cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
రోబోటిక్స్
నియంత్రణ
thumb|right|A robot-manipulated marionette, with complex control systems ఒక రోబోట్ యొక్క యాంత్రిక నిర్మాణం తప్పనిసరిగా విధులు నిర్వర్తించేందుకు నియంత్రించబడుతుంది. రోబోట్ యొక్క నియంత్రణ మూడు దశల్లో ఉంటుంది - గ్రహకత్వం, సంవిధానం, చర్య (రోబోటిక్ లక్షణాలు). పర్యావరణం లేదా రోబోట్ స్వీయ విషయాల (ఉదాహరణకు దాని యొక్క కీళ్ల స్థానం లేదా దాని యొక్క తుది ప్రభావకారి) గురించి సెన్సార్‌లు సమాచారాన్ని అందజేస్తాయి. ఈ సమాచారం తరువాత యాంత్రికంగా కదిలే చోదకాలకు (మోటార్‌లు) తగిన సంకేతాల గణన కోసం సంవిధానం చేయబడుతుంది. సంవిధాన దశ సంక్లిష్టంగా ఉంటుంది. పునరుత్తేజ స్థాయి వద్ద, ఇది ముడి సెన్సార్ సమాచారాన్ని నేరుగా చోదక సాధనానికి పంపే ఆదేశాలుగా అనువదించవచ్చు. ధ్వనించే సెన్సార్ సమాచారం నుంచి ప్రయోజనకర అంశాలను అంచనా వేసేందుకు తొలిసారి సెన్సార్ ఫ్యూజన్‌ను ఉపయోగించారు (ఉదాహరణకు రోబోట్ యొక్క గ్రిప్పర్ స్థానం). ఈ అంచనాల నుంచి తక్షణ చర్య (ఒక నిర్ణీత దశలో గ్రిప్పర్‌ను కదపడం వంటి చర్యలు)ను గ్రహించవచ్చు. నియంత్రణ సిద్ధాంతం నుంచి సాంకేతిక పద్ధతులు చర్యను ఆదేశాలుగా మారుస్తాయి, ఈ ఆదేశాలు చోదక సాధనాలను నడిపిస్తాయి. దీర్ఘకాల ప్రాతిపదికల్లో లేదా బాగా అధునాతన చర్యల కోసం, రోబోట్‌లను నిర్మించాల్సిన అవసరం ఉంది, వాటిని ఒక "అభిజ్ఞాత్మక" నమూనాగా మలచాలి. అభిజ్ఞాత్మక నమూనాలు రోబోట్‌కు, ప్రపంచానికి, అవి ఎలా సంకర్షణ చెందే విధానానికి ప్రాతినిధ్యం వహించేందుకు ప్రయత్నిస్తాయి. శ్రేణి గుర్తింపు, కంప్యూటర్ దర్శన శక్తిని వస్తువులను గుర్తించేందుకు ఉపయోగించవచ్చు. ప్రతిసంధానం పద్ధతులను ప్రపంచ పటాలను నిర్మించేందుకు ఉపయోగించవచ్చు. చివరగా, అస్థిర ప్రణాళికా, ఇతర కృత్రిమ నిఘా పద్ధతులను ఉపయోగించి ఏ విధంగా స్పందించాలో నిర్ణయిస్తారు. ఉదాహరణకు, ఒక ప్రణాళికా రచయిత అవరోధాలను కొట్టకుండా, పడిపోకుండా, ఇతర చర్యల లేకుండా ఒక పనిని ఎలా పూర్తి చేయాలో అంచనా తయారు చేయవచ్చు.
స్వయంప్రతిపత్తి స్థాయిలు
నియంత్రణలు వ్యవస్థులు వివిధ రకాల స్వయంప్రతిపత్తి స్థాయిలు కలిగివుండవచ్చు.
చాకర్లపై పరిశోధన
రోబాటిక్స్‌పై జరుగుతున్న ఎక్కువ పరిశోధనలు నిర్దిష్ట పారిశ్రామిక ప్రక్రియలపై దృష్టి పెట్టడం లేదు, దీనికి బదులుగా కొత్త రోబాట్‌ రకాలుపై, రోబాట్‌ల గురించి ఆలోచించేందుకు లేదా రోబాట్‌లను రూపొందించేందుకు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు, వాటిని తయారు చేసేందుకు కొత్త మార్గాలు పరిశోధనలు సాగుతున్నాయి, MIT యొక్క సైబర్‌ఫ్లోరా ప్రాజెక్టు పూర్తిగా విద్యావిషయకమైనది. రోబోట్-ప్రాజెక్టులను ఓపెన్‌సోర్సింగ్ చేయడం రోబోట్ రూపకల్పనలో తొలి నూతన ఆవిష్కరణగా గుర్తింపు పొందింది. రోబోట్ ఆధునికీకరణ స్థాయిని వర్ణించేందుకు, "జెనరేషన్ రోబోట్స్" అనే పదాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. కార్నెగీ మెల్లన్ యూనివర్శిటీ రోబాటిక్స్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో ప్రిన్సిపల్ రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్‌గా పనిచేస్తున్న హాన్స్ మోరవెక్ ఈ పదాన్ని వెలుగులోకి తీసుకొచ్చారు, దీనిని ఆయన రోబాట్‌ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం సమీప భవిష్యత్ పరిణామాలను వర్ణించేందుకు ఉపయోగించాడు. 1997లో మోరవెక్ అంచనా వేసిన తొలి తరం రోబాట్‌లు, ఒక బల్లి స్థాయి మేధస్సును కలిగివుంటాయని భావించాడు, ఇవి 2010నాటికి అందుబాటులోకి వస్తాయని పేర్కొన్నాడు. అయితే "తొలి తరం" రోబాట్‌లకు నేర్చుకునే సామర్థ్యం లేని కారణంగా, రెండో తరం రోబాట్లు "తొలి తరం" వాటి కంటే మెరుగ్గా ఉంటాయని, ఇవి 2020నాటికి అందుబాటులో ఉంటాయని మోరవెక్ అంచనా వేశారు, రెండో తరంవాటికి చిట్టెలుకతో సమానమైన మేధస్సు ఉండవచ్చని ఊహించారు. మూడో తరం రోబోట్‌కు కోతితో సమానమైన మేధస్సు ఉండవచ్చు. అయితే "నాలుగో తరం" రోబోట్‌లు మానవుడి మేధస్సును అందుకుంటాయని మోరవెక్ అంచనా వేశాడు, ఇది ఏదోఒక రోజు సాధ్యపడుతుందని, అయితే 2040, 2050కి ముందుగా నాలుగో తరం రోబోట్ రూపకల్పన జరుగుతుందని తాను భావించడం లేదని పేర్కొన్నాడు. The second is Evolutionary Robots. ఇది రోబోట్‌ల రూపకల్పనకు, ముఖ్యంగా శరీర రూపానికి లేదా కదలికకు, ప్రవర్తన నియంత్రకులుకు సాయం చేసే పరిణామాత్మక గణనను ఉపయోగించే ఒక పరిశోధనాపద్ధతి. సహజ పరిణామం మార్గంలోనే, పెద్ద సంఖ్యలో రోబోట్‌లు పోటీ పడేందుకు అనుమతించబడ్డాయి లేదా అవి ఒక పని చేసే సామర్థ్యాన్ని ఒక ఫిట్‌నెస్ ఫంక్షన్‌ను ఉపయోగించి కొలవవచ్చు. పేలవమైన పనితీరు కనబరిచే రోబోట్‌లను వినియోగం నుంచి తొలగిస్తారు, వీటి స్థానాల్లో కొత్త రోబోట్‌లను ప్రవేశపెడతారు, ఇవి విజేతలు ఆధారంగా కొత్త ప్రవర్తనలు కలిగివుంటాయి. రోబోట్‌ల జనాభా బాగా పెరిగిపోతే, చివరకు సంతృప్తికరమైన రోబోట్ కనిపిస్తుంది. పరిశోధకుల చేత ఎటువంటి ప్రత్యక్ష ప్రోగ్రామింగ్ అవసరం లేకుండా ఇది జరుగుతుంది. మెరుగైన రోబోట్‌లు సృష్టించేందుకు, పరిణామ క్రమాన్ని అన్వేషించేందుకు పరిశోధకులు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో అనేక తరాల రోబోట్‌లను అనుకరణ చేయాల్సిన అవసరం తరచుగా ఏర్పడుతున్న కారణంగా, ఈ పద్ధతిని పూర్తిగా లేదా ఎక్కువగా అనుకరణ ప్రపంచంలోనే దీనిని అమలు చేయాల్సి ఉంది, పరిణామ అల్గారిథాలు మెరుగ్గా కనిపిస్తే వాటిని నిజమైన రోబోట్‌లపై పరీక్షిస్తారు. ప్రస్తుతం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1 మిలియన్ పారిశ్రామిక రోబోట్‌లు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి, జపాన్ తన ఉత్పాదక రంగంలో ఎక్కువ రోబోట్‌లు ఉపయోగిస్తున్న దేశంగా గుర్తింపు పొందింది.
విద్య, శిక్షణ
thumb|The [[SCORBOT-ER 4u - educational robot.]] విద్యా రంగంలో రోబోటిక్స్ ఒక సాధారణ అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయి చదువుగా ఉంది. కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు రోబోటిక్స్‌లో డిగ్రీలను కూడా అందజేస్తున్నాయి. ఇటీవల మధ్య, ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థులకు రోబోట్‌లు ఆసక్తికర అంశాలుగా మారాయి. అనేక విశ్వవిద్యాలయాల్లో కంప్యూటర్ సైన్స్ తొలి ఏడాది పాఠ్యాంశాల్లో సంప్రదాయ సాఫ్ట్‌వేర్ ఇంజనీరింగ్ ఆధారిత పాఠాలు కాకుండా, రోబోట్ ప్రోగ్రామింగ్‌కు సంబంధించిన పాఠాలు జోడించాయి. కొన్ని మాస్టర్ కోర్సుల్లోనూ రోబోటిక్స్‌కు సంబంధించిన కోర్సులు చేర్చబడ్డాయి.
రోబోటిక్స్‌లో ఉపాధి
చాకర్ల సంఖ్య పెరిగేకొద్ది రోబోటిక్స్‌కు సంబంధించిన ఉద్యోగాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. కొన్ని ఉద్యోగాలకు కేబుళ్ల నిర్మాణం, భాగాలు కలపడం, పరీక్షించడం వంటి ప్రస్తుత ఉద్యోగ నిపుణతలు అవసరమవతాయి.
