cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
తాజ్ మహల్
సమాధి
ఈ కట్టడం యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణ, సమాధి. ఈ పెద్ద తెల్ల పాలరాయి నిర్మాణం ఒక చతురస్ర పునాది మట్టం మీద ఒక సమవిభక్తా౦గ భవనంగా ఉంటూ ఇవాన్ తోను (ఒక వంపు-ఆకార ప్రవేశ ద్వారం) ఇంకా కప్పుపైన ఒక పెద్ద గోపురం, ఫినియల్‌తో ఉంటుంది. చాలా మొఘల్ సమాధులలాగే ఇది కూడా తన ప్రాథమిక అంశాలను పర్షియా మూలాలు కలిగి ఉంది.
ఆధారనంగా ఉంటూ పొడవుగా ఉన్న నాలుగు వైపుల యొక్క ప్రతి వైపు సుమారు 55 మీటర్లతో ఒక అసమాన అష్ట భుజిని ఇది తయారు చేస్తుంది. ఈ పక్కల యొక్క ప్రతి దాని మీద ఒక భారీ పిష్తాక్ లేదా వంపు చేయబడిన వంపు మార్గం ఇంకా ఒకే పోలిక కలిగిన రెండు ద్వార బంధాలతో ఇవాన్, వంపు చేయబడిన బాల్కనీలు ఏదో ఒక వైపున పెట్టబడి ఉన్నాయి. పేర్చబడిన పిష్తాక్‌ల ఉద్దేశం చాంఫెర్ చేయబడిన మూలల స్థలాల మీద నకలుగా చేర్చబడటం, భవనం యొక్క రూపకల్పన అన్ని వైపులా సంపూర్ణంగా సమవిభక్తంగా ఉంటుంది. నాలుగు మినార్ లు సమాధికి చట్రంగా ఉన్నాయి, చాంఫెర్ మూలలకు ఇవి అభిముఖంగా ఉంటూ ప్రతి ఒక్కటీ పునాది మట్టం యొక్క మూలలలో ఉన్నాయి. ప్రధాన గదిలో ఉన్న ముంతాజ్ మహల్, షాజహాన్‌ యొక్క సమాధిరాళ్ళు నకిలీవి; అసలైన సమాధులు ఇంకా దిగువ భాగాన ఉన్నాయి.
సమాధి ఎగువన ఉన్న పాలరాయి గోపురం ఆకట్టుకునే అతిముఖ్యమైన ఆకృతి. ఇది 35 మీటర్లు పొడవుతో, పునాదితో సమానమైన పొడవును కలిగి ఉంది, 7 మీటర్ల ఎత్తుగల స్థూపాకార "డ్రమ్" మీద ఆకర్షణీయంగా కూర్చబడింది. దీని ఆకారం వలన తరచుగా ఈ గోపురం ఉల్లిపాయ గోపురం లేదా అమ్రుద్ (జామ గోపురం) అని పిలువబడుతుంది. పైభాగం నేలంబో నుసిఫే (తామర పుష్పం) ఆకారంలో రూపకల్పన చేయబడింది, ఇది కూడా దీని ఎత్తుకు తగిన విధంగా ఉంటుంది. డోమ్ ఆకార మూలలలో ఉన్న నాలుగు అతి చిన్న డోమ్ గల చత్రీస్ (చవికెలు)చే దీని ఆకారానికి మరింత ఆకర్షణను చేకూర్చుతున్నాయి, ప్రధాన డోమ్‌కు ఉల్లిపాయ ఆకారానికి కారణమవుతున్నాయి. వాటి స్తంభాల ఆధారాలు సమాధి యొక్క పై కప్పు వరకు తెరవబడి అంతర్భాగాలకు వెలుగునిస్తాయి.పొడవుగా ఉండి అలంకరించబడిన స్తంభాలు (గుల్దస్తాస్ ) గోడల ఆధారాల అంచుల నుండి పొడిగించబడ్డాయి, ఇవి గోపురం యొక్క ఎత్తుకి దృశ్యపూర్వకంగా ప్రస్పుటిస్తాయి.
నేలంబో నుసిఫెర (తామర పుష్పాల)భావం చత్రీలు, గుల్దస్తాస్ మీద పునరావృతం అవుతుంది. గోపురం, చత్రీలు స్వర్ణ తాపడమైన ఫినియల్ (అలంకరణ) కప్పుతో ఉన్నాయి, అవి పర్షియా, హిందూ అలంకరణ అంశాల మిశ్రమంగా ఉన్నాయి.
ప్రధాన అలంకరణ ముందుగా స్వర్ణంతో చేయబడింది కాని 19వ శతాబ్దం తొలి సంవత్సరాల్లో కంచు మీద స్వర్ణ తాపడంతో అసలైన దానిని పోలిన మరొకటి తయారు చేసి పెట్టారు.
ఈ లక్షణం సంప్రదాయ పర్షియా, హిందూ అంశాల సమన్వయముకు చక్కని ఉదాహరణనిస్తుంది. అలంకరణలో కప్పు చంద్రుడు‌తో ఉంటుంది, ఇది ఇస్లాంకు చిహ్నమైన ఒక భావం, దీని మొనలు స్వర్గ సంరక్షణను తెలియజేస్తాయి. ప్రధాన స్తంభంపైన ఉన్న దీని స్థానం కారణంగా, చంద్రుడి యొక్క మొనలు, అలంకరింపబడ్డ కేంద్రం కలసి ఒక త్రిశూలాన్ని సృష్టిస్తాయి, ఇది శివుడి సంప్రదాయక హిందూ చిహ్నాన్ని జ్ఞాపకం చేస్తుంది.
మినార్లు ఒక్కొక్కటి 40 మీటర్ల కన్నా ఎక్కువ పొడవు ఉన్నాయి, వీటి సొంపు రూప శిల్పులకున్న మక్కువను తెలియజేస్తుంది. అవి పనిచేస్తున్న మినార్లలాగా రూపకల్పన చేయబడ్డాయి — మసీదుల యొక్క సంప్రదాయ అంశం,మ్యుజిన్చే ఇస్లాం మతాచారులను ప్రార్థనకు పిలువడానికి ఉపయోగపడుతుంది. గోపురాన్ని చుట్టిన రెండు పనిచేసే బాల్కానీలతో ప్రతి మినార్ మూడు సమ భాగాలుగా ప్రభావపూరితంగా విభజించబడుతుంది. గోపురం కప్పు వద్ద ఒక చివరి బాల్కనీ ఒక చత్రీతో ఉంటుంది, అది సమాధి మీద ఉన్న రూపకల్పనను ప్రతిబింబిస్తుంది. చత్రీలన్నీ తామర పుష్ప రూపకల్పనలతో ఉన్న ఒక స్వర్ణ తాపడ అలంకరణాన్ని పంచుకుంటాయి. కూలిపోయే అవకాశం ఉన్నందు వలన మినార్లు పునాది మట్టానికి కొద్దిగా బయట నిర్మించబడ్డాయి, (పొడవైన కట్టడాలను నిర్మించేటప్పుడు సంభవించే ఒక సంఘటన) ఇలా చేయడం వలన గోపురాలలో ఉండే పదార్థం సమాధికి దూరంగా పడుతుంది.
బాహ్య అలంకరణ
మహా ద్వారం మీద ఉన్న నగీషీరాత "ఓ ఆత్మా, నువ్వు నిశ్చలంగా ఉన్నావు, దేవుని దగ్గరకి తిరిగి వెళ్లి ఆయనతో ప్రశాంతంగా ఉన్నావు, ఆయన నీ యెడల ప్రశాంతంగా ఉన్నాడు"  అని తెలుపుతుంది.
ఈ నగీషీరాత పర్షియా నగీషీ చిత్రకారుడు అబ్దుల్-హక్‌చే సృష్టించబడింది, ఇతను ఇరాన్లో షిరాజ్ నుండి 1609 భారత దేశానికి వచ్చాడు. "మిరుమిట్లు గొలిపే నైపుణ్యానికి" బహుమతిగా అతనికి అమానత్ ఖాన్ అనే బిరుదునివ్వడానికి షాజహాన్ సభ చేసాడు. గోపురం లోపల కింద భాగంలో ఖురాన్ సూత్రాలకి దగ్గరలో కొన్ని వాక్యాలు ఈ విధంగా చెక్కబడ్డాయి "అల్పుడు అమానత్ ఖాన్ షిరాజీ‌చే వ్రాయబడ్డాయి" పచ్చ లేదా నల్ల రాయి తయారీతో ఎక్కువ నగీషీరాతలు అలంకారిక తులుత్ లేదా సులుస్ లిపిలో కూర్చబడి తెల్ల పాల రాయి పలకలో పొదగబడ్డాయి. కింద నుండి చూసినప్పుడు వక్రంగా కనిపించడాన్ని తగ్గించడం కోసం ఎత్తైన ప్రాంతాలలో ఉన్న పలకల మీద కొంచెం పెద్ద అక్షరాలను వాడారు. సమాధిలో ఉన్న ఖాళీ సమాధుల మీద కనుగొన్న నగీషీవ్రాత ప్రత్యేకంగా సవిస్తారంగా ఇంకా సున్నితంగా ఉంది.
సంగ్రహ రూపాలు అన్ని చోట్ల వినియోగించబడ్డాయి, ముఖ్యంగా పునాది మట్టం, మినార్లు, ప్రవేశ ద్వారం, మసీదు, జవాబ్ మీద ఉన్నాయి, సమాధి ఉపరితలాల మీద ఇవి కొంచెం తక్కువగా ఉన్నాయి. విస్తరించిన గుణోత్తర రూపాలను సృష్టించడానికి గోపురాలు, ఇసుకరాయి కట్టడాలను ఛేదిత చిత్రాల యొక్క ఆభరణ విచిత్రమైన పనితో తయారు చేశారు. హేరింగ్బోన్ పొదగడాలు చేరికగా ఉన్న చాలా అంశాల మధ్య స్థలాన్ని విశదీకరిస్తాయి.
సమాధి గోడల కింద భాగాలలో తెల్ల పాల రాయి (నిర్మాణశాస్త్రం)|డాడోలు ఉన్నాయి అవి పుష్పాలు, ద్రాక్ష తీగల యొక్క చిత్రణను వాస్తవ శిల్ప కళా నైపుణ్యంతో చెక్కబడి ఉన్నాయి. పాల రాయిలో చెక్కడం, డాడో చట్రాలు, వంపుదారి వద్ద ఉండే వంపుల మధ్య స్థలం పిట్రా దురతో అలంకరించబడిన అత్యంత సొగసైన పొదగడాలులో ఉన్న అద్భుతాన్ని మెరుగు పరచడం ద్వారా దాదాపుగా జ్యామితీయ ద్రాక్ష తీగలు, పుష్పాలు, ఫలాలు ప్రస్పుటించాయి. పసుపు పాలరాయిలో పొదగబడిన పచ్చ, ఎరుపు రాళ్ళు మెరుగు పరచబడి గోడల యొక్క ఉపరితలం మీద విడవబడ్డాయి.
