cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మానుగుంట మహీధర్ రెడ్డి
జననం, విద్యాభాస్యం
మానుగుంట మహీధర్ రెడ్డి 01 జూన్ 1957లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, ప్రకాశం జిల్లా, కందుకూరు మండలం, మాచవరం గ్రామంలో మానుగుంట ఆదినారాయణరెడ్డి, లలితమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన నెల్లూరులోని సర్వోదయ కాలేజీలో ఇంటర్మీడియట్, ఎస్వీ యూనివర్సిటీ నుండి డిగ్రీ, ఎల్‌ఎల్‌బి పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
మానుగుంట మహీధర్ రెడ్డి తన తండ్రి మానుగుంట ఆదినారాయణ రెడ్డి వారసత్వంగా రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. ఆయన 1989లో జరిగిన అసెంబ్లీ కందుకూరు నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 1994లో జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ టిక్కెట్‌ దక్కకపోవడంతో స్వతంత్ర అభ్యర్ధిగా, 1999లో తిరిగి కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అభ్యర్దిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. మహీధర్ రెడ్డి 2004, 2009 జరిగిన ఎన్నికల్లో వరుసగా రెండుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి నల్లారి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డి మంత్రివర్గంలో మున్సిఫల్‌ శాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు.
మహీధర్ రెడ్డి 2014లో జరిగిన ఎన్నికల్లో పోటీ కి దూరంగా ఉన్నాడు. ఆయన 2018లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ పార్టీ కందుకూరు నియోజకవర్గం ఇంచార్జిగా నియమితుడయ్యాడు. ఆయన 2019లో వైసీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఎమ్మెల్యేగా పోటీ చేసి గెలిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1989) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2004) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2019)
తల్లావజ్ఝల పతంజలిశాస్త్రి
తల్లావజ్ఝల పతంజలిశాస్త్రి తెలుగు రచయిత, పర్యావరణవేత్త. తల్లావజ్ఝల శివశంకరశాస్త్రి ఇతని పితామహుడు. మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రి ఇతని మాతామహుడు. ఇతని విద్యాభ్యాసం ఒంగోలు, తిరుపతి శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయంలో నడిచింది. పూణేలోని దక్కను కళాశాలలో పురావస్తు శాస్త్రంలో పి.హెచ్.డి.చేశాడు. ఇతడు అధ్యాపకుడిగా ఉద్యోగం చేసి ప్రస్తుతం పూర్తిస్థాయి పర్యావరణవేత్తగా పనిచేస్తున్నాడు. రాజమండ్రిలో "ఎన్విరాన్‌మెంటల్ సెంటర్" అనే పర్యావరణ సంస్థను స్థాపించి నిర్వహిస్తున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1945 జననాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:పర్యావరణ కార్యకర్తలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:కొండేపూడి సాహితీ సత్కార గ్రహీతలు
లంగ్‌డంగ్ జిల్లా
అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 17 జిల్లాలలో లంగ్‌డంగ్ జిల్లా ఒకటి. ఇది రాష్ట్రంలో సరికొత్తగా రూపొంచిన జిల్లా. తిరప్ జిల్లా దక్షిణభూభాగం వేరుచేది ఈ జిల్లా రూపొందించబడింది. జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో మయన్మార్ దేశం, పశ్చిమ, దక్షిణ సరిహద్దులో నాగాలాండ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులు ఉన్నాయి. ఉత్తర సరిహద్దులో తిరప్ జిల్లా ఉంది.
చరిత్ర
లంగ్‌డంగ్ జిల్లాలో స్థానికంగా వింకో ప్రజలు నివసించేవారు. ఉత్పత్తి పరంగా ఈ జిల్లా రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన జిల్లాగా గుర్తించబడుతుంది. 2009 ఆగస్టు 7 స్టేట్ కాబినెట్ అప్పటి ముఖ్యమంత్రి డోర్జీ ఖదు ఆధ్వర్యంలో రూపొందించబడింది. 2010 జూన్ 23న జిల్లా సరిహద్దులను నిర్ణయించడానికి రాష్ట్రప్రభుత్వం అధికారిక కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. 2011 ఆగస్టు 11 కమిటీ నివేదికలను పరిశీలించిన తతువాత 2011 సెప్టెంబరు 26న జిల్లారూపొందించబడింది. 2012 మార్చి 19 న జిల్లా ముఖ్యమంత్రి " నాబం తుకి " చేత అధికారింగా గుర్తుంచబడింది.
విభాగాలు
లంగ్‌డంగ్ జిల్లా 6 డువిషన్లుగా విభజించబడింది: లంగ్‌డంగ్, కనుబరి, పొంగ్చౌ, వాక్క (అరుణాచల్ ప్రదేశ్), పుమావ్, లాను. జిల్లాలో లంగ్‌పొంగ్, నైను, నియౌస, సెనౌనొక్సా, జెడుయా, ంగిను, మిన్‌టంగ్, చను, లంగ్‌చన్, చుబం, రుస్స, రంగ్‌లువ మొదలైనవి.
గణాంకాలు
లంగ్‌డంగ్ జిల్లా స్థానికంగా నివసించిన వికో ప్రజలు నాగాప్రజలను పోలి ఉంటారు. వారు తుపాకీ తయారీ, కొయ్య శిల్పాలు, పూసల తయారీ వంటి పనులను చేస్తుంటారు. ఈ ప్రజలు ఇప్పటికీ " అనిమిజం " అవలంబిస్తున్నారు. తరువాత వారు క్రైస్తవమతానికి మార్చబడ్డారు. ఇతర స్థానికులలో నోక్టే ప్రజలు, కొన్యాక్ ప్రజలు, నాగా ప్రజలు ప్రధానమైన వారిగా ఉన్నారు. జిల్లా జనసంఖ్య సుమారుగా 60,000.
మూలాలు
వర్గం:అరుణాచల్ ప్రదేశ్ జిల్లాలు వర్గం:వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధి నిధులు పొందుతున్న జిల్లాలు వర్గం:2012 స్థాపించబడిన రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు వర్గం:Longding district
ది ఘోస్ట్
ది ఘోస్ట్‌ యాక్షన్‌ స్పైథ్రిల్లర్‌ తెలుగు‏ సినిమా. శ్రీవెంకటేశ్వర ఎల్‌ఎల్‌పి, నార్త్‌స్టార్‌ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్‌ బ్యాన‌ర్స్‌పై నారాయణదాస్‌ నారంగ్‌, పుస్కూర్‌ రామ్మోహన్‌రావు, శరత్‌మరార్‌ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు ప్రవీణ్ సత్తారు దర్శకత్వం వహించాడు. నాగార్జున, కాజల్ అగర్వాల్, గుల్‌పనాగ్‌, అనిఖా సురేంద్రన్‌ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ,ఈ సినిమా 2022 అక్టోబర్ 5న థియేటర్లో విడుదలకాగా, 2022 నవంబర్ 3న నెట్‌ఫ్లిక్స్ ఓటీటీలో విడుదలైంది.
మూలాలు
6. Lyricss.co.in (09 October 2021). " ది ఘోస్ట్ మూవీలోని నీలి నిలీ సంద్రం.. నింగిలోని మేఘం.." Retrived 09 October 2022 వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:కాజల్ అగర్వాల్ నటించిన సినిమాలు
ఊరేగింపు
thumb|రధంపై ఊరేగుతున్న వెంకటేశ్వరుడు ఊరేగింపు అంటే వీధులలో తిరుగుతూ చేసే ఉత్సవము. దీని అసలు రూపము ఊరెరిగింపు అంటే ఊరికి తెలియపరుస్తూ ప్రదర్శించుట. ఇది కొన్నిసార్లు పల్లకీలో జరిపితే కొన్నిసార్లు రథం మీద జరుగుతుంది. రథం మీద జరిగే ఊరేగింపును రథోత్సవం అంటారు. దేశంలో ప్రతి యేటా పూరీలో జరిగే జగన్నాథ రథోత్సవం ప్రసిద్ధి గాంచింది.
పండుగలు, తిరునాళ్లు
ముఖ్యమైన పండుగల, తిరునాళ్ల సమయాలలో దేవాలయాలలోని ఉత్సవ విగ్రహలను ఆ ఊరిలో ఊరేగింపు చేస్తారు.
వినాయకచవితి
భారతదేశంలో వినాయకచవితి పండుగ సందర్భంగా వినాయక నిమజ్జనం నాడు చేసే వినాయకుడి ఊరేగింపులు అత్యంత వైభవంగా జరిగుతాయి.
పీర్ల పండుగ
మొహరం పండుగనే తెలుగు ప్రాంతాల్లో పీర్ల పండుగ అంటారు. షియా తెగ వాళ్ళు ఈ పండుగను పాటిస్తారు. దైవప్రవక్త ముహమ్మదుగారి మనమళ్ళు హసాన్, హుసేన్ ల వీరోచిత ప్రాణత్యాగాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ పీరుల్ని ఊరేగిస్తారు.
ఇవి కూడా చూడండి
ఉభయం
ఉత్సవము
వర్గం:ఉత్సవాలు
పెదగంట్యాడ
భౌగోళికం
thumb|250x250px|విశాఖ స్టాలు ప్లాంట్ ప్రదాన ప్రవేశం పెదగంట్యాడ, విశాఖపట్నం విమానాశ్రయం నుండి 11 కి.మీ., విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషన్ నుండి 17 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది విశాఖపట్నం నగరానికి దక్షిణాన దిశలో ఉంది. పశ్చిమాన గజువాక, దక్షిణాన పరవాడ, ఉత్తరాన ములగాడ, నైరుతి వైపు అనకాపల్లి, తూర్పున బంగాళాఖాతం ఉన్నాయి.
ప్రయాణ సౌకర్యాలు
పెడగంట్యాడ ప్రధాన రహదార్లు అన్ని ప్రాంతాలకు బాగా అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి. సమీప మండలాలు, విశాఖపట్నం నగరానికి అనుసంధానించే ప్రధాన జిల్లా రహదారులను కలిగి ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్ రవాణా సంస్థ వారి బస్సులు పెదగంట్యాడ నుండి విశాఖపట్నంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు విస్తరించబడి ఉన్నాయి. సమీపంలోని గాజువాక బస్ స్టేషన్ నుండి నగరంలోని ప్రధాన ప్రాంతాలకు బస్సు సేవలను నడుపుతుంది.
పెదగంట్యాడ నుండి ఈ దిగువ వివరింపబడిన ప్రాంతాలకు ఆర్.టి.సి. బస్సులు త్రిప్పబడుతున్నాయి
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:విశాఖపట్నంలోని ప్రాంతాలు
సమ్రారి
సమ్రారి భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రం, జలంధర్ జిల్లాలోని ఫిల్లౌర్ తహసీల్‌లోని గ్రామం. ఈ గ్రామాన్ని సర్పంచ్ గ్రామ ప్రతినిధిగా ఎన్నుకోబడతాడు. ఇది జనాభా లెక్కల పట్టణం అప్రా నుండి 2.7 కిమీ దూరంలో, జజ్జా ఖుర్ద్ నుండి 2.3 కిమీ దూరంలో ఉంది. సమ్రారి పోస్టల్ హెడ్ ఆఫీస్ బారా పిండ్ నుండి 4.7 కిమీ, జలంధర్ నుండి తూర్పు వైపు 42.3 కిమీ, ఫిల్లౌర్ నుండి 13.9 కిమీ, చండీగఢ్ నుండి 121 కిమీ దూరంలో ఉంది.
విద్య
గ్రామంలో పంజాబీ మీడియం, కో-ఎడ్యుకేషనల్ అప్పర్ ప్రైమరీ (ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల), ప్రాథమిక పాఠశాల (ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల)  సమీప ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాల అప్రాలో ఉంది.
ల్యాండ్‌మార్క్‌లు
గురుద్వారా సాహిబ్ బాబా బండా సింగ్ బహదర్, గురుద్వారా సాహిబ్ గురు రవిదాస్, గురుద్వారా సాహిబ్ శ్రీ ధోల్ బహా, సిద్ధ్ బాబా భారా, గురుద్వారా షహీద్ సింగ్ జీ సిక్కు దేవాలయాలు. శివ్ జీ మందిర్, మాతా షేరా వాలి మందిర్ హిందూ దేవాలయాలు.
పండుగ, జాతరలు
ప్రజలు సంరారిలో ఏటా పండుగలు, జాతరలు జరుపుకుంటారు, ఇవి అర్ధ-లౌకిక అర్థాన్ని కలిగి ఉంటాయి, అన్ని మతాల ప్రజలచే సాంస్కృతిక పండుగలుగా పరిగణించబడతాయి. సమ్రారి షింజ్ మేళా (సాంప్రదాయ రెజ్లింగ్ టోర్నమెంట్) ప్రతి సంవత్సరం సిద్ధ్ బాబా భార సమ్రారిలో జరిగే ఉత్సవాల్లో ఒకటి.
రైలు
సమీప రైలు స్టేషన్ 10.7 కి.మీ దూరంలో గొరయా లో ఉంది, లుధియానా జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 30.2 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
విమానాశ్రయం
సమీప దేశీయ విమానాశ్రయం సమ్రారి నుండి 47.2 కి.మీ దూరంలో లుధియానా లో ఉంది. సమీప అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం చండీగఢ్‌ లో ఉంది, రెండవ సమీప అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం 136 కి.మీ దూరంలో అమృత్‌సర్‌ లో ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:ఫిల్లౌర్ తహసీల్‌లోని గ్రామాలు
ఇష్క్ (2021 సినిమా)
కథ
సాఫ్ట్‌వేర్‌ ఇంజనీర్‌ సిద్దార్థ్‌ అలియాస్‌ సిద్దు -  అను (ప్రియా ప్రకాష్ వారియర్) అనే అమ్మాయితో ప్రేమలో ఉంటాడు. అను బర్త్ డే సందర్భంగా ఆమెతో లాంగ్ డ్రైవ్ కు వెళ్ళాలని ప్లాన్ చేసుకున్న వారిద్దరూ ఒక రోజు రాత్రి బయటకు వెళ్లి, కారులో రొమాన్స్ చేసుకుంటూ ఉంటారు. ఆ సమయంలో పోలీసు ఆఫీసర్‌ని అని వచ్చిన మాధవ్ (రవీంద్ర విజయ్) వారి రొమాన్స్ ఫోటోలను తీసి బెదిరించి ఆ రాత్రంతా వాళ్ళను బ్లాక్ మెయిల్ చేస్తాడు. ఇంతకీ ఈ మాధవ్ ఎవరు ? సిద్ధు, అను అత‌ని బారి నుంచి ఎలా బ‌య‌ట‌ప‌డ‌తారు? చివ‌రికి ఈ ఇద్దరి ప్రేమ ఏమైంది? అనేది మిగిలిన కథ.
ప్రచారం
ఈ చిత్రంలోని ఆనందమా..ఆనందమదికే లిరికల్ పాటను 2021, ఫిబ్రవరి 13న విడుదల చేశారు. ఈ సినిమాకు సంబంధించి ఫ‌స్ట్‌లుక్ ను 2021, మార్చి 5న విడుదల చేశారు. ఈ చిత్రం ట్రైలర్ ను 2021, ఏప్రిల్ 15న విడుదల చేశారు. ఈ చిత్రాన్ని 2021, ఏప్రిల్ 23న విడుదల చేయాలని భావించగా క‌రోనా వ‌ల‌న రిలీజ్ వాయిదా వేశారు. ఈ సినిమా ట్రైలర్ ను 27 జూలై 2021న విడుదలైంది.
వావిలాల సుబ్బారావు
వావిలాల సుబ్బారావు తెలుగు రచయిత, పరిశోధకుడు. అధ్యాపకుడు.
జీవిత విశేషాలు
ఇతడు వావిలాల నరసింహారావు, సత్యవతమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి వావిలాల నరసింహారావు కవి, పండితుడు. అతడు సౌదామిని, విక్రమార్క, రుద్రమదేవి మొదలైన పద్యకావ్యాలు రచించాడు. సుబ్బారావు ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం అమరావతిలో గడిచింది. గుంటూరు హిందూ కళాశాలలో, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్నత విద్యాభ్యాసం చేశాడు. వావిలాల సోమయాజులు, పిల్లలమర్రి హనుమంతరావు, ఎక్కిరాల కృష్ణమాచార్యల శిష్యరికంలో ఇతడు తెలుగు సాహిత్యం పట్ల అభిరుచిని పెంచుకున్నాడు. గుడిపాటి వెంకటచలం సమగ్ర కథానికా సాహిత్యంపై పరిశోధన చేసి పి.హెచ్.డి. పట్టాని, ఉత్తమ థీసిస్ గ్రంథంగా స్వర్ణపతకాన్ని సంపాదించాడు. ఇతడు అధ్యాపకునిగా వివిధ కళాశాలలో పనిచేసి పదవీ విరమణచేసి అమరావతిలో స్థిరపడ్డాడు.
మూలాలు
వర్గం:1940 జననాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:కొండేపూడి సాహితీ సత్కార గ్రహీతలు వర్గం:అధ్యాపకులు వర్గం:ఆంగ్ల రచయితలు
సింఘ్‌హొకె
భౌగోళికం, జనాభా
సింఘ్‌హొకె (Singhoke) (70) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నాలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 86 ఇళ్లతో మొత్తం 491 జనాభాతో 249 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Ramdas అన్నది 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 260, ఆడవారి సంఖ్య 231గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37094.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (Macchiwala) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Macchiwala) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Jatta) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (అజ్నాలా) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అజ్నాలా) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామంలో 1 ఆసుపత్రిఉంది.
పారిశుధ్యం
డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు. సమీప ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) లేదు. సమీప ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.
విద్యుత్తు
10 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 11 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. .
12 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.
0 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 0 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.
భూమి వినియోగం
సింఘ్‌హొకె (Singhoke) (70) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
సింఘ్‌హొకె (Singhoke) (70) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
తెనాలి పురపాలక సంఘం
తెనాలి పురపాలక సంస్థ, తెనాలి నగరంలోని స్థానిక స్వీయ ప్రభుత్వం. దీనిని ప్రత్యేక గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీగా వర్గీకరించారు.
చరిత్ర
1909లొ ఈ సంస్థ స్థాపించబడింది. 1965లొ ప్రత్యేక గ్రేడ్ మున్సిపాలిటీగా అప్గ్రేడ్ చేయబడింది.
అడ్మినిస్ట్రేషన్
తెనాలి పురపాలక సంస్థ అధికార పరిధి 15.11 km2 విస్తీర్ణంలో వ్యాపించి ఉంది. దీని పరిధిలో తెనాలి, పినపాడు, చినరావూరు ఉన్నాయి.ఈ సంస్థకి క్రింద నగరంలోని మొత్తం 40 ఎన్నికల వార్డులు ఉన్నవి. నగరం ప్రస్తుత మున్సిపల్ మునిసిపల్ కమిషనర్ గా ఎస్.శకుంతల, చైర్‌పర్సన్‌గా, కె.తులసి'' ఉన్నారు.
ప్రజా పనులు, సేవలు
నగరం నివాసితులు బావులు, పంపు నీటిపై ఆధారపడతారు. డిమాండ్ పెరుగుదల, భూగర్భ జలాల తగ్గుదల వల్ల, అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరానికి నీటి అవసరం పెరుగుతుంది. నివాసితుల అవసరాల కోసం నీటి ప్రాజెక్టు ప్రారంభించడంలో పబ్లిక్ హెల్త్ డిపార్ట్మెంట్, పురపాలక సంఘం వారు కృషిచేసారు. వి.ఆర్.ఎస్, ఆర్.ఎన్. కాలేజ్ వద్ద హెడ్ వాటర్ రిజర్వాయిర్ నిర్మించారు. దీనికి తోడు, ఆరు సర్వీసు రిజర్వాయిర్లు, ఫిల్టరేషన్ ప్లాంట్లు కూడా నిర్మించారు. ఈ రిజర్వాయిర్లకి సీతానగరం వద్ద ఉన్న ప్రకాశం బ్యారేజి నుండి క్రిష్ణా నది నీరు సరఫరా అవుతుంది. పురపాలక సంస్థలో మరొ ముఖ్య విధానం, రెండు చెత్త బుట్టల్లొ చెత్త సేకరణ అమలు, పరిశుభ్రత కోసం మన తెనాలి-ఇది ప్రజల సృష్టి పారిశుధ్యం ప్రచారం.
ప్రాజెక్ట్స్, మౌలిక సౌకర్యాలు
ఏడు పురపాలక సంస్థలు, గుంటూరు నగర పాలక సంస్థ, విజయవాడ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్తో పాటు, JITF అర్బన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ లిమిటెడ్ సహకారంతో ఏర్పాటు చేయబోయే 15 మెగావాట్ల వ్యర్ధం నుండి విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్లాంట్ ప్రాజెక్టులో తెనాలి పురపాలక సంఘం కూడా ఒకటి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పురపాలక సంఘాలు వర్గం:స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థలు
ఇంద్రప్రస్థం
link=https://bn.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0:Indraprasta.jpg|కుడి|thumb|500x500px|అర్జునుడు, శ్రీ కృష్ణుడు ఇంద్రప్రస్థ నగరాన్ని ఎత్తైన ప్రదేశం నుండి చూస్తున్నారు ఇంద్రప్రస్థం (" ఇంద్ర మైదానం" లేదా "ఇంద్ర నగరం") పురాతన భారతీయ సాహిత్యంలో కురు రాజ్య నగరంగా పేర్కొనబడింది. మహాభారత ఇతిహాసంలో పాండవుల నేతృత్వంలోని రాజ్యానికి ఇది రాజధాని. పాలీ భాషలో ఇది ఇందపట్ట గా పిలువబడుతుంది. బౌద్ధ గ్రంథాలలో కురు మహాజనపద రాజధానిగా కూడా ఇది పేర్కొనబడింది. ఇది ప్రస్తుత న్యూఢిల్లీ ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా పాత కోట ( పురాణ ఖిలా ) లో ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ ఇది కచ్చితంగా నిర్ధారించబడలేదు. ఈ నగరాన్ని కొన్నిసార్లు ఖాండవప్రస్థ అని కూడా పిలుస్తారు. ఖాండవప్రస్థ యమునా నది ఒడ్డున ఉన్న అటవీ ప్రాంతం పేరు ( మహాభారతం ప్రకారం). ఇచట ఈ నగరాన్ని నిర్మించారని తెలుస్తుంది.
చరిత్ర
ఇంద్రప్రస్థం పేరు 400 BCE, 400 CE మధ్య కాలంలో రాసిన సంస్కృత భారతీయ గ్రంథం ఐన మహాభారతం లో ప్రస్తావించబడింది. మహాభారతం ప్రకారం ఇది పాండవుల నివాసంగా చెప్పబడింది. ఇంద్రప్రస్థ యొక్క స్థానం అనిశ్చితంగా ఉంది, కాని ప్రస్తుత న్యూఢిల్లీ లోని పురానా ఖిలా ప్రాంతం అప్పటి ఇంద్రప్రస్థంగా ఉదహరించబడింది. 14 వ శతాబ్దం నాటి పురాతన గ్రంథాలలో ఈ విషయం గుర్తించబడింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పురాణ ఖిలా ప్రాంతానికి ఆధునిక రూపం ఇందర్‌పాట్ గా చెప్పబడింది. పురాతన భారతీయ స్థల-పేర్ల అధ్యయనంలో, మైఖేల్ విట్జెల్ సంస్కృత పురాణాల నుండి అనేక ప్రదేశాలైన కౌశంబి / కోసం వంటి ఆధునిక కాలంలో అలాగే ఉంచబడిన వాటిలో ఇది ఒకటిగా భావించాడు.
పురాణ ఖిలా కచ్చితంగా ఒక పురాతన స్థావరం, కానీ 1950 ల నుండి అక్కడ జరిపిన పురావస్తు అధ్యయనాలు  మహాభారతం వివరించిన కాలంలో నిర్మాణ వైభవాన్ని, గొప్ప జీవితాలను నిర్ధారించే నిర్మాణాలు, కళాఖండాలను వెల్లడించడంలో విఫలమయ్యాయి. . చరిత్రకారుడు ఉపీందర్ సింగ్, "అంతిమంగా, పాండవులు లేదా కౌరవులు ఎప్పుడైనా జీవించారా అని నిశ్చయంగా నిరూపించడానికి లేదా నిరూపించడానికి మార్గం లేదు...." అయితే, ఇది పురాతన నగరం యొక్క ప్రధాన భాగం ఇప్పటివరకు తవ్వకాల ద్వారా నిర్థారింపబడలేదు అని తెలిపాడు.
ఇంద్రప్రస్థ మహాభారతం నుండి మాత్రమే మనకు తెలియదు . పాలి- భాషా బౌద్ధ గ్రంథాలలో దీనిని "ఇందపట్ట" లేదా "ఇందపట్టణ" అని కూడా పిలుస్తారు. ఇక్కడ దీనిని కురు రాజ్యానికి రాజధానిగా వర్ణించారు. ఇది యమునా నది ప్రక్కన ఉంది. బౌద్ధ సాహిత్యం హత్తినిపుర ( హస్తినాపుర ), కురు రాజ్యంలోని అనేక చిన్న పట్టణాలు, గ్రామాలను కూడా ప్రస్తావించింది. ఇంద్రప్రస్థ అలాగే గ్రీకో-రోమన్ ప్రపంచానికి తెలిసి ఉండవచ్చు: 2వ శతాబ్దంలో టాలెమీ రాసిన భౌగోళిక డేటింగ్ లో ఈ నగరం "ఇందబర"గా చెప్పబడింది. ఈ పదం ప్రాకృతిక రూపం "ఇందబట్ట" నుండి బహుశా ఉత్పత్తి అయి ఉండవచ్చు. ఇది బహుశా న్యూఢిల్లీ పరిసర ప్రాంతాలలో ఉండవచ్చు అని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. ఉపేందర్ సింగ్ (2004) ఇంద్రబరతో ఇంద్రప్రస్థ ఉత్పత్తిని "ఆమోదయోగ్యమైనది"గా వర్ణించాడు. సా.శ. 1327 నాటి సంస్కృత శాసనంలో న్యూఢిల్లీ ప్రాంతంలోని ప్రతిగాణ (జిల్లా) కు ఇంద్రప్రస్థ పేరు పెట్టబడింది, దీనిని న్యూఢిల్లీ లోని రైసినా ప్రాంతంలో కనుగొన్నారు.
ఎపిగ్రాఫిస్టు అయిన డి.సి.సిర్కార్ ఈ ప్రాంతం మౌర్య సామ్రాజ్యంలో ముఖ్యమైన నగరంగా భావించాడు. ఆ కాలంలో ఢిల్లీ ప్రాంతంలో కనిపించే ఒక రాతి చెక్కడాలు విశ్లేషణ ఆధారంగా, మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుని పాలనలోని శ్రీనివసపురి ఈ ఇంద్రప్రస్థ ప్రాంతమని చెప్పబడింది. ఈ వివరణపై సింగ్ సందేహం వ్యక్తం చేశాడు, ఎందుకంటే శాసనం వాస్తవానికి ఇంద్రప్రస్థను సూచించలేదు. అతని వాదన ప్రకారం ఇది "ప్రాముఖ్యత ఉన్న ప్రదేశం కచ్చితంగా రాతి శాసనం సమీపంలోనే ఉండి ఉండాలి. కానీ కచ్చితంగా ఈ ప్రాంతమని అనిశ్చితంగా ఉంది. "అదేవిధంగా ఇచట అశోకునితో సంబంధం ఉన్న ఇనుప స్తంభం వంటి అవశేషాలు ఉన్నాయి నిస్సందేహంగా ఇది ఇంద్రప్రస్థం కాదు: వాటి కూర్పు విలక్షణమైనది, శాసనాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి.
2014 నాటికి, పురావస్తు సర్వే ఆఫ్ ఇండియా పురానా ఖిలాలో తవ్వకం కొనసాగిస్తోంది.
ప్రస్తావనలు
గమనికలు ఉదాహరణలు
వర్గం:భారతదేశ ప్రాచీన నగరాలు
విద్యున్నిరోధం, వాహకత్వం
విద్యున్నిరోధం అనేది విద్యుద్వాహకాల గుండా విద్యుత్తు ఎంత మేరకు అడ్డగించ బడుతోందో తెలిపే ఒక ప్రమాణం. వాహకంలో, ఎలక్ట్రాన్ల స్వేచ్ఛా ప్రవాహాన్ని వ్యతిరేకించే లక్షణాన్ని ఆ వాహకపు నిరోధం అనవచ్చు. దీనికి వ్యతిరేకమైన లక్షణం విద్యుత్ వాహకత్వం. అంటే విద్యుత్ ఎంతమేరకు ప్రవహిస్తుందో తెలిపే ప్రమాణం. విద్యున్నిరోధానికి భౌతిక ఘర్షణ (రాపిడి వలన కలిగే నిరోధం) లాంటి లక్షణాలు ఉన్నాయి. విద్యున్నిరోధాన్ని ఓమ్ (Ω) లలో కొలిస్తే, విద్యుత్ వాహకత్వాన్ని సీమెన్స్లో కొలుస్తారు.
అన్ని వస్తువులు ఎంతో కొంత నిరోధాన్ని కలిగిఉంటాయి. కానీ సూపర్ కండక్టర్లు మాత్రం ప్రత్యేకమైనవి. వాటి నిరోధం సున్న.
పరిచయం
నిరోధాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ఒక పైపు గుండా ప్రవహించే నీరులాగా ఊహించుకుందాం. వోల్టేజి తేడా అనేది పైపుగుండా నీటిని ప్రవహింపజేయడానికి అవసరమయ్యే పీడనం (ఒత్తిడి) లాంటిది. విద్యుత్ వాహకత్వం ఇచ్చిన పీడనానికి ఎంత ప్రవాహం జరిగింది అనే విషయాన్ని సూచిస్తే, నిరోధం మనకు కావాలసిన పరిమాణంలో ప్రవాహం ఉండాలంటే ఎంత ఒత్తిడికి గురిచేయాలనే విషయాన్ని సూచిస్తుంది.
వాహకత్వం
నిరోధం యొక్క విలోమాన్ని "వాహకత్వం" అంటారు. దీనిని "మో (mho) అనే ప్రమాణంతో సూచిస్తారు.
కారణాలు
విద్యున్నిరోధం ఒక్కో పదార్థంలో ఒక్కో రకంగా ఉంటుంది. ఉదాహరణకి రాగితో పోల్చుకుంటే టెఫ్లాన్ అనే పదార్థంలో నిరోధం 1030 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇంత తేడా ఎందుకంటే లోహాలలో ఒకే చోట ఉండకుండా స్వేచ్ఛగా తిరిగే ఎలక్ట్రానులు ఎక్కువగా ఉంటాయి. అదే విద్యున్నిరోధక పదార్థాలలో అయితే ఈ ఎలక్ట్రాన్లు అణుసముదాయానికి దగ్గర్లో కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి. వీటిని అక్కడ నుంచి ప్రవహింపజేయాలంటే (ఎలక్ట్రాన్ల ప్రవాహానికి వ్యతికరేకంగా ప్రవహించేది విద్యుత్తు) ఎక్కువ శక్తి అవసరమౌతుంది. అదే నిరోధం. అర్ధ వాహకాలనేవి ఈ రెండింటి మధ్యలో ఉంటాయి.
నిరోధం ఉష్ణోగ్రతను బట్టి మారిపోతూ ఉంటుంది. అర్ధవాహకాలలో అయితే పదార్థం మీద కాంతి ప్రసరించడం వల్ల కూడా మారిపోతుంటుంది.
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
కస్తూరి మురళీకృష్ణ
right|300px|thumb|కస్తూరి మురళీకృష్ణ వ్రాసిన పుస్తకాలు కస్తూరి మురళీకృష్ణ తెలుగు రచయిత. విస్తృతమైన రచనా సంవిధానాల్లో, విస్తారమైన సాహిత్యాన్ని సృష్టించిన మురళీకృష్ణ రచనలు పాఠకాదరణ పొందుతున్నాయి. మురళీకృష్ణ కథ, నవల, వ్యాసాలు మొదలైన ప్రక్రియల్లో, చారిత్రిక కల్పన, కాల్పనిక, సాహిత్యవిమర్శ, వైజ్ఞానిక, వ్యక్తిత్వ వికాస, భయానక, క్రైం మొదలైన పలు విభాగాలలో రచనలు చేస్తున్నారు. కాల్పనిక, కాల్పనికేతర విభాగాల్లో ఆయన రచించిన రచనలకు పాఠకుల ఆదరణ లభిస్తోంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
మురళీకృష్ణ 1965 జనవరి 10 తెలంగాణ రాష్ట్రం నిజామాబాద్ జిల్లా, శక్కర్ నగర్ గ్రామంలో కస్తూరి సూర్యనారాయణరావు, సత్యవతి దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతని విద్యాభ్యాసం బోధన్, హైదరాబాదులలో సాగింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి భూగర్భశాస్త్రంలో ఎం.ఎస్.సి, దూరవిద్య ద్వారా తత్త్వశాస్త్రంలో ఎం.ఎ., రష్యన్ భాషలో అడ్వాన్స్‌డ్ డిప్లమాలను సాధించాడు. వీరికి ప్రపంచ సాహిత్యం, సంగీతం పట్ల మక్కువ వుంది. మురళీకృష్ణ తొలి రచన 1991 ఆంధ్రజ్యోతి సచిత్ర వారపత్రికలో ప్రచురితమైన మృగతృష్ణ అనే కథ. ప్రస్తుతం ఈయన దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో పనిచేస్తున్నాడు.
రచన రంగం
తెలుగు సాహిత్యంలో ఉన్న వీలైనన్ని ప్రక్రియలలో రచనలు చేసారు.విభిన్నాంశాలపై రచనలు చేస్తున్నాడు. ఈయన ఆంధ్రప్రభ, ఆంధ్రభూమి, వార్త, నవ్యవీక్లీ పత్రికలకు నవలలు కథలతోపాటు మరెన్నో శీర్షికలు వ్రాసాడు. అలాగే కాల్పనికేతర రచనలు కూడా చేసాడు. ఇవి కాక టివి స్స్రిప్టు రాస్తున్నాడు. అసిధార, అంతర్మధనం, మర్మయోగం, సౌశీల్య ద్రౌపది, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, పునఃసృష్టికి పురిటినొప్పులు, రోషనారా, ముస్సోలిని మొదలైన నవలలు పుస్తక రూపంలో వచ్చాయి. జీవితం – జాతకం, 4 x 5, రాజతరంగిణి కథలు, రియల్ స్టోరీస్, సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలు, ఉజ్వల భారత మహోజ్వల గాథలు, క్రైమ్‌ స్టోరీస్ వంటి కథా సంపుటాలు వెలువరించాడు. రైలు కథలు, దేశభక్తి కథలు, తెలుగు కథల్లో గాంధీ మహాత్ముడు వంటి కథా సంకలనాలకు సహ సంపాదకుడుగా వ్యవహరించాడు. భారతీయ తత్వ చింతన, మన ప్రధాన మంత్రులు, మన ముఖ్య మంత్రులు, భారతీయ వ్యక్తిత్వ వికాసం, తీవ్రవాదం, పాప్ ప్రపంచానికి రారాజు మైకెల్ జాక్సన్, అక్షరాంజలి, శైశవగీతి, నవల నుండి సినిమాకు, పాడుతా తీయగా మొదలైనవి పుస్తక రూపంలోకి వచ్చిన కాల్పనికేతర రచనలు. ఇవికాక, పలు పత్రికలలో పవర్ పాలిటిక్స్, సినీచిత్రాలు, సగటు మనిషి స్వగతం, వ్యంగ్యాస్త్రం, ప్రాచీన విజ్ఞానం, మ్యూజికల్ మ్యూజింగ్స్ వంటివి ఈయన రాసిన శీర్షికలు. కస్తూరి ప్రచురణలు అనే సంస్థను స్థాపించి ఉత్తమ సాహిత్యాన్ని పుస్తక రూపంలో అందిస్తున్నాడు.
దృక్పథం
ఈయన రచనలపై, సాహిత్య దృక్పథంపై విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ప్రభావం కనిపిస్తుంది. తెలుగు సాహిత్యంలోని అన్ని రకాల ప్రక్రియలూ, విభాగాలలో రచనలు చేయాలనేది మురళీకృష్ణ సంకల్పం. ఈ క్రమంలోనే వైవిధ్యభరితమైన రచనలు చేశాడు.
రసాయన సూత్రం
రసాయన సూత్రం లేదా కెమికల్ ఫార్ములా అనేది రసాయన శాస్త్రవేత్తలు అణు సమదాయాన్నిను వర్ణించే ఒక మార్గం. ఈ ఫార్ములా అణువు గురించి ఆ అణువు ఏమిటి, పరమాణువులో ఏ రకం ఎన్ని ఉన్నాయి అని తెలియజెప్పుతుంది. కొన్నిసార్లు ఈ సూత్రం అణువులు ఎలా ముడిపడి ఉంటాయో చూపిస్తుంది, కొన్నిసార్లు ఈ సూత్రం అణువులు స్పేస్‌లో ఎలా అమరి ఉంటాయో చూపిస్తుంది. ఫార్ములాలోని అక్షరం ప్రతి అణువు ఏమి రసాయనిక మూలకం అని చూపిస్తుంది. ఈ ఫార్ములాలోని ఉపలిపి అణువు యొక్క ప్రతి రకం యొక్క సంఖ్యను చూపిస్తుంది. ఉదాహరణకు, హైడ్రోజన్ పెరాక్సైడ్ ఫార్ములా H2O2. మీథేన్ ఒక కార్బన్ (C) అణువు, నాలుగు ఉదజని అణువులను కలిగి ఉంటుంది; దీని రసాయన ఫార్ములా CH4. చక్కెర అణువు గ్లూకోజ్ ఆరు కార్బన్ అణువులు, పన్నెండు హైడ్రోజన్ అణువులు, ఆరు ఆక్సిజన్ అణువులు కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి దాని రసాయన ఫార్ములా C6H12O6. రసాయనిక సూత్రాలు రసాయనిక చర్యలను వివరించడానికి రసాయన సమీకరణాలలో ఉపయోగిస్తారు. 19వ శతాబ్దపు స్వీడిష్ రసాయన శాస్త్రవేత్త జాన్స్ జాకబ్ బెర్జిలియస్ రసాయనిక సూత్రాలు రాయడం కోసం ఈ వ్యవస్థా పనిని చేపట్టాడు.
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం వర్గం:రసాయన సూత్రాలు
స్వామి శారదానంద
శారదానంద (23 డిసెంబర్ 1865 - 19 ఆగస్టు 1927), స్వామి శారదానంద అని కూడా పిలుస్తారు, 1865లో శరత్ చంద్ర చక్రవర్తిగా జన్మించారు, రామకృష్ణ పరమహంస ప్రత్యక్ష సన్యాసుల శిష్యులలో ఒకరు.
ప్రారంభ రోజులు
శారదానంద రామకృష్ణ మఠం, రామకృష్ణ మిషన్‌కు మొదటి కార్యదర్శి, 1927లో మరణించే వరకు ఈ పదవిలో ఉన్నాడు. అతను కలకత్తాలోని బాగ్‌బజార్ ప్రాంతంలో ఉద్బోధన్ ఇంటిని స్థాపించాడు, ఇది ప్రధానంగా కలకత్తాలో శ్రీ శారదా దేవి బస కోసం నిర్మించబడింది, అక్కడ నుండి అతను బెంగాలీ పత్రిక ఉద్బోధన్‌ను ప్రచురించేవాడు. అక్కడ అతను రామకృష్ణ జీవితంపై బెంగాలీలో శ్రీ శ్రీరామకృష్ణ లీలాప్రసంగ వ్రాసాడు, అది శ్రీరామకృష్ణ, గ్రేట్ మాస్టర్ అని ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది.
కార్యదర్శిగా
రామకృష్ణ మిషన్‌ను వివేకానందుడు మొదట స్థాపించినప్పుడు, అతను శారదానందను మిషన్‌కు కార్యదర్శిగా చేసాడు, ఆ పదవి అతని మరణం వరకు ముప్పై సంవత్సరాలు కొనసాగింది. పాశ్చాత్య దేశాల నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, శారదానంద కలకత్తాలోని ఆల్బర్ట్ హాల్‌లో వేదాంతంపై వరుస ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. సంస్థ ప్రారంభ రోజులలో అతను స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు ఆశ్రయం కల్పించాడు.
చరమ దశ
శారదానంద 1914లో కిడ్నీ సమస్యతో బాధపడ్డాడు. అతను అనేక ఇతర వ్యాధులతో బాధపడ్డాడు, 1926లో అతని బాధలు మరింత తీవ్రమయ్యాయి. 6 ఆగస్టు 1927లో, అతని ఆరోగ్యం క్షిణస్థితికి చేరుకుంది, వైద్యులు దీనిని అపోప్లెక్సీగా నిర్ధారించారు. అతను స్పృహ కోలుకోలేక ఆగస్టు 19న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆధ్యాత్మికం వర్గం:రామకృష్ణ పరమహంస శిష్యులు
పలిమారు
పలిమారు కర్ణాటకలోని ఉడుపి జిల్లాలోని గ్రామం. ఉడుపికి సుమారు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో పాడుబిద్రి తాలూకాలోని పలిమారు గ్రామంలో ప్రధాన శాఖ ఉంది. ఉడుపిలోని అష్టమఠములలో పలిమారు మఠము మొట్టమొదటిది. శ్రీహృషీకేశ తీర్థులు మొదటి పీఠాధిపతి. శ్రీమధ్వాచార్యులు ప్రధాన అర్చనవిధుల కొరకు కోదండపాణి శ్రీరామ,లక్ష్మణ, సీతాంజనేయులుతో కూడిన విగ్రహాన్ని ఈ మఠమునకు ప్రసాదించారు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:ఉడిపి జిల్లా
లక్డి కా పూల్ రైల్వే స్టేషను
బయటి లింకులు
వర్గం:హైదరాబాద్ ఎంఎంటిఎస్ స్టేషన్లు వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ వర్గం:భారతదేశపు రైల్వే స్టేషన్లు
ఎం. కె. సుగంబాబు
జీవిత విశేషాలు
గుంటూరు జిల్లా గుంటూరు పట్టణంలో 1944 ఏప్రిల్‌ 1 న సకినాబీబి, ఫరీద్‌ఖాన్ దంపతులకు సుగం బాబు జన్మించారు. ఆయనకు తల్లితండ్రులు పెట్టిన పేరు మహబూబ్‌ ఖాన్‌ కాగా అదికాస్తా "సుగంబాబు" గా పేరు స్థిరపడింది. తాడికొండలోని ఎస్. వి. వి. ఉన్నత పాఠశాలలో పదవతరగతి వరకు విద్యాభ్యాసం చేశారు. ఆంధ్రా క్రిస్టియన్ కళాశాలలో 1964 లో డిగ్రీ పూర్తి చేసుకున్నారు. బి.ఏ (తెలుగు) చదివారు. ప్రముఖ ఆంగ్ల దినపత్రిక డక్కన్ క్రానికల్ లో 1978లో ఉద్యోగంలో చేరారు. 1999 వరకు అదే పత్రికలో పనిచేశారు. రచయితగా, జర్నలిస్టుగా, దర్శకునిగా, మాటల రచయితగా బహుముఖ ప్రజ్ఞను ప్రదర్శించారు. తెలుగు సాహిత్యంలో పైగంబర కవుల్లో ఒకరిగా ప్రత్యేక స్థానం పొందారు.
రచనా వ్యాసంగం
1963 డిసెంబర్‌లో 'భారతి' మాసపత్రికలో 'మట్టీ బొమ్మ' కవిత ప్రచురణతో ఆయన  రచనా వ్యాసంగం ఆరంభం అయింది. అప్పటినుండి వివిధ పత్రికల్లో, సంకలనాల్లో కవితలు, కథానికలు, సాహిత్య వ్యాసాలు రాశారు. తెలుగు సాహిత్యంలో 'రెక్కలు' అనే నూతన కవితా ప్రక్రియను 2003లో ప్రారంభించి ఐదుఎడిషన్లు వెలువరించారు. తొలిసారిగా హిబ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (ఇజ్రాయిల్‌) కు చెందిన ఆచార్య సుర్మన్‌ డేవిస్‌ ఆంగ్ల భాషలో 'వింగ్స్' పేరిట వాటిని అనువదించి వెలువరించినప్పటి నుండి తెలుగులోనే కాకుండా జాతీయ స్థాయిలో 'రెక్కలు' ప్రక్రియ పాఠకాదరణ పొందింది. అది కన్నడం, హిందీ భాషా సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది. ‘మయూరి’ వీక్లీలో ‘ప్రముఖుల పేజీ’ పేరుతో శీర్షిక నిర్వహించారు. పాతతరం కవులపై ఈ శీర్షికలో రాశారు.
తొలిరోజుల్లో మనసు కవి ఆత్రేయ దగ్గర, ప్రముఖ నిర్మాత ఎం. ఎస్. రెడ్డి దగ్గర పనిచేశారు. కొన్ని సినిమాలకు మాటలు రచయితగానూ, దర్శకత్వ శాఖలోనూ పనిచేశారు. ఆయన రాసిన గ్రంథాలలో 'సూరీడు' ఆయనకు ఖ్యాతి తెచ్చిపెట్టింది. గురజాడ జీవిత విశేషాలతో కూడిన ‘అస్తమించిన సూర్యుడు’ డాక్యుమెంటరీకి సుగమ్ బాబును ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 1985లో బంగారు నందితో సత్కరించింది.
అస్తమయం
సుగంబాబు 2022 అక్టోబరు 18వ తేదీన అస్తమించారు.
"రెక్కలు" కవితా ప్రక్రియ
ఈ ప్రక్రియ 20 వ దశకం నుండి ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. దీనిని సుగం బాబు రూపకల్పన చేశాడు. ఈ ప్రక్రియలో
ఉదాహరణ
ఆత్మజ్ఞానం దైవ సమానం ! -- పి. లక్ష్మణ్ రావ్
మరణం
ఎం.కె. సుగంబాబు 2022 అక్టోబర్ 18న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు వర్గం:1944 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఉంబుల్ దేవాలయం
ఉంబుల్ దేవాలయం ఇండోనేషియా లోని పురాతన హిందూ ధార్మిక దేవాలయం. ఈ ఆలయం సెంట్రల్ జకార్తాలోని మెక్‌లాంక్‌లోని క్రాబోక్‌లోని కార్టోకర్జాలో ఉంది. ఇది రెండు చెరువుల చుట్టూ ఏర్పడిన అనేక రాళ్ల రూపంలో కనిపిస్తుంది. చెరువుకు నీరు అక్కడక్కడ ఏర్పడిన ఊటల నుండి వస్తుంది. సా.శ.9వ శతాబ్దంలో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు చెబుతారు. ఇది మేడారం రాజుకు స్నానఘట్టంగా, విశ్రాంతి స్థలంగా ఉపయోగించబడింది. దీనిని 11వ శతాబ్దంలో గుర్తించారు. తర్వాత 19వ శతాబ్దంలో తిరిగి కనుగొనబడింది. ఆలయ సముదాయం ఇండోనేషియా సాంస్కృతిక ఆస్తిగా పరిగణించబడుతుంది. పర్యాటకులు ఇక్కడకు వచ్చి పుణ్య స్నానాలు చేస్తారు.
భౌగోళికం
ఉంబుల్ ఆలయ సముదాయంలో రెండు దీర్ఘచతురస్రాకార స్నాన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. పైన ఉన్న కొలను మరో దానికన్నా పెద్దది. ఇది 7.15 మీటర్ల (23.5 అడుగులు) వెడల్పు, 12.5 మీటర్ల (41.0 అడుగులు) పొడవు ఉంది. మరో కొలను 7.0 మీటర్ల (23.0 అడుగులు) వెడల్పు, 8.5 మీటర్ల (28.0 అడుగులు) పొడవు ఉంటుంది. ఇది ఒక పెద్ద చెరువు నుండి 2 మీటర్ల (6 ft 7 in) పొడవాటి నీటి పైపుతో ఒక చిన్న చెరువుకు అనుసంధానించబడింది.
చరిత్ర
చెరువుల చుట్టూ తోట ఉంది. వివిధ రకాల రాళ్లు కూడా ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని పురుషాంగం, యోని ఆకారంలో కనిపిస్తాయి. 1876లో, డచ్ పండితుడు RHD ఫ్రెడరిక్ ఈ ప్రదేశంలో రెండు దేవాలయాలు ఉండి ఉండవచ్చని ప్రతిపాదించాడు, అయినప్పటికీ అధికారికంగా కనుగొనబడలేదు. రెండు దేవాలయాల కోసం అతని ప్రతిపాదన అక్కడ లభించిన రాళ్లు చెక్కడం ద్వారా ధ్రువీకరించబడింది, అవి ఒకే ఆలయంలో భాగం కాదని సూచిస్తున్నాయి.
స్థానం, చరిత్ర
ఈ ప్రదేశం చుట్టూ అనేక పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇది సముద్ర మట్టానికి దాదాపు 550 మీటర్ల (1,800 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది. ఈ ఆలయం ఎలో నది చుట్టూ ఉన్న పదకొండు దేవాలయాలలో ఒకటి. ఉంబుల్ జలమార్గానికి దక్షిణంగా 50 మీ (160 అడుగులు) దూరంలో ఉంది. శేఖర్ లాంగిట్ జలపాతం, తెలక బ్లాటర్‌లకు నిలయమైన ఈ ప్రాంతంలో సందర్శించవలసిన నీటి-యోగ్యమైన ప్రదేశాలలో ఉంబుల్ ఒకటి. ఈ ఆలయానికి ఎయిర్ బనాస్, క్యాండీ బనాస్ వంటి అనేక పేర్లు ఉన్నాయి. దీని లోని నీరు చర్మ వ్యాధులను కూడా నయం చేస్తుందని అక్కడి ప్రజలు నమ్ముతారు.
పర్యాటక ప్రదేశంగా
ఉంబుల్ ఒక పర్యాటక ఆకర్షణగా తెరిచి ఉంది. 2014 జూన్ నాటికి, దీనిని రోజుకు సగటున 30 మంది సందర్శకులు సందర్శిస్తారు అని ట్రిబున్ జోగ్జా నివేదించింది. కొందరు స్నానం చేయడానికి, మరికొందరు విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి, మరికొందరు తీర్థయాత్రకు వస్తారు. ప్రవేశ టిక్కెట్లు పెద్దలకు 3,300, పిల్లలకు 2,300 రూపాయలుగా ఉన్నాయి. ప్రధాన రహదారి నుండి ఆలయానికి వెళ్లే ఇరుకైన వీధుల వల్ల వృద్ధికి అవకాశం పరిమితంగా ఉంది. ఈ కాంప్లెక్స్ ఇండోనేషియా సాంస్కృతిక ఆస్తిగా పరిగణించబడుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:ఇండోనేషియా
సుధా పెన్నథూర్
చదువు
ముంబైలోని సిడెన్హామ్ కాలేజీ లో కామర్స్ చదివారు, కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో బిజినెస్ అడ్మినిస్ట్రేషన్, వాషింగ్టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో కంప్యూటర్ సైన్స్ అభ్యసించారు.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:చెన్నై
కీలుబొమ్మలు (నవల)
కీలుబొమ్మలు జి.వి.కృష్ణారావు 1953లో రచించిన ప్రముఖ తెలుగు నవల. పల్లెటూరి జీవనంలోని కార్పణ్యాలు, రాజకీయాలను చిత్రీకరించిన నవల ఇది. ప్రముఖమైన తెలుగు నవలల్లో ఒకటిగా కీలుబొమ్మలు పేరొందింది.
చిక్కబళ్లాపూర్
చిక్కబల్లాపూర్, లేదా చిక్‌బళ్లాపూరు (ఆంగ్లం:Chikkaballapur) భారతదేశంరాష్ట్రంలోని కర్నాటక రాష్ట్రంలో చిక్కబళ్లాపూర్ కొత్తగా రూపొందించిన జిల్లా ప్రధానకేంద్రం. దీనికి 3 కి.మీలోపు ముద్దనేహల్లి (ఇంజనీర్ రాజనీతిజ్ఞుడు మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జన్మస్థలం. చిక్కబల్లాపూర్‌లో 400 మిలియన్ డాలర్ల ఫార్మాస్యూటికల్ సెజ్ రాబోతోంది 325 కి.మీ, భారతదేశంలో ఇదే మొదటిది. ఇంకా, ట్రావెలర్ బంగ్లోను అత్యాధునిక బస్ స్టేషన్ స్థితికి మారుస్తున్నారు. జిల్లాల్లో 5 మిలియన్ల వ్యయంతో కొత్త జిల్లా ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యాలయం పోలీసు ప్రధాన కార్యాలయం  నిర్మిస్తున్నారు. అదనంగా, నగరాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి భూగర్భ పారిశుధ్య వ్యవస్థలను విస్తరించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 10 మిలియన్లకు పైగా విడుదల చేస్తోంది. ఇది ప్రాంతీయ రవాణా విద్యా కేంద్రంగా ఉంది ద్రాక్ష, ధాన్యం పట్టు సాగుకు ప్రధాన ప్రదేశం. ఇటీవలి అభివృద్ధితో, చిక్కబల్లాపూర్ "గ్రేటర్ బెంగళూరు" లో భాగమవుతుందని విస్తృతంగా నమ్ముతారు.
కీలుబొమ్మలు (నవల)
మూలాలు
మాన కలశుడు జి.వి. కృష్ణరావు వర్గం:తెలుగు నవలలు వర్గం:1953 పుస్తకాలు
చిక్కబళ్లాపూర్
పేరు
ప్రాంతీయ భాష, కన్నడలో, ఈ నగరాన్ని చిక్కబల్లాపురా అని ఉచ్ఛరిస్తారు. కన్నడలో "చిక్కా" అంటే "చిన్నది", "బల్లా" అంటే ఆహార ధాన్యాలను లెక్కించే కొలత, "పురా" అంటే "పట్టణం" అని అర్ధం. అందువల్ల, పురాతన కాలంలో ఆహార ధాన్యాలను లెక్కించడానికి ప్రజలు చిన్న కొలతలను ఉపయోగించే ప్రదేశం ఇది. ఈ ప్రాంతం ఎల్లప్పుడూ ఈ ప్రాంతానికి వ్యవసాయ కేంద్రంగాముఖ్యమైనది చెందింది.
చరిత్ర
అవతి మల్లాబిరేగౌడ కుమారుడు మరిగౌడ పాలకుడు కోడిమంచనహళ్లి అడవిరాష్ట్రంలో ఒక రోజు వేటాడుతున్నాడు. ఒక కుందేలు భయం లేకుండా భయంకరమైన వేట కుక్కల ముందు నిలబడింది. ఇది చూసిన పాలకుడు ఉల్లాసంగా తన కొడుకుకు కుందేలు బలం ఈ ప్రాంత పౌరుల శౌర్యం వల్ల ఉందని చెప్పాడు. అందుకని పాలకుడు విజయనగర్ రాజు నుండి అనుమతి తీసుకొని విస్తృతమైన కోటను నిర్మించి ఒక నగరాన్ని ఏర్పాటు చేశాడు, దీనిని ఇప్పుడు చిక్కబల్లాపూర్ అని పిలుస్తారు. మైసూర్ రాజు బైచెగౌడ తరువాత కోటపై దాడి చేశాడు, కాని చిక్కబల్లపుర పౌరుల సాహసోపేత ప్రయత్నాలు మరాఠాల సహాయం కారణంగా ఉపసంహరించుకోవలసి వచ్చింది. బైచెగౌడ భూమిని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత అధికారంలోకి వచ్చిన శ్రీ దొడ్డ బైరెగౌడ, మైసూర్ రాజు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1762 లో చిక్కప్పనయక పాలనలో, హైదర్ అలీ 3 నెలల కాలానికి పట్టణాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అప్పుడు చిక్కప్పనయక 5 లక్షల పగోడాలు చెల్లించడానికి అంగీకరించారు, తరువాత సైన్యాన్ని తిరిగి తీసుకున్నారు.
దీని తరువాత, గుత్తిరాష్ట్రంకి చెందిన మురరాయర సహాయంతో చిక్కప్ప నాయక తన అధికారాలను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నించాడు. అతను చిక్కప్ప నాయకతో పాటు నంది కొండలలో దాక్కున్నాడు. వెంటనే, హైదర్ అలీ చిక్కబల్లాపూర్ ఇతర ప్రదేశాలను స్వాధీనం చేసుకుని చిక్కప్ప నాయకను అరెస్టు చేశారు. అప్పుడు లార్డ్ కార్న్ వాలిస్ జోక్యంతో, చిక్కబల్లాపూర్ నారాయణగౌడకు అప్పగించబడింది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న టిప్పు సుల్తాన్ మళ్ళీ చిక్కబల్లాపూర్ ను సొంతం చేసుకున్నాడు. 1791 లో బ్రిటిష్ వారు నందిని ఆక్రమించారు పట్టణాన్ని పాలించడానికి నారాయణగౌడను విడిచిపెట్టారు. ఈ ద్రోహం కారణంగా, బ్రిటిషర్లు టిప్పు సుల్తాన్ల మధ్య గొడవ జరిగింది. నారాయణగౌడ తన పరిపాలనను కోల్పోయాడు. తరువాత, బ్రిటిష్ వారు టిప్పును చేదు యుద్ధంలో ఓడించారు, ఇది రెండు వైపులా విపరీతమైన ప్రాణనష్టానికి దారితీసింది. చిక్కబల్లాపూర్ పౌరులు అయితే, లొంగదీసుకోవడానికి నిరాకరించారు. వారి యోధుల అహంకారాన్ని కొనసాగించారు. చిక్కబల్లాపూర్ తరువాత మైసూర్ముఖ్యమైనది వడయార్ల పరిపాలనలో వచ్చింది, తరువాత వారు ప్రస్తుత కర్ణాటక రాష్ట్రంలో విలీనం అయ్యారు.
జనాభా
భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, చిక్కబల్లాపూర్ జనాభా 1,91,122. జనాభాలో పురుషులు 51%, స్త్రీలు 49% ఉన్నారు. చిక్కబల్లాపూర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 64%, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. జనాభాలో 11% 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు,
సందర్శించాల్సిన ప్రదేశాలు
నంది కొండలు సమీపంలో చిక్కబల్లాపూర్ జిల్లా పరిధిలో ఉన్నాయి. పురాణ ఇంజనీర్ సర్ మోక్షగుండం విశ్వేశ్వరయ్య జన్మస్థలం ముద్దనేహల్లి సమీప ప్రాంతం. హోసూర్ డాక్టర్ జన్మస్థలం హోసూర్ నరసింహయ్య, గొప్ప విద్యావేత్త భావకుడు. చిక్కబల్లాపూర్‌లో చిన్న, సహజమైన కందవర సరస్సు ఉంది. ఎస్. గొల్లహళ్లి గ్రామం శ్రీ అంజనేయ స్వామి ఆలయం సందర్శించవలసిన ముఖ్యమైన ప్రదేశం. పినాకిని నది భూములలో గౌరిబిదానూర్ తాలూకాలో "విదురశ్వత" ఉంది. "విదురాశ్వత్త" ఆలయానికి ప్రసిద్ధి. దీనిని మినీ జాలియన్వాలాబాగ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతంలో అనేక ప్రసిద్ధ విద్యా సంస్థలు ఉన్నాయి. SJCIT అనేది 1986 లో స్థాపించబడిన ఇంజనీరింగ్ సంస్థ డిగ్రీ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యను అందిస్తుంది. శ్రీ భగవాన్ సత్యసాయి బాబా పాఠశాల, విశ్వవిద్యాలయం ఆసుపత్రి సుమారు చిక్కబల్లాపూర్ జిల్లాలో తాలూకాలు (టౌన్‌షిప్‌లు) ఉన్నాయి: చిక్కబల్లాపూర్, గౌరిబిదానూర్, బాగేపల్లి, సిడ్లఘట్ట, గుడిబండా, చింతామణి చిక్కబల్లాపూర్ నుండి 3 కి.మీ. ఉంది ..
బాహ్య లింకులు
వర్గం:కర్ణాటక వర్గం:భారతీయ నగరాలు పట్టణాలు
ద్రోణ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
కర్ణుడు భీష్ముడిని కలుసుకొనుట
తరువాత కర్ణుడు రథమును అధిరోహించి భీష్ముని వద్దకు వెళ్ళి కన్నీటితో పాదములకు నమస్కరించి " పితామహా ! రాధేయుడు తమ దర్శనార్ధం వచ్చాడు. కళ్ళు తెరవండి తమరు ఇలా అంపశయ్య మీద ఉండటం విధి విలాసం కాక మరేమిటి. నేను ఈ రోజు నుండి పాండవుల మీద యుద్ధానికి పోతున్నాను. పరమ పావనమైన మీ పలుకులతో నన్ను ఆశీర్వదించండి " అని పలికాడు. భీష్ముడు కళ్ళు తెరవగానే కర్ణుడు నమస్కరించి " అనఘా ! అర్జునుని అహంకారం నేను ఒక్కడినే అణుస్తాను. పాండవులను గడ్డిగరిపిస్తాను నన్ను ఆశీర్వదించండి " అన్నాడు. భీష్ముడు " కర్ణా ! సుయోధనుడు నీ అండ చూసుకునే ఉన్నాడు. కౌరవులకు సుయోధనుడు నువ్వూ అంతే జన్మతః వచ్చిన బంధుత్వం కంటే స్నేహమే గొప్పది కదా ! కౌరవ సేన భారం వహించి సుయోధనునికి మేలు చెయ్యి. అంబష్ట, పౌండ్రాది దేశములు జయించి సుయోధనుని ఆధీనము కావించిన నీకు చెప్పవలసిన పని ఏమి ? కౌరవ సేనను నడిపించి అతడికి విజయం చేకూర్చు. నాకు సుయోధనుడు ఎంతో నువ్వూ అంతే " అన్నాడు. కర్ణుడు మరొక్క సారి భీష్ముని పాదములకు నమస్కరించి అక్కడి నుండి యుద్ధరంగముకు వెళ్ళాడు. రథ, గజ, తురంగ, పదాతి దళాలను సమీకరించి వారికి ఉత్సాహం కలిగించాడు. అంతలో సుయోధనుడు అక్కడకు వచ్చి " కర్ణా ! నీ రాకతో కౌరవ సేనలు ఉత్సాహాన్ని పుంజుకున్నాయి. మన సేనలు యుద్ధానికి ఉరకలు వేస్తున్నాయి. మన ప్రస్థుత కర్తవ్యం ఏమిటి " అన్నాడు. కర్ణుడు " సుయోధనా ! రారాజువైన నీ ఆజ్ఞ మాకు శిరోధార్యము. నీవే కర్తవ్యాన్ని నిర్ణయించు " అన్నాడు. సుయోధనుడు " కర్ణా ! భీష్ముని నాయకత్వంలో ఈ పది రోజులు మన సేనలు నడిచాయి. ప్రస్థుతం మనకు ఒక సేనా నాయకుడు కావాలి. కౌరవ సేనలకు నాయకత్వం వహించుటకు ఎవరు అర్హులో నీవే నిర్ణయించాలి " అన్నాడు. కర్ణుడు " సుయోధనా ! మన యోధులందరూ నాయత్వ అర్హత ఉన్న వారే ఒకరిని నియమించిన వేరొకరికి మత్సరం కలుగుతుంది. కనుక ద్రోణుని సైన్యాధ్యక్షుని చేసిన అందరికీ అమోద యోగ్యముగా ఉంటుంది. ఆచార్యుడు, వివిధ రణతంత్ర కోవిదుడు, పూజ్యుడు, శూరుడు, వయోవృద్ధుడైనా వీరుడు అతడిని సైన్యాద్యక్షునిగా అభిషేకించండి " అన్నాడు.
ద్రోణుని సైన్యాధ్యక్షుని చేయుట
కర్ణుని మాటలు విన్న సుయోధనుడు తన తమ్ములను, మిత్రరాజులను వెంట పెట్టుకుని ద్రోణాచార్యుని వద్దకు వెళ్ళి ఆయనతో సవినయంగా " ఆచార్యా ! కురుసైన్యంలో అస్త్రవిద్యా ప్రావీణ్యంలోను, శౌర్య ప్రతాపాలలోను మీరు అగ్రగణ్యులు. ఇప్పటివరకు పితామహుని నాయకత్వంలో నడిచిన కురుసైన్యాలకు నేటి నుండి మీరు నాయత్వం చేసి నడిపించండి. మేమంతా మీ ఆజ్ఞానువర్తులమై ప్రవర్తిస్తాము. దేవ సేనను నడిపించిన కుమారస్వామి వలె మన సైనాలను మీరు నడిపించండి " అన్నాడు. ఆ మాటలకు సంతోషించిన ద్రోణుడు " సుయోధనా ! నేను బ్రాహ్మణుడను వేద వేదాంగములను అభ్యసించిన వాడిని. నాలో క్షత్రియోచిత లక్షణములైన ధైర్యము పరాక్రమము లేవు. అయినను నన్ను మీరందరూ ఇంతగా ఆదరిస్తున్నారు కనుక మీ కోరిక మన్నించి స్వర్వసైన్యాధిపత్యం వహిస్తాను. చెదిరి పోయిన మన సైన్యాలను సమీకరించి పాండవులతో పోరాడి మనకు విజయం చేకూర్చెదను " అన్నాడు. ద్రోణాచార్యుని మాటలకు సంతసించిన సుయోధనుడు వెంటనే సువర్ణ కలశంతో గంగాజలాలను తెప్పించి పుణ్యాహవాచన కార్యక్రమములు కావించి, పుణ్యాంగనల ఆశీర్వాదములతో వంధి మాగదుల స్త్రోత్రపాఠముల మధ్య ద్రోణునికి సైన్యాధ్యక్షునిగా అభిషేకం చేసాడు. కౌరవ ప్రముఖుల శంఖారావములు, భేరిమృదంగ నాదములు మిన్నంటగా ద్రోణుడు సైన్యాధ్యక్షుడుగా ముందు నిలువగా కౌరవ సేనలు యుద్ధ సన్నద్ధమై ముందుకు నడిచాయి. ద్రోణా చార్యుడు అయిదు రోజులు పాండవ సైన్యముతో హోరా హోరి పోరాడి ఒక అక్షౌహిని పాండవ సైన్యాలను సంహరించాడు. ఆ మహావీరుని ధాటికి ఎందరో వీరులు వీరస్వర్గం అధిరోహించారు. ఆ మహా యోధుడు అయిదు దినములు నిరంతర వీర విహారం చేసి వీర స్వర్గం అలంకరించాడు " అని సంజయుడు పలికాడు.
ద్రోణుని మరణవార్త విని ధృతరాష్ట్రుడు దుఃఖించుట
ద్రోణుని మరణ వార్త విన్న ధృతరాష్ట్రుడు ఎంతో దుఃఖించాడు. " సంజయా ! అస్త్రశత్రవిద్యా ప్రవీణ్యుడు, మహా పరాక్రమవంతుడు అయిన ద్రోణుడు పాండవుల చేతిలో ఎలా మరణించాడు ? పాంచాలురు అతని విల్లు విరిచారా, రథాశ్వములను చంపారా, రథము విరిచిచారా, సారథిని లేక ద్రోణుడు అలసి ఉన్న తరుణంలో ఆ పాపాత్ముడైన నీచ ధృష్టద్యుమ్నుడు అతి క్రూరంగా వధించాడా. అంతటి మహావీరుని మరణ వార్త నా గుండెను ముక్కలు చేయలేదేమి, నాది గుండె కాదు పాషాణము అని పరి పరి విధముల దుఃఖించి మూర్చిల్లాడు. మరలా తెలివి తెచ్చుకుని " సంజయా ! నరనారాయణులు రధికుడు సారధి అయినప్పుడు ఆ రధము ఎప్పుడూ సిద్ధ మనోరధము ఔతుంది కదా! అమిత ప్రాక్రమవంతులైన నకుల సహదేవులు, ఉత్తమౌజుడు, సాత్యకి, ధృష్టకేతువు, శిఖండి, రెండవ రుద్రుడైన అభిమన్యుడు, మానధనుడు చేకితానుడు, అజేయులైన ద్రౌపదీ సుతులు,బలాఢ్యులైన కేకయరాజులు, యుయుధాముడు, ద్రోణుని చంపడానికే జన్మించిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, అత్యంత బలశాలి అయిన ఘటోత్కచుడు, అతి లోక వీరులు యాదవులు, జయింప శక్యముకాని భీముడు, దేవతలకు కూడా గెలువ శక్యము కాని సత్యానిత్యా గరిష్టుడు, ధర్మాత్ముడు ఉన్న పాండవ సైన్యం సాధించ లేని ఏమున్నది. సంజయా ! లోక రక్షణారథం యదుకులంలో జన్మించి, వ్రేపల్లెలో బాల్యక్రీడలను సాగిస్తూనే రాక్షస సంహారం చేసి కంసుని వధించి, పారిజాత వృక్షాన్ని దేవలోకం నుండి భూలోకం తీసుకు వచ్చి, దుష్ట శిక్షణ, శిష్ట రక్షణ చేసిన మహానుభావుడు శ్రీకృష్ణుని ప్రాపు సంపాదించిన పాండవులను జయించ కలిగిన వారెవ్వరు. హరికి ఆత్మ అర్జునుడు అర్జునునికి ఆత్మ హరి శరీరాలు వేరైనా ఆత్మలు ఒక్కటైన వారిరువురిని రెండు కళ్ళుగా చేసుకున్న పుణ్యమూర్తి ధర్మరాజు యుద్ధముకు ఎందుకు భయపడతాడు. కౌరవులకు చేటుకాలం దాపురించింది కనుకనే సుయోధనుడు ఈ యుద్ధాన్ని కోరుకున్నాడు " అని పరి పరి విధముల దుఃఖించాడు. " సంజయా ! జరిగినది తలచి ప్రయోజన మేమి ద్రోణుడు యుద్ధం చేసిన విధము వినవలెనని నా మనసు కుతూహల పడుచున్నది " అన్నాడు.
ద్రోణుని సుయోధనుని ఒక కోరిక కోరుకొమ్మని చెప్పుట
ద్రోణుని పరాక్రమవంతమైన యుద్ధం గురించి సంజయుడు వివరించసాగాడు. " మహారాజా ! సర్వసన్యాధిపత్యం వహించిన ద్రోణుడు చాలా సంతోషించి అందరూ వింటూ ఉండగా సుయోధనా ! నన్ను ఇంతగా గౌరవించినందుకు ప్రతి ఫలంగా నీవు ఏదైనా ఒకటి కోరుకో నెరవేర్చెదను " అన్నాడు. సుయోధనుడు కర్ణ, దుశ్శాసనులతో " ఆచార్యా ! మీరు కోరుకోమన్నారు కనుక కోరుకుంటున్నాను . ధర్మరాజును ప్రాణముతో పట్టి నాకు తెచ్చివ్వండి " అని కోరాడు. ద్రోణుడు అందుకు విస్మయపడి " సుయోధనా ! అజాతశత్రువైన ధర్మరాజును చంపమని కోరక ప్రాణములతో పట్టి ఇవ్వమని కోరడంలో ఆంతర్యం ఏమిటి ? వారికి అర్ధరాజ్యం కట్టబెడతావా! ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి తెస్తే ఏమి చేస్తావు ? " అన్నాడు. అందుకు సుయోధనుడు " గురువర్యా ! ధర్మరాజును యుద్ధంలో చంపిన ఎన్నో అనర్ధములు జరుగుతాయి. అర్జునుడు తన గాడీవంతో సమస్త కురు సైన్యాలను వధించి తన పగ తీర్చుకుంటాడు. ఒక వేళ మేము పాండవులను అందరను చంపినా కృష్ణుడు సుదర్శన చక్రంతో కురు వంశాన్ని అంతమొందించి కుంతీదేవికైనా రాజ్యాన్ని కట్టబెడతాడు. అలా కాక మీరు ధర్మరాజును అప్పగించిన జ్యూద ప్రియుడైన ధర్మరాజును అతడిని అతని తమ్ములు, భార్యా, బిడ్డలతో జీవితాంతం అరణ్యములకు పంపి నేను సమస్త కురు సామ్రాజ్యాన్ని ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యంగా ఏలుకుంటాను " అన్నాడు. సుయోధనుని కుటిల బుద్ధికి మనసులోనే అసహ్యపడి ఆనాలోచితంగా తాను ఇచ్చిన వరముకు విఘాతం కలిగించ తలచి " సుయోధనా ! నీ కోరిక సమంజసమే ఇందులో చిన్న చిక్కు ఉన్నది ధర్మరాజు పక్కన అర్జునుడు ఉన్నంత కాలం దేవతలు సైతం అర్జునుని కన్నెత్తి చూడలేరు. ఇది జగమెరిగిన సత్యము కనుక అర్జునుని ఎలాగైనా ధర్మరాజుకు దూరముగా తీసుకు వెళితే నేను నీకు ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి ఇవ్వగలను " అన్నాడు ద్రోణుడు. ఆమాటలకు సుయోధనుడు పొంగి పోయాడు. అప్పుడే ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి ఇచ్చినట్లు పొంగి పోయి ఈ విషయాన్ని కౌరవప్రముఖు లందరికి చెప్పాడు. కౌరవవీరులు ఆనందోత్సాహాలతో సింహనాదం చేసారు. భేరి మృదంగ నాదాలు మిన్నంటాయి.
ధర్మరాజు ద్రోణుని నుండి తనను కాపాడమని అర్జునునికి చెప్పుట
ఈ విషయాలు చారులద్వారా ధర్మరాజు తెలుసుకుని తమ్ములతో సమావాశమైయ్యాడు. ధర్మరాజు అర్జునుని చూసి అర్జునా " ద్రోణాచార్యుల ప్రతిజ్ఞ వింటివి కదా నన్ను ప్రాణములతో పట్టి సుయోధనునికి ఇస్తానని మాట ఇచ్చాడట. నీవు సదా నా ప్రక్కన ఉండి దానిని వమ్ము చేయవలెను " అన్నాడు. ఆ మాటలు విన్న అర్జునుడు ధర్మరాజుతో " అన్నయ్యా ! నేను యుద్ధరంగంలో నిన్ను ఒంటరిగా వదిలి నేను వేరే చోట యుద్ధం చేయుట అసంభవం. అది గురువును వధించినంత పాపం అంత పాపం నేను చెయ్యను. సదా నీ ప్రక్కన ఉండి నిన్ను రక్షిస్తూ ఉంటాను. అయినా కౌరవుల దురాశ కాని నేను నీ పక్కన ఉండగా ఆ ద్రోణుడే కాదు ముల్లోకాలు ఒక్కటైనా నిన్ను ఏమి చెయ్య లేరు " అని అన్నాడు. అర్జునుని మాటలకు ధర్మరాజు ఎంతో సంతోషించాడు. మంగళ వాధ్యాలు భేరి మృదంగాలు తూర్య నాదాలు మ్రోగుచుండగా పాండవులు యుద్ధరంగానికి బయలు దేరారు.
మామడ
మామడ, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిర్మల్ జిల్లా, మామడ మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ద్రోణ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
యుద్ధారంభం
పాండవులు ఆ రోజు క్రౌంచ వ్యూహం పన్నారు. వ్యూహం ముందు భాగమున అర్జునుడు నిలబడ్డాడు. అర్జునుని ప్రక్కన ధృష్టద్యుమ్నుడు నిలిచాడు. భీముడు, నకులుడు, సహదేవుడు, ద్రౌపదీ సుతులు, అభిమన్యుడు వారి వారి స్థానములలో నిలబడ్డారు. యుధిష్టరుడు వ్యూహం మధ్యభాగంలో నిలబడ్డాడు. నీ కుమారులు అంధుకు దీటుగా శకటవ్యూహం పన్నారు. సింధురాజు, కళింగభూపతి, వికర్ణుడు, దక్షిణ భాగమున నిలిచారు. వారి ప్రక్కన శకుని దక్షిణ భాగమున ససైన్యంగా నిలిచాడు. కృతవర్మ, విశంతి, చిత్రసేనుడు, దుశ్శాసనుడు ఉత్తర భాగంలో నిలిచారు. కాంభోజ, శక, యవన రాజులు తమ తమ స్థానాలలో నిలిచారు. త్రిగర్త, మద్ర, శూరసేన దేశాధీశులు తమ తమ సేనావాహినితో సుయోధనునికి రక్షగా నిలిచారు. వారి అందరికి ముందు అంగరాజు కర్ణుడు తన సేనలతో సుయోధనునికి అండగా నిలిచాడు. కురు సేనలకు తిలకంగా నిలిచిన కర్ణుని కౌరవ సేనలు సంతోషపడి " ఇన్ని రోజులు భీష్ముడు పక్షపాత బుద్ధితో పాండవులను ఉపేక్షించాడు. కర్ణుడు పాండవుల ఉధృతికి అడ్డుకట్ట వేస్తాడు. కర్ణుడు అర్జునునికి సరి జోడు " అని తమలో తాము అనుకున్నారు. ద్రోణుని నాయకత్వంలో యుద్ధముకు బయలు దేరిన మనసేనలకు అనేక దుశ్శకునములు గోచరించాయి. సుయోధనుడు వాటిని లక్ష్యపెట్ట లేదు. అర్జునుడు కర్ణుడు యుద్ధం చేస్తుంటే చూడాలన్న కోరికతో ఇరు పక్షములు ఎంతో ఆత్రంగా ఎదురు చూస్తున్నాయి.
మామడ
ఇది సమీప పట్టణమైన నిర్మల్ నుండి 19 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
ద్రోణ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
యుద్ధారంభం
యుద్ధం ఆరంభం అయింది రథములు, ఏనుగులు, గుర్రముల పదఘట్టనలతో రేగిన ధూళి ఆకాశం అంతా దట్టంగా కమ్మింది. శరములతో శరములు ఖడ్గములతో ఖడ్గములు అస్త్రములతో అస్త్రములు ఢీకొని వాటి నుండి చెలరేగిన మంటలు సూర్యకాంతిని తలపింప చేస్తున్నాయి. పగిలిన ఏనుగుల కుంభస్థలములు, తెగిపడిన హయముల అవయవములు, విరిగిన రథములు వివిధ కాల్బలముల కళేబరములు, ఏరులై పారుతున్న రక్తముతో రణరంగం బీభత్సంగా తయారైంది. ద్రోణా చార్యుడు తన రథమును చిత్రవిచిత్ర రీతుల నడిపిస్తూ ఎక్కడ చూసినా తానే అయి పాండవ సేనలపై శరవర్షం కురిపిస్తున్నాడు. గజములను చంపుతున్నాడు, గుర్రముల కళేబరములు తేలు తున్నాయి, రథములు విరుగుతున్నాయి. ద్రోణుని ధాటికి తాళలేని పాండవసేనలు పారిపోసాగాయి. అది చూసిన ధర్మరాజు కలవర పడి అర్జునుడిని, ధృష్టద్యుమ్నుడిని పిలిచి ద్రోణాచార్యుని ఉధృతి ఆపమని ఆదేశించాడు. ధృష్టద్యుమ్నుడు తమ సేనలతో ద్రోణుని ఎదుర్కొన్నాడు. అర్జునుడు పారి పోతున్న పాండవ సేనకు ధైర్యవచనములు చెప్పి యుద్ధోన్ముఖులను చేసాడు. అందరూ ద్రోణుని నలువైపులా ఎదుర్కొన్నారు. ద్రోణుడు వృద్ధుడైనా అవక్ర పరాక్రమంతో ఎదుర్కొని పాండవ సేనపై విజృంభించాడు. అయినా పాండవ సైన్యాలు ద్రోణుని ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నాయి. ద్రోణునిని కొట్టి, హయములను గాయపరిచాయి, ద్రోణుని శరములను మధ్యలోనే త్రుంచి ద్రోణుని సేనలపై అనేక అస్త్రసస్త్రములు ప్రయోగించాయి. ద్రోణ ధృష్టద్యుమ్నుల మధ్య పోరు వృధృతంగా సాగింది. వారిరువురు ఒకరిపై ఒకరు వేసుకున్న బాణములతో గగనతలము నిండి పోయింది. ఇది చూసిన ధర్మరాజు తన సైన్యంతో ద్రోణునిపై శరవర్షం కురిపించాడు. శకుని సహదేవునితో యుద్ధం సాగిస్తున్నాడు. శకుని సహదేవుని కేతనము కొట్టి, గుర్రములను చంపాడు సహదేవుడు కోపించి శకుని కేతనం విరుగకొట్టాడు. శకుని తన గద తీసుకుని క్రిందికి దిగి సహదేవుని రథమును విరుగ కొట్టాడు. సహదేవుడు కూడా క్రిందికి దిగి గదతో శకునితో తలపడ్డాడు. భీమసేనుడు వివిశంతి మీద శరవర్షం కురిపించాడు. వివిశంతి బెదరక భీమసేనుని విల్లు రెండు ముక్కలు చేసాడు. భీమసేనుడు క్రిందకు దిగి వివిశంతి రథాశ్వములను చంపాడు. భూరిశ్రవసుడు అన్నాడు " ధృష్టద్యుమ్నుని ఎదుర్కొని అతడి శరీరం అంతా శరములు నాటాడు. అన్నయ్య పరిష్తితి చూసిన శిఖండి అతడిని ఎదుర్కొని భూరిశ్రవసుని తరమి తరిమి కొట్టాడు. ఘటోత్కచుడు అలంబసుడు మాయా యుద్ధం చేతున్నారు. క్షత్రదేవుడు లక్ష్మణునితో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. చేకితానుడు అనువిందునితో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. శల్యుడు నకులునితో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. నకులుడు శల్యుని కేతనమును విరిచి, రథమును విరుగకొట్టాడు. ద్రుపదుడు త్రిగర్తాధిపతి ఒకరి బలాబలములు ఒకరు పరీక్షిస్తున్నారు. పౌరవరాజు అభిమన్యునితో తలపడ్డాడు.
అభిమన్య ప్రతాపం
అభిమన్యుడు పౌరవరాజు కేతనమును ధనస్సును విరిచి అయిదు బాణములతో రథాశ్వములను చంపి మరొక బాణంతో శిరస్సు ఖండించబోగా కృతవర్మ అడ్డుపడి రెండు బాణములతో అభిమన్యుని విల్లు ఖండించాడు. అభిమన్యుడు కత్తి, డాలు తీసుకుని పౌరవరాజు రథము విరిచి సారథిని క్రిందికి లాగాడు. పౌరవ రాజును చంపడానికి అతడి మెడ పట్టుకున్నాడు. అంతలో సైంధవుడు అభిమన్యుని కత్తితో ఎదుర్కొన్నాడు. అభిమన్యుడు పౌరుని వదిలి సైంధవుని ఎదుర్కొని అతడి డాలు కత్తి విరుగకొట్టాడు. అభిమన్యుని ధాటికి తట్టుకోలేక సైంధవుడు పారిపోయాడు. అభిమన్యుడు సైంధవుని సేనలపై పడి వారిని నరుకుతున్నాడు. పారి పోతున్న సైధవుని చూసి రాజులు ఒక్కుమ్మడిగా అభిమన్యుని మీద పడ్డారు. శల్యుడు అభిమన్యునిపై భీకర శక్తిఆయుధం ప్రయోగించాడు. అభిమన్యుడు దానిని పట్టుకుని తిరిగి శల్యునిపై విసిరాడు. అది శల్యుని రథ సారథి శిరస్సును ఖండించింది. అప్పుడు విరాటుడు, ద్రుపదుడు, ధృష్టకేతు, యుధిష్టరుడు, సాత్యకి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, కేకయరాజులు, భీమసేనుడు, నకులసహదేవులు, ద్రౌపదీ సుతులు, శిఖండి అభిమన్యునికి సాయం వచ్చి రక్షణగా నిలబడి శత్రుసేనలను తనుమాడసాగారు. ఇది చూసిన నీ కుమారులు అభిమన్యునిపై శరములు, భల్లబాణములు కురిపించారు. తన సారథి చనిపోవడంతో శల్యుడు రథం దిగి గదతో అభిమన్యుని ఎదుర్కొన్నాడు. అభిమన్యుడు కూడా రథం దిగి శల్యుని ఎదుర్కొన్నాడు. అది చూసిన భీమసేనుడు శల్యుని చేయి పట్టి లాగి తనతో గదాయుద్ధం చేయమని ఘర్జించాడు. శల్యుడు అభిమన్యుని వదిలి భీమసేనునితో గదాయుద్ధం చేస్తున్నాడు. ఒకరి చుట్టు ఒకరు తిరుగుతూ చిత్రవిచిత్ర గతులతో యుద్ధం చేస్తున్నాడు. సమాన బలాఢ్యులైన వారిద్దరూ ఒకరి గదాఘాతాలకు ఒకరు తట్టుకోలేక ఇద్దరూ మూర్ఛ పోయారు. ఇది చూసిన కృతవర్మ శల్యుని రథంపై ఎక్కించుకుని దూరంగా తీసుకు వెళ్ళాడు. అంతలో మూర్చ నుండి తేరుకున్న భీమసేనుడు శల్యుడు కనపడక కౌరవ సేనపై పడి నిర్మూలించసాగాడు. అది చూసిన నీ కుమారులు భీముని చుట్టుముట్టి అతడిపై అనేక అస్త్రశస్త్రములు ప్రయోగించారు. అంతలో నకుల సహదేవులు భీమునకు సాయం వచ్చారు. ఆ మువ్వురూ నీకుమారులను సమర్ధవంతంగా ఎదుర్కొన్నారు.
మామడ
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 959 ఇళ్లతో, 4459 జనాభాతో 2498 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2093, ఆడవారి సంఖ్య 2366. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 470 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 660. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570412
ద్రోణ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
అపరాహ్ణము తరువాత యుద్ధము
అపరాహ్ణము అయ్యే సమయానికి ఆ రోజు యుద్ధంలో పాండవులదే పై చేయి అయింది. పాండవ సేనలో జయజయధ్వానాలు మిన్నంటాయి. కర్ణుని కుమారుడు వృషసేనుడు సింహనాదం చేస్తూ పాండవ సేనలో జొరబడి ఊచకోతకోయసాగాడు. అతడి పరాక్రమానికి పాండవ సేనలు తట్టుకోలేక పోయాయి. హయములు, ఏనుగులు తెగిపడుతున్నాయి. సారధులు చనిపోతున్నారు, రథములు విరుగుతున్నాయి, కాల్బలము నశించి పోతుంది, రక్తం ఏరులై ప్రవహిస్తుంది. వృషసేనుని పరాక్రమానికి పాండవ సేన తట్టుకోలేక పోతుంది. ఇది చూసిన నకులుని కుమారుడు శతానీకుడు వృషసేనునిపై లంఘించి అతడి పైన పది బాణాలు గుప్పించాడు. వృషసేనుడు శతానీకుని కేతనం విరిచి, విల్లు త్రుంచాడు. ఇది చూసిన మిగిలిన ద్రౌపదీ పుత్రులు శతానీకునకు సాయంగా నిలిచి అనేక అస్త్రశస్త్రాలను అతడి మీద ప్రయోగించారు. అశ్వత్థామ తన సైన్యాలతో పాండవసేనను ఎదుర్కొన్నాడు. ద్రుపదుడు, ధర్మరాజు, కేకయరాజులు, విరాటుడు వారి వారి సేనలతో అశ్వత్థామను, వృషశేనుని ఎదుర్కొన్నారు. ఉభయ పక్షాల మధ్య పోరు ఘోరమైంది. భీముడు కర్ణుని, కృపాచార్య, ద్రోణ అశ్వత్థామలను ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు ఎదుర్కొన్నారు. కొంతసేపటికి పాండవ సేనల ఉధృతికి తాళ లేక మన సైన్యాలు పారిపోసాగాయి. ఇది చూసిన ద్రోణుడు నిలువమని ఎంత చెప్పినా నిలువక కౌరవ పారిపోసాగాయి.