cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కొమ్మినేని శ్రీనివాసరావు
కొమ్మినేని శ్రీనివాసరావు (జననం 1956 ఆగస్టు 26) కె.ఎస్.ఆర్ గా సుపరిచితులు. ఆయన తెలుగు జర్నలిష్టు, రచయిత, దూరదర్శన్ వ్యాఖ్యాత. ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రెస్‌ అకాడమీ చైర్మన్‌ గా నియమితులయ్యేనాటికి సాక్షి టీవీ లో పనిచేస్తున్నాడు. అయిన ఇక్కడ KSR లైవ్ షో తో గుర్తింపుతెచ్చుకున్నాడు.
ప్రారంభ జీవితం
కొమ్మినేని శ్రీనివాసరావు గన్నవరం,కృష్ణా జిల్లా,ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కొమ్మినేని రామారావు, జయలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించాడు.
విద్య
ఆయన గన్నవరంలో పాఠశాల, కళాశాల విద్యలను అభ్యసించాడు. ఆ తరువాత ఆయన ఎం.కాం పూర్తిచేసారు.
జీవిత విశేషాలు
అతను సుమారు 33 సంవత్సరాలు వివిధ వార్తా పత్రికలలో, టీవీ చానెళ్ళలో విలేకరిగా పనిచేశారు.
ఈనాడు పత్రిక [1978-2002]
1978లో అతను ఈనాడు లో చేరాడు. ఈనాడు లో చేరక ముందు అతను అనేక పత్రికలలో అనేక వ్యాసాలను రాశారు. అతను విజయవాడ, తిరుపతి తరువాత హైదరబాదులలో పనిచేసాడు. అతను పత్రికలలో వివిధ భాద్యతలను నిర్వర్తించారు. సబ్ ఎడిటరుగా, రిపోర్టరుగా, ఛీఫ్ రిపోర్టరుగా వివిధ స్థానాలలో తన సేవలనందించారు. 1986లో జరిగిన గోదావరి జిల్లాలలో జరిగిన వరద భీభత్సం, 1990లో లాథూరులో జరిగిన భయంకరమైన భూకంపం, 1992లో తిరుపతిలో జరిగిన ఎ.ఐ.సి.సి కార్యక్రమం, తెలుగుదేశంపార్టీ మహానాడు వంటి వాటిలో అతను పాత్రికేయునిగా ముఖ్య భూమిక పోషించారు. అతను ఢిల్లీలో ఈనాడు బ్యూరో ఛీఫ్ గా పనిచేశారు. పార్లమెంటు పై టెర్రరిస్టుల దాడి జరిగినపుడు ఆ సంఘటనను వార్తాంశంగా చిత్రీకరించారు. బిల్ గేట్స్ హైదరాబాదు వచ్చినపుడు ఆ వార్త ప్రచురణద్వారా గుర్తింపు పొందారు.
ఆంధ్ర జ్యోతి [2002-2006]
అతను 2002లో ఆంధ్రజ్యోతి లో చేరారు. నాలుగున్నరేళ్ళు ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికకు భ్యూరో చీఫ్ గా భాద్యతలను చేపట్టారు.
టీవీ5, ఎన్టీవి
ఆధ్రజ్యోతిలో పనిచేసిన తరువాత అతను ఎన్.టి.వి లో చేరారు. ఆ మేనేజిమెంటుతో వచ్చిన విభేదాల వలన కొద్దినెలలలోనే ఆ ఛానెల్ నుండి తప్పుకున్నాడు. తరువాత టి.వి.5 టెలివిజన్ ఛానెల్ లో పొలిటికల్ ఎడిటరుగా చేరి ఆ ఛానెల్‌కు సంపాదకునిగా కూడా పనిచేసాడు. అతను "న్యూస్ స్కాన్" అనే కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాడు. దీని ఫలితంగా అతనికి విశేష గుర్తింపు వచ్చింది. అనేక మంది రాజకీయ నాయకులను ఇంటర్వ్యూలు చేయడం ద్వారా మంచి గుర్తింపు పొందాడు. ఆ ఛానెల్ లో రెడున్నరేళ్ళు పనిచేసి తరువాత ఎన్.టి.విలో ప్రధాన సంపాదకునిగా పనిచేసాడు.
సాక్షి టీవి
అతను ప్రస్తుతం సాక్షిలో పనిచేస్తున్నాడు. అతను "లైవ్ షో విత్ కె.ఎస్.ఆర్" కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
అతను 1982లో రాజ్యలక్ష్మీని వివాహమాడాడు. ఆమె ఎ.పి సీడ్స్ లో అధికారిణి.
బయటి లింకులు
వర్గం:1956 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:న్యూస్ రిపోర్టర్స్ వర్గం:కృష్ణా జిల్లా పాత్రికేయులు వర్గం:టెలివిజన్ జర్నలిస్టులు
బడే గులాం అలీ ఖాన్
ఉస్తాద్ బడే గులాం అలీ ఖాన్ (ఆంగ్లం : Ustad Bade Ghulam Ali Khan) దేవనాగరి: बड़े ग़ुलाम अली ख़ान; షాహ్‌ముఖి: بڑے غلام علی خان; ఉర్దూ: بڑے غلام علی خان; జననం బ్రిటిష్ రాజ్ (నేటి పాకిస్తాన్) లోని పంజాబ్ లోని, లాహోర్ దగ్గర కసూర్ 1902 లో ; మరణం హైదరాబాదు భారతదేశం, ఏప్రిల్ 25, 1968. ఇతను ఒక భారతీయ గాయకుడు. హిందూస్థానీ సంగీతపు సాంప్రదాయ రీతిలో పాడగల దిట్ట. భారతీయ సంగీత శైలి యగు పాటియాలా ఘరానాకు చెందిన వాడు.
ప్రస్థానం
బడే గులాం అలీ ఖాన్ సారంగి వాదకుడిగా తన సంగీత జీవనం ప్రారంభించాడు. కలకత్తాలో తన మొదటి కచేరీలోనే పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందాడు. 1944 కాలంలో సంగీత జగత్తులో మహామహులైన అబ్దుల్ కరీం ఖాన్, అల్లాదియా ఖాన్, ఫయాజ్ ఖాన్,లు సైతం ఇతడిని మకుటంలేని మహారాజుగా గుర్తించారు.
ఇతను అనేక ప్రాంతాలలో జీవించాడు, లాహోర్, బాంబే, కలకత్తా, హైదరాబాదు. ఇతడు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో తన గాన కచేరీలను చేశాడు, గజల్, ఠుమ్రి, భజన్ శైలులలో పాడేవాడు.
భారత విభజన తరువాత, తన స్వస్థలమైన 'కసూర్' (పాకిస్తాన్) కు వెళ్ళాడు, అక్కడ కొన్నాళ్ళు జీవించిననూ మమేకం కాలేకపోయాడు. ఇతడు భారత విభజనను ఖండించాడు. భారత్ లో స్థిరంగా వుండిపోవుటకు, 1957లో భారత పౌరసత్వం పొందాడు. భారత విభజన గురించి ఈ విధంగా అన్నాడు "ప్రతి ఇంటిలో హిందుస్థానీ సంగీతం నేర్పివుంటే, భారత్ విభజింపబడేది కాదు".
సినిమాల కొరకు పాడడానికి ఇష్టపడేవాడు గాదు. కాని 1960 లో మొఘల్ ఎ ఆజం చిత్ర నిర్మాణ సమయంలో నౌషాద్ సంగీతంలో ఒక రాగయుక్త పాట పాడాడు. అదీ తాన్ సేన్ పాత్రకొరకు మాత్రమే. ఈ పాట "సోహ్నీ", "రాగేశ్రీ" రాగాలలో స్వరపరచి వుంది. దర్శకుడు కె.ఆసిఫ్, నౌషాద్, మొఘల్ ఎ ఆజం కొరకు పాడమని కోరగా, తిరస్కరించడానికి తటపటాయించి, ఎక్కువ ఫీజు అడిగితే వెళ్ళిపోతారనే ఉద్దేశంతో తన ఫీజు ఆ పాటకు 25,000/- అన్నాడు. కళాభిమానుడైన ఆసిఫ్ ఈ ఫీజును సంతోషంగా అంగీకరించాడు. ఆ విధంగా మొఘల్ ఎ ఆజంలో బడే గులాం అలీ ఖాన్ పాట వచ్చింది. ఆ కాలంలో ముహమ్మద్ రఫీ, లతా మంగేష్కర్లు తమ పాటకు 500/- ల కన్నా తక్కువ పారితోషికం పొందేవారు.
లెగసి
ఖాన్ శిష్యురాలైన మాలతీ గిలానీ, ఖాన్ స్మృతికి చిహ్నంగా ఈనాడు, బడే గులాం అలీ ఖాన్ యాద్‌గార్ సభను స్థాపించింది. ఈ సభ అనేక కచేరీలను చేపడుతున్నది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశం, హిందుస్థానీ సంగీతాన్ని ఉచ్ఛస్థితికి తీసుకురావడం, అనారోగ్యంతో బాధపడే సంగీతకారులకు సహాయం చేయడం. ఈ సభ సబ్‌రంగ్ ఉత్సవ్ను ప్రతి యేడాది చేపడుతుంది.
ఇవీ చూడండి
వర్గం:1902 జననాలు వర్గం:1968 మరణాలు వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
హుమా ఖురేషి
హుమా ఖురేషి భారతదేశానికి చెందిన మోడల్ మరియు సినిమా నటి. ఆమె 2012లో గ్యాంగ్స్ అఫ్ వాస్సేపూర్ సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి హిందీతో పాటు తమిళ్ మరియు మరాఠీ సినిమాల్లో నటించింది.
లాంకషైర్ బాయిలరు
లాంకషైర్ బాయిలరు అనేది నీటిని స్టీము/ఆవిరిగా ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు. ఇది ఫైరు ట్యూబు బాయిలరు.దీని సిలిండరికల్/స్తూపాకార షెల్ క్షితిజ సమాంతరంగా వుండును.అంతేకాదు లోపలి ఫైరు ట్యూబులు కూడా క్షితిజ సమాంతరంగా సిలిండరికల్ నిర్మాణంలో అమర్చబడి వుండును.ఈ బాయిలరును 1844 లో సర్‌ విలియం ఫైర్‌బైర్న్ (Sir William Fairbairn) కనుగొన్నాడు.నిలువు స్తూపాకార నిర్మాణంతో క్షితిజ సమాంతరంగా ఫైర్‌ట్యూబులు ఉన్న కొక్రేన్ బాయిలరు కూడా ఫైర్‌ట్యూబు బాయిలరు.ఈరకపు బాయిలర్లలో ఇంధనం మండించగా ఏర్పడిన వేడి వాయువులు/ఫ్లూ గ్యాసెస్ బాయిలరు ట్యూబుల గుండా పయనించడం వలన ఈ తరహా బాయిలర్లను ఫైరు ట్యూబు బాయిలర్లు అంటారు.లాంకషైర్యి బాయిలరు వంటి షెల్ (బాహ్య నిర్మాణ రూపం) కలిగిన బాయిలర్లు క్షితిజసమాంతర ఫైరుట్యూబు బాయిలర్లు.కొక్రేన్ ఫైరుట్యూబు బాయిలర్లు నిలువు స్తూపాకార బాహ్య నిర్మాణం కల్గిన బాయిలర్లు. ఇందులో కూడా ఫైరు ట్యూబులు క్షితిజసమాంతరంగా వుండును.అందుకే కొక్రేన్ రకపు బాయిలర్లను వెర్టికల్ షెల్, హరిజాంటల్ ట్యూబుబాయిలర్లు అంటారు. లాంకషైర్యి బాయిలరు అంతర్గత ఫర్నేష్ వున్న బాయిలరు.అనగా బాయిలరు క్షితిజసమాంతర షెల్ లోపలే ఇంధనాన్ని మండించు ఫైరు బాక్సు/ ఫర్నేష్ నిర్మా ణాన్నికల్గి వుండును.
బాయిలరు నీటిని స్టీము/నీటి ఆవిరిగా మార్చు లోహనిర్మాణం.బాయిలర్లలో అధిక వత్తిడితో నీటి ఆవిరిని ఉత్పత్తి చేస్తారు.ఈ నీటి ఆవిరి లేదా స్టీము వలన పలు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. రసాయనిక, వస్త్ర, నూనె తయారీ, ఔషధ తయారీ వంటి పలు పరిశ్రమల్లో బాయిలర్లను ఉపయోగిస్తారు.అలాగే థర్మల్ పవరు ప్లాంట్లలో అధిక వత్తిడి కల్గిన స్టీమును ఉపయోగించి విద్యుత్తు జనరేటర్లను తిప్పుతారు.
బాయిలరు నిర్మాణ ఆకృతి
లాంకషైరు బాయిలర్లు చూచుటకు షెల్, ట్యూబు హీట్ఎ క్చెంజరు వలే ఉండును.బాయిలరు షెల్ వెలుపలి నిర్మాణం చూచుటకు పొడవైన డ్రమ్ములా వుండును.పొడవు 9 నుండి 10 మీటర్ల వరకు వుండి, డ్రమ్ము వ్యాసం 4 నుండి 6 మీటర్లు వుండును. షెల్‌లో రెండు ఫైరు ట్యూబులు వుండును. ఈ ఫైరు ట్యూబుల వ్యాసం షెల్ వ్యాసంలో 40% వరకు ఉండును. షెల్ రిఫ్రాక్టరి ఇటుకలతో నిర్మించిన కట్టడం మీద అమర్చబడి వుండును. బాయిలరు డ్రమ్ము, ఇటుకలనిర్మాణం మధ్య మూడు ఖాళి మార్గాలు వుండును.ఈ ఖాళి ద్వారా ఇంధన దహనం వలన వెలువడిన వేడివాయువులు పయనించును. మొదట ఫైరు ట్యూబులలో ఏర్పడిన వేడి వాయువులు, ఫైరు ట్యూబులచివర నుండి బాయిలరు షెల్ కింది బాగపు బయటి ఉపరితలం వెంబడి, ముందు వరకు వచ్చి, అక్కడి నుండి డ్రమ్ము/స్తుపాకారడ్రమ్ముఇరువైపులా డ్రమ్ము బయటి ఉపరితలాన్ని తాకుతూ స్మోకు బాక్సువరకు వెళ్ళి అక్కడి నుండి పొగగొట్టానికి వెళ్ళును.డ్రమ్ములో నీటిమట్టం బాయిలరు వేడి వాయువులు షెల్ పక్కల గుండా పయనించుమట్టం కన్న ఎక్కువ మట్టంలో వుండును. డ్రమ్ములో సగానికి పైగా నీరు వుండును. అందువలన ఫైరు ట్యూబులు పూర్తిగా నీటి మట్టంలో మునిగి వుండును. ఫైరు ట్యూబులలో ముందు భాగాన కొంతఎత్తు వరకుగ్రేట్వుండును వాటి మీద గ్రేట్ పలకలు అమర్చబడి వుండును.గ్రేట్ వెనుక భాగాన గ్రెట్ ఎత్తుకు రిఫ్రాక్తరి గోడ వుండును.అందువలన ఫ్లూ వాయువుల వేగానికి బూడిద ముందుకు తోసుకు వెల్లకుండా, ఫైరు ట్యూబు కింది అర్థ భాగంలో జమ అగును. గ్రేట్ పలకల మీద ఇంధనాన్ని/బొగ్గును పేర్చి కాల్చేదరు.గ్రేట్ కున్నరంధ్రాల ద్వారా బూడిద గ్రేట్ దిగువున వున్న ప్రదేశంలోజమఅగును.జమ అయ్యిన బూడిదను మాన్యువల్‌గా తొలగిస్తారు. కొన్ని బాయిలర్లలో ఫ్లూగ్యాసెస్ చిమ్నీకివెళ్ళుటకు ముందు ఎకనమైజరు ద్వారా పయనించును. బాయిలరుకు వెళ్ళు నీటిని ఈ ఎకనమైజరు ద్వారా పంపడం వలన నీరు వేడెక్కును.ఫ్లూ గ్యాసుద్వారా నష్ట పొయ్యే ఉష్ణాన్ని కొంత మేరకు తగ్గించ వచ్చును. కోర్నిష్ బాయిలరు కూడా ఆకృతిలో లాంకషైర్ బాయిలరు వలె వుండును.కాని కోర్నిష్ బాయిలరులో ఒక ఫ్లూ/ఫైరు ట్యూబు మాత్రమే వుండును.
==బాయిలరు అంతర్భాగాలు ==
ప్రెసరు గేజ్
ఈ పరికరం బాయిలరులో ఉత్పత్తి అయ్యే స్టీము ప్రెసరును చూపిస్తుంది.
సేప్టి వాల్వు
బాయిలరు షెల్ లో వర్కింగు ప్రెసరు కన్న ఎక్కువ స్టీము తయారై, ఏర్పడిన స్టీమును అదే ప్రమాణంలో వాడనప్పుడు, బాయిలరులో స్టీము పరిమాణంపెరిగి, అధిక వత్తిడి ఏర్పడి బాయిలరు షెల్ ప్రేలి పోయే ప్రమాదం ఉంది.ఈ సేఫ్టివాల్వు, బాయిలరులో పరిమితి మించి ఎక్కువ ప్రెసరులో ఏర్పడిన స్టీమును బాయిలరు బయటకు విడుదల చెయ్యును.సెప్టి వాల్వులు పలు రకాలు ఉన్నాయి.అందులో స్ప్రింగు లోడెడె సెప్టి వాల్వును ఎక్కువగా వాడుచున్నారు.
స్టీము స్టాప్ వాల్వు
ఇది బాయిలరులో ఉత్త్పతి అయ్యిన స్టీమును అవసరమున్న మేరకు మెయిన్ స్టీము పైపుకు వదులుటకు ఉపయోగపడును.దీనిద్వారా బాయిలరు స్టీమును వినియోగ స్థావరానికి అవసర మైనపుడు పంపుట, అక్కరలేనప్పుడుఆపుట చెయ్యుదురు.
బ్లోడౌన్ వాల్వు లేదా బ్లో ఆఫ్ కాక్
బాయిలరులోని TDS ప్రమాణాన్ని తగ్గించుటకు అధిక TDS వున్న నీటిని బయటకు వదులుటకు ఈ వాల్వువును ఉపయోగిస్తారు.ఇది రాక్ అండ్ పినియన్ రకానికిచెందిన కంట్రోల్ వాల్వు.దీనిని ఇత్తడి లేదా కాస్ట్ స్టీలుతో చెయ్యుదురు.
ఫుజిబుల్ ప్లగ్
ఈ ప్లగ్‌ను ట్యూబు ప్లేట్ పైన ట్యూబుల కన్న కొద్దిగా ఎత్తులో బిగించబడివుండును.ఇది అతితక్కువ ఉష్ణోగ్రతకు కరిగే సీసము (మూలకము) లోహంతో చెయ్యబడివుండి ఏదైనా కారణం చే ఫీడ్ పంపు పని చెయ్యక పోవడం వలన షెల్ లోనినీటి మట్టం ఫుజిబుల్ ప్లగ్ మట్టం కుకన్నతగ్గిన, ఇది కరిగిపోయి, దాని ద్వారా స్టీము, వాటరు కంబుసన్ చాంబరు, ఫైరు బాక్సు లోకి వచ్చి, ఇంధనాన్నిఆర్పి వేయును.
పని చేసె/నడుపు/ నిర్వహించు విధానం
ముందుగా బాయిలరులో ఫైరు ట్యూబులు మునిగి వుండేలా నీటిని నింపెదరు.ఎకనమైజరు వున్న బాయిలరు అయినచో ఎకనమైజరు ద్వారా నీటిని నింపెదరు.గ్రేట్ మీద బొగ్గును (లంకషైరు బాయిలర్లలో సాధారణంగా బొగ్గునే ఇంధనంగా ఉపయోగిస్తారు) కావలసినంత చేర్చి మండించెదరు.బొగ్గు మండుటకు అవసరమైన గాలి, గ్రేట్ కిందనున్న రంధ్రాల ద్వారా, ఫైరు ట్యూబు డోరు/తలుపుకున్నరంధ్రాలద్వారా అందును. బొగ్గు దహనం వలన ఏర్పడిన వేడి వాయువులు (కార్బన్ డయాక్సైడ్, కార్బన్ మొనాక్సైడు, నైట్రోజన్ తదితరాలు) మొదట ఫైరు ట్యూ బుల ఒకచివర నుండి రెండోచివరకు చేరును, అక్కడ షెల్ కింద వున్న ఇటుక గూడు నిర్మాణం ద్వారా మొదట షెల్ కింది భాగాన్ని తాకుతూ ముందు వరకు పయనించును, అక్కడి నుండి షెల్ పక్క భాగాలను కప్పుతూ వున్న ఇటుక నిర్మాణంద్వారా షెల్ బయటి ఉపరి తలాన్ని వేడి చేస్తూ స్మోక్ ఛాంబరు చేరును.అక్కడి నుండి ఎకనమైజరు ఉన్నచో దాని ద్వారా పయనించి ఒక గొట్టం ద్వారా చిమ్నీ/పొగ గొట్టానికి వెళ్ళును.ఫ్లూ గ్యాసెస్ ఫైర్‌ట్యుబు /ఫ్లూ ట్యూబులో పయనించు సమయంలోనే దాదాపు 75-85% వేడిని నీరు గ్రహించి స్టీము తయారవ్వడం మొదలగును.షెల్ కింద, పక్కల గుండా పయనీంచునపుడు ఫ్లూ గ్యాసెస్ ఉష్ణోగ్రతను గ్రహించి, ఫైర్ ట్యూబులకింద, పక్కన వున్న నీరు వేడెక్కును.
ఈరకపు బాయిలరు లో అనుకూలతలు
ఈ బాయిలరు ఎక్కువ థర్మల్ సామర్థ్యం కల్గి ఉంది.ఈ బాయిలరు ఉష్ణ సామర్ధ్యం 80% వరకు ఉంది.ఈ బాయిలరును తిప్పడం/ఆపరేట్ చెయ్యడం చాలా సులభం .సులభంగా కావాల్సిన స్టీము ఉత్పత్తి అవసరాలను తీర్చును.బాయిలరు మరమత్తులు నిర్వహణన సులభం.ఎక్కువ పరిమాణంలో స్టీమును ఉత్పత్తి కావించు సమర్థత కల్గి ఉంది.
ఈరకపు బాయిలరు లో ని అనానుకూలతలు
ఇది తక్కువ వత్తిడిలో స్టీమును ఉత్పత్తి చేయును.కావున ఎక్కువ వత్తిడి కల్గిన స్టీము అవసరాలకు ఈ బాయిలరు పనికి రాదు.బాయిలరు ఫ్లూగ్యాసులు పయనించు ఇటుక నిర్మాణం తరచుగా పాడై పోవును.ఫ్లూ గ్యాసుల ట్యూబు తక్కువ వ్యాసం కల్గినందున, గ్రేట్ వైశాల్యం తక్కువగా వుండును.ఈ రకపు బాయిలర్లలో గంటకు 9000 కిలోల స్టీముకు మించి ఉత్పత్తి సాధ్యం కాదు.
అధారాలు/మూలాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం వర్గం:బాయిలర్లు వర్గం:ఫైరు ట్యూబు బాయిలర్లు
తెలంగాణ యువ నాటకోత్సవం - 2
తెలంగాణ యువ నాటకోత్సవం - 2 అనేది తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ, తెలంగాణ రంగస్థల సమాఖ్య సంయుక్తాధ్వర్యంలో 2017, అక్టోబరు 20 నుండి 22 వరకు హైదరాబాద్ లోని రవీంద్రభారతి ఆడిటోరియంలో నిర్వహించిన నాటకోత్సవం. నూతన తెలంగాణ రాష్ట్రంలో నాటకరంగ ఉనికిని చాటడంకోసం, తెలంగాణలోని యువ నాటక రచయితల, దర్శకుల, కళాకారుల, సాంకేతిక నిపుణుల ప్రతిభను వెలికితీసే లక్ష్యంతో తెలంగాణ రంగస్థల సమాఖ్య 2017, జనవరి 27 నుండి 29 వరకు తెలంగాణ యువ నాటకోత్సవం పేర మొదటి నాటకోత్సవాన్ని నిర్వహించింది.
ముగింపు కార్యక్రమం
యువ నాటకోత్సవ ముగింపు కార్యక్రమంలో ప్రభుత్వ సలహాదారులు కెవి రమణాచారి, తెలంగాణ సాంస్కృతిక సారథి అధ్యక్షులు రసమయి బాలకిషన్, తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకులు మామిడి హరికృష్ణ, ముఖ్యమంత్రి ఓఎస్డి దేశపతి శ్రీనివాస్లు పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ యువ నాటకోత్సవం ప్రదర్శించిన నాటికల పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ వర్గం:తెలుగు నాటక సంస్థలు వర్గం:తెలుగు నాటకరంగ పరిషత్తులు వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం వర్గం:తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
నాగజెముడు
నాగజెముడు (Prickly pear or Snake Hood Fig) కాక్టేసి కుటుంబానికి చెందిన పుష్పించే మొక్క.
ఇవి కూడా చూడండి
భారతీయ నాగ జెముడు
నాగజెముడు జాతులు
Opuntia hybridizes readily between species. Perhaps only oaks do so as readily. This can make classification difficult. Also, not all species listed here may actually belong into this genus.
మూలాలు
వర్గం:కాక్టేసి
గంజి
గంజి లేదా అన్నరసము (Congee) బియ్యము ఉడకబెట్టి వార్చిన నీరు. ఇది చాలా ఆసియా దేశాలలో బలమైన ఆహార పదార్థము. గంజి అనే పదం ద్రవిడ భాషలలో కంజి అనే పదం నుండి ఆవిర్భవించింది. వెబ్ స్టర్ ఆంగ్ల నిఘంటువులో కంజి భారతదేశం నుండి పుట్టినదని తెలిపారు.
కొన్ని ప్రాంతాలలో గంజి ప్రాథమికంగా ఉదయాన్నే ఆహారంగా భుజించి పనిపాట్లకు వెళతారు. కొంతమంది దీనిని మధ్యాహ్న భోజనానికి మారుగా తింటారు. గంజిని కుండలో కాని కొన్ని రకాల రైస్ కుక్కర్లలో తయారుచేయవచ్చును. గంజిని వేడిగాను, చల్లారిన తర్వాత కూడ త్రాగుతారు.
కొంత మంది పలుచని గంజిని తెల్లని నూలు వస్త్రాలు బిరుసుగా తయారుచేయడానికి వాడతారు. ఉతికిన తర్వాత దుస్తుల్ని చివరగా ఒకసారి గంజినీటిలో ముంచి ఎండలో ఎండబెడతారు. ఎండిన తర్వాత ఇస్త్రీ చేసుకొంటే చక్కగా నిలబడతాయి. గంజి పొడి (స్టార్చ్) బజారులో దొరుకుతున్నందు వలన దీని వాడకం తగ్గిపోయింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు
బైండోవర్
బైండోవర్  లేదా బాండ్ ఫర్ గుడ్ బిహేవియర్ ' భారతీయ శిక్షా స్మృతి ప్రకారం అమలయ్యే ఒక చట్టము.
వివరణ
ఒక వ్యక్తి వల్ల శాంతి భద్రతలకు విఘాతం కలుగుతుందని భావిస్తే ముందస్తు చర్యల్లో భాగంగా పోలీసులు అతన్ని అదుపులోకి తీసుకుని తహసీల్దారు లేదా ఆర్డీవో ఎదుట ప్రవేశపెడుతారు. భారతీయ శిక్షా స్మృతి (ఇండియన్ క్రిమినల్ ప్రొసీజర్ కోడ్) (సీఆర్‌సీ) 107, 108, 109, 110 సెక్షన్ల కింద ఈ బైండోవర్ కేసులను నమోదు చేస్తారు. చట్ట వ్యతిరేక చర్యలు చేపట్టబోనని బాండ్ పేపర్‌పై లిఖిత పూర్వకంగా హామీ తీసుకుంటారు. అనంతరం వ్యక్తిగత పూచీకత్తుపై విడుదల చేస్తారు. ఆ వ్యక్తి మరల చట్టవ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు పాల్పడినట్లు ఫిర్యాదు అందితే 24గంటల్లో అతన్ని అరెస్టుచేస్తారు. ఈ బైండోవర్ పత్రాలు ఆర్నెల్లు పోలీసుల వద్దే ఉంటాయి.
బయటి లంకెలు
వర్గం:చట్టం
డబ్బు టుది పవరాఫ్ డబ్బు
డబ్బు టుది పవరాఫ్ డబ్బు నవలను ప్రముఖ రచయిత యండమూరి వీరేంద్రనాథ్ రాశారు. బహుళ ప్రజాదరణ పొందిన ఈ నవల ఛాలెంజ్ సినిమాగా రూపుదిద్దుకుంది. thumb న్యాయబద్దంగా అయిదు సంవత్సరాల్లో యాభై లక్షలు సంపాదిస్తానని ఒకమ్మాయి తండ్రితో పందెం కట్టిన యువకుని కథ యిది. న్యాయానికి చట్టానికి ఉన్న తేడాను తెల్పుతూ డబ్బు సంపాదించటంలో వివిధ రకాలయిన మెళకువలనీ అసాంతేం తెలియజెప్పిన తొలి తెలుగు నవల. ఎంతో మంతి పాఠకులకు ప్రేరణ కలిగించి నిలదొక్కుకోవడానికి సహాయపడిన ఈ నవల మరెంతో పరిశోధనాత్మక రచయితలకు మార్గదర్శకమయింది. ఆర్థిక శాస్త్రాన్నీ, న్యాయశాస్త్రాన్ని కలబోసిన ఈ నవల ప్రతీ పేజీలోనూ ఉత్కంఠ కలిగిస్తుంది.
కథ
కోటేశ్వరుడు రాజారామమోహన్‌రావు తో ఒక యువకుడు (గాంధీ) 'నిజానికి డబ్బు సంపాదనే ధ్యేయం అయితే అయిదు సంవత్సరాల్లో ఓ యాభై లక్షలు సంపాదించటం పెద్ద కష్టం కాదు.'' అంటాడు. 'ఆయన బిగ్గరగా నవ్వి' "అయితే సంపాదించు చూద్దాం. అలాగేగానీ సంపాదిస్తే నా కూతుర్నిచ్చి పెళ్ళి చేస్తా'' అన్నాడు. పక్క గదిలో అతని కుమార్తె హారిక ఈ పందేనికి ఉలిక్కిపడింది. ఇక్కడ గాంధీ కూడా ఉలిక్కిపడ్డాడు. చట్టబద్ధంగా, న్యాయ పరిధిలోనే ఐదేళ్లలో యాభైలక్షలు సంపాదిస్తానంటూ కోటేశ్వరుడు రాజారామమోహన్‌రావుతో పందెంకాసిన గాంధీ తాను అనుకున్న గడువులో పందెం నెగ్గుతాడు.
మూలాలు
వర్గం:యండమూరి వీరేంద్రనాధ్ రచనలు వర్గం:తెలుగు నవలలు
మానవ జీర్ణవ్యవస్థ
జీర్ణవ్యవస్థ అనగా ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసే శరీర భాగం. ఇది ఆహారాన్ని సాధారణ రసాయన పదార్ధాలుగా విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది, తద్వారా రసాయన పదార్థాలలోని కొన్ని పోషకాలు రక్త ప్రవాహంలో కలిసిపోతాయి. రక్త ప్రవాహం నుండి పోషకాలు మొదట కాలేయానికి చేరతాయి. కాలేయం పోషకాలను సర్దుబాటు చేస్తుంది, తద్వారా శరీరానికి అవసరమైన శక్తి లభిస్తుంది. కాలేయం విడుదల చేసే కొన్ని రసాయనాలు ఆహారం జీర్ణక్రియకు కారణమవుతాయి.
మెన్ ఇన్ లవ్
thumb|180x180px|మెన్ ఇన్ లవ్ - బుక్ కవర్ మెన్ ఇన్ లవ్, పురుషుల లైంగిక ప్రవృత్తుల, ఆకాంక్షల గురించిన ఒక ఒక ఆంగ్ల రచన. ఆంగ్లంలో పూర్తి పేరు MEN IN LOVE - Men's Sexual Fantacies, The triumph of love over rage. రచయిత్రి పేరు నాన్సీ ఫ్రైడే.
ఈ పుస్తకం స్త్రీలని ప్రేమించే పురుషుల గురించి. ఇది ప్రేమికుల గురించి కాదు. పురుషుల రహస్య, లైంగిక కల్పనల గురించిన అధ్యయనం. పరస్పర జాతులపై పురుషులకున్నలోతైన, విరుద్ధ భావాల దర్యాప్తు. స్త్రీని ఒక రసరమ్య కథానాయిక గానో, ఒక వేశ్యగానో మాత్రమే పురుషుడు చూస్తాడు అన్న నానుడి నుండి, పురుషుల హృదయం చుట్టూ భ్రమించే ప్రేమ, అసహ్యం వంటి మానసికోద్రేకాలను తెలుపుతుంది. వివిధ వయస్కుల (14 - 60 ఏళ్ళ) పురుషుల నుండి వచ్చిన నిష్కపటమైన స్పందనల ఆధారంగా రచించబడ్డ ఈ పుస్తకం వారి లైంగిక తత్త్వంపై వారికున్న స్వయం భావాలని మార్చటమే కాకుండా వారిని లాలించి పాలించే స్త్రీలకి పురుషుల గురించి మునుపెన్నడూ లేనంత క్షుణ్ణంగా తెలుసుకోవటానికి ఉపయోగపడినది.
మానవ జీర్ణవ్యవస్థ
మానవ జీర్ణవ్యవస్థలో జీర్ణశయాంతర ప్రేగులతో పాటు జీర్ణక్రియ యొక్క అనుబంధ అవయవాలు: నాలుక, లాలాజల గ్రంథులు, క్లోమం, కాలేయం, పిత్తాశయం
మెన్ ఇన్ లవ్
ఈ పుస్తకం సమకాలీన అమెరికాలో మగాడి గా ఉండటం తెలిపే మొగలి విహారం. పురుషత్వాన్ని ప్రేరేపించే, రెచ్చగొట్టే ఎన్నటికీ వెలువడని కల్పనలు, ఊహలు, వ్యామోహాలు ఇందులో అక్షరీకరింపబడ్డాయి. ఈ చారిత్రక అధ్యయనాన్ని సృష్టించటానికి న్యాన్సీ అన్నింటికీ సమ్మతించి, బిడియాన్ని వదిలి, నిరపరాధ భావంతో వారి స్పందనలు విన్నది. సత్యాలు, వాస్తవాలైన; దాచివేయబడ్డ, నిషేధించబడ్డ వారి రహస్య ఉద్యానవనాలని అందరికీ చూపటానికి, వారికి ఒక వేదికని ఏర్పరచింది. పురుషులు ఎలా ప్రేమించాలి అనే శృంగార కావ్యంగా కాకుండా, వాస్తవానికి వారు ఎలా ప్రేమిస్తారు, వారి హృదయాంతరాలలో, మనస్సు పొరలలో దాగి ఉన్న వాంఛలేమిటి అనే ఆశ్చర్యకరమైన పరకాయప్రవేశానికి ద్వారమే ఈ పుస్తకం.
మానవ జీర్ణవ్యవస్థ
పురుగులు, క్షీరదాలు, పక్షులు, చేపలు, మానవులు వంటి జంతువులు/కీటకాలు అన్నీ జీర్ణ వ్యవస్థను కలిగి ఉంటాయి.
మెన్ ఇన్ లవ్
మూలాలు
http://www.amazon.com/Men-Love-Nancy-Friday/dp/0385333420/ref=pd_sim_b_2
మానవ జీర్ణవ్యవస్థ
జీర్ణశయాంతర వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసే అనేక వ్యాధులు ఉన్నాయి. జీర్ణశయాంతర ప్రేగులను అధ్యయనం చేసే వైద్యులను గ్యాస్ట్రోఎంటరాలజిస్టులు అంటారు.
వర్గం:జీర్ణ వ్యవస్థ
మెన్ ఇన్ లవ్
మూలాలు
వర్గం:ఆంగ్ల పుస్తకాలు
ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి
ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి, 5,500 కిమీ పైబడిన పరిధితో, అణ్వాయుధాలను మోసుకెళ్ళగలిగే సామర్థ్యం కలిగిన బాలిస్టిక్ క్షిపణి. అలాగే, సాంప్రదాయిక, రసాయనిక, జీవ  రసాయనిక ఆయుధాలను కూడా ఇవి మోసుకెళ్లగలవు. కానీ ఈ ఆయుధాలను ఖండాంతర క్షిపణులపై మోహరించిన దాఖలాలు లేవు. ఆధునిక క్షిపణులు మల్టిపుల్ ఇండిపెండెంట్లీ టార్గెటబుల్  రీయెంట్రీ వెహికిల్ (MIRV) కు అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఒకే క్షిపణి అనేక వార్‌హెడ్‌లను మోసుకుపోగలిగి, ఒక్కొక్కటీ ఒక్కొక్క లక్ష్యాన్ని ఛేదించగలిగే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండటాన్ని మిర్వ్ (MIRV) అంటారు.కుడి|thumb|SM-65 అట్లాస్, అమెరికా తయారు చేసిన మొట్టమొదటి ఖండాంతర క్షిపణి మొదటి ప్రయోగం 1957, పూర్తి పరిధి పరీక్ష 1958కుడి|thumb|The R-7 Semyorka was the world's first ICBM and satellite launch vehicle కుడి|thumb|Test launch of an LGM-25C Titan II ICBM from an underground silo at Vandenberg AFB during the mid-1970s తొలినాళ్ళలో, ఖండాంతర క్షిపణుల కచ్చితత్వం పరిమితంగా ఉండేది (వర్తుల దోష పరిధి ఎక్కువగా ఉండేది). వాటిని నగరాల వంటి చాలా పెద్ద లక్ష్యాల పైకి మాత్రమే ప్రయోగించే వీలుండేది. సైనిక  లక్ష్యాలపై దాడి చెయ్యాలంటే మరింత  కచ్చితత్వంతో కూడిన బాంబరు విమానాన్ని వాడాల్సిందే.
కచ్చితత్వం యొక్క ప్రాముఖ్యతను ఇన్వర్స్ స్క్వేర్ లా ఇలా చెబుతుంది - బాంబు పేలిన తరువాత ఏదైనా ఒక  బిందువు దగ్గర దాని ప్రభావం, బాంబు పేలిన బిందువు దగ్గర నుండి ఈ బిందువు ఉన్న దూరం యొక్క వర్గానికి విలోమంగా ఉంటుంది. దానర్థం, అణుబాంబు కూడా తలపెట్టిన చోట పేలకపోతే తలపెట్టిన నిర్మాణానికి జరిగే విధ్వంసం కూడా అనుకున్న దానికంటే తక్కువగా ఉంటుంది. అందుచేత బాంబు వలన కలిగే విధ్వంసం దాన్ని ప్రయోగించిన వాహనపు కచ్చితత్వంపై ఎంతో ఆధారపడి ఉంటుంది.
రెండవ, మూడవ తరం డిజైన్ల  (ఉదా: LGM-118 పీస్‌కీపర్) ద్వారా కచ్చితత్వాన్ని బాగా మెరుగుపరచారు. చిన్న చుక్క లాంటి లక్ష్యాలను కూడా ఈ క్షిపణులు విజయవంతంగా ఛేదించగలవు.
ఖండాంతర క్షిపణులకు ఇతర బాలిస్టిక్ క్షిపణుల కంటే ఎక్కువ పరిధి, వేగం ఉంటాయి
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం
ప్రపంచపు మొట్టమొదటి ఖండాంతర క్షిపణి, A9/10, డిజైనును నాజీ జర్మనీ చేపట్టింది. న్యూయార్కు తోపాటు మరికొన్ని అమెరికా నగరాలు లక్ష్యంగా వెర్నర్ వాన్ బ్రాన్ నాయకత్వంలో ప్రొజెక్త్ అమెరికా పనిచేసింది. A9/A10 రాకెట్‌ను రేడియో గైడ్ చేస్తుందని తొలుత భావించారు. కానీ ఆపరేషన్ ఎల్‌స్టర్ వైఫల్యం తరువాత దాన్ని మార్చి, పైలటెడ్ క్రాఫ్టుగా మార్చారు. 1945 జనవరి, ఫిబ్రవరిల్లో A9/A10 రాకెట్‌ను కొన్ని సార్లు పరీక్షించారు. A9/A10 లకు మాతృక అయిన జర్మను V-2 రాకెట్‌ను కూడా వాన్ బ్రానే డిజైను చేసాడు. దీన్ని రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం  చివర్లో బ్రిటిషు, బెల్జియం నగరాలపై బాంబులు వేసేందుకు విస్తృతంగా వాడారు. ఈ రాకెట్లన్నీ  ద్రవ  ఇంధనాన్ని వాడాయి. యుద్ధం ముగిసాక,  వాన్ బ్రాన్ తో సహా ఇతర జర్మను శాస్త్రవేత్తలను అమెరికా తరలించి, వారిని అమెరికా సైన్యంలో క్షిపణులు, లాంచర్లూ  తయారుచేసేందుకు  నియమించారు. దీన్ని ఆపరేషన్ పేపర్‌క్లిప్ అని అంటారు.thumb|సోవియట్ల R-36M (SS-18 శాటన్) చరిత్రలో అతి పెద్ద ఖం. క్షిపణి. ఇది 8,800 కెజి ల బరువును మోసుకుపోగలదు
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం
thumb|భూస్థిత ఖం.క్షిపణుల మోహరింపు 1959-2014 యుద్ధం ముగిసిన వెనువెంటనే అమెరికా, సోవియట్ యూనియన్‌లు రాకెట్ పరిశోధన కార్యక్రమాలు చేపట్టాయి. ఇవి జర్మను వి-2 రాకెట్‌పై  ఆధారపడినవే. అమెరికాలో త్రివిధ సైనిక దళాలు వేరువేరుగా ఈ పరిశోధనను సాగించాయి. సోవియట్ యూనియన్లో రాకెట్ పరిశోధన కేంద్రీకృతంగా ఉండేది. మొదట్లో రెండు దేశాల్లోనూ తక్కువ పరిధి క్షిపణులనే రూపొందించినా, మెరుగైన డిజైన్లు కూడా వెంటవెంటనే వెలువడినాయి.
తొలినాళ్ళలో ఐరోపా లక్ష్యాలను ఛేదించగలిగే క్షిపణుల తయారీపై సోవియట్ యూనియన్ దృష్టి పెట్టింది. 1953 లో ఖండాంతర క్షిపణిని తయారు చెయ్యమని సెర్జీ కొరోల్యోవ్ ను ఆదేశించింది. అప్పుడే కొత్తగా కనిపెట్టిన హైడ్రోజెన్ బాంబును ఈ క్షిపణులు మోసుకు వెళ్ళాలి. నిధులు పుష్కలంగా ఉండడంతో R-7 అభివృద్ధి వేగంగా జరిగింది. మొదటి ప్రయోగం 1957 మే 15 న జరిగింది. అది ప్రయోగ స్థలం నుండి 400 కిమీ దూరంలో కూలిపోయింది. 1957 ఆగస్టు 21 న జరిపిన ప్రయోగం విజయవంతమైంది; 6,000 కిమీ ప్రయాణించిన R-7, ప్రపంచపు మొదటి ఖండాంతర క్షిపణిగా గణుతికెక్కింది. 1959 ఫిబ్రవరి 9 న మొట్టమొదటి వ్యూహాత్మక క్షిపణి బలగం వాయవ్య రష్యాలోని ప్లెసెత్స్క్ లో మోహరించబడింది.
1957 అక్టోబరు 4 న మొట్టమొదటి కృత్రిమ ఉపగ్రహం స్పుత్నిక్‌ను అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టింది కూడా ఈ R-7 రాకెట్టే. 1961 ఏప్రిల్ 12 న యూరీ గగారిన్‌ను తీసుకుని మొట్టమొదటి మానవసహిత అంతరిక్ష యాత్ర  చేసిన వోస్తోక్ R-7 నుండి తయారైనదే. బాగా ఆధునికీకరించిన R-7 ను ఇంకా రష్యను సోయుజ్ అంతరిక్ష నౌకకు వాహకనౌకగా వాడుతూనే ఉన్నారు. సెర్జీ కొరోల్యోవ్ డిజైను చేసిన R-7, 50 యేళ్ళ పైగానే సేవలందించింది.
అమెరికా 1946 లో RTV-A-2 హిరోక్ ప్రాజెక్టుతో ఖండాంతర క్షిపణి పరిశోధన మొదలుపెట్టింది. మూడు దశల ఈ ప్రాజెక్టులో ఖండాంతర క్షిపణి అభివృద్ధి మూడో దశలో గానీ  మొదలుకాలేదు. 1948 లో రెండవదశను మూడుసార్లు పరీక్షించగా అవి పాక్షికంగా విజయవంతమయ్యాయి. ఆ తరువాత నిధుల కొరత ఏర్పడింది. ఖండాంతర పరిధి గల యుద్ధవిమానాలతో సంపూర్ణ గగనతల ఆధిపత్యం ఉన్న అమెరికా వైమానిక దళం, ఖండాంతర క్షిపణి అభివృద్ధికి అంత ప్రాముఖ్యత ఇవ్వలేదు. 1953లో సోవియట్లు హైడ్రోజెన్ బాంబును పరీక్షించడంతో పరిస్థితులు మారాయి. 1954లో అట్లాస్ క్షిపణి కార్యక్రమాన్ని అత్యంత ముఖ్యమైన జాతీయ కార్యక్రమంగా గుర్తించారు. 1957 జూన్11 న అట్లాస్-ఎ యొక్క మొట్టమొదటి పరీక్షను నిర్వహించారు; బయలుదేరిన 24 సెకండ్ల లోపే అది పేలిపోయింది. 1958 నవంబరు 28 న జరిపిన ప్రయోగం విజయవంతమైంది. తొలి సాయుధ క్షిపణి, అట్లాస్-డి 1959 జనవరిలో మోహరించినట్లు ప్రకటించారు. అప్పటికింకా దాని పరీక్షే జరగలేదు. మొదటి పరీక్ష 1959 జూలై 9 న జరిగింది. సెప్టెంబరు 1 న ఈ క్షిపణిని బలగాల్లోకి స్వీకరించారు.
R-7, అట్లాస్‌లు రెండింటికీ పెద్ద లాంచింగు స్టేషను అవసరం. దీంతో వాటిపై ఎదురుదాడులు చెయ్యడం తేలికగా ఉండేది. పైగా వాటిని ప్రయోగసిద్ధంగా ఉంచడం కుదిరేది కాదు తొలినాళ్ళలో వైఫల్యాలు చాలా ఎక్కువగా ఉండేవి. మానవసహిత యాత్రా కార్యక్రమాలు  (వోస్తోక్, మెర్క్యురీ,  వోస్ఖోద్,  జెమిని వగైరాలు) విజయవంతమవడంతో  వాటి  విశ్వసనీయత ప్రదర్శితమయింది. వాటి విజయాలు రక్షణ కార్యక్రమాలపై పడింది. అంతరిక్ష విజ్ఞానంలో అమెరికా సోవియట్ కంటే వెనకబడింది. అందుచేత అమెరికా  అధ్యక్షుడు జాన్ కెన్నెడీ అపోలో కార్యక్రమంపై దృష్టిపెట్టాడు. అపోలో, శాటర్న్ రాకెట్‌ను వాడుతుంది. thumb|U.S. Peacekeeper missile after silo launch. ఈ తొలి ఖండాంతర క్షిపణుల ఆధారంగానే అంతరిక్ష వాహనాలు రూపొందాయి. ఉదాహరణకు R-7, అట్లాస్, రెడ్‌స్టోన్, టైటాన్, ప్రోటాన్ మొదలైనవి. తరువాతి కాలంలో ఘన ఇంధనంతో పనిచేసే క్షిపణులను తయారు చెయ్యడం మొదలు పెట్టారు. తేలికైన వార్‌హెడ్‌లు, పెరిగిన కచ్చితత్వం, ఘన ఇంధన వాడకం, మొదలైన కారణాల వల్ల   ఈ ఆధునిక క్షిపణులు పరిమాణంలో చిన్నవిగా ఉంటాయి. అందుచేత ఇవి అంతరిక్ష వాహనాలుగా అంతగా ఉపయోగ పడవు.
1950, 1960 ల్లో అమెరికా రష్యాలు రెండూ క్షిపణి వ్యతిరేక వ్యవస్థల అభివృద్ధిపై దృష్టిపెట్టాయి. 1972 నాటి ఎబిఎం ఒడంబడిక ఈ వ్యవస్థలను నిరోధించింది. 1961 లో మొట్టమొదటి ఎబిఎం పరీక్షను సోవియట్ యూనియన్ చేసింది. 1970 ల్లో మాస్కో రక్షణకై ఈ వ్యవస్థను మోహరించింది.
1972 నాటి SALT ఒడంబడిక, అమెరికా, రష్యాల ఖండాంతర క్షిపణి లాంచర్లను అప్పటికి ఉన్న సంఖ్యకు పరిమితం చేసింది. ఈ ఒడంబడిక ప్రకారం కొత్తగా జలాంతర్గామి లాంచర్లను తయారుచేసుకోవచ్చు, కానీ అంతే సంఖ్యలో భూస్థిత లాంచర్లను తొలగించాలి. SALT 2 ఒడంబడిక ప్రకారం, 1972, 1979 మధ్య అమెరికా రష్యాలు అణ్వాయుధాల సంఖ్యను తగ్గించుకున్నాయి. SALT 2 ను అమెరికా సెనేట్ ఆమోదించనప్పటికీ, 1986 వరకూ ఉభయపక్షాలూ ఆ ఒడంబడికను గౌరవించాయి. రీగన్ ప్రభుత్వం, సోవియట్ యూనియన్ ఒప్పందాన్ని ధిక్కరించిందంటూ ఆరోపించి దాని నుండి తప్పుకుంది.
1980ల్లో రోనాల్డ్ రీగన్ స్టార్‌వార్స్ అనే పేరున్న స్ట్రాటెజిక్ డిఫెన్స్ ఇనిషియేటివ్ ను ప్రారంభించాడు. అలాగే MX, మిడ్జెట్‌మ్యాన్ ఖండాంతర క్షిపణి కార్యక్రమాలను కూడా మొదలుపెట్టాడు
1960ల్లో సోవియట్‌తో సైద్ధాంతిక వేర్పాటు తరువాత చైనా తన స్వంత అణు కార్యక్రమాన్ని మొదలుపెట్టింది. 1964 లో అణ్వస్త్రాన్ని పరీక్షించాక, అనేక వార్‌హెడ్లు,  క్షిపణులనూ అభివృద్ధి చెయ్యడం మొదలు పెట్టింది. 1970 ల్లో మొదలుపెట్టి ద్రవ ఇంధన DF-5 ఖండాంతర క్షిపణిని అభివృద్ధి చేసి 1975 లో ఉపగ్రహ వాహక నౌకగా వాడారు. 10,000 నుండి 12,000 కిమీ పరిధి గల DF-5, అమెరికా, రష్యాలను కొట్టగలుగుతుంది. అది సైలో నుండి ప్రయోగించబడుతుంది. 1981 లో మొదటి జత క్షిపణులు మోహరించ బడ్డాయి. 1990ల నాటికి 20 దాకా మోహరించి ఉండవచ్చు. చైనా 1,700 కిమీ ల JL-1 మధ్యంతర పరిధి క్షిపణిని కూడా 92 రకం  జలాంతర్గాములపై మోహరించింది. కానీ ఈ జలాంతర్గాములు తదనంతర కాలంలో విఫలమయ్యాయి.
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం తరువాత
1991 లో అమెరికా, రష్యాలు తమ ఖండాంతర క్షిపణులను,  వాటి వార్‌హెడ్‌లను తగ్గించుకునేందుకు START-1  ఒడంబడికను కుదుర్చుకున్నాయి.
2009 నాటికి ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతామండలిలోని శాశ్వత సభ్యు లైదు దేశాలూ సుదూర పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణులను అభివృద్ధి చేసి మోహరించాయి. చైనా తప్ప మిగతా దేశాలకు జలాంతర్గామి ప్రయోగిత క్షిపణులుండగా,  రష్యా,  అమెరికా, చైనాలకు భూస్థిత ఖండాంతర క్షిపణు లున్నాయి. (అమెరికా క్షిపణులు సైలో ఆధారితం కాగా, చైనా, రష్యాలకు సైలో, రోడ్డు మొబైలు రెండింటి ద్వారా ప్రయోగించగల క్షిపణులున్నాయి (DF-31, RT-2PM2 Topol-M)).
ఇజ్రాయిల్ 2008లో జెరికో 3 అనే ఖండాంతర అణు క్షిపణిని మోహరించిందని భావిస్తున్నారు; దీని కంటే మెరుగైన క్షిపణి అభివృద్ధిలో ఉంది. భారత్ 5,000 కిమీ పరిధి గల అగ్ని-5ను 2012 ఏప్రిల్ 19 న విజయవంతంగా పరీక్షించింది. ఈ క్షిపణి యొక్క వాస్తవ పరిధి  8,000 కిమీ వరకూ ఉంటుందని విదేశీ పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు. ఇతర దేశాలకు ఆందోళన కలగకుండా ఉండేందుకు గాను, భారత్ దీని పరిధిని తగ్గించి చెబుతోందని వారి ఉద్దేశం.
ఉత్తర కొరియా ఖండాంతర క్షిపణిని అభివృద్ధి చేస్తోందని కొన్ని గూఢచార సంస్థలు భావిస్తున్నాయి. 2012 లో 32 మీటర్ల ఉన్హా-3 రాకెట్‌తో ఆ దేశం ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టింది. అది ఖండాంతర క్షిపణిని పరీక్షించడమేనని అమెరికా అభిప్రాయపడింది.
2014 జూలైలో చైనా తన సరికొత్త ఖండాంతర క్షిపణి, డాంగ్‌ఫెంగ్-41 (DF-41),ను ప్రకటించింది. 12,000 కిమీ. పరిధి గల ఈ క్షిపణికి అమెరికా కూడా అందుబాటులో ఉంది. దానికి MIRV సామర్థ్యం ఉంది అని భావిస్తున్నారు..
ప్రయాణ దశలు
ఖండాంతర క్షిపణి ప్రయాణంలో కింది దశలను గమనించవచ్చు: సాధారణంగా పేలోడు బరువుకు అనుగుణంగా ఖండాంతర క్షిపణుల పథాన్ని నిర్ణయిస్తారు (కనిష్ఠ-శక్తి పథం). పేలోడు తక్కువగా ఉన్నపుడు, పెరిజీ తక్కువ ఎత్తులో ఉంటుంది. ఆ కారణంగా ప్రయాణ కాలం తక్కువగా ఉంటుంది.
ఆధునిక ఖండాంతర క్షిపణులు
కుడి|thumb|299x299px|External and cross sectional views of a Trident II D5 nuclear missile system. It is a submarine-launched missile capable of carrying multiple nuclear warheads up to 8,000 కిమీ (5,000  mi) . Trident missiles are carried by fourteen active US Navy Ohio-class and four Royal Navy. ఆధునిక ఖండాంతర క్షిపణులు ఒకటి కంటే ఎక్కువ వార్‌హెడ్‌లను మోసుకెళ్తాయి. వీటిని మల్టిపుల్ ఇండిపెండెంట్లీ టార్గెటబుల్ రీఎంట్రీ వెహికిల్ (MIRV) అంటారు. ప్రతీ దానికీ ఒక అణు వార్‌హెడ్ అమర్చి ఉంటుంది. దీనితో ఒకే క్షిపణి అనేక లక్ష్యాలను ఛేదించ గలదు. వేగంగా తగ్గిపోతున్న వార్‌హెడ్ పరిమాణం, బరువు, క్షిపణి నియంత్రణ ఒడంబడికల వలన తగ్గిపోతున్న క్షిపణుల సంఖ్య - వీటి కారణంగా MIRVల అవసరం ఏర్పడింది. క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థలకు ఇది సరైన సమాధానంగా కూడా భావించారు. అమెరికా సేఫ్‌గార్డ్ అనే తమ మొదటి క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థను 1975, 1976 ల్లో ప్రారంభించగా, సోవియట్ యూనియన్ తన గాలోష్ వ్యవస్థను 1970 ల్లో నెలకొల్పింది. ఇజ్రాయిల్ తన క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థను 1998 లో స్థాపించింది, కానీ అది థియేటర్ బాలిస్టిక్ క్షిపణులకు వ్యతిరేకంగా మాత్రమే పనిచేస్తుంది. అలాస్కా లోని అమెరికా జాతీయ క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థ 2004 నుండి పనిచెయ్యడం మొదలైంది. thumb|300x300px|TELs మిద నుండి కూడా ఖం. క్షిపణిని ప్రయోగించవచ్చు.. ఈ రష్యను RT-2PM2 తోపోల్-ఎం లాగా! ఖండాంతర క్షిపణులను వివిధ ప్లాట్‌ఫారాల పైన మోహరించవచ్చు: చివరి మూడు రకాలు చరంగా ఉంటాయి. అందుచేత వాటిని కనుక్కోవడం శత్రువుకు కష్టం. క్షిపణి, స్టోరేజిలో ఉండగా దాని నిర్వహణ  ఎలా చెయ్యడమనేది ఒక ప్రధానమైన అంశం. అమెరికా వారి మినిట్‌మ్యాన్ క్షిపణి విషయాం చూస్తే, అది పూర్తిగా కంప్యూటరు నియంత్రణలో ఉంటుంది. కంప్యూటరు సాయంతో ఈ క్షిపణి ఒక నిర్ణీత వ్యవధిలో తనను తానే పరీక్షించుకుంటూంటుంది.
బూస్టరు పడిపోయాక, వార్‌హెడ్ బాలిస్టిక్ పథంలో ప్రయాణం కొనసాగిస్తుంది. ఈ సమయంలో దానికి తోపుడు శక్తి ఏదీ ఉండదు, శతఘ్ని గుండు లాగా దూసుకుపోతుంది. వార్‌హెడ్, శంఖాకారపు పునఃప్రవేశ వాహనంలో ఉంటుంది. ఈ దశలో రాకెట్ నుండి ఎక్జాస్టు పొగ ఉండదు కాబట్టి, వార్‌హెడ్‌ను కనుక్కోవడం కష్టం. ఆత్యంత వేగంతో దూసుకు వచ్చే వార్‌హెడ్‌ను అడ్దగించడం కూడా కష్టమే. వేల కి.మీ. దూరంలో ఉన్న లక్ష్యాలను ఈ క్షిపణులు దాదాపు అరగంటలోపే ఛేదించగలవు.
అణు వార్‌హెడ్ భూ వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించేటపుడు దాని తీవ్రమైన వేగం గాలిపై వత్తిడిని కలగజేస్తుంది. దీనివలన ఉష్ణోగ్రత విపరీతంగా పెరిగిపోతుంది. వార్‌హెడ్‌ను సరైన రక్షణ కవచంతో కప్పి ఉంచకపోతే అది ధ్వంసమయ్యే ప్రమాదం ఉంది. అందుచేత వార్‌హెడ్‌ను అల్యూమినియంతో తయారైన తేనెపట్టు లాంటి నిర్మాణంలో ఉంచుతారు. దీనిపై ఉష్ణ నిరోధకాన్ని అమర్చుతారు.
సోవియట్ యూనియన్ అభివృద్ధి చేసిన ఓ ఆయుధం - ఫ్రాక్షనల్ ఆర్బిటాల్ బొంబార్డ్‌మెంట్ సిస్టమ్ -కు పాక్షిక కక్ష్యా పథం ఉంటుంది. మిగతా ఖండాంతర క్షిపణుల్లాగా దీని లక్ష్యం ఏమిటో దీని పథాన్ని బట్టి తెలుసుకోలేరు. అయుధ నియంత్రణ చర్చల్లో భాగంగా రష్యా ఈ ఆయుధాన్ని పనిలోంచి తప్పించింది.
భూస్థిత ఖండాంతర క్షిపణులు
thumb|పీస్‌కీపర్ క్షిపణి వార్‌హెడ్‌లు భూవాతావరణ పునఃప్రవేశ పరీక్ష. ఆ ఎనిమిదీ కూడా ఒకే క్షిపణి నుండి ప్రయోగించబడ్డవే. ఇక్కడ కనిపించే ఒక్కొక్క లైను, 300 కిలో టన్నుల TNT అణుబాంబును కలిగి ఉంటుంది. ఇది హిరోషిమాపై ప్రయోగించిన బాంబుకు 19 రెట్లు శక్తివంతమైనది.|441x441px thumb|Artist's concept of SS-24 deployed on railway. ప్రస్తుతం రష్యా, అమెరికా, చైనా, ఇజ్రాయిల్, భారత్ ల వద్ద మాత్రమే భూస్థిత ఖండాంతర క్షిపణులున్నాయి.
ప్రస్తుతం అమెరికా 450 ఖండాంతర క్షిపణులను మూడు వైమానిక స్థావరాల్లో మోహరించింది. ఈ క్షిపణులన్నీ LGM-30G మినిట్‌మ్యాన్-3 రకమే.
పాత మినిట్‌మ్యాన్-2 క్షిపణులన్నిటినీ START ఒడంబడికకు లోబడి నాశనం చేసారు. వాటి లాంచి సైలోలను మూసెయ్యడంగానీ, ప్రజలకు అమ్మెయ్యడం గానీ చేసారు. START 2 కు అనుగుణంగా చాలావరకు  MIRV లను తొలగించి, ఒకే వార్‌హెడ్ గల క్షిపణులను మోహరించారు. 2005 లో MIRV-సామర్థ్యం గల శక్తివంతమైన పీస్‌కీపర్ క్షిపణులను  తొలగించారు. అయితే, START 2 ఒడంబడికను పక్కన పెట్టేసాక, 450 క్షిపణులపై ఉన్న 800 వార్‌హెడ్‌లను తొలగించకుండా ఉంచేసే ఆలోచన చేసింది.
రష్యాకు చెందిన వ్యూహాత్మక రాకెట్ బలగాల వద్ద 1,247 అణు వార్‌హెడ్‌లను ప్రయోగించగల 369 ఖండాంతర క్షిపణులున్నాయి. వీటిలో 58 సైలో ఆధారిత R-36M2 (SS-18), 70 సైలో ఆధారిత UR-100N (SS-19), 171 మొబైలు RT-2PM "తోపోల్" (SS-25), 52 సైలో ఆధారిత RT-2UTTH "తోపోల్ M" (SS-27), 18 మొబైలు RT-2UTTH "తోపోల్ M" (SS-27), 6 (2011 డిసెంబరు నాటికి 15 ) మొబైలు RS-24 "యార్స్" (SS-29) ఉన్నాయి.
చైనా DF-31 లాంటి అనేక ఖండాంతర క్షిపణులను అభివృద్ధి చేసింది. 3 దశల ద్రవ ఇంధన DF-5 కు 13,000 కిమీ పరిధి ఉంది. 1971 లో DF-5 మొదటి పరీక్ష జరుపుకుని, తరువాత పదేళ్ళకు ఆపరేషన్‌లో చేరింది. దానిలో ఉన్న ఇబ్బంది, ఇంధనం నింపడానికి 30 నుండి 60 నిముషాలు పట్టడం. The DF-31 (అనగా CSS-10) మధ్యంతర పరిధి, 3 దశల, ఘన ఇంధన ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణి. జలాంతర్గామి నుండి ప్రయోగించే JL-2 కి ఇది భూస్థిత రూపం.
ఒక్కొక్క DF-41 లేదా CSS-X-10 పది అణు వార్‌హెడ్‌లను (MIRVలు) మోసుకుపోగలదు. దీని పరిధి  12,000–14,000 కిమీ. DF-41 ను జిన్‌జియాంగ్, కింఘాయ్, గన్షు, అంతర మంగోలియా ప్రాంతాల భూగర్భంలో మోహరించారు. ఇక్కడ నిర్మించిన భూగర్భ క్షిపణి వాహక వ్యవస్థలను భూగర్భ గ్రేట్‌వాల్ ప్రాజెక్టు (Underground Great Wall Project) గా పిలుస్తారు.
ఇజ్రాయిల్ జెరికో 3 అనే రోడ్డు మొబైలు ఖండాంతర క్షిపణిని మోహరించినట్లు భావిస్తున్నారు. దీన్ని 2008 లో మోహరించారు. ఈ క్షిపణిలో ఒక  750 కెజి ల అణు వార్‌హెడ్‌ను గానీ, 3 MIRV వార్‌హెడ్‌లను గానీ ఉంచవచ్చు. దీన్ని షావిత్ అంతరిక్ష వాహక  నౌక పై ఆధారపడి నిర్మించారు. దీని పరిధి 4,800 నుండి 11,500 కిమీ వరకు ఉండవచ్చు. 2011 నవంబరులో, మెరుగుపరచిన జెరికో 3 ని ఇజ్రాయిల్ పరీక్షించినట్లు భావిస్తున్నారు.
భారత్‌కు అగ్ని రూపంలో బాలిస్టిక్ క్షిపణుల శ్రేణి ఉంది. 2012 ఏప్రిల్ 19 న అగ్ని-5 ను భారత్ విజయవంతంగా  ప్రయోగించింది. ఇది 3 దశల ఘన ఇంధన, క్షిపణి. దీని పరిధి  7,500 కిమీ పైచిలుకు. 2013 సెప్టెంబరు 15 న దీని  రెండవ  పరీక్ష జరిగింది. 2015 జనవరి 31 న వీలర్ ఐలండ్ నుండి విజయవంతంగా మూడవ పరీక్ష చేసారు. ఈ పరీక్షను టాట్రా  ట్రక్కుపై ఉంచిన క్యానిస్టరు ద్వారా చేసారు.
జలాంతర్గామి ప్రయోగిత
ప్రస్తుతం ఉన్న జలాంతర్గామి ప్రయోగిత బాలిస్టిక్ క్షిపణులన్నీ ఖండాంతర పరిధి కలిగినవే, భారత్ అభివృద్ధి చేస్తున్న తక్కువ పరిధి క్షిపణులు తప్ప. ఈ రకం క్షిపణులు కలిగి ఉన్న దేశాలు - అమెరికా, రష్యా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, చైనా, భారత్.
క్షిపణి రక్షణ
క్షిపణి నిరోధక క్షిపణి అంటే దాడికి వస్తున్న ఖండాంతర క్షిపణిని ఎదుర్కొని దాన్ని ఛేదించే క్షిపణి. ఖండాంతర  క్షిపణిని దాని పథంలో ఎదుర్కొనేందుకు మూడు అనువైన చోట్లున్నాయి: బూస్ట్ దశ, మధ్య దశ, అంత్య దశ. ప్రస్తుతం అమెరికా, రష్యా, ఫ్రాన్స్, భారత్, ఇజ్రాయిల్ లు క్షిపణి నిరోధక వ్యవస్థలను ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. వీటిలో రష్యా తయారు చేసిన A-135 బాలిస్టిక్ క్షిపణి వ్యతిరేక వ్యవస్థ, అమెరికా వారి భూస్థిత మధ్య దశ రక్షణ, భారత్‌కు చెందిన పృథ్వి ఎయిర్డి ఫెన్స్, అడ్వాన్స్‌డ్ ఎయిర్ డిఫెన్స్ వ్యవస్థలకు అణు, రసాయనిక,  జీవరసాయనిక, సాంప్రదాయిక  క్షిపణులను ఎదుర్కొనగల సామర్థ్యం ఉంది.
మూలాలు వనరులు
వర్గం:క్షిపణులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
విద్యాసాగర్ రెడ్డి
బాల్యము - విద్యాభ్యాసము
వీరిది మంగళగిరి వద్ద నిడమర్రు అనే గ్రామం. నాన్న నాగిరెడ్డి ఊరికి మున్సబుగా పనిచేస్తుండే వారు. ఇతడు 1952 మార్చి 1 న పుట్టాడు. వీరికి విజయవాడలో గవర్నర్ పేటలో ఆస్తులు వుండేవి అప్పట్లో, మద్రాసులో చదువులు బావుంటాయన్న వుద్దేశంతో అమ్మ, అమ్మమ్మా, ఇతడూ, అన్నయ్యా, చెల్లెళ్ళూ, తమ్ముళ్ళనీ తీసుకుని మద్రాసులో కాపురం పెట్టారు. మద్రాసులో తేనాంపేటలో వుంటూ ఇతడు కేసరి హైస్కూల్లో చదువుకుంటూ వుండేవాడు. పాఠశాలలో ఉండగా బయట కార్యక్రమాలలో చాలా చురుకుగా పాల్గొంటూ వుండేవాడు. అప్పట్లో తెలుగు వాళ్ళకీ, తమిళ పిల్లలకీ పెద్దగా పడేది కాదు. పైగా ఆంధ్రా నుంచీ వచ్చే తెలుగు వాళ్ళని లోకల్స్ బాగా ఏడిపించడానికి ప్రయత్నించేవాళ్ళు. అలాంటి వాటిని వ్యతిరేకిసూ అక్కడికి వచ్చిన తెలుగు పిల్లలకి భరోసాగా వుండేవాళ్ళు. అల్లు అరవింద్ అప్పట్లో వీరికి సీనియర్. ఇంకా చాలా మంది సినిమా వాళ్ళ పిల్లలు వీరి స్కూల్లోనే చదువుకుంటూ వుండేవాళ్ళు.
సినీరంగ ప్రవేశము
1969 మే నెలలో ఎస్సెల్సీ పాసయ్యాడు. ఐతే తరువాత చదువుల మీద అంత ఆసక్తి చూపించలేదు. అలా ఖాళీగా తిరుగుతున్న ఇతడిని ఎక్కడైనా సెటిల్ చెయ్యాలని వీరి కుటుంబానికి సన్నిహితుడైన ఒక పెద్ద మనిషి' ని అమ్మ ఓ రోజు అడిగిందట. ''బాబూ..నువ్వేదో సినిమాల్లో ఎడిటింగ్ డిపార్ట్మెంట్ లో పనిచేస్తున్నావట గదా. మా సాగర్ ఖాళీ గా వున్నాడు. వాడికి నీతోబాటు ఎక్కడైనా చిన్న అవకాశం ఇప్పించరాదూ'' అని. దానికతను '' అమ్మా, ఎడిటింగ్ డిపార్ట్మెంట్ లో చేరాలంటే చాలా మంచి గుణాలు ఉండాలి. సహనం, ఓర్చు, అందరితో కలిసిపోయే మనస్తత్వం ఉండాలి. మీవాడిలా దూకుడు స్వభావం వున్నవాళ్ళు అక్కడ ఇమడలేరు ''. అని ఇతడి గురించి ఒక ఉచిత సర్టిఫికెట్ ఇచ్చి వెళ్ళాడట.
మొదటి సినిమా
ఆ రోజు రాత్రి ఇతడు ఇంటికి తిరిగివచ్చాక అమ్మని చూస్తే ఎందుకో చాలా దిగులుగా వున్నట్లనిపించి అడిగాడు  అమ్మా ఏం జరిగింది..ఎందుకలా డల్ గా వున్నావు  అని. ''ఇంతకాలం నీగురించి తెలీని విషయాలు చాలా తెలుసుకున్నానురా.. అంటూ జరిగిన విషయం చెప్పి  నీకు అవకాశం రాలేదన్న బాధకంటే నిన్ను అతను నానా మాటలు అన్నందుకు చాలా బాధ వేసింది '' అంది. ఆ మాటలు ఇతడిలో పట్టుదల పెంచాయి. ఇతడిని ఎందుకూ పనికిరానన్న పెద్ద మనిషి పనిచేసే సినీ ఎడిటింగ్ డిపార్ట్మెంట్ లోనే చేరిమంచి పేరు తెచ్చుకుని ఆ పెద్ద మనిషికి గుణపాఠం నేర్చాలి అనుకున్నాడు. ఇతడికున్న పరిచయాలతో అప్పట్లో ప్రముఖ నిర్మాణ సంస్థ మధు పిక్చర్స్ మల్లికార్జునరావు తమ్ముడు శ్రీహరి గారి వద్ద ఇంటిగౌరవం అనే సినిమాకి ఎడిటింగ్ డిపార్ట్మెంట్ లో సహాయకుడిగా చేరాడు.సరిగ్గా చెప్పాలంటే చలన చిత్ర రంగంలో ఇతడి మొట్టమొదటి సినిమా ఇంటిగౌరవం ఔతుంది. పట్టుదలతో చేరాడు కాబట్టి రోజుకి దాదాపు 18 గంటలు కష్టపడి పనిచేసేవాడు. అక్కడే ఎడిటింగ్ రూమ్ ఇన్-ఛార్జ్గా కూడా ఇతడినే ఉండమనడంతో కేవలం శ్రీహరి సినిమాలే కాకుండా అక్కడ ఎడిటింగ్ జరిగే అన్ని సినిమాలకీ సహాయకుడిగా వుంటూ అన్ని మెలకువలూ నేర్చుకుంటున్నాడు అనుకుంటున్న సమయంలో ఒక ఆటంకం ఎదురైంది. ఒకప్పుడు ఇతడిని ఎందుకూ పనికిరానన్న పెద్ద మనిషే మళ్ళీ ఇతడి గురువు గారి వద్దకు వచ్చాడు. ఇతడికీ, ఇతడి గురువు గారికీ మధ్య రెండు మెట్లు ఉన్నాయి. మధ్యలో ఇతడు వచ్చి చేరి మంచి పేరు తెచ్చుకుంటున్న సాగర్ ని ఎలా అణగదొక్కాలా అని ప్రయత్నాలు మొదలు పెట్టాడు. సాగర్ లో రోషం పెరిగింది. స్కూలు సమయంలోనే ఎన్నో పోలిటిక్స్ లో తిరిగిన వాడిని, చివరికి వీడి పోలిటిక్స్ కి బలికావడమా..అనిపించి ఆ పనికి ఉద్వాసన చెప్పేశాడు. ఆ విధంగా ఇతడి మొదటి చలన చిత్ర రంగప్రవేశం 18 నెలల తర్వాత తాత్కాలికంగా ఆగిపోయింది..!
మళ్ళీ రోడుమీద పడ్డాడు. ఇంటి వద్ద నుంచీ డబ్బులు వస్తాయి, అమ్మా వాళ్ళంతా మద్రాసులోనే ఉన్నారు కాబట్టి దేనికీ ఇబ్బంది అంటు ఏమీ లేదు. అలా వుండగా..అప్పటి ప్రముఖ నిర్మాత అట్లూరి పుండరీకాక్షయ్య గారి అబ్బాయి ఇతడికి మిత్రుడు. ఒకసారి కనబడి సాగర్.ఏం చేస్తున్నావు? అని అడిగాడు. విషయం చెప్పాడు. ''ఖాళీ గా ఎందుకూ నాన్నగారు ఒక సినిమా ప్లాన్ చేస్తున్నారు. అందులో దర్శాకత్వ శాఖలో చేరు '' అని సలహా ఇచ్చి ఇతడిని డైరెక్టర్ వద్దకి తీసుకెళ్ళాడు. సినిమా పేరు ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్. దర్శకుడు బి.వి.ప్రసాద్. అప్పటికే సాగర్ వాళ్ళ అన్నయ్య బి.హెచ్. రెడ్డి బి.వి.ప్రసాద్ వద్ద అమ్మకోసం అనే సినిమాకి సహాయకుడిగా పనిచేసి ఉన్నాడు కాబట్టి సాగర్ కి ఆయన వద్ద సహాయకుడిగా పనిచేసే అవకాశం తేలికగానే దొరికింది. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే దర్శకత్వ శాఖలో సాగర్ మొదటి సినిమా ఈ మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్.
ఆ విధంగా దర్శకత్వ శాఖలో ఇతడి ప్రస్థానం మొదలైంది. వీరి గురువుగారు బి.వి.ప్రసాద్ గారి వద్దనే నీడలేని ఆడది మొదలుకొని చాలా సినిమాలకి సహాయకుడిగా చేసూ సహాయ దర్శకుడు స్థాయికి చేరుకున్నాడు. వారి వద్ద ఇతడు సహాయ దర్శకుడుగా చేసిన చివరి సినిమా నాయుడుగారి అబ్బాయి అలానే ఎ. కోదండరామిరెడ్డి వద్ద కిరాయి కోటిగాడు ఇతడు సహాయ దర్శకుడుగా చేసిన చివరి సినిమా. ఈ విధంగా 12–13 ఏళ్ళు గడిచాయి. ఇన్ని సంవత్సరాల్లో చాలా సార్లు చాలామంది మిత్రులు ఇతడితో సినిమాలు తీయాలని ఇతడి వద్దకి వచ్చారు కానీ సాగరే వాళ్ళని ఇంకా నాకు సొంతంగా డైరెక్షన్ చేసే మెచ్యూరిటీ రాలేదు. సేఫ్ గా వుండడానికి వేరే పెద్ద డైరెక్టర్ తో తీయండి " అని రికమెండ్ చేసే వేరే వాళ్ళతో డైరెక్ట్ చేయించి మొత్తం ప్రోజెక్ట్ లో సహాయం చేస్తుండేవాడు.
1980 మొదట్లో కృష్ణగారితో ఎక్కువ సినిమాలకి చేస్తున్నప్పుడే నేనూ డైరెక్షన్ చెయ్యగలనన్న నమ్మకం కలిగాక నటశేఖర సవాల్ అనే కథ సిద్దం చేసుకుని కృష్ణగారిని కలవడం జరిగింది. కిరాయి కోటిగాడు హిట్ తర్వాత ఆయన చాలా బిజీ అవడంతో కొంతకాలం ఆగమని చెప్పారు. ఇంతలో విజయనిర్మల గారి వద్ద సహాయకుడిగా వుండే విఠల్ వచ్చి సాగర్ .నువ్వు కృష్ణగారితో సినిమాకి ప్రయత్నిస్తున్నావని తెలిసింది. ఆయన ఇంకా డేట్స్ ఇవ్వలేదు కాబట్టి ఈ లోగా నరేష్ హీరోగా నాకో సినిమా చేసిపెట్టు అని అడిగాడు. ఆ విధంగా మొదలైంది ఇతడి దర్శకత్వంలో మొదటిసినిమా రాకాసిలోయ. విజయ నరేష్, విజయశాంతి, రాజేష్, ముచ్చర్ల అరుణ, రంగనాథ్, దీప. మొదటిది ఎలాంటి సినిమా తీయాలి అనుకున్నప్పుడు కమ్మర్షియల్ గా సేఫ్ కావాలంటే యూక్షన్ సినిమానే బెటర్ అనే నిర్ణయానికి వచ్చారు. ఐతే యూక్షన్ తో బాటు, సాహసం కూడా తోడైతే బావుటుందని రాకాసి లోయ సినిమా ఎన్నుకోవడం జరిగింది.
ఈ రాకాసి లోయ కథ వెనుక ఒక చిన్న తమాషా ఉంది. వీరు స్కూలు రోజుల్లో చదువుకునేప్పుడు చందమామలో చదివిన సీరియల్ పేరు రాకాసిలోయ.సినిమా, దర్శకత్వం ఇలాంటివే మీ తెలీని రోజుల్లోనే స్కూలు పిల్లలం అంతా కల్సి అరే ఎప్పటికైనా మనం పెద్ద వాళ్ళమయ్యాక ఈ సీరియల్ ని సినిమాగా తియ్యాలి రా. అనుకునే వాళ్ళు. ఐతే చిన్నవయసులో వీరికో అనుమానం వచ్చింది.మరి రాకాసిలోయ సినిమా తియ్యాలంటే చందమామ బొమ్మల్లో వున్న దృఢకాయులైన రాక్షసులు కావాలి కదా, మరి వాళ్ళని వెదికి తెచ్చినా వాళ్ళని ఎలా మచ్చిక చేసుకుని యూక్షన్ చేయించాలో అని అనుమానం వస్తే మాలో ఒకడు. ఒరేయ్ .మనం విజయా గార్డెన్ మొత్తం అద్దెకి తీసుకుని పైన మొత్తం రూఫ్ వేయించేద్దాం. ఈ రాకాసిలోయ రాక్షసుల్ని అందులో పెట్టి పైనుంచీ హెలికాప్టర్స్ తో ఆహారం వేయిద్దాం. కెమేరాలు కూడా పైనుంచీ లోనికి పంపించి చిత్రీకరణ చెయ్యాలి. అన్నాడు. అలా వుండేవి చిన్నతనంలో వీరి ఆలోచనలు.
ఐతే ఈ రాకాసిలోయకీ చిన్నప్పటి చందమామ రాకాసిలోయ కథకీ సంబధం లేదు. సినిమా విజయవతంగా పూర్తె 1983 లో విడుదలై వాణిజ్యపరంగా విజయాన్ని నమోదు చేసుకుంది. అదీ దర్శకుడిగా ఇతడి మొదటిసినిమా అనుభవం. తరువాత వెంటనే సుమన్ తల్వార్, భాను చందర్ కాంబినేషన్ తో 'డాకు ' అనే సినిమా తీశాడు. ఒక ఆంగ్లసినిమా స్ఫూర్తిగా తీసిన ఆ సినిమా కూడా విజయవంతమైనది. అప్పుడు ఒక పొరబాటు చేశాడు. ఇతడే నిర్మాతగా కూడా మారి నరేష్ మనోచిత్రల కాంబినేషన్ తో 1986 లో మా వారి గోల అనే కామెడీ సినిమా తీశాడు. ఘోరంగా విఫలమైన ఆ సినిమా ఇతడికి పెద్ద సెట్ బాక్ నిర్మాతని కూడా ఇతడే అవడం వల్ల తరువాత చాలా ఇబ్బందుల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. సినిమా ఫెయిలైతే నిర్మాత బాధలు ఎలా వుంటాయో అప్పుడు తెలిసింది. సినిమా ఫెయిలైతే దర్శకుడు కష్టపడి ఎలాగైనా మరో ఛాన్స్ తెచ్చుకోవచ్చు కానీ, నిర్మాత దెబ్బతింటే కోలుకోవడం చాలా కష్టం అని స్వయంగా తెలుసుకున్నాక ఇంక నేను సినిమాలు ఎలానూ తియ్యలేను, కాకుంటే డైరెక్షన్ చేసి మరొకర్ని ఇరుకున పెట్టడం మంచిది కాదని ఒక నిర్ణయానికి వచ్చి అస్త సన్యాసం చేశాను.!
అలా మూడేళ్ళు గడిచాక జయసింహా రెడ్డి అని చాలా మంచి మిత్రుడూ, ఇతడి శ్రేయోభిలాషీ, ఒకసారి కల్సి సాగర్.నువ్వు యాక్షన్ సినిమాలు తీసి సక్సెస్ అయ్యావు, అనవసరంగా కామెడీ తీసి చేతులు కాల్చుకున్నావు. మళ్ళీ యాక్షన్ ఎందుకు టై చెయ్యకూడదూ.." అని ఇతడిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నూరిపోశాడు. ఆ ప్రోద్భలంతో 1989 ప్రాంతాల్లో భానుచందర్ తో స్టూవర్టుపురం దొంగలు అనే సినిమా తీశాడు. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే ఇతడి సెకండ్ ఇన్నింగ్స్ లో మొదటి సినిమా ఈ సూవర్ట్ పురం దొంగలు .ఈ చిత్రం 1990 జనవరి 9న రిలీజైంది. అంతకు వారం ముందే చిరంజీవి స్టూవర్టుపురం పోలీసుస్టేషన్ విడుదలైంది. ఆ సమయంలో అటూ ఇటూగా అదే టైటిల్ తో వున్న వీరి చిన్న సినిమా రిలీజ్ చెయ్యడం సాహసమే కానీ అనూహ్యంగా వీరి సినిమా ఘన విజయం సాధించింది, అప్పట్లో ఒక పేపర్ వాళ్ళు 4. దొంగల్ని చూసి పారిపోయిన పోలీసులు అని రాసింది కూడా. ఈ విధంగా 1990 లో సెకండ్ ఇన్నింగ్స్ లో లభించిన సూవర్ట్పురం దొంగలు విజయం తరువాత వెనక్కి తిరిగి చూసుకునే అవసరం రాలేదు. తరువాత ఇతడు తీసిన సినిమాలన్నీ అసభ్యతకి తావు లేకుండా కుటుంబ కథా చిత్రాలుగా పేరు తెచ్చుకోవడం౦ ఇతడికెంతో తృప్తినిచ్చింది. అలానే ఇతని వద్ద శిష్యరికం చేసి ఈ తరంలో ఘన విజయాలు సాధిస్తున్న యువ దర్శకుల్ని గమనించినప్పుడు కూడా ఇతడికి ఎంతో ఆనందంగా వుంటుంది
మరణం
సాగర్‌ అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ 2023 ఫిబ్రవరి 2న చెన్నైలోని తన నివాసంలో మరణించాడు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:1952 జననాలు వర్గం:2023 మరణాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నిర్మాతలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సినిమా దర్శకులు
బయోలాజికల్ ఇ
'''బయోలాజికల్‌ ఇ. లిమిటెడ్‌''' (ఆంగ్లం: Biological E. Limited, ) (బయోఇ అని కూడా పిలుస్తారు) తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదులో ఉన్న భారతీయ బయోటెక్నాలజీ మరియు బయోఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీ. ఇది వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తి రంగంలో తక్కువ-ధరలతో ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
కరోనా టీకాల తయారీ కోసం అమెరికాకు చెందిన అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి సంస్థ(డీఎఫ్‌సీ) నుంచి 50 మిలియన్‌ డాలర్ల సహాయంతో కార్బెవాక్స్‌ టీకాను తయారుచేసారు. వీటికి 5 నుంచి 12 ఏళ్ల పిల్లలకు అత్యవసర వినియోగానికి జాతీయ ఔషధ నియంత్రణ సంస్థ(డీజీసీఐ) అనుమతి లభించింది. జీనోమ్ వ్యాలీ లో కూడా తన కార్యకలాపాలును ప్రారంభించింది.
చరిత్ర
ఈ సంస్థను 1953లో డాక్టర్ డి.వి.కె. రాజు, జి.ఎ.ఎన్. రాజు కలిసి బయోలాజికల్ ప్రొడక్ట్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్‌ ప్రారంభించారు. భారతదేశంలో బయోలాజికల్ ఉత్పత్తులను తయారు చేసిన మొదటి ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలలో ఇది ఒకటి. ఇది భారతదేశంలో హెపారిన్ ఉత్పత్తిని ముందుగా చేసింది.
1960వ, 70వ దశకాలలో బయోలాజికల్ ఇ దగ్గు, డైజెస్టివ్ ఎంజైమ్‌లలో సూత్రీకరణల(formulations)ను అభివృద్ధి చేసింది. యాంటీ-టెటానస్ సీరమ్‌ను తయారు చేయడం ప్రారంభించింది. క్షయ వ్యాధి(Tuberculosis)కి మందులు, అలాగే టిటి, డిటిపి వ్యాక్సిన్‌లను కూడా మొదలుపెట్టింది.
బయోలాజికల్ ఇ తక్కువ-ధర వ్యాక్సిన్‌ల తయారీలో ప్రఖ్యాతిగాంచింది. ఈ కంపెనీ 2008లో దాని ప్రధాన వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తి అయిన పెంటావాలెంట్ (DTP Hib HepB) తయారీని ప్రారంభించింది. అంతర్జాతీయ అభివృద్ధి, సహాయ సంస్థలయిన డబ్ల్యూ.హెచ్.ఒ, యునిసెఫ్, బి.ఎమ్.జి.ఎఫ్ వంటి వాటికి బయోలాజికల్ ఇ వ్యాక్సిన్‌ల ప్రధాన సరఫరాదారు.
కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ అభివృద్ధి
కరోనా వైరస్ (COVID-19) మహమ్మారి సమయంలో వ్యాక్సిన్‌ను అభివృద్ధి చేయడానికి బేలర్ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడిసిన్, టెక్సాస్ చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్, డైనవాక్స్ టెక్నాలజీస్‌ లతో బయోలాజికల్ ఇ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. కార్బెవాక్స్ (Corbevax)/బయో ఇ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ 2021లో నెలకు 75 నుండి 80 మిలియన్ డోస్‌లను తయారు చేసింది. క్వాడ్(Quadrilateral Security Dialogue) చొరవతో 2022 చివరి నాటికి ఒక బిలియన్ డోస్‌లకు ఉత్పత్తి చేరుకుంటుందని అంచనా వేసారు. 2020 ఆగస్టులో ఈ కంపెనీ తన హైదరాబాదు ఫెసిలిటీ యూనిట్లో రెండో వ్యాక్సిన్ తయారు చేయడానికి జాన్సన్ & జాన్సన్‌తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. 2021 ఫిబ్రవరిలో ఏటా 600 మిలియన్ డోస్‌ల సింగిల్-డోస్ జాన్సెన్ వ్యాక్సిన్‌(Janssen COVID-19 vaccine)ను ఉత్పత్తి చేస్తామని ప్రకటించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ బయోటెక్నాలజీ కంపెనీలు వర్గం:హైదరాబాదులోని తయారీ కంపెనీలు వర్గం:1953లో స్థాపించబడిన ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు వర్గం:1953లో స్థాపించబడిన భారతీయ కంపెనీలు వర్గం:బయోఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీలు వర్గం:COVID-19 వ్యాక్సిన్ ఉత్పత్తిదారులు
నస్పూర్ మండలం
నస్పూర్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మంచిర్యాల జిల్లాకు చెందిన మండలం. మండలం కోడ్:04354. నస్పూర్ మండలం, పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గంలోని, మంచిర్యాల శాసనసభ నియోజకవర్గం కింద నిర్వహించబడుతుంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా ఈ మండలాన్ని ఏర్పరచారు. దానికి ముందు ఈ మండలం ఆదిలాబాదు లో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం మంచిర్యాల రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  5  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. నిర్జన గ్రామాలు లేవు
కొత్త మండల కేంద్రంగా గుర్తింపు
గతంలో నస్పూర్ గ్రామం ఆదిలాబాదు జిల్లా, మంచిర్యాల రెవిన్యూ డివిజను పరిధిలోని,మంచిర్యాల మండలంలో ఉంది. 2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవిన్యూ డివిజన్లు, మండలాల ఏర్పాటులో భాగంగా నస్పూర్ మండలాన్ని కొత్తగా ఏర్పడిన మంచిర్యాల జిల్లా, తిరిగి అదే మంచిర్యాల రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలోని, మంచిర్యాల మండలంనుండి 5 గ్రామాలను విడగొట్టి, నస్పూర్ గ్రామాన్ని కొత్త మండల కేంద్రంగా ప్రకటించి, ది.11.10.2016 నుండి అమలులోకి తెస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
గణాంకాలు
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఏర్పడిన ఈ మండల వైశాల్యం 53 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 76,641. జనాభాలో పురుషులు 39,788 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 36,853. మండలంలో 18,592 గృహాలున్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:2016 లో ఏర్పాటైన తెలంగాణ మండలాలు
టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్
టాటా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (टाटा सामाजिक विज्ञान संस्थान; TISS) ఒక సామాజిక శాస్త్రాల అధ్యయనా సంస్థ, దీని ప్రధాన కేంద్రం దేవనార్ ముంబై యందు ఉంది. దీని కేంపస్ లు హైదరాబాదు, గౌహతి, మహారాష్ట్రలోని ఉస్మానాబాదు జిల్లా తుల్జాపూర్లో ఉన్నాయి.
చరిత్ర
ట.ఇ.స.స. 1936 లో దొరాబ్జీ టాటా చే ఒక సామాజిక కార్యాల గ్రాజుయేట్ స్కూల్ గా స్థాపింపబడింది. 1944 లో ప్రస్తుత పేరు పెట్టారు. 1964 లో యూనివర్సిటి గ్రాంట్స్ కమీషన్ చే ఇది ఒక డీమ్‌డ్ విశ్వవిద్యాలయంగా గుర్తింపబడింది. .
ఇవి కూడా చూడండి
1098 చైల్డ్ హెల్ప్ లైన్
బయటి లింకులు
వర్గం:1936 స్థాపితాలు వర్గం:టాటా సంస్థలు వర్గం:భారతీయ పరిశోధనా సంస్థలు వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
గాజువాక
గాజువాక భారతదేశం, విశాఖపట్నం నగరంలోని ప్రధాన నివాస ప్రాంతం.మహా విశాఖ నగరపాలక సంస్థ జోన్ 6 ప్రదానా కార్యాలయం ఇక్కడ ఉంది. విశాఖపట్నం పొరుగు ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అతిపెద్ద షాపింగ్ జిల్లాగా పరిగణించబడుతుంది. నివాస ప్రాంతంగా భావించినప్పటికీ, ఇది ఇప్పుడు నగరంలోని ప్రధాన షాపింగ్ జిల్లాలలో ఒకటి.ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో అత్యధిక తలసరి ఆదాయం విశాఖపట్నంలోని గాజువాక ప్రాంతంలో ఉంది.
విశాఖపట్నం జిల్లాలోని 46 మండలాల్లో గాజువాక మండలం (నియోజకవర్గం) ఒకటి.ఇది విశాఖపట్నం రెవెన్యూ డివిజును పరిపాలన పరిధిలో ఉంది.రెవెన్యూ డివిజును పరిపాలన ప్రధాన కార్యాలయం గాజువాకలోని చినగంట్యాడ వద్ద ఉంది. దీనికి సరిహద్దులుగా పెదగంట్యాడ, ములగాడ, గోపాలపట్నం మండలాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.2005 నవంబరు 21న గాజువాక మునిసిపాలిటీ, మహా విశాఖ నగరపాలక సంస్థలో విలీనం చేసారు.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
హిందూస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్, విశాఖపట్నం స్టీల్ ప్లాంట్, గంగవరం పోర్ట్ వంటి విశాఖపట్నంలో స్థాపించబడిన చాలా భారీ పరిశ్రమలు గాజువాకకు సమీపంలో ఉన్నందున, దాని వృద్ధి విశాఖపట్నం నగరం మీద ప్రతిబింబిస్తుంది.