cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
పక్కా కమర్షియల్
చిత్ర నిర్మాణం
ఈ సినిమా అఫీషియల్ అనౌన్స్‌మెంట్ ను 14 ఫిబ్రవరి 2021న చేశారు. ఈ సినిమా రెగ్యులర్ షూటింగ్ మార్చ్ లో ప్రారంభమైంది. గోపీచంద్ పుట్టినరోజు సందర్బంగా బర్త్ డే పోస్టర్ జూన్ 11న విడుదల చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:2022 సినిమాలు వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు
సన్ పిక్చర్స్
సన్ పిక్చర్స్భారతదేశానికి చెందిన సినిమా పంపిణీ మరియు నిర్మాణ సంస్థ. ఇది సన్ గ్రూప్‌లో భాగమైన సన్ టీవీ నెట్‌వర్క్ యూనిట్ సంస్థ. సన్ పిక్చర్స్ ను 2000లో స్థాపించి, తమిళ భాషా చిత్రాలను నిర్మించారు.
అనీష్ భన్వాలా
అనీష్‌ భన్వాలా ( జననం: సెప్టెంబర్ 26, 2002 ) షూటర్. 2018 లో జరిగిన కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో షూటింగ్ విభాగంలో బంగారు పతకం సాధించిన తొలి పిన్నవయస్కుడు. ఇతను 25మీటర్ ఎయిర్ పిస్టల్ విభాగంలో పోటీపడుతాడు
పతకాలు
2018 లో జరిగిన కామన్వెల్త్ క్రీడల్లో షూటింగ్ విభాగంలో బంగారు పతకం సాధించిన తొలి పిన్నవయస్కుడిగా చరిత్ర సృష్టించాడు. 2017 లో జరిగిన జూనియర్ వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్ లో పాల్గొన్నాడు
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:క్రీడాకారులు వర్గం:షూటింగ్ క్రీడాకారులు వర్గం:హర్యానా క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు వర్గం:హర్యానా వ్యక్తులు వర్గం:2002 జననాలు
కుంకుమ
కుంకుమ హిందువులకు చాలా పవిత్రమైనది. స్వచ్ఛమైన కుంకుమను తయారుచేయడానికి పసుపు, పటిక, నిమ్మరసం వాడతారు.
కుంకుమను సాధారణంగా నుదుటి మీద పెట్టుకుంటారు. భారతీయ తత్వశాస్త్రం ప్రకారం మానవ శరీరం మొత్తం ఏడు చక్రాలు (శక్తికేంద్రాలు) గా విభజింపబడి ఉంటుంది. ఇవి వెన్నుపాము చివరన మూలాధార చక్రంతో మొదలై తలపైన సహస్రాధార చక్రంలో అంతమవుతాయి. ఇందులో ఆరోది రెండు కనుబొమ్మల మధ్య ఉండే ప్రదేశం. దీనినే ఆజ్ఞా చక్రం లేదా మూడో నేత్రం అని కూడా అంటారు. ఈ నేత్రం ద్వారానే మనుషులు భగవంతుని దర్శించగలరని హిందువుల విశ్వాసం. అందుకు ప్రతీకగా ఇక్కడ కుంకుమ ధరిస్తారు.ఇక్కడే అన్ని నాడుల కేంద్రం ఉంటుందని భారతీయ సంస్కృతి లో గురువుల నమ్మకం.(7200నాడులు శరీరంలో ఉంటాయి) ఈ కనుబొమ్మల మధ్యలో వేలితో బొట్టు పెట్టుకునేప్పుడు నొక్కడం ద్వారా శరీరంలో అన్ని నాడులు చైతన్యవంతం అవుతాయి.
మహిళలు
హిందువులలో పెళ్ళి జరిగిన తర్వాత ఆడవారు నుదురు మీద కుంకుమ బొట్టు పెట్టుకుంటారు. పెళ్ళైన మహిళలు ఇంటికి వచ్చి వెళుతున్నపుడు పెద్దవారైతే గౌరవసూచకంగా, చిన్న వారైతే దీవెనగా కుంకుమ బొట్టు పెట్టి సాగనంపడం ఆనవాయితీ.
మూలాలు
వర్గం:హిందూ సాంప్రదాయాలు వర్గం:హిందూ మతము
హుజూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
హుజూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం భోపాల్ జిల్లా, భోపాల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. హుజూర్ నియోజకవర్గం 2008లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పడింది.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఉల్లాసం
కథ
ఈ కథ ఇద్దరు తండ్రులు, వారి కుమారులు చుట్టూ తిరుగుతుంది. దేవ్ (విక్రమ్) తండ్రి జి.కె (రఘువరన్) ఒక స్మగ్లర్. అతను గురు (అజిత్ కుమార్) తండ్రి   తంగయ్య (ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం) ఇంటి ,దగ్గరలో ఉన్న ఇంట్లో నివసిస్తున్నారు. తన చిన్ననాటి రోజుల్లో, జికె యొక్క కార్యకలాపాల ద్వారా గురు ఆకర్షితుడయ్యాడు. అతని అడుగుజాడలను అనుసరిస్తాడు. తంగయ్య తన కొడుకును మార్చడానికి ప్రయత్నిస్తే  అది ఫలించలేదు. అతను బాధపడ్డాడు. దేవ్ (జికె కొడుకు) ను మంచి వ్యక్తిగా పెంచడం ప్రారంభించాడు. వారి కళాశాల రోజుల్లో దేవ్ గాయకుడిగా మారుతాడు. లవర్ బాయ్ ఇమేజ్ తో అతను కాలేజీలోని బాలికల మధ్య నిజంగా ప్రాచుర్యం పొందాడు. అదే కళాశాలలో చదువుతున్న గురు ఒక డాన్సర్ గా మారి, తన వ్యాపారంలో జికెకు సహాయపడే స్థానిక దాదాగా మారిపోతాడు. గురు, దేవ్ ఇద్దరూ గురుతో ప్రేమలో ఉన్న ఒకే అమ్మాయి మేఘా (మహేశ్వరి) తో ప్రేమలో పడతారు. దేవ్ తనపై ఉన్న ప్రేమ గురించి తెలుసుకున్న తంగయ్య, దేవ్ పట్ల తనకున్న ప్రేమను విడిచిపెట్టమని గురును వేడుకుంటున్నాడు, ఎందుకంటే అతను ప్రశాంతమైన జీవితాన్ని గడపలేడు. గురు మేఘాను విడిచి వెళ్ళే ఆలోచన ఉన్నప్పటికీ. మేఘా గురుతో ప్రేమలో ఉన్నారని తెలిసి దేవ్ పక్కకు అడుగులు వేస్తాడు. దేవ్ మేఘా పట్ల తన భావాలను దాచిపెట్టినట్లు. ఒకరిపై ఒకరికి ఉన్న ప్రేమ ప్రబలంగా ఉంటుందని చెప్పి వారిద్దరినీ కోరుకుంటాడు. గురు చీకటి ప్రపంచంతో, మేఘతో కలిసి ఉండటానికి గురు ఎంచుకోవడంతో ఈ చిత్రం ముగుస్తుంది.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:1997 తెలుగు సినిమాలు
కర్బూజ
ఉపోద్ఘాతం
దీని పై తోలు మందంగా, గరుకుగా వుంటుంది. కానీ మాలోపల మాత్రం అంతా మెత్తగా ఉంటుంది. కొన్ని రకాల్లో తోలు కూడా పలుచగానే ఉంటుంది. ఇవి పక్వానికి వచ్చే తరుణంలో ఒక రకమైన వాసనను వెలువరిస్తాయి. మస్క్‌ డీర్అ నే ఒక రకమైన జింక నుండి కూడా ఒక అద్భుతమైన సువాసన వెలువడుతుంది. ఆ సువాసన గుర్తుకు తెచ్చేలా వుంటుంది కాబట్టి, ఈ వాసనను బట్టి వీటికి మస్క్‌ మెలన్‌ (muskmelon) అనే పేరు కూడా ఉంది. అయితే ఇవి మగ్గితేనే ఆ వాసన విడుదల చేస్తాయి.
కర్బూజ యొక్క జన్మ స్థలాలు ఇరాన్, అనటోలియా, అర్మీనియా ప్రాంతాలు అయిఉండవచ్చని భావిస్తారు. వాయవ్య భరత ఖండంలో, ప్రత్యేకించి కాశ్మీర్‌, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లు ద్వితీయ కేంద్రాలు. అక్కడి నుండి చైనా, పర్షియా ప్రాంతాలకు వ్యాపించాము. వీటిలో అడవి రకాలు ఎన్నో ఆ ప్రాంతాలలో కనిపించేవి. ఇవి క్రీస్తు పూర్వం రెండవ శతాబ్దంలోనే గ్రీకు దేశంలో సాగులో ఉండేవిట. వీటిలోని ఔషధ గుణాల గురించి క్రీస్తు పూర్వం రెండవ శతాబ్దంలోనే గ్రీకు వైద్యుడు గాలెన్‌ వివరించాడు. రోమన్లు కూడా సాగు చేసేవారు.
ఈ మొక్క అనేక సాగురకాలు (cultivars) గా అభివృద్ధి చెందింది. వీటిలో సున్నితమైన చర్మం రకాలు ఉన్నాయి. అమెరికా దొసకాయ కూడా కర్బూజ లోని ఒక రకము. కానీ దాని ఆకారం, రుచి, ఉపయోగాలు చాలా వరకు దోసకాయను పోలి ఉంటాయి. ఇది "పెపో" అనే రకం పండు.
ఉపయొగాలు
వీటిని కొన్నిసార్లు తాజాగా, మరికొన్నిసార్లు ఎండబెట్టి వినయోగిస్తారు. ఖర్బుజ విత్తనాలు ఎండబెటి వాటితొ దోస నూనె ఉత్పత్తికి ప్రక్రియ చేస్తారు. ఇంకొన్ని రకాలను వాటి సువాసన కొఱకే పెంచుతారు. జపనీయ మద్యం మిదోరిలో రుచి కొఱకు దీనిని వాడుతారు.
ఈ పండు వేసవిలో మంచి చలువ చేయడమే కాకుండా, క్యాలరీలు లేని తీపిదనాన్ని ప్రసాదిస్తాయి. లేత నారింజ రంగులో వుండే గుజ్జు రుచిగా వుంటుంది. ఈ గింజల్ని కూడా ఎండబెట్టిన తర్వాత ఒలుచుకుని తింటారు. రకరకాల పంటల్లో వాడతారు.
ఆయుర్వేదంలో కూడా ఈ రసాన్ని చాలా రకాల సమస్యల నివారణకు సూచిస్తారు. ఆకలి మందగించడం, బరువు తగ్గడం, మలబద్దకం, మూత్రనాళ సమస్యలు, ఎసిడిటి, అల్సర్‌ వంటి పరిస్థితుల్లో మా గుజ్జుని తగినంత నీటిలో కలిపి తాగితే మంచి మేలు. మేము శరీరంలో వేడిని గణనీయంగా తగ్గిస్తాయి. ఆకలి పెంచుతాము. అలసట తగ్గిస్తాయి. అంత త్వరగా జీర్ణం కావు కానీ మంచి శక్తిని ఇస్తాయి. కొంతమంది లైంగిక శక్తి పెరుగుదలకు కూడా సూచిస్తారు. బరువు తగ్గాలనుకునేవారికి ఈ పండు శ్రేష్ఠమైనది.
అరగడానికి కొద్దిగా ఎక్కువ సమయం పడుతుంది కాబట్టి కడుపు నిండినట్టు వుంటుంది. క్యాలరీలు రావు. పైగా ఇందులోని పీచు పదార్థాలు మలబద్దకాన్ని తగ్గిస్తాయి. వీటిలో పొటాషియం అధికంగా వుంటుంది. అందువల్ల రక్తపోటునీ, గుండె పనితనాన్ని మెరుగు పరుస్తాయి. అంతే కాదు, కిడ్నీలలో రాళ్లు రాకుండా నివారిస్తూ, వృద్ధాప్యంలో ఎముకల బలానికి తోడ్పడతాయి. ఇక విటమిన్‌ 'సి' పుష్కలంగా వుంటుంది. విటమిన్‌ 'ఎ' కూడా బాగానే వుంటుంది. దాని వల్ల చర్మం మెరుగుపడుతుంది. ఫోలిక్‌ఆమ్లం వల్ల గర్భిణీ స్త్రీలు లాభపడతారు.
మెలన్ డే
భారతదేశంలో ఇవి అధికంగా పండినా, తుర్కమేనిస్తాన్‌లో మాత్రం విరివిగా పండుతాయి. అక్కడ వీటి గౌరవ సూచకంగా ఒక రోజును మెలన్‌డేగా పాటించబడే ఆరోజు అక్కడ సెలవుదినం కూడా. తుర్కమేనిస్తాన్‌లో పండే కర్బూజాలు వేరెక్కడా లేని విధంగా అద్భుతమైన సువాసన, మధురమైన రుచితో వుంటాయి. వీటిని అక్కడ స్వర్గ ఫలాలని అంటారు. ఏటా ఆగస్టు మాసంలోని రెండవ ఆదివారాన్ని మెలన్‌డేగా పాటిస్తారు. ఆ అలవాటు 1944 నుండి వస్తోంది. అప్పుడు ఆ దేశ అధ్యక్షుడు సాపర్‌మురత్‌ నియాజోన్‌ తనని తాను తురుష్కుల నాయకుడిగా (తురుష్క్మ్‌న్‌ భాషి) పిలిపించుకునే వాడు. ఆ పేరు మీద ఒక సంకర జాతి కర్బూజాని కూడా రూపొందించారు.
పోషక విలువలు
100 గ్రాములకు, కర్బూజాలు 34 కేలరీలు ఉంటాయి. విటమిన్ ఎ, విటమిన్-సి అందించడనికి సహాయపడతాయి.
మూలాలు
1. Daniel Zohary & Maria Hopf (2000). Domestication of Plants in the Old World (3 ed.). Oxford University Press. p. 193.
3. "What is a casaba melon?". WiseGeek. Retrieved 2014-10-20.
4. Linda Ziedrich (2010). The Joy of Jams, Jellies and Other Sweet Preserves: 200 Classic and Contemporary Recipes Showcasing the Fabulous Flavors of Fresh Fruits (Easyread Large Edition). ReadHowYouWant.com. p. 116. ISBN 1-4587-6483-4. Retrieved 2014-10-20.
వర్గం:పండ్లు వర్గం:కుకుర్బిటేసి వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
హైదరాబాదు క్రికెట్ సంఘం
హైదరాబాదు క్రికెట్ సంఘం (ఆంగ్లం: Hyderabad Cricket Association) అనేది హైదరాబాదు, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ఇతర జిల్లాలు, హైదరాబాదు క్రికెట్ జట్టు కార్యకలాపాలకు పాలకమండలి. ఇది బోర్డ్ ఆఫ్ కంట్రోల్ ఫర్ క్రికెట్ ఇన్ ఇండియా కు అనుబంధంగా పనిచేస్తుంది. ఇది 1934లో స్థాపించబడింది.
హైదరాబాద్‌ క్రికెట్‌ అసోసియేషన్‌ (హెచ్‌సీఏ) హైదరాబాద్‌లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ క్రికెట్ స్టేడియం ను నిర్వహిస్తుంది, ఇది అంతర్జాతీయ స్థాయి టెస్ట్, ODI, T20 క్రికెట్ మ్యాచ్‌లకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.
2022 సెప్టెంబరు 25న ఉప్పల్‌ స్టేడియంలో భారత్‌-ఆస్ట్రేలియా మధ్య టీ-20 మ్యాచ్‌ జరగనున్న నేపథ్యంలో టికెట్ల విక్రయాలు చేపట్టిన హెచ్‌సీఏకు చేదు అనుభవం ఎదురైంది. సికింద్రాబాద్‌లోని జింఖానా మైదానం లో టికెట్ల విక్రయ కేంద్రం వద్ద అంచనాలకు మించి అభిమానులు ఒక్కసారిగా తోసుకుని రావడంతో పరిస్థితి ఉద్రిక్తంగా మారింది. వాళ్లను నియంత్రించేందుకు పోలీసులు లాఠీఛార్జ్‌ చేయడంతో తొక్కిసలాటకు దారితీసింది. 2022 సెప్టెంబరు 22న జరిగిన ఈ ఘటనలో పలువురు స్పృహ తప్పి పడిపోయారు. ఈ తొక్కిసలాటకు హెచ్‌సీఏ నిర్లక్ష్యమే కారణమని అజారుద్దీన్‌, హెచ్‌సీఏ నిర్వాహకులపై బేగంపేట పోలీస్‌స్టేషన్‌లో అభిమానులు ఫిర్యాదు చేశారు.
తెలంగాణ టి20 ప్రీమియర్ లీగ్
2017 డిసెంబరులో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కాకా T20 టోర్నమెంట్‌ను నిర్వహించడంతో హెచ్‌సీఏ తెలంగాణ T20 ప్రీమియర్ లీగ్‌ని ప్రారంభించింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణలో క్రికెట్ వర్గం:1933లో స్థాపించబడిన క్రీడా సంస్థలు వర్గం:1933 భారతదేశంలోని స్థాపనలు
సెయింట్ జోసఫ్స్ కేథడ్రల్ చర్చి, హైదరాబాదు
సెయింట్ జోసఫ్స్ కేథడ్రల్ చర్చి హైదరాబాదులోని గన్‌ఫౌండ్రి ప్రాంతంలో ఉన్న క్రైస్తవ ప్రార్థనామందిరం. ఎత్తైన రాతి కొండలాంటి ప్రదేశంలో నిర్మించిన ఈ చర్చి 1875లో క్రిస్మస్ పండుగనాడు ప్రారంభించబడింది. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా)చే వారసత్వ కట్టడం గా గుర్తించబడింది.
చరిత్ర
నిజాం నవాబుల కాలంలో నవాబ్ ఆస్మాన్ జా సహకారంతో ఆనాటి క్రైస్తవ మత పెద్ద డోమినిక్ బార్‌బెరో ఆధ్వర్యంలో ఈ చర్చి నిర్మాణం జరిగింది. దీనికి సంబంధించిన శిలాఫలకం ఒకటి చర్చి ముందరిభాగంలో ఉంది. మరో మత పెద్ద పీటర్ కప్రోటీ నేతృత్వంలో 1870, మార్చి 19న ఈ చర్చికి శంకుస్థాపన చేశారు. 1872లో స్థానిక క్రైస్తవుల సహాయంతో ఫాదర్ ఎల్. మల్‌బెర్టీ చర్చి యొక్క ప్రధాన భవనాలను పూర్తిచేసి 1875లో క్రిస్మస్ పండుగ నాడు ప్రారంభించారు.
నిర్మాణం
ఎత్తైన రాతికొండ మీద శిలువ ఆకారంలో ఇది నిర్మించబడింది. చర్చికి ఉన్న శిఖరాల నిర్మాణానికి 16 సంవత్సరాలు పట్టింది. చర్చికోసం 1892లో ఇటలీ నుంచి అతిపెద్దసైజులో ఉండే గంటలు, రంగురంగుల పెయింటింగ్స్ తెప్పించారు. చర్చిలో గంటకొడితే సికింద్రాబాద్‌లోని కంటోన్మెంట్ దాకా వినబడేదని చెబుతారు. ఏడో నిజాం నవాబ్ మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ తరచూ ఈ చర్చికి వచ్చి, ఇక్కడ ఉన్న టవర్‌లలో అమర్చినవున్న గోడ గడియారాన్ని, తైలవర్ణ చిత్రాలు, పెద్దపెద్ద టేబుల్స్ వంటి ఇతర ఫర్నిచర్‌ను ఉచితంగా చర్చికి ఇచ్చారట.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:క్రైస్తవ మతము వర్గం:హైదరాబాదు దేవాలయాలు వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ చర్చీలు వర్గం:హైదరాబాదు చర్చీలు
ఉర్దూ కవులు
thumb|మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా ప్రముఖ ఉర్దూ కవులు
సమకాలీన కవులు
వర్గం:ఉర్దూ భాష వర్గం:ఉర్దూ సాహిత్యం వర్గం:ఉర్దూ కవులు
ఉర్దూ రచయితల జాబితా
ఉర్దూ రచయితలు
వర్గం:ఉర్దూ సాహిత్యం వర్గం:ఉర్దూ సాహితీకారులు వర్గం:ఉర్దూ రచయితలు వర్గం:జాబితాలు
చచౌరా శాసనసభ నియోజకవర్గం
చచౌరా శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం గునా జిల్లా, రాజ్‌గఢ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
పశ్చిమ క్షాత్రపులు
శాతవాహన వంశానికి చెందిన చక్రవర్తి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి చేతిలో శక పాలకులు ఓడిపోయిన తర్వాత సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ క్షాత్రపుల శక్తి క్షీణించడం ప్రారంభమైంది. దీని తరువాత, శక రాజ్యం పునరుద్ధరించబడినప్పటికీ, సా.శ. 4వ శతాబ్దంలో గుప్త సామ్రాజ్యానికి చెందిన రెండవ చంద్రగుప్రుడు దాన్ని నాశనం చేసాడు.
మొత్తంగా, సుమారు 350 సంవత్సరాల కాలంలో 27 మంది స్వతంత్ర పశ్చిమ క్షాత్రప రాజులు పాలించారు.
పేరు
thumb| పశ్చిమ క్షాత్రపు పాలకులను వారి [[బ్రాహ్మీ లిపి శాసనాలలో మహాఖత్రప అని ప్రస్తావించారు. ఇక్కడ ప్రధాన మంత్రి అయామా, తన పాలకుడైన నహపాణుడి పేరిట మన్మోడి గుహల్లో సా.శ. 10 లో వేయించిన శాసనాన్ని చూడవచ్చు. నహపాణుడికి రాణో ("రాజు"), సామి ("స్వామి") అనే రెండు బిరుదులు ఆపాదించబడ్డాయి. ]] తూర్పు పంజాబ్, మథుర ప్రాంతాలను పాలించిన రాజులూ, అతని వారసులూ అయిన "మహాక్షాత్రపుడు" ఖరపల్లన, "సత్రప్" వనస్పరా వంటి పాలకులను "ఉత్తర క్షాత్రపులు" అంటారు. ఆ పాలకుల నుండి భిన్నంగా చూపించేందుకు వీరిని పశ్చిమ క్షాత్రపులు అని అంటారు.
పశ్చిమ భారతదేశంలోని శకులు శక భాషను మాట్లాడేవారు. దీనిని ఖోటానీ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది మొదటగా తారిమ్ బేసిన్‌లో కనబడింది.
తొలి విస్తరణ: క్షహరాట రాజవంశం (సా.శ. 1వ శతాబ్దం)
ఎడమ|thumb| భూమక నాణెం (?–119). అచ్చువైపు: బాణం, గుళికలు, పిడుగు. ఖరోష్ఠి శాసనం చహరసద చత్రపస భూమకస : "క్షహరాట సాత్రప భూమక". బొమ్మవైపు: ఒక పంజాను పైకి లేపిన సింహం, చక్రం ([[ధర్మచక్రము|ధర్మచక్రం) తో స్తంభ శీర్షం. బ్రాహ్మీ శాసనం: క్షహరతస క్షాత్రపాస భూమకస .]] పశ్చిమ క్షాత్రపులు స్వల్పకాలం పాటు పాలించిన క్షహరాట రాజవంశంతో ప్రారంభమైనట్లు భావిస్తున్నారు (మూలాలను బట్టి చహరద, ఖహరాట లేదా ఖఖరాట అని కూడా పిలుస్తారు). క్షహరాట అనే పదం సా.శ. 6 నాటి తక్షశిల రాగి ఫలకంలో కూడా ఉంది. ఇది ఇండో-సిథియన్ పాలకుడు లియాకా కుసులకా కు చెందినది అని ఉంది. శ్రీ పులమావి పాలనా కాలపు 19వ సంవత్సరానికి చెందిన నాసిక్ శాసనంలో కూడా ఖఖరాటవాస లేదా క్షహరాట జాతి ప్రస్తావన ఉంది.
ఆధారాలు లభించిన తొట్ట తొలి క్షహరాట ప్రస్తావన ఆభీరకునికి చెందినది. అతనికి చెందిన అరుదైన నాణేలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. అతని తరువాత నహపాణుడి తండ్రి భూమకకు చెందిన నాణేలున్నాయి. అతని నాణేలపై సాత్రప అనే బిరుదును మాత్రమే ఉపయోగించాడు గానీ, రాజా లేదా రాణో (రాజు) అని వాడలేదు. భూమక కుమారుడు గొప్ప పాలకుడైన నహపాణుడు (అతని పాలన సా.శ. 24-70, సా.శ. 66-71, లేదా సా.శ. 119-124 నాటిది అయి ఉండవచ్చు). తరువాతి కాలానికి చెందిన నాణేలలో ఒకదానిపై ఈ ప్రసక్తి ఉంది. భూమక నాణేలు ఎనిమిది చుక్కల చక్రం (ధర్మచక్రం) లేదా పీఠంపై కూర్చున్న సింహం, అశోక స్తంభం వంటి బౌద్ధ చిహ్నాలను కలిగి ఉంటాయి. thumb| [[నహపాణ|నహపాణుడి నాణెం (అతని పాలనాకాలం సా.శ. 24-70, సా.శ. 66-71, లేదా సా.శ. 119-124), ఇండో-గ్రీక్ నాణేల నుండి నేరుగా ఉత్పన్నమైనది. బ్రిటిష్ మ్యూజియం . ]] భూమకుని తరువాత అతని కుమారుడు, నహపాణుడు రాజయ్యాడు. అతను చాలా శక్తివంతమైన పాలకుడు. పశ్చిమ, మధ్య భారతదేశంలోని శాతవాహన సామ్రాజ్యంలోని కొన్ని భాగాలను ఆక్రమించాడు. నహపాణుడు మాళవ, దక్షిణ గుజరాత్, ఉత్తర కొంకణ్, భరూచ్ నుండి సోపారా, నాసిక్, పూనా జిల్లాలపై ఆధిపత్యం చెలాయించాడు. ఆ సమయంలో, పశ్చిమ క్షాత్రపులకు వాయవ్య ప్రాంతమైన బలూచిస్తాన్‌ను ఇండో-పార్థియన్ రాజులైన పరాతరాజులు పరిపాలించేవారు. కుషాణులు ఉత్తరాన తమ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించారు.
అతని అల్లుడు, శకుడు అయిన ఉషవదాత (నహపాణుడి కుమార్తె దక్షమిత్రను వివాహం చేసుకున్నాడు), నాసిక్, కర్లే, జున్నార్ (మన్మోడి గుహలు, 46వ సంవత్సరపు శాసనం) లోని శాసనాలను బట్టి అతడు రాజ్యపు దక్షిణ ప్రాంతంలో నహపాణుని ప్రతినిధిగా ఉండి, పరిపాలించేవాడని తెలుస్తోంది నహపాణుడు క్షాత్రపుల వెండి నాణేలను ముద్రించాడు.
- నాసిక్ గుహల్లోని 10 వ గుహలోని శాసనం
భారతీయ మతాల పోషణ
కర్లా గుహలలోని మహాచైత్యంలో నహపాణుడికి సంబంధించిన ఒక ముఖ్యమైన శాసనంలో బౌద్ధ, హిందూమతాలకు అతనిచ్చిన పోషణను చూడవచ్చు: ఎడమ|thumb| [[కార్ల గుహలు|కర్లా గుహలు, నహపాణుడి శాసనం.]]
బౌద్ధ గుహల నిర్మాణం
పశ్చిమ క్షాత్రపులు మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ ప్రాంతాలలో అనేక బౌద్ధ గుహల నిర్మాణానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. నహపాణుడు కర్లా, జున్నార్, నాసిక్ ప్రాంతంలో కనీసం 35 సంవత్సరాలు పాలించాడని, అక్కడ అనేక నిర్మాణాలు చేపట్టాడని భావిస్తున్నారు.
గుహలలోని అనేక శాసనాలను నహపాణ కుటుంబం వేయించింది: నాసిక్ గుహలలో ఆరు శాసనాలు, కర్లా గుహలలో ఒక శాసనం, జున్నార్‌లోని మన్మోడి గుహలలో నహపానా మంత్రి ఒక శాసనం వేయించారు. అదే సమయంలో, " యవనులు ", గ్రీకులు లేదా ఇండో-గ్రీకులు, నాసిక్ గుహలు, కర్లా గుహలు, లేన్యాద్రి, మన్మోడి గుహలలో దాన శాసనాలను కూడా వేయించారు.
కార్లా గుహలలో గొప్ప చైత్య మందిరం
ప్రత్యేకించి, దక్షిణాసియాలో అతిపెద్దదైన కర్లా గుహల చైత్య గుహ సముదాయాన్ని సా.శ. 120 లో నహపాణుడు నిర్మించి సమర్పించాడు.
నాసిక్ గుహ నెం.10, 'నహపాణ విహార'
పాండవ్‌లేని గుహలు అని కూడా పిలిచే నాసిక్ గుహల్లోని కొన్నిభాగాలను కూడా నహపాణుడి కాలంలోనే చెక్కారు.
నాసిక్ సమీపంలోని నాసిక్ గుహలలోని 10 వ గుహ లోని శాసనాలు, సా.శ. 105-106 లో, క్షాత్రపులు శాతవాహనులను ఓడించారని, ఆ తర్వాత క్షాత్రప నహపాణుడి అల్లుడు, దినిక కుమారుడూ అయిన ఉషావదత ఈ గుహ కోసం, అలాగే సన్యాసుల ఆహారం, దుస్తుల కోసం 3000 బంగారు నాణేలను విరాళంగా ఇచ్చాడనీ వెల్లడైంది. ఉషవదత్త భార్య (నహపాణుడి కుమార్తె), దక్షమిత్ర కూడా బౌద్ధ సన్యాసుల కోసం ఒక గుహను దానం చేసింది. 'నహపాణ విహార' అనే 10 వ గుహ 16 గదులతో కూడినది.10వ గుహలోని రెండు శాసనాలు శకుల అల్లుడు, నహపాణుడి ప్రతినిధి అయిన ఉషావదత ఆ మొత్తం గుహను నిర్మించి, సంఘకు బహూకరించాడని పేర్కొన్నాయి:
అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం: ఎరిత్రియన్ సముద్రానికి చెందిన పెరిప్లస్
ఎరిథ్రియన్ సముద్రపు పెరిప్లస్‌లో నహపాణుని, బరిగాజా చుట్టుపక్కల ప్రాంతానికి పాలకుడిగా, నంబనస్ పేరుతో పేర్కొంటుంది. :
పశ్చిమ క్షాత్రపుల పాలనలో, బారిగాజా భారతదేశంతో రోమన్ వాణిజ్యానికి ప్రధాన కేంద్రాలలో ఒకటి. మార్పిడి చేయబడిన అనేక వస్తువుల గురించి పెరిప్లస్ వివరిస్తుంది:
పశ్చిమ క్షాత్రపుల రాజధాని ఉజ్జయిని నుండి కూడా సరుకులు వచ్చేవి:
హిందూ మహాసముద్రం మీదుగా పశ్చిమ దిశగా వస్తువులను ఎగుమతి చేయడానికి బరిగాజా నుండి కూడా కొన్ని నౌకలు సిద్ధమయ్యేవి:
గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి చేతిలో ఓటమి
thumb| [[గౌతమిపుత్ర శాతకర్ణి|గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి ఓడించిన "సక- యవన - పల్హవ " ( బ్రాహ్మీ లిపి : 👲𑀓 👀𑀯𑀦 👀𑀮𑁆𑀳𑀯) నాసిక్ గుహలో 3వ రాణి గోతమి బాలశ్రీ శాసనంలో పేర్కొనబడింది. ]] thumb| నహపాణుడి నాణెం పైన్ ముద్రించిన [[యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి|గౌతమీపుత్ర యజ్ఞ శాతకర్ణి నాణెం. సా.శ.167-196. ]] నహపాణుడు, ఉషావదత్తుడు చివరికి శక్తివంతుడైన శాతవాహన రాజు గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి చేతిలో ఓడిపోయారు. గౌతమీపుత్రుడు మాల్వా, పశ్చిమ మహారాష్ట్ర ప్రాంతాల నుండి శకులను తరిమికొట్టాడు, నహపాణుని పశ్చిమాన గుజరాత్‌కు తరిమి కొట్టాడు. గౌతమీపుత్రుడు అనేక నహపాణుడి నాణేలను చెడగొట్టి వాటిపై తన ముద్రలను ముద్రింపజేసాడు (నాసిక్ జిల్లా జోగల్తంబిలో వాటి ఖజానా కనబడింది), నాసిక్ లోని పాండవ్లేని గుహలలోని గుహ నెం. 3 వద్ద ఉన్న శాసనంలో గౌతమీపుత్రుడు వారిపై విజయం సాధించాడని పేర్కొనడాన్ని బట్టి అతని విజయం తెలుస్తుంది."గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి (...) క్షత్రియుల అహంకారాన్ని అణచివేసిన వ్యక్తి; శకులు (పశ్చిమ క్షాత్రపులు), యవనులు (ఇండో-గ్రీకులు), పహ్లవులను (ఇండో-పార్థియన్లు), ఖఖరత కుటుంబాన్నీ (నహపాణుడి కుటుంబం) నిర్మూలించాడు; శాతవాహన జాతి వైభవాన్ని పునరుద్ధరించాడు."
- నాసిక్ లోని పాండవ్‌లేని గుహల్లోని 3 వ గుహలో రాణి గౌతమీ బాలశ్రీ సా.శ. 2 వ శతాబ్దంలో వేయించిన శాసనం
జావా, సుమత్రాల ఆక్రమణ
జావా, సుమత్రా దీవులను పశ్చిమ క్షాత్రపుల కాలంలో వలసరాజ్యంగా చేసుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. అక్కడి గొడవల కారణంగా ప్రజలు ఉపఖండం నుంచి పారిపోయి ఉండవచ్చు. జావా యొక్క కొన్ని పునాది పురాణాల్లో శక శకం (జావా శకం కూడా ఇదే) ప్రారంభ కాలం నాటి వలసవాదుల నాయకుడిని గుజరాత్‌కు చెందిన యువరాజు అజీ శకగా వర్ణించారు.
కర్దమక రాజవంశం, కాస్తానా కుటుంబం (1వ-4వ శతాబ్దం)
thumb| పశ్చిమ క్షాత్రపుల వంశవృక్షంభద్రముఖ లేదా కర్దమక రాజవంశం అని పిలువబడే కొత్త వంశాన్ని "క్షాత్రపుడైన" కాస్తానా స్థాపించాడు. కాస్టానా కాలం ఖచ్చితంగా తెలియదు, కానీ అతని పాలన సా.శ. 78 లో ప్రారంభమైందని భావిస్తున్నారు. తద్వారా అతన్ని శక శకానికి స్థాపకుణ్ణి చేసారు. అతని వారసులు (తమ నాణేలు, శాసనాలపై శక యుగాన్ని ఉపయోగించారని మనకు తెలుసు) వారి స్థాపకుడి తేదీనే తమ యుగంగా ఉపయోగిస్తారనే వాస్తవంతో ఇది సరిపోతుంది. ఆ కాలంలో కాస్తానా ఉజ్జయినిని పాలించిన క్షాత్రపుడు. మథురలో కుషాను రాజు కనిష్కుడు, విమ తక్తు విగ్రహాలతో పాటు కనబడిన "షస్తానా" అనే పేరున్న ఒక విగ్రహమే ఈ కాస్తానా అని తరచూ భావిస్తూంటారు. కాస్తానా కుషానుల సామంతుడిగా ఉండవచ్చని ఇది సూచిస్తుంది. కనిష్కుడి పాలనలో (సా.శ. 127–150) పశ్చిమ క్షాత్రప భూభాగంపై (రాజధాని ఉజ్జయినిపై కుషాన్ నియంత్రణను పేర్కొనడం ద్వారా) కుషాణుల ఆధిపత్యాన్ని కూడా రబాటక్ శాసనం కూడా పేర్కొంది.
కస్తానా సమయంలో పశ్చిమ క్షాత్రపుల భూభాగాన్ని భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త టోలెమీ తన "జియోగ్రాఫియా"లో విస్తృతంగా వర్ణించాడు. అందులో అతను వారిని "ఇండో-సిథియన్స్"గా పేర్కొన్నాడు. అతను ఈ భూభాగాన్ని పశ్చిమాన పాటలేన్ నుండి తూర్పున ఉజ్జయిని వరకు ("ఓజెనా-రెజియా తియాస్తానీ", "ఓజెన్/ఉజ్జయిని, రాజు చస్తానా రాజధాని "), దక్షిణాన బరిగాజాకు ఆవల ఉన్నట్లు వివరించాడు.
శాతవాహనులపై విజయం
సా.శ. 130 లో, కాస్తానా మనవడు మొదటి రుద్రదమన్ "మహాక్షాత్రప" అనే బిరుదు పెట్టుకున్నాడు. అతను శాతవాహనుల నుండి తన రాజ్యాన్ని రక్షించుకున్నాడు. రుద్రదమన్, శాతవాహనుల మధ్య ఘర్షణ ఎంత ముదిరిందంటే, దాన్ని అరికట్టడానికి, రుద్రదమన్ కుమార్తెను శాతవాహన రాజు వశిష్టిపుత్ర శాతకర్ణికి ఇచ్చి పెళ్ళి చేసి, ఆ శత్రుత్వానికి ముగింపు పలికారు. ఈ పెళ్ళికి సంబంధించిన శాసనం కన్హేరిలోని ఒక గుహలో కనిపిస్తుంది:
శాతవాహనులు, పశ్చిమ క్షాత్రపుల మధ్య యుద్ధాలు కొనసాగాయి. ఈ ఘర్షణలలో మొదటి రుద్రదమన్ శాతవాహనులను రెండుసార్లు ఓడించాడు. వారి కుటుంబ సంబంధం కారణంగా వశిష్టిపుత్ర శాతకర్ణిని వదలి పెట్టాడు:
గతంలో నహపాణుడి ఆధీనంలో ఉన్న భూభాగాలన్నిటినీ రుద్రదమన్ తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. బహుశా పూనా, నాసిక్‌లోని దక్షిణ ప్రాంతాలను మినహాయించి (ఆ సమయంలో ఈ రెండు ప్రాంతాలలో ఎపిగ్రాఫికల్ అవశేషాలు శాతవాహనులవి మాత్రమే కనిపించాయి)
యౌధేయులపై విజయం
తరువాత, మొదటి రుద్రదమన్ వేయించిన జూనాగఢ్ శిలా శాసనం (సా.శ. 150) లో యౌధేయుల సైనిక శక్తిని కొనియాడారు. "క్షాత్రియులలో వీరులు" అనే తమ బిరుదుకు తగినట్లుగానే వారు లొంగిపోరు". చివరికి మొదటి రుద్రదమన్ చేతిలో వారు ఓడిపోయారు అని ఆ శాసనం చెబుతోంది.
ఇటీవల కనుగొనబడిన స్తంభాల శాసనాలు మహారాష్ట్రలోని ఈశాన్య ప్రాంతంలోని విదర్భ ప్రాంతంలోని భండారా జిల్లాలో రూపియమ్మ అనే పశ్చిమ క్షాత్రపుని ఉనికిని వివరిస్తాయి. అక్కడ అతను స్తంభాలను స్థాపించాడు.
రుద్రధమన్ కళాపోషకుడు. అతను సంస్కృతంలో కవిత్వం వ్రాసాడు. దానిని తన ఆస్థాన భాషగా చేసుకున్నాడు. సుదర్శిని సరస్సులోని శాసనానికి అతని పేరు జతచేయబడింది.
అతని ఆస్థానంలో యవనేశ్వర అనే గ్రీకు రచయిత ఉండేవాడు. అతను యవనజాతకాన్ని గ్రీకు నుండి సంస్కృతం లోనికి అనువదించాడు. ఇది జ్యోతిషశాస్త్ర గ్రంథం. జాతకశాస్త్రంలో భారతదేశపు తొలి సంస్కృత రచన అది.
