cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ
బెంగుళూరు నాగరత్నమ్మ (నవంబరు 3, 1878 - మే 19, 1952) భరత నాట్యానికి, కర్ణాటక సంగీతమునకు, అంతరించిపోతున్న భారతదేశ కళ లకు ఎనలేని సేవ చేసి అజరామరమైన కీర్తి సాధించిన మహా వనిత. ఏటికి ఎదురీది, పట్టుదలతో తాదలచిన కార్యములు సాధించి తరువాయి తరముల మహిళలకు ఆదర్శప్రాయురాలైన గొప్ప విదుషీమణి. భోగినిగా జీవితము ఆరంభించి, తరువాత రాగిణిగా మారి, పిదప విరాగిణియై, చివరకు యోగినిగా తన బ్రతుకు ముగించింది.
జననము
మైసూరు దగ్గరలోని నంజనగూడు ఒక చిన్న గ్రామం. అచట నాగరత్నమ్మ 1878 నవంబరు 3 వ తేదీకి సరియైన బహుధాన్య కార్తీక శుద్ధ నవమిరోజు పుట్టలక్ష్మమ్మ అను దేవదాసికి, సుబ్బారావు అను వకీలకు జన్మించింది. ఒకటిన్నర సంవత్సరముల పిదప సుబ్బారావు తల్లీ బిడ్డలను వదిలివేశాడు. పుట్టలక్ష్మమ్మ ఎన్నోకష్టాలకు ఓర్చి, బాధలను సహించి పట్టుదలతో కూతురుని పెంచింది.
బాల్యము, విద్య
తల్లిప్రేమలో నాగరత్నమ్మ బాల్యము ఒడిదుడుకులు లేకుండా గడిచింది. గిరిభట్ట తమ్మయ్య అను గురువు వద్ద సంస్కృతము, వివిధ కళలు నేర్చుకుంది. వయసుకు మించిన తెలివితేటలవల్ల ప్రతివిషయమూ చాలా త్వరగా ఆకళింపు చేసుకొనేది. మాతృభాష కన్నడము, తెలుగు, తమిళము, ఆంగ్ల భాషలు నాగరత్నమ్మకు కొట్టిన పిండి. తొమ్మిది ఏండ్లకే గురువుని మించిన శిష్యురాలై గురువు అసూయకు గురైయింది. పుట్టలక్ష్మమ్మ కూతురిని గొప్ప విదుషీమణిగా తీర్చిదిద్దిన తరువాతే మైసూరుకు తిరిగివస్తానని ప్రతినపూని మద్రాసు (చెన్నయి) చేరింది. మంచి గురువు కోసం అన్వేషణలో కంచి, చివరకు బెంగళూరు చేరింది. అచట మునిస్వామప్ప అను వాయులీన విద్వాంసుడు నాగరత్నమ్మకు సంగీతము నేర్పుటకు అంగీకరించాడు. త్యాగరాజు శిష్యపరంపరలోని వాలాజాపేట వేంకటరమణ భాగవతార్, ఆతని కొడుకు కృష్ణస్వామి భాగవతార్ల శిష్యుడు మునిస్వామప్ప. ఈవిధముగా నాగరత్నమ్మ జీవితము త్యాగరాజస్వామి వారి సేవతో ముడిపడింది. కిట్టణ్ణ అను వానివద్ద నాట్యాభ్యాసము, తిరువేంగడాచారి వద్ద అభినయకౌశలము నేర్చుకుంది. తల్లి కనుసన్నలలో, గురువుల పర్యవేక్షణలో నాలుగు సంవత్సరాలు కఠోర శ్రమచేసి సంగీత నాట్యాలలో నిష్ణాతురాలయింది. పుట్టలక్ష్మమ్మ ఆనందానికి అవధులు లేవు. దురదృష్ఠవశాత్తు, నాగరత్నమ్మ పదునాలుగవ ఏట తల్లి మరణించింది.
రంగ ప్రవేశము
1892 వవరాత్రుల సమయములో మైసూరు మహారాజు కొలువులోని ఆస్థాన సంగీతకారుడు వీణ శేషణ్ణ ఇంటిలో నాగరత్నమ్మ  చేసిన నాట్యము పలువురు కళాకారులను, సంగీతవిద్వాంసులను ఆకర్షించింది. ఆమె సంగీతములోని సంప్రదాయ శుద్ధత, సాహిత్యములోని మంచి ఉచ్చారణ, కంఠములోని మాధుర్యము, అందమైన కల్పన ఆ విద్వత్సదస్సులోని ప్రాజ్ఞులను ఆనందపరచింది. కచ్చేరి ముగిసిన పిదప ఆమె వినయవిధేయతలతో అందరికీ నమస్కారము చేసింది. అనతికాలములోనే మహారాజావారి కొలువులో సంగీత నాట్య కళాకారిణి స్థానములో కుదురుకున్నది. నాగరత్నమ్మ పేరుప్రఖ్యాతులు దశదిశలా వ్యాపించాయి. తల్లి ప్రతిన నెరవేర్చింది.
దిగ్విజయములు
నాగరత్నమ్మ 25వ ఏట గురువు మునిస్వామప్ప మరణం ఆమె జీవితములో ఒక పెద్ద మలుపు. 1894 డిసెంబరులో మైసూరు నుండి మదరాసు చేరి రాజరత్న ముదలియార్ అను ధనికుని ప్రాపకము సంపాదించింది. ప్రఖ్యాత సంగీతకారులు నివసించు ప్రాంతములో ఇల్లు సంపాదించి ఉండసాగింది. అచట వీణ ధనమ్మాళ్ మంచి స్నేహితురాలయ్యింది. సంగీత సాధనకు పూచి శ్రీనివాస అయ్యంగారుల ప్రోత్సాహము దొరికింది. ఆమె ఇంటిలోని కచ్చేరీలకు, భజనల కార్యక్రమములకు చాల మంది సంగీత విద్వాంసులు వచ్చేవారు. నాగరత్నమ్మ దక్షిణ భారతమంతయూ దిగ్విజయముగా పర్యటించింది. ప్రతిచోటా కళాభిమానులు నీరాజనాలిచ్చారు. రాజమహేంద్రవరములో శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి గారు తొడగిన గండపెండేరము, 1949లో గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహించడము ఆమె ప్రతిభకు తార్కాణములు.
త్యాగరాజ సేవ
నాగరత్నమ్మకు ఒక కూతురుండేది. చిన్నవయసులోనే చనిపోయింది. పిల్లలపై మమకారముతో ఒక పిల్లను పెంచుకున్నది. ఆస్తిపై కన్నేసిన పిల్ల తల్లిదండ్రులు నాగరత్నమ్మకు పాలలో విషం కలిపి ఇప్పిస్తారు. భయపడిన చిన్నపిల్ల పాలగ్లాసును జారవిడిచి నిజము చెప్పేస్తుంది. ఈ విషయము నాగరత్నమ్మ మనసును కలచివేసి ఐహికవిషయాలపై విరక్తిని కలుగచేసింది. శేషజీవితము త్యాగరాజస్వామి వారి సేవలో గడపాలని నిశ్చయించింది. తిరువయ్యారుకి మకాము మార్చింది. కావేరీ నది ఒడ్డున త్యాగరాజస్వామి వారి సమాధి శిథిలావస్థలో ఉంది. ఆ స్థలాన్ని దాని చుట్టు ఉన్న ప్రదేశాన్ని తంజావూరు రాజుల ద్వారా, రెవిన్యూ అధికారుల ద్వారా తన వశము చేసికొని పరిశుభ్రము చేయించి, గుడి, గోడలు కట్టించింది. మదరాసు ఇంటిని అమ్మి రాత్రనక పగలనక వ్యయప్రయాసల కోర్చి దేవాలయ నిర్మాణాన్ని ముగించింది. 1921 అక్టోబరు 27లో పునాదిరాయిని నాటగా, 1925 జనవరి 7న గుడి కుంభాభిషేకము జరిగింది. స్థలాభావము వలన ఇంకా నేల కొని ఒక మంటపము, పాకశాల 1938లో నిర్మించింది. ఈ నిర్మాణములతో ఆమె సంపద, ఆభరణాలు హరించుకుపోయాయి. 1946లో త్యాగయ్య చిత్ర నిర్మాణసందర్భములో చిత్తూరు నాగయ్య గారు నాగరత్నమ్మను కలిశారు. ఆమె సలహాపై నాగయ్య గారు త్యాగరాజనిలయం అనే సత్రాన్ని కట్టించారు.
సంగీత సేవ
కర్ణాటక సంగీతములో నాగరత్నమ్మ తనదైన ఒక కొత్త బాణీని సృష్టించుకొన్నది. ఆమెకు త్యాగరాజ కృతులంటే ఎంతో ఇష్టము. సాహిత్యము చక్కగా అర్థము చేసికొని హృదయములో హత్తుకొనేటట్లు పాడగలిగేది. మాతృభాష కన్నడము లోని దేవరనామములు ఆసక్తిగా పాడేది. ఆమె గళములో స్త్రీ కంఠములోని మాధుర్యముతో పాటు పురుష స్వరపు గాంభీర్యము కూడా మిళితమై వినసొంపుగా ఉండేది. సంగీత శాస్త్రాధ్యయనముతో బాటు నాట్య, అభినయ శాస్త్రములలో ఆమెకు పరిచయము ఉన్నందువలన ఆమె సంగీతము భావభరితము. ఆమె కచ్చేరులలో స్వరకల్పన కన్న రాగాలాపనకు ప్రాముఖ్యత అధికము. యదుకుల కాంభోజి రాగము పాడని కచ్చేరీలు అరుదు.
సాహిత్య సేవ
నాగరత్నమ్మ మాతృభాష కన్నడము అయిననూ సంస్కృతము, తెలుగు, తమిళ భాషలలో ప్రావీణ్యమును గడించింది. తిరుపతి వేంకటకవులు రచించిన శ్రవణానందము అనే పుస్తకములో ముద్దు పళని విరచితమగు రాధికా సాంత్వనము గురించి చదివి ఆ పుస్తకమును కొని చదువగా అందులో చాల తప్పులున్నాయని గ్రహించింది. వ్రాతప్రతులకు ముద్రిత ప్రతులకు చాల తేడాలున్నాయి. వ్రాతప్రతులన్నీ సంపాదించి 1911లో వావిళ్ళవారిచే పరిష్కృత పుస్తకము ప్రచురింపచేసింది. పుస్తకములో బూతు పద్యాలున్నాయని బ్రిటీష్ ప్రభుత్వము అభియోగము చేసింది. ప్రసిద్ధులైన కవులు, పండితులు, న్యాయవాదులు వావిళ్ళ వారి తరఫున అర్జీ పెట్టుకొన్నారు. అయినా బ్రిటిషు ప్రభుత్వము పట్టు విడవలేదు. 1927లో వావిళ్ళ దుకాణాలపై దాడి జరిగింది. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యము వచ్చిన తరువాత టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు గారి హయాములో బహిష్కారము తొలగించబడింది. ఆ సమయానికి నాగరత్నమ్మ తిరువైయ్యూరులో ఒక యోగినిగా మారింది.
ఈమె రచించిన గ్రంథములు కొన్ని:
ముగింపు
నాగరత్నమ్మ మే 19, 1952న త్యాగరాజస్వామిని తలుచుకొంటూ ప్రాణాలను త్యజించింది. ఆమెకు త్యాగరాజస్వామి చెంతనే దహన సంస్కారములు జరిపారు. ఆమె సమాధి త్యాగరాజస్వామి ఆలయానికి ఎదురుగానే ఉంది. ఆమె చేతులు జోడించి తన సర్వస్వమైన ఆ మహానుభావునికి నమస్కారము చేస్తూ శిలావిగ్రహముగా నేడు కూడా కూర్చుని ఉంది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1878 జననాలు వర్గం:1952 మరణాలు వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు వర్గం:సంగీతకారులు వర్గం:ఆదర్శ వనితలు వర్గం:సాహితీకారులు వర్గం:గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహీతలు
బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెని చట్టము 1813
బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా చట్టము 1813 (Charter Act 1813)
1813 సంవత్సరపు చట్టముచేసిననాటి పరిస్తితులు
1792-1815 మధ్య కాలములో ఫ్రాన్సు దేశనాయకుడైన నెపోలియన్తో జరిగిన ఫ్రెంచి విప్లవ యుద్దములలో కలిగిన పరాజయములవలన ఐరోపా ఖండమునందు నవీ బ్రిటిష వారి వ్యాపారములకు, వలస రాజ్యవిస్తరణకు పగ్గములు తగిలినవి. ఫ్రాన్సు పక్షమునయుండిన మిత్రదేశములతో 1806-1807 మధ్య నెపోలియన్ కుదుర్చుకున్న రెండు సంధి వప్పందములు ( బెర్లిన్ సంధి, మిలన్ సంధి ) ల ఫలితముగా ఐరోపా ఖండములో చాల దేశాలతో బ్రిటిష్ వారి వ్యాపారములు స్తంభించిపోయినందున బ్రిటన్ దేశ వ్యాపారస్తుల ఆందోళన చేపట్టిరి. అట్టి అంతర్జాతీయ, దేశీయ ఆందోళనకర పరిస్థితులలో కంపెని వారికిచ్చిన సన్నదును 1813 లో నవీకరణచేయుచు అందుగల నిబందనలు చట్టముగా శాసించి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు వారి చే ఆమోదం పొందబడింది.
చట్టములోని ముఖ్య నిబంధనలు (provisions) నిర్ధేశములు
(1) భారతదేశములో రాజ్యధికారములతో పరిపాలించు కంపెని పై బ్రిటిష ప్రభుత్వముయొక్క రాజ్యాధికారము స్పష్టీకరించబడింది. (2) కంపెనికి మరొక 20 సంవత్సరములపాటు యధావిధిగా భారతరాజ్యభాగములలో వసూలుచేసుకునుచున్న దేశాదాయము వారే అనుభవించుట ఆమోదించబడింది. కానీ పరిపాలన చేయుటకగు లెఖ్కలు, వ్యాపారముచేయుటకగు లెఖ్కలు వేరు వేరుగా చూపవలయునని నిర్దేసించబడింది. అట్టి లెఖ్కల ఖాతాలును ‘బోర్డు ఆఫ్ కంట్రోలు’ (Board of Control) వారి తనిఖీక్రిందనుంచబడినవి. (3) 1794 నుండి 20 సంవత్సరములు బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనికి భారతదేశములో వ్యాపారముచేసుకొను విసిష్టాధికార హక్కును (trade monopoly) ఈ 1813 చట్టముతో అంతరించింది. ఒక్క తేనీటి ఆకు (tea) వ్యాపారములో తప్ప మిగత అన్ని సరకుల వ్యాపారములలో ఇతర బ్రిటిష్ కంపెనీలు వ్యాపారము భారతదేశములో కొనసాగించుకునవచ్చును (4) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు కంపెనీకిచ్చు రెండు లక్షల సైనికదళము కగు ఖర్చులు కంపెనియే భరించవలయును. (5) కంపెని వారు గణించు లాభము నూటికి 10.5 (శాతము) కన్నా మించరాదని నిర్దేశించ బడింది. (6) కంపెని ఉద్యోగస్తుల నియమించు అధికారము యధావిదిగా కంపెని డైరెక్టర్లకే యియ్యబడింది. (7) ఆంగ్లేయ క్రైస్తవ మతసంస్థలు భారతదేశములో విద్యబోధన చేయుట అనుమతించ బడింది. (8) సాలునా లక్షరూపాయలు భారతదేశములో విద్యాభివృద్దికి వినియోగించవలసియున్నది (9) ధేశములోని ఫ్రాంతీయ న్యాయస్తానములు భారతదేశములోనుండిన యూరోప్ దేశ ప్రజలను న్యాయవిచారణ చేసే వ్యవస్థ పటిష్ఠము చేయబడింది. (10) కంపెనీ ప్రభుత్వము వారు ప్రజలపై వ్యక్తిగత సిస్తు వేసి సిస్తు వసూలు చేసే అధికారము ఇయ్యబడింది.
1813 చట్టము సమీక్ష
ఈ చట్టములోని నిబంధనలలో ఈస్టు ఇండియా కంపెని వారికి విసిష్టాధికార హక్కును (trade monopoly) కల్పించకపోవటంతో బ్రిటిష్ వ్యాపరస్తులు ఇచ్చటికి వచ్చి వ్యాపారము, వృత్తి చేసుకునటకు ప్రోత్సహించటమైనది. ఈ చట్టము అమలు చేసినతరువాతనే బ్రిటిష ప్రజలు వ్యాపార రీత్యా వృత్తిరీత్యా భారతదేశానికి విరివిగా వలస వచ్చుట మొదలైనది. వచ్చి భారతదేశ ప్రజల వాడుకలకు అవసరములకు సరకులను విరివిగా విక్రయించే ప్రయత్నములు జరిగినవి. భారతదేశములోని కంపెనీ ప్రభుత్వము భరించవలసిన వ్యయములోసాలునా 25 లక్షల రూపాయలు క్రైస్తవ మతబోధకుల శాఖకు వినియోగించ వలసినదిగా ఈ చట్టములో నిర్ణయంచటంతో భారతదేశములోని హిందూ, మహమ్మదీయ మతములకు పోటీగా క్రైస్తవ మతమును ప్రోత్సహించుటం జరిగింది. ఈ చట్టము అమలుచేసిన నుండియే భారతదేశములో క్రైస్తవ మతబోధకులకు పలుకుబడి మొదలై క్రైస్తవ పాఠశాలలు స్థాపించబడి వారి పాఠశాలలో బైబిలు పఠన ప్రవేశపెట్టుటయు మొదలైనవి.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బహుదా నది
thumb|గోవిందరెడ్డిపల్లె వద్ద బహుదా నది బహుదా నది గజపతి జిల్లా లోని జరాడా కొండలపై పుట్టి గంజాం జిల్లా గుండా ప్రవహించి శ్రీకాకుళం జిల్లాలో ప్రవేశించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది. దీని పొడవు 95 కి.మీ. దీని పరీవాహక ప్రాంతం 1200 కి.మీ. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒరిస్సా గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఇది ఇచ్చాపురంలోని బొద్దబాడ గ్రామం నుండి శ్రీకాకుళం జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఇక్కడ ఒక ఆనకట్ట నిర్మించబడింది. ఇది ప్రజల అవసరాలను తీరుస్తుంది. 1975 లో ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా ముఖ్యమంత్రులు ఈ ఆనకట్ట స్థాపనకు ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని 1.4 అడుగుల నీటిని శ్రీకాకుళం వైపు విడుదల చేశారు. 23000 ఎకరాల భూమి బాహుదా నది ద్వారా నీటిపారుదల కోసం నీటిని పొందుతోంది. ఈ ప్రాంతంలోని 90 కి పైగా గ్రామాలు ఇందులో ఉన్నాయి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నదులు వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా నదులు వర్గం:భారతదేశ నదులు
చందమామ కథలు
చందమామ కథలు అంటే, చందమామ మాసపత్రికలో ప్రచురించబడ్డ కథలు. చందమామ పిల్లల కథలకు ప్రత్యేకించబడింది. చందమామ కథలు చదువుతూ పెరిగిన పిల్లలు ఐదారు తరాలవరకు ఉంటారు.
చందమామ కథల ప్రత్యేకతలు
''రోజువారీ దినచర్యతో విసుగెత్తి పోయినప్పడు, ఊహశక్తి మందగించి జీవితంలో రసం తగ్గినప్పడు, రెక్కలు కట్టుకుని ఎక్కడిక్తెనా ఎగిర్తెనా పోగలగాలి; లేదంటే, కాగితాలు కుట్టుకున్న చందమమానైనా తెచ్చుకో గలగాలి. అక్కడ, అకస్శాత్తుగా ఓ లోకోత్తర సౌందర్యరాశి ప్రత్కక్షమై మనల్ని అమాంతం నాగలోకం తీసుకుపోవచ్చు. ఏ మంచి పిల్ల పిశాచమూ అడవిలోకి మొసుకెళ్లి, మర్రిచెట్టు తొర్రలోని రత్నరాసుల్ని చూపిం చవచ్చు. కోరిన చోటికి చిటికెలో చేర్చే పావుకోళ్లు సొంతం కావచ్చు. రెక్కల గుర్రాలు, పుష్పక విమానాలు, పరకాయ ప్రవేశాలు, ఇంకా అనేకా నేక అలౌకిక అనుభూతుల్ని కలగజేసే సమ్మెహన శక్తి చందమామ కథ లకుంది. సుమారు అరవ్తె ఆరేళ్ల క్రితం, 1947 జూల్తె నెలలో తొలిసారిగా 'చందమామ' పిల్లల్ని పలకరించింది.
గాండీవం లాంటి ఈ ఆలోచన కిందికి దిగాలంటే, అక్కడేఈక్కడో ప్రీంటింగ్ ఫ్రేస్ లో ఉన్న బి .నాగిరేడ్డి రావాలి. తగినా రంగం అ ‘బెంగాలీ’నే సిద్దం చేసింది. ఈలోగా చక్రపాణికి వంగాసాహిత్యం బాగా పట్టుబడింది. ‘దేవదాసు’ సహ శరత్ నవలల్ని తెలుగులోకి అనువదిచడం మొదలుపేట్టారు. వీటిని అచ్చువేయడానికి బి .ఎస్.కె.ఫ్రేస్కూ వేళ్లారూ. అదిగో, అక్కడ చక్రపాణి-నాగిరేడ్డి చారిత్రక స్నేహనికి పూనాది పదింది.ఇంకేం, అలోచన కిందికి దిగింది. అకాశంలోని చండమామకు తోడుగా అవని ‘చందమామ’1947 జూలైలో జన్మించింది. భాషలు ఎన్నయినా ప్ర ‘భావం’ తెలుగే!
ఏకకాలంలో తెలుగు, తమీల (అంబులీమామ) భాషల్లో ఆరు వేల కాపీలతో,ఆరణాల వేలతో ప్రారంభమైన చందమామ మరుసటి నేలలోనే  ఇరవై వేల కాపేలు అమ్ముడుపోయింది. హింది,కన్నడ,మలయాళం,మరాఠీ,గుజరాతీలకు విస్తరించింది. ఒరియా, అస్సామీ, బెంగాలీ, ఇంగ్లీష్; మొత్తం 16భాషల పాఠకులను పలకరించింది. ఎన్నింట్లో వచ్చినా,  దాని హృదయం మాత్రం తెలుగే. ముండుగా తెలుగు చందమామ రూపోందేది. అవే కథలను మిగాతా భాషల్లో అనువాదం చేయించి, అవే బొమ్మలతో మరుసటి నేల విడుదల చేసేవారు. సింహళ, సింధీ,గుర్ముఖి(పంజాబీ) ) చందమామలు కొద్దికాలం మాత్రమే వచ్చి ఆ జి‌ఐపోయి నా, పదమూడు   భాషల్లో రావడం ప్రపంచ బాల  సాహిత్య చరిత్రలోనే అపూర్వమైన విషయం.          ‘తోక చుక్క’ప్రభంచనం
చందమామ అంటేనే జానపదాలకు ప్రసిద్ధి. ఈ జానాపడాల సృష్టికర్త దాసరి సుబ్రహ్మణం  కావడం కూడా  ‘కథ’లో మలుపే! ప్రారంభం నుండి విచిత్ర కవలలు,అపూర్వ సౌధం ,రత్న కిరీటం, శబ్దవేది వంటి జానపదసీరియళ్లు  పిల్లల్నీ అలంరించాయి. వీటి రచయిత రాజజారరావవు! ! ప్రారంభం నుండి విచిత్ర కవలలు, ఆపూర్వ సౌధం, రత్నకిరీటం, శబ్దవేది వంటీ జానాపద సీరియళ్లు పిల్లల్నీ , పేద్దల్నీ అలరించాయీ. వీటీ రాచయీత రాజారావు !ఆయన ఆకస్మిక మరణంతో, ఆయన స్తానాన్ని భర్తీ చేయాల్సిన  బాద్యత సంపపాదక వర్గంలోని దాసరి సుబ్రహ్మణ్యం  మీద పడీంది. అంతవరకూ ఆయనకు అలాంటి రచనలు చేసీన అనుభవం లేదూ. కానీ ఆదేసించింది చక్రపాణి! చిత్రకారుడు ’చిత్రా’తో దాసరి ఈ సంగతి చర్చించారు.చిత్రా కొన్ని బొమ్మలు వేశారు. వాటి ఆధారంగా మొట్ట మొదటి రంగు బొమ్మల సీరియల్ ‘తోకచుక్క’ 1954 జనవరి సంచికలో ప్రారంభమైంది.
‘…. కుండలినీ ద్వీపరజు చిత్రసేనుడు ప్రజలు సుఖంగా ఉండాలని పన్నులు చాలావరకు తగ్గించడంతో ధనాగారం వట్టి పోయింది.దాన్ని నింపడానికి సేనాపతి సమారసేనుడు స్తెన్యాన్ని సమాయత్తపరచి ఇతర దీవుల మీదికి దండయాత్రకు బయలుదేరాడు.. ’అశుభం అశుభం... ప్రయాణం ఆపండి’ అంటూ అరిచాడు ఆస్తాన దైవజుడు. సమరసేనుడు దాన్నిమూఢనమ్మకంగా కొట్టిపడేశాడు. అతని అజానుసారం దక్షిణ దిక్కుకే గబాగబా సాగిపోయినై... (ఇంకా ఉంది) ’
చందమామ ఎడిటోఋయేల్ బోర్డులో మొదట్లో రాజారావు, ముద్దా విశ్వనాధం, రంగారావు, బైరాగి ఉండే వారు.అనంతరం దాసరి సుబ్రహ్మణ్యిం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు చేరారు. చందమామలో కథలు ఎన్నిక చేసే విభీన్నంగా ఉండేది. పంపపినా దాన్ని చందమామ సూత్రం మేరకు తిరగరా యాల్సిందే. అందుకే ప్రతి కథ సరళ పదాలతో, ఒకే శైలిలో ఉండి పిల్లలను ఆకట్టుకునేవి. కొత్తగా రాసేవారు ఎలాంటి కథ పంపినా అందులో ఏద్తెనా పాయింటు నచ్చిన, మొత్తం కథను, పాత్రలతో సహ మార్చిరాసే వారు.చందమామతో వెలుగులోకి వచ్చిన రచయితలు లెక్కలేనంతమంది! కృష్ణశాస్త్రి, చలం, చింతా దీక్షితులు, శ్రీశ్రీ, ఏటుకూరి వెంకట నర్సయ్య, విద్వాన్ విశ్వం, ఆలూరి బైరాగి, డా. అవసరాల రామకృష్ణారావు, పాలంకి రమచంద్రమూర్తి వంటి వాళ్ల రచనలు కూడా తొలి నాళ్లలోచందమామలో చోటుచేసుకున్నాయి. దీనికోసమే పుట్టిన చిత్రకారులు సహజత్వం ఊట్టిపడే ‘అట్టిహసం’తో ఏమాత్రం చూపు తిప్పకోనీయని బోమ్మలు చందమామ ప్రత్యేకత!
వర్గం:తెలుగు కథలు
పొదిలి నగరపంచాయతీ
పొదిలి నగరపంచాయతీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, ప్రకాశం జిల్లా లోని నగర పంచాయతీ. ఇది ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం లోని, మార్కాపురం శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధికి చెందింది. పురపాలక సంఘ ప్రధాన కార్యాలయం పొదిలి పట్టణంలో ఉంది.
చరిత్ర
పొదిలిని పూర్వం పృదులాపురి అని పిలిచేవారు.ఈ నగరపంచాయతీ 2021 లో ఏర్పాటు చేశారు.నగర పంచాయితీ పరిధిలో 20 వార్డులు ఉన్నాయి. దీనికి పురపాలక సంఘం కౌన్సిల్ ఎన్నికలు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు జరుగుతాయి.
భౌగోళికం
పొదిలి నగరపంచాయతీ అక్షాంశ రేఖాంశాలు 15.604°N 79.608°E.18.28N మధ్య ఉంది. రాష్ట్ర రాజధాని అమరావతి దీనికి 174 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. వైశాల్యం 43.88 చదరపు కిలోమీటర్లు.
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పొదిలి పట్టణ జనాభా 31,145. వీరిలో 15,681 మంది పురుషులు కాగా, మహిళలు 15464 మంది ఉన్నారు. 0–6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పిల్లలు 3349 మంది ఉన్నారు. వీరిలో 1753 మంది బాలురు, 1596 మంది బాలికలు ఉన్నారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 16230 కుటుంబాల ఉన్నాయి. .ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సగటు 939తో పోలిస్తే పొదిలిలో పిల్లల లింగ నిష్పత్తి 910 ఉంది. పొదిలి అక్షరాస్యత రాష్ట్ర సగటు 67.02% కంటే 71.98% ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 80.36% కాగా స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 63.56%. అక్షరాస్యులు ఉన్నారు.
పౌర పరిపాలన
ఈ నగర పంచాయతీకి కౌన్సిల్ కు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నిక జరుగుతుంది. నగర పంచాయతీ పరిధిలోని జనాభా ప్రాతిపదికననుసరించి స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రకారం దీనిని 20 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజింపబడింది. ప్రతి వార్డుకు వార్డు కౌన్సిలర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. కౌన్సిల్ బోర్డుకు చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు. ఇతను ఎన్నికైననాటినుండి నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పదవిలో కొనసాగుతాడు.
వనితా విజయ కుమార్
వనితా విజయ కుమార్ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె 1995లో తమిళంలో విడుదలైన 'చంద్రలేఖ' సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగు పెట్టి తమిళంతో పాటు తెలుగు మరియు మలయాళం సినిమాల్లో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నిర్మాతలు
ఆయుధ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ
ఆయుధ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ (ARDE) భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థకు చెందిన ప్రయోగశాల. పూణెలో స్థాపించిన ఈ సంస్థ సాంప్రదాయిక ఆయుధ సామాగ్రిని అభివృద్ధి చేస్తుంది.
చరిత్ర
ఆయుధ సామాగ్రి తయారీలో స్వయం సమృద్ధిని సాధించేందుకు 1958 లో ఈ సంస్థను ఏర్పరచారు. అతి స్వల్ప సౌకర్యాలతో ఖడ్కీ ఆయుధ కర్మాగార ప్రాంగణంలో సంస్థ ప్రారంభమైంది. జబల్‌పూర్, ఖడ్కీల లోని సాంకేతికత అభివృద్ధి విభాగాల నుండి ఉద్యోగులను ఈ సంస్థ లోకి తీసుకున్నారు. 1966 లో సంస్థ ప్రస్తుత స్థలం - పూణె శివార్లలోని పాషాన్ -కు మారింది.
కార్యక్షేత్రం
భారత సైనిక దళాల కోసం భారత సాయుధ దళాల కోసం సాంప్రదాయిక ఆయుధ సామాగ్రిని డిజైను చేసి అభివృద్ధి చెయ్యడం సంస్థ యొక్క ప్రధాన పరిశోధనా క్షేత్రం. పరిశోధన, అభివృద్ధి, నమూనాల (ప్రోటోటైపు) తయారీ, పరీక్ష, మూల్యాంకనం, సాంకేతికత బదిలీ లాంటివన్నీ సంస్థ కార్యక్రమాల్లో భాగం. మౌలిక పరిశోధన, అనువర్తన, సిమ్యులేషను, సాఫ్ట్‌వేరు అభివృద్ధి కూడా ఇందులో భాగమే. సాయుధ దళాలు ఈసరికే వాడుతున్న ఆయుధ సామాగ్రిని మెరుగుపరచడం, జీవిత కాలాన్ని పెంచడం కూడా సంస్థ కార్యక్రమాల్లో భాగమే.
సాయుధ బలగాలు ఇతర దేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకున్న అనేక ఆయుధాలను కూడా వాడుతాయి కాబట్టి, ఆ ఆయుధాలను ఈసరికే ఉన్న ఆయుధ వ్యవస్థలతో సమన్వయ పరచడం అవసరం. ARDE ఈ పనిలో సాయుధ బలగాలకు తోడ్పడుతుంది.
7.62×51 1A1 సెల్ఫ్ లోడింగ్ రైఫిల్
thumb|A BSF personnel carrying a 7.62mm 1A1 rifle in [[పశ్చిమ బెంగాల్|West Bengal during poll.]] ARDE అభివృద్ధి చేసిన తొలి అయుధాల్లో ఒకటి 7.62 mm 1A1 సెల్ఫ్ లోడింగ్ రైఫిల్ (SLR), దాని మందుగుండు సామాగ్రి. భారత సైన్యం అప్పటివరకూ వాడుతున్న రైఫిళ్ళ స్థానంలో వీటిని నియోగిచారు. ఈ రైఫిళ్లను ఈశాపూర్ రైఫిల్ ఫ్యాక్టరీ పది లక్షలకు పైగా ఉత్పత్తి చేసింది. వీటిని 1965, 1971 భారత పాక్ యుద్ధాల్లో వాడారు. కుడి|thumb|INSAS దాడి రైఫిల్ 7.62 మిమీ SLR ను అభివృద్ధి చేసిన అనుభవంతో, ARDE 5.56 మిమీ ల ఇండియన్ స్మాల్ ఆర్స్మ్ సిస్టము (INSAS) ను అభివృద్ధి చేసింది. ఇందువలన మందుగుండు సామాగ్రిని ప్రామాఅణీకరించడం సాధ్యమైంది. ఇంతకుముందు, పదాతి దళం, మూడు రకాల ఆయుధాలతో, రెండు రకాల మందుగుండు సామాగ్రిని ప్రయోగించేవారు. అవి:. 7.62 మిమీ ల ఈశాపూర్ SLR, LMG, 9 mm కార్బైన్. INSAS ఆయుధ కుటుంబం ఓ దాడి రైఫిలు, ఓ లైట్ మెషిన్ గన్, ఓ కార్బైన్‌ను కలిగి ఈ మూడు ఆయుధాల స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తుంది. 1998 లో ఉద్భవించిన INSAS, భారత సైన్యానికి సేవలందించింది.
ARDE 40 మిమీ అండర్ బ్యారెల్ గ్రెనేడ్ లాంచరు
ARDE 40 మిమీ అండర్ బ్యారెల్ లాంచరును తిరుచిరాపల్లిలోని అర్డినెంస్ ఫ్యాక్టరీతో కలిసి సంయుక్తంగా తయారు చేసారు. INSAS, AK-47 రైఫిళ్ళలో వాడేందుకు దీన్ని తయారుచేసారు. దీని స్టాండ్ ఎలోన్ కూర్పులు కూడా ఉన్నాయి. ప్రమాదవశాత్తూ పేలకుండా లాంచరులో ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి. దృఢత్వం కోసం ఇందులో మూడు పాయింట్ల అటాచిమెంటు ఉంది. ట్రిగ్గరు బ్యారెలుకు పక్కన ఉంది. ఇందువలన, పట్టును మార్చుకోకుండానే రైఫిలు గుళ్ళను, గ్రెనేడులనూ పేల్చవచ్చు. ఈ ఆయుధం ల్యాడర్ సైటు మెకానిజమును వాడారు. రాత్రిళ్ళు పేల్చేందుకు గాను, ట్రిటియంతో కాంతిని ప్రసరింపజేస్తారు. ఈ లాంచరు వాడే మందుగుండు సామాగ్రి, సైన్యం ఈసరికే వాడుతున్న మిల్కోర్ లాంవ్చరు వాడే సామాగ్రీ ఒకటే. దీంతో ప్రామాణీకరణ సాధ్యమైంది.
105 మిమీ భారతీయ ఫీల్డ్ గన్
ARDE 1972 లో డిజైను చేసిన 105 mm  ఫీల్డ్ గన్ భారత్ తయారు చేసిన తొలి శతఘ్ని. సాయుధ దళాల్లో చేర్చుకున్నాక అది ప్రధాన ఆయుధంగా మారింది.
పినాక మల్టీ బ్యారెల్ రాకెట్ లాంచరు
పినాక మల్టీ బ్యారెల్ రాకెట్ లాంచర్ ను భారతీయ సైన్యం కోసం డిఆర్‌డివో అభివృద్ధి చేసింది.1983 లో దీని అభివృద్ధి మొదలైంది. 30 కి.మీ. పైబడిన దూరంలో ఉన్న లక్ష్యాలను ఛేదించేందుకు ఒక ఆయుధ వ్యవస్థ కావాలనే భారత సైన్యపు అవసరాన్ని తీర్చేందుకు ఈ ప్రాజెక్టును మొదలు పెట్టారు. డిఆర్‌డివోకు చెందిన అనేక ప్రయోగశాలలు, ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు సంస్థలూ ఈ పెద్ద ప్రాజెక్టులో పాలుపంచుకున్నాయి. ప్రైవేటు సంస్థలు పాలుపాంచుకున్న తొలి ప్రాజెక్టుల్లో ఇది ఒకటి. ప్రాజెక్టులో భాగంగా ఎల్ & టి, టాటా సంస్థలు రు. 390 కోట్లకు పైగా ఆర్డర్లు పొందాయి.
అర్జున్ 120 మిమీ గన్
thumb|అర్జున్ MBT అర్జున్ మెయిన్ బ్యాటిల్ ట్యాంకులో వాడే 120 మిమీ ప్రధాన గన్‌ను ARDE అభివృద్ధి చేసింది. ట్యాంకుల్లో వాడే అతి కొద్ది రైఫిల్ గన్నుల్లో ఇది ఒకటి. 1650 మీ/సె పైబడిన వేగంతో ఇది గుళ్ళను పేల్చగలదు. 6120 MPa వరకూ పీడనాన్ని ఇది తట్టుకోగలదు.
ఈ గన్ను యొక్క మందుగుండు సామాగ్రిని కూడా ఏఅర్‌డిఈ తయారుచేసింది. దీనిలో ప్రాథమిక గతిశక్తి రౌండుగా FSAPDS ను వాడారు. LAHAT యాంటీ ట్యాంకు క్షిపణిని ప్రయోగించడంతో పాటు, HEAT, HESH వంటి ఇతర రౌండ్లను కూడా అర్జున్ వాడగలదు. ఈ ఆయుధ, మందుగుండు వ్యవస్థలు ప్రస్తుతం ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీ బోర్డులో ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
DRDO 155 మిమీ శతఘ్ని
155 మిమీ 45 కాలిబర్ దేశీయ హొవిట్జరును అభివృద్ధి చేసే ప్రాజెక్టు
ఇజెక్షన్ సీటు
తేజస్ విమానం కోసం ARDE ఎజెక్షన్ సీటును అభివృద్ధి చేసింది. బ్రిటిషు కంపెనీ, మార్టిన్ బేకర్ తయారు చేసిన సీటుపై ఆధారపడి సీటును నమూనాగా ముందు వాడి దానికి మెరుగు పరచారు. మార్టిన్ బేకర్ సంస్థ ఈ మెరుగుపరచిన సీటును సర్టిఫై చేసింది.
దక్ష్ రోబో
హానికరమైన వస్తువులను భద్రంగా తొలగించేందుకు గాను దక్ష్ అనే రోబోను ARDE తయారుచేసింది.
ఆనంద్ సాయి
ఆనంద్ సాయి దక్షిణ భారత చలనచిత్ర పరిశ్రమలో కళా దర్శకుడు. తెలంగాణాలోని యాదాద్రి దేవాలయ పునర్నిర్మాణంలో ఇతను రూపకర్తగా వ్యవహరించాడు. ఆనంద్ సాయి తొలిప్రేమ, యమదొంగ, సైనికుడు, గుడుంబా శంకర్, బాలు లాంటి చిత్రాలకు కళాదర్శకుడిగా వ్యవహరించాడు.
జీవిత విశేషాలు
ఆనంద్ సాయి తండ్రి బి. చలం సినీ పరిశ్రమలో కళాదర్శకుడు. తొలిప్రేమ చిత్రానికి ఆనంద్ సాయి పనిచేసేటపుడే అందులో కథానాయకుడి చెల్లెలుగా నటించిన వాసుకి ని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. వీరికి ఒక అమ్మాయి, ఒక అబ్బాయి సంతానం.
సినిమాలు
తొలిప్రేమ ఆనంద్ సాయికి కళా దర్శకుడిగా మొదటి సినిమా. ఆ సినిమాలో సముద్రపు గట్టున ఆనంద్ సాయి రూపొందించిన తాజ మహల్ సెట్ అతనికి మంచి పేరు తెచ్చింది.
ఆనంద్ సాయి కళా దర్శకుడిగా పనిచేసిన కొన్ని సినిమాలు.
దేవాలయాల రూపకర్తగా
సినిమాలకు పనిచేస్తున్నప్పుడే రంగారెడ్డి జిల్లా శంషాబాద్‌ పరిధిలోని ముచ్చింతల్‌ శ్రీరామనగరంలోని తమ ఆశ్రమ రూపకల్పన కోసం చినజీయర్ స్వామి నుంచి ఆనంద్ సాయికి పిలుపు వచ్చింది. కొద్ది కాలం చినజీయర్ స్వామితో పాటు రెండున్నరేళ్ళ పాటు దేశంలోని ప్రముఖ ఆలయాలన్నీ సందర్శించాడు. తర్వాత తెలంగాణా ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు నుంచి యాదాద్రి దేవాలయం పునర్నిర్మాణానికి రూపకల్పన చేయమని పిలుపు వచ్చింది.
యాదాద్రి తరహాలోనే శైవ ఆలయాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధిగాంచిన వేములవాడ శ్రీ రాజరాజేశ్వర స్వామి ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం సన్నద్ధమైంది. ఇందులో భాగంగా ఆనంద్ సాయి 2022 ఏప్రిల్ 4న ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి అక్కడి అధికారులతో చర్చలు జరిపారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా కళా దర్శకులు
భారతీయ 2000 రూపాయల నోటు
భారతీయ 2000-రూపాయల నోటు (₹ 2000) భారత రూపాయి జాబితాలోని ఒక కొత్త విలువ. 8 నవంబర్ 2016 న 500, 1000 రూపాయల నోట్ల రద్దు తర్వాత దీనిని రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బిఐ) విడుదల చేసింది, 10 నవంబర్ 2016 నుండి ఇది చెలామణిలో ఉంది. ఇది పూర్తిగా కొత్త రూపకల్పనతో మహాత్మా గాంధీ కొత్త క్రమం లోని ఒక బ్యాంకు నోటు.
ఆర్‌బిఐ ముద్రించిన అత్యధిక కరెన్సీ నోట్ ఇది. నవంబర్ 2016 లో 1,000 రూపాయల నోటును రద్దు చేసినప్పటి నుండి, ఇది చెలామణిలో ఉంది. ఆర్‌బిఐ అధికారిక ప్రకటనకు ముందు, అక్టోబర్ 2016 చివరి నాటికి మైసూరులోని కరెన్సీ ప్రింటింగ్ ప్రెస్ నుండి 2000 నోట్లను ముద్రించినట్లు మీడియా నివేదించింది. 2016 లో జరిగిన 500, 1000 రూపాయల బ్యాంకు నోట్ల రద్దు తర్వాత, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఐదు కొత్త కరెన్సీ నోట్లను ప్రకటించింది. ఆ ఐదు నోట్లు - ₹ 2,000, ₹500, ₹200, ₹50, ₹10.
ఆర్‌బిఐ డేటా ప్రకారం, 2017 మార్చి చివరి నాటికి 3,285 మిలియన్ల రెండు నోట్లు చెలామణిలో ఉన్నాయి. ఒక సంవత్సరం తరువాత (మార్చి 31, 2018 న) ఈ సంఖ్యలో స్వల్పంగ 3,363 మిలియన్లకు పెరిగింది. మార్చి 2018 చివరినాటికి ₹18,037 బిలియన్లు చెలామణిలో ఉంది. ఇందులో 2000 నోట్లు 37.3 శాతం. మార్చి 2017 చివరిలో 50.2 శాతంగా నమోదు అయ్యింది. 2017 తో పోలిస్తే 2018 లో 2000 నోట్ల శాతం తగ్గింది.
రూపకల్పన
కొత్త ₹ 2000 నోటు 66 మిమీ × 166  mm కుసుంభ రంగు లో ఉన్న నోటు. ఈ నోటుకు ముందు వైపున మహాత్మా గాంధీ యొక్క చిత్రం, అశోక పిల్లర్ చిహ్నం, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ గవర్నర్ సంతకం ఉన్నాయి. కరెన్సీని గుర్తించడంలో దృశ్యమానంగా ఉన్నవారికి సహాయపడటానికి దానిపై బ్రెయిలీని ముద్రించు ఉంది. నోటుకు వెనుక వైపున భారతదేశపు మొట్టమొదటి గ్రహాంతర అంతరిక్ష మిషన్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న మంగల్యాన్ యొక్క మూలాంశం, స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్ కోసం లోగో, దానికి సంబందించిన ట్యాగ్ లైన్‌ను కూడా కలిగి ఉంది.
భద్రతా లక్షణాలు
thumb| ₹ 2000 భారతీయ కరెన్సీ నోట్ యొక్క మైక్రోస్కోపిక్ వ్యూ 'ఆర్‌బిఐ' అక్షరాల మైక్రో ప్రింటింగ్ చూపిస్తుంది |336x336px ₹ 2000 నోటులో బహుళ భద్రతా లక్షణాలు ఉన్నాయి, ఇవి క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:
భాషలు
ఇతర భారతీయ రూపాయి నోట్ల మాదిరిగానే, ₹ 2000 నోటులో 17 + 1 భాషలలో వ్రాయబడింది (అంధుల కోసం కొత్త కరెన్సీ నోట్లలో బ్రెయిలీ భాష జోడించబడింది). నోటు యొక్క విలువను ముందు వైపున ఇంగ్లీష్, హిందీ భాషలలో వ్రాయబడింది. నోటుకు వెనుక వైపున వివిధ భాషల్లో 2000 రూపాయల పేర్ల పట్టి ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని 22 అధికారిక భాషలలో 15 భాషాలలో నోటు యొక్క విలువను చూపిస్తుంది. భాషలు అక్షర క్రమంలో ప్రదర్శించబడతాయి. పట్టిలో చేర్చబడిన భాషలు అస్సామీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, కన్నడ, కాశ్మీరీ, కొంకణి, మలయాళం, మరాఠీ, నేపాలీ, ఒడియా, పంజాబీ, సంస్కృతం, తమిళం, తెలుగు, ఉర్దూ, బ్రెయిలీ.
విమర్శలు
ఇంతటి అధిక విలువ కలిగిన కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టడాన్ని కొందరు విమర్శించారు. భారత మాజీ ఆర్థిక మంత్రి పి. చిదంబరం ఈ చర్యను "అయోమయపరిచింది" అని చెప్పారు. కొత్త నోటు రూపకల్పనను మాజీ వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రి ఆనంద్ శర్మ విమర్శించారు.
2000 నోటు నిలిపివేత
2000 నోటును నిలిపివేస్తున్నట్టు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా 19-05-2023 న తెలిపింది.
మూలాలు
వర్గం:రూపీ వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
మాలపల్లి (నాటకం)
మాలపల్లి అనేది ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ 1922లో రాసిన తెలుగు నవల. హరిజనోద్ధరణ ధ్యేయంగా రాయబడిన ఈ నవలను నగ్నముని 1974లో మాలపల్లి (నాటకం) నాటకీకరణ చేయగా ఎ.ఆర్.కృష్ణ దర్శకత్వం వహించి ప్రదర్శించారు. ఈ ప్రదర్శనలో 12 రంగస్థలాలు ఉంటాయి. అన్ని రంగస్థలాలలపై ఏకకాలంలో ప్రదర్శన జరుగుతూ ఉంటుంది. ఇన్ని దృశ్యాలు ఒకేసారి రంగస్థలాలపై కన్పించేసరికి ఒక గ్రామాన్ని చూస్తున్న భావం కలుగుతుంది. దీన్నే జీవనాటకం అంటారు.
నాటక ప్రేరణ
1973లో ఇరాన్ లో జరిగిన ప్రపంచ నాటకోత్సవంలో పాల్గొన్న ఎ.ఆర్.కృష్ణ అక్కడ జపాన్ వారి ’తెరియామా‘ నాటక ప్రయోగం చూడడం జరిగింది. ఒక పార్క్ లో, భవనం ముందు, భవనం మీద, చెట్లమీద భవనం లోపల రంగస్థలాలలుగా ప్రదర్శంచడం ఆయన్ని ఆశ్చర్యానికి లోను చేయడమేకాకుండా ప్రభావితుణ్ని చేసింది. కోటప్పకొండ ప్రభలు, గద్వాలలో మూడంతస్థుల పందిళ్లపై సంగీత నాటక కార్యక్రమాలు, షేక్స్ పియర్ నాటక రంగస్థలం, తెరియామా ప్రదర్శన మాలపల్లి రంగస్థల రచనకు ధైర్యం, ఆలోచలను కలిగించాయి.
మూలాలు
వర్గం:సాంఘిక నాటకాలు
వైమానికుడు
వైమానికుడు (ఆంగ్లం: Aircraft pilot) (Pilot - పైలట్, Aviator - ఏవియేటర్) అనగా విమానం దిశాత్మక ఫ్లైట్ కంట్రోల్స్ నిర్వహిస్తూ విమానమును నడుపు వ్యక్తి. అయితే విమాన ఇంజనీర్లు లేదా మార్గనిర్దేశకుల వంటి విమాన సిబ్బంది.. ఇతర సభ్యులు కూడా ఏవియేటరులుగా భావింపబడతారు, వీరు పైలట్లు కాదు, విమానాన్ని నడపరు. వైమానిక సిబ్బంది లో విమానం నడిపే వ్యవస్థ ఆపరేటింగ్ లో ప్రమేయం లేని వారు (అనగా విమాన పరిచారకులు, మెకానిక్స్ వంటి వారు) అలాగే గ్రౌండ్ సిబ్బంది సాధారణంగా ఏవియేటర్స్ గా వర్గీకరించబడలేదు. వీరిని ఎయిర్‌ ట్రాఫిక్‌ కంట్రోలర్స్‌ (విమాన క్రూ సిబ్బంది) గా వ్యవహరిస్తారు.
వర్గం:విమానాలు వర్గం:వైమానికులు వర్గం:వృత్తులు
జల్ మహల్
జల్ మహల్ (నీటి భవంతి అని అర్ధం) భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్ర  రాజధాని జైపూర్ నగరంలో గల మన్ సాగర్ సరస్సు లో ఉన్న భవంతి. ఈ భవంతినీ, దాని చుట్టూ ఉన్న సరస్సునీ 18వ శతాబ్దంలో అంబర్  మహారాజు జై సింగ్ II పునర్నిర్మించారు. పునర్నిర్మాణం తర్వాత  ఈ సరస్సు, భవంతీ చాలా మారిపోయాయి. బృందావన్ కు చెందిన  సంప్రదాయ పడవ తయారీదారులు రాజపుత్ శైలిలో చెక్క పడవలను తయారు చేశారు. ఆ పడవల్లో పర్యాటకులు భవంతి దగ్గరకు వెళ్తూ ఉంటారు. భవంతి మొదటి అంతస్తులో సంప్రదాయ వస్తువులతో  అలంకరించిన  హాలు, దారులు ఉన్నాయి. అవి దాటితే చమేలీ భాగ్ అనే  తోటకు చేరుకోవచ్చు. ఈ సరస్సులో ప్రయాణం చేసేటప్పుడు చుట్టూ ఎత్తైన కొండలు, ప్రాచీన కోటలు, దేవాలయాలు, మరోపక్క సందడిగా ఉండే జైపూర్ నగరాన్ని వీక్షించవచ్చు. ఈ సరస్సును పునర్నించినపుడు ఆ నీటిలోని చెడు పదార్ధాలను డ్రైన్ల ద్వారా బయటకు పోయే మార్గాన్ని  తయారు చేశారు. ఈ సరస్సులోని జలచరాలనూ, చుట్టూ ఉన్న  చెట్లనూ మార్చి వేరేవి వేశారు. పక్షులు ఆవాసాలు ఏర్పరుచుకునేందుకు చిన్న చిన్న ద్వీపాలను నిర్మించారు. మొత్తానికి ఈ సరస్సు,  భవంతిల పునర్నిర్మాణం తర్వాత పర్యాటకంగా మరింత ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది ఈ జల్ మహల్. కుడి|thumb|రాత్రిపూట జల్ మహల్ సోయగం. thumb|300x300px|జల్ మహల్- జైపూర్ నగరంలోని మన్ సాగర్ సరస్సు మధ్యలో ఉన్న భవంతి.
భౌగోళిక విశేషాలు
కుడి|thumb|జైపూర్ లోని [[ఆరావళీ పర్వత శ్రేణులు.]] రాజస్థాన్ రాజధాని జైపూర్, అమెర్ నగరాల మధ్య ఉంది ఈ సరస్సు. ఆరావళీ పర్వత శ్రేణుల మధ్య 300 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఈ సరస్సును ఉత్తర, తూర్పు, పడమర దిక్కులలో పూర్తిగా ఆరావళీ పర్వతాలు కప్పబడి ఉన్నాయి. దక్షిణం వైపు మాత్రం పూర్తిగా నగరం ఉంటుంది. ఈ పర్వతాలలో నహర్ గఢ్ కోట ఉంది. ఇక్కడి నుంచి చూస్తే మన్ సాగర్ లేక్, జల్ మహల్ లు, మరోవైపు నగరం కనపడుతూ ఉంటాయి. ఈ కోట నుంచి వీటిని చూడటానికి పర్యాటకులు ఎక్కువ ఆసక్తి చూపుతుంటారు. ఈ సరస్సును నిర్మించేందుకు ఖిలగఢ్ కొండలు, నహర్ గఢ్ ల మధ్య దర్భవతీ నదిపై ఆనకట్ట నిర్మించారు. ఈ ఆనకట్టను 16వ శతబ్ధంలో కట్టారు. ఈ సరస్సు డ్రైనేజ్ ఏరియా 23.5 కిలోమీటర్లు. ప్రతీ ఏడాదీ దాదాపు 657.4 మిల్లీమీటర్ల వర్షం పడుతూ ఉంటుంది. ఈ నీరు రిజర్వాయర్ లో నిలిచి ఉంటుంది. డ్యాం చివరి భాగంలో నీటిపారుదల వ్యవస్థ ఉంది. నాహర్ గఢ్ కొండలు, జైపూర్, బ్రహ్మపురి, నగ్టలైల నుంచి పెద్ద ఎత్తున చెత్త పదార్ధాలతో కూడిన నీ రు ఇందులోకి కలుస్తోంది. ఈ సరస్సు ఈశాన్య దిక్కులో  ఆరావళీ పర్వతశ్రేణుల్లో ఉన్న కొండలో ఎన్నో ఖనిజాలున్నాయి. అదే  దిక్కులో కనక్ వృందావన్ లోయలో ఒక గుడి కూడా ఉంది.
చరిత్ర
కుడి|thumb|జల్ మహల్ సరస్సు వద్ద ఉన్న మన్ సాగర్ డ్యామ్ గతంలో ఈ ప్రదేశం దగ్గర నీరు పేరుకుపోవడంతో బురదగా మట్టి అణిగిపోయి గుంటలు గుంటలుగా ఉండేది. 1596లో ఈ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన కరువు సంభవించింది. ఆ సమయంలో అమెర్ ప్రాంత చక్రవర్తి ఒక డ్యాం నిర్మించి నీటి కరవు తీర్చాలని భావించారు. అమెర్, అమగఢ్ పర్వతాల్లో దొరికే మట్టి, లోహాలను ఉపయోగించి ఈ డ్యాంను నిర్మించారు. 17వ శతాబ్దంలో దీనిని పూర్తిగా రాతితో పునర్నిర్మించారు. ఈ డ్యాం 300 మిటర్ల ఎత్తు, 28.5-34.5 మీటర్ల వెడల్పుతో ఉంది. మూడు గేట్లు గల ఈ డ్యాం నుంచి నీరు వ్యవసాయానికి మళ్ళిస్తారు. అప్పట్నుంచీ రాజస్థాన్ ప్రాంత రాజులు ఈ సరస్సు, డ్యాం, భవంతికి ఎన్నో మార్పులు చేస్తూ వచ్చారు. కానీ ప్రస్తుతం ఈ భవంతి, సరస్సుల పునర్నిర్మాణం, సుందరీకరణ చేసిన అమెర్ ప్రాంతపు 18వ శతాబ్దపు రాజు జై సింగ్ IIకు ఘనత ఇస్తుంటారు అందరు. ఆయన హయాంలోనే ఈ ప్రాంతంలో అమెర్ కోట, జైగఢ్ కోట, నహర్ గఢ్ కోట, ఖలింగఢ్ ఖోట, కనక్ వృందావన్ లోయ వంటి ఎన్నో చారిత్రక కట్టడాలు నిర్మించారు. ప్రస్తుతం ఈ కట్టడాలన్నీ జైపూర్ లోని ప్రముఖ పర్యాటక ప్రదేశాలుగా ఉన్నాయి.
మూలాలు
<div class="reflist columns references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2; -webkit-column-count: 2; column-count: 2; list-style-type: decimal;">
బెరిపల్లి
బెరిపల్లి., అనంతపురం జిల్లా, తనకల్లు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
బులుసు వెంకట రమణయ్య
పదహారు రాత్రులు
పదహారు రాత్రులు వేంకటరమణయ్య రచించిన కథాసంకలనం. ఇందులోని కథలు: చార్వాక - గణపతుల కథ, బాలరాజు కథ, బింబ - ప్రతిబింబముల కథ, సువర్ణమాల కథ, ముగ్గురు రాణుల కథ, కపట సన్యాసి కథ, మనసులేని మనువు కథ, పరకాయ ప్రవేశము కథ, ఎండమావులు నమ్మిన వర్తకుని కథ, ఎర్రపెదవుల రాక్షసి కథ, నాగరాజు పగబట్టిన కథ, పండ్లుతిన్న ఫలితము కథ, యమ - మన్మథుల కథ, కృతాకృతుని కథ, తేనెటీగ - ఎర్రతామర కథ, వలపు - గెలుపు
మూలాలు
వర్గం:1907 జననాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రచయితలు వర్గం:కలం పేరుతో రచనలు చేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
ఫాబేసి
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఫాబేసి కుటుంబంలో 452 ప్రజాతులు 7,200 జాతులు ఉన్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ఉష్ణ, సమశీతోష్ణ మండలాలలో పెరుగుతుంటాయి. దీనినే లెగూమినేసి కుటుంబం అని కూడా అంటారు.
మూలాలు
వర్గం:ఫాబేసి వర్గం:ద్విదళబీజాలు
అకాల్ తఖ్త్
అకాల్ తఖ్త్ (ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ), (కాలాతీతమైన సింహాసనం అని అర్థం ) సిక్ఖు మతంలోని ఐదు తఖ్త్ (అధికారిక పీఠాలు) ల్లో ఒకటి. పంజాబ్ లోని అమృత్ సర్లో ఉన్న హర్మందిర్ సాహిబ్ (స్వర్ణ దేవాలయం) కాంప్లెక్స్ లో నెలకొంది. న్యాయాన్ని అందించేందుకు, తాత్కాలిక సమస్యలను పరిష్కరించేందుకు గురు గోవింద్ సింగ్ ఈ స్థానాన్ని నెలకొల్పారు; ఖల్సాలో భూమిపై ఉన్న అత్యున్నత అధికార స్థానంగా, సిక్ఖుల అత్యున్నత స్థాయి ప్రతినిధి అయిన జాతేదార్ స్థానంగా ఇది నిలుస్తోంది. ప్రస్తుత జాతేదార్ సింగ్ సాహిబ్ జైనీ గుర్బచ్చన్ సింగ్ ఖల్సా.
చరిత్ర
అకాల్ తఖ్త్ ను ఆరవ సిక్ఖు గురువు గురు హర్ గోవింద్ రాజకీయ సార్వభౌమత్వానికి చిహ్నంగా, సిక్ఖు ప్రజలు ఆధ్యాత్మిక, భౌతిక సమస్యలను విన్నవించుకునే కొలువుగా నిర్మించారు. అకాల్ తఖ్త్ సిక్ఖు సార్వభౌమత్వానికి ప్రతీకగా పలు పోరాటాలు, యుద్ధాలను వీక్షించింది. 18వ శతాబ్దిలో అహ్మద్ షా అబ్దాలీ, మస్సా రాంగర్ అకాల్ తఖ్త్, హర్మందిర్ సాహిబ్ లపై వరుస దాడులకు పాల్పడ్డారు. హరి సింగ్ నల్వా అనే మహారాజా రంజిత్ సింగ్ సైన్యాధ్యక్షుడు అకాల్ తఖ్త్ ను బంగారంతో పూతపూయించి అలంకరించారు.
ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్
1980ల్లో ఖలిస్తాన్ వేర్పాటు ఉద్యమ సంక్షోభంలో తీవ్రవాది భింద్రన్ వాలే స్వర్ణ దేవాలయంలో ప్రవేశించి అకాల్ తఖ్త్ లో నివాసం ఏర్పరుచుకున్నారు. మధ్యయుగాల నాడు సిక్ఖు గురువులు సిక్ఖు పోరాట వీరులకు ఆశీర్వచనాలు, యుద్ధతంత్రం అందించిన ఆ ప్రదేశం నుంచి సంకేతాత్మకంగా ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలు నడింపించారు. ఢిల్లీ ప్రభుత్వాన్ని ముఘలులతో పోలుస్తూ అక్కడి నుంచి వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఈ తిరుగుబాటు తీవ్రస్థాయికి చేరడంతో 1984 జూన్ 4లో భారతీయ సైన్యం ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్ ప్రారంభించింది. అప్పటికే అకాల్ తఖ్త్ ను, హర్మందిర్ సాహిబ్ కాంప్లెక్స్ ను కోటగా మలుస్తూ, సైనిక పోస్టులు ఏర్పాటుచేసి భింద్రన్ వాలే ఉగ్రవాద సైన్యం పోరాటం ప్రారంభించడంతో జరిగిన దాడిలో అకాల్ తఖ్త్ దెబ్బతింది.
పునర్నిర్మాణం
భారత ప్రభుత్వం అకాల్ తఖ్త్ కు మరమ్మతులు చేసి పునర్నిర్మించింది. సిక్ఖుల్లో కొన్ని వర్గాలు ఇది ప్రభుత్వం నిర్మించిందన్న విషయాన్ని సూచించేలా "సర్కారీ తఖ్త్" (సర్కారీ అంటే హిందీ, పంజాబీల్లో ప్రభుత్వానికి చెందిన అని అర్థం) అని పిలువనారంభించారు, అది అకాల్ తఖ్త్ కాదన్న సూచన దీంట్లో గర్భితమైంది. సిక్ఖు మతస్తుడైన హోంమంత్రి బూటా సింగ్ కొత్త తఖ్త్ నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్నందుకు బహిష్కరణకు గురయ్యారు. కొంత కాలం పాటు హర్మందిర్ సాహిబ్ బయట భక్తుల పాదరక్షలు తుడుస్తూ సేవ చేశాకా సముదాయం ఆయనను తిరిగి స్వీకరించడం ప్రారంభించింది. 1986లో సిక్ఖుల సర్బత్ ఖల్సా (సిక్ఖు సమాఖ్య లాంటిది)లో ఖలిస్తాన్ సిక్ఖుల మాతృభూమి అని ప్రకటించడంతో పాటు భారత ప్రభుత్వం మరమ్మతులతో పునర్నిర్మించిన శ్రీ అకాల్ తఖ్త్ సాహిబ్ ను మళ్ళీ నిర్మించుకోవాలన్న ప్రతిపాదన ముందుకువచ్చింది.
1986లో అమృత్ సర్ కు చెందిన సిక్ఖులు సర్కారీ తఖ్త్ బదులు, సిక్ఖుల సంప్రదాయానుసారం కరసేవ, స్వచ్ఛంద స్వయం సేవల ద్వారా అకాల్ తఖ్త్ పునర్నిర్మించుకోవాలని నిర్ణయించుకుని, 1995 నాటికి కొత్త విశాలమైన తఖ్త్ ను నిర్మాణం చేశారు.
నిర్మాణ శైలి
అకాల్ తఖ్త్ మొదట విశాలమైన ఖాళీ ప్రదేశంలో పెద్ద దిబ్బ ఉన్న ప్రాంతంలో నిర్మించారు. హర్ గోవింద్ చిన్నతనంలో ఆడుకున్న ప్రాంతంలో దాని నిర్మాణం జరిగింది. మొట్టమొదట తఖ్త్ 3.5 అడుగుల ఎత్తైన సాధారణ వేదిక, దీనిపై హర్ గోవింద్ కూర్చొని అభ్యర్థనలు స్వీకరించి, న్యాయాన్ని అందించేవారు. రాజరికపు హోదాకు చిహ్నాలైన ఛత్రచామరాలతో ఆయన పరివేష్టించివుండేవారు. ఆ తర్వాత ఓపెన్ ఎయిర్, అర్థ చంద్రాకార నిర్మాణం పాలరాతి స్తంభాలు, బంగారు పూత పూసిన లోపలి భాగంతో నిర్మితమైంది. ఐరోపీయుల చిత్రాలు కూడా కుడ్యచిత్రాల్లో కనిపించేవి.
ఆధునిక కట్టడం లోపల పాలరాయి, పైన స్వర్ణ దళపు గోపురంతో కూడిన ఐదంతస్తుల నిర్మాణం. మూడు అంతస్తులను 1700ల్లో రంజిత్ సింగ్ నిర్మింపజేయగా, ప్రస్తుతం ఉన్న పునర్నిర్మాణ కట్టడంలో సున్నంతో అలంకరించిన పొర కూడా కనిపిస్తుంది. సున్నపు ప్లాస్టర్ పునర్నిర్మాణానికి పూర్వమే ఉన్న నిర్మాణంలోనే భాగమయి వుండొచ్చు కానీ అది అసలు నిర్మాణంలో తర్వాతి దశల్లోనిది కావచ్చు.
తేనెటీగలు
తేనెటీగలకు కందిరీగలు, చీమలతో దగ్గరి సంబంధం ఉన్న కీటకాలు, ఇవి పరాగసంపర్కంలో తమ పాత్రకు ప్రసిద్ధి చెందాయి, ఉత్తమ తేనెటీగ జాతుల విషయంలో, పశ్చిమ తేనెటీ తేనె, తేనెటీగలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. తేనెటీగలు అపోయిడియా అనే ఉత్తమమైన ఫ్యామిలీలోని మోనోఫైలేటిక్ వంశానికి చెందినవి, ప్రస్తుతం వీటిని ఆంథోఫిలా అని పిలువబడే క్లాడ్‌గా భావిస్తారు. గుర్తించబడిన ఏడు జీవసంబంధ కుటుంబాలలో 16,000 తెలిసిన తేనెటీగల జాతులు ఉన్నాయి. అంటార్కిటికా మినహా ప్రతి ఖండంలోనూ, గ్రహం లోని ప్రతి ఆవాసాలలో పురుగుల పరాగసంపర్క పుష్పించే మొక్కలను కలిగి ఉంటాయి.
తేనెటీగలు, బంబుల్బీలు, స్టింగ్లెస్ తేనెటీగలతో సహా కొన్ని జాతులు కాలనీలలో సామాజికంగా నివసిస్తాయి. తేనెటీగలు తేనె, పుప్పొడి తినడానికి అనువుగా ఉంటాయి, మొదటిది ప్రధానంగా శక్తి వనరుగా, తరువాతది ప్రధానంగా ప్రోటీన్, ఇతర పోషకాలకు ఉపయోగపడుతుంది. అడవి తేనెటీగల క్షీణత వాణిజ్యపరంగా నిర్వహించే తేనెటీగల దద్దుర్ల పరాగసంపర్క విలువను పెంచింది.
తేనెటీగలు చిన్న స్టింగ్లెస్ తేనెటీగ జాతుల నుండి మెగాచైల్ ప్లూటో వరకు ఉంటాయి. స్టింగ్లెస్ తేనెటీగ జాతుల యొక్క కార్మికులు 2 మిల్లీమీటర్ల (0.08 అంగుళాల) కన్నా తక్కువ పొడవు కలిగి ఉంటారు. మెగాచైల్ ప్లూటో అనేది అతిపెద్ద జాతుల ఆకు కట్టే తేనెటీగ, దీని ఆడవారు 39 మిల్లీమీటర్ల (1.54 అంగుళాలు) పొడవును పొందవచ్చు. ఉత్తర అర్ధగోళంలో అత్యంత సాధారణ తేనెటీగలు హాలిక్టిడే లేదా చెమట తేనెటీగలు, కానీ అవి చిన్నవి, తరచుగా వాటిని కందిరీగలు లేదా ఈగలు అని తప్పుగా భావిస్తారు. తేనెటీగల సకశేరుక మాంసాహారులలో తేనెటీగ తినేపక్షులు ఉన్నాయి; క్రిమి మాంసాహారులలో బీవోల్వ్స్, డ్రాగన్ఫ్లైస్ ఉన్నాయి.
పురాతన ఈజిప్ట్, ప్రాచీన గ్రీస్ కాలం నుండి మానవ తేనెటీగల పెంపకం లేదా ఎపికల్చర్ సహస్రాబ్దాలుగా పాటిస్తున్నారు. తేనె, పరాగసంపర్కం కాకుండా, తేనెటీగలు తేనెటీగ, రాయల్ జెల్లీ, పుప్పొడిని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. పురాతన కాలం నుండి నేటి వరకు కళ, సాహిత్యం యొక్క అన్ని దశల ద్వారా తేనెటీగలు పురాణ కాలం, జానపద కథలలో, అయితే ప్రధానంగా ఉత్తర అర్ధగోళంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది, ఇక్కడ తేనెటీగల పెంపకం చాలా సాధారణం.
1980 నుండి 2013 వరకు బ్రిటన్ అంతటా 353 అడవి తేనెటీగ, హోవర్‌ఫ్లై జాతుల విశ్లేషణలో 1980 లో వారు నివసించిన ప్రదేశాలలో నాలుగింట ఒక వంతు నుండి కీటకాలు పోయాయని కనుగొన్నారు.
క్రమవికాసం
తేనెటీగల పూర్వీకులు క్రాబ్రోనడయీ కుటుంబంలో కందిరీగలు, ఇవి ఇతర కీటకాల మాంసాహారులు. పుష్ప సందర్శకులుగా ఉండే ఎర కీటకాల వినియోగం, కందిరీగ లార్వాకు తినిపించినప్పుడు పాక్షికంగా పుప్పొడితో కప్పబడి ఉండడం వల్ల పురుగుల ఆహారం నుండి పుప్పొడికి మారి ఉండవచ్చు. ఇదే పరిణామ దృష్టాంతం వెస్పోయిడ్ కందిరీగలలో సంభవించి ఉండవచ్చు. ఇక్కడ పుప్పొడి కందిరీగలు మాంసాహారి పూర్వీకుల నుండి ఉద్భవించాయి. ఇటీవలి వరకు, పురాతన కుదింపు కాని తేనెటీగ శిలాజం, క్రెటేషియస్ యుగానికి చెందిన క్రెటోట్రిగోనా ప్రిస్కా అనే జాతికి చెందిన కార్బిక్యులేట్ తేనెటీగ న్యూజెర్సీ అంబర్లో కనుగొనబడింది.
ప్రతి సంవత్సరం మే 20న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రపంచ తేనెటీగ దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.
మూలాలు
వర్గం:కీటకాలు
పాల్ దినకరన్
పాల్ దినకరన్ భారతదేశానికి చెందిన క్రైస్తవ సువార్తికుడు. అతను తన స్వంత సంస్థ కారుణ్య ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ సైన్సెస్ కు ఛాన్సలర్ గా వ్యవహరిస్తున్నాడు. అతను "జీసల్ కాల్స్ మినిస్ట్రీ" కు సువర్తికులుగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు. అతను లయోలా కళాశాల నుండి బి.యస్సీ డిగ్రీని చేసాడు. అతను మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎం.బి.ఎ, మార్కెటింగ్ లో పి.హెచ్.డి ని చేసాడు. అతను రైన్‌బో టెలివిజన్, ఎవాంజిలికల్ టెలివిజన్ ఛానళ్ళను నడుపుతున్నాడు. 2011లో అతని సంస్థ సుమారు 30 ప్రార్థనా టవర్లను కలిగి ఉంది.
అతను క్రైస్తవ సువార్తికుడు  డి. జి. ఎస్. దినకరన్  కుమారుడు. అతనికి ముగ్గురు పిల్లలు.
బాలాపూర్ మండలం
బాలాపూర్ మండలం,తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లాలోని మండలం. బాలాపూర్, ఈ మండలానికి కేంద్రం. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా ఈ మండలం ఏర్పడింది.. దానికి ముందు బాలాపూర్ గ్రామం ఇదే జిల్లాలోని సరూర్‌నగర్ మండలంలో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం కందుకూర్ రెవెన్యూ డివిజనులో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది సరూర్‌నగర్ రెవెన్యూ డివిజనులో ఉండేది. ఈ మండలంలో నాలుగు నిర్జన గ్రామాలు పోను 13  గ్రామాలు ఉన్నాయి.
నూతన మండల కేంద్రంగా గుర్తింపు
లోగడ బాలాపూర్  గ్రామం రంగారెడ్డి జిల్లా, సరూర్‌నగర్ రెవిన్యూ డివిజను పరిధిలోని సరూర్‌నగర్ మండలానికి చెందింది. ఈ మండల వైశాల్యం 128 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 1,89,178. జనాభాలో పురుషులు 96,488 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 92,690. మండలంలో 41,321 గృహాలున్నాయి.
ఎటువంటి డేటా లేని గ్రామాలు
గమనిక:నిర్జన గ్రామం ఒకటి పరిగణించబడలేదు
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:2016 లో ఏర్పాటైన తెలంగాణ మండలాలు
సామల సదాశివ
సామల సదాశివ (మే 11, 1928 - ఆగష్టు 7, 2012) కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కార గ్రహీత. తెలంగాణకు చెందిన తెలుగు, ఉర్దూ రచయిత, హిందుస్తానీ సంగీత పండితుడు. హిందుస్తానీ సంగీతాన్ని తొలిసారిగా తెలుగు పాఠక లోకానికి పరిచయం చేసిన తొలి తెలుగు రచయిత.
జననం
సదాశివ కొమరంభీం జిల్లా, దహేగావ్ మండలం తెలుగుపల్లెలో 1928, మే 11 న జన్మించాడు.
రచనా ప్రస్థానం
సామల సదాశివ పేరు వినగానే మనకు మలయమారుతాలు, సంగీత శిఖరాలు, యాది వంటి వ్యాస సంకలనాలు గుర్తుకొస్తాయి. ఇంక అంజద్ రుబాయీలు, ఉర్దూ సాహిత్య చరిత్ర, మౌలానా రూమీ మస్నవీ, ఉర్దూ కవుల కవితా సామగ్రి, మిర్జా గాలిబ్ పుస్తకాలు కూడా గుర్తుకొస్తాయి. మిర్జా గాలిబ్ (జీవితము, రచనలు), ఉర్దూ సాహిత్య చరిత్ర (అనువాదము) వంటి రచనలలో మనకు తెలియని ఎన్నో కొత్త విషయాలు గోచరిస్తాయి. ఆమూలాగ్రం చదివిస్తాయి.
మలయ మారుతాల్లో అతడు మనకు హిందుస్తానీ సంగీత ప్రపంచాన్ని, అందులోని మేటి కళాకారుల్నీ, వారి గొప్పదనాన్ని ఆత్మాభిమానాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్టు వివరిస్తాడు. ముచ్చట్ల రూపంలో మనసుకు హత్తుకు పోయేట్టు చెప్పెడం అతనికున్న ప్రత్యేకత. అతని భాషా, శైలీ చాలా సహజ సుందరంగా ఉంటాయి. ఉస్తాద్ అబ్దుల్ కరీంఖాన్, హీరాబాయి బరోడేకర్, బడే గులాం అలీఖాన్, అల్లాదియా ఖాన్, బేగం అఖ్తర్, గంగూబాయి హంగల్, కేసర్ బాయి కేర్కర్, ఉస్తాద్ అంజద్ అలీ ఖాన్, ఇలా ఎందరో సంగీత విద్వాంసులను, వారు ఆలపించే విధానాలను సదాశివ మనకు వివరిస్తాడు. తరువాత ఇక మనము హిందుస్తానీ రాగాల్ని రేడియో లోనో, క్యాసెట్ల రూపంలోనో, ఇంటర్నెట్లోనో వినకుండా ఉండలేనంతగా మనలో హిందుస్తానీ సంగీతం పట్ల అభిరుచిని కలిగిస్తాడు.
మూలాలు
వర్గం:1928 జననాలు వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు వర్గం:ఉర్దూ రచయితలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:సంస్కృత రచయితలు వర్గం:తెలుగువారిలో సంగీతకారులు వర్గం:2012 మరణాలు వర్గం:ఆత్మకథ రాసుకున్న తెలంగాణ వ్యక్తులు వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలుగు రచయితలు వర్గం:కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందిన తెలంగాణ రచయితలు
ఫూల్‌చంద్ గాంధీ
thumbnail|1952 మేలో హైదరాబాదు రాష్ట్ర మంత్రిగా ఫూల్‌చంద్ గాంధీ ఫూల్‌చంద్ గాంధీ హైదరాబాదు రాష్ట్ర మంత్రి, మరాఠ్వాడా ప్రాంతంలో భారత జాతీయ కాంగ్రేసుకు చెందిన రాజకీయనాయకుడు. వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది అయిన ఫూల్‌చంద్ హైదరాబాదు విమోచనోద్యమంలో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్నాడు. బూర్గుల రామకృష్ణారావు మంత్రివర్గంలో విద్య, ఆరోగ్యశాఖమంత్రిగా పనిచేశాడు.
ఫూల్‌చంద్ గాంధీ అప్పటి నిజాం రాజ్యంలోని ఉస్మానాబాదు జిల్లాలో సావుకారి (వడ్డీ వ్యాపారుల) కుటుంబంలో జన్మించాడు. మహారాష్ట్ర కాన్ఫరెన్సులలో చురుకుగా పాల్గొనే వాడు. 1946లో లాతూరులో జరిగిన ఏడవ మహారాష్ట్ర కాన్ఫరెన్సుకు ఏ.కే.వాఘ్మారే అధ్యక్షత వహించగా, ఫూల్‌చంద్ గాంధీ ఆహ్వాన సంఘాన్ని నిర్వహించాడు.
పోలీసు చర్యకు ముందు సరిహద్దులో జరిగిన అళ్లర్లలో ప్రమేయం ఉన్నదన్న కారణంగా ఉస్మానాబాదులోని ఈయన ఆస్తులన్నీ నిజాం ప్రభుత్వం జప్తు చేసి ఈయన వ్యాపారాన్ని మూసివేసింది.
ఐ లవ్ యు (2019 సినిమా)
ఐ లవ్ యు 2019లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శ్రీ సిద్ధేశ్వరా ఎంటర్‌ప్రైజెస్ బ్యానర్ పై ఆర్.చంద్రు నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించాడు. ఉపేంద్ర, రచిత రామ్‌, సోను గౌడ, బ్రహ్మానందం నటించిన ఈ సినిమా టీజర్‌ను 2019 మార్చి 13న విడుదల చేసి, సినిమా జూన్ 14న విడుదలైంది.
కథ
సంతోష్ నారాయణ (ఉపేంద్ర) కాలేజీ జీవితంలో ప్రేమలో విఫలమై, అత్యంత ధనవంతుడైతాడు, తన తండ్రి చివరి కోరిక మేరకు తనకు ఇష్టం లేకపోయినా గౌరీ (సోనూ గౌడ)ను పెళ్లి చేసుకుంటాడు. వారికి ఓ పాప పుడుతుంది. అంతా సాఫీగా సాగుతున్న తరుణంలో సంతోష్ నారాయణ్ కాలేజీలో ప్రేమించిన అమ్మాయి ధర్మిక (రచితా రామ్)ను కలుసుకుంటాడు. సంతోష్ ధర్మికని మళ్ళీ ఎలా కలుసుకుంటాడు. ఆమెను కలిసిన తర్వాత సంతోష్ జీవితం ఏవిధంగా మలుపు తిరిగింది ? చివరికీ ఏమైంది ? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2019 సినిమాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు
ముదలాళ్వారులు
ఆళ్వారులు (Alvars, Alwars)  శ్రీవైష్ణవ సంప్రాదాయంలోనూ, తమిళ సాహిత్యంలోనూ విశిష్టమైన స్థానం కలిగిన విష్ణు భక్తులు. తమ పాశురాలతో విష్ణువును కీర్తించి దక్షిణాదిన భక్తి సంప్రదాయాన్ని పరిమళింపజేశారు. వీరు పాడిన (రచించిన) పాశురాలు అన్నీ (నాలుగు వేలు) కలిపి దివ్య ప్రబంధం లేదా నాలాయిరం లేదా ద్రవిడ వేదం అనబడుతాయి. భక్తి, పారవశ్యము, శరణాగతి - ఇవి ఈ ఆళువారుల జీవితంలోనూ, రచనలలోనూ, వారిని గురించిన గాథలలోనూ ప్రముఖంగా కానవచ్చే అంశాలు.
మొత్తం పన్నెండుమంది ఆళ్వారులలో పొయ్‌గయాళ్వార్ (సరోయోగి), పూదత్తాళ్వార్ (భూతయోగి), పేయాళ్వార్ (మహాయోగి) - ఈముగ్గురూ ప్రథములు. కనుక వారిని ముదలాళ్వారులు అంటారు. ఆళ్వారుల జీవిత కాలాల గురించి స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు అందడంలేదు. ముదళాల్వారులు ద్వాపర యుగాంతంలో ఉద్భవించారని సంప్రదాయ గాథలు. కాని శాస్త్రీయ పరిశోధకులు వీరి కాలం సా.శ. 7వ శతాబ్దం - 9వ శతాబ్దం మధ్యకాలమని అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఆళ్వారుల జీవిత విశేషాలగురించి కూడా అనేక గాథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఈ వ్యాసంలో ఆ గాథలలోని విశేషాలు ఇవ్వబడ్డాయి.
పోయిగై ఆళ్వార్
పొయ్‌గైయాళ్వారుల ఆచార్యుడు సేనముదలియార్ (విష్వక్సేనుడు). తిరువారాధనము ఆళ్వాకళ్‌నైనార్. ముగ్గురు ఆళ్వారులు భగవద్దర్శనము కలిగి పులకించినపుడు పొయ్‌గైయాళ్వార్ పాడిన నూరు పాశురములు 'ముదల్ తిరువందాది' (మొదటి వంద ముక్తగ్రస్త గేయాలు) అనబడుచున్నాయి. దివ్య ప్రబంధాలలో ఇవి మొదటి భాగము. ప్రతి పాశురమునకు చివరి పదము (అంతము) తరువాతి పాశురమునకు మొదటి పదము (ఆది) గా నుండుట వలన ఈ పాశురములు "అందాది" అనబడ్డాయి. ఈ ముదల్ తిరువందాదిలో శ్రీరంగము, కంచి, తిరుమల, తిరుక్కోవలూరు దివ్య దేశములలోని సర్వేశ్వరుని స్తుతి చేయబడింది.
పొయ్‌కైయాళ్వార్ తిరుక్కోవలూర్‌లో పరమపదించాడు.
ఈ ఆళ్వారు తిరునక్షత్ర తనియన్ (స్మరణ ప్రణామ శ్లోకము) :
పూదత్తాళ్వార్
పూదత్తాళ్వార్ ఆచార్యుడు నేనముదలియార్ (విష్వక్సేనుడు). తిరువారాధనము ఆళ్వాకళ్‌నైనార్. ముగ్గురు ఆళ్వారులు భగవద్దర్శనము కలిగి పులకించినపుడు పూదత్తాళ్వార్ పాడిన నూరు పాశురములు 'ఇరణ్డాన్ తిరువందాది' (రెండవ వంద ముక్తగ్రస్త గేయాలు) అనబడుచున్నాయి. దివ్య ప్రబంధాలలో ఇవి రెండవ భాగము. ప్రతి పాశురమునకు చివరి పదము (అంతము) తరువాతి పాశురమునకు మొదటి పదము (ఆది) గా నుండుట వలన ఈ పాశురములు "అందాది" అనబడ్డాయి. ఈ ఇరణ్డాన్ తిరువందాదిలో శ్రీరంగము, తిరుమల, మహాబలిపురము, తిరుక్కోవలూరు, కంచి, అడకసింగరు, తిరుక్కోట్టియూర్, తిరునీర్మలై దివ్య దేశములలోని సర్వేశ్వరుని స్తుతి చేయబడింది.
పూదత్తాళ్వార్ తిరుక్కోవలూర్‌లో పరమపదించాడు.
ఈ ఆళ్వారు తిరునక్షత్ర తనియన్ :
పేయాళ్వార్
ఆళ్వారులలో మూడవవాడు పేయాళ్వార్. సంప్రదాయ గాథల ప్రకారము ఇతడు సిద్ధార్ధి సంవత్సరము ఆశ్వయుజ మాసము శుద్ధ దశమి గురువారము శతభిషా నక్షత్రమున (పొయ్‌గై ఆళ్వారు అవతరించిన రెండవనాడు, పూదత్తాళ్వార్ అవతరించిన మరుసటినాడు) చెన్నపట్టణం సమీపంలోని మైలాపురిలో మణికైరవం అనే బావిలో ఎర్రకలువ పుష్పంలో అవతరించాడు. భగవధ్యానములో మైమరచి పిచ్చివానివలే సంచరించినందున ఇతనికి 'పేయ్' (పిచ్చి) ఆళ్వార్ అనే పేరు వచ్చింది. మహదాహ్వయుడనీ, మైలాపురాధీశుడనీ ఇతని నామాంతరములు. శ్రీ మహా విష్ణువు ఖడ్గమైన నందకమునకు ఇతడు అంశావతారమని భక్తుల విశ్వాసము.
పేయాళ్వార్ ఆచార్యుడు నేనముదలియార్ (విష్వక్సేనుడు). తిరువారాధనము ఆళ్వాకళ్‌నైనార్. శిష్యుడు తిరుమళిశయాళ్వార్ (భక్తిసారుడు).
ముగ్గురు ఆళ్వారులు భగవద్దర్శనము కలిగి పులకించినపుడు పేయాళ్వార్ పాడిన నూరు పాశురములు 'మూన్ఱాన్ తిరువందాది' (మూడవ వంద ముక్తగ్రస్త గేయాలు) అనబడుచున్నాయి. దివ్య ప్రబంధాలలో ఇవి మూడవ భాగము. ప్రతి పాశురమునకు చివరి పదము (అంతము) తరువాతి పాశురమునకు మొదటి పదము (ఆది) గా నుండుట వలన ఈ పాశురములు "అందాది" అనబడ్డాయి. ఈ మూన్ఱాన్ తిరువందాదిలో శ్రీరంగము, తిరువల్లిక్కేణి, కాంచి, తిరుమలై, తిరువెక్కావేళుక్కై, తిరుక్కుడన్‌దై, తిరుక్కోట్టియూర్ దివ్య దేశములలోని సర్వేశ్వరుని స్తుతి చేయబడింది.
పేయాళ్వార్ తిరుక్కోవలూర్‌లో పరమపదించాడు.
ఈ ఆళ్వారు తిరునక్షత్ర తనియన్:
ముగ్గురు ఆళ్వారుల దివ్యానుభవం
ఈ ముగ్గురు ముదలాళ్వారుల సమావేశం గురించీ, ద్రవిడ వేదం ఆవిర్భవించడం గురించీ ఒక గాథ ప్రచారంలో ఉంది. ఇది తిరుక్కోవలూర్‌లో జరిగింది అని చెబుతారు.
వర్షం కురుస్తున్న ఒక చీకటిరాత్రి పోయ్‌గై ఆళ్వారు ఒక ఇంటి యజమాని అనుమతి తీసికొని ఆయింటి చిన్న అరుగుపైన పడుకొని భగవధ్యానము చేసికొంటున్నాడు. కొంత సేపటికి పూదత్తాళ్వారు అక్కడికి వచ్చి తాను కూడా తలదాచుకొనవచ్చునా అని అడిగాడు. అప్పుడు పోయ్‌గయాళ్వారు - 'ఈ అరుగు మీద ఒకరే పండుకొనవచ్చును కాణి ఇద్దరు కూర్చుండవచ్చును' అని పూదత్త ఆళ్వారును ఆహ్వానించాడు. మరి కొంత సేపటికి పేయాళ్వాఱు వచ్చి తనకు కూడా చోటు దొరకునా అని అర్ధించాడు. కూర్చొని ఉన్న ఇద్దరు ఆళ్వారులు - 'ఈ అరుగు మీద ఇద్దరే కూర్చోగలరు. కాని ముగ్గురు నిలుచుండవచ్చును' అని మూడవ భగవద్దాసుని ఆహ్వానించారు.
ఆ రాత్రిపూట - కన్ను పొడుచుకున్నా కానరాని ఆ కటిక చీకటిలో - ఈ ముగ్గురూ భగవద్గుణానుభవామృతపానమత్తచిత్తులై మైమరచి యున్నారు. వారి భక్తి ప్రకర్షకు పరరవశించి శ్రీ హరి ఉన్నట్లుండి అదృశ్యరూపంలో వచ్చి వారినడుమ నిలిచి చిందులు వేయసాగాడు. తమ మధ్య మరొకరు ఉన్నారని ఆళ్వారులు గ్రహించారు.
అపుడు పొయ్‌గయాళ్వారు ఆ మహామూర్తిని గుర్తించటానికి ఒక దివ్యదీపం వెలిగించాడు. భూమిని ప్రమిదగా చేసి, దానిలో సముద్రజలం అనే నెయ్యిపోసి, ఉష్ణకిరణాలతో వెలిగే సూర్యుణ్ణి వత్తిగా వేసిన దీపంతో సుదర్శన చక్రధారియైన స్వామని అర్చిస్తానన్నాడీ కవి.
తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధుడు రచించిన పరమయోగి విలాసములో ఈ పాశురమునకు తెలుగు సేత ఇలా ఉంది.
ఆ తరువాత పూదత్తాళ్వారులు తమ హృదయంలోనే ప్రజ్వలిస్తూ ఉన్న ఙ్ఞానదీపంతో ఆ శ్రీపతి కిట్లా నివాళి పట్టాడు:-
భక్తిని ప్రమిదగా చేసి, ఆర్తిని నెయ్యిగా దానిలో పోసి, భగవత్సందర్శన జనితానందం అందులో వత్తిగావేసి, అఙ్ఞానాంధకారం దూరం అయ్యేటట్లుగా పరభక్తి అనే ఉజ్జ్వల దీపాన్ని నిండుమనస్సుతో అర్పించి ఆ శ్రీ హరిని అర్చిస్తున్నాను అని దీని అర్థం.
ఈ ఇద్దరు భక్తులూ వెలిగించిన ఙ్ఞానదీపం ఆధారంగా పేయాళ్వారులు ఆ భగవానుని దివ్యమంగళ విగ్రహ సౌందర్యం కన్నుల కరువు తీరా సందర్శించాడు. ఆ శుభక్షణంలో అయత్నంగా వెలువడిన సుమథుర వాణియే ఇది:-
అహో! శ్రీమహాలక్ష్మితోపాటు శ్రీహరి సువర్ణ శరీరసౌందర్యం ప్రత్యక్షమైంది నాకిప్పుడు. పాపాత్ముల్ని చేదిన్చే సుదర్శనాయుధం కూడా స్వామి చేతిలో ఉంది. అంతేకాదు - ప్రళయకాలాభీల వర్జవ్యగర్జ ననుకరించే పాంచజన్యాన్ని సైతం కాంచగల్గిన సుకృతిని పొందాను. ఇట్టి నాకింకేమి కావాలి!
తాళ్ళపాక తిరువేంగళనాధుడు రచించిన పరమయోగి విలాసములో ఈ విషయాన్ని ఇలా వర్ఞించాడు.
ఇలా ఆ మహనీయుల భగవద్దర్శన కాంక్ష ఒకేమారు నెరవేరింది - అని శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ గాథలలో చెబుతారు.
వనరులు
వర్గం:ఆళ్వారులు వర్గం:ప్రముఖ వైష్ణవాచార్యులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
Alvar