cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
విలియం హార్వే
బాల్యం,విద్యాభ్యాసం
విలియం హార్వే ఇంగ్లండులోని ఫోక్‌స్టోన్‌లో 1578 ఏప్రిల్‌ 1న సంపన్నుడైన పట్టణ మేయరుకు పదిమంది సంతానంలో ఒకడిగా పుట్టాడు. పదిహేనవ యేట కేంబ్రిడ్జిలోని సైన్స్‌ కాలేజీలో చేరాడు. అచట పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఆపై వైద్య విద్య కోసం ఇటలీలోని పాడువా వైద్య విద్యాలయంలో చేరాడు. అక్కడ హరోనిమస్ ఫాబ్రీసియస్ అనే ప్రముఖ వైద్య శాస్త్రజ్ఞుని వద్ద శిష్యరికం పుచ్చుకున్నాడు. 1602 లో వైద్య శాస్త్రంలో పట్టా పుచ్చుకొనటమే కాకుండా ప్రత్యేకమైన యోగ్యతా పత్రాన్ని పొందగలిగాడు. అక్కడి నుంచి లండన్‌ తిరిగి వచ్చాక ఇంగ్లండ్‌ రాజు మొదటి ఛార్లెస్‌ కొలువులో ఆస్థాన వైద్యుడిగా నియమితుడయ్యాడు. అంతటి హోదాలో ఉన్న సంపన్నుడెవరైనా విలాసంగా జీవితం గడిపేస్తారేమో కానీ, విలియం హార్వే మాత్రం కొత్త విషయాలు తెలుసుకోడానికి పరిశోధకుడిగా మారాడు. గుండెకు సంబంధించిన సందేహాలు మాత్రం ఆయనను వదలలేదు. గుండె నుండి బయలుదేరిన రక్తం రక్త నాళాలలో అటూ ఇటూ ప్రవహించి చివరికి హరించుకు పోతుందే తప్ప మళ్లీ గుండెను చేరదు అనే వాదంలో నిజం ఉన్నట్లు హార్వేకు తోచలేదు. పెద్ద పెద్ద సిరలలో కవాటాలు ఎందుకు ఉంటాయనే తపన కూడా ఈయనలో బయలుదేరింది.
పరిశోధనలు
1615 లో రాయల్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్ లో ఈయన లెక్చరర్ గా నియమింప బడ్డారు. చేపలు, కప్పలు, కోళ్ళ పిండాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తూ వాటి రక్త ప్రసరణ గురించి ఎంతో క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేయసాగాడు. గుండె ముడుచు కోవటం వల్ల రక్తం ధమనుల ద్వారా రక్త నాళాలకు వెళుతుందని తెలుసుకున్నాడు. నాడి కొట్టుకోవడం అంటే గుండె కొట్తుకోవడమే అని రుజువు చేశాడు. గుండెలో నాలుగు గదులు ఉంటాయని, ధమనుల ద్వారా గుండె లోని రక్తం బయటికి పంప్ చేయబడుతుందని, సిరల ద్వారా కవాటాలు రక్తాన్ని గుండె వైపుకి వెళ్ళనిస్తాయే కాని గుండె లోంచి రక్తాన్ని వెలుపలికి రానివ్వవని తెలుసుకున్నాడు. ఒక అర గంటలో శరీరంలో ఉన్న మొత్తం రక్తం గుండె నుండి వెలువడే రక్తమే ఎక్కువగా ఉంటుందని నాడీ వేగం, గుండె స్పందించే రేటు ఆధారంగా నిర్ధారించుకోగలిగాడు.
మానవ శరీరంపై ఆసక్తి పెంచుకున్న హార్వే అనేక జంతువుల శరీర అంతర్భాగాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి గుండె పనితీరు, రక్త ప్రసరణ విధానాలను గమనించాడు. చనిపోయిన ఖైదీల శరీరాలను అడుగడుగునా పరిశీలించడం ద్వారా గుండె ఒక పంపులాగా పనిచేస్తుందని, శరీరంలో సిరలు, ధమనుల ద్వారా రక్తం వలయాకారంలో ప్రవహిస్తుందని తెలుసుకున్నాడు. రక్తం ప్రవహించే మార్గంలో వాల్వులు ఎలా పనిచేస్తాయో కనిపెట్టాడు. మనిషి గుండె నిమిషానికి ఎన్ని సార్లు కొట్టుకుంటుందో, ఎంత రక్తాన్ని పంప్‌ చేస్తుందో చెప్పగలిగాడు. తన పరిశీలనలతో రెండు అమూల్యమైన గ్రంథాలను వెలువరించాడు.
గ్రంధములు
సా.శ. 1628 లో హార్వే ప్రచురించిన అనటామికల్ ఎక్సర్ సైజ్ ఆన్ ది మోషన్ ఆఫ్ ది హార్ట్ అండ్ బ్లడ్ అనే పుస్తకం వైద్య శాస్త్ర చరిత్రలో అపూర్వమైనది. పరిశోధనల ద్వారా వచ్చిన ఫలితాలను మళ్ళీ పరిశోధనల ద్వారానే రూఢి పరచాలనే శాస్త్రవాది హార్వే. ఈ పుస్తకం ప్రచురించిన మూడు సంవత్సరాల తరువాత హార్వే మొదటి చార్లెస్ మహారాజుకు రాజ వైద్యునిగా నియమించబడ్డాడు. కానీ రాజకీయ విపరిణామాల కారణంగా హార్వే లండన్ విడిచి పెట్టవలసి వచ్చింది. అప్పుడే కొంతమంది దుండగులు హార్వే ఇంటిలో లేని సమయం చూచి ఆయన నాలుగు దశాబ్దాలుగా సేకరించిన దాచుకున్న అమూల్యమైన విజ్ఞాన సంపద నంతా నాశనం చేశారు. అయినా హార్వే బాధ పడలేదు. నిరాశతో క్రుంగిపోలేదు. ప్రత్యుత్పత్తి, పిండాభివృద్ధి అంశాల మీద జీవితమంతా పరిశోధించాడు. 1651 లో "ఎక్సర్ సైజస్ ఆన్ ది జనరేషన్ ఆఫ్ ఆనిమల్స్" అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. ఈ పుస్తకం ప్రతులు అతి త్వరితగతిలో అమ్ముడైపోయి కొత్త చరిత్రను సృష్టించాయి.
అస్తమయం
హార్వే 1657 సంవత్సరం జూన్ 3 న మరణించాడు. ఈయన ప్రయోగాల ద్వారా రాబట్టిన ఫలితాలే ఈ వేళ కూడా రోగ నిర్ణయం చేయటానికి ఉపయోగపడుతున్నాయి.
వర్గం:బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు వర్గం:1578 జననాలు వర్గం:1657 మరణాలు
నంది ఉత్తమ నృత్యదర్శకులు
thumb|నంది ఉత్తమ నృత్యదర్శకుడు, రాఘవ లారెన్స్ చిత్రం
నంది అవార్డుపొందిన ఉత్తమ ఉత్తమ నృత్యదర్శకులు జాబితా
మూలాలు
వర్గం:నంది పురస్కారాలు
విద్యార్థుల వసతి గృహాలు (ఆంధ్రప్రదేశ్)
విద్యాలయాలకు అనుబంధంగా విద్యార్ధుల వసతిగృహాలు నిర్వహిస్తారు. ఇవి ప్రభుత్వరంగంలో ఎక్కువగా వుండగా, ప్రైవేట్ రంగంలోకూడా వున్నాయి. సాంఘీక సంక్షేమ శాఖ, వెనుకబడినతరగతుల సంక్షేమశాఖ, ఆదిమజాతుల సంక్షేమశాఖ, నైవాస్య పాఠశాలలు, కళాశాలలు నడిపే సంస్థలు విద్యార్థి వసతిగృహాలను నడుపుతాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సంక్షేమ శాఖల ద్వారా 2010 లో దాదాపు 5000 విద్యార్ధుల వసతి గృహాలు నిర్వహిస్తున్నది. దీనిద్వారా 8 లక్షల మందివిద్యార్ధులు లబ్ధి పొందుతున్నారు. కాచిగూడ హాస్టల్ పేరు పొందిన వాటిలో ఒకటి. 2018 లో వెనుకబడిన తరగతుల సంక్షేమ శాఖ 898 వసతిగృహాలు నిర్వహిస్తుంటే, వాటిలో 74282 మంది బాలబాలికలు వసతిపొందుతున్నారు.
ప్రవేశం
వసతి గృహాల ప్రవేశానికి దరఖాస్తులు సాధారణంగా 31 మే నుండి ఇవ్వబడతాయి. జూలై 15 న అభ్యర్థుల ప్రవేశాన్ని ప్రకటిస్తారు. నివాసం 5 కి మీ పైబడిన దూరంలో వుండాలి, విద్యార్థితల్లి దండ్రులు సామాజిక వర్గము, ఆదాయ నిబంధనలకులో బడి, దగ్గరి పాఠశాలలో ప్రవేశం పొంది వుండాలి.
వనరులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్య
బామోరి శాసనసభ నియోజకవర్గం
బామోరి శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం గునా జిల్లా, గునా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఆర్కిమెడిస్
ఆర్కిమెడిస్  ( c. 287 ) గ్రీకు గణిత శాస్త్రవేత్త, భౌతిక శాస్త్రవేత్త, ఇంజనీర్, ఆవిష్కర్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. అతని జీవితానికి సంబంధించిన కొన్ని వివరాలు తెలిసినప్పటికీ, అతను శాస్త్రీయ పురాతన కాలంలోని ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తలలో ఒకనిగా పరిగణించబడ్డాడు. పురాతన కాలం నాటి గొప్ప గణిత శాస్త్రజ్ఞునిగా ఆర్కిమెడిస్ ప్లవన సూత్రాలను నిర్దేశించాడు. కప్పీలను రూపొందించి వాటి ఆధారంతో ఎక్కువ బరువు ఉన్న వస్తువులనైనా సునాయాసంగా లాగ వచ్చని తెలియజేసాడు. అతను "పై" విలువను కచ్చితంగా లెక్కించాడు. వృత్తంపరిధి, చుట్టుకొలతను నిర్ణయించేందుకు సూత్రాలను కనిపెట్టాడు. జల యంత్రాలు, యుద్ధ యంత్రాలు మొదలైన వాటిని ఎన్నింటినో రూపొందించాడు. నిలువెత్తు అద్దాలతో సూర్యుని వేడి కిరణాలను రోమన్ నౌకల మీదికి పరావర్తనం ద్వారా పంపించి ఆ నౌకలను మడుకునేటట్లు అతని చేసాడని కొందరు చెబుతారు.
గణితశాస్త్ర పరంగా అతను సాధించిన విజయాలలో పై విలువను కచ్చితంగా నిర్ణయించడం, అతని పేరుతో "ఆర్కిమెడియన్ వర్తులం"ను నిర్వచించడం, పెద్ద సంఖ్యలను నిర్ణయించడానికి ఘాతాలను ఉపయోగించే వ్యవస్థను రూపొందించడం ముఖ్యమైనవి. ద్రవస్థితి శాస్త్రం, స్థితిశాస్త్రము, కప్పీ సూత్రము వంటి భౌతిక శాస్త్ర దృగ్విషయాలకు గణిత శాస్త్ర సూత్రాలనుపయోగించి వివరించిన మొదటి శాస్త్రవేత్తగా గుర్తింపు పొందాడు.
స్క్రూ పంపు, మిశ్రమ కప్పీలు, తన దేశమైన సిరక్యుస్ ను రక్షించేందుకు రూపొందించిన యుద్ధ యంత్రాలు అతను చేసిన ఆవిష్కరణలో ముఖ్యమైనవి.
క్రీ.పూ 212లో సిరక్యూజ్ ను రోమన్‌లు ఆక్రమించారు. ఎంతో మనస్తాపంతో బాధపడుతున్నప్పటికీ ఆర్కిమెడిస్ వృత్తాల మీద పరిశోధనలు మానలేదు. అతను పరిశీలనలో మునిగి ఉండగా అతని నివాసాన్ని రోమన్ సైనికులు ఆక్రమించి అతనిని ఘాతుకంగా సంహరించారు. అతనికి హాని జరగకూదదనే ఆదేశాలు ఉన్నప్పటికీ అతనిని ఒక రోమన్ సైనికుడు హతమార్చాడు. ఆర్కిమెడిస్ తన గణిత ఆవిష్కరణలను తెలియజేయడానికి తన సమాధిపై గోళం, స్థూపం వంటి వాటిని ఉంచమని కోరాడు. ఆ సమాధిని సిసిరో సందర్శించాడు.
అతని ఆవిష్కరణల మాదిరిగా కాకుండా, ఆర్కిమెడిస్ గణిత రచనలు పురాతన కాలంలో పెద్దగా తెలియదు. అతను ఎన్నో పుస్తకాలను వెలువరించాడు. వాటిలో "ఆన్ ది స్పియర్ అండ్ సిలిండర్", "మెజర్ మెంట్ ఆఫ్ ది సర్కిల్", "అన్ ప్లోటింగ్ బాడీస్", "అన్ బాలెన్స్‌డ్ అండ్ లీవర్స్" వంటి పుస్తకాలు ప్రత్యేకించి చెప్పుకోదగ్గవి.
జీవిత విశేషాలు
ఆర్కిమెడిస్ క్రీ.పూ 287లో సిసిలీలోని ఓడరేవు పట్టనమైన సిరక్యుస్ లో జన్మించాడు. బైజంటిన్ గ్రీకు చరిత్రకారుడైన జాన్ తెజ్జెస్ ప్రకటన ఆధారంగా ఆర్కిమెడిస్ 75 సంవత్సరాలు జీవించాడని తెలుస్తుంది. "ద సాండ్ రికనర్"లో ఆర్కిమెడిస్ తన తండ్రి పేరు "ఫిడియాస్" ఒక ఖగోళ శాస్త్రవేత్త అని తెలియజేసాడు. ప్లూటార్చ్ రాసిన "పేరలల్ లైవ్స్" రచనలో ఆర్కిమెడిస్ అప్పటి సిరాక్యుస్ రాజు హైరో II కు బంధువని తెలియజేసాడు. ఆర్కిమెడిస్ జీవిత చరిత్రను అతని స్నేహితుడు హెరాక్లైడెస్ రాశాడు. కానీ ఈ రచన పాడైపోయింది. అందువలన అతని జీవిత వివరాలు అస్పష్టంగా తెలియుచున్నవి. thumb| థామస్ డెజోర్జ్ రచించిన ది డెత్ ఆఫ్ ఆర్కిమెడిస్ (1815) |247x247px
ఆర్కిమెడిస్ సూత్రం
కుడి|thumb|250x250px|By placing a metal bar in a container with water on a scale, the bar displaces as much water as its own [[volume, increasing its mass and weighing down the scale.]] సిరక్యూస్ (సిసిలీ) రాజు హీరాన్ మత సంబంధమైన విశ్వాసాలు ఉన్నవాడు. ఇష్ట దేవతకు సమర్పించడం కోసం ఒక స్వర్ణ కిరీటాన్ని తయారుచేయించాడు. ఆ కిరీటం అత్యధ్బుతంగా ఉంది. కానీ రాజుకు ఎందుచేతనో బంగారంలో వెండి కల్తీ చేసినట్లు అనుమానం వచ్చింది. కిరీటాన్ని చెడకొట్టకుండా అది స్వచ్ఛమైన బంగారంతో చేయబడిందా లేకపోతే కల్తీ జరిగించా అనే విషయాన్ని తేల్చమని హీరాన్ ఆర్కిమెడిస్ కు అదేశించాడు. ఆర్కిమెడిస్ ఈ సమస్యను ఆ కిరీటాన్ని చెడకొట్టకుండానే పరిష్కరించాడు. అక్రమాకార కిరీటాన్ని క్రమాకారానికి మార్చకుండానే దాని సాంద్రతను కనుగొన్నాడు. రాజు చెప్పిన విషయాన్ని గురించి ఆలోచిస్తూ అతను స్నానాల తొట్టెలో స్నానం చేస్తున్న సందర్భంలో తాను తొట్టెలో మునిగినప్పుడు కొంత నీరు బయటికి పోతున్నట్లు గమనించాడు. ఈ చిన్న విషయమే అతనిలో గొప్ప ఆలోచనకు దారి తీసింది. ఆ విషయం తెలిసిన వెంటనే బట్టలు వేసుకోవాలనే తలంపు లేకుండా నగ్నంగా వీధులలో "యురేకా!" అని అరుస్తూ రాజుగారికి విషయం చెప్పడానికి పరుగెత్తాడు. గ్రీకు భాషలో "యురేకా" అనగా "నేను కనుగొన్నాను" అని అర్థం.
ఏ వస్తువైనా నీటిలో ముంచినప్పుడు ఆ వస్తువు తన ఘనపరిమాణానికి సమానమైన నీటిని వైదొలగిస్తుందని తెలుసుకున్నాడు. ఆ విధంగా బంగారు కిరీటాన్ని నీటిలో ముంచినపుడు అది తొలగించిన నీటి ఘనపరిమాణం ఆధారంగా కిరీటం ఘనపరిమాణాన్ని కనుగొన్నాడు. బంగారు కిరీటం ద్రవ్యరాశిని ఈ ఘనపరిమాణంచే భాగించినట్లయితే బంగారు కిరీటం సాంద్రత వస్తుంది. ఒకవేళ చౌకగా లభించిన తక్కువ సాంద్రత కల లోహాన్ని బంగారంలో కలిపినపుడు ఆ కిరీటం ద్రవ్యరాశి సమానంగా ఉన్నా ఘనపరిమాణం పెరుగుతుంది. కనుక కల్తీ కిరీటం సాంద్రత తగ్గుతుందని గమనించాడు. దీని ఆధారంగా అతను కిరీటం ఎంత బరువు ఉందో అంతే బరువు గల స్వచ్ఛమైన బంగారం ఎంత నీటిని తొలగిస్తుందో లెక్కవేసాడు. అదే విధంగా స్వర్ణ కిరీటం ఎంత నీటిని తొలగించగలుగుతుందో లెక్కవేసాడు. ఈ లెక్కలలో వ్యత్యాసం వచ్చింది. అంతే సందేహం లేకుండా కిరీటంలో కల్తీ జరిగిందని చెప్పి వేసాడు.
మనకు తెలిసిన ఆర్కిమెడిస్ రచనలలో బంగారం కిరీటం కథ ఎక్కడా కనిపించదు. ఒక వస్తువును నీటిలో ముంచినపుడు అది తొలగించబడిన నీటిని కచ్చితంగా కొలవడం కారణంగా ఈ పద్ధతి ప్రయోగాత్మకంగా వివరించబడింది. అతను తేలియాడే వస్తువులపై రాసిన గ్రంథంలో దవస్థితి శాస్త్రంలోని ఈ నియమాన్ని ఆర్కిమెడిస్ సూత్రంగా చెబుతారు. ఒక వస్తువు భారం గాలిలో ఉన్నదాని కంటే నీటిలో మునిగినపుడు కొంత కోల్పోతుంది. ఈ కోల్పోయిన భారం ద్రవం వస్తువుపై కలిగించే ఉత్ప్లవన బలానికి సమానంగా ఉంటుంది. ఈ ఉత్పవన బలం ఆ వస్తువు తొలగించిన ద్రవ భారానికి సమానంగా ఉంటుంది. ఈ సూత్రం ఆధారంగా ఒక దండానికి ఇరువైపులా బంగారు కిరీటాన్ని ఒకవైపు, రెండవవైపూ అంతే ద్రవ్యరాశి గల శుద్ధ బంగారాన్ని కట్టి తుల్యం చేసాడు. ఇరువైపుల ఉన్న కిరీటాన్ని, శుద్ధ బంగారాన్ని ఒకేసారి నీటిలో ముంచాడు. అపుడు కూడా దండం తుల్యంగా ఉంటే కిరీటం, స్వచ్ఛమైన బంగారాల సాంద్రతలు ఒకటిగా నిర్ణయించవచ్చు. గెలీలియో దీనిని "ఈ పద్ధతి ఆర్కిమెడిస్ అనుసరించినట్లుగానే ఉంది, ఎందుకంటే, చాలా ఖచ్చితమైనదిగా ఉండటమే కాకుండా, అతను కనుగొన్న ప్రదర్శనల మీద ఆధారపడి ఉంది." అని తెలియజేసాడు.
ఆర్కిమెడిస్ మర
ఎడమ|thumb|ఆర్కిమెడిస్ స్క్రూ నీటిని సమర్థవంతంగా పైకి పంపు చేస్తుంది. ఇంజనీరింగ్‌ రంగంలో ఆర్కిమెడిస్ చేసిన కృషిలో ఎక్కువ భాగం తన సొంత నగరమైన సిరక్యూస్ అవసరాలను తీర్చడం కోసం చేసింది. నౌక్రాటిస్‌కు చెందిన గ్రీకు రచయిత ఎథీనియస్, కింగ్ హీరో II ఆర్కిమెడిస్‌ను భారీ ఓడ అయిన "సిరాకుసియా"ను రూపొందించడానికి ఎలా నియమించాడో వివరించాడు. విలాసవంతమైన ప్రయానం చేయుటకు, సామాగ్రిని రవానా చేయుటకు, నావికా యుద్ధం కోసం ఒక భారీ ఓడను తయారుచేయవలసినదిగా రాజు ఆర్కిమెడిస్ ను కోరాడు. ఈ సిరాకుసియా నౌక   పురాతన కాలంలో నిర్మించిన అతిపెద్ద ఓడ. ఎధీనియస్ చెప్పిన ప్రకారం ఈ నౌకలో 600 మంది ప్రజలు ప్రయాణించవచ్చు. అందులో తోట అలంకరణలు, వ్యాయామశాల, ఆఫ్రొడైట్ దేవతకు అంకితం చేసిన ఆలయం వంటివి కూడా ఉండేవి. ఓడ పెద్దదైన కారణంగా ఓడ క్రింది భాగంలోని సూక్ష్మ రంధ్రాల ద్వారా నీరు ఓడలోకి చేరేది. ఈ నీటిని తొలగించడానికి ఆర్కిమెడిసి ఈ పరికరాన్ని తయారుచేసాడు. ఈ యంత్రం స్థూపాకారంగా ఉండి అందులో వర్తులాకారంలో ఒక బ్లేడు అమర్చబడి ఉంటుంది. ఈ స్థూపాకారాన్ని చేతితో తిప్పినపుడు ఓడలోని నీరు బ్లేడులపై నుండి బయటికి పోతుంది. ఈ పరికరాన్ని దిగువ ప్రాంతంలోని కాలువల నుండి నీటిని ఎగువ ప్రాంతాలలోని పొలాలకు పంపించడానికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ పరికరాన్ని ప్రస్తుతం బొగ్గు, ధాన్యం వంటి ఘనపదార్థాలను, కొన్ని ద్రవాలను తరలించడానికి కూడా వాడుతున్నారు. ఈ పరికరాన్ని బాబిలోనియా లోని తేలియాడే ఉద్యానవనాలకు నీటిని అందించేందుకు కూడా రోమన్లు ఉపయోగించేవారు. ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి సారి సముద్రంలో ప్రయాణించే స్క్రూ ప్రొపెల్లర్‌తో పనిచేసే స్టీమ్‌షిప్ ఎస్.ఎస్.ఆర్కిమెడిస్. ఇది 1839 లో ప్రారంభించబడింది. ఆర్కిమెడిస్ గౌరవార్థం, అతను స్క్రూపై చేసిన కృషికి దానికి ఆ పేరు పెట్టారు.
క్లా ఆఫ్ ఆర్కిమెడిస్ (ఆర్కిమెడిస్ పంజా)
"క్లా ఆఫ్ ఆర్కిమెడిస్" అనే పరికరం సిరక్యుస్ నగరాన్ని రక్షించడానికి రూపొందించిన ఆయుధం. దీనిని "షిప్ షేకర్" అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పరికరానికి క్రేన్ వంటి చేయి ఉంటుంది. అది పెద్ద లోహపు దండానికి వ్రేలాడబడి ఉంటుంది. దాడి చేయవలసిన ఓడపై ఈ పరికరాన్ని ఉంచినపుడు అది ఆ ఓడను పట్టుకొని పైకి తీసుకు పోయి వదిలివేసి అది మునిగిపోయేటట్లు చేస్తుంది. ఈ ఆర్కిమెడిస్ పంజా సాధ్యాసాధ్యాలను పరీక్షించడానికి ఆధునిక ప్రయోగాలు జరిగాయి. 2005లో ప్రాచీన కాలంలో తయారుచేసిన సూపర్ వెపన్స్ అనే టెలివిజన్ డాక్యుమెంటరీలో ఈ పంజాను తయారుచెసి ఇది పనిచేయదగిన ఆయుధంగ పేర్కొంది.
ఉష్ణ కిరణాలు
కుడి|thumb|సిరాక్యుస్ రాజ్యంపై దాడుల నుండిఒ రక్షించడానికి ఆర్కిమెడిస్ తయారుచేసిన పరవలయ పరావర్తకాల చిత్రం. కుడి|thumb|ఆర్కిమెడిస్ ఓడలను దర్పణాలనుపయోగించి కాల్చే విధానాన్ని తెలియజేయడానికి చిత్రకారుడు గ్లూలియో పరిగి చిత్రించిన చిత్రం. c. 1599 ఆర్కిమెడిస్ కొన్ని దర్పణాలనుపయోగించి పరావలయ పరావర్తకాలను (పారాబొలిక్ రెప్లెక్టర్లు) రూపొందించి తన నగరం సిరక్యుస్ పై దాడిచేస్తున్న ఓడలను తగలబెట్టే వాడని చెబుతారు. సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో లూసియన్ రాసిన గ్రంథంలో సిరాక్యుస్ ముట్టడి సందర్భంలో ఆర్కిమెడిస్ శత్రువుల ఓడలను అగ్నితో నాశనం చేసినట్లు రాసాడు. కొన్ని శతాబ్దాల తరువాత ట్రాలెస్ కు చెందిన అంథెమియస్ తన గ్రంథంలో ఆర్కిమెడిస్ ఆయుధాలు బర్నింగ్ గ్లాసెస్ అని తెలిపాడు. అతను తయారుచేసిన పరికరాన్ని కొన్ని సార్లు "ఆర్కిమెడిస్ హీట్ రే"గా కూడా పిలుస్తారు. ఈ పరికరం ద్వారా సౌర కిరణాలను పరావర్తనం చెందించి ఆ కిరణాలను శత్రువుల ఓడలపై కేంద్రీకరించినట్లు చేయవచ్చు. సౌర కిరణాలను కేంద్రీకరించడం మూలంగా ఏర్పడే నిప్పు వల్ల ఆ పడవ కాలిపోతుంది. ప్రస్తుత కాలంలో కూడా ఇటువంటి పరికరాలను తయారుచేస్తున్నారు. వాటిలో హీలియో స్టాట్, సౌర ఫర్నెస్ వంటివి ముఖ్యమైనవి.
పునరుజ్జీవనోద్యమం నుండి ఆ ఆయుధం విశ్వసనీయత గురించి చర్చలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. రెనే డెస్కార్టెస్ దీనిని తప్పు అని తిరస్కరించారు, ఆధునిక పరిశోధకులు ఆర్కిమెడిస్‌కు అందుబాటులో ఉండే మార్గాలను మాత్రమే ఉపయోగించి ఈ ప్రభావాన్ని పునః సృష్టి చేయడానికి ప్రయత్నించారు. చివరికి ఓడపై సూర్యరశ్మిని కేంద్రీకరించడానికి అద్దాలుగా పనిచేసేటందుకు అధికంగా పాలిష్ చేయబడిన కాంస్య లేదా రాగి రేకులను పెద్ద సంఖ్యలో ఉపయోగించవచ్చని సూచించబడింది.
ఆర్కిమెడిస్ ఉష్ణ కిరణాలపై 1973లో గ్రీకు శాస్త్రవేత్త లోయాన్నిస్ సక్కాస్ పరీక్ష జరిపాడు. ఈ ప్రయోగాన్ని అతను ఏథెన్స్ నావికా స్థావరం వద్ద నిర్వహించాడు. అతను 70 దర్పణాలను ఉపయోగించాడు. ప్రతీ దర్పణం 3 అడుగుల పొడవు 2 అడుగుల వెడల్పు ఉండేటట్లు తీసుకున్నాడు. ఈ దర్పణాలనుండి సూర్య కిరణాలను నావికా స్థావరానికి సుమారు 160 అడుగుల దూరంలో ఉన్న నమూనా ఓడపై కేంద్రీకరించేటట్లు చేసాడు. కొన్ని సెకన్ల వ్యవధిలో ఆ ఓడ తగలబడి పోయింది. ఈ ప్లైవుద్ ఓడకు కోల్‌తార్ తో లేపనం చేయబడింది. కోల్‌తార్ దహనశీలమైనది కావున ఓడ వెంటనే తగలబడిపోతుంది. ఆకాలంలో కూడా ఓడలకు నీటివల్ల నష్టం జరగకుండా కోల్‌తార్ లేపనాన్ని ఉపయోగించేవారు. 2005 అక్టోబరులో మసాంచుసెట్ట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీకి చెందిన విద్యార్థి బృందం 126 దర్పణాలను ఉపయోగించి ఈ ప్రయోగాన్ని నిర్వహించారు. వారు ఒక్కో దర్పణం 1 చదరపు అడుగు ఉండే విధంగా తీసుకున్నారు. వారు సుమారు 100 అడుగుల దూరంలోని నమూనా ఓడపై సూర్య కిరణాలను కేంద్రీకరించేటట్లు చేసారు. ఓడ యొక్క పాచ్ మీద మంటలు చెలరేగాయి. ఈ పరిస్థితులలో పరికరం సాధ్యమయ్యే ఆయుధమని తేల్చారు. ఈ సంస్థ వారు ఈ ప్రయోగాన్ని మరలా టెలివిజన్ కార్యక్రమం (మైత్ బస్టర్స్) కొరకు నిర్వహించారు. ఈ ప్రయోగంలో వారు సాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో వద్ద గల చెక్క ఓడను లక్ష్యంగా తీసుకున్నారు. కొద్ది పాటి మంట వలన ఆ ఓడ మాడిపోయింది. చెక్కముక్క మండటానికి దానికి సరిపోయే జ్వలన ఉష్ణోగ్రత సుమారు 300 °C (570 °F) ఉండాలి. అందువలన మంటలు సంభవించలేదు. ఈ వీడియోను 2006 జనవరిలో ప్రసారం చేసినపుడు దర్పణాలు కిరణాలను కేంద్రీకరించే సమయం, వాతావతణ పరిస్థితుల కారణంగా ఈ ప్రయోగం విఫలమైనదిగా భావించబడింది. సిరాక్యుస్ రాజ్యానికి తూర్పు వైపు సముద్రం ఉన్నందున వారు యుద్ధం చేసేటపుడు రోమన్ నౌకాదళంపై దర్పణాలతో కాంతిని కేంద్రీకరించాలంటే ఉదయం సమయంలో దాడి చేయాల్సి ఉంటుందని కూడా సూచించారు. తక్కువ దూరంలోని ఓడలను నిప్పంటించడానికి మంటలతో కూడిన బాణాలు, బోల్టులను ఆయుధాలుగా ఉపయోగించడం ఇంతకన్నా సులువైన పద్ధతి అని తెలియజేసారు.
2010 డిసెంబరులో ఉష్ణ కిరణాలకు సంబంధించిన మైత్ బస్టర్స్ కార్యక్రమం గూర్చి "ప్రెసిడెంట్స్ ఛాలెంజ్" ప్రత్యేక సంచికలో ముద్రించారు. అనేక ప్రయోగాలు దీని కోసం జరిగినవి. 400 అడుగుల దూరంలోని నమూనా రోమన్ షిప్ ను ఉంచి 500 మంది స్కూలు విద్యార్థులు ప్రయోగాన్ని నిర్వహించారు. అన్ని ప్రయోగాలలో ఓడ స్వయంగా మండటానికి కావలసిన జ్వలన ఉష్ణోగ్రత 210 °C (410 °F) ను పొందలేక పోయారు. అందువలన ఈ ప్రయోగం విఫలమైంది.
రచనలు
ఆర్కిమెడిస్ రచనలు పురాతన సిరక్యూస్ మాండలికం డోరిక్ గ్రీకులో వ్రాయబడ్డాయి. యూక్లిడ్ రచనలతో పాటు ఆర్కిమెడిస్ యొక్క వ్రాతపూర్వక రచనలు మనుగడలో లేవు. అతను రాసినని ఏడు గ్రంథాలు ఇతర రచయితలు తమ రచనలలో చేసిన సూచనల ద్వారా మాత్రమే ఉనికిలో ఉన్నాయని తెలిసింది. కుడి|thumb|A sphere has 2/3 the volume and surface area of its circumscribing cylinder including its bases. A [[sphere and cylinder were placed on the tomb of Archimedes at his request. (see also: Equiareal map)]] thumb| [[ఫీల్డ్స్ పతకం|ఫీల్డ్స్ మెడల్ ఆర్కిమెడిస్ యొక్క చిత్తరువును కలిగి ఉంది. ]]
గమనికలు
a. In the preface to On Spirals addressed to Dositheus of Pelusium, Archimedes says that "many years have elapsed since Conon's death." Conon of Samos lived c. 280–220 BC, suggesting that Archimedes may have been an older man when writing some of his works.
b. The treatises by Archimedes known to exist only through references in the works of other authors are: On Sphere-Making and a work on polyhedra mentioned by Pappus of Alexandria; Catoptrica, a work on optics mentioned by Theon of Alexandria; Principles, addressed to Zeuxippus and explaining the number system used in The Sand Reckoner; On Balances and Levers; On Centers of Gravity; On the Calendar. Of the surviving works by Archimedes, T.L. Heath offers the following suggestion as to the order in which they were written: On the Equilibrium of Planes I, The Quadrature of the Parabola, On the Equilibrium of Planes II, On the Sphere and the Cylinder I, II, On Spirals, On Conoids and Spheroids, On Floating Bodies I, II, On the Measurement of a Circle, The Sand Reckoner.
c. Boyer, Carl Benjamin A History of Mathematics (1991) ISBN 0-471-54397-7 "Arabic scholars inform us that the familiar area formula for a triangle in terms of its three sides, usually known as Heron's formula — k = √s(s − a)(s − b)(s − c), where s is the semiperimeter — was known to Archimedes several centuries before Heron lived. Arabic scholars also attribute to Archimedes the 'theorem on the broken chord' ... Archimedes is reported by the Arabs to have given several proofs of the theorem."
d. "It was usual to smear the seams or even the whole hull with pitch or with pitch and wax". In Νεκρικοὶ Διάλογοι (Dialogues of the Dead), Lucian refers to coating the seams of a skiff with wax, a reference to pitch (tar) or wax.
రెండవ బేతరాజు
దుర్గరాజు
రెండో బేతరాజు మరణాంతరము అతని కుమారుడు దుర్గరాజు 8 సంవత్సరాలు పాలించాడు. ఇతని బిరుదు ' త్రిభువనమల్ల దేవ ' ..అని కాజీపేట శాసనము తెలుపుతోంది. అయితే ఇప్పటిదాకా ఇతని పరిపాలనా విశేషాలు తెలియరాకున్నవి.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర వర్గం:తెలంగాణ చరిత్ర వర్గం:కాకతీయ రాజులు
సతీష్ కాసెట్టి
సతీష్ కాసెట్టి తెలుగు సినిమా రచయిత, దర్శకుడు. 2006లో ఈయన తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించిన హోప్ చిత్రానికి ఉత్తమ సామాజిక స్పృహ కలిగిన చిత్రంగా జాతీయ పురస్కారం బహుమతి వచ్చింది.
సినిమారంగ ప్రస్థానం
సతీష్ 2006లో తొలిసారిగా హోప్ సినిమాకు దర్శకత్వం వహించాడు. నిర్మాత డి. రామానాయుడు, కళ్యాణి ముఖ్యపాత్రల్లో నటించిన ఈ చిత్రం 54వ భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలులో ఉత్తమ సామాజిక అంశం కలిగిన చిత్రంగా బహుమతిని అందుకుంది. విద్యావ్యవస్థలోని ఒత్తిడి కారణంగా జరుగుతున్న విద్యార్థుల ఆత్మహత్యల అంశంపై ఈ చిత్రం రూపొందించబడింది.
2009లో కమల్ కామరాజు, కలర్స్ స్వాతి జంటగా నటించిన కలవరమాయే మదిలో చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రంలో పల్లవించని అనే పాటకు గాయని కె. ఎస్. చిత్రకు ఉత్తమ గాయనిగా నంది పురస్కారం లభించింది. సతీష్ దర్శకత్వంలో 2016, ఫిబ్రవరిలో శ్రీకాంత్ హీరోగా టెర్రర్ సినిమా విడుదలైంది.
ఇతర వివరాలు
వర్గం:తెలుగువారు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు వర్గం:హైదరాబాదు వ్యక్తులు
దుర్గెంపూడి చంద్రశేఖరరెడ్డి
పుట్టుక-కుటుంబ నేపథ్యం
డా.దుర్గెంపూడి చంద్రశేఖరరెడ్డి సా.శ.1949 సంవత్సరం అగస్టు 1 వ తేదిన జన్మించాడు.ఇతని తల్లిదండ్రులు నాగేంద్రమ్మ, వెంకటప్పారెడ్డి.ఈయనకు ఇద్దరు సోదరులు డి.వి.కృష్ణ, సాయిరెడ్డి.
విద్యాభ్యాసం
చంద్రశేఖరరెడ్డి యొక్క ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం ప్రస్తుత్త తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని, నిజామాబాదు జిల్లాలోని పెంటఖుర్దు (బోధన్) లో మొదలైనది. బొదన్ లోని ప్రభుత్వోన్నత పాఠశాలలో 1965లో తన హెచ్.ఎస్.సి,ని పూర్తి చేసాడు.అతరువాత ఈయన కళాశాల విద్యాభ్యాసం హైదరాబాదున మొదలైనది. హైదరాబాదులోని, ఆంధ్రసారస్వత పరిషత్తు ప్రాచ్య కళాశాలలో 1965-69లో పట్టబధ్రుడయ్యాడు.అక్కడ డిప్‌.ఓ.ఎల్‌, బి.ఓ.ఎల్‌లో ఉత్తీర్ణత సాధించాడు.అటుపిమ్మట ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయములో ఎమ్‌.ఏ (తెలుగు) 1973,1976లో ఎమ్‌.ఏ (భాషాశాస్త్రం) లో,1979లో ఎమ్‌.ఫిల్‌ (తెలుగు) లో కూడా ఉత్తీర్ణత పొందాడు.
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు కావ్య పీఠికల పరిశీలన అనే విషయంపై పరిశోధన వ్యాసం సమర్పించి,1984లో పిహెచ్‌.డి.పొందాడు. :
వ్యక్తిగత జీవితం
చంద్రశేఖరరెడ్డి వివాహం 	డాక్టరు గుంటూరు రాజ్యలక్ష్మితో 1976 వసంవత్సరం జూలై నెల 5 వతేదిన జరిగింది. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు సంతానం. వారిపేర్లు ;	హిమ (25-3-1978), పావన్‌ (8-11-1984)
ఉద్యోగ జీవితం
వీరి ఉద్యోగ పర్వమంతా సికింద్రాబాదు, హైదరాబాదు పరిసరప్రాంతాలలోనే కొనసాగినది
వీరు 	2007 జూలై 31న ఉద్యోగ విరమణ	 చేసారు. ప్రస్తుతం ఎమెస్కో ప్రధాన సంపాదకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
పద్మావతి రావు
పద్మావతి రావు, నాటకరంగ-సినిమా నటి, కవయిత్రి, నర్తకి, అనువాదకురాలు. ఒండనొండు కలదల్లి (1978), గీతా (1981 చిత్రం), పర్దేస్ (1997), పద్మావత్ (2018), తాన్హాజీ (2020) వంటి సినిమాల్లో నటించింది.
జననం
పద్మావతి 1963లో ఢిల్లీలో జన్మించింది. నటి అరుంధతి నాగ్ సోదరి.
నాటకరంగం
నాటకరంగంలో నటిగా తన నటనా జీవితాన్ని ప్రారంభించింది. భారతదేశం అంతటా నాటకాలు, వర్క్‌షాప్‌లను నిర్వహించింది. నాటకాలను ప్రదర్శించింది. మొదటగా శంకర్ నాగ్ దర్శకత్వంలో పలు నాటకాలలో నటించింది. మాల్గుడి డేస్‌లో సహాయ దర్శకురాలిగా, నటిగా, డబ్బింగ్ కూడా చెప్పింది. గిరీష్ కర్నాడ్, ఎం.ఎస్. సత్యు, రమేష్ తల్వార్, షౌకత్ అజ్మీ, ఏకే. హానగల్ వంటి అనేకమంది రంగస్థల ప్రముఖులతో కలిసి నాటకరంగంలో పనిచేసింది. నాటకరంగంలో కిచెన్ పొయెమ్స్, సోలో పెర్ఫార్మెన్స్ తదితర అంశాలలో ప్రశంసలు అందుకుంది. చిల్డ్రన్ థియేటర్ పనిచేస్తోంది.
సినిమారంగం
1978లో గిరీష్ కర్నాడ్ దర్శకత్వం వహించిన ఒండనోండు కలదల్లి అనే కన్నడ సినిమాలో తొలిసారిగా నటించింది. 1981లో శంకర్ నాగ్ దర్శకత్వం వహించిన గీత (గీత పాత్రలో), పర్దేస్, పద్మావత్ వంటి సినిమాల్లో కూడా నటించింది. రిభు దాస్‌గుప్తా దర్శకత్వం వహించిన విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందిన తీన్ సినిమాలో అమితాబ్ బచ్చన్ భార్యగా నటించింది. 2020లో విడుదలైన తాన్హాజీ చిత్రంలో శివాజీ తల్లి జిజాబాయిగా నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:1963 జననాలు వర్గం:ఢిల్లీకి చెందిన పౌరులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:మరాఠీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:మరాఠీ రంగస్థల కళాకారులు
నాల్గవ గుండయ
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర వర్గం:సంస్కృతి
గరుడ బేతరాజు
మొదటి బేతరాజు (:996-1051) పశ్చిమ చాళుక్యుల కు సామంతునిగా వ్యవహరించాడు. హన్మకొండ ఇతనే అని అభిప్రాయంఉంది. ఇతనిని గరుడ బేతరాజు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. అతనికి "చోళచమూవార్థి ప్రమదన" అనే బిరుదు ఉంది.
అతను గుండ్యన కుమారుడు. అతని తండ్రి గుండ్యన చనిపోయేనాటికి అతను పిన్నవాడు. అతని మేనత్త కామసాని అతనికి అండగా వుండి, తన భర్త ఐన చాళుక్య సేనాని ఎర్రన ద్వారా చాళుక్య చక్రవర్తి చేత  అనుమకొండ పై ఆధిపత్యం  ఇప్పించింది. ఈవిధంగా కాకతీయులు కళ్యాణి చాళుక్యులకు విధేయ సామంతులుగా అనుమకొండ విషయాధినేతలయ్యారు. మొదటి బేతరాజు 1051 వరకు జీవించి వున్నట్టు, అనగా 50 సంవత్సరాలకు పైగా ఏలాడని, శాసనాలు తెల్పుతున్నాయి. తని సేనాని రేచర్ల బ్రహ్మ చాళుక్య త్రైలోక్య సోమేశ్వరుని తరపున చోళరాజధాని కంచి పై దాడి చేశాడు.
గరుడ బేతరాజు కుమారుడు మొదటి ప్రోలరాజు. ఇతను 1053 లో "శనిగరం" శాసనం వేయించాడు.
రేచర్ల బమ్మసేనాని కాకతీయ మొదటి (గరుడ) బేతరాజు వద్ద సేనాధిపతిగా పనిచేసి కాంచీపుర చోళులను జయించాడు. పాలంపేట, పిల్లలమర్రి, చిట్యాలంపాడు, మాచాపూర్ శాసనాలు ఇతడి గురించి తెలుపుతున్నాయి.
వనరులు
వర్గం:చాళుక్యులు వర్గం:కాకతీయ రాజులు
సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి
సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి గ్రామీణ నేపథ్యం, రైతుల కష్టాలను ఇతివృత్తంగా స్వీకరించిన రచయిత.
విశేషాలు
ఇతడు 1963, ఫిబ్రవరి 16వ తేదీన సన్నపురెడ్డి చెన్నమ్మ, లక్ష్మిరెడ్డి దంపతులకు కడప జిల్లా, కాశినాయన మండలం బాలరాజుపల్లె గ్రామములో ఒక సామాన్య రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతడు బి.ఎస్సీ, బి.ఈడీ. చదివాడు. 1989నుండి పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేస్తున్నాడు. 1987 నుండి కథలు, నవలలు, కవితలు వ్రాస్తున్నాడు. ఇతడి నవల చినుకుల సవ్వడి ఇంగ్లీషు భాషలోనికి అనువదించబడింది. కొన్ని కథలు హిందీ, కన్నడ, ఒరియా భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. ఇతని రచనలపై శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాయం, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, ద్రావిడ విశ్వవిద్యాలయాలలో పి.హెచ్.డి.స్థాయిలో మూడు పరిశోధనలు, హైదరాబాద్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం, శ్రీకృష్ణదేవరాయ విశ్వవిద్యాలయాలలో ఎం.ఫిల్. స్థాయిలో రెండు పరిశోధనలు జరిగాయి.
కథలు
ఇతని కథలు ఆంధ్రప్రభ,ఆహ్వానం, చినుకు, ఆంధ్రజ్యోతి సచిత్ర వారపత్రిక, ఆంధ్రజ్యోతి, సాహిత్యనేత్రం, ఈనాడు, స్వాతి మాసపత్రిక,వార్త,చతుర,నవ్య,రచన,స్రవంతి మొదలైన పత్రికలలో ప్రచురింపబడ్డాయి.
46 సుడిగాలి ఆంధ్రజ్యోతిసండే15.6.09 47 ఆకుపచ్చని మాయ ఆం•,జ్యోJun.09 48 రాంభజన.March. 93 49 రాతిపూజ. స్రవంతి M 1987 50 వక్రదృష్టి స్రవంతి 26.3.87 51 గొలుసుల పలక స్రవంతి3.4.88 52 ఆకలి ఆంధ్రజ్యోతి వీక్లీ  8.3.91 53 మబ్బుల్లో వెన్నెల స్వాతి వీక్లీ 26.2.93 54 ముస్తాబు  ఆంధ్రభూమి వీక్లీ. 4.11.93 55 పట్టుచీర రచన మంత్లీ Jan.97 56 కాలిముల్లు  జాగృతి  మంత్లీ 29.11.10 57 మరక. చినుకు  మంత్లీ. Feb.11 58 పరాధీన. పాలపిట్ట. feb.11 59 చివరి మజిలీ   స్వాతి వీక్లీ.11.3.11 60 దేవుడు    పాలపిట్ట మంత్లీ  apr.11 61 నేతిజిడ్డు     సాక్షి సండే 14.4.11 62 పాలకంకులశోకం    ఆం•జ్యో15.7.12 63 పంపకాలు రచన.aug12 64 బిలం          పాలపిట్ట dec.12 65 బొమ్మనాగలి       నవ్య.21.11.12 66 తొక్కుడు కొమ్మ. తె•వెలుగుjan.13 57 సేద్దెగాడు ఆంధ్రజ్యోతి సండే 09.10.16 68 అవతలివైపు 69 సరిజోడు 70 రెండు భయాలు 71 నాన్న కావాలి  నవ్య.11.11.09 72 మేకల పెంపకం డెక్కన్ ల్యాండ్ ఆగస్టు 2017 73 అతడి బాధ తెలుగుపలుకుTANA  మే 2017 74 ఎదురెదురు ఆంధ్రజ్యోతిసండే 14.04.2019 75 లోపలి చొక్కా...'తానా' తెలుగు పత్రిక
పురస్కారాలు, సన్మానాలు
రచనలు- సాహిత్య పురస్కారాలు
ఇప్పటిదాకా - దాదాపు 150 కవితలు, 75 కథలు, 9 నవలలు
కవితల సంపుటి-- 'బడి'
రెండు కథల సంపుటులు 1)'కొత్తదుప్పటి '     2)'బతుకు సేద్యం' 3)మరొక కథల సంపుటి రాబోతోంది
నవలలు 1]కాడి   {1998- ఆటా నవలల పోటీలో ద్వితీయ బహుమతి} 2]పాండవబీడు   {2002- స్వాతి వీక్లీ అవార్ద్} 3]పాలెగత్తె      {2007- స్వాతి వీక్లీ అవార్ద్} 4]తోలుబొమ్మలాట {2007-ఆటా నవలలపోటీలో ప్రథమ} 5]చినుకులసవ్వడి {07-చతుర నవలలపోటీలో ప్రథమ } 6]ఒక్కవాన చాలు {2013- నవ్య వీక్లీ నలల పోటీలో ప్రథమ} 7]మబ్బులు వాలని నేల{2015- సిపియం 21వ అ.భా.మహాసభల సందర్భపు పోటీలో ద్వితీయ} 8] ఒంటరి{2017 మే తానా నవలలపోటీలో ₹40,000/- బహుమతి} 9)కొండపొలం (2019 తానా నవలల పోటీలో ₹200000/- బహుమతి)
కొత్తదుప్పటి కథల సంపుటికి రాష్ట్రస్థాయి సాహిత్య పురస్కారాలు
1] చాసో స్ఫూర్తి సాహిత్య పురస్కారం ,విజయనగరం -- 2009
2] ఎం.వీ.తిరుపతయ్య సాహిత్య పురస్కారం, వరంగల్-- 2009
3] విమలాశాంతి సాహిత్య పురస్కారం, అనంతపురం --  2009
4] మాడభూషి రంగాచార్య స్మారక కథాపురస్కారం. హైదరాబాద్ --         2010
5] రాచకొండ రచనాపురస్కారం, శ్రీకాకుళం    --            2012
7] కొండేపూడి శ్రీనివాసరావు సాహితీసత్కారం, గుంటూరు – 2014 8] రావూరి భరద్వాజ స్మారక సాహిత్య పురస్కారం 2022
9)"ఒక్క వాన చాలు" నవలకు --2017 కొలకలూరి విశ్రాంతమ్మ సాహితీ పురస్కారం 10)అమృతలత జీవన సాఫల్య పురస్కారం, 05.03.2023,ఆర్మూరు, నిజామాబాద్. మంత్రి శ్రీదేవి, అధికార భాషా సంఘం అధ్యక్షురాలు, ఏనుగు నరసింహారెడ్డి, నెల్లుట్ల రమాదేవి
'బడి' కవితల సంపుటికి వచ్చిన పురస్కారాలు :--
1)చం.స్పందన సాహిత్య పురస్కారం-2018; అనంతపురం 13.11.2019 సింగమనేని నారాయణ 2)'పాతూరి మాణిక్యమ్మ సాహిత్యపురస్కారం -నెల్లూరు'. 30.06.2019 శిలాలోలిత, దార్ల దేవదానంరాజు 3)'KNR(కొండసాని నారాయణరెడ్డి సాహిత్యపురస్కారం)' - పుట్టపర్తి, 03.11.2019, 4)'కళ్ళే శేషశయనం స్మారక సాహితీరత్న జాతీయ పురస్కారం' -బెంగలూరు. 10.11.2019 (Karnataka Telugu Writers Federation Bangalore)
'పంపకాలు' కథ నాటకముగా రూపొందించగా వివిధ ప్రాంతాలలో జరిగిన రాష్ట్రస్థాయి నాటక పోటీలలో 50కి పైగా బహుమతులు(ప్రథమ,ద్వితీయ) సాధించింది.
'కన్నీటి కత్తి' కథ షార్ట్ ఫిల్మ్ గానిర్మించ బడింది.
'కొండపొలం' నవల క్రిష్ దర్శకత్వంలో సినిమాగా రూపొందింది.
అనువాదాలు
15 కథలు ఆంగ్లంలోకి అనువాదమయ్యాయి.
“చినుకుల సవ్వడి” నవల “Sound of raindrops” పేరుతో ఆంగ్లంలోకి అనువాదమయి “తరంగ” అంతర్జాల పత్రికలో ధారావాహికగా ప్రచురితమయ్యింది. 2017 లో పుస్తక రూపంలో వెలువడింది
కొత్తదుప్పటి, తడి, కన్నీటికత్తి,తమ్ముడి ఉత్తరం- మొదలైన కథలు హిందీలోకి అనువాదమయ్యాయి.
“భయం నీడ” 'కన్నీటి కత్తి' కథలు కన్నడ భాషలోకి అనువాదమయ్యాయి..
"కొత్తదుప్పటి" కథ ఒరియా భాషలోకి అనువాదమయ్యింది.
'చనుబాలు' కథ తమిళంలోకి అనువాదం అయింది 'బతుకు సేద్యం' కథ కన్నడలోకి అనువాదం అయ్యింది
'కొండపొలం' నవల 'Tiger lessons' పేరుతో ఆంగ్లంలోకి అనువాదమై 'Bloomsbury' ప్రచురణసంస్థ ఏప్రిల్ 2022 న కుమారనరసింహ మరియు నాతో ఒప్పందం కుదుర్చుకొంది.
నా సాహిత్యం మీద పరిశోధనలు
పీహెచ్.డీలు
నవంబర్ -2011, శ్రీవెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం
2] సన్నపురెడ్డి రచనలు- పరిశీలన :--పులి వెంకటరమణారెడ్డి
మే - 2015, ఆంధ్రా యూనివర్శిటీ
ఎంఫిల్ లు
1] సన్నపురెడ్డి ' కాడి నవల-రైతు జీవిత చిత్రణ:--ఐ.జయకుమార్
జూన్ - 2011, హైదరాబాద్ యూనివర్శిటీ
2] కాడి నవల- ఒక పరిశీలన:-- కె.మధుసూధన్ రెడ్డి
మార్చి -2012, శ్రీకృష్ణ దేవరాయ యూనివర్శిటి
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:ఆదర్శ ఉపాధ్యాయులు వర్గం:1963 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:కడప జిల్లా కథా రచయితలు వర్గం:కొండేపూడి సాహితీ సత్కార గ్రహీతలు
గునా శాసనసభ నియోజకవర్గం
గునా శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం గునా జిల్లా, గునా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
మీనాక్షి
పింకీ సర్కార్ (జననం ఆగష్టు 6, 1982 ) మీనాక్షి భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె 2006లో సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి తమిళ్, తెలుగు, మలయాళం సినిమాల్లో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:1982 జననాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:మలయాళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
తెలుగు సినిమా నిర్మాణ సంస్థలు
హ
వర్గం:తెలుగు సినిమా వర్గం:సినిమా జాబితాలు వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు
ది హాబిట్
ది హాబిట్ ఆంగ్లం: The hobbit. (లేదా) దేర్ ఎండ్ బ్యాక్ అగైన్ అనే బాలల సాహిత్య, కాల్పనిక నవలను ఆంగ్ల రచయిత జె.ఆర్.ఆర్. టోల్కీన్ రచించారు. ఈ పుస్తకం సెప్టెంబరు 21, 1937 న ప్రచూరితమై విశ్వవ్యాప్తంగా ఆదరణ పొందింది. న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ ట్రిబ్యూన్ సంస్థ తరపున ఉత్తమ బాలల సాహిత్య రచనగా అవార్డు పొందింది. ఇప్పటికీ పాశ్చాత్య దేశాలలో బాలల సాహిత్యంలో ఈ పుస్తకం విశేష ఆదరణ చురగొంది.
ఈ పుస్తకం (ఆర్థికంగా) ఘనవిజయం సాగించినందుకు టోల్కీన్ ని కొనసాగింపుగా పుస్తకాలు వ్రాయమని ప్రచూరణకర్తలు కోరగా లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్ రచించారు. ఇవి కూడా ఘనవిజయం సాధించాయి. హాబిట్ కథలోని కొన్ని పాత్రలు, మిడిల్ ఎర్త్ కథాంశం లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్ లో కూడా కనబడుతుంది. ఈ కథలు ముఖ్యంగా యుద్దనేథ్యం కల్గి వుంటాయి. ఇటువంటి యుద్ద కథలు వ్రాయడానికి టోల్కీన్ మొదటి ప్రపంచయుద్దంలో పనిచేసిన అనుభవం తోడ్పడిందని విమర్శకులు భావిస్తారు. పైగా టోల్కీన్ కి జెర్మానిక్ ప్రాచీన భాషా పరిజ్ణానం ఉండడం పిల్లల కథలంటే అభిరుచి వుండడం మరొక కారణం.
ఈ కథలో హాబిట్ (టోల్కీన్ సృష్టించిన ఒక జాతి పొట్టి మనుషులు) బిల్బో బాగ్గిన్ స్, మంత్ర శక్తిగల గెండాల్ఫ్, (డ్వార్ఫ్) మరగుజ్జుల సమూహానికి రాజైన థోరిన్ తో కలిసి మరగుజ్జుల రాజ్యంలోకి చొచ్చుకుని వచ్చిన స్మాగ్ అనే డ్రాగన్ తొ పొరాడి వారి నిథిని దక్కించుకోవడమే కథాంశం.
బయటి లంకెలు
వర్గం:ఆంగ్ల పుస్తకాలు వర్గం:1937 పుస్తకాలు
కిషన్‌గంజ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
కిషన్‌గంజ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, బీహార్ రాష్ట్రంలోని 40 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఆరు అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
మూలాలు
వర్గం:బీహార్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ఎంపైర్ స్టేట్ బిల్డింగ్
ఎంపైర్ స్టేట్ బిల్డింగ్ అనేది న్యూయార్క్ నగరంలో 102-అంతస్తు గల భవనం.ఈ భవనాన్ని 1931 మే 1 న నిర్మించారు. ఈ భవనం ఎత్తు1,250 అడుగులు పై ఉండే యాంటెనతో కలుపుకుంటే 1,454 తో ఎత్తుతో కలిగి ఉంటుంది.సుమారుగా పాతికసార్లు ఈ భవనంపై పిడుగులు పడ్డాయి. అయినా కొంచెం కూడా చెక్కుచెదరలేదు. ఏటా 40 లక్షల మంది పర్యాటకులు ఆ భవనం ఎక్కడానికి చాలా ఆసక్తి కనబరుస్తారు. ప్రపంచంలో 102 అంతస్తుల భవనం. ఈ భవనం రాత్రులు విద్యుత్ కాంతులతో వెలిగిపోతూ ఉంటుంది. 410 రోజులపాటు 3400 మంది ఈయనిర్మాణంలో పాల్గొన్నారు. ఈ భవనాన్ని అధికారికంగా 1931 అమెరికా అధ్యక్షుడు హెర్బల్ హువేర్ ప్రారంభించారు.
భవన నిర్మాణం
ఈ భవనం 6514 కిటికీలు ఉన్నాయి.73 లిఫ్ట్ ఉన్నాయిఈ భవనానికి మొత్తం మెట్లు 1872 ఉన్నాయి.ఈ భవనంలో పోటీలు సైతం నిర్వహిస్తారు. 86వ అంతస్తు 1576 మెట్లను ఎవరు వేగంగా ఎక్కితే వారిని విజేతగా ప్రకటిస్తారు. ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన పాల్ క్రిక్ పేరిట వరల్డ్ రికార్డ్ నమోదయింది. అతడు 9నిమిషాలు 33 సెకండ్లలో 86 అంతస్తులు ఎక్కి రికార్డు నమోదు చేసాడు. న్యూయార్క్ నగరం అందాలను చూడాలంటే ఈ భవనం 86, 102 అంతస్తులో ప్రత్యేకంగా అబ్సర్వేషన్ డెస్కలు ఉంటాయి. అక్కడ నుంచి వస్తే న్యూయార్క్ అందాలను, న్యూజెర్సీ, పెన్సిల్వేనియా కనెక్టికట్ రాష్ట్రాలను చూడవచ్చు.ఈ భవనం ఖరీదు $ 40,948,900 (2016 డాలర్లలో $ 534 మిలియన్లు).
మూలాలు
వర్గం:కట్టడాలు వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు
తెలుగు సినిమా పత్రికలు
తెలుగు సినిమా పత్రికలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా వర్గం:తెలుగు సినిమా పత్రికలు వర్గం:సినిమా జాబితాలు
అశోక్ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
అశోక్‌ నగర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం అశోక్‌నగర్ జిల్లా, గునా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
దూరప్రసారం
దూరప్రసారం (Telecommunication - టెలికమ్యూనికేషన్) అనగా సమాచార ప్రయోజనం కోసం ఎక్కువ దూరాలకు చేరవేయు సంకేతాల ప్రసారం. ప్రారంభ కాలాల్లో సమాచార ప్రసారాలకు పొగ సంకేతాలు, డ్రమ్ములు, సెమాఫోర్ (సంకేత పదాల ద్వారా వార్తలను చేర వేయు పద్ధతి), జెండాలు, లేదా అద్దం ద్వారా సూర్యకాంతిని ప్రసరింపజేయడం ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. టెలిగ్రాఫ్‌తో మొదలుపెట్టి, టెలికమ్యూనికేషన్ సాధారణంగా టెలిఫోన్, టెలివిజన్, రేడియో, ఆప్టికల్ ఫైబర్, కంప్యూటరు వంటి ఎలక్ట్రానిక్ ట్రాన్స్‌మీటర్ల ఉపయోగమును చేర్చుకొని ఉంటుంది.
వర్గం:టెలికమ్యూనికేషన్స్
అర్మేనియన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్
చరిత్ర
యెరెవాన్ స్టేట్ యూనివర్సిటీలో ఎకనామిక్స్ అధ్యాపక వర్గం 1930 లో స్థాపించబడింది. 1975 లో ఇది యెరెవాన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ నేషనల్ ఎకానమీ అనే పేరుతో ఒక స్వతంత్ర విభాగంగా ఏర్పడింది, తర్వాత ఎరెవన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ గా మారింది.
1995 లో యూనివర్సిటీ కొత్త విద్యాసంవత్సరం నల్బందియాన్ 128లో కొత్త భవనంలో ప్రారంభించింది. ఇది జైతున్ జిల్లాలో ఒక విభాగం మాత్రమే.
2006 లో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఆర్మేనియన్ స్టేట్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ గా పేరు మార్చబడింది, ఇది రాష్ట్ర వాణిజ్యేతర సంస్థ.
సుమారు 30.000 విద్యార్థులు ఈ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రులయ్యారు. విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆరు విభాగాలలో మొత్తం 31 కుర్చీలు (21 ప్రొఫెషనల్, 10 ప్రొఫెషనల్ కానివి) కలిగి ఉన్నాయి.
అర్మేనియా రిపబ్లిక్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ లో ఒక ప్రతినిధి సభ్యుడు, 35 సైన్సు వైద్యులు, ప్రొఫెసర్లు, 141 వైద్యులు, అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్లు, 87 అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్లు, 103 లెక్చరర్లు, 60 మంది పార్టి-టైమ్ ఉపాధ్యాయులు. ఈ యూనివర్సిటీలోని 18 మంది ప్రత్యేక కోర్సులలో, 7000 మంది విద్యార్థులు ప్రత్యేక కోర్సులు చదువుతున్నారు.
ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ స్టడీస్ (పార్ట్ టైమ్, ఫుల్-టైమ్ రెండూ) కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. 2010-2011 విద్యా సంవత్సర పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ అధ్యయనాలు కూడా క్రెడిట్ వ్యవస్థను ఆమోదించాయి.
ఎ.ఎస్.యు.ఇ క్రింది వాటితో విద్యా, శాస్త్రీయ సంబంధాలను కలిగి ఉంది:
వివిధ కోర్సులు
2017 నాటికి, ఈ విశ్వవిద్యాలయం 6 కోర్సులకు కేంద్రంగా ఉంది:
గ్యుంరి, ఆర్మేనియా
గైమురి బ్రాంచ్ ఆఫ్ ఎ.ఎస్.యు.ఇ ని 1997 లో స్థాపించారు. ఈ శాఖకు ఒక విభాగం, రెండు ప్రత్యేకతలు (ఫైనాన్స్, క్రెడిట్, అకౌంటింగ్, ఆడిటింగ్) ఉన్నాయి. ఇది లెనిన్డియన్ వీధిలో ఉంది. బ్రాంచీర్, మాస్టర్స్ డిగ్రీ, కామర్స్ (బ్యాచిలర్ డిగ్రీ), బిజినెస్ ఆర్గనైజేషన్ (మాస్టర్స్ డిగ్రీ), ఇంటర్నేషనల్ ఎకనామిక్ రిలేషన్స్ (బ్యాచులర్ డిగ్రీ), అకౌంటింగ్ శాఖలు (బ్యాచులర్, మాస్టర్స్ డిగ్రీ)  ఇక్కడ ఉన్నాయి.
ఎకనామిక్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ గైమిరి శాఖలో సుమారు 500 మంది విద్యార్థులు చదువుతున్నారు.
2004-2005 విద్యాసంవత్సరంలో రెండు-స్థాయిల విద్యా వ్యవస్థను ప్రారంభించారు.
రెండు విద్య స్థాయి బ్యాచులర్ ప్రోగ్రామ్, క్రెడిట్ సిస్టమ్ ద్వారా ఎ.ఎస్.యు.ఇ యొక్క విద్యా ప్రమాణాల ప్రకారం ఇది నిర్వహించబడుతుంది. మధ్య కాల పరీక్షలు, టెస్టులు కూడా ఇక్కడ నిర్వహించబడతాయి.
విశ్వవిద్యాలయం ఆడిటోరియంలు, కంప్యూటర్లు,, ఇంటర్నెట్ సదుపాయాలతో ప్రయోగశాలలు ఉన్నాయి.
2000 లో, ఈ విశ్వవిద్యాలయం మాస్కో స్టేట్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ డిపార్ట్మెంట్ తో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఆ ఒప్పందం ప్రకారం, రెండో సంవత్సరంలోని ఉత్తమ విద్యార్థులు డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, మాస్కో స్టేట్ యూనివర్సిటీలో తమ విద్యను కొనసాగించవచ్చు.
యెగిగ్నాడ్జర్, ఆర్మేనియా
ఈ శాఖను 2007 లో స్థాపించారు. ఫైనాన్స్, ఇంటర్నేషనల్ ఎకనామిక్ రిలేషన్స్ అండ్ మేనేజ్మెంట్ అండ్ పర్యాటకం మేనేజ్మెంట్లో 2008 లో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. 2011-2012 నాటికి ఈ శాఖలో 100 మంది విద్యార్థులు ఉన్నారు.
ఈ శాఖను ఒక లైబ్రరీని కలిగి ఉన్నది, ఇక్కడ ఒక కంప్యూటర్ ఆడిటోరియం నిర్మాణంలో ఉంది.
స్టూడెంట్ కౌన్సిల్, ఇతర విద్యార్థుల సభ్యులు స్వచ్ఛంద, చెల్లింపు పనులలో పాల్గొన్నారు. ఈ శాఖ యొక్క అధ్యాపకులు, విద్యార్థులు అంతర్జాతీయ సంస్థల మద్దతుతో యూత్ ఇనిషియేటివ్స్ కేంద్రం స్థాపించారు. ఈ కేంద్రంలో కార్యకలాపాలు యెగిగ్నాడ్జర్ నగరం, పొరుగు పురపాలక సంఘాల విద్యార్థులు, యువకులు ఉంటారు.
ఈ శాఖ స్థానిక, అంతర్జాతీయ సంస్థలతో సహకరిస్తుంది, వీటిలో సస్టైనబుల్ డెవలప్మెంట్ ఫౌండేషన్, జర్మన్ గిజ్, ఆర్మేనియాలోని యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ఎంబసీ కూడా ఉన్నాయి.
వార్షికంగా 35-40% విద్యార్థులు పోటీతత్వపు స్కాలర్షిప్ లకు మంజూరు చేస్తారు.
బాహ్య లింకు
వర్గం:ఆర్మేనియా
మానవ సంబంధాలలో కొన్ని వరసలు
అనుమనవరాలు
ఇనుతాత = తాత తండ్రి (4వ తరం) అనుతాత = తాత తాత (5వ తరం) ఇను మనుమడు (మనవడు) = 4వ తరంలోని కొడుకు. అను మనుమడు (మనవడు) = 5వ తరంలోని కొడుకు. ఇను మనుమరాలు (మనవరాలు) = 4వ తరంలోని కూతురు. అను మనుమరాలు (మనవరాలు) = 5వ తరంలోని కూతురు. (ఇను తాత = 4వ తరమా, అనుతాత = 4వ తరమా అన్నది ఒక సందేహం) (అను తాత = 5వ తరమా, ఇనుతాత = 5వ తరమా అన్నిది ఒక సందేహం) బాణాసురుడు సినిమాలో ఈ పదాన్ని వాడారు. ఆ సినిమా చూసినప్పుడు, ఈ సందేహం తీరి పోతుంది. ఆ సినిమాలో, బాణాసురుడు, ప్రహ్లాదునికి ఇనుమనుమడు లేదా అనుమనుమడు అన్న చర్చ వస్తుంది. ఇనుతాత భార్యని (4వ తరం), అనుతాత భార్యని (5వ తరం), ఏమని పిలుస్తారో తెలిసిన పెద్దల దగ్గర తెలుసుకోవాలి. ఇను మామ్మ (4వ తరం), అను మామ్మ (5వ తరం) అంటారని పెద్దలు చెప్పగా విన్నాను. భారతీయులలో ఉన్నన్ని మానవ సంబధాలు, పాశ్చాత్యులలో లేవు. వారికి వియ్యంకుడు అన్న పదం వివరించి చెప్పటానికి ఇంగ్లీషు పదంలేదని ఈనాడు పత్రికలో ఒక చిన్న వ్యాసం ప్రచురించారు (బహుశా 1-2 సంవత్సరాల క్రితం).
అనుమనుమడు
ఇనుతాత = తాత తండ్రి (4వ తరం) అనుతాత = తాత తాత (5వ తరం) ఇను మనుమడు (మనవడు) = 4వ తరంలోని కొడుకు. అను మనుమడు (మనవడు) = 5వ తరంలోని కొడుకు. ఇను మనుమరాలు (మనవరాలు) = 4వ తరంలోని కూతురు. అను మనుమరాలు (మనవరాలు) = 5వ తరంలోని కూతురు. (ఇను తాత = 4వ తరమా, అనుతాత = 4వ తరమా అన్నది ఒక సందేహం) (అను తాత = 5వ తరమా, ఇనుతాత = 5వ తరమా అన్నిది ఒక సందేహం) బాణాసురుడు సినిమాలో ఈ పదాన్ని వాడారు. ఆ సినిమా చూసినప్పుడు, ఈ సందేహం తీరి పోతుంది. ఆ సినిమాలో, బాణాసురుడు, ప్రహ్లాదునికి ఇనుమనుమడు లేదా అనుమనుమడు అన్న చర్చ వస్తుంది. ఇనుతాత భార్యని (4వ తరం), అనుతాత భార్యని (5వ తరం), ఏమని పిలుస్తారో తెలిసిన పెద్దల దగ్గర తెలుసుకోవాలి. ఇను మామ్మ (4వ తరం), అను మామ్మ (5వ తరం) అంటారని పెద్దలు చెప్పగా విన్నాను. భారతీయులలో ఉన్నన్ని మానవ సంబధాలు, పాశ్చాత్యులలో లేవు. వారికి వియ్యంకుడు అన్న పదం వివరించి చెప్పటానికి ఇంగ్లీషు పదంలేదని ఈనాడు పత్రికలో ఒక చిన్న వ్యాసం ప్రచురించారు (బహుశా 1-2 సంవత్సరాల క్రితం).
వర్గం:మానవ సంబంధాలు
కార్బన్-14
కార్బన్-14, 14C, లేదా రేడియోకార్బన్, కార్బన్ యొక్క రేడియోధార్మిక ఐసోటోపు. దీని పరమాణు కేంద్రకంలో 5 ప్రోటాన్లు, 8 న్యూట్రాన్లూ ఉంటాయి. సేంద్రియ పదార్థాలలో దీని లభ్యత దాని రేడియోకార్బన్ డేటింగ్ పద్ధతిపై ఆధారంగా ఉంటుంది. రేడియో డేటింగ్, శిలాజాల వయస్సును కనుగొనే పద్ధతి. దీనిని విల్లియర్డ్ లిబ్బీ, అతని సహచరులూ 1949లో కనుగొన్నారు. కార్బన్ - 14 ను కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలోని రేడియేషన్ లాబొరేటరీకి చెందిన మార్టిన్, సామ్‌ రూబెన్ లు 1940, ఫిబ్రవరి 27 న కనుగొన్నారు. దీని ఉనికిని 1934లో ప్రాంజ్ కురీ తెలియజేసాడు.
భూమిపై కార్బన్ సాధారణంగా మూడు రకాల ఐసోటోపులలో లభ్యమవుతుంది: లభ్యమయ్యే మొత్తం కార్బన్‌లో "కార్బన్-12" రూపం 99%, "కార్బన్-13" రూపం 1% ఉండగా, చాలా తక్కువ పరిమాణంలో కార్బన్-14 శిథిలావశేషాలలో (వాతావరణంలోని కార్బన్‌లో 1012 అణువులలో 1 లేదా 1.5 అణువులు మాత్రం) ఉంటుంది. కార్బన్-12, కార్బన్-13లు స్థిరమైనవి. కార్బన్ - 14 అర్థ జీవిత కాలం 5730±40 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. కార్బన్-14 బీటా విఘటనం చెందడం వలన నైట్రోజన్ - 14 ఏర్పడుతుంది. ఒక గ్రాము కార్బన్ లో 1012 అణువులకు ఒక అణువు కార్బన్-14 సెకనుకు ~0.2 బీటా కణాలను ఉద్గారించగలదు. భూవాతావరణంలో కాశ్మిక్ కిరణాలు నైట్రోజన్ వాయువుతో చర్య జరపడం వలన కార్బన్-14 ఐసోటోపు ఏర్పడుతుంది. ఇది భూమిపై లభ్యమయ్యే కార్బన్-14 యొక్క ప్రాథమిక సహజ వనరు.
కార్బన్ యొక్క వేర్వేరు ఐసోటోపులు వాటి రసాయనిక లక్షణాల్లో భిన్నంగా ఉండవు. రసాయన, జీవశాస్త్ర పరిశోధన, కార్బన్ లేబెలింగ్ అని పిలువబడే పద్ధతిలో ఈ ఐసోటోపుల పోలికను ఉపయోగిస్తారు.
రేడియోధార్మిక విఘటనం, శోధన
కార్బన్-14 అణువులో గల న్యూట్రాన్లలో ఒకటి ఎలక్ట్రాన్, ఎలక్ట్రాన్ ఏంటీ న్యూట్రినోలను ఉద్గారం చేయడం ద్వారా ఒక ప్రోటాన్ విఘటనం చేస్తుంది, కార్బన్ -14 (అర్థ జీవిత కాలం 5700 ± 40 సంవత్సరాలు ) విఘటనం చెంది స్థిరమైన నైట్రోజన్-14 ఐసోటోపు ఏర్పడుతుంది. ఉద్గారమైన బీటా కణాలు 156 keV ల అధిక శక్తిని కలిగి ఉంటాయి. అయితే వారి బరువు సగటు శక్తి 49 keV. ఇవి సాపేక్షంగా తక్కువ శక్తులను కలిగి ఉండి అత్యధికంగా గాలిలో సుమారు 22 సెం.మీ, శరీర కణజాలాలలో 0.27 మి.మీ. దూరం ప్రయాణిచగలవు. మరణించిన చర్మ పొరలలో ప్రయాణించగలిగే రేడియేషన్ భాగం సుమారు 0.11 ఉంటుంది. తక్కువ పరిమాణంలోని కార్బన్ - 14 గ్రిగర్-ముల్లెర్ శోధకాల ద్వారా సులువుగా గుర్తించలేము. గ్రిగర్-ముల్లర్ శోధకాలు సాధారణంగా నిముషానికి 100,000 విఘటనాల కలుష్యాన్ని గుర్తించగలవు. లిక్విడ్ లింథిలేషన్ కౌంటింగ్ పద్ధతి సరైన పద్ధతి గ్రిగర్ ముల్లర్ కౌంటింగ్ దక్షత సుమారు 3% ఉంటుంది. నీటిలో అర్థ దూర పొర 0.05 mm ఉంటుంది.
రేడియోకార్బన్ డేటింగ్
సుమారు 60,000 సంవత్సరాల నాటి కర్బనమత పదార్థాల వయస్సును కార్బన్-14 (14C) ఉపయోగించి గణించుటకు ఉపయోగించే పద్ధతిని రేడియోధార్మిక డేటింగ్ అంటారు. ఈ విధానాన్ని చిగాగో విశ్వావిద్యాలయానికి చెందిన ప్రొఫెసర్ విల్లార్డ్ లిబ్బీ, అతని సహచరులు 1949లో అభివృద్ధి చేసారు. ఒక గ్రాము స్వచ్ఛమైన కార్బన్ యొక్క మార్చుకోదగిన కార్బన్-14 నిమిషానికి 14 రేడియోధార్మిక పరివర్తనాలు చెందుతుందని లిబ్బీ అంచనావేశాడు. ఇది నవీన రేడియోకార్బన్ ప్రామాణితకు ఇప్పటికీ ఉపయోగపడుతుంది. 1960లో ఈ కృషికి రసాయనశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి వచ్చింది.
కార్బన్ మామూలుగా రేడియో ఆక్టివ్ ధాతువు కాదు. దాని అణు భారం 12. కానీ దానికి కూడా ఐసోటోప్స్ అనబడే రకాలున్నాయి. కార్బన్ (14) అనేది రేడియో యాక్టివ్ ధాతువు. దీని హాఫ్ లైఫ్ సుమారు 5720 ఏళ్ళు. అంటే.. కొంత కార్బన్ (14) ను తీసుకుంటే అందులో సగం అణువులు విచ్ఛిన్నమై నైట్రోజన్ గా మారుతుంది.
రేడియో యాక్టివ్ కార్బన్ (14) వాతావరణపు పై పొరలలో నైట్రోజన్ ను కాస్మిక్ కిరణాలు ఢీ కొట్టినప్పుడు ఏర్పడుతుంది. మామూలు కార్బన్ (12) ప్రాణ వాయువుతో కలిసి కార్బన్ డయాక్సైడ్ గా ఏర్పడినట్లే, రేడియో కార్బన్ కూడా ప్రాణవాయువుతో కలిసి రేడియో కార్బన్ డయాక్సైడ్ గా ఏర్పడుతుంది.
వృక్షాలు కార్బన్ డయాక్సైడ్ ను ఉపయోగించుకొని ఆహారం తయారు చేసుకుంటాయి కదా. అవి మామూలు కార్బన్ డయాక్సైడ్ తోపాటు, స్వల్పంగా రేడియో కార్బన్ డయాక్సైడ్ ను కూడా స్వీకరిస్తాయి. అంటే ప్రతి వృక్షంలోనూ, లేదా శాకాహారం తిన్న ప్రతి జంతువులోనూ మామూలు కార్బన్ డయాక్సైడ్ తో పాటు, రేడియో కార్బన్ డయాక్సైడ్ వుండి ఉంటుంది.
పురావస్తు ప్రదేశాల నుండి సేంద్రీయ అవశేషాలను తరచుగా డేటింగ్ చేసే పద్ధతులలో ఇది ఒకటి. మొక్కలు వాతావరణంలోని కార్బన్‌ను కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా పొందుతాయి. కనుక మొక్కలు, జంతువులలో 14C స్థాయి అవి మరణించేనాటికి అప్పటికి వాతావరణంలో ఉన్న 14C స్థాయితో సుమారు సమానంగా ఉంటుంది. ఏదేమైనా రేడియోధార్మిక క్షయం వల్ల ఈ స్థాయి క్రమంగా తగ్గిపోతుంది. దీని ఆధారంగా వాటి మరణించే తేదీని అంచనా వేస్తారు. దీని గణన కోసం ప్రారంభ 4C స్థాయి అంచనావేయబడుతుంది లేదా 10,000 సంవత్సరాల క్రియం చెట్ల వలయాల సమాచారం నుండి నేరుగా పోల్చబడుతుంది లేదా 45,000 సంవత్సరాల క్రితం నుండి గుహ నిక్షేపాల నుండి అంచనావేయబడుతుంది.
వాతావరణంలో సహజ ఉత్పత్తి
[[దస్త్రం:Carbon_14_formation_and_decay.svg|కుడి|thumb| 1: కార్బ-14 ఏర్పడుట
2: కార్బన్-14 విఘటనం
3: జీవుల కొరకు తుల్య సమీకరణం, మృత జీవులకు అసమతుల్య సమీకరణం, ]] కార్బన్-14 నైట్రోజన్ అణువుల ద్వారా థర్మల్ న్యూట్రాన్లు శోషించుకొనుట వలన ట్రోపో ఆవరణం పై పొరలలో, స్ట్రాటో ఆవరణంలో ఉత్పత్తి అవుతుంది. విశ్వకిరణాలు వాతావరణంలోనికి ప్రవేశించినపుడు, అవి వివిధ రకాలుగా పరివర్తన చెంది న్యూట్రాన్లను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఫలిత న్యూట్రాన్లు ఈ క్రింది రసయన చర్యలో పాల్గొంటాయి.
అధిక కార్బన్-14 ఉత్పత్తి రేటు 2 నుండి 15 కి.మీ. ఎత్తులో, అధిక భూఅయస్కాంత అక్షాంశాలలో ఏర్పడుతుంది.
ఇతర కార్బన్-14 వనరులు
కార్బన్ - 14 యితర న్యూట్రాన్ల చర్యలలో కూడా ఉత్పత్తి అవుతుంది. ప్రత్యేకంగా థర్మల్ న్యూట్రాన్లతో 13C (n, γ) 14C, 17O (n, α) 14C,, ఎక్కువ వేగవంతమైన న్యూట్రాన్లతో 15N (n, d) 14C, 16O (n, 3He) 14C చర్య వలన కార్బన్ 14 ఉత్పత్తి అవుతుంది. కార్బన్ - 14 ఉత్పత్తికి అతి ముఖ్యమైన మార్గం లక్ష్యాలపై వికిరణం చెందే థర్మల్ న్యూట్రాన్లు (ఉదా: నూక్లియర్ రియాక్టరు). వీటిని క్రిందిపట్టికలో చూడవచ్చు.
అణు పరీక్షల సమయంలో తయారగుట
కుడి|thumb|300x300px|14C, న్యూజీలండ్, ఆస్ట్రేలియా. లలో వాతావరణ 14C. న్యూజీలాండ్ వక్రం దక్షిణ అర్థ గోళాన్ని, ఆస్ట్రేలిఆ వక్రము ఉత్తరార్థ గోళాన్ని తెలియజేస్తుంది. వాతావరణ అణు ఆయుధాల పరీక్షలు 14C యొక్క గాఢతను ఉత్తరార్థ గోళంలో రెండింతలు చేసాయి. 1955 నుండి 1980 మధ్యలో అనేక దేశాలలో అణు పరీక్షలు జరిగాయి. ఈ చర్యల వల్ల వాతావరణంలో కార్బన్ - 14 నాటకీయంగా పెరిగింది. అదే విధంగా జీవావరణంలో కూడా పెరిగింది. ఈ పరీక్షలు ముగిసిన తరువాత వాతావరణంలోని కార్బన్ - 14 గాఢత క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టింది.
వాతావరణంలో కార్బన్ - 14 ఎక్కువవడం మూలంగా వచ్చే దుష్ప్రభావం మూలంగా ఒక వ్యక్తి పుట్టిన సంవత్సరాన్ని కచ్చితంగా గణన చేయలేము. ప్రత్యేకంగా దంతాల ఎనామిల్ లో, కంటి కటకంలో కార్బన్ 14 పరిమాణం పెరగడం మూలంగా రేడియోధార్మిక డేటింగ్ విధానంలో గణన చేయుటలో కచ్చితత్వం ఉండదు,
వాతావరణంలో విక్షేపం
వాతావరణంలోని పై పొరలలో ఉత్పత్తి అయిన తరువాత కార్బన్-14 అణువులు వేగంగా చర్య పొంది ఎక్కువగా (సుమారు 93 శాతం) 14CO (కార్బన్ మొనాక్సైడ్) గా మారుతుంది. తరువాత తక్కువ రేటులో ఆక్సీకరణం చెంది 14CO2, గా మారుతుంది. ఇది రేడియోధార్మిక కార్బన్ డై ఆక్సైడ్. ఈ వాయువు వేగంగా మిళితం అయి వాతావరణం అంతా విస్తరిస్తుంది. కార్బన్ డైఆక్సైడ్ కూడా నీటిలో కరుగి సముద్రజలాలలో విస్తరిస్తుంది. కానీ ఇది తక్కువ వేగంగా జరుగుతుంది. వాతావరణంలోని 14CO2 యొక్క అర్థ జీవిత కాలం ఉత్తరార్థ గోళంలో సుమారు 12 నుండి 16 సంవత్సరాలు ఉంటుంది. మహాసముద్రపు లోతు పొరల్లో, సముద్ర లోతులలో బైకార్బోనేట్స్ యొక్క పెద్ద రిజర్వాయర్ మధ్య పరిమిత వేగంతో బదిలీ జరుగుతుంది. తాజా భూ జీవావరణంలో ఒక కిలోగ్రాం కార్బన్ కు 14C యొక్క క్రియాశీలకత 238 Bq (బెకరెల్) ఉన్నట్లు 2009లో గుర్తించారు. ఇది వాతావరణంలో అణుపరీక్షకు ముందు గుర్తించిన విలువ 226 Bq/kg కు సుమారు దగ్గరగా ఉంది.
మొత్తం అన్వేషణ
భూమి యొక్క బయోస్పియర్ లో కార్బన్ -14 సుమారు 300 మెగా క్యూరీస్ ఉన్నట్లు అన్వేషించబడింది. ఇది సముద్రాలలో ఎక్కువగా ఉంది. కార్బన్ - 14 కొరకు ఈ క్రింది వివరాలు ఇవ్వబడ్డాయి: