cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
వనీకె
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ బాలల బడి ఉంది. . గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడులుఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు కొహాలి గ్రామానికి 5 నుంచి పది కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు అజ్నాలా గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాలలు అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపపాలీటెక్నిక్ లు అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు అజ్నాలా గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు అజ్నాలా గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు అమృత్‌సర్గ్రామానికి పది కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం ఉంది. గ్రామంలో ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉపకేంద్రం ఉంది. గ్రామంలో ఒక మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం ఉంది. గ్రామంలో ఒక టి.బి వైద్యశాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక ఆసుపత్రి ఉంది. గ్రామంలో ఒక పశు వైద్యశాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక సంచార వైద్య శాల ఉంది. గ్రామంలో ఒక కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 మందుల దుకాణాలుఉంది.
పారిశుధ్యం
పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామంలో ఉంది.
ఇంటర్నెట్ కెఫెలు /సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో ఉన్నాయి
రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు. ఆటోలుగ్రామంలో ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో ఉంది. ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
..
విద్యుత్తు
గ్రామంలో విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది. . . 1 . 1 8 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
వనీకె (345) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
వనీకె (345) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, Rice, మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
తెలుగు రాష్ట్రాలు
తెలుగు రాష్ట్రాలు ఆగ్నేయ భారతదేశంలోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాలు. తెలుగు ప్రజల జాతి-ప్రాంతానికి సమిష్టిగా ఉత్తరాన మహారాష్ట్ర, పశ్చిమాన కర్ణాటక, ఈశాన్యంలో ఒడిశా, ఛత్తీస్‌గఢ్, దక్షిణాన తమిళనాడు మరియు తూర్పున బంగాళాఖాతం, పుదుచ్చేరి యానాం జిల్లా ఎన్‌క్లేవ్ సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల రెఫరెన్షియల్ పదం 2014లో దాని మునుపటి రాజకీయ అస్తిత్వమైన యునైటెడ్ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను విభజించినప్పటి నుండి వాడుకలో ఉంది. తెలంగాణ జనాభా 3,51,93,978 మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ జనాభా 4,95,06,799 కలిపి, 2011 నాటికి తెలుగు రాష్ట్రాల జనాభా 8,47,00,777.
చరిత్ర
తెలుగు ప్రజలు భారతదేశంలోని ద్రావిడ జాతికి చెందిన సమూహం. ప్రపంచంలో ఉన్న పెద్ద జాతి సమూహలలో తెలుగు జాతి ఒకటి. తెలుగు ప్రజలలో అధికులు తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో నివసిస్తారు. భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడక పూర్వం, తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతం చాలా విశాలంగా వుండేది. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్, చత్తీస్ గఢ్, ఒడిషా రాష్ట్రాలకు చెందిన అనేక ప్రాంతాలలో తెలుగు సంస్కృతి, భాష కలిగిన వారు ఎక్కువుగా వుండేవారు, ఇప్పటికీ మరికొంతమంది ఉన్నారు. దేశాంతరాల్లో తెలుగు ప్రజలు నివాసాలేర్పరచుకున్నారు. 18-19 శతాబ్దాల కాలంలో శ్రీలంక మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాలను తెలుగు రాజులు పరిపాలించారు. స్వాతంత్ర్యానికి పూర్వం అనేకమంది తెలుగువారు మయాన్మార్ వలసవెళ్ళి ఆక్కడే స్థిరపడ్డారు.
సంస్కృతి
తెలుగు సంస్కృతి తెలుగు సాంస్కృతిక చరిత్ర కళలు, నిర్మాణ శైలి, సాహిత్యం, ఆహారపుటలవాట్లు, ఆంధ్రుల దుస్తులు, మతం, తత్త్వాలుగా విభజించవచ్చు.
వంటకాలు
తెలుగు రాష్ట్రాల వంటకాలు సాధారణంగా దాని ఘాటైన, వేడి మరియు కారంగా ఉండే రుచికి ప్రసిద్ధి చెందాయి, ప్రజలు మరియు విభిన్న టోపోలాజికల్ ప్రాంతాల కారణంగా వంట చాలా వైవిధ్యంగా ఉంటుంది.
మీడియా
రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రేక్షకులకు వార్తలను అందించే అనేక వార్తాపత్రికలు మరియు టీవీ ఛానెల్‌లు ఉన్నాయి.
సినిమా
తెలుగు సినిమా అనేది తెలుగు రాష్ట్రాల్లో విస్తృతంగా మాట్లాడే తెలుగు భాషలో చలన చిత్రాల నిర్మాణానికి అంకితమైన భారతీయ సినిమా విభాగం. తెలుగు సినిమాలు భారతదేశంలోని హైదరాబాద్‌లోని ఫిల్మ్ నగర్ లో ఎక్కువగా నిర్మించబడుతున్నాయి.
భాష
తెలుగు రాష్ట్రాలలో తెలుగు మాట్లాడతారు. 2022 నాటికి, ఉర్దూ కూడా రెండు రాష్ట్రాలలో అధికారిక హోదాను పొందింది. ఒకటి కంటే ఎక్కువ భారతీయ రాష్ట్రాల్లో ప్రాథమిక అధికారిక భాష హోదా కలిగిన కొన్ని భాషల్లో హిందీ మరియు ఇంగ్లీషుతో పాటు తెలుగు ఒకటిగా నిలుస్తుంది. దేశ ప్రభుత్వంచే భారతదేశంలోని శాస్త్రీయ భాషగా గుర్తించబడిన ఆరు భాషలలో ఇది ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు
నిమ్మకాయల శ్రీరంగనాథ్
నిమ్మకాయల శ్రీరంగనాథ్‌ (1942 జనవరి 7 - 2022 ఫిబ్రవరి 8) సీనియర్‌ జర్నలిస్టు, నీటిపారుదల రంగ నిపుణుడు.
1942లో జనవరి 7న తూర్పుగోదావరి జిల్లా ఉప్పలగుప్తం మండలం మునిపల్లెలో నిమ్మకాయల శ్రీరంగనాథ్‌ జన్మించారు. అమలాపురం లోని శ్రీ కోనసీమ భానోజీ కామర్స్‌ కళాశాలలో డిగ్రీ చదివారు. ఉదయం, వార్త, ఆంధ్రప్రభ, సాక్షి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ టైమ్స్‌ తదితర తెలుగు, ఆంగ్ల పత్రికల్లో నాలుగు దశాబ్దాల పాటు పాత్రికేయ వృత్తిలో ఉన్నారు. కమ్యూనిస్ట్‌ నేత తరిమెల నాగిరెడ్డి ఆంగ్లంలో రాసిన ఇండియా మార్ట్‌గేజ్డ్‌ పుస్తకాన్ని తెలుగులో శ్రీరంగనాథ్‌ తాకట్టులో భారతదేశం పేరుతో అనువదించారు.
78 ఏళ్ల వయసులో శ్రీరంగనాథ్‌ హైదరాబాద్‌లోని ఓ ఆస్పత్రిలో అనారోగ్యంతో చికిత్స పొందుతూ 2022 ఫిబ్రవరి 8న మృతి చెందారు. ఆయనకు భార్య లక్ష్మీకాంతం, ఇద్దరు కూతుళ్లు, ఒక కుమారుడు.
మూలాలు
వర్గం:పాత్రికేయులు వర్గం:1942 జననాలు వర్గం:2022 మరణాలు
కొత్లి మియాన్ ఖాన్
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీపబాలబడులు (Dhatal)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (Kotli nasir khan)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Manawala)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Manawala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
.
సమీపపక్కా రోడ్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపకాలిబాటలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
సమీపఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు. సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
విద్యుత్తు
12 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబర్)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. .
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Kotli Mian Khan (359) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, ,మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -2 తాలూకా గ్రామాలు
ప్రియాంక జ‌వాల్క‌ర్
ప్రియాంక జ‌వాల్క‌ర్ (జననం 1992 నవంబరు 12) ఒక భారతీయ తెలుగు సినిమా నటి. 2017లో తెలుగులో వచ్చిన కల వరం ఆయే సినిమా ద్వారా ఆమె సినిమారంగ ప్రవేశం చేసింది. విజయ్ దేవరకొండ హీరోగా 2018లో వచ్చిన టాక్సీవాలా చిత్రంతో ఆమెకు మంచి గుర్తింపు వచ్చింది.
జననం, విద్యాభాస్యం
ప్రియాంక జ‌వాల్క‌ర్ 1992 నవంబరు 12న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని అనంతపురంలో జన్మించింది. ఈమె పూర్వీకులు మరాఠీ కుటుంబానికి చెందినవారు, వాళ్ళు అనంతపురంలో స్థిరపడ్డారు. పదవతరగతి వరకు అనంతపురంలోని ఎల్.ఆర్.జి. హైస్కూల్ లో చదివిన ప్రియాంక, హైదరాబాదులోని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫ్యాషన్ టెక్నాలజీ లో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసింది.
సినిమారంగం
నటనలో ఆసక్తి ఉన్న ప్రియాంక, ఎన్.జె. బిక్షు దగ్గర నటనలో శిక్షణ తీసుకుంది. 2017లో కల వరం ఆయే, 2018లో టాక్సీవాలా సినిమాలలో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:తెలుగు సినిమాలు
పరుచూరి హనుమంతరావు
పరుచూరి హనుమంతరావు ప్రగతి ప్రింటర్స్‌ స్థాపకుడు.
జీవిత విశేషాలు
కృష్టా జిల్లా దివిసీమ లో ఘంటసాల మండలానికి చెందిన చిట్టూర్పు గ్రామంలో 1921 లో పేద రైతు కుటుంబంలో పుట్టారు. బందరు హిందూ ఉన్నత పాఠశాలలో మెట్రిక్‌ వరకు విద్యాభ్యాసం చేశారు. మద్రాసు పచ్చయ్యప్ప కాలేజి నుంచి బి.ఏ. పట్టా అందుకున్నారు. కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తగా పనిచేశారు. బొంబాయి పీపుల్స్‌ ధియేటర్‌లో బలరాజ్‌ సహానీ వంటి ప్రముఖులతో కలిసి నాటక ప్రదర్శనలిచ్చారు. వూరూరా తిరిగి ప్రదర్శనలిచ్చి రాజకీయ ప్రచారం చేశారు. తెలంగాణా రైతాంగసాయుధ పోరాటంలో జైలుకు వెళ్లారు. కడలూరు జైలులో ఎ.కె.గోపాలన్‌, మోటూరు హనుమంతరావు తదితర కమ్యూనిస్టు యోధులతో కలసి శిక్ష అనుభవించారు. మద్రాసు పచ్చయప్ప కాలేజీ లో బిఎ చదువుతూ విద్యార్థి ఉద్యమంలో పనిచేశారు. విశాలాంధ్ర దినపత్రిక లోనూ కొంత కాలం విలేకరిగా పనిచేశారు. విద్యార్థి దశ నుండి విద్యార్థి సమాఖ్యలో చురుకైన కార్యకర్తగా పనిచేశారు. చిన్నప్పటి నుండి అభ్యుదయ భావాలు ఉండటం వల్ల చండ్ర రాజేశ్వరరావు లాంటి కమ్యూనిస్టు నాయకులతో పరిచమేర్పడటంతో ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టుపార్టీలో పార్టీ హోల్‌టైమర్‌గా, ఏఐఎస్‌ఎఫ్‌ రాష్ట్ర నాయకులుగా విశేష కృషి చేశారు.
1951 నాటి రాయలసీమ కరవు సమయంలో వ్యాధులు వ్యాపించగా పాతిక మందికి పైగా వైద్యులతో కలసి ప్రజలకు అమూల్యమైన సేవలందించారు. 1956 వరకు మద్రాసులో విలేకరిగా పనిచేశారు. 1952, 1956 ఎన్నికలలో ప్రజానాట్యమండలి కళాకారుడిగా వివిధ కళారూపాల ద్వారా ప్రచారం చేశారు. 1962లో హైదరాబాద్‌లో ప్రగతి ప్రెస్‌ స్థాపించి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‍‌లో దానిని అత్యుత్తమ, అత్యాధునిక ముద్రణాలయంగా తీర్చిదిద్ది పురస్కారాలు అందుకున్నారు.
1962 తర్వాత చలన చిత్ర రంగంలో తాపీ చాణక్య వంటి దర్శకుల దగ్గర పనిచేశారు. మహాకవి శ్రీశ్రీ కి సన్నిహితంగా మెలిగారు. ఆ రోజుల్లో నటించడానికి ఎవరూ ముందుకు రాకపోతే ప్రకటనలిచ్చి ఇంటర్వ్లూలు జరిపి మరీ తీసుకొచ్చారు. ముడిఫిల్ము కొరత సినిమా పరిశ్రమను సంక్షుభితం చేసిన దశలో ఆయన దృష్టి ముద్రణా రంగం వైపు మరలింది. ఆరు వేల పెట్టుబడితో పాత యంత్రాలతో అచ్చుపని మొదలెట్టారు.ఒక సెకండ్‌ హాండ్‌ ఆఫ్‌సెట్‌ యంత్రం కొన్నారు.హనుమంతరావు కుమారులు నరేంద్ర మహేంద్ర ప్రగతి సంస్థను సాంకేతికంగా అభివృద్ధి పరిచారు.1979లో వారు దక్షిణ భారత దేశంలోనే తొలి సారి ఫోటో కంపోజింగు విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఈయనకు ఇద్దరు కుమారులు. మనుమళ్ళు హర్ష, హేమంత్‌లు కూడా ఈ బృందంలో భాగస్వాములయ్యారు. అయిదు రంగుల ఆఫ్‌సెట్‌ ముద్రణాయంత్రం కంప్యూటర్‌ కంట్రోల్స్‌తో సహా దేశంలోనే తొలిసారిగా 1988లో ఇక్కడే ప్రవేశించింది. 1996లో స్పాట్‌ యువి కోటింగ్స్‌ కూడా అలాగే ప్రథమ పర్యాయం మొదలైంది.
అవార్డుల పరంపర
ప్రగతి ప్రింటర్స్‌కు మూడు సార్లు సార్లు గోల్డెన్‌ ఎలిఫెంట్‌ పురస్కారం లభించింది.
మరణం
గతకొద్ది కాలంగా తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడున్న హనుమంతరావు మార్చి 2, 2015 సోమవారం హైదరాబాద్‌ లో కన్నుమూశారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు వర్గం:1924 జననాలు వర్గం:తెలంగాణ సాయుధ పోరాట యోధులు వర్గం:2015 మరణాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
పరావర్తనం ద్వారా ధ్రువణం
thumbnail|పరావర్తనం ద్వారా ధ్రువణం ఒక నిర్దిష్ట పతనకోణం іpతో ఒక పారదర్శక పదార్ధతలం పై సాధారణ కాంతి పుంజాన్ని పతనంచేసి ధ్రువితకాంతిని పొందవచ్చు. పరావర్తనం చెందిన కాంతి పుంజం సంపూర్ణంగా (పతనతలంలో) ధ్రువణం చెంది ఉంటుంది. ఒక తలం నుండి పరావర్తనం చెందిన సాధారణ కాంతి (అధ్రువిత కాంతి) పుంజం పాక్షికంగా కాని సంపూర్ణంగా కాని ధ్రువణం చెందుతుందని Ε. లూయీ మాలస్ కనుక్కొన్నాడు. సాధారణ లేదా అధ్రువిత కాంతిని సమానతీవ్రతలు గలిగి పరస్పరం లంబతలాలలో ధ్రువణం చెంది ఉన్న రెండు అసంబద్ధ విద్యుదయస్కాంత తరంగాల అధ్యారోపణ ఫలితం అని భావించవచ్చు. అందువల్ల అధ్రువిత కాంతి యొక్క Ε సదిశను పతన తలానికి (і) లంబంగాను (іі) సమాంతరంగానూ ఉండే రెండు అంశాలుగా విభజించవచ్చు. ఈ రెండు సమతల ధ్రువిత కాంతి అంశాలను బిందువులు, జంటబాణం గుర్తులతో సూచిస్తారు. పటతలానికి లంబదిశలో కంపించే Е సదిశలుగల సమతల ధ్రువితకాంతిని బిందువులచేతా, పటతలానికి సమాంతరంగా కంపించే  Е సదిశగల, సమతల ధ్రువిత కాంతిని జంటబాణం గుర్తులతో సూచిస్తారు. సాధారణ కాంతిని (అధ్రువిత కాంతి) బిందు, జంటబాణం గుర్తులతో రెండింటినీ ఏకకాలంలో వాడుతూ సూచిస్తారు. ఒక అధ్రువిత కాంతి పుంజం АВ ఒక గాజు తలం పై పతనం చెందుతున్నది. ఈ పుంజం బిందు, బాణం అంశాలు రెండింటినీ కలిగి ఉంది. ВС పరావర్తనం చెందిన కిరణ పుంజం, ఈబ్ పుంజంలో పతన తలానికి లంబంగా ఉన్న కంపన తలంగల కాంతి తరంగాలు (అన్నీ బిందు అంశాలు గలవి) మాత్రమే ఉన్నాయి. అలా పరావర్తనం చెందిన కాంతి సమతల ధ్రువణం చెందినదై ఉంటుంది. దీన్ని ఒక టూర్మలీన్ స్ఫటికంతో పరీక్షించవచ్చు. పరావర్తనం చెందిన కాంతి పుంజం ఎంత మొత్తంలో ధ్రువణం చెందేదీ పతన కోణం і పై అధారపడి ఉంటుంది. ఒక నిర్ధిష్ట పతనకోణం іpవిలువకు పరావర్తనం చెందిన కాంతి పుంజం సంపూర్ణంగా - పతన తలానికి లంబతలంలో కంపనతలం ఉండేట్లు అంటే బాణం అంశాలేవీ లేకుండా, కేవలం బిందు అంశాలు మాత్రమే ఉండేట్లుగా - ధ్రువణం చెందుతుంది. ఈ కోణం іp ని ధ్రువణకోణం అంటారు. ఈ ధ్రువణకోణాన్ని బ్రూస్టర్ కోణమని కూడా అంటారు. ఈ కోణం іp విలువకు పరావర్తన కిరణ పుంజం, వక్రీభవనకిరణ పుంజాలు పరస్పరం లంబంగా ఉంటాయి. కాంతి పుంజం పతనమైన పారదర్శక యానకం యొక్క వక్రీభవనగుణకం μ, ధ్రువణ కోణం іpతో
మూలాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
చమురు ట్యాంకర్
thumb|వ్యాపార ప్రయోజనాల ఆయిల్ ట్యాంకర్ చమురు ట్యాంకర్, దీనిని పెట్రోలియం ట్యాంకర్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది చమురు లేదా దానికి సంబంధించిన ఉత్పత్తుల యొక్క భారీ రవాణా కోసం రూపొందించిన ఒక భారీ ఓడ. చమురు ట్యాంకర్లలో రెండు ప్రాథమిక రకాలు ఉన్నాయి: ముడి ట్యాంకర్లు, ఉత్పత్తి ట్యాంకర్లు. ముడి ట్యాంకర్లు శుద్ధి చేయని ముడి చమురును, దాని వెలికితీత స్థానం నుండి శుద్ధి కర్మాగారాలకు తరలిస్తుంటాయి. ఉదాహరణకు, ఉత్పత్తి చేసే దేశంలోని చమురు బావుల నుండి ముడి చమురును మరొక దేశంలోని శుద్ధి కర్మాగారాలకు తరలించడం. ఉత్పత్తి ట్యాంకర్లు, సాధారణంగా చాలా చిన్నవి, శుద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులను శుద్ధి కర్మాగారాల నుండి వినియోగించే మార్కెట్లకు సమీపంలో ఉన్న పాయింట్లకు తరలించడానికి వీటిని రూపొందించారు. ఉదాహరణకు, ఐరోపా‌లోని శుద్ధి కర్మాగారాల నుండి నైజీరియా, ఇతర పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాలలో వినియోగదారు మార్కెట్లకు గ్యాసోలిన్ ను తరలించడం.
ఆయిల్ ట్యాంకర్లను తరచుగా వాటి పరిమాణంతో పాటు వారి వృత్తి ద్వారా వర్గీకరిస్తారు. పరిమాణం తరగతులు కొన్ని వేల మెట్రిక్ టన్నుల లోతట్టు లేదా తీర ట్యాంకర్లు మొదలుకుని భారీ 550,000 మముత్ అల్ట్రా పెద్ద ముడి వాహకాలు (ULCCs) కు (DWT). ట్యాంకర్లు ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 2000000000 MT నూనెను తరలిస్తారు. సామర్థ్యం పరంగా పైప్‌లైన్‌లకు రెండవది, ట్యాంకర్ ద్వారా చమురు రవాణా సగటు వ్యయం 1 usgal రెండు లేదా మూడు యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెంట్లు మాత్రమే 1 usgal.
కొన్ని ప్రత్యేకమైన చమురు ట్యాంకర్లు అభివృద్ధి లోకి వచ్చాయి. వీటిలో ఒకటి నావికాదళ నింపే నూనె, కదిలే ఓడకు ఆజ్యం పోసే ట్యాంకర్. కాంబినేషన్ ధాతువు-బల్క్-ఆయిల్ క్యారియర్లు, శాశ్వతంగా కప్పబడిన తేలియాడే నిల్వ యూనిట్లు ప్రామాణిక ఆయిల్ ట్యాంకర్ల రూపకల్పనలో రెండు ఇతర వైవిధ్యాలు. చమురు ట్యాంకర్లు అనేక విధాలుగా నష్టపరిచే, అధిక చమురు చిందటాలకు పాల్పడ్డాయి. ఫలితంగా, అవి కఠినమైన రూపకల్పన, కార్యాచరణ నిబంధనలకు లోబడి ఉంటాయి.
చరిత్ర
చమురు రవాణా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం చమురు పరిశ్రమతో పాటు సమానంగా అభివృద్ధి చెందింది. చమురు యొక్క మానవ ఉపయోగం చరిత్రపూర్వానికి చేరుకున్నప్పటికీ, మొదటి ఆధునిక వాణిజ్య దోపిడీ 1850 లో జేమ్స్ యంగ్ పారాఫిన్ తయారి లోకి వచ్చింది. 1850 ల ప్రారంభంలో, అప్పటి బ్రిటిష్ కాలనీ అయిన అప్పర్ బర్మా నుండి చమురు ఎగుమతి కావడం ప్రారంభమైంది. చమురు మట్టి పాత్రలలో నది ఒడ్డుకు తరలించబడింది, అక్కడ బ్రిటన్కు రవాణా కోసం బోట్ హోల్డ్లలో పోసేవారు.
1860 లలో, పెన్సిల్వేనియా చమురు క్షేత్రాలు చమురు యొక్క ప్రధాన సరఫరాదారులుగా మారాయి, పెన్సిల్వేనియాలోని టైటస్విల్లే సమీపంలో ఎడ్విన్ డ్రేక్ చమురును తాకిన తరువాత ఆవిష్కరణ కేంద్రంగా మార్పు వచ్చింది. పెన్సిల్వేనియా చమురును 40 usgalలో రవాణా చేయడానికి బ్రేక్-బల్క్ బోట్లు, బార్జ్‌లుగా మొదట ఉపయోగించబడ్డాయి చెక్క బారెల్స్. కానీ బారెల్ ద్వారా రవాణా చేయడానికి అనేక సమస్యలు ఉన్నాయి. మొదటి సమస్య బరువు: వాటి బరువు 64 lb, పూర్తి బారెల్ యొక్క మొత్తం బరువులో 20% ప్రాతినిధ్యం వహిస్తు ఉండేది. బారెల్స్ తో ఇతర సమస్యలు కూడా లేకపోలేవు, ముఖ్యంగా వాటి ఖర్చు, లీక్ అయ్యే ధోరణి, అవి సాధారణంగా ఒక్కసారి మాత్రమే ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ఖర్చు గణనీయంగా ఉంది: ఉదాహరణకు, రష్యన్ చమురు పరిశ్రమ యొక్క ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో, బ్యారెల్స్ పెట్రోలియం ఉత్పత్తికి సగం ఖర్చును కలిగి ఉన్నాయి.
1863 లో, ఇంగ్లాండ్ యొక్క టైన్ నదిపై రెండు సెయిల్ నడిచే ట్యాంకర్లు నిర్మించబడ్డాయి. వీటిని 1873 లో మొదటి ఆయిల్-ట్యాంక్ స్టీమర్, వాడర్లాండ్ (ఫాదర్‌ల్యాండ్) చేత పామర్స్ షిప్‌బిల్డింగ్, ఐరన్ కంపెనీ బెల్జియం యజమానుల కోసం నిర్మించారు. భద్రతా సమస్యలను చూపుతూ యుఎస్, బెల్జియం అధికారులు ఈ నౌకను తగ్గించారు. 1871 నాటికి, పెన్సిల్వేనియా చమురు క్షేత్రాలు ఈ రోజు వాడుకలో ఉన్న మాదిరిగానే ఆయిల్ ట్యాంక్ బార్జ్‌లు, స్థూపాకార రైల్‌రోడ్ ట్యాంక్-కార్లను పరిమితం చేస్తున్నాయి.
ఆధునిక చమురు ట్యాంకర్లు
ఆధునిక చమురు ట్యాంకర్ 1877 నుండి 1885 మధ్యలో అభివృద్ధి చేయబడింది. 1876 లో, అల్ఫ్రెడ్ నోబెల్ సోదరులు లుడ్విగ్, రాబర్ట్ నోబెల్, అజర్‌బైజాన్‌లోని బాకులో బ్రానోబెల్ (బ్రదర్స్ నోబెల్ కోసం చిన్నది) ను స్థాపించారు. ఇది, 19 వ శతాబ్దం చివరిలో, ప్రపంచంలో అతిపెద్ద చమురు కంపెనీలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
చేతన్ భరద్వాజ్
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు
తేజి గ్రోవర్
thumb|తేజి గ్రోవర్ తేజి గ్రోవర్ భారత దేశానికి చెందిన హిందీ కవయిత్రి, కాల్పనిక రచయిత్రి, అనువాదకురాలు, చిత్రకారిణి. 1950 తరువాతి తరాల వారికి హిందీ కవయిత్రిగా ఈమె బాగా పరిచయం. ప్రముఖ హిందీ కవి, విమర్శకుడు అశోక్ వాజ్ పేయ్, తేజి కవిత్వం గురించి వివరిస్తూ "ఆమె కవిత్వంలోని భాష ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. సామాన్యమైన జాతీయాలకు అందకుండా ఎంతో విచిత్రమైన భాష వాడుతుంది" అని చెప్తాడు. ఆమె కవితలు ఇతర భారతీయ భాషల్లోకి మాత్రమే కాక, విదేశీ భాషల్లోకి కూడా అనువాదం కావడం విశేషం.
తేజి కాల్పనిక సాహిత్యంలోని శిల్పం చాలా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. ఆమె రచనల్లో భావుకత, వాస్తవికత ఒక దానిలో ఒకటి కలిసిపోయి ఉంటాయి. భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలలోని కథలు అన్ని ఒక దానితో ఒకటి ముడి వేసుకుని ఉన్నట్టుగా ఉంటుంది. ఈమె రాసిన నీల  గురించి ప్రముఖ హిందీ పండితురాలు కమిలా జునిక్ రాస్తూ "తేజి ఈ నవలలో అన్ని పాత్రల గురించి, అన్ని సందర్భాల గురించీ రాసేసింది. ఈ నవలను దాటి ఇక ప్రపంచంలో రాయడానికి వేరేది ఏదైనా ఉందని నాకు అనిపించడం లేదు" అని చెప్పడం విశేషం.
ఆమె చిత్రకారిణిగా కూడా చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. తేజి ఎక్కువగా అమూర్త చిత్రాలు గీస్తుంది. ఆమె కృత్రిమ రంగులను వాడదు. తానే స్వంతంగా ప్రకృతి సహజమైన రంగులను తయారు చేసుకుని, వాటినే తన చిత్రాల్లో ఉపయోగించడం విశేషం.
జీవిత చిత్రణ
తేజి, పంజాబ్లోని పఠాన్ కోట అనే పట్టణంలో 1955 మార్చి 7న జన్మించింది. చండీగఢ్లోని ఎం.సి.ఎం.డి.ఎ.వి కళాశాలలో రెండు దశాబ్దాల పాటు ఆంగ్ల సాహిత్యం ప్రొఫెసర్ గా పనిచేసింది. ఆమె 2003లో పదవీ విరమణ చేసింది. ఆ తరువాత నుంచి పూర్తిస్థాయిలో రచయిత్రిగా, చిత్రకారిణిగా మారింది. ప్రస్తుతం తేజి, మధ్యప్రదేశ్లో భోపాల్లో ఉంటోంది.
పురస్కారాలు, ఫెలోషిప్ లు
ఆమె పురస్కారాలు, ఫెలోషిప్ లు:
రచనలు
లో కహా సంబారీ రెండవ ప్రచురణని వాణీ ప్రకాశన్, ఢిల్లీలో 2016 ప్రచురించారు. (ISBN 978-93-5229-362-9).
ఆమె రాసిన కవితా సంకలనాలు:
ఆమె ఇటీవల రాసిన కొన్ని కవితలను సమాలోచన్  అనే అంతర్జాల సాహిత్య పత్రికలో ప్రచురించారు.
1999లో ఆమె నీలా  అనే నవల రాసింది.ISBN 81-7055-668-6) ; 2009లో ఆమె రాసిన చిన్న కథలన్నింటినీ సప్నే మే ప్రేమ్ కీ సాత్ కహానియా అనే పుస్తకంగా సంకలనం చేసి, ఢిల్లీలోని వాణీ ప్రకాశన్ ద్వారా ప్రచురించింది. ISBN 9350001136). 2016లో నీలా నవల రెండో ముద్రణ వచ్చింది. ISBN 978-81-7055-668-8).
ఆమె ఎన్నో వ్యాసాలను, యాత్రా విశేషాలను, జానపద కథలను రాసింది. వీటిలో కొన్నిటిని 2016లో నీలా ఘర్ ఔర్ దూసరీ యాత్రాయే పేరుతో ప్రచురించింది. ISBN 978-93-5229-365-0) ; అలాగే మరికొన్ని వ్యాసాలను 2017లో భోపాల్ లో ఏకలవ్య ప్రచురణల ద్వారా అకమ్ సే పురం తక్: లోక్ కథాయో కా ఘర్ ఔర్ బాహర్ పేరుతో పుస్తక రూపంలోకి తీసుకు వచ్చింది. ISBN 978-93-85236-21-1).
బయటి లంకెలు
వర్గం:హిందీ కవయిత్రులు వర్గం:కాల్పనిక రచయితలు వర్గం:చిత్రకారులు వర్గం:1955 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రజనీకాంత్ ష్రాఫ్
రజ్జు ష్రాఫ్ అని కూడా పిలువబడే రజనీకాంత్ దేవిదాస్ ష్రాఫ్ ఒక భారతీయ వ్యాపారవేత్త, బిలియనీర్. అతను యుపిఎల్ లిమిటెడ్ వ్యవస్థాపకుడు, చైర్మన్. భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు 2021లో భారత మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ ను ప్రదానం చేసింది. 2021 లో పద్మభూషణ్ అందుకున్న ఏకైక పారిశ్రామికవేత్త ష్రాఫ్. అతను భారతదేశపు 'పంట సంరక్షణ రాజు'గా పరిగణించబడుతున్నాడు. ఆయనకు భారత ప్రభుత్వం 2022 లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
జననం
ఆయన గుజరాత్ లోని కచ్ లో జన్మించారు.
జీవితం
1969లో ముంబై లో యుపిఎల్ లిమిటెడ్ ను ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా భారతదేశంలో రెడ్ ఫాస్ఫరస్ తయారీకి ఆయన మార్గదర్శకుడయ్యాడు. అతను బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి కెమిస్ట్రీ గ్రాడ్యుయేట్. ఫోర్బ్స్ ఇండియా స్ టైకూన్స్ ఆఫ్ టుమారో 2018లో ఆయన జాబితా పొందారు.
సెప్టెంబరు 2018లో ష్రాఫ్ మెక్సికో లేదా మానవాళికి చేసిన అత్యుత్తమ సేవలకు గుర్తింపుగా విదేశీయులకు మెక్సికన్ ప్రభుత్వం అందించే అత్యున్నత మెక్సికన్ ఆర్డర్ అయిన ఓర్డెన్ మెక్సికానా డెల్ అజ్టెకా (మెక్సికన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది అజ్టెక్ ఈగిల్)ని అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:గుజరాత్ వ్యక్తులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:భారతీయ వ్యాపారవేత్తలు వర్గం:బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు
యెనిసెయి నది
యెనిసెయి నది (Енисе́й - యిన్యిస్యేయ్) సైబీరియాలో ఉన్న ఒక నది. సైబీరియాలో ప్రవహించే మూడు గొప్ప నదుల్లో ఇది మధ్యది. మిగతా రెండూ ఓబ్, లెనా నదులు. ఇది ఆర్క్‌టిక్ మహాసముద్రం లోకి ప్రవహించే గొప్ప నది వ్యవస్థకు చెందినది. ఎనిసెయి ప్రపంచంలోని ఐదవ అతి పెద్ద నది. ఇది మిసిసిపీ నది కన్నా కొంచెం చిన్నదిగా ఉంటుంది, కానీ ప్రవాహంలో 1.5 రెట్లు ఉంటుంది. గ్రేట్ యెనిసెయి, లిటిల్ యెనిసెయి నదులు కైజిల్ వద్ద సంగమించి యెనిసెయి నదిగా మారతాయి. అక్కడి నుండి ఈ నది 3,487 కి.మీ. ప్రవహించి కారా సముద్రంలో కలుస్తుంది..దీని ఉపనది సెలెంగా పుట్టిన దగ్గరి నుండి చూస్తే యెనిసెయి పొడవు 5,075 కి.మీ. దీని పరీవాహక ప్రాంతం 25,80,000 చ.కి.మీ. యెనిసెయి రష్యా అనుబంధ రాజ్యాలైన తువా, ఖకాసియా, క్రాస్నొయార్స్క్ క్రాయ్ ల గుండా ప్రవహిస్తుంది. క్రాస్నొయార్స్క్ నగరం యెనిసెయి నది ఒడ్డున ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:నదులు
మోగా
మోగా,  భారత పంజాబ్ రాష్ట్రం లోని పట్టణం. గిల్ సమాజానికి చెందిన ప్రముఖ వ్యక్తి, మోగా సింగ్ గిల్ పేరు మీద పట్టణానికి ఈ పేరు పెట్టారు.
ఇది 1995 నవంబరు 24 న పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని 17 వ జిల్లాగా మోగా, మోగా ముఖ్యపట్టణంగా ఏర్పడింది. అప్పటివరకు మోగా, ఫరీద్‌కోట్ జిల్లా లో భాగంగా ఉండేది.. మోగా పట్టణం జాతీయ రహదారి 95 (NH-95 ఫిరోజ్‌పూర్ - లుధియానా రహదారి) పై ఉంది. రోజ్‌పూర్ డివిజన్ పరిధిలోకి వచ్చే 150 గ్రామాల ధరమ్‌కోట్ బ్లాక్‌ను మోగా జిల్లాలో విలీనం చేసారు. NH5 రహదారి, మోగాను చండీగఢ్, సిమ్లా, ఫిరోజ్‌పూర్ లను కలుపుతుంది.
జనాభా
2011 తాత్కాలిక జనాభా లెక్కల ప్రకారం మోగా పట్టణ సముదాయంలో 1,59,897 జనాభా ఉంది. వీరిలో పురుషులు 84,808, ఆడవారు 75,089. అక్షరాస్యత రేటు 81.42%.
2001 జనగణనలో, మోగా పట్టణంలో 1,24,624 జనాభా ఉంది. పురుషులు 54%, స్త్రీలు 46%. మోగా అక్షరాస్యత 68%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 71%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 66%. జనాభాలో 11% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
విద్య
మోగా లోని ప్రముఖ విద్యా సంస్థల జాబితా ఇది.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata
ఈటీ
ఈటీ (ఆంగ్ల చిత్రం ఈటీ- ఎక్స్ట్రా టెరిస్ట్రియల్ కాదు ) 2022లో విడుదలైన యాక్షన్ సెంటిమెంట్ డ్రామా సినిమా. సన్ పిక్చర్స్ బ్యానర్‌పై తమిళంలో ‘ఎతర్కుమ్ తునింధవం’  పేరుతో నిర్మించిన ఈ సినిమాను ఈటీ పేరుతొ తెలుగులో విడుదల కానుంది. సూర్య, ప్రియాంకా అరుళ్ మోహన్, వినయ్ రాయ్, సత్యరాజ్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా తెలుగు టీజర్‌ను 2022 ఫిబ్రవరి 18న విడుదల చేసి, తమిళంతో పాటు తెలుగు, హిందీ, కన్నడ, మలయాళం భాషల్లో ఈ సినిమాను 2022 మార్చి 10న విడుదలైంది.
కథ
కృష్ణమోహన్ (సూర్య) చిన్నప్పుడే తన చెల్లెలిని కోల్పోతాడు. అప్పటినుండి ప్రతీ ఒక్క అమ్మాయిని తన చెల్లిలిగా భావించి వారిని కాపాడుతూ ఉంటాడు. అదే సమయంలో తన ఊరిలో చాలామంది అమ్మాయిలు ఆత్మహత్య చేసుకొని చనిపోతూ ఉంటారు. అసలు వీరందరు ఎందుకు ఇలా చనిపోతున్నారు ? ఆ ఊర్లో అమ్మాయిల విష‌యంలో ఏం జ‌రుగుతుంది? అమ్మాయిల మరణాలతో కామేష్ (విన‌య్ రాయ్‌)కి ఏమి సంబంధం? ఈ మిస్టరీని కృష్ణమోహన్ ఎలా చేధించాడు? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు
గణతంత్ర భారతదేశ చరిత్ర
భారత దేశ గణతంత్ర చరిత్ర 1950 జనవరి 26 తో మొదలైంది. భారతదేశం బ్రిటిషు పాలన నుండి 1947 ఆగస్టు 15 న స్వాతంత్ర్యం సాధించింది. ముస్లింలు అధికంగా కలిగిన బ్రిటిషు పాలిత భారతదేశపు వాయువ్య, తూర్పు ప్రాంతాలు పాకిస్తాన్ దేశంగా భారతదేశం నుంచి విభజించారు. విభజన కారణంగా కోటి మంది జనాభా ఇరు దేశాల మధ్య వలస పోయారు. పది లక్షల మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. జాతీయ నాయకుడు జవాహర్‌లాల్ నెహ్రూ భారతదేశ మొదటి ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. సర్ధార్ వల్లభాయి పటేల్ ఉప ప్రధాన మంత్రితో పాటు, హోం శాఖ మంత్రిగా కూడా సేవలు అందించాడు. కానీ అత్యంత శక్తివంతమైన నాయకుడు మహాత్మా గాంధీ ఏ పదవినీ స్వీకరించలేదు. 1950 లో భారత రాజ్యాంగం భారత దేశాన్ని సర్వసత్తాక, ప్రజాస్వామ్య దేశంగా ధ్రువీకరించింది. భారత్ హిందువులు, ముస్లిం, సిక్కులు, ఇలా అనేకానేక మతాలను అవలంబించే ప్రజలు కలిగిన దేశం. భారతదేశం ఎన్నో మత కలహాలు, కులతత్వం, నక్సలెట్లు, ఉగ్రవాదం, ముఖ్యంగా జమ్మూ కాశ్మీర్, ఈశాన్యంలో ప్రాంతీయవాద అల్లర్ల వంటి ఎన్నో సమస్యలను ఎదుర్కొంది. ఇప్పటికీ పరిష్కారం కాని సరిహద్దు వివాదాలు చైనాతో ఉన్నాయి. ఫలితంగా 1962 లో భారత చైనా యుద్ధం జరిగింది. 1947, 1965, 1971 & 1999 సంవత్సరాల్లో పాకిస్తాన్తో యుద్ధాలు జరిగాయి. ప్రచ్ఛన్న యుద్ధ కాలంలో భారతదేశం తటస్థంగా ఉన్నప్పటికీ తన సైనిక బలగాలకు అవసరమైన ఆయుధాలను సోవియెట్ యూనియన్ నుండి కొనుగోలు చేసింది. తన శత్రువైన పాకిస్తాన్ మాత్రం అమెరికాతో మంచి సంబంధాలు కలిగి ఉంది.
భారతదేశానికి అణ్వస్త్రాలు ఉన్నాయి. మొదటి అణుపరీక్ష 1974 లో నిర్వహించింది. తర్వాత 1998 లో మరో 5 ప్రయోగాలు నిర్వహించింది. 1950 నుండి 1980 మధ్య సామ్యవాద విధానాలను అవలంబించింది. భారతదేశపు ఆర్థిక పురోగతికి మితిమీరిన ఆంక్షల వల్ల అడ్డంకులు ఎదురయ్యాయి. సంరక్షణవాదం సర్వవ్యాప్త అవినీతికి, ఆర్థిక వ్యవస్థ మందగమనానికీ దారి తీసాయి. 1991 లో మొదలైన ఆర్థిక సంస్కరణలు భారత దేశాన్ని ప్రపంచపు మూడవ అతి పెద్దదైన, అత్యంత వేగంగా ఎదుగుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా తీర్చిదిద్దాయి. ఈ రోజు భారతదేశం ఓ పెద్ద శక్తివంతమైన దేశం. అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో తన గళాన్ని ప్రముఖంగా వినిపిస్తోంది. ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సభ్యత్వాన్ని ఆశిస్తోంది.
భారత దేశ విభజన
పశ్చిమ పంజాబ్, వాయువ్య దేశం, బలూచిస్తాన్, తూర్పు బెంగాల్, సింద్ లలోలో నివసించే హిందువులు, సిక్కులు ముస్లిం పాకిస్తాన్ లో అణచివేతకు గురయ్యారు. సుమారు 35 లక్షల మంది భారత దేశానికి తరలి వచ్చారు. మత ఘర్షణల వల్ల సుమారు పదిలక్షల హిందువులు, ముస్లింలు, సిక్కులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు, ఈ కారణంగా రెండు దేశాల పంజాబ్, బెంగాల్ సరిహద్దుల వద్ద అస్థిరత ఏర్పడింది. ఈ ఘర్షణలు సెప్టెంబరు మాసం మొదట్లో ఇరు పక్షాల సహకారంతో ముగింపు కొచ్చాయి. ముఖ్యంగా మహాత్మా గాంధీ, మెజారిటీ ప్రజలను శాంతి పరచడం కోసం తన ప్రాణాలను సైతం లెక్క చేయకుండా ముందు కలకత్తాలో, తర్వాత డిల్లీలో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చెయ్యడంతో ఘర్షణలు ఆగాయి. ఇరు ప్రభుత్వాలు కాందిశీకుల కోసం భారీ శిబిరాలు ఏర్పరచాయి. భారీ స్థాయిలో మానవత్వ సహాయం చేపట్టడం కోసం భారత సైన్యాన్ని నియోగించారు.
మహాత్మా గాంధీని 1948 జనవరి 30 నాడు నాథూరాం వినాయక్ గాడ్సే హత్య చేసాడు. గాడ్సే జాతీయతా ఉద్యమంతో సంబంధమున్న హిందూ అతివాది. దేశ విభజనకు గాంధీ కారకుడని అతడు భావించాడు. గాంధీ ముస్లింలను సంతుష్టి పరుస్తున్నాడని అతడు భావించాడు. మహాత్ముడికి తుది వీడ్కోలును తెలపడానికి హాజరైన లక్షలాది ప్రజలతో డిల్లీ వీధులు క్రిక్కిరిసి పోయాయి.
1949 లో తూర్పు పాకిస్తాన్ లో ముస్లిం అధికారుల అణచివేతను భరించలేక అక్కడి నుండి పశ్చిమ బెంగాలుకు, ఇతర రాష్ట్రాలకూ 10 లక్షల మంది హిందూ శరణాగతులు వలస వచ్చారు. శరణాగతుల అవస్థను చూసి హిందువులు, భారత జాతీయవాదులూ కోపోద్రిక్తులయ్యారు. కాందిశీకుల జనాభాతో ఆయా రాష్ట్రాల సంపద హరించుకుపోయి, వారిని భరించలేని పరిస్థితికి చేరుకున్నాయి. యుద్ధం జరిగే అవకాశాన్ని పూర్తిగా కొట్టేయకుండా, ప్రధాన మంత్రి నెహ్రూ, సర్దార్ పటేల్‌లు లియాఖత్ ఆలీ ఖాన్ ను చర్చలకు డిల్లీకి ఆహ్వానించారు. ఎందరో భారతీయులు దీన్ని సంతుష్టీకరణగా బావించినప్పటికీ, నెహ్రూ మాత్రం లియాకత్ ఆలీ ఖాన్ తో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. ఇరు దేశాల నేతలు తమ దేశంలోని మైనారిటీలకు రక్షణ కల్పించేందుకు, మైనారిటీ కమిషను ఏర్పాటు చేసేందుకూ అంగీకరించారు. పటేల్ కు ఇది సమ్మతం కాకపోయినప్పటికి శాంతి భద్రతలను మెరుగు పరచడం కోసం ఆయన ఈ ఒడంబడికకు మద్దతునిచ్చాడు. అంతేకాక పశ్చిమ బెంగాల్ నుండి, ఇతర ప్రాంతాల నుండి దీనికి మద్ధతు చేకూర్చడంలోను, ఈ ఒడంబడికను అమలు చెయ్యడంలోనూ ముఖ్య పాత్ర పోషించాడు. ఖాన్, నెహ్రూలు ఇంకో వ్యాపార ఒప్పందంపై కూడా సంతకం చేశారు. ఇరు ప్రాంతాల వివాదాలను శాంతియుత పద్ధతుల్లో పరిష్కరించుకోవాలని అంగీకరించారు. పర్యవసానంగా, క్రమంగా లక్షలాది హిందువులు తూర్పు పాకిస్తాన్ కు తిరిగి వెళ్ళిపోయారు. కానీ కాశ్మీర్ వివాదం కారణంగా ఈ సత్సంబంధాలు ఎక్కువ కాలం నిలవలేధు.
1950, 1960 లు
1952 లో భారతదేశం తన మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలను రాజ్యాంగ బద్దంగా నిర్వహించుకుంది. 60 శాతం మంది తమ వోటు హక్కును వినియోగించుకున్నారు. భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ భారీ మెజారిటీతో గెలిచింది. నెహ్రూ రెండోసారి ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. రాష్ట్రపతి రాజేంద్ర ప్రసాద్ కూడా రెండో సారి మొదటి పార్లమెంటు చేత ఎన్నికయ్యారు.
నెహ్రూ ప్రభుత్వం (1952–1964)
1957, 1962 ఎన్నికల్లో ప్రధాని నెహ్రూ కాంగ్రెసుకు భారీ విజయాన్ని అందించాడు. హిందూ సమాజంలో స్త్రీల హక్కులను మెరుగు పరచడం,   కులవివక్ష, అంటరానితనాలకు వ్యతిరేకంగాను పార్లమెంటు విస్తృతమైన చట్టాలు చేసింది. భారత బాలలు ప్రాథమిక విద్యను అభ్యసించేందుకు నెహ్రూ గట్టి పునాది వేశాడు. దానిలో భాగముగా వేలకొద్ది బడులు, కళాశాలలు, ఐ‌ఐటి వంటి విద్యాసంస్థలను దేశ వ్యాప్తంగా స్థాపించాడు. నెహ్రూ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు సామ్యవాద విధానాన్ని ప్రతిపాదించాడు -భారత రైతులకు పన్నుల నుండి మినహాయింపు, కార్మికులకు కనీస వేతనం, స్టీలు, వైమానిక, విద్యుత్తు, గనుల వంటి భారీ పరిశ్రమలను జాతీయం చేయడం ఇందులో భాగం. విస్తృతమైన ప్రభుత్వ నిర్మాణశాఖ, పారిశ్రామికీకరణ ఉద్యమం ద్వారా భారీ ఆనకట్టలు, నీటిపారుదల, రోడ్లు, తాప, జల విద్యుత్తు కేంద్రాలు స్థాపించారు.
రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ
1953 లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టడం, ఫలితంగా ఆయన మృత్యువాత పడటంతో భారతదేశం చిత్రపటంలో భారీ మార్పులు ఏర్పడ్డాయి. నెహ్రూ రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ సంఘాన్ని ఏర్పరచాడు. దీని సూచనల మేరకు 1956 లో రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టాన్ని ప్రతిపాదించారు. భాష, జాతి భేదాలను పరిగణన లోకి తీసుకొని పాత రాష్ట్రాలను విభజించారు. తెలుగు మాట్లాడే ప్రాంతాలను మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి విడదీయడం ద్వారా ఆంధ్ర రాష్ట్రం, కేవలం తమిళం మాట్లాడే రాష్ట్రంగా తమిళనాడు ఏర్పడ్డాయి. 1960 మే 1 న బాంబే రాష్ట్రం నుండి మహారాష్ట్ర, గుజరాత్లు ఏర్పడ్డాయి. 1966 నవంబరు 1 న పంజాబీ సుబాలోని కేవలం పంజాబీ మాట్లాడే ప్రాంతం పంజాబుగాను, హర్యాన్వీ మాట్లాడే ప్రాంతం హర్యానా రాష్ట్రంగానూ 1966 నవంబరు 1 న ఏర్పడ్డాయి.
విదేశీ విధానం, సైనిక ఘర్షణలు
నెహ్రూ విదేశీ విధానం అలీనోద్యమానికి స్ఫూర్తి. ఈ ఉద్యమ వ్యవస్థాపకులలో భారతదేశం ఒకటి. నెహ్రూ అమెరికా, సోవియెట్ యూనియన్ ఇరువురితోనూ సత్సంబంధాలు నెరపాడు. చైనాను అంతర్జాతీయ సమాజంలో చేరేలా ప్రోత్సహించాడు. 1956 లో సూయెజ్ కెనాల్ కంపెనీని ఈజిప్ట్ ప్రభుత్వం జప్తు చేసినపుడు, అంతర్జాతీయ సమావేశం ఈజిప్టుకు వ్యతిరేకంగా చర్యలు తీసుకోవాలని 18-4 వోట్లతో ప్రతిపాదించగా, ఈజిప్టుకు మద్దతు పలికిన 4 దేశాలలో భారతదేశం కూడా ఒకటి. మిగితా మూడు ఇండోనేషియా, శ్రీలంక, సోవియట్ యూనియన్. పాలస్తీనా విభజనను భారతదేశం వ్యతిరేకించింది. సినాయ్‌పై ఇస్రాయెల్, బ్రిటన్, ఫ్రాన్సుల దాడిని ఖండించింది. కానీ టిబెట్ పై చైనా ప్రత్యక్ష నియంత్రణను, హంగరీలో ప్రజాస్వామిక పోరాటాన్ని రష్యా అణిచివెయ్యడాన్ని మాత్రం వ్యతిరేకించలేదు. భారత అణుకార్యక్రమాన్ని నెహ్రూ బహిరంగంగా అంగీకరించనప్పటికీ, కెనడా, ఫ్రాన్సులు భారత్‌కు అణు విద్యుత్తు కేంద్రాల స్థాపనలో సహాయం అందించాయి. భారతదేశం 1960 లో పాకిస్తాన్ తో 7 నదీ జలాల వినియోగ విషయమై రాజీ కుదుర్చుకుంది. 1953 లో నెహ్రూ పాకిస్తాన్‌ను సందర్శించినప్పటికీ పాకిస్తాన్‌లో ఏర్పడ్డ రాజకీయ అల్లర్ల కారణంగా కాశ్మీర్ వివాదం విషయంలో ప్రగతి ఏమీ సాధించలేకపోయారు.
నెహ్రూ తరువాత
1964 మే 27 న నెహ్రూ తుది శ్వాస విడిచాడు. లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి నెహ్రూ తర్వాత ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. 1965 లో కాశ్మీర్ విషయమై భారత పాకిస్థాన్‌లు మళ్ళీ యుద్ధానికి వెళ్ళాయి. కానీ ఫలితం ఏమీ రాలేదు. మార్పులేమీ చోటు చేసుకోలేదు. సోవియెట్ యూనియన్ చొరవతో తాష్కెంట్ ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. ఒప్పందంపై సంతకం చేసిన రాత్రే శాస్త్రి చనిపోయాడు. శాస్త్రి ప్రభుత్వంలో సమాచార, ప్రసార శాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన ఇందిరా గాంధీ, భారత మూడవ ప్రధాన మంత్రిగా పదోన్నతి పొందింది. ఆమె మొరార్జీ దేశాయిని ఓడించింది. ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం, కుంటుపడిన ఆర్థిక వృద్ది, ఆహార లేమి వగైరా సమస్యల వలన ప్రజల్లో నెలకొన్న అసంతృప్తి కారణంగా కాంగ్రెసు పార్టీ 1967 ఎన్నికలలో తక్కువ మెజారిటీతో గెలిచింది. ఇందిరా గాంధీ పాలన ఒడిదుడుకులతో మొదలైంది. రూపాయి మారక విలువను తగ్గించడం భారత వాణిజ్యాన్ని, వినియోగదారులనూ కష్టాల పాలు చేసింది. రాజీకియ వివాదాల కారణంగా అమెరికా నుండి గోధుమల దిగుమతి ఆగిపోయింది.
మొరార్జీ దేశాయి ఇందిర ప్రభుత్వం లోకి ఉప ప్రధాన మంత్రి, ఆర్థిక మంత్రిగా ప్రవేశించాడు. సీనియర్ నాయకులు ఇందిర అధికారాన్ని నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ తన రాజకీయ సలహాదారుదు అయిన పి. యన్. హక్సర్ సలహా మీద ఇందిర సామ్యవాద పద్ధతులను ఆచరించి ప్రజాదరణను తిరిగి సాధించింది. ప్రీవీ పర్సును రద్దు చేసింది. బ్యాంకుల జాతీయీకరణ చేసింది. దీన్ని వ్యతిరేకించిన పార్టీ నాయకత్వంపై దాడి చేసింది. దేశాయి, భారత వ్యాపార సంఘాలు ఈ చర్యను వ్యతిరేకించినప్పటికి సామాన్య ప్రజలు మాత్రం మెచ్చారు. 1969 లో కాంగ్రెసు నాయకత్వం ఇందిరను పార్టీ నుండి బహిష్కరించాలని చూసినపుడు, ఆమె పార్టీని చీల్చి, కాంగ్రెసు (ఆర్) పార్టీని ఏర్పరచింది. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సాధించిన భారత జాతీయ కాంగ్రెసు పార్టీ చీలిపోయింది. పార్లమెంట్ సభ్యులు భారీగా ఆమెకు మద్దతిచ్చారు. అతి కొద్ది ఆధిక్యతతో ఇందిర అధికారంలో కొనసాగింది.
1970 లు
1971 లో ఇందిరా గాంధీ పెద్ద మెజారిటీతో అధికారానికొచ్చింది. తూర్పు పాకిస్తాన్‌లో పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం జరుపుతున్న దమననీతికి వ్యతిరేకంగా అక్కడి ప్రజలు చేస్తున్న స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భారత్ సైనిక జోక్యం చేసుకుంది. ఫలితంగా జరిగిన భారత్, పాకిస్తాన్ యుద్ధంలో పాకిస్తాన్‌ను ఓడించింది. తూర్పు పాకిస్తాన్‌కు విమోచనం కలిగి, బంగ్లాదేశ్ స్వతంత్ర దేశం ఏర్పడింది. ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ప్రజాధరణ ఉచ్ఛతమ స్థాయికి చేరింది.
హరిత విప్లవం, శ్వేత విప్లవం
భారత జనాభా 1970 తొలినాళ్ళలో 50 కోట్లను దాటేసింది. హరిత విప్లవం ద్వారా ఉత్పాదకతను పెంచి, ప్రభుత్వం ఆహార సంక్షోభానికి పరిష్కారం సాధించింది. ఆదునిక వ్యవసాయ పనిముట్లను ఉచితంగా అందించడం, కొత్త రకం విత్తనాలను అందించడం, ఆర్థిక మద్దతును పెంచడం ద్వారా వరి, గోధుమ, మొక్కజొన్న వంటి ఆహార దాన్యాలతో పాటు, పత్తి, పొగాకు, టీ, కాఫీ వంటి వాణిజ్య పంటల ఉత్పత్తి కూడా మెరుగుపడింది. గంగామైదానం లోని రాష్ట్రాలు, పంజాబులలో ఉత్పాదకత పెరుగుదల విస్తరించింది. శ్వేత విప్లవం కింద ప్రభుత్వం పాల ఉత్పత్తికి ఇచ్చిన ప్రోత్సాహంతో పశువుల పెంపకం భారీగా పెరిగింది.
1971 భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధం
1971 లో జరిగిన ఈ యుద్ధం ఇరు దేశాల మధ్య జరిగిన 4 యుద్ధాలలో మూడోది. తూర్పు పాకిస్తాన్ లో సొంత పాలన స్థాపనకై జరిగిన ఈ యుద్ధంలో భారత్, పాకిస్తాన్ ను ఓడించింది. ఫలితంగా బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడింది.
భారత అత్యవసర పరిస్థితి
ఆర్థిక, సామాజిక ఇబ్బందులు, అవినీతి ఆరోపణలు దేశ వ్యాప్తంగా రాజకీయ అనిశ్చితికి దారి తీసాయి. ఇవి బీహార్ ఉద్యమంగా పరిణమించాయి. 1974 లో అలహాబాద్ ఉన్నత న్యాయస్థానం, ప్రభుత్వ వనరులను ఎన్నికల కోసం దుర్వినియోగం చేసినట్లుగా గుర్తించింది. ఇందిరా గాంధీ తక్షణమే రాజీనామా చేయాలంటూ విపక్షాలు దేశ వ్యాప్తంగా సమ్మెలు, ఆందోళనలూ నిర్వహించాయి. వివిధ రాజకీయ పార్టీలు ఇందిర "నియంతృత్వ" పాలనను ప్రతిఘటించేందుకు లోకనాయక్ జయ ప్రకాష్ నారాయణ్ నాయకత్వంలో ఉద్యమించాయి. దేశవ్యాప్తంగా జరిగిన నిరసనలు భారత ఆర్థిక స్థితిని, పాలననూ అస్థిర పరచాయి. ఇందిరను తొలగించాలని నారాయణ్ సైన్యానికి కూడా పిలుపు నిచ్చారు.
1975 లో ఇందిర అప్పటి రాష్ట్రపతి ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ కు సూచించడం ద్వారా దేశంలో అత్యవసర పరిస్థితిని విధించింది. దీంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం తిరుగులేని అధికారాలు చేజిక్కించుకుంది. శాంతి భద్రతలు విచ్ఛిన్నమయ్యాయని, జాతీయ భద్రతకు ముప్పు వాటిల్లిందనే సాకులను చూపి ఎన్నో పౌర హక్కులను సస్పెండు చేసి, జాతీయ, రాష్ట్రాల ఎన్నికలను వాయిదా వేసింది. రాష్ట్రాల్లోని కాంగ్రెసేతర ప్రభుత్వాలను రద్దు చేసింది. దాదాపు 1000 మంది ప్రతిపక్ష నాయకులు, కార్యకర్తలు జైలు పాలయ్యారు. తప్పనిసరి కుటుంబ నియంత్రణను ప్రవేశ పెట్టింది. అన్ని రకాల ఆందోళనలను నిషేధించింది.
ఎడతెగని సమ్మెలు, రాజకీయ అస్థిరతలు అంతమవడంతో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు మేలు చేకూరింది. ప్రభుత్వం 20 సూత్రాల కలిగిన ప్రకటనను విడుదల చేసింది. దీంతో వ్యావసాయిక, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి పైరిగింది. తద్వారా ఉద్యోగ అవకాశాలు మెరుగయ్యాయి. ఉత్పాదకత కూడా మెరుగైంది. కానీ ప్రభుత్వ అంగాల్లోను, కాంగ్రెసు నాయకుల్లోనూ అవినీతి, ఆధిపత్య ధోరణీ పెరిగింది. పోలీసులపై అమాయకులను అరెస్టు చేసి వేదించిన నిందలు పడ్డాయి. ఇందిరా గాంధీ కొడుకు, రాజకీయ సలహాదారు సంజయ్ గాంధీ ప్రజలకు బలవంతంగా కుటుంబ నియంత్రణ ఆపరేషన్లు చేయించాడు. డిల్లీలో తుర్క్‌మెన్ గేటు వద్ద ఉన్న మురికి వాడల విధ్వంసం చేయడంతో వేల కొద్ది జనాలు చనిపోయారు. మరెందరో నివాసాలు కోల్పోయారు.
జనతా పార్టీ
ఇందిరా గాంధీ 1977 లో ఎన్నికలకు పిలుపునిచ్చింది. ఆ ఎన్నికల్లో జనతా పార్టీ (అనేక పక్షాల సంకీర్ణం) చేతిలో ఘోర పరాజయం పొందింది. మొరార్జీ దేశాయి మొదటి భారత కాంగ్రెసేతర ప్రధాన మంత్రి అయ్యాడు. దేశాయి ప్రభుత్వం, అత్యవసర కాలంలో జరిగిన అక్రమాలపై న్యాయ విచారణ జరిపించింది. షా కమిషను నివేదిక ప్రకారం ఇందిర, సంజయ్‌లను అరెస్టు చేసారు.
కానీ 1979 లో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం కూలిపోయింది. చరణ్ సింగ్ మధ్యంతర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. అంతర్గత కలహాల వల్ల జనతా పార్టీ తీవ్రమైన ప్రజా వ్యతిరేకతను మూటగట్టుకుంది. అదే కాకుండా భారతదేశపు ఆర్థిక సామాజిక సమస్యలను పరిష్కరించగల నాయకత్వ పటిమ జనతాపార్టీకి లేదని ప్రజలు భావించారు.
1980 లు
1980 జనవరిలో కాంగ్రెసు (ఇందిర) భారీ ఆదిక్యంతో తిరిగి అధికారానికి వచ్చింది. పంజాబ్ లో తలెత్తిన వేర్పాటు ఆందోళన భారత భద్రతను ప్రమాదం లోకి నెట్టింది. అస్సాంలో స్థానికులు, బంగ్లాదేశ్ కాందిశీకుల తోటి, భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వచ్చి స్థిరపడిన వాళ్ళతోటీ అనేక మార్లు మత ఘర్షణలు జరిగాయి. ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్‌లో భాగంగా భారత సాయుధ దళాలు స్వర్ణ దేవాలయంలోని ఖలిస్తాన్ తీవ్రవాదుల రహస్య స్థావరంపై దాడి చేసినపుడు అనుకోకుండా భవనానికి నష్టం, పౌరుల మరణాలూ సంభవించాయి. ఈ సంఘటన దేశవ్యాప్తంగా సిక్కులలో ఉద్రిక్తతలు రేకెత్తించింది. ప్రభుత్వం తీవ్రవాదుల చర్యలను అణచివేయడానికి పోలీసు చర్యలను చేపట్టింది. కానీ అది ఎన్నో మానవ హక్కుల హననానికి దారి తీసింది. భారత దళాలకు ఉల్ఫాకూ జరిగిన ఘర్షణలతో ఈశాన్య భారతం స్థంబించిపోయింది.
1984 అక్టోబరు 31 న ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీని ఆమె అంగరక్షకుడే హత్యచేసాడు. దీంతో డిల్లీ, పంజాబుల్లో సిక్కులకు వ్యతిరేకముగా అల్లర్లు జరిగాయి. దీని కారణంగా వేలకొద్దీ సిక్కులు మృత్యువాత పడ్డారు. భయంకరమైన దోపిడీలు, ఇల్లు తగలబెట్టడాలు, మానభంగాలూ జరిగాయి. సీనియర్ కాంగ్రెసు సభ్యులపై సిక్కులకు వ్యతిరేకముగా హింసను సృస్టించారనే ఆరోపణలు వచ్చాయి. అల్లర్లకు కారకులను గుర్తించడంలోను, వారిని శిక్షించడంలోనూ దర్యాప్తు సంస్థలు సఫలం కాలేదు. కానీ ప్రజలు మాత్రం డిల్లీలో సిక్కులపై దాడులు జరిపించినది కాంగ్రెసు నాయకులే అని భావించారు.
రాజీవ్ గాంధీ పరిపాలన
తరువాతి ప్రధాన మంత్రిగా ఇందిరా గాంధీ పెద్ద కొడుకైన రాజీవ్ గాంధీని కాంగ్రెసు పార్టీ ఎన్నుకుంది. రాజీవ్ గాంధీ తొలిసారి పార్లమెంటుకు ఎన్నికైంది 1981 లో. 40 ఏళ్ల వయసులో అతను అత్యంత పిన్న వయసు కలిగిన జాతీయ రాజకీయ నాయకుడు, ప్రధాన మంత్రీ. అనేకమంది వృత్తిగత రాజకీయ నాయకుల నిష్ప్రయోజకత్వాన్ని, అవినీతినీ చూసి విసిగిపోయిన ప్రజల దృష్టిలో అతని వయసు, అనుభవలేమీ అవసరమైన అర్హతగా కనిపించాయి. చిరకాలపు సమస్యలకు సరికొత్త పరిష్కారాలను ఆశించారు.
రాజీవ్ గాంధీ ఎన్నో మార్పులను అమలు చేసాడు –లైసెన్స్ రాజ్ ను సడలించాడు, విదేశీ పెట్టుబడులు, దిగుమతులు, ప్రయాణాలు, కరెన్సీపై భారత నిబందనలు గణనీయంగా తగ్గాయి. సొంత వ్యాపారాలు సాధనాలను వాడుకుని వాణిజ్య వస్తువులు ప్రభుత్వ ఉద్యోగిస్వామ్యం సంబంధం లేకుండా తయారు చేయడానికి వీలు పడింది. విదేశీ పెట్టుబడుల ఆగమనం జాతీయ విదేశ మారక ద్రవ్య నిల్వలను పెంచింది. తన తల్లి నడిచిన మార్గం నుండి తప్పుకుని, రాజీవ్ గాంధీ అమెరికాతో సంబంధాలను మెరుగు పరచాడు. తత్కారణంగా ఆర్థిక సహాయం, శాస్త్రీయ సహకారమూ మెరుగు పడ్డాయి. రాజీవ్ గాంధీ శాస్త్ర, సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని ఎంతగానో ప్రోత్సాహించాడు. ఫలితంగా దూరప్రసార పరిశ్రమ, భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమం విస్తరించాయి. సాఫ్టువేరు పరిశ్రమ, ఐటీ రంగం భారత్‌లో కాలూనాయి.
1984 డిసెంబరులో భోపాల్‌లోని యూనియన్ కార్బైడ్ పురుగుమందుల కర్మాగారంలో మిథైల్ ఐసోసయనేట్ అనే విషవాయువు లీకయింది. కొన్ని వేల మంది వెంటనే ప్రాణాలు కోల్పోయారు. మరికొన్ని వేల మంది అనంతర కాలంలో చనిపోయారు. మరి కొందరు వికలాంగులయ్యారు.
భారత్ 1987 లో శ్రీలంక ప్రభుత్వంతో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని అక్కడ శాంతిభద్రతలను నెలకొల్పడానికి తన సేనలను రంగంలోకి దించేందుకు అంగీకరించింది. ఒప్పందం ప్రకారం, తమిళ తిరుగుబాటుదారులను నిరాయుధులను చేసేందుకు, భారత శాంతి స్థాపక సేనలను శ్రీలంకలో నియోగించింది. తీరా ఈ సేనలు అక్కడి కలహాల్లో చిక్కుకుని తమిళ తిరుగుబాటుదారులతో స్వయంగా తామే యుద్ధం చేసే స్థితికి దిగాయి. ఈ క్రమంలో శ్రీలంక జాతీయవాదుల గురిగా మారాయి. 1990 లో వీపీ సింగ్ ఈ సైన్యాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నాడు. సామ్యవాద సిద్దాంతాల నుండి రాజీవ్ దూరంగా వెళ్లిపోవడం సాదారణ ప్రజలు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. నిరుద్యోగం తీవ్రమైన సమస్యగా మరింది. తామరతంపరగా పెరుగుతున్న జనాభా, తరిగిపోతున్న వనరుల సమస్యను తీవ్రతరం చేసింది.
బోఫోర్స్ కుంభకోణంలో, సీనియర్ ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు దేశరక్షణ ఒప్పంద విషయంలో స్వీడన్ చెందిన తుపాకి తయారీ సంస్థ దగ్గర లంచం తీసుకున్నారన్న విషయం బయట పడింది. దీంతో రాజీవ్ గాంధీకున్న నిజాయితీ ముద్ర (మీడియా అతన్ని మిస్టర్ క్లీన్ గా పిలిచేది ) ధ్వంసమైపోయింది.
జనతా దళ్
1989 లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్‌ ఓటమిని చవి చూసింది. మాజీ రక్షణ, ఆర్థిక శాఖ మంత్రి, జనతా దళ్‌కు చెందిన వి.పి.సింగ్‌ను అధికారం వరించింది. ఎన్నికలకు ముందు అధికారంలో ఉన్న రాజీవ్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక శాఖా మంత్రిగా ఉండగా సింగ్ బయటపెట్టిన కొన్ని అక్రమాలు కాంగ్రెసు నాయకత్వానికి ఇబ్బందులను సృష్టించాయి. అతణ్ణి ఆర్థిక శాఖ నుండి రక్షణ శాఖకు బదిలీ చేశారు. అక్కడుండగా అతడు బోఫోర్స్ కుంభకోణాన్ని బయట పెట్టాడు. దాంతో అతణ్ణి పదవి నుండి, పార్టీ నుండి కూడా తొలగించారు. మంచి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసి, సంస్కరణలు తేగలడన్న పేరు వీపీ సింగుకు ప్రజల్లో ఉండటంతో తదుపరి ఎన్నికల్లో అతడి సారథ్యంలోని జనతా దళ్‌కు ప్రజలు అధికారాన్ని అందించారు. జనతా దళ్‌ ప్రభుత్వానికి భాజపా, వామపక్షాలూ బయటి నుండి మద్దతు ఇచ్చాయి. ప్రధాన మంత్రి పదవి చేపట్టగానే వీపీ సింగు పాత గాయాలను చెరపడానికి స్వర్ణ దేవాలయాన్ని సందర్శించాడు. వెనుకబడిన వర్గాలకు రిజర్వేషను కల్పించే వివాదాస్పద మండల్ కమిషను నివేదికను అమలులోకి తీసుకువచ్చారు. దీన్ని భాజపా వ్యతిరేకించి, అతని ప్రభుత్వానికి మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది. దాంతో ఆయన రాజీనామా చేశాడు. పార్టీ నుండి చంద్రశేఖర్ విడిపోయి జనతా దళ్ (సామ్యవాద) ఏర్పాటు చేసి, కాంగ్రెసు మద్దతుతో కొత్త ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేశాడు. కాని కొన్ని నెలల్లోనే, కాంగ్రెసు తన మద్దతును వెనక్కి తీసుకోవడంతో ఈ ప్రభుత్వం కూడా కూలిపోయింది.
1990లు
జమ్మూకాశ్మీర్ ముఖ్యమంత్రి ఫరూక్ అబ్దుల్లా (మాజీ ముఖ్యమంత్రి షేక్ అబ్దుల్లా కొడుకు), కాంగ్రెసుతో 1987 ఎన్నికల పొత్తును ప్రకటించాడు. కానీ ఎన్నికలలో అతనికి అనుకూలంగా రిగ్గింగు జరిగింది. ఇది, రిగ్గింగు కారణంగా ఓడిపోయిన ప్రాంతాలలో తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. పాకిస్తాన్ వీరికి ఆయుధాల శిక్షణతో పాటు అన్ని విధాలుగా సహకరించింది.
ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులు, హిందువులైన కాశ్మీరీ పండిట్లను హింసించి, పెద్దసంఖ్యలో వారిని కాశ్మీరు నుండి పారద్రోలారు. ఆ విధంగా 1990ల్లో 90 శాతానికి పైగా కాశ్మీరీ పండిట్లను కాశ్మీరు నుండి వెళ్ళగొట్టారు.
1991 మే 21 న మాజీ ప్రధాని రాజీవ్ గాంధీ తమిళనాడులో కాంగ్రెసు (ఇందిర) తరపున ప్రచారంలో ఉండగా, ఎల్.టి.టి.ఈకి చెందిన ఒక మహిళ మానవ బాంబు రూపంలో ఆయనతో పాటు అనేకమందిని హతమార్చింది. దండ వెయ్యడానికి ముందుకి వంగుతూ తన బెల్టుకు ఉన్న బాంబును పేల్చి వేసింది. కాంగ్రెసు (ఇందిర) 244 సీట్లు గెలుచుకుని, ఇతరుల మద్దతుతో పి వి నరసింహారావు నాయకత్వాన ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటుచేసింది. ఈ ప్రభుత్వం తన అయిదేళ్ల పదవీ కాలం పూర్తిగా పనిచేసింది. క్రమక్రమమైన ఆర్థిక సరళీకరణ విధానానికి, తదనుగుణ మార్పులకూ నాంది పలికింది. అంతర్జాతీయ వర్తకానికి, పెట్టుబడులకూ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ తలుపులు తెరిచింది. దేశ అంతర్గత రాజకీయాలు కూడా కొత్త మలుపు తిరిగాయి. కుల, మత జాతి వంటి అంశాల పునాదులపై ఏర్పడిన కలయికల స్థానే ఎన్నో చిన్న ప్రాంతీయ రాజకీయ పార్టీలు ఏర్పడ్డాయి.
ఆర్థిక రూపాంతరము
దివంగత ప్రధాని నరసింహారావు, అతని ఆర్థిక మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ చేపట్టిన పథకాలతో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా విస్తరించింది. తన పాలనలో ఆయన భారీ, నష్టదాయక ప్రభుత్వ సంస్థల ప్రైవేటీకరణకు పునాది వేశారు. యునైటెడ్ ఫ్రంట్ ప్రభుత్వం సంస్కరణలను ప్రోత్సహించే పురోగామి బడ్గెట్ ప్రవేశపెట్టే ప్రయత్నం చేసింది. కానీ 1997 ఆసియా ఆర్థిక ఇబ్బందులు, రాజకీయ అస్థిరతల వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థలో స్తబ్దత నెలకొంది. వాజపేయి ప్రభుత్వం ప్రైవేటీకరణ, పన్నుల తగ్గింపు, ప్రభుత్వ నిర్మాణ శాఖ కోసం మరిన్ని పథకాలు ప్రవేశపెట్టడం మొదలైన వాటిని కొనసాగించింది. బెంగళూరు, హైదరాబాద్, పుణె, అహ్మదాబాద్‌లు ఆర్థికంగా ప్రాముఖ్యత గడించి, విదేశీ పెట్టుబడులను విశేషంగా ఆకర్షించాయి. పరిశ్రమలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్ళను ఏర్పరచడం, పన్ను సడలింపులు, మంచి మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణం వంటి చర్యలు దేశం లోని అనేక ప్రాంతాలలో చక్కటి ఫలితాలను చూపించాయి.
పరిశ్రమల శాస్త్రీయ విభాగాల్లో బాగా చదువుకున్న, నైపుణ్యంగల కొత్త తరం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు చోదక శక్తిగా మారింది. కంప్యూటర్ల విస్తరణతో సమాచార సాంకేతిక పరిశ్రమ దేశం మీద పట్టు బిగించింది. కొత్త సాంకేతికత దాదాపు అన్ని పరిశ్రమలలోను, అన్ని విధానాలలోనూ ఉత్పాదకతను మెరుగు పరిచింది. నిపుణుల లభ్యతలో సహాయ పడింది. విదేశీ పెట్టుబడులు, విదేశీ ఉద్యోగ అవకాశాలూ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత మెరుగు పరిచాయి. దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించిన భారీ మధ్యతరగతి వర్గం ఏర్పడింది. అది అవసరాలను పెంచింది. తద్వారా వివిధ వస్తువుల తయారీ పెరిగింది. నిరుద్యోగం క్రమంగా తగ్గింది. పేదరికం సుమారు 22 శాతానికి తగ్గింది. జాతీయ స్థూల ఉత్పత్తి 7 శాతానికి మించి పెరిగింది. ముఖ్యమైన సవాళ్ళు అలానే ఉన్నప్పటికి, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ విస్తరిస్తూనే పోయింది. ప్రపంచ ఆర్థిక రంగంలో భారత్‌ ముందు వరుసలో నిలబడింది. తద్వారా ప్రపంచ రాజకీయాల్లో తన ప్రభావాన్ని, ప్రాభవాన్నీ పెంచుకుంది.
పొత్తుల కాలం
మే 1996 ఎన్నికలలో లోక్ సభలో ఎక్కువ సీట్లు గెల్చుకున్న ఏకైక పార్టీగా భాజపా ఆవిర్బవించింది. కానీ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు అవసరమైన కనీస ఆధిక్యం సంపాదించలేకపోయింది. ప్రధాన మంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వంలో భాజపా ప్రభుత్వం 13 రోజులు పాటు సాగింది. ప్రభుత్వం కొనసాగేందుకు సరిపడా మద్దతు లభించక, వాజపేయి రాజీనామా చేసాడు. వెంటనే మరోసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడానికి పార్టీలు మొగ్గు చూపక పోవడంతో 14 పార్టీల సమూహం, జనతా దళ్ నాయకత్వంలో యునైటెడ్ ఫ్రంట్ అనే పేరుతో ప్రభుత్వంగా ఏర్పాటు చేసింది. కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి హెచ్.డి.దేవెగౌడ నాయకత్వంలో ఏర్పడిన ప్రభుత్వం సంవత్సరం పాటు కూడా నిలబడలేదు. 1997 మార్చిలో కాంగ్రెసు తన మద్దతును ఉపసంహరించుకుంది. 16 పార్టీల యునైటెడ్ ఫ్రంట్ లో ఇందర్ కుమార్ గుజ్రాల్ బహుజన సమ్మతి కలిగి ఉండడం వల్ల ప్రధాన మంత్రిగా ఎంపికయ్యాడు.
1997 నవంబరులో కాంగ్రెసు మళ్ళీ తన మద్దతును తిరిగి ఉపసంహరించుకుంది. 1998 ఫిబ్రవరిలో జరిగిన ఎన్నికలలో భాజపా అత్యధిక సీట్లు (182) గెలుచుకున్నప్పటికీ, అది కనీస ఆధిక్యం కంటే బాగా తక్కువ. 1998 మార్చి 20 న వాజపేయి నాయకత్వంలో భాజపా ప్రభుత్వాన్ని రాష్ట్రపతి ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. 1998 మే 11, 13 తేదీల్లో ఈ ప్రభుత్వం అణ్వాయుధ పరీక్షలు నిర్వహించింది. పాకిస్తాన్ కూడా అదే సంవత్సరం అణుపరీక్షలు నిర్వహించింది. ఈ అణుపరీక్షల కారణంగా 1994 నాటి అణ్వస్త్ర వ్యాప్తి నిరోధ చట్టానికి అనుగుణంగా అమెరికా, జపాన్‌లు భారత్‌పై ఆర్థిక ఆంక్షలు విధించాయి. అనేక ఇతర దేశాలు ఈ పరీక్షలను విమర్శించాయి.
1999 తొలినాళ్ళలో పాకిస్తాన్ ప్రధాని నవాజ్ షరీఫ్ ను కలవడానికి వాజపేయి చారిత్రాత్మక బస్సు యాత్ర చేసి ద్వైపాక్షిక లాహోర్ శాంతి ప్రకటన పై సంతకం చేశారు.
భారతీయ జనతా పార్టీ పాలనలో
2000 మేలో భారత జనాభా వంద కోట్లను దాటిపోయింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు ఇరుదేశాల మధ్య సంబంధాలు మెరుగు పరచడానికి భారత దేశాన్ని సందర్శించాడు. జనవరిలో భారీ భూకంపం గుజరాత్‌ను తాకింది. కనీసం 30,000 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
2001 మధ్యలో రెండేళ్ళ తరువాత ప్రధాని వాజపేయి, పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు పర్వేజ్ ముషార్రఫ్ లు శిఖరాగ్ర సమావేశంలో కలిసారు. కానీ కాశ్మీర్ గురించిన భేదాభిప్రాయాల వల్ల ఈ సమావేశం ఏ ఫలితం లేకుండా ముగిసింది. కనీసం సంయుక్త ప్రకటన కూడా వెలువడలేదు.
ఎన్.డి.ఏ ప్రభుత్వ హయాంలో జరిగిన ఎన్నో రాజకీయ కుంభకోణాల వల్ల (రక్షణ మంత్రి జార్జ్ ఫెర్నాండెజ్ లంచం తీసుకున్నాడన్న ఆరోపణల వంటివి) దాని విశ్వసనీయత దెబ్బ తింది. అదే కాకుండా పాకిస్తాన్ తో చర్చలు ఫలించకపోవడం, కార్గిల్ యుద్ధంలో ఇంటెలిజన్స్ సరైన సూచనలు ఇవ్వకపోవడం వల్ల కూడా దెబ్బతింది. సెప్టెంబరు 11 దాడులను పురస్కరించుకుని, అమెరికా 1998 లో భారత్ పాకిస్తాన్ లపై విధించిన ఆంక్షలను ఎత్తివేసింది. ఉగ్రవాదంపై పోరులో వారు అందించిన సహకారానికి అమెరికా ఇచ్చిన బహుమతిగా దీన్ని భావించారు. పాకిస్తాన్ మిలిటరీ పోస్టుపై భారత భారీ కాల్పులు, ఆ పిమ్మట భారత పార్లమెంటుపై ఉగ్రవాద దాడుల కారణంగా భారత్, పాకిస్తాన్ ల మధ్య మరో యుద్ధం తప్పదన్న స్థాయిలో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు తలెత్తాయి.
2002 లో అయోధ్య నుంచి తిరిగి వస్తున్న హిందూ తీర్థయాత్రికులు గుజరాత్ లోని గోధ్ర దగ్గర రైల్లో జరిగిన అగ్ని ప్రమాదంలో చనిపోయారు. దీని పర్యవసానంగా 2002 గుజరాత్ అల్లర్లు జరిగాయి. ఈ అల్లర్లలో 790 మంది ముస్లింలు, 254 మంది హిందువులు చనిపోయారు. 223 మంది ఆచూకీ గల్లంతయ్యింది.
కాంగ్రెసు తిరిగి పరిపాలనకు వచ్చింది
2004 జనవరిలో ప్రధాని వాజపేయి లోక్ సభను ముందుగానే రద్దు చేసి ముందస్తు ఎన్నికలకు వెళ్ళాడు. 2004 మే లో జరిగిన ఎన్నికలలో కాంగ్రెసు పార్టీ ఆధ్వర్యంలోని సంకీర్ణం అనూహ్య విజయాన్ని అందుకుంది. కాంగ్రెసు అధినేత్రి సోనియా గాంధీ ప్రధాని పదవిని తిరస్కరించడంతో (విదేశంలో పుట్టిన వ్యక్తికి ప్రధాని పదవి అర్హత ఎలా ఉంటుంది అన్న వివాదానికి తెరదించుతూ) మన్మోహన్ సింగ్ నూతన ప్రధాని మంత్రి పదవిని చేపట్టాడు. సామ్యవాద, ప్రాంతీయ పార్టీల మద్దతుతో కాంగ్రెసు ఏర్పరుచుకున్న సంకీర్ణం, యునైటెడ్ పీపుల్స్ అలయన్సుకు. బయట నుండి కమ్యూనిస్టుల మద్దతు ఉంది. మన్మోహన్ సింగ్ భారత దేశపు అత్యంత శక్తివంతమైన పదవిని అధిరోహించిన మొదటి సిక్కు, మొదటి హిందూయేతర ప్రధానిగా నిలిచాడు. మరింత ప్రైవేటైజేషన్ను సామ్యవాదులు, కమ్యూనిస్టులూ అడ్డుకోవడంతో కొంత ఆలస్యమైనప్పటికీ, మన్మోహన్ సింగ్ ఆర్థిక సరళీకరణను కొనసాగించాడు.
2004వ సంవత్సరం చివరికి భారత్, కాశ్మీరు నుండి కొన్ని సేనలను వెనక్కి తీసుకోవడం మొదలు పెట్టింది. తర్వాతి సంవత్సరం మధ్యలో శ్రీనగర్, ముజఫరాబాద్ మధ్య బస్సు సేవలు మొదలుపెట్టారు. భారత పాలనలో ఉన్న కాశ్మీరు, పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీరుల మధ్య 60 ఏళ్లలో ఇదే మొదటి బస్సు సేవ. అయితే, 2006 మేలో ఇస్లామిక ఉగ్రవాదులు చేసిన దాడిలో 35 మంది హిందువులు హతమయ్యారు.
2004 లో వచ్చిన హిందూ మహాసముద్ర సునామీ 18,000 మందిని కబళించింది. 6,50,000 మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. ఇండోనేషియా తీరం వద్ద సముద్రం అడుగున వచ్చిన భూకంపం, ఈ సునామీకి కారణం. ఆ తరువాతి సంవత్సరంలో ముంబై వరదలు (1,000 కి పైగా మృతులు), కాశ్మీరు భూకంపం (79,000 కి పైగా మృతులు) వంటి ప్రకృతి విలయాలు భారత ఉపఖండాన్ని కుదిపేసాయి. 2006 ఫిబ్రవరిలో యూపీయే ప్రభుత్వం భారతదేశపు అతిపెద్ద గ్రామీణ ఉపాధి పథకాన్ని - మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం - మొదలుపెట్టింది.