cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కిన్నెర (నటి)
కిన్నెర ఒక ప్రముఖ తెలుగు సినిమా, టీవీ నటి,, కూచిపూడి నర్తకి. 80కి పైగా సినిమాల్లో నటించింది. నటిగా, సహ నటిగా ఎనిమిది టీవీ నంది అవార్డులు అందుకున్నది. అనేక వేదికలమీద నాలుగు వేలకి పైగా కూచిపూడి నృత్యప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె జన్మస్థలం తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజమండ్రి. రంగస్థల, సినీనటి లలితారాణి కుమార్తె ఈమె. కిన్నెర అసలు పేరు దేవి. ఈమె కూచిపూడి నాట్యకారిణి కూడా. భరతకళాప్రపూర్ణ కోరాడ నరసింహారావు వద్ద ఈమె నాట్యం నేర్చుకొనేవారు. తర్వాత వెంపటి చినసత్యంగారి నృత్యాలయంలో కూడా కొన్నాళ్లు నాట్యం నేర్చుకున్నారు. 2005వ సంవత్సరంలో కిన్నెరకు వివాహం జరిగింది. ఈమె భర్త పేరు ఎ.ఫణికుమార్‌. కంప్యూటర్‌ హార్డ్‌వేర్‌లో ఉద్యోగం. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు. బాబు పేరు జయసూర్య, పాప పేరు జాబిలి.
సినిమారంగం
నటుడు పేకేటి శివరామ్ మిత్రులు, నిర్మాత పి.వి.రావు ఈమెను చలనచిత్రరంగానికి పరిచయం చేశారు. చిరంజీవితో రుస్తుం, దొంగ మొగుడు లాంటి సూపర్‌హిట్ చిత్రాలను అందించిన నిర్మాత ఎస్.పి.వెంకన్నబాబు ఈమె పేరును "భలే మొగుడు" సినిమాతో కిన్నెరగా మార్చారు. దర్శకుడు వంశీ ప్రత్యేకంగా ఈమెను పిలిపించి చెట్టుకింద ప్లీడర్‌ చిత్రంలో హీరోయిన్‌గా కామెడీరోల్‌ చేయించారు. 1992లో బ్రహ్మానందం హీరోగా నటించిన బాబాయ్ హోటల్ లో కూడా కథానాయికగా నటించారు కిన్నెర.
టివిరంగం
టీవీ సీరియల్స్‌లో కూడా తనదైన శైలిలో నటించారు కిన్నెర. దూరదర్శన్‌లో ప్రసారమైన ఓ స్త్రీ సంకెళ్లు తెంచుకో, పువ్వు, కథానాయిక మొల్ల, ఈటీవీలో ప్రసారమైన విధి, అంతరంగాలు, శివరంజని లాంటి సీరియల్స్ అందులో ప్రముఖమైనవి.నటిగా, సహనటిగా ఎనిమిదిసార్లు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి నంది అవార్డులు అందుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
కార్తీక బహుళ సప్తమి
కార్తీక బహుళ సప్తమి అనగా కార్తీక మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు సప్తమి తిథి కలిగిన 22వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:కార్తీకమాసము
భారతీయ 50 రూపాయల నోటు
భారతీయ 50 రూపాయల నోటు( ₹ 50) భారత రూపాయి విలువ. చెలామణిలో ఉన్న ₹ 50 నోటు మహాత్మా గాంధీ కొత్త సిరీస్ నోట్ల యొక్క ఒక భాగం. అయితే, మునుపటి సిరీస్ ( మహాత్మా గాంధీ సిరీస్ ) యొక్క ₹ 50 నోట్లు లీగల్ టెండర్‌గా కొనసాగుతాయి.
మహాత్మా గాంధీ న్యూ సిరీస్
10 నవంబరు 2016 న, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, మహాత్మా గాంధీ న్యూ సిరీస్‌లో భాగంగా కొత్తగా పున ₹ రూపకల్పన చేసిన ₹ 50 నోటు అందుబాటులో ఉంది అని ప్రకటించింది. ఈ నోట్ 18 ఆగస్టు 2017 న అధికారికంగా ప్రకటించబడింది, ఇప్పుడు చెలామణిలో ఉంది. 18 ఆగస్టు 2017 న, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా మహాత్మా గాంధీ (కొత్త) సిరీస్‌లో కొత్త ₹ 50  ప్రవేశపెట్టింది. అయితే, మునుపటి శ్రేణి యొక్క ₹ 50 నోట్లు చట్టపరమైన టెండర్‌గా కొనసాగుతాయి.
రూపకల్పన
2012 నాటికి, ₹ 50 నోట్ యొక్క సవరించిన సంస్కరణల్లో కొత్త ₹ గుర్తు చేర్చబడింది. మహాత్మా గాంధీ సిరీస్ యొక్క ₹ 50 నోటు 135 X 66  mm, రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్ సంతకంతో మహాత్మా గాంధీ చిత్రపటాన్ని కలిగి ఉంది. జనవరి 2014 లో ఆర్‌బిఐ 2005 కి ముందు ముద్రించిన అన్ని నోట్లను చెలామణి నుండి ఉపసంహరించుకుంటామని ప్రకటించింది  మార్చి 2014. గడువు తరువాత 1 జనవరి 2015 కు, తరువాత 30 జూన్ 2016 కు పొడిగించబడింది.
భాషలు
ఇతర భారతీయ రూపాయి నోట్ల మాదిరిగానే, ₹ 50 నోటు దాని మొత్తాన్ని 17 భాషలలో వ్రాసింది. ఎదురుగా, డినామినేషన్ ఇంగ్లీష్, హిందీ భాషలలో వ్రాయబడింది. రివర్స్‌లో ఒక భాషా ప్యానెల్ ఉంది, ఇది భారతదేశంలోని 22 అధికారిక భాషలలో 15 లో నోట్ యొక్క విలువను చూపిస్తుంది. భాషలు అక్షర క్రమంలో ప్రదర్శించబడతాయి. ప్యానెల్‌లో చేర్చబడిన భాషలు అస్సామీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, కన్నడ, కాశ్మీరీ, కొంకణి, మలయాళం, మరాఠీ, నేపాలీ, ఒడియా, పంజాబీ, సంస్కృతం, తమిళం, తెలుగు, ఉర్దూ.
మూలాలు
వర్గం:రూపీ వర్గం:భారతీయ కరెన్సీ వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
గొల్లాపిన్ని రామకృష్ణశాస్త్రి
గొల్లాపిన్ని రామకృష్ణశాస్త్రి (1922 - 2001) ప్రముఖ ఆయుర్వేద, జ్యోతిష పండితుడు.
ఈయన గొల్లాపిన్ని వారి వంశంలో జన్మించాడు. ఇతను గొల్లాపిన్ని సీతారామశాస్త్రి, సుబ్బమ్మ దంపతుల సంతానం. ఇతనిది పండిత వంశము కనుక కవిత్వము ఉగ్గుపాలతోనే అబ్బింది. ఆయుర్వేదంలో కూడా అనుభవం సంపాదించుకున్నాడు. అబ్కారీ డిపార్ట్‌మెంటులో కడపలో పనిచేశాడు.
రచనలనుండి ఉదాహరణలు
సీ. కాకతి క్ష్మాపతి కాంచుచున్నాడు హ
గీ. గురుని కెఱిగించు చుండె తిమ్మరుసుమంత్రి (మహాంధ్రోదయము నుండి)
బాహ్యా లంకెలు
వర్గం:జ్యోతిష పండితులు వర్గం:ఆయుర్వేద వైద్యులు వర్గం:1922 జననాలు వర్గం:2001 మరణాలు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా వైద్యులు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా కవులు
శంషాబాద్ పురపాలకసంఘం
శంషాబాద్ పురపాలకసంఘం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా కు చెందిన ఒక పట్టణ స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ. శంషాబాద్ పట్టణం దీని ప్రధాన పరిపాలన కేంద్రం. ఈ పురపాలక సంఘం చేవెళ్ళ లోకసభ నియోజకవర్గం లోని రాజేంద్రనగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఉంది.
చరిత్ర
మేజర్ గ్రామ పంచాయితీగా ఉన్న శంషాబాద్, తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేసిన పురపాలక సవరణ బిల్లులో భాగంగా 2018, ఆగస్టు 2న పురపాలక సంఘంగా ఏర్పడింది.
భౌగోళికం
శంషాబాద్ 18 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలోఉంది. ఇది 17.261°N, 78.388°W అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 18 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పురపాలక సంఘం పరిధిలో ఉన్న జనాభా మొత్తం 44651 మంది కాగా, అందులో 23150 మంది పురుషులు, 21501 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 10500 గృహాలు ఉన్నాయి. ఇది పరిపాలనా పరంగా మునిసిపాలిటీ 21 రెవెన్యూ వార్డులుగా విభజించబడింది.
పౌర పరిపాలన
పురపాలక సంఘం కౌన్సిల్ కు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నిక జరుగుతుంది. పురపాలక సంఘం పరిధిలోని జనాభా ప్రాతిపదికననుసరించి దీనిని 25 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజించారు. ప్రతి వార్డుకు వార్డు కౌన్సిలర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. కౌన్సిల్ బోర్డుకు చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు. 2020 పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో చైర్‌పర్సన్‌గా, వైస్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికైనారు. వీరు ఎన్నికైననాటినుండి ఐదు సంవత్సరాలు పదవిలో కొనసాగుతారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా పురపాలక సంఘాలు వర్గం:2018 స్థాపితాలు
కిషన్‌జీ
కిషన్ జీ అసలు పేరు మల్లోజుల కోటేశ్వరరావు. విప్లవభావాలకు ప్రభావితమైన ఆయన.. న్యాయ విద్యను పూర్తి చేయకుండానే ఉద్యమంలోకి వెళ్లిపోయారు. సుధీర్ఘకాలం మావోయిస్టు పార్టీలో అగ్రనాయకత్వంలో పని చేశారు.
బాల్యం
కరీంనగర్ జిల్లా పెద్దపల్లి కిషన్ జీ స్వగ్రామం.స్వాతంత్ర్య సమరయోధులైన మల్లోజుల వెంకటయ్య, మధురమ్మ దంపతులకు 1954 ఆగస్టు 14 న కిషన్ జీ రెండో సంతానంగా జన్మించారు. కిషన్ జీ అసలు పేరు మల్లోజుల కోటేశ్వరరావు.
విధ్యాభ్యాసం
పదో తరగతి వరకు పెద్దపల్లిలోనే చదివారు. ఎమర్జెన్సీ రోజుల్లో ఇంటర్మీడియెట్‌ పూర్తిచేశారు.కరీంనగర్ ఎస్‌ఆర్‌ఆర్ కాలేజీలో బీకాం పూర్తి చేశారు. ఆ తర్వాత న్యాయవిద్యాభ్యాసంలో చేరినా..దాన్ని పూర్తి చేయలేదు.
ఉద్యమ ప్రవేశం
ఎమర్జెన్సీ రోజుల్లో ఇంటర్మీడియెట్‌ పూర్తిచేసిన ఆయన అప్పటి పీపుల్స్‌వార్‌కు విద్యార్థి విభాగమైన రాడికల్‌ స్టూడెంట్స్‌ యూనియన్‌ వ్యవస్థాపక సభ్యుడిగా పనిచేశారు. డిగ్రీ పూర్తైన తర్వాత..శ్రీకాకుళం నక్సల్బరీ పోరాటం ప్రభావంతో ఉద్యమంలోకి ప్రవేశించారు. శ్రీకాకుళం ఉద్యమం దెబ్బతిన్న తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్ లో నక్సల్బరీ రాజకీయాలని ప్రారంభించిన కొండపల్లి సీతారామయ్య యువసైన్యాన్ని తయారు చేశారు. అందులో… గణపతితో పాటు, కిషన్ జీ కూడా ముందు వరుసలో ఉన్నారు. శ్రీశ్రీ, చలసాని ప్రసాద్, వరవరరావు, కాళోజీ నారాయణరావు, ప్రొఫెసర్ జయశంకర్, కొండపల్లి సీతారామయ్య, కేజీ సత్యమూర్తిల ఆయనకు మంచి సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది. 1977 ప్రాంతంలో సిపిఐ ఎంఎల్ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాఖ కార్యదర్శిగా ప్రహ్లాద పేరుతో కిషన్ జీ పనిచేశారు. 1977 జగిత్యాల జైత్రయాత్రలో బహిరంగ సభలో ప్రసంగించారు. కిషన్ జీ తమ్ముడు మల్లోజుల వేణుగోపాల్ కూడా ఉద్యమంలో ఉన్నారు. వేణుగోపాల్ సోను అలియాస్ భూపతి పేరిట మావోయిస్టు పార్టీ పొలిట్ బ్యూరో సభ్యులుగాను, దండకారణ్య ఇన్‌చార్జ్‌గానూ కొనసాగారు.
కేంద్ర నాయకత్వ బాధ్యతలు
బెంగాల్‌లో 1974లో చారు మజుందార్ మృతి తరువాత పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సీపీఐఎంల్ తీవ్ర నిర్బంధాన్ని ఎదుర్కొంది. ఆ సమయంలోనే ఉద్యమం దెబ్బతింది. అయితే ఆంధ్రప్రదేశ్, బీహార్, నేటి జార్ఖండ్, చత్తీస్ గఢ్ లలో మావోయిస్టు ఉద్యమం సాయుధ పోరాట రూపం తీసుకుంది. 1980ల తరువాత ఆదిలాబాద్, ఉత్తర తెలంగాణ జిల్లాల్లో ఉద్యమం వ్యాప్తికి పనిచేసిన కిషన్ జీ… తరువాత దండకారణ్యంలో ఉద్యమాన్ని తారాస్థాయికి తీసుకు వెళ్లారు. 1986-92 మధ్య నాటి పీపుల్స్‌వార్ పార్టీలో మొదటి తరం నేతలైన కొండపల్లి సీతారామయ్య వంటి వారితో విభేదిస్తూ… గణపతి, పులి అంజన్న, చెరుకూరి రాజ్ కుమార్ ఆలియాస్ ఆజాద్‌లతో పాటు పీపుల్స్ వార్ ను దేశవ్యాప్తంగా విస్తృతం చేసేందుకు విశేష కృషి చేశారు.
జంగల్ మహల్ ఉద్యమం
1990 మొదట్లో పశ్చిమ బెంగాల్ లోని వివిధ నక్సల్ గ్రూపుల్లోని కేడర్… వారి విభాగాలను విభేదిస్తూ పీపుల్స్ వార్ లో చేరారు. దాంతో నక్సల్బరీ తరువాత బెంగాల్ లో అంతమైన నక్సలైట్ ఉద్యమం మళ్లీ చిగురించింది. నేపాల్ నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ వరకు రెడ్ కారిడార్ ఏర్పాటు చేసుకోవాలన్న మావోయిస్టు వ్యూహరచనలో భాగంగా కిషన్‌జీ 21 ఏళ్లుగా పశ్చిమబెంగాల్‌లో పార్టీ నిర్మాణాన్ని విస్తరింపజేశారు. జంగల్ మహల్ ఉద్యమంతో లక్షలాది మంది ఆదివాసీలను భూమిపై హక్కుల కోసం ఏకం చేశారు. ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్, దంతెవాడ, జగ్దల్‌పూర్, బీజపూర్, ప్రాంతాలతో పాటు ఒడిశా, మహారాష్ట్రలోని గడ్చిరోలి, చంద్రపూర్, ప్రాంతాల్లో పార్టీ నిర్మాణంలో కిషన్‌జీ వ్యూహ రచనే కీలకంగా పనిచేసింది… జార్ఖండ్, బీహార్‌లో పార్టీకి సంబంధించిన క్యాడర్‌ను బలోపేతం చేయటంలో ఆయన ఎత్తుగడలు ఉపకరించాయి. 2005లో పీపుల్స్‌వార్‌ను మావోయిస్టు కమ్యూనిస్టు సెంటర్ లో విలీనం చేయటంలోనూ కిషన్‌జీ ప్రధాన భూమిక పోషించారు. శత్రు నిర్మూలన పేరిట దేశంలో జరిగిన పలు దాడులకు సూత్రధారిగా వ్యవహరించారు. 1997లో పశ్చిమ బెంగాల్ లోని జంగల్ మహల్ ప్రాంతంలో మొదటి సాయుధ దళాన్ని పీపుల్స్‌వార్ ఏర్పాటు చేసింది. అప్పటి నుంచి పశ్చిమబెంగాల్‌లో కిషన్‌జీ నాయకత్వంలోని పీపుల్స్ వార్ పార్టీ… వామపక్ష ప్రభుత్వానికి కొరకరాని కొయ్యలా మారింది. బెంగాల్ లో కేవలం సాయుధ పోరాటం రూపమే కాకుండా సాధారణ, మధ్య తరగతి ప్రజానీకాన్ని కూడా నాటి వామపక్ష ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా కిషన్ జీ కూడగట్టారు. సింగూరు, నందిగ్రాం లాంటి ఉద్యమాల్లోనూ ప్రజలను సమీకరించడానికి కిషన్ జీ వ్యూహాలు కారణమయ్యాయి. లాల్‌గఢ్ హింస దేశ వ్యాప్తంగా పలువురి దృష్టిని ఆకర్షించి పాలకుల వెన్నులో వణుకు పుట్టించింది. తూర్పు మిడ్నాపూర్ జిల్లాలోని లాల్‌గఢ్‌లో పోలీసు, అధికార యంత్రాంగాన్ని తరిమికొట్టి ఆ ప్రాంతాన్ని విముక్తి ప్రాంతంగా ప్రకటించిన దానిలో మల్లోజుల కీలక పాత్ర పోషించారు. విప్లవపంథాపై ఆయనకు ఎనలేని విశ్వాసం ఉండేది.. ఎక్కడికైనా చొచ్చుకవెళ్లగలిగే చొరవ ఎంతటి పెద్ద టార్గెట్‌నైనా సునాయాసంగా పూర్తిచేయగలిగే సామర్ధ్యం కిషన్ జీ సొంతం.. మావోయిస్టు ఉద్యమానికి టెక్నాలజీని కూడా జోడించింది ఆయనే అని చెబుతుంటారు. శాటిలైట్‌ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్‌ వినియోగంలోను మల్లోజులది అందవేసిన చెయ్యి. శాటిలైట్‌ ఫోన్లద్వారానే మీడియాకు ఫోన్‌ ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చిన సందర్భాలున్నాయి. ఒకచేత్తో గన్ను, మరోచేత్తో ల్యాప్‌టాప్‌తో తిరిగేవారని ఆయన్ను చూసినవారు చెబుతుంటారు.
పోలిసుల చేతిలో
మావోయిస్టు పార్టీ నేత మల్లోజుల కోటేశ్వరరావు ఎలియాస్ కిషన్ జీ ని చంపింది తమ ప్రభుత్వమే అని పశ్చిమబెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతాబెనర్జీ మేనల్లుడు, ఆపార్టీ ఎంపీ అభిషేక్ బెనర్జీ బైట పెట్టారు. కిషన్ జీ మరణానికి తమకు ఎలాంటి సంభంధంలేదన్న మమతా బెనర్జీ..పశ్చిమ మిడ్నాపూర్ జిల్లా బెల్పహారీలో ఓ బహిరంగ సభలో మాట్లాడుతూ అభిషేక్ కిషన్ జీ ని చంపడం తమ విజయమన్నారు. 24 నవంబర్ 2011 న మల్లోజుల కోటేశ్వర్ రావు పోలిసుల చేతిలో మరణించారు. అయితే మల్లోజులను పోలీసులే పట్టుకొని తీవ్ర చిత్రహింసలు పెట్టి చంపారని అప్పట్లో ప్రజా సంఘాలు ఆరోపణలు చేశాయి. కానీ ఈ ఆరోపణలను కొట్టి పడేసిన మమతాబెనర్జీ ఆయన ఎన్ కౌంటర్ లోనే చనిపోయారనే వాదనను వినిపించారు.ప్రభుత్వమే కిషన్ జీ ని హత్య చేసినట్టు తేలిందని సీపీఎమ్ అభిప్రాయ పడింది.
యితర లింకులు
వర్గం:1954 జననాలు వర్గం:నక్సల్బరీ ఉద్యమం వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా నక్సలైట్లు వర్గం:పోలీసు ఎదురుకాల్పుల్లో మరణించిన తెలంగాణ ఉద్యమకారులు
సీలేరు నది
సిలేరు నది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, ఒడిశాలలో ప్రవహించే నది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉద్భవించి, శబరి నదిలో విలీనం కావడానికి ముందు ఒడిశా గుండా ప్రవహిస్తుంది. సీలేరు నది (దాని ఎగువ ప్రాంతాలలో మాచ్కండ్ అని పిలుస్తారు) ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశాలోని ఛత్తీస్‌గడ్ మూడు కలయికల సరిహద్దు బిందువులో శబరి నది కలుస్తుంది.
జలశక్తి సామర్థ్యం
సిలేరు నది జల విద్యుత్ ఉత్పత్తికి భారీ సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది మాచ్కుండ్ (120 మెగావాట్లు), బలిమెల (510 మెగావాట్లు),ఎగువ సిలేరు (240 మెగావాట్లు), డొంకరాయ్ (25 మెగావాట్లు), దిగువ సిలేరు (460 మెగావాట్లు)ల జలాశయాల వద్ద జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టులను నిర్మించడం ద్వారా సీలేరు నది గణనీయంగా ఉపయోగపడింది. బలిమెల మట్టి ఆనకట్ట భాగం వద్ద అందుబాటులో ఉన్న ప్రధాన భాగం అంతా ఉపయోగించుకునేలా చిత్రకొండ (60 మెగావాట్ల) జల పథకం ప్రణాళిక చేయబడింది.
నీటిపారుదల సంభావ్యత
బలిమెల విద్యుత్ కేంద్రం నుండి విడుదలయ్యే నీటిని ఒడిశాలోని శబరి నదికి, ఉపనదిగా ఉన్న పోటేరు ఉపనది పల్లపు ప్రాంతానికి నీటిపారుదల కొరకు ఉపయోగిస్తారు.గోదావరి డెల్టా అవసరాల కోసం, ప్రధాన గోదావరి నది సన్నగా ప్రవాహంచే కాలంలో ఇతర విద్యుత్ కేంద్రాల నుండి విడుదలయ్యే నీరు నీటిపారుదల అవసరాలకు సరిపోదు.సీలేరు నదీ పరీవాహక ప్రాంతంనందు అందుబాటులో ఉన్న నీటి నిల్వల నుండి శాశ్వత నీటి సరఫరాతో ఉత్తరాంధ్ర ప్రాంతం భారీ నీటిపారుదల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.
తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని మధ్య భూములు డొంకరాయ్ రిజర్వాయర్ (310 మీ. ఎంఎస్‌ఎల్) నుండి సీలేరు నది నీటిని, 35 కి.మీ. పొడవైన సొరంగం నిర్మించడం ద్వారా, తూర్పు కనుమల వైపుకు నీటిని మళ్లించడం ద్వారా మెరుగైన విద్యుత్ సామర్థ్యం ఏర్పడింది. అదేవిధంగా సీలేరు నది నీటిని గుంటవాడ అడ్డుకట్ట (ఎగువ సీలేరు విద్యుత్ కేంద్రం హెడ్ వర్క్స్) నుండి 410 మీటర్ల ఎంఎస్‌ఎల్ వద్ద తూర్పు వైపుకు 30 కి.మీ సొరంగమార్గం ద్వారా నీటి మళ్లించడం ద్వారా, విశాఖపట్నం జిల్లా, విజయనగరం జిల్లా, శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని మధ్య భూములుకు మెరుగైన నీటి సరఫరాను పొందవచ్చు. పోలవరం జలాశయంలో నీటి మట్టం తగినంతగా లేనప్పుడు, సీలేరు నదిద్వారా మళ్లించిన నీరు తూర్పున పోలవరం ఎడమ ఒడ్డు కాలువకు, వర్షాకాలం కాని కాలంలో విశాఖపట్నం నగరానికి నిరంతరం తాగునీటి అవసరాలకు నీటిని సరఫరా చేయడానికి కూడా ఉపయోగపడుతుంది.తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో అదనపు నీటిపారుదల సృష్టించడానికి దిగువ సిలేరు విద్యుత్ కేంద్రం నుండి విడుదలయ్యే నీటిని గురుత్వాకర్షణ ద్వారా యెలేరు రిజర్వాయర్‌కు 70 కి.మీ. పొడవైన సొరంగం ద్వారా మళ్లించవచ్చు. దిగువ సిలేరు విద్యుత్ కేంద్రం విడుదల చేసిన నీటిలో కొంత భాగాన్ని శబరి నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో ఉన్నదిగువ సీలేరు నీటిపారుదల పథకానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:భారతదేశ నదులు వర్గం:ఒడిశా నదులు
రాజమండ్రి దేవీచౌక్
మైసూరు ఉత్సవాల తర్వాత చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో రాజమహేంద్రవరం నగరంలో శరన్నవరాత్రి శోభ వెల్లివిరుస్తుంది. దసరా వచ్చిందంటే ముఖ్యంగా నగర నడిబొడ్డునగల దేవీచౌక్ లో ఉత్సవాలు సందడి చేస్తాయి. అందుకే నగరచరిత్రలో దేవిచౌక్ ఉత్సవాలు అంతర్భంగంగా నిలిచాయి.
చరిత్ర
రాజమండ్రి దేవిచౌక్ అంటే రాష్ట్రంలో తెలియని వారుండరు. అంతగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ ప్రాంతంలో 1956లో బత్తుల చంటి, శిఘాకొల్లి మాణిక్యాలరావు, రాచకొండ వీర్రాజు, పరుచూరు వెంకటేశ్వరరావు సౌజన్యంతో బొంబాయ్ (ముంబాయి) నుంచి నలుదిక్కులా కన్పించే క్లాక్ టవర్ తెచ్చి, అమర్చడంతో ఆనాటి ఎం.ఎల్.ఎ పోతుల వీరభద్రరావు ఆవిష్కరించారు.'కీ'ని ఆనాటి కమీషనర్ ఠాగూర్ లాల్ స్వీకరించారు. ఇక ప్రతి శుక్రవారం భక్తులతో ఎంతోసందడిగా కన్పించే దేవిచౌక్ దసరా ఉత్సవాల్లో తిరునాళ్ళను తలపిస్తుంది.
ఒకప్పుడు మైసూర్ ఉత్సవాలను తలపించే రీతిలో ఇక్కడ దేవి శరన్నవరాత్రి వైభవం వుండేది. రానురాను కొంతమార్పు వచ్చినా, ఈనాటికీ నాటకరంగ కళాకారులకు మాత్రం ప్రధానవేదికగా విరాజిల్లుతోంది దేవిచౌక్. ఒకప్పుడు మూడు లాంతర్ల జంక్షన్ గా, లక్ష్మివారపు పేట నాలుగు రోడ్ల కూడలిగా వ్యవహారంలో వుండే ఈ ప్రాంతం దేవి ఉత్సవాలతో దేవిచౌక్ గా రూపాంతరం చెందింది. గడిచిన 83ఏళ్లుగా దేవిచౌక్ తన విశిష్టత చాటుకుంటోంది. తెల్లవార్లు నాటకం నడిచినా జనం ఓపిగ్గా కూర్చుని తిలకించడం ఈనాటికీ కొనసాగుతోంది. ఉత్సవ సమితి ప్రస్తుతం అధ్యక్షులు శ్రీ తోలేటి ధనరాజు, కార్యదర్శి శ్రీ పడాల శివరామలింగేశ్వరరావు (చిన్నబ్బాయి) తదితరులతో కొనసాగుతోంది. ఈఏడాది కూడా దేవిచౌక్ 5వీధులను విద్యుత్ కాంతులతో, జంక్షన్ ని లైటింగ్ తో కూడిన సెట్టింగ్స్ తో కనువిందుగా తీర్చిదిద్దారు.
1934లో శ్రీకారం
1934లో బత్తుల నాగరాజు-మునియ్య సోదరులు శ్రీ దేవి నవరాత్ర మహోత్సవాలకు ఇక్కడ శ్రీకారంచుట్టారు.ఆరోజుల్లో రూ200/-లతో చేపట్టిన ఉత్సవాలు క్రమేపి లక్షలాది రూపాయలు వెచ్చించి నిర్వహించే స్థాయికి చేరాయి. మాజీ ఎం.ఎల్.ఎ బత్తుల మల్లికార్జునరావు (చంటి)1940లో సారథ్యం వహించడంతో ఆనాటినుంచి ఉత్సవ రూపురేఖలు మారాయి. ఆరోజుల్లో గుత్తిలావుండే మూడు లాంతర్లలో కిరోసిన్ పోసి దీపాలు వెలిగించేవారు. అయితే తూర్పుగోదావరి ఆనాటి ఎస్.పి.రాఘవేంద్రరావు చొరవతీసుకుని, ఎలక్ట్రిక్ లైట్లను అమర్చడంతో సరికొత్త శోభ సంతరించుకుంది. 1963లో బత్తుల బ్రదర్స్ సౌజన్యంతో కలకత్తా నుంచి పాలరాతి అమ్మవారి విగ్రహం తీసుకొచ్చి, ఆనాటి మున్సిపల్ చైర్మన్ నిడమర్తి వెంకట నరసింహం చేతులమీదుగా ప్రతిష్ఠించడంతో, మూడు లాంతర్ల జంక్షన్ దేవిచౌక్ గా కొత్త పేరు సంతరించుకుంది.
ఉత్సవాల నిర్వహణతో కీర్తి తెచ్చిన'చంటి'
దేవిచౌక్ ఉత్సవసమితికి 1940లో సారథ్యం చేపట్టిన బత్తుల చంటి 1974వరకు దాదాపు పాతికేళ్ళ పాటు సమర్ధవంతంగా నవరాత్రి వేడుకలను నిర్వహించి, దేవిచౌక్ ఉత్సవాలకు రాష్ట్రంలోనే కాకుండా ఇతర రాష్ట్రాలలో సైతం కీర్తి తెచ్చారు.అప్పట్లో మూడు ప్రధాన స్టేజిలను ఏర్పాటుచేసి, ఓ స్టేజి ఫై ప్రథమ శ్రేణి ప్రదర్శనలు, మరో స్టేజి ఫై ద్వీతీయ శ్రేణి ప్రదర్శనలు, ఇంకో స్టేజిమీద హరికథలు, బుర్రకథలు తదితర సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తూ, బహుముఖంగా దేవిచౌక్ ఉత్సవాలను తీర్చిదిద్దారాయన. విజయా డ్రస్ కంపెనీ నిర్వాహకులు, అభినవ కృష్ణరాయ, నార్ని కేదారేశ్వరుడు ఉత్సవాలకు ఇతోధికంగా సహకరించారు.మొదట్లో భ్రమరదాసు హరికథలు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు, భజనలతో సాగినా, 1961నుంచి సురభి నాటకాలు, ఆతర్వాత, పౌరాణిక, సాంఘిక నాటకాలతో దేవి ఉత్సవాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. అప్పట్లో ఓవైపు భోగం మేళం కూడా నడిచేది. ప్రస్తుతం తుమ్మలావ ప్రాంతంగా పిలిచే ఈప్రాంతంలో అప్పట్లో ఎగ్జిబిషన్ కూడా ఏర్పాటుచేసేవారు. స్కేటింగ్, మూవింగ్ డాల్స్, వంటి విజ్ఞాన వినోద ప్రదర్శనలతోపాటు స్టాల్స్ ఏర్పాటుతో జాతరను తలపించేది. ఓపక్క రాష్ట్రంలో లబ్ధ ప్రతిష్ఠులైన కళాకారులను రప్పించి, నాటక ప్రదర్శనలు నిర్వహించడం, మరోవైపు నాటకరంగ నేపథ్యంగా సినీ పరిశ్రమలో రాణిస్తున్న నటీనటులను, ముఖ్యంగా జంటలను ఆహ్వానించి సత్కరించడం చేసేవారు. భారీ ఎత్తున దేవిచౌక్ నలుచెరగులా సందడిగా ఉత్సవాలు సాగుతున్న క్రమంలో 1974లో రోడ్ కం రైల్ బ్రిడ్జ్ ప్రారంభోత్సవానికి ఆనాటి రాష్ట్రపతి ఫకృద్దీన్ ఆలీ వస్తున్నారన్న కారణంగా ట్రాఫిక్ దృష్ట్యా ఆనాటి ఉత్సవాలలో నిలిచిపోయిన ఎగ్జిబిషన్ ఇక అక్కడితో పూర్తిగా ఆగిపోయింది.
నాటక రంగానికి ఆయువు పట్టు
కిరాయి ఇవ్వకపోయినా పర్వాలేదు దేవిచౌక్ లో చాన్స్ వస్తే చాలు అనుకున్న కళాకారులు ఎందరో ఉన్నారు. ఆనాటినుంచి ఆక్రేజ్ అలానే ఉంది.ఎందుకంటే ఇక్కడ ముఖానికి రంగు వేసుకుని, స్టేజిఫై ఆడటమంటే ఓ వరంగా భావించే నట దిగ్గజాలు ఎందరో ఉన్నారు. క్రమం తప్పకుండా ప్రతి ఏటా ఇక్కడ నాటకాలు ఆడే కళాకారులు కూడా చాలామంది ఉన్నారు. ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే నాటకరంగం బతికి బట్టకడుతోందంటే కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంప్రదాయ బద్దంగా నిర్వహించే నాటక సంస్థలే కారణం. అందులో రాజమండ్రి దేవిచౌక్ అగ్ర తాంబూలం అని చెప్పాలి. ముఖ్యంగా పౌరాణిక నాటకాలు ఇక్కడ నడుస్తాయి. ఇక్కడికి నాటకాలు చూడ్డానికి గోదావరి జిల్లాలలోని పలు ప్రాంతాలనుంచి నాటకప్రియులు వస్తుంటారు. సీను బాగున్నా, పద్యం నచ్చినా వన్స్ మోర్ అంటూ, తమకు తోచిన విధంగా చదివింపులు చదివిస్తూ, ఉత్సాహపరుస్తారు.అంతేకాదు రాజానగరం, జగ్గంపేట, బిక్కవోలు తదితర ప్రాంతాలనుచి వివిధ ఉత్సవకమిటీల ప్రతినిధులు ఇక్కడి నాటకాలు వీక్షించి, నచ్చిన నాటకాన్ని ఎంచుకుని కళాకారులను తమ ప్రాంతాలకు ఆహ్వానిస్తుంటారు. ఆవిధంగా పలుచోట్ల ఉత్సవాలకు దేవిచౌక్ గీటురాయి అయింది.
సత్కారం అందుకున్న సినీ ప్రముఖులు
గతంలో చాలామంది నాటకరంగం నుంచే సినీ రంగానికి కళాకారులు వెళ్ళేవారు. కనీసం నాటకరంగ అనుభవం అయినా వుండేది. అందుచేత దేవిచౌక్ ఉత్సవాలకు సినీకళాకారులను రప్పించి సత్కారాలు చేసే సంప్రదాయం నడిచేది. అంతేకాదు కొంతమంది నటీనటులు ప్రదర్శనలు కూడా ఇవ్వడానికి వచ్చేవారు. నటయశస్వి ఎస్.వి.రంగారావు, గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు, జగ్గయ్య, ధూళిపాళ, రేలంగి వెంకర్త్రామయ్య, రాజసులోచన-సి. ఎస్.రావు, గిరిజ- పద్మనాభం, అంజలి-ఆదినారాయణ రావు, సావిత్రి-జెమిని గణేషన్, జమున, డాక్టర్ అల్లు రామలింగయ్య, కైకాల సత్యనారాయణ, శారద-చలం, రావు గోపాలరావు, నూతన్ ప్రసాద్, తదితర ప్రముఖులు ఇక్కడ సత్కారం అందుకున్నారు. ఇందులో రేలంగి, రాజసులోచన తదితరులు ప్రదర్శన కూడా ఇచ్చారు. రాజసులోచన ఓ ఏడాది నృత్య ప్రదర్శన ఇస్తుండగా, ప్రమాదవశాత్తు పడిపోవడంతో కాలు విరిగింది. దీంతో ప్రదర్శన నిలిచిపోయింది. పక్కనే ఉన్న బుద్ధుడు హాస్పిటల్ లో వైద్యం చేయించుకుని, వెళ్ళిన ఆమె ఆతర్వాత సంవత్సరం మళ్ళీ వచ్చి ఇక్కడ ప్రదర్శన ఇచ్చి, ప్రేక్షకులను అలరించారు.
ప్రదర్శనలిచ్చిన దిగ్గజాలు
దేవిచౌక్ స్టేజిఫై ఎందరో దిగ్గజాలు నాటక ప్రదర్శనలిచ్చారు. ఈలపాట రఘురామయ్య, రేలంగి, పిశిపాటి, షణ్ముఖ ఆంజనేయరాజు, మద్దాల రామారావు, సంపత్ నగరం లక్ష్మణరావు, డి.వి.సుబ్బారావు, ఆచంట వెంకటరత్నంనాయుడు, వై.గోపాలరావు, ఇళ్ళ వెంకట్రావు. ఎస్.సైదులు, గూడూరి సావిత్రి, వరలక్ష్మి, జయరాజ్, కురిటి సత్యంనాయుడు, శీమకుర్తి నాగేశ్వరరావు, వెంకట్రావుగుప్తా, రామరాజు, ఇలా ఎంతోమంది ఇక్కడ నాటక ప్రదర్శనలిచ్చి, మెప్పించారు. సీనియర్ నటీనటులు కొందరు గతించినా, వారి వారసులు కూడా ఇక్కడ ప్రదర్శనలు కొనసాగిస్తున్నారు. ఇక సంపత్ నగరం లక్ష్మణరావుగా పిలవబడే పేపకాయల లక్ష్మణరావు ఎన్నోఏళ్ళుగా ఇక్కద శ్రీరామాంజనేయ యుద్ధంలో ఆంజనేయ పాత్రతో అలరిస్తూ, కొడుకు సీతారామాంజనేయులుని రాముని పాత్రలో, మనవడు జునియర్ లక్ష్మణరావు రెండవ ఆంజనేయునిగా వెయిస్తున్నారు.
ఉత్సవ సమితి సేవలు
బత్తుల చంటి తర్వాత చందన మల్లయ్య సారథ్యంలో ఉత్సవాలు నడిచాయి. ఆతర్వాత 1977లో మాదిరెడ్డి చెన్న కేశవరావు అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టి, కార్యదర్శి పడాల శివరామ లింగేశ్వర రావు (చిన్నబ్బాయి ) తదితరులు సహకారంతో సమర్ధవంతంగా ఉత్సవాలు కొనసాగించారు. స్వర్గీయ బత్తుల చంటి తనయుడు, ఉత్సవ కమిటీ ఉపాధ్యక్షులు, శ్రీ రాజరాజేశ్వరి డెకరేటర్స్ అధినేత బత్తుల రాజరాజేశ్వరరావు సారథ్యంలో ప్రతియేటా సెట్టింగ్స్ రూపుదిద్దుకుంటున్నాయి. దేవిచౌక్ వర్తకులతోపాటూ ఇతర ప్రాంతవాసులు, దాతల సహకారంతో ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తూ, 1980 దశకంలో శ్రీ దేవి కళ్యాణ మంటపం నిర్మించారు. మాదిరెడ్డి మరణం తర్వాత తోలేటి ధనరాజు అధ్యక్ష బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుండగా, కార్యదర్శిగా చిన్నబ్బాయి కొనసాగుతున్నారు. కళ్యాణ మంటపం ఎసిగా కూడా రూపాంతరం చెందింది. బత్తుల మల్లికార్జునరావు మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ స్కూల్ ని, అలాగే కోర్లమ్మపేట మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ స్కూల్ ని దత్తత తీసుకుని అవసరమైన సదుపాయాలు కల్పిస్తున్నారు. గత కొంతకాలంగా ఈ ప్రాంత ప్రజా ప్రతినిధులను, ప్రముఖులను ఉత్సవాల సందర్భంగా ఉత్సవ సమితి సత్కరిస్తోంది. ఇక కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి సిఎమ్ గా వుండగా ఇక్కడకువచ్చి అమ్మవారిని దర్శించి, సత్కారం అందుకున్నారు. 2000సంవత్సరంలో నాటి, నేటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు విచ్చేసి సత్కారం అందుకున్నారు. 2003 గోదావరి పుష్కరాల సందర్భంగా 1999లో నగరంలో రోడ్ల విస్తరణ చేపట్టినపుడు ముందుగా దేవిచౌక్ నుంచే శ్రీకారం చుట్టారు. ఇందుకు ఉత్సవ సమితి, వర్తకులు తోడ్పాటు అందించారు. ఫలితంగా దేవి చౌక్ విస్తరణకు నోచుకుని, గుడి కూడా అదనపు హంగులు సమకూర్చుకుంది.
2016ఉత్సవాలు
ఇక 2016అక్టోబరు1న 83వ శ్రీదేవీ నవరాత్ర మహోత్సవాలు ప్రారంభమయి, వజయవంతంగా నడుస్తున్నాయి.అక్టోబరు 12వరకూ జరిగే ఈ ఉత్సవాల కోసం సెప్టెంబరు 30వ తేదీ రాత్రి 12గంటల 6నిమిషాలకు అమ్మవారి ఉత్సవమూర్తిని ప్రతిష్ఠించారు.1వ తేదీ ఉదయం 8గంటల 48నిమిషాలకు కలశస్థాపన, కుంకుమ పూజలు.2వ తేదీన 108 దంపతులతో కుంకుమ పూజలు నిర్వహించారు.1వ తేదీరాత్రి జస్టిస్ ఆశపు రామలింగేశ్వరరావు ఉత్సవ స్టేజీ ప్రారంభించారు. ఎం.పీ శ్రీ మురళీమోహన్, ఎం.ఎల్.ఏ.శ్రీగోరంట్ల బుచ్చయ్యచౌదరి, అర్బన్ ఎస్. పి రాజకుమారి, ఎం.ఎల్.సి.లు శ్రీ సోము వీర్రాజు, శ్రీ ఆదిరెడ్డి అప్పారావు అతిధులుగా పాల్గొన్నారు. అనంతరం రాత్రి కనకదుర్గ మహత్యం ప్రదర్శించారు. 2వ తేదీన ఘంటసాల ఆర్కెస్ట్రా, 3న సత్య హరిశ్చంద్ర నాటకం ఉంటాయి. 4వ తేదీన సమీరా భరద్వాజ్ కాంబినేషన్ లో విశాఖ రోషన్ లాల్ ఆర్కెస్ట్రా,5న మూడు (గయోపాఖ్యానం వార్ శీను-చింతామణిలో భవానిశంకర్-చింతామణిశీను-హరిశ్చంద్రలో కాటి శీను) రంగస్థల ఘట్టాలు, ; 6న మాయాబజార్, 7న సత్య హరిశ్చంద్ర ప్రదర్శించారు. 8న చింతామణి నాటకం, 9న కూచిపూడి నృత్య ప్రదర్శన, 10న బాలనాగమ్మ నాటకం,11న శ్రీరామాంజనేయ నాటకం,12న కురుక్షేత్రం నాటకం.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1934 స్థాపితాలు వర్గం:ఉత్సవాలు వర్గం:నాటకాలు
భూమి దినము
<!--
యుస్ లో భూమి దినము ను ఏప్రిల్ 22న జరుపుకొంటారు,ముఖ్యముగా భూమి గురించి తెలుసుకోవటానికి ఇంకా మెచ్చుకోవటానికి ఈ రోజును కల్పన చేశారు.U.S. సభాసదుడు గేలార్డ్ నెల్సన్(డి-విస్కాన్సిన్) ఒక పర్యావరణ ఉపదేశంతో 1970 లో ఆరంభించారు ఇంకా దీనిని ప్రతిసంవత్సరం చాల దేశాలు జరుపుకొంటున్నాయి. ఈ తేదీ ఉత్తర అర్ధగోళంలో వసంతఋతువులో రాగా, దక్షిణ అర్దగోళంలో ఇది శరదృతువులో వస్తుంది.
గేలార్డ్ నెల్సన్ యొక్క ప్రకటన
సెప్టెంబర్ 1969 లో యు.స్.వాషింగ్టన్ లోని సియాటిల్లో జరిగిన సమావేశంలోవిస్కాన్సిన్ సభాసదుడు గేలార్డ్ నెల్సన్1970 లో దేశవ్యాప్తంగా అట్టడుగు స్థాయి నుండి పర్యావరణం మీద ప్రదర్శన చేయాలని ప్రకటించారు.మొదట సభాసదుడు నెల్సన్ పరిసరాలను జాతీయ చర్చనీయాంశాలలో చేర్చాలని దేశవ్యాప్తంగా అసమ్మతిని తెలియచేసారు."ఇది ఒక ఎత్తు," అతను గుర్తుకుతెచ్చుకుంటూ చెప్పారు ,"కానీ అది పనిచేసింది."
భూమిదినము కల్పనలో ప్రముఖ సినిమా ఇంకా టెలివిజన్ నటుడు ఎడ్డీ ఆల్బర్ట్ గుర్తించదగిన పాత్ర పోషించారు. [0]ఆల్బర్ట్ భావగర్భితమైన ఇంకా గుర్తించదగిన పని వల్ల ప్రతి సంవత్సరం నిరాటంకంగా పరిసరాల అవగాహన కోసం జరుగుతున్న ఈ ఘటనను ఆయన తన జీవితాతం మద్దతు ఇచ్చారు, కానీ ముఖ్యంగా 1970 తర్వాత భూమిదినము ను ఆల్బర్ట్ పుట్టినరోజైన ఏప్రిల్ 22న జరుపుకుంటున్నారనే పుకారు వచ్చింది, ఇది అబద్డం కూడా అయి ఉండవచ్చు. గ్రీన్ ఏకర్స్ అనే టివి షో లో ఆల్బర్ట్ సహజమైన పాత్ర పరిసరాల పై చైతన్యంను ఊహించనంతగా ఆ శకంలో ప్రభావం చూపించింది.
భావాభివృద్ధి
రాన్ కాబ్బ్ మొదటిసారిగా జీవ్యావరణ చిహ్నాన్ని రూపొందించారు,తర్వాత దీనిని భూమిదినము చిహ్నంగా ఉపయోగించారు, మరియు దీనిని నవంబర్ 71969న లాస్ ఏంజిల్స్ ఫ్రీ ప్రెస్లో ముద్రించారు ఇంకా ప్రజల సమక్షములో ఉంచారు.ఈ చిహ్నమును ఆంగ్ల పదములు "ఎన్విరాన్మెంట్ నుంచి "E" ఇంకా "ఆర్గనిజం" నుంచి "O" సమ్మేళనంతో చేసినది.తీటా చిహ్నం లాంటిది చరిత్ర మొత్తంలో ఒక హెచ్చరిక లాగా ఉపయోగించారు.[1] లుక్ మాగజిన్ ఈ చిహ్నాన్ని ఏప్రిల్ 21 1970లో జండాగా చేర్చింది.యునైటెడ్ స్టేట్స్ జండామాదిరిగానే దీనిని రూపొందించారు, ఇంకా దీనిలో ఆకుపచ్చ మరియు తెలుపు ఒకదాని తర్వాత ఒకటిగా పదమూడు గీతాలు ఉంటాయి.యునైటెడ్ స్టేట్స్ జండాలో నక్షత్రాలు ఉండేచోట దీని కాన్టన్ఆకుపచ్చరంగులో జీవ్యావరణ చిహ్నంతో ఉంటుంది.
ప్రకటనల కాపీరైటర్ జూలియన్ కోనిగ్ సభాసదుడు నెల్సన్ నిర్వహణా కమిటీ లో 1969 లో ఉన్నాడు మరియు ఆ సమావేశం కోసం" ఎర్త్ డే " అను పేరును రూపొందించాడు.ఈ కొత్త ఉద్యమాన్ని జరుపుకోవటానికి ఎన్నుకున్న రోజు ఏప్రిల్ 22, అదే రోజు కోనిగ్ పుట్టినరోజు కూడా. "ఎర్త్ డే " ఇంకా "బర్త్ డే " ఉచ్చారణ ఒకే విధంగా ఉండటం వల్లే తనకి ఈ ఉపాయం సులభంగా వచ్చిందని అతను చెప్పాడు.
నవంబర్ 30, 1969, గ్లాడ్విన్ హిల్న్యూ యార్క్ టైమ్స్ ముందు పేజీలో పెద్ద రచనను రాశాడు.
"వియత్నాం యుద్ధ కాలంలో ఉన్నఅసంతృప్తి కన్నా ఇప్పుడు పర్యావరణ విపత్తు మీద కాలేజీ ఆవరణా లలో ఎక్కువ ఆందోళన కనిపిస్తోంది, వియత్నాంలో జరిగిన ప్రజా ప్రదర్శనలాగానే దేశవ్యాప్తంగా పర్యావరణ ఉపదేశాల కోసం వచ్చే వసంతఋతువులో జరపటానికి పధకం వేస్తున్నాము..సభాసదుడు గేలార్డ్ నెల్సన్ కార్యాలంము నుంచీ పధకంను నిర్వహించబడుతుంది ...."[4]
సభాసదుడు నెల్సన్ ఈ సంఘటనను దేశవ్యాప్తంగా పద్దతి ప్రకారం చేయటానికి డెనిస్ హేయ్స్ ను నియమించుకున్నాడు.
అమలు మరియు పెరుగుతున్న అభివృద్ధి
ఏప్రిల్ 22, 1970న భూమిదినము నవ పరిసరాల ఉద్యమంకు ఆరంభముగా గుర్తించారు. ఇంచుమించు 20 మిలియన్ల అమెరికన్లు పాల్గొన్నారు,ఆరోగ్యమైన మరియు నిలకడగా ఉండే పరిసరాలే వారి గమ్యస్థానం.
హేయ్స్ ఇంకా అతని మునుపటి ఉద్యోగులు దేశంలో ఒక కొన నుండి ఇంకొక కొనకు అతిపెద్ద ర్యాలీలు నిర్వహించారు.వేలకొద్దీ కాలేజీలు ఇంకా విశ్వవిద్యాలయాలు క్షీణించిపోతున్న పరిసరాలకు వ్యతిరేకంగా ధర్నా నిర్వహించారు. చమురు వ్యర్ధం,పరిశ్రమలను ఇంకా విద్యుచ్ఛక్తి ప్లాంట్లను కలుషితం చేయడం, మురుగు నీరు, విషపదార్దాలను కుప్పపోయటం, పురుగులమందులు,అడవిలో ఉండే వాటి నష్టం మరియు నశించిపోతున్నఅరణ్య జీవాలు కూడా సమాన విలువను కలిగి ఉన్నాయని గ్రహించారు.
200 మిలియన్ల ప్రజలు 141 దేశాలలో సమాయత్తము చేయటం వలన మరియు పరిసరాల సమస్యలప్రాముఖ్యతను ప్రపంచ వేదికపై తీసుకురావటం వలన, ఏప్రిల్ 22 ,1990 లో భూమిదినము ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యర్ధ పదార్ధాలను తిరిగి ఉపయోగించేప్రక్రియలకు బలమైన ఊపును ఇచ్చింది మరియు 1992 లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో రియో డే జనైరోలో ఎర్త్ సమ్మిట్ జరగడానికి మార్గము సుగమం చేసింది.
సహస్రవత్సరముల కాలం దగ్గర కొస్తుండగా, హేయ్స్ ఇంకొక ప్రచారాన్ని ముందుండి నడిపించడానికి ఒప్పుకున్నాడు, ఈసారి అతను గ్లోబల్ వార్మింగ్ఇంకా శుద్దమైన శక్తికి చేయూత నివ్వడం సాహసోపేతముగా జరిగిన మొదటి మరియు అట్టడుగు స్తాయిలోమార్పు తెచ్చిన 1990 భూమిదినములు కలిపి ఏప్రిల్ 22, 2000లో జరుపుకున్నారు.ప్రపంచమొత్తంలో ఉన్న కార్యకర్తలకు వీలుగా 2000,లోని భూమిదినము ఇంటర్నెట్ అవకాశం కల్పించారు. తిరిగి ఏప్రిల్ 22 వచ్చేనాటికి, ప్రపంచ మొత్తముమీద 5,000 పర్యావరణ గ్రూపులు ఏర్పడ్డాయి, వీరు రికార్డ్ స్థాయిలో 184 దేశాలలోని వందల మిలియన్ల ప్రజలను చేరుకోగలుగుతున్నారు.ఘట్టములు మారాయి:ఉదాహరణకి టాకింగ్ డ్రంఒక గొలుసులాగా ఆఫ్రికాలో ఉన్న గాబోన్లో ఒక పల్లెటూరు నుంచి వేరొక పల్లెటూరుకి ప్రయాణించింది,యుస్ఏవాషింగ్టన్, D.C.లో ఉన్న నేషనల్ మాల్ వద్ద లక్షల సంఖ్యలో ప్రజలు గుమికూడారు.
విషువత్తు భూమిదినము చరిత్ర
భూమిదినము మార్చి విషువత్తు(మార్చి 20దగ్గరలో )జ్యోతిశ్శాస్త్ర ప్రకారంగా ఉత్తర అర్ధగోళంలో వసంత ఋతువు మధ్యలోమరియు జ్యోతిశ్శాస్త్ర ప్రకారం దక్షిణ అర్ధగోళంలో శరదృతువు మధ్యలో ఖచ్చితమైన సమయంలో ఇది వస్తుంది.ఖగోళశాస్త్రంలో విషువత్తుఅంటే ఒక ప్రాముఖ్యమైన సమయం(రోజు మొత్తం కాదు), ఆ సమయంలో సూర్యుని మధ్యభాగంను పరిశీలిస్తే ఖచ్చితముగా భూమధ్యరేఖ పైన ఉంటుంది, ఇది ప్రతి సంవత్సరము మార్చి 20 ఇంకా సెప్టెంబర్ 23 దగ్గర్లో వస్తుంది.చాలా ఆచారాలలో విషువత్తు లను మరియు సంక్రమణాలను కాలాలను ఆరంభించడానికి లేక విభజించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
జాన్ మక్కన్నేల్[7]మొదటగా 1969 UNESCO పరిసరాల సమావేశంలో "భూమిదినము "ను ప్రపంచ సెలవు దినంగా చేయాలనే ఆలోచనను ప్రవేశపెట్టారు.మొదటి భూమిదినము ప్రకటననుమార్చ్ 211970లో సాన్ ఫ్రాన్సిస్కోమేయర్ జోసెఫ్ అలియోటోచేశారు.వేర్వేరు పట్టణాలలో ఉత్సవాలు జరుపుకున్నారు, వాటిలో సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో, డావిస్, కాలిఫోర్నియా రోడ్లమీద పార్టీలు ఇంకా మిగిలినవి. ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ కార్యదర్శి U థాంట్ ప్రపంచ జాగృతికోసం జరుగుతున్న వార్షిక సంఘటనలో చురుకుగా ఆధ్వర్యము వహిస్తున్న మక్కన్నేల్ కు మద్దతునిచ్చారు ఇంకా ఫిబ్రవరి 261971లో దీనికి సంబంధించి ఒక ప్రకటనపై సంతకం చేస్తూ, ఆయన చెప్పారు: అందమైన వ్యోమనౌక భూమిఅతిశీతలమైన ఆకాశంలో తన వేడితో మరియు సులభంగా పగిలిపోయే జీవితంతో తనచుట్టూ మరియు గుండ్రంగా తిరుగుతూ ఉండాలంటే ప్రశాంతమైన మరియు ఆనందకరమైన భూమిదినములు వస్తూనే ఉండాలి.[8]
సాధారణ కార్యదర్శి వాల్డ్హీం ఎర్త్ డే ను 1972మార్చి విషువత్తులో వచ్చే మిగిలిన ఉత్సవాల లాగానే జరుపుకున్నారు, మరియు ఐక్యరాజ్యసమితి భూమిదినమును మార్చి విషువత్తు నుంచే జరుపుకొంటున్నారు(ఐక్యరాజ్యసమితి ఏప్రిల్ 22 న కార్యకర్తలతో ఈ ప్రపంచ సంఘటన కోసం పనిచేస్తుంది)మార్గరెట్ మీడ్విషువత్తు భూమిదినముకు తన మద్దతుని ఇచ్చారు, మరియు 1978 లో ప్రకటించారు: "భూమిదినము ఒక్కటే మొదటి పవిత్రమైన రోజు, ఇది అన్ని దేశాల మధ్య ఉన్న సరిహద్దులను అతిక్రమించినది, అయినప్పటికీ అందరి భౌగోళిక నిజాయితీలను కాపాడుతుంది, కాల మార్పులు, పర్వతాలు ఇంకా సముద్రాలు మధ్యన ఉన్నప్పటికీ ప్రపంచములోని ప్రజలందరినీ ఒక కారణము మీద ఏకము చేసింది,ప్రకృతిలోని సమ్మేళనాన్ని కాపాడటమే ఉద్దేశముగా మరియు సాంకేతికముగా విజయాలను సాధిస్తూ, కాలమును గణిస్తూ ఇంకా తక్షణము అకాశాముద్వారా సమాచారము పంపుతోంది. భూమిదినము జ్యోతిశాస్త్రములో ఒక అద్భుతాన్ని కొత్త మార్గము లో చూపించింది-ఇది కూడా పురాతన మైనది – వెర్నాల్ విషువత్తు ను ఉపయోగించి,సూర్యుడు భూమధ్యరేఖ దాటేటప్పుడు రాత్రీను పగలును భూమి మీద అన్ని ప్రదేశాలలోనూ సమానముగా ఉంటాయి.వార్షిక కాలెండర్లో ఈ చోట భూమిదినము స్థానికంగా లేక వేరేమైనా చిహ్నములు కలిగిఉండదు, ఒక జీవిత శైలి మీద ఇంకొకటి ఏ విధమైన సత్యానికి లేక ఆధిపత్యానికి వివరణ ఇవ్వలేదు. కానీ మార్చి విషువత్తును ఎంపిక చేసుకోవటం వల్ల గ్రహ పరిశీలనతో ఈ సంఘటన సాధ్యపడుతుంది ఇంకా జండాలో చూపించినవిధము ఆకాశమునుండి భూమి కనిపించే విధముగానే ఉంది." విషువత్తు సమయములో జపనీయుల శాంతి గంటనువాయించటం ఆచారము, ఈ గంటను జపాన్ ఐక్యరాజ్యసమితికు ఇచ్చింది. సంవత్సరాలు జరుగుతూఉంటే ప్రపంచములోని వేరువేరు ప్రదేశాలలో ఐక్యరాజ్యసమితి జరుపుకునేటప్పుడే వారుకూడా భూమిదినమును జరుపుకున్నారు. మార్చ్ 20, 2008,లో ఐక్యరాజ్యసమితిలో జరిగే ఉత్సవాలతోపాటు న్యూజిలాండ్ లో జరిగాయి,ఇంకా కాలిఫోర్నియా ,వియన్నా, లితుయనియా,టోక్యో మరియు చాలా ప్రదేశాలలో గంటలు మోగించారు.విషువత్తు భూమిదినమును ఐక్యరాజ్యసమితిలోని ఎర్త్ సొసైటీ ఫౌండేషన్ వారు నిర్వహిస్తారు.
1970 భూమిదినము ముందు పెరిగిన పరిసరాల స్పందన
1960లు యుస్ జీవ్యావరణానికి సిద్ధాంత పరముగా మరియు ఆచరణలోను ఉత్సాహవంతమైన కాలము. 1960 మధ్యలో సభ పూర్తిగా వైల్డర్ చట్టంను అంగీకరించింది, సుప్రీం కోర్ట్ న్యాయాధిపతి విల్లియం O. డగ్లస్అడిగారు, "ఎవరు చెట్ల తరుపున మాట్లాడతారు?" 1960 ముందుDDTకు వ్యతిరేకముగా నాసౌ కౌంటీ, న్యూ యార్క్లో జరిగిన సంఘటనను స్పూర్తిగా తీసుకొని రాచెల్ కార్సన్ అత్యధికముగా అమ్ముడైన సైలెంట్ స్ప్రింగ్(1962)రాశారు.
1970 లో రాల్ఫ్ నాడెర్ఆవరణ శాస్త్రముప్రాముఖ్యము గురించి మాట్లాడటము ఆరంభించారు.
ఎర్త్ డే 1970
విస్తారముగా పెరుగుతున్న పర్యావరణ నీచదశకు సమాధానమిస్తూ యునైటెడ్ స్టేట్స్ సభాసదుడువిస్కాన్సిన్లోని గేలార్డ్ నెల్సన్పరిసరాలమీద ఒక ఉపదేశము లేక ధరిత్రీదినమును ఏప్రిల్ 22 1970న జరిపారు. 20 మిలియన్ల పైన ప్రజలు ఆ సంవత్సరము హాజరైనారు,మరియు ధరిత్రీదినము ను ఇప్పుడు 500 మిలియన్ల ప్రజలు ఇంకా175 దేశాల ప్రభుత్వాలు ప్రతిసంవత్సరము ఏప్రిల్ 22న జరుపుకొంటున్నాయి.[12]
సభాసడుడు నెల్సన్ ,ఒక పర్యావరణ కార్యకర్త, ఇది నిర్వహించటములో నాయకత్వము వహించారు, పర్యావరణ చర్చనీయాంశములకు రాజకీయ మద్దతు లభిస్తుందని ఆశించారు.ఆ కాలములోని వియత్నాం యుద్ధ వ్యతిరేకాలతో దీనిని పోల్చారు. ధరిత్రీదినము భావాన్ని మొదటగా మెమో ద్వారా ప్రతిపాదించి రాసినది ఫ్రెడ్ డట్టన్.
సాన్టా బార్బరా, కాలిఫోర్నియా కమ్యూనిటీ ఎన్విరాన్మెంటల్ కౌన్సిల్ ప్రకారం: 1969 లో సాన్టా బార్బరా లోని మా తీరములో జరిగిన భయంకరమైన చమురు వెదజల్లడంప్రత్యక్షముగా చూసిన తర్వాతే ధరిత్రీదినము అనే ఆలోచన సభాసదుడు గేలార్డ్ నెల్సన్ కు అంకురించింది.ఈ సంఘటన దారుణమైనదిగా భావించి అతను వెనక్కి వాషింగ్టన్ వెళ్ళగానే ఏప్రిల్ 22 ను ధరిత్రీదినము జరుపుకోవటానికి జాతీయ దినముగా బిల్లును పంపించాడు.
ఈ ఘటన గురించి ఒక కార్యకర్త మాట్లాడుతూ: "మేము ప్రజలందరి లాభానికోసము మొత్తముగా మరియు విస్తారముగా పర్యావరణ ఘటనలు నిర్వహించి దానిద్వారా వారి మధ్య సంభందాలు ఉండేటట్లు చూసుకొని మరియు అందరి ముందు ఒకే రకమైన చిత్రాన్ని ఉంచాలి, అదే ఈ సంఘము యొక్క చిత్రము, ఈ చిత్రము చాలా వేగముగా తప్పు దోవలో వెళుతోంది అందుకని దానిని ఆపి సరియైన మార్గములో ఉంచాలి. "నేను అనుకొంటున్నాను ఇది ఒక అతిపెద్ద విషయం అవుతుందని.మా దగ్గర 12,000 హై స్కూళ్ళు, 2,000 కాలేజీలు ఇంకా విశ్వవిద్యాలయాలు మరియు రెండువేల జనసమూహ సంఘాలు ఉన్నాయి. దీనిలో ఏదో ఒకవిధముగా పాల్గొంటున్నవారు మిలియన్ల కొద్దీ ఉన్నారు." ఈ జాతీయ ఘట్టములో వియత్నాం యుద్దమునుకూడా చర్చనీయ అంశాలలో చేర్చారు, కానీ ఇది పర్యావరణ సందేశాన్ని తప్పుదోవ పెడుతుంది.వాషింగ్టన్ DC.లో జరిగిన సభకు పీట్ సీగేర్ ముఖ్య ఉపన్యాసకుడు మరియు నిర్వాహకుడు.పాల్ న్యూమాన్ ఇంకా అలీ మక్గ్రా న్యూ యార్క్ పట్టణములో జరిగిన సభకు హాజరైనారు.
ఈ సంఘటనను వ్యతిరేకించినవారిలో గుర్తించదగిన సంస్థ డాటర్స్ అఫ్ ది అమెరికన్ రివోల్యుషన్.
ఎర్త్ డే 1970 ఫలితాలు
సభాసదుడు నెల్సన్ ప్రకారము ధరిత్రీదినము పనిచేసింది ఎందుకంటే అట్టడుగుస్థాయినుండి తనంతట తానుగా వచ్చిన జవాబు వల్లనే. ఇరవై-మిలియన్ల ప్రదర్శకులు ఇంకా వేల స్కూళ్ళు మరియు స్థానిక జనసమూహాలు పాల్గొన్నాయి. పర్యావరణ చట్ట నిర్మాణం బలమైన మరియు కలకాలం ఉండే నియోజకవర్గముగా అంగీకరించిన రాజకీయ నాయకులతో ఉందనే ఘనత మొదటి ధరిత్రీదినముకు ఇచ్చారు. చాలా ముఖ్యమైన చట్టాలు 1970 ధరిత్రీదినము సందర్భముగా సభ ఆమోదించినది, వాటిలో క్లీన్ ఎయిర్ ఆక్ట్, అరణ్య భూములు మరియు సముద్రాలు, మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీనిర్మాణము ఉన్నాయి.
దీనిని ఇప్పుడు 175 దేశాలలో పాటిస్తున్నారు, మరియు లాభాపేక్ష లేని ధరిత్రీదినము నెట్ వర్క్తో ముడిపడి ఉన్నాయి,ఇతని ప్రకారం ధరిత్రీదినము ఇప్పుడు అతిపెద్ద మతప్రమేయములేని ప్రపంచ సెలవ దినము, దీనిని ప్రతిసంవత్సరము సగం బిలియన్ ప్రజలు జరుపుకుంటున్నారు." పర్యావరణ సంఘాలు ధరిత్రీదినము ను పనిచేసే దినముగా చేయటంవల్ల అది మనుషుల నడవడిని మార్చ్తమేకాకుండా విధానాలను మార్చడానికి ప్రేరణ కలిపిస్తుంది.
భూమివారము
ఐయోవాహాక్ "వర్చువల్ క్రూస్ "వార్షిక తేదీ కూడా ఏప్రిల్ 22 గా కొనసాగింది. ప్రపంచ వ్యాప్తముగా మిలియన్ల జనాలు హాజరైనారు.
భూమిదినము మరియు ఆవరణశాస్త్ర జండా
ప్రపంచ జండాలవారి ప్రకారం,ఆవరణ శాస్త్ర జండానునిర్మించింది కార్టూనిస్టు రాన్ కబ్బ్, మరియు దీనిని లాస్ యాంజిల్స్ ఫ్రీ ప్రెస్లో 1969నవంబర్ 7న ముద్రించి తర్వాత ప్రజల సమక్షములోఉంచారు.ఈ చిహ్నము ఆంగ్ల పదాలు "ఎన్విరాన్మెంట్"ఇంకా "ఆర్గనిజం" నుంచి తీసుకున్న "E" ఇంకా "O" అక్షారాల కలయికతో చేసినది.ఈ జండాను యునైటెడ్ స్టేట్స్ జండా లాగానే చేశారు, ఆకుపచ్చ ఇంకా తెలుపు ఒకదాని తర్వాత ఇంకొకటిగా పదమూడు గీతాలు ఉన్నాయి.దీని కాంటన్ ఆకుపచ్చలో పసుపు తీటాఉంటుంది.చరిత్రలో దీనిని హెచ్చరింపుకు చిహ్నముగా లేక శాంతికి చిహ్నముగా వాడినందువల్ల, జండాలలో తీటాను తీసివేశారు.భూమిదినముర్వాత తీటా భూమిదినముకు సంభందించినది అయినది.
16-ఏళ్ళ -హై స్కూల్ విద్యార్ధి బెట్సీ వోగెల్, పర్యావరణ న్యాయమూర్తి మరియు సంఘసేవకుడు అయిన ఇతను మొదటి భూమిదినము ప్రారంభోత్సవానికి దుస్తులు కుట్టటం, అసాధారణమైన బహుమతిగా 4 x 6 ft ఆకుపచ్చ మరియు తెలుపులతో ఆవరణ శాస్త్ర జండాలో తీటా ను చేసి ఆనందించాడు. మొదట్లో జండాను శ్రెవ్పోర్ట్, లౌసియానాలోని C. E. బైర్డ్ హై స్కూల్లో ఎగరవేయటానికి అనుమతి లభించనప్పటికీ వోగెల్ లౌజియన గవర్నర్జాన్ మక్కీతేన్ మరియు లౌజియన స్టేట్ లెజిస్లేచర్ దగ్గరనుంచి భూమిదినము నాడు జండా ఎగరవేయటానికి అధికారమును పొందినాడు.
భూమిదినము పై విమర్శలు
కొంతమంది పర్యావరణవేత్తలు భూమిదినముకు విమర్శకులైనారు, విశేషముగా బ్రైట్ గ్రీన్ ఎన్విరాన్మెంటలిజంవారు ఉన్నారు. భూమిదినము ఆరంభిచినది పర్యావరణమును కాపాడి నిలకడగాఉంచడానికని వారు వాదించగా అది ఏవిధముగాను ఇప్పుడు ఉపయోగకరముగా లేదు.
మే 5,2009 ది వాషింగ్టన్ టైమ్స్సంపాదకీయంలో అర్బోర్ దినాన్ని భూమిదినముతో పోల్చారు, అర్బోర్ దినము సంతోషకరమైన మరియు రాజకీయ సంభందము లేకుండా చెట్ల కోసం జరుపుకునేది, అదే ధరిత్రీ దినమైతే విచారముతో గూడుకున్న, రాజకీయమైన భావనలతో కూడుకున్న మరియు మనుషులను వ్యతిరేకార్దములో చూపించినది.
బాహ్య లింకులు
ఈక్వినాక్టల్ ఎర్త్ డే
వర్గం:మార్చ్ అబ్జర్వన్స్ వర్గం:ఏప్రిల్ అబ్జర్వన్స్ వర్గం:ఎన్విరాన్మెంటల్ అవేర్నెస్ డేస్ వర్గం:హిస్టరీ అఫ్ ఎన్విరాన్మెంటలిజం వర్గం:సెక్యులర్ హాలిడేస్ వర్గం:యునైటెడ్ నేషన్స్ డేస్ వర్గం:రికరింగ్ ఈవెంట్స్ ఎస్టాబ్లిష్డ్ ఇన్ 1970
Международен ден на Земята Giorno della Terra
-->
కార్తీక బహుళ అష్టమి
కార్తీక బహుళ అష్ఠమి అనగా కార్తీక మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు అష్టమి తిథి కలిగిన 23వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
మరణాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:కార్తీకమాసము
స్మెనా
స్మెనా (ఆంగ్లం: Smena (camera)) 1939 నుండి 1991 వరకు సోవియట్ యూనియన్ కు చెందిన లోమో సంస్థచే రూపొందించిన చవకైన 35 ఎం ఎం ఫిలిం కెమెరాల శ్రేణి. రష్యన్ లో Смена అనగా యువతరం అని అర్థం.
1939-1941
యుద్ధానికి ముందు తయారైన స్మెనా కెమెరాలలో 35 ఎం ఎం ఫిలిం ఉపయోగించబడేది. కటకం యొక్క కటక నాభి 6.8 గా, 50ఎం ఎం సూక్ష్మరంధ్రం కలిగి ఉండేది. 1/50 సెకను, బల్బ్ మోడ్ షట్టరు వేగం కలిగిన ఈ స్మెనా పేర్లు లిల్లిపుట్, బేబీ అని ఉండేవి.
యుద్దం తర్వాత
యుద్ధం తర్వాత తయారైన అన్ని స్మెనా ల లక్షణాలు ఒకే విధంగా ఉండేవి.
మూలాలు
వర్గం:కెమెరా
కార్తీక బహుళ దశమి
కార్తీక బహుళ దశమి అనగా కార్తీక మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు దశమి తిథి కలిగిన 25వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
మరణాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:కార్తీకమాసము
కార్తీక బహుళ నవమి
సంఘటనలు
2007
మరణాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:కార్తీకమాసము
కార్తీక బహుళ ఏకాదశి
కార్తీక బహుళ ఏకాదశి అనగా కార్తీక మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు ఏకాదశి తిథి కలిగిన 26వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
మరణాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:కార్తీకమాసము
బ్లాక్ టీ
బ్లాక్‌ టీ
బ్లాక్‌ టీ-Black Tea
పండ్లు, కాయగూరలు, గింజలు, పప్పులు, కందమూలాలు, సుగంధద్రవ్యాలు మానవుడికి ప్రకృతి ప్రసాదించిన అపురూపమైన వరము .ఆయా సీజన్లలో పండే పండ్లను ఆరగించడం మనకు తరతరాలుగా తెలుసును. అన్నంతో కూడా ప్రకృతిసిద్ధమైన పండ్లు, కూరగాయలు ఇతర త్రునధన్యాలను ఆహారంగా ఆహారముగా తీసుకుని జీవించినట్లయితే శరీరానికి కావససిన అన్నిరకాల పోషకాలు లభిస్తాయి ... ఇదే అసలు ఉత్తమమైన జీవన విధానమని పకృతి వైద్యుల నమ్మకం.....ఆహారం జీవం ఉన్న ప్రతి జీవికి అత్యవసరమైనది. పిండిపదార్ధాలు, మాంసకృత్తులు, కొవ్వుపదార్ధాలు, ఖనిజలవణాలు, పీచుపదార్ధాలు, రోగనిరోధక శక్తికి కావలసిన విటమిన్లు, శరీర పోషణకు రక్షణకు కావలసిన పదార్ధాలను కలిగిన పదార్దాలను ఆహారంగా పేర్కొనవచ్చు. ఇవి కాక శరీరానికి నూతన ఉత్సాహాన్నిచ్చే కాఫీ, టీ లాంటి వాటిని కూడా ఆహారపదార్ధాల కోవలోకి వస్తాయి. ఆహారం ఘన, ద్రవ రూపాలలో లభ్యం అవుతుంది.
బ్లాక్‌ టీ : పాలు గాని క్రీం గాని కలపుకుండా Camellia sinensis ఆకులనుండి తయారు చేస్తారు. ఒక కప్పు టీని తయారు చేయాలంటే 50-60 మి.లీ నీటినో కావసినంత టీ పొడి (ఒక టీ స్పూన్‌) ని వేసి బాగా 30-40 మి.లీ వరకూ బాగా మరిగించాలి. కేలరీలు ఉండకూడదనుకుంటే ... జీరో సుగర్ ఫ్రీ కొద్దిగా కలిపి తాగవలెను.
మీరు రక్తపోటుతో బాధపడుతున్నారా? అయితే, మీరు రోజూ కనీసం మూడు కప్పుల బ్లాక్‌ టీ తాగాలని, దీని వల్ల రక్తపోటు తగ్గుతుందని శాస్త్రవేత్తలు అంటున్నారు. రోజూ మూడు కప్పుల బ్లాక్‌ టీ తాగేవారిలో రక్తపోటు తగ్గిందని యూనివర్శిటీ ఆఫ్‌ వెస్టర్న్‌ ఆస్ట్రేలియా పరిశోధకులు కనుగొన్నారు. అయితే రక్తపోటు పూర్తిగా తగ్గలేదు కానీ కొద్దిగా తగ్గింది. దీని ప్రభావం గుండెపోటుకు దారితీసే అధికరక్తపోటు సంభ్యావతపైఉంటుంది. ' స్వల్పంగా తగ్గినా, అధిక రక్తపోటు వచ్చే అవకాశం పదిశాతం, గుండెపోటు, పక్షవాతం ప్రమాదం 7 నుంచి 10 శాతం తగ్గుతుంది' అని అధ్యయన రచయిత జొనాథన్‌ హడ్‌సన్‌ తెలిపారు.
క్రమం తప్పకుండా టీ తాగే 95 మందిలో రక్తపోటుపై బ్లాక్‌ టీ ప్రభావం ఎలా ఉంటుందనే అంశంపై అధ్యయనం చేశారు. అధ్యయనం మొదలుపెట్టిన తర్వాత వారి సగటు సిస్టాలిక్‌ రక్తపోటు (రక్తపోటు విలువలోని పై సంఖ్య) 115 నుంచి 150 మధ్య ఉంది. అధ్యయనంలో పాల్గొన్న సగం మంది ఆరు నెలల పాటు రోజూ మూడు కప్పుల బ్లాక్‌ టీ తాగారు. మిగతా సగం మంది అదే రుచి, కెఫీన్‌ ఉండే దాన్ని తీసుకున్నారు. రెండు గ్రూపుల్లోని వారి లింగం, వయసు, బరువు సమానంగా ఉన్నాయి. బ్లాక్‌ టీ తాగిన వారిలో 24 గంటల్లో సిస్టాలిక్‌ రక్తపోటు సగటున రెండు నుండి మూడు పాయింట్లు తగ్గింది. డయాస్టిలిక్‌ రక్తపోటు (రక్తపోటు విలువలో కింద ఉండేది) రెండు పాయింట్లు తగ్గింది. మొదటి సారి దీర్ఘకాలం బ్లాక్‌ టీ తీసుకోవడం వల్ల సాధారణం నుంచి ఎక్కువ సాధారణం రక్తపోటు ఉన్నవారిలో రక్తపోటు తగ్గడం కనిపించిందని పరిశోధకులు తెలిపారు. బ్లాక్‌ టీ తాగడం వల్ల ఎండోథీలియల్‌ కణాల పనితీరు మెరుగవుతుందని ఈ మధ్య జరిగిన అధ్యయనాలు సూచించాయి. ఎండోథీలియల్‌ సరిగ్గా పనిచేయకుంటే రక్తపోటులో మార్పులు వస్తాయి. బ్లాక్‌టీలోని ఫ్లవనాయిడ్స్‌ రక్తనాళాల స్థితిని మెరుగుపరుస్తాయని, బరువు, పొత్తికడుపులోని కొవ్వును తగ్గిస్తాయని ఇంకో పరిశోధన వెల్లడించింది. ప్రస్తుత కాలంలో మారుతున్న జీవన విధానం వల్ల ఒత్తిడి, అధిక బరువు, అధిక పొట్టతో చాలా మంది బాధపడుతున్నారు. అందుకు ఎన్నో రకాల ప్రయాత్నాలు చేసి ఇప్పుడు గ్రీటీ, బ్లాక్ టీ వెంట పడ్డారు. ఆఫీసుల్లో పనిచేసే వారికి గ్రీన్ టీ ఒక ఆరోగ్యం మంత్రంగా మారింది. ఎందుకంటే ఈ టీలల్లో అన్ని ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి కనుక. కాఫీ బ్రేక్ వచ్చిందంటే చాలు టీబ్యాగ్స్, కప్పులతోటి హ్యాపీగా గ్రీన్ టీ, బ్లాక్ టీలు తాగేస్తుంటారు.
గ్రీన్ టీలో అనేక ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అయితే దీనికి అంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వడం లేదు. ఇండియాలోనే కాదు ప్రపంచ మొత్తంగా బ్లాక్ టీకి ఎక్కువ ప్రాధాన్యతను ఇస్తున్నారు. ఎందుకంటే తాజా అధ్యయనం ప్రకారం బ్లాక్ టీలో కాసింత వేడిపాలును కలుపుకుని తాగితే ఆరోగ్యానికి ఎంతో మేలు చేయడంతో పాటు గుండె జబ్బులను దూరం చేస్తుందని టీ అడ్వైజరీ ప్యానెల్ తెలిపింది. గ్రీన్ హెల్త్ ప్రాపర్టీస్, బ్లాక్ టీ ప్రాపర్టీస్‌పై జరిగిన పరిశోధనలో గ్రీన్ కంటే బ్లాక్ టీ ఎంతో మేలు చేస్తుందని పరిశోధనలో తేలింది. దీనిపై ఫ్రీలాన్స్ డైటీషియన్ డాక్టర్ క్యారీ రక్స్‌టన్ మాట్లాడుతూ.. గ్రీన్ టీ కంటే.. బ్లాక్ టీని సేవించడం వల్ల క్యాన్సర్, స్ట్రోక్, డయాబెటీస్, నోటి సమస్యలు వంటివి తగ్గుతాయన్నారు. అయితే తమ అధ్యయనం రెండు రకాల టీలపై సాగినట్టు చెప్పారు. ఇందులో ఒకే తరహా ప్రతిఫలాలు ఉన్నట్టు తేలిందన్నారు. బ్లాక్ లేదా గ్రీన్ టీ తాగే వారిలో ఎక్కువగా గుండెపోటులు చాలా వరకు తగ్గినట్టు ఆయన తెలిపారు. ప్రతిరోజూ బ్లాక్ టీ తాగడం ద్వారా రక్తపోటుకు చెక్ పెట్టవచ్చునని తాజాగా నిర్వహించిన ఆస్ట్రేలియా అధ్యయనంలో తేలింది. మొత్తం 95 మంది ఆస్ట్రేలియన్లను రెండు గ్రూపులు తీసుకుని బ్లాక్ టీ, కాఫీ సేవింప చేశామని పరిశోధకులు జోనాథన్ హడ్గ్సన్ తెలిపారు. ఇందులో బ్లాక్ టీ తాగే గ్రూపుకు రక్తపోటు సమస్య చాలా మటుకు తగ్గిందని తేలింది. ఆరునెలల పాటు జరిగిన ఈ పరిశోధనలో బ్లాక్ టీ తాగే వారిలో రక్తపోటు తగ్గిందని, కాఫీ తాగిన వారిలో రక్తపోటు సమస్య పెరిగినట్లు తేలిందని జోనాథన్ వెల్లడించారు.
కాబట్టి బ్లాక్ టీ లేదా గ్రీన్ టీ తాగాలని ఎవరైనా చెబితే ఏదో పిచ్చి చిట్కాలని కొట్టిపారేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే.. ఇప్పుడు అందుకు శాస్త్రీయ ఆధారం లభించింది. ఆహారంలో బ్యాక్టీరియా కారణంగా వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లకు టీ ఒక చక్కటి విరుగుడు అని దక్షిణ భారతదేశంలో టీ మీద జరుగుతున్న జాతీయ సమావేశాల్లో శాస్త్రవేత్తలు చెప్పారు. టీ సర్వరోగ నివారిణి కాకపోయినా ఫ్లూ, ఆహార నాళం, పొట్ట కేన్సర్లను నయం చేసే గుణాలు టీలో ఉన్నాయి. ఎందుకంటే టీలో ఉండే పాలీ ఫినాల్స్ అనే పదార్థాలు మనకు తెలిసిన యాంటీ ఆక్సిడెంట్లకంటే ఎక్కువ ప్రభావవంతంగా ఉంటాయట. చెడు కొలెస్ట్రాల్‌ను తగ్గించడంలో తోడ్పడతాయని కూడా చెబుతున్నారు. అంతేనా.. ఈ పాలీ ఫినాల్స్ దంతాలకు కూడా మేలు చేస్తాయట. పాచి పట్టకుండా ఆపడమే కాక, పళ్ల మీది ఎనామిల్‌ను గట్టిపరుస్తాయి. జపాన్, చైనాల్లో భోజనం తరువాత ఒక కప్పు గ్రీన్ టీ తాగిన పిల్లల్లో ఈ లక్షణాలన్నింటినీ కనుగొన్న శాస్త్రజ్ఞులు వాటికి కారణం టీలోని పాలీ ఫినాల్సేనని తేల్చారు.
టీ తాగితే మన మెదడులో చురుకుదనం కూడా పెరుగుతుందట. 44 మంది యువకులపై జరిపిన అధ్యయనంలో టీలో ఉండే అమినో యాసిడ్ ఎల్-థియానైన్ మెదుడు చురుకుదనాన్ని పెంచిందని తేలింది. అలసటను కూడా తగ్గించిందట. మొత్తానికి బ్లాక్ టీ తాగితే ఆలోచనా సామర్థ్యం పెరుగుతుందని, గ్రీన్ టీ తాగితే మెదడు చురుగ్గా పనిచేస్తుందని, మొత్తానికి క్రమం తప్పకుండా టీ తాగేవారిలో శారీరక ఆరోగ్యం బాగుంటుందని తేల్చారు. రోజూ మూడు కప్పుల టీ తాగండి. అది గుండె జబ్బుల నుంచి మిమ్మల్ని కాపాడుతుంది. అవును... మీరు చదివింది నిజమే. ఈ విషయం పరిశోధనల్లో వెల్లడయింది. బ్లాక్ టీ లేక గ్రీన్ టీని రోజూ మూడు కప్పులు తీసుకోవడం వల్ల గుండె సమస్యలు పదకొండు శాతం మేరకు తగ్గుతాయంటున్నారు నిపుణులు. ఫ్యాట్, కొలెస్టరాల్ కలయిక మూలంగా ఏర్పడే ఫలికకలను రక్తనాళాలో డెవలప్ అయ్యే అవకాశాలను టీ తగ్గిస్తుంది. ‘టీ'లో యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు కూడా పుష్కలంగా లభిస్తాయి. రెండు యాపిల్స్ లో, ఐదు రకాల కూరగాయల్లో లభించే యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు రెండు కప్పుల టీలో లభిస్తాయి. ఈ తాజా పరిశోధనాంశాలను యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వెస్ట్రన్ ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన పరిశోధకులు వెల్లడించారు. టీ లుండే ఫ్లేవనాయిడ్స్, యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు కార్డియోవాస్క్యులర్ డిజీజెస్ రాకుండా కాపాడటంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. బ్లాక్ టీలో ఉండే ప్లేవనాయిడ్ ఎంత ఉంటుందో అంతే మోతాదులో గ్రీన్ టీలో లభిస్తుందని తాజా పరిశోధనలో తేలింది. టీ, టీలో ఉండే ప్లేవనాయిడ్స్ నైట్రిక్ ఆక్సైడ్ స్థాయిని, ఎండోథీలియల్ ఫంక్షన్ ను మెరుగుపరుస్తాయి. గుండె ఆరోగ్యంగా ఉండేలా చూసే వాటిలో ఇవి కూడా కీలకపాత్ర పోషిస్తాయి. తేనీరులోని ఫ్లేవనాయిడ్స్‌ గుండెను ఆరోగ్యవంతంగా పనిచేయిస్తాయి. ‘టీ' తీసుకున్న వారిలో గుండె రక్తనాళాల్లో అడ్డంకులు ఏర్పడటం చాలా తక్కువగా కనిపించింది. టీలో ఉండే ఫ్లేవనాయిడ్స్ ఎథెరోస్కెలెరోసిన్ పెరుగుదలను నిరోధిస్తోంది. అని పరిశోధనలో పాల్గొన్న డా. కేథరిన్ హుడ్ అభిప్రాయపడ్డారు.
టీ తాగడం వల్ల మరికొన్ని ఆరోగ్యకరమైన ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి.
బ్రోమిన్ మోనోక్లోరైడ్
బ్రోమిన్ మోనోక్లోరైడ్ ను, బ్రోమిన్(I) క్లోరైడ్, బ్రోమోక్లోరైడ్, బ్రోమిన్ క్లోరైడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ఒక అంతర్ హాలోజెన్ అకర్బన సమ్మేళనం. దీనియొక్క రసాయన ఫార్ములా BrClతో పిలుస్తారు. ఇది ఒక అస్థిర గోధుమ పసుపు వాయువు. దీనిమరిగే పాయింట్ 5 ° సి, ద్రవీభవన బిందువు -66 ° సి. దీని CAS సంఖ్య 13863-41-7, దాని EINECS సంఖ్య 237-601-4 ఉంది. ఇది ఒక బలమైన ఆక్సీకరణ ఏజెంట్.
ఉపయోగములు
బ్రోమిన్ మోనోక్లోరైడ్‌ను విశ్లేషణాత్మక రసాయన శాస్త్రము తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నపాదరసం, గుర్తించడంలో లో, పరిమాణాత్మకంగా తుప్పు పట్టిన పాదరసం నుండి మెర్క్యురి (II) స్థాయి నమూనా చేయుటలో ఉపయోగిస్తారు.
బ్రోమిన్ మోనోక్లోరైడ్ ఒక బయోసీడ్ (సూక్ష్మజీవి)గా పారిశ్రామిక శ్రేణిలోని రీసర్క్యులేటింగ్ చల్లబరిచే నీటిని వ్యవస్థలులో ప్రత్యేకంగా ఒక ఆల్గేసీడ్, శిలీంద్ర సంహారిణి, క్రిమిసంహారకములుగా, ఉపయోగిస్తారు,
బ్రోమిన్ మోనోక్లోరైడ్‌ను లి-SO2 రకమునకు చెందిన కొన్ని రకాల బ్యాటరీల్లో అదనంగా వోల్టేజ్, శక్తి సాంద్రత పెరుగుటకు ఉపయోగిస్తున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:క్లోరైడ్స్ వర్గం:బ్రోమిన్ సమ్మేళనాలు వర్గం:అంతర హాలోజెన్ సమ్మేళనాలు వర్గం:శిలీంద్రనాశకాలు వర్గం:పురుగుమందులు వర్గం:కీటకనాశకాలు వర్గం:ఆక్సీకరణ కారకాలు వర్గం:రసాయన మిశ్రమాలు
కార్తీకమాసం
కార్తీక మాసము తెలుగు సంవత్సరంలో ఎనిమిదవ నెల. పౌర్ణమి రోజున కృత్తిక నక్షత్రము (అనగా చంద్రుడు కృత్తికా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) కావున ఈ నెల కార్తీకము.
హిందువులకు ఈ నెల శివుడు, విష్ణువు లిద్దరి పూజ కొరకు చాలా పవిత్రమైనది. ఈ కార్తీకమాసము స్నానములకు, వివిధ వ్రతములకు శుభప్రథమైనది.
స్కంద పురాణంలో ఈ విధంగా పేర్కొనబడినది:
అర్ధం: కార్తీకమాసానికి సమానమైన మాసమేదీ లేదు; సత్యయుగంతో సమానమైన యుగమేదీ లేదు; వేదములతో సమానమైన శాస్త్రమేదీ లేదు; గంగానది వంటి ఇతర నదేదీ లేదు.
ధార్మిక యోచనలు కలిగిన ప్రజలు ఏకభుక్తము, లేక నిరాహారాది వ్రతాలు చేస్తారు. రాత్రులలో దేవాలయాలందు లేదా తులసి దగ్గర దీపాలు వెలిగిస్తారు. స్వయంగా దీపదానాలు చేయనివారు ఆరిన దీపాలను వెలిగించుట వలన, గాలి మొదలైన వాటి వలన దీపాలు ఆరిపోకుండా చేసి, దీపదాన ఫలితాన్ని పొందవచ్చును.
ఇంకా చూడండి
చంద్రుడు పూర్ణుడై ఏ నక్షత్రంలో ఉంటాడో, ఆ నక్షత్రం పేరు ఆ మాసానికి వస్తుంది. కృత్తికా నక్షత్రంలో చంద్రుడు పూర్ణుడై సంచరించుట వలన ఈ మాసానికి కార్తీక మాసమని పేరు. కార్తీక మాసమునకు సమానమైన మాసము, విష్ణుదేవునికంటే సమానమైన దేవుడు, వేదములకు సమానమైన శాస్తమ్రులు, గంగకంటే పుణ్యప్రథములైన తీర్థములు లేవన్నది పురాణ వచనం. కార్తీక మాసము అత్యంత పవిత్రమైంది. మహిమాన్వితమైంది. శివ కేశవులకి ప్రీతికరమైన మాసం. ఈ మాసంలో దేశం నలుమూలలా ఉన్న ఆలయాలలో రుద్రాభిషేకాలు, లక్ష బిల్వార్చనలు, రుద్ర పూజలు విశేషంగా జరుపుతారు. విశేషార్చనలు జరిపే భక్తులకు సదాశివుడు ప్రసన్నుడై వారి అభీష్టాలను తీరుస్తాడు. అందుకే ఆ స్వామికి ‘అశుతోషుడు’ అన్న పేరు వచ్చింది. ‘అభిషేక ప్రియః శివః’ శివునికి అలంకారాలతో రాజోపచారములతో, నైవేద్యములతో పనిలేదు. మనస్సులో భక్తినుంచుకుని శివుడ్ని ధ్యానిస్తూ చేసే అభిషేకంతో శివుడు ప్రీతి చెందుతాడు. శివాభిషేకం అన్ని దోషాలను పోగొట్టి సకల శుభాలను కలగ చేస్తుంది. ఈ మాసంలో శివార్చన చేసినవారికి గ్రహదోషాలు, ఈతిబాధలు ఉండవు. శివునిని శ్రీవృక్ష పత్రములతో (బిల్వదళములు) పూజించిన స్వర్గమున లక్ష సంవత్సరములు జీవించును. ప్రదోషకాలంలో పరమేశ్వరుడు, ఏకకాలంలో రెండురూపాలని ప్రదర్శిస్తూ ఎడమభాగాన పార్వతి, కుడి భాగాన పరమేశ్వర రూపంగా అర్ధ నారీశ్వరునిగా దర్శనమిచ్చే సమయం ఈ ప్రదోషకాలంగా చెప్పబడింది. ప్రదోషకాలంలో శివారాధన, శివదర్శనంచేసుకుంటే శివుని అనుగ్రహానికి పాత్రులగుదురు. శివాలయములో ప్రార్థన, లింగార్చన, బిల్వార్చన వంటి పుణ్య కార్యములు ఆచరించుట ఈ మాసంలో విశేష ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. అష్టోత్తర లింగార్చన, మహా లింగార్చన, సహస్ర లింగార్చన ఉత్తమోత్తమమైన అర్చన. ఈ మాసంలో ఈ అర్చనలు చేస్తే సంవత్సర మొత్తం చేసిన ఫలాన్నిస్తాయి. తులసి దళాలతో శ్రీ మహావిష్ణుని కార్తీకమాసంలో పూజిస్తే ముక్తిదాయకం అని శాస్త్ర వచనం. ఈ మాసంలో విష్ణువు దామోదర నామంతో పిలవబడతాడు. ‘కార్తీక దామోదర ప్రీత్యర్ధం’ అని ఈ మాసాన వ్రత దీక్ష ఆచరించాలి. తులసి చెంత హరిపూజ పుణ్యప్రదం. సత్యనారాయణ వ్రతం, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ, రుద్రాభిషేకాలు చేయడం శ్రేష్టం. శివానుగ్రహానికి, విష్ణువు అనుగ్రహానికి ఈ మాసం ఉతృష్టమైంది. కార్తిక మాసంలో ఏమంత్ర దీక్ష తీసుకున్నా మంచి ఫలితాలను ఇస్తుందని శాస్త్ర వచనం. ‘కార్త్తిక పురాణం’ రోజుకో అధ్యాయం పారాయణ చేయడం శుభకరం. ఈ మాసం మొదటినుండి సూర్యోదయానికి పూర్వమే నదీస్నానం అత్యంత ఫలప్రదం. కార్తీక నదీ స్నాన విషయంలో ఆరోగ్య సూత్రం కూడా ఇమిడి ఉంది. నదీ జలాలు కొండలలోను, కోనలలోను, చెట్టు పుట్టలను తాకుతూ ప్రవహిస్తాయి. అలా ప్రవహించడం ద్వారా ఎన్నో వనమూలికల రసం నదీ జలాల్లో కలుస్తుంది. ఈ మాసంలో గృహిణులు, యువతులు వేకువనే స్నానం చేసి తులసి కోట ముందు దీపారాధన చేసి గౌరీదేవిని పూజిస్తే ఈశ్వరాను గ్రహంతో సౌభాగ్యాన్ని, సకల శుభాలను పొందుతారు. మాసమంతా స్నాన విధిని పాటించలేని వారు పుణ్య తిథులలోనైనా స్నానం ఆచరించాలి. కార్తీక మాసం మొదలునుండే ‘ఆకాశదీపం’ ప్రారంభమవుతుంది. ఉభయ సంధ్యలలో గృహమందు, పూజామందిరంలోను, తులసి సన్నిధిలోను, ఆలయమలలో దీపారాధన, ఇహ, పర సౌఖ్యాలను కలగచేస్తుంది. ఈ మాసం దీపారాధనకి ప్రశస్త్యం. దీపదానమందు ఆవునెయ్యి ఉత్తమం. మంచి నూనె మధ్యమము. ఏకాదశి అత్యంత విశేషమైనది. ‘ఉత్థానైకాదశి’ కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి కార్తీక పౌర్ణమి లాంటి దినాలుప్రశస్తమైనవి.