నవాన్ పిండ్
భౌగోళికం, జనాభా
నవాన్ పిండ్ (Nawan Pind) (170) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన Amritsar -I తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 603 ఇళ్లతో మొత్తం 3286 జనాభాతో 320 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృత్‌సర్ అన్నది 7 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1760, ఆడవారి సంఖ్య 1526గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1710 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37557.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడి ఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవైద్య కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపసామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం ఉంది గ్రామంలో 1 మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రంఉంది సమీపటి.బి వైద్యశాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రామంలో 1 అలోపతీ ఆసుపత్రిఉంది సమీపప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో 1 ఆసుపత్రిఉంది గ్రామంలో 1 పశు వైద్యశాలఉంది సమీపసంచార వైద్య శాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపకుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 ఎంబిబిఎస్ డిగ్రీలు కలిగిన వైద్యుడుఉన్నాయి
గ్రామంలో 4 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడుఉన్నాయి
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో ఉంది చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్
పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆటోల సౌకర్యం గ్రామంలో కలదు
గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపజాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపరాష్ట్ర హైవే గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త)గ్రామంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో లేదు.సమీపఅసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
12 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 13 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 18 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 20 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 18 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 14 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
నవాన్ పిండ్ (Nawan Pind) (170) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ
నవాన్ పిండ్ (Nawan Pind) (170) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:[X] తాలూకా గ్రామాలు) వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు వర్గం:అమృత్ సర్ -1 తాలూకా గ్రామాలు
సౌర శక్తి
సౌర శక్తి (ఇంగ్లీషు: solar power) సూర్యుడి కిరణాల నుండి వెలువడే శక్తి. పరమాణు శక్తి తప్ప మానవుడు ఉపయోగించే మిగతా శక్తి అంతా సూర్యుని నుంచే వస్తుందని మనకు తెలుసు. ప్రపంచంలో ఉండే బొగ్గు, నూనె, సహజవాయువు నిల్వలను సంగ్రహించి, సూర్యుడు రోజూ మనకు శక్తిని అందించే పరిమాణంలో వాడటం ప్రారంభిస్తే మూడు రోజులకు సరిపోతుందని శాస్త్ర జ్ఞులు అంచనా వేశారు. కానీ అపారమైన ఈ సౌరశక్తి నిధిని వాడటం ఇప్పుడిప్పుడే మొదలవుతోంది.
2011 లో, అంతర్జాతీయ శక్తి సంస్థ, "ఎన్నటికి తరగని శక్తిని వాడటం వల్ల క్లీన్ సౌర శక్తి అభివృద్ధి,, దీర్ఘకాల ప్రయోజనాలు కలిగి ఉంటుంది "అని అన్నారు. స్వతంత్ర వనరుల మీద నమ్మకం ద్వారా దేశాల శక్తి భద్రత పెంచడానికి, స్థిరత్వం పెంచడానికి, కాలుష్యాన్ని తగ్గించేందుకు, ఉపశమన వాతావరణ మార్పు వ్యయాలను తగ్గించటానికి,, ఇతరత్రా కంటే శిలాజ ఇంధన ధరలు తక్కువ చేస్తుంది. వీటి ద్వారా చాలా ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.
సూర్యుని నుండి శక్తి:
సూర్యుని నుండి విస్తరిస్తూన్న సౌర వికిరణంలో భూమి 174 పెటావాట్లు (PW) అందుకుంటుంది. అయితే ఇందులో సుమారు 30% వరకు పరావర్తనం చెంది తిరిగి రోదసిలోకి పోగా, మిగిలినదానిని మేఘాలు, సముద్రాలు, భూమి గ్రహిస్థాయి. భూమి ఉపరితలం, సముద్ర పు వాతావరణం సూర్య వికిరణాలను గ్రహించడం వలన వాటి ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది. నీటి ఆవిరి అధిక ఎత్తు చేరుకున్నప్పుడు గాలి ఉష్ణోగ్రత తగ్గి మేఘాలు తయారయి- భూమి యొక్క ఉపరితలం పై వర్షం రూపంలో వచ్చి జల-ఆవృత్తం పూర్తి అవుతుంది. వాయువు ద్రవముగా మారు సమయమున విడుదలయ్యే శక్తి ద్వారా తుఫానులు, వ్యతిరేక తుఫానులుగా మారుతుంది. . ఆకుపచ్చని మొక్కలు సౌర శక్తిని రసాయన శక్తిగా మార్చుకుంటాయి. చెక్క, శిలాజ ఇంధనాలు, బయోమాస్ ఉత్పత్తి కుడా సూర్య శక్తి వల్ల లభిస్తుంది. ఈ ప్రపంచంలో మనం ఒక సంవత్సరం ఉపయోగించే శక్తి కంటే ఒక గంటలో వెలువడే సౌర శక్తి ఎక్కువ. ఒక సంవత్సరంలో గ్రహం యొక్క ఉపరితలానికి చేరే సౌర శక్తి మొత్తం పునరుత్పాదక వనరుల నుండి పొందే దాని కంటే రెట్టింపు కాబట్టి ఇది చాలా విస్తృతమైనది.
సౌర ఉష్ణం:
సౌర ఉష్ణ విజ్ఞానశాస్త్రం నీరును వేడి చేయుట, స్పేస్ శీతలీకరణ, ఉష్ణ ప్రక్రియ ఉత్పత్తి కోసం ఉపయోగిస్తారు .s సె
నీటిని వేడిచేయుట:
సౌర వేడి నీటి వ్యవస్థలు వేడి నీటిని చేయుటకు సూర్యకాంతిని ఉపయోగిస్తారు. నీటి వినియోగం 60 నుంచి 70% భౌగోళిక అక్షాంశాల సౌర ఉష్ణ విధానాల ద్వారా అందించబడుతుంది. ఈత కొలనులలో వేడి చెయ్యటానికి unglazed ప్లాస్టిక్ కలెక్టర్లు (21%) ; సౌర నీటి హీటర్లు Bhaskar అతి సాధారణ రకాల ట్యూబ్ కలెక్టర్లు (44%), మెరుపు ఫ్లాట్ ప్లేట్ కలెక్టర్లు (34%) సాధారణంగా దేశీయ నీటి వేడి కోసం ఉపయోగిస్తారు. 2007 నాటికి, సౌర వేడి నీటి వ్యవస్థలు మొత్తం సామర్థ్యం సుమారు 154 ఘ్W గా ఉంది.
వీటి వినియోగంలో చైనా అందరి కంటే ఆధిక్యంలో ఉంది. ఇది 2020 నాటికి మరింత మెరుగుపడే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ఇజ్రాయిల్, సైప్రస్ లో వీటిని ఉపయోగించే గృహాలు 90% పైగా ఉన్నాయి.
జలతాపకం
సౌర శక్తి నుండి లబ్ధి పొందటానికి వాడే సాధనాల్లోనీటిని వేడిచెయ్యడం (జలతాపకం) మొట్టమొదటిది. వీటిని నల్ల రంగు పూసిన కాంక్రీట్ లో బిగించి ఉంటారు. నూర్య కిరణాల ఉష్ణాన్ని నలుపు రంగు గ్రహించటమే దీనికి కారణం. ఈ పెట్టెను గాజు పలకతో కప్పి ఉంచుతారు. గొట్టాల్లో ప్రవహించే నీళ్ళు సూర్యతాపం వల్ల బాగా వేడెక్కుతాయి. దీనిని పంప్ చేసి తొట్టిలో నిలవ చేసుకోవచ్చు. ఈ ఏర్పాటును ఇంటి పైకప్పు మీద అమర్చుతారు. ఒక్క ప్లోరిడాలోనే దాదాపు 50,000 ఇళ్ళలో ఇలాంటి వేడి నీటి యేర్పాట్లున్నాయి. ఇజ్రాయిల్ లో అయితే వీటిని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా విరివిగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
హీట్ పంప్
క్లిష్టంగా ఉన్నప్పటికీ జలతాపకం కంటే సమర్థవంతమైన హీట్ పంప్ అనే మరోసాధనం ఉంది. రెఫ్రిజిరేటర్ సిద్ధాంతానికి వ్యతిరేకంగా ఇది పనిచేస్తుంది. వాతావరణం, నేల లేదా నదీ జలాల నుంచి ఈ సాధనం ఉష్ణాన్ని గ్రహిస్తుంది. మరిగే ఉష్ణోగ్రత తక్కువగా ఉండే ద్రవం ఈ ఉష్ణం వల్ల వాయువుగా మారుతుంది. పంప్ సహాయంతో దీనిని సంపీడనము చేసి ద్రవీకారి లోకి పంపిస్తారు. అక్కడ ఇది మళ్లీ ద్రవంగా మారి, ఉష్ణశక్తిని విడుదల చేస్తుంది. హీట్ పంప్ లను వ్యతిరేక దిశలో పనిచేయనిస్తే ఎండాకాలంలో వీటి నుంచి చల్లని గాలిని పొందవచ్చు.
