cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కల్నల్ సాండర్స్
1906-1930: వివిధ ఉద్యోగాలు
1909 లో, సాండర్స్ నార్ఫోక్ అండ్ వెస్ట్రన్ రైల్వేలో శ్రామికునిగా పనిచేసాడు. రైలుమార్గ నిర్మాణంలో పనిచేస్తున్నప్పుడు, అతను అలబామాలోని జాస్పర్‌కు చెందిన జోసెఫిన్ కింగ్‌ను కలిశాడు. కొంతకాలం తర్వాత వారు వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి హార్లాండ్ జూనియర్ అనే కుమారుడు కలిగాడు. కానీ 1932లో టాన్సిల్స్ సోకి మరణించాడు. సాండర్స్ కు మార్గరెట్ సాండర్స్, మిల్డ్రెడ్ సాండర్స్ రగ్గల్స్ అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. అప్పుడు అతను ఇల్లినాయిస్ సెంట్రల్ రైల్‌రోడ్‌లో ఫైర్‌మెన్‌గా పని చేసేవాడు. అతను తన కుటుంబంతో టేనస్సీలోని జాక్సన్‌కు వెళ్లాడు. రాత్రి పాఠశాలలో సాండర్స్ లా సల్లే ఎక్స్‌టెన్షన్ విశ్వవిద్యాలయం ద్వారా కరస్పాండెన్స్ ద్వారా న్యాయశాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు. సహోద్యోగితో గొడవపడినందువల్ల సాండర్స్ ఇల్లినాయిస్‌లో ఉద్యోగాన్ని కోల్పోయాడు. అతను తన పిల్లలను సరిగా పోషించలేకపోయాడు. సాండర్స్ రాక్ ఐలాండ్ రైల్‌రోడ్లో పని చేయడానికి వెళ్ళగా, అతని భార్య జోసెఫిన్, పిల్లలు ఆమె తల్లిదండ్రులతో కలిసి జీవించడానికి అతనిని వదిలి వెళ్లారు. భార్యా పిల్లలు ఆయనను వదిలి వెళ్లిపోయిన తరువాత అతను సాండర్స్ లిటిల్ రాక్‌లో న్యాయశాస్త్రం ప్రాక్టీసు ప్రారంభించాడు. అతను మూడు సంవత్సరాలు పనిచేసి, అతని కుటుంబం అతనితో కలిసి ఉండటానికి తగినంత డబ్బు సంపాదించాడు. కానీ తన సొంత కక్షిదారుడితో కోర్టు గదిలో ఘర్షణ పడినందున అతని న్యాయవాద వృత్తి జీవితం ముగిసింది. అతను జీవితంలో చాలా నిరాశ చెందాడు.
ఆ తరువాత, సాండర్స్ తన తల్లితో హెన్రీవిల్లేకి తిరిగి వెళ్లి, పెన్సిల్వేనియా రైల్‌రోడ్‌లో కూలీగా పనిలో చేరాడు. 1916 లో ఈ కుటుంబం జెఫెర్సన్‌విల్లేకు వెళ్లింది. అక్కడ సాండర్స్ ప్రుడెన్షియల్ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీకి జీవిత బీమాను విక్రయించే ఉద్యోగం పొందాడు. చివరికి అవిధేయత వలన ఆ ఉద్యోగం నుంచి తొలగించబడ్డాడు. అతను లూయిస్ విల్లెకు వెళ్లి న్యూజెర్సీ మ్యూచువల్ బెనిఫిట్ లైఫ్లో సేల్స్‌మన్ ఉద్యోగం పొందాడు.
మిచెలిన్ టైర్ కంపెనీకి సేల్స్ మాన్ గా పనిచేయడానికి సాండర్స్ కెంటుకీలోని వించెస్టర్ కు వెళ్ళాడు. 1924 లో మిచెలిన్ టైర్ కంపెనీ న్యూజెర్సీలోని తయారీ కర్మాగారాన్ని మూసివేసినప్పుడు అతను ఉద్యోగం కోల్పోయాడు. 1924 లో అనుకోకుండా, అతను స్టాండర్డ్ ఆయిల్ ఆఫ్ కెంటుకీ జనరల్ మేనేజర్‌ను కలిశాడు. అతను నికోలస్విల్లేలో ఒక సర్వీసు స్టేషనును నడపమని కోరాడు. 1930 లో, ఆర్థిక మాంద్యం ఫలితంగా స్టేషన్ మూసివేయబడింది.
చిన్ననాటి నుంచి అనేక పర్యాయాలు జీవితమనే యుద్ధంలో ఓడిపోతూనే ఉన్నాడు. కుడి|thumb| కెంటకీలోని కార్బిన్ వద్ద తన కేఫ్‌లో పనిచేస్తున్న సాండర్స్, c. 1930దశకం 1930 లో, షెల్ ఆయిల్ కంపెనీ సాంటెర్స్‌కు కెంటకీలోని నార్త్ కార్బిన్‌లో ఒక సర్వీసు స్టేషన్‌ను అద్దెలేకుండా ఉచితంగా ఇచ్చింది. దీనికి బదులుగా కంపెనీకి అమ్మకాలలో కొంత శాతం చెల్లించాలని సూచించింది. సాండర్స్ కోడిమాంసపు వంటకాలు, స్థానిక మాంసం వంటకాలు, వండిన మాంసముముక్కలు వంటి ఇతర భోజన పదార్థాలను అందించడం ప్రారంభించాడు. ప్రారంభంలో అతను రెస్టారెంట్ తెరవడానికి ముందు తన ప్రక్కనే ఉన్న గదిలో ఖాతాదారులకు వడ్డించేవాడు. ఈ కాలంలోనే, సాండర్స్ తన స్టేషన్‌కు ట్రాఫిక్‌ను నిర్దేశించే గుర్తును తిరిగి పెయింట్ చేయడంపై మాట్ స్టీవర్ట్ అనే స్థానిక పోటీదారుడిచే కాల్పులకు గురయ్యాడు. సాండర్స్ పోటీని తొలగించుకునేందుకు, సాండర్స్ తో ఉన్న షెల్ ఉద్యోగిని స్టీవర్ట్ హత్య చేసాడు. 1935 లో కెంటుకీ గవర్నర్ రూబీ లాఫూన్ సాండర్స్ ను కెంటుకీ కల్నల్ గా నియమించాడు. అతనికి స్థానిక ప్రజాదరణ పెరిగింది. 1939 లో, వంట విమర్శకుడు డంకన్ హైన్స్ సాండర్స్ రెస్టారెంట్‌ను సందర్శించి, యు.ఎస్ అంతటా రెస్టారెంట్లకు అతని గైడ్ అయిన అడ్వెంచర్స్ ఇన్ గుడ్ ఈటింగ్‌లో చేర్చాడు. నమోదు వివరాలు చదవండి:
"Corbin, KY. Sanders Court and Café 41 — Jct. with 25, 25 E. ½ Mi. N. of Corbin. క్రిస్టమస్ తప్పించి సంవత్సరం పొడుగునా తెరచివుంటుంది కుంబర్లాండ్ ఫాల్స్ కు, గ్రేట్ స్మోకీస్ కు  వెళ్లేదారిలో  ఆగటానికి మంచి స్థలం. 24 గంటల సేవ, వేడి స్టీకులు, వేయించిన కోడిమాంసం, దేశవాళీ పందిమాంసం, వేడి బిస్కట్లు.  L 50¢ నుండి $1; D., 60¢ నుండి $1"
1939 జూలై లో, సాండర్స్ నార్త్ కరోలినాలోని అషేవిల్లేలో ఒక గృహాన్ని కొనుక్కున్నాడు. అతని నార్త్ కార్బిన్ రెస్టారెంట్, గృహం 1939 నవంబరులో జరిగిన అగ్నిప్రమాదంలో ధ్వంసమయ్యాయి. సాండర్స్ దీనిని 140 కూర్చొనగలిగే అల్పాహార శాలగా గృహంగా పునర్నిర్మించాడు. 1940 జూలై నాటికి, శాండర్స్ కోడిమాంసంను పెనంపై వేయించే కన్నా ఫ్రెషర్ పెనంపై వేయించి వేగంగా వండి తన " రహస్య వంటపద్ధతి " పై తుది నిర్ణయం చేసాడు. 1941 డిసెంబరులో యునైటెడ్ స్టేట్స్ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, గ్యాస్ వాడకం నియంత్రించబడింది. పర్యాటక రంగం నష్టపోవడంతో సాండర్స్ తన అషేవిల్లే మోటెల్‌ను మూసివేయవలసి వచ్చింది. అతను 1942 చివరి భాగం వరకు సీటెల్‌లో పర్యవేక్షకుడిగా పనిచేశాడు. తరువాత అతను టేనస్సీలోని ఆర్డినెన్స్ వర్క్స్‌లో ప్రభుత్వానికి ఫలహారశాలలను నడిపాడు. తరువాత టేనస్సీలోని ఓక్ రిడ్జ్‌లో సహాయక ఫలహారశాల మేనేజర్‌గా ఉద్యోగం పొందాడు.
అతను తన ఉంపుడుగత్తె క్లాడియా లిడింగ్టన్-ప్రైస్‌ను నార్త్ కార్బిన్ రెస్టారెంట్, మోటెల్‌కు మేనేజర్‌గా నియమించాడు. 1942 లో, అతను అషేవిల్లే వ్యాపారాన్ని విక్రయించాడు. 1947 లో అతను తన భార్య జోసెఫిన్‌తో విడాకులు తీసుకున్నాడు. సాండర్స్ 1949 లో అతను చాలాకాలంగా కోరుకున్న క్లాడియాను వివాహం చేసుకున్నాడు. సాండర్స్ ను అతని స్నేహితుడు గవర్నర్ లారెన్స్ వెథర్బీ 1950 లో కెంటుకీ కల్నల్ గా "తిరిగి నియమించాడు".
1952-1980: కెంటుకీ ఫ్రైడ్ చికెన్
ఎడమ|thumb| ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి కెఎఫ్సి(KFC), ఉటాలోని సౌత్ సాల్ట్ లేక్‌లో ఉంది 1952 లో, సాండర్స్ తన రహస్య వంటకం "కెంటుకీ ఫ్రైడ్ చికెన్"(KFC)ను మొదటిసారి ఉటాలోని సౌత్ సాల్ట్ లేక్ కు చెందిన పీట్ హర్మాన్ కు నియమించాడు. పీట్ హర్మాన్ ఆ నగరంలోని అతిపెద్ద ఉపాహారశాలలో ఒకదానికి నిర్వాహకుడు. ఉత్పత్తిని అమ్మిన మొదటి సంవత్సరంలో అమ్మకాలు మూడు రెట్లు పెరిగి, వేయించిన కోడిమాంసం అమ్మకాలలో 75% పెరుగుదల వచ్చింది. హర్మాన్ అతని ఉపాహారశాల పోటీదారుల నుండి భిన్నంగా ఉండేందుకు మార్గంగా వేయించిన చికెన్‌ను అందించేవాడు. హర్మాన్ చేత నియమించబడిన సంకేత చిత్రకారుడు డాన్ ఆండర్సన్ దానికి కెంటుకీ ఫ్రైడ్ చికెన్ అనే పేరు పెట్టాడు. హర్మాన్ విజయం తరువాత, అనేక ఇతర ఉపాహారశాలల యజమానులు ఈ భావనను వాడుకున్నారు. ప్రతి కోడిమాంసపు ముక్కకు సాండర్స్ కు $0.04 చెల్లించారు. [4]
తన పనిలో గెలిచిన ఆత్మవిశ్వాసంతో 120 దేశాల్లో 20 వేలకు పైగా రెస్టారెంట్లను స్థాపించాడు. అమెరికాలోనే తిరుగులేని వ్యక్తిగా రూపొందాడు. ఓటమి గెలుపునకు మొదటి మెట్టు అని సాండర్స్‌ నిరూపించాడు.
తన నార్త్ కార్బిన్ రెస్టారెంట్ నిరవధికంగా విజయవంతమవుతుందని సాండర్స్ నమ్మాడు, కాని కొత్తగా అంతర రాష్ట్ర రహదాని నిర్మించిన కారణంగా కస్టమర్ల రద్దీ తగ్గినందున తన 65 ఏళ్ళ వయసులో దీనిని నష్టానికే విక్రయించాడు. తన పొదుపు, సామాజిక భద్రతా పథకం వల్ల ప్రభుత్వం నుండి వచ్చిన పెన్షన్ నెలకు $ 105 మాత్రమే అతని వద్ద మిగిలి ఉంది. జీవితమంతా ఎన్నో కష్టాలు, కనీసం చివర్లోనైనా సుఖంగా గడుపుతామంటే నెల నెలా వచ్చే ఈ పెన్షన్ తోనే జీవితం సాగించాలి. తనకంటూ తాను చేసుకున్నది, సాధించింది ఏమీ లేదు. మనసు నిండా ఇదే భాధ. దీనితో అతను 65 సంవత్సరాల వయస్సులో జీవితంపై విరక్తితో మరణించాలనుకున్నాడు. ఆఖరికి ఆత్మహత్యాయత్నంలో కూడా ఆయన ఓడిపోయాడు. ఒక రోజు పార్క్‌లో ఒక చెట్టుకింద కూర్చుని తన జీవితంపై సమీక్ష నిర్వహించాడు. తాను జీవితంలో ఓటమి పాలవడానికి కారణాలను అన్వేషించాడు. పరిశోధించాడు. సుదీర్ఘంగా ఆలోచించాడు. ప్రపంచంలో ఎవరూ చేయలేని పనిని చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. మనిషికి ప్రాథమిక అవసరమైన ఆహారం విషయంలో అనేక పరిశోధనలు చేశాడు. చివరకు విజయం సాధించాడు.11 రకాల మసాలా దినుసులతో కూడిన మంచి చికెన్ వంటకాన్ను తయారుచేసాడు. చికెన్‌ వంటకంతో ఒక రెస్టారెంట్‌ ప్రారంభించాడు. అది అనతికాలంలోనే ప్రజల ఆదరణ పొందింది.
సాండర్స్ తన కోడిమాంసపు భావనను గొలుసుకట్టు ద్వారా విస్తరించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తగిన ఉపాహరశాలల కోసం యు.ఎస్‌లో పర్యటించాడు. ఉత్తర కోర్బిన్ సైట్ మూసివేసిన తరువాత 1959 లో సాండర్స్, క్లాడియా కలసి షెర్బేవిల్లే వద్ద కొత్త ఉపాహారశాల, సంస్థ ప్రధాన కార్యాలయం ప్రారంభించారు. తరచుగా తన కారు వెనుక సీటులో నిద్రిస్తూ సాండర్స్ అనేక ఉపాహారశాలలను సందర్శించాడు. అన్నింటిలో తాను చేసిన రెసిపీని వండి చూపించాడు. [4] వారు తమకు ఈ వంటకం నచ్చలేదని తెలిపారు. అయినా అతను బాధపడలేదు. మొత్తం అమెరికా అంతటా తిరుగుతూ అమెరికా అంతటా ఉన్న ఉపాహారశాలలలో తన వంటకాన్ని వండి చూపించాడు. అలా 1009 మంది తాను చేసిన కోడిమాంసంను వ్యతిరేకించారు. అయినా అతను పట్టు వదల్లేదు. చివరికి ఒక వ్యక్తి దీనిని తన రెస్టారెంటులో అమ్మడానికి ఒప్పుకున్నాడు. అమ్ముడైన ప్రతీ చికెన్ ముక్కకు 0.04 డాలర్లు ఇవ్వడానికి ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు.
గొలుసుకట్టు విధానం చాలా విజయవంతమైంది. అంతర్జాతీయంగా విస్తరించిన మొట్టమొదటి ఫాస్ట్ ఫుడ్ శ్రేణిలో కెఎఫ్సి ఒకటిగా నిలిచింది. కెనడా, యుకె, మెక్సికో, జమైకాలో 1960 ల మధ్యలో ఉపాహారశాలలను ప్రారంభించింది. సాండర్స్ 1962 లో తన వత్తిడి వంటసామాగ్రిలో వేయించి వండే కోడిమాంసం (ప్రెజర్ ఫ్రైయింగ్ చికెన్) పద్ధతికి పేటెంట్ పొందాడు. 1963 లో "ఇట్స్ ఫింగర్ లికిన్ 'గుడ్' " అనే పదబంధాన్ని వ్యాపార చిహ్నంగా నమోదు చేశాడు.
600 కి పైగా స్థానాలకు కంపెనీ వేగంగా విస్తరించడం వృద్ధాప్యంలో ఉన్న సాండర్స్‌కు వాటిని నిర్వహించడం అధిక భారంగా మారింది. 1964 లో, అప్పటి 73 సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను కెంటకీ ఫ్రైడ్ చికెన్ కార్పొరేషన్‌ను 2 మిలియన్ల (ఈ రోజు 16.5 మిలియన్లకు) అమెరికన్ డాలర్లకు 29 ఏళ్ల న్యాయవాది, భవిష్యత్ గవర్నర్ జాన్ వై. బ్రౌన్ జూనియర్ నేతృత్వంలోని కెంటుకీ వ్యాపారవేత్తల భాగస్వామ్యానికి విక్రయించాడు. బోర్డు మెంబర్లలో ఒకనిగా ఉంటూ సంవత్సరానికి 75 వేల డాలర్లు ఇవ్వాలని ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. కంపెనీ అమ్మివేసిన తరువాత కూడా అతను కె.ఎఫ్.సి రెస్టారెంట్లన్నిటికి తిరుగుతూ వారు సరిగా వండుతున్నారో లేదో పరీక్షించేవాడు. ఒక వేళ ఏవైనా లోపాలుంటే ఒప్పుకొనేవాడు కాదు.
1965 లో, సాండర్స్ తన కెనడియన్ గొలుసుకట్టు ఉపాహారశాలలను పర్యవేక్షించడానికి అంటారియోలోని మిస్సిసాగాకు వెళ్లాడు. కెనడాలో, యుఎస్‌లో గొలుసుకట్టు ఉపాహారశాలలనుండి రుసుములను సేకరించడం కొనసాగించాడు. సాండర్స్ 1965 నుండి 1980 వరకు మిస్సిసాగాలోని లేక్‌వ్యూ ప్రాంతంలోని 1337 మెల్టన్ డ్రైవ్ వద్ద ఒక బంగ్లాను కొనుగోలు చేసి అందులో నివసించాడు. 1970 సెప్టెంబరులో అతను, అతని భార్య జోర్డాన్ నదిలో బాప్తిస్మం తీసుకున్నారు. అతను బిల్లీ గ్రాహం, జెర్రీ ఫాల్వెల్ లతో స్నేహం చేశాడు.
సాండర్స్ తన కంపెనీ అమ్మిన తరువాత కంపెనీవ్యాపార రాయబారిగా ఉండి, సంస్థ తరపున సంవత్సరానికి 200,000 మైళ్ళు ప్రయాణించి, అనేక టీవీ వాణిజ్య ప్రకటనలు, ప్రదర్శనలను చిత్రీకరించాడు.
భారతదేశంలో కెఎఫ్సి
1990 దశకంలో భారతదేశం తొలిగా బెంగుళూరు కెఎఫ్సి ఉపాహారశాల తెరవబడింది. తరువాత చిన్న పట్టణాలలో కూడా ఇటువంటి ఉపాహరశాలలు తెరవబడ్డాయి.
ప్రజా గుర్తింపు
1950 లో గవర్నర్ లారెన్స్ వెథర్బీ చేత కెంటుకీ కల్నల్‌గా తిరిగి నియమించబడిన తరువాత, సాండర్స్ వస్త్ర ధారణను మార్చాడు. ఒక గోటీ (మేక గడ్డం వంటి గడ్డం) ను పెంచుకున్నాడు. నల్ల ఫ్రాక్ కోటు (తరువాత తెల్లటి సూట్‌కు మారడం), స్ట్రింగ్ టై ధరించి, తనను తాను "కల్నల్" అని పేర్కొన్నాడు. "
మరణం
1980 జూన్ లో సాండర్స్ తీవ్రమైన లుకేమియాతో బాధపడ్డాడు. అతను 1980 డిసెంబరు 16 న 90 సంవత్సరాల వయసులో న్యుమోనియాతో కెంటుకీలోని లూయిస్విల్లేలోని యూదు ఆసుపత్రిలో మరణించాడు. సాండర్స్ అతని మరణానికి ఒక నెల ముందు చురుకుగా ఉండి, తన తెల్లని సూట్‌లో జనాలకు కనిపించాడు. దక్షిణ బాప్టిస్ట్ థియోలాజికల్ సెమినరీ చాపెల్ లో అంతిమ సంస్కారాల సేవకు 1,000 మంది కంటేఎక్కువగా హాజరయ్యారు. ఆ తరువాత కెంటుకీ రాజధాని ఫ్రాంక్పోర్ట్ లో ప్రజాసందర్శనార్ధం వుంచారు. ఆతరువాత లూయిస్ విల్లెలోని కేవ్ హిల్ శ్మశానవాటికలో అతని శరీరం వైట్ సూట్, బ్లాక్ వెస్ట్రన్ స్ట్రింగ్ టై వస్త్రధారణలో ఖననం చేయబడింది.
స్మారకం
సాండర్స్ మరణించే సమయానికి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 48 దేశాలలో 6,000 కెఎఫ్సి అవుట్‌లెట్‌లు ఉన్నాయని, సంవత్సరానికి 2 బిలియన్ డాలర్లు అమ్మకాలు జరిగేవని అంచానా వేయబడింది.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:1980 మరణాలు వర్గం:1890 జననాలు వర్గం:అమెరికా వ్యాపారవేత్తలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
స్వామి ప్రసాద్ మౌర్య
స్వామి ప్రసాద్‌ మౌర్య ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభకు ఐదుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా, నాలుగు సార్లు రాష్ట్ర మంత్రిగా పని చేశాడు. స్వామి ప్రసాద్‌ మౌర్య జనతాదళ్‌తో రాజకీయ ప్రస్థానం ప్రారంభించి ఆ తర్వాత బహుజన్ సమాజ్ పార్టీలో చేరి 2007 ఎన్నికల్లో యాదవేతర ఓబీసీలను ఏకతాటిపైకి తీసుకొచ్చి మాయవతి గెలుపులో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఆయన మాయావతి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో మౌర్య, మాయావతి మాత్రమే మీడియాతో మాట్లాడేవారు. అనంతరం జరిగిన పరిణామాల వల్ల ఆయన మాయవతితో విభేదించి భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరాడు. ఆయన 2017లో ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి యోగి ఆదిత్యనాథ్ మంత్రివర్గంలో పని చేసి 11 జనవరి 2022లో బీజేపీ పార్టీకి రాజీనామా చేసి, 14 జనవరి 2022న సమాజ్‌వాదీ పార్టీలో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:1954 జననాలు వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ రాజకీయనాయకులు
జైసల్మేర్
జైసల్మేర్, దీనికి "ది గోల్డెన్ సిటీ" అనే మారుపేరు ఉంది.ఇది భారతదేశం, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని ఒక నగరం. జైసల్మేర్ జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం. ఇది రాష్ట్ర రాజధాని జైపూర్ కు పశ్చిమాన 575 కి.మీ. (357 మైళ్లు) దూరంలో ఉంది. ఈ పట్టణం పసుపు రంగుగల ఇసుకరాయి శిఖరంపై ఉంది. పురాతన జైసల్మేర్ కోట ఈ శిఖరం నిర్మించబడింది.ఈ కోటలో రాజభవనం, అనేక అలంకరించబడిన జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి.కోట దిగువన పట్టణంలో అనేక ఇళ్ళు, దేవాలయాలు చక్కగా చెక్కబడిన ఇసుకరాయితో నిర్మించబడ్డాయి.ఈ పట్టణం థార్ ఎడారి నడిబొడ్డున ఉంది.జైసల్మేర్ ఒకప్పుడు జైసల్మేర్ రాజ్యానికి రాజధాని.
పేరు మూలం
భట్టి పాలకుడు రావల్ జైసల్ పేరు మీద జైసల్మేర్ పేరు పెట్టిన ఈనగరం 1156 లో స్థాపించబడింది. జైసల్మేర్ అంటే జైసల్ కొండ కోట అనే భావాన్ని తెలుపుతుంది. జైసల్మేర్‌ను కొన్నిసార్లు "భారతదేశ బంగారు నగరం" అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే కోట, దిగువన ఉన్న పట్టణం రెండింటి వాస్తుశిల్పం అంతటా ఉపయోగించిన పసుపురంగుతో ఉన్న ఇసుకరాయి రెండూ ఒక నిర్దిష్ట బంగారు-పసుపు కాంతితో నింపుతుంది.
స్థానం
రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో ఇది అతిపెద్ద జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రస్థానం. దేశంలోని ప్రాదేశిక ప్రాంతాల వారీగా 3 వ అతిపెద్ద పట్టణం. పశ్చిమ నైరుతిలో పాకిస్తాన్ సరిహద్దును తాకింది. జైసల్మేర్ జిల్లాకు అనుసంధానించబడిన అంతర్జాతీయ సరిహద్దు పొడవు 464 కి.మీ (288 మైళ్లు) నిడివి ఉంది. ఇది జాతీయ రాజధాని ఢిల్లీ నుండి 790 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
భౌగోళికం, వాతావరణం
జైసల్మేర్,శుష్క ఎడారి ప్రాంతం.ఉష్ణోగ్రత పరంగా విపరీతమైన వేడి వాతావరణం ఉంటుంది. వేసవికాలానికి, శీతాకాలానికి ఉష్ణోగ్రత పగటి నుండి రాత్రి వరకు చాలా తేడా ఉంటుంది. thumb|జైసల్మేర్ బడా బాగ్, గాలి యంత్రాల పొలాలు.|220x220px
జైసల్మేర్‌లో పర్యాటకం ఒక ప్రధాన పరిశ్రమ.భారత ప్రభుత్వం 1955–56లో జైసల్మేర్ ప్రాంతంలో చమురు కోసం విభాగ అన్వేషణను ప్రారంభించింది. భారత చమురు సంస్థ 1988లో జైసల్మేర్ ప్రాంతంలో సహజ వాయువును కనుగొంది.
జైసల్మేర్ నుండి ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు సంగీతకారులు,నృత్యకారులు ప్రధాన సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు పర్యటిస్తారు.మంగనియార్ సంగీతకారులు రాణీ హరీష్, నృత్యాలు,ఎడారి డ్రాగ్ రాణి అనే కార్యక్రమాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యటించి నిర్వహిస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇక్కడి కళాకారులు కొన్ని అంతర్జాతీయ సినిమాల్లో నటించారు.
జైసల్మేర్ ప్రాంతానికి చెందిన అడవి ఒంటెల నుండి తయారు చేయబడిన తోలు, వార్తాహరుల సంచులకు ప్రధాన వనరుగా ఉపయోగిస్తారు.
రవాణా
రాజస్థాన్ రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులు,ఇతర, స్వంత బస్సు యజమానులు అందించే బస్సుల ద్వారా జైసల్మేర్ నుండి రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు అనుసంధానించబడి ఉంది.
జైసల్మేర్‌కు ఆగ్నేయంగా 17 కిలోమీటర్ల దూరంలో జైసల్మేర్ విమానాశ్రయం ఉంది.విమానాలు ముంబై, ఢిల్లీ, జైపూర్, అహ్మదాబాద్, సూరత్, జోధ్పూర్ లకు సేవలు అందిస్తున్నాయి.
జైసల్మేర్, జైపూర్ మధ్య జైసల్మేర్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి రోజువారీ రైళ్లు నడుస్తాయి.దీని ద్వారా ఢిల్లీ,భారతదేశం అంతటా ఇతర నగరాలకు అనుసంధానించబడి ఉంది.ఈ స్టేషన్ నార్త్ వెస్ట్రన్ రైల్వే (ఎన్‌డబ్ల్యుఆర్) లోని జోధ్పూర్ (జెయు) విభాగం పరిధిలోకి వస్తుంది.అదనంగా ప్యాలెస్ ఆన్ వీల్స్ అని పిలువబడే లగ్జరీ టూరిస్ట్ రైలు ఉంది.ఇది జైసల్మేర్‌తో సహా రాజస్థాన్‌లోని అన్ని ప్రధాన పర్యాటక ప్రదేశాలను కలుపుతుంది.
జైసల్మేర్ కోట
center|thumb|450x450px| రాజస్థాన్‌లోని జైసల్మేర్ కోట. 1156 లో భాటి రాజ్‌పుత్ పాలకుడు జైసల్ నిర్మించిన, జైసల్మేర్ కోట, మేరు కొండపై ఉంది. త్రికూట్ గఢ్ అని పేరు పెట్టబడింది. ఇది అనేక యుద్ధాలకు వేదిక. దీని భారీ ఇసుకరాయి గోడలు పగటిపూట ఒక సింహం రంగుగా గానూ, సూర్యుడు అస్తమించేటప్పుడు తేనెరంగుతో మాయా బంగారంగా కనపడుతుంది.భారతీయ చిత్ర దర్శకుడు సత్యజిత్ రే ఒక డిటెక్టివ్ నవల రాశాడు. తరువాత దీనిని ఈ కోటపై ఆధారపడిన సోనార్ కెల్లా (ది గోల్డెన్ ఫోర్ట్రెస్) చిత్రంగా మార్చారు. నగర జనాభాలో నాలుగింట ఒక వంతు ఇప్పటికీ కోట లోపల నివసిస్తున్నారు.కోట లోపల రాజ్ మహల్ (రాయల్ ప్యాలెస్), జైన దేవాలయాలు, లక్ష్మీనాథ్ ఆలయం ప్రధాన ఆకర్షణలు.
జైసల్మేర్ జైన వారసత్వం
thumb|కుల్ధారాలో ఇళ్ల అవశేషాలు - రాజస్థాన్ ఎడారి గ్రామం జైసల్మేర్ నగరం దాని జైన సమాజంతో సుసంపన్నమైంది. ఇది నగరాన్ని ముఖ్యంగా 16 వ తీర్థంకరుడు, శాంతినాథ్, పార్శ్వనాథ్లోని 23 వ తీర్థంకరులకు అంకితం చేసిన అందమైన దేవాలయాలతో అలంకరించింది,
12-15 వ శతాబ్దాలలో నిర్మించిన జైసల్మేర్ కోటలో మొత్తం ఏడు జైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ దేవాలయాలలో ''పరస్వనాథ్ ఆలయం అతి పెద్దది. చంద్రప్రభు ఆలయం, రిషబ్‌దేవ్ ఆలయం, శితల్‌నాథ్ ఆలయం, కుంతునాథ్ ఆలయం, శాంతినాథ్ ఆలయాలు మిగిలినవి.'' మధ్యయుగంలో ప్రధానంగా ఉండే కళ, వాస్తుశిల్పం మొదలగు సున్నితమైన పనులకు పేరుగాంచిన ఈ దేవాలయాలు పసుపు రంగుగల ఇసుకరాయితో నిర్మించబడ్డాయి.వాటిపై క్లిష్టమైన శిల్పకళతో చెక్కబడినవి జైసల్మేర్ భారతదేశంలోని పురాతన గ్రంథాలయాలను కలిగి ఉంది.వీటిలో జైన సంప్రదాయానికి చెందిన అరుదైన చేతివ్రాత గ్రంథాలు, ఇతర కళాఖండాలు అనేకం ఉన్నాయి. జైసల్మేర్ చుట్టూ లోధ్రువా (లోదర్వ), అమర్‌సాగర్, బ్రహ్మసర్ పోఖ్రాన్ వంటి అనేక పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి.
ఎడారి పండుగ
రాజస్థాన్ ప్రజలు అత్యంత ఇష్టంగా ఎదురుచూసే జైసల్మేర్ ఎడారి ఉత్సవం ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక, రంగుల కార్యక్రమం. ఒంటె రేసులు, టర్బన్-టైయింగ్, మిస్టర్ ఎడారి పోటీలు నిర్వహించబడతాయి.ఇది ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి నెలలో జరుగుతుంది.ఈ ఉత్సవంలో రాజస్థానీ జానపద పాటల,నృత్య కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.జైసల్మేర్ ఎడారి పండుగ వేడుకల్లో మరికొన్ని ప్రధాన ఆకర్షణలు గైర్,ఫైర్ డాన్సర్లు,కల్బెలియా నృత్యాలు వంటి ప్రదర్శనలు.ఈ ఉత్సవం విదేశీ పర్యాటకులకు చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:జైసల్మేర్ జిల్లా వర్గం:రాజస్థాన్ వర్గం:జైసల్మేర్ జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు
శ్రుతి శర్మ
శ్రుతి శర్మ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె మోడల్‌గా కెరీర్‌ ప్రారంభించి, 2018లో ‘ఇండియాస్‌ నెక్ట్స్‌ సూపర్‌స్టార్స్‌’ రియాలిటీ షోతో ద్వారా టెలివిజన్ రంగంలోకి, 2019 లో ఏజెంట్‌ సాయి శ్రీనివాస ఆత్రేయ సినిమా ద్వారా సినీ రంగంలోకి అడుగు పెట్టింది.
మూలాలు
వర్గం:1994 జననాలు
జగదీప్ ధన్కర్
thumb|300x300px|2019 ఆగ‌స్టు 20న న్యూ ఢిల్లీలో ప్ర‌ధాన మంత్రి [[నరేంద్ర మోదీ|న‌రేంద్ర మోదీ ని క‌లిసిన ప‌శ్చిమ బెంగాల్ గ‌వ‌ర్న‌ర్ హోదాలో జ‌గ్‌దీప్ ధ‌న్‌ఖ‌ర్]] జగదీప్ థన్కర్ (జననం 1951 మే 18) భారత దేశానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, న్యాయవాది. ప్రస్తుతం భారత ఉప రాష్ట్రపతి గా 2022 ఆగస్టు 11 నుండి విధులు నిర్వహిస్తున్నాడు. ఇతను భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. 2022 జులై 16న ఆయనను బిజేపి భారత ఉపరాష్ట్రపతి పదవికి అభ్యర్థిగా నామినేట్ చేయబడింది. బీజేపీ పార్ల‌మెంట‌రీ బోర్డు స‌మావేశంలో ఈ నిర్ణ‌యం తీసుకున్న‌ట్లుగా ఆ పార్టీ జాతీయ అధ్య‌క్షుడు జ‌గ‌త్ ప్ర‌కాశ్ న‌డ్డా ప్ర‌క‌టించారు.
