cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
పాదరసము
ప్రయోగశాల ఉపయోగాలు
పారరసం ద్రవరూప దర్పణ టెలిస్కోప్ లలో ఉపయోగిస్తారు.
ట్రాన్సిట్ టెలిస్కోపు లలో ఒక బేసిన్ లో పాదరసాన్ని నింపి సమతలంగా ఉండేటట్లు చేసి సమతల దర్పణంగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ దర్పణాన్ని నిర్దేశిత చట్రంలో సమాంతర, లంబంగా ఉండే అంశాలను కనుగొనడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఒక డిస్కులో పాదరసం తిరుగుతూ ఉండటం మూలంగా పుటాకార పరావలయ దర్పణాలు ఏర్పరచవచ్చును. ఈ దర్పణాలనుపయోగించి పరావర్తనం అయిన కాంతి కిరణాలను ఒక బిందువు వద్ద కేంద్రీకరింపబడేటట్లు చేయవచ్చును. ఈ టెలిస్కోపులు తక్కువ ధరలో లభ్యమవుతాయి.
నిచే ఉపయోగం
వాయు స్థితిలోఉన్న పాదరసాన్ని మెర్క్యురీ వేపర్ లాంపులలో ఉపయోగిస్తారు. దీనిని ప్లోర్‌సెంట్ దీపాలలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. తక్కువ పీడనం కలిగిన దీపాల నుండి వర్ణపట రేఖలు సన్నగా ఉంటాయి. వీటిని సాంప్రదాయకంగా ఆప్టికల్ స్పెక్ట్రోగ్రఫీలో ఉపయోగిస్తారు. వాణిజ్య పరంగా ఈ దీపాలను ప్లోర్‌సెంట్ సీలింగ్ కాంతిని పరావర్తనం చెంది ప్రయోజనం కోసం విక్రయిస్తారు.
విషతుల్యం, భద్రత
మెర్క్యురీ, దాని సమ్మేళనాలు చాలా విషపూరితమైనవి, వాటితో మనం జాగ్రత్తలతో వ్యవహరించాలి; పాదరస వ్యర్థాల (థర్మోమీటర్లు లేదా ప్లోర్‌సెంట్ బల్బులలోనివి) వల్ల, పరిసరాలను కాలుష్యం జరగకుండా ఉండాలంటే వాటిని బహిరంగంగా యితర పదార్థాలతో కలియకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. విడి విడిగా బిందువుల వలె చెల్లాచెదురైన పాదరస వ్యర్థాలను కలిపి ఒకదగ్గరకు చేర్చి సులువుగా తొలగించవచ్చు. ఈ తొలగించిన పదార్థాన్ని డిస్పోజబుల్ పాత్రలో వేయాలి. వాక్యూమ్ క్లీనర్లు పాదరసం వ్యర్థాలను ఎక్కువ చెదరగొట్టడానికి కారణమవుతాయి కనుక వాటిని వాడకూడదు. పాదరసంతో సులువుగా కలసి అమాల్గంగా ఏర్పరచగల సల్ఫర్, జింకు లేదా యితర పౌడర్లను పాదరస వ్యర్థాలపై వేసి ఏర్పడిన పదార్థాన్ని సులువుగా తొలగించవచ్చు.
మెర్క్యూరీ చర్మం, శ్లేష్మ పొరల ద్వారా శోషించబడుతుంది, పాదరస ఆవిర్లు పీల్చడం కూడా ప్రమాదకరం కనుక పాదరస పాత్రలు సురక్షితంగా మూసివేసి ఉంచాలి. మెర్క్యూరీ దీర్ఘకాలికమైన, తీవ్రమైన విషప్రక్రియను కలిగించవచ్చు.
అంతర్జాతీయం
140 దేశాలు యునైటెడ్ నేషన్స్ ఎన్విరాన్‌మెంట్ ప్రోగ్రాం చే పాదరస ఉద్గారాలను తగ్గించాలనే ఒప్పందం చేసుకున్నాయి. 2013 అక్టోబరు 10 న ఈ సమావేశం జరిగింది.
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు
యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో, పర్యావరణ సంరక్షణ ఏజెన్సీ పాదరసం కాలుష్యం నియంత్రించేందుకు, నిర్వహించేందుకు అభియోగాలు చేసింది. అనేక చట్టాలు పర్యావరణ పరిరక్షణ కొరకు చేసింది. వాటిలో "క్లీన్ ఎయిర్ చట్టం", "క్లీన్ వాటర్ చట్టం", "రీసోర్స్ కన్సర్వేషన్ అండ్ రికవరీ ఆక్ట్", "సేఫ్ డ్రింకింగ్ వాటర్ చట్టం" ముఖ్యమైనవి. వీటికి అదనంగా 1996లో "మెర్క్యురీ కంటైనింగ్ అండ్ రీఛార్జబుల్ బ్యాటరీ మేనేజిమెంటు ఆక్ట్" ఆమోదించబడింది. ఉత్తర అమెరికాలో 1995 లో మొత్తం ప్రపంచ మానవజన్య ఉద్గారాలలో దాదాపు 11% వాటా ఉంది.
1990 లో ఆమోదించబడిన యునైటెడ్ స్టేట్స్ క్లీన్ ఎయిర్ ఆక్ట్, విషపూరిత కాలుష్యాల జాబితాలో పాదరసాన్ని చేర్చింది.
యూరోపియన్ యూనియన్
యూరోపియన్ యూనియన్‌లో, ఎలక్ట్రికల్, ఎలక్ట్రానిక్స్ ఉత్పత్తుల్లో కొన్ని అపాయకరమైన పదార్ధాల యొక్క పరిమితిపై నిర్దేశించాయి. కొన్ని విద్యుత్, ఎలక్ట్రానిక్ ఉత్పత్తుల నుండి పాదరసం, ఇతర ఉత్పత్తుల్లో పాదరసం మొత్తం 1000 ppm కంటే తక్కువగా ఉండే విధంగా పరిమితం చేస్తుంది. పాకేజింగ్, బ్యాటారీలలో పాదరసం గాఢతకు పరిమితులు ఉన్నాయి. జూలై 2007 లో, యూరోపియన్ యూనియన్ కూడా థర్మామీటర్లు, భారమితి వంటి విద్యుత్ ఉపయోగించని గణన పరికరాలలో పాదరసం నిషేధించింది.
నార్వే
పాదరసం ఉత్పత్తుల తయారీ, దిగుమతి / ఎగుమతిలో పాదరస వినియోగాన్ని నార్వే 2008 జనవరి 1 నుండి పూర్తిగా నిషేధాన్ని అమలు చేసింది. 2002 లో, నార్వేలోని అనేక సరస్సులు పాదరసం కాలుష్యం యొక్క పేలవమైన స్థితిని కలిగి ఉన్నాయి. వాటి అవక్షేపంలో 1 μg / g పాదరసం అధికంగా ఉంది. 2008 లో నార్వే పర్యావరణ అభివృద్ధి శాఖ మంత్రి ఎరిక్ సోలహీం ఇలా అన్నాడు: "అత్యంత ప్రమాదకరమైన పర్యావరణ విషతుల్యాలలో పాదరసం ఒకటి. పాదరస ఉత్పత్తులకు సరిపడే సంతృప్తికరమైన ప్రత్యామ్నాయాలున్నందున వాటిని నిషేధించాలి. "
స్వీడన్
పాదరసం కలిగిన ఉత్పత్తులను స్వీడన్ 2009లో నిషేధించింది.
కేబుల్
విద్యుత్ కేబుల్ (Cable) అనగా రెండు లేదా ఎక్కువ వైర్లతో పక్కపక్కనే బంధంగా, మెలికలుగా, లేదా అల్లికగా కలిపి ఒకే సముదాయ రూపంలో తయారు చేయబడినది, దీని చివరలతో రెండు పరికరాలను అనుసంధానం చెయ్యవచ్చు, ఇది ఒక పరికరం నుండి మరొక పరికరానికి విద్యుత్ సంకేతాలు బదిలీ చేయుటకు తోడ్పడుతుంది.ఒకదానికొకటి సమాంతరంగా, తరచుగా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైర్లు అనెక్స్ సూట్ సింగిల్ సిస్టమ్‌లో ఉంటాయి. ఎన్వలప్‌ల అనేక పొరలు ఉన్నందున ఇవి కొద్దిగా మందంగా ఉంటాయి. మెకానిక్స్లో వీటిని వస్తువులను ఎత్తడానికి లేదా లాగడానికి ఉపయోగిస్తారు. ట్రాఫిక్ కదిలే ట్రాక్షన్ కేబుల్ ట్రాక్షన్ రైల్ (రోప్ రైల్వే) అంటారు. వైర్ తాడుపై వేలాడుతున్న పెట్టెను కేబుల్ కార్ అంటారు. ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో, వాహక తీగలతో చేసిన తీగలు విద్యుత్తును కలిగి ఉంటాయి.ఫైబర్ ఆప్టిక్స్ను చుట్టుముట్టి వాటిని తీసుకువెళ్ళే వైర్లను ఫైబర్ ఆప్టిక్ కేబుల్స్ అంటారు .ఇది రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వైర్లను బంధించడం, మెలితిప్పడం లేదా నేయడం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. ప్రతి కేబుల్ విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతుంది ప్రత్యేక ఉపయోగానికి లోబడి ఉంటుంది, ఇది పెద్ద శక్తి, విద్యుత్ సంకేతాలను ప్రసారం చేయడానికి విద్యుదయస్కాంత శక్తి తీగ ఉత్పత్తులను మార్చడానికి పనిచేస్తుంది.
పవర్ కేబుల్ సాధారణంగా శక్తి లేదా విద్యుత్ సంకేతాలను ప్రసారం చేయడానికి కేబుల్ కోర్ రక్షణ ఇన్సులేషన్ కోసం కోశం కలిగి ఉంటుంది. ఒకే కోర్ చిన్న వ్యాసం కలిగిన కేబుల్‌ను సాధారణంగా వైర్ అంటారు. కోశాన్ని ఇన్సులేట్ చేయకుండా వైర్లు కూడా ఉన్నాయి వాటిని బేర్ వైర్లు అంటారు. కేబుల్ ప్రధాన భాగం మంచి వాహకత కలిగిన లోహ పదార్థంతో తయారు చేయబడింది, సాధారణంగా రాగి (మంచి వాహకత) లేదా అల్యూమినియం (తక్కువ ఖర్చు).
1836 లో, ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి తక్కువ వోల్టేజ్ (600 వోల్ట్ల కన్నా తక్కువ ) విద్యుత్ తీగను రాగి తీగ వెలుపల రబ్బరు బ్యాండ్‌తో చుట్టారు.
ఈ వ్యాసం భవనాలు కర్మాగారాల్లో నిర్మాణానికి ఉపయోగించే వైరింగ్ గురించి వివరిస్తుంది. హై వోల్టేజ్ త్రాడులు, పవర్ త్రాడులు హై వోల్టేజ్ డైరెక్ట్ కరెంట్ త్రాడులు కొన్ని కిలోమీటర్ల కంటే ఎక్కువ దూరానికి విద్యుత్తును తీసుకువెళ్ళడానికి ఉపయోగిస్తారు.
చరిత్ర
వేలాది సంవత్సరాలుగా, తాడులు త్రాడులు జనపనార పత్తి వంటి వివిధ సహజ ఫైబర్‌లను పొరలుగా కట్టి వస్తువులను లాగడానికి ఎత్తడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. పంతొమ్మిదవ శతాబ్దంలో జలాంతర్గాములు పెద్ద ఓడల నిర్మాణం కారణంగా తక్కువ ఖర్చుతో బలమైన తాడులకు డిమాండ్ ఉంది. ఉక్కు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అభివృద్ధి చెందడంతో, అధిక నాణ్యత గల స్టీల్ వైర్ త్రాడులు తయారు చేయబడ్డాయి. డీప్-సీ టెలికమ్యూనికేషన్ కేబుల్స్ పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం మధ్యలో అదే సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి తయారు చేయబడ్డాయి. నిరంతర శక్తి కమ్యూనికేషన్ ప్రసారం కోసం వైర్ తాడుల వాడకం పెరిగింది. ఈ కాలంలో అభివృద్ధి చేయబడిన విద్యుత్ తీగలలో వస్త్రం, కాగితం రెండు తీగల మధ్య ఇన్సులేషన్ ఉన్నాయిరబ్బరు ఉపయోగించబడింది. ప్రస్తుతం, ఇతర అధిక-వోల్టేజ్ ఎలక్ట్రికల్ వతంకలన్రి నెకిలియలానా ఇన్సులేషన్ ఉపయోగించబడింది.
యాంత్రిక తంతులు
శక్తి బదిలీ కోసం యాంత్రిక తంతులు ఉపయోగించబడతాయి ట్రాక్షన్‌పై పనిచేస్తాయి :
కదిలే భాగాన్ని తరలించాలా వద్దా: బెల్, ట్రైలర్ ( కేబుల్‌ను లాగడం ద్వారా), ఎలివేటర్ , ఎయిర్ లిఫ్ట్ , ఫన్యుక్యులర్ , కేబుల్ కార్ మొదలైనవి.
స్థిర భాగాల కోసం ట్రాక్షన్‌ను నిరోధించాలా వద్దా: కేబుల్ బ్రిడ్జ్, మాస్ట్, మొదలైనవి.
శక్తి విద్యుత్ తంతులు
ఇవి ఎక్కువగా అల్యూమినియం మిశ్రమంతో 0.5% మెగ్నీషియం సిలికాన్‌తో తయారు చేయబడతాయి ఇవి విద్యుత్ శక్తి బదిలీకి ఉపయోగిస్తారు:
సమాచారం తంతులు
సమాచార కేబుల్ సమాచారాన్ని కలిగి ఉంటుంది. చాలా కాలం పాటు అవి విద్యుత్ ప్రసరణ వ్యవస్థపై మాత్రమే పనిచేస్తాయి, మరొక సాంకేతికత ఆవిర్భావం అభివృద్ధి వరకు, అవి తేలికపాటి ప్రసరణ వ్యవస్థపై పనిచేసే "ఆప్టికల్ ఫైబర్స్".
ప్రారంభంలో భూగర్భ తంతులు మాత్రమే ఉండేవి, కాని త్వరలో గోడ కేబుల్ , ఎయిర్ కేబుల్ కూడా ఉపయోగించబడ్డాయి. లోకల్ ఇన్లెట్ ట్విస్టెడ్ కేబుల్, లీడ్ షెల్, నార పరిపుష్టి, పేపర్ వైర్ ఇన్సులేషన్, 624x2 రాగి కండక్టర్లు. పేపర్ కుషన్ వైర్ ఇన్సులేషన్, 315x4 రాగి కండక్టర్లతో లోకల్ ఎంట్రీ స్టార్ ట్విస్ట్ లీడ్ షెల్ కేబుల్.
భూగర్భ తంతులు 3 దశలను కలిగి ఉన్నాయి:
భూగర్భ కేబుల్ కవచం, ఎంటరల్, ఫ్లూవియల్, మెరైన్ అంతర్గత కావచ్చు. కవచం కేబుల్ నేరుగా భూమిలో, లోపలి కేబుల్ భూగర్భ గొట్టంలో, కాంక్రీటులో ఉంచబడుతుంది. ఇన్పుట్ కేబుల్కు ఆర్మేచర్ లేదు, మిగిలిన కంటెంట్ ఒకే విధంగా ఉండవచ్చు. నది సముద్రపు తంతులు నీటి లోతులో ఉన్నాయి, కాబట్టి కవచం ప్రత్యేకమైనది విస్తృతమైనది. అంతర్గత కేబుల్స్ ముఖ్యంగా విద్యుత్ ప్లాంట్లలో ఉపయోగిస్తారు.
కేబుల్ బయటి షెల్ తరచుగా సీసం, అల్యూమినియం , ప్లాస్టిక్ (తరచుగా పాలిథిలిన్) లేదా వస్త్రంగా ఉంటుంది. కవచం కేబుల్ బాహ్య భాగం పిచ్ లేదా బిటుమినస్
టెలిఫోన్ కేబుల్ క్రియాత్మకంగా స్థానిక (పట్టణ), సుదూర, ప్రాంతీయ (ఇంటర్-విలేజ్), సుదూర (ఇంటర్‌సిటీ) కోసం టెలిగ్రాఫ్ కేబుల్ ప్రత్యేక ఇన్సులేట్ వైడ్ కండక్టర్లను కలిగి ఉంది. టెలిఫోన్ కేబుల్ ఒక జత కండక్టర్లను కలిగి ఉంటుంది, అందుకే దీనికి సిమెట్రిక్ కేబుల్ అని పేరు.
మూలాలు
వర్గం:కేబుల్స్
కుమారి సెల్జా
ప్రారంభ జీవితం
సెల్జా కుమారి చండీఘర్ లో దళిత నాయకుడైన దల్బీర్ సింగ్ కు జన్మించారు. ఆమె జేసస్, మేరీ కాన్వెంట్ లో విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆమె ఎం.అ, ఎం.ఫిల్ పంచాజ్ విశ్వవిద్యాలయంలో పూర్తి చేశారు.
రాజకీయ జీవితం
ఆమె 1990 లో మహిళా కాంగ్రెస్ కు అధ్యక్షురాలిగా తన రాజకీయాన్ని ప్రారంభించారు. కాంగ్రెస్ పార్టీలోని సీనియర్ దళిత నాయకులుగా ఆమె 10 వ లోక్‌సభకు 1991 లో హర్యానాలోని సిర్సా నియోజకవర్గం నుండి గెలుపొందారు. పి.వి.నరసింహారావు ప్రభుత్వంలో ఆమె విద్య, సాంస్కృతిక శాఖలో యూనియన్ మంత్రిణిగా యున్నారు. 1996 లో హర్యానాలో కాంగ్రెస్ పార్టీ సంక్షోభంలో ఉన్నప్పటికీ ఆమె 11 వ లోక్‌సభకు కూడా ఎన్నికైనారు.
2004 లో ఆమె హర్యానా లోని అంబాలా లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికి ఎన్నికై ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఈమె మన్‌మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వంలో (యు.పి.ఎ-1 ప్రభుత్వం) గృహనిర్మాణం, పట్టణాభివృద్ధి శాఖకు స్టేట్ మినిస్టర్ గా యున్నారు. 2009 మే 16 లో ఆమె అదే నియోజకవర్గంలో మరల ఎన్నికైనారు. అంబాలా నియోజకవర్గంలో వరుసగా రెండుసార్లు ఎన్నికై రికార్డు సృష్టించారు. ఆమె హౌసింగ్, అర్బన్ పోవర్టీ, కల్చర్ శాఖలో మంత్రిణిగా యున్నారు.
Accusation
In March 2011, Union Tourism Minister Kumari Selja has been issued notices by the Punjab and Haryana High Court over a petition that has accused her of “forgery, criminal intimidation, fabrication and hatching a criminal conspiracy”. The petitioner, advocate B S Chahar, has alleged that Selja, who was “instrumental in instigating leaders and members of the Balmiki community against Jat leaders in Mirchpur case”, tried to save herself from a litigation by pressurising the undertrials and forcing them to sign “blank and non judicial papers”.
మంగోల్ సైనిక వ్యూహాలు, నిర్మాణం
thumb|మంగోల్ యోధుడు కదిలే గుర్రంపై నుంచి బాణపు దెబ్బను కొట్టేందుకు తయారవడం. మంగోల్ సైనిక వ్యూహాలు, సైన్య నిర్మాణం మంగోల్ సామ్రాజ్యం దాదాపు మధ్య, ఉత్తర ఆసియా, మధ్య ప్రాచ్యం, తూర్పు ఐరోపా లోని భాగాలు జయించి, ఆక్రమించేందుకు వీలు కల్పించింది.
ఈ సైనిక విధానానికి అసలైన పునాది మంగోలుల సంచార జీవన శైలిలోనే ఉంది. మిగతా అంశాలను ఛెంఘిజ్ ఖాన్, ఆయన సైన్యాధ్యక్షులు, వారసులు కనుగొన్నారు. కోటలపై దాడిచేసేందుకు పనికివచ్చే సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని ఇతర సంస్కృతుల నుంచి, సైనిక నిర్మాణంలోకి విదేశీ సాంకేతిక నిపుణులను స్వీకరించడం ద్వారా స్వీకరించారు. 13వ శతాబ్దిలోని అత్యధిక భాగం మంగోలులు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించి కేవలం అతికొద్ది యుద్ధాలు మాత్రమే కోల్పోయారు, ప్రతిసారీ ఫలితాన్ని తమకు అనుకూలంగా తిప్పుకోవడానికి తిరిగివచ్చారు. అనేక సందర్భాల్లో చెప్పుకోదగ్గ పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్న ఎదిరి సైన్యాలపై గెలుపొందారు. వారి తొలి పరాజయం సమర బెండ్ యుద్ధంలో వోల్గా బుల్జర్ల చేతిలో 1223లో పొందారు, రెండవ ఓటమి 1260లో ఐన్ జలుత్  యుద్ధంలో మంగోల్ వ్యూహాలనే వారికే వ్యతిరేకంగా ఉపయోగించేందుకు  శిక్షణ పొందిన సైన్యం చేతిలో పొందారు. ఐతే మరో 40 ఏళ్ల తర్వాత 1299లో తిరిగివచ్చి ఈజిప్షియన్ మామ్లూక్‌లను వాడీ అల్-ఖ్వాజందర్ యుద్ధంలో ఓడించి సిరియా, పాలస్తీనా, గాజాలను తమ రాజ్యంలో కలుపుకున్నారు. మంగోలులు వియత్నాం, జపాన్ ల దండయాత్రల్లో పరాజయం చవిచూశారు. సామ్రాజ్యం అదే కాలంలో విభజనకు గురైనా, అన్ని భాగాలను కలిపి దాని విస్తీర్ణం, ఉమ్మడి ప్రభావం మరో వందేళ్ళ వరకూ నిలిచివుంది.
నిర్మాణం
మంగోల్ పౌర, సాంఘిక నిర్మాణాన్ని అనుసరించి వచ్చిన అసాధారణ విధేయత, బలమైన క్రమశిక్షణ వారి సైన్యానికి వెన్నెముకగా నిలిచింది. ఇటాలియన్ అన్వేషకుడు గియోవాన్ని డ పియాన్ డెల్ కేప్రిన్ ప్రకారం "తార్తార్లనే మంగోలులు ప్రపంచంలోకెల్లా వారి నాయకుల విషయంలో ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత విధేయులైన ప్రజలు, మన మతాధికారులు వారి ఉన్నతాధికారుల పట్ల చూపే విధేయతను కూడా ఇది మించిపోతుంది. వారి పట్ల చాలా భక్తి కలిగివుంటారు, ఎప్పుడూ  వారికి అబద్ధం చెప్పరు". సైనికాధికారులను ఖాన్ కుటుంబంతో రక్త సంబంధం ఆధారంగా కానీ, సైనిక సంబంధ ప్రతిభా సంపత్తి ఆధారంగా కానీ ఎన్నుకుంటారు. ప్రతి అధికారి బాధ్యతలు, వారి సంబంధిత పదవిని అందుకుంటారు: మిన్ఘాన్ యూనిట్ల మధ్య బదిలీలు నిషేధించారు. ప్రతి స్థాయిలోని నాయకులకు ఆదేశాలను తమకు ఉత్తమం అనిపించిన మార్గంలో అమలుచేయడానికి తగిన అనుమతి ఉండేది. ఈ అధికార నిర్మాణం అత్యంత అనువైనదిగా ఉండి, మంగోల్ సైన్యం మూకుమ్మడిగా కానీ, కొంతవరకూ చిన్న గుంపులుగా విడిపోయి శత్రువులను చుట్టుముట్టి మెరుపుదాడి చేసేందుకు కానీ, 10మంది సైనికులున్న చిన్న చిన్న గుంపులుగా విడిపోయి అప్పటికే ముక్కచెక్కలైపోయి పారిపోతున్న శత్రవులను వెంటాడి శత్రుశేషం లేకుండా తుదముట్టించేందుకు కానీ ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ఒక్కో సైనికుడు తన పరికరాలు, ఆయుధాలు, ఐదు వరకూ ఎక్కేందుకు వాడే నిచ్చెనలకు బృందంగా పోరాడుతున్నా వ్యక్తిగతంగా బాధ్యత వహిస్తారు. వారి కుటుంబాలు, పశువుల గుంపులు విదేశీ దండయాత్రల్లో  తోడువస్తారు.
అన్ని దళాలను మించి ఖేషిగ్ అనే ఉన్నత స్థాయి దళాలు ఉండేవి. మంగోల్ సామ్రాజ్యానికి అత్యున్నతాధికారం కలిగిన రక్షణ దళాలుగానూ, సామర్థ్యం కలిగిన యువ అధికారులకు శిక్షణ కోసమూ ఉపయోగపడేవి. అతిగొప్ప నాయకుడు సుబుటాయ్ ఇక్కడే తన కెరీర్ ప్రారంభించారు
చలనం
కుడి|thumb|200x200px|డీల్ అనే వస్త్రాన్ని ధరించి, బాణాలు, విల్లుతో ఉన్న మంగోల్ సైనికుని చిత్రం. కుడి చేయి దాదాపు నగ్నంగా ఉండడానికి వేడి వాతావరణం కారణం. ఒక్కో మంగోల్ సైనికుడు సాధారణంగా 3 నుంచి 4 గుర్రాలను కలిగివుండి, యుద్ధరంగానికి తీసుకుపోయేవారు. ఆ మూడు నాలుగు గుర్రాలను మార్చి మార్చి స్వారీ చేయడం వల్ల అవి అట్టే అలసిపోయి, దెబ్బతినకుండా అత్యంత వేగంగా రోజుల తరబడి ఆగకుండా ప్రయాణించగలిగే వీలు చిక్కేది. తమ ప్రాంతానికి ఆవల జీవించగలిగే సామర్థ్యం, తమ ఆడగుర్రపు పాలు తాగుతూ అత్యంత తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో జీవించగలిగే శక్తి వారి సైన్యాలకు వ్యావసాయిక సంస్కృతి వారి సైన్యాలతో పోలిస్తే సంప్రదాయిక రవాణా ఉపకరణాల అవసరం తక్కువ పడేలా చేశాయి. 1241 ప్రారంభంలో హంగేరీపై చేసిన దండయాత్రలా కొన్నిసార్లు వాళ్ళు రోజుకు 160 కిలోమీటర్ల దాటారు, ఇది ఆనాటికి మిగతా సైన్యాలు కనీవినీ ఉండని వేగం.
విజయవంతమైన అన్వేషణ లక్ష్యాలపైనా, దారుల గురించి నిఘా సమాచారం సేకరించడం, తమ యుద్ధ వ్యూహాలకు తగిన ప్రాంతం గురించి వెతుకులాడడంలోనూ విడి సైనికుల వేగవంతమైన చలనం ఉపయోగపడింది. అలానే దండయాత్రలో సైన్య చలనానికి ఈ అన్వేషణలు ఉపకరించాయి.
కేవన్ రూస్ (ప్రస్తుత రష్యాలోని భాగం) పై దండయాత్ర సమయంలో మంగోలులు గడ్డకట్టిన నదులను రహదారులుగా ఉపయోగించుకోగా ఆ చలినేలల్లో చలికాలం ఏ ప్రధాన కార్యకలాపం చేపట్టడానికి చొరవ చూపనిది కాగా అది మంగోలులకు దాడి చేసేందుకు ఎక్కువగా ఆసక్తి చూపే సమయం.
భయంకరమైన బాణాల, మిస్సైళ్ళ వర్షాన్ని తప్పించుకునేందుకు శత్రువులు తరచుగా పలచగా విస్తారంగా విడిపోవడమో, దాగివుండడమో, తమ నిర్మాణాన్ని విడదీయడమో చేయగా ఈటెలు ధరించిన ఆశ్వికుల దాడులకు మరింత అవకాశం ఇచ్చినవారయ్యేవారు. అలానే ఒకేచోట గుముగూడి దట్టంగా ఉండేలాంటి వ్యూహంలో ఉంటే బాణాల దాడులకు అనువుగా ఉండేవారు.
ఒకసారి శత్రువు తగినంత బలహీనపడగానే నోయాన్లు ఆదేశాలు ఇచ్చేవారు. ఢంకాలు మోగేవి, సంకేత ధ్వజాలు రెపరెపలాడేవి. ఈటెలు ధరించిన ఆశ్విక దళం బయలుదేరి శత్రువును తుదముట్టించేది. చాలా సందర్భాల్లో శత్రువులను తీవ్రంగా దెబ్బతీసి, దళాన్ని చాలా పల్చబడేలా చేసేందుకు బాణాల వర్షం సరిపోయేది, ఇక ఈటెలు ధరించిన ఆశ్వికులకు మిగిలిన వారిని పట్టుకుని, శత్రు శేషం లేకుండా అంతం చేసే పనే మిగిలేది.
పెద్ద సంఖ్యలో ఆశ్వికులను నిర్మాణంలో ఏర్పరచడంపై ఎక్కువ దృష్టి కలిగిన యూరోపియన్ సైన్యాలను ఎదుర్కొనేప్పుడు మంగోలులు వారిని ముఖాముఖీ పోరులో ఎదుర్కోవడాన్ని పరిహరించి, దూరంగా ఉంటూ బాణాలతో నాశనం చేయడానికి ప్రాధాన్యతి ఇచ్చేవారు. ఒకవేళ ఆయా దళాల సైనికులకు భారీ కవచాలు ఉండి బాణాలు చొచ్చుకుపోతూన్నట్టైతే, ఆశ్విక యోధుల గుర్రాలను చంపేసి భారీ కవచాల బరువు మోస్తున్న మనిషిని వట్టి కాళ్ళమీద, పెద్దగా కదిలే వీలు లేకుండా చేసి ఆశ్వికుల బలంపై దెబ్బకొట్టేవారు.
మోచి యుద్ధంలో మంగోలులు తమ దళాల మధ్య ఖాళీని కావాలనే పెట్టి, హంగేరియన్లకు అందులోంచి వెళ్ళాలనిపించేలా చేశారు. దీనివల్ల హంగేరియన్లు దాంట్లో ఇరుక్కోవడం, ఆశ్వికులైన విలుకాళ్ళు అటు దౌడెత్తించి, శత్రువులను బాణాల దెబ్బలతో చంపడం  వంటివి సాధ్యపడ్డాయి. వారు పారిపోబోగా ఈటెల దళం నాశనం చేసింది. లెగ్నికాలో కొందరు ట్యూటోనిక్, టెంప్లర్, హాస్పిటలర్ వీరులు గుర్రాలను కోల్పోవడంతో దెబ్బతిన్నారు. గుర్రాలు లేక చలన శక్తి దెబ్బతినడంతో, మంగోల్ విలుకాళ్ళు వారి పూర్తి పరాజయానికి బాటలు పడ్డాయి.
శిక్షణ, క్రమశిక్షణ
మంగోల్ సైన్యాలు గుర్రపు స్వారీ, విలువిద్య, వ్యూహాలు, స్థాన చలనం, తిరిగిపోవడం వంటివి అభ్యసించారు. ఈ శిక్షణ గట్టిదే అయినా అతి కఠోరమో, అన్యాయమో, దారుణమో కాని చక్కని క్రమశిక్షణతో నిర్వహించేవారు.
ఆశ్విక దళం
thumb|249x249px|మంగోల్ విల్లు వాడుతున్న మంగోలియన్ ఆశ్విక విలుకాళ్ళ దళం, రషీద్-అల్-దిన్ హమాదనీ యొక్క యూనివర్సల్ హిస్టరీ నుంచి. మంగోల్ దళంలో ప్రతి పదిమందిలో ఆరుగురు సాధారణ దుస్తులు ధరించిన ఆశ్విక విలుకాళ్ళు, మిగిలిన నలుగురు భారీ కవచధారులైన ఈటెలతో సాయుధులైన సైనికులు. మంగోల్ ఆశ్వికులు మిగిలిన సమకాలీన సైన్యాలతో పోలిస్తే అత్యంత తక్కువ బరువు మోస్తూ అతివేగంగా సాగగలిగిన దళం. దాని కారణంగా వీరి వ్యూహాలు, అవలంబించే విధానాలు భారీ శత్రువుకు (ఉదాహరణకు యూరోపియన్ నైట్స్ కి) అసాధ్యం. దాదాపు మిగిలిన దళాలన్నీ బరువైన ఈటెల్లాంటి ఆయుధాలు ధరించిన భారీ ఆశ్విక దళాలతో కూడివున్నవి, ఇవి విలుకాళ్ళు శత్రువును ముఖాముఖీ యుద్ధానికి తీసుకువచ్చేలా చేశాకా దాడిచేసేందుకు పనికివస్తాయి. సైనికులు చురకత్తులు లేదా గండ్రగొడ్డళ్ళు కూడా తీసుకువచ్చేవారు.
మంగోలులు వారి గుర్రాలను తమను తాము కాపాడుకున్నట్టుగానే రక్షించుకునేవారు, వాటి శరీరాలకు కవచాలు తొడిగేవారు. గుర్రపు కవచం ఐదు భాగాల కింద విభజితమై గుర్రం శరీరంలోని ప్రతి భాగాన్ని రక్షించేందుకు ఉపయోగపడేది. దాని నుదురు కాపాడేందుకు ఉపయోగించే కవచాన్ని గొంతుకు ఇరువైపులా కట్టేలా విడిపోయే ప్లేట్ తో తయారుచేసేవారు.
మంగోలియన్ గుర్రాలు మిగిలినవాటితో పోలిస్తే చిన్నవే అయినా అత్యంత గడ్డు స్థితిగతులు తట్టుకోగలిగేవి, స్వయం సమృద్ధితో ఉండేవి, దూరాభారాలు పరుగెత్తగలిగే సామర్థ్యం కలిగినవి. ఇతర జాతుల గుర్రాలు చలికి చనిపోయే వాతావరణ పరిస్థితులను కూడా ఈ గుర్రాలు తట్టుకుని నిలవగలిగేవి, దాంతో మంగోలులు రష్యా మీద ప్రమాదకరమైన చలికాలపు వాతావరణంలో విజయవంతమైన దాడులు చేయగలిగారు. మంగోల్ గుర్రాలు సాధారణంగా నిత్యం ఆహార సరఫరా ఆశించవు. తమకు తామే మేతకు అవసరమైన గడ్డిని, చిరుకొమ్మల్ని దొరకబుచ్చుకుని మేసి, ఆ గ్రాసం ఆధారంగా జీవించగల సామర్థ్యం ఛెంఘిజ్ ఖాన్ సైన్యానికి సరఫరా మార్గాల అవసరం నుంచి స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. మంగోల్ గుర్రానికి అద్భుతమైన సామర్థ్యం ఉంది. 30 కిలోమీటర్ల సంప్రదాయ గుర్రపు పందాల్లో మంగోల్ గుర్రాల కన్నా అరేబియన్ వంటి ఇతర జాతుల గుర్రాలే వేగవంతమైనదని తేలింది, కానీ ఏకబిగిన సుదూర ప్రాంతాలకు పరుగు పెట్టడంలో మంగోలియన్ గుర్రాలే మెరుగైనవి. అలుపు లేని మంగోల్ గుర్రం స్వభావం వల్ల యుద్ధంలో ఎక్కువ కాలం తాజాగా ఉండి, మంగోల్ సైన్యాలకు ఓపికపట్టగలగడంలో ఆనుకూల్యతను లభించింది.
ఒక్కో యోధుడు తన గుర్రపు మందను పాలు, మాంసం వంటి ఆహారం కోసం, వింటినారి, చడావులు (చెప్పుల్లాంటివి), కవచం దాచుకునేందుకు, ఎండబెట్టిన దాని పేడను నిప్పు కోసం ఇంధనంగానూ, దాని వెంట్రుకలు తాళ్ళు అల్లుకుందుకు, సంగీత పరికరాల్లో తీగలుగా వాడేందుకు, హెల్మెట్ అలంకరించుకునేందుకు ఉపయోగించుకునేవారు; గుర్రపు పాలు తప్పనిసరిగా విజయం లభించాలని చేసే మంత్రయుతమైన మత కార్యకలాపాలు, వేడుకలకు కూడా ఉపయోగపడేది; వేటల్లోనూ, వినోదాల్లోనూ కూడా గుర్రాలు ఉపయోగపడేవి, ఈ వినోదాలే సైనిక శిక్షణగా కూడా ఉపకరించేది. ఒకవేళ యోధుడు యుద్ధంలో మరణిస్తే, ఒక గుర్రాన్ని అతని తర్వాతి జన్మలో మరింత ఘనత పొందేందుకని బలి ఇచ్చేవారు.
వేగం లోపించడమే మంగోల్ జాతి గుర్రాల ప్రధానమైన లోటు. ఇతర ప్రాంతాలకు చెందిన పెద్ద గుర్రాలతో తక్కువ దూరాలకు పోటీ పెడితే ఓడిపోతాయి. కానీ మిగతా సైన్యాలు చాలా బరువైన పెద్ద కవచాలు మోస్తూండడం వల్ల మంగోల్ దళాలు యుద్ధంలో వారిని, వారి గుర్రాల వేగం ఎలావున్నా దాటిపోగలవు. దానికి తోడు మంగోలియన్ గుర్రాలు అత్యంత దూరాలను వేగంగా దాటేలా అలుపుకు తట్టుకుని సాగుతూంటాయి, చాలాసార్లు వారాలు, రోజుల తర్వాత వచ్చిపడతాయని భావిస్తూండగానే వచ్చి శత్రువులను ఆశ్చర్యపరిచారు.
అన్ని గుర్రాలకు పాదాలు పెట్టుకునే స్టిర్రప్ లు జోడించారు. ఈ సాంకేతిక సౌలభ్యం మంగోల్ విలుకాళ్ళకు తన శరీర పైభాగాన్ని తిప్పుతూ వెనకవైపున్న శత్రువు సహా ఏ దిశగానైనా బాణ ప్రయోగం చేసి కొట్టగల అవకాశం ఇచ్చింది. మంగోల్ యోధులు ఎగిరే గుర్రం నాలుగు కాళ్ళూ గాల్లోకి ఎత్తే లోపే బాణాన్ని కొట్టేవారు, తద్వారా స్థిరమైన, గురి కలిగిన బాణం వేసే వీలు ఉండేది.
ప్రతి సైనికుడూ యుద్ధానికి నాలుగు గుర్రాలతో వెళ్ళేవాడు, దాంతో ఒక గుర్రం అలసిపోతే మరొకటి వాడేవారు. దీనివల్ల మంగోల్ సైన్యం ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత వేగవంతమైన సైన్యంగా నిలిచింది. అదలా ఉంచితే ఇలా ఎక్కువ గుర్రాలతో రావడం వారికి కొన్ని ఇబ్బందులు తెచ్చిపెట్టింది. మంగోల్ సైన్యం పశుగ్రాసం లోటు అనుభవించారు. గడ్డి తక్కువగా ఉండే మధ్య ఆసియా భూముల్లోనూ, అటవీ ప్రాంతాలైన దక్షిణ చైనా ప్రాంతాల్లోనూ దండయాత్ర చేయడం కష్టంగా ఉండేది వారికి. స్టెప్పీలు అనబడే గడ్డి మైదానాల దారిలో దండయాత్రకు వెళ్ళినా భారీ సంఖ్యలో గుర్రాలకు తగ్గ దాణా దారిలో లభిస్తూందో లేదో చూసుకుంటూ సాగాల్సి వచ్చేది.
ఆహారం, అనుసంధానం
thumb|240x240px|చిరుతతో మంగోలు సైనికుడు
సరఫరాలు
మంగోల్ సైన్యాలు చాలా తక్కువ బరువులు మోస్తూ, విదేశీ భూముల్లో జీవించగలిగేలా ఉండేవి. వారు తీసుకువెళ్ళే ఉపకరణాలు ప్రధానంగా నిర్ణీతమైన సరఫరా మార్గాల అవసరం లేకుండా, ప్రతీ సైనికుడు అలాంటి అవసరాల నుంచి స్వతంత్రంగా ఉండగలిగేలా ఉండేవి. ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు వారు సాధారణంగా తినే ఆహారం బోర్టులనే ఎండబెట్టిన మాంసం, ఇది ఈనాటికీ మంగోలియన్ ఆహారంలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. బోర్ట్ లు బరువు లేనివి, తేలికగా తీసుకుని వెళ్ళదగ్గవి, నీటితో ఉడకబెట్టి వండుకోవచ్చు, ఇది ఆధునిక కాలంలోని ఇన్స్టెంట్ సూప్ లాంటి పదార్థం.
భారీ పరికరాలను చక్కగా నిర్వహించే సరఫరా బళ్ళలో తీసుకుని వచ్చేవారు. వీటిలో పెద్ద సంఖ్యలో బాణాలు కూడా ఉండేవి. మంగోలలు ముందుకు సాగడంలో పరిమితిగా నిలిచిన కారణాల్లో సరఫరాల పరంగా వారి గుర్రాలకు ఆహారం, నీటి లభ్యత ప్రధానమైంది. సిరియా, లెవెంట్ వంటి ఎడారి సదృశ ప్రాంతాల్లో మామ్లూక్ లతో వారి ఘర్షణల్లో ఇది ప్రధానమైన సమస్యగా నిలిచింది. మరీ ముఖ్యంగా మామ్లూక్ లు నేలను ఎండగొట్టే విధానం పెట్టుకుని ఈ ప్రాంతమంతటి మేత భూములు ఒక యుద్ధ తంత్రంగా తగులబెట్టేయడంతో ఇది చాలా ఇబ్బంది అయిపోయింది. అలాగే మరోవంక మోహి యుద్ధంలో వారు సాధించిన విజయాన్ని కూడా పూర్తిగా వినియోగించుకోకుండా ఈ పరిమితి అడ్డుపడింది, సుబుటాయ్ సైన్యం వెంట వచ్చిన గుర్రాల మందను గ్రేట్ హంగేరియన్ పీఠభూమి కూడా సరిపడేంతది కాకపోవడంతో ఆ విజయాన్ని వినియోగించుకోలేకపోయారు.
సమాచార ప్రసరణ
మంగోలులు రిలే టపా గుర్రాల కేంద్రాల వ్యవస్థ నిర్వహించారు, ఇది ప్రాచీన పర్షియాలో వినియోగించిన ఉత్తరాల వ్యవస్థను పోలి ఉండేది. తద్వారా వ్రాసిన సందేశాలు అత్యంత వేగంగా ప్రసారమయ్యేవి. రోమన్ సామ్రాజ్యం తర్వాత సామ్రాజ్య వ్యాప్తంగా ఇలాంటి ఉత్తరాల వ్యవస్థ కలిగివున్న మొదటి వారు మంగోలులే. దీనికి తోడు మంగోల్ యుద్ధ సమాచార వ్యవస్థలో సంకేతం ఇచ్చే జెండాలు, కొమ్ము బూరాలు, కొంతమేరకు సంకేతాలుగా వివిధ రకాల బాణాలు వాడేవారు. వీటి ద్వారా యుద్ధంలో ఆదేశాలు పంపించుకునేవారు.
నిర్మాణం
మంగోల్ పౌర, సాంఘిక నిర్మాణాన్ని అనుసరించి వచ్చిన అసాధారణ విధేయత, బలమైన క్రమశిక్షణ వారి సైన్యానికి వెన్నెముకగా నిలిచింది. ఇటాలియన్ అన్వేషకుడు గియోవాన్ని డ పియాన్ డెల్ కేప్రిన్ ప్రకారం "తార్తార్లనే మంగోలులు ప్రపంచంలోకెల్లా వారి నాయకుల విషయంలో ప్రపంచంలోకెల్లా అత్యంత విధేయులైన ప్రజలు, మన మతాధికారులు వారి ఉన్నతాధికారుల పట్ల చూపే విధేయతను కూడా ఇది మించిపోతుంది. వారి పట్ల చాలా భక్తి కలిగివుంటారు, ఎప్పుడూ  వారికి అబద్ధం చెప్పరు". సైనికాధికారులను ఖాన్ కుటుంబంతో రక్త సంబంధం ఆధారంగా కానీ, సైనిక సంబంధ ప్రతిభా సంపత్తి ఆధారంగా కానీ ఎన్నుకుంటారు. ప్రతి అధికారి బాధ్యతలు, వారి సంబంధిత పదవిని అందుకుంటారు:
References
వర్గం:యుద్ధాలు వర్గం:మంగోలియా వర్గం:మంగోలు దండయాత్రలు
కుడుదుల నగేష్
కుడుదుల నగేష్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎమ్మెల్యే. ఆయన ప్రస్తుతం ఆలేరు జెడ్పిటీసీగా ఉన్నాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
కుడుదుల నగేష్ 1969లో తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా,   ఆలేరు మండలం , రాఘవాపురం గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన కొలనుపాకలోని జిల్లా ప్రభుత్వ పాఠశాలలో 1979లో 10వ పూర్తి చేశాడు. ఆయన 1988లో హైదరాబాద్ ఉస్మానియా మెడికల్ కాలేజ్ నుండి ఎం.బి.బి.ఎస్ పూర్తి చేసి, 1993లో విజయవాడలోని ఎన్టీఆర్ హెల్త్ యూనివర్సిటీ నుండి ఎం.ఎస్ పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
డా.కుడుదుల నగేష్ 1994లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాలోకి వచ్చి ఆలేరు నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి మోత్కుపల్లి నర్సింహులు చేతిలో 38975 ఓట్ల తేడాతో ఓటమి పాలయ్యాడు. ఆయన తిరిగి 1999లో జరిగిన ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి 7617 ఓట్ల తేడాతో ఓటమి పాలయ్యాడు.
డా.కుడుదుల నగేష్ తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన కోసం 2001లో కేసీఆర్ ప్రారంభించిన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు. ఆయన 2004లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థిగా ఆలేరు నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి మోత్కుపల్లి నర్సింహులు పై  24825 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి అసెంబ్లీలోకి ఎమ్మెల్యేగా అడుగు పెట్టాడు. కుడుదుల నగేష్ 2008లో జరిగిన ఉప ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి మోత్కుపల్లి నర్సింహులు పై 3924 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
డా.కుడుదుల నగేష్ కి 2009లో తెరాస టికెట్ దక్కకపోవడంతో ఆయన టిఆర్ఎస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ నుండి పోటీ చేసి 4వ స్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన అనంతరం కాంగ్రెస్ పార్టీ లో చేరి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు. కుడుదుల నగేష్ 2019లో జరిగిన తెలంగాణ జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికల్లో ఆలేరు జెడ్పిటీసీగా గెలిచాడు. అనంతరం ఆయన సంఘం రాష్ట్ర గౌరవాధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు. డా.కుడుదుల నగేష్ తెలంగాణ శాసనమండలికి 10 డిసెంబర్ 2021లో జరిగే నల్లగొండ స్థానిక సంస్థల ఎమ్మెల్సీ ఎన్నికల్లో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేస్తున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ ఉద్యమకారులు వర్గం:తెలంగాణ వ్యక్తులు వర్గం:1969 జననాలు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
పంది
పంది లేదా వరాహము (ఆంగ్లం: Pig) సూయిడే కుటుంబానికి చెందిన ఒక పెంపుడు జంతువు. ఇవి క్షీరదాలు, ఖురిత జంతువులు
ఇవి ప్రాచీన కాలం నుండి ఆహారం, తోలు, ఇతర వస్తువుల కోసం మానవులు పెంచుకుంటున్నారు. దీని వలన ఇవి వివిధ కళలు, సామెతలలో పంది ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. ఆధునిక కాలంలో వీటిని శాస్త్రీయ పరిశోధన, వైద్య చికిత్సలలో వీని కళ్ళు, గుండె మానవులకు దగ్గర పోలికల మూలంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఈకాలంలో కూడా కొంతమంది పందుల పెంపకం చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం సుమారు 2 బిలియన్ పందులు భూమి మీద ఉన్నాయని అంచనా.
భాషా విశేషాలు
thumb|ఎడమ|పందుల పెంపకం తెలుగు భాషలో పంది పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. పంది n. A hog. ఊరపంది the domesticated pig. అడవిపంది the wild hog. a boar. ఏదుపంది or ముండ్లపంది a porcupine. నీరుపంది a porpoise. పందికొక్కు [Lit. The pig-rat. The Eng. n. 'en:Bandicoot, ' is a corruption of this word.] n. A Bandicoot. The Bandicoot-Rat. Nesocia bandi-cota. (F.B.I.) సీమ పందికొక్కు a guinea pig. వడ్లగాదెలో పందికొక్కును పెట్టినట్టు అనేది సామెత, i.e., setting a bandicoot in a granary. cf. Setting the wolf to take care of the sheep. పందిగడ్డ n. The name of a certain edible root. The pignut. శృంగాటకము, పరికెదుంప. పందిగోరు n. A boar's tusk or claw. A weapon used by boar hunters, వేటకాని సాధన విశేషము. పందిజిట్ట or పందిపిట్ట n. The small White throated Babbler, Dumetia albigularis. పందిపోటు or పందీటే n. A spear used to hunt boars with. పందిముక్కు, పందిమూతి or పందిపీట n. A kind of step used in old fashioned carts. గాడీ మొదలైన ఎక్కుడు బండ్ల చివరను పందిమూతి వలె నమర్చిన ఒక విధమైన ఉపకరణము.
మ‌నిషికి పంది గుండె
2022 జనవరి 7న వైద్య చరిత్రలోనే తొలిసారిగా ఓ వ్యక్తికి పందిగుండె అమర్చి వైద్యులు సంచలనం సృష్టించారు. పందిగుండె ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ తరువాత మేరీల్యాండ్‌కు చెందిన ప్రాణాంతక గుండె జబ్బుతో బాధపడుతున్న57 ఏళ్ల డేవిడ్ బెన్నెట్ సీనియర్ బాగానే ఉన్నారని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మేరీల్యాండ్ మెడికల్ సెంటర్‌ లోని సర్జన్లు తెలిపారు.
అయితే 2022 మార్చి 8న రెండు నెలల్లోనే బెన్నెట్ మృతి చెందాడు.
మూలాలు
వర్గం:క్షీరదాలు వర్గం:పెంపుడు జంతువులు
రాజాం నగరపంచాయతీ
రాజాం నగరపంచాయతీ,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీకాకుళం లోని నగర పంచాయతీ. ఈ నగరపంచాయతీ విజయనగరం లోకసభ నియోజకవర్గం లోని, రాజాం శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధికి చెందింది.పురపాలక సంఘ ప్రధాన కార్యాలయం రాజాం పట్టణంలో ఉంది.
చరిత్ర
ఈ నగరపంచాయతీ 2005 లో ఏర్పాటు చేశారు.20 వార్డులు ఉన్నాయి. దీనికి పురపాలక సంఘం కౌన్సిల్ ఎన్నికలు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు జరుగుతాయి.
భౌగోళికం
రాజాం నగర పంచాయతీ అక్షాంశ రేఖాంశాలు 18.28N 83.40E. . సముద్రమట్టం నుండి ఎత్తు 41 మీటర్లు. (137 అడుగులు)లో ఉంది.రాష్ట్ర రాజధాని అమరావతి 481 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
1666
మూలాలు
*
రాజాం నగరపంచాయతీ
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం రాజం నగర పంచాయతీ జనాభా 42,197, అందులో 20,969 మంది పురుషులు కాగా 21,228 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 4523 మంది ఉన్నారు.రాజాం అక్షరాస్యత రేటు రాష్ట్ర సగటు 67.02% కంటే 73.63% ఎక్కువ. రాజాంలో పురుషుల అక్షరాస్యత 81.33% కాగా స్త్రీల అక్షరాస్యత 66.07% అక్షరాస్యులు ఉన్నారు.ఈ నగర పంచాయతీ పరిధిలో మొత్తం 10,868 ఇళ్లకు పైగా ఉన్నాయి.నీరు,మురుగునీటి వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను అందిస్తుంది.
పౌర పరిపాలన
ఈ నగర పంచాయతీకి కౌన్సిల్ కు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నిక జరుగుతుంది. నగర పంచాయతీ పరిధిలోని జనాభా ప్రాతిపదికననుసరించి స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రకారం దీనిని 20 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజించారు. ప్రతి వార్డుకు, వార్డు కౌన్సిలర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. కౌన్సిల్ బోర్డుకు చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు. వీరు ఎన్నికైననాటినుండి నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పదవిలో కొనసాగుతారు.
కామారెడ్డి మండలం
కామారెడ్డి మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రములోని కామారెడ్డి జిల్లాకు చెందిన మండలం. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం నిజామాబాదు జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం కామారెడ్డి రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 22 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. నిర్జన గ్రామాలు లేవు.మండల కేంద్రం కామారెడ్డి.
మండల గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త నిజామాబాదు జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 బారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం మండల జనాభా మొత్తం:1,26,445 - పురుషులు:62,350 - స్త్రీలు:64,095;అక్షరాస్యత - మొత్తం	65.15% - పురుషులు	77.82% - స్త్రీలు 52.38%
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 128 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 126,445. జనాభాలో పురుషులు 62,350 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 64,095. మండలంలో 29,050 గృహాలున్నాయి.
అగాథా సంగ్మా
అగాథా సంగ్మా (జననం. జూలై 24 1980) భారత దేశంలో 15వ లోక్‌సభకు చెందిన పార్లమెంట్ సభ్యులు. ఈమె మేఘాలయ లోని "తుర" పార్లమెంట్ నియోజకరవర్గం నుండి 2009 పార్లమెంట్ ఎన్నికలలో నేషనలిస్టు కాంగ్రెస్ పార్టీ (ఎన్.సి.పి) నుండి ఎన్నికైనారు. ఈమె అతిపిన్న వయసులో లోక్సభ సభ్యురాలయిన మహిళగా చరిత్ర సృష్టించారు. ఈమె యు.పి.ఎ-2 ప్రభుత్వం లో అతి పిన్నవయస్కురాలైన మంత్రిణిగా యున్నారు.
ప్రారంభ జీవితం
అగాథా సంగ్మా న్యూఢిల్లీ లో మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ అయిన పి.ఎ.సంగ్మా, సొరదిని కె సంగ్మాలకు జన్మించింది. ఆమె మేఘాలయ లోని వెస్ట్ గారో హిల్స్ లో నివాసముంటున్నారు. ఆమె సోదరుడు "కోన్రాడ్ సంగ్మా" మేఘాలయ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ కి ప్రతిపక్ష నాయకునిగా యున్నారు.
విద్య
ఈమె పూణె విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎల్.ఎల్.బి డిగ్రీని పొందారు. ఆ తర్వాత ఆమె ఢిల్లీ హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా చేరారు. ఆమె యు.కె లోని నొట్టింగం విశ్వవిద్యాలయ్ంలో ఎన్విరాన్‌మెంటాల్ మేనేజిమెంట్ లో మాస్టర్స్ డిగ్రీని పొందారు.
కెరీర్
అగాథా సంగ్మా 2008 లో రీ పోలింగ్ లో 14 వ లోక్‌సభకు మొట్టమొదటిసారిగా ఎన్నికైనారు. ఆమె తండ్రి మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ అయిన పి.ఎ.సంగ్మా రాష్ట్ర రాజకీయాలలో చేరేందుకు తన పదవికి రాజీనామా చేయడం ఫలితంగా జరిగిన రీ పోలింగ్ లో ఈమె గెలుపొందారు. ఆ తర్వాత 15 వ లోక్‌సభ ఎన్నికలలో కూడా ఎన్నికై అతి పిన్న వయసు గల పార్లమెంటు సభ్యులుగా యున్నారు. తన 29 వ యేట 15వ లోక సభలో అతిపిన్న వయస్కురాలైన మంత్రిణిగా యున్నారు. ఆమె రూరల్ డెవలప్ మెంట్ శాఖకు మాజీ మంత్రిణి. ఆమె ఆమె పదవిని అక్టోబరు 2012న రాజీనామా చేశారు. అగర్థా సంగ్మా ఒక న్యాయవాది, పర్యావరణవేత్త, ఒక ఔత్సాహిక ఫోటోగ్రాఫర్
ఇతర లింకులు
వర్గం:1980 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:మేఘాలయ వ్యక్తులు వర్గం:మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:మేఘాలయ రాజకీయ నాయకులు
ఇమ్రాన్ హష్మి
ఇమ్రాన్ హష్మి భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటుడు. ఆయన 2003లో ఫుట్​పాత్​ సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి, మూడు ఫిలింఫేర్ అవార్డులను అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1979 జననాలు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటులు
వాంతి
thumb|300px|వాంతి గురించిన 14వ శతాబ్దపు చిత్రలేఖనం. బలవంతంగా జీర్ణకోశంలోని పదార్ధాలు నోరు, అరుదుగా ముక్కు ద్వారా బయటకు రావడాన్ని వాంతి బహువచనం వాంతులు (Vomiting) అంటారు. ఇది ఒక వ్యాధి లక్షణము. కొన్ని ప్రాంతాలవారు దీనినే కక్కు అంటారు.
వాంతులు వివిధ కారణాల వలన కలుగుతాయి. జీర్ణాశయంలోని కారణాలు, తల నొప్పి వంటి కొన్ని మెదడుకు సంబంధించిన బయటి కారణాలు. వాంతి అవుతుందేమో నన్న భయాన్ని వికారం అంటారు. ఎక్కువగా వాంతులవుతున్నప్పుడు వీటిని ఆపడానికి వైద్యం అవసరం. తీవ్రమైన పరిస్థితులలో ద్రవాలను నరం ద్వారా ఎక్కించవలసి వస్తుంది.
భాషా విశేషాలు
తెలుగు మాండలికాలులో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో వాంతిని కక్కు అంటారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
కూర పనస
భారత దేశములో కూర పనస పంట సాగుదల
భారతదేశంలో అరుదైన పండ్లలోకూర కూర పనస ఒకటి, దీనిని పండ్లనే గాక కూరగాయగా కూడా ప్రజలు తమ ఆహరం లో  తీసుకుంటారు. కూర పనస ఉష్ణమండలమంతా పండిస్తారు .ఈ పండు “మొరాసి” “ఆర్టోకార్పస్” యొక్క జాతికి చెందినది. వాణిజ్య పెంపకం భారతదేశంలో పరిమితం అయినప్పటికీ కానీ మన దేశంలో  కేరళ, నైరుతి కొంకణ్ తీరంలో సాగుదల చేస్తారు. వేడి తేమతో కూడిన వాతావరణం లో   బాగా పెరుగుతుంది. ఉష్ణమండల పరిస్థితులు దాని సాగుకు ఉత్తమమైనవి. దీనికి 20 ° C నుండి 33. C ఉష్ణోగ్రతతో 150 సెం.మీ నుండి 250 సెం.మీ వార్షిక వర్షపాతం అవసరం. ఈ చెట్లు మంచి సేంద్రీయ పదార్థాలతో బాగా ఎండిపోయిన లోతైన నేలల్లో పెరుగుతాయి. కూర పనస నాటడం జూన్ నుండి డిసెంబర్. 60x 60 x 60 సెం.మీ పరిమాణంలోని గుంటలను 10 నుండి 12 మీటర్ల దూరంలో తవ్వాలి. ప్రతి చెట్టు వద్ద సేంద్రియ ఎరువులను చెట్టుకు 25 కిలోల చొప్పున వాడవచ్చు. నాటిన వెంటనే నీటిపారుదల కావాలి .నీటిపారుదల నేల తేమను పట్టుకునే సామర్థ్యం  వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది. వేడి వేసవిలో, తరచుగా నీటిపారుదల అవసరం. భారీ వర్షాల విషయంలో, నేల నుండి నీరు చాలా త్వరగా బయటకు వెళ్లే మార్గం ఉండాలి. నేల, సాగు లేదా నాటడం పై ఆధారపడి, ఈ చెట్లు నాటిన 3 నుండి 6 సంవత్సరాలలో పండ్ల మోసే దశకు వస్తాయి. సాధారణంగా, పుష్పగుచ్ఛము ఆవిర్భవించిన 2 నుండి 3 నెలల తర్వాత పండిస్తారు. కొడవలిని ఉపయోగించడం లేదా చేతితో మానవీయంగా పండించడం చేయవచ్చు. కూర పనస చెట్టు 600 నుండి 2000 పండ్లను ఇస్తుంది
ఉపయోగములు
మూలాలు
వర్గం:మోరేసి
భువనగిరి పురపాలకసంఘం
చరిత్ర, ఏర్పాటు
ఈ పట్టణం 1910వ సంవత్సరంలో నగరపాలక సంస్థగా ఏర్పడింది. తదనంతరం 1952 సంవత్సరంలో పురపాలకసంఘంగా ఏర్పడింది.
భౌగోళికం
ఇది 17° N 78° E అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇటీవల ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం రాయగిరి, పగిడిపల్లి, బొమ్మాయిపల్లి గ్రామాలు పురపాలకసంఘంలో విలీనం అయ్యాయి. దీని విస్తీర్ణం 76.537 చదరపు కిలోమీటర్లు ఉంది. రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 48 కిలోమీటర్ల దూరంలో, యాదగిరి లక్ష్మీనరసింహ స్వామి దేవస్థానం నుండి 13 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పురపాలక సంఘం పరిధిలో మొత్తం 12,165 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. పట్టణ పరిధిలో ఉన్న జనాభా మొత్తం 59,844 మంది కాగా, అందులో 30,265 మంది పురుషులు, 29,579 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇది పరిపాలనా పరంగా మునిసిపాలిటీ 5 రెవెన్యూ వార్డులుగా విభజించబడింది.
పౌర పరిపాలన
పురపాలక సంఘం కౌన్సిల్ కు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నిక జరుగుతుంది. పురపాలక సంఘం పరిధిలోని జనాభా ప్రాతిపదికననుసరించి స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రకారం దీనిని 35 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజింపబడింది. ప్రతి వార్డుకు వార్డు కౌన్సిలర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. కౌన్సిల్ బోర్డుకు చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు. 2020 పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల ప్రకారం అన్నబోయిన ఆంజనేయులు చైర్‌పర్సన్‌గా, చింతల కిష్టయ్య వైస్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికైనారు. వీరు ఎన్నికైననాటినుండి నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పదవిలో కొనసాగుతారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా పురపాలక సంఘాలు వర్గం:1952 స్థాపితాలు
పున్నమి చవితి
పున్నమి చవితిని కార్తీక బహుళ చవితి నాడు జరుపుకుంటారు. ఈ పండుగ రోజున చాలా మంది నాగుల చవితి రోజున చేసినట్టే చేస్తారు. దీనిని రెండవ నాగుల చవితి అంటుంటారు. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం కార్తీక పున్నమి (పౌర్ణమి) రోజు నాటికి ఇంటికి వచ్చిన కొత్త కోడళ్ళకు వారి పొలాలను చూపించటానికి వారిని పొలాలకు తీసుకువెళ్ళడం
వర్గం:హిందూ మతము వర్గం:పండుగలు
అంతర్జాతీయ కుటుంబ దినోత్సవం
అంతర్జాతీయ కుంటుబ దినోత్సవం ప్రతి ఏట మే 15న ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిర్వహిస్తారు. నేటికాలంలో సమాజంలో కుటుంబ వ్యవస్థ బలహీనపడుతున్న ఈ నేపథ్యంలో కుటుంబాల విలువలను తెలియజేయడంకోసం ఈ కుటుంబ దినోత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.
ప్రారంభం
గతంలో మాదిరిగా ప్రస్తుతం ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఉండడంలేదు. ఈ పరిణామం వల్ల ఒంటరితనం పెరిగిపోయి వ్యసనాలకు బానిసలు కావడం, పట్టించుకునేవారు లేకపోవడంతో మహిళలపై పనిభారం పెరిగి వారి ఆరోగ్యం దెబ్బతినడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.
కుటుంబ వ్యవస్థ బలహీనమవ్వడం మూలంగా సమాజంలో జరిగే దుష్పరిణామాలు గ్రహించిన ఐక్యరాజ్య సమితి కుటుంబ వ్యవస్థను పటిష్టం చేయడంకోసం 1993, మే 15న అంతర్జాతీయ కుంటుబ దినోత్సవం ప్రారంభించింది.
మూలాలు
వర్గం:దినోత్సవాలు వర్గం:అంతర్జాతీయ దినములు వర్గం:ఉత్సవాలు వర్గం:1992 స్థాపితాలు
దీపికారెడ్డి
దీపికారెడ్డి, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన కూచిపూడి నృత్య కళాకారిణి, నాట్య గరువు, జాతీయ సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత. 50 సంవత్సరాల తన నృత్యజీవితంలో అనేక ప్రదన్శనలు ఇచ్చింది. కల్చరల్ అంబాసిడర్‌గా విదేశాల్లో ప్రదర్శనలు ఇస్తూ అవార్డులు తెచ్చింది. గురువుగా ఔత్సాహిక కళాకారులకు శిక్షణను అందిస్తోంది. 2022, జూలై 25న తెలంగాణ రాష్ట్ర సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్‌ప‌ర్స‌న్‌గా నియమించబడింది.
జననం, విద్య
దీపికారెడ్డి 1965, సెప్టెంబ‌రు 15న తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు లో జ‌న్మించింది. తండ్రి వి.ఆర్‌.రెడ్డి అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌ ఆఫ్‌ ఇండియాగా పనిచేసి పదవీ విరమణ చేశాడు. తల్లి రాధికారెడ్డి కూచిపూడి నృత్యకారిణి, రవీంద్ర భారతి ప్రారంభోత్సవ వేడుకలో ‘చిత్రాంగద’ కూచిపూడి బ్యాలేలో ప్రధాన పాత్ర ధరించింది. దీపికారెడ్డి తాత నూకల రామచంద్రా రెడ్డి స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, నాలుగుసార్లు రాష్ట్ర మంత్రిగా కూడా పనిచేశాడు.
కళారంగం
దీపికారెడ్డి తన 6 ఏళ్ళ వయసులోనే నృత్యరంగప్రవేశం చేసింది. 1976లో రవీంద్రభారతి లో అప్పటి ముఖ్యమంత్రి సమక్షంలో తొలి ప్రదర్శన ఇచ్చింది. ప్రఖ్యాత నాట్యగురువు సుమతీ కౌశల్‌ దగ్గర కొంతకాలంపాటు శిక్షణ తీసుకుంది. వివాహమైన తర్వాత చెన్నై వెళ్ళి వెంపటి చినసత్యం మాస్టారు వద్ద నాట్యకళను అభ్యసించింది. నృత్యరంగంలో రాణించి అక్కినేని నాగేశ్వరరావు చేతులతోనే ‘స్వర్ణకంకణం’ తొడిగించుకున్నది.
నృత్య దర్శకురాలిగా కోవిడ్, ప్రకృతి రక్షతి రక్షితః, రాంగ్, శివ సత్యం, శాంతి జీవనం, జయోస్తు కూచిపూడి, స్త్రీ త్రయం, త్యాగరాజ భక్తి వైభవం, ఆంధ్రము, గృహకల్పం, తెలంగాణ వైభవం, రీతు సంహార, నమస్కార్, షణ్మతం, ఓడ్ టు ఘంటసాల, వందన, స్వాగతంజలి, తేజస, వైద్యో నారాయణో హరిహి, దర్శనీయ హైదరాబాద్, తెలంగాణ సాహితీ సౌరభం, ప్రతిసంధి రామాయణం, రుక్మిణి కృష్ణ వంటి నృత్యరూపాలను రూపొందించి ప్రదర్శించింది. నాట్య ఇళవరసి, నాట్య విశారద, పంచరత్న మహిళా పురస్కారం, కళాతరంగ్, రాష్ట్రీయ వికాస్ శిరోమణి, నాట్య మణి వంటి బిరుదులు కూడా పొందింది.
ఢిల్లీలో ‘ద్రౌపది’ ప్రదర్శన ఇచ్చింది. ఖజురహో, కోణార్క్, హంపీ, చిదంబరం, మహాబలిపురం, ముద్ర, చాళుక్య వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక జాతీయస్థాయి నాట్యోత్సవాల్లో ప్రదర్శనలతోపాటు సాంస్కృతిక రాయబారిగా ప్రభుత్వం తరఫున మాస్కో, ఫ్రాన్స్‌, అమెరికా, దక్షిణ కొరియా, బ్యాంకాక్‌ దేశాల్లో శిష్యులతో కలిసి స్వీయ దర్శకత్వంలో అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
కొవిడ్‌ సమయంలో తన కూతురుతో కలిసి, ఇంట్లోనే రికార్డు చేసి కొద్దిపాటి నిడివితో ‘ట్రైబ్యూట్‌ టు హెల్త్‌ కేర్‌ వర్కర్స్‌’ బ్యాలే చేసింది. ఆ వీడియోను పలువురు ప్రముఖులు సోషల్‌ మీడియాలో షేర్‌ చేయడంతోపాటు, తెలుగు, ఇంగ్లిష్‌ చానల్స్‌ కూడా ప్రసారం చేశాయి. ఒక కాన్ఫరెన్స్‌లో ‘నమస్కార్‌ ఇండియా’ పేరుతో భారతీయ సంప్రదాయ నృత్యరీతులన్నీ ప్రదర్శించింది.
డ్యాన్స్ ఇన్స్టిట్యూట్
కూచిపూడి నృత్యాన్ని తదుపరి తరానికి అందించాలనే ఉద్దేశంతో దీపికారెడ్డి 2000లో దీపాంజలి అనే సంస్థను స్థాపించింది. కేంత్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ సహకారంతో వందలాది మంది విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇస్తోంది. పలువురు విద్యార్థులు తమ ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. దీపికారెడ్డి దగ్గర శిక్షణ పొందిన విద్యార్థులు సిసిఆర్టీ స్కాలర్‌షిప్‌లు, దూరదర్శన్ ద్వారా గ్రేడ్‌లు కూడా పొందారు.
సంగీత నాటక అకాడమీ చైర్‌ప‌ర్స‌న్‌గా గా
కుచిపూడి నాట్య‌కారిణిగా, కొరియోగ్రాఫ‌ర్‌గా కొన‌సాగుతున్న దీపికారెడ్డిని రాష్ట్ర సంగీత‌, నాట‌క అకాడమీ చైర్‌ప‌ర్స‌న్‌గా నియామిస్తూ 2022 జూలై 25న తెలంగాణ ప్రభుత్వం జీవో నెంబరు 165 ద్వారా ఉత్త‌ర్వులు జారీ చేసింది. 2022, ఆగస్టు 4న చైర్‌ప‌ర్స‌న్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించిన దీపికారెడ్డి, రెండేళ్ళపాటు ఈ ప‌ద‌విలో కొన‌సాగనుంది.
దీపికారెడ్డి ఆధ్వర్యంలో 2023 ఏప్రిల్ 6,7,8 తేదీలలో రవీంధ్రభారతి వేదికగా 'యవనిక-2023' పేరుతో మూడు రోజులపాటు నాటకోత్సవం నిర్వహించబడింది.
పురస్కారాలు
నృత్యరంగంలో దీపికారెడ్డి అనేక అవార్డులను అందుకున్నది. వాటిలో కొన్ని:
మూలాలు
వర్గం:1965 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు వర్గం:నృత్యదర్శకులు వర్గం:తెలుగు కళాకారులు వర్గం:సంగీత కళానిధి పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా మహిళా నాట్య కళాకారులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా మహిళా నాట్య గురువులు వర్గం:తెలంగాణ కార్పొరేషన్ చైర్మన్లు
కరకపుట్టు -1 (పాడేరు)
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల పాడేరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కొండమామిడిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొండమామిడిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల అనకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ పాడేరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల అనకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కరకపుట్టులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
కరకపుట్టులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
పసుపు, అల్లం
మంత్రిపాలెం(మొవ్వ మండలం)
{{గ్రామం పేరు లేదు}
మంత్రిపాలెం కృష్ణా జిల్లా మొవ్వ మండలం లోని గ్రామం.
గ్రామ భౌగోళికం
సముద్రమట్టానికి 7 మీ.ఎత్తు
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యం
కూచిపూడి, పామర్రు, నిడుమోలు నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్ట్ఘేషన్: 56 కి.మీ
సమీప గ్రామాలు
మచిలీపట్నం, రేపల్లె, పెడన, గుడివాడ
సమీప మండలాలు
మొవ్వ, ఘంటసాల, గుడ్లవల్లేరు, పామర్రు
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ రుక్మిణీ సత్యభామ సమేత శ్రీ వేణుగోపాల స్వామి వారి ఆలయం బాగా ప్రసిద్ధి పొందింది. 125 సంవత్సరముల సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన ప్రాచీన దేవాలయము. 100 సంవత్సరములు సిమెంట్ విగ్రహముతో పూజలందుకున్న స్వామి వారు 1991 సంవస్త్సరములో === శ్రీ కొండపల్లి రాధాకృష్ణ మూర్తి, ధనలక్ష్మి కుమారి దంపతులచే ప్రాణ ప్రతిష్ట చేయబడింది. శ్రీ కొండపల్లి సత్యన్నారాయణ రావు, కస్తూరి దంపతులచే ధ్వజస్థంభ ప్రతిష్ట జరిగినది. శ్రీ ఉప్పలపాటి శివ రామ కృష్ణ ప్రసాద్, శ్రీ లక్ష్మి దంపతులచే శ్రీ రాజ్య లక్ష్మి అమ్మవారు ప్రతిష్ట జరిగింది. శ్రీ చిగులూరి భాస్కర ప్రసాద్, శ్రీ లక్ష్మి గార్లచే శ్రీ అభయ ఆంజనేయ స్వామి వారి ప్రతిష్ట జరిగింది. శ్రీ మెజక శ్రీరాములు, అన్నపూర్నమ్మ గార్లచే ఉత్సవ మూర్తుల ప్రతిష్ట జరిగింది. శ్రీ తుమ్మల శ్రీనివాసరావు, లక్ష్మి గార్లచే శ్రీ గరుత్మంతుల వారి ప్రతిష్ట జరిగింది. ఈ ప్రతిష్ట మహొత్సవము శ్రీ వేదాంతం అనంత పద్మనభాచార్యులు వారి పర్యవేక్షణ వైఖానస శాస్త్ర ప్రకారము అత్యంత వైభవముగా జరిగినది అప్పటి దేవాలయమునకు శ్రీమతి కొండపల్లి అనసూర్యమ్మ గారు ధర్మకర్థగా వ్యవహరించారు. అప్పటినుండి ప్రతి సంవత్సరం వార్షిక బ్రహ్మొత్సవములు అత్యంత వైభవముగా నిర్వహించబడుచున్నవి.
శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం
మంత్రిపాలెం గ్రామ శివారు, నిడుమోలు లాకు వద్ద ఉన్న ఈ ఆలయం బాగా ప్రసిద్ధిచెందినది. గురుపౌర్ణమి సందర్భంగా ఈ ఆలయంలో 2017,జులై-6వతేదీ గురువారంనాడు, ఆలయంలో విశేషపూజలు నిర్వహించారు. భక్తుల సందర్శనార్థం, ఈ ఆలయంలో బాబావారి భూగర్భ సమాధి 9వ తేదీ ఆదివారం (గురుపౌర్ణమి) వరకు తెరచి ఉంచెదరు. [3]
శ్రీ రేణుకమ్మ తల్లి ఆలయం
ఈ గ్రామంలో, పామర్తివారి ఇలవేల్పు అయిన శ్రీ రేణుకమ్మ తల్లి ఆలయ ప్రతిష్ఠా మహోత్సవాలను 2016,మార్చ్-3వ తేదీ గురువారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. ఈ ఉత్సవాలకు జిల్లా నలుమూలల నుండి పామర్తి  వంశీకులు వేలాదిగా తరలివచ్చారు. ముందుగా గణపతిపూజ, హోమాది కార్యక్రమాలు నిర్వహించి, అనంతరం అమ్మవారి ఆలయ ప్రవేశం, మహానైవేద్యం, నూతన దేవాలయ ప్రతిష్ఠ, పోతురాజు స్వామి గడలను ప్రతిష్ఠించి ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. తరువాత విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నసమారాధన కార్యక్రమం నిర్వహించారు. [2]
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయము, పశుపోషణ, పాల వ్యాపారము, కుల వృత్తులు [రజక, నాయీబ్రాహ్మణ, గౌడ ఇతరములు]==
గ్రామ విశేషాలు
పచ్చని పంట పొలాలు, గ్రామానికి మూడు వైపుల కాలువలు, 2 పెద్ద చెరువులు, పక్షుల కోలాహలము, చల్లని గాలి ==
వెలుపలి లింకులు
[1] ఈనాడు అమరావతి; 2015,సెప్టెంబరు-16; 27వపేజీ. [2] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2016,మార్చ్-4; 1వపేజీ. [3] ఈనాడు అమరావతి/పామర్రు; 2017,జులై-7; 2వపేజీ.
1592
1592 గ్రెగోరియన్‌ కాలెండరు యొక్క మామూలు సంవత్సరము.
పురస్కారాలు
*
గుణగ విజయాదిత్యుడు
thumb|పెదవేగి త్రవ్వకాలలో బయల్పడిన శిల్పాలు. గుణగ విజయాదిత్యుడు సా.శ.849 - 892 మధ్య కాలంలో ఆంధ్ర దేశాన్ని పరిపాలించిన తూర్పు చాళుక్య వంశానికి చెందిన రాజు. వీరినే "వేంగి చాళుక్యులు"ని కూడా అంటారు. ఇతని రాజధాని వేంగి. (ప్రస్తుతం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఏలూరు సమీపంలో ఉన్న పెదవేగి అనే గ్రామం.)
తూర్పు చాళుక్య రాజులలో గుణగ విజయాదిత్యుడు అగ్రగణ్యుడు అనవచ్చును. ఇతను మహా పరాక్రమశాలి. చాళుక్య విజయ ధ్వజాన్ని గంగానది మొదలు కావేరి పర్యంతం వీర విహారం చేయించినవాడు. ఇతని కాలంలో వేంగి బలగౌరవాలు ఇనుమడించినాయి.
పూర్వ రంగం
వేంగిలో చాళుక్య రాజ్య స్థాపన ఆంధ్రచరిత్రలో ఒక నూతన అధ్యాయానికి నాంది. తూర్పు చాళుక్యులనబడే వీరు తీరాంధ్రాన్ని మాత్రమే పాలించారు. వేంగి చాళుక్యులు పశ్చిమ (కన్నడ) ప్రాంతంనుండి దండెత్తి వచ్చినవారు అయినా కాని వీరు ఆంధ్రులకొక వ్యక్తిత్వాన్ని, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని సాధించగలిగారు. "జన్మభూమిశ్చాళుక్యానాం దేశో వేంగితి పశ్రుతః" అని చాటి ప్రజా క్షేమాన్ని కాంక్షించి పాలించారు. నాటివరకు రాజాస్థానాలలో ఆదరణ లేని తెలుగు భాషను ఆదరించి విశేష ప్రచారం తెచ్చిపెట్టారు.అందు చేత తూర్పు చాళుక్యుల చరిత్రయే ఈ యుగంలో ఆంధ్రుల చరిత్ర అనడంలో సందేహానికి తావుండరాదు. శాతవాహనుల కాలంలో సంస్కృతం పండిత భాష, ప్రాకృతం రాజభాష, తెలుగు పామరుల భాష. వేంగి చాళుక్యుల కాలంలోనే తెలుగు పండిత భాషగాను, ప్రజల భాషగాను, రాజభాష గాను మూడు వన్నెల ఔన్నత్యాన్ని సమకూర్చుకొంది. మార్గకవితను సేవించుచుండిన ఆంధ్రులకు తెలుగు కవితను పుట్టించి, తెలుగు నిలిపిన యశము చేకూర్చిన ఘనత చాళుక్య రాజులకు దక్కింది.
సా.శ. 624లో (ఈ సంవత్సరం పై విభిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి) బాదామి చాళుక్య రాజు రెండవ పులకేశి వేంగి రాజ్యాన్ని (ఏలూరు దగ్గర జరిగిన యుద్ధంలో) జయించాడు. అతని తమ్ముడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుడు (624-641) అన్న ఆశీస్సులతో వేంగిని స్వతంత్రరాజ్యంగా పాలించనారంభించాడు. ఇతడు మహావీరుడు. పరిపాలనా దక్షుడు. క్రమంగా తూర్పు చాళుక్యుల రాజ్యం దక్షిణాన నెల్లూరు నుండి ఉత్తరాన శ్రీకాకుళం వరకు విస్తరించింది. తరువాతి మూడు శతాబ్దాలలో వారికి రాష్ట్రకూటులతోను, దక్షిణాన పల్లవులతోను, బోయ నాయకులతోను, చోళులతోను, పరామారులతోను ఎడతెరగని పోరులు జరిగాయి. ఒక దశలో పశ్చిమ చాళుక్య రాజు సత్యాశ్రయుడు తిరిగి చాళుక్య దేశాన్ని ఒక పాలన క్రిందికి తీసికొనిరావాలని ప్రయత్నించాడు కాని అది సాధ్యం కాలేదు.
కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని తరువాత గుణగ విజయాదిత్యుడు, వాళుక్యభీముడు, జటాచోడ భీముడు, రాజరాజ నరేంద్రుడు ముఖ్యమైన వేంగి చాళుక్య రాజులు. అయితే అంతఃకలహాలు, రాష్ట్రకూటులతో యుద్ధాలు వేంగిని విపరీతమైన నష్టాలకు గురిచేశాయి. 772లో రాష్ట్రకూట ధ్రువుడు పంపిన సేనలు వేంగిపై దండెత్తి అప్పటి విష్ణువర్ధనుని ఓడించి సామంతునిగా చేసుకొన్నాడు. దీనితో వేంగి ప్రతిష్ఠ తీవ్రంగా దెబ్బ తింది. తరువాత 12 సంవత్సరాలు వారి మధ్య ఎడతెరిపి లేకుండా పోరులు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. 813లో చాళుక్య రాజు రెండవ విజయాదిత్యుడు రాష్ట్రకూటులనోడించి తిరిగి వేంగి సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. వేంగి ప్రాభవాన్ని పునరుద్ధరించాడు. ఇతడు 108 యుద్ధాలు చేసి రాష్ట్రకూటులను పారద్రోలినట్లు శాసనాలు చెబుతున్నాయి.
తరువాతి రాజులలో గుణగ విజయాదిత్యుడు (848-891) తూర్పు చాళుక్యులలో అగ్రగణ్యుడు. ఒక యుద్ధంలో రాష్ట్రకూట రాజు (రట్టేశుని) చేత ఓడిపోయాడు. తరువాతి యుద్ధంలో వారిని ఓడించి, వారి రాజ్యాలలో వీరవిహారం చేసి తూర్పు చాళుక్యులు పొందిన పరాభవాలకు ప్రతీకారం చేయడమే కాక దక్షిణాపథంపై అధిపత్యం సాధించాడు.
గుణగ విజయాదిత్యుని వంశ క్రమం
కలివిష్ణువు కుమారుడు "మూడవ విజయాదిత్యుడు". ఇతనినే "గుణగ విజయాదిత్యుడు" అని వ్యవహరిస్తారు. "గుణకనెల్ల" అనగా "గుణాలచే అందమైనవాడు" అని అర్ధం. ఇతడు తూర్పు చాళుక్యులలో అగ్రగణ్యుడు అనవచ్చును.