cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
డెరాబాబా జైమల్ సింగ్
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపజనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
విద్యుత్తు
12 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 13 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 12 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 14 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 16 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
Dera Baba Jaimal Singh (428) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ
Dera Baba Jaimal Singh (428) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, Rice, Maize
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
సూక్ష్మ అర్థ శాస్త్రము
ఆర్థిక శాస్త్రములో వైయక్తిక యూనిట్లను అధ్యయనం చేయు శాస్త్రమే సూక్ష్మ ఆర్థిక శాస్త్రం (Microeconomics). ఆర్థిక శాస్త్రము లోని చిన్న చిన్న భాగాల గురించి ఇది వివరిస్తుంది. ఒక వైయక్తిక వినియోగదారుడు గురించి, ఒక పరిశ్రమ గురించి, డిమాండు, సప్లై ల మార్పుల గురించి ఇది వివరిస్తుంది. రాగ్నర్ ప్రిష్ అనే ఆర్థిక వేత్త స్థూల ఆర్థిక శాస్త్రము ప్రారంభించడంతో సూక్ష్మ ఆర్థ శాస్త్రము అనే విభాగం ప్రత్యేకంగా వెలిసింది.
సూక్ష్మ అర్ధశాస్త్రాన్ని సామాన్యంగా ధరల సిద్ధాంతము (Price Theory) అని కూడా అంటుంటారు. ఒక వినియోగదారుడు తన సంతృప్తిని ఏ విధంగా గరిష్ఠం (వీలయినంత ఎక్కువ) చేసుకొంటాడో, ఒక సంస్థే విధంగా గరిష్ఠలాభాలను పొందుతుందో నిర్ణయించే సూత్రాలు ఈ విభాగం పరిధిలోనికి వస్తాయి. - ఏ వస్తువులు ఉత్పాదన చేయాలి? ఎంత పరిమాణంలో ఉత్పత్తి చేయాలి? సాధనాల కొరత ఎలా ఉంది? సాధనాల కేటాయింపు ఎలా జరగాలి - వంటి విషయాలకు ఈ విభాగంలో ప్రాముఖ్యత లభిస్తుంది.
తాతినేని సత్య
జీవిత విషయాలు
చెన్నైలో జన్మించిన సత్య అక్కడే పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, చెన్నైలోని లయోలా కాలేజీ నుండి విజువల్ కమ్యూనికేషన్ లో డిగ్రీ అందుకున్నాడు.
సినిమారంగం
2001లో డేవిడ్ ధావన్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన జోడి నంబర్ 1 సినిమాకు సహాయ దర్శకుడిగా చేరాడు. డేవిడ్ దగ్గర మరో ఎనిమిది సినిమాలకు పనిచేశాడు. 2005లో ప్రియ దర్శకత్వంలో వచ్చిన కంద నాల్ ముధల్ అనే తమిళ చిత్రానికి సహాయ దర్శకుడిగా కూడా పనిచేశాడు.
2009లో తమిళంలో విడుదలై విజయం సాధించిన వెన్నిల కబాడి కుజు అనే సినిమాను 2010లో భీమిలి కబడ్డీ జట్టు పేరుతో రిమేక్ చేశాడు. ఆ తరువాత 2012లో శివ మనసులో శృతి (2009లో వచ్చిన శివ మనసుల శక్తి అనే తమిళ సినిమా రీమేక్) తీశాడు. ఆ తర్వాత 2016లో శంకర (2011లో వచ్చిన మౌన గురు అనే తమిళ సినిమా రీమేక్) తీశాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు వర్గం:తమిళ సినిమా దర్శకులు వర్గం:తమిళ సినిమా కథా రచయితలు వర్గం:చెన్నై వ్యక్తులు
వసనాభి
నాభి లేదా వసనాభి (Indian Aconite) ఒక రకమైన విషపూరితమైన మొక్క. వాసనాభి అనేది రానన్కులేసి కుటుంబానికి చెందిన ఒక జాతి.
చరిత్ర
వాసనాభి ని భారతదేశ మొక్క గా  పేర్కొంటారు .హిమాలయముల నుంచి, నేపాల్ , భూటాన్ వరకు విస్తరించి ఉన్న మొక్కలలో సాంద్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది. ప్రజలు ఈ మొక్క యొక్క మూలం ను సాంప్రదాయిక మందుల తయారీ లో వాడతారు. మందుల తయారీ కొరకు మొక్కలను అడవి నుండి  సేకరిస్తారు. దీనితో దాదాపుగా ఈ మొక్క అంతరించే ప్రమాదం లో ఉన్నదని  డేటా బుక్ ఆఫ్ ఇండియా వారి సర్వేలో  లో  సూచిస్తుంది. వాసనాభి మొక్క అడవులు, తోటలు  మధ్యస్తంగా మొక్కలు బాగా పెరుగుతాయి. బంకమట్టి నేలల్లో బాగా పెరుగుతుంది, ఎండలో తేమగా ఉండే సున్నపు మట్టి లో కూడ పెరుగగలదు .2100-4500 మీ. సాధారణంగా 3000-3500 మీటర్ల ఎత్తులో కనిపిస్తుంది. భారతదేశములో హిమాలయాలలో ,జమ్మూ కాశ్మీర్ ,హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, సిక్కిం, పశ్చిమ బెంగాల్ (డార్జిలింగ్), అస్సాం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లలో మనకు వాసనాభి మొక్క కనిపిస్తుంది. ఈ మొక్క 50-100నిటారుగా ఉన్న కాండంతో సెం.మీ, పువ్వులు ( ఆగష్టు, సెప్టెంబర్ మధ్యలో వస్తాయి, ఇవి నీలం, వంకాయ  రంగులో ఉంటాయి
వాసనాభి ని హోమియోపతి మందుల తయారీ లో ఉపయోగిస్తున్నారు. జ్వరం, బలహీనత , మానసిక ఆందోళన , వంటి మందులలో వాడుతున్నారు ఆయర్వేద మందుల తయారీ లో జ్వరం.ఆకలి లేకపోవడం , మధుమేహ , శ్వాసకోశ  అం టువ్యాధులు,అజీర్ణం.ఉబ్బసం,దగ్గు. జలుబు, మలబద్ధకం, ఎలుకల ,తేలు కాటు మందుల వంటి వాటి కొరకు వాసనాభి ని వాడుతున్నారు. కీళ్ళ నొప్పులు, వెన్ను నొప్పి వంటి వాటికీ తైలముగా ( శరీరం ఫై మర్దన ) వాడతారు
వాసనాభి జాతి- నామములు
సాధారణ పేర్లు - మాంక్ హుడ్, వోల్ఫ్స్బేన్, మౌస్బేన్,హెల్మెట్ ఫ్లవర్, సోల్జర్ క్యాప్, ఓల్డ్ భార్య హుడ్, ఫ్రియర్స్టోపీ,  అకోనిటమ్ ఫిరాక్స్ ,వాల్ ఎక్స్ సెరింగే.
మగ మహారాజు (2015 సినిమా)
మగ మహారాజు 2015లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. విశాల్‌ పిల్మ్‌ ఫ్యాక్టరీ బ్యానర్ పై విశాల్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు సుందర్.సీ దర్శకత్వం వహించాడు. విశాల్, హన్సిక, ప్రభు, సంతానం, సతీష్, వైభవ్ రెడ్డి, రమ్య కృష్ణన్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 27 ఫిబ్రవరి 2015న విడుదలైంది.
కథ
తెనాలిలో పొలిటీషియన్స్ ని ఒక చోట చేరుస్తూ, బిజినెస్ ఈవెంట్స్ ని ప్లాన్ చేసుకునే ఏజెంట్‌ కృష్ణ (విశాల్‌) మాయ (హన్సిక)ని చూసి ప్రేమలో పడతాడు. కానీ ఓ సంఘటన వల్ల వీరిద్దరూ విడిపోతారు. ఆ తర్వాత తల్లి ద్వారా తన తండ్రి కేశవరాజు(ప్రభు) గతాన్ని తెలుసుకుని అతడిని వెతుక్కుంటూ వెళ్తాడు. కేశవరాజుని కలిసిన కృష్ణకు ఇద్దరు సొంత తమ్ముళ్లు కుమార్(వైభవ్), కిషన్(సతీష్) వున్నారని తెలుస్తుంది. అయితే ఈ ముగ్గురు కొడుకులను కేశవరాజు ఓ కోరిక కోరతాడు.
తన ముగ్గురు చెల్లెల్లు (రమ్యకృష్ణ, ఐశ్వర్య, కిరణ్ రాథోడ్) తనమీద కోపంతో వున్నారని, వారి కోపాన్ని పోగొట్టి వాళ్ల కూతుళ్లను మీరు ముగ్గురు పెళ్లి చేసుకోవాలని తన కొడుకులను కోరతాడు. దాంతో ఈ ముగ్గురు కలిసి అత్తలని ఒప్పించడానికి తెనాలి వెళ్తారు. అలా వెళ్ళిన కృష్ణ, కుమార్, కిషన్ లు ఎలాంటి ఇబ్బందులు పడ్డారు? ఆ తర్వాత ఏం జరిగింది ? ఈ ముగ్గురి పెళ్లిల్లు జరిగాయా ? లేదా అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:విశాల్ నటించిన సినిమాలు
స్థూపం
thumb|స్థూపాకారంగా ఉన్న ఖాళీ డబ్బా|216x216px స్థూపం అనగా గణితంలో వచ్చే స్తంబం వంటి ఆకారం. ఇది త్రిమితీయ ఘనాకారం. ఇది పైన, క్రింది భాగాలు వృత్తాకార తలాలు గల డబ్బా వంటి నిర్మాణం. ఒక చతురస్రం భుజాన్ని, దీర్ఘచతురస్ర పొడవు లేదా వెడల్పులను అక్షంగా తీసుకొని వృత్తాకారంగా చుట్టడం వల్ల స్థూపాకారం తయారుచేయవచ్చు. ఈ స్థూపాలను స్తంబాలని కూడా వ్యవహరిస్తారు. మనం రేఖాఖండాలు గీయడానికి ఉపయోగించే రూళ్ల కర్ర కూడా స్థూపాకారంగానే ఉంటుంది. నిత్య జీవితంలో స్తంబాలు అనేక రకాల త్రిమితీయ ఆకారాలలో ఉన్నప్పటికీ గణిత శాస్త్రంలో మాత్రం పై నుండి క్రింది వరకు ఒకే చుట్టుకొలత గల సమవృత్తాకార స్థూపంగానే పరిగణించాలి.
ఘనపరిమాణం
ఒక వృత్తాకార భూమి గల స్థూపం భూవ్యాసార్థం
r
V = πr2h
.
ఈ సూత్రం లంబంగా ఉండే స్థూపాలకు వర్తిస్తుంది.
ఈ సూత్రాన్ని కావలెరి సూత్రం ద్వారా కూడా ఉత్పాదించవచ్చు.
సాధారణంగా అదే నియమం ప్రకారం ఒక స్థూపం ఘనపరిమాణం దాని భూవైశాల్యం, ఎత్తుల లబ్దానికి సమానంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకు దీర్ఘ స్థూపం లోని భూమి దీర్ఘ వృత్తాకారంలో ఉన్నందున దాని యొక్క దీర్ఘాక్షం a, హ్రస్వాక్షం b, దాని ఎత్తు h అయిన దాని ఘనపరిమాణం
V = Ah
అవుతుంది. దానిలో A అనేది దీర్ఘ వృత్తాకార భూమి వైశాల్యం (=
ab
). సమ దీర్ఘ వృత్తాకార స్థూపం యొక్క ఈ ఫలితాన్ని సమాకలనం ద్వారా కూడా పొందవచ్చు. అందులో స్థూపం యొక్క అక్షాన్ని ధనాత్మక x-అక్షంగానూ,
A(x) = A
a
and
b
for the base ellipse and height
h
స్థూపాకార అక్షాలను ఉపయోగిస్తే సమ వృత్తాకార స్థూపం యొక్క ఘనపరిమాణాన్ని సమాకలనం ద్వారా గణించవచ్చు.
ఉపరితల వైశాల్యం
ఒక సమ వృత్తాకార స్థూపంలో భూవ్యాసార్థం
r
, ఎత్తు h అయిన దాని ఉపరితల వైశాల్యం, అది నిలువుగా ఉన్నప్పుడు గల మూడు అంశాల మొత్తంగా చెప్పవచ్చు.ఆ మూడు అంశాలు:
πr2
స్థూపం యొక్క పై, క్రింది భాగాల వైశాల్యాలు సమానం. దీనిని భూవైశాల్యం (
B
) అందురు. ప్రక్క తలం యొక్క వైశాల్యాన్ని వక్రతల వైశాల్యం (
L
) అందురు.
పైన, క్రింద తలాలు లేని స్థూపానికి వక్ర తలం మాత్రమే ఉంటుంది. అందువలన దాని ఉపరితల వైశాల్యం:
L = 2πrh
.
ఒక ఘన సమ వృత్తాకార స్థూపం ఉపరితల వైశాల్యం దాని మూడు అంశాల మొత్తంగా చెప్పవచ్చు: పైభాగం, క్రింది భాగం, ప్రక్క తలం. దాని ఉపరితల వైశాల్యం,
A = L + 2B = 2πrh + 2πr2 = 2πr(h + r) = πd(r + h)
,
అందులో
d = 2r
అనునది స్థూపం పైభాగం లేదా క్రింది భాగం యొక్క వ్యాసం.
సమ వృత్తాకార గుల్ల గోళం
thumb|174x174px|గుల్లగా ఉన్న స్థూపంఒక సమవృత్తాకార గుల్ల స్థూపం, వేర్వేరు వ్యాసార్థాలు  ఏక కేంద్ర వృత్తాకార భూములు, ఒకే ఎత్తు గల రెండు స్థూపాల మధ్యలో గల త్రిమితీయ ప్రదేశం. అది ప్రక్క పటంలో చూడావచ్చు.
ఒక బోలు స్థూపం ఎత్తు
h
r
, బాహ్య వ్యాసార్థం
R
అయిన దాని ఘనపరిమాణం:
ఈ విధంగా బోలు స్థూపం ఘనపరిమాణం 2(సరాసరి వ్యాసార్థం)(ఎత్తు)(మందం) కు సమానంగా ఉంటుంది.
దాని ఉపరితల వైశాల్యం, దాని పైన, క్రింది తలాలతో ఈ క్రింది విధంగా ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:జ్యామితీయ ఆకృతులు
నామాల కోడి
నామాల కోడి (ఆంగ్లం: యూరేసియన్ కూట్), దీనిని కామన్ కూట్ లేదా ఆస్ట్రేలియన్ కూట్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది రాలిడే అనే రైల్ అండ్ క్రేక్ బర్డ్ కుటుంబానికి చెందినది. ఇది యూరప్, ఆసియా, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్, ఉత్తర ఆఫ్రికాలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో కనిపిస్తుంది. ఇది స్లేటీ-నల్లని శరీరం, నిగనిగలాడే నల్లని తల, తెల్లటి ముందరి షీల్డ్‌తో తెల్లటి బిళ్లను కలిగి ఉంటుంది. పురుష, స్త్రీ లింగాలు ఒకేలా ఉంటాయి. దక్షిణ అమెరికాలో నివసిస్తున్న అతిపెద్ద రకాల కూట్ జాతులతో ఒకే రకమైన కూట్ జాతులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తాయి.
వర్గీకరణ శాస్త్రం
యురేషియన్ కూట్ అధికారికంగా స్వీడిష్ ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త కార్ల్ లిన్నెయస్ చేత 1758లో అతని సిస్టమా నేచురే యొక్క పదవ ఎడిషన్‌లో దాని ప్రస్తుత ద్వినామీకరణ పేరు ఫులికా అట్రా క్రింద వివరించబడింది. లిన్నెయస్ ఈ ప్రాంతాన్ని యూరప్‌గా పేర్కొన్నాడు, అయితే ఇది ఇప్పుడు స్వీడన్‌కు పరిమితం చేయబడింది. ద్వినామీకరణ పేరు లాటిన్ నుండి వచ్చింది: ఫులికా అంటే "కూట్", అట్రా అంటే "నలుపు".
thumb| కవచం
వివరణ
thumb| [[లండన్|లండన్‌లోని సెయింట్ జేమ్స్ పార్క్‌లో యురేషియన్ కూట్ కాళ్లు, పాదాలు]] యురేషియన్ కూట్ 36-38 సెం.మీ పొడవు 70-78 సెం.మీ రెక్కల విస్తీర్ణంతో ఉంటుంది ; మగ పక్షి  బరువు సుమారు 890 g  స్త్రీ పక్షి బరువు 750 g  ఉంటుంది. తెల్లటి బిల్, ఫ్రంటల్ షీల్డ్ మినహా ఇది చాలా వరకు నలుపు రంగులో ఉంటుంది (ఇది 1430 నాటికే వాడుకలో ఉన్న "యాజ్ బాల్డ్ యాజ్ కూట్" అనే పదబంధానికి దారితీసింది). ఈత జాతిగా, కూట్ దాని పొడవాటి బలమైన కాలి వేళ్లపై పాక్షిక వెబ్‌బింగ్‌ను కలిగి ఉంటుంది. లింగాలు ప్రదర్శనలో సమానంగా ఉంటాయి.
యుక్తవయసు గల పక్షి పెద్ద కంటే కంటే లేతగా ఉంటుంది, తెల్లటి రొమ్మును కలిగి ఉండి,  ముఖ కవచం ఉండదు; వయోజన నల్లటి ఈకలు 3-4 నెలల వయస్సులో అభివృద్ధి చెందుతాయి, అయితే తెల్ల కవచం ఒక సంవత్సరం వయస్సులో మాత్రమే పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది.
.
పంపిణీ - నివాసం
కూట్ పాత ప్రపంచంలో చాలా వరకు మంచినీటి సరస్సులు, చెరువులపై సంతానోత్పత్తి చేస్తుంది. ఇది ఐరోపా, ఆసియా, ఆస్ట్రేలియా, ఆఫ్రికాలో సంభవిస్తుంది. సంతానోత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ జాతి ఇటీవల న్యూజిలాండ్‌లో తన పరిధిని విస్తరించింది. ఇది దాని శ్రేణిలోని తేలికపాటి భాగాలలో నివసిస్తుంది, అయితే శీతాకాలంలో నీరు గడ్డకట్టడంతో ఆసియాలోని చాలా భాగం నుండి దక్షిణం మరియు పశ్చిమానికి వలసపోతుంది.
ప్రవర్తన - జీవావరణ శాస్త్రం
ఇది ఎగరడానికి ఇష్టపడదు. చాలా వేగంతో నీటి ఉపరితలంపై పరుగులు తీస్తుంది. ప్రాదేశిక వివాదాలలో లేదా చొరబాటుదారుల నుండి తప్పించుకోవడానికి భూమిపై వేగంతో తక్కువ దూరం ప్రయాణించేటప్పుడు ఇది అదే చేస్తుంది, కానీ వాస్తవానికి ఎగరకుండానే చేస్తుంది. వలసలపై, సాధారణంగా రాత్రి సమయంలో, ఇది ఆశ్చర్యకరంగా పెద్ద దూరాలను కవర్ చేస్తుంది. ఇది ఈత కొడుతున్నప్పుడు దాని తలను బాబ్ చేస్తుంది కొద్దిగా దూకడం నుండి చిన్న డైవ్ చేస్తుంది.
ఇతర నీటి పక్షులతో (ముఖ్యంగా ఇతర కూట్లతో) పోరాడుతున్నప్పుడు, కూట్ తన ప్రత్యర్థిని ఛార్జ్ చేయడం ద్వారా మరియు తన పొడవాటి కాళ్ళతో వాటిని కొట్టడం ద్వారా దాడి చేస్తుంది.
ఫీడింగ్
కూట్ సర్వభక్షకి, ఇతర నీటి పక్షుల గుడ్లు, అలాగే ఆల్గే, వృక్షసంపద, విత్తనాలు,  పండ్లతో సహా అనేక రకాల చిన్న ప్రత్యక్ష ఆహారాన్ని తీసుకుంటుంది. ఇది భూమిపై లేదా నీటిలో మేత, దాని దాణా పద్ధతులలో గణనీయమైన వైవిధ్యాన్ని చూపుతుంది. నీటిలో అది మల్లార్డ్ తరహాలో పైకి లేస్తుంది లేదా ఆహారం కోసం డైవ్ చేయవచ్చు.
స్థితి
ఆఫ్రికన్-యురేసియన్ మైగ్రేటరీ వాటర్‌బర్డ్స్ ( AEWA ) పరిరక్షణపై ఒప్పందం వర్తించే జాతులలో యురేషియన్ కూట్ ఒకటి.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:పక్షులు
ఆర్థిక శాస్త్రం
సాంఘిక శాస్త్రాలలో ఆర్థిక శాస్త్రం లేదా అర్ధ శాస్త్రం (Economics) ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. అర్థ శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ప్రతి మానవునికి అవసరం. దైనందిక జీవనంలో దీని ప్రాముఖ్యం ఎనలేనిది. ప్రత్యేకంగా అర్థ శాస్త్రం అనే పేరు లేకున్నా మానవ చరిత్ర ప్రారంభమైనప్పటి నుంచే ఈ శాస్త్రం ఆవిర్భవించినదిని చెప్పవచ్చు. దిన దినానికి అభివృద్ధి చెందుతున్న నేటి ప్రపంచంలో ఆర్థిక శాస్త్రం పాత్ర ఎనలేనిది. మానవుల సుఖ సంపద లకు, దేశాల, ప్రభుత్వాల మనుగడకు అవసరమైన ద్రవ్యంను వివరించేదే ఆర్థిక శాస్త్రము. కాని నేటి యుగంలో కేవలం ద్రవ్యంను మాత్రమే కాకుండా ద్రవ్యంతో సంబంధం ఉన్న అన్ని కార్యకలాపాల గురించి అర్థ శాస్త్రం వివరిస్తుంది.
ఆర్థిక శాస్త్రము - పరిచయం
ఆర్థిక శాస్త్రానికి సమానార్థమైన ఎకనామిక్స్ అనే పదం గ్రీకు పదాలైన ఓకియో, నోమస్ అనే పదాల వల్ల ఏర్పడింది. గ్రీకు భాషలో ఒకియో అనగా గృహము, నోమస్ అనగా చట్టం లేదా శాసనం. ప్రారంభంలో దీనిని గృహ నిర్వహణ శాస్త్రం గానే పిలిచేవారు. కాని రాను రాను ఈ శాస్త్రం పరిధి విస్తృతంగా పెరిగిపోయింది.
ప్రాచీన కాలంలో అర్థ శాస్త్రం
ప్రాచీన కాలం నుంచి ఆర్థిక సమస్యలు మానవ మేధస్సులో కల్గుతున్నాయి. ప్రాచీన గ్రీకు శాస్త్రవేత్తలైన ప్లేటో, అరిస్టాటిల్లు సంపద, వర్తకం లాంటి విషయాలను తమ గ్రంథాలలో వివరించారు. కాని ఒక శాస్త్రంగా మాత్రం ఇది 1776లో స్కాంట్లాండ్ ఆర్థిక వేత్త ఆడంస్మిత్ యొక్క ప్రసిద్ధ గ్రంథం ఇంక్వైరీ ఇన్ టు ది నేచర్ అండ్ కాజెస్ ఆప్ ది వెల్త్ ఆప్ నేషన్స్ ప్రచురణతో అభివృద్ధి చెందింది.
స్థూల అర్థ శాస్త్రం
ఇది ముఖ్యంగా వ్యవస్థ లోని పెద్ద పెద్ద విషయాల గురించి అనగా జాతీయాదాయం, ఉద్యోగిత, ద్రవ్యోల్బణం, నిరుద్యోగిత లాంటి స్థూల విషయాల గురించి విశదీకరిస్తుంది. అంతేకాకుండా ద్రవ్య విధానం, కోశ విధానం లాంటి జాతీయ విధానాలను కూడా చర్చిస్తుంది. బ్రిటీష్ ఆర్థిక వేత్త జాన్ మేనార్డ్ కీన్స్ యొక్క ది జనరల్ థియరీ ఆప్ ఎంప్లాయిమెంట్, ఇంటరెస్ట్ అండ్ మనీ గ్రంథం వల్ల స్థూల శాస్త్రము ప్రముఖంగా ప్రచారంలోకి వచ్చింది. కాబట్టి జాన్ మేనార్డ్ కీన్స్ను స్థూల ఆర్థిక శాస్త్రపు పితామహుడుగా పిలవవచ్చు.
ఆర్థిక శాస్త్రం - నిర్వచనాలు
'అర్ధ శాస్త్రం' లేదా 'ఆర్ధిక శాస్త్రం'ను అనేక విధాలుగా నిర్వచించారు. అసలు నిర్వచించే ప్రయత్నమే నిష్ప్రయోజనమని (పారిటో, మిర్డాల్ వంటి) కొందరు భావించారు. స్థూలంగా ఆర్థిక శాస్త్ర నిర్వచనాలు మూడు విధానాలలో ఇవ్వబడ్డాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సామాజిక శాస్త్రాలు వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రము
నారాయణ పక్షి
నారాయణ పక్షి (Grey Heron) ఒక అందమైన పక్షి.
మూలాలు
వర్గం:పక్షులు వర్గం:కనీసం ఆందోళనకర జాతులు ఎర్ర జాబితా
పుణ్యము (అయోమయ నివృత్తి)
పుణ్యము అనగా సంస్కృతం n. Virtue, holiness, merit, excellence, purity ధర్మము.
తనుశ్రీ చక్రవర్తి
తనుశ్రీ చక్రవర్తి (జననం 6 ఆగస్టు 1984) బెంగాలీ మోడల్, సినిమా, టివీ నటి. జీ బంగ్లా ఛానల్‌లో సంపూర్ణ అనే అందం, జీవనశైలికి సంబంధించిన కార్యక్రమం నిర్వహించింది. తనుశ్రీ చక్రవర్తి 2021లో భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరింది, 2021లో జరిగిన పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ ఎన్నికలలో శ్యాంపూర్ స్థానం నుండి పోటీచేసి ఓడిపోయింది.
జననం, విద్య
తనుశ్రీ 1984, ఆగస్టు 6న పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కోల్‌కతాలో జన్మించింది. కమలా బాలికల ఉన్నత పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తిచేసి, తర్వాత కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోని బసంతీ దేవి కళాశాలలో పొలిటికల్ సైన్స్ పూర్తిచేసింది.
కెరీర్
చదువు పూర్తయ్యాక మోడల్‌గా పనిచేసింది. అనేక వాణిజ్య ప్రకటనలలో నటించింది. ప్రాణ్ పౌడర్ స్పైస్ వాణిజ్య ప్రకటనలో నటించి ప్రసిద్ధి పొందింది.
2011లో వచ్చిన ఊరో చితి సినిమాతో గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. బెడ్‌రూమ్ (2012), ఒబిషోప్తో నైటీ (2014), విండో కనెక్షన్స్ (2014), బునో హాన్ష్ (2014) మొదలైన బెంగాలీ సినిమాలలో నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1984 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు
గుడిపూడి రైల్వే స్టేషను
గుడిపూడి రైల్వే స్టేషను  (స్టేషన్ కోడ్: GPDE) ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పల్నాడు జిల్లా లోని గుడిపూడిలో ఒక భారతీయ రైల్వే స్టేషను. ఇది పగిడిపల్లి-నల్లపాడు రైలు మార్గము లో ఉంది. గుడిపూడి రైల్వే స్టేషను దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్, గుంటూరు రైల్వే డివిజను కింద పనిచేస్తుంది. ఇక్కడ ప్రతిరోజు 6 రైళ్ళు ఆగుతాయి.
బయటి లింకులు
వర్గం:పల్నాడు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:గుంటూరు రైల్వే డివిజను స్టేషన్లు వర్గం:భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే స్టేషన్లు
తంగిరాల ప్రభాకరరావు
తంగిరాల ప్రభాకరరావు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2009, 2014లో నందిగామ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
తంగిరాల ప్రభాకరరావు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కృష్ణా జిల్లా, కంచికచర్ల మండలం, పరిటాల గ్రామంలో 1952 మే 1వ తేదీన షడ్రక్, సుందరమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన ఎల్.ఎల్.బి వరకు చదివాడు.
రాజకీయ జీవితం
తంగిరాల ప్రభాకరరావు న్యాయవాద వృత్తి నుంచి తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. ఆయన వీరులపాడు జెడ్పీటీసీగా, ఎంపీపీగా పని చేశాడు. 2009లో నందిగామ నియోజకవర్గం జనరల్ నుండి ఎస్సీ రిజర్వ్ కావడంతో ఆయన టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి వేల్పుల పరమేశ్వర రావు పై  5171 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. తంగిరాల ప్రభాకరరావు 2014 ఎన్నికల్లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి డాక్టర్ మొండితోక జగన్‌మోహనరావు పై 5212 ఓట్లతో రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
మరణం
తంగిరాల ప్రభాకరరావు 15 జూన్ 2014న రాత్రి 11గంటల సమయంలో గుండెపోటు రావడంతో మదర్ థెరిస్సా ఆసుపత్రికి తరలిస్తుండగా ఆయన మరణించాడు. ఆయనకు కుమారుడు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఆయన 2014 ఎన్నికల్లో గెలిచి ప్రమాణ స్వీకారం చేయకుండానే మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1952 జననాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:గుండెపోటు మరణాలు
ఆల్బ్రెచ్ట్ డ్యూరర్
ఆల్బ్రెచ్ట్ డ్యూరర్ (21 May 1471 – 6 April 1528) జర్మన్ చిత్రకారుడు, ప్రింట్ మేకర్, జర్మన్ పునరుజ్జీవన సిద్ధాంత కర్త. న్యూరెంబర్గ్‌లో జన్మించిన డ్యూరర్ తన వయసు ఇరవైల్లో ఉండగానే అత్యున్నత నాణ్యతతోని వూడ్‌కట్ ప్రింట్స్ తయారుచేసి ఐరోపా వ్యాప్తంగా ప్రతిష్ట సంపాదించాడు. తన కాలం నాటి ప్రధానమైన ఇటాలియన్ కళాకారులు రాఫెల్, గియోవాని బెలిని, లియొనార్డో డావిన్సి వంటివారితో పరిచయం కలిగి తరచు సంప్రదింపులు జరుపుతూండేవాడు. పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి మొదటి మాగ్జిమిలియన్ ఇతనిని ప్రోత్సహిస్తూ, పోషకుడిగా ఉండేవాడు.
ఉగాండా
ఉగాండా లేదా గణతంత్ర ఉగాండా (ఆంగ్లం : The Republic of Uganda) తూర్పు ఆఫ్రికా లోని ఒక భూపరివేష్టిత దేశం. దీని ఉత్తరసరిహద్దులో దక్షిణ సూడాన్, తూర్పు సరిహద్దులో కెన్యా, దక్షిణసరిహద్దులో టాంజానియా నైఋతి సరిహద్దులో రువాండా పశ్చిమసరిహద్దులో కాంగో దేశాలు ఉన్నాయి. దీని రాజధాని కంపాలా నగరం. ఉగాండా ప్రపంచం లోనే ఇథియోపియా తర్వాత రెండవ అతి పెద్ద భూపరివేష్టిత దేశం.ఆ దేశం దక్షిణంలో గణనీయమైన భాగంలో విక్టోరియా సరస్సును కెన్యా టాంజానియాతో పంచుకుని ఉంది. ఉగాండా ఆఫ్రికా మహా సరస్సుల ప్రాంతంలో ఉంది. ఉగాండా నైలు నది పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉండి, వైవిధ్యంగా ఉన్నా సాధారణంగా భూమధ్యరేఖ వాతావరణం కలిగి ఉంటుంది.
ఉగాండా పేరు ఆ దేశపు దక్షిణ భాగంలో పెద్ద భాగం రాజధాని కంపాలా ఉన్న బుగాండా రాజ్యం నుండి వచ్చింది. ఉగాండా జనాభా 1700 నుంచి 2300 సంవత్సరాల వరకు వేటాడడం - వస్తుసేకరణతో జీవించే ప్రజలు నివసించేవారు. ఆ తర్వాత బంటూ మాట్లాడే జనాభా దేశపు దక్షిణ భానికి వలసపోయారు.
1894 నుండి బ్రిటీష్ ఆ ప్రాంతాన్ని సంరక్షిత ప్ర్రంతంగా పాలించి పరిపాలనా చట్టాలను స్థాపించారు. ఉగాండా బ్రిటీషు నుండి 9వ అక్టోబరు 1962 అక్టోబరు 9 న స్వాతంత్ర్యం పొందింది. అప్పటి నుండి అడపాదడపా ఘర్షణలు, సైన్యంకి వ్యతిరేకంగా స్థానిక ప్రభువులు ప్రతిఘటించడం వలన వేలాది మంది ప్ర్రాణ నష్టం, లక్షలాది మంది స్థానచలనానికి కారణమైంది.
ఉగాండా అధికారిక భాషలు స్వాహిలి ఆంగ్ల భాష. లుగాండా దేశవ్యాప్తంగా విస్తారంగా మాట్లాడే భాష లుగాండా. రున్యోరో, రున్యాకొలే రుకీగా, లంగీ లాంటీ అనేక ఇతర భాషలు కూడా వాడుకలో ఉన్నాయి. ఆ దేశపు అధ్యక్షుడైన యొవేరీ ముసెవెని దీర్ఘకాలిక గెరిల్లా యుద్ధం తర్వాత 1986 జనవరిలో అధికరం లోకి వచ్చారు.
చరిత్ర
1700-2,300 సంవత్సరాల క్రితం వరకు ఉగాండా నివాసితులు వేట-సంగ్రాహకులుగా ఉన్నారు. వీరు బంటు భాషా వాడుకరులు. బహుశా మధ్య ఆఫ్రికా నుండి వచ్చిన ప్రజలు అని భావిస్తున్నారు. అక్కడి నుండి దేశంలోని దక్షిణ ప్రాంతాలకు వలస వచ్చారు.
మౌఖిక సాంప్రదాయం ఆధారంగా " కిటారా సాంరాజ్యం " గ్రేటు లేక్సు ఉత్తర సరస్సు ఆల్బర్టు, క్యోగా నుండి దక్షిణ సరస్సులు విక్టోరియా, టాంకన్యికా వరకు ఉన్న భూభాగాలలో విస్తరించింది. బన్యురో-కిటారా బుగాండా, టోరో, అంకోలే, బుగోగ రాజ్యాల పూర్వగామిగా పేర్కొనబడింది .
కొంతమంది లువో బ్యూరోరో ప్రాంతంపై దాడి చేసి అక్కడ బంటు ప్రజలతో కలిసిపోయి బబీతో రాజవంశాన్ని (ఓంకుమామా (పాలకుడు) బనిరో-కటారా) స్థాపించారు.
అరబు వర్తకులు 1830 లలో తూర్పు ఆఫ్రికాలోని హిందూ మహాసముద్రపు తీరప్రాంతాల నుండి కదిలి వచ్చారు. 1860 లో బ్రిటీషు అన్వేషకులు నైలు మూలం కోసం వెతుకుతూ వచ్చారు. 151 బ్రిటిషు ఆంగ్లిక మిషనరీలు 1877 లో బుగాండా రాజ్యంలోకి వచ్చారు (ఉగాండా మార్టియన్ల మరణానికి దారితీసిన పరిస్థితి) 1879 లో ఫ్రెంచి క్యాథలికు మిషనరీలు వచ్చారు. బ్రిటీషు ప్రభుత్వం ఇంపీరియలు బ్రిటీషు ఈస్టు ఆఫ్రికా కంపెనీ 1888 లో ఆరంభించి ఈ ప్రాంతంలో వాణిజ్య ఒప్పందాలను చర్చించటం మొదలుపెట్టింది. 1886 నుండి ముస్లిం, క్రైస్తవుల మధ్య బుగండాలో వరుస యుద్ధాలు జరిగాయి. 1890 నుండి బా-ఇంగిల్జా ప్రొటెస్టంట్లు, బా-ఫ్రాంసా కాథలిక్కుల మధ్య యుద్ధాలు జరిగాయి. పౌర అశాంతి, ఆర్థిక భారాల కారణంగా, ఐ.బి.ఇ.ఎ.సి ఈ ప్రాంతంలో తమ "తమ వృత్తిని కొనసాగించలేకపోయింది" అని పేర్కొంది. బ్రిటీషు నైలు వాణిజ్యమార్గాన్ని కాపాడటానికి తీవ్రంగా ఆసక్తి చూపించింది. ఇది 1894 లో ఉగాండా ప్రొటెక్టరేటును సృష్టించేందుకు బ్రిటిషు ప్రభుత్వం బుగాండా, పరిసర ప్రాంతాలను విలీనం చేసింది.
ఉగాండా సంరక్షిత ప్రాంతం (1894–1962)
1890 వ దశకంలో బ్రిటీషు ఇండియా నుండి 32,000 మంది కార్మికులు ఉగాండా రైల్వేని నిర్మించడానికి కాంట్రాక్టు కార్మిక ఒప్పందాల కింద నియమించబడ్డారు. ఒప్పందం పూర్తి అయిన తరువాత కార్మికులలో చాలామంది భారతీయులు తమ దేశానికి తిరిగి వెళ్ళినప్పటికీ 2,724 మంది తూర్పు ఆఫ్రికాలో స్థిరపడాలని నిర్ణయించుకున్నారు. తరువాత వారిలో కొంతమంది వ్యాపారుగా మారారు. వారు పత్తి, జిన్నింగు వాణిజ్యంలో, చిల్లర వ్యాపారంలో నియంత్రణ సాధించారు.
1900 నుండి 1920 వరకు ఉగాండా దక్షిణ భాగంలో ఒక నిద్ర వ్యాధి అంటువ్యాధిగా ప్రబలింది. ఈవ్యాధి భారినపడి విక్టోరియా సరస్సు ఉత్తర తీరాల వెంట ఉన్న 2,50,000 మందికంటే అధికంగా ప్రజలు మరణించారు.
స్వతంత్రం (1962 నుండి 1965)
ఉగాండా 1962 అక్టోబరు 9 న (క్వీను రెండవ ఎలిజబెతు, ప్రభుత్వాధిపతి, ఉగాండా రాణి నుండి) బ్రిటను నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందింది. 1963 అక్టోబరులో ఉగాండా రిపబ్లికుగా మారింది. కానీ కామన్వెల్తు ఆఫ్ నేషంసులో తన సభ్యత్వాన్ని కొనసాగించింది.
1962 లో జరిగిన మొదటి స్వాతంత్ర్య ఎన్నికలలో ఉగాండా పీపుల్సు కాంగ్రెసు (యు.పి.సి), కాబా ఎకెకా (కె.వై) మధ్య సంకీర్ణంతో గెలిచింది. యు.పి.సి, కె.వై, మిల్టను ఒబోటోతో మొదటి స్వాతంత్ర్య ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయబడింది. కార్యనిర్వాహక ప్రధాన మంత్రిగా బుగాండా కబాకా (రాజు) ఎడ్వర్డు రెండవ మూటేషా అధ్యక్షుడిగా (ఉత్సవ స్థానం) కల్పించారు.
బుగాండా సంక్షోభం 1962–1966
బుగాండా వెలుపల ఉన్న ఉత్తర ఉగాండాకు చెందిన " మిల్టను ఒబాటే " బెంగాండేతర మిత్రరాజ్యాల కూటమిని ఏర్పరచి " ఉగాండా పీపుల్సు కాంగ్రెసు " (యు.పి.సి) ని ఏర్పాటు చేసాడు. యు.పి.సి నాయకులు ప్రాంతీయ అసమానత్వం (బుగాండాకు విశేషాధికారం) వంటి వాటిని సరిదిద్దటానికి ప్రయత్నించారు. ఇది బుగాండా వెలుపల నుండి గణనీయమైన మద్దతును పొందింది. అయితే పార్టీ సంకీర్ణనాయకుల ఆసక్తిని భర్తీ చేయలేకపోయినా ఒబాటే ఒక ఫెడరల్ ఫార్ములా ఆధారంగా చర్చలు జరిపడంలో గొప్ప నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించాడు.
1964 లో యు.పి.సి. ప్రతినిధులు తమ ప్రతినిధుల గులులో సమావేశం అయ్యారు. ఒబుటే తన పార్టీ నియంత్రణ కోల్పోతున్నడనడానికి ఈ సమావేశం సాక్ష్యంగా ఉంది. కొత్త కార్యదర్శి అభ్యర్థి - గ్రేసు ఇబింగిరా, రాడికల్ జాన్ కాకోంగ్ల మధ్య పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శిని ఎన్నుకోవడంలో తీవ్రమైన పోరాటం జరిగింది. ఇబింగిరా తరువాత యు.పి.సి.లో ఒబోటో వ్యతిరేకంగా మారాడు. బుగండా, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య సంక్షోభానికి దారితీసిన తరువాతి కార్యక్రమాలను చూస్తున్నప్పుడు ఇది ఒక ముఖ్యమైన అంశం అయింది. యుపిసి వెలుపల ఉన్నవారికి (కె.వై. మద్దతుదారులతో సహా), ఒబాటో దీనావస్థకు సూచన అయింది. పరిశీలకులు యు.పి.సి. సమర్ధవంతమైన సంకీర్ణం కాదని తెలుసుకున్నారు.
యు.పి.సి.- కె.వై కూటమి పతనం బహిరంగంగా అసంతృప్తి వెల్లడించింది. ఒబొటె, ఇతరులు బుగాండా "ప్రత్యేక హోదా" గురించి అసంతృప్తి చెందారు. 1964 లో విస్తారమైన బుంగాండా సామ్రాజ్యం కొన్ని ప్రాంతాల నుండి (కబాకాకు సంబంధ లేని ప్రజలు) డిమాండులకు ప్రభుత్వం స్పందించింది. వలసరాజ్య పాలనకు ముందు బంగాండా పొరుగున ఉన్న బన్యోరో సామ్రాజ్యంతో పోటీపడింది. బుగాండా బన్యోరో భాగాలను స్వాధీనం చేసుకుంది. బ్రిటిషు వలసవాదులు అధికారికంగా దీనిని బుగాండా ఒప్పందాలలో భాగంగా చేశారు. "కోల్పోయిన కౌంటీలు"గా పిలువబడే ఈ ప్రాంతాల్లోని ప్రజలు బన్యోరోలో భాగంగా ఉండాలని భావించారు. ఒబాటు ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు అనుమతించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఇది కబాకాను, బుగాండా మిగిలిన భాగాన్ని తీవ్రమైన ఆగ్రహానికి గురిచేసింది. ఓబాటును ప్రభావితం చేయటానికి కబాక ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ కౌంటీల నివాసులు బన్యొరోకు తిరిగి వచ్చారు. ప్రజాభిప్రాయాన్ని కోల్పోయిన తరువాత కె.వై బన్యొరోకు కౌంటీలను ఆమోదించడానికి బిల్లు మంజూరు చేయడానికి వ్యతిరేకించింది, తద్వారా యు.పి.సి.తో కూటమి ముగిసింది.
ఉగాండా రాజకీయాల గిరిజన స్వభావం కూడా స్పష్టంగా కనిపించింది. ఇంతకుముందు జాతీయ పార్టీగా ఉన్న యుపిసి ఓబోటోను సవాలు చేస్తున్నప్పుడు గిరిజన ప్రజల మధ్య విచ్ఛిన్నం అయింది. విభిన్నత ఆర్థిక, సామాజిక రంగాలలో స్పష్టంగా "ఉత్తర,దక్షిణ" జాతి విభజనలో కనిపించి తరువాత రాజకీయాలలో స్థిరపడిపోయింది. ఒబోటో తనకుతానే ఉత్తర ఐరోపా రాజకీయ నాయకులతో కలిసాడు: ఫెలిక్స్ ఓనామా, అలెక్స్ ఓజెరా. ఇబ్నెరిరా మద్దతుదారులు ఆయనతో ఖైదై జైలు శిక్ష అనుభవించారు. ప్రధానంగా దక్షిణ జార్జి మగజీ, బి. కిర్య, మతియాసు ఎన్కోబి. కాలక్రమేణా రెండు వర్గాల జాతి ముద్రను కోరుకున్నారు. "బంటు" (ప్రధానంగా దక్షిణ ఇబింగిరా కూటమి), "నిలోటిక్" (ప్రధానంగా ఉత్తర ఒబోటు వర్గం). ఒబోటే అరెస్టు చేసి ఇబింగైరకు మద్దతు ఇచ్చిన బంటు మంత్రులను ఖైదు చేసినప్పుడు ప్రభుత్వం బంటుతో యుద్ధానికి ఆసన్నమైనదన్న భావన మరింత బలపడింది.
ఈ రెండు వర్గాల కలయిక ప్రభావవంతమైన శక్తిగా మారింది. మొట్టమొదటి బుగండా - బంగాడా మొదటి ప్రజలు బంటు సహజంగా ఇబింగరాతో కక్షకట్టింది. ఇబింగైరా కక్షలు మరితగా తీవ్రరూపందాల్చాయి. కబాకాను పడగొట్టాలని ఒబోటో ప్రయత్నిస్తున్నాడని నిందిస్తూ మరింత ఉద్వేగపర్చింది.
"ఉత్తర ప్రాంత ప్రజలు" ఆధిపత్యం వహించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం, భద్రతా దళాలలో (ముఖ్యంగా జాతీయ స్థాయిలో ప్రభుత్వ స్థానాలు) అచోలీ ప్రజలు గణనీయమైన స్థానాలను దక్కించుకున్నారు. ఉత్తర ఉగాండాలో స్వాతంత్ర్యానికి ముందు ఆర్థిక, సామాజిక ప్రయోజనాలు అందించిన "ప్రత్యేక హోదా" మీద వివిధ రకాల బుగాండా వ్యతిరేక భావాలు అభివృద్ధి చెందడానికి కారణంగా మారాయి. " ఒబోటో ఉత్తర ప్రాంతాల ప్రజలను గణనీయమైన సంఖ్యలో ఓబొటొ పౌర సేవా, సైన్యంలో చేర్చాడు. అయితే "బంటు", "నిలోటికు" రెండింటి గుర్తింపులో ముఖ్యమైన అస్పష్టతలు కనిపిస్తాయి. ఉదాహరణకి బంటు వర్గంలో చారిత్రాత్మకంగా తీవ్రమైన ప్రత్యర్థులు బుగాండా, బునియోరో రెండూ ఉన్నాయి. తీవ్రమైన ప్రత్యర్థులైన లోగ్బారా, ఆచోలి, లాంగిలు నిలోటికు గుర్తింపు కలిగి ఉన్నారు. వీరు తరువాత ఉగాండా సైన్యం, రాజకీయాలలో ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నారు. ఈ అస్పష్టత ఉన్నప్పటికీ ఈ సంఘటనలు తెలియకుండానే ఉత్తర, దక్షిణ రాజకీయ విభజనకు దారితీస్తూ ఉగాండా రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసాయి.
1966 ప్రారంభంలో పార్లమెంటు కొత్త చట్టంతో బుగాండా వెలుపల విస్తరించేందుకు కె.వై చేసిన ప్రయత్నాన్ని నిరోధించడు. తరువాత కె.వై. వారికి ఉన్న కొంత మంది ఎంపీలతో ప్రతిస్పందించింది. ఓచెంగు ఉత్తర ఉగాండాకు చెందినప్పటికీ కె.వైలో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్నాడు. కబాకాకు అత్యంత సన్నిహితుడుగా మారి బుగాండాలో పెద్ద భూభాగాన్ని బహుమతి పొందాడు. ఓబొటు పార్లమెంటులో లేనిసయంలో ఒబొటో సైన్యాధిపతి కల్నలు ఇడి అమీన్ సహకారంతో చట్టవిరుద్ధంగా కాంగో నుండి దంతం, బంగారం దోపిడీజరిగిందని ఆరోపించాడు. ఈ పధకం ఒబాటూ, ఓనామా, నీకోనులు ఈ పధకం నుండి ప్రయోజనం పొందారు అని ఆయన ఆరోపించారు. పార్లమెంటు అమీన్‌ను అణిచివేసేందుకు, ఒబొటు జోక్యాన్ని దర్యాప్తు చేయటానికి అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. ఇది ప్రభుత్వాన్ని కదిలించి దేశంలో ఉద్రిక్తతలు అధికరింపజేసింది.
1966 మార్చిలో ఒబాటు అధ్యక్షుడు, ఉపాధ్యక్షుడు కార్యాలయాలు ఉనికిలో ఉంటుందని ప్రకటించారు - కబాకాను సమర్థవంతంగా తొలగించారు. వివాహం ద్వారా బుగండాతో సంబంధమున్న మునుపటి ఆర్మీ కమాండరు (ఒపలోటు) (ఒబాలోటుకు వ్యతిరేకంగా సైనిక చర్య తీసుకోవటానికి ఒపలోటు అయిష్ట వెలిబుచ్చడని విశ్వసించబడుతుంది) ను తొలగించి ఒబొటు అమీన్‌కు ఆర్మీ చీఫ్ కమాండరుగా మరింత అధికారాన్ని ఇచ్చాడు. ఓటుట్ రాజ్యాంగం రద్దు చేసి కొద్ది నెలలకాలం ఎన్నికలను నిలిపివేసింది. అమీన్ తిరుగుబాటుకు పాల్పడుతున్నాడని కబాకా పుకార్లను లేవదీయడం వంటి అనేక నేరాలకు పాల్పడ్డాడని నిందిస్తూ విదేశీ దళాలను మద్దతుగా రావాలని అభ్యర్థించాడు
ఒబొటు పలు ఊహాత్మక ప్రకటనలలో కబాకా అధికారాలను తగ్గించాడు:
బుగండా, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య కలిపించని అడ్డుగోడ నిర్మించబడింది. రాజీపడటం ద్వారా దీనిని నివారించవచ్చని చరిత్రకారులు వాదిస్తారు. ఒబాటు కబాకాను బలహీనంగా కనిపించింది. వాస్తవానికి, నాలుగేళ్ల క్రితం అధ్యక్ష పదవిని ఆమోదించి యుపిసికి మద్దతు ఇచ్చిన తరువాత కబాకా తన ప్రజలను విభజించి ఒకదానితో మరొకటి ప్రత్యర్థిగా మార్చాడు. బుగాండా రాజకీయ సంస్థల లోపల, మతం, వ్యక్తిగత ఆకాంక్షల కారణంగా అంతఃకలహాలు అధికమై సంస్థలను బలహీనపరచాయి. ఫలితంగా కేంద్ర ప్రభుత్వ కదలికలకు స్పందించడంలో విఫలం అయ్యాయి. కబాకా బాధ్యతా రహితుడుగా భావించబడ్డాడు.
1966 మేలో కబక తన కదలికను చేశారు. బుగాండా నుండి పార్లమెంటు నుండి ఉగాండా ప్రభుత్వం వెలుపలకు వెళ్ళాలని (రాజధాని సహా, కంపాలా) కోరుతూ కబాక విదేశీయసహాయం కొరకు అభ్యర్థించాడు. ప్రతిస్పందనగా ఒబొటు కబాకా భవనం మీద దాడి చేయమని ఇడి అమీన్‌ను ఆదేశించాడు. కబాక ప్యాలెసు కోసం భయంకరమైనది పోరాటం జరిగింది. కాబాకా గార్డు అంచనా వేసిన దానికంటే మరింత ప్రతిఘటించాడు. బ్రిటీషు శిక్షణ పొందిన కెప్టెను " సుమారు 120 మంది ఆప్సాయుధబలగాలతో ఉన్న ఇడి అమీన్‌ను 12 గంటలకాలం నిలువరించారు " అని వ్యాఖ్యానించాడు.
యుద్ధంలో 2000 మంది మరణించారని అంచనా వేయబడింది. సైన్యం బలమైన తుపాకులతో లోనికి ప్రవేశించింది. గ్రామీణప్రాంతాలలో తిరుగుబాటు జరుగుతుందని ఊహించబడింది. కొన్ని గంటల తరువాత ఒబొటు పత్రికావిలేఖరుల సమావేశంలో ఆయన విజయాన్ని ప్రకటించాడు. కాబాకా ప్యాలెసు నుండి వెలుపలకు పోయి మద్దతుదారుల సహకారంతో లండనుకు పారిపోయాడు. ఆయన మూడు సంవత్సరాల తరువాత మరణించాడు.
1979 – ప్రస్తుతం
1986 జనవరిలో మునుపటి పాలనను కూల్చివేసినప్పటి నుండి యోవెరి ముసెవెని అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు.
ఆ సంవత్సరం ప్రారంభంలో ఉగాండాలో రాజకీయ పార్టీలు తమ కార్యకలాపాల వరకు పరిమితం చేయబడ్డాయి. ఈ పరిమితి హింసను తగ్గించటానికి ఉద్దేశించబడింది. ముస్సెవెని స్థాపించిన పార్టీరహిత ఉద్యమవ్యవస్థలో రాజకీయ పార్టీలు ఉనికిలో ఉన్నప్పటికీ వారు కేవలం ప్రధాన కార్యాలయ కార్యాలయాన్ని మాత్రమే నిర్వహించగలరు. వారికి శాఖలను తెరవడం, ర్యాలీలు నిర్వహించడం, ఫీల్డ్ అభ్యర్థులను ప్రత్యక్షంగా (ఎన్నికల అభ్యర్థులు రాజకీయ పార్టీలకు చెందినప్పటికీ) ఎన్నిక చేయడం వంటి ప్రాథమిక హక్కులు ఉండవు. 2005 జూలైలో బహుళ పార్టీల రాజకీయాలకు విధించిన పంతొమ్మిది సంవత్సరాల నిషేధం రాజ్యాంగ ప్రజాభిప్రాయసేకరణ ద్వారా రద్దు చేయబడింది.
1990 ల మధ్యకాలంలో ముసెవెన్ని కొత్తతరానికి చెందిన ఆఫ్రికను నాయకుడిగా పశ్చిమదేశాల చేత ప్రశంసించబడ్డాడు.
రెండో కాంగో యుద్ధంలో కాంగోను ప్రజాస్వామ్య రిపబ్లికును ఆక్రమించిన సమయంలో 1998 నుండి 5.4 మిలియన్ల మరణాలు సంభవించాయి. ఆఫ్రికాలోని గ్రేట్ లేక్సు ప్రాంతంలో ఇతర ఘర్షణల్లో పాల్గొనడం కారణంగా అయన అధ్యక్షతపాలన మసకబారింది. ఆయన " లార్డ్సు రెసిస్టెన్సు ఆర్మీ "కి వ్యతిరేకంగా జరిగిన పౌర యుద్ధాన్ని సంవత్సరాలకాలం ఎదుర్కొన్నాడు. ఇది మానవజాతికి వ్యతిరేకంగా అనేక నేరాలకు పాల్పడింది. ఇందులో బాలల బానిసత్వం, అతియాకు ఊచకోత, ఇతర సామూహిక హత్యలు భాగంగా ఉన్నాయి. ఉత్తర ఉగాండాలో జరిగిన సంఘర్షణ వేలాది మంది మంది మరణానికి, లక్షలాది మంది స్థానభ్రంశం చెందడానికి కారణం అయింది.
2005 లో పార్లమెంటు అధ్యక్ష పదవీకాల పరిమితులను రద్దు చేసింది. ముజెనీని హత్యాకాండకు మద్దతు ఇచ్చిన ఒక్కొక్క పార్లమెంటు సభ్యునికి $ 2,000 అమెరికా డాలర్ల చెల్లించడానికి నిధులు చెల్లించడానికి ప్రభుత్వ నిధులను వాడుకున్నది. 2006 ఫిబ్రవరిలో అధ్యక్ష ఎన్నికలు జరిగాయి. అనేక మంది అభ్యర్థులకు వ్యతిరేకంగా ముసివేని సభ్యులు పోటీ పడ్డారు. వారిలో అత్యంత ప్రముఖమైన వ్యక్తి కిజ్జా బెసిగ్యే.
2011 ఫిబ్రవరి 18 న జరిగిన ఎన్నికలలో అధ్యక్షుడు యవర్రీ కగుటా ముసెవెనీని విజయం సాధించాడని 2011 ఫిబ్రవరి 20 న ఉగాండా ఎన్నికల కమిషను ప్రకటించింది. ప్రతిపక్షం ఫలితాల వలన సంతృప్తి చెందలేదు. వారు ఎన్నికలో అక్రమాలు జరిగాయని ఆరోపించారు. అధికారిక ఫలితాల ప్రకారం ముస్సెవే 68 % ఓట్లతో విజయం సాధించి తన సమీప పోటీదారు అయిన బెసిగ్యే (ముసివేని వైద్యుడు) ను అధిగమించాడు. ముస్సెవెనీ కానీ ఆయన నియమించే ఏ వ్యక్తి అయినా నిరంతరంగా అధ్యక్షుడుగా నియమింపబడతాడని ఆయన విలేఖరులకు చెప్పాడు. బసిగ్యే అక్రమంగా జరిగిన ఎన్నిక కచ్చితంగా చట్టవిరుద్ధమైన నాయకత్వానికి దారితీస్తుందని దీనిని ఉంగాండా ప్రజలు విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించాలని పేర్కొన్నాడు. అరోపా ఎన్నికల పరిశీలన బృందం ఉగాండా ఎన్నికల ప్రక్రియ మెరుగుదల, లోపాలు గురించి నివేదించింది: "ఎన్నికల ప్రచారం, పోలింగు రోజు శాంతియుత పద్ధతిలో నిర్వహించబడ్డాయి. అయితే, ఎన్నికల ప్రక్రియ పరిపాలన లోపం, రవాణా వైఫల్యం కారణంగా ఉగాండా పౌరుల అసమ్మతికి కారణం అయింది. ఉగాండా ప్రజలు అధిక సంఖ్యలో ఎన్నికలలో పాల్గొనలేక పోయారని నివేదించింది.
2012 ఆగస్టు నుండి అనామక హాక్టివిస్టు సమూహం ఉగాండా అధికారులను బెదిరించింది. గే వ్యతిరేక బిల్లుల మీద అధికారిక ప్రభుత్వ వెబ్సైట్లను హ్యాకు చేసింది. స్వలింగ వ్యతిరేక బిల్లులు కొనసాగితే దేశానికి ఆర్థిక సహాయాన్ని తగ్గించాలని కొందరు అంతర్జాతీయ దాతలు బెదిరించారు.
భౌగోళికం
ఈ దేశం తూర్పు ఆఫ్రికా పీఠభూమిలో ఉంది. ఇది 4 ° ఉత్తర, 2 ° దక్షిణ అక్షాంశాల మధ్య ఉంటుంది. ఉత్తరంలో 4 ° భూభాగం ఉంటుంది. 29 ° నుండి 35 ° తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంటుంది. ఇది సముద్ర మట్టానికి 1,100 మీటర్లు (3,609 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంటుంది. ఉత్తరప్రాంతంలో క్రమంగా సుడానీసు మైదానానం వైపు వాలుగా ఉంటుంది. కొన్ని అంతర్జాతీయ వర్తక సంస్థలు కెన్యాను గ్రేటరు హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికాలో భాగంగా ఉన్నట్లు వర్గీకరించాయి.
సరసులు
భూబంధిత దేశంగా ఉన్నప్పటికీ ఉగాండాలో అనేక పెద్ద సరస్సులు ఉన్నాయి. బృహత్తర మైన విక్టోరియా, క్యోగా సరసులతో ఆల్బర్టు, ఎడ్వర్డు సరసు, జార్జి వంటి చిన్న సరసులు ఉన్నాయి.
ఉగాండా దాదాపు పూర్తిగా నైలు నదీ ముఖద్వారంలో ఉంది. విక్టోరియా నైలు విక్టోరియా నుండి లేక్ క్యోగా వరకు కాలువల ద్వారా నీటిపారుదల సౌకర్యాలను అందిస్తూ కాంగో సరిహద్దులో ఆల్బర్టు సరస్సులో సంగమిస్తాయి. ఇది దక్షిణ సుడాను ఉత్తరం వైపు ప్రవహిస్తుంది. తూర్పు ఉగాండాలో ఒక ప్రాంతంలో సుయాం నది ప్రవహిస్తుంది. ఇది టర్కనా సర్కసు పారుదల ప్రాంతంలో ఉంది. కెన్యాలో ఉన్న లాటికిపి సరసు ఉగాండా ఈశాన్య భూభాగంలో ప్రవహిస్తుంది.
ఆ
ఉగాండా " బ్యాంకు ఆఫ్ ఉగాండా " కేంద్ర బ్యాంకుగా పనిచేస్తుంది. ఇది ఉగాండా షిల్లింగు ముద్రణతో పాటు ద్రవ్య విధానాన్ని నిర్వహిస్తుంది.
2015 లో ఉగాండా ఆర్థికవ్యవస్థ ఎగుమతి ఆదాయాన్ని కింది వస్తువుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తుంది: కాఫీ ($ 402.63 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), ఆయిలు పునఃఎగుమతులు (US $ 131.25 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), మూల లోహాల ఉత్పత్తులు (US $ 120.00 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), చేపలు (US $ 117.56 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్ల), మొక్కజొన్న పొగాకు (సంయుక్త $ 73.13 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), టీ (US $ 69.94 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), చక్కెర (US $ 66.43 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్ల), తోలు (US $ 62.71 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), కోకో బీన్సు (US $ 55.67 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), బీన్సు (US $ 53.88 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్ల), నువ్వులు (US $ 52.20 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్ల), పూలు (US $ 51.44 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు), ఇతర ఉత్పత్తులు (US $ 766.77 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల్లు).
దేశం స్థిరమైన ఆర్థిక వృద్ధిని అనుభవిస్తుంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 2015-16 లో ఉగాండా స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తి వృద్ధి 4.6 % వాస్తవ ఆదాయం, 11.6 % నామమాత్ర ఆదాయం నమోదు అయింది. ఇది 2014-15 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 5.0 % వృద్ధిరేటు ఉంది.
దేశంలో అంవేషించబడని ముడి చమురు, సహజ వాయువు నిల్వలు ఉన్నాయి. 1986 లో ఆర్థికరంగంలో వ్యవసాయం 56% భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఉండగా కాఫీ దాని ప్రధాన ఎగుమతిగా ఉంది. ప్రస్తుతం దానిని సేవారంగం అధిగమించింది. ఇది 2007 లో జి.డి.పి.లో 52% ఉంది. 1950 వ దశకంలో బ్రిటీషు వలసరాజ్య పాలన సుమారు మంది వ్యవసాయం జీవనాధారంగా ఎంచుకున్న 5,00,000 రైతులను సహకార సంఘాలలో చేరేలా ప్రోత్సహించింది. 1986 నుండి ఇడి అమీన్ పాలనలో, తదుపరి అంతర్యుద్ధం సమయంలో ధ్వంసం అయిన ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభుత్వం (విదేశీ దేశాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థల మద్దతుతో) పునరుద్ధరించింది.
2012 లో ప్రపంచ బ్యాంకు ఉగాండాను భారీగా ఋణాలలో చిక్కుకున్న పేద దేశాల జాబితాలో చేర్చింది.
ఆర్థిక వృద్ధి దారిద్య్ర నిర్మూలనకు దారితీయలేదు. 2000 - 2003 మధ్య సగటు వార్షిక ఆర్థికాభివృద్ధి 2.5 % ఉన్నప్పటికీ ఆ సమయంలో పేదరికం స్థాయిలు 3.8% అధికరించింది. ఇది ఉద్యోగ రహిత వృద్ధిని నివారించే ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పింది. ఉగాండాలోనే కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు సమాన ఆర్థికాభివృద్ధికి అవసరమైన కృషిజరగాలని ఇది సూచిస్తుంది.
1996 లో స్థాపించబడిన ఉగాండా " సెక్యూరిటీస్ ఎక్స్ఛేంజీలతో " అనేక ఈక్విటీలు జాబితా చేయబడ్డాయి. ప్రభుత్వం ప్రైవేటీకరణ కోసం స్టాక్ మార్కెటును ఒక అవెన్యూగా ఉపయోగించుకుంది. సెక్యూరిటీల మార్పిడిలో అన్ని ప్రభుత్వ ట్రెజరీ సమస్యలు ఇవ్వబడ్డాయి. కాపిటల్ మార్కెట్సు అథారిటీ 18 బ్రోకర్లు, ఆస్తి నిర్వాహకులు, ఇన్వెస్ట్మెంటు సలహాదారులకు లైసెన్సు ఇచ్చింది: ఆఫ్రికా అలయన్సు ఇన్వెస్ట్మెంటు బ్యాంకు, బరోడా క్యాపిటలు మార్కెట్సు ఉగాండా లిమిటెడు, క్రేను ఫైనాన్షియలు సర్వీసెసు ఉగాండా లిమిటెడు, క్రెస్టెడు స్టాక్సు అండ్ సెక్యూరిటీసు లిమిటెడు, డయ్యరు & బ్లెయిరు ఇన్వెస్ట్మెంటు బ్యాంకు, ఈక్విటీ స్టాకు బ్రోకర్లు ఉగాండా లిమిటెడు, రినైసన్సు క్యాపిటలు ఇన్వెస్ట్మెంటు బ్యాంకు, యు.ఎ.పి. ఫైనాన్షియలు సర్వీసెసు లిమిటెడు. అధికారికంగా దేశీయ పొదుపు అభివృద్ధి మార్గాలలో ఒకటిగా పెన్షను సెక్టారు సంస్కరణ మీద దృష్టిని కేంద్రీకృతం చేసింది (2007).
ఉగాండా సాంప్రదాయకంగా మొంబాసా హిందూ మహాసముద్రం పోర్టును చేరడానికి కెన్యా మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. హిందూ మహాసముద్రాన్ని చేరుకోవడానికి ప్రత్యామ్నాయ మార్గంగా బుకాసా (ఉగాండా), ముసొమా (టాంజానియా) సరోవరతీర నౌకాశ్రయాల ద్వారా మార్గాన్ని స్థాపించే ప్రయత్నాలు వేగవంతం చేశాయి. ఈ మార్గాన్ని టాంజానియా లోతట్టు భాగంలో ఉన్న రషూకు రైల్వే, హిందూ మహాసముద్రంపై తంగ ఓడరేవులతో అనుసంధానించబడింది.
ఉగాండా తూర్పు ఆఫ్రికా కమ్యూనిటీలో సభ్యదేశంగా ఉంది. ప్రణాళికాబద్ధమైన " ఈస్టు ఆఫ్రికను ఫెడరేషను " శక్తివంతమైన సభ్యదేశంగా ఉంది.
ఉగాండాకు పెద్ద సంఖ్య విదేశాల ఉపాధిదారులు ఉన్నారు. ఉగాండా ప్రజలు అధికంగా యునైటెడు స్టేట్సు, యునైటెడు కింగ్డంలలో నివసిస్తున్నారు. ఈ వలసలు విరాళాలు, ఇతర పెట్టుబడులు (ప్రత్యేకంగా ఆస్తి) ద్వారా విస్తారంగా ఉగాండా ఆర్థిక వృద్ధికి సహకరిస్తున్నాయి. ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక ఆధారంగా 2016 లో ఉగాండా US $ 1,099 బిలియన్లు విదేశాల ఉపాధిదారుల ఆదాయం లభించిందని. తూర్పు ఆఫ్రికా కమ్యూనిటీలో ఉగాండా కెన్యా (US $ 1.574 బిలియన్) తరువాత స్థానంలో ఉంది. కాంగో డెమొక్రాటికు రిపబ్లికు, దక్షిణ సుడాను, రువాండా దేశాలకు ఉగాండా వాణిజ్య కూడలిగా ఉంది.
2016 నవంబరులో " ఉగాండా బ్యూరో ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్సు " 4.6 % ద్రవ్యోల్భణం ప్రకటించింది. 2016/17 ఆర్థిక సంవత్సరంలో నమోదైన 5.7% పోలిస్తే, 2017/18 తో ఆర్థిక సంవత్సరంలో ద్రవ్యోల్బణం 3.4% పడిపోయిందని ఉగాండా గణాంక సంస్థ పేర్కొంది.
పరిశ్రమలు
అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి అంచనాల ఆధారంగా 26,349 ( $ మిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు) జి.డి.పి.తో నామమాత్రపు స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తితో ప్రపంచ దేశాలలో ఉగాండా 102 వ స్థానంలో ఉందని అంచనా వేయబడింది. ప్రపంచ బ్యాంకు నామమాత్రపు జి.డి.పి.లో ఉగాండా నామమాత్రపు జి.డి.పి. 25.891 ($ మిలియనల అమెరికా డాలర్లు) ఉంది. జి.డి.పి. ఆధారంగా కొనుగోలు శక్తి సమతుల్యతలో ఐ.ఎం.ఎఫ్. వర్గీకరణలో ఉగాండా 86 వ స్థానం (91,212 మిలియన్ల డాలర్లు), ప్రపంచ బ్యాంకు వర్గీకరణలో 90 వ స్థానం (79,889 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు) గా పేర్కొంది.
1990 నుండి ఉగాండా ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. వాస్తవ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జి.డి.పి) 1990-2015 మద్యకాలంలో వార్షికంగా సగటున 6.7% అధికరించింది. అదే సమయంలో తలసరి జీడీపీ తలసరి 3.3% అధికరించింది.
బీదరికం
ఉగాండా గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని ప్రజలు ఆదాయం కొరకు ప్రధాన వనరుగా వ్యవసాయంపై ఆధారపడతారు. వ్యవసాయ రంగంలో 90% గ్రామీణ మహిళలు పనిచేస్తున్నారు. వ్యవసాయ పనులతో పాటు, గ్రామీణ మహిళలు తమ కుటుంబాల బాధ్యత వహిస్తున్నారు. సగటు ఉగాండా మహిళ రోజువారీ పనులకు 9 గంటలు గడుపుతుంది. ఆహారం, వస్త్రాలు తయారు చేయడం, నీరు, వంటచెరకును ఇంటికి చేర్చడం, వృద్ధులకు, అనారోగ్య అనాథలపట్ల శ్రద్ధ వహించడం వంటివి. రోజుకు 8 - 10 గంటలు పనిచేసే పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలు రోజుకు 12 - 18 గంటలు పనిచేస్తుంటారు. సగటున 15 గంటలు పనిచేసే మహిళలు పురుషుల కంటే అధికంగా అధిక సగటు గంటలు పని చేస్తారు.
వారి ఆదాయాలకు అదనంగా గ్రామీణ మహిళలు జంతువుల పెంపకం, విక్రయించడం వంటి చిన్న తరహా వ్యవస్థాపక కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటారు. ఏదేమైనా వారి పనిభారం కారణంగా ఈ ఆదాయం-ఉత్పత్తి కార్యకలాపాలకు తక్కువ సమయం కేటాయించబడుతుంది. పేదలు వారి పిల్లల పాఠశాల విద్యాభ్యాసానికి మద్దతు ఇవ్వలేవు. బాలికలు చాలా సందర్భాలలో ఇంటి పనులు చేయడానికి, వివాహం చేసుకోవడానికి పాఠశాలలను వదులుతున్నారు. ఇతర అమ్మాయిలు వేశ్యావృత్తిలో పాల్గొంటారు. ఫలితంగా యువతులు వయసైన, మరింత లైంగిక అనుభవజ్ఞులైన భాగస్వాములను కలిగి ఉన్నారు. ఇది మహిళలకు హెచ్.ఐ.వి. వంటి ప్రమాదకరమైన వ్యాధులకు గురిచేస్తుంది. ప్రభావితం చేయడంలో అసమానమయిన ప్రమాదానికి గురిచేస్తుంది, ఉగాండాలో నివసిస్తున్న పెద్దలలో 57% ప్రజలు హెచ్.ఐ.వి.తో బాధపడుతుంటారు.
గ్రామీణ ఉగాండాలో ప్రసూతి ఆరోగ్యం జాతీయ విధాన లక్ష్యాలను, మిలెనియం డెవలప్మెంట్ గోల్సు చేరుకొనడంలో విఫలం అయింది. భౌగోళిక కారణాల వలన వైద్యసౌకర్యాలను అందుకోలేక పోవడం, రవాణా లేకపోవడం, ఆర్థిక సమస్యలు తల్లి ఆరోగ్యం సేవలను పొందడానికి చేయడానికి అడ్డంకులుగా ఉన్నాయి. ఇంటర్మీడియట్ ట్రాన్సుస్పోర్టేషను మెళుకువలు దేశంలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని తల్లి ఆరోగ్య సంరక్షణ సేవలు మహిళల అందుబాటుకు తీసుకొనిరావడానికి ఒక సాధనంగా అవలంబించబడుతుంది.
మహిళల పేదరికాన్ని తగ్గించడానికి లింగ అసమానత ప్రధాన అవరోధంగా ఉంది. పురుషుల కంటే స్త్రీలు తక్కువ సాంఘిక స్థితికి గురవుతారు. చాలామంది మహిళలకు స్వతంత్రంగా వ్యవహరించడానికి, కమ్యూనిటీ జీవితంలో పాల్గొనడానికి, విద్యావంతులుకావడానికి వీలుకాని పరిస్థితులు ఎదురౌతూ ఉన్నాయి. దుర్వినియోగచేస్తున్న వ్యక్తులపై ఆధారపడడం మహిళాశక్తిని శక్తిని తగ్గిస్తుంది.
వాయుమార్గం
ఉగాండాలో ప్రస్తుతం 35 విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. నాలుగు ఎయిర్పోర్టులు ప్రయాణీకుల సేవలను వాణిజ్య విమానయాన సంస్థలలో నిర్వహించాయి. ఉగాండాకు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం "ఎంటెబే అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయము ". ఉగాండా రాధాని అతిపెద్ద నగరం అయిన కంపాలా నైరుతీ భాగంలో 25 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. 2017 లో విమానాశ్రయం నుండి 1.53 మిలియన్ల మంది ప్రయాణించారు. అంతకుముందు సంవత్సరం కంటే ఇది 8% ఎక్కువ. రెండవ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం " హోమియా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్టు నిర్మాణంలో ఉంది.
రహదారులు
ఉగాండాలో రోడ్డు రవాణా అత్యంత ముఖ్యమైన మార్గంగా ఉంది. 95% రవాణా, ప్రయాణాలు రహదారి ట్రాఫికు ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. ఉగాండాలో రహదారి నెట్వర్కు పొడవు సుమారుగా 80,448 మైళ్ళు (1,29,469 కిమీ)ఉంటుంది. ఈ రహదారులు 4% సుమారు (3,293 మైళ్ళు) (5,300 కి.మీ.) పాదచారుల దారి నిర్మించబడు ఉంటుంది. రహదారులు జిల్లా రహదారులు (20,916 మైళ్ళు - 26%), పట్టణ రహదారులు (5,631 మైళ్ళు - 7%), కమ్యూనిటీ రోడ్లు (40,224 మైళ్ళు - 50%) జాతీయ రహదారులు (13,676 మైళ్ళు - 17%) గా విభజించబడ్డాయి. రహదారి నెట్వర్కులో జాతీయ రహదారులు 17% వరకు ఉంటాయి. కానీ మొత్తం రహదారిలో ప్రయాణాలలో 80% పైగా జాతీయరహదారిలో జరుగుతూ ఉంటాయి. ఉగాండాలో 83,000 ప్రైవేటు కార్లు ఉన్నాయి. అనగా 1000 మందికి 2.94 కార్లు.
రైలుమార్గం
ఉగాండా లోని రైలుమార్గం పొడవు 783 మైళ్ళు. పొడవైన పంక్తులు కంపాల నుండి టోరోరో (155 మైళ్ళు), కంపాల నుండి కాసీస్ (207 మైళ్ళు), ఉత్తర లైను రైలు మార్గం టొరోరో నుండి పాక్వాచి (398 మై).
సమాచార రంగం
34 మిలియన్ల జనాభాలో 21 మిలియన్ల మంది చందాదారులు సేవలకు టెలికమ్యూనికేషన్సు కంపెనీలు సేవలందిస్తున్నాయి. మొబైలు ఫోన్లను ఉపయోగించి 95% ఇంటర్నెటు కనెక్షన్లు అందించబడుతున్నాయి.
మొత్తం మొబైలు, ఫిక్సెడు టెలిఫోనీ సబ్‌స్క్రిప్షన్లు 20 మిలియన్లకు పైగా పెరిగాయి. 21 మిలియన్ల మందికి 1.1 మిలియన్ల మంది వినియోగదారుల (5.4% పెరుగుదల) పెరుగుదలను సాధించారు. అంతకుముందు త్రైమాసికంలో Q4 2014 (అక్టోబరు-డిసెంబరు) లో 4.1% శాతం అభివృద్ధి చెందింది.
విద్యుత్తుచ్ఛక్తి
ఉగాండాలో అధిక భాగం బొగ్గు, చెక్క నుండి శక్తిని పొందుతూ ఉన్నారు. ఆల్బర్టు సరసుప్రాంతంలో చమురు కనుగొనబడింది. మొత్తం 9,50,00,000 ముడి చమురు బారెలు ఉంటుందని అంచనా వేసింది. " హెరిటేజి ఆయిలు " ఉగాండాలో అతిపెద్ద ముడి చమురు నిల్వను కనుగొని అక్కడ కార్యకలాపాలు కొనసాగిస్తుంది.
నీటి సరఫరా, పారిశుద్ధ్యం
2006 ఒక ప్రచురణ నివేదిక ఆధారంగా ఉగాండా నీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం రంగం 1990 ల మధ్యకాలం నుండి పట్టణ ప్రాంతాలలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించిందని భావిస్తున్నారు. ఇది కవరేజ్లో గణనీయమైన పెరుగుదలను అలాగే కార్యాచరణ, వాణిజ్య పనితీరులో కనిపిస్తుంది. ఉంది. 1998-2003 మద్యకాలంలో సెక్టార్ సంస్కరణలు చేపట్టబడ్డాయి. నగరాలు, పెద్ద పట్టణాలలో పనిచేస్తున్న " నేషనలు వాటరు అండు సేవర్జేజు కార్పోరేషను " వ్యాపారీకరణ, ఆధునికీకరణ చేయడం, అలాగే చిన్న పట్టణాలలో వికేంద్రీకరణ, ప్రైవేటు రంగం పాల్గొనడం సంస్కరణలలో భాగంగా ఉన్నాయి.
ఈ సంస్కరణలు ప్రధానంగా అంతర్జాతీయ దృష్టిని ఆకర్షించినప్పటికీ జనాభాలో 38% మంది 2010 లో మెరుగైన నీటి వనరులు అందుబాటులో లేవు. మెరుగైన పారిశుద్ధ్యం గణాంకాలను విస్తృతంగా విభజిస్తారు. ప్రభుత్వ గణాంకాల ఆధారంగా ఇది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 70% పట్టణ ప్రాంతాల్లో 81% నీటిసరఫరా అందుబాటులో ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. అయితే ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాల ప్రకారం ఇది కేవలం 34% మాత్రమే ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు.
విద్య
2002 - 2005 గణాంకాలు అనుసరించి ఉగాండా అక్షరాస్యత 66.8% (76.8% పురుషులు, 57.7% స్త్రీలు). 2002-2005 విద్యాభివృద్ధి కొరకు ప్రభుత్వం జీడీపీలో 5.2% వ్యయం చేస్తూ ఉంది.
ఆరోగ్యం
హెల్త్ సిస్టమ్. 2000 ల ప్రారంభంలో 1,00,000 మందికి 8 మంది వైద్యులు ఉన్నారు. 2001 లో ఉగాండా ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సౌకర్యాల వాడుకరి రుసుములను తొలగించటం ఫలితంగా 80% వాడుకరుల అభివృద్ధికి దారితీసింది. ఇందులో సగం కంటే అధికం పేదప్రజలు (20% పేదలు) ఉన్నారు. ఈ విధానం ఉగాండా తన మిలీనియం డెవలప్మెంటు గోల్సును సాధించడంలో సహాయపడింది. అసమానతలు తగ్గించడంలో లక్ష్యాలను సాధించడానికి ఇది ఉదాహరణగా ఉంది. ఈ విధానం ఉన్నప్పటికీ పలువురు వినియోగదారులు సొంత వైద్య సామగ్రిని అందించకపోతే వారు (జెన్ఫెర్ అంకుకో ప్రచారక సందర్భంలో జరిగినట్లుగా) తగిన జాగ్రత్త తీసుకోరు. ఆసుపత్రులలో సమాచార వసతులు పేలవంగా ఉన్నాయి. ఆరోగ్య సేవలతో అసంతృప్తి, ఆరోగ్యం సేవలను అందించే దూరాలు ఉగాండాలో ప్రజలకు ఆరోగ్య రక్షణ నాణ్యతను (ప్రత్యేకంగా పేద, వృద్ధులకు) తగ్గిస్తుంది. పేద, గ్రామీణ ప్రజలకు సబ్సిడీలు, ప్రభుత్వ ప్రైవేటు భాగస్వామ్యాలను విస్తరించి బాధిత ప్రజలకు వైద్యసేవలను అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి కృషిచేయడం అవసరమని గుర్తించారు. 2012 లో ఆయుఃప్రమాణం 53.45 సంవత్సరాలుగా అంచనా వేయబడింది. 2012 లో 1,000 మందికి 61 మరణాలు శిశు మరణాల సంభవించాయి.
2012 జూలైలో దేశంలోని కిబాలే జిల్లాలో ఎబోలా వ్యాప్తి జరిగింది. 2012 అక్టోబరు 4 న ఆరోగ్యం మంత్రిత్వ శాఖ కనీసం 16 మంది మరణించిన తరువాత అధికారికంగా ఈ వ్యాప్తి ముగిసిందని ప్రకటించారు.
2013 ఆగస్టు 16 న కాంగో క్రిమినలు హెమోరేజికు ఫీవరు అనుమానంతో ఉత్తర ఉగాండాలో ముగ్గురు మరణించారని అని ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకటించింది.
అరుదైన హెచ్.ఐ.వి. విజయం సాధించిన దేశాలలో ఉగాండా ఒకటిగా ఉంది. 1980 లలో 30% జనాభాలో ఇన్ఫెక్షను ఉండగా 2008 చివరి నాటికి 6.4% నికి పడిపోయింది. అయినప్పటికీ 1990 ల మధ్యకాలంలో పోలిస్తే ఇటీవలి సంవత్సరాలలో స్వల్పంగా అధికరించింది.
ప్రత్యుత్పత్తి ఆరోగ్యం. లైంగికంగా చురుకుగా ఉన్న పెళ్ళి కాని మహిళల్లో సగం కంటే తక్కువ మంది గర్భనిరోధక పద్ధతిని ఉపయోగిస్తున్నారు. 2000 నుండి 2011 వరకు ఇది మార్చబడింది. అయితే వివాహిత మహిళలలో కేవలం 26% మాత్రమే 2011 లో గర్భనిరోధకాలను ఉపయోగించారు. గర్భనిరోధక వాడకం కూడా పేదలలో ( ~ 15%), సంపన్న మహిళలు (~ 40%) ఉంది. దీని ఫలితంగా ఉగాండా మహిళలకు ~ 6 పిల్లలను (వారు ~ 4 ని మాత్రమే కావాలని అనుకున్నప్పటికీ ) కలిగి ఉన్నారు. 2011 ఉగాండా డెమోగ్రాఫికు అండ్ హెల్తు సర్వే ఆధారంగా 40% కంటే ఎక్కువ జననాలు ప్రణాళికారహితంగా జరుగుతున్నాయి. 2010 లో ఉగాండా ఆరోగ్య మంత్రిత్వశాఖ దేశపు మరణాల సంఖ్యలో 8% సురక్షితంకాని గర్భస్రావం కారణంగా జరుగుతున్నాయని తెలియజేసింది. 2006 ఉగాండా డెమోగ్రాఫికు హెల్తు సర్వే గర్భధారణ సంబంధిత సమస్యల కారణంగా దాదాపుగా 6,000 మంది మహిళలు మరణిస్తున్నారని సూచించారు. అయితే " ఫ్యూచరు హెల్తు సిస్టమ్సు " ద్వారా ? పైలట్ అధ్యయనాలు ఈ రేటు గణనీయంగా తగ్గిందని తెలియజేసింది. ఇది ఆరోగ్య సేవలు, క్లినిక్లకు రవాణా కొరకు ఒక రసీదును పథకం అమలు చేయడం ద్వారా తగ్గించబడింది. మహిళల ఖత్నా ఆచారం ప్రాబల్యం తక్కువగా ఉంది: ఒక 2013 యు.ఎన్.ఐ.సి.ఇ.ఎఫ్. నివేదిక ఆధారంగా ఉగాండాలో మహిళలలో 1% మంది మాత్రమే ఖత్నా చికిత్స పొందుతున్నారు. ఈ విధానం దేశంలో చట్టవిరుద్ధం.
చట్టం
ఉగాండా ప్రభుత్వం " అలైడు డొమస్టికు ఫోర్సెసు " వ్యతిరేకిస్తున్న హింసాత్మక తిరుగుబాటు సైనికశక్తిగా గుర్తించబడుతుంది. ఈ తిరుగుబాటుదారులు " ఉగాండా పీపుల్సు డిఫెన్సు ఫోర్సు " ప్రత్యర్థులుగా, అల్-షాబాబ్కు అనుబంధంగా ఉంటారు.
గణాంకాలు
దేశం గణనీయమైన జనాభాపెరుగుదల సమస్యను ఎదుర్కొంటున్నది. ఉగాండా జనాభా 1969 నాటికి 9.5 మిలియన్లకు అధికరించింది. 2014 లో ఇది 34.9 మిలియన్లకు చేరింది. చివరి అంతర్యుద్ధ కాలం (సెప్టెంబరు 2002) నుండి గత 12 సంవత్సరాల్లో జనాభా 10.6 మిలియన్లు అధివృద్ధి చెందింది. ఉగాండాలోని 15 సంవత్సరాల వయస్సు కలిగిన ప్రజలసంఖ్య ప్రపంచంలో అతి తక్కువగా ఉంది. ఉగాండా ప్రపంచంలో ఐదవ అతి పెద్ద సంతానోత్పత్తి రేటు మహిళకు సరాసరి 5.97 (2014 అంచనాలు).
1972 లో ఇడి అమీన్ బహిష్కరించడానికి ముందు ఉగాండా-ఆసియన్లు (ఎక్కువగా భారత సంతతికి చెందినవారు) సుమారుగా 80,000 మంది భారతీయులు ఉన్నారు. తరువాత ఇది 7,000 గా తగ్గించబడింది. 1979 లో అమిన్ పతనం అనంతరం చాలామంది భారతీయులు ఉగాండాకి తిరిగి వచ్చారు. ఉగాండాకు చెందిన దాదాపు 90% భారతీయులు కంపాలాలో ఉన్నారు.