cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
చెక్ రిపబ్లిక్
గణాంకాలు
బోహేమియా, మొరవియా యూదు జనాభా 1930 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా హోలోకాస్ట్ సమయంలో 1,18,000 మంది నాజీ జర్మనీలు వాస్తవంగా నిర్మూలించబడ్డారు. 2005 లో చెక్ రిపబ్లిక్లో సుమారు 4,000 మంది యూదులు ఉన్నారు. మాజీ చెక్ ప్రధాన మంత్రి జాన్ ఫిస్చెర్, యూదు జాతికి చెందిన వాడుగా యూదు విశ్వాసం కలిగి ఉన్నాడు.
2015 లో మొత్తం సంతానోత్పత్తి రేటు అంచనా వేయబడింది. 2016 లో 48.6% జననాలు పెళ్ళి కాని మహిళలే ఉన్నారు. 2013 లో ఆయుఃప్రమాణం 77.56 సంవత్సరాలు (పురుషులకు 74.29 సంవత్సరాలు,స్త్రీలకు 81.01 సంవత్సరాలు) గా అంచనా వేయబడింది. స్వదేశీయ వలసలు 2007 లో దాదాపు 1% జనాభాను పెంచింది. సుమారుగా 77,000 మంది ప్రతి సంవత్సరం చెక్ రిపబ్లిక్‌కు వలసవెళ్లారు. కమ్యునిస్ట్ కాలంలో విదేశాల నుండి చెకొస్లావ్ వలస వచ్చిన వారు చెక్ రిపబ్లిక్లో స్థిరపడటం ప్రారంభించారు. 2009 లో చెక్ రిపబ్లిక్లో సుమారు 70,000 మంది వియత్నామీస్లు ఉన్నారు. చెక్‌లో ప్రవేశించిన విదేశీయులలో అనేకమంది దేశంలో శాశ్వతంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకుంటారు.
20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రేగ్, వియన్నా తర్వాత చికాగో మూడవ అతిపెద్ద చెక్ జనాభా కలిగిన నగరంగా ఉంది. 2010 యు.ఎస్. జనాభా లెక్కల ఆధారంగా 15,33,826 అమెరికన్లు పూర్తి లేదా పాక్షిక చెక్ సంతతికి చెందినవారు ఉన్నారు.
మతం
చెక్ రిపబ్లిక్ మతపరమైన జనాభాలో 75% నుండి 79% పోల్స్‌లో ఏ మతం లేదా విశ్వాసాన్ని ప్రకటించలేదు. నాస్తికుల శాతం చైనా, జపాన్ వెనుక మూడవ స్థానంలో ఉంది. చెక్ ప్రజలు చారిత్రాత్మకంగా "మనుగడకు భిన్నంగా, మర్యాదగా కూడా" ప్రవర్తిస్తారని వర్ణించబడ్డారు.
9 వ, 10 వ శతాబ్దాలలో క్రైస్తవ మతీకరణ కాథలిక్కులను పరిచయం చేసింది. బోహేమియన్ సంస్కరణ తరువాత చాలా మంది చెక్‌లు జాన్ హుస్, పెటెర్ చెల్కిక్కీ, ఇతర ప్రాంతీయ ప్రొటెస్టంట్ సంస్కర్తల అనుచరులుగా మారారు. టాబర్‌ట్స్, ఉట్రాక్విస్టులు ప్రధాన హుస్సైట్ గ్రూపులుగా ఉన్నారు. హుస్సైట్ యుద్ధాల సమయంలో ఉత్ప్రెకిస్టులు కాథలిక్ చర్చితో పాలుపంచుకున్నారు. ఉమ్మడి ఉట్రాక్స్ట్-కాథలిక్ విజయం తరువాత ఉథ్రాక్సిజం బోహెమియాలో క్రిస్టియానిటీ విభిన్నమైన రూపంగా కాథలిక్ చర్చిలో అభ్యసించడానికి అంగీకరించబడింది. మిగిలిన అన్ని హుస్సైట్ సమూహాలు నిషేధించబడ్డాయి. సంస్కరణ తరువాత కొందరు బోహేమియన్లు మార్టిన్ లూథర్ బోధనలతో ముఖ్యంగా సుదేతెన్ జర్మన్లు సంస్కరణ నేపథ్యంలో ఉత్ప్రిస్ట్ హుస్సేట్స్ నూతనంగా అధికరించిన కాథలిక్ వ్యతిరేక వైఖరిని చేపట్టారు. అయితే కొన్ని హుస్సైట్ వర్గాల (ముఖ్యంగా టాబర్ట్స్) పునరుద్ధరించబడ్డాయి. హబ్స్‌బర్గర్లు బోహెమియాపై నియంత్రణ సాధించిన తరువాత మొత్తం జనాభా బలవంతంగా కాథలిక్కులు-ఉట్రాక్స్ట్ హుస్సేట్లకు కూడా మార్చబడింది. చెక్‌ల మతం మరింత నిరాశావాదంగా మారాయి. తరువాత కాథలిక్ చర్చి వ్యతిరేకత సుదీర్ఘ చరిత్ర అనుసరించింది. ఇది 1920 లో నయా-హుస్సైట్ చెకోస్లోవాక్ హుసైట్ చర్చితో వివాదానికి గురయింది. కమ్యునిస్ట్ యుగంలో దాని అనుచరుల సమూహాన్ని కోల్పోయింది. ఆధునికంగా లౌకికవాదం కొనసాగుతోంది. 1620 లో ఆస్ట్రియన్ హాబ్స్‌బర్గర్లు కౌంటర్-రిఫార్మేషన్ ప్రవేశపెట్టిన తర్వాత ప్రొటెస్టిజం ఎప్పుడూ స్వాధీనం చేసుకోలేదు.
2011 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా జనాభాలో 34% మందికి మతం లేదు, 10.3% మంది కాథలిక్, 0.8% ప్రొటెస్టంట్ (0.5% చెక్ బ్రదర్స్, 0.4% హుస్సైట్ ),9% ఇతర మతాలు (వీటిలో 863 మంది వ్యక్తులు పాగాన్ అని సమాధానం ఇచ్చారు) ఉన్నారు. జనాభాలో 45% మతం గురించి ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వలేదు. 1991 నుండి 2001 నుండి అలాగే 2011 వరకు కాథలిక్కులు 39% నుండి 27%కు తరువాత 10%కి తగ్గింది; ప్రొటెస్టాంటిజం అదేవిధంగా 3.7% నుండి 2% తరువాత 0.8%కు తగ్గింది.
విద్య
చెక్ రిపబ్లిక్లో విద్య 9 సంవత్సరాలపాటు తప్పనిసరి. పౌరులకు ట్యూషన్-లేని విశ్వవిద్యాలయ విద్య అందించబడుతుంది.అదేసమయంలో సగటు విద్యా సంవత్సరాలు 13.1. అదనంగా చెక్ రిపబ్లిక్ ఐరోపాలోని ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే సమాన విద్యా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. 1348 లో స్థాపించబడింది చార్లెస్ విశ్వవిద్యాలయం సెంట్రల్ యూరప్‌లో మొదటి విశ్వవిద్యాలయంగా గుర్తించబడుతుంది. దేశంలోని ఇతర విశ్వవిద్యాలయాలలో మసరిక్ యూనివర్శిటీ, చెక్ టెక్నికల్ యూనివర్సిటీ, పాలక్ యూనివర్శిటీ, అకాడమీ అఫ్ పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ - ఎకనామిక్స్ విశ్వవిద్యాలయం ఉన్నాయి.
ఇంటర్నేషనల్ స్టూడెంట్ అసెస్మెంట్ ప్రోగ్రాం ఒ.ఇ.సి.డి. సమన్వయపరుస్తుంది. ప్రస్తుతం చెక్ విద్య వ్యవస్థ ప్రపంచంలోని 15 వ అత్యంత విజయవంతమైనదిగా ఉంది. ఇది ఒ.ఇ.సి.డి. సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉంది. 2013 నాటికి ఐక్యరాజ్యసమితి ఇండెక్స్‌లో చెక్ రిపబ్లిక్ పదో స్థానంలో ఉంది. (ఇది డెన్మార్కు, దక్షిణ కొరియాకు ముందు ఉంది).
ఆరోగ్యసంరక్షణ
చెక్ యూనివర్సల్ హెల్త్ కేర్ సిస్టమ్ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు సమానంగా ఉంటుంది.చెక్ ఆరోగ్యసంరక్షణా విధానం తప్పనిసరి ఉద్యోగ-సంబంధిత బీమా పథకాలు కలిగి ఉంటుంది.వీటికి నిర్బంధ బీమా నమూనాపై నిధులను అందించే విధానం ఆధారపడి ఉంటుంది. 2016 యూరో ఆరోగ్యం వినియోగదారుల ఇండెక్స్ ఆధారంగా ఐరోపాలో ఆరోగ్య సంరక్షణలో చెక్ హెల్త్‌కేర్ 13 వ స్థానంలో ఉంది. స్వీడన్ వెనుక యునైటెడ్ కింగ్డానికి రెండు స్థానాలు ముందుగా ఉంది.
కళలు
చరిత్ర పూర్వ కళలలు డోనిని వెసినోస్ వీనస్ పెన్నిధిగా ఉంది. గోథిక్ శకంలో ప్రేగ్ థియోడారిక్ ప్రముఖ చెక్ చిత్రకారుడుగా ఉన్నాడు. ఉదాహరణకు అతను కార్ల్‌స్టెజ్న్ కోటను అలంకరించాడు. బారోక్ శకంలో వేన్సేస్లాస్ హోలార్, జాన్ కుపెక్కి, కరేల్ స్క్రెత, అంటోన్ రాఫెల్ మెంగ్సు, పీటర్ బ్రాండల్ ప్రముఖ చిత్రకారులుగానూ, శిల్పులైన మాథియాస్ బ్రౌన్, ఫెర్డినాండ్ బ్రోకోఫ్ ప్రముఖ కళాకారులుగానూ ఉన్నారు. 19 వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధ భాగంలో జోసెఫ్ మన్స్ రోమనిక్ ఉద్యమంలో చేరారు. 19 వ శతాబ్దం రెండవ భాగం "నేషనల్ థియేటర్ తరం" అని పిలవబడేది: శిల్పి జోసెఫ్ వాక్వావ్ మిస్ల్‌బెక్, చిత్రకారులు మైకోలాస్ అలస్, వాక్వావ్ బ్రోయిక్, వోజ్టేచ్ హైనాస్ లేదా జూలియస్ మ్రాక్. శతాబ్దం చివరలో ఆర్ట్ నోయువే అల వచ్చింది. దీనికి అల్ఫాన్స్ మచా ప్రధాన ప్రతినిధిగా అయ్యారు. అతను ప్రస్తుతం అత్యంత ప్రసిద్ధ చెక్ చిత్రకారుడుగా గుర్తించబడుతున్నాడు. అతను ప్రధానంగా చిత్రించిన ఆర్ట్ నోయువే పోస్టర్లు, స్లావ్ ఎపిక్ అనే పేరు గల 20 పెద్ద కాన్వాసు చిత్రాలు చెక్స్, ఇతర స్లావ్స్ చరిత్రను వర్ణిస్తుంది.
2012 నాటికి స్లావ్ ఎపిక్ ప్రేగ్లోని నేషనల్ గేలరీ వీలెట్రైన్ ప్యాలెస్లో కనిపిస్తుంది. ఇది చెక్ రిపబ్లిక్కులో అతిపెద్ద కళా సేకరణను నిర్వహిస్తుంది. మాక్స్ స్వబింస్కై మరొక ముఖ్యమైన కళ నోవేయు చిత్రకారుడు. 20 వ శతాబ్దం అవాంట్-గార్డే విప్లవాన్ని తీసుకువచ్చింది. చెక్ భూభాగంలో వ్యక్తీకరణవాదులు, క్యూబిస్టులు: జోసెఫ్ కాపెక్, ఎమిల్ ఫిల్లా, బోహూయిల్ కుబిస్టా, జాన్ జ్రాజ్వి ఉన్నారు. టొయెన్, జోసెఫ్ స్మిమా, కారెల్ టెయిగే పనితో సర్రియలిజం ఉద్భవించింది. ప్రధానంగా ఫ్రాంటిషెక్ కుప్కా అబ్స్టక్టు పెయింటింగ్ మార్గదర్శకుడిగా ఉన్నాడు. 20 వ శతాబ్దం ప్రథమార్ధంలో ఇలస్ట్రేటర్లు, కార్టూనిస్టులు జోసెఫ్ లాడా, జెండెక్ బురియన్, ఎమిల్ ఒర్లిక్ వంటి కళాకారులు కీర్తిని పొందారు. ఆర్ట్ ఫోటోగ్రఫీ కొత్త క్షేత్రంగా (ఫ్రాంటిషిక్ డాక్టికోల్, జోసెఫ్ సుడెక్, తరువాత జాన్ సౌడేక్ లేదా జోసెఫ్ కౌడెల్కా) మారింది.
చెక్ రిపబ్లిక్ దాని ప్రపంచవ్యాప్తంగా అలంకరించబడిన బోహేమియన్ గాజు తయారీలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
నిర్మాణకళ
9 వ, 10 వ శతాబ్దంలో క్రైస్తవీకరణ సమయానికి చెందిన మొట్టమొదటి సంరక్షించబడిన రాతి భవనాలు బోహేమియా, మొరవియాలో ఉన్నాయి. మధ్యయుగ కాలం నుండి చెక్ భూభాగాలు పాశ్చాత్య, మధ్య ఐరోపాలో అత్యధికంగా ఒకే శిల్ప శైలిని ఉపయోగించాయి. రోమన్ల శైలిలో సెయింట్ జార్జ్ బాసిలికా, సెయింట్ ప్రోకోపియస్ బాసిలికా (ట్రెవిక్లో) వంటి పురాతనమైన చర్చిలు నిర్మించబడ్డాయి. 13 వ శతాబ్దంలో గోతిక్ శైలిలో (చార్లెస్ బ్రిడ్జ్, బెత్లెహేం చాపెల్, ఓల్డ్ న్యూ సినగోగ్, సెడెల్క్ ఒస్యురీ, ఓల్డ్ టౌన్ హాల్, ప్రేగ్ ఖగోళ గడియారం, చర్చ్ ఆఫ్ అవర్ లేడీ టునే) నిర్మించబడ్డాయి. 14 వ శతాబ్దంలో చక్రవర్తి నాలుగవ చార్లెస్ జర్మనీ, ఫ్రాంసుల నుండి ప్రతిభావంతులైన వాస్తుశిల్పులైన అర్రాస్, పీటర్ పార్లర్ మాథ్యూస్ (కార్లెస్టీన్, సెయింట్ విటస్ కేథడ్రాల్, కుట్నా హోరాలోని సెయింట్ బార్బరాస్ చర్చ్) లను ప్రేగులోని తన సభకు ఆహ్వానించారు. మధ్య యుగాలలో అనేక బలమైన కోటలు అలాగే అనేక మఠాలు (స్ట్రాహోవ్ మొనాస్టరీ, స్పిల్బర్క్, క్రిరోక్లాట్ కోట, వైస్సి బ్రోడ్ మొనాస్టరీ)రాజులు, కులీనులచే నిర్మించబడ్డాయి. హుస్సైట్ యుద్ధాల సమయంలో వాటిలో చాలావరకు దెబ్బతినడం నాశనమవడం సంభవించింది.
15 వ శతాబ్దం చివరిలో పునరుజ్జీవనోద్యమ శైలి బోహేమియన్ క్తిరీటానికి చొచ్చుకెళ్లింది. పాత గోతిక్ శైలి నెమ్మదిగా (వాస్తుశిల్పులు మాటేజ్ రెజెక్, బెనెడిక్ట్ రజెట్, వారి పౌడర్ టవర్) పునరుజ్జీవనం శైలితో కలిపబడింది. బొహేమియాలో స్వచ్ఛమైన పునరుజ్జీవన నిర్మాణానికి రాయల్ సమ్మర్ ప్యాలెస్ అసాధారణ ఉదాహరణగా ఉంది. ఇది కొత్తగా ఏర్పడిన ప్రేగ్ కాసిల్ తోటలో నిర్మించబడింది. బోహేమియాలో పునరుజ్జీవనోద్యమ సాధారణ ప్రజలు స్వీకరించారనడానికి సాక్ష్యంగా ఇటాలియన్ వాస్తుశిల్పుల భారీ ప్రవాహంలా వచ్చి సొగసైన ఆర్కేడ్ ప్రాంగణాలు, జియోమెట్రికలు రూపాలతో రూపొందించిన పూదోటలు (లిటోమిస్ల్ కాజిల్, హ్బుబాకా కాజిల్)లలో కనిపిస్తుంది. ఎంఫసిస్ సౌకర్యం రూపొందించబడింది. ఇక్కడ వినోద ప్రయోజనాల కోసం నిర్మించిన భవనాలు కూడా ఉన్నాయి.
17 వ శతాబ్దంలో, బారోక్యూ శైలి క్రౌన్ ఆఫ్ బోహెమియా అంతటా వ్యాపించింది. 1620 (వాలెన్స్టెయిన్ ప్యాలెస్) నుండి చెక్ నోబుల్, ఇంప్రియల్ జనరల్సిమో ఆల్బెర్చ్ వాన్ వాలెన్‌స్టీన్ నిర్మించిన ప్రాజెక్టులు చాలా అసాధారణమైనవి. ఆయన వాస్తుశిల్పులు ఆండ్రియా స్పెజ్జా, గియోవన్నీ పిరోని శైలి ఇటాలియన్ నిర్మాణసైలిని ప్రతిబింబిస్తూ అదే సమయంలో వినూతన విధానాలను రూపొందించారు. చెక్ బరోక్యుల నిర్మాణం యూరోపియన్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో (క్రోమేర్సిస్ కాజిల్, ఓలోమోకులో హోలీ ట్రినిటీ కాలమ్, మలా స్ట్రానాలోని సెయింట్ నికోలస్ చర్చి, కార్లోవా కొరానా చాటోయు) ఒక ప్రత్యేక భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. 18 వ శతాబ్ద తృతీయ భాగంలో బొహీమియా భూభాగం బారోక్ శైలి ప్రముఖ కళా కేంద్రాలలో ఒకటిగా మారింది. బోహెమియాలో ఫ్రాన్సిస్కో బోరోమిని, గురినో గురిని ఇటలీలో రూపొందించిన రాడికల్ బారోక్ శైలిని అదే రీతిలో అభివృద్ధి చేసారు. బోహేమియన్ బారోక్యూ శైలిలో వాస్తుశిల్పులు జీన్-బాప్టిస్టే మాథేయ్, ఫ్రాంటిస్క్ మాక్స్మిలియన్ కన్కా, క్రిస్టోఫ్ డైంట్జెన్హోఫర్ అతని కుమారుడు కిలియన్ ఇగ్నాజ్ డైడెన్జెన్హోఫెర్ ప్రాముఖ్యత వహించారు.
18 వ శతాబ్దంలో బోహెమియా గోతిక్, బరోక్ శైలులను సమ్మిళితం చేసి బారోక్ గోతిక్ శైలిని ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ శిల్పంగా రూపొందించింది. ఇది గోతిక్ కానీ అసలైన బారోక్ రూపాంతరం కాదు. ఈ శైలి ప్రధాన ప్రతినిధి మూలకర్త జాన్ బ్లజేజ్ సంతినీ-అచెల్ ఈ శైలిని మధ్యయుగ సెయింటుల భవనాలను పునర్నిర్మాణాలలో, నెపోమక్ సెయింట్ జాన్ యాత్రీకుల చర్చిలో ఉపయోగించారు.
19 వ శతాబ్దంలో పునరుజ్జీవ శిల్ప శైలి బోహేమియన్ రాచరికంలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. మద్యయుగంలో అనేక చర్చిలు వారు ఊహించిన రీతిలో పునరుద్ధరించబడ్డాయి. రోమనెస్క్, నియో-గోథిక్, నియో-పునరుజ్జీవనం శైలులలో పలు నూతన భవనాలు (నేషనల్ థియేటర్, లెడ్నిస్-వల్టీస్ కల్చరల్ ల్యాండ్ స్కేప్, కేథడ్రాల్ ఆఫ్ సెయింట్ పీటర్, పాల్ ఇన్ బ్ర్నో) నిర్మించబడ్డాయి. 19 వ - 20 వ శతాబ్దాల నాటికి చెక్ భూభాగంలో క్రొత్త కళా శైలి కనిపించింది - ఆర్ట్ నోయువే. ప్రేగ్ మెయిన్ రైల్వే స్టేషన్, జాన్ లేట్జెల్, జోసెఫ్ హోఫ్మన్, జాన్ కోటెర్రా, ప్రేగ్లోని మున్సిపల్ హౌస్ రూపకల్పన చేసిన ఓస్వాల్డ్ పాలివాకా, ఆర్ ఆర్ట్ నౌవేవాకు ప్రతినిధ్యం వహించారు.
చెక్ వాస్తుశిల్పులు పెయింటింగ్, శిల్ప శైలి నిర్మాణకళలోకి (బ్లాక్ మడోన్న హౌస్) మార్చుకునేందుకు ప్రయత్నించినప్పుడు బొహెమియా ప్రపంచ నిర్మాణ వారసత్వానికి ఒక అసాధారణ శైలిని అందించింది. స్వతంత్ర చెకొస్లోవేకియా మొదటి సంవత్సరాల్లో (1918 తర్వాత) ప్రత్యేకంగా చెక్ నిర్మాణ శైలి (రండో-క్యూబిజం అని పిలుస్తారు) ఉనికిలోకి వచ్చింది. యుద్ధ పూర్వ చెక్ క్యూబిస్ట్ వాస్తుకళ ప్రపంచంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో అసమానమైనదిగా భావించబడింది. మొట్టమొదటి చెకోస్లోవాక్ అధ్యక్షుడు టి. జి. మసారిక్ ప్రఖ్యాత స్లోవేనే ఆర్కిటెక్ట్ జోజే ప్లెక్నిక్ను ప్రేగుకు ఆహ్వానించి అక్కడ కోటను ఆధునీకరించి కొన్ని ఇతర భవనాలను నిర్మించాడు (మా లార్డ్ యొక్క అత్యంత పవిత్ర హృదయం చర్చ్).
మొదటి, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధాలు I - II మధ్య కొత్తగా ఏర్పడిన చెకోస్లేవాక్ రిపబ్లిక్లో ప్రగతిశీల రూపాలతో ఫంక్షనల్ వాదం ప్రధాన నిర్మాణ శైలిగా మారింది. బ్ర్నో నగరంలో అత్యంత ఆకర్షణీయ ఫంక్షనలిస్ట్ శైలి ఒకటి - విల్లా టుగెన్‌లో భద్రపరచబడింది. ఈ యుగంలో అడాల్ఫ్ లూస్, పావెల్ జనక్, జోసెఫ్ గొసర్ వంటి చెక్ వాస్తు శిల్పులు గణనీయమైన గుర్తింపు పొందారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత 1948 లో కమ్యూనిస్ట్ తిరుగుబాటు తరువాత చెకోస్లోవేకియాలో కళ బలంగా సోవియట్ ప్రభావితమైంది. ప్రేగ్లోని హోటల్ ఇంటర్నేషనల్ సోషలిస్ట్ వాస్తవికతకు అసలైన సాక్ష్యంగా ఉంది. 1950 లో ఇది స్టాలినిస్టిక్ కళాశైలి పిలవబడింది. 1960 లలో చెకోస్లోవేకియా రాజకీయ సరళీకరణ సమయంలో చెకోస్లేవివాక్ అవాంట్-గార్డ్ కళాత్మక ఉద్యమం బ్రసెల్స్ శైలి (బ్రస్సెల్స్ వరల్డ్స్ ఫెయిర్ ఎక్స్‌పో 58 పేరు పెట్టబడినది) పేరుతో ప్రజాదరణ పొందింది. 70 - 80 లలో బ్రూటలిజం (కొట్వా డిపార్ట్మెంట్ స్టోర్) ఆధిపత్యం వహించింది.
ప్రస్తుతం చెక్ రిపబ్లిక్ అంతర్జాతీయ శిల్ప శైలి ఆధునిక ధోరణులకు దూరంగా లేదు. ఈ వాస్తవం ప్రపంచ ప్రఖ్యాత వాస్తుశిల్పుల (ఫ్రాంక్ గెహ్రీ, అతని డ్యాన్స్ హౌస్, జీన్ నౌవేల్, రికార్డో బోఫిల్,, జాన్ పావ్సన్) పలు ప్రాజెక్టుల ద్వారా ధ్రువీకరించబడింది. సమకాలీన చెక్ వాస్తుశిల్పుల నిర్మాణాలన్ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చూడవచ్చు (వ్లాడో మలునిచ్, ఎవా జిరిజినే, జాన్ కాప్లికీ).
సాహిత్యం
చెక్ భాషలో వ్రాసిన సాహిత్యమే అసలైన చెక్ సాహిత్యంగా భావించబడుతుంది. భాషతో సంబంధం లేకుండా చెక్ భూభాగంలో వ్రాయబడిన ఇతర సాహిత్య రచనలు కాడా ఉంటాయి. నేటి చెక్ రిపబ్లిక్ ప్రాంతం నుండి సాహిత్యం ఎక్కువగా చెక్లో వ్రాయబడింది. కానీ లాటిన్, జర్మన్ లేదా ఓల్డ్ చర్చ్ స్లావోనిక్లో కూడా వ్రాయబడింది. జర్మన్, ఆస్ట్రియన్ పరిపాలన యుగంలో జర్మనీ లేదా ఆస్ట్రియన్ సాహిత్యంలో ప్రాతినిధ్యం వహించే రచనలను (ది ట్రయల్, ది కాసిల్) జర్మనీలో ఉంది.
లాటిన్లో రాసిన ప్రభావవంతమైన చెక్ రచయితలు కాస్మోస్ ఆఫ్ ప్రేగ్ († 1125), మార్టా ఆఫ్ ఒపవా († 1278), పీటర్ ఆఫ్ జిట్టౌ († 1339), జాన్ హుస్ († 1415), బోహస్లావ్ హసిస్జజెంస్కి లాబ్కోవిక్ (1461-1510), జాన్ డురావియస్ (1486-1553), తడేస్ హజెక్ (1525-1600), జోహాన్నెస్ వోడ్నియనస్ కాంపానస్ (1572-1622), జాన్ అమోస్ కొమెనియస్ (1592-1670), బోహస్లావ్ బాల్బిన్ (1621-1688).
13 వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో ప్రేగ్లోని రాజస్థాన్ కోర్టు జర్మన్ సినాంగ్, న్యాయస్థాన సాహిత్య కేంద్రాలలో ఒకటిగా మారింది (రీన్మార్ వాన్ జ్వెటర్, హెన్రిచ్ వోన్ ఫ్రీబెర్గ్, ఉల్రిచ్ వోన్ ఎట్జెన్బాచ్, రెండవ వేన్సేస్లాస్). అత్యంత ప్రసిద్ధ చెక్ మధ్యయుగ జర్మన్ భాషా సాహిత్యాలలో బోహేమియా ప్లోమాన్ (డెర్ అకెర్మాన్ ఆస్ బోహ్మెన్), (ఇది 1401 లో జోహాన్నెస్ వాన్ టేప్ చే వ్రాయబడింది, ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా, మాక్స్ బ్రోడ్, ఫ్రాంజ్ వేర్ఫెల్, రైనర్ మారియా రిల్కే, కార్ల్ క్రాస్, ఎగాన్ ఎర్విన్ కిస్చ్, ఇతరాలు ఉన్నాయి.
చెక్ సాహిత్యం, ప్రామాణిక చెక్ భాషాభివృద్ధిలో బైబిల్ అనువాదాలు ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి. 13 వ శతాబ్దంలో అనువదించబడిన " ప్సాల్మ్‌స్ " అతిపురాతన చెక్ అనువాదంగా భావించబడుతుంది. 1360 లో మొదటిసారిగా బైబిల్ పూర్తిగా చెక్ భాషలో అనువదించబడింది. 1488 లో మొట్టమొదటి సంపూర్ణ ముద్రిత చెక్ బైబిల్ (ప్రాగ్ బైబిల్) ప్రచురించబడింది. మొట్టమొదటి పూర్తి చెక్ బైబిల్ అనువాదం (క్రాలీస్ యొక్క బైబిల్గా పిలువబడుతుంది) 1579 - 1593 మధ్య ప్రచురించబడింది. 12 వ శతాబ్దానికి చెందిన కోడెక్స్ గిగాస్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద మధ్యయుగ రచన.
చెక్-భాష సాహిత్యాన్ని అనేక కాలాలుగా విభజించవచ్చు: మధ్య యుగం (డాలీమిల్ క్రానికల్); హుసైట్ కాలం (టోమాస్ స్టినీ జే స్టినెహొ ​​జాన్ హుస్, పెటెర్ చెల్చిక్కీ); పునరుజ్జీవనోద్యమ మానవతావాదం (పోడెబ్రడి హెన్రీ ది యంగర్, ప్రేగ్ ల్యూక్, వేన్సేస్లాస్ హేజ్క్, జాన్ బ్లాహోస్లావ్, డానియల్ ఆడం వేలేస్లావినా); బారోక్ కాలం (జాన్ అమోస్ కొమేనియస్, ఆడమ్ వాక్లావ్ మిచ్నా ఓట్రాడోవిక్, బెడ్రిచ్ బ్రిడ్డెల్, జాన్ ఫ్రాంటిస్కే బెకావ్‌స్కీ); 19 వ శతాబ్దం ప్రథమార్ధభాగంలో విలావ్ మటేజ్ క్రామెరియస్, కరేల్ హైనక్ మచా, కరేల్ జారోమిర్ ఎర్బెన్, కరేల్ హవ్లిచెక్ బోరోవ్‌స్కీ, బోజెనా నెమేకోవా, జాన్ కల్లర్, జోసెఫ్ కాజెట్టన్ టైల్), 19 వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధంలో ఆధునిక సాహిత్యం (జాన్ నెరుడా, అలోయిస్ జిరాక్, విక్టర్ డైక్, జారొస్లావ్ వ్రిక్లికీ, జులియస్ జీయర్, స్వాటోప్లుక్ సెచ్); ఇంటర్వార్ కాలంలో (కార్ల్ కాపెక్, జారొస్లావ్ హెస్సెక్, విట్జ్జ్స్లావ్ నెజ్వాల్, జరోస్లావ్ సెఫెర్ట్, జిరి వోల్కర్, వ్లాదిమిర్ హోలన్); కమ్యునిజం, ప్రేగ్ స్ప్రింగ్ (జోసెఫ్ స్కౌరెకే, బోహూమిల్ హబల్, మిలన్ కుందేర, ఆర్నోట్ట్ లస్టిగ్, వాక్వావ్ హావెల్, పావెల్ కొహౌట్, ఇవాన్ క్లిమా); కమ్యునిస్ట్ తరువాత రిపబ్లిక్ (ఇవాన్ మార్టిన్ జిరాస్, మిచల్ వ్యూెగ్, జాచిమ్ టోపోల్, పాట్రిక్ ఓరెడ్డిక్, కేటీరీనా టుకుకోవా) సాహిత్యం.
జూలియస్ ఫుసిక్, మిలెనా జేసేన్‌స్కా, ఫెర్డినాండ్ పెరౌత్కా ప్రముఖ జర్నలిస్టుగా ఉన్నారు.
చెక్ రిపబ్లిక్లో ఫ్రాంజ్ కాఫ్కా ఇంటర్నేషనల్ లిటరరీ అవార్డు ప్రదానం చేయబడింది.
చెక్ రిపబ్లిక్లో ఐరోపాలో అత్యధిక గ్రంథాలయాల నెట్వర్క్ ఉంది. బెర్క్యుక్ కాంప్లెక్స్ (క్లేమేనినం)లో ఉన్న చెక్ రిపబ్లిక్ నేషనల్ లైబ్రరీ దాని కేంద్రంగా ఉంది.
చెక్లు అణచివేతకు గురైనప్పుడు, రాజకీయ కార్యకలాపాలు అణచివేయబడినప్పుడు చెక్ సాహిత్యం, సంస్కృతి ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. ఈ రెండు సందర్భాలలో 19 వ శతాబ్దం ఆరంభంలో, 1960 లలో చెక్ ప్రజలు రాజకీయ స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడటానికి వారి సాంస్కృతిక సాహిత్య కృషిని ఉపయోగించుకున్నాయి. ఇది ఒక విశ్వాసపాత్రమైన, రాజకీయ అవగాహనగల దేశం.
సంగీతం
చెక్ భూభాగంలో సంగీత సంప్రదాయం మొదటి చర్చి శ్లోకాలతో ఆరంభం అయింది. దీని మొదటి సాక్ష్యం 10 - 11 వ శతాబ్దంలో సూచించబడింది. వివరణతో కూడినది పురాతనమైనది, అత్యంత విధేయతతో సంరక్షించబడిన ప్రసిద్ధి చెందిన ఆధ్యాత్మిక పాటగా 1050 నుండి "హాస్పొడైన్ పొమిలజ్ నీ " (దేవుడా మామీద దయ చూపించు) పాట గుర్తించబడుతుంది. 1250 నాటి నుండి "శవతి వాక్లేవ్" (సెయింట్ వేన్సేస్లాస్), "సెయింట్ వేన్సేస్లాస్ చోరేల్" అనే పాట పురాతన గీతాలుగా ఉన్నాయి. దీని మూలాలను 12 వ శతాబ్దంలో కనుగొనవచ్చు. ఇప్పటికీ ఈ రోజు వరకు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన మతపరమైన పాటలకు చెందినదిగా భావించబడుతుంది. 1918 లో చెకోస్లోవాక్ దేశం ప్రారంభంలో జాతీయ గీతానికి ఎంపికచేయబడిన ఒకటిగా చర్చించబడింది. గీతం ఆథరైడ్ లార్డ్, " దేవుడా మామీద దయ కలిగి ఉండు " ప్రాగ్ సెయింట్ అడాల్బర్ట్స, ప్రేగ్ బిషప్ 956 - 997 మద్య జీవించాడని కొంతమంది చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
చెక్ రిపబ్లిక్కులో ముఖ్యంగా బరోక్ సంప్రదాయకం, రోమనిక్ ఆధునిక శాస్త్రీయ సంగీతం, బొహేమియా, మొరవియా, సిలెసియాలో సంప్రదాయ జానపద సంగీతంలో సంగీత సంస్కృతి సంపద నిక్షిప్తమై ఉంది. కృత్రిమ సంగీతం ప్రారంభ కాలంలో చెక్ సంగీతకారులు, స్వరకర్తలు తరచుగా ప్రాంతీయ నృత్యాల జానపద సంగీతాన్ని ప్రభావితం చేసారు. (ఉదా. పోల్కా, ఇది బోహెమియాలో ప్రారంభమైంది). బారోక్ యుగంలో ఆడం మిచ్నా, జాన్ డిస్మాస్ జేలెంక, జాన్ వాక్లావ్ అంటోనిన్ స్టామిక్, జిరి అంటోనిన్ బెండా, జాన్ క్రిటిటెల్ వంహాల్, జోసెఫ్ మిస్లివెచెక్, హీన్రిచ్ బైబర్, అంటోనిన్ రెజ్చా, ఫ్రంటిసేక్ జెవెర్ రిచ్టర్, ఫ్రంటిసేక్ బ్రిక్సి, జాన్ లడిస్లేవ్ డుస్సెక్ ఉన్నారు. రొమాంటిసిజంలో స్టుతానా, ఆంటొనిన్ డ్వోర్రాక్, గస్టావ్ మహ్లెర్, జోస్ఫ్ సుక్, లియోస్ జానసిక్, బోహస్లావ్ మార్టియుస్, విటెస్జ్స్లావ్ నోవాక్, జెడెన్క్ ఫిబ్చ్, అలోయిస్ హబా, విక్టర్ ఉల్మాన్, ఎర్విన్ షుల్హోఫ్ఫ్, పావెల్ హాస్, జోసెఫ్ బోహస్లావ్ ఫౌస్టర్ ఉన్నారుఆధునిక శాస్త్రీయ సంగీతంలో మిలోస్లావ్ కబెలాక్, పీటర్ ఉన్నారు. సమకాలీన శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఎబెన్ ఉన్నాడు.
ప్రఖ్యాత సంగీత విద్వాంసులు, వ్యాఖ్యాతలు, నిర్వాహకులలో ఫ్రాంటిషిక్ బెండ, రాఫెల్ కుబాలిక్, జాన్ కుబాలిక్, డేవిడ్ పాప్పర్, ఆలిస్ హెర్జ్-సోమ్మెర్, రుడోల్ఫ్ సెర్కిన్, హీన్రిచ్ విల్హెలెమ్ ఎర్నస్ట్, ఒటాకర్ స్విక్విక్, వాక్వావ్ న్యూమాన్, వ్రాక్వ్ టాలిచ్, కారెల్ అన్చెర్ల్, జేరీ బెలోహ్లావేక్, వోజ్సీచ్ జూలియా, ఎమ్మా డిస్టినోవా, మాగ్డాలెనా కొజ్నా, రుడాల్ఫ్ ఫిర్కుస్నీ, జూలియస్ ఫ్యూక్క్ (బ్రాస్ బ్యాండ్), కరేల్ స్వొబొడా, ఎరిచ్ వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ కొర్న్‌గోల్డ్ (చలన చిత్ర సంగీతం), రాల్ఫ్ బెనాట్కి, రుడాల్ఫ్ఫ్ ఫ్రిం, ఆస్కార్ నెద్బల్ (ఒపెరెట్టా), జాన్ హమ్మెర్, కారెల్ గాట్ (పాప్), జారోస్లావ్ జెజీక్, మిరోస్లావ్ విటోస్ (జాజ్), కరేల్ క్రిల్ (జానపద).
చెక్ సంగీతం యూరోపియన్, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రయోజనకరంగా ఉండేవి అని పరిగణించబడుతున్నాయి. రోమనిక్, ఆధునిక శాస్త్రీయ సంగీతంలో సహజసిద్ధమైన విధానం కొనసాగుతుంది. అత్యంత ప్రసిద్ధ చెక్ సంగీత రచనలు స్మేటన్ రూపొందించిన ది బర్టెర్డ్ బ్రైడ్, ఎం.ఎ. వ్లాస్ట్, డ్వోర్రాక్ న్యూ వరల్డ్ సింఫొనీ, రుసల్క, స్లావోనిక్ నృత్యాలు, జనకెక్ సింఫోనియెట్టా, సంగీత నాటకాలకు, పైన ఉదహరించినవన్నీ ఉన్నాయి.
దేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సంగీత ఉత్సవం, ప్రేగ్ స్ప్రింగ్ ఇంటర్నేషనల్ మ్యూజిక్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ క్లాసికల్ మ్యూజిక్, సింఫొనీ ఆర్కెస్ట్రాలు ఉన్నాయి.
ధియేటర్
చెక్ థియేటర్ మూలాలు మధ్య యుగాలలో ముఖ్యంగా గోతిక్ కాలం సాంస్కృతిక జీవితంలో కనిపిస్తాయి. 19 వ శతాబ్దంలో థియేటర్ జాతీయ మేల్కొలుపు ఉద్యమంలో ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది. తరువాత 20 వ శతాబ్దంలో ఇది ఆధునిక యూరోపియన్ థియేటర్ కళలో భాగంగా మారింది. 1950 ల చివరిలో అసలైన చెక్ సాంస్కృతిక దృగ్విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. లాటర్నా మజికా (మ్యాజిక్ లాంతర్న్) అనే పేరు ప్రఖ్యాత చలనచిత్ర, రంగస్థల దర్శకుడు అల్ఫ్రెడ్ రాడోక్ రూపకల్పనగా గౌరవించబడుతుంది. ప్రాజెక్టు ఫలితంగా కచేరీలు, నృత్యాలు, చలనచిత్రం కవితా పద్ధతిలో చిత్రీకరించబడ్డాయి. ఇది అంతర్జాతీయంగా మొట్టమొదటి మల్టీమీడియా ఆర్ట్ ప్రాజెక్టుగా పరిగణించబడింది.
అత్యంత ప్రసిద్ధ చెక్ నాటకం కారెల్ కాపెక్ నాటకం ఆర్.యు.ఆర్. "రోబోట్" అనే పదాన్ని పరిచయం చేసింది.
చలనచిత్రాలు
1890 ల ద్వితీయార్ధంలో చెక్ సినిమాటోగ్రఫీ సంప్రదాయం ప్రారంభమైంది. నిశ్శబ్ద చలన చిత్రాలలో నిర్మించిన చారిత్రక నాటకం ది బిల్డర్ ఆఫ్ ది టెంపుల్, సాంఘిక, శృంగారభరిత చిత్రం (ఆ సమయంలో వివాదాస్పదమైన, వినూత్నమైన) డ్రామా ఎరోటికాన్ చిత్రానికి గుస్తావ్ మచ్చా దర్శకత్వం వహించింది. మొట్టమొదటి చెక్ సౌండ్ ఫిల్మ్ శకం చాలా నిర్మాణాత్మకమైనది. అన్ని ప్రధాన రంగాల్లో ముఖ్యంగా మార్టిన్ ఫ్రిజ్ లేదా కారెల్ లామాక్ హాస్య దృశ్యాలు ఉండేవి. అయితే అంతర్జాతీయంగా నాటకీయ సినిమాలు మరింత అధికంగా విజయవంతమయ్యాయి. అత్యంత విజయవంతమైన చిత్రాలలో గుస్టావ్ మచాటీ శృంగార నాటకం ఎక్‌స్టసీ, జోస్ఫ్ రోవ్‌న్స్కీ రచించిన శృంగార చిత్రం ది రివర్ చిత్రాలు ఉన్నాయి.
1940 లు - 1950 ల నాటికి నాజీల ఆక్రమణ, ప్రారంభ కమ్యునిస్టు అధికారికంగా వాస్తవిక సోషలిజ భావజాలాలను నాటకీయతగా చలనచిత్రాలలో ప్రవేశపెట్టింది. ఒటకర్ వావ్రా కృకతిత్, ఫ్రాంటిశిక్ కేప్ చిత్రం " మెన్ వితౌట్ వింగ్స్ " కేస్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ లో 1946 లో పాల్మ్‌ డి ఆర్ అవార్డును అందుకున్నాయి. కరేల్ సేమాన్ వంటి ముఖ్యమైన చిత్ర నిర్మాతలచే అత్యుత్తమ యానిమేటడ్ చలనచిత్రాలతో చెక్ ఫిల్మ్ ఒక కొత్త శకం ప్రారంభమైంది. ప్రత్యేక ప్రభావాలతో ఒక మార్గదర్శకుడు (కళాత్మకంగా అసాధారణమైన వినైల్జ్ జ్కజీ ("ఎ డెడ్లీ ఇన్వెన్షన్" )చిత్రీకరించిన ఈ చిత్రం 1958 లో "ది ఫబులస్ వరల్డ్ ఆఫ్ జూల్స్ వెర్నె" అనే పేరుతో ఆంగ్లభాషా దేశాల్లో ప్రదర్శించబడింది. ఇది యానిమేషన్‌తో కలిసి నటులు నటించిన నాటకం. జిరి ట్రెంకా ఆధునిక పప్పెట్ చిత్రాలను స్థాపించాడు. యానిమేటెడ్ చలన చిత్రాల బలమైన సంప్రదాయానికి ఇది (జ్దెనెక్ మిలర్ చిత్రం మోల్ మొదలైనవి)ఆరంభంగా ఉంది. 1950 ల చివరిలో మరొక చెక్ సాంస్కృతిక దృగ్విషయం వచ్చింది. ఈ ప్రాజెక్ట్ లాంతరెనా మాజికా ("ది మ్యాజిక్ లాంతర్న్") అనే ప్రొడక్షన్ కలిపి థియేటర్, డ్యాన్సు, ఫిల్ము, కవితా పద్ధతిలో, అంతర్జాతీయంగా మొట్టమొదటి మల్టీమీడియా ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్ (పైన పేర్కొన్న థియేటర్ విభాగంలో కూడా పేర్కొనబడింది)గా గుర్తించబడింది.
1960 వ దశకంలో చెక్ న్యూ వేవ్ ( చేకోస్లాక్ న్యూ వేవ్) అంతర్జాతీయ ప్రశంసలను అందుకుంది. ఎల్మార్ క్లోస్, ఇవాల్ద్ షార్మ్, వొజ్టేచ్ జాస్నీ, ఇవాన్ పాసర్, జాన్ స్చ్మిడ్ట్, జురాజ్ హెర్జ్, జురాజ్ జాకుబిస్కో, జాన్ నెమెక్, జరోస్లావ్ పాపౌసేక్ మొదలైనవాటిలో ఇది ముడిపడి ఉంది. ఈ ఉద్యమంలో సినిమాలు పొడవాటి, తరచుగా మెరుగుపర్చిన సంభాషణలతో, నలుపు తెలుపులో, అసంబద్ధ హాస్యం, నటుల ప్రవృత్తిని కలిగి ఉన్నాయి. డైరెక్టర్లు దృశ్యాలను కృత్రిమ అమరిక లేకుండా సహజ వాతావరణాన్ని కాపాడటానికి ప్రయత్నించారు. 1960 లో ప్రత్యేకత 1970 ల ప్రారంభంలో దర్శకుడు ఫ్రాంటిషెక్ వ్లాసిల్ మాన్యుస్క్రిప్ట్, లోతైన మానసిక భావం, అసాధారణమైన అధిక నాణ్యత కలిగిన కళలతో చిత్రాలను నిర్మించాడు. ఆయన సినిమాలు మార్కెటా లజరోవా, ఉడోలి వ్సెల్, ("బీస్ యొక్క లోయ") అడెల్హీడ్ చెక్ సినిమాను కళాత్మకంగా శిఖరాగ్రానికి చేర్చాయి. 1998 లో చెక్ చలనచిత్ర విమర్శకులు, ప్రచురణకర్తల ప్రతిష్ఠాత్మకమైన చిత్రం "మార్కెట్ లాజరావా" ఆల్-టైమ్ బెస్ట్ చెక్ చలన చిత్రంగా ఓటు వేయబడింది. ఇంకొక అంతర్జాతీయంగా బాగా తెలిసిన రచయిత జాన్ స్చ్వాన్మజెర్ (పైన పేర్కొన్న ప్రాజెక్ట్ "లటెరినా మాజికా "తో కలిపి వృత్తి జీవితం ప్రారంభంలో)ఒక చిత్రనిర్మాత, కళాకారుడుగా రాణించాడు. అతను ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలువురు కళాకారులను ప్రభావితం చేసిన ఆయన యానిమేషన్లు మాధ్యాన్ని ప్రభావితం చేసాయి.
కడూర్ & క్లోస్ ది షాప్ ఆన్ మెయిన్ స్ట్రీట్ (1965), మెన్జెల్ క్లోజ్లీ వాచెడ్ ట్రైన్స్ (1967), జాన్ స్వేర్రాక్ కొలియ (1996) (ఉత్తమ విదేశీ భాషా చిత్రం కోసం అకాడెమి అవార్డు గెలుచుకుంది) ఆరుగురు నామినేషన్ పొందారు: లవ్స్ ఆఫ్ ఎ బ్లోండ్ (1966), ఫైర్ మాన్'స్ బాల్ (1968), మై స్వీట్ లిటిల్ విలేజ్ (1986), ది ఎలిమెంటరీ స్కూల్ (1991), డివైడెడ్ విల్ ఫాల్ (2000), జెలరీ (2003).
చెక్ లయన్ చిత్ర విజయానికి అత్యధిక చెక్ అవార్డులను అందుకున్నది. హెర్బర్ట్ లోమ్, కరేల్ రోడన్, లిబుస్సే స్ఫ్రాన్కోవ (క్రిస్మస్ సాంప్రదాయ చిత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందిన " త్రీ నట్స్ ఫర్ సిండ్రెల్లా " ముఖ్యంగా నార్వేలో ప్రసిద్ధి చెందింది) ప్రసిద్ధి చెందిన చెక్ నటులుగా గుర్తించబడుతున్నారు.
ప్రేగ్లోని బార్రాండోవ్ స్టూడియో దేశంలో అతిపెద్ద చలనచిత్ర స్టూడియోగా గుర్తించబడుతుంది. దేశంలో పలు ప్రముఖ చలనచిత్రాలను చిత్రీకరించడానికి అనువైన ప్రదేశాలతో ఐరోపాలో ప్రథమస్థానంలో ఉంది. బెర్లిన్, ప్యారిస్, వియన్నాలో లభించని దృశ్యాలను చిత్రీకరించటానికి చిత్రనిర్మాతలు ప్రేగుకు వచ్చారు. 2006 జేమ్స్ బాండ్ చిత్రం క్యాసినో రాయల్ కోసం కార్లోవీ వేరీ నగరం ఉపయోగించబడింది.
కార్లోవీ వేరీ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైనది ఇది మధ్య, తూర్పు ఐరోపా, ప్రధాన చలన చిత్ర కార్యక్రమంగా మారింది. ఫిబ్రవరిలో ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్ ఫెఫియోఫెస్ట్, జిహ్లావా ఇంటర్నేషనల్ డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్, వన్ వరల్డ్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, జ్లీన్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, ఫ్రెష్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ మొదలైన చిత్రోత్సవాలు నిర్వహించబడుతూ ఉన్నాయి.
మాధ్యమం
చెక్ రిపబ్లిక్ ఒక ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రం కనుక పాత్రికేయులు, మాధ్యమాలు చాలా ఎక్కువ స్వేచ్ఛను పొందుతున్నారు. నాజీయిజం, జాత్యహంకారం, చెక్ చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం వంటి రచనలకు వ్యతిరేకంగా మాత్రమే పరిమితులు ఉన్నాయి. 2017 లో రిపోర్టర్లు వితౌట్ బోర్డర్స్ ఆధారంగా ప్రపంచ ఫ్రీడమ్ ఇండెక్సులో ఇది 23 వ స్థానంలో నిలిచింది. అమెరికన్ రేడియో ఫ్రీ యూరోప్, రేడియో లిబర్టీ లకు ప్రేగ్లో ప్రధాన కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.
అత్యధికంగా వీక్షించిన ప్రధాన వార్తా కార్యక్రమం టి.వి. నోవా. చెక్ రిపబ్లిక్కులో అత్యంత విశ్వసనీయ వార్తల వెబ్పేజ్ సి.టి.24.సిజెడ్, ఇది చెక్ టెలివిజన్ను నిర్వహిస్తుంది. జాతీయ పబ్లిక్ టెలివిజన్ సేవలతో - 24-గంటల న్యూస్ ఛానల్ సిటి 24 ఇందులో భాగంగా ఉన్నాయి. ఇతర ప్రభుత్వం చెక్ రేడియో, చెక్ న్యూస్ ఏజెన్సీ వంటి ఇతర సేవలు అందిస్తుంది. టివి నోవా, టివి ప్రిమా, టి.వి. బార్రాండో వంటి ప్రైవేట్ టెలివిజన్ సేవలు కూడా చాలా జనాదరణ పొందాయి. టివి నోవా చెక్ రిపబ్లిక్లో అత్యంత జనాదరణ పొందింది.
చెక్ రిపబ్లిక్లో వార్తాపత్రికలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఉత్తమ అమ్మకాల సాధించిన రోజువారీ జాతీయ వార్తాపత్రికలలో బెస్సెక్ (సగటు 1.15 మిలియన్ రోజువారీ పాఠకులు), మాలాడా ఫ్రంట్ డి.ఎన్.ఇ.ఎస్. (సగటు 752,000 రోజువారీ పాఠకులు), ప్రవా (సగటు 260,00 రోజువారీ పాఠకులు), డెనిక్ (సగటు 72,000 రోజువారీ పాఠకులు) ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి.
ఆహారసంస్కృతి
చెక్ బీర్ దీర్ఘమైన, ముఖ్యమైన చరిత్ర ఉంది. 993 లో మొట్టమొదటి సారాయి ఉనికిలో ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. చెక్ రిపబ్లిక్ ప్రపంచంలో తలసరి అధికమైన బీర్ వినియోగం చేస్తున్న దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. ప్రఖ్యాత "పిల్స్నర్ " శైలి బీరు (పిల్స్) పశ్చిమ బోహేమియన్ నగరమైన ప్లెజెన్లో ఉద్భవించింది. ఇక్కడ ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి సొగసైన లాగేర్ పిల్‌స్నేర్ ఉర్క్యూల్ ఇప్పటికీ ఉత్పత్తి చేయబడుతోంది. ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి చేయబడిన మూడింట రెండు వంతుల బీరు తయారీకి ఇది ప్రేరణగా ఉంది. మరింత దక్షిణాన జర్మనీలో ఉన్న బుద్వెయిస్ అని పిలవబడే చెస్కే బ్యూజెజోయిస్ పట్టణంలో తయారుచేయబడే బీరుకు ఆ పట్టణం పేరు వచ్చింది. చివరికి బుడ్వైజర్ బడ్వార్ అని పిలవబడింది. ఇతర ప్రధాన బ్రాండ్లు మాత్రమే కాకుండా చెక్ రిపబ్లిక్లో చిన్న సంఖ్యలో చిన్న చిన్న-బ్రూవరీస్ ఉన్నాయి.
దక్షిణ మొరేవియన్ ప్రాంతం చుట్టూ పర్యాటక రంగం చాలా నెమ్మదిగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. ఇది మధ్య యుగాల నుంచి వైన్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది; చెక్ రిపబ్లిక్లో 94% ద్రాక్ష తోటలు మోరవియన్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. స్లివోవిట్జ్, చెక్ బీరు, వైన్తో చెక్ ప్రజలు ఫెర్నెట్ స్టాక్, బెచేరోవ్కా అనే రెండు ప్రాముఖ్యత కలిగిన లిక్కర్లు తయారు చేస్తున్నారు. కోఫొలా ప్రజాదరణలో మద్యరహిత సాఫ్ట్ డ్రింకులైన కోకా-కోలా, పెప్సితో పోటీపడుతుంది.
స్థానిక సాసేజ్లు, రస్ట్, పాట్స్, స్మోక్డ్, ఎండబెట్టిన మాంసాలు కూడా చెక్ ఆహారంలో భాగంగా ఉన్నాయి. చెక్ డెసెర్ట్లలో పలు రకాల క్రీములు, చాక్లెట్, ఫ్రూట్ పేస్టరీలు, టార్ట్స్, క్రిప్స్, క్రీమ్ డిజర్ట్లు జున్ను, గసగసాల తయారు చేసిన బుచ్టీ, కొలాసీ, స్ట్రుడి వంటి ఇతర రకాల సాంప్రదాయ కేక్లు ఉంటాయి.
క్రీడలు
చెక్ ప్రజల జీవితంలో క్రీడలు భాగంగా ఉన్నాయి. ప్రజలు అత్యధికంగా వారి అభిమాన జట్లకు, వ్యక్తులకు నమ్మకమైన మద్దతుదారులుగా ఉన్నారు. చెక్ రిపబ్లిక్లో ఐస్ హాకీ, ఫుట్ బాల్ క్రీడలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. చెక్ రిపబ్లిక్లో ఒలింపిక్ ఐస్ హాకీ టోర్నమెంట్లను, ఐస్ హాకీ ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పులను ప్రజలు అధికంగా వీక్షిస్తుంటారు. చెక్ రిపబ్లిక్కులో టెన్నిస్ కూడా చాలా ప్రజాదరణ పొందింది. బాస్కెట్బాల్, వాలీబాల్, జట్టు హ్యాండ్బాల్, ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ అథ్లెటిక్సు, ఫ్లోర్‌బాలు వంటి అనేక ఇతర క్రీడలు ప్రొఫెషనల్ లీగ్లు ఉన్నాయి.
వేసవిలో ఒలింపిక్సు క్రీడలలో చెక్ రిపబ్లిక్ 14 బంగారు పతకాలు గెలిచింది. శీతాకాల ఒలింపిక్సు క్రీడలలో 5 బంగారు పతకాలు సాధించింది. ఒలింపిక్ క్రీడాకారులలో వేరా కాస్లవ్‌స్కా, ఎమిల్ జటొపెక్, జాన్ జెలెంజీ, బార్బొరా స్పొటకోవా, మార్టినా సబ్లికొవా, మార్టిన్ డాక్టర్, స్టెపంకా హిల్జర్యోవా, కాటెరినా న్యుమనోవా మొదలైన క్రీడాకారులు ప్రాముఖ్యత వహిస్తూ ఉన్నారు. రన్నర్ జర్మిలా క్రటోచ్విలోవా, చెస్ ఆటగాడు విల్హెమ్ స్టీనిట్జ్ క్రీడలలో చరిత్ర సృష్టించారు.
చెక్ హాకీ శిక్షణాలయం మంచి ఖ్యాతిని కలిగి ఉంది. 1998 వింటర్ ఒలింపిక్సులో చెక్ ఐస్ హాకీ జట్టు స్వర్ణ పతకం గెలిచింది. అలాగే ప్రపంచ చాంపియన్‌షిప్స్ (6 జెకోస్లోవేకియా కూడా ఉంటుంది) క్రీడలలో 12 బంగారు పతకాలు గెలుచుకుంది. ప్రస్తుతం చెక్ NHL స్టార్ డేవిడ్ పాస్ట్రాంక్ (బోస్టన్ బ్రూయిన్స్) అత్యుత్తమ చెక్ హాకీ క్రీడాకారుడుగా గుర్తించబడుతున్నాడు.
చెకొస్లోవేకియా జాతీయ ఫుట్ బాల్ జట్టు ఫిఫా ప్రపంచ కప్ ఫైనల్సులో ఎనిమిది ఆటలతో 1934, 1962 లో రెండో స్థానంలో నిలిచింది. ఇది 1976 లో యూరోపియన్ ఫుట్ బాల్ చాంపియన్షిప్ గెలిచింది. 1980 లో మూడవ స్థానంలో నిలిచింది. చెకొస్లోవేకియా రద్దు తరువాత చెక్ జాతీయ ఫుట్బాల్ జట్టు యూరోపియన్ ఫుట్బాల్ ఛాంపియన్షిప్పులో రెండవ (1996), మూడవ (2004) స్థానంలో నిలిచింది. చెక్ ఫుట్బాల్ క్రీడాకారులలో ఓల్డ్రిచ్ నెజెడ్లీ, అంటోనిన్ పి.యు.సి., ఫ్రంటిసేక్ ప్లానికా, జోసెఫ్ బైకన్, జోసెఫ్ మాసొపుస్టు, (బాలన్ డి 'ఓర్ 1962), లడిస్లావ్ నోవాక్, స్వటోప్లక్ ప్లస్కల్, అంటోనిన్ పనెంకా, ఐవో విక్టర్ను, పావెల్ నెడ్వడ్ (బాలన్ డి' ఓర్ 2003), కరేల్ పోబ్సొర్కీ, వ్లాదిమిర్ స్సిజర్, జాన్ కోలేర్, మిలన్ బారోస్, మరేక్ జంక్లోవ్స్కి, టోమాస్ రోసికి, పీటర్ సెక్ వంటి వారు అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందారు.
చెక్ రిపబ్లిక్ టెన్నిస్లో గొప్ప ప్రభావం చూపింది. చెక్ రిపబ్లిక్కులో కరోలినా ప్లిస్కోవా, టోమస్ బెర్డిచ్ను, జనవరి కోడ్స్, బిజార్న్ బ్రాగ్, జరాస్లేవ్ డ్రోబ్నీ, హనా మండ్లికోవా, వింబుల్డన్ మహిళల సింగిల్స్ విజేతలు పెట్ర క్విటోవా, జానా నోవోట్నా 8 మార్లు గ్రాండ్ స్లామ్ సింగిల్స్ సాధించిన ఇవాన్ లెండిల్, 18-సార్లు గ్రాండ్ స్లామ్ విజేత మార్టినా నవ్రతిలోవా వంటి టెన్నిస్ క్రీడాకారులు ఉన్నారు.
చెక్ రిపబ్లిక్ పురుషుల జాతీయ వాలీబాల్ జట్టు 1964 సమ్మర్ ఒలంపిక్సు క్రీడలలో వెండి పతకం సాధించింది. ఈ జట్టు ఎఫ్.ఐ.వి.బి. వాలీబాల్ ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్పు 1956, 1966 క్రీడలలో రెండు మార్లు బంగారుపతకాలు సాధించింది. చెక్ రిపబ్లిక్ మహిళల జాతీయ బాస్కెట్బాల్ జట్టు యూరోబాస్కెట్ 2005 విజయం సాధించింది. చెకోస్లోవకియా జాతీయ బాస్కెట్బాల్ జట్టు యూరోబాస్కెట్ 1946 క్రీడలో విజయం సాధించింది.
క్రీడలు బలమైన దేశభక్తి తరంగాలకు మూలంగా ఉన్నాయి. సాధారణంగా క్రీడలు నిర్వహించడానికి కొన్ని రోజులు లేదా వారాల ముందు ఇది అధికరిస్తూ ఉంటుంది. చెక్ అభిమానులు అత్యంత ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించబడుతున్న క్రీడా ఉత్సవాలు: ఐస్ హాకీ వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్స్, ఒలింపిక్ ఐస్ హాకీ టోర్నమెంట్, యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యురోపియన్ ఫుట్బాల్ ఛాంపియన్షిప్, యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. ఛాంపియన్స్ లీగ్, ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ.వరల్డ్ కప్ వంటి ఈవెంట్లు, క్వాలిఫికేషన్ మ్యాచ్లు ఉన్నాయి. సాధారణంగా చెక్ ఐస్ హాకీ లేదా ఫుట్బాల్ జాతీయ జట్టు ఏ అంతర్జాతీయ మ్యాచ్లో పాల్గొన్నా ప్రజలందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తుంటాయి.
చెక్ క్రీడలలో హైకింగ్ అత్యంత ప్రజాదరణ క్రీడలలో ఒకటిగా ఉంది (ప్రధానంగా చెక్ పర్వతాలలో). టూరిస్టు అనే ఆగ్లపదానికి చెక్ భాషా పదం " టూరిస్టా " ("ట్రెక్కర్" లేదా "హైకర్" అని అర్థం) మూలం అని భావిస్తున్నారు. హైకర్లు 120 సంవత్సరాల కంటే అధికమైన సాంప్రదాయ చరిత్ర ఉంది. చెక్ హైకింగ్ మార్కర్స్ సిస్టం " ట్రైల్ బ్లేజింగ్ " ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనీ దేశాలు అనుసరిస్తూ ఉన్నాయి. చెక్ రిపబ్లిక్కులో దేశం మొత్తంలో ఉన్న చెక్ పర్వతాలు అన్నింటిని దాటే 40,000 కిలోమీటర్ల మార్క్, స్వల్పదూరం, సుదూర మార్గాల ట్రెక్కింగ్ నెట్వర్క్ ఉంది.
చెక్ రిపబ్లిక్కులో ఈడెన్ అరేనా (2013 యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. సూపర్ కప్, 2015 యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యురేపియన్ అండర్ 21 చాంపియన్‌షిప్, ఇది ఎస్.కె. స్లావియా హోం వేదికగా ఉంది), 02 అరేనా (ఇక్కడ 2015 యూరోపియన్ అథ్లెటిక్స్ ఇండోర్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2015 ఐ.ఐ.హెచ్.ఎఫ్. ప్రపంచ చాంపియన్షిప్;జరిగాయి హెచ్.సి. స్పార్టా స్వంత వేదికగా ఉంది), జనరలి అరేనా (ఎ.సి. స్పార్టా ప్రేగ్ సొంత వేదిక), మసరిక్ సర్క్యూట్ (వార్షిక చెక్ రిపబ్లిక్ మోటార్సైకిల్ గ్రాండ్ ప్రిక్స్), స్ట్రాహొవ్ స్టేడియం (కమ్యూనిస్ట్ యుగంలో స్పార్టాకియాడెస్, సొకొల్ గేమ్స్), టిప్స్ పోర్టు అరేనా (1964 ప్రపంచ పురుషుల హ్యాండ్బాల్ చాంపియన్షిప్, యురోబాస్కెట్ 1981, 1990 ప్రపంచ పురుషుల హ్యాండ్బాల్ చాంపియన్షిప్, మాజీ కె.హెచ్.ఎల్, హెచ్.సి. లేవ్ ప్రాహా హోమ్ వేదిక), స్టేడియన్ ఎవ్జిన రోస్కియో (1978 యూరోపియన్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్స్) వంటి క్రీడా వేదికలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:భూపరివేష్టిత దేశాలు
విసర్జన
జీవ క్రియలు జరిగినప్పుడు అనేక రసాయనిక చర్యలు జరిగి ఉపయోగము లేని, హానికరమైన, అనేక అనుషంగిక పదార్ధాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి. వీటిలో కొన్ని పదార్ధాలను తప్పనిసరిగా బయటకు పంపవలసి ఉంటుంది. ఇలా అవసరము లేని మలిన పదార్ధాలను దేహము నుండి వేరుచేసి బయటకు పంపించే విధానాన్ని విసర్జన (Excretion) అంటారు.
విసర్జన పదార్ధాలు అనేక రకాలు. ఇవి జీవికి జీవికి, ఒకే జీవిలో కూడా వేర్వేరు రకాలుగా ఉంటాయి. కార్బర్ డై ఆక్సైడ్, జీర్ణం కాని ఆహార పదార్ధాలు, అధిక నీరు, లవణాలు, జీవక్రియలో ఉత్పత్తి అయ్యే నత్రజని సంబంధిత పదార్ధాలు ముఖ్యమైన విసర్జన పదార్ధాలు.
కింపులన్ ఆలయం
కింపులన్ ఆలయంను బుక్ టెంపుల్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సా.శ. 9 నుండి 10వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన, ఇండోనేషియా కు చెందిన పురాతన హిందూ దేవాలయం. ఇది ఇండోనేషియాలోని యోగ్యకార్తాలోని కలియురాంగ్, స్లెమాన్‌లో ఉంది. ఇది ఇండోనేషియా ఇస్లామిక్ విశ్వవిద్యాలయం కలియురంగ్ రోడ్‌లోని ఉల్ అల్బాబ్ మసీదు ప్రాంతంలో ఉంది. ఆలయం దాదాపు ఐదు మీటర్ల భూగర్భంలో పాతిపెట్టబడింది. ఆలయ ప్రాంతాలు చతురస్రాకారం లో ఉన్న యాంటీసైట్ రాతి గోడలను కలిగి ఉండి, వినాయకుడు, నంది, లింగం-యోని విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించడానికి నిర్మించబడ్డాయి.
విసర్జన
విసర్జన పదార్ధాల ఆధారంగా జీవుల వర్గీకరణ
జీవులలో స్వేచ్ఛా నత్రజని ఉత్పత్తి కాదు. కాని నత్రజని కలిగిన అంత్య జనకాలైన అమోనియా, యూరియా, యూరిక్ ఆమ్లము ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఉత్పత్తి అయిన నత్రజని సంబంధిత మలిన పదార్ధాలను ఆధారంగా చేసుకొని జీవులను నాలుగు సముదాయాలుగా వర్గీకరణ చేశారు.
వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము
కింపులన్ ఆలయం
చరిత్ర
యోగ్యాకర్త పురావస్తు కార్యాలయం ద్వారా ఆలయంలో పురావస్తు తవ్వకాలు జరుగుతున్నాయి. ఇప్పటివరకు ఈ ఆలయం హిందూ పురాతన శాఖకు చెందినదని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ ఆలయం దాని శిల్పాలతో సా.శ. 9వ శతాబ్దం నుండి సా.శ. 10వ శతాబ్దం వరకు మధ్య కాలంలో, మాతరం రాజ్యంలో బంధించబడి ఉండవచ్చని గట్టిగా నమ్మవచ్చు.
పురావస్తు త్రవ్వకాలలో, ఆలయం ఇండోనేషియా ఇస్లామిక్ విశ్వవిద్యాలయం క్యాంపస్ మైదానంలో కనుగొనబడినందున దీనిని 'కాండీ యూనివర్సిటాస్ ఇస్లాం ఇండోనేషియా ఆలయం' అని పిలుస్తారు. తరువాత ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ఈ ఆలయానికి 'క్యాండీ కింబులన్' అని పేరు మార్చింది, అంటే 'కింబులన్ ఆలయం' అని అర్థం. దీనికి పురావస్తు ప్రదేశం కింబులన్ అనే గ్రామం పేరు పెట్టారు. అయితే ఇండోనేషియాలోని ఇస్లామిక్ యూనివర్సిటీకి చెందిన వక్ఫ్ ఫౌండేషన్ బోర్డు మరో పేరును సూచించింది. ఈ పేరును సంస్కృతంలో పుస్తశాల అని కూడా అంటారు, దీని అర్థం "గ్రంధాలయం". ఆలయ స్థలం మొదట విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయంగా ఉండాలనే ప్రాతిపదికన ఈ పేరు ఎంపిక చేయబడింది. విశ్వవిద్యాలయం విద్యాసంబంధ స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పడానికి "లైబ్రరీ" అనే పేరు కూడా ఎంపిక చేయబడింది. ఆ పురావస్తు ప్రదేశంలో వినాయకుడు దొరికిన ప్రదేశం జావాలో ఉంది. గణేశుడు సాంప్రదాయకంగా అభ్యాసం, తెలివి, జ్ఞానం లకు దేవుడు ప్రతీకగా చెప్పుకుంటారు.
ఆర్కిటెక్చర్
ఈ దేవాలయం హిందూ ధార్మిక దేవాలయం. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ కాలం నాటి ఆలయంతో పోలిస్తే ఈ ఆలయ నిర్మాణం అసాధారణమైనది. సాధారణ సెంట్రల్ జావా హిందూ దేవాలయాల వలె కాకుండా, ఈ ఆలయానికి రాతి ప్రధాన నిర్మాణం, ఎత్తైన పైకప్పు లేదు. అలాగే ఈ ఆలయం పరిమాణంలో చిన్నది. సాధారణ అలంకరణలతో ఉంది. ఇది గాలా శిల్పాలతో గోడ రాతి పునాదితో అనేక చతురస్రాలను కలిగి ఉంటుంది. మెట్లపై గాలా అనే పైర్ బొమ్మ చెక్కబడి ఉంటుంది. లోపలి గదులలో వినాయకుడు, నంది, లింగం-యోని విగ్రహాలు ఉన్నాయి.
ఆలయ చరిత్ర, వాస్తుశిల్పం చాలా సాధారణమైనవని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఆలయం ప్రధాన భాగం, స్తంభాలు, పైకప్పు బహుశా చెక్కతో లేదా కాలక్రమేణా క్షీణించిన ఏవైనా జాడలతో తయారు చేయబడ్డాయి. ఎత్తైన మేరు శైలి పైకప్పుతో ఉన్న నిర్మాణం ప్రస్తుత బాలినీస్ ఆలయంలో కనిపించే కళా శైలిని పోలి ఉంటుంది. మాతరం రాజ్యం రాజ జాతీయ దేవాలయం అయిన అద్భుతమైన, గొప్పగా అలంకరించబడిన బ్రాహ్మణ దేవాలయం వలె కాకుండా, కింపులన్ కోల్ అనేది రాజధాని శివార్లలోని ఒక గ్రామంలోని సాధారణ ప్రజలచే నిర్మించబడిన ఒక సాధారణ గ్రామ దేవాలయం.
మూలాలు
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:ఇండోనేషియా
రఘువరన్ బి.టెక్
రఘువరన్ బి.టెక్ 2015లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శ్రీ స్రవంతి మూవీస్ బ్యానర్ పై స్రవంతి రవికిశోర్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు వేల్‌రాజ్‌ దర్శకత్వం వహించాడు. ధనుష్, అమలా పాల్, సురభి, శరణ్య పొనవన్నన్, వివేక్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ సినిమా 18 జులై 2014న తమిళంలో ‘వేలై ఇళ్ళ పట్టదారి’ పేరుతో, తెలుగులో ‘రఘువరన్ బి.టెక్’ పేరుతో 1 జనవరి 2015న విడుదలైంది.
కథ
సివిల్‌ ఇంజినీర్‌ అయిన రఘువరన్‌ (ధనుష్‌) చాలా తెలివైన వాడు అయినా కానీ తాను కోరుకున్న ఉద్యోగం తప్ప ఇంకోటి చేయనని ఖాళీగా ఇంట్లో కూర్చుంటాడు. ఇవేవి పెద్దగా పట్టించుకోకుండా జాలీగా లైఫ్ ను లీడ్ చే్సుకుంటూ వస్తుంటాడు. పక్కింట్లో ఉండే శాలిని (అమలాపాల్) మొదట్లో రఘు పనికిరాని వాడుగా భావించినా అతడి గురించి తెలుసుకుని ప్రేమలో పడుతుంది. తండ్రి (సముద్రఖని) చేత చీవాట్లు తింటూ తల్లి (శరణ్య) చనిపోవడానికి పరోక్షంగా కారణమవుతాడు. ఆ తర్వాత అతనికి ఓ కంపెనీలో ఇంజినీర్‌గా ఉద్యోగం వస్తుంది. తనకి పెద్ద ప్రాజెక్ట్‌ దక్కితే ఆ కాంట్రాక్ట్‌ దక్కించుకోలేకపోయిన అరుణ్‌ (అమితాష్‌) అనే బిల్డర్‌ రఘువరన్‌ లక్ష్యానికి అడుగడుగునా అడ్డు పడతాడు. బుద్ధి బలం, కండ బలంతో తాను అనుకున్నది రఘువరన్‌ ఎలా సాధిస్తాడు? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2015 తెలుగు సినిమాలు
పిఠాపురం కాలనీ
పిఠాపురం కాలనీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం విశాఖపట్నం నగరానికి మధ్య భాగంలో ఉన్న ప్రాంతం. విశాఖ మహానగరపాలక సంస్థ స్థానిక పరిపాలనా పరిధిలో ఉన్న ఈ ప్రాంతం, ద్వారకా బస్ స్టేషన్ నుండి సుమారు 3.2 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది. పిఠాపురం కాలనీ చుట్టూ మద్దిలపాలెం, శివాజిపాలెం ఉన్నాయి. ఇక్కడ కళా భారతి ఆడిటోరియం, ఐసిఎఐ ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
ఇది 17.73512°N, 83.3234°W ఆక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 17 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో పెద్ద వాల్తేరు, రేసపువానిపాలెం, వెంకోజిపాలెం, హెచ్ బి కాలనీ, చిన్న వాల్తేరు మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
రవాణా
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో పిఠాపురం కాలనీ మీదుగా వెంకోజిపాలెం, ఓహ్పో, అరిలోవ, హెచ్‌బి కాలనీ, విజయనగరం, ఆర్టీసీ కాంప్లెక్స్, తగరపువలస మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఇక్కడికి సమీపంలో విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషను, కొత్తపాలెం రైల్వే స్టేషను ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాలు వర్గం:విశాఖపట్నంలోని ప్రాంతాలు
మాలు
మాలు (Mortar - మోర్టార్) అనగా రాళ్ళు, ఇటుకలు, కాంక్రీట్ ఇటుకదిమ్మల వంటి నిర్మాణ అచ్చులను ఒకటిగా కలుపుతూ కట్టడం కట్టుటకు ఉపయోగింపదగిన ఇసుక, సిమెంట్ల యొక్క అడుసు. ఈ మాలును కట్టడాల యొక్క క్రమరహిత అంతరాలను పూడ్చడానికి ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని ప్రత్యేక ఇటుక గోడల నిర్మాణాల సమయంలో మాలు అలంకరణగా కనిపించుటకు మాలులో రంగులు కలుపుతారు. మాలును తాపీపని యొక్క అనేక నమూనాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
మాలు అనేది సాధారణంగా ఇసుక, బంధకం, నీరు యొక్క మిశ్రమముల ద్వారా తయారు చేయబడుతుంది. 20 వ శతాబ్దం నుంచి అత్యంత సాధారణ బంధకం పోర్ట్లాండ్ సిమెంట్, కానీ పురాతన బంధకం సున్నపు మాలు, ఈ మాలును ఇప్పటికీ కొన్ని కొత్త నిర్మాణములలో ఉపయోగిస్తున్నారు. సిమెంట్ మాలు బలంగా చాలా ఎక్కువ కాలం ఉండుటకు కట్టడం పని పూర్తయిన తరువాత రోజు నుంచి కొన్ని రోజుల పాటు (30 రోజులు) నీటితో తడుపుతారు.
వర్గం:నిర్మాణాలు
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, పూణే
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, పూణే (ఐఐఐటీ పూణే లేదా ట్రిపుల్ ఐటీ పూణే), అనేది మహారాష్ట్ర లోని పూణే లో ఉన్న ప్రభుత్వ సాంకేతిక, పరిశోధన విశ్వవిద్యాలయం. భారత ప్రభుత్వ మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా లాభాపేక్ష లేని పబ్లిక్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం నమూనా క్రింద స్థాపించబడిన 25 ఐఐఐటీ లలో ఇదీ ఒకటి.
చరిత్ర
ఇది 2016లో ప్రారంభించబడింది. ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ లాస్ (సవరణ) బిల్లు ప్రకారం 2017 ఆగస్టులో భారత ప్రభుత్వం చే జాతీయ ప్రాధాన్యతా విద్యాసంస్థల జాబితా హోదాను పొందింది.
కోర్సులు
ఇందులో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (బిటెక్)లో కంప్యూటర్ సైన్స్-ఇంజనీరింగ్ (సిఎస్ఈ), ఎలక్ట్రానిక్స్-కమ్యూనికేషన్ ఇంజనీరింగ్ (ఈసీఈ) అనే రెండు కోర్సులను అందిస్తోంది. 2019–20 విద్యా సంవత్సరం నుండి ఇన్స్టిట్యూట్ మాస్టర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (ఎంటెక్), డాక్టర్ ఆఫ్ ఫిలాసఫీ (పిహెచ్.డి.) కోర్సులను ప్రారంభించింది.
సిఎస్ఈలో 175 మంది విద్యార్థులు, ఈసీఈలో 50 మంది విద్యార్థులకు ప్రవేశం ఉంటుంది. జాయింట్ సీట్ అలోకేషన్ అథారిటీ ద్వారా సీట్ల భర్తీ ఉంటుంది. పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులు ఎంటెక్ కోసం సెంట్రలైజ్డ్ కౌన్సెలింగ్ ద్వారా ప్రవేశం పొందుతారు.
ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థులను ప్రోత్సహించేందుకు, సంస్థ వివిధ విభాగాల్లో 'మేజర్'తో రెండు బ్రాంచ్‌లలోని ప్రతిభగల విద్యార్థులకు 'ఆనర్స్' డిగ్రీని ప్రదానం చేయడం ప్రారంభించింది.
ప్లేస్‌మెంట్
పెద్ద సంఖ్యలో పరిశ్రమలు, విద్యార్థులను రిక్రూట్ చేయడానికి ఇతర సంస్థల కంటే ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. కెరీర్ డెవలప్‌మెంట్ & కార్పొరేట్ రిలేషన్ సెంటర్ విద్యార్థులకు మార్గదర్శకత్వం, కెరీర్ ప్లానింగ్, స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్ ద్వారా అవకాశాలను అందిస్తుంది. 2021–2022 బ్యాచ్ కోసం టాప్ కంపెనీలు ఐఐఐటీ పూణేని సందర్శించాయి.
ఆరాధ్యుల వెంకటేశ్వరరావు
thumb|ఆరాధ్యుల వెంకటేశ్వరరావు ఆరాధ్యుల వెంకటేశ్వరరావు ప్రముఖ రంగస్థల నటులు.
జననం
వెంకటేశ్వరరావు 1954లో అనంతవరం గ్రామంలో జన్మించారు. వీరి తండ్రి ఏ.వి.సుబ్బారావు కూడా రంగస్థల నటులే. తండ్రి పర్యవేక్షణలో నటునిగా తీర్చిదిద్దబడ్డారు.
రంగస్థల ప్రస్థానం
వెంకటేశ్వరరావు 1966 సంవత్సరంలో పాఠశాల వార్షికోత్సవ సందర్భమున శ్రీకృష్ణరాయబారం నాటకంలో కృష్ణ పాత్ర ధరించారు. తన తండ్రిగారైన తండ్రి గారైన ఏ.వి.సుబ్బారావు స్థాపించిన శ్రీ పూర్ణశ్రీ నాట్యమండలిని 1980లో స్వీకరించి, తెరలు, లైటింగ్, డ్రెస్, స్వంతంగా ఏర్పాటు చేసుకొని దాదాపు 3 వేల నాటకాలు ప్రదర్శించారు.
అమెరికాలోని అట్లాంటా, న్యాష్ విల్లీ, డేటాన్, కొలంబస్, సెయింట్ లూయిస్, డెట్రాయిట్, హ్యుస్టన్, లాస్ ఎంజెల్స్, శ్యాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, బోస్టన్, వాంట్స్ విల్లీ, పిట్స్ బర్గ్, డల్లాస్, ఫీనిక్స్ శాండియాగో, న్యూజెర్సీ, న్యూయార్క్ మొదలైన 20 రాష్ట్రాలలో పర్యటించి శ్రీరాముడు, శ్రీకృష్ణుడు పాత్రలు నటించారు.
ఆల్ ఇండియా రేడియో, దూరదర్శన్ వారు నిర్వహించిన అనేక కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. 1987 నుండి 1991 వరకు తెనాలి పట్టణ రంగస్థల కళాకారుల సంఘం అధ్యక్షులుగా పనిచేశారు.
సన్మానాలు - సత్కారాలు - బిరుదులు
1981 నుండి ఎన్నో సత్కారాలు, సన్మానాలు, బిరుదులు పొందారు. రాష్ట్రంలోనే కాకుండా ఒరిస్సా, పశ్చిమ బెంగాల్, ఢిల్లీ లలో అనేక సత్కారాలు, సన్మానాలు పొందారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:1954 జననాలు వర్గం:మూలాల అందజేత ప్రాజెక్టు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
30 రోజుల్లో ప్రేమించటం ఎలా (సినిమా)
కథ
వైజాగ్‌లో ఓ కాలేజీలో ఇంజనీరింగ్‌ చదివే అల్లరి స్టూడెంట్‌ అర్జున్ ‌(ప్రదీప్‌ మాచిరాజు).చదువంటే అంతగా ఇష్టం ఉండదు కానీ బాక్సింగ్‌ అంటే ప్రాణం. అదే కాలేజీలో కొత్తగా చేరిన విద్యార్థిని అక్షర (అమృతా అయ్యర్‌). అమృతకి, అర్జున్‌కి అసలే పడదు.ఒకరినొకరు ద్వేషిస్తారు. అనుకోకుండా వీరిద్దరు ఫ్రెండ్స్‌తో కలిసి విహారయాత్రకు వెళ్లాల్సి వస్తోంది. అక్కడ వీరిద్దరికి ఓ పెద్ద సమస్య ఎదురువుతోంది. ఆ సమస్యకు పరిష్కారమేంటో స్వామిజీ (శుభలేక సుధాకర్‌) చెప్తాడు. దీంతో వీరిద్దరు ఇష్టంలేకున్నా 30 రోజుల్లో ప్రేమించుకోవాల్సి వస్తోంది. అసలు వీరిద్దరికి ఎదురైన సమస్య ఏంటి? వీరిజీవితాలకు, స్వామీజికి సంబంధం ఏంటి? అనేదే మిగతా కథ.
నిర్మాణం
దర్శకుడు మున్నా, పదవీరన్ పాటను చూసిన తర్వాత అమృతా అయ్యర్ ఈ చిత్రంలో పాత్ర పోషించడానికి సంతకం చేశారు. ఈ చిత్రాన్ని గతంలో కేరతం, అండమైనా మనసులో నిర్మించిన ఎస్.వి.బాబు నిర్మించారు. ఈ చిత్రాన్ని రాజమండ్రి, కేరళలో చిత్రీకరించారు. ఈ చిత్రం ఉగాదికి 2020 లో విడుదల కావాల్సి ఉంది, కాని కొవిడ్-19 మహమ్మారి కారణంగా వాయిదా పడింది.
సౌండ్‌ట్రాక్
ఈ చిత్రం సౌండ్ ట్రాక్‌లో మూడు పాటలు ఉన్నాయి, ఇవి లాహరి మ్యూజిక్ లేబుల్ ద్వారా విడుదలయ్యాయి. "నీలి నీలి ఆకాసం" పాట తెలుగు సంగీతంలో అతిపెద్ద విజయాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఇది తెలుగు మ్యూజిక్ చార్టులలో అగ్రస్థానంలో ఉంది. విడుదలకు ముందే ఈ చిత్రం ప్రమోషన్లను హైప్ చేసింది.ఈ  చిత్రం లో అన్ని సంగీతాలను అనుప్ రూబెన్స్ స్వరపరిచారు.
గడ్డం గ్యాంగ్
గడ్డంగ్యాంగ్ 2015లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శివాణీ, శివాత్మిక మూవీస్ బ్యానర్ ల పై జీవితరాజశేఖర్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు పి.సంతోష్ దర్శకత్వం వహించాడు. రాజశేఖర్, షీనా, నాగబాబు, అచ్చు, నరేష్, రాజేష్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 2 ఫిబ్రవరి 2015న విడుదలైంది.
కథ
దాసు (రాజశేఖర్), రమేష్(సత్యం రాజేష్), సురేష్(అచ్చు) తో కలిసి ఒక కిడ్నాప్ గ్యాంగ్ నడుపుతుంటాడు. వీళ్లు ధర్మరాజు(నరేష్) కొడుకుని కిడ్నాప్ చేయడానికి ఒప్పందం కుదుర్చుకుంటారు. అనుకున్న ప్రకారం కిడ్నాప్ చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. అయితే ముందుగా అందులో ఫేలయినా తర్వాత అతడ్ని కిడ్నాప్ చేస్తారు. కానీ డబ్బు లావాదేవీలతో ఈ గడ్డం గ్యాంగ్ ఇబ్బందుల్లో పడిపోతుంది. ఈ నేపథ్యంలోనే వీరిని పట్టుకునేందుకు గబ్బర్ సింగ్ అనే ఓ పోలీసాఫీసర్ దిగుతాడు. తరువాత ఏమి జరిగింది అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
శ్రీరామోజు హరగోపాల్
శ్రీరామోజు హరగోపాల్, తెలంగాణ కు చెందిన ప్రముఖ కవి, రచయిత, ఉపాధ్యాయుడు, చరిత్ర పరిశోధకుడు. 2022లో తెలంగాణ భాషా దినోత్సవం సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి కాళోజీ సాహిత్య పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.
జననం, విద్య
శ్రీరామోజు హరగోపాల్ 1957, మార్చి 25 న విశ్వనాధం, వరలక్ష్మీ దంపతులకు యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా లోని ఆలేరు పట్టణంలోని పోచమ్మవాడలో జన్మించాడు. ఎం.ఏ.తెలుగు, ఎం.ఇడి. చదివాడు.
ఉద్యోగం
ఉన్నత పాఠశాలలో ఎస్జీటీ, గ్రేడ్-2 తెలుగు పండిట్, స్కూల్ అసిస్టెంట్ తెలుగు, సాంఘిక శాస్త్రం ఉపాధ్యాయునిగా, గెజిటెడ్ హెడ్ మాష్టర్ గా పనిచేసి 2013లో పదవీవిరమణ చేసాడు. ఉపాధ్యాయ ఉద్యమాల్లో క్రియాశీలకంగా పనిచేసాడు.
చరిత్రకారుడిగా
పదవీ విరమణ తరువాత తెలంగాణ జాగృతి చరిత్ర విభాగంలో పనిచేశాడు. అతనితో కలిసివచ్చిన మిత్రులు, మార్గదర్శకులతో కలసి కొత్త తెలంగాణ చరిత్ర బృందాన్ని ఏర్పాటుచేసి, ఆ బృంద కన్వీనర్ గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ తెలంగాణా అంతట పర్యటిస్తూ తెలంగాణ చరిత్ర ను అధ్యయనం చేస్తున్నాడు. ఆదిమానవ సంస్కృతి, నాగరికతలు, గ్రామాల చరిత్ర, శాసన పరిష్కరణ, స్థానిక చరిత్రల గురించి అన్వేషణ చేస్తున్నాడు. సొంత ఊరు ఆలేరు చరిత్రను అధ్యయనం చేసి ‘ఆలేటి కంపణం’ పుస్తకాన్ని, దక్కన్ పీఠభూమిలోని పురావస్తు శాస్త్రం, వారసత్వం మరియు శాసనాలపై తాను రాసిన రాసిన రచనలతో 'తెలంగాణ చరిత తొవ్వల్లో' (మన గత చరిత్ర యొక్క నిధి పుస్తకం) అనే సంకలనాన్ని వెలువరించాడు.
పురస్కారాలు
కవిగా, సాహిత్య పరిశోధకునిగా పలు అవార్డులు అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1957 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:తెలంగాణకు చెందిన చరిత్రకారులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా ఉపాధ్యాయులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా రచయితలు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా కవులు వర్గం:కవిసంగమం కవులు వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:అంతర్జాల రచయితలు వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా వికీపీడియనులు
మంగా సరై
భౌగోళికం, జనాభా
మంగా సరై(Manga Sarai) (174) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్ ఒకటో తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 275 ఇళ్లతో మొత్తం 1591 జనాభాతో 216 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృత్‌సర్ అన్నది 8 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 840, ఆడవారి సంఖ్య 751గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 336 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37520.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడి ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (Kathu nangal)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Kathu nangal)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Kathu nangal)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ఇన్, అవుట్-పేషెంట్ వైద్య సౌకర్యంఉంది.
* గ్రామంలో 1 ఎంబిబిఎస్ డిగ్రీలు కలిగిన వైద్యుడు/ఉన్నారు గ్రామంలో 1 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడు ఉన్నాడు/ఉన్నారు
* గ్రామంలో 1 మందుల దుకాణం ఉంది.
పారిశుధ్యం
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామంలో లేదు. సమీపటెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు. సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటోలుగ్రామంలో లేదు. సమీపఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో లేదు. సమీపటాక్సీలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
సమీపఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో ఉంది.
..
విద్యుత్తు
. 1 . 1 8 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబర్)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం(అక్టోబర్-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
మంగా సరై(Manga Sarai) (174) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
మంగా సరై(Manga Sarai) (174) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం,Cattle feed
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -1 తాలూకా గ్రామాలు
ఫాతిమా సనా షేక్
ఫాతిమా సనా షేక్ (జననం 11 జనవరి 1992) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె 1997లో ఇష్క్ సినిమాలో బాల నటిగా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి చచ్చి 420, తహాన్,  వన్ 2 కా 4 వంటి సినిమాల్లో బాలనటిగా నటించి 2016లో 'దంగల్‌' సినిమా ద్వారా హీరోయిన్ గా తొలిసారి నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1992 జననాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర వ్యక్తులు
అరణ్య
అరణ్య 2021లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఈ సినిమా తెలుగు, తమిళం, మలయాళం మరియు హిందీ భాషల్లో విడుదలైంది. రానా దగ్గుబాటి, విష్ణువిశాల్‌, పుల్‌కిత్ సామ్రాట్‌, జోయా హుస్సేన్‌, శ్రియా పిల్‌గావ్ంక‌ర్ ప్రధాన పాత్ర‌ల్లో నటించిన ఈ 2021 మార్చి 26 న విడుదలైంది.