cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కారుమూరి వెంకట నాగేశ్వరరావు
జీవిత విశేషాలు
కారుమూరి నాగేశ్వర రావు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా అత్తిలిలో కారుమూరి రామకృష్ణ, సూర్యకాంతమ్మ దంపతులకు 1964 అక్టోబరు 2న జన్మించాడు. తన 18వ యేట అతను హైదరాబాదు వెళ్ళి వ్యాపారాలు ప్రారంభించాడు. అతనికి ఇద్దరు సోదరీమణులు, ఒక సోదరుడు ఉన్నారు. అతని సోదరుడు తణుకులో రసాయనశాస్త్ర ప్రొఫెసర్ గా పనిచేస్తున్నాడు. నాగేశ్వరరావు 1989లో లక్ష్మీకిరణ్ ను వివాహమాడాడు వారికి ఒక కుమార్తె, కుమారుడు ఉన్నారు.
రాజకీయ జీవితం
అతను భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీలో తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించారు, 2009 నుండి 2014 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఉన్నాడు. 2009 లో తొలిసారిగా ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యే ముందు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పరిషత్ కు ఛైర్మన్ గా మూడు సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. 2007 లో యు ఎస్‌ లోని వెస్ట్‌బ్రూక్ విశ్వవిద్యాలయం సామాజిక సేవలో గౌరవ డాక్టరేట్‌ను ప్రదానం చేసింది. 9 జూన్ 2013 న ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యాడు. వైయస్ఆర్ కాంగ్రెస్‌కు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న 2019 ఎన్నికలలో తనుకు నుండి ఎమ్మెల్యేగా రెండవసారి ఎన్నికయ్యాడు.
2009 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికలలో  తణుకు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటీ చేసి సమీప తెలుగుదేశంపార్టీకి చెందిన ప్రత్యర్థి వై.టి రాజా పై 1451 ఓట్ల మెజారిటీ తో గెలుపొందాడు. 2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలొ వై.ఎస్.ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటీ చేసి తెలుగుదేశం పార్టీ అరిమిల్లి రాధాకృష్ణ పై విజయం సాధించాడు. ఆయన 2022 ఏప్రిల్ 11న జరిగిన మంత్రివర్గ పునర్‌ వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి మంత్రివర్గంలో పౌర సరఫరాలు, వినియోగదారుల శాఖ మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా పరిషత్ చైర్మన్‌లు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2019) వర్గం:1964 జననాలు
క్రమశిక్షణ
క్రమమైన పద్ధతిని అనుసరించుట క్రమశిక్షణ. క్రమశిక్షణను పాటించిన విద్యార్థి మనిషౌతాడు.
ప్రపంచమంతా ఒక క్రమమైన పరిణామం కనిపిస్తుంది. రాత్రి, పగలు, నెలలు, ఋతువులు, సంవత్సరాలు ఒక క్రమ పద్ధతిలో వస్తాయి. అలాగే గ్రహాల గతి కూడా. ఇలా సృష్టిలో ఏవిధంగా క్రమానుగతంగా తన విధులను నిర్వహిస్తుందో, అదే విధంగా మానవులు కూడా తమ విధుల్ని నిర్వహించాలి. మానవులు బాల్య, కౌమార, యౌవన, వార్ధక్య దశలలో దశానుగుణమైన పనులు చేయుట ద్వారా క్రమశిక్షణ పాటించవచ్చును.
వర్గం:మానవ ప్రవర్తన
ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం తెలుగు సినిమా పాటల జాబితా (1997)
ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం 1997 సంవత్సరంలో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలకు పాడిన  పాటలలో కొన్ని:
మూలాలు
వర్గం:సినిమా జాబితాలు Discography వర్గం:పాటలు వర్గం:జాబితాలు
శ్రీ కృష్ణ దేవాలయం (సాధికబాద్, పాకిస్తాన్)
శ్రీ కృష్ణ దేవాలయం పాకిస్థాన్‌ లోని పంజాబ్ ఫ్రావిన్స్‌లోని రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలో సాదికాబాద్ తహసిల్‌లో ఉన్న ఒక హిందూ దేవాలయం. సింధ్, దక్షిణ పంజాబ్ నుండి హిందువులు పాల్గొనే కృష్ణ జన్మాష్టమి వేడుకలకు ఈ ఆలయం ప్రసిద్ధి చెందింది. జన్మాష్టమి పండుగ 2-3 రోజుల పాటు కొనసాగుతుంది, ఈ సందర్భంగా ఇక్కడ పెద్ద మేళా నిర్వహిస్తారు. 2017లో, పంజాబ్ ప్రభుత్వం ఆలయ పునరుద్ధరణ కోసం డబ్బును విడుదల చేసింది.
మూలాలు
వర్గం:పాకిస్తాన్ వర్గం:దేవాలయాలు
సమాచార భారతి
సమాచార భారతి భారతదేశం లో ఉన్న ఒక వార్తా సంస్థ. దీని ప్రధాన కార్యాలయం భోపాల్ లో ఉంది. ఇది ఒక లాభాపేక్ష లేని భారతీయ వార్తా పత్రిక.
పరిచయం
ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసే సంఘటనలు ప్రక్రియల గురించి స్వతంత్ర వార్తలు విశ్లేషణల ఉత్పత్తి దీని ప్రధాన దృష్టి.
చరిత్ర
సమాచార భారతి 1967 లో బీహార్, గుజరాత్, రాజస్థాన్, కర్ణాటక ప్రభుత్వాల మద్దతుతో తన కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది, ఇది దాదాపు యాభై శాతం వాటాలను కలిగి ఉంది. జయప్రకాష్ నారాయణ్ దాని మొదటి చైర్మన్. 1973 లో, ఇది హిందీ లో "దేశ్ యు ఆర్ ర్ దునియా" అనే వార్షిక రిఫరెన్స్ మాన్యువల్‌ను ప్రారంభించింది. దీనికి "భారతి" అనే ఫీచర్ సర్వీస్ కూడా ఉంది. 1975 జూలై 26 న, అత్యవసర కాలంలో, భారత ప్రభుత్వం సమాచార భారతిని ప్రెస్ ట్రస్ట్ ఆఫ్ ఇండియా, యునైటెడ్ న్యూస్ ఆఫ్ ఇండియా లను హిందూస్తాన్ లో విలీనం చేసింది. నాలుగు ఏజెన్సీల ఉద్యోగుల సంఘాలు ఒకే వార్తా సంస్థను ఏర్పాటు చేయాలనే ఆలోచనను అంగీకరిస్తూ తీర్మానాలను ఆమోదించాయి. చివరగా 1976 ఫిబ్రవరి లో, సమాచార భారతిని ఇతర మూడు ఏజెన్సీలతో విలీనం చేసి, జాతీయం చేసిన వార్తా సంస్థ సమాచార భారతి ఏర్పాటు చేశారు.
వార్తా సంస్థ
సమాచార భారతి సేవ వార్తలు, క్రీడ, వినోదం చిత్రాల కథలను వివిధ ముద్రణ డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫామ్‌ల కోసం బహుళ ఆకృతిలో పంపిణీ చేస్తుంది. దీని ప్రస్తుత సంపాదకుడు శైలేంద్ర సింగ్.ఇతను 2013 జనవరిలో నియమించబడ్డారు.
ఇతర ఉపయోగాలు
సమాచార భారతి కంటెంట్ ను అందిస్తుంది, ఆన్‌లైన్‌లో ఉపయోగించడానికి ప్యాకేజీలను అందిస్తుంది లేదా ముద్రణలో ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగా ప్రచురించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న పేజీలను అందిస్తుంది. ఈ మీడియా కంటెంట్‌లో ఇప్పుడు వీడియో, ఇంటరాక్టివ్ గ్రాఫిక్స్ ఉన్నాయి. సమాచార భారతి కూడా ఫోటో న్యూస్ సేవలను ప్రారంభించబోతోంది. వార్తా విలేకరులు ప్రతిరోజూ కథలను దాఖలు చేస్తారు, బ్రేకింగ్ న్యూస్, వ్యాపారం, మానవ ఆసక్తి కథలను చూపించడం, క్రీడలో, క్రికెట్, టెన్నిస్, గోల్ఫ్, రగ్బీ, హార్స్‌రేసింగ్ కీ ఫుట్‌బాల్ టోర్నమెంట్‌లతో సహా ప్రపంచంలోని ప్రధాన సంఘటనలపై సమాచార భారతి నివేదిస్తుంది. సమాచార భారతి జర్నలిస్టులు కవరేజ్, స్టార్ ఇంటర్వ్యూలు స్వతంత్ర సమీక్షలను సేకరిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:వార్తలు వర్గం:సమాచారం వర్గం:పత్రికలు
ఆనంద మోహన్ చక్రవర్తి
డాక్టర్ ఆనంద మోహన్ చక్రవర్తి అమెరికా పౌరసత్వం తీసుకొన్న భారత శాస్త్రవేత్త. అతను చెత్త హైడ్రోకార్బన్ లు తినేసి మంచి ప్రోటీన్లు పుట్టించే బాగ్గ్ ను కనుగొన్నారు. చమురు సంబందం అయిన అవశేషాలను అవలీలగా తినివేయగలిగే సూపర్ బాగ్గ్ అనే బాక్టీరియాను ఆనంద మోహన్ చక్రవర్తి1980 జూన్ 16న అమిరికాలో పేటంట్ పొందాడు. 1930 ఏప్రల్ పశ్చిమ బెంగాల్ సైధియా గ్రామంలో పుట్టాడు. 1965 అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు వెళ్ళిన ఆనంద మోహన్ చక్రవర్తి తొలుత ఇల్లినాయిస్ విశ్వవిద్యాలయంలో మాలిక్యూల్ జెనెటిక్స్ సంబంధించి ప్రొఫెసర్ ఐ.పి గునసలస్ (IC Gunasalus) వద్ద పరిశోధన ప్రారంబించాడు. తరువాత జనరల్ ఎలేక్ర్తిక్ రీసెర్చి అండ్ డెవలప్మెంట్ సెంటర్ లో పరిశోధన సాగించాడు. ఇక్కడే సూపర్ బగ్గ్ ను కనుగొన్నాడు .డాక్టర్ ఆనంద మోహన్ చక్రవర్తికి భారత ప్రభుత్వం 2007 లో పద్మశ్రీ ఇచ్చింది, వీరు 2008 మరికొంత మందితో కలసి అమృత థీరపటిక్స్ లిమిటెడ్ స్థాపించాడు.
సూపర్ బగ్గ్
ఒక ప్రత్యేకమైన కాలం శీతోష్ణ స్థితి పోషకాలు ఉన్న సందర్భంలో హైడ్రోకార్బన్ లను తినివేసే రక రకాల సూక్ష్మాంగ జీవుల ధర్మాలను ఒకే సూక్ష్మాంగ జీవిలో బదిలీ చేయవచ్చు. దీనిని సులభంగా ప్రత్యుత్పతి చేయవచ్చు ఇది సహజంగా సాధ్యం అవుతుంది దీని వలన సముద్రంలో ఒలికిన క్రూడ్ ఆయిల్ వంటి కర్బన నామ్మేలణాలు లని ఈ సూపర్ బగ్గ్ భక్షించి ప్రమాద రహితం అయిన ప్రోటీన్లు గల పదార్ధాన్ని తయారు చేస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:1930 జననాలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:కోల్‌కతా విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ జీవ శాస్త్రవేత్తలు
గూడూరు వెంకటాచలం
జి.వి.చలంగా సుపరిచితుడైన గూడూరు వెంకటాచలం (1909–1967), ఒక ప్రముఖుడైన భారతీయ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త, పరిశోధకుడు. ఇతని సేవలను గుర్తించి భారత ప్రభుత్వం 1967లో పద్మశ్రీ పురస్కారంతో సత్కరించింది.
జీవిత విశేషాలు
గూడూరు వెంకటాచలం 1909వ సంవత్సరంలో కృష్ణా జిల్లా, గుడివాడ పట్టణంలో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని 8 యేళ్ల వయసులో తన తండ్రి మరణించాడు. ప్రముఖ గాంధేయవాది, సంఘసంస్కర్త అయిన తన మేనమామ గూడూరు రామచంద్రరావు వద్ద ఇతడు పెరిగాడు. ఇతని ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం గుడివాడ, రాజమండ్రిలలో నడిచింది. తరువాత ఇతడు కాకినాడలోని పిఠాపురం రాజావారి కళాశాలలో చదివి పట్టభద్రుడయ్యాడు. తన మేనమామ చేత ప్రభావితుడై ఇతడు సంఘసంస్కరణల వైపు మొగ్గు చూపాడు. కుల,మత,వర్గ రహిత సమాజానికై పాటుపడే "సోదరసమాజం" అనే సంస్థతో కలిసి పనిచేశాడు. బ్రిటీషువారికి వ్యతిరేకంగా ఇతడు స్వాతంత్రోద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. కాకినాడలో డిగ్రీ చదివే కాలంలో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక సాహిత్యాన్ని పంచుతూ అరెస్టయి వేలూరు జైలులో 14 నెలలు కారాగారశిక్షను అనుభవించాడు. జైలుశిక్ష వలన ఇతని చదువుకు కొంత ఆటంకమేర్పడినా ఇతడు బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి వృక్షశాస్త్రంలో స్నాతకోత్తర పట్టాను సాధించాడు.
శాస్త్రవేత్త
ఇతడు చదువు ముగించిన తరువాత కొంతకాలం ఇండియన్ అగ్రికల్చరల్ రీసర్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ (IARI)లో పనిచేశాడు. ఆ తర్వాత ఇతడు ఒరిస్సా రాష్ట్రంలోని కటక్లో ఉన్న కేంద్ర వరి పరిశోధనా సంస్థలో రీసర్చ్ అసిస్టెంట్‌గా చేరాడు. రీసర్చ్ అసిస్టెంట్‌గా ఇతడు వరిధాన్యం వర్గీకరణపై పరిశోధించి పాట్నా విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1943లో డాక్టరేట్ పట్టాసాధించాడు. వ్యవసాయ శాస్త్రంలో బీహారు, ఒరిస్సా రాష్ట్రాలనుండి ఇదే మొట్టమొదటి పి.హెచ్.డి కావడం విశేషం. వరిధాన్య శాస్త్రవేత్తగా ఇతడు అనేక రకాలైన వరివంగడాలను అభివృద్ధి చేశాడు. అవి ఒరిస్సా, కోస్తాంధ్ర, శ్రీలంక, కోన్ని ఆగ్నేయ ఆసియా దేశాలలో ముఖ్యమైన పంటలను పండిస్తున్నాయి. ఇతడు అభివృద్ధి చేసిన వరివంగడాలలో T-1145, T-141, T-1242, SR 26B రకాలు ముఖ్యమైనవి. వ్యవసాయ భూపునరుద్ధరణ, విత్తనాభివృద్ధి డైరెక్టర్ కార్యాలయంలో ఇతడు అసిస్టెంట్ డైరెక్టరు హోదాలో 1967లో అటవీ భూములను పునరుద్ధరించి రెండు భారీ వ్యవసాయ క్షేత్రాలను అభివృద్ధి చేశాడు. ఇవి ఒరిస్సా రాష్ట్రానికి అవసరమైన వరి విత్తనాలలో 50 శాతాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇతడు జపానికా, ఇండికా అనే సంకర వరి విత్తనాలను సృష్టించాడు. ఇతని నిర్విరామ కృషి ఫలితంగా ఇంకా అనేక సంకరజాతి వరివిత్తనాలను సృష్టించి ఒరిస్సా ప్రభుత్వం ద్వారా రైస్ ఇన్ ఒరిస్సా అనే మోనోగ్రాఫును ప్రచురించి అంతర్జాతీయ రైస్ కమిషన్‌కు సమర్పించాడు. రైతులకు 'రెండవ సాగు' అంటే తెలియని రోజులలో ఇతడు అనేక రకాలైన పంటలను రెండవ సాగు క్రింద ప్రవేశపెట్టి హీరాకుడ్ డ్యాం పరీవాహక ప్రాంతంలో రెండవ సాగు పంటను జనబాహుళ్యానికి తెచ్చాడు.
హరిత విప్లవ పథగామి
భారత ప్రభుత్వం నవంబరు 1960లో జి.వి.చలాన్ని ఆహార, వ్యవసాయ మంత్రిత్వశాఖలో డిప్యుటీ వ్యవసాయ కమీషనర్‌గా నియమించింది.ఈ హోదాలో ఇతడు దేశంలో అనేక విత్తన ఉత్పత్తి, శిక్షణా కార్యక్రమాలను రాక్‌ఫెల్లర్ ఫౌండేషన్, ఫోర్డ్ ఫౌండేషన్ సంస్థల సహకారంతో నిర్వహించాడు. జాతీయ విత్తన చట్టం (1966) రూపకల్పనలో ఇతడు కీలకపాత్రను పోషించాడు. రైతులకు నాణ్యమైన విత్తనాలను అందించడానికి 1963లో నెలకొల్పిన జాతీయ విత్తన కార్పొరేషన్‌కు ఇతడు మొదటి జనరల్ మేనేజర్‌గా నియమించబడ్డాడు. ఈ సంస్థ 1960 దశకం చివరి దశలో ప్రారంభమైన హరిత విప్లవానికి నాందిగా నిలిచింది. కేంద్ర విత్తన కమిటీకి ఇతడు మొదటి మెంబర్ సెక్రెటరీగా పనిచేశాడు. జాతీయ విత్తన కార్పొరేషన్ జనరల్ మేనేజర్‌గా పదవీకాలం ముగిసిన తర్వాత 1964లో ఇతడు ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అగ్రికల్చరల్ రీసర్చ్ (ICAR)లో చేరాడు. న్యూజిలాండ్లో జరిగిన అంతర్జాతీయ విత్తన పరీక్ష సెమినార్‌లో పాల్గొని తిరిగి వస్తూ చలం మనీలాలోని అంతర్జాతీయ వరి పరిశోధనాసంస్థను స్వంత ఖర్చులతో సందర్శించాడు. అక్కడ తైచుంగ్ నేటివ్ -1 (TN-1) అనే రకం వరి విత్తనాన్ని భారతదేశానికి అత్యంత అనుకూలమైన విత్తనంగా గుర్తించాడు. ఇతడు ఆ విత్తనాలను కేవలం ఒక కిలోగ్రాము మాత్రం సేకరించగలిగాడు. ICAR అనుమతితో ఇతడు నాలుగుచోట్ల TN-1 విత్తనాలతో ప్రయోగాలను చేపట్టాడు. ఆ ప్రయోగాలు అనుకొన్న దానికన్నా ఎన్నోరెట్ల మెరుగైన ఫలితాలను ఇచ్చింది. ఈ ప్రయోగాలద్వారా భారతదేశంలో వరిసాగు కొత్తపుంతలను తొక్కింది. ఇతర వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలనుండి, ప్రపంచ బ్యాంకు అధికారులనుండి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఎదురైనా ఇతడు చిన్న చిన్న వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో TN-1 రకం విత్తనాలతో ప్రయోగాలను చేపట్టాడు. ఎకరాకు 3 టన్నుల వరి దిగుబడి దాదాపు అసాధ్యమైన సమయంలో TN-1 విత్తనాలతో ఆ దిగుబడి భారతదేశంలో సర్వసాధారణం అని నిరూపించాడు. తరువాత ఈ TN-1 రకం విత్తనాలను 11000 ఎకరాలలో ఉత్పత్తి చేసి 1966 ఖరీఫ్ నాటికి ఒక మిలియన్ ఎకరాలలో వరిసాగును పండించడానికి సరఫరా చేయగలిగాడు. ఆవిధంగా ఒక కిలోగ్రాము విత్తనాలతో ఒక మిలియన్ ఎకరాలలో వరిని సాగుచేసి అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేసిచూపాడు. ఇతడు TN-1 రకం వరి విత్తనాలవల్ల సుప్రసిద్ధుడయినా మెక్సికన్ రకం గోధుమలు, అనేక సంకరజాతి జొన్న, వేరుశెనగ విత్తనాల రకాలను కూడా ప్రవేశపెట్టి అధిక దిగుబడికి కారకుడయ్యాడు. ఇతడు జాతీయ విత్తన కార్పొరేషన్‌కు జనరల్ మేనేజర్‌గా తిరిగి నియుక్తుడయ్యాడు. ఇతని హయాంలో జాతీయ విత్తన కార్పొరేషన్ ఒక ఆదర్శవంతమైన ప్రభుత్వరంగ సంస్థగా తీర్చిదిద్దబడింది.
రచయిత
ఇతడు తెలుగు, ఒరియా, ఇంగ్లీషు భాషలలో రచనలు చేశాడు. విద్యార్థి దశలో జైలు జీవితం గడిపిన సమయంలో ఇతడు తెలుగులో కొన్ని కథలను వ్రాశాడు. అవి కృష్ణా పత్రికలో ప్రచురితమయ్యాయి. వృత్తి సంబంధమైన అనేక వ్యాసాలనే కాకుండా 40కి పైగా శాస్త్రీయ పత్రాలను, అనేక పాపులర్ సైన్స్ వ్యాసాలను రచించాడు. ఇతడు రచించిన "వరిసాగు" అనే పుస్తకం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రైతుల ప్రశంసను పొందగలిగింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1909 జననాలు వర్గం:1967 మరణాలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్తలు
2001–2002 భారత పాక్ ప్రతిష్ఠంభన
2001-2002 భారతదేశం-పాకిస్తాన్ ప్రతిష్టంభన భారతదేశం, పాకిస్తాన్ మధ్య 2001 లో ఏర్పడిన సైనిక ప్రతిష్టంభన. దీనిలో భాగంగా సరిహద్దుకు ఇరువైపులా, కాశ్మీర్ ప్రాంతంలోని నియంత్రణ రేఖ (ఎల్‌ఓసి) వెంబడి సైనికులను భారీగా మోహరించారు. 1998లో రెండు దేశాలు విజయవంతంగా అణ్వాయుధాలను పరీక్షించిన తర్వాత భారత పాకిస్తాన్ల మధ్య ఇది రెండవ అతిపెద్ద సైనిక ప్రతిష్టంభన, మొదటిది 1999 నాటి కార్గిల్ యుద్ధం.
