cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
రాజా రాణి
కథ
ఇదంతా విన్న జాన్ కి రెజీనా పై గౌరవం పెరుగుతుంది. తన ఫోన్ నంబర్ తీసుకుని వెళ్ళిన జాన్ సమయానికి మందులు వేసుకున్నారా అని కనుక్కోవడానికి రెజీనాకి ఫోన్ చేస్తుంటాడు. రెజీనా డిస్చార్జ్ అయ్యే రోజు జాన్ అక్కడికి వెళ్ళి డబ్బు కడతానంటే రెజీనా జాన్ పై నిప్పులు చెరుగుతుంది. నాపై నీకే హక్కుందని మందులు వాడావా అని ఫోన్ చేసావని, ఫోన్ నంబర్ వాచ్ మెన్ కి కూడా ఇచ్చానని నటుంది. నేనూ వాచ్ మెన్ ఒక్కటేనా అని జాన్ అడిగితే ఇంకోసారి దగ్గరయ్యే ప్రయత్నం చెయ్యద్దని అందరి ముందూ అవమానించి తన స్నేహితురాలిని తీసుకుని వెళ్ళిపోతుంది. జాన్ సారథితో తన బాధను చెప్పుకుని ఏడ్చాక ఇద్దరూ మందు కొడతారు. మందు కొట్టిన తర్వాత సారథి జాన్ ఫ్లాట్ కి వెళ్ళి అక్కడ రెజీనాతో జాన్ గతం గురించి చెప్తాడు. జాన్ కీర్తన (నజ్రియా నజీం) అనే ఓ అనాథను ప్రేమించాడు. అందరితో సరదాగా హుషారుగా ఉండే కీర్తన ఎన్నో రోజుల తర్వాత జాన్ ప్రేమని స్వీకరిస్తుంది. వాళ్ళ జీవితాలు హాయిగా సాగుతున్నప్పుడు జాన్ కీర్తన పుట్టినరోజున గుడికి తీసుకెళ్ళి అక్కడ తనని పెళ్ళి చేసుకుంటాడు. ఆ రాత్రి కీర్తనను తన ఇంట్లో దింపేసి రూముకి వెళ్తాడు జాన్. మరుసటి ఉదయం హైవేపై ఉన్నప్పుడు సారథికి తన పెళ్ళి విషయం జాన్, కీర్తనలు చెప్తారు. ఇంతలోనే రోడ్ దాటి వస్తున్న కీర్తనని కారు గుద్దటంతో బాగా గాయపడి చనిపోతుంది. నాలుగేళ్ళుగా పిచ్చివాడిలా కీర్తన జ్ఞాపకాల్లో మిగిలిన జాన్ సారథి బలవంతం మీద రెజీనాని పెళ్ళి చేసుకుంటాడు.
ఇదంతా విన్నాక రెజీనాకి జాన్ పై ఇష్టం కలుగుతుంది. గౌరవం పెరుగుతుంది. కొన్నిరోజుల తర్వాత నిద్రపోతున్న జాన్ ని లేపి కాఫీ ఇచ్చి రెజీనా హాల్ లోకి వెళ్తుంది. ఆనందంగా భయిటికొచ్చిన జాన్ అక్కడ జేమ్స్ ని చూసాక రెజీనా ప్రవర్తనంతా నాటకమనుకుంటాడు జాన్. ఆరోజు జాన్ పుట్టినరోజు కావడంతో సారథి, అపార్ట్మెంట్ జనాలు ఇంటికి వస్తారు. పార్టీ అయిపోయాక జేమ్స్ జాన్ ని ఎప్పుడైనా రెజీనా నీకు బీర్ కొనిచ్చిందా అని అడుగుతాడు. ఎందుకు అని అడిగితే జేమ్స్ రెజీనా ఏదయినా పనిచేయించుకోవాలనుకుంటే తనకి బీర్ కొనిచ్చేదని, అలాగే నీకు కూడా ఇచ్చిందా అని జాన్ ని అడుగుతాడు. జాన్ లేదంటాడు. ఏకాంతంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఈ గిఫ్ట్ తెరవమని రెజీనా ఇచ్చిన గిఫ్ట్ బాక్స్ తీసుకుని గదిలోకెళ్ళిన జాన్ ఆ కానుకని విసిరి పారేయడం జేమ్స్ చూస్తాడు. కానీ మాట్లాడకపోగా వెళ్తూ వెళ్తూ జాన్ కి కృతజ్ఞతలు చెప్పి వెళ్తాడు. కిందకి వెళ్ళాక రెజీనాతో "నువ్వు నా ముందు నటించడం ఓకే. జాన్ ఎందుకు నటించాలి? ఇదే నీ ఇల్లు, ఇదే నీ లైఫ్. ఆలోచించు" అని చెప్పి వెళ్ళిపోతాడు. జాన్ ని ప్రేమిస్తున్న రెజీనా తనకి రెండేళ్ళు ఆస్ట్రేలియాకి ట్రాన్స్ఫర్ వచ్చిందని తెలుసుకుంటుంది. రెజీనాని ప్రేమిస్తున్న జాన్ మాత్రం రెజీనా తననుంచి విడాకులు కోరుకుంటోందని భావించినప్పుడు తన బాస్ హెన్రీ (రాజేంద్రన్) నీ ప్రేమ విషయం రెజీనాకి చెప్పమంటాడు.
ఎంతో ఆనందంగా ఇంటికి వెళ్ళిన జాన్ రెజీనాకి వచ్చిన పార్సిల్ తీసుకుని ఇంటికి వెళ్తాడు. ఆ పార్సిల్లో పాస్పోర్ట్, ఆస్ట్రేలియాకి టికెట్ చుస్తాడు. తాగకుండా ఇంటికెళ్ళిన జాన్ ని చూసి రెజీనా ఆశ్చర్యపోతుంది. బీర్ తాగుతారా అని అడిగి అపార్ట్మెంట్ టెర్రర్స్ మీదకి తీసుకెళ్తుంది. బీర్ తాగుతున్నప్పుడు జేంస్ మాటలు గుర్తొచ్చాక జాన్ రెజీనా మాట్లాడేలోపే మీకు నేను విడాకులిస్తానని అంటాడు. నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను అని చెప్పాలనుకున్న రెజీనా ఏం మాట్లాడాలో తెలియక పెట్టెలో బట్టలు సద్దుతూ కింద పడి ఉన్న కానుకని పెట్టెలో పెడుతుంది. పొద్దున్నే విమానాశ్రయానికి వెళ్తారు ఆ ఇద్దరు. అక్కడ ఇమ్మిగ్రేషన్ కౌంటరులో సూర్యను చూసి ఆశ్చర్యపోయిన రెజీనా జాన్ ని ఎంట్రన్స్ దగ్గర కలవమంటుంది. ప్రేమిస్తున్నాని చెప్తుందేమో అని పరిగెత్తుకు వెళ్ళిన జాన్ సూర్య బ్రతికే ఉన్నాడని తెలిసి తనతో మాట్లాడటానికి వెళ్తాడు. అప్పుడు సూర్య తనకి పెళ్ళైందని, ప్రేమలో ఓడిపోయాక కూడా లైఫ్ ఉంటుందని, రెజీనాతో హాయిగా బ్రతకమని చెప్పి వెళ్ళిపోతాడు.
తిరిగొచ్చాక రెజీనా జాన్ ని కొట్టి చెప్పేది వినవెందుకని, సూర్య బ్రతికున్నాడని చెప్పగానే మాట్లాడటానికి వెళ్ళావు, అసలిలా ఎవరయినా చేస్తారా అని తిట్టి విమానాశ్రయం నుంచి బయటికి వెళ్తూ వెళ్తూ "ఈ గిఫ్ట్ ని నువ్వు ఆ రోజే తెరిచుంటే ఇంత దూరం వచ్చేది కాదు" అని చెప్పి కానుకు విసిరి వెళ్ళిపోతుంది. అది తెరిచి చూస్తే అందులో ఓ హార్ట్ సింబల్ పిల్లో పై "లెట్స్ బిగిన్ అవర్ లైఫ్" (మన జీవితాన్ని మొదలుపెడదాం రా) అని రాసుంటుంది. వెంటనే జాన్ రెజీనా దగ్గరికి వెళ్ళి తన ప్రేమని తెలియజేయడం, ఒకరినొకరు సంతోషంగా విమానాశ్రయంలో కౌగిలించుకోవడం జరుగుతుంది. కొన్నాళ్ళకి ఆ జంటని తన పెళ్ళికి రమ్మని సారథి పెళ్ళి సుభలేఖ ఇవ్వడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:2014 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తమిళ అనువాద చిత్రాలు
జెన్నీ
జెన్నీ గా పేరుగాంచిన పోలాప్రగడ జనార్ధనరావు ఒక ప్రముఖ సినీ, టీవీ నటుడు, మూకాభినయ (మైమ్) కళాకారుడు. 400 కి పైగా సినిమాలు, 1000 కి పైగా టీవీ కార్యక్రమాల్లోనూ నటించాడు. 100 దాకా రేడియో కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నాడు.
జీవితం
జనార్ధన రావు రాజమండ్రికి సమీపంలోని ఆలమూరు లో ఒక తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో పోలాప్రగడ సుబ్బారావు, లక్ష్మీదేవి దంపతులకు పదిమంది సంతానంలో ఒకడుగా జన్మించాడు. మచిలీపట్నంలో పీయూసీ చదివాడు. బడిలో ఉన్నప్పుడు ఆల్ ఇండియా బ్యాడ్మింటన్ చాంపియన్ షిప్ లో జాతీయ స్థాయిలో పాల్గొన్నాడు. భీమవరంలో బీ.కాం, హైదరాబాదు ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.కాం చదివాడు. తరువాత ఆయనకు ఇసిఐఎల్ లో అసిస్టెంటు డైరెక్టరుగా ఉద్యోగం లభించింది. ఉద్యోగ బాధ్యతల వలన సినీరంగం పై ఎక్కువ దృష్టి సారించలేదు. 2000 లో తన ఉద్యోగానికి స్వచ్ఛంద పదవీ విరమణ చేశాక సినిమాల మీద దృష్టి కేంద్రీకరించేందుకు సమయం చిక్కింది. ఆయనకు ఇద్దరు పిల్లలు; ఒక అమ్మాయి, ఒక అబ్బాయి. అబ్బాయి బ్యాంకింగ్ రంగంలో స్థిరపడ్డాడు. అమ్మాయికి వివాహమైంది.
కెరీర్
ఆయన పదో ఏటనే నాటకాల్లో నటించడం మొదలుపెట్టాడు. యువనటుడిగా ఎదిగిన తర్వాత సినిమాల్లో నటించే అవకాశం వచ్చింది. ప్రముఖ దర్శకుడు జంధ్యాల ఈయన ప్రదర్శిస్తున్న ఒక నాటకానికి అతిథిగా వచ్చి అహ నా పెళ్ళంట సినిమాలో అవకాశం ఇచ్చాడు. అప్పుడే తెలుగు సినీ పరిశ్రమ నెమ్మదిగా మద్రాసు నుండి హైదరాబాదుకు మారుతుంది. నటులను మద్రాసు నుండి హైదరాబాదుకు తీసుకురావడం ఖర్చుతో కూడుకున్న పని అవడంతో హైదరాబాదులో ఉన్న నటులకు అవకాశాలు పెరిగాయి. అప్పట్లో అక్కడ ఈసీఐఎల్ లో ఉద్యోగం చేస్తున్న జెన్నీకి వరుసగా అవకాశాలు వచ్చాయి.
యమలీల లో ఆయన పోషించిన పత్రికా సంపాదకుడి పాత్ర మంచి పేరు తీసుకు రావడంతో వరుసగా అలాంటి పాత్రల్లోనే అవకాశాలు వచ్చాయి. మరొక సినిమాలో చర్చి ఫాదర్ వేషం ఆదరణ పొందడంతో ఆయన నటించిన దాదాపు 400 సినిమాల్లో సుమారు 100 సినిమాల్లో చర్చి ఫాదర్ వేషం వేయాల్సి వచ్చింది.
ఆయన సినిమా రంగానికి వచ్చిన కొత్తల్లో సహాయ దర్శకులుగా ఉన్న శ్రీను వైట్ల, వి. వి. వినాయక్ లాంటి దర్శకులు ఆయన్ను గుర్తుంచుకుని ఇప్పటికీ తమ సినిమాల్లో అవకాశాలు కల్పిస్తున్నారు.
ఇతర రంగాలు
శంకరమంచి పార్థసారధి అనే రచయిత, తల్లావజ్జల సుందరం అనే నాటక దర్శకుడితో కలిసి శ్రీమురళీ కళా నిలయం పేరుతో ఇప్పటికీ నాటక ప్రదర్శనలిస్తున్నాడు. మధు ఫిల్మ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లోను, నిజాం కాలేజీలోనూ థియేటర్ ఆర్ట్స్ ఫ్యాకల్టీగా కూడా పనిచేస్తున్నాడు. రచయితగా యాభైకి పైగా కథలు రాశాడు. అందులో ఓ పదిహేను కథలు బహుమతిని గెలుచుకున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు వర్గం:సోమేపల్లి సాహితీ పురస్కార గ్రహీతలు
గూటాల కృష్ణమూర్తి
గూటాల కృష్ణమూర్తి (జూలై 10, 1928 - జూలై 13, 2016) తెలుగు సాహితీకారుడు, రచయిత.
నేపథ్యం
భారతదేశములో గూటాలగా, ఇంగ్లాండులో జి.కె.గా ప్రసిద్ధుడైన గూటాల కృష్ణ మూర్తి 1928 జూలై 10 వ తేదీన పర్లాకిమిడిలో జన్మించారు. విజయనగరము లోనూ, విశాఖపట్నం ఎ.వి.ఎం.కళాశాలలోనూ, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయములోనూ విద్యనభ్యసించి ఆంగ్ల సాహిత్యములో ఆనర్స్ పూర్తిచేసి మూడేళ్ళు అమలాపురం ఎస్.కె.బి.ఆర్. కళాశాలలోను, మరో మూడేళ్ళు ప్రస్తుత ఛత్తీస్‌ఘడ్ రాష్ట్రంలోని బిలాస్‌పూర్ కాలేజీలలోనూ ఆంగ్లోపాధ్యాయునిగా పనిచేశారు. అక్కడ పనిచేస్తూనే సాగర్ విశ్వవిద్యాలయములో పార్ట్ టైం పరిశోధకునిగా " ఫ్రాన్సిస్ ధామస్ - ఎ క్రిటికల్ బయోగ్రఫీ " అన్న అంశముపై పరిశోధన చేపట్టారు. 1962 లో లండన్‌ టైమ్‌స్ పత్రికా కార్యాలయములో గుమస్తా ఉద్యోగము కోసం లండన్‌ వచ్చిన గూటాల అక్కడే తన పి.హెచ్.డి కొనసాగించి 1967 లో డాక్టరేట్ సంపాధించారు. ఆ తర్వాత ఇన్నర్ లండన్‌ ఎడ్యుకేషన్‌ అథారిటీ సర్వీసులో ప్రవేశించి లండన్‌ లోని వివిధ విద్యాలయాలలో అధ్యాపకునిగా పనిచేసారు.
సాహితీ సేవ
గూటాల కృష్ణమూర్తి ఇంగ్లండులో పనిచేసే ఇంగ్లీషు ప్రొఫెసరైనా వారికి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యంపై చాలా మక్కువ. రాచకొండ విశ్వనాథశాస్త్రి పట్ల అభిమానం. ఈయన 'జుబ్బా లేని అబ్బాయి' అని ఒక చాలా పెద్ద నవల తెలుగులో సంకల్పించి మొదటి ప్రకరణాలేవో రాసినట్లూ, మనదేశం లోని సామాజిక జీవన అస్తవ్యస్తతలు, అన్యాయాలు, దోపిడీ వ్యవస్థ, అణగారిన వర్గాల పేదరికం, దుర్భరయాతన ప్రతీకాత్మకంగా పెద్ద నవలగా రాయాలని ఆయన అనుకుంటున్నట్లు ఆయన మాటలను బట్టి తెలిసింది.
గూటాల కృష్ణమూర్తి సూర్యకుమారిపై ఒక ప్రత్యేక గ్రంథం ప్రచురించారు. ఆయన శ్రీశ్రీ మహాప్రస్థానం పుస్తకం, శ్రీశ్రీ స్వయంగా చదివిన గేయాల టేపు ప్రజలకు అందించారు. ఈ పుస్తకం ఇండియాలో నవంబరు 2007 లోనూ, ఇంగ్లండులో ఫిబ్రవరి 2008 లోనూ విడుదల అయింది.
వ్యక్తిగత జీవితము
కృష్ణమూర్తి గారి భార్య శ్రీమతి వెంకటరమణ ఆ రోజులలోనే బెనారస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కర్బన రసాయనశాస్త్రంలో ఎమ్మెస్సీ పట్టభదృరాలు. వివిధ కళాశాలల్లో అధ్యాపకురాలిగా పనిచేసారు. వీరికి ఇద్దరు అబ్బాయిలు, ఒక అమ్మాయి.
మరణం
వీరు అస్వస్థతతో బాధపడుతూ విశాఖపట్టణంలోని ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో చికిత్సపొందుతూ 2016, జూలై 13 వ తేదీ బుధవారం వేకువజామున మరణించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:1928 జననాలు వర్గం:తెలుగువారు
సి.ఎస్.మురుగభూపతి
రామనాథపురం సి.ఎస్.మురుగభూపతి (1914-1998) ఒక కర్ణాటక సంగీత మృదంగ విద్వాంసుడు. ఇతడు పాల్గాట్ మణి అయ్యర్ (1912-1981), పళని సుబ్రమణియం పిళ్ళై (1908-1962)ల సమకాలికుడు. ఈ ముగ్గురు విద్వాంసులను "మార్దంగిక త్రిమూర్తులు" అని పిలిచేవారు.
ఆరంభ జీవితం
చల్లస్వామి సిర్చాబాయి మురుగభూపతి 1914, ఫిబ్రవరి 14న తమిళనాడు రాష్ట్రానికి చెందిన రామనాథపురంలో జన్మించాడు. ఇతడు మృదంగంలో ప్రాథమిక పాఠాలు తన తండ్రి సిర్చాబాయి సర్వై వద్ద తరువాత పళణి ముత్తయ్య పిళ్ళై వద్ద నేర్చుకున్నాడు.ఇతడు తన మృదంగశైలిని అభివృద్ధి చేసుకోవడంలో తన సోదరుడు సి.ఎస్.శంకరశివం భాగవతార్ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉంది. కుంభకోణం అళగనంబి పిళ్ళై ఇతడికి మృదంగంలో కొన్ని మెళకువలు నేర్పాడు.
ముఖ్యమైన కచేరీలు
ఇతడు అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, చిత్తూరు సుబ్రహ్మణ్యం పిళ్లై, ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, దండపాణి దేశికర్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్,  జి.ఎన్.బాలసుబ్రమణియం, మదురై మణి అయ్యర్, ఎం.డి.రామనాథన్, రామనాథ్ కృష్ణన్, టి.ఎం.త్యాగరాజన్, మహారాజపురం సంతానం, మదురై సోమసుందరం, టి.ఎన్.శేషగోపాలన్, టి.ఆర్.మహాలింగం (వేణువు), మైసూరు దొరైస్వామి అయ్యంగార్ (వీణ), తిరుమకూడలు చౌడయ్య (వాయులీనం), టి.ఎన్.కృష్ణన్ (వాయులీనం), లాల్గుడి జయరామన్ (వాయులీనం) వంటి మహామహుల కచేరీలకు ఇతడు మృదంగ సహకారం అందించాడు.
శిష్యులు
ఇతని ముఖ్యమైన శిష్యులలో మవిలెక్కర శంకరకుట్టి నాయర్, కారైకుడి కృష్ణమూర్తి, కుంభకోణం ప్రేమ్‌కుమార్, బి.ధ్రువరాజ్, జి.హరిశంకర్ మొదలైనవారు ఉన్నారు.
మరణం
ఇతడు 1998, మార్చి 28వ తేదీన తన 84వయేట మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు వర్గం:కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:మృదంగ వాద్య కళాకారులు
1971లో భారతదేశం-పాకిస్తాన్ యుద్ధం
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు
దాల్ ఖల్సా (సిక్ఖు సైన్యం)
పంజాబ్ ప్రాంతంలో 18వ శతాబ్దం (1747-1780) నిర్వహించిన సిక్ఖు సైన్యాన్ని దాల్ ఖల్సా అని పిలుస్తారు. 1699లో గురు గోబింద్ సింగ్ ఏర్పరిచిన ఖల్సా సైన్యాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరిస్తూ దాల్ ఖల్సా ఏర్పరిచారు. దాల్ ఖల్సాలో రెండు భాగాలు ఉంటాయి, తరుణ దాల్, బుధ దాల్. తరుణ దాల్ లో 40 సంవత్సరాల వయసులోపల ఉన్న యువకులు చేరుతారు. దీని ప్రధాన లక్ష్యం యుద్ధం చేయడమే. ఖల్సా సైన్యపు యుద్ధ బలగం ప్రధానంగా తరుణ దాల్ యే. 40 సంవత్సరాల వయసు దాటిన వృద్ధులతో బుధ దాల్ ఏర్పడుతుంది. బుధ దాల్ లో ఉన్నవారు గురుద్వారాల నిర్వహణ, సిక్ఖు బోధలు ప్రవచించడం వంటివి చేస్తూంటారు. అయితే వీరు రాజకీయంగా జరుగుతున్న మార్పులు, సైనిక బలగం కదలికలు, రాజకీయపుటెత్తుగడలు పరిశీలించి తరుణ దాల్ కు చేరవేస్తూంటారు
సిక్ఖు మొఘల్ సంఘర్షణ
సిక్ఖు మతంలో మొదటి నలుగురు గురువులైన గురు నానక్, గురు అంగద్, గురు అమర్ దాస్, గురు రాందాస్ ల హయాంలో సిక్ఖులకు మొఘల్ ప్రభుత్వంతో ఏ విధమైన శత్రుత్వమూ లేదు. అప్పటి అక్బర్ చక్రవర్తి మత సామరస్య విధానం వంటివాటి వల్ల ఇంకా సిక్ఖుల అభివృద్ధికి రాజ్యం ఆటకం కలిగించలేదు. ఐతే సిక్ఖుల ఐదవ గురువు గురు అర్జున్ను రాజకీయ ఖైదీగా బంధితుణ్ణి చేసి, చిత్రహింసలు పాలుచేసి మొఘలులు దారుణంగా చంపేశారు. దీంతో సిక్ఖు మతం రాజకీయంగానూ, సైనికంగానూ గొప్ప మలుపుతీసుకుంది. అప్పటివరకూ ఆధ్యాత్మికపరమైన మతం ఆయన మరణం వల్ల ఆత్మరక్షణ చేసుకుని, పరిపాలించే రాజకీయ మలుపు తీసుకుంది. గురు హర్ గోబింద్ సిక్ఖు మతంలో సైనిక సంప్రదాయం ప్రారంభించారు. ఆ క్రమంలో పదవ గురువు గురు గోబింద్ సింగ్ ఇక తన తర్వాత గురు గ్రంథ్ సాహిబే ఇక శాశ్వతమైన గురువు అనీ, సిక్ఖు పంత్ భౌతికాధికారానికి అధికారి అని నిర్ణయించారు. గురు గోబింద్ సింగ్ స్వయానా ఖల్సాను స్థాపించారు.
ఖల్సా రాజ్య స్థాపన, పతనం
గురు గోబింద్ సింగ్ మరణించడానికి ముందు హిందూ సాధువుగా జీవిస్తున్న వ్యక్తికి సిక్ఖు మతంపై ఆసక్తి కల్పించి ఆయనకు బందా సింగ్ బహదూర్ అని పేరు పెట్టారు. ఆయనను సిక్ఖుల సైన్యాధ్యక్షునిగా నియమించి పంజాబ్ పంపారు. ఆయన నాయకత్వంలో ఖల్సా సైన్యం మంచి విజయాలు సాధించింది. బందా సింగ్ బహదూర్ తన తిరుగుబాటును ప్రారంభించి సమానా, సధౌరా ప్రాంతాల వద్ద ముఘల్ సైన్యాలను ఓడించారు. ఆ క్రమంలోనే సిర్ హింద్ నగరంలో గెలుపొంది, గురు గోబింద్ సింగ్ ను చంపించి, ఆయన నలుగురు కుమారులను చంపిన వజీర్ ఖాన్ ను పట్టి మరణశిక్ష అమలు చేశారు. ఆయన హిమాలయాల్లో నెలకొన్న లోహ్ ఘర్ నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని సట్లెజ్, యమున నదుల మధ్య ప్రాంతంలో ఖల్సా రాజ్యాన్ని స్థాపించి పాలించారు. తన పాలనలో జమీందారీ వ్యవస్థను రద్దుచేసి సాగుచేసుకుంటున్న రైతులకే భూమిపై అధికారాన్ని కల్పించారు. 1716లో గురుదాస్ నాంగల్ కోటను ముట్టడించే యత్నంలో ముఘలుల చేతిలో ఓడిపోయారు. 700 మంది అనుచరులతో సహా బందా సింగ్ బహదూర్ ముఘల్ సైన్యానికి పట్టుబడగా అందరినీ దారుణంగా చంపేశారు.
సిక్ఖులపై తీవ్ర అణచివేత
బందా సింగ్ బహదూర్ మరణం, ఖల్సా రాజ్య పతనం 1716లో జరిగాకా మొఘల్ సామ్రాజ్యం సిక్ఖులపై తీవ్రమైన అణచివేతకు పాల్పడింది. సిక్ఖులు ఇస్లాంలోకి మారడం కానీ, మరణించడం కానీ జరగాలని మొఘల్ పాదుషా ఫరూఖ్ సియర్ శాసించారు. దాని ఆధారంగా ప్రభుత్వాధికారులు గ్రామస్థాయి అధికారులకు సిక్ఖులను పట్టి చంపాలని, లేదా బంధించాలని ఆదేశాలు జారీచేశారు. సిక్ఖులను చంపినవారికీ, ఆచూకీ తెలిపి పట్టించినవారికీ బహుమతులు ప్రకటించారు. ఆ సమయంలో సిక్ఖులు అడవుల్లోకి పారిపోవడం కానీ, బాహ్య చిహ్నాలు విడిచిపెట్టి మళ్ళీ హిందువుల్లో చేరిపోవడం కానీ, ఖల్సా పొంది బాహ్య చిహ్నాలు స్వీకరించకుండా రహస్యంగా ఉండిపోవడం కానీ చేసేవారు. వందలాది మంది సిక్ఖులను గ్రామాల్లోంచి బయటకు తెచ్చి చంపేశారు. ఆ దశలో ఖల్సాలో చేరిన కపూర్ సింగ్ మంచి వ్యూహకర్త, గొప్ప సైనిక నాయకుడిగా ఎదిగారు. ఆయన నేతృత్వంలో ఖల్సా సైన్యం పంజాబ్ ప్రాంతం మొత్తం నుంచీ లాహోరుకు, అక్కడ నుంచి ఢిల్లీకి వెళ్ళే ప్రభుత్వ ధనాన్ని లూటీచేస్తూ, మధ్య ఆసియా ప్రాంతం నుంచి వచ్చిపోయే బిడారులపై దాడులు చేస్తూ తమ బలాన్ని పెంచుకుని, ప్రభుత్వాన్ని దెబ్బతీశారు. ఆ దశలో పంజాబ్ నుంచి కొన్నేళ్ళ పాటు ఏ మాత్రం రెవెన్యూ చేరలేదు.
అణచివేత ముగింపు, సిక్ఖులకు నవాబు పదవి
చివరకు ప్రభుత్వం సిక్ఖుల సహకారం లేకుండా పంజాబ్ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించడం అసాధ్యమన్న అభిప్రాయానికి వచ్చింది. దాంతో సిక్ఖులతో జరుగుతున్న యుద్ధాన్ని ఆపివేసి, వారిని దారికి తెచ్చుకోవాలని భావించి వారికి నవాబురికాన్ని, జాగీరును ఇచ్చేందుకు ముందుకువచ్చారు. ముందు ఖల్సా అంగీకరించకపోయినా శాంతి సమయం తమ అభివృద్ధికీ, ప్రస్తుతం ఉన్న అనిశ్చితి తాత్కాలికంగానైనా ఉపకరిస్తుందన్న ఆలోచనతో అంగీకరించారు. అయితే ప్రభుత్వం సూచించిన సిక్ఖుకు కాదని కపూర్ సింగ్ ను ఎంపికచేశారు. ఆ శాంతి సమయాన్ని అవకాశంగా ఉపయోగించుకున్నారు. ఈ దశలోనే కపూర్ సింగ్ దాల్ ఖల్సాకు నాంది పలికారు.
నిర్మాణం
కపూర్ సింగ్ నాయకత్వంలో సిక్ఖులు ఖల్సాను రెండుగా విభజించుకున్నారు. ఆ రెండు విభాగాలను తరుణ దాల్, బుధ దాల్ లుగా పిలిచారు.
నియమాలు
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ చేపట్టిన చర్యలు ఇలా ఉన్నాయి:
మిస్ల్ ల ఏర్పాటు
ఈ విభాగాలు తర్వాతి కాలంలో మిస్ల్లు అయి సంఖ్య పదకొండుకు పెరిగింది. ఒక్కోటీ పంజాబ్ లో ఒక్కో ప్రాంతాన్ని అధీనంలోకి తీసుకున్నారు. వారంతా కలిసి సర్బత్ ఖల్సాగా ఏర్పడ్డారు.
ప్రాచుర్యం, చరిత్రలో స్థానం
సిక్ఖు మత ఆవిర్భావం నుంచి చరిత్రలోకెల్లా అత్యంత తీవ్రమైన నిర్బంధం, అణచివేత, హత్యాకాండ ఎదుర్కొన్న దశలో దాల్ ఖల్సా ఏర్పాటు ఎదురుదాడికి వీలిచ్చింది. తరుణ్ దాల్ లో ఏర్పడ్డ ఐదు విభాగాలు పదకొండుగా మారి మిస్ల్ లు అయ్యాయి. పంజాబ్ ను సిక్ఖులు నియంత్రణలోకి తీసుకోవాలని కపూర్ సింగ్ పిలుపునిచ్చాకా జరిగిన పోరాటం తర్వాతికాలంలో ఆ పదకొండు మిస్ల్ లు పంజాబ్ లోని వివిధ భాగాలను పరిపాలించాయి. చారిత్రికంగా ఈ మిస్ల్ ల ఏర్పాటు 19వ శతాబ్దిలో సిక్ఖుల స్వయంపాలనను సుసాధ్యం చేసిన సిక్ఖు సామ్రాజ్యం ఏర్పాటుకు పునాదిగా నిలిచింది. తద్వారా సిక్ఖుల చరిత్రలోనూ, పంజాబ్ చరిత్రలోనూ దాల్ ఖల్సా సుస్థిర స్థానాన్ని పొందింది, చారిత్రక క్రమంలో కీలకమైన మలుపుల్లో ఒకటయింది.
అలపాటి లక్ష్మి
అలపాటి లక్ష్మి ఒక తెలుగు సినీ నటి. ఎక్కువగా సహాయ పాత్రలు పోషిస్తుంటుంది. దాదాపు 60 కి పైగా సినిమాలలో నటించింది. టీవీ సీరియళ్ళలో కూడా నటించింది. 1984 లో చంద్రమోహన్, మురళీమోహన్ కథానాయకులుగా నటించిన కాయ్ రాజా కాయ్ అనే సినిమా ద్వారా వెండితెరకు పరిచయం అయ్యింది. ఈసినిమా అలపాటి రంగారావు నిర్మించగా, పరుచూరి సోదరులు దర్శకత్వం వహించారు.
సీరియళ్ళు
దూరదర్శన్ లో ప్రసారమైన భమిడిపాటి రాధాకృష్ణ కథలు ధారావాహిక లో ఈమె నటుడు సుత్తివేలు తో కలిసి నటించింది. ఈమె నటించిన మరికొన్ని సీరియళ్ళు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
బొల్లాపల్లి మండలం
బొల్లాపల్లి మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ర్టం, పల్నాడు జిల్లాకి చెందిన మండలం. మండలం కోడ్: 5061.ఈ మండలంలో మూడు నిర్జన గ్రామాలుతో కలుపుకుని 14 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
నూజెండ్ల మండలం
నూజెండ్ల మండలం, పల్నాడు జిల్లా లోని మండలం. నూజెండ్ల ఈ మండలానికి కేంద్రం
పెళ్ళంటే భయం
పెళ్ళంటే భయం 1967 సెప్టెంబరు 28న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. తమిళ మూలం పేరు చంద్రోదయం (சந்திரோதயம்).
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:ఎం.జి.రామచంద్రన్ నటించిన సినిమాలు
గాబ్రియల్ ఫెలోపియో
ఫెలోపియస్ గా ప్రసిద్ధిచెందిన గాబ్రియల్ ఫెలోపియో (Gabriele Falloppio) (1523 - అక్టోబరు 9, 1562), ప్రపంచ ప్రసిద్ధిచెందిన శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్త, వైద్యుడు. ఇతడు 16వ శతాబ్దపు ఇటలీ దేశానికి చెందిన వ్యక్తి.
బయటి లింకులు
వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు వర్గం:ఇటలీ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:1523 జననాలు వర్గం:1562 మరణాలు వర్గం:ఇటాలియన్ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:వైద్యులు
అలియాస్ జానకి
అలియాస్ జానకి 2013లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. సంఘమిత్ర ఆర్ట్స్ బ్యానర్ పై నీలిమ తిరుమలశెట్టి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు దయానంద్ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించాడు. వెంకట్ రాహుల్, శ్రీ రమ్య, నాగబాబు, అనీష అంబ్రోస్, శత్రు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 26 జులై 2013న విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:2013 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తనికెళ్ళ భరణి చిత్రాలు
ఈపూరు మండలం
ఈపూరు మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం.పల్నాడు జిల్లాకు చెందిన మండలం.
గణాంకాలు
2001 లో 43,450 ఉన్న మండల జనాభా 2011 నాటికి 46,714 చేరుకుని 7.5% పెరుగుదల సాధించింది. జిల్లా జనాభా పెరుగుదల, 9.47% కంటే ఇది తక్కువ.
నవాబ్ కపూర్ సింగ్
తొలినాళ్ళు
1697లో నవాబ్ కపూర్ సింగ్ షేఖ్‌పురా, పంజాబ్, పాకిస్తాన్ సమీపంలోని గ్రామంలో జన్మించారు. నవాబ్ కపూర్ సింగ్ తండ్రి చౌదరీ దలీప్ సింగ్ ఆయనకు యుద్ధ కళలు నేర్పారు. భాయ్ తారా సింగ్ ని 1726లో చంపేశాకా కపూర్ సింగ్ ఖల్సా పంత్ వైపుకు ఆకర్షితులయ్యారు.
ఖల్సాలో చేరిక, ముఘల్ ప్రభుత్వాన్ని లూటీ
ముల్తాన్ నుంచి లాహోర్ ఖజానాకు ధనాన్ని తీసుకువెళ్తున్నారన్న సమాచారం అందుకుని కపూర్ సింగ్ నాయకత్వంలోని ఖల్సా దాడి చేసి డబ్బు, ఆయుధాలు, రక్షకుల గుర్రాలను లూటీ చేసింది. కసూర్ నుంచి లాహోర్ కు వెళ్తున్న కసూర్ ఎస్టేట్ ఖజానా నుంచి లక్ష రూపాయలు దాడిచేసి తీసుకున్నారు. ఆపైన ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రాంతం నుంచి వస్తున్న వ్యాపారుల బిడారు పట్టుకుని అనేక ఆయుధాలు, గుర్రాలు తీసుకున్నారు.
ఖల్సాపై అణచివేత తొలగింపు, కపూర్ సింగ్ కు నవాబుగిరీ
ఢిల్లీ చక్రవర్తి దర్బారు సహా ముఘల్ పాలకులు, సైన్యాధ్యక్షులు అంతా సిక్ఖులను అణచివేత పద్ధతిలో ఓడించడం సాధ్యంకాదని నిర్ణయించుకుని మరో వ్యూహం పన్నారు. లాహోర్ గవర్నర్ జకారియా ఖాన్ ఢిల్లీకి వెళ్ళగా సిక్ఖులను మిత్రుల్ని చేసుకోవాలని, వారి సహకారంతోనే పరిపాలించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. తదనుగుణంగా 1733లో ఢిల్లీ పాలకులు ఖల్సాకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న అన్ని ఉత్తర్వులను ఉపసంహరించుకున్నారు. సిక్ఖులు స్వంత ఆస్తిని కలిగివుండేందుకు, ప్రభుత్వ హింస లేకుండా స్వేచ్ఛగా తిరిగేందుకు అనుమతించారు. ఖల్సా పంత్ తో సహకరించి, ప్రజామోదాన్ని సంపాదించాలని, ప్రభుత్వం నవాబు పదవిని, జాగీరును సుప్రసిద్ధుడైన లాహోరు సిక్ఖు సుబేగ్ సింగ్ కు ఇస్తామని ముందుకువచ్చారు. ఖల్సా స్వేచ్ఛగా పరిపాలించాలని కోరుకుంది తప్ప ప్రభుత్వానికి అధీనమైన స్థితిలో ఉండాలని కాదు. ఐతే తర్వాత తేరుకుని ఖల్సాను విస్తరించే కొద్దికాలాన్ని పొందే వ్యూహంతో ఈ అవకాశాన్ని స్వీకరించారు, కపూర్ సింగ్ కు నవాబ్ బిరుదాన్ని ఇచ్చారు, ఐతే ఐదు ఖల్సాల పాదాలను ఆ నవాబు గిరీ తాకించాకే కపూర్ సింగ్ స్వీకరించేలా చేశారు. కపూర్ సింగ్ అలా నవాబ్ కపూర్ సింగ్ అయ్యారు. ప్రజలకు గురుమత్ ను బోధించడం, తమను తాము బలపరుచుకోవడం వంటివి చేసేలా సిక్ఖులను సిద్ధపరిచారు. కపూర్ సింగ్ ఈ శాంతి కొద్దికాలం మాత్రమే ఉంటుందని అర్థం చేసుకున్నారు. వారి గురుద్వారాలకు స్వేచ్ఛగా వెళ్ళమని, గ్రామాల్లోని తమ బంధువులను కలుసుకొమ్మని వారికి బోధించారు.
దాల్ ఖల్సా స్థాపన
కపూర్ సింగ్ నాయకత్వంలో ఖల్సాలో సంస్కరణలు చేస్తూ రెండు విభాగాలుగా విభజించారు. దాని ప్రకారం యుక్త వయస్కులు తరుణ దాల్ లో భాగంగా ఉంటారు, ఇది ప్రధాన పోరాట బలగం అవుతుంది, నలభై సంవత్సరాలకు పైగా వయసున్నవారు బుధ దాల్ లో భాగమై గురుద్వారాల నిర్వహణ, గురుమత్ ప్రవచనాల్లో నిమగ్నమవుతారు. బుధ దాల్ బాధ్యతల్లో ప్రభుత్వ బలగాల కదలికలు, వారి రక్షణ వ్యూహాలు గమనిస్తూండడం కూడా ఉంటాయి. అలానే తరుణ దాల్ కు రిజర్వ్ బలగంగా కూడా పనికి వస్తుంది.
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ చేపట్టిన చర్యలు ఇలా ఉన్నాయి:
దాల్ ఖల్సా పునర్వ్యవస్థీకరణ
తరుణ దాల్లో వేగంగా 12 వేలమంది చేరారు, క్రమంగా అంతమందికి ఒకే ప్రదేశంలో ఉంచి నివాస, ఆహార అవసరాలు చూసుకోవడం కష్టమైపోయింది. దాంతో దాల్ ను ఐదుగా విభజించేందుకు నిశ్చితమైంది, దాల్ కు చెందిన ఐదు విభాగాలు ఒకే ప్రధాన నిల్వలోంచి పదార్థాలు తీసుకుని, స్వంత లాంగర్లలో వండుకునేవారు. అమృత్ సర్ లోని ఐదు పవిత్ర సరోవరాలైన రాంసర్, బిబేక్ సర్, లచ్మన్ సర్, కౌల్ సర్, సంతోఖ్ సర్ ల చుట్టుపక్కల ఈ ఐదు విభాగాలు నిలిచివుండేవి. ఈ విభాగాలు తర్వాతి కాలంలో మిస్ల్ లు అయి సంఖ్య పదకొండుకు పెరిగింది. ఒక్కోటీ పంజాబ్ లో ఒక్కో ప్రాంతాన్ని అధీనంలోకి తీసుకున్నారు. వారంతా కలిసి సర్బత్ ఖల్సాగా ఏర్పడ్డారు. ఆ మిస్ల్ లు క్రమేణా 19వ శతాబ్దిలో విలసిల్లిన సిక్ఖు సామ్రాజ్యానికి పునాదులు వేశాయి.
ప్రభుత్వ అణచివేత
1735లో లాహోర్ పాలకులు సిక్ఖులకు అంతకు రెండేళ్ళ మునుపే ఇచ్చిన జాగీరుపై దాడిచేసి తిరిగి తీసుకున్నారు. ఐతే నవాబ్ కపూర్ సింగ్ దానికి ప్రతిస్పందనగా పంజాబ్ మొత్తాన్ని సిక్ఖులు తీసుకోవాలని నిర్ణయించారు. ఈ నిర్ణయాన్ని ఎన్నో ప్రమాదాలు ముందుంటాయని తెలిసీ తీసుకున్నారు, ఖల్సా దాన్ని సమర్థించింది, సిక్ఖులు స్వయంపాలనకు అవసరమైన త్యాగాలు, కృషి చేసేందుకు సంసిద్ధత వ్యక్తం చేశారు. జకారియా ఖాన్ సంచార బృందం ఏర్పరిచి సిక్ఖులను వేటాడి చంపమని ఉత్తర్వులు ఇచ్చారు. పరిపాలనాధికారుల నుంచి గ్రామస్థాయి అధికారులకు సిక్ఖులను వెతికించమని, చంపమని, లేదా నిర్బంధించమని, వారి ఆనుపానులు ప్రభుత్వానికి నివేదించమన్న ఆదేశాలు చేరిపోయాయి. సిక్ఖులను హత్యచేసిన, తలను ఠాణాకు చేర్చినవారికి సాలుసరి జీతాన్ని ఇస్తామని ప్రకటించారు. పట్టి బంధించినవారికీ రివార్డులను ఇస్తామని వాగ్దానం చేశారు. సిక్ఖులకు ఆహారం కానీ, తలదాచుకునే చోటు కానీ ఇచ్చి సహకరించినవారిని తీవ్రంగా శిక్షిస్తామని నిర్ణయించారు.
ఈ దశలో సిక్ఖులను చాలా రకాల హింసలు అనుభవించారు. పెద్దలు, పిల్లలు అని లేకుండా చంపిన ఘటనలు ఉన్నాయి. తమ ధైర్యాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పై స్థాయిలో ఉంచుకునేందుకు వారు గొప్పగా వినిపించే పదజాలం, నినాదాలు రూపొందించుకున్నారు. ఉదాహరణకు చెట్ల ఆకులు ఉడికించి తినేప్పుడు వాటిని పచ్చని విందు అని, వేయించిన శనగలను బాదంపప్పు అనీ, నల్ల తుమ్మ చెట్టును గులాబీగా, కళ్ళు కనిపించని వారిని ధైర్యవంతులుగా, గేదెపై కూర్చోవడాన్నే గజారోహణంగా పిలుచుకుంటూండేవారు.
సైన్యం కొండల వద్ద దాక్కుంటున్న సిక్ఖులను వెంబడించి, వారు నది దాటేలా చేసి మాళ్వా ప్రాంతాన్ని సుభద్రం చేశారు. కపూర్ సింగ్ పటియాలా చేరుకుని అప్పటికే అమృత సంస్కారం పొంది ఖల్సా సిక్ఖు అయిన మహారాజా బాబా అలా సింగ్ ను కలిశారు. కపూర్ సింగ్ తన నాయకత్వ, సైనిక నైపుణ్యాలతో ఆయన రాజ్య సరిహద్దులను విస్తరించారు. 1736లో ఖల్సా గతంలో జరిగిన ఓ యుద్ధంలో గురు గోబింద్ సింగ్ ఇద్దరు కుమారులు అమరులైన సిర్హింద్ పై దాడిచేసింది. ఖల్సా నగరాన్ని స్వాధీనపరుచుకుని, ఖజానాలోని సొమ్ము తీసేసుకుని, చారిత్రిక ప్రదేశాల్లో గురుద్వారాలు నెలకొల్పి నగరాన్ని విడిచిపెట్టి వ్యూహాత్మకంగా వెనుతిరిగి వెళ్ళిపోయారు.
లాహోర్ ప్రభుత్వం సిక్ఖులపై దాడిచేసేందకు అమృత్ సర్ వద్దకు సైన్యాన్ని పంపింది. కపూర్ సింగ్ తగిన సైన్యాన్ని తనవద్ద ఉంచుకుని జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాకు ఖజానాను కాపాడే బాధ్యతలు అప్పగించారు. జస్సా సింగ్ ఖజానా దిశగా తగినంత దూరం ప్రయాణించగానే ఖల్సా భద్రంగా తర్ణ్ తరణ్ సాహిబ్ కు తప్పించుకుంది. కపూర్ సింగ్ తవునా దాల్ కు పోరాటంలో సాయం చేయమని సందేశాలు పంపారు. కపూర్ సింగ్ కొద్ది రోజుల పోరాటం అనంతరం ఖల్సా తవ్విన కందకం గుండా కమాండింగ్ పోస్టుపై హఠాత్తుగా మెరుపుదాడి చేయడంతో మొఘల్ సైన్యంలోని కీలకమైన ముగ్గురు సైన్యాధ్యక్షులు, అనేకమంది మొఘల్ అధికారులు చనిపోయారు. మొఘల్ సైన్యం లాహోర్ కు వెనుతిరిగింది.
జకారియా ఖాన్ తన సలహాదారులతో సిక్ఖులను ఎదుర్కొనేందుకు మరో వ్యూహం పన్నారు. సిక్ఖులకు వారి జీవం ఉప్పొంగించేది, శక్తికి మూలమైన ఆకరం అని విశ్వసించే అమృత్ సరోవరాన్ని సందర్శించనివ్వకూడదనేది ఆ ప్రణాళిక. నగరం అంతటా గట్టి కార్యకర్తలను నియమించి, హర్మందిర్ సాహిబ్ కు చేరుకునేవారందరినీ పరిశీలించేవారు. ఇదెలా ఉన్నా చాలామంది సిక్ఖులు ప్రాణాలకు తెగించి మరీ రాత్రిపూట చీకట్లో తమ పవిత్ర స్థలాన్ని సందర్శించడం, సరోవరంలో పవిత్ర స్నానం చేయడం వంటివి చేసేవారు.కపూర్ సింగ్ అమృత్ సర్ వెళ్ళి ఖాదీ అబ్దుల్ రహ్మాన్ తో పోరాటం చేశారు. అబ్దుల్ రహ్మాన్ అంతకుముందే సిక్ఖులు అమృత్ సర్ వచ్చి తనను ఎదుర్కొనేందుకు సాహసించరని ప్రకటించారు. ఆ పోరాటంలో అబ్దుల్ రహ్మాన్ మరణించారు. రహ్మాన్ కుమారుడు తండ్రిని కాపాడడానికి ప్రయత్నించగా ఆయన కూడా ప్రాణం కోల్పోయారు. 1738లో భాయ్ మణి సింగ్ కు మరణశిక్ష అమలుచేశారు.
నాదిర్షాపై మెరుపు దాడులు
1739లో నాదిర్షా భారత ఉపఖండంపై దండయాత్ర చేసి, ఖజానాను దోపిడీ చేశారు. నాదిర్షా ఢిల్లీలో లక్షకు పైగా ప్రజలను చంపి, మొత్తం బంగారం, విలువైన వస్తువులు అన్నిటినీ దోచుకుపోయారు. తన బిడారుకు వందలాది ఏనుగులు, గుర్రాలు, వేలమంది యువతులు, భారతీయ కళాకారులను బంధించి చేర్చుకుని తిరిగి బయలుదేరారు. కపూర్ సింగ్ కు మొఘల్ సామ్రాజ్య పాలకులు, స్థానిక పాలకులు చేయకపోయినా అమాయకులైన ముస్లిం, హిందూ యువతులను బానిసలుగా అమ్మకుండా అడ్డుకోవడం సిక్ఖుల విధి అని భావించారు. చీనాబ్ నది దాటుతూండగా సిక్ఖులు నాదిర్షా బిడారు చివరి భాగంపై దాడిచేసి చాలామంది స్త్రీలు, కళాకారులు, నిపుణులు మొదలైన వారిని బంధ విముక్తుల్ని చేసి, దోపిడీ సొమ్ములో కొంత భాగాన్ని లూటీ చేసి తీసుకున్నారు. ఇలాంటి దాడులను నాదిర్షా పంజాబ్ దాటేవరకూ సిక్ఖులు కొనసాగిస్తూ, చీకాకు పరుస్తూ, దోపిడీ సొమ్ములో కొంత కొంత తిరిగి తీసుకుంటూ పోయారు.
సమద్ ఖాన్ ఆయుధాగారం దోపిడీ
సీనియర్ ముఘల్ సైన్యాధ్యక్షుడైన అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ ని సిక్ఖులను అణచివేసేందుకు ఢిల్లీ నుంచి పంపారు. కపూర్ సింగ్ ఈ విషయాన్ని తెలుసుకుని ఓ పథకం పన్నారు. దాన్ని అనుసరించి సైన్యం సిక్ఖులను వేటాడేందుకు బయలుదేరగానే సిక్ఖు కమాండోలు ఖాన్ దూతగా వచ్చి నమ్మించారు. దూతల రూపంలో వచ్చినవారు అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ సిక్ఖులను పట్టుకున్నారని, మిగిలిన సైన్యం కూడా వచ్చి సాయపడి బంధించాలని పిలుస్తున్నట్టు సందేశం అందించేవారు. దాంతో దళమంతా బయలుదేరి కొద్దిమంది సైనికులు మిగలడంతో వారి కన్నా ఎన్నో రెట్లు పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చిపడిన సిక్ఖు సైన్యం దాడిచేసి ఆయుధాలు, మందుగుండు దోపిడీ చేసి సిక్ఖు శిబిరానికి తీసుకుపోయారు.
యుద్ధంలో సమద్ ఖాన్ ను చంపడం
అబ్దుస్ సమద్ ఖాన్ సిక్ఖులను వెతికి చంపేందుకు అనేక సంచార దళాలను పంపారు. హర్మందిర్ సాహిబ్ ప్రధాన గ్రంథిగా వ్యవహరించిన భాయ్ మణి సింగ్ చిత్రహింసలకు, హత్యకు ఆయనే బాధ్యుడు. సిక్ఖులు తనను లక్ష్యంగా చేసుకుని చంపుతారన్న భయంతో సమద్ ఖాన్ పోరాట ప్రాంతానికి చాలా దూరంలో ఉండేవారు. ఐతే సమద్ ఖాన్ ను బయటకు లాగేందుకు కపూర్ సింగ్ పథకం పన్నారు. యుద్ధ సమయంలో కపూర్ సింగ్ తన సైన్యాన్ని వెనదిరగమని ఆజ్ఞ జారీచేయడంతో వారిని వెంబడిస్తూ సైన్యం దూరం వచ్చేసింది. ఆయన హఠాత్తుగా దిశమార్చుకుని శత్రు బలగాన్ని తప్పుకుంటూ యుద్ధరంగం వైపుకు, ఆపైన యుద్ధరంగంలోపలి భాగానికి దూసుకుపోయారు. కొద్ది గంటల వ్యవధిలోనే సమద్ ఖాన్, అతని అంగరక్షకులు శవాలుగా కనిపించారు. పంజాబ్ గవర్నర్ సిక్ఖుల నుంచి కాపాడుకునేందుకు అదనపు జాగ్రత్తలు తీసుకుంటూ కోటలోనే నివసించసాగారు. ప్రార్థన చేసుకునేందుకు కూడా కోట దాటేవారు కాదు.
అమృత్ సర్ ముట్టడిపై విజయవంతమైన దాడి
బుధ దాల్ సభ్యుల కోరిక మేరకు కపూర్ సింగ్ పటియాలా సందర్శించారు. పటియాలా రాజ్య స్థాపకుడు, మహారాజు అయిన సర్దార్ అలా సింగ్ కుమారులు ఆయనకు రాచ మర్యాదలతో స్వాగతం పలికారు. కపూర్ సింగ్ ప్రజాకంటకులుగా మారిన స్థానిక పరిపాలకులందిరినీ అణచివేశారు. జకారియా ఖాన్ 1745లో మరణించారు. ఆయన వారసుడు అమృత్ సర్ రక్షణను విపరీతంగా పెంచేశారు. కపూర్ సింగ్ అమృత్ సర్ ముట్టడిని బద్దలుకొట్టాలని ప్రణాళిక వేశారు. దాడిచేసే సిక్ఖు దళాలకు జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాను సైన్యాధ్యక్షునిగా నియమించారు. 1748లో సిక్ఖులు దాడిచేశారు. జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా, తన సైనికులు వెనుక ఉండగా తానే ముందుకు ఉరికి శత్రు సైన్యాల నాయకుణ్ణి రెండుగా నరికేశారు. సైన్యాధ్యక్షుని మేనల్లుడు కూడా దాడిలో మరణించారు.
సైనిక అభివృద్ధి, మరణం
సిక్ఖులు వారి మొదటి కోట అయిన రాంరౌనీ కోటను అమృత్ సర్ వద్ద 1748లో నిర్మించారు. 1748 డిసెంబరులో ఆఫ్ఘాన్ చక్రవర్తి అహ్మద్ షా అబ్దాలీ దండయాత్రను అడ్డుకునేందుకు గవర్నర్ మీర్ మన్ను తన బలగాలను తీసుకుని లాహోర్ వెలుపలికి వచ్చారు. సిక్ఖులు వెనువెంటనే లాహోర్ లో నిలిపివుంచిన రక్షక భటుల బలగానికి అనేక రెట్లుగా వచ్చిపడి ఆయుధాలను జప్తుచేసుకుని, అందరు ఖైదీలను విడుదల చేసేశారు. నవాబ్ కపూర్ సింగ్ షరీఫ్ ద్వారా గవర్నర్ కు - భగవంతుని సేవకుడైన నిజమైన బాద్షా వచ్చి తాను తనకు అందిన ఆజ్ఞలు నెరవేర్చాడని సందేశం పంపించారు. పోలీసులు ఈ విషయాన్ని నివేదించడానికి, సైన్యంలో కొంత భాగం వెనుతిరగడానికి ముందే సిక్ఖులు అడవుల్లోకి గుర్రాలను దౌడు తీయించారు. 1753లో నవాబ్ కపూర్ సింగ్ మరణించారు.
విధానాలు
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ మొఘల్ సామ్రాజ్యంతో ముఖాముఖీ పోరాటం కాకుండా గెరిల్లా యుద్ధనీతిని అనుసరించి లొంగదీశారు. సిక్ఖు ఖల్సాలో పునర్వ్యవస్థీకరణ చేసి, తర్వాత తరుణ్ దాల్ లో మరో పునర్వ్యవస్థీకరణ తలపెట్టి సిక్ఖు బలగాన్ని క్రమశిక్షణాయుతమైన సైనిక శక్తిగా మలిచారు. ఖజానాలు, ఆయుధాగారాలు, బిడారులు వంటివి కొల్లగొట్టి బలగాన్ని నిలపడానికి పోరాటాన్ని కొనసాగించడానికి, ధనాన్ని, ఆయుధాలని సేకరించారు.
యుద్ధ కాలాన్నే కాకుండా శాంతికాలాన్ని కూడా సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం, ప్రభుత్వంతో ఒప్పందాలను అనువుగా ఉపయోగించుకోవడంతో ఖల్సాను విస్తరించారు. అంతేగాక యుద్ధంలో అవసరమైన సమయాల్లో తప్పుకుని, అనువైన పరిస్థితుల్లో పోరాటం చేస్తూ గట్టి విజయాలను సాధించారు. తన తర్వాత రాజకీయ, సైనిక నాయకత్వం కొనసాగించేందుకు జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాను మంచి నాయకునిగా తీర్చిదిద్దారు. మొత్తంగా అన్ని యుద్ధాలను దాటుకుని పోరాటాల్లో బతికి చివరకు సహజ మరణాన్ని పొందారు.
ప్రాచుర్యం, గొప్పదనం
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ సిక్ఖు చరిత్రలో సుప్రసిద్ధునిగా నిలిచారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం సిక్ఖులను తీవ్రంగా అణచివేసిన కాలంలో ఆయన సిక్ఖు నాయకునిగా వ్యవహరించారు. మొత్తం ప్రభుత్వం అంతా సిక్ఖులను తీవ్రంగా అణచివేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు కపూర్ సింగ్ తన రణనీతితో నిలబెట్టారు.
మూలాలు
వర్గం:సిక్కుల చరిత్ర వర్గం:1697 జననాలు వర్గం:1753 మరణాలు
కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి
కౌతా ఆనందమోహనశాస్త్రి (1908 - 1940) ప్రముఖ చిత్రకారులు.
వీరు ప్లూరసీ వ్యాధిచే పీడితులై చికిత్స చేసిననూ ప్రయోజనం లేక చివరికి మే 21, 1940 తేదీన అకాల మరణం పొందారు.
మూలాలు
వర్గం:1908 జననాలు వర్గం:1940 మరణాలు వర్గం:చిత్రకారులు
రోహ్‌తాంగ్ కనుమ
రోహ్‌తాంగ్ కనుమ ఎత్తైన పర్వత కనుమ (ఎత్తు 3,980 మీటర్లు). ఇది హిమాలయాల్లోని పీర్ పంజాల్ శ్రేణి తూర్పు చివరలో, మనాలి నుండి 51 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ పేరుకు పార్సీ భాషలో శవాల దిబ్బ అని అర్థం. ఈ కనుమను దాటేందుకు ప్రయత్నించే ప్రజలు ఇక్కడి కల్లోల వాతావరణానికి బలైపోతున్న కారణంగా దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఈ కనుమ కులు లోయను హిమాచల్ ప్రదేశ్ లోని లాహౌల్, స్పితి లోయలతో కలుపుతుంది.
భౌగోళికం
హిందూ సంస్కృతి వ్యాపించిన కులు లోయకు (దక్షిణాన), బౌద్ధ సంస్కృతి ప్రధానంగా ఉండే లాహౌల్, స్పితి లోయల (ఉత్తరాన) కూ మధ్య సహజమైన విభజన రేఖగా ఈ కనుమ ఉంది. ఇది చీనాబ్, బియాస్ బేసిన్ల మధ్య ఉంది. కనుమ దక్షిణ భాగంలో, బియాస్ నది భూగర్భం నుండి ఉద్భవించి దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తుంది. దాని ఉత్తర భాగంలో, చీనాబ్ నది మూల ప్రవాహమైన చంద్ర నది (తూర్పు హిమాలయాల నుండి ప్రవహిస్తుంది) పశ్చిమ దిశగా ప్రవహిస్తుంది.
అవలోకనం
ఈ కనుమ మే నుండి నవంబరు వరకు తెరిచి ఉంటుంది. హిమాలయాల ప్రమాణాల ప్రకారం చూస్తే ఇది పెద్ద ఎత్తులో ఏమీ లేదు. కాలినడకన దాటడం ఏమంత కష్టమూ కాదు, కానీ అనూహ్యంగా వచ్చే మంచు తుఫానుల కారణంగా ఇది ప్రమాదకరమైనదిగా పేరుపొందింది.
ఈ కనుమ పిర్ పంజాల్‌ పర్వత శ్రేణికి ఇరువైపులా ఉన్న ప్రజల మధ్య ప్రాచీన వాణిజ్య మార్గం. ఈ కనుమ స్థానిక పేరు, కనుమకు సాధారణంగా ఉండే పేరు. లాహాల్, స్పితిలలో నిర్దుష్టమైన పేర్లు ఉన్న అనేక ఇతర కనుమలు (కున్జామ్ లా, బరాలాచా లా, మొదలైనవి) ఉన్నాయి.. ఇది ఈ ప్రాంతంలోని ప్రాచీనమైన, తరచూ ప్రయాణాలు జరిగే కనుమ అయి ఉండడానికి లేదా ఇది ఒక సాంస్కృతిక ప్రాంతం నుండి ఉత్తరాన ఉన్న చాలా భిన్నమైన సాంస్కృతిక ప్రాంతానికి దారితీసే ప్రధాన కనుమ కావడానికి ఇది సూచన. రోహ్తాంగ్ అనే పేరు పెర్షియన్ / ఫార్సీ పదాల నుండి వచ్చింది రుహ్ + టాంగ్ అంటే శవాల దిబ్బ అని అర్థం.
పూర్వ జాతీయ రహదారి NH 21 (ఇప్పుడు NH 3 గా మారింది), కులు లోయ గుండా వెళ్ళి మనాలి వద్ద ముగుస్తుంది. రోహతాంగ్ పాస్ మీదుగా లాహౌల్, స్పితి జిల్లాలోని కీలాంగ్ వరకు, అక్కడి నుండి లడఖ్ లోని లేహ్ వరకూ వెళ్ళే రహదారి జాతీయ రహదారి కాదు. అయితే, 1999 నాటి కార్గిల్ యుద్ధం తరువాత వేసవి నెలల్లో ప్రత్యామ్నాయ సైనిక మార్గంగా లే-మనాలి హైవే చాలా బిజీగా మారింది. సైనిక వాహనాలు, ట్రక్కులు, వస్తు రవాణా వాహనాలు ఇక్కడి సన్నటి రోడ్లు, కఠినమైన భూభాగాల గుండా నావిగేట్ చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుండటంతో ట్రాఫిక్ జామ్ లవడం మామూలైంది. కొన్ని ప్రదేశాలలో మంచు, ఐసు, పెద్ద సంఖ్యలో వచ్చే పర్యాటక వాహనాలు మొదలైనవాటి వలన పరిస్థితి మరింతగా దిగజారింది.. thumb| బియాస్ నదిపై జలపాతం, మార్హి (ఎత్తు 3,360 మీటర్లు) హిస్టరీ ఛానల్ వారి ఐస్ రోడ్ ట్రక్కర్స్ సిరీస్ నుండి వచ్చిన ఐఆర్టి డెడ్లీయెస్ట్ రోడ్స్ శ్రేణి లోని అనేక ఎపిసోడ్లు రోహతాంగ్ కనుమ గుండా పోయే సరుకు రవాణా ట్రక్కులపై తీసారు. సున్నితమైన రోహ్తాంగ్ లోయ పర్వత పర్యావరణంపై అక్కడ పెరిగిన ట్రాఫిక్ చూపే ప్రభావం పట్ల పర్యావరణవేత్తలు ఆందోళన చెందుతున్నారు. సగటు ఉష్ణోగ్రతల్లో పెరుగుదలకు పర్యవసానంగా హిమానీనదాలు కరగడం కూడా తీవ్రమైన ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
వాతావరణం
రోహ్తాంగ్ కనుమ వద్ద ధ్రువీయ శీతోష్ణస్థితి (కొప్పెన్ ET) ఉంటుంది. వేసవిలో కూడా కొన్నిసార్లు మంచు కురుస్తుంది.
రోప్‌వే
కొన్నిసార్లు రోహ్‌తాంగ్ కనుమకు వెళ్ళడం కష్టం. అందువల్ల, మనాలిలో ఉన్న కోఠి గ్రామం నుండి రోహ్తాంగ్ కనుమ వరకు ఒక రోప్‌వే ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది. రోప్‌వే ప్రారంభించడానికి అన్ని పనులను పూర్తి చేయాలని ఎన్‌జిటి (నేషనల్ గ్రీన్ ట్రిబ్యునల్) హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని కోరింది. రోప్‌వే ఏర్పడితే, వాహనాల నుంచి వచ్చే కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించవచ్చు. భారీ హిమపాతం శీతాకాలంలో రహదారిని అడ్డుకుంటుందికాబట్టి, అప్పుడు రోప్‌వే చాలా ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
కనుమ కిందుగా రోడ్డు సొరంగం
కనుమను మంచు కప్పివేయడంతో దీనిగుండా పోయే రహదారి నవంబరు నుండి మే వరకు మూసివేస్తారు. అందువలన కనుమకు ఉత్తరాన గల లాహౌల్, స్పితి జిల్లాల్లోకి వెళ్ళే వీలుండదు. దీంతో కనుమ కిందుగా ఒక సొరంగం నిర్మించాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. అటల్ సొరంగం అనే రహదారి సొరంగాన్ని 2020 అక్టోబర్ 3 న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ అధికారికంగా ప్రారంభించాడు. దీంతో రోహ్తాంగ్ కనుమ మీదుగా ప్రయాణించవలసిన అవసరం తొలగిపోయింది. రోహ్తాంగ్ కనుమ ఎక్కడం, దిగడం వగైరాలకు 4 నుండి 6 గంటలు పడుతూండగా, రోహ్తాంగ్ సొరంగం గుండా ప్రయాణించడానికి 30 నిమిషాలు మాత్రమే పడుతుంది.
రాజ్‌భవన్, హైదరాబాదు
రాజ్‌భవన్ హైదరాబాదులోని సోమాజీగూడ ప్రాంతంలో ఉన్న ప్రభుత్వ భవనం. ఇది రాష్ట్ర గవర్నరు అధికారిక నివాసంగా ఉపయోగపడుతుంది.
చరిత్ర
సోమాజీగూడాకు చెందిన నవాబ్ షారోజ్ జంగ్, సయ్యద్ అఖిల్ బిల్‌గ్రామీ యొక్క నివాస స్థలాన్ని 1930లో నిజాం రాజు మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కొనుగోలు చేసి తమ ఆస్థానంలో పనిచేసే ప్రధానమంత్రికి గృహాలకోసం నిర్మించాడు. సర్ అక్బర్ హైద్రీ (1936-41), నవాబ్ చత్తారీ (1941-46), మీర్జా ఇస్మాయిల్ (1946-47), మెహిదీ యార్ జంగ్ (నవంబరు-డిసెంబరు 1947), మీర్​ లాయక్​ అలీ (1947-48) మొదలైన వారు ఈ భవనంలో నివసించారు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం వర్గం:1936 స్థాపితాలు వర్గం:హైదరాబాదు రాజభవనాలు వర్గం:హైదరాబాదు వారసత్వ నిర్మాణాలు
మొరాకో
మొరాకో : ఆఫ్రికన్, ఇస్లామిక్, అరబ్, బెర్బర్, యూరోపియన్ ప్రభావాలు గల ఈ చిన్న దేశానికి ఏటా 4 లక్షలకు పైగా పర్యాటకులు వస్తుంటారు. ముఖ్య వనరులు వ్యవసాయం,ఫాస్ఫేట్ గనులు. ఫెస్ (Fe"s)లో ఉన్న విశ్వవిద్యాలయం (859 AD), ప్రపంచంలోనే అతి పురాతనమైనది. మొరాకో ప్రజలు పుదీనా (mint)టీని సేవిస్తారు.చేతితో అల్లిన మొరాకో తివాచీలు చాలా ప్రసిద్ధమైనవి. thumb|right|మొరాకో తివాచీలు
రొంపిచర్ల మండలం (పల్నాడు జిల్లా)
రొంపిచర్ల మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్, పల్నాడు జిల్లా లోని మండలం.
రెండవ రాజరాజ చోళుడు
రెండవ రాజరాజ చోళుడు సా.శ 1150 లో ఆయన తండ్రి తరువాత చోళసింహాసనం అదిష్టించాడు. రెండవ రాజరాజ పాలన చోళపాలన ముగింపుకు సంకేతాలు చూపింది.
బలహీనత అధికరించుట
రాజరాజు పాలనలో రాజ్య భూభాగం పూర్వీకుల కాలంలో చోళ భూభాగాల విస్తీర్ణం ఉన్నట్లు అలాగే ఉంది. వెంగీదేశం ఇప్పటికీ చోళ పాలనలో దృఢంగా ఉంది.
చోళ కేంద్ర పరిపాలన సామ్రాజ్యం వెలుపలి భాగాల మీద వారి నియంత్రణ, సమర్థవంతమైన పరిపాలనకు సంబంధించి బలహీనతలను చూపించింది. ఇది రెండవ రాజరాజ చోళుడు పాలన ముగిసే సమయానికి విశ్లేషించబడింది. అయినప్పటికీ రెండవ రాజరాజ చోళుడు వేంగి, కళింగ, పాండ్య, చేర భూభాగాల మీద తగిన నియంత్రణను తిరిగి పొందాడు. ఆయన కాలంలో రాసిన తమిళ కవితలలో ఒకదానిలో వివరించినట్లు ఆయన శ్రీలంక మీద కూడా దాడి చేశాడు. రెండవ రాజరాజ చోళుడు మాత్రమే కాదు, అతని వారసులైన మూడవ కులోత్తుంగ చోళుడు వంటివారు కూడా వారి సైనిక సామర్థ్యాలను, సాంస్కృతిక విజయాలను ధ్రువీకరించే త్రిభువన చక్రవర్తిను వంటి బిరుదులను కలిగి ఉన్నారు.
రాజరాజుచోళుడి పాలన చివరి సంవత్సరాలలో, వారసత్వ వివాదం ఫలితంగా రాజ్యంలో సంభవించిన ఒక పౌర అశాంతి పాండ్య దేశాన్ని కలవరపెట్టింది, అది చోళుల ప్రభావాన్ని మరింత బలహీనపరిచింది. మొదటి ఆదిత్య చోళుడి కాలం నుండి పాండ్యులు చోళులకు లొంగిపోయినప్పటికీ వీరరాజేంద్ర కాలం వరకు గట్టిగా నియంత్రించబడినప్పటికీ, మదురై రాజ్యం ఎప్పటికప్పుడు స్వతంత్రంగా ఉండటానికి ప్రయత్నాలు చేస్తూనే ఉంది. తరువాత మారవర్మను లేదా మరవరంబను సుందర పాండ్యను, జాతవర్మను వీరపాండ్య, జాతవర్మను సుందర పాండ్యను వంటి పాండ్యులు తమ శక్తిని, ప్రతిష్ఠను క్రమంగా పెంచుకుంటూ 1200–1300 కాలంలో దక్షిణ భారతదేశంలో అత్యంత శక్తివంతమైన రాజ్యంగా అవతరించారు. ఈ పరిణామాలు చోళ రాజ్యాన్ని నెమ్మదిగా కానీ కచ్చితంగా బలహీనపరిచాయి. అయినప్పటికీ కులోత్తుంగ -3 (1178–1218) స్థిరమైన పాలనలో స్వల్ప పునరుజ్జీవనం జరిగింది.
ఆయన కాలంలో చోళులు సైనికపరంగా ఆధిపత్యం చెలాయించినందున, రాజరాజ చోళుడు విజయం, అతని వినూత్న నిర్వహణ కార్యక్రమాలను కొన్ని సాహిత్యాలు గుర్తించి ప్రస్తావించాయి. రాజగోపాల పెరుమాళు ఆలయంలో ఆయన స్థాపించిన శాసనం నుండి సారాంశం ఇక్కడ ఉంది:
''“.. లెక్కలేనన్ని యుగాలుగా భూదేవత గెలుచుకుంది. ఆయన వీరుల సింహాసనం మీద కూర్చోవడం సంతోషంగా ఉంది. (స్వచ్ఛమైన బంగారంతో) .. విల్లవరు (చేరాలు), తెలుంగరు, మీనవరు (పాండ్యులు), .. ఇతర రాజులు ఆయన ముందు సాష్టాంగంగా నమస్కరించారు. (ఈ) రాజు పరాకేసరివర్మను 8 వ సంవత్సరంలో (పాలనలో), మూడు ప్రపంచాల చక్రవర్తి (శ్రీ-రాజరాజదేవ).
మరణం, వారసత్వం
రాజరాజ చోళుడి పాలన 26 సంవత్సరాల కాలం కొనసాగింది శాసనంలో ఉదహరించబడింది. అది ఆయన పాలన ఆయన చివరి సంవత్సరం సా.శ 1173 అని తెలుయజేస్తుంది. రెండవ రాజరాజ చోళుడు ఎక్కువ కాలం జీవించ లేదు. రెండవ రాజరాజ చోళుడి తరువాత చోళ సింహాసనాన్ని అధిరోహించడానికి తగిన ప్రత్యక్ష వారసుడు లేడు కనుక అతను తన వారసుడిగా విక్రమచోళుడి మనవడు రాజధీరాజ చోళుడిని ఎంచుకున్నాడు. పల్లవరాయణపేట శిలాశాసనం ఆధారంగా రెండవ రాజరాజ చోళుడు ఆయన రెండవ రాజాధిరాజ చోళుడిని వారసుడిగా స్పష్టంగా చూపించిన నాలుగు సంవత్సరాల తరువాత మరణించాడు. రాజాధిరాజు స్వయంగా చాలా చిన్నవాడు కనుక రాజరాజ చోళుడి చిన్న కుమారులు భద్రత తగిన చర్యలు తీసుకోవడానికి పల్లవరాయరు సహాయం కావాలి. శాసనం ఆధారంగా ఒకటి, రెండు సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న రాజరాజు పిల్లల రక్షణ కోసం రెండవ రాజరాజు చోళుడు మరణించిన వెంటనే పల్లవరాయరు చర్యలు తీసుకున్నారు. చరిత్రకారుడు కృష్ణస్వామి అయ్యంగారు అభిప్రాయం ఆధారంగా రెండవ రాజరాజు కుమారుడు మూడవ కులోతుంగ చోళుడు చివరి గొప్ప చోళ సార్వభౌమాధికారిగా పరిగణించబడుతున్నాడు. రాజవంశం చివరి వారసులుగా విజయ ఎన్ చోళుడు, మరికొందరు ఉన్నారు.
సాంఘిక-మతపరమైన సాధనలు
బలహీనమైన రాజుగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ ఆయన తన 26 సంవత్సరాల పాలనలో ద్వితీయార్ధభాగంలో ప్రశాంతత, శాంతియుతమైన కాలం అనుభవించినట్లు తెలుస్తుంది. ఈ కాలంలోనే కుంబకోణం సమీపంలోని దారాసురం వద్ద చాలా ప్రసిద్ధ ఐరావటేశ్వర ఆలయ నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. ఉనికిలో ఉన్న చోళ దేవాలయాలలో త్రిమూర్తులలో ఒకటైన శివ ఆలయాలలో ప్రసిద్ధిచెందిన ఆయయాలలో ఒకటైన తంజావూరులోని బృహదీశ్వర ఆలయ దేవాలయాలు, గంగైకొండ చోళపురం ఇవన్నీ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. ఐరావతేశ్వరరు (పై చిత్రంలో) ఆలయం హలేబిడు ఆలయం ఆరంభించిన తరువాత ప్రారంభించినప్పటికీ హళిబీడు ఆలయం కంటే ముందుగా నిర్మాణం పూర్తి అయింది. కాని రెండవ రాజరాజ చోళుడి పాలన ముగిసే సమయానికి లేదా ఆయన వారసుడు రెండవ రాజధిరాజ చోళుడి పాలన ప్రారంభ కాలంలోనే పూర్తయింది. ఐరావతేశ్వర ఆలయం తరువాతి చోళ కాలం నాటి నిర్మాణ అద్భుతంగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ సంప్రదాయాన్ని మూడవ కులోతుంగ చోళుడు కొనసాగించాడు. ఆయన మధురై, కళింగ, కరువూర్లను స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు హొయసల రాజు రెండవ వీర బల్ల ఓటమి జ్ఞాపకార్థం త్రిభువనం వద్ద కంపహరేశ్వర ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. ఈ ఆలయంలో రామాయణం, పెరియ పురాణం, శివ-పార్వతి, వినాయగరు, కార్తికేయ వంటి వాటికి అంకితమైన ఇతర కథలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం చోళ హస్తకళాకారుల నిర్మాణ సంప్రదాయానికి చిహ్నంగా ఉంది. గణపతి కోసం ఒక చిన్న మందిరం దగ్గర దీనికి సప్తస్వరాలు అని పిలిచే సంగీత సోపానాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం ముఖమండపం చాలా గొప్ప నిర్మాణ నమూనాలను కలిగి ఉన్న నిజమైన నిర్మాణ అద్భుతం. ఆలయాలను నిర్మించే శైలిని తరువాతి చోళ సంప్రదాయం కొనసాగించారు. మొదటి కులోత్తుగ చోళుడు నిర్మించిన మేలకాదంబూరు శివాలయం వలె ఇందులో ఏనుగులతో నడిచే రథాలు లేదా రథాల ఆకారంలో ఆలయాలను నిర్మించబడ్డాయి. కదంబూరు శివాలయాన్ని తరువాత చోళ రాజులైన మూడవ కులోత్తుంగ మాత్రమే కాకుండా, కళింగ రాజులు కూడా కొనసాగించారు. అలాగే తూర్పు గంగా రాజు నరసింగదేవా కోణార్కులోని సూర్య ఆలయం నిర్మాణంతో ఈ కొనసాగింపు ముగిసింది. చోళసంప్రదాయ శైలిలో నిర్మించబడిన చోళ దేవాలయాలలో ఇది ఒకటి. ఇది ఇప్పటివరకు వాస్తుశిల్పం పరంగా అసమానంగా ఉంది. ఇది చోళ పాలనలో వచ్చిన రాజవంశాల మీద శాశ్వత ముద్ర వేసింది.
రెండవ రాజరాజ చోళుడు తంజావూరు, చిదంబరం, కంచి, శ్రీరంగం, తిరుచి దేవాలయాలతో పాటు మదురై దేవాలయాలకు కూడా అనేక నిధులు మంజూరు చేసాడు. ఆయన పరశురాం దేశంలోని (కేరళ) దేవాలయాలకు నిత్య సందర్శకుడని విశ్వసిస్తున్నారు. ఆయన ఈ ఆలయాలకు కూడా నిధులను మంజూరు చేసాడు. ఆయన కాలంలో చోళ నావికాదళాలు పశ్చిమ సముద్రంతో పాటు తూర్పు సముద్రంలో కూడా ఆధిపత్యం వహించాయి.
మొత్తంమీద ఆయన, కరువు, పౌర అశాంతి రెండింటిలో ప్రజలకు చేసిన సహాయక చర్యల ద్వారా, మంచి నిర్వహణ ప్రక్రియలను చేసిన మంచి దయగల రాజు. ఇది అణచివేయడానికి కొంత ప్రయత్నం చేసినప్పటికీ చివరికి ఆయన దానిని నిలుపుకున్నాడు తన మంత్రులు, సైనికాధికారులు, ప్రజల సాధారణ వర్గాల విధేయత, గౌరవం అందుకున్నాడు.
సామ్రాజ్య విస్తరణ, పాలన, రెండవ వారసుడు రాజరాజ చోళుడు
పౌర కలవరానికి కారణమైన ఒక కరువు ఉన్నప్పటికీ రెండవ రాజరాజ చోళుడు తన విరోధులను చాలావరకు అదుపులో ఉంచాడు. తమిళాగంలో కొంగునాడు, మదురై, తిరునెల్వేలి, నెల్లూరుతో సహా తమ ఆస్తులతో కూడిన చోళ భూభాగాలను నిర్వహించడంలో విజయవంతమయ్యాడు. గుంటూరు ప్రాంతాలు (రెనాండు, తెలుగు చోళులు రెండవ రాజరాజ చోళుడికి విధేయత కలిగి ఉన్నారు. కాని వారి ప్రాంతాలను మునుపటి కంటే ఎక్కువ అధికారంతో నియంత్రిస్తున్నారు), విసయ్యవడై (విజయవాడ) -ఏలూరు-రాజమండ్రి-ప్రకాశం (ద్రాక్షరామ) ప్రాంతాలు సాంప్రదాయకంగా వెంగీ రాజులచే నియంత్రించబడ్డాయి, కళింగ (దీని రాజు కప్పం చెల్లించే సామంతుడిగా, చోళ అధిపతికి సహాయక పాలెగాడు) .. హుగ్లీ ఒడ్డు వరకు స్వాధీనంలో ఉన్నాయి. అదనంగా ఆయన ఉత్తర శ్రీలంక మీద ఆధీనత కలిగి ఉన్నాడు. అయినప్పటికీ మునుపటితో పోలిస్తే (ఆయన ప్రముఖ పూర్వీకుడు మొదటి రాజరాజ చోళుడి సమయంలో) ఆయన బలహీనమైన నియంత్రణలో ఉన్నాడు. ఆయన చేర రాజులను లొంగదీసుకున్నప్పటికీ తిరిగి కారణంగా పాండ్య అధికారం ఆవిర్భావం, ఆయన వైవాహిక సంబంధాలు కలిగి ఉన్నట్లు నమ్ముతున్న మలైనాడు రాజులకు మరింత స్వయంప్రతిపత్తిని అనుమతించవలసి వచ్చింది. అయితే రెండవ రాజరాజ చోళుడు తూర్పు గంగావాడి భూభాగాల మీద తిరిగి నియంత్రణ సాధించేంత బలంగా లేడని నిరూపించాడు. ఇది ఆయన పూర్వీకుడు విక్రమచోళ కాలంలో హొయసల చేతిలో ఓడిపోయిఅడు. బహుశా హొయసలు తమను తాము పశ్చిమ చాళుక్యుల నియంత్రణ నుండి విడిపించుకోవడానికి ప్రయత్నించి ఉండవచ్చు. చాళుక్యులు, హొయసల పట్ల శత్రుత్వం ఉన్న కలాచురీలు, కాకతీయులు వంటి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఇతర విరోధులు, వారిలో చోళులు, పాండ్యులు కూడా ఉన్నారని తరువాతి సంవత్సరాలలో లభించిన సాక్ష్యాలు రుజువు చేసాయి.
వనరులు
వర్గం:చోళ రాజులు వర్గం:1173 మరణాలు వర్గం:Year of birth unknown వర్గం:12th-century Indian monarchs
శిల్పారామం (విశాఖపట్నం)
శిల్పరామం జాతర, ఒక కళలు, చేతిపనులు తయారుచేసిన వస్తువులు లేదా సరుకుకు నిలయం ఉన్న గ్రామం.ఇది  భారతదేశం, విశాఖపట్నం నగరంలోని మధురవాడలో జాతీయ రహదారికి ఆనుకొని ఉంది. ఇది విశాఖపట్నం క్రికెట్ స్టేడియానికి అర కిలోమీటర్ దూరంలో ఉంది.
శిల్పారామం 2009 సంవత్సరంలో హస్తకళల గ్రామంగా ప్రారంభమైంది. ఇది విశాఖపట్నం నగరంలోని మధురవాడలో ఉంది. ఇది 28 ఎకరాల (11,0000 చ.మీ)లో విస్తరించి ఉంది.సామాన్య ప్రజలకు సాంప్రదాయ సంస్కృతిని చూపించడం శిల్పారామం ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ వేదికను స్థాపించడానికి ప్రధాన కారణం కూడా అదే.
శిల్పారామం దేశంలోని ప్రతి ప్రాంతానికి చెందిన చెక్కపని, నగలు, బట్టలు, స్థానిక చేతిపనులతో చెక్కబడిన అందమైన సహజ పరిస్థితులలో తయారుచేసిన వస్తువులు ఇక్కడ లభిస్తాయి.ఇవి అన్నీ ఎక్కువగా అవి గ్రామీణులు రూపొందించిన కళాకృతులు.
అంగడి గదులు
ఇక్కడ మొత్తం 36 అంగడి గదులు ఉన్నాయి. ప్రతి అంగడి గదిలో వివిధ రకాల సాంప్రదాయ ఉత్పత్తులను కలిగిఉంటుంది.
వ్యాయామ నడకకు ప్రత్యేక త్రోవ
ఉదయం,సాయంత్రం వ్యాయామ నడక నడిచివారికి పచ్చని వాతావరణంతో ఉపయోగంగా ఉన్న ప్రత్యేక త్రోవ కూడా అందుబాటులో ఉంది.
పక్షుల ఆవరణ నిలయం
భారతీయ, అంతర్జాతీయ పక్షులతో సహా వివిధ రకాల పక్షుల ఆవరణ నిలయం ప్రధాన ఆకర్షణలలో ఒకటి.
రంగస్థలం
జరిగే సాంసృతిక కార్యక్రమాలు చూడటానికి,మొత్తం1000 మంది సభ్యులు కూర్చోనే సామర్థ్యాన్ని కలిగి, నలుదిక్కులు కనిపించే పెద్ద గది ఉంది. ఇక్కడ చాలా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడుతుంటాయి..
శిల్పకళా ప్రదర్శన ఆవరణ
కళాకారుల చేతితో తయారు చేసిన శిల్పకళతో చేసిన విగ్రహాలు, బొమ్మలు,ఇతర ఆకృతులు ఇందులో ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ.
రాత్రి బజారు.
ఇటీవల ప్రారంభించిన రాత్రి బజారు సందర్శకులను ఆహారం, వినోదం,కొనుగోలు చేయడంకోసం అనుమతిస్తుంది.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:విశాఖపట్నం వర్గం:పర్యాటక ఆకర్షణలు వర్గం:పర్యాటక రంగం
రక్తపింజరి
రక్తపింజరి (ఆంగ్లం Viper) ఒక ప్రమాదమైన పాము. ఇవి వైపరిడే (Viperidae) కుటుంబానికి చెందిన సరీసృపాలు.
శరీర నిర్మాణము
రక్త పింజరి పాము ముదురు గోధుమ రంగులో ఉంటుంది.దీని తల త్రిభుజాకారంలో ఉండి దవడ వద్ద గంత ( pit) వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది.దీని విష ప్రభావం రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థపై ఉంటుంది.దీని విషం రక్త వ్యవస్థలో ఉండే Clotting Mechanism ను సర్వ నాశనం చేస్తుంది.
ఇవి వెచ్చగావున్న స్థలాలలో ఉండవచ్చు, గడ్డి వాములు, ముళ్ళ పొదలలో ఇవి పొంచి ఉండవచ్చు. వీటిని గమనించిన వెంటనే దూరముగా పోవాలి. కరచిన వెంటనే విషము రక్తము ద్వారా శరీరములోనికి ప్రవేశించకుండా జాగ్రత్తాలు తీసుకోవాలి.
మూలాలు
వర్గం:పాములు
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
thumb thumb మాలతీమాధవం మహాకవి భవభూతిచే విరచితమైన ఒక సంస్కృత నాటకం. ఇది రూపకంలో ఒకానొక విభాగమైన "ప్రకరణ" అనే తరగతికి చెందినది. ఈ నాటకం 10 ఆంకాలను కలిగివుంది. శృంగార రస ప్రధానమైనది. సా.శ. 8 వ శతాబ్దకాలానికి చెందిన ఈ రమణీయమైన నాటకం రెండు బ్రాహ్మణ కుటుంబాలకు చెందిన మాలతీ-మాధవుల జీవితాలను కేంద్రంగా చేసుకొని అల్లిన కథ చుట్టూ సాగుతుంది. దీని మూలం గుణాఢ్యుని బృహత్కథ లోని ఒక చిన్న కల్పిత కథ. మాలతి, మాధవుడు, మదయంతిక, మకరందుడు, కామందకి, సౌదామిని, కపాలకుండల తదితర సజీవ పాత్రలతో అలరారే ఈ సంస్కృత నాటకంలో వర్ణితమైన మాలతీ-మాధవుల ప్రేమ వివాహం, చిత్రవిచిత్రమైన మలుపులు తిరుగుతూ, అద్భుత సంఘటనలతో కూడి శృంగార, బీభత్స, రౌద్రాది రసభరితంగా సాగుతుంది.
కృతికర్త విశేషాలు
భవభూతి సా.శ. 8 వ శతాబ్దానికి చెందిన సుప్రసిద్ధ సంస్కృత కవి. నాటక కర్త. సంస్కృత సాహిత్యంలో కాళిదాసు తరువాత అంతటివాడుగా కీర్తి గడించినవాడు. శ్రీకంఠుడు అనే పేరు గల ఇతను కనోజ్ రాజ్యపాలకుడైన యశోవర్మ అస్థానకవులలో ఒకడు. కవి వాక్పతికి సమకాలికుడు. భవభూతి కేవలం మూడు సంస్కృత నాటకాలు మాత్రమే రాసాడు. అవి 1. మహావీరచరిత్ర, 2. మాలతీ మాధవం, 3. ఉత్తరరామచరిత్ర. ఈ మూడు ప్రసిద్ధ నాటకాలను రాసిన తరువాతనే వృద్ధాప్యంలో కనోజ్ రాజాస్థానాన్ని ఆశ్రయించాడు.
రచనా నేపధ్యం-ప్రేరణ
మాలతీ మాధవాన్ని మహాకవి భవభూతి రాసిన రెండవ నాటకంగా విమర్శకులు పేర్కొంటారు. మహావీరచరిత్ర అతని తొలి నాటకం. కొత్తదనాన్ని కోరుకొనే భవభూతి తన తొలి నాటకానికి రామాయణ కథను ఇతివృత్తంగా ఎంచుకున్నాడు. అయితే వాల్మీకి, కాళిదాసు తదితరుల రామాయణ కథ కన్నా కొంచెం భిన్నంగా కొత్తదనంతో మహావీరచరిత్ర నాటకాన్ని వీరరస ప్రధానంగా రాసినప్పటికీ, కొత్తదనాన్ని ఆదరించే సహృదయత ఆనాటి సామాజికులలో కొరవడటంతో ఆ నాటకం అంతగా ప్రజాదరణ పొందలేదు. పైగా కావ్య విమర్శకుల మన్నన కూడా దక్కలేదు. రామాయణం లాంటి గొప్ప ఇతిహాస కథలో తాను ప్రవేశపెట్టిన నవ్యత్వాన్ని ప్రేక్షకులు మెచ్చకపోవడంతో, నిరాశ చెందిన భవభూతి బహుళ ప్రజాదరణను ఆశించి, ఒక కల్పిత కథను ఇతివృత్తంగా తీసుకొని, శృంగార రస ప్రధానంగా అద్భుత సంఘటనలతో కూడిన మాలతీ మాధవం ప్రకరణను రాసి ఉండవచ్చని విమర్శకులు పేర్కొన్నారు. తన మొదటి రూపకానికి మాదిరిగానే మాలతీ మాధవం నాటకం వ్రాయడానికి కూడా భవభూతి యమునా నది ఒడ్డున గల కల్పి (కాలప్రియ క్షేత్రం) ప్రాంతంలోనే ప్రేరణ పొందాడు. అక్కడ కాలప్రియనాధోత్సవం సందర్భంలోనే దీనిని ప్రదర్శింపచేసాడు.
నిరాదరణకు గురైన తొలి నాటకంతో నిరాశ చెందినప్పటికీ భవభూతి, తన పూర్వ కవుల మార్గానికి మరలకుండా, తాను ఎంచుకొన్న నవ్యపథంలోనే కొనసాగాడు. పైగా ఆలంకారికులు కూడదన్న లక్షణాలను, ప్రాచీన నాటక సంప్రదాయాలకు విరుద్ధంగా వున్న ఎన్నో సంఘటనలను తన మాలతీ మాధవం నాటకంలో సైతం చొప్పించాడు. అయితే గాయపడిన అతని మనసులో మాత్రం తన నవ్యత్వానికి ప్రజాదరణ ఎక్కడో ఒకచోటైనా, ఎప్పటికైనా లభించి తీరుతుందని ఆశ మిక్కుటంగా ఉండేది. ఈ మనోభావమే మాలతీ మాధవం యొక్క ప్రస్తావనలో "ఏ నామ కేచీ దిహ ..... ” అనే ప్రముఖ శ్లోకంలో ప్రస్ఫుటంగా వ్యక్తమయింది.
ये नाम केचिदिह नः प्रथयन्त्यवज्ञां जानन्ति ते किमपि तान्प्रति नैष यत्नः । उत्पत्स्यते तु मम कोऽपि समानधर्मा कालो ह्ययं निरवधिर्विपुला च पृथ्वी ॥ మాలతీమాధవం - భవభూతి
“నా కృతులను అవహేళన చేసేవారు, విస్మరించేవారు ఎవరైనా కావచ్చు. వారికి తెలియ చేయండి, నా ప్రయత్నం వారికోసం కాదని, కాలం అంతులేనిది, ప్రపంచం విశాలమైనది. ఏదో ఒక రోజు నా భావాలతో ఏకీభవించే వ్యక్తి ఎక్కడో ఒక చోట ఉంటాడు.”
తనకు రాబోయే గుర్తింపు పట్ల తొణికిసలాడే ఆత్మవిశ్వాసంతో భవభూతి పేర్కొన్న ఈ శ్లోకం, తదనంతర కాలంలో కొత్తదనం కోరుకొనే కవులకు ఎంతో స్ఫూర్తి దాయకంగా నిలిచింది.
కథా నేపధ్యం
పద్మావతి, విదర్భ రాజ్యాలకు బ్రాహ్మణ మంత్రులైన భూరివసు, దేవరతుడు, బౌద్ధ సన్యాసిని కామందకి - ఈ ముగ్గురు పూర్వాశ్రమంలో విద్యార్థులుగా వున్నప్పుడు మంచి స్నేహితులు. బాల్యమిత్రులైన భూరివసు, దేవరతులు విద్యార్హులుగా వున్నప్పుడే, భవిష్యత్తులో తమకు పుట్టబోయే సంతానానికి వివాహం జరిపించడం ద్వారా తామిరువురు వియ్యంకులుగా మారడానికి సిద్దపడతారు. ఆ విధంగా స్నేహితురాలు కామాందకి సమక్షంలో ప్రతిజ్ఞ చేసుకొంటారు. కాలక్రమంలో భూరివసు, దేవరతులు పద్మావతి, విదర్భ రాజ్యాలకు మంత్రులవుతారు. భూరివసుకు మాలతి, దేవరతునికి మాధవుడు జన్మిస్తారు. బౌద్ధ సన్యాసిని కామందకి భూరివసువు కోరికపై అతని కుమార్తె మాలతికి విద్యాబుద్ధులు నేర్పుతూ, ఆమెకు సంరక్షకురాలిగా పద్మావతి రాజ్యంలోని ఒక మఠంలో నివసిస్తుంది.
అయితే పద్మావతి పుర రాజు, తన మంత్రి కూతురు మాలతి యొక్క వివాహాన్ని తన బంధువు అయిన నందనునితో జరపాలని అభిలషిస్తాడు. దానితో మాలతీ మాధవుల వివాహం జరిగే పరిస్థితి కనిపించదు. దీనితో కామందకి విచారపడి మంత్రి భూరివసు మనస్సులోని కోరికను అనుసరించి, వారి కుటుంబ శ్రేయాభిలాషిగా తన బుద్ధి చాతుర్యంతో మాలతీ మాధవులను కలిపే ప్రయత్నం చేస్తుంది. అంతకుముందు ఎన్నడూ కలుసుకొనని మాలతీ మాధవుల మధ్య పరస్పరానురాగం కలిగేటట్లు చేసి వారి ప్రేమ ఫలించేటట్లు తన శిష్యురాళ్ళతో కలసి కార్యభారం వహిస్తుంది. ఈ నేపథ్యంతో నాటకం ఆరంభమవుతుంది.