అంతరలంకరణ
తాజ్ మహల్ లోపల గది అలంకరణ సంప్రదాయ అలంకరణ అంశాలకన్నా చాలా ముందడుగు వేసింది. ఇక్కడ పొదుగు నైపుణ్యం పిట్రా దుర కాదు గాని లాపిడే (రత్న సంబంధ), రత్నం ఖచితాలతో చేసినట్లుగా ఉంది. లోపలి గది రూపకల్పన ప్రతి ద్వారం నుండి లోపలికి తెరచుకుంటూ ఒక అష్టభుజిగా ఉంది, అయినప్పటికీ దక్షిణం వైపు ఉద్యానవన ముఖంగా ఉన్న ఒక ద్వారం మాత్రమే వినియోగించబడింది. లోపలి గదులు 25 మీటర్లు పొడవు కలిగి "నకిలీ" అంతర గోపురం కప్పు సూర్యుడి భావంతో అలంకరించబడింది. ఎనిమిది పిష్తాక్ వంపులు నేల స్థాయిని, బాహ్య౦గా ఉన్న స్థలాన్ని విశదీకరిస్తాయి. గోడ మధ్య దారిలో ప్రతి కింద పిష్తాక్ రెండవ పిష్టాక్‌ను తన పైన కలిగి ఉంటుంది. బాల్కనీలు లేదా వీక్షణ ప్రాంతం నుండి నాలుగు మధ్య ఎగువ వంపులు, ప్రతి బాల్కనీ యొక్క బాహ్య కిటికీ పాలరాయితో చెక్కబడిన ఒక సంక్లిష్ట తెర లేదా జాలీని కలిగి ఉన్నాయి. బాల్కనీ తెరల నుండి ప్రవేశిస్తున్న వెలుగుతో పాటు తెరవబడి ఉన్న పై కప్పుల నుండి కూడా వెలుగు లోపలకి ప్రవేశిస్తుంది, ఇవి మూలలలో చట్రీలుతో మూయబడి ఉన్నాయి. ప్రతి గది గోడ ఉన్నతమైన డాడో శిల్ప కళా నైపుణ్యంతో అలంకరించబడింది, సంక్లిష్ట రత్న సంబంధ పొదగడాలు, నిర్మల నగీషీ వ్రాతలతో పలకలు, వాటి రూపకల్పన అంశాలు కట్టడం యొక్క బయటి భాగాల అంతటా ప్రతిబింబిస్తాయి. ఖాళీ సమాధులకు హద్దులుగా అష్టభుజాల పాల రాయి తెర లేదా జాలీ ఉన్నాయి, ఇవి ఎనిమిది పాల రాయి పలకలతో సంక్లిష్ట౦గా రంధ్రాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. మిగిలిన ఉపరితలాలు అత్యంత సున్నితంగా రత్నఖచితం చేయబడి చుట్టబడిన ద్రాక్ష తీగలు, ఫలాలు, పుష్పాలు రూపాలను తయారు చేస్తాయి. ముస్లిం సంప్రదాయం సమాధిని అలంకరణ చేయడం నిషేధిస్తుంది, కనుక లోపలి గది కింద భాగంలో ఒక సాదా సమాధిలో ముంతాజ్, షాజహాన్‌లను ఉంచారు, వారి ముఖాలు కుడి వైపుకు అనగా ఖిబ్లా (మక్కా) దిశగా తిప్పబడి ఉన్నాయి. ముంతాజ్ మహల్ యొక్క ఖాళీ సమాధి సరిగ్గా లోపలి గది మధ్యలో ఒక దీర్ఘచతురస్రాకార పాల రాయి ఆధారం మీద 1.5 మీటర్లు వద్ద 2.5 మీటర్లుగా ఉంది. ఆధారం, నగల పేటిక రెండూ కూడా విలువైన రత్న ఖచితాలుతో తయారు చేయబడ్డాయి. పేటిక మీద నగీషీ వ్రాత పూర్వకంగా ఉన్న శాసనాలు ముంతాజ్‌ని గుర్తించడం, కీర్తించడం చేస్తాయి. thumb|right|ఖాళీ సమాధులు, తాజ్ మహల్ అంతర్భాగం పేటికకు ఉన్న మూత ఒక వ్రాత పలకను గుర్తు చేస్తూ తెరవబడిన దీర్ఘ చతురస్రాకారపు పెట్టెలా ఉంటుంది. షాజహాన్ ఖాళీ సమాధి ముంతాజ్ ఖాళీ సమాధి పక్కన పశ్చిమ దిక్కుగా ఉంటుంది, మొత్తం కట్టడంలో ఇది ఒక్కటే పొందిక లేకుండా కనిపిస్తుంది. అతని ఖాళీ సమాధి అతని భార్య ఖాళీ సమాధి కన్నా పెద్దది అయినా మిగిలిన అంశాలు విషయంలో పోలికను కలిగుంది: కొద్దిగా పొడవు ఎక్కువ కలిగిన ఆధారం మీద ఉన్న ఈ పెద్ద పేటిక లాపిడెరి, నగీషీ వ్రాతతో అద్భుతంగా అలంకరించబడి అతనిని గుర్తుస్తుంది. పేటిక యొక్క మూత మీద చిన్న కలం పెట్టె యొక్క ఒక సంప్రదాయ శిల్పం ఉంది. కలం పెట్టె, వ్రాత పలక మొఘల్ సంప్రదాయక అంత్యక్రియల గురుతులుగా ఉంటూ పురుషుల, స్తీల శవ పేటికలను అలంకరిస్తూ ఉండేవి. తొంభై తొమ్మిది దేవుడి నామాలు నగీషీ వ్రాత శాసనాలుగా అసలైన ముంతాజ్ మహల్ యొక్క సమాధి పక్కన భాగాలు మీద కనుగొనబడ్డాయి, సమాధిలో ఇంకా "ఓ ఉత్కృష్ట, ఓ దివ్యమైన, ఓ గౌరవమైన, ఓ అనన్యమైన, ఓ శాశ్వతమైన, ఓ ఉజ్వలమైన...." అని ఉన్నాయి. షాజహాన్ సమాధి ఒక నగీషీ వ్రాత శాసనమును ఈ క్రింది విధంగా కలిగుంది: "అతను శాశ్వతమైన విందు గృహానికి 1076 హిజ్రీ సంవత్సరంలో రజబ్ నెలలో ఇరవై ఆరవ తేదీ రాత్రి వెళ్ళాడు."
ఉద్యానవనం
thumb|right|ప్రతిబింబ కొలను పక్కన బాటలు ఈ నిర్మాణం సుమారు 300 మీటర్ల ఒక పెద్ద చతురస్రం, దీనిని చార్‌బాగ్ లేదా మొఘల్ ఉద్యానవనం అని పిలుస్తారు. ఈ ఉద్యానవనం ఎత్తైన పాదమార్గాలను వాడుతూ వాటితో ఉద్యానవనం నాలుగు భాగాలను 16 పల్లపు పుష్పాభరణ ఉద్యానవనాలు లేదా పూల పాన్పులు‌గా విభజిస్తుంది. ఒక ఎత్తైన నీటి తటాకం ఉద్యానవనం మధ్యలో ఉంటుంది, సమాధి, ప్రవేశ ద్వారం మధ్య ఒక అర్ధ మార్గం ప్రతిబింబ కొలనుతో ఉత్తర-దక్షిణ అక్షంల మీద ఉంటుంది, ఇది సమాధి యొక్క ఛాయను ప్రతిబింబిస్తుంది.
ఎత్తైన కోనేటిని హౌజ్ -కౌసర్ అని పిలుస్తారు, ముహమ్మద్‌కు ప్రమాణం చేయబడిన "సమృద్ధి కోనేరు" ప్రసక్తిగా ఇది ఉంది. మిగతా అన్నీ ప్రాంతాలు చెట్లతో నిండిన భూభాగాలు, జలధారలతో ఉన్నాయి. చార్‌బాగ్ రూపకల్పన పర్షియా ఉద్యానవనాలు ప్రేరణతో మొఘల్ సామ్రాజ్యపు తొలి చక్రవర్తి బాబర్‌చేత భారతదేశానికి పరిచయం చేయబడింది. ఇది నాలుగు ప్రవహించే నదుల యొక్క జన్నాకు (స్వర్గం) ప్రతీకగా ఉంది, పర్షియా దేశపు పరిడాయిజా నుండి ఉత్పన్నం అయిన స్వర్గ ఉద్యానవనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది, దీని అర్ధం 'ప్రాకారంతో ఉద్యానవనం'. మొఘల్ కాలపు పర్షియా దివ్య జ్ఞానం ఇస్లాం వాక్యాలలో స్వర్గం నాలుగు ప్రవహించే నదుల సమృద్ధి యొక్క ఒక ఊహాత్మక ఉద్యానవనంగా వర్ణించబడింది, ఈ నదులు నీటి బుగ్గ నుండి లేదా పర్వతం మీద నుండి ప్రవహిస్తూ ఉద్యానవనాన్ని ఉత్తర, పశ్చిమ, దక్షిణ, తూర్పులుగా విభజిస్తుంది.
చాలా మొఘల్ చార్‌బాగ్‌లు దీర్ఘచతురస్రాకారంగా ఉంటూ మధ్యలో సమాధి లేదా మంటపంతో ఉన్నాయి. తాజ్ మహల్ ఉద్యానవనం ఈ ముఖ్యమైన అంశం విషయంలో అసాధారణంగా ఉంది, దీనిలో సమాధి ఉద్యానవనం చివరిలో ఉంది. యమునా నదికి మరొక వైపున మహ్తాబ్ బాగ్ లేదా "చంద్రకాంతి ఉద్యానవనం" కనుగొనబడటంతో భారతీయ పురావస్తు అవలోకన తన వివరణలో యమునా నది ఉద్యానవనాల రూపకల్పనలతో వ్యవస్థీకరించుకుంది, సర్గపు నదుల్లో ఒకదాని వలె భావించబడింది అని తెలిపింది. ఈ ఉద్యానవనానికి షాలిమార్ ఉద్యానవనాల (జమ్మూ, కాశ్మీర్) కు మధ్య ఉన్న నిర్మాణ పరమైన పోలికల వలన ఇవి ఒకే రూపకర్త అలీ మర్దన్‌చే రూపకల్పన చేయబడ్డాయేమో అనిపిస్తుంది. తొలి రోజులలో ఇక్కడ విస్తారమైన గులాబీలు, మెట్ట తామర పువ్వులు, పండ్ల చెట్లతో పాటు అపరిమిత కూరగాయలున్నట్లు వర్ణించబడింది.
మొఘల్ సామ్రాజ్యం తిరస్కరించబడినట్టే ఉద్యానవన సంరక్షణ కూడా తిరస్కరించబడింది,, బ్రిటిషు సామ్రాజ్య కాలంలో తాజ్ మహల్ నిర్వహణను బ్రిటిషు ప్రభుత్వం చేపట్టినప్పుడు దాని భూదృశ్యాన్ని లండన్ యొక్క పచ్చికలను పోలిన విధంగా మార్చివేసారు.
