cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కోళ్లూరు గనులు
వజ్ర సంపద
గోలకొండ సంస్థానంలో పనిచేసిన పారశీకుడు మీర్ జుంలా పరిటాల-కొల్లూరు గనులనుండి చాల వజ్రాలు వెలికి దీయించి సుల్తాను పరం చేశాడు. వజ్రవ్యాపారులు టావర్నియర్, విలియం మెథోల్డ్ మున్నగు వారు కొల్లూరు గనులు సందర్శించి అచటి ప్రాభవం గురించి వివరంగా వ్రాశారు. క్రీ. శ. 1618లో 60,000 మంది పనివారు బండ్లకొద్దీ వజ్రాలు వెలికి తీసేవారని వ్రాయబడింది.
కొల్లూరు గనులలో దొరికిన విశ్వ విఖ్యాత వజ్రాలు:
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
శ్రీలంకలో 2019 లో ప్రారంభమై 2022 లోనూ కొనసాగుతున్న సంక్షోభమే శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం. 1948 లో స్వాతంత్ర్యం పొందిన తర్వాత, ఆ దేశం ఎదుర్కొంటున్న అత్యంత తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభం ఇది. దీనివల్ల మున్నెన్నడూ లేనంత ద్రవ్యోల్బణం, విదేశీ మారక నిల్వలు దాదాపుగా ఖాళీ అవడం, వైద్య సామాగ్రి కొరత, ప్రాథమిక వస్తువుల ధరల పెరుగుదల వంటి పర్యవసానాలు తలెత్తాయి. విపరీతంగా నోట్ల ముద్రణ, సేంద్రియ లేదా జీవ వ్యవసాయానికి మారడానికి తీసుకొచ్చిన దేశవ్యాప్త విధానం, 2019లో జరిగిన ఈస్టర్ బాంబు దాడులు, కోవిడ్-19 మహమ్మారి వంటి బహుళ కారణాల వల్ల ఈ సంక్షోభం ప్రారంభమైంది. ఈ ఆర్థిక కష్టాలు 2022 లో ప్రజల నిరసనలకు దారితీసాయి.
ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలిందని, నిత్యావసరాలకు చెల్లించలేని పరిస్థితి ఏర్పడిందనీ 2022 జూన్‌లో ప్రధానమంత్రి రణిల్ విక్రమసింఘే పార్లమెంటులో ప్రకటించాడు.
నేపథ్యం
ఎడమ|thumb| 2010 నుండి శ్రీలంక ప్రభుత్వ రుణం-GDP నిష్పత్తి క్రమంగా పెరిగింది. మూలం: సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ శ్రీలంక, 2021 సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ శ్రీలంక మాజీ డిప్యూటీ గవర్నర్ WA విజేవర్దన ప్రకారం, 2015 నాటికే దేశం ఆర్థిక సంక్షోభంలో కూరుకుపోయి ఉంది 2015లో అధికారంలోకి వచ్చిన ప్రభుత్వానికి ఇది తెలుసు. దేశం లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పాలసీ స్టడీస్, అనేక ప్రమాదాల గురించి హెచ్చరించింది. 2015లో అప్పటి ప్రధాని రణిల్ విక్రమసింఘే ఈ పరిస్థితిని పరిష్కరించడానికి బలమైన ఆర్థిక విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టగా, సంకీర్ణ ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో ఈ విధానానికి ఆమోదం సాధించలేకపోయింది. అది ఆ తరువాతి నెలల్లో మరింత విధాన గందరగోళానికి దారితీసింది. "రాజ్యాంగ సంస్కరణలు" వంటి ఇతర ప్రభుత్వ సంబంధిత కార్యకలాపాలలో మునిగిపోయిన ప్రభుత్వం, ఆర్థిక హెచ్చరికలు, ఉద్భవిస్తున్న ప్రమాదాలను తగినంతగా పట్టించుకోలేదు. రవి కరుణానాయక్ నేతృత్వంలోని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ అవలంబించిన కొన్ని పద్ధతులపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యతిరేకత వచ్చింది. ఉచితాల మితిమీరిన పంపిణీ వంటి ఎన్నికల సంబంధ ఆర్థిక నిర్ణయాలకు ప్రాధాన్యత నిచ్చారు. ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ పాలసీ స్టడీస్ వారి 2014 ఆర్థిక స్థితి నివేదికలో హాట్ మనీ, ఆందోళన కలిగించే రుణాలు తీసుకునే పద్ధతులు, తాత్కాలిక, ఉపరితల పరిష్కారాలు, ఆతిథ్య రంగంలోకి విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల ప్రవాహాల గుత్తాధిపత్యాలను హైలైట్ చేసింది. 2018 లో మరింత రాజకీయ గందరగోళం ఏర్పడి ఆర్థిక దృక్పథాన్ని మరింత దిగజార్చింది. ఆ సమయానికి ప్రభుత్వం IMF మద్దతు కార్యక్రమం కింద ఆర్థిక ద్రవ్య ఏకీకరణకు అనేక సంస్కరణలను చేపట్టి, ద్రవ్యోల్బణాన్ని విజయవంతంగా నియంత్రించింది. ఈ సంస్కరణల్లో ఆటోమేటిక్ ఇంధన ధరల నిర్థారణ సూత్రం కూడా ఉంది. దీంతో ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థల (SOEలు) ద్వారా వచ్చే ఆర్థిక నష్టాలు గణనీయంగా తగ్గాయి. విలువ ఆధారిత పన్ను (VAT) రేటును 11 శాతం నుండి 15 శాతానికి పెంచింది. మినహాయింపులను తొలగించడం ద్వారా VAT బేస్‌ను విస్తరించింది. అయితే 2019 ఎన్నికల తర్వాత ఏర్పడిన కొత్త ప్రభుత్వం అనేక సంస్కరణలను వెనక్కి తిప్పింది.
ట్రెజరీ సెక్రటరీని గాని, మరే ఇతర ప్రభుత్వ సభ్యుడిని గానీ మానిటరీ బోర్డులో సభ్యులు కాకుండా నిషేధించి సెంట్రల్ బ్యాంక్‌ను రాజకీయ ప్రభావం నుండి బయట వేయడానికి 2019 సెంట్రల్ బ్యాంక్ బిల్లును కూడా గత ప్రభుత్వం రూపొందించింది. "ప్రభుత్వం జారీ చేసిన సెక్యూరిటీలను, ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని ఏదైనా సంస్థ లేదా ప్రైమరీ మార్కెట్‌లోని ఏదైనా ఇతర పబ్లిక్ ఎంటిటీ ద్వారా సెంట్రల్ బ్యాంక్ కొనుగోలు చేయదు" అని బిల్లు పేర్కొంటున్నందున నోట్ల ముద్రణను కూడా నిషేధించాలి. బ్యాలెన్స్ ఆఫ్ పేమెంట్స్ సమస్యలు, పెరిగిన ద్రవ్యోల్బణం, ఆస్తుల బుడగలే ఈ నిషేధానికి కారణాలుగా అప్పటి సెంట్రల్ బ్యాంక్ గవర్నరు, డాక్టర్ ఇంద్రజిత్ కుమారస్వామి చెప్పాడు. శ్రీలంక పొదుజన పెరమున పార్టీ, సెంట్రల్ బ్యాంక్‌ స్వతంత్రతను వ్యతిరేకించింది. వారు అధికారంలోకి వచ్చిన వెంటనే ఆ బిల్లును పక్కన పెట్టేసింది.
చాలా మంది నిపుణులు లెబనాన్ ఆర్థిక పరిస్థితిని శ్రీలంకతో పోల్చారు. శ్రీలంక కూడా దాని సార్వభౌమ బాధ్యలను ఎగవేసే మార్గంలో ఉందని హెచ్చరించారు. రెండు దేశాలకూ ఒకే విధమైన సమస్యలున్నాయి. అంతర్యుద్ధాల ముగింపు తర్వాత వరుసగా వచ్చిన నిలకడలేని ప్రభుత్వాలు, అప్పులను పోగుచేయడంతో లోతైన ఆర్థిక సంక్షోభాలు వచ్చాయి.
కల్యాణ్ సింగ్
కళ్యాణ్ సింగ్, భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) సభ్యుడు. ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా, పార్లమెంటు సభ్యునిగా రెండుసార్లు పనిచేశాడు.2014 లో  రాజస్థాన్ గవర్నర్‌గా నియమితులయ్యారు. ఆయన మరణానంతరం  భారత ప్రభుత్వం  2022 వ సంవత్సరానికి గాను   పద్మ విభూషణ్‌ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
పన్నుల కోతలు, నోట్ల ముద్రణ
ప్రెసిడెంట్ గోటబయ రాజపక్సే నేతృత్వంలోని శ్రీలంక ప్రభుత్వం పెద్ద మొత్తంలో పన్నుల్లో కోత పెట్టింది. ఇది ప్రభుత్వ రాబడి పైన ఆర్థిక విధానాల పైనా ప్రభావం చూపింది. బడ్జెట్ లోటులు పెరిగాయి. ఆదాయం పన్ను మినహాయింపు పెంచడం (దీని ఫలితంగా పన్ను చెల్లింపుదారుల సంఖ్య 33.5% తగ్గిపోయింది), VATని 8%కి తగ్గించడం, కార్పొరేట్ పన్నును 28% నుండి 24%కి తగ్గించడం, సంపాదిస్తూ చెల్లించు అనే పన్నును రద్దు చెయ్యడం, 2% “దేశం-నిర్మాణ పన్ను”ను (ఇది మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి దోహదపడేది) రద్దు చెయ్యడం వంటివి ఈ పన్ను కోతల్లో ఉన్నాయి. పన్ను రాబడిలో భారీ నష్టం కారణంగా రేటింగ్ ఏజెన్సీలు సావరిన్ క్రెడిట్ రేటింగ్‌ను తగ్గించాయి. దాంతో కొత్త రుణాలు తీసుకోవడం మరింత కష్టమైంది. అధ్యక్షుడు రాజపక్సేకు ఈ ఆదాయ నష్టం గురించి తెలుసుననీ, అయితే దానిని అతను "పెట్టుబడి"గా పరిగణించాడనీ, మరో 5 సంవత్సరాల వరకు పన్నులు పెంచే ఆలోచన అతనికి లేదనీ 2021లో PB జయసుందర చెప్పాడు. ప్రభుత్వ వ్యయం కోసం డబ్బు లేనందున, రికార్డు స్థాయిలో డబ్బును ముద్రించడం ప్రారంభించింది. డబ్బును ముద్రించడం ఆపివేయాలని, దానికి బదులు వడ్డీ రేట్లు పెంచడం, ఖర్చులను తగ్గించుకోవడం, పన్నులను పెంచడం చెయ్యాలని అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) ఇచ్చిన సలహాను సెంట్రల్ బ్యాంక్ విస్మరించింది. డబ్బు ముద్రణను కొనసాగించడం వల్ల ఆర్థిక మాంద్యం ఏర్పడుతుందని IMF హెచ్చరించింది. పన్ను తగ్గింపులను మాజీ ఆర్థిక మంత్రి మంగళ సమరవీర కూడా వ్యతిరేకించాడు. ఇప్పటికే చాలా దేశాలతో పోలిస్తే శ్రీలంకలో చాలా తక్కువ పన్ను ఉన్నందున, ఉన్న అధిక రుణ భారానికి పన్ను తగ్గింపులు కూడా తోడైతే ప్రమాదకరమని అతను అన్నాడు. ఈ ప్రతిపాదనలను ఇలాగే అమలు చేస్తే దేశం మొత్తం దివాలా తీయడమే కాకుండా దేశం మొత్తం మరో వెనిజులా లేదా మరో గ్రీస్‌గా మారుతుందని సమరవీర జోస్యం చెప్పాడు.
కల్యాణ్ సింగ్
జననం
జనవరి 5 1932 వ సంవత్సరంలో అలిగర్ జిల్లా లో యునైటెడ్ ప్రావిన్సెస్ (ప్రస్తుతం ఉత్తర్ ప్రదేశ్) లో జన్మించాడు.
రాజకీయ జీవితం
భారతీయ జనసంఘ్ (BJS) అభ్యర్థిగా మొదటిసారిగా 1967 లో అత్రౌలీ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి ఉత్తర ప్రదేశ్ శాసనసభకు ఎన్నికలలో పోటీ చేసి 4351 ఓట్లతో   గెలిచారు. ఆ తరువాత  1969, 1974, 1977, 1980, 1985, 1989, 1991, 1993, 1996, 2002  సంవత్సరాల  శాసనసభ ఎన్నికలలో ఒకే నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి 9 సార్లు విజయం సాధించాడు. 1980లో రాష్ట్ర స్థాయి ప్రధాన కార్యదర్శిగా, 1984లో రాష్ట్ర పార్టీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1991,1997 లలో రెండు సార్లు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసాడు.
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
పన్నుల కోతలు, నోట్ల ముద్రణ
2022 ఏప్రిల్ 6 న ఒక్క రోజునే శ్రీలంక సెంట్రల్ బ్యాంకు 119.08 బిలియన్ రూపాయలను ముద్రించిందని ఆరోపింణలు వచ్చాయి. 2022 సంవత్సరంలో ఒక రోజులో ముద్రించిన అత్యధిక మొత్తం రికార్డు ఇది. 2022 సంవత్సరంలో ఆర్థిక మార్కెట్‌ల లోకి ప్రవహించిన మొత్తం డబ్బు రూ. 432.76 బిలియన్లు.
కల్యాణ్ సింగ్
ముఖ్యమంత్రిగా మొదటి పర్యాయం
1990 చివరలో BJP దాని హిందూ-జాతీయవాద అనుబంధ సంస్థలు అయోధ్య నగరంలోని బాబ్రీ మసీదుపై హిందూ దేవాలయాన్ని నిర్మించాలనే ఆందోళనకు మద్దతుగా రామరథ యాత్ర అనే మతపరమైన ర్యాలీని నిర్వహించాయి. యాత్ర ఒక ముఖ్యమైన ప్రజా ఉద్యమంగా మారింది హిందువులలో మతపరమైన మిలిటెంట్ భావాలను బలపరిచింది. దాని తర్వాత గణనీయమైన మత హింస సంభవించింది. 1991లో జరిగిన పార్లమెంటరీ శాసనసభ ఎన్నికలలో BJP భారీ విజయాలు సాధించింది. దీంతో  జూన్ 1991లో కళ్యాణ్ సింగ్ మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రి అయ్యాడు.
ముఖ్యమంత్రిగా రెండవ పర్యాయం
రాష్ట్రపతి పాలన కాలం తరువాత 1993 నవంబరులో మళ్లీ రాష్ట్ర ఎన్నికలు జరిగాయి. సింగ్ అత్రౌలి ,కాస్ గంజ్ అనే రెండు నియోజకవర్గాల నుండి ఎన్నికలలో పోటీ చేసి రెండింటినీ గెలుచుకున్నాడు. బిజెపి ఓటు వాటా గత ఎన్నికలలో మాదిరిగానే ఉంది, కానీ గెలిచిన అసెంబ్లీ సీట్ల సంఖ్య 221 నుండి 177 కు తగ్గింది, సమాజ్ వాదీ పార్టీ ,బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ (బిఎస్పి) కూటమి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయగలిగింది, ములాయం సింగ్ యాదవ్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. బిఎస్ పి నాయకుడు యాదవ్, మాయావతి మధ్య పొత్తు 1995 లో విచ్ఛిన్నమైంది, మాయావతి బిజెపి మద్దతుతో ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. కొన్ని నాటకీయ పరిణామాల మధ్య  తదనంతరం కళ్యాణ్ సింగ్ 1997 సెప్టెంబరులో రెండవసారి ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి బాధ్యతలు చేపట్టారు.
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
విదేశీ రుణాలు
శ్రీలంక విదేశీ రుణం గణనీయంగా పెరిగింది. 2005లో USD 11.3 బిలియన్లు ఉన్న విదేశీ రుణం 2020 నాటికి USD 56.3 బిలియన్లకు పెరిగింది. విదేశీ రుణం 2019లో GDPలో 42% ఉండగా, 2021 లో అది GDPలో 119%కి పెరిగింది. 2022 చివరి నాటికి, దేశం US$4 బిలియన్లు రుణ చెల్లింపులు చెయ్యాల్సి ఉంది. అయితే 2022 ఏప్రిల్‌ నాటికి విదేశీ మారక నిల్వలు US$2.3 బిలియన్లకు పడిపోయాయి.
కల్యాణ్ సింగ్
మరణం
89 సంవత్సరాల వయస్సులో 21 ఆగస్టు 2021న ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లక్నోలో మరణించాడు.
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
విదేశీ రుణాలు
2020లో, S&P గ్లోబల్ రేటింగ్స్, శ్రీలంకలో ఉన్న నిధుల వనరులు, దాని రుణ సేవల అవసరాలకు సరిపోయేలా కనిపించడం లేదని చెప్పింది. 2021లో రుణ చెల్లింపులు $4.0 బిలియన్ల పైచిలుకు ఉంటుందని అది అంచనా వేసింది. బెల్వెథర్ ఏజెన్సీ, "అప్పును తిరిగి చెల్లించడంలో శ్రీలంక యొక్క 'బడ్జెట్ సమస్యను' పరిష్కరించాలంటే, ట్రెజరీస్ వేలం విజయవంతం కావాలి. అది పూర్తయితే విదేశీ మారకపు 'బదిలీ సమస్య' ఆటోమేటిక్‌గా పరిష్కారమవుతుంది. కానీ, ట్రెజరీ బిల్లుల వేలం విఫలమవడంతో విపరీతంగా డబ్బును ముద్రించడంతో దేశం మరింతగా అప్పుల్లోకి జారిపోతోంది." అని చెప్పింది. రుణ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి, శ్రీలంకకు విశ్వసనీయమైన ఆర్థిక ప్రణాళిక, ద్రవ్య విధానం అవసరమనీ, రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించడానికి పన్నులు, వడ్డీ రేట్లు పెంచడం, దిగుమతులను పెంచడం వల్ల ఖజానాకు పన్నుల ద్వారా ఆదాయం రావడం తిరిగి మొదలౌతుందని బెల్వెథర్ చెప్పింది. విదేశీ రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించడానికి రేట్లు పెంచడం, దేశీయ క్రెడిట్‌ను తగ్గించడం ద్వారా డాలర్లను సమకూర్చుకోవడం సాధ్యమే అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలం పాటు అలా చేయడం ఆచరణాత్మకం కాదు. రుణ చెల్లింపుల తర్వాత విదేశీ నిల్వలు పెరగడాన్ని పెట్టుబడిదారులు గమనిస్తే, వారిలో తిరిగి విశ్వాసం కలగవచ్చు కానీ ఇది చాలా కష్టమైన వ్యవహారం, ప్రస్తుత భావజాలం ప్రకారం అది పని చేయవచ్చు పని చేయకపోనూవచ్చు.
కల్యాణ్ సింగ్
మూలాలు
వర్గం:పద్మ పురస్కారాలు వర్గం:భారత దేశ ముఖ్యమంత్రులు వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రులు వర్గం:రాజస్థాన్ గవర్నర్లు
శ్రీలంక ఆర్థిక సంక్షోభం
విదేశీ రుణాలు
జాతీయ కరెన్సీ మారకం రేటు పడిపోవడం, అధిక ఆహార ధరల ఫలితంగా ద్రవ్యోల్బణం పెరగడం, కోవిడ్‌ మహమ్మారి ఆంక్షల కారణంగా దేశ పర్యాటక ఆదాయం తగ్గి పరిస్థితి మరింత దిగజారడంతో 2021 సెప్టెంబరులో ప్రభుత్వం ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించింది. 2022 మార్చి నాటికి విదేశీ నిల్వలు US$1.9 బిలియన్లకు పడిపోయిన కారణంగా శ్రీలంక దివాలా అంచుకు వెళ్లింది, ఇది US$4 బిలియన్ల విదేశీ రుణాన్ని, US$1 బిలియన్ల అంతర్జాతీయ సావరిన్ బాండ్‌నూ తిరిగి చెల్లించడానికి సరిపోదు. జాతీయ వినియోగదారుల ధరల సూచిక ప్రకారం, ఫిబ్రవరి 2022లో జాతీయ ద్రవ్యోల్బణం రేటు 17.5%కి పెరిగింది.
విదేశీ నిల్వలను కాపాడుకోవడానికి అంతర్జాతీయ సావరిన్ బాండ్ల (ISB) చెల్లింపును వాయిదా వేయమని ఆర్థిక విశ్లేషకులు, నిపుణులు సలహాలు ఇచ్చినప్పటికీ, US$500 మిలియన్ల అంతర్జాతీయ సావరిన్ బాండ్లను ప్రభుత్వం తిరిగి చెల్లించింది. 2022 ఏప్రిల్ 12న, శ్రీలంక తన 51 బిలియను డాలర్ల విదేశీ రుణాన్ని చెల్లించలేకపోతున్నట్లు ప్రకటించింది.
అప్పుల ఊబి
చైనా విదేశాంగ విధానాన్ని విమర్శించే పాశ్చాత్య విమర్శకులు, హంబన్‌తోట అంతర్జాతీయ నౌకాశ్రయం, మట్టాల రాజపక్స అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని నిర్మించడానికి చైనా ఎగ్జిమ్ బ్యాంక్ ద్వారా శ్రీలంకకు అందిన రుణాలు లాభదాయకం కాని తెల్ల ఏనుగులుగా మారాయాని, చైనా అవలంబించే రుణ-ఉచ్చు దౌత్యానికి ఇది ఉదాహరణ అనీ వాదించారు.
2007లో శ్రీలంక ప్రభుత్వం, $361 మిలియన్లతో నౌకాశ్రయాన్ని నిర్మించడానికి చైనా ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థలైన చైనా హార్బర్ ఇంజినీరింగ్ కంపెనీ, సినోహైడ్రో కార్పొరేషన్ లకు కాంట్రాక్టు ఇచ్చింది. ప్రాజెక్ట్‌లో 85 శాతం నిధులను 6.3 శాతం వార్షిక వడ్డీ రేటుతో చైనా ఎగ్జిమ్ బ్యాంకు సమకూర్చింది. ప్రాజెక్టులో డబ్బు కోల్పోవడం మొదలవడం, శ్రీలంక రుణ-సేవల భారం పెరిగడం జరగడంతో నగదు కోసం శ్రీలంక ప్రభుత్వం, ఈ ప్రాజెక్ట్‌ను చైనా ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని చైనా మర్చంట్స్ పోర్ట్‌ సంస్థకు 99 సంవత్సరాల లీజుకు ఇవ్వాలని నిర్ణయించింది. $1.12 బిలియన్ల లీజు మొత్తాన్ని తన చెల్లింపు సమస్యలను పరిష్కరించడానికి శ్రీలంక ఉపయోగించుకుంది. ఈ చర్య, చైనా యొక్క భౌగోళిక రాజకీయ ప్రత్యర్థులను నిలువరించడానికి ఈ నౌకాశ్రయాన్ని చైనా నౌకాదళ స్థావరం గా ఉపయోగించవచ్చని యునైటెడ్ స్టేట్స్, జపాన్, భారతదేశాలు ఆందోళనలను లేవనెత్తాయి. అయితే అప్పు ఉచ్చు దౌత్య సిద్ధాంతాన్ని విమర్శించేవారు, హంబన్‌తోట పోర్ట్ ప్రాజెక్టు లీజును ప్రతిపాదించినది బీజింగ్ కాదనీ, శ్రీలంక అధ్యక్షుడే ప్రతిపాదించారనీ, దానిని చైనా కంపెనీకి లీజుకు ఇచ్చినప్పటికీ, చైనా నౌకాదళ నౌకలు శ్రీలంకకు చెందిన ఓడరేవును ఉపయోగించడానికి అనుమతి ఇవ్వలేదనీ, అది శ్రీలంక స్వంత నౌకాదళ కమాండ్ కే చెందుతుందనీ చెప్పారు.
డెబోరా బ్రూతిగం "డెట్-ట్రాప్ డిప్లమసీ" అనే పదాన్ని ఉపయోగించడాన్ని వివాదం చేసింది. శ్రీలంకకు సంబంధించి, ప్రస్తుతం ఉన్న రుణాల నిబంధనలను పునర్నిర్మించడానికి చైనా బ్యాంకులు సిద్ధంగా ఉన్నాయని బ్రూతిగం పేర్కొంది. కెనడియన్ ఇంజినీరింగ్ నిర్మాణ సంస్థ SNC-లావలిన్ ఓడరేవు కోసం సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనానికి కెనడియన్ ఇంటర్నేషనల్ డెవలప్‌మెంట్ ఏజెన్సీ ఆర్థిక సహాయం చేసిందనీ, హంబన్‌తోటలో ఓడరేవు నిర్మాణం సాధ్యమేనని 2003లో దాని అధ్యయనం నిర్ధారించిందనీ ఆమె చెప్పింది. డానిష్ ఇంజినీరింగ్ సంస్థ రాంబోల్, 2006లో ముగించిన రెండవ సాధ్యాసాధ్య నివేదిక కూడా ఇదే నిర్ణయానికి చేరుకుంది. బ్రూతిగామ్ ప్రకారం, హంబన్‌తోటలోని ఓడరేవు ఆర్థికంగా నిలబడాలంటే, సింగపూర్ గుండా రవాణా అయ్యే సరుకులో కొంత భాగాన్ని మాత్రమే చేజిక్కించుకుంటే చాలని చెప్పింది. 2015లో అధ్యక్షుడు మైత్రిపాల సిరిసేన బాధ్యతలు స్వీకరించినప్పుడు, శ్రీలంక, చైనా కంటే జపాన్, ప్రపంచ బ్యాంకు, ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకులకు ఎక్కువ రుణపడి ఉంది. 2017లో శ్రీలంక చెల్లించిన $4.5 బిలియన్ల రుణంలో, హంబన్‌టోటాకు చెల్లించినది కేవలం ఐదు శాతం మాత్రమే. దేశం ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక కష్టాలకు హంబన్‌తోట ప్రధాన కారణం కాదని పలువురు శ్రీలంక సెంట్రల్ బ్యాంక్ గవర్నర్లు బ్రూతిగమ్‌కు చెప్పారు. శ్రీలంక చైనాకు చెల్లించాలసిన రుణాలను ఎగవేయలేదని బ్రూతిగం చెప్పింది. వాస్తవానికి తొలుత కొలంబో IMF నుండి బెయిలౌట్‌ ప్రణాళికను ఏర్పాటు చేసుకుంది. కానీ, కెనడియన్ సాధ్యాసాధ్యాల అధ్యయనం సిఫార్సు చేసిన విధంగా తక్కువ పనితీరు కనబరుస్తున్న హంబన్‌తోట రేవును అనుభవజ్ఞులైన కంపెనీకి లీజుకు ఇవ్వడం ద్వారా అవసరమైన నిధులను సేకరించాలని నిర్ణయించుకుంది. శ్రీలంకలో చైనీస్ 'వ్యూహాత్మక ఉచ్చు' గురించి శ్రీలంక విద్యావేత్త అసంగా అబెయగూనశేఖర హెచ్చరించాడు. వ్యూహాత్మక ఉచ్చు దౌత్యం (స్ట్రాటజిక్-ట్రాప్ డిప్లొమసీ) అనే పదాన్ని అసంగ అబేయగూనశేఖర కాయించాడు. వాయిస్ ఆఫ్ అమెరికాకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో అతను, శ్రీలంకలో చైనీస్ డెట్-ట్రాప్ దౌత్యాన్ని అంచనా వేస్తూ ఈ పదాన్ని వాడాడు. దీన్ని మొదటిసారిగా 2021 సెప్టెంబరు 16 న ప్రచురించారు.
2020లో చాథమ్ హౌస్ ఒక పరిశోధనా పత్రాన్ని ప్రచురించింది. శ్రీలంక అప్పుల బాధకు చైనా రుణాలకు సంబంధం లేదనీ, చైనా ప్రభుత్వ విధానాల కంటే పాశ్చాత్య రుణాలు ద్రవ్య విధానం కారణంగా చేసిన "దేశీయ విధాన నిర్ణయాల" వల్ల ఇది జరిగిందనీ అందులో ప్రచురించారు. అయితే 2021 ఏప్రిల్ నాటికి చైనాకు చెల్లించాల్సిన బాహ్య రుణం మొత్తం రుణంలో 10% కాగా, ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని సంస్థలు, సెంట్రల్ బ్యాంక్‌కు రుణాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాత చైనా మొత్తం రుణాలు చాలా ఎక్కువగా ఉన్నాయని కొందరు అధికారులు తెలిపారు. చైనా హంబన్‌తోటను నావికా స్థావరంగా ఉపయోగించవచ్చనే వాదనపై ఆ పత్రిక సందేహం వ్యక్తం చేసింది ("స్పష్టంగా ఇది తప్పు" అని పేర్కొంది). శ్రీలంక రాజకీయ నాయకులు, దౌత్యవేత్తలు ఈ అంశాన్ని బీజింగ్‌లో ఎన్నడూ తీసుకురాలేదని పదేపదే నొక్కిచెప్పారని కూడా ఆ పత్రిక చెప్పింది; ఓడరేవు లీజు ప్రారంభమైనప్పటి నుండి హంబన్‌తోట వద్ద లేదా సమీపంలో చైనా సైనిక కార్యకలాపాలు జరిగాయనడానికి ఎటువంటి ఆధారాలూ లేవని అది పేర్కొంది.
పర్యాటకం
పర్యాటక రంగం శ్రీలంక GDPలో పదో వంతును చేకూరుస్తుంది. 2019 ఈస్టర్ బాంబు దాడుల వల్ల ఈ రంగానికి దెబ్బ తగిలింది. కోవిడ్-19 మహమ్మారి, కోలుకోనీయకుండా చేసింది. 2018లో పర్యాటక రంగం శ్రీలంకకు $4.4 బిలియన్లను సంపాదించింది. ఇది GDPకి 5.6%. అయితే ఇది 2020లో కేవలం 0.8%కి పడిపోయింది 2021 ఏప్రిల్ లో వేసిన అంచనాలో ప్రపంచ బ్యాంక్, "COVID-19 మహమ్మారి శ్రీలంక ఆర్థిక వ్యవస్థపై, ప్రజల జీవితాలపై భారీ నష్టాన్ని కలిగించినప్పటికీ, సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, 2021లో ఆర్థిక వ్యవస్థ కోలుకుంటుంది." అని చెప్పినప్పటికీ, ఆ అంచనా వమ్మైంది.
వ్యవసాయ సంక్షోభం
బాస్మతి వంటి ప్రత్యేక బియ్యాన్ని మాత్రమే దిగుమతి చేసుకుంటూ శ్రీలంక బియ్యం ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధి సాధించింది. 2021 ఏప్రిల్ లో అధ్యక్షుడు గోటబయ రాజపక్స, శ్రీలంక కేవలం సేంద్రీయ వ్యవసాయాన్ని మాత్రమే అనుమతిస్తుందని, అకర్బన ఎరువులు, రసాయనాల ఆధారిత ఎరువులను నిషేధిస్తున్నట్లూ ప్రకటించాడు. కేవలం ఎరువుల నిషేధం ఫలితంగా తేయాకు ఉత్పత్తి తగ్గడం వల్ల దాదాపు $425 మిలియన్ల ఆర్థిక నష్టం సంభవించింది. మొదటి ఆరు నెలల్లోనే బియ్యం ఉత్పత్తిలో 20% తగ్గుదల ఏర్పడింది. గతంలో వరి ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధిని సాధించిన దేశం 450 మిలియన్ డాలర్ల బియ్యాన్ని దిగుమతి చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. తేయాకు పరిశ్రమ పరిస్థితి క్లిష్టంగా ఉందని, సేంద్రియ సాగు చేయడం పది రెట్లు ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడుకున్నదని, మామూలుగా వచ్చే దిగుబడిలో సగమే వస్తోందనీ రైతులు చెప్పారు.
ఈ కార్యక్రమానికి సలహాదారుగా ఉన్న వందనా శివ దీన్ని స్వాగతించింది. అయితే వ్యవసాయం పతనమయ్యే ప్రమాదం గురించి హెచ్చరించిన శాస్త్రీయ వ్యవసాయ వర్గాల విమర్శలను విస్మరించింది. టీ పరిశ్రమనే అల్లుకుని ఉండే జాతీయ కరెన్సీ విలువ తగ్గింపు కారణంగా ఆర్థిక సంక్షోభం ఏర్పడవచ్చనే హెచ్చరికలను కూడా ఇది పట్టించుకోలేదు. సేంద్రీయ వ్యవసాయానికి మారడాన్ని సమర్థించేందుకు ప్రభుత్వం చేసిన అనేక వాదనలను విమర్శకులు లైసెన్‌కోయిజంతో పోల్చారు: ఉదాహరణకు, సేంద్రీయ వ్యవసాయానికి పరివర్తనను నిర్వహించిన ప్రెసిడెన్షియల్ టాస్క్‌ఫోర్స్ సభ్యుడు అనురుద్ధ పదేనియా, "పురాతన కాలంలో శ్రీలంక ప్రజలు సుమారు 140 సంవత్సరాల పాటు జీవించారని, ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతుల ఫలితంగా అది 74 సంవత్సరాలకు తగ్గిందనీ ప్లినీ ది ఎల్డర్ రాసాడ"ని వాదించాడు. పదేనియా, గోటబయ రాజపక్సే ఇద్దరూ దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వ్యాధి CKDu కు కారణం రసాయన ఎరువుల వాడకమేనని చెప్పారు. అయితే CKDu ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ప్రధానంగా ఫ్లోరైడ్, మెగ్నీషియం లు అధిక సాంద్రతతో ఉండడం, నీటిలో ఉన్న అధిక కాఠిన్యమూ, అధిక వేడీ దానికి కారణాలని శాస్త్రీయ పరిశోధనలు సూచించాయి. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ కూడా రసాయన ఎరువుల వాడకం మాత్రమే CKDu కి కారణమవుతుంద అనే సందేహం వ్యక్తం చేసింది.
రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందుల వ్యాపారాన్ని నిషేధించడం తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని సృష్టించింది. ఎందుకంటే జనాభా ఆదాయం, ఆహారం లేకుండా ఉండాల్సి వచ్చింది. 2021 నవంబరులో ఆహార ధరలు పెరగడం, వారాల తరబడి నిరసనలు వెల్లువెత్తడంతో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి సేంద్రీయ వ్యవసాయ దేశంగా అవతరించాలనే తన ప్రణాళికను శ్రీలంక విరమించుకుంది. యూరియాపై నిషేధాన్ని ఎత్తివేయడం, క్రెడిట్ లైన్ కింద 44,000 టన్నుల యూరియాను దిగుమతి చేసుకోవడం వంటి కొన్ని చర్యలను ప్రభుత్వం అమలు చేసింది. నిత్యావసర వస్తువుల శాంతికాల రేషన్‌ను ప్రవేశపెట్టింది.
యాలా సాగు సీజనులో గరిష్ట దిగుబడిలో 50% మాత్రమే రావచ్చని, సీజన్‌ను ఆదుకోడానికి అవసరమైన ఎరువులను ప్రభుత్వం అందించలేదని 2022 మే 29 న ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అయితే దేశంలో బియ్యం నిల్వలు సెప్టెంబరు వరకు మాత్రమే సరిపోతాయి.
రష్యా ఉక్రెయిన్ యుద్ధం
రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం కారణంగా ఆ రెండు దేశాల మధ్య కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల పరిణామాలు అప్పటికే మందకొడిగా ఉన్న శ్రీలంక ఆర్థిక పరిస్థితులపై ప్రభావం చూపాయి. ఉక్రెయిన్‌పై 2022 రష్యా దండయాత్ర దేశ ఆర్థిక విపత్తును మరింత తీవ్రతరం చేసింది. ఎందుకంటే టీ ఎగుమతుల్లో శ్రీలంకకు రష్యా రెండవ అతిపెద్ద మార్కెట్. చాలా మంది పర్యాటకులు ఈ రెండు దేశాల నుండి వస్తారు కాబట్టి శ్రీలంక పర్యాటక రంగం కూడా ఈ రెండు దేశాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది. ఫలితంగా, ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం శ్రీలంక ఆర్థిక పునరుద్ధరణ మార్గాన్ని అడ్డూకుంది. టీ పర్యాటక రంగం రెండూ తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి.
ప్రభావం
2021లో, శ్రీలంక ప్రభుత్వం 73 ఏళ్లలో దేశం అత్యంత దారుణమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కుంటోందని అధికారికంగా ప్రకటించింది. 2021 ఆగస్టులో ఆహార అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించారు. అయితే ఆహార కొరత ఉందనడాన్ని ప్రభుత్వం తిరస్కరించింది. ఈ సంక్షోభం ఆర్థిక విపత్తుకు దారితీస్తుందని శ్రీలంక ఇంధన మంత్రి ఉదయ గమ్మన్‌పిలా అంగీకరించాడు. 2022 ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో, సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ శ్రీలంక గవర్నర్ అజిత్ నివార్డ్ కబ్రాల్ స్థానంలో నందలాల్ వీరసింఘే నియమితులయ్యాడు. ఏప్రిల్ 5న, పార్లమెంటులోని 41 మంది సభ్యులు పాలక కూటమిని విడిచిపెట్టడంతో ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో మెజారిటీని కోల్పోయింది.
విద్యుత్, ఇంధన కొరత
ఆర్థిక సంక్షోభాల ఫలితంగా కొరతలు ఏర్పడి విద్యుత్, ఇంధనం, వంటగ్యాస్ వినియోగం తగ్గింది. విద్యుత్తును ఆదా చేసే ప్రయత్నంలో కనీసం 2022 మార్చి నెలాఖరు వరకు అన్ని వీధి లైట్లను స్విచ్ ఆఫ్ చేయాలని ఆర్థిక మంత్రి బాసిల్ రాజపక్స అన్ని ప్రభుత్వ అధికారులను కోరాడు. వంట గ్యాస్ కొరత కారణంగా దాదాపు 1000 బేకరీలు మూతపడ్డాయి. పెట్రోలు నింపే స్టేషన్ల ముందు కొన్ని నెలలుగా పొడవైన క్యూలు ఏర్పడ్డాయి. అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరల పెరుగుదల ఇంధన కొరతను మరింత తీవ్రతరం చేసింది. ఇంధనాన్ని ఆదా చేయడానికి, దేశవ్యాప్తంగా అధికారులు రోజువారీ విద్యుత్ కోతలను విధించారు. 2022 మార్చి 22న, క్యూలలో ఉన్న వ్యక్తుల మధ్య చెలరేగుతున్న ఉద్రిక్తతలను అరికట్టడానికి, ఇంధన పంపిణీని సులభతరం చేయడానికి వివిధ గ్యాస్, ఇంధన బంకుల్లో సైనికులను నియమించాలని ప్రభుత్వం మిలటరీని ఆదేశించింది. అలసట, హింస కారణంగా నలుగురు మరణించారు. 2022 మార్చి అంతటా రోజువారీ ఏడు గంటల విద్యుత్ కోతలు విధించారు. నెలాఖరులో దాన్ని 10 గంటలకు పెంచారు. ఏప్రిల్ ప్రారంభంలో దాన్ని 15 గంటలకు పెంచారు. ది <i id="mwAdo">ఐలాండ్</i>, దివైనా దినపత్రికలు పేపర్ కొరత, సంబంధిత ధరల పెరుగుదల కారణంగా ముద్రణను నిలిపివేసి ఇ-పేపర్‌లకు మారాయి. జలవిద్యుత్ ఉత్పాదన కూడా ప్రభావితమైంది. 2022 జూన్ 28 న శ్రీలంక ప్రభుత్వం, అత్యవసరం కాని వాహనాలకు ఇంధన విక్రయాలను నిలిపివేసింది. వైద్య సేవలకు, ఆహారాన్ని రవాణా చేయడానికి ఉపయోగించే వాహనాలు, బస్సులు, రైళ్లలో మాత్రమే ఇంధనాన్ని నింపవచ్చు.
ఆరోగ్యం
మార్చి 29న, మందుల కొరత కారణంగా పెరదేనియా టీచింగ్ హాస్పిటల్‌లో అన్ని శస్త్రచికిత్సలను నిలిపివేయబడ్డాయి.
ఏప్రిల్ 10 నాటికి, ఆసుపత్రుల్లో అప్పుడే పుట్టిన శిశువులు, శిశువుల వెంటిలేషన్ కోసం ఎండోట్రాషియల్ ట్యూబ్‌లు అయిపోయాయి. 4mm, 3.5mm, 3mm, 2.5mm, 2mm సైజుల నియోనాటల్ ETTలను అందించాలని వైద్యులు విదేశీ శ్రీలంక కమ్యూనిటీలను అభ్యర్థించారు. ఇకపై దేశంలోని ఆసుపత్రులలో దిగుమతి చేసుకున్న వైద్య సాధనాలు, కీలకమైన మందులు అందుబాటులో ఉండవని శ్రీలంక మెడికల్ అసోసియేషన్ తెలిపింది. నవజాత శిశువుల ఊపిరితిత్తులకు ఆక్సిజన్‌ను అందించే ఎండోట్రాషియల్ ట్యూబ్‌లను క్రిమిరహితం చేసి తిరిగి ఉపయోగించాల్సిన అగత్యం ఆసుపత్రులకు ఏర్పడింది.
కొత్త పరికరాల కొరత కారణంగా వైద్యులు రోగులకు చికిత్స చేయడానికి పాత, ఉపయోగించిన వైద్య పరికరాలను తిరిగి ఉపయోగించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. వైద్యులు కూడా మొబైల్ ఫోన్ల కాంతిలోనే వైద్య శస్త్రచికిత్సలు చేసినట్లు సమాచారం. విద్యుత్ కోతల కారణంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని వైద్యులు కూడా చీకట్లో గాయాలకు కుట్లు వేయాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది. గుండెపోటుకు చికిత్స చేసే అత్యవసర మందులు కూడా కొరతగా ఉన్నట్లు సమాచారం.
పర్యాటకం
2022 మార్చిలో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, కెనడాలు తమ ప్రయాణికులను శ్రీలంకలో ప్రస్తుత ఆర్థిక పరిస్థితి గురించి తెలుసుని అక్కడికి వెళ్ళాలని హెచ్చరించాయి.
ఎగుమతులు
శ్రీలంకలో ప్రబలంగా ఉన్న ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా, జారా, మ్యాంగో, H&amp;M వంటి ప్రముఖ వస్త్ర బ్రాండ్‌లు తమ ఆర్డర్‌లను శ్రీలంక నుండి భారతదేశం వైపు మళ్లించాయి. శ్రీలంకలో అధ్వాన్నమైన ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితుల పర్యవసానంగా, భారతదేశపు టీ ఉత్పత్తులకు విదేశీ ఆర్డర్లు పెద్ద యెత్తున పెరిగాయి.
దౌత్య సంబంధాలు
విదేశీ నిల్వల కొరత కారణంగా నైజీరియాలోని శ్రీలంక హైకమిషన్, జర్మనీ, సైప్రస్‌లోని కాన్సులేట్‌లను 2022 జనవరిలో తాత్కాలికంగా మూసివేసారు. 2022 మార్చిలో డాలర్ నిల్వలు లేకపోవడంతో ఇరాక్‌లోని శ్రీలంక రాయబార కార్యాలయం, నార్వేలోని శ్రీలంక రాయబార కార్యాలయం, ఆస్ట్రేలియాలోని కాన్సులేట్ లను కూడా మూసివేసారు.
ప్రతిచర్యలు
ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రోత్సహించడం కోసం, రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని పునరుద్ధరించాలని శ్రీలంక ప్రైవేట్ రంగం 2022 ఏప్రిల్ 7 న సమిష్టిగా రాతపూర్వకంగా అభ్యర్థించింది. ఎగుమతిదారులు, దిగుమతిదారులు, తయారీదారులు, షిప్పింగ్, లాజిస్టిక్స్ రంగం, పర్యాటక రంగానికి సమిష్టిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న దాదాపు 38 సంస్థలు విపత్తును నివారించడానికి ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించాలని పార్లమెంటుకు విజ్ఞప్తి చేశాయి. 2022 ఏప్రిల్ 7 న, ఛాంబర్ ఆఫ్ యంగ్ లంకన్ ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్స్ (COYLE) కూడా ప్రస్తుత ఆర్థిక, రాజకీయ సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించాలని ప్రభుత్వానికి విజ్ఞప్తి చేసింది. సమస్యను తగిన శ్రద్ధతో పరిష్కరించకుంటే అది వ్యాపారాల మూసివేతకు దారితీస్తుందని హెచ్చరించింది.
2022 ఏప్రిల్ 8 న మాజీ ప్రపంచ బ్యాంక్ అధికారి శాంతా దేవరాజన్, శ్రీలంక ఎదుర్కొనే అతిపెద్ద ప్రమాదం సామాజిక అశాంతి, అల్లకల్లోలం అని హెచ్చరించాడు. ఆర్థిక వ్యవస్థ పతనాన్ని నివారించడానికి ఆహారం, ఇంధనంపై సబ్సిడీల తగ్గింపుతో పాటు పేద ప్రజలకు సహాయం చేసే లక్ష్యంతో నగదు బదిలీ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించవచ్చని ఆయన చెప్పాడు. మూడీస్ ఇన్వెస్టర్స్ సర్వీస్ కేబినెట్ మంత్రుల వరుస రాజీనామాలు విధాన అనిశ్చితిని పెంచుతాయని, ఫలితంగా బాహ్య ఫైనాన్స్ పొందడం లేదా రుణం తీసుకోవడం కష్టతరం అవుతుందనీ హెచ్చరించింది.
నిరసనలు
2022 మార్చిలో, ప్రభుత్వం ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్వహణ లోపాలపై రాజకీయ పార్టీలు, నిష్పాక్షిక సమూహాలు చేసిన ఆకస్మిక, వ్యవస్థీకృత నిరసనలు అనేక ప్రాంతాల్లో జరిగాయి. ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించాలని, విస్తృత ఆర్థిక సంక్షోభం నేపథ్యంలో తక్షణమే రాజీనామా చేయాలనీ ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తూ రాజకీయ ప్రతిపక్షాలు అనేక నిరసనలు జరిపాయి.
సజిత్ ప్రేమదాస నేతృత్వంలోని ప్రతిపక్ష పార్టీ యునైటెడ్ పీపుల్స్ ఫోర్స్‌కు చెందిన పదివేల మంది మద్దతుదారులు మార్చి 16న అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ అధ్యక్ష కార్యాలయం ముందు నిరసనలు చేపట్టారు. మార్చి 30న, నమల్ రాజపక్స బండారవేలా లోని క్రీడా మైదానం ప్రారంభోత్సవానికి వచ్చినప్పుడు, కోపంతో ఉన్న స్థానికులు ఇంధనం కావాలని డిమాండు చేస్తూ రహదారిని అడ్డుకున్నారు, దీని ఫలితంగా నమల్ రాజపక్సను ఆ ప్రాంతం నుండి తప్పించారు. అతని బదులు మేయరు, ఆ మైదానాన్ని ప్రారంభించాడు.
మార్చి 31న, రోజుకు 12 గంటలకు పైగా ఉన్న విద్యుత్ కోతలకు వ్యతిరేకంగా మిరిహానాలోని గోటబయ రాజపక్సే నివాసం చుట్టూ పెద్ద సమూహం గుమిగూడింది. శాంతియుతంగా ప్రదర్శన చేస్తున్న నిరసననిరసనకారులపై పోలీసులు బాష్పవాయువు, నీటి ఫిరంగులతో దాడి చేయడంతో, నిరసనకారులు అల్లర్ల నియంత్రణ దళాలను తీసుకువెళుతున్న బస్సును తగలబెట్టే వరకు పరిస్థితి వెళ్ళింది. కొలంబోలో ప్రభుత్వం కర్ఫ్యూ ప్రకటించింది. కాండీ-కొలంబో రహదారిపై కూడా ఏకకాలంలో నిరసనలు జరిపి మార్గాన్ని నిర్బంధించారు. నిరసనకారులను తీవ్రవాద గ్రూపు సభ్యులని ప్రభుత్వం ఆరోపించి, వారిని అరెస్టు చేయడం ప్రారంభించింది. అనేక ప్రాంతాల్లో కొవ్వొత్తుల నిరసనలు జరగ్గా, కారు హారన్లు మోగిస్తూ కూడా నిరసనలు చేసారు.
2022 మేలో రాజపక్సే కుటుంబ గృహానికి నిరసనకారులు నిప్పు పెట్టారు. నిరసనల మధ్య మహింద రాజపక్స 2022 మేలో ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశాడు. అయితే గోటబయ రాజపక్స అధ్యక్ష పదవికి రాజీనామా చేయడానికి నిరాకరించాడు. నిరసనలు కొనసాగాయి.
జూలై 9న నిరసనకారులు అధ్యక్షుడి అధికారిక గృహం లోకి చొరబడి కొలంబోలోని ప్రధాన మంత్రి విక్రమసింఘే వ్యక్తిగత నివాసానికి నిప్పు పెట్టారు.
విదేశీ సహాయం
బాహ్య రుణ చెల్లింపులు, వ్యాపారం కోసం శ్రీలంకలో డాలర్ల కొరత కారణంగా ఏర్పడిన తీవ్రమైన ఆర్థిక పరిస్థితులను అధిగమించడానికి భారతదేశం, 2022 జనవరిలో మొత్తం US$2.415 బిలియన్ల సహాయాన్ని ప్రకటించింది. SAARC కరెన్సీ స్వాప్ అమరిక కింద, భారతదేశం $400 మిలియన్లను అందించింది. దాదాపు $500 మిలియన్ల ఆసియా క్లియరింగ్ యూనియన్ చెల్లింపును వాయిదా వేసింది. పెట్రోలియం ఉత్పత్తుల కొనుగోలు కోసం భారతదేశం $500 మిలియన్ల విలువైన కొత్త రుణాన్ని మంజూరు చేసింది.
2022 మార్చి 17 న ఆహారం, ఔషధం వంటి అత్యవసరంగా అవసరమైన వస్తువులను కొనుగోలు చేయడానికి భారతదేశం నుండి శ్రీలంక US$1 బిలియన్ల రుణ సహాయాన్ని లైఫ్‌లైన్‌గా పొందింది. ఆర్థిక మంత్రి బాసిల్ రాజపక్సే న్యూఢిల్లీ పర్యటన సందర్భంగా భారతదేశం, శ్రీలంక అధికారికంగా ఈ క్రెడిట్ ఒప్పందాన్ని కుదుర్చుకున్న తర్వాత క్రెడిట్ లైన్ క్రియాశీలమైంది.
2022 ఏప్రిల్ 2 న, భారతీయ వ్యాపారులు శ్రీలంకకు తక్షణ రవాణా కోసం 40,000 టన్నుల బియ్యాన్ని లోడ్ చేయడం మొదలుపెట్టారు. ఏప్రిల్ 6 నాటికి భారతదేశం శ్రీలంకకు 2,70,000 టన్నుల ఇంధనాన్ని పంపింది. కొన్ని సరుకులకు బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి.
ఏప్రిల్, మే, జూన్ నెలల్లో భారతదేశం శ్రీలంకకు 4,00,000 టన్నుల ఇంధనాన్ని వివిధ దశల్లో సహాయంగా పంపించింది.
సింగపూర్ ప్రభుత్వం శ్రీలంకలోని అత్యంత దుర్బలమైన కమ్యూనిటీల కోసం సింగపూర్ రెడ్‌క్రాస్ యొక్క మానవతా ప్రజా నిధుల సేకరణ ప్రయత్నాలకు మద్దతుగా US$1,00,000 మొత్తాన్ని ఉపశమన ప్యాకేజీగా అందించనున్నట్లు ప్రకటించింది.
మూలాలు
వర్గం:శ్రీలంక సంక్షోభం
ముంబై సౌత్ సెంట్రల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
ముంబై సౌత్ సెంట్రల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని 48 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ముంబై సబర్బన్, ముంబై నగర జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది.
మూలాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ది ఆల్కెమిస్ట్
ది ఆల్కెమిస్ట్ (The Alchemist), పాలో ఖెలో అనే రచయిత వ్రాసిన ఒక దృష్టాంత (allegorical) నవల. ఇది మొట్టమొదట 1988లో ముద్రింపబడింది. ఈ నవలలో "శాంటియాగో" అనే స్పానిష్ గొర్రెల కాపరి తన ఆశయాన్ని నెరవేర్చుకోవడానికి సాగించిన ప్రయాణం వర్ణింపబడింది. దీనిని ఒక modern classic గా అభివర్ణించారు. . ఈ పుస్తకం కథాంశం హోర్హే లూయిస్ బోర్హెస్ (Jorge Luis Borges) వ్రాసిన టేల్ ఆఫ్ టూ డ్రీమర్స్ (ఇద్దరు స్వాప్నికుల కథ) అనే కథపై ఆధారపడి ఉంది. . ఈ నవలను పరుసవేది పేరుతో కె.సురేష్ తెలుగులోకి అనువాదం చేశాడు.
పరిచయం
ది ఆల్కెమిస్ట్ నవల మొదట పోర్చుగీస్ భాషలో ప్రచురింపబడింది. తరువాత 67 భాషలలోకి అనువదించబడింది. అత్యధిక భాషలలోకి అనువదింపబడిన జీవించి ఉన్న ఒక రచయితయొక్క రచనగా గిన్నీస్ ప్రపంచ రికార్డు సాధించింది. 150 దేశాలలో ఈ పుస్తకం ఆరున్నర కోట్ల కాపీలు అమ్ముడయ్యింది. ప్రపంచంలో అత్యధికంగా అమ్ముడయిన పుస్తకాలలో ఇది ఒకటి.
"యువత స్వప్న సాకారంలో సహకరించే మరో గొప్ప నవల" అన్న శీర్షికతో దుప్పల రవికుమార్ సమీక్షా వ్యాసంలో ఇలా వ్రాశాడు - ''మన ఆత్మలన్నీ విశ్వాత్మలో అంతర్భాగమని, సృష్టిలో ప్రతిజీవీ ప్రతి వస్తువూ అసలు వస్తువు ప్రతిరూపాలేనని చెప్పిన ఉపనిషత్ సారాన్ని కథ రూపంలో మలిచి పాశ్చాత్య నవలాకారుడొకడు చెప్తే ఆ గ్రంథాన్ని యావత్ ప్రపంచమంతా హృదయానికి హత్తుకుంది. లెఫ్ తొలుస్తొయ్ అనే ప్రఖ్యాత రష్యన్ రచయిత పలకడం రాని అమెరికన్ల నోట్లోపడి లియో టాల్‌స్టాయ్ అయినట్లు లాటిన్ అమెరికన్ రచయిత పాలో కొయెల్ హొ కూడా పాల్ ఖెలో అయ్యాడు. అతను రాసిన ఆ నవల "ది ఆల్ఖెమిస్ట్".
నవలలో కథ మనమెన్నోసార్లు విన్నదే. ఒక గొర్రెలకాపరి కుర్రాడికి చర్చి పక్కన పడుకున్నపుడు ఈజిప్ట్ పిరమిడ్ల దగ్గర బంగారునిధి దొరికినట్టు కల వస్తుంది. కలను నిజం చేసుకుందామని నానాకష్టాలు పడి పిరమిడ్ల దగ్గరకు చేరిన కుర్రాడిని ఓ దొంగల నాయకుడు చితకబాది కలను నమ్మి కష్టాలుపడిన మూర్ఖుడిని చంపకుండా వదిలేసి, పోతూపోతూ తనకొచ్చిన కల గురించి చెప్తాడు. ఆ కుర్రాడు పడుకునే చర్చి దగ్గర బంగారు నిధి దొరికినట్టు దొంగల నాయకునిక్కూడా కలొచ్చిందంటాడు. చావుతప్పి కన్నులొట్టబోయిన కుర్రాడు మళ్ళీ వెనక్కివచ్చి చర్చి దగ్గర తవ్వి బంగారునిధిని సొంతం చేసుకుంటాడు. ఇంతే కథ. కానీ నిజానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాదిమంది ప్రజలు చదవడానికి కారణం ఖెలో చెప్పిన కథన విధానం. ఈ కథను ఒక సాకుగా తీసుకుని రచయిత వేదాంత తత్వాన్ని విశదీకరించడం వల్లనే అటు ఆధ్యాత్మిక పరులైన సీనియర్ పాఠకులకు ఇటు వ్యక్తిత్వ వికాస పుస్తకాభిమానులైన యువ పాఠకులకు అంతగా ఆకట్టుకోగలిగింది.thumb|right| 1999లో పుస్తకాలఫై సంతకాలు పెడుతున్న రచయిత పాల్ ఖెలో
నేపథ్యం
బ్రెజిల్ దేశంలో రియోడిజనిరోలో 1947 ఆగస్టులో జన్మించిన పాల్ ఖెలో విప్లవోద్యమాలు అమెరికానంతటినీ ఉద్రేకంతో ఊపేస్తున్నపుడు ఆ నేలంతా పర్యటించాడు. నాటకరంగంలోను, జర్నలిజంలోను కొన్నాళ్ళు గడిపాక 2001 అనే పేరుతో ఒక ప్రత్యామ్నాయ పత్రికనొకదానిని నడిపాడు. మరింత స్వేచ్ఛా కోసం పోరాడాడు. అయితే ఇరవై ఐదోయేట పారామిలటరీ దళాలు కిడ్నాప్ చేసి చిత్రహింసలు పెట్టి వదిలాక, మనిషి పూర్తిగా మారిపోయాడు. సంగీత రంగంలోకి వెళ్లి అత్మికతను సంతరించుకున్నాడు. మొదట కలలోను, తర్వాత నిజంగాను కనిపించిన ఒక మనిషి సలహాతో కాథలిక్ గా మారిన ఖెలో రాయడాన్ని సీరియస్ గా తీసుకున్నాడు. మొదట్లో అమ్మకాలు నిరాశాజనకంగా ఉన్నా, ఈ నవల విడుదల బ్రెజిల్ సాహిత్య చరిత్రలో మేలిమలుపు. ఖెలో నవలలు పిలిగ్రిమేజ్, ఫిఫ్త్ మౌంటెన్, ఎలెవెన్ మినిట్స్, జహీర్, వాకిరీస్.. అన్నీ ప్రపంచ పాఠకులంతా ఇష్టంతో ఆసక్తితో చదివినవే.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఆంగ్ల పుస్తకాలు
పరకాయప్రవేశం
పరకాయప్రవేశం ఒక ప్రాచీనమైన కళ. ఈ కళ తెలిసిన వ్యక్తి మరణించిన జంతువుల లేదా మనుషుల శరీరం (కాయం) లోనికి ప్రవేశించి ఆ జీవి శరీరంతో కొన్ని పనులు చేసి అవసరం తీరిన తరువాత తిరిగి ఆ శరీరాన్ని వదలి తన శరీరంలోని ప్రవేశించవచ్చును. అయితే అంతవరకు వదలిన తన శరీరం జాగ్రత్తగా భద్రపరచవలసిన అవసరం ఉన్నది. లేనియెడల పరకాయప్రవేశం చేసిన శరీరంతోనే సంచరించాల్సి ఉంటుంది. పరుల శరీరంలో ప్రవేశించే విద్య కాబట్టి పర కాయ ప్రవేశం అని పేరువచ్చినది. అజపాన మహా మంత్రం యొక్క సంకల్ప మాత్రం చేతనే పరకాయప్రవేశం చేయ వీలుపడును.
శంకరాచార్యుని పరకాయ ప్రవేశం
thumb|పరకాయ ప్రవేశ విద్యా పారంగతుడు ఆది శంకరాచార్య శంకరాచార్యుడు మండన మిశ్రునితో వాదనకు దిగుతాడు. సమస్త విషయాల పట్ల పూర్తి అవగాహనతో అద్వైతంపై చేసిన వాదనలో మండన మిశ్రుడు అందులోలేక పోతాడు. మండన మిశ్రుడు ఓడిపోయే సమయంలో అతని భార్య ఉభయ భారతీదేవి శాస్త్ర చర్చలో వాదనకు దిగుతుంది. ఆమె శంకరునికి తెలియని కామశాస్త్రంపై ప్రశ్నలు అడుగుతుంది. అతనికి ఈ విషయాల పట్ల అవగాహన లేక పోవడంతో తనకు ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానము చెప్పడానికి కొంత సమయం కావాలని అడుగుతాడు. అందుకు వాళ్ళు అంగీకరిస్తారు. శంకరుడు శిష్యబృందంతో కలసి అడవి మార్గం గుండా వెళ్తున్నప్పుడు దారిలో అమరుక మహారాజు మరణించడం గమనిస్తాడు. శంకరుడు తన శరీరాన్ని ఒక గుహలో ఉంచి శిష్యులను కాపలాగా ఉంచి పరకాయ ప్రవేశం ద్వారా అమరుక మహారాజు శరీరంలోకి చేరి రాజ్యపాలన చేస్తాడు. రాణుల ద్వారా కామశాస్త్ర విషయాలను తెలుసుకుంటాడు. సుభిక్షంగా రాజ్యపాలన చేస్తున్న శంకరుని అభిరుచుల ద్వారా అంతఃపుర వాసులకు సందేహం కలుగుతుంది. రాజు శరీరంలోకి ఒక యోగి పుంగవుడు ప్రవేశించాడని భావించి రాజ్యంలో ఉన్న అనాథ శవాలను అన్వేషించి దహన సంస్కారాలు జరపవలసినదిగా భటులను ఆజ్ఞాపిస్తుంది రాణి. ఆ విషయం తెలుసుకున్న శంకరుడు అమరుక మహారాజు శరీరాన్ని వదలి తిరిగి తన శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. తరువాత మండన మిశ్రుని వద్దకు వెళ్ళి ఉభయ భారతీ దేవిని ఓడిస్తాడు.
ఇలాంటి భారతీయ ప్రాచీన విలువైన విద్యల్ని, పురాతన పుస్తకాల్ని విదేశీయుల దండయాత్రలు,కులమత బేధాలతో కోపతాపాల ప్రదర్శనల్లో అందరూ కలిసి ఎప్పుడో  తగులబెట్టి ఈ కాలం వరకు రాకుండా చేసారు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:కళలు
ఎక్కిరాల వేదవ్యాస
డాక్టర్ ఎక్కిరాల వేదవ్యాస (1934) ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన భారతీయ సంస్కృతి సముద్ధరణ సంస్థ (యునైటెడ్ సోషల్ కల్చరల్ అండ్ ఎడ్యుకేషనల్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ ఇండియా - USCEFI) వ్యవస్థాపకులు, విద్యా వేత్త, విశ్రాంత ఐఏఎస్ అధికారి, వివిధ దేవాలయాల ప్రతిష్ఠాపకులు, జ్యోతిష శాస్త్ర నిపుణులు, మహోపన్యాసకులు, ఆధ్యాత్మిక పరిశోధకులు, రచయిత, యోగ, ఆధ్యాత్మిక గురువు.
జీవిత విశేషాలు
ఎక్కిరాల వేదవ్యాస ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన బాపట్లలో శ్రీమాన్ ఎక్కిరాల అనంతాచార్యులు, శ్రీమతి బుచ్చి వెంకటలక్ష్మి (బుచ్చమ్మ గారు) దంపతులకు 1934 ఆగష్టు 13న జన్మించారు. వీరు గురుకుల విధానంలో విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి జంతుశాస్త్రం ఎం.ఎస్.సి. పూర్తిచేసి లయోలా కళాశాలలో జంతుశాస్త్ర విభాగానికి ప్రధానోపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. ఇండియన్ ఎడ్మినిస్ట్రేటివ్ సర్వీసులకు 1959 ఉత్తీర్ణులైన పిదప ఢిల్లీలో పబ్లిక్ ఎడ్మినిస్ట్రేషన్ లో ఎం.ఫిల్ చేశారు. వీరు 1955 జూన్ 2న రాణి సంయుక్తావ్యాస్ ను వివాహమాడారు. వేదవ్యాస 1985 లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి సంస్కృతంలో పి.హెచ్.డి చేశారు. వీరు పరిశోధన అంశం: మహా భారత యుద్ధం ఖగోళ కాల నిర్ణయము.
ఐ.ఎ.ఎస్. పూర్తయిన పిదప వీరు ప్రభుత్వ సర్వీసులో 1959 నుండి వివిధ పదవులను నిర్వహించారు. వాటిలో కర్నూలు జిల్లా స్పెషల్ కలెక్టర్, డిప్యూటీ సెక్రటరీ లాండ్ రెవిన్యూ, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ ఫెర్టిలైజర్ కార్పొరేషన్, డైరెక్టర్ యూత్ సర్వీసులు, సెక్రటరీ టు కమిషనర్ లాండ్ రెవిన్యూ, డైరెక్టర్ ఆఫ్ లాటరీలు, రెవిన్యూ సెక్రటరీ, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రెప్రాన్ ఫుడ్స్, ఎడిటర్ ఆఫ్ స్టేట్ గెజటీర్ నిర్వహించారు.
ఆంధ్ర దేశంలో ఆధ్యాత్మిక ప్రభంజనాన్ని సృష్టించారు. ఐ.ఏ.ఎస్ అధికారిగా ఉన్నత బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూనే 150కి పైగా తెలుగులో, ఇంగ్లీషులో అనేక పరిశోధన గ్రంథాలు రచించారు. వీరి గ్రంథాలు, ఆధ్యాత్మిక విషయాలు సైన్సు పరమైన విశ్లేషణతో, సైన్సు పరమైన సాక్ష్యాధారాలతో చదివిన వారిని ఆలోచింప చేసేవిగా ఉండటం గమనార్హం. హిందూ మతం మూలాలని సులభ శైలిలో ప్రతి ఒక్కరికీ అర్థమయ్యేలా అందించిన రచనా సామర్థ్యం వీరిది.
వీరి జీవిత ఆశయం అయిన యునివర్సిటి ఆఫ్ వేదిక్ సైన్సెస్ - భారతదేశంలో మన సనాతన ధర్మం ప్రతి ఒక్క విద్యార్థి అర్థంతో సహా విద్యాభ్యాసంలో భాగంగా నేర్చుకోవాలని, భారత దేశ ఔన్నత్యాన్ని తిరిగి నిలబెట్టాలని, తద్వారా దేశం లోని పౌరులు సత్యవంతులూ, ధర్మపరులూ, సంస్కారవంతులూ, అదృష్టవంతులూ అయి మన దేశం తిరిగి రామ రాజ్యంలో వలె ఉండాలని, దీనిని అమెరికాలో రిజిస్టర్ చేసి, కొంత మంది విద్యార్థులను ఆంధ్రలో తయారు చేశారు. ఈ యునివర్సిటి ఇప్పుడు వారి శిష్యుల చేత నడుపబడుతోంది.
ఎన్నో భక్తి సంబంధ ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. అనేకులకు జీవన మార్గ దర్శకులు .శుభవార్త అనే ఆధ్యాత్మిక - జ్యోతిష్య - యోగ - సాహిత్య మాస పత్రికను అప్పటి ఇప్పటి దేశ కాల పరిస్థితులకు అనుగుణంగా, కేవలం ధర్మ ప్రచారం కోసమూ, వ్యాపార దృక్పథం లేకుండా, ఎంతో మందిని నిస్వార్థ సేవ చేయడానికి ఉత్సాహ పరచి, అటువంటి నిస్వార్థ సేవ చేసే వారికి అనుగ్రహ ఆశీస్సులను ఇస్తూ, 1975 నుండి ఈ పత్రికను నడిపిస్తున్నారు. వీరు 2007 అక్టోబరు 03 న భగవదైక్యం పొందారు.
English Books
(Vedic Seminar -6).
other links
వర్గం:1934 జననాలు వర్గం:2007 మరణాలు వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:భారతీయ రచయితలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు వర్గం:ఐ.ఏ.ఎస్.ఆఫీసర్లు వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తులు
రాయ్‌ఘడ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
రాయ్‌ఘడ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని 48 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రాయిగఢ్, రత్నగిరి జిల్లాల పరిధిలో 06 అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పడింది. లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా 12 జూలై 2002న ఏర్పాటైన డీలిమిటేషన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా సిఫార్సుల ఆధారంగా ఈ నియోజకవర్గం 19 ఫిబ్రవరి 2008న నూతనంగా ఏర్పాటైంది.
గౌతమ్ గులాటి
thumb|గౌతమ్ గులాటి గౌతమ్ గులాటి (జననం 28 నవంబర్ 1987) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా & టీవీ నటుడు. ప్యార్ కీ యే ఏక్ కహానీ & దియా ఔర్ బాతీ హమ్ సినిమాల్లో నటనకుగాను మంచి గుర్తింపునందుకున్నాడు. , అతను 2014లో బిగ్ బాస్ 8 రియాలిటీ షోలో పాల్గొని విజేతగా నిలిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:1987 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటులు
మెల్లకన్ను
మెల్ల లేదా మెల్లకన్ను (Squint or Strabismus) ఒక విధమైన కంటి వ్యాధి. ఈ కంటి వ్యాధి ఉన్న వారికి ఒక వస్తవును చూస్తున్నపుడు కంటిచూపు సమరేఖలోకి రాదు. ఒకే వస్తువు వైపు చూస్తున్న కంటి చూపు వికల్పిస్తుంది. ఈ వ్యాధి తరచుగా లేదా అప్పుడప్పుడు కనిపిస్తుంది. ఒకవేళ ఇది చిన్న వయసులో ఎక్కువుగా కనిపిస్తే, దీని కారణంగా దృష్టి మాంద్యం లేదా లోతు కంటి చూపు పోవుట వంటివి జరుగును. ఒకవేళ ఈ వ్యాధి కనక యుక్త వయసులో ఉన్నప్పుడు కనిపిస్తే, దీని కారణంగా ద్వంద్వ దృష్టి రావడానికి అవకాశం ఎక్కువగా ఉంది.
కండరము అపవ్యవస్థ, దూరదృష్టి, మెదడులో సమస్య, గాయాలు లేదా అంటువ్యాధులు లాంటి వాటి వల్ల మెల్లకన్ను రావొచ్చు. అకాల జననం, మస్తిష్కపక్షవాతం, వ్యాధి వంశపారంపర్యంగా రావడం వంటి సంకట పరిస్థితులు ఎదురవొచ్చు. ఎసిట్రోపియా (esotropia) అనగా రెండు కళ్ల చూపు ముక్కు వైపుఉండడం;ఎక్సోట్రోపియా (exotropia) అనగా కంటి చూపు వికల్పిస్తుంది అని, హెటిరోర్ట్రోపియా (heterotropia) అనగా కళ్ళు నిలువుగా సమరేఖలో లేకపోవడం వంటివి వీటిలో రకాలు. ఈ వ్యాధితో బాధపడే వారికి చూసే ప్రతి దిక్కులో లేదా ఏదైనా ఒక్క దిక్కులో ఉండే సమస్యగా కూడా ఈ వ్యాధిని విభజించవచ్చు. కంటి నుండి వెలువడే కాంతి యొక్క ప్రతిబింబాలు కనుపాప మీద కేంద్రీకరించక పోవడం ద్వారా వ్యాధి నిర్ధారించవచ్చు. కాపాలనాడి వ్యాధి కూడా ఇదే రకమైన లక్షణాలను చూపిస్తుంది.
మెల్లకన్ను కు చేసే చికిత్స ఆ వ్యాధి యొక్క రకాలు, దాగి ఉన్న కారణాలు మీద ఆధారపడి ఉంటుండి. కళ్ళద్దాలు లేదా శస్త్ర చికిత్స ఈ వ్యాధికి చికిత్సగా చెప్పొచ్చు. ఈ వ్యాధిలో కొన్ని రకాల వ్యాధుల్ని ప్రాథమిక శస్త్ర చికిత్స ద్వారా నివారించవచ్చు. చిన్న పిల్లల్లో 2% మందిలో ఈ వ్యాధిని చూడవచ్చు. స్ట్రబిస్మస్ అనే పదం గ్రీకు పదం (strabismós) నుండి వెలువడింది. (strabismós) అనగా మెల్లచూపు అని అర్ధం వస్తుంది. ఈ వ్యాధిని స్క్విన్ట్ లేదా కాస్ట్ అఫ్ ది అయ్ అని కూడా అనొచ్చు. రెండు కళ్ళ యొక్క చూపు వేరే వేరే దిక్కుల్లో ఉన్నప్పుడు వాల్-అయ్ అనే పదాన్ని వాడొచ్చు.
లక్షణాలు
మెల్లకన్ను వచ్చిన వారిని గమనించినప్పుడు, వారి కళ్ళు సమరేఖలో లేవని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. సార్ధక పరిణామంలో దృష్టిని మరల్చే ఈ వ్యాధిగ్రస్తులని చాలా సులువుగా కనిపెట్టవచ్చు. అయినప్పటికీ, చిన్న పరిమాణం లేదా అప్పుడప్పుడు వచ్చే మెల్లకన్ను ను సహజంగా గమనించలేము. ఏ పరిస్థితిలో ఐన మెల్లకన్ను తీవ్రత ని కనుగొనటానికి కంటి వైద్య నిపుణులు వివిధ రకాల పరీక్షలను చేసి వ్యాధి యొక్క తీవ్రతను నిర్ధారిస్తారు, ఉదాహరణకి కంటి చూపు పరిధి పరిశీలన.
ద్వంద్వ దృష్టి, కంటి పై వత్తిడి వంటివి మెల్లకన్ను లక్షణాలు. ద్వంద్వ దృష్టి నివారించుటకు, మెదడు ఒక కంటిని నిర్లక్ష్యం చేస్తుంది. ఈ పరిస్థితిలో, చిన్నపాటి లోతు కంటి చూపు మాంద్యం తప్ప తరుచుగా కనిపించే లక్షణాలు ఏమీ లేవు. చిన్న వయస్సు నుండి ఈ వ్యాధి ఉన్న వారికి ఎంటువంటి లోపం ఉండదు, ఎందుకంటే వారు అప్పటికే ఏకనేత్ర దృష్టి ద్వారా లోతు, దూరం చెప్పగలగడం నేర్చుకుంటారు. అయినప్పటికీ, స్థిరమైన పార్శ్విక మెల్లకన్ను ఉండడం వలన కలిగే స్థిరమైన అణచివేత భావం వలన చిన్న పిల్లలకు దృష్టిమాంద్యం కలుగవచ్చు. చిన్న కోణపు, అప్పుడప్పుడు వచ్చే మెల్లకన్ను దృష్టిమాంద్యాన్ని కలిగిస్తాయి. కంటి పై వత్తిడి, తలనొప్పితో పాటు సౌకర్యంగా చదవలేకపోవడం, చదివేటప్పుడు అలుపు రావడం, అస్థిరమైన చూపు లాంటివి కూడా ఈ వ్యాధి లక్షణాలే.
మానసిక ప్రభావాలు
అన్ని వయసుల వారు ఎవరికైతే గుర్తించదగిన మెల్లకన్ను ఉందో వారు మానసిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కుంటారు. గుర్తించదగిన మెల్లకన్ను వల్ల పరిణామాత్మకమైన శక్య సామాజిక ఆర్థిక ప్రభావం అనేది అంచలంచలుగా గుర్తింపును పొందుతుంది. మెల్లకన్నుకి చికిత్స చేసే నిర్ణయంలో సామాజిక ఆర్థిక పరిస్థితుల పరిశీలనకి కూడా చోటు ఉంటుంది,  వాటి తో పాటుగా కంటి చూపుని తిరిగి తెప్పించడం, స్టీరియోప్సిస్ రికవరీ యొక్క సాధ్యతను పరిశీలించడం కూడా ఇందులో భాగమే.
ఒక నివేదిక ప్రకారం మెల్లకన్ను ఉన్న చిన్న పిల్లల్లో చురుకుదనం తగ్గడం, ఆందోళన పెరగడం, మానసిక ఒత్తిడికి గురవ్వడం వల్ల భావాలను అదుపు చేసుకోలేకపోవడం వంటి ప్రవర్తనను చుడొచ్చు. తరచుగా చిన్న పిల్లలో ఉండే ఈ లోపాలను అందరు ప్రతికూలంగా చూస్తారు. ఇది కేవలం మారిన సౌందర్య రూపాన్ని బట్టే కాకుండా కంటి, చూపులు యొక్క స్వాభావిక సంకేత స్వభావం మీద, సామజిక భాగాలుగా ఒక వ్యక్తి జీవితంలో వాటి యొక్క ముఖ్యమైన పాత్ర మీద కూడా ఆధారపడుతుంది. కొందరికి ఈ సమస్యలు మెల్లకన్ను శస్త్ర చికిత్స ద్వారా మెల్లగా మెరుగవుతాయి. ముఖ్యంగా, మెల్లకన్ను సాధారణ కంటి సంబంధముతో జోక్యం చేసుకోవడం వల్ల, తరచూ ఇబ్బందికరంగా, కోపంతో, వికారమైన భావాలను కలిగిస్తుంది, తద్వారా సాంఘిక సంభాషణను ప్రాథమిక మార్గంలో ప్రభావితం చేస్తుంది, స్వీయ గౌరవం మీద ప్రతికూల ప్రభావాన్ని కలిగిస్తుంది.
మెల్లకన్ను, ప్రత్యేకంగా ఎక్సోట్రాపియా ఉన్న పిల్లలు, సాధారణ దృష్టిగల పిల్లలతో పోలిస్తే మానసిక ఆరోగ్యం సరిగా ఉండదు. గ్రహీతల వయస్సు పరిధిలో ఉన్న మానసిక అనారోగ్యానికి, అలాగే తక్కువ లేదా తరువాతి కాల వ్యవధికి ఎసోట్రోపియా (esotropia) (అంతర్గత మలుపు) ఉన్నత ప్రవృత్తికి అనుసంధానించబడిందని పరిశోధకులు కనుగొన్నారు; ఎసోట్రోపిక్ (esotropic) పిల్లలకు సగటు వయస్సు 15. 8 సంవత్సరాలు వచ్చిన తర్వాత పర్యవేక్షిస్తే, ఎక్సోట్రాపిక్ (exotropic) సమూహానికి సగటు వయసు 20. 3 సంవత్సరాలు వచ్చిన తర్వాత చేస్తారు. అదే ప్రాంతం నుండి అధ్యయనంలో పాల్గొన్న పుట్టుకతో వచ్చిన ఇసోట్రోపియా రోగులను ఎక్కువ కాలం పాటు అధ్యయనం చేసి; ఎసోట్రాపిక్ రోగుల ప్రారంభ మానసిక అనారోగ్యం అభివృద్ధి చెందడానికి అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని సూచించారు, స్థిరమైన ఎక్సోట్రోపియా (exotropia), అడపాదడపా ఎక్సోట్రోపియా (exotropia) లేదా కన్వర్జెన్స్ ఇంసఫిషియెన్సీ (convergence insufficiency) ఉన్నవారితో సమానమైనది. సంభావ్యత అనేది నియంత్రణకు 2. 6 సార్లు. అకాల పుట్టుకతో స్పష్టంగా సంబంధం లేదని గమనించడం జరిగింది, మానసిక అనారోగ్యం తరువాత మెల్లకన్నుతో తరచుగా ఎదుర్కొన్న మానసిక ఒత్తిళ్ళకు సంబంధించి ఎటువంటి ఆధారం కనుగొనబడలేదు.
మెల్లకన్ను సాధారణంగా జీవన నాణ్యతపై కలిగి ఉన్న ప్రభావాలపై పరిశోధనలు దృష్టి సారించాయి. మెల్లకన్ను ఉన్న, లేని వారి యొక్క చిత్రాలను చూపించే అధ్యయనాలు దృశ్యపరంగా కనిపించేవారికి బలమైన ప్రతికూల పక్షపాతం చూపించడమే కాక, ఉపాధి కల్పనకు సంబంధించి భవిష్యత్ సామాజిక ఆర్ధిక విషయాల కోసం సంభావ్యతను స్పష్టంగా ప్రదర్శిస్తుంది, అలాగే ఒక వ్యక్తి యొక్క మొత్తం ఆనందానికి సంబంధించిన ఇతర మానసిక ప్రభావాలు.
ప్రాయపు వయస్సు, చిన్న పిల్లల పరిశీలకులు కుడి హెటిరోట్రోపియాను (heterotropia) ఎడమ హెటిరోట్రోపియా కంటే మరింత అవాంతరంగా గుర్తించారు, బాల పరిశీలకులు ఎక్సోట్రోపియా (exotropia) కంటే ఏసొట్రోపియా (esotropia) యొక్క ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంటుందని గ్రహించారు. మెల్లకన్ను యొక్క విజయవంతమైన శస్త్రచికిత్స దిద్దుబాటు-ప్రాయపు వయస్సు గల వ్యాధిగ్రస్తులు, పిల్లలలో-మానసిక ఆరోగ్యం మీద గణనీయమైన సానుకూల ప్రభావాన్ని కలిగి ఉన్నట్టు తేలింది. వయోజన మెల్లకన్ను బాధితుల ద్వారా పనిచేసే పోరాట పద్ధతులను గురించి చాలా తక్కువ పరిశోధన ఉంది. ఒక అధ్యయనం జీవించగలిగే పద్ధతులను మూడు ఉపవర్గాలలో వర్గీకరించింది: ఎగవేత (పరస్పర చర్య నుండి నిషేధించడం), పరధ్యానత (పరిస్థితి నుండి దృష్టిని మరల్చడం), సర్దుబాటు (భిన్నంగా ఉండే కార్యకలాపాలను ఎంచుకోవడం). అధ్యయనం యొక్క రచయితలు మెల్లకన్నుతో ఉన్న వ్యక్తులు వ్యక్తిగత నైపుణ్యాల శిక్షణ వంటి మానసిక సానుకూల మద్దతు నుండి ప్రయోజనం పొందవచ్చని సూచించారు.
మెల్లకన్ను శస్త్రచికిత్సలో పాల్గొన్న వ్యక్తులపై మానసిక జోక్యాల వల్ల ప్రయోజనాలు ఉన్నాయా లేవా అన్నది ఏ అధ్యయనం కూడా అంచనా వేయలేదు.
కారణాలు
డౌన్ సిండ్రోమ్ (down syndrome), లోయిస్-డైట్జ్ సిండ్రోమ్ (Loeys-Dietz syndrome), మస్తిష్కపక్షవాతం, ఎడ్వర్డ్స్ సిండ్రోమ్ల (Edwards syndrome) లో మెల్లకన్నును చూడవచ్చు. ఈ పరిస్థితి యొక్క కుటుంబ చరిత్ర కలిగిన వారిలో ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
రోగలక్షణ శరీరధర్మం
అసాధారణమైన కండరాలు కళ్ళ యొక్క స్థితిని నియంత్రిస్తాయి. అందువలన, వాటిని నియంత్రించే కండరాలు లేదా నరములు యొక్క సమస్య పక్షవాతపు మెల్లకన్నుకు కారణం కావచ్చు. అసాధారణమైన కండరాలు కపాల నరములు III, IV, VI చే నియంత్రించబడతాయి. కపాల నాడి III యొక్క బలహీనత వల్ల సంబంధిత కన్ను క్రిందికి జరగడానికి, బయటికి రావడానికి కారణమవుతుంది, కనుపాప యొక్క పరిమాణాన్ని ప్రభావితం చేయొచ్చు లేదా చేయలేకపోవచ్చు. కపాల నరాల IV యొక్క వైకల్యం, ఇది పుట్టుకతో ఉంటుంది, కంటిని కదపడానికి బహుశా కొద్దిగా లోపలికి కదపడానికి కారణమవుతుంది. ఆరవ నరము పక్షవాతం కళ్ళు లోపలికి మళ్ళించటానికి కారణమవుతుంది, సాపేక్షంగా నరాల పొడవైన మార్గం కారణంగా అనేక కారణాలున్నాయి. క్లోవస్, మెదడు కాండం మధ్య కపాల నరములు నడవడం వల్ల పెరిగిన కపాలపు ఒత్తిడి నాడిపై కూడా ఒత్తిడిని తెస్తుంది. డాక్టర్ జాగ్రత్తగా లేకపోతే, సహజ ప్రసవము సమయంలో శిశువు యొక్క మెడ మెలితిప్పినప్పుడు కపాల నాడి VI దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దృశ్య వల్కలానికి ఇచ్చే సాథకం మెల్లకన్నుకి కారణం కావచ్చు అని రుజువులు చూపిస్తున్నాయి. మెల్లకన్ను ఏ కపాల నరములు లేదా అసాధారణ కండరములు యొక్క ప్రత్యక్ష బలహీనత లేకుండా సంభవిస్తుంది.
మెదడును ఒక కంటిని విస్మరించటం వలన మెల్లకన్ను దృష్టి మాంద్యాన్ని కలిగిస్తుంది. సాధారణ నిర్మాణ ఆరోగ్యం ఉన్నప్పటికీ సాధారణ దృష్టి దృక్పధాన్ని సాధించడానికి ఒకటి లేదా రెండు కళ్ళ వైఫల్యం వల్ల దృష్టి మాంద్యం వస్తుంది. మొదటి ఏడు ఎనిమిది సంవత్సరాల జీవితంలో, మెదడు దృష్ట్యాభివృద్ధి (visual development) అని పిలవబడే ప్రక్రియ ద్వారా కంటి నుండి వచ్చిన సంకేతాలను ఎలా అర్థం చేసుకోవచ్చో మెదడు నేర్చుకుంటుంది. బాలాలు ఎల్లప్పుడూ ఒక కన్నును సరిదిద్దడం, అరుదుగా లేదా ఎప్పుడు మరొకదానిని సరిదిద్దకపోడం వల్ల మెల్లకన్ను యొక్క అభివృద్ధికి అంతరాయం కలుగుతుంది. ద్వంద్వ దృష్టిని నివారించడానికి, వ్యత్యాసంగా ఉండే కన్ను నుండి వచ్చే సంకేతం అణచివేయబడుతుంది, ఒక కంటి స్థిరమైన అణచివేత వల్ల ఆ కంటిలో దృష్ట్యాభివృద్ధి (visual development) వైఫల్యం చెందడానికి కారణం అవుతుంది.
దృష్టి మాంద్యం కూడా మెల్లకన్నుకు కారణం కావచ్చు. కుడి, ఎడమ కళ్ళ నుండి చిత్రాల మధ్య స్పష్టతలో గొప్ప తేడా ఉంటే, సరిగ్గా కళ్ళను సరిచేయడానికి ఇచ్చే సాధనం సరిపోదు. కుడి, ఎడమ కళ్ళ మధ్య దృశ్య తేడా యొక్క ఇతర కారణాలు, అసమాన కంటిశుక్లాలు వంటివి, వక్రీభవన లోపం, లేదా ఇతర కంటి వ్యాధులు, కూడా మెల్లకన్నుకు కారణం కావొచ్చు లేదా దానిని అధ్వాన్నంగా చేయవచ్చు.
స్థిరమైన ఎసోట్రోపియా (esotropia) అనేది ఒకటి లేదా రెండు కళ్ళలో వక్రీభవన లోపం వల్ల ఏర్పడిన మెల్లకన్ను యొక్క ఒక రూపం. సమీపంలోని త్రయం కారణంగా, ఒక రోగి సమీపంలో ఉన్న వస్తువుపై దృష్టి కేంద్రీకరించడానికి వసతి నిమగ్నమైనప్పుడు, మధ్యస్థ రెక్టస్ కండరాలకు కపాల నాడి III పంపిన తరంగాల పెరుగుదల ఫలితంగా కళ్ళను లోపలి లాగుతుంది; దీనిని అకామడేషన్ రిఫ్లెక్స్ (accommodation reflex) అని అంటారు. వసతి కావాల్సిన దాని కంటే ఎక్కువ ఎక్కువ మొత్తం లో ఉంటే, గణనీయమైన హైపట్రోపియా (hypertropia) ఉన్న వ్యక్తులలో, అదనపు కలయిక కళ్ళు దాటడానికి కారణమవుతుంది.
వ్యాధి నిర్ధారణ
ఒక కంటి పరీక్ష సమయంలో, మన దృష్టి ఎన్ని కోణాల్లో ఉంది అని చేసే పరీక్ష లేదా హిర్ష్బెర్గ్ పరీక్ష (Hirschberg test) వంటి పరీక్షను రోగ నిర్ధారణలో ఉపయోగిస్తారు, మెల్లకన్ను కొలత, దృష్టి దాని ప్రభావం కూడా చూస్తారు. కంటి దుష్ప్రభావాల కొరకు చిన్న పిల్లలను పరీక్షించటానికి రెటినల్ బైర్ఫ్రింజెన్స్ స్కానింగ్ను (Retinal birefringence scanning) ఉపయోగించవచ్చు.
మెల్లకన్ను నిర్ధారణ చేసినప్పుడు అనేక వర్గీకరణలు జరుగుతాయి.
అంతర్గతం
ఒక మానిఫెస్ట్ (manifest) విచలనం, లేదా హెటెరోట్రోపియా (heterotropia) (ఇది ఎసో-, ఎక్స్పో-, హైపర్-, హైపో-, సైక్లోఫోరియా లేదా వీటి కలయిక కావచ్చు), అనేది రోగి లక్ష్యాన్ని ద్విలింగంగా చూసేటప్పుడు ఉంటుంది, ఇది కంటికి మూసివేత లేకుండా ఉన్నపుడు ఉంటుంది. కళ్ళ యొక్క కలయికను సాధించడానికి ప్రతి కంటికి దృష్టిని చూపడం అనేది రోగులకు సాధ్యం కాని పని. ఒక గుప్త విచలనం, లేదా హెటోరోఫిరియా (ఎసో-, ఎక్స్పో-, హైపర్-, హైపో-, సైక్లోఫోరియా (cyclophoria) లేదా వీటి కలయిక కావొచ్చు), బినోక్యులర్ దృష్టి అంతరాయం కలిగించిన తరువాత, ఒక కంటిని కప్పి ఉంచటం ద్వారా వస్తుంది. ఈ రకమైన రోగులకు సాధారణంగా స్థాన వ్యవస్థను సడలించినప్పుడు సంభవించే దుష్ప్రవర్తన ఉన్నప్పటికీ కూడాను సంధిని నిర్వహించవచ్చు. అడపాదడపా స్ట్రాబిసస్ అనేది ఈ రెండు రకాల కలయిక, ఇక్కడ రోగులు సంయోగం సాధించగలరు, కానీ అప్పుడప్పుడు లేదా తరచూ మానిఫెస్ట్ విచలనం యొక్క బిందువుకు తారుమారవుతుంది.