cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ఉద్యోగ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
నహుషుడు శచీదేవిని కోరుట
నహుషుడు ఇంద్రుని భార్య శచీదేవిని చూసి ఆమె అందానికి ముగ్ధుడై ఆమెను మోహించాడు. అతడు దేవతలను పిలిచి " నేను స్వర్గాధి పతిని అందరూ నన్ను చూడటానికి వచ్చారు. కాని శచీ దేవి మాత్రం నా వద్దకు రాలేదు. వెంటనే ఆ సుందరాంగి శచీదేవిని ఇక్కడకు పిలిపించండి " అని ఆజ్ఞాపించాడు. అది విని శచీదేవి భయపడి దేవ గురువు బృహస్పతిని శరణు వేడింది. జరిగినదంతా విన్న బృహస్పతి " అమ్మా! శచీదేవి ఊరడిల్లుము. నీభర్త తిరిగి రాగలడు. నేను నిన్ను కాపాడతాను " అన్నాడు. ఇది తెలిసిన నహుషుడు " నేను కోరిన వనితకు బృహస్పతి రక్షణ కల్పిస్తాడా? " అని ఆగ్రహించగా దేవతలు " దేవేంద్ర పదవిలో ఉన్న మీరు పరస్త్రీలను కోరుట తగదు " అని నచ్చ చెప్పారు. అందుకు నహుషుడు నవ్వి " ఇంద్రుడు గౌతముని భార్యను కామించినప్పుడు ఈ బుద్ధులు మీరెందుకు చెప్ప లేదు? మీరు వెంటనే శచీదేవిని నా వద్దకు తీసుకు రండి " అన్నాడు. దేవతలు మునులతో బృహస్పతి వద్దకు పోయి " గురుదేవా! ఇంద్రపదవిలో ఉన్న నహుషుడు శచీదేవిని కోరడానికి అర్హుడు. కనుక శచీదేవిని అతని వద్దకు పంపి అతని కోపం పోగొట్టండి " అని ప్రార్ధించారు. బృహస్పతి నవ్వి " నహుషుడు శచీదేవిని కోరడమా? అందుకు మీరు అంగీకరించడమా? ఇది లోక హితమా? ఇంతటి మహా కార్యాన్ని ఆచరించ వలసినదే కాని శరణు వేడిన వారిని విడుచుట ధర్మం కాదు కనుక నేను ఆమెను పంపను " అన్నాడు. మునులు " అయితే తగిన కర్తవ్యం ఆలోచించండి " అని అర్ధించారు. బృహస్పతి " ఒక పని చేద్దాము శచీదేవి నహుషుని వద్దకు వెళ్ళి కొంత సమయం అడుగుతుంది. ఆ తరువాత జరగ వలసినది ఆలోచిస్తాము " అన్నాడు. బృహస్పతి ఆదేశానుసారం శచీదేవి నహుషుని వద్దకు వెళ్ళింది " నేను ఇంద్ర పత్నిని ఇంద్రుడు ఉన్నాడో లేదో తెలియలేదు. నా మనసు శంకిస్తుంది ఏవిషయం తెలియకుండా తొందర పడకూడదు. నాకు కొంత సమయం కావాలి " అన్నది. నహుషుడు అందుకు అంగీకరించాడు. మునులు రహస్యంగా విష్ణుమూర్తిని కలుసుకుని ఇంద్రుని పాపం పోగొట్టమని అడిగారు.
తుమ్మ
తుమ్మ ఒక రకమైన దట్టంగా ముళ్ళతో కూడిన చెట్టు. ఇవి ఫాబేసి (Fabaceae) కుటుంబంలోని అకేసియా (Acacia) ప్రజాతికి చెందినవి. ఇది ముళ్లతో ఉండే కొమ్మలు, నల్లని బెరడు, పసుపు రంగులో ఉండే పువ్వులు కలిగి యుంటాయి.
పెరిగే ప్రదేశాలు
ఇది ప్రాథమికంగా పాకిస్థాన్, లోని సింధ్ ప్రాంతానికి చెందినది. ఇది భారతదేశంలో ఎక్కడ చూసినా తుమ్మచెట్లు విరివిగా కనబడుతాయి. ఆఫ్రికా అంతటా ఇది పెరుగుతుంది. తుమ్మ చెట్టులోంచి మనకి దొరికేది ముఖ్యంగా జిగురు అనేవిషయం మనందరికీ తెలిసినదే.
యితర లింకులు
వర్గం:ఫాబేసి వర్గం:మూలికా ఔషధాలు వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
ఉద్యోగ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
బృహస్పతి ఇంద్రుని వెతికించుట
బృహస్పతి అగ్ని దేవుని పిలిచి ఇంద్రుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో వెతకమని చెప్పాడు. అగ్ని ఒక స్త్రీ రూపం ధరించి మనోవేగంతో అంతా వెతికి చూసాడు. అష్ట దిక్కులు, భూమి, అంతరిక్షం, కొండలు అడవులు ఎక్కడ వెతికినా ఇంద్రుని జాడ తెలియ లేదు. అగ్ని " దేవగురూ! నాకు సాధ్యమైనంత వెతికాను ఎక్కడా కనిపించ లేదు. సృష్టి క్రమంలో నీటి నుండి అగ్ని, బ్రాహ్మణుల నుండి క్షత్రియులు, రాళ్ళ నుండి లోహములు పుట్టాయి. ఆ విధంగా పుట్టిన వాటికి తమ ప్రతాపం ఎక్కడ చెల్లినా తమ జన్మ స్థానంలో చెల్లదు. కనుక నాకు జలప్రవేశం నిషిద్ధం కనుక అక్కడ నేను వెతకలేను " అన్నాడు. బృహస్పతి " అగ్నిదేవా! నీకు సకల చరాచరములలో ప్రవేశం కలదు. నీవు చేరజాలని ప్రదేశం లేదు. నీకు నేను నీటిలో ప్రవేశించే అర్హత కలిగిస్తాను. అక్కడ కూడా ఇంద్రుని కొరకు వెతుకు " అన్నాడు. ఆ తరువాత అగ్ని జలరాశులలో కూడా వెతికి తామర తూడులో ఉన్న ఇంద్రుని కనుగొన్నాడు. వెంటనే బృహస్పతి ఇంద్రుని వద్దకు వెళ్ళాడు. అతనితో " ఇంద్రా! నీ తప్పు ఏమీ లేదు. వృత్తాసురుని వధ ఎలా పాపం ఔతుంది. నీ తప్పు లేకనే నువ్వు పదవి త్యజించావు. మార్గాంతరం లేక నహుషునికి పదవి కట్ట పెడితే అతడు దేవతలు ఇచ్చిన శక్తితో బలగర్వితుడై ప్రవర్తిస్తున్నాడు. తనను మోయడానికి ముని పల్లకి ఉపయోగించి తన శక్తి క్షీణింప చేసుకున్నాడు కనుక ఇది అతనిని జయించడానికి తగిన సమయం. నీవు వచ్చిన సమయంలో నహుషుడు బలవంతుడు కాని ఇప్పుడు అతడు శక్తి హీనుడు. అశ్వమేధయాగం చేసి పాపాన్ని పోగొట్టుకున్న నీవు ఇప్పుడు ఇంద్ర పదవికి అర్హుడవు కనుక నీవు వచ్చి నహుషుని జయించి నీ పదవిని తిరిగి స్వీకరించు " అన్నాడు. అష్టదిక్పాలకులు కూడా ఇంద్రుని వద్దకు వచ్చారు. అందరూ నహుషుని జయించే ఉపాయం గురించి ఆలోచిస్తున్న సమయంలో అగస్త్యుడు అక్కడకు వచ్చి " ఇంద్రా నహుషుడు పదవీ భ్రష్టుడు అయ్యాడు. ఇక నీవీ నీ సింహాసనం అధిష్టించ వచ్చు " అన్నాడు.
నహుషుడు పదవీ భ్రష్టుడు అగుట
ఇంద్రుడు అగస్త్యునకు నమస్కరించి నహుషుడు ఎలా పదవీచ్యుతుడైనాడు చెప్పని అడిగాడు. అగస్త్యుడు " మునులంతా అతని వాహనం మోస్తూ బాధపడుతున్న సమయంలో ఒకనాడు నహుషుడు బ్రాహ్మణులతో ఇష్టాగోష్టి జరుపుతున్న సమయంలో ఋషులు ఇలా అడిగారు " గో సంప్రోక్షణమందు బ్రాహ్మణములయిన మంత్రములు చెప్పబడినవి అవి నీకు ప్రమాణ భూతములా " అని అడిగారు. అందుకు నహుషుడు " గర్వంతో అవి నాకు ప్రమాణమలు కావు " అన్నాడు. నేను అతనికి అడ్డు చెపుతూ " ఋషులచే అభినందితమైన మంత్రములను నిందించుట అజ్ఞానము " అన్నాను. అందుకు నహుషుడు కోపించి నా తలపై తన్నాడు. దానితో అతని పుణ్యమూ, తేజమును కోల్పోయాడు. అప్పుడు నేను " నహుషా ! మునులను వాహనంగా చేసుకుని వారిని అవమానించావు. వారు గౌరవించు మంత్రములు ప్రమాణములు కాదని నిరసించావు. నన్ను అవమానించావు కనుక నీవు పదవీ భ్రష్టుడివై ఇంద్రలోకం నుండి పతనమై భూలోకమున సర్ప రూపమున అనేక సంవత్సరములు నివసించెదవు కాక " అని శపించాను. నహుషుడు నన్ను పరి పరి విధాల ప్రార్ధించగా అతడికి శాపవిమోచనం చెప్పాను. ధర్మపరుడు సత్పురుషుడైన యుధిష్టరుని చూసిన తరువాత అతని పాపములు పరిహారమై పుణ్యలోక ప్రాప్తి కాగలదు అని చెప్పాను " అన్నాడు. ఇంద్రుడు అగస్త్యునికి పూజించాడు. అమరావతి అంతా అక్కడికి వచ్చి ఇంద్రుని అభినందించింది. ఇంద్రుడు అమరావతికి పోయి ఇంద్ర పదవిని అధిష్టించి శచీదేవితో సుఖంగా ఉన్నాడు " అని వివరించాడు. శల్యుడు మరలా " ధర్మరాజా! ఇంద్రుని వంటి వారే తమ అధికారానికి భంగం జరిగినప్పుడు అజ్ఞాతవాసం అనుభవించాడు. కనుక మీరు మీ దురవస్థకు దుఃఖించ వలదు. దుర్యోధనుడు నహుషుని వలె నశించక తప్పదు " అన్నాడు. ధర్మరాజు శల్యునికి కర్ణుని నిరుత్సాహ పరచడం గురించి గుర్తు చేసాడు. శల్యుడు అందుకు అంగీకారం తెలిపి ఇంకా ఏమైనా ఉంటె తప్పకచేస్తానని సేనలతో హస్థినకు బయలు దేరాడు.