సోలార్‌ ఉత్పత్తులు
సోలార్‌ వస్తువుల ధరలు అధికంగా ఉండటంతో చాలామంది ఈ ఉత్పత్తుల వినియోగం పట్ల మొగ్గు చూపట్లేదు. వివిధ రకాల సోలార్‌ ఉత్పత్తులు వచ్చాయి. స్ట్రీట్‌లైట్స్‌, హోం లైటింగ్‌ సిస్టమ్స్‌, వాటర్‌ హీటర్లు, ఇన్వర్టర్లు, ల్యాంపులు లభిస్తున్నాయి. సోలార్‌ టోపీ ముందుభాగంలో చిన్నపాటి ఫ్యాన్‌ అమర్చి ఉంటుంది. ఎండ వేడికి ఈ ఫ్యాను తిరుగుతూ చల్లటి గాలిని అందిస్తుంది. అపార్ట్‌మెంట్లపై సోలార్‌ ఎనర్జీ ప్లాంటు ఏర్పాటుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 30 శాతం రాయితీ ఇస్తోంది. ఇందుకు సంప్రదాయేతర ఇంధన వనరుల అభివృద్ధి సంస్థ (నెడ్‌క్యాప్‌) కు దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. దీని ఆధ్వర్యంలోని ఏజెన్సీల వారు అపార్ట్‌మెంటును పరిశీలించి, ఎన్ని వాట్స్‌ విద్యుత్తు అవసరమన్నది అంచనా వేస్తారు. వారే ప్లాంటును ఏర్పాటు చేస్తారు. ఒక కిలోవాట్‌ సోలార్‌ విద్యుత్తు ప్లాంటు ఏర్పాటుకు రూ. 3 లక్షల వరకు ఖర్చవుతుంది.సోలార్‌ ఎమర్జెన్సీ లైటుని ఎండలో 6 గంటలు ఉంచితే మూడు గంటల పాటు నిరంతరాయంగా బల్బు వెలుగుతుంది. రాత్రి వేళ అకస్మాత్తుగా విద్యుత్తు సరఫరా నిలిచిపోతే వీటిని ల్యాంప్‌లుగా ఉపయోగించుకోవచ్చు. సోలార్‌ హోం లైటింగ్‌ సిస్టంలో నాలుగు బల్బులుంటాయి. వీటికి ఉండే సోలార్‌ ప్యానెల్‌ని డాబామీద నీడలేని ప్రాంతంలో ఉంచాలి. ఇది వేడికి ఛార్జి అవుతుంది. ఇంట్లో నాలుగు గదులుంటే వాటిలో ఒక్కొక్క దానిలో ఒక్కో బల్బును వెలిగించుకోవచ్చు. ఇంటి ఆవరణలో సోలార్‌ వీధి దీపాలను ఒక పోల్‌కి అమర్చి దానిపై సోలార్‌ ప్యానెల్‌ ఉంటుంది. ఎండకు ఛార్జింగ్‌ అవుతుంది. రాత్రి పూట వెలుగులు విరజిమ్ముతుంది. సోలార్‌ వాటర్‌ హీటర్‌ని శాశ్వతంగా ఇంటి డాబాల మీద ఏర్పాటు చేసుకోవాలి. పగలు ఎండకు నీళ్లు వేడెక్కుతాయి. అలా వేడెక్కిన నీరు 24 గంటల పాటు 60 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతలో వెచ్చగా ఉంటాయి. మనం ఎప్పుడైనా వీటిని ఉపయోగించుకోవచ్చు. నీరు నిలువ ఉండే ట్యాంకు పైపులైనుకు పఫ్‌ ఏర్పాటు ఉంటుంది. అది నీరు చల్లబడకుండా కాపాడుతుంది. వీటిని ఆపార్ట్‌మెంట్లకు అమర్చుకొంటే విద్యుత్తు వినియోగాన్ని భారీగా ఆదా చేయవచ్చు. సోలార్ పవర్‌ ఇన్వర్టర్ల ద్వారా ఇంట్లో బల్బులు, ఫ్యాన్లు, టీవీ పనిచేస్తాయి. మూడు, నాలుగు గంటల పాటు ఎలాంటి ఇబ్బంది ఉండదు. ఈ సోలార్‌ ప్యానెళ్లు ఎండకు ఛార్జి అయి, విద్యుత్‌ సరఫరా లేని సమయంలో పనిచేస్తాయి.
సౌర విద్యుత్తు
సౌర విద్యుత్తు అనగా సూర్యరశ్మి నుంచి తయారయ్యే విద్యుచ్ఛక్తి.
సంవత్సరం సౌర fluxes, మానవ శక్తి వినియోగం
SOLAR 3,850,000 J
WIND 2,250 J
BIOMASS POTENTIAL 100 - 300 J
PRIMARY ENERGY USE 510 J
ELECTRICITY 62.5 J
సోలార్ వాహనాలు:
సూర్యరశ్మితో నడిచే కారు తయారు చేయాలని 1980ల నుంచీ ఇంజనీర్లు కృషి చేస్తున్నారు. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకొకసారి వరల్డ్ సోలార్ చాలెంజ్ పేరుతో ఆస్ట్రేలియాలో సూర్యరశ్మితో నడిచే కార్ల రేస్ నిర్వహించబడుతుంది. ఈ పోటీల్లో వివిధ విశ్వవిద్యాలయాల నుంచి, కార్పొరేట్ సంస్థల నుంచి అనేక మంది ఔత్సాహికులు తాము రూపొందించిన కార్లతో పాల్గొంటారు. ఈ పందెం డార్విన్ నుంచి అడిలైడ్ వరకు 3021 కిలోమీటర్ల పాటు సాగుతుంది.
సౌర శక్తి నిల్వ పద్ధతులు:
ఆధునిక శక్తి వ్యవస్థలు సాధారణంగా శక్తి యొక్క నిరంతర లభ్యత ఊహించుకోవటం వలన సౌర శక్తి రాత్రి అందుబాటులో లేదు అందువలన శక్తి నిల్వవుంచడం ముఖ్యమైన విషయం. ఉష్ణ సాంద్రత వ్యవస్థలు రోజువారీ సీజనల్ వ్యవధులు కోసం ఉపయోగకరమైన ఉష్ణోగ్రతల వద్ద వేడి రూపంలో సౌర శక్తి నిల్వ చేయవచ్చు. థర్మల్ నిల్వ వ్యవస్థలు సాధారణంగా నీరు, భూమి, రాతి వంటి అధిక నిర్దిష్ట ఉష్ణ సామర్ధ్యం తయారుగా ఉన్న సామగ్రి ఉపయోగిస్తారు.
మైనము, గ్లాబెర్ యొక్క ఉప్పు వంటి ఫేస్ మార్పు పదార్థాలు ఉష్ణ నిల్వ లకు మరో మాధ్యమం. ఈ పదార్ధాలు అందుబాటులో, చవకగా దొరుకుతాయి. ఇవి దేశీయంగా ఉపయోగకరమైన ఉష్ణోగ్రతలను (సుమారు 64 °C) అందిస్తాయి. మొదటి సారిగా "డోవర్ హౌస్" (డోవర్, మసాచుసెట్స్ లో) 1948 లో, ఒక గ్లాబెర్ యొక్క ఉప్పు హీటింగ్ వ్యవస్థను ఉపయోగించింది.
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం వర్గం:శక్తి వనరులు
రాధికా సాంత్వనము
రాధికా సాంత్వనం తంజావూరు రాజుల కాలంలో ముద్దుపళని రాసిన శృంగార కావ్యం. దీనికే ఇళాదేవీయం అనే పేరు కూడా ఉంది. ఇది రాధాకృష్ణుల శృంగారాన్ని వర్ణించే పద్య కావ్యం.
కవయిత్రి ముద్దుపళని
1739 నుంచి 1763 వరకు తంజావూరును పాలించిన ప్రతాపసింహుడు ఆస్థానంలో కొలువు చేసిన రాజనర్తకి ముద్దుపళని. గొప్ప సంగీత, సాహిత్య వేత్త. ఈమె విశిష్టమైన శృంగార కావ్యాన్ని రాయాలనే తలంపుతో రాధికా సాంత్వనం రచనను చేపట్టారు.మహిళ రచనగా, అంతకంటే హీనంగా వేశ్య రచనగా దీనిని అప్పటి పండితులు విలువనీయకపోవడంతో తగిన గుర్తింపు రాలేదు. బెంగుళూరుకు చెందిన నాగరత్నమ్మ గారు దీనియొక్క మూల తాటాకుల ప్రతి సంపాదించి పాఠాన్ని పరిష్కరించారు. ఎందరు వద్దన్నా వినకుండా వావిళ్ల ప్రచురణలు ధైర్యంగా 1910లో కావ్యాన్ని ప్రచురించారు. కాని భారతీయ సాహిత్యం అంటే ఇష్టం లేని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ పుస్తకాన్ని నిషేధించడమే కాకుండా ప్రతులను కూడా తగులబెట్టించినది. స్వంతంత్ర అనంతరం1947లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ కావ్యంపై నిషేధం ఎత్తేయించారు. అయినా అంతకుముందు కూడా రహస్యంగా ఈ కావ్యాన్ని ప్రజలంతా చదివేవారు.
తర్వాత ఎమెస్కో సంప్రదాయ సాహితి పేరిట మళ్లీ పాత కావ్యాలను ప్రచురించినప్పుడు రాధికా సాంత్వనాన్ని ఆరుద్రతో ప్రవేశిక రాయించింది. ఆ పుస్తకమే ప్రస్తుతం మనకు దొరుకుతోంది. మరో మాట - ఇదే ఆరుద్ర రాసిన సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్యంలో మచ్చుకైనా ముద్దుపళని ప్రస్తావన లేదు. ముద్దుపళని గురించి మరిన్ని వివరాలు కావాలంటే సుసీ థారు, కే.లలితల సంపాదకత్వంలో వెలువడిన విమన్ రైటింగ్ ఇన్ ఇండియా సామాన్యశకం. 600 నుండి ఇప్పటివరకు) గ్రంథంలో చదవచ్చు.
శైలి
ఈ పద్యకావ్యంలో 178 పద్యాలు ఉన్నాయి. ఈ కథనంలో నాలుగు ఆశ్వాసాలలో ఉన్నాయి. తంజావూరు రాజు కొలువులో ఉండిన ముద్దుపళని సంస్కృతం, తెలుగు, తమిళ సాహిత్యాలలో అద్భుతమైన పరిచయం ఉండడంతో భాష-భావాలపై బిగువైన పట్టుతో కథ నడిపించడం విశేషం.
బాల్యవివాహాలు ముద్దుపళని కాలానికి సహజమైన విషయం. పాపం అదే తీరులో గోపాలుడికీ ఇళా ఈడేరక మునుపే భార్య కావడంతో మేనత్త వరసైన రాధ ఇంటిలో ఇళాతో మకాం పెడతాడు కృష్ణుడు. ఇళ సంసారానికి సిద్ధమయ్యేలోగా అందులోని మెళకువలన్నీ కృష్ణుడికి కంఠతా వచ్చేస్తాయి. రాధ వాటిని నేర్పిందో, కృష్ణుడే వాటిని నేర్చుకున్నాడో ముద్దుపళని మనకెక్కడా చెప్పరు. కాని, ఒకరిని విడిచి మరొకరు ఉండలేనంత ప్రేమ. కామం. ఇళాను రాధే పెంచుతుంది. వయసొచ్చిన ఇళాతో కృష్ణుడికి శోభనం ఏర్పాట్లు చేయాలి. చేయడమే కాదు ఇద్దరికీ విడివిడిగా ఎన్నో జాగ్రత్తలు, మెళకువలు చెప్తుంది. ఇళా కృష్ణులను ఒకటి చేస్తుంది గాని, రాధ మనసు మనసులో లేదు. ఇంకా తెల్లవారకముందే వారి గదిని చేరుకుని ఇళాను పక్కకు పంపించి కృష్ణుడి చెంత వాలిపోతుంది. తనతో కూడా కూడాక తొలిరాత్రి ముచ్చట్లు అడుగుతుంది. కృష్ణుడు అత్యంత సరసుడు కదా- గడుసుగా లేలేత మొగ్గ, చిన్న పిల్ల ఇళా దగ్గర అంత సుఖమేం ఉంటుందని, రాధకు ఇళాకు పోలికే లేదని రాధను మెప్పించబోతాడు. విననట్టే నటించిన చిన్నారి, గడసు ఇళా అన్నీ వినేసిందని ముద్దుపళని ఒక్క వాక్యంలో రెండో ఆశ్వాసపు తొలి పద్యంలో చెప్తారు. అదికూడా ఇలా-
” అటు లా రాధిక, గోపీ విటు నటు రతికేళి నేలి విడువంగ, నిలా కుటిలాలక జేరి తనదు కుటిలత్వ మెఱుంగనీక కూరిమి చెలగన్ “
ఆనక ఇళా పుట్టింటికి కృష్ణుడు వెళ్లాల్సివస్తుంది. తన దరిని గోపాలుడు లేకపోవడం రాధది వెలుతురు లేని ప్రపంచం. విరహ వేదన భరించలేక తప్పనిసరి మానసికావస్థలో చిలకను రాయబారంగా పంపుతుంది. అలా వెళ్లిన చిలక మూడు రాత్రులు ముగిసేనాటికి గడసరి ఇళా తన కొంగున కృష్ణుని కట్టేసుకోవడం చూసి అదే రాధకు విన్నవిస్తుంది. అక్కడితో రెండో ఆశ్వాసం ముగుస్తుంది. ఈ రెండో అధ్యాయంలోనే శృంగారం పాలు శృతిమించిందని విమర్శకులు గగ్గోలు పెడతారు. రసవత్తరమైన మూడో ఆశ్వాసంలో టైటిలుకు న్యాయం చేసే అసలు సిసలు కథ జరుగుతుంది. చిలుక చెప్పిన సంగతులు విని రాధ అసూయతో భగ్గున రగిలిపోతుంది. ఇళా కృష్ణుల సఖ్యత విని కలవరపడుతుంది. అన్నింటిని మించి గడసు ఇళా రాధికను పరిత్యజించమని మాధవుని బతిమాలడం చిలక చేరవేస్తుంది. అంతే రాధకు మండుతుంది. అలకపానుపు ఎక్కుతుంది. నాలుగో ఆశ్వాసంలో రేపల్లె చేరిన గోపాలుడు రాధికను ఇదీ అదీ అని చెప్పలేని విధంగా బతిమాలుకుంటాడు. రగిలిపోతున్న రాధ మాధవుని తూలనాడుతుంది. అవేవీ పట్టించుకోని గోపాలుడు తనదైన శైలిలో కాళ్ల బేరానికి వస్తాడు. అనుకోకుండా ఒక్కసారి హఠాత్తుగా కృష్ణుడు రాధ కాళ్ల మీద పడిపోతాడు. కావ్యం చదువుతున్న మనం ఒక్కమారు కలవరపడతాం. భార్యల కోపం పోగొట్టే కొత్త టెక్నిక్ కదా అని సంబరపడతాం, కాని తన ప్రియాతి ప్రియమైన ప్రియుణ్ణి రాధ ఎడమ కాలితో తోసేసరికి ఖంగుతింటాం. కాని ఇంతలోనే తేరుకుని ప్రసన్నమవుతుంది. రాధామాధవులు ఒకటవుతారు. ఏకమైన ప్రియ జంట ఆనందంగా ఉంటారు. ఇదీ వివరంగా కథ.
ఎటు తాళనున్నదో యీ కొమ్మ కెమ్మావి కై టభారాతి ప ల్గాటునకును? ఎటు లోర్వ నున్నవో యీ కన్నె చన్నులు గోపసింహుని గోటి కుమ్ములకును? ఎటు లాన నున్నవో యీ తన్వి లే.దొడల్ చాణూరహరు మారు సాదనలకు? ఎటు లాగ నున్నదో యీ నాతి నును మేను దంతిమర్దను కౌగిలింతలకును
అంటూ బెంగపడిన రాధ ఇళాదేవికి ఎన్నో కామ శాస్త్ర రహస్యాలు చెప్పినపుడు కాస్త పచ్చిగా ముద్దుపళని రాయడం జరిగినదని చెప్తారు. . అలాంటి మరి నాలుగు పద్యాలు.
ఇళా గోపాలురను శోభనం గదిలోకి పంపించి తాను వగచివగచి తలచిన పద్యమిది (1లో 75)
“నాతి యింతకు మున్నె, నా సామి మధు రాధ రామృతమ్మును జూఱలాడ కున్నె? యతివ యింతకు మున్నె, హరి విప్పు టురముపై గుబ్బల కసిదీఱ గ్రుమ్మ కున్నె? రమణి యింతకు మున్నె, రమణు కౌగిట జేరి పారావత ధ్వనుల్ పలుక కున్నె? చాన యితకు మున్నె, శౌరి పై కొన వెను దియ్యక యెదురొత్తు లియ్య కున్నె? “
పుట్టింటిలో కృష్ణుని భోగం గురించి చిలుక రాధకు వర్ణించి చెప్పే ఘట్టం ఇది: (2 లో 139, 140) కృష్ణదేవుడు కరి కర క్రీడ సలుప, జేరి తొడ లేచి పురికొల్పె గీరవాని, నీలవర్ణిడి పైకొని కేళి నేల, బాళి నెదురొత్తు లిచ్చె నిళా లతాంగి. (139) కిలకిల నవ్వులు, గిలిగింతలును, బంధ భేదపు రవములు, వింత వగలు, పావురా పలుకులు, వాతెర నొక్కులు, చిగురు మకారముల్, మరుగు తిట్లు, దురుసు పైసరములు, తొందర ముద్దులు, బిగి కౌగిలింతలు, బింకములును, గొనగోటి మీటులు, గోర్గింపు, లుబుకులు, కొసరులు, బొమ ముళ్ళు, కురుచ సన్న, (140) రాధ అలకను తీర్చిన మాధవుడు ఆమెతో కూడినపుడు (4లో 103) హత్తుకొని, యిన్ని విధముల దత్తఱపడ ననగి పెనగి, తనివారక యా బిత్తరి పై కొనె హరిపై, మత్తేభముమీద నెక్కు మావంతు డనన్.
ప్రభుత్వ నిషేధం
నాగరత్నమ్మ గారు ఈ పాఠాన్ని పరిష్కరించారు. వావిళ్ల ప్రచురణలు ధైర్యంగా 1910లో కావ్యాన్ని ప్రచురించారు. కాని భారతీయ సాహిత్యం అంటే ఇష్టం లేని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఈ పుస్తకాన్ని నిషేధించడమే కాకుండా ప్రతులను కూడా తగులబెట్టించినది.
కందుకూరి వీరేశలింగం నుండి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం వరకు అందరూ దీన్ని విమర్శించారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వంఈ గ్రంథాన్ని నిషేధించింది కూడా.
స్వంతంత్ర అనంతరం1947లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ కావ్యంపై నిషేధం ఎత్తేయించారు. అయినా అంతకుముందు కూడా రహస్యంగా ఈ కావ్యాన్ని ప్రజలంతా చదివేవారు .
కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు
కాదర్‌బాద్‌ నరసింగరావు, (1888 నవంబరు 14 - 1963 జూన్ 2) కొన్నిసార్లు ఖాదర్‌బాద్‌ అని కూడా పలుకుతారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఇతను ప్రముఖంగా "నంద్యాల గాంధీ" గా ప్రసిద్ధి చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. భారతదేశ స్వాతంత్ర్యంకోసం పోరాడినవ్యక్తి, పరోపకారి, సామాజిక సంస్కర్త, రాజకీయ నాయకుడు. అతని జీవితమంతా కష్టాల్లో ఉన్నవ్యక్తులను ఉద్ధరించడానికి, అంటరానితనాన్ని నిర్మూలించడానికి నిరంతరం శ్రమించాడు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
నరసింగరావు 1888 నవంబరు 14న నంద్యాలలో (భారతదేశంలోని మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ) అతను తండ్రి వెంకట సుబ్బారావు, న్యాయవాది, తల్లి నరసమ్మ.వారు సాంప్రదాయ హిందూ బ్రాహ్మణ కుటుంబానికి చెందినవారు.
ప్రభుత్వ పాఠశాలలో తన ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేసిన తరువాత, అతను క్రిస్టియన్ మిషనరీలచే నిర్వహించబడుతున్నఎస్.పి.జి. ఉన్నత పాఠశాలలో చేరాడు.అతను ఉన్నత పాఠశాల నుండి విద్య పూర్తైన తర్వాత, మద్రాస్ క్రిస్టియన్ కళాశాల, మద్రాసు (ఈనాటి చెన్నై) నందు చేరాడు. అతను తన ఇంటర్మీడియట్ చదువును అక్కడ పూర్తి చేశాడు. భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటం, మహాత్మా గాంధీ ప్రభావంతో, అతను తన బిఎ పట్టాను కొనసాగించకూడదని నిర్ణయించుకుని, దానికి బదులుగా రాజకీయాల్లో చేరాడు.
దాతృత్వం సామాజిక సంస్కరణలు
అతను తోటి బ్రాహ్మణుల సామాజిక బహిష్కరణ ముప్పును విస్మరించాడు.అణచివేయబడిన అంటరాని వారితో "సహపంక్తి-భోజనం" (కలిసి తినడం) లో పాల్గొన్నాడు. అతని స్థాయి, సంపద, రాజకీయ ప్రభావం, సామాజిక స్థితిని క్రమంగా అతని సంఘంలోని ఇతర సభ్యులు, ఇతరులు అతని సంస్కరణలను అనుసరించవలసి వచ్చింది.విద్యను పొందే అవకాశాలు లేకపోవడమే వారి ఆర్థిక, సామాజిక పోరాటాలకు మూలకారణమని అతను సరియైన కారణం అదేనని గుర్తించాడు. పేదరికం, ఆకలి ప్రధాన అడ్డంకులుగా గ్రహించాడు.
రైతులకు సహాయం
అతను వ్యక్తిగతంగా 1,200 ఎకరాలకు పైగా వ్యవసాయ భూములతో ధనవంతుడు అయినప్పటికీ, అతను ఎల్లప్పుడూ పేదరైతులకు సహాయం చేశాడు. పరిపాలనలో ఉన్నతాధికారులతో, రాజకీయ నాయకులుతో తనకున్నప్రభావాన్ని, పరిచయాలను ఉపయోగించి, అతను పేద రైతులకు సహాయపడే అనేక కార్యక్రమాలను ప్రారంభించాడు.కుందూ నదిపై వంతెనను నిర్మించడంలో అతను కీలకపాత్ర పోషించాడు. దాని ఫలితంగా వర్షాకాల వరదల సమయంలో కూడా రైతులు తమ భూములను సులభంగా చేరుకోవడానికి వీలుకలింగింది. అతను తన నిస్వార్థ స్వభావానికి ప్రసిద్ధి చెందాడు.నంద్యాలలో వేలాది ప్రజలు దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ("బిపిఎల్") కుటుంబాలు అతని నుండి ద్రవ్య ప్రయోజనాలను పొందాయి.
రాజకీయ జీవితం
ఎడమ|thumb| నంద్యాల మునిసిపల్ [[చైర్‌పర్సన్|చైర్‌పర్సన్‌ అధికారిక దుస్తులలో కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు]] కుడి|thumb| కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు కడపలోని చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ కలెక్టర్‌తో అతను ఆత్మకూరు (ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ కర్నూలు జిల్లా) తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షుడిగా, తరువాత నంద్యాల తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షుడిగా 15 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు.నంద్యాల పురపాలక సంఘం చైర్‌పర్సన్‌గా 14 సంవత్సరాలు (1920 నుండి 1934 వరకు) పనిచేశాడు.1935 నుండి 1963 వరకు (మరణించే వరకు) నంద్యాల కాంగ్రెస్ పార్టీ (భారత జాతీయ కాంగ్రెసు) అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.అతను ప్రతి ఎన్నికలలో ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.
అతని పరిపాలనా కాలంలో, ప్రజల సంక్షేమం కోసం నంద్యాలలో విద్యను వ్యాప్తి చేయడానికి అవిశ్రాంతంగా పనిచేశాడు. 1925లో అతను పురపాలకసంఘం ఉన్నత పాఠశాల నిర్మాణం కోసం పట్టణం నడిబొడ్డున ఉన్న నాలుగు ఎకరాల అతని ప్రధాన స్థిరాస్తిని విరాళంగా ఇచ్చాడు.గౌరవ సూచకంగా ఈపాఠశాలకు 2005 లో "కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు స్మారక పురపాలక ఉన్నత పాఠశాల" గా పేరు పెట్టారు.అతని విగ్రహాన్ని దాని ప్రాంగణంలో మాజీ ఉపహోంమంత్రి, భారత ప్రభుత్వం, న్యూఢిల్లీ, బీహార్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల మాజీ గవర్నరు పెండేకంటి వెంకటసుబ్బయ్య ఆవిష్కరించాడు.ఈపాఠశాలలో చదివిన పిల్లలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ముఖ్యమైన స్థానాలను ఆక్రమించారు. అతను మహాత్మాగాంధీ సూత్రాల ద్వారా కూడా ప్రభావితమయ్యాడు బ్రిటిష్ పాలనపై అహింసా పోరాటంలో అతనిని అనుసరించాడు.అతడిని అందరూ ఆప్యాయంగా "నంద్యాల గాంధీ" అని పిలిచేవారు.
1930 లో, మహాత్మాగాంధీ నంద్యాలను సందర్శించినప్పుడు, నరసింగరావు తనఇంట్లో గాంధీజీకి ఆతిథ్యమిచ్చాడు.అతను గాంధీజీతో జరిగిన బహిరంగ సభకు అధ్యక్షత వహించాడు.గాంధీజీ ప్రసంగాన్ని తెలుగు భాషలోకి అనువదించాడు. ఈ ప్రయత్నాలు రాయలసీమ ప్రజలను స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొనడానికి బాగా ప్రేరేపించాయి. 1937లో అతను మద్రాస్ రాష్ట్ర సమావేశం విజయవంతంగా ఏర్పాటు చేశాడు. దీనిని అప్పటి మద్రాస్ ప్రభుత్వాధినేత సి. రాజగోపాలాచారి ప్రశంసించాడు.
1935లో రాజేంద్ర ప్రసాద్ నంద్యాలలో పర్యటించి బహిరంగ సభ నిర్వహించాడు.ఆ బహిరంగ సభకు నరసింగరావు అధ్యక్షత వహించాడు.రాజేంద్ర ప్రసాద్ ప్రసంగాన్ని అనువదించాడు. రాజేంద్ర ప్రసాదుకు కూడా తనఇంట్లేనే ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.తరువాత 1952 లో,భారతదేశపు మొదటి రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్  మళ్లీ నంద్యాలను సందర్శించాడు. ఎడమ|thumb| భారత రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్‌తో కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు 1952లో, నరసింగరావు భారతదేశపు మొదటి ప్రధాని పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూను నంద్యాలకు ఆహ్వానించాడు. నంద్యాల రైల్వే స్టేషన్‌లో గొప్ప సమావేశాన్ని ఏర్పాటుచేశాడు.నంద్యాల ప్రాంతంలోని ప్రజల సమస్యలను ఆ సమావేశంలో నరసింగరావు, ప్రధాని దృష్టికి తీసుకెళ్లాడు. కుడి|thumb| ప్రధాన మంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూతో కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు అతను సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ (తరువాత భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు,1962-67), వివి గిరి (తరువాత భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు,1969-74) వారు నంద్యాలను సందర్శించినప్పుడు కూడా నరసింగరావు తన ఇంట్లో ఆతిథ్యమిచ్చాడు. ఎడమ|thumb| ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రి సంజీవయ్యతో కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు కుడి|thumb| భారత జాతీయనాయకులకు ఆతిథ్యం ఇచ్చిన కాదర్‌బాద్ నరసింగరావు నివాసం అతను తన ఇంట్లో ఇలా అనేక జాతీయ, రాష్ట్ర నాయకులకు ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు. ఈ నాయకులలో కొందరు స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు సయ్యద్ బియాబానీ (తరువాత శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు); కల్లూరు సుబ్బారావు (స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు); టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు (మద్రాస్, తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి); తెన్నేటి విశ్వనాధం (ఆర్థిక మంత్రి); పెద్దిరెడ్డి తిమ్మా రెడ్డి (వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి); ఎన్.జి. రంగా (ఇతని పేరు మీద ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం పేరు పెట్టబడింది); భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య ( ఆంధ్రా బ్యాంక్ వ్యవస్థాపకుడు); ఎస్. కె. డే (స్థానిక పరిపాలన మంత్రి).ఇలా ఉన్నారు. ఈ నాయకులలో చాలామంది అతని సన్నిహితులుగా ఉన్నారు.
అతని పొరుగున ఉన్న గాడిచెర్ల హరిసర్వోత్తమ రావుతో, శ్రీబాగ్ ఒప్పందం చర్చల ముసాయిదాలో అతను ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు. రాయలసీమ ప్రాంత ప్రజల హక్కులను కాపాడడంలో, రాయలసీమ ప్రజలకు వివరించడం,వారి ఆమోదం పొందడంలో వారిద్దరూ కీలక పాత్ర పోషించారు.
అతను అనేక మంది కాంగ్రెస్ నాయకులకు మార్గదర్శకత్వం వహించాడు.తరువాత వారు గవర్నర్లు, మంత్రులు, ఇతర ప్రముఖ నాయకులుగా ఎదిగారు. అతను ఏనాడూ ప్రభుత్వంలో మరే రాజకీయ పదవులు కోసం ఆశించలేదు. ఎడమ|thumb| నంద్యాల మున్సిపల్ హైస్కూల్‌కు కాదర్‌బాద్ నర్సింగరావు పేరు పెట్టారు కుడి|thumb| మున్సిపల్ హైస్కూల్ నంద్యాలలో నరసింగరావు విగ్రహం ఎడమ|thumb| నంద్యాలలోని పురపాలకసంఘ ఉన్నత పాఠశాలలో నరసింగరావు విగ్రహం
కుటుంబం
నరసింగరావు, ఆది లక్ష్మమ్మను (కరణం)ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఏడుగురు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు.వారందరు వైద్యులు, ఇంజనీర్లు, న్యాయవాదులు, విద్యావేత్తలు, శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదిగారు.
కాదర్‌బాద్ రవీంద్రనాథ్ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, పత్తి పెంపకందారుడు "నరసింహ" అనే పత్తి రకాన్ని అభివృద్ధి చేయడంతో సహా అతను చేసిన కృషికి జీవిత సాపల్య గుర్తింపు పురస్కారం అందుకున్నాడు నరసింహ అనే సంకర జాతి పత్తి విత్తన కార్యక్రమంలో 20 కంటే ఎక్కువ ప్రముఖ పత్తి విత్తన తయారీదారులు మాతృరేఖగా విస్తృత పద్దతిలో ఉపయోగిస్తున్నారు. నరసింహ నుండి తయారైన సంకర జాతి పత్తివిత్తనాలు భారతదేశవ్యాప్తంగా ఒక కోటి (10 మిలియన్) ఎకరాల భూమిలో సాగు చేయబడుతున్నాయి.జాతీయ ఖజానాకు రూ.300 (రూ.3 బిలియన్లు) కోట్లకు పైగా ఆదాయం సమకూరుతుంది.
తన తండ్రి అడుగుజాడలను అనుసరించి, రవీంద్రనాథ్ నంద్యాల నుండి ఎన్నికైన ప్రధాన మంత్రి పివి నరసింహారావుతో పాటు గవర్నర్లు, కేంద్ర మంత్రులతో సంభాషించాడు. అతను వారిని నంద్యాలకు ఆహ్వానించాడు. ఆ ప్రాంత వాసులు, ముఖ్యంగా పేద రైతులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను వారి దృష్టికి తీసుకువచ్చాడు. అతను "నంది రైతు సమాఖ్య " కు అధ్యక్షుడుగా వ్యవహరించాడు.ఇది స్థిరమైన సాగు పద్ధతుల్లో పేద, ఉపాంత రైతులకు సలహాలు సహాయాన్ని అందిస్తుంది.
కాదర్‌బాద్ ఉదయ్ శంకర్ నంద్యాలలో ప్రముఖ వైద్యుడు.నిరుపేద పిల్లలకు ఆశ్రయం, ఆహారం విద్యను అందించే "సంఘ మిత్ర" గృహాన్ని స్థాపించడంలో అతను కీలక పాత్ర పోషించాడు. అతను పేద పిల్లల కోసం "శారద విద్యా పీఠం" మోడల్ స్కూల్ నిర్వహిస్తున్నాడు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కర్నూలు, ప్రకాశం జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్న నల్లమల అటవీప్రాంతంలోని, గిరిజన ప్రజల (చెంచు తెగ) అవసరాలను అతని సంస్థ గుర్తించి అందిస్తుంది. ప్రతి నెలా ఒక వైద్యుడు, సహాయక సిబ్బంది ముప్పైమంది రోగులను సందర్శించి, వారికి ఆరోగ్య పరీక్షలు, ఉచిత మందులను అందిస్తారు.
నరసింగరావు 2 జూన్ 1963 న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:1963 మరణాలు వర్గం:1888 జననాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
సుబ్బరామయ్య మీనాక్షిసుందరం
సుబ్బరామయ్య మీనాక్షిసుందరం (12 అక్టోబరు 1913 – 13 ఆగస్టు 1968) భారతీయ గణిత శాస్త్రవేత్త. ఆయన ఉష్ణ కెర్నల్స్, పరావలయ పాక్షిక అవకలన సమీకరణాలలో విశేష కృషిచేసినవాడు. ఆయన "మీనాక్షిసుందరం-ప్లీజెల్ జీటా సమీకరణము"ను ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో మాథమటికల్ ఫిజిక్స్ శాఖలో ఉపాధ్యాయునిగా జేరి, ఆ శాఖకీ తరవాత గణిత శాఖకీ అధిపతిగా, ప్రిన్స్‌టన్ లోని ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్ లో (I.A.S.) ఆరితేరిన పండితులతో పాటు పరిశోధకునిగా, ఆ తర్వాత సిమ్లాలో భారత ప్రభుత్వం స్థాపించిన అడ్వాన్స్‌డ్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో అధ్యయనశీలిగా, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గుంటూరులో నెలకొల్పిన అనుబంధ కేంద్రానికి సంస్థాపక ప్రత్యేకాధికారిగా సేవలనందించారు. ఆయన ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్ ప్రచురించిన టిపికల్ మీన్స్ (Typical Means) అన్న గణిత శాస్త్ర గ్రంథ సహరచయితగా యున్నారు.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన కేరళ రాష్ట్రం లోని త్రిచూర్ లో అక్టోబరు 12 1913 న జన్మించారు. వారి పూర్వీకులు ఆంధ్రులు. వారి పూర్వీకుల ఇంటి పేరు కొట్ర. ఆంధ్ర వాచస్పత్యము రచయిత కొట్ర శ్యామలకామశాస్త్రి వీరి పూర్వీకులు. సుందరం యొక్క తండ్రి బ్రిటిష్- ఇండియా ప్రభుత్వంలో శానిటరీ ఇంజనీర్. ఆ కారణంగా కేరళను వదిలి మద్రాస్ చేరారు. తండ్రి అనారోగ్య కారణాల వల్ల ఉద్యోగం మానేయవలసి వచ్చింది. దాంతో కుటుంబమంతా కటిక పేదరికం అనుభవించారు. ఆయన 3వ తరగతి నుండి 6వ తరగతి వరకు మద్రాసు లోని పెరంబూరులోగల సి.ఆర్.సి ఉన్నత పాఠశాలలోనూ, ఇంటర్మీడియట్ ను 1929-31ల మధ్య మద్రాసులోని పచ్చయప్ప కాలేజిలోను చదివారు. 1931-34 లో మద్రాస్ లోని లయోలా కాలేజి నుంచి బి. ఏ. ఆనర్స్‌లో మొదటి తరగతిలో ఉత్తీర్ణులైనారు. అలా ఉత్తీర్ణులైన వారికి ఆ రోజుల్లో కొంత పైకం చెల్లిస్తే మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం ఇచ్చే ఎం.ఏ. డిగ్రీని తీసుకున్నారు.
ఎం. ఏ. అయిన తర్వాత మీనాక్షిసుందరం ప్రొఫెసర్ ఆనంద రావు వద్ద పరిశోధనలు మొదలు పెట్టాడు. ఆరోజుల్లో శ్రీనివాస రామానుజన్ ప్రభావం విపరీతంగా ఉన్న మద్రాస్ లెక్కల విద్యార్థులందరి దృష్టి లో కేంబ్రిడ్జ్ యూనివెర్సిటి వైపు ఉండేది. మీనాక్షి సుందరం పరిశోధన "సమ్మబిలిటీ" (summability) అనే విభాగంలో ప్రారంబించాడు. ఆనంద రావు 1914-1919 రోజుల్లో కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఉన్నాడు. అక్కడ శ్రీనివాస రామానుజన్ ని చేరదీసిన జి. హెచ్. హార్డీ (G. H. Hardy) దగ్గర ఆనంద రావు చదువుకున్నాడు. ఆనంద రావు ప్రతిభావంతుడైన ‘అనలిస్ట్’ — అంటే ‘మాథమాటికల్ అనాలిసిస్’ అన్న విభాగంలో నిపుణుడని. ‘సమ్మబిలిటీ’ పరిశోధనలో హార్డీ అగ్రగణ్యుడు అని పేరు ఉండేది. హార్డీ పుస్తకం "డైవర్జంట్ సిరీస్"లో ఆనంద రావు పేరు మీద ఒక సిద్దాంతం కనపడింది. ఆ రకంగా సమ్మబిలిటీ మీనాక్షిని కూడా చేరింది. ఆనంద రావు కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఉన్న రోజుల్లోనే రామానుజన్ కూడా ఉండేవాడు.
ఉద్యోగము
ఇంతలో ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ తన ఫిజిక్స్ శాఖలో పాఠాలకూ, పరిశోధనకూ లెక్కల నుంచి కావలసిన అవసరాన్ని గుర్తించి, ‘రామన్ -నాథ్ డైఫ్రాక్షన్’కి పేరు పొందిన ఎన్. ఎస్. నగేంద్రనాథ్ నేతృత్వంలో ఫిజిక్స్‌లో ఉపశాఖగా, 1942లో మాథమాటికల్ ఫిజిక్స్ పేరుతో ఒక అధ్యయన విభాగాన్ని ప్రారంబించారు. ఏ రంగంలో నైనా నూతనత్వాన్నీ, ప్రగతినీ ఆహ్వానించటంలో సాటి లేని వాడైన విద్యావేత్త, వైస్ ఛాన్సలర్ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి దక్షతలో అది ఆవిష్కరించ బడింది. ఆ శాఖలో లెక్చరర్‌గా మీనాక్షి సుందరాన్ని ఎన్నుకుని నియమించారు. ఆవిధంగా తన వంశంలో కొన్ని తరాల తర్వాత మళ్ళీ తెలుగు గడ్డ మీద జీవనం 1943లో గుంటూరులో మొదలు పెట్టారు మీనాక్షిసుందరం. అది  రెండవ ప్రపంచ యుద్ధపు కాలము(1939-1945). విశాఖపట్నం మీద బాంబు వేస్తారన్న భయంతో, ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ వాల్తేరు (విశాఖపట్నం) నుంచి తాత్కాలికంగా (1942-1946) గుంటూరుకు తరలింపబడింది.
స్టోన్ -వయర్‌స్ట్రాస్ తో పరిచయము
‘మాథమటికల్ అనాలిసిస్’లో ప్రసిద్ధి చెందిన స్టోన్ -వయర్‌స్ట్రాస్ (Stone -Weierstrauss) సిద్ధాంత నిర్మాత మార్షల్ స్టోన్ (Marshall Harvey Stone) 1944లో మద్రాస్ వచ్చి అక్కడ ప్రతిభావంతులైన యువ గణిత శాస్త్రవేత్తలను కలుసుకున్నారు. అలా స్టోన్ కలుసుకున్న వాళ్ళలో చంద్రశేఖరన్, మీనాక్షిసుందరం కూడ  ఉన్నారు. ఈ కలయిక వీళ్ళ శాస్త్ర విద్యాజీవితాలను ఒక మలుపు తిప్పింది. ఫాదర్ రసీన్, ప్రొఫెసర్ స్టోన్, అమెరికాలో న్యూజెర్సీ రాష్ట్రం, ప్రిన్స్‌టన్‌లో ఉన్న ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీకి (I.A.S.) చెందిన మార్స్‌టన్ మోర్స్ (Marston Morse), చూపిన చొరవతో మీనాక్షిసుందరానికి ఐ.ఎ.ఎస్.లో సభ్యత్వానికి ఆహ్వానం వచ్చింది. 1915 ప్రాంతాల్లో కేంబ్రిడ్జ్ లాగా తర్వాత కాలంలో ఐ.ఎ.ఎస్. భారతీయ శాస్త్రవేత్తలను ప్రముఖంగా ఆదరించింది. ఐ.ఎ.ఎస్ ప్రాముఖ్యతను గురించి చెప్పాలంటే....... 1933లో ఐ.ఎ.ఎస్.లో జేరిన ఐన్‌స్టయిన్ 1955లో చనిపోయేవరకు అక్కడే ఉన్నాడు.
అమెరికా ప్రయాణము
నాలుగేళ్ల కొకసారి నిర్వహించే ప్రపంచ గణిత శాస్త్రజ్ఞుల సభ 1950లో అమెరికా లోని కేంబ్రిడ్జ్‌లో జరిగింది. ఆ సభకు మీనాక్షిసుందరం ఆహ్వానితునిగా వెళ్ళారు. ఆ సభకు వెళ్లేముందు ఐ.ఎ.ఎస్.ను మళ్ళీ మీనాక్షి సందర్శించారు. 1950లో ‘స్పెక్ట్రల్ థియరీ అండ్ డిఫెరెన్షియల్ ప్రాబ్లమ్స్’ మీద స్టిల్‌వాటర్, ఒక్లహామాలో జరిగిన సింపోజియంలో మాట్లాడారు. 1951 నుంచి 1962 వరకూ ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌ మాథమాటికల్ ఫిజిక్స్ శాఖకి ఆయన అధిపతిగా ఉన్నారు. 1956లో ‘ౙీటా ఫంక్షన్’ల మీద టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫన్‌డమెంటల్ రిసర్చ్ (T.I.F.R.) నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సదస్సులో ఆహ్వానితునిగా పాల్గొన్నారు. 1958లో ఉన్నత విద్యాయాత్రలో మళ్లీ అమెరికా వెళ్ళారు. తిరిగి వస్తూ ఎడింబరోలో జరిగిన ప్రపంచ గణిత శాస్త్రజ్ఞుల సభలో ఆహ్వానితునిగా ‘హిల్బర్ట్ ఆల్జిబ్రా’ల మీద ప్రసంగించారు.
మేరీలాండ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిలుపు
మీనాక్షిసుందరం పేరు ప్రఖ్యాతులతో ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌లో మాథమటికల్ ఫిజిక్స్‌కి విశ్వవ్యాప్తమైన పేరు ప్రతిష్టలు వచ్చాయి. ఆయన వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట మీద యూనివర్సిటీ ఆఫ్ షికాగోకి చెందిన మార్షల్ స్టోన్ (Marshall Stone), ఎం.ఐ.టి.కి చెందిన నార్బర్ట్ వైనర్ (Norbert Weiner), హైడెల్బర్గ్ యూనివర్సిటీకి చెందిన హాన్స్ మాస్ (Hans Mass) వంటి విదేశీ గణిత శాస్త్రవేత్తలు ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ మాథమటికల్ ఫిజిక్స్ డిపార్ట్‌మెంట్‌ను సందర్శించి అక్కడ ఉపన్యసించారు. ఉపాధ్యాయునిగా మీనాక్షిసుందరం ఊహకు (intuition, imagination) ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత నిచ్చారు.
1950లో అమెరికా లోని మేరీలాండ్ విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పరిశోధనలకు సంబంధించిన ఉద్యోగంలో జేరమని మీనాక్షికి పిలుపు వచ్చింది. అప్పటి  ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్‌లో   వైస్ ఛాన్సలర్  శ్రీ కృష్ణ అందుకు సమ్మతించలేదు. మీనాక్షిసుందరం వంటి వారి అవసరం భారత దేశానికి ఉన్నదనీ ఆయనను విశ్వకళా పరిషత్ వదులుకోలేదనీ అభిప్రాయపడ్దారు. దాంతో శ్రీ కృష్ణ ఉన్నంతకాలం మీనాక్షిసుందరం ఇక్కడే   ఉండిపోయారు.
సిమ్లాలో....
1965 అక్టోబర్‌లో భారత ప్రభుత్వం సిమ్లాలో ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీస్ ను (I.I.A.S.) ఆరంభించింది. 1966లో ఐ.ఐ.ఎ.ఎస్. నుంచి తమ సంస్థలో పరిశోధకాచార్యునిగా జేరమంటూ మీనాక్షికి వచ్చిన ఆహ్వానాన్ని గౌరవిస్తూ ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్ ఆయనను ఐ.ఐ.ఎ.ఎస్.కు పంపింది. మీనాక్షిసుందరం సిమ్లాలో కుటుంబంతో కొత్త జీవితం ప్రారంభించారు. మంచు కొండల మధ్య మంచి వాతావరణంలో, తనకు ప్రియాతి ప్రియమైన పరిశోధనకు మరింత దగ్గరగా ‘స్పెక్ట్రల్ థియరీ’ మీద పుస్తకం వ్రాయటం ప్రారంబించారు.
తిరిగి గుంటూరుకి
1967లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ననుసరించి విశ్వకళా పరిషత్ గుంటూరులో ఒక పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కేంద్రాన్ని స్థాపించింది. అప్పటి వైస్ ఛాన్సలర్, ప్రొఫెసర్ శ్రీనివాస అయ్యంగార్‌కి మీనాక్షిసుందరం గుర్తుకు వచ్చారు. ఆయన అయితేనే కొత్త కేంద్రం కొత్త పుంతల్లో ఉన్నత విద్యా కార్యక్రమాలను నడిపించగలరని ప్రొఫెసర్ అయ్యంగార్ నమ్మకం. మీనాక్షిసుందరం సిమ్లా వచ్చి సంవత్సరం పూర్తవుతోంది. సిమ్లాలో తన పరిశోధనని తీవ్రతరం చేయడమే కాక, స్పెక్ట్రల్ థియరీతో పాటు మరి కొన్ని విషయాల మీద కూడా పుస్తకాలు రాసే ఆలోచనలో ఉన్నాడాయన. అయినా విశ్వకళాపరిషత్‌కి ఆయన కాదని చెప్పలేడు. సంవత్సరం రెండు నెలలలో మళ్ళీ విశ్వకళా పరిషత్ సేవలో 1967 మార్చి నాటికి విశాఖపట్నం వచ్చేశారు. తర్వాత కొద్ది రోజుల్లో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ సెంటర్‌కి స్పెషల్ ఆఫీసర్‌గా గుంటూరుకి, తన ఉద్యోగ జీవితం మొదలైన చోటికి చేరుకున్నారు.
అమెరికాకి ఆహ్వానం
గుంటూరులో ఉండగా తమ ఫ్లూయిడ్ డైనమిక్స్ అండ్ అప్లైడ్ మాథమాటిక్స్ విభాగంలో రిసర్చ్ ప్రొఫెసర్‌గా చేరమని ఆహ్వానిస్తూ, పెద్ద జీతంతో పాటు ఆకర్షణీయమైన ఇతర భత్యాలతో, అమెరికా లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీలాండ్ నుంచి ఆయనకు ఆహ్వానం వచ్చింది. ఈ సారి మీనాక్షిసుందరం ఆ ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించారు. బాచిలర్ డిగ్రీ చదువుతున్న ఆయన రెండో కూతురు గిరిజకు మూడవ సంవత్సరంలో సీట్ గూడా ఇచ్చింది ఆ యూనివర్సిటీ యాజమాన్యం. 1967 సెప్టెంబరులో యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీలాండ్‌లో చేరటానికి ఏర్పాట్లు దాదాపు పూర్తి అయ్యాయి. తన రీసెర్చ్ విద్యార్థులను ముందు పంపించారు కూడా.
దూమ పానము
ఎప్పటి నుండో సిగరెట్ తాగడము అలవాటుంది మీనాక్షిసుందరానికి. అది ఆయనకి ఎంతగా అలవాటైందంటే క్లాస్ రూంలో పాఠం చెబుతున్నప్పుడు తప్ప మిగతా అన్ని వేళలా ఆయన వేళ్ళ మధ్య సిగరెట్ వెలుగుతుండేది. ఆ కారణంగా 1953 లోనే ఆయన ఒక సారి జబ్బు పడ్డారు. 1967కి ఆయన గుండె బలహీనమై పోయింది తేలింది. 1967 ఆగస్టులో తిరిగి ఉధృతమైన గుండె పోటు వచ్చింది. చికిత్సకై ఆయనను గుంటూరు ప్రభుత్వ ఆస్పత్రిలో చేర్చారు. తర్వాత వెల్లూరు ఆస్పత్రికి తీసుకు వెళ్ళారు. వెల్లూరులో స్వల్పంగా గుండెపోటు వచ్చింది. ఆయన పరిస్థితి ప్రమాదకరంగానే ఉందని తెలిసింది. అక్కడ చికిత్స తర్వాత ఆయన్ని విశ్రాంతికై మద్రాస్‌లో కొన్నాళ్ళు ఉంచారు. విశాఖపట్నంలో తన సొంత ఇంటి నుంచి దూరంగా ఎక్కువ కాలం ఉండటానికి మీనాక్షి ఇష్టపడలేదు. ఆయన బలవంతం మీద ఆయనను విశాఖపట్నం తీసుకు వచ్చారు. మళ్ళీ విశ్వకళా పరిషత్ వెళ్లి పని చేసే పరిస్థితిలో లేనని ఆయనకీ అర్థం అయింది. తనంతట తానుగా పదవి నుంచి తప్పుకుందామని అనుకుంటున్నట్లు తన దగ్గర వాళ్ళతో అన్నారు.
చివరి ఘడియలు
ఈ విషయం తెలిసిన వైస్‌ ఛాన్సలర్ ప్రొఫెసర్ అయ్యంగార్ ఖిన్నుడయ్యాడు. అటువంటి నిర్ణయం ఏదీ తీసుకోవద్దనీ, పరిషత్‌లో ఉండాలనీ మీనాక్షితో అయ్యంగార్ మరీ మరీ చెప్పారు. సహోద్యోగులు, మిత్రులు, బంధువులు వద్దని చెప్పినా ఆయన తన నిర్ణయం మార్చుకోలేక పోయారు. కేంపస్‌కి వెళ్ళనివ్వని ఆరోగ్య పరిస్థితిలో తను జీతం తీసుకోలేనని ఆయన వాళ్ళతో అన్నారు. ఈ విషయం అప్పటి యు.జి.సి. చైర్మన్ డాక్టర్ కొఠారికి తెలియ పరిచారు. డా. కొఠారి మీనాక్షిసుందరానికి పదవి నుండి విరమించ వద్దని అధికార హోదా లోనూ, వ్యక్తిగతంగా ఒక మిత్రుడి గానూ జాబులు రాశారు. కానీ మీనాక్షిసుందరం తన నిర్ణయం మార్చుకోలేదు. డా. కొఠారి విశాఖపట్నం వచ్చి అయ్యంగార్‌తో కలిసి మీనాక్షిసుందరాన్ని ఆయన ఇంటి దగ్గర కలిశారు. ఒక గంట సేపు ఆయనతో మాట్లాడారు. వారంలో రెండు రోజులు వైస్ ఛాన్సలర్ కారులో కేంపస్‌కి వచ్చి రెండు గంటల పాటు డిపార్ట్‌మెంట్‌లో ఉండి మళ్ళీ కార్లో ఇంటికి వెళ్లిపోయే ఏర్పాటు చేస్తామన్నారు. మీనాక్షిసుందరం ఆ అభిమానానికి చలించిపోయారు గానీ తను యే రకంగానూ పని చేయగలిగిన స్థితిలో లేననీ, పని చేయకుండా డబ్బు తీసుకోలేననీ, పదవీ విరమణే సమంజసమని అనుకుంటున్నాననీ వాళ్ళతో అన్నారు. ఆ విధంగా స్వచ్ఛందంగా పదవీ విరమణ చేశారు. పదవి విరమించిన కొద్ది కాలానికే 1968 ఆగస్టు 13 రాత్రి పది గంటలకు వచ్చిన గుండెపోటుతో ఆచార్య సుబ్బరామయ్య మీనాక్షిసుందరం పరమ పదవి చెందారు.
పురస్కారాలు
ఫాదర్ రసీన్ ఇచ్చిన సలహాలతో మీనాక్షి ఆ విభాగంలో పరావలయ సమీకరణాల (parabolic equations) సాధనల మీద తను ఆవిష్కరించిన ఫలితాలను తన సిద్ధాంత వ్యాసం, ‘Fourier Ansatz and non linear parabolic equations’లో ఒక భాగంగా పొందుపరిచాడు. ఆయన సమర్పించిన ఈ సిద్ధాంత వ్యాసానికి 1940లో మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం ఆయనకి డి. యస్‌సి. డిగ్రీని ఇచ్చి ఆ వ్యాసాన్ని సంపూర్ణంగా విశ్వవిద్యాలయ పత్రికలో ప్రకటించు కున్నది. అప్పటికి మీనాక్షిసుందరంకి పెళ్ళై ఒక కూతురు కూడా ఉంది. ఆయన థీసిస్‌ను 1940లో సర్వోత్తమ సిద్ధాంత వ్యాసంగా మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నిర్ణయించి మీనాక్షికి ప్రొఫెసర్ నరసింగరావు మెడల్, రామానుజన్ మెమోరియల్ ప్రైజ్ (1942) ఇచ్చింది. ఐతే మద్రాస్ యూనివర్సిటీలో డాక్టర్ మీనాక్షిసుందరానికి తగిన ఉద్యోగం మాత్రం దొరకలేదు. మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం గణిత శాస్త్రంలో ఇచ్చిన డాక్టరేట్ తీసుకున్న వ్యక్తికి కూడా ఉద్యోగం దొరకలేదంటే ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. అది ఒకవిధంగా ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్ చేసుకున్న అదృష్టం.
తెలుగువారంటే అభిమానం
తెలుగుదేశం లో, ఉన్నందుకు తెలుగువాడు అయినందుకు గుర్తుగా తన పిల్లల ఇంటిపేరును "కొట్ర" (తన పూర్వీకుల ఇంటిపేరు) గామార్చివేశారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1913 జననాలు వర్గం:1968 మరణాలు
నాగప్పగారి సుందర్రాజు
జీవిత విశేషాలు
ఆయన స్వగ్రామం కర్నూలు జిల్లా ఆలూరు తాలూకా నేమకల్లు. ఆయన తన తల్లి గారి ఊరైన ఆలూరు తాలూకా లోని మొలగవెల్లి కొట్టాలలో పెద్దనర్సమ్మ, రంగన్నలకు దంపతులకు 1968 మే 31 న రెండవ సంతానంగా జన్మించారు. అక్క రాణెమ్మ, తమ్ముడు ఆనంద్‌, చెల్లెలు గాయత్రి. ప్రాథమిక విద్య 1 నుండి 5 వరకు మొలగవల్ల కొట్టాలలోనూ, 6 నుండి 10 వరకు గుంతకల్లు మున్సిపల్‌ ఉన్నత పాఠశాలలోనూ, ఇంటర్మీడియేట్‌ (హెచ్‌.ఇ.సి) పత్తికొండ జూనియర్‌ కళాశాలలోనూ, బి.ఏ. (తెలుగు సాహిత్యం) అనంతపురం ఆర్ట్స్ కళాశాలలోనూ, యం ఏ, యం.ఫిల్‌, పిహెచ్‌డి కేంద్ర విశ్వవిద్యాలయం హైదరాబాద్‌లో చదివారు. దళితకథలపై పరిశోధనలో భాగంగా యం.ఫిల్‌, పిహెచ్‌డిలు పులికంటి కృష్ణారెడ్డి దళిత కథలపై చేశారు.
ఆయన "సువార్త" అనే కలం పేరుతో "అక్క చచ్చిపోయింది" అనే శీర్షికతో రాసిన మొదటి కథ 1995లో దళిత రాజ్యం అనే పత్రికలో అచ్చయింది. 1997లో 10 కథలతో వచ్చిన `మాదిగోడు' తోపాటు `మాఊరి మైసమ్మ', `బొంబాయోడు గండు జోగమ్మయ్యేడ్య' ఈ రెండు కథలు 1999లో వచ్చాయి. తన కథల్లో తెలంగాణ, రాయలసీమ ప్రాంతాల్లో ఉన్న బసివిరాలు వ్యవస్థ రద్దు కావాలని మాల, మాదిగ స్త్రీలు పడుతున్న ఆవేదనను కధలుగా రాశాడు.
రచనలు
1995లో గుండెచప్పుడు, 1996లో చండాల చాటింపు, 1997 ఫిబ్రవరిలో మాదిగోడు, 1997 డిసెంబర్‌లో మాదిగ చైతన్యం, 1999లో మాఊరిమైసమ్మ, బొంబాయోడు, గోండుజోగమ్మయ్యేడ వంటి రచనలు చేశారు. మూఢనమ్మకాలు సాంఘిక దురాచారాలపట్ల కథలను విశ్లేషించినప్పుడు నాగప్పగారి సుందర్‌రాజు రచించిన బస్విని కథలు తెలుగు కథా సాహిత్యంలో సంచలనాలుగా పేర్కొనవచ్చు. ఆయన రాసిన `మాదిగోడు' కథా సంపుటి తెలుగు కథా సాహిత్యంలోనే ఒక విప్లవ కెరటం. బోడెద్దు కథ, చనిపోయిన పశువుని కోసి వండుకొని తినే సంప్రదాయాన్ని ఒక గొప్ప అనుభూతిగా ప్రదర్శించింది. ఈరారెడ్డి మనుమరాలు మీద మొనుసుండాది లాంటి కథల్లో వాస్తవికంగా ప్రదర్శించాడు. దళిత స్త్రీని లోబరుచుకునే క్రమంలో అగ్రవర్ణాల వాళ్ళు వాళ్ళను బసివిరాండ్రుగా మార్చేక్రమాన్ని నడిమింటి బోడెక్క బసివిరాలయ్యేద్య కథలో ప్రతిబింబించాడు.
గోవధ నిషేధించాలని హిందూత్వ శక్తులు ఎప్పట్నుంచో చేస్తున్న ఉద్యమం దళితహక్కులకు భంగమని గుర్తించి నిర్మొహమాటంగా దాన్ని ఖండిస్తూ రాశాడు. మనుషుల్ని అంటరానివాళ్ళుగా చేసి ఆవుల్ని దేవతలుగా పూజించే హిందూ సంస్కృతిని తాత్త్వికంగా ఎండగట్టాడు. మాదిగ సంస్కృతినీ హక్కుల్నీ కాపాడుకోవటమంటే ఏంటో రాసి చూపించాడు. అనంతపురం జిల్లా మాదిగవాడల్లో కాగిన మాదిగ జీవితాలను రంగరించి తన సొంత మాదిగ బతుకుతో జోడించి ‘మాదిగోడు’ కతల్ని 1998లో తీసుకొచ్చాడు. ఈ పుస్తకం తెలుగు మాదిగ మాదిగేతర సాహిత్యలోకంలో పెను సంచలనం తెచ్చింది.
మరణం
ఆయన 2000 జూలై 17 న మరణించాడు. అది కారంచేడులో దళితులపై హత్యాచారం జరిగిన రోజు కావడం యాదృచ్చికం. నాగప్పగారి సుందర్ రాజు చనిపోయిన తర్వాత ఆయన గురించి సెంట్రల్ యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్ దార్ల వెంకటేశ్వరరావు ‘ఒక మాదిగ స్మృతి’ నాగప్పగారి సుందర్రాజు పరిచయం పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు.దళితులు, మాదిగల జీవితాల్ని సాహిత్యీకరించాలనుకున్న సుందర్రాజు జీవితాన్ని తెలుసుకోవడానికి మాత్రం ఆ పుస్తకమే ఏకైక ఆధారం కావడం విచిత్రం.
ఇతర లింకులు
వర్గం:దళిత కవులు వర్గం:దళిత రచయితలు వర్గం:2000 మరణాలు వర్గం:1968 జననాలు వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రచయితలు
పాటలీపుత్ర లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
పాటలీపుత్ర లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, బీహార్‌లోని 40 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి.
లెనా నది
లెనా నది (Lena River - లెనా రివర్) అనేది ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రంలోకి ప్రవహించే మూడు గొప్ప సైబీరియన్ నదులలో అత్యంతతూర్పున ఉన్న నది (ఇతర రెండు నదులు ఓబ్ నది, యెనిసెయి నది). ఇది ప్రపంచంలో 11వ అతిపొడవైన నది, 9వ అతిపెద్ద పరీవాహక ప్రాంతం. ఇది ఆసియా దేశాలలో 3వ అతిపెద్ద నది. దీని పరీవాహక ప్రాంతం రష్యన్ ప్రాదేశిక సరిహద్దులలోని మొత్తం నదులలో అతిపెద్దది.
త్రిగుణ సేన్
త్రిగుణ సేన్ (24 డిసెంబరు 1905 - 11 జనవరి 1998) భారత ప్రభుత్వంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. ఇతను 1965లో పద్మ భూషణ్ అవార్డును పొందాడు. ఇతను జాదవ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయానికి మొదటి వైస్-ఛాన్సలర్ (1956 నుండి 1966 వరకు) మరియు బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయానికి 11వ వైస్-ఛాన్సలర్. అతను 1967 నుండి 1974 వరకు రాజ్యసభ సభ్యునిగా ఉన్నారు. ఇతను విజయగర్ జ్యోతిష్ రే కళాశాల (జాదవ్‌పూర్)కి ప్రొఫెసర్‌గా పాలకమండలి సభ్యునిగా పనిచేశారు.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ విద్యావేత్తలు వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:1905 జననాలు వర్గం:1998 మరణాలు వర్గం:జాదవ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయ అధ్యాపకులు వర్గం:త్రిపుర నుండి రాజ్యసభ సభ్యులు వర్గం:భారతీయ విద్యామంత్రులు