తొలినాళ్ళ జీవితం
దన్కర్ 1951 మే 18న రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని కితానా అనే కుగ్రామంలో జన్మించాడు. చిత్తోడ్ ఘడ్ లోని సైనిక్ స్కూల్లో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేసి, రాజస్థాన్ విశ్విద్యాలయం నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
1989 నుండి 1991 వరకు రాజస్థాన్ లో ఝుంఝును నియోజవర్గం నుండి 9వ లోక్సభ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. 1993 నుండి 1998 వరకు కిషనగర్ నియోజకవర్గం నుండి రాజస్తాన్ శాసనసభ సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. రాజస్తాన్ రాష్ట్ర న్యాయవాదుల బార్ కౌన్సిల్ సంఘానికి అధ్యక్షుడిగా కూడా వ్యవహరించాడు.
2019 జూలై 30న రాష్ట్రపతి కోవింద్ చే పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్ర గవర్నరుగా నియమించబడ్డాడు.
మూలాలు
వర్గం:1951 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ గవర్నర్లు వర్గం:9వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
సుందరి
కథ
సుందరి (పూర్ణ) అమాయకురాలైన పల్లెటూరి అమ్మాయి. పల్లెటూరులో పెళ్ళికి పట్నం నుండి వచ్చిన ప్రభు (అర్జున్) సుందరిని చూసి మొదటి చూపులోనే ప్రేమలో పడతాడు. సుందరి తల్లిదండ్రులని ఒప్పించి సుందరిని పెళ్లి చేసుకొని పట్నం తీసుకువస్తాడు. సుందరి పట్నంలో ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి? కట్టుకున్న భర్త ఎందుకు నిందించాడు? ఉద్యోగం కోల్పోయి ప్రభు ఎన్ని ఇబ్బందులు ఎదురు పడ్డాడు? అప్పుడు ఆమె తీసుకున్న నిర్ణయం ఏంటి? ఆ నిర్ణయంతో ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంది? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2021 సినిమాలు వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
వింజమూరి అనసూయ
అవసరాల (వింజమూరి) అనసూయా దేవి (12 మే 1920 - 23 మార్చి 2019) ఒక ప్రముఖ జానపద కళాకారిణి, సంగీత దర్శకురాలు, రచయిత. హార్మోనియం వాయించటంలో దిట్ట. కళా ప్రపూర్ణ బిరుదాంకితురాలు. ఎనిమిదేళ్ళ వయసులోనే ఆమె పాట రికార్డ్ అయింది. ఆమె ఒక బాలమేధావి.
బాల్యం
ఈమె 1920 మే 12 న ఒక సంగీత కళాకారుల, సాహిత్యకారుల కుటుంబంలో జన్మించింది. కర్ణాటక సంగీతం మునుగంటి వెంకట్రావు దగ్గర నేర్చుకున్నది. ఆమె తండ్రి వింజమూరి వెంకట లక్ష్మీ నరసింహారావు ఒక కవి. తల్లి వింజమూరి వెంకటరత్నమ్మ 1914లో అనసూయ అనే పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించేది.
విశేషాలు
స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో మహామహులైన గాంధీజీ, సుభాష్ చంద్రబోస్, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, సర్వేపల్లి రాధాక్రిష్ణన్ లాంటి వారి సమక్షంలో పాడిన అనుభవం ఆమెకుంది. ఈమె మామయ్య దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి వ్రాసిన ప్రముఖ దేశభక్తి గీతం "జయజయజయ ప్రియ భారత" పాటకు బాణీ కట్టింది వింజమూరి అనసూయనే.
దేవులపల్లి కృష్ణ శాస్త్రి గారి మేనగోడలుగా, 1930 -50 దశకాలలో గురజాడ, రాయప్రోలు, శ్రీశ్రీ, నండూరి మొదలైన మహా కవుల గేయాలకు బాణీలు కట్టి చెల్లెలు సీతతో పాడి భావ గీతాలు. లలిత గీతాల ప్రక్రియకు, చెల్లెలు సీత తో కలిసి “సీతా -అనసూయ” లుగా ప్రాచుర్యం కలిగించిన తొలి గాయని.
రచనలు
ఆమె రాసిన భావ గీతాలు, జానపద గేయాలు అనే రెండు పుస్తకాలను ఆమెకు 90 సంవత్సరాలు నిండిన సందర్భంగా చెన్నైలో 2008 ఏప్రిల్ 12 లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో విడుదల చేశారు. వీటితో బాటు ఆమె దాదాపు ఏడు పుస్తకాలను జానపద సంగీతం మీద ఏడు పుస్తకాలను విడుదల చేశారు.
రచనల జాబితా
• 85 ఉగాదుల సారాంశం
• I am a Lioness
• My Lecture Demonstration on the interaction between Folk Music and Classical Music
• అమెరికాకి వచ్చిన అమ్మలు
• ఆనాటి బ్రహ్మసమాజం - నేను
• ఆల్ ఇండియా రేడియోతో నా అనుబంధం
• ఇంటూరి వెంకటేశ్వరరావుగారి షష్టిపూర్తి
• ఊర్వశి శారద
• ఊసుపోని కబుర్లు
• ఎగ్జిబిషన్ సంఘటన
• ఐదు తరాలు
• కనకరాజుగారి ప్రహసనం
• కళానిలయం మా కళాశాల
• కాంతం ఒక అయస్కాంతం
• కోటగుమ్మం దగ్గర కొండయ్యలింగం
• చలనచిత్ర సంగీత సామ్రాజ్ఞి జానకి
• చిన్ననాటి స్నేహితురాలు టంగుటూరి సూర్యకుమారి
• జబర్జంగ్ కథ
• జాతీయ గీతాలు
• జానపద గేయ కళాతపస్వి క్రాఫర్ట్
• జానపద గేయాలలో హాస్యరసం
• జానపద సాహిత్యం
• జానపద సంగీతం - శాస్త్రీయ సంగీతం
• డా॥ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ
• తియ్యటి సంగీత యాత్ర
• తెలుగు వారి జానపద సంగీతం
• తెలుగు వారి లలిత సంగీతం - పుట్టు పూర్వోత్తరాలు
• తెలుగు వారి సంగీతం - క్రొత్త పోకడలు
• దంత సంగీతం
• నా చిన్నతనం - హార్మోనియం వాయిద్యం
• నాన్నగారి ప్రియ శిష్యుడు
• నా మేనమామ
• నేను సింహాన్నే!
• నేనెరిగిన 75 సంవత్సరాల కూచిపూడి
• నేనెరిగిన గాయనీ గాయకులు
• పాపం! ప్రకాశం!!
• ఫన్ డాక్టర్ చంద్రశేఖరం గారు
• బాబోయ్! బాబోయ్!
• బుర్రకథ నాజర్ గారు
• భయం
• మరణానికి మెట్లు
• మరపురాని సంఘటనలు
• మా గురుదేవులు శ్రీ మునుగంటి వెంకట్రావు పంతులుగారు
• మామయ్యతో మరపురాని సంఘటనలు
• మామయ్య మాట - నా నోట పాట
• మామ్మగారి మరణం
• మీకు తెలియని అనసూయ
• మీకు తెలియని అనసూయ వడ్డీ వ్యాపారం
• ముసలమ్మల ముచ్చట్లు
• రెండవ ప్రపంచ మహాయుద్దం
• వింత దంపతులు
• వృద్ధాప్యం
• వేద(న) పండితులు
• శషసమ్మ
• సా...!...!...!...!...!...!దో...!...!...!మలు...!!
పురస్కారాలు
1977లో ఆమెకు ఆంధ్రా విశ్వవిద్యాలయం కళా ప్రపూర్ణ అనే బిరుదునిచ్చి గౌరవ డాక్టరేట్ ఇచ్చి సన్మానించింది. ఇంకా అమెరికాలో జీవిత సాఫల్య పురస్కారాన్ని కూడా అందుకుంది. ప్యారిస్ లోనూ ఈమెకు క్వీన్ ఆఫ్ ఫోక్ అనే బిరుదును ప్రధానం చేశారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1920 జననాలు వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు వర్గం:తెలుగు జానపద కళాకారులు
వల్లూరు వెంకటరామయ్య
వల్లూరి వెంకట్రామయ్యచౌదరి ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు. ఆంధ్ర డ్రమెటిక్ అమెచ్చూర్ స్థాపకులలో ముఖ్యులు.
జీవిత విశేషాలు
వీరు 1925, మే 11న సౌభాగ్యమ్మ, అంజయ్య దంపతులకు గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి సమీపంలోని కొలకలూరులో జన్మించారు. వీరిది వ్యవసాయ కుటుంబం. ప్రాథమిక విద్య సొంత వూరులోనే సాగింది.
రంగస్థల ప్రస్థానం
వీరి పెదనాన్న వెంకటరామయ్య నటుడు, దుగ్గిరాల కంపెనీలో వివిధ పాత్రలను పోషించేవాడు. అంతేకాకుండా వీరి పాఠశాల పంతులు ముకుందరామయ్ సహజ నటుడు, గాయకుడు. పెదనాన్న, పంతులు ప్రభావంవల్ల వెంకట్రామయ్య నాటకంపై అనురక్తిని పెంచుకొని పాఠశాల వార్షికోత్సవాల సందర్భంగా శ్రీకృష్ణ రాయబారం నాటకంలో దుర్యోధన పాత్రను పోషించి, ప్రథమ బహుమతిని గెలుచుకున్నారు. ఒకరోజు పాఠశాలకు ఆలస్యంగా వెళ్లినందుకు పంతులు దండించడంతో స్కూల్ విద్యకు స్వస్తిపలికి, నటనవైపు దృష్టి మళ్లించారు. ఎమ్.ఎన్. రాయ్ రాడికల్ పార్టీలో చేరి, ఆ పార్టీకి సంబంధించిన గేయాలను శ్రావ్యంగా పాడేవారు. ప్రముఖ హేతువాది త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి సంస్కరణలపట్ల ఆకర్షితుడై ఆయన అభిమానాన్ని చూరగొన్నారు.