సేనలసమాయత్తం
సాత్యకి ఒక అక్షౌహిని సేనతో పాండవుల వద్దకు వచ్చాడు. చేధి దేశాధీశుడు, శిశుపాలుని కుమారుడు దృష్టకేతు, జరాసంధుని కుమారుడు సహదేవుడు ఒక్కొక్క అక్షౌహిని సేనతో వచ్చి కలిసారు. కేకయ రాజులు కూడా ఒక్క అక్షౌహినితో కలిసాడు. ద్రుపదుడు బంధువులతో ఒక్క అక్షౌహినితో కలిసాడు. పర్వత రాజు ఒక్క అక్షౌహినితో కలిసాడు. విరాట రాజు తన సైన్యముతో కలిసాడు. పాండ్యరాజు ఒక్క అక్షౌహినితో కలిసాడు. ఇలా పాండవ సైన్యం ఏడు అక్షౌహినులైంది. ఇక సుయోధనుడు కూడా తన సైన్యాన్ని సమాయత్తం చేస్తున్నాడు. భగదత్తుడు ఒక్క అక్షౌహినితోను, కాంభోజరాజు సుదక్షిణుడు ఒక్క అక్షౌహినితోను, భూరిశ్రవుడు ఒక్క అక్షౌహినితోనూ, శల్యుడు ఒక్క అక్షౌహినితోను, సింధురాజు జయద్రధుడు ఒక్క అక్షౌహినితోనూ, మాహిష్మతీపతి నీలుడు ఒక్క అక్షౌహినితోనూ, యాదవరాజు కృతవర్మ ఒక్క అక్షౌహినితోను, అవంతీరాజులు విందాను విందులు తలా ఒక్క అక్షౌహినితోనూ, వివిధదేశముల నుండి వచ్చిన సైన్యం మూడు అక్షౌహినులయ్యాయి. మొత్తం పదకొండు అక్షౌహినుల సైన్యం కౌరవపక్షాన చేరింది.
ద్రుపదరాజు పంపిన పురోహితుని రాయభారం
ద్రుపదరాజు పంపిన పురోహితుడు హస్థినకు చేరాడు. అతడు భీష్ము, ద్రోణ, కృపాచార్యు, విదుర దుర్యోధనాధులను కలుసుకున్నాడు. మరునాడు దృతరాష్ట్రసభలో " ధృతరాష్ట్రుడు, పాండురాజు అన్నదమ్ములు. వారి పుత్రులైన కౌరవ, పాండవులకు రాజ్యంపై సమాన హక్కు ఉందని మీకంతా తెలుసు. పాండవులను చంపడానికి చేసిన అనేక ప్రయత్నాలు వాటి నుండి వారు తప్పించుకున్న విధం మీకు తెలుసు. పాండవులు తమ బాహు బలంతో నూతన రాజ్యాన్ని స్థాపించి, వృధి చేసిన రాజ్యంను శకునితో కలిసి  కుట్రపన్ని జూదం వంకతో  దుర్యోధనుడు అపహరించిన విషయం మీకు తెలుసు. వీటిని అంగీకరించిన దృతరాష్ట్రుని ఏమనాలి. పాండవపత్నిని సభలో వలువలు వలిచి అవమానించిన విషయం, వారి రాజ్యం అపహరించిన విషయం ఎలా మరువగలము. నాటి నిర్నయానుసారం ఇప్పుడు వారు అరణ్య అజ్ఞాత వాసాలు ముగించుకుని మునుపటి తప్పులను తలంచక వారి రాజ్యభాగం కోరుతూ సంధి నిమిత్తం నన్ను పంపారు. కౌరవ, పాండవ ప్రవర్తను ఎరిగిన మీరు దుర్యోధనుడికి నచ్చ చెప్పటం మంచిది.  పాండవులు బల హీనులు కారు. జననష్టం లేకుండా తమ రాజ్యంను పొందాలనుకుంటున్నారు. వారి వైపు ఏడు అక్షౌహినుల సైన్యమే ఉంది,  మా వద్ద పదకొండు అక్షౌహినుల సైన్యం వుందని అనుకుంటున్నారేమో సాత్యకి, భీముడు ఒక్కొక్కరు వెయ్యి అక్షౌహినులకు సమం. అర్జునిని ఎదిరించి నిలువగలిగిన వీరుడు ముల్లోకాలలో లేడు. అన్నిటికి మించి చతురోపాయములో సమర్ధుడైన శ్రీకృష్ణుడు వారి వైపు ఉండగా వారిని విజయలక్ష్మి వరించకుండా ఉండ కలదా? వారిని పిలిపించి వారి రాజ్య భాగం ఇప్పించి అందరూ క్షేమంగా సుఖంగా ఉండండి " అని చెప్పి కూర్చున్నాడు.
దృతరాష్ట్ర సభలో సంధివిషయంలో చెలరేగిన వివాదాలు
బ్రాహ్మణుని మాటలు విన్న భీష్ముడు లేచి " పాండవులు శ్రీకృష్ణునితో కలసి ఉండటం వారు శాంతియుతంగా సమస్యా పరిస్కారానికి దారులు వెదకడం అదృష్టం. మీ మాటలు వినడానికి కొంత కటువుగా ఉన్నా ఆమోదయోగ్యం. పాండవులు అనుభవించిన కష్టాలు మనందరికి తెలుసు. కనుక వారిని సగౌరవంగా వారి రాజ్య భాగాన్ని ఇవ్వడం సముచితం. కాని పక్షంలో ఆగ్రహించిన అర్జునిని యుద్ధంలో ఎవరు ఆపగలరు. సాక్షాత్తూ వజ్రాయుధం ధరించిన ఇంద్రుడు కూడా అర్జునుడి ముందు నిలువలేడు. ఇక తక్కిన ధనుర్ధారుల సంగతి చెప్పనేల. అతని బాణాగ్నికి సర్వం ఆహుతి కాక తప్పదని నా అభిప్రాయం " అన్నాడు. భీష్ముడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా కర్ణుడు లేచి "బ్రాహ్మణోత్తమా! అందరికి తెలిసిన విషయాన్ని మాటి మాటికి ప్రస్తావించడం వ్యర్ధం. దుర్యోధనుని కొరకు శకుని జూదం ఆడాడు ధర్మరాజు సకలము ఓడాడు. ఇందులో అపరాధం లేదు. అనుకున్న ప్రకారం అజ్ఞాత వాసం ముగియకనే రాజ్యభాగం కోరడం తప్పు. విరాటుడు, ద్రుపదుడు సహాయంగా ఉన్నారని రాజ్యభాగం అడగటంలో ఏమి న్యాయం ఉంది? ఇంత అన్యాయం ఎక్కడైనా ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా ఉందా? " అన్నాడు. అందుకు భీష్ముడు బాధపడుతూ " కర్ణా! ఏమిటిది? పెద్ద వీరుడి మాదిరి మాట్లాదుతున్నావు. గోగ్రహణంలో అర్జునుడు మనందరిని గెలిచాడు. పలుమార్లు నీవు అతనితో తలపడి ఓడిన నీ పరాక్రమం ఏమిటో అప్పుడే చూశాం. ఇప్పుడు నువ్వు మాటలతో గెలుస్తున్నావు. గోగ్రహణ సమయంలో సుయోధనునికి నేను అజ్ఞాత వాసం ముగిసిందని చెప్ప లేదా ఇప్పుడు మరలా ఆ ప్రస్తావన ఎందుకు ? ఈ బ్రాహ్మణుడు చెప్పినట్లు చేయకపోతే యుద్ధంలో మనం ఆర్జునుడి చేతిలో దెబ్బలు తిని మట్ట్టి కరువక తప్పదు" అని కోపంగా అన్నాడు. దృతరాష్ట్రుడు భీష్ముని శాంతింప చేసి కర్ణుడిని నిందించి " విప్రోత్తమా! మీరు చెప్పింది సావధానంగా విన్నాను. తగు విధంగా ఆలోచించి మేము ఒక సౌమ్యుని పాండవుల వద్దకు పంపి మా మనసులో మాట తెలియచేస్తాము. మీరు వెళ్ళి రండి " అన్నాడు.
సంజయుని సంధి కొరకు ఉపప్లావ్యం పంపుట
దృతరాష్ట్రుడు సంజయుని పిలిచి " సంజయా! పాండు రాజకుమారులు ఉపప్లావ్యంలో ఉన్నారు. నీవు వారి వద్దకు వెళ్ళి శ్రీకృష్ణుని సాన్నిధ్యంలో వారితో అరణ్య, అజ్ఞాతవాసాలు ముగించుకున్నందుకు అభినందిస్తున్నాని చెప్పు. సుయోధనుడు వివేచనా శూన్యుడు కనుక ఇన్ని అనర్ధాలు జరిగాయి అని తెలుపుము. ధైర్యవంతులు, ఉత్సాహవంతులు అయిన పాండవుల దోషం ఏమీ లేదని చెప్పు. పాలు, నీళ్ళ లాగా అన్నదమ్ములను కలిసి ఉండమని చెప్పు. వారు వారి తండ్రి రాజ్యభాగానికి అర్హులని చెప్పు. మనలను అసత్యవాదులని పాండవులు నమ్మరు. కాని ధర్మాత్ముడైన ధర్మరాజుకు రాజ్యభాగం ఇవ్వకుండా ఉండలేము కదా. మేము గర్వించి ఇవ్వకున్న శ్రీకృష్ణుని సారథ్యంలో అర్జునుడు ముల్లోకాలను క్షోభపెట్టగలడు. భీముని తలచిన దడ పుడుతుంది. నకుల, సహదేవుల పరాక్రమం సామాన్యం కాదు. ద్రుపద, సాత్యకులు తక్కువ వారు కాదు. వారి మిత్రులు కేకయ రాజు, పాండ్యుడు ఎవరికీ తీసి పోరు. ఇక ధర్మజుని ఆగ్రహం ఎదుర్కొనుట రుద్రునికైనా సాధ్యం కాదు. కనుక ధర్మజుని వద్దకు వెళ్ళి అతని తమ్ములకు ఆగ్రహం కలుగకుండా ప్రీతి కలిగేలా మాట్లాడు. శాంతి కలిగేలా మాట్లాడి కార్యం సఫలం చేసుకుని రా " అన్నాడు.
