cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
శ్రీ కృష్ణ కమిటీ నివేదిక
పెద్ద మనుషుల ఒప్పందం
ఈ పరిస్థితుల్లో నిజానిజాలను తెలుసుకునేందుకు ప్రభుత్వ మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి కె.జయభారతరెడ్డి అధ్యక్షతన ఒక కమిటీని నియమించింది నాటి ప్రభుత్వం. రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల అమలులోని లోపాలను పరిశీలించటం ఆ కమిటీ పని. 1975-85 మధ్య రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల అమలులో జరిగిన లోపాలను కమిటీ గుర్తించి, వాటిని సరిదిద్దేందుకు కొన్ని సిఫారసులు చేసింది. అదిగాక, ఆరు సూత్రాల పథకం అమలులో గల లోపాల పరిశీలనకు రిటైర్డ్ IAS అధికారి వి.సుందరేశన్ అధ్యక్షతన మరో కమిటీని నియమించారు. ఈ రెండు నివేదికల ఆధారంగా తెలంగాణ ఎన్జీవోలతో చర్చలు జరిపిన ప్రభుత్వం 1985 డిసెంబరులో 610 జీవో జారీ చేసింది. జోనల్ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా నియమించిన బయటి ఉద్యోగులను 1986 మార్చి ఆఖరులోగా తమ తమ జోన్లకు పంపివేస్తామన్నది అందులోని ముఖ్యమైన భాగం. అందుకోసం అవసరమైతే సూపర్ న్యూమరీ ఉద్యోగాలను సృష్టిస్తామని కూడా ఆ జీవోలో తెలిపారు. 610 జీవో అమలు లోపాలను సరిదిద్దామంటూ అధికారుల నుంచి ప్రభుత్వానికి ఆ తర్వాత 15 ఏళ్ల పాటు నివేదికలు వస్తూనే ఉన్నాయి. ఆ దశలో 2001 జూన్‌లో ప్రభుత్వం ఈ విషయంపై అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించింది. రిటైర్డ్ IAS అధికారి జె.ఎం.గిర్‌గ్లాని అధ్యక్షతన సమీక్షా సంఘాన్ని నియమించింది. గిర్‌గ్లానీ నివేదిక 2004 సెప్టెంబరులో సర్కారుకు అందింది. దాన్ని ప్రభుత్వం రెండేళ్ల తర్వాత అంటే 2006 ఆగస్టులో ఆమోదించింది. 1985 నుంచి 2005 వరకు జీవో 610 సరిగా అమలు కాలేదన్న మాట నిజం. ఉద్యోగుల ఫిర్యాదుల్లో ఇది కూడా ఒకటి. ఈ సమస్య ఇప్పటికీ సమస్యగానే ఉంది.
తెలుగు ఉప జాతీయత అనే ప్రాతిపదికపైన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. కాని, రాష్ట్రం ఏర్పాటు నాటి అసమానతలు మూడు ప్రాంతాల మధ్య తర్వాత కూడా కొనసాగాయి. అదేవిధంగా ఏ ప్రాంతపు సంస్కృతి ఆ ప్రాంతానిది కావటంతో ఆ సమస్యలు, ప్రాంతీయ గుర్తింపుల ఆధారంగా ఉద్యమాలు జరిగాయి. వాటిలో నక్సలైట్ ఉద్యమం ఒకటి.
2009 డిసెంబరు మొదట్లో తెలంగాణవ్యాప్తంగా ఆందోళనలు, హింస ఆత్మహత్యలు జరగడంతో పాటు వేర్వేరు యూనివర్శిటీల విద్యార్థులతో, జాయింట్ యాక్షన్ కమిటీ ఏర్పడింది. నాటి ముఖ్యమంత్రి కె.రోశయ్య డిసెంబరు 7న అఖిలపక్ష సమావేశం నిర్వహించారు. అందులో సిపిఎం, ఎంఐఎం మినహా తక్కిన పార్టీలు తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రానికి సుముఖత ప్రకటించాయి. ఆ మేరకు శాసనసభలో తీర్మానానికి కూడా మద్దతు ఇస్తామని తెలిపాయి. పరిస్థితులను పరిశీలించిన కేంద్రం సానుకూల నిర్ణయం తీసుకుంది. డిసెంబరు 9న నాటి హోంమంత్రి చిదంబరం తెలంగాణ ప్రక్రియ ప్రారంభమవుతుందంటూ ప్రకటించారు. అదేమాట మరునాడు పార్లమెంటు ఉభయసభల్లోనూ చెప్పారు. ఆ తర్వాత కేసీఆర్ తన దీక్షను, ఉద్యమాన్ని కూడా విరమించుకున్నారు. ఆ వెంటనే సీమాంధ్రలో ఆందోళనలు మొదలయ్యాయి. మూకుమ్మడి రాజీనామాలు మొదలయ్యాయి. దీంతో చిదంబరం డిసెంబరు 9నాటి ప్రకటనను సవరించుకుంటూ డిసెంబరు 23న మరో ప్రకటన చేశారు ...అప్పటి నుంచి తెలంగాణ వ్యవహారం మళ్లీ మొదటికి వచ్చింది. సీమాంధ్రలో ఉద్యమం నిలిచిపోగా తెలంగాణలో ఉద్యమం తిరిగి మొదలైంది.
ఆ తర్వాత టీఆర్ఎస్‌తో పాటు తెలంగాణ జాయింట్‌ యాక్షన్‌ కమిటీ ఉద్యమాన్ని శక్తిమంతం చేసింది. సీమాంధ్రలలో ప్రత్యేక రాష్ట్ర అనుకూల- వ్యతిరేక భావనలు బలంగా ఏర్పడ్డాయి. రాష్ట్ర ఏర్పాటులో ఆలస్యానికి నిరసనగా 10 మంది టీఆర్ఎస్, ఒక బీజీపీ సభ్యుడు తమ స్థానాలకు రాజీనామా చేశారు. ఆ ఉపఎన్నికల్లో అన్ని స్థానాలనూ వారే భారీ మెజారిటీతో గెలిచారు. వారిలో ఒకరు టీడీపీకి రాజీనామా చేసి టీఆర్‌ఎస్‌లో చేరారు. ఇక- గ్రూప్-1 ఉద్యోగాల్లో తెలంగాణకు 42 శాతం రిజర్వ్ చేయాలన్న డిమాండ్‌ను ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు. జ్యుడీషియల్ పదవుల్లో తెలంగాణ వారి పట్ల వివక్ష ఉందన్న లాయర్ల ఫిర్యాదు కూడా తెలంగాణ మలి దశ ఉద్యమానికి ఊతమిచ్చింది.
ఇక ఆర్థిక వ్యవస్థలు, పట్టణీకరణ, స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తి, మూడు ప్రాంతాల్లోని ముఖ్య పట్టణాలను తోసిరాజంటూ... హైదరాబాద్‌ మహానగరంగా ఆవిర్భవించడం... ఇలా ఎన్నో కీలక అంశాలను కూడా శ్రీకృష్ణ కమిటీ వివరించింది. అవేమిటో చూద్దాం.
కీలక అంశాలు
దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల ఆర్థిక వ్యవస్థలతో పోల్చితే ఆంధ్రప్రదేశ్ నాల్గవ స్థానంలో ఉందన్నది కమిటీ తొలి వాదన. 2007-08 నాటి లెక్కల ప్రకారం వార్షిక స్థూల ఉత్పత్తి 3 లక్షల 26 వేల 547 కోట్ల రూపాయలు. తలసరి ఆదాయం 35,600 రూపాయలు. కోస్తాంధ్ర తలసరి ఆదాయం రాష్ట్ర సగటు కన్నా ఎక్కువగా 36,496 రూపాయలు. తెలంగాణ ఆదాయం హైదరాబాద్‌ను కలిపి చూపినా కోస్తాంధ్ర కన్నా తక్కువగా 36,082 రూపాయలు, హైదరాబాద్ లేకుండానైతే 33,771 రూపాయలుగా ఉంది. ఇక రాయలసీమ పరిస్థితి ఏవిధంగా చూసినా చివరి స్థానంలోనే ఉంది. అక్కడ తలసరి ఆదాయం 33,056 రూపాయలు మాత్రమే. ఇక- పట్టణీకరణ అన్ని ప్రాంతాలలోనూ తక్కువే. తెలంగాణలో 22 శాతం, కోస్తాలో 25 శాతం కాగా రాయలసీమలో 23 శాతం. అలా చూసినా మొత్తం మూడు ప్రాంతాల పట్టణీకరణను నిరోధిస్తూ హైదరాబాద్ ఒక్కటే మహానగరంగా అభివృద్ధి చెందిదని కమిటీ తేల్చింది. అందుకే మూడు ప్రాంతాల ప్రజలు హైదరాబాద్‌పైనే ఆధారపడాల్సి వచ్చిందని అభిప్రాయపడింది. 2000-01 నుంచి 2007-08 సంవత్సరాల మధ్య మొత్తం రాష్ట్రంలో తలసరి ఆదాయం 58 శాతం పెరిగింది. ఈ పెరుగుదల ఒక్క హైదరాబాద్ నగరంలోనే 77 శాతం. హైదరాబాద్‌ను మినహాయించిన తెలంగాణలో 60 శాతం, రాయలసీమలో 58 శాతం, కాగా కోస్తాంధ్రలో 54 శాతం.
ప్రధాన రంగాల వారీగా చూసినపుడు వ్యవసాయంలో కోస్తా వాటా తగ్గింది ... పరిశ్రమలు, సర్వీస్ రంగాలలో పెరిగింది ... రాయలసీమ వాటా పరిస్థితి కూడా అలాగే ఉంది. హైదరాబాద్ వాటా వ్యవసాయంలో, పరిశ్రమలలో గణనీయంగా తగ్గగా, సర్వీస్ రంగంలో బాగానే పెరిగింది. ఇక తెలంగాణ వాటా వ్యవసాయంలో తగ్గి, సర్వీస్ రంగంలో పెరగింది .. పరిశ్రమలలో యధాతథంగా ఉంది. 2008-09 లెక్కల ప్రకారం అమ్మకం పన్ను వసూళ్లలో కోస్తా వాటా 14.3 శాతం, రాయలసీమ వాటా 2.9 శాతం కాగా హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణది 7.6 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కలిపితే 82.8 శాతం. విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు మొత్తం రాష్ట్రంలోనే తక్కువ. ఆ మొత్తాలు 12,421 కోట్లు. అందులో, హైదరాబాద్‌లో కలిపిన తెలంగాణలో 6490 కోట్లు. హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణలో 1658 కోట్లు. ఈ పెట్టుబడులు కోస్తాలో 5499 కోట్లు కాగా రాయలసీమలో 732 కోట్లు మాత్రమే. ప్రతి వెయ్యి చదరపు కిలో మీటర్లకు రోడ్ల నిర్మాణంలో కోస్తాంధ్ర అగ్రస్థానంలో ఉండగా, రాయలసీమ రెండో స్థానంలో, హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణ చివరిస్థానంలో ఉన్నాయి. అయితే పంచాయతీ రాజ్ రోడ్ల విషయంలో తెలంగాణది మొదటిస్థానం కాగా, కోస్తాది రెండవ స్థానం, సీమది మూడవ స్థానం.
