cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
భూకంపం
కంపించడము, విచ్చిన్నము
భూ విచ్ఛిన్నము, ప్రకంపనాలు భూకంపాల యొక్క ముఖ్యమైన ప్రభావాలు, దీని ఫలితము ఇళ్ళ నిర్మాణాలకు లేక ఇతర గట్టి కట్టడాలకు తక్కువగా కాని లేక ఎక్కువగా కాని నష్టము జరుగుతుంది. భూకంపతీవ్రత (magnitude), (ఎపిసెంటర్) లేదా భుకంప కేంద్రము నుండి దూరము (epicenter),, భౌగోళికా , భూగర్భ పరిస్థితులు ఏవైతే కంపనాల వ్యపనాన్ని (wave propagation) విస్తరింపచేయటం లేక తగ్గించటం అనే అనేక మిశ్రమ విషయాల మీద ఆధారపడి భూకంప ప్రభావాల తీవ్రత లేదా తీక్షనత స్థానిక ప్రదేశాలపై వుంటుంది. భూమి కదులు వేగాన్ని బట్టి భు-కంపనాలను కొలుస్తారు (acceleration).
ప్రత్యేకించి ఆయా ప్రాంతాలకు సంబంధించి నటువంటి భౌగోళిక, జియోమోర్ఫోలోగికాల్, జియోస్త్రుక్తురల్ స్వభావముల వల్ల తక్కువ తీవ్రత వున్న భూకంపము కూడా ఎక్కువ భూ కదలికలను సృష్టించగలవు ఈ ప్రభావాన్ని స్థలము లేదా స్థల విస్తరణ అంటారు ఇది కేవలం సీస్మిక్ (seismic) శక్తీ కఠినమైన లోతైన మట్టి నుంచి మెత్తని సూపర్ఫిసిఅల్ మట్టిలోకి జారినందు వల్ల సీస్మిక్ శక్తీ ఫోకాలిజాషన్ జియోమేట్రికల్ సెట్టింగ్స్ అదుపు చేస్తుంది.
భూ విచ్ఛిన్నము అనేది కంటికి కనిపించునది, భూమి ఉపరితలము బీటలు వారడము అనేది తీవ్రమైన భుకంపములలో చాలా మీటర్ల పొడవుతో ఒక పద్ధతిలో విచ్ఛిన్నమవుతుంది. భూ విచిన్నాలు ఇంజినీరింగ్ నిర్మాణాలకు చాలా ప్రమాద భరితము అవి డ్యాములు (dams), బ్రిడ్జిలు, అణు ధార్మిక విద్యుత్ కేంద్రాలకు (nuclear power stations) , ఇటువంటి నిర్మాణాలు చేపట్టే ముందే ఆ ప్రదేశాలలో ఎటువంటి విచ్ఛిన్నాలకైన ఆస్కారము వుందో లేదో ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకొనవలెను.
కొండ చరియలు విరిగి పడడం, హిమపాతాలు
భూకంపముల మాదిరిగానే కొండ చరియలు విరిగి పడడము కూడా భౌగోళికమైన ప్రమాదమే అవి ప్రపంచములో ఏ ప్రదేశములలో అయిన జరగ వచ్చును తీవ్రమైన తుఫానులు, భూకంపాలు, అగ్నిపర్వత చర్యలు, తీర ప్రాంతాల కోతలు, అరణ్యములు మండుట మెదలైనవి తీరపు వాలు అస్థిరత్వమును ఏర్పరుస్తాయి. అత్యవసర సిబ్బంది రిస్క్ తీసుకొని చేయునప్పుడు కూడా ల్యాండ్ స్లైడ్ ప్రమాదాలు జరిగే అవకాశాలు ఉన్నాయి.
అగ్ని
thumb|400px|right| వలన ఏర్పడిన మంటలు[[1906 సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో భూకంపం (1906 San Francisco earthquake)]] భూమిలోని విద్యుత్ శక్తీ (electrical power) లేదా గాస్ లైన్లు బద్ధలవ్వడము వలన భుకంపములను అనుసరిస్తూఅగ్ని (fire)ఉత్పత్తి అవుతుంది నీళ్ళ సరఫరాలు పగలడము వలన, సరైయిన పీడనము లేక పోవడము వలన ఒక్కసారి అగ్ని మండటము మొదలైన తరువాత వ్యాపించిన అగ్నిని ఆపడము చాలా కష్టతరము. ఉదాహరణకు 1906 సాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో జరిగిన భూకంపము (1906 San Francisco earthquake) వలన ఏర్పడిన అగ్ని వలనే భూకంపము వలన చనిపోయిన వారి కన్నా ఎక్కువ మంది చనిపొయినారు. .
నేలను ద్రవీకరించడం
నేల ద్రవీకరించబడడం (Soil liquefaction) సంభవించేది ఎప్పుడనగా, భూమి కంపించడము వలన, నీటిని నింపుకున్న అణువుల రూపంలోని (granular) పదార్ధము (అనగా ఇసుక) తాత్కాలికంగా దాని బలాన్ని కోల్పోతుంది, ఘన రూపం (solid) నుంచి ద్రవరూపంలోనికి (liquid) మార్పు చెందుతుంది. నేల ద్రవీకరించడము మూలంగా గట్టి నిర్మాణాలు, భవనాలు, లేక బ్రిడ్జెస్, వంగి పోవడము లేదా ద్రవీకరించబడిన పదార్ధాలుగా మారి పోవడము జరుగుతుంది. ఈ ప్రభావాలన్నీ వినాసనకారి అయిన భూకంపాల వలననే జరుగుతున్నాయి. ఉదాహరణకు, 1964 అలస్కా భూకంపము, (1964 Alaska earthquake) ఒకదానిపైన ఒకటి కూలిపోతూ చాలా భవనాలు ద్రవీకరించిన భూమిలోకి కుంగి మునిగిపోయాయి.
సునామి
thumb|left|200px|The tsunami of the [[2004 హిందూ మహా సముద్ర భూకంపము|2004 Indian Ocean earthquake (2004 Indian Ocean earthquake)]]
సునామి అనునది పొడవైన తరంగ దైర్ఘ్యమ్, దీర్ఘకాలిక సముద్రపు అలలు అనుకోని , ఆకస్మిక పెద్ద మొత్తంలో నీటివల్ల సంభవించును మహా సముద్రంలో తరంగ దైర్ఘ్యముల మధ్య దూరము 100 కిలోమీటరు వరకు ఉండి , తరంగ సమయము 5 నిమిషముల నుండి ఒక గంట వరకు వుండ వచ్చును అటువంటి సునామీలు గంటకి 600 నుండి 800 కిలోమీటర్లు వేగంతో, నీటి లోతుపైన ఆధారపడి ప్రయాణించును. భూకంపం వల్ల కాని సబ్ మేరైను వల్ల కాని వచ్చు పెద్ద అలలు తీర ప్రాంతాలను కొన్ని నిముషముల వ్యవధిలో ముంపునకు గురిచేయ గలవు భూకంపము వలన ఏర్పడిన సునామి కొన్ని వేల కిలోమీటరుల దూరం మహా సముద్రంలో ప్రయాణించి కొన్ని గంటల తరువాత తీర ప్రాంతాలలో విధ్వంసం సృష్టించగలదు.
సాధారణముగా, రిక్టర్ స్కేల్ పై భూకంప తీవ్రత 7.5 గా నమోదైయ్యే సబ్‌డక్షన్ భూకంపాల వలన సునామిలు సంభవించవు. కొన్ని రికార్డు చేయబడిన సందర్భాలను భట్టి చాలా వరకు నాశనపూరిత త్సునమీలు రిక్టర్ స్కేల్ పై భూకంపాల తీవ్రత 7.5 కన్నా ఎక్కువ వున్నప్పుడే సంభవించాయి.
త్సునామికి సముద్రపు అలకి మధ్య అంతరం ఉంది. ఎందుకంటే త్సునామి అపుడు నీళ్ళు సమాంతరంగా ప్రవహిస్తాయి. అలా చక్రంలాగా సంభవిస్తుంది. భూకంపం వల్ల సముద్రంలోకి జారిన భూమి వల్ల కూడా త్సునామి సంభవిస్తుంది.
వరదలు
నదులలోని జలము పొంగి భూమిపైకి రావడాన్ని వరద అంటారు.<రెఫ్>ఎం యస్ యన్ ఎన్కార్టా (MSN Encarta)డిక్షనరీ.వరద2006-12-28 (2006-12-28) తేదిన పొందుపర్చబ్డినది.> ఒక నదిలో కాని చెరువులో కాని దాని యొక్క సామర్ధ్యానికి మించి నీరు చేరినపుడు, ఆ నీరు దాని మామూలు సరిహద్దు బయట ప్రవహించి వరదలకు కారణమగును. భూకంపాల వలన డ్యాములకు హాని కలగితే వరదలు సంభవించును. భుకంపముల వలన ఒక్కొక్కసారి కొండలు విరిగి నదుల వద్ద వున్నా డ్యాములపై పడడము వలన అవి కూలి పోయి వరదలకు కారణమవుతాయి.
ఒక వేళ ఉసొఇ డ్యాము (Usoi Dam) అని పిలవ బడు భూకంపం వల్ల ఏర్ పడ్డ లాండ్ స్లైడ్ డ్యాము (landslide dam) భవిష్యత్తులో సంభవించే భూకంపం వల్ల నాశనం అయితే, తజికిస్తాన్ (Tajikistan)లోని సరేజ్ చెరువు (Sarez Lake) అడుగున వున్న టేర్రిన్ కాతస్త్రోఫిక్ వరద ప్రమాదములో వుంటుంది, ఒక వరద వల్ల సుమారు 5 మిలియన్ మందికి ప్రమాదం వుంది
మానవుని ప్రభావాలు
రోగములు (disease), కనీస అవసరములలో కొరత, ప్రాణ నష్టము, అధిక బీమా కంతులు, సాధారణ ఆస్తి నష్టము, రహదారి, వంతెనల నష్టము, భవంతులు కూలుట, లేక భవిష్యత్తులో సంభవించి భూకంపముల వల్ల కూలుటకు వీలగు భవంతుల పునాదులు కడులుట వంటివి భూకంపముల వల్ల కలుగును. భూకంపము వలన అగ్ని పర్వత స్వభావము కలిగిన పేలుడు వల్ల (1816) లో సంభవించిన వేసవి లేని సంవత్సరములో (Year Without a Summer) వలె పంట నష్టము కలుగును
ప్రాణ నష్టము అనునది అన్నింటి కన్నా పెద్ద నష్టముగా అంగీకరింప బడుతున్నది.
భూకంపాల గురించిన సిద్ధత
ఈ రోజుల్లో, భూకంపాలనుండి రక్షించుకొనడానికి, ఎక్కువ ప్రమాదాలు జరగకుండా ముందు జాగ్రత్తలు తీసుకొనడానికి చాలా మార్గాలు వున్నాయి, అవి క్రింద సూచించబడిన పద్ధతులు: భూకంపాల ఇంజినీరింగ్ (Earthquake engineering), భుకంపాలకోరకు సిద్ధపడి వుండడం (Earthquake preparedness), ఇళ్ళలో తీసుకొను భూకంప జాగ్రత్తలు (Household seismic safety),భూకంపాలను అడ్డుకొనుట (Seismic retrofit), భుకంపనాల విపత్తు (Seismic hazard), భు ప్రకంపనాల నుండి ఉపసమనము (Mitigation of seismic motion)(ఇవే కాకుండా కొత్తవైనా పద్ధతులు, వస్తువలు,) , భవిష్యత్తులో వచ్చు భుకంపముల గురించి ముందుగా తెలియచేప్పుట (Earthquake prediction).
పురాణములు, మతము
నోర్స్ పురాణముల (Norse mythology)లో లోకి దేవుడి యొక్క ఉగ్రమైన /తీవ్రమైన యుద్ధమే భుకంపంగా వర్ణించబడినది (Loki).బల్ద్ర్ (Baldr) అను అందము, కాంతి దేవతని లోకి అను తుంటరి , పోకిరి దేవుడు (god) చంపినపుడు, లోకిని శిరసు ఫై విషం చిందు పాము వున్న గుహలో బంధించి శిక్షించారు. లోకి మీద పడు విషాన్ని అతని భార్య సిగ్య్న్ (Sigyn) ఒక గిన్నెలో పట్టి పారబోయునపుడు అతని ముఖముఫై పడు విషమును విదుల్చునపుడు భూకంపము సంభవించుచున్నది
గ్రీకు పురాణములలో (Greek mythology), పోసేఇడోన్ (Poseidon) భూకంపాలకు దేవుడు, కారకుడు. ఆయన మనస్తాపముతో ఉన్న సమయమున భూమిని తన త్రిశూలము (trident)తో పొడిచినపుడు భూకంపములు, ఇతర బీభత్సములు కలుగుతున్నవి ఆయన భూకంపములను కలిగించి ప్రజలను శిక్షించును , భయకంపితులను చేయుచుండే వాడు.
జనప్రియమైన సంప్రదాయము
ఆధునిక ప్రాచుర్యము పొందిన నాగరికతలో (popular culture) భూకంపంపులు 1996లో కోబే (Kobe in 1995) లేక 1906లో సం ఫ్రాన్సికో (San Francisco in 1906) వంటి నిరర్ధకముగా వున్న గొప్ప నగరములకు గుర్తుగా ఉన్నాయి. ఎటువంటి ముందు సూచన హెచ్చరికలు లేకుండా సంబవించే భుకంపాలని ఫిక్షనల్ భుకంపములు అంటారు. ఈ కారణము వల్లే భూకంపములను వుటంకించు కథలలో వలె సాధారణంగా విధ్వంసములతో మొదలయి వాటి పర్యవసానముల అనంతర పరిస్థితి డే లిత్‌కు షార్ట్ వాక్ (Short Walk to Daylight)(1972), ది రాగ్గేడ్ ఎద్జే (The Ragged Edge)(1968) లేక Aftershock: Earthquake in New York(1998) వలె మారెను. గుర్తింపదగిన ఉదాహరణ హేన్రిచ్ వాన్ క్లేస్ట్ యొక్క క్లాస్సిక్ నోవెల్ల, 1964 సాన్తిఅగోలో జరిగిన వినాశనాన్ని గురించి తెలుపు చిలిలో జరిగిన భూకంపము (The Earthquake in Chile).హరుకి మురకమి (Haruki Murakami) యొక్క చిన్ని కల్పనా కదల సంపుటి, ప్రకంపనాల తర్వాత , 1995 కొబ్ భూకంప పర్యవసానాల గురించిన వర్ణన.
అన్నింట్లో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన ఒక కల్పనా భూకంపము హైపోతేటికల్ "బిగ్ ఒన్" ఊహించిన కాలిఫోర్నియా (California), సాన్ అన్ద్రేఅస్ ఫాల్ట్ (San Andreas Fault) ఒకరోజు, నవలలోని వర్ణనలు రిక్టర్ 10 (Richter 10)(1996) , గుడ్ బై కాలిఫోర్నియా (Goodbye California)(1977) మిగిలిన అన్నింట్లో. జాకబ్ ఎం.అప్పెల్ యొక్క విసదీకారించిన-పద్యరూకంయ్న చిన్న కథ, పోల్చబడిన భుకంపాసాస్త్రము, ఆ విషయాలని కాం అను కళాకారుడు ఎవరైతే ఒక పెద్ద స్త్రీని వప్పిస్తాడో నూతన నిబంధనము యొక్క కడపటి పుస్తకము భూకంపము సంభావించుటకు సిద్దంగా ఉంది. ఇన్ ప్లేఅసురే బోఅటింగ్ ఇన్ లితుయ బే, అన్ని కథలలో ఒకటి జిం షెపర్డ్ (Jim Shepard),లైక్ యు హాడ్ ఉన్దేర్స్తాండ్, అన్య్వయ్, ది "బిగ్ ఒన్" ఇంకా ఎక్కువ త్సునామి వినాశనాలకు దారి చూపుతుంది.
ఇతరత్రా
http://www.youtube.com/watch?v=9fOGqjGD43E
వర్గం:ప్రకృతి వైపరీత్యాలు
శాలంకాయనులు
శాలంకాయనులు - సా.శ. 300 - 420 మధ్యకాలం - వేంగినగరం వారి రాజధాని. వేంగి రాజధానిగా పరిపాలించినట్లుగా స్పష్టమైన ఆధారాలతో (ఏలూరు శాసనం ద్వారా) తెలియవస్తున్న మొదటి రాజులు శాలంకాయనులు. "శాలంకాయన" అనేది గోత్రనామమని, వంశం పేరు కాదని తెలుస్తున్నందువలన చరిత్రకారులు వీరిని వర్ణించడానికి "వైంగేయికులు" అనే పదాన్ని వాడుతున్నారు. సముద్రగుప్తుని అలహాబాదు ప్రశస్తిలో కూడా "వైంగేయక" అనే చెప్పబడింది. . వీరిలో హస్తివర్మ సముద్రగుప్తుని సమకాలికుడు.1వ మహేంద్రవర్మ అశ్వమేధయాగం చేశాడని అంటారు. శాలంకాయనులు పాటించిన చిత్రరధస్వామి (సూర్యుడు) భక్తికి చెందిన ఆలయము యొక్క శిథిలాలు పెదవేగిలో బయల్పడ్డాయి. శాలంకాయనులు "చిత్రరధస్వామి"ని పూజించినట్లు తెలుస్తున్నది (భగవత్ చిత్రరధస్వామి పాదానుధ్యాతః). ఈ చిత్ర రధ స్వామి శివుని రూపమో, విష్ణువు రూపమో, లేక సూర్యుని రూపమో తెలియడం లేదు.
చారిత్రక ఆధారాలు
"మైసోలియా" (కృష్ణా తీర ప్రాంతం) లో "బెన్‌గొరా" (వేంగీపురం) చెంత "సాలెంకీనాయ్" (శాలంకాయనులు) ఉన్నట్లు గ్రీకు చరిత్ర కారుడు టాలెమీ సా.శ.130లో వ్రాశాడు. అయితే ఆ బెన్‌గొరా (Bengaouron) అనేది వేంగీపురం కాదని కొందరు చారిత్రికుల అభిప్రాయం. Excerpt from Gopalachari's thesis: The attempts of some scholars to see in Salankayana the name of a people, becoming subsequently the name of a dynasty also, is wasted effort. Dr. Rayachaudhuri has identified the ' Salakenoi ' of Ptolemy with the 'Salankayanas ' of Vengl.14 D. C. Sircar accepts this identification15 and adds : "It has been noticed that the terms Salankayana and Salankayanaka (country of the Salankayanas) are mentioned in the Ganapatha of Panini. It is certain that the Salankayanas (Greek Salakenoi) ruled over the Vengl region as early as the time of Ptolemy (c, 140 A.D.)." He would further consider Benagouron as a mistake for Bengaouron which would represent Vengipura. Having regard to the fact that in Ptolemy's Book the n sound is not suppressed e.g. Gangaridai (Book VII, Chapter 1, Section 81) and Peririgkarei (Section 89), Salakenoi can be rendered Salakana and not Salahkayana. The Salakenoi are placed north of the river Manadas which is almost certainly the Mahanadi, the great river of Orissa, far north of the Andhradesa of literature. Kings of the Salarikayana gotra ruled over the heart of the Andhradesa and the suggestion of some scholars that they ruled over Kalihga and Magadha (!) lacks proof; and Ptolemy's description of the eastern part of the peninsula is not as much vitiated by errors as that of the western and southern parts. The Sdlankdyanaka of Panini does not mean ' the Country of the Salankayanas '; it is the adjectival form of Salatikayana which belongs to the Rdjanyddi class. Names like Athenogouron make it highly improbable that Benagouron is a mistake for Bengaouron. Benagouron would correspond to Benanagara ; and as several Benas are known, and the Benagouron of Ptolemy is on the banks of a river, a Benanagara is not impossible. The Benagouron of Ptolemy is not called a metropolis, while Vengipura was certainly the capital of the kings of the Salankayana gotra. ఏలూరు, పెదవేగి, గుంటుపల్లె, కానుకొల్లు, కొల్లేరు, కంతేరు, పెనుగొండ వంటి వివిధ శాసనాల ద్వారా శాలంకాయనుల గురించి కొన్ని వివరాలు తెలుస్తున్నాయి.
శాలంకాయనుల స్వతంత్రాధికారాన్ని హస్తివర్మ సా.శ.320లో స్థాపించి ఉండవచ్చును. వివిధ శాసనాలలో ఇతనిని "నానాప్రకార విజయస్య" (గుంటుపల్లి), "అనేక సమరావాప్త విజయ" (పెదవేగి), "సమరముఖ నిర్మాత కర్మ" (కానుకొల్లు), "ధర్మమహారాజ" (గుంటుపల్లి) అనే బిరుదులతో వర్ణించారు. ఈ వర్ణనలను బట్టి ఇతడు వేంగి ప్రాంతంలో సామంతులను జయించి రాజ్యాన్ని స్థిరపరచాడని భావించవచ్చును. ఇతడు సముద్ర గుప్తుని సమకాలీనుడు.
హస్తివర్మ కుమారుడు నందివర్మ (350-385). ఇతడు తిరుగుబాటుదారులను అణచివేసి కృష్ణానది దక్షిణానికి కూడా వేంగి రాజ్యాన్ని విస్తరింపజేశాడు. ఇతడు ధార్మిక చింతనపరుడు. "వివిధధర్మ ప్రధానస్య" అని పెదవేగి శాసనంలోను (కనుక వారు బౌద్ధ, వైదిక ధర్మాలను రెంటినీ ఆదరించినట్లు తెలుస్తున్నది), "ఆర్జిత ధర్మ ప్రదానస్య, గీసహస్రదాయి" అని గుంటుపల్లి శాసనంలోను వర్ణింపబడ్డాడు. ఇతని తరువాత ఇతని తమ్ముడు దేవవర్మ, కొడుకు అచండవర్మల మధ్య అధికారం కోసం అంతర్యుద్ధం జరగడం వలన శాలంకాయనుల ప్రతిష్ఠ దిగజారింది. అంతే గాకుండా ఉత్తరాన పిష్ఠపురం (పిఠాపురం) లో మాఠరులు, దక్షిణాన కర్మరాష్ట్రంలో బలవంతులై శాలంకాయనులతో పోరాడసాగారు. సా.శ.5వ శతాబ్ది ప్రాంతంలో శాలంకాయనుల రాజ్యం అస్తమించింది. వారిలో చివరిరాజు విజయనందివర్మ గుంటుపల్లిలోని బౌద్ధ క్షేత్రానికి దానధర్మాలు చేశాడు.
శాలంకాయనులకు ఇంచుమించు సమకాలికులుగా కృష్ణానది దక్షిణాన కర్మరాష్ట్రాన్ని ఆనందగోత్రిజులు పాలించారు. కళింగాంధ్ర (ఉత్తరాంధ్ర) ప్రాంతం 'సింహపురి' (శ్రీకాకుళం వద్దనున్న సింగపురం) రాజధానిగా కళింగులు, తరువాత మాఠరులు పాళించారు. ఉత్తరాన పిష్ఠపురం ప్రాంతాన్ని కొంతకాలం కళింగులు, తరువాత మాఠరులు, తరువాత వాసిష్ఠులు పాలించారు.
భూటాయ్ (బుజుర్గ్)
భూటాయి (బుజుర్గ్), తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా, బజార్‌హథ్నూర్‌ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన బజార్‌హథ్నూర్‌ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆదిలాబాద్ నుండి 50 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు, ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి బజార్‌హథ్నూర్‌లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల బజార్‌హథ్నూర్‌లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఇచ్చోడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
భూటాయి (బుజుర్గ్)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఇద్దరు నాటు వైద్యులు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
భూటాయి (బుజుర్గ్)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
భూటాయి (బుజుర్గ్)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, సోయాబీన్, కంది
తుర్లపాటి రాధాకృష్ణమూర్తి
తుర్లపాటి రాధాకృష్ణమూర్తి ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు. ముఖ్యంగా దుర్యోధన పాత్రలో రాణించాడు.
విశేషాలు
thumb|right|250px|మయసభ ఏకపాత్రలో దుర్యోధనునిగా తుర్లపాటి ఇతడు ప్రకాశం జిల్లా, అద్దంకి మండలం, కలవకూరు గ్రామంలో 1938, జూలై 10వ తేదీన జన్మించాడు. ఇతని విద్యాభ్యాసం చిననందిపాడు, పెదనందిపాడు, గుంటూరులలో సాగింది. తరువాత1962లో గుంటూరులోని ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాలలో తెలుగు ట్యూటరుగా చేరాడు. ఇతడు పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో పద్యనాటక విభాగంలో శిక్షకుడిగా సేవలను అందించాడు.
నాటకరంగం
ఇతని ప్రాథమిక రంగస్థల గురువు సెనగపాటి వీరేశలింగం. ఇతడు తొలిసారి సహదేవుని పాత్రను రంగస్థలంపై ధరించాడు. ఇతడు యువనాటక సమాజంలో చేరి ద్రౌపది, అశత్థామ మొదలైన పాత్రలను ధరించాడు. కాలేజీ చదివే రోజులలో కాళిదాసు నాటకంలో కవిరాక్షస, భోజరాజ పాత్రలను వేశాడు. ఆ తరువాత ఉద్యోగవిజయాలు నాటకంలో ధర్మరాజు, కర్ణుడు పాత్రలను ధరించి పౌరాణిక నటుడిగా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాడు. సరిగ్గా ఆ సమయంలోనే ధూళిపాళ సీతారామశాస్త్రి సినిమాలలో ప్రవేశించడం, ఆచంట వెంకటరత్నం నాయుడు విజయవాడలో స్థిరపడటంతో గుంటూరు నాటక సమాజంలో ధుర్యోధన పాత్రధారి కొరత ఏర్పడింది. లక్ష్మయ్యచౌదరి ట్రూపు ఇందుపల్లిలో వేసిన నాటకంలో దుర్యోధన పాత్రను తుర్లపాటి రాధాకృష్ణమూర్తికి ఇచ్చారు. ఆనాటి నుండి కల్యాణం రఘురామయ్య, పీసపాటి నరసింహమూర్తి, ఏ.వి.సుబ్బారావు, షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు, బుర్రా సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి, ధూళిపాళ సీతారామశాస్త్రి, ఆచంట వెంకటరత్నం నాయుడు, కె.వి. రాఘవరావు, వెంకటనర్సు నాయుడు, రేబాల రమణ, చెంచు రామారావు, జై రాజు మొదలైన ప్రధాన నటుల సరసన కురుక్షేత్రం, రామాంజనేయ యుద్ధం, గయోపాఖ్యానం, పల్నాటి యుద్ధం, బొబ్బిలి యుద్ధం వంటి నాటకాలలో నటించి ప్రేక్షకుల మన్ననలను పొందాడు. ఇతని నాటకాలు దూరదర్శన్‌లో, ఆకాశవాణిలో ప్రసారమయ్యాయి. భువన విజయం సాహిత్యరూపకాలలో భట్టుమూర్తి పాత్ర ధరించాడు.
సత్కారాలు
ఇతడు నటించిన పాత్రలు అనేక నాటక పోటీలలో ఇతనికి బహుమతిని తెచ్చిపెట్టాయి. అనేక సన్మానాలు, సత్కారాలు పొందాడు. చోడవరంలో, గుంటూరులో ఇతనికి ఘంటా కంకణ ప్రదానం జరిగింది.
మూలాలు
వర్గం:రంగస్థల కళాకారులు వర్గం:1938 జననాలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రంగస్థల నటులు
హమ్‌జా
భౌగోళికం, జనాభా
Hamja (314) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్ ఒకటో తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 245 ఇళ్లతో మొత్తం 1351 జనాభాతో 225 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Majitha అన్నది 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 707, ఆడవారి సంఖ్య 644గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 599 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37443.
విద్యా సౌకర్యాలు
* గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడి ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు బాలల బడి ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Majitha)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Majitha)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పారిశుధ్యం
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) లేదు. సమీప టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లు ఉంది. ఆటోలు లేదు. సమీప ఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. టాక్సీలు లేదు. సమీప టాక్సీలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం లేదు.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు. సమీప ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. .
పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. ..
విద్యుత్తు
.
8 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబర్)లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.
భూమి వినియోగం
Hamja (314) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Hamja (314) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం,మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -1 తాలూకా గ్రామాలు
డేనియల్ నెజర్స్
డేనియల్ నెజర్స్ తెలుగు జానపద కళారూపాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ సామాజిక వ్యవస్థ వంటివాటిపై పరిశోధన చేస్తున్న ఫ్రెంచి సామాజిక శాస్త్రవేత్త.
జీవిత విశేషాలు
తెలుగుభాష నేర్చుకుని తెలుగు జానపద కళారీతుల్ని ఫ్రెంచి భాషలో వర్ణించి ఐరోపా ప్రజలకు పరిచయం చేసిన వక్త. డేనియల్ నెజర్స్ పుట్టి పెరిగింది పారిస్ లో
1963 లో లిష్ కెర్, భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి వ్రాసిన ఇంట్రడక్షన్ టూ స్పోకెన్ తెలుగు చదిని భాషగురించి తెలుసుకున్నారు. తెలుగు పాత సినిమాలు భూకైలాస్, జయభేరి చూసి యన్ టి రామారావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటనకు సంతసించారు. అక్కడే ఓ తెలుగు మిత్రుడు 'గ్రహణం' సినిమా వీసీడీ బహుమతిగా ఇచ్చారు. వాళ్ళ బాబుకి ఐదునెలల వయస్సులో పెద్దాపురం వెళ్ళారు చుట్టుపక్కల వారు పిల్లవాడికి పెరుగన్నం పెట్టేవారు. ఇప్పుడతనికి 26 సంవత్సరాలు దాటాయి ఇటీవలె పెళ్ళయింది, ఇప్పటికీ పెదుగన్నం చాలా ఇష్టంగా తింటాడు. పెద్దాపురం నుండి పెళ్ళికి కొంతమంది హాజరయ్యారు.
తెలుగులో పరిశోధన
ఓ ఫ్రెంచి దేశస్తుడు తెలుగు నేలపై కొన్నాళ్ళుండి తెలుగు నేర్చుకోవడమేకాకుండా మన జానపద పద్యాలను ఇతర సాహిత్యాన్ని ఫ్రెంచిలోకి అనువదించి ఇతరదేశస్తులకు పరిచయం చేశాడంటే తెలుగువారు గర్వించదగ్గ విషయం..
నేషనల్ ఇనిస్టిటూట్ అఫ్ ఓరియంటల్ లాంగ్వేజెస్ అండ్ సివిలైజేషన్ విశ్వవిధ్యాలయంలో అసిస్టెంట్ ఫ్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నారు. అక్కడి విద్యార్థులకు తెలుగు నేర్పిస్తున్నారు. అక్కడ తెలుగు భాషకు గుర్తింపు దక్కేలాగా ప్రయత్నం చేస్తున్నారు.
యానాం లోవుండే ప్రెంచి సంతతి ప్రజలు తెలుగు గురించి వివరించేవారు. అలా తెలుగంటే ఆసక్తి పెరిగింది.
పరిశోధక అంశాలు
వేమన పద్యాలు, చింతామణి నాటకాన్ని మొదలైన 150 శతకాలు ప్రెంచి భాషలోకె అనువదించారు.
[పారిస్]]లో పోస్టు గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసి ఎంఫిల్ ధీసిస్ పనిమీద తూర్పుగోదావరి జిల్లా పెద్ధాపురం 1983 లో వచ్చి రెండునెలలు ఉన్నారు. 1985 లో ఎంఫిల్ ధీసిస్ సమర్పించారు. తరువాత 5 నెలల వయస్సున్న బాబుతొ కలిసి 1986 నుండి 1990 వరకు పెద్దాపురంలో ఉన్నారు. జానపద కళారూపాలైన బుర్రకథలు, హరికథలు, తోలుబొమ్మలాట, గొల్లసుద్దులు మొదలగు అంశాలపై (పి హె చ్ డీ) పరిశోధనచేశారు.వందలమంది కళాకాఅరులను, రచయితలను కలుసుకొని సమాచారం సేకరించారు. 1997 లో పి హె చ్ డీ ధీసిస్ సమర్పించారు.
మరిన్ని విశేషాలు
ఫ్రాన్సులో పురాతన కట్టడాలను చెక్కుచెదరకుండా రక్షించుకుంటారు. హైదరాబాదు మీద అతని అభిప్రాయం: పురాతన కట్టడాలు చాలావున్నాయి, కొన్ని కనుమరుగవుతున్నాయి. కాలుష్యము ఎక్కువ. ఒక్కోసారి 10-20 నిమిషాలు జాప్యం తప్పదు. ఫ్రాన్సులో ప్రజారవాణాకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ఫ్రాన్సులో దాదాపు 400-600 తెలుగు కుటుంబాలుంటాయి. వారిలో ఎక్కువగా యానాం ప్రాంతం నుండి వచ్చినవారే.
ఈ రచయిత హైదరాబాదు, బంజారాహిల్స్ లోని, ఫ్రెంచి కన్సులేట్ ఆఫీసులో డేనియల్ నెజర్స్ ను పోయిన ఏడాది కలిసి ముచ్చటించడం, ఫ్రెంచి భాషలోకి అనువదించిన వేమన పధ్యాల కొన్ని పేజీలను తీసుకోవటం జరిగింది.
ఆయన ఫ్రెంచిభాషలోకి అనువదించిన కొన్నిపద్యాలు గుణయుతునకు మేలు గోరంత చేసిన కొండయగును వాని గుణము చేత కొండయంత మేలు గుణహీనుడెరుగునా విశ్వదాభిరామ వినురవేమ!
Un rien de bienfait a un homme de bien S'erige haute colline en vertu de sa qaualite Que voit un belitre d'une colline de bienfait? Visvadabhirama vinura vema
నిండునదులు పారు నిల్చి గంభీరమై వెఱ్ఱివాగు పాఱు వేగబొర్లి అల్పుడాడురీతి నధికుండు నాడునా విశ్వదాభిరామ వినురమేమ1
మూలాలు
వర్గం:ఫ్రాన్స్
వికారి
సా.శ. 1899 - 1900, 1959 - 1960, 2019 - 2020లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి వికారి అని పేరు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సంవత్సరాలు
వట్టికూటి వెంకటసుబ్బయ్య
వట్టికూటి వెంకటసుబ్బయ్య (1916 -1992) గాంధేయవాది, గుంటూరు గాంధీగా ప్రసిద్ది పొందిన సమాజసేవకుడు, సర్వోదయ కార్యకర్త.
జననం
వట్టికూటి వెంకటసుబ్బయ్య గారు గుంటూరు జిల్లా పొన్నూరు మండలం దొప్పలపూడి గ్రామాంలో ఒక వ్యవసాయ కుతుంభంలో 1916 అక్టోబరు 26 న జన్మించారు. మహాత్మా గాంధీ ప్రభోధనలతో స్పూర్తి పొందారు. గాంధీ ప్రారంభించిన గ్రామ పారిశుద్ద్యం కార్యక్రమాన్ని వీరు త్రికరణ శుద్దిగా చేపట్టారు. వీరు వ్యవసాయ పనులు చేసుకుంటూ, ప్రజాసేవా కార్యక్రమాలలో పునీతులయ్యారు. వీరు నిద్రించే సమయంలో తప్ప, తన చేతిలో ప్రతి క్షణం, పలుగు పారతో గ్రామాలలో పర్యటించేవారు. పారిశుద్యం మెరుగుదల, మురుగు కాలువలకు మరమ్మత్తులు, సాగు భూములకు వెళ్ళే డొంకల మరమ్మత్తులు నిర్వహించడం ఒక దైనందిక విధిగా మార్చుకున్నారు.
సమాజ సేవ
గ్రామంలో పర్యటిస్తూ రహదారి వెంట పారిశుధ్యం మెరుగు పరిచేవారు. మురుగు నీరు పారుదల లేని పక్షంలో మురుగు కాలువలకు మరమ్మత్తులు చేసేవారు. పొలాలకు వెళ్ళే డొంకలు, బళ్ళు, రైతుల రాకపోకలకు వీలుగా శుభ్రం చేసేవారు. ఇలా నిత్యం ఇవే విధులుగా, ప్రజా సంరక్షక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుండేవారు. ఆయనకు మొక్కలు పెంచటం ఎంతో ఇష్టం.మాటలు చెప్పడం, తన స్వగ్రామం దొప్పలపూడి నుండి పొన్నూరు వరకు వందలకొలది చెట్లను నాటారు. నీతులు బోధించడం,సందేశాలు ఇవ్వడం ఈ గాంధేయవాదికిఇష్టం ఉండేది కాదు. కాలక్రమేణా దొప్పలపూడి గ్రామం నుండి జిల్లా ప్రధాన కేంద్రమైన గుంటూరు నగరంలోనూ పారిశుద్య పనులు చేయటం మొదలుపెట్టారు. అంటు రోగాలు ప్రభలకుండా మురుగు కాలువలకు మరమ్మత్తులు చేపట్టేవారు.
గుంటూరు గాంధీ
మహాత్మా గాంధీ గారి సిద్ధాంతాలను ఆచరించాలనే ఆలోచనతో వెంకట సుబ్బయ్య చొక్కాను విడిచిపెట్టినారు.ఆయన భుజాన పలుగు, పార ఉంచుకునే ఒక కార్మికునిగా వీధిలోకి అడుగు పెడుతుండేవారు. నిరాడంబరగా ఒక కర్మయోగిలా ఫలితం ఆశించకుండా తన పని తాను చేసుకుంటూ సమాజానికి మార్గదర్శిగా నిలిచారు. గాంధీజీ అనుచరుడిగా వారివలే ఏక వస్త్రధారిగా సమాజసేవలో నిరంతరం తపిస్తున్న వీరిని ప్రజలు అపర గాంధీలా భావించేవారు. అలా వట్టికూటి వెంకటసుబ్బయ్య కాస్తా "గుంటూరు గాంధీ"గా పేరుపొందినారు.
నేడు మనం జరుపుకుంటున్న స్వచ్చభారత్ నినాదాన్ని వీరు ఆనాడే విసృతంగా ప్రచారం చేసారు. పరిసరాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచుకుంటేనే ఆరోగ్యంగా జీవించుతామని చెప్పటమే కాకుండా ఆచరణలో పెట్టి ఆదర్శంగా నిలిచారు. స్వచ్ఛభారత్ కు ఆనాటి గాంధేయవాదులు ఆదర్శ ప్రాయులు. తరువాత వీరు గుంటూరు నుండి హైదరాబాదు వెళ్ళి అక్కడ గూడా సేవాకార్యక్రమాలు చేపట్టినారు.
మరణం
వెంకట సుబ్బయ్య గారు 1992 లో తన 76వ ఏట కన్నుమూసారు. వీరు జీవితమంతా చేసినది ప్రజాసేవ కార్యక్రమాలే కావడంతో ఆయన మరణించినా అందరి మదిలో గుంటూరు గాంధీ గా చిరస్థాయిగా నిలిచి పోయారు.
గుంటూరులో వారు చేసిన సేవాకార్యక్రమాలకు గుర్తింపుగా, గుంటూరు నగర కార్పొరేషను వారు లక్ష్మీపురం ప్రధాన రహదారిలో గుంటూరు గాంధీ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటుచేసినారు. దొప్పలపూడి గ్రామస్థులు గూడా, ఆయన స్పూర్తితో గ్రామంలో, రుద్రభూమిని అభివృద్ధి పరచడమే గాకుండా, ఆ ప్రాంతంలో ఆయన విగ్రహాన్ని గూడా ఏర్పాటుచేసినారు.గుంటూరు స్ధంభాలగరువు మహాప్రస్థానంలో ఆయన విగ్రహం నిర్మించారు. అది మనకు మన కర్తవ్యాన్ని గుర్తుచేస్తూ ఉంటాయి.
మూలాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సామాజిక కార్యకర్తలు వర్గం:చేసిన పని వలన పేరు మారిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:1916 జననాలు వర్గం:1992 మరణాలు వర్గం:గాంధేయవాదులు
బాగ్దాద్
బాగ్దాద్ లేదా బాగ్దాదు (ఆంగ్లం : Baghdad) (అరబ్బీ భాష : 'بغداد' ) ఇరాక్ దేశపు రాజధాని. దీని జనాభా దాదాపు 70 లక్షలు. ఇరాక్ లో ప్రధాన, అతిపెద్ద నగరం. , మధ్య ప్రాచ్యంలో కైరో, టెహరాన్ ల తరువాత అతిపెద్ద మూడవ నగరం. ఈ నగరం టైగ్రిస్ నది ఒడ్డున ఉంది. దీని చరిత్ర సా.శ. 8వ శతాబ్దం వరకూ వెళుతుంది. ఈ నగరం ఒకానొక కాలంలో ముస్లిం ప్రపంచంలో దార్ ఉల్ సలామ్ విద్య, విజ్ఞాన, సాంస్కృతిక, చారిత్రక, కళల కేంద్రంగా విరాజిల్లినది.
బాగ్దాద్ స్థాపన
జూలై 30 సా.శ. 762 న ఖలీఫా అబూ జాఫర్ అల్ మన్సూర్ ఈ నగరాన్ని స్థాపించాడు. . మన్సూర్ నమ్మకం ప్రకారం బాగ్దాద్, అబ్బాసీయులకు, ఇస్లామీయ కేంద్రంగాను, రాజధాని గాను సరైన నగరం. మన్సూర్ ఈ నగర స్థాపన నావల్ల జరగాలి, ఇందే నేను జీవించాలి, నాతరువాత వారునూ పరిపాలించాలి అని అన్నాడు. ఈ నగరపు భౌగోళికాంశాలు, దీని అభివృద్ధికి చాలా తోడ్పడ్డాయి. మధ్యప్రాచ్యం నుండి ఆసియా ప్రాంతానికి వారధిగా ఈ నగరం యున్నది. నెలవారి వ్యాపార జాతరలు ఇంకనూ తోడ్పడ్డాయి. దీనికి నీటివనరులు, పొడి వాతావరణం మొదలగునవి అనుకూలాంశములు. హారూన్ రషీద్ (9వ శతాబ్దపు తొలిదశ) కాలంలో బాగ్దాద్ నగరం ఉచ్చస్థితికి చేరుకున్నది. బాగ్దాద్ నగర ఉత్థానస్థితి కారణంగా పర్షియా దేశ రాజధాని టెసిఫాన్ నగరానికి గ్రహణం పట్టినట్టయింది. బాబిలోనియా ప్రాంతం (క్రీ.పూ. 2 వ శతాబ్దంలో అంతమయినది) బాగ్దాద్ నగరానికి దక్షిణాన 90 కి.మీ. దూరాన ఉంది.
బాగ్దాద్ నిర్మాణము
ప్రారంభ సంవత్సరాలలో, ఈ నగరం ఖురాన్ వర్ణించినటువంటి స్వర్గం గుర్తుకు వచ్చేలా వుందని, వుండాలని భావించేవారు. . సా.శ. 758 ఈ నగరానికి శంకుస్థాపన చేయడానికి ఖలీఫా మన్సూర్ ప్రపంచంలోని పలు ఇంజనీర్లను, సర్వేయర్లను, నిర్మాణ కళాకారులను ఆహ్వానించాడు. వీరిని క్రోడీకరించి, బాగ్దాద్ నగర నిర్మాణ నమూనా తయారు చేయమని కోరాడు. దాదాపు 1 లక్ష మంది, నిర్మాణపు నిపుణులు కళాకారులు వచ్చి సర్వేలు నమూనాలు తయారు చేయడం ప్రారంభించారు. చాలా మందికి జీతాలు పంచడంగూడా జరిగింది. ఈ నగరపు నమూనా రెండు పెద్ద అర్ధ-గోళాలు కలిగినది, వీటి వ్యాసాలు దాదాపు 19 మైళ్ళు. ఖగోళికులైన నౌబక్త్, మాషాఅల్లా, ఇద్దరూ కలసి మహూర్తాలు లెక్కించి, ఈ నగరం సింహరాశిలో వుండాలని, దీని శంకుస్థాపన జూలై నెలలో జరగాలని నిర్ణయించారు. . ఈ నిర్మాణ కార్యక్రమంలో అబూ హనీఫా ఇటుకలను లెక్కపెట్టే పని చేపట్టి, ఒక కాలువ నిర్మాణం కూడా చేపట్టాడు. ఈ కాలువ వలన, నిర్మాణపు పనుల కొరకు నీరు అందించింది. ఈ నగరపు నిర్మాణంలో చలువరాయి ఉపయోగించబడింది. నది ఒడ్డున మెట్లకు కూడా ఈ చలువరాయే ఉపయోగించడం జరిగింది. నగరంలో అనేక ఉద్యానవనాలు, తోటలు, భవంతులు, సుందరమైన రహదారులు నిర్మించబడినవి. వీటి వలన, నగరానికి సుందరత్వం కలిగినది. . ఈ నగరాన్ని20 కి.మీ. వ్యాసనిడివి గల వృత్తాకారంలో డిజైన్ చేశారు., ఇది "గుండ్రని నగరం"గా పేరుగాంచింది. దీని అసలు డిజైన్ "ఉంగరపు ఆకారం"లో గలదు. , ఆఖరి నిర్మాణంలో బయటి ఉంగరంలో ఇంకో ఉంగరపు ఆకారం చేర్చబడింది. ఈ నగరపు మధ్యలో మస్జిద్,, రక్షకభట నిలయం గలవు. ఈ నమూనాలన్నీ పర్షియాకు చెందిన ససానిద్ ల డిజైన్‌లను పోలి యుంటుంది. విశాలమైన పురవీధులు, సుందరమైన భవంతులు, ప్రభుత్వ భవనాలు, మస్జిద్‌లు, చర్చీలు, సినగాగ్‌లు నగర నడిబొడ్డున ఉన్నాయి.
నగర చుట్టూగల కుడ్యం
ఈ నగర చుట్టూ గల కుడ్యాలకు కూఫా, బస్రా, ఖురాసాన్, సిరియా ల పేర్లు పెట్టారు. కారణం ఈ గోడలు ఆయా నగరాల లేదా దేశాల వైపు వుండడమే. .
స్వర్ణ ద్వార సౌధం
బాగ్దాద్ కు మధ్యన కేంద్రకూడలి వద్ద 'బంగారు ద్వార సౌధం' గలదు. ఈ భవంతి, ఖలీఫా, అతని కుటుంబ నివాసం. ఈ భవంతి మధ్యన 160 అడుగుల ఎత్తుగల పచ్చని గుమ్మటం వుండేది. ఈ గుమ్మటం పైభాగాన చేతిలో దీపం పట్టుకొన్న ఓగుర్రపువ్యక్తి నిల్చుని వుండేవాడు. సిరియా ద్వారం వద్ద రక్షకభటుల భవనం వుండేది. ఈ భవనంలో సైన్యాధ్యక్షుడు నివాసముండేవాడు. 813 లో ఖలీఫా అమీన్ మరణం తరువాత ఖలీఫా భవంతి నిరుపయోగంగా మారింది. ఈ భవంతిలో ఖలీఫాలు నివాసం ఉండడం మానేశారు. .
అబ్బాసీయులు, వృత్తాకార నగరం
అబ్బాసీ ఖలీఫాలు ముహమ్మద్ ప్రవక్త వంశీయులు, ఖురైష్ తెగకు సంబంధించినవఅరు. వీరు షియా ముస్లింలుగా పరిగణింపబడుతారు. వీరు ఖురాసాన్ ఉద్యమంద్వారా ఉమయ్యద్ ఖలీఫాల పర్షియన్ సామ్రాజ్యం పైగల పట్టును విడదీయడానికి పూనుకున్నారు. . వీరు, అరబ్-ఇస్లామిక్, పర్షియాకు చెందినససానిద్ ల వారసులుగా భావించుకున్నారు. ఈ రెండు సంస్కృతుల సమ్మేళనాలు వీరి నిర్మాణాలలో కానవస్తాయి. వీరు (మన్సూర్ ఖలీఫా కాలంలో) బాగ్దాద్ నగరంలో విజ్ఞాన భవనం నిర్మించి ఈ సంస్కృతుల ప్రాతినిథ్యాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు. వృత్తాకారపు నగరమైన బాగ్దాద్, అరబ్-పర్షియన్ సంస్కృతులకు చిహ్నం. ఈ విజ్ఞాన భవనంలో ప్రపంచంలోని భాషలయిన గ్రీకు అరబ్బీ పర్షియన్ మొదలగులయందు విజ్ఞాన గ్రంథాలను తర్జుమా కార్యక్రమాలను చేపట్టారు. మన్సూర్ ఖలీఫా ("తర్జుమా ఉద్యమం") చేపట్టే ఖ్యాతిని పొందాడు. .
విద్యా విజ్ఞాన కేంద్రం (8 - 9వ శతాబ్దాలు)
స్థాపింపబడిన ప్రథమ జెనరేషన్ లోనే, బాగ్దాద్ నగరం విజ్ఞాన కేంద్రముగానూ, వాణిజ్య కేంద్రంగానూ ఎదిగింది. విజ్ఞాన భవనం గ్రీకు భాష, మధ్య పర్షియా, సిరియన్ అనువాదపు ప్రాజెక్టులను విజయవంతంగా నిర్వహించింది. అబ్బాసీయ సామ్రాజ్యానికి చెందిన అనేక స్కాలర్లు, బాగ్దాద్ కు బయలు దేరారు. గ్రీకు శాస్త్రాలను, భారతీయ శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేసి, వాటిని అరబ్బులోనూ, ఇస్లామీయ ప్రపంచంలోనూ పరిచయంచేసారు. బాగ్దాద్ నగరం, అలనాటి చారిత్రాత్మమ, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద నగరంగా మార్పు చెందినది. ఆ తరువాత ఈ నగరం ఖర్తబా (కార్డోబా) (స్పెయిన్) నగరంతో అనుసంధానం చేయబడింది. కొన్ని లెక్కల ప్రకారం ఈ నగరంలో అత్యధికంగా 10 లక్షలకు పైగా జనాభా వుండేది. అలీఫ్ లైలా (వెయ్యిన్నొక్క రాత్రులు) లో గల అనేక జానపద కథలు బాగ్దాద్ నగరానికి కేంద్రంగా చేసుకొని వ్రాసినవే. ఈ బాగ్దాద్ నగరంలో అరబ్బేతరులైన పర్షియన్లు, అరామియన్లు, గ్రీకులు, కొంత జనాభా వుండేది. ఈ సముదాయాలు రాను రాను అరబ్బీ భాషను స్వీకరించారు.
ఉస్మానియా (ఒట్టోమాన్) బాగ్దాద్ (16 నుండి 19వ శతాబ్దం)
1534 లో, బాగ్దాద్ ఉస్మానియా తురుష్కులచే ఆక్రమించుకొనడమైనది. ఉస్మానీయుల కాలంలో, బాగ్దాద్ నగర ప్రభావం క్రమంగా క్షీణిస్తూవచ్చింది. దీనకారణాలలో ఇరానీయులు, తురుష్కుల మధ్య శతృత్వం ఒకటి. ఇరానీయులు బాగ్దాద్ పై తురుష్కుల పెత్తనాన్ని అంగీకరించ పోవడం ఒకటి. 1623 - 1638 మధ్యకాలంలో ఇరానీయుల ఆధ్వర్యంలో బాగ్దాద్ తిరిగీ మధ్య ప్రాచ్యంలో అతిపెద్ద నగరంగా రూపుదిద్దుకుంది. మమ్‌లూక్ ల ప్రభుత్వ కాలంలో బాగ్దాద్ వైభవం తిరిగీ జీవం పోసుకున్నది. నట్టల్ విజ్ఞాన సర్వస్వం నివేదిక ప్రకారం 1907 లో బాగ్దాద్ జనాభా 185,000.
20వ శతాబ్దం
1638 లో ఉస్మానీయులు తమ సామ్రాజ్యంలో కలుపుకుని 1917 మొదటి ప్రపంచయుద్ధం జరిగే సమయం వరకూ తమ ఆధీనంలో వుంచారు. 1917 లో మొదటి ప్రపంచయుద్ధం సమయంలో ఆంగ్లేయులు దీనిని వశపరచుకుని, "ఇరాక్ సామ్రాజ్య" నకు రాజధానిగా 1021 లో మార్చారు. 1932లో ఇరాక్ కు పాక్షిక స్వాతంత్ర్యం ఇవ్వబడింది. 1946లో సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇవ్వడం జరిగింది. నగర జనాభా 1950 లో 145,000 వున్నది, 1990లో 580,000 వరకూ పెరిగింది. 1970 కాలంలో పెట్రోల్ ధరలు పెరిగిన కారణంగా బాగ్దాద్ కు మహర్దశ వచ్చింది. 1980 లో ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో ఈ నగరానికి కష్టకాలం వచ్చింది.
2003 ఇరాక్ పై దాడి
2003 మార్చి ఏప్రిల్లో అమెరికా జరిపిన ఇరాక్ పై దురాక్రమణ, అమెరికా ఇరాక్ ను ఆధీనంలో తీసుకునే సమయంలో బాగ్దాద్ తీవ్రంగా లూటీలకు విచక్షణా రహిత బాంబుల ప్రయోగాలకు లోనైనది. ఇది సద్దాం హుసేన్ కాలం. ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధకాలంలో సద్దాం హుసేన్ ను చేరదీసిన అమెరికా, సద్దాం హుసేన్ ఇరాక్ ను సహించలేక, ఇరాక్ పై దాడి జరిపింది. అమెరికా సైన్యం బాగ్దాద్ నగరాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నాయి. కోలిషన్ ప్రొవిజనల్ అథారిటీ 3 చ.కి.మీ. గ్రీన్-జోన్ ను స్థాపించింది, ఈ ప్రదేశంలోనే క్రొత్త ప్రభుత్వం తన కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది. " అమెరికా అధిపత్యాన్ని బాగ్దాదీయులు సహించలేక పోయారు. అమెరికా దాడులవలన, బాగ్దాద్ నగరపు మౌలిక సదుపాయాలు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. విద్యుత్తు, విద్య, వైద్యం, ఇతర ప్రముఖ రంగాలన్నీ తీవ్రంగా ప్రభావితమైనవి. అమెరికా దాడి సమయంలో దాదాపు నగరమంతా అరాచకానికి లోనయ్యింది. ప్రజలు అన్నివిధాలా నష్టపోయారు. 1950లో 90 శాతం వరకూ బాగ్దాద్ ప్రజలలో సున్నీ ముస్లింలు వుండేవారు. ప్రస్తుతం షియా ముస్లింలు బాగ్దాద్ జనాభాలో 40 శాతం గలరు. అనగా సున్నీ ముస్లింలు గణనీయంగా తగ్గిపోయారు. పేర్కొనదగ్గ క్రైస్తవుల సంఖ్య కూడా ఈ నగరంలో గలదు.
భౌగోళికం, వాతావరణం
బాగ్దాద్ నగరం టిగ్రిస్ నది (en:River Tigris) ఒడ్డున ఉంది. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే టిగ్రిస్ నది బాగ్దాద్ నగరాన్ని రెండుగా చీలుస్తున్నది. తూర్పు భాగాన్ని 'రిసాఫా', పశ్చిమ భాగాన్ని 'కర్ఖ్' అనీ పిలుస్తారు. ఈ నగరపు భూమి దాదాపు చదునుగా ఉంది. బాగ్దాద్ అత్యుష్ణ మండలంలో వున్న కారణంగా, ఎక్కువ వేడిమికలిగి వాతావరణం (కోఫెన్ వాతావరణం BWh) కలిగి వుంటుంది. ప్రపంచంలో అత్యంత వేడిమి గల నగరాలలో బాగ్దాద్ ఒకటి. వేసవి కాలం జూన్ నుండి ఆగస్టు వరకు వుంటుంది, ఈ కాలంలో అధిక ఉష్ణోగ్రత 44 °C (111 °F) వుంటుంది. వర్షపాతం తక్కువే. కనీస ఉష్ణోగ్రత 24 °C (75 °F) వరకూ వుంటుంది. అత్యధికంగా నమోదైన ఉష్ణోగ్రత 50 °C (122 °F).
పరిపాలనా విభాగములు
బాగ్దాద్ నగరం 9 జిల్లాలు, 89 పరిసరాలు, అధికారికంగా కలిగి ఉంది. ఈ నగరపు ఉపవిభాగాలు, పురపాలక కేంద్రాలుగా 2003 వరకు ఏలాంటి రాజకీయ కార్యక్రమాలు లేకుండా సాగాయి. దాని తరువాత అమెరికా ఆధిపత్యాన గల Coalition Provisional Authority (CPA) వీటియందు క్రొత్త కార్యక్రమాలకు శ్రీకారం చుట్టింది. పరిసర ప్రాంతాల యందు పురపాలక సంఘాల ఏర్పాటు, అందులో ప్రజల భాగస్వామ్యం మిగతా విషయాలు చోటు చేసుకున్నవి. ఈ విధంగా అధికార వికేంద్రీకరణ, ప్రజల భాగస్వామ్యం, కౌన్సిళ్ళ ఏర్పాటు త్వరిత గతిన జరిగాయి. బాగ్దాద్ రాష్ట్రంలో 127 వేరువేరు కౌన్సిళ్ళు రంగంలోకి వచ్చాయి. బాగ్దాద్ రాష్ట్ర జనాభా దాదాపు 70 లక్షలు. క్రింది స్థాయి కౌన్సిళ్ళు సరాసరి 74,000 జనాభాను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాయి. 9 జిల్లాల అడ్వైజరీ కౌన్సిళ్ళు (DAC) క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
సంస్కృతి
అరబ్ సాంస్కృతిక జీవితంలో బాగ్దాద్ తన పాత్రను ప్రత్యేకంగా పోషించింది. ఈ నగరం అనేక రచయితలకు, సంగీతకారులకు, కళాకారులకు పుట్టినిల్లుగా కళాపోషక కేంద్రంగా వర్థిల్లింది. బాగ్దాద్ లో మాట్లాడే భాష (అరబ్బీ మాండలికం), ఇతర ప్రాంతాలలో మాట్లాడే మాండలాకలకంటే భిన్నంగా కానవస్తుంది. అరబ్ తెగల మాండలకైన వెర్సీఘ్ (అరబ్బీ మాండలికం), యొక్క ప్రభావం ఎక్కువ కానవస్తుంది. మధ్య యుగం లో అనేక గ్రామాలనుండి, అనేక తెగలవారు, పట్టణావాసం చేయడం ఒక ముఖ్య కారణం.
ప్రదేశాలు, ప్రాచీన కట్టడాలు
చూడదగ్గ ప్రదేశాలలో ఇరాక్ జాతీయ సంగ్రహాలయం ఒకటి, దీనిలోని అద్వితీయ సంగ్రహాలు 2003 నాటి దాడిలో లూటీ చేయబడ్డాయి. నేటి ఇరాకీ పార్టీల మధ్య ఈ సంగ్రహాలయపు శిథిలాలు చారిత్రక శిథిలాలుగా వుంచాలా లేదా తొలగించాలా అనే చర్చలు జరుగుచున్నవి. ఇరాక్ జాతీయ గ్రంథాలయం లోని వేలకొలదీ అమూల్యమైన అత్యంత ప్రాచీన వారసత్వ గ్రంథ, పత్రాల, రచనా సంపద అంతా ధ్వంసం చేయబడింది. ఈ దాడి ముస్లిం ధార్మిక, విజ్ఞాన కేంద్రాలపై చెంఘీజ్ ఖాన్ దాడిని గుర్తుకు తెస్తుంది. ఈ గ్రంథాలయపు ప్రధాన భవనం అగ్నికి ఆహుతి చేయబడింది. ఖాదిమియా లోని అల్ ఖాదిమైన్ ధార్మిక కేంద్రం అగ్నికి ఆహుతి చేయబడింది. అబ్బాసీయ కాలపు మదరసా అల్-ముస్తన్‌సిరియా, సరాయ్ భవనం మొదలగునవి, ఇలాగే నేలమట్టమయ్యాయి.
క్రీడలు
ఇరాక్ లోని విజయవంతమైన ఫుట్ బాల్ టీంలలో బాగ్దాద్ టీం ఒకటి. పెద్ద టీంలకు ఉదాహరణ; అల్ ఖువా అల్ జావియా (ఎయిర్ ఫోర్స్), అల్ జౌరా, అల్ షుర్తా (పోలీస్), అల్ తాలబా (విద్యార్థులు). బాగ్దాద్ లో పెద్ద్ స్టేడియం అల్ షాబ్ స్టేడియం దీనిని 1966లో ప్రారంభించారు. ఇంకో స్టేడియం తయారవుచున్నది. ఈ నగరంలో గుర్రపు స్వారీ కూడా ఒక ప్రముఖ క్రీడ, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కాలం నుండి ఇది ప్రసిద్ధిగాంచింది. ఇంకా అనేక జూద క్రీడలు ఇరాక్ లో సాధారణంగా కానవచ్చే క్రీడలు.
పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమాలు
దాదాపు ఇరాకీ పునర్నిర్మాణం ప్రయత్నాలు, పట్టణ ప్రాంతాలలో జరిగిన తీవ్ర నష్టాలను పూడ్చుటకు తయారు చేయబడినవి. ఆర్కిటెక్ట్, పట్టణ డిజైనర్ అయిన హిషామ్ అష్కూరి యొక్క బాగ్దాద్ పునరుజ్జీవన ప్రణాళిక, సింద్‌బాద్ హోటల్ కాంప్లెక్స్, కాన్ఫరెన్స్ సెంటర్ ప్రైవేటు రంగానికి ఇవ్వబడింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఇరాక్ వర్గం:బాగ్దాద్ వర్గం:ఆసియా రాజధానులు వర్గం:అరబ్ లీగ్ వర్గం:నగరాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
శుభకృతు
సా.శ. 1902-1903, 1962-1963, 2022-2023 లో వచ్చిన తెలుగు సంవత్సరానికి శుభకృతు అని పేరు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సంవత్సరాలు
ఓరు వడక్కన్ వీరగాథ
ఓరు వడక్కన్ వీరగాథ, 1989 ఏప్రిల్ 14న విడుదలైన మలయాళం పౌరాణిక సినిమా. హరిహరన్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో ఎం.టి.వాసుదేవన్ నాయర్, మమ్ముట్టి, బాలన్ కె. నైర్, సురేష్‌ గోపీ, మాధవి, గీత, కెప్టెన్ రాజు తదితరులు నటించారు. 1989లో జరిగిన భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలలో ఈ సినిమాకు జాతీయ ఉత్తమ నటుడు (మమ్ముట్టి), జాతీయ ఉత్తమ స్క్రీన్ ప్లే (ఎంటి వాసుదేవన్ నాయర్), జాతీయ ఉత్తమ కళా దర్శకుడు, జాతీయ ఉత్తమ కాస్ట్యూమ్ డిజైన్ (పి. కృష్ణమూర్తి ) వంటి నాలుగు విభాగాలలో, కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులతో ఏడు అవార్డులను గెలుచుకుంది.
స్పందన
ఓరు వడక్కన్ వీరగాథ వాణిజ్యపరంగా, విమర్శకుల ప్రశంసలను అందుకుంది.
బాక్సాఫీస్
ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించింది. థియేటర్లలో 375 రోజులు నడిచింది.
అవార్డులు
భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు
కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు
బయటి లింకులు
వర్గం:1989 సినిమాలు వర్గం:భారతీయ సినిమాలు వర్గం:మలయాళ సినిమాలు
వాణిబాల
వాణిబాల (మ. మే 27, 2015) ప్రముఖ రంగస్థల నటీమణి. నంది అవార్డు గ్రహీత.
జననం
వాణిబాల పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, కొయ్యలగూడెం గ్రామంలో జన్మించింది.
రంగస్థల ప్రస్థానం
తల్లిదండ్రులు కళాకారులు కానప్పటికీ నటనపై ఆసక్తితో తన ఏడోఏటే నటిగా రంగస్థల ప్రవేశం చేసిన వాణిబాల దాదాపు వెయ్యికిపైగా ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నది.
మరణం
2015లో రాజమండ్రి జరిగిన నంది నాటక పరిషత్తు - 2013లో పాల్గొని తిరిగి సొంతూరు కొయ్యలగూడెం వస్తూ వడదెబ్బకు గురైన వాణిబాల, స్థానిక ఆసుప్రతిలో చికిత్స పొందుతూ 2015, మే 27 బుధవారం రాత్రి ఆమె మరణించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు వర్గం:2015 మరణాలు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటీమణులు
శివుని వేయి నామములు- 901-1000
శ్లోకము 91
శిరోహారీ = (దక్షుని) శిరస్సును ఖండించినవాడు
అక్షః = సృష్టి చక్రమునకు ఇరుసు వంటివాడు
రథయోగీ = రథమును కూర్చువాడు
సర్వయోగీ = సమస్తమును సమకూర్చువాడు
మహాబలః = గొప్ప బలము కలవాడు.
శ్లోకము 92
సమామ్నాయః = వేదముతో సమానమైనవాడు
అసమామ్నాయః = వేదములకు అతీతుడు
సీరదేవః = భూమిని పంటలు పండుటకు అనువుగా చేయువాడు
మహారథః = రథకులలో గొప్పవాడు
నిర్జీవః = నిర్జీవమైన వస్తువుల ఆకారము తానైనవాడు
జీవనః = ఉత్తమ జీవనము కలవాడు
శుభాక్షః = శుభమైన దృష్టి కలవాడు
బహు కర్కశః = మిక్కిలి కఠినమైనవాడు.
శ్లోకము 93
రత్నప్రభూతః = రత్నములను సృష్టించినవాడు
రక్తాంగః = ఎఱుపు రంగు శరీరము కలవాడు
మహార్ణవ నిపానవిత్ = గొప్పదైన సముద్రపు నీటిని త్రాగుటలో నేర్పరి
మూలం = సృష్టికి మూలమైనవాడు
విశాలః = అతి విస్తారమైనవాడు
అమృతః = అమృత స్వరూపము తానైనవాడు
తపోనిధిః = తపస్సుకు స్థానమైనవాడు
శ్లోకము 94
ఆరోహణః = ఉన్నతస్థితికి పోవువాడు
శీలధారీ = సత్ప్రవర్తన కలిగినవాడు
మహాయశాః = గొప్ప కీర్తి కలవాడు
మహాకల్పః = గొప్పదైన సృష్టి చేసినవాడు
యోగః = యోగము తానైనవాడు
హరిః = విష్ణువు తానైనవాడు.
శ్లోకము 95
యుగరూపః = యుగముల రూపము తానైనవాడు
మహారూపః = గొప్పదైన ఆకారము కలవాడు
మహానాగహనః = గొప్పవాడైన గజాసురుని చంపినవాడు
అవధః = వధింపబడనివాడు
న్యాయ నిర్వహణః = న్యాయమును నిర్వహించువాడు
పాదః = పూజ్యుడు
పండితః = పండితుడు
అచలోపమః = పర్వతముతో సమానుడు.
శ్లోకము 96
బహుమాలః = అనేకమైన మాలలు ధరించినవాడు
మహామాలః = గొప్పవైన మాలలు కలవాడు
శశీ = చంద్రుడు తానైనవాడు
హరిసులోచనః = మంచి నేత్రములు కలవాడు
విస్తారః = మిక్కిలి వ్యాపించినవాడు
లవణః = ఉప్పు తానైనవాడు
కూపః = నూయి తానైనవాడు
త్రియుగః = గడిచిన మూడు యుగములు తానైనవాడు
సఫలోదయః = సిద్ధించిన ఫలముతో కూడియున్నవాడు.
శ్లోకము 97
త్రినేత్రః = మూడు కన్నులు కలవాడు
విషణ్ణాంగః = సర్వదా నిరాకారుడు
మణివిద్ధః = మణుల చేత ప్రకాశించువాడు
జటాధరః = జడలను ధరించినవాడు
విసర్గః = విసర్గ రూపము తానైనవాడు
సుముఖః = మంచి ముఖము కలవాడు
శరః = బాణరూపము తానైనవాడు
సర్వాయుధః = సమస్తమైన ఆయుధముల రూపము తానైనవాడు
సహః = సహనము కలవాడు.
శ్లోకము 98
నివేదనః = అన్నిటిని ఇచ్చువాడు
సుఖాజాతః = సుఖములను కలుగజేయువాడు
సుగంధారః = మంచి సంగీత జ్ఞానం కలిగినవాడు
మహాధనుః = గొప్పదైన ధనుస్సు కలవాడు
గంధపాలీ = మంచి సువాసనను కలుగజేయువాడు
భగవాన్ = భగవంతుడు
సర్వకర్మణామ్ = సమస్త కర్మలకు
ఉత్థానః = ఫలశ్రుతి కలుగజేయువాడు.
శ్లోకము 99
మంథానః = సమస్త సృష్ఠిని మధించువాడు
బహుళః = సమస్తమందు ఉన్నవాడు
వాయుః = వాయు రూపమై ఉన్నవాడు
సకలః = సమస్తమైన వాడు
సర్వలోచనః సమస్తమైన కన్నులు కలవాడు
తలః = సమర్థత కలిగినవాడు
తాలః సంగీతము నందు తాళరూపము తానైనవాడు
కరస్థాలీ = చేతియందు పాత్ర కలవాడు
ఊర్ధ్వ సంవహనః = పైకి తీసుకొని పోవువాడు
మహాన్ = గొప్పవాడు.
శ్లోకము 100
ఛత్రం = సృష్టి కంతటికి గొడుగు వంటివాడు
సుచ్ఛత్ర విఖ్యాతః = మంచి ఛత్రముతో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు
లోకః = లోకము తానే అయినవాడు
సర్వాశ్రయక్రమః = సమస్తమునకు తానే ఆశ్రయింపదగిన వరుసలో ఉన్నవాడు
ముండః = క్షురకర్మచే తలవెంట్రుకలు తీయబడినవాడు
విరూపః = వికారమైన స్వరూపము కలవాడు
దండీ = దండము కలవాడు
కుండీ = పాత్ర కలిగియున్నవాడు
వికుర్వణః = వికృతముగా చేయువాడు.
శ్రీ శివసహస్రనామావళి శ్లోకము 101
శ్లోకము 102
హర్యక్షః = సింహం కన్నుల దృష్టిని పోలిన స్వరూపం
కకుభో = దశ దిశలు లేదా దిక్కుల స్వరూపుడు.
వజ్రీ = వజ్రం వంటి శివుడు, దేవేంద్ర స్వరూపుడు
శత జిహ్వః = వంద నాలుకలు కలవాడు.
సహస్రమూర్ధా = వేయి(అనంతమైన) తలలు గలవాడు.
దేవేంద్రః సర్వదేవ మయో = దేవేంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతల స్వరూపుడు
గురుః = ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులకు గురువు.
శ్లోకము 103
సహస్ర బాహు = వేయి ( అనంతమైన ) చేతులు కలవాడు
సర్వాంగః = అందరి భౌతిక అవయవాల స్వరూపుడు.
శరణ్యః = ఇతరుల రక్షణ చూసుకోగలరు.
సర్వ లోక కృత్ = సమస్త లోకాల రూపకర్త.
పవిత్రం = ఇతరులను పవిత్రం చేసేవాడు.
త్రికకున్మంత్రః = బీజం, శక్తి, కీలకం అనే మూడు భాగాలతో కూడిన మంత్ర స్వరూపుడు.
కృష్ణ పింగళః = నలుపు ఎరుపు యొక్క విశిష్ట రంగులో ఉన్నారు.
శ్లోకము 104
పోసాని
పోసాని తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటిపేరు.
శివుని వేయి నామములు- 901-1000
శ్లోకము 100
బ్రహ్మదండవినిర్మాతా = సృష్టి యొక్క కార్యాన్ని బ్రహ్మ ద్వారా నిర్మించిన శివుడు; శతఘ్నీ = వందలమందిని మోసుకెళ్లేవాడు. పాశ శక్తిమాన్ = పాశ, శక్తి మొదలైన ఆయుధాలను కలిగినవాడు.
పోసాని
వర్గం:ఇంటిపేర్లు
శివుని వేయి నామములు- 901-1000
శ్లోకము 100
మహాగర్భో = విశ్వం తనలో ఉంచుకునేవాడు
బ్రహ్మగర్భో = సృష్టికర్త బ్రహ్మ, వేదాలను తనలో ఉంచుకునేవాడు
జలోద్భవః = ప్రళయ జలం నుండి లేచినవాడు,
శ్లోకము 105
గభస్తిః = వేలాది కాంతి కిరణాలు గలవాడు, సూర్యు ప్రకాశం.
బ్రహ్మకృద్ = వేదాల రూపంలో ఉద్భవించినవాడు, అత్యున్నత జ్ఞానం యొక్క వ్యక్తిత్వం.
బ్రహ్మీ = వేదాలు పఠించేవాడు.బ్రహ్మ రూపంలో ఉన్నవాడు
బ్రహ్మవిద్ = వేదాలు రూపొందించినవారు
బ్రాహ్మణో = బ్రాహ్మణ రూపంలో వేదాలు,వేదాంగాలు భోధించేవాడు
గతిః = ఎవరు శరణాగతి అంతిమ లక్ష్యం
అనంత రూపొ = అనంతమైన రూపాలు కలవాడు
నైకాత్మా = శరీరము లేనివాడు