cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
వైదిక నాగరికత
Political organisation
కురురాజ్యం గురించి మైఖేల్ విట్జెలు విశ్లేషణ ఆధారంగా మధ్య వేదకాలంలో దీనిని ప్రారంభ వేద "రాజ్యం" గా వర్ణించవచ్చు. ఏది ఏమయినప్పటికీ కురులు నిజమైన "రాజ్యం" లేదా రాజ్యాలకూటమి అన్నది నిర్ధారించడం కష్టం అని రాబర్టు బెల్లా అభిప్రాయపడ్డారు. ఎందుకంటే కురు రాజులు "రాజు" కంటే ఎత్తైన రాజ బిరుదులను ఎప్పుడూ స్వీకరించలేదు. అంటే "అధిపతి" అని అర్ధం వేద సందర్భంలో "రాజు". మధ్య వేదకాలంలో కూడా నగరాల కొరత ఉంటుంది; బెల్లా దీనిని పురాతన హవాయి, "చాలా ప్రారంభ ఈజిప్టు" లలో "నగర-రాజ్యాలు" కాకుండా "ప్రాదేశిక రాజ్యాలు" గా పోల్చారు. అందువల్ల "సభ కేంద్రాన్ని అందించలేదు. నగరం న్యాయస్థానం ఉండక తరచూ అనేక ప్రాంతాలలో సభ జరుగుతూ ఉండేది. " స్థానిక ప్రముఖులు స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉన్నందున, మిగులు సంపదను రాజు-భవనం వైపు నడిపించగలిగే అవకాశం ఉన్నది. రోమిలా థాపరు వేద-యుగం రాజ్య ఏర్పాటును "అభివృద్ది" స్థితిలో ఉన్నట్లు వర్ణించారు. బదులుగా సాంఘిక సంబంధాలకు ఉపయోగపడే గొప్ప ఆచారాలను రూపొందించడానికి ఉపయోగించబడింది. వేదయుగం చివరిదశ అయిన ఉపనిషత్తుల కాలం గంగా లోయలో పట్టణీకరణ ప్రారంభంతో అనుసంధానించబడిన కొత్త రాజ్య నిర్మాణాలకు సమకాలీనమైనదిగా భావించబడింది. జనాభా, వాణిజ్య అనుసంధానాల పెరుగుదలతో పాటు, ఈ సామాజిక, ఆర్థిక మార్పులు పాత జీవన విధానాల మీద ఒత్తిడి తెస్తాయి. ఉపనిషత్తులు, తరువాతి శ్రమణ కదలికలకు వేదికగా నిలిచాయి. మహాజనపద కాలం తరువాత వేదకాలం ముగిసింది.
జార్జి ఎర్డోసీ అభిప్రాయంలో క్రీస్తుపూర్వం 1000 నుండి 600 వరకు ఉన్న పురావస్తు సమాచారం గంగా లోయలో రెండు అంచెల స్థిరనివాస నమూనాను చూపిస్తుంది. కొన్ని "నిరాడంబరమైన కేంద్ర ప్రదేశాలు" సాధారణ ముఖ్యుల ఉనికిని సూచిస్తున్నాయి. కురుక్షేత్ర భూవిభాగాలతో మరింత సంక్లిష్టమైన (ఇంకా పట్టణీకరించబడనప్పటికీ) మూడు అంచెల సోపానక్రమం ప్రదర్శిస్తుంది. తదనంతరం (క్రీ.పూ.600 తరువాత) పట్టణీకరించిన రాజ్య-స్థాయి సమాజానికి అనుగుణంగా పెద్ద పట్టణాలు, శక్తివంతమైన నగరాలతో సహా నాలుగు అంచెల ప్రాంతాల పరిమాణాలు ఉన్నాయి.
Economy
మతం, వ్యవసాయం కలయికతో ప్రాధాన్యతతో వేద కాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ కొనసాగింది. ఋగ్వేదంలో పొలాల చదునుచేయడం, పెద్ద జాడిలలో ధాన్యాలు నిల్వ చేయడం గురించిన సూచనలు ఉన్నాయి. యుద్ధం కూడా సంపద ప్రధాన వనరుగా ఉండేది.బలి ఇవ్వడం ద్వారా (ముఖ్యంగా రాజులు), పూజారులు (దానా), పశువులను సంపదగా ఉపయోగించడం ద్వారా ఆర్థిక మార్పిడి జరిగింది. కొన్ని శ్లోకాలలో బంగారం గురించి ప్రస్తావించబడినప్పటికీ, నాణేల వాడకం గురించి సూచనలు లేవు. ఋగ్వేదంలో లోహశాస్త్రం ప్రస్తావించబడలేదు. అయితే అయాసును దాని నుండి తయారైన రేజర్లు, గాజులు, గొడ్డలి వంటివి ప్రస్తావించబడ్డాయి. ఒక పద్యంలో అయాసు శుద్దీకరణ గురించి ప్రస్తావించబడింది. కొంతమంది పండితులు అయాసు ఇనుమును సూచిస్తారని, ధాం - కర్మారా అనే పదాలు ఇనుము-పనివారిని సూచిస్తాయని విశ్వసిస్తారు. ఏది ఏమయినప్పటికీ ఋగ్వేదంలోని అయాసు రాగి, కాంస్యాలను మాత్రమే సూచిస్తుందని ఫిలోలాజికలు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అయితే ఇనుము లేదా అయమా, అయాసు అక్షరాలా "నల్లలోహం" అని మొదట ఋగ్వేదం, అధర్వవేదంలో పేర్కొనబడింది. అందువల్ల ప్రారంభ వేదం కాలం ఒక కాంస్య యుగ సంస్కృతి. అయితే చివరి వేద కాలం ఇనుప యుగం సంస్కృతిగా భావించబడుతుంది. తరువాతి వేద యుగంలో వేద సమాజం అర్ధ-సంచార జీవితం నుండి స్థిరజీవితానికి, వ్యవసాయానికి మారడం వాణిజ్యం, వనరులకు పోటీకి దారితీసింది. ఈ కాలంలో గంగా లోయలో ఆర్థిక కార్యకలాపాలలో వ్యవసాయం ఆధిపత్యం చేసింది. వ్యవసాయ కార్యకలాపాలలో సక్లిష్ట ఇనుప పరికరాల వాడకంలో (కృష్ణ-అయాసు లేదా శ్యామా-అయాసు, అక్షరాలా నల్లని లోహం, లేదా డార్కు మెటలు)అధికరించింది. గోధుమ, వరి, బార్లీ పంటలను సాగు చేశారు. ఈ సమయంలో ఉద్భవిస్తున్న కేంద్రీకృత రాజ్యాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి మిగులు ఉత్పత్తి సహాయపడింది. వడ్రంగి, తోలు పని, చర్మశుద్ధి, కుండలు, జ్యోతిషశాస్త్రం, ఆభరణాలు, మరణ సంస్కారం, వైన్ తయారీ వంటి కొత్త చేతిపనులు, వృత్తులు పుట్టుకొచ్చాయి. రాగి, కాంస్య, బంగారంతో పాటు, తరువాత వేద గ్రంథాలలో టిన్, సీసం, వెండి గురించి కూడా ప్రస్తావించారు.
కొన్ని శ్లోకాలలోని పానిసు అనే పదం వ్యాపారులను సూచిస్తుంది. మరికొన్నింటిలో తమ సంపదను దాచిపెట్టి, వేద యఙయాగాలు చేయని కరుడుగట్టిన వ్యక్తులను సూచిస్తుంది. కొంతమంది పండితులు పానిసు సెమిటికు వ్యాపారులు అని సూచిస్తున్నారు. కానీ దీనికి తగిన ఆధారాలు స్వల్పంగా ఉన్నాయి. యోధులు, పూజారులు, పశువుల పెంపకందారులు, రైతులు, వేటగాళ్ళు, క్షురకులు, రథం తయారీ, బండి తయారీ, వడ్రంగి, లోహపు పని, చర్మశుద్ధి, విల్లు తయారీ, కుట్టుపని, నేయడం, గడ్డి, రెల్లు చాపల తయారీ ఋగ్వేదం శ్లోకాలలో ప్రస్తావించబడింది. వీరిలో కొందరికి పూర్తికాల నిపుణులు అవసరమై ఉండవచ్చు. పడవలు, మహాసముద్రాల గురించి సూచనలు ఉన్నాయి. ఋగ్వేదం పుస్తకం తూర్పు - పశ్చిమ మహాసముద్రాలను సూచిస్తుంది. వ్యక్తిగత ఆస్తి యాజమాన్యం ఉనికిలో లేదు. వంశాలు మొత్తం భూములు, మందల మీద హక్కులను పొందాయి. యుద్ధ సమయంలో లేదా అప్పు చెల్లించని ఫలితంగా బానిసత్వం (దాసా, దాసి) ప్రస్తావించబడింది. ఏదేమైనా బానిసలు ఉత్పత్తి-సంబంధిత కార్యకలాపాల కంటే గృహాలలో పనిచేశారు.
Vedic religion
ప్రధానంగా నాలుగు వేదాలు వేద కాలం నాటి గ్రంథాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి. అయితే బ్రాహ్మణాలు, ఆరణ్యకులు, పాత ఉపనిషత్తులు అలాగే పురాతన శ్రుతసూత్రాలు కూడా వేదంగా పరిగణించబడతాయి. వేదాలలోని 16 లేదా 17 శ్రుతులు పూజారులు, పురోహితులు చేసిన ఆచారాలు, బలి ఆచారాలతో అనుసంధానించబడిన ప్రార్ధనా నమోదు చేస్తాయి.
ఋగ్వేదం శ్లోకాల స్వరకర్తలు అయిన ఋషులు ప్రేరేపిత కవులు, దార్శనికులుగా పరిగణించబడ్డారు (వేదానంతర కాలంలో, శాశ్వతంగా వేదం "వినేవారు" అని అర్ధం, శ్రుత అంటే "విన్నది").
ప్రార్థనా విధానం యఙయాగాల పనితీరు (యజ్ఞం)లో, ఇందులో ఋగ్వేద వచనాలు జపించడం (వేద శ్లోకం చూడండి), సామవేద గీతాలు ​​పాడటం, యజుర్వేద మంత్రాల (యజుసు) 'పఠించడం' ఉన్నాయి. యజ్ఞంలో వేద మంత్రాల జపంతో పాటు అగ్నిలో హవన సామాగ్రీ (మూలికా సన్నాహాలు) బలి, ఉత్కృష్టత ఉన్నాయి. యజ్ఞ అనే పదానికి ఉత్కృష్టమైన అర్ధం (యజ్ఞం అనే సంస్కృత క్రియ నుండి) ఉద్భవించింది. దీనికి దేవతల ఆరాధన (దేవపూజ), ఐక్యత (సాయోగతికరనా), దాతృత్వం (దాన) అనే మూడు అర్ధం ఉంది. ఒక ముఖ్యమైన అంశం ఏమిటంటే బలి అర్పించే అగ్ని-దైవ (అగ్నిలో) వేస్తారు. ఎందుకంటే అగ్నిలో అర్పించే ప్రతిదీ దేవునికి చేరుతుందని నమ్ముతారు. వర్షాలు, పశువులు, కుమారులు, దీర్ఘాయువు, 'స్వర్గం' పొందాలని ప్రజలు ప్రార్థించారు
వేద పాంథియోను ప్రధాన దేవతలు ఇంద్ర, అగ్ని (అగ్ని హవ్యవాహకుడు) సోమ, మిత్రా-వరుణ, ఆర్య, భాగ, అమ్సా వంటి క్రమానుసార దేవతలు, సూర్య (సూర్యుడు), వాయు ( గాలి), పృథ్వీ (భూమి)వంటి ప్రకృతికి ప్రాతినిథ్యం వహించే దేవతలు ఉంటారు. దేవతలలో ఉషా (ఉదయం), పృథ్వీ, అదితి (ఆదిత్య దేవతల తల్లి లేదా కొన్నిసార్లు ఆవు) ఉన్నారు. నదులను (ముఖ్యంగా సరస్వతిని) కూడా దేవతలుగా భావించారు. దేవతలను సర్వశక్తిమంతులుగా చూడలేదు. మానవులకు, దేవతకు మధ్య ఉన్న సంబంధం లావాదేవీలలో ఒకటి. అగ్ని (బలి అగ్ని) ఇద్దరి మధ్య దూత పాత్రను తీసుకుంది. ఒక సాధారణ ఇండో-ఇరానియను మతంలో బలమైన జాడలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా సోమ ఆరాధన, అగ్ని ఆరాధన రెండూ జొరాస్ట్రియనిజంలో భద్రపరచబడ్డాయి.
Influence on Hinduism
కామన్ ఎరా ప్రారంభంలో వేద సంప్రదాయం "హిందూ సంస్కృతి"లో ప్రధాన భాగాలలో ఒకటిగా ఏర్పడింది. శైత కర్మలో వేద మతం మనుగడ సాగించింది. అయితే యోగా, వేదాంతం వంటి భక్తి సంప్రదాయాలు వేదాల అధికారాన్ని అంగీకరిస్తాయి. కాని వేద పాంథియోను విశ్వం ఏకీకృత దృక్పథంగా 'దేవుడు'ని (బ్రహ్మ) అర్థం చేసుకుంటాడు. ఈశ్వర, బ్రాహ్మణ రూపాలు. తరువాతి గ్రంథాలైన ఉపనిషత్తులు, ఇతిహాసాలు వేదసాహిత్యంలో భాగం అయ్యాయి. ఈ తరువాతి పరిణామాలలో మహాభారతం, గీత ముఖ్యమైన భాగాలుగా ఉన్నాయి.
సాహిత్యం
వేద భారతదేశం చరిత్ర పునర్నిర్మాణం టెక్స్టు-అంతర్గత వివరాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ సంబంధిత పురావస్తు వివరాలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. భాషా పరంగా వేద గ్రంథాలను ఐదు కాలక్రమానుసారం వర్గీకరించవచ్చు:
పురాతత్వశాస్త్రం
వేద భౌతిక సంస్కృతి దశలతో గుర్తించబడిన పురావస్తు సంస్కృతులలో " ఓచర్ కలర్డ్ కుమ్మరి సంస్కృతి, గాంధార సమాధి సంస్కృతి, నలుపు, ఎరుపు పాత్రల సంస్కృతి, పెయింటెడ్ గ్రే పాత్రలసంస్కృతి ఉన్నాయి.
ఆర్యుల చోరబాటు సిద్ధాంతం
ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం వేదాలు ఆర్యుల ద్వారా భారతదేశం లోకి ప్రవేశించాయి.
• వేదకాలపు ఆర్యులు 1,500, 1,200 B.C మధ్య భారతదేశం లోకి ప్రవేశించారు.
• ఆర్యులు తమ వద్ద వున్న సాధనాలతో (గుర్రాలు, ఇనుప ఆయుధాలు) ద్రవిడులను లోంగదీసుకున్నారు.
• ఆర్యులు వేద సంస్క్రతిని ప్రవేశపెట్టారు.
• ఆర్యుల చొరబాటు సిద్ధాంతం ప్రకారం వారి సంస్క్రతి ఇతర దేశాలిది.
వేద నాగరికత పై విమర్శలు
పూర్వం బ్రిటిషు తత్వవేత్తలు వారి ఆదిపత్యం కోరకు, వారి మతఆచారాల వ్యాప్తి కోరకు వేదకాలంలో విరసిల్లిన వేదాలపై అనేక సిద్ధాంతాలు ప్రవేశపెట్టారు.వారి ప్రకారం వేదకాలంలో విరసిల్లిన వేదాలు కేవలం పురాణాలుగా మాత్రమే చూసారు.
మాక్స్ మూల్లర్
ప్రముఖ బ్రిటిషు సంస్క్రత అనువాదకర్త, తత్వవేత్తైన మాక్స్ ముల్లర్ వేదాలు చాలా నిచమైనవి భారతదేశం వాటి అధ్యయణం చేయడం మాని చదువుపరంగా అధ్యయణం చేయండి అని, వేదాలు వాటి మతాలు దుర్బరమైనవి అని వేదాలను విమర్శించారు.
థామస్ మకాలే
మొట్టమొదటిగా ఇంగ్లీషు విద్యను భారతదేశంలో ప్రవేశ పెట్టిన థామస్ మకాలే ఈ విదంగా చెప్పాడు. భారతీయులు కేవలం రక్తము, రంగు పరంగానే కాని ఆంగ్లం నీతి, రుచి అభిప్రయాల పరంగా అని భారతీయులను విమర్శించాడు. పూర్వ బ్రిటిషు తత్వవేత్తల సిద్ధాంతం:
• వేద వైభవం ప్రక్కకు పెట్టి ఆర్యుల సిద్ధాంతం ప్రవేశపెట్టారు.
• వారు ఆంగ్ల వధ్యను ఉన్నతమైనదిగా భావించారు.
• వారు సంస్క్రత భాషను ప్రక్కదోవ పట్టించారు.
• వారి సిద్దాంతాలతో భారతీయులను, వారి సంస్క్రతులను కించపరిచారు.
• ఈ సిద్ధాంతాలు అన్ని భారతీయుల ఆవిర్బావం ఒక తేగ ద్వారా వ్యప్తిచెందబడిందిగా సృష్ఠించారు.
తాజా శాస్త్రీయ అధ్యయాలు ఆర్యుల సిద్ధాంతాన్ని ప్రశ్నార్దకంగా మార్చాయి.
అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్
కాని జర్మన్ కు చెందిన ప్రఖ్యాత తత్వవేత్తైన అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్ మాత్రం వేదాలపై తత్వవేత్తలు, చరిత్రకారులు బడికి వెళ్ళే పిల్లలు వలె వ్యవహరిస్తున్నారని విమర్శించాడు.
ఋగ్వేదంలో సరస్వతి నది ప్రస్తావన
ఋగ్వేదములో సరస్వతీ నది ప్రముఖముగా చెప్పబడింది. మొత్తం అరవై పర్యాయములు (ఉదాహరణకు: 2.41.16; 6.61.8-13; 1.3.12.) ఈ సరస్వతీ నది ప్రస్తావనకు వస్తుంది. ఋగ్వేదంలో సరస్వతి నది ప్రస్తావన ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సరస్వతి నది భారతదేశం లోనిదని తాజా అధ్యయణాలు చెప్పుతున్నాయి.ఒకప్పుడు ప్రవహించిన సరస్వతి నది గుజరాత్ ఎడారిలో ఎండిపోయిందని రుజువైంది.కనుక ఈ ప్రస్తావన ఆర్యుల సిద్ధాంతానికి ఒక పెను సవాలుగా మారింది.సరస్వతి నది 4000 BC, 3000 BC మధ్య సమయంలో ఎండిపోయిందని రుజువైంది.
అసలు లేదు అని ప్రచారం చేయబడిన సరస్వతీ నది భూమిపై ప్రవహించిందనడానికి కొన్ని ఋజువులు దొరికాయి. Michel Danino గారు సరస్వతి నది మీద అనేక పరిశోధనలు చేసి, పురాతన గ్రంథాలు, చారిత్రిక సాక్ష్యాలు, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వపు అధికారిక పత్రాలు, పురావస్తు శాఖ Archaeological Survey of India వద్ద ఉన్న సమాచారం, రాజస్థాన్లో చెరువుల మీద చేసిన Pollen Analysis, Oxygen-Isotope ratios మీద జరిగిన పరిశోధనా వివరాలు, Remote Sensing satellite చిత్రాలు మొదలైనవాటిని ఎంతో శ్రమతో సంపాదించి అనేక ఆసక్తికరమైన అంశాలను బయటపెట్టారు. ఈ నది ఎండిపోవడానికి గల కారణాలు, నది ఏఏ ప్రాంతాల్లో ప్రవహించిందో వంటివి చిత్రాల్లో, మ్యాప్ రూపంలో చూపించే ప్రయత్నం చేశారు.
4000 BCలో సరస్వతి నది ఎండిపోవడం ప్రారంభయ్యిందని, ఎండిపోయిన సరస్వతీ నది గర్భం చిత్రాలు మొదలైనవి అత్యాధునిక Satellite SPOT ద్వారా బయటపెట్టారు ఫ్రెంచి శాస్త్రవేత్త, Henri Paul Franc-Fort.
దీని తోడు భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ISRO కూడా ఈ నది మూలాలు, ఉనికి గురించి కనుక్కునే ప్రయత్నం చేసింది. Indian Remote Sensing Satellite సమాచారం, Digital elevationతో కొన్ని చిత్రాలను విడుడల చేసింది. Palaeo channels (నది యొక్క పాత ప్రవాహ మార్గం) ను కనుగొనె ప్రయత్నం చేసింది. Palaeo channelsతో పురాతన అనావాళ్ళను, చారిత్రిక ప్రదేశాలను, hydro-geological data, drilling dataను పోల్చి చూసింది. సరస్వతీ నది భారతదేశానికి వాయువ్య దిశలో ప్రవహించిందని తేల్చారు.హరప్ప నాగరికతకు (Harappa Civilization) చెందిన కాలిబంగనన్ (Kalibangan (Rajasthan) ) వంటి ముఖ్యమైన ప్రదేశాలు, Banawali, Rakhigarhi (Haryana), Dholavira, Lothal (Gujarat), అన్నీ కూడా సరస్వతీ నది వెంబడి ఉన్నాయని నిర్ధారణకు వచ్చారు.
సరస్వతీ నది ఎక్కడ, ఎప్పుడు ప్రవహించింది? దానికి ఋజువులేంటి?
సరస్వతి నది ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో గర్హ్వాల్ ప్రాంతంలో హర్-లి-దున్ అనే గ్లాసియర్ వద్ద యమునా నదితో పాటూ ఉద్భవించి, ఉత్తరాఖండ్, హర్యాన, పంజాబ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాల మీదుగా ప్రవహించి 1500 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రయాణించి గుజరాత్ రాన్ ఆఫ్ కచ్ ప్రాంతంలో అరేబియా సముద్రంలో కలిసేది అని ఋజువైంది. అంటే పశ్చిమ/పడమర దిశగా ప్రబహించి అరేబియా సముద్రంలో కలిసేది (గంగ తూర్పు దిశగా ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో కలుస్తుంది). ఋగ్‌వేదంలోని 7వ మండలం ప్రకారం సరస్వతి నది పర్వతాల (హిమాలయాల) నుంచి కొండల ప్రాంతంగుండా ప్రవహిస్తూ సముద్రంలో కలిసేదని, అనేక మందికి జీవనాధరం అని చెప్పబడింది.
వేద సాహిత్యాన్ని అభినందించిన తత్త్వవేత్తలు
'''నేను వేదాలను క్షున్నంగా సమికరించాను గొప్ప అలోచనలకు గురైయ్యాను అలాగే ఉన్నతమైన, గణమైన ఆద్యాత్మికతకు లోనైయ్యాను - అర్ధర్ స్కోపెన్హాయర్'''
ప్రముఖ అమెరికా రచయిత రాల్ఫ్ వాల్డో ఎమర్సన్ తాను రోజు వేదాలు చదుపుతాడని వ్యక్తిగతంగానే చెప్పాడు. '''నేను ఒక దివ్యమైన రోజును భగవత్గీతకు కేటాయించేవాడిని --ఎమర్సన్'''
మూలాలు
వర్గం:నాగరికతలు వర్గం:హిందూ మతము వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర Prof. A.Gopal orugallu india college with Govt india hanamkonda,Warngal city-Telangan india year 2020-2022 India President umiveristy professors industry team hanamkonda,Warangal city-Telangana india online www.orugalluindiacollege.in www.indiainfone.net team www.kakatiya.acin www.ignou.ac.in www.nsic.co.in www.msme.gov.in
తెలంగాణ ఆర్టీసీ కార్మికుల సమ్మె 2019
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థకు చెందిన కార్మికులు, తమ కోరికలను ప్రభుత్వం నెరవేర్చకపోవడంతో 2019 అక్టోబరు, నవంబరుల్లో సమ్మె చేసారు. 52 రోజుల పాటు జరిగిన ఈ సమ్మె, కార్మికుల కోర్కెలను సాధించడంలో పూర్తిగా విఫలమైంది.
2019 అక్టోబరు 4 అర్థరాత్రి నుండి సమ్మె మొదలై, నవంబరు 25 న ముగిసింది. మొత్తం ఉద్యోగులు 49,860 మందిలోను 48,660 మంది వరకూ సమ్మెలో పాల్గొన్నారు. అక్టోబరు 8 వ తేదీన దసరా పండుగ సందర్భంగా రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి స్వగ్రామాలకు చేరుకుని, పండుగ తరువాత వెనక్కి వెళ్ళే ప్రజలకు ఈ సమ్మె ఇబ్బందులు కలిగించింది. కార్మికులు, ప్రభుత్వము ఇద్దరూ కూడా తమతమ అభిప్రాయాలకు కట్టుబడి, మెట్టు దిగకపోవడంతో ఇరువర్గాల మధ్య మూడు రోజుల పాటు జరిగిన చర్చలు విఫలమై సమ్మె అనివార్యమైంది.
ప్రభుత్వం ఈ సమ్మె పట్ల చాలా కఠిన వైఖరి అవలంబించింది. సమ్మెను క్రమశిక్షణా రాహిత్యంగా భావించి, సమ్మెలో పాల్గొన్న కార్మికులు ఆర్టీసీ ఉద్యోగులు కానట్లే అని ప్రకటించింది. బేషరతుగా సమ్మె విరమించాక, విధుల్లో చేరేందుకు వచ్చిన కార్మికులను రెండు రోజుల పాటు అందుకు అనుమతించలేదు.
సమ్మెకు దారితీసిన పరిస్థితులు
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వ ఆర్టీసీని ప్రభుత్వంలో విలీనం చేసిన సంఘటన కొద్ది నెలల ముందు జరిగింది. దాంతో, సహజంగానే తెలంగాణ ఆర్టీసీ కార్మికులలోనూ ఈ కోరిక బలపడింది.
కార్మికుల డిమాండ్లు
కార్మికులు మొత్తం 26 డిమాండ్లను ప్రభుత్వం ముందుంచారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవి:
సంప్రదింపులు
ప్రభుత్వం నియమించిన త్రిసభ్య కమిటీ, కార్మిక సంఘాల ఐకాస మధ్య వరుసగా మూడోరోజు, అక్టోబరు 4 న, జరిగిన చర్చల్లోనూ ఒప్పందమేమీ కుదరలేదు. దాంతో సమ్మె అనివార్యమైంది. ఇకా ఆ తరువాత ఇరు పక్షాలు సమావేశం కాలేదు, చర్చలూ జరపలేదు. ప్రభుత్వమే కార్మికులను చర్చలకు పిలవలేదు. సమ్మె చివరి రోజుల్లో కార్మిక నాయకులే చర్చలకు స్వయంగా ముందుకు వచ్చినప్పటికీ ప్రభుత్వం నుండి పిలుపు రాలేదు.
సమ్మె
2019 అక్టోబరు 4 అర్థరాత్రి నుండి సమ్మె మొదలైంది. దాదాపుగా కార్మికులంతా సమ్మెలో పాల్గొన్నారు.
సమ్మె పట్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గట్టిగా వ్యవహరించింది. ప్రత్యామ్నాయ రవాణా ఏర్పాట్లు చేసింది. ప్రైవేటు రవాణా వాహనాలను అనుమతించింది. ప్రైవేటు డ్రైవర్లను తాత్కాలికంగా తీసుకుని వారిచేత బస్సులను నడిపించింది. పాఠశాలల సెలవులను పొడిగించింది. అక్టోబరు 5 వ తేదీ సాయంత్రం 6 గంటల్లోగా విధుల్లో చేరని కార్మికులు ఇక ఆర్టీసీ ఉద్యోగులు కానట్టే, భవిష్యత్‌లో వారిని ఆర్టీసీ ఉద్యోగులుగా సంస్థ పరిగణించదు. అని రవాణా శాఖ మంత్రి పువ్వాడ అజయ్ కుమార్ అక్టోబరు 5 న ప్రకటించాడు.
అక్టోబరు 5న ఉన్నతాధికారుల సమీక్షలో మాట్లాడుతూ ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు, "దసరా పండుగ సందర్భంగా సమ్మెకు దిగి, కార్మికులు పెద్ద తప్పు చేసారని, పైగా ప్రభుత్వాదేశాలను ధిక్కరించిన సిబ్బందిని విధుల్లోకి తిరిగి తీసుకునే ప్రసక్తే లేద"నీ చెప్పాడు. ఆరవ తేదీన మాట్లాడుతూ ముఖ్యమంత్రి, ప్రస్తుతం ఆర్టీసీలో ఉన్న ఉద్యోగులు 1200 మంది మాత్రమే అని కూడా ప్రకటించాడు. గడువులోపు విధుల్లో చేరనందున వారంతట వారు ఉద్యోగాల నుండి తొలగిపోయినట్లే అని ప్రకటించాడు.
సమ్మెకు వివిధ రాజకీయ పార్టీలు, ప్రజా సంఘాలూ మద్దతు ప్రకటించాయి.
కార్మికుల సారథ్యంలో అక్టోబరు 19 న తెలంగాణ బందు జరిగింది. వివిధ పార్టీల నాయకులు అరెస్టయ్యారు. బందు ప్రశాంతంగా సంపూర్ణంగా జరిగిందని వివిధ పత్రికలు ప్రచురించగా  బందుకు ప్రజల నుండి స్పందన లేదని నమస్తే తెలంగాణ పత్రిక ప్రచురించింది.
ప్రభుత్వం చర్చలకు పిలవాలని కోరుతూ నవంబరు 16 న హైదరాబాదు లోని ఇందిరాపార్కు వద్ద నిరాహారదీక్ష చేస్తామని ఆర్టీసీ ఐకాస నేతలు ప్రకటించారు. అయితే పోలీసులు నిషేధాజ్ఞలు విధించి ఈ దీక్షలను సాగనివ్వలేదు. దాంతో అశ్వత్థామ రెడ్డు తన ఇంట్లోనే తనను తాను నిర్బంధించుకుని దీక్ష చెయ్యగా, పోలీసులు దాన్నీ భగ్నం చేసారు.
చివరికి ఏమీ చెయ్యలేని పరిస్థితుల్లో, కార్మిక నేతలు సమ్మెను ముగిస్తున్నట్లు నవంబరు 25 న ప్రకటించారు.
కార్మికుల మరణాలు
సమ్మె పట్ల ప్రభుత్వ వైఖరికి నిరసనగా ఇద్దరు కార్మికులు అత్మహత్య చేసుకున్నారు. అక్టోబరు 12 వ తేదీన ఖమ్మంలో శ్రీనివాసరెడ్డి అనే డ్రైవరు వంటిపై పెట్రోలు పోసుకుని నిప్పంటించుకున్నాడు. 13 వ తేదీన హైదరాబాదు ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ అతడు మరణించాడు. హైదరాబాదులో సురేందర్ గౌడ్ అనే కండక్టరు ఉరి వేసుకుని ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. వీళ్ళే కాక, మరికొందరు ఆత్మహత్యలు చేసుకుని, గుండెపోట్ల వలన, మతిస్థిమితం తప్పి మరణించారు.
ప్రభుత్వ స్పందన
సమ్మె పట్ల రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చాలా కఠిన వైఖరిని అవలంబించింది. ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు చెయ్యడంతో పాటు, సమ్మె చేస్తున్న కార్మికులను తొలగిస్తున్నట్లు ప్రకటించి వారిని ఒత్తిడికి గురిచేసింది. కేసులో వాదనలు జరిగే సందర్భంలో కోర్టు చేసిన కొన్ని అననుకూల వ్యాఖ్యల సందర్భంలో కూడా ప్రభుత్వం తన వైఖరిపై వెనక్కు తగ్గలేదు. ఈ కారణంగా సమ్మెను ముగించక తప్పని పరిస్థితి కార్మికులకు ఏర్పడింది. విరమించిన తరువాత కూడా ప్రభుత్వం కార్మికులను విధుల్లోకి తీసుకోలేదు. మూడు రోజుల తరువాత, 29 వ తేదీన కార్మికులు విధుల్లో చేరవచ్చని ముఖ్యమంత్రి తన నిర్ణయాన్ని ప్రకటించాక మాత్రమే, ఆర్టీసీ యాజమాన్యం కార్మికులు పనుల్లోకి తీసుకుంది. ఇకపై ఆర్టీసీలో కార్మిక సంఘాలు ఉండవని ముఖ్యమంత్రి చెప్పాడు. కార్మికులతా తమ బిడ్డలేనని చెప్పాడు. జీతాలు చెల్లించేందుకు, ఇతర అవసరాల కోసం తక్షణసాయంగా  రూ.100కోట్లు ఇస్తామని చెప్పాడు.
కోర్టు కేసు
ఆర్టీసీ కార్మికుల సమ్మె చట్టవిరుద్ధమైనదని ప్రకటించాలని కోరుతూ తెలంగాణ హైకోర్టులో ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం దాఖలైంది. దీనితో పాటు దాఖలైన మరికొన్ని అర్జీలపై హైకోర్టు అక్టోబరు 15 న విచారణ చేపట్టింది. ఇరుపక్షాలూ మెట్టు దిగి సమ్మెకు ముగింపు పలకాలని సలహా ఇచ్చింది.
సమ్మె విరమణ
52 రోజులుగా చేస్తున్న సమ్మెను విరమిస్తున్నట్లుగా నవంబరు 25 న కార్మిక సంఘాల ఐక్య కార్యాచరణ సమితి ప్రకటించింది. ఇన్ని రోజులు సమ్మె చేసినా ప్రభుత్వం స్పందించకపోవడం బాధాకరమని, "కార్మికులు ఓడిపోలేదు. ప్రభుత్వం గెలవలేదు" అనీ కార్మిక నాయకుడు అశ్వత్థామ రెడ్డి అన్నాడు. హైకోర్టు తీర్పును, ఆర్టీసీ కార్మికుల అవసరాలనూ దృష్టిలో పెట్టుకొని సమ్మెను బేషరతుగా విరమిస్తున్నట్లు అతడు చెప్పాడు. మూడు రోజుల తరువాత, నవంబరు 28 న, కార్మికులు బేషరతుగా విధుల్లో చేరవచ్చని ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించడంతో నవంబరు 29 ఉదయం నుండి కార్మికులు తమ పనుల్లోకి చేరిపోయారు.
మూలాలు
వర్గం:సమ్మెలు వర్గం:తెలంగాణ
2001 ఎ స్పేస్ ఒడిస్సీ
2001 ఎ స్పేస్ ఒడిస్సీ ఆంగ్లం:2001 A space odyssey. 1968లో వచ్చిన వైజ్ణానిక కల్పన(science fiction) చిత్రం. ఈ చిత్రాన్ని హాలివుడ్ దర్శకుడు స్టాన్లీ క్యూబ్రిక్ దర్శకత్వం వహించారు. ఈ చిత్రం ప్రముఖ రచయిత ఆర్థర్. సి. క్లార్క్ వ్రాసిన "ది సెంటినెల్" కథను ఆధారం చేసుకుని తీసిన చిత్రం. చిత్రం విడుదలైన తర్వాత ఇదే పేరుతో నవలను కూడా వ్రాసారు.
ఈ చిత్రం యొక్క కథ మానవ పరిణామక్రమం, సాంకేతికత, కృత్రిమ మేథస్సు, గ్రహాంతర జీవనం చుట్టూ నడుస్తుంది. ఈ చిత్రంలో చూపించిన సాంకేతికాంశాలు, వైజ్ణానిక అంశాలు చాలా వరకు ఖచ్చితమైనవి. ఈ సినిమాకు వాడిన విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ అంతకుమునుపు ఏ చిత్రంలోనూ వాడలేదు. ఈ చిత్రంలో ఎక్కువగా దృశ్యాలను చూపిస్తూ, సంగీతంతో సిమిమా యొక్క కథను చెప్పటానికి ప్రయత్నించారు. ఈ చిత్రంలో సంభాషణలు చాల తక్కువగా కనిపిస్తాయి.
ఈ చిత్రం విడుదలైన తర్వాత ప్రేక్షకుల నుండి మిశ్రమ స్పందన లభించింది. సినీ విమర్శకుల దృష్టిలో ఈ చిత్రం గోప్ప చిత్రాలలో ఒకటిగా భావిస్తారు. 2002లో నిర్వహించిన ఒక సర్వేలో పది అత్యుత్తమ చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఈ చిత్రం ఆస్కార్ లో 4 విభాగాలలో స్థానం పొంది. విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ విభాగంలో గెలుపోందింది. ఈ చిత్రం నేషనల్ ఫిలిం రిజిస్టరి భద్రపరచబడింది. లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్ లో "సాంస్కృతికంగా, చారిత్రకంగా లేదా అభిరుచి పరంగా విశిష్టమైనదిగా స్థానం పొందింది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:ఆంగ్ల భాషా చలనచిత్రాలు
చాగంటి సన్యాసిరాజు
చాగంటి సన్యాసిరాజు (1898 - ఫిబ్రవరి 22, 1961) ప్రముఖ రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, వైద్యుడు.
జననం - విద్యాభ్యాసం
సన్యాసిరాజు 1898లో విజయనగరం జిల్లాలో జన్మించాడు. చిన్ననాటి చదువును విజయనగరంలో చదివిన రాజు, విశాఖపట్టణం లో వైద్య విద్యను పూర్తిచేసి, 1922లో సామర్లకోటలో వైద్య వృత్తిని ప్రారంభించాడు.
తమెంగ్‌లాంగ్
తమెంగ్‌లాంగ్, మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని తమెంగ్‌లాంగ్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఈ పట్టణంలో రోంగ్మీ ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, రోంగ్మీ భాష మాట్లాడుతారు.
చాగంటి సన్యాసిరాజు
రంగస్థల ప్రస్థానం
నాట్యాచార్య కిళాంబి కృష్ణమాచార్యులు ప్రోత్సాహంతో 1937లో వాణీ నాట్యమండలిని స్థాపించాడు. తన రంగస్థల ప్రస్థాన ప్రారంభదశలో మధుసేవ నాటకంలో కాశిం పాత్రను, ఖిల్జీ రాజ్యపతనంలో ఖిజిల్ ఖాన్ పాత్రలో నటించాడు. 1942లో ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు నిర్వహించిన పోటీలో ఆంధ్రశ్రీకి ప్రథమ బహుమతి లభించింది. శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి ఈయనకు నటరాజ బిరుదును అందించారు. మయసభ దుర్యోధనుడు, కర్ణ భ్రాతృ ప్రేమ, ఒథెల్లో వంటి ఏకపాత్రాభినయాలు కూడా చేసి ప్రసంశలు అందుకున్నాడు.
తమెంగ్‌లాంగ్
భౌగోళికం
ఈ పట్టణం 24.99066°N, 93.50091°W అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. సమద్రమట్టానికి 1,580 మీ. (5,180 అ.) ఎత్తులో ఉన్న ఈ పట్టణం, మణిపూర్ రాష్ట్ర పశ్చిమం వైపు ఉంది. పట్టణమన్న కొండపైన బరాక్ నది ప్రవహిస్తోంది. రాష్ట్ర రాజధాని ఇంఫాల్ నగరానికి పశ్చిమం వైపు 160 కి.మీ.ల దూరంలో ఈ పట్టణం ఉంది. దీనికి తూర్పు వైపు సేనాపతి జిల్లా, పశ్చిమం వైపు అస్సాం లోని ఉత్తర కచార్ హిల్స్ జిల్లా, ఉత్తరం వైపు నాగాలాండ్ రాష్ట్ర పెరెన్ జిల్లా, దక్షిణం వైపు చురచంద్‌పూర్ జిల్లా ఉంది.
చాగంటి సన్యాసిరాజు
మరణం
సన్యాసిరాజు 1961, ఫిబ్రవరి 22న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:1898 జననాలు వర్గం:1961 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా వైద్యులు
తమెంగ్‌లాంగ్
మతం
ఇక్కడి జనాభాలో క్రైస్తవులు 95.90%, హిందువులు 3.22%, ముస్లింలు 0.42%, సిక్కులు 0.10%, బౌద్ధులు 0.27%, జైనులు 0.03%, ఇతరులు 0.05% ఉన్నారు.
పరిపాలన
ఈ పట్టణంలో మొత్తం 3,481 గృహాలు ఉన్నాయి. పట్టణ అభివృద్ధి కమిటీ ఆధ్వర్యంలో త్రాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలు అందించబడుతున్నాయి. పట్టణ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి కూడా ఈ కమిటీకి అధికారం ఉంది.
పర్యాటక ప్రాంతాలు
‘ల్యాండ్ ఆఫ్ హార్న్‌బిల్’ గా పేరొందిన ఈ పట్టణం, వృక్ష జంతుజాలాలతో సమృద్ధిగా ఉంది. ఇక్కడ అరుదైన జాతుల మొక్కలు, జంతువులు, పక్షులు ఉన్నాయి. నదులు, జలపాతాలు, గుహలు, సరస్సులు, దట్టమైన ఉష్ణమండల అడవులు కూడా ఉన్నాయి.
ప్రధాన తెగలు
• జెమే నాగా 2 లియాంగ్‌మై నాగా 3 ఇన్‌పుయి నాగ
వాతావరణం
ఇక్కడ తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. ఇది ఒక ఎత్తైన ప్రదేశం. జూలై నెలలో ఎక్కువ వర్షం కురుస్తుంది, డిసెంబరు నెలలో పొడిగా ఉంటుంది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:మణిపూర్ నగరాలు, పట్టణాలు
రక్త సంబంధం(ధారావాహిక)
రక్త సంబంధం జీ తెలుగు లో, టీవీ టెలికాస్ట్‌కు ముందు జీ5 డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లో భారతీయతెలుగు భాషా టెలివిజన్ ధారావాహిక. ఇందులో మేఘన లోకేష్, సిద్ధార్థ్ వర్మ నటిస్తున్నారు. ఈ ధారావాహిక 9 ఏప్రిల్ 2018న గుండమ్మ కథ సిరీస్‌తో ప్రదర్శించబడింది. ఇది మెగా ఎపిసోడ్‌తో 10 మే 2021న ప్రసారమైంది.
కథ
కృష్ణ ప్రసాద్, కృష్ణ ప్రియ అనే ఇద్దరు తోబుట్టువుల మధ్య బలమైన బంధాన్ని పంచుకునే ప్రేమ సంబంధమే కథ. ప్రియా కృష్ణ ప్రసాద్‌ను ఆరాధిస్తుంది, తన సోదరుడి అవసరాల కోసం తన స్వంత ఆనందాన్ని త్యాగం చేయడానికి కూడా సిద్ధంగా ఉంది.
దుర్గమ్మ ఎప్పుడూ తన కొడుకు గురించి గొప్పగా చెప్పుకుంటూ ప్రియ, తులసిని అవమానిస్తుంది. తులసి ఎప్పుడూ దుర్గమ్మతో పోట్లాడుకుంటుంటే దుర్గమ్మకు చిరాకు తెప్పిస్తుంది. అప్పుడు తులసి, ఆదిత్య ఒకరినొకరు ప్రేమిస్తారు కానీ దుర్గమ్మ వారిని పెళ్లి చేసుకోవడానికి అంగీకరిస్తుంది. ప్రేమ జంటను దుర్గమ్మ ఎలా విడదీయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది, తులసి కష్టమైన పరిస్థితులను ఎలా అధిగమించి వారి పెళ్లికి దుర్గమ్మను ఎలా అంగీకరించింది అనేది మిగిలిన కథ. తులసి, ఆదిత్య వివాహం చేసుకుంటారు, అయితే దుర్గమ్మ ఆమెను అంగీకరించడానికి నిరాకరించింది. ఇంతలో, ఆదిత్యకి మాజీ కాబోయే భార్య లక్ష్మి, ఆమె అమ్మమ్మ, దుర్గమ్మతో కలిసి తులసికి వ్యతిరేకంగా పన్నాగం పన్నుతుంది. అనేక సంఘటనలు, మలుపుల తర్వాత, ఆదిత్య, తులసి వారి నిజమైన తల్లిదండ్రుల గురించి తెలుసుకుంటారు, దుర్గమ్మ తులసిని తన కుమార్తెగా అంగీకరిస్తుంది.
తులసి గర్భం దాల్చడంతో కథ ముగుస్తుంది.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:తెలుగు ధారావాహికలు వర్గం:వినోద కార్యక్రమాలు వర్గం:టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు
హస్తినాపురం
హస్తినాపురం మహాభారతమునందు పేర్కొనబడిన ఒక పట్టణం. ప్రస్తుతం ఇది ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని మీరట్ జిల్లాలో ఉంది. ఢిల్లీ నుండి 110 కి.మీ, మీరట్ నుండి 37 కి.మీ దూరంలో ఉంది.
జనాభా వివరాలు
ప్రస్తుతం హస్తినాపురం పట్టణం 21,248 (2001 లెక్కలు) జనాభాతో నగర పంచాయతీగా ఉంది. జనాభాలో పురుషులు 53%, స్త్రీలు 47%. అక్షరాస్యత 68%.
చరిత్ర
హస్థినాపురం (సంస్కృతం) నగరం కురువంశానికి మూలపురుషుడైన హస్థిచేత స్థాపించబడిందని మహాభారతం వివరిస్తుంది. ఈ నగరాన్ని గజపుర్, నాగ్‌పుర్, ఆశందివత్, బ్రహ్మస్థల్, శాంతి నగర్, కుంజర్పుర్ అని పురాణాలలో వర్ణించారు.
సమీపప్రదేశాలు
బులంద్‌షహర్ ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో బులంద్‌షహర్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక నగరం. అంతేకాకుండా పరిపాలక రాజధానిగా కూడా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలో మహాభారతం కాలంనాటి వారసత్వ మూలాలను కనుగొన్నారు. ఇక్కడ నిర్వహించిన అనేక త్రవ్వకాలలో దొరికిన పురాతన నాణేలు, కళాఖండాలు ప్రస్తుతం లక్నో మ్యూజియంలో సంరక్షింపబడుతున్నాయి. నోయిడా చుట్టు పక్కల గల పర్యాటక స్థలాలు: నోయిడాలో ఈ మధ్య కాలంలో రియల్ ఎస్టేట్ రంగం గణనీయ వృద్ధి రేటు సాధించింది. ఇంకా ఇంటర్నేషనల్ రిక్రియేషన్ పార్క్స్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్, యూనీటెక్ సంయుక్తంగా నిర్మిస్తున్న ప్రతిష్ఠాత్మక ప్రాజెక్టు "వరల్డ్స్ ఆఫ్ వండర్ "లాంటి వి కూడా వచ్చాయి. నోయిడా లో ఉన్న గ్రేట్ ఇండియన్ ప్లేస్ ఉత్తర భారదేశంలో కెల్లా పెద్దది. ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధి చెందిన అన్ని బ్రాండ్ల దుకాణాలు దీనిలో కొలువు దీరాయి. ఇంకా అనేక వినోదాత్మక కేంద్రాలు, మల్టీప్లెక్స్లు కూడా ఉన్నాయి. సహారన్‍పూర్ లోని పురాతన ఆలయాలు, శాకంబరి దేవి ఆలయం బాల సుందరి ఆలయం(శక్తి పీఠాలు) చూసేందుకు పర్యాటకులు ఇక్కడకు వస్తారు. నౌగాజాపీర్ కు భక్తులు తమ కోరికలు తీర్చుకునేందుకు ప్రత్యేకంగా వస్తారు. ఇక్కడ దేవాలయాలు మాత్రమే కాక పురాతన కాలానికి చెందిన అనేక బ్రిటిష్ భవనాలు కూడా కలవు. బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు స్థాపించిన బొటానికల్ గార్డెన్స్ ప్రసిద్ధి చెందినవి. దీనిలో ఒక రీసెర్చ్ సెంటర్ కూడా కలదు. ప్రశాంతమైన అంబేడ్కర్ పార్క్ మరొక ఆకర్షణ. ఆలీఘర్ పట్టణం ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని ఆలీఘర్ జిల్లాలో అత్యధిక జనాభా కల ఒక పట్టణం. ఈపట్టణం ప్రధానంగా విద్యాభివృద్ధి సాధించి అనేక విద్యా సంస్థలు కలిగి వుంది. ప్రసిద్ధి చెందిన ఆలీఘర్ ముస్లిం యూనివర్సిటీ కూడా ఇక్కడ కలదు. అలీ ఘర్ చరిత్ర చాలా పెద్దది. ఇక్కడ బ్రిటిష్ వారికి, ఫ్రెంచ్ వారికి మధ్య అల్లి ఘుర్ యుద్ధం జరిగింది. అలీ ఘర్ ను పూర్వం లో ఇక్కడి తెగల పేరుతో కోల్ అని పిలిచేవారు. అయితే, ఇంకా ఒక ఋషి లేదా రాక్షసుడి పేరు వచ్చిందని కూడా కొన్ని కథనాలు కలవు. మొగలుల రాజు ఇబ్రహీం లోడి పాలనలో కోల్ గవర్నర్ ఉమర్ కుమారుడు మహమ్మద్ ఇక్కడ ఒక కోటను నిర్మించాడు. ఆ కోట నేటికి ఒక ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణ. ఆ కోట ఆలీఘర్ కోటగా పిలువబడుతోంది. కాలానుగుణంగా ఈ ప్రాంతం అనేక మంది రాజుల పాలనలోకి వచ్చి, అనేక పేర్లతో పిలువబడి, చివరికి అలీ ఘర్ గా మారింది.
మురాదాబాద్ భారతదేశంలోని ఇత్తడి పరిశ్రమకు కేంద్రం, అందువలన దీనికి పిటల్ నగరి లేదా ‘సిటీ ఆఫ్ బ్రాస్’ అనే ముద్దుపేరు ఉంది.. ఇత్తడి పరిశ్రమే కాకుండా, మొరాదాబాద్ అనేక ప్రదేశాలను కూడా సందర్శకులకు అందిస్తుంది. భారతదేశం లోని ఇతర నగరాలూ, పట్టణాల వలె, ఆలయాలు, ఇతర ధార్మిక ప్రదేశాలు సమాజాన్ని పటిష్ఠంగా ఉంచుతున్నాయి. ఇక్కడ సీతా ఆలయం పెద్ద హనుమంతుడి ఆలయం, చదౌసి – కుంజ్ బిహారి ఆలయం, సాయి ఆలయం పాటలేశ్వర్ ఆలయం శని దేవుని ఆలయం తోపాటు కొన్ని ప్రధాన ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. భారతదేశ చరిత్రలో మొఘల్ వంశానికి చెందిన అనేక స్మరకలు నిర్దిష్ట కాల సాక్ష్యాలుగా నిలబడ్డాయి. వాటిలో నజిబుదౌలా ఫోర్ట్ మందవర్ మహల్, జామా మసీదు అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందినవి. బరేలి - ఒక ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రం ఇది ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని బరేలి జిల్లాలో ఉంది. ఇది ఉత్తర భారతదేశంలో ఒక ప్రముఖ వ్యాపార కేంద్రం. ఈ నగరంలో అనేక దేవాలయాలు, మతపరమైన స్థలాలు ఉన్నాయి. ఇది రామగంగా నది ఒడ్డున ఉంది. ఈ నగరం కొన్ని ఆసక్తికరమైన మ్యూజియాలు, వినోద పార్కులు నిలయంగా ఉంది.బరేలి కేన్ ఫర్నిచర్ తయారీకి ముఖ్య కేంద్రంగా ఉంది. ఈ నగరాన్ని బాన్స్-బరేలి అని కూడా పిలుస్తారు. బాన్స్ అంటే కేన్ అని అర్థం, ఈ నగరానికి దీనిమూలంగా ఈ పేరు రాలేదు, కాని జగత్ సింగ్ కతెహ్రియ పుత్రులు బన్సల్దెవ్, బరల్దేవ్ 1537 లో ఈ నగరాన్ని కనుగొనటంవలన ఈ పేరు వొచ్చింది.
యమునా నది ఒడ్డున కల మధుర భారతీయ సంస్కృతి, నాగరికతలకు కేంద్రంగా వుంటుంది.. ఈ దేశంలో చాలా మంది ప్రశాంత జీవనానికి ఇక్కడ కల ఆశ్రమాలకు వచ్చి ఆనందిస్తారు. మధురను హిందువులే కాదు, బౌద్ధులు, జైనులు కూడా పవిత్రంగా భావిస్తారు.ఇక్కడకల శ్రీ కృష్ణ జన్మ భూమి టెంపుల్ చాలా పవిత్రంగా భావిస్తారు. మధుర ఆకర్షణ అంతా కృష్ణుడితో ముడిపడి ఉంది. బృందావనం అనేది కృష్ణుడు యమునా నది ఒడ్డున తన బాల్యం గడిపిన ప్రదేశము. ఇక్కడ హిందువులు పూజలు చేస్తారు. ఈ బృందావనంలో రాధ మీద ఉన్న ప్రేమను దివ్య నృత్యంతో చేసిన రాసలీలల ద్వారా చెప్పెను. గోపికలు స్నానము చేస్తుంటే వారి బట్టలు దొంగిలించేను. అంతే కాకుండా అనేక రాక్షసులను నాశనం చేసెను. బృందావనం హిందువులకు ఒక ముఖ్యమైన పుణ్యక్షేత్రము, దాని గొప్పతనాన్ని చాటిచెప్పే 5000 దేవాలయాలు ఇక్కడ ఉండటము గొప్ప ఆశ్చర్యమునకు గురి చేస్తుంది. మథురకు సమీపంలో ఉన్న గోవర్ధన గిరి హిందువులకు ఒక ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రము.ఒక పురాణం ప్రకారం ఈ గోవర్ధన గిరి కృష్ణుడు యొక్క దైవలీలలో భాగంగా స్వర్గం నుండి భూమి మీదకు వచ్చినది అని నమ్ముతారు. అంతేకాక ఈ ప్రదేశముతో కృష్ణుడుకి సంబంధం ఉందని నమ్ముతారు. మరొక పురాణం ప్రకారం ఒకసారి కుండపోత వర్షాలు పడుతున్న సమయంలో కృష్ణుడు పర్వతాన్ని ఎత్తి వరుసగా ఏడు రోజుల పాటు తన చేతులతో పట్టుకోవడం ద్వారా ప్రజలను కాపాడెను. మథురకు సమీపంలో ఉన్న గోవర్ధన గిరి హిందువులకు ఒక ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రము.ఒక పురాణం ప్రకారం ఈ గోవర్ధన గిరి కృష్ణుడు యొక్క దైవలీలలో భాగంగా స్వర్గం నుండి భూమి మీదకు వచ్చినది అని నమ్ముతారు. అంతేకాక ఈ ప్రదేశముతో కృష్ణుడుకి సంబంధం ఉందని నమ్ముతారు. మరొక పురాణం ప్రకారం ఒకసారి కుండపోత వర్షాలు పడుతున్న సమయంలో కృష్ణుడు పర్వతాన్ని ఎత్తి వరుసగా ఏడు రోజుల పాటు తన చేతులతో పట్టుకోవడం ద్వారా ప్రజలను కాపాడెను. అత్యద్భుతమైన తాజ్ మహల్ ఆగ్రాలో ఉంది. ఇది ఉత్తర భారత రాష్ట్రమైన ఉత్తర ప్రదేశ్ లో, ఢిల్లీ నుండి 200 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. ఆగ్రాలో అత్యద్భుతమైన తాజ్ మహల్ కాకుండా, ఆగ్రా కోట, ఫతేపూర్ సిక్రీ అనే రెండు యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఆగ్రా చరిత్ర దాదాపు 11 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమయింది. దాని చరిత్ర కాలంలో, ఆగ్రా, హిందూ, ముస్లిం మత పాలకుల మధ్య చేతులు మారింది, అందువలన రెండు సంస్కృతుల ముద్రలు దుస్తుల నేత నేసినట్లుగా ఉంటాయి. 16 వ శతాబ్దంలో 1571, 1583 ల మధ్య మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని ఆగ్రా దగ్గరగా నిర్మించిన యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రాంతం ఫతేపూర్ సిక్రి మొఘల్ సంస్కృతి, నాగరికతలకు సాక్ష్యంగా నిలుస్తుంది. ఇక్కడే షేక్ సలీం చిష్తి సన్యాసి అక్బర్కి కుమారుడు జన్మిస్తాడని జోస్యం చెప్పాడు. భారత పట్టణ ప్రణాళిక విధాన భావన వలన ప్రభావితమైన విషయం షాజహానాబాద్ (పాత ఢిల్లీ) లో బాగా ప్రదర్శించబడింది.
ఈ ప్రాంతం హిమాలయాలకు సమీపంగా ఉత్తర క్ప్రదేశ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులలో ఉంది. ఈ పార్క్ లఖింపూర్ – ఖేరి జిల్లాలో ఇండియా – నేపాల్ సరి హద్దులలో ఉంది. ఈ భూమి పై అంతరించి పోతున్న పర్యావరణ ప్రదేశాలలో ఒకటైన తెరాయి ప్రాంతంలో దుధ్వా ఒకటి.
ఉత్తర ప్రదేశ్ లో మీరట్ నగరం ప్రపంచంలో 63 వ అత్యంత వేగంగా పెరుగుతున్న పట్టణ ప్రాంతాలు, భారతదేశంలో 14 వ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న మీరట్ నగరం. ఈ నగరం కూడా ఉత్తర భారతదేశంలో అతిపెద్ద సైన్యం శిబిరాల్లో ఒకటి, అనేక పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా ఉంది. ఇది ప్రపంచంలో దేశం, సైకిల్ రిక్షా, క్రీడ, వస్తువులు, సంగీత సాధన పరికరాలకు అతిపెద్ద ఉత్పత్తి కేంద్రాలలో ఒకటిగా ఉంది.
ప్రస్థుత ఉన్న ప్రదేశం
ప్రస్తుత హస్థినాపురం ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని డోయబ్ భూభాగంలో ఉంది. మీరట్‌కు 37 కిలోమీటర్లదూరలో తూర్పు డిల్లీ నుండి నేషనల్ హైవే మార్గంలో 106 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. హస్థినాపురం తిరిగి జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో 1949 ఫిబ్రవరి మాసంలో తిరిగి స్థాపించబడిన చిన్న ఊరు.
భౌగోళికం
హస్తినాపురం సముద్రమట్టానికి 202 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఇతర ప్రదేశాలలో ఉన్న మాదిరిగానే హస్థినాపురం వాతావరణం ఉంటుంది. మార్చి నుండి మే మాసంవరకు వేసవికాలం ఉంటుంది. వేసవి ఉష్ణోగ్రత 32°-40 ° సెంటిగ్రేడ్ ఉంటుంది. జూలై- సెప్టెంబరు మాసాలలో వర్షపాతం ఉంటుంది. వర్షాకాలంలో ఉష్ణోగ్రత తాకూవగా ఉంటుంది. డిసెంబరు- ఫిబ్రవరి మాసాలలో శీతాకాలం కొనసాగుతుంది. సంవత్సరం మొత్తంలో డిసెంబరు మాసంలో చలి అధికంగా ఉంటుంది. శీతాకాలం ఉష్ణోగ్రతలు 4°-12° వరకు ఉంటుంది.
జనసంఖ్య
2001 గణణ్కాలను అనుసరించి హస్థినాపురం జనసంఖ్య 21,248. పురుషుల శాతం, 53%. స్త్రీల శాతం 47%. హస్థినాపురం అక్షరాస్యత శాతం 68%. జాతీయ అక్షరాస్యతా శాతం అయిన 59.5% కంటే ఇది అధికం.జనసంఖ్యలో 15% పది సంవత్సరాలకంటే పిన్న వయస్కులు.
చూడవలసిన ప్రదేశాలు
హస్థినాపురం శిథిలాలలో ఉన్న పవ్డవేశ్వర్ శివాలయం. ఈ శిథిలాలలోని చిన్న కొండమీద ఒక కాళీ శిల్పం, పలు ఆస్రమాలు ఉన్నాయి. లోయలో గంగానదీ తీరంలో కర్ణుని ఆసలయం ఉంది. ఈ ఆలయం లోని శివలింగాన్ని కర్ణుడు ప్రతిష్ఠించి ఆరాధించాడని విశ్వసించబడుతుంది.
శ్రీ దిగంబర్ జైనమందిరం
హస్థినాపురంలో ఉన్న శ్రీ దిగంబర జైన మందిరం చాలా పురాతనమైనది. 1801 జూన్ మాససంలో లాలా జైకుమార్ మాల్ పర్యవేక్షణలో రాజా హర్‌షుక్ రాయ్ నిర్మించాడు. జైన మందిరంలో ప్రధాన దైవం పద్మాసనంలో ఉన్న 16వ జైనతీర్ధంకర్ అయిన శాంతినాధ్ శిలామూర్తి. అదనంగా 17వ, 18వ తీర్ధంకర్ శిలామూర్తులు, శ్రీకుంతునాథ్, శ్రీఅర్నాథ్ శిలామూర్తులు ఉన్నాయి. ఆలయంలో దజన్లకొద్దీ ఉపాయాలు, ఙాపక చిహ్నాలు ఉన్నాయి. ఇవి అనేకంగా 20వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడ్డాయి. శ్రీ దిగంబర్ జైనమందిరం ఆలయంలో భక్తులకు అత్యున్నత వసతిగృహాలు ఉన్నాయి. జైన భక్తులకు అచ్చమైన శాకాహార భోజనం లభిస్తుంది. ఆలయంలో తపాలా కార్యాలయం, పోలీస్ సబ్-స్టేషను, జైన్ గురుకులం, ఉదాసీన్ అస్రమం ఉన్నాయి. సమీపంలో పర్యాటక ఆకర్షణలు అధికంగా ఉన్నాయి. జాల్ మందిర్, జైన్ లైబ్రరీ, ఆచార్య విద్యానంద్ మ్యూజియం, 24 కోనేర్లు ఉన్నాయి.
కైలాస మందిరం
హస్థినాపుర్ లోని శ్రీ దిగంబర్ జైన్ మందిర్ సంరక్షణలో కైలాస్ పర్వతం ఎత్తు131 అడుగులు. 2006 ఏప్రిల్‌లో కైలాస్ పర్వత్ పంచకల్యాణక్ ప్రతిష్ఠ మహోత్సవం రూపుదిద్దుకున్నాయి. కైలాస్ పర్వత్ ఆలయ ఆవరణలో అనేక జైన ఉపాలయాలు ఉన్నాయి. కైలాస్ పర్వత్‌లోయాత్రినివాస్, భోజనశాల, అడిటోరియం, హెలిపాడ్, అనేక పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి.
జంబుద్వీప్
శ్రీగ్యానతి మాతాజీ పర్యవేక్షణలో నిర్మించబడిన జైన భౌగోళిక స్వరూపం ప్రతిబింబించే అధ్భుతనిర్మాణమే జంబూద్వీప్. ఆలయ ఆవరణలో సుమేరు పర్వత్, తీన్ మూర్తి మందిర్, ద్యానమందిరం, తీన్ లోక్ రచనా, ఇతర పర్యాటక ఆకర్షణలు ఉన్నాయి.
శ్రీశ్వేతాంబర్ జైన ఆలయం
శ్వేతాంబర అలయం సమీపకాలంలో పునరుద్ధరినచబడ్డాయి. అలాగే 2021 మార్గశీర్ష శుక్ల పక్షంలో తిరిగి విస్తరించబడుతుందని అనుకుంటున్నారు. శ్రీశ్వేతాంబర్ జైన ఆలయం పర్యవేక్షణలో 151 అడుగుల అష్టపద్ నిర్మించబడింది. పంచకల్యాణక్ ప్రతిష్ఠ బాధ్యతవహించి 2009లో గచ్చధిపతి ఆచార్యనిత్యానంద్ సురేష్వర్జీ ఆధ్వర్యంలో ఈ పునరుద్ధరణ కార్యక్రమం నిర్వహించబడింది. శ్రీశ్వేతాంబర్ జైన ఆలయం సమీపంలో జైన స్థానక్ కూడా ఉంది.
హస్థినాపుర్ శాంక్చ్యురీ
హస్థినాపుర్ అభయారణ్యం భారతదేశంలో ఉన్న ప్రముఖ అభయారణ్యాలలో ఒకటి. హస్థినాపుర్ అభయారణ్యం 1986 లో స్థాపించబడింది. అభయారణ్యం మీరుట్, బిజ్నోర్, ఘజియాబాద్,, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని జ్యోతీ ఫులే నగర్ వరకు విస్తరించి ఉంది. హస్థినాపుర్ అభయారణ్యం వైశాల్యం 2073 చదరపు కిలోమీటర్లు. పర్యావరణ ఉద్యమకారుడు హస్థినాపుర్ అభయారణ్యం పునరుద్ధరణ కొరకు 2001 నుండి పోరాడుతున్నాడు.
హిస్టారికల్ భాయి ధరం సింఘ్ గురుద్వార్
హస్థినాపూర్‌కు 2.5 కిలోమీటర్లదూరంలో సైయిఫ్ పూర్ అనే గ్రామంలో ఉన్న చిన్న గురుద్వారే భాయి ధరం సింఘ్ గురుద్వార్. భాయి ధరం సింఘ్ (1606-1708) ఖల్స పూర్వీకులైన ఐదు ఆరాధనీయులలో ఒకడు. భాయి ధరం సింఘ్ సైఫ్ గ్రామంలో ఉన్న భాయీశాంతి రాం కుమారుడు.
ఉత్సవాలు ప్రదర్శనలు
హస్థినాపురంలో సంవత్సరం పొడవునా సాంస్కృతిక, మతపరమైన ఉత్సవాలు జరుగుతూ ఉంటాయి. అక్షయత్రితియ, దాష్ లక్షణ, కార్తిక్ మేళా, హోలీ మేళా, దుర్గా పూజా, ఇతర ఉత్సవాలు ఎన్.జి.ఒ, పర్యాటకశాఖ చేత నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి.
తెన్నేటి హేమలత
లత గా ప్రసిద్ధిచెందిన తెన్నేటి హేమాలత విజయవాడకు చెందిన నవలా రచయిత్రి. ఆవిడ చాలా నవలలు వ్రాశారు. ద్రౌపది అంతరంగాన్ని స్త్రీ కోణంలో చూపుతూ పాంచాలి పేరుతో ఒక నవలను వ్రాసారు. ఇది ప్రస్తుతం అందుబాటులో లేదు. 70 వ దశకం, 80 వ దశకం లలో ఈవిడ సాహిత్యం పై ఎన్నో చర్చలు జరిగాయి. ఈవిడ రాసిన రామాయణ విషవృక్ష ఖండన ప్రసిద్ధ రచన.
మరణ కారణం
లత గారు చాలా చిత్రమైన పరిస్థితిలో మరణించారు. విజయవాడలో ఆవిడ హెర్నియా (ఆడవారికీ వస్తుంది) ఆపరేషన్ కు ఒక ఆసుపత్రిలో చేరారు. అక్కడ ఆపరేషన్ సవ్యంగానే జరిగింది కాని, మత్తుమందు ఎక్కువగా ఇచ్చెయ్యటం వల్ల ఆవిడ తెరుకోలేకపోయ్యారు. ఆ మత్తు మందు వల్ల ఆవిడ మరణించారు.
సాహితీ వ్యాసంగం
లత తన నవల గాలిపడగలు-నీటి బుడగలులో వేశ్య ల దుర్భర బ్రతుకు చిత్రించారు. వారు మగాళ్ళ వద్ద అనుభవించే హింస, వారికి సంక్రమించే వ్యాధుల గురించి చర్చించారు. ఎంత నిరసన వ్యక్తమయినా, ఆమె ఇదే విషయాన్ని తన రక్త పంకం అనే నవలలో మరింత లోతుగా విశ్లేషించారు. మోహనవంశీ, అంతరంగ చిత్రం అనే నవలలలో ఈమె జీవితానికి సంబంధించిన కొన్ని సన్నివేశాలు తెలుస్తాయి. 1980 లో ఈమె రామాయణ విషవృక్ష ఖండన అనే పుస్తకాన్ని రంగనాయకమ్మ రామాయణవిషవృక్షానికి విమర్శ-గ్రంథంగా వ్రాసారు. రామాయణ విషవృక్షం, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన రామాయణ కల్పవృక్షానికి విమర్శ అని కొందరి వాదన. ప్రియతముడు అనే నవల హైదరాబాదు ఆరవ నిజాము మీర్ మహ్బూబ్ ఆలీ ఖాన్ జీవితం ఆధారంగా వ్రాసారు. లత ప్రకారం, ఆవిడ మాటల్లోనే, "నేను 105 నవల లు, 700 రేడియో నాటకాలు, 100 చిన్నికథలు , పది రంగస్థల నాటకాలు , 5 సంపుటాల సాహిత్య వ్యాసాలు , రెండు సంపుటాల సాహిత్య విమర్శలు , ఒక సంపుటి "లత వ్యాసాలు", ఇంకా 25 చరిత్రకందని ప్రేమకథలు అనే కవితలు వ్రాసాను."
మూలాలు
వర్గం:1935 జననాలు వర్గం:1997 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు వర్గం:తెలుగు నవలా రచయితలు వర్గం:కళాప్రపూర్ణ గ్రహీతలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రచయిత్రులు వర్గం:గృహలక్ష్మి స్వర్ణకంకణము గ్రహీతలు వర్గం:విజయవాడ వ్యక్తులు
హిమదాస్
హిమదాస్  అండర్-20 వరల్డ్ అథ్లెటిక్స్ చాంపియన్‌షిప్ 400 మీటర్ల ఈవెంట్‌లో స్వర్ణ పతకం గెలుచుకున్నది.ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్‌లో గోల్డ్ మెడల్ సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళా అథ్లెట్‌గా హిమదాస్ చరిత్ర సృష్టించినది. అంతర్జాతీయ ట్రాక్ మీద పరుగులు మొదలు పెట్టిన తరువాత కేవలం 18 నెలలలోనే ఈ విజయం సాధించినది. ఈ బంగారు పతకం జూనియరు విభాగంలో పొందిన సీనియరు, జూనియరు విభాగాల్లో బంగారు పతకంపొందిన భారతీయ ఏకైక మహిళ హిమదాస్.
వ్యక్తిగత చరిత్ర
18ఏళ్ల హిమదాస్‌ అసోం లోని నాగయోన్‌ జిల్లాలోని ఢింగ్‌ గ్రామానికి చెందిన హిమదాస్‌ రైతు కుటుంబంలో జన్మించింది.తండ్రిపేరు రొంజిత్ దాస్ ,తల్లి పేరు జొనాలి దాస్.కుటుంబంలోని నలుగురు పిల్లలలో హిమదాస్ చివరిది. ఆమె తండ్రి స్థానికంగా వరి పండించే రైతు. చిన్నతనం నుండీ క్రీడలపై మక్కువ కనిపించే హిందాస్‌ ప్రపంచ ట్రాక్‌ ఈవెంట్‌ ప్రస్థానం అంచలంచలుగా సాగింది. తండ్రితో పాటు పొలంపనికి వెళ్లేది.ఆమె జననం 9 జనవరి 2000.నలుగురు పిల్లలున్న కుటుంబం లో అందరికంటే చిన్న అయినా, బరువు భాధ్యతలు మాత్రం ఎక్కువే. ఆమె తండ్రి స్థానికంగా వరి పండించే రైతు. చిన్నతనం నుండీ క్రీడలపై మక్కువ కనిపించే హిందాస్‌ ప్రపంచ ట్రాక్‌ ఈవెంట్‌ ప్రస్థానం అంచలంచలుగా సాగింది. తండ్రితో పాటు పొలంపనికి వెళ్లేది.
జీవిత గమనం
హిమదాస్ దింగ్ పబ్లిక్ స్కూల్లో విద్యాభ్యాసం ప్రారంభించి,చిన్న పిల్లగానే ఫుట్ బాల్ ఆడటం ప్రారంభించింది. ముందుగా ఫుట్ బాల్ ఆడటం ప్రారంభించినా, తన పరుగును గోల్ పోస్ట్ నుండి ట్రాక్ మీదకు మార్చుకుంది.స్కూలులో వున్నప్పుడు అక్కడి మగపిల్లలతో కలిసి ఫుట్ బాల్ ఆడేది.మొదట్లో ఫుట్ బాల్ ఆటనే తన గమ్యంగా ఎంచుకుంది. నవోదయ విద్యాలయకు చెందిన ఫిజికల్ ఎడుకేసన్ ట్రైనర్ అయిన సాంసుల్ హోక్వ్(Shamsul Hoque)సలహతో తన అభిరుచిని ఫుట్ బాల్ నుండి తక్కువ దూరం రేసుల్లో పరుగెత్తడం ప్రాక్టిసు మొదలెట్టింది. సాంసుల్ హోక్వ్ హిమదాస్ ను నాగోన్ స్పోర్ట్స్ అసోసియేసకు చెందిన శంకర్ రోయ్ కు పరిచయం కావించాడు. ఇంకా వేగంగా..ప్రపంచంలో అందరికంటే వేగంగా.. కేవలం 18 ఏళ్ళ వయసులో ప్రపంచాన్ని జయించింది. భారతదేశ పతాకాన్ని ఆకాశమంత ఎత్తుకు సగర్వంగా ఎగరవేసింది.నిపోన్‌దాస్‌ అనే కోచ్ దొరకటంతో అమెకు సరికొత్త క్రీడ జీవితం మొదలైంది.ఆమె విజయకాంక్షకు అనుగుణంగా నిపోన్‌దాస్‌ రూపంలో స్ఫూర్తిని ఇచ్చే గురువుదొరికాడు. జిల్లా స్థాయిపోటీలలో చౌకరకం దుస్తులు,షూలతోనే 100మీటర్లు200మీటర్లులో బంగారు పతకాలు పొంది తమ జిల్లాను ప్రథమస్థానంలో నిలిపారు.హిమదాస్ అంతరు జిల్లా పోటీకి ఎన్నిక అయ్యి రెండూ బంగారు పతకాలను సాధించింది. ఈ పోటీల్లో దాస్ ప్రతిభను డైరెక్తరేట్ అఫ్ స్పొర్ట్స్ అండ్ యూత్ వెల్ఫెర్ కు చెందిన అథ్లెటిక్ కోచ్ అయిన నిపోన్ దాస్ గుర్తించాడు.హిమదాస్ తల్లి దండ్రులను ఒప్పించి అమెను గౌహతికి తీసుకెళ్లాడు.మొదట్లొ అద్దె ఇంట్లో వుంటూ ప్రాక్టిసు చేసేది.అలా అయినచోఅనుకున్న లక్ష్యం సాధ్యం కాదని గ్రహించిన నిపన్ దాస్ అమెను సరుస జాయ్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్సు హస్టల్ లో చేర్పించాడు.100, 200 మీటర్ల పరుగు పందెంలొ మెరుపులు మెరిపించిన హైమదాస్ ను నిపన్, సహకోచ్ నవజీత్,అమెను 400 మీటర్ల కేటగిరికి మార్చారు.
కామన్వెల్త్‌లో
2018 మార్చిలో గోల్డ్‌కోస్ట్‌లో జరిగిన కామన్వెల్త్ పాల్గొన్నది.400మీపరుగు, 4X400 మీ రిలే పోటీలో భగస్వామ్యం వహించింది.400 మీటర్ల ఫైనల్లో తలపదిన అమె 51.32 సెకన్లలో చేరి ఆరవ స్థానంలో నిలిచింది..పసిది పతకం పొందిన అమంట్లే మొంట్శో(బోట్స్‌వానా)కన్న కేవలం 1.17 సెకన్లు మాత్రమే తక్కువ.
వ్యక్తిగత ఉత్తమ స్కోరు
జూన్,2018 నెలలో గువాహాటిలో జరిగిన ఇంటరు స్టేట్(అంతరరాష్ట్ర)చాంపియన్ షిప్పులో 400మీటర్ల దూరాన్ని 51.13 సెకన్లలో చేరిం.
ప్రపంచ జూనియర్ అథ్లెటిక్స్‌-2018
ఆమె తర్వాత స్థానంలో రొమేనియా అథ్లెట్ మిక్లో 52.07 సెకన్ల‌తో రజతం గెలవగా.అమెరికాకి చెందిన టేలర్ మన్సన్ 52.28 సెకన్లతో కాంస్యానికి పరిమితమైంది.
మెడల్‌ను అందుకున్న సమయంలో భావోద్వేగానికి లోనైంది. మెడల్ సెర్మనీ సందర్భంగా జాతీయ గీతాన్ని ఆలపిస్తున్న సమయంలో హిమదాస్ ఆనందభాష్పాలను రాల్చింది. జ‌న‌గ‌ణ‌మ‌న‌ వల్లిస్తూనే ఆమె కన్నీరును ఆపుకోలేకపోయింది. మహాంద్రా గ్రూపు చైర్మన్ ఆనంద్ మహాంద్రా ఆ వీడియోను తన ట్విట్టర్‌లో పోస్ట్ చేవారు. ఇది మిమ్మల్ని కదిలించకపోతే, ఇక ఏదీ మిమ్మల్ని కదిలించలేదని ఆయన తన ట్యాగ్‌లైన్‌లో పేర్కొన్నారు. ప్రపంచ అథ్లెటిక్స్‌లో గోల్డ్ మెడల్ సాధించిన తొలి భారతీయ మహిళా అథ్లెట్‌గా హిమదాస్ చరిత్ర సృష్టించిన విషయం తెలిసిందే.
అంతర్జాతీయ ట్రాక్ మీద పరుగులు మొదలెట్టిన కేవలం 18 నెలలలోనే ఈ విజయం సాధించినది.ఈ బంగారు పతకం జూనియరు విభాగంలో పొందిన సినియరు, జూనియరు విభాగాల్లో బ<గారు పతకంపొందిన భారతీయ ఏకైక మహిళ హిమదాస్.
ప్రశంసలు
ఆమెకు పలువురు ప్రముఖుల నుంచి ప్రశంసలు అందుతున్నాయి. తాజాగా టాలీవుడ్ హీరోలు మహేష్ బాబు, జూనియర్ ఎన్టీఆర్, రామ్ చరణ్ కూడా హిమదాస్‌కు సోషల్ మీడియా ద్వారా అభినందనలు తెలిపారు.సూప‌ర్ స్టార్ మహేష్ బాబు త‌న ట్విట్ట‌ర్ ద్వారా స్పందిస్తూ.. హిమదాస్‌పై ప్ర‌శంస‌లు కురిపించారు. 'హిమదాస్ గొప్ప ఘ‌న‌త సాధించింది. భారత క్రీడాచరిత్రలో చెప్పుకోద‌గ్గ క్ష‌ణం ఇది. మిమ్మ‌ల్ని చూసి గ‌ర్వంగా ఫీల‌వుతున్నాం. మీరు ఎప్పుడు సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. మీకు నా అభినంద‌న‌లు' అని పోస్ట్ చేశారు.
అండర్ 20 అథ్లెటిక్ వరల్డ్ చాంపియన్ షిప్ 400 మీటర్ల ఈవెంట్ల లో స్వర్ణ పతకం కైవసం చేసుకుని చరిత్ర సృష్టించిన అధ్లెట్ హిమాదాస్ ను కాంగ్రెస్ అధినేత రాహుల్ అభినందించారు. ఈ మేరకు రాహుల్ ఒక ట్వీట్ లో కేవలం 51.47 సెకన్లలో లక్ష్యాన్ని చేరుకుని అథ్లెటిక్స్ వరల్ చాంపియన్ షిప్ లో భారత్ కు తొలి స్వర్ణాన్ని అందించి చరిత్ర సృష్టించిన హిమాదాస్ కు సెల్యూట్ అని పేర్కొన్నారు.
కర్నాటక ఉపముఖ్యమంత్రి జి. పరమేశ్వర హిమదాస్ కు 10లక్షల నగదు బహుమతి ప్రకటించాడు
ఆధారాలు
వర్గం:క్రీడాకారిణులు వర్గం:ఆటలు వర్గం:భారతీయ అథ్లెటిక్ క్రీడాకారులు వర్గం:2000 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
నలంద లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
నలంద లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, బీహార్ రాష్ట్రంలోని 40 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ఏడు అసెంబ్లీ స్థానాలతో ఏర్పాటైంది.
పాళీ భాష
thumb|బర్మీఎస్ మనువంచ తాళపత్రం పాళీ భాష ఉత్తర భారత దేశ మూలాలు కలిగి బుద్ధుడి కాలంలో ఉద్భవించిన ఒక ప్రాచీన భారతీయ భాష. ఇది వేద కాలపు నాగరికత తర్వాత వచ్చిన మిడిల్ ఇండో ఆర్యన్ లకు చెందిన భాష. బుద్ధుడు బౌద్ధ మత గ్రంథాలను రాయడానికి సంస్కృతం వాడకాన్ని వ్యతిరేకించాడు. సంస్కృతం పండితుల భాష కాబట్టి సామాన్యులకు అర్థం కాదని ఆయన అభిప్రాయం.
పాళీ భాష ఎక్కడ ఉద్భవించిందనే విషయంపైన భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. కొంత మంది ఇది దక్షిణ భారతదేశంలోనే పుట్టిందని భావిస్తున్నారు. ఉజ్జయిని సామ్రాజ్యం సాంస్కృతిక కేంద్రంగా భాసిల్లింది కాబట్టి ఇది వింధ్య పర్వతాలకు పడమరగానున్న ఉజ్జయినిలో పుట్టి ఉండవచ్చునని మరికొందరి వాదన. పాళీ భాషలో నిష్ణాతుడైన రిస్ డేవిడ్ ఈ భాష కోసల రాజ్యంలో పుట్టి ఉండవచ్చునని భావించాడు.
పాళీ అనే పదం పవిత్ర గ్రంథం అనే అర్థాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదాన్ని సా.శ. ఐదవ శతాబ్దానికి చెందిన ప్రముఖ వ్యాఖ్యాత బుద్ధఘోషుడిచే వాడబడింది. అశోకుడి కాలంలో ముద్రించబడిన శాసనాలు ప్రాకృత భాషలో రాయబడ్డాయి. పాళీ భాష దీనికి దగ్గరగా ఉన్నట్లు గమనించారు. దీనికి సంస్కృత భాషతో కూడా కొన్ని సామ్యాలున్నాయి. అయితే సంస్కృత వ్యాకరణంతో పోలిస్తే దీని వ్యాకరణం చాలా సరళీకృతం చేయబడింది. దీనికున్న ధర్మం, నీతి, క్రమశిక్షణాపరమైన నియమ నిభంధనల వల్ల కేవలం బౌద్ధ సన్యాసులకు మాత్రమే పరిమితమై ఉండేది.
పద్నాలుగో శతాబ్దం వచ్చేసరికి భారతదేశంలో పాళీ భాష సాహిత్యం నుంచి దాదాపు అంతరించిపోయింది. అయితే ఎక్కడో దూర ప్రాంతాల్లో మాత్రం 18వ శతాబ్దం వరకూ తన ఉనికిని కాపాడుకున్నది.
నల్ల రామమూర్తి
కోటపల్లి (నల్ల) రామమూర్తి ప్రముఖ తెలుగు చలనచిత్ర, రంగస్థల నటుడు. హాస్యనటుడిగా ఇతడు సుప్రసిద్ధుడు. పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, పాలకొల్లు మండలంలోని చింతపర్రు ఈయన స్వస్థలం. ఈయన 1913లో జన్మించాడు. ఇతడు సుమారు రెండు వేల నాటకాలలో, 112 సినిమాలలో నటించాడు.
విశేషాలు
సాధారణ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన ఇతనికి చదువు అంతగా అబ్బలేదు. చక్కని గాత్రం ఉండడంతో నాటకరంగాన్ని తేలికగా ఆకర్షించగలిగాడు. తన 15వ యేటనే శ్రీకృష్ణతులాభారం నాటకంలో వసంతకుని వేషం వేసి అందర్నీ మెప్పించాడు. ఇంగ్లీషు చదువు అబ్బకపోయినా తెలుగులో అనేక వచన గ్రంథాలను చదవడం వల్ల, నాటకాలలోని పద్యాలు కంఠస్తం చేయడం వల్ల అచిర కాలంలోనే రచయితగా మారాడు. "తూర్పు సావిత్రి", "సీతమ్మోరి వనవాసం", "పండగ అల్లుళ్లు" మొదలైన హాస్యనాటికలను స్వయంగా రచించి తన బృందంతో ఆంధ్రదేశం అంతటా ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. గాత్రం కూడా ఉండడంతో అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి, ఈలపాట రఘురామయ్య, పువ్వుల సూరిబాబు, కొచ్చర్లకోట సత్యనారాయణ, జొన్నవిత్తుల శేషగిరిరావు, స్థానం నరసింహారావు, సి.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు మొదలైన రంగస్థల నటులతో కలిసి అనేక పౌరాణిక నాటకాలలో హాస్యభూమికలు ధరించాడు.
మరణం
ఇతడు తన 65వ యేట తన స్వగ్రామమైన చింతపఱ్ఱు గ్రామంలో 1978, మార్చి 20వ తేదీన మరణించాడు. ఇతనికి భార్య, ముగ్గురు కుమారులు, ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.
లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు వర్గం:1913 జననాలు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:1978 మరణాలు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా సినిమా నటులు
ఏకాంత సేవ
ఏకాంత సేవ లేదా పవళింపు సేవ అనగా దేవాలయాలలో స్వామి వారికి రాత్రి సమయంలో జరిపే ఒక సేవ. పేరుకు తగ్గట్టుగా స్వామి వారు ఏకాంతంగా పవళించుటకు ఈ సేవను భక్తుల సమక్షంలో పూజారులు నిర్వహిస్తారు. ఏకాంత సేవ సమయంలో స్వామి వారికి నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు. ముఖ్యంగా ఈ నైవేద్యంలో పాలు, పండ్లు, జీడిపప్పులు ఉంటాయి. పాలను కాగబెట్టి అందులో కస్తూరిని కూడా కలుపుతారు. అరటి, ఆపిల్ వంటి పండ్లను ముక్కలుగా కోసి అందులో జీడిపప్పులను కలిపి స్వామి వారికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ఏకాంత సేవ సమయంలో స్వామి వారి ఆవరణంలో ఉన్న మరియు దేవాలయంలోని విద్యుత్ దీపాలను ఆపివేసి స్వామి వారికి కర్పూరంతో నక్షత్ర హారతిని ఇస్తారు. ఈ సమయంలో స్వామి వారిని ఊయలలో పండుకో బెట్టి, ఊయలను ఊపుతూ, వింజామరలనే ప్రత్యేక విసనకర్రలతో స్వామి వారికి విసురుతూ, స్వామి వారికి జోల పాటలను పాడుతారు. ఈ సేవతో స్వామి వారు నిద్రకుపక్రమిస్తారని భక్తులు భావిస్తారు. ముఖ్యంగా హిందూ దేవాలయాలలో ఈ సేవను నిర్వహిస్తారు. ఇంకా సాయిబాబా మందిరాలలో కూడా ఈ సేవను నిర్వహిస్తారు. సాయిబాబా మందిరాలలో ఈ సేవను చేసేటప్పుడు పల్లకి సేవను కూడా చేస్తారు. ఏకాంత సేవ తరువాత స్వామి వారికి సమర్పించిన నైవేద్యాలను భక్తులకు ప్రసాదంగా పంచుతారు. ఉత్సవాల సమయంలో ఏకాంత సేవ రోజు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను కూడా నిర్వహిస్తారు.
ఇవి కూడా చూడండి
తిరుమల ఏకాంత సేవ
మూలాలు
వర్గం:హిందూ మతము
వసాది
వసాది,ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, గంట్యాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గంట్యాడ నుండి 7 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 20 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 382 ఇళ్లతో, 1338 జనాభాతో 223 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 649, ఆడవారి సంఖ్య 689. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 150 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 7. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 582918 .పిన్ కోడ్: 535160.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి కొండతామరపల్లిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల గంట్యాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొండతామరపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విజయనగరంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరకవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గంట్యాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
వసదిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఒకరు ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీ చదివిన డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.