పంటల సాగుకు సంబంధించి కోస్తాలో మొత్తం సాగు భూములు 1956-60 లో 42 లక్షల హెక్టార్లు కాగా, 2006-09 నాటికి 53 లక్షల హెక్టార్లకు పెరిగింది. ఇది 20 శాతం పెరుగుదల. తెలంగాణలో 48 లక్షల నుంచి 50 లక్సలకు పెరిగింది. ఇది కేవలం 5 శాతం అభివృద్ధి. రాయలసీమలో 32 లక్షల నుంచి 6 శాతం తగ్గి 30 లక్షల హెక్టర్లకు చేరింది. నీటిపారుదల కోస్తా, తెలంగాణలలో గణనీయంగా పెరగగా, రాయలసీమలో అది స్వల్పంగానే ఉంది. వ్యవసాయానికి విద్యుత్ వినియోగం 1974-75 కాలంలో తెలంగాణలో ఒక్కో కనెక్షన్‌కు సగటున 1898 kwh ఉండగా, 2008-09 నాటికి 5920 kwh కి పెరిగింది. ఇదే కాలంలో రాయలసీమలో 2136 నుంచి 6346 కు, కోస్తాలో 3323 నుంచి 5791 కి పెరిగింది. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, రాష్ట్రంలో కాయకష్టం చేసుకుని జీవించే వారి సంఖ్య పురుషులు 56.2 శాతం, స్త్రీలు 35.1 శాతం. ప్రాంతాల వారిగా చూసినప్పుడు ఈ లెక్కలు హైదరాబాద్‌తో కలిపిన తెలంగాణలో 53.8 శాతం, 36.8 శాతంగా తేలాయి. హైదరాబాద్ గాక తక్కిన తెలంగాణలో 54.8 శాతం, 40.5 శాతం, హైదరాబాద్ నగరంలో 47.3 శాతం, 9.9 శాతం, రాయలసీమలో 57.2 శాతం, 37.8 శాతం, కోస్తాంధ్రలో 58.2 శాతం, 32.4 శాతం. ఎంప్లాయిమెంట్ ఎక్సేంజీల ద్వారా ఉద్యోగాలు లభించటం ప్రతి వెయ్యి మంది జనాభాకు, 2008 లో రాష్ట్రం సరాసరి 94. కోస్తాంధ్ర లెక్క 79, రాయలసీమ 104, హైదరాబాద్ 117 కాగా, హైదరాబాద్ లేని తెలంగాణది 123, హైదరాబాద్‌తో కూడిన తెలంగాణది 122.
ప్రత్యేక తెలంగాణ కోరే వారి ప్రధానమైన వాదనలలో ఒకటి ఆ ప్రాంతం బాగా వెనుకబడిందని, వివక్షకు గురైందని, కోస్తాతో పోల్చినపుడు ఆ ప్రాంతంలో తలసరి ఆదాయం, ఉపాధి అవకాశాలు, వ్యాపారవకాశాలు, విద్యావకాశాలు తక్కువని, అధికాదాయం గల ఉపాధి అవకాశాలు కూడా కోస్తా వారికి ఎక్కువని తెలంగాణ వారంటారు. లెక్కలు, శాతాలను చూసినపుడు ఇదంతా నిజమేననిపిస్తుంది. కాని ఆదాయాల పెరుగుదల రేటు, అభివృద్ధి రేటు, రాష్ట్ర ఆదాయంలో వాటా మొదలైన వాటిని పరిశీలించినపుడు పైవిధమైన తేడాలలో విశేషం కన్పించదు. గతంతో పోల్చితే ఈ వ్యత్యాసాలు చాలా తగ్గాయి. అభివృద్ధి రేట్లు కోస్తాతో పాటు తెలంగాణాలో కూడా గణనీయంగా ఉన్నాయి. అయితే ఒకే ప్రాంతంలోని వేర్వేరు వర్గాల మధ్య వ్యత్యాసాలు తెలంగాణ, రాయలసీమలో పెరుగుతుండగా, కోస్తాలో తగ్గుతుండటం విశేషం. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో సాధారణ ప్రజలను ఉద్యమాల కోసం ఉపయోగించుకోవటం తేలిక. తెలంగాణ అంశాన్ని కేవలం వెనుకబాటు తనం కోణం నుంచి చూసినపుడు విభజన కోరిక సమర్ధనీయంగా తోచదు. ఎందుకంటే, తేడాలు తగ్గుతుండటమేగాక, హైదరాబాద్‌తో కలిపి చూపినపుడు ఆ ప్రాంత పరిస్థితి మెరుగుగానే ఉంది. అందువల్ల నిజంగా వెనుకబడిన ప్రాంతం రాయలసీమ అని చెప్పాలి. ఆర్థిక కార్యకలాపాల రీత్యా హైదరాబాద్ చాలా కీలకమైనది. అక్కడ తమ కార్యకలాపాలు సాగించేందుకు ఎవరికైనా అవకాశం ఉండాలి. అయితే నగరంపై రాజకీయ నియంత్రణ సమైక్యాంధ్రప్రదేశ్‌కు ఉంటుందా లేదా అనే దానితో నిమిత్తం లేకుండా కూడా అందుకు అవకాశం ఉండవచ్చని శ్రీకృష్ణ కమిటీ అభిప్రాయపడింది ...
శ్రీకృష్ణ కమిటీ నివేదికలోని తొలి అధ్యాయ సారాంశమిది.
రెండవ అధ్యాయం - విద్య
మానవాభివృద్ధికి సంబంధించి విద్యారంగం ఒక ముఖ్యమైన సూచిక. ఇదే అంశం ప్రస్తుతం సీమాంధ్రులను, తెలంగాణవాదులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. రాష్ట్ర విభజనపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కసరత్తు చేస్తున్న సందర్భంలో..... హైదరాబాద్ నగరం తెలంగాణకే రాజధాని అయితే తమ పిల్లల చదువులు, వారి భవిష్యత్తు ఏమిటన్నది సీమాంధ్రుల ప్రశ్న. విద్యారంగానికి సంబంధించిన ఇలాంటి అనేక ప్రశ్నలకు సూటిగా సమాధానం చెప్పకపోయినప్పటికీ.. శ్రీకృష్ణ కమిటీ తన నివేదికలో ఈ రంగాన్ని లోతుగా అధ్యయనం చేసింది. వి నిజానికి అక్షరాస్యతలో ఆంధ్రప్రదేశ్ జాతీయ సగటు కన్నా వెనుకబడి ఉంది. ఈ తేడా ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో కొద్దిగా తగ్గింది. 1956లో రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత జరిగిన కృషి ఇందుకు కారణంగా చెప్పొచ్చు. జాతీయ స్థాయి అక్షరాస్యత శాతం 1961లో 28 కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాతం 21 మాత్రమే. ప్రాంతాలవారీగా చూస్తే ఈ శాతాలు కోస్తాలో 24, రాయలసీమలో 21గా ఉండేవి. తెలంగాణ విషయానికి వస్తే.... హైదరాబాద్‌లో 35, హైదరాబాద్‌తో కలిపి 17, హైదరాబాద్ లేకుండా 14 శాతం ఉండేవి. అంటే తెలంగాణలో అక్షరాస్యత చాలా తక్కువ. 2001నాటికి మన రాష్ట్ర అక్షరాస్యత జాతీయ సగటు కన్నా తక్కువే. జాతీయ సగటు 65 శాతం కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ది 60. కోస్తా 63 శాతంతో, రాయలసీమ 60 శాతంతో రాష్ట్ర స్థాయికి సమానంగానో, కొంత ఎక్కువగానో ఉంది. కాని, తెలంగాణను విడిగా చూసినపుడు 55 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కలిపి లెక్కగట్టినా 58 శాతంగా ఉంది. ఒక్క హైదరాబాద్‌ను విడిగా చూసినపుడు మాత్రం అక్షరాస్యత 79 శాతం. అంటే ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తర్వాత కోస్తా, సీమలో అక్షరాస్యత బాగా మెరుగుపడగా, తెలంగాణలో పరిస్థితి మాములుగా ఉంది.
అక్షరాస్యతలో తేడాలు
1961తో పోలిస్తే 2001లో.... తెలంగాణకు ఇతర ప్రాంతాలకు మధ్య అక్షరాస్యత శాతంలో తేడా తగ్గింది. ప్రధానంగా 1970వ దశకం నుంచి ఈ శాతాలు బాగా తగ్గుతూ వస్తున్నాయి. అప్పటినుంచి అక్షరాస్యత పెరుగుదల శాతం మాత్రం కోస్తా, సీమలలో కంటే తెలంగాణలో ఎక్కువగా నమోదవుతోంది. వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ఎక్కువ చేయూతనిచ్చి ఆ ప్రాంతాలు అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాల స్థాయికి పెరిగేందుకు ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలో చర్యలు తీసుకోవాలని శ్రీకృష్ణ కమిటీ సూచించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన 45 ఏళ్ల తర్వాత కూడా అంతరం తగ్గకపోవడానికి కారణం తెలంగాణ పట్ల వివక్షే అన్నది అక్కడి ప్రజల వాదన. జిల్లాల వారీగా లెక్కలను తీసుకుని చూస్తే, రాష్ట్రంలో అతి తక్కువ అక్షరాస్యత ఉన్న 10 జిల్లాలలో 6 తెలంగాణలోనే ఉన్నట్లు తేలింది. అంతేకాదు, బాలికల అక్షరాస్యత, బడికి వెళ్తున్న పిల్లల శాతం, ఎస్సీ, ఎస్టీల అక్షరాస్యతలను చూసినా తెలంగాణ కన్నా ఆంధ్ర, రాయలసీమలలో పరిస్థితి మెరుగ్గానే ఉంది. అయితే, సాధారణ అక్షరాస్యత లాగానే ఈ విషయంలోనూ తేడాలు తగ్గుతున్నాయి.
అక్షరాస్యత లెక్కలను సరిగ్గా అంచనా వేయాలంటే యువజనుల పరిస్థితి తెలుసుకోవాలి. పిల్లలు పైస్థాయి చదువులకు ఎంతమంది వెళుతున్నారనే దానిని బట్టే ఒక ప్రాంతపు ప్రగతి అర్థమవుతుంది. అలా చూసినప్పుడు 8 నుంచి 24 ఏళ్ల వయసు వారిలో తెలంగాణ అక్షరాస్యత 1983లో 46 శాతం కాగా, 2007లో అది 89 శాతం అయింది. ఇది రాయలసీమలో 51 శాతం నుంచి 82 శాతానికి, ఆంధ్రలో 54 శాతం నుంచి 88 శాతానికి పెరిగింది. అంటే ఈ పెరుగుదల శాతం తెలంగాణలో తక్కిన ప్రాంతాల కన్నా ఎక్కువగా 93శాతం ఉండగా, సీమలో 61శాతం, ఆంధ్రలో 63శాతంగా ఉంది. 1982లో తక్కిన రెండు ప్రాంతాల కన్నా తెలంగాణ వెనుకబడి ఉండగా 2007 వచ్చే సరికి వాటిని మించిపోయింది.
స్వతంత్ర పోరాటం సాగుతున్న సమయంలో, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఏర్పాటు దశలో, ఆతర్వాత కొంతకాలం వరకు తెలంగాణ వెనుకబడి ఉండటానికి కారణాలు అనేకం. ఒక రకంగా అవి చారిత్రక కారణాలు. సీమాంధ్ర ప్రాంతం బ్రిటీష్ వలస పాలనలో ఉండటం వల్ల.. అక్కడ తగినన్ని పాఠశాలలు, టీచర్లు ఉండటం వల్ల.. ఇంగ్లిష్ చదువు అందుబాటులో ఉండటం ఆ ప్రాంతం అక్షరాస్యతలో మెరుగ్గా ఉండింది. నిజాం పాలనలో ఉన ్న తెలంగాణ ఆ విషయంలో వెనుకబడిందని శ్రీకృష్ణ కమిటీ విశ్లేషించింది.
తెలంగాణలో బోధనాభాషగా ఉర్దూ ఉండటం వల్ల.. తెలుగుకు అంత ప్రోత్సాహం దొరకలేదు. అందుకే ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడినపుడు తగిన అర్హతలు గల ఉపాధ్యాయులను కోస్తా ప్రాంతం నుంచి తీసుకురావలసి వచ్చింది. చారిత్రక కారణాలతో పాటు, గ్రామీణులు, ఎస్సీ, ఎస్టీలు, బీసీలు కూడా అక్షరాస్యతకు దూరమయ్యాయి. ఎస్సీలను తీసుకుంటే, 2001లో రాష్ట్రంలో వారి అక్షరాస్యత 54 శాతం. అందులో పురుషులది 64 శాతం. స్త్రీలది 43 శాతం. ఇక ప్రాంతాల వారీగా చూసినపుడు ఎస్సీల మొత్తం అక్షరాస్యత కోస్తాలో 60 శాతం, సీమలో 51 శాతం, హైదరాబాద్ నగరంలో 69 శాతం, తెలంగాణలో 46 శాతం, హైదరాబాద్‌తో కూడిన తెలంగాణలో 47 శాతం. ఈ తేడాలు స్త్రీ, పురుషుల విషయంలోనూ కనిపిస్తున్నాయి. సాధారణ అక్షరాస్యతలాగానే ఎస్సీల అక్షరాస్యతకు సంబంధించి కూడా తెలంగాణ వెనుకబడి ఉంది. ఎస్‌టిల విషయంలోనూ ఇదే పరిస్థితి ఉంది.
పాఠశాలలో చేరే వారి సంఖ్య తెలంగాణలో ఎక్కువైనట్లు అధికారిక లెక్కలు చూపుతున్నాయి. అయితే, ఇవి సరైన లెక్కలు కావని, మధ్యాహ్న భోజన పథకం కారణంగా కాంట్రాక్టర్లు ఎక్కువ చేసి చూపించే లెక్కలని స్వచ్ఛంద సంస్థల వారి వాదన. 2007లో మానవాభివృద్ధి నివేదిక కూడా ఈ విషయాన్నే చెప్పింది. పాఠశాలలో చేరే పిల్లల సంఖ్య ఒకటైతే, మధ్యలో చదువు మానే వారి లెక్క మరొకటి. మహబూబ్‌నగర్, మెదక్, వరంగల్ జిల్లాలలో అన్ని స్థాయిలలో కూడా మధ్యలో చదువు మానే వారు ఎక్కువ. ప్రకాశం, గుంటూరు, ఆదిలాబాద్, నిజామాబాద్‌లలో ప్రాథమిక పాఠశాలల స్థాయి పరిస్థితి బాగానే ఉన్నా, పై తరగతులలో బడి మానేసే వారి సంఖ్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. వారిలో కొందరు తర్వాత క్లాసుల కోసం వేరే జిల్లాలకు వెళుతుండటం ఇందుకొక కారణం కావచ్చు. పైచదువుల విషయంలో ప్రస్తుతం కోస్తా కన్నా తెలంగాణలో ఎక్కువ డిమాండ్ ఉంది. కోస్తా ప్రాంతం వ్యవసాయకంగా అభివృద్ధి చెందడం, వెనుకబడిన తెలంగాణలో జీవనాభివృద్ధి కోసం ఆరాటం ఎక్కువ కావటం ఇందుకు కారణంగా చెప్పుకోవాలి. తెలంగాణలో ఆర్థిక పరిస్థితులు క్రమంగా బాగుపడుతూ, వారిలో చదువు పట్ల ఆకాంక్ష పెరగటం కూడా ఇందుక్కారణం. అదే సమయంలో రిజర్వేషన్లు, ఫీజుల రీఇంబర్స్‌మెంట్ ఇందుకు దోహదం చేస్తున్నాయి. ఆప్రాంతపు విద్యార్థులు బాగా చదువుకోవాలని, మంచి ఉద్యోగాలు సంపాదించాలని, వీలనైంత వరకు ప్రభుత్వ సర్వీసులలో చేరాలని ప్రయత్నిస్తున్నారని కమిటీ నిర్ధారించింది.
విద్యా సౌకర్యాలు పిల్లలకు అందుబాటులో ఉండటం ఎంత ముఖ్యమో, వాటి ప్రమాణాలు కూడా అంతే ముఖ్యం. విద్యా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉండటం విషయంలో ఇతర రాష్ట్రాల స్థాయి కన్నా ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థితి మెరుగుగా ఉంది. రాష్ట్రంలో దాదాపు 90 శాతం మంది పిల్లలకు ప్రాథమిక పాఠశాలలు తాము నివసించే ప్రాంతంలోనే అందుబాటులో ఉన్నాయి. వేర్వేరు జిల్లాలతో పోలిస్తే ఈ విషయంలో వాటి మధ్య తేడాలు ఎక్కువ లేవు. ఉన్న తేడాలు కూడా తగ్గుతున్నాయి. రాష్ట్రంలో మొత్తం ప్రాథమిక పాఠశాలలు 1960-61లో 30,495 ఉండగా, 2008-02 వచ్చేేసరికి 65,609కి పెరిగాయి. ఇదే కాలంలో ఈ సంఖ్య ప్రతి లక్ష మంది జనాభాకు తెలంగాణలో 71.9 నుంచి 71.7కు తగ్గింది. రాయలసీమలో 104.8 నుంచి 85.9కి, కోస్తాలో 86.2 నుంచి 77.4 కు తగ్గింది. రాయలసీమలో 104.8 నుంచి 85.9కి, కోస్తాలో 86.2 నుంచి 77.4కు తగ్గాయి. మొత్తం ప్రాథమిక పాఠశాలల సంఖ్య రాష్ట్రంలో పెరిగినప్పటికీ, ప్రతి లక్ష జనాభాకు పాఠశాలలు తగ్గడానికి కారణం.... ప్రాథమిక పాఠశాలల స్థాయి ప్రాథమికోన్నతకి, ఉన్నత పాఠశాలకు పెరగడమే. అంటే గతంలో కన్నా ఇప్పుడు ప్రాథమికోన్నత స్కూళ్లు, హైస్కూళ్లు పెరుగుతున్నాయన్న విషయం తెలిసింది. ఈ పెరుగుదల అన్ని ప్రాంతాల్లో ఉంది. ప్రాథమికోన్నత స్కూళ్ల సంఖ్య 1960-61 లో 444 కగా, 2008-09 నాటికి గణనీయంగా 14,942కు పెరిగింది. అంటే ప్రతి లక్ష మంది జానాభాకు 1.23 స్కూళ్ల నుంచి 19.61 స్కూళ్లు అయ్యాయి. ప్రాంతాల వారీగా చూసినపుడు ఈ సంఖ్యలు ప్రతి లక్ష జనాభాకు తెలంగాణలో 1.3 స్కూళ్ల నుంచి 18.2కు పెరిగాయి. రాయలసీమలో 1.4 నుంచి 20.4కు, కోస్తాలో 1.1 నుంచి 15.3కు పెరిగాయి. ఈ పెరుగుదల మూడు ప్రాంతాల్లోనూ గణనీయంగా ఉందన్నమాట. స్పాట్............ వాయిస్4: రాష్ట్రంలో ప్రైవేట్ స్కూళ్లకు డిమాండ్ 1980 నుంచి, మరీ ముఖ్యంగా 1990ల నుంచి పెరుగుతోంది. విద్యా ప్రమాణాలు ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో కన్నా ప్రైవేటులోనే బాగుంటాయన్న అభిప్రాయం ఇందుక్కారణం కావచ్చు. 2009 నాటి లెక్కల ప్రకారం ప్రైవేటు స్కూళ్లకు వెళ్లే పిల్లల సంఖ్యలు తెలంగాణలో 33.1 శాతం కాగా, కోస్తాలో 28.5, రాయలసీమలో 23.9గా ఉన్నాయి. చదువుకున్న తల్లుల సంఖ్య విషయంలో 39.7 శాతంతో తెలంగాణ అడుగున ఉండగా, అక్కడ ట్యూషన్లకు వెళ్లే వారు కూడా 12.3 శాతమే. ఇది మూడు ప్రాంతాలలోకీ తక్కువ. విద్యా ప్రమాణాల విషయంలోనూ తెలంగాణ పిల్లలు వెనుకబడి ఉన్నారని శ్రీకృష్ణ కమిటీ అంచనా వేసింది
ఉన్నత పాఠశాలలు
రాష్ట్రంలో ఉన్నత పాఠశాలల సంఖ్య 1960-61లో 1224 నుంచి 2008-09లో 17,376 కు పెరిగింది. ప్రతి లక్ష జనాభాకు 3.40శాతం పాఠశాలలు ఉండగా ఇపుడవి 22.80శాతానికి పెరిగాయి. ప్రాంతాలవారీగా చూసినపుడు 1960-61లో తెలంగాణలో 3.1 నుంచి 2008-09 లో 25.4కు పెరిగాయి. సీమలో 3.3 నుంచి 18.6కు, కోస్తాలో 3.7 నుంచి 15.7కు పెరిగాయి. అంటే పెరుగుదల విషయంలో కోస్తా కన్నా సీమ, దానికన్నా తెలంగాణ ముందున్నాయి. 11,12వ తరగతుల కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం నడిపే స్కూళ్లను, కొన్ని ప్రైవేటు అన్ ఎయిడెడ్ స్కూళ్లను హయ్యర్ సెకండరీ స్కూళ్లని అంటున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించే వాటిని జూనియర్ కాలేజీలంటున్నారు. ఈ స్కూళ్లు, కాలేజీలు కోస్తాలో 39 శాతం, రాయలసీమలో 15 శాతం, హైదరాబాద్ నగరంలో 80 శాతం, హైదరాబాద్ మినహా తక్కిన తెలంగాణలో 38 శాతం ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌తో కూడిన తెలంగాణలో 46 శాతం ఉన్నాయి.
వాయిస్2: ఇక ప్రతి లక్ష మంది ఎస్సీలకు హాస్టళ్లు అతి తక్కువగా ఉన్నాయి. అయితే ఈ తేడా 1991- 2001 నాటికి బాగా తగ్గింది. ఎస్టీ విద్యార్థుల విషయంలో కూడా ఇదే పరిస్థితి ఉంది. దేశ స్వాతంత్ర్యం నాటికి సీమాంధ్రలో తగినన్ని కాలేజీలు ఉండేవి గనుక, 1956లో ఆంధ్ర్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు నాటికి ఆ ప్రాంతం తెలంగాణ కంటే కూడా ముందంజలో ఉంది. అలా మచిలీపట్నం, రాజమండ్రి, విశాఖపట్నం, గుంటూరు, కాకినాడ, విజయవాడలలో కలిపి మొత్తం ఏడు కాలేజీలు ఉండేవి. విశాఖలో ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ ఉండేది. రాయలసీమలోని మదనపల్లె, అనంతపురంలోనూ కాలేజీలుండేవి. తెలంగాణకు సంబంధించి హైదరాబాద్, వరంగల్‌లలో మాత్రమే కాలేజీలు ఉండేవి. అలా సీమాంధ్ర ప్రాంతం విద్యారంగంలో ముందుండటం వల్ల పెద్ద మనుషుల ఒప్పందంలో తెలంగాణకు విద్య, ఆరోగ్య రంగాల్లో కొన్ని రక్షణలు కల్పించారు. అదేవిధంగా, ఆ తర్వాత వివిధ ఒప్పందాలలోనూ ఈ రక్షణలు కొనసాగించారు. ఉద్యోగాల విషయమై వవాదాలు నేటికీ కొనసాగటానికి మూలాలు కూడా ఇందులో ఉన్నాయి. 1969 నాటి అఖిలపక్ష ఒప్పందం, 1972 నాటి పంచ సూత్ర పథకం, 1973 నాటి ఆరు సూత్రాల పథకం, 1974 నాటి ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యాసంస్థల ఉత్తర్వులలో ఇదే కన్పిస్తుంది.
వాయిస్3: రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుల తర్వాత ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో యూనివర్సిటీలు, ఉన్నత విద్యా సంస్థల విధానాలు రెండు విధాలుగా ఉన్నాయి.17 యూనివర్సిటీలలో రాష్ట్ర వ్యాప్తమైనవి. వాటిని స్టేట్ యూనివర్సిటీలు అంటున్నారు. వీటిల్లో అడ్మిషన్ల కోసం రాష్ట్రాన్ని మూడు ప్రాంతాలుగా విభజించారు. ఉస్మానియాలో తెలంగాణ వారికి, వెంకటేశ్వరలో రాయలసీమ, నెల్లూరు వారికి, ఆంధ్ర యూనివర్సిటీలో ఎనిమిది కోస్తా జిల్లాల వారికి ప్రవేశాలుంటాయి. తక్కిన వాటిలో 85 శాతం సీట్లు స్థానికులకు రిజర్వవుతాయి. 2008-09 లెక్కల ప్రకారం తెలంగాణలో ప్రభుత్వ కాలేజీలు 99, ఎయిడెడ్ కాలేజీలు 17, మొత్తం 116 ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌తో కలిపి ప్రభుత్వ కాలేజీలు 106, ఎయిడెడ్‌వి 53, మొత్తం 159 ఉన్నాయి. దీంతో పోల్చితే ఆంధ్రలో ప్రభుత్వానివి 80, ఎయిడెడ్‌ 101, మొత్తం 181, సీమలో ప్రభుత్వానికి 54, ఎయిడెడ్ 25, మొత్తం 79 ఉన్నాయి. అంటే......... యువకుల జనాభా విషయంలో ఆంధ్ర, తెలంగాణలు ఇంచుమించు ఒకే స్థాయిలో ఉన్నా కోస్తాలో ఎక్కువ కాలేజీలు ఉన్నాయి. ఇందుకు ఒక కారణం ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు నాటికే ఆంధ్రలో ఎయిడెడ్ కాలేజీలు ఎక్కువగా ఉండటం. సాంకేతిక విద్య, వృత్తి విద్యతో పాటు... హైదరాబాద్‌, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో విద్యారంగం పరిస్థితిపైనా శ్రీకృష్ణ కమిటీ లోతుగా అధ్యయనం చేసింది.రాష్ట్రంలో వృత్తి విద్యా కళాశాలలు సంఖ్య 1996 నుంచి గణనీయంగా పెరిగింది. ఆ సంఖ్య 1996లో 37 కాగా, 2008-09 నాటికి 540 పెరిగింది. ఇది 1359 శాతం పెరుగుదల. ఫార్మసీ కాలేజీలు 4167 శాతం పెరిగి 6 నుంచి 256కు చేరాయి. ఎంబిఏ కాలేజీలు 775 శాతం పెరిగి 57 నుంచి 499కి పెరిగాయి. ఎంసిఎ కాలేజీలు 44 నుంచి 698 అయ్యాయి. ఇది 1486 శాతం పెరుగుదల. ప్రాంతాలవారీగా చూసినపుడు 2009-10లో ఇంజినీరింగ్ కాలేజీలు కోస్తాలో 233, రాయలసీమలో 87, హైదరాబాద్‌ను కలిపిన తెలంగాణలో 286, హైదరాబాద్-రంగారెడ్డిన తీసివేసిన తెలంగాణలో 134 ఉన్నాయి. ఫార్మసీ కాలేజీలు కోస్తాలో 93, సీమలో 27, హైదరాబాద్ కలిపిన తెలంగాణలో 159, హైదరాబాద్‌ను రంగారెడ్డిని తీసివేసిన తెలంగాణలో 92 ఉన్నాయి. ఇతర కోర్సులకు సంబంధించి కూడా ఇంచుమించు ఇటువంటి పరిస్థితే ఉంది.
ఈ తరహా కాలేజీలు కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమ కన్నా తెలంగాణలో ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అయితే అవి ఎక్కువ భాగం హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి జిల్లాల్లో కేంద్రీకృతం అయ్యాయి. అందుకు కారణం మార్కెట్ శక్తులు. ఈ కాలేజీలలో అధికశాతం ప్రైవేట్‌ యాజమాన్యాల నిర్వహణలో ఉన్నవే. ఇటువంటి కాలేజీల నిర్వహణలో లాభాలు ఉన్నాయి కాబట్టి అవి హైదరాబాద్, రంగారెడ్డిలోనే ఎక్కువగా నెలకొల్పారు. మళ్లీ ఈ రెండు జిల్లాలను మినహాయిస్తే తక్కిన తెలంగాణ ప్రాంతంలో ఈ కాలేజీలు కోస్తా కన్నా తక్కువ. రాయలసీమ మాత్రం తెలంగాణ కన్నా వెనుకబడి ఉంది. ఈ పరిస్థితుల దృష్ట్యా ప్రభుత్వ కాలేజీలను భవిష్యత్తులో వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో నెలకొల్పడం అవసరమని శ్రీకృష్ణ కమిటీ సూచించింది. ఇక- విద్యాసంస్థలు పెద్ద సంఖ్యలో కేంద్రీకరించి ఉండటంతో హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి జిల్లాలను విడిగా పరిగణించాలి. ఈ పరిస్థితిలో ఈ రెండు జిల్లాలలో విద్యావకాశాలు అందుబాటులో ఉండటం సీమాంధ్ర, తెలంగాణ వారికి ఈ ప్రాంతం కీలకంగా మారింది. ఇది ఉద్యోగాలకు కూడా అవసరమని మూడు ప్రాంతాల విద్యార్థులు బలంగా అభిప్రాయపడుతున్నారు. అనేకమంది తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలను నాలుగేళ్ల పాఠశాల చదువు కోసం ఇక్కడకు పంపుతుంటారు. అందువల్ల, 6వ జోన్‌లోకి వచ్చే హైదరాబాద్‌లో ఉన్నత విద్యకు వారికి అవకాశం లభిస్తుంది. హైదరాబాద్‌లో అక్షరాస్యత శాతం 79. అక్కడ IT రంగంలో ఉద్యోగాలు ఎక్కువ. సాఫ్ట్‌వేర్ రంగానికి దేశంలోనే అదోక ముఖ్యకేంద్రం. హైదరాబాద్ యూనివర్సిటీ, నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫ్యాషన్ టెక్నాలజీ, ఇంటర్నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, ఇండియన్ స్కూల్ ఆఫ్ బిజినెస్, నల్సార్ లా యూనివర్సిటీ వంటి ప్రముఖ సంస్థలు హైదరాబాద్‌, రంగారెడ్డి జిల్లాలోనే ఉన్నాయి. అయితే తెలంగాణ జిల్లాలలో ఏర్పాటు చేయాల్సిన సంస్థలను హైదరాబాద్ తరలిస్తున్నారని, దాంతో ఇతర ప్రాంతాల వారు కూడా వాటిలో ప్రవేశం పొంది, తమ అవకాశాలు దెబ్బతీస్తున్నారన్నది తెలంగాణవాదుల ఫిర్యాదు. నిజానికి హైదరాబాద్ కన్నా రంగారెడ్డి జిల్లాలోనే ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌లో ప్రభుత్వ స్కూళ్లు చాలా తక్కువ. మధ్యతరగతి, ఉన్నత తరగతుల వారి కోసం ఏర్పాటు చేసిన ప్రైవేట్ స్కూళ్లే అత్యధికంగా ఉన్నాయి. ఇటీవలి కాలంలో అత్యున్నత శ్రేణివర్గాల కోసం గ్లోబల్ స్కూళ్లు ఏర్పాటవుతున్నాయి. ముస్లింలు ఎక్కువగా నివసించే పాతబస్తీలో స్కూళ్లకు కావలసిన సదుపాయాలు అంతంత మాత్రంగా ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడినప్రపటి నుంచి ఉర్దూ భాష, ఉర్దూలో బోధన కూడా దెబ్బతింటున్నాయి. ఈ పరిస్థితి మారాలని శ్రీకృష్ణ కమిటీ అభిప్రాయపడింది.