త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి రచించిన శ్రీరామ రావణ యుద్ధం నాటకంతో వల్లూరు నటజీవితం ప్రారంభమైంది. బాలనాగమ్మ లో ఫకీరుగానూ, రామాంజనేయ యుద్ధంలో యయాతిగానూ, సక్కుబాయిలో శ్రీకృష్ణుడుగానూ, సత్యహరిశ్చంద్రలో నక్షత్రకుడిగా నటించారు. మిత్రులైన డి.వి. సుబ్బారావు, రత్నాకరరావు, పగడాల రామారావు, జానకీదేవి, రాజకుమారి, కృష్ణవేణిలతో కలసి ఒక నాటక సంస్థను స్థాపించారు. ఆ సంస్థ తరపున బాలనాగమ్మ, భక్త శబరి, నటనాలయం, వీరపాండ్య కట్టబ్రహ్మన్న మొదలైన నాటకాలను ప్రదర్శించారు. బాలనాగమ్మ నాటకం ప్రదర్శించేటపుడు ఫకీరు పాత్రలో ఉన్న వల్లూరు వెంకట్రామయ్యను చూసి, పిల్లలు, పెద్దలు దడుచుకునేవారు. గర్భణీ స్త్రీలు, చిన్నపిల్లలు రాకూడదని నిర్వాహకులు ముందుగానే తెలిపేవారు. ఈ పాత్ర ఆయనకు బాగా పేరు తెచ్చింది. ఆయన ‘జై కపాళీ’ అనీ గంభీరమైన కంఠంతో అన్నపుడు రెండు మూడు కి.మీ.ల దాకా వినపడేది. ఈ పాత్రను ఇంత గంభీరంగా నటించి మెప్పించినవారు ఆంధ్ర నాటకరంగంలోలేరు. ఈ నాటకాన్ని పల్లెపల్లెకు పరిచయం చేసిన ఘనత కూడా ఆయనకే దక్కుతుంది.
ఆంధ్రరసాలిని సంస్థ తరపున ఆలపాటి వెంకట్రామయ్య కళాపరిషత్తులో నటనాలయం నాటకాన్ని తొలిసారిగా ప్రదర్శించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1925 జననాలు వర్గం:1990 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
షియా ఇస్లాం
thumb|right|275px|[[:en:Imam Ali Mosque|ఇమామ్ అలీ మస్జిద్ - నజఫ్, ఇరాక్, షియా ఇమామ్ అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్ ఖనన ప్రదేశం.]]
షియా ఇస్లాం (ఆంగ్లం : Shia Islam) (అరబ్బీ شيعة షి‘యాహ్), కొన్నిసార్లు, షియా, షియైట్ అనీ ఉచ్ఛరించబడుతుంది. ఇస్లాం మతములో సున్నీ ఇస్లాం తరువాత రెండవ అతిపెద్ద సమూహము. ముస్లిం ప్రపంచంలో షియా ముస్లింలు మైనారిటీలుగా పరిగణించబడుతారు. ఇరాన్ దేశంలో మెజారిటీలుగా పరిగణించబడుతారు. , అజర్‌బైజాన్, బహ్రయిన్ , ఇరాక్, లెబనాన్ కువైట్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్ , భారతదేశంలలో వీరిని మైనారిటీలుగా పరిగణిస్తారు.
వ్యుత్పత్తి, అర్థం
షియాహ్ బహువచనం, షియ్ ఏకవచనం, అర్థం అనుయాయుడు, అనుంగుడు, సహచరుడు లేదా విభాగం. ఖురాన్ లోనూ ఈ పదము ఉపయోగించబడినది (షియా ఇస్లాం గురించి కాదు) ఈ పద ఉపయోగ సమయంలో స్ఫురించే భావన "అనుయాయుడు", ఋణాత్మక, ధనాత్మక దృష్టికోణంతోనూ ఈ పదాన్ని వినియోగించబడింది. "షియా" అను పదము, షియా‘తు ‘అలీ (అరబ్బీ : شيعة علي ) నకు సంక్షిప్తరూపం, అర్థం, "అలీ అనుయాయుడు" లేదా "అలీ విభాగానికి చెందినవాడు".
అలీ వారసత్వం
షియా ముస్లింలు, ఏవిధంగా ఐతే అల్లాహ్ తన పవక్తను ఎంచుకుంటాడో అదేవిధంగా, ప్రవక్త తన వారసుడిని తానే స్వయంగా ప్రకటిస్తాడు. వీరి విశ్వాసం ప్రకారం అలీ ఇబ్న్ అబీ తాలిబ్ ని, అల్లాహ్ స్వయంగా, ముహమ్మద్ వారసుడిగా ఎన్నుకున్నాడు.
అహ్లె బైత్ - ఇమామ్ లు
thumb|200px|[[ముహమ్మద్ సమాధి గల మస్జిద్ ఎ నబవి మదీనా, సౌదీ అరేబియా.]]
ప్రారంభపు షియా సమూహం, జైదీయులు, సున్నీ ముస్లిం సమూహాలతో విభేదించుటకు ముఖ్య దృష్టికోణం, ఖలీఫా పదవికొరకు రాజకీయ ఆధిపత్యమే. ప్రారంభ సున్నీముస్లిం సమూహాలు మాత్రం ఖలీఫా పరంపర ముహమ్మద్ ప్రవక్త తెగయైన ఖురైషీయుల వారసత్వ సంపద మాత్రమేనని భావించేవారు. ఇందుకు విరుద్ధంగా షియావర్గీయులు, ఈ ఖలీఫాల పరంపర ముహమ్మద్ ప్రవక్త వంశస్తులకు (అహ్లె బైత్) మాత్రమే చెందినదని, వీరినే రాజకీయ వారసులుగా ప్రకటించింది. ముహమ్మద్ ప్రవక్త అల్లుడైన 'అలీ' ని తమ నాయకుడిగా ప్రకటించింది. ముహమ్మద్ వారసులు మాత్రమే 'ఉమ్మహ్' (ముస్లింల సమూహం) నకు సరైన దిశా నిర్దేశం చేయగలరని, ముహమ్మద్ ప్రవక్త మిషన్ ను వీరుమాత్రమే ముందుకు తీసుకుపోగలరని ప్రగాఢంగా విశ్వసించింది.
జ్ఞాన దీపిక
అక్ల్ కలిగినవాడిని అల్-ఆఖిల్ అనీ (బహువచనం : అల్-ఉక్ఖాల్ ) ఈతడు భగవంతునితో సాన్నిహిత్యం కలిగివుంటాడనీ సిద్ధాంతం. ఇమామ్ జాఫరె సాదిఖ్ ఈవిధంగా సెలవిస్తారు "ఈ అక్ల్, ఓ అవగాహన, అల్లాహ్ ఎవరిని ప్రేమిస్తాడో వారి కొరకు కలిగే అవగాహన, అల్లాహ్ సత్యము, ఈ సత్యము గురిచించి తెలిపే 'ఇల్మ్' లేదా దివ్యజ్ఞానము ద్వారా మానవాళికి సేవలందించవచ్చును".
అదేవిధంగా అక్ల్ కు వ్యతిరేకం జహ్ల్ ఓ తమస్సు, ఓ గాఢాందకారం, ఈ గాఢాందకారంలో 'సఫా' లేదా మూర్ఖత్వం ఉద్భవిస్తుంది, ఈ మూర్ఖత్వం జ్ఞానాన్ని హరిస్తుంది, జునూన్ లేదా స్పర్శాలేమి మానవుడిని అల్లాహ్ ను పొందేమార్గం నుండి వేరుచేస్తుంది. 'అక్ల్' అల్లాహ్ ను అవగాహన చేసుకునే ఓ మూల హేతువు.
ఇస్మాహ్
ఇస్లాంలో ఇస్మాహ్' అనునది, చెడునుండి స్వేచ్ఛ పొందే దివ్యమార్గం. ముస్లింల విశ్వాసాల ప్రకారం, ముహమ్మద్ ప్రవక్త, ఇతర ఇస్లామీయ ప్రవక్తలు ఈ 'ఇస్మాహ్' దివ్యత్వాన్ని కలిగి వుండేవారు. షియాముస్లిం సమూహములైన "ఇస్నాయె అషరి" ('బారా ఇమామ్'), ఇస్మాయిలీ లు, ఈ ఇస్మాహ్ ఇమామ్‌లకు, ఫాతిమా జహ్రాలకూ వుండేదని విశ్వసిస్తారు, కానీ జైదీలు మాత్రం ఈ ఇస్మాహ్ ఇమామ్‌లకు వుండేదికాదని విశ్వసిస్తారు.
విశ్వాసము
షియా ఇస్లాం విశ్వాసాల ప్రకారం, పండ్రెండవ ఇమామ్ అయిన మహది, ఒకానొకప్పుడు అదృశ్యుడయ్యాడు, తరువాత ఏదో ఒక రోజు మరలా సాక్షాత్కరిస్తాడు, ప్రపంచంలో న్యాయాన్ని తిరిగీ స్థాపిస్తాడు. కొన్ని షియా వర్గాలు, ఉదాహరణకు జైదీ, నిజారీ, ఇస్మాయిలీలు దీనిని విశ్వసించరు.
పుట్టు పూర్వోత్తరాలు
షియా ఇస్లాం సమూహం ఆవిర్భావానికి ప్రధానంగా రెండు సిద్ధాంతాలు కానవస్తాయి. 1. ముహమ్మద్ ప్రవక్త మరణించిన తరువాత అతని అల్లుడైన అలీని ఖలీఫా చేయాలని మొదటి ఉద్యమం, ఇది మొదటి ఫిత్నా కాలంలో జరిగింది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, రాజకీయ విభాగం (అలీ పార్టీ) బయలు దేరి, అలీని ఖలీఫాగా ఎన్నిక చేయాలని వీరి వారసులనే ఖలీఫాలుగా ఎన్నుకోవాలని ఉద్యమించింది. 2. క్రమేపీ ఇదే ఉద్యమం ధార్మిక విభాగంగాను ధార్మిక ఉద్యమంగానూ మారినది.
పవిత్ర నగరాలు
షియా ముస్లింల పవిత్ర నగరాలు:
పండ్రెండు ఇమామ్‌లు
బారా ఇమామ్ లు (పండ్రెండు ఇమామ్ లు) (అరబ్బీ اثنا عشرية  ఇస్నా అషరియా) షియా ఇస్లాంలోని ఒక పెద్ద సమూహం (డినామినేషన్). ఒక సంపూర్ణ షియా ముస్లిం తనకు తాను ఈ సమూహపు అవలంబీకుడిగా ప్రకటించుకుంటాడు. ఈ బారా ఇమామ్ లు, ధార్మిక పరంగా, పరిశుద్ధిలైన, సరైన మార్గదర్శకత్వాన్నిచ్చే ఇమామ్ (ప్రతినిధు)లు.
బారా (పండ్రెండు) ఇమామ్‌లు
ముహమ్మద్ ప్రవక్త వంశస్థులే (అహ్లె బైత్) ఈ బారా ఇమామ్ లు, వీరినే షియా ముస్లింలు, ముహమ్మద్ ప్రవక్త తరువాత, తమ ఆత్మపరమైన ప్రతినిథులుగా పరిగణిస్తారు.
ధార్మిక సూత్రాలు (ఉసూల్ అల్ దీన్)
బారా ఇమాం షియా సమూహాల ప్రకారం షియా ఇస్లాంలోని ఐదు ప్రధాన విశ్వాసాలు:
మతపరమైన సాంప్రదాయాలు
thumb|270px|right|[[బహ్రయిన్ లోని షియా ముస్లింలు, ముహర్రం నెలలో "మాతం" (శోకం) ప్రకటించే సన్నివేశం.]] అస్నా అషరి (బారా ఇమామ్) ధార్మిక సిద్ధాంతాల ప్రకారం, సున్నీ ముస్లింల లాగా ఐదు సిద్ధాంతాలు (ఇస్లాం ఐదు మూల స్తంభాలు) ఆచరిస్తూనే ఇంకో మూడు సిద్ధాంతాలు "స్తంభాలు"గా కూడా పాటిస్తారు. మొదటిది జిహాద్, సున్నీ ముస్లింలకు ఈ జిహాద్ అంతగా ప్రాధాన్యము కానిది, రెండవది న్యాయ పోరాటం (అరబ్బీ : امر بالمعروف ), ఈ పోరాటం న్యాయ సాంప్రదాయకమైనది, ఇతరులకూ ఇలా చేయమని బోధించేది. మూడవది చెడును వ్యతిరేకించడం (అరబ్బీ النهي عن المنكر ), ముస్లింలకు, చెడును విడనాడడమే కాకుండా చెడు జరగకుండా ఆపే బాధ్యతలనూ గుర్తుకు తెస్తుంది, ప్రోత్సహిస్తుంది. బారా ఇమామ్ లను అవలంబించేవారి ఐదు సూత్రాలు అఖీదాహ్ అని పిలువబడుతుంది.
జాఫరీ చట్టాలు
జాఫరీ చట్టాలు లేదా జాఫరీ ఫిఖహ్, బారాఇమామ్ షియాముస్లింల చట్టాలు, వీటిని 6వ షియాఇమామ్ అయిన ఇమామ్ జాఫర్ అల్ సాదిఖ్ రూపొందించారు.
ముహమ్మద్ ప్రవక్త షరియాను సున్నహ్ను షియాలు కేవలం నోటివాక్కులుగా పరిగణిస్తారు. ముహమ్మద్ అల్లుడు అలీ, కుమార్తె ఫాతిమా (అలీ భార్య) వీరూ పండితులే, వీరిద్వారా ప్రజలవద్దకు చేరిన జీవన విధానాలనే తమ జీవనమార్గాలుగా షియాలు ఎన్నుకున్నారు. జాఫరీ చట్టాలలో మూడు పాఠశాలలు గలవు, అవి : ఉసూలి (సిద్ధాంతాలు), అఖ్బారీ,, షేఖి. ఉసూలీ పాఠశాల అన్నిటికన్నా పెద్దది. ఈ పాఠశాలను పాటించని బారాఇమామ్ షియాముస్లిం సమూహాలు అలావీ, అలేవీ, బెక్తాషీ,, అహలె హక్.
ఇస్మాయీలీ
ఇస్మాయీలీ : (అరబ్బీ : الإسماعيليون అల్ ఇస్మాయిలియ్యూన్; ఉర్దూ: إسماعیلی ఇస్మాయీలి, పర్షియన్ :إسماعیلیان ఇస్మాయీలియాన్) ఇస్లాం లోని ఒక శాఖ, షియా ఇస్లాంలోని అస్నా అషరీ తరువాత అతి పెద్ద శాఖ. ఇస్మాయీలీలకు ఆ పేరు ఇస్మాయీల్ ఇబ్న్ జాఫర్ ఆధ్యాత్మిక గురువుగా, (ఇమామ్) జాఫర్ సాదిఖ్ ద్వారా వారసత్వ పరంపరను పొందిన వారిగా, ఇతని పేరున వచ్చింది.
జైదీ
జైదీలకు ఆ పేరు షియా ఇమామ్ ఐన జైద్ ఇబ్న్ అలీ పేరున వచ్చింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఇస్లాం వర్గం:షియా ఇస్లాం
అయోధ్యకాండ
వీటిలో అయోధ్యా కాండ రెండవ కాండము. ఇందులో 119 సర్గలు ఉన్నాయి. ఈ కాండములోని ప్రధాన కథాంశాలు: శ్రీరాముని పట్టాభిషేక సన్నాహాలు, కైకేయి కోరిక, దశరధుని దుఃఖము, సీతారామ లక్ష్మణుల వనవాస వ్రతారంభము
సంక్షిప్త కథ
అయోధ్యాకాండము కథ సంక్షిప్తముగా ఇక్కడ చెప్పబడింది.
కైకకు మంధర దుర్బోధ
రాముని సవతి తల్లియైన కైకకు రాముడంటే ఎంతో వాత్సల్యము. రాముని పట్టాభిషేక సమాచారం విని ఆమె సంతోషించింది. కాని ఆమె చెలికత్తె మంధర కైకకు ఇలా నూరిపోసింది - "రాముడు రాజయితే కౌసల్య రాజమాతవుతుంది. నీ స్థానం బలహీనపడుతుంది. నీవూ, నీ కొడుకూ తరతరాలుగా రాముని వంశానికి దాసులవుతారు. అంతే గాక రాముని తరువాత భరతునికి రాజ్యాధికారం ఉంది గనుక భరతుని అడ్డు తొలగించుకోవడానికి రాముడు యత్నించవచ్చును. కనుక భరతుని రాజుగా చేసి, రాముని దూరంగా పంపే మార్గం ఆలోచించు." అలా మంధర చెప్పిన మాటలు కైకేయి వంటబట్టాయి. అంతకు పూర్వము దశరథుడు ఆమెకు రెండు కోరికలు ప్రసాదించిన సంగతి గుర్తు చేసి వాటిని ఇప్పుడు వాడుకోమని మంధర కైకకు ఉపాయం చెప్పింది.
కైక కోరికలు
దశరథుడు అంతఃపురానికి వచ్చేసరికి కైక సకలాలంకారాలూ త్యజించి కోపగృహంలో విషణ్ణవదనయై ఉంది. ఆమెను అనునయిస్తూ దశరథుడు ఆమె అడిగిందిస్తానని రామునిమీద, తాను చేసుకున్న పుణ్యం మీద ఒట్టు పెట్టి చెప్పాడు. ఆ అదను చూసుకొని అంతకు పూర్వం దేవాసుర యుద్ధంలో దశరథుడు తనకిచ్చిన రెండు వరాలు ఇప్పుడు చెల్లించాలని కోరింది. ఆ రెండు కోరికలు - (1) భరతుని పట్టాభిషేకము (2) రామునకు 14 ఏండ్ల వనవాసము. కైక మాటలు విని దశరథుడు కుప్పకూలిపోయాడు. అది అధర్మమనీ, అందుకు భరతుడు కూడా సమ్మతించడనీ, అంతే గాక తాను పట్టాభిషేకాన్ని అందరిముందూ ప్రకటించాననీ, కనుక ఆ రెండు కోరికలను ఉపసంహరించుకోమనీ కైకను బ్రతిమాలాడు. నిందించాడు. అయినా కైక తన పట్టు వీడలేదు.
మరునాడు వశిష్ఠుడు, సుమంతుడు పట్టాభిషేకం జరిపించడానికి దశరథుని వద్దకు వచ్చారు. దశరథుడు దీనుడై నోటమాటరాని స్థితిలో ఉన్నాడు. కైకయే రాముని పిలిపించి దశరథుని సమక్షంలోనే అంతకుముందు దశరథుడు తనకిచ్చిన వరాల గురించి చెప్పింది. రాముడు కించిత్తైనా దుఃఖం లేకుండా తండ్రి మాట ప్రకారం వనవాసానికి వెళ్ళడానికి తాను సిద్ధమనీ, వెంటనే భరతుని పిలిచి పట్టం కట్టమనీ చెప్పాడు.
సీతారామలక్ష్మణుల వనవాస దీక్ష
కౌసల్యా లక్ష్మణుడూ రాముని వనవాసాన్ని నిరోధింప యత్నించారు కాని రాముడు కృత నిశ్చయుడై ఉన్నాడు. మతిమాలిన రాజు మాటలు లెక్క జేయకుండా రాముడు రాజ్యాన్ని హస్తగతం చేసుకోవడం ధర్మమేననీ, అన్న కోసం ఎందరినైనా ఎదిరించడానికి తాను సిద్ధమనీ లక్ష్మణుడన్నాడు. తండ్రిలానే బిడ్డపై హక్కు కలిగిన తాను రాముని వనవాసానికి అనుజ్ఞ ఇవ్వనని కౌసల్య చెప్పింది. తండ్రి మాట నిలబెట్టడం లక్ష్మణుని బాధ్యత కూడాననీ, భర్త మాట నిలబెట్టడం కౌసల్య ధర్మమనీ వారిద్దరికీ నచ్చచెప్పి రాముడు వనవాస దీక్షకు ఉద్యుక్తుడయ్యాడు.
ఇక సంగతి తెలిసిన సీత తాను కూడా వనవాసానికి రామునితోడుగా వస్తానన్నది. సుకుమారియైన రాజబిడ్డకు వనవాసం దుస్సహమని రాముడు చెప్పినా సీత వినలేదు.- తనకు వనవాస యోగమున్నదని జ్యోతిష్కులు చెప్పారు. రాముడు తోడుంటే తనకు కష్టాలు, భయాలు ఉండనే ఉండవు. తనను తోడు తీసుకువెళ్ళకుంటే రాముడు భార్యను రక్షించుకోవడం చేతకాని భయస్తుడే – ఇలా మొండిగా వాదించి సీత రాముని వెంట బయలుదేరింది. తల్లి అనుజ్ఞ తీసికొని, అన్నతో వాదించి, వనవాస సమయంలో అన్నా వదినల సేవ జేయడానికి లక్ష్మణుడు కూడా వారివెంట ప్రయాణమయ్యాడు.
వన ప్రయాణం
తమసానది ఒడ్డున మొదటి రాత్రి విశ్రమించిన సీతారామలక్ష్మణులు ఎలాగో అయోధ్యాపుర వాసులను ఏమరచి, చీకటిలో కోసలదేశం దాటిపోయారు. వేదశృతి, గోమతి, స్యందిక నదులను దాటి గంగానది ఒడ్డున ఉన్న శృంగిబేరపురం చేరుకున్నారు. ఒక చెట్టుక్రింద విశ్రమించారు.
గుహుని ఆతిథ్యం
అక్కడి బోయ రాజైన గుహుడు సపరివారంగా వచ్చి రాముని కౌగిలించుకొని ఉత్తమమైన ఆతిథ్యాన్ని అందించాడు. తన రాజ్యాన్ని ఏలుకోమని రాముని ప్రార్థిచాడు. రాముడు వనవాస దీక్షలో ఉన్నందున వారు సమర్పించిన భక్ష్యాదులను నిరాకరించి, రాజుగారి గుర్రాలకు మాత్రం మేత ఇమ్మన్నాడు. సీతారాములు మాత్రం నేల మీదే విశ్రమించారు. వారిని చూచి లక్ష్మణుడు దుఃఖించాడు.
వెనుకకు వెళ్ళడానికి మనసొప్పని సుమంత్రునికి నచ్చజెప్పి రాముడు అతనిని అయోధ్యకు పంపాడు. గుహుడు ఏర్పాటు చేసిన నావలో సీతారామలక్ష్మణులు గంగానదిని దాటారు. సీత గంగమ్మకు నమస్కరించి తమను కాపాడమని ప్రార్థిచింది.
చిత్రకూట నివాసం
సీతారామలక్ష్మణులు ప్రయాణం కొనసాగించి గంగా యమునా సంగమ స్థానమైన ప్రయాగ వద్ద భరద్వాజాశ్రమాన్ని చేరుకొన్నారు. ముని వారిని ఆదరించి అక్కడే వనవాస కాలాన్ని గడపమన్నాడు. కాని అది జనావాసాలకు సమీపంలో ఉన్నందున అక్కడ ఉండడానికి రాముడు ఇష్టపడలేదు.
భరద్వాజ మహర్షి సూచన ప్రకారం వారు ఒక తెప్ప తయారు చేసుకొని యమునానదిని దాటి వెళ్ళారు. దారిలో మహత్తు గల ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టుకు సీత నమస్కరించింది. అరణ్యంలో ముందుకు సాగి వారు చిత్రకూటం అనే సుందరమైన ప్రదేశం చేరుకొన్నారు. అక్కడ లక్ష్మణుడు దృఢమైన పర్ణశాలను నిర్మించాడు. రాముడు మాల్యవతీ నదిలో స్నానం చేసి, వాస్తు పూజావిధులు నెరవేర్చాడు. అక్కడ వారి నివాసం ఆరంభమైంది.
దశరధుని మరణం
thumb|left|దశరథుని మృతికి విలపిస్తున్న అంతఃపుర స్త్రీలు సుమంత్రుడు గుహుని వద్ద వీడ్కోలు తీసికొని శోకదగ్ధమైన అయోధ్యానగరానికి తిరిగి వచ్చాడు. పరితపిస్తూ అంతఃపురానికి వెళ్ళి దశరథునికి జరిగినది వివరించాడు. దశరథుడు కృశించి దీనుడై దుఃఖిస్తూ ఉన్నాడు.
దశరథుడు తన యౌవనంలో శబ్దవేధ విద్యలో ప్రజ్ఞుడు. ఒకమారు కారుచీకటిలో అతను నీటిలో శబ్దాన్ని బట్టి, ఏదో ఏనుగు తొండంతో నీళ్ళు త్రాగుతుందనుకొని బాణం వేశాడు. కాని ఒక మునికుమారుడు అంధులైన తన తల్లిదండ్రులకోసం కుండలో నీరు పట్టుడం వల్ల ఆ శబ్దం వచ్చింది. దశరథుని బాణానికి ఆ మునికుమారుడు మరణించాడు. పశ్చాత్తాపంతో హతాశుడైన దశరథుడు ఆ ముని కుమారుని తల్లిదండ్రులకు తన వల్ల జరిగిన తప్పిదం విన్నవించాడు. వారు కొడుకు శవంపై బడి విలపించారు. దశరథుడు కూడా పుత్రశోకంతోనే కాలం చేస్తాడని ఆ తండ్రి శపించాడు.
భరతుని దుఃఖం
thumb|దశరథునికి అంత్యక్రియలు జరిపిస్తున్న భరతుడు అయోధ్య మరింత శోకంలో మునిగిపోయింది. వెంటనే రాజ్యాభిషేకానికి రమ్మని వశిష్ఠుడు గిరివ్రజంలో మేనమామల ఇంట్లో ఉన్న భరతునికి కబురు పంపాడు. అప్పటికే భరతుడు దుస్వప్నం కారణంగా వ్యాకులచిత్తుడై ఉన్నాడు. అతనికి జరిగిన సంగతులు అన్నీ చెప్పకుండా దూతలు అయోధ్యకు తోడ్కొనివచ్చారు. కైక భరతుని త్వరగా పట్టాభిషేకం చేయించుకోమని తొందర చేసింది. దశరథుడు మరణించిన సంగతీ, సీతారామలక్ష్మణులు అడవులకు పోయిన సంగతీ చెప్పింది. అంతా తన కొడుకు మేలు కోసమే చేశానని చెప్పింది.
కోపంతోనూ, రోషంతోనూ, దుఃఖంతోనూ భరతుడు మండిపడ్డాడు. అధర్మానికి ఒడిగట్టిన తల్లిని తీవ్రంగా నిందించాడు. రాముని వనవాసం మాన్పించి తిరిగి అయోధ్యకు పిలచి పట్టం గట్టి, తాను అన్నను సేవిస్తానని ఖండితంగా చెప్పాడు. తనకేమీ తెలియదని అమాత్యులతో చెప్పి దుఃఖించాడు. మన్నించమని కౌసల్యను వేడుకున్నాడు.
వశిష్ఠుని ఆదేశంపై భరతుడు తండ్రికి అగ్ని సంస్కారం చేశాడు. పండ్రెండో దినాన శ్రాద్ధ కర్మలన్నీ పూర్తి చేశాడు. పధ్నాలుగవ నాడు భరతుని రాజ్యాభిషిక్తుని కమ్మని రాజోద్యోగులు కోరారు. భరతుడు వారికి నమస్కరించి, నిరాకరించాడు. రాముడే రాజు కావాలని, రాముని అయోధ్యకుతెచ్చి అభిషిక్తుడిని చేసి తాను మాత్రం తల్లి కోరికకు వ్యతిరేకంగా అడవులకు పోతానని దృఢంగా అన్నాడు.
చిత్రకూటానికి భరతుని ప్రయాణం
రాముణ్ణి రాజుగా చేయడానికి అయోధ్యకు పిలవాలని భరతుడు సపరివారంగా బయలు దేరాడు. దారిలో గంగాజలంతో తండ్రికి తర్పణం చేశాడు. గుహుని కలసి జరిగిన సంగతులు తెలిసికొని విలపించాడు. గంగను దాటి భరద్వాజాశ్రమం చేరుకొని మునిని ప్రసన్నం చేసుకొన్నాడు. సీతారామలక్ష్మణులు చిత్రకూటంలో ఉన్నారని తెలిసికొన్నాడు.
చిత్రకూటంలో సీతారాములు మందాకినీ పరిసర సౌందర్యం చూసి పరవశిస్తున్నారు. పెద్ద కోలాహలం విని లక్ష్మణుడు చెట్టుపైకెక్కి గొప్ప సైన్యాన్ని చూశాడు. కోవిదార ధ్వజాన్ని బట్టి అది భరతుని సైన్యమే అని గ్రహించాడు. తన రాజ్యం నిష్కంటకం చేసుకోవడానికి భరతుడు ససైన్యంగా వస్తున్నాడని భావించి రోషంతో యుద్ధానికి సన్నద్ధుడయ్యాడు. అయితే భరతుని ధర్మ నిరతిని సంశయింపవద్దని రాముడు లక్ష్మణునికి చెప్పగా అతను తన తొందరపాటుకు సిగ్గుపడ్డాడు.
సైన్యాన్ని దూరంగా ఉంచి, భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు, గుహుడు, వశిష్ఠ మహర్షి, సుమంత్రుడు, మరి కొందరు అమాత్య బ్రాహ్మణ ప్రముఖులు రాముని పర్ణశాలకు చేరుకున్నారు. భరత శత్రుఘ్నులు సీతారామలక్ష్మణుల పాదాలపైబడి శోకంతో నోట మాట రాక విలపించారు.
పితృవాక్య పాలన
thumb|భరతుని అతని అనుచరులకు స్వాగతం పలుకుతున్న రామ లక్ష్మణుడు రాముడు భరతుని లేవనెత్తి కుశలమడిగాడు. పుత్రశోకంతో తండ్రి మరణించిన వార్త తెలియగానే రాముడు మూర్ఛిల్లాడు. పిదప లేచిన రాముడు అమితంగా దుఃఖిస్తూ మందాకినీ జలాలతో దశరథునికి తర్పణం వదిలాడు. తరువాత దశరథుని భార్యలు కూడా పర్ణశాలకు చేరుకున్నారు. రాముడు, లక్ష్మణుడు తల్లులకు పాదాభివందనాలు చేశారు. సీత కన్నీటితో వచ్చి అత్తల కాళ్ళకు మ్రొక్కింది.
భరతుడు దీనుడై రాముని పాదాలకు మ్రొక్కి – “నేను నీ భృత్యుడిని. నీకు చెందవలసిన రాజ్యాన్ని నేను పొందలేను. నాపై దయ వుంచి నీ రాజ్యం నీవు గ్రహించి మమ్ములను అనుగ్రహించు” అని కోరాడు. అప్పుడు రాముడు “తండ్రి నీకు రాజ్యమూ, నాకు వనవాస దీక్షా ఇచ్చాడు. ఇద్దరమూ వాటిని అలా అనుభవించాల్సిందే” – అని బదులు చెప్పాడు.
ఎవరెన్ని విధాలుగా చెప్పినా వనవాసం విరమించుకోవడానికి రాముడు అంగీకరించలేదు. తండ్రి ఋణం తీర్చుకోవడానికి, ఆయనకు అసత్య దోషం అంటకుండా ఉండడానికి అదే మార్గమని స్థిరంగా చెప్పాడు.
శ్రీరాముని పాదుకల రాజ్యం
శ్రీరాముని తిరస్కారంతో భరతుడు దర్భలు పరచుకొని అడ్డంగా పడుకున్నాడు. అన్నయ్య తన ప్రార్థన అంగీకరించే వరకు అన్నం నీళ్ళు ముట్టనన్నాడు. రాముడు భరతుని అనునయించి పితృఋణం తీర్చుకునే ధన్యత నుండి తనను దూరం చేయవద్దని కోరాడు. ఖిన్నుడైన భరతుడు ధర్మమార్గమేదో నిర్ణయించి ఆజ్ఞాపించమని రాముని పాదాలపై వాలాడు. రాముడు భరతునకు రాజధర్మం బోధించి, రాజ్యం చేయమని ఆదేశించాడు. ప్రలోభం వల్ల చేసిన కైక తప్పిదాన్ని మరచి తల్లిని భక్తితో సేవించమని చెప్పాడు.
భరతుడు శ్రీరాముని పాదుకలను అనుగ్రహించమని కోరాడు. అందుకు రాముడు సమ్మతించాడు. పధ్నాలుగు సంవత్సరాలు తాను కందమూలాలు మాత్రం తింటూ, నగరం బయటనే నివసిస్తూ, అన్నగారి పాదుకల పేరునే రాజ్యం చేస్తానని భరతుడు చెప్పాడు. పధ్నాలుగు సంవత్సరాలు అయిన మరునాడు రాముడిని చూడకపోతే తాను అగ్నిలో దూకుతానన్నాడు. అందరికీ నమస్కరించి పాదుకలు శిరసున ధరించి అయోధ్యకు తిరిగి ప్రయాణమయ్యాడు. దారిలో భరద్వాజ మహర్షికి జరిగిన విషయం విన్నవించాడు.
అందరినీ అయోధ్యకు పంపి భరతుడు తాను మాత్రం నందిగ్రామంలోనే ఉండిపోయాడు. పాదుకలకు సకల రాజమర్యాదలూ జరిపించాడు. తాను నారచీరలు ధరించి అన్నగారి పాదుకల పేరున రాజ్యపాలన సాగించాడు.
అత్రి, అనసూయ, సీత
రాముని మనసు వికలమైపోయింది. చిత్రకూటంలో ఉండ మనసు కాలేదు. అంతే గాక అక్కడి మునులు ఖర దూషణాది రాక్షసుల వలన భయపడుతున్నట్లు గ్రహించాడు.
సీతారామలక్ష్మణులు అత్రి మహర్షి ఆశ్రమాన్ని దర్శించారు. అత్రి భార్య అనసూయ. ఆమెకు సీత పాదాభివందనం చేసింది. అనసూయ సీతకు పతివ్రతా ధర్మాలను ఉపదేశించి మహత్తు గల పూలదండ, చందనం, వస్త్రాభరణాలు ఇచ్చింది. అనసూయ కోరికపై సీత తన స్వయంవరం, కళ్యాణం కథను ఆమెకు చెప్పింది. అనసూయ మురిసిపోయింది. ఆమె ఇచ్చిన వస్త్రాభరణాదులు ధరించి సీత ఆమెకు మరల పాదాభివందనం చేసింది.
మరువాడు వారివద్ద సెలవు పుచ్చుకొని సీతారామలక్ష్మణులు, సూర్యుడు మేఘ మండలంలో ప్రవేశించినట్లు, ఇంకా దట్టమైన అరణ్యంలో ప్రవేశించారు.
కొన్ని శ్లోకాలు, పద్యాలు
(వివిధ రచనలనుండి)
సాహితీ విశేషాలు
== మొత్తం అయోధ్య కాండ సర్గల
జాబితా ==
ఇవి కూడా చూడండి
•	 రామాయణం
మూలాలు, వనరులు
•	వాల్మీకి రామాయణం – సరళ సుందర వచనము – బ్రహ్మశ్రీ కొంపెల్ల వేంకటరామ శాస్త్రి
•	ఉషశ్రీ రామాయణం – ఉషశ్రీ
నీరా ఆర్య
నీరా ఆర్య ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ (INA) లో అనుభవజ్ఞురాలు. ఆమె భారత సైన్యంలోని "రాణీ ఆఫ్ ఝాన్సీ రెజిమెంటు"లో సైనికురాలు. alt=Neera Arya at INA|thumb| INA లో నీరా ఆర్య alt=Neera Arya in INA|thumb| భారత జాతీయ సైన్యంలో సరస్వతి రాజమణితో నీరా ఆర్య
జి. వివేకానంద్
గడ్డం వివేకానంద్ తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2009 నుండి 2014 వరకు పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా ప్రాతినిథ్యం వహించాడు. వివేక్ వెంకట స్వామి ప్రస్తుతం భారతీయ జనతా పార్టీ కేంద్ర కార్యవర్గ సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.
నీరా ఆర్య
ప్రారంభ జీవితం
నీరా ఆర్య ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని ఖెక్రా నగర్‌లో 1902 మార్చి 5 న ఒక సంపన్న వ్యాపారవేత్తకు జన్మించింది. ఆమె తన ప్రాథమిక విద్యను కలకత్తా లో పూర్తి చేసింది. ఆమె బ్రిటిష్ సిఐడి ఇన్‌స్పెక్టర్ శ్రీకాంత్ జైరంజన్ దాస్‌ని వివాహం చేసుకుంది.
జి. వివేకానంద్
జననం
ఈయన 1957, నవంబరు 30న ప్రముఖ కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుడు, పార్లమెంట్ జి.వెంకటస్వామి, కళావతి దంపతులకు కరీంనగర్లో జన్మించాడు.
విద్యాభ్యాసం
బేగంపేట లోని హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్ లో పాఠశాల విద్యను చదివాడు. ఉస్మానియా వైద్య కళాశాల నుండి వైద్య విద్యను పూర్తిచేశాడు.
నీరా ఆర్య
భర్త మరణం
నీరా ఆర్య బ్రిటీష్ ఇన్వెస్టిగేటివ్ ఏజెన్సీ సి.ఐ.డిలో చురుకుగా పనిచేసిన శ్రీకాంత్ జైరంజన్ దాస్‌ని వివాహం చేసుకుంది. నీరా ఆర్య భారత జాతీయ సైన్యంలోని "రాణీ ఝాన్సీ రెజిమెంటు" భాగమైనదని గ్రహించిన శ్రీకాంత్, నీరా నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్‌ను హత్య చేయాలని కోరుకున్నాడు. దానికి నీరా ఆర్య నిరాకరించినప్పుడు, నేతాజీని హత్య చేయడానికి నేతాజీ ఆచూకీని ఆమె వెల్లడించాలని శ్రీకాంత్ జైరంజన్ దాస్ కోరుకున్నాడు. ఒక విఫలమైన హత్యాయత్నం సమయంలో, శ్రీకాంత్ నేతాజీ వైపు కాల్పులు జరిపాడు. నేతాజీ కాల్పుల నుండి బయటపడ్డాడు కానీ అతని డ్రైవర్ కాల్చి చంపబడ్డాడు. ఇది విన్న నీరా తన భర్త శ్రీకాంత్‌ని పొడిచి చంపేసింది.
జి. వివేకానంద్
రాజకీయ ప్రస్థానం
జి. వివేక్ తన తండ్రి వారసత్వంగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 2009లో పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటీ చేసి ఎంపీగా గెలిచి పార్లమెంట్ బొగ్గు మరియు ఉక్కు కమిటీల సభ్యుడిగా ఉన్నాడు. ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమం పతాక స్థాయికి చేరిన సమయంలో 2 జూన్‌ 2013న కాంగ్రెస్ పార్టీని వీడి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఆవిర్భావం తర్వాత 2014 మార్చి 31న తిరిగి కాంగ్రెస్‌లో చేరాడు. ఆయన 2014లో చెపెద్దపల్లి ఎంపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. జి. వివేక్ తర్వాత 2016లో టీఆర్‌ఎస్‌ లో చేరి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సలహాదారుగా నియమితుడయ్యాడు.
జి. వివేక్ 2019లో జరిగిన లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో టీఆర్ఎస్ తరపున టికెట్ రాకపోవడంతో ఆ పార్టీకి 25 మార్చి 2019న రాజీనామా చేశాడు. ఆయన 9 ఆగష్టు 2019న భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరాడు. ఆయన 7 అక్టోబర్ 2021న భారతీయ జనతా పార్టీ కేంద్ర కార్యవర్గ సభ్యుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:1957 జననాలు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు
కడలోరక్ కవిదైగళ్
సముద్రపు ఒడ్డుపై రాసిన కవితలు అని అర్థం
పరిచయం
చిరంజీవి నటించిన ఆరాధన (1987 సినిమా) కి ఇది తమిళ మూలం. చిరంజీవి పాత్రని సత్యరాజ్, సుహాసిని పాత్రని రేఖ పోషించారు.
వర్గం:తమిళ సినిమాలు
కిరణ్ ఖేర్
కిరణ్ అనుపమ్ ఖేర్ ( కిరణ్, కిరణ్  జననం 14 జూన్ 1952) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా, టెలివిజన్, థియేటర్ నటి, రాజకీయవేత్త, నిర్మాత, రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె 2014లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో చండీగఢ్ నియోజకవర్గం నుండి  లోక్‌సభకు ఎంపీగా ఎన్నికైంది. .
బయటి లింకులు
వర్గం:16వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:పంజాబీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1955 జననాలు
వింజమూరి సీతాదేవి
వింజమూరి సీతాదేవి సంగీతకారిణి, గాయకురాలు, తెలుగు ఫోక్ సంగీతంలో పండితురాలు. ఆమె ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ఫోక్ మ్యూసిక్ లో ప్రొడ్యూసర్ గా పనిచేసారు.
జీవిత విశేషాలు
ఆమె కవి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి మేన కోడలు. ఆమె సోదరి కూడా ప్రసిద్ధ సంగీతకారిణి అయిన వింజమూరి అనసూయ. వీరిద్దరినీ కలసి "వింజమూరి సిస్టర్స్"గా పిలుస్తారు. 1930వ దశకంలో వాళ్ళిద్దరూ వేదికలపై సహగానం మొదలు పెట్టారు. వీరి తండ్రి పండితుడు, నాటకకర్త వింజమూరి నరసింహారావు. వీరు తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని కాకినాడ పిఠాపురం ప్రాంతంవారు. అక్కచెల్లెళ్ళిద్దరూ మొదట కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతం నేర్చుకున్నారు. తర్వాత లలిత సంగీత శైలిలో కృష్ణ శాస్త్రి గారివి, ఇతర కవులవీ భావ గీతాలు పాడుతూ ఉండేవారు. తర్వాత జానపద సంగీత పితామహుడుగా పేరొందిన వల్లూరి జగన్నాథరావు గారి వద్ద జానపద సంగీతం నేర్చుకున్నారు. ఇన్ని రకాల సంగీతాలు గానం చేసినా ఈ అక్కచెల్లెళ్ళు ప్రధానంగా జానపద సంగీత గాయనులు గానే ప్రసిద్ధికెక్కారు. ఆంధ్ర దేశంలో జానపద సంగీతానికి సభా గౌరవం సంపాదించి పెట్టిన మొదటి గాయనీమణులు వీరిద్దరే.
సీతగారు కర్ణాటక శాస్త్రీయ సంగీతంలో బి.ఏ. డిగ్రీ తీసుకున్న తర్వాత ‘ఆంధ్రదేశపు జానపద సంగీతం’పై పరిశోధన చేసి 1952లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి ఎం.లిట్‌ డిగ్రీ తీసుకున్నారు. ఆ పరిశోధన సారాన్నే ఆమె ఇంగ్లీషులో ’'Folk Music of AndhraPradesh’ అనే గ్రంథంగా రచించారు. సుమారు 1960 ప్రాంతంలో ఆవిడ ఆకాశవాణిలో జానపద సంగీత నిర్వాహకురాలిగా చేరారు. పాతిక సంవత్సరాలు ఆ ఉద్యోగం చేసి 1985లో రిటైరయ్యారు.
వృత్తి
జానపద విభాగములో ప్రొడ్యూసర్ గా ఆకాశవాణి హైదరాబాదు కేంద్రంలో రెండు దశాబ్దాలు పనిచేసిన సీతాదేవి ప్రసిద్ధ కవి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి మేన కోడలు. ఆమె సోదరి వింజమూరి అనసూయ. ఈ అక్క చెల్లెండ్రు ఇద్దరూ జానపద గాయకులుగా మంచి పేరు తెచ్చుకున్నారు. తన సోదరి అనసూయతో కలిసి లెక్కకుమించి ప్రదర్శనలు, రేడియో షోలు నిర్వహించారు. తెలంగాణాలో అనేక ప్రాంతాలలో పర్యటించి జానపద గేయాలకు ప్రాణం పోశారు. సీతాదేవి గాయకురాలు కూడా. జానపద గేయాలు సంకలన రూపంలో వెలువరించారు. 1984 లో సీతా దేవి పదవీ విరమణ చేసి హైదరాబాదులో స్థిర పడింది. భక్తి - ముక్తి, లాలి-తాళి పేర జానపద గేయాలు ప్రచురించారు. కొంత కాలం మదరాసు కేంద్రంలో పనిచేశారు. వీరికి ఆంధ్ర విశ్వ కళా పరిషత్ కళా ప్రపూర్ణ బిరుదాన్ని ఇచ్చి సత్కరించింది.
1962 నుంచి 1684 వరకు ఆకాశవాణి హైదరాబాద్ కేంద్రంలో జానపద సంగీత ప్రయోక్తగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. వివిధ ప్రాంతాల జానపద గీతాలను సేకరించి, అవే బాణీలతో స్టూడియో కళాకారులతో రికార్డు చేసేవారు. సోదరి అనసూయతో కలిసి జాతీయ అంతర్జాతీయ వేదికల మీద లలిత జానపద సంగీత ప్రదర్శనలిచ్చారు. 'ఆంధ్రప్రదేశ్ జానపద సంగీతం' పేరుతో గ్రామ్ ఫోన్ రికార్డు లను విడుదల చేశారు. ఆమె 1979 లో విడుదలైన మన భూమి చిత్రానికి సంగీతం సమకూర్చారు. ఈ సినిమాలోని 'బండెనక బండి కట్టి..', 'పల్లెటూరి పిల్లగాడ పసులగాసె మొనగాడ పాలు మరచి ఎన్నాళ్లయిందో.. ' లాంటి పాటలు ఇప్పటికీ జనాదరణ పొందిన పాటలు. ఆమె "ఫోక్ మ్యూజిక్ ఆఫ్ ఆంధ్రప్రదేశ్" అనే పుస్తర రచయిత.
బయటి లింకులు
వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు వర్గం:2016 మరణాలు వర్గం:1924 జననాలు వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు