cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
బల్కంపేట ఎల్లమ్మ దేవాలయం
ప్రత్యేకత
అమ్మవారి స్వయంభూమూర్తి శిరసుభాగం వెనుక నుంచీ నిత్యం జలధార ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. ఆ పవిత్ర జలాన్నే భక్తజనం మహాతీర్థంగా స్వీకరిస్తారు. ఆ నీటితో ఇళ్లను శుద్ధిచేసుకుంటే భూతప్రేతపిశాచాది దుష్టశక్తులు పారిపోతాయని ఓ నమ్మకం. స్నానమాడే నీటిలో కాస్తంత తీర్థం కలుపుకుంటే గజ్జి, తామర మొదలైన చర్మరుగ్మతలు తొలగిపోతాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
ఉత్సవాలు
ఏటా ఆషాఢ మాసం మొదటి మంగళవారం ఎల్లమ్మతల్లి కల్యాణోత్సవాన్ని అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. మూడురోజుల పాటూ జరిగే ఉత్సవాల్ని చూడ్డానికి ముల్లోకాల నుంచీ దేవతలు దిగొస్తారని ప్రతీతి. దాదాపు ఐదు లక్షలమంది జనం హాజరవుతారు. అంతేకాకుండా ప్రతి ఆది, మంగళ, గురువారాలు అమ్మకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన రోజులు కనుక ఆ మూడు రోజుల్లో వేలసంఖ్యలో భక్తుల వచ్చి అమ్మవారిని దర్శించుకుంటారు.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వర్గం:తెలంగాణ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు
ఖాంధార్ (సినిమా)
ఖాంధార్ 1984, జూన్ 8న మృణాళ్ సేన్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన హిందీ చలనచిత్రం. ప్రేమేంద్ర మిత్ర రచించిన టెలినేపోటా అబిష్కర్ (డిస్కవరింగ్ టెలినేపోటా) అనే బెంగాళీ కథ అధారంగా రూపొందిన ఈ చిత్రంలో షబానా అజ్మీ, నసీరుద్దీన్ షా, పంకజ్ కపూర్ తదితరులు నటించారు. ఈ చిత్రం 1984 కేన్స్ ఫిలిం ఫెస్టివల్ లో ప్రదర్శించబడింది.
పార్వతీపురం రెవెన్యూ డివిజను
పార్వతీపురం రెవెన్యూ డివిజను, విజయనగరం జిల్లాకు చెందిన ఆదాయ పరిపాలనా విభాగం. ఈ పరిపాలన విభాగం కింద 15 మండలాలు ఉన్నాయి. విజయనగరంలో ఈ విభాగం ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.ఈ రెవెన్యూ డివిజను పరిధిలో 923 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
పరిపాలన
పార్వతీపురం రెవెన్యూ డివిజను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని విజయనగరం జిల్లాలో ఉన్న ఒక పరిపాలనా విభాగం.జిల్లాలోని 2 రెవెన్యూ డివిజన్లలో ఇది ఒకటి. దీని పరిపాలన పరిధిలో 15 మండలాలు ఉన్నాయి. విజయనగరం పట్ణణం డివిజను కేంద్రంగా ఉంది.రెవెన్యూ విభాగానికి రెవిన్యూ డివిజినల్ అధికారి అధిపతిగా వ్యవహరిస్తాడు.ఇతను ఐ.ఎ.ఎస్. లేక డిప్యూటీ కలెక్టర్ హోదాలో సబ్ కలెక్టర్ ర్యాంక్ కలిగి ఉంటాడు.ఇతనికి పరిపాలనలో, తహసిల్దారు హోదా కలిగిన ఒక పరిపాలనాధికారి సహకరిస్తాడు. ప్రస్తుత రెవెన్యూ డివిజనల్ అధికారి జె.వెంకటరావు పనిచేస్తున్నాడు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా రెవెన్యూ డివిజన్లు
బీనా - కట్నీ ప్యాసింజర్
బీనా - కట్నీ ప్యాసింజర్  లేదా  పాంచ్ సౌ పాంచ్  భారతీయ రైల్వేలు యొక్క ప్రయాణీకుల రైలు. ఇది మద్య భారత దేశము లోని మధ్య ప్రదేశ్ రాష్త్రములోని బీనా జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను, కట్నీ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను మధ్య నడుస్తుంది.
మార్గం, హల్ట్స్
రైలు సాగూర్ ద్వారా వెళుతుంది. రైలు యొక్క ముఖ్యమైన విరామములు:
కోచ్ మిశ్రమం
ఈ రైలు 10 బోగీలను కలిగి ఉంటుంది:
సగటు వేగం, ఫ్రీక్వెన్సీ
రైలు 35 కి.మీ/గం. సగటు వేగంతో వేగంతో నడుస్తుంది. రైలు రోజువారీగా నడుస్తుంది.
లోకో లింకు
ఈ రైలు ఈటి డబ్ల్యుఎఎం-4 ఎలక్ట్రికల్ ఇంజన్‌తో నడపబడుతోంది.
నిర్వహణ నిర్వహణ, భాగస్వామ్యం
ఈ రైలు బీనా కోచింగ్ డిపో చేత నిర్వహించబడుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:పశ్చిమ మధ్య రైల్వే ప్యాసింజర్‌ రైళ్లు
భారతి ఎయిర్టెల్
భారతి ఎయిర్టెల్ లిమిటెడ్ లేదా ఎయిర్టెల్ అనేది భారత టెలికాం లోని ఒక ప్రధాన ప్రైవేట్ నెట్వర్క్. వీరి సేవలు 18 దేశాలలో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ నెట్వర్క్ భారతదేశం తో పాటుగా ఆసియా లోని బంగ్లాదేశ్ శ్రీలంక, ఆఫ్రికా ఖండం లోని కెన్యా, చాద్ , కాంగో బి, మడగాస్కర్ ,నైజర్ , మలావి, ఉగాండా, నైజీరియా, రువాండా జాంబియా టాంజానియా గబాన్ సిచెల్లెస్ మొదలగు దేశాలలోనూ లోనూ సేవలు అందిస్తోంది. ఇవి కాకుండా యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, హాంగ్‌కాంగ్, ఫ్రాన్స్, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు జపాన్ సింగపూర్ లలో వీరి ఉనికి ఉంది. కుడి|thumb| నవంబర్ 2010 వరకు ఎయిర్టెల్ ఉపయోగించిన లోగో కుడి|thumb|400x400px| 19 దేశాలలో భారతి ఎయిర్టెల్ యొక్క కవరేజ్ మ్యాప్
సంధి (అయోమయ నివృత్తి)
సంధి : తెలుగులో సంధి (వ్యాకరణం)
జలసంధి : జలసంధి
శల్య పర్వము ప్రథమాశ్వాసము : సయోధ్య కుదర్చడము.
తిరుమల ప్రసాదం : సంధి నివేదనలు.
బెణుకు : ఆకస్మికంగా కాలుజారుట వలన స్నాయువు లేదా సంధి కండరాలు బాగా లాగబడడం లేదా మలపడడం గాని జరిగి వాచిపోయి తీవ్రమైన నెప్పి కలగడం.
నానాజాతి సమితి : వెర్సైల్స్ సంధి
సొమాలియా
సోమాలియా;  (ఆంగ్లం: Somalia) (సోమాలియా భాష : సూమాలియా) ; (అరబ్బీ الصومال ; అస్-సూమాల్), ఆధికారిక నామం "రిపబ్లిక్ ఆఫ్ సోమాలియా" (అల్ జమ్‌హూరియా అస్-సూమాల్ - جمهورية الصومال ). ఇది ఆఫ్రికా ఖండంలో ఈశాన్య దిశలో(హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికా) ఉంది. దీనికి వాయవ్యసరిహద్దులో జిబౌటి, నైరుతిసరిహద్దులో కెన్యా, ఉత్తరసరిహద్దులో "అడెను అఖాతము", యెమన్, తూర్పుసరిహద్దులో గుయార్డఫీ కాలువ - సొమాలీ సముద్రం, పశ్చిమసరిహద్దులో ఇథియోపియాలు ఉన్నాయి. ఆఫ్రికా ప్రధానభూభాగంలో సొమాలి పొడవైన సముద్రతీరం కలిగి ఉంది. ఈ దేశంలో దీర్ఘకాలిక అంతర్యుద్ధం వలన అభివృద్ధి క్షీణించినది. తద్వారా ఈ దేశపు కరెన్సీ విలువ తీవ్రంగా పతనమైంది. ఒక్క కప్పు కొనడానికి ఒక కేజీ కరెన్సీ కట్టలు పోసుకొని పోవాల్సివస్తుంది.ఈ దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతము స్వాతంత్రం ప్రకటించుకొని సోమాలిల్యాండ్ అనే దేశంగా ఏర్పడింది. కానీ ఈ దేశాన్ని ఐక్యరాజ్యసమితి, అంతర్జాతీయ సమాజం ఇంకా గుర్తించలేదు. ఈ దేశం కి హిందూ మహాసముద్రం తో తీరరేఖ ఉండడంతో ఈ దేశ ప్రజలు ఉపాధి లేక అటుగా వెళ్ళే పడవలపై దొంగతనాలు చేసే వాళ్ళు దాంతో ఈ దేశం పై దొంగల దేశం అనే ముద్ర పడింది. ప్రస్తుతం అగ్ర దేశాల సహాయంతో కొంతమేరకు అంతర్యుద్ధాన్ని నిలువరించగలుగుతుంది. సొమాలీలో అధికంగా పీఠభూములు, మైదానాలు, పర్వతప్రాంతాలు ఉన్నాయి. సంవత్సరం అంతా వేడి వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. క్రమానుగత పవనాలు, క్రమానురహిత వర్షాలు ఉంటాయి.. ఈ దేశపు ఇటాలియన్ సోమాలీలాండ్ ఇటలీ నుండి జూలై 1 1960 లోను, అదే సంవత్సరం, బ్రిటిష్ సొమాలీలాండ్ తో కలుపబడి, జూన్ 26 1960 న స్వాతంత్ర్యం పొందినది.
సోమాలియా జనాభా సుమారు 14.3 మిలియన్లు అంచనా వేయబడింది. సాంస్కృతికంగా ఇది ఆఫ్రికాలో అత్యంత ఏకజాతీయ దేశంగా వర్ణించబడింది. ప్రజలలో 85% సోమాలీ ప్రజలు ఉన్నారు. వీరు చారిత్రాత్మకంగా దేశంలోని ఉత్తర భాగంలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. అల్పసంఖ్యాక వర్గాలు అధికంగా దక్షిణ ప్రాంతాలలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. సోమాలీ, అరబిక్ అధికారిక భాషలుగా ఉన్నాయి. దేశంలో ముస్లింలు అధికంగా ఉన్నారు. వీరిలో సున్ని ముస్లిములు అధికంగా ఉంటారు.
ప్రాచీన కాలంలో సోమాలియా ఒక ముఖ్యమైన వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. ఇది పూర్వపు పురాతన పుంటు ప్రజల అత్యంత ప్రభావవంతమైన ప్రదేశాలలో ఒకటి. మధ్యయుగ కాలంలో శక్తివంతమైన సోమాలి సామ్రాజ్యాలు అనేకం ప్రాంతీయ వాణిజ్యాన్ని ఆధారం చేసుకున్నాయి; అజురను సామ్రాజ్యం, అడాలు సుల్తానేటు, వార్సాంగి సుల్తానేటు, సుల్తానేటు ఆఫ్ ది గెలీడిలతో సహా. సోమాలియాకు ఈ పేరు ఇటాలీ అన్వేషకుడు లుయిగి రోబెచీ బ్ర్రిచెట్టీ (1855-1926) చేత పెట్టబడింది.
1969 లో సుప్రీం రివల్యూషనరీ కౌన్సిలు అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని " సొమాలీ డెమొక్రటికు రిపబ్లికు " ను స్థాపించింది. 1991 లో సోమాలియా పౌర యుద్ధం ప్రారంభమైన తరువాత ఇది పతనం అయింది. ఈ కాలంలో చాలా ప్రాంతాలు సంప్రదాయ, మతపరమైన చట్టాలకు తిరిగి వచ్చాయి. 2000 ల ప్రారంభంలో తాత్కాలిక సమాఖ్య పాలనా యంత్రాంగం ఏర్పడింది. 2000 లో ట్రాన్స్మిషినలు నేషనలు గవర్నమెంటు (టి.ఎన్.జి) స్థాపించబడింది. దాని తరువాత 2004 లో ట్రాన్స్మిషను ఫెడరలు గవర్నమెంటు (టి.ఎఫ్.జి) ఏర్పడింది. తరువాత సైనిక ప్రభుత్వం పునఃస్థాపించబడింది. 2006 లో టి.ఎఫ్.జి. కొత్తగా ఏర్పడిన ఇస్లామికు కోర్ట్సు యూనియను (ఐ.సి.యు)  దేశం దక్షిణ వివాదాంతర మండలాల అధికారాన్ని నియంత్రించింది. తరువాత ఐ.సి.యు. అల్-షాబాబు వంటి మరింత తీవ్రమైన సమూహాలుగా చీలిపోయింది. ఇది ఈ ప్రాంతం నియంత్రణ కోసం టి.ఎఫ్.జి. దాని ఆఫ్రికన్ యూనియను మిషను టొ సోమాలియా మిత్ర పక్షాలతో పోరాడారు.
2012 మధ్య నాటికి తిరుగుబాటుదారులు తాము స్వాధీనం చేసుకున్న భూభాగంలోని చాలా ప్రదేశాలను కోల్పోయారు. మరింత శాశ్వత ప్రజాస్వామ్య సంస్థల కోసం ఒక శోధన ప్రారంభమైంది. 2012 ఆగస్టులో ఒక కొత్త తాత్కాలిక రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది, ఇది ఒక సమాఖ్యగా సోమాలియాను సంస్కరించింది. అదే నెలలో సోమాలియా ఫెడరలు ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. మొగడిషులో పునర్నిర్మాణ కాలం ప్రారంభమైంది. సోమాలియా ఒక అనధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది; ప్రధానంగా పశువుల ఆధారంగా, సోమాలీ విదేశీ ఉపాధిదారుల వేతనాలు - టెలీకమ్యూనికేషంసు నుండి చెల్లింపులు. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి, అరబు లీగు, ఆఫ్రికన్ యూనియన్, నాన్- అలైండు మూవ్మెంటు, ఆర్గనైజేషను ఆఫ్ ఇస్లామికు కోపరేషనులలో సభ్యదేశంగా ఉంది.
చరిత్ర
ఎడమ|thumb|Pathway in old Erigavo. thumb|The [[Dahabshiil in Hargeisa.]] thumb|The [[Hargeisa International Airport in Hargeisa.]] కుడి|thumb|Head details
చరిత్రకు పూర్వం
సోమాలియాను కనీసం పాలియోలిథికు కాలం నుండి మానవ నివాసితప్రాంతంగా ఉందని గుర్తించారు. రాతియుగం కాలంలో, డయాను, హర్జియిసెను సంస్కృతులు ఇక్కడ వృద్ధి చెందాయి. హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికాలోని సోమాలియాలో క్రీ.పూ. 4 వ సహస్రాబ్ది నాటి సమాధులలో లభించిన ఖనన ఆచారాల పురాతన సాక్ష్యాలు లభించాయి. 1909 లో ఉత్తరాన జలేలో ప్రాంతంలో లభించిన రాతి ఉపకరణాలు తూర్పు, పశ్చిమ ప్రాంతాల మధ్య పాలోయోలితికు కాలానికి చెందిన కళాకృతులుగా పురావస్తు విశ్వవిద్యాలయం వర్గీకరించింది.
భాషావేత్తల ప్రకారం నియోలిథికు యుగంలో మొట్టమొదటి ఆఫ్రోయాసిటిక్-మాట్లాడే ప్రజలు ఈ ప్రాంతానికి చేరుకుని నీలు వ్యాలీ (నియర్ ఈస్టు) ప్రాంతంలో నివసించారు.
వాయువ్య సోమాలియాలోని హర్జిసా శివార్లలో ఉన్న లాసు గీలు కాంప్లెక్సు సుమారు 5,000 సంవత్సరాలకు పూర్వం మానవ నివాసిత ప్రాంతంగా ఉందన్నదానికి సాక్ష్యంగా అడవి జంతువులను, అలంకరించబడిన ఆవులను చిత్రించిన రాతి చిత్రాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర ధంబాలన్ ప్రాంతంలో ఇతర గుహా చిత్రాలు కనిపిస్తాయి. ఇది ఒక వేటగాడు గుర్రపువెనుకభాగంలో కూర్చున్న చిత్రం మొట్టమొదటి వర్ణనలలో ఒకటిగా చెప్పవచ్చు. ఈ రాతి కళ ప్రత్యేకమైన ఇథియోపియా- అరేబియా శైలిలో ఉంది. ఇది క్రీ.పూ. 3,000-1000 కాలానికి చెందినదని భావిస్తున్నారు. అదనంగా ఉత్తర సోమాలియాలోని లాసు ఖొరీ, ఎల్ అయో పట్టణాల మధ్య కరీన్హేగనె ప్రాంతంలో నిజమైన, పౌరాణిక జంతువుల అనేక గుహ చిత్రాలు ఉన్నాయి. ప్రతి చిత్రం క్రింద ఒక శిలాశాసనం ఉంది. ఇది సమిష్టిగా దాదాపు 2,500 సంవత్సరాల పూర్వం నాటివని అంచనా వేయబడింది.
సంప్రదాయ యుగం
పురాతన పిరమిడు నిర్మాణాలు, సమాధి స్థలాలు, శిధిలమైన నగరాలు, " వార్గాడే గోడ " వంటి రాతి గోడలు సోమాలి ద్వీపకల్పంలో వృద్ధి చెందిన పాత నాగరికతకు ఆధారాలుగా ఉన్నాయి. ఈ నాగరికత పురాతన ఈజిప్టు, మైసెనీయా గ్రీసుతో ఒక వ్యాపార సంబంధాన్ని అనుభవించింది. ఇది క్రీ.పూ రెండవ సహస్రాబ్ది నుండి సోమాలియా లేదా ప్రక్కనే ఉన్న ప్రాంతాలు పురాతన నివాసిత ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయనడానికి సాక్ష్యంగా ఉంది. ఈజిప్షియన్లు, ఫోనీషియన్లు, బాబిలోనియన్లు, భారతీయులు, చైనీయులు, రోమన్లు ​​వారి వ్యాపార నౌకాశ్రయాల ద్వారా మిర్త్, సుగంధ ద్రవ్యాలు, బంగారం, ఇబోనీ కలప, చిన్న కొమ్ముల పశువులు, దంతాలు, ఫ్రాంకింసెంసు వర్తకం చేశాయి. పుంటు ప్రజల మీద 18 వ రాజవంశం రాణి హాత్షెప్సుటు ప్రేరేపిత ఈజిప్టు దండయాత్ర జరిగిందని పుంటు రాజు పంపహు, క్వీను ఆతిల పాలనలో డేర్ ఎల్-బహరి ఆలయంలోని రిలీఫ్లపై నమోదు చేయబడింది. 2015 లో ఈజిప్టుకు పుంటు నుండి బహుమతిగా తీసుకొచ్చిన పురాతన బబూను మమ్మీల ఐసోటోపికు విశ్లేషణ ఈ నమూనాలు తూర్పు సోమాలియా, ఎరిట్రియా-ఇథియోపియా కారిడారుతో కూడిన ప్రాంతం నుండి వచ్చాయని సూచించింది.
సాంప్రదాయ శకంలో సోమాలిసుకు పూర్వం ఉండే మాక్రోబియన్లు ఈ ప్రాంతంలో గిరిజన రాజ్యాన్ని స్థాపించి ఆధునిక సోమాలియాలోని పెద్ద భాగాలను శక్తివంతంగా పరిపాలించారు. వారు దీర్ఘాయువు, సంపదకు పేరు గాంచారు. " పురుషులు ఎత్తైన, ఆకర్షణీయంగా " ఉన్నారని అని చెప్పబడింది. మాక్రోబియన్లు యోధుల జతుపోషణ, సముద్రయాననానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. హెరోడోటసు నివేదిక ప్రకారం పర్షియా చక్రవర్తి రెండవ కాంబిసెసు క్రీ.పూ. 525 లో ఈజిప్టును జయించి మాక్రోబియాకు రాయబారులను పంపించాడు. మాక్రోబియాను రాజుకు లొంగిపోయి బహుమతిని ఇచ్చాడు. పర్షియన్లు తన డ్రాఫ్ట్, సౌందర్యాన్ని బట్టి ఎన్నుకోబడిన మాక్రోబాయ్ పాలకుడి బదులుగా అతని పర్షియాప్రత్యర్ధికి ఒక సవాలుగా ఉన్న విల్లు రూపంలో ఒక సవాలును బదులిచ్చారు: పర్షియన్లు దానిని డ్రా చేయగలిగితే వారు అతని దేశానికి దాడి చేసే హక్కు కలిగి ఉంటారు; కానీ అప్పటి వరకు మాక్రోబియస్ తమ సామ్రాజ్యాన్ని దాడి చేయటానికి నిర్ణయించని దేవతలను వారు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతారు. మాక్రోబియన్లు వారి ఆధునిక వాస్తుశిల్పం, బంగారు సంపదకు పేరుగాంచిన ప్రాంతీయ శక్తిగా ఉన్నారు. వారు తమ ఖైదీలను బంగారు గొలుసులతో బంధించారు కనుక వారు చాలా సమృద్ధిగా ఉండేవారని భావిస్తున్నారు.
క్రీ.పూ 2 వ - 3 వ సహస్రాబ్ది మధ్య కాలంలో హార్న్ ప్రాంతంలో ఒంటె పెంపుడు జంతువులుగా అలవాటు చేయబడిందని భావిస్తున్నారు. అక్కడ నుండి ఈజిప్టు, మాగ్రేబులకు వ్యాపించింది. సాంప్రదాయ కాలములో ఉత్తర బెర్బరా నగరాలైన మోసిలాను, ఒపోనె, ముండసు, ఇసిసు, మాలావొ, అవాలైట్సు, ఎస్సిన, నికాను, సరపియాను లాంటివి వాణిజ్య లావాదేవీలను అభివృద్ధి చేశాయి. ఇవి టోలెమికు ఈజిప్టు, ప్రాచీన గ్రీసు, ఫెనోసియా, పార్టియను పర్షియా, సాబా, నాబాటీయను కింగ్డం, రోమను సామ్రాజ్యంలకు చెందిన వర్తకులతో వాణిజ్యం చేసారు. వారు వారి కార్గో రవాణా చేయడానికి " బెడెను " అని పిలిచే పురాతన సోమాలియా సముద్ర ఓడను ఉపయోగించారు.
నబటీయను సామ్రాజ్యం మీద రోమను విజయం తరువాత ఏడెను వద్ద రోమను నౌకాదళం ఆధిఖ్యత సాధించడానికి చేసిన ప్రయత్నంలో అరబు, సోమాలి వ్యాపారులు అరేబియా ద్వీపకల్పంలోని స్వేచ్ఛాయుత నౌకాశ్రయ నగరాలలో వాణిజ్యం నుండి భారత నౌకలను అడ్డుకునేందుకు రోమన్లతో చేయికలిపారు. ఎర్రసముద్రం, మధ్యధరా సముద్రాల మధ్య లాభదాయకమైన వాణిజ్యంలో సోమాలి, అరబు వ్యాపారులు అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు. అయినప్పటికీ రోమను జోక్యం నుండి తప్పించుకుని భారతీయ వ్యాపారులు సోమాలి ద్వీపకల్పంలోని పోర్టు నగరాలలో వాణిజ్యాన్ని కొనసాగించారు.
శతాబ్దాలుగా, భారతీయ వ్యాపారులు సిలోను, స్పైసు ఐలాండ్సు నుండి సోమాలియా, అరేబియాకు పెద్ద మొత్తంలో దాల్చినచెక్కలను తెచ్చారు. దాల్చినచెక్క, ఇతర మసాలా దినుసుల మూలాన్ని అరేబియా, సోమాలి వ్యాపారులు రోమను, గ్రీకు ప్రపంచాల నుండి దాచిన ఉత్తమంగా ఉంచబడిన రహస్యంగా చెప్పబడింది; రోమన్లు ​, గ్రీకులు అది సోమాలి ద్వీపకల్పంగా ఉన్నట్లు విశ్వసించారు. సోమాలి, అరబు వర్తకుల మధ్య ఉత్తర అమెరికా, నియరు ఈస్టు, ఐరోపాలో భారతీయ, చైనీసు దాల్చినచెక్క ధరను పెంచి, దాల్చిన చెక్క వాణిజ్యాన్ని చాలా లాభదాయక రాబడి జెనరేటరుగా ప్రత్యేకంగా సోమాలి వ్యాపారులకు పంపారు. వారు దీనిని పెద్ద మొత్తంలో సముద్ర, భూమార్గాలలో రవాణా చేసారు.
ఇస్లాం పుట్టుక
మసీదు అల్-ఖిబ్లతెను తర్వాత త్వరలోనే అరేబియా ద్వీపకల్పం నుండి సొమాలియాకు ఇస్లాంకు పరిచయం చేయబడింది. జైలా రెండు-మిహిబు మస్జిద్ అల్-ఖిబ్లతెను 7 వ శతాబ్దానికి చెందినది. ఇది ఆఫ్రికాలో అత్యంత పురాతనమైన మసీదు. 9 వ శతాబ్దం చివరలో, అల్-యాకుబీ ఉత్తర సోమాలియా సముద్రతీరంలో ముస్లింలు నివసిస్తున్నారని రాశారు. అడాలు రాజ్యం తన రాజధానిని కలిగి ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. లియో ఆఫ్రికానసు ప్రకారం అడాలు సుల్తానేటు స్థానిక సోమాలి రాజవంశాలు చేత పాలించబడింది. దాని రాజ్యం బాబెలు ఎల్ మండేబు, కేప్ గార్డఫూల మధ్య విస్తరించింది. ఇది అజ్రను సామ్రాజ్యం, పశ్చిమాన అబిస్సినియను సామ్రాజ్యం ద్వారా దక్షిణాన వ్యాపించింది. 1332 లో అడాలు చక్రవర్తి అడా మొదటి సెలాను నగరాన్ని అడ్డుకునేందుకు ఉద్దేశించి చేసిన పోరాటంలో జైలాకు చెందిన అడాలు రాజు చంపబడ్డాడు. ఐజాటు చివరి సుల్తాను, సాద్దు రెండవ డిడిను 1410 లో జియాలోని చక్రవర్తి మొదటి డావిటు చంపబడినప్పుడు ఆయన పిల్లలు 1415 లో తిరిగి రావడానికి ముందు యెమెన్లో తప్పించుకున్నారు. 15 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అడాలు రాజధాని దక్కరు పట్టణంలో మరింత అంతర్భాగంగా మారింది. ఇక్కడ సాదరు రెండవ అడ్విను, పెద్ద కుమారుడు రెండవ సబ్రే అద్ దిన్ యెమెన్ నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఒక నూతన స్థావరాన్ని స్థాపించాడు.
అడాలు ప్రధాన కార్యాలయాలు తరువాతి శతాబ్దం తరువాత దక్షిణంగా హరార్కు మార్చబడ్డాయి. ఈ నూతన రాజధాని నుండి అడాలు అబిస్సినియను సామ్రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకున్న ఇమాము అహ్మదు ఇబ్ను ఇబ్రహీం అల్-ఘాజీ (అహ్మద్ "గెరీ" లేదా "గ్రాన్", రెండింటిని "ఎడమచేతివాదం") నేతృత్వంలో సమర్థవంతమైన సైన్యాన్ని నిర్వహించాడు. 16 వ శతాబ్దపు పోరాటం చారిత్రాత్మకంగా అబిస్సినియా (ఫుటుహ్ అల్-హబాష్) కాంక్వస్టుగా పిలువబడుతుంది. యుద్ధ సమయంలో ఇమాం అహ్మదు ఒట్టోమను సామ్రాజ్యం అందించిన ఫిరంగులను ఉపయోగించుకున్నాడు. అతను జైలా ద్వారా దిగుమతి చేసుకుని అబిస్సినియా దళాలకు, క్రిస్టోవ్వో డా గామా నేతృత్వంలో వారి పోర్చుగీసు మిత్రులకు వ్యతిరేకంగా నియమించాడు. ఈ వివాదం ఇరువైపుల వారి ఉపయోగం ద్వారా మ్యాచి లాకు మస్కెటు, ఫిరంగి, సాంప్రదాయ ఆయుధాల మీద తుపాకీల విలువను నిరూపించిందని కొందరు పరిశోధకులు వాదించారు.
అజురాను సుల్తానేటు కాలంలో మెర్కా, మొగడిషు, బరావా, అరేబియా, హొబ్యొ సుసంపన్నంగా ఉన్న సమయంలో భారతదేశం, వెనెటియాల పర్షియా, ఈజిప్టు, అజ్మీరు, నుండి వచ్చే నౌకలు, వారి సంబంధిత ఓడరేవులు, పోర్చుగలు, చాలా దూరంగా ఉన్న చైనాతో విలాసవంతమైన వాణిజ్య సంబధాలు అభివృద్ధి చేసారు. 15 వ శతాబ్దంలో మోగాదిషు చేత ఆమోదించబడిన వాస్కో డ గామా, ఇసుకతో కూడిన మినార్లతో ఉన్న అనేక మసీదులతో పాటు, దాని మధ్యలో ఉన్న అనేక పెద్ద, పెద్ద రాజభవనాలను కలిగి ఉన్న పెద్ద నగరాన్ని దాటాడని వర్ణించబడింది. సోమాలియా తర్చెర్చరు, హోర్ను లోని ఇతర ప్రాంతాలలో నివసించిన ఎత్తైన హమితి సమూహమైన హర్లాలో వివిధ తుమ్మూలను నిర్మించింది. జాతి సోమాలీయులకు ఈ మనుష్యులు పూర్వీకులుగా భావిస్తున్నారు.
15 వ శతాబ్దంలో మలాక్కాలో ట్రేడింగు సంబంధాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఈ విఫణిలో వస్త్రం, ఆమ్బెర్గ్రిసు, పింగాణీ వ్యాపారం ప్రధాన వస్తువులుగా ఉన్నాయి. జిరాఫీలు, జీబ్రాలు, ధూపం చైనా మింగు సామ్రాజ్యానికి ఎగుమతి చేయబడ్డాయి. తూర్పు ఆసియా, హార్ను మధ్య వాణిజ్యానికి సోమాలి వ్యాపారులు నాయకులుగా వ్యవహరించారు. సూరతు, ఆగ్నేయ ఆఫ్రికా వ్యాపారులు హిందూ వర్తకులు పోర్చుగీసు అడ్డగింత, ఒమాని జోక్యం రెండింటిని అధిగమించడానికి మెర్కా, బరావా సోమాలీ ఓడరేవులను ఉపయోగించారు (ఇవి రెండు శక్తుల అధికార పరిధికి దూరంగా ఉన్నాయి).
ఆధునిక కాలం ప్రారంభం
సోమాలియాలో ఆధునిక కాలంలో అడాలు సుల్తానేటు, అజురాను సుల్తానేటు తదుపరి రాష్ట్రాలు వృద్ధి చెందాయి. వీటిలో వార్సంగాలి సుల్తానేటు, బారి రాజవంశాలు, గెలీడి సుల్తానేటు (గోబ్రోను రాజవంశం), మాజెర్టిను సుల్తానేటు (మిగ్యుర్టినియ), హిందో సుల్తానేటు (ఓబ్బియా) ఉన్నాయి. వారు మునుపటి సోమాలి సామ్రాజ్యాలు స్థాపించిన కోట-నిర్మాణం, సముద్ర సంబంధ వర్తక సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించారు.
గోబ్రోను హౌసు 3 వ సుల్తాను " సుల్తాను యూసుఫు మహాముదు ఇబ్రహీం " పాలనలో గోబ్రోను రాజవంశం స్వర్ణ యుగం ప్రారంభం అయింది. ఈ ప్రాంతంలో స్థిరత్వం పునరుద్ధరించబడింది. తూర్పు ఆఫ్రికా దంతపు వ్యాపారాన్ని పునరుజ్జీవింపజేసిన బర్దెరే జిహాదు సమయంలో ఆయన సైన్యం విజయం సాధించింది. ఆయన పొరుగు, సుదూరంలో ఉన్న ఒమాని, విటు, యెమెను సుల్తాను వంటి సాంరాజ్య పాలకుల బహుమతులను అందుకున్నాడు.
సుల్తాను ఇబ్రహీం కుమారుడు అహ్మదు యూసఫు ఆయన తరువాత వారసుడయ్యాడు. 19 వ శతాబ్దపు తూర్పు ఆఫ్రికాలో అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యక్తులలో ఒకడుగా ఒమాని గవర్నర్ల నుండి నివాళిని పొందాడు. తూర్పు ఆఫ్రికా తీరంలో ముఖ్యమైన ముస్లిం కుటుంబాలతో పొత్తులు సృష్టించాడు. ఉత్తర సోమాలియాలో గెరాడు రాజవంశం యెమెను, పర్షియాతో వాణిజ్యాన్ని నిర్వహించి బారి రాజవంశం వ్యాపారులతో పోటీ పడింది. గెరాడు, బారి సుల్తానులు ఆకట్టుకునే రాజభవనాలు, కోటలను నిర్మించారు. సమీప ప్రాచ్యంలో అనేక సామ్రాజ్యాలతో దగ్గరి సంబంధాలను కలిగి ఉన్నారు.
19 వ శతాబ్దం చివరలో 1884 నాటి బెర్లిను సమావేశం తరువాత ఐరోపా శక్తుల మద్య ఆఫ్రికాలో ఆధిఖ్యత కొరకు పెనుగులాట ప్రారంభమయింది. డెర్విషు నాయకుడు మొహమ్మదు అబ్దుల్లా హాసనును ప్రేరేపించింది. ఆయన " హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికా " అంతటా మద్దతునివ్వటానికి దీర్ఘకాల వలసవాద నిరోధక యుద్ధాలలో ఒకదాన్ని ప్రారంభించింది. తన కవితలు, ఉపన్యాసాలలో అనేకమంది బ్రిటీష్వారు "మా మతాన్ని ధ్వంసం చేశారని, మా పిల్లలను వారి పిల్లలను చేశారని", బ్రిటీష్వారితో లీగులో క్రిస్టియను ఇథియోపియన్లు సోమాలి దేశాల రాజకీయ, మత స్వేచ్ఛను కొల్లగొట్టడానికి వత్తిడి చేసారని నొక్కి చెప్పాడు. ఆయన "తన దేశం రాజకీయ, మత స్వేచ్ఛ విజేతగా, క్రిస్టియను ఆక్రమణదారులకు వ్యతిరేకంగా దీనిని రక్షించే " దిశగా ఎదిగాడు.
హస్సాను డెర్విషు ఉద్యమం ముఖ్యమైన సైనిక పాత్రను పోషించింది. డెర్విషు తిరుగుబాటు " సలిహియా బ్రదరు హుడు " నమూనాలో రూపొందించబడింది. ఇది దృఢమైన సోపానక్రమం, కేంద్రీకరణగా వర్గీకరించబడింది. సముద్రంలోకి క్రైస్తవులను నడుపుతానని హస్సాను బెదిరించి 20 ఆధునిక రైఫిల్సుతో తన 1,500 డెర్ర్విషులతో బ్రిటీషు సైనికుల మీద తన మొదటి ప్రధాన సైనిక దాడిని ప్రారంభించాడు. ఆయన బ్రిటీషును నాలుగు మార్లు సాహసంతో తిప్పికొట్టాడు. ఒట్టోమన్లు ​, జర్మనీ కేంద్రశక్తులతో సంబంధాలను అభివృద్ధి చేసాడు. 1920 లో బ్రిటీషు తీవ్ర వైమానిక బాంబు దాడుల తరువాత డెర్విషు ఉద్యమం కుప్పకూలింది. డర్వీషు భూభాగాలు తరువాత రక్షితప్రాంతాలుగా మార్చబడ్డాయి.
1920 ల ప్రారంభంలో ఫాసిజం పురోగమనం ఇటలీ వ్యూహాత్మక మార్పుకు కారణంగా మారింది. ఫాసిస్టు ఇటలీ ప్రణాళిక ప్రకారం ఉత్తర-తూర్పు సుల్తానేట్లు లా గ్రాండే సోమాలియా సరిహద్దులలోకి ప్రవేశించేలా వత్తిడి చేయబడ్డాయి. 1923 డిసెంబరు 15 న గవర్నరు " సిసారే మరియా డి వెచ్చి " నియమించిన తరువాత సొమాలియాండు భాగాన్ని ఇటాలీ సొమాలియాండు అని పిలిచారు. ఇటలీ ఈ ప్రాంతాలలో వరుస రక్షణ ఒప్పందాల ఆధీనత ప్రదర్శించింది కానీ ప్రత్యక్ష పాలన చేయలేదు.
ఫాసిస్టు ప్రభుత్వం బెనాడిరు భూభాగంలో మాత్రమే ప్రత్యక్ష పాలన చేసింది. 1935 లో బెనిటో ముస్సోలినీ నాయకత్వంలో ఫాసిస్టు ఇటలీ అబిస్సినియా (ఇథియోపియా) వలసరాజ్యంగా మార్చే లక్ష్యంతో దాడి చేసింది. ఈ దండయాత్రను లీగు ఆఫ్ నేషన్సు ఖండించింది. కానీ అది దాడిని ఆపడానికి లేదా ఆక్రమిత ఇథియోపియాని విముక్తి చేయటానికి చాలా తక్కువ ప్రయత్నం చేసింది. 1940 ఆగస్టు 3 న ఇటాలియను దళాలు సోమాలీ వలస భూభాలతో సహా ఇథియోపియాను స్వాధీనం చేసుకుని బ్రిటిషు సోమాలియాండు మీద దాడి చేసి ఆగస్టు 14 నాటికి బ్రిటిషు నుండి బెర్బెరాను స్వాధీనం చేసుకోవడంలో విజయం సాధించాయి.
అనేక ఆఫ్రికన్ దేశాల దళాలతో ఒక బ్రిటీషు దళం 1941 జనవరిలో కెన్యా నుండి బ్రిటిషు సోమాలియాండు ఇటలీ-ఆక్రమిత ఇథియోపియాను స్వాధీనం చేసుకునేందుకు పోరాటం చేసింది. ఫిబ్రవరి నాటికి ఇటాలీ సోమాలియాండు అధిక భాగం స్వాధీనం అయింది. మార్చి నాటికి బ్రిటిషు సోమాలీయాడు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోబడింది. సోమాలియాడు నుండి నిర్వహించబడిన బ్రిటీషు సామ్రాజ్యం దళాలు దక్షిణాఫ్రికా, పశ్చిమ ఆఫ్రికా, తూర్పు ఆఫ్రికా దళాలుగా మూడు విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి. అబ్దుల్లాహీ హసను నేతృత్వంలోని ఇస్సాకు, దుల్బహాంతే, వార్సాంగాలి వంశాలకు చెందిన సోమాలి దళాలు బ్రిటిషు దళాలకు నాయకత్వం వహించాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత ఇటాలీ సోమాలీయుల సంఖ్య తగ్గిపోయింది. 1960 లో ఇది 10,000 కంటే తక్కువగా ఉంది.
స్వతంత్రం (1960–1969)
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత బ్రిటను సోమాలియాండు, ఇటాలీ సోమాలియాండు రక్షితభూభాల మీద బ్రిటిషు నియత్రణ సాధించింది. 1945 లో పోట్సుడాం కాన్ఫరెన్సు సమయంలో ఐక్యరాజ్యసమితి సోమాలి యూతు లీగు (ఎస్.వై.ఎల్), హజ్బియా డిగిలు మిరిఫ్లే (హెచ్.డి.ఎం.ఎస్), సోమాలి నేషనలు లీగు (ఎస్.ఎన్.ఎల్) వంటి ఇతర నవజాత సోమాలియా రాజకీయ సంస్థలు ప్రతిపాదించిన షరతుమీద సోమాలియాండు ట్రస్టు టెర్రిటరీగా ఇటలీ సోమాలియాండుకు ఇటలీ ట్రస్టీషిప్పును మంజూరు చేసింది. సోమాలియా పది సంవత్సరాలలో స్వాతంత్ర్యం సాధించాయి. బ్రిటీషు సోమాలిలాండు 1960 వరకు బ్రిటను సంరక్షిత రాజ్యంగా ఉంది.
ఐక్యరాజ్యసమితి ద్వారా స్వాధీనం చేసుకున్న ఇటలీ భూభాగం ట్రస్టీషిపు నిబంధనలు సోమాలీలకు పాశ్చాత్య రాజకీయ విద్య, స్వీయ-ప్రభుత్వనిర్వహణానుభవం పొందడానికి అవకాశం కల్పించింది. కొత్త సోమాలి రాష్ట్రంలో విలీనమైన బ్రిటిషు సోమాలియాండుకు ఈ అవకాశం లేదు. 1950 లలో గత బ్రిటిషు రక్షితప్రాంతాలను నిర్లక్ష్యం చేయడ వలన స్థభించిన అభివృద్ధిని తిరిగి పునరుద్ధరించడానికి బ్రిటీషు వలసరాజ్య అధికారులు వివిధ పరిపాలనా అభివృద్ధి ప్రయత్నాల ద్వారా ప్రయత్నించారు. ఆర్థిక అభివృద్ధి, రాజకీయ అనుభవాలలోని రెండు భూభాగాల మధ్య అసమానత కారణంగా తరువాత రెండు భాగాలను కలిపేందుకు తీవ్రమైన ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంది.
1948 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత మిత్రరాజ్యాల వత్తిడికి భయపడి, 1897 లో ఒడంబడిక ఆధారంగా బ్రిటిషు హౌదు (1884 - 1886 లో సోమాలీయులతో బ్రిటిషు ఒప్పందాలచే రక్షితప్రాంతంగా మారిన ఒక ముఖ్యమైన సోమాలి మేత ప్రాంతం), ఒడగాను ప్రాంతాలను ఇథియోపియను చక్రవర్తికి మెనెలికుకు అప్పగించారు.
బ్రిటను సోమాలి నివాసితులు తమ స్వయంప్రతిపత్తిని నిలబెట్టుకోవచ్చనే నిబంధనను కూడా చేర్చింది. కానీ ఇథియోపియా వెంటనే ఈ ప్రాంతంలో సార్వభౌమత్వం ఉందని పేర్కొంది. ఇది 1956 లో బ్రిటను సోమాలి భూములను తిరిగి కొనుగోలు చేయడానికి చేసిన ప్రయత్నం విజయవంతం కాలేదు. బ్రిటను కెన్యా జాతీయవాదులకు దాదాపుగా (ప్రత్యేకించి సోమాలీలు-నివసించిన) నార్తర్ను ఫ్రాంటియరు డిస్ట్రిక్టు (ఎన్.ఇ.డి) పరిపాలనను మంజూరు చేసింది. బ్రిటీషు వలసరాజ్య కమీషను ఆధారంగా ఈ భూభాగంలోని సోమాలీ జాతీయులు కొత్తగా ఏర్పడిన సోమాలీ రిపబ్లిక్లో చేరడానికి ఇష్టపడుతున్నప్పటికీ సొమాలీయుల అభీష్టానికి వ్యతిరేకంగా బ్రిటిషు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నది.
1960 లో సోమాలియా స్వాతంత్ర్యం సందర్భంగా సోమాలియాలో చేరాలా లేదా ఫ్రాంసుతో ఉండాలా అనేదానిని నిర్ణయించుకొనడానికి 1958 లో పొరుగున ఉన్న జిబౌటీలో (అప్పుడు సోమాలియాండు అని పిలుస్తారు) ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది. ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఫ్రాంసులో నిరంతరాయంగా ఉన్న సంబంధం కారణంగా అఫారు జాతి సమూహం, ఐరోపావాసులు సంయుక్తంగా ఫ్రాంసుకు అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ఎన్నికకు ముందు ఫ్రెంచి వేలాదిమంది సొమాలీయులను బహిష్కరించి ప్రజాభిప్రాయ ఓటింగు రిగ్గింగుకు పాల్పడింది.
ప్రభుత్వ మండలి ఉపాధ్యక్షుడు మహ్మౌదు హర్బి ప్రతిపాదించిన విధంగా సోమాలిసు " యునైటెడు సోమాలియాలో " చేరినందుకు అనుకూలంగా ఉన్నారు. హర్బి రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఒక విమాన ప్రమాదంలో చంపబడ్డాడు. 1977 లో జిబౌటి చివరకు ఫ్రాన్సు నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందింది. 1976 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 'అవును' ఓటు కొరకు పోరాటం చేసిన హసను గుల్లే అప్టిడాను (సోమాలి) చివరికి జిబౌటి మొదటి అధ్యక్షుడు (1977-1999) అయ్యాడు.
1960 జూలై 1 న రెండు భూభాగాలు సోమాలియా రిపబ్లిక్గా ఏర్పడి ఇటలీ, బ్రిటను రూపొందించిన సరిహద్దులలోనే ఉన్నాయి. అబ్దుల్లాహీ ఇసా, ముహమ్మదు హాజీ ఇబ్రహీం ఎగల్లు ఇతర దేశాలతో ట్రస్టీ, రక్షిత రాజ్యాల సభ్యులతో కలిసి ఒక ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. " కొత్తగా రూపొందించిన ప్రభుత్వంలో సోమాలి నేషనలు అసెంబ్లీ అధ్యక్షుడిగా హాజీ బషీర్ ఇస్మాయిలు యూసుఫు, సోమాలియా రిపబ్లికు అధ్యక్షుడిగా అడెను అబ్దుల్లా ఒస్మాను దారు, అబ్దిరాషిదు అలీ షెర్మార్కు ప్రధాన మంత్రిగా (తరువాత 1967 నుండి 1969 వరకు అధ్యక్షుడు అయ్యారు) నియమించబడ్డారు. 1961 జులై 20 న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ద్వారా సోమాలియా ప్రజలు కొత్త రాజ్యాంగంను ఆమోదించారు. ఇది 1960 లో మొట్టమొదటిసారి రూపొందించబడింది. 1967 లో షెర్మార్కె ముహమ్మదు హాజీ ఇబ్రహీం ఎగల్ పు ప్రధాన మంత్రిగా నియమించాడు. తరువాత ఎగలు వాయువ్య సోమాలియాలో స్వయంపాలిత సోమాలియాండు ప్రాంత అధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
1969 అక్టోబరు 15 న సోమాలియా అప్పటి అధ్యక్షుడు అబ్దిరశిదు అలీ షేర్మార్కు ఉత్తర పట్టణం లాసు అనోదుకు వెళ్లినప్పుడు తన సొంత అంగరక్షకులలో ఒకరు కాల్చి చంపబడ్డాడు. అతని హత్యకు వెంటనే 21 అక్టోబరు 1969 అక్టోబరు 21(అతని అంత్యక్రియల మరుసటి రోజు) లో ఒక సైనిక తిరుగుబాటు జరిగింది. సోమాలి సైన్యం సాయుధ ప్రతిపక్షాన్ని ఎదుర్కోకుండా రక్తపాతరహితంగా అధికారాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది. తిరుగుబాటుకు ఆ సమయంలో మేజరు జనరలు మొహమ్మదు సియాదు బేరే నాయకత్వం వహించాడు.
సొమాలి డెమొక్రటికు రిపబ్లికు (1969–1991)
అధ్యక్షుడు షార్మార్కు హత్య తర్వాత అధికారాన్ని తీసుకున్న, లెఫ్టినెంటు కల్నలు సెలాడు గబీరు కెడియా (పోలీసు జమాసు కోర్సాలు) నాయకత్వంలో జరిగిన తురుగుబాటులో అధ్యక్షుడు షర్మార్కే హత్యచేయబడిన తరువాత సుప్రీం రివల్యూషనరీ కౌన్సిలు (ఎస్.ఆర్.సి) అధికారాన్ని కైవశం చేసుకుంది. కేడియి అధికారికంగా " ఫాదరు ఆఫ్ రివల్యూషను " అనే శీర్షికను స్వీకరించారు. త్వరలోనే ఎస్.ఆర్.సి. అధిపతిగా మారాడు. తరువాత ఎస్.ఆర్.సి. దేశానికి సోమాలియా డెమొక్రాటికు రిపబ్లికుగా పేరు మార్చింది. పార్లమెంటు, సుప్రీం కోర్టును రద్దు చేసి, రాజ్యాంగాన్ని సస్పెండ్ చేసింది.
విప్లవ సైన్యం పెద్ద ఎత్తున ప్రజా పనుల కార్యక్రమాలను స్థాపించింది. పట్టణ, గ్రామీణ అక్షరాస్యత పోరాటాన్ని విజయవంతంగా అమలు చేసింది. ఇది అక్షరాస్యత రేటును నాటకీయంగా అధికరింపజేసింది. పరిశ్రమ, భూమి, జాతీయీకరణ చేయబడింది. అదనంగా, నూతన పాలన విదేశాంగ విధానం సోమాలియా సాంప్రదాయ, మతపరమైన సంబంధాలతో అరబు ప్రపంచానికున్న అనుబంధాన్ని ఉద్ఘాటించి చివరికి 1974 లో అరబు లీగులో చేరింది. అదే సంవత్సరం బర్రే " ఆర్గనైజేషను ఆఫ్ ఆఫ్రికా యూనిటీ " (ఒ.ఎ.యు) చైర్మనుగా పనిచేసాడు.
1976 జూలైలో బారె ఎస్.ఆర్.సి. స్థానంలో సోమాలి రివల్యూషనరీ సోషలిస్టు పార్టీ (ఎస్.ఆర్.సి.పి) స్థాపించబడింది. ఇది శాస్త్రీయ సోషలిజం, ఇస్లామికు సిద్ధాంతాలపై ఆధారపడిన ఏక-పార్టీ ప్రభుత్వం. ఎస్.ఆర్.ఎస్.పి. స్థానిక పరిస్థితులకు మార్కిస్టు సూత్రాలకు అనుగుణంగా అధికారిక ప్రభుత్వ మతంతో సమన్వయపరచడానికి ప్రయత్నం చేసింది. ముస్లిం సూత్రాల ఆధారంగా సాంఘిక పురోగతి, సమానత్వం, న్యాయం ఉండాలని ఉద్ఘాటించింది. ఇది ప్రభుత్వం శాస్త్రీయ సామ్యవాదం ప్రధాన అంశంగా మారింది. స్వీయ-సంవృద్ధి, ప్రజల భాగస్వామ్యం, ప్రజా నియంత్రణ, దానితో ఉత్పత్తి మీద ప్రత్యక్ష యాజమాన్యానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది. ఎస్.ఆర్.ఎస్.పి. పరిమిత స్థాయిలో ప్రైవేటు పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించినప్పటికీ పరిపాలన దిశలు కమ్యూనిస్టు వైపు సాగింది.
1977 జూలైలో ఇథియోపియాలోని సోమాలీలు-నివసించిన ఓగాడెను ప్రాంతం, ఈశాన్య ఇథియోపియాకు చెందిన గొప్ప వ్యవసాయ భూములను  ఒక పాన్-సోమాలి గ్రేటరు సోమాలియాలో వీలీనం చేయడం ఆవసరం అని నేషనలు యూనిటీ నిర్ణయించిన తరువాత " ఒగాడెను యుద్ధం " మొదలైంది. యుద్ధం మొదలైన మొదటి వారంలో, సోమాలి సైనిక దళాలు దక్షిణ, కేంద్ర ఓగాడెను ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. యుద్ధంలో చాలాభాగం సోమాలి సైన్యం ఇథియోపియా సైన్యం మీద నిరంతర విజయాలు సాధించింది. సిడామో వరకు వారిని వెనుకకు పంపింది. 1977 సెప్టెంబరు నాటికి ఓగాడెనులో 90% సోమాలియా నియంత్రణలో ఉంది. జిజిగా వంటి వ్యూహాత్మక నగరాలను స్వాధీనం చేసుకుంది. డైరు డావాపై తీవ్ర ఒత్తిడిని తెచ్చింది. ఇది జిబౌటి నుండి రైలు మార్గానికి బెదిరింపుగా మారింది. హరారు ముట్టడి తరువాత 20,000 క్యూబా దళాలు, వేలమంది సోవియటు నిపుణుల బృందంతో కూడిన అతిపెద్ద అపూర్వమైన సోవియటు జోక్యం ఇథియోపియా కమ్యూనిస్టు డెర్గు పాలనకు సాయపడింది. 1978 నాటికి సోమాలి దళాలు చివరకు ఒగడెను నుండి బయటకు వచ్చాయి. సోవియెటు యూనియను మద్దతుతో ఈ మార్పు మిత్రరాజ్యాలు, ఇతర ప్రాంతాల మద్దతు కోరేలా బారే ప్రభుత్వానికి ప్రేరణ కలిగించింది. చివరికి సోవియటు కోల్డు వారు సోవియటు ప్రత్యర్థి అయిన యునైటెడు స్టేట్సు వైపు తిరిగేలా చేసింది. ఎలాగైతే ఏం సొమాలియా స్నేహం సోవియటు యూనియనుతో ఆరంభమై యునైటెడు స్టేట్సుతో మైత్రి చేయడంతో ముసింది.
1979 లో పీపుల్సు ఒక కొత్త రాజ్యాంగం ఆధారంగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికలు జరిగాయి. అయినప్పటికీ బారె సోమాలి రివల్యూషనరీ సోషలిస్టు పార్టీ పొలిటుబ్యూరో పాలన కొనసాగింది. 1980 అక్టోబరులో ఎస్.ఆర్.ఎస్.పి. రద్దు చేయబడి దాని స్థానంలో సుప్రీం రివల్యూషనరీ కౌన్సిలు తిరిగి స్థాపించబడింది. ఆ సమయానికి బారె ప్రభుత్వం అధిక ప్రజాదరణ పొందలేదు. చాలామంది సోమాలియన్లు సైనిక నియంతృత్వంలో జీవితంతో నిరాశకు గురయ్యారు.
1980 లో ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం రావడం, సోమాలియా వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత తగ్గడంతో పాలన బలహీనపడింది. ఇథియోపియా ప్రోత్సహించిన ప్రతిఘటన ఉద్యమాలు దేశవ్యాప్తంగా విస్తరించి చివరకు సోమాలి పౌర యుద్ధానికి దారితీసింది. అంతర్యుద్ధం సోమాలియా సాల్వేషను డెమోక్రాటికు ఫ్రంటు (ఎస్ఎస్‌డిఎఫ్), యునైటెడు సోమాలియా కాంగ్రెసు (యుఎస్‌సి), సోమాలియా జాతీయ ఉద్యమం (ఎస్ఎన్ఎం), సోమాలి పేట్రియాటికు మూవ్మెంటు (ఎస్‌పిఎం), సోమాలియలు డెమోక్రటికు మూవ్మెంటు (ఎస్.డి.ఎం) అహింసారహిత రాజకీయ వ్యతిరేకత, సోమాలియలు డెమోక్రటికు అలయంసు (ఎస్.డి.ఎ) సోమాలి మ్యానిఫెస్టో గ్రూపు (ఎస్.ఎం.జి) తిరుగుబాటు బృదాల మద్య పౌర యుద్ధం జరిగింది.
1990 లో మొగడిషు రాజధాని నగరంలో నివాసితులు 3-4 కంటే ఎక్కువ సమూహాలలో బహిరంగంగా తిరగడాన్ని నిషేధించారు. ఇంధన కొరత పెట్రోలు స్టేషన్లలో కార్ల పొడవాటి పంక్తులు ఏర్పడింది. ద్రవ్యోల్బణం పాస్తా ధర (సాధారణ పొడి ఇటాలియన్ నూడుల్స్, ఆ సమయంలో ఒక ప్రధానమైన) కిలోగ్రాముకు ఐదు అమెరికా డాలర్లకు చేరేలా చేసింది. కెన్యా నుండి రోజువారీ దిగుమతి చేసుకున్న ఖాత్ ధర కూడా ప్రామాణిక బంచు ఐదు అమెరికా డాలర్లు. కాగితం కరెన్సీ నోట్లు అటువంటి తక్కువ విలువను కలిగి ఉన్నాయి. ఇవి సాధారణ రెస్టారెంటు భోజనాలకు చెల్లించడానికి అనేకం అవసరమయ్యాయి.
నగరంలో కేంద్రీకృతమై ఉన్న నల్ల మార్కెటు అధికరించి బ్యాంకులు స్థానిక మార్పిడి కోసం కరెన్సీ కొరతను ఎదుర్కొన్నది. రాత్రివేళ మొగడిషు నగరం చీకట్లో ఉంది. సందర్శకుల విదేశీయుల పర్యాటకుల మీద ఇది ప్రభావం చూపింది. విదేశీ కరెన్సీ ఎగుమతిని నిరోధించడానికి కఠినమైన ఎక్స్చేంజి నియంత్రణ నిబంధనలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. విదేశీ ప్రయాణీకులకు ఎటువంటి ప్రయాణ ఆంక్షలు లేనప్పటికీ అనేక ప్రాంతాలలో ప్రవేశం నిషేధించారు. మొగడిషులో పగటిపూట ఏ ప్రభుత్వ సైనిక బలగం కనిపించడం చాలా అరుదు. ప్రభుత్వ అధికారులు రాత్రిపూట కార్యకలాపాలు అధికరించినప్పటికీ గృహాల్లోని వ్యక్తుల "అదృశ్యం" కూడా సంభవిస్తునే ఉంది.
అంతర్యుద్ధం
1991 లో బారే పరిపాలన ఇథియోపియా అప్పటి పాలక డెర్గు ప్రభుత్వం, లిబియాల మద్దతుతో వంశాల ఆధారిత ప్రతిపక్ష సమూహాల సంకీర్ణం తొలగించింది. సోమాలియా జాతీయ ఉద్యమం, ఉత్తర వంశాల పెద్దల సమావేశం తరువాత ఉత్తరప్రాంతం మాజీ బ్రిటీషు భూభాగం 1991 మేలో సోమాలియాండు స్వాతంత్రాన్ని ప్రకటించింది. దక్షిణ ప్రాంతంలో పాలన స్థిరంగా ఉన్నప్పటికీ దానిని ఏ ఇతరదేశం గుర్తించలేదు.
బారే పాలనను తొలగించిన తరువాత అధికార శూన్యత భర్తీ చేయడంలో అనేక ప్రతిపక్ష బృందాలు అంతర్గతంగా ఒకరితో ఒకరు పోటీపడ్డారు. దక్షిణాన యు.ఎస్.సి. కమాండర్లు జనరలు మొహమెదు ఫరా ఎయిదీడు, అలీ మహదీ మొహమ్మదు నేతృత్వంలోని సాయుధ దళాలు, ఇతరులూ రాజధాని మీద అధికారాన్ని నిర్వహించాలని కోరాయి. 1991 లో పొరుగున ఉన్న జిబౌటిలో సోమాలియా బహుళ దశల అంతర్జాతీయ సమావేశం జరిగింది. మొదటి నిరసన సమావేశంలో సహాయం బహిష్కరించబడింది.
జిబౌటి సదస్సులో ముహమ్మదుకు చట్టబద్ధత ఇచ్చిన కారణంగా సోమాలియా నూతన అధ్యక్షుడిగా ఆయనను అంతర్జాతీయ సమాజం గుర్తించింది. జిబౌటి, ఈజిప్టు, సౌదీ అరేబియా, ఇటలీలు ముహమ్మదు పరిపాలనకు అధికారికంగా గుర్తింపు తెచ్చాయి. అతను రాజధాని వెలుపల తన అధికారాన్ని స్థిరపరచలేక పోయాడు. దక్షిణ ప్రాంతాలలోని సోమాలియాలోని ఇతర నాయకులు ఉత్తరప్రాంతంలో స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ఉప-జాతీయ సంస్థలు అధికారాన్ని ఉపయోగించారు. జాతీయ సయోధ్య, నిరాయుధీకరణ కొరకు రెండు అబేటివు ఒప్పందాలు 15 రాజకీయ వాటాదారులచేత సంతకం చేయబడ్డాయి: జాతీయ సయోధ్యంపై అనధికారిక ప్రిపరేటరీ సమావేశాన్ని నిర్వహించటానికి, జాతీయ సయోధ్య సమావేశంలో చేసిన 1993 అడ్డిస్ అబాబా ఒప్పందం.
1990 ల ప్రారంభంలో శాశ్వత కేంద్ర అధికారం లేకపోవడంతో సోమాలియా ఒక "విఫలమైన దేశం" గా వర్ణించబడింది. రాజకీయ శాస్త్రవేత్త కెను మెంఖాసు వాదన ప్రకారం 1980 వ దశకం మధ్యకాలంలో దేశం విఫలమైంది. ఐ. రాబర్టు అదేవిధంగా దేశం వైఫల్యం బారే పరిపాలనను తొలగించటానికి ముందు ఉందని తెలిపింది. హొన్నే (2009), బ్రాన్వెను (2009), వేరోయోవెను (2009) సోమాలియాలను "దేశం వైఫల్యం" సంభాషణ వివిధ కోణాలలో విమర్శలు చేయడానికి కేస్ స్టడీగా ఈ సమయంలో ఉపయోగించారు.
" ఐఖ్యరాజ్యసమితి సెక్యూరిటీ కౌన్సిలు రిజల్యూషను 733 " ఐఖ్యరాజ్యసమితి సెక్యూరిటీ కౌన్సిలు రిజల్యూషను 746 " యునైటెడు నేషంసు ఆపరేషంసు ఇన్ సోమాలియా " ఏర్పాటుకు దారితీసింది. ఇది దాని కేంద్ర ప్రభుత్వం రద్దు తరువాత సోమాలియాలో స్థిరత్వం కొరకు సహాయపడటానికి ఏర్పాటు చేయబడింది. 1992 డిసెంబరు 3 న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి స్పష్టత 794 ఏకగ్రీవంగా ఆమోదం పొందింది. ఇది సంయుక్త రాష్ట్రాల నేతృత్వంలోని ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతిభద్రతల సంకీర్ణాన్ని ఆమోదించింది. పరిస్థితిని స్థిరీకరించడం లక్ష్యంగా చేసుకున్న మానవతావాద ప్రయత్నాలు ఐక్యరాజ్యసమితికి బదిలీ చేయబడే వరకు భద్రతకు హామీ ఇవ్వడం జరిగింది. 1993 లో ఐఖ్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక సంకీర్ణం సోమాలియా (UNOSOM II) లో ప్రధానంగా దక్షిణప్రాంతంలో రెండు సంవత్సరాల యునైటెడు నేషన్సు ఆపరేషనును ప్రారంభించింది. ఇది విజయవంతమైంది.
రెండవ UNOSOM ను రెండవ అయిదిదు తన అధికారానికి బెదిరింపుగా చూసింది. 1993 జూన్ లో ఆయన సైన్యం UNOSOM II లో భాగంగా ఉన్న పాకిస్థాన్ సైన్యం సోమాలియాలో (1992 మార్చి - ఫిబ్రవరి 1996 వరకు) దాడి చేసింది. దాడిలో మొగాడిషులో 80 మంది మరణించారు. 1993 అక్టోబరులో మొగడిషు దాడిలో 19 అమెరికా దళాలు, 1,000 కన్నా ఎక్కువ మంది పౌరులు, సైన్యం చంపబడ్డారు. 1995 మార్చి 3 న ఐక్యరాజ్య సమితి ఆపరేషను యునైటెడు షీల్డును ఉపసంహరించుకుంది. గణనీయమైన సంఖ్యలో మరణాలు సంభవించాయి. ప్రభుత్వ పాలన పునరుద్ధరించబడలేదు. 1996 ఆగస్టులో అయిదిదు మొగడిషులో చంపబడ్డాడు. మాజీ ఐఖ్యరాజ్యసమితి సెక్రటరీ జనరలు బోటోసు బౌత్రోసు ఘాలి, అహ్మౌ ఔల్దు అబ్దాల్లా, సోమాలియాకు ఐఖ్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేక ప్రతినిధి ఈ సంఘర్షణ సమయంలో సంభవించిన మరణాలను "జాత్యహంకార మారణకాండ " గా సూచించారు.
శాంతి ప్రక్రియలో భాగంగా ఐక్యరాజ్యసమితి, ఆఫ్రికా సమాఖ్య, అరబు లీగు, ఐ.జి.ఎ.డి. ఆధ్వర్యంలో, అదనపు జాతీయ సయోధ్య సదస్సులు నిర్వహించబడ్డాయి. ఈ సదస్సులలో 1997 లో (సోడ్రే; ఇథియోపియా), నేషనలు సాల్వేషను కౌన్సిలు, 1997 కైరో పీసు కాన్ఫరెన్సు (కైరో డిక్లరేషను), 2000 లో సోమాలియా నేషనలు పీసు కాన్ఫరెన్సు; (ఆర్టా, జిబౌటిలో) ఉన్నాయి. కొత్తగా ఏర్పడిన ట్రాంసిషనలు నేషనలు గవర్నమెంటు ఆధ్వర్యంలో ది 2002 సోమలీ రికాన్సిలేషను కాన్ఫరెన్సు (ఎల్డోర్టు, కెన్యా), ట్రాన్సిషనలు ఫెడరలు ప్రభుత్వం స్థాపించబడినప్పుడు 2003 జాతీయ పుంర్నిర్మాణ సదస్సు (నైరోబీ,కెన్యా)లో ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు చార్టరు స్వీకరించబడింది, 2004 నైరోబి కాన్ఫరెన్సు, మొగాదిషులో 2007 జాతీయ పునర్నిర్మాణ సదస్సు ఉన్నాయి.
పౌర యుద్ధం జరగడంతో సోమాలియా నివాసితులు అనేక మంది ఆశ్రయం కోసం వెతుకారు. 2016 నాటికి UNHCR ప్రకారం సుమారుగా 9,75,951 నమోదైన శరణార్ధులు పొరుగునున్న దేశాలలో ఉన్నారు. అదనంగా, 1.1 మిలియన్ల మంది స్థానికులు అంతర్గతంగా స్థానభ్రంశం చెందిన ప్రజలు (ఐ.డి.పి) ఉన్నారు. ఉత్తరప్రాంతంలో ఉన్న స్థానికులతో సహా దక్షిణ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన బాంటసు, ఇతర అల్పసంఖ్యాక జాతి ప్రజలు ఐ.డి.పి.లలో ఉన్నారు. ఐ.డి.పి.లలో 60% మంది పిల్లలు ఉన్నారు. స్థానభ్రంశానికి కారణాలు ఆయుధ హింస, పునరావృత్త కరువులు, ఇతర ప్రకృతి వైపరీత్యాలు ఉన్నాయి. దారిమళ్ళించబడిన సహాయ ప్రవాహాలు ఐ.డి.పి ల సురక్షితమైన ఆశ్రయం, వనరుల లభ్యతను అడ్డుకున్నాయి. దక్షిణ మధ్య సోమాలియాలో (8,93,000) ఐ.డి.పి. స్థావరాలు కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. తరువాత ఉత్తర పుంట్ల్యాండు (1,29,000), సోమాలిలాండు (84,000) ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అదనంగా సుమారు 9,356 నమోదైన శరణార్థులు, సోమాలియాలో 11,157 నమోదైన శరణు కోరేవారు ఉన్నారు. 2015 లో హౌటి తిరుగుబాటు తర్వాత విదేశీ పౌరులలో యెమెన్ నుండి ఉత్తర సోమాలియాకు వలస వచ్చారు. అయినప్పటికీ సోమాలియాకు వలస వచ్చిన వారిలో ఎక్కువమంది కొనసాగుతున్న పోస్టు-సంఘర్షణ పునర్నిర్మాణ ప్రక్రియలో పాల్గొనడానికి, మొగాడిషు, ఇతర పట్టణ ప్రాంతాలలో పెట్టుబడుల అవకాశాల కొరకు తిరిగి వచ్చిన సోమాలీ ప్రజలు ఉన్నారు.
కులిపోయిన ప్రభుత్వాధికారం కారణంగా ఏర్పడిన పౌర యుద్ధం ఫలితంగా సోమాలియా తీరంలోని కాపలా లేని హిందూ మహాసముద్ర జలాలలో పైరసీ మొదలైంది. విదేశీ మత్స్యకారుల అక్రమణ నుండి స్థానిక మత్స్యకారులు వారి జీవనాధారమును కాపాడటానికి పోరాడవలసిన పరిస్థితి మొదలైంది. 2008 ఆగస్టులో బహుళజాతి సంకీర్ణం సముద్రపు దొంగలను అడ్డగించడంతో అడెను గల్ఫులోని మారిటైం సెక్యూరిటీ పెట్రోలు ఏరియా (ఎం.ఎస్.పి.ఎ) ను స్థాపించింది. తరువాత పున్లాండు ప్రాంతంలో ఒక మారిటైం పోలీసు ఫోర్సు ఏర్పాటు చేయబడింది. ప్రైవేటు సాయుధ దళాలను నియమించి ఓడ యజమానులచే ఉత్తమ నిర్వహణ పద్ధతులు అనుసరించబడ్డాయి. ఈ మిశ్రమ ప్రయత్నాల కారణంగా పైరసీ సంఘటనలు తీవ్రంగా క్షీణించాయి. 2012 అక్టోబరు నాటికి పైరేటు దాడులు ఆరు సంవత్సరాల కనిష్టానికి పడిపోయాయి. 2011 లో అదే కాలంలో 36 దాడులు ఉండగా 2012 లో కేవలం ఒక ఓడ మాత్రమే మూడవ త్రైమాసికంలో దాడికి గురైంది.
మధ్యంతర సంస్థలు
ట్రాంసిషనలు నేషనలు గవర్నమెంటు (టి.ఎన్.జి) 2000 ఏప్రిలు-మేలో ఆర్టా, జిబౌటిలో " సోమాలియా నేషనలు పీసు కాన్ఫరెన్సు " (ఎస్.ఎన్.పి.సి) లో ఏర్పాటు చేయబడింది. అబ్దికాసిం సలాదు హస్సను దేశం నూతన ట్రాంసిషనలు నేషనలు గవర్నమెంటు (టి.ఎన్.సి) అధ్యక్షుడిగా ఎంపికయ్యాడు. సోమాలియా మూడవ శాశ్వత రిపబ్లికన్ ప్రభుత్వానికి మార్గనిర్దేశం చేసేందుకు ఒక తాత్కాలిక పరిపాలన ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. టి.ఎన్.సి. అంతర్గత సమస్యలు కారణంగా మూడు సంవత్సరాలలో నాలుగు ప్రధాని మార్చబడ్డాడు. 2003 లో పాలనాధికారి దివాలా గురించి వెల్లడించడంతో దాని అధికారం ముగిసింది. .
2004 అక్టోబరు 10 న " ట్రాంసిషనలు నేషనలు గవర్నమెంటు " వారసుడిగా ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు గవర్నమెంటు (టి.ఎఫ్.జి) మొట్టమొదటి అధ్యక్షుడిగా అబ్దుల్లాహి యూసఫు అహ్మదును శాసన సభ్యులు ఎంపిక చేశారు. 1991 నాటి సియాడు బారే పాలన పతనం, తదుపరి అంతర్యుద్ధం తరువాత సోమాలియాకు జాతీయ సంస్థలను పునరుద్ధరించే లక్ష్యంతో రెండవ తాత్కాలిక పరిపాలనగా టి.ఎఫ్.జి అవతరించింది.
ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు గవర్నమెంటు (టి.ఎఫ్.జి) సోమాలియా అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ప్రభుత్వం 2012 ఆగస్టు 20 లో పదవీకాలం ముగిసిన తరువాత. ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు పార్లమెంటు (టిఎఫ్.పి) 2004 నవంబరులో ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు చార్టరు (టి.ఎఫ్.సి.) లో స్వీకరించింది. ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రభుత్వ కార్యనిర్వాహక శాఖను కలిగి ఉంది. టి.ఎఫ్.పి. శాసన శాఖగా పనిచేస్తోంది. ప్రభుత్వానికి సోమాలియా అధ్యక్షుడు నేతృత్వం వహించాడు. ప్రధానమంత్రి నిర్వహణలో మంత్రివర్గం పనిచేస్తుంది. మొత్తం మూడు శాఖలను సమిష్టిగా సూచించడానికి టి.ఎఫ్.సి. సాధారణ పదంగా కూడా ఉపయోగించబడింది.
ఇస్లాం న్యాయస్థానాలు, ఇథియోపియా జోక్యం
2006 లో ఇస్లామికు కోర్ట్సు యూనియను (ఐ.సి.యు), ఒక ఇస్లామికు సంస్థ, దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో అధికభాగం నియంత్రణను పొందింది. వెంటనే షరియా చట్టాన్ని విధించింది. పరిణామాత్మక ఫెడరలు ప్రభుత్వం తన అధికారాన్ని పునఃస్థాపించాలని కోరింది. ఇథియోపియా దళాల సహాయంతో ఆఫ్రికా సమాఖ్య శాంతిదళం, అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాల వైమానిక మద్దతుతో, ప్రత్యర్థి ఐ.సి.యు.ను వెలుపలకు పంపి దాని పాలనను పటిష్టపరిచింది.
2007 జనవరి 8న రాసు కంబోని యుద్ధం, టి.ఎఫ్.జి. అధ్యక్షుడు, స్థాపకుడు అబ్దుల్లాహి యూసఫు అహ్మదు, సోమాలి సైన్యంలో మాజీ కల్నలు, యుద్ధ హీరో ఎథియోపియన్ సైనిక మద్దతుతో మొగడిషులో ప్రవేశించారు. ప్రభుత్వం తరువాత బైడోవాలోని మధ్యంతర నుండి రాజధాని విల్లా సోమాలియాకు మార్చబడింది. 1991 లో సియాద్ బారే పాలన పతనమైన తరువాత మొదటిసారిగా ఫెడరలు ప్రభుత్వం దేశంలోని అధిక భాగాన్ని నియంత్రించింది.
ఈ ఓటమి తరువాత ఇస్లామిక్ కోర్టు యూనియను అనేక విభిన్న వర్గాలుగా చీలిపోయింది. అల్-షాబాబుతో సహా మరికొన్ని మౌలిక అంశాలు, టి.ఎఫ్.జి.కు వ్యతిరేకంగా తమ తిరుగుబాటు కొనసాగించడానికి, సోమాలియాలో ఇథియోపియా సైన్యం ఉనికిని వ్యతిరేకిస్తాయి. 2007 - 2008 సంవత్సరాల్లో, అల్-షబాబు సైనిక విజయాలు సాధించి, కేంద్ర, దక్షిణ సోమాలియాలో కీలక పట్టణాలు, ఓడరేవులపై నియంత్రణను సాధించింది. 2008 చివరిలో ఆ బృందం బైడోవాను స్వాధీనం చేసుకుంది. కాని మొగడిషు కాదు. 2009 జనవరి నాటికి అల్-షబాబు, ఇతర సైనికులు ఇథియోపియా దళాలను రిరిగివెళ్ళాలని బలవంతం చేసారు. ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు గవర్నమెంటు ప్రభుత్వ దళాలకు సహాయంగా ఒక ఆఫ్రికాసమాఖ్య శాంతి పరిరక్షక బలగాల వదిలివేశారు.
నిధులు, మానవ వనరుల లేకపోవడంతో ఒక జాతీయ భద్రతా దళం పునః స్థాపనకు కష్టతరంచేసే ఆయుధాల ఆంక్షలు, అంతర్జాతీయ సమాజం ఉదాసీనత కారణంగా అధ్యక్షుడు యూసఫు దేశం దక్షిణ భాగంలో తిరుగుబాటు అంశాలతో యుద్ధం కొనసాగించడానికి వేల మంది దళాలను పుంట్ల్యాండు నుండి తరలించి మొగడిషులో నియమించాడు. ఈ ప్రయత్నానికి ఆర్థిక మద్దతు స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రభుత్వం అందించింది. ఇది పుట్ల్యాండు సొంత భద్రతా దళాలకు పౌర సేవా ఉద్యోగులకు తక్కువ ఆదాయాన్ని మిగిల్చింది. ఈ భూభాగం పైరసీ, తీవ్రవాద దాడులకు గురైంది.
2008 డిసెంబరు 29 న అబ్దుల్లాహి యూసఫు అహ్మదు బైడోవాలో ఒక యునైటెడు పార్లమెంటు సమావేశంలో సోమాలియా అధ్యక్షుడిగా తన రాజీనామా ప్రకటించారు. ఆయన ప్రసంగం జాతీయ రేడియోలో ప్రసారం చేయబడినది. యూసఫు తన 17 సంవత్సరల సంఘర్షణను తన ప్రభుత్వం ముగించడంలో విఫలమయ్యిందని. పేర్కొన్నాడు. ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఇవ్వడంలో వారు చేసిన వైఫల్యానికి ఆయన అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని నిందించాడు. ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు ప్రభుత్వం చార్టరుకు పార్లమెంటు స్పీకరు కార్యాలయంలో వారత్వ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తాడని పేర్కొన్నాడు.
సంకీర్ణ ప్రభుత్వం
2008 మే 31-జూన్ 9 మధ్య సోమాలియా ఫెడరలు ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, ఇస్లామిస్టు తిరుగుబాటుదారుల సోమాలియా సమూహం కూటమి జిబౌటిలో శాంతి చర్చలలో పాల్గొన్నారు. సోమాలియాకు మాజీ ఐక్యరాజ్య సమితి ప్రత్యేక రాయబారి, అహ్మౌ ఔల్దు-అబ్దుల్లాహు. సాయుధ పోరాటం విరమణకు బదులుగా ఇథియోపియా దళాల ఉపసంహరణకు సంతకం చేయడంతో సమావేశం ముగిసింది. తరువాత ఎ.ఆర్.ఎస్. సభ్యులను చేర్చుకోవటానికి పార్లమెంటును 550 స్థానాలకు విస్తరించింది. తరువాత అప్పటి ఎఐఎస్ చైర్మనుగా ఉన్న షేకు షరీఫు షేకు అహ్మదును ఎన్నికచేసారు. అధ్యక్షుడు షరీఫు చంపబడిన తరువాత మాజీ అధ్యక్షుడు అబ్దిరశిదు అలీ షర్మార్కు కుమారుడు ఒమరు అబ్దిరాషిదు అలీ షర్మార్కు, దేశంలోని కొత్త ప్రధాన మంత్రిగా నియమితుడయ్యాడు.
ఆఫ్రికా సమాఖ్య దళాల చిన్న బృందం సహాయంతో సంకీర్ణ ప్రభుత్వాలు 2009 ఫిబ్రవరిలో దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో పూర్తి నియంత్రణను చేపట్టడానికి ప్రయత్నించాయి. దాని పాలనను ధృఢపరచటానికి టి.ఎఫ్.జి. ఇస్లామికు కోర్టు సమాఖ్య సోమాలియా పునః విముక్తి కొరకు సంకీర్ణంలోని ఇతర సభ్యులు ఒక ఆధునిక సుఫీ సైనికబృందం అయిన అహ్లూ సున్నా వల్జామాతో ఒక సంబంధాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. ప్రతిపక్షంలో రెండు ప్రధాన ఇస్లామికు గ్రూపులైన అల్-షాబాబు, హిజ్బులు ఇస్లాం 2009 మధ్యకాలంలో తమలో తాము పోరాడటం ప్రారంభించారు.
2009 మార్చిలో సోమాలియా సంకీర్ణ ప్రభుత్వం, షరియాను దేశ అధికారిక న్యాయవ్యవస్థగా తిరిగి అమలు చేయాలని ప్రకటించింది. ఏదేమైనా దేశం దక్షిణ, మధ్య భాగాలలో పోరాటం కొనసాగింది. కొన్ని నెలలలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం దక్షిణ మధ్య సోమాలియా వివాదాస్పద మండలాలలో 70% మీద (మునుపటి యూసఫు పరిపాలన నుండి వారసత్వంగా వచ్చిన భూభాగం, ఇస్లామిస్టు తిరుగుబాటుదారులకు వివాదాస్పద భూభాగంలో 80% ) ఆధీనత కోల్పోయింది.
సంకీర్ణ ప్రభుత్వం సంక్షిప్త పదవీకాలం, ఒక సంవత్సరం తరువాత శాశ్వత కేంద్ర అధికారం లేకపోవడంతో " ఫండు ఫర్ పీసు ఫ్రాజిలు స్టేట్సు ఇండెక్సు " (గతంలో విఫలమైంది దేశాల జాబితా అని పిలవబడింది) సోమాలియాను వరుసగా ఆరు సంవత్సరాలు వరుసగా జాబితా చేసింది (2008- 2013) 2009 లో ట్రాస్ఫరెన్సీ ఇంటర్నేషనలు తన వార్షిక అవినీతి పర్సెప్షను ఇండెక్సు (సిపిఐ) లో సోమాలియాకు స్థానాన్ని ఇచ్చింది. ఇది ఒక దేశ ప్రభుత్వ రంగంలో అవినీతి ప్రాబల్యాన్ని ప్రదర్శించడానికి ఉద్దేశించిన పరిమాణం. 2010 మధ్యలో ఇన్స్టిట్యూటు ఫర్ ఎకనామిక్సు అండ్ పీసు కూడా సోమాలియాను గ్లోబల్ పీసు ఇండెక్సులో ఇరాకు, ఆఫ్గనిస్తాన్ల మధ్య స్థానం దక్కించుకుంది.
2010 అక్టోబరు 14 న రాయబారి మొహమెదు అబ్దుల్లాహి మహ్మదు (ఫార్మజో అని కూడా పిలుస్తారు) సోమాలియా కొత్త ప్రధాన మంత్రిగా నియమితుడయ్యాడు. మాజీ ప్రధాని ఒమరు అబ్దిరశిదు అలీ షర్మార్కు రాజీనామా చేసిన ఒక మాసం తరువాత ప్రతిపాదిత ముసాయిదా రాజ్యాంగం గురించి అధ్యక్షుడు షరీఫుతో సుదీర్ఘకాలంగా వివాదం కొనసాగింది. సోమాలియా రిపబ్లికు ట్రాంసిషనలు ఫెడరలు చార్టరు 2010 నవంబరు 12 న ప్రధాన మంత్రి మొహమ్మదు కొత్త మంత్రిమండలిని ప్రకటించారు. ఇది అంతర్జాతీయ సమాజంచే ప్రశంసించబడింది. ఊహించిన విధంగా కేటాయించిన మంత్రివర్గ పదవులు గణనీయంగా 39 నుండి 18 వరకు తగ్గాయి.
ఫెడరల్ ప్రభుత్వం
2011 అక్టోబరులో దక్షిణ సోమాలియాలోని అల్-షబాబ్ సమూహ తిరుగుబాటుదారులకు వ్యతిరేకంగా సోమాలి, కెన్యా సైన్యం, బహుళజాతి దళాల మధ్య సమన్వయ చర్యగా " ఆపరేషన్ లిండా నచీ " ప్రారంభమైంది. సోమాలి బలగాలు కార్యకలాపాలకు దారితీసినట్లు ఒక ఉమ్మడి సందేశం జారీ చేయబడింది. 2012 సెప్టెంబరు నాటికి సోమాలియా, కెన్యా, రాస్కంబని దళాలు అల్-షబాబు ఆఖరి ప్రధాన స్థావరం అయిన కిస్సాయో దక్షిణ నౌకాశ్రయాన్ని బంధించగలిగాయి. 2012 జూలైలో, సోమాలియా: EUTM సొమాలియా, EU నావలు ఫోర్సు సోమాలియా ఆపరేషను అట్లాంటా ఆఫ్ హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికా, EUCAP నెస్టరప్రుతో కలిసి 3 ఐరోపాసమాఖ్య కార్యకలాపాలు ప్రారంభించబడ్డాయి.
అధికారిక "రోడుమ్యాపు ఫర్ ది ఎండ్ ఆఫ్ ట్రాన్సిషను " భాగంగా సోమాలియాలో ట్రాంసిషను ఫెడరలు గవర్నమెంటు తాత్కాలిక ఆదేశాలను 2012 ఆగస్టు 20 న శాశ్వత ప్రజాస్వామ్య సంస్థల ఏర్పాటుకు దారితీసే స్పష్టమైన బెంచిమార్కర్లను అందించిన ఒక రాజకీయ ప్రక్రియ భావించబడింది. సోమాలియా ఫెడరలు పార్లమెంటు ఏకకాలంలో ప్రారంభించబడింది.
2012 ఆగస్టులో పౌర యుద్ధం ప్రారంభం నుండి దేశంలో మొట్టమొదటి శాశ్వత కేంద్ర ప్రభుత్వంగా " సోమాలియా ఫెడరలు గవర్నమెంటు " స్థాపించబడింది. 2014 నాటికి సోమాలియా అస్థిరమైన దేశాల జాబితాలో అగ్రస్థానం నుండి రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. దక్షిణ సుడాన్ ప్రధమస్థానంలో ఉంది. ఐఖ్యరాజ్యసమితి సోమాలియా ప్రతినిధి నికోలసు కే, ఐరోపా సమాఖ్య ప్రతినిథి కాథరీన్ అష్టను, ఇతర అంతర్జాతీయ వాటాదారులు, విశ్లేషకులు కూడా సోమాలియా " అస్థిర దేశంగా " వర్ణించడం ప్రారంభించారు. ఇది స్థిరత్వం వైపు ప్రయాణం చేస్తోంది. 2014 ఆగస్టులో గ్రామీణ ప్రాంతాలలో తిరుగుబాటుదార్ల పాకెట్లకు వ్యతిరేకంగా సోమాలియా ప్రభుత్వం నేతృత్వంలో " ఆపరేషన్ హిందూ మహాసముద్రం " ప్రారంభమైంది. 2017 వరకు యుద్ధం కొనసాగుతుంది.
2017 అక్టోబరులో సోమాలియా రాజధాని మొగాదిషులో జంట బాంబు పేలుళ్ల కారణంగా 500 మందికిపైగా చంపబడ్డారు.
పాత రాతియుగపు కాలం నుంచే ఇక్కడ మానవ జాతి నివసిస్తున్నట్లు ఆధారాలున్నాయి. ఉత్తర సోమాలియాలో క్రీ.పూ 9000 సంవత్సరానికి చెందినవిగా భావిస్తున్న కొన్ని రాతి చిత్రాలను కనుగొనడం జరిగింది. కానీ పురాతత్వ శాస్త్రజ్ఞులు మాత్రం ఆ లిపిని సరిగా అర్థం చేసుకోలేకున్నారు.
ప్రాంతాలు
Somalia is officially divided into eighteen regions (gobollada, singular gobol), which in turn are subdivided into districts. The regions are: ఉత్తర సోమాలియా ప్రస్తుతం వాస్తవానికి పుట్లాండు స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం (స్వయంగా ఒక స్వతంత్ర రాజ్యంగా పరిగణిస్తుంది), సొమాలియాండు (స్వయంగా ప్రకటించబడిన కానీ గుర్తించలేని సార్వభౌమ రాజ్యం)గా విభజించబడింది. మద్య సోమాలియాలో గల్ముడాగు మరో ప్రాంతీయ సంస్థ, ఇది పుంట్ల్యాండుకు దక్షిణం ఉంది. సుదూర దక్షిణప్రాంతంలో జుబాలాండు సమాఖ్యలో నాల్గవ స్వయంప్రతి ప్రాంతంగా ఉంది. 2014 లో ఒక కొత్త నైరుతీ రాజ్యం కూడా ఏర్పాటు చేయబడింది. 2015 ఏప్రెలులో కొత్త సెంట్రలు రీజన్సు స్టేటు కోసం ఒక సమావేశ సమావేశం కూడా ప్రారంభించబడింది.
లొకేషను
సోమాలియా సరిహద్దులుగా వాయువ్య దిశలో జిబౌటి, నైరుతి సరిహద్దులో కెన్యా, ఉత్తరాన ఏడెన్ గల్ఫ్, గుయార్డఫ్ఫు కాలువ, తూర్పున హిందూ మహాసముద్రం, పశ్చిమాన ఇథియోపియా ఉన్నాయి. ఇది 2 ° దక్షిణ - 12 ° ఉత్తర అక్షాంశాల మధ్య ఉంటుంది. 41 ° నుండి 52 ° తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. ఎర్ర సముద్రం, సూయజు కాలువ బాబెలు ఎల్ మండే ముఖద్వారం వద్ద ఉన్న ఈ ప్రాంతం కొనను మాప్లో రింసోసెరోసు (కొమ్ము) పోలి ఉన్న కారణంగా సాధారణంగా ఈ దేశాన్ని హార్ను ఆఫ్ ఆఫ్రికా అంటారు.
జలాశయాలు
సోమాలియా ఆఫ్రికా ప్రధాన భూభాగంలో పొడవైన తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది 3,025 కిలోమీటర్లు (1,880 మైళ్ళు) సముద్ర తీరంతో విస్తరించింది. దాని భూభాగం ప్రధానంగా పీఠభూములు, మైదానాలు, పర్వత ప్రాంతాలను కలిగి ఉంటుంది. దేశవిస్తీర్ణం 6,37,657 చ,కి.మీ (246,201చ.మై). జలభాగం 10,320 చ.కి.మీ (3,980 చదరపు మైళ్ళు) ఉంది. సోమాలియా భూ సరిహద్దులు సుమారు 2,340 చ.కి.మీ (1,450 చ.మైళ్ళు) విస్తరించాయి; కెన్యాతో 682 కిలోమీటర్లు (424 మైళ్ళు), ఇథియోపియాతో 1,626 కిలోమీటర్లు (1,010 మైళ్ళు), జిబౌటీతో 58 కిలోమీటర్లు (36 మైళ్ళు) పంచుకుంది. 200 నాటికలు మైళ్ల (370 కి.మీ., 230 మైళ్ళు) ప్రాదేశిక జలాలలో సముద్ర భాగ వివాదాలు ఉన్నాయి.
సోమాలియాలో అనేక దీవులు, ద్వీపసమూహాలు ఉన్నాయి. వీటిలో బజుని ద్వీపాలు, సాద్ద్ డి-దీన్ ద్వీపసమూహం ఉన్నాయి: సోమాలియా దీవులను చూడండి.
వన్యప్రాణుల నివాసాలు
ఉత్తరప్రాంతంలో గల్ఫు ఆఫ్ ఏడెను లిటోరాలుకు సమాంతరంగా గుబ్బరు అని పిలువబడే ఒక పొదలతో కప్పబడిన, పాక్షిక ఎడారి మైదానం ఉంటుంది. పశ్చిమప్రాంతంలో 12 కిలోమీటర్ల వెడల్పున తూర్పున రెండు కిలోమీటర్ల వెడల్పు ఉన్న కారణంగా, వర్షపు రుతువులలో మినహాయించి తప్పనిసరిగా పొడి ఇసుక పడకలు ఉన్న నీటి వనరులు ఈ మైదానం రెండుభాగాలుగా చేస్తుంది. వర్షాలు వచ్చినప్పుడు గుబను తక్కువ రకాల పొదలు, గడ్డి దట్టమైన వృక్షప్రాంతంగా మారతాయి. ఈ తీరప్రాంతం ఇథియోపియా జిరామికు గడ్డి భూములు, పొడుగు భూముల పర్యావరణ ప్రాంతంగా ఉంది.
సోమాలియా రెండు శాశ్వత నదులు (జుబ్బా, షబెలే)మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇవి ఇథియోపియా పర్వతాలలో మొదలవుతాయి. ఈ నదులు ప్రధానంగా దక్షిణం వైపు ప్రవహిస్తాయి. జుబ్బా నది కిస్మాయాలో హిందూ మహాసముద్రంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఒక సమయంలో షాబెలె నది మెర్కాకు సమీపంలో సముద్రంలోకి ప్రవేశించినప్పటికీ ఇప్పుడు మొగడిషులో కేవలం నైరుతి దిశలో ఉన్నది. ఆ తరువాత జబ్బా నదికి సమీపంలో జిలిబు ఎడారి భూభాగం తూర్పున చివరకు కొనసాగుతుంది.
పర్యావరణం
సోమాలియా ఒక పాక్షిక-శుష్క దేశంగా ఉంటుంది. ఇందులో సుమారు 1.64% సాగున భూమి ఉంది. మొట్టమొదటి స్థానిక పర్యావరణ సంస్థలు అయిన " ఎకోటెర్రా సోమాలియా, సోమాలి ఎకోలాజికల్ సొసైటీ " పర్యావరణ సంబంధిత ఆందోళనల గురించి అవగాహనను ప్రోత్సహించటం, అన్ని ప్రభుత్వ రంగాలలో, పౌర సమాజంలో పర్యావరణ కార్యక్రమాలను సమీకరించటానికి సహాయపడింది. పట్టణాలు, రోడ్లు, వ్యవసాయ భూములను ఆక్రంస్తున్న వేలాది ఎకరాల పవన ఇసుక దిబ్బలను అడ్డుకునేందుకు సియాడు బారే ప్రభుత్వం 1971 నుండి దేశవ్యాప్త స్థాయిలో భారీగా చెట్లునాటే ప్రచారకార్యక్రమం ప్రవేశపెట్టింది. 1988 నాటికి ప్రణాళిక చేయబడిన 336 హెక్టార్లలో 265 హెక్టార్లలో చెట్లు నాటబడ్డాయి, 39 రకాల రిజర్వు ప్రాంతాలు 36 అటవీ ప్లాంటేషన్లు ప్రాంతాలు ఏర్పడ్డాయి. 1986 లో పర్యావరణ సమస్యలను ప్రజలలో అవగాహన కల్పించడానికి ఎకోటెర ఇంటర్నేషనలు " వైల్డులైఫు రెస్క్యూ, రీసెర్చి & మానిటరింగ్ సెంటరు " లను స్థాపించింది. ఈ విద్యా కృషి 1989 లో "సోమాలియా ప్రతిపాదన" అని పిలుస్తారు. వైల్డు ఫ్యూనా & ఫ్లోరా (సి.ఐ.టి.ఇ.ఎస్) అంతరించిపోతున్న జాతుల అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం కట్టుబాటు చేయడానికి సోమాలి ప్రభుత్వం ఒక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇది మొదటి సారి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏనుగు దంతం వాణిజ్య నిషేధం విధించింది.