cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ
బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మెట్రోపాలిటన్ రీజియన్, అర్బన్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీస్ యాక్ట్, 2016 (చట్టం నం.5 2016), సెక్షన్ 3లోని సబ్-సెక్షన్ (1) ద్వారా అమలులో ఉన్న అధికారాలను పురస్కరించుకుని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం బాపట్ల పట్టణాభివృద్ధి సంస్థ (BAUDA) ఏర్పడింది. బాపట్ల పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (BAUDA) ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం బాపట్ల. 2022 డిసెంబరు 26 నుండి ఇది అమలులోకి వచ్చినట్లుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గజెట్ నోటిఫికేషన్ జారీచేసింది.
ఉషా చౌమర్
జీవితాన్ని మార్చిన సంఘటన
సులభ్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ ఫౌండర్‌, సంఘ సంస్కర్త డా. బిందేశ్వర్‌ పాఠక్‌ ఉషా నివసించే గ్రామాన్ని సందర్శించాడు. ఓ రోజు పనిముగించుకుని ఇంటికి వెళ్తున్న ఉషా బృందాన్ని ఆయన పిలిచాడు. 'మీరంతా ఈ పని ఎందుకు చేస్తున్నారు?' అని ఆయన వారిని ప్రశ్నించాడు. దానికి ఆమె 'ఇది మా కులవృత్తి. మా కులంలో ఆడవాళ్లంతా ఈ పనే చెయ్యాలి. మా అమ్మ, అమ్మమ్మ కూడా ఇదే పనిచేశారు.' అని సమాధానం ఇచ్చింది. 'ఈ పనిని ఆపేసి ఇతర వృత్తుల్లోకి రండి అని పిలుపునిచ్చిన బిందేశ్వర్‌ పాఠక్‌ మాటలు విన్న ఆమె కుల వృత్తిని మానేసి వృత్తివిద్య శిక్షణ కోసం ‘నయీ దిశ’ సంస్థ సభ్యురాలిగా మరి పచ్చళ్లు పెట్టడం, అప్పడాలు చేయడం, మెహందీ, ఎంబ్రాయిడరీ పని నేర్చుకుంది.
బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ
సంస్థ లక్ష్యాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2022 భాగంగా బాపట్ల ప్రధాన కేంద్రంగా, బాపట్ల జిల్లా కొత్తగా ఏర్పడింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం పట్టణాబివృద్ధి సంస్థ ద్వారా పరిశ్రమలు, ఎగుమతులు, దిగుమతులు ఇతర అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరాన్నిదృష్టిలో పెట్టుకుని వాటిని గుర్తించి పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. దానిద్వారా ప్రత్యేకంగా ఆశించినంత వృద్ధిని సాధిస్తుంది.
ఉషా చౌమర్
జీవితాన్ని మార్చిన సంఘటన
ఉషా చౌమర్ అలా తను కొత్త జీవితంలోకి వచ్చి ఎంతో మందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచి చేతితో మలమూత్రాల ఎత్తివేతకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాలు చేసింది. ఉషా నేతృత్వంలోని మహిళా బృందాలకు 2002 నుంచి అంతర్జాతీయ వేదికలపై గుర్తింపు లభించింది. ఆమె అమెరికా, పారిస్, దక్షిణాఫ్రికా వంటి పలు దేశాలలో పర్యటిస్తూ, ఎంతోమందిని తోటీ (మానవ వ్యర్థాలను తలపై మోసే) పని నుంచి బయటకు తీసుకువచ్చింది. ఆమె ప్రస్తుతం సులభ్‌ ఇంటర్నేషనల్‌ సోషల్‌ సర్వీస్‌ ఆర్గనైజేషన్‌కి అధ్యక్షురాలిగా పని చేస్తుంది. ఆమె చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమెకు 2020లో ప్రతిష్టాత్మక పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.
మూలాలు
వర్గం:రాజస్థాన్ మహిళలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ
పట్టణాభివృద్థి సంస్థ అధికార పరిధి
బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ 1864.09 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణములో, 8,70,074 మంది జనాభా కలిగి ఉంది.బాపట్ల పట్టణాభివృద్థి సంస్థ పరిధిలో బాపట్ల జిల్లాలోని 14 మండలాల్లోని 163 గ్రామాలు, 2 పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ఉన్నాయి. దీని ప్రధాన కార్యాలయం బాపట్ల.
పట్టణాభివృద్థి సంస్థ పరిధి లోని ప్రాంతాలు
దిగువ షెడ్యూల్‌లో పేర్కొన్న విధంగా గ్రామాలు, ప్రాంతాలు ఈ చట్టం ప్రయోజనం కోసం పట్టణాభివృద్ధి ప్రాంతంగా ఉంటుంది.ఈ ప్రాంతం బాపట్ల అభివృద్ధి ప్రాంతం (BAUDA)గా వ్యవహరిస్తారు.
మార్చి 2009
వర్గం:2009
ఆహారధాన్యం
alt=see caption|thumb|గాజు పాత్రలలో వివిధ ఎండిన తృణధాన్యాలు ఆహారధాన్యం (తృణధాన్యం) అనేది తినదగిన భాగాల కోసం పండించే ఏదైనా ధాన్యం, గడ్డి (వృక్షశాస్త్రపరంగా, కార్యోప్సిస్ అని పిలువబడే ఒక రకమైన పండు), ఎండోస్పెర్మ్, జెర్మ్, ఊకతో కూడి ఉంటుంది. ఆహారధాన్యాల పంటలు ఎక్కువ పరిమాణంలో పండిస్తారు, ఇతర రకాల పంటల కంటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎక్కువ ఆహార శక్తిని అందిస్తాయి. అందువల్ల వీటిని ప్రధాన పంటలు అని కూడా పిలుస్తారు. వరి, గోధుమ, రై, వోట్స్, బార్లీ మొదలైన ఆహారపంటలు ఉన్నాయి.
ఆహారధాన్యాలు విటమిన్లు, ఖనిజాలు, కార్బోహైడ్రేట్లు, కొవ్వులు, నూనెలు, ప్రోటీన్లు ఉంటాయి. ఊక, సూక్ష్మక్రిమిని తొలగించడం ద్వారా ప్రాసెస్ చేయబడినప్పుడు మిగిలిన ఎండోస్పెర్మ్ ఎక్కువగా కార్బోహైడ్రేట్ గా ఉంటుంది. కొన్ని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, బియ్యం, గోధుమలు, మిల్లెట్ లేదా మొక్కజొన్న రూపంలో ధాన్యం రోజువారీ జీవనోపాధిలో ఎక్కువ భాగంగా ఉంటుంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ఆహారధాన్యాల వినియోగం మితంగా, వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. అయితే ప్రధానంగా శుద్ధి చేయబడిన, ప్రాసెస్ చేయబడిన ధాన్యాల రూపంలో ఇప్పటికీ గణనీయంగా ఉంటుంది. ఈ ఆహార ప్రాముఖ్యత కారణంగా, తృణధాన్యాల వ్యాపారం అధికంగా ఉంటుంది. అనేక తృణధాన్యాలు వస్తువులుగా విక్రయించబడుతున్నాయి.
చరిత్ర
పెరిగిన జనాభా అవసరాల కోసం వ్యవసాయం ప్రారంభమయింది. ఇది పెద్ద సమాజాలకు, నగరాల అభివృద్ధికి దారితీసింది. కార్మిక, పంట కేటాయింపులు, నీరు, భూమికి ప్రాప్యత హక్కులకు సంబంధించి నిర్ణయాలు తీసుకోవలసి ఉన్నందున, ఇది రాజకీయ అధికార అవసరాన్ని కూడా సృష్టించింది. వ్యవసాయం అస్థిరతను పెంపొందించింది.
ప్రారంభ నియోలిథిక్ గ్రామాలు ప్రాసెసింగ్ ధాన్యం అభివృద్ధికి ఆధారాలను చూపుతున్నాయి. సుమారు 9,000 సంవత్సరాల క్రితం సిరియాలో తృణధాన్యాలు సాగుచేసినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి. గోధుమ, బార్లీ, రై, వోట్స్, అవిసె గింజలు అన్నీ నియోలిథిక్ ప్రారంభ కాలంలో సారవంతమైన నెలవంకలో పెంపకం చేయబడ్డాయి. అదే సమయంలో చైనాలోని రైతులు తమ సాగు నియమావళిలో భాగంగా మానవ నిర్మిత వరదలు ఉపయోగించి వరి, మిల్లెట్ వ్యవసాయం చేయడం ప్రారంభించారు. చైనా లో జనపనార, ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా లో పత్తి, పశ్చిమ ఆసియా అవిసె వంటి ఫైబర్ పంటలు ఆహార పంటల ప్రారంభంలోనే పెంపకం చేయబడ్డాయి. ఎరువు, చేపలు, కంపోస్ట్, బూడిదతో సహా నేల సవరణల ఉపయోగం మెసొపొటేమియా, నైలు లోయ, తూర్పు ఆసియాతో సహా ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాలలో ప్రారంభంలోనే ప్రారంభమై స్వతంత్రంగా అభివృద్ధి చెందినట్లు కనిపిస్తోంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు వర్గం:పంటలు
బోధి వృక్షం
బోధి వృక్షం (సంస్కృతం: बोधि) సాధారణంగా రావి చెట్టుగా కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది బుద్ధగయ వద్ద చాలా పురాతనమైన, పవిత్రమైన చెట్టు. ) ఈ వృక్షం క్రింద బౌద్ధమత స్థాపకుడైన గౌతమ బుద్ధుడు ధ్యానం చేసి జ్ఞానాన్ని పొందినట్లు కథనం. మతపరైన సంస్కృతిలో బోధి చెట్టు యొక్క ఆకులు ఎల్లప్పుడూ ప్రదర్శితమయ్యే హృదయ ఆకారంలో ఉంటాయి.
బోధి దినం
ఈ బోధి వృక్షం వద్ద ప్రతీ డిసెంబరు 8 న బోధి దినం జరుపబడుతుంది. ఈ భౌద్ధధర్మం పాటించేవారు ఈ వృక్షం వద్ద ఒకరినొకరు "బుదు శరణై" అని అభినందించుకుంటారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:బౌద్ధ మతము
వంఝన్ వాలా
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీపబాలబడులు (అజ్నలా)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (హరర్ కలన్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (అజ్నలా)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (అజ్నలా)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (అజ్నలా)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (అజ్నలా)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపకుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడుఉన్నాయి గ్రామంలో 1 "సంప్రదాయ వైద్యులు, నాటు వైద్యులు"ఉంది.
