cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ధూళిపూడి ఆంజనేయులు
మూలాలు
https://te.wikisource.org/w/index.php?title=%E0%B0%AA%E0%B1%81%E0%B0%9F:Abaddhala_veta_revised.pdf/339&action=edit
వర్గం:1924 జననాలు వర్గం:1998 మరణాలు వర్గం:సంపాదకులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పాత్రికేయులు వర్గం:తెలుగువారిలో ఇంగ్లీషు రచయితలు
భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్
భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్ భారతదేశం లోని జాతీయవాద సంస్థలలో ఒకటి. దీనిని జూలై 23, 1955 న లోక మాన్య బాల గంగాధర్ తిలక్ జన్మదినం రోజున దత్తోపంత్ ఠెన్గడీ స్థాపించారు.
సభ్యత్వ వివరాలు
బిఎంఎస్ (భారతీయ మజ్దూర్ సంఘ్) 10 మిలియన్లకు పైగా సభ్యులను కలిగి ఉంది. కార్మిక మంత్రిత్వ శాఖ గణాంకాల ప్రకారం, 2002 లో బిఎంఎస్ సభ్యత్వం 6,215,797 గా ఉంది. బిఎంఎస్ ఏ అంతర్జాతీయ యూనియన్ సమాఖ్యకు అనుబంధంగా లేదు. ఇది రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ లోని కార్మిక విభాగం, సంఘ్ పరివార్లో భాగం.
భావజాలం
ఇది భారతదేశ ప్రాచీన సంస్కృతి, ఆధ్యాత్మిక భావనల నుండి ప్రేరణ పొంది, శ్రమ భారతీయ సామాజిక నిర్మాణానికి పునాదిగా పరిగణించబడుతుందని నమ్ముతుంది. 'శ్రమను జాతీయం చేయండి, పరిశ్రమను శ్రమపరచండి, దేశాన్ని పారిశ్రామికీకరించండి' అనేది వీరి యొక్క నినాదం. ఇది విశ్వకర్మ జయంతి నాడు జాతీయ కార్మిక దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తుంది.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:సంఘ్ పరివార్ వర్గం:రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ వర్గం:సంస్థలు
సేనాపతి
సేనాపతి, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని సేనాపతి జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధానకేంద్రం.
జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ఈ పట్టణంలో మొత్తం 393 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. ఇక్కడ 2,183 జనాభా ఉంది. అందులో 1,126 మంది పురుషులు ఉండగా, 1,057 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. మొత్తం జనాభాలో 307 (14.06%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. సేనాపతి పట్టణ సగటు స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి 939 కాగా, ఇది మణిపూర్ రాష్ట్ర సగటు 985 కన్నా తక్కువగా ఉంది. ఇక్కడి అక్షరాస్యత 82.41% కాగా, రాష్ట్ర సగలు 76.94% కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 88.87% కాగా, మహిళా అక్షరాస్యత 75.50% గా ఉంది.
మతం
ఇక్కడ 98% మంది క్రైస్తవులు, 2% మంది హిందువులు ఉన్నారు.
వృత్తి
వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తిగా ఉంది. ఇక్కడ వరి, మొక్కజొన్న, బంగాళాదుంప, క్యాబేజీ, తృణధాన్యాలు మొదలైన పంటలు పండిస్తారు. పశువులు, గేదె, పంది, మేకలు పెంచుకుంటుంటారు.
పర్యాటక ప్రాంతాలు
ఈ ప్రాందంలో 80% భూమి దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
ఆర్యభట్ట (అయోమయ నివృత్తి)
వికీపీడియాలో ఆర్యభట్ట, ఆర్యభట, ఆర్యభట్టు వగైరా పేర్లతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ వ్యాసాలున్నాయి. వాటి వివరాలు:
అభినందన్ వర్థమాన్
వింగ్ కమాడర్ అభినందన్ వర్థమాన్  (జ. 1983 జూన్ 21) భారతీయ ఎయిర్ ఫోర్స్ అధికారి, MiG-21 బైసన్ యుద్ద విమాన పైలట్. అతను 2019 భారత-పాకిస్తాన్ సైనిక ప్రతిష్టంభన సమయంలో మూడురోజులపాటు పాకిస్థాన్‌లో యుద్ధ ఖైదీగా ఉండటంతో ప్రపంచ వ్యాప్తంగా విస్తృతంగా మీడియా ద్వారా గుర్తింపు పొందాడు.
జీవిత విశేషాలు
అభినందన్ 1983 జూన్ 21న తమిళనాడులో ఎయిర్ మార్షల్ సింహకుట్టి వర్థమాన్ కు జన్మించాడు. అతని తల్లి వైద్యురాలు. అతను ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ లో యుద్ధ విమానాల పైలట్ గా 2004లో చేరాడు.
నియంత్రణ రేఖ దాటిన అభినందన్
2019 పిబ్రవరి 26 న పాకిస్తాన్ వైమానిక దళానికి చెందిన ఎఫ్-16 యుద్ధవిమానం జమ్మూకాశ్మీర్ లో నియంత్రణ రేఖను దాటుకుని భారత భూభాగం లోకి చొచ్చుకు వచ్చింది. నౌషెరా సెక్టార్ బేస్ క్యాంప్ నుంచి అభినందన్ మిగ్ 21 యుద్ధ విమానంతో శతృవుల ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ లను ఎదరించారు. ఎఫ్-16 భూమికి ఎనిమిది వేల అడుగుల ఎత్తున ఉండగా.. అభినందన్ తన మిగ్ 21 యుద్ధ విమానాన్ని 15 వేల అడుగుల ఎత్తుకు తీసుకెళ్లారు. అక్కడి నుంచి పాక్ ఎయిర్ క్రాప్ట్ ను టార్గెట్ గా చేసుకుని కాల్పులు జరిపారు. దీనితో అది తిరుగుముఖం పట్టింది. అయినప్పటికీ, అభినందన్ దాన్ని వదల్లేదు. వెంటాడారు. ఈ సందర్భంగా అభినందన్.. తన దళ నాయకుడికి ఓ చిన్న సందేశాన్ని పంపించారు. నేను తరుముకుంటూ వారి వెనుకే వెళ్తున్నా.. అని మిగ్ 21లో అమర్చిన రేడియో ద్వారా మాట్లాడారు.
ప్యారాషూట్ సహాయంతో పాక్ గడ్డపై
పాకిస్తాన్ పాలిత కశ్మీర్‌లోని భీంబర్ జిల్లా హోరాన్ గ్రామం భూభాగంలో ప్యారాషూట్ సహాయంతో పాక్ గడ్డపై దిగారు. ఆయన నేలపై పాకుతూ బయటకు వచ్చారు. కానీ అక్కడకు చేరుకున్న స్థానిక ప్రజలు ఆయనను చుట్టుముట్టారు.
నేను భారత్‌లోనే దిగానా అని తన దగ్గరకు ముందుగా చేరుకున్న కొందరు యువకులను ఆ పైలట్ అడిగారు. తన నడుం చుట్టూ ఉన్న పారాచ్యూట్ బెల్టును తనకుతానుగానే తొలగించుకున్నారు. భారత దేశంపై భక్తిని చాటే కొన్ని నినాదాలు చేశారు. కానీ అక్కడున్న యువకులు పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ అంటూ నినాదాలు చేశారు.
దీంతో ఆ వ్యక్తి తన చుట్టూ ఉన్నవారిని భయపెట్టేందుకు తన తుపాకి తీసి ఓసారి గాల్లోకి కాల్చారు. కానీ ఈ పరిణామంతో చుట్టూ ఉన్న యువకులు ఆగ్రహంతో అక్కడున్న రాళ్లను తీసి ఆ పైలట్‌పై విసిరారు. దీంతో ఆయన గాల్లోకి మరికొన్ని రౌండ్లు కాల్పులు జరుపుతూ పరుగందుకున్నారు. కానీ అక్కడున్న యువకులు తర్వాత సైన్యానికి అప్పగించారు.
భారత సమాచారం అతని వద్ద తన జేబుల్లో ఉన్న కొన్ని పేపర్లను బయటకు తీసి, చింపి, వాటిని నాశనం చేసేశారు. కొన్నింటిని నోట్లో పెట్టుకుని నమిలేశారు. కానీ అక్కడున్న యువకులు ఆయన దగ్గర నుంచి కొన్ని పేపర్లను లాక్కున్నారు.
మూడు రోజుల పాటు అభినందన్ పాక్ దళాల అదుపులో ఉన్నారు.
అప్పగింత
2019 మార్చి 1 న పాకిస్తాన్ అధికారులు అభినందన్‌ను భారత అధికారులకు అప్పగించారు. వాఘా వద్ద సరిహద్దును దాటి అతడు భారత్‌లోకి ప్రవేశించాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1984 జననాలు వర్గం:తమిళనాడుకు చెందిన సైనిక దళాల అధికారులు వర్గం:భారతీయ వాయుసేన అధికారులు
గుణకారం
thumb|right| ఒక్కో దానిలో మూడు గోళీలు కలిగిన నాలుగు సంచులు. గుణకారం చేస్తే పన్నెండు గోళీలు గుణకారం అనేది ప్రాథమిక గణిత ప్రక్రియల్లో ఒకటి. ఒక సంఖ్యతో మరో సంఖ్యను హెచ్చవేయడమే గుణకారం. అందుకనే దీన్ని హెచ్చవేత అని కూడా అంటారు. రెండు సంఖ్యల మధ్య గుణకారం అంటే వాటిలో మొదటి సంఖ్యను రెండవ సంఖ్య సూచించినన్ని సార్లు పదేపదే కూడడం. ఉదాహరణకు 3 ని 4 తో గుణించడాన్ని ఈ క్రింది విధంగా సూచించవచ్చు.
ఇందులో 3 గుణకం (multiplier), 4 గుణ్యం (multiplicand). ఇవి రెండూ గుణించగా వచ్చేది వాటి లబ్దం (product).
గుణకారం స్థిత్యంతర న్యాయాన్ని (Commutative law) పాటిస్తుంది. అంటే పైన పేర్కొన్న ఉదాహరణ ప్రకారం 3 ను 4 సార్లు కూడినా, 4 ను మూడు సార్లు కూడినా ఒకే ఫలితం వస్తుంది. కాబట్టి గుణకాన్ని, గుణ్యాన్ని అటూ ఇటూ మార్చినా లబ్దంలో మాత్రం మార్పు ఉండదు.
గుణకారం చేసేటప్పుడు కంప్యూటర్లు ఇదే పద్ధతిని ఉపయోగిస్తాయి. గుణకారం అంటే పదే పదే కూడడం. భాగహారం అంటే పదే పదే తీసివెయ్యడం.
చిహ్నాలు
సామాన్య గణితంలో గుణకారాన్ని గుణకం, గుణ్యం మధ్యలో "\times" (ఇంటూ) గుర్తుతో సూచిస్తారు.
గుణకారాన్ని సూచించడానికి వేరే గుర్తులు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు
5 ⋅ 2
ఘాతాంకము (Exponent)
ఏదైనా సంఖ్యను దానితో దాన్నే గుణించుకుంటూ పోతే దాన్ని బహుగుణితము (Exponentiation) అంటారు. ఉదాహరణకు
ఇక్కడ a అనేది భూమి. n అనేది ఘాతాంకం. అంటే a అనే సంఖ్యను దానితో అదే n సార్లు గుణించడమన్నమాట.
మూలాలు
వర్గం:గణిత శాస్త్రము
కళ్యాణ వైభోగం (చిత్రం)
కళ్యాణ వైభోగం 1997లో విడుదలైన భారతీయ తమిళ-భాషా నాటకీయ చిత్రం, ఇది గతంలో చెల్లకన్ను (1995) చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించిన ఎన్. రత్నం దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రంలో రాంకీ, కుష్బూ, సంగీత నటించగా, వడివేలు, ఆర్. సుందర్‌రాజన్, వి.కె. రామసామి, వెన్నిరాడై మూర్తి, విజయ్ కృష్ణరాజ్, హాజా షరీఫ్ సహాయక పాత్రలు పోషిస్తున్నారు. ఈ చిత్రానికి దేవా సంగీతాన్ని అందించారు. ఈ చిత్రం 5 సెప్టెంబర్ 1997న విడుదలైంది. ఈ చిత్రం హిందీ చిత్రం అయిన (1993) రీమేక్.
కథ
రమ్య, శాంతి సవతి చెల్లెలు. రమ్య అహంకారి అయితే శాంతి మృదుస్వభావి, సున్నిత స్వభావి. శక్తి రచయిత, తమిళ వారపత్రికలలో చిన్న కథలు రాయడం ద్వారా ప్రజాదరణ పొందింది. శాంతి శక్తి వీరాభిమాని, ప్రతి వారం అనామకంగా అతనికి ఉత్తరాలు పంపుతుంది, ఆమె అతనితో ప్రేమలో ఉంది. శక్తికి ఆమె అక్షరాలు చాలా ఇష్టం, శక్తి ఆమెను కలవాలని నిర్ణయించుకుంది. అతను తన ప్రేమను ఒప్పుకోవడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నాడు.
ఆ అజ్ఞాత వీరాభిమాని రమ్య అని శక్తి అనుకుంటోంది. తరువాత శక్తి, రమ్య ఒకరినొకరు ప్రేమించుకుంటారు. అదృష్టవశాత్తూ, రమ్య మోడల్‌గా మారింది, ఆ తర్వాత ఆమె ప్రజాదరణ వేగంగా పెరుగుతుంది. శక్తి, రమ్య వివాహం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నారు, అయితే గుండె పగిలిన శాంతి మౌనంగా ఉండిపోయింది. పెళ్లి రోజు, రమ్య సినిమా నటి కావాలనే కలలతో పారిపోతుంది, అతని కోసం వేచి ఉండమని రమ్య అడుగుతుంది. ద్రోహం చేసినట్లు భావించిన శక్తి దానిని అంగీకరించలేక చివరకు శాంతిని పెళ్లి చేసుకుంటాడు. రమ్య తిరిగి వచ్చే వరకు వారు సంతోషంగా జీవిస్తారు. తర్వాత ఏమి జరుగుతుందనేది కథలో కీలకాంశంగా మారుతుంది.
పాటలు
సినిమా స్కోర్, పాటలను దేవా స్వరపరిచారు. 1997లో విడుదలైన పాటలలో పులమైపితన్, పజని భారతి, 'నెల్లై' అరుళ్మణి, రవి భారతి, నవేందన్ రాసిన సాహిత్యంతో 4 పాటలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:1997 సినిమాలు వర్గం:తమిళ సినిమాలు వర్గం:భారతీయ సినిమాలు
జియో పేమెంట్ బ్యాంక్
జియో పేమెంట్ బ్యాంక్ ఏప్రిల్ 3 2018 నుంచి దీని సేవలు మొదలయ్యాయి. ఆగస్టు 19, 2015న రిలయన్స్ జియో ఈ పేమెంట్ బ్యాంకు ఏర్పాటు చేసుకునేందుకు బ్యాంకింగ్ రెగ్యులేషన్ చట్టం - 1949 పరిధిలోని సెక్షన్ 22 (1) కింద రిజర్వ్ బ్యాంకు ఆఫ్ ఇండియా లైసెన్స్ జారీ చేసింది.
వివరాలు
రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీ సంస్థ ఈ బ్యాంక్ యొక్క లావాదేవీలు చూస్తుంది. ఈ బ్యాంకు ఎస్‌బిఐతో కలిసి జాయింట్ వెంచర్‌గా ఆవిర్భవించింది. ఇందులో 70 శాతం నిధులను రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీ, 30 శాతం నిధులను ఎస్‌బిఐ సమకూరుస్తుంది. జియో బ్యాంకుతో పాటు ఎయిర్ టెల్, వోడాఫోన్, ఫినో కార్పొరేషన్, పేటిమ్ కంపెనీలు 2015 ఆగస్టు 19న లైసెన్స్ పొందిన జాబితాలో ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:బ్యాంకింగ్ వర్గం:భారతీయ బ్యాంకులు వర్గం:అంబానీ కుటుంబం
ఐఎస్‌బిఎన్
అంతర్జాతీయ ప్రామాణిక పుస్తక సంఖ్య (International Standard Book Number - ISBN) అనేది పుస్తక రూపానికి నిర్దిష్ట గుర్తింపు సంఖ్య. ఐఎస్‌బిఎన్ అనేది ప్రతి ఎడిషన్, వైవిధ్యానికి (పునర్ముద్రణకు తప్ప) కేటాయించబడుతుంది. ఉదాహరణకు, ఇ-పుస్తకం, పేపర్‌బ్యాక్, అదే పుస్తకం గ్రంథాలయ ప్రతి -ప్రతిదీ ఒక విభిన్న ISBN కలిగి వుంటుంది. ISBN అనేది 2007 జనవరి 1 నుండి 13 అంకెల పొడవుతో ఈ సంఖ్యను కేటాయిస్తున్నారు. 2007 ముందు 10 అంకెల పొడవుగా కేటాయించబడేది. ISBN కేటాయింపు పద్ధతి దేశాన్ని బట్టి, ప్రచురణ పరిశ్రమ దేశంలో ఎంత పెద్దదనే దాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ప్రారంభ ISBN ఆకృతీకరణ 1966 లో 9 అంకెలతో రూపొందించిన స్టాండర్డ్ బుక్ నంబరింగ్ (SBN) ఆధారంగా 1967 లో జరిగింది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పుస్తకము వర్గం:ఐడెంటిఫయర్లు
ముంగేర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
ముంగేర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, బీహార్ రాష్ట్రంలోని 40 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఆరు అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
మూలాలు
వర్గం:బీహార్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
బారాముల్లా రైల్వే స్టేషను
బారాముల్లా రైల్వే స్టేషను  భారతీయ రైల్వే యొక్క ఉత్తర రైల్వే నెట్వర్క్ జోను లోను ఒక స్టేషను.
చరిత్ర
ఈ స్టేషనును జమ్మూ-బారాముల్లా రైలు మార్గము మెగాప్రాజెక్ట్ లోని భాగంగా నిర్మించారు. ఇది కాశ్మీర్ లోయతో పాటుగా మిగిలిన భారతీయ రైల్వే నెట్వర్క్‌తో అనుసంధానించడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఈ నెట్వర్క్ యొక్క లెగ్ 2 విభాగం అసంపూర్ణంగా ఉంది. ఇది 2021 నాటికి పూర్తి అవుతుంది. బారాముల్లా రైల్వే స్టేషను బారాముల్లా యొక్క నోటిఫైడ్ ప్రాంతంలో ఉంది. ఇది 130 కిలోమీటర్ల పొడవైన రైల్వే లైన్ స్టేషను. ఇది బనీహాల్‌తో కాశ్మీర్ లోయను కలుపుతుంది.
స్టేషను రూపకల్పన
ఈ మెగా ప్రాజెక్టులో ప్రతి ఇతర స్టేషను మాదిరిగానే, ఈ స్టేషన్లో కూడా కాశ్మీరీ కలప నిర్మాణంతో, రాయల్ కోర్ట్ యొక్క ఉద్దేశించిన వాతావరణంతో ఇది స్టేషను యొక్క స్థానిక పరిసరాలతో పాటుగా పూర్తి చేయడానికి రూపొందించబడింది. బారాముల్లా రైల్వే స్టేషను నందు ఎక్కువగా ఉర్దూ, ఇంగ్లీష్, హిందీల భాషలలో వ్రాయబడి ఉంటుంది.
తగ్గించబడిన స్థాయి
ఈ స్టేషను సముద్ర మట్టానికి 1582.79 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:ఫిరోజ్‌పూర్ రైల్వే డివిజను వర్గం:బారాముల్లా రైలు రవాణా వర్గం:2008 రైల్వే సేవలు ప్రారంభాలు వర్గం:బారాముల్లా జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు
స్టాన్లీ క్యూబ్రిక్
స్టాన్లీ క్యూబ్రిక్ ఆంగ్లం: Stanley kubrick. అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ దర్శకుడు, రచయిత, ఎడిటర్, ఛాయాగ్రాహకుడు, నిర్మాత, పలువురి అభిప్రాయం ప్రకారం ఈ 20వ శతాబ్దపు ఉత్తమ దర్శకులలో ఒకరు.
కొత్తవెలగాడ
కొత్తవెలగాడ,ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, గంట్యాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గంట్యాడ నుండి 8 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 19 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 348 ఇళ్లతో, 1229 జనాభాతో 456 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 602, ఆడవారి సంఖ్య 627. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 234 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 582914 .పిన్ కోడ్: 535160.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల కొండతామరపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వసాదిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల వసాదిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొటారుబిల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొండతామరపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విజయనగరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరకవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గంట్యాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొత్తవెలగాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొత్తవెలగాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
మాళవిక నాయర్
మాళవిక నాయర్, ప్రముఖ దక్షిణ భారత నటి. మలయాళం, తెలుగు, తమిళ సినిమాల్లో ఎక్కువగా నటించింది. ఈ మూడు భాషల్లోని చిత్రాల్లో బాలనటిగా నటించిన మాళవిక, 2012లో మలయాళంలో బ్లాక్ బటర్ ఫ్లై సినిమాతో హీరోయిన్ గా తెరంగేట్రం చేసింది. కుకో (2014) సినిమాలో అంధురాలిగా ఆమె నటన ప్రేక్షకుల, విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకొంది. తెలుగులో ఎవడే సుబ్రహ్మణ్యం (2015) సినిమాలో కూడా హీరోయిన్ గా నటించింది.
భాగహారం
right|thumb|200px|20 \div 4=5
మాళవిక నాయర్
నేపధ్యము
మాళవిక ఢిల్లీలో  జన్మించింది. ఆరో తరగతి దాకా అక్కడే చదువుకుంది. తండ్రి శశినాయర్ ఇంటీరియర్ డిజైనర్. తల్లి శశి నాయర్. తండ్రి ఉద్యోగ రీత్యా వీరి కుటుంబం కేరళకు మారిపోయారు. కొచ్చిలోని వ్యత్తిలా లో టి పబ్లిక్ స్కూల్ లో విద్యాభ్యాసం చేసింది. ఆ తరువాత తిరిగి ఢిల్లీకి వెళ్ళిపోయిన ఆమె ఆక్కడ డిఎవి పాఠశాలలో చదువు కొనసాగించింది. హైదరాబాదులో సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ కళాశాలలో డిగ్రీ చదువుతోంది.
భాగహారం
భాగహారం అనేది ప్రాథమిక గణిత ప్రక్రియల్లో ఒకటి. గుణకారానికి వ్యతిరేకమైనది. ': భాగహారం నేర్చుకోవాలంటే ముందుగా గుణకారం బాగా రావాలి. గుణకారంలో మరల మరల కూడుకొనే ఆవర్తన సంకలనము వస్తుంది. కాని భాగహారంలో మరల మరల తీసివేసే ఆవర్తన వ్యవకలనము వస్తుంది. గుణకారంలో గుణకారఫలితము అనగా సంఖ్యలను పెంచగా వచ్చిన ఫలితము పెరుగుతుంది. భాగహారంలో భాగహార ఫలితము అనగా భాగించగా వచ్చిన ఫలితము విలువ తగ్గుతుంది. భాగఫలము చిన్నదవుతుంది. అసలు దీనికి ముందుగా గుణకారంలో భాగంగా ఎక్కాలు బాగా రావాలి .ప్రధానంగా పిల్లలకు ఎక్కాలు నేర్పేటప్పుడు 1 ని 0 తో గుణించడంతో ఫ్రారంభించాలి ఆ తరువాత 1 ని 1తో,1ని 2తో గుణిస్తూ అలా 1ని 3తో ........ గుణిస్తూ నేర్పాలి. ఇలాగే 2వ ఎక్కము 2ను 0 తో గుణించాలి. ఇలాగే మిగతా ఎక్కాలు కూదా నేర్పాలి. ఉదాహరణకు 2*0=0 3*0=0 2*1=2 3*1=3 2*3=6 3*3=9 2*4=8 3*4=12 ఇలా మిగతా ఎక్కాలు కూడా నేర్పాలి. కృత్యము: దీనిని పరిశీలించండి ఇలా చిన్న భాగహారములతో మొదలుపెట్టాలి.
మాళవిక నాయర్
నటించిన చిత్రాలు
పద్నాలుగేళ్ళ వయసులో కుకూ అనే తమిళ చిత్రంలో అంధురాలిగా నటించింది. అది ఈమెకు మంచి గుర్తింపు తెచ్చింది. తెలుగులో ఆమె మొదటి సినిమా ఎవడే సుబ్రహ్మణ్యం.
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
భాగహారం
ముందుగా ఏ సంఖ్య చేతనైనా 0 ను భాగించాలి
1)0 (0 0 అనగా 1చేత 0 ను భాగించవచ్చు,
1)1 (0 0 - 1 1)1 (1 1 - 0
1)2 (2 2 0 అలాగే మిగతా సంఖ్యలచేత కూడా 0 ను భాగించవచ్చు. అలాగే 2 వ ఎక్కము కూడా 2)0 (0 0 0
2)1 (0 0 - 1 2)2 (1 2 -- 0
2)3 (1 2 1
మిగతా అంకెలతో కూడా ఇలాగే నేర్పించాలి దీనివలన 0 ను భాగించడం నేర్చుకుంటారు. ఇంకా భాగహారం గురించి నేర్చుకోవాలి. 'c ని b చేత హెచ్చవేస్తే a'' వస్తుంది అనేది రాతపూర్వకంగా b విలువ ౦ కాకుండా ఉంటే, a ని b చేత భాగిస్తే c వస్తుంది. దీన్నే రాతపూర్వకంగా పై ఉదాహరణలో a ని విభాజకమనీ, b ని భాజకమనీ c ని భాగఫలమనీ అంటారు. ఉదాహరణకు, ఎందుకంటే
వర్గం:గణిత శాస్త్రము
వక్కంతం సూర్యనారాయణరావు
వక్కంతం సూర్యనారాయణరావు ప్రముఖ తెలుగు రచయిత. ఇతడు అనేక కథలు, నవలలు, ఆధ్యాత్మిక రచనలు, అనువాదాలు రచించాడు. ఇతని కుమారుడు వక్కంతం వంశీ తెలుగు సినిమా రచయితగా రాణించాడు.
జీవిత విశేషాలు
ఇతడు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా, అరికెల గ్రామంలో 1942లో జన్మించాడు. ఇతనికి బాల్యం నుండే దేశభక్తి, సామాజిక స్పృహల పట్ల అవగాహన ఉంది. ఇతడు పాఠశాల ఫైనల్ వరకు చదువుకున్నాడు. ఇతడు బాల్యంలో తన మొదటి కథను పిల్లల కోసం వ్రాసి తన తండ్రి వరదయ్యకు చూపించాడు. అది చదివిన వరదయ్య తన కుమారుని ఎంతగానో ప్రోత్సహించాడు. రచనలు చేయడానికన్నా ముందు అన్ని రకాల పుస్తకాలను చదవమని సలహా యిచ్చాడు. అతడు తను కుమారునికి టెంపోరావు డిటెక్టివ్‌ నవల "ఇతన్ని నమ్మకండి"ను బహూకరించాడు. తండ్రి సలహా ప్రకారం ఇతడు తన బాల్యంలో అన్ని రకాల పుస్తకలను విరివిగా చదివాడు. ఇతడు ప్రముఖ డిటెక్టివ్ రచయిత "టెంపోరావు"కు అత్యంత సన్నిహితుడయ్యాడు. టెంపోరావు ఇతనికి రచనలలో మెళకువలను నేర్పించాడు. ఇతడి రచనలను ఎంతగానో ప్రోత్సహించాడు. టెంపోరావు ఇతడిని తన రచనా వారసుడిగా ప్రకటించాడు.
ఇతడు తన దృష్టిని సమాజంలోని సమస్యల పట్ల ముఖ్యంగా స్త్రీల మానసిక, శారీరక సమస్యలు, వారికి జరుగుతున్న అన్యాయాలపై సారించాడు. ఇతని మొదటి నవల "అబల ఆంతర్యం" 1966లో ప్రకటించబడింది. ఈ నవలను మద్రాసులోని ఒక పబ్లిషర్ ప్రకటించాడు. ఈ నవలకు ప్రచురణ కర్త ఏ పారితోషికం ఇవ్వలేదు. అసలు ఈ నవల ప్రచురిస్తున్నట్టు కూడా తెలియజేయ లేదు. ఇతనికి ఒక ప్రతి కూడా పంపలేదు. ఇతడు ఎంతో శ్రమకోర్చి మద్రాసు వెళ్లి ఈ నవల కాపీ ఒకటి కొన్నాడు. రచయితగా ఇది ఇతని తొలి అనుభవం. అప్పటి నుండి ఇతడు స్త్రీ సమస్యల పట్ల అనేక నవలలు, కథలు వ్రాశాడు. ప్రముఖ సినీ రచయిత ఆచార్య ఆత్రేయ ఇతని రచనల పట్ల ఆకర్షితుడై ఇతడిని "మగ రచయిత్రి" అని కొనియాడాడు.
1980 నుండి ఇతడు పూర్తిస్థాయి రచయితగా మారాడు. ఇతడు తన డిటెక్టివ్ నవలలను, కథలను వి.ఎస్.రావు అనే పేరుతోను, ఆధ్యాత్మిక, సాంఘిక రచనలను తన పూర్తి పేరు వక్కంతం సూర్యనారాయణరావు అనే పేరుతోను ప్రకటించాడు. ఇతడు ఇంకా 'బాటసారి', 'కౌండిన్య ', 'సూర్యాత్రేయ ', 'చిత్రభాను ' అనే కలంపేర్లతో రచనలు చేశాడు.
ఇతడు 84 కు పైగా క్రైమ్‌, డిటెక్టివ్ నవలలను, స్త్రీవాద నవలలను, నాటకాలను, ఆధ్యాత్మిక రచనలను చేశాడు.ఇంకా ఇతడు వందల కొద్దీ భక్తి పాటలను వ్రాసి క్యాసెట్లుగా విడుదల చేశాడు.
ఇతడు టెంపో అనే డిటెక్టివ్ పాత్రను సృష్టించి సుమారు 12 నవలలలో ఆ పాత్రను హీరోగా చేశాడు. ఈ పాత్రకు తన అభిమాన రచయిత టెంపోరావు ప్రేరణ. టెంపోరావు మరణించిన తర్వాత ఈ టెంపో పాత్ర సృష్టించబడింది. ఈ పాత్ర తెలుగు పాఠకులలో ఎంత ప్రాచుర్యం పొందింది అంటే ఆ పాత్ర సజీవమైనదని ఎందరో నమ్మారు.
ఇతడు తిరుమల తిరుపతి దేస్థానం వారి "దాస సాహిత్య ప్రాజెక్టు"లో అనువాదకునిగా పనిచేశాడు. ఈ సమయంలో ఇతడు చాలా ఆధ్యాత్మిక రచనలను కన్నడ భాష నుండి తెలుగులోనికి అనువదించాడు. వాటిని తి.తి.దే. వారు ప్రచురించారు.
రచనలు
{{Div col|colwidth=15em|content=
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము ప్రచురణలు
}}
పురస్కారాలు
ఇతడు అనేక పురస్కారాలను, బహుమతులను అందుకున్నాడు. ఇతని మోడల్ కథ హిందీ అనువాదం భారతీయ విశిష్ట కహానియాఁ వార్షిక సంచికలో ప్రచురింపబడింది. ఇతని రచనలపై ఒక విద్యార్థి శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధన చేసి డాక్టరేట్ సంపాదించుకున్నాడు. ఇతని స్త్రీ ప్రధాన సాంఘిక నాటకం న్యాయదుందుభి మనస్విని - ఆత్రేయ లిటరరీ అవార్డును గెలుచుకుంది. అదే నాటకానికి కుప్పం రెడ్డమ్మ సాహిత్య పురస్కారం లభించింది. యత్రనార్యస్తు బాధ్యంతే నాటకానికి సోమేశ్వర సాహిత్య పురస్కరం లభించింది. గౌరీ కళ్యాణం నాటకానికి ఎన్.టి.ఆర్. విజ్ఞాన్ ట్రస్ట్ అవార్డ్ లభించింది. చతుర నవలల పోటీలో సంభవామి గృహే గృహే నవలకు మూడవ బహుమతి లభించింది. ఆటా (అమెరికన్ తెలుగు అసోసియేషన్) వారు నిర్వహించిన నవలల పోటీలో ఇతడు వ్రాసిన మదర్ ఇండియా నవలకు రెండవ బహుమతి లభించింది. ఈ నవల నవ్యవీక్లీలో ధారావాహికగా ప్రచురింపబడింది.
మూలాలు
వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా కథా రచయితలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:1942 జననాలు
హరిభావ్ ఉపాధ్యాయ
హరిభావ్ ఉపాధ్యాయ ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. 1952 నుండి 1956 వరకు అజ్మీర్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు
రాజకీయ జీవితం
1952లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా శ్రీనగర్ నియోజకవర్గం నుంచి అజ్మీర్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యారు. 1952 మార్చి 24 నుండి 1956 అక్టోబరు 31 వరకు అజ్మీర్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. కెక్రీ నియోజకవర్గం నుంచి 1957లో రాజస్థాన్ శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు, 1957 నుంచి 1962 వరకు రాజస్థాన్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేశాడు. అదే నియోజకవర్గం నుంచి రాజస్థాన్ శాసనసభకు తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు మరియు 1962 నుండి 1967 వరకు రాజస్థాన్ ప్రభుత్వంలో విద్యా మంత్రిగా పనిచేశాడు.
అవార్డులు
ఆయనకు 1966లో పద్మభూషణ్ పురస్కారం లభించింది.
మరణం
అతను 25 ఆగష్టు 1972 న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం: రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:1892 జననాలు వర్గం:1972 మరణాలు
సుధాకర్ రెడ్డి యక్కంటి
సుధాకర్ రెడ్డి యక్కంటి భారతదేశ సినిమాటోగ్రాఫర్, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నిర్మాత, దర్శకుడు. ఆయన హిందీ, తెలుగు, మరాఠీ చిత్రాలకు పనిచేశాడు. సుధాకర్ రెడ్డి 66వ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలులో మరాఠీ చిత్రం 'నాల్' కు 'ఇందిరాగాంధీ జాతీయ ఉత్తమ నూతన దర్శకుడు అవార్డు' ను అందుకున్నాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
సుధాకర్ రెడ్డి యక్కంటి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, గుంటూరు లో జన్మించాడు. ఆయన హైదరాబాదులోని జేఎన్టీయూలో థియేటర్ ఆర్ట్స్ లో డిగ్రీ చేసి, పుణేలోని ఎఫ్టీఐఐ నుంచి పీజీ చేశాడు.
సినీ జీవితం
సుధాకర్ రెడ్డి 1999లో అజయ్ విన్సెంట్ దగ్గర అసిస్టెంట్ సినిమాటోగ్రాఫర్‌గా చేరాడు. ఆయన దగ్గర రాజకుమారుడు, యమజాతకుడు చిత్రాలకు పని చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:మరాఠీ సినిమా దర్శకులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:తెలుగు సినిమా ఛాయాగ్రహకులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు వర్గం:1976 జననాలు
యం.వి.రమణారెడ్డి
యం.వి.రమణారెడ్డి పూర్తి పేరు మల్లెల వెంకట రమణారెడ్డి. ఎమ్వీఆర్ పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధుడైన ఇతడు కడప జిల్లా కు చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, రచయిత, ప్రొద్దటూరు నియోజకవర్గ మాజీ శాసన సభ్యుడు. ఇతడు గుంటూరు మెడికల్ కాలేజీలో ఎం.బి.బి.ఎస్. చదివాడు. గుంటూరు లో చదివే రోజుల్లో కవిత అనే మాసపత్రికను కొంతమంది మిత్రులతో కలిసి నడిపాడు. ప్రభంజనం అనే రాజకీయ పక్షపత్రికను కొంతకాలం వెలువరించాడు. రాయలసీమ హక్కుల కోసం రాయలసీమ విమోచనా సమితిని స్థాపించినాడు. ఇతడు విప్లవ రచయితల సంఘం వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకడు. ఇతని రచనలు ఉదయం, జ్యోతి, ఆంధ్రప్రభ, ఇండియాటుడే, ఈనాడు, సాక్షి, రచన, నవ్య, సీమ సాహితి తదితర పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి. thumb|చివరకు మిగిలింది? - ముఖచిత్రం సౌమ్యంగా, వినమ్రంగా, సంస్కారవంతంగా, స్నేహశీలిగా ఉంటూ బక్కపలచగా కనబడే ఎమ్వీఆర్ వ్యక్తిత్వంలోని విభిన్న పార్శ్వాలు: మెడికల్ డాక్టరు, క్రిమినల్ ఫాక్షనిస్టు, అదే క్రిమినల్ కేసులో తన కేసు తనే వాదించుకోవడం కోసం పట్టుబట్టి లా చదివిన లాయరు, హత్య కేసులో ఖైదీ, శాసనసభ్యుడు, రాయలసీమ హక్కుల కోసం గొంతెత్తిన ఉద్యమ నాయకుడు, కథారచయిత, అనువాదకుడు, రచయితగా రాయలసీమ సమస్యలు, వ్యాకరణం, చరిత్ర, సినిమాల మీద రాసిన పుస్తకాలు. సాగునీటి ప్రాజెక్టుల విషయంలో రాయలసీమకు జరుగుతున్న అన్యాయం, రాయలసీమ సమస్యలు, వాటి పరిష్కారాల గురించి ఎమ్వీఆర్ రాసిన రాయలసీమ కన్నీటిగాథ పుస్తకం రాయలసీమ ఉద్యమాలకు ఊతమిచ్చింది.
మరణం
డాక్టర్‌ ఎంవీ రమణారెడ్డి (78) 29 సెప్టెంబర్ 2021న కర్నూలులోని ప్రైవేటు ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ గుండెపోటుతో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:సంపాదకులు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగు అనువాదకులు వర్గం:కడప జిల్లా కథా రచయితలు వర్గం:వైఎస్ఆర్ జిల్లా రచయితలు వర్గం:కడప జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:కడప జిల్లా విప్లవ రచయితల సంఘ సభ్యులు వర్గం:కడప జిల్లా పాత్రికేయులు వర్గం:కడప జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంగ్లం నుండి తెలుగు లోకి అనువాదాలు చేసినవారు
బాలకృష్ణ భగవంత్ బోర్కర్
బాలకృష్ణ భగవంత్ బోర్కర్ (1910 నవంబర్ 30 - 1984 జూలై 8) గోవాకు చెందిన కవి. అతన్ని బా-కి-బాబ్ అని కూడా పిలుస్తారు.
బోర్కర్ చిన్న వయస్సులోనే పద్యాలు రాయడం ప్రారంభించాడు. రచయిత విష్ణు సఖారామ్ ఖండేకర్ తొలినాళ్ళలో బోర్కర్ కవిత్వానికి అభిమాని. బోర్కర్ 1950 లలో గోవా స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో చేరాడు. పూణే వెళ్ళి అక్కడ రేడియోలో పనిచేశాడు. అతని సాహిత్యంలో ఎక్కువ భాగం మరాఠీలో రాసినప్పటికీ, కొంకణి లో కూడా రచనలు కూడా చేసాడు. గద్య రచయితగా కూడా రాణించాడు. అతని సుదీర్ఘ కవితలు మహాత్మాయాన్, గాంధీకి అంకితమైన అసంపూర్తి పద్యం, తమఃస్తోత్ర (మధుమేహం, వృద్ధాప్యం కారణంగా అంధత్వం ఏర్పడే అవకాశం గురించి) ప్రసిద్ధి చెందాయి. అతని ప్రసిద్ధ కవితలలో ఒకటి "మాఝా గావ్", అంటే "నా గ్రామం".
బోర్కర్ మరణం తరువాత, పురుషోత్తమ్ లాక్ష్మణ్ దేశ్‌పాండే, అతని భార్య సునీతాబాయి బోర్కర్ కవితలను బహిరంగ వేదికలపై చదివారు.
జీవితం, కెరీర్
thumb| గోవాలో బాకీబాబ్ విగ్రహం బాలకృష్ణ భగవంత్ బోర్కర్ 1910 నవంబరు30 న గోవా లోని బోరిమ్ గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇది జువారి నది ఒడ్డున ఉంది. అతని ఇంట్లో వాతావరణం, భజనలు, కీర్తనలు, పవిత్ర గ్రంథాలు, మహారాష్ట్ర సాధువుల పాటలతో చాలా పవిత్రంగా ఉండేది. ప్రతి పిల్లవాడు కొత్త అభంగాలను బట్టీపట్టడం ఆఇంట్లో నియమంగా
బోర్కర్ ఒకప్పుడు కొత్త అభంగ్ నేర్చుకోవడం మర్చిపోయాడనీ, తన వంతుగా చదవాల్సి అయినప్పుడు, అతను అప్పటికప్పుడు ఒక కొత్త అభంగ్‌ను రాసాడనీ అంటారు. అది విన్నవారు ఆశ్చర్యపోయారు. అంత చిన్నవాడు అలా రాయగలడని నమ్మలేకపోయారు. మరొక అభాంగ్ రాయమని అతన్ని అడిగారు. మరో అభంగ్ రాసి వారిని మళ్లీ ఆశ్చర్యపరిచాడు దానిని " బాకీ మ్హనే " (బాకీ కూడా చెప్పాడు) అనే పద్యంతో ముగించాడు.
బోర్కర్ మాతృభాష కొంకణి. అతను తన పాఠశాల విద్యను రెండవ తరగతి వరకు మరాఠీ మాధ్యమంలో చేశాడు. ఆ సమయంలో గోవా పోర్చుగీసుల వలస పాలనలో ఉండేది. బాకీ తన తదుపరి విద్యను పోర్చుగీస్ భాషలో పూర్తి చేయాల్సి వచ్చింది. అతను పోర్చుగీస్ టీచర్స్ డిప్లొమా పొందాడు. నిధుల కొరత కారణంగాను, ఉద్యోగం చూసుకోవాల్సిన కారణం గానూ పైచదువులు చదవలేకపోయాడు. 1930 నుండి 1945 వరకు గోవాలోని వివిధ పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. తరువాత బొంబాయి (ముంబై) కి బయలుదేరాడు, అక్కడ కొంకణి పత్రికలు అమాచా గోమాతక్, పోర్జెచో అవాజ్‌లకు సంపాదకుడిగా పనిచేసాడు. 1955 నవంబరులో ఆకాశవాణి లో చేరాడు. 1970 లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు అక్కడే పనిచేశాడు.
బాకీబాబ్ మొదటి కవితా సంకలనం " ప్రతిభ "ను 1930 లో ప్రచురించాడు. ఆ సమయంలో అతని వయస్సు కేవలం 20 సంవత్సరాలు. అతను ప్రకృతి పట్ల, ముఖ్యంగా గోవా యొక్క సహజ సౌందర్యం పట్ల ఆకర్షితుడయ్యాడు. ఇది అతని కవితల్లో, పనిలో కనిపిస్తుంది. డాక్టర్ రామ్‌మనోహర్ లోహియా 1946 లో గోవా విముక్తి ఉద్యమాన్ని ప్రకటించినపుడు బాకిబాబ్ వెంటనే స్వాతంత్ర్య యిద్ద్ధం లోకి దూకాడు. అతని రచన గోయాన్ లోహియా అయిలోర్ (లోహియా గోవాకు వచ్చారు) బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇంట్లో తన పోషణలో ఉన్న పది మందిని విడిచిపెట్టి, సురక్షితమైన ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని త్యాగం చేసి హృదయపూర్వకంగా ఉద్యమంలోకి దూకాడు. తన కవితల ద్వారా దేశభక్తిని వ్యాప్తి చేసే లక్ష్యాన్ని చేపట్టాడు.
ప్రచురించిన రచనలు - మరాఠీ
కవితా రచన
చిన్న కథలు
నవలలు
జీవిత చరిత్రలు
అనువాదాలు
సవరించిన పని
ప్రచురించిన రచనలు - కొంకణి
కవితా రచన
సాహిత్యం
మూలాలు
వర్గం:1984 మరణాలు వర్గం:1910 జననాలు వర్గం:మరాఠీ రచయితలు వర్గం:గోవా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
జి.జి కృష్ణారావు
'''జి.జి. కృష్ణారావు''' (1970 జనవరి 1 - 2023 ఫిబ్రవరి 21) భారతీయ ప్రముఖ ఎడిటర్‌, సినీ నిర్మాత. టాలీవుడ్‌లోని ప్రముఖ దర్శకులందరి దగ్గర ఎడిటర్‌గా పనిచేసిన ఆయన సుమారు 200కు పైగా చిత్రాలకు ఎడిటింగ్‌ బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.
కళాతపస్వి కె. విశ్వనాథ్‌ తెరకెక్కించిన శంకరాభరణం, సాగర సంగమం, స్వాతిముత్యం, శుభలేఖ వంటి సినిమాలతో పాటు దాదాపు అన్నింటికి జి.జి. కృష్ణారావు పనిచేసాడు. అలాగే దాసరి నారాయణ రావు తెరకెక్కించిన బొబ్బిలి పులి, సర్దార్‌ పాపారాయుడు వంటి చిత్రాలకు కూడా ఎడిటర్‌గా సేవలందించాడు. జంధ్యాల ద‌ర్శ‌క‌త్వం వ‌హించిన నాలుగు స్తంభాలాట‌ చిత్రానికి, బాపు రూపొందించిన శ్రీరామ‌రాజ్యం చిత్రానికి కూడా ఆయన ఎడిట‌ర్‌గా ప‌ని చేసాడు. నందమూరి బాలకృష్ణ హీరోగా 1984లో వచ్చిన జనని ఇజన్మభూమి సినిమాకు జి.జి.కృష్ణారావు నిర్మాత‌గా వ్య‌వ‌హ‌రించారు.
మరణం
53 ఏళ్ల జి.జి కృష్ణారావు 2023 ఫిబ్రవరి 21న ఉదయం బెంగళూరులోని తన నివాసంలో వృద్ధాప్య సంబంధ సమస్యలతో కన్నుమూసాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా ఎడిటర్లు వర్గం:1970 జననాలు వర్గం:2023 మరణాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు
పాటియాలా పెగ్
thumb|పాటియాలా పెగ్ రమ్ము పాటియాలా పెగ్ అనేది విస్కీ పెగ్గులో ఒక రకం కొలత. చూపుడు వేలిని, చిటికెనవేలినీ సమాతంరంగా పెట్టినపుడు వాటి మధ్య ఎడం ఉంటుందో గ్లాసులో విస్కీ లోతు అంత ఉండేలా విస్కీ పోస్తే దాన్ని పాటియాలా పెగ్గు అంటారు. పాటియాలా నగరం పేరు మీదుగా దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. కొన్ని సార్లు చైనీస్ పెగ్గుకు, దీనికీ మధ్య తికమక పడటం జరుగుతూంటుంది. చైనీసు పెగ్గులో ముందు నీరు పోసి, ఆపై విస్కీ పోస్తారు. రెండు పొరలూ విడివిడిగా కనబడుతూంటాయి. పాటియాలా పెగ్గు కొలత సాధారణంగా 120 మి.లీ. ఉంటుంది.
ఈ కొలతకు ఆ పేరు ఎలా వచ్చిందో చెప్పే సిద్ధాంతాలు చాలానే ఉన్నాయి. ఇవన్నీ కూడా 1900 నుండి 1938 వరకూ పాటియాలా సంస్థానాన్ని పాలించిన మహారాజా సర్ భూపీందర్ సింగ్ చుట్టూనే తిరుగుతాయి. కేవలం తొమ్మిదేళ్ల వయసులో పాలనకు వచ్చిన మహారాజాది మార్మిక వ్యక్తిత్వం. అతడు గొప్ప యోధుడు, చక్కటి అభిరుచులు గల వ్యక్తి. అతని ప్రాసాదంలో 365 మంది మహిళలు (రాణులు, ఉంపుడుగత్తెలు) ఉండేవారని ప్రతీతి. అతని వద్ద 10 కి పైబడి రోల్స్ రాయిస్ కార్లు ఉండేవి. ప్రఖ్యాతి గాంచిన పాటియాలా నెక్లెస్ కూడా ఉండేది. దీనిలో 2930 వజ్రాలు పొదిగి ఉండేవి. వీటిలో ప్రపంచంలోనే ఏడవ అతిపెద్ద వజ్రం కూడా ఉంది. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ పాటియాలా స్థాపకుడతడు. చాలా ఆడంబరమైన జీవితాన్ని గడిపాడు.
మహారాజాకు సిక్కు యోధులతో కూడిన పోలో జట్టు ఉండేది. ' టెంట్ పెగ్గింగ్ ' (ఆటగాళ్ళు గుర్రంపై స్వారీ చేస్తూ వారి చేతుల్లోని బల్లెంతో చిన్న చిన్న వస్తువులను సేకరించవలసి ఉంటుంది). పోటీ కోసం వైస్రాయ్స్ ప్రైడ్ అనే ఐరిష్ జట్టును అతను ఆహ్వానించాడు. ఐరిష్ జట్టు వచ్చింది. వాళ్ళంతా తమ సిక్కు ప్రత్యర్థుల లాగానే దృఢంగా ఉన్నారు. వాళ్ళు భారీగా తాగేవారు. ఈ ఆట ఎక్కడ జరిగినా, అంతకుముందు రాత్రి పార్టీ ఉండేది. రత్రి పూట పూటుగా తాగడానికీ, మరుసటి రోజు ధాటిగా ఆడటానికీ ఐరిష్ ఆటగాళ్ళు ప్రసిద్ది. మామూలుగానే, పోటీ నాటి ముందు రాత్రి, పాటియాలాలో పార్టీ జరిగింది. రెండు జట్లకు భారీ మొత్తంలో విస్కీని అందించారు. రెండు జట్ల సభ్యులూ వారి సామర్థ్యం మేరకు తాగారు. మరుసటి రోజు ఐరిష్ ఆటగాళ్ళపై ముందురాత్రి తాగిన విస్కీ గట్టి ప్రభావం చూపించడంతో వారు సరిగ్గా ఆడలేకపోయారు. ఓడిపోయారు. ఆ రోజు నుండి పాటియాలా జట్టు, తమ మద్యపాన సామర్థ్యానికీ, పాటియాలా పెగ్గు దాని బలమైన ప్రభావానికీ ప్రసిద్ది చెందాయి. సాధారణంగా పాటియాలా పెగ్గు దాని పరిమాణాన్ని, దాని బలమైన ప్రభావాన్నీ సూచిస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:కొలత ప్రమాణాలు
పెగ్గు
thumb|పాటియాలా పెగ్ రమ్ము పెగ్గు అనేది సాధారణంగా భారత ఉపఖండంలో మద్యాన్ని కొలిచేందుకు వాడే కొలత. 30 మిల్లీలీటర్లకు సమానమైన పరిమాణాన్ని పెగ్గు అంటారు. పెగ్గు అనే కాకుండా "పెద్ద పెగ్గు", "చిన్న పెగ్గు" అనే కొలతలను కూడా వాడుతారు. పెద్దపెగ్గు 60 మి.లీ. కు సమానం కాగా, చిన్నపెగ్గు 30 మి.లీ. కు సమానం. కేవలం పెగ్గు అంటే చిన్నపెగ్గు అనే అర్థం. బ్రిటిషు కాలంలో ఇది ఒక ఇంపీరియల్ ఔన్సుకు (28.4 మి.లీ.) సమానం. తరువాత ఇది 30 మి.లీ. గా ప్రమాణమై పోయింది. 120 మి.లీ. పరిమాణంలో ఉండే పెగ్గును పాటియాలా పెగ్గు అంటారు.
మరింత జనాంతికంగా చెప్పాలంటే, పెగ్గు అంటే ఒక్క గుక్కలో మింగివేయగల మద్యం పరిమాణం.
భారతదేశంలో పెగ్గు అని పిలిచే ఈ కొలతను వివిధ దేశాల్లో వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు. చాలా దేశాల్లో దీన్ని షాట్ అని అంటారు. ఆస్ట్రేలియాలో చిన్నపెగ్గును నిప్ అని పిలుస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:కొలత ప్రమాణాలు
మొలంగూర్ కోట
మొలంగూర్ కోట  తెలంగాణ రాష్ట్రం, కరీంనగర్ జిల్లా, శంకరపట్నం మండలంలోని మొలంగూర్ గ్రామంలో ఉన్న కోట. కాకతీయుల కాలంలో నిర్మించిన ఈ కోట గుట్ట కింద మొహర్రం రోజున జాతర జరుగుతుంది.
చరిత్ర - నిర్మాణం
13వ శతాబ్దంలో కాకతీయ రాజు ప్రతాపరుద్రుడు యొక్క సైన్యధికారి అలిగిరి మహరాజ్‌ అనే సంస్థానదీశుడు ఈ గుట్టను తన ఖిల్లాగా చేసుకొని ఇక్కడినుండే ఓరుగల్లును పరిపాలించేవాడని గ్రామస్తులు చెబుతారు. సుబేదార్‌ అనే వ్యక్తి గుట్టపై కోట నిర్మించాడని, గుట్ట కింద ఉన్న దూదుబావి నుంచి హైదరాబాదులో ఉన్న నిజాంకు గుర్రాలపై నీటిని తీసుకెళ్లేవారని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. కింద ఉన్న కోట నుండి గుర్రాలపై గుట్టపైకి వెళ్లడానికి వీలుగా రాతిబాటను కూడా నిర్మించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ కోటలు
వైదిక నాగరికత
ఉత్తర భారత ఉపఖండ చరిత్రలో పట్టణ సింధు లోయ నాగరికత ముగింపు (సిర్కా 1500 - క్రీ.పూ 500), నుండి ఇండో-గంగా మైదానంలో ప్రారంభమైన రెండవ పట్టణీకరణ సిర్కా 600 -క్రీ.పూ. 200 మద్యకాలం వేద కాలం లేదా వేద యుగంగా భావించబడుతుంది. దీనికి వేదాల నుండి స్వీకరించిన పేరు నిర్ణయించబడింది. ఈ కాలంలో జీవించిన ప్రజల జీవనవిధానం వివరించే మౌఖికసాహిత్య ఆధారిత మానవపరిణామచరిత్రగా దీనిని భావించవచ్చు. ఈ కాలాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రాథమిక వనరులుగా ఇవి సహకరిస్తున్నాయి. ఈ పత్రాలు సంబంధిత పురావస్తు రికార్డులతో పాటు వేద సంస్కృతి పరిణామాన్ని గుర్తించడానికి సాక్ష్యాధారాలుగా ఇవి అనుమతించబడతాయి.
ఈ కాలం ప్రారంభంలో భారత ఉపఖండంలోని వాయువ్య ప్రాంతాలకు వలస వచ్చిన పాత ఇండో-ఆర్యను భాష మాట్లాడేవారు వేదాలను స్వరబద్ధం చేసి మౌఖికంగా ప్రసారం చేశారు. వేద సమాజం పితృస్వామ్య సమాజంగా ఉండేది. ప్రారంభ వేద ఆర్యులు పంజాబులో కేంద్రీకృతమై ఉన్న ఒక చివరి కాంస్య యుగం సమాజం, రాజ్యాలుగా కాకుండా తెగలుగా ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ప్రధానంగా మతసంబంధమైన జీవన విధానం కొనసాగించబడ్డారు. సి. క్రీస్తుపూర్వం 1200–1000 వరకు వేద ఆర్యులు సారవంతమైన పశ్చిమ గంగా మైదానానికి తూర్పు వైపు వ్యాపించి ఇనుప ఉపకరణాలను తయారీని అవలంబించారు. ఇవి అడవిని తొలగించి వ్యవసాయం చేయడానికి, మరింత స్థిర జీవన విధానాన్ని అవలంబించడానికి అనుమతించాయి. వేద కాలం రెండవ భాగంలో పట్టణాలు, రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి. ఈకాలం భారతదేశానికి విలక్షణమైన సంక్లిష్టమైన సామాజిక భేదంన్ని ప్రత్యేత ఇచ్చింది. కురు రాజ్యం సనాతన బలి కర్మ క్రోడీకరణ ద్వారా ఇది వర్గీకరించబడింది. ఈ సమయంలో మధ్య గంగా మైదానంలో వేదేతర ఇండో-ఆర్య సంస్కృతి ఆధిపత్యం చెలాయించింది. వేద కాలం ముగిసినప్పుడు నిజమైన నగరాలు, పెద్ద రాష్ట్రాలు (మహాజనపదాలు అని పిలుస్తారు) అలాగే వేద సనాతన ధర్మాన్ని సవాలు చేసే అరామ ఉద్యమాలు (జైన మతం! బౌద్ధమతంతో సహా) అధికరించాయి. వేద కాలంలో సాంఘిక తరగతుల సోపానక్రమం ఉద్భవించింది. అది ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. వేద మతం బ్రాహ్మణ సనాతన ధర్మంగా అభివృద్ధి చెందింది. సాధారణ యుగం ప్రారంభంలో వేద సంప్రదాయం "హిందూ సంశ్లేషణ" అని పిలవబడే ప్రధాన భాగాలలో ఒకటిగా ఏర్పడింది.
వేద భౌతిక సంస్కృతి దశలతో గుర్తించబడిన పురావస్తు సంస్కృతులలో ఓచరు కలర్డు పాటరీ కల్చరు గాంధార సమాధి సంస్కృతి, నలుపు, ఎరుపు మిశ్రితవర్ణ పాత్రల వాడకం, పెయింటెడ్ గ్రే వేర్ సంస్కృతి ఉన్నాయి.
ఆదిమవాసులు
పూర్వపు వేద యుగంగా సాధారణంగా ఆమోదించబడిన కాలం క్రీ.పూ. రెండవ సహస్రాబ్ది నాటిది. సింధు లోయ నాగరికత పతనం తరువాత (క్రీ.పూ.1900) ఇది ముగిసింది. ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు సమూహాలు వాయువ్య భారతదేశానికి వలస వచ్చి ఉత్తర సింధు లోయలో నివసించడం ప్రారంభించారు. ఇండో-ఆర్యన్లు ఇండో-ఇరానియన్లలో ఒక శాఖ. అత్యధికంగా ప్రచారంలో ఉన్న సిద్ధాంతం ఆధారంగా -ఇది ఆండ్రోనోవో సంస్కృతిలో ప్రస్తుత ఉత్తర ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని బాక్ట్రియా-మార్జియానా ప్రాంతంలో ఉద్భవించింది.
కొంతమంది రచయితలు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు ఇండో-ఆర్యన్లు భారతదేశానికి వలస వెళ్ళారనే భావనను వ్యతిరేకించారు. ఎడ్విన్ బ్రయంటు, లారీ పాటను ఇండో-ఆర్యను వలస సిద్ధాంతం, దాని ప్రత్యర్థుల పర్యవేక్షణ కోసం "ఇండో-ఆర్యను వివాదం" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. ఈ ఆలోచనలు అకాడెమికు ప్రధాన స్రవంతి వెలుపల ఉన్నాయి.
ఆర్యుల గురించిన జ్ఞానం ఎక్కువగా ఋగ్వేద-సంహిత అందిస్తుంది. వేదాల పురాతన సాహిత్యరూపంగా ఇది కూర్చబడింది c. 1500–1200 క్రీ.పూ. వారు వారి విలక్షణమైన మత సంప్రదాయాలను, అభ్యాసాలను వారితో తీసుకువచ్చారు. పూర్వ-శాస్త్రీయ యుగం వేద విశ్వాసాలు ఆచారాలు ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియను మతాచారాలు, ఇండో-ఇరానియను మతంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. ఆంథోనీ అభిప్రాయం ఆధారంగా జెరవుషాను నది (ప్రస్తుత ఉజ్బెకిస్తాను), (ప్రస్తుత) ఇరాను మధ్య కాంటాక్టు జోనులో ఇండో-యూరోపియను వలసదారులలో పాత ఇండికు మతం ఉద్భవించింది. ఇది "పాత మధ్య ఆసియా, కొత్త ఇండో-యూరోపియను అంశాల సమకాలీకరణ మిశ్రమం", ఇది బాక్ట్రియా-మార్జియానా సంస్కృతి నుండి "విలక్షణమైన మత విశ్వాసాలు, అభ్యాసాలను" స్వీకరించింది.
ప్రారంభకాల వేదసంస్కృతి (సిర్కా. 1500 – c. 1200 BCE)
ఋగ్వేదంలో ఆర్యులు, దాసులు, దస్యులు మధ్య విభేదాలు ఉన్నాయి. ఇది క్రతువులు చేయని (అక్రతు), దేవతల ఆజ్ఞలను (అవ్రత) పాటించని వ్యక్తులను దాసులు, దాస్యులు అని వర్ణిస్తుంది. వారి ప్రసంగాన్ని మృదురా అని వర్ణించారు. ఇందుకు మృదువైన, అసభ్యకరమైన, శత్రువైన, అపహాస్యం (దుర్వినియోగం) అని అర్ధం స్పురిస్తుంది. వారి శారీరక రూపాన్ని వివరించే ఇతర విశేషణాలు అనేక వివరణలకు లోబడి ఉంటాయి. అయినప్పటికీ అస్కో పార్పోలా వంటి కొంతమంది ఆధునిక పండితులు దాసులు, దస్యులను ఇరానియను తెగలు దహే, దహ్యూలతో కలుపుతారు. దాసులు, దస్యులు వేద ఆర్యుల ముందు ఉపఖండంలోకి వచ్చిన ప్రారంభ ఇండో-ఆర్యను వలసదారులు అని విశ్వసిస్తున్నారు.
చివరి వేదకాలం (సిర్కా. 1100 – సిర్కా. 500 క్రీ.పూ)
క్రీస్తుపూర్వం 12 వ శతాబ్దం తరువాత ఋగ్వేదం తుది రూపం తీసుకున్నందున కురు-పంచాల ప్రాంతంతో సంబంధం ఉన్న వేద సమాజం, ఉత్తర భారతదేశంలో ఇండో-ఆర్యను ప్రజలు మాత్రమే కాదు, అర్ధ సంచార జీవితం నుండి పరివర్తనం చెంది వాయువ్య భారతదేశంలో వ్యవసాయాన్ని జీవనమార్గంగా ఎంచుకున్నారు. సంచార జీవనశైలి అవశేషంగా గుర్రాల స్వాధీనం వేద నాయకుల ముఖ్యమైన ప్రాధాన్యత మిగిలిపోయింది. ఫలితంగా అశ్వికదళం, బలికి అవసరమైన గుర్రాలను భారతదేశంలో అభివృద్ధి చేయలేనందున ఈ సరఫరాను నిర్వహించడానికి హిందూ కుషు దాటి వాణిజ్య మార్గాలు ఏర్పడ్డాయి. దట్టమైన అటవీ విస్తీర్ణం కారణంగా గంగా మైదానాలు వేద తెగలకు హద్దులు లేకుండా ఉన్నాయి. క్రీస్తుపూర్వం 1000 తరువాత, ఇనుప గొడ్డలి, నాగలి వాడకం విస్తృతంగా మారింది. అరణ్యాలను సులభంగా తొలగించడానికి ఇది సహకరించి ఉండవచ్చు. ఇది వేద ఆర్యులు గంగా-యమునా దోవాబు పశ్చిమ ప్రాంతంలో తమ స్థావరాలను విస్తరించడానికి వీలు కల్పించింది. చాలా పాత తెగలు సమైఖ్యమై పెద్ద రాజకీయ విభాగాలను ఏర్పరిచాయి.
కురు రాజ్యం ఆవిర్భావంతో వేద మతం మరింత అభివృద్ధి చెందింది. దాని మత సాహిత్యాన్ని క్రమబద్ధీకరించడం, కర్మాచరణను అభివృద్ధి చేసింది. ఇది పెయింటెడు గ్రే వేరు సంస్కృతితో (క్రీ.పూ.1200-600) సంబంధం కలిగి ఉంది. ఇది గంగా-యమ్నుయా దోయాబుకు తూర్పుగా విస్తరించలేదు. ఇది మద్య గంగా ప్రాంతం సంబంధిత, భిన్నమైన సంస్కృతికి భిన్నంగా ఉంది. ఇది నార్తర్ను బ్లాకు పాలిషు పాత్రలు, కోసల, మగధ, మహాజనపదాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది.
ఈ కాలంలో వర్ణ వ్యవస్థ ఉద్భవించింది. కుల్కే - రోథరుమండు, ఈ దశలో భారతీయ చరిత్ర "వివిధ సామాజిక తరగతుల మధ్య కార్మిక విభజనను ప్రతిబింబించే గృహసముదాయాలు (వాటిక, గూడెం, అగ్రహారాలు) క్రమానుగత క్రమం ఏర్పరచుకుని జీవించారు. వేద కాలం స్థావరాలు నాలుగు: బ్రాహ్మణ పూజారులు మొదటి వారు, యోధుల ప్రభువులు రెండవ వారు, రైతులు, వ్యాపారులు మూడవవారు, బానిసలు, కూలీలు, చేతివృత్తులవారు, చాలామంది స్థానిక ప్రజలకు చెందినవారు నాల్గవవారు. ఇది వ్యవసాయం, లోహం, వస్తువుల ఉత్పత్తి, అలాగే వాణిజ్యం బాగా విస్తరించింది. ప్రారంభ ఉపనిషత్తులు, తరువాతి హిందూ సంస్కృతికి ముఖ్యమైన అనేక సూత్రాలతో సహా వేద యుగం గ్రంథాలు పూర్తయ్యాయి.
మొట్టమొదటి వేద "రాజ్యం"గా కురు రాజ్యం అనే ఒక "అత్యున్నత-తెగ" చేత ఏర్పడింది. ఇది అనేక తెగలను కొత్త సమాఖ్యలోకి చేర్చింది. ఈ రాజ్యాన్ని పరిపాలించడానికి వేద శ్లోకాలను సేకరించి లిప్యంతరీకరించారు. కొత్త ఆచారాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ఇవి ప్రస్తుతం సనాతన శ్రుత ఆచారాలను ఏర్పరిచాయి. కురు రాజ్య అభివృద్ధి ప్రక్రియలో ఇద్దరు ముఖ్య వ్యక్తులుగా రాజు పరిక్షిత్తు, అతని వారసుడు జనమేజయుడు తగినపాత్ర పోషించారు. వీరు ఈ రాజ్యాన్ని ఉత్తర ఇనుప యుగంలో భారతదేశాన్ని ఆధిపత్య రాజకీయ సాంస్కృతిక శక్తిగా మార్చారు.
సర్వవ్యాప్తమైన మతాచారంగా అశ్వమేధయాగం అనే ఆచారం ఆరంభం అయింది. ఈ విధానంలో పవిత్రమైన గుర్రాన్ని ఒక సంవత్సరం పాటు రాజ్యాలలో తిరుగుతూ స్వేచ్ఛగాతిరిగే ఏర్పాటు చేస్తారు. గుర్రాన్ని యోధుల బృందం అనుసరించింది. గుర్రం సంచరించిన రాజ్యాలు, ప్రధాన రాజ్యానికి సామంతులై కప్పం చెల్లించాలి లేదా గుర్రానికి చెందిన రాజుతో యుద్ధం చేయడానికి సిద్ధం చేయాలి. ఈ విధానం ఈ యుగంలో అంతర్-రాజ్య సంబంధాల మీద గణనీయమైన ఒత్తిడి తెచ్చింది. ఈ కాలం వర్ణాన్ని ఉపయోగించడం, క్షత్రియ, బ్రాహ్మణులు, వైశ్య, శూద్రాలలో వేద సమాజం కులవిభజన ద్వారా సామాజిక స్థిరీకరణకు నాంది పలికింది.
వేదేతర సాల్వా తెగ చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత కురు రాజ్యం క్షీణించింది. వేద సంస్కృతి రాజకీయ కేంద్రం తూర్పున, గంగానదిలోని పాంచాల రాజ్యంలోకి (రాజు కెసిను దల్భ్యా (సుమారుగా 900 - 750 మధ్య))మారింది. తరువాత క్రీస్తుపూర్వం 8 లేదా 7 వ శతాబ్దంలో విదేహ రాజ్యం తూర్పున ఒక రాజకీయ కేంద్రంగా ఉద్భవించింది. ప్రస్తుతం భారతదేశం ఉత్తర బీహారు, ఆగ్నేయ నేపాలు, జనక రాజు ఆధ్వర్యంలో దాని ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. దీని రాజ్యసభ బ్రాహ్మణునికి ప్రోత్సాహాన్ని అందించింది. సన్యాసులు, తత్వవేత్తలైన యజ్ఞవల్క్య, ఉద్దాలక అరుణి, గార్గి వచక్నవి; ఈ కాలంలో పాంచాల కూడా రాజు ప్రవాహన జైవాలి ఆధ్వర్యంలో ప్రముఖంగా ఉన్నారు.
నగరీకరణ వైపు పయనం
క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దం నాటికి రాజకీయ విభాగాలు మహాజనపదాలు అని పిలువబడే పెద్ద రాజ్యాలుగా ఏకీకృతం అయ్యాయి. ఈ రాజ్యాలలో పట్టణీకరణ ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. వాణిజ్యం, ప్రయాణం వృద్ధి చెందాయి. పెద్ద దూరాలతో వేరు చేయబడిన ప్రాంతాలకు కూడా సులభంగా చేరుకోగలిగిన ప్రయాణవిధానాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. మగధకు తూర్పున ఉన్న ఒక చిన్న రాజ్యం అంగ (ఆధునిక పశ్చిమ బెంగాలు తలుపు దశలో), వేద సంస్కృతి తూర్పు సరిహద్దును ఏర్పాటు చేసింది. యాదవులు దక్షిణ దిశగా విస్తరించి మధురలో స్థిరపడ్డారు. వారి రాజ్యానికి దక్షిణాన వాత్సా ఉంది. అది కౌసాంబిని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించబడింది. నర్మదా నది వాయవ్య దక్కను భాగాలు దక్షిణ సరిహద్దులను ఏర్పరిచాయి. కొత్తగా ఏర్పడిన రాజ్యాలు ఆధిపత్యం కోసం ప్రయత్నించి సామ్రాజ్య విస్తరణ ఆశయాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభించాయి.
వేద కాలం ముగింపు భాషా, సాంస్కృతిక, రాజకీయ మార్పులకు గుర్తింపుగా ఉంది. పాణిని వ్యాకరణం సూత్ర గ్రంథాల క్రోడీకరణలో తుది శిఖరాన్ని సూచిస్తుంది. అదే సమయంలో శాస్త్రీయ సంస్కృతం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది. క్రీస్తుపూర్వం 6 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో సింధు లోయకు చెందిన మొదటి డారియసు దాడి బయటి ప్రభావానికి నాంది పలికింది. తరువాత ఇండో-గ్రీకుల రాజ్యాల పాలన కొనసాగింది. ఇంతలో కోసల-మగధ ప్రాంతంలో శ్రమణ ఉద్యమాలు (జైన మతం, బౌద్ధమతంతో సహా) చొరబడి బ్రాహ్మణుల స్వీయ అధికారం, సనాతన ధర్మాన్ని, వారి వేద గ్రంథాలు, ఆచారాలపట్ల అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి. బ్రోన్ఖోర్ట్సు అభిప్రాయం ఆధారంగా శ్రమణ సంస్కృతి " మగధ" లో ఉద్భవించింది. ఇది ఇండో-యూరోపియను కానీ వేదం కాదు. ఈ సంస్కృతిలో క్షత్రియులు బ్రాహ్మణుల కంటే ఉన్నత స్థానంలో గౌరవించబడ్డారు. ఇది వేద అధికారం, ఆచారాలను తిరస్కరించింది.
సంఘం
సాంఘిక-ఆర్ధిక తరగతులు లేదా కులాల ప్రత్యేక సోపానక్రమం ఉన్నప్పటికీ వేద సమాజంలో ప్రజల హక్కులు సమతౌల్యంగా ఉండేవి. వేద కాలం సాంఘిక తరగతుల శ్రేణి ఆవిర్భావాన్ని చూసింది. రాజకీయ సోపానక్రమం అధికారవర్గీకరణ ఆధారంగా నిర్ణయించబడుతుంది. ఇక్కడ రాజు ఎగువన, దాసి దిగువన నిలిచారు. బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ అనే పదాలు ఋగ్వేదంలోని వివిధ కుటుంబ పుస్తకాలలో ప్రతిపాదించబడినప్పటికీ అవి వర్ణ అనే పదంతో సంబంధం కలిగి లేవు. వైశ్య, శూద్ర పదాలు లేవు. 3.44-45 వంటి ఋగ్వేదం వచనాలు కఠినమైన సామాజిక సోపానక్రమం లేకపోవడం, సామాజిక చైతన్యం ఉనికిని సూచిస్తాయి:"ఓ, ఇంద్రా! సోమపాన ఆసక్తుడా ! నీవు నన్ను ప్రజల రక్షకుడిని చేస్తావా, లేదా మీరు నన్ను రాజుగా చేస్తావా, నీవు నన్ను సోమపానాసక్తుడైన సన్యాసిని చేస్తావా, నీవు నాకు అంతులేని సంపదను ఇస్తావా?"
వివాహం వ్యవస్థ ముఖ్యమైనది. ఋగ్వేదంలో వివిధ రకాలైన వివాహాలు- ఏకపత్నీవ్రతం, బహుభార్యాత్వం, బహుభర్తృత్వం ప్రస్తావించబడ్డాయి. వేద ఆర్యులకు మహిళా సన్యాసులు, దేవతలు ఇద్దరూ సుపరిచితులు. మహిళలు తమ భర్తను స్వయంగా ఎన్నుకొనే స్వేచ్ఛ కల్పించబడింది. వారి భర్తలు మరణించినా లేదా అదృశ్యమైనా తిరిగి వివాహం చేసుకోవచ్చు. భార్య గౌరవనీయమైన స్థానాన్ని పొందింది. ప్రజలు పాలు, పాల ఉత్పత్తులు, ధాన్యాలు, పండ్లు, కూరగాయలను తినేవారు. మాంసం తినడం ప్రస్తావించబడినప్పటికీ ఆవుల వధకు నిషేధం ఉంది. పత్తి, ఉన్ని, జంతువుల చర్మం దుస్తులుగా ధరించారు. సోమ, సుర వేద సమాజంలో ప్రసిద్ధ పానీయాలు, వీటిలో సోమను మతం పవిత్రం చేసింది. వేణువు (వనా), వీణ (వినా), హార్పు, తబలా మొదలైన సంగీత వాయిద్యాలు, హెప్టాటోనికు స్కేలు ఉపయోగించబడ్డాయి. నృత్యం, నాటకాలు, రథం సారధ్యం, జూదం ఇతర ప్రసిద్ధ కాలక్షేపాలుగా ఉన్నాయి.
తరువాతి వేద యుగంలో రాచరిక రాజ్యాల ఆవిర్భావం ప్రజల నుండి రాజు దూరం కావడానికి, వర్ణ సోపానక్రమం ఆవిర్భావానికి దారితీసింది. ఈ సమాజాన్ని బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు అనే నాలుగు సామాజిక సమూహాలుగా విభజించారు. తరువాతి వేద గ్రంథాలు ప్రతి సమూహానికి సామాజిక సరిహద్దులు, పాత్రలు, స్థితి, కర్మ స్వచ్ఛతను నిర్ణయించాయి. షట్పద బ్రాహ్మణులకు తల్లిదండ్రుల స్వచ్ఛత, మంచి ప్రవర్తన, కీర్తి, బోధించడం లేదా ప్రజలను రక్షించడం బాధ్యతలు; క్షత్రియులకు బలం, కీర్తి, పాలన, యుద్ధంచేయడం; వైశ్యులకు భౌతిక శ్రేయస్సు, పశువుల పెంపకం, వ్యవసాయం వంటి ఉత్పత్తి సంబంధిత కార్యకలాపాలు; శూద్రులకు అగ్ర వర్ణాల సేవ బాధ్యతలుగా నిర్ణయించబడింది. రాజసుయ యాగం ప్రభావాలు యాగం చేసేవారి మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. రాజసూయ బ్రహ్మణునికి తేజస్సు, క్షత్రియుని శౌర్యంతో, వైశ్యుని సంపద, శూద్రతను స్థిరత్వం కొరకు నిర్వహించబడింది. మొదటి మూడు వర్ణాల సోపానక్రమం తరువాత విధానం వేద గ్రంధాలలో అస్పష్టంగా ఉంది. పంచవంశ బ్రాహ్మణము, షట్పద బ్రాహ్మణంలోని 13.8.3.11 వ వచనం క్షత్రియుడిని బ్రాహ్మణ, వైశ్య కంటే ఉన్నత స్థానంలో ఉంచుతుంది. అయితే, 1.1.4.12 వ వచనం బ్రాహ్మణులను వైశ్య, క్షత్రియు, శూద్రుల కంటే ఉన్నత స్థానంలో ఉంచుతుంది. పురుష సూక్త నాలుగు వర్ణాలను క్రమానుగతం అయినప్పటికీ ఒకదానితో ఒకటి మొత్తం అంతర్-సంబంధిత భాగాలుగా భావించింది. తరువాతి వేద కాలంలో పెరుగుతున్న సామాజిక స్థిరీకరణ ఉన్నప్పటికీ, ఋగ్వేదం IX.112 వంటి శ్లోకాలు కొంత సామాజిక చైతన్యాన్ని సూచిస్తున్నాయి: "నేను శ్లోకాలను పఠించేవాడిని, నా తండ్రి వైద్యుడు, నా తల్లి రాళ్ళతో (మొక్కజొన్న) రుబ్బుతుంది. వివిధ చర్యలలో సంపదను పొందండి. "
తరువాతి వేద యుగంలో గృహాలు ఒక ముఖ్యమైన జీవనవిధానంలో విభాగంగా మారాయి. వేద యుగానికి చెందిన వివిధ రకాల గృహాలలో గృహపతి నేతృత్వంలోని గృహాలు ఆదర్శవంతమైన గృహానికి దారితీశాయి. భార్యాభర్తలు, తండ్రి, కొడుకు మధ్య సంబంధాలు క్రమానుగతంగా నిర్వహించబడ్డాయి. మహిళలను అధీన, విధేతాయుత పాత్రలు నిర్వహించారు. బహుభతృత్వం కంటే బహుభార్యాత్వం చాలా సాధారణంగా ఉండేది. తత్తిరియా సంహిత వంటి గ్రంథాలు ఋతుస్రావం చేసే మహిళలకు నిషేధాన్ని సూచిస్తాయి. మహిళలు తీసుకున్న వివిధ వృత్తులు తరువాత వేద గ్రంధాలలో ప్రస్తావించబడ్డాయి. నేత, డైయర్సు, మొక్కజొన్న గ్రైండరు యజమానుల వద్ద మహిళలు పశువులు, పాలిచ్చే ఆవులు, కార్డెడు ఉన్ని తయారీ వంటి పనులలో సహాయంగా పనిచేసేవారు. యుద్ధంలో కాలు కోల్పోయిన విష్ఫలా వంటి మహిళా యోధుల గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఇద్దరు మహిళా తత్వవేత్తలు ఉపనిషత్తులలో ప్రస్తావించబడ్డారు. పాట్రికు ఆలివెల్లె తన ఉపనిషత్తుల అనువాదంలో ఇలా వ్రాశాడు. "ఈ కాలంలో సామాజిక వర్గాలలో స్త్రీలను సమర్థించటానికి లేదా స్త్రీలు వేదాంతపరమైన విషయాలలో ఎలా నిమగ్నమవ్వవడానికి ఎటువంటి అనుమతి లేకుండానే పరిచయం చేయబడ్డారనే వాస్తవం కొంతమంది మహిళల సాంఘిక, మతపరమైన స్థితిని సూచిస్తుంది."
Political organisation
తరువాతి వేద కాలంలో గిరిజనులు చిన్న రాజ్యాలుగా ఏకీకృతం అయ్యారు. దీనికి రాజధాని, కేంద్రీకృత పరిపాలనా వ్యవస్థ ఉన్నాయి. ఈ కొత్త రాజ్యాలను పరిపాలించడంలో సహాయపడటానికి రాజులు వారి బ్రాహ్మణ పూజారులు వేదశ్లోకాల సేకరణలు ఏర్పాటుచేసి, అభివృద్ధి చెందుతున్న సామాజిక సోపానక్రమాన్ని బలోపేతం చేయడానికి కొత్త ఆచారాలను (ఇప్పుడు సనాతనధర్మా ఆచారాలు) అభివృద్ధి చేశారు. రాజును సామాజిక క్రమం సంరక్షకుడిగా ప్రజల (పాలిటీ)రక్షకుడిగా చూశారు. వంశపారంపర్య రాజ్యవిధానం ఉద్భవించింది. రథాలపందాలు, పశువులదాడులు, పాచికలఆటలు వంటి పోటీల ఆధారంగా గతంలో రాజార్హులను నిర్ణయించారు. ఈ యుగంలో ఆచారాలు తనప్రజలలో రాజు స్థితిని అధికరించాయి. అతన్ని అప్పుడప్పుడు చక్రవర్తి (సుప్రీం పాలకుడు) అని పిలుస్తారు. రాజుకు పెరుగుతున్న రాజకీయశక్తి ఉత్పాదక వనరులపై అధిక నియంత్రణ సాధించటానికి వీలు కల్పించింది. దేవతలకు స్వచ్ఛంద సమర్పణ(బలి) తప్పనిసరి నివాళిగా మారింది. పన్నుల వ్యవస్థీకృత వ్యవస్థ లేదు. సభ,సమితి తరువాతి వేద గ్రంథాలలో ప్రస్తావించబడ్డాయి. అయినప్పటికీ రాజు శక్తితో వారి ప్రభావం తగ్గింది. తరువాతి వేదయుగం ముగిసేనాటికి భారతదేశంలో రాచరిక రాజ్యాలు(రాజ్య), గణ లేదా సంఘ (ఒలిగార్కికలు)రాజ్యాలు, గిరిజన సంస్థానాలు వంటి వివిధరకాల రాజకీయ వ్యవస్థలు ఉద్భవించాయి.
డి.గోపాలాచార్యులు
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు