cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కలివరం
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
thumb|కలివరం పంచాయితీలోని ముద్దాడపేట ప్రాథమిక పాఠశాల కలివరంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
thumb|విశాఖ డైరీ మిల్క్ పాల సేకరణ కేంద్రం గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కలివరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కలివరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కలివరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
యెర్రంపేట
యెర్రంపేట పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
బిదినంచెర్ల
బిదినంచెర్ల, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, సింహాద్రిపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం
ఇది మండల కేంద్రమైన సింహాద్రిపురం నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పులివెందుల నుండి 36 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 796 ఇళ్లతో, 2945 జనాభాతో 2479 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1510, ఆడవారి సంఖ్య 1435. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 247 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 53. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593194 .పిన్ కోడ్: 516454.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బిదినంచెర్లలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బిదినంచెర్లలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బిదినంచెర్లలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
బిదినంచెర్లలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, పొద్దుతిరుగుడు, శనగ
జూలియన్ గిల్బే
జననం
జూలియన్ గిల్బే యుకె లో జన్మించాడు.
సినిమారంగం
2002లో రెకోనింగ్ డే అనే భయానక సినిమాతో గిల్బే తన సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. ఇందులో దర్శకుడు, స్క్రీన్ ప్లే రచయిత, నటుడు, సినిమాటోగ్రాఫర్, ఎడిటర్, మేకప్ ఆర్టిస్ట్, కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు. 2006లో  'రోలిన్ విత్ ది నైన్స్' అనే క్రైమ్ సినిబాకు దర్శకత్వం వహించడంతోపాటు ఎడిటింగ్ కూడా చేశాడు. 2007లో రైజ్ ఆఫ్ ది ఫుట్ సోల్జర్ కు దర్శకత్వం వహించి, ఎడిటింగ్ చేశాడు. 2009లో జేక్ వెస్ట్ తీసిన డాగ్హౌస్ అనే హాస్య భయానక సినిమాకు ఎడిటర్ గా పనిచేశాడు.
2011లో తన సోదరుడు విల్ గిల్బేతో కలిసి రాసిన సర్వైవల్ థ్రిల్లర్ ఎ లోన్లీ ప్లేస్ టు డై అనే సినిమాకు దర్శకత్వం వహించి ఎడిటింగ్ చేశాడు.
2013లో గిల్బే విల్ గిల్బే, క్రిస్ హోవార్డ్లతో కలిసి రాసిన అంతర్జాతీయ థ్రిల్లర్ ప్లాస్టిక్ కు దర్శకత్వం వహించాడు.
2014లో "ది ఎబిసి'స్ ఆఫ్ డెత్ 2" అనే లఘు చిత్ర విభాగానికి దర్శకత్వం వహించాడు.
2018లో ఫ్రెడ్డీ థోర్ప్, ఎమ్మా టాచర్డ్ - మాకీ నటించిన డ్రామా సినిమా సమ్మిట్ ఫీవర్ కు దర్శకత్వం వహించాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఇతని ముత్తాత బ్రిటిష్ నటుడు నిగెల్ బ్రూస్, ఇతని సోదరుడు విల్ స్క్రీన్ ప్లే రచయిత.
బయటి లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1978 జననాలు వర్గం:అమెరికన్లు వర్గం:అమెరికా వ్యక్తులు వర్గం:అమెరికన్ రచయితలు వర్గం:అమెరికా సినిమా దర్శకులు వర్గం:అమెరికా సినిమా నటులు
వట్వర్లపల్లి
వట్వర్లపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా,అమ్రాబాద్ మండలానికి చెందిన రెవెన్యూ గ్రామం. ఇది జనగణన పట్టణం.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనాబా గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 4,544 - పురుషుల సంఖ్య 	2,261 - స్త్రీల సంఖ్య 2,283 - గృహాల సంఖ్య 	1,123
రాజకీయాలు
2013, జూలై 31న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా సోని ఎన్నికైంది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:జనగణన పట్టణాలు వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా జనగణన పట్టణాలు
రాజా దాహిర్
రాజా దాహిర్ సేన్ (సా.శ. 663 - 712) సింధు ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన చిట్టచివరి హిందూ రాజు.ఈ ప్రాంతం ప్రస్తుత పాకిస్థాన్ లో ఉంది. సా.శ. 711 లో, అతని రాజ్యాన్ని అరబ్ జనరల్ ముహమ్మద్ బిన్ ఖాసిమ్ నేతృత్వంలోని ఉమయ్యద్ కాలిఫేట్ స్వాధీనం చేసుకుంది. ఆధునిక నవాబ్‌షా సమీపంలో సింధు నది ఒడ్డున జరిగిన అరోర్ యుద్ధంలో అతను మరణించాడు. అతని వంశీకులు ఇప్పుడు దహ్రీ పేరుతో కరాచీలో నివసిస్తున్నారు.
చాచ్‌నామాలో పాలన గురించి
చాచ్‌నామా సింధ్ ప్రాంతాన్ని అరబ్బులు ఆక్రమించిన వృత్తాంతాన్ని వివరించే అత్యంత పురాతన కథనాలు. దీనిని అరబ్ ముహమ్మద్ అలీ బిన్ హమీద్ బిన్ అబూబకర్ కుఫీ సా.శ. 1216 లో పర్షియన్ భాషలోకి అనువదించాడు దీని ఒరిజినల్ అరబిక్ గ్రంథాన్ని తకాఫీ కుటుంబం (ముఖ్తార్ అల్-తకాఫీ బంధువులు) రాసినట్లు భావిస్తున్నారు.
దాహిర్ రాజ్యాన్ని కన్నౌజ్ రాజు రామాల్ ఆక్రమించుకున్నాడు
ఉమయ్యద్‌లతో యుద్ధం
"'నేను అరబ్బులను యుద్ధ క్షేత్రం లోనే కలుస్తాను. నా శాయశక్తుల వారితో యుద్ధం చేస్తాను. నేను వాళ్ళను ఓడిస్తే నా రాజ్యం బలోపేత మౌతుంది. నేను వీరస్వరగం పొందితే, నా చరిత్ర అరేబియా, భారతదేశ పుస్తకాల్లో లిఖిస్తారు. గొప్పవాళ్ళు నా గురించి మాట్లాడుతారు. అది ప్రపంచం లోని ఇతర రాజులు వింటారు. రాజా దాహిర్ తన రాజ్యం కోసం శత్రువుతో పోరులో తన విలువైన ప్రణాలను పణంగా ఒడ్డాడు అని చెప్పుకుంటారు'"బస్రా గవర్నరు అల్ హజ్జజ్ ఇబ్న్ యూసుఫ్, రాజా దాహిర్‌పై దండెత్తడానికి ప్రాథమిక కారణం, సేరేండిబ్ (ఆధునిక శ్రీ లంక) రాజు, ఖలీఫాకు పంపిస్తున్న బహుమతులను దేబల్ తీరం వద్ద సముద్రపు దొంగలు కొల్లగొట్టడమని చాచ్‌నామాలో రాసారు. బవారిజ్ అని కూడా పిలువబడే మేడ్‌లు (సింధ్‌లో నివసిస్తున్న సిథియన్ల తెగ) గతంలో సస్సానిడ్ షిప్పింగ్‌పై, టైగ్రిస్ నది ముఖద్వారం నుండి శ్రీలంక తీరం వరకు, దోపిడీలు చేసేవారు. ఇప్పుడు అరబ్ నౌకలను కూడా వారి స్థావరాలైన కచ్, దేబల్, కథియవార్ ల వద్ద దోచుకోగలుగుతున్నారు. link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:Sindh_700ad.jpg|కుడి|thumb|400x400px|సా.శ. 700 లో రాజా అధీనంలో ఉన్న సింధ్. ఉమయ్యద్ కాలిఫేట్ [[భారత ఉపఖండము|భారత ఉపఖండంలోని పశ్చిమ సరిహద్దులో అభివృద్ధి చెందుతున్నట్లు చూడవచ్చు. ]] హజాజ్ తదుపరి దండయాత్ర ముహమ్మద్ బిన్ ఖాసిం ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభించారు. 711 లో బిన్ ఖాసిమ్ డెబల్ వద్ద దాడి చేశాడు. అల్-హజ్జ్ ఆదేశాల మేరకు మునుపటి విఫలమైన దాడిలో పట్టుబడ్డ బందీలను, ఖైదీలను విడిపించాడు. ఇది కాకుండా, సాధారణంగా ఫిరాయింపుదారుల నుండి, ఓడిపోయిన ప్రభువుల నుండి మద్దతు పొందడం, సహకరించడం వారి విధానంగా ఉంది. డెబల్ నుండి బిన్ ఖాసిమ్ సరఫరాల కోసం నెరున్‌కు వెళ్ళాడు. ఆ నగరపు బౌద్ధ గవర్నరు దీనిని మొదటి దండయాత్ర లోనే తాము కాలిఫేట్‌కు సామంతులుగా ఒప్పుకుని ఉన్నాడు. ఈ రెండవదాడికి లొంగిపోయాడు. ఖాసిం సైన్యాలు సివిస్తాన్ (సెహ్వాన్) ను పట్టుకుని, అనేక మంది గిరిజన ముఖ్యుల విధేయత పొందాడు. పరిసర ప్రాంతాలను స్వాధీనపరచుకున్నాడు. అతని సంయుక్త దళాలు సిసాం వద్ద ఉన్న కోటను స్వాధీనం చేసుకుని సింధు నదికి పశ్చిమాన ఉన్న ప్రాంతాన్ని దక్కించుకున్నాయి.
స్థానిక గిరిజనులైన మెడ్స్, నెరున్ యొక్క బౌద్ధ పాలకులు, బజ్రా, కాకా కోలాక్, సివిస్తాన్ ల కాల్బలాన్ని తన అశ్విక దళానికి మద్దతుగా తీసుకుని ముహమ్మద్ బిన్ ఖాసిమ్, దాహిర్‌ను ఓడించి, అతడి రాజ్యం లోని తూర్పు భూభాగాలను ఉమయ్యద్ కాలిఫేట్ లో కలిపేసుకున్నాడు.
దాహిర్ అప్పుడు కాసిమ్‌ను సింధు నదిని దాటకుండా నిరోధించడానికి ప్రయత్నించాడు. తన బలగాలను దాని తూర్పు ఒడ్డుకు తరలించాడు. అయితే, చివరికి కాసిమ్, జితోర్ వద్ద నదిని దాటి జైసియా (దాహిర్ కుమారుడు) నేతృత్వంలోని బలగాలను ఓడించాడు. ఖాసిమ్ 671 లో రౌర్ (ఆధునిక నవాబ్‌షా సమీపంలో) వద్ద దాహిర్‌తో పోరాడి అతడిని చంపాడు. సింధు నది ఒడ్డున జరిగిన అరోర్ యుద్ధంలో దాహిర్ మరణించాక, అతని తలను నరికి హజ్జాజ్ బిన్ యూసుఫ్‌కు పంపించాడు
చాచ్‌నామాకు చెందిన ముగ్గురు మహిళలు
చ్‌నామాకు చెందిన ముగ్గురు మహిళలు, దాహిర్ భార్య అయిన రాణి లాడీ కి, అతడి కుమార్తెలు సూరియా, ప్రీమాల్ లకు సింధీ సాంస్కృతిక జ్ఞాపకాల్లోను అలాగే విస్తృత భారతీయ చరిత్రలోనూ సమానమైన స్థానం ఉంది. సామ్రాజ్య దురాక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా ఉత్తేజపరచేందుకూ, సింధ్ జాతీయతను వివరించడానికీ ఈ కథలను పారాయణం చేస్తారు. గర్వించదగిన, పురాతన సింధీ సంస్కృతి యొక్క సాహసోపేతమైన వ్యక్తిత్వంగా ఈ స్త్రీలను చూస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:మహారాజులు
గయ
గయ,  హిందువులకు, బౌద్ధులకు పవిత్రమైన స్థలం. ఇది బీహార్ రాష్టంలో గయ జిల్లాలో ముఖ్యపట్టణం. రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నా నుండి 100 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గయ చారిత్రాత్మక మగధ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది.
చరిత్ర
గయ చరిత్ర గౌతమబుద్ధుడు జన్మించిన తరువాత చరిత్రపుటలలోకి ఎక్కింది. గయకు 11 కిలోమీటర్లదూరంలో బుద్ధునికి జ్ఞానోదయం కలిగిన బోధగయ ఉంది. గయకు సమీపంలో రైగిర్, నలందా, వైశాలి, పాటలీపుత్ర ఉన్నాయి. ఈ పురాతన ప్రపంచానికి జ్ఞానభాండాగారమని కీర్తించబడుతుంది. గయ మగధ సామ్రాజ్యంలో ఒక భాగం. పాటలీపుత్ర నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని మౌర్యులు సామ్రాజ్యాన్ని పాలించారు. మౌర్యుల కాలంలో నలందావిశ్వవిద్యాలయం ప్రజలను విజ్ఞానవంతులని చేయడంలో ప్రథమస్థానంలో ఉంది.
సా.శ. 1810 లో గయ రెండు భాగాలుగా ఉండేది. ఒకభాగం పూజారులు నివసించే భాగం. ఈ భాగాన్ని గయ అనేవారు. రెండవ భాగంలో న్యాయవాదులు, వ్యాపారులు ఉండేవారు. దానిని ఎలహాబాద్ అనేవారు. అయినా తరువాత రోజులలో కలెక్టర్ సాహెబ్ థోమస్ ఈ నగర పునరుద్ధరణ చేసిన తరువాత దీనిని సాహెబ్‍గంజ్ అంటూ వచ్చారు. ప్రఖ్యాత జాతీయవాది బీహార్ విభూతి డాక్టర్ అనుగ్రహ నారాయణ్ సిన్హా జన్మస్థలమిదే. ఇతను బీహార్ మొదటి ఉపముఖ్యమంత్రి, ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేసాడు. అలాగే మగధ చివరి రాజైన టెకారీ జన్మించిన నగరం ఇదే. ప్రఖ్యాత జాతీయవాది, కిసాన్ ఆందోళన్ నాయకుడు, స్వామి సహజానంద సరస్వతి గయలోని నేయమత్ పూర్ వద్ద ఆశ్రమనిర్మాణం చేసాడు. తరువాత అది బీహార్ స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకులకు కేంద్రమైంది.అతని అంతరంగిక సహాయకుడు వీర్ కేశ్వర్ సింగ్ ఆఫ్ పరిహాస్. భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ కు చెందిన ప్రముఖ నాయకులందరూ దాదాపు ఈ ఆశ్రమానికి తరచుగా యదునందన శర్మను చూడడానికి విచ్చేసేవారు. యదునందన్ గయజిల్లా రైతులకు నాయకుడుగా కిసాన్ ఆందోళన్ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించాడు. తరువాతి కాలంలో స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకుడైన సహజానంద సరస్వతి రైతులకు నాయకత్వం వహించాడు. బీహార్ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో విస్తారంగా పాల్గొన్నది. స్వతంత్రోద్యమ కాలంలో 1922 లో ఇక్కడ దేశ్ బంధు చిత్తరంజన్ దాసు నాయకత్వంలో జాతీయ కాంగ్రెస్ సభ నిర్వహించబడింది. ఆ సభలో ప్రముఖ స్వాతంత్ర్యోద్యమ నాయకులందరూ భాగస్వామ్యం వహించారు. మోహ‍న్‍దాస్ కరమ్‍చంద్ గాంధీ, డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్, డాక్టర్ అనుగ్రహ్ నారాయణ్ శర్మా, సరదార్ పటేల్, మౌలానా ఆజాద్, జవహర్ లాల్ నెహ్రూ, శ్రీకృష్ణ సింహా వంటి మహామహులు ఆ సభలో పాల్గొన్నారు.
గయ నియోజకవర్గానికి శ్రీ ఈశ్వర్ చౌదరి ఐదవ, ఆరవ, తొమ్మిదవ 1971-79 నుండి 1989 -1991 వరకు పార్లమెంట్ సభ్యుడుగా ఉన్నాడు. అతను ప్రఖ్యాత సంఘసేవకుడు.అతని జీవితాన్ని బలహీనవర్గాలను ముందుకు తీసుకురావడానికి అంకితం చేసాడు. పార్లమెంటులో క్రియాశీలకంగా పనిచేసాడు. షెడ్యూల్ కులాలు. గిరిజనుల సంక్షేమానికి కృషిచేసాడు.అతని సేవలు శ్రామిక సంక్షేమ మంత్రిత్వశాఖ సలహా కమిటీలో కూడా కొనసాగాయి. 1991 మే మాసంలో ఆయన తన 52వ సంవత్సరంలో పదవ పార్లమెంటరీ ఎన్నికలలో పోటీ చేసిన సమయంలో తుపాకితో కాల్చివేయబడ్డాడు.
పేరువెనుక చరిత్ర
గయాసురుడు కావడానికి రాక్షసుడే అయినా మహా భక్తుడు. ఆయన రాక్షసులకు రాజు. వేలాది సంతవ్సరాలు మహావిష్ణువును ప్రసన్నం చేసుకునేందుకు చాలా గొప్ప తపస్సు చేశారు. తను చేసిన అద్భుతమైన తపస్సుకు ప్రసన్నుడై మహావిష్ణువు వరం కోరుకొమ్మనగా నా శరీరం అన్ని పరమ పావనమైన తీర్థాలకన్నా పవిత్రమై ఉండేలాగా వరం కావాలని కోరుకున్నారు. విష్ణువు ఆ కోరికను మన్నించగా గయాసురుని శరీరం పరమ పవిత్రమైపోయింది. బ్రహ్మహత్య, సురాపాన, స్వర్ణస్తేయ, గురుతల్ప మొదలైన పంచమహాపాపాలు సహితంగా అన్ని రకాల పాపాలు ఆయన శరీరాన్ని తాకగానే నశించిపోయేవి. ఆయనను తాకివెళ్ళిన ప్రతివారూ నేరుగా మోక్షాన్ని పొందేవారు, అంతేకాక కీటకాలు, సూక్ష్మజీవులు కూడా గాలికి కొట్టుకువస్తూ ఆయన శరీరాన్ని తాకిపోతూండగానే మోక్షాన్ని పొందేవి.ఇది కాక ఆయన చేసిన గొప్ప యాగాలు, పుణ్యకార్యాల వల్ల నేరుగా ఇంద్రపదవి లభించింది, అప్పటివరకూ స్వర్గాధిపతిగా ఉన్న ఇంద్రుడు పదవీభ్రష్టుడయ్యారు. పదవిని కోల్పోయిన ఇంద్రుడు కూడా ఘోరమైన తపస్సు చేసి బ్రహ్మదేవుడిని ప్రసన్నం చేసుకున్నారు. బ్రహ్మ ఓ గొప్ప యాగాన్ని తలపెట్టానని, దానికి తగ్గ పరమ పవిత్రమైన స్థలాన్ని చూపించమని గయాసురుణ్ణి కోరారు. గయాసురుడు చాలా భారీకాయుడు. 576 మైళ్ళ పొడవు, 268 మైళ్ళ నడుము చుట్టుకొలత కలిగిన అతికాయుడు కాబట్టి పవిత్రమూ, విశాలమూ అయిన తన తలపై యజ్ఞం చేసుకొమ్మని అనుమతించారు.బ్రహ్మ యాగం వేడికి గయుని తల కదలడం ప్రారంభించింది. దాన్ని కదలకుండా చేసేందుకు బ్రహ్మ చాలా పెద్దపెద్ద శిలలను గయాసురిని తలపై పెట్టసాగారు. ఆ శిలలేవీ కూడా గయాసురుని తల కదలకుండా ఆపలేకపోగా అవన్నీ చుట్టూ పడి రామపర్వతం, ప్రేతపర్వతం వంటివి ఏర్పడ్డాయి. దానితో బ్రహ్మ చివరకు మరీచి శాపం వల్ల శిలగా మారిన మహాపతివ్రత దేవవ్రత శిలను తీసుకువచ్చి తలపై పెట్టారు. శిలారూపంలోనున్న మహాపతివ్రతను తోసివేయలేక కదలికలు కట్టడి చేసుకున్నా మొత్తానికి మానుకోలేకపోయాడు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించగా ఆయన గదాధారుడై వచ్చి తన కుడికాలు గయాసురుని తలపై పెట్టి తొక్కిపట్టారు.గయాసురుడు ఆ సమయంలో విష్ణుమూర్తిని ప్రార్థించి ''నా శరీరం పరమ పవిత్రమైన తీర్థక్షేత్రంగా వరం పొందింది. నా తలపై బ్రహ్మదేవుడే యాగం చేశాడు. పతివ్రతయైన దేవవ్రత శిలారూపంలో నిలిచింది. సాక్షాత్తూ మహావిష్ణువువైన నీవే కుడిపాదాన్ని పెట్టావు. ఇన్ని పొందిన నా శిరోమధ్యపాద భాగాలు పితృదేవతలను సైతం తరింపజేసే ప్రభావశాలి, పరమ పవిత్రమూ అయిన దివ్యక్షేత్రములయ్యేట్టుగా, అవి తన పేరున వ్యవహరింపబడేట్టుగా వరం కావాలని'' కోరి పొందారు.
దాని వల్లనే ఆయన శరీరంలో తల భాగంలో ఉన్న ఈ పట్టణం పరమ పవిత్రంగా పితరులను తరింపజేసే ప్రాంతంగా పేరొందింది.
గయలో పవిత్ర క్షేత్రాలు
left|thumb|200px|మహాబోధి ఆలయం, బోధ గయ. గౌతమ బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందిన ప్రదేశం.
బౌద్ధ, హిందూ మతాలకు గయ ఒక పవిత్రనగరం. పవిత్ర ఫలగూ నదీతీరము స్నాన ఘట్టాలు, ఆలయాలు బారులుతీరి ఉంటాయి. రావిచెట్లు, అక్షయవట్, మర్రిచెట్టు మొదలైన పవిత్ర వృక్షాలుకూడా ఉన్నాయి. పవిత్రమైన మంగళగౌరి ఆలయం సతీదేవి ఛాతీ భాగం పడిన ప్రదేశమని విశ్వసించబడుతుంది. ప్రస్తుతం ఫలగూ నదీతీరంలో చాలా ప్రసిద్ధిచెందిన విష్ణుపద్ ఆలయం ఉంది. అక్కడ విష్ణుపాద ముద్రలు ఉంటాయి. గయాసురుని చాతి మీద భగవానుడైన మహావిష్ణువు పాదము ఉంచిన ప్రదేశం ఇదే. విష్ణుపద్ ఆలయంలో భూమిహార్ బ్రాహ్మణులు వంశపారంపర్యంగా పూజలు చేస్తుంటారు. పక్కన జిల్లా అయిన హజారీభాగ్ నుండి వచ్చే గయావాల్ పాండాలు ఇక్కడ పూజాదికాలకు యాత్రీకులకు సహకరిస్తుంటారు. 18వ శతాబ్దిలో దేవి అహల్యాభాయ్ హోల్‌కర్ ప్రస్తుత ఆలయం నిర్మించింది. విష్ణుపద్ ఆలయంలోని పాదముద్రలను బౌద్ధసంప్రదాయం కూడా గౌరవిస్తుంది. భగవాన్ విష్ణుమూర్తి దశావతారాలలో బుద్ధుడు ఒకడని విశ్వసించబడుతుంది.
గయ హిందువులకు పితరులకు మోక్షప్రదాయకమైన నగరంగా విశ్వదించబడుతుంది. ఇక్కడ పితరులకు పిండప్రదానం చేస్తే పితరులకు మోక్షం లభిస్తుందని హిందువుల విశ్వాసం. శ్రీరాముడు తనదేవేరి సీత, సోదరుడైన లక్ష్మణునితో ఇక్కడకు వచ్చి పితరులకు పిండప్రదానం చేసినట్లు పురాణకథనాలు వర్ణిస్తున్నాయి. పిండప్రదానానికి ముందు స్నానమాచరించడానికి శ్రీ రాముడు వెళ్ళిన సమయంలో మహారాజైన దశరథుని హస్తాలు రెండు సీతముందు కనిపించి తాను చాలా ఆకలిగా ఉన్నానని రామునికి బదులుగా పిండం ప్రదానం చెయ్యమని సీతను అడుగగా సీతాదేవి పిండములు తీసి ఆచేతులలో ఉంచింది. శ్రీరాముడు తిరిగి వచ్చి యధావిధిగా పిండములు ప్రదానము చేసే సమయములో అతని తండ్రి ఆ పిండాలను స్వీకరించక పోయినప్పుడు శ్రీరాముడు ఆశ్చర్యానికి గురికావడమే కాక బాధపడ్డాడు. తరువాత సీతాదేవి జరిగిన ఉదంతం వివరించి సాక్ష్యానికి ఫలగు నది సమీపంలో నిలిచియున్న బ్రాహ్మణుని, ఆవుని, రావిచెట్టుని పిలిచింది. రావిచెట్టు తప్ప మిగిలిన వారు సాక్ష్యం చెప్పలేదు. ఆవు శ్రీ రామునికి భయపడి, ఫల్గూ నది శ్రీరాముని నుండి అధిక వరాలు పొందడానికి, బ్రాహ్మణుడు శ్రీరాముని నుండి అధిక దక్షిణ పొందాలని నిజం చెప్పలేదు. సీతాదేవి ఆముగ్గిరిని శపించిందని పురాణకథనం వివరిస్తుంది. శాపకారణంగా ఫల్గూనదిలో నీరు ఇంకి పోయింది. రావిచెట్టును శాశ్వతంగా జీవించమని వరమిచ్చింది. ఈ రావిచెట్టు ఆకులు ఎప్పుడూ రాలవని ఎప్పుడూ పచ్చగానే ఉంటాయని ఇక్కడివారు చెప్తున్నారు. అక్షయ వృక్షం అంటే ఎప్పటికీ క్షయం పొదని వృక్షం అని అర్ధం. కరువు సమయంలో కూడా ఈ వృక్షం పచ్చగా ఉంటుంది.
బౌద్ధులకు ఒక ప్రాముఖ్యమైన యాత్రాక్షేత్రం. ఈ బ్రహ్మయోని కొండల మీద బుద్ధుడు ఆదిత్య పర్యాయ సూత్రాలను బోధించాడని చెప్పబడుతుంది. ఈ సూత్రాలను విన్న వేలాది అగ్నిఆరాధకులు. జ్ఞానసిద్ధి పొందారని అందువలన ఈ కొండని గయాసిసా అని పిలిచేవారని చెప్పబడుతుంది.
జమ్మా మసీద్
గయలో ఉన్న జమ్మా మసీద్ బీహారులోనే అతిపెద్ద మసీదు. ముజాఫీరి రాజకుటుంబం 150 సంవత్సరాలక్రితం ఈ మసీదును నిర్మించారు. ఇక్కడ ఒకేసారి వేలమంది నమాజ్ చేసేవీలుంది. ప్రస్తుతం ఈ మసీదును చారిత్రక ప్రదేశంగా చూపుతున్నారు.
సంత
గయలో వ్యాపార ఆధారిత సంతలు అనేకం జరుగుతున్నా సంవత్సరానికి రెండుమార్లు జరిగే జంతువుల సంత మాత్రం ప్రత్యేకత సంతరించుకున్నది. ఫల్గు నదీతీరంలో విష్ణుపద్ ఆలయానికి ఎదురుగా ఈ సంత నిర్వహించబడుతుంది. ఈ సంత సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబించేలా ఉంటుంది.
ప్రాచీన చరిత్ర
గయ నుండి ఇంచుమించు 15 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నది బుద్ధ గయ, గౌతమ బుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందిన ప్రదేశం. చుట్టుప్రక్కల నలందా, వైశాలి, పాటలీపుత్రం) ఆనాటి విజ్ఞానానికి మూల స్తంభాలుగా నిలిచి, మౌర్య రాజ్యంలో భాగంగా భారతదేశ పరిధి దాటి వ్యాపించాయి. ఈ కాలంలో గయ మగధ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది.
అహార విధానం
బీహార్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాలలో జానాదరణ పొందిన చిరుతిండి పదార్ధాలు గయలో కూడా ఉన్నాయి. గయలో వాడుకలో ఉన్న ఇతర ఆహారాలు మాత్రం అసలైన బీహార్ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి ఉంటాయి. వీటిలో చాలా ప్రసిద్ధమైన ఆహారం సత్తు. లిత్తి-చోఖా, లిత్తి, పిత్త, పూయా, మరుయా- కా- రోటీ, బారీ-డాల్, సత్తు-కా-రోటీ, బైగాన్ భరతా, సుఖాతా, కోపల్కీ కోఫ్తా, చాలా ప్రసిద్ధమైన టవర్ చౌక్ చాట్ మొదలైనవి.
మిఠాయిలు
అధికంగా ఇవి తెకేరీ రోడ్డు, రమణా, గయలో లభ్యమౌతున్నాయి. ఇవి కోల్‌కతా, డిల్లీలో కూడా లభ్యమౌతాయి.
ఈ మిఠాయిలను తడిలేకుండా ప్యాక్ చెయ్యడానికి, నిలువ ఉంచడానికి, రవాణాచేయడానికి వీలుగా తయారుచేస్తారు. బెంగాలి మిఠాయిలు అనేకం చక్కెర పాకంలో నానవేసి తయారు చేయబడతాయి కనుక అవి తడిగా ఉంటాయి. ఇంటికి వచ్చిన బంధువులు తిరిగిపోయే సమయంలో వారికి ఈ మిఠాయిలను బహుమతిగా ఇచ్చే సంప్రదాయం వాడుకలో ఉంది. గయలో దారివెంట విక్రయించబడుతున్న ఆలూ-కచాలూ, చాట్, ఆలూ-కచాలూలు ఉడికించిన బంగాళదుంపలు, కారం, జిలకరపొడులను చల్లి, ఉప్పు చింతపండు రసం కలిపి తయారుచేస్తారు. వీటిని ప్రత్యేకంగా బటామోర్ ప్రాంతంలో విక్రయిస్తుంటారు. పాఠశాలలు, కళాశాలల సమీపంలో వీటిని తప్పక విక్రయిస్తుంటారు. వీటిని పిల్లలు, యువత అధికంగా ఇష్టపడుతుంటారు.
చిరుతిండి
గయ వాసులు కారమైన చిరుతిండిని అభిమానిస్తారు. గయలో మాత్రమే చూడతగిన కొన్ని ప్రత్యేకమైన చిరుతిండులు కొన్ని ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రబలమైనది సమోసా చాట్. ఆలూ-కచాలూ, సాబుదానా- బాదం భూంజా, ఆలూ చాట్ మొదలైనవి. ప్రమోద్ బందర్ దుకాణం ఈ ఆహారపదార్ధాల విక్రయంలో ప్రసిద్ధిచెందినది.
విద్య
గయలో బిహార్ స్కూల్ ఎక్జామినేషన్ స్కూల్‌కు అనుసంధానంగా జిలా స్కూల్, హాది హాష్మి ఉన్నత పాఠశాల, క్వాస్మీ ఉన్నత పాఠశాల, హరిదాస్ సెమినరీ ( టౌన్ స్కూల్), థియోసాఫికల్ మోడెల్ స్కూల్, గయ ఉన్నత పాఠశాల, అనుగ్రహ కన్యా విద్యాలయ, మహావీర్ స్కూల్, గవర్నమెంట్ ఉన్నత పాఠశాల విద్యాసేవలందిస్తున్నాయి. న్యూ డిల్లీకి చెందిన కేంద్రీయ విద్యాలయ సంఘటన్ కి అనుసంధానంగా రెండు కేంద్రీయ విద్యాలయ పాఠశాలలు సేవలందిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వేతర పాఠశాలలో అధికంగా ఐ.సి.ఎస్.ఈ, సి.బి.ఎస్.ఈ బోర్డుకు అనుసంధానంగా పనిచేస్తున్నాయి. బ్రిటిష్ శకానికి ముందుగా స్థాపించబడి కొన్ని శతాబ్దాలుగా విద్యాసేవలందిస్తున్న సర్వస్వతంత్ర విద్యా సంస్థ అయిన నజారెత్ అకాడమీ ఇప్పటికీ తన సేవలు కొనసాగిస్తున్నది. బోధగయలో ఉన్న ఒకేఒక పాఠశాల నాన్ గరవర్నమెంట్ ఆర్గనైజేషన్ చారిటబుల్ స్కూల్ అయిన జ్ఞాన్ నికేతన్ స్కూల్ తనవంతుకు విద్యాసేవలందిస్తుంది. ఈ పాఠశాల పరిసరరాంతాలలో ఉన్న ఐదు గ్రామాలలోని 200 మంది బాలబాలికలకు ఉచిత విద్యను అందిస్తున్నది. క్రేన్ పాఠశాల ఐదు దశాబ్ధాలుగా విద్యాసేవలు అందిస్తూ నగరంలో అత్యున్నత పాఠశాలగా పేరుప్రతిష్ఠలు సంపాదించుకున్నది. ఈ పాఠశాలలో విద్యార్థులకు విద్యాబోధనతో ఇతర రంగాలలో శిక్షణాతరగతులు నిర్వహిస్తూ విద్యార్థులకు ఉన్నత స్థాయి విద్యను అందిస్తున్నది.
గయలో ఉన్న ఒకేఒక విశ్వవిద్యాలయం మగధ్ విశ్వవిద్యాలయం. ఇదే బీహారులోని అత్యంత పెద్ద విశ్వవిద్యాలయం. బోధ్ గయ సమీపంలో ఉన్న ఈ విశ్వవిద్యాలయం విద్యామంత్రి ఎస్.ఎన్ సింహా చేత స్థాపించబడింది. సైన్స్, ఆర్ట్స్, కామర్స్, మేనేజ్మెంట్, కంప్యూటర్ అప్లికేషన్స్ వంటి విద్యలలో డిగ్రీ, పోస్ట్ గ్రాజ్యుయేట్ విద్యలను అందిస్తున్న పలు కళాశాలలు ఉన్నాయి. గుర్తింపు పొందిన కళాశాలలలో గయ కాలేజ్ (ఎన్.ఎ.సి గ్రేడ్ ఎ గుర్తింపును పొందింది ), అనుగ్రహ్ మెమోరియల్ కాలేజ్, గయ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ (జి.సి.ఇ), జగ్‌జీవన్ కాలేజ్, మహేష్ సింగ్ యాదవ్ కాలేజ్, మిర్జా గాలిబ్ కాలేజ్, గౌతం బుద్ధ మహిళా కాలేజ్ (జి.బి.ఎం కాలేజ్) మొదలైనవి. ఒ.టి.ఎ గయలో ఆఫీసర్స్ ట్రైనింగ్ అకాడమీ అనే కొత్త అకాడమీ స్థాపించబడింది.
పగడపు దిబ్బ
సాంకేతిక భాషలో ప్రవాళ భిత్తికగా పిలవబడే పగడపు దిబ్బని ఇంగ్లిషులో కోరల్ రీఫ్ అని అంటారు. సీలెంటిరేటా జీవులు కాల్షియం కార్బొనేట్ కవచాన్ని నిర్మించుకుంటాయి. దీనినే ప్రవాళం (పగడం) (కోరల్) అంటారు. కాల్ కేరియస్ అస్తిపంజరం ఏర్పరచు అన్ని సీలెంటిరేటా జీవులకు ప్రవాళము అన్వయింపబడుతుంది. framed|కుడి
గయ
సైనిక శిక్షణ
ఈ అకాడమీ ప్రారంభించే ముందు జెండా ఎగురవేసే కార్యక్రమం రూపొందించబడింది. మతాతీత ఇండియన్ ఆర్మీని రూపొందించే ప్రయత్నంలో ఈ అకాడమీ స్థాపించబడింది. వివిధ మతాలకు చెందిన పుస్తకాలలో ఈ సైనికశిక్షణాకేంద్రం గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఈ అకాడమీలో ఇతర సైనిక అకాడమీలలో చోటు చేసుకోని కళల శిక్షణకు వసతి చేయబడింది. ఈ అకాడమీ చిహ్నంలో రెండు భాగాలున్నాయి. పైభాగంలో బూడిద రంగు ఉంటుంది. కింది భాగంలో రక్తవర్ణం ఉంటుంది. రక్తవర్ణం ఉన్న కింది భాగంలో ధర్మచక్రాన్ని కాపాడుతున్న రెండు కత్తులు ఒకదానిని ఒకటి అడ్దగిస్తున్నట్లు ఉంటాయి. దానికి కింది భాగంలో దేవనాగరి లిపిలో " శౌర్య, జ్ఞానం, సంకల్పం " అనే నినాదం ఉంటుంది.
పగడపు దిబ్బ
ప్రవాళములలో ఏవో కొన్ని హైడ్రొజొవన్ పాలిప్ లు తప్ప మిగిలిన అన్ని ప్రవాళములు అంథొజొవా తరగతికి చెందినవి. ఎరుపు, నీలం, నలుపు ప్రవాళాలు అల్ల్సియయోనేరియ క్రమానికి చెందినవి. ప్రవాళాలు ప్రవాళాల గోడలను ఏర్పరుస్తాయి.
గయ
సైనిక శిక్షణ
2011 జూలై నుండి 2012 జూన్‌ మద్య కాలంలో ఈ అకాడమీ నుండి 149 మంది సైనికాధికారులు శిక్షణ పూర్తిచేసుకున్నారు. అలాగే 2012 జూన్ 8 లో ఈ శిక్షణాధికారుల మొదటి సైనికవిన్యాసం జరిగింది. 2012 2012 జనవరి డిసెంబరు 8 నాటికి మధ్యలో ఈ అకాడమీ నుండి రెండవ జట్టు సైనికాధికారులు శిక్షణ పూర్తి చేసుకున్నారు. 2012లో టి.ఇ.ఎస్ 26, ఎస్.సి.ఒ 29 కోర్సులలో మొత్తం 176 సైనికాధికారులు శిక్షణ పూర్తిచేసుకున్నారు. ప్రస్తుతం మూడవ విడతగా 350 మంది సైనికాధికారులుగా శిక్షణ పొందుతున్నారు.
పగడపు దిబ్బ
ఇతర లింకులు
వర్గం:సముద్ర జీవులు
గయ
సైనిక శిక్షణ
గయ విద్యార్థులు చాలా శ్రమకుఓర్చగలిగిన వారు. మాంపూర్ లోని పాత్వాటోలి వద్ద ఉన్న పవర్ లూం పరిశ్రకు చెందిన కుటుంబాల నుండి వరసగా పదిమంది విద్యార్థులు వారి కృషికి ఫలితంగా ఐ.ఐ.టిలో చదవడానికి అర్హులు కావడం గమనార్హం. పత్వాటోలికి " అభియంతా విహార్ " (ఇంజనీర్ల ప్రదేశం) అని పేరు మార్చబడుతుందన్న సమాచారం ప్రచారంలో ఉంది. అయినప్పటికీ జి.ఐ.ఐ.టి వంటి శిక్షణా కేంద్రాలకు కూడా ఈ విజయంలో భాగం ఉంది. అలాగే ప్రతి సంవత్సరం పలు విద్యార్థులు ఐ.ఐ.టికి అర్హత సంపాదిస్తున్నారు. డి.జి.పి అభయానంద్ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటైన మగధ సూపర్-30 అనే బృందం ఉంది. ప్రస్తుతం సెంట్రల్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మగధ శాఖ ఒకటి గయలో స్థాపించబడింది.
గయలోని వైద్యకళాశాల పేరు అనుగ్రహ్ నారాయణ్ మగధ్ మెడికల్ కాలేజ్, హాస్పిటల్ (ఎ.ఎన్.ఎం.ఎం.సి.హెచ్). నదీతీరం రోడ్డులో ఉన్న బాబా సాహెబ్ భీంరావు అంబేద్కర్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన హోమియోపతి మెడికల్ కాలేజ్ బి.హెచ్.ఎం.ఎస్ కోర్సులను అందిస్తుమ్నది. గయలో ఇండస్ట్రియల్ ట్రైనింగ్ ఇంస్టిట్యూట్ (ఐ.టి.ఐ) ఫర్ ఒకేషనల్ ట్రైనింగ్ & గవర్నమెంట్, డిప్లొమా కోర్సులైన పాలిటెక్నికల్ కాలేజ్ బోధ్ గయ రోడ్డులో ఉన్నాయి.
ప్రయాణవసతులు
గయ మిగిలిన భారతదేశంతో రహదారులు, రైల్వేతో భాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. గయలో ఉన్న విమానాశ్రయం నుండి దక్షిణాసియా దేశాలు ప్రయాణించే సేవలు అందిద్తుంది.
నగరంలో ప్రయాణవసతి
సిటీ బస్, టాంగాలు, ఆటో రిక్షా, సైకిల్ రిక్షాలు వంటివి నగరమంతా ప్రయాణసౌకర్యాలను అందిస్తున్నాయి.
రహదారులు
రోజువారీగా నేరుగా బస్సులు పాట్నా, నలందా, రైగర్, వారణాసి, రాంచి, టాటా, కొల్‌కత్తా, ధన్‌బాద్ వంటి నగరాలకు ప్రయాణ వసతి కల్పిస్తున్నవి. 2011లో బీహార్ స్టేట్ రోడ్ ట్రాన్స్‍పోర్ట్ కార్పొరేషన్ ముజాఫర్పూర్, పాట్నా, మోతిహరి, హజారీభాగ్, రామ్‌ఘర్ నగరాలకు ఎ.సి మెర్సిడెజ్ బెంజ్ లగ్జరీ సర్వీసులను అందిస్తుంది. కొలకత్తా, ఢిల్లీలను కలుపుతూ ఉన్న జాతీయ రహదారి 2 గయ నుండి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ రహదారి గయను పాట్నా, రాంచి, జంషెడ్ పూర్, బొకారో, రూర్‌కెలా, దుర్గాపూర్, కొలకత్తా, వారణాసి, అలహాబాద్, కాన్పుర్, ఢిల్లీ, అమృతసర్ అలాగే పాకిస్థానీ నగరాలైన పెషావర్, లాహోర్ నగరాలకు ప్రయాణ వసతి కల్పిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 83 రహదారి గయను పాట్నాతో అనుసంధానిస్తున్నది. గయను నవాదా, రైగర్, బీహార్ సఫారి లతో జాతీయ రహదారి 82 కలుపుతుంది. గయ నుండి పాట్నా వరకు నాలుగు లైన్ల రహదారిని నిర్మించాలని యోచిస్తున్నారు.
విమానాశ్రయం
బీహార్ మరుయు ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రాలలో ఉన్న అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం గయ బోధ్ గయ మద్యలో ఉన్న అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఒక్కటే. ఇక్కడి నుండి కొలంబో, శ్రీలంకలకు ఒక మార్గం అలాగే బాంకాక్, థాయ్‌లండ్, సింగపూర్, భూటాన్ మరిక మార్గంలో విమానాలు నడుపబడుతున్నాయి. గయ విమానాశ్రయం నుండి ఇండియన్ ఎయిర్ లైన్ దేశీయవిమానాలు, శ్రీలంకన్ ఎయిర్ లైన్స్, మహిన్ లంక, డ్రక్ ఎయిర్, జెట్ ఎయిర్వేస్, థాయ్ ఎయిర్వేస్,, ఇండియన్ ఎయిర్ లైన్స్ విమానాలు, రోజువారీగా నడుపబడుతున్నాయి. ఈ విమానాశ్రయం నుండి ఢిల్లి, కొలకత్తా, వారణాసి నగరాలకు విమానాలు నడుపబడుతున్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:బీహార్ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు
గేమ్ ఆఫ్ థ్రోన్స్
గేమ్ ఆఫ్ త్రోన్స్ అన్నది డేవిడ్ బెనియాఫ్, డి.బి.వైస్ సృష్టించిన అమెరికన్ ఫేంటసీ డ్రామా టీవీ సీరీస్. జార్జ్ ఆర్. ఆర్. మార్టిన్ రాసిన ఫాంటసీ నవలల సీరీస్ ని స్వీకరించి ఈ టీవీ సీరీస్ తీశారు. బెల్ ఫాస్ట్ లోని టైటానిక్ స్టూడియోస్ లోనూ, యునైటెడ్ కింగ్ డమ్, కెనడా, క్రొయేషియా, ఐస్ లాండ్, మాల్టా, మొరాకో, స్పెయిన్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ వంటి పలు దేశాల్లోని లొకేషన్లలో చిత్రీకరించారు. సీరీస్ అమెరికా వ్యాప్తంగా హెచ్.బి.వో. చానెల్లో 2011 ఏప్రిల్ 17న ప్రసారం కావడం ప్రారంభం కాగా, ఆరవ సీజన్ 2016 జూన్ 26న ముగిసింది. సీరీస్ లో 7వ సీజన్, 2017 జూలై 16 నుంచి ప్రసారం కానుండగా, 2018లో ఎనిమిదవ సీజన్ తో సీరీస్ ముగియనుంది.
గేమ్ ఆఫ్ త్రోన్స్ హెచ్.బి.వో. చానెల్ లో రికార్డు స్థాయిలో వీక్షకులను పొంది, అంతర్జాతీయంగా విస్తారమైన అభిమానులను కలిగివుంది. నటన, సంక్లిష్టమైన పాత్రలు, కథ, విస్తృతికి అవకాశం, నిర్మాణ విలువలు వంటివాటికి విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది. మరోవైపు సీరీస్ లో నగ్నత, హింస (లైంగిక హింసతో సహా) ఉపయోగం వల్ల విమర్శల పాలైంది. అత్యుత్తమ డ్రామా సీరీస్ పురస్కారాలు (2015, 16 సంవత్సరాలకు గాను) సహా సీరీస్ 38 ప్రైమ్ టైమ్ ఎమ్మా పురస్కారాలు పొందింది. స్క్రిప్ట్ ఆధారితమైన ప్రైమ్ టైమ్ సీరీస్ ల్లో ఇదే అతిఎక్కువ పురస్కారాలు పొందింది. గోల్డెన్ గ్లోబ్ పురస్కారాల్లో అత్యుత్తమ టెలివిజన్ సీరీస్ - డ్రామాకు నాలుగు నామినేషన్లు (2012, 2015, 2016, 2017) పొందింది. తారాగణంలో టైరియన్ లానిస్టర్ పాత్రలో పీటర్ డింక్లిజ్ నటనకు గాను రెండు ప్రైమ్ టైమ్ ఎమ్మీ పురస్కారాల్లో అత్యుత్తమ సహాయ నటుడు (డ్రామా) పురస్కారం (2011, 2015), 2012లో గోల్డెన్ గ్లోబ్ ఉత్తమ సహాయ నటుడు (సీరీస్, టెలివిజన్ ఫిల్మ్) పురస్కారం అందుకున్నారు. లీనా హేడే, ఎమిలియా క్లార్క్, కిట్ హారింగ్టన్, మైసీ విలియమ్స్, డయానా రిగ్, మాక్స్ వాన్ సిడో సీరీస్ లో వారి నటనకు ప్రైమ్ టైమ్ ఎమ్మీ పురస్కారం నామినేషన్లు పొందారు.
నేపథ్యం
alt=Weapons in the series|thumb|గేమ్ ఆఫ్ త్రోన్స్ సీరీస్లో ప్రధానమైన థీమ్స్ - అధికారం, హింస. సీరీస్ కోసం రూపకల్పన చేసిన ఆయుధాల్లో ఇది ప్రతిఫలిస్తుంది. (వాటిలో కొన్నిటిని ఇక్కడ చూడొచ్చు)
కాల్పనిక ప్రపంచం
ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్ నవలల సీరీస్ లో వెస్టెరోస్ కాల్పనిక ఖండంలోని ఏడు రాజ్యాలు, మరో కాల్పనిక ఖండమైన ఎసోస్ లో జరిగే కథాంశం గేమ్ ఆఫ్ త్రోన్స్ టెలివిజన్ సీరీస్ కు చాలావరకూ ఆధారం. సీరీస్ రాజ్యానికి చెందిన రాజవంశీకుల మధ్య సింహాసనం కోసం పోరాటాన్ని, మిగతా కుటుంబాలు దాని నుంచి స్వాతంత్రం కోసం పోరాటాన్ని చేయడం చిత్రీకరిస్తుంది. మంచుతో గడ్డకట్టుకుపోయిన ఉత్తరం, తూర్పున ఎసోస్ ప్రాంతాల నుంచి అదనపు ప్రమాదాలు దీంట్లో పొడసూపుతూంటాయి.
2012లో 40 ఇటీవలి అమెరికన్ టీవీ డ్రామా సీరీస్ ల మీద ఎపిసోడ్ కి సగటున ఎన్ని మరణాలు చూపిస్తున్నారన్న అంశంపై జరిగిన ఒక అధ్యయనంలో గేమ్ ఆఫ్ త్రోన్స్ రెండవ స్థానం పొందింది. (సగటున 14 మరణాలతో).
థీమ్స్
సీరీస్ మధ్యయుగాల వాస్తవికతను ప్రతిబింబిస్తున్నందుకు ప్రశంసలు పొందింది. జార్జ్ ఆర్.ఆర్. మార్టిన్ కథను సమకాలీన ఫాంటసీలా కాక చారిత్రిక కల్పనలా అనిపించేందుకు తగ్గ విధంగా రూపకల్పన చేశారు. మాయ మంత్రజాలాలకు తక్కువ ప్రధాన్యత, యుద్ధాలకు, రాజకీయ తంత్రానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. ఎపిక్ ఫాంటసీ జాన్రాలో మాయాజాలాన్ని కొంతవరకే ఉపయోగించాలన్న దృక్పథంతో ఇలా చేశారు. బెనియాఫ్ అనే విమర్శకుడు - జార్జ్ కటువైన వాస్తవికతను హై ఫాంటసీలోకి తీసుకువచ్చాడు. నలుపు-తెలుపుల ఊహా ప్రపంచంలోకి గ్రే ఛాయలు తీసుకువచ్చాడని పేర్కొన్నాడు.
మంచి-చెడుల మధ్య పోరాటం అన్నది ఫాంటసీ జాన్రాలో సాధారణమైన థీమ్, కానీ అది నిజజీవితానికి ప్రతిబింబం కాదంటాడు రచయిత మార్టిన్. నిజజీవితంలో మంచిగానూ, దుర్మార్గంగానూ కూడా అదే మనిషి ఉండగలిగినట్టుగా, విముక్తి గురించి ప్రశ్నలు, పాత్రల మార్పుల గురించీ మార్టిన్ అన్వేషించసాగాడు. చాలా ఫేంటసీలకు భిన్నంగా ఈ సీరీస్ వివిధ పాత్రలను వాటి వాటి దృక్కోణాల నుంచి చూసేందుకు వీలిస్తుంది. కాబట్టి ప్రతినాయకులు కూడా కథను వారి వైపు నుంచి చెప్పే వీలు దొరుకుతుంది.
References
వర్గం:టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు
మేడిచర్ల ఆంజనేయమూర్తి
మేడిచర్ల ఆంజనేయమూర్తి ప్రముఖ బాలకేసరి పత్రికా నిర్వాహకులు.
వీరు గుంటూరు జిల్లా కొల్లూరు గ్రామంలో 1922 అక్టోబరు 10 తేదీన జన్మించారు నాగేశ్వరశాస్త్రి, వెంకట సుబ్బమ్మ వీరి తల్లిదండ్రులు. స్వగ్రామంలోను, తెనాలిలోను విద్యాభ్యాసం చేసి; మొదటినుండి బాలసాహిత్యం మీద ఆసక్తి చూపేవారు. వీరు 1939లో బాలకేసరి అనే మాస పత్రికను తెనాలి నుండి నిర్వహించారు. ఇది తెలుగులో మొదటి బాలల పత్రిక. వీరు బాలలకోసం సుమారు 400 కథలు, గేయాలు రచించారు. బాలలు ప్రదర్శించడానికి నాటికలు రాశారు.
వీరు చాలాకాలం సంస్కృత ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేశారు. జాయప సేనాని సంస్కృతంలో రాసిన నృత్య రత్నావళి గ్రంథాన్ని తెనిగించారు. వాత్సాయన కామసూత్రాలను తెలుగు వచనంలో రాశారు. యస్కాచార్యుల భాష్యాన్ని తెలుగున రాశారు. తెలుగు - సంస్కృత నిఘంటువును రూపొందించారు.
గాంధారి (మహాభారతం)
గాంధారి (సంస్కృతం:गांधारी) మహాభారత ఇతిహాసములో హస్తినాపుర అంధరాజు ధృతరాష్ట్రుడి భార్య, కౌరవులకు తల్లి. ఇప్పుడు ఆప్ఘనిస్తానులో ఉన్న కాంధహార్ (పాతపేరు "గాంధార") నగరానికి చెందినది కావున ఈమెకు పేరు "గాంధారి" అని వచ్చింది. గాంధారి తండ్రి సుబలుడు, తమ్ముడు శకుని. ధృతరాష్ట్రుడుతో వివాహ సంబంధం వచ్చిన వేంటనే గాంధారి ధృతరాష్ట్రుడిని పతిగా భావించి, తన భర్త గ్రుడ్డి వాడు అవడం చేత తాను కూడా కళ్ళకు గంతలు కట్టుకొంది. ఈమెకు దుర్యోధనుడితో మొదలయ్యే నూరుగురు (కౌరవులు) కుమారులు, దుస్సల అనే కుమార్తె కలిగారు.
సంతానం
తన భర్త పట్ల గాంధారి భక్తిని చూసిన వేద వ్యాసుడు 100మంది కుమారులు పుట్టడానికి వరం ఇచ్చాడు. గాంధారి గర్భవతి అవుతుంది, కాని 2 సంవత్సరాలు అయినా కాని ప్రసవం కాదు. ధృతరాష్ట్రుడి తమ్ముడు పాండురాజు భార్య కుంతి పాండవులలో పెద్దవాడికి జన్మనిచ్చిందని విన్న గాంధారి, నిరాశ నిస్సహాయతతో కడుపుపై కొట్టుకుంటుంది. ఫలితంగా బూడిదరంగులో ఒక ముద్ద పుడుతుంది. వేదవ్యాసడు దీనిని 101 భాగాలుగా విభజించి, మట్టికుండలలో నిల్వచేసి మరో 2 సంవత్సరాలు దాచిపెడతాడు. అలా వారిలో మొదట దుర్యోధనుడు జన్మించగా, తరువాత 99మంది సోదరులు, ఒక సోదరి దుశ్శల జన్మిస్తుంది.
మొదటి కుమారుడు దుర్యోధనుని పుట్టినప్పుడు అనారోగ్య శకునాలు సంభవించడం చూసిన సత్యవతి, వ్యాసుడు, భీష్ముడు, విదురుడు మొదలగువారు పిల్లవాడు తమ రాజ్యానికి గొప్ప విధ్వంసం కలిగించవచ్చని ముందే తెలుసుకొని, ఆ పిల్లవాన్ని గంగానది నీటిలోకి పడేయడమో లేదా చంపడమో చేయాలని ధృతరాష్ట్ర దంపతులకు సలహా ఇచ్చారు. కాని వారు దానిని తిరస్కరించారు.
తరువాతి జీవితం - మరణం
మహాభారత యుద్ధం తరువాత శ్రీకృష్ణుడి వంశం, ఆయన పిల్లలు, యాదవులు నశిస్తారని గాంధారి కృష్ణుడిని శపించింది. శ్రీకృష్ణుడు శాపమును సంతోషంగా అంగీకరించాడు. యుద్ధం ముగిసిన 36 సంవత్సరాల తరువాత యాదవులు త్రాగి జీవితాన్ని అనుభవిస్తున్నప్పుడు ఆ శాపం నిజమైంది. వాళ్ళు ఋషులను ఆటపట్టిస్తుండేవారు.
గాంధారి తన పెద్ద కొడుకు దుర్యోధనుడిని చూడటానికి ఆమె కళ్ళ గంతలు ఒకసారి విప్పింది. అప్పుడు ఒకే చూపులో ఆమె తన శక్తిని తన కొడుకు శరీరంలోకి పంపించింది. కాబట్టి, దుర్యోధనుడి నడుము మినహా శరీరమంతా పిడుగులా బలంగా ఉంటుంది. తన తల్లిని కలవడానికి ముందు తన శరీరాన్ని కప్పుకోవాలని చెప్పిన కృష్ణుడి మాటను దుర్యోధనుడు పట్టించుకోలేదు. కురుక్షేత్ర యుద్ధం పద్దెనిమిదవ రోజున జరిగిన పోరులో భీముడు దుర్యోధనుడి తొడలను పగులగొట్టాడు. జన ప్రాచూర్యంలో ఉన్నప్పటికీ, వేదవ్యాసుడు రాసిన మహాభారతం మూలంలో ఈ కథ ప్రస్తావించబడలేదు. వ్యాస మహాభారతం ప్రకారం... దుర్యోధనుడు, భీముడితో పోరాడుతున్నప్పుడు, అతనికున్న శక్తి కారణంగా భీముడు అతన్ని ఓడించలేకపోయాడు. దాంతో అతనిని చంపడానికి నియమాలను ఉల్లంఘించాల్సి వచ్చింది.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:మహాభారతం వర్గం:మహాభారతంలోని పాత్రలు వర్గం:పురాణ పాత్రలు
హాలహర్వి (అయోమయ నివృత్తి)
హాలహర్వి పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
చెర్లోపల్లె (గుర్రంకొండ)
గ్రామ నామ వివరణ
చెర్లోపల్లి అనే గ్రామనామాలు స్థలార్థక సూచకమని పరిశోధకుడు చంద్రశేఖరరెడ్డి పేర్కొన్నారు.
గణాంకాలు
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా మొత్తం 3,500 - అందులో పురుషులు 1,738 మందికాగా - స్త్రీలు 1,762 - గృహాల సంఖ్య 899, వాహన రిజిస్ట్రేషను. నెం. AP-03, సముద్ర మట్టానికి ఎత్తు. 628 మీటర్లులో ఉంది. విస్తీర్ణం. 2413 హెక్టార్లు,
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామం వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, అన్నమయ్య జిల్లాల సరిహద్దులో ఉంది. మదనపల్లె, రాయచోటి, పుంగనూరు, కదిరి ఇక్కడికి సమీపములోని పట్టణాలు.
రవాణ సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామానికి పరిసర ప్రాంతంలో వున్న అన్ని ప్రదేశాలకు రోడ్డు కలుపబడి వున్నది బస్సుల సౌకర్యము కూడా ఉంది. దగ్గరగా వున్న టౌను మదనపల్లె 33 కి.మీ దూరములో ఉంది. చింతపర్తి, అంగళ్లు, కలకడ బస్ స్టేషన్లు ఇక్కడి బస్ స్టేషనుతో అనుసంధానించ బడి ఉంది. ఇక్కడి నుండి ఇతర ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యము ఉంది. ఇక్కడికి 32 కి.మీ దూరంలో రైల్వే సౌకర్యం ఉంది. స్టేషన్ పేరు మదనపల్లె రోడ్.
పాఠశాలలు
ఈ గ్రామంలో ఒక జిల్లా పరిషత్ పాఠశాల ఉంది.
చెర్లోపల్లెకు చెందిన ఉప గ్రామాలు
దిగువ తట్టివారి పల్లె, దడ్డలవారి పల్లె, ఎగువతొట్టివారి పల్లె, ఏటుకూరి వాండ్ల పల్లె, గామిరెడ్డిగారి పల్లె, నల్లగుట్ట ఎరుకల ఇండ్లు, దిగువ కమ్మపల్లె, మొర్రన్ కొండ ఇండ్లు, చిల్లకుంట్ల వారి పల్లె, ఎగువకమ్మపల్లె, కిలారివాండ్ల పల్లె, సూరప్పగారి పల్లె.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల గుర్రంకొండలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వాల్మీకిపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ మదనపల్లెలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల అంగళ్లులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వాల్మీకిపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం గుర్రంకొండలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మదనపల్లె లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
చెర్లోపల్లె (గుర్రంకొండ)లో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, పారామెడికల్ సిబ్బంది ఒకరు ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ముగ్గురు ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి.బి. వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుద్ధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుద్ధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
చెర్లోపల్లె (గుర్రంకొండ)లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
చెర్లోపల్లె (గుర్రంకొండ)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ప్రధాన పంటలు
రామములగ, వరి, వేరుశనగ
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
ఇటుకలు
సైమా ఉత్తమ ప్రతినాయకుడు - తెలుగు
విబ్రి మీడియా గ్రూప్ సంస్థ ప్రతి సంవత్సరం సౌత్ ఇండియన్ ఇంటర్నేషనల్ మూవీ అవార్డులు (సైమా అవార్డులు) అందజేస్తుంది. అందులో భాగంగా తెలుగు సినిమారంగం లో ఉత్తమ ప్రతినాయకుడిని ఎంపికజేసి సైమా అవార్డును అందజేస్తుంది. 2011లో విడుదలైన చిత్రాలకు తొలిసారిగా 2012లో ఈ అవార్డు లభించింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా వర్గం:సైమా అవార్డులు
పొంగుటూరు
పొంగుటూరు, ఏలూరు జిల్లా, కొయ్యలగూడెం మండలానికి చెందిన గ్రామం. . పిన్ కోడ్: 534 312. ఇది మండల కేంద్రమైన కొయ్యలగూడెం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తాడేపల్లిగూడెం నుండి 38 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 904 ఇళ్లతో, 3294 జనాభాతో 815 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1684, ఆడవారి సంఖ్య 1610. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 659 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 67. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588160 గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. పొంగుతూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రై రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3133. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1595, మహిళల సంఖ్య 1538, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 889 ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పొంగుతూరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పొంగుతూరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పొంగుతూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పొంగుతూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పొంగుతూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, పొగాకు
నిజామాబాద్ నార్త్ మండలం
నిజామాబాద్ నార్త్ మండలం తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిజామాబాద్ జిల్లాకు చెందిన మండలం. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా  నిజామాబాదు, అర్సపల్లి (పార్టు) పట్టణ ప్రాంతాలతో ఈ మండలం ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నిజామాబాదు రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. మండల కేంద్రం నిజామాబాదు.
గణాంకాలు
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఏర్పడిన ఈ మండల వైశాల్యం 9 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 157,584. జనాభాలో పురుషులు 78,464 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 79,120. మండలంలో 33,308 గృహాలున్నాయి.
మండలంలో దర్శించదగిన ఆలయాలు
నీలకంఠేశ్వరాలయం: మండలంలోని కంటేశ్వర్ లో కొండపై నీలకంఠేశ్వర ఆలయం ఉంది.ఇది 16 వశతాబ్దంలో నిర్మించినట్లు తెలుస్తుంది. ఈ ఆలయాన్ని రాష్ట్రంలోని  వివిధ ప్రాంతాల నుండి అధిక సంఖ్యలో భక్తులు దర్శిస్తుంటారు. ఈ ఆలయాన్ని జైనుల కోసం శాతవాహన రాజు శాతకర్ణి -2 నిర్మించాడు. ఈ నిర్మాణాం ఉత్తర భారతీయ నిర్మాణ శైలితో దగ్గరి పోలిక ఉంది. రథ సప్తమి పండుగ ఈ ఆలయంలో ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుకునే వార్షిక కార్యక్రమం.మహారాష్ట్రలోని నాందేడ్ నుండి రహదారి ద్వారా ఇక్కడకి చేరుకోవచ్చు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:2016 లో ఏర్పాటైన తెలంగాణ మండలాలు
బుర్హాన్‌పూర్ (బొమ్మరాసుపేట)
బుర్హాన్‌పూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వికారాబాదు జిల్లా,బొంరాస్‌పేట్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన బొమ్మరాసుపేట నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 67 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది పంచాయతి కేంద్రం.
గణాంకాలు
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 2,625 - పురుషుల సంఖ్య 2,555 - స్త్రీల సంఖ్య 2,715 - గృహాల సంఖ్య 	471
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి బొమ్మరాసుపేటలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొడంగల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొడంగల్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తాండూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం లింగంపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మహబూబ్ నగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బుర్హంపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బుర్హంపూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బుర్హంపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
బుర్హంపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.