cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అంటరానివారు ఎవరు?
పరకాల శేషావతారం గారి అభిప్రాయం
శ్రీ వడ్డూరి అచ్యుతరామ కవి గారు వ్రాసిన అంటరానివారు ఎవరు అను వ్రాత ప్రతి చదివాను.సంఘ సంస్కరణకు ఉపయోగపడే రచన భావాలు చక్కగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణలు మూలసూత్రములు సమర్ధ నీయముగా ఉన్నాయి వీరి కావ్యములు అందలి రచనలు మహాపండితులే అభినందించారు వీరు మా కంటే ముందుగానే స్వాతంత్ర్య సమారా యుద్ధములో పాలు పంచుకొని పెద్దల మన్ననలు పొందారు. ఈయన మంచి కవి వక్త వీరి స్వరాజ్య రథము 1937లో పిఠాపురం రాజావారికి పోటీగా పళ్ళం రాజు గారు కాంగ్రెస్ తరపున పోటీ చేసినపుడు మంచి ఆదరణ పొందారు అల్లూరి సత్యనారాయణరాజు, మాగంటి బాపినీడు, కళా వెంకటరావు గార్లు బులుసు సాంబమూర్తి గారు వీరిని బాగా ఆదరించే వారు మద్రాసులో ఆంధ్రరాష్ట్రం గురించి వ్రాసిన బుర్రకథ లోని కొన్ని ఘట్టాలు మేలుకొలుపు ఇంకా పద్యాలు ఉద్రేకాన్ని కలిగించేలా ఉండేవి.చెన్నపురి ఆంధ్ర మహాసభలలో ఎన్నోసార్లు ఆంధ్రరాష్ట్రం గురించి పద్యాలు, మేలుకొలుపు వంటి ఘట్టాలు జన్నాన్ని ఆకర్షించాయి.వీరి భక్తీ రసాన్ని బాగా విన్పించగలిగిన కవి.దేశ భక్తీ గీతాలు, పద్యాలు, ఉపన్యాసాలు కూడా జనరంజకంగా ఉండేవి. అంటరానివారుఎవరో వీరు నిర్ణయించిన వారికి అందరూ కాకపోయినా నిజంగా అందరూ ఒప్పుకుంటారా, సంఘ విద్రోహులే అంటరాని వారు అనే నిజం ఈ గ్రంథం బహుళ ప్రచారంలోకి తేవడానికి అంతా ప్రత్నించెదము గాక!
పెద్దకాల్వపల్లె
పెద్దకాల్వపల్లె, అన్నమయ్య జిల్లా, రాయచోటి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
అంటరానివారు ఎవరు?
A.S.జాన్ గారు అభిప్రాయం
అంటరానివారు ఎవరు? అను గ్రంథమును ముద్రించుటకు ఆర్థికసహాయమోనర్చి చరిత్ర సృష్టించు కొన్న ఉదార స్వభావుడు శ్రీ A.S.జాన్ గారు ఈ కావ్యము వ్రాసి 30 ఏండ్లు దాటినా ఎందరో ప్రముఖులు దీనిని అచ్చు వేయించాలని అనుకొన్నప్పటికీ వారికి ఈ అవకాశం లభించలేదు.డబ్బు అనేకమంది అనేక విధముల ఖర్చు చేయుచుందురు.పరోపకారమునకు పుణ్య ఫలప్రాప్తికి కీర్తి లోకమున చిరస్తాయిగా ఉండుటకు వినియోగింపబడిన ద్రవ్యము సత్పాత్రదానమగును కృతి చిరస్తాయిగా నుండునది. చరిత్ర కెక్కిన ఉత్తములే ఈ నాటికి లోకమున కీర్తింపబడుచున్నారు.అందును ఈ అంటరానివారు ఎవరు?అను గ్రంథము చారిత్రక, రాజకీయ, సాంఘిక ప్రాధాన్యతగల విశిష్ట కావ్యమని పెద్దల మన్ననలందినది.అట్టి ఉత్తమ కావ్యమును ముద్రించుటకు ముందుకు వచ్చి చిరకాలమునుండి మరుగున ఉన్న దీనిని లోకానికి అందించి శ్రీ A.S.జాన్ గారు చిరకీర్తినార్జించుకొన్నారు.!కింజన్మ కీర్తింవినా!లోకమున పేరు నిల్పుకోలేని జన్మ ఎందుకు అంటారు.భర్తృహరి. మహాకవి కృతి వ్రాసిన కవి చిరంజీవియే వారిని పోషించిన కృతులు ముద్రించిన త్యాగధనులు కూడా చిరంజీవులే.ఉపాధ్యాయ వృత్తినుండి సమితి అధ్యక్షులుగా ప్రజలచే ఎన్నుకోబడికాంగ్రెస్ నాయకుల మన్ననలందుటేగాక భారత ప్రధాని శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీకి కృతి సమర్పింపబడిన ఈ గ్రంథ ముద్రణకు తోడ్పడి దేశానికి ఉత్తమ కావ్యమును అందించి కృతార్ధులైనారు.శ్రీ A.S.జాన్ గారు...రచయిత
పెద్దకాల్వపల్లె
ఇది మండల కేంద్రమైన రాయచోటి నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 57 ఇళ్లతో, 217 జనాభాతో 88 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 108, ఆడవారి సంఖ్య 109. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593534.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం వైఎస్‌ఆర్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
వెదురుకుప్పం
వెదురుకుప్పం చిత్తూరు జిల్లా, వెదురుకుప్పం మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రం. ఇది సమీప పట్టణమైన తిరుపతి నుండి 35 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 851 ఇళ్లతో, 3572 జనాభాతో 1315 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1787, ఆడవారి సంఖ్య 1785. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 859 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 171. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596207 .పిన్ కోడ్: 517569.
అంటరానివారు ఎవరు?