బాహ్య భవనాలు
తాజ్ మహల్‌కు మూడు వైపులా క్రెనేల్లషన్ (యుద్ధ సామగ్రి నిండిన ఎరుపు ఇసుకరాయి గోడలున్నాయి, ఒక వైపు మాత్రం నది ఉంది. గోడలకు బయట చాలా సమాధులున్నాయి, వాటిలో షాజహాన్ యొక్క ఇతర భార్యలు, ముంతాజ్ యొక్క ప్రియ సేవకి సమాధి కూడా ఉన్నాయి. ఈ నిర్మాణాలు ప్రాథమికంగా ఎరుపు ఇసుక రాయితో కూర్చబడి, మొఘల్‌ల చిన్న సమాధుల యుగానికి చిహ్నంగా ఉన్నాయి. గోడల యొక్క లోపల వైపు ఉద్యానవన-ముఖంగా శాలలు ఉన్నాయి, ఇది హిందూ దేవాలయాల యొక్క చిహ్న లక్షణ౦, తరువాతి కాలంలో ఇది మొఘల్ మసీదులలో సంస్థీకరించబడింది. గోడ అక్కడక్కడ గోపుర చత్రీల ‍‌తో ఉంటుంది, చిన్న భవనాలు వీక్షణ ప్రాంతాలను లేదా సంగీత గృహాలు వంటి పహారా గోపురాలతో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఇది పురావస్తు ప్రదర్శన శాలగా వినియోగించబడుతుంది.
ప్రధాన ప్రవేశ మార్గం దర్వాజా తొలి చక్రవర్తుల మొఘల్ నిర్మాణాల పాల రాయి యొక్క స్మారక నిర్మాణ కట్టడాన్ని గుర్తుకు తెస్తుంది. వీటి వంపు దారులు సమాధుల వంపు దారులను ప్రతిబింబిస్తాయి, వీటి పిష్తాక్ వంపులు నిగీషీ వ్రాతతో సంస్థీకరించబడి సమాధిని అలంకరించాయి. ఇది శిల్ప కళా నైపుణ్యం, పిట్రా దురలను వినియోగించి పుష్పసహిత భావాలతో అలంకరించింది. కట్టడం యొక్క ఇతర ఇసుకరాయి భవనాలలో ఉన్నట్టుగానే వర్తులాకార లోకప్పు, గోడలు గుణోత్తర రూపకల్పనలతో విస్తరించబడ్డాయి.
left|140px|thumb|తాజ్ మహల్ మసీదు లోపల వంపులు thumb|right|తాజ్ మహల్ [[మస్జిద్ లేదా మసీదు]] కట్టడం యొక్క చాలా చివరన రెండు మహా ఎర్ర ఇసుకరాయి భవనాలు సమాధికి తెరువబడి ఉన్నాయి. వాటి వెనుక భాగాలు పశ్చిమ, తూర్పు గోడలకు సమాంతరంగా ఉన్నాయి, రెండు భవనాలు ఒక దానిని మరొకటి చక్కగా పోలి ఉన్నాయి. పశ్చిమ భవనం ఒక మసీదుగా మరొకటి జవాబ్గా (సమాధానం) ఉన్నాయి, వాటి ప్రాథమిక ప్రయోజనం నిర్మాణశాస్త్ర తుల్యత అయినా కూడా అవి అతిథి గృహాలుగా వినియోగించబడ్డాయి. జవాబ్‌లో మిహ్రాబ్ ' కలిగి ఉండకపోవడం ఈ రెండు భవనాల మధ్య విలక్షణతలు, మసీదు నేలలు నల్ల పాలరాయిలో 569 ప్రార్థన రూపు రేఖలను పొదిగుండగా జవాబ్'' యొక్క నేలలు జ్యామితీయ రూపకల్పనలు కలిగున్నాయి.
మసీదులలో పొడవైన గది యొక్క ప్రాథమిక రూపకల్పన మూడు గోపురాలచే అధిగమించబడింది, ఇవి షాజహాన్‌చే కట్టబడ్డ ఇతర మసీదులను పోలి ఉన్నా మరీ ముఖ్యంగా అతనిచేతే నిర్మించబడ్డ మస్జిద్-ఎ-జహాన్ నుమా లేదా జామా మస్జిద్ ఢిల్లీ లను పోలి ఉన్నాయి. ముఖ్య పవిత్ర స్థానంతో, ఏదో ఒక వైపు కొద్ది పోలికలతో పవిత్ర స్థానంలాగా ఉండే వాటితో ఆ కాలపు మొఘల్ మసీదుల పవిత్ర స్థానం గది మూడు ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. తాజ్ మహల్ వద్ద ప్రతి పవిత్ర స్థానం మీద పెద్ద వర్తులాకార గోపురం తెరువబడి ఉంటుంది. 1643లో ఈ బాహ్య భవననాల నిర్మాణం పూర్తి అయ్యింది.
నిర్మాణం
thumb|upright|తాజ్ మహల్ నేల నమూనా ప్రాకార నగరం ఆగ్రాకు దక్షిణం వైపున ఉన్న ఒక స్థల భాగం మీద తాజ్ మహల్ నిర్మించబడింది. షాజహాన్ ఈ స్థలం కోసం మహారాజు జై సింగ్‌కు ఆగ్రా మధ్యలో బదులుగా ఒక పెద్ద స్థలాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చాడు. నీరు చిమ్మడాన్ని తగ్గించడం కోసం స్థూలంగా మూడు ఎకరాల ప్రాంతాన్ని తవ్వి మట్టితో నింపారు, ఆ స్థలాన్ని నదీ తీరానికి 50 మీటర్లు ఎత్తు చేశారు.
సమాధిని పునాది (సాంకేతిక శాస్త్రం)|ఉంచడం కోసం సమాధి ప్రాంతంలో నూతులు తవ్వి రాళ్ళతో నింపారు. వెదురు బదులుగా ఒక బ్రహ్మాండమైన ఇటుక సారువను సమాధి ఎత్తులో పనివాళ్ళు నిర్మించారు.
సారువ అతి పెద్దదిగా ఉండటం వల్ల దానిని కూల్చి వేయడానికి సంవత్సరాలు పడుతుందని ప్రధాన పనివాళ్ళు అనుకునే వాళ్ళు. ఎవరైనా సరే ఆ సారువ నుండి ఇటుకలను తీసుకోవచ్చని షాజహాన్ శాసనం చేసినట్టు తెలుస్తుంది, దానితో అది ఒక్క రాత్రిలోనే పనివాళ్ళతో కూల్చి వేయబడింది.
పదిహేను కిలోమీటర్ల దృఢమైన రహదారి నిర్మాణ ప్రాంతానికి పాల రాయి, సరుకుల రవాణా చేయడం కోసం నిర్మించబడింది, ప్రత్యేకంగా తయారు చేయబడ్డ బండ్ల మీద దిమ్మలు ఇరవై లేదా ముప్పై ఎద్దుల జట్ల చేత లాగబడ్డాయి. కోరుకున్న స్థానాలకు దిమ్మలను ఎత్తడానికి ఒక విస్తరించబడిన పోస్ట్-,-బీం అనే లాగే వ్యవస్థ వినియోగించబడింది.
నది నుండి నీళ్ళు ఒక తిత్తి ల శ్రేణి ద్వారా తీసుకు రాబడి జంతు-శక్తితో నడిచే ఒక తాడు, బకెట్ యంత్రాంగంతో ఒక పెద్ద తటాకంలోకి, ఒక పెద్ద పంపిణీ తటాకంలోకి ఎత్తబడతాయి. అవి మూడు సహాయక కోనేరులలోకి విడుదల అయ్యి, అక్కడ నుండి గొట్టాల ద్వారా కట్టడానికి వెళ్తాయి.
స్థూలంగా పునాది మట్టం, సమాధి నిర్మాణం పూర్తి కావడానికి 12 సంవత్సరాలు పట్టింది. కట్టడం యొక్క మిగతా భాగాలు పూర్తి కావటానికి మరొక 10 సంవత్సరాలు పట్టింది, అవి వరుసగా మినార్లు, మసీదు, జవాబ్, ప్రవేశ ద్వారం. కట్టడాన్ని వివిధ దశలలో నిర్మించడం వల్ల "పూర్తి కావడం" తేది మీద వివిధ అభిప్రాయాలు ఉండేవి.
ఉదాహరణకి సమాధి తప్పనిసరిగా 1643కు పూర్తి కావలసి ఉంది కాని కట్టడం మీద ఉన్న మిగతా పని తరువాత కూడా సాగింది. కాలాన్ని బట్టి ఉన్న ఖర్చులను అంచనా వేయడంలో ఉన్న కష్టాల వల్ల నిర్మాణపు ఖర్చును అంచనా వేయడంలో భేదాలు ఉన్నాయి అప్పటి కాలానికి అయిన మొత్తం ఖర్చును 32 లక్షల రూపాయలుగా అంచనా వేశారు.
భారతదేశంలో అన్ని ప్రాంతముల నుండి, ఆసియా ప్రాంతాల నుండి తెచ్చిన సరుకులను తాజ్ మహల్ నిర్మాణంలో వినియోగించారు, 1,000 కన్నా ఎక్కువ ఏనుగులను భవన నిర్మాణ సరుకులను చేర వేయడానికి వినియోగించారు. రాజస్థాన్ నుండి స్వచ్ఛమైన తెల్ల పాల రాయి, పంజాబ్ నుండి పచ్చ, చైనా నుండి పచ్చ, స్ఫటికం తీసుకువచ్చారు.
టిబెట్ నుండి మణి, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి వైఢూర్యం, శ్రీలంక నుండి నీలం, అరేబియా నుండి ఎరుపు రాయి తీసుకురాబడ్డాయి. ఇరవై ఎనిమిది రకాల రత్నాలు, రత్నఖచితాలు తెల్ల పాల రాయిలో పొదగబడ్డాయి.
thumb|upright|తాజ్ మహల్ యొక్క కళాకారుల ముద్ర, స్మిత్సోనియన్ విద్యాలయం ఇరవై వేల మంది పని వారిని ఉత్తర భారతదేశం నుండి నియమించారు. బుఖారా నుండి శిల్పులు, సిరియా, పర్షియా నుండి నగీషీ వ్రాత కారులు, దక్షిణ భారతదేశం నుండి చెక్కుడు పనివారు, సిస్టాన్, బలూచిస్తాన్ నుండి రాతిని కోసేవారు, ఒక గోపురపు నిర్మాణ నిపుణుడు, ఇంకా ముప్పై-ఏడు మందితో ఒక సృజనాత్మక సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసిన ఒక పాలరాయి పుష్పాలు చెక్కేవాడు కూడా ఉన్నారు. తాజ్ మహల్ నిర్మాణంలో పాలు పంచుకున్నవారిలో కొంత మంది:
చరిత్ర
thumb|right|200px|యుద్ధ సమయ రక్షణ సారువ నిర్మాణం తాజ్ మహల్ నిర్మాణం పూర్తి అయిన తరువాత కొద్ది కాలానికే అతని కొడుకు ఔరంగజేబు షాజహాన్‌ను సామ్రాజ్యాధికారం నుండి తొలగించి ఆగ్రా కోటకు దగ్గరలో గృహ నిర్భందన చేసాడు. షాజహాన్ మరణించడంతో సమాధిలో అతన్ని భార్య పక్కనే పూడ్చి పెట్టారు. 19వ శతాబ్దం చివరికి వచ్చేసరికి భవనంలో చాలా భాగాలకు మరమత్తులు అవసరం అయ్యాయి. 1857 భారత విప్లవం కాలంలో బ్రిటిష్ సైనికులు, ప్రభుత్వ అధికారులు తాజ్ మహల్‍ను చెడగొట్టారు, దాని గోడల నుండి రత్నఖచితాలను, వైడూర్యాలను పెరికి వేశారు. 19వ శతాబ్దం చివరలో యునైటెడ్ కింగ్‌డం బ్రిటిష్ వైస్రాయి జార్జ్ నథానియేల్ కర్జన్, కేడెల్‌స్టన్ యొక్క 1వ మార్కస్ కర్జన్ ఒక మహా పునర్నిర్మాణ పధకాన్ని తాజ్ మహల్ కోసం ఆదేశించాడు, అది 1908 సంవత్సరానికి పూర్తి అయ్యింది. కైరో మసీదులో ఉన్న దానిని పోలిన మరొక పెద్ద దీపాన్ని లోపల గదిలో తయారు చేయించాడు. ఈ కాలంలో తాజ్ మహల్ ఉద్యానవనం బ్రిటీష్-శైలి పోలి ఉండే పచ్చికలుగా మార్చబడి ఈ రోజుకు కూడా అవే ఉన్నాయి.
1942లో జర్మన్ లఫ్ట్‌వఫ్ఫీ ఆ తరువాత సార్వభౌమ జపాన్ నౌకదళ వాయు సేవ, జపాన్ వైమానిక దళంల నుండి దాడులను ఊహించి ప్రభుత్వం ఒక సారువను నిలబెట్టింది. 1965, 1971 నాటి భారత-పాకిస్తాన్ యుద్ధాలులో బాంబు వైమానికులను తప్పు దారి పట్టించడం కోసం సారువను వాడారు. ఇటీవలి కాలంలో తాజ్ మహల్‌కు భయాలు యమునా నది పర్యావరణ కాలుష్యం, మథుర నూనె శుద్ధి కర్మాగారం వల్ల వచ్చే ఆమ్ల వర్షం నుండి వచ్చాయి, వీటిని భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం వ్యతిరేకించింది. కాలుష్యం తాజ్ మహల్‌ను పసుపు రంగులోకి మార్చసాగింది. కాలుష్యాన్ని అదుపులో పెట్టడానికి భారత ప్రభుత్వం తాజ్ అసమ చతుర్భుజ మండలాన్ని (TTZ) తయారు చేసింది, స్మారక భవంతి చుట్టూ 10,400 చతురస్ర కిలోమీటర్లు (4,015 చతురస్ర మైళ్లు) పరిధిలో ప్రసరణ ప్రమాణాలు నిక్కచ్చిగా అమలు అవుతాయి. 1983లో తాజ్ మహల్ యునెస్కోచే ప్రపంచపు పూర్వ సంస్కృ చిహ్న ప్రదేశం‌గా పేరు పొందింది.
ప్రపంచంలో తాజ్ మహల్ అంత అందమైన కట్టడం ఇంకోటి లేదనడంలో సందేహం లేదు. తాజ్ మహల్ కేవలం సౌందర్యానికి ప్రతీకగానే కాక, అమూల్యమైన ప్రేమ చిహ్నంగా మిగిలిపోయింది. తాజ్ మహల్ ను మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్, తన భార్య ముంతాజ్ జ్ఞాపక చిహ్నంగా కట్టించాడని చెప్పుకుంటాం. ముంతాజ్ మహల్ షాజహాన్ మూడో భార్య. ఆమె తన14వ సంతానం అయిన గౌహరా బేగానికి జన్మనిస్తూ నరకయాతన అనుభవిస్తున్న ఆఖరి దశలో షాజహాన్ను "ప్రపంచంలో ఇంతకంటే అందమైన భవనం ఇంకేదీ లేదు అనిపించేలా అద్భుతమైన సమాధిని తనకోసం కట్టించమని" అడిగిందని, ఆమె చివరి కోరిక తీర్చేందుకు, షాజహాన్ తాజ్ మహల్ కట్టిండనే కథనం ప్రచారంలో ఉంది.
thumb|2000 సంవత్సరంలో రష్యా అధ్యక్ష్యుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, అతని భార్య ల్యుడ్మిలా పుతినా తాజ్ మహల్ సందర్శన 200,000 మంది విదేశీయులతో పాటు 2 నుండి 4 లక్షల సందర్శకులను తాజ్ మహల్ ప్రతి సంవత్సరం ఆకర్షిస్తుంది. ఎక్కువ మంది పర్యాటకులు అక్టోబరు, నవంబరు, ఫిబ్రవరి చల్లని నెలలలో సందర్శిస్తారు. కాలుష్య వాహన సంచారం కట్టడం దగ్గరకు అనుమతించబడదు, పర్యాటకులు వాహనాలు నిలిపే స్థలం నుండి నడచి లేదా విద్యుత్ బస్సులో గాని తాజ్ మహల్‌ను చేరాలి. ఖవస్పురాస్ (ఉత్తర పల్లె ప్రాంతాలు) ప్రస్తుతం పునర్నిర్మించబడి ఒక కొత్త సందర్శన ప్రాంతంగా ఉంది. తాజ్‌కు దక్షిణం వైపున తాజ్ గంజి లేదా ముంతజాబాద్‌‌గా ఉన్న ఒక చిన్న పట్టణం నిజానికి ప్రయాణిక సమూహ విశ్రాంతి సత్రాలు, అంగడి వీధి ప్రాంతంగా తయారు చేయబడి సందర్శకుల, పనివారికి సేవలు అందించేవి. పర్యాటక గమ్యాల జాబితాలు తరచుగా తాజ్ మహల్ విషయాలను చెప్తాయి, ఇంకా ఆధునిక ప్రపంచ ప్రపంచపు ఏడు వింతలు కోసం చెప్పే వాటిలో, ఇటీవలే జరిగిన ఎన్నికలో 100 మిలియన్ల ఓట్లుతో ఎన్నిక చేయబడిన ప్రపంచ నూతన ఏడు వింతలులో కూడా ఈ విషయాలు ఉన్నాయి.
జనభారంతోనే ముప్పు
పాలరాతి అద్భుతం తాజ్‌మహల్‌కు కాలుష్యానికి తోడు జనసందోహమే ఇప్పుడు తాజ్‌మహల్‌కు భారం కానుంది. తాజ్‌మహల్‌ లోపల షాజహాన్‌, ముంతాజ్‌మహల్‌ల సమాధులున్న ప్రాంతం చాలా ఇరుకైనది. వీరి వుర్సు సందర్భంగా వీటిపై ఛాదర్‌ కప్పే నిమిత్తం వేలాదిమంది లోపలికొస్తారు. ఒత్తిడి విపరీతమై పోయి పునాదులు దెబ్బతింటున్నాయట. మైదానాలు ఉదయం 6 నుండి సాయంత్రం 7 గంటల వరకు వారం అంతా తెరచి ఉంటాయి, అయితే శుక్రవారం మసీదు ప్రార్థనల కోసం మధ్యాహ్నం 12 గంటల నుండి 2 గంటల వరకు తెరవబడినప్పుడు మాత్రం దీనికి మినహాయింపు ఉంటుంది. శుక్రవారాలు, రంజాన్ మాసంలో మినహా మిగతా అన్ని పౌర్ణమి రోజులు ఇంకా దానికి రెండు రోజుల ముందు, తరువాత రెండు రోజులు కట్టడాన్ని రాత్రి వీక్షణం కోసం అనుమతిస్తారు.
పురాణ గాథలు
నిర్మాణ కాలం నుండి ఈ భవనం ఒక ఉత్తమ శ్రేణి సాంస్కృతిక, భౌగోళిక ఆశ్చర్యకర వనరుగా ఉంది ఇంకా ఈ స్మారక భవంతికి సాహిత్య నిర్ధారణలు వ్యక్తిగతంగా, భావోద్వేగ ప్రతి స్పందనలు కూడా క్రమం తప్పకుండా వచ్చాయి. right|thumb|upright|జీన్-బాప్టిస్ట్ టావెర్నియర్, తాజ్ మహల్‌ను సందర్శించిన యూరోపు సందర్శకులలో మొదటివాడు. ఒక దీర్ఘ కాల కల్పనగా షాజహాన్ సమాధిని నల్ల రాయితో యమునా నది వద్ద నిర్మించాలని ఆలోచించాడని ఉంది. ఈ ఆలోచన 1665లో ఆగ్రాను సందర్శించిన ఒక యూరోపు దేశ జీన్-బాప్టిస్టే టవెర్నియర్ యొక్క చిత్రమైన రచనల నుండి వచ్చింది. దీని ప్రకారం షాజహాన్ తన కొడుకు ఔరంగజేబుచే తాజ్ మహల్ కట్టడం పూర్తి కాక ముందే తొలగించబడ్డాడు. ఈ పురాణ గాథను చంద్రకాంతి ఉద్యానవనం మహ్తాబ్ బాగ్ నదీ ప్రాంతంలో ముక్కలుగా ఉన్న నల్ల రంగు పాలరాయి సాక్షిగా నిలిచింది. ఏదేమైనా 1990లలో జరిగిన త్రవ్వకాల్లో అవి నల్లగా మారిన తెల్ల రాళ్లని కనుగొన్నారు. నల్ల సమాధి యొక్క మూలాల కోసం మరింత నమ్మ దగిన సిద్దాంతం 2006లో పురావస్తు పరిశోధకులచే ప్రదర్శించబడింది, వారిచే చంద్ర కాంతి ఉద్యానవనంలో కొలను భాగం తిరిగి నిర్మించబడింది.
సమాధితో యోగ్యమైన షాజహాన్ యొక్క ఆలోచనా నిమగ్నత, కొలను స్థానంతో తెల్ల సమాధి యొక్క ఒక నల్ల ప్రతి బింబం స్పష్టంగా కనిపించింది.
