cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సోంపురం (రామభద్రాపురం)
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సోంపురం (రామభద్రాపురం)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఇద్దరు ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
సోంపురం (రామభద్రాపురం)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సోంపురం (రామభద్రాపురం)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
మార్కాపురం
మార్కాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన పట్టణం, అదేపేరు గల మండలానికి కేంద్రం, రెవిన్యూ డివిజన్ కేంద్రం. మార్కాపురం పలకల తయారీ, వ్యాపారానికి పేరుపొందింది. ఇక్కడ శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి దేవాలయం ఒక చారిత్రక దేవాలయం.
పేరు వ్యుత్పత్తి
కలియుగంలో మారిక అనే యాదవ స్త్రీ, నిత్యం స్వామివారికి పాలాభిషేకం చేస్తుండేదట. ఆమె భక్తికి మెచ్చిన స్వామి ప్రత్యక్షమై, తనకొక ఆలయాన్ని నిర్మించమని కోరగా, తన భర్త మారికయ్య, బంధువులతో చెప్పి, ఆమె స్వామికి ఆలయాన్ని కట్టించినట్లు చెబుతారు. అందుకే ఆ స్త్రీ పేరు మీదుగా ఈ ప్రాంతానికి 'మారికాపురం' అనే పేరు ఏర్పడిందనీ, కాలక్రమేన అదే 'మార్కాపురంగా' మారిందని చెబుతుంటారు. అలాగే మార్కపురానికి పక్కనున్న 'చెన్నరాయుడుపల్లె'కు ఆమె కుమారుడైన చెన్నరాయుడి పేరు స్థిరపడిందని పెద్దలు చెబుతుంటారు.
చరిత్ర
ధాన్యకటకాన్ని జయించిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వరదరాజమ్మను పరిణయమాడి తిరిగివస్తూ ఇక్కడ బసచేశాడు. ఇక్కడ శ్రీ చెన్నకేశవస్వామి దేవాలయం దగ్గర విజయసూచిక నిర్మించాడు.
జనగణన వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం మొత్తం జనాభా 71,092.
పరిపాలన
మార్కాపురం పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
రవాణా సౌకర్యాలు
ప్రతిపాదిత అనంతపురం - అమరావతి ఎక్స్ ప్రెస్ వే పై వుంది. ఒంగోలుకు వాయవ్యంగా 95 కి.మీ దూరంలో, నంద్యాలకు (నల్లమల కొండలకు ఆవలివైపు)   120 కి.మీ దూరంలో వున్నది. సమీప రైల్వే స్టేషన్ 5 కిలోమీటర్ల దూరంలో గల మార్కాపూర్ రోడ్
వ్యవసాయం, సాగునీటి సౌకర్యం
సాగునీటి చెరువు:- ఈ చారిత్రాత్మక చెరువు, 1000 ఎకరాల అధికారిక ఆయకట్టు కలిగియున్నది. మార్కాపురం మీదుగా గుండ్లకమ్మ నది వెళ్ళడం జరుగుతుంది
పరిశ్రమలు
మార్కాపురం పలకలకు ప్రసిద్ధి.
స్థల పురాణం
చెన్నకేశవస్వామి ఆలయం యొక్క స్థలపురాణం ప్రకారం, గుండికానది (ప్రస్తుతపు గుండ్లకమ్మ నది) తీరాన తపస్సు చేసుకుంటున్న ఋషులను కేశి అనే రాక్షసుడు బాధలు పెట్ట సాగాడు. ఆ రాక్షసుని ఆగడాలను భరించలేని మార్కండేయ మహర్షి, విష్ణువుకై తపస్సు చేయగా కేశిని సంహరించడానికి ఆదిశేషున్ని పంపి, అతని విషజ్వాలలతో కేశిని అంతం చేసాడు. ప్రసన్నుడైన విష్ణువు, మార్కండేయ మహర్షిని ఏదైనా వరం కోరుకోమనగా మహర్షి, విష్ణువును ఆ స్థలంలో అర్చనామూర్తిగా వెలియమని కోరడంతో, స్వామివారు చెన్నకేశవునిగా ఇక్కడ వెలశారని ప్రతీతి.
ఆలయ చరిత్ర, వాస్తుశిల్పం
శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత లక్ష్మీచెన్నకేశవ స్వామి వారి దేవాలయం చుట్టూ పెద్ద ప్రాకారం నిర్మితమైంది. లక్ష్మీచెన్నకేశవస్వామివారికి ఎడమచేతిలో శేషచక్రం కలిగి ఉండటం విశేషం. గర్భాలయాన్ని మారిక అనే యాదవస్త్రీ నిర్మించింది. స్వామివారు మారికను అనుగ్రహించారు. ఆమె పేరుతో వాడుకలోకొచ్చిన మారికాపురం కాలక్రమేణ మార్కాపురంగా వాసికెక్కింది. ధాన్యకటకాన్ని జయించిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు వరదరాజమ్మను పరిణయమాడి తిరిగివస్తూ ఈ ఆలయంలో బసచేశారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మధ్యరంగ మండపాన్ని నిర్మించారు. ఆలయానికి ముందున్న రాతిస్తంభాన్ని 'విజయసూచిక'గా ఆయనే నిలిపారు. పలనాటి రాజుల ఏలుబడిలో బ్రహ్మనాయుడు ఈ దేవాలయాన్ని సందర్శించారు. దేవాలయ మధ్యరంగంలో మొత్తం 40 రాతి స్తంభాలున్నాయి. మధ్యరంగం చుట్టు నిర్మించిన రాయి వివిధ వంపులు తిరిగి మార్కాపురం చుంచు, దిగువపాలెం రచ్చబండ, అన్నదమ్ముల స్తంభాలు అని ప్రసిద్ధిలోకి వచ్చాయి. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో నిర్మించిన గాలిగోపురం మొదటి అంతస్తుతోనే నిలిచిపోయింది. 1937లో మిగిలిన తొమ్మిది అంతస్తులను పూర్తిచేసుకుంది.
శ్రీ లక్ష్మీచెన్నకేశవస్వామి ఆలయ గాలి గోపుర జీర్ణోధరణ కార్యక్రమం, 2013, నవంబరు 24 నుండి మొదలు పెట్టి, 27 తో, సంప్రోక్షణా కుంభాభిషేకంతో ముగిసినవి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా పట్టణాలు
పితృ దినోత్సవం
అంతర్జాతీయ పితృ దినోత్సవము (ఆంగ్లం: Father's Day) ను ప్రతి సంవత్సరం జూన్ నెలలోని మూడవ ఆదివారం నాడు జరుపుకుంటారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 52 దేశాలు తండ్రుల గౌరవార్థం ఈ దినోత్సవాన్ని పాటిస్తున్నాయి. తల్లుల గౌరవార్థంగా మాతృ వందన దినోత్సవం ఉండగా బాధ్యతకు మారు పేరుగా నిలిచే నాన్నలకు కూడా ఒక రోజును కేటాయించాలని అమెరికాకు చెందిన సోనోరా స్మార్ట్ డాడ్ అనే మహిళ ఆలోచించి ప్రచారం మొదలు పెట్టింది. ఆమె ఆలోచనలకు ప్రతిరూపంగా 1910లో మొదటిసారి ఫాదర్స్ డే ను గుర్తించి జరుపుకున్నారు. ఆ తరువాత అలా అలా ఈ నాన్నల వందన దినోత్సవమునకు ఆదరణ పెరుగుతూ వచ్చింది. ప్రపంచ దేశాలు 1972 నుంచి ప్రతి సంవత్సరం జూన్ లో వచ్చే మూడో ఆదివారాన్ని పితృ వందన దినోత్సవముగా ప్రకటించుకొని జరుపుకుంటున్నాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:దినోత్సవాలు వర్గం:అంతర్జాతీయ దినములు
హగరిబొమ్మనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం
హగరిబొమ్మనహళ్లి శాసనసభ నియోజకవర్గం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం బళ్ళారి జిల్లా, బళ్ళారి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
విరుదునగర్ జిల్లా
విరుదునగర్ జిల్లా, దక్షిణ భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో విరుదునగర్ జిల్లా ఒకటి. ఈ జిల్లాకు విరుదునగర్ ప్రధాననగరంగా ఉంది. 1947లో రామనాథపురం జిల్లాలోని కొంత భూభాగం విభజించుట ద్వారా విరుదునగర్ జిల్లా రూపొందించబడింది. విరుదునగర్ జిల్లాను సాధారణంగా " కర్మవీరర్ కామరాజర్ జిల్లా "గా పిలువబడుతుంది.2011 నాటికి, విరుదునగర్ జిల్లాలో 19,42,288 జనాభా ఉంది, ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 1,007 మంది స్త్రీల లింగ నిష్పత్తి ఉంది. జిల్లాలో శివకాశి అత్యధిక జనాభాతో ఉన్న అతిపెద్ద నగరం.
భౌగోళికం
విరుదునగర్ జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో శివగంగ జిల్లా, మదురై జిల్లా, దక్షిణం సరిహద్దులో తిరునెల్వేలి జిల్లా, టుటికార్న్ జిల్లా, దక్షిణా సరిహద్దులో రామనాథపురం జిల్లా, పడమర సరిహద్దులో కేరళ రాష్ట్రం, వాయవ్య సరిహద్దులో థేని జిల్లాలు ఉన్నాయి.
జనాభా గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, విరుదునగర్ జిల్లా జనాభా 19,42,288, upభారత జనాభా లెక్కలు 2001 లెక్కలు ప్రకారం 17,51,301 జనాభా ఉన్న నగరం 2011 నాటికి దాదాపు 11% పెరుగుదలతో 19,42,288 మంది జనాభాకు పెరిగింది, or లింగ-నిష్పత్తి ప్రతి 1,000 మంది పురుషులకు 1,007 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు, జాతీయ సగటు 929 కంటే చాలా ఇది చాలా ఎక్కువ ఉంది, కానీ 2001 లింగ నిష్పత్తి 1,012తో పోల్చగా తగ్గింది. మొత్తం జనాభాలో 197,134 మంది ఆరు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు, 10,0,827 మంది పురుషులు ఉండగా, 96,307 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. జనాభాలో షెడ్యూల్డ్ కులాలు వారు 20.59% మంది ఉండగా, షెడ్యూల్డ్ తెగలు జనాభా 0.12% మంది ఉన్నారు. జిల్లా సగటు అక్షరాస్యత 72.02%, ఇది దాదాపు జాతీయ సగటు 72.99% తో సమంగా ఉంది. జిల్లాలో మొత్తం 537,748 గృహాలు ఉన్నాయి. మొత్తం జనాభాలో 9,50,158 మంది కార్మికులు ఉన్నారు, వీరిలో 52,361 మంది సాగుదారులు, 1,68,174 మంది ప్రధాన వ్యవసాయ కార్మికులు, 30,292 మంది గృహ పరిశ్రమలపై ఆధారపడినవారు, 6,03,239 ఇతర కార్మికులు, 96,092 ఉపాంత కార్మికులు, 4,792 ఉపాంత కార్మికులు ఉన్నారు.
నిర్వహణ
విరుదునగర్ జిల్లా రెండు రెవెన్యూ విభాగాలుగా విభజించబడింది. విరుదునగర్ జిల్లాలో 8 తాలూకాలు ఉన్నాయి. అవి వరుసగా: అరుప్పుకోట్టై, కరియపట్టి, రాజపాళయం, సాత్తూరు, శివకాశి, శ్రీవిల్లిపుత్తూరు, తిరుచ్చి, విరుదునగర్. జిల్లాలో మొత్తం 600 గ్రామాలు ఉన్నాయి. అలాగే 9 పట్టణ పంచాయితీలు ఉన్నాయి. అవి వరుసగా సైదూరు, వతిరైరుప్పు, చెట్టియార్పట్టి, కరియపట్టి, మంసపురం, సుందరపాండియం, మల్లాంకిణరు, ఎస్.కొడికుళం, వి.పుదుపట్టి. విరుదునగర్ జిల్లాలో ఒక పార్లమెంటు నియోజకవర్గం ఉంది.
ఆర్ధికం
భారతదేశం మొత్తంలో విరుదునగర్ జిల్లా అగ్గిపెట్టల, టపాసులతయారీకి, ప్రింటింగ్ పరిశ్రమలకు ప్రసిద్ధిచెందింది. ఈ పరిశ్రమలు శివకాశి లోపల, సమీప పరిసరాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. నువ్వుల నూనె, చికరీ, కాఫీ గింజలు, ఎండుమిరప, పప్పుధాన్యాల వ్యాపారానికి విరుదునగర్ జిల్లా ప్రధానకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో వ్యాపారాణుగుణంగా విరుదునగర్‌లో ఒక సరుకుల గిడ్డంగి, రాజపాళయంలో ఒక సరుకుల గిడ్డంగులు ఉన్నాయి. విరుదునగర్ జిల్లలో జిన్నింగ్, ఫ్యాక్టరీలు, స్పిన్నింగ్ మిల్లులు, పవర్‌లూములు, చేనేత పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. వస్త్రపరిశ్రమకు కోయంబత్తూరు తరువాత స్థానంలో జిల్సా లోని రాజపాళయం ఉంది. మద్రాసు సిమెంటు ఒక శాఖ జిల్లా లోని ఆర్.ఆర్ నగరులో ఉండగా, రెండవది శివకాశి తాలూకా లోని ఆలంకుళంలో ఉంది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:తమిళనాడు జిల్లాలు  వర్గం:1987 స్థాపితాలు
కొండూరు (జి.కొండూరు)
కొండూరు, ఎన్టీఆర్ జిల్లా, జి.కొండూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన జి.కొండూరు నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయవాడ నుండి 28 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2072 ఇళ్లతో, 8158 జనాభాతో 863 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4110, ఆడవారి సంఖ్య 4048. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1698 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 327. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589132. 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం కృష్ణా జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. దీనిని జి.కొండూరు, గడ్డమణుగు కొండూరు అని కూడా అంటారు.
సమీప గ్రామాలు
పినపాక 2 కి.మీ, చెవుటూరు 4 కి.మీ, వెల్లటూరు 5 కి.మీ, వెలగలేరు 5 కి.మీ, కందులపాడు 5 కి.మీ
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మైలవరంలో ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల చెవుటూరులోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విజయవాడలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొండూరులో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఏడుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఆరుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో7 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ముగ్గురు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు, ఇద్దరు నాటు వైద్యులు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొండూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొండూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కొండూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మిరప
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
మీ-సేవా కేంద్రం
గ్రామంలోని సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియ శాఖా కార్యాలయానికి ఎదురుగా నూతనంగా ఏర్పాటుచేసిన సి.ఎస్.సి.మీ-సేవాకేంద్రాన్ని, 2015,అక్టోబరు-15వ తేదీనాడు ప్రారంభించారు. గ్రామంలో ఇంతకు ముందు రెండు మీ-సేవా కేంద్రాలు పనిచేయుచుండగా, ఇది మూడవ కేంద్రం.
రైతు బజారు
స్థానిక గడ్డమణుగు రహదారిలో 2016,జనవరి-1వ తేదీనాడు, మన రైతుబజార్ ను ప్రారంభించారు.
గ్రామ పంచాయతీ
ఈ గ్రామ పంచాయతీకి 2013 జూలైలో జరిగిన ఎన్నికలలో పజ్జూరి అంజన సర్పంచిగా ఎన్నికైంది
శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం
గ్రామంలో నూతనంగా నిర్మించుచున్న శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయం పునర్నిర్మాణం చేస్తున్నారు.
శ్రీ సిద్ది, బుద్ధి సమేత శ్రీ వినాయకస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయం, స్థానిక ఆత్కూరు క్రాస్ సమీపంలో ఉంది.
శ్రీ గంగానమ్మ అమ్మవారి ఆలయం
ఈ గ్రామం గ్రామంలోని నరసింహస్వామి గుట్టకు సమీపంలో ఉంది. ఈ ఆలయ నిర్మాణ పనులు జరుగుచున్నవి.
ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
గ్రామ విశేషాలు
జి.కొండూరు గ్రామానికి చెందిన ఒక సామాన్య కుటుంబానికి చెందిన శ్రీ మందా రాజానందకుమార్, కాకినాడలోని జె.ఎన్.టి.యూ.లో 1994లో బి.టెక్.పూర్తిచేసి, 1995లో భారత ప్రభుత్వరంగ సంస్థ అయిన "మెకాన్ లిమిటెడ్"లో ఉద్యోగ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ప్రస్తుతం ఆ సంస్థలో రాంచీలో అసిస్టెంట్ జెనరల్ మేనేజరుగా పనిచేయుచున్న ఆయన ఇటీవల జాతీయస్థాయిలో డాక్టరు మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య-2015 పురస్కారం అందుకున్నారు. ఇన్స్ టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీర్స్ సంస్థ వారు 2015,డిసెంబరు-18న అసోం రాష్ట్రంలోని గౌహతిలో నిర్వహించిన ఇండియన్ ఇంజనీరింగ్ కాంగ్రెస్ లో వీరికి, ఈ పురస్కారాన్నీ, స్వర్ణ పతకాన్నీ అందజేసినారు.
గణాంకాలు
2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం మొత్తం జనాభా 6,931  అందులో పురుషుల సంఖ్య 3,583, స్త్రీల సంఖ్య 3,348,  గృహాల సంఖ్య 1,666
దబ్బవలస
దబ్బవలస, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, రంపచోడవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం. .
ఇది మండల కేంద్రమైన రంపచోడవరం నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజమహేంద్రవరం నుండి 71 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 333. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 160, మహిళల సంఖ్య 173, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 86 ఉన్నాయి.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 78 ఇళ్లతో, 277 జనాభాతో 40 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 137, ఆడవారి సంఖ్య 140. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 276. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587159. పిన్ కోడ్: 533288.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల రంపచోడవరంలోను,  మాధ్యమిక పాఠశాల కాకవాడలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదగెద్దాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కాకినాడలోను, పాలీటెక్నిక్ ఈర్లపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రంపచోడవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కాకినాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమహేంద్రవరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
దబ్బవలసలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
దబ్బవలసలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
చింతపండు, సోంపు, శీకాయ
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
తేనె ఉత్పత్తులు, విస్తళ్ళు
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
చీపుళ్ళు
షోలాపూర్ సిటీ నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
షోలాపూర్ సిటీ నార్త్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం సోలాపూర్ జిల్లా, షోలాపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో షోలాపూర్ రెవెన్యూ సర్కిల్‌ &  షోలాపూర్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ పరిధిలోని 1 నుండి 5, 15 నుండి 28, 48 నుండి 49, 52 నుండి 65, 86 నుండి 88 వరకు వార్డులు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ధన్నుర (బి)
ధన్నూర (బి), తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఆదిలాబాద్ జిల్లా, ఇంద్రవెల్లి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఇంద్రవెల్లి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆదిలాబాద్ నుండి 32 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 480 ఇళ్లతో, 2222 జనాభాతో 809 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1123, ఆడవారి సంఖ్య 1099. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 307 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 386. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569179 .పిన్ కోడ్: 504346.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి ఆదిలాబాద్లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల ఇంద్రవెల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఆదిలాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ధన్నూర (బి)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ధన్నూర (బి)లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఇసకపల్లి
ఇసకపల్లి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, కలువాయి మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కలువోయ నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నెల్లూరు నుండి 72 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 94 ఇళ్లతో, 351 జనాభాతో 189 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 162, ఆడవారి సంఖ్య 189. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591986 .పిన్ కోడ్: 524343.
ధన్నుర (బి)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఇసకపల్లి
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు కలువాయిలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కలువోయలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ నెల్లూరులో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నెల్లూరులో ఉన్నాయి.
ధన్నుర (బి)
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఇసకపల్లి
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ధన్నుర (బి)
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
ఇసకపల్లి
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
ధన్నుర (బి)
భూమి వినియోగం
ధన్నూర (బి)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఇసకపల్లి
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ధన్నుర (బి)
ఉత్పత్తి
ధన్నూర (బి)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, రామములగ
ఇసకపల్లి
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఇసకపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఇసకపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పెసర, మినుము
ఆదిమానవులు
ఆదిమానవులు 1976 ఆగస్టు 6న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. చేతన కంబైన్స్ బ్యానర్ పై వజ్జా సుబ్బారావు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు జి.కృష్ణమూర్తి దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ సినిమాకు చెల్లపిళ్ళ సత్యం సంగీతాన్నందించాడు. కన్నడంలో కూడా ఆదిమానవ పేరుతో జి.కృష్ణమూర్తి దర్శకత్వం వహించిన సినిమాకు ఇది డబ్బింగ్ సినిమా.
లక్ష్మిపురం
లక్ష్మిపురం పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
చంద్రగుప్త మౌర్యుడు
right|thumb|270px|చంద్రగుప్తుని పేరు మీదుగా భారత ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన స్టాంపు చంద్రగుప్త మౌర్యుడు (మౌర్యుడు) (సంస్కృతం: चन्द्रगुप्त मौर्य) మౌర్య సామ్రాజ్య స్థాపకుడు. ఆయన తన తల్లి ముర పేరు మీదుగా మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు భారతదేశం మొత్తం ఒక రాజ్యంగా పరిపాలించడంలో సఫలీకృతుడైనాడు. చంద్ర గుప్తుడు మొట్ట మొదటిసారిగా భారతదేశమంతటినీ ఏకం చేసి నిజమైన చక్రవర్తి అనిపించుకున్నాడు. గ్రీకు లేదా లాటిన్ సాహిత్యంలో చంద్రగుప్తుని శాండ్రోకుప్టసు అని వ్యవహరిస్తారు.
చంద్రగుప్త మౌర్యుడు (పాలన: క్రీ.పూ. 321 - క్రీ.పూ. 297) ప్రాచీన భారతదేశాన్ని పాలించాడు. ఆయన భారత ఉపఖండంలో ఇప్పటివరకు అతిపెద్ద సామ్రాజ్యాలలో ఒకదాన్ని నిర్మించి తరువాత జైన వర్గాల ఆధారంగా ఆయన అన్నింటినీ త్యజించి జైన సన్యాసి అయ్యాడు. చంద్రగుప్త జైన మతాన్ని స్వీకరించి మొదట తన సంపద, శక్తిని త్యజించడం ద్వారా, జైన సన్యాసి ఆచార్య భద్రాబాహుతో కలిసి వెళ్లి, ఉపవాసం ద్వారా మరణాన్ని శాంతియుతంగా స్వాగతించే కర్మను నిర్వహించడాని చారిత్రక జైన గ్రంథాలు పేర్కొన్నాయి. చంద్రగుప్తుడి జీవితం, విజయాలు పురాతన హిందూ, బౌద్ధ, గ్రీకు గ్రంథాల ద్వారా లభిస్తున్నప్పటికీ జైన గ్రంథాల వివరాలు గణనీయంగా మారుతాయి. మెగాస్టీనెసు చంద్రగుప్త మౌర్యుడి రాజసభలో గ్రీకు రాయబారిగా 4 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు.
వంశ మూలాలు
చంద్రగుప్తుని పూర్వీకుల గురించి కొద్దిగా కూడా కచ్చితమైన సమాచారం లేదు. వివిధ చరిత్రకారులు వివిధ రకాలైన అభిప్రాయాలు కలిగి ఉన్నారు. చాలామంది భారతీయ చరిత్రకారులు చంద్రగుప్తుడ. సాహిత్యం ప్రకారం చంద్రగుప్తుడు నెమళ్ళను పెంచేవారి (సంస్కృతం: మయూర పోషక) చేతిలో పెంచబడ్డాడు కాబట్టి మౌర్య వంశానికి ఆ పేరు వచ్చి ఉండవచ్చునని భావిస్తున్నారు. బౌద్ధ సంప్రదాయము, జైన సంప్రదాయములు రెండూ ఈ నెమలి (మయూర) శబ్దానికీ, మౌర్య శబ్దానికి సంబంధం ఉన్నట్లు నిరూపిస్తున్నాయి.
వివిధ వనరులు చంద్రగుప్త వంశపారంపర్యత, ప్రారంభ జీవితం గురించి వేర్వేరు ఆధారాలు అందిస్తాయి. బౌద్ధమత సంప్రదాయ గ్రంథాల వంటి ఇతర గ్రంథాలు చంద్రగుప్తుడిని గొప్ప క్షత్రియ మూలం కలవాడని వివరిస్తుంది. గౌతమ బుద్ధుని శాక్య వంశానికి చెందిన ఒక శాఖ అయిన మోరియా వంశానికి చెందిన వంశీకుడిగా అతన్ని వర్ణించారు. కోసల రాజు విదుదాభా దాడి తరువాత మోరియా వారి పూర్వీకుల రాజ్యాన్ని విడిచి వెళ్ళి నెమళ్లకు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డాడు. నెమళ్ళు (పాలి భాషలో "మోరా") నివసించిన ప్రాంతంలో నివసించినందున వారు "మోరియాలు" అని పిలువబడ్డారు. మహా-బోధి-వంసా మోరియా రాజధానిని మోరియా-నగరా అని, దిఘ-నికాయ ఈ ప్రాంతానికి పిప్పలి-వనా అని పేరు పెట్టారు. ఈ పురాణ వైవిధ్యం బర్మా గ్రంథాలలో ప్రస్తావించబడింది. అడ్జతాతతు (బహుశా అజతాశత్రు) ఊచకోత నుండి తప్పించుకున్న వైశాలి యువరాజులకు మోరియా-నగరా పుర్వీకతను ఆపాదించాడు.
జైన సంప్రదాయ గ్రంథం పారిషిష్టపార్వనులో చంద్రగుప్తుడి తల్లి రాజుకు చెందిన నెమళ్ళను పెంచడంలో ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక సమాజ అధిపతి కుమార్తె అని నమోదు చేయబడింది. చంద్రగుప్తుడు " సేవకవృత్తికి చెందిన జీవితంలో జన్మించినప్పటికీ చక్రవర్తి పదవిని ఆశించమని ప్రేరేపించబడ్డాడు" అని జస్టిను పేర్కొన్నాడు. కొన్ని పురాణ గ్రంథాలలో మౌర్యాలను అధికంగా శూద్రులు, అన్యాయులు (శూద్ర-ప్రార్థస్తవ్-ఓధర్మికా) గా వర్ణించారు.మార్కండేయ పురాణం వాటిని అసురులుగా ముద్రవేస్తుంది. బౌద్ధమతం, జైన మతం పట్ల మౌర్య రాజుల మొగ్గు దీనికి కారణమని ఇటువంటి ప్రతికూల చిత్రణలు చెప్పవచ్చు. కథసరిత్సగర, బృహతు-కథ-మంజారి గ్రంథాలలో నమోదు చేయబడిన కాశ్మీరీ సంప్రదాయ గ్రంథాల ఆధారంగా చంద్రగుప్తుడు పూర్వంలో-నందుడి కుమారుడు.
అయినప్పటికీ చరిత్రకారుడు ముఖర్జీ ఈ సిద్ధాంతాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ, నాటకంలో "వృషల" అనే పదాన్ని చంద్రగుప్తుడి శత్రువులు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారని వాదించారు; నాటకంలోని మరొక భాగం "వృషాల"ను "రాజులలో అత్యుత్తమమైనది" అని అర్ధం. నాటకంలోని అనేక వాక్యాలలో దీనిని చాణక్య ప్రేమపూర్వక పదంగా ఉపయోగిస్తారు. నాటకంలో "కులా-హినా" అనే పదాన్ని చంద్రగుప్తుడు వినయపూర్వకమైన "క్షత్రియా" నేపథ్యం నుండి వచ్చాడని అర్ధం అని ముఖర్జీ వాదించాడు. ముద్రారాక్షసం చాలా తరువాతి మూలం అని అందువల్ల తక్కువ విశ్వసనీయతగా పరిగణించాలని కూడా ముఖర్జీ అభిప్రాయపడ్డారు. ఉదాహరణకు నందులను తక్కువ-స్థాయి పుట్టుకతో ముద్రించిన మునుపటి మూలాల (పురాణాలు వంటివి) కాకుండా ముద్రరాక్ష నందులు "విశిష్టమైన వంశ శూద్రులు" అని పేర్కొన్నారు.
పేర్లు, బిరుదులు
గ్రీకు రచయిత ఫైలార్కసు (క్రీ.పూ. 3 వ శతాబ్దం) (ఎథీనియసు ఉదహరించబడ్డాడు) చంద్రగుప్తుడిని "సాండ్రోకోప్టోసు" అని పేర్కొన్నాడు. తరువాతి గ్రీకో-రోమను రచయితలు స్ట్రాబో, అరియను, జస్టిను (సుమారు 2 వ శతాబ్దం) ఆయనను "సాండ్రోకోటసు" అని పేర్కొన్నారు. గ్రీకు, లాటిను వృత్తాంతాలలో చంద్రగుప్తుడు సాండ్రాకోట్టోసు, ఆండ్రోకోటసు అని పేర్కొనబడింది. (Ανδροκόττος).
ముద్రారాక్షసం అనే సంస్కృత నాటకంలో రాజు చంద్రగుప్తుడిని "చందా-సిరి" (చంద్ర-శ్రీ), "పియాడంసనా" (ప్రియ దర్శనం), వృషాల పేర్కొనబడ్డాడు. పియాడంసనా ఆయన మనవడు అశోకుడు పియాదాసికి సమానం. సాంప్రదాయేతర వ్యక్తులను సూచించడానికి భారతీయ పురాణాలలో, న్యాయ గ్రంథాలలో "వృషల" అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఒక సిద్ధాంతం ప్రకారం ఇది గ్రీకు రాజ శీర్షిక బాసిలియసు నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. కానీ దీనికి కచ్చితమైన ఆధారాలు లేవు: భారతీయ వనరులు దీనిని అనేక రాజకుంటుంబానికి చెందని వారికి, ముఖ్యంగా సంచరిస్తున్న గురువులకు, సన్యాసులకు వర్తిస్తాయి.
బాల్య జీవితం
చంద్రగుప్తుని యవ్వనం గురించి ఏ సమాచారమూ అందుబాటులో లేదు. ఇప్పుడు తెలిసిన సమాచారమంతా తరువాతి సంస్కృత, గ్రీకు, లాటిన్ రచనల ఆధారంగా సేకరించినవే.
సింహళ బౌద్ధ సంప్రదాయగ్రంధాల ఆధారంగా మోరియా వంశానికి అధిపతి అయిన చంద్రగుప్తుడు తండ్రి ఆయన తల్లి గర్భవతిగా ఉన్నప్పుడు యుద్ధంలో మరణించాడు. అతని తల్లి తన సోదరుల రక్షణలో పుప్పా-పురా (పుష్ప-పురా, "ఫ్లవర్ సిటీ") నగరానికి పారిపోయింది. ఈ నగరాన్ని పాటలీపుత్రగా గుర్తించారు. దీనిని కుసుమ-పురా అని కూడా పిలుస్తారు (దీని అర్థం "పూల నగరం" అని కూడా అర్ధం). ఆయన భద్రత కోసం, చంద్రగుప్తుడి మామలు ఆయనను ఒక పశువులశాలకు తరలించారు. అక్కడ ఆయన ఒక పశువులకాపరిగా జీవించాడు. చంద్రగుప్తుడు పెరుగుతున్న సమయంలో పశువులకాపరి చంద్రగుప్తుడిని ఒక వేటగాడికి విక్రయించాడు. వేటగాడు చంద్రగుప్తుడిని పశువులను పోషించడానికి నియమించాడు.
జస్టిను అభిప్రాయం ఆధారంగా చంద్రగుప్తుడు ("సాండ్రోకోటసు") తన అగౌరవ ప్రవర్తనతో నందరాజును ("నండ్రం" లేదా "నండ్రసు") కించపరిచాడు. దీని కారణంగా రాజు అతన్ని చంపమని ఆదేశించాడు. చంద్రగుప్తుడు తప్పించుకుని తిరుగుబాటుదారుడయ్యాడు. జస్టిను రచనల ఆధారంగా కొన్ని ప్రారంభ ముద్రిత సంచికలు "అలెగ్జాండ్రం"కు బదులుగా " నడ్రం " ను తప్పుగా పేర్కొన్నాయి; ఈ లోపం ఫిలాలజిస్టు జె.డబల్యూ మెక్‌క్రిండిలె 1893 అనువాదంలో సరిదిద్దబడింది. 20 వ శతాబ్దంలో చరిత్రకారులు హేం చంద్ర రాయచౌదరి, ఆర్. సి. మజుందార్ "అలెగ్జాండ్రం" సరైన పఠనం అని విశ్వసించారు. జస్టిను చంద్రగుప్తా, అలెగ్జాండరు ది గ్రేటు ("అలెగ్జాండ్రం") మధ్య జరిగిన సమావేశాన్ని సూచిస్తున్నారని సిద్ధాంతీకరించారు. అయినప్పటికీ ఇది తప్పు: మునుపటి శతాబ్దంలో చరిత్రకారుడు ఆల్ఫ్రెడు వాను గుట్ష్మిడు చేసిన పరిశోధనలో "నాండ్రం" అనేది బహుళ వ్రాతప్రతులు మద్దతు ఇవ్వబడిన సరైన పఠనం అని తేలింది: ఒకే లోపభూయిష్ట వ్రాతప్రతులు మాత్రమే "అలెగ్జాండ్రం" గురించి ప్రస్తావించాయి.
జస్టిను చంద్రగుప్తుడు, జంతువులతో సంబంధం ఉన్న పలు సంఘటనల గురించి ప్రస్తావించాడు. మొదటి సంఘటనలో నంద్రం నుండి తప్పించుకున్న తరువాత చంద్రగుప్తుడు నిద్రపోతున్నప్పుడు ఒక పెద్ద సింహం ఆయన వద్దకు వచ్చి ఆయనను మెల్లగా నాలుకతో నాకి మేల్కొల్పిం తరువాత వెళ్లిపోయింది. రెండవ సంఘటనలో చంద్రగుప్తుడు అలెగ్జాండర సైనికులతో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు ఒక పెద్ద అడవి ఏనుగు అతని వద్దకు వచ్చి మచ్చిక చేసుకుని యుద్ధంలో అతనికి మార్గనిర్దేశం చేసింది. రేచౌదరి అభిప్రాయం ఆధారంగా ఈ కథనాలు జస్టిను బౌద్ధ ఇతిహాసాల గురించి తెలుసుకున్నాయని సూచిస్తున్నాయి. ఇందులో చంద్రగుప్తుడు వేటగాడుతో ఉన్న అనుబంధాన్ని పేర్కొన్నాడు.
చాణుక్యుడితో (కౌటిల్యుడు) సమావేశం
నంద రాజవంశాన్ని పడగొట్టడంలో చంద్రగుప్తుని గురువు చాణక్య ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడని పురాతన భారతీయ వర్గాలు సూచిస్తున్నాయి. బౌద్ధ సంప్రదాయ గ్రంథాల ఆధారంగా చాణక్యుడు ("తక్షశిల") కు చెందినవాడు. ఆయన అభ్యాసకుడుగా పాటలీపుత్రకు వచ్చాడు. పాటలీపుత్ర రాజు " రాజు ధన నంద " తన వికారమైన శారీరక రూపానికి అవమానించాడు. బదులుగా చాణుక్యుడు నంద రాజవంశాన్ని నాశనం చేస్తానని ప్రమాణం చేశాడు. తదనంతరం ఆయన చంద్రగుప్తుడిని చూడటం జరిగింది. ఆయన ఇతర అబ్బాయిలతో ఆడుకునే సమయంలో రాజుగా నటించేవాడు. ఈ ఆటలో భాగంగా చంద్రగుప్తుడు హాస్యభరితమైన రాజసభలను నిర్వహించి అక్కడ ఆయన తీర్పులు ఇచ్చేవాడు. ఈ హాస్యభరితమైన కోర్టులలో చాణక్యుడిని చంద్రగుప్తుడిని చూసి ఆయన నాయకత్వ లక్షణాలకు ముగ్ధుడయ్యాడు. తరువాత చంద్రగుప్తుడి తండ్రి వేటగాడైన పెంపుడు-తండ్రికి 1,000 కార్షపానాలు (నాణేలు) చెల్లించి ఆయనను కొన్నాడు. తరువాత ఆయన చంద్రగుప్తుడిని తక్షశిలకు తీసుకువెళ్ళాడు. ఇది విద్యాభ్యాసానికి అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందింది. అది బాలుడికి 8-9 సంవత్సరాలు సమస్త విద్యలను ఇచ్చింది. రాజు అవమానించినట్లు భావించిన చాణుక్యుడు నందరాజవంశాన్ని నాశనం చేస్తానని ప్రమాణం చేశాడని ముద్రాక్షసంలో పేర్కొన్నాడు. గ్రీకో-రోమను రచయిత ప్లూటార్కు తన " లైఫ్ ఆఫ్ అలెగ్జాండరు "లో చంద్రగుప్తుడు ("ఆండ్రాకోటసు") అలెగ్జాండరును యువకుడిగా తరువాత నందరాజు అంతగా ప్రజాదరణ పొందలేదని ప్రకటించాడు. అలెగ్జాండరు భారతదేశాన్ని సులభంగా జయించగలడు.
పాలనాకాలం
బౌద్ధ సంప్రదాయ గ్రంథాలు చంద్రగుప్త అధిరోహణ గౌతమ బుద్ధుని మరణం తరువాత 162 సంవత్సరాల నాటిదని సూచిస్తుంది. బుద్ధుని మరణం క్రీ.పూ 544 లో (శ్రీలంక సంప్రదాయ గ్రంథాల ఆధారంగా) క్రీ.పూ 486 లో (కాంటోనీసు సంప్రదాయ గ్రంథాల ఆధారంగా) జరిగింది. ఈ విధంగా బౌద్ధ సంప్రదాయ గ్రంథాల ఆధారంగా చంద్రగుప్తుడు క్రీస్తుపూర్వం 382 లేదా క్రీస్తుపూర్వం 324 లో సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. చారిత్రక ఆధారాలు క్రీ.పూ 382 తేదీకి మద్దతు ఇవ్వవు. కాని క్రీ.పూ. సమకాలీన గ్రీకో-రోమను గ్రంథాలలో ఇచ్చిన తేదీలతో క్రీ.పూ. 324 తేదీని రాజీ చేయవచ్చు.
హేమచంద్ర పరిష్ఠపార్వను, భద్రేశ్వర కహవళి వంటి జైన రచయితల 12 వ శతాబ్దపు గ్రంథాల ఆధారంగా మహావీరుడు మరణించిన 155 సంవత్సరాల తరువాత చంద్రగుప్తుడు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. 14 వ శతాబ్దపు జైన రచయిత మెరుతుంగా తన విచారశ్రేణిలో మహావీర మరణించిన 215 సంవత్సరాల తరువాత ఆరోహణ జరిగిందని పేర్కొన్న ఇతర వనరులను సూచిస్తుంది. మెరుతుంగా కాలక్రమం ఆధారంగా ఈ తేదీ క్రీ.పూ 313 కు అనుగుణంగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ మహావీరుడు మరణించిన తేదీ కూడా చర్చనీయాంశంగా ఉంది. జైన రచయితలలో ఏకాభిప్రాయం లేకపోవడం కారణంగా మెరుతుంగా తేదీల కచ్చితత్వం మీద సందేహాన్ని కలిగిస్తుంది. అంతేకాకుండా ఈ తేదీ బౌద్ధ సంప్రదాయంతో రాజీపడదు.
సామ్రాజ్య నిర్మాణం
Chandragupta Maurya was the founder of the Maurya Empire in ancient India.
సైన్యనిర్మాణం
బౌద్ధమత గ్రంథాలు మహావంశ భాష్యం ఆధారంగా తక్షశిలలో చంద్రగుప్తుడి విద్య పూర్తయిన తరువాత చంద్రగుప్తుడు, చాణక్యుడు వివిధ ప్రాంతాల నుండి సైనికులను సేకరించడం ద్వారా సైన్యాన్ని పెంచారు. చాణక్యుడు, చంద్రగుప్తుడిని ఈ సైన్యానికి నాయకుడిగా చేసాడు. లోహం (ధాతు-వడ) ద్వారా పొందిన సంపదను ఉపయోగించి ఈ సైన్యాన్ని పెంచారని జైన గ్రంథం పారిష్ఠపర్వను పేర్కొంది. జస్టిను ఆధారంగా చంద్రగుప్తుడికి 6 లక్షల (6,00,000) సైనికులు ఉన్నారు. ఆయన అలెగ్జాండరు నుండి తప్పించుకున్న తరువాత సాయుధ వ్యక్తుల సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు. కొన్ని ఆధునిక అనువాదాలు ఈ పురుషులను దొంగలుగా వర్ణించాయి. కాని జస్టిను ఉపయోగించిన అసలు వ్యక్తీకరణ కిరాయి సైనికుడు, వేటగాడు లేదా బందిపోటు అని అర్ధం.
నందసామ్రాజ్యాన్ని జయించుట
క్రీస్తుపూర్వం 322 లో చంద్రగుప్త సైన్యం నంద రాజధాని పాటలీపుత్రను జయించింది. పాటలీపుత్రలో చంద్రగుప్తుడి పోరాటం గురించిన చారిత్రాత్మకంగా విశ్వసించతగిన ఆధారాలు అందుబాటులో లేవు. శతాబ్దాల తరువాత వ్రాసిన ఇతిహాసాలు అస్థిరంగా ఉన్నాయి. మిలిందపాన్హా వంటి బౌద్ధ గ్రంథాల ఆధారంగా మగధను దుష్ట నందరాజవంశం పాలించింది. చాణక్యుడి సలహాతో చంద్రగుప్తుడు ధర్మాన్ని పునరుద్ధరించడానికి సులభంగా జయించాడు.. హిందూ, జైన గ్రంథాల ఆధారంగా నంద రాజవంశం బాగా శిక్షణ పొందిన శక్తివంతమైన సైన్యాన్ని కలిగి ఉన్నందున ఈ పోరాటం తీవ్రరూపం దాల్చింది. చంద్రగుప్తా, చాణక్యులు మొదట పొత్తులతో బలీయమైన సైన్యాన్ని నిర్మించారు.
మహావంశ భాష్యం ఆధారంగా చంద్రగుప్తా సైన్యం సరిహద్దు ప్రాంతంలోని గ్రామాలను దోచుకుని తరువాత నందా రాజధాని వైపు వెళ్ళింది, కాని ఓడిపోయింది. ఒక మహిళ పిల్లవాడిని ఆహారం మధ్యలో మాత్రమే తినడం, అంచులను వదిలివేయడం చూసిన తల్లి " సరిహద్దు ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకునే ముందు రాజధాని మీద దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించిన చంద్రగుప్తుడిలా చేస్తున్నావని " పిల్లవాడిని మందలించడం విని తన తప్పును గ్రహించిన చంద్రగుప్తుడు నందా సామ్రాజ్యం సరిహద్దు వద్ద ఒక కొత్త పోరాటం ప్రారంభించాడు. నందా రాజధానికి వెళ్ళే ముందు క్రమంగా వివిధ సరిహద్దు భూభాగాలను జయించాడు. అయినప్పటికీ స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాల మీద పాలనను పటిష్ఠం చేయకపోవడం పొరపాటు చేసాడు. దీని పాలకులు అధికారాన్ని తిరిగి పొంది అతని సైన్యం వెనుక భాగంలో దాడి చేసారు. ఆయన స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాల్లో దండులను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా తన వ్యూహాన్ని మెరుగుపరిచాడు. చివరికి నందా రాజధాని పాటలీపుత్రను ముట్టడించి అక్కడ ఆయన ధనా నంద రాజును చంపాడు.
పారిష్టపర్వనులో పేర్కొన్న ఇదే పురాణం ఆధారంగా చాణుక్యుడు, చంద్రగుప్తుడు నంద రాజ్యంమీద దాడి చేసారని నిర్ధారించాడు. వేడి ఆహారం మధ్యలో వేలు తగలబెట్టిన పిల్లలలాగా అంచుల నుండి తినకుండా అని పిల్లవాడిని మందలించిన తల్లిని చూసి చాణక్యుడు ఙానం తెచ్చుకుని హిమావత్కుట రాజు పర్వతకుడితో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు. తరువాత చంద్రగుప్తుడు, చాణక్య సైన్యం క్రమంగా నంద భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. చివరికి నందరాజధాని పాటలీపుత్ర మీద దాడి చేసింది. నందరాజు ఓడిపోయినప్పటికీ ఆయన ఇద్దరు భార్యలు, కుమార్తెతో పాటలీపుత్రలో సజీవంగా ఉంచడానికి అనుమతించాడు. ఆయన కుమార్తె చంద్రగుప్తుడిని ప్రేమించి, ఆయనను వివాహం చేసుకుంది.
మిలిండా ప్రశ్నలలో ఆక్రమణ సమయంలో నందా సైన్యాధ్యక్షుడుగా భద్రసాల ఉన్నాడని పేర్కొన్నాడు.
నందరాజవంశం ముగియడంతో, గంగా మైదానాల వనరులను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి చంద్రగుప్తుడు చాణక్యుడు వ్యూహాలను ఉపయోగించాడు. ఒక సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించడానికి, సంఘటితం చేయడానికి, చంద్రగుప్తుడు రాజ్పుతానాలోని సింహాపుర రాజు, కళింగ రాజు (ఆధునిక ఒడిశా) తో పొత్తు పెట్టుకొని ఉండవచ్చు.
వాయవ్య భూభాగాలను జయించుట
అలెగ్జాండరు ది గ్రేటు భారత పోరాటానికి నాయకత్వం వహించిన గ్రీకులు క్రీస్తుపూర్వం 327-325 కాలంలో వాయవ్య భారతదేశం మీద దాడి చేశారు. అలెగ్జాండరు క్రీస్తుపూర్వం 325 లో భారతదేశాన్ని విడిచిపెట్టాడు. కొత్తగా స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగాల నియంత్రణను గ్రీకు గవర్నర్లు, సామంతులకు విడిచిపెట్టాడు.
సెల్యూకసుతో యుద్ధం, వివాహసంబంధాలు
అలెగ్జాండరు క్రీస్తుపూర్వం 312 లో బాబిలోను రాజధానితో సెలూసిదు రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఆసియాలో అలెగ్జాండరు పూర్వ సామ్రాజ్యాన్ని చాలావరకు అలెగ్జాండరు సైన్యాధ్యక్షుడు మొదటి సెల్యూకసు నికాటరు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. తూర్పు భూభాగాలను బాక్ట్రియా, సింధు వరకు ఉన్న భూభాగాలను స్వంత అధికారం కింద ఉంచాడు. క్రీ.పూ 305 లో ఆయన చంద్రగుప్తుడిని (గ్రీకు సాండ్రోకోటసులో) తో విభేదించాడు:
"పొరుగు దేశాల కోసం ఎల్లప్పుడూ వేచి ఉంటూ ఆయుధాలతో బలంగా, కౌన్సిలుతో ఆయన మెసొపొటేమియా, అర్మేనియా, 'సెల్యూసిదు' కప్పడోసియా, పెర్సిసు, పార్థియా, బాక్ట్రియా, అరేబియా, టాపురియా, సోగ్డియా, అరాచోసియా, హిర్కానియా, అలెగ్జాండరు స్వాధీనం చేసుకున్న ప్రక్కన ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలను సొంతం చేసుకోవడం ద్వారా ఆయన సామ్రాజ్య సరిహద్దులు (అలెగ్జాండరు తరువాత) ఆసియాలో విస్తృతంగా ఉన్నాయి. ఫ్రిజియా నుండి సింధు వరకు మొత్తం ప్రాంతం సెలూకస్కు లోబడి ఉంది. ఆయన సింధును దాటి, భారతీయుల రాజు సాండ్రోకోటసు (చంద్రగుప్త మౌర్యుడు) తో యుద్ధం చేసి వారు ఒకరితో ఒకరు సంధి చేసుకుని, వివాహ సంబంధాన్ని కుదుర్చుకునే వరకు ఆ ప్రవాహం ఒడ్డున నివసించాడు. ఈ దోపిడీలలో కొన్ని ఆంటిగోనసు మరణానికి ముందు, తరువాత జరిగాయి."
ఆర్. సి. మజుందారు, డి. డి. కోసాంబి అభిప్రాయం ఆధారంగా సింధుకు పశ్చిమాన ఉన్న పెద్ద భూభాగాలను చంద్రగుప్తాకు అప్పగించిన సెలూకసు బలహీనపడినట్లు తెలుస్తుంది. మౌర్య సామ్రాజ్యం అరాచోసియా (కందహారు), గెడ్రోసియా (బలూచిస్తాను), పరోపమిసాడే (గాంధార) లను తన సామ్రాజ్యంలో చేర్చింది.
"గతంలో పర్షియన్లకు చెందిన సింధు వెంట ఉన్న కొన్ని దేశాలను భారతీయులు ఆక్రమించారు: అలెగ్జాండరు స్వాధీనత కోల్పోయిన తరువాత సెల్యూకసు అక్కడ తన సొంత స్థావరాలను స్థాపించాడు. వివాహ ఒప్పందం (ఎపిగామియా, గ్రీక్: Ἐπιγαμία) పర్యవసానంగా సెలూకసు నికాటరు వాటిని సాండ్రోకోటసుకు ఇచ్చి దానికి బదులుగా ఐదు వందల ఏనుగులను అందుకున్నాడు."
- స్ట్రాబో 15.2.1(9)
నిశ్చితార్థ ఒప్పందం వివరాలు తెలియవు. సెల్యూకసు గురించి లభించే విస్తృతమైన వనరులలో భారతీయ యువరాణి గురించి ఎప్పుడూ ప్రస్తావించలేదు. కనుక వైవాహిక కూటమి వేరే విధంగా సాగిందని భావిస్తున్నారు. చంద్రగుప్తా లేదా అతని కుమారుడు బిందుసారా రాజవంశ పొత్తులను ఏర్పరుచుకునే సమకాలీన గ్రీకు విధానానికి అనుగుణంగా ఒక సెలూసిదు యువరాణులను వివాహం చేసుకున్నారు. భారతీయ పురాణ మూలాలు భవిష్య పురాణానికి చెందిన ప్రతిసర్గ పర్వం, చంద్రగుప్తుడికి గ్రీకు ("యవన") యువరాణి, సెలూకసు కుమార్తెతో జరిగిన వివాహం గురించి వివరించింది. ప్రారంభ మౌర్య వంశవృక్షాన్ని ఈ మూలం కచ్చితంగా వివరిస్తుంది:
"చంద్రగుప్తుడు పౌసస (యవన రాజు) రాజు సులువా కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు. అందువలన ఆయన బౌద్ధులను, యవనులను కలిపి 60 సంవత్సరాలు పాలించాడు. ఆయన బిందుసారుడికి జన్మనిచ్చాడు. తండ్రి పాలించినంత కాలం బిందుసారుడు కూడా సామ్రాజ్యాన్ని పాలించాడు. అతని కుమారుడు అశోకుడు.(ప్రతిసర్గ పర్వం)"
బదులుగా చంద్రగుప్తుడు సెల్యూకసుకు 500 యుద్ధ ఏనుగులను పంపాడు. ఇది ఇప్ససు యుద్ధంలో సెల్యూకసు విజయంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఈ ఒప్పందంతో సెల్యూకసు మెగాస్టీనెసును రాయబారిగా చంద్రగుప్తుడి వద్దకు పంపించాడు. తరువాత ఆంటియోకోసు పాట్నాలోని మౌర్య రాజ్యసభకు డీమాకోసును రాయబారిగా చంద్రగుప్తుడి కుమారుడు బిందుసార వద్దకు పంపాడు.
