cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
జైమిని రాయ్
జీవితం
తన కళాప్రస్థానం అత్యున్నత దశలో ఉన్నప్పుడు జైమిని కి సిరిసంపదలకు కొదవే లేదు. కానీ జైమిని కళ తనకు జీవనోపాధిని ఇచ్చింది కానీ, జీవితాన్ని ఇవ్వలేకపోయిందనే లేమి భావనతో బ్రతికేవాడు. కళకు అవిశ్రాంత కృషి చేయాలన్న అతని తాపత్రయం ముందు కేవలం పాశ్చాత్య శైలిని అనుకరించటం లో ఎటువంటి తృప్తిని ఇవ్వలేకపోయింది. స్వీయ వ్యక్టీకరణ చేయదలచుకొన్న తన తపనకు, పేలవంగా సాగుతోన్న తన నిత్యకృత్యానికి రాను రాను అంతరం పెరిగింది. తన స్వస్థలం లోని సాంప్రదాయిక చిత్రకారులు, బెంగాల్ కు చెందిన జానపద చిత్రకారులు, బాకురా మరియు విష్ణుపూర్ ల లో టెర్రకోటా కళాఖండాలు అతనిని కదిలించేవరకు ఇదే తంతు కొనసాగింది. అప్పుడు గానీ జైమిని నిర్ణయించుకోలేకపోయాడు. వివాహం అయ్యి, సంతాన బాగోగులు చూసుకొనే బరువు బాధ్యతల తన పై ఉన్ననూ, అతనిచే చిత్రీకరించబడే అధునాతన చిత్రలేఖనాలకు బదులుగా తాను పేదరికం పై స్థానిక చిత్రాలను చిత్రీకరించటం మొదలు పెట్టాడు. అదివరకు ప్రతిబింబించటమే తన ఆశయంగా చేసుకొన్న జైమిని అప్పటి నుండి తన ఆశయాన్ని పరివర్తనగా మార్చుకొన్నాడు.
భారతీయ చిత్రకళ ప్రభావం
thumb|ఇరువురు వైష్ణవులు 1925 లో కాలిఘాట్ చిత్రకళ, జానపద చిత్రకళ గురించి తెలుసుకొన్న జైమిని, తన స్వదేశీ సంస్కృతి నుండే తాను ప్రేరణ పొందాలి అని నిర్ణయించుకొన్నాడు. అయితే అతని చిత్రలేఖనాలలో కాలీఘాట్ ప్రభావమే ఎక్కువ గా కనబడుతుంది. కాలీఘాట్ చిత్రకళ లో నుండి పొడవాటి కుంచె ఘతాలు (long brush strokes), జానపద చిత్రకళ నుండి కనిష్ఠ భావవ్యక్తీకరణ (minimal expressionism) లను సమ్మిళితం చేసి ఒక నూతన శైలిని ఆవిష్కరించాడు. జాతీయ ఉద్యమం అందించిన ప్రేరణతో కాన్వాస్ పై చిత్రీకరించటం మానుకొని వస్త్రం, చాపలు, సున్నం కొట్టబడిన చెక్క పై చిత్రీకరించటం మొదలు పెట్టాడు. సహజ వనరుల (పువ్వులు, సున్నం, బంకమట్టి) వంటి వాటి నుండి ఉత్పత్తి అయిన రంగులను మాత్రమే వినియోగించటం ప్రారంభించాడు.
ఇతర భారతీయ ప్రభావాలు
కలకత్తా రంగస్థలం యొక్క ప్రభావం కూడా జైమిని చిత్రలేఖనాలలో ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతుంది. భారతీయ పురాణాలు సైతం జైమిని చిత్రలేఖనానికి ప్రేరణను అందించాయి. భారతీయ ఇతిహాసాల నుండి పుణికిపుచ్చుకొన్న అంశాలను వినియోగించుకొంటూ, క్రైస్తవ చిత్రలేఖనాలను సైతం జైమిని చిత్రీకరించాడు. తన కళాత్మక మెళకువలతో టిబెట్, చైనా లకు చెందిన బౌద్ధ చిత్రలేఖనాలు, పాశ్చాత్య చిత్రకారులు చిత్రీకరించిన స్వీయచిత్రపటాలను సైతం చిత్రీకరించగలిగారు.
శైలి
thumb|పడవ ప్రయాణం జైమిని చిత్రలేఖనాలలో రంగులు చాలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. చారెడు కళ్ళు, గుండ్రని ముఖాలు, అంగసౌష్టవం గల/వంపులు తిరిగిన శరీరాలు అతని కళాకృతులలో స్పష్టంగా కనబడతాయి. రంగులు చదునుగా, సమంగా వాడబడటం, (షేడింగు లతో ఎత్తు పల్లాలను, వెలుగు నీడలను చిత్రీకరించే శైలి కించిత్తు కూడా లేకపోవటం) వెడల్పాటి ఔట్లైనులు, దుస్తులలో సారళ్యం, ఆభరణాలలో సాంప్రదాయం, మేని ఛాయలలో వివిధ రంగులు తొణికిసలాడుతాయి. జైమిని చిత్రలేఖనాలలో అంశాలన్నీ అలంకార ప్రాయాలుగానే కనబడినా, ప్రతిదానికి ఒక అర్థం ఉంటుంది. థర్డ్ డైమెన్షన్ (మూడవ పరిమాణం అనగా చిత్రపటం లో లోతు)ను తిరస్కరించాడు.
ప్రత్యేకత
thumb|ఒక రొయ్యను పట్టుకొన్న రెండు పిల్లులు 20వ శతాబ్దం ప్రారంభం లో దాదాపు ప్రతీ చిత్రకళాకారుడు పాశ్చాత్య ప్రభావాలలో కొట్టుకుపోతుండగా, భారతీయ చిత్రకళ చివరిదశ లో కొట్టుమిట్టాడుతోంది. సిసలైన భారతీయ చిత్రకళ కోసం పరితపించే కళాకారులు అప్పట్లో బహు కొద్ది సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఇటువంటి కళాకారుల కృషి వల్లనే భారతీయ కళ తిరిగి ఊపిరి పోసుకొంది. వారిలో జైమిని రాయ్ ఒకరు.
ప్రయోగాలు
వాటర్ కలర్స్, ఆయిల్ పెయింట్స్ లలో జైమిని పలు ప్రయోగాలు చేశాడు.
ఇతర కళలు
చెక్కపై శిల్పాలు చెక్కటం వంటి వాటి లో కూడా జైమిని కి ప్రవేశం ఉంది.
గుర్తింపు
30వ దశకంలో స్థానిక బెంగాలీ చిత్రకారులు, జైమిని చిత్రలేఖన శైలి అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదిగిందని గుర్తించారు.
పద్మభూషణ్ ప్రదానం తో జైమిని యొక్క కళాసేవ గుర్తించబడింది. అప్పటి ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీ జైమిని ని జాతీయ కళాకారుడిగా కొనియాడింది. మహాత్మా గాంధీ సైతం జైమిని కళాఖండాలకు అభిమానే!
మృతి
24 ఏప్రిల్ 1972 న మూడవ మారు న్యుమోనియా సోకటంతో జైమిని తుది శ్వాస విడిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ చిత్రకారులు వర్గం:బెంగాలీ చిత్రకారులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
దద్దుగుల( కొయ్యూరు)
దద్దుగుల, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, కొయ్యూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కొయ్యూరు నుండి 35 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 88 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 19 ఇళ్లతో, 89 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 40, ఆడవారి సంఖ్య 49. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 89. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585710 .పిన్ కోడ్: 531087.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి నర్సీపట్నంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొయ్యూరులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు శరభన్నపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నర్సీపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
దద్దుగులలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
దద్దుగులలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
యాచకులు
దానం ఇమ్మని అర్ధించేవారిని యాచకులు బిక్షగాళ్ళు అడుక్కునేవాళ్ళు అంటారు.
ఢిల్లీలో 60 వేల మంది భిక్షగాళ్ళు
కామన్ వెల్త్ ఆటల పోటీల ప్రారంభం నాటికి దేశ రాజధానిలో యాచకులెవరూ కనిపించకుండా చేయాలని అక్కడి ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. దీని కోసం 1959నాటి బాంబే భిక్షాటన నిషేధ చట్టాన్ని నిక్కచ్చిగా అమలు చేయనున్నారు. యాచకులు కనిపించిన వెంటనే అక్కడికక్కడే విచారించి శిక్షలు విధించేందుకు సంచార న్యాయస్థానాలను ప్రారంభించారు. పోలీసులు కూడా కఠినంగా వ్యవహరించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. పునరావాస చర్యల్లో భాగంగా నగరంలో ఇప్పటికే 11 భిక్షాటకుల గృహాలు ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్నాయి. ఆలయాలు, మసీదులు, గురుద్వారాలు, చర్చీల ప్రాంగణాల్లో యాచకులను అనుమతించవద్దని ఆయా మత పెద్దలను సంక్షేమ శాఖ అధికారులు కోరారు. ఢిల్లీని యాచకులు లేని నగరంగా మార్చాలని హైకోర్టు సూచించింది.పొరుగు రాష్ట్రాల నుంచి బిచ్చగాళ్లు పెద్ద సంఖ్యలో నగరానికి వస్తుండటం వల్ల రాజధాని సరిహద్దు రాష్ట్రాలు తమ బిచ్చగాళ్లకు పునరావాసం కల్పించేలా చర్యలు తీసుకోవాలని కేంద్రం ఉత్తరప్రదేశ్‌, హర్యానా, పంజాబ్‌ రాష్ట్రాలకు ఆదేశాలు జారీ చేసింది.
రకరకాల బిచ్చగాళ్ళు
ముంబైలో బిచ్చగాళ్లు షిఫ్టుల్లో అడుక్కుంటారు. వాళ్ల అడ్డాలని అద్దెకిస్తారు. తమ హక్కుల పరిరక్షణ కోసం కొందరు నాయకుల్ని నియమించుకుంటారు.బిచ్చగాళ్లు వేసుకునే చిరిగిన బట్టల్ని, వాళ్ల చంకనెత్తుకోవడానికి కావాల్సిన పసిపిల్లల్ని సైతం అద్దెకిచ్చే వాళ్లున్నారు.ప్రతి వందమంది ముంబై వాసుల్లో ముగ్గురు బిచ్చగాళ్ళు.కొన్ని దేవాలయ ప్రాంగణాల్లో బిచ్చగాళ్లు ఈ వృత్తిని వారసత్వంగా కూడా చేపడుతున్నారు.ఒక ప్రాంతంలోని యాచకులు మరో ప్రాంతంలో భిక్షాటన చేయడానికి వీలు లేదు.లాభసాటి యాచకకేంద్రాలకు వేలం నిర్వహిస్తారు. స్థానిక గూండాలు బిచ్చగాళ్ల నుండి నెలవారీ మామూళ్లు వసూలు చేస్తున్నారు.ఇక్కడ తెలుగువారి సంఖ్యే ఎక్కువ.కొన్ని ప్రదేశాల్లో బిచ్చగాళ్లు రెండురూపాయిలకి తక్కువ వేసిన వారిని అవమానిస్తారు కూడా. తటపటాయించే వారిని కన్నెర్రచేసి బెదిరించడం, గద్దించడం కూడా చేస్తారు.
మన రాష్ట్రంలో కూడా
బహిరంగ ప్రదేశాల్లో జరిగే భిక్షాటనను ప్రభుత్వం నేరంగా ప్రకటించింది. జనసమ్మర్థమున్న ప్రాంతాల్లో ఇకపై భిక్షాటన చేస్తే అరెస్టు చేయాలని నిర్ణయించింది. యాచకులు (బెగ్గర్స్‌) లేని రాష్ట్రంగా తీర్చిదిద్దాలన్న ఉద్దేశంతో 1977 ప్రివెన్షన్‌ ఆఫ్‌ బెగ్గింగ్‌ యాక్ట్‌ కింద సాంఘిక సంక్షేమశాఖ ఈ ఉత్తర్వులిచ్చింది.జనాలు ఎక్కువగా ఉన్న చోట భిక్షాటన చేస్తూ కనిపిస్తే వారెంటు లేకుండా అరెస్టు చేస్తారు. తరువాత 24 గంటల్లోగా కోర్టుకు హాజరు పరుస్తారు. యాచకుడు తాను ఎందుకు భిక్షాటన చేస్తున్నదీ, అంగవైకల్యం ఉన్నదీ లేనిదీ, అన్నీ కోర్టుకు వివరించుకోవాల్సి ఉంటుంది.అనంతరం కోర్టు ఆదేశాల మేరకు వారిని ప్రత్యేక హోమ్‌లకు తరలించి వసతులు కల్పించాలి.అరెస్టు చేసిన వారికి పునరావాసం లేదా ఆశ్రయం కల్పించడం కోసం సాంఘిక సంక్షేమశాఖ నుంచి ప్రత్యేక బడ్జెట్‌ కేటాయించాలి.ఆశ్రయం కల్పిస్తున్న సంస్థల్లో చిన్న పిల్లలకైతే చదువు, పెద్దవారికైతే వృత్తిపరమైన శిక్షణ ఇచ్చేందుకు కూడా వసతులు కల్పించాలి. ఎవరైనా యాచక వృత్తి చేస్తూ పట్టుబడి, మార్పు చెంది తిరిగి ఆ వృత్తి చేయకుండా సాధారణ జీవితాన్ని గడిపేందుకు ముందుకొస్తే, కోర్టు అనుమతి ద్వారా ఆ వ్యక్తిని విడుదల చేయవచ్చు.యాచక వృత్తిని నిరోధించడంలో భాగంగా ప్రభుత్వం రాష్ట్ర, జిల్లా స్థాయిల్లో కమిటీలు ఏర్పాటు చేయాలి. చీఫ్‌ సెక్రటరీ ఛైర్మన్‌గా పనిచేసే రాష్ట్ర కమిటీ 6 నెలలకోసారి దీనిపై సమీక్ష జరిపి చట్టం అమలు ఎలా ఉందో ప్రభుత్వానికి నివేదిక ఇస్తుంది.
పసికందులతో భిక్షాటన
కొందరు కనుగుడ్త్డెనా తెరవని పసికందులను చూపి, వారి పోషణ పేరుతో 'భిక్షాటన వ్యాపారం' చేస్తుండగా మరికొందరు మహిళలు చింకిగుడ్డలను ఉపయోగించి వాటిని శిశువుల్లాగా భ్రమింపజేసి, పసిపిల్లకు పాలు లేవు ధర్మం చేయండంటూ ప్రజలను మోసగిస్తున్నారు! పిల్లలను చూపి యాచన చేస్తున్న వారు వారిని తల్లిదండ్రుల నుంచి రోజుకు రూ.150 నుంచి రూ.200 చొప్పున 'అద్దె'కు తెచ్చుకుంటున్నారు. మధ్యలో లేచి ఏడ్చి, తమ ఆర్జనకు ఆటంకం కాగూడదన్న ఉద్దేశంతో ముక్కుపచ్చలారని చిన్నారులకు నల్లమందు వంటి మత్తుమందులను ఇచ్చి, వారు నిద్ర లేవకుండా చేస్తున్నారు.శిశువులతో భిక్షాటన చేసే వారు తారసపడితే వెంటనే 1098 (ఛైల్డ్‌ లైన్‌) కు ఫోన్‌ చేస్తే ఆ చిన్నారులను రక్షించి వారికి అవసరమైన సంరక్షణ కల్పిస్తారు.మన రాష్ట్రంలో చైల్డ్ లైన్లు హైదరాబాద్, విజయవాడ, విశాఖపట్నం, ఏలూరు లలో ఉన్నాయి.ఫోరమ్ ఫర్ చైల్డ్ రైట్స్ అనే స్వచ్ఛందసంస్థద్వారా కేంద్ర స్త్రీ శిశు సంక్షేమ శాఖ వీటిని నిర్వహిస్తోంది.
కహ్న్ సింగ్ నాభా
భాయ్ కహ్న్ సింగ్ నాభా (1861 ఆగస్టు 30 – 1938 నవంబరు 24) నిర్మలా సిక్కు శాస్త్రజ్నుడు, విజ్ఞాన సర్వస్వకర్త. ఆయన రాసిన మహాన్ కొశ్ తన తరువాతి తరాల పండితులకు ఆదర్శంగా నిలిచింది. సింగ్ సభా ఉద్యమంలో ప్రభావవంతమైన పాత్ర పోషించారు.
జీవిత సంగ్రహం
పటియాలా లోని సబాజ్ బనెరాలో నరైన్ సింగ్, హర్ కౌర్ లకు 1861 ఆగస్టు 30న జన్మించారు కహ్న్ సింగ్. 1861లో దేరా నభాలోని  బాబా అజయ్ పాల్ సింగ్ గురుద్వారాకు కహ్న్ తాత సరూప్ సింగ్ తరువాత అధికారి అయ్యారు ఆయన తండ్రి. కహ్న్ సింగ్ కు ముగ్గురు తమ్ముళ్ళు, ఒక చెల్లెలు ఉన్నారు.
ఆయన పాఠశాలలకు, కళాశాలలకు వెళ్ళి చదువుకోలేదు కానీ స్వంతంగా చాలా పుస్తకాలు చదువుకున్నారు. 10వ సంవత్సరం  వచ్చేటప్పటికీ గురు గ్రంథ్ సాహిబ్, దశమ్ గ్రంథ్ పుస్తకాలు చదివేశారు. నాభాలో స్థానిక పండితుల వద్ద సంస్కృత గ్రంథాలు నేర్చుకున్నారు కహ్న్ సింగ్. ఢిల్లీ లో పర్షియన్, మావల్వా భాషలు చదువుకున్నారు.
రెండేళ్ళు పర్షియన్ భాషలో చదువు కొనసిగించిన తరువాత, 1883లో సింగ్ సభా ఉద్యమంలో భాగంగా సుధారక్ ను ప్రచురించడంలో భాయ్ గురుముఖ్ సింగ్ కు సహాయం చేశారు కహ్న్ సింగ్. 1887లో నాభా రాజ్య ఉత్తరాధికారి రిపుదమన్ సింగ్ కు చదువు చెప్పడానికి నియమించబడ్డారు ఆయన. ఆ తరువాత నభా రాష్ట్ర హైకోర్టు జడ్జి మహారాజా హీరా సింగ్ కు పర్సనల్ సెక్రెట్రీగా పనిచేశారు కహ్న్ సింగ్. 1915-1917 మధ్యకాలంలో పటియాలా రాష్ట్రానికి కూడా  సేవలందించారు ఆయన.
1885లో సిక్కు మతం గురించి ది సిక్ రిలిజియన్ పేరుతో ఆరు వాల్యూంలు రాసిన మాక్స్ ఆర్థర్ మక్యౌలిఫ్ఫెను కలిశారు కహ్న్ సింగ్. అప్పట్నుంచీ వారిద్దరూ మంచి స్నేహితులయ్యారు. ఆ పుస్తకం రాయడంలో మాక్స్ కు కహ్న్ సింగ్ సహాయం చేశారు. ఆ పుస్తకాన్ని ప్రచురించినపుడు కహ్న్ సింగ్ కే కాపీహక్కులు లభించాయి.
రచనలు
సిక్కు మతాన్ని అర్ధం చేసుకోవడానికి ఆయన రాసిన గురుమత్ ప్రభాకర్, గురుమత్ సుధాకర్ పుస్తకాలు ఇప్పటికీ దానిని చదువుతుంటారు. ఆయన రాసిన సిక్కు విజ్ఞాన సర్వస్వం మహాన్ కోశ్ పుస్తకం మాస్టర్ పీస్ గా నిలిచింది. ఖల్సా గజట్టే పత్రికను నడిపేవారు ఆయన. ఖల్సా అక్బర్ వారపత్రికను స్థాపకుల్లో ఒకరు కహ్న్. 1822 నుండి 1911 మధ్య ఆయన రాసిన ప్రముఖ పుస్తకాలు:
మూలాలు
వర్గం:1861 జననాలు వర్గం:1938 మరణాలు వర్గం:సిక్కు మతం
గండ్ర వెంకట రమణారెడ్డి
గండ్ర వెంకటరమణారెడ్డి, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం భారత్ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున భూపాలపల్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు. 2009 నుండి 2014 వరకు ప్రభుత్వ విప్ గా పనిచేశాడు.
