cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కన్యారాశి
కన్యారాశిలో జన్మించిన వారు స్వయముగా ప్రతిభ కలిగి ఉండడమే కాక ఇతరుల ప్రభను గుర్తించగలరు. ఎ పనుకి ఎవరు సమర్ధులో వీరు చక్కగా నిర్ణయించగలరు. బధుప్రితి అధికముగా ఉంటుంది. గనితములో ప్రజ్ఞ అధికముగా ఉంటుంది. మంచి జ్ఞాపక శక్తి కలిగిఉంటారు. సమస్యలు సృష్టించి పరిష్కరించే స్నేహిత వర్గము వీరికి ఉంటుంది. ఇతరుల నెర ప్రవృత్తిని చక్కగా గుర్తించగలిగిన నెర్పు ఉన్నా దానిని ఋజువు చేసే ప్రయత్నము చేయలేరు. రచయితగా, లేఖికునిగా రాణిస్తారు. పత్రికా రంగములో రాణించగలరు. అకౌంటు, ఆర్థిక లెక్కలకు సంబంధించిన వృత్తి ఉద్యోగాలలో నైపుణ్యము కలిగి ఉంటారు. ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగానికి సంబంధించిన వీరు స్కీములను చక్కగా వినియోగించగలిగిన నేర్పరులు. ప్రభుత్వరంగములో ఉన్న లోపాలు ఇబ్బందులు కలిగిస్తాయి. ఆర్థికపరమైన వ్యవహారాలలో చక్కని నేర్పు ఉంటుంది. ధనమును చక్కగా వినియోగంచగలిగిన నేర్పరితనము వీరి సొత్తు. మధ్యవర్తిత్వ సంతకాలు ఇతరులకు హామీ ఉండుట వంటివి వీరికి నష్టము కలిగిస్తాయి. ఇతరులను త్వరగా నమ్మక పోయినా ఇతరులను నమ్మి మోసపోతారు. అధ్యాత్మిక గురువులకు సమ్బంధించిన వ్యవహారాలు మెలు చీస్తాయి. అంతర్గత రాజకీయాలు ఇబ్బందులకు గురి చేస్తాయి. రాజకీయ రంగములో పురోగతి సాధించిన పిదప వీరిని బయటకు పంపే ప్రయత్నాలు కొనసాగుతాయి. వివాహజీవితములో ఒడి దుడుకులు ఊండక పోయినా స్వయంకృత అపరాధము వలన కొన్ని సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు. శుక్రదశ యోగిస్తుంది. మధ్య వయసు నుండి విలాసవంతమైన జీవితము గడుపుతారు. ఆపదలలో ఉన్న స్త్రీలను ఆదుకుని ఇబ్బదుల్లుకు గురి ఔతారు. ముద్రణ, టెండర్లు, ఒప్పంద పనులు కలిసి వస్తాయి. సినీ, కళా రంగాలలు ప్రతిభను నిరూపించుకుంటారు. వీరి ఆశయాలకు అనుకూలంగా నడిచే బలమైన అభిమాన వర్గమును ఏర్పరచుకుంటారు. వ్యాపార దక్షత కలిగి ఉంటారు. వ్యాపారాన్ని చక్కగా విస్తరిస్తారు. నష్టములో ఉన్న సంస్థలను కూడా చక్కదిద్ది అభివృద్ధి చేయగలిగిన దక్షత వీరికి ఉంటుంది. హాస్యము, అంచనాలకు సంబంధిచిన రచనలు చేయగలరు. ఏ పని అయినా చివరి వరకు కొనసాగవలసి ఉంటుంది. పనులు చక్కదిద్దటములో కొద్దిపాటి నిర్లక్ష్యము చుపించినా నష్తపోగల అవకాశము ఉంది. పెద్దలు ఇచ్చిన ఆస్తుల విషయములో వివ్వాదాలు తల ఎత్త వచ్చు. ఆస్తులు అన్యాక్రాంతం అయ్యే అవకాశం ఉంది. గృహం మీకు నచ్చిన విధముగా తీర్చి దిద్దుకుంటారు. ఉత్తర, దక్షిణ దిక్కులు కలసి వస్తాయి. కుజదశలో రవాణా వ్యాపారము కలసి వస్తుంది. విష్ణు ఆరాధనా, గణపతి ఆరాధనా వలన సమస్యలను అధిగమించ వచ్చు.
కన్యారాశి జ్యోతిష విషయాలు
రాశి చక్రంలో కన్యారాశి ఆరవది. ఈ రాశి అధిపతి బుధుడు.ఈ రాశిని స్త్రీ రాశి, శుభరాశి, సమ రాశిగా వ్యవహరిస్తారు. స్వభావం ద్విశ్వభావం, తత్వం భూతత్వం, శభ్ధములు అర్ధ, ఉదయం శీర్షోదయం, జీవులు మనుష్య, నిర్జల తత్వం, పరిమాణం దీర్ఘం, వర్ణములు చిత్రవర్ణం, జాతులు శూద్ర, దిక్కు దక్షిణం, ప్రకృతి వాతం, సంతానం అల్పం, కాలపురుషుని శరీర భాగం ఉదరం.
వనరులు
వర్గం:రాశులు
ఛాయా సింగ్
ఛాయా సింగ్ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె 2000లో సినిమారంగంలో అడుగుపెట్టి కన్నడ, తమిళం, మలయాళం, తెలుగు, బెంగాలీ, భోజ్‌పురి భాషా సినిమాల్లో నటించింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఛాయా సింగ్ గోపాల్ సింగ్, చమన్లత దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె జూన్ 2012లో తమిళ నటుడు  కృష్ణను వివాహం చేసుకుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
మణిపూర్ క్షత్రియ
చరిత్ర
భారతదేశంలోని మణిపూర్ లోని హిందూ క్షత్రియ కులం. 1883 లో మణిపూర్ నుండి జనాభా గణన నివేదికలు మణిపూర్ లోయలో కొంతమంది మణిపూర్లు క్షత్రియ అని ప్రకటించారు. వీరు మణిపూర్ రాష్ట్రంలో మైతేయి తెగ, మరో 3 తెగల నుండి ఆవిర్భవించిన వాళ్ళు. క్రీస్తు శకం 1720 లో హిందూ మతాన్ని స్వీకరించి క్షత్రియులలో కలిసారు. వీరిలో ఏడు తెగలు ఉన్నాయి. మణిపురి క్షత్రియ ముఖ్యమైన జనాభా కలిగిన ప్రాంతాలు మణిపూర్లో ,అస్సాంలో ఉన్నారు. వీరు జంధ్యం ధరిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:కులాలు
39వ భారతీయ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం
39వ భారతీయ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం, 2008 నవంబరు 22 నుండి 2008 డిసెంబరు 1 వరకు గోవాలోని పనాజీలో జరిగింది. thumb| 2008, డిసెంబరు 02న గోవాలోని పనాజీలో 39వ ఐఎఫ్ఎఫ్ఐ -2008 సందర్భంగా ముగింపు కార్యక్రమంలో ముఖ్యఅతిథి, సినీ నటుడు శ్రీ [[కమల్ హాసన్ ప్రసంగించాడు.]]
భారతీయ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం 1952లో స్థాపించబడింది. ఆసియాలో జరుగుతున్న అత్యంత ముఖ్యమైన చలన చిత్రోత్సవాలలో ఇదీ ఒకటి. భారతదేశంలోని పశ్చిమ తీరంలో గోవా రాష్ట్రంలో ప్రతిఏటా ఈ చిత్రోత్సవం జరుగుతుంది. ప్రపంచంలోని సినిమావాళ్లకు చలనచిత్ర కళపై నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి ఒక వేదికను అందించడమే ఈ చిత్రోత్సవం లక్ష్యం. దీనిద్వారా దేశాల చలన చిత్ర సంస్కృతులను వారి సామాజిక, సాంస్కృతిక నేపథ్యాలను అర్థం చేసుకోవడానికి, అభినందించడానికి ఈ చిత్రోత్సవం దోహదం చేస్తుంది, ప్రపంచదేశాల ప్రజలలో స్నేహం, సహకారాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్ డైరెక్టరేట్ (సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో), గోవా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సంయుక్తంగా ఈ ఉత్సవాన్ని నిర్వహిస్తాయి.
విజేతలు
thumb| [[కమల్ హాసన్ దర్శకుడు సెర్గీ డ్వోర్ట్‌వాయ్‌కు గోల్డెన్ పీకాక్ అవార్డును అందజేశారు]]
బయటి లింకులు
వర్గం:సినిమా పురస్కారాలు వర్గం:భారత అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం
సరస్వతీ గ్రంథాలయం
thumb|గ్రంథాలయం - ప్రతీకాత్మక చిత్రం సరస్వతీ గ్రంథాలయం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పెరవలి మండలం, ముక్కామల గ్రామంలో వున్న లో వున్న గ్రంథాలయం, ఈ గ్రామ ప్రజలకే కాకుండా పరిసర గ్రామ ప్రజలకు కూడ విజ్ఞాన ప్రదాయిని. పూర్వం ఈ గ్రంథాలయం గ్రామ కంఠం లో వున్న రామాలయం లో నిర్వహించబడేది. ఈ గ్రామం లో జరిగే ఇతర ఉత్సవాలతో పాటు ప్రతి సంవత్సం నవంబరు నెలలో గ్రంథాలయ వారోత్సవాలు కూడ ఎంతో ఉత్సాహంగా జరుపుతారు.
