cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సిరియస్ నక్షత్రం
జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ
ప్రధాన క్రమదశలో వున్నప్పుడు, సూర్యుని కంటే 5 రెట్లు ఎక్కువగా భారీ ద్రవ్యరాశితో వున్న సిరియస్ B నక్షత్రం, తన హైడ్రోజన్ ఇంధన వనరులను పూర్తిగా వినియోగించుకోవడం జరిగింది. దాని లోని హైడ్రోజన్ నిల్వలు అయిపోయిన వెంటనే కోర్ భాగం కుచించుకుపోవడం, అదే సమయంలో బాహ్య కర్పరం విస్తరించడం ప్రారంభమైంది. విస్తరిస్తున్న బాహ్య కర్పర కారణంగా సిరియస్ B నక్షత్ర వ్యాసం కూడా క్రమేణా పెరుగుతూ జెయింట్ దశ లోనికి చేరుకొంది. ఈ దశలో ఎరుపు రంగులో ప్రకాశించడం వలన దీనిని రెడ్ జెయింట్ నక్షత్రం (Red Giant Star)గా పిలుస్తారు. ఈ విస్తరిస్తున్న బాహ్య కర్పరం క్రమేణా పోగొట్టుకోవడం, మిగిలిన కోర్ భాగం తనలో తాను బాగా కుదించుకుపోవడడం జరిగింది. ఫలితంగా ఈ చిన్న కోర్ అంతర్భాగంలో మరింత ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగి కోర్ లోపలి భాగంలోని హీలియం కేంద్రక సంలీనం చెంది మరింత బరువైన మూలకాలు (కార్బన్ తదితర మూలకాలు) గా మారుతుంది. హీలియం సంలీన చర్యల ఫలితంగా విడుదలైన శక్తి వలన కుదించుకుపోయిన చిన్న కోర్ భాగం ప్రకాశిస్తూ వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రంగా మారిపోయింది. చివరలో ఆ చిన్న కోర్ లోని హీలియం నిల్వలు కూడా తరిగిపోగానే, ఇక ప్రకాశించలేక క్రమేణా తనలోని ఉష్ణాన్ని పోగొట్టుకుంటూ అత్యంత సాంద్రతర గ్రహంలా మారిపోతుంది.
విశ్వంలో ఉద్గారమవుతున్న పరారుణ వికిరణాన్ని సర్వే చేస్తున్న స్పేస్ అబ్జర్వేటరీ (IRAS) వారు తెలియచేసిన ప్రకారం సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ ఊహించిన స్థాయి కన్నా అధికంగా పరారుణ వికిరణాన్ని (Infrared Radiation) వెలువరిస్తున్నది. ఇది ఈ నక్షత్ర వ్యవస్థలో గల ధూళి (dust) కి సంబందించిన ఒక సూచన కావచ్చు. ఏది ఏమైనప్పటికీ జంట తారలకు సంబంధించినంత వరకూ దీనిని ఒక అసాధారణమైన విషయంగా భావిస్తున్నారు.
సిరియస్ A నక్షత్రం
సిరియస్ జంట నక్షత్రాలలో ప్రధానమైనది, మహోజ్వలంగా ప్రకాశించేది సిరియస్-A నక్షత్రం. దీని ద్రవ్యరాశి సూర్యునితో పోలిస్తే రెండు రెట్లు పెద్దది. వ్యాసం సూర్యునితో పోలిస్తే 1.71 రెట్లు పెద్దది. అంటే దీని ఘనపరిమాణం సూర్యునితో పోలిస్తే సుమారు 5 రెట్లు పెద్దదిగా వుంటుంది.
సిరియస్-A నక్షత్రం కూడా సూర్యుని వలె తన చుట్టూ తాను భ్రమణం చేస్తూ వుంటుంది. దీని భ్రమణ వేగం (Rotational Velocity) 16 కి.మీ./సెకండ్ గా అంచనా వేయబడింది. సాపేక్షకంగా ఇంత తక్కువ భ్రమణ వేగం వుండటం వల్ల ఈ నక్షత్రం యొక్క మధ్య రేఖ అంచులు బల్లపరుపుగా అయ్యే అవకాశం ఎక్కువగా వుండదు. ఇదే పరిమాణంలో వున్న వేగా నక్షత్రంను తీసుకొంటే దాని భ్రమణ వేగం అత్యధికంగా 274 కి.మీ./సెకండ్ వుండటం వల్ల, ఆ వేగా నక్షత్ర మధ్య రేఖ చుట్టూవున్న భాగం గణనీయంగా ఉబ్బెత్తుగా మారుతుంది. సిరియస్-A నక్షత్ర ఉపరితలంపై బలహీనమైన అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావాన్ని గుర్తించారు.
నక్షత్రాల ఆవిర్భావ నమూనాల ప్రకారం పరమాణుమేఘాలు (molecular cloud) కుప్పకూలిపోతున్నప్పుడు నక్షత్రాలు ఏర్పడతాయి. ఆ తరువాత సుమారు కోటి సంవత్సరాల అనంతరం కేవలం న్యూక్లియర్ చర్యల ద్వారా మాత్రమే  దాని అంతర్గత శక్తి ఉత్పత్తి అవుతుంది. సంవహన ప్రక్రియ (Convective) లో భాగంగా, ఈ నక్షత్రం యొక్క కోర్ భాగం  కార్బన్-నైట్రోజన్-ఆక్సిజన్ (CNO) చక్రం ద్వారా ఈ అంతర్గత శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ప్రస్తుతం సిరియస్-A నక్షత్రం ప్రధాన క్రమదశలో వుంది. మరో మరో వంద కోట్ల సంవత్సరాలు గడిచేసరికి సిరియస్-A కోర్ భాగంలో వున్న హైడ్రోజన్ వాయు నిల్వలు పూర్తిగా హరించుకుపోతాయి. దానితో ఈ నక్షత్రం రెడ్ జెయింట్ దశ లోనికి ప్రవేశిస్తుంది. ఆ తరువాత క్రమేణా తన ఉష్ణాన్ని పోగొట్టుకొంటూ (చల్లబడుతూ), కుచించుకుపోతూ చివరికి ఒక సాధారణ గ్రహ పరిమాణం స్థాయికి చేరుకుంటుంది. ఒక గ్రహ పరిమాణ స్థాయిలో కుచుంచుకుపోయిన మరుగుజ్జు నక్షత్రాన్ని వైట్ డ్వార్ఫ్ లేదా శ్వేత కుబ్జ తార (white dwarf star) అంటారు. అంటే ప్రస్తుతం ప్రధాన క్రమదశలో వున్న సిరియస్-A నక్షత్రం భవిష్యత్తులో రెడ్ జెయింట్ దశ లోనికి, చిట్టచివరకు వైట్ డ్వార్ఫ్ దశలోకి చేరుతుంది.
సిరియస్-A నక్షత్రం యొక్క వర్ణపటంలో (spectrum) లోహ శోషణ రేఖలు (metallic absorption lines) గాఢంగా కనిపించడం వలన దీనిని Am నక్షత్రంగా వర్గీకరించారు. ఈ రేఖల వల్ల సిరియస్-A నక్షత్రంలో హీలియం కన్నా బరువైన మూలకాలు (ఇనుము వంటి లోహ మూలకాలు) వృద్ధి చెందుతున్నాయని తెలుస్తుంది.
సూర్యుడితో పోలిస్తే సిరియస్-A నక్షత్రంలో హైడ్రోజన్ కు సంబంధించి ఇనుము యొక్క సహజ లాగరిథమిక్ [Log (Fe/H)] విలువ 0.5 గా వుంది. అంటే Fe/H విలువ 3.16 కి సమానం. దీనర్ధం సూర్యనితో పోలిస్తే, సిరియస్-A నక్షత్ర ఉపరితలంలో ఇనుము 3.16 రెట్లు అధికంగా వుంది. అయితే ఇలా ఉపరితలంలో లోహ మూలకాలు అధికంగా ఉండటమనేది మొత్తం నక్షత్రానికంతటికీ వర్తిస్తుందని చెప్పలేము. దీనికి బదులు ఇనుము లాంటి భారలోహ మూలకాలు దీని ఉపరితలం పైకి విరజిమ్మబడుతున్నాయని భావించవచ్చు.
సిరియస్ B నక్షత్రం
సిరియస్ జంట నక్షత్రాలలో కాంతి విహీనంగా తెల్లగా మెరిసే నక్షత్రం సిరియస్-B. ప్రస్తుతం ఇది సూర్యుని కంటే వ్యాసంలో సుమారు 120 రెట్లు చిన్నది. రమారమి భూమి సైజులో వుంటుంది. అయితే దీని ద్రవ్యరాశి మాత్రం సూర్యునితో దాదాపు సమానంగా (98%) ఉంటుంది. ఇలా సూర్యునితో సమానమైన ద్రవ్యరాశిని భూమి ఘనపరిణామంతో సమానమైన ఘనపరిణామంలో దట్టంగా కుదించడం వలన, సిరియస్-B నక్షత్రం నమ్మశక్యం కానంత అపారమైన సాంద్రతను కలిగి వుంటుంది. ఫలితంగా సిరియస్-B నక్షత్రం మీద గురుత్వాకర్షణ శక్తి భూమి మీద కన్నా సుమారు 3,50,000 రెట్లు బలంగా వుంటుంది. దీనర్ధం భూమి మీద 3 గ్రాముల బరువున్న పదార్ధం సిరియస్-B నక్షత్రం మీద ఒక టన్ను (1000 కి.గ్రా.) వరకూ వుంటుంది.
మనకు తెలిసిన భారీ వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రాలలో ఇది ఒకటి. అంతేగాక భూమికి అతి సమీపంలో వున్న వైట్ డ్వార్ఫ్ కూడా ఇదే. ఇది తన బాహ్య కర్పరాన్ని (outer shell) పోగొట్టుకొని కేవలం కేంద్రభాగం (Core) మాత్రమే మిగిలి వున్న మరుగుజ్జు నక్షత్రం. దీని కోర్ భాగంలోని హీలియం ఇంధనమంతా హరించుకుపోయివుంటుంది. దీనిలో కేంద్రక చర్యలు జరగడం ఆగిపోయినప్పటికీ, అంతర్గతంగా అత్యదిక ఉష్ణంతో వున్న కోర్ భాగాన్ని కలిగి వుండటం వలన వైట్ డ్వార్ఫ్ నిర్విరామంగా వెలుగుతూ వుంది. ప్రకాశవంతమైన ఎక్స్ రే మూలాలు కలిగి వున్నందువల్ల, సిరియస్-B నక్షత్రం దాని సహచర ప్రకాశమాన నక్షత్రంతో పోలిస్తే మరింతగా వెలిగిపోతుందని చంద్ర ఎక్స్ రే అబ్జర్వేటరీ యొక్క చిత్రాలు కూడా తెలియచేస్తున్నాయి.
దీని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 25,200°K. అంతర్గతంగా ఉష్ణాన్ని జనింప చేసే మూలాలు లేనందువల్ల ఇది తనలో మిగిలి పోయిన ఉష్ణాన్ని వికిరణ శక్తి రూపంలో అంతరిక్షంలోనికి వెదజల్లుతూ క్రమేణా చల్లబడుతూ వస్తుంది. నక్షత్రాలు తమ జీవిత పరిణామ క్రమంలో వరుసగా ప్రధాన క్రమదశ, రెడ్ జెయింట్ దశ లను దాటిన తరువాత మాత్రమే వైట్ డ్వార్ఫ్ దశను చేరుకొంటాయి. ప్రస్తుతం 23 కోట్ల సంవత్సరాల వయస్సు గల సిరియస్ B నక్షత్రం, తన సగం వయస్సులోనే (12 కోట్ల సంవత్సరాలకు పూర్వమే ) వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రంగా మారింది. వైట్ డ్వార్ఫ్ గా మారక మునుపు ప్రధాన క్రమదశలో వున్నప్పుడు సిరియస్ B నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 5 రెట్లు ఎక్కువ ద్రవ్యరాశితో, B తరగతికి చెందిన నీలి-తెలుపు నక్షత్రంగా వుండేదని భావిస్తున్నారు. ఇది రెడ్ జెయింట్ దశలో కొనసాగుతున్నప్పుడు, దాని సహచర నక్షత్రం సిరియస్ A నుండి లోహత్వాన్ని (metallicity) సంతరించుకొని ఉండవచ్చు.