సంజయుని రాయబారం
సంజయుడు ఉపప్లావ్యం చేరి అర్జునినితో కూడి ఉన్న శ్రీకృష్ణుని వద్దకు వెళ్ళాడు. మరునాడు సభలో ధర్మజునితో " ధర్మజా ! నిన్ను కలుసుకోవడం నా అదృష్టం. మీ తండ్రి ధృతరాష్ట్రుడు మీరు ఇక్కడ క్షేమంగా ఉన్నందుకు ఆనందించాడు. మీ యోగ క్షేమం కనుక్కు రమ్మని నన్ను పంపాడు " అన్నాడు. ధర్మరాజు " మా పెదనాన్న దయ వలన మేము క్షేమంగా ఉన్నాము. మా క్షేమం కొరకు పెదనాన్న మిమ్ము పంపడం మా అదృష్టం. నిన్ను చూస్తూ వుంటే సాక్షాత్తూ మా పెదనాన్నను చుసినట్లున్నది. వారు క్షేమమా             , వారి పుత్రులు క్షేమమా, మనుమలు క్షేమమా, భీష్మ ద్రోణ, కృప అశ్వథామలు క్షేమమా? కౌరవులు వారిని ఆదరిస్తున్నారా? బ్రాహ్మణులను కౌరవులు ఆదరిస్తున్నారా?  వారికి మేమిచ్చిన గ్రామాలను దుర్యోధనుడు లాగుకొన లేదు గదా ?  గురు ద్రోణాచార్యుడు, కృపాచార్యుడు మా విషయంగా దోషములను ఎంచడం లేదు కదా!  ఒక్కసారిగా   పిడుగులవంటి అరవై తీష్ణ బాణములను ప్రయోగింప గల అర్జునుడి బాహుబలమును స్మరిస్తున్నారా!  గద చేత ధరించి దట్టమైన అడవులలో సంచరించే మదపుటేనుగులాగా  యుద్ధరంగంలో సంచరించే భీమసేనుడిని స్మరిస్తున్నారు గదా! మునుపు రాజసుయయాగ సందర్భంగా తన కెదురైన కళింగ  రాజును జయించిన సహదేవుని, శిబిని, త్రిగర్త రాజులను  జయించిన నకులుడిని స్మరిస్తున్నారా! దురాలోచనతో ద్వైత వనంలోకి ఘోషయాత్రకు వచ్చి బందీలైన ధృతరాష్ట్ర కుమారులను బంధ విముక్తి చేసిన భీమార్జునులను, ఆ సంగతిని స్మరిస్తున్నారా!" అన్నాడు. సంజయుడు దానిలోని అంతరార్ధం అర్ధం చేసుకుని తన వాదన వినిపించడం మొదలు పెట్టాడు " ధర్మజా! నీవు        అడిగినట్లే  అందరు కుశలంగా వున్నారు.  సుయోధనుని చుట్టూ అవినీతి పరులు, దూరంహంకారులు, నీతి మంతులు, సత్వసంపన్నులు ఇలా అనేక ప్రవృత్తులు కలవారు ఉన్నారు.వారు ఒకరి మాట ఒకరు వినరు.  కౌరవులు యుద్ధ ప్రసంగంలో   మీ గురుంచి, వీరాగ్రేసరులైన భీమార్జునుల గురుంచి స్మరిస్తున్నారు.                                                         ధర్మజా! నీవు మంచి మనసుతో సంధి ప్రయత్నం చేసావు కాని వృద్ధుడైన దృతరాష్ట్రునికి మనసు నిలకడగా లేదు. కొడుకుల మాట కాదన లేక పోతున్నాడు.  మనసులో మధన పడుతున్నాడు. కనుక అజాత శత్రువైన నీవు పెద్ద మనసు వహిస్తే బాగుంటుంది. ఇచ్చిన దానం తిరిగి స్వీకరించడం ధర్మమా? హస్థినాపుర ప్రజలు శత్రువులను ఎదుర్కొన్నప్పుడు మిమ్ములను తలచుకుంటున్నారు. పగవారికి కూడా హాని తలపెట్టరని మిమ్ము కీర్తిస్తున్నారు. ధర్మజా! శ్రీకృష్ణుని సమక్షంలో నిండు సభలో నీతమ్ములు వింటుండగా నాకు తోచినది చెప్తాను " అనగానే ధర్మరాజు " సంజయా నీవు చెప్పదలచినది చెప్పవచ్చు " అన్నాడు.
సంజయునికి ధర్మజుని స్పందన
ధర్మరాజు " సంజయా! నా మాటలలో యుద్ధం అన్న మాట ధ్వనించిందా? మాకు మాత్రం యుద్ధమంటే ప్రియమా? యుద్ధానికి దిగకనే కార్య సాఫల్యత కలిగితే కావలసిన దేముంది. భీమార్జునులు జనహితమైన పనులే చేస్తారు కాని అప్రియములు చేయరు. దురాశకు పోయి యుద్ధానికి దిగితే యుద్ధం దుఃఖం కాక సుఖం ఇస్తుందా? సంజయా! మా పెదనాన్న ధృతరాష్ట్రుడు తాను అక్రమ మార్గాన నడుస్తూ నన్ను ధర్మ మార్గాన నడవమనడం న్యాయమా? తాము ఉత్తమ మార్గాన నడుస్తూ ఎదుటి వారికి చెబితే బాగుంటుంది. ఇప్పుడు మాకు సంపద లేదు, బలం లేదు. మమ్ము పిలిచి ఆదరించడానికి ధృతరాష్ట్రుడు వెర్రి వాడా? ఆయన ప్రవర్తన మాకు కొత్త కాదు అప్పుడే పెద్దల మాటలు వినని వాడు ఇప్పుడు వింటాడా? జూదపు సిరికి ఆశపడకూడదని విదురుడు అప్పుడు చెప్పిన మాటలు విని ఉంటే ఇప్పుడు ఇంత దూరం వచ్చేది కాదు. అతడు సుయోధనుడు విషం తాగమన్నా త్రాగుతాడు కాని మంచి మాటలు వింటాడా? దృతరాష్ట్రునికి సుయోధనుడు అత్యంత పరాక్రమ వంతుడని నమ్మకం. సుయోధనుడు కర్ణుని భుజబలంతో రాజ్యం నిష్కంటకం చేసుకోవాలని అనుకుంటున్నాడు. కానీ అది అతడి భ్రమ. ఎందుకంటే ఇంతకు ముందు అనేక యుద్ధాలు జారిగాయి. అప్పుడు కర్ణుడు కౌరవులను ఎందుకు గెలిపించ లేక పోయాడు. ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యోధనుడు, దుశ్సాసనుడు, కర్ణాదుల మాటలు వింటాడు కాని మంచి మాటలు వినరు. అన్నీ తెలిసిన నీవు ఇలా మాట్లాడటం అవివేకమా లేక లౌకికమా? భీష్మాదులకు యుద్ధం అంటే తెలియదా? ఆశాపాశ బంధితులై కళ్ళు కానని వారికి అర్జునిని గాండీవ కాంతులు పూర్తిగా గుడ్డి వారిని చేయక మానవు. సంజయా ! మా పరాక్రమం పొగుడుతూనే వారితో పోరి గెలవలేమని చెప్తున్నావు. నీకు పక్షపాత బుద్ధి ఏల. యుద్ధంలో గెలువగలమా లేదా అన్నది విడువుము. నీవు గుణవంతుడవు కనుక మా కోపం పోయేలా మాట్లాడావు. మేము ఇప్పటి వరకూ ఎవరికీ అపకారం చేయ లేదు ఇక ముందు అలాగే సహనంగా ఉంటాము. నిజంగా ధృతరాష్ట్రుడు మంచి వాడై మా మీద ప్రేమ ఉంటే మమ్ములను పిలిచి గౌరవించి మారాజ్యభాగం మాకు ఇచ్చి బంధుత్వం నిలుపమని చెప్పు. నీవు చెప్పినట్లు నేను గూడా శాంతిని వహిస్తాను, ఇంద్రప్రస్థం నా రాజ్యంగా ఉండు గాక " అన్నాడు.
సంజయుని ప్రతి స్పందన
సంజయుడు లేచి " ధర్మజా! ఎన్ని తప్పులనైనా సహించి ఓర్పు వహించగలవు కనుకే ఇన్ని మాటలు చెప్పాను. నీవు నమ్మిన సత్యం, అహింసలే నీకు సంపదలు. కౌరవులు మీకు రాజ్యభాగం ఇవ్వకున్న, మీకు ఆ నెత్తురు కూటికన్నా, భిక్షమెత్తి జీవించుట మేలు కదా? నీవు యుద్ధ రూపమైన పాపమును చేయవద్దు.  రాజసూయం నిర్వహించిన నీ చరిత్రను హింసతో కళంకితం చేసుకోకు. నీతో మాయాజూదం ఆడి నిన్ను అవమానపరచిన కౌరవులను లోక నిందితులను చేసావు. అరణ్యములలో కష్టాలు అనుభవించిన నీవు ఇలా నీచమైన యుద్ధానికి తలపడి బంధు మిత్రులను చంపుట ధర్మం కాదు. ఇంతకు ముందు కూడా ఈ శ్రీకృష్ణుడు, సాత్యకి ద్రుపదాదులు, శత్రుసంహారుకులయిన నీ తమ్ములు నీ వెంట వున్నా వనాలకు వెళ్ళారు గదా!  దుర్యోధన, దుశ్శాసన, భీష్మ ద్రోణ కర్ణ శల్య బాహ్లీకాడులను చంపి నీవేం సుఖ పడతావు.  చెప్పు.    హాలాహలం దిగమింగిన ఈశ్వరుడిలా నీవు నీ కోపాన్ని దిగమింగి నీ కీర్తిని కాపాడుకో " అన్నాడు.
సంజయునికి ధర్మజుడు బదులిచ్చుట
సంజయుని మాటలు విన్న ధర్మరాజు " సంజయా! నీవు పలికింది నిజమే. కర్మలలో ధర్మం శ్రేష్టమైనదనుట సత్యం. ఒక్కొక్క చోట ధర్మం అధర్మ రూపంలో కనపడుతుంది. మరొకచోట ధర్మం అధర్మంగా కనపడుతుంది. ఇంకొకచోట ధర్మం తన సహజమైన ధర్మ రూపాన్నే ధరిస్తుంది. విద్వాంసులు తమ బుద్ది చేత దాని అసలు రూపాన్ని చూడగలరు. ధర్మాధర్మాలు ఆపత్కాలంలో భిన్న లక్షణాన్ని పొందుతాయి. ఆపత్ధర్మం యొక్క స్వభావం వీరేగా ఉంటుదని తెలుసుకో.  కనుక నన్ను నిందించదలచుకున్న నేను చేసినది అధర్మం అని నిరూపించి నిందించు. నువ్వు చెప్పినట్లు కోపం నివారించదగినది. అహింస పరమ ధర్మమే. కానీ లోక కంటకులను, వంశనాశకులను, పాపాత్ములను నిర్మూలించి ప్రజలను రక్షించుట క్షత్రియ ధర్మమని పెద్దలు చెప్పగా విన్నాను. ఈ భూమండలం మీదున్న సమస్త ధనం లభిస్తుందన్నా,దేవతల సంపత్తి లభిస్తుందన్నా, దానికంటే గొప్పదైన బ్రహ్మలోక వైభవం వస్తుందన్నా సరే నేను అధర్మం స్వీకరించను. ఇక్కడ ధర్మానికి అధినాయకుడు, నీతిజ్ఞుడు, కుశలుడు,  కర్తవ్యాకర్తవ్యములను, ధర్మాధర్మములను నిర్ణయించుటకు శ్రీకృష్ణుడు ఉన్నాడు. ఆ శ్రీకృష్ణుడు నేను చేయునది ధర్మమా అధర్మమా అని నిర్ణయించి చెప్పగలడు. అతడు రెండు వైపులా హితాన్ని కోరువాడు. అతని ఆధ్వర్యంలో అంధక, భోజక, యదు, వృష్టి, శృంజయ, కేకయ రాజులు నడుచుకుంటున్నారు. మాకు అతని మాట శిరోధార్యం " అన్నాడు.
