cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
శంఖం
శంఖం ప్రాశస్త్యం
శంఖే చంద్ర మావాహయామి కుక్షే వరుణ మావాహయామి
మూలే పృధ్వీ మావాహయామి ధారాయాం సర్వతీర్థ మావాహయామి
శంఖం సంపదలకు ప్రతీక ఈ పవిత్రమైన వస్తువులను పూజా గదుల యందు వుంచినట్లు అయితే అన్ని అరిష్టాలు మాయమైపోతాయి. సౌభాగ్యాల పంట దక్కుతుంది. ఇందువల్లనే భారతీయ సంస్కృతిలో దీనికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. మందిరాలలోను, శుభకార్యాలలోనూ దీని ధ్వని పవిత్రతను, శోభను పెంచుతుందని హిందువుల నమ్మకం. దీని పుట్టుక సముద్ర మథనంలో జరిగిందని చెబుతారు. సముద్ర మథనంలో వచ్చిన పదునాలుగు రత్నాలలో శంఖం ఒకటి. విష్ణు పురాణం ప్రకారం లక్ష్మి సముద్రతనయ. శంఖం లక్ష్మికి సోదరి, సోదరుడు కూడాను. ఈమె లక్ష్మికి వారసురాలు, నవనిధులలో అష్టసిద్ధులలో దీనికి ఉపయోగిస్తారు. పూజ, ఆరాధన, అనుష్ఠాలలో, ఆరతిలో, యజ్ఞాలలో, తాంత్రికక్రియలలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు. ఆయుర్వేదరీత్యా దీనిలో మంచి గుణాలు ఉన్నాయి. పురాతన కాలంలో ప్రతి ఇంటిలోనూ దీనిని స్థాపించి ఆరాధించేవారు. కూర్మ పీఠం మీద ఎరుపు పట్టు వస్త్రాన్ని వేసి దీనిని స్థాపించి, దేవతగా భావించి పూజించేవారు. ఈ పూజల వల్ల అభివృద్ధికలుగుతుందని విశ్వసిస్తారు. దీనికి అనేక రకాల పూజా విధానాలు ఉన్నాయి. పూర్వం కొన్నింటిని గృహకృత్యాలలో తప్పనిసరిగా వాడేవారు. శంఖాలలో చాలా రకాలు ఉన్నాయి. రకాలను బట్టి పూజా విధానాలు ఉంటాయి. శంఖం సాధకుని మనోవాంఛలను పూర్తి చేయును. సుఖ సంతోషాలను కలగజేస్తుంది. ఈ శంఖాలు మానససరోవర్‌, లక్షద్వీప్‌, కోరమండల్‌, శ్రీలంక, భారతదేశంలోను లభిస్తున్నాయి.
శంఖం ఎలా పుట్టిందనడానికి బ్రహ్మవైవర్త పురాణంలోని ఒక కథ చెప్తారు. పూర్వ కాలంలో శంఖచూడుడనే రాక్షసుడు ఘోర తపస్సు చేసి బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరంతో కృష్ణకవచాన్ని పొందాడు. దానితో ఆ రాక్షసుడు విర్రవీగుతూ స్వర్గంపై దండెత్తి వచ్చాడు. దాంతో స్వర్గాధిపతి ఇంద్రుడు శివుడిని శరణు కోరాడు. శంఖచూడుని పీడ తొలగించేందుకు శివుడు విష్ణువును సంప్రదించాడు. దానితో విష్ణువు బ్రాహ్మణ రూపంలో శంఖచూడుని అభిమానాన్ని చూరగొని కృష్ణకవచ ఉపదేశం పొందాడు. అనంతరం శివుడు ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు.శంఖచూడుని దేహం సముద్రంలో పడిపోగా ఆయన సతీమణి తులసీ తన పాతివ్రత్యమహిమతో శంఖంగా మార్చిందని కథనము.
శంఖాల రకాలు
శంఖం యొక్క ఆకారాన్ని బట్టి వాటిని 3 రకాలుగ వర్గీకరిస్తారు: 1. దక్షిణావృత శంఖం, 2. మధ్యావృత శంఖం, 3. ఉత్తరావృతవ శంఖం. ఎడమ చేతితో పట్టుకునే దానిని దక్షిణావృతమని కుడిచేతితో పట్టుకునే దానిని ఉత్తరావృత శంఖమని మధ్యలో నోరు వున్నదానిని మధ్యావృతమని అంటారు.
శంఖాల పేర్లు
శ్రీకృష్ణుడు - పాంచజన్యం
అర్జునుడు - దేవదత్తం,
భీముడు - పౌంఢ్రకం
యుధిష్ఠిరుడు - అనంత విజయ
నకులుడు - సుఘోష
కాశీరాజు - శిఖండి
దృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు - స్వాతిక
ఉపయోగాలు
. శంఖ భస్మము వల్ల అనేక రోగాలు నయమౌతున్నాయి. ఋష్యశృంగుడు చెప్పిన విధానం ప్రకారం చంటి పిల్లలకు శంఖమాలలు ధరింపచేసి వాటితో నింపిన నీరును త్రాగించినట్లయితే పిల్లలు ఆరోగ్యవంతులు అవుతారు. శంఖాన్ని పూరించుట వల్ల శ్వాశకోశ రోగాలు నశిస్తాయి. కొన్ని శంఖాలు చెవి దగ్గర పెట్టుకుంటే ఓంకార నాధం వినిపిస్తుంది. ఈ శంఖాల వల్ల ఆయువృద్ధి, లక్ష్మీ ప్రాప్తి, పుత్రప్రాప్తి, శాంతి, వివాహ ప్రాప్తి కలుగుతాయని, శంఖము పాపనాశని అని కొందరి విశ్వాసం.
కొన్ని శంఖాల వివరణ
దక్షిణావృత శంఖాలను పూజకు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. ఉత్తరావృతాన్ని ఊదుటకు ఉపయోగిస్తారు. దక్షిణావృతంలో శివశంఖం, పాంచజన్యం మొదలగు రకాలున్నవి. పాంచజన్యం పురుష శంఖం. ఇది దొరుకుట కష్టం. శని శంఖాలకు నోరు పెద్దది, పొట్ట చిన్నది. రాహు, కేతు శంఖాలు సర్పాకారంలో ఉంటాయి. రాక్షస శంఖానికి అన్నీ ముళ్లుంటాయి. ముత్యపు శంఖాలు పాలిష్‌ వల్ల వెండిలా మెరుస్తూ వుంటాయి. వినాయక శంఖం తొండాలతో కూడి ఉంటుంది. కూర్మ, వరాహ శంఖాలు తాబేలు, పంది ఆకారంలో ఉంటాయి. శంఖాలు ఎక్కువగా రామేశ్వరం, కన్యాకుమారి, మద్రాసు, విశాఖపట్నం కలకత్తా, బొంబాయి, పూరీలో దొరుకుతాయి.
సముద్ర తనయాయ విద్మహే
శంఖరాజాయ ధీమహీ
మూలాలు
వర్గం:మొలస్కా వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు
صدفة
దేపాల్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
దేపాల్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఇండోర్ జిల్లా, ఇండోర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఎల్లారెడ్డిగూడ (కాప్రా)
ఎల్లారెడ్డిగూడ (తాళ్ళబాయి), తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు లోని కాప్రా సమీపంలోని ప్రాంతం. ఇది ఇసిఐఎల్ జోన్‌కు చెందినది. ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రాంతం, ఇక్కడ 10,000లకు పైగా జనాభా ఉంది. ఇక్కడ ప్రధానంగా యాదవ, రెడ్డి, గౌడ వర్గాలకు చెందినవారు ఉన్నారు.
రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఎల్లారెడ్డిగూడ మీదుగా సికింద్రాబాద్, ఇసిఐఎల్, కుషాయిగూడ, ఉప్పల్ మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
కుంకుమ పువ్వు
కుంకుమ పువ్వు (Saffron) ఒక రకమైన ఖరీదైన సుగంధ ద్రవ్యము. ఇరిడాసే కుటుంబానికి చెందిన కుంకుమ పువ్వును ప్రధానంగా శీతలీ ప్రదేశాల్లో పండిస్తారు. కుంకుమపువ్వులో ఉపయోగపడే భాగం - ఎర్ర కేసరాలు మాత్రమే. ఒక కిలో కేసరాలు తయారు చేయాలంటే కనీసం రెండు లక్షల పూలు అవసరమవుతాయి. అందుకే కుంకుమ పువ్వు ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన సుగంధ ద్రవ్యము. కేసరాలు రుచికి కొద్దిగా చేదుగా, తియ్యగా వుంటాయి. కుంకుమ పువ్వు గర్భిణులు ఆహారంలో తీసుకుంటే పుట్టే బిడ్డ నల్లగానో, చామనఛాయతోనో కాక తెల్లగానో, ఎర్రగానో పుడతుందని ప్రాచుర్యంలోని విశ్వాసం. అయితే అది సరికాదని, తల్లిదండ్రుల జన్యువులు (దాన్ని వారు జీవించే ప్రదేశం ప్రభావితం చేస్తుంది) తప్ప కుంకుమపువ్వు వంటి ఆహార విషయాలు బిడ్డ రంగును నిర్ణయించడంలో ఏ ప్రభావం చూపలేవని వైద్యులు, పరిశోధకులు చెప్తున్నారు.
కుంకుమ పువ్వు సాగు
కుంకుమ పువ్వును ఇరాన్ దేశం అత్యధికంగా పండిస్తుంది. భారతదేశంలో కుంకుమ పువ్వుని కాశ్మీర్లో పండిస్తారు. వర్షాకాలం చివరలో కుంకుమ దుంపలను దున్నిన భూమిలో నాటుతారు. ఎండాకాలం ఆరంభానికి కోత కోస్తారు. కుంకుమ పువ్వు పండాలి అంటే వాతావరణంలో అధిక తేమ ఉండరాదు, మట్టి గుల్లగా ఉండాలి, అత్యధికంగా ప్రకృతిసిద్ధమైన ఎరువులు వాడాలి, వర్షపాతం తక్కువగా ఉండాలి. దుంప నాటిన రెండు నెలలకే పుష్పాలు పూస్తాయి. శీతాకాలం చివరలో కుంకుమ పువ్వు పంట కోతకు వస్తుంది. కుంకుమ పువ్వును ఇంటివద్ద కుండీల్లో కూడా పెంచుకోవచ్చు. కుండీ మట్టిలో కొబ్బరి పొట్టు, వానపాముల ఎరువు సమానభాగాలుగా ఉండాలి. కుంకుమపువ్వు మొక్కలను పూర్తి ఎండలోగాని, పాక్షిక ఎండలోగాని పెంచుకోవచ్చు. దక్షిణ భారతదేశంలో అయితే చలి ఎక్కువ ఉండే మెట్టప్రాంతాల్లో పండిచవచ్చు. అయితే దక్షిణ భారతదేశంలో కుంకుమ పువ్వు దుంపలను అక్టోబరు నెలలో నాటితే మంచిది. ఒక్క గ్రాము కాశ్మీర్ కుంకుమ పువ్వు కేసరాలు 230నుండి 240 రూపాయల వరకూ ధర పలుకుతుంది.
కుంకుమ పువ్వు వైద్య పరంగా ఉపయోగాలు...
కుంకుమ పువ్వు జీర్ణశక్తిని పెంచుతుంది.రక్తప్రసరణను మెరుగుపరిచి రక్తపోటును తగ్గి స్తుంది.కుంకుమ పువ్వును పూర్వం చైనీయుల వైద్యంలో విరివిగా వాడేవారు. వారు ఎక్కు వగా కాలేయ సామార్థ్యాన్ని పెంచేందుకు ఉపయోగించేవారు.ఆయుర్వేదంలో ఉదరం పని తీరును మెరుగుపరిచేందుకు, జీర్ణక్రియ సంబంధిత సమస్యల నివారణకు ఉపయోగి స్తారు.ఆలిని క్రమబద్ధీకరించేందుకు, జీర్ణరసాల ప్రసరణకు, మోనోపాజ్‌ సమస్యల చికి త్సకు కూడా కుంకుమపువ్వును వినియోగిస్తారు. దగ్గు, కడుపుబ్బరం చికిత్సకూ వాడతారు. శారీరక రుగ్మతలతో పాటు డిప్రెషన్‌ను కూడా కుంకుమ పువ్వు తొలగిస్తుంద శరీరంలో కామోద్ధీపనలను పెంచే న్యూరో-ట్రాన్స్‌మిటర్లను, డోపమైన్‌ ఫైన్లను వృద్ధి చేస్తుంది. దీనిలో క్యాన్సర్‌ను నివారించే కీమో-ప్రివెంటివ్‌ లక్షణాలున్నట్లు కూడా తాజా పరిశో ధనలో గుర్తించారు. అయితే కిడ్నీ, నరాలకు ఇబ్బంది కలిగించే టాక్సిన్‌ దీనిలో వుంది కాబ ట్టి ఎక్కువ మోతాదులో వినియోగించవద్దని వైద్యుల సూచన. గర్భవతులు అయిన స్త్రీలు కుంకుమపువ్వు పాలల్లో వేసుకుని తాగితే పుట్టబోయే పిల్లలు మంచి రంగుతో పుడతారని అంటారు. అది వాస్తవమే అయినప్పటికీ కేవలం గర్భవతులే కాదు. కుంకుమ పువ్వును ఎవ్వరైనా తీసుకోవచ్చు. కుంకుమ పువ్వు తీసుకోవడం వలన ఆరోగ్యం మరింత మెరుగవుతుంది. గర్భిణులు మొదటి నెలనుండి కుంకుమపువ్వు వాడవచ్చును ... కానీ మొదటి మూడు నెలలు వేవుళ్ళు (వాంతులు) ఉంటాయి కాబట్టి ... అనుకూలత బట్టి వాడాలి. తేనె, పాలు, పటికి పంచదార లతో కుంకుమ పువ్వు కలిపి తినవచ్చును. కుంకుమ పువ్వుతో గాఢనిద్ర : రాత్రివేళ ఆహారములోనో, ఏదో ఒక పానీయములోనో కొద్దిపాటి రేకులు వేసుకుంటే గాఢమైన నిద్ర పడుతుంది. నిజానికి కుంకుమ పువ్వులో ఈ గుణాలు రోమన్ల కాలము నాడే గుర్తించారు. ధనవంతులైన రోమన్లు గా్ఢముగా నిద్రించేందుకు గాను తమ దిండ్లు పై కుంకుమ పువ్వు ఫిలమెంట్లను కుట్టించుకునేవారట.
నకిలీ కుంకుమ పువ్వు
నాణ్యమైన కుంకుమపువ్వు ధర కిలో సుమారు ఆరు లక్షల రూపాయలు. అందుకే దీనికి నకిలీ ఉత్పత్తులు కూడా ఎక్కువే. కొందరు నాణ్యత, ధర తక్కువగా ఉన్న పర్షియన్‌ కుంకుమపువ్వునే కాశ్మీరీ శాఫ్రాన్‌ పేరుతో అమ్ముతారు. దానిమ్మ పూరేకుల్నీ బీట్‌రూట్‌ తురుముల్నీ కూడా శాఫ్రాన్‌గా అమ్మేవాళ్లూ ఉన్నారు. కొనేది మంచిదా కాదా అన్నది చూడాలంటే ఓ రేకుని కాసిని గోరువెచ్చని నీళ్లు లేదా పాలల్లో వేయాలి. అవి వెంటనే రంగు మారితే అది కచ్చితంగా నకిలీదే. స్వచ్ఛమైన కుంకుమపవ్వు కనీసం 15 నిమిషాలు నానిన తరువాతగానీ అందులోనుంచి రంగు దిగదు. అప్పుడే వాసన కూడా మొదలవుతుంది. పొడిరూపంలో కేసర్‌ని అస్సలు కొనకూడదు. ఇందులో మోసం మరింత ఎక్కువ.
నకిలి కుంకుమ పువ్వు
కుంకుమపువ్వులానే ఆహార పదార్థాలకు రంగునిచ్చే పూమొక్కలు ఇంకా చాలానే ఉన్నాయి. కానీ అన్నింటిలోకీ కుసుంబా లేదా కుసుమపూల రేకులు చాలావరకూ శాఫ్రాన్‌ మాదిరిగానే రంగునిస్తాయి. కుంకుమపువ్వుని కొనలేనివాళ్లు దీన్ని ప్రత్యామ్నాయంగా వాడతారు. దీన్ని 'పోర్చుగీసు శాఫ్రాన్‌' అని కూడా అంటుంటారు. మార్కెట్‌లో ఇదే అసలు కుంకుమపువ్వు అని అమ్మేవాళ్లూ ఉంటారు. అయితే ఇవేమీ కూడా అసలైన కుంకుమపువ్వుకి సాటి రావు. దానిలా వీటికి ఘాటైన పరిమళం ఉండదు. కంటిని మోసం చేయొచ్చేమోగానీ రుచిని బట్టి కనిపెట్టేయవచ్చు.
మూఢ నమ్మకం
గర్భిణీ స్త్రీలు ప్రతిదినం కొద్దిగా కుంకుమ పువ్వును, పటిక పంచదార కలిపిన ఆవుపాలతో తీసుకుంటే పుట్టబోయే పిల్లలు మంచి తేజస్సుతో పుడతారని చాలా మంది భావన. అయితే పూర్వకాలం నుండి ఉంటున్న ఈ మూఢనమ్మకంలో వాస్తవం లేదు, శాస్త్రీయంగా కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
రసాయనాలు, పోషక విలువలు
కుంకుమ పువ్వులో క్రోసిన్, క్రోసిటిన్, పిక్రో క్రోసిన్ మొదలైన గ్లూకోసైడులు ఉన్నాయి. వీటితో పాటు బీటా, గామా కెరోటిన్ లు, లైకోఫీనులు అనే రసాయనాలు ఉన్నాయి.
పోషక విలువలు : USDA ప్రకారము :
మూలాలు
వర్గం:ఇరిడేసి వర్గం:పుష్పాలు
మామిడిగూడెం (జెడ్)
మామిడిగూడెం (జెడ్) తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, చర్ల మండలంలోని గ్రామం.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది మండల కేంద్రమైన చర్ల నుండి 40 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మణుగూరు నుండి 14 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 94 ఇళ్లతో, 373 జనాభాతో 13 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 179, ఆడవారి సంఖ్య 194. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 357. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578909 .పిన్ కోడ్: 507133.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
బాలబడి తేగడలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల దేవరపల్లిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కుదునూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చర్లలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ ఎటపాకలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చర్లలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మామిడిగూడెం (జెడ్)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉంది. స్వయం సహాయక బృందం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మామిడిగూడెం (జెడ్)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
మామిడిగూడెం (జెడ్)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, పొగాకు
మనసానమః (లఘు చిత్రం)
మనసానమః (ఆంగ్లం: Manasanamaha) 2020 భారతీయ తెలుగు-భాషలో నాన్-లీనియర్ రొమాంటిక్ డ్రామా లఘు చిత్రం. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యధిక అవార్డులు పొందిన షార్ట్ ఫిలింగానే కాకుండా గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డు సాధించింది. దీనికి దీపక్ రెడ్డి వ్రాసి దర్శకత్వం వహించారు. విరాజ్ అశ్విన్, దృషిక చందర్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ చిత్రాన్ని గజ్జల శిల్ప నిర్మించారు. ఈ చిత్రం వివిధ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్‌లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ చిత్రం అనేక విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకోవడమేకాక ఆస్కార్ (అకాడెమీ) అర్హత, BAFTA అర్హత పొందింది. ప్రశంసలు అందుకుంది. ఈ చిత్రాన్ని తమిళం, మలయాళం, హిందీ, కన్నడ భాషల్లోకి డబ్ చేశారు.
కథన క్రమం
సూర్య (విరాజ్ అశ్విన్) గతంలోని తన మూడు ప్రేమ కథలను వివరించే యువకుడు. ప్రతి కథలో ప్రేమ మూడు వేర్వేరు సీజన్లను సూచిస్తుంది, అవి చైత్ర (వేసవి), వర్ష (వర్షం), సీత (శీతాకాలం). మూడు పేర్లు అతని ముగ్గురు గత భాగస్వాములను సూచిస్తాయి. సినిమా రివర్స్ పద్ధతిలో నేరేట్ చేయబడింది. ప్రతి సన్నివేశం ముగింపు నుండి ప్రారంభ స్థానం వరకు వెనుకకు వెళుతుంది.
ప్రొడక్షన్
ఎక్స్‌క్యూజ్‌మీ, హైడ్‌ అండ్‌ సీక్‌ వంటి షార్ట్‌ఫిల్మ్స్‌ చేసిన యువ దర్శకుడు దీపక్ రెడ్డి తెరకెక్కించిన మూడవ లఘు చిత్రం మనసానమః. కథా, భావోద్వేగాలు దెబ్బ తినకుండా రివర్స్ స్క్రీన్‌ప్లే లవ్ స్టోరీగా తెరకెక్కించాలని ఆయన భావించాడు. అలా 2019లో షూటింగ్‌ పూర్తి చేసి, 2020 జనవరిలో యూట్యూబ్‌లో విడుదల చేశారు. చిత్రీకరణకు పట్టిన సమయం కేవలం ఐదు రోజులు మాత్రమే. అయితే ప్రీప్రొడక్షన్స్‌, పోస్ట్ ప్రొడక్షన్‌ కోసం ఏడాది పాటు శ్రమించాడు. ఇది US$5000 ఉత్పత్తి బడ్జెట్‌తో రూపొందించబడింది. ఇప్పటివరకూ ఏ లఘు చిత్రం సాధించని విధంగా ఏకంగా 513 అవార్డులను సొంతం చేసుకుంది. దీన్ని ధ్రువీకరిస్తూ మనసానమః చిత్రానికి ఏకంగా గిన్నిస్‌ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్‌ రికార్డ్స్‌ ప్రశంసాపత్రం అందుకోవడం విశేషం.
మూలాలు
వర్గం:2020 లఘు చిత్రాలు వర్గం:భారత లఘు చిత్రాలు
ఇండోర్-1 శాసనసభ నియోజకవర్గం
ఇండోర్-1 శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఇండోర్ జిల్లా, ఇండోర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
భారత వైమానిక దళ దినోత్సవం
భారత వైమానిక దళ దినోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 8న నిర్వహించబడుతుంది. భారతీయ వైమానిక దళం (ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్) 1932, అక్టోబరు 8వ తేదీన స్థాపించబడి ప్రపంచంలోనే నాలుగో అతిపెద్ద వైమానిక దళంగా పేరుపొందింది. అంతటి శక్తివంతమైన వైమానిక దళం యొక్క సేవలను గుర్తిస్తూ ప్రతిఏటా అక్టోబర్‌ 8న భారత వైమానిక దళ దినోత్సవం నిర్వహించడం జరుగుతుంది.
ప్రారంభం
1932, అక్టోబర్‌ 8న ఏర్పడిన భారత వైమానిక దళం బ్రిటీష్ తరపున రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో పాల్గొన్నది. దానికి గుర్తుగా 1945లో రాయల్‌ భారత వైమానిక దళంగా మార్చబడింది.1950లో గణతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించిన తరువాత భారత వైమానిక దళంగా రూపాంతరం చెందింది. 1933 ఏప్రిల్ 1న భారత వైమానిక దళానికి తొలి ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్‌ వచ్చింది. తొలినాళ్ళలో కేవలం ఐదు మంది పైలట్స్, ఒక ఆర్‌ఏఎఫ్‌ మాత్రమే ఉండేవారు.
ఇతర వివరాలు
1.70 లక్షల మంది సిబ్బందితో, 1300 విమానాలతో భారత వైమానిక దళం ప్రపంచంలోనే నాలుగవ పెద్ద వైమానిక దళంగా ప్రసిద్ధి పొందింది.
మూలాలు
వర్గం:దినోత్సవాలు వర్గం:ఉత్సవాలు వర్గం:భారత వాయుసేన
యాప్రాల్
యాప్రాల్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మేడ్చల్ జిల్లా, అల్వాల్ మండలానికి చెందిన గ్రామం, ఈశాన్య సికింద్రాబాదు శివారులోని ఒక ప్రాంతం. 1980ల మధ్యకాలంవరకు అల్వాల్ మున్సిపల్ కార్పోరేషన్ పరధిలో గ్రామ పంచాయితీగా ఉండేది. 2007లో అల్వాల్‌తో సహా 12 మున్సిపాలిటీలు, హైదరాబాదు పరిసరాల్లోని 8 గ్రామ పంచాయతీలు విలీనం చేయబడి హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ గా (జిహెచ్‌ఎంసి) ఏర్పడింది. అప్పటినుండి ఇది జిహెచ్‌ఎంసి (నేరెడ్‌మెట్‌ డివిజన్, మల్కాజ్‌గిరి సర్కిల్) లో ఒక భాగంగా ఉంది.
నివాసప్రాంతంగా
1980ల కాలంలో ఈ యాప్రాల్ ప్రాంతం వ్యవసాయ భూములతో, 3000ల కన్నా తక్కువ జనాభాతో ఉండేది. తరువాతికాలంలో ఇది నివాస ప్రాంతంగా మారింది.
సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో సైనిక్ పురి, కాప్రా, అల్వాల్, బొల్లారం, కౌకూర్, సికింద్రాబాద్ కంటోన్మెంట్ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
సంస్కృతి
ఈ ప్రాంతంలోని యాప్రాల్ సరస్సు, ఇక్కడి వ్యవసాయానికి ప్రధాన నీటి వనరుగా ఉంది. అనేక దశాబ్దాలుగా, మహాంకాళి బోనాలు, మల్లన్న జాతర పండుగలు జరుపుకుంటున్నారు.
పూసుగుప్ప (పాచ్-2)
పూసుగుప్ప (పాచ్-2), తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, చర్ల మండలంలోని గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది మండల కేంద్రమైన చర్ల నుండి 76 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మణుగూరు నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 59 ఇళ్లతో, 254 జనాభాతో 52 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 112, ఆడవారి సంఖ్య 142. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 253. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578872 .పిన్ కోడ్: 507133.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు చర్లలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చర్లలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ ఎటపాకలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చర్లలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పూసుగుప్ప (పాచ్-2)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పుసుగుప్ప (పచ్చ్- 2)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
పూసుగుప్ప (పాచ్-2)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
పెసర, జొన్న, కంది
షాదీ ముబారక్ పథకం
ప్రారంభం
తెలంగాణ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు గారు అక్టోబరు 2, 2014 నుంచి ఈ పథకాన్ని అమలులోకి తీసుకొచ్చారు. 18ఏళ్లు వయోపరిమితి ఉన్న ముస్లిం మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన యువతులకు ఈ పథకం వర్తిస్తుంది. గ్రామాల్లో ఆదాయం రూ.లక్షన్నర, పట్టణాల్లో రూ.2 లక్షల ఆదాయం ఉన్న వారు ఈ పథకానికి అర్హులు.
ధరఖాస్తు విధానం
తెలంగాణ ఈపాస్లో ధరఖాస్తు చేసుకోవాలి. పెళ్ళికి 10 రోజుల ముందు ఆర్థిక సహాయం అందేలా ప్రభుత్వం ఏర్పాట్లు చేసింది.
ఇతర వివరాలు
వివాహం జరిగిన తరువాత కళ్యాణలక్ష్మి పథకం కింద ఆర్థిక సాయం చేయాలనే నిబంధనను మార్చి, పెళ్ళి అవసరాలకోసం డబ్బును ముందే అందించాలన్న ఉద్దేశంతో దరఖాస్తు చేసిన కొద్ది రోజులలోనే ఆ దరఖాస్తు ఫారాలను పరిశీలించి, రూ.1,00,116 ఆర్థిక సాయం వధువు పేరుమీద ఉన్న బ్యాంకు ఖాతాలో జమచేస్తారు. జిల్లా కేంద్రంలోని సాంఘిక సంక్షేమశాఖ కార్యాలయంలో, లేదా దగ్గరలోని తహసీల్దార్ కార్యాలయంలో పూర్తి సమాచారం పొందవచ్చు. ఈ పథకం ద్వారా మార్చి 2018 నాటికి 3,65,000 మందికి లబ్ధి చేకూరింది. షాదీముబారక్‌కు 2020-2021 వార్షిక సంవత్సరం రూ. 300 కోట్లు ప్రతిపాదించగా, ప్రతి మూడునెలలకు రూ.75 కోట్ల చొప్పున నిధులు మంజూరు చేశారు.
షాదీముబారక్‌, కల్యాణలక్ష్మి పథకాల కింద 2021, సెప్టెంబరు 18వ తేదీనాటికి 7,14,575 మంది ఆడపిల్లలకు లబ్ధిచేకూరింది. దీనికోసం ప్రభుత్వం రూ.5,556.54 కోట్లు వెచ్చించింది. 2022, నవంబరు 18వ తేదీనాటికి 11,62,917 మంది ఆడపిల్లల పెళ్ళిలకు రూ.10,000 కోట్లు అందజేయబడింది. ఆర్థికసాయాన్ని అందజేశారు. ఇప్పటివరకు ఈ పథకానికి 13,18,983 మంది దరఖాస్తు చేసుకోగా, అందులో 11,62,917 మందికి ఈ పథకం వచ్చింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ పథకాలు
గన్‌ఫౌండ్రి మ్యూజియం
గన్‌ఫౌండ్రి మ్యూజియం తెలంగాణ రాష్ట్రం హైదరాబాదు లోని గన్‌ఫౌండ్రి ప్రాంతంలో ఉన్న మ్యూజియం. హెరిటేజ్ మ్యూజియంలో టెర్రకోట, గార, చరిత్రపూర్వ, మెగాలిథిక్, ఇనుము కళాఖండాలు, చారిత్రాత్మక వస్తువులు, ఆలయ శిల్పాలు, శ్రీశైలం ప్రాజెక్ట్ వల్ల మునిగిపోయిన ప్రాంతం నుండి సేకరించిన తలుపు-జామ్‌లను భద్రపరచడానికి గన్‌ఫౌండ్రిలోని హెరిటేజ్ తెలంగాణ డైరెక్టర్ కార్యాలయ ఆవరణలో 1976లో ఈ మ్యూజియం స్థాపించబడింది.
చరిత్ర
గన్‌ఫౌండ్రిలోని డైరెక్టరేట్ కార్యాలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న ఈ మ్యూజియాన్ని (రెండు అంతస్తుల భవనం రూ. 40 లక్షల వ్యయం) 1976లో నీటిపారుదల, ప్రాజెక్టుల శాఖచే నిర్మించబడింది. ప్రాజెక్టులు నిర్మించడం ద్వారా ముంపుకు గురయ్యే కృష్ణా లోయలోని ఏలేశ్వరం, శ్రీశైలం రిజర్వాయర్లు, రాష్ట్రంలో ఇతర ప్రాంతాల నుండి సేకరించిన పురాతన వస్తువులు, కళా వస్తువులను భద్రపరిచే ఉద్దేశంతో 1990లో పురావస్తు, మ్యూజియంల విభాగానికి అప్పగించబడింది. ఈ మ్యూజియంలో ఐదు రకాల గ్యాలరీలు ఉన్నాయి.
2009, జనవరి 21న అప్పటి పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రి ఆనం రాంనారాయణ రెడ్డి చేతుల మీదుగా ఈ మ్యూజియం ప్రారంభించబడింది. పునరుద్ధరణ కార్యకలాపాల కారణంగా 2011 నవంబరులో మూసివేయబడిన మ్యూజియం 2012 మార్చిలో పునప్రారంభించారు.
సేకరణలు
మెదక్ జిల్లా లోని కొండాపూర్, కరీంనగర్ జిల్లా లోని పెద్దబన్కూర్, ధూళికట్ట, నిజామాబాదు జిల్లా లోని పోచంపాడ్, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా సేరుపల్లి, నల్లగొండ జిల్లా లోని ఏలేశ్వరం మొదలైన ప్రాంతాల నుండి సేకరించిన రాయి, కలప, దంతాలు, పింగాణీ వంటి పురాతన వస్తువులు, కళా వస్తువులు క్రమపద్ధతిలో భద్రపరచబడ్డాయి.
పాలియోలిథిక్, మిడిల్ పాలియోలిథిక్, అప్పర్ పాలియోలిథిక్, మెసోలిథిక్ టైమ్స్ వంటి యుగాల ప్రకారం ఇక్కడ వస్తువుల సేకరణ విభజించబడింది. ప్రోటో హిస్టారిక్ గ్యాలరీ పాలిష్ చేసిన గొడ్డళ్లు, రబ్బర్లు, స్లింగ్ బాల్, సాడిల్ క్వెర్న్స్ మొదలైన రాయి, రాగి వస్తువులు ఉన్నాయి. రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి రికవరీ చేయబడిన కుండలు నియోలిథిక్ మనిషి రోజువారీ జీవితాన్ని ప్రతిబింబించే వస్తువులు ఉన్నాయి. జంతువుల పెంపకం, వేట, వ్యవసాయం, కుండల తయారీ కళ, గుహలు, గుహల పైకప్పులపై పెయింటింగ్‌లు ఉన్నాయి.
సందర్శన వివరాలు
ప్రతిరోజూ ఉదయం 10:30 నుండి సాయంత్రం 5:00 వరకు సందర్శనకు అనుమతి ఉంటుంది. శుక్రవారం, పబ్లిక్ హాలిడేస్‌లో మ్యూజియం మూసివేయబడుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ సంస్కృతి వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వర్గం:తెలంగాణ సంగ్రహాలయాలు వర్గం:1976 స్థాపితాలు
మాలిక్ అంబర్
మాలిక్ అంబర్ (1548 – 13 మే 1626) దక్కన్ ప్రాంతానికి చెందిన ఇథియోపియన్ సైనిక నాయకుడు. ఇథియోపియాలో చాపుగా జన్మించిన అంబర్‌ను తల్లిదండ్రులు బానిసగా అమ్మివేయగా, మధ్యప్రాచ్యంలో కొంతకాలం పెరిగి, భారతదేశానికి బానిసగా వచ్చాడు. దక్కన్‌లో ఇథియోపియన్ యజమానికి సైనికునిగా సేవలందించి అతని మరణానంతరం స్వేచ్ఛ పొందిన అంబర్ తన శక్తిసామర్థ్యాలు, రాజకీయ చతురతతో సైన్యశక్తిని పెంపొందించుకున్నాడు. మొఘల్ పాలకుడు జహంగీర్ దక్కన్‌లోని రాజ్యాలను ఆక్రమించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్న కాలంలో అహ్మద్ నగర్ నిజాంషాహీ వారసుడిని సింహాసనం మీద నిలిపి యుద్ధాలు చేసి రాజ్యాన్ని నిలబెట్టాడు. అహ్మద్ నగర్ సుల్తానులకు ప్రధానమంత్రిగా పనిచేస్తూ సుల్తానులను నామమాత్ర అధికారంతో ఉంచి తానే నిజపాలకునిగా వ్యవహరించాడు.
ప్రధానమంత్రిగా పరిపాలన వ్యవహారాల్లోనూ, సైన్యాధ్యక్షునిగా వ్యూహనిపుణతలోనూ గొప్ప పేరుపొందాడు. శివాజీ, మరాఠాలు మరింత మెరుగుపరిచి ప్రయోగించిన గెరిల్లా యుద్ధ పద్ధతులను దక్కన్‌ సైనిక చరిత్రలో తొలిసారి ప్రవేశపెట్టింది మాలిక్‌ అంబరే. దక్కన్ ప్రాంతంలో రెవెన్యూ సంస్కరణలకు నాందిపలికిన వ్యక్తిగా పేరొందాడు. ఈ సంస్కరణలను తర్వాతి రాజ్యాలు మరింత మెరుగుపరిచాయి. ఆఫ్రికా నుంచి భారతదేశానికి వచ్చి స్థిరపడ్డ సిద్ధీలకు అతను ఆరాధనీయుడు. అతని సైనిక, పరిపాలన విజయాలతో బలహీనమైన నిజాం జాహీ గౌరవాన్ని పెంచి, మొఘల్ చక్రవర్తి జహంగీర్, బీజాపూర్‌ ఆదిల్ షాల దూకుడు అడ్డుకున్నాడు.
ఆఫ్రికా నుంచి బాగ్దాద్ వరకు
అంబర్ 1550కి అటూఇటుగా ఇథియోపియా (ఆనాటి అబిసీనియా)కు చెందిన హరార్ ప్రావిన్సులోని కంబాత ప్రాంతంలో జన్మించాడు. చిన్నతనంలోనే బానిసగా అతన్ని అమ్మేశారు. హిజాజ్ నగరానికి బానిసగా అడుగుపెట్టిన అతన్ని యజమానులు, బానిస వర్తకులు అమ్మివేస్తూండగా మోచా, బాగ్దాద్ నగరాల్లో యజమానులకు అమ్ముడుపోయాడు. బాగ్దాద్లో అతని యజమాని మీర్ ఖాసిం అతన్ని ఇస్లాం మతానికి మార్చి, అంబర్ అన్న పేరుపెట్టాడు. మీర్ ఖాసిం అంబర్ కి నిర్వహణ, ఆర్థిక వ్యవహారాల్లో విద్య నేర్పాడు. తన ఇరవైల్లో ఉండగా 1570 దశకం తొలి సంవత్సరాల్లో నిర్వహణలోనూ, ఆర్థిక వ్యవహారాల్లోనూ మంచి నిపుణుడైన బానిసగా అంబర్ ను మీర్ ఖాసిం అమ్మివేశాడు. ఈసారి అంబర్ భారతదేశంలో దక్కన్ ప్రాంతానికి చెందిన అహ్మద్ నగర్ కు వచ్చాడు.
అహ్మద్ నగర్ లో
అహ్మద్ నగర్ రాజ్యపాలకుడైన హుస్సేన్ నిజాంషా వద్ద పీష్వాగా పనిచేస్తున్న ఛెంఘిజ్ ఖాన్ అంబర్ ను మీర్ ఖాసిం నుంచి కొనుక్కున్నాడు. ఛెంఘిజ్ ఖాన్ ఇథియోపియా నుంచి బానిసగా సైన్యంలో పనిచేయడానికి వచ్చి రాజ్యానికి ప్రధానమంత్రి హోదా అయిన పీష్వాగా ఎదిగినవాడు. ఇథియోపియాని అప్పట్లో అబిసీనియా అని పిలిచేవారు, దాని పేరు మీదుగా అబిసీనియా నుంచి వచ్చారన్న అర్థం వచ్చేలా వీరిని హబ్శీలని పిలిచేవారు. పీష్వాగా ఎదిగిన తోటి హబ్శీని చూసిన అంబర్ తన ముందు ఉన్న అవకాశాలు కనుగొన్నాడు. అరబిక్ భాషా జ్ఞానం, సునిశితమైన దృష్టి, వ్యవహార జ్ఞానం, తన యజమాని పట్ల సడలని విశ్వాసంతో అంబర్ తన యజమాని ఛెంఘిజ్ ఖాన్ ను, ఇతర హబ్శీలను ఆకట్టుకున్నాడు. యజమాని అంబర్ ని ముందు తన వ్యక్తిగత కార్యదర్శిగా నియమించుకుని, తర్వాత సైనికాధికారిగా పదోన్నతి కల్పించి సైనిక నాయకునిగా అతని భవిష్యత్తుకు పునాది వేశాడు. ఇలా కొన్ని దశాబ్దాలు గడుస్తూండగా 1590ల మొదట్లో అతని యజమాని హత్యకు గురయ్యాడు. అహ్మద్ నగర్ రాజ్యం ఈ ఘటనతో అంతర్గత వివాదాలతోనూ, బయట నుంచి మొఘలులు రాజ్యాన్ని ఆక్రమించాలని చేసే ప్రయత్నాలతోనూ రాజకీయంగా అల్లకల్లోలమైంది. అంబర్ యజమాని భార్య అంబర్ కు స్వేచ్ఛ ప్రసాదించింది, అతని బానిసత్వం అలా ముగిసింది.
బీజాపూర్లో సైనిక నాయకునిగా
అహ్మద్ నగర్ అంతర్గత, బహిర్గత సమస్యలతో సతమతమవుతున్న దశలో అంబర్ పక్కనే ఉన్న బీజాపూర్ రాజ్యానికి తరలిపోయాడు. అక్కడ సుల్తాన్ అతనికి చిన్న దళానికి సేనా నాయకునిగా చేసి, మాలిక్ (రాజులాంటివాడు) అన్న బిరుదు ఇచ్చాడు. 1595లో బీజాపూర్ సుల్తాను కొలువులో తనకు దక్కుతున్న కొద్దిపాటి జీతం సంతృప్తి కలిగించలేకపోవడంతో మాలిక్ అంబర్ ఆ పని విడిచిపెట్టి అహ్మద్ నగర్ తిరిగివచ్చాడు.
అహ్మద్ నగర్లో రెండవ ముర్తెజాకు పట్టాభిషేకం
1595లో మాలిక్ అంబర్ అహ్మద్ నగర్ కు తిరిగివచ్చేనాటికి రాజ్యం వారసత్వ కుట్రలతో, మొఘల్ చక్రవర్తి రాజ్యాన్ని తన సామ్రాజ్యంలో కలిపేసుకోవడానికి చేస్తున్న యుద్ధాలతో కకావికలై ఉంది. అభంగర్ ఖాన్ అన్న హబ్శీ పీష్వా నిర్వహిస్తున్న సైన్యంలో 150 మంది నమ్మకస్తులైన సైనికులతో కూడిన ఆశ్విక దళానికి నాయకునిగా అంబర్ చేరాడు. ఆ అరాచక స్థితిగతుల మధ్య అత్యంత వేగంగా ఎదిగి కొద్దికాలానికే 7 వేల మంది సైన్యానికి నేతృత్వం వహించే స్థాయికి చేరాడు.
1600లో అహ్మద్‌నగర్ కోట ముట్టడిలో మొఘలులు విజయం సాధించారు. మాలిక్ అంబర్ అహ్మద్ నగర్ రాజ్యాన్ని మొఘలుల బారి నుంచి కాపాడి, స్వతంత్ర రాజ్యంగా నిలబెట్టాలన్న సంకల్పంతో పలువురు చరిత్రకారులు "వీరోచిత పోరాటం" అని అభివర్ణించిన సైనిక, రాజకీయ యత్నాన్ని మొదలుపెట్టాడు. నిజాం షాహీ సింహాసనంపై మొదటి బుర్హాన్ నిజాం షా మనవడు, అప్పుడే మొఘల్ ముట్టడిలో ఓడిపోయిన బహదూర్ నిజాం షా మేనల్లుడు అయిన రెండవ ముర్తెజా నిజాం షాను రాజుగా నిలబెట్టాడు. ముర్తెజా నిజాం షాను కేవలం నామమాత్ర పాలకుడిగా ఉంచి, తాను రాజ్యపాలనలో, సైన్యనిర్వహణలో కీలకమైన బాధ్యతలు తీసుకున్నాడు.
రాజు దక్కనీతో వ్యూహాత్మక ఒప్పందం
రాజు దక్కనీ అనే తోటి సైన్యాధ్యక్షునితో అప్పటివరకూ తనకున్న సమస్యలను అంబర్ పక్కనపెట్టి చేతులు కలిపాడు. బీజాపూర్, గోల్కొండ రాజ్యాలతో సరిహద్దు పంచుకుంటున్న అహ్మద్‌నగర్ రాజ్యపు తెలంగాణ ప్రాంతంలో మాలిక్ అంబర్, గుజరాత్ సరిహద్దు వరకు అహ్మద్‌నగర్ రాజ్యపు ఉత్తర ప్రాంతాలైన నాసిక్, దౌలతాబాద్‌లను రాజు దక్కనీ అధికారం స్థాపించుకుని, రాజ్యాన్ని పంచుకున్నారు. మాలిక్ అంబర్ ప్రభావంలోనే రాజ్యానికి నామమాత్ర పాలకుడైన రెండవ ముర్తెజా ఉండే రాజధాని అహ్మద్‌ నగర్ ఉండేది. మాలిక్ అంబర్ రెండవ ముర్తెజాకు పట్టాభిషేకం చేశాకా మొఘల్ దండయాత్రల నుంచి రాజ్యాన్ని, తమ అధికారాన్ని కాపాడుకోవాలన్న పెద్ద లక్ష్యం కోసం తనకున్న అంతర్గత శత్రువులను వ్యూహాత్మకంగా మిత్రులను చేసుకున్నాడు.
మొఘల్ సైన్యాధ్యక్షులతో యుద్ధాలు, సంధులు
మొఘలులు అహ్మద్ నగర్ నిజాంషాహీని దెబ్బతీయడానికి ఇద్దరు సైన్యాధ్యక్షులను పంపారు. అబుల్ ఫజల్ నాయకత్వంలో సైన్యాన్ని ఉత్తరాన రాజు దక్కనీ ప్రాంతాలకు, అబ్దుర్ రహీం ఖాన్-ఇ-ఖానాన్ నేతృత్వంలో మరో సైన్యభాగాన్ని దక్షిణాన మాలిక్ అంబర్‌ మీదికి పంపారు. రాజు దక్కనీ మీదికి అబుల్ ఫజల్ వెళ్ళినప్పుడు, ఆ యుద్ధకాలంలో తనకు చిక్కిన కాస్త విరామాన్ని ఉపయోగించుకుని మాలిక్ అంబర్ రాబోయే యుద్ధాలకు బాగా సన్నద్ధమయ్యాడు. ఆపైన 1601లో జరిగిన పలు యుద్ధాల్లో మొఘల్ సైన్యాలను ఓడించాడు. 1601 మే 16న నాందేడ్ సమీపంలో గోదావరి తీరంలో జరిగిన యుద్ధంలో అంబర్ ఓటమి చెంది శాంతి కోసం మొఘల్ సైనికాధికారిని అభ్యర్థించాల్సి వచ్చింది. ఆ క్రమంలో మొఘలులతో అంబర్ శాంతి పాటించేట్టు, ముందు జరిగిన యుద్ధాల్లో ఖైదీలుగా దొరికిన మొఘల్ సైన్యాధికారులను విడుదల చేసేట్టు, అందుకు మొఘలులు ఆసా, ధరూర్ ప్రాంతాలు, బీర్ ప్రాంతంలో కొంత భాగం అంబర్ కు అప్పగించేట్టు సంధి కుదిరింది.
కొద్ది నెలల వ్యవధిలో తిరిగి మొఘలుల మీద పోరాటాలు చేసి దెబ్బతీశాడు. క్రమేపీ 1602లో మరోసారి మొఘల్ సైన్యం అంబర్ సైన్యాన్ని ఓడించింది. ఐతే దక్కన్ లో మొఘల్ సైన్యాధికారులు అబుల్ ఫజల్, ఖాన్-ఇ-ఖానాన్ల మధ్య సమన్వయ లోపం, ఒకరి పద్ధతుల మీద మరొకరికి అభ్యంతరాలు పెరిగాయి. ఈ పరిస్థితిని అనుకూలంగా మలుచుకున్న అంబర్ తనకు అనుకూలము, సంతృప్తికరమూ అయిన సంధి షరతులు రాబట్టుకోగలిగాడు. మొఘల్ సైన్యాలు పత్రి వరకూ వెనక్కుతగ్గడం అలా సాధించుకున్న సంధి షరతులో భాగం కావచ్చని చరిత్రకారుడు ఎం.సిరాజ్ అన్వర్ అంచనా వేశాడు. మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ మరణ శయ్య మీద ఉండడం, సింహాసనం కోసం వారసత్వ యుద్ధాలు సాగుతూండడం సంధి కోసం మొఘలులు త్వరపడడానికి ప్రధాన కారణం. ఇది మొఘల్ సైన్యంతో 1607 వరకు అంబర్ కు యుద్ధం లేకుండా శాంతి సంపాదించుకునే వీలునిచ్చింది.
సైనిక, పరిపాలన, రెవెన్యూ సంస్కరణలు
మాలిక్ అంబర్ 1601 నుంచి 1607 వరకు అహ్మద్ నగర్ సైనిక, పరిపాలన, రెవెన్యూ వ్యవస్థల్లో పలు సంస్కరణలు తీసుకువచ్చాడు. అతను సైన్యంలో క్రమశిక్షణతో కూడిన అశ్విక దళాన్ని రూపొందించాడు. మరాఠా అశ్విక దళం ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకుని వారిని పెద్ద ఎత్తున సైన్యంలోకి తీసుకున్నాడు. వారికి గెరిల్లా యుద్ధ పద్ధతుల్లో శిక్షణనిచ్చాడు. రెవెన్యూ వ్యవస్థలో సర్వే చేపట్టి, ఖచ్చితమైన కొలమానాలు రూపొందించి, మధ్యలో అధికారులు అటు రైతులను, ఇటు రాజ్యాన్ని మోసంచేసే అవకాశం లేకుండా ఏర్పాట్లు చేశాడు.
ఆధార గ్రంథాలు
వర్గం:16వ శతాబ్దపు రాజకీయ నాయకులు
ధర్మాపూర్ (బిజినేపల్లి మండలం)
ధర్మాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, బిజినపల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన బిజినపల్లి నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 161 ఇళ్లతో, 675 జనాభాతో 138 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 335, ఆడవారి సంఖ్య 340. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 240 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575764 .పిన్ కోడ్: 509203.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల బిజినపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల షాయిన్పల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల బిజినపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు నాగర్‌కర్నూల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ వనపర్తిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల నాగర్‌కర్నూల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నాగర్‌కర్నూల్లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మహబూబ్ నగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ధర్మాపూర్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ధర్మాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ధర్మాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ధర్మాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి
ఇండోర్-2 శాసనసభ నియోజకవర్గం
ఇండోర్-2 శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఇండోర్ జిల్లా, ఇండోర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఉమా కొప్పులింగేశ్వర స్వామి ఆలయం
ఉమా కొప్పులింగేశ్వర స్వామి ఆలయం తూర్పుగోదావరి జిల్లా, కొత్త పేట మండలం, పలివెల గ్రామంలో ఉంది. పూర్వం ఈ గ్రామం పల్లవ పురం గా పిలవబడేది. కాలక్రమేణా పలివెల గా నామాంతరం చెందింది.
స్థల పురాణం
ఇది ప్రాచీన ఆలయం. 11వ శతాబ్దం లో రాజమహేంద్రవరం రాజధానిగా పరిపాలించిన రాజరాజ నరేంద్రుడు కాలంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. అగస్త్య ప్రతిష్టితం. ఒకానొక కాలంలో ఈ ఆలయ పూజారి వేశ్యా వ్యసనం లో ఉండేవాడు. ప్రతి రోజు ఆముక్త మాల్యదలాగా వేశ్య తలలో పెట్టుకొన్న పూల మాలలనే దేవుడికి వేసేవాడు. ఒక సారి మహ రాజు స్వామి దర్శనానికి గుడికి వస్తే స్వామికి అలంకరించిన పుష్ప మాలను పూజరి మహ రాజుకి ఇచ్చాడు .అందులో  ఒక స్త్రీ శిరోజాలు మహరాజు కనిపించాయి.ఈ విషయమై పూజారిని నిలదీస్తే మన స్వామి లింగానికి ఉన్న కొప్పు లో ఉండే వెంట్రుకలే అని అబద్ధం చేప్పాడు. కావాలంటే రేపు ఉదయం రాగానే నిర్మాల్యాన్ని చూపిస్తాను అన్నాడు .సరే అని రాజు వెళ్ళిపోయాడు .పూజారికి అబద్ధం ఆడినందుకు ప్రాణ సంకటంగా ఉంది .తనతప్పును రాజు గమనిస్తే మరణ శిక్ష ఖాయం అనుకోని పశ్చాత్తాప పడతాడు.బోళా శంకరుడు దయ తలిచి తనలింగం పై కొప్పు దానికి శిరోజాలు సృష్టించి పూజారిని కాపాడాడు. మర్నాడు రాజు రావటం స్వామి శిరస్సున శిరోజాలు చూసి పూజారిని అనుమానిచి నందుకు  మన్నించమని కోరడం జరిగింది .పూజారినీ రాజును భక్త వత్సలుడు మన్నించి దీవించాడు .అప్పటినుండి కొప్పు లింగేశ్వర స్వామిగా ప్రజలు కొలుస్తున్నారు.
ఇతర విషయాలు
ఈ ఆలయానికి తూర్పున కౌసికి, దక్షిణాన సాంఖ్యాయని, ఉత్తరాన మాండవి, పల్వల అనే నదుల మధ్య లో ఈ ఆలయం ఉంది. శివ లింగానికి పై భాగం లో చతురస్రాకారం లో కొప్పు  కనిపిస్తుంది .అందుకే కొప్పు లింగేశ్వరుడుగా దర్శనం ఇస్తాడు. పార్వతీ దేవి గర్భ గుడిలోనే స్వామి లింగంప్రక్కనే ఒకే పీఠంపై కొలువై ఉండటంవిశేషం.ఈ ఆలయంలో కుమారస్వామి వినాయకుడు కూడా ఉన్నారు.
రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ దేవాలయం కొత్తపేట కు 2 కిలోమీటర్ల ఉంది. రాజమహేంద్రవరం, అమలాపురం నుండి బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
టపోరీ
టపోరి అనేది ఒక హిందీ పదము. ఆవారా అని దీని అర్థము. ఈ పదము ఎక్కువగా ముంబైలోని వీధి రౌడీలను సూచించడానికి వాడబడినది. ఈ టపోరీలు మాట్లాడే హిందీని టపోరీ భాష అంటారు. వారి వస్త్రధారణను టపోరీ శైలి అని పిలుస్తారు. ఈ టపోరి సంస్కృతిని చాలా మంది అసహ్యించుకున్నప్పటికీ, ఇంకా చాలా మంది సరదాగా అనుకరిస్తుంటారు. "రంగీలా", "గోల్ మాల్", "చశ్మే బద్దూర్" వంటి బాలీవుడ్ చిత్రాలతో, ఈ సంస్కృతి ఆ పరిశ్రమలో ప్రాచూర్యము పొందింది. హాలీవుడ్ చిత్రాల్లోని ముఠా రౌడీల (గ్యాంగ్‌స్టర్ (gangster)) పాత్రల మాదిరిగా హిందీ చిత్రాల్లో వీరి పాత్రలు ఉండేవి.
భాషా విశేషాలు
టపోరీ అనేది నిజానికి ఒక మరాఠీ పదము. దీని అసలు అర్థము 'వికసించినది', 'పక్వానికి వచ్చినదీ', 'వయసుకు వచ్చినది', 'కోడెది' అని. క్రమంగా ఉడుకు రక్తముతో, ఒక రకమైన జంతు ప్రవృత్తితో దాదాగిరీలూ, గొడవలూ చేస్తూ, అమ్మాయిల వెంట పడుతూ ఇతర చెడు అలవాట్లు కల నవయువకులను సూచించడానికి దీన్ని వాడటము మొదలైనది. తెలుగులో దీని సమానార్థకము 'అచ్చోసిన ఆఁబోతు'.
నాటి హిందీ చిత్ర పరిశ్రమ మహారాష్ట్రాలో ఉండడముతో, ఈ పదము హిందీలోకి వచ్చింది. హిందీలో ఈ హీనమైన అర్థము కొంచెము తగ్గి, రాటుదేలి, దూకుడుగా ఉంటూ, జీవితములో ఇంకా స్థిరపడని, ఆవారాగా తిరిగే, ఒక రకమైన ఆకర్షణీయమైన నాటుదనము కల పేద/దిగువ మధ్యతరగతి కుర్రాడు అనే అర్థము సంతరించుకుంది.
టపోరీ భాష
వీరు మాట్లాడే మరాఠీని టపోరీ భాష అనేవారు. ఈ టపోరీ భాషలో వాడే మరాఠీ పదాలు గౌరవనీయులు, సంస్కారవంతులూ వాడని, ఒకరకముగా అభ్యంతరకరమైన పదాలు. ఈ పదాలూ, ఇంకా స్థానిక భాషల్లోని ఇతర పదాలూ కూడా బొంబాయి హిందీలోకి వచ్చాయి.
వీరు మాట్లాడే హిందీ ముంబైలోని ప్రజలు మాట్లాడే అనేక భాషల మిశ్రమం. ఇది ఎక్కువగా మరాఠీ పదాలనూ, కొంత వరకు గుజరాతీ పదాలను కలిగి ఉంది. తరువాతి క్రమములో టపోరీల హిందీ, బొంబాయి హిందీలో భాగమైంది.
టపోరీ ఆహర్యము
వీరు బన్యన్ లేదా టీ-షర్టు వేసుకుని, పైన చొక్కా, కింద ప్యాంటూ (ఎక్కువగా జీన్సు) వేసుకుంటారు. లోపలి షర్టు కనబడేలా చొక్కా బొత్తాలు పూర్తిగా వదిలేస్తుంటారు. మెడలో చిన్న తుండు కట్టుకుంటుంటారు. చొక్కా రెండు సగాలను కింది భాగములో ముడి వేయవచ్చు. ఇలా ముడివేసుకున్నప్పుడు, ప్యాంటుకు బదులు లుంగీ వేసుకున్నట్లు కూడా కొన్నిసార్లు చలనచిత్రాలూ, ఇతరాత్రా వినోద మూధ్యమాల్లో చూపబడింది. కొన్నిసార్లు లేత రంగు చౌకబారు చొక్కాలను పై బొత్తాలు వదిలేసి, కిందవి వేసుకుని టక్ చేసుకునే ఆహర్యము కూడా వీరికి ఆపాదించబడుతుంది.
సామాజిక కారణాలు
1990ల్లో భారతదేశంలో మారుతున్న సామాజిక పరిస్థితులు, విద్యావంతులైన దిగువ మధ్యతరగతి యువకులలో నిరుద్యోగానికి దారితీశాయి. దానితో వీరు టపోరీలు అవ్వడము ఎక్కువైంది. 1990లు, 2000లలో భారతీయ చిత్రాల్లో టపోరీ పోకడ ఎక్కువవడము బయటి సమాజములో వారి సంఖ్య పెరగడాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
కళలూ, వినోద మాధ్యమాల్లో టపోరీలు
తాడూ, బొంగరము లేని ఈ టపోరీలను నాటి ముంబాయి నేర సంస్థలు తమ కిరాయి పనులకు వాడుకునేవి. దీని వలన ముంబాయిలో ఉన్న నాటి హిందీ పరిశ్రమ చిత్రాల్లో ముఠా రౌడీల పాత్రలకు టపోరీ పోకడలు ఇచ్చేవారు. క్రమంగా టపోరీ పాత్రలు నాయకులుగా చలనచిత్రాలు రాసాగాయి. నాటి హాలివుడ్‌లో గ్యాంగ్‌స్టర్ పాత్రలకు స్థానిక ప్రత్యామ్నాయాలుగా ఈ టపోరీలను బాలీవుడ్‌లో వాడేవారు.
ముంబాయ్ న్వార్ (Mumbai Noir) చిత్రాలు పెరగడముతో చిత్రాల్లో టపోరీ పాత్రలూ పెరిగాయి.
అబ్బాయిలను చూపించినంత ఎక్కువగా కాకపోయినా అమ్మాయి పాత్రను నాటుగా చూపించేందుకు వారిని టపోరి ఆహర్యములో చిత్రించడము కూడా జరిగింది. ఇదిగాక, ప్యాంటు బదులు షార్ట్స్ వేసుకుని, బన్యన్ బదులు క్రాప్ టాప్ వేసుకుని, టపోరీ తరహాలో బొత్తాలు వదిలేసి చొక్కాని కింద ముడివేసుకునే అహర్యాన్ని అమ్మాయిలను ఆకర్షణీయంగా చూపించేందుకు కొన్ని చిత్రాల్లో వాడారు. ఈ ఆహర్యములో చొక్కా ముడి టపోరీ తరహాలో పొట్ట కిందకు కాకుండా, ఛాతీకి కిందా, పొట్టకు పైనా ఉంటుంది.
తెలుగు చిత్రాల్లో టపోరీలు
తెలుగువారైన దర్శకుడు రామ్‌ గోపాల్ వర్మ చిత్రాల్లో ఈ టపోరీ తరహా పాత్రలు ఎక్కువగా కనిపించేవి.
విజయవంతమైన తెలుగు ధారావాహిక మొగలిరేకులులో నటుడు సాగర్ పోషించిన మున్నా అనే పాత్రలో టపోరీ ఛాయలు ఉంటాయి.
ఇతర సామాజిక పోకడలపై ప్రభావము
ఎ.టి.డి ఫోర్త్ వరల్డ్ (International Movement ATD Fourth World) అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ పిల్లల విభాగము పేరు టపోరి. ATD వ్యవస్థాపకుడు జోసెఫ్ వ్రెసిన్‌స్కీ (Joseph Wresinski) ముంబై రైల్వే స్టేషన్లలో ఉంటున్న వీధిబాలలను కలిసారు. తమ దగ్గర ఉన్న కాస్త తిండిని తమలో తాము పంచుకుంటున్న ఈ పిల్లల్ని చూసి కదిలిపోయిన ఆయన, తన ATD పిల్లల విభాగాన్ని స్థానికులు ఆ పిల్లల్ని సూచించడానికి వాడుతున్న టపోరి అనే పేరుతో పిలవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
గమనికలు
<references group="గమనిక"/>
మూలాలు
వర్గం:ముంబాయి సంస్కృతి‎
మూన్ మూన్ సేన్
మూన్ మూన్ సేన్ (జననం:28 మార్చి 1954) ఒక భారతీయ సినిమా నటి. ఈమె బెంగాలీ, హిందీ,తమిళ, తెలుగు, మలయాళ, మరాఠీ, కన్నడ భాషా చిత్రాలలో నటించింది. ఈమె సుమారు 60 చలనచిత్రాలు, 40 టెలివిజన్ సీరియళ్లలో నటించింది. ఈమె 1987లో సిరివెన్నెల చిత్రంలోని నటనకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రప్రభుత్వంచే ఉత్తమ సహాయనటిగా నంది పురస్కారం పొందింది.
ప్రారంభ జీవితం
ఈమె ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో ప్రముఖ బెంగాలీ నటి సుచిత్రా సేన్, దీపనాథ్ సేన్ దంపతులకు కోల్‌కాతాలో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి కోల్‌కాతాలోని అత్యంత ధనిక వ్యాపారులలో ఒకరైన ఆదినాథ్ సేన్. ఈమె ముత్తాత దీనానాథ్ సేన్ త్రిపుర మహారాజా వద్ద దివాన్‌గా పనిచేశాడు.
ఈమె షిల్లాంగ్ లోని లోరెటో కాన్వెంట్‌లో, కోల్‌కాతాలోని లోరెటో హౌస్‌లో చదివింది. ఈమె ఆక్స్‌ఫర్డ్ లోని సోమర్‌విల్లె కాలేజీలో డిగ్రీ చదివింది. అనంతరం కోల్‌కాతాలోని జాదవ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి తులనాత్మక సాహిత్యంలో స్నాతకోత్తర పట్టాను పొందింది.
ఈమె బాల్యంలో ప్రముఖ చిత్రకారుడు, పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత జెమినీ రాయ్ వద్ద చిత్రలేఖనం అభ్యసించింది. ఈమెకు వర్ణచిత్రాలన్నా, పురాతన వస్తువులన్నా ఎక్కువ ఇష్టం. ఈమె సినిమాలలో నటించడానికి ముందు ఇంగ్లీషు, గ్రాఫిక్స్ బోధించే ఉపాధ్యాయినిగా పనిచేసింది. ఈమెకు సంఘసేవ పట్ల కూడా ఎక్కువ మక్కువ ఉంది. ఈమె వివాహం చేసుకోక ముందే ఒక శిశువును దత్తత తీసుకుంది.
నటిగా
మూన్ మూన్ సేన్ తన వివాహం జరిగి, పిల్లలు పుట్టిన తరువాత సినిమాలు, టెలివిజన్‌లలో నటించడం మొదలు పెట్టింది. ఈమె 1984లో విడుదలైన అందర్ బాహర్ సినిమా ద్వారా తన నటనా జీవితాన్ని ఆరంభించింది. ఆ చిత్రంలో ఈమె పాత్ర చూపిన తెగువ వివాదాలను, ప్రకంపనలను సృష్టించింది.
ఈమె తన తల్లి సుచిత్రా సేన్ వలె నటిగా ఎక్కువగా రాణించలేక పోయింది. ఈమె ప్రముఖ తెలుగు సినిమా దర్శకుడు కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో సిరివెన్నెల సినిమాలో నటించింది.
ఈమె సినిమారంగానికి రాకముందు ఒంటరిగా, తన కూతుళ్లతో కలిసి కొన్ని ప్రకటనలలో మోడల్‌గా నటించింది. ముఖ్యంగా కొన్ని సబ్బు ప్రకటనలలో కనిపించింది. ఆ ప్రకటనలు 1980లలో వివాదాస్పదమయ్యాయి. ఇవి కాక ఈమె కొన్ని టెలివిజన్ సీరియళ్లలోను, టెలి ఫిలింలలోను నటించింది. 2004లో విడుదలైన మై కర్మ అనే ఆంగ్ల చిత్రంలోని ఈమె నటనకు అంతర్జాతీయ ప్రసంశలు లభించింది.
ప్రస్తుతం ఈమె బెంగాలీ భాషలో ఒక వంటల పుస్తకాన్ని వ్రాసింది. ముద్రణ కావలసి ఉంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
మూన్ మూన్ సేన్ 1978లో త్రిపుర రాజ్యానికి చెందిన రాజకుటుంబీకునితో వివాహం చేసుకుంది. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు కుమార్తెలు రైమా సేన్, రియా సేన్ జన్మించారు. ఇద్దరూ చలనచిత్ర నటీమణులుగా రాణించారు. తన వృత్తి జీవితానికి సదా సహకరిస్తున్న ఈమె భర్త పట్ల ఈమెకు ఎనలేని గౌరవముంది.
ఈమె అత్తగారు ఇలాదేవి కూచ్ బెహర్ రాజాస్థానానికి చెందిన రాణి ఇందిరారాజే కుమార్తె, జైపూర్ మహారాణి గాయిత్రీ దేవికి అక్క.
ఈమె వెండితెరపై అనైతిక పాత్రలను పోషించినా నిజజీవితంలో గాఢమైన ధార్మిక నిష్ట కలిగి ఉంది. ఈమె తన తల్లి మరణించిన తరువాత కర్మకాండలు జరిపి తన తల్లి అస్థికలను గంగానదిలో నిమజ్జనం చేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1948 జననాలు వర్గం:బెంగాలీ వ్యక్తులు వర్గం:కోల్‌కతా వ్యక్తులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:16వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:రాజకీయాలలో సినీనటులు వర్గం:మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:21వ శతాబ్దం ఉపోద్ఘాతములు వర్గం:నంది ఉత్తమ సహాయనటీమణులు వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు
ఇండోర్-3 శాసనసభ నియోజకవర్గం
ఇండోర్-3 శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఇండోర్ జిల్లా, ఇండోర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
వరలక్ష్మి శరత్ కుమార్
వరలక్ష్మి శరత్ కుమార్ (జననం 1985 మార్చి 5) భారతీయ సినిమా నటి. ఆమె తమిళం, తెలుగు మరియు మలయాళం సినిమాల్లో నటించింది. ఆమె 2012లో తమిళంలో విడుదలైన పోడా పోడి సినిమా ద్వారా సినీ రంగంలోకి వచ్చింది.
జీవిత విశేషాలు
వరలక్ష్మి 1985 మార్చి 5న బెంగళూరు లో జన్మించింది. ఈమె సినీ నటుడు శరత్ కుమార్ కుమార్తె. వరలక్ష్మి ఆయన మొదటి భార్య ఛాయ కూతురు. నటి రాధిక ఈమెకు సవతి తల్లి. ఈమె చెన్నై లోని సెయింట్ మైకేల్స్ అకాడమీలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేసింది. తర్వాత చెన్నైలోని హిందుస్థాన్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ కళాశాల నుంచి మైక్రోబయాలజీలో డిగ్రీ చేసింది. తర్వాత యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎడిన్‌బర్గ్ నుంచి బిజినెస్ మేనేజ్‌మెంట్ లో మాస్టర్స్ చేసింది. నటిగా కెరీర్ ప్రారంభించక ముందు ముంబై లోని అనుపమ్ ఖేర్ యాక్టింగ్ స్కూల్ లో శిక్షణ పొందింది.
కెరీర్
ఈమె 2003లో శంకర్ రూపొందించిన బాయ్స్ చిత్రంలో కథానాయికగా ఎంపికైంది కానీ తండ్రి కోరిక మేరకు ఆ అవకాశం వదులుకుంది. అలాగే 2004లో వచ్చిన కాదల్, 2008లో వచ్చిన సరోజ చిత్రాల్లో కూడా అవకాశం కోల్పోయింది.
పురస్కారాలు
సైమా అవార్డులు: ఉత్తమ సహాయనటి
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:1985 జననాలు వర్గం:తమిళనాడు సినిమా నటీమణులు
హొమాయ్ వ్యరవాలా
హొమాయ్ వ్యరవాలా (9 డిసెంబరు 1913 – 15 జనవరి 2012), భారతదేశ మొట్టమొదటి ఫోటో విలేఖరి. ఆమె డాల్డా 13 అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. 1930లలో ఆమె క్రియాశీలకంగా  పనిచేసేది. 1970వ దశకంలో ఉద్యోగవిరమణ చేసింది ఆమె. 2011లో హొమాయ్ ను భారత ప్రభుత్వం, దేశంలోని రెండో అతి  పెద్ద పురస్కారమైన పద్మ విభూషణ్ పురస్కారంతో గౌరవించింది.
తొలినాళ్ళ జీవితం, విద్యాభ్యాసం
డిసెంబరు 9, 1913న  గుజరాత్ లోని వ్యరవాలా, నవసరీలో పార్సీ కుటుంబంలో జన్మించింది హొమాయ్. సర్ జె.జె.స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్ లోనూ, ముంబయి విశ్వవిద్యాలయం లలో చదువుకుంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
గాంధేయవాది అయిన హొమాయ్, తన జీవితంలో గాంధీ మార్గాన్ని అనుసరించింది. ఆమె జీవితాంతం అతి సాధారణంగా బ్రతికింది.