పూర్వ నక్షత్ర (progenitor) దశలో జరిగిన హీలియం సంలీన చర్యల వలన సిరియస్ B నక్షత్రంలో బరువు మూలకాలు (కార్బన్, ఆక్సిజన్ వంటివి) ఉత్పత్తి అయ్యాయి. అందువల్ల ప్రాధమికంగా ఈ నక్షత్రం కార్బన్-ఆక్సిజన్ మిశ్రమాన్ని కలిగి ఉంది. అయితే ఈ నక్షత్రానికి గల అపారమైన గురుత్వాకర్షణ శక్తి కారణంగా బరువైన మూలకాలు దీని ఉపరితలంపై పరుచుకోగా, వాటి పై భాగంలో తేలికైన మూలకాలు పేరుకొన్నాయి. ప్రస్తుతం సిరియస్ B నక్షత్రం యొక్క బాహ్య వాతావరణం ఇంచుమించుగా స్వచ్చమైన, తేలికైన హైడ్రోజన్ తో నిండి వుంది. వర్ణపటంలో ఇది తప్ప మరేతర మూలకాల జాడ కనిపించదు.
చారిత్రిక సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత
పురాతన గ్రీకు పదం సిరియోస్ (Σείριος "ప్రకాశించే"), నుంచి సిరియస్ నక్షత్రానికి ఆ పేరు వచ్చింది. కానిస్ మేజర్ (బృహల్లుబ్దకం లేదా పెద్ద కుక్క) అనే నక్షత్రరాశిలో ప్రముఖంగా కనిపించే ఈ నక్షత్రాన్ని డాగ్ స్టార్  (Dog Star) అని కూడా పిలుస్తారు. సిరియస్ నక్షత్రానికి సూర్యగమనంతో సంబంధం వుంది. ఉత్తరార్ధ గోళంలో వేసవిలో సూర్యునితో పాటు ఉదయించి, సూర్యునితో పాటు అస్తమిస్తుంది. అదే విధంగా దక్షిణార్ధ గోళంలో శీతాకాలంలో సూర్యునితో పాటు సిరియస్ ఉదయించి, సూర్యునితో పాటు అస్తమిస్తుంది. ప్రాచీనకాలం నుండి ఈ నక్షత్రం ఋతువుల ఆగమనానికి ఒక సూచికగా, రాత్రివేళలలో నావికులకు దిక్కులను సూచించే నక్షత్ర సూచికగా ఎంతోగానో ఉపయోగపడింది.
నాలుగు వేల సంవత్సరాలకు పూర్వమే ప్రాచీన ఈజిప్షియన్లకు ఈ నక్షత్రం గురించి తెలుసు. ముఖ్యంగా వేసవిలో సూర్యునితో పాటు ఉదయించే సిరియస్ నక్షత్రం, నైలు నది వరద రాకకు గుర్తుగా ఉండేది. ఇది కనిపించే సమయాన్ని బట్టి ప్రాచీన ఈజిప్షియన్లు ముందుగానే నైలూ నదికి వరదలు ముంచెత్త బోయేవని అంచనా వేసేవారు. నైలూ నదీ వరదలు మీద వారి వ్యవసాయిక నాగరికతా వృద్ధికి ఆధారపడటం వల్ల, వారు కేలిండర్ ను కూడా సిరియస్ నక్షత్ర గమనానికి అనుగుణంగా రూపొందించుకున్నారు.
ప్రాచీన గ్రీకులకు వేసవిలో సూర్యోదయం వేళ ఈ నక్షత్రం ప్రస్ఫూటంగా కనిపించేది. దానితో వేసవి కాలం ప్రారంభమైనట్లు భావించేవారు. వారు సిరియస్-సూర్యుల జంట ఆగమనాన్ని వేసవికి సూచనగా భావించి, మండు వేసవి రోజులను డాగ్ డేస్ (Dog days) గా పిలిచేవారు. పాచీన రోమన్లు వేసవిలో పునర్దర్శనమయ్యే సిరియస్ రాకను పురస్కరించుకొని ఏప్రిల్ 25 తారీకులలో రోబిగో దేవతకు కుక్కను బలిగా ఇచ్చి వ్యవసాయిక ఉత్సవం జరుపుకునేవారు. సిరియస్ పునర్దర్శనం, వారి గోధుమ పంటకు హానికరమైన గోధుమ పొట్టు తెగులును సోకకుండా చేస్తుందని విశ్వసించేవారు.
దక్షిణార్ధగోళంలో ఫసిఫిక్ మహా సముద్రంలో గల అనేక దీవుల మధ్య ప్రయాణం చేసే పోలినేషియన్లకు, రాత్రిపూట దారి చూపడానికి సిరియస్ నక్షత్రం ఎక్కువగా ఉపయోగపడేది. క్షితిజానికి దిగువన కనిపించే ఈ ఉజ్వలమైన నక్షత్రం వారికి నౌకాయాన సందర్భాలలో దీవులు గుర్తుపట్టడానికి నక్షత్ర సూచిగా ఉపయోగపడింది. ప్రకాశవంతమైన సిరియస్ నక్షత్రం పోలినేషియన్లకు అక్షంశ గుర్తుగా కూడా ఉపయోగపడేది. ఉదాహరణకు సిరియస్ నక్షత్రం యొక్క దిక్పాతం (declanation) సుమారుగా 17°. ఇది ఫిజీ ద్వీప సముదాయం యొక్క అక్షంశం తో చక్కగా సరిపోయేది. అందువల్ల ఆ దీవుల మీదుగా ప్రతీ రాత్రి సిరియస్ పయనిస్తూ కనిపించేది. గ్రీకులకు వేసవి ఆగమన సూచనగా వున్నట్లే దక్షిణార్ధ గోళంలోని మౌరి తదితర పోలినేషియన్ జాతులవారికి సిరియస్ పునర్దదర్శనంతో శీతాకాలం ప్రారంభమయ్యేది. హవాయిలో దీనిని "క్వీన్ ఆఫ్ హెవెన్" (స్థానిక భాషలో kaulua) గా వ్యవహరించి శీతాకాలపు ఆయనంతం (Winter solstice) లో దీని పరాకాష్టతను ఒక ఉత్సవంగా జరుపుకునేవారు.
సంస్కృతంలో ఈ నక్షత్రాన్ని మృగవ్యాధ (లేడి వేటగాడు) అని వ్యవహరిస్తారు. పేరుకు తగినట్లుగా మృగవ్యాధ నక్షత్రం రుద్రుడిని (శివుడిని) సూచిస్తుంది. మలయాళంలో మకరజ్యోతి గా ప్రస్తావించబడిన ఈ నక్షత్రం శబరిమలై పుణ్యక్షేత్రంలో మతపరంగా ఎంతో  ప్రాముఖ్యతను  కలిగివుంది. మధ్యయుగాల నాటి యూరోపియన్, అరబ్బుల జ్యోతీష శాస్త్రాలలో మంత్రశక్తులను ప్రసాదించగల 15  మహిమాన్విత నక్షత్రాలలో (Behenian fixed stars) ఒకటిగా సిరియస్ ను భావించేవారు. జునిఫర్ వృక్షాన్ని, బెరిల్ (గరుడ పచ్చ) రాయిని ఈ నక్షత్రానికి ప్రతీకగా అరబ్బులు భావించేవారు.
బ్రెజిల్ దేశపు జెండాపై కనిపించే 27 నక్షత్రాలలో సిరియస్ ఒకటి, ఇది ఆ దేశం లోని మాటో గ్రోస్సో రాష్ట్రాన్ని సూచిస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:జంట తారలు వర్గం:కానిస్ మేజర్ వర్గం:వైట్ డ్వార్ఫ్స్
కమలాపూర్ మండలం
కమలాపూర్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, హన్మకొండ జిల్లా లోని మండలం. 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం కరీంనగర్ జిల్లా లో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో వరంగల్ పట్టణ జిల్లాలో చేరిన ఈ మండలం, 2021 లో జిల్లా పేరును మార్చినపుడు హన్మకొండ జిల్లాలో భాగమైంది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం హన్మకొండ రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది కరీంనగర్ డివిజనులో ఉండేది. ఈ మండలంలో 17  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. నిర్జన గ్రామాలు లేవు
మండల జనాభా
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త కరీంనగర్ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం మొత్తం మండల జనాభా 61,413 పురుషులు 31,104 - స్త్రీలు 30,309. 2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత ఈ మండల గణాంకాలేమీ మారలేదు. ఈ మండల వైశాల్యం 160 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 61,413. జనాభాలో పురుషులు 31,104 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 30,309. మండలంలో 17,029 గృహాలున్నాయి.
బిలాస్‌పూర్
బిలాస్‌పూర్, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం, బిలాస్‌పూర్ జిల్లాలో ఉన్న నగరం. దీన్ని "ఉత్సవాల నగరం" అని పిలుస్తారు. ఇది బిలాస్‌పూర్ జిల్లా కు ముఖ్యపట్టణం, బిలాస్‌పూర్ డివిజన్‌కు యొక్క పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయం. ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టు, బిలాస్‌పూర్ లోని బోద్రి వద్ద ఉంది, దీనిని రాష్ట్రంలోని న్యాయధానీ (లా క్యాపిటల్) అని అంటారు. ఈ నగరం ఈశాన్య ఛత్తీస్‌గఢ్ ప్రాంతానికి వాణిజ్య కేంద్రం. ఇది భారతీయ రైల్వే కు చెందిన సౌత్ ఈస్ట్ సెంట్రల్ రైల్వే జోన్ (SECR) కు, బిలాస్‌పూర్ రైల్వే డివిజన్‌కూ ప్రధాన కార్యాలయం. బిలాస్‌పూర్ రైల్వే స్టేషను భారతదేశంలో 3 వ పరిశుభ్రమైనది, 4 వ అత్యంత పొడవైన ప్లాట్‌ఫారం కలిగిన రైల్వే స్టేషన్.
బిలాస్‌పూర్ సౌత్ ఈస్టర్న్ కోల్‌ఫీల్డ్స్ లిమిటెడ్ ప్రధాన కార్యాలయం కూడా. NTPC నిర్వహిస్తున్న అతిపెద్ద పవర్ ప్లాంటు సీపట్‌లో ఉంది. సీపట్‌లోని పవర్‌గ్రిడ్ ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర విద్యుత్ ప్లాంట్ల నుండి విద్యుత్తును పూల్ చేస్తుంది. HVDC లైన్ ద్వారా ఢిల్లీకి విద్యుత్తును సరఫరా చేస్తుంది.
బిలాస్పూర్ 100 భారతీయ నగరాల్లో ఒకటి ఒక అభివృద్ధి ఉంది స్మార్ట్ నగరం క్రింద స్మార్ట్ నగరాలు మిషన్.
చరిత్ర
చారిత్రికంగా బిలాస్పూర్, రత్నాపూర్‌కు చెందిన కాలచూరి రాజవంశ పాలనలో ఉండేది. అయితే, 1741 లో మరాఠా సామ్రాజ్యం పాలనలో మరాఠా అధికారి ఇక్కడ తన నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నపుడు ఈ నగరం ప్రాచుర్యం పొందింది.
గురు ఘాసీదాస్ (1756-1836) 1820, 1830 మధ్య సోనాఖన్ అటవీ ప్రాంతంలో సత్నామీ (సత్నాం ఆరాధకులు అని అర్ధం) అనే ఒక మత ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించాడు. ఈ ఉద్యమం విగ్రహారాధనకు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసింది. దేవుడు సత్యానికి పర్యాయపదమని అతను నొక్కి చెప్పాడు. బిలాస్‌పూర్‌లోని విశ్వవిద్యాలయానికి అతని పేరిట గురు ఘాసీదాస్ విశ్వవిద్యాలయంగా అని పేరు పెట్టారు.
బెంగాల్ నాగపూర్ రైల్వే రాకతో 1880–90 దశాబ్దంలో బిలాస్‌పూర్ రైలు వచ్చింది. 1888 లో మిస్త్రీ జగ్మల్ గాంగ్‌జీ, ఇతర మిస్త్రీ రైల్వే కాంట్రాక్టర్లు రాజ్ నంద్ గావ్ నుండి ఇక్కడీకి మొదటి రైలు మార్గం వేసారు. అదే ఏడాది తోటి లో కుచ్చి కాంట్రాక్టర్ ఖోడా రాంజీ తదితరులు బిలాస్పూర్ నుండి ఝార్సుగూడాకు రైలు మార్గం, చంపా నదిపై వంతెనతో సహా, నిర్మించారు.
1890 లో, ప్రస్తుత రైల్వే స్టేషన్ను, గుజరాతీ రైల్వే కాంట్రాక్టర్ జగ్మల్ గాంగ్జీ నిర్మించాడు. అతని కుమారుడు ముల్జీ జగ్మల్ సవారియా, పట్టణం అభివృద్ధికి, రైల్వేల, జిల్లా అభివృద్ధికీ చేసిన కృషికి గాను బ్రిటిషు వారు "రావు సాహిబ్" బిరుదును ఇచ్చారు. నగరంలో జగ్మల్ బ్లాక్, జగ్మల్ చౌక్ అనే పేర్లు జగ్మల్ గంగ్జీ సవారియా పేరిట వచ్చాయి.
1901 లో, బిలాస్‌పూర్ జనాభా 18,937. ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాలోని సెంట్రల్ ప్రావిన్స్‌లలో ఎనిమిదవ అతిపెద్ద పట్టణం. 1908 నాటికి, తాసార్ పట్టు, పత్తి దుస్తులను నేయడం బిలాస్‌పూర్ లోని ప్రధాన పరిశ్రమలుగా గుర్తింపు పొందాయి.
భౌగోళికం
బిలాస్‌పూర్ 22.09°N, 82.15°W వద్ద, సముద్రమట్టం నుండి సగటున 264 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.
బిలాస్‌పూర్ వర్షాధారమైన అర్పా నది ఒడ్డున ఉంది. ఇది మధ్య భారతదేశంలోని మైకాల్ పర్వతాల్లో ఉద్భవించింది. ఇది డోలమైట్ సమృద్ధిగా లభించే ప్రాంతం. దీనికి ఉత్తరాన దట్టమైన అడవులు, తూర్పున హస్దేవ్ లోయ బొగ్గు గనులూ ఉన్నాయి.
శీతోష్ణస్థితి
శీతాకాలంలో శీతోష్ణస్థితి ఆహ్లాదకరంగా, తేలికగా ఉంటుంది (కనిష్ట ఉష్ణోగ్రత 10°C). వర్షాకాలంలో మధ్యస్థంగా వర్షాలు కురుస్తాయి. వేసవికాలాలు సాపేక్షంగా వేడిగా, పొడిగా ఉంటాయి, గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత 45 °C మించుతుంది.
జనాభా
2011 జనగణన ప్రకారం, బిలాస్‌పూర్ మునిసిపల్ కార్పొరేషను పరిధి లోని జనాభా 3,65,579. బిలాస్‌పూర్ పట్టణ ప్రాంత జనాభా 4,52,851. జనాభాలో పురుషులు 51%, మహిళలు 49% ఉన్నారు. బిలాస్‌పూర్ సగటు అక్షరాస్యత 91.29%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5%కంటే ఎక్కువ; పురుషుల అక్షరాస్యత 92.94% స్త్రీల అక్షరాస్యత 88.33%. జనాభాలో 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు 15% ఉన్నారు. 2019 ఆగస్టులో, ప్రక్కనే ఉన్న 18 పట్టణాలు, ఉప పట్టణ ప్రాంతాలను బిలాస్‌పూర్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్‌లో చేర్చారు.
నగర ప్రజలు మాట్లాడే ప్రధాన భాషలు ఛత్తీస్‌గఢీ, హిందీ, ఇంగ్లీషు, ఒడియా.
రైలు
ఇక్కడి నుండి దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో చక్కటి రైలు సౌకర్యాలున్నాయి. గోరఖ్‌పూర్, కొల్లం, ఖరగ్‌పూర్ తర్వాత బిలాస్‌పూర్ రైల్వే స్టేషనులో భారతదేశంలో 4 వ పొడవైన రైల్వే ప్లాట్‌ఫారం ఉంది. భొపాల్ గుండా వెళ్ళే బిలాస్‌పూర్-న్యూఢిల్లీ రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ వారానికి రెండు సార్లు నడుస్తుంది. ఈ స్టేషను హౌరా-నాగ్‌పూర్-ముంబై లైన్‌లో టాటానగర్-బిలాస్‌పూర్ సెక్షన్‌లో ఉంది. ఈ జంక్షను గుండా వెళ్ళే మరొక మార్గం కట్నీ మీదుగా ఢిల్లీ వైపు వెళ్తుంది.
రోడ్డు
బిలాస్‌పూర్‌కు జాతీయ రహదారుల ద్వారా ముంబై, కోల్‌కతాలతో రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది. జాతీయ రహదారి-130 బిలాస్‌పూర్‌ను రాయ్‌పూర్, అంబికాపూర్‌ లతో కలుపుతుంది. జాతీయ రహదారి-49 బిలాస్‌పూర్ నుండి ప్రారంభమై ఖరగ్‌పూర్‌లో ముగుస్తుంది. మరో జాతీయ రహదారి 130 A కొత్తగా ప్రకటించారు. ఇది బిలాస్‌పూర్ నుండి మొదలై ముంగేలి, కవర్ధా మీదుగా పోడి కి వెళ్తుంది. జాతీయ రహదారి-45 బిలాస్‌పూర్‌ని జబల్‌పూర్, భోపాల్‌ లతో కలుపుతుంది. రాష్ట్ర రహదారులు SH 7, SH 5 లు కూడా నగరం గుండా వెళ్తాయి.
సమీపంలోని అన్ని ప్రధాన నగరాలు, పట్టణాలకు బస్సులు, టాక్సీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
వైమానిక
సమీప వాణిజ్య విమానాశ్రయం బిలాస్‌పూర్ విమానాశ్రయం. ఇది నగరానికి దాదాపు 11 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇక్కడి నుండి ఢిల్లీ, భోపాల్, జబల్‌పూర్, ప్రయాగ్‌రాజ్‌ లకు విమాన సేవలను ప్రకటించారు.
చకర్‌భట్టలోని ఈ విమానాశ్రయం విఐపిలకు, సైనిక కార్యకలాపాలకూ కూడా ఉపయోగిస్తారు.
పర్యాటక ఆకర్షణలు
thumb| మల్హార్‌లో దేవాలయ శిల్పాలు బిలాస్‌పూర్‌లోని వివిధ పురావస్తు ప్రదేశాలు, దేవాలయాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తాయి. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని ప్రఖ్యాత పర్యావరణ పర్యాటక ప్రదేశాలలో అచనక్మార్ వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం ఒకటి. హస్‌దేవ్ బాంగో డ్యామ్ బిలాస్‌పూర్ నుండి 105 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మల్హర్, రతన్పూర్ లు పురావస్తు శాస్త్రానికి కేంద్రం. పురాతన దేవాలయాలు, కోటల శిధిలాలు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి.
తాళగ్రామ్ "దేవరాణి-జెథానీ" దేవాలయానికి స్థానం. బబుల్ ఐలాండ్, రాధిక వాటర్ పార్క్ స్థానిక ప్రజలను, పర్యాటకులను అలరించే పార్కులు. బెల్పాన్‌లో ఒక పెద్ద చెరువుతో పాటు సమాధి కూడా ఉంది. ఖుతాఘాట్ అడవులు, ఆనకట్ట, కొండలతో ఒక సుందరమైన ప్రదేశం.
బిలాస్‌పూర్ అర్పా ఒడ్డున ఉంది. లీలాగర్, మణియారి జిల్లాలోని ఇతర చిన్న నదులు. లోయలు, కొండలు, అటవీప్రాంతంలో విశాలమైన దృశ్యాన్ని అందించే మరొక పర్యాటక ఆకర్షణ సోన్ముడా. సోన్ముడా నుండి సోన్ నది ఉద్భవించింది. బిలాస్‌పూర్ లోను, చుట్టుపక్కలా ఉన్న ఆసక్తికరమైన ప్రదేశాలు:
విద్యా సౌకర్యాలు
thumb| కొత్త IT భవనం GGV బిలాస్‌పూర్ బిలాస్‌పూర్ ఛత్తీస్‌గఢ్‌ రాష్ట్రంలో విద్యా కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఉన్న విద్యార్థులు ఇంజనీరింగ్, మెడికల్, అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఆఫీసర్‌ల పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధంఅయ్యేందుకు బిలాస్‌పూర్‌కు వస్తారు. 2012 నాటికి బిలాస్‌పూర్‌లో 5 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి. బిలాస్‌పూర్‌లో ఉన్న వివిధ విద్యాసంస్థల వివరాలు:
ఆర్థిక వ్యవస్థ
బిలాస్‌పూర్ విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రంగా ఉంది. బిలాస్‌పూర్ పరిసర ప్రాంతాలు 10,000 మెగావాట్ల విద్యుత్‌ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. బిలాస్‌పూర్ చుట్టుపక్కల ఉన్న మూడు ప్రతిపాదిత రైల్వే కారిడార్లలో రూ .5,000 కోట్ల పెట్టుబడులు పెట్టడానికి పెద్ద ఇంధన రంగ సంస్థలు సిద్ధంగా ఉండడంతో రైల్వే పెద్ద ఊపును పొందింది.
బిలాస్‌పూర్ వ్యవసాయ ఉత్పత్తులకు కేంద్రం. నగర పరిసర ప్రాంతంలో సుమారు 500 ధాన్యం, పప్పు మిల్లులు ఉన్నాయి. భారతీయ రైల్వేల 17 జోన్లలో బిలాస్‌పూర్ (సౌత్ ఈస్ట్ సెంట్రల్ రైల్వే) అత్యధిక ఆదాయాన్ని ఆర్జించే రైల్వే జోన్. బిలాస్‌పూర్ రైల్వే జోన్‌లో బిలాస్‌పూర్, నాగపూర్, రాయ్‌పూర్ విభాగాలు ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రంగం లోని మహారత్న కంపెనీ అయిన కోల్ ఇండియా లిమిటెడ్ వారి అనుబంధ సంస్థ, సౌత్ ఈస్టర్న్ కోల్‌ఫీల్డ్స్ లిమిటెడ్ (SECL) ప్రధాన కార్యాలయం బిలాస్‌పూర్‌లో ఉంది. SECL అనేది బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ క్రింద ఒక మినీరత్న సంస్థ. దీనికి 1997-98లో ఉత్తమ PSU పురస్కారం లభించింది.
