cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మకర సంక్రాంతి
గాలిపటాలు
సంక్రాంతి పండుగ పిల్లలందరికి చాలా ప్రత్యేకమైన పండుగ, అది ఎందువలననగ పిల్లలు అరోజు పొద్దుటి నుండి సాయంత్రం వరకు గాలిపటాలతొనే గడుపుతారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:హిందువుల పండుగలు వర్గం:భారతీయ పండుగలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
సంబరాల రాంబాబు
సంబరాల రాంబాబు 1970 లో విడుదలైన సినిమా. జివిఆర్ శేషగిరి రావు దర్శకత్వం వహించాడు. లక్ష్మీ ఎంటర్‌ప్రైజెస్ పతాకంపై టి. మోహన్ రావు నిర్మించాడు. ఇది కె. బాలచందర్ దర్శకత్వంలో 1968 లో వచ్చిన తమిళ చిత్రం ఎతిర్ నీచల్కు రీమేక్. ఈ చిత్రంలో చలం, శారద, ఎస్.వి.రంగారావు నటించారు.
ఈ సినిమాలో ఎస్వీ రంగారావు వంటవాడు నాయర్ పాత్ర ధరించాడు. నాటకంలో ఈ పాత్ర పోషించిన రామన్ చిత్రీకరణను పర్యవేక్షించేవాడు. ఓ పాట చిత్రీకరణ సమయంలో, రంగారావు నృత్యం చేయాలని రామన్ సూచించినప్పుడు రంగారావు నిరాకరించాడు. అతడు కొన్ని కామిక్ కదలికలు మాత్రమే చేయాల్సి ఉందని రామన్ రావుకు చెప్పినపుడూ అతడు ఒప్పుకున్నాడు. ఈ విభాగం ప్రజాదరణ పొందింది.
మూలాలు
వర్గం:చలం నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రావి కొండలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:మిక్కిలినేని నటించిన సినిమాలు వర్గం:అల్లు రామలింగయ్య నటించిన చిత్రాలు వర్గం:గుమ్మడి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ఎస్.వి.రంగారావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు
జంగమహేశ్వరపురం
జంగమహేశ్వరపురం పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందు వలన ఈ పేజీ అవసరమైంది. ఈ పేరుతో ఉన్న పేజీలు:
భారతీయ సినిమా నటీమణుల జాబితా
ఈ క్రింద ఉదహరించిన స్త్రీల పేర్లు గుర్తించదగిన భారతీయ సినిమా నటీమణుల ఒక అక్షర జాబితా.
సూచనలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జాబితాలు
సూరాయిపల్లి
సూరాయిపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వికారాబాదు జిల్లా, దౌలతాబాద్ మండలంలోని గ్రామం.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 232 ఇళ్లతో, 1058 జనాభాతో 369 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 534, ఆడవారి సంఖ్య 524. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 264 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574977. పిన్ కోడ్: 509350.
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం- మొత్తం 	896 - పురుషుల సంఖ్య 436- స్త్రీల సంఖ్య 460- గృహాల సంఖ్య 175
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సూరాయిపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
సూరాయిపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
సూరాయిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
జొన్న, వేరుశనగ, కంది
రాజకీయాలు
జూలై 23, 2013న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా లక్ష్మప్ప ఎన్నికయ్యాడు.
కొమ్ము పాపయ్య
కొమ్ము పాపయ్య తెలంగాణ రాష్ట్రంకు చెందిన చెందిన మాజీ మంత్రి, మాజీ శాసనసభ్యుడు. 1978, 1983లో రామన్నపేట నియోజకవర్గం నుంచి భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలుపొందడమేకాకుండా, 1983లో అంజయ్య మంత్రివర్గంలో విద్యుత్తు శాఖ మంత్రిగా నెల రోజులు పనిచేశాడు.
జననం - విద్యాభ్యాసం
పాపయ్య యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, అడ్డగూడూర్ మండలం, బొడ్డుగూడెం లోని కొమ్ము రామయ్య, రామక్కలకు జన్మించాడు. బొడ్డుగూడెం ఉన్నత పాఠశాలలో 10వ తరగతి వరకు చదువుకున్న పాపయ్య, భువనగిరి లో పీయూసీ, హైదరాబాద్ లోని నిజాం కళాశాల లో డిగ్రీ పూర్తిచేశాడు. అనంతరం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం లో న్యాయశాస్త్రం చదివాడు
కుటంబం
పాపయ్య యాదవ్‌కు భార్య భారతమ్మ, కుమారులు వాసు నారాయణ, జగన్మోహన్, కూతురు ప్రభావతి ఉన్నారు. చిన్నకుమారుడు జగన్మోహన్ అమెరికాలో సాప్గ్‌వేర్ ఉద్యోగం చేస్తుండగా, పెద్దకుమారుడు హైద్రాబాద్‌లో వ్యాపారం చేస్తున్నారు.
రాజకీయ ప్రస్థానం
చిన్నప్పటి నుండి నాయకత్వ లక్షణాలు కలిగిన పాపయ్య కాంగ్రెస్ పార్టీ కార్యక్రమాలలో చురుగ్గా పాల్గొనేవాడు. దాంతో కాంగ్రెస్ పార్టీ 1978 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పాపయ్యను రామన్నపేట నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా బరిలోకి దించింది. ఆ ఎన్నికల్లో సీపీఐ అభ్యర్థి గుర్రం యాదగిరి రెడ్డి పై విజయం సాధించాడు. 1983లో అదే నియోజకవర్గం నుండి సీపీఐ అభ్యర్థి కె. సుశీలదేవి పై గెలుపొంది, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి టి. అంజయ్య మంత్రివర్గంలో విద్యుత్తు శాఖ మంత్రిగా నెలరోజులు పనిచేసాడు. ఇందిరాగాంధీ అనుచరుడిగా ఉన్న పాపయ్య, హకా కార్పొరేషన్ ఛైర్మెన్ గా, నేషనల్ సీడ్ కార్పొరేషన్ డైరెక్టర్ గా పనిచేసాడు.
మరణం
అనారోగ్యంతో పాపయ్య హైదరాబాద్‌ లోని నాగోల్ లోగల తన స్వగృహంలో 2017, సెప్టెంబర్ 6 న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:2017 మరణాలు
బత్తలూరు
బత్తలూరు, నంద్యాల జిల్లా, ఆళ్లగడ్డ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆళ్లగడ్డ నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1069 ఇళ్లతో, 4088 జనాభాతో 2187 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2080, ఆడవారి సంఖ్య 2008. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 970 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594531 .పిన్ కోడ్: 518543.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఆరు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆళ్లగడ్డ లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కె. కందుకూరు లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నంద్యాల లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బత్తలూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరు బావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగు నీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగు నీటిని నేరుగా జల వనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బత్తలూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బత్తలూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బత్తలూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
బత్తలూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్నలు, కందులు
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3,847. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,945, మహిళల సంఖ్య 1,902, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 879 ఉన్నాయి.
ఖానాపూర్ (నిజామాబాదు మండలం)
ఖానాపూర్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిజామాబాద్ జిల్లా, నిజామాబాద్ గ్రామీణ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నిజామాబాద్ నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని నిజామాబాద్ సౌత్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన నిజామాబాద్ గ్రామీణ మండలం లోకి చేర్చారు.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1148 ఇళ్లతో, 4956 జనాభాతో 686 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2468, ఆడవారి సంఖ్య 2488. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 565 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 16. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570930 .పిన్ కోడ్: 503003.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి నిజామాబాద్లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల గుండారంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల గుండారంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ముబారక్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిజామాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఖానాపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఖానాపూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
ఖానాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఖానాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఖానాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బీడీలు
1793
1793 గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.
పురస్కారాలు
*
సంభవం
సంభవం 1998 జనవరి 14 న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. అనీష్ ప్రొడక్షన్స్ పతాకం కింద పి.రామ్మోహనరావు, శాఖమూరి మల్లికార్జున రావులు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు ఎ. మోహన్ గాంధీ దర్శకత్వం వహించాడు. రోజా, కృష్ణ లు ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు రాజ్ సంగీతాన్నందించాడు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు
మాల దాసరి
మాల దాసరి అనేది ఎస్.సి. కులము లోని ఒక ఉప కులము. వీరు హరిజనవాడలందు పూజలు, వైదిక కార్యములు చేయుచుంటారు. దాసన్ (సేవకుడు) అన్న మాటనుంచి దాసరి అనేది ఏర్పడింది. వీరికున్న ప్రత్యేకత సంక్రాంతి పండుగ సమయంలో తెలుస్తుంది. నుదుటున నిలువు నామాలు, నెత్తిన కలశం, చేతిలో చిడతలతో వీధుల్లోకి వచ్చి దేవుని కీర్తనలు పాడుతూ గ్రామాలలో తిరుగుతూ భజన చేస్తారు దాసరివారు. ప్రేమతో ఎవరేదిచ్చినా ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు. ప్రతి ఇంటికీ వెళ్ళి వారి కుటుంబ పూర్వీకులను గురించి వారు చేసిన మంచి పనుల గురించి తంబూర, చిడతలసహాయంతో వీరు చేసే గానం సంక్రాంతికే వన్నె తెస్తుంది.
పియూష గ్రంధి
right|thumb|227px|ముఖ్యమైన వినాళ గ్రంధులు. (ఎడమవైపు [[పురుషుడు, కుడివైపు స్త్రీ.) 1. Pineal gland 2. పియూష గ్రంధి 3. థైరాయిడ్ గ్రంధి 4. Thymus 5. అధివృక్క గ్రంధి 6. క్లోమము 7. అండాశయము 8. వృషణాలు]] పియూష గ్రంధి (pituitary gland or hypophysis) శరీరంలోని వినాళగ్రంధు లన్నింటి మీద అధిపతి. ఇది కపాలంలోని సెల్లా టర్సికా అనే చిన్న గాడిలో అండాకారంలో కనిపించే చిన్న గ్రంధి. ఇది రెండు తమ్మెల ఎడినోహైపోఫైసిస్, న్యూరోహైపోఫైసిస్ ల కలయిక వల్ల ఏర్పడుతుంది.
మాల దాసరి
దాసరులు రకాలు
దాసరుల్లో ఆరు ఉపకులాలు ఉన్నాయి. వారు బలిజ దాసరి, జానప్ప దాసరి, పల్లి దాసరి, వల్లువ దాసరి, గంగెద్దుల దాసరి, గొల్ల దాసరి. అయితే వీరు కలిసి భోంచేయడం కాని, వివాహ సంబంధాలు కలుపుకోవటం కానీ చేయరు. వారికి పెద్దగా సాంఘిక కట్టుబాట్లు అంటూ ఉండేవి కావు.
పియూష గ్రంధి
నిర్మాణం
పియూష గ్రంధిలో రెండు భాగాలు ఉంటాయి. పూర్వ భాగంలోని పూర్వలంబిక లేదా అడినోహైపోఫైసిస్, పర భాగంలోని పరలంబిక లేదా న్యూరోహైపోఫైసిస్. ఇది మెదడు ఉదరతలాన ఉండే అథోపర్యంకానికి (హైపోథలామస్) ఒక కాడ (కాలాంచిక) తో అతుక్కుని ఉంటుంది.
మాల దాసరి
దాసరిగా మారినప్పుడు
దాసరి కులం ప్రధానంగా భిక్షాటన వృత్తిగా కలిగిన కులం. వీరు వైష్ణవులు. నిజానికి వీరు అనేక కులాల సంగమం అని చెప్పవచ్చు. శూద్ర కులాలవారిలో కొందరు తమ పిల్లలను దేవునికి వదిలివేయడం వల్ల ఏర్పడిన కులం ఇది. అయితే శూద్రులలో తక్కువ కులాలుగా భావించబడేవారి కుటుంబాలకు చెందిన పిల్లలకు తిరుపతి దేవస్థానం వంటి దేవాలయాల్లో ఉండే గురువులు దాసరిగా ముద్రవేసి వారికి కొన్ని నియమ నిబంధనలు విధించడంతో ఈ కులం ఆవిర్భవించిందంటారు. వైష్ణవ గురువులు శూద్ర కులాల వారిని దాసరులుగా మార్చే క్రమంలో ముద్రలు వేయడానికి కూడా దాసరులనే ఉపయోగించుకునేవారు. దాసరిగా ముద్ర వేయవలసి వచ్చినప్పుడు శంఖం, చక్రం ఉన్న లోహపు పరికరాన్ని ఎర్రగా కాల్చి దాన్ని దాసరులకు అందచేస్తే వారు దాసరిగా మారే తక్కువ కులాలవారికి ఆ ముద్రలు వేసేవారు. వివాహాల సందంర్భంలోను, సాంఘిక సమస్యలు తలెత్తినప్పుడు వాటిని పరిష్కరించుకోవడానికి, ఇతర సమావేశాల కోసం దాసరులు తిరుపతి, తిరుత్తని, తిరువల్లూరు వంటి పుణ్యక్షత్రాల్లో ఒకచోటికి చేరేవారు.
పియూష గ్రంధి
అడినోహైపోఫైసిస్
ఇది పూర్తిగా హైపోథలామస్ నియంత్రణలో పనిచేస్తుంది. హైపోథలామస్ నుండి విడుదలయ్యే హార్మోన్లు రెండు రకాలుగా ఉంటాయి. అవి నిరోధక, విడుదల హార్మోన్లు. హైపోథలామస్ నుండి పియూష గ్రంధి వరకు విస్తరించి రెండు వైపులా రక్తకేశనాళికలున్న సిర ఒకటి ఉంటుంది. దీనినే "హైపోఫిసియల్ నిర్వాహక వ్యవస్థ"గా పిలుస్తారు. దీని ద్వారా విడుదల, నిరోధక హార్మోన్లు అడినోహైపోఫఇసిస్ ను చేరతాయి.
మాల దాసరి
చారిత్రక ప్రస్థావనలు
"సీ. ప్రార్దింప నున్నాడు పాదాగ్రముల వ్రాలి వెలివాడవాడు తద్విప్రకులుని...   ఇత్యాది పద్యమున.   దీవింప నున్నాడు తెలిసి దోహరిబంటు   జెవి నక్షత్రమాలిక జెరివి ద్విజుడు (7-240)"
అన్నచోట 'దోహరి బంటు ' ఉన్నాడ్. ఈతడిక్కడ మఱియు చండాలుడు - మాల - వెలివాడవాడు అనియు జెప్పబడినాడు. "అబ్బబ్బ కిందటే డప్పయ్య తీర్తాన జోలె జంగమ కిస్తి సోలెడప్పు సాతాని జియ్యరు సతికితే పోయిస్తి కొల్లగా గుల్లెడు సల్ల బొట్టు లంక సత్తెల వాడు పొంకాన పొగిడితే మాలదాసరి కిస్తి మానెదూడ లేదాలు వాగితే యెల్లుబొట్టయ్యకు కొలకుండ దోసెడు కొర్రలిస్తి"
పియూష గ్రంధి
న్యూరోహైపోఫైసిస్
మెదడులోని హైపోథలామస్ లోని నాడీ స్రావక కణాలు కాలాంచిక ద్వారా ప్రయాణించి న్యూరోహైపోఫైసిస్ లో అంతమౌతాయి. ఈ నాడీ స్రావక కణాలు ఉత్పత్తి చేసే యాంటీ డయూరిటిక్ హార్మోను, ఆక్సిటోసిన్ వాటి యాక్సాన్ల ద్వారా ప్రయాణించి న్యూరోహైపోఫైసిస్ ను చేరతాయి.
మాల దాసరి
దాసరి ఉమ్మిన ప్రసాదం
కోయంబత్తూరు జిల్లాలోని కారమడాయి దేవాలయంలో ప్రతి ఏడాది జరిగే ఉత్సవాలకు శూద్రకులాలవారు (మరీ తక్కువ కులాలుగా భావించబడినవారు) అధిక సంఖ్యలో హాజరై తమ కోరికలు తీరినందుకు దాసరులకు 'కవళం' వేసేవారు. ఈ కవళాన్ని అనేక పండ్ల ముక్కలు, పంచదార, బెల్లం, అటుకులు వంటి మిశ్రమంతో తయారుచేసేవారు. ఈ దేవాలయానికి అనుసంధానించబడిన దాసరులు మొల చుట్టూ చిన్న చిన్న గంటలు వేలాడదీసుకొని డ్రమ్స్‌ మోగిస్తూ ముందుకు కదులుతారు. ఉత్సవంలో పాల్గొనడానికి వచ్చిన భక్తులు వారినోట్లో కొద్దిగా కవళం పెడతారు. దాసరి తన నోట్లో పెట్టిన కవళాన్ని కొద్దిగా తిని, మిగిలినదాన్ని భక్తుల దోసిళ్లలో ఊసేవారు. అలా దాసరి తమ చేతిలో ఊసిన కవళాన్ని భక్తులు మహా ప్రసాదంగా భావించి తినేవారు. ఈ ప్రసాదం తింటే తమకు ఉన్న జబ్బులు నయమవుతాయని, పిల్లలు కలుగుతారని భక్తులు విశ్వసించేవారు. కొందరు కవళం బదులుగా తమలపాకుల్ని దాసరి నోట్లో పెడితే అతడు వాటిని నమిలి భక్తుల నోళ్లలో ఊసేవాడు.
శంఖుదాసర్లు
విశాఖపట్టణం ప్రాంతంలో ఉండే దాసరులను శంఖుదాసర్లు అని పిలిచేవారు. అయితే వీరు తిరిగి అనేక విభాగాలుగా జీవించారు. వీరు మేనమామ కూతుర్ని పెండ్లిచేసుకోవడం తప్పనిసరి. వితంతు వివాహాలకు అనుమతి ఉంది కాని విడాకులు తీసుకోవడానికి వీల్లేదు. చనిపోయిన తరువాత దహనం చేయడం, పెద్ద దినం, చిన్నదినం చేయడం వీరిలో ఉంది. అయితే ఆర్కాట్‌, అనంతపురం దాసరుల దగ్గరున్నట్లు వీరిదగ్గర రాగి భిక్షాపాత్ర, శంఖం, హనుమాన్ల బొమ్మ, దీపపు కుంచె వంటివి ఉండవు. విశాఖపట్టణ దాసర్లు అనేక చారిత్రక సంఘటనలు, స్త్రీపురుషులకు చెందిన కథలను జానపద గేయాల రూపంలో గానం చేయడంలో ఎంతో పేరుగాంచారు.
పియూష గ్రంధి
పియూష గ్రంధి ధర్మాలు
పియూష గ్రంధి చాలా చిన్నదిగా ఉన్నా ఇది ఇతర అంతఃస్రావక గ్రంధులను తన నియంత్రణలో ఉంచుతుంది.
వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము
మాల దాసరి
దాసరుల జీవన విధానం
గొప్ప కళారూపా లను ప్రదర్శించే ఈ దాసరి కళాకారులు ఆనాడు తమ కళకోసం మగవారు సిగలను పెంచుకునేవారు ఎందుకంటే బాగోతంలోని స్త్రీ, పురుష పాత్రలను రెండూ వీరే పోషించేవారు కనుక స్త్రీ పాత్రల కోసం జుట్టఉ పెంచేవారు. అయితే నేడు ఈ కళారూపానికి ఆదరణ కరువై వారు తమ సిగలను పెంచడం లేదు. సాధారణంగా దాసరులు తప్పాయి వంటి వాయిద్యాన్ని వాయిస్తూ పాటలు, మంత్రాలు వల్లెవేస్తూ భిక్షాటన చేసేవారు. కొంతమంది శూద్ర కులాలవారి కుటుంబాల్లో ఎవరైనా మరణిస్తే శవం ముందు దాసరివారు శంఖం ఊదుతూ, పాటలు పాడ్నిందుకు కొంత డబ్బులు ఇచ్చేవారు. అప్పట్లో కాలినడకనే తిరుపతి వంటి పుణ్యక్షేత్రాలకు వెళ్లేవారు యాత్రికులు. అటువంటి యాత్రికుల గుంపు ముందు దాసరులు నడుస్తూ భగవంతుని కీర్తించే పాటలు పాడుతూ ఉండేవారు. దారి పొడవునా యాత్రికుల బృందంలో భక్తి భావం రగిలించేందుకు ఇట్లా వీరి సేవలను ఉపయోగించుకునేవారు. ఈ దాసరుల్లో కొందరు ఎరుదండులుగా పేరు పొందారు. దేవునికి కొన్ని కోడె గిత్తలను వదిలేవారు రైతులు. వాటి ఆలనా పాలనా చూసి వాటికి రకరకాల విన్యాసాలు నేర్పి ఆడమన్నట్లు ఆడేలా తయారుచేసి ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ఎరుదండుల పని.
దాసరి బాగోతం
తెలంగాణలో యక్షగానాన్ని భాగవతం, బాగోతం అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ బోగాతాన్ని ఆడేవారిని భగవతులు, బాగోతులు అంటారు. దాసరోళ్ళ బాగోతం సంగీత, సాహిత్య, నృత్య అభినయాలతో కూడిన సమాహార కళారూపం, వీధుల్లో బాగోతం ఆడడం వలన వీధి బాగోతం అనే పేరు వచ్చింది. జానపదులు దాసరిబాగోతాన్ని ఒకప్పుడు అన్ని కులాల వారు ఆదరించేవారు. దాసరి బాగోతం ఆడుతున్నారంటే ఆ గ్రామంలోని ప్రజలు ప్రదర్శన తిలకించడానికి ముందుగానే వెళ్ళి అక్కడ స్థలాన్ని ఆపుకునేవారు. దాసరివాళ్ళు ఆడుతున్నారంటే ఆ ఊరిలో అందరికి ఆనందమేనట. దాసరోళ్ళు ఆడే బాగోతాలు. అల్లీరాణి, హరిచంద్ర, లవకుశ, కీచకవధ, దేవయాని వంటివాటిని రాత్రంతా ప్రజలు కుటుంబ సమేతంగా చూసేవారట, పాత్రలతో పాటు ప్రజలు లీనమై చూసేవారట. ప్రహ్లాదలో నరసింహస్వామి వేషం రాగానే కొబ్బరికాయలు కొట్టేెవారట కొందరు. కోళ్ళు మేకలు కోసేవారట, నిజంగానే నరసింహస్వామి వచ్చినట్టుగా దాసరివాళ్ళు అభినయించేవారట. దాసరి కళాకారులు వేసవి కాలంలో తమ సొంత గ్రామాలకు చుట్టు ప్రక్కల ఉన్న గ్రామాలను వంతులుగా చేసుకొని గ్రామాలకు వెళ్ళి బాగోతం ఆడేవారట. దీనినే ఊరి మీది ఆట అంటారు. ఈ దాసరి కళాకారులు ఒకరి వంతుకు వచ్చిన ఊరిలో ఇంకొకరు బాగాతాన్ని ఆడేవారు కాదట. అంటే ఒక ఊరు ఒక్క కళాకారునికి మాత్రమే సొంతమన్నమాట. ఊరిమీది ఆట అంటే అందరు కుటుంబ సమేతంగా (ఉచితంగా) తిలకించేది అనివారు చెపుతున్నారు. ఈ దాసరి కళాకారులు ఎక్కువగా నిరక్షరాష్యులు, కాని జ్ఞాపకశక్తి మాత్రం ఎక్కువగా ఉంటుంది. వీరి బాగోతం మొదట అంబ కీర్తనతో ప్రారంభం అవుతుంది. అంబ బ్రోవుమా, జగదాంబ గావుమా అనే అంబ కీర్తనతో బాగోతం మొదలవుతుంది. బుడ్డన్‌ఖాన్‌ వేషంతో బాగోతం మొదలైన తరువాత రాజు, రాణి అనేక పాత్రలతో బాగోతం రక్తి కట్టిస్తూ మంగళ హారతితో ముగిస్తారు. వీరు తబల, హార్మోనియం, గజ్జెలు, తాళం వంటి వాయిద్యాలను ఉపయోగిస్తారు.
చారిత్రక పాట గానం
బొబ్బిలి పాట పేరుతో వారు పాడిన బొబ్బిలి యుద్ధం చరిత్ర ఎంతో పేరు పొందించి. అట్లాగే అమ్మినాయుడు పాట మరొకటి. పాలకొండ తాలూకాలో అమ్మినాయుడనే దుష్టుడయిన గ్రామ పెద్దను అతడి దగ్గరే పనిచేసే ఒక సేవకుడు ఎట్లా చంపేశాడో రికార్డు చేసిన పాట ఇది. ఇటువంటి చారిత్రక సంఘటనలను ఇద్దరు దాసరులు గానం చేస్తారు. ఇద్దరూ కలిసి ప్రయాణం చేస్తూ ఇంటిటికీ తిరుగుతూ పాడతారు. అట్లాగే వారాంతపు సంతల్లోను ఈ పాటలు గానం చేస్తారు. ఒకరు పాడుతూ ఉంటే మరొకరు వంతపాడతారు.
మాతాదాసు లేదా బాణార్ ఆళ్వార్ కథ
దివ్యదేశాలలో అగ్రస్థానం పొందిన శ్రీ రంగం కావేరీనదికి ఒక ఒడ్డున ఉండగా మరో ఒడ్డున ఉంటుంది చోళరాజుల ఒకప్పటి రాజధాని, ఒక దివ్యదేశం అయిన ఉరయూరు. ఆ ప్రాంతానికి అన్నదాత కావేరి. అలాంటి సస్యశ్యామల భూమిలో వరికంకుల మధ్య "మాతాదాసు" (మాలదాసరి | బాణర్) అనే అంటరాని కులానికి చెందిన వ్యక్తికి లభించాడు బోసి నవ్వులు చిందించే పసిబాలుడు. సంతతి లేని మాతాదాసు బాలుని మగా పెంచాడు. అప్పట్లో ఈ కులం వారికి ఆలయ ప్రవేశమే కాదు కావేరీ నదిలో స్నానం కూడా నిషేధమే. కాని ఆలయ ఉత్సవాలలో, ఊరేగింపులలో వీరు ఉండవలసిందే. శ్రీ మహావిష్ణువును కీర్తిస్తూ కీర్తనలను పాడటంలో వీరు నేర్పరులు. మానవులు దూరం పెట్టినా మధురమైన గళం ప్రసాదించి దగ్గరకు చేర్చుకున్నాడు పరమాత్మ. తనకు పుష్ప పత్రి అర్చన కంటే గాత్రార్చపైపై తికరమని పెరుమాళ్ ఈ విధంగా తెలియజెప్పాడు. చక్కని స్వరంతో మధురంగా హరికీర్తనలు గానం చేస్తూ నిరంతరం వీణ ధరించి కనపడటం వలన తిరుప్పానన్ అని పిలిచేవారు. ప్రతిరోజు ఉషోదయానికి ముందే కావేరి ఒడ్డున నిలిశ్రీ రంగ విమానం వైచూ సుశ్రీ రంగనాథుని కీర్తిస్తూ, తనకెప్పటికైనా ఆ దివ్యమంగళ రూపాన్ని దర్శించే భాగ్యం ఉన్నదా అని బాధపడుతుండేవాడు. కాని అతని సమక్షం ఆలయ పూజారులకు కంటగింపుగా ఉండేది. తమ మడి ఆచారాలు అతని వలన మంటకలుస్తున్నాయన్న వంకతో ఒకనాడు అతని మీద రాళ్ళు విసిరారు. తలపైన గాయం అయి బాధతో పక్కకు తప్పుకున్నాడు తిరుప్పానన్. పూజారులు ఆలయానికి చేరుకుచూ డగా తిరుప్పానన్ కి ఎక్కడైతే గాయం అయిందో అక్కడే మూలవిరాట్టుకు రక్తస్రావం అవుతూ కనిపించింది. నిర్ఘాంతపోయారు వారు. నాటి రాత్రీ రంగనాథుడు ఆలయ ప్రధాన పూజారి సారంగనాథునికి స్వప్నంలో కనిపించి తనకు రక్తం కారడానికి కారణం తెలిపి తిరుప్పానన్ ని తన సమక్షానికి తీసుకొని రమ్మన్నాడు. పరంధాముని ఆనతి మేరకు వెళ్ళిన సారంగనాథుడు ఎంత బ్రతిమాలినా భయంతో రానన్న తిరుప్పాననను బలవంతంగా తన భుజాల మీద కూర్చోబెట్టుకుని గర్భాలయం చేరుకున్నాడు. ఎంతో కాలంగా ఎదురుస్తున్న క్షణం రావడం కనులముందు ఆరాధ్య దైవ రూపం. ఆనందాన్ని అణచుకోలేని తిరుప్పానన్ స్వామిని కీర్తిస్తూ పది పాశురాలను గానం చేసి సశరీరంగా శ్రీ రంగనాథునిలో ఐక్యం అయ్యాడు. ధన్యజీవి తిరుప్పానన్ ఆళ్వార్. ఈయన గానం చేసిన పది పాశురాల సంకలనాన్ని శ్రీ అమలానంద పిరన్" అంటారు.
ఆముక్త మాల్యదలో మాలదాసరి కథ
గోదాదేవీ రంగనాథుల పరిణయ కథే ఆముక్తమాల్యద. విశిష్టాద్వైత మతానికి చెందిన ఈ చిన్న కథను ఆధారంగా చేసుకొని, నాటి సమాజాన్ని నిశిత దృష్టితో పరిశీలించి ప్రబంధాన్ని ప్రౌఢంగా తీర్చిదిద్దాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. అందులో నాటి కులవ్యవస్థను ఎలా చిత్రించాడో చూద్దాం. నాటి వర్ణ వ్యవస్థలోని అన్ని కులాల జీవన స్థితులనూ చిత్రించాడు.
మాల దాసరికథలో కథానాయకుడు ఎలా ఉన్నాడో చూద్దాం. ‘‘చమురైన తోల్కుబుసంబు టెంకియును నిత్తడి శంఖ చక్ర కుండలము లమర/ దివెదారి కొమ్ముదోల్తి త్తియు జోడమ్ము మెడమీది మొగులాకు గొడుగు దనర/ మత్పాదరక్షయు మావు పెన్వెఱక గుట్టిన యోటి తిపిరి దండెయును మెరయ/ జిటితాళములు సంక పుటిక నొక్కొకమాటు గతిరయంబున దాకి కలసి మొరయ/ వలుద వనమాలకంటెయు మలిన తనువు/ బట్టె తిరుమన్ను బెదరు గెంపుట్టు జూపు/ బసుపు బొడి తోలు వల్వంబు నెసక మెసగ/ వచ్చు సేవింప సూరియాళు వైష్ణవుండు!’’- దళితుల జీవనంలో జంతుమాసం, తోలు పనిముట్లు ప్రధానభూమిక వహిస్తాయని రాయలు వర్ణించిన మాలదాసరి ఆహార్యాన్ని బట్టి తెలుసుకోవచ్చు. అతని చొక్కా, సంచి, టోపీ మూడూ తోలువే. పసుపు పొడితో నిండిన సంచి కూడా తోలుదే. ఇవన్నీ చమురు అంటినట్టు జిడ్డుగా వున్నాయట. కాకపోతే మాలదాసరి విష్ణు భక్తుడు గనుక చెవులకు ఇత్తడి శంఖచక్రాలు, కుండలాలు, విష్ణుమూర్తి పాదుక, మెడలో తులసిపూసల హారం, పట్టె వర్ధనాలు కలిగి ఉన్నాడు. గాయకుడు గనుక గుర్రపు వెంట్రుకతో కుట్టిన చిన్న కిన్నెర, తాను నడుస్తున్నప్పుడు చంకలోనున్న బుట్టకు తగిలి శబ్దించుచున్న చిన్నతాళాలు తగిలించుకొన్నాడు. వేకువ ప్రయాణం కాబట్టి దారి చూడడానికి దీపస్తంభం, క్రూర మృగాల నుంచి రక్షణకు చేతిలో ఒక బాణం, ఎండ వానల నుంచి రక్షణకు మొగలిరేకు గొడుగు ధరించాడు. సమాజంలో ఎవరివల్ల ఏమి మాట పడవలసి వస్తుందోనన్న బెంగతో కూడిన ఎరుపు తేరుచున్న బెదరుచూపులతో మలిన దేహుడైన దాసరి విష్ణుమూర్తిని స్తుతిస్తూ మంగళకైశికిని గానం చేయడానికి ప్రతిరోజూ దేవాలయానికి వెళుతున్నాడు. ఇత్తడి శంఖ చక్రాలు, కుండలాలు, మలినదేహం అతని పేదరికానికి, సమాజంలో గల నిమ్నత్వానికి సూచికలుగా వర్ణించాడు. రాయలు ఈ పద్యంలో దళితుడు వైష్ణవుడు అయిన దాసరిని ‘సూరియాళు వైష్ణవుడు’ అనే పదబంధంలో ఇమిడ్చి చెప్పాడు. గర్భాలయం కడిగిన నీరు లోపలి రాతి తొట్టె నిండి, కాలువ ద్వారా బైటికి ప్రవహించగా, ఆ నీటిని ఒక శూద్రుడు పోయగా దాసరి తాగేవాడు. ఉత్తమ కులాలవారిని చూచినంతనే దూరంగా తొలగి పోయేవాడు. ఎండలో గాలిలో ప్రసాదం పంపిణీ జరిగినంతసేపూ ఉండి, అతని మంచిగుణం తెలుసుకొన్న శూద్రుడు ప్రసాదాన్ని ఇవ్వగా దాన్ని తన కిన్నెర దండెపై నుండి పుచ్చుకొనేవాడు. అతడు ఇచ్చిన నీటిని త్రాగేవాడు. గుడి వెలుపలే నిల్చుండి ప్రదక్షిణ చేసి ఇంటికి పోయేవాడు. ‘‘అహరహంబు నమ్మహాత్ముండు’’ అని శ్రీహరిచేత మాలదాసరిని మహాత్ముడుగా చెప్పించిన వెంటనే ‘‘జాత్యుచిత చరిత్రమ మ/ త్ర్పీత్యర్థం బూది, తనదు హృదయము శుచితా/ నిత్యంబుగ దత్తను సాం/ గత్యము మసిపాత మానికంబై యొదుగున్‌.’’ అని విష్ణుని చేత చెప్పించాడు. విష్ణుని ప్రీతికొరకు మాలదాసరి తన జాతికి ఉచితమైన జీవనాన్ని అవలంబించాడని రాసినా అది రాయలకే ఇష్టమని చెప్పవచ్చు. మనస్సు శుచి, మాలదేహము కలిగి దాసరి మసిపాతలోని మాణిక్యంలా ఉన్నాడట. అయితే మూల ఆముక్త మాల్యదలో మాలదాసరి అనిలేదని తెలుగు అనువాదంలో దాసరిని మాలదాసరిగా మార్చారని ఎండ్లూరి సుధాకర్ గారి అభిప్రాయం అంటూ పులికొండ సుబ్బాచారి గారు చెప్తున్నారు.
తిరుమల లో మాలదాసరి విగ్రహం
thumb|240px|అలిపిరి మెట్ల దారిలో సాష్టాంగ నమస్కార ముద్రలో మాలదాసరి శిల్పం, అలిపిరి వద్ద తీసిన చిత్రం పూర్వం అలిపిరిని అడిపుళీ అని పిలిచేవారు. అడి అంటే పాదం పుళ అంటే చింత చెట్టు. పూర్వం పెద్ద చింత చెట్టు వున్నందున ఇది అలిపిరిగా పిలువబడింది. ఈచెట్టు క్రిందే తిరుమల నంబి రామానుజునికి రామాయణ రహస్యాలను ఉపదేశించాడని ఇతిహాసాలు చెబుతున్నాయి. అలిపిరి నుంచి మెట్లదారిలో బయలు దేరగానే మొదట్లోనే మాలదాసరి విగ్రహం సాష్టాంగ నమస్కారంతో కన్పిస్తుంది కొన్ని వందల ఏళ్లక్రితం హరిదాసుడైన ఓ మాల దాసరి శ్రీవారిని దర్శించుకోవటానికికని తిరుమలకు బయలుదేరాడు.అలిపిరికి చేరినతరువాత అక్కడ తొలి మెట్టు ఎక్కబోతూవుండగా శ్రీవారికి సాష్టాంగనమస్కారం చేసాడు.అప్పుడు ఆ మాల దాసరి శిలగా మారిపోయాడుఅని అంటారు
ఒక కథ
మిత్తిలి వారు మాలలకు ఎట్లా ఆశ్రితులుగా, పూజారులుగా అయ్యారనడానికి మౌఖికంగా ప్రచారంలో ఉండే ఒక కథను చెపుతారు. జమ్మికుంట మండలం వావిలాల గ్రామానికి చెందిన మధుర కవి రాములు, కృష్ణ చెప్పిన కథనం ప్రకారం పూర్వం ఒక ఊరిలో చెరువు కింద ఆ ఊరి పటేలుకు సంబంధించిన వరి చేను ఉంటేది. ఆ చెరువుకు మాల కులస్థుడైన వ్యక్తి నీరడిగా ఉంటాడు. పటేలు వరిచేను పొట్టకు వచ్చి చేనంతా ఈనుతూ ఉంటుంది. అయితే ఆ చేనులో ఒక వరిగంట మాత్రం ఈనకుంట అట్లాగే ఉంటుంది. ఈ విషయం గమనించిన నీరడిగాడు పటేలుకు చెప్పగా, అతను కొంతమంది ఆ సాములతో వచ్చి చేనులోని గంటను చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు. మరుసటి రోజు వరకు వేచి చూద్దామని అక్కడి నుండి వెళ్తాడు. మరుసటి రోజు కూడా ఆ వరిగంట (కర్ర) ఈనకుండా, పైగా అన్ని వరి గంటల కంటే పెద్దగా మారుతుంది. ఈ నీరడిగాడు ఆత్రుతతో అందులో ఏమైనా ఉంటుందా అని, దాన్ని చీల్చగా అందులో నుండి తలపై సర్వ, నుదిటిన పట్టినామాలు, చేతిలో తాంబుర, చిరతలు పట్టుకొని హరినామస్మరణ చేసుకుంటూ ఎంగిలి పిండం బయటపడుతుంది.
అతను ఆశ్చర్యపోయి ఆ బాలున్ని ఎత్తుకొని పటేలు దగ్గరికి వెళ్లగా, ఆ పటేలు బిత్తరపోయి ఏమి చేయాలో తోచక ఊరి గుడి దగ్గర పూజలు జరుగుతున్నాయని, అక్కడ శాతానులు, బ్రాహ్మణులు, పెద్దలున్నారని అక్కడికి తీసుకెళ్లమంటాడు. బాలున్ని భుజంపై ఎత్తుకొని గుడి దగ్గరికి వెళ్లి, అక్కడి వారందరితో జరిగిన విషయాన్ని చెప్పి బాలున్ని తీసుకోండని కోరుతాడు. వారంతా నువ్వు మాల కులానికి చెందిన వాడివని, నువ్వు ముట్టుకున్నవాడు మాకు ఎందుకని పరిహాసం చేసి పంపిస్తారు. నీరడు అవమానంతో బాలుణ్ణి ఎత్తుకొని గుడి వెనుక భాగంలో నిలబెట్టి పూజించగా, గుడి ముఖ ద్వారం బాలుని వైపు తిరుగుతుంది. అంతేకాకుండా గుడిలోని విగ్రహం కూడా బాలుని వైపు తిరుగగా, అక్కడి వారంతా ఆశ్చర్యపోయి బాలుని వద్దకు చేరుకొని “అయ్యామీరు ఎవరో తెలియకుండా తప్పు చేశాం, క్షమించమని బాలుని రూపంలో ఉన్న హరిహరుడిని వేడుకుంటారు. అప్పుడు హరి నీరడి వైపు తిరిగి ‘నన్ను ఆదరించిన నువ్వు శాస్త్ర విద్యలు నేర్చి మాల కులానికి పురోహితుడుగా ఉంటూ, వారికి కథలు చెప్పుతూ జీవించ’మని వరం ప్రసాదిస్తాడు. ఆ తర్వాత “నన్ను అవమానించిన ఈ భూమి మీద నేనుండలేనని, భూమాతను తీసుకెళ్ల’ మని కోరగా భూమి పగులుతుంది. ఆ బాలుడు తలకిందులుగా భూమిలోకి వెళుతుండగా, “అయ్యో స్వామివారు వెళుతున్నారని చెప్పి, ఆయన పాదాలైనా భూమి మీద ఉండాలని పాదాల వరకు కోస్తారు. అప్పుడే ఆకాశవాణి ఆయన పాదాలు తిరుపతి, శ్రీరంగంలోనే కాకుండా ఎక్కడ హరి ఉంటాడో అక్కడ ఆయన పాదాలుంటాయని, ప్రతిగుడిలో శఠగోపంగా కూడా ఆయన పాదాలే ఉంటాయని పలుకుతుంది.
ఆ తర్వాత బ్రాహ్మణులు నీరడితో నిత్య పూజలు చేస్తున్న మాకు హరి సాక్షాత్కారం కాలేదని, నువ్వు స్వచ్ఛమైన హరిభక్తుడవని, ఆ హరినే ఎత్తుకునే భాగ్యాన్ని పొందావని, నిన్ను అవమానించినందుకు క్షమించమని కోరుకుంటారు.
కన్నమ దాసు
1100 శతాబ్దం లో మాచర్ల సేన లకు సర్వ సైనాని గా భాద్యత నిర్వర్తించి, బ్రహ్మనాయుడికి నమ్మిన బంటు గా కడవరకు నిలిచి చరిత్ర లో, పల్నాటి ప్రజల గుండెల్లో నేటికి నిలిచిన మహా వీరుడు కన్నమదాసు. కన్నమదాసు తండ్రి తెప్పల నాయన్న,తల్లి పెమ్మసాని.బ్రహ్మనాయుడు దళితులకు ఆశ్రయం కల్పించి దేవాలయాల ప్రవేశం గావించాడు. చాపకూటితో సహపంక్తి భోజనాలను ఏర్పాటుచేశాడు. మాల కన్నమదాసును దత్తత పొంది మాచర్ల రాజ్యానికి సర్వసైన్యాధ్యక్షుడిగా చేసి అశేష జన నీరాజనాలను అందుకున్నాడు.అందుకే కన్నమ దాసు బ్రహ్మనాయుడిని తండ్రిగా కొన్ని చోట్ల సంబోధిస్తాడు. చిన్నప్పటి నుండే కన్నమదాసు కు పట్టుదల,వీరత్వం,భయపడని గుణం తల్లి,తండ్రులు నేర్పారని చెపుతారు. పల్నాటి చరిత్ర మనకు మొదటి గా తెలిపిన శ్రీనాధ కవింసార్వభౌమ(ఆయన కాలం 1365-1441) తన పల్నాటి వీరచరిత్ర గ్రంధం లో కన్నమ దాసు అరివీర భయంకరుడుని,మహా వీరుడని తెలిపారు. ఆ రోజుల్లో కన్నమదాసు ను కన్నమనీడు,రాజామాల కన్నమ దాసు అని,గోసంఘి కన్నమ అని మూడు పేర్ల తో ప్రజలు పిలిచేవారటని తెలిపారు.1170 సంవత్సర ప్రాంతం లో కారంపూడి లో జరిగిన పల్నాటి యుద్దం,పల్నాటి వీరుల వీరత్వం గురించి వారి తదనంతరం మహాదేవి చర్ల(మాచర్ల),గురజాల,కారంపూడి ప్రజలు బుర్రకధల రూపం లోకధల రూపం లో చెప్పుకోవటం చూసి అప్పట్లో 15 వ శతాబ్దం లో పల్నాటి ప్రాంతం పక్కనే కొండవీడు రెడ్డి రాజుల వద్దా ఆస్తాన కవి గా ఉన్న శ్రీనాధుడు ఉత్తేజితుడై పల్నాడు లో పలు ప్రాంతాలు తిరిగి పల్నాటి చరిత్ర గురించి పరిశోధనలు చేసి పల్నాటి వీరచరిత్రగ్రంధం రచించారు. కన్నమదాసు కదన రంగంలో కి వస్తే శత్రు సైన్యం లక్షమంది ఉన్న చెమటలు పట్టేవట, యుద్దరంగాన ఆయన గుర్రం పరుగెత్తే గిట్టల శబ్దం కూడా శత్రువులను భయకంపింతులను చేసేది,దేవుడా ఆ మహావీరుడు మా వైపుకాక మరో వైపు వెల్లేలా చూడు అని కోరుకునేవారట. ఈయన కత్తి తో చేసే వీరవిహారం చూసే శత్రు రాజులు ఈయనకు ఎదురు కాకుండా తప్పించుకునెడివారట.పల్నాటి యుద్దంలో గొప్ప వీరులు బాలచంద్రుడు లాంటి మహావీరులు మరణించినను, కన్నమదాసు సైన్యాన్ని నడిపించి బ్రహ్మన్న గారి సహకారంతో నాగమ్మ ను ఓడించి మాచర్ల కు విజయాన్ని చేకూర్చాడు. కన్నమ దాసు రాజాజ్ఞ ను పాటించటం లో గొప్ప విధేయుడని,అత్యంత సమయస్పూర్తి గలవాడని అనేక క్లిష్ట సమయాల్లో చతురత తో వ్యవహరించి మాచర్ల పాలకులను కాపాడారని ఆచార్య యార్లగడ్డ బాలగంగాధరరావు గారు రాసిన పల్నాటి వీరచరిత్ర పుస్తకం లో కన్నమదాసు ను వర్ణించారు. కన్నమ దాసు వాడిన ఆయుధాలు ఇతర ఏ వీరులు వాడలేదని ఆయన చేతిలో భయంకర ఖడ్గం ఉండేదని,దాని బరువు అధికమని ఆయనను దగ్గర నుండి చూస్తేనే శత్రువుల కు పై ప్రాణాలు,పైనే పోయేవని అంతటి గొప్ప వీరుడు పల్నాడు ప్రాంతం లో పుట్టటం ఒక చరిత్ర సృష్టించటం,ప్రజలు ఆయనను ఇప్పటికి గుర్తుంచుకోవటం గొప్ప విషయమని పల్నాటి చరిత్ర పై పరిశోధన చేసి ఎధిక్ ఆఫ్ పల్నాడు అనే పరిశోధన గ్రందాన్ని రచించిన రోగోర్ అనే విదేశీ చరిత్ర కారుడు తెలిపారు.అలాగే బ్రహ్మన్న కు శత్రువుల నుండి కలిగే ముప్పును కూడా అనుక్షణం గమనిస్తూ కంటికి రెప్పలా కాపాడే వాడని,కన్నమ దాసు పక్కన ఉండగా బ్రహ్మనాయుడు ని ఎవరు ఏమి చేయలేరనే నానుడి అప్పట్లో ఉండేదని తెలిపాడు.
మరింత సమాచారం కోసం
మాలదాసరిపై సమగ్రంగా తెలియదలచినవారు హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్య ఆర్ వి. ఆర్ కృష్ణశాస్త్రి పర్యవేక్షణలో డా.కొంకే గౌరీశ్వరరావు /మాలదాసరుల జీవన విధానం..సాహిత్య సాంస్కృతిక అధ్యయనం/అనే సిద్ధాంత గ్రంథం సమర్పించారు. విశ్వవిద్యాలయ గ్రంధాలయంలో అందుబాటులో ఉంది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:కులాలు
చదలవాడ కుటుంబరావు
చదలవాడ కుటుంబరావు(ఆంగ్లం: Chadalavada Kutumba Rao; 1940 - 1968) ప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా హాస్యనటుడు.
యోమొదట వీరు నాటకరంగంలో ప్రవేశించి కృషి చేశారు. 1951లో తెలుగు సినిమాలలో ప్రవేశించారు. వీరు చాలా సినిమాలలో నౌకరు పాత్రలు దరించి పేరుపొందారు. వీరు విజయా సంస్థలో పాతాళభైరవి, పెళ్ళిచేసి చూడు చిత్రాలలో నటించారు. నటనలో వీరి యాస భాష ప్రత్యేకమైన హాస్యనటులుగా నిలబెట్టింది. వ్యక్తిగతంగా వీరు మంచి చమత్కారి. పెద్ద మనుషులు, మాయాబజార్, పెళ్లినాటి ప్రమాణాలు సినిమాలలోని వీరి పాత్రలు గుర్తుండిపోతాయి. ప్రముఖ దర్శకుడు వి.మధుసూధనరావు ఇతని అల్లుడు. వీరు 1968లో పరమపదించారు.
బొత్స ఝాన్సీ లక్ష్మి
బాల్యము
11 ఏప్రిల్, 1964 లో రాజమండ్రిలో పుట్టారు. వీరి తల్లి దండ్రులు: శ్రీమతి మజ్జి కళావతి, శ్రీ మజ్జి రామారావు.
విద్య
వీరు ఎం.ఎ. ఫిలాసపి, చదివి అందులో డాక్టరేట్ సంపాదించారు.
కుటుంబము
వీరు .... ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడైన శ్రీ బోత్స సత్య నారాయణ గారిని వివాహము చేసుకున్నారు. వీరికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె కలరు.
రాజకీయ ప్రస్తావనము
వీరు 2001 నుండి 2006 వరకు విజయనగరం జిల్లా పరిషత్ చైర్ పర్సన్ గా ఉన్నారు. 2001 లో ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యురాలుగాను ఉన్నారు.
అభిరుచులు
వీరికి ఆటలు, సామాజిక కార్యక్రమాలపై ఇష్టము ఎక్కువ.
సందర్శించిన విదేశాలు
వీరు జర్మనీ, ఇటలీ, నేపాల్, శ్రీ లంక, స్విట్జర్ లాండ్, అమెరికా, బ్రిటన్ దేశాలను సందర్శించారు.
పురస్కారాలు
వీరు 2002 -2003 సంవత్సరానికి గాను ఉత్తమ మహిళా అవార్డును పొందారు.
మూలాలు
https://web.archive.org/web/20130201162904/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4218
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:1964 జననాలు వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన మహిళా లోక్‌సభ సభ్యులు
కొంచాడ
కొంచాడ శ్రీకాకుళం జిల్లా, పొందూరు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పొందూరు నుండి 32 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజాం నుండి 19 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 540 ఇళ్లతో, 2385 జనాభాతో 232 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1218, ఆడవారి సంఖ్య 1167. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 596 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581562 .పిన్ కోడ్: 532168.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పొందూరులో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పొందూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చిలకపాలెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల ఎచ్చెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పొందూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం ఎచ్చెర్లలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొంచాడలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొంచాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొంచాడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కొంచాడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, వేరుశనగ, పెసర
కమలపాడు (యాడికి మండలం)
కమలపాడు, అనంతపురం జిల్లా, యాడికి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన యాడికి నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తాడిపత్రి నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 846 ఇళ్లతో, 3214 జనాభాతో 3448 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1648, ఆడవారి సంఖ్య 1566. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 643 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 7. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594797 .పిన్ కోడ్: 515408.
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం - మొత్తం	2,299 - పురుషుల	1,157 - స్త్రీల	1,142 - గృహాల సంఖ్య	537
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ,సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల యాడికిలోను , ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌ తాడిపత్రిలోను  ఉన్నాయి. మేనేజిమెంటు కళాశాల గుత్తిలోనూ ఉన్నాయి., అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు, సమీప వైద్య కళాశాల  అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కామాలపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కామాలపాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, పొద్దుతిరుగుడు, మిరప
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
సిమెంటు
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
వస్త్రాలంకరణ
నరసింగపేట (కూనవరం)
నరసింగపేట, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, కూనవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం. .
ఇది మండల కేంద్రమైన కూనవరం నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పాల్వంచ నుండి 95 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 201 ఇళ్లతో, 778 జనాభాతో 135 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 310, ఆడవారి సంఖ్య 468. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 679. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579123. పిన్ కోడ్: 507121.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు కూనవరంలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కూనవరంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కూనవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నరసింగపేటలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.