2001 డిసెంబర్ 13 న ఢిల్లీలోని భారత పార్లమెంటుపై ఉగ్రవాదుల దాడి (భవనంపై దాడి చేసిన ఐదుగురు ఉగ్రవాదులతో సహా పన్నెండు మంది మరణించారు), 2001 అక్టోబరు 1 న జమ్మూ కాశ్మీర్ శాసనసభపై జరిగిన ఉగ్రవాద దాడికి (దీనిలో 38 మంది మరణించారు.) ప్రతిస్పందనగా భారతదేశం సైనిక బలగాల మోహరింపు మొదలుపెట్టింది. కాశ్మీరులో పోరాడుతున్న రెండు పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాద ముఠాలు - లష్కరే తోయిబా, జైష్-ఎ-మొహమ్మద్‌ లు ఈ దాడులు చేసాయని భారతదేశం పేర్కొంది. ఈ రెండింటికి పాకిస్తాన్ ISI మద్దతు ఉందని భారతదేశం పేర్కొంది. ఆ ఆరోపణలను పాకిస్థాన్ ఖండించింది. పాకిస్తాన్‌లోని సరిహద్దుల్లో ఉగ్రవాద శిక్షణ శిబిరాలపై యుద్ధం ప్రారంభించాలని అప్పటి జమ్మూ కాశ్మీర్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఫరూక్ అబ్దుల్లా భారత్‌ను కోరాడు.
పాశ్చాత్య మీడియాలో, రెండు దేశాల మధ్య అణుయుద్ధ సంభావ్యత, సమీపంలోని ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో అమెరికా నేతృత్వంలోని " గ్లోబల్ వార్ ఆన్ టెర్రరిజం "పై దానివలమ్న కలిగే చిక్కులపైననే దృష్టి సారించింది. అంతర్జాతీయ దౌత్యపరమైన మధ్యవర్తిత్వం కారణంగా ఉద్రిక్తతలు తగ్గుముఖం పట్టాయి, దీని ఫలితంగా 2002 అక్టోబరులో భారత పాకిస్తాన్లు అంతర్జాతీయ సరిహద్దు నుండి తమతమ దళాలను  ఉపసంహరించుకున్నాయి.
సైనిక సమీకరణకు భారతీయ సంకేతనామం ఆపరేషన్ పరాక్రమ్, దీనిని NDTV కి చెందిన సంజయ్ అహిర్వాల్ పాకిస్తాన్‌తో భారతదేశపు "కన్నూ కన్నూ కలిపి ఎదుర్కోవాలని నిర్ణయించుకోవడం" గా అభివర్ణించాడు. భారత్ తన సైనిక, రాజకీయ లక్ష్యాలలో కొన్నింటిని సాధించుకున్న ఆపరేషను ఇది.
సుదీర్ఘమైన ఈ సైనిక ప్రతిష్టంభన ముగింపు దశకు చేరే సమయంలో చేసిన ఒక రహస్య ఆపరేషనులో ద్రాస్ సమీపంలో, నియంత్రణ రేఖకు పాకిస్తాన్ వైపున వ్యూహాత్మకంగా ప్రాముఖ్యత గల పర్వత శిఖరం పాయింట్ 5070 ని భారతదేశ జాట్ రెజిమెంటు ఆక్రమించింది. తదనంతరం దానికి బల్వాన్ అని పేరు పెట్టింది. వేసవిలో ఈ శిఖరాన్ని ఆక్రమించడం అలవాటుగా ఉన్న పాకిస్తానీ సైన్యాన్ని ఇది చిక్కుల్లో పడేసింది. ఈ శిఖరారోహణంతో భారతదేశానికి, అక్కడి నుండి పాక్ వౌపున ఉన్న గుల్తారీ లోయను చక్కగా చూసే వీలు కల్పించింది. ఈ శిఖరాన్ని కోల్పోయినందుకు పర్యవసానంగా, పాకిస్తానీ బ్రిగేడ్ కమాండరు, ఉత్తర ప్రాంతాల కమాండింగు ఆఫీసరులతో సహా మొత్తం కమాండ్ గొలుసును పాకిస్తానీ సైన్యం తొలగించేసింది. ద్రాస్ సమీపంలోని సరిహద్దు ప్రాంతంపై పూర్తిగా ఆధిపత్యం చెలాయించినందుకు గాను భారతదేశం, లెఫ్టినెంట్ జనరల్ దీపక్ సమ్మన్వార్‌ను ఉత్తమ యుద్ధ సేవా పతకంతో సత్కరించింది.
తొలిదశ
2001 డిసెంబర్ 13 ఉదయం, భారత పార్లమెంటు గేట్ 12 వద్ద భద్రతా వలయాన్ని ఛేదించుకుని ఐదుగురు సాయుధ వ్యక్తులు దాడి చేసారు. భారత భద్రతా దళాలు ఈ ఐదుగురినీ కాల్చి చంపేసాయి. ఈ లోపు వాళ్ళు ఏడుగురిని చంపారు.
పాకిస్తాన్ మిలటరీ పబ్లిక్ మీడియా విభాగం ( ISPR ) ప్రతినిధి, మేజర్ జనరల్ రషీద్ ఖురేషి మాట్లాడుతూ, భారత పార్లమెంటుపై దాడి పాకిస్తాన్‌తో వివాదాన్ని ప్రారంభించడానికి భారతదేశం చేసిన ప్రయత్నాల ఫలితమేనని చెప్పాడు". "కాశ్మీర్‌లో రక్షణ లేని వేలాది మంది ప్రజలను చంపినవారు, అంతర్జాతీయ సానుభూతి పొందేందుకు ఇటువంటి వ్యూహాలను అవలంబిస్తారు. నిజానిజాలు తెలుసుకోవడం కోసం అంతర్జాతీయ సమాజం స్వతంత్రంగా ఈ దాడిపై విచారణ జరపాలని మేము కోరుతున్నాము. మరొక సీనియర్ అధికారి, "అంతర్గత సమస్యలను పరిష్కరించడంలో భారతదేశం విఫలమైంది, అందుకనే కారణం లేకుండా ప్రతిదానికీ పాకిస్తాన్‌ను నిందిస్తోంది" అని అన్నాడు. "పార్లమెంట్‌పై దాడిపై దర్యాప్తు చేసేందుకు ఎఫ్‌బీఐ బృందాన్ని పంపిస్తామని అమెరికా అంటే భారతీయులు ఎందుకు తిరస్కరించారు?" అని అడిగాడు
డిసెంబరు 20 న, ఓవైపు యునైటెడ్ స్టేట్స్, రష్యా, ఐక్యరాజ్యసమితి లు సంయమనం పాటించాలని పిలుపునిస్తోండగా భారతదేశం, 1971 యుద్ధం తర్వాత చేసిన అతిపెద్ద సైనిక సమీకరణలో కాశ్మీర్, పంజాబ్‌ లలో దళాలను సమీకరించి, మోహరించింది. ఈ సమీకరణకు భారతదేశం పెట్టుకున్న సంకేతనామం ఆపరేషన్ పరాక్రమ్.
ప్రణాళిక
పశ్చిమ సరిహద్దులో సైన్యాన్ని మోహరించడానికి మూడు నుండి నాలుగు వారాలు పడుతుందని భారత్ అంచనా వేసింది. తదనుగుణంగా, 2002 జనవరి రెండవ వారంలో పాక్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్‌ లోని ఉగ్రవాదుల శిక్షణా శిబిరాలపై పరిమిత దాడితో కూడిన సైనిక చర్య జరపాలని భద్రతపై భారత క్యాబినెట్ కమిటీ ప్లాన్ చేసింది. పెద్ద సంఖ్యలో ఉగ్రవాదుల శిబిరాలు ఉన్న ప్రాంతాలపై భారత వైమానిక దళానికి చేందిన టైగర్ స్క్వాడ్రన్ వైమానిక దాడితో మొదలౌతుంది. భారత సైన్యపు ప్రత్యేక బలగాలు తీవ్రవాద శిబిరాలను తటస్థీకరించడానికి, నియంత్రణ రేఖపై ఆధిపత్య స్థానాలను ఆక్రమించడానికి పరిమిత స్థాయి భూదాడిని ప్రారంభిస్తాయి. 2002 జనవరి 14 న దాడి చేసే రోజుగా తాత్కాలికంగా నిర్ణయించారు.
భారత వ్యూహం ప్రకారం, పాకిస్తాన్ ఆధీనంలో ఉన్న కాశ్మీర్‌లో పరిమితమైన దాడికే మొగ్గు చూపారు. ఎందుకంటే ఇది పాకిస్తాన్‌కు భారత సంకల్పాన్ని తెలియజేస్తుంది. అదే సమయంలో అంతర్జాతీయంగా వచ్చే ప్రతికూలతను తేలిగ్గా ఎదుర్కోనూ వచ్చు. ఒసామా బిన్ లాడెన్ కు చెందిన అల్-ఖైదా టెర్రరిస్టులకు వ్యతిరేకంగా ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో యుఎస్ చేస్తున్న దాడితో భారతదేశ చర్యలను పోల్చవచ్చు.
భారత దాడులకు ప్రతిస్పందనగా పాకిస్ధాన్ పూర్తిస్థాయి దాడిని ప్రారంభించే అవకాశం గురించి CCS అంచనా వేసింది. ఇంటెలిజెన్స్ అంచనా ప్రకారం పాక్ సైన్యం సన్నద్ధంగా లేదు. పాకిస్తాన్ పూర్తి స్థాయి యుద్ధాన్ని ప్రారంభించే అవకాశాలను ఇది మరింత తగ్గించింది. తక్కువ ద్రవ్యోల్బణం, అధిక పెట్రోలియం నిల్వలు, ఫారెక్స్ నిల్వలతో బలమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ లు భారత ప్రణాళికలకు బలం చేకూర్చాయి. ఆర్థిక మంత్రి యశ్వంత్ సిన్హా చివరి మజిలీ అయిన యుద్ధానికి భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ సిద్ధంగా ఉందని ప్రకటించారు. పరిమిత దాడి వ్యూహాత్మక ఎంపికగా పనిచేసింది. సైనిక సమీకరణ అంతర్జాతీయ సమాజానికి "భారత్ కృతనిశ్చయత్వాన్ని" తెలియజేసింది. పాకిస్థాన్ తన వ్యూహాన్ని మార్చుకోకపోతే, ఇక భారత్‌కు మరో మార్గం ఉండదు.న్
సైనిక ఘర్షణలు
సుదీర్ఘ సైనిక ఘర్షణల సమయంలో ఆర్టిలరీ ద్వంద్వ యుద్ధాలు సర్వసాధారణం. అలాంటి ఒక సందర్భంలో, సమీపంలోని పాయింట్ 5165, పాయింట్ 5240, పాయింట్ 5100 నుండి భారత సైనికులు పాకిస్తాన్ పోస్ట్‌పై ఫిరంగి కాల్పులు జరపడంతో ద్రాస్ సమీపంలోని పాయింట్ 5353 లో 40 మంది పాకిస్తానీ సైనికులు చనిపోయారు.
దౌత్యం
పాక్‌లో తన హైకమిషనర్‌ను వెనక్కి పిలిపించడం ద్వారా భారతదేశం తన దౌత్యపరమైన దాడిని ప్రారంభించింది. పాకిస్తాన్ నుండి పౌర విమానాలను నిషేధించింది.
పాకిస్తాన్ యుద్ధ సంకేతాలను అందుకుంది. దాని సైన్యాన్ని సమీకరించడం ప్రారంభించింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు జార్జ్ W. బుష్‌తో దౌత్యపరమైన చర్చలను ప్రారంభించింది. అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి కోలిన్ పావెల్ భారత్, పాకిస్తాన్‌ల మధ్య ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడంలో నిమగ్నమయ్యాడు. జనవరి మొదటి వారంలో బ్రిటన్‌ ప్రధాని టోనీ బ్లెయిర్‌ భారత్‌లో పర్యటించి పాకిస్థాన్‌ అధ్యక్షుడు ముషారఫ్‌పై ఒత్తిడి తెస్తున్నట్లు సందేశం ఇచ్చాడు. అమెరికా LeT, JeM లను విదేశీ ఉగ్రవాద గ్రూపులుగా ప్రకటించింది.
ముషారఫ్ ప్రసంగం
2002 జనవరి 8 న, భారత హోం మంత్రి ఎల్‌కె అద్వానీ అమెరికా సందర్శించాడు. అక్కడ ముషారఫ్ చేయబోయే ప్రసంగంలోని విషయాల గురించి ఆయనకు తెలియజేశారు. 2002 జనవరి 12న, అధ్యక్షుడు పర్వేజ్ ముషారఫ్ భారతదేశంతో ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడానికి ఉద్దేశించిన ప్రసంగం చేశాడు. భారత పార్లమెంటుపై జరిగిన దాడిని ఉగ్రవాద దాడి అని చెబుతూ ఆయన మొదటిసారిగా దాన్ని ఖండించాడు. దాన్ని సెప్టెంబర్ 11 దాడులతో పోల్చాడు. కాశ్మీర్ పేరుతో ఉగ్రవాదం అన్యాయమని, పాకిస్థాన్ తన సొంత గడ్డపై తీవ్రవాదాన్ని ఎదుర్కొంటోందనీ అతను తన ప్రసంగంలో ప్రకటించాడు. కాశ్మీర్‌ సమస్యను పాకిస్తాన్ చర్చలతో పరిష్కరించుకుంటుంది. కాశ్మీర్ సాకుతో ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలు చెయ్యడానికి ఏ సంస్థనూ అనుమతించదు. భారతదేశం కోరినట్లుగా, మదర్సాల నియంత్రణకు, పాకిస్తాన్ నుండి పనిచేస్తున్న ఉగ్రవాద గ్రూపులను నిషేధించేందుకూ ప్రణాళికలను కూడా ప్రకటించాడు. కాశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న జైషే మహ్మద్, లష్కరే తాయిబాలతో సహా ఐదు జిహాదీ సంస్థలపై అధికారికంగా నిషేధం విధిస్తున్నట్లు అతను ప్రకటించాడు.
భారత ప్రధాని అటల్ బి. వాజ్‌పేయికి ముషారఫ్ చిత్తశుద్ధిపై అనుమానం ఉన్నప్పటికీ, జనవరి 14న చేయ తలపెట్టిన సైనిక దాడిని జరపకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు.
కాలూచక్ ఊచకోత
2002 మేలో ఉద్రిక్తతలు గణనీయంగా పెరిగాయి. మే 14న, ముగ్గురు ఆత్మాహుతి ఉగ్రవాదులు జమ్మూ సమీపం లోని కాలూచక్‌ సైనిక శీబిరంపై దాడి చేసి 34 మందిని చంపి, యాభై మందిని గాయపరిచారు. ఈ ఉగ్రవాద సంఘటనతో పూర్తిస్థాయి యుద్ధం జరిగే అవకాశం పెరిగిపోయింది.
మే 15న, ప్రధాని వాజ్‌పేయి భారత పార్లమెంటులో "మనం ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలి" అని ప్రకటించాడు. అమెరికా డిప్యూటి సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్, రిచర్డ్ ఆర్మిటేజ్, ఈ సంఘటనను, పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చే ట్రిగ్గరుగా పేర్కొన్నాడు.
దౌత్యపరమైన ఒత్తిడి కాశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాదులకు పాకిస్తాన్ మద్దతును ఆపగలదని భారత క్యాబినెట్‌కు నమ్మకం లేదు. సీమాంతర ఉగ్రవాదాన్ని తుదముట్టిస్తామని ఇచ్చిన హామీని నిలబెట్టుకోవడంలో పాకిస్థాన్ విఫలమైందని భారత్ ఆరోపించింది. జనవరి 12న ముషారఫ్ చేసిన ప్రసంగాన్ని భారతదేశం, బలహీనమైనదిగా, ద్వేషపూరితంగా పరిగణించింది. భారతదేశం డిమాండ్ చేసిన ఉగ్రవాద నాయకులను పాకిస్తాన్ అప్పగించలేదు. లష్కర్ కొత్త పేరుతో స్వచ్ఛంద సంస్థగా పాకిస్తాన్‌లో తన కార్యకలాపాలను కొనసాగించడానికి అనుమతి సంపాదించింది. వసంతకాలంలో, జిహాదీ తీవ్రవాదులు మళ్లీ నియంత్రణ రేఖను దాటడం ప్రారంభించారు.
ప్రణాళిక
తదనుగుణంగా భారత సాయుధ బలగాలు పాకిస్థాన్ యుద్ధ సామర్థ్యాలను లక్ష్యంగా చేసుకుని ఉగ్రవాద శిబిరాలను ధ్వంసం చేసేందుకు ప్రణాళికను సిద్ధం చేశాయి. జూన్‌లో ప్లాన్ చేసిన యుద్ధ కాన్వాస్ జనవరిలో ప్లాన్ చేసిన దానికంటే పెద్దది. ముజఫరాబాద్ నుండి లాహోర్ వరకు విస్తరించిన పాకిస్తాన్ ఆర్మీ రిజర్వ్ నార్త్ (ARN)ని పోరాటంలో నిమగ్నం చేయడానికి 1 స్ట్రైక్ కార్ప్స్ ఆఫ్ ఇండియాతో పాటు భారత వైమానిక దళం షకర్‌ఘర్ ప్రాంతంపై దాడిని ప్రారంభిస్తుంది. ఇది కీలకమైన పాకిస్తాన్ స్ట్రైక్ కార్ప్‌ను నిమగ్నం చేస్తుంది. ఈలోగా తూర్పు కమాండ్ నుండి భారత స్ట్రైక్ ఫార్మేషన్‌లు నియంత్రణ రేఖ వద్ద దాడిని నిర్వహిస్తాయి. చొరబాట్లకు ఉగ్రవాదులు ఉపయోగించే వ్యూహాత్మక స్థానాలను స్వాధీనం చేసుకుంటాయి. ఈ సైనిక చర్యకు పరిగణించిన కాలం మే 23 - జూన్ 10 మధ్య.
సైనిక ఘర్షణలు
మే 2002 చివరిలో, భారత, పాకిస్తానీ సాయుధ బలగాలను పూర్తిగా సమీకరించడం కొనసాగింది. భారతీయ పత్రికలలో ప్రచురించబడిన ప్రకటనలు, సేకరించిన గూఢచార సమాచారాల ధోరణి చూస్తే భారతదేశం దండయాత్ర చేసే సమయం ఆసన్నమైందని అనిపించింది. జూన్ నెలలో రక్షణ సామాగ్రి కోసం భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఇజ్రాయెల్‌కు పంపిన సందేశం, గూఢ సమాచారాన్ని ధృవీకరించింది.
మే 25, 28 మధ్య పాకిస్తాన్ 3 క్షిపణి పరీక్షలను నిర్వహించింది. భారత్ ఎదురుదాడి చేసే తన అణ్వాయుధ సామర్థ్యాన్ని సమీక్షించింది. జూన్ 7న భారత వైమానిక దళం లాహోర్ సమీపంలో మానవ రహిత వైమానిక వాహనాన్ని కోల్పోయింది, దీనిని తామే కూల్చామని పాకిస్తాన్ చెప్పుకుంది.
అణుయుద్ధ ముప్పు
భారతదేశం, పాకిస్తాన్ రెండూ అణ్వాయుధాలు కలిగి ఉన్నందున, సాంప్రదాయిక యుద్ధం అణుయుద్ధంగా మారే అవకాశం ప్రతిష్టంభన సమయంలో చాలాసార్లు తలెత్తింది. సంఘర్షణ సమయంలో ఈ విషయంపై భారత, పాకిస్తాన్ అధికారులు వివిధ ప్రకటనలు చేశారు. ప్రధానంగా నో ఫస్ట్ యూజ్ పాలసీకి సంబంధించినది. భారతదేశం మొదట అణ్వాయుధాలను ఉపయోగించదని జూన్ 5న భారత విదేశాంగ మంత్రి జస్వంత్ సింగ్ చెప్పాడు. అయితే అణ్వాయుధాలను ఉపయోగించే హక్కును తాము వదులుకోమని ముషారఫ్ జూన్ 5న చెప్పాడు. భూగోళంపై 2002 జూన్ 6 న జరిగిన గ్రహశకలం పేలుడు, (దీన్నే తూర్పు మధ్యధరా ఘటన అని పిలుస్తారు) గనక భారతదేశం పాకిస్తాన్‌లపై పేలి ఉన్నట్లయితే అది అణు వివాదానికి కారణమయ్యే అవకాశం ఉండేది.
దౌత్యం
బుష్, బ్లెయిర్, రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్, ఫ్రెంచ్ అధ్యక్షుడు జాక్వెస్ చిరాక్‌లతో సహా వివిధ దేశాల నాయకులను వాజ్‌పేయి సంప్రదించాడు. ముషారఫ్ తన జనవరి 12 నాటి ప్రసంగంలో చెప్పిన అంశాలను అమలు చేయలేకపోయాడని, భారతదేశ సహనం నశిస్తున్నదనీ అతను వారికి తెలియజేశాడు. ఆ తర్వాత జరిగిన దౌత్యంలో, బుష్, పుతిన్, బ్లెయిర్, జపాన్ ప్రధాని జునిచిరో కొయిజుమీ తీవ్ర చర్యలకు పాల్పడవద్దని వాజ్‌పేయిని అభ్యర్థించారు. సరిహద్దు చొరబాట్లను అరికట్టేందుకు ముషారఫ్ తన వైఖరిని స్పష్టం చేసేందుకు ఆయనతో చర్చలు జరుపుతామని ప్రపంచ సమాజం భారత్‌కు తెలియజేసింది.
పరిస్థితిని చల్లబరచేందుకు వాళ్ళు ప్రయత్నాలు కొనసాగించారు. రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ఒక పరిష్కారానికి మధ్యవర్తిత్వం వహించడానికి ప్రయత్నించాడు గానీ అది ఫలించలేదు.
2002 జూన్ 5 న, అమెరికన్ డిప్యూటి సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ రిచర్డ్ ఆర్మిటేజ్ పాకిస్తాన్‌ సందర్శించాడు. సీమాంతర చొరబాట్లను "శాశ్వతంగా" అంతం చేస్తారా, ఉగ్రవాదానికి ఉపయోగించే మౌలిక సదుపాయాలను కూల్చివేయడంలో సహాయం చేస్తారా అని అతను ముషారఫ్‌ను అడిగాడు. అతను తిరిగి వచ్చాక, 2002 జూన్ 6 న ముషారఫ్ నిబద్ధత గురించి పావెల్‌కు, భారతదేశానికీ తెలియజేసాడు. 2002 జూన్ 10 న పావెల్, ముషారఫ్ వాగ్దానాన్ని గ్లోబల్ కమ్యూనిటీకి ప్రకటించాడు. ఆ తర్వాత భారతదేశం తన దాడి ప్రణాళికలను విరమించుకుంది.
పూర్తి స్థాయి దండయాత్ర అంటే యుద్ధం లోకి దిగడమే. ముషారఫ్‌కు మరో అవకాశం ఇవ్వడం మంచిదని రాజకీయ తర్కం సూచించింది. భారతదేశం జనవరి, జూన్‌లలో సరిహద్దులో సైన్యాన్ని సమీకరించడంతో అంతర్జాతీయ సమాజం, పాకిస్తాన్‌ లను చర్య తీసుకోవాల్సిన స్థితిలోకి వెళ్ళాల్సి వచ్చింది.
జూలై-ఆగస్టు దాడులు
కార్గిల్ యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత మొదటిసారిగా 2002 జూలై 29 న, మచిల్ సెక్టార్‌లో నియంత్రణ రేఖకు భారతదేశం వైపున ఉన్న లూండా పోస్ట్ వద్ద పాకిస్తాన్ బలగాల స్థానాలపై వైమానిక దాడి చేసింది. ఎనిమిది IAF మిరాజ్ 2000 H విమానాలు పాకిస్తాన్ ఆక్రమించిన నాలుగు బంకర్లను ధ్వంసం చేయడానికి 1,000-పౌండ్ల బరువున్న బాంబులను జారవిడిచాయి. మునుపటి సంవత్సరాలలో భారత సైనికులు నిర్మీచ్మిన ఫార్వర్డ్ ట్రెంచ్‌లను కూడా పాక్ దళాలు ఆక్రమించాయి. వాటిని కొట్టడానికి 155-మిల్లీమీటర్ల బోఫోర్స్ హోవిట్జర్‌లనుభారత్ ఉపయోగించింది. భారత మిలిటరీ ఇంటెలిజెన్స్ అధికారుల ప్రకారం, ఈ పోరాటంలో కనీసం 28 మంది పాక్ సైనికులు మరణించారు. కవ్వింపు చర్యలకు ప్రతిస్పందనగా సంఘర్షణను తీవ్రతరం చేయడానికి భారతదేశం సుముఖంగా ఉన్నట్లు ప్రదర్శించడానికి భారత్ ఈ పగటిపూట వైమానిక దాడి చేసింది.
నియంత్రణ రేఖకు దగ్గర్లోని కుప్వారా సెక్టార్‌ లోని కెల్ ప్రాంతంలోని పోస్టుకు సమీపంలో ఉన్న పాకిస్తానీ సైనిక దళాలు నియంత్రణ రేఖ వెంబడి భారత స్థావరాలపై కాల్పులు జరుపుతున్నాయి. కార్గిల్‌ తరహాలోనే సరిహద్దు పోస్ట్‌కు సమీపంలో బలగాల సమీకరించారేమోనని భారత్ అనుమానించింది. భారత సైన్యం పాక్ పోస్టులపై దాడి చేసేందుకు సైన్యాన్ని పంపి ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని ప్లాన్ చేసింది. భారత సైన్యం 11 మంది సైనికులను కోల్పోవడంతో, పోస్టును తిరిగి కైవసం చేసుకునేందుకు చేసిన తొలి భూదాడి విఫలమైంది. ఆ తరువాత, అప్పటి ఆర్మీ చీఫ్ జనరల్ సుందరరాజన్ పద్మనాభన్‌తో చర్చల తరువాత, ప్రణాళికను సవరించారు. కేవలం భూదాడి కాకుండా, మొదట IAF జెట్‌లను ఉపయోగించి పాకిస్తాన్ స్థానాలపై దాడి చేయాలని నిర్ణయించారు. తర్వాత భారత ప్రత్యేక దళాలు భూదాడి చేయాలని తలపెట్టారు. ఆగస్టు 2వ తేదీ మధ్యాహ్నం 1:30 గంటలకు, లేజర్-గైడెడ్ ఆయుధాలతో కూడిన మిరాజ్ 2000 H యుద్ధ విమానం కెల్‌లో ఉన్న పాకిస్తాన్ బంకర్లపై బాంబు దాడి చేసింది. ఈ దాడిలో బంకర్లను ధ్వంసం చేసి, తెలియని సంఖ్యలో జననష్టం కలగజేసింది.
ఒత్తిడిని తగ్గించడం
తరువాతి కొన్ని నెలల పాటు ఉద్రిక్తతలు ఎక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, రెండు ప్రభుత్వాలు కాశ్మీర్‌లో పరిస్థితిని సడలించడం ప్రారంభించాయి. 2002 అక్టోబరు నాటికి, భారతదేశం సరిహద్దు వెంబడి తమ సైన్యాన్ని ఉపసంహరించడం మొదలుపెట్టింది. ఆ తరువాత పాకిస్తాన్ కూడా అదే పని చేసింది. 2003 నవంబరులో రెండు దేశాల మధ్య కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కుదిరింది.
జననష్టం
భారతీయ జననష్టం 1,874 వరకు ఉంది. ఇందులో 798 మరణాలున్నాయి. పాకిస్థానీ మృతుల వివరాలు వెల్లడి కాలేదు.
ప్రతిష్ఠంభన ఖర్చు
సైనిక సమీకరణ కోసం భారతదేశం $ 3 బిలియన్ నుండి $ 4 బిలియన్ల వరకూ ఖర్చుపెట్టగా పాకిస్తాన్ $ 1.4 బిలియన్లు వెచ్చించింది. పాకిస్థాన్ మీడియా అంచనాల ప్రకారం, ఈ ప్రతిష్టంభన కారణంగా మొత్తం 1,55,000 మంది భారతీయులు, 45,000 మంది పాకిస్థానీలు నిరాశ్రయులయ్యారు.
భారత సైనిక సమీకరణ నెమ్మదిగా జరిగింది. 500,000 మంది సైనికులు, 3 సాయుధ విభాగాలు, ఇతర సహాయక విభాగాలను సరిహద్దుకు పూర్తిగా తరలించడానికి భారతదేశానికి దాదాపు మూడు వారాలు పట్టింది. ఈ సమయంలో పాకిస్తాన్ 3,00,000 మంది సైనికులతో పాటు సహాయక యూనిట్లను సరిహద్దుకు తరలించేసింది. వ్యూహాత్మక ఆశ్చర్యమేమీ కలగలేదు.
2011 నవంబరు 5 న భారత నావికాదళ మాజీ చీఫ్, అడ్మిరల్ సుశీల్ కుమార్, ఆపరేషన్ పరాక్రమ్‌కు స్పష్టమైన లక్ష్యాలు లేవని చెప్పాడు. ఈ ఆపరేషన్‌ను భారత్‌ చేసిన పొరపాటుకు శిక్షగా అతను అభివర్ణించాడు. అంతేకాకుండా ఆపరేషన్ పరాక్రం సరిహద్దు ఉల్లంఘనలు పెంచేందుకు పాకిస్తాన్, చైనాలను ప్రోత్సహించి ఉండవచ్చని ఆయన అన్నాడు. ఒకవేళ భారత్ చైనాపై ఇలాంటి ఆపరేషన్‌కు ప్రయత్నించి ఉంటే, అది భారత్‌కు ఘోరమైన తప్పిదంగా ఉండేది.
మూలాలు
వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ సైనిక ఘర్షణలు
కుమ్మరి (కులం)
potter job.jpg 'కుమ్మరి కులం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వెనుకబడిన కులాల జాబితా బి గ్రూపులో 8వ కులము. ఈ కులాన్ని కులాల, శాలివాహన ప్రజాపతి పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. మట్టితో కుండలను చేయువానిని కుమ్మరి (Potter) అంటారు. కులాలుడు అన్న పదం కూడా సాహిత్యంలో వాడబడుతుంది. వీరి వృత్తిని కుమ్మరం (Pottery) అని అంటారు. ఈ వృత్తి వారసత్వముగా వచ్చునది. దీనిని చేయుటకు తగిన అనుభవము ఉండవలెను. మట్టి గురించి అవగాహన, చేయుపనిలో శ్రద్ధ, కళాదృష్టి లాంటివి ఈ పనికి తప్పనిసరి. పూర్వము నుండి కుటుంబ వృత్తిగా ఉన్న కుమ్మరము నేడు కనుమరుగయినది. కేవలము కొన్ని గ్రామాలలో తప్ప కుమ్మరులు కానవచ్చుట లేదు.
ప్రదేశం
అతి పెద్ద కులాలలో కుమ్మరి ఒకటి. ఇది భారతదేశం లోని 773 జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్నది. ఈ కులంవారు అధిక సంఖ్యలో లైన పంజాబ్, హర్యానా, రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్, బీహార్, పశ్చిమ బెంగాల్, గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రదేశాలు, ఆంధ్రప్రదేశ్,తెలంగాణలలో ఉన్నారు. ఈ కులంవారు వివిధ రాష్ట్రాలలో వివిధ రకాల నామాలతో పిలువబడుతున్నారు.
సంప్రదాయములు
మన దేశములో కుమ్మరివారికి రెండు సంప్రదాయములు కలవు. ఈ రెండింటిలో పౌరాణికమైనది గుండ్య సంప్రదాయం. కొంత చారిత్రికంగా భాసించేది శాలివాహన సంప్రదాయం. శివభక్తుడగు కుమ్మరి గుండయ్య కథ పాల్కురికి సోమనాథుని బసవ పురాణమున కలదు. సా.శ.12వ శతాబ్దమునాటిది. పాల్కురికి సోమనాథుడు జైన తీర్థంకరుల చరిత్రములు పురాణములు అను పేరున ఉండుట గమనించి, తన గ్రంథమునకు పురాణము అని పేరు పెట్టినాడు. దానికిని మన సంప్రదాయిక పురాణమునకు ఏసంబంధము లేదు. ఇందులో కుమ్మరికి సంబంధించిన పదములు వివరించబడినవి. రెండవది అయ్యలరాజు నారాయణామాత్యుని హంసవింశతి. ఇందు కుమ్మరి వృత్తికి సంబంధించిన పదజాలము మూడు పద్యములలో కలదు. శాలివాహన సంప్రదాయము ఇది అచ్చముగా చారిత్రకమే. శాలివాహనుడు బ్రాహ్మణ కన్యకు కుమ్మరి వలన జన్మించి, కుమ్మరుల కందరకును నాయకుడై, వారి సహాయమున - ఆకాలమున రాజైన విక్రమార్కుని జయించి, ఆరాజ్యమున వశపరచుకొని, రాజ్యమును పాలించి తన పేర శకమును నెలకొల్పెను. ఆ శకమునకే "శాలివాహన శకము" అను పేరు ఇది. క్రీ. శ. 78లో ప్రారంభమైనది. అంతకుముందు విక్రమార్కుని పేర-విక్రమార్క శకము వాడుకలో ఉండేది. ఈ శక కాలమునకే క్రీ.పూ.57 శాలివాహనుడు విక్రమార్కుని జయించి, రాజైన కాలమునుండియు, విక్రమశకము పోయి శాలివాహన శకము వ్యాప్తిలోనికి వచ్చినది.
శాలివాహనులు
1995 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం యొక్క ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు సంఖ్య 28, బిసిడబ్ల్యు (ఎమ్‌ఐ) శాఖ, ప్రకారం శాలివాహన కులం కూడా కుమ్మరి కులంగా పరిగణించబడినది. భారతీయ శాసనాలు, ఇండోనేషియా, ఇండో చైనాలలోని ప్రాచీన సంస్కృత శాసనాలు ప్రకారం ఈ విషయం చెప్పబడింది. శాలివాహన శకాన్ని తెలియజేసే కాలెండరును భారత ప్రభుత్వం 1957 నుండి తొలగించింది. దీనిని కనిష్క మహారాజు స్థాపించినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. తూర్పు గోదావరి జిల్లా ఆలమూరు(ఆలం+ఊరు=యుద్దం జరిగిన ఊరు) దగ్గర శాతవాహనుడు విక్రమాదిత్యుని ఓడించి శాలివాహన రాజ్యాన్ని స్థాపించాడని,శాతవాహనుడు కుమ్మరి కులస్తుడని ఒక నానుడి. బౌద్ధ సాహిత్యాన్ని బట్టి దక్షిణ దేశ చరిత్రను క్రీ.పూ 6వ శతాబ్దం నుంచి మనం అంచనా వేయవచ్చు. శాతవాహనులు రూపొందిన విధానం గురించి కె.కె రంగనాథాచార్యులు ఇలా విశ్లేషిస్తున్నారు.''కోసల దేశానికి సంబంధించిన బావరి అనే బ్రాహ్మణుడు దక్షిణాపథానికి వచ్చి గోదావరీ తీరంలో అస్సక జాతివారు నివసించే ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డాడు. అతను తన శిష్యులతో బాటు ఊంఛ వృత్తితో జీవించే వాడు. క్రమంగా ఒక గ్రామం వెలసింది. ఒక మహాయజ్ఞం కూడా నిర్వహించాడు. ముసలితనంలో తన శిష్యులను బుద్ధుడి దగ్గరకు పంపించి సందేహాలను తీర్చుకుని బౌద్ధుడయ్యాడు. బావరి దక్షిణానికి వచ్చిన తర్వాతనే దక్షిణదేశం ఆహారాన్ని సేకరించుకునే దశనుంచి అహోరోత్పత్తి చేసుకునే దశకు వచ్చివుండాలని చారిత్రకుల ఊహ. పైన పేర్కొన్న అస్సక జాతివారే తరువాత శాతవాహన వంశంగా రూపుదిద్దుకున్నారు. బావరి సాంప్రదాయంలో శాతవాహనులు బ్రాహ్మణులను గౌరవించి యజ్ఞాలు చేశారు.'' ( తెలుగు సాహిత్యం మరోచూపు, కె.కె.రంగనాథాచార్యులు పేజి: 2)--కత్తిపద్మారావు (విశాలాంధ్ర 25.7.2010)
1.According to 'Age of imperial unity' Sathavahanas belongs to chandravamsa yadava dyanasty. 2.According to Historian 'Dr.Bhandarkar,Sathavahanas are yadavas. 3.According Jai Narayansingh yadavs 'yadavonka bhahuth ethihas' sathavahanas are belongs to chandravamsa yadav dynasty. 4. According to v.v.Mirashi, a Maratha historian sathavahanas belongs to yadavas. 5 in vishnu puranam,vayu puranam,matsha puranam,Bhagavatha puranam sathavahanas are mentioned.In puranams yadavas are refered by word 'vrushala' and sathavahanas are also mentioned by vrushala. 6.Mourya chandraguptha was also reffered by 'vrushala' word who belongs to yadava dynasty. 7.Eighteen banches of yadavas were brought by Saint' Agastya' from Dwaraka to south after Dwaraka immersed in Arabian sea. 8 That branches are 'Andhaka,Vrusti,Bhoji etc... 9.Sathavahanas are belongs to Andhaka yadavas branch. 10.So state named after them Andhara Pradesh as it was ruled by 'Andhakas'
శాతవాహన యుగం
శాలివాహన యుగం "శక యుగం"గా కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది హిందూ కాలెండరులలో, భారతీయ జాతీయ కాలెండరు, బాలినేసె కాలెండరు, జవనీస్ కాలెండరు, కంబోడియన్ కాలెండరులలో వాడుతారు. ఈ యుగం యొక్క శూన్యం వెర్నల్ ఈక్వినాక్స్ సంవత్సరం యొక్క 78 నుండి సుమారు ప్రారంభమైనది.
పశ్చిమ క్షత్రపాస్ (35–405 BCE) దక్షిణ భారతదేశానికి (సౌరాష్ట్ర, మాల్వా నవీన గుజరాత్, దక్షిణ సింద్, మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్, ఆంధ్రప్రదేస్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలు, కర్ణాటక) పాలకులుగా ఉండేవారు. వీరు ఇండో-సైథియన్లు తరువాతి వారు. వారు శక యుగాన్ని ప్రారంభించారు.
శాతవాహన రాజు (గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి "శాలివాహన"గా పిలువబడేవాడు) శాలివాహన శకాన్ని ప్రారంభించినట్లు తెలుస్తుంది. సా.శ. 78లో ఆయన విజయానికి గుర్తిగా ఈ యుగాన్ని ప్రారంభించాడు. "శాలివాహన చక్రవర్తి" తెలుగు వారి తొలి చక్రవర్తి, "శక పురుషుడు" కూడా. తెలుగు పంచాంగ కాలెండర్ ఈయన జన్మ తేది ననుసరించే గుణించబడుతుంది. దీనినే భారత ప్రభుత్వం అధికారిక కాలెండర్ గా ప్రకటించింది.
ఒడయార్
ఒడయార్ కులం మైసూర్ రాష్ట్రంలో ప్రధానమైన కులం. మైసూర్ లో ఒడయారు సంస్థానం ఉండేది. మైసూరు ప్యాలెస్ లో యిప్పటికి కూడా బంగారు కుండను ఆనాటి పాలకుల నైపుణ్యానికి గుర్తుగా ఉంచబడింది. ఈ కులం యొక్క వివిధ శాఖలు ఆంధ్రప్రదేశ్, దక్షిణ భారతదేశంలో విస్తరించినవి
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:కులాలు
దొంగమల్లన్న దేవాలయం
దొంగమల్లన్న దేవాలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, జగిత్యాల జిల్లా, గొల్లపల్లి మండలం తిర్మలాపురం పక్కనవున్న మల్లన్నపేట గ్రామంలో ఉన్న దేవాలయం. చాళుక్యుల కాలంలో గ్రామస్థులకెవరికి తెలియకుండా రాత్రికి రాత్రే దొంగతనంగా ఆలయాన్ని నిర్మించడం వల్ల దీనికి దొంగమల్లన్న పేరు వచ్చిందని స్థానికులు చెబుతున్నారు.
చరిత్ర
చాళుక్యుల శిల్పకళా రీతులలోనున్న ఈ దేవాలయం పొలవాస రాజులచే 11, 12 శతాబ్దాలకాలంలో నిర్మించారు. ఇదొక అద్భుతమైన, అరుదైన రెండంతస్తుల దేవాలయం. ఇక్కడ లింగాకారంలో ఉన్న శివున్ని గొల్ల వారు, కురుమవారు మల్లన్నగా కొలుస్తారు. మల్లన్న గుడి ఉన్న ఈ ఊరును మల్లన్నపేట అంటారు.
ఉత్సవాలు
ప్రతి సంవత్సరం మార్గశిర పంచమి నుంచి 7 వారాలపాటు ప్రతి ఆది, బుధ వారాల్లో జాతర నిర్వహించబడుతుంది. కొండూరి వంశస్థుల ఆధ్వర్యంలో ఈ ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ప్రతీ సంవత్సరం బోనాలు తీసి తులాభారం పంచిపెట్టి పట్నాలు వేస్తారు. ఒగ్గుడోలు కళాకారులు, శివసత్తుల పూనకాలతో ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహింస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:శివాలయాలు
దర్జీ
thumb|కుట్టు యంత్రంతో వస్త్రాలు కుట్టుతున్న టైలర్ వస్త్రాలు, దారంతో బట్టలు లేదా దుస్తులు కుట్టే టైలర్ దర్జీ .వేలాది ముస్లిం కుటుంబాలు దర్జీ పనిలో ఉన్నాయి.రెడీమేడ్‌ బట్టలు విరివిగా రావడం యువత దానిమీద మోజుతో ఎక్కువ ఆసక్తి చూపుతూ కొనుగోలు చేయడంతో దర్జీల దగ్గర బట్టలు చేసి కుట్టించుకొనేవారు తక్కువయ్యారు. దీనితో వీరి జీవన భృతికి ఆటంకం ఏర్పడి కుటుంబ పోషణ జరగడం కష్టంగా తయారైంది. రెడీమేడ్‌ వస్త్రాలు తక్కువ ధరకు దొరకడం, తోపుడు బండ్లపైన సైతం టీషర్టులు, జీన్‌‌ప్యాంట్లు విరివిగా దొరుకుతున్నాయి. సంతలో సైతం రెడీమేడ్‌ దుస్తులు విక్రయిస్తుండటంతో గ్రామీణ ప్రాంతాలకు చెందిన నిరుపేదలు వాటిని కొనుగోలు చేయడానికి ఆసక్తి చూపిస్తున్నారు.
దానికి తోడు కుట్టడానికి అవసరమయ్యే సరంజామా (క్యాన్‌వాస్‌, గుండీలు, హుక్సులు, దారాలు, ఆయిల్‌మిషన్‌) ధరలు పెరగడంతో దర్జీల దగ్గర బట్టలు ఇచ్చి కుట్టించుకొంటే ధర ఎక్కువ అవుతుందని అదే రెడీమేడ్‌ తీసుకొంటే తక్కువ ధరకు దొరుకుతాయి. వాటిమీద ఆదరణ చూపిస్తున్నారు. ఈ వృత్తినే నమ్ముకొని కొందరు ఇతర చోట్లకు వలసలు వెళ్ళారు.గిరాకులు దర్జీల వద్దకు వచ్చి బట్టలు కుటించుకొనే ఓపిక నశించింది. దర్జీల చేతికి ఇస్తే సరైన సమయానికి బట్టలు కుట్టించి ఇవ్వలేరని అప్పటికప్పుడు రెడిమెడ్‌ షాపులలోకి వెళ్ళి తమకు కావాల్సిన దుస్తులను ఎంపిక చేసుకొంటున్నారు. దీని ప్రభావం దర్జీల పై చాలా పడింది. గతంలో మాదిరిగా కాకుండా నేడు మహిళలకు కుట్టుమిషన్లు శిక్షణఇవ్వడంతో మహిళలకు కావాల్సిన దుస్తులను మహిళలే తమ ఇళ్ళవద్ద కుట్టుకొంటు న్నారు. అంగళ్ళు పెట్టుకొని దర్జీ పనిచేస్తున్న వీరికి పీస్‌ వర్క్ మెటీరియల్స్ గిట్టుబాటు కాకపోవడంతో అంగళ్ళు మూసివేసి ఇళ్ళదగ్గర కుట్టుకొంటున్నారు.కొంతమంది పేద దర్జీలు కుట్టుమిషన్లు అమ్ముకొని ప్రతి రోజు 5 రూపాయల అద్దెతో కుట్టుమిషన్లను తెచ్చుకొని జీవనం సాగిస్తున్నారు.రెడీమేడ్‌ దుస్తులు రాని సమయంలో వారికి కావాల్సిన దుస్తులను నెల ముందుగా ఇచ్చే వారు. పండగ సీజన్‌లు వస్తే వారం ముందు మాకు కుట్టేందుకు వీలు కాదు అనేవారము. నేడు ఆ పరిస్థితి లేదు. కుట్టే దుస్తుల కోసం ఎదురు చూడాల్సిన పరిస్థితి.
కొలతలు
దర్జీ సాధారణంగా ఈ క్రింది కొలతలు తీసుకుంటాడు.
మూలాలు
వర్గం:వృత్తులు
జాజిరెడ్డిగూడెం మండలం
జాజిరెడ్డిగూడెం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లాలో ఇదే పేరుతో ఉన్న మండల కేంద్రం. జాజిరెడ్డిగూడెం, ఈ మండలానికి కేంద్రం. ఇది సమీప పట్టణమైన సూర్యాపేట నుండి 26 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం నల్గొండ జిల్లా లో ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం సూర్యాపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 12 రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. నిర్జన గ్రామాలు లేవు.
మండల జనాభా
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త నల్గొండ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం మండల పరిధిలోని జనాభా - మొత్తం 	40,785 - పురుషులు 20,463 - స్త్రీలు 	20,322. 2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 134 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 28,637. జనాభాలో పురుషులు 14,329 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 14,308. మండలంలో 7,207 గృహాలున్నాయి.
మండలంలోని రెవిన్యూ గ్రామాలు
గమనిక:నిర్జన గ్రామం ఒకటి పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు
జీవ వైవిద్య ఉద్యానవనం, హైదరాబాదు
జీవ వైవిద్య ఉద్యానవనం (బయోడైవర్సిటీ పార్కు) తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని గచ్చిబౌలి ఉన్న ఉద్యానవనం. ఈ ఉద్యానవనంలో దాదాపు 600 రకాల మొక్కలు పెరుగుతున్నాయి.
ప్రారంభం
2012లో జరిగిన జీవ వైవిధ్య సదస్సు సందర్భంగా హైదరాబాదులో ఈ పార్కు స్థాపించబడింది. స్మారక స్తూపంతో ఈ పార్కును అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ప్రారంభించాడు. 2015, జనవరి 19 నుండి ప్రజల సందర్శనకోసం తెరవబడింది. 2 కోట్ల రూపాయల ఖర్చుతో తెలంగాణ రాష్ట్ర పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ (టిఎస్‌ఐఐసి) ఈ ఉద్యానవనాన్ని నిర్మించింది.
స్మారక స్తూపం
జాతుల పరిణామాన్ని (ఒక అణువు నుండి మొదలై అణువులు, ప్రోటీన్లు, వివిధ జీవిత రూపాలుగా తెలివైన మానవుడిగా పరిణామం చెందడం) వర్ణించే 32 అడుగుల ఎత్తైన దీర్ఘవృత్తాకార నిర్మాణం కలిగిన ఈ స్మారక స్తూపం సున్నపురాయితో నిర్మించబడింది. ప్రకృతిలోని ఐదు అంశాలను (భూమి, గాలి, నీరు, అగ్ని, ఆకాశం) సూచించేవిధంగా వృత్తాలతో స్తూపం ఉంటుంది. నల్ల గ్రానైట్ యొక్క వృత్తాకార మార్గం వివిధ జాతుల పేర్లతో చెక్కబడింది. ఫైర్ రింగ్ ఎరుపు గ్రానైట్, పసుపు సున్నపురాయితో చిత్రీకరించబడింది. దిగువ "ఈథర్" రింగ్ నీలం సముద్ర జలాలతో ప్రపంచ పటాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది. పైలాన్ పైభాగంలో DNA ను సూచించే డబుల్ హెలిక్స్ ఉంది.
పార్కు
13 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ పార్కు నాలుగు భాగాలుగా విభజించబడింది. ఇందులోని ఒక్కో మొక్క, ఐక్యరాజ్య సమితిలోని ఒక్కో సభ్యదేశంకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తోంది. ఆనాటి శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొన్న శాస్త్రవేత్తలు ఈ మొక్కలను నాటారు. ప్రస్తుతం ఈ పార్కును తెలంగాణ అటవీశాఖ చూసుకుంటుంది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:ఉద్యానవనాలు వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ నిర్మాణాలు వర్గం:హైదరాబాదు పార్కులు
నందిని సత్పతీ
నందిని సత్పతీ (1931 జూన్ 9 – 2006 ఆగస్టు 4), భారతీయ రాజకీయ నాయకురాలు, రచయిత. జూన్ 1972 నుంచి డిసెంబరు 1976 వరకు ఒడిశా రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా చేశారు ఆమె.
తొలినాళ్ళ జీవితం
1931 జూన్ 9న జన్మించిన నందిని, కటక్లోని పిఠాపుర్ లో పెరిగారు. కలిండి చరణ్ పాణిగ్రాహి పెద్ద కుమార్తె నందిని. ఆమె బాబాయ్ భగవతీ చరణ్ పాణిగ్రాహి కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియాకు ఒడిశా శాఖను స్థాపించారు.
రాజకీయ జీవితం
రావెన్షా కళాశాలలో ఒడియాలో ఆర్ట్స్ లో మాస్టర్స్ చదివేటప్పుడు, ఆమె కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ విద్యార్థి శాఖ  అయిన స్టూడెంట్ ఫెడరేషన్ కార్యకలాపాల్లో చురుగ్గా పాల్గొనేవారు. 1951లో కళాశాల విద్యకు రుసుములు పెరిగిన నేపథ్యంలో ఒడిశాలో విద్యార్థులు నిరసన ఉద్యమం ప్రారంభించారు. ఆ తరువాత అది దేశవ్యాప్త ఉద్యమంగా రూపుదాల్చింది. ఈ ఉద్యమానికి నందిని నాయకత్వం వహించారు. ఆ సమయంలో ఆమెపై లాఠీ చార్జి కూడా జరిగింది. మిగిలిన ఆందోళనకారులతో పాటు నందినిని కూడా జైలులో పెట్టారు. అక్కడే మరో విద్యార్థి నాయకుడు దేవేంద్ర సత్పతీని కలిశారు ఆమె. తరువాత వారిద్దరూ వివాహం చేసుకున్నారు. దేవేంద్ర ధేన్కనల్ నియోజకవర్గం నుంచి లోక్ సభకు ఎంపిగా రెండు సార్లు ఎన్నికయ్యారు.నందిని సత్పతి 1962 లో రాజ్యసభలో ప్రవేశించారు   .1966 లో ఇందిరా గాంధీ ప్రధాని అయిన తరువాత, నందిని సత్పతిని కెంద్ర  సమాచార, ప్రసార ఉప మంత్రిగా, తదుపరి  మంత్రిగా నియమించింది.నందిని సత్పతిని ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ యొక్క  రాజకీయములొ కుడి భుజం గా భావిస్తారు. బిజు పట్నాయక్ మరికొంత మంది కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి నిష్క్రమించిన కారణంగా 1972 లో నందిని సత్పతిని  ఒడిశాకు తిరిగి వచ్చి, ముఖ్యమంత్రి  ( జూన్ 1972 నుండి 1976 డిసెంబర్వ) అయ్యారు  ఆమె ఒడిశా మొదటి మహిళా  ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నారు. భారతదేశంలో ముఖ్యమంత్రి అయిన రెండవ మహిళ. నందిని సత్పతిని ‘ఐరన్ లేడీ ఆఫ్ ఒడిశా’ అని పిలిచేవారు. నందిని సత్పతి రాజకీయాలే గాక ఒక రచయిత .ఆమె తస్లిమా నస్రీన్ నవల లజ్జాను ఒడియాలోకి అనువదించింది. ఇది ఆమె చేసిన ప్రధాన సాహిత్య రచన. నందిని సత్పతి  సాహిత్య రచనలు ఇతర భాషలలోకి అనువదించబడి ప్రచురించబడ్డాయి. ఓడియా సాహిత్యానికి ఆమె చేసిన కృషికి, ఆమె కు 1998 లో సాహిత్య భారతి సమ్మన్ అవార్డును అందుకుంది
నందిని సత్పతి ముఖ్యమంత్రిగా ఒడిశా రాష్ట్ర అభివృద్ధి కి ఎంతో కృషిచేశారు. ఆమె ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసినప్పుడు, ప్రధాన మంత్రి ఇందిరా గాంధీ ప్రకటించిన జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి ఆమె రాజకీయ జీవితంలో కష్టతరమైన సవాలు. రాజకీయ నాయకులు నబకృష్ణ చౌదరి, రామదేవి అరెస్టు చేయడంతో ఆమె విమర్శలు ఎదుర్కొంది. ఈ అల్లకల్లోల సమయంలో ఆమె చేసిన మితిమీరిన చర్యలకు ఆమె ఎప్పుడూ మద్దతు ఇవ్వలేదు. రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రిగా ఆమె చేసిన పనితీరు దాదాపు ప్రతి రంగంలోనూ వృద్ధిని సాధించింది. ముఖ్యంగా, మహిళల సాధికారత, గ్రామీణ వృద్ధి, కళ ,సంస్కృతి ,విద్య వంటి రంగాలలో, ఆమె విశేషమైన చర్యలు తీసుకుంది, ఇది నేటి వరకు ప్రజల జ్ఞాపకాలలో ఇప్పటి వరకు మరవలేనిది పరిశీకులు పేర్కొంటారు. రైతులు లేదా వ్యవసాయదారులు కాని భూములను తమ ఆధీనంలో ఉంచిన కొద్దిమంది వ్యక్తుల చేతుల నుండి భూములను విడిపించే ప్రత్యేకమైన భూ సంస్కరణల చట్టాన్ని తీసుకురావడం ఒక చరిత్ర గా ఒడిశా రాష్ట్ర ప్రజలలో మిగిలి పోతుంది. తన యాభై-ఐదు సంవత్సరాల రాజకీయ జీవితంలో, ఆమె  ఎన్నికలలో ఒక్క ఓటమిని కూడా ఎదుర్కోలేదు. ఎన్నికలలో ఆమె నలుగురు మాజీ ముఖ్యమంత్రులతో పోరాడి వారందరినీ ఓడించింది
మూలాలు
Category:Articles containing Odia-language text వర్గం:1931 జననాలు వర్గం:2006 మరణాలు
రిత్విక్ ఘటక్
రిత్విక్ కుమార్ ఘటక్ (ఆంగ్లం: Ritwik Kumar Ghatak; 1925 నవంబరు 4 - 1976 ఫిబ్రవరి 6) ప్రముఖ భారతీయ చలనచిత్ర దర్శకుడు, స్క్రీన్ రైటర్. అలాగే నాటక రచయిత. బెంగాలీ ప్రముఖ చిత్రనిర్మాతలు సత్యజిత్ రే, తపన్ సిన్హా, మృణాల్ సేన్‌ లకు ఆయన సమకాలీకుడు. వీరందరి సినిమాలకు ప్రధానంగా సామాజిక వాస్తవికత, స్త్రీవాదం వంటి అంశాలే ఇతివృత్తాలు.
1974లో జుక్తి టక్కో ఆర్ గప్పో (Jukti Takko Aar Gappo) చిత్రానికిగానూ ఉత్తమ కథకు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు రజత్ కమల్ అవార్డు రిత్విక్ ఘటక్ కు వరించింది. తితాష్ ఏక్తి నాదిర్ నామ్ (Titash Ekti Nadir Naam) చిత్రానికి బంగ్లాదేశ్ సినీ జర్నలిస్ట్ అసోసియేషన్ నుండి ఉత్తమ దర్శకుని అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. భారత ప్రభుత్వం 1970లో ఆయనను పద్మశ్రీ పురస్కారం తో సత్కరించింది.
కుటుంబం
రిత్విక్ ఘటక్ కుమారుడు రితాబన్ ఘటక్ కూడా సినిమా నిర్మాత. రిత్విక్ మెమోరియల్ ట్రస్ట్‌ ను స్థాపించాడు. ఆయన రిత్విక్ ఘటక్ బగలర్ బంగా దర్శన్, రోంగర్ గోలమ్‌ని పునరుద్ధరించాడు. అసంపూర్తిగా ఉన్న రామ్‌కింకర్‌ డాక్యుమెంటరీని పూర్తి చేశాడు.
రిత్విక్ ఘటక్ పెద్ద కూతురు సంహిత, నోబో నాగరిక్ పేరుతో ఒక డాక్యుఫీచర్ చేసింది. రిత్విక్ ఘటక్ చిన్న కూతురు 2009లో మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ చలన చిత్ర నిర్మాతలు వర్గం:బెంగాలీ సినిమా దర్శకులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటులు వర్గం:బెంగాలీ రచయితలు
గేమిఫికేషన్
గేమిఫికేషన్ gamification అనేక విభాగాలలో అధ్యయనం కోసం ఒక ఆటగా పరిగణించవచ్చు. నిమగ్నం అనేది గేమిఫికేషన్ ముఖ్య ప్రయోజనాల్లో కొన్ని ఇది వినియోగదారు వ్యవహారాలు మెరుగుపరచడానికి, శారీరక వ్యాయామం, తిరిగిచెయటం, ప్రవాహం, సమాచార నాణ్యత, సమయం లతో కూడి వుంటుంది. 'గేమిఫికేషన్'లో సమస్యలు పరిష్కరించడంలో వినియోగదారులు నిమగ్నంచేసి, వాడుకదారుల స్వీయ రచనలు పెంచడానికి వాడే గేమ్ ఆలోచన, ఈ ఆట సందర్భాలలో ఆట మెకానిక్స్ వాడకం ఉంటుంది. ఆటకో లక్ష్యం ఉంటుంది. ఒక సమాచారాన్నో ఆలోచననో పంచుకునే ప్రత్యేక ఉద్దేశం ఉంటుంది. రెండూ కాకపోతే, ఎదుటి వ్యక్తిలోని నైపుణ్యాన్నో పరిజ్ఞానాన్నో బేరీజు వేయడమైనా జరుగుతుంది. ఆయా సంస్థల అవసరాల్ని బట్టి ఆట నేపథ్యాన్ని ఎంచుకుంటారు రూపకర్తలు. ఓ గేమ్ 'అవతార్' ఇతివృత్తంతో సాగుతుంది. ఆట మొదలైపోగానే మనం సరికొత్త అవతారం ఎత్తేస్తాం. ఆడిస్తున్నది మనమే. ఆడుతున్నది మాత్రం మనం కాదు, మన ఆలోచనల ప్రతినిధి. మనసుకున్న ముసుగుల్ని తొలగించుకుని, ఉద్యోగులు స్వేచ్ఛగా తమ భావాల్ని వ్యక్తం చేయాలన్నదే అసలు వ్యూహం. మరికొన్ని 'నిచ్చెన' ఆటలు! సరైన సమాధానం చెప్పిన ప్రతిసారీ ఓ మెట్టు పైకెక్కుతాం. ఎదుటి వ్యక్తి పరిజ్ఞానాన్ని అంచనా వేయడమే ఆట ఉద్దేశం. అది ఓ కంపెనీ చరిత్ర కావచ్చు, సామాజిక సమస్యా కావచ్చు. ఇంకొన్ని సందర్భాల్లో ఓ కృత్రిమమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించి...ఆ పరిస్థితిలో మనం ఎలా స్పందిస్తామో తెలుసుకునే ప్రయత్నం జరుగుతుంది.
ఉద్యోగుల కోసం నియామకాల కోసం, శిక్షణ కోసం, ఉద్యోగుల స్వభావాల్లో హఠాత్తుగా వచ్చే మార్పుల్ని పసిగట్టడం కోసం, సిబ్బంది పనితీరును బేరీజు వేయడం కోసం - కార్పొరేట్ కంపెనీల హెచ్ఆర్ విభాగాలు గేమిఫికేషన్‌ను ప్రయోగిస్తున్నాయి .ఏ వ్యాపార సంస్థకైనా, స్వచ్ఛంద సంస్థకైనా వెబ్‌సైట్ స్వాగత ద్వారం లాంటిది. లక్షలాది ప్రజలు వెబ్‌సైట్ చూసే ఆ సంస్థమీద ఓ అభిప్రాయానికొస్తారు. దురదృష్టవశాత్తూ, నూటికి తొంభైశాతం వెబ్‌సైట్లు కళావిహీనంగా ఉంటాయి. మరీ అవసరమైతే తప్ప అందులోకి వెళ్లాలనిపించదు. దీంతో సందర్శకుల సంఖ్య పెంచుకోడానికి.. వెబ్‌సైట్ల రూపకల్పనలో గేమిఫికేషన్ సూత్రాన్ని జోడిస్తున్నారు డిజైనర్లు. ఫలితంగా, వెబ్‌సైట్ సందర్శన 'ట్రెజర్ హంట్' అంత ఆసక్తికరంగా మారుతోంది.
భవిష్యత్తు
2015 నాటికి గ్లోబల్ - 1000 కంపెనీల్లో నలభైశాతం దాకా మానవ వనరుల నిర్వహణలో, మార్కెటింగ్ కార్యకలాపాల్లో ఆటల్ని ఓ భాగం చేసుకునే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ నివేదికలు చెబుతున్నాయి. భారత్‌లో మాత్రం ఇప్పుడిప్పుడే అవగాహన పెరుగుతోంది. వొడాఫోన్, హెచ్‌సీఎల్, లోరెల్, మారియట్ హోటల్స్ తదితర సంస్థలు దీన్నో సాధనంగా ఉపయోగించుకుంటున్నాయి. సమీప భవిష్యత్తులో ఆ సంఖ్య పెరిగే అవకాశం ఉంది. టాటాలతో సహా అగ్రశ్రేణి సంస్థలన్నీ గేమిఫికేషన్ వ్యాపారం వైపుగా అడుగులేస్తున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఆటలు
బ్రదర్
ఆంగ్ల భాషలో బ్రదర్ అనగా తెలుగు భాషలో సోదరుడు. దీనికి బహువచనం బ్రదర్స్ అనగా సోదరులు.
క్రిమినల్ (అయోమయనివృత్తి)
ఆంగ్ల భాషలో క్రిమినల్ (Criminal) అనగా తెలుగు భాషలో నేరస్థుడు లేదా నేర సంబంధమైన విషయాలు అని అర్ధం.
వర్గం:ఆంగ్ల పదజాలము
బాలి నగర్
బాలి నగర్ భారతదేశంలోని న్యూ ఢిల్లీకి పశ్చిమాన ఉన్న ఒక కాలనీ. దీనిని బాలి & కో (ప్రైవేట్) లిమిటెడ్ అభివృద్ధి చేసింది. ఒకప్పుడు వ్యవసాయ భూమి, ఇది 1970లలో అభివృద్ధి కోసం విక్రయించబడింది, ప్రధానంగా వ్యాపారవేత్తలచే కొనుగోలు చేయబడింది. ఇది చాలా సౌకర్యాలను కలిగి ఉన్న విశాలమైన హై స్ట్రీట్‌తో సాపేక్షంగా ఆకుపచ్చని చెట్లతో ఉండేది.
భౌగోళికం
బాలి నగర్ రాజౌరి గార్డెన్ మాల్స్ (పశ్చిమ), కీర్తి నగర్ (ఆగ్నేయ), మోతీ నగర్ (తూర్పు), శివాజీ ఎన్‌క్లేవ్ (నార్త్ వెస్ట్రన్ పొరుగు), రమేశ్ నగర్‌లకు సులభంగా యాక్సెస్‌తో చాలా వ్యూహాత్మక ప్రదేశాన్ని పంచుకుంటుంది. (దక్షిణ పొరుగు), రాజా గార్డెన్ (పశ్చిమ పొరుగు), బసాయి దారా పూర్ (తూర్పు పొరుగు), పశ్చిమ పంజాబీ బాగ్ (ఉత్తర పొరుగు), పశ్చిమ ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయాలు (రాజధాని / శివాజీ కాలేజ్ ), మరియు రింగ్ రోడ్‌లోని ఈఎస్ఐ హాస్పిటల్, అన్నీ నడక మార్గంలో ఉన్నాయి. కొన్ని నిమిషాల దూరం. ఇది 11 కి.మీ కంటే తక్కువ దూరంలో ఉన్నందున ఈ ప్రదేశం అత్యంత చేరువలో ఉంది, ఇది సుమారుగా పడుతుంది. ధౌలా కువాన్, సెంట్రల్ ఢిల్లీ వంటి ప్రధాన కేంద్రాల నుండి 25-30 నిమిషాల ప్రయాణంకరోల్ బాగ్, కన్నాట్ ప్లేస్, ఏదైనా ఇతర ఢిల్లీ హబ్‌లు. అయితే, ఢిల్లీ మెట్రో ప్రవేశంతో దూరాలు దాదాపు సగానికి తగ్గాయి. ఇందిరా గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం 12.6 కి.మీ దూరంలో ఉంది మరియు 25-35 నిమిషాలలో చేరుకోవచ్చు, రైల్వే స్టేషన్‌కి కూడా అదే జరుగుతుంది!
చరిత్ర
బాలి నగర్‌ను బాలి & కో (ప్రైవేట్) లిమిటెడ్ అని పిలవబడే ఒక రియల్ ఎస్టేట్ కంపెనీ అభివృద్ధి చేసింది. 1970ల నాటి ఢిల్లీ ఉత్తర,పశ్చిమ విస్తరణలో విస్తారమైన వ్యవసాయ భూముల సేకరణ అభివృద్ధికి తెరవబడింది. కొత్త నివాసితులలో చాలా మంది పంజాబ్, హర్యానా నుండి వలస వచ్చిన పంజాబీలు .సంవత్సరాలుగా, కొత్త కుటుంబాలు, కమ్యూనిటీలు ఈ ప్రాంతంలోకి మారాయి, అయితే ఇది ఇప్పటికీ పంజాబీ-ఆధిపత్య ప్రాంతంగా మిగిలిపోయింది.
ప్రముఖ వ్యక్తులలో కిచు, మేజ్ మాగెల్లాన్ ఉన్నారు.