సాక్ష్యాలు లేక పోయినా తరుచుగా భయంకరమైన విషయాలు, మరణాలు, చిన్నా భిన్నమైపోవడాలు, అంగచ్చేదానాలు మొదలైనవి షాజహాన్ సమాధి నిర్మాణంలో పాలు పంచుకున్న అనేక మంది నిర్మాణ శిల్పులు, పనివాళ్ళ మీద జరిపించినట్టు కల్పనలు ఉన్నాయి. కొన్ని కథలు నిర్మాణపు పనిలో పాలు పంచుకున్న వాళ్ళు అటువంటి మరొక కట్టడ నిర్మాణంలో ఉండకుండా ఒప్పందం మీద సంతకం పెట్టినట్టు చెప్తాయి. ఈ రకమైనవి ఇతర ప్రఖ్యాతమైన భవనాల విషయాలలో కూడా చాలా ఉన్నాయి. 1830లో భారత గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ విల్లియం బెంటింక్ తాజ్ మహల్‌ను పడగొట్టి ఆ పాలరాళ్ళను వేలం వేయాలనుకున్నాడని చెప్పే దానికి కూడా సాక్ష్యం లేదు. బెంటింక్ జీవిత కథ రచయిత జాన్ రోసేల్లి ఈ కథ బెంటింక్ ఆగ్రా కోట యొక్క పారవేయబడిన పాలరాళ్ళను నిధుల-సేకరణ కోసం విక్రయించినప్పుడు పైకొచ్చిందని చెప్పాడు.
ఉప ప్రమాణములు
ముఘల్
బాహ్య లింకులు
వర్గం:మొఘల్ నిర్మాణాలు వర్గం:1654 కట్టడాలు వర్గం:ఇస్లామీయ నిర్మాణశాస్త్రం వర్గం:భారతీయ నిర్మాణశాస్త్రం వర్గం:ఆగ్రా వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వర్గం:ప్రపంచ వింతలు వర్గం:భారత్ లోని మక్బరాలు వర్గం:ప్రపంచ పర్యాటక ప్రదేశాలు
తాకాపుర్
భౌగోళికం, జనాభా
Takapur (64) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన బాబ బకాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 184 ఇళ్లతో మొత్తం 943 జనాభాతో 170 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Batala అన్నది 14 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 482, ఆడవారి సంఖ్య 461గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 620 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37814.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (బాబ బకాలా) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Gaggar bhana)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Butala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప "ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Sathiala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
సమీప వృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (బాబ బకాలా) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.﻿గ్రామంలో 1 పశు వైద్యశాలఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. ఆటోలు లేదు. సమీప ఆటోలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. టాక్సీలు లేదు. సమీప టాక్సీలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
సమీప ఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సహకార బ్యాంకు లేదు. వ్యవసాయ ఋణ సంఘం లేదు. సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ లేదు. సమీప అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
. 1 1
భూమి వినియోగం
Takapur (64) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Takapur (64) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం,మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్
హత్య
హత్య (Murder) ఒక మనిషి మరొక మనిషిని ఉద్దేశపూర్వకంగా చంపడం. చట్టపరంగా ఇది ఘోరమైన నేరం. దీనికి అన్ని దేశాలలో, మతాలలో, న్యాయస్థానాలలో శిక్ష కూడా కఠినంగా ఉంటుంది.
ఆత్మరక్షణ కోసం చంపినా నేరం కాదు
ప్రాణానికి ప్రమాదం పొంచి ఉంటే పిరికివాడిగా ఉండిపోవాల్సిన అవసరం లేదని ... ఆత్మరక్షణ కోసం అవసరమైతే కలహశీలిని చంపే హక్కూ పౌరుడికి ఉందని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. అలా చంపడాన్ని చట్టం అనుమతిస్తుందని. దాన్ని హత్యతో పోల్చనవసరం లేదని సుప్రీం బెంచి ప్రకటించింది.
లాకప్ హత్యలు
పోలీసులే నిందితులను కొట్టిచంపటం,లేదా చిత్రహింసలకు గురిచేయటం వల్ల చనిపోయేలా చేయటం నేరం.
వర్గం:నేరాలు
గిరిగేట్ల
గిరిగేట్ల కర్నూలు జిల్లా, తుగ్గలి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.గిరిగేట్ల వజ్రాలే కాదు బంగారు నిక్షేపాలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నట్లు భూగర్భ పరిశోధన సంస్థ నిర్ధరించింది. వర్షం కురవగానే గిరిగేట్ల జొన్నగరి, పగిడిరాయి, పెరవలి, తుగ్గలి ప్రాంత పొలాలు వజ్రాల అన్వేషకులతో కిటకిటలాడుతాయి. వజ్రాల వెతుకులాట కోసం చాలా మంది  పరిసర ప్రాంత పొలాలకు వస్తారు. దొరికిన వజ్రాలను బహిరంగ వేలంలో కాకుండా వ్యక్తిగతంగా కొనేందుకు వ్యాపారులు ప్రయత్నాలు చేస్తారు. వజ్రం లభించిన వ్యక్తి అంగీకరించకపోతే బహిరంగ వేలానికి పోటీ పడతారు.
దేవిప్రసాద్ ద్వివేది
దేవిప్రసాద్‌ ద్వివేది భారతీయ రచయిత, ఉపాధ్యాయుడు, సంస్కృత సాహిత్యంలో పాండిత్యానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. భారత ప్రభుత్వం 2011లో శర్మను నాల్గవ అత్యున్నత భారతీయ పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీతో సత్కరించింది, 2017లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మభూషణ్ తో సత్కరించింది.
విద్యాభ్యాసం
దేవిప్రసాద్‌ ద్వివేది 20 అక్టోబర్ 1956 న ఉత్తరప్రదేశ్ లోని వారణాసి లో జన్మించాడు. అతను బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సోషియాలజీలో తన మొదటి మాస్టర్ డిగ్రీ (ఎం.ఎ)లో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు, సంప్రానంద్ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం( ఎస్.ఎస్.యు) వారణాసి నుండి సాహిత్యాచార్య, ఆచార్య (ఎం.ఎ భాషాశాస్త్రం) డిగ్రీలతో దానిని అనుసరించాడు. అతని డాక్టరల్ డిగ్రీ (పిహెచ్ డి) కూడా అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి వచ్చింది. అతను ఎస్.ఎస్.యు నుండి డిలిట్ డిగ్రీని కూడా పొందాడు.
పదవులు
ద్వివేది సంపోర్నానంద్ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆధునిక భాషలు, భాషాశాస్త్ర విభాగంలో భాషాశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ గా ఉన్నాడు. ఆయన విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన యోగ సాధనా కేంద్రం, శంఖాచ్ర్య మండపం లలో డిప్యూటీ డైరెక్టర్ గా కూడా ఉన్నారు. అస్సాం విశ్వవిద్యాలయం లో విజిటింగ్ ఫ్యాకల్టీ అయిన ద్వివేది చాలా మంది పరిశోధనా పండితులకు వారి థీసెస్ కోసం సహాయం చేశారు. అనేక వ్యాసాలు, పుస్తకాలు, చిత్ర చంపు కావ్యస్య ససామిక్శం సంపాదానం, సంస్కృత ధ్వని విజ్ఞాన్, కావ్య శాస్త్రి య పరిభషిక్ షబ్దోన్ కి నిరుక్తి వంటి అనేక వ్యాసాలు ,పుస్తకాలతో ఆయన ఘనత ను కలిగి ఉన్నారు.
దేవిప్రసాద్‌ ద్వివేది ఆకాశవాణికి న్యూస్ కాస్టర్ గా పనిచేశారు, శ్రీ వీనిమధ్వపూర్ ట్రస్ట్, మీర్జాపూర్, శ్రీ విశ్వేశ్వర్ ట్రస్ట్, వారణాసి ధర్మకర్తగా,కాశీ విశ్వనాథ్ ఆలయ ఆచార్యుడిగా పనిచేశారు. ఆయన స్థానిక దినపత్రిక అయిన జన్వర్తా హిందీ దైనిక్ వారణాసి కరస్పాండెంట్ గా సేవలందించారు. రాష్ట్రీయ సంస్కృత సంస్థాన్ క్రమశిక్షణ కమిటీ సభ్యుడు, ఉత్తర ప్రదేశ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ మాజీ సభ్యుడు, భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీ ప్రారంభించిన స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్ ప్రచార  కమిటీ లో ద్వివేది సభ్యుడిగా నామినేట్ చేయబడ్డాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1956 జననాలు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
సంతోష్ వెంపల
సంతోష్ వెంపల (జననం18 అక్టోబరు 1971) భారతదేశానికి చెందిన కంప్యూటరు శాస్త్రవేత్త. ఆయన జార్జియా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ లో కంప్యూటరు సైన్స్ ప్రొఫెసరుగా పనిచేస్తున్నారు. ఆయన థియరిటికల్ కంప్యూటరు సైన్స్ రంగంలో ప్రధానంగా కృషి చేస్తున్నారు.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన తన పి.హెచ్.డి కోసం 1997లో కార్నెగీ మెలన్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరారు. ఈ పి.హెచ్.డి ని అవ్రిం బ్లం అనే ప్రొఫెసర్ వద్ద చేసారు.
1997లో బెర్కెలీ వద్ద మిలెర్ ఫెలోషిప్ పొందారు. అదేవిధంగా ఆయన 2006లో జార్జియా టెక్ కు వెళ్ళినంత వరకు ఎం.ఐ.టి లో ప్రొఫెసరుగా తన సేవలనందించారు.
పనులు
ఆయన ప్రధానంగా "థియరిటికల్ కంప్యూటర్ సైన్స్" రంగంలో తన కృషిని కొనసాగించారు. ప్రత్యేకంగా ఆయన "ఆల్గరిథిమ్స్", "రాండమైజ్డ్ ఆల్గరిథిమ్స్", "కంప్యూటేషనల్ జామెట్రీ", "కంఫ్యుటేషనల్ లెర్నింగ్ థియరీ" వంటి రంగాలలొ విశేష సేవలనందిస్తున్నారు. ఆయన రాండం ప్రొజెక్షన్, స్పెక్ట్రల్ మెథడ్స్. లపై పుస్తకాలను రచించాడు.
పురస్కారాలు, గౌరవాలు
ఆయన అనేక పురస్కారములు పొందారు. వాటిలో గుట్టెన్‌హీం ఫెలోషిప్, సోయాన్ ఫెలోషిప్, "జార్జియా ట్రెండ్స్" జాబితాలో స్థానం పొందారు.
ఆయన "కుంభాకార సమితులు, సంభావ్యత విభజనం ల కొరకు ఆల్గరిథమ్స్ యొక్క కృషికి" ఎ.సి.ఎం ఫెలోషిప్ ను 2015లో పొందారు..