సంజయునికి శ్రీకృష్ణుడి సమాధానం
ఈ మాటలు విన్న శ్రీకృష్ణుడు " సంజయా! నేను పాండవుల మేలు కోరుకుంటున్నాను.  అదే విధంగా దృతరాష్ట్రుని అభివృద్ధిని కూడా  కాంక్షిస్తాను. నేను ఇద్దరినీ శాంతించమనే చెప్తాను. నా కోరిక కూడా అదే.  నా వల్లగాని యుధిష్ఠిరుని వల్ల గాని ధర్మ లోపం జరుగదు. ఈ విషయం నీకు కూడా తెలుసు.  ధృతరాష్ట్రుడు ఇప్పుడు తెలివి తెచ్చుకుని పాండవులను పరామర్శించడానికి నిన్ను పంపాడు. నీవూ నీకు తోచిన ధర్మాన్ని వినయంగా చెప్పావు. నీ శాంతి వచనాలు సంతోషం కలిగించాయి. పైకి సవ్యంగా కనిపిస్తున్నా ధర్మరాజు మాటలు సంధి పొసగదని భావిస్తున్నట్లు తెలుస్తూ ఉంది. ధర్మరాజు మాటలు సరి అయినవే.  ఎందుకంటే పుత్రపక్షపాతి అయిన ధృతరాష్ట్రుడు  కొడుకు మాటలు విని  పాండవుల రాజ్యంను ఆశిస్తూ వుంటే ధృతరాష్ట్రుడి తీపి మాటలకు పాండవులు రాజ్య భాగం వదులుతారా?  యుధిష్ఠిరుడు స్వధర్మాన్నే ఆచరిస్తాడు.  ఒకవేళ తమ స్వధర్మాచరనలో దైవ వశం చేత మృత్యువును కూడా పొందవచ్చు. అది కూడా వారికి మంచిదే.  నీకు అన్ని ధర్మాలు తెలుసు. గతాన్ని మరచి పాండవులు కౌరవులతో సఖ్యంగా బ్రతకాలని అనుకుంటున్నారు. అది వారి కరుణ గొప్పతనం. ధర్మం ప్రకారం తమ తండ్రి రాజ్యం పాండవులకు ఇవ్వకుంటే వారు యుద్ధానికి సన్నద్ధం కావడం అధర్మమా? అవమానాలు నిరంతరం సహిస్తూ బతకడం కంటే యుద్ధం చేయడం మేలు అని నాకు అనిపిస్తుంది. యుద్ధం క్షత్రియ ధర్మం కాదా? అని ధర్మరాజు అడిగాడు కదా! ద్విజులకు ధర్మాధర్మాలు నిర్ణయించిన పెద్దలు క్షత్రియులు యాచించ కూడదు వారు ఇవ్వడమే కాని తీసుకోకూడదు అని చెప్పిన విషయం లోక విదితం. వర్ణాశ్రమ ధర్మ రక్షకులైన క్షత్రియులు వారి ధర్మాన్ని వదులుతారా? ధర్మంగా సంపాదించిన సంపదను అధర్మ మార్గాన కాజేసిన వారిని శిక్షించడం ధర్మమని శాస్త్రాలు భోదించ లేదా? సంజయా! ఇక్కడ వచించిన ధర్మాలు కౌరవులకు చెప్పలేదా ? వారు కాదా అధర్మంగా ప్రవర్తించినది. వారు కాదా నిండు సభలో ద్రౌపదిని వలువలు లాగి అవమానించి పాండవులకు అవమానం కలిగించినది. లోకంలో జూదం ఎవరూ ఆడలేదా వారిని ఇలాగే అవమానించారా? పాండవులు సంధికీ సిద్ధమే యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధమే. ఈ రెండు పరిస్థుతులు గ్రహించి నీవు ధృతరాష్ట్రుడికి వున్నది ఉన్నట్లుగా చెప్పు" అని సంజయుడిని నిలదీశాడు
శ్రీకృష్ణుడు కౌరవుల తప్పులను ఎత్తి చూపుట
సంజయుడు " కృష్ణా! నీవే ఇలా మాట్లాడితే సంధి ఎలా పొసగుతుంది? " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణడు " ఆ రోజు సభలో భీష్మ, ద్రోణ, కృపాచార్యులు నోరు మెదిపారా? కుమారుల అకృత్యాలను దృతరాష్ట్రుడు ఆపగలిగాడా! దుశ్శాసనుడు వదిన అని చూడక ద్రౌపదిని నిందిస్తూ సభకు ఈడ్చుకు వస్తుంటే మామగారైన దృతరాష్ట్రుడు ఎలా సహించాడు ఆమె ఏడ్పులు వినిపించ లేదా ? విని ఓర్చుకున్నాడా! ఇప్పుడు తగుదునమ్మా అని పాండవుల యోగక్షేమం కనుక్కుని రమ్మన్నాడా! భార్యను అవమానిస్తుంటే పాండవులు మిన్న కున్నారు. ఆమె తనను తాను రక్షించుకున్నది కాబట్టి కౌరవులు బ్రతికి పోయారు లేకుంటే ఆరోజే చచ్చి ఊరకుండే వారు. పాండవులు ఎల్ల కాలం ఇలాంటి అవమానాలను సహించి ఊరకుండవలసినదేనా ! సభలో కర్ణుడు " జూదంలో నీ భర్తలు నిన్ను ఓడారు కనుక వారు ఉండీ లేనట్లే. కనుక సభలో నీకు నచ్చిన వారిని భర్తగా ఎంచుకో అనలేదా ! " శూలాలలా ఆ మాటలు ద్రౌపదిని బాధించిన విషయం నీకు తెలవదా? దుశ్శాసనుడు " ఇక్కడ రోషం ఉన్న మగాడెవరు? నీకు భర్తలు ఉండీ లేనట్లే " అన లేదా? పాండవులు అప్రయోజకులే అయినా అలా మాట్లాడటం వలన వారికి కలిగిన మేలు ఏమి? ఆ తరువాత జరిగినవి సభలో చెప్పతగినవి కాదు. ఈ సంధి పొసగదు. అయినా పాండవులకు నచ్చ చెప్పి నేను ఒప్పించి హస్థినకు వస్తాను. కౌరవులకు బుద్ధి చెప్పి వారి రాజ్య భాగం వారికిమ్మని అడుగుతాను ఇస్తారా బ్రతికి పోతారు. ఏమైనా కుటిలోపాయం చేసారా పాండవుల బాణాగ్నికి వారు సమూలంగా నాశనం కావడం తథ్యం. అలా జరగదని ఆశిస్తున్నాను. సంజయా! సుయోధనుడు రోషంతో కూడిన మహా వృక్షం.దానికి కాండం కర్ణుడు, కొమ్మలు శకుని ఫల పుష్పాదులు దుశ్శాసనాది సోదరులూ ఇతరులు దానికి మూలం దృతరాష్ట్రుడు. అలాగే ధర్మరాజు ధర్మము అనే మహావృక్షం దానికి అర్జునుడు కాండం భీముడు శాఖోపశాఖలు ఫలపుస్పాలు నకుల సహదేవులు ఈ వృక్షానికి మూలం సద్భ్రాహ్మణులు, వేదములు. నిష్పక్షపాతంగా యోచించి రెండింటిలో ఏది మేలో నీవే చెప్పు. పుత్రులతో కూడిన దృతరాష్ట్రుడు ఒక మహారణ్యం. పాండుపుత్రులు అందులో సంచరించే సింహాలు. సింహాలు లేని అడవిని కొట్టేస్తారు. అడవి లేక సింహాలు మనజాలవు. కనుక రెండు ఒకరిని ఒకరూ ఆశ్రయించుకుంటే అందరికీ మేలే. నేను హస్తినకు వస్తాను దృతరాష్ట్రుడు పాండవులను కుమారులలా ఆదరిస్తే వారు కౌరవులను అనుసరించి ఉంటారు.నా మాట అంగీకరిస్తాడో లేదో చూసి కర్తవ్యం నిర్ణయిస్తానని దృతరాష్ట్రుడికి నికి చెప్పు " అన్నాడు.
ధర్మరాజు కౌరవుల ప్రముఖులకు ప్రణామములు చెప్పుట
సంజయుడు " నేను వచ్చిన పని సఫలం అయిందని ఆశిస్తాను " అని దృపదాదులను చూసి " నాకు అనుజ్ఞ ఇస్తే నేను పోయి వస్తాను . ధర్మజా! నా పలుకులలో తప్పేమి లేదు కదా? " అన్నాడు. ధర్మరాజు " సంజయా! నీ పలుకులలో అనుచితంలేదు అధర్మమైన మాటలు నీవు చెప్పవు కదా! నీ ఓర్పు నేర్పు ఎవరికి ఉంటాయి చెప్పు. నీవు హస్థినకు పోయి తాత భీష్మునకు, గురువు ద్రోణునకు, కృపాచార్యునకు నా నమస్కారాలు అందచెయ్యి. మా తండ్రి దృతరాష్ట్రునికి నమస్కరించానని చెప్పు . దుర్యోధనుని సోదర సమేతంగా క్షేమమడిగానని చెప్పు. విదురుని , శల్యుని వినయంగా అడిగినట్లు చెప్పు. అశ్వద్దామను అక్కున చేరుకున్నానని చెప్పు. బాహ్లికుని, సోమదత్తుని ప్రియంగా పలుకరించానని చెప్పు. కర్ణుడు, శకుని, సైంధవుడు, కృతవర్మలకు వృద్ధులైన రాజులకు మాతో యుద్ధం చేయ సిద్ధమైన సకల రాజులకు ఎవరికి తగినట్లు వారికి సముచిత రీతిలో వినయంగా, వాత్సల్యంగా, బంధుప్రీతిగా నా ప్రణామములు అందచెయ్యి. శత్రువులను జయించి మేము దాసదాసీ జనములను ఉదాసీనపరచకుండా ఆదరించగలమని చెప్పు.
ధర్మరాజు కౌరవులకు పంపిన సందేశం
మా తండ్రి దృతరాష్ట్రుడు సభలో ఉండగా " అనఘా! శంతనుని రాజ్యాన్ని కాపాడుతున్న నీవు మమ్మునాదరించి చిన్న వయస్సులోనే మారాజ్య భాగాన్ని మాకిచ్చి ఆదరించావు. అలాగే ఇప్పుడు మాకు సంధి చేసి సకల ప్రజానీకాన్ని రక్షించి రాజ్యాన్ని అధర్మం నుండి కాపాడమని చెప్పు. అలా చేస్తే బ్రాహ్మణులు, రాజులు సంతోషిస్తారని చెప్పు అలాగే తాత భీష్మునితో పాండవులు ఇప్పటికీ శాంతి కాముకులని చెప్పు. యుద్ధం తలపెట్టరని చెప్పు. సుయోధనునితో మేము అత్యంత బలవంతులమైనా మమ్ములను రాజ్యం నుండి వెళ్ళగొట్టిన నీ వెర్రి తనం, అడవులలూ వెన్నంటి వచ్చి మమ్ము కష్టపెట్టిన నీ దురుసుతనం, నిండు సభలో ద్రౌపదిని అవమానించిన నీ తులువతనం ధర్మరాజు సహించాడు అని చెప్పు. అతనిని అతని సోదరులను యుద్ధభూమిలో మరణించ వలదని చెప్పు, పరుల సొమ్ముకు ఆశించక మా రాజ్యభాగం మాకిచ్చి క్షేమంగా ఉండమని చెప్పు, యుద్ధానికి దూరంగా ఉండటం వారికే మేలని చెప్పు, సుయోధనునికి ఎవరూ చెప్పేవారు లేక నేను పెద్ద వాడిని కనుక చెప్తున్నాను, మావైపు ఉన్న ధర్మం అతని వైపు ఉన్న అధికబలాన్ని మహా వీరులను హరించగలదని చెప్పు, శ్రీకృష్ణుడు మా పక్షంలో ఉన్నందున మేము జయించగలమని చెప్పు. నా మాట మన్నించి యుద్ధానికి దూరంగా ఉండి అందరినీ కాపాడమని చెప్పు. ఎవరి రాజ్యం వారు చేస్తూ సఖ్యంగా సుఖంగా ఊందామని చెప్పానని చెప్పు, మాకు అర్ధరాజ్యం ఇవ్వ లేకున్న కుశస్థలి, వృక్షస్థలి, వాసంతి వారణావతం ఇచ్చి యుద్ధాన్ని నివారించిన బంధు మిత్రులు క్షేమంగా ఉండగలరని చెప్పు. ఇందు వలన కురు, పాంచాల, మత్స్య, యాదవ, వృష్టి రాజులు పరస్పరం సఖ్యంగా ఉండగలరని చెప్పు. సంజయుడు " ధర్మజా! మీరు ఆనతి ఇచ్చిన ప్రకారం చేస్తాను. మీ తండ్రి గారికి, మీకు, మీ సోదరులకు, వాసు దేవునికి ప్రియంకలిగేలా చేస్తానని విశ్వసిస్తున్నాను " అన్నాడు. అర్జునుడు " మిత్రమా! నీవు నాకు బాల్య మిత్రుడవు. నీ మంచితనం మాకు తెలుసు. ఆ రోజు ధర్మరాజు దయాగుణం అనే అంకుశంతో భీముని ఆపాడు. ఈ రోజు అదే జరుగుతుంది. ఇక సుయోధనునికి విచారమెందుకు వెళ్ళిరా " అన్నాడు. సంజయుడు అందరి వద్ద శలవు తీసుకుని హస్తినకు బయలుదేరాడు.
దీర్ఘాసి విజయభాస్కర్
'''డా. దీర్ఘాసి విజయభాస్కర్''' నాటక రచయితగా, కవిగా, కథకుడిగా, అనువాద రచయితగా బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. నాటకరంగానికి సంబంధించిన పరిశోధనలో మంచి పేరు సంపాదించిన రచయిత.
జననం, విద్యాభ్యాసం
విజయభాస్కర్ శ్రీకాకుళం జిల్లా అంపోలులో 1958 జులై 31న జన్మించాడు. తండ్రి పేరు సూర్యనారాయణ, తల్లి పేరు వరాలమ్మ. అంపోలు గ్రామంలో ప్రాధమికవిద్య, శ్రీ కూర్మం లో హైస్కూల్ విద్యని అభ్యసించి, ఇంటర్మీడియట్, డిగ్రీ శ్రీకాకుళంలో ఆర్ట్స్ కాలేజీలో ఎం,ఎ ఇంగ్లిష్ లిటరేచర్ ఆంధ్రా యూనివర్సిటిలో చదివారు. డిగ్రీలోనే మొట్టమొదటి నాటిక "తూర్పు తెల్లారింది" రచించారు నాటకరంగంపై ఉన్న మక్కువతో బెర్టోల్ట్ బ్రెఖ్ట్ కావ్య నాటిక       " రాగం - తెలుగు నాటిక సాహిత్యంపై ప్రభావం " అన్న అంశంపై పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ పట్టా అందుకున్నాడు.
ఉద్యోగం
ఇంగ్లిష్ లెక్చరర్ గా చింతపల్లిలో 1985వ సంవత్సరంలో ఉద్యోగ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంబించి అక్కడ ఉన్న గిరిజన విద్యార్దుల తల్లితండ్రుల మన్నన పొందారు.గ్రూప్స్ లో ఉత్తిర్ణత పొంది మున్సిపల్ కమిషనర్ గా ఎంపికయ్యారు 1991 లో మొట్టమొదట రాయదుర్గం మున్సిపల్ కమిషనర్ గా, అనంతపురం జిల్లాలోని ఎమ్మిగనూరు మున్సిపల్ కమిషనర్ గా, కర్నూల్ జిల్లా బిసి కార్పొరేషన్ డైరెక్టర్ గా, ఎస్సి కార్పొరేషన్ ఇన్చార్జ్ డైరెక్టర్ గా సేవలందించారు, హైదరాబాద్ నగర పాలకలో విశేషమైన సేవలందించి ప్రజలు, ఉన్నతాధికారుల మన్ననలు పొందారు. మున్సిపల్ ఆర్ & బి శాఖామాత్యులకు ఒ యస్ డి గా, పలువురు ప్రముఖుల తలలో నాలుకలా వ్యవహరించారు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం విడిపోయిన తరువాత 2015వ  సంవత్సరంలో భాషా  సాంస్కృతిక శాఖకు మొట్టమొదటి  సంచాలకులుగా,  ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సృజనాత్మకత, సంస్కృతి సమితి సీఈఓ గా నియమితులయ్యారు.
సాహిత్యం
ఈయన దూరదర్శన్ కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో తన ఊరులో చిన్నపుడు పండుగలకు జరిగే నాటక ప్రదర్శనలతో ప్రభావితమై, అలానే గ్రామంలో ఉన్న గ్రంథాలయంలో వివిధ పత్రికలను చదివి, అందులోని సాహిత్యంతో ప్రభావితమై సాహిత్య రచన వైపు అడుగు వేసినట్టు చెప్పాడు. కాళీపట్నం రామారావు దగ్గర స్ఫూర్తి పొంది కథలు రాసానని, కాళీపట్నం రామారావు పరిచయం చేసిన ఎస్.కె. మిశ్రో ప్రభావంతో నాటక రచన చేసినట్టు తెలుస్తోంది. ఇతని రచనల్లో సామాజిక-రాజకీయ అంశాలు ప్రధాన విషయంగా కనిపిస్తాయి. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలను ఉటంకిస్తూ హిందూ మతంలోని సామాజిక న్యాయాన్ని ఈయన రచనల్లో ప్రతిబింబించాడు. ఇతను రచించిన నాటకాలలో కించిత్ భోగం, గాంధీ జయంతి, జీవన్నాటకం, ఋత్విక్, కుర్చీ, బొమ్మలు చెప్పిన భజగోవిందం చెప్పుకోదగ్గవి. వీటిలో కొన్ని కన్నడ, హిందీ, మలయాళం, ఇంగ్లిష్ భాషల్లోకి అనువాదమయ్యాయి.
గుర్తింపు
===పురస్కారాలు ===
బయటి లంకెలు
వర్గం:నాటక రచయితలు వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా రచయితలు వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా నాటక రచయితలు వర్గం:1959 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కర్నాల్
కర్నాల్ హర్యానా రాష్ట్రం లోని నగరం, కర్నాల్ జిల్లా కు ముఖ్య పట్టణం. ఇది జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం (ఎన్‌సిఆర్) లో భాగం. పర్షియాకు చెందిన నాదర్ షాకు, మొఘల్ సామ్రాజ్యానికీ మధ్య1739 లో జరిగిన యుద్ధం ఇక్కడే జరిగింది. 1857 లో జరిగిన భారత తిరుగుబాటు సమయంలో, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి చెందిన సైన్యం ఇక్కడ తలదాచుకుంది.
పురాతన చరిత్ర
గొప్ప దాత, యోధుడూ ఐన కర్ణుడితో నగరానికి సంబంధం ఉంది. నగరంలో కర్ణుడి పెద్ద విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. నగరంలోని కర్ణ తల్ అనే పేరుతో ఒక సరస్సు ఉంది. నగర ద్వారాన్ని కర్ణ గేట్ అని పిలుస్తారు.
రాజా జౌలా వారసులైన తోమరులు 9 వ శతాబ్దం మధ్యలో ఈ ప్రాంతానికి పాలకులయ్యారు. 10 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ప్రతీహార శక్తి క్షీణించడం మొదలవగానే, తోమరులు స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించుకున్నారు. తోమర పాలకులలో ఒకడైన అనంగపాల్ తోమర్, ఢిల్లీ నగరాన్ని తన రాజధానిగా చేసుకున్నాడు. కర్నాల్‌తో సహా ఆధునిక హర్యానా ప్రాంతమంతా అతని రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. తోమరులకు శాకంబరి చౌహాన్లతో తగాదాలుండేవి. 12 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో చాహమాన విగ్రహరాజ IV వారిని పదవీచ్యుతులను చేసాడు. కర్నాల్‌తో సహా సత్లజ్, యమున ల మధ్య ఉన్న ప్రాంతమంతా ఒకటిన్నర శతాబ్దం పాటు, గజనీ మహమూద్ దండయాత్రల సమయాన్ని తప్పించి, సాపేక్షికంగా ప్రశాంతంగా ఉంది.
ఆధునిక చరిత్ర
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో, లాలా లాజ్‌పత్ రాయ్ చైర్మన్‌గా కర్నాల్‌లో జిల్లా రాజకీయ సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. "హర్యానా గాంధీ" అని పిలువబడే మూల్ చంద్ జైన్ కర్నాల్‌కు చెందినవాడే. అతను భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ప్రముఖ నాయకులలో ఒకడు.
మూలాలు
వర్గం:Articles with hAudio microformats వర్గం:Coordinates on Wikidata
ఘన్‌పూర్ (స్టేషన్)
స్టేషన్ ఘన్‌పూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జనగామ జిల్లా, స్టేషన్‌ ఘన్‌పూర్‌ మండలం లోని గ్రామం, జనగణన పట్టణం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 12,721 - పురుషులు 6,762 - స్త్రీలు 5,959 - గృహాల సంఖ్య 3,016
గ్రామంలో జన్మించిన ప్రముఖులు
thumb|నెల్లుట్ల రమాదేవి : తెలుగు కవయిత్రి, కథకురాలు, ఉపన్యాసకురాలు, కార్టూనిస్టు|ఎడమ|183x183px
నెల్లుట్ల రమాదేవి: రమాదేవి స్టేషన్‌ఘన్‌పూర్‌ మండలం, స్టేషన్‌ఘన్‌పూర్‌ లో రామచంద్రరావు, శకుంతలాదేవి దంపతులకు జన్మించింది.తండ్రి వ్యవసాయం చేయిస్తూ కరణం వృత్తి చేసేవాడు. ఈమె తెలుగు కవయిత్రి, కథకురాలు, ఉపన్యాసకురాలు, కార్టూనిస్టు.
