాట్‌లో స్థాపించబడింది.తరువాత మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి ఇతర సౌకర్యాలు కల్పించబడ్డాయి.
ప్రారంభ ప్రతిపాదకులు షిల్లాంగ్ (అప్పటి నీఫా) నుండి రాష్ట్ర రాజధానిని మార్చడానికి పసిఘాట్ అవసరమైన మంచి మౌలిక సదుపాయాలను నొక్కిచెప్పారు.ఏదేమైనా 1974 లో అప్పటి రాజధాని ఇటానగర్ ఈ హక్కును కోల్పోయింది.ముఖ్యమైన ఏకైక అభివృద్ధి కేంద్ర ఉద్యానవన,అటవీ,వ్యవసాయ విశ్వనిద్యాలయం 7 మార్చి 2001 న పసిఘాట్‌లో స్థాపించబడింది.
భౌగోళికం
పసిఘాట్ 28.07°N, 95.33°W వద్ద ఉంది. ఇది 153 మీ (502 అడుగులు) సగటు ఎత్తులో ఉంది.పసిఘాట్ ఒక సాధారణ లోతట్టు ఈశాన్య భారతదేశ తేమతోకూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం (కొప్పెన్ సిడబ్యుయు) తో కలిగిఉంది.ఇది ఉష్ణమండల రుతుపవనాల వాతావరణం (ఆమ్) గా అర్హత సాధించడానికి కొంచెం చల్లగా ఉంటుంది. పసిఘాట్ కు మూడు వైపులా చుట్టుముట్టబడిన ఎత్తైన కొండలు అస్సాం మైదానంనుండి వచ్చే వర్షాన్నిమోసే మేఘాలను ప్రత్యేకమైన పతన-వంటి లక్షణాలు ఆకర్షించడానికి అనువుగా ఉన్నాయి.వర్షం మోసే గాలి కొండలకి ఆటంకం కలిగిస్తుంది.జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు అనూహ్యంగా భారీ వర్షపాతం ఉంటుంది.సగటు నెలవారీ వర్షపాతం 796 మిల్లీమీటర్లు (31.34 అంగుళాలు) సరాసరి రోజుకు 25.4 మిల్లీమీటర్లు (ఒక అంగుళం)కు సమానం.శీతాకాలం సైబీరియన్ హై నుండి బలమైన,చల్లని,పొడి ఈశాన్య గాలులు వీస్తాయి.ఇవి శీతాకాలంలో కూడా పసిఘాట్ లో పొగమంచు లేకుండా చేస్తాయి.నవంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు శీతాకాలం రోజులు సాధారణంగా వేడిని కలిగి ఉంటాయి. అయితే మార్చి నుండి మే వరకు"వేడి"వసంత రుతువులో భారీ ఉరుములతో కూడిన వర్షాలు ఉంటాయి.ఉదయం కూడా చాలా వెచ్చగా వేడి,తేమతో కూడిన వాతావరణం ఉంటుంది బ్రహ్మపుత్ర నది పసిఘాట్‌లోని దిహాంగ్ లేదా సియాంగ్ పేరుతో ఉన్న పర్వత ప్రాంతాల నుండి ఉద్భవించింది.అక్కడి నుండి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని సాడియా పట్టణానికి పశ్చిమాన ఉన్న మైదానంలోకి ప్రవేశిస్తుంది..నైరుతి వైపు ప్రవహిస్తూ, దాని ఎడమవైపు ఒడ్డున ఉన్నప్రధాన ఉపనదులలో కలుస్తుంది.దిబాంగ్, లోహిత్,ఆ తరువాత మైదానాలలో దీనిని బ్రహ్మపుత్ర అని పిలుస్తారు.అప్పుడు అది అస్సాం మైదానాలకు వెళ్లే పసిఘాట్ ప్రాంతాన్ని దాటుతుంది.
జనాభా
thumb|250x250px| పసిఘాట్ లోని వివేకానంద కేంద్రీయ విద్యాలయ పాఠశాల 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం పసిఘాట్ జనాభా మొత్తం 24,656. మొత్తం జనాభాలో పురుషులు 50.62% (12,482 మంది), మహిళలు 49.37% (12,174 మంది) ఉన్నారు.పసిఘాట్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 79.6%,ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువగాఉంది.పురుషుల అక్షరాస్యత 85.33%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 73.74%.పసిఘాట్‌ జనాభాలో 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు 12% మంది ఉన్నారు.పసిఘాట్‌లో ప్రధానంగా ఆది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.
సంస్కృతి
పసిఘాట్ ప్రజలు రకరకాల పండుగలను జరుపుకుంటారు.వాటిలో సోలుంగ్, అరన్,ఎటోర్ ముఖ్యమైన పండుగలు.ఆది ప్రజలు ప్రధాన పండుగగా పరిగణించబడే సోలుంగ్ పండుగ పురాణాల ప్రకారం సంపద దేవత కైన్-నానే ఈ ఆరాధన లేదా'పూజ'చేయమని,వ్యక్తిగతంగా కోరినప్పుడు ఉనికిలోకి వచ్చిందని నమ్ముతుంటారు సోలుంగ్‌ పండగను సెప్టెంబరు నెలలో ఐదు రోజులు ఆదిప్రజలు జరుపుకుంటారు.మొదటి రోజు లేదా సోలుంగ్ గిడి డాగిన్.ఇది వారు ఈ కార్యక్రమానికి సిద్ధమయ్యే రోజు.డోరెఫ్ లాంగ్,ఇది రెండవ రోజు.జంతువుల వధల రోజు.బిన్యాత్ బినం లేదా మూడవ రోజు ఇది ప్రార్థనల రోజు.ఎకోఫ్ టాక్టర్ నాల్గవ రోజు.ఈ రోజున ఆయుధాలు,మందుగుండు సామగ్రిని తయారు చేస్తారు.మిరి లేదా ఐదవ రోజు వీడ్కోలు రోజుగా పరిగణిస్తారు.సోలుంగ్ సమయంలో మానవులు,జంతువులు,మొక్కలు మొదలైనవాటి జీవితాన్ని చూపించే సోలుంగ్ అబాంగ్ సాహిత్య పాటలు పాడతారు.ఆది ప్రజలు రంగురంగుల పోనుంగ్ నృత్యం,తాపు అనే యుద్ధ నృత్యాలకు నిపుణులు
రవాణా సదుపాయం
thumb|సియాంగ్ నదిపై రాణఘాట్ వంతెన (బ్రహ్మపుత్ర)|250x250px పసిఘాట్ జాతీయ రహదారి-51తో అనుసంధానించబడింది.గౌహతి, లఖింపూర్, ఇటానగర్, బ్రగఢ్ నుండి ఫెర్రీ ద్వారా బ్రహ్మపుత్ర నదిని దాటి 32 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఓర్యమ్‌ఘాట్ వరకు నుండి తరచూ సేవలు కలిగి ఉన్న జలమార్గం ఉంది.పసిఘాట్ నుండి బస్సు లేదా టాక్సీలో చేరుకోవచ్చు.సమీప ప్రధాన రైలు ప్రయాణ సౌకర్యం ముర్కాంగ్సెలెక్ వద్ద ఉంది.ఇది రంగియా - ముర్కాంగ్సెలెక్ బ్రాడ్ గేజ్ ట్రాక్ టెర్మినల్ స్టేషన్.
227 కిలోమీటర్ల ముర్కాంగ్‌సెలెక్-పసిఘాట్-తేజు-రూపై మార్గం వ్యూహాత్మక ప్రాజెక్టుగా చేపడుతోంది. ప్రధాన రైలు మార్గం పసిఘాట్ వరకు విస్తరించాలని ప్రతిపాదించారు.బిజి రైల్వే మార్గం ఉత్తర-అస్సాం ప్రాంతాన్ని పసిఘాట్ పట్టణంతో కలుపుతుంది.రైలు మార్గంద్వారా తూర్పు సియాంగ్ జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం 26.5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.సుమారు 24.5 కి.మీ. మార్గం అరుణాచల్ భూభాగంలో వస్తుంది.2010 లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ప్రకటించిన ఈశాన్యంలోని రెండు ప్రధాన రైలు ప్రాజెక్టులలో రంగియా-ముర్కాంగ్సెలెక్ బి.జి.మార్పిడి (పసిఘాట్ వరకు పొడిగింపుతో) ఒకటి. ఈ బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ రాష్ట్రంలోని రోయింగ్,పార్సురంకుండ్,రూపై ఇతర ప్రదేశాలకు వెళ్లనుంది.పసిఘాట్- తేజు-పర్షురామ్ కుండ్ కోసం ప్రాథమిక ఇంజనీరింగ్-ట్రాఫిక్ సర్వేను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కోరిక మేరకు ఈశాన్య సరిహద్దు రైల్వేశాఖ నిర్వహించింది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రవాణా సేవలు (ఎపిఎస్టిఎస్) జిల్లాలో మరొక రవాణా మార్గంగా చెప్పవచ్చు.ఇది ఇతర జిల్లాలు,సమీప గ్రామాలతో అనుసంధానించబడి ఉంది.ఎపిఎస్‌టిఎస్ బస్సులు రాష్ట్ర రాజధాని పసిఘాట్ నుండి ఇటానగర్ వరకు పసిఘాట్ నుండి షిల్లాంగ్,మేఘాలయ నుండి గౌహతి మీదుగా రోజూ నడుస్తాయి. ప్రైవేటు ఆపరేటర్లు నడుపుతున్న అస్సాంలోని గౌహతి బస్సు సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.అనధికార యాజమాన్యంలోని వింగర్,టాటా సుమో సేవలు కూడా జిల్లా అంతటా ఉన్నాయి.అవి ఇతర జిల్లాల్లో కూడా నడుస్తాయి.అలాగే ఎంచుకున్న వారాంతపు రోజులలో పసిఘాట్ నుండి గౌహతి,తిరిగి గౌహతి నుండి పసిఘాట్ వరకు సాధారణ విమానాలు కూడా ఏప్రిల్ 2018 నుండి ప్రారంభమయ్యాయి.గౌహతి, కోల్‌కతా పసిఘాట్ విమానాశ్రయంతో ఎయిర్ లైన్స్ కూటమి ద్వారా అనుసంధానించబడ్డాయి.
పర్యాటక
thumb|సిసింగ్ నది (బ్రహ్మపుత్ర) పసిఘాట్కు తూర్పున రణఘాట్ వద్ద మైదానంలోకి ప్రవేశిస్తుంది పసిఘాట్ శక్తివంతమైన సియాంగ్,వేలాడే స్వదేశీ వంతెనలగల ప్రదేశం. జలపాతాలు పర్వత శిఖరాల ఆకర్షిస్తాయి.ఇవి ఆపరిసరాలను చల్లబరుస్తాయి. పట్టణంలోని ఆకర్షణలు:
వివర్తనం విశదీకరణ
కాంతి వివర్తనాలను రెండు విధాలుగా అధ్యయనం చేయవచ్చు.
ఫ్రెనల్ వివర్తనం
ఈ అమరికలో కాంతి నిరోధకం లేదా రంధ్రానికి పరిమిత దూరంలో కాంతి జనకం, తెర ఉంటాయి. అందువల్ల అక్కడి నుంచి వెలువడి తెరపై పడే తరంగాగ్రాలు కాంతి నిరోధకంపై సమతలంగా ఉండవు. ఫ్రెనల్ వివర్తనాన్ని పరిశీలించడానికి కటకాలు అవసరం లేదు. ఇక్కడ కాంతి కిరణాలు సమాంతరంగా ఉండవు.
ఫ్రాన్‌హోపర్ వివర్తనం
ఈ అమరికలో కాంతిజనకం, తెర వివర్తనం కలిగించే కాంతి నిరోధకం లేదా రంధ్రం నుంచి అనంత దూరంలో ఉంటాయి. అందువల్ల తరంగాగ్రాలు సమతలంగా ఉంటాయి. కుంభాకార కటకాలను కాంతి నిరోధకానికి చెరోవైపు అమర్చడం ద్వారా సమతల తరంగాగ్రాలను పొందొచ్చు.
సాధారణ షరతులు
తెరకు, కాంతి నిరోధకానికి ఉన్న మధ్య దూరం 'L', కాంతినిరోధక పరిమాణం 'b', కాంతి తరంగ దైర్ఘ్యం 'λ' అనుకుందాం.
< < 1 అయితే, ఫ్రాన్‌హోపర్ వివర్తనాన్ని గమనించవచ్చు.
= 1 అయితే, ఫ్రెనల్ వివర్తనాన్ని గమనించవచ్చు
> > 1 అయితే, జ్యామితీయ దృశాశాస్త్రం (Geometrical Optics) ఉజ్జాయింపులను గమనించవచ్చు.
ధ్రువణం (Polarization)
తరంగాలు అనుదైర్ఘ్య ( Longitudinal) తరంగాలు, తిర్యక్ ( Transverse) తరంగాలు అని రెండు రూపాల్లో ఉంటాయి.
వ్యతికరణం, వివర్తనం కాంతి తరంగ రూపంలో ఉంటుందని నిర్ణయించాయి కానీ, ఏ తరంగ రూపమో నిర్ణయించలేదు. హ్యూజీన్ మొదట్లో కాంతి అనుదైర్ఘ్య తరంగమని ఊహించారు. కానీ 'ధ్రువణం' అనే కాంతి ధర్మం కాంతితరంగాలు తిర్యక్ తరంగాల రూపంలోనే ఉండాలని నిర్ధారించింది.
ఈ నిజాన్ని కింది ప్రయోగం వివరిస్తుంది.
ప్రయోగం
ఈ ప్రయోగంలో ప్రధాన అక్షానికి సమాంతరంగా చేర్చిన టర్మోలిన్ ( tourmoline) స్ఫటికం (A) పై కాంతిజనకం (S) నుంచి వెలువడే కాంతి పతనమయ్యేలా చూడాలి. కాంతి స్ఫటికంలోంచి పయనించి కొంత తీవ్రతతో తెరపై పడుతుంది. ఇప్పుడు S ను దాని స్థానంలో గుండ్రంగా తిప్పినా స్ఫటికం నుంచి వెలువడే కాంతి తీవ్రతలో మార్పుండదు.
ఇప్పుడు అలాంటి మరో టర్మోలిన్ స్ఫటికం B ని A కి సమాంతరంగా ఉంచి కింది పరిశీలనలు చేస్తే కొన్ని విషయాలు వివరంగా తెలుస్తాయి.
ద్వివక్రీభవనం (Double refraction)
Enasmus Bartholinus అనే శాస్త్రవేత్త కాల్సైట్ (Calcite) స్ఫటికం ద్వారా కాంతి పయనించినప్పుడు ఒక వక్రీభవన కిరణం బదులు రెండు వక్రీభవన కిరణాలు బహిర్గతమైనట్లు గమనించారు.
మూలాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఖాష్ (ఆహారము)
Khash ( Armenian ; Azerbaijani ; Georgian, Khashi), పచా (Albanian ; Arabic ; Bosnian ; Bulgarian ; Greek ), కల్లె-పా (Turkish ), కాకాజ్ ఓర్పి ( Chuvash ) లేదా serûpê ( Sorani Kurdish ) ఉడికించిన ఆవు లేదా గొర్రె భాగాల వంటకం, దీనిలో తల, కాళ్ళు , కడుపు ( ట్రిప్ ) ఉండవచ్చు. ఇది ఆఫ్ఘనిస్తాన్, అల్బేనియా, అర్మేనియా, అజర్‌బైజాన్, బోస్నియా, హెర్జెగోవినా, బల్గేరియా, జార్జియా, గ్రీస్, ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, బహ్రెయిన్, మంగోలియా , టర్కీలలో సాంప్రదాయక వంటకం.
పద చరిత్ర
ఖాష్ అనే పేరు ఆర్మేనియన్ క్ససెల్ క్రియ խաշել ), అంటే "ఉడకబెట్టడం". ప్రారంభంలో ఖాషోయ్ అని పిలువబడే ఈ వంటకాన్ని గ్రిగర్ మాజిస్ట్రోస్ (11 వ శతాబ్దం), మిఖితార్ హెరాట్సీ (12 వ శతాబ్దం), యేసాయి న్చెట్సీ (13 వ శతాబ్దం) సహా అనేక మధ్యయుగ అర్మేనియన్ రచయితలు ప్రస్తావించారు.
దక్షిణ కాకసస్లో
ఖాష్ అనేది పదార్థాలలో గొప్ప పార్సిమోని కలిగిన శుద్ధమైన భోజనం. దుర్వాసన నుండి బయటపడటానికి పాదాలను విడదీయడం, శుభ్రపరచడం, చల్లటి నీటిలో ఉంచడం, రాత్రంతా నీటిలో ఉడకబెట్టడం, నీరు మందపాటి ఉడకబెట్టిన పులుసుగా మారి మాంసం ఎముకల నుండి వేరు అయ్యే వరకు. మరిగే ప్రక్రియలో ఉప్పు లేదా సుగంధ ద్రవ్యాలు జోడించబడవు. డిష్ వేడిగా వడ్డిస్తారు. ఒకరి రుచికి అనుగుణంగా ఉప్పు, వెల్లుల్లి, నిమ్మరసం లేదా వెనిగర్ జోడించవచ్చు. ఎండిన లావాష్ తరచుగా పదార్థం జోడించడానికి ఉడకబెట్టిన పులుసులో నలిగిపోతుంది. ఖాష్ సాధారణంగా వేడి ఆకుపచ్చ, పసుపు మిరియాలు, les రగాయలు, ముల్లంగి, జున్ను , క్రెస్ వంటి తాజా ఆకుకూరలు వంటి అనేక ఇతర ఆహారాలతో వడ్డిస్తారు. భోజనం దాదాపు ఎల్లప్పుడూ వోడ్కా (ప్రాధాన్యంగా మల్బరీ వోడ్కా), మినరల్ వాటర్‌తో ఉంటుంది.
అరబ్ దేశాలలో
పచా అనేది గొర్రెల తల, ట్రోటర్స్, కడుపు నుండి తయారైన సాంప్రదాయ ఇరాకీ వంటకం; అన్నీ నెమ్మదిగా ఉడకబెట్టి, ఉడకబెట్టిన పులుసులో మునిగిపోయిన రొట్టెతో వడ్డిస్తారు. బుగ్గలు, నాలుకలను ఉత్తమ భాగాలుగా భావిస్తారు. చాలా మంది వంట చేయడానికి ముందు తొలగించగల కనుబొమ్మలను తినకూడదని ఇష్టపడతారు. కడుపు లైనింగ్ బియ్యం, గొర్రెతో నిండి ఉంటుంది , ఒక కుట్టు థ్రెడ్ (కుడతారు Arabic ). గొర్రెల మెదడు కూడా ఉంటుంది.
అల్బేనియాలో
అల్బేనియా యొక్క ప్రసిద్ధ పాచే ( paçe ) గొర్రెలు లేదా ఏదైనా పశువుల తల కలిగి ఉంటుంది, అది మాంసం తేలికగా వచ్చే వరకు ఉడకబెట్టబడుతుంది. తరువాత దీనిని వెల్లుల్లి, ఉల్లిపాయ, నల్ల మిరియాలు, వెనిగర్ తో ఉడికిస్తారు. కొన్నిసార్లు వంటకం చిక్కగా ఉండటానికి కొద్దిగా పిండి కలుపుతారు. ఇది తరచుగా పశువుల అడుగులు లేదా ట్రిప్ తో వండుతారు. ఇది వేడి, హృదయపూర్వక శీతాకాలపు వంటకం చేస్తుంది.
టర్కీ లో
టర్కిష్ వంటల సంప్రదాయం, పచా (paça కొన్ని సూప్ సన్నాహాలకు ఒక సాధారణ పదం, ముఖ్యంగా ఆఫ్‌ల్‌తో, కానీ అది లేకుండా. చాలా ప్రాంతాల్లో టర్కీ చేస్తున్నాయి, కష్టమోను, ఉదాహరణకు, పదం ayak paça ("అడుగుల పాచా") ఆవు, గొర్రెలు లేదా మేక కాళ్లు,, కెళ్లే పచ అనే పదాన్ని "హెడ్ పాచా" ( చోర్బా ) కోసం ఉపయోగిస్తారు. కొన్నిసార్లు ఈ పదం dil paça నాలుక సూప్ కోసం కూడా ఉపయోగిస్తారు, అయితే "మాంసం పచ్చా" gerdan తయారు gerdan (గొర్రెల మెడ చివర స్క్రాగ్ ).   టర్కీలో, kelle అనే పదం ఓవెన్లో కాల్చిన గొర్రెల తలని సూచిస్తుంది, ఇది ప్రత్యేకమైన ఆఫ్సల్ రెస్టారెంట్లలో గ్రిల్లింగ్ చేసిన తరువాత వడ్డిస్తారు.
గ్రీస్‌లో
పట్సాస్ (πατσάς) అని పిలువబడే గ్రీకు సంస్కరణను రెడ్ వైన్ వెనిగర్, వెల్లుల్లి ( స్కార్డోస్టౌబి ) తో రుచికోసం చేయవచ్చు లేదా అవగోలెమోనోతో చిక్కగా ఉంటుంది. గ్రీకు వెర్షన్ కొన్నిసార్లు ట్రిప్‌తో దూడ పాదాలను ఉపయోగిస్తుంది.
ప్రత్యేకమైన టావెర్నాస్ పట్సా అందిస్తున్న పట్సాట్జిడికా పిలుస్తారు. పట్సాస్ హాంగ్-ఓవర్ను పరిష్కరించడం, జీర్ణక్రియకు సహాయపడటం వంటి ఖ్యాతిని కలిగి ఉన్నందున, పట్సాట్జిడికా తరచుగా రాత్రిపూట పనిచేస్తుంది, రాత్రి భోజనం లేదా క్లబ్బింగ్ తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చే ప్రజలకు సేవ చేస్తుంది.
తాడి నాగమ్మ
thumb|తాడి నాగమ్మ తాడి నాగమ్మ తొలి దళిత తెలుగు కథారచయిత్రి. ఆధునిక భావాలతో కథలు, వ్యాసాలు రాసింది. దళిత, స్త్రీవాద సాహిత్యానికి తొలి మెట్టు వేసిందామె. తాడి నాగమ్మ పుట్టిననాటికే అక్కడ కొంత దళిత చైతన్యం పురుడు పోసుకున్నది. అయితే అది చాలా పరిమితంగానే ఉండేది.
జీవిత విశేషాలు
ఆమె 1908 జులై 6 న తూర్పు గోదావరి జిల్లా మామిడికుదురు మండలం,  మోరివారిపాలెం లో  బల్లా పుల్లయ్య,  మహాలక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించింది. దళితురాలైన నాగమ్మ ఆప్పట్లో స్కూలుకు వెళ్లడమనేది సాధారణ విషయం కాదు. బడిలో పంతుళ్ల నుంచి అవమానాలు ఎదుర్కొన్నది. పట్టు విడవకుండా చదువు సాగించింది. ఆమె విద్యాభ్యాసం 1925-30 ప్రాంతంలో సాగింది. 1925లో మామిడి కుదురు మండలం దొడ్డవరం గ్రామానికి చెందిన తాడి వెంకన్నను వివాహం చేసుకున్నారామె. నాగమ్మకు ఇద్దరు సంతానం. ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె. ఆమె భర్త 1935లో రంగూన్‌లో మరణించగా మచిలీపట్నంలో వేమూరి రాంజీరావు గారి దళితుల హాస్టలులో తన  పిల్లల్ని  చేర్పించింది. ఆ కాలంలో  ఉత్తమ ఉపాధ్యాయిని అవార్డు కూడా అందుకున్నది. పిల్లలను ఉన్నత చదువులు చదివిస్తూ పలువిధాలుగా సమాజ సేవ చేసింది. ఊటుకూరి లక్ష్మికాంతమ్మ గారు తన ‘ఆంధ్ర కవయిత్రులు’ పుస్తకంలో ఆమెను కథా రచయిత్రిగా పేర్కొన్నది.
ఆమె 1930లో గాంధీజీ సభల్లో పాల్గొన్నది. ఆమె కుసుమధర్మన్న లాంటి దళిత కవులు, ఆది ఆంధ్ర మహాసభలు, హరిజన్‌సేవక్‌ సంఘ్‌ లాంటి సంస్థల పరిచయంతో కథలు రాయడం మొదలు  పెట్టింది. మోరిపాలెంలో లేబర్‌ స్కూల్‌ లో టీచర్‌గా పనిచేసింది. ప్రతి గుడిపక్కన లైబ్రరీలు పెట్టింది. ప్రాథమిక వైద్య సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసింది. భజన, బుర్రకథ, నాటకం లాంటి జనరంజక మాధ్యమాలను చేపట్టింది.
కథలు
మొదటితరం చదువుకున్న దళిత స్త్రీలలో తాడి నాగమ్మ 'ముద్దు' కథలో- ఒక స్త్రీ వలసవాదానికి వ్యతిరేకంగా విదేశీ వస్తు బహిష్కరణ చేయాలని ఒక నాగరికుణ్ణి కోరగా, అతడు ప్రతిఫలంగా ముద్దివ్వాలని అడుగుతాడు. 'విదేశీ హాలాహలముకు ఆహుతి అగుతున్న నీబోటి సోదరుణ్ణి రక్షింపనొక ముద్దీయలేనా?' అనడంతో అతనికి మూర్ఛ వస్తుంది.
అస్తమయం
ఆమె 1990 సెప్టెంబర్‌ 13న కన్నుమూసింది.
మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి
మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి అనగా మార్గశిరమాసములో శుక్ల పక్షము నందు త్రయోదశి తిథి కలిగిన 13వ రోజు.
తాడి నాగమ్మ
గుర్తింపు
తొలి దళిత కథా రచయిత్రిగా తాడి నాగమ్మను గుర్తించి, ఎంతగానో శ్రమించి ఆమె రచనలను, ఆమె జీవిత విశేషాలను సేకరించి పుస్తక రూపంలోకి సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్ తీసుకువచ్చాడు. ఆ పుస్తకం "తాడినాగమ్మ కథలు-రచనలు"
కాసరనేనివారిపాలెం
"కాసరనేనివారిపాలెం " కృష్ణా జిల్లా, కంకిపాడు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
మార్గశిర శుద్ధ త్రయోదశి
మూలాలు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
కాసరనేనివారిపాలెం
ఈ గ్రామం ముద్రమట్టానికి 24 మీ.ఎత్తులో ఉంది
సమీప గ్రామాలు
విజయవాడ, మంగళగిరి, తెనాలి, గుడివాడ
తాడి నాగమ్మ
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు వర్గం:1908 జననాలు వర్గం:1990 మరణాలు వర్గం:దళిత రచయితలు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయిత్రులు
కాసరనేనివారిపాలెం
రవాణా సౌకర్యాలు
కంకిపాడు, పెనమలూరు నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: 20 కి.మీ
విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల.
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, నెప్పల్లి
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో సుంకేశుల తులశమ్మ, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామములోని అర్హత కలిగిన కుటుంబాలవారందరికీ గ్యాస్ కనెక్షన్లు అందజేసి, ఈ గ్రామాన్ని పొగరహిత గ్రామంగా తీర్చిదిద్దినారు.
జి.ఎన్.పాలెం
జి.ఎన్.పాలెం బాపట్ల జిల్లా, పిట్టలవానిపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, బత్తుల శ్రీనివాసరావు, ఈ గ్రామ సర్పంచిగా రెండవసారి ఎన్నికైనారు. వీరు 123 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందినారు.
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ బండ్లమ్మ అమ్మవారి ఆలయం:- ఈ ఆలయంలో అమ్మవారి వార్షిక కొలుపులు ప్రతి సంవత్సరం, వైశాఖ పౌర్ణమి సందర్భంగా, ఐదురోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
మార్గశిర శుద్ధ చతుర్దశి
మార్గశిర శుద్ధ చతుర్దశి అనగా మార్గశిరమాసములో శుక్ల పక్షము నందు చతుర్దశి తిథి కలిగిన 14వ రోజు.
కార్తీక్ ఆర్యన్
కార్తీక్‌ ఆర్యన్‌ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటుడు. ఆయన 2011లో హిందీలో విడుదలైన 'ప్యార్ కా పంచనామా' సినిమా ద్వారా సినిమారంగంలోకి అడుగు పెట్టాడు.
అడెర్మాటోగ్లిఫియా వ్యాధి
అడెర్మాటోగ్లిఫియా అనేది చాలా అరుదైన జన్యుపరమైన వ్యాధి. ఒక వ్యక్తికి వేలిముద్రలు లేకుండా చేస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా నాలుగు  కుటుంబాలు మాత్రమే విస్తరించింది  ఉంది.
2011 లో, స్విట్జర్లాండ్‌కు చెందిన వ్యక్తి వేలిముద్రలు లేని కేసును కనుగొన్నట్లుగా  ప్రచురించబడింది. ఈ వ్యాధి వల్ల పెద్ద సమస్య ఉందని వైద్య నిపుణులు వెల్లడించారు.