కాలక్రమంలో మహానుభావులు యినపకొళ్ళ రాఘవరావు జ్ఞాపకార్థం అతని కుమారుడు యినపకొళ్ళ సుబ్బారావు ఆర్థిక సహాయంతో ఒక పెద్ద భవనంలోకి మార్చబడింది. వ్యవసాయదారులు ఎక్కువుగా వుండే ఈ గ్రామం లో వారికి వున్న ఏకైక కాలక్షేపం ఈ గ్రంథాలయం. ఈ గ్రంథాలయంలో దినపత్రికలు, వార పత్రికలుతో పాటు ఎన్నో విజ్ఞానదాయకమైన గ్రంథాలు కూడ అందుబాటులో ఉన్నాయి
కాలక్రమం లో ఈ గ్రంథాలయం కూడ అభివృధ్ధి చెందింది. ఢిల్లీ దూరదర్శన్ కార్యక్రమాలు ప్రజలకు అందుబాటు లోకి వచ్చిన కొత్తలో ముళ్ళపూడి అప్పారాయుడు, సుబ్బారావు ఎంతో నిస్వార్థంగా అందించిన ధన సహాయంతో ఈ గ్రంధాలయానికి ఒక టెలివిజన్ సమకూర్చడం జరిగింది. ఆనాటి నుండి ఇక్కడి ప్రజలకు ఎన్నో పత్రికలతో పాటు దూరదర్శన్ కార్యక్రమాలు కూడ అందుబాటులో వుండేవి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:గ్రంథాలయాలు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా
మాజేరు
మాజేరు గ్రామం కృష్ణా జిల్లా, చల్లపల్లి మండలంలో ఉంది. ఇది మండల కేంద్రమైన చల్లపల్లి నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మచిలీపట్నం నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1311 ఇళ్లతో, 3998 జనాభాతో 1668 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1982, ఆడవారి సంఖ్య 2016. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 269 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 58. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589753
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో నేలకుర్రు, చిన్నాపురం, దాలిపర్రు, పూషడం, లంకపల్లి గ్రామాలు ఉన్నాయి.
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
పురావస్తుశాఖ వారి వివరాల ప్రకారం పూర్వం ఈగ్రామం పేరు మజేరికా విషశ్య. ఇది కాలక్రమేణా "మాజేరు"గా రూపాంతరం చెందింది. ఇచట జరిపిన తవ్వకాలలో పురాతన బౌద్ధ అవశేషాలు లభించాయి. కొత్త మాజేరు, పాత మాజేరు అను గ్రామాలు ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి చల్లపల్లిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చల్లపల్లిలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విజయవాడలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మచిలీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చల్లపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం మచిలీపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.
కోటి సూర్య ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల
ఈ పాఠశాల 14వ వార్షికోత్సవం, 2017,మార్చ్-19న ఘనంగా నిర్వహించినారు.
మండల పరిషత్తు ప్రాథమిక పాఠశాల (ఆదర్శ పాఠశాల)
కైతేపల్లె దాస్
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మాజేరులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మాజేరులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మాజేరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మాజేరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము, చేపలు
గ్రామ పంచాయతీ
2013 లో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి మాచవరపు సునీత సర్పంచిగా 520 ఓట్ల ఆధిక్యంతో గెలుపొందారు.
అరెకపూడి శ్రీనివాస్
2017, జూలై-10న, 60వ జాతీయ మత్స్య కృషీవలుర దినోత్సవం సందర్భంగా, కేంద్రీయ మంచినీటి సంస్థ, భువనేశ్వర్, ఒడిశా, మత్స్యశాఖ, అమరావతి, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల ద్వారా ఉత్తమ చేపల రైతు పురస్కారం అందుకున్నారు.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4335.ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2179, స్త్రీల సంఖ్య 2156, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1114 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1668 హెక్టారులు.
దొలి (జి)
దొలి (జి), తెలంగాణ రాష్ట్రం, ములుగు జిల్లా, వెంకటాపురం మండలంలోని గ్రామం
బెనజీర్ భుట్టో
బెనజీర్ భుట్టో (بينظير ڀُٽو; 1953 జూన్ 21 – 2007 డిసెంబరు 27) పాకిస్తాన్ 11వ ప్రధానమంత్రి, పాకిస్తాన్ పీపుల్స్ పార్టీ నాయకురాలు. ఒక ముస్లిం సంఖ్యాధిక్య దేశానికి నాయకత్వం వహించిన తొలి మహిళ, అలాంటి దేశానికి రెండు మార్లు ప్రధాని అయిన ఏకైక మహిళ.
దొలి (జి)
ఇది మండల కేంద్రమైన వెంకటాపురం నుండి 50 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మణుగూరు నుండి 80 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన జయశంకర్ జిల్లా లోకి చేర్చారు. ఆ తరువాత 2019 లో, కొత్తగా ములుగు జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 5 ఇళ్లతో, 23 జనాభాతో 62 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 12, ఆడవారి సంఖ్య 11. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 23. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578762
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల మల్లాపురంలోను, బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు వెంకటాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వెంకటాపురంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ భద్రాచలంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వెంకటాపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
బెనజీర్ భుట్టో
జాతీయ శాసనసభలో అనుకూల పక్షాల మద్దతుతో 1988 డిసెంబరులో ప్రధాన మంత్రి పదవిని చేపట్టారు. ఐతే రాజకీయ, ఆర్థిక అస్థిరత్వంతో బెనజీర్ అధికారాన్ని నిలబెట్టుకోవడంలో చాలా ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఆశ్రిత పక్షపాతం, అవినీతి కారణాలుగా చూపిస్తూ అప్పటి అధ్యక్షుడు 1990 ఆగస్టు 7న ఆమె ప్రభుత్వాన్ని రద్దుచేశారు. బెనజీర్ 1990 ఎన్నికల్లో తిరిగి తన పార్టీకి నాయకత్వం వహించారు, కానీ పార్టీ ఓటమి చెందింది. 2012లో పాకిస్తాన్ సుప్రీం కోర్టు 1990 ఎన్నికల్లో పాకిస్తాన్ ఇంటర్ సర్వీసెస్ ఇంటిలిజెన్స్ (ఐఎస్ఐ) ఛాందసవాద ఇస్లామీ జమ్హూరీ ఇత్తేహాద్ (ఐజెఐ) గెలుపొందాలని పెద్ద ఎత్తున రిగ్గింగ్ చేసినట్టు తీర్పు చెప్పింది. ఎన్నికల్లో జరిగిన అవినీతి వల్ల వంచింపబడ్డా బెనజీర్ పార్లమెంటులో ప్రతిపక్ష నాయకురాలిగా వ్యవహరించారు
దొలి (జి)
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
బెనజీర్ భుట్టో
బెనజీర్ భుట్టో తన పార్టీని 1993 పార్లమెంటరీ ఎన్నికల్లో విజయవంతంగా నడిపించి, మరోమారు ప్రధాన మంత్రిగా ఎన్నికయ్యారు. ప్రధానమంత్రిగా ఆమె రెండవ దఫా ఎన్నో వివాదాలకు బీజమైంది. వాటిలో ఆమె సోదరుడు ముర్తజాను కరాచీలో పోలీసులు ఎన్ కౌంటర్ చేయడం కూడా ఒకటి. ఆమె భర్త, క్యాబినెట్ సభ్యుడు ఆసిఫ్ అలీ జర్దారీని హంతకునిగా నేరారోపణ చేసినా, తర్వాత ఆరోపణల నుంచి విముక్తి పొందారు. ఆమె ప్రభుత్వం 1995 నాటి సైనిక తిరుగుబాటును తట్టుకుని నిలబడినా ఆమె, ఆమె భర్త డసాల్ట్ సంస్థతో చేసుకున్న ఒప్పందానికి సంబంధించిన అవినీతి ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నారు, తద్వారా తిరిగి అవినీతి కారణంగా చూపి ఆమె ప్రభుత్వాన్ని అధ్యక్షుడు రద్దుచేయడం జరిగింది. ఆమె భర్త ఎనిమిదేళ్ళు జైలు శిక్ష అనుభవించగా, ఆమె 1997 ఎన్నికల్లో తిరిగి పార్టీ నాయకత్వం వహించి, ఎన్నికల్లో పరాజయం పాలయ్యారు.
దొలి (జి)
తాగు నీరు
తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
బెనజీర్ భుట్టో
1998లో బెనజీర్ దుబాయ్ లోని ఎమిరేట్స్ హిల్స్ కు తనంతట తానే ప్రవాసం వెళ్ళి, అక్కడ నుంచి పార్టీని బినామీల ద్వారా నడిపించారు. అవినీతి దర్యాప్తు ముందుకు సాగే కొద్దీ ఆమె ప్రతిష్ఠ మసకబారింది, 1998లో న్యూయార్క్ టైమ్స్ దర్యాప్తు నివేదిక ప్రకారం ఆమె, తన కుటుంబం కలిపి వంద మిలియన్ డాలర్లకు పైగా ఆస్తులను విదేశాల్లో కొన్నారు, వీటిలో ఇంగ్లాండుకు చెందిన సర్రేలోని 350 ఎకరాల రాక్ వుడ్ ఎస్టేట్ జనంలో చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఆగస్టు 2003లో ఒక స్విస్ కోర్టు బెనజీర్, జర్దారీలను రెండు స్విస్ కంపెనీల కాంట్రాక్టు విషయంలో దోషులుగా తేల్చింది.
దొలి (జి)
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
బెనజీర్ భుట్టో
ఒక వివాదాస్పదమైన ఒప్పందంలో భాగంగా అవినీతి ఆరోపణల నుంచి విముక్తి లభించాకా ఆమె 2007 అక్టోబరు 18 తేదీన పాకిస్తాన్ తిరిగి వచ్చారు. 2007 అక్టోబరు 19లో బెనజీర్ కరాచీ తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆమె ప్రచార బస్సుపై దాడి జరిగింది, ఈ దాడిలో పదుల సంఖ్యలో ఆమె మద్దతుదారులు మరణించగా బెనజీర్ సురక్షితంగా బయటపడ్డారు. తర్వాతి సంవత్సరం రావల్పిండిలో ప్రచారం ముగించుకుని వెళ్తూండగా అదే తరహా దాడిలో మరణించారు. ఆమె భౌతిక కాయాన్ని గ్రామీణ సింధ్ లోని భుట్టో కుటుంబ సమాధి ప్రాంతంలో ఖననం చేశారు.
దొలి (జి)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
బెనజీర్ భుట్టో
మూలాలు
వర్గం:1953 జననాలు వర్గం:2007 మరణాలు వర్గం:పాకిస్తాన్ రాజకీయ నాయకులు
దొలి (జి)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
స్వయం సహాయక బృందం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వార్తాపత్రిక గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
దొలి (జి)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
దొలి (జి)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
వెదురు బుట్టలు, తడికలు, విసనకర్రలు
లాస్లో జాబో
లాస్లో జాబో ([sɒboː laːsloː] 1917 మార్చి 19 - 1998 ఆగస్టు 8) హంగేరియన్ చెస్ గ్రాండ్ మాస్టర్.
బుడాపెస్ట్ జన్మించారు.1935 లో అంతర్జాతీయ చెస్ ఛాంపియన్ షిప్ ఆడారు.మొదటి గెలుపు 18 సంవత్సరాల వయసులోనే హంగేరియన్ ఛాంపియన్షిప్స్,ఇది అంతర్జాతీయ టోర్నమెంట్ తతతోవరోస్ ( Tatatóváros ), 1935 వార్సా ఒలింపియాడ్ వద్ద అతని దేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఎంపిక చేశారు. ఈయన ఆడుతున్నప్పు ఆ శైలి, ఆడుతున్న దృక్పధం చూస్తుంటే అక్కడ ఉన్న చూపరులకు చాలా ఆశ్చర్యం వేసింది. ఈయన ఆట చూస్తుంటే యువ జాబో గతంలో గెజ మరోకేజ్రి (  Géza Maróczy ) దగ్గర నేర్చుకున్నాడు అనుకున్నారు, క్రితం అంతర్జాతీయ ఛాంపియన్స్ మాక్స్ యూవె ( Max Euwe ), వేరే మెంచిక్ ( Vera Menchik ) ఇక్కడే నేర్చుకున్నారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందు, ఇతను హస్టింగ్స్ 1938/39 (ఈ  టోర్నమెంట్ తో అతనికి సుదీర్ఘ అనుబంధం వుంది) లో గెలుపొందారు. ఆయన విదేశీ ఎక్స్చేంజ్ వ్యవహరించే ఒక బ్యాంకర్ గా తన వృత్తిని ప్రారంభించారు.
యుద్ధం తర్వాత, అతను తిరిగి అనేక ప్రధాన అంతర్జాతీయ చెస్ ఛాంపియన్ షిప్స్ ఆడాడు. గ్రానిగన్ (Groningen) 1946 లో 5 వ స్థానం కైవసం చేసుకున్నాడు ఇదే ఆటలో Botvinnik, Euwe, Smyslov, Najdorf, Boleslavsky, Kotov ఉన్నారు. 1948 Saltsjöbaden ఇంటెర్జోనల్ లో Bronstein తరువాత రెండో స్థానంలో నిలిచి  హేస్టింగ్స్ 1947/48, బుడాపెస్ట్ 1948, హేస్టింగ్స్ 1949/50 లో మొదటి స్థానంలో నిలిచారు. Saltsjöbaden 1952 ఇంటెర్జోనల్, గోథెన్బర్గ్ ఇంటెర్జోనల్ 1955 లో  ఐదో స్థానంలో నిలిచారు. ఈ ఇంటెర్జోనల్ అనుభవం కరెస్పాండింగ్  కాండిడేట్స్ టోర్నమెంట్ లో మెరిట్ లో ఉంచింది. 1956 లో  ఆమ్స్టర్డామ్ లో జరిగిన  వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్ టైటిల్ ఛాలెంజ్ కోసం చాలా కృషి చేసారు. ఈయన 3 వ స్థానంలో Bronstein, Geller, Petrosian, Spassky తో టై ఐయ్యింది.Smyslov, Keres తో పాటు ఆడాడు.
1960, 1970, అతను అంతర్జాతీయ పోటీలో ప్రతిభను కొనసాగించాడు; సాగ్రెబ్ 1964, బుడాపెస్ట్ 1965 (Polugaevsky, Taimanov తో), సారజేయేవొ 1972, హిల్వేర్స్యూమ్ 1973 (గెల్లెర్) తో మొదటి స్థానంలో నిలిచాడు, హేస్టింగ్స్ 1973/74 (గెన్నడీ కుజ్మిన్, తిమ్మన, తాల్ తో) తో టై ఐయ్యింది.
మొత్తంగా, ఆయన హంగేరి 11 ఒలింపియాడ్ కి  ప్రాతినిధ్యం వహించారు. ఐదు సందర్భములలో మొదటి బోర్డు ప్లే, అనేక పతకాలు గెలుచుకున్నారు. 1937 లో, అతను జట్టు వెండి, వ్యక్తిగత రజిత పతకాలు, 1952 లో ఒక వ్యక్తి కాంస్య, 1956 ఒక జట్టు కాంస్య, 1966 లో  జట్టు కాంస్య, వ్యక్తిగత వెండి.
జాబో దాదాపు 20 సంవత్సరాలు హంగేరి లోనే ఉత్తమ ఆటగాడు, ఈయన ప్రపంచంలో టాప్ 12 ఆటగాళ్ళలో ఒకరు.
అతని కుటుంబం జాబో యొక్క మొత్తం చెస్ లైబ్రరీ, తన పత్రాలు క్లీవ్ల్యాండ్ పబ్లిక్ లైబ్రరీ జాన్ జి వైట్ చదరంగం, చెక్కర్స్ కలెక్షన్ విరాళంగా అందించారు. జాన్ జి వైట్ చదరంగం, చెక్కర్స్ ప్రపంచంలో అతిపెద్ద చెస్ గ్రంథాలయం (బౌండ్ పత్రికలు 6,359 వాల్యూమ్లను సహా పుస్తకాలు, సీరియల్స్లో 32.568 వాల్యూమ్లను.)
మూలాలు
వర్గం:చదరంగ క్రీడాకారులు వర్గం:1917 జననాలు
బాబు (కార్టూనిస్ట్)
వ్యక్తిగతం
కొలను వెంకటదుర్గాప్రసాద్ విజయవాడలో 1946, జూన్ 1న జన్మించారు. ఇతని తండ్రి కొలను సత్యనారాయణ, తల్లి కొలను పిచ్చమ్మ. మొదట ఇతని పేరును వెంకటరమణ అనుకున్నారట కాని ఇతడి తండ్రి విజయవాడ దుర్గాదేవి మీద ఉన్న భక్తితో, పేరును వెంకటదుర్గాప్రసాదుగా నిర్ణయించారట. ఇంట్లో అందరూ "బాబు" అని ముద్దుపేరుతో పిలిచేవారు. 1962వ సంవత్సరంలో విజయవాడలోని ఎస్.ఆర్.ఆర్ కాలేజీలో పి.యు.సి (Pre University Course) చదివారు. సినిమా ప్రచార కార్యక్రమంలో (Publicity)లో కొంతకాలం పనిచేశాడు. కేంద్రప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో 1966వ సంవత్సరంలో చేరి, 40 సంవత్సరాలు పనిచేసి గ్రూప్-బి అధికారిగా 2006లో పదవీ విరమణ చేసి ప్రస్తుతం విజయవాడలోని సీతారాంపురంలో నివాసముంటున్నాడు. ఇతని భార్య పేరు శాంతకుమారి. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు కళ్యాణ్ చక్రవర్తి, వేణు. కోడళ్లు- సునంద, శివ లక్ష్మీ, మనవడు-పావన వంశీ శ్రీనివాస్, మనవరాలు-దేవి శ్రీవల్లి
వ్యంగ్య చిత్రకారుని ప్రగతి
ఇతను చలనచిత్ర ప్రచార రంగంలో పనిచేస్తున్న రోజులలో, స్నేహితుడు క్యానం భగవాన్ దాస్ (ఇతను కూడా కార్టూనిస్టే-భగవాన్ పేరిట వ్యంగ్య చిత్రాలు గీశేవాడు) మార్గదర్శనంలో, బాపు ఆడుగుజాడలలో, అతని ఏకలవ్య శిష్యరికం చేస్తూ కార్టూన్లను వెయ్యటం మొదలుపెట్టాడు. మొట్టమొదటి కార్టూన్, ఆంధ్ర పత్రికలో 1963 సంవత్సరం, సెప్టెంబరు 6వ తారీకు సంచికలో ప్రచురితమయ్యింది. ఆ తరువాత డజన్ల కొద్దీ వ్యంగ్య చిత్రాలు ప్రచురించాడు. ఆంధ్ర పత్రిక సంపాదకులయిన శివలెంక రాధాకృష్ణ ఇతడిని ఎంతగానో ప్రొత్సహించాడు. ఆంధప్రత్రికలోనే కాక తమ అనుబంధ ప్రచురణలైన భారతి (మాస పత్రిక), కలువబాలలో ఇతని కార్టూన్లనే కాక, కథలకు బొమ్మలు, కథలు, అనువాదాలను దాదాపు రెండు దశాబ్దాల పాటు, ప్రచురించారు. 1972 సంవత్సరంలో "వెంకన్నాస్ కోల్డ్" అన్న వ్యంగ్య చిత్ర ధారావాహికను ఆంధ్రపత్రికలో 24వారాల పాటు (6 నెలలు) ఏకథాటిగా ప్రచురించి పాఠకులను ఎంతగానో అలరించి మెప్పు పొందాడు. అలాగే, "ఇ వేమన పద్యాలను" నాలుగు సంవత్సరాలపాటు ప్రచురించి, హాస్య ప్రధానంగా బొమ్మలు వేసి, వేమన పద్యాలను మరింత ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకుని వచ్చాడు. బారిష్టర్ పార్వతీశం నవల మొదటిభాగానికి బొమ్మలు వేశాడు. తెలుగులోని అన్ని ప్రముఖ వార/మాస పత్రికలలోనే కాక, ఆంగ్లంలో ప్రచురితమయ్యే, కార్వాన్(Carvan)లో చాలా కార్టూన్లను వేశాడు. అలాగే ఉమెన్స ఎరా(Women's Era)పక్ష పత్రికలో మోడెస్ట్(Modest) అన్న శీర్షికన, రెండు సంవత్సరాల పాటు కార్టూన్లను ప్రచురించాడు. 1970 ప్రాతాలలో, తన మిత్రుడు, ప్రముఖ కార్టూనిస్ట్ అయిన జయదేవ్‌తో కలసి "పేజీ కార్టూన్ల"ను వెయ్యటం ఒక మరుపురాని గొప్ప అనుభవం అని చెప్తాడు బాబు. జపాన్, బెల్జియం, టర్కీ దేశాలలో జరిగిన వివిధ కార్టూన్ల పోటీలలో ఇతని కార్టూన్లను ప్రదర్శించారు. తనకు అన్నిటికంటే జరిగిన సన్మానం బాపు తన కార్టూన్‌ను మెచ్చుకోవటం అని చెప్పి మురిసిపోతాడు. ఉద్యోగంనుండి మాత్రమే పదవీ విరమణ చేశాడు, తన ప్రవృత్తి అయిన వ్యంగ్య చిత్ర పరంపరను మటుకు చక్కగా కొనసాగిస్తున్నాడు, ప్రతివారం స్వాతి పత్రికలో కార్టూన్లను ప్రచురిస్తున్నాడు.
కథాకారుని ప్రగతి
బాబు ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణాభివృద్ధి సంస్థ ప్రచురిస్తున్న గ్రామీణాభిఫృద్ధి మాస పత్రిక స్థానిక పాలనలో కూడా తన వ్యంగ్య చిత్రాలను ప్రచురిస్తూ గ్రామీణ పాఠకులకు నర్మగర్భంగా వివిధ గ్రామీణాభివృద్ధి కార్యక్రమాలపై అవగాహన కలుగచేస్తున్నాడు.
బాబు-బాపు
కొత్తగా కార్టూన్లను చూడటం మొదలు పెట్టిన పాఠకులు, పేర్లలో ఉన్న సామ్యం వల్ల, బాబు-బాపు ఇద్దరూ ఒకరే అనుకునే అవకాశం ఉంది. బాపు తెలుగు వ్యంగ్య చిత్రాలకు ఆద్యుడు, పితామహుడయితే, ఆ ఒరవడిని అంది పుచ్చుకుని, తెలుగులో వ్యంగ్య చిత్రాల చిత్రీకరణలో చెయ్యగలిగిన ప్రయోగాలన్నీ చేసి పాఠకులను అలరించినవారు బాబు. అందుకనే, తన కార్టూన్ల సంపుటిలో బాబు ఎంతో ఒద్దికతో, "ఎవరి గీతలనయితే నేను చూచి గీయడం నేర్చుకున్నానో-ఆగీతాకారుడైన శ్రీ బాపూగార్కి" అని కృతజ్ఞతలు చెప్పుకున్నారు.
బాబు-జయదేవ్
180px|right|thumb|ప్రముఖ కార్టూనిస్ట్ జయదేవ్‌ గీసిన బాబు రేఖా చిత్రం. బాపు తెలుగు కార్టూన్లకు ఆద్యుడయితే, బాబు-జయదేవ్ రెండు కళ్ళలాంటివారు. ఇద్దరూ ఒకరికొకరు స్ఫూర్తిగా, స్నేహపూర్వక పోటీ తత్వంతో, తెలుగు వ్యంగ్య చిత్ర విభాగానికి ఏనలేని సేవ చేసి ఎంతో పేరు తెచ్చుకున్నారు. వీరిద్దరూ నిజ జీవితంలో ప్రియ మిత్రులు. "బాబు" అన్న మాటను చిన్న పిల్లవాడిని సంబొధించేటప్పుడు కూడా వాడతారు. ఆ వాడుకను అనుసరించి, బాబు బొమ్మను చిన్నపిల్లవాని దేహం, పెద్దవారి తలతో చిత్రించారు జయదేవ్. చిలిపితనంలో, కొత్త విషయాలపట్ల ఆసక్తిలో చిన్నవాళ్ళల్లో ఉన్న ఉత్సాహంతోను, తెలుసుకున్న విషయాన్ని పెద్ద తలకాయతో ఆలోచించి మంచి హాస్యం,వినోదం పంచే కార్టూన్లు బాబు వేస్తుంటారని చెప్పకనే తన రేఖాచిత్రంతో చెప్తున్నారు జయదేవ్.
బాబు కథ
మనకున్న అగ్రగామి వ్యంగ్య చిత్రకారులలో, బాపు, బాబు తప్ప మిగిలిన అందరూ, తమ తమ పేర్లను లేదా తమ పేర్లలోని కొంత భాగాన్ని తమ వ్యంగ్య చిత్రానికి సంతకంగా వాడుతుంటారు. బాబు, ఈ విధంగా పొడి అక్షరాలను వాడటానికి కారణం, వీరి చిన్నతనంలో, కుటుంబ సభ్యులు, మేనమామలు ముద్దుగా "బాబు" అని పిలిచేవారట. తన ముద్దుపేరునే తన కలంపేరుగా మార్చుకుని కలకాలం నిలిచేట్టుగా చేశారు.
వ్యంగ్య చిత్ర ధారావాహిక
1972లో ఆంధ్రపత్రిక వార పత్రికలో, సంచిక తెరువగానే ముఖచిత్రం వెనుక వెంకన్నాస్ కోల్డ్ (అప్పట్లో మనదేశంలో విడుదలయిన ప్రముఖ ఆంగ్ల చిత్రం మెకన్నాస్ గోల్డ్ కు పారడీగా-పేరువరకు మాత్రమే) 24 వారాల పాటు ప్రచురించబడి పాఠకులను ఎంతగానో అలరించింది. తెలుగులో వ్యంగ్య చిత్ర ధారావాహికలలో మొదటిది బుడుగు అయితే, వెంకన్నాస్ కోల్డ్ రెండవది.
ప్రముఖుల అభిప్రాయాలు
100px|right|thumb|బాబుకు [[బాపు ప్రశంస]]
మరణం
కొలను వెంకట దుర్గాప్రసాద్ గారు 3 అక్టోబర్ 2019 తెల్లవారుఝామున 02:10 గంటలకు విజయవాడలో వారి స్వగృహమునందు మరణించారు.
మూలాలు,వనరులు
1981వ సంవత్సరంలో స్వాతి పబ్లికేషన్స్, విజయవాడ వారు ప్రచురించిన బాబు కార్టూన్స్‌‌ సంకలనం
వర్గం:1946 జననాలు వర్గం:తెలుగు వ్యంగ్య చిత్రకారులు/కార్టూనిస్ట్‌లు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:వ్యంగ్య చిత్రకారులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
వృశ్చికరాశి
వృశ్చికరాశి వారి గుణగణాలు
వృశ్చికరాశి వారుల్క్క్ల్క్ల్జ్గ్గ్ రహస్య స్వభావులు. మనసులో ఉన్నది బయట పెట్టరు. ఇతరుల విషయాలు గోప్యంగానే ఉంచుతారు. గూఢచర్యానికి, సమాచార సెకరణకు విలక్షణ పద్ధతులు అవలంబిస్తారు. వీరి వద్ద అబద్ధాలు చెప్పడము కష్టము. ఇతరులు చెప్పే విషయాలలో నిజానిజాలు తేలికగా గ్రహిస్తారు. భూమి, వాహనము, యంత్ర సంబంధిత వృత్తి వ్యాపారాలు కలసి వస్తాయి. వృత్తి ఉద్యోగపరంగా నిజాయితీగా నడవడానికి ఇష్టపడతారు. చాడీలు చెప్పే వారి వలన జీవితములో ఎక్కువగా నష్టపోతారు. సిద్ధాంతాలు రోజుకు ఒక సారి మార్చుకునే మనస్తత్వము వీరికి లేదు. జీవితములో మంచి స్థితికి రావడానికి ఇది కారణము ఔతుంది. జీవితములో ఎదగక పోవడానికి ఇదే కారణము. మంచితనము, పట్టుదల అధికముగా ఉండడానికి ఇదే కారణము. వైవాహిక జీవితానికి ముందుగా జరిగిన కొన్ని సంఘటనలు జీవితములో మంచికి దారి తీస్తాయి. సహోదర, సహోదరీ వర్గము ఎదుగుదలలో ముఖ్యపాత్ర వహిస్తారు. బాధ్యతాయుతంగా కొందరిపట్ల చుపించే శ్రద్ధ కొందరికి ఆటంకంగా మారుతుంది. వీరు అనేక మందికి శత్రువు ఔతారు. బాల్యంలో జీవిత శైలికి యుక్త వయసులో జీవిత శైలికి ఎంతో తేడా ఉంటుంది. ధైర్య సాహసంతో చేసిన నిర్ణయాలు జీవితములో మంచి మలుపుకు దారి తీస్తాయి. మీరు అనుకున్నది తప్పక సాధిస్తారు. జరిగిన సంఘటనలను మరచి పోరు. తగిన సమయము వచ్చినప్పుడు స్పందిస్తారు. చిరకాల మిత్రులతో భేదాభిప్రాయాలు వస్తాయి. దూరప్రాంత వ్యాపార వ్యవహారాల మీద ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు. అనుకున్నది సాధిస్తారు. భూములు పెరగడము వలన జీవితములో చక్కని మలుపుకు దారి తీస్తాయి. ఎవరినో ఒకరిని రక్షించడానికి అధికముగా శ్రమిస్తారు. ఈ స్థితి జీవిత కాలము కొనసాగుతుంది. వీరి సిద్ధాంతాల కారణంగా స్వజనులతో విరోధము ఏర్పడుతుంది. జీవితాశయ సాధనకు, ఉన్నత శిఖరాలు అధిరోహించడానికి ఎవరి అండ్ లేకుండా శ్రమిస్తారు అనుకున్నది సాధిస్తారు. ముఖ్యమైన సమయాలలో బంధువర్గము వలన, నమ్ముకున్న స్నేహితుల వలన ఎదురుచూసిన సహాయము అందదు. ఈ కారనముగా అభివృద్ధి కుంటువడుతుంది. సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలు పేరు సంతృప్తిని కలిగిస్తాయి. ప్రజాసంబంధాలు వృత్తి ఉద్యోగాలకు ఉపకరిస్తాయి. పోలీసు అధికారులుగా, న్యాయమూర్తులుగా, భూమి సంబంధిత వ్యాపారులుగా రాణిస్తారు. బంధువులవుతో వైరము, స్త్రీలతో వైరము పరోక్ష శత్రుత్వము ఇబ్బందులకు గురి చేస్తాయి. గురుమౌఢ్యమి, శుక్రమౌఢ్యమి, గ్రహణాల సమయములో జాగ్రత్త వహించడము అవసరము. ఏకపక్ష నిర్ణయాలు, దౌర్జన్యము, ఇతరులను లక్ష్యపెట్టకుండా మీ అభిప్రాయాలను అమలు చెయ్యడము నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. సంఘ వ్యతిరేక శక్తులతో సంబంధాల వలన ఇబ్బందులు ఎదురౌతాయి. ఈ విషయము ఎంత త్వరగా గమనిస్తే అంత మంచిది. వచ్చిన సదవకాశాలను వినియోగించుకుని కుటుంబసభ్యులతో అన్ని సుఖములు పంచుకుంటే జీవితము ఒడిదుడుకు లేకుండా సాగి పోతుంది.
వృశ్చికరాశి కొన్ని జ్యోతిష విషయాలు
రాశి చక్రంలో వృశ్చిక రాశి ఎనిమిదవది. ఈ రాశి రాశ్యధిపతి కుజుడు. ఈ రాశి సమ రాశి, శుభరాశి, స్త్రీరాశి, సరి రాశి, స్త్రీరాశి, స్థిర స్వభావరాశి, జలరాశి, కీటకరాశిగాను వ్యవహరిస్తారు. తత్వం జలతత్వం, సమయం పగటి సమయం, శబ్దం నిశ్శబ్దం, పరిమాణం దీర్ఘం, జాతి బ్రాహ్మణ, జీవులు కీటకములు, దిక్కు ఉత్తర దిక్కు, పాద జలతత్వం, సంతానం అధికం, ప్రకృతి కఫం, కాలపురుషుని శరీరాంగం మర్మ స్థానం, వర్ణం బంగారు వర్ణం. ఈ రాశిలో చంద్రుడు నీచను పొందుతాడు.
వనరులు
వర్గం:జ్యోతిష శాస్త్రం
తులారాశి
తులారాశి వారి గుణగణాలు
తులారాశి వారు జీవితాన్ని పోటీగా తీసుకుంటారు. జీవితములో ప్రారంభములో ఎదురైన అపజయాలకు క్రుంగి పోక ఉపాయముతో లక్ష్య సాధన కొరకు కృషి చేసి ముందుకు సాగుతారు. తమ ఆలోచనను బయటకు చెప్పారు. ఇతరుల కుయుక్తులకు లొంగరు. ఎత్తులకు పై ఎత్తులు వేయడములో నేర్పు కలిగి ఉంటారు. మేధావులుగా గుర్తింపు పొందుతారు. అత్యున్నత స్థానాలను అధిరోహిస్తారు. ప్రజాకర్షణ అధికముగా ఉంటుంది. ప్రజల అభిమానానికి సంబంధించిన వృత్తి, ఉద్యొగ, వ్యాపార, వ్యాపకాలలో రాణిస్తారు. ఆర్థిక క్రమశిక్షణ బాగా పాటిస్తారు. స్థిరాస్థులని అభివృద్ధి చేస్తారు. అనువంశికముగా వచ్చిన వ్యాపారాలను మార్పు చేసి అభివృద్ధి చేస్తారు. అలంకార ప్రియులు. ఇతరుల అభిరుచిని త్వరగా తెలుసుకోగలరు. కళా, సాహిత్య, రాజకీయ రంగాలలో రాణిస్తారు. యవ్వన ప్రాయములో అదృష్టము కలసి వస్తుంది. జీవితములో అనేక సుఖాలు అనుభవిస్తారు. తరతరాలకు ఆదర్శంముగా నిలుస్తారు. బంధు వర్గముతొ విభేదాలు దీర్ఘ కాలము కొనసాగుతాయి. ఏ విషయములో రాజీ లేకుండా శ్రమిస్తారు. కూతురుకి మాత్రము అన్ని విషయాలలో మినహాయింపు ఉంటుంది. వ్యక్తిగత సామర్ధ్యాన్ని ఎప్పటికప్పుడు అభివృద్ధి చెసుకుంటూనే ఉంటారు. ఒక స్థాయికి వచ్చినా పాత పద్ధతులు పొవు. అత్మీయులతో విబెధాలు వస్తాయి. గతము మరిచారన్న విమర్శను ఎదుర్కొంటారు. విదేశీయానము లాభిస్తుంది. సాంకేతిక విద్యలో రాణిస్తారు. మంచి మార్గదర్శకత్వ ప్రతిభ ఉంటుంది. శని మహర్ధశ రాజయోగాన్ని ఇస్తుంది. ఆ దశలో కలిగిన సంతానానికి ఆ యోగము ఉంటుంది. జీవితములో నిందారోపణలు బాధ కలిగిస్తాయి. వైరి వర్గము సిద్ధాంతాలను, భేదాభిప్రాయాలను పక్కన పెట్టి వీరికి ఒక్కుమ్మడిగా వ్యతిరేకము ఔతారు. వైరి వర్గము ఒక్కటి కానంత వరకు వీరికి ఇబ్బంది లేదు. స్వంత వర్గము భయపడకుండా జాగ్రత్త వహిస్తారు. అంతర్యాన్ని గ్రహించే ప్రయత్నము చెయ్యక స్వజనుల అసమ్మతికి తగిన కాణనము కనుగొనడములో విఫలము ఔతారు. ఉన్నత స్థానములో ఉన్న వారి వలన అన్యాయపు తీర్పులు అమలౌతాయి. ముఖ్యముగా బాల్యములో ఉన్నత స్థానాలలో ఉన్న వారి వలన కుటుంబానికి అన్యాయము జరుగుతుంది. న్యాయపరమైన విషయాలు జీవితములో ప్రాధాన్యత సంతరించికోకుండా జాగ్రత్త వహించాలి. సాహసోపేతమైన నిర్ణయాలు కలసి వస్తాయి. ఆత్మీయులు, సన్నిహితులతో వాచ్చిన విభేదాలు ఇబ్బందికి గురి చేస్తాయి. విలాసవంతమైన జీవితానికి కావలసిన సామగ్రికి అధికముగా ఖర్చు చేస్తారు. పడమర, దక్షిణ దిక్కులు లాభిస్తాయి. శుక్ర మైఢ్యమి కాలములో జాగ్రత్త వహించడము మంచిది. ప్రజాబలము, సన్నిహిత వర్గము అండదండలు, సంఘంలో మంచి పేరు ఉంటాయి.దీపావళి నాడు చేసే లక్ష్మీ పుజ మేలు చేస్తుంది. మేధస్సు, సాంకెతిక పరిజ్ఞానము, స్వీయ విద్య అక్కరకు వస్తాయి. బాల్యములో మిశ్రమ ఫలితాలు ఉన్నా స్వయంకృషితో ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటారు.
తులారాశి కొన్ని జ్యోతిష విషయాలు
రాశి చక్రంలో ఈ రాశి ఏడవది. ఈ రాశిని పురుష రాశి గాను, విషమ రాశిగానూ, క్రూర రాశిగానూ, అశుభరాశి గానూ, చర రాశిగానూ, బేసి రాశిగానూ వ్యవహరిస్తారు. తత్వం వాయు తత్వం, శబ్దం నిశ్శబ్దం, సమయం పగటి సమయం, జాతి వైశ్యజాతి, అధిపతి శుక్రుడు. సూర్యుడు ఈ ర్శిలో నీచ స్థితిని పొందుతాడు. ఉదయం శీర్షోదయం, పాదజల తత్వం, జీవులు మానవులు, దిక్కులు పడమర, వర్ణం నీల వర్ణం, పరిమాణం దీర్ఘం, ప్రకృతి వాత ప్రకృతి, సంతానం అల్పం. ఇచ్ఛాపురం, కోరాపుట్, నర్సీ పట్నం, నరసరావు పేట, పిఠాపురం, పాడేరు, పాతపట్నం, పురాబానీ, పార్వతీపురం, పదం పూర్, పర్లాకిమిడి, పులాబానీ, రూర్స్ గూడా, రాయఘర్, శృంగవరపుకోట, సాలూరు, సోంపేట, తుని, విశాఖపట్నం, తుని, సంబల్ పూర్, శృంగరపు కోట, సుందరఘర్, విజయనగరం, వారణాశి మొదలనవి ఈ రాశి ప్రదేశాలు.
గంట (పరికరం)
రకరకాల గంటలు
వర్గం:గృహోపకరణాలు
సత్యజిత్
సత్యజిత్ కన్నడ సినిమా నటుడు. ఆయన 1986లో అరుణరాగ సినిమా ద్వారా కన్నడ చిత్ర రంగంలోకి అడుగుపెట్టాడు. సత్యజిత్ దాదాపు 600 సినిమాల్లో నటించాడు.
మరణం
సత్యజిత్ కు 2021 అక్టోబరు 10న గుండెపోటు రావడంతో ఆయనను బెంగుళూరులోని బోరింగ్ ఆస్పత్రి చేర్పించగా చికిత్స పొందుతూనే ఆయన మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1949 జననాలు
త్రిపురి క్షత్రియ
త్రిపురి క్షత్రియ అనేది ఒక వైష్ణవ కుల సమూహం. వీరిలో చాలామంది భారత దేశానికి త్రిపురలో నివసిస్తున్నారు. వాస్తవానికి త్రిపూర్ క్షత్రియ అనే పదాన్ని త్రిపురి జాతి సమూహాన్ని సూచించడానికి మాత్రమే ఉపయోగించారు. పొరుగు ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చిన బెంగాలీ వలసదారుల రాకతో, త్రిపుర వారి స్వంత రాజ్యం కోల్పోయింది. మహారాజా అధికారం భారత ప్రభుత్వం తీసుకుంది. గతంలో త్రిపుర క్షత్రియ సమాజ్ ఆధ్వర్యంలో ఈ సమాజం నిర్వహించబడింది. త్రిపుర మహారాజు నాయకత్వం వహించారు.
మహారాజ్ మరణం
మహారాజా బిర్ బిక్రమ్ కిషోర్ మాణిక్య హఠాత్తుగా 1947  మే 17 న మరణించారు. అతని మరణం తరువాత, రీజెంట్ క్వీన్ కంచన్ ప్రవ్ దేబి పరిపాలన చేపట్టాడు. భారతదేశంతో సామ్రాజ్యాన్ని విలీనం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:కులాలు
జ్వలిత
జ్వలిత అనే కలం పేరుతో కవిత్వం వెలువరిస్తున్న కవయిత్రి అసలు పేరు దెంచనాల విజయకుమారి. ఈమె దెంచనాల ఈశ్వరమ్మ, బ్రహ్మయ్య దంపతులకు 1959 మార్చి 11వ తేదీన ఖమ్మం జిల్లా తిరుమలాయపాళెంలో జన్మించింది. ఈమె స్వయంకృషితో ఎం.ఎ. తెలుగు, ఎం.ఎస్.సి సైకాలజీ, ఎం.ఇడి, ఎల్.ఎల్.బి. చదివింది. ఈమె భర్త తుంగతుర్తి జనార్ధనరావు. ఈమె తమ్ముడు దెంచనాల శ్రీనివాస్ తెలుగు నాటకరంగ రిపర్టరీలో నూతన ప్రయోగాలతో మలుపులు తిప్పుతున్న రచయిత. ఈమె ఉపాద్యాయినిగా పనిచేసి త్వరలో పదవీ విరమణ చేయనున్నది.
రచనలు
ఈమె పలు వచనకవితలు, కథలు, వ్యాసాలు రచించింది. ఈమె రచనలలో ఉద్యోగినులైన మహిళల జీవితంలో ఎదురయ్యే సమస్యలు, దళిత బహుజన మహిళల సమస్యలు ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఈమె వ్రాసిన పుస్తకాలు:
సాహితీవ్యాసంగం
ఈమె రుంజ రచయితల వేదిక, మట్టిపూల రచయిత్రుల వేదిక, బి.సి.రచయితల వేదిక, దళిత బహుజనుల రచయితల వేదిక, జీవన జ్వలిత చారిటబుల్ ట్రస్ట్ మొదలైన అనేక సాహిత్య సామాజిక సంస్థలలో క్రియాశీలకంగా పనిచేస్తున్నది. ఈమె కృషిని గుర్తించి అనేక సంస్థలు ఈమెను సత్కరించాయి. రంజని నందివాడ శ్యామల స్మారక పురస్కారం,భూమిక ఉత్తమకథా పురస్కారం, మధర్ థెర్రిస్సా సేవాసంస్థ ఆణిముత్యం పురస్కారం,రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉత్తమ ఉపాధ్యాయిని పురస్కారం, శాతవాహన విశ్వవిద్యాలయం రాష్ట్రస్థాయి పురస్కారం,విశ్వభారతి ఉగాది పురస్కారం వీటిలో కొన్ని మాత్రమే. 2015 సంవత్సరానికి గాను తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ఈమెకు ఉత్తమ రచయిత్రిగా కీర్తి పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ సాహితీవేత్తలు వర్గం:1959 జననాలు వర్గం:కలం పేరుతో ప్రసిద్ధులైన తెలంగాణ వ్యక్తులు వర్గం:తెలుగు కవయిత్రులు వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా రచయిత్రులు వర్గం:కలం పేరుతో రచనలు చేసిన తెలంగాణ వ్యక్తులు
గాంబియా
గాంబియా (ఆంగ్లం : The Gambia) అధికారిక నామం "రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ద గాంబియా", సాధారణంగా గాంబియా అని పిలువబడుతుంది. పశ్చిమ ఆఫ్రికా లోని ఒక దేశం. ప్రధాన ఆఫ్రికాలోని ఒక చిన్న దేశం. ఈ దేశం చుట్టూ ఉత్తరాన, తూర్పున, దక్షిణాన సెనెగల్ వ్యాపించి యున్నది. దేశ పశ్చిమతీరంలో అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం ఉంది. దీని రాజధాని బంజుల్.
గాంబియా దేశం గాంబియా నదికి ఇరువైపులా ఉంది. గాంబియా నది దేశం మద్యలో ప్రవహించి అట్లాంటికు మహాసముద్రంలోకి సంగమిస్తుంది. 2013 ఏప్రెలు గణాంకాల ఆధారంగా దేశజనసంఖ్య 18,57,181, వైశాల్యం 10,689 చదరపు కిలోమీటర్లు (4,127 చ.మై) ఉంది. బంజులు గాంబియా రాజధానిగా ఉంది. సెరెకుండా, బ్రికమా అతిపెద్ద నగరాలుగా ఉన్నాయి.
గంబియా అనేక ఇతర పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాలలాగా బానిసవాణిజ్య చారిత్రక మూలాలను కలిగి ఉంది. మొదటగా పోర్చుగీసు వారు గాంబియా నదీతీరంలో ఒక కాలనీని స్థాపించడానికి ఈ ప్రాంతం కీలక అంశంగా ఉంది. పోర్చుగీసువారు ఈ ప్రాంతానికి గాంబియా అని నామకరణం చేసారు. 1765 మే 25 న గాంబియా బ్రిటీషు ప్రభుత్వం అధికారికంగా నియంత్రణను తీసుకున్న తరువాత గాంబియా సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది. తరువాత బ్రిటిషు సెనెగాంబియా స్థావరాన్ని స్థాపించింది. 1965 లో గాంబియాకు " దాదా జవరా " నాయకత్వంలో స్వాతంత్ర్యం పొందింది. 1994 లో యహ్యా జమ్మే అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని అధికారాన్ని హస్థగతం చేసుకుని దాదా జవరాను అధికారం నుండి తొలగించారు. 2016 డిసెంబరు ఎన్నికలలో జమ్మేను ఓడించిన అదామా బారో జనవరి 2017 లో గాంబియా మూడవ అధ్యక్షుడు అయ్యాడు. జమ్మీ మొదట ఫలితాలను అంగీకరించి తరువాత నిరాకరించాడు. ఇది గాంబియాలో రాజ్యాంగ సంక్షోభం తలెత్తడానికి కారణం అయింది. పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాల ఆర్థిక సమాజం సైనిక జోక్యం ఆయన బహిష్కరణకు దారితీసింది. గాంబియా ఆర్థికవ్యవస్థ వ్యవసాయం, చేపలు పట్టడం, ముఖ్యంగా, పర్యాటక రంగం మీద ఆధారితమై ఉంది. 2015 లో జనాభాలో 48.6% పేదరికంలో నివసించారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పేదప్రజలు మరింత అధికంగా ఉన్నారు. గ్రామాలలో జనాభాలో అత్యధికంగా పేదలు (దాదాపు 70%) ఉన్నారు.
చరిత్ర
అరబు వర్తకులు 9-10 వ శతాబ్దాలలో గాంబియా ప్రాంతపు మొట్టమొదటి లిఖిత రూప ఆధారాలు అందించారు. 17 వ శతాబ్దంలో ముస్లిం వర్తకులు, పండితులు అనేక పశ్చిమ ఆఫ్రికా వ్యాపార కేంద్రాలలో కమ్యూనిటీలను స్థాపించారు. రెండు సమూహాలు ట్రాన్స్-సహారా వర్తక మార్గాలు స్థాపించాయి. ఈ మార్గాలు బానిసలుగా మార్చబడిన స్థానిక ప్రజలను, బంగారం, దంతాలు ఎగుమతి చేయడానికి, తయారు చేసిన వస్తువుల దిగుమతి వంటి పెద్ద వాణిజ్యానికి దారి తీసింది.
1588 లో పోర్చుగీసు ఆంటోనియోకు గాంబియా నదిమీద ప్రత్యేక వాణిజ్య హక్కులను ఇంగ్లీషు వ్యాపారులకు విక్రయించింది. మొదటి ఎలిజబెతు రాణి పేటెంటు లేఖలను మంజూరు చేసింది. 1618 లో ఇంగ్లాండు రాజు మొదటి జేమ్సు గాంబియా గోల్డ్ కోస్టు (ప్రస్తుతం ఘనా) తో వాణిజ్యానికి ఒక ఆంగ్ల కంపెనీకి ఒక చార్టర్ను మంజూరు చేసాడు. 1651 - 1661 మధ్యకాలంలో డచీ ఆఫ్ కోర్లాండు, సెమిగాలియా పాలనలో పోలిష్-లిథువేనియన్ కామన్వెల్త్-ఆధునిక లాట్వియా నియంత్రణలో ఉన్న గాంబియా లోని కొన్ని భాగాలు ప్రిన్సు జాకబు కెట్లర్బు చేత కొనుగోలు చేయబడ్డాయి. .
17 వ శతాబ్దం చివర నుండి 18 వ శతాబ్దం వరకు సెనెగలు నది, గాంబియా ప్రాంతాలలో రాజకీయ, వాణిజ్య ఆధిపత్యం కోసం బ్రిటీషు సామ్రాజ్యం, ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యం నిరంతరంగా పోరాడాయి. 1758 లో సెనెగలు ఆక్రమణ తరువాత అగస్టసు కెప్పెలు నేతృత్వంలో జరిగిన ఒక దండయాత్ర ద్వారా బ్రిటిషు సామ్రాజ్యం గాంబియాను ఆక్రమించింది. 1783 లో వెర్సైల్లెసు ఒప్పందంతో గ్రేట్ బ్రిటన్ గాంబియా నదీప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది. ఫ్రెంచి నది అల్బ్రేడా వద్ద ఒక చిన్న ప్రదేశం నిలుపుకుంది. ఉత్తర తీరం 1856 చివరినాటికి యునైటెడు కింగ్డంకు ఇవ్వబడింది.
మూడు శతాబ్దాల కాలంలో ట్రాంసు అట్లాంటికు వాణిజ్యంలో భాగంగా ఈ ప్రాంతంలోని మూడు మిలియన్ల మంది బానిసలుగా తీసుకునివెళ్ళబడ్డారు. అట్లాంటికు బానిస వాణిజ్యం ప్రారంభమవడానికి ముందు గిరిజన యుద్ధాల కారణంగా, ముస్లిం వర్తకుల వాణిజ్యంలో ఎంతమంది బానిసలుగా మార్చబడ్డారో ఖచ్ఛితమైన వివరణ లేదు. వారిలో చాలా మంది ఇతర ఆఫ్రికన్లను ఐరోపావాసులకు విక్రయించారు. కొంతమంది గిరిజనుల అంతర్యుద్ధ ఖైదీలుగా ఉన్నారు. చెల్లించని రుణాల కారణంగా కొన్ని బాధితులను బానిసలుగా అమ్ముతారు. చాలామంది ఇతరులు అపహరణకు గురై బానిసలుగా విక్రయించబడ్డారు.
18 వ శతాబ్దంలో వెస్ట్ ఇండీసు, ఉత్తర అమెరికాలో కార్మిక మార్కెట్టు విస్తరణ వరకు వ్యాపారులు మొదట ప్రజలను ఐరోపాకు పంపారు. 1807 లో యునైటెడ్ కింగ్డం దాని సామ్రాజ్యం అంతటా బానిస వాణిజ్యాన్ని రద్దు చేసింది. తరువాత గాంబియాలో బానిస వ్యాపారాన్ని అంతం చేయడానికి విఫల ప్రయత్నం చేసింది. బానిస నౌకలను రాయలు నేవీకి చెందిన " పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ స్క్వాడ్రన్ " చేత అడ్డగించబడిన బానిస నౌకలు గాంబియాకు తిరిగి వచ్చాయి. గాంబియా నదికి సమీపంలో ఉన్న మాకర్తి ద్వీపంలో విడువబడిన బానిసలు వారు కొత్త జీవితాలను ప్రారంభించాలని భావించారు. 1816 లో బ్రిటిషు బాతుర్స్టు (ప్రస్తుతం బంజులు) ప్రాంతంలో సైనిక శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
గాంబియా కాలనీ, ప్రొటెక్టరేటు (1821–1965)
తరువాతి సంవత్సరాలలో కొన్నిమార్లు బంజులు సియర్రా లియోనిలోని బ్రిటీషు గవర్నరు-జనరలు అధికార పరిధిలో ఉంది. 1888 లో గాంబియా ఒక ప్రత్యేక కాలనీగా మారింది.
1889 లో బ్రిటిషు ఫ్రెంచి రిపబ్లికుతో ఒక ఒప్పందం తరువాత ప్రస్తుత సరిహద్దులను స్థాపించింది. తరువాత గాంబియా బ్రిటీషు గాంబియా అని పిలిచే బ్రిటీషు క్రౌను కాలనీగా మారింది. ఇది పరిపాలనా సౌలభ్యం కొరకు కాలనీ (బంజులు చుట్టుపక్కల ప్రాంతం), సంరక్షక (పరిపాలనా ప్రాంతం) ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. 1901 లో గాంబియాకు దాని స్వంత ఎగ్జిక్యూటివ్ శాసన కౌన్సిలు మంజూరు చేయబడింది. ఇది క్రమంగా స్వీయ-ప్రభుత్వానికి దారితీసింది. 1906 లో బానిసత్వం నిషేధించబడింది. బ్రిటీషు వలసరాజ్య శక్తులు స్వదేశీ గాంబియన్ల మధ్య ఒక చిన్న సంఘర్షణ తరువాత బ్రిటీషు వలసరాజ్య అధికారం నిలకడగా స్థాపించబడింది.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో కొంతమంది సైనికులు మిత్రరాజ్యాలతో పోరాడారు. ఈ సైనికులు ఎక్కువగా బర్మాలో పోరాడినప్పటికీ కొందరు ఇంటికి చేరిన తరువాత మరణించారు. వీరికి ఫజరాలో " కామన్వెల్త్ వార్ గ్రేవ్స్ కమీషన్ " శ్మశానం (బంజులుకు సమీపంలో) ఉంది. బంజులులో " యు.ఎస్. ఆర్మీ ఎయిర్ ఫోర్సెసు " ఎయిర్ స్ట్రిపు ఉంది. ఇక్కడి నౌకాశ్రయంలో మిత్రరాజ్య నౌకాదళ నౌకలు నిలుపబడ్డాయి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత రాజ్యాంగ సంస్కరణల వేగం అధికరించింది. 1962 లో సాధారణ ఎన్నికలను తరువాత సంవత్సరంలో యునైటెడు కింగ్డం పూర్తి అంతర్గత స్వీయ-పాలనను మంజూరు చేసింది.
స్వతంత్రం తరువాత (1965–ప్రస్తుతం)
1965 ఫిబ్రవరి 18 న కామన్వెల్తులో భాగంగా రెండవ ఎలిజబెతురాణిని గాంబియా రాణిగా అంగీకరిస్తూ రూపొందించబడిన గాంబియా రాచరిక రాజ్యానికి గవర్నరు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. తరువాత కొంతకాలానికి జాతీయ ప్రభుత్వం గాంబియా రిపబ్లికుగా ప్రతిపాదిస్తూ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది. రాజ్యాంగాన్ని సవరించడానికి అవసరమైన మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీని సాధించడంలో ఈ ప్రజాభిప్రాయసేకరణ విఫలమైంది. కాని ఫలితాలు విదేశాల పరిశీలకుల దృష్టిని విస్తృతంగా ఆకర్షించింది.
1970 ఏప్రెలు 24 న రెండవ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ తరువాత గాంబియా కామన్వెల్తులో గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. ప్రధానిగా సర్ దాదా కైరాబా జవరా అధ్యక్షుడి కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
అధ్యక్షుడుగా సర్ దాదా జవరా తిరిగి ఐదుసార్లు ఎన్నికయ్యారు. 1981 జూలై 29 న జరిగిన ఒక తిరుగుబాటు తరువాత ఆర్థికరంగం బలహీనపడి రాజకీయవేత్తలకు వ్యతిరేకంగా అవినీతి ఆరోపణలు చేయబడ్డాయి. అధ్యక్షుడు జవరా లండనును సందర్శించిన సమయంలో సోషలిస్టు కుకొయి సాంబా సన్యంగు వ్యూహంలో వామపక్ష " నేషనల్ రివల్యూషనరీ కౌంసిల్ ", రివల్యూషనరీ సోషలిస్టు పార్టీ కౌంస్లిలు, దేశ సైనికదళాలు అధ్యక్షుడికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసారు.
అధ్యక్షుడు జవరా సెనెగల నుండి సైనిక సాయం కోరాడు. జూలై 31 న గాంబియాకు 400 మంది సైనికులను నియమించారు. ఆగస్టు 6 నాటికి, 2,700 సెనెగలు సైనికులు తిరుగుబాటు బలగాలను ఓడించారు. తిరుగుబాటు సమయంలో, తరువాత జరిగిన హింసాకాండలో 500 - 800 మంది చంపబడ్డారు. 1981 లో జరిగిన తిరుగుబాటు తరువాత 1982 లో సెనెగలు, గాంబియా సమాఖ్య ఒప్పందంలో సంతకం చేశాయి. సెనెగాంబియా కాన్ఫెడరేషన్ రెండు దేశాల సాయుధ దళాలను మిళితం చేసి వారి ఆర్థిక వ్యవస్థలు, కరెన్సీలను ఏకం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కేవలం ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత 1989 లో కాంఫిడరేషను నుండి గాంబియా శాశ్వతంగా నిష్క్రమించింది.
1994 లో సాయుధ దళాల తాత్కాలిక పాలనా మండలి జవరా ప్రభుత్వాన్ని తొలగించి ప్రతిపక్ష రాజకీయ కార్యకలాపాలను నిషేధించింది. లెఫ్టినెంటు యాహ్యా ఎ.జె.జె. జమ్మీ, ఎ.ఎఫ్.పి.ఆర్.సి. చైర్మను దేశ అధిపతి అయ్యాడు. తిరుగుబాటు సమయంలో జమ్మీ వయసు కేవలం 29 సంవత్సరాలు మాత్రమే. ఎ.ఎఫ్.పి.ఆర్.సి. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వానికి తిరిగి రావడానికి ప్రణాళికను ప్రకటించింది. 1996 లో ఓటర్లు నమోదు చేయడానికి, ఎన్నికలు, ప్రజాభిప్రాయ నిర్వహణకు ఇండిపెండెంట్ ఎలక్టోరల్ కమిషన్ (ఐ.ఇ.సి.) స్థాపించబడింది.
2001 చివరలో, 2002 ఆరంభంలో గాంబియా అధ్యక్ష శాసన, స్థానిక ఎన్నికల పూర్తి చక్రం పూర్తి చేసింది. విదేశీ పరిశీలకులు ఎన్నికలను స్వేచ్ఛ, న్యాయం, పారదర్శకంగా భావించినప్పటికీ, కొన్ని [లోపాలు] లోపాలు ఉన్నాయని ఉన్నారు. అధ్యక్షుడు యాహ్యా జమ్మెహు తిరుగుబాటును అధిగమించి అధ్యక్షునిగా ఎన్నికై పదవిగా కొనసాగాడు. 2001 డిసెంబరు 21 న తిరిగి బాధ్యతలు స్వీకరించారు. జాతీయ అసెంబ్లీలో జమ్మీ " అలయన్సు పేట్రియాటికు రియోరియంటేషను అండ్ కంస్ట్రక్షన్ " (ఎ.పి.ఆర్.సి) తన బలమైన మెజారిటీ ప్రధాన ప్రతిపక్షం యునైటెడ్ డెమోక్రాటిక్ పార్టీ (UDP) శాసన ఎన్నికలను బహిష్కరించిన తరువాత కూడా బలమైన ఆధిక్యతను నిలుపుకుంది.
అధ్యక్షుడు జమ్మేషు ప్రతిపక్ష నాయకుడు అదమ బారో (ఇండిపెండెంటు కోయిలేషన్ ఆఫ్ పార్టీలు) మమ్మ కండేహ్ (గాంబియా డెమొక్రటిక్ కోయిలేషన్ పార్టీలు), నుండి వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొన్నాడు. గాంబియా జూలై 2016 జూలైలో ప్రధాన ప్రతిపక్ష నేత, మానవ హక్కుల న్యాయవాది ఔసైనౌ దర్బాయుకు 3 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించి అధ్యక్ష ఎన్నికలో పోటీ చేయడానికి ఆయనను అనర్హులుగా ప్రకటించారు.
డిసెంబరు 1 ఎన్నిక తరువాత ఎన్నికల సంఘం అధ్యక్ష ఎన్నికల విజేతగా అడామా బారోను ప్రకటించింది. 22 సంవత్సరాలుగా పాలించిన జమ్మీ 2016 ఎన్నికలలో ఓటమి పొంది ముందుగా పదవి నుండి వైతొలుగుతానని ప్రకటించి ఫలితాలు ప్రకటించడానికి ముందుగా కొత్తగా ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి పిలుపు ఇవ్వడంతో ఒక రాజ్యాంగ సంక్షోభానికి కారణమై " ఎకనమిక్ కమ్యూనిటీ ఆఫ్ వెస్టు ఆఫ్రికన్ స్టేట్సు " దాడికి దారితీసింది. 2017 జనవరి 20 న జామ్హే పదవీవిరమణ అంగీకరించి దేశం విడిచిపెడతానని ప్రకటించాడు.
2017 ఫిబ్రవరి 14 న గాంబియా కామన్వెల్తు సభ్యత్వానికి తిరిగి అంగీకరించింది. 2018 జనవరి 22 న తిరిగి కామంవెల్తులో చేరడానికి కార్యదర్శి జనరల్ ప్యాట్రిసియా స్కాట్లాండ్కు తన దరఖాస్తును అధికారికంగా సమర్పించింది. 1965 లో దేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత గాంబియాను సందర్శించటానికి మొట్టమొదటి బ్రిటీషు విదేశాంగ కార్యదర్శి బోరిసు జాన్సను బ్రిటీషు ప్రభుత్వం కామన్వెల్తుకు గాంబియా తిరిగి వచ్చిందని ప్రకటించాడు. 2018 ఫిబ్రవరి 8 న గాంబియా అధికారికంగా తిరిగి కామంవెల్తులో చేరింది.
భౌగోళికం
గాంబియా చాలా చిన్న, ఇరుకైన దేశం. దీని సరిహద్దులు గాంబియా నదిని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఇది 13 నుండి 14 ° ఉత్తర అక్షాంశం, 13 నుండి 17 ° పశ్చిమ రేఖంశాల పొడవుల మధ్య ఉంటుంది.
గాంబియా మూడు వైపులా సెనెగలు ఆక్రమించి ఉంటుంది. దేశపశ్చిమ సరిహద్దులో 80 కిలోమీటర్ల (50 మైళ్ళు) పొడవున అట్లాంటిక్ మహాసముద్రతీరం ఉంటుంది.
1889 లో యునైటెడ్ కింగ్డం, ఫ్రాన్సు మధ్య జరిగిన ఒప్పందం తరువాత ప్రస్తుత సరిహద్దులు నిర్ణయించబడింది. పారిసులో ఫ్రెంచి, బ్రిటిషు మధ్య చర్చల సందర్భంగా ఫ్రెంచి గాంబియా నదికి 200 మైళ్ల దూరంలో (320 కిలోమీటర్లు) భూభాగం మీద నియంత్రణను బ్రిటిషుకు స్వాధీనం చేసింది. 1891 లో సరిహద్దులను గుర్తించడంతో ఉంచడంతో ప్రారంభించి దాదాపు 15 సంవత్సరాల తరువాత పారిసు సమావేశాలు నిర్వహించి గాంబియా చివరి సరిహద్దులను నిర్ణయించబడ్డాయి. ఫలితంగా గాంబియా నదికి ఉత్తరం, దక్షిణాన 10 మైళ్ళ (16 కి.మీ.) ప్రాంతం బ్రిటీషు నియంత్రణలోకి ఇవ్వబడింది.
వాతావరణం
గాంబియా ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. జూన్ నుండి నవంబరు వరకు వర్షాకాలం కొనసాగుతుంది. నవంబరు నుండి మే వరకు, చల్లటి ఉష్ణోగ్రతలు ఆధిక్యత చేస్తుంటాయి. గాంబియాలో వాతావరణం పొరుగున ఉన్న సెనెగలు దక్షిణ మాలి, బెనిన్ ఉత్తర భాగాన్ని పోలి ఉంటుంది.
ఆర్ధికం
గాంబియా స్వేచ్ఛాయుతమైన మర్కెట్టు సాంప్రదాయిక జీవనాధార వ్యవసాయం, వేరుశనగ ఎగుమతి ఆదాయాల సంబంధితమై ఉంది. గాందియా నౌకాశ్రయం నుండి వస్తువులు ఎగుమతి చేయడానికి తక్కువ సుంకం వసూలుచేయడం, తక్కువ నిర్వహణా వ్యయం కారణంగా ఇక్కడకు చేరిన సరుకులు ఇక్కడి నుండి తిరిగి ఎగుమతి చేయబడుతుంటాయి. నియంత్రణరహితమైన నిలకడలేని ఎక్స్ఛేంజి, గణనీయమైన పర్యాటకరంగం ఆర్థికరంగాన్ని ప్రభావితం చేస్తూ ఉన్నాయి.
ప్రపంచ బ్యాంకు గాంబియా జి.డి.పి. (2011) ను $ 898 మిలియన్ల అమెరికండాలర్లు ఉండేలా నియంత్రిస్తుంది. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి 2011 లో $ 977 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు ఉండేలా వద్ద ఉంచింది.
2006 నుండి 2012 వరకు గాంబియా ఆర్థిక వ్యవస్థ జి.డి.పి. 5-6% వార్షికవృద్ధితో ప్రతి వృద్ధి చెందింది.
వ్యవసాయం రంగం 30% జి.డి.పి.తో 70% కార్మిక శక్తికి ఉపాధి కల్పిస్తుంది. వ్యవసాయంలో వేరుశెనగ ఉత్పత్తి జి.డి.పిలో 6.9%, ఇతర పంటలు 8.3%, పశువుల 5.3%, ఫిషింగు 1.8%, అటవీ ఉత్పత్తులు 0.5% ఉన్నాయి. జీడీపీలో 8%సేవలలో, పరిశ్రమలు 58% భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఉన్నాయి. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పరిమితంగా ఉంటుంది. ప్రాథమికంగా వ్యవసాయ ఆధారిత (ఉదా. వేరుశెనగ ప్రాసెసింగు, బేకరీలు, ఒక సారాయి, టాన్నరీ). ఇతర తయారీ కార్యకలాపాలలో సబ్బు, శీతల పానీయములు, వస్త్రాలు ఉన్నాయి.
గతంలో యునైటెడు కింగ్డం, ఇతర ఐరోపా దేశాలు ప్రధాన గాంబియా ఎగుమతి మార్కెట్లను కలిగి ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ ఇటీవల సంవత్సరాలలో సెనెగలు, యునైటెడు స్టేట్సు, జపాను గాంబియా ముఖ్యమైన వాణిజ్య భాగస్వాములుగా మారాయి. 2007 లో ఆఫ్రికా దేశాలలో సెనెగలు గాంబియా అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా ప్రాతినిధ్యం వహించింది. ఇది గైనీ-బిస్సా, ఘానాతో సమానంగా ముఖ్యమైన వ్యాపార భాగస్వామ్యదేశంగా ఉన్నప్పటికీ ప్రస్తుతం అది విరుద్ధంగా విరుద్ధంగా ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా డెన్మార్కు, యునైటెడు స్టేట్సు, చైనా గాంబియా దిగుమతులకు ముఖ్యమైన వనరులుగా మారాయి. యు.కె., జర్మనీ, ఐవరీ కోస్టు, నెదర్లాండ్సు గాంబియా దిగుమతులకు సరసమైన వాటాను అందిస్తాయి. 2007 కొరకు గాంబియా వాణిజ్య లోటు $ 331 మిలియన్లు.
2009 మేలో లెబనీసు కెనడియన్ బ్యాంకు ప్రైం బ్యాంకు అనే అనుబంధ శాఖను ప్రారంభించింది.
గణాంకాలు
యు.ఎన్.డి.పి. హ్యూమన్ డెవలప్మెంట్ రిపోర్ట్ ఫర్ 2010 ఇండెక్సులోని 169 దేశాలలో గాంబియా 151 వ స్థానంలో ఉంది. ఫలితంగా గాంబియా 'లో హ్యూమన్ హ్యూమన్ డెవలప్మెంట్' కేటగిరీలో ఉంచబడింది. ఈ ఇండెక్సు సరాసరి ఆయుఃపరిమితి, విద్యాకాలం, సరాసరి స్థూల జాతీయోత్పత్తి, ఇతర విషయాలను పోల్చింది.
2013 లో సరాసరి సంతానోత్పత్తి ఒక మహిళకు 3.98 పిల్లలు.
సంప్రదాయ సమూహాలు
ఆఫ్రికాకు చెందని నివాసితులు సుమారుగా 3,500 ఐరోపా, లెబనా మూలానికి చెందిన కుటుంబాలకు చెందిన ప్రజలు (మొత్తం జనాభాలో 0.23%) ఉన్నారు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత చాలామంది బ్రిటిషు ప్రజలు దేశం వదిలి వెళ్ళినప్పటికీ అల్పసంఖ్యాక ఐరోపా వాసులలో బ్రిటీషు ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. .
భాషలు
ఆంగ్లభాష గాంబియా అధికారిక భాషగా ఉంది. ఇతర భాషలలో మండిన్కా, వోల్ఫు, ఫులా, సెరెరు, క్రియో, జోలా, ఇతర స్థానిక భాషలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. దేశం భౌగోళిక ఉపస్థితి కారణంగా ఫ్రెంచి భాష (అధిక పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాలలో అధికారిక భాష) దేశం అంతటా వాడుకలో ఉంది.
విద్య
గాంబియాలో రాజ్యాంగం నిర్బంధ ప్రాథమిక విద్యావిధానం అమలులో ఉంది. వనరులు, విద్యాసంస్థలు లేకపోవడం కారణంగా అమలు చేయడం కష్టంగా మారింది. 1995 లో ప్రాథమిక నమోదు రేటు 77.1%, నికర ప్రాథమిక నమోదు రేటు 64.7% ఉంది. పాఠశాల ఫీజులు అనేక మంది పిల్లలను పాఠశాలకు హాజరు కావడాన్ని నిరోధిస్తున్నాయి. 1998 ఫిబ్రవరిలో అధ్యక్షుడు జమ్మీ తొలి ఆరు సంవత్సరాలుగా పాఠశాలలో ఫీజు వసూలు చేయడానికి ముగింపు పలికాడు. ప్రాథమిక పాఠశాల బాలికలు నమోదు 52%. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న బాలికల నమోదు మరింత తక్కువగా ఉండవచ్చు. ఇక్కడ సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలు, పేదరికం తల్లిదండ్రులు పిల్లలను పాఠశాలలకు పంపడాన్ని నిరోధించాయి. పాఠశాల చేరవలసిన వయసులో సుమారు 20% మంది ఖురానిక్ పాఠశాలలకు వెళతుంటారు.
మతం
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికలు 25 ప్రజలు తాము ఎంచుకున్న మతాన్ని పాటించేలా పౌరుల హక్కులను రక్షిస్తుంది. 2015 డిసెంబరులో గాంబియా దేశం అధ్యక్షుడు యాహ్యా జమ్మేషు గాంబియాను ఒక ఇస్లాం దేశంగా ప్రకటించాడని ర్యూటరు నివేదించింది. దేశంలో 95% ప్రజలు ఇస్లాం మతాన్ని ఆచరించరిస్తున్నారు. గాంబియాలో ఎక్కువమంది ముస్లింలు సున్నీ చట్టాలు, సంప్రదాయాలను స్వీకరిస్తారు. అయితే గణనీయమైన ప్రజలు అహ్మదీయ సంప్రదాయాన్ని అనుసరిస్తుంటారు.