cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
నత్తా రామేశ్వరాలయం
నత్తా రామేశ్వరాలయం, ఇది పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పెనుమంట్ర మండలం, నత్త రామేశ్వరంలో గ్రామంలో ఉంది. నత్తారామేశ్వరాలయం ఒక విశిష్టదేవాలయం. ఇక్కడ ఒకే ప్రాంగణంలో రెండు శివాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయ విశిష్టత మార్కండేయ పురాణంలోను, వాయు పురాణంలోను ఉంది. పరశురాముడు "ఏడు కోట్ల మంది మునులూ దేవర్షులతో కలసి శివ లింగాన్ని స్థాపించినందున దీనికి సప్తకోటీశ్వర లింగము" అని పేరు. ఈ శివలింగం ఏడాదిలో 11 నెలలు పూర్తిగా నీటిలో మునిగి వుండడం ఒక ప్రత్యేకత అయితే ఈ స్వామి పశ్చిమాభిముఖంగా వుండడం మరో ప్రత్యేకత. శివునికి ఇష్టమైన వైశాఖ మాసంలో మాత్రం ఆలయంలో నీటిని పూర్తిగా తోడి శివ లింగానికి పూజలూ, అభిషేకాలు చేస్తారు. ఈనెలలో మాత్రమే శివ దర్శనం వుంటుంది. ఈ స్వామిని పళ్ళ రసాలతో అభిషేకిస్తే ముక్తిని పొందుతామని భక్తుల నమ్మకం. అందుకే వైశాఖ మాసంలో స్వామి దర్శనానికి పరిసర ప్రాంతాలనుండి కొన్ని వేల మంది భక్తులు వస్తారు.
ఇక్కడ ఉన్న గోస్తనీ నదికి ఒక కథ చెబుతారు. ఇది గోదావరి కన్నా పురాతనం. పృధు చక్రవర్తి క్షామ నివారణ సందర్భంగా భూదేవిపై ఆగ్రహించగా ఆమె గోరూపిణిగా ధేనుకాద్రి వద్ద కనిపించి 33కోట్ల దేవతలను తెగలుగా చేసి తన పాలు పితకమన్నదట. తొర్లిన పాలు గోస్తనీ నదిగా ప్రవాహమయ్యాయట. మాతృ, భ్రాతృ హత్యా పాపవిముక్తికి ఇచట పరశురాముడు రామలింగేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించినట్లు వాయు పురాణములో నున్నది. నత్తారామేశ్వరుని ప్రతిష్థించింది సీతయట. రావణ వధానంతరం అయోధ్యకు వస్తూ సీతాదేవి, శ్రీరాముడు ఇక్కడ శయనించారని కథనం. అది పుణ్యక్షేత్రమైనందున శివప్రతిష్ఠకై సీత కోరికపై బాణమునకై ఆంజనేయుడు నర్మదానదికి పోయెనట. ముహూర్తకాలము దాటి పోవుచున్నందున, ఆంజనేయుని రాక ఆలస్యమై నందున సీత అచటి ఇసుక, నత్తలు కలిపి లింగము చేసి ప్రతిష్ఠించినట. పరశురామేశ్వరుడు ఎప్పుడూ నీటిలో ఉండుటచేత ధవళలింగం గోధుమలింగంగా మారిపోయింది.
చరిత్ర
తూర్పు చాళుక్యుల కాలంలో ఈ క్షేత్రం పునర్వైభవాన్ని సంతరించుకున్నది. తూర్పు చాళుక్య రాజులలో ఒకటో శక్తి వర్మ కాలంలో ఇక్కడ పలు శైవ క్షేత్రాలు నిర్మించాడని శాసనాల వల్ల తెలుస్తున్నది. 1583 లో ఖులీపాదుషా ఆదేశల మేరకు ఇక్కడ ఆలయ పున:ప్రతిష్ఠ జరిగినట్టు శాసనాదారల వలన తెలుస్తున్నది. ఈ ఆలయ రాజగోపురము నాలుగంతస్తులతో రమణీయంగా ఉంది. కళ్యాణ మండపంలో రాతిస్థంబాలపైనున్న శిల్పకళ నాటి శిల్పుల నైపుణ్యానిని నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది. ఈ క్షేత్రంలో మహాశివ రాత్రికి ఉత్సవాలు అంగరంగ వైభవంగా జరుగుతాయి.
ఒకానొక ప్రభవనామ సంవత్సరంలో మహామండలేశ్వర సింగారకోట ప్రతాప అన్నమరాజుకు భృత్యుడూ, తెల్లింగూటి అన్నమనీడు కొడుకునైన గంగినీడు రామేశ్వరనుకూ, జత్తిగ సోమేశ్వరునకూ స్థానం వారినుండి క్రయముచేసిన పూదోటను సమర్పించుకున్న వైనం నత్తారామేశ్వరం మండప శాసనాలలో ఉంది.
ఈ మండపంలో మరొక శాససనం శక. 1236 (సా.శ 1314) లో నాయిని దేవి రడి కొడుకు వల్లభరడి ఈ మూలస్తానము నతదేవరకు అరదీపము సమర్పించినట్లున్నది. వల్లభరెడ్డి నాడీ గ్రామ నామం నత్తారామేశ్వరం కాదు; గంగినీడు నాటికీ ఒక దేవుని పేరు నతదేవర-జుత్తిగ. బహుసా ఆయన పేరు మీదనే ఈ ఊరికి ఆపేరు వచ్చి ఉండవచ్చును కూడా!పరశురామేశ్వరాలయం అనబడుతున్న ఆలయ ప్రసక్తి శక. 1180 (సా.శ 1258) నాటి శాసనంలో ఉంది. నాటికాదేవుని పేరు రామేశ్వరుడనే వ్యవహరించబడేది. ఈ రాజులు కాకతీయుల పూర్వపు ప్రథమ సరోనాధులు-ఆంధ్రుల చరిత్ర ప్రకారం నేటి కాపు, తెలగకులంవారి వంశపురుషులు.
పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో తణుకు పట్టణం నుండి ఈ క్షేత్రం 14 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. తాడేపల్లి గూడెం నుండి 28 కి.మీ, అత్తిలి నుండి. 6 కి.మీ, మార్టేరు నుండి 15 కి.మీ. దూరంలో ఈక్షేత్రముంది.
మూలాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
శ్రీ పెద్దింట్లమ్మ దేవాలయం, కొల్లేటికోట
శ్రీ పెద్దింట్లమ్మ దేవాలయం నేడు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని కృష్ణా జిల్లా కైకలూరు మండలం కొల్లేటికోట అనే గ్రామంలో ఉంది. నీటి మధ్యలో ద్వీపకల్పం పద్మాసన భంగిమలో ఆశీనులైన పెద్దింట్లమ్మ తల్లి.. వేంగిరాజుల కాలంలో నిర్మించిన పురాతన దేవాలయం.. కొల్లేటి గ్రామాల ప్రజలకు ఆరాధ్యదైవం. దేవాలయంలో అనేక విశేషాలున్నాయి. అమ్మకు ఏటా జాతర (తీర్థం) నిర్వహిస్తారు. ఆ సమయంలో కొల్లేటికోట పెద్ద జనారణ్యంగా మారుతుంది. జాతరలో ప్రధాన ఘట్టమైన జలదుర్గాగోకర్ణేశ్వరస్వామి కల్యాణం రోజున ప్రభల ఊరేగింపు, బోనాల సమర్పణ ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తోంది.
కొల్లేరు సరస్సు నడిబొడ్డున ఉన్న కొల్లేటికోట ప్రాంతమున ఉన్న ప్రసిద్ధ ఆలయం పెద్దింట్లమ్మ వారి ఆలయము. శతాబ్ధాల చరిత్ర కలగిన ఈ అమ్మవారి ఆలయంలో తొమ్మిది అడుగులపైబడి, విశాల నేత్రాలతో పద్మాసన భంగిమతో అత్యద్భుతంగా దర్శనమిచ్చే అమ్మవారిని దర్శించేందుకు ఇతర రాష్ట్రాల నుండి సైతం భక్తులు వస్తుంటారు. ఏటా పాల్గుణ శుద్ధ పాడ్యమి నుండి పౌర్ణమి వరకూ జరిగే ఉత్సవాలలో పాల్గుణ శుద్ధ ద్వాదశి రోజున పెద్దింట్లమ్మ సమేత జలదుర్గకు కొల్లేటి కోట సమీపాన కల గోకర్ణేశ్వరస్వామి వారికి కళ్యాణము జరిపిస్తారు.
శాలంకాయనులు (పల్లవులు)
కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం Walter Elliot గారికి కొల్లేరు సరస్సు సమీపంలో 3 రాగి రేకులు లంభించాయని, అవి 7'8/10 పోడవు మరియు 1'1/2 అంగులాల వెడల్పుతో ఉన్నాయని, అవి శాలంకాయనులకు(Hala canarese) కు సంబంధించినయని, The Madras Journal of Literature and Science, volume 11 లో పేర్కొన్నారు. ఆ శాసనాలలో ఇలా వ్రాయబడిందని వివరించారు.
గొప్ప గుణవంతుడు, మహా రాజీవచ వర్మ పెద్ద కుమారుడు మరియు కులంక(నేటి కొల్లేటికోట) యొక్క వేంగిపుర(నేటి పెద్ద వేగి) మహారాజు శ్రీ విజయ 'నంది వర్మ' చిత్రరథ స్వామి (సూర్య భగవానుడు) పాదాల దగ్గర ధ్యాన నర్భందములో ఉండి భటురకుల(మునుల) పాదాలకు నమస్కరించి కుదుహర(నేటి గూడూరు) యొక్క విషయలో ఉన్న "విదనుర్ పల్లి" గ్రామ పెద్దలకు మరియు ప్రజలకు ఆదేశించినది ఏమనగా! రాజు ధర్మాన్ని అనుసరించి తన కులాన్ని మరియు గోత్రాన్ని నాశనం లేకుండా చేయుటకు మరియు తన కీర్తిని ప్రతిష్ఠలను పెంచుకోవడానికి "చిన్నపాకుర్వక"(నేటి కొండవీర్ జిల్లా లోని చిన్న పాకుర్) అనే గొప్ప అగ్రహారానికి చెందిన వివిధ గోత్రములకు చెందిన మరియు వేదాలను పఠించే 157 బ్రాహ్మణులకు ఈ ఊరిలో సభ్యతతో విరమించిన భూమికి దేశాదిపతియైన రాజు యొక్క ప్రజా అధికారులచే నిర్వహించబడుతు ధానం చేశారు.
వేంగి చాళుక్యులు
జయసింహుని కాలంలో చైనా బౌద్ధ యాత్రికుడైన "హ్యూయాన్ త్సాంగ్" వేంగి, కొల్లేరు ప్రాంతంలో పర్యటించాడు.అప్పుడు కొల్లేరు ప్రాంతాన్ని సందర్శించి, జయసింహుడు సా.శ.633-663 అనగా 30 ఏండ్లు వేంగీ రాజధానిగా పరిపాలించాడని,ఆయన నౌకయుద్ధంలో ఆరితేరినవాడని చెప్పియున్నాడు.కొల్లేరు సరస్సులో జయసింహుని నౌకలు విహరిస్తున్నాయని,హిందూ సంస్కృతి విలసిల్లుచున్నదని ఎక్కడ చూసినా హిందూ దేవాలయాలే కనిపిస్తున్నాయని తాను రాసిన ఓ గ్రంథంలో పేర్కొన్నాడు.చరిత్రకి సంబదించిన అద్భుత సమాచారాన్ని స్వర్గీయ మాజీ కేంద్రమంత్రి శ్రీ చింతలపాటి మూర్తి రాజు గారు కొన్నేళ్ళ క్రితమేకొల్లేరుఅనే పుస్తకాన్ని ఈ రకముగా రాసారు.
వేంగి చాళుక్యుల కాలంలో కొల్లేరుకు "కొలను విషయ, సాగర విషయ గా పేర్లు ఉన్నట్లు 1985లో వెలువడిన Rule of the Chalukya - Cholas in Andhradesa అనే పుస్తకంలో M.Krishna Kumari గారు తెలియజేసారు.వేంగి చాళుుక్యులకు, సరోనాధులకు పరిపాలనా భాందవ్యాలు ఉన్నాయి. అయితే సుమారు క్రీ" శ 1076 కాలంలో వీర విజయాదిత్యుని (6వ విజయాదిత్యుడు) మరణంతో వేంగిలో చాళుుుక్య రాజుల పాలన అంతరించింది.
చాలుక్యరాజులు
రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే యాత్రికులు వస్తుంటారు. 11వ శాతాబ్ధకాలం నుంచి వేంగి చాళుక్యురాజులు అమ్మవారిని కొలిసేవారని. కమలాకరపురం వల్లభుల శాసనాలు సామాన్యశకం 12, 13వ శతాబ్దం వల్ల తెలుస్తోంది. నేటి ఏలూరు (కమలా కరపురం), పద్మినిపురం (నేటి గణపవరం), కొలనువీడు (కొల్లేటికోట)గా చరిత్ర ఆధారాలు శాసనాల ద్వారా బయట పడ్డాయి. క్రీస్తుశకం 1076లో వీర విజయాధిత్యుని మరణంతో వేంగిచాళుక్యరాజుల పాలన అంతరించింది. మండలేశ్వరుల తిరుగుబాటుతో కొలను వీడు తెలుగు భీముడు, మిగిలిన తిరుగుబాటు దారులతో కలిసి చాళుక్యరాజు అయిన విజయాదిత్య చక్రవర్తిగా పేరుగాంచిన వేంగిశ్వరుడు పరిపాలన చేశాడు. ఈ వేంగీశ్వరుడే పార్వతీదేవిని పెద్దమ్మగా కొలి శాడని శాసనాల ద్వారా తెలుస్తుంది. పిఠాపురం శాసనాన్ని బట్టి అగస్త్యుడు కొల్లేటికోట చుట్టూ అబేధ్యమైన దుర్గాన్ని నిర్మించాడు. ఈ కోట చుట్టూ 150 రాజహస్తాల వెడల్పు, 7 నిలువుల లోతు, 3 కోశాల చుట్టుకొలతగల అద్భుత అగడ్త ఉండేదని చరిత్ర కారులు రాశారు. ప్రాచీన కాలంలో ఇక్కడ ఉండే మేడలు, మిద్దెలు, దేవశాలు కాల గర్భంలో కలిసిపోయాయి. ఒక్క అమ్మవారి ఆలయమే నేటికి నిలిచి ఉంది. చైనా
బౌద్ధ యాత్రికుడు హూయాన్ త్సాంగ్ కొల్లేటి సరస్సును మహత్తర మంచినీటి సరస్సుగా వర్ణించాడు.
రవాణా సౌకర్యాలు
సమీపాన కల ఆకివీడు నుండి లాంచీ ల ద్వారా, లేదా ఆలపాడు నుండి చిన్న రవాణా సాధనాలతో కర్రల వంతెన ద్వారా, ఏలూరు నుండి కైకలూరు మీదుగా బస్సు ద్వారా ఇక్కడికి చేరవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:శక్తి ఆలయాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
దేశీయ ఆర్యులు
దేశీయ ఆర్యుల సిద్ధాంతం ప్రస్తుతం పాశ్చాత్యులు ప్రతిపాదించగా సాధారణంగా ఆమోదంలో ఉన్న వేదకాలాన్ని, ఇతర భారతీయ కాలక్రమాన్ని త్రోసిరాజంటూ పౌరాణిక కాలక్రమంపై ఆధారపడిన భారతీయ సాంప్రదాయిక దృష్టికోణాన్ని ప్రతిబింబిస్తూ వేదకాలం మరింత ప్రాచీనమైనదని చెప్పే సిద్ధాంతం. ఈ సిద్ధాంతం సింధు లోయ నాగరికత చరిత్రను కూడా తన కోణం నుంచి చెప్తుంది. ఈ సిద్ధాంతం దృష్టిలో, "భారతీయ నాగరికత సా.పూ. 7000 - 8000 కాలం నాటి సింధు నాగరికత నాటి నుండి అవిచ్ఛిన్నంగా వస్తున్న సంప్రదాయం". నల్ల సముద్రం, కాస్పియన్ సముద్రాల మధ్య ఉన్న గడ్డిభూముల (స్టెప్పీలు) నుండి ఆర్యులు భారతదేశానికి వలస వచ్చారని, ఆ ప్రాంతమే ఇండో-యూరోపియన్ భాషలకు మూలస్థానమనీ ఇండో యూరోపియన్ వలస నమూనా (ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతానికి కొత్త రూపం) ప్రతిపాదిస్తుంది. ప్రస్తుతం ప్రాచుర్యంలో ఉన్న ఈ ఇండో యూరోపియన్ వలస నమూనాకు ఈ దేశీయ ఆర్యుల సిద్ధాంతం ప్రత్యామ్నాయంగా నిలుస్తోంది.
భారతీయ చరిత్ర, గుర్తింపుకు సంబంధించి సాంప్రదాయిక, మతపరమైన అభిప్రాయాలపై ఈ ప్రతిపాదన ఆధారపడి ఉంది. హిందుత్వ రాజకీయాల్లో ఈ సిద్ధాంతం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. హిందూ మతం, భారతదేశ చరిత్ర, భారతీయ పురావస్తు శాస్త్రాలకు చెందిన పండితులు ఎక్కువగా ఈ సిద్ధాంతాన్ని సమర్ధిస్తారు. ప్రధాన స్రవంతి పండితుల్లో దీనికి అంతగా మద్దతు లేదు. దేశీయ ఆర్యులు అనేవారు భారతదేశ చరిత్రలో ఎక్కడ కనిపించలేదని ప్రధాన స్రవంతి పండితులు ఎక్కువగా నమ్ముతారు.
చారిత్రక నేపథ్యం
1850 లలో మాక్స్ ముల్లర్, పశ్చిమ ఆర్యులు, తూర్పు ఆర్యులు అనే రెండు అర్య జాతుల భావనను ప్రవేశపెట్టాడు. పశ్చిమ ఆర్యులు కాకసస్ ప్రాంతం నుండి ఐరోపాకు, తూర్పు ఆర్యులు కాకసస్ నుండి భారతదేశానికీ వలస వచ్చారు. ఈ రెండు సమూహాలూ విభిన్నమైనవిగా చిత్రీకరిస్తూ ముల్లర్, పశ్చిమ శాఖకు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతనూ విలువనూ ఇచ్చాడు. అయితే, "తూర్పుకు వెళ్ళిన ఆర్య జాతి శాఖ, తూర్పున ఉన్న స్థానికుల కంటే శక్తివంతమైనది, వారిని సులభంగా జయించగలిగింది." అని కూడా చెప్పాడు. 1880 ల నాటికి, అతని ఆలోచనలను జాత్యహంకార శాస్త్రవేత్తలు అంగీకరించి స్వీకరించారు.
సింధు లోయ (హరప్పన్) నాగరికత ఆవిష్కరణతో ఆర్యుల "దండయాత్ర" ఆలోచనకు ఆజ్యం పోసినట్లైంది. పాశ్చాత్యులు చెప్పిన ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతం (ఆ.దం.సి) ప్రకారం ఆర్యులు వలస వచ్చే సమయానికి సింధు నాగరికత క్షీణించింది. ఇది విధ్వంసక దండయాత్రను సూచిస్తుంది. ఈ వాదనను 20 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో పురావస్తు శాస్త్రవేత్త మోర్టిమర్ వీలర్ కల్పన చేసాడు. మొహెంజో-దారోలో పై పొరల్లో కనిపించే సరిగ్గా పూడ్చిపెట్టని శవాలు అనేకం ఈ దండయాత్రల బాధితులేనని అతడు వ్యాఖ్యానించాడు. సింధు నాగరికత నాశనానికి వేద దేవుడైన "ఇంద్రుడే నిందితుడు" అని చెప్పి వీలర్ ప్రఖ్యాతుడయ్యాడు. ఆ తరువాతి కాలంలో పండిత విమర్శకులు, సరిగా పూడ్చని ఈ అస్థిపంజరాలు నరమేధానికి చిహ్నం కాదని, హడావుడిగా చేసిన ఖననాలే అందుకు కారణమని, వీలర్ దాన్ని తప్పుగా చిత్రించాడనీ వాదించారు. కుడి|thumb| కజనాస్ ప్రకారం ఇండో-ఇరానియన్ వలసలు.
ఇండో-అర్యుల వలస సిద్ధాంతం
thumb|[[ఇండో-యూరోపియన్ వలసలు|ఇండో- అర్య వలసల్లో భాగమైన ఇండో-యూరోపియన్ వలసలు -సా..పూ 4000 నుండి 1000 వరకు. కుర్గాన్ మోడల్ ప్రకారం : ఉర్హైమాట్ ( సమారా సంస్కృతి, స్రెడ్నీ స్టోగ్ సంస్కృతి, తదుపరి యామ్నా సంస్కృతి ) (గులాబీ) ; ఇండో-యూరోపియన్ మాట్లాడే ప్రజలు సా.పూ. 2500 వరకు స్థిరపడిన ప్రాంతం. (ఎరుపు) ; సా.పూ. 1000 వరకు స్థిరపడిన ప్రాంతం (నారింజ) ప్రాంతం. ]]
వలసలు
ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతాన్ని 1980 ల నుండి ప్రధాన స్రవంతి పండితులు విసర్జించారు. దాని స్థానంలో వాళ్ళు ఇండో-అర్యుల వలస సిద్ధాంతం అనే మరింత అధునాతన నమూనాలను భుజాలకెత్తుకున్నారు. ఇండో-యూరోపియన్- మాట్లాడే ప్రజలు పాంటిక్ స్టెప్పీల్లోని తమ ఉర్హైమాట్ (అసలైన మాతృభూమి) నుండి మధ్య ఆసియా మీదుగా లెవాంట్ ( మిటాన్నీ), దక్షిణ ఆసియా, అంతర ఆసియా (వూసున్, యీఝీ) లలోకి వలస వెళ్ళి ఇండో-అర్య భాషలను దక్షిణ ఆసియాలోకి ప్రవేశపెట్టారు అని ఈ సిద్ధాంతం చెబుతుంది. ఇది కుర్గాన్-పరికల్పన / సవరించిన స్టెప్పీ సిద్ధాంతంలో భాగం. ఈ సిద్ధాంతం, ఇండో-యూరోపియన్ మాట్లాడే ప్రజల వలసల ద్వారా పశ్చిమ ఐరోపాలో ఇండో-యూరోపియన్ భాషల వ్యాప్తి గురించి మరింతగా వివరిస్తుంది
చారిత్రక భాషాశాస్త్రం, ఈ సిద్ధాంతానికి ప్రధాన ఆధారాన్ని అందిస్తుంది. భాషల అభివృద్ధిని, మార్పులనూ విశ్లేషణ చేస్తూ, వివిధ ఇండో-యూరోపియన్ భాషల మధ్య సంబంధాలను ఏర్పరుస్తూ, అవి అభివృద్ధి చెందిన కాలావధులను వివరిస్తూ చారిత్రిక భాషాశాస్త్రం ఈ సిద్ధాంతానికి సహాయపడుతుంది. వివిధ భాషల్లో సామాన్యంగా కనిపించే పదాల గురించి, ఇండో-యూరోపియన్ భాషల్లో ఆ పదాల మూలం ఎక్కడుందో చెబుతూ, ఆ భాష ఏ ప్రాంతానికి సంబంధించినదో చెబుతూ, నిర్దుష్ట ప్రాంతాలకు ఆపాదించవలసిన నిర్దుష్ట పదజాలం గురించిన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. భాషా విశ్లేషణలు, డేటాలకు పురావస్తు డేటా, మానవ శాస్త్ర వాదనలు బలాన్ని చేకూరుస్తాయి. ఇవన్నీ కలిసి, ఒక పొందికైన నమూనాను, విస్తృతంగా ఆమోదం పొందిన నమూనాను అందిస్తాయి.
ఈ నమూనాలో, ఇండో-యూరోపియన్లకు సంబంధించి కనుగొన్న తొట్టతొలి పురావస్తు అవశేషాలు యామ్నా సంస్కృతికి చెందినవి. ఇది తూర్పు వైపు విస్తరించి సింటాష్టా సంస్కృతిని (సా.పూ. 2100–1800) సృష్టించింది. దీని నుండి ఆండ్రోనోవో సంస్కృతి (సా.పూ. 1800–1400) అభివృద్ధి చెందింది. BMAC నాగరికతతో (సా.పూ. 2300–1700) సంపర్కం చెంది ఇండో-ఇరానియన్లు ఉద్భవించారు. ఇది సా.పూ. 1800 లో ఇండో-అర్య శాఖ, ఇరానియన్ శాఖలుగా విడిపోయింది. ఇండో-ఆర్యులు లెవాంట్ వైపుకు, ఉత్తర భారతదేశం వైపుకు, బహుశా అంతర ఆసియాకూ వలస వచ్చారు.
సాంస్కృతిక కొనసాగింపు, అనుసరణ
ఉత్తర భారతదేశానికి వలస వచ్చినవారు పెద్ద సంఖ్యలో ఉండి ఉండకపోవచ్చు; చిన్న చిన్న సమూహాలే వచ్చి ఉంటాయి. బహుశా జాతిపరంగా, జన్యుపరంగా వైవిధ్యాలతో కూడుకుని ఉండవచ్చు. వారు ఈ కొత్త ప్రాంతంలోకి తమ భాషను, తమ సామాజిక వ్యవస్థనూ ప్రవేశపెట్టారు. వీటిని పెద్ద సమూహాలు అనుకరించి,   కొత్త భాషనూ సంస్కృతినీ అవలంబించారు. "ఈనాటికీ సింధు మైదానాలకూ, ఆఫ్ఘన్ బలూచీ పర్వతాల మధ్య ఏడాదికోసారి చిన్న చిన్న సమూహాల్లో పరస్పరం వలసలు జరుగుతూంటాయి." అని మైకెల్ విట్జెల్ చెప్పాడు.
ఇండో-అర్యులకు సంబంధించిన పురావస్తు అవశేషాలేమీ లభించనందున జిమ్ జి. షాఫర్, హరప్పా, హరప్పానంతర కాలాల మధ్య దేశీయంగా సాంస్కృతిక కొనసాగింపు జరిగిందని వాదించాడు. హరప్పా నగర సంస్కృతి క్షీణించిన సమయంలో గానీ, ఆ తరువాత గానీ వాయవ్య భారతదేశంలోకి ఆర్యులు వలస వచ్చినట్లు షాఫర్ చెప్పాడు. బదులుగా, షాఫర్ "అవి స్వదేశీయం గానే సాంస్కృతిక అభివృద్ధి జరిగేలా వరసగా సాంస్కృతిక మార్పులు జరిగాయ"ని అతడు వాదించాడు.
రెండవ అవకాశం ఏమిటంటే, "ఇటువంటి భాషా సారూప్యతలు, సా.పూ రెండవ మిలీనియం అనంతరం, వాణిజ్యం ద్వారా పశ్చిమంతో ఏర్పడిన సంబంధాల ఫలితంగా వచ్చి ఉండవచ్చు". సామాజిక వ్యవస్థలో కూడా కొత్త మార్గాన్ని స్వీకరించిన వ్యక్తులు దీనిని స్వంతం చేసుకున్నారు. వేదాలలో భద్రపరచబడిన కథనాలను నమోదు చేయడానికి ఈ భాషను ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. షాఫర్ ప్రకారం, "ఒకసారి క్రోడీకరించడం జరిగాక, భాషా లక్షణాలను సాహిత్యంలో ఉన్న వివరణలతో స్థిరీకరిస్తే, అప్పుడప్పుడే ఉనికి లోకి వస్తున్న వంశపారంపర్య సామాజిక ఉన్నత వర్గాలవారు తమ సామాజిక స్థితిని మెరుగుపరచుకోడానికి పనికొస్తుంది."
అదే విధంగా, ఎర్డోసీ కూడా వలసలకు ఆధారాలు లేకపోవడాన్ని ఎత్తిచూపుతూ, "ఇండో-యూరోపియన్ భాషలు వలసల ద్వారా దక్షిణాసియాలో విస్తరించే ఉంటే ఉండవచ్చునేమో గానీ.." ".. ఒక నిర్దుష్ట ఆలోచనా వవస్థ గల నిర్దుష్ట జాతి-భాషా తెగగా ఉన్న ఋగ్వేద ఆర్యులు, స్వదేశీ ప్రజలే అయి ఉండవచ్చు. వారి "ఆలోచనా వవస్థ"యే భారతదేశ మంతటా వ్యాపించి ఉండవచ్చు" అని అన్నాడు
దేశీయ ఆర్యులు
ఆ.దం.స చెప్పిన వేదకాలాని కంటే చాలా ముందుకాలానికి చెందిన హరప్పా నాగరికత ను కనుగొన్న తరువాత "స్వదేశీయత ఆలోచన" రూపు దిద్దుకోవడం మొదలైంది. (ఉత్తరాది) భారతదేశంలోని ఇండో-యూరోపియన్ భాగానికి, (దక్షిణాది) ద్రావిడ భాగానికీ మధ్య అంతరమేమీ లేదని, ఇండో-యూరోపియన్ భాషలు భారతదేశంలోని తమ మాతృభూమి నుండి ప్రస్తుత ప్రదేశాలకు ప్రసరించాయనీ  ఈ ప్రత్యామ్నాయ అభిప్రాయం ప్రకటించింది.
పౌరాణిక కాలక్రమం
ఈ ఆలోచనలు పురాణాలు, మహాభారతం, రామాయణంపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఈ గ్రంథాల్లో భారతదేశపు సాంప్రదాయిక కాలక్రమాన్ని నిర్మించడానికి ఉపయోగించే రాజులు వారి వంశవృక్షాల జాబితాలు ఉన్నాయి. స్వదేశీయత వాదులు "పౌరాణిక ఎజెండా"ను అనుసరిస్తారు అంటూ స్వదేశీయత సిద్ధాంతాన్ని తీవ్రంగా విమర్శించే విజ్టెల్ రాసాడు. ఈ జాబితాల ప్రకారం భారతియ రాజుల వంశాల కాలక్రమం సామాన్యశకపూర్వం నాల్గవ సహస్రాబ్ది వరకు వెళ్తుంది. సా.పూ 300 పలో ాట్నాలో మౌర్య సామ్రాజ్యంలో గ్రీకు రాయబారి గాఉన్న మెగస్థనీస్ 6042 సంవత్సరాల క్రితానికి (సా.పూ., 3102 లో కలియుగం ప్రారంభాని కంటే ముందు కాలం) చెందిన 153 రాజుల సాంప్రదాయ జాబితా గురించి విన్నట్లు నివేదించాడు. రాజ జాబితాలు శూత గాన సంప్రదాయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. మౌఖికంగా వ్యాప్తి చెందుతూ నిరంతరం పునః రూపకల్పన చేయబడుతూ ఉండే జాబితాల నుండి అవి తీసుకోబడ్డాయి. పురాణాలు, మహాభారతం, రామాయణంపై ఇతిహాసాలు మాత్రమే. ఇవి జరిగినట్లుగా ఆధారాలు లేవు.{Sfn|Witzel|2001|p=69}}
ఈ జాబితాలకు సమర్ధనగా ఖగోళ వివరణలు కూడా అనుబంధంగా ఉంటాయి. ఋగ్వేదానికి తేదీని నిర్ధారించేందుకు కోసం కూడా వీటినే ఉపయోగించారు. ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతం చెప్పిన తేదీ కంటే ఈ తేదీ బాగా పూర్వానికి పోయింది. దాంతోపాటు చారిత్రక వ్యక్తులు, సంఘటనల తేదీలు కూడా వెనక్కి పోయాయి. దీని ప్రకారం బుద్ధుడు సా.పూ. 1700 నాటికి, (సా.పూ.3139/8 నాటికి కూడా కావచ్చు) చెందిన వాడు. చంద్రగుప్త మౌర్యుడి (సా.పూ.300) స్థానంలో గుప్త రాజు చంద్రగుప్తుడు వచ్చాడు. కోయెన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్ ఇలా పేర్కొన్నాడు:
"1995 ఆగస్టులో దక్షిణ భారత విశ్వవిద్యాలయాల నుండి 43 మంది చరిత్రకారులు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్తల సమావేశం (ప్రొఫెసర్ కె.ఎమ్. రావు, డాక్టర్ ఎన్. మహాలింగం, డాక్టర్ ఎస్.డి. కులకర్ణిల చొరవతో జరిగింది) భారత యుద్ధ తేదీని సా.పూ. 3139–38 గా నిర్ణయించే తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఈ తేదీని భారతీయ కాలక్రమానికి నిజమైన పునాదిగా ("షీట్ యాంకర్") ప్రకటించింది."
వేదిక్ ఫౌండేషన్ 3228 లో ప్రారంభమయ్యే ప్రాచీన భారతదేశపు కాలక్రమాన్ని ఇచ్చింది. ఇది భగవాన్ కృష్ణుడి అవతారం దాల్చడంతో మొదలౌతుంది. మహాభారత యుద్ధం సా.పూ. 3139 నాటిది. వివిధ రాజవంశాల తేదీలు ఒక సహస్రాబ్ది పాటు వెనక్కి జరగగా గౌతమ బుద్ధుడు సా.పూ. 1894-1814 నాటి వాడని చెప్పింది. జగద్గురు శంకరాచార్య సా.పూ. 509-477 నాటికి చెందినవాడు. ఈ ఆలోచనల ప్రకారం భారతదేశంలో నిరంతరమైన సాంస్కృతిక పరిణామం ఉంది. హరప్పా, వేద కాలాల మధ్య ఆటంకం వచిందనడాన్ని ఇది ఖండించింది. కాక్ ప్రకారం,
"భారత నాగరికతను సింధు సంప్రదాయం (సా.పూ. 7000 లేదా 8000) నాటి నుండి ఒక నిరంతర నిరాటంకమైన సంప్రదాయంగా చూడాలి." "దేశీయ ఆర్యత్వం" అనే ఆలోచన, మత చరిత్రకు సంబంధించి, హిందూ మతానికి ఎంతో ప్రాచీనమైన మూలాలున్నాయనే, వైదిక ఆర్యులు పురాతన కాలం నుండి భారతదేశంలో నివసిస్తున్నారనే సాంప్రదాయిక హిందూ ఆలోచనలకు సరిపోతుందని వేదిక్ ఫౌండేషన్ ఇలా పేర్కొంది:
"భారతవర్ష చరిత్ర (దీనినే ఇప్పుడు భారతదేశం అని పిలుస్తారు) అంటే భరతభూమిని తమ ఉనికితో, దైవిమైన తెలివితేటలతో అలరించడమే కాకుండా, లోకం లోని దేహాత్మలకు శాంతి, ఆనందం యొక్క నిజమైన మార్గాన్ని కూడా చూపించిన దైవస్వరూపులది. దేవుని ప్రేమ లోని మాధుర్యాన్ని సన్నిహితంగా రుచి చూడాలని కోరుకునే వారికి ఇది ఈనాటికీ అనుసరణీయమే"
స్వదేశీయత ప్రత్యామ్నాయం
ఇండో-అర్య వలస సిద్ధాంతంపై దాడి చేయడానికి "ఆర్యుల దండయాత్ర" అనే పాత భావనను ఉపయోగించుకున్నారు. దండయాత్ర సిద్ధాంతాన్ని దానిలో అంతర్లీనంగా ఉన్న జాత్యహంకార, వలసవాద ధోరణి కారణంగా దేశీయత ఆర్య సిద్ధాంతీకులు విమర్శించారని విట్జెల్ చెప్పాడు:
"ఇండో అర్య భాష మాట్లాడే ఆర్యుడి వలస ("ఆర్యుల దండయాత్ర") సిద్ధాంతంతో బ్రిటిషువాళ్ళు, భారతదేశంలో తాము చేసిన దురాక్రమణను, తమ వలస పాలననూ సమర్థించుకోవడానికి అవలంబిచిన విధానం గానే చూసారు.: రెండు సందర్భాల్లోనూ, "తెల్ల జాతి" వాళ్ళు స్థానికంగా ఉన్న నల్లరంగు వారిని అణచివేసినట్లుగానే చూసారు."
దేశీయ ఆర్యుల సిద్ధాంతాన్ని సమర్ధించే కోయెన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్ ప్రకారం:
"భాషా ఆధారాల పరంగా మనం చర్చించబోయే సిద్ధాంతాన్ని విస్తృతంగా "ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతం" (AIT) అని పిలుస్తారు. కొంతమంది పండితులు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేసినప్పటికీ నేను ఈ పదాలను నేను వాడతాను. భారతదేశపు భాషా దృశ్యం ప్రకారం చూస్తే రెండే వివరణలు కుదురుతాయి: ఇండో-అర్యులు స్థానికులైనా అయి ఉండాలి లేదా దండయాత్ర ద్వారా దిగుమతి అయి ఉండాలి."
దేశీయ ఆర్యత్వ వాదనలు
మైఖేల్ విట్జెల్ మూడు ప్రధాన రకాల "దేశీయ ఆర్యత్వ" దృశ్యాలను గుర్తిస్తాడు:
1. ఋగ్వేద ఆర్యులు అరబిందో, దయానంద సంప్రదాయం ప్రకారం భారతీయ ఉపఖండంలోని వాయవ్య ప్రాంతానికి చెందినవారిగా నొక్కి చెప్పే "తేలికపాటి" వెర్షన్
2. భారతదేశాన్ని ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ మాతృభూమిగా పేర్కొన్న "అవుట్ ఆఫ్ ఇండియా" సిద్ధాంతం. 18 వ శతాబ్దంలో ప్రతిపాదించబడిన ఈ సిద్ధాంతాన్ని హిందుత్వ సానుభూతిపరుడు కోయెన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్ (1999) పునరుద్ధరించాడు. హిందూ జాతీయవాదంలో దీనికి మరింత ప్రాచుర్యం లభించింది. రచన శ్రీకాంత్ తలగేరి (2000) ;
3. ప్రపంచంలోని భాషలు నాగరికతలూ అన్నీ భారతదేశం నుండే ఉద్భవించాయి అని చెప్పే సిద్ద్ధాంతం. ఉదా. డేవిడ్ ఫ్రాలే
నికోలస్ కజానస్ నాల్గవ దృశ్యాన్ని చేర్చాడు:
4. ఆర్యులు సా.పూ. 4500 కి ముందే సింధు లోయలోకి ప్రవేశించి, హరప్పన్లతో కలిసిపోయారు.
"ఆర్యుల" పట్ల అరబిందో దృక్పథం
అరబిందో దృష్టిలో, "ఆర్యుడు" ఒక నిర్దుష్ట జాతికి చెందిన వాడు కాదు. అతడు "అంతర బాహ్య అభ్యాసాలు, ఆదర్శాలు, ఆకాంక్షలనూ కలిగిన ఒక నిర్దుష్టమైన స్వంత సంస్కృతిని అవలంబించాడు." అర్యుల సాంప్రదాయిక శక్తినీ, గుణాన్నీ పునరుద్ధరించి భారతదేశ శక్తిని పునరుద్ధరించాలని అరబిందో తలపెట్టాడు. "అర్య ఆక్రమణదారుల"కూ, స్థానిక నలుపు రంగు జనాభాకూ మధ్య భారతదేశంలో జాతి వైరుధ్యాలు ఉండేవన్న చారిత్రికతను అతను ఖండించాడు. అయితే, ప్రాచీన భారతదేశంలో రెండు రకాల సంస్కృతులు ఉండేవని అతను అంగీకరించాడు, ఉత్తర, మధ్య భారతదేశం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లలో ఉన్న అర్య సంస్కృతి ఒకటి కాగా, తూర్పు, దక్షిణ, పడమర ల్లోని అనార్య సంస్కృతి రెండోది. ఆ విధంగా, ఐరోపా చరిత్రకారులు కల్పన చేసిన జాతి విభజన సిద్ధాంతం లోని సాంస్కృతిక అంశాలను అతను అంగీకరించాడు.
అవుట్ ఆఫ్ ఇండియా నమూనా
"అవుట్ ఆఫ్ ఇండియా సిద్ధాంతం" (OIT) ప్రకారం, ఇండో-యూరోపియన్ భాషా కుటుంబం ఉత్తర భారతదేశంలో ఉద్భవించి, మిగిలిన ఇండో-యూరోపియన్ ప్రాంతానికి ప్రజల వలసల ద్వారా వ్యాపించింది. దీన్ని "భారతీయ ఉర్హైమాట్ (అసలైన మాతృభూమి) సిద్ధాంతం" అని కూడా అంటారు. హరప్పా నాగరికత ప్రజలు భాషాపరంగా ఇండో-ఆర్యన్లు అని అంతర్గతంగా ఇది సూచిస్తుంది.
సైద్ధాంతిక అవలోకనం
కోయన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్, తన అప్‌డేట్ ఇన్ ది ఆర్యన్ ఇన్వేజన్ డిబేట్లో "ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతానికి సంబంధించి వృద్ధిలోకి వస్తున్న వాదనలను" పరిశీలించాడు.. ఎల్స్ట్ ఇలా అన్నాడు:
"ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతం, దేశీయ ఆర్యుల సిద్ధాంతం - ఈ రెండూ ప్రస్తుతం ప్రాచుర్యంలో ఉన్న నిరూపణా ప్రమాణాలకు లోబడి నిరూపించబడ్డాయని వ్యక్తిగతంగా నేను భావించడం లేదు. కాకపోతే ఈ రెండు సిద్ధాంతాల్లో ఒకటి మాత్రం ఆ ప్రమాణాలకు దగ్గరవుతోంది. రాజకీయ ప్రేరితమైన భారతీయ పండితులు కొందరు, వారి అమెరికా సమర్ధకులూ చేస్తున్న ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతపు స్టేట్మెంట్ల లోని లోపాలను ఎత్తి చూపడంలో నేను ఆనందం పొందాను, అది నిజమే. కానీ వారు సమర్థించే సిద్ధాంతానికి ఇంకా కొంత యోగ్యత మిగిలి ఉందనే విషయాన్ని నేను తోసిపుచ్చలేను."
ఎల్స్ట్ నమూనా "సైద్ధాంతిక కసరత్తే"నని ఎడ్విన్ బ్రయంట్ అంటూ ఇలా అన్నాడు:
"... పూర్తిగా సైద్ధాంతిక భాషా కసరత్తు […] భారతదేశం మాతృభూమి కాదని ఖచ్చితంగా తేల్చవచ్చో లేదో తెలుసుకోవడానికి చేసిన ప్రయోగం. భారతదేశం మాతృభూమి కాని పక్షంలో, భాషా ప్రాతిపదికన మాతృభూమిగా ఏ ప్రాంతాన్నైనా, ఏనాటికైనా స్థాపించ గలిగే అవకాశం మరింత సమస్యాత్మకమౌతుంది."
"వెలుగు లోకి వస్తున్న ప్రత్యామ్నాయం"
కోయెన్‌రాడ్ ఎల్స్ట్ "ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతానికి ప్రత్యామ్నాయంగా వెలుగు లోకి వస్తున్న సిద్ధాంతాన్ని" ఈ క్రింది విధంగా సంక్షిప్తంగా వివరించాడు.
సా.పూ. 6 వ సహస్రాబ్ది కాలంలో ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్లు ఉత్తర భారతదేశంలోని పంజాబ్ ప్రాంతంలో నివసించేవారు. జనాభా విస్తరణ క్రమంలో వాళ్ళు, బాక్ట్రియా లోకి కాంబోజులుగా విస్తరించారు. పరాదాలు మరింత ముందుకు వెళ్ళి, కాస్పియన్ సముద్ర తీరంలోను మధ్య ఆసియాలో చాలా భాగం లోనూ నివాసాలు ఏర్పరచుకున్నారు. సినాలు ఉత్తర దిశగా వెళ్లి, వాయవ్య చైనాలోని తారిమ్ బేసిన్లో నివాస స్థావరాలను ఏర్పరచుకున్నారు. వీళ్ళే ఇండో యూరపియన్ మాట్లాడే టోకేరియన్ సమూహం. ఈ సమూహాలే ప్రోటో-అనటోలియన్లు (తొలి ఆనటోలియన్లు). సా.పూ. 2000 నాటికి వాళ్ళు ఆ ప్రాంతంలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. ఈ వ్యక్తులు తమతో పాటు అత్యంత పురాతనమైన ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియన్ భాషను తీసుకువెళ్ళారు. అక్కడ అనటోలియన్, బాల్కన్ ప్రాంత ప్రజల సంపర్కంలో అది ఒక ప్రత్యేక మాండలికంగా మారింది. మధ్య ఆసియాలో నివసించేటప్పుడు వారు గుర్రం ఉపయోగాలను తెలుసుకున్నారు. తరువాత వారు గుర్రాలను వెనక్కి ఉర్హైమాట్‌కు పంపారు. తరువాత వారు, పశ్చిమ ఐరోపాను ఆక్రమించి తద్వారా ఇండో-యూరోపియన్ భాషలను ఆ ప్రాంతానికి విస్తరించారు.
సా.పూ. 4 వ సహస్రాబ్ది కాలంలో భారతదేశంలో నాగరికత రూపుదిద్దుకుంది. అదే ఆ తరువాతి కాలంలో పట్టణీయ సింధు లోయ నాగరికత గా పరిణామం చెందింది. ఈ సమయంలో, ఆదిమ (ప్రోటో) ఇండో యూరపియన్ భాషలు ప్రోటో-ఇండో-ఇరానియన్‌ భాషలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ కాలంలోనే, అంతర్గత శత్రుత్వాలు, సంఘర్షణల ఫలితంగా ఇండో-ఇరానియన్లు విడిపోవటం మొదలైంది. దాంతో ఇరానియన్లు పశ్చిమ దిశగా, మెసొపొటేమియా పర్షియాల వైపు విస్తరించారు. బహుశా వీళ్ళే పహ్లవులు అయి ఉంటారు. వాళ్ళు మధ్య ఆసియా లోకి కూడా విస్తరించారు. ఈ వలసలు ముగిసే సమయానికి భారతదేశంలో, ప్రోటో-ఇండో-ఆర్యులు మిగిలిపోయారు. ప్రౌఢ హరప్పా కాలం చివరిలో, సరస్వతీ నది ఎండిపోవడం ప్రారంభమైంది. దాంతో మిగిలిన ఇండో-ఆర్యులు వివిధ సమూహాలుగా విడిపోయారు. కొందరు పశ్చిమ దిశగా ప్రయాణించి సా.పూ. 1500 నాటికి హురియన్ మిటాన్నీ రాజ్యానికి పాలకులుగా స్థిరపడ్డారు. మరికొందరు తూర్పు వైపు ప్రయాణించి గంగా పరీవాహక ప్రాంతంలో నివసించగా, మరికొందరు దక్షిణ దిశగా ప్రయాణించి ద్రావిడ ప్రజలతో సంపర్కం చెందారు
డేవిడ్ ఫ్రాలే
ది మిత్ ఆఫ్ ది అర్యన్ ఇన్వేజన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఇన్ సెర్చ్ ఆఫ్ ది క్రాడిల్ ఆఫ్ సివిలైజేషన్ (1995) అనే తన పుస్తకాలలో, భారతీయ చరిత్రకు సంబంధించి 19 వ శతాబ్దంలో వచ్చిన జాతి వివక్షా పూరితమైన విశ్లేషణలను డేవిడ్ ఫ్రాలే విమర్శించాడు. కాకసస్ ప్రాంతం నుండి వచ్చిన ఆర్యులు, స్థానిక ద్రావిడుల మధ్య యుద్ధాలు జరిగాయి అనేది అలాంటి ఒక విశ్లేషణే. పైన ఉటంకించిన రెండవ పుస్తకంలో ఫ్రాలే, జార్జ్ ఫ్యూయర్‌స్టెయిన్, సుభాష్ కాక్ లు ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించారు. అవుట్ ఆఫ్ ఇండియా సిద్ధాంతాన్ని సమర్ధించారు.
ఫ్రాలే రచన ప్రజారంజకమైన రచనగా బాగా విజయవంతమైందని, ఆ రూపంలో దాని ప్రభావం "ప్రాముఖ్యత లేనిది కానేకాద"నీ అంటూ, ఒక విద్యాపరమైన అధ్యయనంగా దానికి అంత ప్రాముఖ్యత లేదని బ్రయంట్ వ్యాఖ్యానించాడు. ఫ్రాలే "ఒక ప్రతీకాత్మకమైన ఆధ్యాత్మిక నమూనాకు, విమర్శనాత్మకమైన, హేతుబద్ధమైన పరిశీలనాత్మక రూపాన్ని ఇచ్చేందుకు ప్రయత్నించాడ"ని బ్రయంట్ అన్నాడు.
కుహనా ఆర్కియాలజిస్టయిన గ్రాహం హాన్‌కాక్ (2002), గత హిమనదీయ కాలం ముగిసేలోపు అభివృద్ధి చెందిన పురాతన నాగరికతలను ప్రతిపాదించినపుడు (భారతదేశం లోని వాటితో సహా) ఫ్రాలే చారిత్రక రచనలను విస్తృతంగా ఉటంకించాడు. క్రెయిస్‌బర్గ్ ఫ్రాలే రాసిన "వైదిక సాహిత్యాన్ని, దాని లోని అనేక రహస్యాల"నూ ఉటంకించాడు.
వలస పాలన, హిందూ రాజకీయాల ప్రాముఖ్యత
ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతానికి హిందూ జాతీయవాదంలో ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర ఉంది. ఇది దేశీయ ఆర్యుల వాదనకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. వలసవాద నేపథ్యం, తదనంతర భారతదేశంలో జరిగిన జాతి నిర్మాణ నేపథ్యంలో దీన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.
వలస భారతం
ఆర్యుల దండయాత్ర సిద్ధాంతాన్ని వలస పాలకులకు రాజకీయంగా బాగా పనికివచ్చేలా రూపొందించారు. భారతీయులకు, వారిని పాలిస్తున్న బ్రిటిషు పాలకులకూ పూర్వీకులు ఒకరేనని ఆ విధంగా చెప్పుకుంటూ, తమ పాలనకు చట్టబద్ధతను న్యాయబద్ధతనూ ఆపదించుకునే ప్రయత్నం చేసారు. కేశవ చందర్ సేన్ భారతదేశంలో ఆంగ్ల పాలనను "విడిపోయిన దాయాదుల పునస్సంగమం" అని వర్ణించాడు. జాతీయ నాయకుడు బాల గంగాధర్ తిలక్ ఋగ్వేదపు ప్రాచీనత సా.పూ. 4500 నాటిదని ఆమోదించాడు. ఆర్యుల మాతృభూమి ఎక్కడో ఉత్తర ధ్రువానికి దగ్గరగా ఉంటుందని అతడు అన్నాడు. అక్కడి నుండి, ఆర్యులు హిమనదీయ కాలం తరువాత దక్షిణానికి వలస వచ్చారని భావించాడు. వీరిలో కొందరు ఐరోపా శాఖగా వెళ్ళి అక్కడ బార్బేరియన్లుగా మారారు. రెండవ శాఖ భారతదేశం వైపుకు వచ్చి తమ ఉన్నతమైన నాగరికతను నిలుపుకుంది.
అయితే, జాన్ ముయిర్, జాన్ విల్సన్ వంటి క్రైస్తవ మత ప్రచారకులు మాత్రం దేశం లోని నిమ్న కులాల దుస్థితిని ఎత్తి చూపిస్తూ, వారు ఆర్యుల దండయాత్రల కాలం నుండి కూడా ఉన్నత కులాల చేతిలో అణచివేతకు గురయ్యారని వాదించారు. ప్రముఖ దళిత నాయకుడైన జ్యోతిబా ఫూలే కూడా దాసులు, శూద్రులు స్థానిక ప్రజలనీ, వారే ఈ మట్టికి నిజమైన వారసులనీ, బ్రాహ్మణులు విదేశీయులైన ఆర్యుల వారసులనీ వాదించాడు
హిందూ పునరుజ్జీవనం, జాతీయవాదం
ప్రధాన స్రవంతి అభిప్రాయాలకు భిన్నంగా, హిందూ పునరుజ్జీవనాత్మక ఉద్యమాలు ఆర్యులు బయటివారనే సిద్ధాంతాన్ని ఖండించాయి. ఆర్య సమాజ్ వ్యవస్థాపకుడు దయానంద సరస్వతి, వేదాలు అన్ని జ్ఞానాలకు మూలమని, అవి ఆర్యులకు లభించాయనీ అభిప్రాయపడ్డాడు. మొట్టమొదటి మనిషి (ఆర్యుడు) టిబెట్‌లో ఉద్భవించాడని, అక్కడే కొంతకాలం ఉన్నాక, కిందికి దిగి భారతదేశంలో నివసించారనీ చెప్పాడు. అప్పటికి భారతదేశం ఖాళీగా ఉండేదని కూడా అతడు చెప్పాడు.
రోమిల్లా థాపర్ వాదన ఇలా ఉంది: భారతదేశానికి హిందూ గుర్తింపును నిర్మించాలనే తహతహతో సావర్కర్, గోల్వాల్కర్ల నేతృత్వంలోని హిందూ జాతీయవాదులు, అసలు హిందువులే ఆర్యులని, వారు భారతదేశానికే చెందినవారని, ఆర్యుల దండయాత్ర అనేది లేనేలేదు, భారత ప్రజల మధ్య ఘర్షణేమీ లేదు, ఆర్యులు సంస్కృత భాష మాట్లాడేవారు. ఆర్య నాగరికతను వారు భారతదేశం నుండి పశ్చిమానికి విస్తరించారు.
"దేశీయ ఆర్యుల" ఆలోచన సావర్కర్, గోల్వాకర్ రచనల్లో ఉందని విట్జెల్ కూడా కనుక్కున్నాడు. ఉపఖండానికి "అర్యులు" వలస వచ్చారనడాన్ని గోల్వాల్కర్ (1939) ఖండించాడు. విట్జెల్ దీన్ని విమర్శిస్తూ ఈ భావన సమకాలీన ఫాసిజం చెప్పే రక్తం, మట్టిని గుర్తుచేస్తోందని చెప్పాడు. ఈ ఆలోచనలు అంతర్జాతీయవాదం పైన, సామాజికత పైనా ఆధార పడ్డ నెహ్రూ-గాంధీ ప్రభుత్వాల కాలంలో ఉద్భవించినందున, అవి అనేక దశాబ్దాలుగా నిద్రాణమై ఉన్నాయనీ,1980 లలో మాత్రమే అవి ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకున్నాయనీ కూడా విట్జెల్ చెప్పాడు
వర్తమాన రాజకీయ ప్రాముఖ్యత
లార్స్ మార్టిన్ ఫోస్సే "దేశీయ ఆర్యత్వాని"కి ఉన్న రాజకీయ ప్రాముఖ్యతను పేర్కొన్నాడు. హిందూ జాతీయవాదులు తమ భావజాలంలో భాగంగా "దేశీయ ఆర్యత్వాన్ని" చేర్చుకున్నారు. దీంతో ఇది పండితుల సమస్యతో పాటు రాజకీయ విషయంగా కూడా మారిందని అతడు చెప్పాడు. దేశీయ ఆర్యత్వ ప్రతిపాదకులు పాశ్చాత్య ఇండాలజిస్టుల "నైతిక అనర్హత"ను ఎత్తి చూపుతారు. ఇది దేశీయ సాహిత్యంలో పునరావృతమౌతూ ఉండే అంశం. అదే వాదనను ఆర్గనైజర్ వంటి హిందూ జాతీయవాద ప్రచురణలు కూడా ఉపయోగిస్తున్నాయి.
విమర్శ
సుధేష్ణా గుహా, ది ఇండో-ఆర్యన్ కాంట్రవర్సీ అనే పుస్తకాన్ని సమీక్షిస్తూ, ఈ పుస్తకంలో చారిత్రక సాక్ష్యాలు ఏమిటనే ప్రశ్న అడగలేదనీ, ఇందులో తీవ్రమైన పద్ధతి-సంబంధ లోపాలున్నాయనీ పేర్కొంది. ఈ మేథో ప్రక్రియ తిరిగి తలెత్తడానికి "ఈ అపండిత అవకాశవాదం" ఎంతవరకు ప్రేరణ కలిగించిందో ఇది పట్టించుకోలేదు కాబట్టి, ఇది "భిన్నాభిప్రాయాలను ప్రతిబింబించడంలో సమస్యగా మారుతుంది అని ఆమె చెప్పింది.
బ్రయంట్ ఇలా చెప్పాడు: భాషా సాక్ష్యాలు చాలా ఊహాజనితమైనవి, అసంబద్ధమైనవీ అని చెబుతూ ఔట్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రతిపాదకులు వాటిని పూర్తిగా విస్మరిస్తారు, కొట్టిపారేస్తారు,. లేదా ఏమాత్రం సరిపోని అర్హతలతో దాన్ని పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ఈ వైఖరి, ఈ నిర్లక్ష్యం కారణంగా అనేక ఔట్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రచురణల విలువ గణనీయంగా పడిపోతోంది.
దేశీయ సాహిత్యంలో ఉన్న కీలకమైన సైద్ధాంతిక, పద్దతి-సంబంధ లోపాలను ఫోస్ పేర్కొన్నాడు. సేథ్నా, భగవాన్ సింగ్, నవరత్న, తలగేరిల రచనలను విశ్లేషిస్తూ అతడు, వారు ఎక్కువగా ఆంగ్ల సాహిత్యాన్ని ఉటంకిస్తున్నారు, దాన్ని కూడా పూర్తిగా అన్వేషించలేదు. జర్మను, ఫ్రెంచి ఇండాలజీలను అసలే పట్టించుకోలేదు. దీంతో వారి రచనలలో పరిజ్ఞాన లేమి వివిధ స్థాయిలలో కనిపిస్తుంది, దీని ఫలితంగా "పాశ్చాత్య పండితులకు వీరి రచనలు అసమర్థంగా కనబడడంతో, వాళ్ళు ఈ రచనలను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారు." అని అన్నాడు
అంతర్జాల మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర వర్గం:భారత రాజకీయాలు వర్గం:సింధు లోయ నాగరికత
స. వెం. రమేశ్
'''స. వెం. రమేశ్''' తెలుగు భాషాభిమాని, తెలుగు ఉపాధ్యాయులు, తెలుగు భాషా పరిరక్షణ సమితిలో చుఱుకైన సభ్యులు. వీరు వ్రాసిన ప్రళయ కావేరీ కథలు చాలా ప్రసిద్ధి పొందాయి. ప్రస్తుతం పులికాట్ సరస్సుగా వ్యవహరింపబడుతున్న ప్రళయకావేరీ తీరాన రచయిత గడిపిన బాల్యంలోని కొన్ని సన్నివేశాలను రచయిత కథలుగా మలిచి చదువరులకు అందించారు.ఈయన శ్రీలంకలోని తెలుగు వారి తెలుగు భాషా భివృద్దికి అధ్భుతంగా కృషిచేస్తున్నారు. తెలుగు భాషాలోకంలో అచ్చ తెలుగు పదాల వేట కొనసాగిస్తున్న అన్వేషకుడు, అలుపెరగని భాషాభిమాని. తెలుగులో ఇతర భాషా పదాలకు బదులుగా ఎంత అందమైన మధురమైన తెలుగు పదాలున్నయో తనరచనలో ఉపయోగించి తెలుగు పాఠకులను, చదువరులను అబ్బురపరచాడు.
తెలుగు భాషలో ఒక మాండలికం పై మీ పట్టు ఎలా అబ్బింది? అని అడిగిన ప్రశ్నకు స.వెం. రమేష్ సమాదానం చూడండి.
అది నాకు ఆ భాష మీద, ప్రాంతం మీద అభిమానం. అమ్మ ప్రేమలో తీపి, అమ్మ భాషలో తీపి మరచిపోగలిగినవి కాదు. అయితే తెలుగు భాషకు సంబంధించి నాకు కొన్ని మనస్థాపాలు ఉన్నాయి. భాషల అభివృద్ధిలో ఆరు మెట్లు ఉన్నాయి. తమిళం ఆరు మెట్లూ ఎక్కేసింది. తెలుగు మూడో మెట్టు దగ్గర ఆగిపోయింది. శ్రీపాద, చలం మొదలైన వారి తరువాత తెలుగు వాక్యం ఆగిపోయింది.
ఇక్కడ భాషా సంసృతులని వెన్నంటి కాపాడుకోవాల్సిన కవులు, మేధావులు ఉదాసీనత వహిస్తున్నారు. మనది కాని దాన్ని మోస్తున్నారు. కవితల్లో కూడా యధేచ్చగా ఆంగ్లాన్ని వాడుతున్నారు. నాకో దళిత స్నేహితుడున్నాడు. అతను బాతిక్, జానపద కళాకారుడు. పేరు పుట్టా పెంచల దాసు. ఎక్కువ చదువుకోలేదు. సాహిత్యం మీద ప్రీతి ఉన్నవాడు. అతను ఈ కవుల కవిత్వాన్ని ఆస్వాదించే అర్హత లేనివాడా? కవి, రచయిత తాను శ్రమించి పాఠకుడికి అర్ధం చేయించగలగాలి. పాఠకుడు శ్రమించాలని కోరుకోకూడదు.
భాష స్థాయి పెరగాలంటే స్థానికీకరణకి ప్రాముఖ్యత పెరగాలి. తెలుగు నాట ఎన్నోమాండలికాలు ఉ న్నాయి. ఈ మాండలికాలు అన్నిటినీ నిర్మూలించి ఒక మాండలికాన్నిమాత్రమే ‘ప్రామాణికం’ చేస్తున్నారు. ప్రపంచీకరణను ఎదిరించాలన్నా స్థానికీకరణ అవసరం ఉంది. ( ఆయా ప్రాంతాల వంటలను రక్షించుకోవటం). దళితులు మూలవాసులు కాబట్టి వారి మాండలికం, వారి జీవనవిధానం, వారి ఆహరపు అలవాట్లు సంరక్షిస్తూ, తెలుగు ప్రజలు దళితీకరణ చెందాలంటాను. ఈ కార్యం తమిళనాడులో చాలా వరకు జరిగింది. ద్రవిడ ఉద్యమం వారికి చాలా సహాయ పడింది.
ప్రళయ కావేరి కథలు గురించి రచయిత ....
ప్రళయ కావేరి కథలు నా బాల్యానికి చెందినివి. బాలుడిగా నాకా అనుబంధాలే గుర్తు ఉన్నాయి. కాని ఎదిగిన మనసుతో ఇప్పుడు పరికిస్తే మా కుటుంబం పాటించిన వివక్ష నా జ్ఞానానికి అందింది. సరిదిద్దలేని, క్షమించలేని అణచివేతకి, వివక్షకి కొన్ని తరాలుగా మన పెద్దవాళ్ళు పాల్పడ్డారు. ఈ మధ్య ఒకాయన ఏదో చర్చలో “మా తాతలు చేసిన తప్పులకు మమ్మల్ని ఎందుకు భాధ్యుల్ని చేస్తారు? ” అని అడిగారు. తప్పక బాధ్యత వహించాలి అంటాను నేను. అలా బాధ్యత వహించటానికి మనం సంసిద్ధంగా లేనట్లైతే మనం మారనట్లే. నేను ఎంత సంస్కర్తనైనా ‘బ్రాహ్మిణిజం’ అనే పలుకుకు ఉడుక్కొంటున్ననంటే నాలో ఆ బీజాలు మిగిలి ఉన్నట్లే. ఆధిపత్యానికి పర్యాయపదమే బ్రాహ్మణిజం.
మీకథల్లో స్త్రీ పాత్రలకే ప్రాధాన్యతిచ్చారు. ఎందుకు? ....
నాకు 14 మంది అమ్మమ్మలు. వాళ్ళ మధ్య పెరిగాను. స్త్రీల బలాలను, బలహీనతలను దగ్గరగా చూసిన వాడిని. కాబట్టే నా కథలన్నీ స్త్రీల చుట్టే ఎక్కువగా తిరుగుతాయి.
కథలు వ్రాసే రచయితల గురించి సం.వెం. రమేష్.....
“కవి, రచయిత తాను శ్రమించి పాఠకుడికి అర్ధం చేయించగలగాలి. పాఠకుడు శ్రమించాలని కోరుకోకూడదు.”
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు భాషాభిమానులు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు
జమ్మలమడుగు రెవెన్యూ డివిజను
పరిపాలన
ఈ రెవెన్యూ డివిజన్‌ పరిధిలో 7 మండలాలు ఉన్నాయి.
పలవల దుప్పి
శరీర నిర్మాణం
ఆడ దుప్పులు 60 నుంచి 170 కి. గ్రా. బరువు కలిగి 162 నుంచి 205 సెం.మీ. ఎత్తు వరకూ పెరగుతాయి. సాధారణంగా మగ దుప్పులు ఎక్కువ బరువుగా, ఎత్తుగా ఉంటాయి (ఎత్తు, బరువు తేడాలు దుప్పుల జాతుల, ఉపజాతుల మీద ఆధారపడీ ఉంటుంది.) మగ దుప్పులు 100 నుంచి 318 కి. గ్రా. బరువు కలిగి 180 నుంచి 214 సెం.మీ. ఎత్తు వరకూ పెరగుతాయి. కాళ్ళ ఎత్తు 80 నుంచి 150 సెం.మీ. ఉంటే తోక భాగం 14 నుంచి 20 సెం.మీ. ఉంటుంది, మగ, ఆడ దుప్పులు రెండీటికి కొమ్ములు పెరుగుతాయి, అందులో (in the Scandinavian variety) for old males fall off in December, for young males in the early spring, and for females in the summer. The antlers typically have two separate groups of points (see image), a lower and upper. Domesticated reindeer are shorter-legged and heavier than their wild counterparts. The bull reindeer's antlers are the second largest of any extant deer, after the moose, and can range up to 100 cm in width and 135 cm in beam length. They have the largest antlers relative to body size among deer.
మద్దెల నగరాజకుమారి
మద్దెల నగరాజకుమారి అలనాటి ప్రముఖ తెలుగు చలనచిత్ర నటీమణి. ఈవిడ కుమారిగా పేరుతెచ్చుకున్నారు. తెలుగు చలనచిత్రాలలో ఒకే నటుడు రెండు పాత్రలను పోషించే విధానం సతీ సులోచన (1935)తో ప్రారంభమైంది. ఆ చిత్రంలో 'మునిపల్లె సుబ్బయ్య'గా ప్రఖ్యాతి పొందిన వి.వి.సుబ్బారావు రావణుడు, ఇంద్రజిత్ పాత్రలను పోషించి ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నారు. ఇక నటిమణుల్లో ద్విపాత్రాభినయం చేసిన తొలి నటి కుమారి. నగరాజకుమారి, రాజకుమారి, కుమారి ఇలా మూడు పేర్లతో గుర్తింపు తెచ్చుకున్న నటి ఆమె. తక్కువ చిత్రాలలో నటించినప్పటికీ తన నటనతో ఎంతో మంది ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్న నటి ఆమె.
పలవల దుప్పి
ఆహారం
thumb|బ్రిటీష్ కొలంబియాలో వీధులపైనున్న ఉప్పు నాకుతున్నCaribou లు
మద్దెల నగరాజకుమారి
ప్రస్థానం
ఎందరో కళాకారులను చలనచిత్రరంగానికి అందించిన తెనాలిలో 1921లో జన్మించిన మద్దెల నగరాజకుమారికి చిన్నతనం నుండి నటన అంటే ఆసక్తి. అయితే తల్లిదండ్రుల చాటుపిల్ల కావడంతో వారి అభీష్టానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించలేకపోయారు. అదీగాక ఆ రోజులలో సినిమాలలో నటిస్తే అందం కరిగిపోతుందని, ఎక్కువ కాలం బతకరని అపోహలు ఉండేవి. అందుకే నాజూకుగా, ఎంతో ఆకర్షనీయంగా కనిపించే నగరాజకుమారికి అవకాశాలు ఎక్కువ సంఖ్యలోనే వచ్చినా ఆమె తల్లి అంగీకరించలేదు. 'శ్రీకృష్ణతులాభారం', 'సీతాకళ్యాణం' తదితర చిత్రాలలో అవకాశాలు ఆమెను వెతుక్కుంటూ వచ్చినా ఈ కారణం వల్లే ఆమె తల్లి అంగీకరించలేదు. అయితే కూతురికి సంగీతం నేర్పించి, ఇంట్లో తిరుగుతూ కమ్మని స్వరంతో నగరాజకుమారి హాయిగా అలా పాడుతుంటే విని ఎంతో ఆనందించేది ఆమె తల్లి. కూతురు కళ్ళ ముందు అలా కనిపిస్తే చాలుననుకునేదామె.
పలవల దుప్పి
సంతానోత్పత్తి
ఆడ, మగ దుప్పుల కలయిక సెప్టెంబరు ఆఖరు నుంచి నవంబరు తొలి రోజుల వరకు జరుగుతుంది. ఆడ దుప్పుల కోసం మగ దుప్పుల మధ్య పోటీ ఉంటుంది. రెండు మగ దుప్పుల పలవ కొమ్ములను తగిలించి, ఒక దాన్నొకటి దూరంగా తోసుకుంటాయి. ఆ తర్వాత బలమైన దుప్పి ఆడ దప్పిని పొందుతుంది. బలమైన మగ దుప్పులు 15-20 ఆడ దుప్పులను గెలుస్తాయి. ఈ కలయిక సమయమంతా మగ దుప్పులు తినడం మానేసి తమ శరీరంలోలోని నిల్వలను చాలావరకు కోల్పోతాయి.
మద్దెల నగరాజకుమారి
తొలి సినిమా
ఇదిలా ఉంటె పువ్వుల అంజయ్య రూపంలో సినిమాలలో నటించే అవకాశం నగరాజకుమారిని వెదుక్కుంటూ వచ్చింది. ఆయన కన్నాంబ నాటక సమాజంలో వయోలినిస్టుగా పనిచేస్తుండేవారు. పూర్ణా యాత్రా స్పెషల్ నిర్వహించే జి.కె.మంగరాజు క్వాలిటి పిక్చర్స్ పతాకంపై ఆ రోజులలోనే దశావతారాలు (1937) చిత్ర నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. నటీనటుల ఎంపిక కోసం బెజవాడ (ఈ నాటి విజయవాడ) వచ్చారు. అంజయ్య నగరాజకుమారికి దూరపుబంధువు కావడంతో ఆమె తల్లిని ఒప్పించి ఇంటర్వ్యూ నిమిత్తం బెజవాడకు పంపించారు. నగరాజకుమారిని చూసీచూడగానే ఎంపిక చేయడమే కాకుండా మూడు పాత్రలను ఆమెకి ఇచ్చారు. ఆచిత్రంలో సీత, లక్ష్మీ, యశోధర పాత్రలను రాజకుమారి పోషించారు. కలకత్తాలో ఈ చిత్రం నిర్మితమైంది. ఈ చిత్రం విజయవంతమవడంతో మరిన్ని అవకాశాలు ఆమెని వరించాయి.
పలవల దుప్పి
సంతానోత్పత్తి
దుప్పి పిల్లలు ఆ తర్వాత మే, జూన్‌లలో పుడతాయి. పుట్టిన 45 రోజుల తర్వాత దుప్పి పిల్లలు సొంతంగా గడ్డి, చిన్న చిన్న మొక్కలు తినగలిగినా పాలు తాగడం దాదాపు సెప్టెంబరు వరకూ కొనసాగిస్తూ ఆ తర్వాత తల్లి నుంచి సొంతగా ఎదుగుతాయి.
మద్దెల నగరాజకుమారి
అమ్మతో హీరోయిన్
రెండవ చిత్రంలోనే రాజకుమారికి నాయిక అవకాశం లభించింది. అది కలకత్తాలో నిరంజన్ పాల్ దర్శకత్వంలో రూపుదిద్దుకున్న అమ్మ చిత్రం. 1939లో విడుదలైన ఈ చిత్రంలో రాజకుమారి పాడిన వికసిత సుమములకున్ అనే పాట, నాయకుడు సుబ్బారావుతో కలిసి పాడిన నిరీక్షించవా నాకై యుగళగీతం ఆనాటి ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నాయి. 1939లోనె విడుదలైన ఉష చిత్రంలో చిత్రలేఖగా నటించింది. ఉష, అనిరుద్ధులను తన మంత్రశక్తితో ఒకటిగా చేసే కీలకమైన పాత్ర అది. అయితే ఈ రెండు చిత్రాలు ఆర్థికంగా విజయం సాధించకపోవడంతో రాజకుమారికి సరైన బ్రేక్ లభించలేదు.
పలవల దుప్పి
వలస
పలవల దుప్పులు అతి ఎక్కువ దూరం వలస ప్రయాణం చేసే క్షీరదం. సంవత్సరానికి సుమారుగా 5,000 కి.మీ. లేక 3,100 మైళ్ళు నడుస్తాయి, 3,90,000 చ. మైళ్ళు కవర్ చేస్తాయి సాధారణంగా గంటకి 60 నుంచి 80 కి.మీ. వేగంతో రోజుకు 19 నుంచి 55 కి. మీ. ప్రయాణం చేస్తాయి. వసంత కాలపు వలసలో చిన్న చిన్న గుంపులు కలిసి 50 వేల నుంచి యాభై లక్షల దుప్పులు కలిగిన పెద్ద గుంపులుగా మరతాయి. శిశిర ఋతువు వలసలో గుంపులు చిన్నవవుతూ సంతానోత్పత్తి కోసం కలుస్తాయి. శీతాకాలంలో ఇచవి మంచు కింది పాకుడును తినడం కోసమని అడవీ ప్రాంతాల వైపు వెళతాయి. By spring, groups leave their winter grounds to go to the calving grounds.
మద్దెల నగరాజకుమారి
సుమంగళితో గుర్తింపు
రాజకుమారి నటజీవితాన్ని మలుపు తిప్పిన చిత్రం సుమంగళి. 1940లో విడుదలైన ఈ చిత్రం నుండి ఆమె కుమారిగా గుర్తింపు పొందింది. వాహిని సంస్థలో మూడు చిత్రాలలో నటించడానికి ఆమె ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఆ ప్రకారం 1941లో విడుదలయిన దేవత చిత్రంలో నాయికగా కుమారి నటించింది. ఈ చిత్రంలో ఆమెది అమాయకురాలైన పనిమనిషి వేషం. అప్పటికే నటులుగా, గాయకులుగా పేరు తెచ్చుకున్న నాగయ్య, టంగుటూరి సూర్యకుమారిలకు దీటుగా నిలబడి నటించి పేరు తెచ్చుకున్నారు. అమ్మ, సుమంగళి, దేవత చిత్రాల వరకూ తన పాటలు తనే పాడుకునా కుమారి ఆ తర్వాత మాత్రం నేపథ్యగాయకుల ఈదే ఆధారపడ్డారు.
జూజూ
జూజూ  లేదా జుజు  ఒక వాణిజ్య ప్రకటన పాత్రధారి. ఇవి ప్రముఖ టెలికాం సంస్థ అయిన వొడాఫోన్ ప్రచారం కొరకు సృష్టించబడ్డాయి. వీటి ప్రకటనలు ఎంతో సృజనాత్మకంగా ఉండి చిన్నారులను ఎక్కువగా ఆకట్టుకొంటాయి.
మద్దెల నగరాజకుమారి
చేజారిన వేషం
ఒప్పందం ప్రకారం వాహిని వారి నాలుగవ చిత్రం, దర్శకుడు కె.వి.రెడ్డి తొలి చిత్రం భక్త పోతన (1942)లో కుమారి నటించాల్సి ఉంది. అయితే అదే సమయంలో 'తులసీదాసు' చిత్రం షూటింగు నిమిత్తం వాహినీ వారి అనుమతితో కుమారి బొంబాయి వెళ్ళడంతో భక్త పోతనలో అవకాశం చేజారింది. తులసీదాసు చిత్రం కోసం ఆరు నేలలు బొంబాయిలోనే కుమారి ఉండిపోవాల్సి వచ్చింది. ఈ చిత్రానికి నాయకుడు కె.ఎస్.ప్రకాశరావు, దర్శకుడు రమణారావు. ఆరు నెలలు అక్కడే ఉన్నా షూటింగు సజావుగా సాగక ఆగిపోవడం కుమారిని మానసికంగా కుంగదీసింది. ఈ తప్పటడుగు పడకుండా ఉంటే ఆమె కెరీర్ మరోలా ఉండేది.
పలవల దుప్పి
వలస
పలవల దుప్పులు సునాయాసంగా ఈత కొట్టగలవు. ఈత కొట్టేప్పుడు వాటి మామూలు వేగం 6.5 కి.మీ., కానీ అవసరమైనప్పుడు 10 కి.మీ. వేగంతో కూడా ఈత కొట్టగలవు. వలస పొయేటప్పుడు పెద్ద సరస్సులను, విశాలమైన నదులను కూడా దాటడానికి ఇవి వెరవవు.
మద్దెల నగరాజకుమారి
అయిదేళ్ళ విరామం
ఆ తర్వాత నటిగా ఆమెకు అయిదేళ్ళ విరామం వచ్చింది. వ్యక్తిగత కారణాల వల్ల కుమారి నటనకు దూరమయ్యారు. ముగ్గురు మరాఠీలు (1946) చిత్రంతో చలనచిత్రరంగంలో తిరిగి అడుగుపెట్టారు. ఈ చిత్రం విజయవంతమైనా కుమారి కెరీర్‌కు లాభంచేకూరలేదు. ఆ తర్వాత ఆమె 'శివగంగ' చిత్రంలో నటించారు. సి.ఎస్.ఆర్. దర్శకత్వంలో ప్రారంభమైన ఈ చిత్రం అర్ధాంతరంగా ఆగిపోవడంతో కుమారి కెరీర్‌కు మళ్ళీ తెర పడింది.
మాయపిల్లలో ద్విపాత్రాభినయం
మరో నాలుగేళ్ళు తెర వెనకున్న కుమారికి మాయపిల్ల (1951) చిత్రంతో మంచి అవకాశం లభించింది. ఇందులో దొంగల రాణి 'మాయపిల్ల' (అసలు పేరు ఆశ) గా, రూపగా ఆమె ద్విపాత్రాభినయం చేశారు. ఈ చిత్రం కోసం ఆమె పడిన శారీరక కష్టం అంతాఇంతా కాదు. కత్తి యుద్ధాలు, కొండచిలువతో యుద్ధం ఇలాంటివి చాలా చేశారు. ఆ రెండు పాత్రల కోసం ఆమె వాడిన దుస్తులు ఆ రోజులలో కుర్రకారుని వెర్రెత్తించాయి. 1951లో విడుదలైన ఈ చిత్రం దర్శకుడు రఘుపతి సూర్య ప్రకాశ్‌ కు చివరి చిత్రం కావడం గమనార్హం. కుమారి ఇంత కష్టపడినా ఈ చిత్రం మాత్రం విజయం సాధించలేదు.
పలవల దుప్పి
మూలాలు
వర్గం:క్షీరదాలు వర్గం:కనీసం ఆందోళనకర జాతులు ఎర్ర జాబితా
మద్దెల నగరాజకుమారి
చివరి అవకాశాలు
అదే ఏడాది విడుదలైన మరో చిత్రం ఆకాశరాజులో కూడా కుమారి నాయికగా నటించారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచన చేసిన ఈ జానపద చిత్రం కూడా విజయవంతం కాలేదు. ఒప్పందం ప్రకారం భక్త పోతన చిత్రంలో నటించలేదు కనుక 10 ఏళ్ళ అనంతరం వాహినీ సంస్థ నిర్మించిన మల్లీశ్వరి (1951) చిత్రంలో కుమారి ఒక పాత్రను పోషించాల్సి వచ్చింది. ఇందులో ఆమె మహారాణిగా కనిపిస్తుంది, అదీ కొద్దిసేపే. ఆ తర్వాత పెంపుడు కొడుకు (1953 తెలుగు, తమిళం) చిత్రంలోనూ, కాళహస్తి మహాత్యం (1954) చిత్రంలోనూ ఆమె నటించారు. కాళహస్తి మహాత్యం చిత్రంలో పి.సుశీల తన మొదటి పాటలలో ఒకటైన శ్రీ పార్వతీదేవి చేకోవె శైలకుమారి కుమారికి పాడటం విశేషం. ఆ తర్వాత వేషాలు కరువవడంతో కుమారి చిత్రరంగానికి శాశ్వతంగా దూరమయ్యారు.
చివరి రోజులు
తనయుడు గంగాధర్ చదువు పూర్తి కావడంతో 1958లో విజయవాడకు తరలి వెళ్ళారు. 50 ఏళ్ళ పాటు అక్కడే గడిపిన కుమారి తన 87వ ఏట మార్చి 3, 2008న కన్నుమూశారు.
లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:1921 జననాలు వర్గం:2008 మరణాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు వర్గం:మహిళా గాయకులు వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు
బాలానగర్ మెట్రో స్టేషను
బాలానగర్ మెట్రో స్టేషను, హైదరాబాదు లోని బాలానగర్ ప్రాంతంలో ఉన్న మెట్రో స్టేషను. హైదరాబాద్ మెట్రో ఎరుపురంగు లైనులో ఉన్న ఈ మెట్రో స్టేషను 2017లో ప్రారంభించబడింది. ఇది చెన్నై షాపింగ్ మాల్ దగ్గర ఈ మెట్రో స్టేషను ఉంది. బాలానగర్‌ మెట్రోస్టేషన్‌ పేరును డా.బిఆర్.అంబేద్కర్‌ బాలానగర్‌ గా మార్పు చేస్తూ 7 డిసెంబర్ 2017న హైదరాబాద్‌ మెట్రో రైలు(హెచ్‌ఎంఆర్‌) నిర్ణయం తీసుకుంది.
చరిత్ర
2017, నవంబరు 29న ఈ మెట్రో స్టేషను ప్రారంభించబడింది.
నిర్మాణం
బాలానగర్ ఎలివేటెడ్ మెట్రో స్టేషను హైదరాబాద్ మెట్రో ఎరుపురంగు లైనులో ఉంది.
సౌకర్యాలు
స్టేషన్లలో కింది నుండి పై ప్లాట్‌ఫాం వరకు మెట్లు, ఎలివేటర్లు, ఎస్కలేటర్లు ఉన్నాయి.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:హైదరాబాదు మెట్రో స్టేషన్లు వర్గం:2017 స్థాపితాలు
యర్రా అన్నపూర్ణమ్మ
యర్రా అన్నపూర్ణమ్మ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆమె 1997 నుండి 1999 వరకు పార్వతీపురం నియోజకవర్గం ఎమ్మెల్యేగా పని చేసింది.
రాజకీయ జీవితం
యర్రా అన్నపూర్ణమ్మ ఆమె భర్త యర్రా కృష్ణమూర్తి మరణాంతరం తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 1997లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో పార్వతీపురం నియోజకవర్గం టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికైంది.
మరణం
యర్రా అన్నపూర్ణమ్మ అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ తన స్వగ్రామం కృష్ణపల్లిలో 2019 జనవరి 10న మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:విజయనగరం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం తెలుగు సినిమా పాటల జాబితా (1993)
ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం 1993 సంవత్సరంలో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలకు పాడిన  పాటలలో కొన్ని:
మూలాలు
వర్గం:సినిమా జాబితాలు Discography వర్గం:పాటలు వర్గం:జాబితాలు
కేంద్రీయ నాడీ వ్యవస్థ
thumb|200px|A diagram showing the CNS: 1. Brain 2. Central nervous system  (brain and spinal cord) 3. Spinal cord
కేంద్రీయ నాడీ వ్యవస్థ (Central Nervous System) మానవుని నాడీ వ్యవస్థలో ప్రధానమైన వ్యవస్థ. ఇందులో ప్రధానంగా రెండు సవరించుభాగాలుంటాయి.
చరిత్ర
శరీరములో నాడీ మండల వ్యవస్థ ప్రధానమైనది. ఇది శరీరములోని వివిధ భాగములను తన ఆధీనములో ఉంచుకొని వాటి చర్యలను ఒక దానితో ఒకటి సమనవ్యము చేస్తూ, పరిస్థితుల మార్పులకు తగిన అణుకార్యలను ఇచ్చి జీవి ప్రవర్తనలను క్రమ పరచటంలో ప్రధాన పాత్ర వహించును. దీని చర్యలు శరీరంలోని అతి క్లిష్టమైన అనేక ప్రతి చర్యలపైన ఆధార పడి ఉంటుంది. జీవి చేసే ప్రతి చర్య నాడి మండలం యొక్క అదుపులో ఉండును. నాడీ వ్యవస్థను రెండు ప్రధాన విభాగాలుగా విభజించారు అవి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ ( సెంట్రల్ నర్వ్స్ వ్యవస్థ ), పరిధీయ నాడీ వ్యవస్థ (PNS). నాడీ కణజాలం ఒక జీవి యొక్క వేర్వేరు భాగాల నుండి, ప్రేరేపిత సంకేతాలు   పంప గలవు. న్యూరాన్స్తో పాటు, గ్లాస్ కణాలుగా పిలువబడే ప్రత్యేక కణాలు నరాల కణాలకు మద్దతు ఇస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థ యొక్క విధులు అవి శరీరం లోపల, వెలుపల నుండి సమాచారాన్ని సేకరిస్తుంది , మెదడు, వెన్నెముక యొక్క ప్రాంతాలకు చేరవేయడం , కండరాలు, గ్రంథులు, అవయవాలకు సమాచారాన్ని పంపుతుంది, తద్వారా అవి తగిన విధంగా స్పందించగలవు. అన్ని ఇతర శరీర వ్యవస్థలతో సహా శరీరం యొక్క అన్ని ముఖ్యమైన విధులను నియంత్రిస్తుంది, సమన్వయం చేస్తుంది. శరీరం హోమియోస్టాసిస్ లేదా దాని సున్నితమైన సమతుల్యతను నిర్వహిస్తాయి. నాడీ వ్యవస్థ యొక్క ప్రాథమిక కణాలు, నాడీ వ్యవస్థ యొక్క ప్రాథమిక క్రియాత్మక కణం Imp ప్రేరణలను ప్రసారం చేస్తుంది (250 mph వరకు)
మూలాలు
వర్గం:శరీర నిర్మాణ శాస్త్రము వర్గం:నాడీ వ్యవస్థ
డి లా ర్యూ
డి లా ర్యూ (De La Rue, De La Rue plc - డి లా ర్యూ పిఎల్సి) అనేది ఒక బ్యాంకు నోటు తయారీ సంస్థ, భద్రతా ప్రింటింగ్, కాగితం తయారీ కొరకు బెసింగ్స్టోక్, హాంప్షైర్, ఇంగ్లాండ్ లో ప్రధాన కార్యాలయం గల సంస్థ. ఇది లండన్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్ జాబితాలో ఉంది.
చరిత్ర
డి లా ర్యూ  1860 లో నోట్లను తయారు  చేయడం ప్రారంభించింది,  మొట్ట మొదటిగా  మారిషస్ దేశమునకు  తరువాత ఇతర దేశాలలో తమ వ్యాపారాలను ఆరంభించి. ఈ రోజు ప్రపంచములో   ప్రతి వారం తగినంత నోట్లను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ సంస్థకు ప్రధాన పోటీదారు, జర్మన్ కంపెనీ గీసేకే & డెవ్రియంట్, సుమారు 100 సెంట్రల్ బ్యాంకుల కోసం నోట్లను  ఈ కంపెనీ ఉత్పత్తి చేస్తుంది, కెనడియన్ బ్యాంక్ నోట్ కంపెనీ, అమెరికా లో ఉన్న  క్రేన్ కరెన్సీ కంపెనీ కూడా  కూడా ప్రధాన ఉత్పత్తి పోటీదారు. 2017 లెక్కల  ప్రకారం  ప్రపంచవ్యాప్తంగా జారీ చేసిన 171 బిలియన్ నోట్లలో సుమారు 11% వాణిజ్య ప్రింటర్లచే ముద్రించబడ్డాయి. డి లా ర్యూ ఈ సంస్థలలో అతిపెద్దది. డి లా ర్యూ కంపెనీ  ప్రామాణీకరణ విభాగం పన్నులు  స్టాంపులు, సాఫ్ట్‌వేర్  సాంకేతిక లోపం ఏర్పడితే పరిష్కారాలు సూచించడం , ప్రమాణాలతో  లేబుల్స్ , రక్షణ డిజిటల్ పరిష్కారాలు, తనిఖీలు, బ్యాంక్ కార్డులు, పాలికార్బోనేట్‌తో సహా ID భద్రతా భాగాలు వంటి భౌతిక , డిజిటల్ ల సమస్యలు, లోపాలు సరిదిద్దడం వంటివి. ఈ సంస్థ కరెన్సీ విభాగం  ప్రపంచంలోనే  చెలామణిలో ఉన్న అన్ని నోట్లలో 1/3 వ భాగాన్ని డి లా రూ  కంపెనీ రూపొందింది. ఆఫ్రికా, ఆసియా, యూరప్, యుకెలకు ఈ కంపెనీ పూర్తి చేసిన నోట్ల యొక్క  బ్యాంకులు, స్టేట్ ప్రింటింగ్ వర్క్స్, స్టేట్ పేపర్ మిల్లులు, ఇతర వాణిజ్య సంస్థలకు పాలిమర్ సబ్‌స్ట్రేట్ భద్రతా లక్షణాలను అందిస్తుంది. సాంకేతికకు మార్పులాగా డి లా ర్యూ తమ కంపెనీ సేవలను డిజిటల్ వ్యాపారము ద్వారా కొనసాగిస్తున్నది.
భారత దేశం లో సేవలు
డి లా ర్యూ కంపెనీ  1876 నుండి భారతదేశంతో  తన సేవలను అందించింది. 1962 లో మధ్యప్రదేశ్‌లోని హోషంగాబాద్‌లో భారతదేశపు కరెన్సీ  ముద్రణ  (నోట్ పేపర్ మిల్లు )నిర్మాణములో సహాయ పడింది.
ఆదాయము
డి లా ర్యూ కంపెనీ 2020 లెక్కల ప్రకారం చూస్తే, ఈ కంపెనీ సంవత్సర రెవిన్యూ $603.27 మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల లో ఉన్నది.
డి లా ర్యూ 150 పైగా జాతీయ కరెన్సీలకు అధిక భద్రతా కాగితం, ప్రింటింగ్ టెక్నాలజీ విక్రయిస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:కరెన్సీ
అనితా బోస్
అనితా బోస్ (ఆంగ్లం: Anita Bose Pfaff) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కూతురు. తల్లి ఎమిలీ షెంకెల్ (ఆస్ట్రియా). అనితా బోస్ ఒక ఆస్ట్రియన్ ఆర్థికవేత్త. ఆగ్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్‌గా చేసారు. సోషల్ డెమొక్రాటిక్ పార్టీ ఆఫ్ జర్మనీలో రాజకీయవేత్తగా ఎదిగారు.
బాల్యం, విద్య
1942లో నవంబరు 29న ఎమిలీ షెంకెల్. సుభాష్ చంద్ర బోస్‌లకు కలిగిన ఏకైక సంతానం అనిత. ఆమె నాలుగు నెలల వయస్సులోనే బోస్ ఇంపీరియల్ జపాన్ సహాయంతో బ్రిటిష్ రాజ్‌పై సాయుధ దాడికి ప్రయత్నించే ఉద్దేశంతో ఆగ్నేయాసియాకు వెళ్లారు. వీరు ఐరోపాలోనే ఉన్నారు. తల్లి, అమ్మమ్మల దగ్గర పెరిగిన అనితకు తండ్రి చివరి పేరు కాక అనితా షెంకెల్‌గా పెరిగింది.
వృత్తి
2012 నాటికి, అనితా బోస్ ఆగ్స్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్థికశాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా ఉన్నారు.
వైవాహిక జీవితం
అనిత ప్రొఫెసర్ మార్టిన్ పాఫ్ ని వివాహం చేసుకుంది. అతను బుండెస్టాగ్ (జర్మన్ పార్లమెంట్) సభ్యుడు. వారికి ముగ్గురు పిల్లలు: పీటర్ అరుణ్, థామస్ కృష్ణ, మాయ కరీనా.
మీడియా
'నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్: ది ఫర్గాటెన్ హీరో' అనే బాలీవుడ్ చిత్రంలో అనితా బోస్ గురించిన ప్రస్తావన ఉంది.
2021లో నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ 125 వ జయంతిని పురస్కరించుకుని ప్రభుత్వం జనవరి 23వ తేదీని పరాక్రం దివస్‌గా ప్రకటించింది. నేతాజీ జయంతిని వేడుకగా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు నిర్వహించడం పట్ల ఆయన కూతురు డా. అనితా బోస్ పాఫ్ హర్షం వ్యక్తం చేశారు. దేశం పట్ల ఆయనుకున్న అమితమైన ప్రేమే మిగతావాటన్నింటీని అధిగమించేలా చేసిందని తెలిపారు. స్నేహితులు, కుటుంబంతో విధేయతగా ఉండేవారని, దేశం స్వేచ్ఛ కోసం ప్రాణాలనే పణంగా పెట్టారని స్మరించుకున్నారు.
నూతనకల్లు మండలం
నూతనకల్లు మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా లోని మండలం. నూతనకల్లు, ఈ మండలానికి కేంద్రం. ఇది సమీప పట్టణమైన సూర్యాపేట నుండి 23 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం నల్గొండ జిల్లా లో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం సూర్యాపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 14 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. నిర్జన గ్రామాలు లేవు.