ఆమెకు 2013 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు 'కథ' విభాగంలో "కీర్తి పురస్కారాన్ని" ప్రకటించారు. ఈమె బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఈమె కథలు, కవిత్వం రాయడమేకాక కార్టూన్‌ ప్రక్రియలోకూడా ఆమెకు మంచిప్రవేశం ఉంది. రమణీయం, మనసు భాష, మనసు మనసుకూ మధ్య పుస్తకాలను వెలువరించింది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:జనగణన పట్టణాలు వర్గం:జనగామ జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి
నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి (జ. 1960, సెప్టెంబర్ 13) ఆంధ్రప్రదేశ్‌కి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. నిజాం కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయాల లో బీకాం, ఎల్ఎల్‌బీ చదివాడు. నిజాం కళాశాల విద్యార్థి సంఘ నాయకునిగా పనిచేశాడు. రాష్ట్రం తరఫున రంజీ ట్రోఫీ క్రికెట్ మ్యాచ్ లకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. ఈయన కెప్టెన్‌గా ఉన్నప్పుడు జట్టులోని ప్రముఖులలో అజారుద్దీన్, భారత క్రికెట్ జట్టు మాజీ కెప్టెన్, హర్షా భోగ్లే, ప్రఖ్యాత క్రికెట్ వ్యాఖ్యాత ఉన్నారు. 2010 లో నవంబరు 25 న 16వ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పదవి చేపట్టి 2014 ఫిబ్రవరి 19 వరకు పదవిలో కొనసాగినారు.
నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి 2023 ఏప్రిల్ 07న కేంద్రమంత్రి ప్రహ్లాద్ జోషి, బీజేపీ జాతీయ ప్రధాన కార్యదర్శి అరుణ్ సింగ్, ఓబీసీ మోర్చా అధ్యక్షుడు లక్ష్మణ్ సమక్షంలో భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి 1960 సెప్టెంబరు 13న నల్లారి సరోజమ్మ, అమరనాథరెడ్డిలకు హైదరాబాదులో జన్మించాడు. రమణారెడ్డి కుమార్తె రాధికారెడ్డిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈ దంపతులకు కుమార్తె నీహారిక, కుమారుడు నిఖిలేష్ ఉన్నారు.
నందమూరి బాలకృష్ణ, భారత క్రికెట్ జట్టు కెప్టెన్ మహ్మద్ అజారుద్దీన్ ఈయనకు సహాధ్యాయులు. కిరణ్ కుమార్‌ రెడ్డికి క్రికెట్ అంటే ఇష్టం. హైదరాబాద్‌ రంజీ జట్టు కెప్టెన్‌గా, వికెట్ కీపర్‌గా రాణించాడు. పైపెచ్చు ఎలాంటి వివాదాలకు తావులేని రాజకీయ జీవితం, ఎలాంటి అవినీతి ఆరోపణలు లేని వ్యక్తిగత చరిత్ర, ఏదైనా ముక్కుసూటిగా చెప్పే మనస్తత్వం, కీలక సందర్భాల్లో కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకునేందుకు సైతం వెనుకంజ వేయని మనస్తత్వమే ఆయనను ఈ స్థాయికి చేర్చిందని చెప్పొచ్చు.
రాజకీయ ప్రస్థానం
తండ్రి అమరనాథరెడ్డి 1987లో మృతి చెందిన తరువాత, 1988లో వాయల్పాడు ఉప ఎన్నికల్లో తల్లి నల్లారి సరోజమ్మ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి టీడీపీ అభ్యర్థి చింతల రామచంద్రారెడ్డి చేతిలో ఓడిపోయింది. 1989 సాధారణ ఎన్నికల్లో కిరణ్ పోటీ చేసి గెలిచాడు. 1994 లో భారీ తేడాతో ఓటమి చవిచూచినా, 1999, 2004, 2009 ఎన్నికల్లో వరుసగా గెలిచి హ్యాట్రిక్ నమోదు చేశాడు. 2004లో ప్రభుత్వ చీఫ్ విప్‌గా, 2009లో అసెంబ్లీ స్పీకర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. 2004లో దివంగత ముఖ్యమంత్రి వై. ఎస్.రాజశేఖర్ రెడ్డి రాష్ట్ర నాయకత్వ పగ్గాలు చేపట్టిన తర్వాతే రాష్ట్ర మీడియా దృష్టిని ఆకర్షించారు. గత ప్రభుత్వ చీఫ్ విప్‌గా ఎన్నికై వైఎస్ఆర్‌కు నోట్లో నాలుకలా మెలిగారు. ప్రధానంగా అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి రోశయ్య కుడి భుజమైతే కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి ఎడంభుజంగా ఉన్నారు.
రాజకీయంగా నేదురుమల్లి జనార్ధనరెడ్డి, కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డిలతో సన్నిహితంగా వుండేవాడు. వై.యస్.రాజశేఖరరెడ్డితో మొదట్లో విరోధమున్నా, తర్వాత ఆయనకు సన్నిహితమయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:1960 జననాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్లు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:నిజాం కళాశాల పూర్వవిద్యార్ధులు వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన ముఖ్యమంత్రులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన శాసనమండలి సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009)
ఇరుగూర్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను
ఇరుగూర్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను (కోడ్:IGU) భారతదేశం లోని తమిళనాడు లోని, ఇరుగూర్, కోయంబత్తూరు జిల్లా లో ఉన్న ఒక రైల్వే స్టేషను. ఈ స్టేషను రెండు ప్లాట్ ఫారములు కలిగి ఉంది. కోయంబత్తూర్ జంక్షన్-ఈరోడ్ జంక్షన్ ప్రధాన రైలు మార్గములో ఒక జంక్షన్ స్టేషను. ఈ స్టేషను నుండి మెట్టుపాలయం వైపు శాఖా రైలు మార్గముతో అనుసంధానం కలిగి ఉంది.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:తమిళనాడు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:కోయంబత్తూరు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను వర్గం:దక్షిణ రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
బంజర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
బంజర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కుల్లు జిల్లా, మండి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
కత్రినా కైఫ్ సినిమాల జాబితా
alt=Katrina Kaif looking away from the camera|thumb|100px|కత్రినా కత్రినా కైఫ్ బాలీవుడ్ చిత్రాల్లో ప్రముఖంగా నటించే ప్రముఖ బ్రిటీష్ నటి. ఆమె తొలి చిత్రంగా 2003లో బూం విడుదలై ఫ్లాప్ గా నిలిచింది. మల్లీశ్వరి (1994) అన్న తెలుగు చలన చిత్రంలో జమీందారీకి వారసురాలి పాత్ర పోషించారు. బాలీవుడ్ లో కైఫ్ విజయాన్ని సల్మాన్ ఖాన్ సరసన మైనే ప్యార్ క్యూ కియా? సినిమాతో అందుకున్నారు. 2006లో "హమ్‌కో దీవాన కర్ గయే" అనే సంగీత ప్రధాన ప్రేమకథాచిత్రంలో అక్షయ్ కుమార్ సరసన నటించింది. ఈ సినిమా ఆర్థికంగా దెబ్బతిన్నా ఈ జోడీ తరువాత అనేక సినిమాలలో కనిపించింది.
మూలాలు
వర్గం:బాలీవుడ్ వర్గం:నటీమణుల సినిమా జాబితాలు
ఎడినోమా
ఎడినోమా (ఆంగ్లం: Adenoma) అనేది గ్రంధులకు (Glands) సంబంధించిన బినైన్ ట్యూమర్ (Benign tumor).
ఎడినోమాలు మన శరీరంలో పెద్దప్రేగు, అధివృక్క గ్రంథి, మొదలైన చాలా అవయవాలకు రావచ్చును. ఇవి కొంతకాలం తర్వాత మాలిగ్నెంట్ ట్యూమర్ (కాన్సర్) గా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అప్పుడు వాటిని ఎడినోకార్సినోమా (Adenocarcinoma) అంటారు. ఈ ట్యూమర్లు వాపు మూలంగా కొన్ని ప్రదేశాలలో ఇబ్బంది కలిగిస్తాయి. ఉదాహరణకు పేగులలో ఆహార పదార్ధాల కదలికలకు అడ్డంగా మారవచ్చును. కొన్నిసార్లు రక్తస్రావం జరగవచ్చును. కొన్ని ట్యూమర్లు హార్మోన్లు ఉత్పత్తిచేసి మిగిలిన శరీరంలో వ్యాధి లక్షణాల్ని కలుగజేస్తాయి.
ఉర్ఫీ జావేద్
ఉర్ఫీ జావేద్ (ఆంగ్లం: Uorfi Javed) (జననం 1997 అక్టోబరు 15) ఒక భారతీయ టెలివిజన్ నటి.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నోలో 1997 అక్టోబరు 15న ఉర్ఫీ జావేద్ జన్మించింది. ఆమె లక్నోలోనే చదువు పూర్తి చేసింది. సిటీ మాంటిస్సోరి స్కూల్ నుండి పాఠశాల విద్యను అభ్యసించింది. అమిటీ యూనివర్సిటీ నుండి మాస్ కమ్యూనికేషన్‌లో డిగ్రీ పొందింది. 2017 నుంచి ఒక సంవత్సరం పాటు ఆమె మేరీ దుర్గా సహనటుడు పరాస్ కల్నావత్‌తో డేటింగ్ లో ఉంది. 2022లో న్యూమరాలజిస్ట్ సలహా మేరకు తన పేరు ఉచ్ఛరణ మారకుండా స్పెల్లింగ్‌లో మార్పు చేసుకుంది.
కెరీర్
2016లో సోనీ టీవీ ప్రసారం చేసిన బడే భయ్యా కి దుల్హనియా లో అవనీ పంత్‌గా ఉర్ఫీ జావేద్ ఆలరించింది. ఆమె స్టార్ ప్లస్ లో 2016 నుండి 2017 వరకు చంద్ర నందిని లో ఛాయా పాత్ర పోషించింది. ఆ తర్వాత స్టార్ ప్లస్ ప్రసారం చేసిన మేరీ దుర్గాలో ఆమె ఆర్తి పాత్ర పోషించింది. 2018లో ఆమె సబ్ టీవి సాత్ ఫెరో కి హేరా ఫెరీలో కామినీ జోషిగా, కలర్స్ టీవి బేపన్నాలో బెల్లా కపూర్‌గా, స్టార్ భారత్ జిజి మాలో పియాలీగా అలాగే &టీవి దయాన్‌లో నందినిగా నటించింది. 2020లో యే రిష్తా క్యా కెహ్లతా హైలో శివాని భాటియాగా ఆమె చేసింది. ఆ తర్వాత కసౌతి జిందగీ కేలో తనీషా చక్రవర్తిగా ఆమె నటించింది. ఆమె బిగ్ బాస్ OTT మొదటి సీజన్‌లో పోటీ పడింది. 2022లో కున్వార్‌తో కలిసి ఆమె ఒక మ్యూజిక్ వీడియోలో కనిపించింది.
మూలాలు
వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు వర్గం:భారత టెలివిజన్ నటీమణులు వర్గం:బిగ్ బాస్ (హిందీ టీవీ సిరీస్) పోటీదారులు వర్గం:1997 జననాలు
షిర్డీ (2007 సినిమా)
షిర్డీ విపిన్ దర్శకత్వంలో శ్రీ షిర్డీసాయి క్రియేషన్స్ బ్యానర్‌పై జి.సురేష్, జి.లలితలు  నిర్మించిన  భక్తిరస ప్రధానమైన తెలుగు సినిమా. ఈ చిత్రంలో ఘట్టమనేని కృష్ణ, రాధిక, సురభి లీలా పాపారావు తదితరులు నటించారు. 2007, సెప్టెంబర్ 7వ తేదీన ఈ సినిమా విడుదల అయ్యింది.
కథ
కృష్ణ, కిరణ్ ఇద్దరూ అన్నదమ్ములు. తల్లి కిరణ్ చిన్నతనంలోనే మరణించడంతో కృష్ణ, అతని భార్య రాధిక కిరణ్‌ని తమ స్వంత బిడ్డలా పెంచుకుంటారు. కృష్ణ సాయిబాబా భక్తుడు. కిరణ్ హేతువాది. దేవుళ్ళను నమ్మడు. కాని కిరణ్ భార్య శాంత (మానస) సాయిబాబా భక్తురాలు. వాళ్ళ అన్నయ్య, ఆఫీసులో మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ (మల్లికారునరావు) ఎన్ని విధాలుగా ప్రయత్నించినా కిరణ్‌కి బాబాపై నమ్మకం కలగలేదు. ఒకసారి బాబా విగ్రహం కిరణ్ చేతులలో ధ్వంసమౌతుంది. కృష్ణ ఇది అపశకునంగా భావిస్తాడు. వారి ఇంట్లో ఏదో అనర్థం జరుగుతుందని శంకిస్తాడు. అతడు అనుకున్నట్లే ఆ యింట్లో అనర్థం జరుగుతుంది. శాంత మెట్లపై నుండి జారిపడి ఆసుపత్రి పాలౌతుంది. అక్కడ డాక్టర్లు ఆమెకు బ్లడ్ క్యాన్సర్ ఉన్నట్లు దానిని నయం చేయలేమని చెబుతారు. కానీ కృష్ణ చేసిన పూజల వల్ల శాంతకు వ్యాధి నయం అవుతుంది. ఈ అద్భుతాన్ని చూసిన కిరణ్ బాబా అందరి కంటే శక్తిమంతుడు అని నమ్ముతాడు. బాబా గురించి తెలుపమని కిరణ్ కృష్ణను అడిగినప్పుడు అతడు షిరిడీ సాయి సచ్చరిత్ర అనే పుస్తకాన్ని ఇచ్చి చదవంటాడు. అక్కడి నుండి దర్శకుడు సాయిబాబా జీవితచరిత్రను తెరపై చూపెడతాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు వర్గం:రాధిక నటించిన సినిమాలు వర్గం:సుమన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ఆలీ నటించిన సినిమాలు వర్గం:ఎ.వి.ఎస్. నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రావి కొండలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:మల్లికార్జునరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:భక్తి సినిమాలు
సింగనల్లూర్ రైల్వే స్టేషను
సింగనల్లూర్ రైల్వే స్టేషను  భారతదేశం లోని తమిళనాడు రాష్ట్రం నందలి ఇరుగూర్ జంక్షన్, పీలమేడు మధ్య ఉన్న ఒక స్టేషను.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:కోయంబత్తూరు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను వర్గం:దక్షిణ రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
పీలమేడు రైల్వే స్టేషను
పీలమేడు రైల్వే స్టేషను  తమిళనాడు లోని కోయంబత్తూరు జిల్లా నందలి, సబర్బన్ రైల్వే స్టేషను.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:తమిళనాడు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను వర్గం:కోయంబత్తూరు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:దక్షిణ రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
కులు శాసనసభ నియోజకవర్గం
కులు శాసనసభ నియోజకవర్గం హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కుల్లు జిల్లా, మండి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు
బహుజనపల్లి సీతారామాచార్యులు (1827 - మార్చి 20, 1891) ప్రముఖ తెలుగు రచయిత.
వీరు ద్రవిడదేశ వైష్ణవులు. సీతారామాచార్యుల వారి పేరు వినగానే అందరికీ స్పురించునది. శబ్దరత్నాకరము. అచ్చ తెలుగులో (తెలుగు-తెలుగు) న వెలువడిన గ్రంథం. దీని తర్వాత శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు. వీరు చెన్నపురి (ప్రస్తుత చెన్నై) లోని పాఠశాల నందు1864లొ తెలుగు పండితులుగా ఉద్యొగమారంభించి ప్రథమ పండితులుగా కొనసాగారు.
సాహిత్య సేవ
సీతారామాచార్యులుగారి పేరు చెప్పినంతనే శబ్దరత్నాకరము, ప్రౌడ వ్యాకరణము జ్ణప్తికి వచ్చుచుండును. శబ్దరత్నాకరప్రాశస్త్యమును గనిపెట్టి చెన్నపురిలోని దేశభాషాగ్రంధకరణసభ వా రాచార్యులుగారి కైదువేలు సన్మానముగా నిచ్చిరి. నిజమాలోచించినచో నైదులక్ష లిచ్చినను దెలుగువారు వారియప్పు దీర్చుకొనలేరు. "శరీరకష్టమును విత్త నష్టమును నించుకేనియుం బాటింపక" రేలుంబవళ్లు శ్రమించి రచించిన నిఘంటువని నిఘంటుకారులు వ్రాసికొనియేయున్నారు. శబ్దరత్నాకరములోని శబ్దములరూపనిర్ణయము సర్థనిర్ణయము శాస్త్రసమ్మతమైనది. పూర్వ నిఘంటువులకంటె నిది బహువిధముల మేలైనది. అక్షరక్రమముగా రచింపబడిన నిఘంటువులలో నిదిశ్రేష్టము. తెలుగున నీరకమైన నిఘంటువులకు దారితీసినవారు ఎ.డి.కాంబెలు పండితుడు, సి.పి.బ్రౌను పండితుడును. వీరిర్వురు నాంగ్లేయులే. అక్షరక్రమ నిఘంటువులు తెలుగులో వెలయుట కాంగ్లేయులదే యాదిభిక్షము.
తరువాత బరవస్తు చిన్నయసూరిగా రాంధ్రజనసామాన్యమునకందు బాటులో నుండునటు లొక తెనుగుపదముల నిఘంటువును రచింప దలచి పదములు స్రామాణికగ్రంధములనుండి యెత్తివ్రాసికొని యచ్చటచ్చట గొన్నిపదముల కర్థనిర్ణయము చేసికొని యీమహోద్యమము తుద ముట్టకుండగనే పరమపద మలంకరించిరి. వారియనంతరము సీతారామాచార్యులవారు సంస్కృతాంధ్రపదములు తదర్థములు కొన్నిప్రయోగములు చేర్చి శబ్దరత్నాకరము సంధానించిరి. ఇది 1885లో వెలువడినది. శబ్దరత్నాకరము తరువాత 'శ్రీ సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు' వెలువడిన విషయము తెలుగువారికి దెలిసినదే.
చిన్నయసూరి వెనుక లాక్షణికులలో సీతారామాచార్యులుగారు ముఖ్యులు. ఈయన సూరికి శిష్యుడ నని వ్రాసికొనలేదు. కాని శిష్యుడైనట్లు జనశ్రుతి. ఆచార్యుల వారు కొండొకచో నిటులనుచున్నారు. "ఫరవస్తు చిన్నయసూరిగారి కాంధ్రమునందును దదుపయుక్త సంస్కృత ప్రాకృతములయందును దలస్పర్శియగు పరిజ్ణానము కలదని వారుచేసిన లక్ష్యలక్షణగ్రంధములే నిరూపించుచున్నవి. మేము వారితో జిరకాలము సావాసము చేసియుంట వారిపాండిత్యము మాకనుభవసిద్ధము." ఇది చూచి వీరి శైష్యోసాధ్యాయిక తెలిసికొన వచ్చును.
ఆచార్యులవారు పండితోత్తముడు సజ్జనాగ్రేసరుడునగు తమ తండ్రిగారికడ విద్యాభ్యాసము చేసిరి. కవితారసథార యథోచితముగ బసినాటనే కలిగినది. అప్పుడు బాలవయోవష్టాకాల వాసస్థానమైన నాగపట్టణములో నున్న సౌందర్యరాజ స్వామిపై శబ్దాలంకారభరితమైన శతక మొకటి రచించిరి. ఈ శతకము శతక కవిచరిత్ర కారులకు దొరికినది. కవిత ప్రాథమికమైనను నిటులు మాధురీభరితముగ నున్నది.
హరశూల నామశరదా శరదాసితగాత్ర భక్తజనహితసరదా ! వరదామరుచిర సురదా మరక్షాస్య మహిత సురాజ సుందరరాజా ! మలయజ శిశిర తనురుచిర జలరుహదళ సదృశనయన జలనిధిశయనా ! కలరవ కలిత కటకయుగ సులలిత మృదుపద పయోజ ! సుందరరాజా !
ఇది వ్రాయునాటికి గవియీడు ఇరువది రెండేడులు. అప్పటికి జిన్న సాహితియు గవితాధోరణియుగల యాచార్యులుగారు, ఇంక నిచట కూపమండూకమువలె నుండరాదని సమీపమునగల మదరాసునకు వచ్చెను. వచ్చి యానాడు చెన్నపురిలో మంచి వ్యుత్సన్నుడై ప్రామాణికుడైయున్న పరవస్తు చిన్నయసూరిని జేరి యతనితో ననేకవిషయములు చదివెను. సూరి రాజధానికళాశాలలో బ్రధాన పండితుడు. పురాణము హయగ్రీవశాస్త్రిగారు రెండవపండితులు. ఈయిర్వుర సాహచర్యము సీతారామాచార్యులుగారికి విద్యాసంగ్రహణమున జాల నుపకరించింది. 'శబ్దరత్నాకర' నిఘంటురచనాబీజ మాచార్యులవారి హృదయకేదారమున బడినది యీసమయమే. సూరి యహోరాత్రము లదేపనిగా విశ్వనిఘంటురచనోపయోగి పరికర సంగ్రహణ మొనరించుచున్న సమయమది. పాపము! అతనితలచినపని పూర్తికాకుండగనే 1862 మ్రింగి వైచింది. సూరి తత్సమపదములకర్థము వ్రాయవలయునని తలపెట్టలేదు. మన యాచార్యులుగారు తత్సమ పదములుచేర్చి, సూరినిఘంటువు నాదర్శముగా దీసికొని సర్వప్రశస్తముగా "శబ్దరత్నాకరము" నావిష్కరించిరి. సూరి గతించిన 1862 లో నారంభమై యించుమిం చిరువదిమూడేడుల వఱకు సాగి 1885 లో నీనిఘంటువు బయటికివచ్చినదని చరిత్రజ్ణానువులకు దెలివిడి. శబ్దరత్నాకరరచన సాగుచున్న కాలముననే యాచార్యులవా రనేకకృతులు వ్రాసిరి. నిఘంటునిర్విఘ్న పరిసమాప్తికి 'వినాయక శతకము', రచించిరి. దానిలోని పద్యములు సొగసుగా నున్నవి.
వంకర తొండము చేటల సొంకము గలచెవులు పెద్దపొట్టయు దగ ని ర్వంకల వందులు వొగడగ బింకముతో దాల్తువయ్య వేర్వెనకయ్యా! తల్లిని పరిగొన భక్తుల కుల్లాసము పుట్టజేసి యురు మదధారల్ వెల్లిగొన సొంపుసూసెడు బల్లిదు నిను గొల్తునయ్య భవు వెనకయ్యా !
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:1827 జననాలు వర్గం:1891 మరణాలు వర్గం:నిఘంటుకారులు వర్గం:శతక కవులు
చందు (దర్శకుడు)
చందు (సత్తి చంద్రశేఖర్ రెడ్డి) తెలుగు సినిమా దర్శకుడు, నిర్మాత, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత.
జీవిత విషయాలు
చందు 1975, అక్టోబరు 17న ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లా, కాకినాడ సమీపంలోని వెదురుపాక గ్రామంలో జన్మించాడు. రాజమండ్రి లోని సెయింట్స్, ఎస్‌కెవిటి ఉన్నత పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1975 జననాలు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రచయితలు వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు
త్రిపురాన తమ్మయదొర
త్రిపురాన తమ్మయదొర (1849 - 1890) ప్రముఖ తెలుగు రచయిత, కవి.
వీరు తెలగా వంశీయుడు. తల్లి: చిట్టమాంబ (చిట్టెమ్మ). తండ్రి: వేంకటస్వామిదొర. వీరి జన్మస్థానము, నివాసము: విశాఖ పట్టణం మండలంలో శ్రీకాకుళం తాలూకా సిద్ధాంతం గ్రామం. జనను: 1849 సం. సౌమ్య సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ చతుర్దశి గురువారము. నిర్యాణము: 1890 సం. వికృతి సంవత్సర పుష్య శుద్ధ పూర్ణిమ.
మూలాలు
వర్గం:1849 జననాలు వర్గం:1890 మరణాలు వర్గం:తెలుగు కవులు
పటం కతలు (పుస్తకం)
రూపకల్పన
తెలంగాణకు చెందిన కొందరు ప్రముఖులతో కమిటీలు వేసి పటం కతలకు సంబంధించిన విషయాల గురించి రాయగలిగిన నిపుణులను ఎంపికచేసి, ఆయా ఆంశాల రచనా బాధ్యతలను వారికి అప్పగించడం జరిగింది. అలా వచ్చిన పరిశోధన పత్రాలను ఆకాశవాణి నుండి ప్రసారం చేయడం జరిగింది. ఇలా వచ్చిన రేడియో ప్రసంగాలను పుస్తకంగా ప్రచురించే బాధ్యతను భాషా సాంస్కృతిక శాఖ తీసుకొని పుస్తకాన్ని ప్రచురించింది. 18 నెలల నిరంతర కృషి ఫలితంగా వెలుపడిన ఈ పుస్తకం మొదటి సంపుటిగా భావిస్తూ, మున్ముందు మరిన్ని పుస్తకాలు తీసుకురావాలని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, ఆకాశవాణి ప్రయత్నాలు చేస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ వర్గం:పుస్తకాలు
నాటక రచయిత
నాటక రచయిత లేదా రంగస్థల రచయిత నాటకాలు రాసే వ్యక్తి. మనిషికి ఆహ్లాదం అవసరమైనప్పుడు కథలు పుట్టుకు వచ్చాయి. ఆ కథలను వినిపించడం కంటే కనిపించే నటులతో ఆయా కథలలోని పాత్రలు అభినయం చేయడం ఇంకా ప్రాచుర్యం పొందింది. అలా కథలకు రాసే సాహిత్యానికి భిన్నంగా, నాటకానికి ఆనుగుణంగా పాత్రల మధ్య జరిగే సంభాషణ రూపంలో నాటక సాహిత్యం ఉంటుంది. సినిమా ప్రాచుర్యంలోకి రాక ముందు నాటకం ముఖ్య ఆహ్లాద వనరుగా ఉండేది.
పద చరిత్ర
నాటక రచయిత, నాటకాన్ని రచించే వాడు. నాటకం అనేది నటనకు సాహిత్య రూపం.
జాని
జాని  పవన్ కళ్యాణ్ స్వీయ కథాకథనదర్శకత్వంలో రూపొందించబడ్డ తెలుగు చలన చిత్రం. 2003 ఏప్రిల్ 25న అట్టహాసంగా, ప్రేక్షకుల భారీ అంచనాల మధ్య విడుదలైననూ, వాణిజ్యపరంగా విజయం సాధించలేకపోయింది. పవన్ కళ్యాణ్ నటజీవితంలోనే ఇది అతిపెద్ద వైఫల్యంగా ఈ చిత్రం పేరు తెచ్చుకొన్నది. అల్లు అరవింద్ నిర్మించిన ఈ చిత్రంలో పవన్ కళ్యాణ్ టైటిల్ రోల్ పోషించగా, రేణు దేశాయ్, రఘువరన్ మరియు రజా మురాద్ కీలక పాత్రలు పోషించారు. బ్లడ్ క్యాన్సర్‌తో బాధపడుతున్న తన భార్యను రక్షించడానికి అవసరమైన పోటీలలో ప్రైజ్ మనీ సంపాదించడానికి తన నైపుణ్యాలను ఉపయోగించాలని నిర్ణయించుకున్న మార్షల్ ఆర్ట్స్ కోచ్ చుట్టూ ఈ చిత్రం తిరుగుతుంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 250కి పైగా ప్రింట్‌లతో విడుదలైన మొట్టమొదటి తెలుగు చిత్రంగా కూడా ఇది నిలిచింది. ఈ చిత్రం ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియాలో ప్రదర్శించబడింది.[1][2]
కథ
చిన్ననాటనే తల్లిని కోల్పోయిన జానీ (పవన్ కళ్యాణ్) ను అతని తండ్రి (రఘువరన్) కూడా పెద్దగా పట్టించుకోడు. పైగా సిగరెట్లు ఎక్కువ కాలుస్తూ ఉండటం, మద్యం ఎక్కువ సేవిస్తున్న తండ్రిని భరించలేక జానీ ఇంటి నుండి పారిపోతాడు. పెరిగి పెద్దవాడైన జానీ మార్షల్ ఆర్ట్స్ కోచ్ అవుతాడు. జానీ ఒకరిని దేహశుద్ధి చేయటం చూచిన గీత (రేణు దేశాయ్) అతనిపై పోలీసులకి ఫిర్యాదు చేస్తుంది. అది అపార్థమని తెలుసుకొన్న గీత అతనిని క్షమాపణలు కోరుతుంది. ఇరువురి మధ్య సఖ్యత నెలకొని ప్రేమ, పెళ్ళి ల వరకు దారితీస్తుంది. వివాహానంతరం గీతకు క్యాన్సర్ సోకుతుంది. స్నేహితుల వద్ద నుండి సేకరించిన కొంత మొత్తం డబ్బుతో జానీ గీత వైద్యం కొరకు ముంబై వెళతాడు.
ముంబయిలో ప్రతి రోజు బాక్సింగ్ ఫైట్ లు జరుగుతాయని, జానీకి తెలిసిననూ, తొలుత వద్దనుకొంటాడు. కానీ గీత పరిస్థితి నానాటికి విషమించి, ఒకే రోజులో రెండు లక్షల రూపాయలు అవసరం అవుతాయి. దీనితో జానీ ఒప్పుకొంటాడు. జానీ గీతను బ్రతికించుకొన్నాడా, లేదా అన్నదే తర్వాతి కథ.
ప్రయోగాలు
ఈ చిత్రం పై పవన్ కళ్యాణ్ చేసినన్ని ప్రయోగాలు బహుశ: భారతదేశంలో ఏ దర్శకుడూ చేసి ఉండరు. మచ్చుకి కొన్ని. సగటు తెలుగు సినీ ప్రేక్షకుడు ఇందులోని సాంకేతిక విలువలను అభినందించలేక పోయాడు. బాక్స్ ఆఫీసు వద్ద విజయానికి నోచుకోలేకపోయినా "జానీ" సినీ విమర్శకుల అభిమానాన్ని చూరగొంది. క్యాన్సర్ బారిన పడ్డ భార్యని రక్షించుకోవటానికి పడ్డ కష్టాలకి జానీ చాలా మంది మహిళా ప్రేక్షకుల హృదయాలలో నిలిచిపోయాడు.
విశేషాలు
మార్షల్ ఆర్ట్స్లో భాగమయిన ఐకిడో అనే విద్యని పవన్ ఈ చిత్రం కోసం ప్రత్యేకంగా జపాన్కి వెళ్ళి నేర్చుకుని వచ్చాడు.
గౌతవరం
గౌతవరం, ప్రకాశం జిల్లా రాచర్ల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
తప్పెటవారి చెరువు:- ఈ చెరువు వద్దకు ఏటా జనవరి ఆఖరులో, సైబీరియా కొంగలు వచ్చును. రాచర్ల మండలం గౌతవరంలో చింతచెట్లపై అవి కొన్ని రోజులపాటు జీవనం సాగిస్తవి. పగలు నీరు, ఆహారం కోసం ఈ చెరువు వైపు వస్తవి.
గ్రామం పేరువెనుక చరిత్ర
గౌతమ మహర్షి పేరుమీద వెలసిన గ్రామం గౌతవరం.
మౌలిక సదుపాయాలు
త్రాగునీటి సౌకర్యం:- ఈ గ్రామంలో ఎం/ఎస్ ఎస్.సి.ఎల్-బి.ఎస్.సి.పి.ఎల్ (జె.వి) సంస్థ రెండు లక్షల రూపాయల వ్యయంతో నిర్మించిన శుద్ధజల కేంద్రాన్ని, 2015, ఆగస్టు-15వ తేదీ శనివారంనాడు ప్రారంభించారు.
సాగునీటి సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో భూగర్భజలాలు వృద్ధి చెందుటకై, 14 సంవత్సరాల క్రితం, 2.3 లక్షల రూపాయలతో, గ్రామానికి తూర్పువైపున, ఒక చెక్ డ్యాం నిర్మించారు. ఈ చెక్ డ్యాం, నిర్మించిన ఒక సంవత్సరానికే వరద ఉధృతికి కొట్టుకు పోయింది. అప్పటి నుండి వరద నీరు వృధాగా పోవుచున్నది. ఇంతవరకు మరమ్మత్తులు చేయించలేదు.
ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు, శనగల్, పత్తి, మిరప,
ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం ,ఆర్మీ, పోలీస్, ఊపాద్యాయుడు, సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్స్.
పరస్‌వాడ (బి)
పరస్‌వాడ (బి), తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా, గాదిగూడ మండలంలోని గ్రామం. ఇది పాత మండల కేంద్రమైన నార్నూర్ నుండి 18 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆదిలాబాద్ నుండి 70 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు, ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని నార్నూర్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన గాదిగూడ మండలం లోకి చేర్చారు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు,  ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల గాదిగూడలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల నార్నూర్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఉట్నూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.