పారిశుధ్యం
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామంలో ఉంది.
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు. సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు. ఆటోలుగ్రామంలో ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో ఉంది. ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీపప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు. సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది. 20 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం(అక్టోబర్-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. .
భూమి వినియోగం
Wanjhanwala (219) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
వంఝన్ వాలా(219) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): Wheat,Darati,Jiri,Kahi,మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:పంజాబ్ గ్రామాలు వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
సైరస్ పల్లోంజీ మిస్త్రీ
టాటా గ్రూప్ ఛైర్మనుగా రతన్ టాటా నిష్క్రమించిన తదుపరి ఆయన స్థానంలో కొత్త ఛైర్మన్‌గా సైరస్ మిస్త్రీ (1968 జులై 4 - 2022 సెప్టెంబరు 4) అధికారికంగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. టాటా గ్రూపు ఛైర్మన్‌గా రతన్ టాటా పదవీ విరమణ తర్వాత ఆరో రథ సారథిగా యేడాది చివరి రోజున పగ్గాలు చేపట్టినట్లు కంపెనీ ఉన్నతాధికారులు వెల్లడించారు. జంషెడ్‌జీ నుసెర్వాన్‌జీ టాటా 1868లో టాటా గ్రూపును స్థాపించారు. యాభై ఏళ్లు సంస్థకు సేవలందించిన మాజీ ఛైర్మన్ రతన్ టాటా పదవీ కాలం శుక్రవారం(2012 డిసెంబరు 28)తో ముగిసింది.
2016 అక్టోబరు 24 న టాటా సన్స్ బోర్డు, సైరస్ మిస్త్రీని చైర్మన్ పదవి నుండి బర్తరఫ్ చేసింది. దీనికి కారణమేమీ ప్రకటించలేదు. తాత్కాలిక ఛైర్మనుగా రతన్ టాటాను నియమించింది. నాలుగు నెలల కాలంలో కొత్త ఛైర్మనును ఎన్నుకునేందుకు ఒక సెర్చి కమిటీని నియమించింది.
టాటా సంస్థలు
భారతదేశపు తొలి బహుళజాతి సంస్థ " టాటా" సంస్థలు. 20 వ శతాబ్దపు తొలి సంవత్సరాలలోనే వ్యాపార కార్యాలయం కలిగిన సంస్థ టాటా సన్స్. భారతదేశము బానిసపాలనలో ఉన్న కాలములో జాతీయ భావాలు కలిగిన ఒక పార్శీ - జంషెడ్జీ టాటా ఈ సంస్థను నెలకొలిపారు. ప్రపంచములో పలుదేశాలలో పరిశ్రమలు, పెట్టుబడులు కలిగిన టాటాలు ప్రవేశించని పరిశ్రమలేదు. ఉప్పునుండి సాప్ట్ వేర్ వరకు ప్రతి రంగములో వారి ఉత్పత్తులు ఉన్నాయి. టాటా స్టీల్, టాటా లారీలు, టాటా కార్లు, టాటా టీ, టాటా కెమికల్స్, టాటా టెలికమ్యూనిమేషన్‌ ... ఇలా వారి ఉత్పత్తులు భారతీయలందరి జీవితాలను తాకేవే. నాన్యత విషయములో రాజీ పడని కంపెనీగా, నిజాయితీ విషయ్ములో చాలా పారిశ్రామిక సంస్థలకన్నా మెరుగైనదిగా టాటా లకు గుర్తింపు ఉంది. ఈ సంస్థల ఆధాయము సుమారు 100 బిలియన్ల డాలర్లు ఉంటుందని అంచనా. 80 దేశాలకు పైగా వీరి పెట్టుబడులు, పరిశ్రమలు కలిగి ఉన్నాయి.
52 ఏళ్ళపాటు ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించిన జె.ఆర్.డి.టాటా నుండి వారసత్వముగా ఛైర్మన్‌ పదవిని 1991 లో రతన్‌ టాటా అందుకున్నారు. సుమారు 20 ఏళ్ళ పైబడి ఆయన ఆ పదవిలో ఉన్నారు. రతన్‌ టాటా అవివాహితుడైనందున తన 75 వ ఏట తన వారసుడుగా ఎంఫిక 5 గురు సభ్యులున్న కమిటీకి అప్పగించి ... అలా ఎన్నికైన వారే ఈ సైరస్ మిస్త్రీ.
యితర లింకులు
వర్గం:1968 జననాలు వర్గం:2022 మరణాలు
కృష్ణంభొట్ల అగ్రహారం
కృష్ణంభొట్ల అగ్రహారం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అనకాపల్లి జిల్లా, కోట ఊరట్ల మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కోట ఊరట్ల నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 78 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 586289.
తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
భూమి వినియోగం
కృష్ణంభొట్ల అగ్రహారంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
సాహెబా సుబ్రమణ్యం
సాహెబా సుబ్రమణ్యం, 2014 డిసెంబరు 13న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. సినీ నటుడు ఎంఎస్ నారాయణ కుమార్తె శశి కిరణ్ నారాయణ దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమాలో దిలీప్ కుమార్, ప్రియల్ గోర్ హీరోహీరోయిన్స్ నటించారు. 2012లో వచ్చిన మలయాళ సినిమాకి తట్టతిన్ మరాయతుకి రీమేక్ ఇది.
స్పందన
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ఈ సినిమాకి 1.5/5 రేటింగ్ ఇచ్చింది. 123 తెలుగు ఈ సినిమాకి 2.75/5కి రేటింగ్ ఇచ్చింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతీయ సినిమాలు వర్గం:2014 సినిమాలు వర్గం:తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు
కాప్సూల్ (జ్యామితి)
కాప్సూల్, అనగా స్టేడియం యొక్క పరిభ్రమణం గా కూద పిలువ బడుతుంది.ఇది త్రి పరిమాణ జ్యామితీయ ఆకారం. ఇది స్థూపాకారంగా ఉండి ఇరువైపుల అర్థ గోళాలను కలిగి ఉంటుంది. ఈ ఆకారానికి మరియొక పేరు "స్పేరో సిలిండర్". ఈ ఆకారం అధిక పీడనంలో గల వాయువులను ఉంచుటకు పాత్రలా వినియోగిస్తారు.
సమీకరణం
ఈ సమీకరణంలో r అనునది స్తూపం లేదా అర్థగోళం యొక్క వ్యాసార్థం, a అనగా స్తూపాకార భాగం యొక్క పొడవు.
కాప్సూల్ యొక్క ఉపరితల వైశాల్యమును సూత్రంతో గణించవచ్చు. ఇందులో r అనునది స్తూపం లేదా అర్థగోళం యొక్క వ్యాసార్థం, a అనగా స్తూపాకార భాగం యొక్క పొడవు.
మూలాలు
వర్గం:జ్యామితీయ ఆకృతులు
వేగుళ్ల జోగేశ్వర రావు
వేగుళ్ల జోగేశ్వర రావు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన మండపేట నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
వేగుళ్ల జోగేశ్వరరావు 1961లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తూర్పుగోదావరి జిల్లా, మండపేట, పాతిమీద గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ నుండి బీకామ్ పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
వేగుళ్ల జోగేశ్వరరావు తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి మొదట మండపేట మున్సిపాలిటీ ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి మున్సిపల్ ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. ఆయన 2004లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో అలమూరు నియోజకవర్గం నుండి టీడీపీ తరపున పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి బిక్కిన కృష్ణార్జున చౌదరి చేతిలో ఓడిపోయాడు.
వేగుళ్ల జోగేశ్వరరావు 2009లో నియోజకవర్గల పునర్విభజనలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పాటైన మండపేట నియోజకవర్గం నుండి టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి ప్రజారాజ్యం పార్టీ అభ్యర్థి పై వి.వి.ఎస్.ఎస్.చౌదరి పై గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2014లో వైసీపీ అభ్యర్థి గిరజాల వెంకటస్వామి నాయుడు పై, 2019లో వైసీపీ అభ్యర్థి పిల్లి సుభాష్ చంద్రబోస్ పై వరుసగా మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:1961 జననాలు వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా వైద్యులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2019)
ఉప్పల్ మండలం
thumb|right|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త రంగారెడ్డి జిల్లా పటంలో మండల స్థానం ఉప్పల్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మేడ్చల్ జిల్లాలోని మండలం,దీని ప్రధాన కార్యాలయం ఉప్పల్. గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్‌లో విలీనం కావడానికి ముందు ఉప్పల్ పురపాలక సంఘంగా ఉండేది.ఈ మండలం ఉప్పల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం. మల్కాజ్‌గిరి లోకసభ నియోజకవర్గం పరిధిలోకి వస్తుంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం రంగారెడ్డి జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం కొత్తగా ఏర్పాటైన కీసర రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది మల్కాజ్‌గిరి డివిజనులో ఉండేది.
గణాంకాలు
ఈ మండలంలో  14  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.నిర్జన గ్రామాలు లేవు. 2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 50 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 384,835. జనాభాలో పురుషులు 172,701 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 165,319. మండలంలో 90,207 గృహాలున్నాయి.
అడుసుమిల్లి జనార్ధన వరప్రసాద్
ఆహుతి ప్రసాద్ (జనవరి 2, 1958 - జనవరి 4, 2015) తెలుగు సినీ నటుడు. క్యారెక్టర్ నటునిగా, హాస్య నటునిగా గుర్తింపు పొంది 300 పైచిలుకు సినిమాల్లో నటించారు. 1983-84ల్లో మధు యాక్టింగ్ స్కూల్లో నటన నేర్చుకున్నాకా విక్రమ్తో నటునిగా పరిచయం అయ్యాడు. కొద్ది సినిమాల్లో, ఒక సీరియల్లో నటించాకా ఆహుతి (1987) సినిమాలో నటించే అవకాశం వచ్చింది. ఆహుతి సినిమా ఘన విజయం సాధించింది, సినిమాలో ప్రసాద్ పోషించిన శంభు ప్రసాద్ పాత్రకు ప్రేక్షకుల్లో మంచి గుర్తింపు లభించి అప్పటి నుంచి ఆహుతి ప్రసాద్ గా పేరొందాడు. ఆ తర్వాత అనేక సినిమాల్లో పోలీసు పాత్రలు, రాజకీయ నాయకుని పాత్రలు చేశాడు. 1990లో పోలీసు భార్య పునర్నిర్మాణం చేసి కన్నడంలో నిర్మాతగా మారి 3 సినిమాలు తీశాడు. తొలి సినిమా విజయవంతం అయినా, మిగతా సినిమాల పరాజయం పాలై అప్పుల పాలు చేశాయి. తెలుగులోనూ అవకాశాలు రాకపోడంతో దాదాపు 4 సంవత్సరాల పాటు చాలా ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు. నిన్నే పెళ్ళాడుతా (1996) సినిమాలో కథానాయిక తండ్రిగా చేసిన పాత్రతో తిరిగి సినిమా అవకాశాలు పెరిగాయి. నేను నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను సినిమాలో నటనకు గాను 2002 సంవత్సరానికి గాను ఉత్తమ ప్రతినాయకుడిగా నంది పురస్కారం అందుకున్నాడు. చందమామ (2007) సినిమాలో పోషించిన రామలింగేశ్వరరావు పాత్ర హాస్యం, విభిన్నమైన సంభాషణ శైలితో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నాడు. చందమామలో నటనకు గాను 2007 సంవత్సరానికి ఉత్తమ క్యారెక్టర్ నటుడు - గుమ్మడి విభాగంలో నంది అవార్డు పొందారు. ఆ సినిమా తర్వాత కెరీర్ మళ్ళీ మలుపు తిరిగి పలు హాస్య పాత్రలు చేసే అవకాశం వచ్చింది. నిర్మాణ రంగంలో బిల్డర్ గా వ్యాపారం కూడా చేశాడు. 2015 జనవరి 4న క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతూ మరణించాడు.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
1958 జనవరి 2 న కోడూరు (ముదినేపల్లి)లో జన్మించారు. వారిది వ్యవసాయ కుటుంబం. నాన్న రంగారావు ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు. ఆయనకు ముగ్గురు అక్కలు. అన్నదమ్ములెవరూ లేరు. కోడూరులో ఉన్న ఏడెనిమిది ఎకరాలు అమ్మేసి కర్నూలు సమీపంలో శాంతినగరం అనే చోట భూములు కొని మూడునాలుగేళ్ల వయసులోనే శాంతినగరానికి వచ్చేశారు. శాంతినగరానికి ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలోని చంద్రశేఖరనగరం అనేచోట తాత, నాయినమ్మ కూడా ఉండేవారు. చివరికి రాయచూరు సమీపంలోని సింధనూరు దగ్గర పాండురంగ క్యాంప్‌లో స్థిరపడ్డారు. క్యాంపులో పెరిగినందువల్ల కన్నడ భాష బాగా పట్టుబడింది. ఆయన విద్యాభ్యాసం నాగార్జునసాగర్, డోన్, కోదాడ ప్రాంతాల్లో సాగింది. ఆయన కళాశాల విద్య కోదాడలో పూర్తిచేశారు. చిన్నతనం నుంచీ నటనపై ఆసక్తి ఉండేది. 9వ తరగతి చదువుతున్నప్పుడు అన్నాచెల్లెళ్ళు నాటకంలో తన నటనకు మొదటి బహుమతి రావడంతో నటుడు కావాలనే కోరిక ప్రారంభమై, అతనితో పెరిగి పెద్ద అయింది.
సినిమా కెరీర్
1983 జనవరి 26న హైదరాబాద్‌లో ప్రారంభమైన మధు ఫిలిం ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో ప్రసాద్ మొదటి బ్యాచ్ లో చేరాడు. నటుడు అచ్యుత్, శివాజీరాజా, రాంజగన్ వంటి నటులు ఆయన సహ విద్యార్థులుగా ఉండేవారు. వారికి దేవదాస్ కనకాల వంటివారు నటన నేర్పించేవారు. 1984లో డిప్లొమా పూర్తి కావడంతో తన బ్యాచ్ మేట్స్ అందరూ అప్పటికీ తెలుగు సినిమా పరిశ్రమ కేంద్రమైన మద్రాసు (నేటి చెన్నై) వెళ్ళి సినిమా ప్రయత్నాలు చేసుకుంటూండగా, పెళ్ళి అయి హైదరాబాద్ లోనే కాపురం పెట్టిన ప్రసాద్ మద్రాసు మారలేకపోయారు. ప్రసాద్ సమస్య గమనించిన మధుసూదనరావు మధు ఫిలిం ఇన్స్టిట్యూట్ నిర్వహణ బాధ్యతలు ఇచ్చారు.
కొన్నాళ్ల తర్వాత మధుసూదనరావు దగ్గరే అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ గా ఉషాకిరణ్ మూవీస్ వారి మల్లె మొగ్గలు సినిమాకి పనిచేశారు. ఆయన పనిచేస్తున్న రెండో సినిమా విక్రమ్ లో తొలిసారిగా నటించారు. తాతినేని ప్రకాశరావు దూరదర్శన్ కోసం చేస్తున్న మీరూ ఆలోచించండి కార్యక్రమంలో ప్రసాద్ కు అవకాశం ఇచ్చారు. ప్రతాప్‌ఆర్ట్స్‌ థియేటర్‌లో ఆ సినిమాకి డబ్బింగ్‌ చెప్పడానికి వెళ్ళినపుడు అక్కడ వారికి రాఘవగారబ్బాయి ప్రతాప్‌ పరిచయమయ్యాడు. తర్వాత వాళ్ల బ్యానర్‌లో 'ఈ ప్రశ్నకు బదులేది' అనే సినిమా తీస్తున్నప్పుడు అందులో అతడిని విలన్‌గా తీసుకున్నారు.
నిర్మాత శ్యాంప్రసాద్‌రెడ్డి ఆ సినిమా ఫస్ట్‌కాపీ చూశారు. అప్పటికే ఆయన 'తలంబ్రాలు' తీశారు, రెండో సినిమాగా ఆహుతి నిర్మించేందుకు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. 'ఈ ప్రశ్నకు బదులేది'లో ఆయన నటన ఆయనకు బాగా నచ్చి 'ఆహుతి'లో శంభుప్రసాద్‌ పాత్రకు తీసుకున్నారు. 1987లో విడుదలైన ఆహుతి సినిమా ఘనవిజయం సాధించడంతో పాటుగా అందులో శంభు ప్రసాద్ గా చేసిన పాత్ర ప్రసాద్ నట జీవితాన్ని మలుపుతిప్పింది. ఆంధ్రప్రభ పత్రికలో పనిచేసిన సినీ జర్నలిస్టు ఆంజనేయశాస్త్రి ఇంటర్వ్యూలో ఆహుతి ప్రసాద్ అని రాయడంతో ప్రారంభమై, అతని పేరు ఆహుతి ప్రసాద్ గా మారిపోయింది.
ఆహుతి ప్రసాద్ ఆహుతి సినిమా విజయాన్ని, తద్వారా తన పాత్రకు, తనకు లభించిన గుర్తింపునీ సరిగా ఉపయోగించుకోలేకపోయారు. కానీ సినిమా విజయంతో చాలా పాత్రలే వచ్చి, వాటిని చేసుకుంటూ వెళ్ళారు. ప్రసాద్ నటించిన పోలీస్ భార్య సినిమా విజయవంతం కావడంతో ఆ సినిమా హక్కులు కొని కన్నడలో నిర్మాణం చేశారు. విజయవంతం కావడంతో మరో రెండు సినిమాలు తీయగా అందులో ఒకటి దారుణమైన పరాజయం పాలైంది. దాంతో ఆర్థికంగా చాలా దెబ్బతిన్నాడు. మరోవైపు కన్నడ సినిమా నిర్మాతగా బిజీగా ఉన్నప్పుడు అందుబాటులో ఉండడేమోనన్న ఉద్దేశంతో తెలుగులో పాత్రలు తగ్గిపోయాయి. నాలుగు సంవత్సరాల పాటు ఎటూ కాని స్థితి ఎదుర్కొన్నారు.
1996లో దర్శకుడు కృష్ణవంశీ తన నిన్నే పెళ్ళాడతా సినిమాలో కథానాయిక టబు తండ్రిగా ప్రాధాన్యత ఉన్న పాత్ర ఇవ్వడంతో మళ్ళీ సినిమా అవకాశాలు రావడం ప్రారంభం అయ్యాయి. స్థిరాస్థి వ్యాపారంలోకి ప్రవేశించి, ఇటు సినిమాల్లో తండ్రి పాత్రలు, పోలీసు అధికారి పాత్రలు చేయడం కొనసాగించారు. దాదాపు దశాబ్ది కాలం పాటు అటువంటి పాత్రలు పోషించారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
1982లో విజయనిర్మలతో ప్రసాద్ వివాహం జరిగింది. వారి కొడుకులు భరణి, కార్తీక్ విదేశాల్లో స్థిరపడ్డారు.
పురస్కారాలు, గౌరవాలు
నేను నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను సినిమాలో ప్రతినాయక పాత్రలో ఆహుతి ప్రసాద్ నటనకు గాను 2002 సంవత్సరానికి ఉత్తమ ప్రతినాయకుడుగా నంది పురస్కారం అందుకున్నారు. 2007 సంవత్సరానికి గాను నంది పురస్కారాల్లో ఉత్తమ క్యారెక్టర్ నటుడు - గుమ్మడి పురస్కారాన్ని చందమామ సినిమాలో రామలింగేశ్వరరావు పాత్రలో నటనకు గాను అందుకున్నారు.
మరణం
గత కొంతకాలంగా కేన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్న ఆయన హైదరాబాద్ లోని కిమ్స్ చికిత్స పొందుతూ 2015, జనవరి 4 ఆదివారం మధ్యాహ్నం మరణించారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1958 జననాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా ప్రతినాయకులు వర్గం:2015 మరణాలు వర్గం:నంది ఉత్తమ నటులు వర్గం:క్యాన్సర్ వ్యాధి మరణాలు వర్గం:సినిమా నటులు
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2009 నుండి 2014 వరకు పటాన్‌చెరు నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా పని చేశాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్ 1962లో తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా, పటాన్‌చెరు లో తౌటి మోహన్ గౌడ్, నందమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన 1979లో సికింద్రాబాద్ లోని వెస్లీ హై స్కూల్ లో చదివాడు.
రాజకీయ జీవితం
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్ 1987లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 1987లో పటాన్‌చెరు ఎంపీపీగా గెలిచాడు. ఆయన ఉమ్మడి మెదక్ జిల్లా కాంగ్రెస్ పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేస్తూ నందీశ్వర్ గౌడ్ 1999లో సంగారెడ్డి నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి కుర్రా సత్యనారాయణ చేతిలో 17444 ఓట్ల తేడాతో ఓటమిపాలయ్యాడు. ఆయన 2008లో మెదక్ జిల్లా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్ 2008లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా పటాన్‌చెరు, రామచంద్రాపురం, జిన్నారం మండలాలతో ఏర్పాటైన పటాన్‌చెరు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి 2009లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి ఎం.సపాన్‌ దేవ్‌ పై ఓట్ల 1247 మెజారిటీతో గెలిచి పటాన్‌చెరు తొలి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2014లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన 2 మే 2017న ఢిల్లీలో బీజేపీ జాతీయ అధ్యక్ష్యుడు అమిత్ షా సమక్షంలో భారతీయ జనతా పార్టీ లో చేరాడు.
టి.నందీశ్వర్ గౌడ్ 2018లో 19 అక్టోబర్ 2018న భారతీయ జనతా పార్టీ కి రాజీనామా చేసి తెలుగుదేశం పార్టీ లో చేరాడు. ఆయన టిడిపికి రాజీనామా చేసి 22 ఆగష్టు 2019న భారతీయ జనతా పార్టీ లో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
మద్రాస్ రెజిమెంట్
మద్రాస్ రెజిమెంట్ భారత దేశంలో గల పురాతన రెజిమెంట్లలో ఒకటి.దీనిని 1750'ల్లో ఏర్పాటుచేసారు.ఈ రెజిమెంట్ భారతదేశ స్వాతంత్రానికి పూర్వం బ్రిటిష్ ఇండియా సైన్యంలో ఉండేది.ఇప్పుడు భారత సైనిక దళం లో ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తోంది.
చరిత్ర
1639 బ్రిటీష్ వారు అప్పటి విజయనగర రాజైన పెద వేంకటరాయలు అనుమతితో కోరమాండల్ తీరములో చిన్న భాగాన్ని ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ స్థావరాన్ని పెట్టుకోవడానికి, వర్తకం జరుపుకోవడానికి తీసుకొన్నారు. ఈ ప్రదేశం అప్పట్లో వండవాసి పాలకుడు దామెర్ల వేంకటపతి నాయకుని ఆధ్వర్యములో ఉండేది. 1644 నాటికి సెయింట్ జార్జి కోటను బ్రిటీష్ వారు నిర్మించుకొన్నారు. తరువాత కొన్ని రోజులలో ఈ ప్రదేశము అంతా వారి వలసకు కేంద్ర స్థావరము అయ్యింది.1758 లో బ్రిటీష్ వారు 100 భారతీయ సైనికులతో ఒక కంపెనీని ఏర్పాటుచేసారు.అదే సంవత్సరం చివరి నాటికి మొదటగా రెండు పదాతి దళాలను ఏర్పాటుచేసి వాటికి కెప్టెన్ లను నియమించారు. మద్రాస్ రెజిమెంట్ ను మద్రాస్ యూరోపియన్ రెజిమెంట్ అను పేరుతో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ 1660ల్లో ఏర్పాటుచేసింది.ఇది ఆనాటి భారత దేశంలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఏర్పాటుచేసిన రెండవ కంపెనీ,ఇది 1748 లో బెటాలియన్ గా మేజర్ లారెన్స్ నాయకత్వంలో ఏర్పడింది.ఈ బెటాలియన్ భారదేశంలో గల ఫ్రెంచివారికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధాల్లో పాల్గొంది.
స్టేడియం (జ్యామితి)
స్టేడియం అనునది దీర్ఘచతురస్రం, దానికిరువైపుల అర్థ వృత్తాలతో కలసి నిర్మింపబడిన జ్యామితీయ ఆకారం. ఈ జ్యామితీయ ద్వి పరిమాణ పటం యొక్క పేరు "డిస్కో రెక్టాంగిల్".
సమీకరణములు
ఈ "స్టేడియం" అనే జ్యామితీయ ఆకృతి యొక్క చుట్టు కొలత( P )ను అనే సూత్రంతో గణిస్తారు. ఈ ఆకారం యొక్క వైశాల్యం(A ) ను అనే సూత్రంతో గణింపవచ్చు.
(పై సమీకరణములలో a అనూంది దీర్ఘచతురస్ర పొడవు, r అనూంది అర్థ వృత్త వ్యాసార్థం)
తల్లిపాలు
thumb|తల్లి పాలు - ఎడమ పక్క గ్లాసు లోది నిండుగా ఉన్న వక్షం తొట్టతొలిగా వచ్చే పాలు, కుడి వైపు దాని లోది దాదాపుగా ఖాళీ అయిన వక్షం నుండి వచ్చే చివరి పాలు. మొదటి దానిలో నీరు ఎక్కువగా, కొవ్వు తక్కువగా ఉండి, దాహం తీరుస్తుంది. రెండవ దానిలో నీరు తక్కువగా, కొవ్వు ఎక్కువగా ఉండి, ఆకలి తీరుస్తుంది. తల్లిపాలు సృష్టిలో క్షీరద జాతికి చెందిన ప్రతి జీవి తన బిడ్డ జన్మించగానే ఇచ్చే మొదటి ఆహారం.
తల్లిపాలు ఏర్పడానికి గృహవైద్యాలు
కొన్ని గ్రామాల్లో బాలింతలు మట్టి పొయ్యి లేదా గ్యాస్ స్టౌ మీద అన్నం ఉడికే సమయంలో పొంగే నురగను గ్లాసు నిండా సేకరించి మధ్యాహ్నం భోజన సమయంలో సేవిస్తారు. ఈ విధంగా సేకరించిన నురగను పొంగాపు నీళ్ళు అని అంటారు.
సాధారణంగా ఎలక్ట్రిక్ కుక్కుర్ లో ఒక వంతు బియ్యనికి రెండు వంతులు నీళ్ళు పొయాల్సివస్తుంది. కాని పొంగాపు నీళ్ళకోసం మరో రెండు గ్లాసులు అనగా 1 వంతు బియ్యానికి 4 వంతులు నీళ్ళు అవసరమవుతాయి. అయితే ఆ 4 వంతుల నీళ్ళలో బియ్యం కొద్దిగా ఉడికి బుడగలు రావడం మొదలవ్వగానే అందులోంచి రెండు గ్లాసుల నీళ్ళను వేసి సేవించాలి. ఇది నగరాల్లో బాలింతలు అనుసరించవలసిన పద్ధతి.
పొంగాపు నీళ్ళు సేవిస్తే బాలింతల్లో తల్లిపాలు అమోఘంగా అతి తక్కువ సమయంలో తయారవుతాయి. ఈ నీళ్ళలో చిటికెడు ఉప్పు లేదా పాలు లేదా మజ్జిగ కలుపుని సేవించవచ్చు.
ఈ అవకాశం లేని వారు రెడ్డివారి నానుబాలు (యూఫోర్బియా హిర్తా) మొక్కల ఆకులను కూరగా చేసుకొని తినాలి, లేదా పొన్నగంటి కూర ఆకులను లేదా పచ్చి బొప్పాయి కూర తినాలి లేదా ఒక కప్పు నీళ్ళ్లలో ఒక టేబుల్ స్పూన్ మెంతులు వేసి రాత్రి మొత్తం నానపెట్టి ఉదయం ఆ నీళ్ళని వేడి చేసి, వడపోసి ప్రతిరోజు తాగాలి. బాలింతలు ఎక్కువగా మసాలాలు, వాతం చేసే పదార్ధాలకు దూరంగా ఉండటం శ్రేయస్కరం.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
కొమురం భీమ్
బాల్యం
కొమురం భీమ్ గిరిజన గోండు తెగకు చెందిన కొమురం చిన్నూమ్, సోంబాయి దంపతులకు 1901 సంవత్సరంలో ఆదిలాబాద్ జిల్లా, ఆసిఫాబాద్ తాలూకాలోని సంకేపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు.
ఉద్యమ జీవితం
భీం కుటుంబం పదిహేడేళ్ళ వయసులో అటవీశాఖ సిబ్బంది జరిపిన దాడిలో తండ్రి మరణించగా కెరమెరి ప్రాంతంలోని సర్దాపూర్ కు వలస వెళ్లింది. అక్కడ వాళ్ళు సాగుచేసుకుంటున్న భూమిని సిద్దిఖీ అన్న జమీందారు ఆక్రమించుకోవడంతో ఆవేశం పట్టలేని భీమ్ అతన్ని హతమార్చి అస్సాం వెళ్ళిపోయాడు. అక్కడ ఐదేళ్ళపాటు కాఫీ, తేయాకు తోటల్లో పనిచేస్తూ గడిపిన భీమ్ తిరిగి కరిమెర చేరుకున్నాడు. నిజాం నవాబు పశువుల కాపర్లపై విధించిన సుంకానికి వ్యతిరేకంగా గిరిజనులను ఒక్కతాటిపై నడిపించి ఉద్యమించాడు.
ఆసిఫాబాద్ పరిసర ప్రాంతాలు, జోడేఘాట్ గుట్టలు కేంద్రంగా నిజాం నవాబు పై గెరిల్లా పోరాటాన్ని కొనసాగించాడు. భీమ్ కు కుడిభజంగా కొమురం సూరు కూడా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. వెడ్మ రాము కూడా భీమ్ కు సహచరుడిగా ఉన్నాడు. కుర్దు పటేల్ అనే నమ్మకద్రోహి ఇచ్చిన సమాచారంతో నిజాం సైన్యం 1940 అక్టోబర్ 27 న జోడేఘాట్ అడవుల్లోని కొమురం భీమ్ స్థావరాన్ని ముట్టడించి భీమ్ ని హతమార్చాయి. నిజాం సైన్యంమీద, అటవీ సిబ్బంది పైనా కొమరం కొదమసింహం లా గర్జించాడు. కుర్దు పటేల్ అనే నమ్మకద్రోహి ఇచ్చిన సమాచారంతో, అర్ధరాత్రి కొమరం స్థావరాలను సైన్యం చుట్టుముట్టగా జోడేఘాట్ అడవుల్లో 1940, అక్టోబర్ 27 న, అంటే ఆదివాసీలు పవిత్రంగా భావించే ఆశ్వీయుజ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున కొమరం భీమ్ వీరమరణం పొందాడు. అప్పటి నుంచీ ఆ తిథి రోజునే కొమరం భీమ్ వర్ధంతి జరుపుకోవడం ఆదివాసీల ఆనవాయితీ.
నేటి పోరాటాలకు స్ఫూర్తి
thumb|ఆదిలాబాద్ జిల్లా కుంతాల జలపాతం వద్ద కొమురం భీము విగ్రహం|alt= ఆదివాసీ ఆత్మగౌరవ ప్రతీక కొమురం భీమ్. స్వయంపాలన, అస్తిత్వ ఉద్యమాల వేగుచుక్క భీం. పోరాట పంథానే చివరకు సరైన మార్గమని, తన జాతి ప్రజలను విముక్తి చేస్తుందని అక్షరాల నమ్మిన ఆదివాసీ పోరాట యోధుడు. ఆదిలాబాద్ అడవుల్లో భీం పోరాటం జరిగి నేటికి డభ్భై రెండు ఏళ్లు పూర్తి కావస్తున్నది. ఇప్పుడు ఒక ప్రత్యేక సందర్భంలో భీం వర్ధంతిని ఆదివాసీ సమాజాలు జరుపుకుంటున్నాయి. స్వయంపాలన కోసం తెలంగాణ ప్రజలు అలుపు ఎరగకుండా ఉద్యమిస్తున్న సందర్భం నేడున్నది. స్వయంపాలన కోసం ఉద్యమిస్తున్న ఆదివాసీ సమాజాలను క్రూరంగా అణచివేస్తున్న ప్రభుత్వాలు కండ్లముందు కనబడుతున్నాయి. దేశంలో తమ హక్కుల సాధన కోసం ఆదివాసీ సమాజాలు ఉద్యమించిన సందర్భాలు అనేకం ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా బిర్సాముండా, సంతాల్‌లు,తిరుగుబాటు చేశారు. జల్, జంగల్, జమీన్ కోసం సాయుధ పోరాటాలు చేశారు. తమపై సాగుతున్న అన్నిరకాల దోపిడీ, పీడనలను ఎదిరించారు. చరివూతలో అనేకసార్లు ఓటమి చెందినా తమ జీవితమే యుద్ధమైన చోట తమ అస్తిత్వం కోసం అలుపెరుగని పోరాటాలు నేటికీ చేస్తున్నారు.
ఆదివాసీ భూరక్షణ చట్టం 1/70 చట్టాన్ని అమలుపర్చడంలేదు. అన్యాక్షికాంతమవుతున్న అడవులను, భూములను పట్టించుకోదు. గోండు తెగకు సంబంధించిన ప్రధాన్, తోటి, మన్నె,కోయ తెగలే కాకుండా నాయక్‌పోడ్, ఆంధ్ ఇతర ఆదివాసీ తెగలు ఆదిలాబాద్‌లో నివసిస్తున్నాయి. ఇప్పుడు వీరి మనుగడ ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. 1975కు పూర్వం వలస బంజారాల జనాభా కేవలం పది వేలనని హైమన్‌డార్ఫ్ స్పష్టం చేశారు. ఇప్పుడు వీరి జనాభా పదింతలపైన ఉంది. వలస వచ్చిన వాళ్ళు ప్రజాప్రతినిధులవడంతో వీరికష్టాలు రెట్టింపయ్యాయి. ఆదిమ సమాజం వీరి వల్ల రక్షణలను కోల్పోతున్నది. ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఆదివాసీల మనుగడ కష్టమేనని ఆదివాసీ నాయకులు మదనపడుతున్నారు. ఆదివాసీల రక్షణ ప్రభుత్వానిదే అయినప్పుడు నిర్లక్ష్య ధోరణితో వ్యవహరిస్తున్న ప్రభుత్వాల వైఖరిలో మార్పు రావడంలేదు. ఏటా విషజ్వరాలతో ప్రాణాలు కోల్పోతున్నా, ఆదివాసులకు కనీస వైద్య సౌకర్యాలు అందడంలేదు. ప్రతిఏటా రెండు వందల నుంచి మూడు వందల మలేరియా మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. పోషకాహారలేమితో మరణిస్తున్న పిల్లల సంగతి లెక్కేలేదు. భీం పోరాటం చేసిన ప్రాంతంలో (జోడేఘాట్) నేటికి తాగడానికి నీళ్ళులేవు. సరైన సదుపాయాలు లేకపోవడంతో ఆదివాసీ సమాజాల జీవన ప్రమాణాలు క్షీణిస్తున్నాయి. భీం పోరాటం జరిగి డెభ్బైఏళ్లు అవుతున్నా, ఆపోరాట స్ఫూర్తినేటికీ ఉంది. అది మరోఇంద్ర పోరాట రూపంగా పెల్లుబకవచ్చు. ప్రభుత్వాలు మరో ఉప్పెన రాక మునుపే మేల్కొనాలి.
అస్తిత్వ ఉద్యమాలు కొనసాగుతున్న నేటి తరుణంలో, 1940లోనే ఆత్మగౌరవం, స్వపరిపాలన పునాదులుగా కొమురం భీం సాయుధ తిరుగుబాటు చేశాడు. అతని ముందు చూపు వివిధ ఉద్యమాలకు ప్రేరణగా నిలుస్తున్నది. బాబేఝురి లోద్దుల్లో పన్నెండు గూడేలపై రాజ్యాధికారం కోసం తుడుం మోగించిన కొమురం భీం వారసత్వం నేటికీ దండకారణ్యంలో కొనసాగుతున్నది.
కొమురం భీము విగ్రహం
2009 డిసెంబరు 17 న హైదరాబాదులో కొమురం భీము విగ్రహం నెలకొల్పుటకు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1901 జననాలు వర్గం:1940 మరణాలు వర్గం:ఆదిలాబాదు జిల్లా ఉద్యమకారులు వర్గం:ఆదివాసీ హక్కుల కోసం నిజాం ప్రభుత్వంతో పోరాడిన వ్యక్తులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
సిద్ధాంతం (అయోమయనివృత్తి)
సిద్దాంతం లేదా సిద్ధాంతం, అనే పేరుతో మరిన్ని వ్యాసాలు ఉన్నాయి. అయోమయ నివృత్తికి క్రింది జాబితా చూడండి.
డబ్బింగ్ సినిమా
డబ్బింగ్ (Dub, Dubbing, Voice over) అనగా ఒక భాషలో తయారైన సినిమాని మరో భాషలోని మాటలు, పాటలు మాత్రమే మార్చి విడుదల చేయడం, దీనికి మాతృక భాషా చిత్రానికి చెందిన నిర్మాత నుండి హక్కులు కొనుగోలు చేస్తారు. "డబ్బింగ్ సినిమా అనేది నిర్జీవ దేహం లాంటిది. దానికి ప్రాణం పోసేది రచయితలే" అని శ్రీ శ్రీ నిర్వచించారు.
తెలుగులో మొట్టమొదటి డబ్బింగు సినిమా
తెలుగులో మొట్టమొదటి డబ్బింగ్ సినిమా ఆహుతి (1950). దానికి మాటలు, పాటలు శ్రీ శ్రీ రాసాడు. "నీరా ఔర్ నందా" అనే హిందీ సినిమాను ఆహుతి పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు. దీని నిర్మాత జయభేరితో ప్రఖ్యాతుడైన నారాయణరావు. మాధవపెద్ది, చదలవాడ, వల్లం, కనకం తదితరులు ఈ చిత్రానికి డబ్బింగ్ చెప్పారు. తారలందరూ హిందీ వారే, చిత్రం అంతా ఔట్ డోర్ లో తీయడం దీని ప్రత్యేకత, పడవ వాళ్ళ కథ. తెలుగు డబ్బింగ్ కు సాలూరు రాజేశ్వరరావు సంగీతం సమకూర్చారు..
డబ్బింగ్ విధానం
డబ్బింగ్ తొలిరోజుల్లో మూలంలో ఉన్నదాన్ని ఉన్నదున్నట్లుగా తెలుగులోకి అనువదించేవారు. వారికి అర్ధమే ముఖ్యం లిప్ సింక్ ఎలా ఉన్నా పట్టించుకునేవారు కాదు. ప్రస్తుత కాలంలో లిప్ సింక్ మీద ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నారు. అవసరమైతే మూలంలోని థాట్ ని అధిగమించి తెలుగు తనాన్ని జొప్పిస్తున్నారు. మూలంలో ప్లెయిన్ గా ఉన్న డైలాగ్ ని తెలుగువాళ్ళకు ఇష్టమైన పురాణాలలోని సామ్యాన్ని చూపిస్తూ మార్చడం జరుగుతుంది. అంతేకాక మూలంలో ఏదైనా యాస వాడితే తెలుగులో మన ప్రాంతీయ మాండలికాలు (రాయలసీమ, తెలంగాణ, గోదావరి మొదలైనవి) వాడుతున్నారు.
డబ్బింగ్ లో ఒక్కో రచయితది ఒక్కో పద్ధతి. శ్రీ శ్రీ మాతృకను అనుసరించి మక్కీకి మక్కీగా అనువదించేవారు. ఆరుద్ర లిప్ సింక్ కంటే కూడా అందమైన తెలుగు జొప్పించేందుకు ఆరాటపడేవారు. అనిసెట్టికి లిప్ సింక్ ముఖ్యం. రాజశ్రీది శ్రీశ్రీ పద్ధతే కానీ ఆయనలాగా పాటలు, మాటలు రెండు చేతులతో రాసేవారు డబ్బింగ్ రంగంలో అరుదు.
కళాకారులు
డబ్బింగ్ సినిమా గౌరవార్హత పొందడం వెనుక ఎందరో రచయితల కృషి దాగివుంది. శ్రీ శ్రీ తరువాత ఆరుద్ర, ఆత్రేయ, అనిసెట్టి, మహారధి, రాజశ్రీ, గోపిమ్ బైరాగి పాప, డి.వి. నరసరాజు, మాగాపు అమ్మిరాజు, గణేశ్ పాత్రో, గురుచరణ్, వెన్నెలకంటి, శ్రీ రామకృష్ణ, సూర్యదేవర, కోల వెంకట్, గబ్బిట వెంకట్రావు వంటి ఎందరో రచయితలు డబ్బింగ్ రంగాన్ని సుసంపన్నం చేశారు.
కొందరు కళాకారులు గాత్ర దానాన్ని అందించినవారైతే, కొందరు పాటలు పాడి చిత్రాన్ని సంగీతభరితంగా తయారుచేస్తారు, ఈ రెండవ వారిని నేపథ్య గాయకులు అంటారు. తొలి తరపు గాత్ర దాతలలో కాటూరి, అన్నపూర్ణ, టి.జి.కమలాదేవి, పార్వతి, ప్రమీల, తిలకం, కె.ఉదయలక్ష్మి, వీరమాచనేని సరోజిని, జగ్గయ్య, కె.విఎస్.శర్మ, చుండ్రు సూర్యనారాయణ, అల్లు రామలింగయ్య, ఎ.వి.సుబ్బారావు, మోదుకూరి సత్యం, రామకోటి, దశరథరామిరెడ్డి వంటి వారు ప్రముఖులు. తర్వాతి కాలంలో సాయి కుమార్, రత్నకుమార్, శ్రీనివాస మూర్తి, పి.జె.శర్మ, రవిశంకర్, రవీంద్రనాథ్, భీమేశ్వరరావు, కాకరాల, ఈశ్వరరావు, సాయికిశోర్, ఉమామహేశ్వరరెడ్డి, ప్రవీణ్, మిమిక్రీ నాగేశ్వరరావు వంటి వారు ప్రసిద్ధులు. ఇక సరిత, రోజారమణి, రోహిణి, తులసి, దుర్గ, లక్ష్మి, గౌరీప్రియ వంటివారు స్త్రీ పాత్రలకు డబ్బింగ్ చెప్పడంలో పేరుపొందారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా
నిన్నిలా నిన్నిలా
నిన్నిలా నిన్నిలా, 2021 ఫిబ్రవరి 26న విడుదలైన తెలుగు రొమాంటిక్ కామెడీ సినిమా. శ్రీ వెంక‌టేశ్వ‌ర సినీ చిత్ర ఎల్ఎల్‌పి బ్యానరులో బివిఎస్ఎన్ ప్రసాద్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకి అని.ఐ.వి.శ‌శి దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో అశోక్ సెల్వన్, నిత్య మేనన్‌, రీతు వర్మ ముఖ్య పాత్రల్లో నటించగా, రాజేష్ మురుగేశన్ సంగీతం సమకూర్చాడు. ఈ సినిమా తెలుగు లో నిన్నిలా నిన్నిలా పేరుతో, తమిళం లో థీని పేరుతో విడుదలయింది.
కథా నేపథ్యం
జీవితంలో ఎలాంటి దిశానిర్దేశం లేని ఒక చెఫ్ అయిన దేవ్ (అశోక్ సెల్వన్), తన అధిక బరువు వల్ల అనేక ఇబ్బందులు పడుతుంటాడు. అదే సమయంలో లండన్ వెళ్ళి మాస్టర్ చెఫ్ (నాజర్) కింద పనిచేస్తుంటాడు. అక్కడ మరో చెఫ్ అయిన తారా (రీతు వర్మ)ను కలుస్తాడు. ఒకరోజు దేవ్, తారా ఇద్దరూ అనుకోకుండా వంటగదిలో చిక్కుకుంటారు. అక్కడ నుండి అన్ని విషయాలు మారిపోతాయి. దేవ్ గురించి, మాయ (నిత్యా మీనన్)తో అతని గతం గురించి తెలుసుకున్న తారా, అతనితో ప్రేమలో పడిపోతుంది. ఆ తరువాత ఏం జరిగిందనేది మిగతా కథ.
స్పందన
"నిన్నిలా నిన్నిలా సినిమా మానవ సంబంధాలు, దుఃఖం, ప్రేమ గురించిన సరళమైన కథాచిత్రం" అని ఫస్ట్‌పోస్ట్ పత్రిక విమర్శకుడు హేమంత్ కుమార్ రాశాడు. "సాధారణ కథతో ఈ సినిమా బాగుంది. దేవ్, తారా, మాయ జీవితాలలో అనేక భావాలను అనుభవించవచ్చు" అని ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌ పత్రికకు చెందిన అవినాష్ రామచంద్రన్ రాశారు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పత్రిక సమీక్షకుడు తధాగత్ పాతి ఈ సినిమాకు 3/5 రేటింగ్ ఇచ్చాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు వర్గం:నాజర్ నటించిన చిత్రాలు
అర్వాల్
భౌగోళికం
అర్వాల్ 25.25°N, 84.68°W వద్ద, సముద్రమట్తం నుండి సగటున 67 m ఎత్తున ఉంది.
భాష
అధికారిక భాషలు హిందీ, ఉర్దూ. ఇక్కడ మాట్లాడే ప్రాంతీయ భాష మాగాహి.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
మార్చి 2008లో బీహార్ ప్రభుత్వం రూ. 9,742 లక్షలతో భోజ్‌పూర్ జిల్లాలోని అర్వాల్ నుండి సహర్ వరకు సోన్ నదిపై వంతెన నిర్మాణానికి ఆమోదం తెలిపింది. అర్వాల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ వ్యవసాయంపైనే ఆధారపడి ఉంది. జనాభాలో ఎక్కువ మంది గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నారు. కుర్తా వంశీ, కర్పి వంటి ప్రాంతాలు మినహా జిల్లా అంతా కాలువల ద్వారా సాగునీరు లభిస్తోంది. పట్టణంలో చెప్పుకోదగ్గ పరిశ్రమ ఏదీ లేదు. '
రవాణా
అర్వాల్‌ గుండా వెళ్ళే జాతీయ రహదారి 110, బీహార్ షరీఫ్‌ వద్ద NH 31లో కలుస్తుంది. జాతీయ రహదారి 139 (పాత- NH 98) ఔరంగాబాద్ నుండి అర్వాల్ గుండా పాట్నా వెళ్తుంది. పట్టణానికి సమీపంలోని రైల్వే స్టేషను 35కి.మీ. దూరంలో ఉన్న జెహనాబాద్ (JHD) వద్ద ఉంది. ఔరంగాబాదు లోని అనుగ్రహ నారాయణ్ రోడ్ రైల్వే స్టేషన్ (AUBR) 60 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:బీహార్ జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు
రాత్ ఔర్ దిన్
రాత్ ఔర్ దిన్, 1967 ఏప్రిల్ 7న విడుదలైన హిందీ సైకలాజికల్ సినిమా. ఎ.ఎ.ఎన్. ప్రొడక్షన్ బ్యానరులో జాఫర్ హుస్సేన్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు సత్యెన్ బోస్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ సినిమాలో ప్రదీప్ కుమార్, నర్గిస్ దత్, ఫిరోజ్ ఖాన్, కెఎన్ సింగ్ తదితరులు నటించారు. ఇందులో నర్గిస్ దత్, మల్టిపుల్ పర్సనాలిటీ డిజార్డర్ ఉన్న వివాహిత మహిళగా వరుణ పాత్ర పోషించినందుకు ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకుంది.
కథా నేపథ్యం
పగటిపూట సాధారణ హిందూ గృహిణిగా ఉన్న వరుణ, రాత్రి సమయంలో తనను తాను పెగ్గి అని పిలుస్తూ కలకత్తా వీధుల్లో నడుస్తుంటుంది. ఈ సినిమా కథ, నర్గీస్ దత్ నటనకు విమర్శకుల ప్రశంసలు లభించాయి. నర్గీస్ దత్ చివరి సినిమా ఇది.
అవార్డులు
నామినేట్
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతీయ సినిమాలు వర్గం:1967 సినిమాలు వర్గం:హిందీ-భాషా చలనచిత్రాలు
శబరిమల
శబరిమల లేదా శబరిమలై, కేరళ రాష్ట్రంలోగల ఒక ప్రసిద్ధి గాంచిన పుణ్యక్షేత్రం. ఇక్కడ కొలువైన దేవుడు అయ్యప్ప, హిందువులు ఈయనను హరిహరసుతుడిగా భావించి పూజిస్తారు. ఈ ప్రదేశం పశ్చిమ కనుమల్లో నెలకొని ఉంది. కేరళ లోని పత్తినంతిట్ట జిల్లాలో సహ్యాద్రి పర్వత శ్రేణుల ప్రాంతం క్రిందకు వస్తుంది. గుడి సముద్ర మట్టం నుంచి సుమారు 3000 అడుగుల ఎత్తులో దట్టమైన అడవులు, 18 కొండల మధ్య కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. ఇక్కడికి యాత్రలు నవంబరు నెలలో ప్రారంభమై జనవరి నెలలో ముగుస్తాయి. ఇక్కడికి దక్షిణాది రాష్ట్రాల భక్తులే కాక ఇతర రాష్ట్రాల నుంచీ, విదేశాల నుంచి కూడా అయ్యప్ప భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో తరలి వస్తారు. మండల పూజ (నవంబరు 17), మకరవిళక్కు (జనవరి 14) ఈ యాత్రలో ప్రధాన ఘట్టాలు. జనవరి 14 వ రోజును ఆలయంలో మకర జ్యోతి దర్శన మిస్తుంది. మిగతా అన్ని రోజుల్లోనూ గుడిని మూసే ఉంచుతారు. కానీ ప్రతీ మలయాళ నెలలో ఐదు రోజుల పాటు తెరచియుంచుతారు.
అయ్యప్ప జననం, దేవాలయ నిర్మాణం
ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మింఛినారు. జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి. క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం దరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు. అదే సమయంలో దైవ ప్రేరణవలన వేట నిమిత్తం అటుగా వస్తాడు పందళ దేశాధీశుడు, గొప్ప శివభక్తుడు అయిన రాజశేఖరుడు. సంతానం లేక అల్లాడిపోతున్న తనను కరుణించి ఈశ్వరుడే ఆ శిశువును ప్రసాదించాడని తలంచిన రాజశేఖరుడు ఆనందంతో ఆ బిడ్డను అంతఃపురమునకు తీసుకువెళ్తాడు. ఆ శిశువును చూసి అతని రాణి కూడా ఎంతగానో ఆనందిస్తుంది. ఆయ్యప్ప అంతఃపురంలో అడుగుపెట్టిన వేళా విశేషము వలన ఏడాది తిరిగే సరికి రాజశేఖరుని భార్య మగబిడ్డను ప్రసవిస్తుంది. మణికంఠుని సాత్విక గుణాలవల్ల కొందరు 'అయ్యా అని మరికొందరు 'అప్పా అని మరికొందరు రెండు పేర్లూ కలిపి 'అయ్యప్ప' అని పిలిచేవారు. తగిన వయసురాగానే మహారాజు కొడుకులిద్దర్నీ గురుకులానికి పంపిస్తాడు. రాజ గురువు అయ్యప్పను అవతారపురుషునిగా గుర్తిస్తాడు. అయినా అయ్యప్ప కోరిక మేరకు కాదనలేక అరణ్య ప్రయాణానికి కావలసిన సామాగ్రిని సిద్ధం చేయిస్తాడు. గురుకులంలో విద్యనభ్యసించి వెనుకకు వచ్చిన అయ్యప్పకు రాజ్యపట్టాభిషేకం జరపాలని అనుకుంటాడు తండ్రి. తల్లికి అది ఇష్టం లేక తలనొప్పి అని నాటకమాడి వైద్యులతో వ్యాధి తగ్గుటకు పులిపాలు కావాలని చెప్పిస్తుంది. నేవెళ్ళీ తీసుకు వస్తానని చెప్పి బయలుదేరుతాడు అయ్యప్ప. రాజు అయ్యప్పను పట్టాభిషిక్తుడిని చేయాలనుకొంటాడు. కాని తన తండ్రి ఇచ్చిన రాజ్యాన్ని వలదని మణికంఠుడు తనకు ఒక ఆలయం నిర్మించి ఇవ్వమని కోరాడు. అందుకు నియమం ఏమంటే తానొక బాణం వదులుతానని, ఆ బాణం ఎక్కడ పడితే అక్కడ తనకు ఆలయం నిర్మించాలని. అలా కట్టిన ఆలయం శబరిమలలో ఉంది. అక్కడ అయ్యప్ప స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకొని తన భక్తుల పూజలందుకొంటున్నాడని భక్తుల విశ్వాసం.
దేవాలయంలో పూజలు, విధానాలు
శబరిమల దేవాలయంలో పూజలు జరిపించడానికి మేల్ శాంతిని (పూజారి) ప్రతి సంవత్సరం లాటరీ ద్వారా ఎన్నుకొంటారు. దేవస్థానంవారికి వచ్చిన దరఖాస్తులని పరిశీలించి పదింటిని సెలక్టు చేసి వారి పేర్లను రాసి ఒక డబ్బాలో ఉంచి, అయ్యప్ప విగ్రహం ముందుంచి ఒక చిన్నపిల్లవాని చేత లాటరీ తీయిస్తారు. ఎవరు పేరు వస్తే, వారు ఆ సంవత్సరనికి మేల్ శాంతిగా శబరిమలలో వ్యవహరిస్తారు.
స్వామి వారి ఆభరణాలను పందళంలో భద్రపరచి ఉంచుతారు. ప్రతీయేటా జనవరి 14 తారీఖునాటికి (మకరసంక్రాంతి) శబరిమల మూడుపెట్టెలలో పందళం నుండి 84 కిలోమీటర్లు ఆడవులలో నడుచుకొని మోసుకువస్తారు. ఈ ఆభరణాలు తేవడానికి పందళంలో భాస్కరన్ పిళ్ళే వారి కుటుంబం ఉంది. వీరు మొత్తం 11 మంది. దీక్షలో ఉండి (65 రోజులు) తిరువాభరణాలను శబరిమల మోసుకువస్తారు.
వీరు జనవరి 12 మధ్యాహ్నం పందళంలో బయలుదేరి మధ్యలో రెండు రాత్రిళ్ళు విశ్రాంతి తీసుకొని, 14 తారీఖున సాయంత్రం 6 గంటలకు శబరిమల సన్నిధానం చేరుతారు. ఆభరణాల వెంట పందళరాజు వంశస్తులలో పెద్దవాడు కత్తి పట్తుకొని నీలిమల వరకు వచ్చి అక్కడ విశ్రమిస్తాడు. తిరు ఆభరణాలు స్వామివారికి అలంకరించి కర్పూరహారతి గుళ్ళో ఇవ్వగానే తూరుపుదిక్కు పొన్నంబలమేడు నుండి భక్తులకు జ్యోతి దర్శనం అవుతుంది. పదునెనిమిది మెట్లు ఎక్కడానికి ఇరుముడి లేకుండా తాంత్రీ, పందళరాజు, తిరువాభరణాలు మోసేవారు ఎక్కుతారు. మరల జరవరి 20వ తారీఖునాడు పందళరాజు వెంటరాగా తిరువాభరణాల మూడు పెట్టెలను తిరిగి పందళం తీసుకు వెళ్ళి భద్రపరుస్తారు.
శబరిమలై యాత్ర, మార్గ విశేషాలు
thumb|left|అయ్యప్ప పూజా విధానము కేరళలోనే ఉన్న ఈ ఆలయం దేశ వ్యాప్తంగా భక్తులు కలిగిన ఆలయం: దీక్ష వహించిన అయ్యప్ప భక్తులు ఏట నవంబరు నుండి జనవరి వరకు ఇక్కడికి వచ్చి తమ దీక్షను విరమిస్తుంటారు. ఆ సమయంలో ఈ ఆలయానికి డెబ్బై ఐదు కోట్ల రూపాయలు వస్తుంది. ఇక్కడ ఆలయంలో తయారు చేసే ప్రసాదం అమ్మకం ద్వారా ఏటా ముప్పై కోట్ల రూపాయలు వస్తుంది. ఈ ఆలయ వార్షికాదాయం ఒక వంద కోట్ల రూపాయలు. ఈ ఆలయ అస్తులను 30 కోట్ల రూపాయలకు భీమా చేశారు. ఈ భీమాలో ఆలయ పైకప్పుకు వేసిన బంగారపు పూతకు, ప్రాంగణంలో భవనాలకు, స్వామి వారి నగలకు, పనిచేసే ఉద్యోగులకు, భక్తులకు వర్తిస్తుంది, ఇందు కొరకు దేవస్థానం 14.75 లక్షల రూపాయలను ప్రీమియంగా చెల్లిస్తున్నది. అయ్యప్ప హిందూ దేవతలలో ఒకడు. ఈయనను హరిహరసుతుడని, మణికంఠుడని కూడా పిలుస్తారు. అయ్యప్ప పూజా సాంప్రదాయం అధికంగా దక్షిణ భారతదేశంలో ఉంది. అయ్య (= విష్ణువు), అప్ప (= శివుడు) అని పేర్ల సంగమంతో 'అయ్యప్ప' నామం పుట్టింది. మహిషి అనే రాక్షసిని చంపి అయ్యప్ప శబరిమలైలో వెలిశాడు. కేరళలోని శబరిమలై హిందువుల ప్రధాన యాత్రా స్థలాలలో ఒకటి. శబరిమలైలో అయ్యప్పను బ్రహ్మచారిగా పూజిస్తారు. sబరిమలైలోని ప్రధాన దేవాలయమే కాకుండా అనేక దేవాలయాలున్నాయి. కేరళలోనే "కుళతుపుళ"లో ఇతనిని బాలుని రూపంలో అర్చిస్తారు. "అచ్చన్ కోవిల్"లో పుష్కల, పూర్ణ అనే దేవేరులసమేతుడైన అయ్యప్పను పూజిస్తారు. శబరిమలైలోని అయ్యప్ప సన్నిధికి యేటా ఐదుకోట్లమంది భక్తులు దర్శనార్ధులై వెళుతుంటారు. దీక్ష స్వీకరించి నియమాలతో మండలం గడిపిన భక్తులు శబరిమలై యాత్ర చేస్తారు. ఈ దీక్ష స్వామి సన్నిధాన సందర్శనంతో ముగుస్తుంది.
పూర్వం  శబరిమల వెళ్ళడానికి ఎరుమేలిమార్గం అనే ఒకే ఒక దారి ఉండేది. నెలసరి పూజలకు ప్రత్యేకపూజలకు ఆలయ సిబ్బంది, తాంత్రి, మేల్ శాంతి ఈ మార్గంలో వెళ్ళివచ్చేవారు. పూర్తిగా అటవీ ప్రాంతం కావడంతో శబరిమల యాత్రకి బృందాలుగా వెళ్ళడం అప్పటి నుండి ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
సుమారు 200 సంవత్సరాల క్రితం అంటే (1819) లో 70 మంది శబరిమల యాత్ర చేసారని, ఆ సంవత్సర ఆదాయం ఏడురూపాయలని పందళరాజు వంశీయుల రికార్డులలో ఉంది. 1907వ సంవత్సరంలో శబరిమలలో అయ్యప్ప దేవాలయం పైకప్పు (గర్భగుడి) ఎండుగడ్డి, ఆకులతో కప్పబడివుండేది. అప్పుడు అక్కడ శిలా విగ్రహానికే పూజలు జరిగేవి. 1907-1909 మధ్యకాలంలో దేవాలయం అగ్నికి ఆహుతి అవడంతో మరల దేవాలయాన్ని పునఃనిర్మించినట్లు తెలుస్తోంది.
ఈసారి శిలా విగ్రహానికి బదులు, అయ్యప్ప విగ్రహాన్ని పంచలోహాలతో తయారు చేసి ప్రతిష్ఠించారు. పంచలోహావిగ్రహం ప్రతిష్ఠించాకే శబరిమల వైభవం పెరిగింది. ఈ దేవాలయం 1935 వరకు తిరువాంకూరు మహారాజా సంస్థానంవారి ఆధీనంలో ఉండేది. 1935లో దీనిని తిరువాంకూరూ దెవస్థానం బోర్డువారికి అప్పగించబడింది. ఆ తరువాతే భక్తుల సంఖ్య గణనీయంగా పెరగడంతో జ్యోతి దర్శనానికే కాకుండా మండల పూజ కొరకు కూడా శబరిమలలో దేవాలయం తెరవడం మొదలుపెట్టారు.
చాలక్కాయమార్గం, వడిపెరియారు మార్గం ఏర్పడి తరువాత పంబా ప్రాజెక్టు నిర్మాణంలో శబరిమలకు వచ్చే భక్తుల రద్దీ పెరిగింది. అనంతరం 1945వ సంవత్సరం నుండి భక్తుల సంఖ్య ఇంకా పెరగడంతో విషు, పంకుని ఉత్తారం, ఓణం వంటి పండుగదినాలలో కూడా తెరవడం ప్రారంభించారు.
శబరిమలకు వచ్చే భక్తులు పెరగడంతో 1980 నుండి దేవస్థానం బోర్డువారు శ్రద్ధ తీసుకొని పంబపై వంతెన, పంబ నుండి విద్యుద్దీపాలు, మంచి నీటి కొళాయిలు, స్వాముల విశ్రాంతి కోసం పెద్ద షెడ్లు నిర్మించారు.
1984 వరకు పదునెట్టాంబడిని ఎక్కడానికి పరశురామ నిర్మితమయిన రాతిమెట్లపైనుండే ఎక్కేవారు. వారువెళ్ళే పడిని బట్టి ఆ మెట్టుపై కొబ్బరికాయ కొట్టి మెట్లు ఎక్కే ఆచారం ఉండేది. మెట్లు అరిగిపోయి, అన్ని మెట్లపై కొబ్బరికాయలు కొట్టడం వలన భక్తులు అనేక ఇబ్బందులకు గురికావడం చూసి, భక్తుల విరాళాలతో పదునెట్టాంబడికి 1985వ సంవత్సరంలో పంచలోహ కవచాన్ని మంత్రతంత్రాలతో కప్పడం జరిగింది. దీనివలన 18 మెట్లు ఎక్కడం సులభరతమైంది. భక్తుల రద్దీ పెరగడం వలన తొక్కిసలాటలు లేకుండా ఉండటానికి వీలుగా, 1982లో ప్లై ఓవరు బ్రిడ్జి కట్టి దానిపై నుండి పదునేట్టాంబడి ఎక్కిన తర్వాత క్యులో వెళ్ళడానికి ఏర్పాటు చేసారు.
కొండపైనుండి మాలికాపురత్తమ్మ గుడివరకు ప్లైఓవరుబ్రిడ్జి కట్టడం వలన యాత్రీకులు తిరగడానికి వీలుగావుంది. 1989-90లోనే పంబామార్గంలో కొంతభాగం, సన్నిధానం ఆవరణలో మొత్తం భాగం సిమెంటు కాంక్రీటు చేసి, బురద లేకుండా చేసి భక్తులు విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి అనువుగా తయారు చేసారు.
1985 నుండి పక్కా బిల్డింగులెన్నో అక్కడ నిర్మించబడి, శబరిమల స్వరూపాన్ని మార్చాయి. బెంగళూరు భక్తుడొకరు శబరిమలగర్భగుడిపైన, చుట్టూ బంగారు రేకులతో తాపడం చేయడానికి పూనుకొని 2000 సంవత్సరంలో పూర్తిచేయడంతో శబరిమల స్వర్ణదేవాలయంగా మారింది.
శబరిమలలో వంశపారంపర్య ముఖ్యపూజారిని తాంత్రి అని పిలుస్తారు.పరశురాముడు పూజ కొరకు ఆంధ్రాలోని తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని హరిహరుల కలయిక జరిగిన ప్రదేశం అయిన ర్యాలీ గ్రామంలో ఉన్న భట్టురాజుల వంశీయులను తీసుకెళ్ళారని చెబుతారు.
thumb|right|అయ్యప్ప స్వామి
అయ్యప్ప దీక్ష, విధానాలు, నియమాలు
ఈ యాత్రను చేయదలచిన వారు అత్యంత శ్రద్ధా భక్తులతో కొన్ని కఠోర నియమాలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. మండల పూజకు హాజరయ్యే వారు తప్పని సరిగా 41 రోజుల పాటు దీక్ష చేపట్టాలి. సాధారణంగా ఈయాత్రలు స్వాములు ఒక గురుస్వామి (5 సార్ల కంతే ఎక్కువ సార్లు మాల దరించి న వాల్లు) నాయకత్వంలో ఒక బృందంగా బయలు దేరి వెళతారు. ప్రతి ఒక్కరూ తమ తలపై ఇరుముడి కెట్టు (గుడ్డతో చుట్టిన పూజా సామాగ్రి) ఉంచుకుని యాత్ర చేయాల్సి ఉంటుంది..
భక్తులు కార్తీకమాసం నుండి దాధాపు మార్గశిర పుష్య మాసాల వరకు దృఢమైన నియమాలను ఆచరిస్తూ ఉంటారు. ఐహికమైన సౌఖ్యాలను పరిత్యజించడం, మధ్య మాంస ధూపమపానాది వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండడం, స్వామి చింతనలో స్వామి భక్తులతో సమయం గడపడం, సాత్విక జీవనం అవలంబించడం ఈ దీక్షలో ముఖ్య లక్షణాలు. వీరి దినచర్య తెల్లవారు ఝామున లేచి చన్నీటి స్నానం చేయడంతో మొదలవుతుంది. నల్లని వస్త్రాలు, తులసిమాల, నుదుట విభుదిపై గంధం బొట్టు ధరిస్తారు. దినంలో అధిక భాగం పూజ భజనాది కార్యక్రమాలలో గడుపుతారు. కటికనేల మీద పడుకొంటారు. అందరినీ "స్వామి" అని సంబోధిస్తారు. దుర్భాషణాలకు దూరంగా ఉంటారు. ఇలా ఒక మండలం పాటు నియమాలతో గడుపుతారు. ఇలా అయ్యప్ప స్వామి దీక్షకు ఒక స్పష్టమైన, కొంత క్లిష్టమైన విధానం రూపు దిద్దుకొంది. దీక్ష తీసుకోవాలనుకొనే భక్తుడు గురుస్వామి (సీనియర్ స్వామి) వద్దనుండి ఉపదేశంతో మాలను ధరిస్తాడు. మాలా ధారణ అనంతరం తన మనస్సునూ, శరీరాన్ని భగవంతునికి అంకితం చేయాలి. అందరినీ భగవంతుని రూపాలుగా భావించాలి. అయ్యప్ప శరణు ఘోషను విడువకూడదు. నిత్యం భజన కార్యక్రమంలో పాల్గొనాలి.
శబరిమలై యాత్ర "ఎరుమేలి"తో మొదలవుతుంది. ఎరుమేలిలో "వావరు స్వామి"ని భక్తులు దర్శించుకొంటారు. (అయ్యప్ప పులిపాలకోసం అడవికి వెళ్ళినపుడు అతనిని అడ్డగించిన ఒక దొంగ అనంతరం స్వామి సన్నిహిత భక్తునిగా మారాడు. అతడే వావరు స్వామి. "నన్ను దర్శించుకోవాలని వచ్చిన భక్తులు ముందుగా నిన్ను దర్శించుకొంటారు" అని అయ్యప్ప వావరుకు వరమిచ్చాడట. ఈ వావరు స్వామి ఒక ముస్లిం కులస్తుడు. ఈ వావరు ఇక్కడ కొలువున్నది కూడా ఒక మసీదులోనే) దర్శనానంతరం భక్తులు వావరుస్వామి చుట్టూ రకరకాల వేషధారణతో "పేటై తులాల" అనే నాట్యం చేస్తారు. (మహిషితో యుద్ధం చేసేటపుడు అయ్యప్ప చేసిన తాండవం పేరు "పేటై తులాల"). ఈ ఎరుమేలి వద్ద ఉన్న "ధర్మశాస్త" ఆలయంలో అయ్యప్ప స్వామి ధనుర్బాణధారియై ఉంటాడు. ఇక్కడ వినాయకుడు కూడా కొలువై ఉంటాడు. ఈయనను "కన్నెమూల గణపతి" అని అంటారు. ఇక్కడ భక్తులు కొబ్బరికాయ కొడతారు.
ఇక్కడినుండి భక్తుల పాదయాత్ర మొదలవుతుంది. పాదయాత్రకు రెండు మార్గాలున్నాయి. "పెద్ద పాదం" అనేది కొండలమధ్య దట్టమైన అరణ్యంలో ఉన్న కాలిబాట. ఇది 48 to 52 కిలోమీటర్ల దారి. దారిలో పెరుర్‌తోడు, కాలైకట్టి అనే స్థలాలున్నాయి. (మహిషితో అయ్యప్పస్వామి యుద్ధం చేస్తుండగా కాలైకట్టివద్దనుండి శివకేశవులు యుద్ధాన్ని చూశారట). ఇక్కడికి కొద్ది దూరంలోనే అళదా నది (మహిషి కార్చిన కన్నీరు నదీరూపమైందట) ఉంది. ఈ నదిలో స్నానం చేసి భక్తులు నదినుండి ఒక రాయిని తీసుకు వెళతారు. ఆ రాతిని "కళిద ముకుంద" (మహిషి కళేబరాన్ని పూడ్చిన చోటు) వద్ద పడవేస్తారు. తరువాత యాత్ర ముందుకు సాగి karimala, పెరియానపట్టమ్, చెరియానపట్టమ్ అనే స్థలాలగుండా పంబ నది చేరుకొంటుంది. అక్కడే "పంబ" అనే గ్రామం కూడా ఉంది. ఇక్కడినుండి స్వామి సన్నిధానానికి ఏడు కిలోమీటర్ల దూరం. చిన్నపాదం మార్గంలో బస్సులు కూడా తిరుగుతాయి. బస్సులపై పంబానది వరకు చేరుకోవచ్చు. చివరి ఏడు కిలోమీటర్లు మాత్రం కాళినడకన వెళ్ళాలి.
right|thumb|250px|శబరిమలైలో దర్శనానికి వేచిఉన్న భక్తులు. భక్తులు పంబానదిలో స్నానం చేసి "ఇరుముడి"ని తలపై పెట్టుకొని అయ్యప్ప శరణు ఘోషతో "నీలిమలై" అనే కొండ మార్గం ద్వారా ప్రయాణిస్తారు. కన్నెస్వాములు (తొలిసారి దీక్ష తీసుకొన్నవారు) తమతో తెచ్చిన ఒక బాణాన్ని దారిలో "శరమ్ గుత్తి" అనే చోట ఉంచుతారు. ఇక్కడినుండి అయ్యప్ప సన్నిధానానికి ఒక కిలోమీటర్ దూరం ఉంటుంది.
సన్నిధానం వద్ద ఉన్న 18 మెట్లను "పదునెట్టాంబడి" అంటారు. 40 రోజులు దీక్ష తీసుకొని ఇరుముడి ధరించినవారు మాత్రమే ఈ మెట్లు ఎక్కేందుకు అర్హత కలిగి ఉంటారని కథనం. ఒక్కో మెట్టుకు ఒక్కో అధిష్టాన దేవత ఉంటుంది. సన్నిధానానికి, 18 మెట్లకు నమస్కరిస్తూ స్తోత్రాలు పఠిస్తూ మెట్లను ఎక్కుతారు. ఈ ఆళయంలో స్వామి కొలువైన సందర్భంగా 18 వాయిద్యాలను మ్రోగించారట. సన్నిధానంలో "పానవట్టం"పైన అయ్యప్ప కూర్చుని ఉన్న భంగిమలో దర్శనమిస్తాడు. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప స్వామి కూర్చున్న తీరు శివలింగాన్ని తలపిస్తుందని. ఒంపు తిరిగిన ఎడమచేయి మోహిని అవతారాన్ని తెలియజేస్తుందని చెబుతారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:కేరళ పుణ్యక్షేత్రాలు
కలెర్ గుమ్మన్
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (Baba bakala) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉందిగ్రామంలో 2 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలఉన్నాయి గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉందిగ్రామంలో 2 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలఉన్నాయి సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Rayya) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Rayya) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప "ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Manawala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Manawala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప వైద్య కళాశాలలు (అమృత్‌సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (అమృత్‌సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప పాలీటెక్నిక్ లు (అమృత్‌సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.