ఎన్.ఎస్.కృష్ణమూర్తి
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
నేలనూతల శ్రీకృష్ణమూర్తి 1910 ఏప్రిల్ 16న అద్దంకిలో శ్రీరామనవమి పండుగనాడు, తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తల్లిదండ్రులు జానకమ్మ, శ్రీరాములు. కృష్ణమూర్తి తండ్రి శ్రీరాములు పబ్లిక్ వర్క్స్ డిపార్టుమెంటులో పనిచేసేవాడు. అతని ఉద్యోగంలో తరచు బదిలీలు కావడంతో ఎన్.ఎస్.కె. బాల్యం కోస్తాంధ్ర ప్రాంతంలోని పలు పట్టణాల్లో సాగింది. దీనితో పదోతరగతి వరకూ అతని విద్యాభ్యాసం పలు పట్టణాల్లో సాగింది. చివరకు శ్రీరాములు స్వంత ప్రాంతమైన నెల్లూరు వచ్చి స్థిరపడి, అక్కడే ఉద్యోగ విరమణ చేయడంతో శ్రీకృష్ణమూర్తి ఇంటర్మీడియట్ చదువు 1927-29 మధ్యకాంలో నెల్లూరు వి.ఆర్.కళాశాలలో సాగింది. చిదంబరంలోని అన్నామలై విశ్వవిద్యాలయం లో ఆర్థికశాస్త్రం ప్రధానమైన సబ్జెక్టుగా తీసుకుని 1932లో డిగ్రీ పాసయ్యాడు. 1932-1934 మధ్యకాలం నెల్లూరులోనే ఖాళీగా ఉన్నాడు. ఈ కాలంలో ఇష్టమైన పుస్తకాలు చదువుతూ, వివిధ అంశాలు అధ్యయనం చేస్తూ గడిపాడు. 1936లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ.బి.ఎల్.పట్టాపుచ్చుకొని నెల్లూరులో న్యాయవాదవృత్తిలో స్థిరపడ్డాడు. సహన్యాయవాది, విద్వాంసులు ఒంగోలు వెంకటరంగయ్య ప్రభావంలో అతని సాహచర్యంలో భరతుని నాట్యశాస్త్రం,ఇతర నాట్యశాస్త్ర గ్రంథాలు  అధ్యయనం చేశాడు. అప్పుడే సుప్రసిద్ధ ఇండాలజిస్టు ఆనందకుమారస్వామి రచనలు చదివి ప్రభావితుడయ్యాడు.తర్వాత ఆంధ్రదేశంలోని దేవాలయాలలో, ఇతర ప్రదేశాలలో ఉన్న శిలాశిల్పాలను అధ్యయనంచేసి "Andhra Dance Sculpture" రచించాడు. 301 పుటల ఈ సచిత్ర గ్రంథాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ లలితకళా అకాడెమి 1975లో ప్రచురించింది. నాట్యశాస్త్రాలలో చెప్పిన లక్షణాలను ఆంధ్రదేశ ఆలయ శిల్పాలకు సమన్వయంచేస్తూ అతను ఈ గ్రంథాన్ని రచించాడు. ఎన్.ఎస్.కె నెల్లూరు టౌన్ హాల్ ఆవరణలోని వర్ధమానసమాజం గ్రంథాలయం గౌరవ గ్రంథాలయ అధికారిగా దాదాపు పాతికేళ్ళు పైగా పనిచేసాడు. గ్రంథాలయానికి వచ్చిన పండితులు, పరిశోధకులు అతనికి ఆత్మీయ మిత్రులయ్యారు. అతను దేశంలోని ఎక్కడెక్కడి గ్రంథాలయాలను సంప్రదించి, పుస్తకాలు తెప్పించి తాను చదవడమేకాక, అవసరమైనవారికి ఇచ్చి సహకరించేవాడు. మంచి మంచిగ్రంథాలు చదవమని పరిచయస్తులందరినీ ప్రోత్సహించేవాడు. 1964లో అతని సంపాదకత్వంలో విక్రమసింహపురి మండలసర్వస్వం వెలువడింది. ఆరోజుల్లో నెల్లూరు జిల్లాపరిషద్ చైర్మన్ చంద్రశేఖరరెడ్డి ఈ బృహత్ గ్రంథాన్ని, 2000 పైచిలుకు పూపుటల గ్రంథాన్ని జిల్లా పరిషద్ తరపున ప్రచురించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇదే తోలి మండసర్వస్వం. ఇప్పటికీ జిల్లాకు సంబంధించి ఇదే గొప్ప పరామర్శ గ్రంథం. మండల సర్వస్వాన్ని తయారుచేస్తున్న సమయంలో indexing విధానాన్ని అతను చక్కగా అధ్యయన చేసి, ఈ శాస్త్రీయ విధానాన్ని వినియోగించుకొని దాదాపు 30 సంవత్సరాలు ఒక్కచేతిమీదుగా తెలుగు పత్రికల వ్యాససూచి తయారుచేసాడు. ఆంధ్రపత్రిక, భారతి మొదలైన 90 పత్రికలలో వ్యాసాలను ఈ పరామర్శ గ్రంథంలో పరిగణనలోకి తీసుకొన్నారు.ఇదే పధ్ధతిలో పత్రికలలోని వ్యాసరచయితలకు ఒక సూచికను తయారు చేసాడు. విశ్వవిద్యాలయాలు, అకాడెమీలు పూనుకోడానికే భయపడి, పూనుకోని పనిని ఆతను ఒక్కచేతిమీదుగా, ఎటువంటి ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు, సహాయంలేకుండా ఏళ్లతరబడి శ్రమించి సాధించాడు. ఈ రెండు బృహద్ గ్రంథాలను ఆంధ్రపరదేశ్ సాహిత్యఅకాడెమి ప్రచురించింది. ఈ రెండు గ్రంథాలు లేకుండా తెలుగులో పరిశోధన అడుగుకూడా ముందుకు సాగదు. ఎన్ .ఎస్.కె గొప్ప కార్యశూరుడు. నెల్లూరు వర్ధమాన సమాజం ఆధ్వర్యంలో "భారతవీరులు" శీర్షికతో 18రోజులు 18 ఉపన్యాసాలు ఏర్పాటుచేశాడు. నెల్లూరు టౌన్ లోని విద్యావంతులందరు ఆ సభలకు శ్రోతలుగా వచ్చారు. కొన్ని ఉపన్యాసాలు ఆవేశ కావేశాలను, ఉద్రేకాలను రగిలిచాయి కూడా. ఎన్.ఎస్.కె సహధర్మచారిణి శ్రీమతి పార్వతమ్మ గొప్ప విదుషీమణి. ఆమె తులశీదాసు రామాయణాన్న, జాయిసీ పద్మాత్ ను తెలుగులోకి ఆంధ్రీకరించింది. ఈ దంపతులకు ఆంధ్రదేశంలోని గొప్ప కవిపండితు లందరు ఆత్మీయులే. పుట్టపర్తి నారాయణాచార్య, డాక్టర్ శ్రీపాద గోపాలకృష్ణమూర్తి, ప్రొఫెసర్ రావిప్రోలు సుబ్రహ్మణ్యం, సంజీవదేవ్, ఆచార్య కేతవరపు రామకోటిశాస్త్రి, ఆచార్య బిరుదురాజు రామరాజు వంటి ఎందరో ఆత్మీయ మిత్రులు. నేలనూతల శ్రీకృష్ణమూర్తి జిల్లాలో ఏందరో యువ రచయితలను, పరిశోధకులను, ప్రోత్సహిచి వారిచేత ఏదో ఒక మంచి పరిశోధన చేయించాడు. అతని ప్రోత్సాహంతోనే, సహాయ, సలహాలతోనే కొందరు డాక్టరేట్లు చేసారు, కొందరు పుస్తక రచనకు పూనుకొన్నారు. ఆతను బహుముఖ పెగ్జావంతుడు, అతనికి పరిచయంలేని,లలితకళలు, శాస్త్రవిషయాలుగాని లేవు. ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర సభల్లో నెల్లూరు సర్వోదయ కళాశాల కమిటీ తరఫున కమిటీ అధ్యక్షులుఎడ్లపల్లి గోవిందుసేట్టి వారిని సన్మానించాడు. ఎన్.ఎస్.కె కొద్దికాలం నెల్లూరు వి.ఆర్.కాలేజీలో చరిత్ర అధ్యాపకులుగా పనిచేశాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్యఅకాడెమి అతనిని హైదరాబాద్ పిలిపించి తన పర్యవేక్షణలో విజ్ఙానసర్వస్వాలను తయారుచేయించింది. అతను 1996 నవంబర్ 23, కార్తీక పౌర్ణమిరోజు అస్తమించాడు.