మూలాలు
వర్గం:వ్యాధులు
చారల రకాలు
వృత్తకార చారలు
మైకెల్ సన్ వ్యతికరణ మాపకంలో ఏకవర్ణ కాంతితో వృత్తాకార చారలు కింది సందర్భంలో ఏర్పడతాయి. thumbnail
తెల్లని కాంతి చారలు
పధాంతరం చాలా తక్కువగా ఉండినట్ట్లైతేనే తెల్లని కాంతితో వ్యతికరణం చారలు కనిపిస్తాయి. thumbnail|తెల్లని కాంతి చారలు చారల రంగులు అన్ని ఒకదానితోఒకటి అతిపాతం చెందుతాయి. మొదటి కొన్ని రంగు చారలు మాత్రం కంటికి కనిపిస్తాయి. మధ్యచార ద్యుతిరహితంగా ఉంటుంది. మిగిలిన చారలు రంగులు కలిగి ఉంటాయి.తెల్లని చారలు శూన్యపధాంతరం నిర్ణయానికి ఉపయోగపడ్తాయి. ముఖ్యంగా మీటర్ ను ప్రయాణీకరణం చేయడానికి వీటిని ఉపయోగిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
మందమర్రి పురపాలకసంఘం
మందమర్రి పురపాలకసంఘం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మంచిర్యాల జిల్లాకు చెందిన పురపాలక సంఘం.ఈ పురపాలక సంఘం పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గంలోని,చెన్నూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధికి చెందినది.
చరిత్ర
గ్రామ పంచాయతీగా ఉన్న మందమర్రి కొన్ని రాజకీయ కారణాల వల్ల 1993లో నోటిఫైడ్ ఏరియాగా మారింది.1995 మే 8 న మందమర్రిని గ్రేడ్-3 మున్సిపాలిటీ హోదాను కల్పిస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.58 వేల జనాభా ఉన్న మందమర్రి మున్సిపాలిటీలో 32 వేల మంది ఓటర్లు ఉన్నారు. ఈ పురపాలక సంఘాన్ని 24 వార్డులుగా విభజించి 1998 మే 21వ తేదీన రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం ఎన్నికల నిర్వహణకు ఉత్తర్వులు ఇచ్చింది. చైర్మన్ అభ్యర్థి పదవికి ఎస్సీ మహిళకు రిజర్వేషన్ కేటాయించారు. అయితే మందమర్రి ఏజెన్సీ ఏరియాలో ఉండటం వల్ల గ్రామ పంచాయతీ 7/70 చట్ట పరిధిలో ఉన్న కారణంగా ఇక్కడ ఎన్నికలు నిలిపేయాలని అప్పటి గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచ్ మద్ది రాంచందర్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఎన్నికల నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ హైకోర్టులో రిట్ ఫిటిషన్ దాఖలు చేశారు.ఒక వేళ ఎన్నికలు జరపవలసి వస్తే ఎస్టీలకు మాత్రమే చైర్మన్ పదవి కేటాయించాలని తన పిటిషన్‌లో పేర్కొన్నారు. దీంతో ఎన్నికలు నిలిపేస్తూ జూన్, 18, 1998న హైకోర్టు స్టే జారీ చేసింది. తరువాత ఈ కేసును ఏప్రిల్, 5, 2005 కేసును హైకోర్టు డిస్మిస్ చేసింది. ఈ కోర్టు కేసు వలన 16 ఏళ్లుగా ఈ పురపాలక సంఘానికి ఎన్నికలు లేవు.
జనాభా గణాంకాలు
ఈ పురపాలక సంఘం లో 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 52,352 మంది జనాభా ఉన్నరు. ఉండగా అందులో పురుషులు 26,808, మహిళలు25,544 మంది ఉన్నారు. 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3939 ఉన్నారు.అక్షరాస్యత రాష్ట్ర సగటు 67.02% కంటే 73.40% ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 81.56% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 64.89%.ఉన్నారు. ఈ పురపాలక సంఘంలో ఎక్కువ మంది హిందూ మతాన్ని ఆచరిస్తున్నారు. మొత్తం 12,864 ఇళ్లకు పైగా పరిపాలన ఉంది. నీరు, మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను ఉన్నాయి.మున్సిపాలిటీ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, పురపాలక సంఘ పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా అధికారం ఉంది.
సయ్యద్ అహ్మద్ పాషా ఖాద్రి
సయ్యద్‌ అహ్మద్‌ పాషా ఖాద్రి, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ పార్టీ తరపున యాకుత్‌పురా శాసనసభ నియోజకవర్గ శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
జననం, విద్యాభ్యాసం
సయ్యద్‌ అహ్మద్‌ పాషా ఖాద్రి 1954, సెప్టెంబరు 15న సయ్యద్ ముర్తుజా పాషా క్వాద్రీ - సయ్యదా అమతుల్ కరీం దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు లో జన్మించాడు. పదవ తరగతి వరకు చదువుకున్నాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
సయ్యద్‌ అహ్మద్‌ పాషా ఖాద్రికి సయ్యదా అజ్గర్ ఉన్నిసాతో వివాహం జరిగింది. వారికి ఒక కుమారుడు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
రాజకీయ విశేషాలు
సయ్యద్‌ అహ్మద్‌ పాషా ఖాద్రి 1986 నుండి 1991 వరకు గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పోరేషన్ కు కార్పోరేటర్ గా పనిచేశాడు. ఈయన 2004 నుంచి 2014 వరకు చార్మినార్ నియోజకవర్గ శాసనసభ్యుడిగా పోటీచేసి గెలుపొందాడు. 2014 లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ పార్టీ అభ్యర్థిగా చార్మినార్ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీచేసి సమీప తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి బాషీత్ పై 36,615 ఓట్ల మెజారిటీ తో గెలుపొందాడు. 2018 లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ పార్టీ పై పోటీ చేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి శాం సుందర్ రెడ్డి పై 46,978 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు.
ఇతర వివరాలు
ఇరాక్, జోర్డాన్, పాలస్తీనా, సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌ మొదలైన దేశాలు సందర్శించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1954 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018) వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఆల్ ఇండియా మజ్లిస్ ఎ ఇత్తెహాదుల్ ముస్లిమీన్ వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2004) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009)
బర్నాలా జిల్లా
పంజాబ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో బర్నాలా ఒకటి. బర్నాలా పట్టణం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. 2006 కి ముందు బర్నాలా జిల్లా, సంగ్రూర్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది.
బర్నాలా జిల్లాకు ఉత్తరాన లుధియానా జిల్లా, వాయవ్య దిశలో మోగా జిల్లా, పశ్చిమాన భటిండా జిల్లా, మిగతా అన్ని వైపులా సంగ్రూర్ జిల్లా లు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. జిల్లాలో 2 తహసీళ్ళు, 3 బ్లాకులూ ఉన్నాయి.
2011 జనగణన నాటికి రాష్ట్రంలోకెల్లా అతి తక్కువ జనాభా కలిగిన జిల్లా ఇదే.
విద్య
జిల్లాలో కింది ప్రభుత్వ కళాశాలలున్నాయి
వైద్యం
కింది ప్రభుత్వ వైద్యశాలలున్నాయి
పిడబ్ల్యుడి, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, విద్య, పశుసంవర్ధక వంటి ప్రతి అభివృద్ధి శాఖ వ్యవహారాలను ఆ శాఖ జిల్లా అధిపతి చూసుకుంటారు. ఈ అధికారులు వివిధ రాష్ట్ర సేవలకు చెందినవారు.
జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం బర్నాలా జిల్లా జనాభా 5,95,527, సాలమన్ దీవుల దేశానికి లేదా యుఎస్ రాష్ట్రమైన వ్యోమింగ్‌కు ఇది సమానం. జనాభా పరంగా ఇది భారతదేశ జిల్లాల్లో 527 వ స్థానంలో ఉంది. జిల్లాలో జనాభా సాంద్రత 419. 2001-2011 దశాబ్దంలో జనాభా జనాభా వృద్ధి రేటు 13.16%. బర్నాలా జిల్లా లింగ నిష్పత్తి 876. అక్షరాస్యత రేటు 68,9%.
ఏరియా టెలిఫోన్ కోడ్: 01679 పోస్టల్ కోడ్: 148101
వాహన రిజిస్ట్రేషను కోడ్: పిబి 19
ప్రముఖ వ్యక్తులు
thumb| సుర్జిత్ సింగ్ బర్నాలా|ఎడమ|172x172px
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పంజాబ్ జిల్లాలు వర్గం:బర్నాలా జిల్లా
మదురై ఎస్.సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్
మదురై ఎస్.సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ ఒక వాయులీన విద్వాంసుడు.
విశేషాలు
ఇతడు 1897వ సంవత్సరం తమిళనాడు రాష్ట్రానికి చెందిన కన్నివాడి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడు కర్ణాటక గాత్ర సంగీతాన్ని నైషదం సదాశివయ్య వద్ద నేర్చుకున్నాడు. వయోలిన్ వాద్యాన్ని కరూర్ చిన్నస్వామి అయ్యర్ వద్ద అభ్యసించాడు. ఇతడు వాయులీన విద్వాంసుడిగా పేరుగడించినప్పటికీ స్వరకర్తగా కూడా కొన్ని వర్ణాలను ఇతడు రచించాడు. త్యాగరాజ పరంపరకు చెందిన ఇతడు అరుదైన స్వరాలకు రాగాలను సమకూర్చాడు. ఇతడు అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం, మద్రాసులోని కళాక్షేత్రలలో ప్రొఫెసర్‌గా సంగీతం బోధించాడు. ఇతని కుమారుడు ఎం.ఎస్.సదాశివం ఆకాశవాణిలో పనిచేశాడు. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ ఇతడి కృషిని గుర్తించి 1971లో కర్ణాటక సంగీతం వాద్యం (వయోలిన్) విభాగంలో ఇతనికి అవార్డును ఇచ్చింది.
మూలాలు
వర్గం:1897 జననాలు వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు వర్గం:వాయులీన విద్వాంసులు వర్గం:మరణ సంవత్సరం తప్పిపోయినవి
కలియుగ దైవం (సినిమా)
బయటిలింకులు
వర్గం:శరత్ బాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:శారద నటించిన చిత్రాలు వర్గం:అల్లు రామలింగయ్య నటించిన చిత్రాలు వర్గం:పి.ఎల్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు వర్గం:త్యాగరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:ప్రభాకర్ రెడ్డి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:భక్తి సినిమాలు
చంద్ర బహదూర్ డాంగీ
thumbచంద్ర బహదూర్ డాంగీ నేపాల్ దేశానికి చెందిన  పొట్టి మనిషి. ఇతను 1939 నవంబర్ 30న నేపాల్‌లోని కలిమతిలో జన్మించాడు. తన 75 వ ఏట 2015 సెప్టెంబర్ మూడో తేదీన మరణించాడు. అతను న్యుమోనియాతో బాధపడ్డాడు. ఇతని ఎత్తు ఒక్క అడుగు తొమ్మిదిన్నర అంగుళాలు. ఇతను 2012లో అత్యంత పొట్టి వ్యక్తిగా రికార్డు పుటలకెక్కాడు. లండన్ లో ఎత్తయిన సుల్తాన్ కోసెన్ ను కలిసిన రోజునే ప్రపంచంలోనే అత్యంత పొట్టి మహిళయిన జ్యోతి ఆమ్గేను కూడా కలవడం విశేషం. ఆమె భారతీయురాలు. బాలీవుడ్ నటి. ఆమె ఎత్తు 2011 డిసెంబర్ 16 నాటికి 24.7 అంగుళాలు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:నేపాల్ వర్గం:1939 జననాలు వర్గం:2015 మరణాలు
నంద్యాల జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను
బయటి లింకులు
వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రైల్వే జంక్షన్ స్టేషన్లు వర్గం:గుంటూరు రైల్వే డివిజను స్టేషన్లు వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే స్టేషన్లు
కమర్షియల్ సిస్టం ఆఫ్ కటింగ్
కమర్షియల్ సిస్టం ఆఫ్ కటింగ్ (ఆంగ్లం: Commercial System of Cutting) అనునది దర్జీపనికి సంబంధించిన ఒక పుస్తకము. దీనిని బొంబాయికి చెందిన బాల్ & కో. అను సంస్థ ముద్రించింది. దీని రచయితలు ఎం. బి. జువేకర్, వి. బి. జువేకర్ లు.
రచన నేపథ్యం
ఎం.బి.జువేకర్, వి.బి.జువేకర్ ఈ పుస్తకాన్ని రచించి 1958లో ప్రచురించారు.
పుస్తకం గురించి
ఈ పుస్తకంలో స్త్రీ పురుషుల కొలతలు తీయటం, కొలతల పట్టికలు, దర్జీ పని ముట్లు వంటి పరిచయ పాఠాలు ఉన్నాయి.
ఈ క్రింది దుస్తులని ఎలా కత్తిరించాలి, వాటిని ఎలా కుట్టాలి అన్న వాటిపై వివరణలు ఉన్నాయి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:పుస్తకము
సోల
సోల (ఆంగ్లం: Sola) ఒక విధమైన ప్రాచీనమైన కొలమానము. రెండు సోలలు ఒక తవ్వ. పూర్వం ఉన్న కొలతలు ఇప్పుడు ఎక్కువగా అమలులో లేవు కానీ గ్రామీణ ప్రాంతాలో ఇప్పటికీ అప్పటి కొలతలను అనుసరిస్తున్నారు. ధాన్యం, ఇతర వ్యవసాయ, పాడి ఉత్పత్తులను ఈ కొలతలను ఉపయోగించే క్రయ విక్రయాలు చేసేవారు.
పద ప్రయోగాలు
తెలుగు భాషలో సోల పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. సోల [ sōla ] sōla. [Tel.] n. A certain dry measure, equal to a seer. పదునారు డబ్బుల యెత్తు వస్తువు పట్టే కొలది, శాస్త్రకారుడు చెప్పినది తొమ్మన్నూరు గింజలు పట్టేది. సోల వెలితిగా sōla-veliti-gā. adv. Scornfully, contemptuously. కొంచెము తక్కువగా. "ఏలయీ బహురూపులేవైన మున్ను సోల వెలితిగ నిన్ను జూచితినయ్య." BD. iv. 1028. "ఈ చందమిట్లుతాల్పక యాచందంబున నెయున్న యప్పుడునిన్నున్ జూచితినెపోలవెలితిగ నీ చుక్కల దగిలికొనగనేటికి నాకున్." BP. vi. 238. సోలెడు sōl-eḍu. adj. A small pailful. అరతవ్వెడు.
మూలాలు
వర్గం:కొలమానాలు
బసవేశ్వరుడు
బసవేశ్వరుడు (1134 మే 3 – 1196) హైందవ మతాన్ని సంస్క‌రించిన‌ ప్రముఖులలో ఒకడు. ఈతడిని బసవన్న, బసవుడు అని, విశ్వగురు అని పిలుస్తారు. సమాజంలో కుల వ్వవస్థను, వర్ణ భేదాలను, లింగ వివక్షతను సమూలంగా వ్యతిరేకించిన అభ్యుదయ వాది. లింగాయత ధర్మం స్థాపించారు
కర్ణాటకలోని బాగేవాడి ఇతని జన్మస్థలం. తండ్రి మాదిరాజు, తల్లి మాదాంబ. చిన్న వయసులోనే శైవ పురాణ గాథలను అవగతం చేసుకున్న బసవనికి కర్మకాండపై విశ్వాసం పోయింది. ఉపనయనం చేయ నిశ్చయించిన తల్లిదండ్రులను వదలి కూడలసంగమ అనే పుణ్యక్షేత్రం చేరిన బసవుడు అక్కడ వేంచేసియున్న సంగమేశ్వరుణ్ణి నిష్ఠతో ధ్యానించాడు. దేవుడు అతని కలలో కనిపించి అభయమిచ్చాడని, దేవుడు ఆనతి మేరకు మంగళవాడ (కళ్యాణ పురం) చేరుకుంటాడు. ఇతడు 12వ శతాబ్దంలో కర్ణాటక దేశాన్ని పాలించిన బిజ్జలుని కొలువులో చిన్న ఉద్యోగిగా చేరి, అతని భాండాగారానికి ప్రధాన అధికారియై భండారీ బసవడుగ ఖ్యాతినొందాడు. సామర్ధ్యమునకు నిజాయితీ తోడుకాగా భక్త భండారి బిజ్జలుని ప్రధానామాత్యుడిగా పదవి అందుకున్నాడు.
ఒక వైపు రాజ్యపాలనలో ప్రధాన భూమిక నిర్వహిస్తూ బసవన్న వచన సాహిత్యంతో ప్రజలందరినీ కులమతాలకతీతంగా ఏకం చేసారు. బోధనలలోని సమదృష్టి ఎందరినో ఆకర్షించింది. వీరశైవ మతానికి తిరిగి పట్టం కట్టిన బసవని ఖ్యాతి కర్ణాటక ఎల్లలు దాటి ఆంధ్రదేశంలోను వ్యాప్తి చెందినది. ప్రతిరోజు లక్షా తొంభై ఆరువేల మంది జంగములకు మృష్టాన్నములతో అర్చించి అనంతరం తాను భుజించేవాడట. బసవడు తన ఉపదేశాలు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే రీతిగా వచనాలు వ్రాసాడు. వీటిలో సూక్ష్మమైన తత్త్వం సులువుగా బోధపడేది. సాహిత్య పరంగా కూడా బసవేశ్వరుని వచనాలకు చక్కని గౌరవం లభించింది. ఇతడు మొత్తం 64 లక్షల వచనాలు కూర్చినట్లు ప్రతీతి. కానీ, ఈనాడు కొన్ని వేలు మాత్రమే మనకు లభ్యమైనాయి.
బసవేశ్వరుడు స్థాపించిన 'అనుభవ మండపం' ఇప్పటి పార్లమెంటు తరహాలో వుండేది.అక్కడ అన్ని రకాల కులాలు, జాతులు తమ సమస్యలు వినిపించేవారు. బసవేశవరుడు తన చేతుల మీదుగా ఒక వర్ణాంతర వివాహం జరిపాడు. అది ఆనాటి సంప్రదాయ వాదులకు నచ్చలేదు. తీవ్ర వ్యతిరేకతకు దారి తీసింది. నూతన దంపదుతులు హత్యకు గురౌతారు. ఈ సంఘటన బసవుని హృదయాన్ని కలచివేస్తుంది. తన అమాత్య పదవిని వదలి బసవేశ్వరుడు కూడలి సంగమేశ్వరుని సన్నిధికి చేరి, కొంతకాలానికి ఆయనలో లీనమైపోతాడు.
కాయమే (శరీరం) కైలాసమని చాటి శ్రమ జీవులకు అత్యంత గౌరవం తీసుకువచ్చారు. బసవేశ్వరుని దివ్య జీవితగాధను పాల్కురికి సోమనాధుడు రచించిన 'బసవ పురాణం' తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రసిద్ధమయింది.
బసవన్న సిధ్ధాంతాలను తప్పుగా ప్రచారం చేసి కొంతమంది వీరశైవ మఠాదిపతులు లింగాయతులను మళ్లీ గుడిగుండారాల వైపు, మూఢనమ్మకాల వైపు నడిపించారు. MM కలబర్గి బసవన్న మీద ఎంతో సంశోధన చేసి ఆయన సిధ్ధాంతాలను మళ్లీ ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లారు. ఆయన రచించిన ఐదు సంపుటాల మార్గ అనే కావ్యం సంచలనం సృష్టించింది. హిందూ సంప్రదాయ వాదుల నుంచి విమర్శలు ఎదొర్కొంది. ఆ తర్వాత లింగాయత ధర్మాన్ని ప్రత్యేక మతంగా గుర్తించాలని పోరాటం పెరిగింది.
బసవన్న Karl Marx కన్నా ముందే సమానత్వం .సోషలిజం కోసం పోరాటం చేసారు. రాజ్యాంగం రాసే సమయంలో అప్పటి కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి నిజలింగప్ప బసవన్న గురించి అంబేద్కర్ కి చెప్పినప్పుడు.. అంబేద్కర్ ఆశ్చర్య పోయారట ఇంత గొప్ప ఆలోచనలు వున్న వ్యక్తి కర్ణాటక కే ఎందుకు పరిమితం అయిపోయారా అని. ఆయన వచనాలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయకుండా కన్నడిగులు ఈ దేశానికి అన్యాయం చేసారని బాధ పడ్డారట.
సోమనాధుడు, బసవనకు-ఎనిమిదవయేటనే తండ్రి ఉపనయనము చేయుటకు ప్రయత్నించిననియు, బసవన తండ్రితో తాను కర్మబంధనములను త్రెంచుటకై జన్మించితిననియు, అందుచే ఉపనయనము చేయుటకంగీకరించనని వాదించి వెళ్ళిపోయెనని వ్రాసినాడు.అటుపై బసవన కళ్యాణి నేలిన కలచురి రాజగు బిజ్జలుని యొద్ద మంత్రిత్వము వహించెను. అదే విషయాన్ని బసవన తన వచనములలో తాను బిజ్జలుని కొలువులో ఉన్నట్లు తెలుపుకున్నాడు. కాని అతని మంత్రిత్వ కాలమింతవరకు చక్కగా నిర్ణయించబడలేదు. సా.శ.1157లో తన పదునేడవ యేట ఉద్యోగములో చేరినని తెలుయుచున్నది.బిజ్జలుడు బసవనను సకల నియోగాధ్యక్షనిగా చేసినట్లు సోమనాధుడు చెప్పినాడు.రాజకీయముగా ఈ ఉద్యోగము బసవనకు వీరశైవ మత వ్యాప్తి చాలా తోడ్పడినది.
కొందరు బసవన సా.శ.1168లో హత్య గావించబడినని కొందరు చరిత్రకారులు వ్రాసియున్నారు. కాని అతడు సా.శ.1196 వరకు జీవించినని పలు శాసనములు ఆధారములుగా ఉన్నాయి. సా.శ.1168లో బిజ్జలుడు వేయించిన శికారిపురి శాసనమున ఆతడు తన కుమారుడైన రాయ మురారి సోనిదేవుని గద్దెనెక్కించి తాను రాజపదవిని త్యజించి తాను రచించిన రాజ్యతంత్రములో ఉంది.
పలువురు ఆంధ్ర కవులు బసవనను ప్రసించారు. పోతన వీరభద్ర విజయమున బసవుని స్తుతించుటయేగాక ఆతని వచనములను కూడా అనుసరించినట్లు తెలియుచున్నది. కలియుగంబున కల్యాణ కటక నగరి నాదు భక్తుండు బసవరనాధుడొకండు. అని శ్రీనాఢుడు బసవుని ప్రశంసించాడు.
జయంతి వేడుకలు
ప్రతి సంవత్సరం ఏప్రిల్23వ తేదీన మహాత్మా బసవేశ్వర జయంతి వేడుకలను తెలంగాణ ప్రభుత్వం అధికారంగా నిర్వహిస్తున్నది. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత హైదరాబాదు హుస్సేన్ సాగర్ వద్దగల ట్యాంక్ బండ్ పై మహాత్మా బసవేశ్వర విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయడంతోపాటు రవీంద్రభారతి లోనూ తెలంగాణలోని అన్ని జిల్లాలలో అధికారికంగా బసవేశ్వర జయంతి ఉత్సవాలను నిర్వహిస్తున్నది. వీరశైవ లింగాయత్‌ ఆత్మగౌరవ భవన నిర్మాణంకోసం తెలంగాణ ప్రభుత్వం రూ.10 కోట్ల విలువైన ఎకరం స్థలాన్ని కేటాయించి, రూ.కోటి నిధులను మంజూరు చేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:కర్ణాటక వర్గం:లింగాయత
శివాజీ గణేశన్ నటించిన సినిమాలు
శివాజీ గణేశన్ నటించిన సినిమాల జాబితా:
ఆది కుంభేశ్వరర్ దేవస్థానం, కుంభకోణం
ఆది కుంభేశ్వరర్ దేవస్థానం, కుంభ కోణం (ஆதி கும்பேசுவரர் கோயில், கும்பகோணம்) అనేది హిందూ మతం ఆలయం దేవత అంకితం శివ పట్టణంలో ఉన్న, కుంభకోణంలో తంజావూర్ జిల్లా తమిళనాడు, భారతదేశం. శివుడిని ఆది కుంభేశ్వరర్ గా పూజిస్తారు,, ఇది లింగం ద్వారా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. అతని భార్య పార్వతిని మంగళంబిగై అమ్మన్ గా చిత్రీకరించారు. దేవతగా 7 వ శతాబ్దం తమిళ శైవ కానానికల్ పనిలో గౌరవించబడ్డాడు తీర్వం అని పిలిచే తమిళ సెయింట్ కవులు వ్రాసిన నాయనార్లు, వర్గీకరించబడింది పెడల్ పెట్ర స్థలం.
ఈ ఆలయ సముదాయం 30181 sqft విస్తీర్ణంలో ఉంది, గోపురాలు అని పిలువబడే నాలుగు గేట్వే టవర్లు ఉన్నాయి. ఎత్తైనది తూర్పు టవర్, 11 అంతస్తులు, 128 ft ఎత్తు 128 ft. ఈ ఆలయంలో అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి, కుంబేశ్వరర్ , మంగళంబిగై అమ్మన్ లు చాలా ప్రముఖమైనవి. ఆలయ సముదాయంలో అనేక మందిరాలు ఉన్నాయి; విజయనగర కాలంలో నిర్మించిన పదహారు స్తంభాల హాల్ చాలా ముఖ్యమైనది, ఇందులో మొత్తం 27 నక్షత్రాలు, 12 రాశిచక్రాలు ఒకే రాయిలో చెక్కబడ్డాయి.
ప్రస్తుత తాపీపని నిర్మాణం 9 వ శతాబ్దంలో చోళ రాజవంశంలో నిర్మించబడింది, తరువాత విస్తరణలు 16 వ శతాబ్దానికి చెందిన తంజావూర్ నాయకుల విజయనగర్ పాలకులకు ఆపాదించబడ్డాయి. ఈ ఆలయాన్ని తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, స్వచ్ఛంద ఎండోమెంట్స్ విభాగం నిర్వహిస్తుంది.
కుంభేశ్వరర్ ఆలయానికి సంబంధించిన పురాణం నుండి కుంభకోణం అనే పట్టణం పేరు వచ్చిందని నమ్ముతారు. "కుంభకోణం", ఆంగ్లంలో "జగ్స్ కార్నర్"గా అనువదించబడింది, హిందూ దేవుడు బ్రహ్మ యొక్క పౌరాణిక కుండ ( కుంభ ) కు సూచనగా నమ్ముతారు, ఇందులో భూమిపై ఉన్న అన్ని జీవుల విత్తనం ఉంటుంది. కుంభని హిందూ దేవుడు శివుడి బాణం చేత ప్రభావితమైన ప్రళయ (విశ్వం రద్దు) ద్వారా స్థానభ్రంశం చెందిందని, చివరికి కుంభ కోణం పట్టణం ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రదేశంలో విశ్రాంతి తీసుకుందని నమ్ముతారు. మహామహం ట్యాంక్, పోట్రామరై ట్యాంక్ అనే రెండు ప్రదేశాలలో తేనె పడిపోయిందని నమ్ముతారు. ఈ సంఘటన ఇప్పుడు ప్రతి 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి జరిగే మహామహం పండుగలో జ్ఞాపకం చేయబడుతుంది. కుంబకోణం పూర్వం కుడముక్కు అనే తమిళ పేరుతో కూడా పిలువబడింది. కుదవాయిల్ యొక్క సంగం వయస్సు పరిష్కారంతో కుంబకోణం కూడా గుర్తించబడింది.
చరిత్ర
ఈ ఆలయం 9 వ శతాబ్దపు చోళ కాలం నుండి ఉనికిలో ఉంది,, దీనిని 15-17 వ శతాబ్దంలో నాయకులు నిర్వహించారు.
ఆలయం
ఆలయ సముదాయం 30181 sqft విస్తీర్ణంలో ఉంది, గోపురాలు అని పిలువబడే నాలుగు గేట్వే టవర్లు ఉన్నాయి. ఎత్తైనది తూర్పు టవర్, 11 అంతస్తులు, 128 ft ఎత్తు 128 ft ఆలయం కారిడార్ 330 ftద్వారా చేరుతుంది , పొడవు 15 ft వెడల్పు. పండుగ సందర్భాలలో ఆలయ దేవతలను తీసుకువెళ్ళడానికి ఆలయంలో ఐదు వెండి పూత రథాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం కుంభ కోణం యొక్క అతిపెద్ద శివాలయం, 9 అంతస్తుల రాజగోపురం (గేట్వే టవర్) 125  అడుగుల పొడవు  ఇది పట్టణం మధ్యలో 4 ఎకరాలలో విస్తరించి ఉంది. ఈ ఆలయంలో 3 కేంద్రీకృత సమ్మేళనాలు ఉన్నాయి, తూర్పు-పడమటి అక్షం వెంట పొడుగుచేసిన మూడు గోపురాలు ఉన్నాయి.
ఆది కుంభేశ్వరర్ ఆలయానికి ప్రధాన దేవత, ఈ మందిరం మధ్యలో ఉంది. కుమ్బెస్వర్ రూపంలోఉంది ఒక లింగం .శివుడు స్వయంగా తయారు చేసాడు అని నమ్మకం అతను అమరత్వాన్ని, ఇసుక మిశ్రమ తేనె ఉన్నప్పుడు. మంత్రపీటేశ్వరి మంగళంబిక అతని భార్య.ఆమె మందిరం కుంభేశ్వరర్ పుణ్యక్షేత్రానికి ఎడమవైపు సమాంతరంగా ఉంది. ఆలయం స్తంభాలు గల మందిరం, వెండివాహనల ఒక మంచి సేకరణ ఉంది (పండుగ ఊరేగింపులు సమయంలో క్యారీ దేవతల ఉపయోగిస్తారు పవిత్ర వాహనాలు) దీని నిలువు ప్రాతినిధ్యం పెయింట్ బ్రాకెట్లలో చూపించిన ఒక హాలులో యాలీ (ఒక పౌరాణిక జంతువు) గోపురం దారితీస్తుంది. నవరతీరి మండపం (హాల్ ఆఫ్ నవరాత్రి వేడుక) లో 27 నక్షత్రాలు, 12 రాశులు (నక్షత్రరాశులు) ఒకే శిల పై చెక్కబడ్డాయి. 12 కు బదులుగా ఆరు చేతులు కలిగిన సుబ్రమణ్య విగ్రహం, రాతి నాదస్వరములు (పైపు వాయిద్యం), కిరాటమూర్తి ఈ ఆలయానికి ప్రధాన ఆకర్షణలు.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata
తులము
తులము (ఆంగ్లం: Tula or Tola) ఒక రకమైన కొలమానము.
తులము [ tulamu ] tulamu. [Tel.] n. అనగా A weight, (usually called a tola) being the weight of one rupee; or a నవటాకు or palam. The tola of gold is usually worth sixteen rupees.
మూలాలు
వర్గం:కొలమానాలు
ఉదయ్ ఉమేశ్ లలిత్
ఉదయ్ ఉమేష్ లలిత్ (జననం 9 నవంబర్ 1957) భారతదేశానికి 49వ మరియు ప్రస్తుత ప్రధాన న్యాయమూర్తి. గతంలో ఆయన భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పనిచేశారు. న్యాయమూర్తిగా ఎదగడానికి ముందు, అతను సుప్రీంకోర్టులో సీనియర్ న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ చేశాడు. సుప్రీంకోర్టుకు నేరుగా పదోన్నతి పొందిన ఆరుగురు సీనియర్ న్యాయవాదులలో జస్టిస్ లలిత్ ఒకరు.
కుటుంబం మరియు విద్య
లలిత్ షోలాపూర్‌లోని హరిభాయ్ దేవకరన్ హైస్కూల్‌లో చదివారు మరియు ముంబైలోని ప్రభుత్వ న్యాయ కళాశాల నుండి లా గ్రాడ్యుయేట్ చేశారు.
కెరీర్
లలిత్ జూన్ 1983లో మహారాష్ట్ర మరియు గోవా బార్ కౌన్సిల్‌లో న్యాయవాదిగా నమోదు చేసుకున్నాడు. అతను తన అభ్యాసాన్ని న్యాయవాది M.A. రాణేతో ప్రారంభించాడు, అతను రాడికల్ హ్యూమనిస్ట్ స్కూల్ ఆఫ్ థాట్ యొక్క ప్రతిపాదకుడిగా పరిగణించబడ్డాడు, అతను ఘనమైన నిర్మాణాన్ని నిర్మించడం అంత ముఖ్యమని నమ్మాడు. చట్టపరమైన అభ్యాసం. అతను 1985లో తన అభ్యాసాన్ని ఢిల్లీకి మార్చాడు మరియు సీనియర్ న్యాయవాది ప్రవీణ్ హెచ్. పరేఖ్ ఛాంబర్‌లో చేరాడు. 1986 నుండి 1992 వరకు, లలిత్ భారతదేశ మాజీ అటార్నీ జనరల్ సోలి సోరాబ్జీతో కలిసి పనిచేశారు. 3 మే 1992న, లలిత్ అర్హత సాధించారు మరియు సుప్రీంకోర్టులో అడ్వకేట్-ఆన్-రికార్డ్‌గా నమోదు చేసుకున్నారు. 29 ఏప్రిల్ 2004న, లలిత్ సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాదిగా నియమించబడ్డారు.
2011లో సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు జి. ఎస్. సింఘ్వీ, అశోక్ కుమార్ గంగూలీలతో కూడిన ధర్మాసనం 2జి స్పెక్ట్రమ్ కేసుల్లో సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (సిబిఐ)కి స్పెషల్ పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌గా లలిత్‌ను నియమించింది, "కేసు న్యాయమైన విచారణ కోసం, UU లలిత్ నియామకం చాలా సరైనది". అతని వృత్తిపరమైన బలాలు 'కేసుతో క్షుణ్ణంగా ఉండటం, చట్టపరమైన ప్రశ్నలను వివరించడంలో సహనం మరియు బెంచ్ ముందు కేసును సమర్పించడంలో హుందాగా వ్యవహరించడం' అని వర్ణించబడింది
ఉదయ్ ఉమేశ్ లలిత్ తండ్రి యు.ఆర్.లలిత్ సుప్రీంకోర్టులో సీనియర్ న్యాయవాది, ఢిల్లీ హైకోర్టు మాజీ అదనపు న్యాయమూర్తి. యు.యు.లలిత్‌ ముంబై హైకోర్టు నాగ్‌పూర్ బెంచ్ మాజీ అదనపు న్యాయమూర్తి, భారత సుప్రీంకోర్టులో ప్రాక్టీస్ చేస్తున్న సీనియర్ న్యాయవాది. 2014 జూలై నాటికి సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం ఆయనను భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులలో ఒకరిగా నియమించాలని సిఫార్సు చేసింది.
యు.యు.లలిత్‌ 1983 జూన్ లో బార్‌లో చేరాడు. 1986లో భారత సుప్రీంకోర్టులో ప్రాక్టీస్ చేయడం ప్రారంభించాడు. 1986 నుండి 1992 వరకు ఆయన భారతదేశ మాజీ అటార్నీ జనరల్ సోలి సోరాబ్జీ తో కలిసి పనిచేసాడు. ఆయన 2004 ఏప్రిల్ 29న సుప్రీంకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాదిగా నియమించబడ్డాడు.
2011లో న్యాయమూర్తులు జిఎస్ సింఘ్వి, ఎకె గంగూలీలతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం 2జి స్పెక్ట్రమ్ కేసులలో సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (సిబిఐ)కి స్పెషల్ పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్‌గా యు.యు.లలిత్‌ను నియమించింది.
2014 ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా వార్తా నివేదిక ప్రకారం యు.యు.లలిత్‌ తన సన్నద్ధత, సహనంతో అనేక హై ప్రొఫైల్ క్రిమినల్ కేసుల్లో కనిపించాడని, అతని క్లయింట్ లలో ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులు, సినీ తారలు కూడా ఉన్నారని పేర్కొంది. కేసులో సమగ్రత, చట్టపరమైన ప్రశ్నలను వివరించడంలో సహనం, బెంచ్ ముందు కేసును సమర్పించడంలో హుందాగా వ్యవహరించడం.. అతని వృత్తిపరమైన బలాలు అని ప్రశంసించింది.
2019 జనవరి 10న అయోధ్య వివాద కేసును విచారించేందుకు ఏర్పాటు చేసిన ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల బెంచ్ నుండి జస్టిస్ లలిత్ తప్పుకున్నాడు. ఉత్తరప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి కళ్యాణ్ సింగ్ కోసం ఒక 'కనెక్ట్ కేసు'లో అతను హాజరు కావడాన్ని రాజీవ్ ధావన్ కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు. ఈ విషయంలో న్యాయమూర్తి జస్టిస్ లలిత్ పాల్గొనడానికి 'విముఖత'ని కోర్టు తన ఆర్డర్‌లో పేర్కొంది. అతను అనేక ఇతర హై ప్రొఫైల్ కేసుల నుండి కూడా తప్పుకున్నాడు.
2020 జులై 13న శ్రీపద్మనాభ స్వామి ఆలయాన్ని నిర్వహించేందుకు ట్రావెన్‌కోర్ రాజకుటుంబం హక్కును సమర్థించిన ఇద్దరు న్యాయమూర్తుల బెంచ్‌లో జస్టిస్ లలిత్ ఒకరు.
ఉదయ్ ఉమేశ్ లలిత్ 2022 ఆగస్టు 27న భారత 49వ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ సీనియర్ న్యాయవాది వర్గం:20వ శతాబ్దపు భారతీయ న్యాయవాదులు వర్గం:సుప్రీమ్‌కోర్టు న్యాయమూర్తులు వర్గం:1957 జననాలు వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ న్యాయమూర్తులు
ఊర్మిళ మహంత
ఊర్మిళ మహంత అస్సాం రాష్ట్రానికి చెందిన సినిమా నటి. పూణేలోని ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా నటనలో శిక్షణ పొంది, 2012 తమిళ క్రైమ్ థ్రిల్లర్ వజక్కు ఎన్ 18/9 సినిమాలో తొలిసారిగా నటించింది. అంతకుముందు నాటకాలు, షార్ట్ ఫిల్మ్‌లు, టెలివిజన్ సిరీస్‌లలో కూడా నటించింది. హిందీ, అస్సామీ, బెంగాలీ, మలయాళ చిత్రాలలో నటించింది.
జననం, విద్య
ఊర్మిళ, గిరిధర్ మహంత - రామలా మహంత దంపతులకు అస్సాం రాష్ట్రం, సోనాపూర్‌లో జన్మించింది. ఊర్మిళకు జుటికా మహంత, మున్మీ మహంత, మునీంద్ర మహంత అని ముగ్గురు తోబుట్టువులు ఉన్నారు. సోనాపూర్‌లో పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేసిన ఊర్మిళ, కామ్రూప్‌ జిల్లా, ఖేత్రిలోని డిమోరియా కళాశాల నుండి పట్టభద్రురాలైంది. మహారాష్ట్ర లోని ముంబైలో ఎక్కువకాలం గడిపిన ఊర్మిళ, పూణేలోని ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియాలో చేరింది.
కెరీర్
చిన్నప్పటి నుంచి నాటకాల్లో నటించిన మహంత, ఎన్నో అవార్డులను కూడా అందుకుంది. దూరదర్శన్ లో వచ్చిన మర్డర్, తేజిమోలా వంటి అనేక టెలివిజన్ ధారావాహికలలో నటించింది. 2012 ముంబై ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో స్పెషల్ క్రిటిక్ అవార్డు గెలుచుకున్న ఆలియాఫిల్మ్ తోపాటు పలు విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన దెయిర్ స్టోరీ, చెంగ్ కుర్తి వంటి లఘుచిత్రాలలో నటించింది. అస్సామీ గాయని తరాలి శర్మ రూపొందించిన హెంగులియా ఆల్బమ్ లో కూడా కనిపించింది.
గోవాలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాకు హాజరైన సందర్భంలో చూసిన దర్శకుడు బాలాజీ శక్తివేల్ తను రూపొందించిన వజక్కు ఎన్ 18/9 అనే సినిమాలో ఊర్మిళకు అవకాశం ఇచ్చాడు. ఇంట్లో పనిమనిషిగా పనిచేసే మురికివాడలో నివసించే జ్యోతి పాత్రలో నటించిన మహంతకు ప్రశంసలు లభించాయి.
దిలీప్ కె. ముఖరియా దర్శకత్వం వహించిన పరేషాన్‌పూర్ సినిమాతో బాలీవుడ్ లోకి ప్రవేశించింది. 2015లో మొదటి మలయాళ సినిమా ఉడల్, ఏఆర్ మురుగదాస్ దర్శకత్వం వహించిన అకిరా (హిందీ) సినిమాల్లో నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:అస్సామీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:అస్సాం మహిళలు
దిండిగల్
దిండిగల్, భారతీయ రాష్ట్రాలలోని, తమిళనాడుకు చెందిన ఒక నగరం.ఇది వస్త్ర పరిశ్రమకు పేరొందిన నగరం దిండిగల్ జిల్లాకు ఇది పరిపాలనా కేంద్రం. దిండిగల్ రాష్ట్ర రాజధానికి చెన్నై నుండి నైరుతిలో 420 km దూరంలో ఉంది. తిరుచిరాపల్లికి 100 కి.మీ (62మైళ్లు) దూరంగా, మధురై నుండి 66 కి.మీ (41 మైళ్లు) దూరంగా, వస్త్ర పరిశ్రమకు పేరొందిన కరూర్ నుండి 72 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. దిండిగల్ నగరం తాళాలు తయారీకి, బిర్యానీ వంటకు ప్రసిద్ధి చెందింది. దిండిగల్ జిల్లాలో పళని, ఆడంచత్రమ్, వేదసందుర్, నీలకోట్టై, కొడైకెనాల్, నథమ్,అతూర్ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దిండిగల్ పురపాలకసంఘానికి పరిపాలనా కేంద్రం. దిండిగల్ పురపాలక స్థాయి నుండి, నగరపాలక సంస్థగా ఉన్నత స్థాయికి మార్చుతూ 2014 ఫిబ్రవరి 19 నుండి అమలుకు తీసుకునివస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది.
దిండిగల్ ఒక పురాతన నివాస ప్రాంతంగా అని నమ్ముతారు. దీనిని వివిధ కాలాలలో చేరాస్, ప్రారంభ పాండ్యులు, చోళులు, పల్లవ రాజవంశీకులు, మరలా తిరిగి పాండ్యులు, మదురై సుల్తానేట్, డిండిగుల్ సుల్తానేట్స్, విజయనగర సామ్రాజ్యకులు, మదురై నాయక్ రాజవంశీకులు, చందా సాహిబ్, కర్ణాటక రాజ్య, బ్రిటిష్ పాలనలలో పాలనసాగింది. డిండిగుల్ అనేక చారిత్రక స్మారక కట్టడాలను కలిగి ఉంది, అత్యంత ప్రముఖ దిండిగల్ కోట ఈనగర ప్రాంతంలో ఉండటం విశేషం. దిండిగల్ నగరంలో భద్రత కలిగించే తాళాల తయారీ, తోలు పరిశ్రమ, వస్త్ర, జౌళి పరిశ్రమ, వ్యవసాయ, వ్యవసాయ యంత్రాలు తయారీ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.దిండిగల్ నగరం, తమిళనాడులోని ఇతర ప్రాంతాలతో రహదారి, రైలు మార్గాల ద్వారా బాగా అనుసంధానం ఉంది. ఇది తమిళవాడులో రాష్ట్రంలో 12 వ అతిపెద్ద పట్టణ సముదాయం.
భౌగోళికం
దిండిగల్ 10.35°N, 77.95°W వద్ద ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 265 మీ (869 అడుగులు) సగటు ఎత్తులో ఉంది. ఈ పట్టణం దిండిగల్ జిల్లాలో, చెన్నై నుండి 420 కిమీ (260 మైళ్ళు) తిరుచిరాపల్లికి నైరుతి దిశలో 100 కిమీ (62 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. సిరుమలై కొండల దిగువన దిండిగల్ ఉంది. స్థలాకృతి సాదాగా, కొండగా ఉంటుంది, వైవిధ్యం ఫలితంగా వాతావరణ మార్పులకు దారి తీస్తుంది. పట్టణంలో, చుట్టుపక్కల గుర్తించదగిన ఖనిజ వనరులు అందుబాటులో లేవు. వేసవి కాలం మార్చి నుండి జూలై వరకు ఉంటుంది, డిసెంబరు నుండి జనవరి వరకు శీతాకాలం ఉంటుంది.
వేసవిలో ఉష్ణోగ్రత 26 °C నుండి కనిష్టంగా, 20 °C వరకు గరిష్టంగా శీతాకాలంలో దిండిగల్ సంవత్సరానికి సగటున 812 mm వర్షపాతం పొందుతుంది.నైరుతి రుతుపవనాలు, జూన్‌లో ప్రారంభమై ఆగస్టు వరకు కొనసాగుతాయి, తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది.అక్టోబరు, నవంబరు, డిసెంబరు నెలల్లో ఈశాన్య రుతుపవనాల సమయంలో అత్యధిక వర్షపాతం పొందుతుంది. ఇది 14.01 sqkm విస్తరించి ఉంది.
దిండిగల్ వాతావరణ పరిస్థితులు తోటల పెంపకానికి, వివిధ రకాల పుష్పాల సాగుకు అనుకూలమైనవి.పువ్వులు కాకుండా, దిండిగల్ నారింజ, పైనాపిల్, జామ, ఉల్లిపాయలు వంటి కూరగాయలు, పొగాకు, యూకలిప్టస్, కాఫీ వంటి ఇతర ఆహారేతర పంటలను ఉత్పత్తి చేయడానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
చరిత్ర
thumb|250x250px|కోటలోని ఆలయ చిత్రం|ఎడమ దిండిగల్ చరిత్ర నగరం సమీపంలోని ఒక చిన్న రాతి కొండపై ఉన్న దిండిగల్ కోట చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది. దిండిగల్ ప్రాచీన తమిళకం లోని మూవెందార్లు, పాండ్యులు, చేరులు, చోళుల సరిహద్దులో ఉంది. చేరా రాజు ధర్మబాలన్ అభిరామి పద్మగిరినాథర్ ఆలయాలను నిర్మించాడని నమ్ముతారు.ప్రాచీన తమిళ గ్రంథం, సిలప్పతికారం ఈ నగరాన్ని పాండ్య రాజ్యానికి ఉత్తర సరిహద్దుగా నమోదు చేసింది. దీని రాజధాని మదురై. చరిత్రకారుడు స్ట్రాబో సా.శ. 20 తన రచనలో నగరం గురించి ప్రస్తావించాడు. ఆ కాలపు గొప్ప చరిత్రకారుడు పిల్నీ తన రచనలలో పాండ్య రాజు గురించి వివరించాడు. సా.శ.1 వ శతాబ్దం లో, చోళ రాజు కరికల్ చోళన్ పాండ్య రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. దిండిగల్ చోళ పాలనలోకి వచ్చింది.
ఆరవ శతాబ్దంలో, పల్లవులు దక్షిణ భారతదేశంలోని చాలా భాగంతో పాటు దిండిగల్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. చోళులు దానిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న సా.శ. 8వ శతాబ్దం వరకు పాలించారు.దక్షిణ భారతదేశంలో ఢిల్లీ సుల్తానేట్ దాడుల సమయంలో, దిండిగల్‌పై దాడి జరగలేదు. ఆ శతాబ్దం తరువాత ఈ నగరం విజయనగర సామ్రాజ్యంలో భాగమైంది. మదురై సుల్తానేట్ ఆధీనంలో ఉన్న మధురైని స్వాధీనం చేసుకోవడంలో విజయనగర సైన్యాధ్యక్షుడు కంపన్న ఉడయార్ యుద్ధంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు.1559లో నాయకులు శక్తివంతం అయ్యారు. వారి భూభాగం ఉత్తరాన దిండిగల్‌తో సరిహద్దుగా ఏర్పడింది. 1563లో రాజు విశ్వనాథ నాయక్ మరణం తరువాత, ముత్తుక్రిష్ణ నాయక్ సా.శ. 1602 లో ఒక రాజ్యానికి రాజు అయ్యాడు, అతను సా.శ. 1605 లో బలమైన కొండ కోటను నిర్మించాడు.కొండ దిగువన ఒక కోటను నిర్మించాడు. ముత్తువీరప్ప నాయక్, తిరుమల నాయక్, ముత్తుకృష్ణ నాయక్‌ను అనుసరించారు. తిరుమలై నాయక్ ఆధ్వర్యంలో, మదురై నాయకుల పాలనలో దిండిగల్ మరోసారి ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. అతని తక్షణ విజయవంతం కాని వారసుల తరువాత, రాణి మంగమ్మల్ సమర్థవంతంగా పరిపాలించిన ప్రాంత పాలకురాలుగా అయ్యింది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, దిండిగల్‌ నగర జనాభా మొత్తం 2,07,327. లింగనిష్పత్తి ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 1,012 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఇది జాతీయ సగటు 929 కంటే చాలా ఎక్కువ. మొత్తం జనాభాలో 19,603 మంది ఆరేళ్లలోపు వారు ఉన్నారు. వారిలో 10,126 మంది పురుషులు, 9,477 మంది మహిళలు ఉన్నారు. నగర పరిధిలోని మొత్తం జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు వారు  7.58% మంది ఉండగా,  షెడ్యూల్డ్ తెగలు వారు 0.07% మంది ఉన్నారు.