cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సరోజినీ నాయుడు
జీవిత విశేషాలు
సరోజినీ పన్నెండో ఏట మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ప్రథమురాలిగా నిలిచి పలువురి ప్రశంసలందుకుంది. ఈమె 13 సంవత్సరాల వయసులోనే ది లేడి ఆఫ్ ద లేక్  పేరున 1300 పంక్తుల కవితను ఆరు రోజుల్లో రాసింది. సరోజినీ దేవి చటోపాధ్యాయ హైదరాబాదులో ఒక బెంగాలీ బ్రాహ్మణ కుటుంబములో జన్మించింది. ఈమె తండ్రి అఘోరనాథ్ చటోపాధ్యాయతూర్పు బెంగాల్ కి చెందిన గొప్పవిద్యావేత్త, డా.ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీని పొందిన మొదటి భారతీయుడు.నిజాం కళాశాల స్థాపకుడు, శాస్త్రవేత్త, తత్వవేత్త. తల్లి బరదా సుందరి దేవి ఒక కవయిత్రి. సరోజినీ నాయుడు 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో మహాత్మాగాంధీతో పాటు పాల్గొన్నది. ఆమె మద్రాసులో చదువుకున్నది. చదువు పూర్తయిన తర్వాత 19 సంవత్సరాల వయసులో కులాంతర వివాహము చేసుకున్నది. కులాంతర వివాహములకు సమాజము చాలా వ్యతిరేకముగా ఉన్న ఆ రోజుల్లో సరోజిని గోవిందరాజులు నాయుడును బ్రహ్మో వివాహ చట్టము (1872) ప్రకారము 1898 డిసెంబర్ 2న మద్రాసులో పెళ్ళి చేసుకున్నది. వీరి వివాహాన్ని కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు జరిపించారు. నాయుడు దంపతులకు నలుగురు పిల్లలు కలిగారు: జయసూర్య, పద్మజ, రణధీర, లీలామణి.
ఆమె 1905లో మొదటి కవిత్వం గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్ రాసింది.తద్వారా నైటింగేల్ ఆఫ్ ఇండియాగా ప్రపంచపు ప్రఖ్యాతి గడించింది. తర్వాత ది బర్ద్ ఆఫ్ టైం, ది బ్రోకెన్ వింగ్, పాలంక్వైన్ బేరర్స్ ఆమె కవితల్లో కొన్ని.
హైదరాబాదు లోని గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్ అనే పేరుతో గల ఆమె ఇంటిలో హైదరాబాద్ యూనివర్సిటీని నెలకొల్పారు. బెంగాలీయుల ఆడపడుచు, తెలుగు వారి కోడలు శ్రీమతి సరోజినీ నాయుడు. అఘోరనాథ్ ఛటోపాధ్యాయ, వరద సుందరీ దంపతులకు 1879 ఫిబ్రవరి 13న వారి ప్రథమ సంతానంగా జన్మించారు. సరోజిని కవితలని చదివి, మెట్రిక్యులేషన్లో మొదటి స్థానాన్ని తెచ్చుకున్న ఆమె ప్రతిభని గుర్తించిన హైద్రాబాద్ నిజామ్ ప్రభువు విదేశాల్లో చదువుకి ఉపకార వేతనం ఇచ్చారు. కానీ అనారోగ్యం కారణంగా రెండు సంవత్సరాలు విశ్రాంతి తీసుకోవలసి వచ్చింది. ఆ రెండు సంవత్సరాలు పుస్తక పఠనంలోనే గడిపి అపారమైన జ్ఞానాన్ని సముపార్జించారు. ఆ కాలంలోనే పదహారేళ్ళ వయసులో సరోజినీ ఛటోపాద్యాయ పై చదువులకు లండన్ ప్రయాణమై వెళ్ళారు. లండన్లోనే ప్రముఖ కవులైన ఎడ్మండ్ గాస్, ఆర్థర్ సైమన్ల పరిచయం కలిగింది. సరోజిని వ్రాసిన "ది బర్డ్ ఆఫ్ టైమ్" కవితా సంకలం పరిచయ వాక్యాలలో ఎడ్మండ్ గాస్ వెలిబుచ్చిన భావాలు, ఆయన మాటల్లోనే.. సరోజిని. మొదటి కవితా సంకలనం, "ది గోల్డెన్ త్రెష్ హోల్డ్" ౧౯౦౫ లో ప్రచురించారు. తనకి మార్గదర్శి అయిన ఎడ్మండ్ గాస్కి ఆ సంకలనాన్ని అంకితమిచ్చారు సరోజిని. దానికి పరిచయ వాక్యాలు ఆర్థర్ సైమన్ రాశారు. కవికోకిల కవితలలో గేయాలు, గీతాలు, పద్యాలు ఉన్నాయి. ఆవిడ ప్రథమ కవితా సంకలనం "గోల్డెన్ త్రెషోల్డ్"లో మూడు ప్రక్రియలూ ఉన్నాయి. ఆ సంకలనం రూపొందడానికి ఆర్థర్ సైమన్ ముఖ్య కారకులు. 1908లో మూసీనదికి వరదలు సంభవించిన సమయంలో చేపట్టిన సేవా కార్యక్రమానికి బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ‘‘కైజార్ ఎ హిందూ’’ స్వర్ణ పతకాన్ని బహుకరించింది.
ఆర్థర్ సైమన్ ప్రోత్సాహంతో మొదటి కవితా సంకలనం వెలువడింది. జానపద గేయాల్లో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన "పాలంక్విన్ బేరర్స్" ఉంది.
19వ శతాబ్దపు చివర్లో.. సంధ్యా సమయంలో హైద్రాబాద్ నగరం ఏ విధంగా ఉండేది? కవికోకిల కవిత, "నైట్ఫాల్ ఇన్ ది సిటీ ఆఫ్ హైద్రాబాద్" చదివితే చాలు.. కళ్ళ ముందు నిలుస్తుంది. నగరవంతెన మీదినుండి ఠీవిగా రాణిలా వస్తోంది రాత్రి.." ఒక్కసారి ఆకాలానికి వెళ్ళి నగర వీధుల్లో సంచారం చేసినట్లు లేదూ! ఇంక హైద్రాబాద్ బజార్లలో సందడి ఎలా ఉండేది? "ఇన్ ది బజార్ ఆఫ్ హైద్రాబాద్ చదివామంటే చాలు.. ఆ బజార్లోకి వెళ్ళిపోవలసిందే.. తండ్రి మరణాంతరం రచించిన విషాదకవితలు ఈమెకు ''కైసర్-ఇ-హిండ్' బంగారు పతాకాన్ని సాధించిపెట్టాయి. దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత దేశంలో అప్పటి అతిపెద్ద రాష్ట్రం ఉత్తరప్రదేశ్కి ఈమె రాష్ట్రపతిగా నియమించబడింది. హైదరాబాదులో తాను నివసించిన ఇంటికి తన మొదట కవితాసంకలనం పేరున ''స్వర్ణప్రాఃగణంగా"ఎన్నుకొన్నది.
ఈమె 1949 మార్చి 2న లక్నోలో మరణించినది. ఈమె జ్ఞాపకార్థం భారత ప్రభుత్వం 1964 ఫిబ్రవరి 13న ఈమె చిత్రంతో ఒక తపాలబిళ్ళను విడుదల చేసింది.
ఈమెపై అభిమానంతో హైదరాబాదులో సికింద్రాబాద్ దగ్గర ఒక వీధికి ''సరోజినీ దేవి రోడ్డు' అని నామకరణం చేసారు. ఈమె పేరున హైదరాబాదులో ''సరోజినీ కంటి ఆసుపత్రి'ని కూడా స్థాపించారు. ఈవిడగారి విలువైన వస్తువులు ఇప్పటికీ సాలార్ జంగ్ మ్యూజియంలోను, జాతీయ పురావస్తు ప్రదర్శనశాలలోనూ భద్రంగా ఉన్నాయి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1879 జననాలు వర్గం:1949 మరణాలు వర్గం:మహిళా గవర్నర్లు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా మహిళా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లాకు చెందిన గవర్నర్లు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము పద్యం ఆంధ్రమహాభారతములో ఉద్యోగ పర్వంలో తృతీయాశ్వసం లో తిక్కన చెప్పిన పద్యమిది. అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన, తెలుగు సమాజంలో సూక్తిగా, వ్యాఖ్యగా పలుమార్లు పలు సందర్భాల్లో తిరిగితిరిగి చెప్పుకున్న పద్యమిది.
పద్యం
ఉ. సారపు ధర్మమున్ విమలసత్యముఁ బాపముచేత బొంకుచేఁ బారముఁ బొందలేక చెడఁబాఱినదైన యవస్థదక్షు లె వ్వార లుపేక్షచేసి రది వారలచేటగుఁ గాని ధర్మ ని స్తారకమయ్యు సత్య శుభదాయక మయ్యును దైవ ముండెడున్
తాత్పర్యం
సారమైన ధర్మం పాపం చేతా, ఏ మాలిన్యమూలేని సత్యం బొంకు చేతా గట్టెక్కలేక చెడిపోయే దశను సమర్థులైనవారు ఉపేక్ష చేస్తే అది వారికి చేటు తెస్తుంది. కాని ధర్మాన్ని గట్టెక్కించేది సత్య శుభస్థితిని యోగ్యులకు సమకూర్చేదీ అయిన దైవము ఎల్లవేళలా ఉంటుంది.
సందర్భం
మహాభారతంలో శ్రీకృష్ణ రాయబార ఘట్టంలో భీష్మునితో శ్రీకృష్ణుని సంభాషణలో భాగమైనదీ పద్యం. సమర్థత కలిగివుండీ సత్యము, ధర్మము పాడయ్యేప్పుడు భీష్ముడి వంటి దక్షుడు కాపాడకపోతే ఆయనే పాడవుతాడని, కానీ ఆ సత్య ధర్మాలను కాపాడేందుకు భగవంతుడు ఉండనే ఉన్నాడని ఈ పద్యంతో చెప్తాడు. అయితే ఆ భగవంతుడు తానే కావడం విశేషం, భావి భారత యుద్ధంలో ధర్మం జయిస్తుందని, ఏ కారణంతోనైనా అధర్మపక్షం వహించడం భీష్మునికి చేటు అని చెప్తాడు.
అలంకారాలు
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము పద్యంలో క్రమాలంకారం ఉంది. సారపు ధర్మము, విమల సత్యము పాపము చేత, బొంకుచే అనడంలో ధర్మాన్ని పాపము, సత్యాన్ని బొంకుకు అన్వయించుకోవాల్సి వుంటుంది.
ప్రాచుర్యం
ఈ పద్యం మహాభారతంలోని చాలా ప్రసిద్ధమైన పద్యాల్లో ఒకటి. ప్రతి పండితుడు, పౌరాణికుడు, ప్రవాచకుడు ఏదోక సందర్భంలో ఉదహరించేది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పద్యాలు వర్గం:మహాభారతం
రాతులపట్టు
రాతులపట్టు , అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, హుకుంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం ఇది మండల కేంద్రమైన హుకుంపేట నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 100 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 28 ఇళ్లతో, 115 జనాభాతో 24 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 56, ఆడవారి సంఖ్య 59. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 115. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584420 .పిన్ కోడ్: 531077.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి హుకుంపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కామయ్యపేటలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల అల్లంగిపుట్టులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల హుకుంపేటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రతులపుట్టులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రతులపుట్టులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
నగరంపల్లి
నగరంపల్లి శ్రీకాకుళం జిల్లా, వజ్రపుకొత్తూరు మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వజ్రపుకొత్తూరు నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పలాస-కాశీబుగ్గ నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 483 ఇళ్లతో, 1844 జనాభాతో 1262 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 908, ఆడవారి సంఖ్య 936. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 35 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580528 .పిన్ కోడ్: 532222.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నగరంపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నగరంపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పెసర, వేరుశనగ
తిరుమలాపూర్ (తుర్కపల్లి)
తిరుమలాపూర్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, తుర్కపల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన ఎమ్.తుర్కపల్లి నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భువనగిరి నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 313 ఇళ్లతో, 1203 జనాభాతో 733 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 594, ఆడవారి సంఖ్య 609. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 137 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576478 .పిన్ కోడ్: 508115.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో ఏటీఎమ్ ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
తిరుమలాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
తిరుమలాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
పందలపర్రు
పందలపర్రు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, నిడదవోలు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నిడదవోలు నుండి 8 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 871 ఇళ్లతో, 3462 జనాభాతో 436 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1743, ఆడవారి సంఖ్య 1719. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 527 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588307.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.పందలపర్రులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3200. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1600, మహిళల సంఖ్య 1600, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 781 ఉన్నాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కోరుపల్లి లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పురుషోత్తపల్లి లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సమిశ్రగూడెం లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కానూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు తణుకులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నిడదవోలులోను, ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పందలపర్రులో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పందలపర్రులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పందలపర్రులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పందలపర్రులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పందలపర్రులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ఎర్నాకుళం జిల్లా
ఎర్నాకుళం జిల్లా, భారతదేశం, కేరళ రాష్ట్రం లోని ఒక జిల్లా. ఈ జిల్లా రాష్ట్రానికి మద్యభాగంలో ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 3,068 చ.కి.మీ. రాష్ట్రం లోని 12% మంది ప్రజలు ఈ జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఎర్నాకుళం కేరళ రాష్ట్రంలో ఒక ప్రముఖ వాణిజ్యకేంద్రంగా ఉంది. ఈ జిల్లా పురాతనమైన ఆలయాలు, మసీదులు, చర్చీలు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లాలోనే కొచ్చిన్ మహానగరం ఉంది. ఈ జిల్లా నుండి రాష్ట్రానికి అత్యధిక ఆదాయం లభిస్తుంది. జనసాంధ్రతలో ఇది రాష్ట్రంలో 3వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో మలప్పురం, తిరువనంతపురం ఉన్నాయి. ఎర్నాకుళం జిల్లా అత్యధిక సంఖ్యలో దేశీయ విదేశీ పర్యాటకులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పర్యాటక సౌకర్యం కల్పిస్తుంది. కొచ్చిన్ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న కక్కనాడ్ ఈ జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. ప్రజలు అత్యధికంగా మళయాళం మాట్లాడతారు. వ్యాపార రంగంలో ఉండే ప్రజలు ఆంగ్లం అత్యధికంగా అర్ధం చేసుకుంటారు. 1990లో 100% అక్షరాస్యత సాధించి దేశంలో మొదటి స్థానంలో నిలిచింది.
పేరువెనుక చరిత్ర
ఎర్నాకుళం అంటే శివుని నివాసం అని అర్ధం. పురాతన కాలంలో ఎర్నాకుళం ప్రాంతం " రిషినాగకుళం " అని పిలువబడేది.
చరిత్ర
పురాతన దక్షిణ భారతదేశ చరిత్రలో ఎర్నాకుళం జిల్లా ఒక పాత్రను పోషించింది. కొచ్చిన్ యూదులు, సిరియన్లు, అరబ్బులు, చైనీయులు, డచ్, బ్రిటిష్, పోర్చుగల్ నావికులు సముద్రమార్గం ద్వారా కొచ్చిన్ సామ్రాజ్యానికి చేరుకున్నారు. తరువాత వారు ఈ పట్టణంలో వారి చిహ్నాలను వదిలివెళ్ళారు. 1896లో " కౌంసిల్ ఆఫ్ ఎర్నాకుళం " ఏర్పాటుచేసి ప్రాంతీయ పాలన ఆరంభించాడు. ఆరంభంలో ఎర్నాకుళం జిల్లా కేంద్రం ఎర్నాకుళం పట్టణంలో ఉండేది. అందువలన ఈ జిల్లాకు ఎర్నాకుళం జిల్లా అని పేరు వచ్చింది. తరువాత జిల్లా కేంద్రం కక్కనాడుకు మార్చబడింది.
జనాభా గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం కేరళలోని ఎర్నాకులం జిల్లాలో మొత్తం జనాభా 3,282,388. వీరిలో 1,619,557 మంది పురుషులు కాగా, 1,662,831 మంది మహిళలు ఉన్నారు. జిల్లాలో మొత్తం 8,14,011 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ఎర్నాకులం జిల్లా సగటు లింగ నిష్పత్తి 1,027. మొత్తం జనాభాలో 68.1% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తుండగా, 31.9% మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 96.2% కాగా, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 95.2% ఉంది. అలాగే ఎర్నాకులం జిల్లాలోని పట్టణ ప్రాంతాల లింగ నిష్పత్తి 1,029 కాగా గ్రామీణ ప్రాంతాల వారిది 1,021 ఉంది. జిల్లాలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 3,04,242, ఇది మొత్తం జనాభాలో 9%గా ఉంది. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల మగ పిల్లలు 15,5,182 ఉండగా, ఆడ పిల్లలు 14,9,060 ఉన్నారు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 961, ఇది సగటు లింగ నిష్పత్తి (1,027) కంటే తక్కువ ఉంది.
2011 లో గణాంకాలు
జిల్లాలో హిందువుల శాతం 46.53%, క్రైస్తవులు 38.78%, ముస్లిములు 14.55%, సిక్కులు, జైనులు, యూదులు కూడా స్వల్పసంఖ్యలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. దేశంలో క్రైస్తవులు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నా జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకత ఉంది. జిల్లా ప్రజలలో మతపరమైన జాతులలో ఎళువా, నాయర్, జకోబైట్, సిరో- సిరియన్ కాథలిక్కులు, లాటిన్ క్రైస్తవులు, ముస్లిములు ప్రధానంగా ఉన్నారు. అదనంగా ప్రధాన మతాలకు చెందిన బౌద్ధులు, జైనులు, సిక్కులు, యూదులు ఈ కాస్మోపాలిటన్ నగరంలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. యూదుల పూర్వీకులు సా.శ. 70లో జెరుసలేం నుండి ఇక్కడకు వలసవచ్చారు. వీరిలో అధికులు సిరియన్ క్రైస్తవులుగా మారగా మరికొందరు, అబ్రహాం బరాక్ సేలం తీసుకున్న చొరవ కారణంగా ఇజ్రాయేల్ దేశానికి వలస వెళ్ళారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ అల్పసంఖ్యలో మాత్రమే యూదులు నివసిస్తున్నారు.
భౌగోళికం
ఎర్నాకుళం జిల్లా వైశాల్యం 3,068 చ.కి.మీ. ఇది భరతీయ పశ్చిమతీర మైదానంలో ఉపస్థితమై ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో త్రిస్సూర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులలో ఇడుక్కి, తమిళనాడు]] రాష్ట్రం, దక్షిణ సరిహద్దులలో అలంపుజ్హ జిల్లా, కొట్టాయం జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో అరేబియన్ సముద్రం ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా జిల్లా ఎగువభూమి, మద్యభూమి, తీరప్రాంతంగా విభజించారు. ఏగువభూమి సముద్రమట్టానికి 300 మీ ఎత్తున ఉంది. కేరళ రాష్ట్రంలో అత్యంత పొడవైన నది అయిన పెరియార్ నది జిల్లాలోని మూవత్తుపుళా తాలూకా కాక మిగిలిన ఆన్ని తాలూకాలలో ప్రవహిస్తుంది. మూవత్తుపుళా నది దాని ఉపనది అయిన చలక్కుడి నది కూడా ఈ నదిగుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో సరాసరి వర్షపాతం 3,432 మి.మీ. ఈ భూభాగం మలబార్ తీర వర్షాధార అరణ్యాల కోవకు చెందింది. ఎగువభూములు నైరుతీ పర్వత అరణ్యాల కోవకు చెందింది. భౌగోళిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన వివిధ రకాల ఇసుక, మట్టి, రాళ్ళు ఇక్కడ విస్తారంగా ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తరభాగంలో నెడుంబస్సేరి వద్ద " కొచ్చిన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం " ఉంది. అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, జలమార్గాలు, రైల్వే, రహదారి మార్గాలు వ్యూహాత్మకంగా అనుసంధానితమైన జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకత తీసుకువచ్చింది.
జిల్లా భూ విభాగాలు
ఎర్నాకుళం జిల్లా దిగువభూమి, మద్యభూమి, ఎగువభూమి అని మూడు భాగాలుగా విభజించబడింది. సముద్రతీరాలు, మైదానాలు, కొండప్రాంతాలు ఉన్నాయి. దిగువభూమి శాతం 20% ఉంది. మద్యభూభాగంలో మైదానాలు, ద్వీపసమూహాలు, బ్యాక్‌వాటర్ కాలువలు ఉన్నాయి. కొండలతో చేరిన తూర్పుభూభాగం పశ్చిమకనుమలు భూభాగంలో ఉన్నాయి. మూవత్తుపుళా, కోతమంగళం ఒకప్పుడు కొట్టాయం జిల్లాలో ఉండేవి. మూవత్తుపుళా నది, పెరియారు నదులు తొడుపుళా, మూవత్తుపుళా, అలువా, కున్నత్తునాడు, పరూర్ తాలూకాల మార్గంలో ప్రవహిస్తున్నాయి. వర్షాకాలంలో ఈ నదులు నిండుగా ప్రవహిస్తూ దిగువప్రాంతాలలో వరదలకు కారణం ఔతున్నాయి. వేసవి కాలంలో అవి ఎండి సన్నగా ప్రవహిస్తుంటాయి. పెరియార్ నది 229 కి.మీ దూరం ప్రవహిస్తుంది.
ఆర్ధికం
ఎర్నాకుళం జిల్లా కేరళ రాష్ట్రంలో రెండవ సంపన్న జిల్లాగా గుర్తింపు పొందింది. మొదటి స్థానంలో త్రివేండ్రం జిల్లా ఉంది. ఎర్నాకుళం జిల్లా ప్రకృతి ప్రసాదించే ఆన్ని కానుకలను కలిగి ఉంది. అందువలన ఇది రాష్ట్రంలోని మిగిలిన జిల్లాలకంటే పరిశ్రమల స్థాపనకు అనుకూలంగా ఉంది. జల,వాయు, రహదారి, రైలు, విమాన, సముద్రమార్గాలకు ఇది అనూకూలంగా ఉన్నందున కేరళ రాష్ట్రంలో ఈ జిల్లా వాఝిజ్యరంగానికి అనుకూలంగా ఉండి రాష్ట్ర వాణిజ్యకేంద్రంగా ప్రసిద్ధిచిందింది. ఎం.జి రోడ్డులో కొన్ని పెద్ద వాణిజ్య సంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లా మొత్తం సముద్రతీరం ఉన్నకారణంగా సముద్ర, ప్రాంతీయ చేపలు పుష్కలంగా లభిస్తున్నాయి. చేపల పరిశోధనకు, అధ్యయనానికి, అభివృద్ధికి కొచ్చిన్ అనుకూలమైన ప్రదేశంగా ఉంది.
వ్యవసాయం
ఎర్నాకుళం జిల్లా వ్యవసాయానికి అనుకూలమైనది. తేమ భూములు వరి పంటకు అనుకూలంగా ఉంటుంది. 3 దశాబ్ధాలుగా వరిపంట పొలాలు క్రమంగా క్షీణిస్తూఉంది. ఎర్నాకుళం జిల్లా పోక, అనాస పంటలు పండినబడుతున్నాయి. పోక తోటల పెంపకం అధికరిస్తూ ఉంది. కేరళ రాష్ట్రంలోని 70% అనాస పంట ఈ జిల్లాలోనే పండినచబడుతుంది. మూవత్తుపుళా, వళకుళం తాలూకాలలో అనాస పంట విస్తారంగ పండినబడుతుంది. కేరళ రాష్ట్రంలో రబ్బర్ అధికంగా పండిస్తున్న జిల్లాలలో ఎర్నాకుళం రెండవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో కొట్టాయం జిల్లా ఉంది. అదనంగా జిల్లాలో కర్రపెడెలం, నల్లమిరియాలు, వక్క, కొబ్బరి, పసుపు, అరటి పండ్లు, అరటికాయలు వంటి పంటలు కూడా పండించబడుతున్నాయి.
విభాగాలు
ఎర్నాకుళం జిల్లా 2 విభాగాలుగా (కొచ్చి హార్బర్, మూవత్తుపుళా) విభజించబడింది.
తాలూకాలు
ఎర్నాకుళం జిల్లా 2 రెవెన్యూ విభాగాలు, 7 తాలూకాలుగా విభజించబడింది. రాష్ట్రంలో అధికసంఖ్యలో తాలూకాలున్న జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రత్యేకతచుంది.
జిల్లా లోని పురపాలికలు
కేరళ రాష్ట్రంలో అత్యధిక పురపాలికలు ఉన్న జిల్లాగా ఎర్నాకుళం జిల్లాకు ప్రతేకత ఉంది.
ప్రయాణసౌకర్యాలు
ఎర్నాకులం జిల్లా అన్ని రకాల రవాణా సౌకర్యాలతో కలిగిఉంది. ఇది రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో ప్రాంతీయ 9 ప్రాంతీయ రవాణా కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. అలాగే ఈ జిల్లా రాష్ట్రంలో అత్యధిక సంఖ్యలో వాహనాలను పొందింది.ఎర్నాకులం జిల్లాలో అద్భుతమైన రోడ్డు అనుసంధానం సౌకర్యం ఉంది. ఎర్నాకులం జిల్లా గుండా వెళ్ళే 3 ప్రధాన జాతీయ రహదారులు కొచ్చిన్-ముంబై హైవే (ఎన్.ఎచ్. 17), సేలం-కన్యాకుమారి (ఎన్.ఎస్.ఇ.డబ్ల్యు. కారిడార్‌లో ఎన్.ఎచ్. 47 భాగం), కొచ్చిన్-ధనుష్కోడి హైవే (ఎన్.ఎచ్. 49) ఉన్నాయి.
ఉత్తర కారిడార్ రహదారి వ్యవస్థ ఎడపళ్ళి కొచ్చిన్లో జాతీయ రహదారి 47 నుంచి ప్రారంభమై త్రిస్సూర్, పాలక్కాడ్, కోయంబత్తూర్, సేలం (తమిళనాడు), చివరిగా ఉత్తర చెన్నై, ఉత్తర భారతదేశంతో అనుసంధానిస్తుంది. అలాగే దక్షిణం దిశలో అలంప్పుజ్హ, కొల్లాం, త్రివేండ్రం, మార్గంలో నాగర్‌కోయిల్, కన్యాకుమారి లను అనుసంధానిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 17 కూడా ఎడపళ్ళి నుండి మొదలై గురువాయూర్, కాలికట్ కలుపుతుంది, కన్నూర్, కాసర్‌గోడ్, మంగుళూరు, మర్మగోవా, ముంబై లను అనుసంధానిస్తుంది. మధురై హైవే అని పిలిచే జాతీయ రహదారి 49, కొచ్చిన్ సమీపంలో కుందనూర్ నుండి మొదలై, మున్నార్, కోతమంగళం, మూవత్తుపుళా ద్వారా థేని, మధురై నుడి ధనుష్కోడిలో వద్ద ముగుస్తుంది. జిల్లలో రెండు చిన్న జాతీయ రహదారులు ( జాతీయ రహదారి 47 (భారతదేశం), కోసం కొచ్చిన్ పోర్ట్ లను అనుసంధానించే (చిన్న భారత జాతీయ రహదారి) కుందనూర్, నేషనల్ హైవే 47 సిలో భాగంగా ఇంటర్నేషనల్ కంటైనర్ ట్రాన్స్షిప్మెంట్ టెర్మినల్, కొచీ (కలమస్సేరి) నుండి ఇంటర్నేషనల్ కంటైనర్ ట్రాన్స్షిప్మెంట్ టెర్మినలను అనుసంధానిస్తుంది. జిల్లా అదనంగా జిల్లాను రాష్ట్ర రహదార్లు, ఇతర రోడ్లు ఉన్నాయి. అంగమల్ వద్ద ఆరంభయ్యే ఎం.సి రోడ్డు, జిల్లా నున్పెరుంబవూర్, మూవత్తుపుళా, కూత్తత్తుకుళం మార్గంలో రాష్ట్రరాజధాని త్రివేండ్రంతో అనుసంధానిస్తుంది. ఇతర ప్రధాన రాష్ట్ర రహదారులు
రైల్
ఎర్నాకులం జిల్లాలో మొత్తం 17 రైల్వే స్టేషన్లు, ఎర్నాకుళం జంక్షన్, ఎర్నాకుళం ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లును ప్రధాన రైల్వేస్టేషన్లుగా చెప్పవచ్చు. అదనంగా అంగమలె రైల్వే స్టేషను, త్రిపునితుర, ఎడపల్లి (రైల్వే స్టేషను), ములంతురుతి, అలూవా రైల్వే స్టేషను కొచ్చిన్ హార్బర్ టెర్మినస్, కరకుట్టి, చొవర, కలమస్సేరి, నెట్టర్, కుంబళం (ఎర్నాకులం), మట్టన్చేరీ హెచ్, చొట్టనిక్కర రోడ్, పిరవోం రైలు మార్గాలు ఉన్నాయి. రైలు మార్గాలు :- త్రిస్సూర్, కొట్టాయం, కొచ్చిన్ హె.చ్.టి, అనంపుళా, వల్లర్‌పదం మీదుగా ఉంది. అంగమలె - ఎరుమలె - శబరిమల మార్గం ఈ జిల్లా మీదుగా పోతుంది. గురువాయూర్, ఎన్.పరవూర్ మీదుగా మూవత్తుపుళా - థేని మార్గాలు కూడా ప్రతిపాదించబడ్డాయి. నగరంలో కొచీ మెట్రో పట్టణ రైలు కూడా ప్రతిపాదించబడింది.
వాయుమార్గం
ఎర్నాకుళం జిల్లాలో 2 విమానాఅశ్యయాలు ఉన్నాయి. అవి వి. దీవి వద్ద ఉన్న నావల్ ఎయిర్ పోర్ట్ (ఓల్డ్ కొచ్చిన్ ఎయిర్ పోర్ట్), కొచ్చిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ పోర్ట్. ఇది దేశంలో 4 పెద్ద విమానాశ్ర్యయంగా గుర్తుంపు పొందింది. మొదటి 3 స్థానాలలో ముంబై, ఢిల్లీ, చెన్నై విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం పర్షియన్ గల్ఫ్, మలేషియా, సింగపూర్, శ్రీలంక, ఇండియాలోని ప్రధాన నగరాలకు విమానసర్వీసులు లభిస్తున్నాయి.
చర్చిలు ఉత్సవాలు
పుతెంక్రుజ్ సమీపంలో ఉన్న జాకోబ్ సిరియన్ క్రిస్టియన్ చర్చ్ ఇండియా లోని సిరియాక్ ఆర్థడాక్స్ చర్చ్ రీజనల్ సీట్‌గా ఉంది. మలయత్తుర్ వద్ద ఉన్న సెయింట్ థామస్ సిరో మలబార్ కాథలిక్ చర్చ్ ప్రపంచ క్రైస్తవ యాత్రాస్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. సెయింట్ మేరీ కాకోబైట్ సిరియన్ వలియపల్లి, తమరాచల్ వద్ద ఎట్టు నోంబు ఫీస్ట్ నిర్వహించబడుతుంది. ఇక్కడ ఏప్రిల్ మాసంలో మొత్తం 10 రోజులు ఉత్సవం నిర్వహిస్తారు. ప్రబల మత ఉత్సవమైన ఇది రాష్ట్రం అంతటి నుండి వేలాది మందిని ఆకర్షిస్తుంది. మూవత్తుపుళా సమీపంలో కడమట్టం వద్ద ఉన్న సెయింట్ జార్జ్ కాకోబైట్ సిరియన్ ఆర్ధడాక్స్ చర్చ్ చాలా పురాతనమైనదని భావిస్తున్నారు. దీనిని సా.శ. 5వ శతాబ్దంలో మార్ అబో సిరియన్ మెట్రోపాలిటన్ ఆరంభించారని భావిస్తున్నారు. ఆయన పర్షియా నుండి తీసుకువచ్చిన శిలువ ఇప్పటికీ ఈ చర్చిలో బధ్రపరచబడి ఉంది. సెప్టెంబరు 24న వల్లర్‌పదం వద్ద నిర్వహించబడే ఉత్సవం కులమతాలకు అతీతంగా ప్రజలను ఆకర్షిస్తుంది. ఇక్కడ ఉన్న కన్య మేరీమాత విగ్రహం అనేక అద్భుతాలను చేసిందని ప్రజలు విశ్వసిస్తున్నారు. సియింట్ జార్జ్ స్థాపించిన సెయింట్ జార్జ్ సిరో - మలబార్ కాథలిక్ ఫోరన్ చర్చ్, ఎడపళ్ళి సా.శ. 593లో స్థాపించబడింది. కన్నమలే వద్ద సెయింట్ అంథోనీ చర్చ్ వద్ద మార్చి 19న నిర్వహించే సెయింట్ జోసెఫ్ ఫీస్ట్ చాలా ప్రాబల్యం సంతరుంచుకుంది.
రాజాధిరాజ ఎస్.టి మేరీ జాకబైట్ సిరియన్ కాథడ్రల్ (పిరవోం) చర్చి ప్రపంచపు మొదటి చర్చిగా భావించబడుతుంది. ఈ చర్చిని బిబ్లికల్ మాగీ స్థాపించాడని భావిస్తున్నారు. అంగమలె వద్ద ఉన్న ఎస్.టి చర్చి పరివోం చర్చి తరువాత భారతదేశంలో మొదటి చర్చిగా భావించబడుతుంది. సెయింట్ థామస్ స్థాపించిన 8 చర్చిలలో ఇది మొదటిదని భావించబడుతుంది. సా.శ. 405లో స్థాపించబడిన ఈ చర్చి ఆర్చిడియోన్, సెయింట్ క్రిస్టియన్‌లకు 18వ శతాబ్దం వరకు ప్రధానకార్యాలయంగా ఉంటుంది.
మసీదులు
కంజిరమట్టం కేరళ రాష్ట్రంలో ఉన్న మసీదులలో ఒకటి. కంజిరమట్టం మసీదులోని చందనకుడం ఉత్సవం రాష్ట్రంలో చాలా ప్రసిద్ధిచెందింది. త్రిప్పకుడం ఆలయంలో అన కల్లయ కుళం - పార్వతీమంగళం నిర్వహించబడే ఆర్యంకవు తూక్కమ్- ఒట్టతూక్కం, గరుడతూక్కం పూజలు ప్రజలను అధికంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి. ద్వీపంలో చెరై పూరం ఉత్సవం కూడా కేరళ ఉత్సవాలలో ముఖ్యత్వం కలిగి ఉన్నాయి. ఈ ఉత్సవం పౌర్ణమి రోజున నిర్వహిస్తుంటారు. పంటలు పడి ఇంటికి వచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు చెప్తూ వేయబోయే పంటలకు భగవంతుని అనుగ్రహం కొరకు ప్రార్థించడానికి ఈ ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. అంతే కాక ప్రజలు చేపల వేట కొరకు సముద్రం లోకి వెళ్ళే సమయం కూడా ఇదే. అందువలన స్త్రీలు తమ భర్తలు, సోదరులు, తండ్రులు, దేశం కొరకు ఉపవాసం ఉండి ప్రార్థనలు నిర్వహిస్తారు.
యాత్రాస్థలాలు
కోతమంగళం (ఎర్నాకులం) ఎర్నాకులంలో ఉన్న మూడు ముఖ్యమైన యాత్రా స్థలాలు:- సెయింట్ థామస్ జాకబిట్ సిరియన్ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి ఉత్తర పరవూర్, మోర్ తోమా జాకొబైట్ సిరియన్ సంప్రదాయ చర్చి (చెరియపళ్ళి), త్రికున్నత్తు సెయింట్మేరీ జాకొబైట్ సెమినరీ చర్చి (అలూవా). గ్రిగోరియస్ అబ్దుల్ జలీ అవశేషాలను సెయింట్ థామస్ చర్చి (ఉత్తర పరవూర్) లో భద్రపరచబడ్డాయి. ఏప్రిల్ 27 న సెయింట్ ఆఫ్ దుక్రునో కొరకు నుర్వహించిన కేరళ కల్మినేట్‌కు వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వేలాది యాత్రికులు హాజరు అయ్యారు. ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబరు 2, 3 న కోత్తమంగళం వద్ద ఉన్న చెరియపళ్ళిలోని థాంబ్ మోర్ తోమా చర్చిలో ఎల్డో మోర్ బసెలియోస్ విందు నిర్వహించబడుతుంది. కేరళలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి దాదాపు ఒక మిలియన్‌కు పైగా కేరళ రాష్ట్రం అంతటి నుండి యాత్రికులు ఈ విందుకు హాజరౌతుంటారు. జనవరి 26 న పౌలస్ మార్ ఆథనసిస్ విందుకు ఆయనను సమాధి చేసిన వద్ద ఉన్న అలువాలో ఉన్న మోర్త్‌మరియం జాకొబైట్ సిరియాక్ సెమినరీ చర్చి, అలువా, త్రికున్నతు " కు వేలాది యాత్రికులు వస్తుంటారు.
ఈ జిల్లాలో వివిధ యాత్రికుడు కేంద్రాలలో పెరుబవూర్, కోతమంగళం  సమీపంలో ఉన్న తురుతిపిలి లోని " సెయింట్ మేరీ జాకోబైట్ సిరియాక్ ఆథడాక్స్ చర్చి, కోతమంగళం వద్ద ఉన్న "  మరియన్ సెయింట్మేరీ జాకొబైట్ సిరియన్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి " వంటి చర్చిలు ఉన్నాయి. సెయింట్ జార్జ్ చర్చ్ (కొడమట్టం), ములాంతురుతి మొర్తమాన్ చర్చ్, సమీపంలో పెరుంపళ్ళి వద్ద ఎరూర్‌లో ఉన్న, సెయింట్ మేరీ సునొరొ చర్చి, ములాంతూర్ వద్ద ఉన్న పెరుంపళ్ళిలో ఉన్న సింహాసనా చర్చి, త్రిపునితుర సమీపంలోని నడమెల్ వద్ద సెయింట్మేరీ చర్చి, ఉదయగిరి వద్ద ఉన్న మాలంకార సిరియన్ ఆర్థోడాక్స్ థియోలాజికల్ సెమినరీ, కొలెంచెరి పళ్ళి సమీపంలో మాలేక్రజ్ " సెయింట్ పీటర్స్ & సెయింట్ పాల్స్ జాకోబైట్ చర్చ్ (కొలన్‌చెరి) మొదలైనవి ఎర్నాకులం జిల్లాలోని జాకొబైట్ సిరియాక్ సాంప్రదాయ చర్చికి చెందిన  వివిధ ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. పెరుమల లోని ఘీవర్గీస్ మార్ గ్రెగోరియాస్ (పెతుమల  కొచ్చు తిరుమేని),  పౌలస్ మార్ ఆథనసిస్  ( అలూవా వలియ తిరుమేని) భారతీయ   " సిరియాక్ ఆర్థడాక్స్ చర్చి " కి చెందిన మొదటి, రెండవ సాధువులు. వీరు ములాంతురుతి, అంగమలెలో పుట్టి పెరిగారని భావిస్తున్నారు.
వ్యక్తులు
క్రింద జిల్లా నుండి ప్రముఖ వ్యక్తుల ఉన్నాయి:
జంతుజాలం, వృక్షజాలం
ఎర్నాకుళం జిల్లా జంతుజాలం, వృక్షజాలం ఉష్ణమండానికి చిందినవి. అధిక వర్షపాతం కారణంగా వాతావరణం అహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. సారవంతమైన భూమి విస్తారమైన వృక్షజాలం అభివృద్ధికి దోహదం చేస్తుంది. సముద్రతీరంలో సాధారణంగా ఉండే చెట్లు ఈ ప్రాంతంలో కూడా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో కొబ్బరి పంటలు విస్తారంగా పండినబడుతున్నాయి. మద్య భూభాగంలో కొబ్బరి, పాల్ం, వరి, పోక, మిరియాలు, అనాస, పప్పుధాన్యాలు పండినబడుతున్నాయి. ఎగువ నుండి దిగువ భూభాగంలో టేక్, రబ్బర్ పంట పండినబడుతుంది.జిల్లా తూర్పు భూభాగంలో దట్టమైన అరణ్యాలు ఉన్నాయి.
విద్య
ఎర్నాకుళం జిల్లా కేరళ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో ప్రముఖ అక్షరాస్యతా, విద్యాకేంద్రగా ఉంది. 1990 నాటికి దేశంలో మొదటిసారిగా 100% అక్షరాస్యత సాధించిన ఘనత ఎర్నాకుళం జిల్లాకు దక్కింది. రాష్ట్ర అక్షరాస్యతా కార్యక్రమాలు అమలులో ఉన్న సమయంలో పోతనికాడ్ పంచాయితీ ముందుగా 100% అక్షరాస్యత సాధించింది. జిల్లాలో " సంస్క్రీట్ యూనివర్శిటీ (కాలడి ), కొస్చిన్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ (కలమచేరి). ఎర్నాకుళం జిల్లాలో అనేక విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో కేంద్రీయ విద్యాలయ (ఎర్నాకుళం) కూడా ఉంది.
సమీప ప్రదేశాలు
వర్గం:కేరళ జిల్లాలు వర్గం:ఎర్నాకుళం జిల్లా
లూయీ
లూయీ (Louis) ఒక పేరు.
ధూళిపాళ (నటుడు)
ధూళిపాళ సీతారామ శాస్త్రి (సెప్టెంబర్ 24, 1922 - ఏప్రిల్ 13, 2007) తెలుగు నాటక రంగంలో, తెలుగు సినీ రంగంలోనూ తన నటనా ప్రతిభతో విశేషంగా రాణించిన నటుడు. తెలుగు నాటక, చలన చిత్ర రంగాల్లో అసమాన నటుడిగా పేరుతెచ్చుకుని, జీవిత చరమాంకాన్ని శ్రీరామ సేవకే అంకితం చేసిన మహా మనిషి ధూళిపాళ సీతారామ శాస్త్రి. ధూళిపాళ పేరుచెప్పగానే ఆయన నటించిన ‘శకుని’ పాత్రే కళ్లముందు మెదులుతుంది. ఆ పాత్రకు అంతవరకు సి.ఎస్‌.ఆర్‌, లింగమూర్తి వంటివారు న్యాయం చేయగా, ధూళిపాళ ప్రత్యేక తరహా వాచకం, హావభావాలతో వారి సరనస చేశారు.
జననం
ధూళిపాళగా పిలవబడే ఈయన గుంటూరు జిల్లా పల్నాడు మండలం దాచేపల్లిలో 1922 సెప్టెంబర్ 24 న జన్మిచాడు. 2001లో సన్యాస ఆశ్రమం స్వీకరించి శ్రీ శ్రీ శ్రీ మారుతీ సేవేంద్ర సరస్వతిగా మారిపొయాడు.
నట జీవితం
చిన్నప్పటి నుంచి రంగస్థల ప్రదర్శన పట్ల ధూళిపాళ ఎంతో మక్కువ చూపేవారు. బతుకుతెరువు కోసం గుంటూరులో కొద్దికాలం ప్లీడర్‌ గుమాస్తాగా పనిచేశారు. 1935లో స్త్రీ పాత్ర ద్వారా నాటకరంగ ప్రవేశం చేశారు. 1941లో గుంటూరులో స్టార్‌ థియేటర్‌ను స్థాపించి నాటక ప్రదర్శనలు ఇస్తుండేవారు. ఆయన రంగస్థలం మీద పోషించిన ధుర్యోదన, కీచక పాత్రలకు మంచి ప్రశంసలు లభిస్తుండేవి. 1959లో మద్రాసు పచ్చయప్ప కాలేజీలో నాటక పోటీలలో రోషనార నాటకంలోని రామసింహుడు పాత్రను పోషించాడు. పోటీల న్యాయనిర్ణేతల్లో ఒకరైన జి.వరలక్ష్మి దృష్టిని ఆయన ఆకర్షించారు. సినిమాల్లో నటించమని ఆమె సూచించడమే గాకుండా దర్శకుడు బి.ఎ.సుబ్బారావుకు పరిచయం కూడా చేశారు. దాంతో బి.ఎ.సుబ్బారావు గారు భీష్మ (1962) చిత్రంలో ధూళిపాళకు ధుర్యోధనుడి పాత్రను ఇచ్చారు. ఆ సినిమాలో భీష్ముడిగా యన్‌.టి.రామారావు నటించారు. ధూళిపాళలోని నటనా ప్రతిభను మెచ్చుకున్న ఎన్‌.టి.రామారావు గారు తర్వాత తన బ్యానర్‌లో నిర్మించిన శ్రీ కృష్ణ పాండవీయంలో శకుని పాత్రను ధూళిపాళకు ఇచ్చారు. ఆ పాత్ర ధూళిపాళ కెరీర్‌లోనే మైలురాయిగా నిలిచింది. ఆ తర్వాత గయుడు, రావణుడు, మైరావణుడు వంటి ఎన్నో పౌరాణిక పాత్రలు ఆయన పోషించారు. సాంఘిక చిత్రాల్లో సైతం సాత్విక, దుష్ట పాత్రలు పోషించి అందరినీ మెప్పించారు. దానవీరశూరకర్ణ, కథానాయకుడు, ఆత్మ గౌరవం, ఉండమ్మా బొట్టుపెడతా వంటి ఎన్నో చిత్రాల్లో ఆయన నటించారు. చూడాలని ఉంది, శ్రీ ఆంజనేయం, మురారి వంటివి ఆయన ఆఖరి చిత్రాలు.
ఆధ్యాత్మిక జీవితం
నటరాజ సేవలో తరించిన ధూళిపాళ చనిపోవడానికి సుమారు పదేళ్ల క్రితం సినీ జీవితానికి స్వస్తి చెప్పి ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి తెర తీశారు. పుట్టిన జీవి ఎప్పటికైనా గిట్టక తప్పదని, అయితే మానవ జన్మ విశిష్టత, మోక్షసాధన అవసరాన్ని తెలుసుకుని తరించాలని భావించి మానవసేవే లక్ష్యంగా సన్యాసం తీసుకుని ఆధ్యాత్మిక పథంలోకి అడుగుపెట్టారు. తనకున్న సంపదను త్యజించారు. 2001 మే 7న కంచి కామకోటి పీఠాధిపతి జయేంద్ర సరస్వతి ద్వారా ఆయన సన్యాస దీక్ష స్వీకరించారు. అప్పటి నుంచి శ్రీ మారుతి సేవేంద్ర సరస్వతి పేరుతో వ్యవహారంలో ఉన్నారు. గుంటూరు మారుతీ నగర్‌లో మారుతీ దేవాలయాన్ని నిర్మించి, రామాయణం, సుందరకాండలను తెలుగు లోకి తిరిగి వ్రాశారు. ధూళిపాళ ట్రస్టును ఏర్పాటుచేసి సేవా కార్యక్రమాలు చేస్తూ, ధూళిపాళ కళావాహిని స్థాపించి కళారంగాన్ని ప్రోత్సహించారు. మూడున్నర దశాబ్దాల పాటు కళామతల్లికి సేవలందించి, శేషజీవితాన్ని ఆధ్యాత్మిక చింతనలో గడిపాడు ధూళిపాళ.
మరణం
ధూళిపాళ కొద్దికాలం ఊపిరితిత్తుల వ్యాధితో బాధపడి 2007 ఏప్రిల్ 13 న మరణించారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1921 జననాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:2007 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సినిమా నటులు వర్గం:రంగస్థలంపై స్త్రీ పాత్ర ధరించిన పురుషులు వర్గం:ఇంటిపేరుతో ప్రసిద్ధులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
కొండంగి
కొండంగి, ఏలూరు జిల్లా, కలిదిండి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కలిదిండి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భీమవరం నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1496 ఇళ్లతో, 5397 జనాభాతో 1597 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2697, ఆడవారి సంఖ్య 2700. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 214 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 3. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589368 .ఏలూరుపాడు;, గురవాయపాలేం నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వేస్టేషన్: విజయవాడ 79 కి.మీఇది సముద్రమట్టానికి 8 మీ.ఎత్తులో ఉంది
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి కైకలూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పెదలంకలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదలంకలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కలిదిండిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఏలూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ కలిదిండిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల భీమవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల భీమవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఏలూరులోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొండంగిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొండంగిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొండంగిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొండంగిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.కొండంగి లాకుల వద్ద, ఉప్పుటేరుపై ఒక ఎత్తిపోతల పథకం నిర్మాణం పూర్తి అయినది. 2015, డిసెంబరు-20వ తేదీనాడు ప్రారంభించారు.
కామేపల్లి (జరుగుమిల్లి)
దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
ఈ గ్రామంలో ప్రఖ్యాతి గాంచిన పోలేరమ్మ తల్లి గుడి ఉంది. ఇక్కడకు ప్రతి అదివారము, మంగళవారము ఎంతో మంది భక్తులు వచ్చి తమ మొక్కులను తీర్చుకుంటారు
కొండంగి
ఉత్పత్తి
కొండంగిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
కామేపల్లి (జరుగుమిల్లి)
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల జరుగుమిల్లిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల కామేపల్లిలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కామేపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొండపిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కందుకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ ఒంగోలులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కందుకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కందుకూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఒంగోలులోనూ ఉన్నాయి. జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల ఈ పాఠశాల, ప్రతి ఏటా ఎస్.ఎస్.సి పరీక్షా ఫలితాలలో మండలంలో ప్రథమ స్థానమును సాధిస్తుంది. ఈ పాఠశాలలో 2016-17 విద్యాసంవత్సరంలో పదవ తరగతి చదివిన తక్కెళ్ళపాటి అశ్విని అను విద్యార్థిని, పదవ తరగతి పరీక్షలలో 10/10 గ్రేడ్ మార్కులు సాధించింది. ఈమేరకు ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడుగారి చేతుల మీదుగా ప్రశంసా పత్రం అందుకున్నది. రాష్ట్రంలోని ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో చదివి, పదికి పది గ్రేడ్ మార్కుల సాధించిన విద్యార్థులలో జిల్లాకు ఒక విద్యార్థిని ఎంపికచేసి, 2017,మే-25న సచివాలయంలో ఏర్పాటుచేసిన ఒక కార్యక్రమంలో వీరికి ఈ ప్రశంసా పత్రాలూ, పుస్తకాలూ అందించారు.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
కొండంగి
గ్రామ భౌగోళికం
ఇది సముద్రమట్టానికి 8 మీ.ఎత్తులో ఉంది
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ షిర్డీ సాయిబాబా ఆలయం.
కామేపల్లి (జరుగుమిల్లి)
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
కొండంగి
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం
కామేపల్లి (జరుగుమిల్లి)
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
కొండంగి
గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామంలోని శతాధికవృద్ధుడు దున్న సూర్యనారాయణ, 2015, నవంబరు-5వతేదీనాడు, 106 సంవత్సరాల వయస్సులో, కాలధర్మం చెందాడు.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5215. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2654, స్త్రీల సంఖ్య 2561, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 1256 ఉన్నాయి.
కామేపల్లి (జరుగుమిల్లి)
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.బస్సు రూటు: కామేపల్లి నుండి టంగుటూరు వెళ్ళు బస్సు, లేదా టంగుటూరు నుండి కొండేపి (వయా కామేపల్లి). చిర్రికూరపాడు మీదుగా కందుకూరు పట్టణానికి సులభమైన మార్గం ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కామేపల్లి అగ్రహారంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కామేపల్లి అగ్రహారంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.ప్రధాన నీటి వనరు పాలేరు ఏరు. పాలేటి ఏరు నుంచి ఈ ఊరికి మంచి నీటి సరఫారా ఉంది. పశువలకు, ఇతర అవసరములకు నీటిని కామేపల్లి చెరువు నుంచి నీటిని వాడుతారు.
ఉత్పత్తి
కామేపల్లి అగ్రహారంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పొగాకు, శనగ
మౌలిక వసతులు
గ్రామంలో ఒక ఉప విద్యుత్ కేంద్రము, పెట్రోల్ బొంకు ఉంది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3,133. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,610, మహిళల సంఖ్య 1,523, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 679 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 1,144 హెక్టారులు.
బిట్స్
బిట్స్ (BITS) Birla Institute of Technology and Science అనే విద్యాసంస్థ యొక్క పొట్టి పేరు.
శకుంతల (అయోమయ నివృత్తి)
శకుంతల పేరుతో అనేక వ్యాసాలున్నవి. అవి
స్త్రీలింగ పేరు
వర్గం:స్త్రీలింగ పేర్లు
అహల్య (అయోమయ నివృత్తి)
అహల్య అన్న పేరు వీటిని సూచిస్తుంది:
బండారు తమ్మయ్య
బండారు తమ్మయ్య(1891-1970) గొప్ప పండితుడు, పరిశోధకుడు. ఇతడు 1891, నవంబరు 24వ తేదీన జన్మించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1891 జననాలు వర్గం:1970 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు
సిద్దారం (సత్తుపల్లి)
సిద్దారం,తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా, సత్తుపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది మండల కేంద్రమైన సత్తుపల్లి నుండి 5 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1138 ఇళ్లతో, 3924 జనాభాతో 822 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1970, ఆడవారి సంఖ్య 1954. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 782 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 798. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579572. .పిన్ కోడ్: 507303.
హైపర్
హైపర్ (Hyper) ఆంగ్ల భాషలో prefix గా ఉపయోగించే పదం.
సిద్దారం (సత్తుపల్లి)
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు సత్తుపల్లిలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సత్తుపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రేజర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఖమ్మంలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల సత్తుపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఖమ్మంలోనూ ఉన్నాయి.