cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
ఇది మండల కేంద్రమైన బాలానగర్ నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 26 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని బాలానగర్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన రాజాపూర్ మండలం లోకి చేర్చారు.
తిరుమల ప్రసాదం
తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామికి నైవేద్యంగా నివేదించి, భక్తులకు పంచిపెట్టే లడ్డు, వడ వంటి తినే పదార్థాలు తిరుమల ప్రసాదంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ప్రస్తుతం లడ్డు తిరుమలలో శ్రీవారి ప్రసాదాల్లో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొంది, తిరుమల ప్రసాదం అంటే గుర్తుకువచ్చేలా పేరు తెచ్చుకుంది. అయితే చారిత్రకంగా 15వ శతాబ్ది నుంచి 20వ శతాబ్ది తొలినాళ్ళ వరకూ వడకు తిరుమల ప్రసాదంగా ప్రస్తుతం లడ్డుకు ఉన్న పేరు ఉండేది. మనోహరం పడిగా పిలిచే సున్నుండ వంటి ప్రసాదానికి కూడా 16-20 శతాబ్దాల కాలంలో ప్రాముఖ్యత ఉండేది. ఈ రెండు ప్రసాదాల ప్రాధాన్యతను 20వ శతాబ్ది నుంచి సెనగపిండితోనూ, పంచదారతోనూ చేసే ప్రస్తుత తిరుపతి లడ్డు తీసుకుంది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 196 ఇళ్లతో, 828 జనాభాతో 187 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 413, ఆడవారి సంఖ్య 415. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 147 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575128.
తిరుమల ప్రసాదం
విజయనగర కాలంలోనూ, ఆ తర్వాత రాజులు, ఉన్నతోద్యోగులు, సంపన్నులు ప్రసాదాల నిమిత్తం ఇచ్చిన డబ్బు మూలనిధిగా చేసి కానీ, వారు భూములు, గ్రామాల రూపంగా ఇస్తే వాటి మీద వచ్చే ఆదాయంతో కానీ ప్రసాదాలు తయారుచేసేవారు. ఆ ప్రసాదాల్లో నాలుగింట ఒక వంతు దాతకు, మిగతా ప్రసాదంలో స్థానత్తార్లు (ధర్మకర్తలు), ఆలయ సిబ్బంది, మఠాల వార్లు వంటివారికి వాటా ఉండేది. స్థానత్తార్లు, సిబ్బంది ఈ పరిస్థితిని ఆసరాగా చేసుకుని తిరుమల ప్రసాదాలను అమ్మి, ఆ అమ్మకాన్నే సంపద కూడబెట్టుకోవడానికి మార్గంగా తీసుకునేవారు. సాళువ వీరనరసింహరాయలు తన హయాంలో తిరుమలలో స్వామివారికి నైవేద్యాల నిమిత్తం అనేక దానాలు చేసి, దాతగా తనకు వచ్చిన భాగాన్ని ఉపయోగించి అన్నదాన సత్రాలు, ప్రసాద వితరణ ఏర్పాట్లు చేశాడు.
విజయనగర సామ్రాజ్యం అత్యున్నత దశకు చేరుకునేనాటికి, తిరుమల వైభవం ప్రసాదాల రూపంలో కళ్ళకు కట్టింది. రాజులు, అధికారులు, సంపన్నులు ఏర్పాటుచేసిన దానాలు వందలాది గంగాళాల్లో, వందల రకాల నైవేద్యాలు తయారుచేసి రోజుకు వందసార్లు నివేదించే పరిస్థితి వచ్చింది. ఈస్టిండియా కంపెనీ కాలంలో ఆర్థిక, మతపరమైన కారణాలతో తిరుమలలో నైవేద్యాల కోసం వందల ఏళ్ళుగా దాతలు ఇచ్చిన దేవదేయాల భూములు, గ్రామాలను ఈస్టిండియా ప్రభుత్వం జప్తుచేసుకుని, ఆ ఆదాయం మీద ఏర్పాటుచేయాల్సిన అన్ని నైవేద్యాలను నిలిపివేసింది. 1840లో తిరిగి ఆలయ నిర్వహణ కంపెనీ చేతి నుంచి మహంతులకు అప్పగించాకా దేవాలయానికి సమకూడే ఆదాయంతో పూర్వపు పద్ధతుల్లో నైవేద్యాలు చేయడం మొదలుపెట్టి, ఇప్పటిదాకా ఆ పద్ధతే కొనసాగుతోంది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
గణాంకాలు
2001 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 809. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 400, స్త్రీల సంఖ్య 409.అక్షరాస్యత శాతం 51.33%.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు రాజాపూర్లో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల జడ్చర్లలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఫరూఖ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఫరూఖ్ నగర్లోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.
తిరుమల ప్రసాదం
ప్రస్తుతం తిరుమలలో అన్నప్రసాదాన్ని నిత్యాన్నదాన భవనంలోనూ, ఇతర ప్రదేశాల్లోనూ ఉచితంగా వితరణ చేస్తూండగా, దర్శనం చేసుకున్నవారికి ఏదోక రకం ప్రసాదాన్ని తినేందుకు, కనీసం ఒక లడ్డూ అయినా తీసుకువెళ్ళేందుకు ఉచితంగా ఇస్తున్నారు. మిగిలిన ప్రసాదాలను భక్తులు ఒక పరిమితి మేరకు కొనుక్కోవచ్చు. నైవేద్యాల తయారీకి వంశపారంపర్యంగా చేసే పోటు మిరాశీదారుని 1980వ దశకంలో మిరాశీ వ్యవస్థ రద్దులో భాగంగా తొలగించి, కొన్నాళ్ళు తితిదే నేరుగాను, ఆపైన తయారీ గుత్తేదారులకు అప్పగించడం ద్వారానూ చేస్తోంది.
సిబ్బందికి భోజనం
తిరుమలలో నైవేద్యాలపై దాతల దృష్టి 14వ శతాబ్దికి ముందు పెద్దగా పడలేనట్టే ఆలయ శాసనాలు సూచిస్తున్నాయి. 13, 14 శతాబ్దుల్లో ఆలయంలో పనిచేసే సిబ్బంది వరకే ప్రసాదాలు తయారుచేసినట్టు శాసనాధారాలు చెప్తున్నాయి. కొండమీద పనిచేసే సిబ్బందికి వేరే భోజన భాజనాల అవసరం లేకుండా ఆ చేసే నైవేద్యమే ప్రసాదంగా భోజనం చేసేందుకు సరిపోయేట్టుగా ఏర్పాటుచేసుకునేవారు.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తిరుమల ప్రసాదం
ప్రసాదం కోసం దానాలు
తిరుమలలో తొలినాళ్ళలో అన్న ప్రసాదం మాత్రమే ఉండేది, తర్వాతి కాలంలో వివిధ రకాల ప్రసాదాలు మొదలయ్యాయి. ఈ ప్రసాదాలతో పాటుగా ప్రసాదాలను తయారుచేయడానికి రాజులు, రాజపురుషులు, ఉన్నతాధికారులు, సంపన్నులు దేవదేయాలుగా (దానాలుగా) సొమ్ము కానీ, భూమి కానీ, గ్రామాలు కానీ సమర్పించడం, వారి పేరిట ఆ ప్రసాదాలు తయారుచేసి నివేదించే పద్ధతి ఏర్పడడం ఉంది. 14వ శతాబ్దం చివరి కాలం వరకూ ప్రసాదాలను చిట్టడవుల్లోంచి, దుష్కరమైన కొండ మీద నివాసం ఉంటూ ఆలయాన్ని కనిపెట్టుకున్నందున సిబ్బందికి వెసులుబాటుగా భోజనం బదులు ఇచ్చే పద్ధతి ఉండేది, అప్పటికి యాత్రికులకు ప్రసాదాన్ని ఉచితంగా పంచిపెట్టే పద్ధతి లేదు, సిబ్బందికే తప్ప ధర్మకర్తలు (స్థానత్తార్లు) వగైరా ఎవరికీ దానిలో భాగం లేదు. అయితే 1390ల నాటికి ఆలయ నిర్వహణపై స్థానత్తార్ల పట్టు పెరిగిపోయి, వారికీ సిబ్బందితో పాటుగా వాటా వచ్చింది. అంతవరకూ సిబ్బంది వాటా కేవలం వారు తినడానికే సరిపోయేట్టు ఉంటే 14వ శతాబ్ది చివరికల్లా ఆ గంగాళాలకు గంగాళాలుగా పెరిగింది. ఒక గంగాళం (తళిగ అని వ్యవహరిస్తారు) ప్రసాదాన్ని చేయించేందుకు దాత దేవదాయం ఇస్తే, దానిలో పావు వంతు వాటా అతనికీ, మిగిలిన ముప్పావు భాగం స్థానత్తార్లు, సిబ్బందికి వాటా ఉండేది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
తిరుమల ప్రసాదం
ప్రసాదాలతో వ్యాపారాలు
దూరప్రాంతాలకు చెందిన రాజులు, అధికారులు, ధనికులు ప్రసాదాలకు దేవదాయం ఇచ్చినప్పుడు, దాతగా తమకు వచ్చిన 25 శాతం వాటా ప్రసాదాన్ని భక్తులకు ఉచితంగా పంచాలని కోరుకునేవారు. ఆ కొద్దిభాగం ఉచితంగా పంచినా, ఇంకా ఎందరో భక్తులకు ప్రసాదాల అవసరం అలానే ఉండేది. ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుంటూ స్థానత్తార్లు, సిబ్బంది తమకు వచ్చిన వాటా ప్రసాదాన్ని భక్తులకు అమ్ముకునేవారు. కొందరు స్థానత్తార్లు, సిబ్బంది మాత్రం ఆ బెడద తాము పెట్టుకోకుండా తమ వాటా ప్రసాదాలు కౌలుదార్లకు ఇస్తూండడంతో, పలువురి ప్రసాదాలు తీసుకుని అమ్మే పెద్ద పెద్ద కౌలుదార్లు ఏర్పడ్డారు. ఇలా ప్రసాదాలు అమ్మేవారిని ప్రసాదక్కార్ అని వ్యవహరించేవారు. స్థానత్తార్లు, సిబ్బంది దాతల నుంచి కూడా వారి దాతల భాగాలపై హక్కులను కొనుక్కుని, ఆ విధంగా మిగతా పావుశాతం ప్రసాదాలను కూడా అమ్మకానికి పెట్టడంతో తర్వాతి అడుగు వేశారు. తుదకు ఈ రకంగా వచ్చిన సంపాదనను ప్రసాదాల ఏర్పాటుకు దేవదేయంగా ఇచ్చి, తామే దాతలుగా ఆ దాతల వాటాతో పాటు తమ వాటా కూడా ప్రసాదక్కర్‌లకు అమ్ముకోవడం, తామే ప్రసాదక్కార్‌లుగా భక్తులకే ఆ ప్రసాదం అంతా అమ్మడం వంటివి చేయసాగారు. 1510 నుంచి 1570 వరకూ ఆలయానికి ప్రసాదాల కోసం జరిగిన దేవదాయాలను పరిశీలిస్తే వాటిలో నాలుగో వంతు దేవాలయ సిబ్బంది, స్థానత్తార్లు చేసినవనీ, మిగిలిన నలభై శాతం తిరుపతిలో నివసిస్తున్న వర్తకులు చేసినవనీ తెలుస్తున్నాయి. అలా ప్రసాదాల్లో ప్రసాదాల్లో 65 శాతం వరకూ సిబ్బంది, స్థానికుల చేతిలో ఉండేవి.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
తిరుమల ప్రసాదం
ప్రసాదంలో వాటాలు, పంపకాలు
ప్రసాదంలో దేవదేయాలు చేసిన దాతలకు 25 శాతం వాటా ఉంటుందన్నది మొదటి నుంచీ ఉన్న నియమమే అయినా మిగిలిని 75 శాతంలో ఎవరికి ఎంత దక్కుతుందన్నది విజయనగర సామ్రాజ్యం సంగమ వంశం వచ్చేవరకూ అస్పష్టంగానే కొనసాగింది. సంగమ వంశ కాలంలో అవ్యవస్థలో ఉన్న ఈ పద్ధతులకు ఒక క్రమం తీసుకువచ్చారు. ఆ కాలంలో వేయించిన శాసనాల్లో ఏయే భాగాలు ఎవరెవరికి చెందాలన్నది సుస్పష్టంగా వివరించారు. దాతలకు నాలుగో వంతు పోగా, మిగతా మూడు వంతుల ప్రసాదం 24 భాగాలుగా విభజించి వాటిలో నాలుగు భాగాలు ఏకాంగి శ్రీవైష్ణవుల కోసం జియ్యంగారి మఠానికి, తిరుమలలోనే నివసిస్తూ ఒక్కో వీధిని నిర్వహిస్తూన్న 12 మంది స్థానత్తార్లకు 12 భాగాలు ఇవ్వాలి. మిగిలిన 8 భాగాలు మండపంలో తిరువాయ్‌మొళి చదివే శ్రీవైష్ణవులకు పంచాలి. దాత భాగంలోనూ కొంత వెంపరమన్నార్ జియ్యరుకు, దేవాలయ నాట్యకత్తెలకు, ఆలయంలో పనిచేసే సాలెగాళ్ళకు ఇచ్చి, మిగతాది దాత తీసుకోవచ్చు.
ఉచిత అన్న ప్రసాద సత్రాల ఏర్పాటు
తిరుమల దేవస్థానంలో చక్కని పద్ధతులు ఏర్పరిచి, యాత్రికుల సౌకర్యాలకు ఏర్పాట్లుచేసిన పాలకుడు సాళువ వీరనరసింహరాయలు తన కాలంలోనే ఉచిత అన్నదాన సత్రాల ఏర్పాటుకు శ్రీకారం చుట్టాడు. నైవేద్యాల సేవలకు గాను స్వయంగానూ, తన కుమారులు, కుటుంబసభ్యుల పేరు మీద ధనరూపంలోనూ, భూమి రూపంలోనూ కూడా పలు దేవదేయాలు సమర్పించాడు. తిరుమల ఉత్తర మాడవీధుల్లో రామానుజ కూటాలను ఏర్పాటుచేసి, తన గురువు కందాడై రామానుజ అయ్యంగారుకు నిర్వహణ అప్పగించి, వాటిని అన్నదాన సత్రాలుగా ఉచితంగా భక్తులకు భోజనాలు పెట్టేలా ఏర్పాటుచేశాడు. తన దేవదేయాల ద్వారా దాతగా తనకు లభించే వంతు మొత్తాన్ని రామానుజ కూటాల ద్వారా శ్రీవైష్ణవులకు ఉచితంగా భోజనంగా పెట్టించేందుకు చెందేలా స్థానత్తార్లకు ఆదేశాలిచ్చాడు. కాలినడక దారిలో కట్టించిన గోపురం పక్కన మరో సత్రం ఏర్పాటుచేశాడు నాలుగు గ్రామాలు దేవదేయం చేసి, ఆ ప్రసాదంలో దాతగా తన వంతుకు వచ్చే పాతిక శాతం ప్రసాదాన్ని ఇక్కడికి మోసుకువచ్చేందుకు బ్రాహ్మణులను నియమిస్తూ, ఆ ఉచిత అన్నదాన సత్రం నిర్వహణకు ఏర్పాటుచేశాడు. భక్తులకు ఆ ప్రసాదం చాలకపోతే, మరికొంత వండి పెట్టేందుకు కూడా ఏర్పాటుచేశాడు. ఇంతేకాక బ్రహ్మోత్సవాల సమయాల్లో వచ్చే భక్తుల రద్దీని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆ పదిరోజులు ఉచిత అన్నదాన వితరణ చేసే మరో సత్రాన్ని పుష్కరిణికు పశ్చిమాన కట్టించాడు.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
తిరుమల ప్రసాదం
ఉచిత అన్న ప్రసాద సత్రాల ఏర్పాటు
వీరనరసింహరాయలు తిరుమలలో చేసిన ఈ పనులను అతని అనుచరులు, అధికారులు కూడా సహజంగానే అనుసరించడంతో 15వ శతాబ్ది రెండో అర్థభాగం నాటికి నూటికి పైగా నైవేద్యాలకు దేవదేయాలు ఇచ్చే ఏర్పాట్లు జరిగాయి. దానితో ఉప్పుపొంగల్, చక్కెర పొంగల్, దద్దోజనం, పులిహోర, కదంబం కాక, పాయసం, పానకం, అప్పపడి, దోవ, వడ మొదలైన 57 రకాల సంధి నైవేద్యాలకు ఏర్పాటు జరిగింది.
సంస్కరణలు
విజయనగర పతనానంతరం గోల్కొండ నవాబుల పరిపాలనలో మంత్రులు అక్కన్న మాదన్నలు తిరుమలను దర్శించుకుని తిరుమల దేవాలయ ప్రసాద వితరణ విషయంలో చాలా సంస్కరణలు తీసుకువచ్చారు. స్థానత్తార్లకు, పెద్ద అధికారులకు పెద్ద పెద్ద భాగాలు పంచే పద్ధతి తీసేసి, దేవాలయ నిర్వహణలో నిజమైన కాయకష్టం చేసేవారికే నైవేద్యంలో భాగాలు కల్పించడం చేశారు. దేవదాయాలను పెట్టుబడి మార్గాలుగా చూసి, ప్రసాదంలో పెద్ద ఎత్తున తమకు వచ్చేలా కొందరు పెద్దలు చేసుకున్న ఏర్పాట్లను భంగపరిచేలా దాతలకు నామమాత్రమైన ప్రసాదం లభించేలా మార్పుచేశారు. నైవేద్య దేవదేయాలు రాజ్యం చేతులుమారడంతో పోవడంతో, దేవాలయంలో పనిచేసేవారికి భోజనానికి ఇబ్బందిగా ఉండడాన్ని గమనించి అవసరానికి తగ్గట్టుగా అవసర నైవేద్యాలు ఏర్పాటుచేసి వారి ఆకలి తీర్చారు.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
తిరుమల ప్రసాదం
తిరిగి ప్రారంభం
1840వ దశకంలో ఈస్టిండియా కంపెనీ ఉన్నతాధికారులు స్థానిక ప్రజల మత వ్యవహారాల్లో కంపెనీ కల్పించుకోవడం సరికాదనీ, దానివల్ల అనవసరమైన ప్రజావ్యతిరేకత ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని నివేదికలు సమర్పించారు. దీనివల్ల హాథీరాంజీ మఠానికి చెందిన మహంతును తిరుమల-తిరుపతి ఆలయాల విచారణకర్తను చేస్తూ, అధికారం వారి పరం చేశారు. ఈస్టిండియా కంపెనీ కాలంలో అప్పటివరకూ స్వామివారికి జరిగే నివేదనలు, సేవలు, ఉత్సవాలు, కైంకర్యాల జాబితా వేసిన సవాల్-జవాబ్ పట్టీ, దిట్టం ఆధారంగా తిరుమలలోని సంప్రదాయాలకు లోటుచేయకుండా పరిపాలించాలని నియమం. తిరుమల ఆలయానికి అప్పటికి వచ్చే రూ. లక్ష పైబడి ఆదాయంలో ముప్ఫై శాతానికి మించి ఖర్చు లేకపోవడంతో, మళ్ళీ నైవేద్యాలు, ప్రసాదాలు పూర్వపు పద్ధతిలో చేయడం ప్రారంభమైంది. మహంతుల పాలన ప్రారంభమైన 90 ఏళ్ళకు 1930లో మహంతుల పాలన ముగిసి ధర్మకర్తల మండలి ఏర్పాటు జరిగి, ఆపైన వివిధ మార్పుచేర్పులకు గురైనా ప్రసాదాలు, నైవేద్యాల పద్ధతి పునరుద్ధరణ చెందాకా ఒడిదుడుకులు లేకుండా స్వామి కైంకర్యాలు సాగుతూ వస్తున్నాయి. 1986లో పోటు మిరాశీదారు వ్యవస్థ రద్దు తర్వాత పూర్తిగా వ్యవస్థ తితిదే చేతిలోకి వచ్చింది. పూర్వపు ప్రసాదం వాటాలు పోయి, తితిదే ముందస్తుగా నిర్ణయించినదాని ప్రకారం చెల్లింపులు చేస్తూన్నారు. తితిదే పరిపాలన కాలంలో తిరుమలలో నిత్యం అన్నప్రసాదాన్ని వితరణ చేయడానికి ఏర్పాట్లు పెరుగుతూ వస్తున్నాయి. దర్శనం చేసుకున్నవారికి కనీసం ఒక రకం ప్రసాదాన్ని ఉచితంగా పంచిపెట్టే ఏర్పాటు జరుగుతోంది. తిరుమల ప్రసాదంపై ప్రజలకు ఉన్న భక్తి, ప్రాధాన్యత వల్ల ప్రసాదాలను చేయించి తితిదే అమ్మేందుకు ఏర్పాటుచేస్తోంది. ఐతే రద్దీ, ప్రసాదాల డిమాండ్ దృష్ట్యా కొన్ని విధాలుగా ప్రసాదాల అమ్మకాల్లోనూ భక్తులకు ఇంత అన్న నిబంధనలు పరోక్షంగానూ, ప్రత్యక్షంగానూ అమలుచేయాల్సివస్తోంది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
తిరుమల ప్రసాదం
లడ్డు
తిరుమల శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామి లడ్డు ప్రసాదానికి భౌగోళిక గుర్తింపు లభించింది. లడ్డు తయారీలోని విశిష్టత, దాన్ని స్వీకరించే భక్తుల్లో దానికి ఉన్న ప్రత్యేకత వంటివి అన్నీ కలిసి ఈ హోదా లభించేలా చేశాయి. లడ్డూల తయారీలో వాడే పదార్ధాలు, ఫార్మూలాలు ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి. ఈ తరహాలో లడ్డూను తయారు చేయాలని ప్రయత్నించిన చాలా సంస్థలు కూడా ఆ రుచిని సాధించలేకపోయాయి. అందుకే టీటీడీ వీటి తయారీకి ప్రత్యేక శ్రద్ధ తీసుకుంటుంది.
అయితే ఇంత విశిష్టత కలిగిన లడ్డు 20వ శతాబ్ది వరకూ తిరుమలలోని వందలాది నైవేద్యాలలో చోటుచేసుకోలేదు. 16వ శతాబ్ది మధ్యభాగం నుంచి మధురం లేక మనోహరపడి అనే పదార్థం బెల్లం, మినపపిండి మిశ్రమంతో ఒక విధమైన సున్నుండలా ఉండేది. అలానే 19వ శతాబ్ది మధ్యభాగం నుంచి తీపిబూందీని ప్రసాదంగా అమ్మడం ప్రారంభమైంది. బహుశా ఈ రెండిటి కలయికగా తిరుమలలో 1942 నుంచి భక్తులకు లడ్డూ ప్రసాదాన్ని అందిస్తున్నారు. తర్వాత చెలికాని అన్నారావు పాలకమండలి అధ్యక్షునిగా, చంద్రమౌళిరెడ్డి కార్యనిర్వహణాధికారిగా ఉండగా ఇప్పటి లడ్డూ రూపంలో పంచదార, సెనగపిండి మిశ్రమం ప్రధానంగా, యాలకులు, కిస్‌మిస్‌లు, జీడిపప్పులు వంటివి పంటికి తగిలేలా రూపకల్పన చేశారు.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
తిరుమల ప్రసాదం
లడ్డు
51 లడ్డూలను ఒక ప్రోక్తం అంటారు. ఒక్కోసారి వెయ్యి ప్రోక్తాలను తిరుమలలో తయారు చేస్తారు. అంటే 51వేల లడ్డూలన్న మాట. ఇందుకుగాను 2వేల కిలోల శనగ పిండి, 4వేల కిలోల చక్కెర, 1850 కిలోల నెయ్యి, 350 కిలోల జీడిపప్పు, ఎనభై ఏడున్నర కిలోల ఎండుద్రాక్ష, 50 కిలోల యాలకులు, 50 కిలోల కలకండ అవసరమవుతాయి. రోజుకు లక్షా పాతికవేల లడ్డూలను తితిదే పోటు కార్మికులు తయారుచేస్తున్నారు. భవిష్యత్ లో ఈ సంఖ్యను 5 లక్షలకు పెంచి భక్తులు అడిగినన్ని లడ్డూలు పంచాలనేది టీటీడీ ఆలోచన. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు భక్తులకు 2016 మే నెలలో కోటి లడ్డూలను పంపిణీ చేసి, చరిత్ర సృష్టించింది. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం చరిత్రలో అత్యధిక స్థాయిలో ప్రసాద వితరణ జరిగినట్లు రికార్డు నమోదైంది.
వడ
15వ శతాబ్దం నుంచి 20వ శతాబ్దం ఉత్తరార్థం వరకూ తిరుమల ప్రసాదాల్లో విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నది వడ. తిరుమల ప్రసాదం అనగానే భక్తులకు వడ గుర్తుకువచ్చే పరిస్థితి ఉండేది. 16వ శతాబ్ది మధ్యభాగంలో ప్రారంభమై 20వ శతాబ్ది ఉత్తరార్థం వరకూ కొనసాగిన మనోహరం పడి అనే తీపివంటకం కూడా వడతో పాటుగా తిరుమలలో ముఖ్య ప్రసాదమనే స్థాయిని కలిగివుండేది. ఈ మనోహరం పడి అన్న ప్రసాదం ఇప్పటి సున్నుండను కొంతవరకూ పోలివుండేది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
తిరుమల ప్రసాదం
వివిధ నైవేద్యాలు
తిరుమలలో విజయనగర సామ్రాజ్య కాలం నాటికే రోజుకు వందకు పైగా నివేదనలు చేసే పద్ధతి ఏర్పడిపోయింది. వందలాది మంది దాతలు అనేక పదార్థాల నివేదనకు ఏర్పాట్లు చేయడంతో ఎన్నెన్నో నైవేద్యాలు స్వామివారికి నివేదిస్తూవుంటారు. వీటిలో కొన్నిటిని ప్రసాదంగా భక్తులకు పంచిపెట్టడమో, అమ్మడమో చేసే పద్ధతి ఉంది. స్వామి వారి కైంకర్యాలు, ఉత్సవాలు నిర్దుష్టంగా ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలనా కాలంలో సవాల్ జవాబ్ పట్టీలో నిర్దేశించడంతో, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం దానని ప్రమాణంగా తీసుకుని ఈ నివేదనలు కొనసాగిస్తోంది.
వేర్వేరు నైవేద్యాల పేర్లు ఇలా ఉన్నాయి:
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
భూమి వినియోగం
రాయిపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
తిరుమల ప్రసాదం
తయారీ నిర్వహణ
తిరుమలలో నైవేద్యాల తయారీని పోటు అని పిలుస్తూంటారు. వడ పోటు, లడ్డు పోటు అంటూ వివిధ రకాల నైవేద్యాల తయారీకి పరిభాష. వందల కొద్దీ రాజులు, అధికారులు, సంపన్నులు నైవేద్యాలు తయారుచేయమని ఇచ్చిన ఆదాయాలతో ఎన్నో రకాల నైవేద్యాలు సంప్రదాయానుసారం తయారుచేయాల్సి రావడం అన్నది తొలి నుంచీ తిరుమల ఆలయ నిర్వహణలో ఒక కష్టసాధ్యమైన పనిగానే పేరుతెచ్చుకుంది. ఒక దశలో రోజుకు వందమార్లు నివేదనలు చేసే పరిస్థితి, వందలాది గంగాళాల్లో నైవేద్యాలు తయారుచేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. వివిధ రకాల నైవేద్యాలకు సంభారాలు, వాటిని వండేందుకు వంటచెరుకు ఏర్పాటుచేసుకోవడం, వైష్ణవ వంట బ్రాహ్మణులను సమకూర్చుకోవడం - ఇవన్నీ దుర్గమమైన అరణ్యాల నడుమ, కొండమీదికి చేయాల్సిరావడంతో ఆ పని ఆలయ నిర్వాహకులు చేయలేకపోయేవారు. దాంతో ఈ పని మొత్తాన్ని సంబాళించడానికి ప్రత్యేకించి పారంపర్యంగా వచ్చే ఒక గుత్తేదారు వంటి "పోటు మిరాశీదారు"ను ఏర్పాటుచేసుకున్నారు. ఈ పోటు మిరాశీదారుల పనికి జీతంగా కాక ప్రసాదాల్లో పెద్ద భాగంగా ముట్టేది. ఆ ప్రసాదాలను అమ్ముకుని వీరు అత్యంత సంపన్నులుగా మారడమే కాక, తిరుమలలో అధికారం, ప్రాభవం కూడా కలిగివుండేవారు. 1970ల నాటికి వీరికింద 400 మంది వంట బ్రాహ్మణులు రెండు షిఫ్టుల్లో పనిచేసేవారు. ఐతే ఈ వ్యవస్థ 1986లో ప్రభుత్వం అన్నిరకాల మిరాశీలను (వంశపారంపర్య హక్కులు) రద్దుచేయడంతో రద్దు అయింది. పోటు మిరాశీల ఆధ్వర్యంలో ఉన్న వ్యవస్థ తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ప్రత్యక్ష బాధ్యతల్లోకి వచ్చి, పోటు మిరాశీదారు కింద పనిచేసే వైష్ణవ వంట బ్రాహ్మణులు అందరూ సంస్థ ఉద్యోగులు అయ్యారు. ఐతే పోటు మిరాశీదారు వ్యవస్థ ఉన్నప్పుడు సంబాళించినంత జాగ్రత్తగా ఆలయం అదుపులోకి వచ్చాకా నిర్వహించలేకపోవడం, ప్రసాదాలకు డిమాండ్ బాగా పెరిగిపోతూవుండడం వంటి కారణాలతో తిరిగి పోటు నిర్వహణకు తితిదే గుత్తేదారును ఏర్పాటుచేసుకుంది.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రాయిపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
తిరుమల ప్రసాదం
తయారీ విధానాలు, కైంకర్యం పద్ధతులు
సుప్రభాత సేవ, తోమాల, అర్చన సేవలు ముగిసిన తర్వాత వేంకటేశ్వరుని ఆలయం ఎదురుగా, స్వామి పుష్కరిణి వద్ద కొలువైన ఆది వరాహస్వామివారికి తొలుత నైవేద్యం సమర్పించిన తర్వాత గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్టుకు నైవేద్యం సమర్పిస్తారు. తిరుమల వేంకటేశ్వరునికి ఓడు అని వ్యవహరించే పగిలిన కొత్త మట్టికుండలో వెన్న మీగడలు కలిపిన అన్నాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఈ అన్నాన్ని మాతృ దద్దోజనం అంటారు.
తిరుమలలో ఏకమూర్తి ఆరాధన ప్రత్యేకత. కనుక గర్భగుడిలోని ధృవబేరానికి, పురాణ కథనం ప్రకారం వేంకటేశ్వరస్వామి కొండ మీద కొలువైవుండేందుకు అనుమతించిన భూ వరాహ స్వామికీ తప్ప వేరే ఏ విగ్రహానికి నేరుగా నైవేద్యాన్ని నివేదించరు. వేంకటేశ్వరస్వామికి నివేదించిన పదార్థాలనే మిగిలిన ఏ ఉపాలయాల్లో అయినా నివేదించడం ఆచారం.
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
ఉత్పత్తి
రాయిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
తిరుమల ప్రసాదం
నోట్స్
<references group="నోట్స్"/>
మూలాలు
వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
రాయపల్లి (రాజాపూర్ మండలం)
ప్రధాన పంటలు
మొక్కజొన్న, వరి, జొన్న
రాజకీయాలు
2013, జూలై 27న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా నర్సిములు ఎన్నికయ్యాడు.
కావిలిపాటి విజయలక్ష్మి
కావిలిపాటి విజయలక్ష్మి సుప్రసిద్ధ కథా/నవలా రచయిత్రి. ఈమె విశాఖపట్నం జిల్లా, దేవరాపల్లి గ్రామంలో 1933, ఫిబ్రవరి 1వ తేదీన జన్మించారు.
రచనలు
ఈమె రచనలు పుస్తకం, జ్యోతి, ఆంధ్రజ్యోతి, కళాసాగర్, స్పందనవాణి, పల్లకి, యువ, వనితాజ్యోతి, ప్రభవ, జ్యోత్స్న, అనామిక, విజయ, నీలిమ, స్నేహ, స్వాతంత్ర్య మొదలైన పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి. ఈమె రచించిన విధివిలాసాలు నవలను 1971లో తాసిల్దారుగారి అమ్మాయి పేరుతో సినిమాగా తీసారు. thumb|కావిలిపాటి విజయలక్ష్మి రాసిన విధి విన్యాసాలు
బయటి లింకులు
వర్గం:1933 జననాలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా రచయిత్రులు
గడ్డిబండ (చింతపల్లి)
గడ్డిబండ, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, చింతపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన చింతపల్లి నుండి 29 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 70 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 16 ఇళ్లతో, 62 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 32, ఆడవారి సంఖ్య 30. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 62. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585355 .పిన్ కోడ్: 531111.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి చింతపల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కిటుములలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల లంబసింగిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చింతపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మాకవరపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
గద్దిబండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
కలవకొండ
కలవకొండ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తిరుపతి జిల్లా, చిల్లకూరు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన చిల్లకూరు నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 329 ఇళ్లతో, 1007 జనాభాతో 776 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 499, ఆడవారి సంఖ్య 508. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 525 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 173. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592500 .పిన్ కోడ్: 524412.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల గూడూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల తిక్కవరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తిక్కవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల చిల్లకూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గూడూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కలవకొండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కలవకొండలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కలవకొండలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
అనురాధ ఎన్.నాయక్
అనురాధ ఎన్ నాయక్ గోవాలోని సెంట్రల్ కోస్టల్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్ (సిసిఎఆర్ఐ) లో భారతీయ పరిశోధకురాలు. ఖోలా మిరపకాయల సాగులో గిరిజన మహిళలకు మద్దతు ఇచ్చినందుకు ఆమెకు 2018 నారీ శక్తి పురస్కార్ లభించింది.
ప్రారంభ జీవితం
గోవా కు చెందిన అనురాధ ఎన్ నాయక్ గోవా యూనివర్సిటీలో బోటనీ విభాగంలో చదువుకున్నది.
కెరీర్
నేషనల్ ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓషనోగ్రఫీ (ఎన్ ఐఓ),ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ కు చెందిన సెంట్రల్ కోస్టల్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్ స్టిట్యూట్ (సీసీఏఆర్ఐ)లో పరిశోధకురాలిగా పనిచేసింది. సి.సి.ఎ.ఆర్.ఐ.లో ఉన్నప్పుడు, కాబో డి రామాను సందర్శించినప్పుడు ఎండలో ఎండిపోయిన ఎర్ర ఖోలా మిరపకాయలను ఆమె గమనించింది. మిరపకాయలు ఖోలా గ్రామం నుండి వచ్చాయి, వర్షాకాలంలో కానకోనా ప్రాంతంలోని కొండలపై మాత్రమే పండించబడతాయి.
మిరప సాగు చేసే గిరిజన మహిళలు మొదట నాయక్ తో తమ సాగు పద్ధతుల గురించి చర్చించడానికి విముఖత చూపినప్పటికీ, శాస్త్రీయ పరిశోధన యొక్క విలువను ఆమె వారికి నచ్చజెప్పింది. ఖోలా కానకోనా మిర్చి కల్టివేటర్స్ గ్రూప్ అనే కమ్యూనిటీ ఆర్గనైజేషన్ ను ఏర్పాటు చేసి మిరపకాయల ను ప్యాకేజ్ చేసి మార్కెట్ లో విక్రయిస్తుంది. ఈ బృందానికి ప్లాంట్ జీనోమ్ సేవియర్ కమ్యూనిటీ అవార్డు, నాయక్ కు 2018 నారీ శక్తి పురస్కార్ లభించాయి. రెండవది మహిళలకు మాత్రమే భారతదేశపు అత్యున్నత పౌర పురస్కారం, నాయక్ దీనిని గెలుచుకున్న మొదటి గోవా వ్యక్తి.
జనవరి 2020 లో, ఖోలా మిరపకు భౌగోళిక గుర్తింపు హోదా ఇవ్వబడింది, దాని సాగు విస్తీర్ణాన్ని విస్తరించే లక్ష్యంతో ట్రయల్స్ ప్రకటించబడ్డాయి, అయినప్పటికీ నాయక్ దీనిని చదునైన భూములలో పండించడం గురించి ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ఆమె తన దృష్టిని అగాకైమ్, తాలిగావో నుండి హర్మల్ మిరపకాయలు, సెయింట్ ఎస్టెవావ్ ద్వీపం నుండి బెండకాయ వంటి ఇతర స్థానిక పంటలపై మళ్లించింది.
మదుడి
మాధూడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, అగలి మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన అగలి నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన SIRA (KARNATAKA) నుండి 22 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 761 ఇళ్లతో, 3586 జనాభాతో 843 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1897, ఆడవారి సంఖ్య 1689. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 825 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595403 .పిన్ కోడ్: 515311.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి నరసంబూడిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల అగలిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల హిందూపురం లోనూ ఉన్నాయి. పాలీటెక్నిక్‌ మడకశిరలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల హిందూపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అగలిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు, సమీప వైద్య కళాశాల అనంతపురంలోను, ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మాధూడిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మాధూడిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 6 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మాధూడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మాధూడిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
మాధూడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, వరి, పొద్దుతిరుగుడు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బీడీలు
బూరుగుపల్లి (పెంబి)
బూరుగుపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిర్మల్ జిల్లా, పెంబి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పెంబి నుండి 28 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నిర్మల్ నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఖానాపూర్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన పెంబి మండలం లోకి చేర్చారు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి ఖానాపూర్ లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పెంబిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల మండపల్లిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఖానాపూర్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిర్మల్లో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బూరుగ్పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బూరుగ్పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది
ప్రధాన పంటలు
మొక్కజొన్న, పసుపు, ప్రత్తి
నూనెగింజలలోని పీచు శాతం
పేచు (Fibre/fiber) అనునది మొక్కల కణనిర్మాణంలోని భాగం.ఇది కార్బోహైడ్రేటెలను కలిగివున్న సెల్యులోజ్, హెమిసెల్యులోజ్, లిగ్నిన్ల నిర్మితం.పీచు కొంత మేరకు కణాల పంజరం (skeleton) వంటిది.కనుక ఇది నూనె గింజలలోకూడా వుంటుంది.అయితే పీచులో అత్యధిక భాగం (50% వరకు జీర్ణంకావు).పేచు పదార్థాలు జీర్ణకోశం లోజీర్ణప్రక్రియకు లోను కాకుండగా విసర్జింపబడును.అందుచే నూనెగింజలలో పీచు పదార్థం శాతం పెరుగు కొలది ఆ మేరకు దాని పోషక విలువ తగ్గుతుంది.అందుచే నూనెగింజలలో పేచుపదార్థశాతం 5-6% మించివుండరాదు.ఆయిల్ కేకులలో కేకు రకాన్ని బట్టి 5-9% వరకు వుండును.క్రూడ్ ఫైబరు అనగా సజల సల్ఫ్యూరిక్, సజల సోడియం హైడ్రక్సైడులతో పదార్థాన్ని మరగించి వడపోయగా మిగిలిన పేచు పదార్థము.ఇది పదార్థములోని అసలు పేచుపదార్థంలో సగంకాని అంతకు మించికాని వుండును.
పరికరములు
1.B24 మూతి కలిగిన,500మి.లీ.ల కొనికల్ ఫ్లాస్కు లెదా ఎర్లెన్మెయిర్ ఫ్లాస్కు.
2.B25కోన్ (cone) గల ఎయిర్ కండెన్సరు లేదా లెబెగ్ కండెన్సరు 600మి.మీ.పోడవు ఉంది.
3.12.5 సెం.మీ.వ్యాసం వున్న పింగాణి బుచ్‍నెల్ గరాటు (Buchnel funnel)
4.వ్యాక్యుం పంపు.
5.సక్షన్ ఫిల్టరింగ్ కొనికల్ ఫ్లాస్కు,500మి.లీ.కెపాసిటి ఉంది.
6.నెం.541 వాట్ మాన్ ఫిల్టరు పేపరు,12.5 సెం.మీ.వ్యాసం ఉంది.
7.హట్‍ప్లేట్/హిటరు విద్యుతుతో పనిచేయునది.
8.అనలైటికల్ బాలెన్స్:200 గ్రాం.లకెపాసిటి ఉంది.0.1మి.గ్రాం.వరకు కచ్చితంగా తూకపు విలువ చూపగలిగినది.
9.500మి.లీ.బీకరులు.
10.ఎయిర్ ఒవన్:
రసాయన పధార్దములు
1.సజల సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం:1.25% (W/V, అనగా 0.255 (N) నార్మాలిటి ఉంది.
2.సజల (Dilute) సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ ద్రావణము:1.25% (W/V),0.313 (N) నార్మాలిటి ఉంది.
4.యిథైల్ ఆల్కహల్:95%
5.డిస్టిల్ వాటరు.
పీచు(crude Fibre)శాతం
వివరణ
W=పరీక్షించుటకై తీసుకున్న పదార్థభారం, గ్రాం.లలో.
M1=క్రుసిబుల్+పదార్థభారం, గ్రాం.లలో
M= బూడిదతో క్రుసిబుల్ భారం, గ్రాం.లలో
పొటొగ్యాలరి
వర్గం:వ్యవసాయ వుత్పత్తుల పరీక్షలు
పి. రవిశంకర్
రవిశంకర్ ఒక డబ్బింగ్ కళాకారుడు, సినీ నటుడు. సాయి కుమార్ సోదరుడు. ఇతను ఎక్కువగా ప్రతినాయక, సహాయ పాత్రలకు డబ్బింగ్ చెప్పాడు. ఇప్పటి దాకా అరుంధతి సినిమాతో సహా ఆరు సార్లు ఉత్తమ డబ్బింగ్ కళాకారుడిగా నంది పురస్కారాలు అందుకున్నాడు.
రతన్‌ఘర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:రాజస్థాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ధర్మారం (మోతుకూరు)
ధర్మారం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, అడ్డగూడూర్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన అడ్డగూడూరు నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సూర్యాపేట నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని మోత్కూరు మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన అడ్డగూడూర్ మండలం లోకి చేర్చారు.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 326 ఇళ్లతో, 1235 జనాభాతో 578 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 609, ఆడవారి సంఖ్య 626. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 399 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576701 .పిన్ కోడ్: 508277.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.బాలబడి పాటిమట్లలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల అడ్దగూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల మోత్కూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సూర్యాపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ధర్మారంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ధర్మారంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ధర్మారంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ధర్మారంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
మునిమాణిక్యం రఘునాథ యాజ్ఞవల్క్య
మునిమాణిక్యం రఘునాథ యాజ్ఞవల్క్య మురయా అనే కలంపేరుతో సుప్రసిద్ధుడు. ఇతడు ప్రముఖ హాస్యరచయిత మునిమాణిక్యం నరసింహారావు కుమారుడు. ఇతడు సమాచార ప్రసార మంత్రిత్వశాఖలో ఫిలిం పబ్లిసిటీ ఆఫీసర్‌గా పనిచేశాడు.
రచనలు
ఇతడు కథలు, నవలలు రచించాడు. ఇతని రచనలు ఆంధ్రప్రభ, పుస్తకం, సాహితి, తరుణ, ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్రజనత, భారతి, జయంతి, ఆనందవాణి, యువ, చుక్కాని, విశ్వరచన, ఆంధ్రపత్రిక తదితర పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
వొమ్మి
వొమ్మి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, నెల్లిమర్ల మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నెల్లిమర్ల నుండి 14 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 24 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 558 ఇళ్లతో, 2281 జనాభాతో 404 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1123, ఆడవారి సంఖ్య 1158. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 384 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583153 .పిన్ కోడ్: 535280.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వొమ్మిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వొమ్మిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
పొన్నవరం
పొన్నవరం ఎన్టీఆర్ జిల్లా, వీరులపాడు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వీరులపాడు నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయవాడ నుండి 50 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 529 ఇళ్లతో, 1856 జనాభాతో 626 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 930, ఆడవారి సంఖ్య 926. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 858 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 23. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588920. 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం కృష్ణా జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది..
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో జమ్మవరం, గొట్టుముక్కల, కంచికచెర్ల, నరసింహారావుపాలెం, జుజ్జూరు గ్రామాలు ఉన్నాయి.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పొన్నవరంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి. కంచికచెర్ల, నందిగామ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 34 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పొన్నవరంలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ప్రముఖులు
శ్రీ కడియాల మధుసూదనరావు ప్రసిద్ధ మత్స్యశాస్త్రవేత్త. శ్రీ నూతలపాటి వెంకటరమణ శ్రీ వై.సుజనాచౌదరి. భారతదేశ శాస్త్ర సాంకేతిక, భూవిఙాన సహాయ మంత్రి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పొన్నవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
పొన్నవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, పొగాకు, కాయధాన్యాలు, అపరాలు, కాయగూరలు