హైటెక్ వాటర్ ప్యూరిఫయర్ సిస్టమ్, సరైన డ్రైనేజీ సౌకర్యాలు, పరిశుభ్రతతో సహా అనేక మౌలిక పౌర సదుపాయాల అభివృద్ధికి ఒక సమగ్ర కార్యాచరణ ప్రణాళికను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సిద్ధం చేస్తీంది. వచ్చే ఏడు సంవత్సరాలలో బిలాస్‌పూర్ జిల్లాలోని అర్పా నదీ తీరాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రూ .2,000 కోట్ల ప్రతిష్టాత్మక ప్రణాళికను రూపొందించింది. దీని కోసం, బిలాస్‌పూర్ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న అర్పా నది తీరప్రాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రభుత్వం 'ప్రత్యేక ప్రాంత అభివృద్ధి సంస్థ' (SADA) ని ఏర్పాటు చేసి, చర్యలు చేపట్టింది.
ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టు బిలాస్‌పూర్‌లో కలిగి ఉంది. ఇది ఆసియాలోనే అతిపెద్ద కోర్టు ఆవరణ.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ నగరాలు పట్టణాలు
అరుణ్ కుమార్ చందా
thumb| 2000 లో విడుదల చేసిన భారతదేశపు స్టాంప్‌పై అరుణ్ కుమార్ చందా|226x226px అరుణ్ కుమార్ చందా (1899-1947), అస్సాం రాష్ట్రం, కచార్ జిల్లాకు చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు. అతను సామాజిక కార్యకర్త, రచయిత. బెంగాలీ వారపత్రిక సప్తక్‌కు సంపాదకుడు. 1960 లో అతని జ్ఞాపకార్థం సిల్చార్‌లో AK చందా లా కాలేజి పేరుతో న్యాయ కళాశాలను స్థాపించారు. భారత ప్రభుత్వం అతని గౌరవార్థం ఒక తపాలా స్టాంపును విడుదల చేసింది.
అరుణ్ కుమార్ చందా, అస్సాం లోని టీ కార్మికుల నాయకుడిగా వారి ప్రగతికి కృషి చేసాడు. 1939 లో కార్మిక సంఘానికి జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెసు పార్టీకి చెందిన నాయకులను టీ ఎస్టేటుల్లో ప్రచారానికి అనుమతించలేదు. అరుణ్ చందా, డెర్బీ అనే టీ ఎస్టేటుకు బయటే నిలబడి కార్మికులను ఉద్దేశించి ప్రసంగించాడు. అతని ప్రసంగానికి ముగ్ధులైన కార్మికులు అరుణ్ రాజా కీ జయ్ అని నినదించారు. ఆ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెసు అభ్యర్థే నెగ్గాడు.
మూలాలు
వర్గం:1947 మరణాలు వర్గం:1899 జననాలు
ప్రజానాట్యమండలి
[[దస్త్రం:Garikapati Rajarao.JPG|alt=Dr.Garikapati Rajarao, Praja Natya Mandali |thumb|ప్రజానాట్యమండలి వ్యవస్థాపకులు డా ! [రాజారావు] సామ్య సిధ్దాంతాల పునాదితో దైనందిన జీవితంలో సామాన్య ప్రజానీకం ఎదుర్కొనే సమస్యలపై జనబాహుళ్యానికి అవగాహన కల్పించే ఆశయంతో ప్రజానాట్యమండలి స్ధాపించబడింది. సామ్రాజ్య వాదానికి వ్యతిరేకంగా బావుటా ఎగురవేసింది ప్రజానాట్యమండలి. ఇప్పిటికీ వీధి నాటకాలతో తన సందేశాన్ని వినిపిస్తూనే ఉంది. 1943లో స్థాపించబడింది
70 ఏళ్ళ ఘన చరిత్ర కలిగిన ప్రజా సాంస్కృతికోద్యమ సంస్థగా, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలోనే ప్రపంచ శాంతిని కాంక్షిస్తూ ఇండియన్ పీపుల్స్ థియేటర్ ( ఇష్టా) కు వారసురాలిగా ఏర్పడిన ప్రజానాట్యమండలి కళ కళ కోసం కాదు, కళ ప్రజలకోసం అని నినదించి తెలుగునాట ప్రజా సాంస్కృతికోద్యమ సారధిగా ప్రజానాట్యమండలి పనిచేస్తోంది. ప్రజా ఉద్యమాల పట్ల అంకితభావంతో తన కలాన్ని, గళాన్ని అంకితమిస్తూ ఉద్యమిస్తోంది. తెలుగునేలపై సాక్షరతా ఉద్యమ పిలుపునందుకుని అక్షర కళాయాత్రను రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా నిర్వహించింది. తెలుగు భాషా, సాంస్కృతికోద్యమానికి బాసటగా నిలిచి మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ పేరుతో కళారూపాలను ప్రదర్శించింది. సారా వ్యతిరేక ఉద్యమం, మద్యంపై యుద్ధం పేరుతో వేలాది కళా ప్రదర్శనలతో ప్రజల్ని చైతన్యవంతుల్ని చేసింది. శ్రీశ్రీ, గురజాడ, వేమన, కందుకూరి, జాషువా, వీరబ్రహ్మం వంటి సంఘ సంస్కర్తల భావజాలాన్ని, వారి రచనల సందేశాన్ని కళారూపాలుగా మలచి పల్లెల్లో, పట్టణాల్లో వాడవాడలా విస్తృత ప్రచారాన్ని నిర్వహించింది. జిల్లాలో అల్లూరి సీతారామరాజు పోరాట చరిత్రను వీధినాటికగా మలచి వందలాది ప్రదర్శనలిచ్చింది ప్రజానాట్యమండలి. దళిత, ఆదివాసుల హక్కుల రక్షణ కోసం, ఎసిసి,ఎస్.టి సబ్ ప్లాన్ చట్టం ప్రచార జాతాలు వందలాది మంది కళాకారులతో జిల్లావ్యాప్తంగా విస్తృత ప్రచారాన్ని నిర్వహించింది.
2022 మే 28,29,30 వ తేదీలలో కృష్ణా జిల్లాలోని పెనమలూరు లో ప్రజానాట్యమండలి రాష్ట్ర 10 వ మహాసభలు జరిగాయి.ఈ మహాసభల్లో రాష్ట్ర అధ్యక్ష,కార్యదర్శులు గా పి. మంగరాజు, ఎస్.అనిల్ కుమార్ లు ఎన్నికయ్యారు.రాష్ట్ర ఉపాధ్యక్షులు గా sk. ఖాసిం, ఈ.నాగరాజు లు సహాయ కార్యదర్శులుగా ఐ.వి, సుభాషిణి,గుర్రం రమణ లు ఎన్నికయ్యారు.45 మందితో రాష్ట్ర కమిటీ ఎన్నికయ్యింది.
సంస్ధాపకులు
ప్రజానాట్యమండలి స్దాపకులలో ప్రముఖులు డా. గరికపాటి రాజారావు గారు. ఆయన 1915 ఫిబ్రవరి 5న కోటయ్య, రామలింగమ్మలకు రాజమండ్రిలో జన్మించారు. వృత్తి రీత్యా డాక్టర్. వామపక్ష భావజాలానికి చదువుకునే రోజుల్లోనే ఆకర్షితులయ్యారు. ఆయన నటుడు, ప్రయోక్త, రచయిత. ఆయన ప్రజానాట్యమండలికి నిర్వహాకులుగా, ప్రధాన కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. సుంకర వాసు రెడ్డి గారు రచించిన "మా భూమి" నాటకానికి దర్శకత్వం వహించి అందరి మన్ననలు పొందారు. 108 దళాలుగా ఏర్పర్చి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఈ నాటకాన్ని ప్రదర్శించారు. ఈయన రూపొందించిన నాటకాలలో కొన్ని - జై భవాని, పశ్చాతాపం, ఖిల్జీ రాజ్యపతనం, ముందడుగు, భయం, పరివర్తన, ఈనాడు, అల్లూరి సీతారామరాజు మున్నగున్నవి.
1953 లో నిర్మితమైన పుట్టిల్లు చిత్రానికి దర్శక నిర్మాత. ఈ చిత్రం ద్వారా జమున, అల్లు రామలింగయ్య తెలుగు తెరకు పరిచయమయ్యారు. విమర్శకుల ప్రశంసలందుకున్నా, ఈ చిత్రం ఆర్థికంగా విజయవంతం కాలేదు. దానితో రాజారావు ఆర్థికంగా చితికి పోయారు. ఐనా, వారు సంఘ సేవ ఆపలేదు. బీద ప్రజలకు ఉచితంగా వైద్యం చేసే వారు. తరువాతి కాలంలో వారు సినిమాలలో చిన్న చిన్న వేషాలు వేస్తూ ఉండేవారు.
మహోన్నత వేదిక
ప్రజా నాట్య మండలి ద్వారా ప్రాచుర్యం పొందిన వారు ఎందరో. ముందు తరం నటులు, సాంకేతిక నిపుణులు ప్రజానాట్యమండలి నుండి వచ్చిన వారెందరో ఉన్నారు. వారిలో కొందరు - జమున (నటి) ,జి.వరలక్ష్మి, కోవెలమూడి ప్రకాశరావు, తాతినేని ప్రకాశరావు, మిక్కిలినేని రాధాకృష్ణమూర్తి, తమ్మారెడ్డి కృష్ణమూర్తి, బొల్లిముంత శివరామకృష్ణ, కాకరాల మున్నగు వారు.
బుర్రకథ పితామహ షేక్ నాజర్, వారి బృందంలో కర్నాటి లక్ష్మీనరసయ్య ప్రజానాట్యమండలికి చెందిన వారే.
వనరులు
వర్గం:సంస్థలు
రాయగఢ్
<templatestyles src="Infobox settlement/styles.css"> రాయగఢ్ ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం, రాయగఢ్ జిల్లాలోని నగరం. ఇది రాయగఢ్ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. నగర పరిపాలనను మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ నిర్వహిస్తుంది. రాయగఢ్, బొగ్గు నిల్వలకు, విద్యుత్ ఉత్పత్తికీ ప్రసిద్ధి చెందింది. దీనిని ఛత్తీస్‌గఢ్ సాంస్కృతిక రాజధానిగా భావించి సంస్కారధాని అని కూడా అంటారు.
జనాభా వివరాలు
నగర జనాభాలో ప్రధానంగా ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, హర్యానా, బీహార్ ప్రజలు ఉన్నారు. ప్రధానంగా మాట్లాడే భాషలు ఛత్తీస్‌గఢీ, హిందీ, ఒడియా. బెంగాలీ, తెలుగు, మరాఠీ మాట్లాడే ప్రజలు కూడా గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉంటారు.
రైల్వేలు
alt=Raigarh Railway Station|ఎడమ|200x200px| రాయగఢ్ రైల్వే స్టేషన్ రాయగఢ్ స్టేషను, హౌరా-నాగ్‌పూర్-ముంబై రైలు మార్గం లోని టాటానగర్-బిలాస్‌పూర్ సెక్షన్‌లో ఉంటుంది. ఇది బ్రాడ్ గేజ్ మార్గం. బిలాస్‌పూర్ రైల్వే డివిజన్ పరిధిలోకి వస్తుంది. అన్ని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు, కొన్ని సూపర్‌ఫాస్ట్ రైళ్లూ ఇక్కడ ఆగుతాయి, గోండ్వానా ఎక్స్‌ప్రెస్, జనశతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్‌లు రాయగఢ్‌లో ఉద్భవించాయి.
రాయగఢ్ న్యూ ఢిల్లీ, ముంబై, కోల్‌కతా, కోట, పాట్నా, అహ్మదాబాద్, జైపూర్, భువనేశ్వర్, నాగపూర్, విశాఖపట్నం మొదలైన అనేక ప్రధాన నగరాలతో బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇతర ప్రాంతాలకు వెళ్ళాలంటే ఇది బిలాస్‌పూర్ రైల్వే స్టేషన్‌పై ఆధారపడాలి.
రాయగఢ్ ప్రధాన రైల్వే స్టేషను రాయగఢ్ నగరం నడిబొడ్డుకు సమీపంలో ఉంది. కిరోడిమల్ నగర్ రైల్వే స్టేషను రాయగఢ్ నగరంలోని శివారు చిన్న స్టేషన్. రాయగఢ్ రైల్వే స్టేషన్ అంబికాపూర్, సుర్గుజా, ధరమ్‌జైగర్, లైలుంగా, సారంగఢ్.వసమీప ప్రాంత ప్రజలకు సేవలందిస్తున్నది రాయగఢ్ రైల్వే స్టేషన్‌లో మంచి వాహనాల పార్కింగ్ సౌకర్యం ఉంది, అవసరమైనప్పుడు రాత్రిపూట పార్కింగ్ చేయవచ్చు.
కొండతరాయ్ విమానాశ్రయం రాయఘర్ నుండి 9 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. 2017 మే నాటికి దేశీయ విమానాల కోసం రాష్ట్రంలోని రెండవ విమానాశ్రయంగా రాయ్‌గఢ్ విమానాశ్రయాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, 2013 జూలైలో ఎయిర్‌పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (AAI) తో ఒక అవగాహన కుదుర్చుకుంది. నాలుగు లైన్ల జాతీయ రహదారి 216 నగరం నుండి విమానాశ్రయాన్ని కలుపుతుంది.
భౌగోళికం, వాతావరణం
రాయగఢ్ 21.9°N, 83.4°W వద్ద, సముద్రమట్టం నుండి సగటున 215మీటర్ల ఎత్తున ఉంది. కేలో నది నగరం గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఇది నగర దాని ప్రధాన నీటి వనరులలో ఒకటి.
కనిష్ట - గరిష్ట ఉష్ణోగ్రత పరిధి వేసవిలో 29.5 - 49°C ఉండగా, శీతాకాలంలో 8 - 25°C ఉంటుంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ నగరాలు పట్టణాలు
ద్రోణ (2009 సినిమా)
ద్రోణ 2009, ఫిబ్రవరి 20న విడుదలైన తెలుగు చలనచిత్రం. జె. కరుణ్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో నితిన్, ప్రియమణి నటించగా, అనూప్ రూబెన్స్ సంగీతం అందించాడు. ఈ చిత్రం సర్ఫిరా-ది పవర్ మాన్ పేరుతో హిందీలోకి, ద్రోణ పేరుతో మలయాళంలోకి అనువాదం చేయబడింది.
పాటలు
అనూప్ రూబెన్స్ సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు ఆదిత్యా మ్యూజిక్ ద్వారా విడుదల అయ్యాయి.
విడుదల - స్పందన
2009, ఫిబ్రవరి 20న విడుదలైన ఈ చిత్రానికి ప్రేక్షకుల నుండి మిశ్రమ స్పందన లభించింది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:2009 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:నితిన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సునీల్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రఘుబాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు
రమేష్ లట్కే
రమేష్ లట్కే మహారాష్ట్రకు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన అంధేరీ ఈస్ట్‌ నియోజకవర్గం నుంచి రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
రాజకీయ జీవితం
రమేష్ లట్కే శివసేన పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 1997 నుండి 2012 వరకు బృహన్​ ముంబై మునిసిపల్​ కార్పొరేషన్​కు(బీఎంసీ)కు మూడుసార్లు కార్పొరేటర్‌గా పని చేశాడు. ఆయన ఆ తరువాత 2014లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో అంధేరీ ఈస్ట్‌ నియోజకవర్గం నుంచి శివసేన అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి కాంగ్రెస్​ అభ్యర్థి సురేశ్​ షెట్టిపై గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. రమేష్ లట్కే 2019లో అంధేరీ ఈస్ట్‌ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీ చేసి స్వతంత్ర అభ్యర్థి ఎం. పటేల్​పై వరుసగా రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
మరణం
రమేష్‌ లట్కే కుటుంబంతో కలిసి దుబాయ్‌కు విహారయాత్రకు వెళ్లిన ఆయన 2022 మే 11న గుండెపోటుతో దుబాయ్‌లో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:2022 మరణాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర రాజకీయ నాయకులు వర్గం:మహారాష్ట్ర శాసన సభ్యులు వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు వర్గం:1970 జననాలు
సూర్యం
సూర్యం 2004, డిసెంబరు 2న విడుదలైన తెలుగు చలన చిత్రం. వి. సముద్ర దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో మంచు విష్ణు, మోహన్ బాబు, సెలీనా జైట్లీ, వేద, సునీల్, ఎమ్.ఎస్.నారాయణ, వేణు మాధవ్, కోట శ్రీనివాసరావు, బాబు మోహన్, సుబ్బారాజు, ముకేష్ రిషి ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, చక్రి సంగీతం అందించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా చిత్రాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు వర్గం:మోహన్ బాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సునీల్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ఎం.ఎస్.నారాయణ నటించిన సినిమాలు వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:బాబు మోహన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:గిరిబాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు వర్గం:రఘుబాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కొండవలస లక్ష్మణరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు
శకుంతల (చిత్తరువు)
శకుంతల లేదా దుష్యంతునికై ఎదురు చూస్తున్న శకుంతల  భారతీయ చిత్రకారుడు రాజా రవివర్మ చిత్రించిన పురాణ చిత్రలేఖనం. రవివర్మ దీనిని మహాభారత గాధలో ముఖ్యమైన పాత్ర ఐన శకుంతల ను వర్ణిస్తుంది. ఈ చిత్రంలో ఆమె తన పాదం లో గుచ్చుకున్న ముల్లును తీస్తున్నట్లు చిత్రించాడు. ఆమె తనను వదిలివేసిన దుష్యంతుని కోసం ఎదురు చూస్తున్నప్పుడు ఆమె చెలికత్తెలు ఆమెగూర్చి సంభాషిస్తున్నట్లు చిత్రంలో ఉంది.
తపతి గుహా ఠాకుర్తా అనే కళా చరిత్రకారుడు రాశాడు;
ఈ చిత్రంలో అభినయం - తల, శరీరం వెనుకకు తిరిగి ఉంటుంది. ఇది వీక్షకుడిని కథనంలోకి ఆకర్షిస్తుంది. ఈ చిత్రంలోని అంశాలు ఆనాడు జరిగిన సంఘటనలను క్రమంలో  ఊహించేందుకు అందరినీ ఆహ్వానిస్తుంది. ఈ చిత్రం స్వంతంగా చిత్రించిన పెయింటింగ్ స్తంభింపచేసిన అద్భుత దృశ్యం లాగా ఉంటుంది (చలన చిత్రం నుండి తీసిన భంగిమ లాగా) ఇది జరుగుతున్న సంఘటనలోని ఒక దృశ్యాన్ని తీసివేసిన చిత్రంలాగ ఉంటుంది. ఈ చిత్రాలు స్త్రీ ప్రతిబింబాన్ని నిర్వచించడంలో "మగ చూపు" యొక్క కేంద్రీకృతతను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఈ చిత్రాలు స్త్రీ ప్రతిబింబాన్ని నిర్వచించడంలో "మగ దృష్టి" కేంద్రీకృతతను కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:రాజా రవివర్మ
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్
ద్వీప వక్రతకు వెనుక భాగంలో ఏర్పడిన సముద్ర బేసిన్ ను బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ (Back-arc Basin) గా వ్యవహరిస్తారు. ఇది ద్వీప వక్రతకు ఖండాలకు మధ్యన విస్తరించిన సముద్ర ప్రాంతం. ఇవి సాధారణంగా పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో పలకల అభిసరణ సరిహద్దుల వద్ద ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లకు ఉదాహరణలు: కురిల్ బేసిన్, జపాన్ సముద్రం, ఒఖోటోస్క్ సముద్రం, ఫిలిప్పీన్స్ సముద్రంలోని 'మెరియానా ద్రోణీ' (Mariana Trough), దక్షిణ ఫిజి బేసిన్ మొదలైనవి. సాధారణంగా సముద్ర భూతల వ్యాప్తి (Seafloor spreading) సముద్రాంతర్గత రిడ్జ్ ల వద్ద జరుగుతుంది. అయితే గతిశీలకమైన (dynamic) సబ్‌డక్షన్ ప్రక్రియ వలన బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లో కూడా నేరుగా సముద్ర భూతల వ్యాప్తి జరుగుతుంది. ఫలితంగా బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ క్రమేణా విస్తరిస్తూ వుంటుంది.
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు హైడ్రోథర్మల్ క్రియాశీలతను సూచించే ముఖ్యమైన ప్రాంతాలు. క్రియాశీలకంగా వున్న బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లో లోతైన సముద్ర బిల ద్వారాలు (deep sea vents) ఏర్పడి ఉష్ణ ప్రవాహం అధిక స్థాయిలలో జరుగుతుంది. జీవ వైవిధ్యతకు నిలయంగా వున్న బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు విభిన్న సముద్ర జీవరాశులను సంరక్షిస్తూ ఆశ్రయం కలిగిస్తున్నాయి.
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్-ఫోర్ ఆర్క్ బేసిన్
ద్వీప వక్రతలకు ఒకవైపు సముద్ర భాగం (Oceanic side), మరో వైపు ఖండ భాగం (continental side) వుంటాయి. ద్వీప వక్రతకు ఖండాలకు మధ్యన విస్తరించిన సముద్ర బేసిన్ ను బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ (Back-arc Basin) అంటారు. అదేవిధంగా ద్వీప వక్రతకు, సముద్ర ట్రెంచ్ కు మధ్యన విస్తరించిన సముద్ర బేసిన్ ను ఫోర్ ఆర్క్ బేసిన్ (Fore-arc Basin) అంటారు. ఇవి పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకు జపాన్ దీవులకు ఆసియా ఖండానికి మధ్య విస్తరించిన ‘జపాన్ సముద్రం’ బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ అవుతుంది. జపాన్ దీవులకు జపాన్ ట్రెంచ్ కు మధ్య వున్న పసిఫిక్ మహాసముద్ర భాగం ఫోర్ ఆర్క్ బేసిన్ అవుతుంది. అదే విగంగా కురిల్ దీవులకు ఆసియా ఖండానికి మధ్య విస్తరించిన ‘ఒఖోటస్క్ సముద్రం’ బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ అవుతుంది. కురిల్ దీవులకు కురిల్ ట్రెంచ్ కు మధ్య వున్న పసిఫిక్ మహాసముద్ర భాగం ఫోర్ ఆర్క్ బేసిన్ అవుతుంది.
రెండు సముద్ర పలకలు అభిసరణం చెందినపుడు ఒక సముద్ర పలక వేరొక సముద్ర పలక క్రిందకి చొచ్చుకొనిపోతుంది, పై భాగంలో వున్న సముద్ర పలక (overriding plate) పై ద్వీప వక్రత ఏర్పడవచ్చు. ఈ ద్వీప వక్రత దృష్ట్యా చూస్తే పై భాగపు పలక దిశ వైపు వున్న సముద్ర బేసిన్ 'బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్' అవుతుంది. అదేవిధంగా చోచ్చుకోనిపోతున్న పలక దిశ వైపు వున్న సముద్ర బేసిన్ 'ఫోర్ ఆర్క్ బేసిన్' అవుతుంది.
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ - ఏర్పాటు
ట్రెంచ్ అది ఏర్పడిన స్థలంలో స్థిరంగా వుండక, సముద్ర భూతల దిశలో కొద్దిగా ముందుకూ వెనక్కూ తిరుగాడుతూ వుంటుంది. చొచ్చుకొనిపోతున్న పలక చలనానికి సాపేక్షంగా సబ్‌డక్షన్ మండలం వెనక్కి మరలడాన్ని రోల్ బ్యాక్ (rollback) అంటారు. సబ్‌డక్షన్ మండలం, దానికి సంబంధించిన ట్రెంచ్ వెనక్కి లాగబడుతున్నప్పుడు, పై భాగపు పలక (overriding plate) సాగదీయబడి, పటలం సన్నబడి విస్తరిస్తుంది.ఇది ప్రధానంగా బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ ఏర్పడటానికి దారితీస్తుంది.
ట్రెంచ్ సముద్ర దిశలో వెనక్కి మరలుతున్నప్పుడు (rollback), ఖండ భాగపు అంచులు సబ్‌డక్షన్ మండలంలో కూలిపోతున్నప్పుడు ఏర్పడిన తన్యతా బలాలు (Tensile forces) బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ ఏర్పాటుకు దోహదం చేస్తాయి. తన్యతా బలాల వల్ల ద్వీప వక్రతకు ఖండాలకు మధ్య గల సముద్ర పటలం తన్యతకు లోనై మరింతగా సాగదీయబడి 'బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్' ఏర్పడుతుంది. సాగదీయబడిన పటలంలో 'చీలికలు' (rifts) కూడా ఏర్పడతాయి. క్రమేణా ఈ చీలికలు పెద్దవిగా విస్తరిస్తూ సముద్ర భూతలంపై విస్తరణ కేంద్రాలు ఏర్పరుస్తాయి. వీటి గుండా మాగ్మా వెలువడి సముద్ర భూతలాన్ని మరింతగా విస్తరించడంతో బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ కూడా విస్తరిస్తుంది.
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ - వ్యాప్తి
సముద్ర భాగం (Oceanic side) వైపుగా వున్న ద్వీప వక్రత యొక్క వంపును ఫోర్ ఆర్క్ (Fore arc) అని, ఖండ భాగం (Continental side) వైపుగా వున్న వంపును బ్యాక్ ఆర్క్ (Back arc) అంటారు. బ్యాక్ ఆర్క్ విస్తరించడం వలన బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ ఏర్పడుతుంది.
ఒక సముద్ర పలక వేరొక సముద్ర పలక లోనికి చొచ్చుకోనిపోయినపుడు ఆ పలకల అభిసరణ సరిహద్దుల వద్ద సబ్‌డక్షన్ మండలం ఏర్పడుతుంది. ఈ మండలం వెంబడి లోతైన ట్రెంచ్లు ఏర్పడతాయి. ఆ విధంగా భూ ప్రావారం లోనికి చొచ్చుకుపోయిన సముద్ర పలక లోని కొంత పటల (Crust) భాగం అధిక లోతుల వద్ద, అధిక ఉష్ణోగ్రతల వలన కరిగిపోతుంది. ఇలా కరిగిన పటలం మాగ్మా రూపంలో నిరంతరం పైకి ఉబికి వస్తుంది. పైకి ఉబికే మాగ్మా వలన పై పలకలో చీలికలు ఏర్పడి వీటి ద్వారా మాగ్మా 'పై పలక' యొక్క లితోస్ఫేయర్ గుండా పైకి వస్తుంది. ఇలా పైకి వచ్చిన ఈ మాగ్మా ఘనీభవించడం వలన పై పలక పైభాగాన్న ద్వీప వక్రతలు (చాపాకారంలో వరుసగా ఏర్పడిన అగ్నిపర్వత దీవులు) ఏర్పడతాయి. ఇలా పైకి వచ్చే క్రమంలో మాగ్మా విడిపోయి అనేక ఇతర చీలికలు, లోతైన సముద్ర బిల ద్వారాలు (deep sea vents) గుండా కూడా పైకి వస్తూ, బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ యొక్క సముద్ర భూతలంపై విస్తరణ కేంద్రాలను (Spreading centres) ఏర్పరుస్తుంది. అయితే ఈ విస్తరణ కేంద్రాలు సముద్ర రిడ్జ్ లతో పోలిస్తే చాలా చిన్నవిగా వుంటాయి. ఈ విస్తరణ కేంద్రాల నుంచి మాగ్మా నిరంతరం బయటకు వస్తూ, సముద్ర భూతలం కొత్తగా ఏర్పడుతూ క్రమేణా విస్తరిస్తుంది. ఫలితంగా బ్యాక్ ఆర్క్ (ద్వీప వక్రత యొక్క ఖండభాగం వైపు వున్న వంపు) మరింత దూరంగా జరుగుతుంది. దానితో బ్యాక్ ఆర్క్ కు ఖండ భూభాగానికి (Continental side) మధ్య భాగం మరింత పెరుగుతుంది. ఈవిధంగా ద్వీప వక్రతకు ఖండ భాగానికి మధ్య గల సముద్ర భూతలం వ్యాప్తి చెందడం వల్ల 'బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్' విస్తరిస్తూ వుంటుంది.
చోచ్చుకోనిపోయే పలక యొక్క ఆస్మావరణపు (lithosphere) వయస్సు కూడా బ్యాక ఆర్క్ బేసిన్ విస్తరించడాన్ని ప్రభావితం చేసే ఒక ముఖ్యాంశం. సాధారణ సముద్ర అస్మావరణంతో పోలిస్తే, సబ్‌డక్షన్ మండలంలోనికి చోచ్చుకోనిపోయే పలక యొక్క ఆస్మావరణపు వయస్సు 55 మిలియన్ సంవత్సరాలు కన్నా ఎక్కువ వున్నప్పుడు బ్యాక్ ఆర్క్ విస్తరణ వృద్ధికి కావలిసిన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. చొచ్చుకోనిపోయే పలక యొక్క ఆస్మావరణపు వయస్సు 55 మిలియన్ సంవత్సరాలు అధికంగా వున్నప్పుడు, క్రిటికల్ డిప్ (Dip) కోణం 30 డిగ్రీలు దాటినపుడు బ్యాక్ ఆర్క్ విస్తరించడం ప్రారంభమవుతుంది.
అసౌష్తవ విస్తరణ రీతి
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ విస్తరణ రేటు సగటున సంవత్సరానికి 1-15 సెంటీమీటర్ల మధ్యలో వుంటుంది. ‘మెరియానా ద్రోణి’లో విస్తరణ రేటు (ఏడాదికి 1 నుండి 1.5 సెంటి మీటర్లు) అత్యల్పంగా వుంటే ‘లౌ బేసిన్’లో (ఏడాదికి 15 సెంటి మీటర్లు) అత్యధికంగా ఉంది. మిడ్ ఓషియానిక్ రిడ్జ్ ల వలె బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ వద్ద కూడా సముద్ర భూతలం క్రమేణా విస్తరిస్తుంది. అయితే మిడ్ ఓషియానిక్ రిడ్జ్ ల వద్ద సముద్ర భూతలం సౌష్టవంగా రెండు వైపులకూ విస్తరిస్తుంటే బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ల వద్ద మాత్రం సముద్ర భూతలం అసౌష్టవంగా విస్తరిస్తుంది.
ఒకే బేసిన్ లో కూడా విస్తరణ తీరు చాలా తేడాగా వుంటుంది. ఉదాహరణకు మధ్య మెరియానా ద్రోణిలో విస్తరణ రేటు, తూర్పు వైపుతో పోలిస్తే పశ్చిమాన్న 2 నుంచి 3 రెట్లు అధికంగా వుంటుంది. ఇదే మెరియానా ద్రోణి యొక్క దక్షిణ ప్ర్రాంతంలో ‘విస్తరణ కేంద్రాలు’ అగ్నిపర్వతీయ ముఖానికి సమీపంగా వుండటం వలన దక్షిణాన్న పటలం దాదాపుగా 100% అసౌష్టవంగా పెరిగింది. ఇదే పరిస్థితి ఉత్తర భాగంలో కూడా ప్రతిఫలించి అక్కడ కూడా భూతలం పెద్ద ఎత్తున అసౌష్టవంగా విస్తరించింది.
లౌ బేసిన్ (Lau basin) పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో టోంగా ట్రెంచ్ కు ఫిజీ దీవికి మధ్యలో ఏర్పడింది. ఈ బేసిన్ లో హెచ్చు తగ్గులతో కూడిన పెద్ద పెద్ద చీలికలు (rifts) ఏర్పడి అవి క్రమేణా వ్యాపిస్తూ, అవి బేసిన్ లో ఏర్పడిన 'విస్తరణ కేంద్రాల'ను సదూర ఆర్క్ ప్రాంతాల నుండి ఆర్క్ సమీప ప్రాంతాలకు బదిలీ చేస్తున్నాయి. దీని వలన ‘లౌ బేసిన్’లో సముద్ర భూతలం అత్యధికంగా ఏడాదికి 15 సెంటి మీటర్లు చొప్పున అసౌష్ఠవంగా విస్తరిస్తూ ఉంది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ బేసిన్ లో ఏర్పడుతున్న చీలికలు చిన్నగా వుండటం వలన, ఇటీవలి విస్తరణ రేటు సాపేక్షంగా సౌష్టవంగానే కనిపిస్తున్నది.
ఏది ఏమైనప్పటికీ బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లో కనిపిస్తున్న అసౌష్టవ విస్తరణ రీతికి సరైన కారణాలు ఇప్పటికి అర్ధం కాకుండానే ఉన్నాయి. మాగ్మా కరుగుతున్న ప్రక్రియలో ఏర్పడే అసౌష్టవత, ఉష్ట ప్రవాహాలు, హైడ్రేషన్ గ్రేడియంట్ లు, భూప్రావారంలో ఏర్పడుతున్న చీలికల ప్రభావం, సముద్ర భూతలం పై ఏర్పడిన చీలికలు పరిణామక్రమంలో మరింతగా వ్యాప్తి చెందడం మొదలైన కారణాల వలన బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు అసౌష్టవ రీతిలో విస్తరిస్తున్నాయని భావించవచ్చు.
రకాలు
బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు విరూపకారక క్రియాశీలత (tectonical activity) ను రెండు రకాలుగా ఉండవచ్చు. అవి 1. క్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు 2. అక్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు.
క్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు (Active Back-arc Basins)
ఉదా: టోంగా ట్రెంచ్ కు ఫిజి దీవికి మధ్యన వున్న ‘లౌ బేసిన్’ (Lau Basin), ఫిలిప్పీన్స్ సముద్రంలోని ‘మెరియాన ద్రోణి’ (Meriyana Trough) సాధారణంగా ద్వీప వక్రతలు తీవ్రమైన క్రమ క్షయానికి (Erosion) గురవుతూ అవక్షేపాలను (sediments) సమీపంలో వున్న బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లకు నిరంతరం చేరవేస్తుంటాయి. 'క్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్' లలో విరూపకారక చర్యలు ఎక్కువగా జరగడం వల్ల, వాటి బేసిన్ లలో అవక్షేప పొర (Sediment cover) పలుచగా వుంటుంది. ఎగుడు దిగుడు లతో కూడిన Horst- Graben స్థలాకృతి నిర్మితిని కలిగి వుంటాయి. ఈ బేసిన్ యొక్క సముద్ర పటలంలో లోతైన సముద్ర బిల ద్వారాలు (deep sea vents) ఏర్పడటం వల్ల ఉష్ణ ప్రవాహం (Heat flow) ఆధిక స్థాయిలలో వుంటుంది. ఇతర ఉదాహరణలు రుక్యు దీవుల సమీపంలోని 'ఒకినావా ద్రోణి' (Okinawa Trough), ఇటలీ సమీపంలోని 'టైరేనియన్ సముద్రం' (Tyrrhenian Sea), బిస్మార్క్ సముద్రంలోని 'మానస్ బేసిన్' (Manus basin), ‘అండమాన్ సముద్రం’, ఉత్తర ఫిజి బేసిన్ లోని ‘కొరియాలిస్ ద్రోణి’ (Coriolis Trough), అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం లోని ‘స్కోషియా సముద్రం’. ఈ బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లలో ఒక్క అండమాన్ సముద్రం మాత్రమే దీవిని (బేరన్ దీవి) కలిగి ఉంది.
అక్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు (Non active Back-arc Basins)
ఉదా: న్యూజిలాండ్ దీవులకు ఆస్ట్రేలియాకు మధ్య వున్న 'టాస్మన్ బేసిన్’ (Tasman basin), ‘పశ్చిమ ఫిలిప్పైన్స్ బేసిన్’ లు. ఈ శిలాజ బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లు మందమైన అవక్షేప పొరను కలిగివుంటాయి. సాధారణంగా తక్కువ స్థాయిలో ఉష్ణ ప్రవాహాన్ని కలిగివుంటాయి. అక్రియాశీలక బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ లకు ఇతర ఉదాహరణలు కురిల్ బేసిన్, జపాన్ సముద్రం, దక్షిణ ఫిజి బేసిన్, ఇజూ – బొనిన్ – మెరియానా ఆర్క్ వ్యవస్థకు చెందిన (Izu-Bonin-Mariana (IBM) arc system )కు చెందిన 'షికోకు-పరేసి వేలా బేసిన్' (Shikok-Parece Vela Basin)
చారిత్రిక భావన
పలక విరూపణ సిద్ధాంతం యొక్క అభివృద్ధితో భూగర్భ శాస్రవేత్తలు పలకల అబిసరణ సరిహద్దులు, సంపీడనా మండలాలు (Zones of compression) గా ఉంటాయని భావించారు. వారు సబ్‌డక్షన్ మండలాలకు ఎగువన (బ్యాక్ ఆర్క్ బేసిన్ ల మాదిరి) బలమైన తన్యతా ప్రాంతాలు (Zones of Tension) ఏర్పడతాయని ఊహించలేకపోయారు. కొన్ని అభిసరణ పలకల సరిహద్దులు క్రియాశీలకంగా విస్తరిస్తున్నాయనే పరికల్పనను తొలిసారిగా స్రిప్ప్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫికి చెందిన డాన్ కరిగ్ (Dan Karig) అనే విద్యార్థి అభివృద్ధి చేసాడు. ఈ భావన తదనంతర కాలంలో పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో అనేక సముద్ర భూగర్భ అన్వేషణ యాత్రలకు దారితీసింది.
వీటిని కూడా చూడండి
సముద్ర ట్రెంచ్
సామ్రాట్ పృథ్వీరాజ్
సామ్రాట్ పృథ్వీరాజ్ 1962,ఫిబ్రవరి 24న విడుదలైన సినిమా. ఇది హిందీ నుండి తెలుగులోనికి అనువాదం చేయబడింది.
కథ
అనేక దేశాలను జయించి విజయదుందుభి మ్రోగించిన పృథ్వీరాజుకు కర్ణాటకి అనే రాజనర్తకి పట్టుబడింది. ఆమె గూఢచారిణి అని తెలిసివుండి కూడా పృథ్వీరాజ్ ఆమెను ఆస్థానంలో నర్తకిగా నియమించాడు. తన మంత్రి కైమాస్ ఆమెను బలాత్కరించబోతున్న సమయంలో అతడిని చంపివేసి ఆమెను కాపాడుతాడు. ఆమె తననే మోహించబోగా తప్పని హితోపదేశం చేస్తాడు. జయచంద్రుని కుమార్తె సంయుక్త పృథ్వీరాజును ప్రేమిస్తుంది. ఆమె స్వయంవర సమయంలో జయచంద్రుడు ద్వారంవద్ద ఉంచిన పృథ్వీరాజ్ శిలావిగ్రహానికి పూలదండ వేస్తుంది. చాటున పొంచివున్న పృథ్వీరాజు ఆమెను ఎత్తుకుపోతాడు. తదుపరి ఘజనీమహమ్మదును యుద్ధంలో ఖైదీగా పట్టుకుని ఉదారహృదయంతో వదిలివేస్తాడు. ఘజనీ జయచంద్రులు ఏకమై యుద్దానికి వస్తారు.పృథ్వీరాజ్ ఓడిపోతాడు. ఘజనీ పృథ్వీరాజ్ కళ్ళు పొడిపించివేశాడు. ఆ సమయంలో కవిచంద్ వస్తాడు. పృథ్వీరాజ్ అంధుడి ఉండి కూడా ఘజనీ గొంతు విని బాణంతో అతని ప్రాణం తీస్తాడు. కవిచంద్, పృథ్వీరాజ్‌లు బాకులతో తమ ప్రాణాలు తీసుకొని వీరస్వర్గం పొందుతారు.
పాటలు
ఈ చిత్రంలోని పాటలను ఘంటసాల, పిఠాపురం,పి.బి.శ్రీనివాస్, పి.సుశీల, ఎస్.జానకి తదితరులు పాడారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:చారిత్రాత్మక చిత్రాలు
బ్లోడౌన్ వాల్వు
బాయిలరు వాటరును బ్లోడౌన్ ఎందుకు చెయ్యాలి?
బాయిలరు అనునది స్టీమును ఉత్పత్తి చేయు లోహ నిర్మితమైన మూసి వున్న పాత్ర. ఇందులో నీటిని వేడి చేసి పీడనం, అధిక ఉష్ణోగ్రత కల్గిన నీటి ఆవిరిని తయారు చేయుదురు.నీటి ఆవిరిని ఇంగ్లీషులో స్టీము అంటారు. స్టీము ఒకరకంగా వాయు లక్షణాలు కల్గి ఉన్నప్పటికీ సంపూర్ణమైన వాయువు కాదు. స్టీము వలన పలు పారిశ్రామిక ఉపయోగాలు ఉన్నాయి.ముఖ్యంగా స్టీమును విద్యుతు ఉత్పత్తి కేంద్రాలలో టర్బైను లను తిప్పుటకు ఉపయోగిస్తారు. అలాగే పెట్రోలియం నూనె శుద్ధికరణ పరిశ్రమలలోను, అలాగే పలు పరిశ్రమలో ఇతర ద్రవ, వాయు పదార్థాలను వేడి చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.పీడనం వున్న స్టీమును జెట్ ఎజెక్టరులకు పంపి ఒక వ్యవస్థలో వాక్యుం (పీడన రహిత స్థితి) ని కల్గిస్తారు.స్టీము యొక్క గుప్తోష్ణం కిలోకు దాదాపు 540 కిలో కేలరీలు అందువలన దీనిని ఇతర పదార్థాలను వేడి చేయుటకు విరివిగా ఉపయోగిస్తారు.
స్టీము అనగా నీటి ఆవిరి.అనగా స్టీమును నీటిని వేడి చెయ్యడం వలన స్టీము ఏర్పడును.నీరు హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్ అను మూలక పరమాణుల సంయోగం వలన ఏర్పడును. రెండు హైడ్రోజను పరమాణు వులు, ఒక ఆక్సిజను పరమాణువు సంయోగం వలన ఒక నీటిబిందువు (అణువు) ఏర్పడును. స్వచ్ఛమైన నీటిలో (వర్షపు నీరు స్వేదనజలం (distilledwater) ) కేవలం హైడ్రోజను, ఆక్సిజను అను మూలక పరమాణులు మాత్రమే వుండును.ఇలాంటి స్వచ్ఛమైన నీటిని వేడి చేసి ఆవిరిగా (స్టీము) గా మార్చి నపుడు, నీరు వున్న పాత్ర అడుగు భాగంలో ఎటువంటి ఘన అవశేషాలు మిగలవు.కాని నదులు, కాలువలు, సెలయే రులు, వంకలు, బావుల నుండి సేకరించిన నీటిని ఒక పాత్రలో తీసుకుని, నీరు పూర్తిగా నీటిఆవిరిగా మారువరకు వేడిచేసిన తెల్లని ఘనపదార్ధం పాత్ర అడుగుభాగాన మిగిలిపోవును. ఈ తెల్లని అవశేషా భాగం కాల్షియం, బేరియం, మాగ్నీషియం, సోడియం, వంటి మూలకాల క్లోరేడులు, సల్ఫేట్‌లు, నైట్రేట్‌లు అయ్యి వుండును.వర్షపు నీరులో ఎటువంటి ఇతర పదా ర్థాలు వుండవు.కాని వర్షపు నీరు భూమి మీదపడి ప్రవహిస్తూ వంకలు, వాగులు, కాలువల గుండా ప్రవహిస్తూ, చెరువు లలో, నదుల్లో గుంటలలో చేరునపుడు, భూమి ఉపరితలంలోని పైన పేర్కొన్న మూలకాల సంయోగ పదార్థాలు నీటిలో కరగును.అందువలన ఇలాంటి నీటిని వేడి చేసిన తెల్లని శుద్ధ వంటి పదార్ధం అడుగు న ఏర్పడును.ఇలా నీటిలో కరిగిన పదార్థాలను ఇంగ్లీసులో టోటల్ డిస్లావ్డ్ సాలిడ్స్ (total dissolved solids) అంటారు.తెలుగులో టోకుగా నీటిలో కరిగిన ఘన పదార్థాలు అంటారు.ఇలా కరిగిన ఘనపదార్థాలు నదులు, కాలువలు, చెరువులనీటిలో తక్కువగా వుండగా, బావులు, బోరుబావుల (గొట్టం బావుల) నీటిలో చాలా ఎక్కువ, బావుల లోతు పెరిగే కొలది ఆ నీటిలో కరిగిన పదా ర్థాల శాతం పెరుగును.నీటిలోకరిగిన పదార్థాల సంయోగ పదార్థాల వలన నీటికి కఠినత పెరుగును.బై కార్బోనేటువలన ఏర్పడు కఠినత్వం తాత్కాలికం, నీటిని వేడి చేసిన విడి పోవును.
కాని క్లోరెటులు, నైట్రేటులు, సిలికేటులవలన నీటికఠినత పెరుగును.ఇలాంటి సంయోగ పదార్థాల వలన నీటికి కలుగు కఠినతను శాశ్విత కఠినత అంటారు. ఇలా శాశ్విత కఠినత కల్గిన నీటిని బాయిలరులో స్టీము ఉత్పత్తి కై వాడినపుడు, ఈ కరిగిన సంయోగ పదార్థాల బాష్పిభవన ఉష్ణోగ్రత 400°C దాటి ఉన్నందున, బాయిలరులో కేవలం నీరు మాత్రమే స్టీముగా మారటం వలన, క్రమంగా బాయిలరు నీటిలో ఈ కరిగి వున్న ఘన పదార్థాల పరిమాణం పెరుగుతూ పోవును.ఈ పదార్థాల పరిమాణం పెరిగినపుడు, అవి నీటిలో తేలియాడు తెల్లని చిక్కని పదార్థంగా తయారై, బాయిలరు ట్యూబుల ఉపరితలం (ఫైరు ట్యూబులు) లేదా ట్యూబుల (వాటరు ట్యూబు లు) లోపలి తలంలో తెల్లని పొలుసుల (scale) వలే పేరుకు పోవును. పేరుకు పోవడం వలన ట్యూబుల ఉష్ణవాహక గుణం తగ్గి, వేడి ఫ్లూవాయువుల ఉష్ణోగ్రత నీటికి పూర్తిగా సంహవనం చెందక పోవడం వలన అమితంగా ట్యూబులు వేడెక్కి పగిలి పోవును.అందువలన బాయిలరులో వాడు నీటిలో కరిగిన పదార్థాల సాంద్రత నిర్దేశించిన స్థాయి దాటినపుడు, ఈ కరిగిన పదార్థాల శాతాన్ని బాయిలరు నీటిలో తగ్గించుటకు బాయిలరులోని కొంత నీటిని అతితక్కువ సమయంలో బయటికి వదులుటను బ్లోడౌన్  అంటారు. బ్లోడౌన్ చేయుటకు నీటిని బయటకు వదులు కవాటాన్ని బ్లోడౌన్ వాల్వు  అంటారు.
బ్లోడౌన్ వాల్వు రకాలు
1.ప్లగ్ వాల్వు 2.పారలల్ స్లైడ్ బ్లోడౌన్ వాల్వులు (ఇవి గేట్ వాల్వు రకానికి చెందినవి) బ్లోడౌన్ వాల్వులు సాధారణంగా మూడు రకాలు ఒకటి ప్లగ్ వాల్వు రకం రెండవది గేట్ వాల్వు రకానికి చెందినది. గేట్ వాల్వురకానికి చెందిన వాటిలో ఒకటి రాక్ అండ్ పినియన్ రకం, మరొకటి లింక్ రకం. రాక్ అండ్ పినియన్ రకం బ్లోడౌన్ వాల్వును తెరచుటకు మూయుటకు రాక్ అండ్ పినియన్ గేర్ అమరిక వుండును. గేరు అమరికలో పళ్ళు వున్న చక్రాలు ఒక చక్రం పళ్ళ గాడిలో మరో చక్రం పన్ను అమరి వుండేలా దగ్గరగా బిగింప బడి ఒక చక్రం తిరిగినపుడు రెండో చక్రం కూడా తిరుగును.రాక్ అండ్ పినియన్ గేర్ అమరిక వున్న వాల్వులో కవాటబిళ్ళ వున్న కాడ పొడవుగా వుండి దాని పార్శ భాగాన పళ్ళు వుండును.దానికి పళ్ళు వున్న చిన్న చక్రం (పినియను వీల్) అసుసందానమై వుండును.పినియను చక్రాన్ని ముందుకు వెనక్కి తిప్పి నపుడు కవాట బిళ్ళ వున్న, పళ్ళు వున్నకాడ ముందుకు వెనక్కి వేగంగా కదులును. కవాట బిల్ల మూందుకు వెనక్కి కదళదం వలన కవాటం మూసుకోవడం తెరచుకోవడం చాలా వేగంగా లిప్త కాలంలో జరిగి పోవును.మరో రకం లింకు ట్రైపులో కవాట బిళ్ళ లింకు అమరిక కదలిక వలన కవాట పీఠం రంధ్రంలో ముందుకు వెనక్కి కదులును.
ప్లగ్ వాల్వు రకపు బ్లోడౌన్ వాల్వు
ప్రధాన వ్యాసం:  ప్లగ్ వాల్వు  చదవండి. ఇందులోని ప్రధాన భాగాలు
రాక్ అండ్ పినియను వాల్వు
ఈ వాల్వులో కవాట బిళ్ళ వున్న కాడను రాక్ (rack) అంటారు.దీనికి పక్క భాగంలో పళ్ళు వుండును, ఈ కాడను ముందుకు వెనక్కి తిప్పు పళ్ళ చక్రాన్ని పినియను అంటారు.ఈ పినియను (pinion) చక్రాన్ని పిడి (హ్యాండిల్) తో కుడి ఎడమలకు తిప్పుటవలన కవాట బిళ్ళ బాడిలోని కవాట రంధ్రంలో ముందుకు వెనక్కి కదులును. వాల్వులోని ప్రధాన భాగాలు
రాక్
ఇది కవాట బిళ్ళ యొక్క కాడ (స్టెమ్). దీని ఒక చివర గుండ్రని భాగంలో డిస్కు ప్లేటులు అమర్చబడి వుండును. కాడ ఒక పార్శములో పళ్ళు వుండును.పినియను పళ్ళు ఈ పళ్ళ మధ్య అమరి వుండునట్లు పినియనును హౌసింగు (పైకప్పులో) అమర్చెదరు. పినియనును కుడి ఎడమలుగా తిప్పినపుడు కవాట కాడ /రాక్ ముందుకు వెనక్కు కదిలి వాల్వు తెరచుకోవడం మూసుకోవడం జరుగును.ఇది ఇత్తడి లేదా కంచు/గన్ మెటల్ (ఫిరంగి లోహం) తో చెయ్యబడి వుండును. కొన్నింటిలో కాస్ట్ ఇనుముతో కుడా చేస్తారు
పినియను చక్రం
ఇది పళ్ళు కల్గిన ఇత్తడి లేదా అల్యూమినియం మిశ్రమ చేసిన ఇత్తడితో లేదా స్టెయిన్‌లెస్ స్టీలుతో చెయ్యబడి వుండును. ఈపళ్ళ చక్రాన్ని ఇంగ్లీషులో పినియను (pinion) అంటారు.దీనిని వాల్వు హౌసింగులో దీని పళ్ళు, రాక్ పళ్ళ మధ్యలో వుండేలా అమర్చేదరు.ఈ పళ్ళ చక్రాన్ని తిప్పినపుడు రాక్ ముందుకు వెనక్కి కదులును.ఈ పినియను పైభాగంలో నలుపలకలగా వున్న పిడి కాడ వుండును.ఈ కాడకు నలు పలకల గుబ్బ వున్నా పిడి/హ్యాండిల్ అమర్చి పినియను చక్రాన్ని తిప్పెదరు.
పినియను హౌసింగు
దీనిని బోల్టుల సహాయంతో వాల్వు బాడికి బిగించేదరు.ఇందులోనే రాక్ పళ్ళు వున్న కాడ, పినియను చక్రం వుండును.పినియను చక్రం వున్న భాగంలో హౌసింగుకు బోనెట్ అనునది బోల్టులతో బిగింపబడి వుండి, దీనిలో గ్లాండు అమరిక వుండును.ఇది కుడా ఇత్తడి లేదా పోత ఇనుము లేదా పోత ఉక్కుతో చెయ్యబడి వుండును.
కవాట బిళ్ళ
ఇది నికెల్ కాపర్ మిశ్రమ ధాతులోహంతో నిర్మాణమై వుండును.రెండుచివరలు వృత్తాకారంగా గుండ్రంగా వుండగా రెండు చివరల మధ్యభాగం గుల్లగా స్తూపాకారంగా రెండు అర్థ భాగాలుగా వుండును. ఈ రెండు భాగాలు ఒకదానిలో ఒకటి దురు నట్లు వుండును. ఒకటి మేల్ డిస్కు మరొకటి ఫిమేల్ డిస్కు.డిస్కు గుల్ల భాగంలో స్ప్రింగు వుండును.
గ్యాండు అమరిక
ఇది పినియను హౌసింగు పైభాగాన బోల్టుల ద్వారా బిగింపబడి వుండును.ఇదిపినియను చక్రం కాడ, హౌసింగు మధ్యనుండి స్టీము లేదా నీరుబయటకు రాకుండా నిరోదించును.పినియను కాడ/ట్రిమ్ చుట్టూ గ్రాపైట్ తాడును చుట్టి గ్లాండు అను ఇత్తడి రింగుతో బలంగా బిగిస్తారు.
పిడి లేదా బాక్సు కీ
ఇది పినియను చక్రాన్ని తిప్పు పిడి దీనిని బాక్సుకీ లేదా హ్యాండిల్ అంటారు.దీని చివర గుబ్బగా వుండి లోపల నలుచరదరపు రంధ్రం, పినియను కాడకు సరిపోవు సైజులో వుండును.దీనిని పినియను కాడకు అమర్చి తిప్పెదరు.దీనికి లాక్ వ్యవస్థ వుండును.వాల్వును తెరచినపుడు పిడి, హ్యాండిల్ బయటికి రాని విధంగా లాక్ సిస్టం (lock) వుండును. కేవలం వాల్వును మూసినపుడు మాత్రమే హ్యాండిల్ బయటికి వచ్చును.
లింకు రకం బ్లోడౌన్ వాల్వు
ఈ రకపు బ్లోడౌన్ వాల్వులో పినియను రాక్ గేరు విధానానికి బదులుగా లింకు విధానం ద్వారా డిస్కు కాడ ముందుకు వెనక్కి కదులును.దీనికి కీలు చీల వంటి అమరిక వలన ఇలా జరుగును. చక్రానికి వున్నచిల వంటిది డిస్కు కాడను జరుపును.
వాల్వులోని భాగాలు
ఒక గేరు మినహాయించి ఈ వాల్వు భాగాలు పనితీరు రాక్, పినియను వాల్వుతో సమానంగా వుండును.
బాయిలరు బ్లోడౌన్
బాయిలరు నీటిని రెండు పద్ధతుల్లో బ్లోడౌన్ చేయుదురు.ఒకటి మధ్యంతర/ అప్పుడప్పుడు చేసే విరామ బ్లోడౌన్ విధానం మరొకటి నిరంతం బ్లోడౌన్ విధానం.
మధ్యంతర బ్లోడౌన్ పద్ధతిని బాయిలరు ఆపరేటరు ప్రత్యక్ష పర్యవేక్షణలో జరుగును. బాయిలరు నీటిలో కరిగిన పదార్థాల శాతం pH, సిలికా శాతం పెరిగినపుడు షిప్టుకు (8 గంటల వ్యవధి) ఒకటి రెండు సార్లు అతి తక్కువ కాలవ్యవధిలో (1-2నిమిషాలు) బ్లోడౌన్ వాల్వును తెరచి నీటిని బయటకు వదిలెదరు. కంటిన్యూయసు లేదా నిరంతర బ్లోడౌన్ పద్దతిలో బ్లోడౌన్ వాల్వును కొద్దిగా తెరచి వుంచి నిరంతరం కొద్ది పరిమాణంలో బాయిల రు నుండి బయటకు వదులడం జరుగుతుంది. ఈ విధంగా బాయిలరు నీటిలోని కరిగిన పదార్థాల శాతాన్ని తగ్గించుటకు వేడిగా బాయిలరు వాటరును బ్లోడౌన్ చెయ్యుట వలన కొంత వరకు ఉష్ణశక్తి నష్టపొవ్వడం జరుగుతుంది. దాదాపు 170-180°C(10Kg/cm2)ఉష్ణోగ్రత వున్నబాయిలరు నీటిని బయటకు వదిలినపుడు బ్లోడౌన్ వాటరు నుండి ఫ్లాష్ స్టీము ఏర్పడుతుంది. కావున బ్లోడౌన్ నీటిని మూసి వున్నఒక స్టీలు ట్యాంకుకు పంపి, ఏర్పడిన ఫ్లాష్ స్టీముతో బాయిలరు ఫీడ్ వాటరును వేడిచెయ్య వచ్చును.