నంబూరి దుర్వాస మహర్షి అభిప్రాయం
02.10.1974 ఈ పవిత్ర గాంధీజయంతి రోజున పూజ్యులు మిత్రులు శ్రీ వడ్డూరి అచ్యుతరామకవి గారు వ్రాసిన అంటరానివారు ఎవరు? అను పుస్తకము వ్రాతప్రతి చదివాను చాలా ఆనందించాను.1942 నుండి రాజకీయ రంగములోను, కవితా రంగములోను నాకు బాగా సన్నిహితులు.జాతీయకవి.ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.రజితభారతి అను చిన్నకృతి శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీకి కృతి ఇచ్చుట, మహా ఘనత వహించిన రాష్ట్రపతి శ్రీ V.V.గిరి గారు హైదరాబాదు రాజభవనంలో స్వయంగా కృతి స్వీకరించి సత్కరించుట.మా స్వాతంత్ర్య సమరయోదులందరికి గౌరవమే గాక గర్వకారణము. గుండుదెబ్బల కేడురేగి గుండెలిచ్చి రక్షక భాటాలి లాఠీల రాటుదేలి భారతమాత విముక్తికి పాటుబడిన తొల్లిటి స్వతంత్ర్య వీరయోధులము మేము అని వ్రాసిన సీసపద్యము లోని ఈ గీతము మరువరానిది నిత్యసత్యమైనది. 1942 వ సంవత్సరము ఆగస్టు క్విట్ఇండియా తీర్మానం అనుసరించి బాపట్ల తాలూకా చీరాల వాస్తవ్యులు శ్రీ నాళం రామచంద్రరావు B.A.L.L.Bగారు చేసిన విప్లవ చర్యకు అతనును పట్టి ఒప్పగించిన వారికి 1000 రూపాయలు బహుమతి ఆనాటి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం 1942 లో ప్రకటించగా 36 రోజులు తన నివాసంలో రక్షణ ఇచ్చిన విప్లవవీరుడు అచ్యుతరామకవి. ఆ తరువాత 1944 లో అతనును పట్టుకున్నారు సరే.కాని రామచంద్రరావు గారికి Hourber ఇవ్వడానికి ఎవరూ ముందుకు రాలేదు.మిత్రుడు అచ్యుతరామారావు గారు ధైర్యంగా యిచ్చి ధైర్యాన్ని ప్రదర్శించారు. యీ కావ్యము పుట్టుకచేత అంటరానివారు ఎవరూ లేరని నడవడికవల్ల అంటరానివారు అవుతారని అవినీతిపరులే అంతరానివారని శాస్త్రములోని ఉదాహరణలతో తేలికభాషలో ఋజువు చేసిన మహామనీషి.రాజకీయ కవితా రంగాలలో రెండింటా కాకలుదీరిన స్వార్దమెరుగని వీరయోధుడు. పోలవరం తాలూకాలో బందకట్టు అను రిజర్వాయరు తగాయిదాగురించి కోయ రైతుల తరపున లక్కవరం జమీందారులు దిప్పకాయలపాడు భూస్వాములతో పోరాడి సత్యాగ్రహాలు చేసి, నిరాహారదీక్షలు సాగించి విజం సాధించి గిరిజనుల గిరిజనేతరుల వేలాది ఎకరాల భూమికి నీటి హక్కు కలిగించిన అన్నదాత శ్రీ వడ్డూరి అచ్యుతం గారు. నిరాహారదీక్ష నోటీసుతో పూజ్య బాపూజీ అప్పటి చీఫ్ మినిస్టర్ ప్రకాశం పంతులు గారికి లేఖ వ్రాశారు. కొవ్వూరు R.D.O.శ్రీ గంగాళం భీమశంకరం గారు ప్రభుత్వం తరపున కొప్పుల సత్యనారాయణ వారి సమస్యలంగీకరించుట గౌ!శ్రీ కళా వెంకటరావు గారు అప్పటి రెవిన్యూమంత్రి G O M S 1902\8\8\1947 ఉత్తర్వుల ద్వారా గిరిజనులకు బందకట్టు నీటిహక్కు కల్పించుట నాకు మరపురాని వీరగాధ. ఒక మహాకవి స్వార్ధరహితుడైన సేవానిరతుడైన స్వాతంత్ర్యమరయోధుడుగా నాకు ప్రాణ స్నేహితునిగా కలిగియున్నందుకు నేనెంతో సంతసించుచున్నాను. వీరిచే రచింపబడిన శ్రీ వేంకటేశ్వర భక్తిమాల నెన్నడు మరువలేను శ్రీ అల్లూరి బాపినీడు గారు ఆ శతకం గురించి నేను చెప్పి చదవగా తిరుపతి శ్రీ వేంకటేశ్వరుని ఎదుట చదవాలయ్యా నాతొ రండి అని తిరుపతి వేంకటేశ్వరుని ముందర చదివించి ఆనందింప జేశారు. ఇవన్నీ మరువలేను. భక్తకవి స్వార్ధరహిత సేవాపరాయణుడు మిత్రుడు శ్రీ అచ్యుతరామకవి చిరకాలము వర్ధిల్లి జాతిసేవ, భక్తిప్రచారం చేయాలని పరమ్మత్ముని ప్రార్థిచు చున్నాను. నంబూరి దుర్వాస మహర్షి. ఎవరు అంటరానివారు? ఈ ప్రశ్న కొంచెము ఆలోచించే శక్తి ఉన్న ప్రతివారిలోను ఉద్భవిస్తుంది. నిజమే? భగవంతుని సృష్టిలో సర్వ మానవకోటి సమానమే! అయినప్పుడు జాతులేందుకు వచ్చాయి?సృష్ట్యాదిలో ఈ జాతులు ఉన్నవా? పరిశోధనలపై లేవు అన్న జవాబు వస్తుంది. అందుకే జన్మనా జాయతే సూద్రః అన్నారు. పుట్టుకచే అందరూ సమానమే!
గీతను బోధసేయునెడ కృష్ణుడు క్రీడికి చెప్పలేదె? నా చేతనే నాల్గు జాతులు విభాజిమ్పబదేన్ గుణకర్మ విభేదముచేత, అట్టు యెడ భాతిగా తెల్పరయ్య పంచమ జీటి యదెట్లు వచ్చెనో?భగవత్ సృష్టిలో మానవులంతా ఒకటే అయినా వారి వారి వృత్తులవల్ల నాల్గు జాతులుగా విభజింప బడినట్లు గీతలో గీతాచార్యులు వారే చెప్పారు. బాగానే ఉంది మరి మాదిగ, మాల అయి జాతులు ఎట్లా ఉద్భవించాయి.ఇదొక ప్రశ్న దీనికి నేను ఎక్కడో విన్న ఒక కథ గుర్తుకు వస్తుంది.ద్వాపరయుగం అంతమై కలియుగం ప్రవేశించు కాలంలో ఎక్కువగా చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగాను, ఆ రాజ్యాల లోనే ఎక్కువభాగం పల్లెలు గాను ఉండేవి.జనపదానికంటే అడవులే ఎక్కువగా ఉంటూ ఎక్కువ వ్యవసాయం, వేట మొదలగు వృత్తులతోనే కాలం గడుపుతూ ఉండేవారు ఆరోజులలో ఒక కొండ అనగా చిన్న గుట్ట మీద ఒక పల్లె ఉండేది. ఆ పల్లెలో ప్రజలంతా కలసి మెలసి కాపురాలు చేసుకుంటూ ఉన్నారు. వాళ్ళలో నాలుగైదు కుటుంబాల వారు అప్పటి కులాచారం ప్రకారం నడవకుండా ఏదో తప్పు చేసారు. మిగతా వాళ్ళంతా వాళ్ళను వెలివేసి కొండకిందకు పోయి ఇళ్లు కట్టుకోమని శాసించారు. వాళ్ళు కూడా అట్లాగే కొండదిగి ఇళ్లు కట్టుకున్నారు. అట్లా కొంతకాలం జరిగిన తరువాత ఇంకో పల్లెనుంచి యీ కొండమీద నున్న పల్లెను చూచుటకు కొంతమంది వచ్చారు.మాటల సందర్భములో క్రింది ఇళ్లు కట్టుకున్న వారు ఎవరు? అని అడిగారు అందుకు ఈ కొండమీద ఉన్నవాళ్ళు అక్కసుగా వాళ్ళంతా మాదిగువ వాళ్ళు అని చెప్పారు అనగా వాళ్ళకంటే వీళ్ళు దిగువనున్నట్లు చెప్పారు. కాలక్రమీణా అదే మాట !మాదిగువవాళ్ళు!!మాదిగవాళ్ళు!అయ్యారు. తరువాత అందులో కొంతమంది మళ్ళీ విడిపోయారు.వాళ్ళు ఎవరయ్యా అంటే వాళ్ళూ !మాలోవాళ్ళే! అన్నారు అదే మాట మాలోవాళ్లే మాలవాళ్ళు అన్నా మానవుని అంటరాదనటం హాస్యాస్పదం గాదా హాస్యాస్పదమే? అసలు అంటరానివారు ఎవరు? కృతఘ్నులు, మిత్రద్రోహులు, పరదారా ధనాపహారులు మాత్రమే అంటరానివారు.అందుకే !
శ్లో! మిత్రద్రోహీ కృతఘ్నశ్చ నృశం సశ్చనరాధమః క్రవ్యాదై.క్రిమిభిశ్చా స్తర్ణభుజ్యంతే హతా వ్రుకాః! కం! విను మిత్రద్రోహు గృత ఘ్నని ఘాతకు మేని మాంస కోశంబులహా దినవట క్రవ్యాదములై చను కీటక కాక శునక జంబుకము లిలన్!
అనే నానుడి ప్రకారం అట్టివారు మాత్రమే అంటరానివారు మరి మాల, మాదిగలను ఎందుకు అస్పృశ్యులుగా చూస్తున్నారు? వారిలో ఉండే అపరి శుభ్రత వాళ్ళు ఆచార వ్యవహారములవల్లే!వాళ్ళను అంటరానివారుగా చూస్తున్నారు. వాళ్ళు కూడా పరిశుభ్ర ముగా ఉన్నవాళ్ళను ఎవరు అంటరాని వారిగా చూడబడుతలేదే! సంఘముకంటే ప్రభుత్వమే వాళ్ళను అంటరానివాళ్ళుగా చేస్తూఉంది.కారణమేమంటే వాళ్లకు ప్రత్యేకముగా వాడలు నిర్మించడం హరిజనవాడ ఊరికి దూరముగానే నిర్మించడం అట్లా కాకుండా గృహములు నిర్మించునపుడు హరిజనులకు హరిజనేతరులకు కలిపి గృహములు ఎందుకు నిర్మించకూడదు ప్రభుత్వం ఆపనిమాత్రం చేయదు. హరిజనులకు ప్రత్యేకంగా ఇళ్లు కట్టి హరిజనవాడ ప్రత్యేకంగానే ఉంచినపుడు ఈ వేరు భావము ప్రజలలో పోయే అవకాశం ఉండదు. అంతా ఒకే వాడలో కలిసి ఉండాలి.ప్రభుత్వము ఇకనైనా కాలనీలలో అందరికీ ఇళ్ళునిర్మించాలి. ఈ పుస్తకం ముద్రణ చేయించిన శ్రీ A.S.జాన్ గారు స్తవనీయులు, ఇటువంటి గ్రంథప్రచారముల వలననే సంఘులో పేరుకుపోయిన ఈ అమానుశాచారములు నశించుతాయి.శ్రీ జాన్ గారి మానవతా భావం జాతి సమైక్యతా దృష్టితో సాంఘిక దురాచార నిర్మూలనకై అచ్యుత రామకవి గారు వ్రాసిన ఈ కావ్యాన్ని ముద్రించి వెలుగులోకి తెచ్చుట సంతోషం ఈ గ్రంథ రచయిత శ్రీ వడ్డూరి అచ్యుతరామ కవి గారిని గురించి వ్రాయాలంటే అవి ఇంతకన్నా ఎక్కువే అవుతుంది ఒక సారి చదివితే రెండవసారి చూడక్కరలేని పుస్తకాలు వెలువడే ఈ రోజులలో ఈ కవి గారు ఎప్పుడూ చదవదగిన గ్రంథాలు 25 పైగా వ్రాసి పండితుల విమర్శకుల విజ్ఞానవేత్తల మన్ననలందారు.వీరు కవిగారే కాక వృద్ధ జాతీయ నాయకుల కోవకు చెందినా ప్రముఖ స్వాతంత్ర్యసమరయోధులు, మా పోలవరం తాలూకాలో వీరు ఎన్నో ప్రజోపకార్యక్రమాలు ప్రభుత్వ దృష్టికి తెచ్చి రైతులకు ముఖ్యంగా గిరిజనులకు ఎంతో మేలు చేశారు.బందకట్టు అనే నీటి పారుదల తగాయిదా జమీందారీ రైతులకు గిరిజనులకు మద్య వున్నా చిరకాలపు తగవు సాధించి గిరిజనులకు పేద రైతులకు వేల ఎకరాల సాగుకు నీరు ఇప్పించిన కార్యకర్త వారు ఇంకా ఇలాంటి ఎన్నో పనులు రైతుల తరపున చేసి రైతులకు ఉపకారం చేశారు. ఈ సాంఘిక దురాచారాన్ని నిర్మూలించడానికి వీరు వ్రాసిన ఈ కావ్యం మంచి ప్రచారంలోకి వచ్చి ప్రజాదరణ పొందగలదనే పెద్దల అభిప్రాయంతో నేను ఏకీభవిస్తున్నాను.
శ్రేయోభిలాషి - మద్దు చలపతిరావు నిమ్మలగూడెం 05.04.84
పెద్దకాల్వపల్లె
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం రాయచోటి లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, కడప లోనూ ఉన్నాయి.
వెదురుకుప్పం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
వెదురుకుప్పంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. మూడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వెదురుకుప్పంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వెదురుకుప్పంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వెదురుకుప్పంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వెదురుకుప్పంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
పెద్దకాల్వపల్లె
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
వెదురుకుప్పం
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు, వేరుశనగ
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బెల్లం
పెద్దకాల్వపల్లె
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
అంటరానివారు ఎవరు?
నంబూరి దుర్వాస మహర్షి అభిప్రాయం
కాలాత్మక పరమేశ్వర స్తుతి శా!శ్రీమద్భక్త మనోజ్ఞబంధుమమలం సింధూర వర్ణాంచితం సోమర్కాగ్ని మయైక కాంతి వపుషం!శుభ్రద్యుతిం సుందరం కామారాతి విరించి మాధవల సత్కాంత్యుజ్వలో ద్భాసితం కామక్రోధ మదాది దుర్గుణహరం!కాలస్వరూపం భజే ! ఓ ప్రత్యక్ష దైవమా!కర్మసాక్షి!జగచ్చక్షూ! అమరుల్ మౌనులు మూడుకాలముల సంధ్యావందనల్ సేయుచున్ శ్రమమున్ బాపగనేక చక్రరధ సంచారుండవై నిత్యమున్ నిమిషార్ధంబున రెండువేల మరియున్నిన్నూరులౌ యోజనాల్ గమనంబొప్పగ గర్మ సాక్షీ వనలోక జ్యోతివై వేల్గునీ కమరేంద్రార్చిత భక్తీ మ్రొక్కెదను దేవా!సూర్యనారాయణా! చ! పురుషుడు గాక స్రీయును నపుంసక మూర్తియుగాక మూడునై సురనర తిర్యగాడులని చొప్పడ జెప్పగరాక నన్నియై సురుచిర కాంతి నన్నిటాను జ్యోతియనన్ వెలిగించి వెల్గుచున్ ధర సకలంబునైన పరతత్వము బ్రహ్మము నాశ్రయించెదన్! చ. కనులకు కానవచ్చుచు జగంబుల సృష్టి వినాశ సంస్టితుల్ బనికొని సేయుచున్ శశి దివాకరుడై దినరాత్రి భేదముల్ జనులకు గల్గజేయుచు నిజాశ్రితులన్ గృపజూచి బ్రోచునా ఘనుని బరాత్పరున్ గొలుతు గాలనియామకు లోకదీపకున్! మ.దినరాత్రంబుల సూర్యచంద్రులనగా దేదీప్యమానుండవై ఘనసృస్టి స్థితినాశంబులు కృతఘ్నఘ్నా!ధరన్ జేయుచున్ కలువిందై కనుపట్టు దేవుడవు లోకైకద్యుతీ! నిన్నునే వినుతింతున్ బరమాత్మవంచు సకలోర్వీధూర్వహా!భాస్కరా! ఉ. తల్లిని దండ్రినిన్ కడుముదంబున బ్రార్ధనజేసి సద్గురున్ ఉల్లమునందునిల్పి సుమనోజ్వల దివ్యపద్దర్ధ దాత్రి సం ఫుల్ల సరోనజనేత్ర కవిభూషిత గాత్రినివేడి లక్ష్మి భా సిల్లెడు శ్రీ గణేశ్వరుని చిత్తమునన్ తలపోసి భక్తితోన్!! చ. అజగజవక్త్ర వాణి గురులార్యమునీంద్ర కవీంద్ర పండిత వ్రజముల తల్లిదండ్రులను వ్యాసుని వాల్మీకి కాళిదాసులన్ సుజనుల పోతనామరుల సూరిమయూరిని నన్నయాదులన్ ద్విజులను తెల్గుతల్లిని నుతించుచు జేసెద దివ్యబోధమున్! గీ.పూర్వకవితల్లజులనెల్ల బూజసేసి వర్తమాన కవీంద్రుల వరుస ంరొక్కి ముందు రాబోవు కవులకు ముదుపుగట్టి యాంద్రవీరుల కిడెద బోధామృతంబు. భరతమాత స్తుతి సీ.భూరి సస్యఫల ప్రపూర్ణ సంపూర్ణ సౌ భాగ్య భాగ్యోపేత భరతమాత! భరతాది సుగుణ సంభరితపాలిత నిత్య ఫలిత పుణ్యవ్రాత భరతమాత! హతపాతకవ్రాత నుతలోక సంఘాత బహువిధాఖ్యాత మా భరతమాత! పూర్వసంచిత భాగ్య భోగ్యసంధాత దు ర్భర దుఃఖనాశ శ్రీ భరతమాత! తే.గీ.మహిత విష్ణుపదీపూత భరతమాత వర మహావీరమాత మా భరతమాత! భవ్యరత్నప్రసూతి మా భరతమాత! మాతలకు మాత భారతమాత దలతు!! తెలుగుతల్లికి వందనము సీ.కలుములోసంగెడి కనకదుర్గాదేవి ఇలవేల్పుగా గల్గు తెలుగుతల్లి! పతితపావన తుంగభద్ర గోదావరీ యమృతవాహినులోప్పు నమరసీమ! అమరావతి యజంతా కళాక్షేత్రంబు లలరారు నందనోద్యానవనము! సంగీత సాహిత్య సరస కవిత్వ స ద్గోస్టినుండెడి పరమేస్టి నెలవు! గీ.అతి సుస్వరంబున శ్రుతిగానమొనరించు వేదగాయకులోప్పు వేదభూమి పాదిపంటలు పుష్పఫల భాగ్యములోసంగి కామితార్ధములిచ్చు కల్పతరువు !! గీ.ఆడితప్పని నిత్య సత్య వ్రతులకు అతిథి సేవాభిరతులైన యాస్తికులకు పేదసాదలసేవించు పెద్దలుకును నిలయమౌచును విలసిల్లు తెలుగుతల్లి కెల్లవేళల ంరొక్కెద నుల్లమందు!! మాతృభాషాభివందనము గీ.సూరిజనలోక సంతోష శుభ్రవేష మహిత శబ్దార్ధవేత్తల మంజుఘోష యురుభాంధుల పాలిట యుదయపూష అర్ధబంధుర భాష మా యాంధ్రభాష !
గీ.మాన్య కర్మిష్తులకునెల్ల మాతృభాష ధర్మవీరులు పల్కెడు తల్లిభాష దేశభాషల లెస్సయౌ దివ్యభాష అట్టి మా యాంధ్రభాషనే నభినుతింతు!!
సీ.కలదానిలోన బీదలకీయ దలపోయు ధర్మసంయుక్త వద్దన్యులార! ఒరుల కష్టములకై యోర్వ లేమినిజూపు కరుణాభిరమ్య సంకల్పులార! జ్ఞానప్రదీప్తి నజ్ఞానాంధమును బాపి దీనాంధులను బ్రోచు దివ్యులార! జన్మభూమి రక్షకై జన్మమర్పింపంగ వెరపెరుంగని మహావీరులార!
వ.మహశయులారా! ఉ.పాలను నీరముంట పరిపాతియె గావున మీరలెల్లరున్ పాలును నీరమున్ గలియ పాలను గ్రోలెడి రాజహంసలన్ బోలి రసంబు గ్రోలుచును పోలని నీరసమున్ ద్యజించుచున్ గ్రోలగడంగుడీ ! మధువు కోవిదులార ! రసాభిమానులై !
సీ.శ్రీ వివేకానంద శ్రీ రామకృష్ణుల యధ్యాత్మ తత్వ బోధామృతంబు అరవింద రమణ మహార్ష్యాది మహితాత్ము లవని వర్షించు జ్ఞానామృతంబు గాంధీ తిలక్ దేశబంధులోసంగిన యకలంక దేశసేవామృతంబు శ్రీ హరనాధుడు శ్రీ సాయిబాబాల ధ్యానగాన ప్రబోధామృతంబు !
గీ.ఇంకిపోసాగె జగతిలో నీర్ష్యప్రబలి ప్రేమనసియించి స్వార్ధంబు పెచ్చుపెరిగి శాస్త్రవివిజ్ఞానమున నణుశక్తి ప్రబలి ప్రకృతి మానవఘర్షణ ప్రబలిపోయె !!
మూలాలు
వర్గం:1954 పుస్తకాలు వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు
పెద్దకాల్వపల్లె
భూమి వినియోగం
పెద్దకాల్వపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
పెద్దకాల్వపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, వరి, కంది
తిరుప్పుళ్ కుళి
తిరుప్పుళ్ కుళి భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
వివరాలు
ఈస్వామి విషయమై శ్రీమద్వేదాంత దేశికన్ షోడశాయుధ స్తోత్రమును రచించాడు. ఈ క్షేత్రంలోనే యాదవ ప్రకాశకన్ శిష్యులకు వేదాంతశాస్త్రమును బోధించఆడని భావిస్తున్నారు. పిన్బళగరాం పెరుమాళ్ జీయర్ జన్మస్థలం. కోవెలకు ఎదుట జటాయు మహారాజుల సన్నిధి ఉంది.
ఉత్సవాలు
కుంభమాసం పునర్వసు తీర్థోత్సవము. సంతాన విషయకమైన ప్రార్థనా స్థలము
సాహిత్యం
శ్లో. జటాయు తీర్థ రుచిరే తిరుప్పుళ్ కుళి పట్టణే శ్రీ మరకత వల్లీతి దేవ్యా విజయరాఘవ:| ఉపవిష్ట:ప్రాజ్ముఖస్సన్ జయకోటి విమానగ:| జటాయు గోచారవపూ రాజతే కలిజిన్నుత:|| పా. అలెజ్గెళు తడక్కై యాయన్ వాయామ్బల్ కழிయుమా లెన్నుళ్ల మెన్నుమ్; పులగెழு పొరునీర్ ప్పుట్కుழிపాడుమ్‌ పోదుమో నీర్మలై క్కెన్ఱుమ్‌ కులజ్గెళుకొల్లి క్కోమళవల్లి క్కొడియిడై నెడుమழைక్కణ్ణి ఇలజ్గెழிల్ తోళిక్నెన్నినైన్దిరున్దా యిడవెందై యెందై పిరానే. తిరుమంగై ఆళ్వార్-పెరియతిరుమొழி 2-7-8
చేరే మార్గం
మద్రాస్-వేలూర్ బస్ మార్గములో బాలిశెట్టి సత్రం వద్ద దిగిన 1/4 కి.మీ. దూరములో నున్నది. కాంచీపురము నుండి బాలిశెట్టి సత్రానికి బస్ ఉంది. వసతులేమియులేవు. కంచినుండి పోయి సేవింపవలెను.
ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
గెగోంగ్ అపాంగ్
గెగాంగ్ అపాంగ్ (జననం 8 జూలై 1949) అరుణాచల్ ప్రదేశ్ కు చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. 1980 జనవరి 18 నుంచి 1999 జనవరి 19 వరకు, మళ్లీ 2003 ఆగస్టు నుంచి 2007 ఏప్రిల్ వరకు అరుణాచల్ ప్రదేశ్ 3వ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశారు. జనతాదళ్ (సెక్యులర్) సభ్యుడైన ఆయన 2016కు ముందు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. సిక్కింకు చెందిన పవన్ కుమార్ చామ్లింగ్, పశ్చిమ బెంగాల్ కు చెందిన జ్యోతిబసు, ఒడిశాకు చెందిన నవీన్ పట్నాయక్ ల తరువాత అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లో ఎక్కువ కాలం ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసిన వ్యక్తిగా అపాంగ్ గుర్తింపు పొందారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
అప్పర్ సియాంగ్ జిల్లాలోని కార్కో గ్రామంలో 1947 జనవరి 10న అపాంగ్ జన్మించారు. అపాంగ్ అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఎగువ సియాంగ్ జిల్లా కేంద్రమైన యింగ్ కియాంగ్ కు చెందినవాడు. ఇతనికి ముగ్గురు భార్యలు. 2008 జూన్ లో అపాంగ్ కుమారుల్లో ఒకరు గన్ పాయింట్ వద్ద కిడ్నాప్ కు గురయ్యారు. ఒక నెల తరువాత అతను సురక్షితంగా ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు, యాదప్ అపంగ్ (అపాంగ్ భార్య) వంశానికి చెందిన వ్యక్తి అపాంగ్ కుమారుడిని కిడ్నాప్ చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
పాసిఘాట్ లోని జెఎన్ కళాశాల నుండి ఉత్తీర్ణుడైన తరువాత 1972- 1975 మధ్య కాంగ్రెస్ ప్రదేశ్ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా గెగాంగ్ అపాంగ్ తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. అతను 1975-1978 మధ్య మొదటి తాత్కాలిక అసెంబ్లీలో సభ్యుడయ్యాడు, 1977 లో దాని వ్యవసాయ మంత్రిగా పనిచేశాడు. అతను 1978 లో రాష్ట్ర మొదటి శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. దాని పిడబ్ల్యుడి, వ్యవసాయ మంత్రిగా నియమించబడ్డాడు. అపాంగ్ 1978, 1980, 1984 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో యింగ్కియాంగ్-పాంగిన్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి విజయం సాధించాడు. ఆ తర్వాత 1990, 1995, 2000, 2004 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఎగువ సియాంగ్ జిల్లాలోని టుటింగ్-యింగ్ కియాంగ్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి గెలుపొందారు.
1980 జనవరి 18 న అపాంగ్ రెండవసారి శాసనసభకు ఎన్నికైన తరువాత మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్యారు. 1999 లో కాంగ్రెస్ పార్టీ లో చీలికతో అవిశ్వాస తీర్మానంతో రాజీనామా చేసే వరకు ఆయన ఈ పదవిలో కొనసాగారు.
2003లో తన సొంత రాజకీయ పార్టీ అరుణాచల్ కాంగ్రెస్, ఇతర పార్టీల కూటమి అయిన యునైటెడ్ డెమొక్రటిక్ ఫ్రంట్ కు నాయకుడిగా ఎన్నికయ్యారు. కొన్ని నెలల తరువాత, అపాంగ్, అతని మద్దతు ఎమ్మెల్యేలు భారతీయ జనతా పార్టీ(బిజెపి)లో విలీనమయ్యారు, ఈశాన్య భారతదేశంలో బిజెపి ఒక రాష్ట్రాన్ని పాలించడం ఇదే మొదటిసారి. 2004 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో బిజెపి నేతృత్వంలోని నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలయన్స్ ఓడిపోయిన కొన్ని నెలల తరువాత, అపాంగ్ భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కు తిరిగి వచ్చాడు. 2004 అక్టోబరులో జరిగిన రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ మెజారిటీ సాధించి అపాంగ్ తిరిగి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టింది. 2007 ఏప్రిల్ 9 వరకు ఆయన ముఖ్యమంత్రిగా పదవిలో ఉన్నారు, డోర్జీ ఖండూ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ ఎమ్మెల్యేలు అతని నాయకత్వానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు, ఆయన తరువాత ముఖ్యమంత్రిగా, కాంగ్రెస్ శాసనసభాపక్ష నేతగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. చక్మా-హజోంగ్ శరణార్థులను గిరిజన రాష్ట్రం నుండి బహిష్కరించాలనే డిమాండ్ పై అప్పటి ప్రధానమంత్రి పి.వి.నరసింహారావుతో విభేదాల తరువాత 1996 లో ఆయన స్థాపించిన ప్రాంతీయ పార్టీ అరుణాచల్ కాంగ్రెస్ నుండి నాలుగు పర్యాయాలు ముఖ్యమంత్రిగా శ్రీ అపాంగ్ కాంగ్రెస్ కు నాయకత్వం వహించారు.
అపాంగ్ 17 ఫిబ్రవరి 2014 న భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశాడు (పార్టీ వర్గాలు తెలిపాయి). భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలకు ముందు 20 ఫిబ్రవరి 2014 న భారతీయ జనతా పార్టీ లో చేరాడు. 2019 జనవరి 15 న భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశారు. జనతాదళ్ (సెక్యులర్) లో చేరారు.
అవినీతి ఆరోపణలు
1000 కోట్ల ప్రజాపంపిణీ వ్యవస్థ కుంభకోణానికి పాల్పడ్డారనే ఆరోపణలపై 2010 ఆగస్టు 24న అపాంగ్ ను అరెస్టు చేశారు. అపాంగ్ ఈ ఆరోపణలను ఖండించాడు. అవి రాజకీయ ప్రేరేపితమైనవని పేర్కొన్నాడు, అయితే ముఖ్యమంత్రి దోర్జీ ఖండూ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం రాజకీయ జోక్యం లేకుండా స్వతంత్రంగా దర్యాప్తు జరిగిందని పేర్కొంది.ఈ కుంభకోణంలో మోసపూరితమైన కొండ రవాణా సబ్సిడీ బిల్లులు ఆయన ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఆర్థిక పర్యవేక్షణ లేకుండా చెల్లించినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:1949 జననాలు వర్గం:అరుణాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన ముఖ్యమంత్రి వర్గం:ఎగువ సియాంగ్ జిల్లాకు చెందిన ప్రజలు
తిరువిడవెన్దై
విశేషాలు
గాలవ మహర్షియొక్క కుమార్తెలు 360 మంది. వీరిని ఒక్కొక్కరిని ఒక్కొక్క దినమున స్వామి వివాహమాడుటచే ఆయనకు నిత్యకల్యాణర్ అనిపేరు వచ్చినది. ఈ మూడువందల అరువది కన్యలను కలిపి ఒకే కన్యగాచేసి స్వామి తనకు ఎడమవైపున ధరించుటచే ఈక్షేత్రమునకు తిరువిడన్దై అనియు, తాయార్లకు అఖిలవల్లి అనియు పేరువచ్చెను. ఇచట మూలవర్ తిరుమేనిలో లక్ష్మీదేవి ఎడమ(ఇడదు) భాగమున ఉండుటచే "ఇడవెన్దై" అని పేరువచ్చెను. సముద్రతీర క్షేత్రమగుటచే సౌకర్యములు స్వల్పము
సాహిత్యం
శ్లో. కల్యాణే త్విడవెన్ద నామని పురే కల్యాణ తీర్థాంచితే కల్యాణాఖ్య విమాన మధ్యనిలయ: కల్యాణ నామాహరి: దేవీం కోమళవల్లికా మనునయన్ ప్రాగాస్య సంస్థానగో మార్కండేయ మునీన్ద్ర వీక్షితతనూ రేజే కలిఘ్నస్తుత:
పాశురాలు
పా. తుళమ్బడు ముఱువల్ తోழிయర్కరుళాళ్ తుణైములైశాన్దు కొణ్డడియాళ్ కుళమ్బడు కువళై క్కణ్ణిణై యెழுదాళ్ కోలనన్మలర్ కుழఱ్కణియాళ్; వళమ్బడు మున్నీర్ వై యమున్నళన్ద మాలెన్నుం మాలినమొழிయాళ్ ఇళమ్బడి యివళుక్కెన్నినైన్దిరున్దా యిడై వెన్దై యెన్దపిరానే! తిరుమంగై ఆళ్వార్-పెరియ తిరుమొழி 2-7-2
చేరే మార్గం
మహాబలిపురమునకు 10 కి.మీ. దూరమున కలదు
చిప్పలపల్లి (నార్కెట్‌పల్లి)
చిప్పలపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లా,నార్కెట్‌పల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన నార్కట్ పల్లి నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నల్గొండ నుండి 27 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 139 ఇళ్లతో, 507 జనాభాతో 570 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 268, ఆడవారి సంఖ్య 239. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 201 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576885 .పిన్ కోడ్: 508254.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల అమ్మనబోలులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల అక్కెనెపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చిట్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్ నల్గొండలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండిప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చిప్పలపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, కమలా, నిమ్మ
ఇన్శాట్-4B ఉపగ్రహం
ఇన్శాట్-4B ఒక భారతీయ ఉపగ్రహం.ఇది ఒక సమాచార ప్రసార ఉపగ్రహం. దీనిని భారత జాతీయ ఉపగ్రహ వ్యవస్థలో (INSS) భాగంగా, భారతీయ అంతరిక్షపరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) రూపకల్పన చేసి, తయారు చేసిన ఉపగ్రహం. ఈ ఉపగ్రహాన్ని 2007 న అంతరిక్షములో భూస్థిర కక్ష్యలో, 93.48° డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశములోని కక్ష్యలో స్థిరపరచారు.
ఉపగ్రహ సమాచారం
1-3K శాటిలైట్ బస్ ఆధారంగా ఇన్శాట్-4B ఉపగ్రహాన్ని రూపొందించారు.ఉపగ్రహం పూర్తి బరువు, ఇంధన సహితంగా 3,025 కిలోగ్రాములు (6,676 పౌండ్లు, ఖాళి ఉపగ్రహంబరువు 1,335 కిలోగ్రాములు (2,943 పౌండ్లు).ఈ ఉపగ్రహం పనిచేయు జీవితకాలం 12 సంవత్సరాలుగా నిర్ణయించారు. ఉపగ్రహానికి అవసరమైన విద్యుతు ఉత్పత్తికి రెండు సౌరపలకను అమర్చారు. ఉపగ్రహంలో సమాచార వ్యవస్థకి 12 C-band, 12-Ku band ట్రాన్స్‌పాండరులను పొందుపరచారు. ఉపగ్రహం యొక్క విద్యుతు క్షమత 5859 W.
ఉపగ్రహ ప్రయోగం
ఇన్శాట్-4B ఉపగ్రహాన్నిదక్షిణ అమెరికా, ఫ్రెంచి గయానాలోని కౌరౌ (kourou) అంతరిక్షప్రయోగ కేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు. అంతరిక్షములోకి ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశపెట్టు కార్యాన్ని ఏరియన్‌స్పేస్ వారు గుత్తేదారు పద్ధతి (contract) లో నిర్వహించారు. ఏరియన్‌స్పేస్ వారు తయారుచేసిన ఏరియన్ 5ECA అనే ఉపగ్రహ వాహక రాకెట్ ద్వారా 2007 మార్చి 11 న ప్రయోగ కేంద్రంలోని ELA-3 ప్రయోగవేదిక నుండి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములోకి పంపి భూసమస్థితి బదిలీకక్ష్యలో (GTO) ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తరువాత ఉపగ్రహంలోని మోటారును మండించి కక్ష్యను పెంచి భూస్తిర కక్ష్యకు చేర్చారు. అంతిమంగా, ఉపగ్రహకక్ష్య పెరిజీ 35,776కి.మీ, అపోజీ 35,809 కిలోమీటర్లు, వాలు 0.07 డిగ్రీలు. కక్ష్య భ్రమణసమయం 23.93 గంటలు.
మూలాలు
వర్గం:కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు వర్గం:ఇస్రో తయారుచేసిన ఉపగ్రహాలు వర్గం:విదేశాలనుండి ప్రయోగించిన భారతదేశ ఉపగ్రహాలు వర్గం:ఇన్శాట్‌ శ్రేణి ఉపగ్రహాలు
డెవిల్
డెవిల్ 2023లో విడుదల కానున్న తెలుగు సినిమా. దేవాన్ష్‌ నామా సమర్పణలో అభిషేక్ పిక్చర్స్ బ్యాన‌ర్‌పై అభిషేక్‌ నామా నిర్మించిన ఈ సినిమాకు నవీన్ మేడారం దర్శకత్వం వహించాడు. నంద‌మూరి క‌ల్యాణ్‌రామ్, సంయుక్త మీనన్, శ్రీకాంత్ అయ్యంగర్, సత్య ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా టైటిల్, ఫస్ట్‌లుక్‌ను 2021 జులై 21న, కళ్యాణ్ రామ్ పుట్టినరోజు సందర్బంగా ఫస్ట్ గ్లింప్స్ వీడియోను విడుదల చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:2023 తెలుగు సినిమాలు
మోనార్క్ శర్మ
thumb|మోనార్క్ శర్మ మోనార్క్ శర్మ యూఎస్ ఆర్మీకి చెందిన ఏహెచ్‌-64ఈ కంబాట్ ఫైట‌ర్ హెలికాప్ట‌ర్ యూనిట్‌లో సైంటిస్ట్‌.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రం జైపూర్ కి చెందిన వ్యక్తి. అత‌ని తండ్రి పోలీసు విభాగంలో ఓ ప్ర‌భుత్వ ఉద్యోగి. ఆయన జైపూర్ లోని మహావీర్ జైన్ స్కూలులో విద్యాభ్యాసం చేసాడు. ఆయన జైపూర్‌లోని నేష‌న‌ల్ యూనివ‌ర్సిటీ నుంచి ఎల‌క్ట్రానిక్స్ అండ్ క‌మ్యూనికేష‌న్స్‌లో బ్యాచిల‌ర్ డిగ్రీ చేశాడు.
ఉద్యోగ జీవితం
ఆయన 2013లో నాసాలోని మాస్ క‌మ్యూనికేష‌న్ వింగ్‌లో మోనార్క్ శ‌ర్మ జూనియ‌ర్ రీసెర్చ్ సైంటిస్ట్‌గా త‌న కెరీర్ ప్రారంభించాడు. 2012లో నిర్వహించిన లూనా బోట్ శర్మ జీవితాన్ని మార్చేశాయి. శర్మ నేతృత్వంలోని బృందానికి మూన్ బగ్గీ ప్రాజెక్టులో బెస్ట్ పెర్ఫార్మెన్స్ అవార్డు దక్కింది. లూనా బోట్ ప్రాజెక్టులో శర్మ బృందం ఐదో స్థానంలో నిలిచింది. మరో విశేషం ఏమిటంటే లూనా బోట్ ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న శర్మ బృందంలో ఆయన సోదరి శ్రుతి శర్మ కూడా ఉన్నారు. ఆ త‌ర్వాత మే 2016లో యూఎస్ ఆర్మీలో చేరాడు. కొద్దికాలంలోనే శర్మ డిజైనింగ్, పరిశోధనలో అద్భుత ప్రతిభ కనబరిచినందుకు గాను అదే ఏడాదిలో ప్రతిష్ఠాత్మక ఆర్మీ సర్వీస్ మెడల్, సేఫ్టీ ఎక్స్‌లెన్స్ అవార్డులను అందుకున్నారు.
అరుదైన అవకాశం
ఆయనకు యూఎస్ ఆర్మీకి చెందిన ఏహెచ్‌-64ఈ కంబాట్ ఫైట‌ర్ హెలికాప్ట‌ర్ యూనిట్‌లో సైంటిస్ట్‌గా ఉద్యోగం వ‌చ్చింది. ఏడాదికి అత‌ని జీతం రూ.1.2 కోట్లు కావ‌డం విశేషం. ఈ ఏడాది యూఎస్ ఆర్మీలో చేరిన ఫైట‌ర్ హెలికాప్ట‌ర్ల డిజైన్‌, ప‌ర్య‌వేక్ష‌ణ‌, త‌య‌రీ, నిర్వ‌హ‌ణ బాధ్య‌త‌లను మోనార్క్ చూసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
రాజస్థాన్ లోని ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగి కొడుకైన మోనార్క్ శర్మ.. తొలి నుంచి ఖగోళ శాస్త్రం, డిఫెన్స్ పరికరాల రంగంలో ఆసక్తి కలిగి ఉండేవాడు. అయితే తనకు భారత సైన్యంలో పనిచేసే అవకాశం రాలేదని, అమెరికా సైన్యంలో తన నైపుణ్యంతో స్వదేశానికి పేరు తీసుకొస్తానని శర్మ చెబుతున్నారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు వర్గం:శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:ప్రవాస భారతీయులు
బర్కతా శాసనసభ నియోజకవర్గం
బర్కతా శాసనసభ నియోజకవర్గం జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం హజారీబాగ్ జిల్లా, కోదర్మా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం అనునది ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం.చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం ఒకద్వింబధాన్ని కలిగివున్న కొవ్వు ఆమ్లం.చౌల్‌ముగ్రిక్ అనుచెట్టు యొక్క విత్తన నూనెలో ఈ ఆమ్లం గ్లిజరాయిడ్ రూపంలో గుర్తించడం వలన ఈ ఆమ్లం నకు చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం అనే వాడుక పేరు ఏర్పడినది. చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్ని చాల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం  అనికూడా పలికెదరు.
ఆమ్ల సమ్మేళ వివరాలు-గుణగణాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం 18 కార్బనులను కలిగిన ఒక అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లం. చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్నిహిడ్నొకార్పైల్ ఎసిటిక్ ఆసిడ్  (hydnocarpylacetic acid) అనికూడా అంటారు.ఆమ్లంలోని అణువులో 18 కార్బన్ పరమాణువులు, 32 హైడ్రోజన్ పరమాణువులు, 2 ఆక్సిజన్ పరమాణువులు వుండును. అణుసంకేత సూత్రం C17H31COOH. అణుభారం 280.55. ఇదిపొడవైన హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం కలిగిన అసంతృప్తకొవ్వు ఆమ్లం. హైడ్రోకార్బన్ శృంఖలం చివర ఒక పంచభుజ వలయాన్నిపొందివుండటం వలన ఇది ఒక సైక్లొపేంటెనిల్ (cyclopentenyl) ఆమ్లం.ఈ ఆమ్లం యొక్క IUPAC శాస్త్రీయ పేరు 13-cyclopent-2-en-1-yl tridecanoic acid.
సాధారణ అణు ఫార్ములా; C17H31COOH
వివరణాత్మక అణు ఫార్ములా: C5H7 (CH2) 12COOH
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం యొక్క భౌతిక రసాయనిక ధర్మాలు
ఉపయోగాలు
చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లాన్ని ఆల్కహాల్ లతో చర్యకు లోను కావించి ఇథైల్, మిథైల్ ఏస్టరులను ఉత్పాదన చేయుదురు.చౌల్‌ముగ్రిక్ ఆమ్లం యొక్క మిథైల్, ఇథైల్, ఎస్టరులను కుష్టు రోగ నివారణకై ఉపయోగిస్తారు
మూలాలు/ఆధారాలు
వర్గం:కొవ్వు ఆమ్లాలు వర్గం:అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు వర్గం:కర్బన సమ్మేళనాలు
కుసుమపుత్తు
కుసుమపుత్తు, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, ముంచంగిపుట్టు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ముంచింగిపుట్టు నుండి 38 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 99 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 22 ఇళ్లతో, 90 జనాభాతో 4 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 37, ఆడవారి సంఖ్య 53. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 88. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583353 .పిన్ కోడ్: 531040.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
బాలబడి ముంచింగిపుట్టులోను, ప్రాథమిక పాఠశాల రంగినిగూడలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల చుట్టుగొందిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల రూడకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల ముంచింగిపుట్టులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల పాడేరు లోను, ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, విశాఖపట్నం లోను, ఉన్నాయి.అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
కుసుమపుట్టులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
కస్బెకట్కూర్
కస్బేకట్కూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లా, తంగళ్ళపల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన సిరిసిల్ల నుండి 13 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లా లోని సిరిసిల్ల మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన తంగళ్ళపల్లి మండలం (రాజన్న సిరిసిల్ల) లోకి చేర్చారు. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 288 ఇళ్లతో, 1164 జనాభాతో 941 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 571, ఆడవారి సంఖ్య 593. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 323 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 4. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 572457 .పిన్ కోడ్: 505301.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి ఓబ్లాపూర్లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల మందేపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సిరిసిల్లలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కరీంనగర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ సిరిసిల్లలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తంగళ్ళపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సిరిసిల్లలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కరీంనగర్ లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కస్బేకట్కూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కస్బేకట్కూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కస్బేకట్కూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కస్బేకట్కూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
బలిఘట్టం (కొత్తవలస)
బలిఘట్టం,ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, కొత్తవలస మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కొత్తవలస నుండి 3 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 29 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 493 ఇళ్లతో, 2054 జనాభాతో 317 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1031, ఆడవారి సంఖ్య 1023. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 105 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583075 .పిన్ కోడ్: 535183.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు కొత్తవలసలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొత్తవలసలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరపాంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కొత్తవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం కొత్తవలసలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
బలిఘట్టం (కొత్తవలస)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఇద్దరు ఉన్నారు.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బలిఘట్టం (కొత్తవలస)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బలిఘట్టం (కొత్తవలస)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
పుత్తూరు
పుత్తూరు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తిరుపతి జిల్లాకు చెందిన పట్టణం. పుత్తూరు మండల కేంద్రం.
చరిత్ర
thumb|పుత్తూరు పట్టణం|250x250px 1830-31 సంవత్సరాల్లో తన కుటుంబం, సేవకులు, పరివారంతో కాశీయాత్ర చేసిన ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య ఆ యాత్రను తెలుగులో ముద్రితమైన తొలి ట్రావెలాగ్ కాశీయాత్ర చరిత్రగా మలిచారు. ఆ ప్రయాణం ఈ గ్రామం మీదుగా సాగి, వారు ఇక్కడ విడిది చేయడంతో ఈ గ్రామంలో 1830 సమయంలో స్థితిగతులు ఎలా ఉండేవో ఆ గ్రంథంలో నమోదు అయింది. అతను వ్రాసుకున్నదాని ప్రకారం 1830ల నాటికే పుత్తూరులో మునియప్పిళ్ళ సత్రం ఉంది. అక్కడ బ్రాహ్మణులకు, గోసాయిలకు, బైరాగులకు సదావృత్తి (స్వయంపాకం వంటిది) ఇచ్చేవారు. ఆ పట్టణంలో అప్పట్లో పరిపాలిస్తున్న ఈస్టిండియా కంపెనీ వారు దొరలకు హోటల్/సత్రం (ముసాఫరుఖానా) కట్టించారు. చిన్న పట్టణం (చిన్న పేటస్థలం) అని వివరించారు. కావలసిన వస్తువులు దొరుకుతాయన్నారు.
జనాభా
2011 భారత జనాభా విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం పుత్తూరు మున్సిపాలిటీలో 54,092 జనాభా ఉంది, అందులో 27,017 మంది పురుషులు, 27,075 మంది మహిళలు ఉన్నారు.
0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 5352, ఇది పుత్తూరు మొత్తం జనాభాలో 9.89%. పుత్తూరు పట్టణంలో స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి రాష్ట్ర సగటు 993కి వ్యతిరేకంగా 1002గా ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు 939తో పోలిస్తే పుత్తూరులో పిల్లల లింగ నిష్పత్తి దాదాపు 927గా ఉంది. పుత్తూరు అక్షరాస్యత రేటు రాష్ట్ర సగటు 67.02% కంటే 78.37% ఎక్కువ. పుత్తూరులో పురుషుల అక్షరాస్యత 85.30% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత 71.51%గా ఉంది
పుత్తూరు పట్టణ పరిధిలో మొత్తం 13,477 గృహాలకు నీటి సరఫరా, మురుగునీరు పారుదల వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పట్టణ పరిధిలో రోడ్లు నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్నులు విధించడానికి స్థానిక పురపాలక సంఘం అధికారం కలిగి ఉంది.
పరిపాలన
పుత్తూరు పురపాలక సంఘం పట్టణ పరిపాలన నిర్వహిస్తుంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తిరుపతి జిల్లా పట్టణాలు వర్గం:రెవెన్యూ గ్రామాలు కాని మండల కేంద్రాలు వర్గం:తిరుపతి జిల్లా మండల కేంద్రాలు