cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
జూన్ 21
జూన్ 21, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 172వ రోజు (లీపు సంవత్సరములో 173వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 193 రోజులు మిగిలినవి.
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
జూన్ 21
సంఘటనలు
thumb|[[కాళేశ్వరం ఎత్తిపోతల పథకం]]
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్
ఉత్పత్తి
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
జూన్ 21
బయటి లింకులు
జూన్ 20 - జూన్ 22 - మే 21 - జూలై 21 -- అన్ని తేదీలు
సడ్లపల్లి
సడ్లపల్లి, అనంతపురం జిల్లా, హిందూపురం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
జూన్ 21
బయటి లింకులు
వర్గం:జూన్ వర్గం:తేదీలు
మన్నెవారి జలాల్‌పూర్
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, చెరకు
వార్తాపత్రిక
thumb|స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించిన వార్తతో ఆంధ్రపత్రిక తెలుగు వార్తా పత్రికలలలో దాదాపు 9 రకాల దినపత్రికలు, ఐదారు పక్షపత్రికలు వెలువడుతున్నాయి. ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేయటంలో ఇవి ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి
దినపత్రికలు
తెలుగు దినపత్రికలు ప్రతి ఒక్క జిల్లా కేంద్రం నుండి ప్రచురణ మొదలుపెట్టి, స్థానిక వార్తలను జిల్లా సంచికలలో ప్రచురించటంతో, ప్రజలకు పత్రికలు చేరువయ్యాయి. 2010 లో కొన్ని పత్రికలు శాసనసభ నియోజక వర్గ వారీగా ప్రత్యేక పేజీలు ఇవ్వడం మొదలు పెట్టాయి. వీటిలో కొన్ని అంతర్జాలంలో కూడా చదివే అవకాశం కలిగి ఉన్నాయి. అయితే ఏ పత్రిక కూడా ముఖ్యమైన వ్యాసాలను అంతర్జాలంలో శాశ్వతంగా నిల్వ చేయకపోవటంతో, చారిత్రక, విశ్లేషణ వ్యాసాల వల్ల పరిశోధకులకు ఉపయోగం లేకుండా పోతుంది. ఆంగ్ల పత్రికలలో ముఖ్యంగా ది హిందూ మాత్రమే శాశ్వతంగా వార్తా వ్యాసాలను నిల్వ చేస్తున్నది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు పత్రికలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్
thumb|అమరావతి స్థూపం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్ 1976 లో స్వచ్ఛంద సంస్థగా నమోదయ్యింది. వైజ్ఞానిక రీతులలో చరిత్ర అధ్యయనాలను ప్రోత్సహించడం దీని ప్రధానవుద్దేశ్యం. 1998లో జరిగిన 22 వ సావంత్సరిక సదస్సులో సమగ్ర చరిత్రను 7 సంపుటాలలో మొత్తం 5000 ముద్రించిన పేజీలలో రూపొందించాలని నిర్ణయించారు. 2008 వార్తల ఆధారంగా 9 సంపుటాలుగా చేయాలని నిర్ణయించడం జరిగింది. దీనికి 300 మంది పరిశోధకులు కృషి చేస్తున్నారు. ఈ పనికి 1960లో బీజం బడగా 1970 లో అప్పటి అంతర్జాతీయ తెలుగు సంస్థ, ఆ తరువాత తెలుగు అకాడమీ, కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం కృషిచేశాయి. మేధో పరంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌ హిస్టరీ కాంగ్రెస్‌, ఆర్థిక పరంగా తెలుగువిశ్వవిద్యాలయం దీనిలో పాల్గొంటున్నాయి.
వనరులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర
బూదవాడ
బూదవాడ పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
థామస్ జార్జ్ రూథర్‌ఫర్డు
thumb సర్ థామస్ జార్జ్ రూథర్‌ఫర్డు (సెప్టెంబరు 26, 1886 – 1957 ), భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఐ.సి.ఎస్ అధికారి, స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వపు బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరు. కన్నెగంటి హనుమంతును హతమార్చి పుల్లరి సత్యాగ్రహాన్ని, అల్లూరి సీతారామరాజును హతమార్చి మన్యం తిరుగుబాటును అణచివేసిన బ్రిటీషు జనరల్ గా తెలుగు ప్రజలకు రూథర్‌ఫర్డ్ చిరపరిచితుడు.
ఇంగ్లాండులో పుట్టిన రూథర్‌ఫర్డు ఎడిన్‌బరోలోని జార్జి వాట్సన్ కళాశాలలో, ఎడిన్‌బరో విశ్వవిద్యాలయాలలో విద్యాభ్యాసం చేశాడు. 1907లో ఎడిన్‌బరో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.ఏ డిగ్రీతో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆ తరువాత బ్రిటీషు పాలనలో ప్రభుత్వోద్యోగిగా భారతదేశం వచ్చాడు. 1912లో బరంపురంలో సబ్‌కలెక్టరుగా పనిచేశాడు. అక్కడ పనిచేసే రోజుల్లో ఈయనకు వరాహగిరి వెంకట జోగయ్య వంటి స్థానిక న్యాయవాదులతో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. మన్యం తిరుగుబాటు కాలంలో ఏజెన్సీ వ్యవహారాల ప్రత్యేక కమీషనరుగా పనిచేశాడు. ఈయన గుంటూరు, గోదావరి, గంజాంలతో పాటు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని అనేక జిల్లాలలో కలెక్టరుగా పనిచేశాడు. గంజాం జిల్లా కలెక్టరుగా పనిచేస్తూ 1921లో జిల్లా వ్యవహారాలపై నివేదికనందిస్తూ, గంజాం జిల్లాను ఒడిషా రాష్ట్రంలో చేర్చాలని సిఫారసు చేశాడు కానీ, అప్పటి మద్రాసు గవర్నరు ఋషికుల్య నది ఒరియా ప్రాబల్యానికి సహజమైన దక్షిణ సరిహద్దు అని పట్టుబట్టాడు.1939 నుండి 1943 వరకు మద్రాసు గవర్నరు యొక్క ప్రత్యేక సలహాదారుగా పనిచేశాడు. రూథర్‌ఫర్డ్ 1943 ఫిబ్రవరి 3 నుండి సెప్టెంబరు 6 వరకు, తిరిగి 1944 ఏప్రిల్ 24 నుండి 1946 మే 12 వరకు రెండు పర్యాయాలు బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరుగా పనిచేశాడు. ఆ రెండు పర్యాయాల మధ్య కాలంలో (1943 సెప్టెంబరు 6 నుండి 1944 జనవరి 21 వరకు), అప్పటి బెంగాలు గవర్నరు జాన్ హెర్బర్ట్ అనారోగ్య కారణాలవళ్ల రాజీనామా చేయగా రూథర్‌ఫర్డు బెంగాలు రాష్ట్ర ఆపద్ధర్మ గవర్నరుగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు. బీహారు రాష్ట్ర గవర్నరుగా ఆదివాస ప్రజల వ్యవహారాలలో భారతప్రభుత్వం కలుగజేసుకోకూడదని వాదించాడు.
1946 సంవత్సరపు మే నెలలో ఆరోగ్యకారణాల వల్ల తనకు పదవీ విరమణ కల్పించవలసినదిగా బ్రిటీషు చక్రవర్తిని అర్ధించాడు. ఈయన పదవీ విరమణను రాజు అంగీకరించడంతో శేష జీవితాన్ని గడపడానికి మాతృదేశమైన ఇంగ్లాండు తిరిగివెళ్ళాడు.
మూలాలు
వర్గం:1886 జననాలు వర్గం:1957 మరణాలు
కుమ్మూరు
కుమ్మూరు, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, చింతూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతూరు నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పాల్వంచ నుండి 85 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 499 ఇళ్లతో, 1806 జనాభాతో 1005 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 890, ఆడవారి సంఖ్య 916. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 19 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1773. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579178. పిన్ కోడ్: 507126.
2014 లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడినపుడు, ఈ గ్రామాన్ని ఈ మండలంతో సహా ఖమ్మం జిల్లా నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో చేర్చారు. ఆ తరువాత 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఇది మండలంతో పాటు అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో కలిసింది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు చింతూరులో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల చింతూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ భద్రాచలంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కుమ్మూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కుమ్మూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కుమ్మూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కుమ్మూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, పొగాకు
సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం
సంగగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం సేలం జిల్లా, నమక్కల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:తమిళనాడు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
వ్యావహారిక భాషోద్యమం
తెలుగు భాషలో వచ్చిన చారిత్రాత్మకమైన మార్పుకు ప్రధాన కారణం గిడుగు రామమూర్తి గారి సారథ్యంలో నడిచిన వ్యావహారిక భాష ఉద్యమం లేదా వ్యావహారిక భాషోద్యమం. ఇది 20వ శతాబ్దపు పూర్వార్ధంలో ప్రాచీనమైన గ్రాంథిక భాషకు, వ్యావహారిక లేదా వాడుక భాషకు మధ్య జరిగిన భాషా ఉద్యమం.
చరిత్ర
1907లో జె.ఎ.యేట్స్ (J. A. Yates) అనే ఇంగ్లీషుదొర ఉత్తర కోస్తా జిల్లాలకు స్కూళ్ళ ఇన్స్పెక్టర్‌గా వచ్చాడు. చిన్న తరగతుల్లో తెలుగు పండితులు పాఠాలు చెప్పే పద్ధతి ఆ దొరకు అర్థం కాలేదు. ప్రజలు వ్యవహరించే భాష, పుస్తకాల భాష మధ్య ఎందుకు తేడాలున్నాయి అన్నది అతని ముఖ్య సమస్య. అంతకు ముందు తమిళదేశంలోనూ అదే సమస్య అతనిని వేధించింది. విశాఖపట్నంలో మిసెస్ ఎ.వి.ఎన్.కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉన్న పి.టి. శ్రీనివాస అయ్యంగారిని అడిగితే ఆయన గురజాడ అప్పారావు, గిడుగు రామమూర్తి దీనికి సమాధానం చెబుతారని అన్నాడు. ఆ విధంగా గిడుగు జీవిత ఉత్తరార్థంలో ఈ విషయాన్ని గురించి గాఢంగా ఆలోచించి తెలుగు విద్యావిధానంలో అన్యాయం జరుగుతున్నదని గుర్తించాడు. గురజాడ, గిడుగులు, శ్రీనివాస అయ్యంగారు, యేట్సు — ఈ నలుగురి ఆలోచనల వల్ల వ్యావహారిక భాషోద్యమం ఆరంభమైంది.
1906 నుండి 1940 వరకు గిడుగు రామమూర్తి కృషి అంతా తెలుగు భాషా సేవకే. యేట్స్ ప్రోత్సాహంతో శిష్టజన వ్యావహారిక తెలుగు భాషను గ్రంథరచనకు గ్రాహ్యమైందిగా చేయడానికి అత్యంత కృషి చేసి కృతకృత్యుడయ్యాడు. కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గారి మద్దతు ఇతనికి లభించింది.
1912-13లో స్కూలుఫైనల్‌లో వ్యాసరచన కావ్యభాషలో గాని ఆధునికభాషలో గాని రాయవచ్చునని స్కూలు ఫైనల్‌ బోర్డు కార్యదర్శి ఒక ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు (జీ.ఓ.) ఇచ్చాడు. ఆధునిక భాషకు లక్ష్యంగా చార్లెస్ ఫిలిప్ బ్రౌన్ తెలుగు రీడర్‌ ను, ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య రచించిన కాశీయాత్ర చరిత్రను ఉదహరించాడు. ఈ మార్పుల వల్ల తెలుగు సాహిత్యానికి అపకారం జరుగుతుందని పండితుల్లో అలజడి బయలుదేరింది. మద్రాసులో జయంతి రామయ్య పంతులు అధ్యక్షతన "ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు" ఏర్పడ్డది. వావిలికొలను సుబ్బారావు, వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి లాంటి పండితులు జయంతి రామయ్య వాదాన్ని బలపరిచారు. దేశం అంతటా సభలు పెట్టి వ్యాసరచన పరీక్షలో ప్రభుత్వం ఇచ్చిన స్వేచ్ఛను ఉపసంహరించాలని పెద్ద ఎత్తున ఉద్యమం లేవదీసారు.
1919-20ల మధ్య వ్యావహారిక భాషోద్యమ ప్రచారం కొరకు 'తెలుగు' అనే మాసపత్రిక నడిపాడు. వ్యవహారిక భాషను ప్రతిఘటించిన ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు సభలో (1925, తణుకులో) నాలుగు గంటలపాటు ప్రసంగించి గ్రంథాల్లోని ప్రయోగాల్ని ఎత్తి చూపి తన వాదానికి అనుకూలంగా సమితిని తీర్మానింపజేసాడు "గిడుగు". సాహితీ సమితి, నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు మొదలైన సంస్థలు కూడా గిడుగు వాదాన్ని బలపరచాయి.
స్కూలు కాలేజీ పుస్తకాల్లో గ్రాంథికభాషే పాతుకుపోయింది; కొన్నిటిలో వీరేశలింగంగారు ప్రతిపాదించిన సరళ గ్రాంథికం కూడా వచ్చింది. గిడుగు రామమూర్తి ఊరూరా ఉపన్యాసాలిస్తూ గ్రాంథికంలో ఏ రచయితా నిర్దుష్టంగా రాయలేడని నిరూపించాడు. 1919లో గిడుగు "తెలుగు" అనే మాసపత్రికను స్థాపించి తన శాస్త్రీయ వ్యాసాలతో, ఉపన్యాస పాఠాలతో అవిశ్రాంతంగా పోరాటం సాగించాడు. కాని ఆ పత్రిక ఒక ఏడాది మాత్రమే నడిచింది. చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి, తల్లావజ్ఝుల శివశంకరశాస్త్రి, కందుకూరి వీరేశలింగం, పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి, వజ్ఝల చినసీతారామశాస్త్రి మొదలైన కవులు, పండితులు వ్యావహారిక భాషావాదం వైపు మొగ్గు చూపారు. 1919 ఫిబ్రవరి 28న రాజమహేంద్రవరంలో కందుకూరి వీరేశలింగం అధ్యక్షులుగా, గిడుగు కార్యదర్శిగా "వర్తమానాంధ్ర భాషా ప్రవర్తక సమాజం" స్థాపించారు.
1924లో కాకినాడలోని ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు ఆధికారికంగా వ్యావహారిక భాషా నిషేధాన్ని ఎత్తివేసింది.
1933లో గిడుగు రామమూర్తి సప్తతి మహోత్సవం ఆయన అభిమానులు, శిష్యులు రాజమహేంద్రవరంలో బ్రహ్మాండంగా జరిపారు. తెలికచెర్ల వెంకటరత్నం సంపాదకుడుగా ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి వచ్చిన 46 పరిశోధక వ్యాసాలతో "Miscellany of Essays" (వ్యాస సంగ్రహం) అనే ఉద్గ్రంథాన్ని ఆయనకు సమర్పించారు.
1936లో నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు అనే సంస్థను ఆధునికులు స్థాపించి సృజనాత్మక రచనల్లో శిష్టవ్యావహారికాన్ని ప్రోత్సహించే "ప్రతిభ" అనే సాహిత్యపత్రికను ప్రచురించారు.
1937లో తాపీ ధర్మారావు సంపాదకులుగా "జనవాణి" అనే పత్రిక కేవలం ఆధునిక ప్రమాణ భాషలోనే వార్తలు, సంపాదకీయాలు రాయటం మొదలుపెట్టింది.
ముగింపు
గిడుగు రామమూర్తి 1940 జనవరి 15వ తేదీన ప్రజామిత్ర కార్యాలయంలో పత్రికాసంపాదకులను సంబోధిస్తూ చేసిన తన తుదివిన్నపంలో వ్యావహారిక భాషా వ్యాప్తికి చాలా సంతృప్తి పొందాడు. కాని, ప్రభుత్వ విద్యాశాఖవారు, విశ్వవిద్యాలయాలు గ్రాంథికాన్ని వదిలిపెట్టక పోవటానికి బాధపడ్డాడు. ఆ విన్నపంలోని చివరిమాటలు -
"దేశభాష ద్వారా విద్య బోధిస్తే కాని ప్రయోజనం లేదు. శిష్టజనవ్యావహారికభాష లోకంలో సదా వినబడుతూంటుంది. అది జీవంతో కలకలలాడుతూ ఉంటుంది. గ్రాంథికభాష గ్రంథాలలో కనబడేదే కాని వినబడేది కాదు. ప్రతిమ వంటిది. ప్రసంగాలలో గ్రాంథికభాష ప్రయోగిస్తూ తిట్టుకొన్నా సరసాలాడుకున్నా ఎంత హాస్యాస్పదంగా ఉంటుందో చూడండి. గ్రాంథికభాష యెడల నాకు ఆదరము లేకపోలేదు. ప్రాచీనకావ్యాలు చదువవద్దనీ విద్యార్థులకు నేర్పవద్దనీ నేననను. కాని ఆ భాషలో నేడు రచన సాగించడానికి పూనుకోవడం వృథా అంటున్నాను. నిర్దుష్టంగా ఎవరున్ను వ్రాయలేరు. వ్రాసినా వ్రాసేవారికి కష్టమే వినేవారికి కష్టమే. వ్రాసేవాండ్లేమి చేస్తున్నారు? భావం తమ సొంత (వాడుక) భాషలో రచించుకొని గ్రాంథికీకరణం చేస్తున్నారు. అది చదివేవాండ్లు వినేవాండ్లు తమ సొంత వాడుకమాటలలోకి మార్చుకొని అర్థం చేసుకొంటున్నారు. ఎందుకీ వృథాప్రయాస? స్వరాజ్యం కావలెనంటున్నాము. ప్రత్యేకాంధ్రరాష్ట్రము కోసం చిక్కుపడుతున్నాము. ప్రజాస్వామిక పరిపాలనం కోరుచున్నాము. ఇటువంటి పరిస్థితులలో మన ప్రజలకు, సామాన్య జనులకు ఏభాష ద్వారా జ్ఞానం కలుగచేయవలసి ఉంటుందో, ఏ భాషలో గ్రంథరచన సాగించవలసి ఉంటుందో ఆలోచించండి. మీచేతులలో పత్రికలున్నవి. పత్రికల ద్వారా మీరు ఎంతైనా చేయగలరు”.
డమాస్కస్
నైరుతి సిరియాలో ఉన్న డమాస్కస్, 2.6 మిలియన్ ప్రజలతో (2004) ఒక పెద్ద మహానగర ప్రాంతంగా ఉంది. భౌగోళికంగా యాంటీ-లెబనాన్ పర్వత శ్రేణులు యొక్క తూర్పు పర్వతం మీద పొందుపరచబడి 80 కిలోమీటర్లు (50 మైళ్ళు). Barada నది డమాస్కస్ ద్వారా ప్రవహిస్తుంది.
మొదట, రెండవ సహస్రాబ్ది BC లో స్థిరపడి, ఇది 661 నుండి 750 వరకు ఉమయ్యాడ్ కాలిఫేట్ రాజధానిగా ఎంపిక చేయబడింది.అబ్బాసిద్ రాజవంశ విజయం తర్వాత, ఇస్లామిక్  శక్తి యొక్క స్థానం బాగ్దాద్కు తరలించబడింది.
ఆదివారం ఆడవాళ్లకు సెలవు
thumb|దాసరి నారాయణరావు ఆదివారం ఆడవాళ్ళకి సెలవు 2007 లో రాజా వన్నెంరెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. ఇందులో శివాజీ, సుహాసిని, కోవై సరళ, బ్రహ్మానందం, వేణుమాధవ్, కృష్ణభగవాన్, కొండవలస,తెలంగాణా శకుంతల, అభినయశ్రీ, గీతాసింగ్, సురేఖావాణి ముఖ్యపాత్రలు పోషించారు.
కథ
బృందావన్ అపార్టుమెంట్‌లో పని మనిషి రాములమ్మ (కోవై సరళ). అదే అపార్టుమెంట్‌లో వేణు (వేణుమాధవ్), బాపినీడు (ధర్మవరపు), రాంబాబు (కృష్ణ భగవాన్), ఆనందరావు (శివాజీ) తదితరులు కాపురం ఉంటారు. ఇంట్లో పనీ, బయటిపనీ కూడా ఆడవాళ్లే చేయాలనుకునే మనస్తత్వం వారిలో కొందరిది. ఆనందరావు మాత్రం ఇంట్లో భార్యకు తోడుగా పనులు చేస్తుంటాడు. మగాళ్ల ఆలోచనా తీరు మార్చడానికి రాములమ్మ చెప్పిన బాటలో ఆడవాళ్లందరూ నడుస్తారు. వాళ్లు కోరినట్టు ఆదివారం ఆడవాళ్లకు సెలవు దొరికిందా? లేదా అన్నదే కథాంశం.
బయటి లింకులు
వర్గం:2007 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:దాసరి నారాయణరావు రచన చేసిన సినిమాలు వర్గం:శివాజీ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కృష్ణ భగవాన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కొండవలస లక్ష్మణరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:వందేమాతరం శ్రీనివాస్ సంగీతం అందించిన చిత్రాలు
రాజూర (కుభీర్‌)
రాజూర తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిర్మల్ జిల్లా, కుబీర్‌ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కుబీర్‌ నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భైంసా నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 77 ఇళ్లతో, 319 జనాభాతో 460 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 166, ఆడవారి సంఖ్య 153. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 139 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570145 .పిన్ కోడ్: 504103.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల భైంసాలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కుభీర్‌లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కుభీర్‌లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కుభీర్‌లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భైంసాలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నిజామాబాద్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిర్మల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నిర్మల్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం నిజామాబాద్లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల భైంసా లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రాజూరలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రాజూరలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
రాజూరలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి
మద్దిరియాల
ఇది మండల కేంద్రమైన అంతర్గావ్ నుండి 14 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లా లోని రామగుండం మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన అంతర్గాం మండలం లోకి చేర్చారు.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 258 ఇళ్లతో, 963 జనాభాతో 695 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 475, ఆడవారి సంఖ్య 488. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 209 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571738 .పిన్ కోడ్: 505514.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల కుక్కలగూడూర్లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల పోతియల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రామగుండంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ పొలసలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల రామగుండంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రామగుండంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మద్దిరియాలలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
మద్దిరియాలలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న
మావిడాకులు
మావిడాకులు 1998 లో వచ్చిన సినిమా. ఇ.వి.వి సత్యనారాయణ దర్శకత్వంలో శ్రీ బాలాజీ ఆర్ట్ క్రియేషన్స్ పతాకంపై జె. భగవాన్, డివివి దానయ్య నిర్మించారు. చోటా కె. నాయుడు ఛాయాగ్రాహకుడు. ఇందులో జగపతి బాబు, రచన ప్రధాన పాత్రలలో నటించారు. కోటి సంగీతం అందించాడు ఈ చిత్రం ఆర్టిస్ట్‌గా రవి బాబు కు తొలి చిత్రం. ఈ చిత్రం మంచి ఆదరణ పొంది, బాక్సాఫీస్ వద్ద మంచి విజయాన్ని సాధించింది.
కథ
ప్రతాప్ (జగపతి బాబు), ప్రియ (రచన) ప్రత్యర్థి టీవీ ఛానల్స్ ఆహా, ఓహో లలో సృజనాత్మక అధిపతులుగా పనిచేస్తూంటారు. వారికి ఎల్లప్పుడూ పోటీ ఉంటుంది. ఇద్దరూ విడాకులు తీసుకున్న జంట. ప్రతాప్‌కు ఒక కూతురు పప్పీ (బేబీ ఉపాసన), ప్రియకు ఒక కుమారుడు బబ్లూ (మాస్టర్ ఆనంద్ వర్ధన్) ఉంటారు. ఇద్దరూ సింగిల్‌ పేరెంట్ ప్రేమతో విసుగు చెందారు. వారు తండ్రి, తల్లి ఇద్దరి ప్రేమను కోరుకుంటారు. కాబట్టి, తన అల్లుడికి మళ్ళీ పెళ్ళి చేయాలనుకునే ప్రతాప్ మాజీ మావ అయిన బాపినీడు (కోట శ్రీనివాసరావు) ఒక నాటకం ఆడి, వారిద్దరినీ ఒకే ఇంట్లోకి మారుస్తాడు. ప్రతాప్, ప్రియ పిల్లలిద్దరి తల్లిదండ్రులుగా వ్యవహరించాలని నిర్ణయించుకుంటారు. ఈ కాలంలో, ప్రతాప్, ప్రియ ఒకరినొకరు ప్రేమించడం ప్రారంభిస్తారు. వారు ఎలా పెళ్ళి చేసుకుంటారనేది మిగతా కథ
మూలాలు
వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
భర్త పట్ల క్రౌర్యం
భర్త పట్ల క్రౌర్యం (ఆంగ్లం:  Cruelty against husband) అనగా స్త్రీల రక్షణ కొరకు ఉన్న చట్టాలను తనకనుకూలంగా ఉపయోగించుకొని భర్త, అయన కుటుంబీకులు ప్రమేయం లేనప్పటికిని దుర్వినియోగం చేస్తూ, డబ్బు కోసం వేధిస్తూ భయపెట్టడం. కొన్ని సందర్భాలలో శారీరకంగానూ, మాససికంగానూ, సామాజికం గానూ భర్తను వేధించటం.
చట్టం స్త్రీలకే అనుకూలంగా ఉన్నది అనే భ్రమ నెలకొని ఉండటం మూలాన భార్య/ఆమె కుటుంబీకులు/ఆమె బంధుమిత్రులు తాము ఆడిందే ఆటగా, పాడిందే పాటగా వ్యవహరించటం, వాటికి కట్టుకొన్న భర్త ఒప్పుకోని పక్షంలో స్త్రీ సంక్షేమం కోసం రూపొందించిన చట్టాలనే అమాయక భర్త పై అస్త్రాలుగా ప్రయోగించటం/లేదా ప్రయోగిస్తామని బెదిరించటమే "భర్త పట్ల క్రౌర్యం".
భర్త పట్ల క్రౌర్యం వలన భారతదేశంలో ప్రతి తొమ్మిది నిముషాలకు ఒక గృహస్థు ఆత్మాహుతికి పాల్పడుతోన్నాడని సేవ్ ఇండియన్ ఫ్యామిలీ  స్పష్టం చేసినా, అది అరణ్యరోదన గానే మిగిలిపోయింది.
హైందవ వివాహ సంస్కారాల ప్రకారం
హైందవ వివాహ సంస్కారాల ప్రకారం వివాహంలో వరుడు మాంగళ్యధారణ చేసే సమయంలో, పురోహితుడు
మాంగల్యం తంతునానేన మమజీవన హేతునా, కంఠేబద్నామి శుభగేత్వం జీవం శరదశ్శతం. (నా జీవితానికి మూలమైన, హేతువైన ఈ సూత్రమును నీ కంఠమున నేను కట్టుచున్నాను. నీవు నూరు సంవత్సరములు జీవించాలి.) -అని చదువుతాడు.
అదే విధంగా వధూవరులిరువురితో నాతిచరామి మంత్రమైన ధర్మేచ అర్థేచ కామేచ త్యయేషా నాతిచరితవ్యా నాతిచరామి. (ధర్మార్థ కామములందు ఒకరికొకరు తోడుగా ఉంటాము.)
- అని ప్రతిజ్ఞ చేయిస్తాడు.
ఆ విధంగా అగ్ని దేవుని సాక్షిగా, వేద పండితుల మంత్రోచ్ఛారణల నడుమ, పెద్దల సమక్షంలో తల వంచి తాళి కట్టించుకొని, ఏడడుగులు నడిచి, పతియే ప్రత్యక్ష దైవం అని భావించి, జీవితాంతం సహధర్మచారిణిగా నడుచుకొనవలసిన భార్య తన భర్తను న్యాయస్థానంలో దోషిగా నిలబెట్టే ప్రయత్నం చేస్తోంది. తప్పుడు నేరారోపణలతో తన కుటుంబాన్ని తానే వీధికి ఈడ్చుకొంటోంది.
చట్టం
వాస్తవానికి వరకట్న నిరోధక చట్టం (Dowry Prohibition Act) భారతదేశంలో 1961 లోనే రూపొందించబడింది. ఈ చట్టం ప్రకారం వరకట్నం తీసుకోవటం, ఇవ్వటం రెండూ కూడా నేరాలే. కానీ విశాల దృక్పథంతోనో, ఆదర్శాల కోసమనో కట్నాన్ని తిరస్కరించినట్లయితే, వరుడిలో ఏదో లోపం ఉన్నది అనే భావన కూడా సర్వసాధారణమే. అయితే భారతదేశంలో తరతరాలుగా వేళ్ళూనుకొన్న పురుషాధిక్యత, ఉమ్మడి కుటుంబ వ్యవస్థల వలన -
-గమనించిన భారతీయ శిక్షాస్మృతి, వీటిని అరికట్టటానికి 1983 లో 498A (గృహహింస నిరోధక) చట్టాన్ని రూపొందించినది.
ఈ చట్టం ప్రకారం
''Whoever, being the husband or the relative of the husband of a woman, subjects such woman to cruelty shall be punished with imprisonment for a term which may extend to three years and shall also be liable to fine. The offence is Cognizable, non-compoundable and non-bailable.'' (ఒక స్త్రీ యొక్క భర్త గానీ, ఆ స్త్రీ యొక్క భర్త యొక్క బంధువు గానీ, ఆ స్త్రీని క్రౌర్యానికి గురిచేసినవారికి మూడేళ్ళ జైలు శిక్షతో బాటు జరిమానా కూడా విధించటం జరుగుతుంది. ఈ క్రౌర్యం నేరముగా గుర్తించబడినది, రాజీ కుదుర్చుకోకూడనిది, జామీను ఇవ్వకూడనిది.)
ఈ చట్టం నాన్-బెయిలబుల్ (Non-Bailable అనగా బెయిల్ ఇవ్వకూడనిది), కాగ్నిజబుల్ (Cognizable అనగా నేరముగా గుర్తించబడినది) కావటం మూలాన దీని దుర్వినియోగానికి దారులు పడ్డాయి. ఇప్పటి వరకూ ఈ చట్టం అవిభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (ప్రస్తుత తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్), రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలలో కాంపౌండబుల్ (Compoundable అనగా రాజీ కుదుర్చుకొనేది) గా ఉన్నది.
ఒకప్పుడు అతి కఠినంగా ఉన్న ఈ చట్టం ప్రకారం ఏ సాక్ష్యం లేకుండానే ఏ వివాహిత అయినా తన భర్త, అతని తల్లిదండ్రులపై (అదనపు) కట్నం కోరుతున్నారని ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఫిర్యాదులో పేర్కొన్నవారందరినీ పోలీసులు వెంటనే అరెస్టు చేయవచ్చు.కేవలం న్యాయమూర్తి విచక్షణ పై ముద్దాయిలకు బెయిలు మంజూరు చేయబడేది. నిర్దోషులు అని నిరూపించబడేంతవరకూ ముద్దాయిలను నేరస్థులుగానే పరిగణించేవారు. అయితే,
-గమనించిన సుప్రీం కోర్టు, ఈ చట్టంలో కచ్చితమైన సాక్ష్యాధారాలు దొరికితే తప్పితే, అవసరమైతే తప్పితే భర్తతో సహా ఇతర ముద్దాయిలను అదుపులోకి తీసుకొనరాదని పదే పదే లిఖితపూర్వకంగా తెలుపుతూ వచ్చింది.
కారణాలు
ఐతే,
- మునుపెన్నడూ లేని విధంగా అమాయకపు భర్తపై కేసులు వేసి, వారిని న్యాయస్థానంలో ముద్దాయిలుగా నిలబెడుతున్నారు. పురుషుల హక్కుల కోసం పోరాడే మెన్స్ రైట్స్ ఇండియా  అనే సంస్థ ప్రకారం భారతదేశంలో ఐటీ/బిపిఓ పరిశ్రమలు దినదినప్రవర్థమానంగా వర్థిల్లుతున్న సమయం (అనగా 2000 సంవత్సరం) నుండి విడాకుల చట్ట ప్రయోగం అధికమైనది. ఇక ఎన్ ఆర్ ఐ ల విషయానికి వస్తే వారు భారతదేశపు స్త్రీలను వివాహమాడటానికి కూడా జంకుతున్నారు. వారి పాస్ పోర్టులను జప్తు చేయటం, సుదీర్ఘ కాలం భారతదేశంలోనే ఉద్యోగం లేకుండా ఉండవలసి రావటం, అరెస్టులు, కోర్టు చుట్టూ ప్రదక్షిణాలు, ఇదే అవకాశంగా వీరి వద్ద నుండి ఎంతోకొంత రాబట్టాలనుకొనే న్యాయరక్షకులు, చట్టనిర్దేశితుల వ్యవహారాలతో వీరు విసిగి వేసారిపోయారు.
అనువర్తనం
ఏ రకమైన వివాహమూ భర్త పట్ల క్రూరత్వానికి మినహాయింపు కాదు. కుల, మత, ప్రాంత, భాషలకు అతీతంగా ఈ చట్టాల దుర్వినియోగం సాగుతోంది.
వీటి దుర్వినియోగం వ్యాపించి ఉంది.
దుర్వినియోగం
ఏ చట్టమైనా ఉన్నత భావాల నేపథ్యంతోనే రూపొందించబడుతుంది. అయితే ఈ చట్టం నేపథ్యంలో గల ఉన్నత భావాలను తుంగలో తొక్కి వాటిలో ఉన్న లొసుగులనే అవకాశంగా తీసుకొని వాటిని దుర్వినియోగ పరచటం మిగతా అన్ని చట్టాలతో పోలిస్తే ఈ చట్టంలోనే ఎక్కువగా ఉండటం గమనార్హం. ఇతర చట్టాలక్రింద వేసిన వ్యాజ్యాలలో నేరాలు 40-50 శాతం ఋజువు అవుతుండగా, ఈ చట్టాలక్రింద వేసిన వ్యాజ్యాలలో నేరారోపణలు కేవలం 2-3 శాతం మాత్రమే ఋజువు అవుతున్నాయి. ఇటీవలె నమోదవుతున్న కేసులలో దాదాపుగా 85 శాతం కేసులు కేవలం భర్తను/అతని కుటుంబ సభ్యులను బెదిరింపులకు గురి చేయటం కొరకేనని తేలినవి. అత్తా ఒకింటి కోడలే  అన్నట్టు స్త్రీ సంక్షేమం కోసం రూపొందించిన చట్టాలే, వృద్ధాప్య వయసులో అత్త స్థానంలో ఉన్న స్త్రీలకు, సప్తసముద్రాల అవతల సంసార సాగరాలను ఈదుతున్న ఆడపడుచుల స్థానంలో ఉన్న స్త్రీలకు గొడ్డలి పెట్టు అయినవి. ఈ బలి ఇంతటితో ఆగక భర్త యొక్క తండ్రి, అన్నదమ్ముల పై కూడా నిరాధార లైంగిక వేధింపు అభియోగాలు తోడౌతున్నాయి.
వ్యాఖ్యలు
స్వయంగా ఒక సుప్రీం కోర్టు జడ్జి గారి వ్యాఖ్య - The law, intended to be a shield to protect women, has been turned into a weapon to torment men. (స్త్రీకి 'రక్షణ కవచం' గా ఉండవలసిన చట్టమే, పురుషులను హింసించే 'ఆయుధం'గా మారిపోయినది.)
మరొక న్యాయనిపుణుడు ఈ దుష్పరిణామాన్ని చట్టపరమైన తీవ్రవాదం  (Legal Terrorism) గా వ్యవహరించారు.
ఢిల్లీలో స్త్రీల తరపున వ్యాజ్యాలనే ఎక్కువగా స్వీకరించే సాధనా రామచంద్రన్ ఒక మహిళా న్యాయవాది యొక్క స్పందన - ''I'm always seeing decent men put in jail by women because they want custody of the children or the house. Strong, successful men turn into mental wrecks fighting these cases because they go sometimes for two decades.'' (శిశుసంరక్షణ లేదా భర్త పేరున ఉన్న ఇల్లు తమకే చెందాలనుకొనే స్త్రీలు పరువుగా బ్రతుకుతున్న తమ భర్తలనే జైలులో వేయించటం నిత్యం నేను కళ్ళారా చూస్తున్నాను. చట్టంతో చేసే పోరాటంలో, ఈ వ్యాజ్యాలు ఒక్కోమారు రెండు దశాబ్దాల వరకూ కొనసాగటంతో జీవితంలో సఫలీకృతులైన, శక్తిమంతులైన పురుషులు కూడా మానసికంగా ఎంతో కృంగిపోతారు.)
మరొక న్యాయవాది - ''Some women use it to keep the husband under their thumb. They've got their finger on the trigger all the time.'' (కొంత మంది స్త్రీలు భర్తను వారి చెప్పుచేతలలో ఉంచుకోవటానికి ఈ చట్టాన్ని వాడుకొంటారు. చట్టం అనే ఈ తుపాకీ యొక్క ట్రిగ్గరు పై వారి వేలు ఎప్పుడూ ఉంటుంది.)
బెంగుళూరుకు చెందిన శంకరప్ప అనే న్యాయవాది - The charges may be proved false later, but a criminal record is a criminal record, after all. (ఈ ఆరోపణలు నిరాధారాలు అని తర్వాత ఎలాగూ తేలుతుంది, కానీ ముద్దాయిలు నేరస్థులనే ముద్ర మాత్రం చెరిగిపోదు.)
ఈ చట్టాల దుర్వినియోగానికి బలయ్యే పురుషులకు సలహాలు/సూచనలు ఇచ్చే ఒక స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థ కార్యకర్త - ''The victims of 498A tend to be successful men. That's why their wives try to extort money out of them by framing them. Poor men, fortunately, don't suffer from abuse of the dowry law because there is no point framing a bus driver or a rickshaw wallah, is there?'' (ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్న పురుషులే ఎక్కువగా 498 ఏ బాధితులుగా కనబడుతున్నారు. అందుకే వారిని ఇరికించి వారి భార్యలు వారి నుండి ధనాన్ని వెలికి తీయాలనుకొంటున్నారు. అదృష్టవశాత్తూ, పేదరికంలో మగ్గే పురుషులు ఈ చట్టం దుర్వినియోగం బారిన పడటం లేదు. ఒక బస్సు డ్రైవరునో, రిక్షాలాగే వాడినో ఇరికించటంలో ఏ లాభమూ లేదు, ఉందంటారా?)
We tell them that if they are innocent, they should not pay their wife a single penny. (మీరు నిర్దోషులైతే, మీ భార్యకు మీరు ఒక్క నయాపైస కూడా కట్టకూడదని మేము చెబుతూ ఉంటాం.)
ఈ చట్టాలకే బలి అయిన అటు పిమ్మట సేవ్ ద ఫ్యామిలీ ఫౌండేషన్ ను నెలకొల్పిన స్వరూప్ సర్కార్ - ''When a woman falsely accuses not just her husband but also his mother and sisters and has them arrested, what about their rights? Aren't they women too? Is it fair to try women without first providing any evidence?'' (ఒక స్త్రీ భర్తపైనే కాక అతని తల్లి, అక్కచెల్లెళ్ళ పై అభియోగాలు మోపి వారిని అరెస్టు అయ్యేలా చేసినపుడు మరి వారి హక్కులు ఏమైనట్లు? వారు కూడా స్త్రీలే కదా? సాక్ష్యాధారాలు లేకుండా స్త్రీలపై విచారణ జరపటం సమంజసమేనా?)
''Women protection laws assume that women are always honest and truthful. Therefore proof and evidence is not required. So honest men are being jailed. Men are committing suicide. It has become an instrument not of equality but terror." '' (స్త్రీ సంరక్షక చట్టాలు స్త్రీలు ఎల్లవేళలా నిజాయితీపరులుగానే ఉంటారని అనుకొంటున్నవి. అందుకే వీటికి సాక్ష్యాధారాలు అవసరం లేదు. ఫలితంగా నిజాయితీపరులైన పురుషులు చెరసాలపాలవుతున్నారు. పురుషులు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్నారు. సమానత్వానికి పరికరంగా ఉండవలసిన చట్టం, బెదిరింపుకు పరికరంగా మారిపోయింది.)"
సోదరుని పై మరదలు వేసిన వరకట్న వేధింపు వ్యాజ్యాలకు చలించిపోయి సంగ్యబాల్యను స్థాపించిన అరుణ్ మూర్తి - ''Once the complainant sends her husband and his family to jail, chances of reconciliation are few. She thinks its a victory. But that's the only victory, things go downhill from there.'' (ఒక్కమారు ఫిర్యాదుదారు తన భర్తను, అతని కుటుంబ సభ్యులను జైలుకు పంపిస్తే, సామరస్యపూర్వక పరిష్కారం జరిగే అవకాశాలు చాలా తక్కువ. అది ఆమె విజయంగా పరిగణించవచ్చు. కానీ, అదొక్కటే ఆమె విజయంగా మిగిలిపోతుంది, ఇక అక్కడి నుండి ప్రారంభమయ్యేది ఆమె పతనమే.)
ఈ బాధలని ప్రత్యక్షంగా అనుభవించిన రాజ్ చోప్రా - ''No one in the world seems to be interested in tending to men's grievances, whereas people are all ears to women's problem. This leaves men helpless.'' (పురుషులు పడే బాధలను తీర్చటానికి ఈ ప్రపంచంలో ఎవరూ ఆసక్తి కనబరిచేలా లేరు, కానీ స్త్రీ సమస్యను వినటంలో మాత్రం అందరూ ముందుంటారు. ఇది పురుషులను నిస్సహాయులుగా మిగిల్చి వేస్తుంది.)
ఆరోపణలు
ఒక్కొక్క కేసు ఒక్కొక్క రకంగా ఉన్ననూ, ప్రణాళికా బద్ధంగా భర్తను కేవలం చట్టపరంగా ఇరికించటానికే ఇటువంటి కేసులు బనాయించబడే కారణంగా, వీటిలో సాధారణంగా ఆరోపణలన్నీ ఒకే విధంగా ఉంటాయి. చివరకు పతిహత్యకు ఒడిగట్టిన స్త్రీలు కూడా తమ భర్త ఈ క్రూర చర్యలకు పదేపదే పాల్పడుతుండటం వల్లనే తాము అతణ్ణి హతమార్చామని చెప్పుకోవటం విశేషం. కొన్ని ఉదాహరణలు.
పరువుగా బ్రతుకుతున్న ఏ పురుషుడైనా ఇటువంటి ఆరోపణలు చూడగనే బెంబేలెత్తి పోవటం సహజమే. కానీ ఇటువంటి ఆరోపణలేవీ న్యాయస్థానంలో ఋజువు కాలేవు. ఇవే కాదు, వాగ్వాదం జరిగిన సమయంలో చేసే వాయిస్ రికార్డింగ్ లు, తీసిన వీడియోలు వంటి వాటిని కూడా న్యాయస్థానంలో ఋజువు చేయటం కష్టతరమే. (వాయిస్ రికార్డింగులో వినిపించే స్వరం ముద్దాయిదేనా/కాదా, వీడియోలో కనిపించేది ముద్దాయేనా/కాదా వంటి వాటిని నిరూపణ చేయటం కష్టతరం. ఈ నాటి సాంకేతిక విప్లవాలతో తప్పుడు వాయిస్ రికార్డింగులు, వీడియోలు సృష్టించటం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు.)
సుప్రీం కోర్టు స్పందన
భారతదేశపు వివాహ వ్యవస్థ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆదరణకు నోచుకొనబడ్డదనీ, ఇటీవలి కాలంలో ఇటువంటి వ్యవస్థను అపహాస్యం పాలు జేసేలా చిన్న విషయాలకు కూడా మహిళలు న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నారనీ సుప్రీం కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. ఒక్కోమారు ఈ చట్టం యొక్క దుర్వినియోగం వలన మరణశయ్యల పైనున్న వయోవృద్ధులు కూడా బలిపశువులౌతున్నారని వాపోయింది.
కుటుంబాల లో రేగిన కలతలను మాపి కుటుంబ వ్యవస్థను రక్షించవలసిన బాధ్యత గల రక్షకభటులు, న్యాయవాదులు (కొందరు) ఇదే అదునుగా భర్తను అదుపులోకి తీసుకొనే/జైలలో వేసే కారణం చూపి తమ ధనదాహాన్ని తీర్చుకొంటున్నారని, పోలీసు స్టేషన్లలో/క్రింది-స్థాయి కోర్టులలో అంతర్గతంగా పైరవీలు చేసి అయినా సరే భర్తను అదుపులోకి తీసుకొనేలా చేస్తున్నారని సుప్రీం కోర్టు పదే పదే తీవ్రంగా దుయ్యబట్టినది.
కేవలం అధికారం ఉన్నంత మాత్రాన అడ్డగోలుగా అరెస్టు చేయటం కాదనీ, అరెస్టు ఎందుకు చేస్తున్నామన్న విచక్షణా జ్ఞానం కూడా పోలీసులకు ఉండాలని హెచ్చరించింది. చివరకు ఈ విషయమై భారత పార్లమెంటు జోక్యం కలుగజేసుకొనవలసిన దుర్దశ వచ్చినందుకు బాధను వ్యక్తం చేసినది. అయిననూ ఆశించిన ఫలితం లేకపోవటంతో క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్ (Cr.PC)  తాజా సవరణలలో సరైన కారణం లేనిచో ఇటువంటి కేసులలో అభియోగాలు మోపబడిన ఏ వ్యక్తినీ (భర్తతో సహా) అదుపులోకి తీసుకొనరాదనీ, అతిక్రమించిన వారిపై క్రమశిక్షణ చర్యలు ఉంటాయని పేర్కొన్నది.
శ్వేతా కిరణ్/అర్నేష్ కుమార్ ల వ్యాజ్య/ప్రతివ్యాజ్యాలు
శ్వేతా కిరణ్ అనే వివాహిత తన భర్త అర్నేష్ కుమార్, అతని తల్లిపై వేసిన వ్యాజ్యంలో క్రింది కోర్టు, హై కోర్టులు వారికి బెయిల్ ను నిరాకరించినవి. దీనితో అర్నేష్ కుమార్ అత్యున్నత న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించారు. 2 జూలై 2014న సుప్రీం కోర్టు ఇరువురికీ బెయిళ్ళు మంజూరు చేసినది. ఏడు సంవత్సారాలు, లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ శిక్ష పడేంత పెద్ద నేరం చేసిన వారినే అదుపులోకి తీసుకోవాలని, వరకట్న వేధింపు చట్టాలలో అత్యధికంగా పడేది మూడేళ్ళ జైలు శిక్ష మాత్రమే అని, కావున ఇప్పటి నుండి ఈ కేసులలో సాక్ష్యాధారాలు లేకుండా (భర్తతో సహా) ఎవరినీ అదుపులోకి తీసుకొనరాదని సుప్రీం కోర్టు ఈ సందర్భంగా చేసిన సంచలన వ్యాఖ్యలు:
The institution of marriage is greatly revered in this country. (ఈ దేశ వివాహ వ్యవస్థ ఎంతో గౌరవాన్ని చూరగొన్నది.)
The simplest way to harass is to get the husband and his relatives arrested under this provision. (హింసించటానికి అతి సులభమైన దారి, ఈ చట్టం ద్వారా భర్తను, అతని కుటుంబీకులను అరెస్టయ్యేలా చేయటం.)
...the power of arrest is one of the lucrative sources of police corruption. (...అరెస్టు చేసే అధికారం పోలీసుల అవినీతికి ఒక లాభదాయకమైన మూలమైనది.)
''The existence of the power to arrest is one thing, the justification for the exercise of it is quite another. Apart from power to arrest, the police officers must be able to justify the reasons thereof.'' (అరెస్టు చేసే అధికారం ఉండటం నాణేనికి ఒక వైపు అయితే, ఆ అధికారం యొక్క వినియోగాన్ని సమర్థించుకోవటం మరొక వైపు. అధికారం కలిగి ఉండటమే కాదు, అరెస్టు చేయటానికి కారణాలు కూడా పోలీసు ఆఫీసర్లకు తెలిసి ఉండాలి.) It has not come out of its colonial image despite six decades of independence, it is largely considered as a tool of harassment, oppression and surely not considered a friend of public.
(స్వాతంత్రం సిద్ధించి అరవై ఏళ్ళు గడచినా పోలీసు వ్యవస్థ ప్రక్షాళనకు నోచుకోలేదు. బ్రిటీషు పాలన నాటి పాత చింతకాయపచ్చడి పద్ధతులనే ఇంకా అవలంబిస్తోంది. వేధింపులకు, అణచివేతకు గురి చేసే పరికరంగానే పరిగిణింపబడుతోందే తప్పితే, ప్రజలకు స్నేహితుని వలె పరిగణింపబడవలసిన పోలీసు వ్యవస్థలో ఆ ఊసే లేదు.)
''Arrest brings humiliation, curtails freedom and cast scars forever. Law makers know it so also the police.''
(అరెస్టు అవమానాన్ని తెచ్చిపెడుతుంది, స్వేచ్ఛను హరించివేసి, ఎన్నటికీ మానని గాయాలని చేస్తుంది. చట్టాలు చేసేవారికీ, పోలీసులకు కూడా ఈ విషయం తెలుసు.)
మనీషా పొద్దార్/ప్రీతి గుప్తాల వ్యాజ్య/ప్రతివ్యాజ్యాలు
కేవలం భర్త, అతని తోబుట్టువులకు అసౌకర్యం కలిగించాలనే దురుద్దేశ్యంతోనే ఆధారాలు లేని వ్యాజ్యం వేసిన మనీషా పొద్దార్ పై ఆమె ఆడపడుచు ప్రీతి గుప్తా వేసిన ప్రతివ్యాజ్యంలో అత్యున్నత న్యాయస్థానం 13 ఆగష్టు 2010 న చేసిన వ్యాఖ్యలు.
Unfortunately, at the time of filing of the complaint the implications and consequences are not properly visualized by the complainant that such complaint can lead to insurmountable harassment, agony and pain to the complainant, accused and his close relations. (దురదృష్టవశాత్తూ, ఫిర్యాదు చేసే సమయంలో, ఈ ఫిర్యాదుల వలన ఎదురయ్యే చిక్కులను, పరిణామాలను; తనకే కాక, ఎవరిపై ఫిర్యాదు చేయబడినదో వారికి, వారి కుటుంబీకులకు భరింపశక్యం కానంత హింసను, వేదనను, బాధను తెచ్చిపెడతాయని ఫిర్యాదుదారులు సరిగా అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నారు.)
''The ultimate object of justice is to find out the truth and punish the guilty and protect the innocent. To find out the truth is a herculean task in majority of these complaints.'' (న్యాయం యొక్క ప్రధాన లక్ష్యం సత్యాన్ని కనుగొని దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణ చేయటం. సత్యాన్ని కనుగొనటం ఇటువంటి ఫిర్యాదులలో కత్తిమీద సాము వంటిది.)
At times, even after the conclusion of criminal trial, it is difficult to ascertain the real truth. (ఒక్కోమారు, నేర విచారణ అంతా పూర్తయిన తర్వాత కూడా, నిజానిజాలని తేల్చటం కష్టతరంగానే మిగిలిపోతోంది.)
''Experience reveals that long and protracted criminal trials lead to rancour, acrimony and bitterness in the relationship amongst the parties. '' (సుదీర్ఘ కాలం సాగే నేర విచారణలు తలక్రిందులై, ఇరుపక్షాల సంబంధబాంధవ్యాలలో అస్థిరత, హింసలను తెచ్చి, పరిస్థితులను తీవ్రతరం చేశాయని అనుభవపూర్వకంగా తెలుసుకొనబడింది.)"
''...if the husband or the husband's relations had to remain in jail even for a few days, it would ruin the chances of amicable settlement altogether. The process of suffering is extremely long and painful. ''(...భర్త/అతని కుటుంబీకులు ఏ కొద్ది రోజులపాటు జైలులో గడపవలసి వచ్చినా, సామరస్యపూర్వకంగా పరిష్కారం చేసుకొనే ఆ చిరు అవకాశానికి కూడా దారులు మూసుకుపోతున్నాయి. సుదీర్ఘ కాలం కొనసాగే బాధాకరమైన ప్రక్రియలకు ఇది దారి తీస్తోంది.)
...exaggerated versions of the incident are reflected in a large number of complaints. (...జరిగిన సంఘటనలను పెంచి చెప్పటం చాలా ఫిర్యాదులలో సాధారణమైపోయింది.)
Unfortunately a large number of these complaints have not only flooded the courts but also have led to enormous social unrest affecting peace, harmony and happiness of the society. (దురదృష్టవశాత్తూ ఇటువంటి ఫిర్యాదులు న్యాయస్థానాలను ముంచెత్తటమే కాక అపారమైన అశాంతిని నెలకొల్పి శాంతిభద్రతలకు, సామరస్యానికి, సంఘం అనుభవించవలసిన సుఖసంతోషాలకు విఘాతం కలిగిస్తున్నాయి.)
క్రూరమైన చర్యలు
క్రౌర్యం అనేది భాగస్వాముల యొక్క జీవన విధానాలను బట్టి, సాంఘిక/ఆర్థిక స్థితిగతులను బట్టి, ఆయా కుటుంబాలు అవలంబించే సంస్కృతి-సాంప్రదాయలు/మానవీయ విలువలను బట్టి; ఒక్కొక్క కేసులో ఒక్కొక్క విధంగా పరిగణించవలసి ఉంటుంది. ఒక కేసులో క్రూరమైనదిగా కనబడే చర్య మరొక కేసులో క్రూరంగా కనబడకపోవచ్చు. వీటికి ఇదమిత్థంగా నియమాలు లేకపోయినప్పటకీ న్యాయనిపుణులు సూత్రప్రాయంగా కొన్ని చర్యలను క్రూరమైన చర్యలుగా నిర్ధారించారు.
మానసిక క్రౌర్యం
మానసిక క్రౌర్యానికి విశాలమైన అర్థము ఉన్ననూ ఇటువంటి కేసులలో ఈ విధంగా నిర్వచించబడినది -
''When either party causes mental pain, agony or suffering of such a magnitude that it severs the bond between the wife and husband. In other words, the party who has committed wrong is not expected to live with the other party'' (ఇరువురిలో ఎవరైనను, భార్యాభర్తల బంధాన్ని విడదీసేంతగా, ఎవరి మనసునైనను గాయపరచిననూ, ఎవరిని వేదనకి గురి చేసిననూ, బాధించిననూ అది మానసిక క్రౌర్యమే. అనగా బాధించినవారు బాధపడినవారితో సహజీవనము చేయరాదు.)
ఈ క్రింది చర్యలు మానసిక క్రూర చర్యలుగా నిర్ధారింపబడినవి
లైంగికత/లైంగిక సంబంధాలు
వివాహం సాధారణ, సమగ్ర లైంగిక సంబంధంతోనే పరిపూర్ణం అవుతుంది. వివాహం జరిగే నాటికి భాగస్వాములలో ఎవరికైననూ జనాంగాలు లోపాలు కలిగి ఉండటం వలన గానీ లేదా ఏదేని ఇతర కారణాల వలన సాధారణ లైంగికానందాన్ని ఇవ్వలేక పోవటం గానీ జరిగితే అవి వివాహాన్ని అసంపూర్ణంగానే ఉంచేస్తాయి కాబట్టి, అటువంటి వివాహమును తప్పించటం లేదా రద్దు చేయటం జరుగుతుంది.
అక్రమ సంబంధ అరోపణలు
భర్తపై మోపబడ్డ వివాహేతర సంబంధ అభియోగాలు నిరాధారాలు అని తేలిననూ అది కూడా క్రూరమైన చర్య క్రిందకే జమకట్టబడుతుంది.
జాగ్రత్తలు/సలహాలు/సూచనలు
2012 నాటికి నమోదైన 498A కేసులలో ఋజువైన నేరాలు కేవలం 15% మాత్రమే. నానాటికీ ఇవి తగ్గుముఖం పట్టటం శుభపరిణామం. అయితే నిరాధారమైన ఆరోపణలకు మానవ ప్రయత్నంతో కొంతవరకు కళ్ళెం వేయవచ్చును. వాటిలో కొన్ని -
హఠాత్పరిణామాలు
సంసారంలో తరచూ ఘర్షణలు ఏర్పడటం, భర్త పట్ల క్రౌర్యానికి దారి తీసే ప్రమాదము ఉంది. భార్యకు ఆ ఉద్దేశం లేకపోయిననూ, ఇతరుల ప్రోద్బలాలు, దురుద్దేశ్యాలకు ఆమె లొంగటం వలన తను న్యాయస్థానాన్ని అశ్రయించే అవకాశం ఎంతయిననూ ఉంది. దీని వలన భర్త ఉద్యోగరిత్యా, వ్యక్తిగతంగా కొన్ని హఠాత్పరిణామాలు ఎదుర్కొనవలసి ఉంటుంది. వీటికి భర్త సంసిద్ధంగా ఉండాలి.
గృహ హింస (Domestic Violence)
498A తో బాటుగా గృహ హింస చట్టం, భరణం చట్టాలను భార్య ప్రయోగించే అవకాశం ఉన్నది. 498A, గృహ హింస చట్టాలకు ఇట్టే తేడా లేదు. పోలీసుల, న్యాయవాదుల జోక్యం లేకుండా సామరస్య పరిష్కరణ కొరకే ప్రత్యేకమైన గృహహింస చట్టం తేబడినది. గృహహింస జరిగినట్లు సాక్ష్యాలుంటే స్త్రీ-శిశు సంక్షేమ మహిళా అధికారి దంపతులకి కౌన్సిలింగ్ నిర్వహించి భార్యకు భర్త నుండి రావలసిన పరిహారం ఇప్పించే వసతి ఉన్నది. అయితే ముందు కోర్టును ఆశ్రయించి తర్వాత సంక్షేమాధికారిని ఆశ్రయించినచో, ఈ కేసు విచారన కూడా కోర్టు పరిధికే వెళుతుంది.
భరణం (Maintenance)
భార్య నిరుద్యోగి అయినచో ఆమె ఐపీసీ సెక్షను 125 క్రింద తాత్కాలిత/శాశ్వత భరణం కోరే అవకాశం ఉన్నది. అయితే, భర్త ఎక్కడ ఉద్యోగం చేస్తున్నాడు, అతనికి ఎంత జీతం వస్తోంది, అతని స్థిర/చరాస్తులేవి అన్న వాటికి భార్య వద్ద ఖచ్చితమైన సాక్ష్యాధారాలు ఉండాలి. వీటిని పరిశీలించిన తర్వాత వివాహం జరిగి ఎంత కాలమైనది, ఎంత మంది పిల్లలు ఉన్నారు, నిజంగానే భార్య ఉద్యోగం చేసే పరిస్థితులు లేవా వంటి అంశాలని పరిగణలోకి తీసుకొని న్యాయస్థానం ఎంత భరణమివ్వాలో నిర్ణయిస్తుంది. భరణం ఎంత అన్నది కేసు-కేసుకీ మారుతూ ఉండటం మూలాన దీనికి ఖచ్చితమైన నియమనిబంధనలేవీ లేవు.
కేసు జరిగినన్ని రోజులు కోరే భరణం తాత్కాలితం కాగా విడాకులు తీసుకొన్న తర్వాత కోరే భరణం శాశ్వతం. ఇది నెలవారీగా తీసుకోవాలా, జీవితకాల భరణం ఒకే మారు తీసుకోవాలా అన్నది భార్య నిర్ణయం. క్రింది కోర్టులో విధించిన భరణం ఎక్కువగా ఉన్నది అని భర్తకు అనిపించినచో, అతను పై కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చును. విధించబడిన భరణం ఎందుకు ఎక్కువ అనే విషయంపై వాదోపవాదాలు విన్న తర్వాత పై కోర్టు తగిన చర్యలు తీసుకొంటుంది.
భరణం కడుతూ ఉండే సమయంలో, నెలవారీగా కట్టే భరణం భర్త కట్టలేకపోయినచో, అతడు భార్యను వెనక్కి పిలిపించకొనవచ్చును. భార్య రాని పక్షంలో భర్త కోర్టుని ఆశ్రయించవచ్చును. నెలవారీ భరణమూ ఇవ్వక, తనను వెనక్కీ పిలుచుకొనక ఉండే భర్త పై మరల భార్య దావా వేయవచ్చును. ఈ పరిస్థితులలో భర్తను జైలుకి పంపే అవకాశం ఉన్నది. జైలు వలన జీవనభృతి కోల్పోయే ప్రమాదమూ ఉన్నది.
ఒకే మారు జీవితకాలం భరణం ఇచ్చినచో ఇరువురూ కొత్త జీవితాలని ప్రారంభించవచ్చును.
సాక్ష్యాధారాలు
మిగతా చట్టాలలో వలె భర్త పట్ల క్రౌర్యం చట్టంలో కూడా అభియోగాలు మోపే వ్యక్తే వాటి సాక్ష్యాధారాలను చూపవలసి ఉంటుంది. సరైన సాక్ష్యాధారాలు ఉండి, క్రౌర్యం గనుక ఋజువైతే ఏకగ్రీవంగా కోర్టు విడాకులను మంజూరు చేయటం జరుగుతుంది.
ఉపసంహరణ/కేసుల కొట్టివేత
సరియైన సాక్ష్యాధారాలు లేకపోయిననూ/సాక్షులు (భార్య కూడా సాక్షే) తాము కేసును ఉపసంహరించుకోవాలనుకొన్ననూ వారి వద్ద నుండి వాంగ్మూలమును తీసుకొని 498ఏ కేసు కొట్టివేయబడుతుంది. ఒకవేళ లోక్ అదాలత్ ద్వారా కేసును ఉపసంహరించుకొనదలచుకొంటే, మూడు నెలల గడువు వరకు కేసును పరిశీలనలో ఉంచి (ఈ కాలంలో ఎటువంటి గృహహింస జరగనిచో), ఎటువంటి విచారణ లేకుండా లోక్ అదాలత్ ద్వారా కేసు కొట్టివేయబడుతుంది.