కోస్తాంధ్ర, రాయలసీమలోని ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ కాలేజీలకు ఎక్కువ మొత్తాలు అందజేస్తున్న ప్రభుత్వం తెలంగాణ కాలేజీల పట్ల వివక్ష చూపుతోందని కొందరి ఫిర్యాదు. ఈ విషయాన్ని ప్రభుత్వం కూడా ధ్రువీకరించింది. అయితే ఇందుకు చారిత్రక కారణాలు ఉన్నాయి తప్ప ఉద్దేశపూర్వకంగా చేస్తుంది మాత్రం కాదన్నది శ్రీకృష్ణ కమిటీ పరిశీలనలో తేలిన వాస్తవం. రాష్ట్ర స్థాయి యూనివర్సిటీలను, విద్యాసంస్థలను కోస్తా, సీమలలో ఆయా ప్రాంతాల వ్యాప్తంగా ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. తెలంగాణలో హైదరాబాద్ వద్ద కేంద్రీకరించడం వల్ల ఆ ప్రాంత విద్యార్థులకు నష్టం కలుగుతున్నదన్న ఫిర్యాదు అందాయి. నిజానికి జేఎన్‌టీయూను వరంగల్‌లో ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉండగా, దాన్ని హైదరాబాద్‌కు తెచ్చారు. అంబేడ్కర్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీని నల్లగొండ నుంచి రెండు మాసాల్లోనే హైదరాబాద్‌కు తరలించారు. ఐఐటీని ఆదిలాబాద్ జిల్లాలోని బాసరలో ఏర్పాటు చేయాల్సి ఉండగా, మెదక్‌లో ప్రారంభించారు. హైదరాబాద్ రాజధాని కాబట్టి... అలా చేస్తున్నట్లు చెప్పారు గానీ ఈ సూత్రాన్ని సీమాంధ్రలో పాటించలేదు. దీంతో తెలంగాణలో ప్రాంతీయ సమతుల్యత, ఉపాధి అవకాశాలు, అభివృద్ధి దెబ్బతింటున్నాయి. ఇందుకు భిన్నంగా ఒక్క తిరుపతిలోనే నాలుగు రాష్ట్ర స్థాయి విద్యాకేంద్రాలు నెలకొల్పారన్నది మరో ఫిర్యాదు. అయితే, ఈ స్థాయి విద్యా సంస్థల ఏర్పాటు వల్ల జిల్లాలో ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగు పడుతుందన్న విషయం మినహాయిస్తే, కోర్సుల ప్రవేశాలలో వచ్చే తేడా ఏమీ లేదు. పైరంగాలకు ప్రభుత్వం ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం....... హైదరాబాద్ పరిసరాలలో అనేక పరిశ్రమలు, పరిశోధనా కేంద్రాలు, ఇతర విద్యా సంస్థలు, అంతర్జాతీయ విమానాశ్రమం వంటివి ఉండటం వల్ల ఐఐటీని బాసర నుంచి మెదక్‌కు మార్చారు. దేశ విదేశాల నుంచి వచ్చే ప్రొఫెసర్లు, నిపుణులకు కూడా ఇది సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. ఏది ఏమైనా హైదరాబాద్, వరంగల్, రాయలసీమలో కడప, చిత్తూరు, కోస్తాంధ్రలో విశాఖపట్నం, గుంటూరు పట్టణాలు విద్యా కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చెందుతున్నందున మూడు ప్రాంతాల ప్రయోజానాలు బాగానే నెరవేరుతున్నట్లు భావించాలని కమిటీ తన నివేదికలో చెప్పింది.
తెలంగాణలో మెడికల్, డెంటల్ కాలేజీల సీట్లు తక్కువగా ఉన్నాయి. ఇది ఫిర్యాదే కావచ్చు కానీ నిజం లేకపోలేదు. కోస్తాలోని 9 జిల్లాలలకు 5 మెడికల్ కాలేజీలు, రాయలసీమలోని నాలుగు జిల్లాల్లో నాలుగు మెడికల్ కాలేజీలు ఉండగా, హైదరాబాద్ మినహా తెలంగాణలోని 9 జిల్లాలలో రెండే కాలేజీలు ఉన్నాయి. ఇదే విషయాన్ని కొందరు కమిటీ దృష్టికి తెచ్చారు. నర్సింగ్ కాలేజీలు కూడా రాయలసీమలోనే ఎక్కువగా ఉండగా, తెలంగాణలో నిజాం కాలం నాటిది ఒకే ఒక్కటి ఉంది. ఈ విమర్శలో వాస్తవం ఉండటం వల్ల తెలంగాణ ప్రాంతంలో మరికొన్ని మెడికల్ కాలేజీలు ఏర్పాటు చేయటం అవసరమని శ్రీకృష్ణ కమిటీ సూచించింది. ఇక- తెలంగాణలో అడ్మిషన్లు తీసుకుంటున్న వారిలో ఎక్కువ మంది బోగస్ సర్టిఫికెట్లు పొందుతున్నారని, ఇక్కడ ఉన్నత విద్య చదవాలంటే కనీసం నాలుగేళ్ల పాటు ఇక్కడి స్కూళ్లలో చదవాలనే నిబంధనను ఆ విధంగా ఉల్లంఘిస్తున్నారన్న ఫిర్యాదులు ఉన్నాయి. ఏమైనా బోగస్ సర్టిఫికెట్లపై విచారణ జరపాలని శ్రీకృష్ణ కమిటీచెప్పింది.
ఇంగ్లీషు భాషలో విద్యార్థులు బలహీనంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో ఆ భాషా బోధనను మెరుగుపరచాలని సిఫారసు చేసింది. ఉస్మానియా, కాకతీయ యూనివర్సిటీలలో బలహీనవర్గాలకు చెందిన విద్యార్థులు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నారు. వారిలో ఎక్కువ మంది తొలితరం విద్యావంతులు. వారంతా బాగా చదువుకుని మంచి ఉద్యోగాలు సంపాదించి జీవితంలో ముందుకు పోవాలనుకుంటున్నారు. కానీ అందుకు సమైక్యాంధ్రలో అవకాశాలు లభించటంలేదనే భావనతో ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో ముందున్నారు. ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్న వారిలో కూడా వీరే ఎక్కువ. కాబట్టి వారికి తగిన విద్య, శిక్షణలు అందుబాటులో ఉండేట్లు చూస్తే ఆందోళనల పట్ల వారి థృక్పథం పాజిటివ్‌గా మారుతుందని శ్రీకృష్ణ కమిటీ సూచించింది. మానావాభివృద్ధికి విద్య ఎలాగో... ఆరోగ్యం కూడా అంతే. నిజానికి వేర్వేరు పార్టీలు, సంస్థలు, వ్యక్తులతో మాట్లాడినపుడు వైద్య ఆరోగ్య రంగాలు ప్రస్తావనకు రాలేదు. కాని ఈ రంగాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యం ఉందని గుర్తించిన శ్రీకృష్ణ కమిటీయే ఈ దిశగానూ సమాచారం సేకరించింది. 1961 నుంచి 2009 మధ్య ఆయా ప్రాంతాల్లో ప్రతి లక్ష జనాభాకు ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఆస్పత్రి, పడకలు, డాక్టర్ల సంఖ్య ఎంతున్నాయని వివరాలు సేకరించింది. ఇందుకు సంబంధించి ప్రభుత్వ రంగంపై లెక్కలు చాలానే ఉన్నాయి... కానీ ప్రైవేటు రంగంపై స్వల్ప సమాచారమే దొరికిందని శ్రీకృష్ణ కమిటీ తెలిపింది.
రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ అలోపతిక్ డిస్పెన్సరీలు 1960-61లో 564 ఉండగా, 1990-91 నాటికి 1680కి పెరిగాయి. కానీ 2009 వచ్చే సరికి 289కి తగ్గాయి. ఇందుకు ఒక కారణం డిస్పెన్సరీలను ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల స్థాయికి పెంచటమేనని కమిటీ వెల్లడించింది. ప్రాంతాల వారీ వివరాలను గమనిస్తే... హైదరాబాద్‌లో కలిపిన కలపకున్నా కూడా తెలంగాణ పరిస్థితి కోస్తా, రాయలసీమల కన్నా తీసికట్టుగా ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు 1998-99లో 1422 కాగా, 2004లో 1581 ఉంది. రెండు, మూడు స్థాయిల్లోని ఆసుపత్రులను ప్రజలు బాగానే వినియోగించుకుంటున్నారనీ, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలలో డాక్టర్లు సరిగా లేకపోవడం వల్ల వాటి వినియోగం సంతృప్తికరంగా లేదని కమిటీ తెలిపింది. ఒక సర్వే ప్రకారం అక్కడ సుమారు 30 శాతం మంది డాక్టర్లు తరచూ గైర్హాజరు అవుతుంటారు. ప్రతీ లక్ష మంది గ్రామీణులకు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల సంఖ్య 1998-99 లో తెలంగాణలో 2.94 ఉండగా 2009 మార్చిలో 2.53 ఉంది. రాయలసీమలో 3.30 నుంచి 2.69కి, కోస్తాంధ్రలో 2.75 నుంచి 2.51కు తగ్గాయి. మూడు ప్రాంతాలను పోల్చి చూసినపుడు వాటి మధ్య తేడాలు ఎక్కువగా లేవు.
అలోపతిక్ ఆస్పత్రుల సంఖ్య రాష్ట్రంలో 1960-61లో 289 కాగా, 2009 లో 481కి చేరింది. అయితే ఈ కాలంలో జనాభా 36 మిలియన్ల నుంచి 76 మిలియన్లకు పెరగటాన్ని బట్టి చూస్తే ఆస్పత్రుల సంఖ్య ప్రతి లక్ష మందికి 1.10 నుంచి 0.56 కు తగ్గిపోయింది. వైద్యరంగానికి బడ్జెట్ కేటాయింపుల తగ్గుదల ఇందుక్కారణం. ప్రాంతాలవారీగా పరిశీలించినపుడు తెలంగాణను హైదరాబాద్‌తో కలిపినా, కలపకపోయినా రాష్ట్ర సగటు కన్నా ఒక అడుగు ముందే ఉంది. ఇతరత్రా గల తేడాలు క్రమంగా తగ్గుతున్నాయి. హైదరాబాద్‌ను కలిపినట్లయితే తెలంగాణ ఇతర ప్రాంతాల కన్నా ముందుండగా, హైదరాబాద్ కలపకపోతే కోస్తా, సీమలకన్నా బాగా వెనుకబడింది. రాష్ట్రంలో డాక్టర్ల సంఖ్య 1960-61లో 1826 కాగా, 2009 నాటికి 10,117కు పెరిగింది. వారిలో 796 మంది కాంట్రాక్టు వైద్యులు. ప్రతి లక్ష మంది జనాభాకు డాక్టర్ల సంఖ్య కూడా ఈ కాలంలో మెరుగుపడింది. అది 5 నుంచి 12కు చేరింది. ప్రాంతాల మధ్య పోల్చి చూస్తే, హైదరాబాద్‌ను మినహాయించిన తెలంగాణ తక్కిన రెండు ప్రాంతాల కన్నా వెనుకబడి ఉంది. ఈ విషయంలో కోస్తా కన్నా రాయలసీమ ముందుంది. ఏఎన్ఎంల సంఖ్య రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం 27,713 కానీ ప్రాంతాల వారీగా ఎక్కువ తేడాలు లేవు. ఈ సంఖ్య తెలంగాణలో ప్రతి లక్ష జనాభాకు 44.72 కాగా, కోస్తాంధ్రలో 44.82, రాయలసీమలో 44.41.
ఇక- ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు వైద్య సదుపాయాలు ఎక్కువగా హైదరాబాద్‌లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. 2009 లెక్కల ప్రకారం తెలంగాణలో 17,000 ప్రభుత్వ ఆస్పత్రి పడకలలో 6700 హైదరాబాద్‌లోనే ఉన్నాయి. 4000 మంది డాక్టర్లలో 1400 మంది హైదరాబాద్‌లోనే ఉన్నారు. రాష్ట్ర వైద్య రంగంలో ప్రైవేటు పాత్ర 1980 నుంచి గణనీయంగా పెరుగుతున్నది. జనాభా పెరుగుదలకు అనుగుణంగా ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు పెరగలేదు. రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో ఆరోగ్యానికి కేటాయింపులు వరుసగా తగ్గుతున్నాయి. ఆ మొత్తం 1974-78 అయిదవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో 6.5 శాతం కాగా, 2005-06 నాటికి 4.5 శాతానికి పడిపోయింది. ఆస్పత్రులలో కార్పొరేటైజేషన్ ఎక్కువైంది. ఈ ఆస్పత్రుల సంఖ్య 1988 లో ఒకటి కాగా, 2004 నాటికి 16 కు పెరిగింది. ఆస్పత్రి పడకలలో 57 శాతం వాటిలోనే ఉన్నాయి. ఈ ధోరణిని కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కూడా ప్రోత్సహించాయి. ఆరోగ్యశ్రీ వంటి ఆరోగ్య పథకంపై కూడా, అది పైకి చూసేందుకు బాగున్నా, చివరకు ప్రైవట్ ఆస్పత్రులకు లాభం చేసి ప్రభుత్వ రంగాన్ని దెబ్బతీస్తందనే విమర్శలున్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కమిటీలు వర్గం:తెలంగాణ ఉద్యమం
ఆందోల్-జోగిపేట పురపాలకసంఘం
ఆందోల్-జోగిపేట పరపాలక సంఘం, సంగారెడ్డి జిల్లా చెందిన పురపాలకసంఘం. రెండు పట్టణాలను కలిపి పురపాలకసంఘంగా ఏర్పాటుచేయడంతో ఆందోల్-జోగిపేట పేరుతో పిలువబడుతుంది. 2020 జూలైలో ఇది రెవెన్యూ డివిజన్‌గా మారింది. ఈ పట్టణం తెలంగాణా శాసనసభ లోని ఆందోల్ నియోజకవర్గం పరిధిలోకి వస్తుంది.
చరిత్ర
1955 నుంచి 1965 వరకు జోగిపేట పురపాలక సంఘంగా ఉండేది. 1965లో రెండీంటిని కలిపి పంచాయతీగా ఏర్పాటుచేశారు. ఈ రెండు పట్టణాలు ప్రక్కప్రక్కనే ఉన్నాయి. 1998లో రెండింటినీ విడదీసి వేర్వేరు పంచాయతీలుగా ఏర్పాటుచేశారు. ఆదాయం విషయంలో ఈ రెండింటి మధ్యన తగాదాలు జరుగుతుండేవి. 2013లో ఈ రెండు పట్టణాలను కలిపి నగర పంచాయతీగా ఏర్పాటుచేశారు. జోగిపేటకు ఐదుగురు, ఆందోలుకు ఎనిమిది సర్పంచులు ఎన్నికయ్యారు. ఇది ఆందోల్ మరియు జోగిపేట్ అనే రెండు పట్టణాల సమ్మేళనం. ఇది 2013లో నగర పంచాయతీగా ఏర్పడి, 2018లో మున్సిపాలిటీగా అప్‌గ్రేడ్ చేయబడింది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఇక్కడ 18,496 జనాభా ఉంది. దీని అధికార పరిధి 21.61 km2 విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది.
2014 ఎన్నికలు
నగర పంచాయతీగా ఏర్పాటైన పిదప తొలిసారిగా 2014 మార్చి 30న ఎన్నికలు జరిగాయి. 2014 మార్చి నాటికి ఈ నగరపంచాయతి పరిధిలో 20 వార్డులు ఉన్నాయి. వార్డులలో ఎన్నికైన కౌన్సిలర్లు పరోక్ష పద్ధతిలో చైర్‌పర్సన్‌ను ఎన్నుకుంటారు.
ఇతర వివరాలు
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అధ్యక్షతన 1930లో ఆంధ్ర మహాసభ మొదటి సదస్సు జోగిపేటలో జరిగింది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ పురపాలక సంఘాలు వర్గం:సంగారెడ్డి జిల్లా పురపాలక సంఘాలు
ఆలేరు పురపాలకసంఘం
ఆలేరు పురపాలకసంఘం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాకు చెందిన ఒక పట్టణ స్థానిక స్వపరిపాలన సంస్థ. ఆలేరు పట్టణం దీని ప్రధాన పరిపాలన కేంద్రం. ఈ పురపాలక సంఘం భువనగిరి లోకసభ నియోజకవర్గంలోని, ఆలేరు శాసనసభ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఉంది.
చరిత్ర
మేజర్ గ్రామ పంచాయితీగా ఉన్న ఆలేరు, తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేసిన పురపాలక సవరణ బిల్లులో భాగంగా 2018, ఆగస్టు 2న పురపాలక సంఘంగా ఏర్పడింది.
భౌగోళికం
ఆలేరు 21.95 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో, సముద్రమట్టానికి 361 మీటర్లు (1187 అడుగలు) ఎత్తులో ఉంది. ఇది 17.65°N 79.05°E అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. జిల్లా కేంద్రం భువనగిరి నుండి 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో, రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పురపాలక సంఘం పరిధిలో ఉన్న జనాభా మొత్తం 17120 మంది కాగా, అందులో 8522 మంది పురుషులు, 8598 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇది పరిపాలనా పరంగా మునిసిపాలిటీ 17 రెవెన్యూ వార్డులుగా విభజించబడింది.
పౌర పరిపాలన
పురపాలక సంఘం కౌన్సిల్ కు ప్రతి 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఎన్నిక జరుగుతుంది. పురపాలక సంఘం పరిధిలోని జనాభా ప్రాతిపదికననుసరించి దీనిని 12 ఎన్నికల వార్డులుగా విభజించారు. ప్రతి వార్డుకు వార్డు కౌన్సిలర్ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు. కౌన్సిల్ బోర్డుకు చైర్‌పర్సన్ నేతృత్వం వహిస్తారు. 2020 పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో వసపరి శంకరయ్య చైర్‌పర్సన్‌గా, వైస్ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికైనారు. వీరు ఎన్నికైననాటినుండి నుండి ఐదు సంవత్సరాలు పదవిలో కొనసాగుతారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా పురపాలక సంఘాలు వర్గం:2018 స్థాపితాలు
మల్లిపూడి మంగపతి పళ్ళంరాజు
మల్లిపూడి మంగపతి పళ్ళంరాజు ,1962 ఆగష్టు 31 న జన్మించాడు. 14వ లోక్‌సభ సభ్యుడు. ఆయన ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కాకినాడ లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెసుపార్టీ తరపున లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన కేంద్ర ప్రభుత్వంలో రక్షణ శాఖ సహాయమంత్రిగా పనిచేశాడు.పళ్ళంరాజు తండ్రి మల్లిపూడి శ్రీరామ సంజీవరావు కూడా గతంలో మూడుమార్లు లోక్‌సభ సభ్యుడిగా పనిచేసాడు. మంగపాటి పళ్ళం రాజు తూర్పు గోదావరి జిల్లా, పిఠాపురం పార్లమెంటరీ నియోజక వర్గానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ తరుపున 15 వ లోక్ సభకు పాతినిధ్యం వహించాడు. ఆయన 2022 నవంబర్ 23న ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ ఏఐసీసీ కార్యక్రమాల అమలు కమిటీ ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యాడు.
బాల్యం
ఎం.ఎం.పళ్లంరాజు 31, ఆగస్టు 1962 న డా.ఎం.ఎస్. సంజీవి రావు, రామ రాజేశ్వరి దంపతులకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా పిఠాపురంలో జన్మించారు. పళ్ళం రాజు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో బి.ఇ., ఎం.బి.ఎ విద్యను, అమెరికాలోని  ఫిలడెల్పియా  విద్యాభాసం చేశారు. వీరికి శ్రీమతి మమతతో 15 పిబ్రవరి, 1989 వ సంవత్సరంలో వివాహము జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె కలరు.
రాజకీయ ప్రస్థానం
పళ్ళం రాజుగారు 1989-91 తొమ్మిదవ లోక్ సభకు ఎన్నికయ్యారు. 1995 నుండి 2000 వరజ్య్ ఆధ్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ జనరల్ సెక్రటరీగాను, 1997 నుండి అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యుని గాను పనిచేశారు. 2004 లో జరిగిన ఎన్నికలలో రెండవ సారి కూడా లోక్ సభ స్థానానికి ఫోటీ చేసి గెలుపొందారు. జనవరి 2006 నుండి మే 2009 వరకు కేంద్ర రక్షణ శాఖ మంత్రిగా పనిచేసాడు. 2009 వ సంవత్సరంలో జరిగిన ఎన్నికల్లో మూడో సారి కూడా అదే నియోజిక వర్గంలో గెలుపొంది రక్షణ శాఖ మంత్రిగా వుండి 2012 అక్టోబరు 28 నుండి మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు.
అభిరుచులు
వీరికి, సంగీతము, ఫోటోగ్రఫి, పుట్ బాల్, ఈత, గుర్రపు స్వారి, మొదలగునవి ఇష్టమైన విషయాలు.
వరించిన గౌరవాలు
జవహర్ లాల్ సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం 2006 లో వీరికి గౌరవ డాక్టరేట్ ఇచ్చింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1962 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:9వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లాకు చెందిన కేంద్ర మంత్రులు
డి.కె.ఆదికేశవులు నాయుడు
డి.కె.ఆదికేశవులు నాయుుడు (D. K. Adikesavulu Naidu) (జ: 1 జూలై, 1941) 14వ లోక్‌సభ సభ్యుడు. ఇతడు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని చిత్తూరు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యారు.
డీకే ఆదికేశవులు నాయుడు కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి అనంతరం టీడీపీలో చేరి 2004లో చిత్తూరు నుంచి ఎంపీగా గెలిచాడు. ఆయన తరువాత రెండుసార్లు టీటీడీ చైర్మన్‌గా పని చేసి 2013లో అనారోగ్యంతో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1941 జననాలు వర్గం:14వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:2013 మరణాలు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా వ్యాపారవేత్తలు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు
పెదబయలు-2 (గంగరాజు మాడుగుల)
పెద్దబయలు, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, గంగరాజు మాడుగుల మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గంగరాజు మాడుగుల నుండి 19 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 106 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 25 ఇళ్లతో, 112 జనాభాతో 0 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 53, ఆడవారి సంఖ్య 59. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 112. గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585107 .పిన్ కోడ్: 531029.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల గంగరాజు మాడుగులలోను, ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల‌లు కులుపాడు,లోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల గంగరాజు మాడుగులలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయ లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లి లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
పెద బయలులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ప్రధాన పంటలు
పసుపు, రాజ్‌మా
మూలాలు
వర్గం:గంగరాజు మాడుగుల మండలంలోని గ్రామాలు
నామినేషన్
ఒక కార్యాలయ ఎన్నిక కోసం గాని, లేదా గౌరవం లేదా అవార్డ్ కోసం గాని అభ్యర్థి ఎంపిక ప్రక్రియ యొక్క భాగం నామినేషన్. సేకరించిన నామినేషన్లలలో అభ్యర్థుల పూర్తి జాబితాను కుదించి అర్హమైన అభ్యర్థుల జాబితాను స్పష్టం చేస్తారు.
రాజకీయాలు
ప్రభుత్వ ఎన్నికల సందర్భంలో, ఒక రాజకీయ పార్టీ ఎంపిక చేయబడిన అభ్యర్థిని పార్టీ అభ్యర్థి అని చెబుతారు. రాజకీయపార్టీ తమ అభ్యర్థి ఎంపికను సాధారణంగా ఎన్నికల చట్టాల నియమాల ప్రకారం రాజకీయ పార్టీ సదస్సుల లేదా సమాలోచనల ఆధారితంగా నిర్ణయిస్తుంది. కొన్ని చట్ట పరిధులలో ఒక గుర్తింపు పొందిన రాజకీయ పార్టీ అభ్యర్థి సాధారణ ఎన్నికల బ్యాలెట్ పేపర్ పై పార్టీ గుర్తింపు హక్కుతో కనిపిస్తాడు. సాధారణంగా అభ్యర్థులు ఏ రాజకీయ పక్షానికి చెందని వారుగా ఉంటారు, అయితే అభ్యర్థి పార్టీ తరపున నామినేషన్ వేసినప్పుడు పార్టీ తరపున పార్టీ ధృవీకరణ దరఖాస్తు ఫారం సమర్పించవలసి ఉంటుంది, ఈ పత్రాన్ని బి-ఫారం అంటారు.
వర్గం:రాజకీయం
మెండలీవియం
మెండలెవియం ఒక సంధాన (అనగా, ప్రయోగశాలలో కృత్రిమంగా చేసినది) రసాయన మూలకం ఉంది. దీని రసాయన సంకేతం Md (గతంలో Mv). అణు సంఖ్య 101. ఇది ఆక్టినైడ్ వరసలో ఉన్న ఒక లోహ రేడియోధార్మిక ట్రాంంస్ యురానిక్ మూలకం. ఈ మూలకానికి ఏ ఉపయోగమూ ఉన్నట్లు లేదు; కేవలం కుతూహలం కోసం అధ్యయనం చెయ్యడం తప్ప.
సప్తగిరి (నటుడు)
సప్తగిరి ఒక తెలుగు సినీ హాస్యనటుడు. అతని అసలు పేరు వెంకట ప్రభు ప్రసాద్. తర్వాత తన పేరును సప్తగిరి అని మార్చుకున్నాడు. అతని స్వస్థలం చిత్తూరు జిల్లా, పుంగనూరు. నటుడు కాక మునుపు సహాయ దర్శకుడిగా పనిచేశాడు. బొమ్మరిల్లు సినిమా దర్శకుడైన భాస్కర్ దర్శకత్వంలో అల్లు అర్జున్ కథానాయకుడిగా వచ్చిన పరుగు సినిమా అతనికి నటుడిగా గుర్తింపునిచ్చింది. ప్రేమకథా చిత్రమ్,వెంకటాద్రి ఎక్స్‌ప్రెస్ సినిమాలతో మంచి పేరు తెచ్చుకుని నటుడిగా స్థిరపడిపోయాడు. సప్తగిరి చాలా లోబడ్జెట్ కామెడీ సినిమాల్లో కనిపించాడు. డిసెంబరు 2016 లో వచ్చిన సప్తగిరి ఎక్స్ ప్రెస్ సినిమా ద్వారా కథానాయకుడయ్యాడు.
మెండలీవియం
సమభాగులు
మెండలీవియంకి 16 సమభాగులు (ఐసోటోపులు) ఉన్నాయి; వాటి అణుసంఖ్యలు 245 నుండి 260 వరకు. ఇవి అన్నీ రేడియోధార్మిక లక్షణాలని ప్రదర్శిస్తాయి. అదనంగా, ఐదు వాటిని (ఐసోమర్స్) అణు సాదృశ్యాలు అని పిలుస్తారు: 245mMd, 247mMd, 249mMd, 254mMd, 258mMd.
సప్తగిరి (నటుడు)
వ్యక్తిగత జీవితం
సప్తగిరి అసలు పేరు వెంకట ప్రభు ప్రసాద్. ఇతను చిత్తూరు జిల్లా, ఐరాల ప్రాంతంలో పుట్టి పెరిగాడు. తండ్రి అటవీ శాఖలో ఉద్యోగి. ఇంటర్ వరకు చదివాడు. తరువాత ఎంసెట్ లో మంచి ర్యాంకు రాలేదు. ఇంటర్ పరీక్షలయ్యాక ఒక రోజు తిరుమలలో వెంకటేశ్వర స్వామి దర్శనానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ ఓ సాధువు రూపంలో కనిపించిన వ్యక్తి ఇతన్ని సప్తగిరి అని సంబోధించడంతో అదెందుకో బాగుందనిపించి తరువాత తన పేరును సప్తగిరి అని మార్చుకున్నాడు. ఇంటర్ చదివేటప్పుడే సినిమాలు చూడ్డం బాగా అలవాటు అయ్యింది. అలాగని కేవలం చూసి వదిలేయడమే కాకుండా వాటిని నిశితంగా పరిశీలించేవాడు. క్రమంగా సినీ రంగం వైపు ఆసక్తి కలిగింది.
తొలినాళ్ళు
ఇంటర్ అయిపోయిన తర్వాత హైదరాబాదుకు వెళ్ళి అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించాలనుకున్నాడు. అక్కడ మల్టీమీడియా కోర్సు చేస్తానని ఇంట్లో చెప్పి హైదరాబాదుకు వచ్చాడు. తనకు అన్నయ్య వరసైన సతీష్ అనే వ్యక్తి ఇంట్లో ఉండేవాడు. మొదట్లో దర్శకత్వం వైపే ఆసక్తి ఉండేది కానీ నటనలో ఏమాత్రం ఆసక్తి లేదు. ఇంగ్లీషులో పరిజ్ఞానం పెంచుకుందామని ఎస్. ఆర్. నగర్ లోని ఓ శిక్షణా కేంద్రంలో చేరాడు. కానీ రెండు నెలలు గడిచాక అందులో పురోభివృద్ధి లేకపోవడంతో దానిని వదిలేశాడు. సహాయ దర్శకుడిగా అవకాశం కోసం స్టూడియోల చుట్టూ తిరిగే వాడు.
మెండలీవియం
మూలాలు
వర్గం:మూలకాలు వర్గం:రసాయన శాస్త్రము వర్గం:యాక్టినాయిడ్లు
సప్తగిరి (నటుడు)
సహాయ దర్శకుడిగా
అన్నయ్య ఇంటికి దగ్గర్లోనే రమేష్ వర్మ అనే పబ్లిసిటీ డిజైనర్ ఉండేవాడు. అక్కడికి క్రమం తప్పకుండా వెళుతూ సినీ పరిశ్రమ వ్యక్తులతో పరిచయాలు పెంచుకున్నాడు. దర్శకుడు విరించి వర్మ, సప్తగిరి కలిసి అవకాశాల కోసం ప్రయత్నించేవాళ్ళు. ముందుగా రమేష్ వర్మ తరుణ్ తో ఒక వూరిలో అనే సినిమా చేయాలనుకున్నాడు. ఆ సినిమా కోసం సప్తగిరి ని చెన్నైకి పంపించాడు. కానీ రెండేళ్ళు గడుస్తున్నా ఆ సినిమా ఆలస్యం అవుతుండటంతో అతనికి ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. దాంతో రమేష్ వర్మ ఇతన్ని శేఖర్ సూరి దగ్గర చేరమన్నాడు. శేఖర్ సూరి దర్శకత్వం వహిస్తున్న ఎ ఫిల్మ్ బై అరవింద్ కోసం సహాయ దర్శకుడిగా చేరమన్నాడు. ఈ సినిమాలో పనిచేయడం ద్వారా సప్తగిరి సినిమా యొక్క అన్ని విభాగాల గురించి తెలుసుకుంటూ సినీ ప్రముఖులతో మరిన్ని పరిచయాలు పెంచుకున్నాడు. అలాగే సినిమా పూర్తయ్యే సరికి ముగ్గురు సహాయ దర్శకులు మాత్రమే మిగలడంతో పని ఎక్కువ కావడంతో పాటు పరిజ్ఞానం కూడా లభించింది.
నటుడిగా
తరువాత భాస్కర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన బొమ్మరిల్లు సినిమాకు సహాయ దర్శకుడిగా అవకాశం వచ్చింది. ఆ సినిమా నిర్మాత దిల్ రాజుకు సహాయ దర్శకుల చేత చిన్న చిన్న వేషాలు వేయించడం ఆనవాయితీ. దాంతో బొమ్మరిల్లు సినిమాలో చిన్న పాత్రలో మొదటి సారిగా తెరపై కనిపించాడు. తర్వాత భాస్కర్ దగ్గరే పరుగు సినిమాకు అసోసిసియేట్ డైరెక్టరుగా చేరాడు. బొమ్మరిల్లు సినిమాలో తన హావభావాల్ని పరిశీలించిన భాస్కర్ ఈ సినిమాలో కూడా ఓ పాత్ర రూపకల్పన చేశాడు. మొదట్లో నటించడం ఇష్టం లేకపోయినా అవకాశం పోగొట్టుకోకుండా ఉండటం కోసం నటన, దర్శకత్వం రెండు పనులూ చేశాడు. తర్వాత స్నేహితుడు ఆనంద్ రంగా తీసిన ఓయ్ సినిమాలో నటించాడు. నటనలో అవకాశాలు ఎక్కువగా రాసాగాయి. కందిరీగ, దరువు, నిప్పు, మంత్ర, గబ్బర్‌ సింగ్‌ లాంటి సినిమాల్లో నటించాడు. అదే సమయంలో దర్శకుడు మారుతి తీసిన ఈ రోజుల్లో సినిమా అతి తక్కువ బడ్జెట్ లో విడుదలై మంచి విజయం సాధించింది. ఎ ఫిల్మ్ బై అరవింద్ సినిమా సమయంలో సప్తగిరి, మారుతి కలిసి చాలా రోజులు పనిచేశారు. ఆ పరిచయంతో మారుతి తర్వాత తీస్తున్న ప్రేమకథా చిత్రమ్ లో అవకాశం కల్పించాడు. అందులో పాత్ర అతనికి మంచి పేరు తెచ్చి పెట్టింది. దీని తర్వాత దృశ్యం, మనం, పవర్, ఎక్స్ ప్రెస్ రాజా, సోగ్గాడే చిన్ని నాయనా, మజ్ను తదితర చిత్రాల్లో నటించాడు.
ఒక రోజు విమానంలో వస్తుండగా ఓ తమిళ సినిమా చూసి దాన్ని తెలుగు నేటివిటీకి తగ్గట్లుగా మార్పులు చేసుకుని అందులో కథానాయకుడిగా నటిస్తే బాగుంటుందని అనుకుని స్నేహితులను సంప్రదించాడు. అలాగే తను వైద్యం కోసం వెళుతున్న హోమియో వైద్యుడు డాక్టర్ రవి కిరణ్ ఆ సినిమాను నిర్మాతగా ఉండటానికి ముందుకు వచ్చాడు. సప్తగిరి ఎక్స్ ప్రెస్ అనే పేరుతో డిసెంబరు 2016 లో ఈ సినిమా విడుదలైంది. ఇది సప్తగిరికి కథానాయకుడిగా మొదటి సినిమా.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా హాస్యనటులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా సినిమా నటులు
మయోకార్డిటిస్
మయోకార్డిటిస్, ఇన్ఫ్లమేటరీ కార్డియోమియోపతి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది గుండె కండరాల యొక్క వాపు. శ్వాస, ఛాతీ నొప్పి, వ్యాయామం సామర్ధ్యం తగ్గింది, ఒక క్రమం లేని హృదయ స్పందన దేని లక్షణాలు. సమస్యల వ్యవధి గంటల నుండి నెలల వరకు మారుతుంది.విస్తరించిన కార్డియోమియోపతి లేదా గుండె స్ధంబన కారణంగా గుండె వైఫల్యం సంభవించవచ్చు. మయోకార్డిటిస్ చాలా తరచుగా వైరల్ సంక్రమణ కారణంగా ఉంది. ఇతర కారణాలు బ్యాక్టీరియల్ అంటువ్యాధులు, కొన్ని మందులు, టాక్సిన్స్, స్వయం ప్రతిరక్షక రుగ్మతలు. చికిత్స తీవ్రత, కారణం రెండింటిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ACE ఇన్హిబిటర్స్, బీటా బ్లాకర్స్, మూత్రవిసర్జన వంటి మందులు తరచూ ఉపయోగిస్తారు. రికవరీ సమయంలో ఎటువంటి వ్యాయామం లేదు. కార్టికోస్టెరాయిడ్స్ లేదా ఇంట్రావెనస్ ఇమ్యునోగ్లోబులిన్ (IVIG) కొన్ని సందర్భాల్లో ఉపయోగకరం కావచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో ఒక లోపల అమర్చే గుండె డిఫిబ్రిలేటర్ లేదా గుండె మార్పిడి సిఫార్సు చేయవచ్చు.
2013 లో, తీవ్రమైన మయోకార్డిటిస్ సుమారు 1.5 మిలియన్ కేసులు సంభవించాయి. ఎక్కువ అన్ని వయసుల ప్రజలు ప్రభావితం అయితే, యువత తరచుగా ప్రభావితమవుతారు. ఆడవారి కంటే ఇది పురుషుల్లో ఎక్కువగా ఉంటుంది. చాలా కేసులు మృదువుగా ఉంటాయి. 2015 లో కార్డియోమయోపతీ, మయోకార్డిటిస్తో సహా, 1990 లో 294,000 నుండి 354,000 మంది మరణించారు.==సంకేతాలు==
మయోకార్డిటిస్ తరచుగా వైరల్ అనారోగ్యం కారణంగా ఉండటం వలన, అనేకమంది రోగులు జ్వరం, దద్దుర్లు, అతిసారం, ఉమ్మడి నొప్పులు, సులభంగా అలసిపోవటంతో సహా ఇటీవల వైరల్ సంక్రమణకు అనుగుణంగా ఉన్న లక్షణాల చరిత్రను అందిస్తారు.
మయోకార్డిటిస్ తరచుగా పెర్సికార్టిస్తో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది, మయోకార్డిటిస్, పెరికార్డిటిస్తో సూచించే సంకేతాలను, లక్షణాలతో ఉన్న మయోకార్డిటిస్తో చాలామంది ఉన్నారు.
కారణాలు
మయోకార్డిటిస్ యొక్క అనేక కారణాలు గుర్తించబడ్డాయి, కానీ తరచుగా ఒక కారణం కనుగొనబడలేదు. క్రింద పేర్కొన్న అనేక కారణాలు, ముఖ్యంగా ప్రోటోజోవా, శిలీంధ్రాలు, పరాన్నజీవులు, అలెర్జీ, ఆటోఇమ్యూన్ డిజార్డర్స్, ఔషధాల వంటి వాటికి కూడా ఇసినోఫిలిక్ మయోకార్డిటిస్ కారణాలు.
సాంక్రమిక రోగ విజ్ఞానం
మయోకార్డిటిస్ యొక్క ఖచ్చితమైన సంభవం తెలియదు. అయితే, సాధారణ శస్త్రచికిత్సల క్రమంలో, రోగులలో 1-9% మయోకార్డియల్ వాపుకు రుజువును కలిగి ఉన్నారు.యువకులలో, 20% వరకు ఆకస్మిక మరణం అన్ని సందర్భాలలో మయోకార్డిటిస్ కారణంగా ఉంటాయి.
మూలాలు
వర్గం:వ్యాధులు
పశుపతి కుమార్ పారస్
పశుపతి కుమార్ పారస్ (జననం 1953) బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. 2021 జులై 7 నుండి కేంద్ర మంత్రివర్గంలో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమల శాఖ మంత్రిగా ఉన్నాడు. ప్రస్తుతం హాజీపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం) నుంచి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా పనిచేస్తున్నాడు.
బీహార్ ప్రభుత్వంలో జంతు, మత్స్య వనరుల శాఖ మంత్రి పదవిని కూడా ఈయన నిర్వహించాడు. ఇతను దివంగత రాజకీయవేత్త రామ్ విలాస్ పాస్వాన్ తమ్ముడు, లోక్ జన్శక్తి పార్టీ బీహార్ యూనిట్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు కూడా. జూన్ 2021 లో చిరాగ్ కుమార్ పాస్వాన్ స్థానంలో లోక్ జన్శక్తి పార్టీ జాతీయ అధ్యక్షుడిగా నియమించబడ్డాడు. 1977 నుండి అలౌలి నియోజకవర్గం నుండి వరుసగా ఏడుసార్లు బీహార్ శాసనసభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. అంతకుముందు బీహార్ రాష్ట్రంలో మూడుసార్లు మంత్రిగా పనిచేశారు.
కేబినెట్ సమగ్రత జరిగినప్పుడు రెండవ మోడీ మంత్రిత్వ శాఖలో ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమ మంత్రి అయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:1953 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారత ప్రభుత్వ మంత్రులు
ఆనందీబాయి జోషి
ఆనందీ గోపాల్ జోషి లేదా ఆనందీబాయి జోషి (మార్చి 31, 1865 - ఫిబ్రవరి 26, 1887) పాశ్చాత్య వైద్యంలో పట్టాపొందిన మొట్టమొదటి భారతీయ మహిళా వైద్యురాలు. (కాదంబిని గంగూలీ కూడా అదే సంవత్సరం అనగా 1886 లో ఆనందీబాయి తర్వాత పట్టాపొందారు.) ఈ గుర్తింపు పొందిన మొదటి హిందూ మహిళ కూడా ఈమే. అమెరికాలో అడుగుపెట్టిన తొలి హిందూ మహిళ కూడా ఈమేనని భావించబడుతున్నది. ఈమె జన్మదినాన్ని పురస్కరించుకొని 2018 లో గూగుల్ తన డూడుల్ ని పెట్టింది
తొలినాటి జీవితం
ఆనందీబాయి పూణే (మహారాష్ట్ర) లోని సనాతన సంపన్న బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. ఈమెకు తల్లితండ్రులు యమున అని పేరు పెట్టారు. 9 సంవత్సరాల వయసులో దాదాపు ఇరవై సంవత్సరాలు పెద్దయిన గోపాల్ రావు జోషిని వివాహం చేసుకుంది. వివాహం తరువాత, ఆమె భర్త ఆమెకు ఆనందీబాయి అని పేరు పెట్టారు. గోపాల్ రావు, కళ్యాణ్ లో తపాలా గుమాస్తాగా పనిచేసేవారు. తరువాత, అతను అలీభాగ్, చివరకు కలకత్తా బదిలీ అయ్యారు. గోపాల్ రావు సామాజిక భావాలు కలిగిన వ్యక్తి. అతను మహిళల విద్యకు మద్దతు పలికారు. విద్య అనేది ఆనాటి బ్రహ్మణుల కుటుంబాలలో సర్వసాధారణంగా ఉండేది. లోఖితవాదీ' యొక్క షట్ పత్రేతో ప్రభావితుడై, సంస్కృతం కంటే ఆంగ్ల భాష నేర్చుకోవడం ముఖ్యమని భావించారు. విద్య పట్ల ఆనందీబాయికి ఉన్న ఆసక్తి గమనించి, ఆంగ్లం నేర్చుకోవడానికి సహాయం చేశారు. 14 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆనందీబాయి ఒక బాలుడికి జన్మనిచ్చింది. అవసరమైన వైద్య సంరక్షణ అందుబాటులో లేకపోవడంతో బాలుడు పది రోజుల్లో చనిపోయాడు. ఈ సంఘటన ఆనందీబాయి జీవితంలో ఒక మలుపును తీసుకొచ్చింది. తను వైద్యురాలు కావడానికి ప్రేరణనిచ్చింది.