రాయవారిపల్లె
రాయవారి పల్లి చరిత్ర
ఊరి ప్రక్కన ఏరు, దానికి ఇరు వైపులా మొగలి డొంకలు. ఈశాన్యదిక్కులో చెరువు, పంటపొలాలు మామిడితోటలు ఉన్నాయి. బస్సులు ఆగే స్థలం కామవరంకొత్తపేట. ఒక కిలోమీటరు దూరం. ఊరు చిన్నదైనా చిన్న పెద్దా కలిపి ఆరు దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీనిలో కోదండ రామాలయం సుమారు 400 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగి ఉంది. ఈ గుడిలోని పంచలోహ విగ్రహాలను ఒకసారి దొంగలు ఎత్తుకుపోయారు కానీ మళ్ళీ దొరికాయి. ఈ గుడి ముందు గుడికంటే ఎక్కువ వయసున్న రెండు రాగి వృక్షాలు, వాని క్రింద నాగదేవతల శిలలు ఉన్నాయి. ఈ గుడి బాగోగులను పెద్దకరణం వాళ్ళు చూస్తారు. ఈ మధ్య కొత్తపల్లి నారాయణస్వామి కట్టించిన ఆంజనేయస్వామి గుడి నిత్య పూజాపురస్కారలతో, ధూపదీప నైవేద్యాలతో భక్తులను ఆకర్షిస్తోంది. ఇంకా మునుస్వామి పెట్టిన వినాయకుని విగ్రహం ఉంది. ఇడమలపాటి రంగయ్యనాయుడు కట్టించిన ఆలయం ఎందుకో పూర్తిగాలేదు.పూర్వకాలం చాలమంది ఋషులు కలిసి దేశక్షేమంకోసం యజ్ఞయాగాలు చేయగా ఆయాగాలనుండి వచ్చిన బూడిద ఒక చిన్న గుట్టగా పడింది. అదే రాయవారిపల్లికి కొళ్ళాయగారిపల్లికి మధ్య ఉండే బూడిదమిట్ట. ఇపుడు దాన్ని చదునుచేసి కొంతమంది సేద్యం చేస్తున్నారు. పొలంలో "లింగాకారంకాడ కయ్య" అని ఒక మదడి ఉంది. ఈ ప్రదేశంలో చాలాకాలం క్రితం శివాలయం ఉండేదట. తురుష్కుల దండయాత్రలో అది కొల్లగొట్టబడి శిథిలమైపోయింది. ఆగుడి స్తంభాలు, రాళ్ళు లింగాకారంకాడ కయ్య గట్లకు వాడారు. ఆవి ఇంకా అలాగే ఉన్నాయి. పాడుబడిపోయిన ఆ శివాలయంలోని శివలింగాన్ని తీసికొనిపోయి అప్పుడు దట్టమైన అడవిగా ఉన్న తలకోనలో, తురుష్కుల బారిని పడకుండా ఉండాలని చిన్న గుడి కట్టి ఈ శివలింగాన్ని ప్రతిష్ఠించారట. అదే ఇప్పటి ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రం, పుణ్యక్షేత్రంగా పేరు పొందిన తలకోన. చిన్నప్పుడు దేవళం దగ్గర చెట్ల కొమ్మలకు మోకులుగట్టి ఊగిన ఉయ్యాలలు, చెట్ల నీడల్లో ఆడుకున్న ఆటలు, దేవళం బావిలో వేసవికాలం మధ్యాహ్నం మూడు గంటల వరకు ఈత గొట్టడం, పటం పూజలు మెరవణులు చెయ్యడం, పెద్దవాళ్ళు మెచ్చుకోవడం, మామిడికాయలు, మొగలిపువ్వులు, చింతకాయలు దొంగతనంగా కొసేసి అమ్మి చిరుతిళ్ళు కొనుక్కోవడం, పెద్దలచేత చివాట్లు తినడం, కరణం గారి దొడ్లో గేదెలకుకట్టిన రబ్బరు తాళ్ళు విప్పుకొని, వాట్ని వెలిగించుకొని, ఆంజనేయదండకం గట్టిగా పాడుకొంటూ కొమ్మిరెడ్డిగారిపల్లికి మహా భారతానికి వెళ్ళడం, వెన్నెల రాత్రిళ్ళలో వంకలోని ఇసక పై ఆడిన ఉప్పరపట్టి, చెడుగుడు ఆటలు; అలిసిపోయి ఇసకలో చెలమలుతీసి త్రాగిన చల్లటి తియ్యటి నీళ్ళు... ఓహో ఆ ఆనందం, నిర్మలత్వం, హాయి ఇప్పుడు కావలనుకోవడం అత్యాశేమో! సంక్రాంతి నెల (ధనుర్మాసం ) వచ్చిందంటే ఆనెల పొడుగునా ఊళ్ళో ఆడ పిల్లలు ప్రతి సాయంత్రం గొబ్బెమ్మలను తట్టలో ఉంచి పూలు పసుపుకుంకాలతో అలంకరించి ఊళ్ళో ప్రతి ఇంటికి వెళ్ళి గొబ్బి పాటలు పాడుతూ బియ్యం, పప్పులు, ఉప్పులు, డబ్బులు సేకరించేవాళ్ళు. భోగి పండగ రోజున ఆ సామగ్రితో దేవళం కాడ పొయ్యి పెట్టి రకరకాల వంటలుచేసే వాళ్ళు. తరువాత దేవుడికి నైవేద్యం పెట్టి అందరికి వడ్డించేవాళ్ళు. ఈ ఊరు చిత్తూరికి 52 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. తిరుపతి నుండి రంగంపేట, నారావారిపల్లి మీదుగా తూర్పు అడవి గుండా బాటవేశారు. దీనిమూలంగా తిరుపతికి 41 కి.మీ దూరం. ఎత్తైన కొండలు లోయలగుండా ఈ బాట వేశారు. తిరుపతినుండి వచ్చేటప్పుడు బయలుకు ఎడమవైపు కొండలో స్ప్రింక్స్ లాంటి ఆకారం గలిగిన ఒక పెద్ద రాయి ఉంది. అడవి దారిలో దారి ప్రక్కన రేగి వెలగ, నేరేడు పండ్ల చెట్లు ఉంటాయి.ఆయా ఋతువుల్లో పండ్లురాలి దారిలో పడి ఉంటాయి. చిన్న చిన్న అడవి జంతువులు కనిపిస్తాయి. అప్పుడప్పుడు ఏనుగులు పులులు కూడా కనిపించేవి. కాని ఇప్పుడు కనిపించటం లేదు.ఈదారిలో ప్రయాణించడం ఒక మధురానుభూతి. ఊరికి దగ్గరి పొగబండి నిలయం (రైల్వేస్టేషను ) మంగళంపేట.ఈ పల్లెలో కమ్మ వారి కుటుంబాలు ఎక్కువ. రామినేని, ఇడమలపాటి, కొత్తపల్లి, లంకిపల్లి ఇంటి పేరున్నవారున్నారు. వీరితోపాటు బలిజ కంసాలి వడ్రంగి కరణం కుటుంబాలూ ఉన్నాయి. రాయవారిపల్లి చాల పురాతనమైన ఊరు.