ఇతర లింకులు
వర్గం:1971 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:American male scientists of Indian descent వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
రమ్య (కొన్నూరు)
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కొత్తకోట మండలం కొన్నూరు గ్రామానికి చెందిన రమ్య వెయిట్ లిఫ్టింగ్ క్రీడాకారిణి. 72 కిలోల విభాగంలో జాతీయ స్థాయిలో పలు బంగారు పతకాలు సాధించింది. 2013లో మహరాష్ట్రలో, 2014లో అస్సాంలో జరిగిన జాతీయస్థాయి పోటీలలో కూడా పసిడి పతకాలు సాధించింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ క్రీడాకారులు వర్గం:వనపర్తి జిల్లా మహిళా క్రీడాకారులు
జియ్యమ్మవలస మండలం
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం మండల జనాభా - మొత్తం 52,360 - పురుషులు 26,183 - స్త్రీలు 	26,177
రెవెన్యూ గ్రామాలు
గమనిక:నిర్జన గ్రామాలను పరిగణించలేదు.
అజయ్ వర్మ అల్లూరి
కర్నాటకలోని రాయచూరు జల్లా సింధనూరు తాలూకాకు చెందిన అజయ్ వర్మ అల్లూరి కన్నడంలో కవితలు, కథలు రాస్తూ సాహిత్య లోకంలోకి ప్రవేశించారు. ‘గగనసింధు’ (కవితా సంపుటి), ‘డయానా మర’(స్పానిశ్ కవయిత్రి అలెహాంద్రా పిజార్నిక్ కవితల కన్నడ అనువాదం), ‘విముక్తె’ (ఓల్గా గారి ‘విముక్త’ కథల కన్నడ అనువాదం), ‘కలల కన్నీటి పాట’ (విభా కన్నడ కవితల తెలుగు అనువాదం) వీరి ప్రచురిత పుస్తకాలు. తమ రచనలకు ద.రా.బేంద్రె కవితా పురస్కారం, అ.న.కృ కథా పురస్కారం, ప్రహ్లాద అగసనకట్టె కథా పురస్కారం, కువెంపు భాషా భారతి అనువాద పురస్కారం అందుకున్నారు. గత మూడేళ్ళ నుండి అనువాద రంగంలో సీరియస్‌గా కృషిచేస్తున్న అజయ్ హైద్రాబాద్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎ (తులనాత్మక సాహిత్యం) చదువుతున్నారు.
ప్రశాంత్ నీల్
ప్రశాంత్ రెడ్డి నీల్ కన్నడ  సీని దర్శకుడు. 2014 చిత్రం, ఉగ్రమ్, శ్రీమురళిని సినిమాలు మంచి   విజయాన్ని సాధించాడు. తరువాత ఇతని దర్శకత్వం వహించింది కె.జి.యఫ్ చాప్టర్ 1,2 అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన చిత్రంగా నిలిచాయి. అతని తదుపరి చిత్రం సలార్ నిర్మాణంలో ఉంది.
కెరీర్
ప్రశాంత్‌ రెడ్డి నీల్‌ మొదట్లో ఫిల్మ్‌మేకింగ్‌ చేరాడు. ఉగ్రమ్ అనే యాక్షన్ చిత్రంతో చిత్ర పరిశ్రమలోకి వచ్చాడు. ఈ చిత్రం భారీ విజయాన్ని సాధించింది. 2014 లో అత్యధిక వసూళ్లు చేసిన కన్నడ చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. . తరువాత చిత్రం KGF ఒకేసారి ఐదు భాషల్లో విడుదలైన ఈ చిత్రం సీక్వెల్ షూటింగ్ దశలో ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:1980 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
తెల్లవారవచ్చె తెలియక నా సామి (పాట)
తెల్లవారవచ్చె తెలియక నా సామి చిరంజీవులు (1956) చిత్రంలోని సుప్రసిద్ధ భక్తగీతం. దీనిని ప్రముఖ గాయని పి.లీల, నటీమణి జమున కోసం ఆలాపించారు. ప్రముఖ రచయిత అయిన బహుభాషావేత్త మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి దీనికి సాహిత్యం అందించారు. ఈ పాటకు స్వరకర్త ఘంటసాల. ఈ పాట ఒక మేలుకొలుపు గీతం. ఈ పాటను సినీసాహిత్యంలో ఒక మణిహారంగా తెలుగు వెలుగు పత్రిక వ్యాసంలో పేర్కొన్నారు.
భగవంతుని భక్తుడు మేల్కొలుపు పాడుతున్న సందర్భంలో ఈ పాటను రచించారు. పాటలో భక్తుడు భగవంతుడి అమ్మ యశోద స్థానాన్ని తీసుకోవడం, చిన్న మార్పులతో రెండు అర్థాలను సాధించడం, తప్పుపట్టడం లాంటివెన్నో చేశారు కవి. "తెల్లవారెనమ్మ, చల్లనేమందు/నల్లని నా సామి లేరా" అన్న జానపద గీతం దీనికి ఈ పాటకు స్ఫూర్తి అని స్వయంగా కవి మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి కుమారునికి రాసిన లేఖలో పేర్కొన్నారు.
పాట పల్లవి
తెల్లవారవచ్చె తెలియక నా సామి
మళ్ళీ పరుండేవులేరా
సాహిత్య విశేషాలు
తెల్లవారవచ్చె తెలియక నా సామి అని పాట మొదలౌతుంది. రాత్రి అలా పడుకున్నామో లేదో ఇంతలోనే మనకు తెలియకుండానే తెల్లవారిపోయిందనే అర్ధముంది. అదే భక్తికోణంలో చూస్తే దేవదేవా! పొద్దుకు తెలియదు నీవు నిద్రపోత్తున్నట్లు అందుకే వచ్చేసింది, దాని పరువు కాపాడడానికైనా నిద్రలేవయ్యా అనే అర్ధం కనిపిస్తుంది. మళ్లీ పరుండేవు లేరా అనే పదాల్లోనూ రెండు అర్ధాలున్నాయి. కావాలంటే మళ్ళీ పడుకోవచ్చు ఇప్పుడైతే లేవరా అనేది సాధారణ అర్ధం అయితే నేనిటు లేపుతుంటే నువ్వటు పడుకుంటావేమిటనేది అంతరార్ధం. మళ్ళి - మళ్ళీ పదాల మధ్య చిన్నపొల్లు మార్పుతో ఈ అర్ధాలను సాధించారు మల్లాది. మారాము చాలింక లేరా ప్రయోగం వెనుక చిన్ని కన్నయ్యను నిద్రలేపుతున్న యశోదమ్మ వాత్సల్యం కనిపిస్తుంది. అలాగే నల్లనయ్య, నను కన్నవాడా, బుల్లితండ్రి, బుజ్జాయి అంటు అమ్మ ప్రేమతో బిడ్డను పిలుస్తుంది. నాన్నా మీ అమ్మ గోపెమ్మ పిలుస్తోంది రా అంటూ ఆ మాధవునికి మేలుకొలుపు పాడారు. కళ్యాణ గుణధామ లేరా అనే పదానికి జగత్కళ్యాణ కారకుడైన భగవంతుడు బారెడు పొద్దెక్కువరకు పడుకుంటే ఎలా మరి తప్పుకదా అంటున్నారు కవి.
మూల జానపద గీతం
మల్లాది వారి కలం నుండి పుట్టిన ఈ గీతానికి మూలం శృంగార రసాన్ని ఒలికించే ఒక జానపద జీతం. ఇందులో మొత్తం 8 చరణాలు వుంటాయి. దీనినుండి స్పూర్తిని పొంది రచించినట్లుగా తన కుమారునికి రాసిన లేఖలో మల్లాది పేర్కొన్నారు. తెల్లవారెనమ్మ, చల్లనేమందు నల్లని నా సామి లేరా మరల పడుకునేవు మసలుచున్నావు మరియాద గాదిక పోరా
కలకలమని పక్షి గణములు కుసెను కాంతుడ యిక నిద్రలేరా జలజారి కాంతులు వెలవెల బారెను తలుపుదీసి చూడు లేరా
తరుణులందరు లేచి దధిచిల్కు వేళాయె తడవుండ రాదింక లేరా అరగంటి చూపుతో నట్టిల్లు చూచేవు నెరజాణవౌదువు లేరా
బయటి లింకులు
వర్గం:మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి రచించిన పాటలు వర్గం:తెలుగు సినిమా పాటలు
వేదరత్నం అప్పకుట్టి
జననం
వేదరత్నం అప్పకుట్టి పిళ్ళై, తమిళనాడు రాష్ట్రం, నాగపట్నం జిల్లాలోని వేదారణ్యంలో జన్మించాడు. తండ్రి ఎ. వేదరత్నం కి ఉప్పు వ్యాపారం ఉంది. స్వాతంత్ర్య ఉద్యమకారుడిగా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. తన తండ్రితో పాటు అతను కూడా స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు.
సామాజిక సేవ
వేదారణ్యం గ్రామంలో ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న కుటుంబాల బాలికల కోసం గ్రామీణ రెసిడెన్షియల్ పాఠశాల అయిన కస్తూర్బా గాంధీ కన్యా గురుకులాన్ని ఏర్పాటుచేయడంలో తన తండ్రికి సహకరించాడు. తరువాతికాలంలో ప్రింటింగ్ పాఠశాల, ఎలక్ట్రానిక్స్, కంప్యూటర్ శిక్షణ పాఠశాల, ధూపం తయారీ యూనిట్‌ను స్థాపించారు.
పురస్కారాలు
1989లో భారత ప్రభుత్వం నుండి భారతదేశ నాల్గవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మశ్రీ అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:తమిళనాడు వ్యక్తులు వర్గం:తమిళనాడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన తమిళనాడు వ్యక్తులు వర్గం:సామాజిక ఉద్యమకారులు
వల్లభంపల్లి (రేవల్లి మండలం)
వల్లభంపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వనపర్తి జిల్లా, రేవల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన రేవళ్ళి నుండి 24 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని గోపాలపేట మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 11 ఇళ్లతో, 38 జనాభాతో 363 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 18, ఆడవారి సంఖ్య 20. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576066 .పిన్ కోడ్: 509235.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గోపాలపేటలోను,  ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గోపాలపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వనపర్తిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వార్తాపత్రిక గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వల్లభన్‌పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
అవధాన సరస్వతీ పీఠం
ప్రత్యేకత
ప్రధానంగా అవధాన కళను, భారతీయ సంస్కృతిపై పరిజ్ఞానాన్ని, వేద సంప్రదాయాలు, జ్ఞాపకశక్తినీ సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు అందచేయాలనే ఉద్దేశంతో ఈ పీఠాన్ని స్థాపించారు. ఈ పీఠం ప్రపంచం నలుమూలల నుండి వచ్చే యాత్రికులకు ఆధ్యాత్మిక గమ్యం.
సరస్వతీ ఆలయం
పీఠం ఆవరణలో సరస్వతీ దేవత ఆలయం ఉంది. తెలంగాణలో దేవతకు ఉన్న ప్రత్యేక దేవాలయాలలో ఇది ఒకటి. ప్రతి సంవత్సరం, పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు నవరాత్రి సమయంలో మూలా నక్షత్రం, గురు పంచం బీజక్షర లేఖనం కోసం శ్రీ పంచమి సందర్భంగా పీఠం సందర్శిస్తారు, దేవత ఆశీర్వాదం కోరుకుంటారు.
గోశాల
ఆరోగ్య సంరక్షణ, సేంద్రీయ వ్యవసాయ ప్రయత్నాల కోసం, ఆవు ఉత్పత్తులపై (గోమూత్రం, గోక్షీరం, ఆయుర్వేద మందులు మొదలైనవి) శాస్త్రీయ పరిశోధనల కోసమూ పీఠం, 70 ఆవులకు ఆశ్రయం కల్పిస్తోంది.
సభా ప్రాంగణం
కార్యక్రమాలు, అవధానాలు, ప్రవచనాలు, ఇతర వేడుకలకు 3,000+ అతిథులు కూర్చునే ఒక రకమైన విస్తారమైన ఓపెన్ ఎయిర్ ఆడిటోరియం ఉంది.
శ్రీ పంచమి మహోత్సవం
మాఘమాసంలో వచ్చే పవిత్ర శ్రీ పంచమి సందర్భంగా, నాగఫణి శర్మ స్వయంగా అక్షరాభ్యాసాలు, బీజాక్షర లేఖనాలూ నిర్వహిస్తాడు.
నవరాత్రి ఉత్సవాలు
నవరాత్రుల సందర్భంగా 10 రోజుల పండుగ వేడుకలు ప్రపంచం నలుమూలల నుండి రోజువారీ భక్తులకు రోజూ వారి అలంకారం, ప్రవచనాలు ఆకర్షిస్తున్నాయి
మూలా నక్షత్రం
పీఠం వద్ద నవరాత్రి సందర్భంగా శుభ మూలా నక్షత్రం సందర్భంగా ప్రత్యేక వేడుకలు అక్షరభ్యాసాలతో, నాగఫణిశర్మ స్వయంగా బీజాక్షర లేఖనం చేయిస్తాడు.
మూలాలు
వర్గం:సాహిత్యం వర్గం:అవధానం వర్గం:కవులు వర్గం:ఆధ్యాత్మిక సంస్థలు
వల్లభంపల్లి (రేవల్లి మండలం)
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వల్లభన్‌పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వల్లభన్‌పల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, వేరుశనగ
బావనంపల్లి(పెద్దకొత్తపల్లి)
భావనంపల్లి తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా, పెద్దకొత్తపల్లి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పెద్దకొత్తపల్లి నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నుండి  కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576134.
భూమి వినియోగం
భావనంపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
మహేంద్రన్
మహేంద్రన్ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటుడు. ఆయన 1994లో తమిళంలో విడుదలైన ‘నట్టమయి’ సినిమా ద్వారా బాలనటుడిగా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టి తెలుగు, తమిళం, మలయాళం భాషా చిత్రాల్లో నటించాడు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
గరుగుబిల్లి మండలం
గరుగుబిల్లి మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పార్వతీపురం మన్యం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం. మండలం కోడ్: 4811.ఈ మండలంలో రెండు నిర్జన గ్రామాలుతో కలుపుకుని 34 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం మండలంలోని జనాభా - మొత్తం 46,773 - పురుషులు 	23,128 - స్త్రీలు 23,645
రెవెన్యూ గ్రామాలు
గమనిక:నిర్జన గ్రామాలను పరిగణించలేదు.
కోన నీరజ
కోన నీరజ తెలుగు సినిమా క్యాస్టూమ్ డిజైనర్‌, స్టైలిస్ట్‌, గేయ రచయిత్రి. ఆమె గుండెజారి గల్లంతయ్యిందే సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టింది. నీరజ సినీ నటి సమంతకు వ్యక్తిగత క్యాస్టూమ్ డిజైనర్‌గా పని చేసింది.
సినీ జీవితం
కోన నీరజ అమెరికాలో 14 ఏళ్లు ఉండి ఫ్యాషన్ కోర్సులను నేర్చుకొని స్వదేశం తిరిగి వచ్చి ఆమె సోదరుడు కోన వెంకట్ ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి గుండె జారి గల్లంతయ్యిందే సినిమాలో తొలిసారిగా హీరో నితిన్‌కి స్టైలిస్ట్‌గా పని చేసింది. ఆ తర్వాత రామయ్యా వస్తావయ్యా, అత్తారింటికి దారేది, ఎవడు, కొరియర్ బాయ్ కళ్యాణ్ సినిమాలకు పని చేసి నటి సమంతకు ఆమె వ్యక్తిగత స్టైలిస్ట్ అయ్యింది.
విజయ్ వర్మ
విజయ్ వర్మ ఒక తెలుగు, హిందీ సినీ నటుడు.
నటవృత్తి
విజయ్ ముందుగా హైదరాబాదులోని నాటకరంగంలో నటుడిగా తన ప్రస్థానం ప్రారంభించాడు. కొద్దికాలం తర్వాత పుణెలోని ఫిల్మ్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో చేరాడు. అక్కడ రెండేళ్ళ పాటు శిక్షణ పొందాడు. అది పూర్తయిన తర్వాత అవకాశాల కోసం ముంబై వెళ్ళాడు. ముందుగా రాజ్ నిడిమోరు, కృష్ణ డి. కె రూపొందించిన ఒక లఘుచిత్రంలో నటించాడు. ఈ చిత్రం న్యూయార్క్ లో జరిగిన చిత్రోత్సవంలో మొదటి బహుమతి చేజిక్కించుకుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
ట్యునీషియా
ట్యునీషియా (ఆంగ్లం :Tunisia) (అరబ్బీ : تونس టూనిస్), అధికారిక నామం రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ట్యునీషియా (అరబ్బీ : الجمهورية التونسية, అల్-జమ్‌హూరియా అత్-తూనీసియ్యా), ఉత్తర ఆఫ్రికా లోని మెఘర్బు ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక దేశం. ట్యునీషియా వైశాల్యం 1,63,610 చ.కి.మీ. దేశ ఉత్తరాంత ప్రాంతం అయిన " కేప్ అంగేలా " ఆఫ్రికాఖండం ఉత్తరాంత ప్రాంతంగా ఉంది. దీని వాయవ్యసరిహద్దున అల్జీరియా, ఆగ్నేయసరిహద్దున లిబియా దేశాలున్నాయి. ఉత్తరసరిహద్దున మధ్యధరా సముద్రం ఉంది. 2017 గణాంకాలను అనుసరించి ట్యునీషియా జనసంఖ్య 11.435 మిలియన్లు. ట్యునీషియా రాజధాని నగరం టునిసు పేరు దేశానికి నిర్ణయించబడింది. ఇది దేశానికి ఈశాన్యంలో ఉంది.
ట్యునీషియా అట్లాసు పర్వతాల తూర్పు చివరిప్రాంతం, సహారా ఎడారి ఉత్తర ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది. దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో చాలా సారవంతమైన నేల ఉంది. దాని 1,300 కిలోమీటర్ల (810 మైళ్ళు) సముద్రతీరం మధ్యధరా బేసిను పశ్చిమ, తూర్పు ప్రాంతాల ఆఫ్రికా సంయోగం, సిసిలియను స్ట్రైటు సార్డినియను ఛానలు ఉన్నాయి. ట్యునీషియాలో ఆఫ్రికా ప్రధాన భూభాగం రెండవ, మూడవ ఐరోపా సమీప ప్రదేశాలు (గిబ్రాల్టర్ తరువాత) ఉన్నాయి.
ట్యునీషియా అనేది ఒక ఏకీకృత పాక్షిక అధ్యక్ష ప్రతినిధ్య ప్రజాస్వామ్య రిపబ్లికు. ఇది అరబ్బు ప్రపంచంలో పూర్తిగా ప్రజాస్వామ్య సార్వభౌమ రాజ్యంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది అధిక మానవ అభివృద్ధి సూచిక. ట్యునీషియాకు ఐరోపా సమాఖ్యతో ఒక అసోసియేషను ఒప్పందం ఉంది; లా ఫ్రాంకోఫొనీ, మధ్యధరా సమాఖ్య, తూర్పు, దక్షిణ ఆఫ్రికాలకు కామన్ మార్కెటు, అరబు మఘ్రేబు సమాఖ్య, అరబ్బు లీగు, ఒ.ఐ.సి, గ్రేటరు అరబ్బు ఫ్రీ ట్రేడు ఏరియా, సహెలు-సహరాను స్టేట్సు కమ్యూనిటీ, ఆఫ్రికా సమాఖ్య, అలీన ఉద్యమం, ది గ్రూప్ ఆఫ్ 77, యునైటెడు స్టేట్సు అతిపెద్ద నాన్-నాల్లీ మిత్రరాజ్యాల హోదా పొందింది. అంతేకాకుండా ట్యునీషియా కూడా ఐక్యరాజ్యసమితిలో సభ్యదేశంగా ఉంది. ఐరోపాతో సంబంధాలు - (ప్రత్యేకించి ఫ్రాన్సు, ఇటలీతో)  –  ఆర్థిక సహకారం, ప్రైవేటీకరణ, పారిశ్రామిక ఆధునీకరణ ద్వారా అనుసంధానించబడ్డాయి.
ప్రాచీన కాలంలో ట్యునీషియాలో ప్రాథమికంగా బర్బర్లు నివసించారు. క్రీ.పూ 12 వ శతాబ్దంలో ఫోనీషియా వలసలు మొదలైయ్యాయి. ఈ వలసదారులు కార్తేజును స్థాపించారు. ఇది రోమన్ రిపబ్లిక్కుకు ఒక ప్రధాన వర్తక శక్తి, సైనిక ప్రత్యర్థిగా ఉంది. కార్తేజు రోమన్లు క్రీ.పూ. 146లో ఓడించబడ్డారు. తర్వాతి ఎనిమిది వందల సంవత్సరాలుగా ట్యునీషియాను ఆక్రమించుకున్న రోమన్లు క్రైస్తవ మతం, ఎల్ జెంబు ఆమ్ఫిథియేటరు వంటి వాస్తు శిల్పాలను వాడతారు. 647 లో ప్రారంభించిన అనేక ప్రయత్నాల తరువాత ముస్లింలు 697 లో ట్యునీషియా మొత్తాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తర్వాత ఈ ప్రాంతం ఒట్టోమను సామ్రాజ్యం 1534 - 1574 ఆధీనంలో ఉంది. ఒట్టోమన్లు మూడు వందల సంవత్సరాల పాటు ఇక్కడ స్థిరపడిపోయారు. 1881 లో ట్యునీషియా ఫ్రెంచి వలసరాజ్యంగా మారింది. ట్యునీషియా హబీబ్ బోర్గుయిబాతో స్వాతంత్ర్యం పొంది 1957 లో ట్యునీషియా రిపబ్లిక్కును ప్రకటించింది. 2011 లో ట్యునీషియా విప్లవం ఫలితంగా అధ్యక్షుడు " జినె ఎల్ అబిడినె బెన్ అలీ "ని తొలగించి తరువాత పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. 2014 అక్టోబరు 26 న దేశం మళ్ళీ పార్లమెంటుకు ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. 2014 నవంబరు 23 న అధ్యక్షుడి కోసం ఓటు వేసింది.
పేరు వెనుక చరిత్ర
ట్యునీషియా అనే పదం ఒక కేంద్ర పట్టణ కేంద్రం, ఆధునిక ట్యునీషియా రాజధాని ట్యూనిసు నుంచి తీసుకోబడింది. ఈ పేరు ప్రస్తుత రూపం దాని లాటిన్ సబ్లిషీట్ -యతో, ఫ్రెంచు ట్యునీసీ నుండి ఉద్భవించింది. సాధారణంగా బెర్బెరు రూటు ⵜⵏⵙ, అంటే "విశ్రాంతి", "స్థావరం" అని అర్థం. ఇది కొన్నిసార్లు ప్యూనియసు దేవత తానితు (సునీ తునిటు) తో సంబంధం కలిగి ఉంది. ప్రాచీన నగరమైన టైనెసు.
ట్యునీషియాకు ముందు ఈ భూభాగం ఐఫ్రికియా లేదా ఆఫ్రికా పేర్లతో పిలువబడింది. ఆఫ్రికా ఖండాంతర ప్రస్తుత పేరును ఇచ్చింది.
చరిత్ర పూర్వ కాలం
క్రీ.పూ 5000 లో " ఫర్టిలు క్రిసెంటు " నుండి వ్యవసాయ పద్ధతులు నైలు లోయకు చేరుకున్నాయి. సుమారుగా క్రీ.పూ 4000 నాటికి వ్యవసాయ పద్ధతులు మఘ్రేబు వరకు విస్తరించింది. మధ్య ట్యునీషియాలోని తేమతో కూడిన తీరప్రాంత మైదానాలలో స్థిరపడిన వ్యవసాయ సమూహాలకు చెందిన ప్రజలు ప్రస్తుత బెర్బెరు తెగలకు చెందిన ప్రజలకు పూర్వీకులుగా భావించబడుతున్నారు.
పూర్వకాలంలో ఆఫ్రికా మొదట ప్రజలు గీతులియన్లు, లిబియన్లు అని భావిస్తున్నారు. వీరు ఇద్దరూ సంచారజాతికి చెందిన ప్రజలుగా ఉన్నారు. రోమను చరిత్రకారుడు సల్లాస్టు చెప్పిన ప్రకారం స్పెగోడు హెర్క్యులెసు స్పెయినులో చనిపోయాడు. ఆయన విసర్జిత బహుళభాషా తూర్పు సైన్యం ఈ ప్రాంతంలో స్థిరపర్చడింది. వీరిలో కొంతమంది ఆఫ్రికాకు వలస పోయారు. పర్షియన్లు పశ్చిమప్రాంతాలకు వెళ్లి గీతులియన్లతో వివాహసంబంధాలు ఏర్పరుచుకుని సంచారజాతులుగా మారారు. ఇక్కడ స్థిరపడిన నమిడలుప్రజలు తరువాత మౌరి, ఆ తరువాత మూర్లు అని పిలవబడ్డారు. మొట్టమొదటి మొట్టమొదటి పునిక్ యుద్ధానికి ముందు కార్టగిన్-పట్టుబడిన భూభాగం
నమీడియన్లు, మూరులు బెర్బెర్లకు పూర్వీకులుగా భావిస్తున్నారు. నమీడియా అనువాదం అర్థం నోమాడు (సంచార) వాస్తవానికి ప్రజలు మాసిలీ తెగకు చెందిన మాసినిసా పరిపాలన వరకు పాక్షిక సంచారప్రజలుగా ఉన్నారు.
నమోదిత చరిత్ర ప్రారంభంలో ట్యునీషియాలో బెర్బెరు తెగలకు చెందిన ప్రజలు నివసించారు. క్రీ.పూ. 12 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ట్యునీషియా తీరప్రాంతాలలో (బిజెర్టే, ఉటికా) ఫోనీషియన్లు స్థిరపడ్డారు. క్రీ.పూ. 9 వ శతాబ్దంలో ఫోనీషియన్లు కార్తేజు నగరాన్ని స్థాపించారు. పురాణకథనం ఆధారంగా ఆధునిక లెబనాన్లో ఉన్న టైరోకి చెందిన డిడో (కార్తేజు రాణి) క్రీస్తుపూర్వం 814 లో కార్తేజు పట్టణాన్ని స్థాపించింది. కార్తేజులో స్థిరపడిన ప్రజలు ఫెనోసియా, ప్రస్తుత లెబనాను సమీప ప్రాంతాల నుండి సంస్కృతి, మతం తీసుకువచ్చారు.
క్రీ.పూ 5 వ శతాబ్దంలో గ్రీకు నగర దేశం సిసిలీతో వరుస యుద్ధాల తరువాత, కార్తేజు అధికారంలోకి రావడంతో పశ్చిమ మధ్యధరా నాగరికత ఆధిపత్య ప్రాంతంగా మారింది. కార్తగే ప్రజలు బేలు, టానిటు వంటి మధ్యప్రాచ్య దేవతలకు ఆలయం నిర్మించి పూజించారు. టానిటు చిహ్నమైన, సరళమైన మహిళా వ్యక్తిగా విస్తరించిన చేతులు, పొడవాటి దుస్తులు ప్రాచీన ప్రాంతాలల కనిపించే ప్రసిద్ధ చిహ్నంగా ఉండేది. కార్తేజు వ్యవస్థాపకులు కూడా టోఫెటును స్థాపించారు. ఇది రోమను కాలంలో మార్చబడింది.
రెండవ ప్యూనికు యుద్ధం సందర్భంగా ఇటలీకి చెందిన హన్నిబాలు నాయకత్వం కార్తగినియను ఆక్రమించబడింది. ఇది రోముతో జరిగిన వరుస యుద్ధాలలో ఒకటి. ఇది రోమను శక్తి పెరుగుదలను దాదాపుగా బలహీనం చేసింది. క్రీ.పూ. 202 లో రెండవ ప్యూనికు యుద్ధం ముగిసిన నాటి నుండి కార్తేజు రోమను రిపబ్లిక్కు క్లయింటు దేశంగా మరో 50 సంవత్సరాలు ఉనికిలో ఉంది.
క్రీ.పూ. 149 లో ప్రారంభమైన కార్తేజు యుద్ధం (మూడవ ప్యూనికు యుద్ధం) తరువాత కార్తేజును 146 లో రోము జయించింది. దాని గెలుపు తరువాత రోమన్లు ఆఫ్రికాకు కార్తేజు అని పేరు పెట్టి దానిని ఒక ప్రావింసుగా చేర్చింది.
రోమను కాల వ్యవధిలో ప్రస్తుత ట్యునీషియాలో ఉన్న ప్రాంతం భారీ అభివృద్ధిని సాధించింది. ప్రధానంగా సామ్రాజ్య కాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి చెందింది: ప్రాంతం సంపద వ్యవసాయం మీద ఆధారపడింది. సామ్రాజ్యం గ్రనేరీ అని పిలువబడిన వాస్తవ ట్యునీషియా, తీరప్రాంత త్రిపోలిటానియా ప్రాంతంలో ఒక అంచనా ప్రకారం ప్రతి సంవత్సరం ఒక మిలియను టన్నుల తృణధాన్యాలు ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి. వీటిలో మూడోవంతు సామ్రాజ్యం ఎగుమతి చేయబడింది. అదనపు పంటలలో బీన్సు, అత్తి పండ్ల, ద్రాక్ష, ఇతర పండ్లు ఉన్నాయి.
2 వ శతాబ్దం నాటికి ఆలివు నూనె ఒక ఎగుమతి వస్తువుగా తృణధాన్యాలను అధిగమించింది. పశ్చిమ పర్వతాల నుండి అడవి జంతువులు సంగ్రహించి రవాణా చేయబడ్డాయి. ప్రధాన ఉత్పత్తి, ఎగుమతులలో వస్త్రాలు, పాలరాయి, వైను, కలప, పశువులు, ఆఫ్రికన్ రెడ్ స్లిప్, మట్టిపాత్రలు, ఉన్ని వంటి ప్రధాన్యత వహించాయి.
మొజాయికు, సెరామిక్సు పెద్ద ఎత్తున ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి. ఇవి ప్రధానంగా ఇటలీకి, ఎల్ జెం కేంద్ర ప్రాంతంలో (ఇక్కడ రోం సామ్రాజ్యంలోని రెండవ అతిపెద్ద యాంఫీథియేటర్ ఉంది) ఎగుమతి చేయబడ్డాయి.
బర్బరు బిషపు " డొనేటసు మాగంసు " డొనాటిస్టు అనే క్రిస్టియను సమూహాన్ని స్థాపించాడు. 5-6 శతాబ్ధాలలో (సా.శ. 430 నుండి సా.శ. 533) జర్మనీ వండల్సు ఈ ప్రాంతం మీద దాడిచేసి ఈశాన్య ఆఫ్రికాను పాలించారు. ఇందులో ప్రస్తుత త్రిపోలి భాగంగా ఉంది. సా.శ. 533-534 లో మొదటి జస్టియను పాలనాకాలంలో తూర్పు రోమన్ల జనరలు " బెలిసారియసు " నాయకత్వంలో సాగించిన దాడితో ఈ ప్రాంతం తిరిగి స్వాధీనం చేసుకొనబడింది.
మధ్యయుగం
695 లో ట్యునీషియాను కోల్పోయిన బైజాంటైను తూర్పు రోమన్లు దీనిని 697 లో తిరిగి చేసుకుని చివరకు 698 లో కోల్పోయారు. ఒక లాటిన్-మాట్లాడే క్రిస్టియను బెర్బెరు సమాజం నుండి ఒక ముస్లిం (ఎక్కువగా అరబిక్-మాట్లాడే సమాజం) గా మార్పు చెందింది. ఇది 400 సంవత్సరాలకు (సమానమైన ప్రక్రియ) ఈజిప్టులో, ఫెర్టిలెలు క్రెసెంటు 600 సంవత్సరాలు పట్టింది) కొనసాగింది. 12 వ - 13 వ శతాబ్దాలలో క్రైస్తవ మతం, లాటిను చివరిగా అదృశ్యం అయింది. 9 వ శతాబ్దంలో ప్రజలలో ముస్లింల ఆధిక్యత లేదు. 10 వ శతాబ్దంలో ఆధిక్యత మొదలైంది. కొంత మంది ట్యునీషియా క్రైస్తవులు వలసవెళ్ళడం సంభవించింది. 698 లో విజయం సాధించిన తరువాత సమాజంలో కొన్ని ధనిక సభ్యులు వెళ్ళారు. 11 వ - 12 వ శతాబ్దాలలో సిసిలీ, ఇటలీలకు చెందిన నార్మను పాలకులు ఇతరులను స్వాగతించారు. ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య 1200 సంవత్సర సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి.