cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
శ్రీనాథుడు
రాజాశ్రయం
శ్రీనాథుడు 15వ శతాబ్దమున జీవించాడు. వీరు కొండవీటి ప్రభువు పెదకోమటి వేమారెడ్డి ఆస్థాన కవి. విద్యాధికారి. ఈ కాలమందు ఎందరో కవిపండితులకు రాజాశ్రయం కల్పించారు. శ్రీనాధుడు రెడ్డిరాజుల కడనున్న విద్యాధికారి అన్నమాట లోక విదితం. అద్దంకి రెడ్డిరాజులు క్రమముగా కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరములలో రాజ్యమేలినారు. శ్రీనాధభట్ట సుకవి కొన్నాళ్ళు విస్తృతముగా ఆంధ్రదేశముననే కాక కర్ణాటక ప్రాంతమునందు కూడ సారస్వత యాత్రలు నెరపి తన భాషకు ఎనలేని సేవ చేసినాడు. శ్రీనాధామాత్యుని తాతగారు కమలనాభామాత్యుడు తన మనుమని ముద్దు పలికులలో ఇట్లు వర్ణించినాడు "కనకక్ష్మాధర ధీరు, వారిధి తటీ కాల్ పట్టణాధీశ్వరున్ అనుగుందాత, కమనాభామాత్య చూడామణిన్" సాగర తటమునందున్న కాల్ పట్టణమునకు అధిపతి కమలలాభామాత్యుడు నేటి ప్రకాశం జిల్లా గుండ్లకమ్మనదికి దక్షిణ తటమున బంగాళాఖాతమునకు పడమరగా సుమారు ఇరువది కిలోమీటర్ల దూరములోనున్న నేటి ఊరు కొలచనకోట. ఈ కొలచనకోట యే కొలసనకోట (కాల్ సనకోట) అదే శ్రీనాధుని జన్మస్థలమని పలువురి చరిత్రకారుల అభిప్రాయము. ఈ కాల్పట్టణం ఆ సమీపంలోని పాదర్తి అని మరికొందరు అందురు. ఏది ఎమైనా శ్రీనాధుడు ప్రకాశం సీమలోనివాడని, జన్మస్థలము ఈ ప్రాంతములోనే జరిగినదని తెలియుచున్నది.
ఘనత - బిరుదులు
డిండిమభట్టు అనే పండితుని వాగ్యుధ్ధంలో ఓడించి అతని కంచుఢక్కను పగుల గొట్టించాడు. ఈతనికి కవిసార్వభౌముడను బిరుదము ఉంది.
రచనలు
ఇతను ఎన్నో కావ్యాలు రచించాడు. వాటిలో కొన్ని: భీమఖండము, కాశీ ఖండము, మరుత్తరాట్చరిత్ర, శృంగార నైషధము మొదలగునవి. ఈయన వ్రాసిన చాటువులు ఆంధ్రదేశమంతా బహు ప్రశస్తి పొందాయి. కాశీఖండమునందు చెప్పుకున్నట్టుగా చిన్నారి పొన్నారి చిఱుత కూఁకటినాఁడు రచియించితిమరుత్తరాట్చరిత్ర. నూనుగు మీసాల నూత్న యౌవనమున శాలివాహన సప్తశతి నుడివితి. సంతరించితి నిండు జవ్వనంబునయందు హర్షనైషధకావ్య మాంధ్రభాషఁ బ్రౌఢ నిర్భర వయఃపరిపాకమునఁ గొని యాడితి భీమనాయకుని మహిమ
శ్రీనాథుని చాటువులు
కుల్లాయుంచితి, కోకసుట్టితి, మహాకూర్పాసమున్ బెట్టితిన్, వెల్లుల్లిన్ తిలపిష్టమున్ మెసవితిన్ విశ్వస్త వడ్డింపగా చల్లాయంబలి ద్రావితిన్, రుచులు దోసంబంచు పోనాడితిన్, తల్లీ! కన్నడ రాజ్య లక్ష్మి! దయలేదా? నేను శ్రీనాథుడన్.
కవితల్ సెప్పిన పాడనేర్చిన వృధాకష్టంబె, యీ భోగపుం జవరాండ్రేగద భాగ్యశాలినులు, పుంస్త్వంబేటికే పోగాల్పనా ? సవరంగాసొగసిచ్చి, మేల్ యువతి వేషంబిచ్చి పుట్టించుచో యెవరేనిన్ మదిమెచ్చి ధనంబులిత్తురుగదా నీరేజపత్రేక్షణా!
నీలాలకా జాల ఫాల కస్తూరికా తిలకంబు నేమిట దిద్దువాడ నంగనాలింగనా నంగ సంగర ఘర్మ శీకరం బేమిట జిమ్మువాడ మత్తేభగామినీ వృత్తస్తనంబుల నెలవంక లేమిట నిల్పువాడ భామామణీ కచాభరణ శోభితమైన పాపట నేమిట బాపువాడ ఇందుసఖులను వేప్రొద్దు గ్రిందు పరిచి కలికి చెంగల్వ రేకుల కాంతి దనరి … అహహ పోయె నా గోరు తన చేతి పోరు మాని
ఒకసారి శ్రీనాథ కవిసార్వభౌములు పల్నాటిసీమ కు వెళ్లారు. అక్కడి నీటి ఎద్దడి చూసి ఈ కంద పద్యాన్ని చాటువుగా చెప్పేరట -
సిరిగలవానికిజెల్లును తరుణులు పదియారువేలుతగపెండ్లాడన్ తిరిపెమునకిద్దరాండ్రా పరమేశాగంగవిడువు పార్వతిచాలున్
సమకాలీకులు
ఈయన పోతనకు సమకాలీనుడు. పోతనకు బంధువని, పోతన రచించిన శ్రీమదాంధ్రభాగవతాన్ని సర్వజ్ఞసింగభూపాలునికి అంకితమిప్పించడానికి ఒప్పింప చూసేడనే కథలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి కానీ చారిత్రక ఆధారాలు లేని కారణంగా వాటి విశ్వసనీయత పై పలు సందేహాలు, వివాదాలు ఉన్నాయి.శ్రీనాథుని బావమరుదులలో ఒకరి పేరు పోతన(దగ్గుపల్లి పోతన). ఇతడు కూడ కవే. తెలియని వారు ఈ పోతనను బమ్మెర పోతనగా పొరపడి ఉంటారు.
చరమాంకం
శ్రీనాథుని అంతిమ దినాలు బహు దుర్బరంగా గడిచాయి. కొండవీటి ప్రాభవంతో పాటు శ్రీనాథుని ప్రభ మసకబారింది. ఆర్థిక ఇబ్బందులు చుట్టుముట్టేయి. కృష్ణాతీరాన ఉన్న బొడ్డుపల్లి గ్రామాన్ని గుత్తకు తీసుకొని శిస్తు కట్టని కారణంగా ఆయన భుజంపై ఊరిబయటనున్న శిలను ఉంచి ఊరంతా తిప్పారని ఆయన చాటు పద్యం ద్వారా తెలుస్తుంది. కృష్ణవేణమ్మ గొనిపోయె నింత ఫలము బిలబిలాక్షులు తినిపోయె తిలలు పెసలు బొడ్డుపల్లెను గొడ్డేరి మోసపోతి నెట్లు చెల్లింతు సుంకంబు నేడు నూర్లు? దీనారటంకాల దీర్థమాడించితి దక్షిణాధీశు ముత్యాలశాల, పలుకుతోడై తాంధ్రభాషా మహాకావ్య నైషధగ్రంథ సందర్భమునకు, పగులగొట్టించి తుద్భట వివాద ప్రౌఢి గౌడడిండిమభట్టు కంచుఢక్క, చంద్రభూష క్రియాశక్తి రాయలయొద్ద పాదుకొల్పితి సార్వభౌమ బిరుద, మెటుల మెప్పించెదో నన్ను నింకమీద రావు సింగ మహీపాలు ధీవిశాలు నిండుకొలువున నెలకొనియుండి నీవు సకలసద్గుణ నికురంబ! శారదాంబ!
కవిరాజుకంఠంబు కౌగిలించెనుగదా పురవీధినెదురెండ బొగడదండ, సార్వభౌముని భుజాస్కంధ మెక్కెనుగదా నగరివాకిటనుండు నల్లగుండు, ఆంధ్రనైషధకర్త యంఘ్రి యుగ్మంబున దగలియుండెనుగదా నిగళయుగము, వీరభద్రారెడ్డి విద్వాంసుముంజేత వియ్యమందెనుగదా వెదురుగొడియ, కృష్ణవేణమ్మ గొనిపోయె నింతఫలము బిలబిలాక్షులు తినిపోయె తిలలుపెసలు బొడ్డుపల్లెను గొడ్డేరి మోసపోతి నెట్లుచెల్లింతు టంకంబు లేడునూర్లు?
కాశికావిశ్వేశు గలసె వీరారెడ్డి రత్నాంబరంబు లే రాయడిచ్చు? కైలాసగిరి బండె మైలారువిభుడేగె దినవెచ్చ మేరాజు దీర్పగలడు? రంభ గూడె తెనుంగురాయరాహుత్తుండు కస్తూరి కేరాజు ప్రస్తుతింతు, స్వర్గస్థుడయ్యె విస్సన్నమంత్రి మరి హేమ పాత్రాన్న మెవ్వని పంక్తి గలదు? భాస్కరుడు మున్నె దేవునిపాలి కరిగె కలియుగంబున నిక నుండ కష్టమనుచు దివిజకవివరు గుండియల్ దిగ్గురనగ నరుగుచున్నాడు శ్రీనాథు డమరపురికి.
వ్యక్తిత్వం
చాటు పద్యాల్లో కనిపించే శ్రీనాథుడి వ్యక్తిత్వం ఇది -
ఉపసంహారం
శ్రీనాథుడు తన గ్రంథాలతో ఎంతగా లబ్ధప్రతిష్ఠుడయాడో చాటువుల ద్వారా కూడా అంతే. ఐతే శ్రీనాథుడివిగా చెప్పబడేవన్నీ ఆయన చెప్పినవేనా అనేది ఎవరూ తేల్చలేని విషయం. కాని, రసవేత్తలైన పాఠకుల దృష్టిలో శ్రీనాథుడి వ్యక్తిగత జీవనచిత్రణని చూపిస్తాయివి. ఈ చాటుపద్యాలలో కనిపించే శ్రీనాథుడు ఎంతో ఆధునిక భావాలున్నవాడు. ఈ కాలపు సమాజంలో హాయిగా ఇమిడిపోగలవాడు. ఆనాటి సమాజానికి ఆయన జీవనశైలి మింగుడుపడనిదై ఉండాలి. అందుకే అంతటి మహానుభావుడూ చివరిదశలో ఎన్నో ఇక్కట్లకు గురయ్యాడు. ఎవరూ ఆయన్ని ఆదుకోవటానికి రాలేదంటే తన బంధుమిత్రులకు ఎంత దూరమయాడో తెలుస్తుంది. సర్వస్వతంత్రుడిగా, నిరంకుశుడిగా జీవితాన్ని తన మనసుకు నచ్చిన రీతిలో సాగించిన శ్రీనాథుడి మూలంగా మనకు మిగిలిన సంపదలో ముఖ్యభాగం ఈ చాటువులు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:ప్రాచీన తెలుగు కవులు వర్గం:ప్రబంధ యుగపు కవులు వర్గం:15 వ శతాబ్ది తెలుగు కవులు
బోడకొండ పెనికర్ల తండా
బోడకొండ @ పెనికర్ల తండ తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా, మంచాల్‌ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన మంచాల్‌ నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన హైదరాబాదు నుండి 48 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత రంగారెడ్డి జిల్లాలోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1149 ఇళ్లతో, 4825 జనాభాతో 2164 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2526, ఆడవారి సంఖ్య 2299. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 69 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 3568.గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574872 .పిన్ కోడ్: 501508.
2001 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం గ్రామ జనాభా మొత్తం. 3842 మంది. అందులో పురుషులు 1968 మంది. స్త్రీలు 1874 మంది. గృహాలు 748, విస్తీర్ణము 2164 హెక్టార్లు. ప్రజల భాష. తెలుగు.
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి నల్లవెల్లి 6 కి.మీ. లోయపల్లి 7 కి.మీ. చింతపట్ల 8 కి.మీ. మంతన్ గౌరెల్లి 8 కి.మీ. రంగాపూర్ 8 కి.మీ దూరములో ఉంది.
ఉపగ్రామాలు
కొర్రోనితండ.
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో ఒక మండల పరిషత్ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల రంగాపూర్లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల మంచాల్‌లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు ఇబ్రహీంపట్నం (రంగారెడ్డి) లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు ఇబ్రహీంపట్నం (రంగారెడ్డి) లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదులో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బోడకొండ @ పెనికర్ల తండలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో5 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు, ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఇక్కడినుండి ఎల్.బి.నగర్ 31 కి.మీ దూరములో ఉంది. ఇదే ఇక్కడికి సమీప పట్టణం. ఇక్కడినుండి అన్ని ప్రాంతాలకు రోడ్డు వసతి వుండి బస్సుల సౌకర్యము కలికి ఉంది.ఇక్కడికి 10 కి.మీ లోపు రైలు వసతి లేదు. కాని కాచిగూడ రైల్వే స్టేషను, హైదరాబాద్ రైల్వే స్టేషనులు కొంత దూరములో ఉన్నాయి. అక్కడినుండి దేశములోని అన్ని ప్రాంతాలకు రైలు రవాణా వసతి ఉంది. హైదరాబాదు రైల్వే స్టేషను ఇక్కడికి 54 కి.మీ దూరములో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బోడకొండ @ పెనికర్ల తండలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
పరిమళ్
పరిమళ్ మహబూబ్ నగర్ జిల్లా బిజినపల్లి మండలంలోని మంగనూర్ గ్రామానికి చెందిన కవి. వెంకటయ్య అను జన్మ నామం కలిగిన ఈ కవి పరిమళ్ పేరుతో కవిత్వం రాస్తున్నాడు. ఆంధ్రజ్యోతి, ఆంధ్రభూమి, పత్రిక, ప్రస్థానం, ప్రగతి, సోయి, ప్రజాసంసృతి, అరుణతార వంటి పత్రికలలో, పాలమూరు గోస, గ్లోబల్ ఖడ్గం, మా ఊరు, జనకవనం. గుజరాత్ గాయం, ప్రపంచీకరణ ప్రతిధ్వని వంటి ఆభ్యుదయ సాహిత్య సంకలనాలలో వీరి కవితలు ముద్రించబడ్డాయి. కొన్ని కథలు కూడా రాశారు. విరసం వారు వెలువరించిన 'కథల పంట' లో వీరి కథకు స్థానం దక్కింది. 2005లో 42 కవితలతో మట్టిగంప కవితా సంకలనాన్ని వెలువరించాడు. కొన్ని కవితలు, కొన్ని వ్యాసాలతో కలిపి డెడ్డెనకనక అను పుస్తకాన్ని వెలువరించాడు. ఉస్మానియా విశ్వ విద్యాలయంలో, డా. బి. కేశవులు గారి పర్యవేక్షణలో పాలమూరు జిల్లా వచన కవిత్వం - ఆర్థిక, సామాజిక విశ్లేషణ అను అంశం మీద పరిశోధన చేసి, డాక్టరేట్ పట్టా పుచ్చుకున్నారు. ప్రస్తుతం మాగనూర్ ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాలలో తెలుగు ఉపన్యాసకులుగా పనిచేస్తున్నారు. పాలమూరు స్థితి గతులలో మార్పు కోసం గత కొంత కాలంగా ఉద్యమిస్తున్న పాలమూరు అధ్యయన వేదికలో భాగస్వాములు. ఈ వేదికలోని ఇతర సోదర కవులు ఉదయమిత్ర, ఇక్బాల్ పాష లతో కలిసి దుఃఖాగ్నుల తెలంగాణ అను చిన్న కవితా సంకలనాన్ని వెలువరించాడు.
బోడకొండ పెనికర్ల తండా
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బోడకొండ @ పెనికర్ల తండలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
బోడకొండ @ పెనికర్ల తండలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ఆముదం, జొన్న
పరిమళ్
మూలాలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు
కొత్తూరుపాడు
కొత్తూరుపాడు, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, అడ్డతీగల మండలానికి చెందిన గ్రామం. .
ఇది మండల కేంద్రమైన అడ్డతీగల నుండి 25 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పెద్దాపురం నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 25 ఇళ్లతో, 73 జనాభాతో 102 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 36, ఆడవారి సంఖ్య 37. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 70. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 586870. పిన్ కోడ్: 533429.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి ఏలేశ్వరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల ఎల్లవరంలోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు తిమ్మాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అడ్డతీగలలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఏలేశ్వరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల రాజానగరంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ కాకినాడలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పెద్దాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రంపచోడవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అడ్డతీగలలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కాకినాడ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొతూరుపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
కొతూరుపాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, వరి, జీడి
మన్సాన్‌పల్లి
మన్సాన్‌పల్లి పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
నాగుల వంచ
నాగుల వంచ,తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా, చింతకాని మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన చింతకాని నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఖమ్మం నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఖమ్మం జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 1669 నుంచి 1687 వరకూ డచ్ వారి అతిపెద్ద వ్యాపార కేంద్రం ఒకటి ఈ గ్రామంలో నిర్వహించబడింది.2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1988 ఇళ్లతో, 6767 జనాభాతో 2456 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3327, ఆడవారి సంఖ్య 3440. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1818 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 204. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579744. పిన్ కోడ్: 507208. ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08742.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఖమ్మంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఖమ్మంలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతకానిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఖమ్మంలోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నాగులవంచలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
నాగులవంచలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నాగులవంచలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నాగులవంచలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
నాగులవంచలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, వరి, మొక్కజొన్న
గ్రామ చరిత్ర
ఖమ్మం పట్టణానికి 22 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న ‘నాగులవంచ’కు కూడా రాముడు తన అరణ్యవాస సమయంలో వచ్చాడనే కథనాలు వున్నాయి.. ‘వంచ’ అంటే ‘వాగు’ అని అర్థం. శ్రీరాముడు ఇక్కడి వంచలో స్నానం చేశాడట. ఇక్కడున్న అతి ప్రాచీన కోదండ రామాలయంలో భద్రాచలంలో ఉన్నట్లే సీతారాములు ఒకే వేదికపై దర్శనమిస్తరు. ఇక్కడే హనుమంతుడు సంజీవని పర్వతాన్ని తెస్తున్నటువంటి శిల్పం కూడా చిత్రితమైంది. సమీపంలోని గజగిరి నరసింహస్వామి గుట్టపై ఉన్న దేవుడు ప్రసిద్ధి చెందిన మంగళగిరి పానకాల స్వామిలా ఎంత పానకం పోసినా తాగేస్తాడట. అంతేకాదు, ఇదే నాగులవంచలో సీతారాములు సృష్టించుకున్నవిగా చెప్తున్న సీతానగర్, రామసముద్రం అనే రెండు చెరువులు కూడా ఉన్నాయి. . కొన్ని ప్రత్యేకమైన అమారిల్ (amaril) అనే ఖనిజాలతో పాటు ఇక్కడ దొరికే నూలు వస్త్రాలను మరింత నాణ్యతతో తయారుచేయించుకుని వారి దేశాలకు సరఫరా చేయించుకోవడం కోసం డచ్ కంపెనీ ఇక్కడ తమ వ్యాపార కేంద్రాన్ని ప్రారంభించుకుంది. దాదాపు రెండు దశాబ్దాలు తమ కార్యకలాపాలను సాగించింది. వ్యాపారం పేరుతో స్థానికులపై వారు చేస్తున్న దాష్టికం, శ్రమదోపిడీ మితిమీరి పోవడంతో స్థానికులు ఆగ్రహించారు. అక్టోబరు 13 తారీఖు 1687 లో తమనెత్తికెక్కి తైతక్కలాడుతున్న ఆ కంపెనీని ఏ ప్రత్యేకమైన నాయకత్వం లేకుండానే స్థానికులు మూకుమ్మడిగా నేలమట్టం చేసారు. ఈ కథ ఆ తర్వాత మూడువందళేళ్లకు జరిగిన భారతస్వాతంత్ర్య పోరాట గాథకు ఏమాత్రం తీసిపోదు. విదేశీ ఆధిపత్యాన్ని ఎదిరించి పోరాడటానికి నిజంగా భారతదేశంలోని తొట్టతొలి చారిత్రక ఉదాహరణ ఇదేనేమోకానీ ఈ విషయాన్ని గురించి తెలుసుకునేందుకు తెలుగులో నాకింతవరకూ సరైన సమాచారం దొరకలేదు. డచ్ కంపెనీల గురించి వారు అక్షరబద్దం చేసుకున్న విషయాలే మనకి ఉపయోగపడుతున్నాయి. అప్పటి వస్త్ర పరిశ్రమకు ఆనవాళ్ళుగా నీలిమందు తొట్లు అనేకం ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. వంశపారం పర్యంగా అదేవృత్తిలో కొనసాగుతున్న నేతకార్మికుల అనేక కుటుంబాలకు ఇప్పటికీ అదే జీవనాధారం. ఈ కుటుంబాలన్నీ అప్పటి చారిత్రకు సాక్ష్యాలు కూడా.
నాగులవంచలోని ప్రాచీన మట్టికోట ఎప్పటి కోటో దాని మధ్యలో తర్వాత కాలంలో చక్కటి ఘడీ కట్టారు. ఇప్పుడు సినీహీరో రామ్ చరణ్ తేజ బంధువుల ఆధీనంలో వున్న ఈ కట్టడంలో ఒక ప్రయివేటు పాఠశాల నడుస్తోంది. అచ్చంగా మట్టి రాళ్ళతో ఇంతెత్తున కట్టిన గోడ చాలా ఆశ్చర్యకరంగా అనిపిస్తుంది. ఇన్ని వందలేళ్ళ తర్వాత ఇన్ని వర్షాలు వరదలూ ప్రకృతి వైపరీత్యాలు తట్టుకుని ఇంకా ఆ మట్టిగోడ అంతెత్తున నిలబడివుండటమే ప్రత్యేకత అయితే. గోడకు నాలుగు వైపులా వున్న మట్టిబురుజుల పైకి ఎక్కేందుకు లోపటి వైపునుంచి మెట్లదారి నిర్మాణం మరింత ఆశ్చర్యంగా అనిపిస్తుంది. చెత్తాచెదారం పేరుకునివుంది కొన్ని పురుగులూ ఎలుకలూ వంటివి చేరివున్నాయి వాటిని కొంచెం జాగ్రత్తగా తప్పిస్తే ఇప్పటికీ దానిమీదకు మెట్లదారిగుండా చేరుకోవచ్చు. మట్టికోట గోడలపై అనేక రాతిపై చెక్కిన శిల్పాలు అమర్చారు. కొన్ని శిల్పాలు చెక్కిన రాళ్ళు పక్కన పడేసి ఉన్నాయి.
అసలీపేరేమిటి?
పౌరాణిక కథనాల ప్రకారం రాముడు దండకారణ్యంలో చేస్తున్న తన అరణ్యవాస సమయంలో ఈ ఊరికి కూడా వచ్చాడని చెపుతారు. వంచ అంటే వాగు అని ఒక అర్ధం అందుకేనేమో పాలలా తెల్లని గోదారి ఒడ్డున వున్న గ్రామం పాలవంచ అయ్యింది. ఇక్కడి వంచలో సీతారాములు స్నానం చేసారట కాళీయుడి లాగానే ఈ ప్రాచీన వంచలో నాగులు వుండేవేమో అందుకే నాగులవంచ, నాగులొంచ అయ్యుంటుంది. ఇక్కడి ప్రాచీన కోదండ రామాలయంలో భద్రాచలంలో వున్నట్లే సీతారాములు ఒకే వేదిక మీద దర్శనం ఇస్తారు. ఈ గ్రామంలోనే సీతారాములు సృష్టించుకున్నవిగా చెప్తున్న సీతాసాగర్, రామసముద్రం అనే రెండు చెరువులు కూడా వున్నాయి
మరో రకంగా చూస్తే
నాగపూజ ఎక్కువగా జరిగే ఈ ప్రాంతంలో నాగుల చవితినాడు పుట్టమీద వుంచి మొక్కే ఎర్రగళ్ళ పైవస్త్రాన్ని ‘‘గావంచా’’ అంటారు. నిఘంటువు అర్ధంలో గావంచా అంటే అప్రధాన వస్త్రం, స్నానాది సమయాలలో తుడుచుకునుటకు ఉపయోగించే చిన్న బట్ట లేదా తువ్వాలు అని అర్దం. మహాత్మాగాంధీ వాడివ కొల్లాయి గుడ్డ కూడా ఒక గావంచానే, విశాఖపట్నం ప్రాంతంలో ఈ గావంచా అనే మాట ఎక్కువగా వినిపిస్తుంది. ఓడల్లో రవాణా విశాఖ నుంచే జరగటం వల్లకూడా అప్పటి ఆ మాటలు ఈ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా చేరటానికి కూడా అవకాశం ఉంది. అంటే వస్త్ర పరిశ్రమకు కాణాచి అయిన ఈ ప్రాంతంలో ఈ గావంచాలను ఎక్కువగా తయారుచేసేవారా? అదీ నాగుల చవితికేనా లేక నాగులు అనే నేతపనివాడు లేదా నాగులు దుకాణం వల్లకానీ వచ్చివుంటుందా? ఏమో చరిత్రను జాగ్రత్తగా దాచుకోకపోతే ఇదిగోండి ఇలాగే పూడిపోయిన మట్టిలో ఆధారాలకోసం వెతుక్కోవలసి వస్తుంటుంది.
చారిత్రిక నేపథ్యం
నీలిమందు వర్తకంకోసం వచ్చి ఇక్కడే స్థిరపడిపోయిన డచ్‌వారిపై స్థానికుల తిరుగుబాటు జరిగింది. 1687, అక్టోబరు 13న నాగులవంచను వదిలివెళ్లినట్లు డచ్ వారు తమ చరిత్రలో రాసుకున్నారు. అలా స్వాతంత్ర్య పోరాటానికంటే, బ్రిటీష్ పాలనకంటే ఎంతో ముందు నాగులవంచలో తిరుగుబాటు ఉద్యమం జరిగింది.
వెలుపలి లంకెలు
[1] ఈనాడు ఖమ్మం/మధిర; 26,అక్టోబరు-2013; 2వ పేజీ.[2] ఈనాడు ఖమ్మం /మధిర; జనవరి-11,2014; 1వ పేజీ. [3] ఈనాడు ఖమ్మం/మధిర; 2014,జనవరి-28; 1వ పేజీ.
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా రైల్వేస్టేషన్లు
చిక్కబళ్ళాపూర్ జిల్లా
కర్ణాటక రాష్ట్ర 30 జిల్లాలలో చిక్కబళ్ళాపూర్ జిల్లా ఒకటి. చిక్కబళ్ళాపూర్ పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది.2007లో కోలార్ జిల్లాలోని గౌరిబిద్నూర్, బగెపల్లి, చికబల్లపూర్, సిద్లగట్ట, చింతామణి తాలూకాలను వేరుచేసి చిక్కబళ్ళాపూర్ జిల్లా రూపొందించబడింది. నార్త్ సౌత్ సిక్స్ లైన్ జాతీయరహదారి - 7, తూర్పు - పడమర రహదారి - 58 జిల్లా గుండా పయనిస్తున్నాయి. బెంగుళూరు నుండి చిక్కబళ్ళాపూర్, దొడ్డగంజూర్, శ్రీనివాసపూర్, కోలార్ వరకు రైలు మార్గం ఉంది.
పట్టణాలు, పర్యాటక ఆకర్షణలు
పట్టణాలు ముద్దెనహళ్ళి ప్రఖ్యాత ఇంజనీర్, స్టేట్స్‌మన్ శ్రీ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్యా జన్మస్థలం. ఇక్కడ సత్యసాయిబాబా విశ్వవిద్యాలయం (కనివెనారాయణపురా) ఉంది.
చరిత్ర
మరిగౌడ పురాణం అనుసరించి " అవంతిమాలా కుమారుడు బైరిగౌడ ఒకరోజు వేటకొరకు కొడిమంచన హళ్ళి అరణ్యానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ వేటకుక్కల ఎదురుగా ధైర్యంగా నిలిచిన ఒక కుందేలును గమనించాడు. అది చూసి ఆశ్చర్యచకితుడైన రాజప్రతినిధి తన కుమారుడితో ఇక్కడి ప్రజల ధైర్యసాహసాలకు ఇది సంకేతం అని చెప్పడు. తరువాత విజయనగ చక్రవర్తి అనుమతితో అక్కడ ఒక కోటను, పట్టణం నిర్మించాడు. అది తరువాత చిక్కబళ్ళాపూర్ పట్టణంగా అభివృద్ధి చెందింది. బైచిగౌడ పాలనా సమయంలో మైసూరు ఆధీనంలో ఉన్న ఈ భూభాగాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1762 లో చిక్కప్పనాయకా పాలనా సమయంలో ఈ పట్టణం మూడు మాసాలకాలం హైదర్ అలీ ఆధీనంలో ఉంది. హైదర్ ఆలీ సైన్యాలను చిక్కబళ్ళాపూర్ పట్టణం నుండి వెనుతీయడానికి చిక్కాప్పనాయకా 5లక్షల పకోడాలు ఇచ్చాడు.
మురారి రాయ
చిక్కప్పనాయకా తరువాత గూటీకి సంబంధించిన మౌరాయ సాహాయంతో తన అధికారాన్ని తిరిగి పొదడానికి ప్రయత్నించాడు. ఆయన చిక్కప్పనాయకాతో నంది హిల్స్ వద్ద తలదాచుకున్నాడు. వెంటనే హైదర్ అలీ చిక్కబళ్ళాపూర్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని చిక్కప్పనాయకాను ఖైదు చేసాడు. లార్డ్ కార్న్‌వాల్స్ జోక్యంతో చిక్కబళ్ళాపూర్ నారాయణగౌడాకు స్వాధీనం చేయబడింది. చిక్కబళ్ళాపూర్‌కు 18 కి.మీ దూరంలో ఉన్న పెరెసంద్ర శివాలయాన్ని సందర్శించాడని లార్డ్ కార్న్‌ వాల్స్ దర్శించాడని కొన్ని ఆధారాలు తెలియజేస్తున్నాయి. తరువాత విషయం తెలుసుకున్న టిప్పు సుల్తాన్ చిక్కబళ్ళాపూర్‌ మీద ఆధిపత్యాన్ని కోరాడు. బ్రిటిష్, టిప్పు సుల్తాన్‌కు చిక్కబళ్ళాపూర్‌ కొరకు జరిగిన యుద్ధం తరువాత టిప్పు సుల్తాన్ అపజయం అనుసరించి బ్రిటిష్ నంది హిల్స్‌ను స్వాధీనం చేసుకుని చిక్కబళ్ళాపూర్‌ పాలన నారయణగౌడాకు వదిలిపెట్టింది.తరువాత తిరిగి టిప్పు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి మద్య జరిగిన యుద్ధంలో నారయణగౌడా చిక్కబళ్ళాపూర్‌ మీద ఆధిక్యాన్ని కోల్పోయాడు. తరువాత టిప్పు సుల్తాన్‌ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చేతిలో ఓడిన తరువాత చిక్కబళ్ళాపూర్‌ మైసూరు పాలకులైన ఉడయార్ల ఆధీనంలోకి మారింది. తరువాత కర్ణాటక రాష్ట్రంలో భాగంగా మారింది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు వర్గం:కర్ణాటక వర్గం:కర్ణాటక జిల్లాలు
చందాపూర్ (తాడ్వాయి)
చందాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, కామారెడ్డి జిల్లా, తాడ్వాయి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన తాడ్వాయి నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కామారెడ్డి నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 305 ఇళ్లతో, 1196 జనాభాతో 548 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 570, ఆడవారి సంఖ్య 626. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 466 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571524 .పిన్ కోడ్: 503125.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు తాడ్వాయిలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల తాడ్వాయిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు కామారెడ్డిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కామారెడ్డిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
చందాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చందాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
చందాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బీడీలు
ఎల్లోపల్లె
ఎల్లోపల్లె, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, పోరుమామిళ్ల మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన పోరుమామిళ్ళ నుండి 25 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బద్వేలు నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 139 ఇళ్లతో, 479 జనాభాతో 785 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 242, ఆడవారి సంఖ్య 237. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 91 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593028 .పిన్ కోడ్: 516228.ఈ ఊరిలో గుడి ఉంది, బడి ఉంది, లీడర్లు ఉన్నారు, చెరువు ఉంది, కాల్వ ఉంది, వరి బాగా పండుతుంది, విద్యావంతులు ఉన్నారు, టీచర్లు ఉన్నారు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల బద్వేలులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల చల్లగరిగెళ్ళలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం బద్వేలు లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కడప లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఎల్లపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఎల్లపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఎల్లపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
రొళ్ళపహాడ్
రొళ్ళపహాడ్,, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా, ఆందోల్ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆందోల్ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సంగారెడ్డి నుండి 36 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 177 ఇళ్లతో, 829 జనాభాతో 314 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 418, ఆడవారి సంఖ్య 411. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 302 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 573504 .పిన్ కోడ్: 502270.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు జోగిపేట్ (ఆందోళ్‌)లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల మన్సాన్‌పల్లి (ఆందోళ్‌)లోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల ఆందోల్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల జోగిపేట్ (ఆందోళ్‌)లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల సంగారెడ్డిలోను, పాలీటెక్నిక్ జోగిపేట్ (ఆందోళ్‌)లోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల జోగిపేట్ (ఆందోళ్‌)లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సంగారెడ్డిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రోల్లపహాడ్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రోల్లపహాడ్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
రోల్లపహాడ్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు, మొక్కజొన్న
వడ్డిచర్ల
ఇది మండల కేంద్రమైన లింగాల ఘన్పూర్ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జనగాం నుండి 11 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1040 ఇళ్లతో, 4012 జనాభాతో 1764 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1994, ఆడవారి సంఖ్య 2018. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 810 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 59. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578245 .పిన్ కోడ్: 506303.
గ్రామ విశేషాలు
ఊరి ప్రత్యేకత ఏంటంటే భూలక్ష్మికి ఒక గుడి ఉండడం. చెరువు చివరలో భూలక్ష్మికి బండ మీద ఈ గుడి ఉంది. అసలుకు ఇదొక చిన్న గుట్ట. క్యారీలో పడి చాలావరకు పోయి చిన్న బండగా మిగిలింది. ఈ బండమీద దగ్గులమ్మ కొలువు దీరింది. రాకాసి గూల్లు కూడా ఉన్నాయి. నిలువెత్తు వీరగత్తే కూడా ఉంది.హనుమాండ్ల బండ మీద రాళ్ళతో కట్టిన గుడి ఉంది. భిన్న మైన విగ్రహాలున్నాయి. కొద్ది దూరాన రాతి ధ్వజ స్తంభం, అడుగు భాగాన ఆంజనేయుని బొమ్మ ఉంది. కట్టపైన నాగులమ్మ ఉంది. నవాబ్ పేట వాగులనుండి తీసుకవచ్చి ఈ కట్టపైన ప్రతిష్ఠించారు. చెరువులో గుర్రపు రాయి ప్రత్యేకం. 6 ఎత్తుతో 12 అడుగుల వెడెల్పుతో ఉంటుది. ఇది మునిగితే చెరువు నిండినట్టు లెక్క అని ఊరి ప్రజలు చెపుతుంటారు.కోనేటి బాయి కాడ గుడి ముందుండే రాతి స్తంభాలతో కూడిన ద్వారం ఉంది. రెండు రాతి స్తంభాలపైన అడ్డంగా మరొక రాయి పెట్టి ఉంది. కాకతీయుల కాలం నాటిదని అంతా అంటుంటారు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి జనగాంలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల నెల్లుట్లలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు జనగామలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల జనగామలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు వరంగల్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
వడ్డిచెర్లలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వడ్డిచెర్లలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వడ్డిచెర్లలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వడ్డిచెర్లలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
రూబిక్స్ క్యూబ్
రూబిక్స్ క్యూబ్ (Rubik's Cube)  1974 లో హంగేరి దేశానికి చెందిన శిల్పి, ప్రొఫెసర్ అయిన ఎర్నో రూబిక్ మొదటి సారిగా రూపొందించాడు. సాధాణంగా 3×3×3 లో వచ్చే ఈ క్యూబ్ లో (కొన్ని బొమ్మలో చూపబడినవి) ఇతర రకాలు కూడా ఉన్నాయి.
3×3×3 రూబిక్స్ క్యూబ్ లో ఒకొక్క ముఖంపై 9 గళ్ళు కలిగి, మొత్తము 54 గళ్ళు ఉంటాయి. మొత్తము 27 1×1×1 ఘనములు ఉంటాయి. మామూలుగా ఒక్కొక్క ముఖంపై ఉండే తొమ్మిదేసి గళ్ళకు ఒక రంగు చప్పున, ఆరు రంగులు (స్టికర్ లు) ఉంటాయి. పజిల్ లో ప్రశ్న గజి బిజిగా ఉన్న పజిలు. పరిష్కారము ఒకొక్క ముఖములో ఒకొక్క రంగు ఉండడము.
బయట లింకులు
వర్గం:21వ శతాబ్ద పోకడలు వర్గం:పజిల్స్ వర్గం:రూబిక్స్ క్యూబ్
ముద్దబంతి పువ్వు
వర్గం:దాసరి నారాయణరావు దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు
బొల్లవరం (గ్రామీణ)
గ్రామ భౌగోళికం
ఈ ఊరు ప్రొద్దుటూరు పట్టణానికి పశ్ఛిమాన చివర ఉండును.
ప్రధాన వృత్తులు
ఈ ఊరి ప్రజలు ముఖ్యంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి జీవించెదరు.
పదిహేను-పజిల్
పదిహేను పజిల్ కంప్యూటర్ శాస్త్రంలో ఆల్గోరిథమ్స్ వృద్ది చెయ్యడానికి వాడే ఒక శాస్త్రీయ సమస్య. ఈ సమస్యకు వాడే గణనాలు (heuristics)
ఒక చిన్న తర్కముతో (parity argument) సగానికి పైగా ఉన్న 'మొదట ఇవ్వబడిన పలకల అమరికలు' (starting positions) ను పరిష్కరించడము అసాధ్యము అని ఋజువు చెయ్యవచ్చును.
వర్గం:కంప్యూటర్ శాస్త్రం వర్గం:పజిల్స్
దాసరి అమరేంద్ర
దాసరి అమరేంద్ర తెలుగు రచయిత. అతను రాసిన కథలు అనేక పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి.
జీవిత విశేషాలు
అతను 1953, మార్చి 14 న పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, లింగపాలెం మండలానికి చెందిన ధర్మాజీగూడెంలో  దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతడి తల్లి నంబూరి పరిపూర్ణ కూడా మంచి రచయిత్రి. ఆమె ప్రజనాట్యమండలిక్, స్టూడెంట్స్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి సంస్థలలో పాల్గొనేది. ఆమె బాల్యంలో భక్త ప్రహ్లాద అనే సినిమాలో ప్రహ్లాదుని పాత్రలో నటించింది. ఇతడి బాల్యం విద్యాభ్యాసం బంటుమిల్లి, విజయవాడ, కాకినాడలో గడచింది. ఉద్యోగరీత్యా ఘజియాబాద్, బెంగుళూరు, పూణేలలో నివసించాడు. 1977లో అతని మొదటి కథ ప్రజాతంత్ర అనే పత్రికలో ప్రచురితిమైంది. అతని సాహితీ ప్రస్థానం ముఖ్యంగా 1990-91లలో ప్రారంభమైంది.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:1953 జననాలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
మల్లారం (భీమదేవరపల్లి)
మల్లారం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, హన్మకొండ, భీమదేవరపల్లి మండలం లోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన భీమదేవరపల్లి నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 47 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన వరంగల్ పట్టణ జిల్లా లోకి చేర్చారు. ఆ తరువాత 2021 లో, వరంగల్ పట్టణ జిల్లా స్థానంలో హనుమకొండ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ  గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1134 ఇళ్లతో, 3986 జనాభాతో 709 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2034, ఆడవారి సంఖ్య 1952. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 541 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 622. గ్రామం జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 572682 .పిన్ కోడ్: 505471.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి కొత్తకొండలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ముల్కనూర్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల హసన్ పర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల హనుమకొండలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు వరంగల్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల హసన్ పర్తిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు వరంగల్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మల్లారంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.