సెల్యూకసు నికేటరు వంటి గ్రీకు పాలకులు ఆయనతో యుద్ధాన్ని నివారించారు. బదులుగా వివాహ కూటమిలోకి ప్రవేశించి వెనక్కితగ్గి పర్షియాలోకి వెళ్ళారు. గ్రీకు వర్గాల సమాచారం ఆధారంగా ఇద్దరు పాలకులు స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ బహుమతులను మార్పిడి చేసుకున్నారు. వారి ఒప్పందాన్ని అనుసరించి చంద్రగుప్తుడు వివిధ కామోద్దీపనలను సెలూకసుకు పంపారని శాస్త్రీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి:
"థియోఫ్రాస్టసు ప్రజలను మరింత రంజింపజేయడంలో అద్భుతమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయని చెప్పారు. ఫిలార్కసు ఆయనను ధృవీకరిస్తూ భారతీయుల రాజు సాండ్రాకోటసు సెల్యూకసుకు పంపిన కొన్ని బహుమతుల గురించి ప్రస్తావించాడు; అవి అద్భుతమైన ప్రేమను ఉత్పత్తి చేయడంలో మనోజ్ఞతను కలిగి ఉంటాయి. మరికొన్ని దీనికి విరుద్ధంగా ప్రేమను బహిష్కరించడం గురించి వివరించాయి. నౌక్రాటిసు ఎథీనియన్లు, "ది డీప్నోసోఫిస్ట్సు" బుక్ I, అధ్యాయం 32."
దక్షిణ భూభాగ విజయం
సింధు నదికి పశ్చిమాన సెల్యూకసు భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత చంద్రగుప్త ఉత్తర భారత ఉపఖండంలో బంగాళాఖాతం నుండి అరేబియా సముద్రం వరకు విస్తరించి ఉన్న విస్తారమైన సామ్రాజ్యాన్ని కలిగి ఉంది. చంద్రగుప్తుడు తన సామ్రాజ్యాన్ని వింధ్య శ్రేణి అవరోధం దాటి దక్కను పీఠభూమికి దక్షిణ దిశగా విస్తరించడం ప్రారంభించాడు. ఆయన విజయాలు పూర్తిచేసిన సమయానికి చంద్రగుప్తుడు సామ్రాజ్యం ఉపఖండంలో చాలాభాగం విస్తరించింది. దక్షిణాన "మోరియా" యుద్ధాన్ని తమిళ రచన అహనానురులో మూడుసార్లు, పురనానూరులో ఒకసారి సూచించబడింది. ఈ గ్రంథాల ప్రకారం, మోరియా సైన్యం రథాలు రాళ్ళ ద్వారా కత్తిరించబడ్డాయి. క్రీ.పూ 5 వ శతాబ్దంలో ఈ గ్రంథాలు చంద్రగుప్త మౌర్యుని లేదా దక్కను ప్రాంతంలోని మోరియాలను సూచిస్తాయా అనేది అస్పష్టంగా ఉంది.
సైన్యం
చంద్రగుప్త సైన్యం పెద్దది, బాగా శిక్షణ పొందింది, ఆయన సలహాదారు చాణక్యుడు సూచించిన విధంగా సైనికులకు జీతభత్యాలను ప్రభుత్వం నేరుగా చెల్లించింది. గ్రీకు రచనల ఆధారంగా లక్షలాది మంది సైనికులు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది. ఉదాహరణకు ఆయన సైన్యంలో 4,00,000 మంది సైనికులు ఉన్నారని ప్రస్తావించబడింది. స్ట్రాబో అభిప్రాయం ఆధారంగా "మెగాస్టనీసు శాండ్రోకోటసు శిబిరంలో ఉన్నాడు. ఇందులో 4,00,000 మంది సైనికులు ఉన్నారు". మెగాస్టీసు రచన నుండి వచ్చిన ప్లినీ ది ఎల్డరు, 6,00,000 పదాతిదళాలు, 30,000 అశ్వికదళాలు, 9,000 యుద్ధ ఏనుగులు ఉన్నట్లు నివేదించారు. చంద్రగుప్తా సైన్యంలో సాకాలు, యవనాలు (గ్రీకులు), కిరాటాలు, కంభోజులు, పారశీకులు, బహ్లికులు ఉన్నారని ముద్రరాక్షసం పేర్కొన్నది. భారతదేశం మొత్తాన్ని ఆక్రమించే సమయానికి చంద్రగుప్తుడి సైన్యం 6,00,000 సంఖ్యలో ఉంటుందని ప్లూటార్కు, ప్లినీ ది ఎల్డరు అంచనా వేశారు. ప్లినీ, ప్లూటార్కు కూడా తూర్పున నందా ఆర్మీ బలాన్ని 200,000 పదాతిదళం, 80,000 అశ్వికదళం, 8,000 రథాలు, 6,000 యుద్ధ ఏనుగులుగా అంచనా వేశారు. ఈ అంచనాలు మౌర్యరాజసభలోని సెలూసిదు రాయబారి మెగాస్టీసు మునుపటి అంచనాల మీద ఆధారపడి ఉన్నాయి.
సామ్రాజ్య విస్తరణ
క్రీ.పూ 320 లో పూర్వ నంద భూభాగాల మీద నియంత్రణ సాధించిన తరువాతి సంవత్సరాలలో చంద్రగుప్తుడు ఉత్తర భారతదేశం మీద తన పాలనను పటిష్ఠం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ కాలంలో ఆయన సాగించిన సైనిక పోరాటాల గురించి వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు లేవు. వాయవ్యంలో ఆయన సామ్రాజ్యంలో ప్రస్తుత ఆఫ్ఘనిస్తాను, పాకిస్తాను భూభాగాలు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే మొదటి సెలూకసు నికేటరు ప్రస్తుత కాబూలు, బలూచిస్తానుకు తూర్పున ఉన్న అన్ని భూభాగాలను చంద్రగుప్తుడికి ఇచ్చాడు.
రుద్రదామను 2 వ శతాబ్దపు జునాగ ad ్ శిలాశాసనం పశ్చిమాన నేటి గుజరాతు వరకు చంద్రగుప్తుడి పాలన విస్తరించినట్లు ధ్రువీకరించబడింది. ఈ ప్రాంతంలోని సుదర్శన సరస్సును చంద్రగుప్తుడి రాజప్రతినిధి వైశ్య పుష్యగుప్తుడు ఆరంభించినట్లు శాసనం పేర్కొంది. ఈ ప్రాంతం మీద మౌర్యుల నియంత్రణ అదే శిలమీద ఉన్న అశోకుడి శాసనం ద్వారా మరింత ధ్రువీకరించబడింది. గుజరాతు నుండి ఆయన రాజధాని పాటలీపుత్ర మధ్య ఉన్న మధ్య భారతదేశంలోని మాల్వా ప్రాంతాన్ని చంద్రగుప్తుడు నియంత్రించాడని కూడా ఇది సూచిస్తుంది.