cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం
మొట్టమొదటి ఐఎస్‌ఎస్ భాగాన్ని 1998 లో స్థాపించారు, మొదటి దీర్ఘకాలిక నివాసితులు 2000 నవంబరు 2 న వెళ్ళారు. ఆనాటి నుండి నిరంతరంగా ఇక్కడ వ్యోమగాములు నివసిస్తూనే ఉన్నారు. గతంలో రష్యన్ అంతరిక్ష కేంద్రం మిర్ పేరిట ఉన్న 9 సంవత్సరాల, 357 రోజుల నిరంతర నివాస రికార్డును ఐఎస్‌ఎస్ బద్దలు కొట్టింది. తాజా మేజర్ ప్రెజరైజ్డ్ మాడ్యూల్‌ను 2011 లో అమర్చారు. 2016 లో ప్రయోగాత్మకంగా గాలి ఊదితే ఉబ్బే మాడ్యూలును జోడించారు. కేంద్రం అభివృద్ధి, అసెంబ్లీ కొనసాగుతోంది. 2020 తో మొదలుపెట్టి అనేక కొత్త రష్యన్ అంశాలను చేర్చటానికి షెడ్యూలు తయారు చేసారు. ఐఎస్‌ఎస్ భూ నిమ్న కక్ష్యలో తిరిగే మానవ నిర్మిత వస్తువుల్లో అతి పెద్దది.దీన్ని భూమి నుండి కంటితో చూడవచ్చు. ఐఎస్‌ఎస్ లో పీడనంతో కూడిన నివాస మాడ్యూళ్ళు, నిర్మాణ ట్రస్సులు, సౌర ఫలకాలు, రేడియేటర్లు, డాకింగ్ పోర్టులు, ప్రయోగ వేదికలు, రోబోటిక్ చేతులూ ఉన్నాయి. ముఖ్యమైన ఐఎస్‌ఎస్ మాడ్యూళ్ళను రష్యన్ ప్రోటాన్ రాకెట్లు, సోయుజ్ రాకెట్లు, అమెరికా స్పేస్ షటిళ్ళ ద్వారా అంతరిక్షం లోకి పంపించారు.
సోవియట్, ఆ తరువాత రష్యన్ సాలియుట్, అల్మాజ్, మీర్ స్టేషన్లతో పాటు అమెరికా వారి స్కైలాబ్ వగైరాల తరువాత, సిబ్బంది నివసించే అంతరిక్ష కేంద్రాల్లో ఐఎస్‌ఎస్ తొమ్మిదవది. కేంద్రానికి అవసరమైన సరఫరాలను రష్యన్ సోయుజ్, ప్రోగ్రెస్, యుఎస్ డ్రాగన్, సిగ్నస్, జపనీస్ H-II బదిలీ వాహనం, గతంలో యూరోపియన్ ఆటోమేటెడ్ ట్రాన్స్ఫర్ వెహికల్ ద్వారా అందిస్తారు. డ్రాగన్ అంతరిక్ష నౌక ద్వారా వెనక్కి భూమికి తీసుకురావాల్సిన వస్తువులను (ఉదా:మరింత విశ్లేషణ అవసరమైన శాస్త్రీయ ప్రయోగాలు) తీసుకు రావచ్చు. సోయుజ్ రిటర్న్ క్యాప్సూలుకు వ్యోమగాములు కాకుండా ఇతరత్రా సమాను తేగలిగే సామర్థ్యం తక్కువ.
19 వివిధ దేశాల నుండి వ్యోమగాములు, అంతరిక్ష పర్యాటకులు ఐఎస్‌ఎస్ ను సందర్శించారు. 2019 సెప్టెంబరు నాఅటికి 19 దేశాలకు చెందిన 239 మంది వ్యోమగాములు అంతరిక్ష కేంద్రాన్ని సందర్శించారు. వారిలో చాలామంది ఒకటి కంటే ఎక్కువ సార్లు వెళ్ళివచ్చారు. అమెరికా 151 మందిని పంపగా, రష్యా 47 మందిని, జపాను తొమ్మిది మందిని,కెనడా ఎనిమిది మందిని, ఇటలీ ఐదుగురిని, ఫ్రాన్సు నలుగురినీ, జర్మనీ ముగ్గురిని, బెల్జియం, బ్రెజిల్, డెన్మార్క్, కజాఖ్స్తాన్, మలేషియా, నెదర్లాండ్స్, దక్షిణాఫ్రికా, దక్షిణ కొరియా, స్పెయిన్, స్వీడన్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లు ఒక్కొక్కరినీ పంపాయి.
వ్యోమగాములు మాంసం, పండ్లు, వేరుశనగలు, వెన్న, గింజలు, కాఫీ, టీ, నారింజరసం, నిమ్మరసం వంటి ద్రవాహారాలు తీసుకుంటారు.
ఈ కేంద్రం 72 మీటర్ల పొడవు, 108 మీటర్ల వెడల్పు, 20 మీటర్ల ఎత్తు ఉంటుంది. ఇందులో అయిదు పడకగదు లున్నాయి. దీని బరువు 4,53,592 కిలోలు.
వివిధ భాగాల తయారీ
link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:SSPF_interior.jpg|thumb|SSPFలో ఐఎస్‌ఎస్ మాడ్యూల్ నోడ్ 2 తయారీ, ప్రాసెసింగ్ అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం బహు-జాతీయ సహకార ప్రాజెక్టు కాబట్టి, కక్ష్యలో అసెంబ్లీ చేసే వివిధ భాగాలను ప్రపంచంలోని వివిధ దేశాలలో తయారు చేసారు. 1990 ల మధ్యలో, యుఎస్ భాగాలు డెస్టినీ, యూనిటీ, ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రస్ స్ట్రక్చర్, సౌర ఫలకాలను మార్షల్ స్పేస్ ఫ్లైట్ సెంటర్‌, మైచౌడ్ అసెంబ్లీ ఫెసిలిటీల్లో తయారు చేసారు. ఈ మాడ్యూల్స్‌ను ఆపరేషన్స్ అండ్ చెక్అవుట్ బిల్డింగ్, స్పేస్ కేంద్రం ప్రాసెసింగ్ ఫెసిలిటీకి తుది అసెంబ్లీ, లాంచ్ కోసం ప్రాసెసింగ్ కొరకు అందజేసారు.
జరియా, జ్వెజ్డాతో సహా రష్యన్ మాడ్యూళ్ళను మాస్కోలోని క్రునిచెవ్ స్టేట్ రీసెర్చ్ అండ్ ప్రొడక్షన్ స్పేస్ సెంటర్‌లో తయారు చేసారు. జ్వెజ్డాను తొలుత 1985 లో మీర్ -2 లోని భాగం లాగా తయారు చేసారు. కానీ దాన్ని లాంచి చెయ్యలేదు. ఇపుడది ఐఎస్‌ఎస్ సర్వీస్ మాడ్యూల్‌గా మారిపోయింది అయింది.
యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ వారి కొలంబస్ మాడ్యూల్‌ను నెదర్లాండ్స్‌లోని యూరోపియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ అండ్ టెక్నాలజీ సెంటర్ (ESTEC) లోను, ఐరోపా లోని అనేక ఇతర కాంట్రాక్టర్లూ తయారు చేసారు. ESA- నిర్మించిన ఇతర మాడ్యూళ్ళు - హార్మొనీ, ట్రాంక్విలిటీ, లియోనార్డో MPLM, కుపోలా - మొదట్లో కేన్స్ మాండెలీయు స్పేస్ సెంటర్‌లో ఉన్న థేల్స్ అలెనియా స్పేస్ ఫ్యాక్టరీలో తయారు చేసారు. లాంచ్ ప్రాసెసింగ్ కోసం మాడ్యూల్స్ యొక్క స్ట్రక్చరల్ స్టీల్ హల్స్‌ను విమానం ద్వారా కెన్నెడీ స్పేస్ సెంటర్ ఎస్‌ఎస్‌పిఎఫ్‌కు రవాణా చేశారు.
జపాను ప్రయోగ మాడ్యూల్ కిబో ను, నాస్డా (ఇప్పుడు జాక్సా) కు చెందిన సుకుబా అంతరిక్ష కేంద్రం, ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్పేస్ అండ్ ఆస్ట్రోనాటికల్ సైన్స్ వంటి జపాన్లోని వివిధ సాంకేతిక ఉత్పాదక సదుపాయాలలో తయారు చేసారు. కిబో మాడ్యూలును ఓడ ద్వారా, విమానం ద్వారా కెఎస్‌సి అంతరిక్ష కేంద్రం ప్రాసెసింగ్ ఫెసిలిటీకి రవాణా చేసారు.
కెనడార్మ్ 2, డెక్స్‌టర్ గ్రాపుల్ ఫిక్చర్‌తో కూడిన మొబైల్ సర్వీసింగ్ సిస్టమ్, కెనడియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ ఇచ్చిన కాంట్రాక్టు కింద కెనడా, అమెరికాల్లోని వివిధ కర్మాగారాల్లో (డేవిడ్ ఫ్లోరిడా లాబొరేటరీ వంటివి) తయారు చేసారు. కెనడార్మ్ 2 కోసం పట్టాలపై అమర్చిన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌, మొబైల్ బేస్ సిస్టమ్‌ను నార్త్రోప్ గ్రుమ్మన్ నిర్మించింది.
అంతరిక్షంలో కూర్పు
అంతరిక్ష కేంద్రం నిర్మాణంలో ప్రధాన భాగమైన అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రపు అసెంబ్లీ 1998 నవంబరులో ప్రారంభమైంది. రాస్వెట్ మినహా మిగతా రష్యన్ మాడ్యూళ్ళన్నిటినీ లాంచి చేసి, రోబోటిక్‌గా డాక్ చేసారు. ఇతర మాడ్యూళ్ళన్నిటినీ స్పేస్ షటిళ్ళు మోసుకెళ్ళాయి. వీటిని ఐఎస్‌ఎస్ స్వయంగా గాని, సిబ్బంది గానీ కెనడార్మ్ 2 (ఎస్ఎస్ఆర్ఎంఎస్)ను, ఎక్స్ట్రా-వెహిక్యులర్ యాక్టివిటీస్ (ఇవిఎ) నూ ఉపయోగించుకుని స్థాపించుకోవాలి; 2011 జూన్ 5 నాటికి 900 గంటలకు పైగా EVA సమయాన్ని వాడి 159 స్పేస్‌వాక్‌లు చేసి కేంద్రపు భాగాలను జోడించారు. వీటిలో 127 స్పేస్ వాక్‌లు కేంద్రం నుండి చేయగా, మిగిలిన 32 డాక్ చేసిన స్పేస్ షటిల్ ఎయిర్ లాక్స్ నుండి చేసారు.
ఐఎస్‌ఎస్ మొట్ట మొదటి మాడ్యూల్, జర్యా, 1998 నవంబరు 20 న స్వయంప్రతిపత్త రష్యన్ ప్రోటాన్ రాకెట్‌ ద్వారా ప్రయోగించారు. ఈ మాడ్యూలు ప్రొపల్షన్, యాటిడ్యూడ్ నియంత్రణ, సమాచార ప్రసారం, విద్యుత్ శక్తిని అందిస్తుంది. కానీ, దీనిలో దీర్ఘకాలిక జీవిత మద్దతు విధులు లేవు. రెండు వారాల తరువాత, నాసా తయారుచేసిన యూనిటీ అనే పాసివ్ మాడ్యూలును స్పేస్ షటిల్ యాత్ర STS-88 లో పంపించారు. దీన్ని EVA వాడి వ్యోమగాముల ద్వారా Zaryaకు జతచేసారు. ఈ మాడ్యూలుకు రెండు ప్రెషరైస్‌డ్ మేటింగ్ యెడాప్టర్స్ ఉన్నాయి. ఒకటి శాశ్వతంగా జర్యాకు బిగించి ఉంటుంది. రెండోదాన్ని స్పేస్ షటిల్ వెళ్ళినపుడు డాక్ అవడానికి వాడతారు. ఆ సమయంలో, రష్యన్ అంతరిక్ష కేంద్రం మిర్ ఇంకా పనిచేస్తూండేది. అక్కడ వ్యోమగాములు నివాసం ఉంటూండేవారు. దాంతో ఐఎస్‌ఎస్ లో రెండేళ్ళపాటు వ్యోమగాములు నివసించలేదు. 2000 జూలై 12 న, జ్వెజ్డాను కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టారు. దానిలో ఉన్న ప్రీప్రోగ్రామ్ చేసిన ఆదేశాలు దాని సౌర ఫలకాలను, కమ్యూనికేషన్ యాంటెన్నాను మోహరించాయి. ఇది తరువాత జర్యా, యూనిటీతో కలవడానికి పాసివ్ లక్ష్యంగా మారింది: జర్యా - యూనిటీ వాహనం గ్రౌండ్ కంట్రోల్ ద్వారా గానీ, రష్యన్ ఆటోమేటెడ్ రెందెవూ అండ్ డాకింగ్ సిస్టమ్ ద్వారా గానీ డాకింగ్ జరిగేటపుడు ఇది స్టేషన్ కీపింగ్ చేస్తూ కక్ష్యను కొనసాగిస్తుంది. డాకింగ్ అవగానే, జర్యా కంయూటరు కేంద్రం నియంత్రణను జ్వెజ్దాకు బదిలీ చేస్తుంది. జ్వెజ్డా స్లీపింగ్ క్వార్టర్స్, ఒక టాయిలెట్, కిచెన్, CO 2 స్క్రబ్బర్లు, డీహ్యూమిడిఫైయర్, ఆక్సిజన్ జనరేటర్లు, వ్యాయామ పరికరాలను, డేటా, వాయిస్, టెలివిజన్ కమ్యూనికేషన్లనూ మిషన్ కంట్రోల్‌తో జోడించింది. దీంతో కేంద్రానికి శాశ్వత నివాస యోగ్యత కలిగింది.
మొదటి నివాస సిబ్బంది, ఎక్స్‌పెడిషన్ 2000 నవంబరు 1 లో సోయుజ్ టిఎం -31 లో చేరుకున్నారు. కేంద్రంలో మొదటి రోజు చివరిలో, వ్యోమగామి బిల్ షెపర్డ్ రేడియో కాల్ గుర్తు "ఆల్ఫా"ను ఉపయోగించమని అభ్యర్థించాడు. "అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం" అనే కాల్ సైన్ అతనికీ, కాస్మోనాట్ క్రికలేవ్‌కూ గజిబిజిగా అనిపించింది. 1990 ల ప్రారంభంలో అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి "ఆల్ఫా" అనే పేరు ఉపయోగించేవారు. ఎక్స్‌పెడిషన్ 1 అంతా ఈ పేరును వాడేందుకు అనుమతి ఇచ్చారు. కొత్త పేరును ఉపయోగించాలని షెపర్డ్ కొంతకాలంగా ప్రాజెక్ట్ మేనేజర్లకు చెబుతూ వచ్చాడు. ప్రయోగానికి ముందు జరిగిన మీడియా సమావేశంలో నావికా సంప్రదాయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ ఆయన ఇలా అన్నాడు: "వేలాది సంవత్సరాలుగా, మానవులు ఓడల్లో సముద్రంలోకి వెళుతున్నారు. ప్రజలు ఈ నౌకలను రూపకల్పన చేసి నిర్మించారు, దాని పేరు సిబ్బందికి మంచి అదృష్టాన్ని, వారి ప్రయాణానికి విజయాన్నీ తెస్తుందనే మంచి భావనతో వాటిని ప్రారంభించారు. " ఆ సమయంలో రష్యన్ స్పేస్ కార్పొరేషన్ ఎనర్జియా అధ్యక్షుడైన యూరి సెమెనోవ్ "ఆల్ఫా" పేరు పెట్టడానికి అంగీకరించలేదు. ఎందుకంటే మొట్టమొదటి మాడ్యులార్ అంతరిక్ష కేంద్రం మీర్ అని భావించాడు. కాబట్టి " బీటా " లేదా " మీర్  2 "ఐఎస్‌ఎస్ కోసం మరింత సరైనదని అతడన్నాడు.
STS-92, STS-97 యాత్రల మధ్య కాలంలో ఎక్స్‌పెడిషన్ 1 వచ్చింది. ఈ రెండు స్పేస్ షటిల్ యాత్రలు కేంద్రపు ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రస్ స్ట్రక్చరుకు సంబంధించిన విభాగాలను జోడించాయి. ఇది యుఎస్‌లో టెలివిజన్‌ ప్రసరాలకు అవసరమైన కెయు-బ్యాండ్ కమ్యూనికేషన్ సౌకర్యాన్ని చేకూర్చింది. అలాగే ఈ యాత్రల్లో యుఎస్‌ఓఎస్ యొక్క అదనపు ద్రవ్యరాశికి అవసరమైన అదనపు యాటిట్యూడ్ మద్దతు, కేంద్రపు ప్రస్తుత 4 సౌర ఫలకాలకు అనుబంధంగా అనేక అదనపు సౌర ఫలకాలను పంపించారు.
తరువాతి రెండేళ్ళలో, కేంద్రాన్ని విస్తరించడం కొనసాగించారు. ఒక సోయుజ్-యు రాకెట్ పిర్స్ డాకింగ్ కంపార్ట్మెంట్ను తీసుకెళ్ళింది. స్పేస్ షటిల్స్ డిస్కవరీ, అట్లాంటిస్, ఎండీవర్ లు డెస్టినీ లాబొరేటరీ, క్వెస్ట్ ఎయిర్‌లాక్‌లను తీసుకెళ్ళాయి. కేంద్రపు ప్రధాన రోబోట్ ఆర్మ్, కెనడార్మ్ 2 ను, ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రస్ స్ట్రక్చర్ లోని అనేక విభాగాలను కూడా తీసుకెళ్ళాయి.
2003 లో జరిగిన కొలంబియా స్పేస్ షటిల్ ప్రమాదంతో కేంద్రం విస్తరణ షెడ్యూల్‌కు అంతరాయం కలిగింది. 2005 లో డిస్కవరీ ప్రయోగమైన STS-114 జరిపే వరకూ స్పేస్ షటిల్ కార్యక్రమాన్ని ఆపేసారు.
అట్లాంటిస్‌ చేసిన STS-115 యాత్రతో 2006 లో కేంద్రం అసెంబ్లీ తిరిగి ప్రారంభమైంది. ఇది కేంద్రపు రెండవ సెట్ సౌర ఫలకాలను పంపిణీ చేసింది. STS-116, STS-117,, STS-118 లలో మరెన్నో ట్రస్ విభాగాలు, మూడవ సెట్ సౌర ఫలకాలనూ పంపించారు. కేంద్రపు విద్యుత్-ఉత్పాదక సామర్ధ్యాలను పెద్దయెత్తున విస్తరించినందున, ఎక్కువ ఒత్తిడితో కూడిన మాడ్యూళ్ళను చేర్చే వీలు కలిగింది. హార్మొనీ నోడ్, కొలంబస్ యూరోపియన్ ప్రయోగశాలలను జోడించారు. ఆ తరువాత కొద్దికాలానికే కిబో లోని మొదటి రెండు భాగాలు వెళ్ళాయి. 2009 మార్చి లో, STS-119 లో నాల్గవ, ఆఖరి సౌర ఫలకాల సంస్థాపనతో ఇంటిగ్రేటెడ్ ట్రస్ నిర్మాణం పూర్తైంది. కిబో చివరి విభాగం 2009 జూలైలో STS-127 లో పంపించారు. తరువాత రష్యన్ పాయిస్క్ మాడ్యూలును పంపించారు. మూడవ నోడ్, ట్రాంక్విలిటీ ని 2010 ఫిబ్రవరిలో STS-130 లో కుపోలాతో పాటు పంపించారు. 2010 మేలో రష్యన్ మాడ్యూల్ రాస్వెట్ను పంపించారు 1998 లో యుఎస్ నిధులతో చేపట్టిన జర్యా మాడ్యూల్‌ను రష్యన్ ప్రోటాన్ తీసుకెళ్ళినందున, దానికి బదులుగా రాస్వెట్‌ను STS-132 లో స్పేస్ షటిల్ అట్లాంటిస్ మోసుకెళ్ళింది. USOS యొక్క చివరి పీడన మాడ్యూల్, లియోనార్డో ను, 2011 ఫిబ్రవరిలో డిస్కవరీ చిట్టచివరి యాత్ర, STS-133 లో కేంద్రానికి చేర్చారు. ఆల్ఫా మాగ్నెటిక్ స్పెక్ట్రోమీటర్ అదే సంవత్సరం STS-134 లో ఎండీవర్ తీసుకెళ్ళింది.
సిబ్బంది కార్యకలాపాలు
link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:S122e007776_orig.jpg|thumb|యుఎస్ ల్యాబ్‌లో రోబోటిక్ పరికరాలపై పనిచేస్తున్న [[STS-122|ఎస్‌టిఎస్ -122 మిషన్ నిపుణులు ]] 06:00 గంటలకు మేల్కోవడంతో సిబ్బందికి రోజు మొదలవుతుంది. ముందుగా నిద్ర తర్వాత చేసే కార్యకలాపాలు, ఉదయపు స్టేషన్ తనిఖీలు చేస్తారు. అప్పుడు సిబ్బంది అల్పాహారం తింటారు. మిషన్ కంట్రోల్‌తో రోజువారీ ప్రణాళిక సమావేశంలో పాల్గొని, అది ముగిసాక, 08:10 గంటలకు పని ప్రారంభిస్తారు. 13:05 వరకు పని చేస్తారు. ఒక గంట భోజన విరామం తరువాత, మధ్యాహ్నం మరిన్ని వ్యాయామాలు, ఇతర పనులూ చేస్తారు. 19:30 గంటలకు నిద్రకు ముందు చేసే పనులు మొదలౌతాయి. వీటిలో భోజనం, సిబ్బంది సమావేశం ఉన్నాయి. 21:30 గంటలకు నిద్ర మొదలౌతుంది. సాధారణంగా, సిబ్బంది వారపు రోజుల్లో రోజుకు పది గంటలు, శనివారాలలో ఐదు గంటలూ పనిచేస్తారు. మిగిలిన సమయం విశ్రాంతికి, వారి స్వంత పనులకు, లేదా పేరుకుపోయిన పని చేయడానికీ వాడుకుంటారు..
కేంద్రం లోని ప్రతి సభ్యునికి క్వార్టర్స్‌ ఉంటాయి. జ్వెజ్డాలో రెండు 'స్లీప్ స్టేషన్లు', హార్మొనీలో మరో నాలుగూ ఉన్నాయి. USOS లోని క్వార్టర్స్ ప్రైవేట్‌గా ఉంటాయి. సుమారు వ్యక్తి-పరిమాణంలో సౌండ్‌ప్రూఫ్ బూత్‌లు ఇవి. ROS సిబ్బంది క్వార్టర్స్‌లో చిన్న కిటికీ ఉంటుంది, కాని వీటిలో వెంటిలేషన్, సౌండ్ ప్రూఫింగ్‌లు తక్కువగా ఉంటాయి. ఒక వ్యక్తి ఒక క్వార్టర్‌లో టెథర్డ్ స్లీపింగ్ బ్యాగ్‌లో పడుకోవచ్చు, సంగీతం వినవచ్చు, ల్యాప్‌టాప్ వాడవచ్చు. వ్యక్తిగత వస్తువులను పెద్ద డ్రాయర్‌లో లేదా మాడ్యూల్ గోడలకు తగిలించిన నెట్స్‌లో పెట్టుకోవచ్చు. చదువుకోడానికి దీపం, షెల్ఫ్, డెస్క్‌టాప్‌లు కూడా మాడ్యూల్లో ఉంటాయి. సందర్శించే సిబ్బందికి స్లీప్ మాడ్యూల్ ఉండదు. గోడపై అందుబాటులో ఉన్న స్థలానికి స్లీపింగ్ బ్యాగ్‌ను పెట్టుకుంటారు. స్టేషన్‌లో స్వేచ్ఛగా తేలుతూ నిద్రించడం సాధ్యమే గానీ, సున్నితమైన పరికరాలను ఢీకొట్టే అవకాశం ఉన్నందున సాధారణంగా అలా చెయ్యరు. సిబ్బంది వసతికి వెంటిలేషన్ బాగా ఉండాలి; లేకపోతే, వ్యోమగాములు నిద్ర లేచేసరికి, తాము నిశ్వసించిన కార్బన్ డయాక్సైడే తమ తల చుట్టూ ఒక బుడగ లాగా ఏర్పడి ఆక్సిజన్ అందనీయకుండా చెయ్యవచ్చు. వివిధ స్టేషన్ కార్యకలాపాల సమయం లోను, సిబ్బంది విశ్రాంతి సమయాల్లోనూ, ఐఎస్‌ఎస్ లోని లైట్లు మసకబరచవచ్చు, ఆపెయ్యవచ్చు, రంగుల ఉష్ణోగ్రతలను సర్దుబాటు చేయనూ వచ్చు.
ఆహారం
link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:Meal_STS127.jpg|alt=Nine astronauts seated around a table covered in open cans of food strapped down to the table. In the background a selection of equipment is visible, as well as the salmon-coloured walls of the Unity node.|thumb|ఎస్టీఎస్ -127, ఎక్స్‌పెడిషన్ 20 సిబ్బంది యూనిటీ లోపల భోజనం చేస్తున్నారు. USOS లో ఉన్న ఆహారం చాలా వరకు ప్లాస్టిక్ సంచులలో వాక్యూం సీలు చేసి ఉంటుంది; డబ్బాలు చాలా అరుదు -అవి బరువుగా ఉంటాయి, రవాణా చేయడానికి చాలా ఖర్చౌతుంది. నిలవ ఉన్న ఆహారం సిబ్బందికి పెద్దగా నచ్చదు. మైక్రోగ్రావిటీలో దాని రుచి తగ్గుతుంది. కాబట్టి సాధారణ వంటలో కంటే ఎక్కువ మసాలా దినుసులు వేసి, సహా ఆహారాన్ని మరింత రుచికరంగా చేసే ప్రయత్నాలు చేస్తారు. భూమి నుండి తాజా పండ్లు, కూరగాయలను తీసుకువచ్చే నౌకల కోసం ఎదురుచూస్తూంటారు. ఆహారపు తునకలు విడివడి తేలకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకుంటారు. అవి స్టేషన్ పరికరాలను కలుషితం చేయకుండా ఉండటానికి ద్రవ పదార్థాల కంటే ఘన పదార్థాలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ప్రతి వ్యక్తికి వ్యక్తిగత ఆహార ప్యాకేజీలు ఉంటాయి. వాటిని కేంద్రంలోని గ్యాలీలో వేడి చేసుకుంటారు. ఈ గ్యాలీలో రెండు ఫుడ్ వార్మర్లు ఉన్నాయి. 2008 నవంబరులో రిఫ్రిజిరేటర్ పెట్టారు. వేడిచేసిన నీటిని, మామూలు నీటినీ అందించే డిస్పెన్సరు ఉంది. పానీయాలు డీహైడ్రేటెడ్ పొడి రూపంలో ఇస్తారు. ఈ పొడిని నీటిలో కలుపుకుని తాగుతారు పానీయాలు, సూప్‌లను ప్లాస్టిక్‌ సంచుల నుండి స్ట్రాలతో తాగుతారు. ఘనాహారాన్ని కత్తి, ఫోర్కులతో తింటారు. ఈ కత్తులు, ఫోర్కులూ తేలుకుంటూ పోకుండా వీటిని అయస్కాంతాలతో ఒక ట్రేకు జతచేసి ఉంచుతారు. ఆహారపు తునకలను తేలుకుంటూ పోనివ్వకూడదు. ఇవి స్టేషన్ లోని ఎయిర్ ఫిల్టర్లకు, ఇతర పరికరాలకూ అడ్డం పడే అవకాశం ఉంది.
పరిశుభ్రత
1970 ల ప్రారంభంలో స్కైలాబ్, సొల్యూత్‌-3 అంతరిక్ష కేంద్రాల్లో స్నానపు షవర్లు ఉండేవి. సొల్యూత్‌-6 నాటికి, 1980 ల ప్రారంభంలో, అంతరిక్షంలో స్నానం చేయడంలో (వాళ్ళునెలకోసారి స్నానం చేసేవారు) ఉన్న ఇబ్బందుల గురించి సిబ్బంది ఫిర్యాదులు చేశారు. ఐఎస్‌ఎస్ లో షవర్ లేదు. దాని బదులు వాటర్ జెట్, తడిగా ఉండే తుడిచే గుడ్డలు ఉంటాయి. టూత్ పేస్ట్ ట్యూబు లాంటి కంటైనరులో సబ్బు ఉంటుంది. నీటిని ఆదా చేయడానికి సిబ్బందికి నీళ్ళు అవసరం లేని షాంపూ, తినదగిన టూత్ పేస్టూ ఇస్తారు.
ఐఎస్‌ఎస్ లో రెండు అంతరిక్ష మరుగుదొడ్లు ఉన్నాయి, రెండూ రష్యన్ డిజైనే. ఇవి జ్వెజ్డా, ట్రాంక్విలిటీల్లో ఉన్నాయి. స్పేస్ షటిల్ వేస్ట్ కలెక్షన్ సిస్టమ్ మాదిరిగానే ఈ వ్యర్థ, పరిశుభ్రత కంపార్ట్మెంట్లు కూడా సక్షన్ పద్ధతిలో పనిచేస్తాయి. వ్యోమగాములు మొదట టాయిలెట్ సీటుకు తమను తాము కట్టేసుకుంటారు. సరిగ్గా సీలు చేసేందుకు వీటికి స్ప్రింగు-లోడుతో ఉండే నిరోధక పట్టీలుంటాయి. ఒక లీవర్ నొక్కినపుడు శక్తివంతమైన ఫ్యాను ఆన్ అవుతూ, సక్షను రంధ్రం తెరుచుకుంటుంది: గాలి ప్రవాహం వ్యర్థాలను తీసుకువెళుతుంది. ఘన వ్యర్థాలను వేరే సంచులలో సేకరిస్తారు, వీటిని అల్యూమినియం కంటైనర్‌లో నిల్వ చేస్తారు. నిండిన కంటైనర్లను ప్రోగ్రెస్ అంతరిక్ష నౌకపై భూమిపైకి తీసుకెళ్ళి విసర్జిస్తారు. టాయిలెట్ ముందు భాగంలో అనుసంధానించిన గొట్టం ద్వారా ద్రవ వ్యర్థాలను ఖాళీ చేస్తారు. శరీర నిర్మాణపరంగా తగిన "యూరిన్ ఫన్నెల్ ఎడాప్టర్ల"ను ట్యూబ్‌తో కలుపుతారు. తద్వారా పురుషులు, మహిళలు ఒకే మరుగుదొడ్డిని ఉపయోగించవచ్చు. మళ్లించిన మూత్రాన్ని సేకరించి, నీటి రికవరీ వ్యవస్థకు పంపించి, అక్కడ దానిని తాగునీటిగా రీసైకిల్ చేస్తారు.
అంతరిక్ష శిధిలాల భయం
ఐఎస్‌ఎస్ పరిభ్రమించే భూ నిమ్న కక్ష్యల్లో వివిధ రకాల అంతరిక్ష శిథిలాలు ఉన్నాయి. వాడేసిన రాకెట్ దశలు, పనికిరాని ఉపగ్రహాలు, పేలుడు శకలాలు (ఉపగ్రహ ఆయుధ పరీక్షల నుండి వెలువడ్డ పదార్థాలతో సహా), పెయింట్ల పెచ్చులు, ఘన రాకెట్ మోటార్ల నుండి వచ్చిన స్లాగ్, US-A వారి అణుశక్తితో పనిచేసే ఉపగ్రహాలు విడుదల చేసిన శీతలీకరణి వంటివి ఈ శిథిలాల్లో ఉంటాయి. ఈ వస్తువులూ, వీటితో పాటు సహజంగా ఉండే సూక్ష్మగ్రహశకలాలు కేంద్రానికి ఉన్న ముఖ్యమైన ముప్పు. స్టేషన్‌ను నాశనం చేయగలిగినంత పరిమాణంలో ఉండే పెద్ద వస్తువులను ట్రాక్ చేయవచ్చు. ఇవి చిన్న శిథిలాల వలె ప్రమాదకరమైనవి కావు. 1 సెం.మీ. నుండి ఇంకా సూక్ష్మతమమైన, ఆప్టికల్, రాడార్ పరికరాల ద్వారా కూడా గుర్తించలేనంత, చిన్న వస్తువులు ట్రిలియన్ల సంఖ్యలో ఉన్నాయి. చిన్న పరిమాణం ఉన్నప్పటికీ, ఈ వస్తువులలో కొన్ని వాటి గతి శక్తి కారణం గాను, స్టేషన్‌ నుండి అవి ఉన్న దిశ కారణంగా ముప్పుగా పరిణమిస్తాయి. స్పేస్సూట్లు వేసుకుని స్పేస్ వాక్ చేసే సిబ్బందికి, ఈ శిథిలాలు తగిలినపుడు వారి స్పేస్ సూట్ దెబ్బతిని వారి దేహాలు శూన్యానికి గురయ్యే ప్రమాదం కూడా ఉంది.
పీడనంతో కూడిన విభాగాలను, కీలకమైన వ్యవస్థలనూ రక్షించడానికి స్టేషన్‌లో బాలిస్టిక్ ప్యానెల్‌లను అమర్చారు. వీటిని మైక్రోమీటియారైట్ షీల్డింగ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ప్యానెళ్ల రకం, వాటి మందం వాటికి తగిలే దెబ్బ ఎంత తీవ్రంగా ఉంటుంది అన్నదానిపై ఆధారపడి ఉంటాయి. స్టేషన్ యొక్క కవచాలు, ఆకృతుల డిజైన్లు ROS కు (రష్యా విభాగం), USOS కూ (అమెరికా విభాగం) వేర్వేరుగా ఉంటాయి. USOS లో, విపుల్ కవచాలు ఉపయోగించారు. అమెరికా మాడ్యూళ్ళు లోపలి పొర 1.5 సెం.మీ. మందమున్న అల్యూమినియంతోటి, మధ్య పొర 10 సెం.మీ. కెవ్లార్, నెక్స్టెల్ తోటి, బయటిపొర స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ తోటీ తయారు చేసారు. శిథిలాలు బయటి పొరకు తగలగానే పొడై మేఘం లాగా మారిపోతాయి.దాంతో హల్‌కు తగిలే దెబ్బ యొక్క శక్తి వ్యాపిస్తుంది., తీవ్రత తగ్గుతుంది. ROS లో, హల్‌కు పైన ఒక కార్బన్ ప్లాస్టిక్ తేనెపట్టు పొర ఉంటుంది. దాని పైన అల్యూమినియం తేనెపట్టు పొర, దానిపై థర్మల్ ఇన్సులేషను పొర, దానిపై గ్లాసు వస్త్రం ఉంటాయి. link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:ISS_impact_risk.jpg|thumb|రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్ ఉదాహరణ: అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రంలో ప్రమాదం పొంచి ఉన్న ప్రాంతాలను చూపించే నాసా మోడల్. అంతరిక్ష శిథిలాలను భూమి నుండి రిమోట్‌గా ట్రాక్ చేస్తూ, స్టేషన్ సిబ్బందిని హెచ్చరిస్తూంటారు. అవసరమైతే, రష్యన్ విభాగంలో ఉన్న థ్రస్టర్‌లను వాడి స్టేషన్ కక్ష్య ఎత్తును మార్చి, శిథిలాల నుండి తప్పించగలవు. ఈ శిథిలాల ఎగవేత విన్యాసాలు (DAM లు) అసాధారణమైనవేమీ కావు. 2009 చివరి నాటికి ఇలాంటి విన్యాసాలు పదిసార్లు చేసారు. సాధారణంగా, కక్ష్యావేగం 1 మీ./సె. పెరిగితే కక్ష్య ఎత్తు 1 నుండి 2 కి.మీ. వరకు పెరుగుతుంది. అవసరమైతే, ఎత్తును తగ్గించవచ్చు కూడా. అయితే, దానివలన ప్రొపెల్లెంట్‌ వృథా అవుతుంది. కక్ష్య శిథిలాల నుండి రాబోయే ముప్పును చాలా ఆలస్యంగా గుర్తించి, ఒక DAM ను సురక్షితంగా నిర్వహించడానికి తగినంత సమయం లేకపోతే, స్టేషన్ సిబ్బంది స్టేషన్‌లోని అన్ని ద్వారమార్గాలను మూసివేసి, వారి సోయుజ్ అంతరిక్ష నౌకలోకి వెళ్లిపోతారు. శిథిలాల వలన అంతరిక్ష కేంద్రం ధ్వంసమై పోతే, సిబ్బంది సురక్షితంగా భూమిని చేరుకునేందుకు ఈ ఏర్పాటు చేసారు. ఈ పాక్షిక స్టేషన్ తరలింపులు నాలుగు సార్లు - 2009 2011 2012 2015 మార్చి 13 జూన్ 28 మార్చి 24 జూన్ 16 న జరిగాయి..
మిషన్ ముగింపు
link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:Jules_Verne_Automated_Transfer_Vehicle_re-enters_Earth's_atmosphere.jpg|కుడి|thumb|ఐఎస్‌ఎస్కు సరఫరాలు చేసే అంతరిక్ష నౌకలు అనేకం ఇప్పటికే జూల్స్ వెర్న్ ATV లాగా వాతావరణ రీ-ఎంట్రీకి గురయ్యాయి. ఔటర్ స్పేస్ ఒప్పందం ప్రకారం, అమెరికా, రష్యాలు తాము పంపిన మాడ్యూళ్ళకు చట్టపరంగా ధ్యత వహిస్తాయి. సహజంగా కక్ష్య క్షయమై, యాదృచ్ఛికంగా పునఃప్రవేశం అవడం (స్కైలాబ్ మాదిరిగా) ఒక పద్ధతి. స్టేషన్‌ను అధిక ఎత్తుకు పెంచడం (పునఃప్రవేశాన్ని ఆలస్యం చేయడం), సముద్రంలో మారుమూల ప్రాంతంలో పడేలా, కక్ష్య నుండి తప్పించి పడవేయడం - ఐఎస్‌ఎస్ ను పారవేయడంలో ఈ మూడింటినీ పరిగణించారు. కొద్దిగా సవరించిన ప్రోగ్రెస్ అంతరిక్ష నౌకను ఉపయోగించి, ఐఎస్‌ఎస్ ను కక్ష్య నుండి తప్పించడం 2010 చివరి నాటికి భావించిన మెరుగైన ప్రణాళిక. ఈ ప్రణాళిక సరళమైన, చౌకైనదీ, అత్యధిక మార్జిన్‌ కలిగినదీను.
ఐఎస్‌ఎస్ జీవితం ముగిసిన తరువాత, రష్యన్ కక్ష్య విభాగం లోని మాడ్యూళ్ళతో ఆర్బిటల్ పైలట్ అసెంబ్లీ అండ్ ఎక్స్‌పెరిమెంట్ కాంప్లెక్స్ (OPSEK) నిర్మించాలని ఉద్దేశించారు. ప్రస్తుత ఐఎస్‌ఎస్ నుండి తొలగించడానికి వీలున్నాయని పరిశీలనలో ఉన్న మాడ్యూళ్ళలో మల్టీపర్పస్ లాబొరేటరీ మాడ్యూల్ ( నౌకా ) ఉంది. 2020 ఏప్రిల్ నాటి స్థితి ప్రకారం, ఈ మాడ్యూలును 2020 నవంబరులో లాంచి చెయ్యాలని ప్రణాళిక చేసరు. ఇదీ, దీనికి జతచేయాలని ప్రతిపాదించిన ఇతర కొత్త రష్యన్ మాడ్యూళ్ళను OPSEK లో వాడే ఆలోచన ఉంది. 2024 లో ఐఎస్‌ఎస్ జీవితం ముగిసేనాటికి ఈ మాడ్యూళ్ళకు ఇంకా ఉపయోగకరమైన జీవితం మిగిలే ఉంటుంది.
2011 చివరలో, ఎక్స్ప్లోరేషన్ గేట్వే ప్లాట్ఫాం కాన్సెప్టులో మిగిలిపోయిన యుఎస్ఓఎస్ హార్డ్వేరును, జ్వెజ్డా 2నూ ఎర్త్-మూన్ లాగ్రేంజ్ పాయింట్లలో ఒకదానిలో ఉంచి, ఇంధనం నింపే డిపోగా, సేవా కేంద్రంగా ఉపయోగించాలని ప్రతిపాదించారు. అయితే, USOS మొత్తాన్ని విడదీసేలా రూపొందించలేదు. అంచేత ఈ ఆలోచనను పక్కనబెట్టారు.
2015 ఫిబ్రవరి లో, రోస్కోస్మోస్ 2024 వరకు ఐఎస్‌ఎస్ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఉంటుందని ప్రకటించారు. దానికి తొమ్మిది నెలల ముందు, క్రిమియాను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో రష్యాపై అమెరికా ఆంక్షలు విధించినందుకు ప్రతిస్పందనగా రష్యా ఉప ప్రధాన మంత్రి డిమిత్రి రోగోజిన్, 2020 తరువాత కూడా స్టేషన్ వాడకాన్ని పొడిగించాలన్న అమెరికా అభ్యర్థనను రష్యా తిరస్కరిస్తుందనీ, అమెరికాకు రాకెట్ ఇంజన్లను సైనికేతర ఉపగ్రహ ప్రయోగాల కోసం మాత్రమే సరఫరా చేస్తామనీ ప్రకటించాడు.
ప్రస్తుత ఐఎస్‌ఎస్‌ స్థానంలో మరొక కేంద్రాన్ని అభివృద్ధి చెయ్యడంలో సహకరించుకోడానికి రోస్కోస్మోస్, నాసాలు అంగీకరించినట్లు 2015 మార్చి 28 న రష్యన్ వర్గాలు ప్రకటించాయి. రష్యాకు చెందిన రోస్కోస్మోస్ అధినేత ఇగోర్ కొమరోవ్ పక్కన నాసా నిర్వాహకుడు చార్లెస్ బోల్డెన్‌ ఉండగా ఈ ప్రకటన చేశారు. మార్చి 28 న స్పేస్‌న్యూస్‌కు ఇచ్చిన ఒక ప్రకటనలో, నాసా ప్రతినిధి డేవిడ్ వీవర్, ఐఎస్ఎస్‌ను విస్తరించడంలో రష్యా నిబద్ధతను ఏజెన్సీ అభినందించిందని, అయితే భవిష్యత్ అంతరిక్ష కేంద్రం కోసం ఎలాంటి ప్రణాళికలను ఖాయం చేయలేదనీ చెప్పాడు.
30 2015 సెప్టెంబరు న, ఐఎస్‌ఎస్ కోసం ప్రధాన కాంట్రాక్టర్‌గా నాసాతో బోయింగ్ ఒప్పందాన్ని 2020 సెప్టెంబరు 30 వరకు పొడిగించారు. ఒప్పందం ప్రకారం బోయింగ్ సేవల్లో కొంత భాగం 2020 యొక్క ప్రాథమిక నిర్మాణ హార్డ్‌వేర్‌ను 2028 చివరి వరకు విస్తరించడానికి సంబంధించింది.
ఐఎస్‌ఎస్ ని విస్తరించడం గురించి, 2016 నవంబరు 15 న, RSC ఎనర్జియా జనరల్ డైరెక్టర్ వ్లాదిమిర్ సోల్ంట్సేవ్ ఇలా అన్నాడు: "బహుశా ఐఎస్‌ఎస్ కు నిరంతరంగా వనరులు లభించవచ్చు. 2028 వరకు స్టేషన్‌ను ఉపయోగించుకునే అవకాశాన్ని ఈ రోజు మేం చర్చించాం," కొత్త అధ్యక్షుడి పరిపాలనలో చర్చలు కొనసాగుతాయి. స్టేషన్‌ను రిటైరు చేసాక, దాన్నివాణిజ్య కార్యకలాపాలకు మార్చవచ్చనే సూచనలు కూడా ఉన్నాయి.
2018 జూలైలో ప్రతిపాదించిన స్పేస్ ఫ్రాంటియర్ చట్టం 2018 ను, ఐఎస్‌ఎస్ కార్యకలాపాలను 2030 వరకు పొడిగించడానికి ఉద్దేశించారు. ఈ బిల్లును సెనేట్‌ ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించినప్పటికీ, ప్రతినిధులసభలో ఆమోదం పొందలేదు. 2018 సెప్టెంబరు లో, ఐఎస్‌ఎస్ కార్యకలాపాలను 2030 వరకు విస్తరించే ఉద్దేశంతో మానవ అంతరిక్ష ప్రయాణ చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. దీన్ని 2018 డిసెంబరులో ధ్రువీకరించారు.
ఖరీదు
మానవుడు ఇప్పటివరకు నిర్మించిన అత్యంత ఖరీదైన ఒకే వస్తువు ఐఎస్‌ఎస్ అని అభివర్ణించారు. 2010 లో ఖర్చు $ 150 బిలియన్లుగా అంచనా వేసారు. ఇందులో 1985 నుండి 2015 వరకు స్టేషన్ కోసం నాసా కేటాయించిన బడ్జెట్ $ 58.7 బిలియన్లుకూడా కలిసి ఉంది (ద్రవ్యోల్బణానికి సరిదిద్దలేదు). రష్యా $ 12 బిలియన్లు, ఐరోపా $ 5 బిలియన్లు, జపాన్ $ 5 బిలియన్లు, కెనడా $ 2 బిలియన్లు ఇందులో చేరి ఉన్నాయి. వీటితో పాటు కేంద్రాన్ని అంతరిక్షం లోకి తీసుకుపోయిన 36 షటిల్ యాత్రల ఖర్చు ఒక్కొక్కటి $ 1.4 బిలియన్ల చొప్పున మొత్తం $ 50.4 బిలియన్లు వ్యయం చేసారు. 2000 నుండి 2015 వరకు 20,000 వ్యక్తి-దినాలు కేంద్రంలో గడిపారని భావిస్తే, ఒక్కొక్క వ్యక్తికి ఒక్కొక్క రోజుకు $ 7.5 మిలియన్లు ఖర్చు అయినట్లు లెక్క. ఇది స్కైలాబ్‌పై అయిన ఖర్చులో సగం కంటే తక్కువ.
మూలాలు
వర్గం:అంతరిక్ష కేంద్రాలు వర్గం:అంతరిక్షం
దిండోరి
భౌగోళికం
దిండోరి 22.95°N, 81.08°W వద్ద, సముద్ర మట్టం నుండి 640 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.
జనాభా
2001 జనగణ ప్రకారం, దిండోరి జనాభా 5,80,730. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. దిండోరి అక్షరాస్యత, 71%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 79%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 62%. దిండోరి జనాభాలో 13% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
కందిమళ్ళ సాంబశివరావు
కందిమళ్ళ సాంబశివరావు (ఏప్రిల్ 5, 1960) రంగస్థల నటుడు, రచయిత, పరిశోధకుడు, అధ్యాపకుడు. నాటకరంగ పరిశోధనకు భారతీయ నాటకరంగ చరిత్రలో తొలి డి.లిట్ అందుకున్నాడు.
జననం
సాంబశివరావు 1960, ఏప్రిల్ 5న బలరామయ్య, తిరుపతమ్మ దంపతులకు ప్రకాశం జిల్లా, కొలలపూడిలో జన్మించాడు.
ఉద్యోగం
గుంటూరు జిల్లా, చిలకలూరిపేట కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేస్తున్నాడు.
నాటకరంగ ప్రస్థానం
చిన్నతనం నుండే నాటకరంగంపై ఆసక్తి పెంచుకున్న సాంబశివరావు, వివిధ కార్యక్రమాలలో పాల్గొనేవాడు. నాటక సాహిత్యంపై అవగాహన ఏర్పరచుకున్న ఈయన తెలుగు నాటకరంగం - నూతన ధోరణలు, ప్రయోగాలు అనే అంశంపై పరిశోధన చేసి నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం నుండి పిహెచ్.డి పొందాడు. వివిధ సదస్సుల్లో, పత్రికలలో నాటకరంగానికి సంబంధించిన అనేక వ్యాసాలు రాశాడు. కళా సంస్థలకు కార్యదర్శిగా, గౌరవ సలహాదారునిగా, న్యాయనిర్ణేతగా సేవలందిస్తున్నాడు.
నటించినవి
రచించినవి
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:1960 జననాలు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు వర్గం:తెలుగువారు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా కథా రచయితలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రచయితలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
మహ్మద్ నవాజ్ బాషా
మహ్మద్ నవాజ్ బాషా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2019లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మదనపల్లె నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
మహ్మద్ నవాజ్ బాషా 02 అక్టోబర్ 1973లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా , మదనపల్లె లో మహ్మద్ అక్బర్ సాహెబ్,  రమీజా బీ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన ఆరోగ్యవరం యుఎమ్‌టిఎస్ నుండి పదవ తరగతి పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
మహ్మద్ నవాజ్ బాషా కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. అతని అన్న షాజహాన్ బాషా మదనపల్లె నుండి 2009 నుండి 2014 వరకు ఎమ్మెల్యేగా పని చేశాడు. వైయస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి మరణాంతరం వైయస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి స్థాపించిన వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. నవాజ్ బాషా 2019 లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వైఎస్‌ఆర్‌సిపి అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి టీడీపీ అభ్యర్థి దుమ్మలపాటి రమేశ్‌ పై 29,648 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:1973 జననాలు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
దివి వైద్య
దివి వైద్య భారతదేశానికి చెందిన తెలుగు సినిమా నటి మరియు మోడల్. ఆమె 2019లో వచ్చిన మహర్షి సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టింది. దివి బిగ్‏బాస్ సీజన్ 4లో కంటెస్టెంట్ గా పాల్గొంది. ఆమెను హైదరాబాద్‌ టైమ్స్‌ 2020లో టీవీ పరిశ్రమకు చెందిన మోస్ట్‌ డిజైరబుల్‌ వుమెన్‌గా ప్రకటించింది.
జననం,విద్యాభాస్యం
దివి వైద్య 15 మార్చ్ 1996లో హైదరాబాద్ లో శశికాంత్ వైద్య, దేవకీ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె పదవ తరగతి వరకు జూబ్లీ హిల్స్ పబ్లిక్ స్కూల్ లో చదివింది. జీ నారాయణమ్మ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ టెక్నాలజీ నుండి ఎంబీఏ పూర్తి చేసింది.
సినీ జీవితం
దివి సినిమాల మీద మక్కువతో 2017లో మోడ‌లింగ్‌తో తన కెరీర్ మొద‌లు పెట్టింది. ఆమె పలు ఫాషన్ సంస్థలకు మోడలింగ్ చేసింది. దివి 2018లో తొలిసారిగా "లెట్స్ గో" అనే లఘు చిత్రంలో నటించింది. ఆమె 2019లో వచ్చిన మహర్షి సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టింది. దివి 2019లో ఏ 1 ఎక్స్‌ప్రెస్, 2021లో క్యాబ్‌ స్టోరీస్‌ చిత్రాలలో నటించింది.ఆమె నటించిన  'సిలక ముక్కుదానా' అనే మ్యూజిక్ వీడియో 3 జులై 2021న విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
నియంత్రణ రేఖ
thumb|276x276px|ఆకుపచ్చ రంగులో ఉన్నవి పాక్ ఆక్రమిత భాగాలు: ఉత్తరాన గిల్గిట్-బల్టిస్తాన్, దక్షిణాన ఆక్రమిత కాశ్మీరు. కాషాయ రంగులోది జమ్మూ కాశ్మీరు. వాలు గీతలతో సూచించిన భాగం చైనా ఆక్రమిత అక్సాయ్ చిన్. thumb|[[ఐక్యరాజ్య సమితి|ఐక్యరాజ్యసమితి మ్యాపులో నియంత్రణ రేఖ. సియాచెన్ గ్లేసియరు వద్ద
జమ్మూ కాశ్మీరు రాష్ట్రానికి, చైనా అధీనంలో ఉన్న అక్సాయ్ చిన్‌కూ మధ్య ఉన్న సంధి రేఖను వాస్తవాధీన రేఖ (Line of Actual Control) అని అంటారు. ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రమాదకర ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా భావిస్తారు.
పాకిస్తానీ
1933 నాటి పాకిస్తాను ప్రకటన ప్రకారం కాశ్మీరు సంస్థానం ప్రతిపాదిత  పాకిస్తాను యొక్క భూభాగాల్లో ఒకటి. ఇప్పటికీ కాశ్మీరు మొత్తం  పాకిస్తానుకు చెందినదే అని పాకిస్తాను వాదిస్తుంది.
భారత్
కాశ్మీరు సంస్థానాధీశుడైన మహారాజా హరిసింగ్, మౌంట్‌బాటెన్ సూచన మేరకు కాశ్మీరును భారత్‌లో విలీనం చేసాడు. దాంతో కాశ్మీరు సంస్థానం మొత్తం భారత్‌లో కలిసినట్లేనని భారత్ ప్రకటించింది. ఈ కారణంగా పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీరు కూడా భారత్‌లో అంతర్భాగమేనని భారత్ వాదన.
నియంత్రణ రేఖకు కంచె
నియంత్రణ రేఖ నుండి 150 గజాల లోపల భారత్ ఒక కంచెను నిర్మించింది. ఈ కంచె మొత్తం 550 కి.మీ. పొడవుంటుంది. పాకిస్తాను వైపు నుండి  ఉగ్రవాదులు భారత్ లోకి రాకుండా నిరోధించేందుకు ఈ కంచెను భారత్ నిర్మించింది.
ఈ కంచెను రెండు వరుసలుగా 8 నుండి 12 అడుగుల ఎత్తుతో, ముళ్ళతీగలతో ఏర్పాటు చేసారు. రెండు వరుసల మధ్య మందుపాతరలను అమర్చారు. కంచెకు విద్యుత్తు సరఫరా ఉంటుంది. కదలికలను గమనించే సెన్సర్లు, థెర్మల్ ఇమేజింగు సెన్సర్లు, లైటింగు వ్యవస్థలు, అలారములూ ఉంటాయి. ఈ వ్యవస్థలు, కంచె దాటబోయిన ముష్కరులను గుర్తించి భారత దళాలను సత్వరమే అప్రమత్తం చేస్తాయి.
1990 ల్లో మొదలైన కంచె నిర్మాణం, 2000 లలో భారత పాకిస్తాను దళాల మధ్య ఘర్షణల కారణంగా నెమ్మదించింది. 2003 నాటి సంధి ఒడంబడిక  తరువాత నిర్మాణం తిరిగి మొదలై, 2004 సెప్టెంబరు 30. భారత సైన్యం అంచనాల మేరకు, కంచె కారణంగా ఉగ్రవాదుల చొరబాటు 80% మేరకు తగ్గిపోయింది.
ఈ కంచె ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలను, ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన ఐక్యరాజ్యసమితి తీర్మానాలనూ అతిక్రమిస్తోందని పాకిస్తాను ఆరోపించింది. ఐరోపా సమాఖ్య  భారత్ చర్యను సమర్ధించింది. ఉగ్రవాదుల చొరబాటును అరికట్టే సాంకేతికతను మెరుగు పరుస్తుందని అది చెప్పింది. 1972 సిమ్లా ఒప్పందం నియంత్రణ  రేఖను కచ్చితంగా నిర్వచించిందని కూడా ఈ సందర్భంగా ఐరోపా సమాఖ్య చెప్పింది.
మరింత సమాచారం కోసం
వర్గం:భారతదేశ భౌగోళికం వర్గం:జమ్మూ కాశ్మీరు వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ సంబంధాలు వర్గం:భారతదేశ సరిహద్దులు
విజయనగరం కోట
ఉనికి
విశాఖపట్నంనకు వాయువ్య దిశలో 40 కి.మీ.దూరంలోని విజయనగరంలో ఉంది.కోటకు 18 కి.మీ దూరంలో బంగాళాఖాతం సముద్రం ఉంది.
కోట చరిత్ర
thumb| కోట పశ్చిమ ద్వారం |ఎడమ విజయనగరం కోటను 1713 లో నిర్మించారు.ఇది ఐదు విజయానికి ఐదు సంకేతాలు కలిగియున్న ప్రదేశం.దీని స్థాపకుడు మహారాజ విజయ రామరాజు (1671-1717).ఇతనిని ఆనంద రాజు అని కూడా పిలుస్తారు. విజయనగరం మహారాజు.మహారాజుకు కోట నిర్మాణం కోసం మహారాజుకు ఈ ప్రదేశం అడవిలో తపస్సు చేస్తున్న ముస్లిం సాధువు మహాబుూబ్ వలి, అనువైన స్థలాన్ని సూచించాడు. కోట నిర్మాణానికి పునాది వేసే వేడుక రోజును పవిత్రమైన హిందూ క్యాలెండరు ప్రకారం దసరా పండగ రోజులలో పదవ రోజు (విజయం రోజు) విజయ దశమినాడు మంగళ వారం (జయ వారం అని అంటారు) నాడు ఎంపిక చేసి కోట కు శంకుస్థాపన చేయబడినట్లుగా తెలుస్తుంది.
ప్రధాన ద్వారాలు
కోట రెండు ప్రధాన ద్వారాలు వాస్తుపరంగా, రాజస్థానీ శైలిలో నిర్మించబడ్డాయి.తూర్పు ప్రధాన ద్వారం "నగర్ ఖానా" అని పిలువబడుతుంది.ఎందుకంటే పైభాగంలో "డ్రమ్ టవర్" ఉంది, ఇది రాజ ఆదేశాలు, రాజ అతిథుల రాక గురించి ప్రజలకు తెలియజేయడానికి డ్రమ్స్ కొట్టడానికి ఉపయోగించబడతుంది. పశ్చిమ ద్వారం విజయనగరం కోటకు వెనుక వైపు ఉంది.ఈ ప్రవేశ ద్వారాన్ని రాజస్థానీ శైలిలో పైన పెవిలియన్‌తో నిర్మించారు. ఈ ద్వారం రాజ సమాధులకు ప్రాప్తిని అందిస్తుంది.దహన సంస్కారాల కోసం మృతదేహాలను అంత్యక్రియలకు బయటకు తీసే సాంప్రదాయ ప్రవేశ ద్వారం.గతంలో ఉన్న ఒక కందకం స్థానంలో, ఇప్పుడు బాగా పెరిగిన ఉద్యానవనం పడమటి ద్వారం వరకు విస్తరించి ఉంది.
మోతీ మహల్
మోతీ మహల్ 1869లో విజయరామ రాజు -3 నిర్మించిన రాయల్ కోర్ట్ లేదా దర్బార్ హాల్. ఈ హాలు ప్రవేశద్వారం వద్ద రెండు పాలరాయి విగ్రహాలు ఉన్నాయి.ఇది గత కీర్తిని సూచించే ఒక స్మారక చిహ్నం. మహారాజా అలక్ నారాయణ సొసైటీ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ (మాన్సాస్) ట్రస్ట్ వ్యవస్థాపకుడు అయిన విజయనగరరాజులలో ఒకరైన పివిజి రాజు. దీనిని విరాళంగా ఇచ్చాడు.మొదటి అంతస్తులో మహిళల కోసం కళాశాల, కోట నుండి పాలించిన గత రాజుల కళాఖండాలు ఉన్న మ్యూజియం కూడా ఇక్కడ ఉంది.
ఉద్ ఖాన
thumb| ప్యాలెస్ స్నానశాల మెట్ల మార్గం పైకి దారితీస్తుంది |260x260px ఇది ఉద్ ఖాన విజయనగరరాజులు గొప్ప రాజభవనం.ఈ ప్యాలెస్ యొక్క ప్రత్యేక భాగం రాజుల సౌకర్యార్థం నిర్మించిన ప్రత్యేకమైన స్నానశాల.ఇది ఫూల్ బాగ్ ప్యాలెస్ ప్రక్కనే ఉన్న అష్టభుజి రాతితో 15 మీటర్లు (50 అడుగుల)  రాళ్ళతో నిర్మించిన ఎత్తులో, మురి మెట్ల మార్గాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది పైభాగంలో ఉన్న నీటి ట్యాంకుకు దారి తీస్తుంది. ఇది సమీపంలోని బావి నుండి నీటిని పంపింగు ద్వారా ఎక్కించబడుతుంది.
అలకానంద ప్యాలెస్
అలకనంద ప్యాలెస్‌ను రాజ అతిథి గృహంగా నిర్మించారు. ఇది రాజ అతిథుల కోసం ఖరీదైన శైలిలో నిర్మించబడింది. ఇది నడక మార్గాలతో బాగా నిర్మించిన తోటలో ఏర్పాటు చేయబడింది.ఈ ప్యాలెస్ మైదానంలో రాయల్టీని ఉపయోగించడం కోసం ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఒక ఎయిర్‌స్ట్రిప్ నిర్మించబడింది. అయితే, ఈ ప్యాలెస్‌లో ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ సాయుధ రిజర్వ్ పోలీసుల 5 వ బెటాలియన్ ఉంది.
కోరుకొండ ప్యాలెస్
అలకానంద ప్యాలెస్‌కు దగ్గరగా కోరుకొండ ప్యాలెస్ ఉంది. ఈ ప్యాలెస్ చుట్టూ ఉన్న భూమి, సుమారు 1000 ఎకరాలు కలిగి ఉంటుంది.ఇది ఆట స్థలంగా ఉపయోగించబడుతుంది.ఈ ప్రదేశంలో బాగా తోటలు కలిగి ఉండి, ప్రస్తుతం విద్యాసంస్థలు నిర్మించబడ్టాయి. ఇంకా రక్షణ దళాలలో చేరాలని కోరుకునే యువతకు శిక్షణ ఇవ్వడానికి ఒక పాఠశాల కూడా ఉంది.
టవర్ క్లాక్
thumb| గంట స్తంభం లేదా టవర్ క్లాక్|ఎడమ బ్రిటీషు రాజుల కాలంలో వారి ఆహ్వానం మేరకు తరచూ విజయనగరరాజులు లండన్ వెళ్లేవారు. లండన్ వెళ్లినప్పుడు లండన్లోని బిగ్ బెన్ తరహాలో ఉన్న క్లాక్ టవర్ చూసి,అదే తరహాలో కోటలో దీనిని నిర్మించారు. ఇది నగరం నడిబొడ్డున కోట పరిమితికి వెలుపల ఉంది.ఇది హైదరాబాదు నగరానికి చార్మినార్ ఎలాగో విజయనగరం పట్టణానికి టవర్ క్లాక్ అలాంటిది.1885 లో ఇసుకరాయితో నిర్మించిన అష్టభుజి టవర్ 68 అడుగుల (21మీటర్లు) ఎత్తుతో నిర్మించబడి ఉంది. ఇది గతంలో పైభాగం తెల్లగా పెయింట్ చేయబడింది.తరువాత క్రీమ్, ఎరుపు రంగులతో పెయింట్ చేయబడింది.
ఇతర నిర్మాణాలు
కోట పరిమితుల వెలుపల, పైడితల్లి అమ్మవార్కి అంకితం చేయబడిన ఒక పురాతన ఆలయం ఉంది.ఈ ఆలయాన్ని పట్టణ ప్రజలు ఎంతో నమ్మకంతో భావిస్తారు.ఈ దేవత రాజ కుటుంబానికి చెందిన కుమార్తె యొక్క పునర్జన్మ రూపం అని పట్టణ ప్రజలు నమ్మకం.ఈ ఆలయంలో పూజించే దేవత యొక్క విగ్రహం కూడా 1757 లో విజయదశమి రోజున కనుగొనబడింది.ఆ రోజు అక్టోబర్ 21, 22 తేదీలలో " పైడితల్లి సిరిమానోత్సవం జాతర " వార్షిక వేడుకగా జరుగుతుంది.ఈ ఆలయంలో రెండు రంగులలో శివలింగం ఉంటుంది. ఇది శివ, పార్వతుల ఐక్యతకు ఉదాహరణగా చెప్పబడింది.
1895 లో నిర్మించిన "పెర్లా వరి" అని పిలువబడే పెర్లా హోమ్ నగరంలో బాగా నిర్వహించబడుతున్న స్మారక కట్టడాలలో ఒకటిగా చెప్పబడింది.ఇది ఈ ప్రాంతంలో విద్యుత్ కనెక్షన్ పొందిన మొట్టమొదటి భవనం. దీనికి వెండితో చేసిన మంచాలతో కూడిన బెడ్‌రూమ్ ఉంది.ఈ భవనంలో భాగమైన గ్రంధాలయం ఇప్పటికీ పనిచేస్తోంది.సొగసైన యూరోపియన్ ఫర్నీచర్ కలిగియుండి, గత కీర్తి యొక్క షాన్డిలియర్లు ఇతర కళాఖండాలతో ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కోటలు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా వర్గం:విజయనగరం జిల్లా కోటలు
రామకృష్ణ విలోమ కావ్యం
రామకృష్ణ విలోమ కావ్యం 14వ శతాబ్దానికి చెందిన సూర్యకవి రచించినది. దీనిని మొదటి నుండి చివరికి చదివితే రామాయణం, చివరి నుండి మొదటికి చదివితే భారతం తెలియ జేస్తుంది. ఈ కావ్యంలో మొత్తం రమారమి 40 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
శ్లోక విశిష్టత
తం భూసుతా ముక్తి ముదారహాసం వందేయతో భవ్య భవం దయాశ్రీ
ఇదే వెనకనుంచి మొదటికి చూస్తే శ్రీ యాదవం భవ్యభతోయ దేవం సంహారదా ముక్తి ముతా సుభూతం
మొదటి శ్లోకంలో భూసుతా అంటూ సీతను గురించి, రెండవదాంట్లో శ్రీ యాదవం అంటూ కృష్ణుని గురించి ప్రస్తావిస్తున్నట్లు అర్థమౌతూనే ఉంది. ఇక అర్థాల్లోకి వెళితే దరహాసం చిందే లవుని ప్రేమించే దయగల లక్ష్మియైన ఆ సీతకు నమస్కరించుచున్నాను అని మొదటి రెండు పాదాలకు అర్థం. రెండవదానికి మంగళప్రదమైన ఆకర్షణగలవాడైన కృష్ణుని గీతబోధ చెడుని సంహరిస్తూ ప్రాణప్రదమైనది అని అర్థం
శ్లోకములు
తం భూసుతాముక్తిముదారహాసం వందే యతో భవ్యభవం దయాశ్రీ: శ్రీయాదవం భవ్యభతోయదేవం సంహారదాముక్తిముతాసుభూతం
చిరం విరంచిర్న చిరం విరంచి: సాకారతా సత్యసతారకా సా సాకారతా సత్యసత్యసతారకా సా చిరం విరంచిర్న చిరం విరంచి:
తామసీత్యసతి సత్యసీమతా మాయయాక్షమసమక్షయాయమా మాయయాక్షసమక్షయాయమా తామసీత్యసతి సత్యసీమతా
శ్రీరామతో మధ్యమతోది యేన ధీరోనిశం వశ్యవతీవరాద్వా ద్వారావతీవశ్యవశం నిరోధీ నయేదితో మధ్యమతోమరా శ్రీ:
కౌశికే త్రితపసి క్షరవ్రతీ యో దదాద్ ద్వితనయస్వమాతురం రంతుమాస్వయన తద్విద్ దాదయో తీవ్రరక్షసి పతత్రికేశికౌ
లంబాధరోరు త్రయలంబనాసే త్వం యాహి యాహి క్షరమాగతాజ్ఞా జ్ఞాతాగమా రక్షహి యాహి యాత్వం సేనా బలం యత్ర రురోధ బాలం
లంకాయనా నిత్యగమా ధవాశా సాకం తయానుత్రయమానుకారా రాకానుమా యత్రను యాతకంసా శావాధమాగత్య నినాయ కాలం
గాధిజాధ్వరవైరాయే తేతీతా రక్షసా మతా: తామసా క్షరతాతీతే యే రావైరధ్వజాధిగా:
తావ దేవ దయాదేవే యాగే యావదవాసనా నాసవాదవయా గేయా వేదే యాదవదేవతా
సభాస్వయే భగ్నమనేన చాపం కీనాశతానద్వారుషా శిలాశౌ: శౌలాశిషారుద్వానతాశనాకీ పంచాననే మగ్నభయే స్వభాస:
న వేద యామక్షరభామసీతాం కా తారకా విష్నుజితేవివాదే దేవావితే జిష్నువికారతా కా తాం సీమభారక్షమయాదవేన
తీవ్రగోరన్వయత్రార్యో వైదేహీమనసో మత: తమసోన మహీ దేవై- ర్యోత్రాయన్వరగోవ్రతీ
వేద యా పంచసదనం సాధారావతతార మా మారతా తవ రాధా సా నంద సంచప యాదవే
శైవతో హననేరోధీ యో దేవేషు నృపోత్సవ: వత్సపో నృషు వేదే యో ధీరోనేన హతోవశై:
తామితో మత్తసూత్రామా శాపాదేశ విగానతాం తాం నగావిశదేపాశా మాత్రాసూత్తమతో మితా
నాసావిఘాపత్రపాజ్ఞావినోదీ ధీరోనుత్యా సస్మితోఘావిగీత్యా త్యాగీ విఘాతోస్మి సత్యానురోధీ దీనోవిజ్ఞా పాత్రపఘావిసానా
సంభావితం భిక్షురగాదగారం యాతాధిరాప స్వనధాజవంశ: శవం జధాన స్వపరాధితాయా రంగాదగారక్షుభితం విభాసం
తయాతితారస్వనయాగతం మా లోకాపవాదద్వితయం పినాకే కేనాపి యం తద్విదవాప కాలో మాతంగయానస్వరతాతియాత
శవేవిదా చిత్రకురంగమాలా పంచావటీనర్మ న రోచతే వా వాతేచరో నర్మనటీవ చాపం లామాగరం కుత్రచిదావివేశ
కిం ను తోయరసా పంపా న సేవా నియతేన వై వైనతేయనివాసేన పాపం సారయతో ను కిం
స నతాతపహా తేన స్వం శేనావిహితాగసం సంగతాహివినాశే స్వం నేతేహాప తతాన స:
కపితాలవిభాగేన యోషాదోనునయేన స: స నయే నను దోషాయో నగే భావిలతాపిక:
తే సభాప్రకపివర్ణమాలికా నాల్పకప్రసరమభ్రకల్పితా తాల్పికభ్రమరసప్రకల్పనా కాలిమార్ణవ పిక ప్రభాసతే
దైవే యోగే సేవాదానం శంకా నాయే లంకాయానే నేయాకాలం యేనాకాశం నందావాసే గేయో వేదై
శంకావజ్ఞానుత్వనుజ్ఞావకాశం యానే నధ్యాముగ్రముధ్యాననేయా యానే నధ్యాముగ్రముధ్యాననేయా శంకావజ్ఞానుత్వనుజ్ఞావకాశం
క్షతాయ మా యత్ర రఘోరితాయు- రంకానుగానన్యవయోయనాని నినాయ యో వన్యనగానుకారం యుతారిఘోరత్రయమాయతాక్ష
తారకే రిపురాప శ్రీ- రుచా దాససుతాన్విత: తాన్వితాసు సదాచారు శ్రీపురా పురి కే రతా
లంకా రంకాగరాధ్యాసం యానే మేయా కారావ్యాసే సేవ్యా రాకా యామే నేయా సంధ్యారాగాకారం కాలం ఇతి శ్రీ దైవజ్ఞ పండిత సూర్యకవి విరచితం విలోమాక్షరరామకృష్ణకావ్యం సమాప్తం
ఇతర లింకులు
వర్గం:పద్యము వర్గం:సంస్కృత కావ్యాలు
కరణ్ అర్జున్
కథ
రాజస్థాన్‌లోని ఒక గ్రామంలో, దుర్గా సింగ్ తన ఇద్దరు ప్రియమైన కుమారులు కరణ్, అర్జున్‌లను పెంచుతున్న పేద మహిళ. ఠాకూర్ సంగ్రామ్ సింగ్‌కు చెందిన మున్షీజీ, దుర్గాతో మాట్లాడటానికి వచ్చినప్పుడు, ఆమె తన భర్త ఠాకూర్ కుమారుడని తన తండ్రికి వ్యతిరేకంగా తనను వివాహం చేసుకున్నాడని చెబుతుంది. ఠాకూర్ బంధువు అయిన దుర్జన్ సింగ్, దుర్గా భర్తను లేదా అతని కుటుంబాన్ని ఠాకూర్ ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందకుండా నిరోధించడానికి హత్య చేశాడు.
ఠాకూర్ కరణ్, అర్జున్‌లకు ఎస్టేట్‌పై సంతకం చేయాలని యోచిస్తున్నాడని తెలుసుకున్న తర్వాత, దుర్జన్ ఠాకూర్‌ను చంపి, కరణ్ మరియు అర్జున్‌లను అతని అన్నదమ్ములు నహర్, షంషేర్‌లతో కలిసి దారుణంగా హత్య చేస్తాడు. దుర్గ తన కుమారులను తిరిగి తీసుకురావడానికి కాళీ దేవిని పూజిస్తుంది. అద్భుతంగా, ఆమె ప్రార్థనలు వినబడ్డాయి, ఇద్దరూ పునర్జన్మ పొందారు, కానీ వారి గత జీవితాల గురించి తెలియకుండా విడిపోయి వేర్వేరు కుటుంబాలుగా పెరుగుతారు. ఈ అద్భుతం గురించి దుర్గాకు తెలియదు, కానీ తన కొడుకులు ఏదో ఒక రోజు తిరిగి వస్తారని ఆమె ఇప్పటికీ నమ్ముతుంది.
తారాగణం
దుర్గా సింగ్‌గా రాఖీ గుల్జార్
కరణ్ సింగ్ / అజయ్ గా సల్మాన్ ఖాన్
అర్జున్ సింగ్/విజయ్‌గా షారూఖ్ ఖాన్
బిండియాగా మమతా కులకర్ణి
సోనియా సక్సేనాగా కాజోల్
అమ్రిష్ పూరి ఠాకూర్ దుర్జన్ సింగ్, ప్రధాన విరోధి
లింగయ్య త్రిపురి పాత్రలో జానీ లీవర్, విజయ్‌కి ప్రాణ స్నేహితుడు
రంజీత్ మిస్టర్ గోవింద్ సక్సేనాగా, సోనియా తండ్రి మరియు దుర్జన్ యొక్క క్రైమ్ పార్టనర్
సోనియా మాజీ కాబోయే భర్త, దుర్జన్ కొడుకు సూరజ్ సింగ్‌గా ఆసిఫ్ షేక్
బాదల్ మున్షీ లేదా మున్షీజీగా అశోక్ సరాఫ్
షంషేర్ సింగ్‌గా జాక్ గౌడ్, దుర్జన్ బావ
నహర్ సింగ్, దుర్జన్ బావగా అర్జున్
సురక్వాల్ రిష్‌మోర్‌గా గావిన్ ప్యాకర్డ్, ఎర్రటి ప్యాంట్‌తో ఉన్న ఫైటర్
"గప్ చుప్" పాటలో సునేహ్రికా కల్వానీ, రాజస్థానీ డాన్సర్‌గా ఇలా అరుణ్
కిషోర్ భానుశాలి జాకీర్ సహ్మద్, బిండియా ప్రేమికుడిగా
గిర్ధారి సింఘానియా పాత్రలో సురేష్ చత్వాల్, అజయ్ మద్యపాన బానిస అయినా తండ్రి
ఫైట్ ఆర్గనైజర్‌గా సలీం ఖాన్ డింగ్-డాంగ్
పీటర్‌గా జాన్ గాబ్రియేల్
పెస్టన్‌గా దినేష్ హింగూ
రాజ్ కిషోర్ జుగల్ గా
అనిల్ నగ్రత్ ఫైట్ ఆర్గనైజర్
అషు బక్షిగా ఘనశ్యామ్ రోహెరా
దీపక్ శుక్లాగా బబ్బన్‌లాల్ యాదవ్
సాహెబ్‌నగర్ కలాన్ (హయత్‌నగర్‌)
సాహెబ్‌నగర్‌ కలాన్‌, తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా, హయత్‌నగర్‌ మండలంలోని గ్రామం.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత రంగారెడ్డి జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
అవుటాఫ్ కవరేజ్ ఏరియా
రచయిత గురించి
పసునూరి రవీందర్ వరంగల్‌ జిల్లా శివనగర్‌ ప్రాంతంలో 1980వ సంవత్సరం జనవరి 8న జన్మించాడు. హైదరాబాద్‌ సెంట్రల్‌ యూనివర్సిటీలో "ప్రపంచీకరణ నేపథ్యంలో తెలుగు సాహిత్యం -విమర్శ"అనే అంశం మీద ఎంఫిల్‌, "తెలంగాణ గేయసాహిత్యం-ప్రాదేశిక విమర్శ"అనే అంశంపై పి.హెచ్‌డీ చేశాడు. ఇతడు రాసిన వ్యాసాలు పలు దిన, వార పత్రికల్లో అచ్చయ్యాయి. 'దస్కత్'తెలంగాణ కథా వేదికకు కన్వీనర్‌గా పనిచేసాడు.
కథలు
ఈ పుస్తకంలో 15 కథలు ఉన్నాయి. వీటిలో మూడవ కథ "అవుటాఫ్ కవరేజ్ ఏరియా"ను ఈ పుస్తకానికి శీర్షికగా రచయిత ఎన్నుకున్నాడు. ఈ పుస్తకంలోని కథలు వరుసగా:
బయటి లింకులు
వర్గం:కథా సాహిత్యం వర్గం:సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన పుస్తకాలు
కొయ్యూరు (బాపులపాడు)
కొయ్యూరు కృష్ణా జిల్లా, బాపులపాడు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన బాపులపాడు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఏలూరు నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 419 ఇళ్లతో, 1586 జనాభాతో 528 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 813, ఆడవారి సంఖ్య 773. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 548 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 11. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589076.
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో బాపులపాడు, ఎం.ఎన్.పాలెం, మర్రిబందం, మడిచెర్ల, వేలేరు గ్రామాలు ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి బాపులపాడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పల్లెర్లమూడిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల బాపులపాడులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వట్లూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఏలూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ వట్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల బొమ్ములూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వట్లూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఏలూరులోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొయ్యూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొయ్యూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీ కొల్లి రామశతృఘ్న, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]
ఉత్పత్తి
కొయ్యూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
ఇతర మౌలిక సదుపాయాలు
పాల ఉత్పత్తిదారుల సహకార సంఘం ఉంది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1618. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 830, స్త్రీల సంఖ్య 788, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 424 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 528 హెక్టారులు.
వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు అమరావతి; 2016,జనవరి-10; 5వపేజీ.
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
రాళ్ళబండి సుబ్బారావు ప్రభుత్వ పురావస్తు ప్రదర్శనశాల, రాజమహేంద్రవరం
రాజమహేంద్రవరం చారిత్రకంగా ఎంతో ప్రసిద్ది చెంది ఉన్నది. దీని సమీప ప్రాంతాల ద్వారా అశేషమైన చారిత్రక వస్తు సంపద పోగుపడింది. దీని బద్రపరచాలనే మంచి సంకల్పంతో పలువురు ప్రముఖులు కృషి చేసారు. వారి కృషి వలన నగరంలో గోదావరి తీరంలో పురావస్తు ప్రదర్శన శాల ఏర్పాటు జరిగింది.
ప్రారంభం
ప్రాచీన శిల్పాలు, శాసనాలు, రాగిరేకులు, ఇతర చారిత్రక గ్రంథాలను సేకరించి ప్రామాణికంగా ఆంధ్రదేశ చరిత్రను రాయాలనే ఉద్దేశంతో ఆంధ్రా హిస్టారికల్ సొసైటీ ఏర్పాటైంది. అప్పటి వరకు సేకరించిన చారిత్రక శిల్పాలు, శాసనాలను 1956లో ఒక ప్రదర్శనశాలగా తీర్చిదిద్దింది. రాష్ట్రపురావస్తు ప్రదర్శనశాలలశాఖ ఆప్రదర్శనశాలను స్వాధీనం చేసుకొని 1967లో శ్రీరాళ్ళబండి సుబ్బారావు ప్రభుత్వ పురావస్తు ప్రదర్శనశాలగా మార్చింది.
వస్తు సంపద
చరిత్ర పూర్వయుగం నుంచి మధ్య యుగం వరకూ వాడిన వివిధ పనిముట్లు రాతియుగాల కాలం నాటి గొడ్డళ్లు, చారిత్రిక యుగం నాటి రాతి పాత్రలు, మట్టి పాత్రలు, ఇటుకలు, ఇనుపయుగం నాటి పురాతన వస్తువులు కత్తులు, కటారులు, రాజులకాలం నాటి నాణాలు, ఇక్ష్వాకు, తూర్పు, చాళుక్య రాజులు వ్రాయించిన రాగిరేకు శాసనాలు, కొయ్యబొమ్మలు, రాతి శిల్పాలు, కంచు విగ్రహాలు, బీదరీ పాత్రలు, 11వ శతాబ్దంలో రాజోలు మండలంలోని తాటిపాకలో లభ్యమైన వర్దమాన మహావీరుడి విగ్రహం, ధవళేశ్వరం, వేమగిరి మధ్య త్రవ్వకాలలో లభ్యమైన శైవ పానవట్టం ఒక అద్భుతం అని చెప్పాలి, పాన పట్టం పై ఉన్న శివుడికి అభిషేకం చేస్తే, అభిషేకం చేరిన నీరు లేదా పాలు నందినోట్లో నుంచి బయటకు వస్తాయి. అలాగే వరంగల్‌ జిల్లా రామప్ప దేవాలయం నుంచి సేకరించిన నీటిపై తేలియాడే కాకతీయుల కాలంనాటి ఇటుక, సందర్శకులకు ఆశ్చర్యం కలుగచేస్తాయి, ఇక తూర్పు చాళుక్య రాజైన శ్రీ రాజరాజ నరేంద్రుని పేరుతో శ్రీరాజరాజ అని ముద్రించిన బంగారు నాణెం, 1975లో గోదావరి వరదలలో కొట్టుకుని వచ్చిన గిరిజన దేవత కొయ్య బొమ్మ, అలాగే మధ్యయుగానికి చెందిన స్కంధ మూర్తి, విష్ణు, శ్రీదేవి, భూదేవి, హనుమాన్‌, తార, విగ్రహాలు, గోల్కొండ  నవాబులు కుతుబ్‌ షాహీల ఆయుధాలు, 3వశతాబ్దం నాటి సున్నపురాతితో చేసిన బుద్ధుని విగ్రహం, రాజమండ్రి చంద్రిక థియేటర్‌ తవ్వకాలలో లభ్యమైన పెద్ద నంది బొమ్మ తాటిపాకలో లభ్యమైన జైన తీర్ధంకరుడైన వర్ధమానమహావీరుడు, వేణుగోపాల .కుమార స్వామి, సూర్య, భైరవ, గణేశ, నంది.మకర తోరణం, ద్వారపాలక, ఆంజనేయ, శ్రీదేవి, పార్వతి శిల్పాలు గోదావరి అదనపు ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి ఈ ప్రదర్శన శాలలో ఉన్న పురాతన వస్తువులను చుస్తే వాటిని సేకరించడానికి రాళ్ళబండి సుబ్బారావు గారు పడిన శ్రమ మనల్ని ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తుంది.
ఆయన కృషిని గుర్తించిన ప్రభుత్వం శ్రీ రాళ్లబండి సుబ్బారావు గారి పేరుమీదనే 1967 వ సంవత్సరంలో శ్రీ రాళ్లబండి సుబ్బారావు ప్రభుత్వ పురావస్తు ప్రదర్శనశాల, రాజమండ్రిగా ఆ మ్యూజియం కి నామకరణం చేయడం జరిగింది