cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కథా కావ్యాలు
కథా ప్రక్రియ ఎప్పుడు మొదలయ్యిందో ఏమో తెలియదు. బహుశా ఆదిమానవులు రాత్రి వేళల్లో నెగడు చుట్టూ చేరినప్పుడు తాము చూసిన, విన్న సాహసాలను, వింతలను వర్ణించి చెప్పుతూ చెపుతూ, కథలకు బాటలు వేశారేమో. లేదా నలుగురు కలిసి దారివెంబడి నడుస్తూ తమ ప్రయాణములో అలసట తెలియకుండా ఉండటానికి తమకి ఉన్న ఊహలకి రంగులు అద్ది కథలకి రూపం ఇచ్చాడేమో. తమ ఆలోచనలకి, అనుభవాలకి అందమైన కల్పనలను జోడించి జానపదుల జీవనంలో సన్నివేశాలను కథలుఅగా అందించారేమో. ఏదైనా కావచ్చు. రామాయణ కథను నారదుడు వాల్మీకి మహర్షికి సంక్షిప్తంగా చెప్పినట్టు మనము చదువుకున్నాము. ఈ వ్యాసములో కొన్ని కథల పేర్లని, ఆయా రచయితలని , కొన్ని కథలని గుర్తుకు తెచ్చుకుందాము.
బాహుబలి
ఇదే పేరుతో ఉన్న చలనచిత్రం గురించి బాహుబలి:ద బిగినింగ్ చూడండి
కథా కావ్యాలు
హాలుని గాధాసప్తశతి కథలు. ఇందులో మొత్తము ఏడు వందల కథలు ఉన్నాయి. అవన్నీ చిన్న చిన్న పద్యములుగా మనకు కనిపిస్తాయి.
బాహుబలి
జైన విష్ణు పురాణాల ప్రకారం ఇక్ష్వాకు వంశానికి చెందిన రిషభదేవుడు లేదా వృషభనాథుడు, సునందల కుమారుడు బాహుబలి, ప్రస్తుత తెలంగాణరాష్ట్రంలోని బోధన్ (పోదనపురం) రాజధానిగా బాహుబలి రాజ్యపాలన చేశాడని కొన్ని సారస్వత ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. ఆయన కాలంలో జైనమతం ఇప్పటి రూపాన్ని సంతరించుకోలేదు. నిజానికి అప్పట్లో జైన మతం అనే పేరే లేదు. మొదట్లో అంటే సింధునాగరికతా కాలం వరకు బాహుబలి జీవిత కాలంలో ఆయన తండ్రి స్థాపించిన మతాన్ని రిషభధర్మం అని వ్యవహరించారు. వేదకాలంలో వ్రత్యధర్మం అన్నారు. ఉపనిషత్తుల కాలం వచ్చే నాటికి అర్హంత్‌ ధర్మం అనీ, మౌర్యుల కాలంనాటికి నిగ్రంథి అనీ, ఆ తరువాతి కాలంలో జైనం అని పిలిచారని అనేక సారస్వత ఆధారాల వల్ల తెలుస్తోంది. బాహుబలి ఒక చారిత్రక పురుషుడని కానీ, లేక పౌరాణిక పురుషుడని కానీ ఇదమిత్థంగా చెప్పటం సాధ్యం కాదు
కథా కావ్యాలు
భేతాళ పంచవింశతి. బేతాళ పంచవింశతి యొక్క సంస్కృత మూల గ్రంథం దొరకడము లేదు.. దీనికి రెండు సంస్కృత పాఠంతరాలు లభ్యం అవుతున్నాయి. అవి 1) క్షేమేంద్రుని విరచితమైన బృహత్కథామంజరి 2) సోమదేవసూరి విరచితమైన ‘కథాసరిత్సాగరం’ ఈ రెండింటిలోనూ 25 బేతాళ కథలు చోటుచేసుకొన్నాయి.
పంచతంత్ర కథలు. సంస్కృతములో విష్ణుశర్మ అనే పండితుడు రచించిన కథలు ఇవి. తెలుగులో పరవస్తు చిన్న్నయ్య సూరి, కందుకూరి వీరేశలింగంపంతులుగారు తెలుగులోనికి అనువదించారు. విష్ణుశర్మ మూర్ఖులైన రాజకుమారులను వివేకవంతులుగా మార్చటానికి ఎన్నుకున్న విధానము కథా ప్రక్రియ.కథలు అనేవి  చిత్రవిచిత్రాలైన  మలుపులు ,మహిమలు, వినోద ,నీతి  అంశాలతో  కూడుకున్నవి  కథల సంపుటి గా రాసేటువంటి  వాటిని  విమర్శకులు కథా కావ్యాలుగా  చెప్పడం  జరిగింది. ముఖ్యంగా కథా కావ్యాలలో  ఆ నాటి  సాంఘిక, సామజిక , ఆర్థిక , పరిస్థితులను తెలుసుకోవడానికి  ఎంతగానో దోహదపడుతాయి. అంతే కాకుండా  కథ కథనం లో శిల్పం ఉంటుంది. ఆలాంటి కథలకు ఉదాహరణ  ఈ కాశీ మజిలీ కథల వంటి పద్ధతులు కూడా కావ్యాల్లో కనబడుతుంది అయితే తెలుగులో  అనేకం కనబడతాయి.
బాహుబలి
చక్రరత్న ఆయుధం
thumb|ధర్మస్థలి లోని బాహుబలి విగ్రహం రిషభుడు లేదా రిషభదేవుడు అడవులకు వెళ్ళిన తరువాత అతని కుమారుడు భరతుడు ఓ గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించడం కోసం బలమైన సైన్యాన్ని నిర్మించడంతో పాటు కొత్త కొత్త ఆయుధాలను తయారుచెయ్యడం ప్రారంభించాడు. అతడి సైన్యం 'చక్రరత్న' అనే ఆయుధాన్ని తయారు చేసింది. దీన్ని భరతుడే ప్రయోగిస్తాడు. ఇది గురితప్పదు. అప్పటి ప్రపంచంలో భరతుని చేతుల్లో ఉన్న ఆయుధాలు మరెవరి దగ్గరాలేవు. అందుకే అతడు పాలిస్తున్న అయోధ్య చుట్టుపక్కల ఉన్న రాజ్యాలన్నీ లొంగిపోయాయి. చివరికి తన 98 మంది సోదరుల రాజ్యాలను కూడా ఆక్రమించుకున్నాడు. తమ్ముళ్ళందరూ తమ రాజ్య భాగాలను అన్నగారికి అప్పగించి తమ తండ్రి ఉంటున్న అడవులకు వెళ్ళి ఆయన శిష్యులుగా మారారు. ఇలా మహా సామ్రాజ్యం స్థాపించడం వల్లనే ఈ భరతుని పేరుమీదుగా భారతదేశానికి ఆ పేరు వచ్చింది అని జైనమతం ఆధారంగా చెపుతారు. శకుంతల, దుశ్యంతుల కుమారుడైన భరతుని పేరుమీదుగా ఈ పేరు రాలేదన్నది ఈ వాదనలోని ముఖ్యాంశం
కథా కావ్యాలు
కేతన దశకుమార చరిత్ర
క్రీస్తుశకం  1200-1280 మధ్యకాలం వాడైనా, కేతన   ఇతను తిక్కన శిష్యుడు సంస్కృతంలో దండి రాసిన దశకుమార చరిత్ర అనే   గద్య  కావ్యాన్ని  చంపూ  కావ్యంగా రచించాడు.
బాహుబలి
చక్రరత్న ఆయుధం
అయితే భరతుని జైత్ర యాత్రను అడ్డుకుంటూ ముందుకు వచ్చిన వీరుడు మాత్రం బాహుబలి.
కథా కావ్యాలు
కేతన దశకుమార చరిత్ర
దశకుమార చరిత్రము తెలుగులో లో మొట్టమొదటి కథాకావ్యం గా పేర్కొన్నారు. కానీ ఇది అది అనువాదం అని కొందరు వ్యతిరేకిస్తున్నారు.
బాహుబలి
భరతుడు, బాహుబలి ల యుద్ధం
భరతుడు బాహుబలి ఇద్దరూ బలశాలురే, ఇద్దరి బలగాలూ బలమైనవే కాబట్టి ఈ యుద్ధంలో ప్రాణ నష్టాన్ని నివారించేందుకు మంత్రులు ఒక ఒప్పందం చేసారు. యుద్ధరంగంలో పోరుకు సిద్ధమైన అన్నదమ్ముల దగ్గరకు వచ్చి తమ ఒక ప్రతిపాదన వారి ముందు ఉంచారు. ఇరు సైన్యాలు తలపడితే అపార ప్రాణ నష్టం జరుగుతుందని కాబట్టి, సైన్యాలను యుద్ధంలో దించకుండా అన్నదమ్ములిద్దరే యుద్ధం చెయ్యాలని, ఆ యుద్ధంలో ఎవరు ఓడిపోతే వారి రాజ్యం గెలిచినవారికి ఇచ్చివెయ్యాలనేది మంత్రుల ప్రతిపాదన సారాంశం. ఈ ప్రతిపాదనకు ఇద్దరూ సమ్మతించారు. వీరిద్దరి మధ్య దృష్టి యుద్ధం, జలయుద్ధం, మల్ల యుద్ధం (ద్వంద్వ యుద్ధం) అనే మూడు రకాల యుద్ధాలు జరగాలని మంత్రులు నిర్ణయించారు. అయితే ఎవ్వరూ ఆయుధం ప్రయోగించరాదనే షరతు విధించారు. ఆయుధాలు లేకుండా పోరాడి విజయం సాధించిన సమరం మానవచరిత్రలో ఇదే మొదటిది. అందుకే దీన్ని 'నిశస్త్రీకరణ' అన్నాడు. దీన్నే ఈరోజుల్లో మనం 'నిరాయుధీకరణ'గా అంటున్నాం.
ముందుగా దృష్టి యుద్ధం ప్రారంభమయింది. ఈ యుద్ధ నియమం ప్రకారం ఒకరి కళ్ళలోకి ఒకరు తీక్షణంగా చూస్తూ ఉండాలి. కళ్ళార్పకూడదు. ఎవరు ముందు కళ్ళు ఆర్పుతారో వారు ఓడిపోయినట్లు లెక్క. బాహుబలి తన అన్న భరతుని కళ్ళలోకి తీక్షణంగా చూస్తున్నాడు. అతడిలో ఏవేవో ఆలోచనలు చెలరేగుతున్నాయి. చిన్నప్పటి నుంచి తాను చూస్తున్న ఈ కళ్ళలోకి క్రోధాగ్నుల్ని ఎలా విరజిమ్మడం... అనుకుంటూ ప్రసన్నవదనంతో అన్నగారి కళ్ళలోకి చూస్తున్నాడు బాహుబలి. భరతుని పరిస్థితీ అలాగే ఉంది. తమ్ముడి ముఖంలో కనిపిస్తున్న ప్రేమ మమకార వాత్సల్యాలకు తనలో ఉన్న కోపాన్ని మరిచిపోయి ప్రశాంత చిత్తుడై కళ్ళు మూసుకున్నాడు. అంతే భరతుడు దృష్టి యుద్ధంలో ఓడిపోయినట్లు మధ్యవర్తులు ప్రకటించారు. కళ్ళుమూసి తెరిచేలోపల ఓటమి పాలవ్వడంతో భరతుడు నివ్వెరపోయాడు. రెండవదైన జలయుద్ధం ప్రారంభమయింది. నదిలో దిగి ఒకరిపై ఒకరు నీటిని చిమ్ముకోవడం ఈ యుద్ధం ప్రత్యేకత. యుద్ధం ప్రారంభమైన కొంతసేపటికి భరతుడు అలిసిపోయాడు. ఈసారి కూడా అమేయ భుజబల సంపన్నుడైన బాహుబలినే విజయం వరించింది.
కథా కావ్యాలు
కేతన దశకుమార చరిత్ర
మంచన కేయూరబాహు చరిత్ర
బాహుబలి
భరతుడు, బాహుబలి ల యుద్ధం
రెండు యుద్ధాల్లో ఓడిపోయిన భరతుడు మల్ల యుద్ధంలోనైనా గెలవాలని గట్టిగా నిశ్చయించుకున్నాడు. ఆ యుద్ధమూ ప్రారంభమయింది. ముందుగా భరతుడు బాహుబలునిపై పిడిగుద్దులు కురిపించాడు. రెండో గుద్దుకే బాహుబలి కిందపడిపోయాడు. తమ్ముడు కిందపడిపోవడంతో కంగారు పడ్డాడు భరతుడు. తమ్ముడు మరణిస్తున్నాడేమోనని బాధపడ్డాడు. ఇంతలో తెప్పరిల్లి పైకి లేచాడు బాహుబలి. ఇప్పుడు గుద్దే వంతు అతడిదే. అన్నను రెండు చేతుల్తో పైకి లేపి గిరగిరా తిప్పి జాగ్రత్తగా కిందకు దించాడు. గట్టిగా గుద్దటానికి చెయ్యి పైకి లేపాడు. ఈ దెబ్బతో భరతుడు చనిపోవడం ఖాయమని అక్కడ చేరిన వారందరూ హాహాకారాలు చేశారు. భరతుడు కూడా ప్రాణ భయంతో ఒణికిపోయాడు. ఎలాగైనా విజయం సాధించాలనే పట్టుదలతో ఆయుధాన్ని వాడరాదనే నియమాన్ని పక్కనబెట్టి తన చక్రరత్న ఆయుధాన్ని ప్రయోగించడానికి ప్రయత్నించాడు. కానీ అది పనిచెయ్యలేదని జైన గ్రంథాలు చెబుతున్నాయి. నియమ విరుద్ధంగా ఆయుధాన్ని ప్రయోగించాడనే కోపంతో బాహుబలి అన్నను గుద్దటానికి పిడికిలి ఎత్తాడు. చెయ్యి ఎత్తిన వెంటనే అతడి మనసులో రకరకాల ఆలోచనలు చెలరేగాయి. ''నేనేం చేస్తున్నాను. నా తండ్రి తృణప్రాయంగా భావించి త్యజించిన రాజ్యాధికారం కోసమా తోబుట్టువును చంపబోతున్నాను...తుచ్ఛమైన ఈ రాజ్య భోగభాగ్యాలు వద్దు. తండ్రిగారు, తమ్ముళ్ళ లాగే నేనూ సన్యాసం స్వీకరించి శాశ్వితానందాన్ని విశ్వప్రేమను పొందుతాను''... ఇలా సాగింది బాహుబలి ఆలోచన. అంతే తనను క్షమించమని అన్న భరతుని కోరాడు. తన రాజ్య భాగాన్ని కూడా అన్నగారికి ఇస్తున్నట్లు ప్రకటించాడు. అప్పటికప్పుడు సన్యాస దీక్ష తీసుకుంటున్నట్లు చెప్పి ఆభరణాలు, దుస్తులను తొలగించుకుని వెంట్రుకలను చేత్తో పీక్కున్నాడు. (జైన మతంలో దీక్ష తీసున్నవారు వెంట్రుకలను పీకడం ద్వారా తొలగించడం ఇప్పటికీ చూడవచ్చు). భరతుడు ఎంత వారిస్తున్నా వినకుండా బాహుబలి దీక్ష తీసుకున్నాడు.
కథా కావ్యాలు
కేతన దశకుమార చరిత్ర
కథాకావ్యాలు మంచన   కాలంలో కూడా ప్రారంభమైనాయి అయితే క్రీస్తుశకం 1300 ప్రాంతం నాటి వాడైనా తన గురించి ఎక్కడ లేకపోవడం వల్ల వివరాలు తెలియకున్నాయి. మంచన రచించిన కేయూరబాహు చరిత్ర వెలనాటి చోళరాజు  ఆస్థాన మంత్రి అయిన గుండ మంత్రి అంకితమివ్వడం జరిగింది.
బాహుబలి
ఫలించని తపస్సు
ఘోరమైన తపస్సు చేస్తున్నా బాహుబలికి జ్ఞానోదయం కాలేదు. అలా జ్ఞానోదయం కాకపోవడానికి కారణం అతడిలో ఇంకా మిగిలి ఉన్న గర్వమే. ఈ విషయాన్ని గ్రహించిన రిషభనాథుడు తన కుమార్తెలను బాహుబలి దగ్గరకు పంపించి గర్వాన్ని వదిలితేనే జ్ఞానోదయం అవుతుందని చెప్పమంటాడు. బ్రహ్మి, సుందరి అన్న బాహుబలి దగ్గరకు వెళ్ళి తండ్రి చెప్పిన విషయాన్ని చెబుతారు. దీంతో తప్పు తెలుసుకున్న బాహుబలి ఏక దీక్షతో తపస్సు చేసి జ్ఞానోదయాన్ని పొందుతాడు.
కథా కావ్యాలు
కేతన దశకుమార చరిత్ర
సంస్కృతంలో రాజశేఖరుడు రచించిన ‘’ విద్ధసాలభంజిక ‘’  అనే నాటిక కి కేయూరబాహు చరిత్ర చంపు రూపమైన స్వతంత్ర అనువాదమైన మనోహర కావ్యాన్ని మంచన పంచతంత్రం    హితోపదేశాలనుంచి, జన ప్రచారంలో ఉన్నవాటిని కథలన్నీ గ్రహించాడు ప్రధాన కథతో సంబంధంలేని చిన్న చిన్న కథలు చాలా ఉన్నాయి.
బాహుబలి
తెలంగాణలో బాహుబలి
బాహుబలుడు రాజ్యం చేసింది తెలంగాణలోనే. ప్రస్తుతం నిజామాబాద్‌ జిల్లాలో ఉన్న బోధన్‌ను పూర్వం పౌదన్యపురం అనీ, పోదన పురం అనీ పిలిచేవారు. ఇదే బాహుబలుని రాజధాని. ఈ విషయాన్ని చెప్పే కొన్ని ఆధారాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. పోదనపురం గురించి మహాభారతంలో కూడా ఉంది. అక్కడ జైన, బౌద్ధ, వైదిక మతాలు సమానంగా విలసిల్లాయి. అటువంటి పట్టణాన్ని బాహుబలుడు తన రాజధానిగా చేసుకున్నట్లు జైన గ్రంథాలు, విష్ణుపురాణం చెబుతున్నాయి. బోధన్‌లో అనేక జైన విగ్రహాలు, ఆలయాలు కనిపించడంతో బాహుబలుని రాజధానిగా నిజంగానే ఈ పట్టణం విలసిల్లిందేమో అని కొందరు చరిత్రకారులు అంటున్నారు.
భోదన్ లో ఒకప్పుడు అతిపెద్ద బాహుబలి విగ్రహం వుండేది
కర్నాటకలోని శ్రావణ బెళగోళలో విగ్రహానికి స్ఫూర్తినిచ్చిన విగ్రహం బోధన్‌లో ఉండేదని చరిత్రక ఆధారాలు చెపుతున్నాయి. బోధన్‌లో ఉన్న విగ్రహం బాహుబలునిది. ఇది శ్రావణ బెళగోళలో ఉన్న గోమఠేశ్వర విగ్రహం కంటే పొడవుగానూ, భారీగానూ ఉండేది. దీన్ని చూడటానికి దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల నుంచి భక్తులు వచ్చేవారు. అయితే కాలక్రమంలో ఆ విగ్రహం ఉన్న ప్రాంతం అంతా అడవిగా మారిపోయింది. ఒకసారి కర్నాటక ప్రాంతాన్ని ఏలుతున్న పశ్చిమగాంగ రాజు రాచమల్లుని మంత్రి చాముండరాయడు తమ ఆస్థానాన్ని సందర్శించిన ఓ కవి ద్వారా బోధన్‌లోని బాహుబలి విగ్రహం గురించి తెలుసుకున్నాడు. పౌదన్యపురంలో ఉన్న బాహుబలి విగ్రహం 500 ధనస్సుల పొడవు ఉందని ఆ కవి చెబుతాడు. అంతేకాదు అది మనుషులు చేరడానికి వీలు లేని కీకారణ్యంలో ఉందనీ చెబుతాడు. దీంతో చాముండరాయడు బోధన్‌ వెళ్ళి బాహుబలుని అద్భుతమైన విగ్రహాన్ని దర్శించుకుంటాడు. దాదాపు విగ్రహం అడవుల్లో అదృశ్యమయ్యే స్థితిలో ఉండటంతో ఇదే పరిమాణం, రూపం ఉన్న విగ్రహాన్ని శ్రావణ బెళగోళలో ప్రతిష్ఠించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తాను అనుకున్న విధంగా బాహుబలుని భారీ ఏకశిలా విగ్రహాన్ని శ్రావణ బెళగోళలో ఉన్న వింధ్యగిరిపై చెక్కించి ప్రతిష్ఠించాడు. ఆ సమయంలో వేయించిన శాసనం బోధన్‌ బాహుబలి విగ్రహం చుట్టూ భయంకరమైన కుక్కుట సర్పాలు తిరుగాడుతున్నాయని, అక్కడికి వెళ్ళడం కష్టంగా మారిందని, అందువల్ల చాముండరాయడు బోధన్‌లో ఉన్న విగ్రహానికి సమానమైన మరో విగ్రహాన్ని ఇంద్రగిరి కొండపై ప్రతిష్ఠించడానికి ప్రయత్నించాడని కానీ అంత ఎత్తైన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించలేకపోయాడని చెబుతోంది. దీన్ని బట్టి బోధన్‌లో ఉన్న విగ్రహం ఎంతపెద్దదో అర్థంచేసుకోవచ్చు. చాముండరాయని గోమఠుడు అని కూడా అంటారు. అందుకే ఆయన ప్రతిష్ఠించిన బాహుబలుని విగ్రహానికి గోమఠేశ్వర విగ్రహం అని పేరువచ్చిందని అంటారు. మరికొందరు బాహుబలి విగ్రహాన్ని గోమఠేశ్వరునికి అంకితం ఇవ్వడం వల్లే ఆ పేరు వచ్చిందని అంటున్నారు. ఉత్తరభారతదేశంలో ఎక్కడా గోమఠేశ్వర విగ్రహాలు లేవు. అతడు పూర్తిగా దక్షిణ భారతానికే పరిమితమైన సిద్ధుడు. అది కూడా దిగంబర జైన శాఖకు చెందినవాడు. మొదట్లో కేవలం బోధన్‌ ప్రాంతానికే బాహుబలి (గోమఠేశ్వర) విగ్రహం పరిమితమై ఉందని చెప్పవచ్చు. ఆ తరువాత కర్నాటకలో శ్రావణ బెళ్గోళాతో పాటు మరి కొన్ని చోట్ల గోమఠేశ్వరుని విగ్రహం ప్రతిష్ఠితమయింది. ఆంధ్రప్రాంతంలో విజయనగరరాజుల కాలంలో అమరాపురంలో గోమఠేశ్వరుని విగ్రహం ప్రతిష్ఠించేవరకు అక్కడ ఆయన విగ్రహమే కనిపించదు. పిఠాపురంలోని కుక్కుటేశ్వర ఆలయం నిజానికి గోమఠేశ్వరుని ఆలయం అని హిందువులు దాన్ని ఆక్రమించారని చరిత్ర కారులు అభిప్రాయ పడుతున్నారు. బోధన్‌లో ప్రారంభమైన అతి పెద్ద విగ్రహాల ప్రతిష్ఠాపన ఆ చుట్టుపక్కల ప్రాంతానికీ విస్తరించింది. బోధన్‌ గోమఠేశ్వరుని స్ఫూర్తితో అనేక జైన తీర్థంకరుల నిలువెత్తు విగ్రహాలను జైన శిల్పులు చెక్కారు. ప్రస్తుతం అవి హైదరాబాదులో ఉన్న తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రధాన మ్యూజియంలో ఉన్నాయి.
జైన గ్రంథాలు, శ్రావణ బెళ్గోళాలో ఉన్న శాసనం బట్టి మన బోధన్‌లో ప్రపంచంలోని ఎత్తయిన బ్రహ్మాండమైన విగ్రహం ఒకటి ఉందని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. మరి ఆ విగ్రహం ఏమైపోయినట్లు? శాసనంలో పేర్కొన్నట్లు బాహుబలుని విగ్రహం అప్పట్లోనే అడవుల్లో కలిసిపోయిందా? కాల క్రమంలో విగ్రహం నేలపై ఒరిగి భూమిలో పూడుకుపోయి ఉండవచ్చు. మొత్తం దేశంలోనే భారీ విగ్రహాల ప్రతిష్ఠకు అంకురార్పణ చేసింది బోధన్‌ బాహుబలి విగ్రహం. అటువంటి విగ్రహం ఒకటుందనే విషయం చాలామందికి తెలియదు. తెలంగాణ చరిత్ర, సంస్కృతికి బాహుబలి తెచ్చిన పేరు సామాన్యమైనది కాదు. ఆయన్ని పూజించే కోట్లాది జైనుల ఆచార సంప్రదాయాలు మన తెలుగువారి జీవితంతో పెనవేసుకున్నాయి. ఆ విధంగా బాహుబలి మన సంస్కృతిలో ఒక భాగమయ్యాడు. అటువంటి బాహుబలి భారీ విగ్రహాన్ని విలువకట్టలేని సంపదగా గుర్తించి వెలికి తీసే పనిని చేపట్టాలని చరిత్రకారులు కోరుతున్నారు.
బోధన్ విగ్రహాన్ని ఎవరు ప్రతిష్టించారు?
బోధన్‌లో బాహుబలి విగ్రహాన్ని బాహుబలి అన్న భరతుడే నిలిపాడని జైనులంటున్నారు. ఉత్తర భారతం నుంచి తమ్ముడి రాజ్యంపై దండెత్తి వచ్చిన భరతుణ్ణి బోధన్‌లో ఎదుర్కొని గెలిచిన బాహుబలుడు రాజ్యపరిత్యాగం చేసిన తరువాత కాయోత్సర్గ భంగిమలో (నిలువు కాళ్ళపై నిలబడి) తపస్సు చేస్తాడు. ఆ సమయంలో బాహుబలి కాళ్ళకు, చేతులకు తీగలు, పాములు చుట్టుకుంటాయి. అతడి చుట్టూ పుట్టలు పెరుగుతాయి. ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన అన్న భరతుడు అప్పటి రూపాన్ని ప్రతిబింబించే 525 ధనుస్సుల పొడుగున్న బాహుబలి శిలా విగ్రహాన్ని తయారు చేయించాడని జైన మతస్తుల్లో ప్రచారంలో ఉన్న కథ. భరతుడు ప్రతిష్ఠించిన ఈ విగ్రహాన్ని కుక్కుటేశ్వరుడని పిలిచేవారు.
శ్రావణ బెళగొళ లోని గోమఠేశ్వర విగ్రహం
బాహుబలి లేదా గోమఠేశ్వర విగ్రహం కర్ణాటక లోని శ్రావణబెళగొళలో ఉంది. శ్రావణబెళగొళ  కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని హాసన్ జిల్లాలోని చెన్నగరాయపట్టణానికి సమీపంలోని పట్టణం. ఇది బెంగుళూరుకు 158 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది.
కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని శ్రావణ బెళగొళ అనే అతిచిన్న గ్రామానికి అద్భుతమైన ప్రఖ్యాతినీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాముఖ్యతనీ తీసుకొచ్చిపెట్టింది బాహుబలి విగ్రహమే! బాహుబలినే గోమఠేశ్వరుడు అనికూడా అంటారు. ఈ ఊరిలోని ఇంద్రగిరి పర్వతంపై 59 అడుగుల ఎత్తుగల ఈ ఏకశిలా విగ్రహం కాయోత్సర్గ భంగిమలో నగ్నంగా నించొనివుంటుంది. 470 అడుగుల ఎత్తున్న ఇంద్రగిరి శిఖరం మీద 59 అడుగుల ఎత్తున, ఉత్తరదిక్కుకు అభిముఖంగా నిలచివున్న ఈ ఏకశిలా విగ్రహం సమస్త ఐహిక బంధాలను తెంచుకున్న నిర్వికల్ప స్థితికి ప్రతీక.
ఈ విగ్రహాన్ని గ్రానైట్‌ రాతితో మలిచారు. ఏ ఆధారమూ లేకుండా నిటారుగా నిలబెట్టిన ఏకశిలా విగ్రహాలలో ప్రపంచంలో కల్లా ఇదే పెద్దది. గోమఠేశ్వరుని బాహువులే 30 అడుగుల పొడుగుంటాయంటే... ఈ విగ్రహం విరాట్‌ స్వరూపాన్ని ఊహించుకోవచ్చు.9 అడుగుల కైవారం కలిగిన పూర్ణవికసిత కమలపీఠం మీద ప్రతిష్ఠితుడైన బాహుబలి ఆజానుబాహుడు- అర్థనిమీలిత నేత్రుడై, ధ్యాన నిమగ్నుడైన 'గోమఠేశ్వరుడి' వదనారవిందంలోని దరహాసం భక్తుల్ని పరవశుల్ని చేస్తుంది, అలౌకికానందంలో ముంచివేస్తుంది. ఉంగరాలు తిరిగిన జుట్టు, విశాలమైన ఫాలభాగం, అర్థనిమీలిత నేత్రాలు, కోటేరు వేసినట్లున్న ముక్కు, దళసరి పెదవులు, మొనదేలిన చుబుకం, పొడవైన చెవులు, పటిష్ఠమైన కంఠం, విశాలమైన భుజాలు, ఆజానుబాహువులు, ఉన్నతమైన వక్షస్థలం, సన్నని నడుము, బలిష్టమైన ఊరువులు, కాళ్లు... 'ఇంతకంటే సుందర స్వరూపుడు సృష్టిలోనే మరొకరు ఉన్నారా?' అనిపిస్తుంది- ఈ మూర్తిని దర్శించినవారికి. ఐహిక బంధాలను త్యజించిన ఏకాగ్రతా దీక్షను ఆయన నగ్నత సూచిస్తుంది. కాళ్లకు, చేతులకు అల్లుకున్న మాధవీలతలు, చుట్టూ పెరుగుతున్న గుల్మవల్మీకాలు తపోదీక్షలో లీనమై... ఏ ఐహిక బాధలకూ చలించని ఏకాగ్రతకూ, దృఢసంకల్పానికీ సంకేతాలుగా శోభిస్తుంటాయి. ఈ విగ్రహాన్ని నిర్మించిన శిల్పాచార్యుల పేర్లు స్పష్టంగా తెలియవు కాని- 'అరిష్టనేమి' అన్న శిల్పాచార్యుని ఆధ్వర్యంలో ఈ విగ్రహం రూపుదిద్దుకొన్నదంటారు. ఇంద్రగిరి మీద తెల్లని నాపరాతితో నిర్మించబడిన 'బాహుబలి' శిల్పసౌందర్యం గంగరాజుల కాలపు శిల్పకళా వైభవానికీ, నైపుణ్యానికీ చిహ్నంగా ఈనాటికీ నిలిచివుంది. ఎండావానల వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాలను తట్టుకుంటూ గత పది శతాబ్దాలుగా చెక్కుచెదరకుండా ఈ విగ్రహం నిలిచివుంది. చారిత్రక కథనం ప్రకారం 2వ మారసింహునికీ, 4వ రాచమల్లునికీ మంత్రిగా ఉన్న చాముండరాయడు ఈ బాహుబలి విగ్రహాన్ని తయారుచేయించాడు.
శ్రావణ బెళగోళలో గోమఠేశ విగ్రహం పాదాల దగ్గర ఉన్న శాసనాలు ఆ విగ్రహాన్ని, చుట్టు ఉన్న కట్టడాలను ఎవరు నిర్మించారో తెలియచేస్తున్నాయి. ఒక శాసనంలో కల్కియుగం అంటే 600 చైత్రమాసం సూర్యపక్షం ఐదవ రోజు ఆదివారం కుంభలగంలో చాముండరాయడు గోమఠేశుని విగ్రహాన్ని బెళ్గుళ నగరంలో ప్రతిష్ఠించినట్లు ఉంది. అయితే శాసనంలో పేర్కొన్న తేదీ, సంవత్సర నిర్ణయంలో చరిత్రకారుల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేదు. అందుకే కొందరు 981 సంవత్సరంలో ప్రతిష్ఠించారంటే మరికొందరు 983లో అంటున్నారు. అందరి అభిప్రాయాలను పరిగణలోకి తీసుకున్నప్పుడు ఈ విగ్రహం క్రీస్తుశకం 980-984 మధ్య ప్రతిష్ఠించబడిందని చెప్పవచ్చు. మరో శాసనంలో విగ్రహం చుట్టు ఉన్న కట్టడాలను గంగరాజు నిర్మించినట్లు ఉంది.
రెండు కొండల మధ్య ప్రకృతి సిద్దంగా ఏర్పడిన సరోవరమే "బెళగొళ" కన్నడంలో బెళ్ళి అంటే తెల్లని అని, గొళ అంటే నీటిగుండం అని అర్థం. జైన సంప్రదాయం ప్రకారం సంసార జీవితాన్ని త్యజించి సన్యాసాశ్రమం స్వీకరించిన వారిలో అత్యంత పూజనీయులైన వారిని శ్రమణులు అంటారు.అలాంటి శ్రమణులు చాలామంది ధ్యానంలో శేషజీవితం గడిపి నిర్వాణం పొందడానికి ఈ కొండలలో, పరిసర ప్రాంతాలలో నివసించారు.శ్రమణులు ఉన్న ప్రదేశం కాబట్టి ఈ బెళగొళను శ్రమణ బెళగొళ అనేవారు.క్రమంగా శ్రావణ బెళగొళగా మారింది. స్థానికులు బెళగొళ అనే పిలుస్తారు.చంద్రగిరి, ఇంద్రగిరి కొండల మధ్య ఉన్న బెళగొళను చుడడానికి దేశంలో ఉన్న ప్రాంతాల నుండి పర్యాటకులు వస్తారు.
ఇక్కడ ఉన్న 58 అడుగుల గోమఠేశ్వరుని విగ్రహం దేశంలోని జైన తీర్థంకరుల, శ్రమణుల విగ్రహాలన్నింటిలోకి పెద్దది. సా.శ.983వ సంవత్సరంలో చాముండరాయ అనే మంత్రి గోమఠేశ్వరుని విగ్రహాన్ని ఇంద్రగిరి పర్వతంపై చెక్కించినట్లు చారిత్రక కథనం.దీనికే గోమఠేశ్వరుని ఆలయంగా వాడుక.ఇక్కడ ఆలయం కట్టడం, విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించడం జరగలేదు.కొండ చివరి భాగంలో విగ్రహం మలిచారు.బాహుబలిగా పిలిచే గోమఠేశ్వరుని విగ్రహాన్ని చెక్కడంలో శిల్పి అర్త్సమేణి కనబరచిన నైపుణ్యం స్వయంగా చూడాల్సిందే.ధ్యానంలో బాహుబలి ముఖం ప్రశాంతతకు చిహ్నంగా, సర్వం త్యజించిన వ్యక్తి ముఖంలో కనిపించే నిర్వేదాన్ని చక్కగా మలిచారు.ద్యానంలో శిలగా మారిన మనిషి చుట్టూ చెట్లు అలుకుపోయినట్లు బాహుబలి భుజాల చుట్టూ చెట్ల తీగలు, ఆకులను అద్భుతంగా చెక్కారు.విగ్రహం కాలి గోళ్ళు వాటి చుట్టూ ఉండే చర్మం గీతలు సహజంగా ఉన్నట్లు చాలా స్పష్టంగా చెక్కారు. ఒక సాధారణ మనిషి విగ్రహం దగ్గర నిలబడితే బాహుబలి పాదం ఎత్తుకు సరిపోతారు.
శ్రావణబెళగొళ ఊరిపేరు వెనకున్న కథ
'శ్రావణ బెళగొళ'కు ఆ పేరు రావటానికి వెనుక ఓ చక్కటి కథ ప్రచారంలో ఉంది. 'బెళ్‌' అనే కన్నడ పదానికి 'తెల్ల తామరలు' అని అర్థం. 'గొళ' అంటే కొలను. 'తెల్లని తామరపువ్వులతో నిండిన చక్కని కొలను' ఆ ఊళ్లో ఉంది కాబట్టి దానిని 'బెళగొళ' అన్నారు. ఈ ఊరు చుట్టుప్రక్కల 'హళె బెళగొళ', 'వీడి బెళగొళ' అనే ఊళ్లు ఉండటం వల్ల కూడా దీనికి 'బెళగొళ' అనే పేరు స్థిరపడిపోయింది. జైన భక్తులైన 'శ్రవణులు' ఈ ఊళ్లో ఎక్కువగా ఉండటంవల్ల 'శ్రవణ' అనే పదాన్ని ముందు చేర్చుకుని ఈ ఊరు 'శ్రావణ బెళగొళ' అయ్యింది అంటారు. తెల్లతామరలతో నిండిన చక్కని పుష్కరిణే కాక- 'ఇంద్రగిరి, చంద్రగిరి' అనే రెండు అందమైన కొండలు కూడా ఈ ఊళ్లో ఉన్నాయి. ఇంద్రగిరినే 'పెద్దమల' అనీ, చంద్రగిరిని 'చిన్నమల' అనికూడా అంటారు.
శ్రావణ బెళగొళకు వాయవ్య దిక్కున ఉన్న చంద్రగిరి కొండకు ఎంతో చారిత్రక ప్రాధాన్యత ఉంది. 200 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ కొండమీదకు వెళ్లాలంటే 240 మెట్లెక్కి వెళ్లాలి. అశోక చక్రవర్తి తాతగారైన 'చంద్రగుప్త మౌర్యుడు' తన గురువు అయిన 'భద్రబాహు ముని'తోనూ, ఇతర శిష్యగణంతోనూ ఈ చంద్రగిరికి వచ్చి 'ప్రాయోపవేశ వ్రతదీక్ష' (కోరికల్నీ, ఆశయాల్నీ, బాధ్యతల్నీ త్యజించిన సర్వసంగపరిత్యాగులు 'నిరంతర ఉపవాసం'తో ప్రాణాల్ని త్యజించటం) పూని, సజీవ సమాధి చెందినట్లు శాసనాలు తెలుపుతున్నాయి. భద్రబాహు ముని నిర్యాణం తర్వాత జైన శ్రవణులను విశేషంగా ఆకర్షించింది ఈ ప్రదేశమే. ఈ కొండపై 'ప్రాయోపవేశం' చేసి అనేకమంది శ్రవణులు సమాధి చెందినందువల్ల ఈ కొండను 'సమాధి మల' అనికూడా పిలుస్తూవుంటారు.
జైనాలయాలను 'బసదులు' అంటారు. చంద్రగిరిపై 'శాంతినాథ, పార్శ్వనాథ, చాముండరాయ, కౌంతీశ్వర బసదులు' ఉన్నాయి. అన్నిటిలోకీ ప్రాచీనమైనది 'చంద్రగుప్త బసది.' భరత విగ్రహం, మహానవమి మంటపం కూడా చూడదగ్గవే. 'ఏకాంకణ సహజగుహ' అయిన 'భద్రబాహు గుహ' కూడా ఇక్కడున్న ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణ. పెద్దమల లేక 'పెర్కళ్ళప్పు' అనికూడా పిలిచే ఇంద్రగిరి పర్వతం శ్రావణ బెళగొళకు జీవనాడి వంటిది అని చెప్పవచ్చు. 470 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ కొండమీద 8 జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 'అమ్మదేవ, చిన్నణ్ణ, భరతబాహు, సిద్ధర బసదులు' ముఖ్యమైనవి. కొండపై 'గొమ్మఠేశ్వరాలయం' కూడా ఉంది. నాలుగు మంటపాలు, ఐదు మహాద్వారాలు, మూడు స్తంభాలతో అనేక ప్రాచీన శిల్పాలతో, శిలాశాసనాలతో విలసిల్లుతున్న ఇంద్రగిరి ఎంతో చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకున్న స్థలం. సంస్కృతమే కాక, కన్నడ, తమిళ, మరాఠీ భాషలలో చెక్కిన అనేక శిలాశాసనాలు ఈ కొండపై ఉన్నాయి. 'గుళ్ళకాయి అజ్జి'గా పేరొందిన 'బిందెవ్వ' విగ్రహం, త్యాగస్తంభం యాత్రికులు, పర్యాటకులు తప్పకుండా చూడవలసినవి. ఇవన్నీ ఒక ఎత్తయితే- సౌందర్యం మూర్తీభవించిన 'బాహుబలి విగ్రహం' ఒక్కటీ ఒక ఎత్తు. ఇంద్రగిరి శిఖరాన నిర్మితమైన బాహుబలి కారణంగానే శ్రావణ బెళగొళ ప్రముఖ యాత్రాస్థలంగా రూపుదిద్దుకుంది.
చాముండరాయడి కథ
పెద్దమల లేక 'పెర్కళ్ళప్పు' అనికూడా పిలిచే ఇంద్రగిరి పర్వతం శ్రావణ బెళగొళకు జీవనాడి వంటిది అని చెప్పవచ్చు. 470 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న ఈ కొండమీద 8 జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 'అమ్మదేవ, చిన్నణ్ణ, భరతబాహు, సిద్ధర బసదులు' ముఖ్యమైనవి. కొండపై 'గొమ్మఠేశ్వరాలయం' కూడా ఉంది. నాలుగు మంటపాలు, ఐదు మహాద్వారాలు, మూడు స్తంభాలతో అనేక ప్రాచీన శిల్పాలతో, శిలాశాసనాలతో విలసిల్లుతున్న ఇంద్రగిరి ఎంతో చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకున్న స్థలం. 'ఇంద్రగిరి' శిఖరంపై ఉన్న బాహుబలి విగ్రహాన్ని నిర్మించింది... 'చాముండరాయడు' అనే మంత్రి! 2వ మారసింహుడికి, 4వ రాచమల్లుడుకీ మంత్రి అయిన చాముండరాయడు జైన మతస్తుడు. బాహుబలి స్వర్ణప్రతిమ గురించి విన్న చాముండరాయని తల్లి ఆ మూర్తిని దర్శించేదాకా ఏదీ ముట్టనని నిరాహారదీక్ష ప్రారంభిస్తుంది. ఆ బంగారు విగ్రహం అగోచరమైపోయిందని చెప్పినా ఆమె వినిపించుకోదు. ఇక చేసేదిలేక చాముండరాయడు తల్లితో సహా బాహుబలి విగ్రహాన్ని అన్వేషిస్తూ రాజ్యం నుంచి బయలుదేరతాడు. ఆ ప్రయత్నంలోనే 'శ్రావణ బెళగొళ'లోని 'చంద్రగిరి'కి చేరి ఓ రాత్రి అక్కడ నిదురిస్తాడు. ఆ రాత్రి కలలో చాముండరాయనికి 'కూష్మాండిని, పద్మావతి' అనే యక్షిణులు ప్రత్యక్షమై 'బాహుబలి స్వర్ణప్రతిమ దర్శనం అలభ్యం' అనిచెప్పి, భక్తిశ్రద్ధలతో వెతికితే ఎదురుగా ఉన్న ఇంద్రగిరిపై బాహుబలి ప్రత్యక్షమౌతాడు అని చెప్పి అదృశ్యమవుతారు. యక్షిణులు చెప్పినట్లుగా చాముండరాయడు 'ఇంద్రగిరి' చేరుకోగా... బాహుబలి శిరస్సు ప్రత్యక్షమౌతుంది. ఆ ముఖసౌందర్యానికి ముగ్ధుడైన చాముండరాయడు బాహుబలిని 'గుమ్మటేశ్వరుడు' అని కీర్తించాడంటారు. 'గుమ్మటుడు' అంటే 'మన్మథుడు' అనికూడా అర్థం. గుమ్మటేశ్వరుడే రానురాను 'గోమఠేశ్వరుడు'గా మారిందంటారు. తర్వాత చాముండరాయడు గుమ్మటేశ్వరుడిని శిరస్సు పరిమాణానికి తగినట్లుగా 59 అడుగుల ఎత్తుగల ఏకశిలా విగ్రహాన్ని నిర్మింపజేశాడు. విగ్రహప్రతిష్ఠ క్రీ||శ|| 982 ప్రాంతాలలో జరిగినట్లు భావిస్తున్నారు.
చాముండరాయనికి గర్వభంగం
విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన అయితే జరిగింది కాని, అంతటి భారీ విగ్రహానికి అభిషేకాలు, పూజ, వగైరా కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం ఒక పెద్ద సమస్యగా మారింది. అప్పటికే అంత పెద్ద విగ్రహ నిర్మాణానికి కారకుడైనందుకు గాను చాముండరాయని మనస్సులో గర్వం చోటుచేసుకంది. ఆ గర్వంతోనే చాముండరాయడు 'బాహుబలి మహామస్తకాభిషేకానికి (తల నుంచి పాదాల వరకు అభిషేకం) పూనుకున్నాడు.
బిందెవ్వ
కానీ, ఎన్ని బిందెల పవిత్రజలాన్ని విగ్రహం తలపై గుమ్మరించినా... గోమఠేశ్వరుడు పూర్తిగా తడవటం లేదు. ఆ జలం ఆయన భుజాల వరకే సరిపోతోంది తప్ప కిందికి జారటం లేదు. ఈ పరిస్థితి చూసి చాముండరాయడు దిగులుతో ఉండగా... 'కూష్మాండిని' అనే యక్షిణి ఓ ముసలమ్మ వేషంలో చేతిలో చిన్నబిందెతో వచ్చి బాహుబలికి 'పంచామృత స్నానం' చేయిస్తానంటుంది. ఆమె కోరిక విని చాముండరాయడు నవ్వుకుంటాడు. ''నేను వేలకొద్దీ బిందెలతో అభిషేకిస్తున్నా తడవని దేవుడు- నీ దగ్గరున్న చిన్నబిందెలోని పంచామృతాలతో తడుస్తాడా?' అంటాడు. ఆ తర్వాత అయిష్టంగానే ఆమె బాహుబలికి అభిషేకం చేయటానికి ఒప్పుకుంటాడు. ముసలమ్మ బాహుబలికి నమస్కరించి, తన చేతిలో వున్న చిన్నబిందెలోని పంచామృతాలను దేవుని శిరస్సుపై పోస్తుంది. చిత్రంగా అంతటి దేవుడూ ఆ కొద్దిపాటి ధారతోనే పూర్తిగా తడిసిపోతాడు. ఈ విచిత్రానికి చాముండరాయడు మొదట్లో ఆశ్చర్యపోయినా... తర్వాత తన అహంకారానికి పశ్చాత్తాపపడి, తనను క్షమించమని భగవంతుడిని వేడుకుంటాడు. ఆత్మశోధన, పశ్చాత్తాపాల అనంతరం చాముండరాయడు చేసిన అభిషేక జలం బాహుబలి కాళ్లవరకూ జారి సంపూర్ణ అభిషేకం చేసినట్లే అవుతుంది. ఈ కథకు సాక్ష్యంగా చేతిలో చిన్నబిందెను పట్టుకొనివున్న ఓ ముసలావిడ విగ్రహాన్ని ఈనాటికీ బాహుబలి విగ్రహం దగ్గరగా చూడవచ్చు. స్థానికులు ఈమెను 'బిందెవ్వ' అని అంటూ ఉంటారు. సంపద, వైభవం, అధికారం లాంటివేేవీ నిర్మలమైన భక్తికి సాటిరావు అని బిందెవ్వ ఉదాహరణ ఋజువు చేస్తూవుంటుంది. ఏదిఏమైనా బిందెవ్వ కరుణ వల్ల బాహుబలికి తొలి 'మహామస్తకాభిషేకం' చేసినవాడుగా చాముండరాయడు ప్రసిద్ధి కెక్కాడు. అప్పటినుంచీ ఈ విరాట్‌ స్వరూపానికి 'మహామస్తకాబిషేకం' ప్రతి పుష్కరానికి (పన్నెండేళ్లకి) ఒకసారి ఎంతో వైభవోపేతంగా జరుగుతూనేవుంది.
గొమ్మట స్తుతి
''గోమఠేశ్వరుడు కేవలం భౌతికంగా కనిపించే సౌందర్యమూర్తి కాదు. మూర్తీభవించిన ఆత్మసౌందర్యం'' అంటూ కీర్తించాడు 12వ శతాబ్దానికి చెందిన కన్నడ కవి 'జొర్పణ.' ఈయన కన్నడ భాషలో రాసిన 'గొమ్మట స్తుతి' బాహుబలి మహిమాన్విత విశేషాలను చక్కగా వివరిస్తుంది.
ఊరు సరస్సు పేర్ల వెనక మరో జానపద ఐతిహ్యం
వింధ్యగిరిపై రాజమల్ల మంత్రి చాముండిరాయ ఎన్నో ప్రయాసలు పడి గోమఠేశ్వరుడి విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయించాడు. ఈ విగ్రహానికి ప్రతి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి మహామస్తకాభిషేకం జరిగేలా ఏర్పాటుచేశాడు. తొలినాళ్ళలో అభిషేకోత్సవం జరిపించాలని చాముండిరాయ నిర్ణయించాడు. గొప్ప విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేయించిన తనకు తప్ప వేరే ఎవరికి ఆ అభిషేకోత్సవంలో పాల్గొనే అవకాశం లేదని ప్రకటించాడు. బాహుబలి అభిషేకానికి అన్ని ద్రవ్యాలు తెప్పించాడు చాముండిరాయ. అభిషేకోత్సవం మొదలైంది. చాముండి తెప్పించిన అన్ని ద్రవ్యాలతో అభిషేకం చేశారు. అన్నీ ఐపోయాయి. కాని అభిషేక ద్రవ్యాలు బాహుబలి పాదాలకు కూడా చేరలేదు. చాముండిరాయకు యేమిచేయాలో పాలుపోలేదు. చివరికి ఒక అజ్జి (ముసలవ్వ) గుల్లెకాయ (కొబ్బరికాయ) లో కొన్ని పాలు తీసుకొని వచ్చిందట. తనకు అభిషేకానికి అనుమతి ఇవ్వమని కోరిందట. భటులు ముందు అంగీకరించకపోయినా, చాముండిరాయ ఆజ్ఞతో అనుమతించారట. అవ్వ ఆ చిన్న కొబ్బరి చిప్పలోని పాలను బాహుబలి మస్తకంపై పోయగా, ఆ కొద్ది పాలే ఆశ్చర్యంగా బాహుబలి శిరస్సు నుండి పాదాలకు చేరి మొత్తం తడిపివేశాయట. అంతటితో ఆగకుండా ఆ విగ్రహం నుండి పాలు కొండ మీదికి, ఆ వింధ్యగిరి మీద నుండి కిందికి ధారాపాతగా ప్రవహించాయట. అలా పారిన ఆ పాలతో ఏర్పడినదే ఈ సరస్సు అని, అందుకే ఇది తెల్లగా ఉన్నదని, దానికి శ్వేతకొలను లేదా దవళసరోవరమని పేరొచ్చిందని చెబుతారు. చాముండిరాయ అవ్వ మహాత్యానికి అబ్బురపడి, క్షమించమని కోరాడట. ఆ అవ్వ ఎవరో కాదని జైన జాతి రక్షక దేవత అని, భగవంతుడి సేవాభాగ్యాన్ని అందరికి కలిపించాలని చాటి చెప్పి, చాముండిరాయ కళ్ళు తెర్పించడానికి వచ్చిందని జైనులు విశ్వసిస్తారు. ఆ అవ్వకు ఒక ఆలయాన్ని నిర్మిచారు. ఆ ఆలయాన్ని గుల్లెకాయ అజ్జి ఆలయంగా పిలుస్తారు.
ఈ పట్టణంలో చంద్రగిరి, వింధ్యగిరి అను రెండు కొండలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఆచార్య బద్రబాహు, అతని శిష్యుడు చంద్రగుప్త మౌర్యుడు తపస్సు ఆచరించినట్లు తెలుస్తుంది[1]. క్రీస్తుపూర్వం 3 వ శతాబ్దిలో అశోకడు ఇక్కడ చంద్రగుప్తుని పేరుతో మఠాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. చంద్రగిరిపై గొప్ప ఆలయం ఉంది. దీనిని గంగ రాజు రాజమల్ల మంత్రి, నేమిచంద్రుని శిష్యుడిగా చెప్పబడె చాముండిరాయ నిర్మించాడు.
పట్టణంలోని వింధ్యగిరిపై 58 అడుగుల ఎత్తైన ఆకర్షణీయమైన గోమఠేశ్వరుడి ఏకశిలా విగ్రహం ఉంది[2]. దీనికి ప్రపంచంలో అతి పొడవైన ఏకశిలా విగ్రహంగా గుర్తింపు ఉంది. ఈ విగ్రహం యొక్క పీఠంపై కన్నడ, ప్రాచీన కొంకణి, సంస్కృత సమ్మిళితమైన లిపిలో ఒక శాసనం ఉంది. ఈ శాసనం సా.శ.981 నాటిదిగా చెప్పబడింది[3]. 2018లో మహామస్తకాభిషేకం జరుగుతుంది. ఈ విగ్రహాన్ని కన్నడ ప్రజలు గోమఠేశ్వరుడిగా పిలుస్తే, జైనులు బాహుబలిగా కొలుస్తారు. భారతదేశపు ఏడు అద్భుతాల జాబితా కొరకు టైంస్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆంగ్ల దినపత్రిక)2007 ఆగస్టులో ఒక సర్వేను నిర్వహించింది. అందులో 49 శాతం మంది గోమఠేశ్వర విగ్రహానికి తమ మద్ధతు తెలిపి మొదటి స్థానాన్ని కట్టబెట్టారు[4]. ఈ గోమఠేశ్వరుడికి ప్రతి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి మహామస్తకాభిషేక ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఆ సందర్భంగా పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, కుంకుమపూలు, బంగారు నాణేలతో అభిషేకం చేస్తారట. ఈ ఉత్సవానికి దేశ నలుమూలల నుండి వేలకొలది జైనులు తరిలివస్తారట. మళ్ళీ 2018లో మహామస్తకాభిషేకం జరుగుతుంది.
మహా మస్తకాభిషేకం
thumb|శ్రావణ బెళగొళలోని బాహుబలి (లేక గోమఠేశ్వరుడు) విగ్రహం పాదానికి అభిషేకం చేస్తున్న జైన మహిళ చాలా విగ్రహాల మాదిరిగానే బాహుబలికి కూడా నిత్యాభిషేకం జరుగుతూనే ఉంటుంది. అయితే ఈ స్వామి విరాట్‌ స్వరూపం కారణంగా ఆ అభిషేకం పాదాలకు మాత్రమే పరిమితమై 'పాదాభిషేకం'గా పేరుపొందింది. విగ్రహాన్నంతటినీ అభిషేకించే కార్యక్రమాన్ని 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి మాత్రమే నిర్వహిస్తారు. దీనినే 'మహామస్తకాభిషేకమ్‌' అంటారు.
ఆసక్తిగా అనిపిస్తే... 12 సంవత్సరాలకు ఒకసారి అత్యంత వైభవంగా జరిగే ఈ 'బాహుబలి మహామస్తకాభిషేకమ్‌' గురించీ, ఆ కార్యక్రమ ప్రాధాన్యత గురించీ మరికొన్ని విషయాలున్నాయి. బాహుబలి మహామస్తకాభిషేకం సందర్భంగా భక్తులు అభిషేకం చేసేటప్పుడు కింద నిలబడి పాదాలను మాత్రమే అభిషేకించగలరు. గోమఠేశ్వరునికి కేన్ల కొద్దీ పాలు, తేనె, పెరుగు, అన్నం, కొబ్బరి పాలు, నెయ్యి, చక్కెర, బాదం పప్పు, కుంకుమ పువ్వు, నాణేలు, పసుపు, డ్రైఫ్రూట్స్, పండ్లతో విగ్రహం మొత్తం తడిసేదాకా అభిషేకం చేస్తారు.పూజారులు విగ్రహం పై నుండి అభిషేకం చేయడానికి వీలుగా స్ట్రక్చర్ కడతారు.దీని మీదకు వెళ్ళి అభిషేకం తంతు పూర్తి చేస్తారు. పర్యాటకులకు మహామస్తకాభిషేకం సమయంలో చూడటం కంటే మామూలు రోజుల్లో వెళ్ళడమే అనువుగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయం కొండమీద ఉంటుంది.ఈ కొండ ఎక్కువ ఎత్తు లేకపోయినా ఎక్కడం కష్టమే.మెట్లు ఎత్తుగా ఉండడంతో యువకులు కూడా మధ్యలో విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ఎక్కుతారు. మొత్తం మీద పదిహేను-ఇరవై నిమిషాల కంటే పట్టదు.బాహుబలి విగ్రహం తర్వాత ఇక్కడ చూడాల్సిన ప్రాంతాలన్నీ దాదాపుగా జైనమత ప్రాధాన్యం ఉన్నవే.జైన తీర్థంకరుల దేవాలయాలు ఉన్నాయి.వీటిలో చంద్రగిరి పర్వతం మీద అశోకుడు నిర్మించినట్లు నిర్మించినట్లు చెబుతున్న చంద్రగుప్త బస్తీ ముఖ్యమైనది.ఇందులో సెమీ ప్రిషియస్ స్టోన్స్ పొదిగి అద్భుతంగా చెక్కిన ఎనిమిది విగ్రహాలు పర్యాటకులను అమితంగా ఆకట్టుకుంటాయి.ఇక్కడ ఉన్నన్ని శాసనాలు మన్ దేశంలో మరే ప్రాంతంలోనూ లేవు.
చారిత్రక శాసనాలు
చరిత్ర పరిశోధకులు 523 శాసనాలను గుర్తించారు.ఇందులో చిన్న కొండ మీద 271, పెద్ద కొండ మీద 172,80 శాసనాలు బెళగొళలో, మరో 50 బెళగొళ పరిసర గ్రామాల్లో ఉన్నాయి.ఇవన్ని కూడా సా.శ.600-19వ శతాబ్దం మధ్యనాటివే.లెక్కకు మించిన శాసనాలే కాక లెక్కలేనన్ని దేవాలయాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి.జైనతీర్థాంకురుల స్మృతి చిహ్నాలుగా పర్యాకులను ఆకర్షిస్తాయి. గోమఠేశ్వరుడు జైనమతం అవలంభించి ధ్యానముద్రలోకి వెళ్ళడానికి ఒక కథ వాడుకలో ఉంది.బాహుబలిగా పిలిచే గోమఠేశ్వరుడు ఋషబుని కుమారుడు. (రామాయణంలో శ్రీరాముని వంశానికి మూల పురుషుడు ఋషబుడని ఉంది.) ఇతడికి ఇద్దరు భార్యలు.రాజ్యాన్ని పిల్లలందరికీ సమానంగా పంచాడు.పెద్ద భార్య పెద్ద కొడుకు భరతునికి రాజధాని కోసల పట్టణాన్ని అప్పగించి మిగిలిన కొడుకుల రాజ్యభారం బాధ్యత కూడా అప్పగించాడు.భరతునికి రాజ్యాన్ని విస్తరించాలన్న కోరిక కలిగింది.తమ్ముళ్ళందరిపై దండయాత్ర చేశాడు.బాహుబలి మినహా అందరూ రాజ్యాన్ని భరతుని వశం చేసి తపస్సు చేసుకోవడానికి తండ్రి వద్దకు వెళ్ళిపోయారు.అన్న దురాక్రమణ సహించలేని బాహుబలి భరతుని ఎదిరిస్తాడు.స్వతహాగా శాంతికాముకుడైన బాహుబలి యుద్ధంలో అనవసరమైన ప్రాణనష్టాన్ని వద్దని ద్వంద్వ యుద్ధం చేసి గెలుస్తాడు.భరతుడిని చేతులతో పైకెత్తి నేలకు కొట్టబోయి, అంతలోనే పునరాలోచనలో పడతాడు.
జినత్వం
బాహుబలి ఇహపరమైన సుఖాల కోసం పాపపు పనులు చేయడం ఎందుకని భరతుని వదిలివేసి, రాజ్యాన్ని అతడికే అప్పగించి తపస్సు చేసుకోవడానికి వెళ్ళిపోతాడు.ఇంద్రగిరి కొండపై బాహుబలి తపస్సు చేసి మోక్షం పొందిన ప్రాంతంలోనే దేవాలయ నిర్మాణం జరిగినట్లు భావిస్తారు.మన దేశంలో బౌద్ధజైన మతాలు రెండూ దాదాపుగా ఒకే సమయంలో ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చినప్పటికీ బౌద్ధం వ్యాపి చెందినంతగా జైనం విస్తృతం కాలేదు.జైన మతంలో సన్యాసులు పాటించిన నియమాలు మరీ కష్టమైనవి కావడంతో దీన్ని ఆచరించడానికి ఎక్కువ మంది ముందుకు రాలేదు.కఠిన నియమాల కారణంగానే శ్వేతాంబరులు, దిగంబరులు అని రెండు వర్గాలుగా విడిపోయారు.శ్వేతాంబరులు ఉత్తర భారతదేశంలో కొన్ని చోట్ల ఉన్నారు.వీరు సంసార జీవితం కొనసాగిస్తారు.దిగంబరులు సన్యాసులు.వీరు దైవ చింతనలో ఉంటూ శరీరాన్ని కృశింప చేసి నిర్యాణం పొందే దీక్షలో ఉంటారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:జైనమతము వర్గం:జైనమత తీర్థంకరులు వర్గం:కర్ణాటక వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:పర్యాటక రంగం వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు
Mönch נזיר Monastycyzm מאנאך
మిథు ముఖర్జీ
మిథు ముఖర్జీ, హిందీ, బెంగాలీ సినిమా నటి. 1971లో చిట్టా బోస్ దర్శకత్వం వహించిన శేష్ పర్బా అనే బెంగాలీ సినిమాతో సినిమారంగంలోకి ప్రవేశించింది.
ఉచిత విద్యా వనరులు
thumb| [[యునెస్కో|UNESCO వారి గ్లోబల్ ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ లోగో]] ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ (OER ) ఉద్దేశపూర్వకంగా సృష్టించబడి ఉచితంగా వాడుకోగలిగే లైసెన్స్ కలిగి, వాటిని స్వయంగా వాడుకోవడానికి, ఇతరులతో పంచుకోవడానికి వీలుగా  రూపొందిన టీచింగ్, లెర్నింగ్, రీసెర్చ్ మెటీరియల్స్. "OER" అనే పదం కొన్ని లైసెన్సుల కలిగి రీ-మిక్స్ చేయడానికి, మెరుగుపరచడానికి, పునఃపంపిణీ చేయడానికి పబ్లిక్‌గా యాక్సెస్ చేయగల వనరులు అని వివరిస్తుంది. ఇవి పలు అడ్డంకులను తగ్గిస్తూ ప్రత్యేక స్థానిక సందర్భాలకు, అన్వయించడానికి, ఆయా అవసరాలకు అనుగుణంగా  వాడుకోవడానికి వీలుగా బోధనలో ఉత్తమ అభ్యసనాలను అమలు చేయడానికి తీర్చిదిద్దబడ్డాయి.
మిథు ముఖర్జీ
జననం
మిథు ముఖర్జీ, పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కలకత్తా లో జన్మించింది.
ఉచిత విద్యా వనరులు
తరచుగా ప్రత్యామ్నాయ లేదా మెరుగైన విద్యా నమూనా అందించాలనే ప్రేరణతో  ఈ విద్యా వనరుల అభివృద్ధి, ప్రచారం జరుగుతుంటుంది.
మిథు ముఖర్జీ
సినిమారంగం
దినేన్ గుప్తా తీసిన మర్జినా అబ్దుల్లా (1973) సినిమాలో మర్జినా పాత్రను పోషించిన తర్వాత మిథు ముఖర్జీకి స్టార్‌డమ్‌ వచ్చింది. నిషి కన్యా (1973), మౌచక్ (1974), స్వయంసిద్ధ (1975), హోటల్ స్నో ఫాక్స్ (1976), భాగ్యచక్ర (1980), సంధి (1980) వంటి బెంగాలీ సినిమాలలో నటించింది. దులాల్ గుహా తీసిన ఖాన్ దోస్త్ (1976) సినిమాతో బాలీవుడ్‌లోకి అడుగుపెట్టింది. దుజానే (1984) సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద పరాజయమైన తర్వాత, ఏడు సంవత్సరాలు సినిమాలకు దూరంగా ఉండి, చంద్ర బారోట్ తీసిన అశ్రిత (1990) తో మళ్ళీ సినిమారంగంలోకి వచ్చింది.
ఉచిత విద్యా వనరులు
నిర్వచనం - పరిధి
ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ - OER పదం నిర్వచనాలు వాటి ఉపయోగం, సందర్భం ఆధారంగా కొంతవరకు మారవచ్చు, UNESCO అందించిన 2019 నిర్వచనం OER లక్షణాలపై అవగాహనను రూపొందించడానికి అనువైన భాషని అందిస్తుంది. 2019 UNESCO నిర్వచనం OERని ఈ విధంగా నిర్వచిస్తుంది:- "ఉచిత పునర్వినియోగం, నిరంతర అభివృద్ధి చేయగలిగే  అవకాశం, విద్యా ప్రయోజనాల కోసం పునర్నిర్మించడాన్ని సమర్ధించే ఓపెన్ లైసెన్సింగ్ కలిగి బోధన, అభ్యసనకు, పరిశోధనలకు అవసరమయ్యే సామగ్రి.
మిథు ముఖర్జీ
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
ఉచిత విద్యా వనరులు
నిర్వచనం - పరిధి
సహకారం, భాగస్వామ్యం, నిష్కాపట్యత అనేది విద్యాపరంగా గత , ప్రస్తుత కాలంలో కొనసాగుతున్న పలు పరిశోధనా పద్ధతుల లక్షణంగా ఉన్నప్పటికీ, "OER" అనే పదం మొట్టమొదటగా UNESCO యొక్క 2002 ఓపెన్ కోర్స్‌వేర్ ఫోరమ్‌లో అనుబంధ వనరులను వివరించడానికి వాడబడింది, ఇది  ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్సెస్ (OER) ను ఈ విధంగా నిర్వచిస్తుంది:-  పబ్లిక్ డొమైన్‌లో లేదా  ఓపెన్ లైసెన్స్ ఉన్న కాపీరైట్ కింద ఏదైనా ఫార్మాట్ , మాధ్యమంలో లభ్యమయ్యే అభ్యాసన, బోధన , పరిశోధనా సామాగ్రి , అంతే కాదు ఇవి ఏవిధమైన ధర చెల్లించకుండా  ఉపయోగించుకునే, పునఃప్రయోజనాలకోసం వాడుకోకలిగే, అనుసరించగలిగే  , పునఃపంపిణీ  అంటె రీ యూజ్, రీ పర్ పస్, రీ డిస్ట్రిబ్యూట్ కు అనుమతిస్తాయి. "
పై నిర్వచనాలలో పేర్కొన్న 5R అనుమతులు డేవిడ్ విలేచే ప్రతిపాదించబడ్డాయి. ఈ 5R అనుమతులు వివరాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి :
ప్రయోజనాలు, అప్రయోజనాలు
OER వాడకంలో ఉన్న ఉపయోగాలు:
OER వాడకంలో ఉన్న సవాళ్లు:
లైసెన్సింగ్, రకాలు
కుడి|thumb|ఒక రిసోర్స్‌ను ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రిసోర్స్‌గా మార్చడం
OER విధి విధానాలు
OER విధి విధానాలు (కొన్నిసార్లు చట్టాలు, నిబంధనలు, వ్యూహాలు, మార్గదర్శకాలు, సూత్రాలు లేదా సిద్ధాంతాలు అని కూడా అంటారు) ప్రభుత్వాలు, సంస్థలు లేదా సంస్థలు ఓపెన్ కంటెంట్ అభి ఉపయోగం, ప్రత్యేకంగా బహిరంగ విద్యా వనరులు మరియు సంబంధిత బహిరంగ విద్యా విధానాలకు మద్దతుగా అవలంబిస్తాయి.
మొహెంజో-దారో స్నాన ఘట్టం
కుడి|thumb|250x250px|సింధులోయ నాగరికతకు చెందిన స్నానఘట్టం స్నాన ఘట్టం ప్రాచీన సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన మొహెంజో దారోలో ప్రసిద్ధి చెందిన కట్టడం. దీన్ని ఒక దిబ్బపై నిర్మించారు. పురాతత్వ ఆధారాలను బట్టి, సా.పూ 3 వ సహస్రాబ్దిలో ఈ దిబ్బను నిర్మించగానే స్నానఘట్టాన్ని కూడా నిర్మించినట్లు తెలియవస్తోంది.
విశేషాలు
కుడి|thumb|250x250px|స్నానఘట్టపు మరొక దృశ్యం ఈ స్నాన ఘట్టం ప్రాచీన నాగరికతలకు చెందిన తొట్టతొలి సార్వజనిక నీటి చెరువుగా పేరొందింది. ఇది 11.88 × 7.01 మీ. పొడవు వెడల్పులు, 2.43 మీ. గరిష్ఠ లోతుతో ఉంది. స్నాన ఘట్టం లోకి దిగడానికి ఉత్తర దిశన ఒకటి, దక్షిణాన ఒకటి - మొత్తం రెండు వెడల్పాటి మెట్ల వరుస లున్నాయి. ఈ మెట్ల వరుసల చివర ఒక మీటరు వెడల్పు, 40 సెం.మీ. ఎత్తుతో దిబ్బ లున్నాయి. స్నాన ఘట్టానికి ఒక చివర ఒక రంధ్రం ఉంది. బహుశా, దీని ద్వారా నీటిని వదిలి ఘట్టాన్ని ఖాళీ చేసేందుకు వాడి ఉంటారు.
స్నానఘట్టపు అడుగును నీరు కారకుండా ఇటుకలతోటి, అంచులను మట్టి అడుసుతోనూ కట్టారు. చుట్టూ ఉన్న గోడలను కూడా ఇలాగే కట్టారు. మరింత నీటికట్టడి కోసం చుట్టూ ఉన్న గోడలకు తారు పూసారు. బహుశా ఘట్టపు అడుగున కూడా పూసి ఉండవచ్చు. తూర్పు, ఉత్తర, దక్షిణ అంచుల్లో ఇటుకలతో వసారా నిర్మించారు. శిథిలం కాకుండా మిగిలి ఉన్న స్తంభాలపై గట్లు ఉన్నాయి. బహుశా వీటిపై చెక్క తడికలు గాని, కిటికీ చట్రాలు గానీ అమర్చి ఉండవచ్చు. స్నానఘట్టపు ఆవరణ లోకి ప్రవేశించేందుకు, రెండు పెద్ద ద్వారాలున్నాయి. ఒకటి దక్షిణాన, రెండవది తూర్పు, ఉత్తరాన ఉంది. కట్టడానికి తూర్పున వరసగా గదులున్నాయి. ఒక గదిలో బావి ఉంది. స్నాన ఘట్టంలోకి నీటిని సరఫరా చేసేందుకు ఈ బావిని వాడి ఉండవచ్చు. వర్షపు నీటిని కూడా ఘట్టాన్ని నింపేందుకు వాడి ఉండవచ్చు. కానీ వర్షపు నీటిని స్నాన ఘట్టంలోకి మళ్ళించే ఏర్పాటేదీ కనిపించలేదు. ఇది నీటిని కట్టడి చేసే ఇటుకలతో కట్టిన పొడవాటి స్నానఘట్టం. "మతాచారాల్లో భక్తులను పునీతం చేసి, వారి సుఖశాంతులకై చేసే పూజల కోసం ఈ ఘట్టాన్ని నిర్మించి ఉంటారని పురాతత్వ పండితులు భావిస్తున్నారు."
పూజారుల నిలయం
స్నానఘట్టానికి పక్కన ఉన్న వీధికి అవతల, అనేక గదులు, మూడు వరండాలతో కూడిన ఒక పెద్ద భవనం ఉంది. భవనపు పై అంతస్థుకు, పై కప్పు మీదికి వెళ్ళేందుకు మెట్లున్నాయి.భవనం పరిమాణాన్ని, స్నాన ఘట్టానికి సమీపంలో ఉండటాన్ని బట్టి ఇది "పూజారుల నిలయం"గా భావిస్తున్నారు..
కనుగోలు
1926 లో జరిపిన పురాతత్వ తవ్వకాల్లో ఈ స్నానఘట్టాన్ని కనుగొన్నారు.
ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్
ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ ఐపిఎల్ క్రికెట్ లీగ్‌లో ఢిల్లీ నగరానికి ప్రాతినిధ్యం వహించే జట్టు. 2008 లో ఢిల్లీ డేర్‌డెవిల్స్‌గా స్థాపించిన ఈ ఫ్రాంచైజీకి జిఎంఆర్ గ్రూప్, జెఎస్‌డబ్ల్యు గ్రూప్ లు సంయుక్తంగా స్వంతదార్లు. న్యూ ఢిల్లీలో ఉన్న అరుణ్ జైట్లీ స్టేడియం ఈ జట్టుకు సొంత మైదానం.
IPL ఫైనల్స్‌ లోకి ఎప్పుడూ వెళ్ళని ఏకైక జట్టు ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్. ఏడు సంవత్సరాలలో మొదటిసారి 2019 లో ఐపిఎల్ ప్లేఆఫ్స్‌కు అర్హత సాధించింది. జట్టుకు అత్యధిక పరుగులు చేసింది వీరేందర్ సెహ్వాగ్, ఎక్కువ వికెట్లు సాధించింది అమిత్ మిశ్రా.
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్ తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు, సనత్ నగర్ ఎమ్మెల్యే, తెలంగాణ ప్రభుత్వ కేబినేట్ మంత్రి. గతంలో సికింద్రాబాద్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించారు.
ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్
ఫ్రాంచైజ్ చరిత్ర
2018 మార్చి లో, జిఎంఆర్ ఢిల్లీ డేర్డెవిల్స్ లో 50% వాటాను జెఎస్డబ్ల్యు సంస్థకు ₹ 550 కోట్లకు విక్రయించింది.
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్
జననం
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్ 1965, అక్టోబరు 6న సికింద్రాబాద్, మోండా మార్కెట్ లోని మధ్యతరగతి కుటుంబమైన తలసాని వెంకటేశ్‌యాదవ్, లలితాభాయి దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి వెంకటేష్‌యాదవ్ మోండా మార్కెట్‌కు అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు.
ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్
ఫ్రాంచైజ్ చరిత్ర
2018 డిసెంబరు లో, జట్టు తన పేరును ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్ నుండి ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ గా మార్చుకుంది. జట్టు పేరును మార్చడం వెనుక ఉన్న హేతువు గురించి మాట్లాడుతూ, సహ యజమాని, చైర్మన్ పార్థ్ జిందాల్, "ఢిల్లీ దేశానికి శక్తి కేంద్రం, ఇది రాజధాని, అందుకే మా జట్టు పేరు ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్" అని అన్నారు. సహ యజమాని కిరణ్ కుమార్ గ్రంథి మాట్లాడుతూ, "కొత్త పేరు ఢిల్లీ యొక్క గుర్తింపును సూచిస్తుంది. ఆ నగరం వలెనే, మేము కూడా అన్నింటా కేంద్రంగా ఉండాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాము."
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్
వివాహం - పిల్లలు
శ్రీనివాస్ యాదవ్ కు స్వర్ణతో వివాహం జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు తలసాని సాయి కిరణ్ యాదవ్, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్
ఐపిఎల్ సీజన్లు, స్థానాలు
వివిధ సీజన్లలో ఢిల్లీ జట్టు పొందిన స్థానాలు ఇలా ఉన్నాయొ
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్
రాజకీయ జీవితం
1986లో రాజకీయ అరంగ్రేటం చేసి, 1986లో 1986లో మోండా డివిజన్ నుంచి ఎంసిహెచ్‌కు కార్పోరేటర్‌గా పోటీచేశాడు. 1994లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సికింద్రాబాద్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి పోటీచేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి మేరీ రవీంద్రనాథ్‌ను ఓడించి ఎంఎల్‌ఎగా మొదటిసారి గెలిపొందాడు. 1999లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పార్టీ నుంచి సికింద్రాబాద్ నియోజకవర్గం నుండి మరోసారి గెలిచి మంత్రి పదవి దక్కించుకున్నాడు. 2004 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి అభ్యర్థి టి. పద్మారావు గౌడ్ చేతిలో ఓడిపోయాడు. తెలంగాణ ఉద్యమ నేపథ్యంలో టిఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్యేలు రాజీనామా చేయడంతో 2008 జరిగిన ఉప ఎన్నికల్లో శ్రీనివాస్ యాదవ్ భారీ మెజారిటీతో గెలుపొందాడు. 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో టిఆర్ఎస్ అభ్యర్థి పద్మారావు గౌడ్ చేతిలో ఓటమి చెందాడు. 2014లో తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పడ్డాక సనత్‌నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి టిడిపి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి విజయం సాధించాడు. తరవాత జరిగిన పరిణామాలతో తెలుగు దేశం పార్టీకి రాజీనామా చేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిలో చేరి ముఖ్యమంత్రి కె చంద్రశేఖర రావు మంత్రిమండలిలో మంత్రిగా బాధ్యతలను చేపట్టాడు. 2018లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సనత్‌నగర్ నుంచి టిఆర్‌ఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలిచి, కెసిఆర్ మంత్రిమండలిలో పశుసంవర్థక శాఖ మంత్రిగా నియామకమయ్యాడు.
ఢిల్లీ డేర్ డెవిల్స్
మూలాలు
వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ జట్లు
తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్
రాజకీయ జీవితం
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వంలో పర్యాటక, కార్మికశాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు. తెలంగాణ రాష్ట్రం వచ్చిన తరువాత 2014లో కెసీఆర్ తొలి మంత్రివర్గంలో పశుసంవర్ధక, మత్స్య, పాడిపరిశ్రమాభివృద్ధి, సినిమాటోగ్రఫీ శాఖల బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. 2019లో కెసీఆర్ రెండవ మంత్రివర్గంలో పశుసంవర్ధక, మత్స్య, పాడిపరిశ్రమాభివృద్ధి, సినిమాటోగ్రఫీ శాఖల మంత్రిగా ఉన్నాడు. ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన, ప్రకృతి సిద్ధమైన నీరాను అందించడం కోసం ప్రభుత్వం 12.20 కోట్ల రూపాయలతో నిర్మించిన నీరా కేఫ్‌, ఫుడ్‌ కోర్టును రాష్ట్ర ఎక్సైజ్ శాఖ మంత్రి వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్, పశుసంవర్ధకశాఖ మంత్రి తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్ 2023 మే 03న ప్రారంభించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:1965 జననాలు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018)
విక్టోరియా జలపాతం
విక్టోరియా జలపాతం (Victoria Falls or Mosi-oa-Tunya (the Smoke that Thunders)) ప్రపంచంలోనే అతి పెద్ద జలపాతం. ఇది ఆఫ్రికాలోని జాంబియా, జింబాబ్వే దేశాల మధ్య ప్రవహించే జంబెజీ నదికి చెందినది.
బయటి లింకులు
వర్గం:జలపాతాలు
భద్రక్
భద్రక్ ఒడిషా రాష్ట్రం భద్రక్ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. పురాణాల ప్రకారం, పట్టణానికి ఈ పేరు సలాండి నది ఒడ్డున ఉన్న భద్రకాళి దేవి నుండి వచ్చింది.
చరిత్ర
పురాణాల ప్రకారం, భద్రక్ అనే పేరు భద్రకాళి దేవి నుండి వచ్చింది. ఈ ఆలయం పట్టణ నైరుతి శివార్లలో ఉంది.
ఒడిశా సముద్ర, వ్యవసాయ పురోభివృద్ధికి, వ్యాపార వాణిజ్యాల వృద్ధికీ భద్రక్ చేసిన తోడ్పాటు చరిత్రలో భాగం. మొఘల్ కాలంలో భద్రక్, బెంగాల్ నవాబుల కింద ఒక సుబా లేదా ప్రావిన్సుగా ఉండేది. మొఘలుల సామ్రాజ్యం క్షీణించినప్పుడు, ఈ ప్రాంతం కనికా, నాంపో, అగరపడ అనే సంస్థానాలుగా విడిపోయింది.వీటిని క్షత్రియ ప్రభువులు పాలించేవారు.
1804 జూన్‌లో బ్రిటిష్ వారు ఒడిశాను ఆక్రమించిన తరువాత, భద్రక్, కటక్‌లో ఒక పరిపాలనా విభాగంగా ఉండేది. 1828లో, బాలాసోర్‌ను ప్రత్యేక జిల్లాగా చేసినప్పుడు, భద్రక్‌ను అందులో ఒక సబ్-డివిజనుగా చేసారు. కానీ మున్సిఫ్ కోర్టు 1901 వరకు జాజ్‌పూర్‌లో ఉండేది.
జాతీయ పోరాట కాలంలో భద్రక్ ముందంజలో ఉండేది. 1920లో మహాత్మా గాంధీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభించాడు. 1921 మార్చిలో గాంధీ, భద్రక్‌ సందర్శించాడు. 1922లో అతను కనికా తిరుగుబాటును ప్రారంభించాడు. బ్రిటిష్ దళాలు అణచివేయడానికి ప్రయత్నించాయి; కానీ చివరికి కౌలుదారుల ఉద్యమం కనికాకు చెందిన చక్రధర్ బెహరా నాయకత్వంలో విజయం సాధించింది.
1930లో శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం ప్రారంభమైనప్పుడు భద్రక్ కూడా ఉప్పు చట్టాన్ని ధిక్కరించి, ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడింది. ఈ ఉద్యమంలో హరేకృష్ణ మహతాబ్ పాత్ర భద్రక్‌లో ప్రతిష్టాత్మకంగా మారింది. ఆధునిక భారతదేశ చరిత్రలో భాగమైంది. 1934లో మళ్లీ భద్రక్‌ సందర్శించిన గాంధీ, మహతాబ్ నివాసంలో ఉండి, జింబరన్ ఆశ్రమంలో (నుసాహి, ఆశ్రమం, గరద్‌పూర్) హరిజన్ కార్మికుల సమావేశంలో ప్రసంగించారు. ఈ సమయంలోనే ఈరామ్‌కు చెందిన బంచనిధి మొహంతి తన దేశభక్తి గీతాల ద్వారా ప్రజలలో జాతీయ చైతన్యాన్ని రూపొందించడం, ఉత్తేజపరిచడం జరిగింది.
జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం, భద్రక్ జనాభా 1, 07,463. ఇందులో పురుషులు 51% (55,090 మంది), స్త్రీలు 49% (52,373 మంది). పట్టణంలో అక్షరాస్యత 79.49%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల్లో అక్షరాస్యత 83.99% కాగా, స్త్రీలలో ఇది 74.77%. జనాభాలో 12% (13,138) మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
రవాణా
భద్రక్ పట్టణం నుండి ఒడిషా రాష్ట్రం లోని పట్టణాలు, దేశం లోని ఇతర ప్రాంతాలతో చక్కటి రవాణా సౌకర్యాలున్నాయి. ఈ పట్టణం జాతీయ రహదారి 16 పై, రాష్ట్ర రాజధాని భువనేశ్వర్‌కు ఈశాన్యంగా 130 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
భద్రక్ పట్టణంలో మూడు బస్ స్టేషన్లు ఉన్నాయి, కటక్, భువనేశ్వర్, బాలాసోర్, కలకత్తా ల నుండి తరచుగా బస్సులు ఉన్నాయి.
భద్రక్ రైల్వే స్టేషను పట్టణ కేంద్రం నుండి 3 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న చరంప వద్ద ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:Articles with short description వర్గం:Short description is different from Wikidata వర్గం:All articles containing potentially dated statements వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఒడిశా నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:ఒడిశా జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు
రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూర్
రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు  ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ క్రికెట్ పోటీలలో బెంగళూరుకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న జట్టు.
ఈ జట్టు ఇప్పటి దాకా ఏ ఐపిఎల్ ఫైనల్ గెలుచుకోలేదు కానీ 2009, 2016 సంవత్సరాల మధ్యలో మూడు సార్లు రన్నరప్ గా నిలిచింది. చెప్పుకోదగిన ఆటగాళ్ళున్నా ఇప్పటిదాకా ఒక్కసారి కూడా కప్ గెలవకపోవడం వల్ల వీళ్ళని అండర్ అచీవర్స్ గా పరిగణించబడుతున్నారు.
ఐ.పి.ఎల్ లో అత్యధిక (263/5), అత్యల్ప (49) పరుగులు సాధించిన రెండు రికార్డులు ఈ జట్టు పేరుమీదనే ఉండటం గమనార్హం.
ఇక ఈ చెట్టుకు విరాట్ కోహ్లీ, క్రిస్ గేల్, ఎబి డివిలియర్స్ ఎన్నో గొప్ప విజయాలను అందించారు.
చరిత్ర
సెప్టెంబరు 2007 లో భారత క్రికెట్ బోర్డు నియంత్రణ మండలి ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ ఏర్పాటును ప్రకటించింది. 2008 నుంచి మొత్తం ఎనిమిది జట్ల మధ్య 20-20 ఆటల పోటీలు జరుగుతాయని ప్రకటించింది. ఈ ఎనిమిది జట్లు భారతదేశంలోని ఎనిమిది ప్రధాన నగరాల నుంది ప్రాతినిథ్యం వహిస్తాయని పేర్కొంది. ఇందులో బెంగళూరు కూడా ఒకటి. ఈ జట్ల కోసం ఫిబ్రవరి 20, 2008 న వేలం నిర్వహించగా బెంగళూరు జట్టును విజయ్ మాల్యా 111.6 మిలియన్ డాలర్లు చెల్లించి కొనుగోలు చేశాడు. ఇది రెండో అతిపెద్ద మొత్తం కాగా మొదటిది ముంబై జట్టు కోసం రిలయన్స్ చెల్లించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ వర్గం:ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్ జట్లు
బి. వెంకట్రామరెడ్డి
'''బి. వెంకట్రామరెడ్డి''' (1944 - మే 12, 2019) భారతీయ చలనచిత్ర నిర్మాత. తమిళ, తెలుగు చిత్రాలను నిర్మించాడు. విజయా హెల్త్‌ సెంటర్‌, ఎడ్యుకేషనల్‌ ట్రస్టు మేనేజింగ్‌ ట్రస్టీగా పనిచేశాడు.
జీవిత విషయాలు
వెంకట్రామరెడ్డి 1944లో జన్మించాడు. ఇతను బి.నాగిరెడ్డి చిన్న కుమారుడు. ఇతనికి భారతిరెడ్డితో వివాహం జరిగింది. వారికి ఒక కుమారుడు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
సినిమారంగం
బి. వెంకట్రామరెడ్డి కొన్నాళ్లు చందమామ పత్రిక నిర్వహణ బాధ్యతలు చూసుకొన్న తరువాత 'చందమామ విజయా కంబైన్స్' పేరిట ఒక నిర్మాణ సంస్థను స్థాపించి తొలిచిత్రంగా 1992లో రాజేంద్ర ప్రసాద్, రమ్యకృష్ణ జంటగా సింగీతం శ్రీనివాసరావు దర్శకత్వంలో బృందావనం అనే చిత్రాన్ని తీశారు. ఆ చిత్రం మంచి విజయం సాధించింది. తరువాత నందమూరి బాలకృష్ణ, రోజా జంటగా సింగీతం శ్రీనివాసరావు దర్శకత్వంలో భైరవ ద్వీపం (1994), శ్రీకృష్ణార్జున విజయం 1996) వంటి తెలుగు సినిమాలు, ఉళైప్పలి (1993), ప్రొఫెసర్ విశ్వం (1997), తామిరభరణి (2007), వీరుడొక్కడే (2014) వంటి తమిళ చిత్రాలను నిర్మించాడు.
నిర్మించిన చిత్రాలు
తెలుగు
తమిళం
మరణం
బి. వెంకట్రామరెడ్డి తన 75 సంవత్సరాల వయసులో 2019, మే 12న చెన్నైలోని స్వగృహంలో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1944 జననాలు వర్గం:2019 మరణాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు వర్గం:తమిళ సినిమా నిర్మాతలు
అల్లం నూనె
150px|right|thumb|అల్లం అల్లం నూనే ఒక ఆవశ్యక నూనె. అల్లం నూనెను ఆంగ్లంలో జింజరు ఆయిల్  అని హిందిలో అద్రక్కి తేల్ అంటారు. అల్లం అనేది నేలలో ఆడ్దంగా పెరిగే వేరు.తెలుగులో ప్రకందం అనికూడా అంటారు. ఆంగ్లంలో రైజోమ్ (Rhizome) అందురు. అల్లం నూనె ఘాటైన వాసన రుకి కల్గిన నూనె.అల్లాన్ని మాసాలా దినుసుగా రుచికి, వాసనకు వంటల్లో ఉపయోగిస్తారు. అల్లం, అల్లం నూనె వలన పలు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అల్లం నూనెను వైద్యపరంగా, ఆయుర్వేదంలో ఉపయోగిస్తారు. అలాగే మందులతయారి రంగులో ఉపయోగిస్తారు. అల్లం నూనెలో మోనో, సెస్కుయి టేర్పే నాయిడులు ఉన్నాయి. అందువలన ఘాటైన వాసన కారం రుచి కల్గి ఉంది. నూనెలో నెరల్, జెరానియెల్,1,8-సినేయోల్, జింజీ బెరేన్, బీటా-బిసబోలెన్,, బీటా సేసిక్యూ పెల్లాన్డ్రెన్ రసాయన సమ్మేళనాలను కలిగి ఉంది. ఆంతేకాదు బీటా పినేన్, కాంపేన్, లినలూల్, బోర్నియోల్, గామా టెర్పినోల్, నేరోల్.జెరానియోల్,, జెరానైల్ ఆసిటేటులను కూడా కల్గి ఉంది.అల్లం నూనె నొప్పులనివాఱిగా పనిచేయునని. అంతేకాక రక్త ప్రసరణను మెరుగు పరచును.ఆరోమా థెరపిస్టులు అల్లం నూనెను సూథింగు, వార్మింగు ఆయిల్ గా ఉపయోగిస్తారు.
అల్లం మొక్క
అల్లం మొక్క ఒక ఓషది మొక్క.అల్లం మొక్క ఒక దుంప వేరు మొక్క.మొక్క యొక్క భూమిలో అడ్డంగా పెరుగు వేరునే (rhizome) అల్లంగా ఉపయోగిస్తారు.అల్లాన్ని పలువంటల్లో రుచికి, వాసనకు, ఆరోగ్యపరమైన ప్రయోజనాలకై ఉపయోగిస్తారు. అల్లం మొక్క జింజీబెరేజియే కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. అల్లం మొక్క వృక్షశాస్త్ర నామం జింజిబర్ అఫిసినేల్ (Zingiber officinale).ఇది బహువార్షిక ఓషది మొక్క.మూడు నాలుగు అడుగుల ఎత్తువరకు పెరుగును.సన్నన్ని, పొడవైన ఈటె వంటి ఆకారపు పత్రాలు వుండును.తెలుపు లేదా పసుపు రంగు పూలను పుష్పించును.భూమిలోపల లావైన వేర్లుదుంపలా అభివృద్ధి చెంది వుండును.అల్లం వేరు పై చర్మం బ్రౌన్ రంగులో వుండును.అల్లం లోని లోపల కండ పసుపు రంగులో వుండును.కొన్ని సార్లు రకాన్ని బట్టి తెల్లగా లేదా ఎర్రగా కూడా వుండును.
మొక్క వ్యాప్తి
అల్లం జన్మ స్థానం తూర్పు ఆసియాలోని ఇండియా నుండి మలేసియా వరకు ఉన్న ప్రాంతాలు.కొన్ని వేల సంవత్సరాల క్రితమే, ముఖ్యంగా చైనా, ఇండియా, గ్రీకు దేశాల్లో అల్లం యొక్క విశిష్ట త గురించి వైద్యంలో, వంటల్లో ఉపయోగించారు. క్రీ, పూ 4వేల సంవత్సరాల నాటిదిగా భావించే సంస్కృత మహాభారతంలో అల్లం ఉపయోగించిన వంట ప్రస్తావన ఉంది.ఆయుర్వేద వైద్యంలో అల్లం మొక్కను ప్రముఖమైనదిగా పెర్కోన బడింది.
నూనె
అల్లం నూనె లేత పసుపు రంగులో వుండి, ఘాటైన వాసన, అల్లం రుచిని కల్గివున్నది.తాజా అల్లం నుండి ఉత్పత్తి చేసిన నూనె మంచి సువాన ఇచ్చును.
భౌతిక గుణాలు
నూనె యొక్క భౌతిక గుణాలు
నూనె సంగ్రహణ
అల్లం నుండి నూనెను ఆవిరి స్వేదన క్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను ప్రక్రియ ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:ఆవశ్యక నూనెలు వర్గం:సుగంధ తైలాలు
మాధబి ముఖర్జీ
మాధబి ముఖర్జీ (మాధబి చక్రవర్తి) బెంగాలీ సినిమా నటి. 1970లో వచ్చిన దిబ్రత్రిర్ కబ్యా సినిమాలో నటించి, ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది. బెంగాలీ సినిమారంగంలో విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన కొన్ని చిత్రాలలో నటించింది, బెంగాలీ సినిమా ప్రముఖ నటీమణులలో ఒకరిగా నిలిచింది.
జననం, విద్య
మాధబి ముఖర్జీ, 1942 ఫిబ్రవరి 10న పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని కలకత్తా లో జన్మించింది.
నాటకరంగం
చిన్నతనంలోనే నాటకరంగంలో అడుగుపెట్టి, అనేక నాటక ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నది. సిసిర్ భాదురి, అహీంద్ర చౌదరి, నిర్మలేందు లాహిరి, ఛబీ బిస్వాస్ వంటి ప్రముఖులతో కలిసి నటించింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
ముఖర్జీ బెంగాలీ సినీనటుడు నిర్మల్ కుమార్‌ను వివాహం చేసుకున్నది. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. మాధబి ముఖర్జీ, భర్త నిర్మల్ కుమార్ జంట విడిపోయింది. 1995లో అమీ మాధబి పేరుతో తన ఆత్మకథ కూడా రాసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1943 జననాలు
వరకవుల నరహరిరాజు
వరకవుల నరహరిరాజు, తెలంగాణకు చెందిన నాటక రచయిత, దర్శకుడు, సంగీతకారుడు. జనతా సేవా సమితి అనే కళా సంస్థను స్థాపించి ఆ సంస్థ ఆధ్వర్యంలో తన రచన, దర్శకత్వంలో అనేక నాటక ప్రదర్శనలు చేశాడు.