జననం, విద్య
వెంకటరమణారెడ్డి 1965, మే 5న మోహన్ రెడ్డి - సుశీల దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా, పరకాల మండలం లోని పరకాల లో జన్మించాడు. హైదరాబాదులోని ప్రభుత్వ పాలిటెక్నిక్ కళాశాల నుండి 1987లో పాలిటెక్నిక్ ((లైసెన్స్ పొందిన సివిల్ ఇంజనీర్) పూర్తిచేశాడు.
రాజకీయ విశేషాలు
కాంగ్రెస్ పార్టీతో తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన వెంకటరమణారెడ్డి, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 2007 నుండి 2009 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. 2009లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి సిరికొండ మధుసూదనాచారి పై గెలుపొందాడు. తెలంగాణ ఏర్పడిన తరువాత 2014 లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి సిరికొండ మధుసూదనాచారిపై 7,216 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 2018 లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్ పై పోటీచేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి సిరికొండ మధుసూదనాచారి పై 15,635 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు. తరువాత కాంగ్రెస్ పార్టీని విడిచిపెట్టి టీఆర్ఎస్ పార్టీలో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1965 జననాలు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009)
ముద్రగడ పద్మనాభం
ముద్రగడ పద్మనాభం తూర్పు గోదావరి జిల్లా కు చెందినా రాజకీయనాయకుడు. సంయుక్త ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి, కాపుసంఘం నాయకుడు. గతంలో కాంగ్రెస్, తెలుగుదేశం పార్టీ లకు పనిచేసి, 2014 నుండి ఏ పార్టీ లోనూ చేరకుండా ఉన్నారు.
జీవిత విశేషాలు
ముద్రగడ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా కిర్లంపూడి లో జన్మించారు. ముద్రగడ తండ్రి వీరరాఘవరావు ప్రత్తిపాడు శాసనసభ్యుడిగా 1962, 67 ఎన్నికల్లో విజయం సాధించారు. ప్రత్తిపాడు నియోజకవర్గంలోని నిరుపేద దళితులకు ఆయన అభిమాన నాయకుడు. ఆయన జీవిత కాలమంతా నిరుపేదలకు ఏదో ఓ మేరకు ఉపశమనం కలిగించడం కోసమే కృషి చేశారు. కాపు కుల భుజకీర్తులను ఆయన తగిలించుకోలేదు.
రాజకీయ ప్రస్థానం
మాజీ భారత రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డికి అభిమానపాత్రుడైన ముద్రగడ వీరరాఘవరావు 1977లో హఠాన్మరణం పాలుకావడంతో నీలం వారి సూచన మేరకు 1978లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికల్లో ముద్రగడ పద్మనాభం జనతాపార్టీ అభ్యర్థిగా ప్రత్తిపాడు నియోజకవర్గం నుంచి ఎన్నికయ్యారు. గిరిజనులు, నిరుపేద బీసీలు పద్మనాభంలో ఆయన తండ్రిని చూసుకున్నారు. ఆవిధంగా మొదలైన తన రాజకీయ ప్రస్థానంలో ముద్రగడ పద్మనాభం మూడుసార్లు శాసనసభ్యుడిగా, ఒకసారి ఎంపీగా, రెండుసార్లు రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశారు.
1995లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ముద్రగడ ఓడిపోయారు. రాజకీయ నిర్వేదానికి లోనై, జన్మలో ప్రత్తిపాడు నుంచి పోటీచేయనని ప్రకటించారు. 2009లో వై. ఎస్‌. ఆయనను పిలిచి ప్రత్తిపాడు నుంచి పోటీచేయాలని అడిగారు, కానీ ఆయన ప్రత్తిపాడు నుంచి గాక కాపు ఓటర్లు అధికంగా గల పిఠాపురం నుంచి పోటీ చేసి, ఓడిపోయారు. 2014 లో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా ప్రత్తిపాడు నుంచి పోటీ చేశారు. మళ్ళీ ఓడిపోయారు. ఓటమి పొంది ప్రశాంతంగా ఉన్న పద్మనాభంను కొంతమంది కాపు సోదరులు, ‘కాపు ఉద్యమం’ను ముందుకు తీసుకుని వెళ్ళమని కోరిన మీదట, ఆయన ఉద్యమానికి సారథ్యం తీసుకున్నారు.
1988లో ఓ ఘటనకు సంబంధించి పద్మనాభం అనుచరులైన కుర్రాళ్లను కొంతమందిని తీసుకెళ్లి ఉత్తరకంచి పోలీసులు అరెస్టు చేశారు. వారంతా దళితులు, బీసీలు. ఆ విషయం తెలుసుకున్న పద్మనాభం స్టేషనుకు వెళ్లారు. ఆయనను పోలీసులు స్టేషనలోకి రానివ్వలేదు. దాంతో స్టేషన్ ముందు బైఠాయించారు. టెంట్లు వేశారు. 5 రోజులు గడిచినా ప్రభుత్వంలో చలనం కనబడలేదు. 5వ రోజు సాయంత్రం ‘ఆమరణ దీక్ష’ ప్రకటించారు. దీనితో జిల్లా వ్యాప్తంగా కాపులు ఆందోళనకు లోనయ్యారు. ముఖ్యంగా కోనసీమ నుంచి వందలాది కాపు కులస్తులు ఉత్తరకంచి చేరుకున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నందమూరి తారక రామారావు పోలీసులు అరెస్టు చేసిన యువకులను బేషరతుగా విడుదల చేయించారు. ఆ సంఘటన తరువాత ముద్రగడకు కాపు నాయకుడిగా గుర్తింపు లభించింది.
కాపు ఉద్యమం
1994లో పద్మనాభం ఒకసారి కాపుల కోసం నిరాహార దీక్ష చేశారు. అప్పటి ముఖ్యమంత్రి కోట్ల విజయ భాస్కర రెడ్డి కాపు విద్యార్థులకు ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కల్పిస్తూ ఒక జీవో (జీవో నం. 30) జారీ చేయించారు. ఆ జీవోపై హైకోర్టు సింగిల్‌ జడ్జి స్టే ఇచ్చారు. తరువాత డివిజన్ బెంచి సమర్థించింది.
2016 జనవరి 31 నాడు తూర్పు గోదావరి జిల్లా తునిలో ప్రారంభమైన కాపు ఐక్యగర్జన సభ ద్వారా ఉద్యమ పంథాలోకి తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేశారు. ముద్రగడ పద్మనాభం ఆధ్వర్యంలో తునిలోని వి. కొత్తూరు వద్ద గల మైదానంలో సభ మొదలైన తరువాత ముద్రగడ పద్మనాభం, ఇప్పుడే ప్రత్యక్ష ఉద్యమానికి దిగుదామంటూ సభకు వచ్చినవారిని రోడ్లు - రైళ్ల రోకోలకు పిలుపు ఇచ్చారు. బహిరంగ సభ నుంచి రైలు పట్టాలపైకి వెళ్దాం రండి అంటూ ఆయన పిలుపునివ్వడంతో సభకు వచ్చిన వేలాది మంది హైవేలు రైల్వే ట్రాకులు దిగ్బంధించడానికి ప్రయత్నించడంతో చాలా విధ్వంసం జరిగింది.ఈ విధంగా ముద్రగడ పద్మనాభం గారు రైళ్ళను దగ్గరుండి తగలబెట్టించి తనలో హింసాత్మక మనస్తత్వం ని భయటపెట్టారు
రెండవ వీర భల్లాల
రెండవ వీర బల్లాలా (కన్నడం:ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ) (r. సా.శ.1173–1220) హొయసల సామ్రాజ్యంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ చక్రవర్తి. దేవగిరి, దక్షిణ కాలచురిలు, మదురై పాండ్యులు, క్షీణిస్తున్న పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యం, తంజావూరులోని క్షీణిస్తున్న చోళులకు వ్యతిరేకంగా ఆయన సాధించిన విజయాలు హొయసలను వారి శక్తి శిఖరాగ్రానికి తీసుకువెళ్ళాయి. చరిత్రకారుడు చౌరాసియా 12 వ శతాబ్దం చివరి నాటికి రెండవ బల్లాలా విజయాలు హొయసలను దక్కను అత్యంత శక్తివంతమైన రాజవంశంగా మార్చాయి. చరిత్రకారుడు డెరెటు అభిప్రాయం ఆధారంగా రెండవ బల్లాలా "హొయశిల రాజులలో అత్యుత్తమమైన పాలకుడు" రెండవ బల్లాలాను విష్ణువర్ధన రాజుతో పోల్చడంలో చరిత్రకారుడు విలియం కోయెల్హో వ్రాస్తూ "ఆయన తన తాతతో కీర్తి సంపాదించడంలో పోటీపడ్డాడు".
ఆయన ఆస్థానం జైన కవులు జన్నా, నేమిచంద్ర, బ్రాహ్మణ కవి రుద్రభట్టతో సహా మధ్యయుగ కన్నడ భాషా కవులలో చాలా మందితో అలంకరించబడింది. చరిత్రకారులు చోప్రా, ఇతరుల అభిప్రాయం ఆధారంగా హొయసల రాజ్యం సైఖ్యపరచబడి "హొయసల సామ్రాజ్యం" యుగాన్ని ప్రారంభించి స్వతంత్ర సామ్రాజ్యంగా అయ్యింది. ఆయన నిర్మాణ వారసత్వంలో అనేక దేవాలయాలు అలంకరించబడడం, కేదరేశ్వర ఆలయం, వీర నారాయణ ఆలయం, అమృతేశ్వర ఆలయం ఉన్నాయి. ఆయన కుమారుడు యువరాజు రెండవ వీర నరసింహ, ఆయన భార్య పట్టమహిషి రాణి ఉమదేవి ఆయనకు యుద్ధంలో, పరిపాలనా విషయాలలో బాగా మద్దతు లభించింది. అతని మరొక రాణి చోళమహదేవి చోళ యువరాణి. ఆయన కుమార్తె సోమలదేవి చోళ చక్రవర్తి మూడవ కులోత్తుంగ చోళుడు " తో వివాహం జరిగింది.
పొరుగు రాజ్యాలతో యుద్ధాలు
సి.లో హొయసల సింహాసనం మీద రెండవ బల్లాలా అధిరోహించాడు. సా.శ. 1173 ముందు తన బలహీనమైన తండ్రి మొదటి నరసింహ మీద చెంగల్వాలు, కొంగల్వాలు వంటి కొంతమంది మాల్నాడు ముఖ్యుల సహాయంతో చేసిన తిరుగుబాటు విజయవంతం అయింది. తరువాత ఆయన అదే ముఖ్యులు తనకు వ్యతిరేకంగా లేరని నిర్ధారించుకున్నాడు. 12 వ శతాబ్దం చివరలో బలహీనపడుతున్న చాళుక్య సింహాసనం ప్రధాన సామంతులైన యాదవులు, హొయసలు, కలాచురీల మధ్య వివాదానికి దారితీసింది. సా.శ.1168 లో కలాచురి రాజు రెండవ బిజ్జల చాళుక్య రాజధాని బసవకళ్యాణ (అప్పటి కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని ఆధునిక బీదరు జిల్లాలో కల్యాణి అని పిలుస్తారు) పై నియంత్రణ సాధించారు. చరిత్రకారుడు కామతు అభిప్రాయం ఆధారంగా c.సా.శ. 1171 లో ప్రతిష్ఠాత్మక బల్లాలా ఉచ్చాంగి కుటుంబానికి చెందిన పాండ్య రాజు కవదేవ మీద సాధించి మొదటి విజయాన్ని రుచి చూశాడు. దీని తరువాత సి సా.శ.1178 లో హంగలును స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సి .1179 లో బెల్వోలా -300 మీద దాడి చేయడానికి ఆయన చేసిన ప్రయత్నంలో హంగలును స్వాధీనం చేసుకున్న కలాచురి సైన్యాధ్యక్షుడు శంకమ చేతిలో ఓటమికి దారితీసింది. చోప్రా, ఇతరుల అభిప్రాయం ఆధారంగా 1179 లో హొయసల భూభాగంలోకి కలచురీ దండయాత్ర ఫలితంగా రెండవ బల్లాలా నామమాత్రంగా కలాచూరీల అధీనతను అంగీకరించి, చాళుక్యులకు వ్యతిరేకంగా వారి వ్యూహాలలో కలాచురీకి సహాయం చేయడానికి అంగీకరించాడు. ఏదేమైనా, c.సా.శ.1183 నాటికి రెండవ బిజ్జల కుమారులు అసమర్ధ పాలన కారణంగా కలాచూరీలు తీవ్రంగా క్షీణించారు. చివరి చాళుక్య వంశస్త్యుడు నాలుగవ సోమేశ్వర కలాచురి సైన్యాధ్యక్షుడు బ్రహ్మ సహాయంతో తన రాజధాని బసవకళ్యాళి మీద తిరిగి నియంత్రణ తిరిగి సాధించాడు.
కృష్ణ-తుంగభద్ర దోయాబు ప్రాంతంలోని భూభాగాలకు ఇప్పుడు అసలు వివాదం యాదవ రాజు ఐదవ భిల్లమ, హొయసల చక్రవర్తి రెండవ బల్లాలా మధ్య ఉంది. సి సా.శ.1189 నాటికి బసవకాల్యాణను ఐదవ భిల్లామా ఓడించాడు. అయినప్పటికీ రత్తాలు, బనావాసి, కదంబాలు, శిలాహర వంటి చాళుక్య సామంతుల నుండి గుర్తింపు పొందలేకపోయాడు. ఈ అనిశ్చితిని సద్వినియోగం చేసుకొని రెండవ బల్లాలా బహిష్కరించబడిన చాళుక్య రాజు నాలుగవ సోమేశ్వరకు వ్యతిరేకంగా బనావాసికి అనేక దడయాత్రలు చేశాడు. c.సా.శ.1190 నాటికి ఆయనను ఓడించాడు. C.సా.శ.1191 లో హొయసల చక్రవర్తి ఐదవ యాదవ భిల్లమకు వ్యతిరేకంగా సోరటూరు, లక్కుండి (ఆధునిక గడగ్ జిల్లాలో) క్లిష్టమైన యుద్ధాలలో పైచేయి సాధించాడు. అక్కడ ఆయన తన లాభాలను పదిలం చేసుకోవడానికి ఎక్కువ సమయం అక్కడ గడిపినట్లు తెలుస్తుంది. అందువలన రెండవ బల్లాల హొయసల సామ్రాజ్యం ఉత్తర సరిహద్దులను మలప్రభా నది, కృష్ణ నదుల వరకు పరిమితం చేసాడు. C.సా.శ.1192 నాటికి రెండవ బల్లాలా మొత్తం ఆధునిక కర్ణాటక ప్రాంతం మీద తనను తాను చక్రవర్తిగా పట్టాభిషేకం చేసుకున్నాడు. అతని నాటి c.సా.శ.1196 వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు బనావాసి, హంగలు, హలాషి, నోలంబవాడి (నోలంబా రాజవంశం), బాగలుకోట, గుల్బర్గా (యెల్బుర్గి) వంటి అనేక చిన్న పాలక కుటుంబాల మీద విజయం సాధించినట్లు పేర్కొంది. C.సా.శ.1212 తరువాత ఆయన తుంగభద్ర నదికి ఉత్తరాన ఉన్న ఈ భూభాగాలన్నింటినీ యాదవ రాజు రెండవ సింఘానా చేతిలో కోల్పోయాడు.
చోళులతో సంబంధాలు
సా.శ.1216 లో మరవర్మను సుందర పాండ్య మదురై వద్ద సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. చోళ చక్రవర్తి మూడవ కులోతుంగ చోళుడు తన అన్నయ్య జాతవర్మను కులశేఖరుడుని అవమానించినందుకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి చోళ భూభాగం మీద దాడి చేసి, కులోత్తుంగను బహిష్కరించాడు. మూడవ కులోత్తుంగ హొయసల సహాయం కోరాడు. పాండ్యులను తిప్పికొట్టి చోళ రాజ్యాన్ని తిరిగి స్థాపించడంలో విజయం సాధించడానికి యువరాజు రెండవ నరసింహ నాయకత్వంలో రెండవ బల్లాలా వెంటనే తన బలగాలను పంపాడు. ఈ విజయంతో రెండవ బల్లాలా చోళరాజ్యప్రతిష్ఠచార్య ("చోళ రాజ్యం స్థాపకుడు"), హొయసల చక్రవర్తి ("హొయసల చక్రవర్తి"), దక్షిణా చక్రవర్తి ("దక్షిణ చక్రవర్తి") వంటి సామ్రాజ్య బిరుదులను స్వీకరించాడు. శ్రీరంగం (మధ్య తమిళనాడు) చుట్టూ ఉన్న గొప్ప కావేరి మైదాన ప్రాంతాలను నియంత్రించి ఆయన తన ప్రత్యక్ష పరిధిలోకి తీసుకువచ్చాడు. తెలుగు చోళూలు, వారి అధిపతులైన కాకతీయ రాజవంశంతో శత్రుత్వం కొనసాగించడానికి హొయసల సైన్యం కంచిలో నిలబడి ఉంది. చరిత్రకారుడు జాన్ కీ మాటల్లో చెప్పాలంటే "కన్నడ మాట్లాడే దక్కను అంతటా క్లుప్తంగా హొయసలు ఉంటే. తూర్పు కనుమల క్రింద ఉన్న పచ్చని భూములలో మధ్యవర్తులను ఉంచవచ్చు".
నిర్మాణ కళలో ఆసక్తి
రెండవ బల్లాలా పాలనలో ఆలయ నిర్మాణం విస్తరణ వెసర నిర్మాణానికి కట్టుబడి ఉంది. ఈ శైలి మొదట పాశ్చాత్య చాళుక్యులచే ప్రాచుర్యం పొందింది. ఆయన పాలనలో నిర్మించిన కొన్ని ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు హలేబిడులోని కేదరేశ్వర ఆలయం, బెలవాడిలోని వీర నారాయణ ఆలయం, అమృతుపురలోని అమృతేశ్వర ఆలయం, మోసలేలోని చెన్నకేశవ, నాగేశ్వర దేవాలయాల జంట సమితి ప్రధానమైనవి.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:1220 deaths వర్గం:Hoysala kings వర్గం:హిందూ రాజులు వర్గం:Year of birth unknown వర్గం:13th-century Indian monarchs
హిరియూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
యూనిఫైడ్ లాంచ్ వెహికిల్
యూనిఫైడ్ లాంచ్ వెహికిల్ (ULV), భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ చేపట్టిన ప్రాజెక్టు. ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఒక మాడ్యులార్ ఆర్కిటెక్చరును రూపొందించి, తదనుగుణంగా ఒక ఉపగ్రహ వాహక నౌకను తయారు చెయ్యడం. అంతిమంగా ఈ నౌక  పిఎస్‌ఎల్‌వి, జిఎస్‌ఎల్‌వి మార్క్ I/II, ఎల్‌విఎమ్3 ల స్థానాన్ని స్వీకరిస్తుంది. ఈ డిజైనులో ఒక భారీ వాహక నౌక, HLV రూపకల్పన కూడా ఉండే అవకాశం ఉంది.
రూపకల్పన
2013 మే నాటికి వెల్లడైన వివరాల ప్రకారం, డిజైనులో ఒక కామన్ కోర్, కామన్ అప్పర్ దశ ఉండగా, నాలుగు వేర్వేరు బూస్టరు సైజులు ఉన్నాయి. నాలుగు బూస్టరు రకాలూ ఘన ఇంధన మోటార్లను కలిగి ఉంటాయి. ఈ నాలుగింటిలో కనీసం మూడు రకాలు ప్రస్తుతమున్న పిఎస్‌ఎల్‌వి, జిఎస్‌ఎల్‌వి, మార్క్ I/II, ఎల్‌విఎమ్3 లు వాడుతున్న మోటార్లను వాడుతాయి. SC160 (160 టన్నుల ప్రొపెల్లెంట్ గల సెమీ-క్రయోజెనిక్ దశ) అనే కోర్‌ దశలో 160 టన్నుల కిరోసిన్ / LOX ప్రొపెల్లెంట్ ఉంటుంది. ఈ దశను ఒక SCE-200 ఇంజను నడుపుతుంది. C30 (30 టన్నుల ఇంధనం గల క్రయోజెనిక్ దశ) అనే అప్పర్‌ దశలో 30 టన్నుల LH2 / LOX ప్రొపెల్లెంట్ ఉంటుంది. దీన్ని CE-20 ఇంజను నడుపుతుంది.
నాలుగు బూస్టరు వికల్పాలు : 9 టన్నుల ఉపగ్రహాలను భూ స్థిర బదిలీ కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టగల భారీ వాహక నౌక (HLV) లో కింది అంశా లుండవచ్చు:
బయటి లింకులు
వర్గం:ఇస్రో ప్రయోగించిన అంతరిక్ష నౌకలు
లిపులేఖ్ కనుమ
లిపులేఖ్ కనుమ (ఎత్తు 5,200 మీటర్లు ) భారతదేశం లోని ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానికి, చైనాలోని టిబెట్ ప్రాంతానికీ మధ్య సరిహద్దులో, హిమాలయాల్లో ఉన్న కనుమ. ఇది, నేపాల్‌తో ఈ రెండు దేశాల సరిహద్దులు కలిసే ట్రైజంక్షను సమీపంలో ఉంది. కనుమకు దక్షిణ భాగంలో ఉన్న కాలాపానీ భూభాగం - భారతదేశం నియంత్రణలో ఉంది - తనదని నేపాల్ వాదిస్తోంది. ఈ కనుమ టిబెట్‌లోని చైనా వాణిజ్య పట్టణం తక్లాకోట్‌కు ( పురంగ్ ) సమీపంలో ఉంది. పురాతన కాలం నుండి భారతదేశం, టిబెట్ ల మధ్య ప్రయాణించే వ్యాపారులు, యాచకులు, యాత్రికులూ దీన్ని ఉపయోగిస్తూ ఉన్నారు. కైలాస్, మనసరోవర్ లకు వెళ్ళే యాత్రికులు కూడా దీన్ని ఉపయోగిస్తారు.
భారత చైనా ట్రేడింగ్ పోస్ట్
చైనాతో వాణిజ్యం కోసం ప్రారంభించిన మొదటి భారత సరిహద్దు పోస్టు ఈ కనుమ.1992 లో దీన్ని తెరిచారు. దీని తరువాత 1994 లో హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని షిప్కి లా, 2006 లో సిక్కిం లోని నాథు లా ల వద్ద ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రస్తుతం, లిపులేఖ్ కనుమ ఏటా జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు సరిహద్దు వాణిజ్యం కోసం తెరిచి ఉంటుంది.
భారతదేశం నుండి ఎగుమతి కోసం క్లియర్ చేసిన ఉత్పత్తులలో బెల్లం, పటిక బెల్లం, పొగాకు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పప్పుధాన్యాలు, ఫఫర్ పిండి, కాఫీ, కూరగాయల నూనె, నెయ్యి, వివిధ ఇతర వినియోగ వస్తువులు ఉన్నాయి. భారతదేశంలోకి ప్రధాన దిగుమతులు గొర్రె ఉన్ని, పాసమ్, గొర్రెలు, మేకలు, బోరాక్స్, యాక్ తోకలు, చిర్బీ (వెన్న), ముడి పట్టు ఉన్నాయి.
భారత-చైనా బిపిఎం (బోర్డర్ పర్సనల్ మీటింగ్) కేంద్రం
2014 లో భారత చైనా సంబంధాలను మెరుగుపరిచేందుకు రెండు సైన్యాల మధ్య క్రమం తప్పకుండా సంప్రదింపులు, పరస్పర చర్యల కోసం భారత, చైనా సైన్యాల మధ్య సరిహద్దు సిబ్బంది సమావేశ సమావేశ స్థలంగా ఈ కనుమ‌ను ఉపయోగించడం గురించి చర్చించారు.
చైనా సైన్యం మోహరింపు
లిపులేఖ్ కనుమ వద్ద వాస్త్వాధీన రేఖకు కాస్త దూరంలో దాదాపు 1,000 మంది చైనా సైనికులను మీహరించినట్లుగా ఆగస్టులో వార్తలు వచ్చాయి. ఓవైపు అక్సాయ్ చిన్‌లో సైనిక ప్రతిష్ఠంభన కొనసాగుతూండగా ఇక్కడ ఈ మోహరింపు జరిగింది,
నేపాల్ వాదనలు
thumb|1879 సర్వే ఆఫ్ ఇండియా మ్యాప్ భారతదేశంలోని కుమావున్‌లో భాగంగా కాలాపానీ భూభాగాన్ని చూపిస్తుంది కనుమకు దక్షిణ భాగంలో కాలాపానీ అని పిలే భూభాగంపై నేపాల్ వాదనలు బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ కి నేపాల్‌కూ మధ్య 1816 నాటి సాగౌలి ఒప్పందాన్ని ఆధారం చేసుకుని ఉన్నాయి. ఈ ఒప్పందం కాళి నది (దీనిని శారదా నది అనీ, మహాకాళి నది అనీ కూడా పిలుస్తారు) ని సరిహద్దుగా గుర్తించింది. ఈ నది కాలాపానీ గ్రామంలో ప్రారంభమవుతుందని, ఇక్కడే దాని ఉపనదులన్నీ విలీనం అవుతాయని భారత్ పేర్కొంది. కానీ ఇది లిపులేఖ్ కనుమ నుండి ప్రారంభమవుతుందని నేపాల్ వాదించింది. చారిత్రిక రికార్డు ప్రకారం, 1865 లో కొంతకాలం పాటు బ్రిటిషు వారు, కాలాపానీ సమీపంలో ఉన్న సరిహద్దును నదికి బదులుగా కాలాపానీ నది వాటర్‌షెడ్‌కు మార్చారు. తద్వారా ఈ ప్రాంతాన్ని ఇప్పుడు కాలాపానీ భూభాగం అని పిలుస్తారు. ఇది, కాళీ నది కాలాపానీ బుగ్గల నుండి మాత్రమే ప్రారంభమవుతుందనే బ్రిటిష్ అభిప్రాయానికి అనుగుణంగానే ఉంటుంది. దీని అర్థం సుగౌలి ఒప్పందం బుగ్గలకు ఎగువన ఉన్న ప్రాంతానికి వర్తించదు.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ వర్గం:పర్వత కనుమలు
సంగీత పాఠశాల
thumb|250x250px|మైసూరులోని ఒక సంగీత పాఠశాల నందు బాలికల సమూహం. సంగీత పాఠశాల అనేది సంగీతానికి సంబంధించిన అన్ని కోణాలపై అధ్యయనం,శిక్షణ, పరిశోధనలలో ప్రత్యేకతలు కలిగి బోదించే లేదా నేర్పే సంస్థ. దీనిని సంగీత కళాశాల లేదా సంగీత అకాడమీ లేదా కన్జర్వేటరి (అమెరికన్ ఆంగ్లంలో) లేదా కన్జర్వేటోరియం (ఆస్ట్రేలియన్ ఆంగ్లంలో) లేదా కన్జర్వేటోయిర్ అని కూడా పిలుస్తారు.ఇది సంగీతాన్ని వృత్తిగా భావించే యువతకు సంగీత వాద్యాలను ఎలా వాయించాలి, గానం ఎలా చేయాలి, సంగీతాన్ని ఎలా కూర్చాలి, సంగీత శాస్త్రం, సంగీత చరిత్ర, సంగీతం సిద్ధాంతాలను ఎలా అధ్యయనం చేయాలో ఇక్కడ నేర్పుతారు.ఒక రకంగా చెప్పాలంటే ఇది ఉన్నత విద్య కోవకు చెందుతుంది. సంగీతం, సంగీత విద్య వేలాది సంవత్సరాలుగా ఉనికిలో ఉన్నప్పటికీ ప్రారంభ చరిత్ర ఊహాజనితంగానే మిగిలింది. చరిత్రకారులు, చరిత్రను రికార్డు చేయడం ప్రారంభించినప్పుడు కూడా, సంగీత విద్య కంటే సంగీతం చాలా తరచుగా ప్రస్తావించబడింది.
చరిత్ర
thumb|250x250px|గుర్గావ్‌లోని (డిల్లీ) షాన్ స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్ నందు యువ గాయకులు, సంగీతకారుల బృందం
పాశ్చాత్త దేశాలలో
thumb|250x250px|మిస్సౌరీ విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్‌లోని సింక్ఫీల్డ్ మ్యూజిక్ సెంటర్. స్కూల్ ఆఫ్ మ్యూజిక్‌కు నిలయం
సంగీత పాఠశాలకు మారుపేరుగా పూర్వం ఆంగ్లంలో ఉద్బవించిన కన్సర్వేటరీ పదం  సంగీతంలో, సంగీత ప్రదర్శన, సంగీత కూర్పులో నేర్పే విద్య కోసం ఏర్పడిన సంస్థకు వాడబడింది.ఈ పదం ఇటాలియన్ కన్జర్వేటోరియో నుండి ఉద్భవించింది.ఇది పునరుజ్జీవనోద్యమ కాలంలో, అంతకు ముందు ఒక రకమైన అనాథాశ్రమాన్ని తరచుగా ఆసుపత్రికి అనుసంధానించబడిందని సూచిస్తుంది. (అందువల్ల ఈ పదం అటువంటి సంస్థలకు కూడా వర్తిస్తుంది).నేపాల్ లోని అబ్బాయిలకు, వెనిస్ లోని అమ్మాయిలకు సంగీత భోధన ఇవ్వటానికి కన్సర్వేటరీలు రాష్ట్ర ఖర్చుతో స్థాపించబడ్డాయి. ఈ విధంగా కన్జర్వేటోరీలు ఆచరణాత్మక సంగీతంలో శిక్షణ కోసం అమర్చిన మొదటి లౌకిక సంస్థలు. మధ్య యుగంలో గాయక పాఠశాలలు, చర్చిలతో జతచేయబడ్డాయి. విశ్వవిద్యాలయాలలో సంగీతం గణితంతో పోల్చదగిన సైద్ధాంతిక విషయంగా పరిగణించారు.ఓస్పెడేల్ డెల్లా పియెట్ వెనిస్ లో 1346 లో స్థాపించబడిన,.నేపాల్ లో కన్జర్వేటోరియో డీ పోవేరి డి గెసే క్రిస్టో 1589 లో స్థాపించబడినటువంటి సంస్థలు శిక్షణను అందించాయి.17, 18 వ శతాబ్దపు ఇటాలియన్ ఒపెరాలోని ప్రముఖ స్వరకర్తలలో అధ్యాపక సభ్యులుగా ఎక్కువమంది ఉన్నారు.
భారతదేశంలో
మద్రాస్ లలిత కళల చరిత్రలో సంగీత పాఠశాలకు మారుపేరుగా భావించే మ్యూజిక్ అకాడమీ ఒక మైలురాయిలాంటిది.ఇది 1927 డిసెంబరులో మద్రాసులో జరిగిన అఖిల భారత కాంగ్రెస్ సెషన్ శాఖలో ఉద్భవించింది.దానితో పాటు ఒక సంగీత సమావేశం జరిగింది.చర్చల సమయంలో, మ్యూజిక్ అకాడమీ ఆలోచన ఉద్భవించింది.1928 ఆగస్టు 18 న సర్ సిపి రామస్వామి అయ్యర్, ఎస్ప్లానేడ్ లోని వైఎంసిఎ ఆడిటోరియంలో ప్రారంభించారు.ఇది కర్ణాటక సంగీతానికి ప్రమాణాన్ని నిర్ణయించే సంస్థగా భావించబడింది.ఈప్రక్రియలో మ్యూజిక్ అకాడమీ 1929 లో సంగీతంపై వార్షిక సమావేశాలను నిర్వహించడం ప్రారంభించింది.ఇది ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలలో ఒకటైన మద్రాసు, డిసెంబరు సంగీత ఉత్సవానికి నాంది పలికింది.
నిర్వచనం
సంగీత పాఠాలు అనేవి సంగీతం నేర్చుకోవటంలో, వాద్యాలు ఉపయోగించటంలో, గానం చేయడంలో ఇచ్చే ఒక రకమైన అధికారిక సూచనలు ఇచ్చే సంస్థగా చెప్పుకోవచ్చు.
బోధన
సాధారణంగా, సంగీత పాఠాలు తీసుకునే విద్యార్థి వారాలు లేదా సంవత్సరాల వ్యవధిలో 30 నిమిషాల నుండి ఒక గంట వరకు ఒకరితో ఒకరు శిక్షణా సెషన్ల కోసం సంగీత ఉపాధ్యాయుడిని కలుస్తారు.స్వర పాఠాల కోసం, విద్యార్థులను ఎలా కూర్చోవాలి లేదా ఎలా నిలబడాలి, ఊపిరి ఎలా పీల్చుకోవాలి, మంచి స్వర స్వరం కోసం తల, ఛాతీ, నోటిని ఎలా ఉంచాలో ఉపాధ్యాయులు వివరిస్తూ చూపిస్తారు.వాయిద్య పాఠాల కోసం, పరికరంతో ఎలా కూర్చోవాలి లేదా నిలబడాలి, వాద్యం ఎలా పట్టుకోవాలి, వాద్యం నుండి స్వరాలు, శబ్దాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి వేళ్లు, ఇతర శరీర భాగాలను ఎలా మార్చాలో ఉపాధ్యాయులు చూపిస్తారు.సంగీత ఉపాధ్యాయులు సాంకేతిక వ్యాయామాలు, సంగీత సాధనకు అవసరమైన మెళుకువలు,ఇతర కార్యకలాపాలను గురించి విద్యార్థులకు బోదించి వారి సంగీత నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడతారు.చాలా సంగీత పాఠాలు ఒకదానికొకటి అయితే, కొంతమంది ఉపాధ్యాయులు ఇద్దరు నుండి నలుగురు విద్యార్థుల వరకు సమూహాలుగా ఏర్పరిచి బోధిస్తారు.ప్రాథమిక బోధన కోసం, పియానో, ఎకౌస్టిక్ గిటార్ వంటి పరికరాలు పెద్ద సమూహ పాఠశాలలో కొన్ని వాద్యాలు ద్వారా బోధిస్తారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సంగీత అకాడమీలు వర్గం:సంగీతం
నుస్రత్ భరూచా
నుస్రత్‌ భరూచా భారతదేశానికి చెందిన టీవీ, సినిమా నటి. ఆమె 2006లో ‘జై సంతోషీ మా’ సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టింది. నుస్రత్‌ భరూచా 2010లో తెలుగులో ‘తాజ్‌ మహాల్‌’, 2016లో తమిళంలో ‘వాలిబా రాజా’ చిత్రాల్లో నటించింది.
జననం, విద్యాభాస్యం
నుస్రత్‌ భరూచా 17 మే 1985లో ముంబైలో తన్వీర్‌ భరూచా, తస్నీమ్‌ భరూచా దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె డిగ్రీ వరకు చదివింది.
సినీ జీవితం
నుస్రత్‌ భరూచా ‘కిట్టీ పార్టీ’ అనే టీవీ సిరీయల్‌ ద్వారా నటనారంగంలోకి అడుగు పెట్టి, 2006లో ‘జై సంతోషీ మా’ సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:1985 జననాలు
బిరుదు
బిరుదు  అనునది ఏదైనా రంగంలో అసాధారణ ప్రతిభ కనబరిచిన వారికి, వారి ప్రతిభా సామర్థ్యాన్ని బట్టి అందించు ఔచిత్యనామం. వీటి ప్రధానం అనేది మిగిలిన రంగాల కన్నా సాహిత్య రంగంలో అధికంగా ఉండటాన్ని గమనించవచ్చు.
నిర్వచనం
బిరుదు  అను పదానికి 'సామర్థ్య చిహ్నం' అని నిఘంటు అర్థం. పట్టం, పవాడం, బిరుదం అనునవి బిరుదు పదానికి పర్యాయపదాలు. ఆంగ్లంలో టైటిల్‌, కన్నడంలో ప్రశస్తి, తమిళంలో పెరుమైక్కురి అనునవి దీనికి సమానార్థక పదాలుగా కోడీహళ్ళి మురళీమోహన్ తన పుస్తకం 'ఆంధ్ర సాహిత్యములో బిరుదునామములు ' లో పేర్కొన్నాడు.
బిరుదు ప్రదాతలు
బిరుదులను ప్రాచీన కాలంలో తమ ఆస్థానంలో ఉండే కవులకో, తమ ఆస్థానికి వచ్చి మెప్పించిన కవులకో రాజులు ఇచ్చేవారు. విజయనగర రాజులు, తంజావూరు రాజులు ఈ కోవకు చెందినవారే. తరువాత వీరి సంప్రదాయాన్ని సంస్థానాధీశులు, జమీందారులు కొనసాగించారు. గద్వాల సంస్థాన ప్రభువులు సత్కవులను ఎందరినో ఆదరించి, తమ ప్రాంతానికి విద్వద్గద్వాలగా కీర్తిని ఆర్జించిపెట్టారు. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాలు ఏర్పడ్డాకా ఈ పనిని ప్రభుత్వాలు, అవి ఏర్పాటుచేసిన అకాడమీలు ఇస్తూ వచ్చాయి. మరికొన్ని సాహిత్య సంస్థలు, సాహిత్యాభిలాషులు బిరుదులు ఇవ్వడమనే ఈ పనిని తమ భుజాల మీదికి వేసుకున్నారు. ఆధ్యాత్మిక మఠాలు, పీఠాధిపతులు తమ భావజాలాన్ని ప్రచారం చేసే తమ కవులకు బిరుదులు ఇస్తున్నాయి. ఇక మరి కొందరు కవులు తమకు తామే బిరుదులను తగిలించుకొని ఊరేగుతున్నారు.
బిరుదు గ్రహీతలు
బిరుదులను గ్రహించువారి జాబితాలో కవులు, రచయితలదే ప్రముఖ స్థానం. అసాధారణ ప్రతిభ కనబరిచే కవులను, పండితులను, రచయితలను బిరుదులు వరించాయి. ప్రభువులను మెప్పించటం వలన, ప్రజల నోళ్ళలో నానే రచనలు చేయడం వలన కవులు, రచయితలు బిరుదు గ్రహీతలుగా నిలిచిపోయారు. అర్హత లేని వారు సైతం ఇటీవల వీటిని పొందటం మామూలైపోయింది. అది వేరే విషయం!
బిరుదు ప్రదాన హేతువులు
కవులను, రచయితలను వారు చేస్తున్న సాహిత్య కృషికి అభినందనీయంగా బిరుదులను ఇవ్వటం పరిపాటి. అవి మరింత ప్రోత్సాహాన్నిచ్చి మరింత కృషికి బాటలు వేస్తాయన్న ఉద్దేశంతో బిరుదులను ఇవ్వడం సాంప్రదాయం.
బిరుదులు-స్వభావం
సాధారణంగా బిరుదులన్నీ గౌరవాన్ని పెంచటానికి ఇచ్చేవే. అవి పొందినవారికి సంతోషాన్ని హెచ్చించేవే. కవి సార్వభౌముడు, కవిచక్రవర్తి బిరుదులు ఇలాంటివే. కాని కొన్ని వీటికి భిన్నమైన స్వభావాన్ని కలిగి ఉండటం కూడా ఒకటీ అరా గమనించవచ్చు. సాహితీ కృషీవల, తెనుగులెంక వంటి కొన్ని బిరుదులు వినయాన్ని, ఒదిగి ఉండటానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయి. కొన్ని బిరుదులు వ్యంగ్యంతో తగిలించినవి, మరికొన్ని విపరీతార్థంతో అంటించినవీ ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:పురస్కారాలు
డా భోగరాజు పట్టాభి సీతా రామయ్య
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు
జె.ఆర్.వనమాలి
జగన్నాథరావు వనమాలి ఢిల్లీ ఆకాశవాణిలో ఒకప్పుడు తెలుగు వార్తలు చదివిన ఈయన 'కళావాచస్పతి జగ్గయ్య' సమకాలికుడు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
లంకవీధి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, కొయ్యూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కొయ్యూరు నుండి 30 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 58 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 6 ఇళ్లతో, 18 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 7, ఆడవారి సంఖ్య 11. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 18. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585712 .పిన్ కోడ్: 531087.
జె.ఆర్.వనమాలి
జీవిత విశేషాలు
బాల్యంలో ఆయన ఉన్నత పాఠశాల చదువుతున్నప్పుడు ఆయన తండ్రి పాకెట్ మనీ ఇచ్చేవారు. వాటితో పుస్తకాలు కొనుక్కునే వారు. ముఖ్యంగా ముద్దుకృష్ణ 'వైతాళికులు' సంకలనంలో వినాయకరావు, రాయప్రోలు సుబ్బారావు, శ్రీశ్రీ, విశ్వనాథ, కృష్ణశాస్త్రిగార్ల కవితలు వీరికి కంఠస్థం. ఆ పుస్తకం ఎప్పుడూ చేతిలోనే ఉండేది. 1944 - 45 ప్రాంతాల్లో రాజమండ్రి ఆర్ట్స్ కాలేజీలో చదువుతూ హాస్టల్లో ఉండేవారు. వీరికి సంగీతం మీద కూడా అభిలాష ఉండటంతో హాస్టల్‌లో ఉండే కుర్రాళ్లకి పద్యాలు పాడి వినిపించే వారు. సాహిత్యపరంగా నచ్చిన పద్యాలకి, కవితలకి రాగాలు కట్టి పాడేవారు. ఆ రోజుల్లోనే శ్రీశ్రీ 'మహాప్రస్థానం' పబ్లిష్ అయింది. ఇంట్లోవారు నెల నెల ఇచ్చే పాకెట్ మనీ దాచుకుని ఆ పుస్తకం కొన్నారు. 'మహాప్రస్థానం'లోని కవితలన్నీ వీరికి కంఠస్థమే. ముప్పై పేజీలున్న చలం 'అమీనా' కూడా మొదట్నించి చివరిదాకా అప్పచెప్పేవారు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
జె.ఆర్.వనమాలి
శ్రీశ్రీ పరిచయం
ఆ రోజుల్లో శ్రీశ్రీ రాజమండ్రి ఆర్యాపురంలో అద్దెకు ఉండేవారు-గురజాడ అప్పారావు 'కన్యాశుల్కం' నాటకాన్ని సినిమాగా తీయాలని. ఆ సందర్భంలో శ్రీశ్రీకి నా గురించి ఎలాగో తెలిసింది 'ఆర్ట్స్ కాలేజీలో ఒక కుర్రాడున్నాడని, ఆయన రాసిన కవితల్ని, పద్యాలని బాగా వినిపిస్తాడని'. అప్పటికి శ్రీశ్రీకి 30 ఏళ్లుంటాయి. వీరికి 16 ఏళ్లు. ఒకరోజు ఆయన హాస్టల్‌కు వచ్చి 'ఇక్కడ జగన్నాథరావు ఎవరు?' అని అడిగారు. 'నేనే' అని బదులిచ్చారు వీరు. అప్పటిదాకా ఆయనే శ్రీశ్రీ అని వీరికి తెలీదు. 'నీవు శ్రీశ్రీ కవితల్ని రిసైట్ చేస్తావట కదా, ఏదీ చెప్పు?' అన్నారు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి నర్సీపట్నంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొయ్యూరులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు శరభన్నపాలెంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి.సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
జె.ఆర్.వనమాలి
శ్రీశ్రీ పరిచయం
'అవును. కానీ ఇప్పుడు చెప్పే మూడ్ లేదు' అన్నారు. 'మరి మూడ్ ఎప్పుడు వస్తుందో చెప్పు. అప్పుడు వస్తాను' అన్నారు శ్రీ శ్రీ. 'సాయంత్రం' అన్నారు వనమాలి. మళ్లీ సాయంత్రం వచ్చారు శ్రీశ్రీ. ఇద్దరం కలిసి గోదావరి స్టేషను దగ్గర్లో ఉన్న ఒక లంకకు నావలో వెళ్లి, ఇసుకలో కూర్చురు. అప్పుడు చెప్పారు 'తనే శ్రీశ్రీ' అని. తనతో నండూరి ఎంకిపాటలు కూడా పాడించుకున్నారు శ్రీ శ్రీ. అలా మొదలయ్యింది వారిమధ్య స్నేహం. ఇద్దరి మధ్యా పదిహేనేళ్ల వయసు తేడా ఉన్నా మంచి స్నేహితులయ్యారు. సినిమా షూటింగ్ లేనప్పుడు ఇద్దరం కలుసుకునే వాళ్ళు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
జె.ఆర్.వనమాలి
ఆకాశవాణిలో చేరిక
1947 లో ఆయన ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో బి.ఎ. ఆనర్స్ చేస్తున్నపుడు ఆలిండియా రేడియోలో న్యూస్ రీడర్లు కావలెనని వార్తాపత్రికలో ప్రకటన చూసి అప్లయ్ చేశారి వనమాలి. న్యూఢిల్లీలో వార్తల విభాగంలో ఉద్యోగం వచ్చింది. తెలుగులో వార్తలు చదివేవాడు. అక్కడ జగ్గయ్య వీరి రూమ్‌మేట్. జగ్గయ్య వనమాలి కంటే సీనియర్. ఆయనకి అప్పటికే నాటకాల్లో ప్రవేశం ఉంది. అంచేత ఉద్యోగం వదిలేసి సినిమాల్లో చేరడానికి మద్రాసు వెళ్లిపోయాడు. సినిమా రంగం లోకి జగ్గయ్య ఆహ్వానించినా ఈయన వెళ్ళలేదు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
జె.ఆర్.వనమాలి
ఫిల్మ్ డివిజన్‌లో ప్రవేశం
1956లో ముంబాయి ఫిల్మ్స్ డివిజన్ వాళ్ల అడ్వర్టయిజ్‌మెంట్ వచ్చింది. అప్లయ్ చేస్తే ఉద్యోగం వచ్చింది. రేడియోలో రిజైన్ చేసి అక్కడ జాయిన్ అయ్యారు. గట్టిగా అరిచి చదవక్కర్లేదు, నెమ్మదిగా చదవచ్చని అనుకున్నారు. తమ వాయిస్ మేం విని తర్వాత రికార్డింగ్ చేసేవాళ్ళు. అప్పుడు వాయిస్ ఎలా బాగు చేసుకోవాలో తెలిసేది. ఆ విధంగా నా వాయిస్‌కి మెరుగులు దిద్దుకున్నారు. ఫిల్ం స డివిజన్‌లో ఎన్నో గ్రంథాలుండేవి కాని అక్కడా వాయిస్ గురించి ఒక్క పుస్తకం కన్పించలేదు. ఫిల్మ్ సబ్ డివిజన్‌లో పని ఎక్కువగా ఉండేది. నెమ్మదిగా కమర్షియల్ రంగం మొదలయింది. 'ఒన్ మినిట్ యాడ్స్', డాక్యుమెంటరీ ఫిలింలు వచ్చాయి. 1960 వరకూ ఫిల్మ్స్ డివిజన్‌లోనే ఉన్నాను.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
జె.ఆర్.వనమాలి
వాయిస్ శిక్షణ ఇచ్చేవారు
ఫిల్మ్ సబ్ డివిజన్‌లో ఉండగానే ఒకరోజు దుర్గాఖోటేగారు వచ్చి 'ఎన్నాళ్లు ఇక్కడ ఉంటావు? బయటికి వచ్చేయి మన్నారు వీరిని. వాయిస్‌లో శిక్షణ లేక చాలామంది ఎదురు చూస్తున్నారు వీరు. నువ్వు ఆర్గనైజ్ చేయగలవు' అని ధైర్యం చెప్పారు. ఆవిడకు 'దుర్గాఖోటే ప్రొడక్షన్స్' అని సంస్థ ఉండేది. ఆవిడ మాట ప్రకారం బయటకి వచ్చి కొద్దిమంది మిత్రులతో కలిసి ప్రారంభించారు. ఆ రోజుల్లో ఇలా వాయిస్ శిక్షణ ఇచ్చేవారెవరూ లేరు. పిచ్ అంటే ఏమిటి? వాల్యూమ్ అంటే ఏమిటి? పాజ్ ఎప్పుడు ఇవ్వాలి? మాడ్యులేషన్, డబ్బింగ్ అంటే ఏమిటి? ఇలా ఎన్నో విషయాల మీద శిక్షణ ఇచ్చేవారు. అక్కడికి వచ్చేవాళ్లు ఉద్యోగస్తులు. సాయంత్రాలు క్లాసులకు వచ్చేవారు. అడ్వర్టయిజ్‌మెంట్ల కోసం తిరగటం, వాళ్లు సరిగా డబ్బులు ఇవ్వక పోవటంతో దానితోనూ విసిగిపోయారు.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జె.ఆర్.వనమాలి
అమెరికాలో శిక్షణ
1980లో ఆయన అమ్మాయి కోసం అమెరికా వెళ్లినప్పుడు బ్రాడ్‌వేలో ఒక నాటకం చూడ్డం జరిగింది. అక్కడ వాయిస్‌కి ట్రైనింగ్ వర్క్‌షాపులు నిర్వహిస్తున్నారని తెలిసింది. ఆ రోడ్డు రోడ్డంతా ఇలాంటి ట్రైనింగ్ ఇచ్చే వర్క్‌షాప్స్ ఉండేవి. వారం ఉందామని అనుకున్న వారు నాలుగైదు వారాలు ఉండి నేను కూడా ట్రైనింగ్ అయ్యారు. అది వారికి కనువిప్పు. ఆయన చేస్తున్న పని, ఇన్ని రోజులు ఆయన ఆచరిస్తున్న విధానం ఎంత తప్పో తెలిసింది. అప్పుడు ఆయనకు మళ్లీ ఇంట్రస్ట్ కలిగింది. ముఖ్యంగా అక్కడ ఒక టీచర్ ఉండేది. ఆవిడ లండన్‌లో ట్రైనింగ్ అయింది. 'ఐరిష్ వారెన్' ఆమె పేరు. లండన్‌లో డ్రామాకి, ఫిల్మ్స్‌కి, రేడియోకి వాయిస్‌లో ట్రైనింగ్ అయింది. అమెరికాలో వాయిస్ ట్రైనింగ్ ఇచ్చేది. అనుకోకుండా వాయిస్ మీద ఒక పుస్తకం కూడా అక్కడ దొరికింది వారికి.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. వార్తాపత్రిక, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జె.ఆర్.వనమాలి
'వర్డ్స్ అండ్ వాయిసెస్' ప్రారంభం
కొంతమందితో కలిసి మళ్లీ బొంబాయిలో (1991) 'వర్డ్స్ అండ్ వాయిసెస్' సంస్థని స్థాపించారు. ట్రైనింగ్‌లో భాగంగా పిచ్, వాల్యూమ్, మాడ్యులేషన్, కార్డ్ మొదలైన విషయాలెన్నో ఉంటాయి. ఒక్క తెలుగులోనే కాదు. హిందీ, మరాఠీ, మలయాళం, రష్యన్, ఇంగ్లీష్ ఇంకా ఎన్నో భారతీయ భాషల్లో ట్రైనింగ్ ఇచ్చేవారు. ఇక్కడికి యాక్టర్లే కాదు లాయర్లు కూడా వస్తుంటారు. అప్పుడే పుట్టిన పాపాయికి ఏ భాషా రాకపోయినా గాలి శరీరంలోకి ప్రవేశించి, తిరిగి శబ్దంగా బయటికి వస్తుంది. ఏడవటం మొదలుపెడుతుంది. ఇదంతా ఆటోమేటిక్‌గా శ్వాస ద్వారా జరిగే ప్రక్రియ. మన స్వరం ఒక సంగీత వాయిద్యం వంటిది. వయోలిన్, వీణలని శృతి చేస్తే ఎన్నో రాగాలు పలికించవచ్చు. అలాగే మన గళం నుండి కూడా ఎన్నో భావాలు పలికించవచ్చు. ఆయన దగ్గర తర్ఫీదు పొందినవారు సినీ, డబ్బింగ్, అడ్వర్టయిజ్‌మెంట్ రంగాల్లో ప్రొఫెషనల్స్‌గా ఉన్నారు. కొందరు ప్రముఖ హీరోలు, హీరోయిన్లు కూడా మొదట్లో నా దగ్గర తర్ఫీదు పొందినవారే.
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
జె.ఆర్.వనమాలి
'వర్డ్స్ అండ్ వాయిసెస్' ప్రారంభం
ఆయన జీవితాన్ని వాయిస్‌కే అంకితం చేశారు. తొలి రోజుల్లో 'తెలుగు స్వతంత్ర'లో కొన్ని వ్యాసాలు, కథలు రాశారు. ఒక పుస్తకం కూడా వెలువడింది. ఆంగ్లంలో ఎన్నో స్క్రిప్ట్స్ రాశాను. ఫిల్మ్స డివిజన్‌లో ఉన్నప్పుడు తరచుగా ఇంగ్లీషు నుంచి తెలుగులోకి తర్జుమాలు చేసేవారు. ట్రెక్కింగ్ ఆయన ఇతర హాబీ. హిమాలయాలలో పర్వతారోహణ అంటే చాలా ఇష్టం. పదివేల అడుగుల ఎత్తు వరకు వెళుతుండేవారు. నేటికీ ఈ అలవాటు కొనసాగిస్తున్నారు. ఇటీవలే భూటాన్‌లో కూడా పర్వతారోహణ చేశారు. ఫోటోగ్రఫీ ఆయన మరో హాబీ.పెరుగుతున్న ఫిల్మ్ ఇండస్ట్రీ ... టీవీ ఛానల్స్ ... ఈ రంగాల్లో డబ్బింగ్ ఆర్టిస్టులకు మంచి అవకాశాలున్నాయి. అవసరమైన ఆర్టిస్టులందరికి మా 'వర్డ్ ్స అండ్ వాయిసెస్ ఇన్‌స్టిట్యూట్' ద్వారా మంచి శిక్షణను ఆయన ఊపిరి ఉన్నంతవరకూ ఇవ్వాలనేదే వారి ఆకాంక్ష.
మూలాలు
వర్గం:దాదాసాహెబ్‌ ఫాల్కే అవార్డు గ్రహీతలు వర్గం:సంగీతకారులు
లంకవీధి(కొయ్యూరు)
భూమి వినియోగం
లంకవీధిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
డా వై. నాయడమ్మ
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు
హోసదుర్గ శాసనసభ నియోజకవర్గం
హోసదుర్గ శాసనసభ నియోజకవర్గం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం చిత్రదుర్గ జిల్లా, గుల్బర్గా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
ఆర్నాల్డ్ స్క్వార్జ్నెగెర్
ఆర్నాల్డ్ స్క్వార్జ్‌నెగెర్‌ (ఆంగ్లం: Arnold Schwarzenegger) (జననం 1947 జలై 30) ఒక ఆస్ట్రియన్-అమెరికన్ చలనచిత్ర నటుడు, నిర్మాత, వ్యాపారవేత్త, మాజీ బాడీబిల్డర్. అంతేకాకుండా ఆర్నాల్డ్ స్క్వార్జ్నెగెర్ రిపబ్లికన్ పార్టీ (యునైటెడ్ స్టేట్స్) రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2003, 2011ల మధ్య కాలిఫోర్నియాకు 38వ గవర్నర్‌గా పనిచేశాడు. టైమ్ మ్యాగజైన్ 2004, 2007లలో ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రభావవంతమైన 100 మంది వ్యక్తులలో ఆయన ఒకరిగా పేర్కొంది.
బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం
బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం (University of Bologna - యూనివర్సిటీ ఆఫ్ బోలోగ్నా) 1088 లో స్థాపించబడింది, ఇది ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి విశ్వవిద్యాలయం, అత్యంత పురాతనమైనది. ఇది ఇటలీ లోని బోలోగ్నా లో ఉంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి సంబంధించి దానియొక్క 11 పాఠశాలల్లో 85,500 మంది విద్యార్థులు ఉన్నారు. ఇది రావెన్న, ఫొర్లి, సిసెనా, రిమినిలలో క్యాంపస్ లను, అర్జెంటీనా రాజధాని బ్యూనస్ ఎయిరెస్ లో శాఖ కేంద్రాన్ని కలిగివుంది..
ప్రపంచ ర్యాంకింగ్స్
2010 లో QS వరల్డ్ యూనివర్సిటీ రాంకింగ్స్ ప్రకారం బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం ప్రపంచంలో 176వ, ప్రపంచ చట్టంలో 32వ స్థానాన్నికలిగివున్నది. 2013 వరకు THE-QS ర్యాంకింగ్స్ యొక్క అవలోకనం:
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:బోలోగ్నా విశ్వవిద్యాలయం
డా. ప్రతాప్ చంద్రా రెడ్డి
దేశంలో మొట్టమొదటి సారిగా కార్పోరేట్ ఆస్పత్రులకు నాంది పలికిన స్పూర్తి దాత డా. ప్రతాత్ చంద్రా రెడ్డి. వీరి స్వగ్రామం చిత్తూరు జిల్లాలోని అరగొండ.
చిట్కల బిరాదార్
చిట్కల బిరాదార్, కన్నడ నాటకరంగ, సినిమా, టివి నటి. కన్నడతి సీరియల్‌లో రత్నమాల పాత్రతో మంచి గుర్తింపు పొందింది.
జీవిత విషయాలు
బిరాదర్ 1972, నవంబరు 21న కర్ణాటక లోని గుల్బర్గా లో జన్మించింది. గుల్బర్గా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంగ్లంలో పట్టాపొందిన బిరాదర్, కొంతకాలం ఆంగ్ల ఉపాధ్యాయురాలిగా పనిచేసింది. ఆ తర్వాత జర్మనీ లో ఇంగ్లీష్ టీచర్‌గా కూడా పనిచేసింది.
సినిమారంగం
నటి సుందరశ్రీ సలహామేరకు బందే బరాటవ కాలా అనే టెలిసీరియల్ ద్వారా కన్నడ సినీ పరిశ్రమలోకి వచ్చింది.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1972 జననాలు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు వర్గం:కన్నడ ప్రజలు
ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవం
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం ల‌భించి 75 ఏళ్లు పూర్త‌వుతున్న సంద‌ర్భంగా కేంద్ర ప్ర‌భుత్వం ఏర్పాటు చేస్తున్న కార్యక్రమం పేరు ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవ్ (आजादि का अमृत महोतसव), ఇది భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం 2022 ఆగస్టు 15 కు 75 వారాల ముందు ప్రారంభమవుతుంది. 2023 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం వరకు కొనసాగుతుంది. జన-భాగీదారి స్ఫూర్తితో దీనిని జనోత్సవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ సందర్భంగా కేంద్ర హోంమంత్రి నేతృత్వంలో 250 మందికిపైగా రాజకీయ, వ్యాపార ప్రముఖులతో జాతీయ అమలు కమిటీ ఏర్పాటు చేసి, ఈ సందర్భంగా చేపట్టాల్సిన కార్యక్రమాలను ప్రణాళికాబద్ధంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
ఈ మహోత్సవ్‌ ఏడాదిన్నర పాటు 75 వారాలు కొనసాతుంది. 2021 మార్చి 12 న ప్రారంభమై 2022 ఆగస్టు 15 వరకు కొనసాగుతుంది. దేశవ్యాప్తంగా అన్ని రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలో పలు కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తాయి. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయిన దండియాత్రను గుర్తుచేసుకుంటూ సబర్మతి ఆశ్రమం నుంచి గుజరాత్ లోని నవ్‌సారి జిల్లాలోని జలాల్‌పూర్ తాలూకాలో ఉన్న దండి వరకు 241 మైళ్ల దూరం పాదయాత్రను నిర్వహిస్తారు.ఈ పాదయాత్ర 25 రోజులు పాటు సాగి 2021 ఏప్రిల్ 5న దండిలో ముగుస్తుంది.
వేడుకలను ప్రారంభించే 16 చరిత్రాత్మక ప్రాంతాలను పురావస్తు శాఖ గుర్తించింది. ఢిల్లీలోని ఖిలా రాయ్ పిథోరా వద్ద ప్రారంభమవుతాయి. మిగతా 15 ప్రాంతాలైన గ్వాలియర్ కోట, ఢిల్లీలోని హుమయూన్ సమాధి, ఫతేపూర్ సిక్రీ, హైదరాబాద్‌లోని గోల్కొండ కోట, ఐజ్వాల్‌లోని భువనేశ్వరి ఆలయం, ముంబయిలోని అగాఖాన్ ప్యాలెస్, ఒడిశాలోని కొణార్క్ ఆలయం, లక్నోలోని హిమాచల్‌ ప్రదేశ్‌ రెసిడెన్సీ బిల్డింగ్ కాంగ్రా కోట, ఝాన్సీ కోట, తొలి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ పూర్వీకుల నివాసం, కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ కోట, వారణాసిలోని మహల్ ఘాట్, అమరావతి, జైపూర్ ప్యాలెస్ వద్ద వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.