జీవదమన్ (సా.శ. 178-181, సా.శ. 197-198)
thumb| 100వ సంవత్సరంలో జీవదామన్ మొదటి పాలన ప్రారంభం నాటి నాణెం ([[దస్త్రం:One_hundred_in_the_Brahmi_script_of_the_Western_Satraps.jpg|alt=One hundred in the Brahmi script of the Western Satraps|17x17px|పశ్చిమ సత్రపుల బ్రాహ్మీ లిపిలో వంద ) శక యుగం (సా.శ. 178 కి సంబంధించినది). ]] శక సంవత్సరం 100 లో (సా.శ. 178) జీవదమన్ రాజు అయ్యాడు. అతని పాలన వేరే విధంగా ఎక్కడా నమోదు కాలేదు. అయితే అతడు, నాణేలపై ముద్రణ తేదీని ముద్రించడం ప్రారంభించిన పశ్చిమ క్షాత్రప పాలకుడు. రాజు తల వెనుక, బ్రాహ్మీ లిపిలోని సంఖ్యలను ఉపయోగించి ఆ తేదీని ముద్రించారు పశ్చిమ క్షాత్రప పాలకుల కాలం నిర్ణయించడానికి ఇది చాలా విలువైనది. వారి నాణేలపై వారి పూర్వీకుల గురించి కూడా పేర్కొన్నందున, వారి మధ్య కాలక్రమం, వారసత్వాన్ని ఖచ్చితంగా స్పష్టం చేయడానికి ఇది చాలా విలువైనది. అతని నాణేల ప్రకారం, జీవదమన్ రెండుసార్లు - ఒకసారి శక శకం 100, 103 (సా.శ. 178-181) మధ్య, రుద్రసింహ I పాలనకు ముందు, రెండవసారి శక శకం 119 - 120 (సా.శ. 197-198) మధ్యనా పాలించినట్లు తెలుస్తోంది.
మహా క్షాత్రప రూపియమ్మ (సా.శ. 2వ శతాబ్దం)
"మహాక్షాత్రప కుమార రూపియమ్మ" పేరుతో శాసనం ఉన్న స్మారక స్థూపం విదర్బా, మధ్య ప్రాంతంలోని పౌనిలో కనుగొనబడింది. ఇది సా.శ. 2వ శతాబ్దం నాటిది. ఈ మహా క్షాత్రపుని గురించి తెలియజెప్పే నాణేలు లేనప్పటికీ, ఈ స్మారక స్తంభం, పశ్చిమ క్షాత్రపులకు సాంప్రదాయికంగా దక్షిణ సరిహద్దుగా ఉన్న నర్మదా నది ని దాటి చాలా దూరం విస్తరించి ఉన్నట్లుగా భావించబడుతుంది. "కుమార" అనే పదానికి అర్థం - అది ఒక బిరుదుగా కాక, ఒక గొప్ప క్షాత్రపుని కుమారుడు అని కావచ్చు.
శాతవాహనులకు దక్షిణ భూభాగాలను కోల్పోవడం (సా.శ. 2వ శతాబ్దం ముగింపు)
శాతవాహన రాజవంశానికి చెందిన దక్షిణ భారత పాలకుడు యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి (సా.శ. 170-199) సా.శ. 2వ శతాబ్దం చివరిలో పశ్చిమ క్షాత్రపులను ఓడించాడు. తద్వారా పశ్చిమ, మధ్య భారతదేశంలోని వారి దక్షిణ ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఇది పశ్చిమ క్షాత్రపుల క్షీణతకు దారితీసింది.
యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి నాసిక్ గుహలు, కన్హేరి, గుంటూరులలో శాసనాలను వేయించి, శాతవాహనుల భూభాగాన్ని పునరుద్ధరించాడు. కన్హేరి వద్ద యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి గుహ నం. 81, చైత్య గుహ నం. 3 లలో వేయించిన రెండు శాసనాలు ఉన్నాయి.నాసిక్ గుహలలో, యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి పాలన 7వ ఏట వేయించిన శాసనం ఒకటి ఉంది.
అయితే, నహపాణుడిపై విజయం సాధించిన తర్వాత గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి కాలం నుండి పూనా, నాసిక్ ప్రాంతాలు శాతవాహనుల చేతుల్లోనే ఉండే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతంలో కర్దమకులకు సంబంధించిన శాసనాలు ఏమీ లేవు.
రెండవ రుద్రసేనుడు (256–278)
కుడి|thumb| రుద్రసేన II (256-278 CE). తల కుడివైపు, దగ్గరగా అమర్చిన టోపీ ధరించి / మూడు వంపుల కొండ; కుడివైపున ఐదు గుళికల సమూహం. క్షాత్రపులలో 19వ పాలకుడైన రెండవ రుద్రసేనుడి పాలనలో (256–278) క్షాత్రప రాజవంశం ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఇతని కాలంలో ఆంధ్ర ఇక్ష్వాకులకు, పశ్చిమ క్షాత్రపులకూ మధ్య వైవాహిక బంధం ఏర్పడింది. ఆంధ్ర ఇక్ష్వాకు పాలకుడు మాతరీపుత్ర వీరపురుషదత్త (సా.శ. 250-275) భార్యలలో ఒకరైన రుద్రధర-భట్టారిక, "ఉజ్జయిని పాలకుడి" - బహుశా రెండవ రుద్రసేనుడి - కుమార్తె. నాగార్జునకొండలోని ఒక శాసనం ప్రకారం, ఇక్ష్వాకు రాజు వీరపురుషదత్తుడికి ఉజ్జయిని పాలకుడి కుమార్తె రుద్రధర -భట్టారికతో సహా అనేక మంది భార్యలున్నారు. (ఉజ్(ఇ)నికా మహార(జ) బాలిక).
రెండవ రుద్రసేనుడి (సా.శ. 255-278) పాలనలో సాంచి - విదిశ ప్రాంతాన్ని శాతవాహనుల నుండి మళ్లీ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ ప్రాంతంలో రెండవ రుద్రసేనుడి నాణేలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతం సా.శ. 4వ శతాబ్దం వరకు పశ్చిమ స్ఖాత్రపుల పాలనలో ఉందని కనకెర్హా శాసనం ధృవీకరిస్తోంది.
కస్తానా వంశానికి చెందిన చివరి క్షాత్రప పాలకుడు విశ్వసేనుడు (పాలనా కాలం సా.శ. 293–304), భర్తృదమన్ సోదరుడు, అతనికి వారసుడు, రెండవ రుద్రసేనుడి కుమారుడు. అజంతా గుహల వద్ద త్రవ్వకాల్లో, వాఘోరా నది కుడి ఒడ్డున గుహలకు ఎదురుగా ఉన్న కాల్చిన ఇటుకలతో నిర్మించిన ఆశ్రమంలో విశ్వసేనుడి నాణెం ఒకటి కనుగొనబడింది.
రెండవ రుద్రసింహుడి రాజవంశం (c. 304–396 CE)
రెండవ రుద్రసింహుడితో (పాలనా కాలం సా.శ. 304–348) కొత్త కుటుంబం పాలనకు వచ్చింది. అతను తన నాణేలపై తనను స్వామి జీవదామన్ కుమారుడిగా ప్రకటించుకున్నాడు. అతని పాలన పాక్షికంగా ఇతర పాలకుల పాలనతో సమకాలికంగా ఉంది. ఆ నాణేలపై పేర్కొన్న యశోదమన్ II (పాలనా కాలం సా.శ. 317–332), రుద్రదమన్ II (పాలనా కాలం సా.శ. 332–348) లు అతని కుమారులు లేదా ఉప-రాజులు కావచ్చు.
మధ్య భారతదేశం సముద్రగుప్తుడి (పాలనా కాలం సా.శ. 336–380 ) స్వాధీనం
విదిష / సాంచి, ఎరాన్ చుట్టూ ఉన్న మధ్య భారత ప్రాంతాన్ని శ్రీధరవర్మన్ అనే శక పాలకుడు ఆక్రమించుకున్నాడు, సాంచిలోని కనకెర్హా శాసనం, ఎరాన్ వద్ద అతని నాగా జనరల్‌తో ఉన్న మరొక శాసనం ద్వారా అతని గురించి తెలుస్తోంది. ఎరాన్ వద్ద, శ్రీధరవర్మన్ శాసనం స్మారక చిహ్నం తరువాత, గుప్త సామ్రాజ్యం సముద్రగుప్తుడు (సా.శ.336-380) చేత "అతని కీర్తిని పెంపొందించుకోవడం కోసం" మరొక శాస్నాన్ని స్థాపించినట్లు తెలుస్తోంది. అతను పశ్చిమంగా చేసిన దండయాత్రలో శ్రీధరవర్మన్ యొక్క శకులను ఓడించి ఉండవచ్చు. సముద్రగుప్తుని అలహాబాద్ స్థూప శాసనంలో పేర్కొనబడిన "శక" పాలకుడు బహుశా శ్రీధరవర్మన్ అయి ఉంటాడు. అతను గుప్త చక్రవర్తికి "కప్పం" చెల్లించినట్లు, "స్వయంగా లొంగిపోయి, తన కుమార్తెలను వివాహంలో సమర్పించి, తన స్వంతభూభాగాన్ని పరిపాలించుకునేందుకు అభ్యర్థించేలా" అతన్ని బలవంతగా చేసినట్లూ తెలుస్తోంది.
రామగుప్తుని గుజరాత్ దండయాత్ర
రుద్రసింహుడు III పశ్చిమ క్షాత్రప పాలకులలో చివరివాడు. నాట్య-దర్పణ లోని ఒక భాగంలో, గుప్త రాజు రెండవ చంద్రగుప్తుని అన్న అయిన రామగుప్తుడు, గుజరాత్‌లోని పశ్చిమ క్షాత్రపులపై దండయాత్ర చేసి తన రాజ్యాన్ని విస్తరించాలని నిర్ణయించుకున్నాడని పేర్కొంది.
కొన్నాళ్ళకే ఆ దండయాత్రలో ఎదురుదెబ్బ తగిలింది. గుప్తుల సైన్యం చిక్కుల్లో పడింది. శక రాజైన మూడవ రుద్రసింహుడు, సంధి కుదరాలంటే రామగుప్తుడు తన భార్య ధ్రువదేవిని తనకు అప్పగించాలని షరతు పెట్టాడు. ఆ అవమానాన్ని నివారించడానికి గుప్తులు, చంద్రగుప్తుని ప్రియమైన వేశ్య అయిన మాధవసేనను రాణి వేషంలో పంపాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అయితే చంద్రగుప్తుడు పథకం మార్చుకుని తానే రాణి వేషంలో శక రాజు వద్దకు వెళ్లాడు. అక్కడ అతడు రుద్రసింహుడిని, ఆ తర్వాత తన స్వంత అన్న అయిన రామగుప్తుడినీ చంపేసాడు. అప్పుడు చంద్రగుప్తుడు ధృవదేవిని పెళ్ళి చేసుకున్నాడు.
రెండవ చంద్రగుప్తుని విజయాలు (పాలనా కాలం సా.శ. 380–415)
పశ్చిమ క్షాత్రపులను చివరికి రెండవ చంద్రగుప్త చక్రవర్తి జయించాడు. సా.శ. 412-413 లో చంద్రగుప్తుడు వేయించిన శాసనాలను సాంచిలోని గ్రేట్ స్తూపం యొక్క తూర్పు ద్వారం సమీపంలో రైలింగ్‌పై చూడవచ్చు.
ఈ విజయాల తరువాత, గుప్త రాజులు రెండవ చంద్రగుప్తుడు, అతని కుమారుడు మొదటి కుమారగుప్తుల వెండి నాణేలు పశ్చిమ క్షాత్రపుల డిజైన్‌ను (ఇండో-గ్రీకుల నుండి తీసుకోబడ్డాయి) అనుసరిస్తూ, పాలకుడి ప్రతిమ, గ్రీకుల లాంటి శాసనం ఒకవైపున, రెండవ వైపున ఒక డేగను (గరుడ, గుప్తుల రాజవంశ చిహ్నం) ముద్రించారు.
రెండవ చంద్రగుప్తుని దండయాత్రలతో ఉపఖండంలో దాదాపు నాలుగు శతాబ్దాల శక పాలనకు ముగిసింది. ఈ కాలం పంజాబ్‌లోని చివరి కుషాణ పాలకుల క్షీణతకు, మధ్య ఆసియాలోని స్టెప్పీల నుండి మొదటి హూణ ఆక్రమణదారులైన కిడారైట్ హూణుల రాకకు కూడా అనుగుణంగా ఉంటుంది. ఒక శతాబ్దం లోపే, ఆల్కాన్ హూణూలు ఉత్తర భారతదేశాన్ని ఆక్రమించి, గుప్త సామ్రాజ్యానికి, భారతదేశంలోని సాంప్రదాయ కాలానికీ ముగింపు పలికారు.
నాణేల తయారీ
క్షాత్రపులు చాలా గొప్ప, ఆసక్తికరమైన నాణేలను ముద్రించారు. వీటిని మునుపటి ఇండో-గ్రీక్ రాజుల నాణేల ఆధారంగా, బొమ్మ వైపున రాజు ముఖచిత్రాలతో రూపొందించారు. అయితే, నాణేల అచ్చు వైపు మాత్రం తమ స్వంత శైలిలో ఉంటుంది. దీనిపై సాధారణంగా పిడుగునూ, బాణాన్నీ ముద్రిస్తారు. తరువాతి కాలంలో, బ్రాహ్మి లిపిలో ఉన్న సూచిక, దాని లోపల చంద్రవంక, సూర్యునితో కూడిన చైత్యం గానీ, మూడు శిఖరాల కొండ, నది గానీ ఉంటాయి. ఈ నాణేలు చాలా సమాచారంతో కూడుకుని ఉంటాయి. వాటిలో రాజు పేరు, అతని తండ్రి, నాణేన్ని చెలామణీ చేసిన తేదీని చూపిస్తాయి. భారతదేశపు ప్రారంభ చరిత్రను తెలియజేయడంలో సహాయపడతాయి.
కుషాణులకు సామంతులుగా
thumb| సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో పశ్చిమ క్షాత్రపుల (నారింజ), [[కుషాణులు|కుషాణుల సామ్రాజ్యాలు (ఆకుపచ్చ)]] పశ్చిమ క్షాత్రపులు స్వతంత్ర పాలకులా, లేక కుషాణ సామ్రాజ్యానికి (సా.శ. 30–375) సామంతులా అనేది ఇప్పటికీ అస్పష్టంగా ఉంది. వారి నాణెంపై "సాత్రప " అనే పదం ఉండడం, ఎవరో ఉన్నత పరిపాలకుడికి - బహుశా కుషాణ చక్రవర్తికి - సామంతులుగా ఉండడాన్ని సూచిస్తుంది.
అలాగే, మథుర లో మాత దేవాలయం వద్ద విమా కాడ్‌ఫైసెస్, కనిష్కుల ప్రసిద్ధ విగ్రహాలతో పాటు కస్తానా విగ్రహం కూడా ఉంది. ఈ విగ్రహంపై "శాస్తాన" (మధ్య బ్రాహ్మీ లిపి :10x10px17x17px10x10px శ-స్త-న) అని చెక్కి ఉంది. ఇది కనీసం వారి మధ్య ఉన్న పొత్తును, స్నేహాన్నైనా సూచిస్తూ ఉండవచ్చు. చివరగా కనిష్కుడి రబాటక్ శాసనంలో తన రాజ్యం పశ్చిమ క్షాత్రపుల సాంప్రదాయిక రాజధాని ఉజ్జయిని వరకు విస్తరించిందని పేర్కొన్నాడు. కనిష్కుడి ప్రక్కన కస్తానా విగ్రహం ఉండటంతో పాటు ఇది కూడా పశ్చిమ క్షాత్రపులతో కుషాణుల పొత్తును సూచిస్తుంది.
చివరగా, మథుర ప్రాంతాన్ని పాలించిన "ఉత్తర క్షాత్రపుల " కాలాన్ని అనుసరించి, "మహా క్షాత్రప" ఖరపల్లాణ, "సాత్రప" వనస్పరలు కుషాణుల సామంతులుగా ఉన్నారనిసారనాథ్‌లోని శాసనం ద్వారా తెలిసింది.
పశ్చిమ క్షాత్రపులు కుషాణులకు సామంతులుగా ఉన్నారని, కనీసం ప్రారంభ కాలంలో రుద్రదమన్ I యౌధేయులను జయించే వరకు, వారు సాధారణంగా కుషాను సామంతులుగా ఉండేవారనీ ఆధునిక అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. అయితే, ఈ అంశం ఇంకా సంపూర్ణంగా పరిష్కరించబడలేదు.
మూలాలు
వర్గం:Webarchive template wayback links వర్గం:గుజరాత్ చరిత్ర వర్గం:మహారాష్ట్ర చరిత్ర వర్గం:రాజస్థాన్ చరిత్ర వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ చరిత్ర
ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి
ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి (విధాన పరిషత్) భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన వ్యవస్థలోని సభలలో ఎగువ సభ. 1958 నుండి 1985 వరకు, మరలా తిరిగి 2007 నుండి 2014 వరకు ఈ వ్యవస్థ ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఉనికిలోవుంది. 2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్విభజన తరువాత ఆంధ్రప్రదేశ్‌ పునర్విభజన చట్టం, 2014 లోని సెక్షన్ 22 ప్రకారం రెండు రాష్ట్రాలకు శాసనమండలులు ఇవ్వడం జరిగింది. అప్పటి నుండి నూతన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో శాసనమండలి కొనసాగుతున్నది.
చరిత్ర
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన నాటికి ఆంధ్రా ప్రాంతం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఉంది. 1953 అక్టోబర్ 1 న ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటైంది, తరువాత 1956 లో తెలంగాణ ప్రాంతంతో కలపి నవంబర్ 1, 1956 న ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రాంగా అవతరించింది. 1953 లో ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పాటైన నాటి నుండి 1958 వరకు ఒకే సభ ఉన్న పార్లమెంటరీ వ్యవస్థగా పనిచేసింది. 1956 డిసెంబరు 5 న ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ శాసనమండలి ఏర్పాటు చేయుటకు తీర్మానం చేసింది. ఈ వ్యవస్థ మూలంగా రెండు సభలు ఉంటాయి. అధికారికంగా విధాన పరిషత్తు 1958 జూలై 1 న ప్రారంభించబడింది. ఈ ఏర్పాటు భారత రాజ్యాంగంలోని 168 అధికరణం మూలంగా జరిగింది. 1958 జూలై 7న అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి, రాజేంద్రప్రసాద్ గారు ప్రారంభోత్సవం చేశారు.
1985 రద్దు
1980 వ దశకంలో, ఎగువ సభలను రద్దు చేయాలని కోరిన రాష్ట్రాలలో మొదటి రాష్ట్రంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉంది. ఇది ప్రజా ప్రాతినిధ్యం లేనిదని, రాష్ట్ర బడ్జెట్ పై భారమని, చట్టం ఆమోదించడంలో జాప్యాలకు కారణమనే విమర్శలతో రద్దు చేయటకు నాటి టీడిపి ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఆ విధంగానే రద్దు తీర్మానాన్ని అసంబ్లీలో ఆమోదించి కేంద్రానికి పంపింది. ఏదేమైనా అప్పటి పాలక పార్టీ తెలుగుదేశం రాజకీయ ప్రతిపక్షమైన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్కు శాసన మండలిలో ఎక్కువ సీట్లు ఉండటంవల్ల ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన బిల్లులు చట్టాలు అవ్వడానికి ఆలస్యం జరుగుతుందని ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ విధానసభ ఆమోదించి పంపిన తీర్మానం ప్రకారం, భారత పార్లమెంటు 1985 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన మండలి (రద్దు) చట్టం ద్వారా విధాన పరిషత్‌ను రద్దు చేసింది.
2007 పునరుజ్జీవనము
1989 లో రాష్ట్ర ఎన్నికలలో గెలిచిన కాంగ్రెస్ (ఐ) కు చెందిన ముఖ్యమంత్రి మర్రి చెన్నారెడ్డి శాసన మండలిని పునరుద్ధరించడానికి తదుపరి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. శాసన మండలిని పునరుద్ధరించడానికి ఒక తీర్మానం 1990 జనవరి 22 న విధానసభలో ఆమోదించబడింది.
1990 మే 28 న రాష్ట్ర విధానసభ (అసంబ్లీ) తీర్మానం ప్రకారం, భారత పార్లమెంటు ఎగువ సభ (రాజ్యసభ)లో శాసన మండలి పునరుద్ధరణకు అధికారమిచ్చిన శాసనం ఆమోదం పొంది దిగువ సభైన లోక్‌సభ ఆమోదానికి పంపబడింది. కానీ అర్ధంతరంగా 1991 లో లోక్‌సభ రద్దు కావటంతో ఈ బిల్లు నిలిచిపోయింది. తరువాత వచ్చిన లోక్‌సభలు (1991–1996, 1996–1998, 1998–2004) ఈ విషయంపై ఎలాంటి చర్యా తీసుకోలేదు.
2004 ఆంధ్రపదేశ్‌ రాష్ట్ర ఎన్నికలలో విజయం సాధించిన తరువాత, కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ జూలై 8, 2004 న శాసన మండలి పునరుద్ధరణకు మరొక తీర్మానాన్ని ఆమోదించి కేంద్రానికి పంపింది. కేంద్రం ప్రభుత్వం 2004 డిసెంబరు 16 న ఆంధ్రప్రదేశ్ కౌన్సిల్ బిల్లును లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టింది. 2006 డిసెంబరు 15 న లోక్‌సభ ఆమోదం, డిసెంబరు 20 న రాజ్యసభ ఆమోదం పొంది, 2007 జనవరి 10 న రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొందింది. నూతనంగా పునరుద్ధరించబడిన శాసన మండలి 2007 మార్చి 30 న ఏర్పాటు చేయబడింది, ఏప్రిల్ 2 న అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ గవర్నర్ రామేశ్వర్ ఠాకూర్ చేత ప్రారంభించబడింది.
2020 రద్దు ప్రయత్నం
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని వికేంద్రీకరణకు సంబంధించిన రెండు బిల్లులను అసంబ్లీ ఆమోదించిన తర్వాత, శాసనమండలి నిశితమైన పరిశీలన కొరకు సెలెక్ట్ కమిటీకి పంపాలని నిర్ణయించింది. దీనిని వ్యతిరేకించిన వైయస్సార్ కాంగ్రెసు పార్టీ ప్రభుత్వం శాసనసభలో శాసనమండలి రద్దు తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది. ఈ తీర్మానం పై చర్చకు తెదేపా హాజరుకాలేదు. జనసేన శాసనసభ్యుడు అంగీకారం తెలిపారు దీనితో 133-0 ఆధిక్యంతో ఆమోదం పొందింది (మామూలుగా హాజరైన సభ్యులలో యాభై శాతానికి మించి ఆమోదిస్తే సరిపోతుంది). ఈ బిల్లును కేంద్రం పెండింగ్ లో ఉంచింది. 2021 లో వైయస్సార్ కాంగ్రెసు పార్టీ ప్రభుత్వం రద్దు తీర్మానాన్ని ఉపసంహరించుకుంది.
చైర్‌పర్సన్, డిప్యూటీ చైర్‌పర్సన్
కౌన్సిల్ చేత ఎన్నుకోబడిన చైర్‌పర్సన్, కౌన్సిల్ యొక్క సెషన్లకు అధ్యక్షత వహిస్తారు. చైర్‌పర్సన్ అందుబాటులోకి లేని సమయంలో సభను నిర్వహించడానికి డిప్యూటీ చైర్‌పర్సన్ ను కూడా ఎన్నుకుంటారు. విరిరువురు ఏదైనా కారణం చేత సభకు హాజరు కాని పక్షంలో చైర్‌పర్సన్ ల ప్యానల్ లోని ఒకరు సభకు అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఈ చైర్‌పర్సన్ ల ప్యానల్ ను చైర్‌పర్సన్ తాను భాధ్యతలు తీసుకున్న మొదటి సేషన్ లోనే 10 మందికి మించకుండా నిర్ణయిస్తారు. చైర్‌పర్సన్, డిప్యూటీ చైర్‌పర్సన్ స్థానాలు ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు చైర్‌పర్సన్ ల ప్యానల్ లోని సభ్యులు సభకు అధ్యక్షత వహించలేరు. ఆ సమయంలో గవర్నర్ సభలో అందరికంటే సినియర్ సభ్యుడికి అధ్యక్ష భాధ్యతలు అప్పగించడం ఆనవాయతి.
సభ్యత్వం, పదవీకాలం
శాసన మండలి శాశ్వత సభ. ఇందులో 58 మంది సభ్యులు ఉంటారు. సభ్యుల సాధారణ కాలపరిమితి ఆరుసంవత్సరాలు. అందులో 1/3 వంతు మంది ప్రతీ రెండు సంవత్సరాలకు సభ్యత్వం పూర్తి చేసుకుంటారు. కొత్త సభ్యులు ఎన్నికవుతారు. శాసనమండలి సభ్యుడు కాదలచిన వ్యక్తి భారత పౌరసత్వం కలిగి ఉండాలి. కనీసం 30 ఏళ్ళ వయసు ఉండాలి. మానసికంగా ఆరోగ్యం కలిగి ఉండాలి. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఓటు హక్కు కలిగి ఉండాలి. అతడు/ఆమె అదే కాలంలో పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఉండరాదు.
ఓటు వేసే విధానం - ఎన్నికలు - ఫలితం - నిర్ణయం
లోక్ సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలతో పోలిస్తే శాసనమండలి ఎన్నికలు కొంత భిన్నంగా ఉంటాయి. ఈ ఎన్నికలలో ఓటరు ఒకరికి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మందికి తమ ఓటును ప్రాధాన్యతల ద్వారా సూచించాల్సివుంటుంది. ఈ ఎన్నికల్లో ఓటు హక్కును వినియోగించుకునే ప్రక్రియ క్రిందివిధంగా ఉంటుంది.
ఓటు హక్కును వినియోగించుకునే పద్దతి :
ఉదాహరణకు నలుగురు అభ్యర్ధులు ఒక శాసనమండలి స్థానం కొరకు బరిలో ఉంటే. ఓటరు తమ ఓటును ప్రాధాన్యతా క్రమంలో సూచించవల్సి ఉంటుంది. అంటే 1, 2, 3, 4 అని ఆంగ్ల సంఖ్యలతోగాని I, II, III, IV అని రోమన్ సంఖ్యలతోగాని లేదా 8 వ షెడ్యూల్ లో ఉన్న ఏ భాష సంఖ్యలతోనైన అభ్యర్థికి తమ ప్రాధాన్యతను సూచించవచ్చు. ఒక అభ్యర్థికి ఒక ప్రాధాన్యత మాత్రమే ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. మొదటి ప్రాధాన్యత తప్పనిసరిగా ఇవ్వాలి, లేదంటే తమ ఓటు చెల్లదు. మిగిలిన ప్రాధాన్యతలు ఇచ్చేది లేనిది ఓటరు ఇష్టం.
ఎన్నికల ఫలితం, నిర్ణయం ప్రక్రియ:
మొదటిగా చెల్లని ఓట్లని బ్యాలెట్ పెట్టెల నుంచి వేరు చేస్తారు. తొలి ప్రాధాన్యత ఓటు లేని బ్యాలెట్ పత్రాన్ని చెల్లనిదిగానే పరిగణిస్తారు (తరువాతి ప్రాధాన్యతలు ఉన్నా). చెల్లుబాటైన వాటిల్లో తొలి ప్రాధాన్య ఓట్లు ముందుగా లెక్కిస్తారు, వాటిలో 50 శాతానికి మించి ఓట్లు వచ్చిన అభ్యర్థి విజయం సాధించినట్లు. అలా జరగకపోతే ఆ సమయానికి అతి తక్కువ తొలి ప్రాధాన్య ఓట్లు వచ్చి చిట్టచివరి స్థానంలో నిలిచిన అభ్యర్థిని తొలగిస్తారు. ఆ అభ్యర్థి తొలి ప్రాధాన్యంగా వున్న బ్యాలెట్‌ పత్రంలో రెండో ప్రాధాన్య ఓట్లు ఎవరికి పడ్డాయో గుర్తించి ఆయా అభ్యర్థులకు వాటిని బదలాయిస్తారు. అప్పుడు ఏ అభ్యర్థికైతే 50 శాతం కంటే అధికంగా ఓట్లు వస్తాయో వారు గెలిచినట్లు. అప్పుడు కూడా 50 శాతం కంటే ఎక్కువ ఓట్లు ఎవరికీ రాకుంటే, తొలి ప్రాధాన్య ఓట్లు తక్కువగా వచ్చిన రెండో అభ్యర్థిని తొలగిస్తారు. ఆ అభ్యర్థి తొలి ప్రాధాన్యంగా వున్న బ్యాలెట్‌ పత్రంలో ఆ అభ్యర్ధి రెండో ప్రాధాన్య ఓట్లను, మొదట తొలగించిన అభ్యర్థికి వచ్చిన మూడో ప్రాధాన్య ఓట్లను మిగతా అభ్యర్థులకు కలుపుతారు. అలా ఒకరికైనా 50 శాతం కంటే ఒక్క ఓటైనా అధికంగా వచ్చేంతవరకూ లెక్కింపు కొనసాగించి ఫలితం ప్రకటిస్తారు.
శాసనసభ సభ్యుల ప్రాతినిధ్యం
శాసససభ్యులచే 20 మంది ఎన్నుకోబడతారు.
స్థానిక సంస్థలు
స్థానిక సంస్థలకు 20 సీట్లున్నాయి.
ఉపాధ్యాయులు
5 సీట్లు ఉపాధ్యాయ ప్రతినిధులకున్నాయి.
జెంటిల్ మేన్
జెంటిల్ మేన్ తెలుగులో విడుదలైన ఒక డబ్బింగ్ సినిమా.
నటీనటవర్గం
తారాగణం : అర్జున్, మధుబాల, శుభశ్రీ
గాయకులు : యస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, సుజాత, స్వర్ణలత
సంగీతం : ఏ.ఆర్.రెహ్మాన్
నిర్మాణం :
దర్శకత్వం : ఎస్.శంకర్
పాటలు
1. చికుబుకు రైలే అదిరెను దీని స్టైలే - సురేష్ పీటర్
2. కొంటెగాణ్ణి కట్టుకో కొంగుకేసి చుట్టుకో - ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్.జానకి
3. మావేలే మావేలే పరువాలు మావేలే - మిన్ మిని
4. ముదినేపల్లి మడిచేలో ముద్దుగుమ్మ - సాహుల్ హమీద్, స్వర్ణలత, మాల్గుడి శుభ
వెలుపలి లింకులు
ஜென்டில்மேன் (திரைப்படம்)(జెంటిల్‌మేన్)
వనరులు
వర్గం:తమిళ అనువాద చిత్రాలు వర్గం:గౌతమి నటించిన సినిమాలు
తెలంగాణలో సాఫ్ట్‌వేర్ పరిశ్రమ
thumb|హైటెక్ సిటీ, హైదరాబాద్ లోని సైబర్ టవర్ తెలంగాణ రాష్ట్రంలో  సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమ అభివృద్ధి  భారతదేశ   ఎగుమతుల్లో తెలంగాణ రాష్ట్రం గణనీయమైన వాటాను కలిగి ఉంది. సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమలలో ఎక్కువ భాగం హైదరాబాద్ లో కేంద్రీకృతమై ఉండగా, ఇతర నగరాలు కూడా రాష్ట్రంలో ముఖ్యమైన ఐటి గమ్యస్థానాలుగా మారుతున్నాయి. భారతదేశంలో సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమ వృద్ధిలో హైదరాబాద్ ఐటి కంపెనీల పాత్ర ముఖ్యమైనది. 1990 నుంచి హైదరాబాద్ నగరంలో ఐటీ కంపెనీలు తమ కార్యాలయాలను, ప్రధాన కార్యాలయాలను ఏర్పాటు చేసుకోవడం క్రమంగా పెరుగుతోంది. సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమ వృద్ధి హైటెక్ సిటీ అనే ఐటీ పార్కు ఏర్పాటుకు దారితీసింది. ఈ ఐటి పార్కులో అనేక పేరొందిన జాతీయ, బహుళజాతి కంపెనీలు హైదరాబాద్ ద్వారా భారతదేశంలో స్థావరం ఏర్పరుచుకున్నాయి.
అవలోకనం (1986-2022)
thumb|2015 వ సంవత్సరం లో ఐ ఐ ఐ టి హైదరాబాద్ ప్రాంగణం లో రతన్  టాటా ప్రారంభించిన టీ-హబ్ హైదరాబాద్ కు 'సాఫ్ట్ వేర్ ట్రైనింగ్ క్యాపిటల్ ఆఫ్ ఇండియా' అనే బిరుదు లభించింది. దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాలకు పంపే సాఫ్ట్ వేర్ నిపుణులకు శిక్షణ ఇవ్వడంలో హైదరాబాద్ పేరుగాంచినది. హైదరాబాద్‌లోని మొదటి ఐటీ టవర్‌ను ఇంటర్‌గ్రాఫ్ పేరుతో బేగంపేటలో 1986లో ఏర్పాటు చేశారు. 1990 నుండి, హైదరాబాద్ లో అనేక దేశీయ సంస్థలు, బహుళజాతి కంపెనీలు ఈ నగరంలో తమ ప్రధాన కార్యాలయాలను స్థాపించి సమైక్య  ఆంధ్రప్రదేశ్ లో తృతీయ రంగం స్థిరమైన వృద్ధికి దోహదపడ్డాయి. సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమ విజృంభణ హైటెక్ సిటీ, మైండ్ స్పేస్ సైబరాబాద్ పేరురావడానికి,ఐటీ పార్కుల అభివృద్ధికి దారితీసింది. హైదరాబాద్ లో ఐటీ పరిశ్రమ అభివృద్ధి కి సమైక్య రాష్ట్రము లో ఉన్న ప్రభుత్వాలు, విభజన తర్వాత తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఎంతో కృషి చేసాయి. నగరంలో తొలి ఐటీ పార్కు హైటెక్ సిటీ నిర్మాణంతో అనేక కంపెనీలు లబ్ధి పొందాయి. భూమి కేటాయింపు సహాయంతో పాటు, దేశీయ, అంతర్జాతీయ కంపెనీలు ఆధునిక కార్యాలయాలు, అంతర్జాతీయ శైలి ఆర్కిటెక్చర్తో అత్యాధునిక సౌకర్యాలను కలిగి ఉన్నాయి.
బెంగళూరు తర్వాత భారతదేశంలోని రెండవ సిలికాన్ వ్యాలీ గా కూడా హైదరాబాద్ ప్రసిద్ధి చెందింది. విస్తృతమైన పెట్టుబడులు, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాలు, శిక్షణ కేంద్రాలు నగరం చుట్టూ ఐటి పార్కుల సంఖ్య పెరుగుదలకు తోడ్పడుతున్నాయి. ఫ్యాబ్ సిటీ అని పిలువబడే భారతదేశపు మొట్టమొదటి సిలికాన్ అభివృద్ధి సదుపాయాన్ని కలిగి ఉండటానికి ఈ నగరం ఎంపిక చేయబడి, హైదరాబాద్ ను నిజమైన భారతదేశ హైటెక్ నగరంగా మార్చింది. thumb|ఐ లాబ్స్ సెంటర్, హైదరాబాద్ విస్తారమైన ఆర్థికాభివృద్ధి కారణంగా, హైదరాబాద్ తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక, ఆర్థిక రాజధానిగా ఉంది. స్థూల దేశీయోత్పత్తి (జి.డి.పి) అలాగే రాష్ట్ర పన్ను,ఎక్సైజ్ ఆదాయాలకు రాష్ట్రం  అతిపెద్ద దోహదకారిగా ఉంది. 1990 దశకం నుండి, దాని ఆర్థిక సరళి ప్రధానంగా సేవా-ఆధారితం నుండి రవాణా, వాణిజ్యం, కమ్యూనికేషన్లతో సహా విస్తృతమైన, మరింత వైవిధ్యభరితమైన స్పెక్ట్రమ్ కలిగినదిగా మారింది.ఇప్పటి వరకు పలు సాఫ్ట్ వేర్, బిజినెస్ ప్రాసెస్ ఔట్ సోర్సింగ్ (బీపీవో), కాల్ సెంటర్ సంస్థలు హైదరాబాద్ లో కార్యాలయాలను చేపట్టాయి. ఐబీఎం, డెల్, ఒరాకిల్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ వంటి అమెరికన్ ఐటీ దిగ్గజాలకు ఈ నగరం నిలయంగా మారింది. భవిష్యత్తులో, అమెరికా, ఐరోపా, ఆసియా ల మధ్య హైదరాబాద్ ఒక ప్రధాన రవాణా కేంద్రంగా మారుతుందని భావిస్తున్నారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర వాతావరణం పెట్టుబడిదారులకు చాలా స్నేహపూర్వకంగా మారడంతో, భారతదేశంలో పెట్టుబడులకు ఇది అత్యంత ఆకర్షణీయమైన ఎంపికలలో ఒకటిగా మారింది.
అభివృద్ధి
రాబోయే సంవత్సరాల్లో భారతదేశంలో రెండు మిలియన్ల ఉద్యోగాల అవకాశాలు ఉన్నవని, దానికి తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పరిశ్రమతో సన్నిహిత సహకారాన్ని కొనసాగిస్తుందని, హైదరాబాద్ ను దాటి రాష్ట్రంలోని ద్వితీయ శ్రేణి పట్టణాల్లో తమ కార్యకలాపాలను విస్తరించాలని, కొత్త అవకాశాలు, భావి పెట్టుబడిదారుల గురించి ప్రభుత్వం కృషి చేస్తుందని పేర్కొన్నాడు. దీనితో స్థానిక యువతకు ఎక్కువ ఉద్యోగాలు లభించే విధంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మార్గనిర్దేశం చేయాలని పరిశ్రమ పెద్దల సహాయం తీసుకోవడం, పరిశ్రమలు, విద్యా సంస్థల మధ్య భాగస్వామ్యం ఎలా ఏర్పడుతుందో చూడటానికి తెలంగాణ కృషి చేస్తున్నది. దీనితో పాటు మీసేవ ద్వారా అందిస్తున్న తలసరి ఈ-లావాదేవీల్లో తెలంగాణ అగ్రస్థానంలో ఉందని, పెన్షనర్ల జీవిత ధ్రువీకరణ పత్రాలను రెన్యువల్ చేయడానికి, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో ఫేస్ రికగ్నిషన్ ను ఉపయోగించిన తొలి రాష్ట్రం తెలంగాణ ఉన్నది.
హైదరాబాద్ లో ఐటీ పరిశ్రమలు
హైదరాబాద్ లో ఉన్న పేరొందిన సాఫ్ట్ వేర్  పరిశ్రమలలో  ఐటీ/సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీలలో మైక్రోసాఫ్ట్,  వాల్యూ లాబ్స్, కెల్ టాన్ టెక్, ప్రోగ్రాంర్సియో, సి ఎ టెక్నాలజీస్, కోనీ ,క్యాప్ జెమిని, దాటాడాట్ లాబ్స్, అమేజాన్, సి జి ఐ, బీటెరిడ్జ్, ఒరాకిల్ ,క్సిలినీస్, సైయెంట్ లిమిటెడ్, టాటా కన్సల్టెన్సీ సర్వీసెస్, ఇన్ఫోసిస్, డెలా ఇట్ , కాగ్నిజెంట్ టెక్నాలజీ సొల్యూషన్స్,  యాక్సెంచర్,విప్రో,టెక్ మహీంద్రా, ఐ బి ఎం ,యునైటెడ్ హెల్త్ గ్రూప్,క్వాల్ కామ్,వర్త్యుసా, మహీంద్రా సత్యం,హెచ్ ఎస్ బీసీ హోల్డింగ్స్, హెచ్ సి ఎల్ టెక్నాలజీస్ మొదలైన పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
ఎగుమతులలో వాటా
ఐటీ/ ఐటీఈఎస్ ఉద్యోగుల్లో నైపుణ్యం కోసం భారత్ 1.6 బిలియన్ డాలర్లు ఖర్చు చేస్తోంది. భారతీయ ఐటి పరిశ్రమలో 17,000 కంటే ఎక్కువ సంస్థలు ఉన్నాయి, వీటిలో 1,000 కి పైగా పెద్ద సంస్థలు, భారతదేశంలో 50 కి పైగా డెలివరీ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. అమెరికా కంటే దాదాపు 3-4 రెట్లు ఎక్కువ ఖర్చుతో కూడిన ఐటి సేవలను అందించడంలో దేశం  గ్లోబల్ సోర్సింగ్ మార్కెట్లో దాని ప్రత్యేకమైన అమ్మకాల ప్రతిపాదనగా కొనసాగుతోంది. గ్లోబల్ సర్వీసెస్ ఔట్ సోర్సింగ్ రంగంలో, 2019 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి 185-190 బిలియన్ డాలర్ల వ్యాపారంలో భారతదేశం ప్రపంచంలో అత్యధిక మార్కెట్ వాటాను (55%)  ఉన్నది. దేశ జీడీపీలో ఐటీ పరిశ్రమ వాటా 7.7 శాతంగా ఉందని, 2025 నాటికి భారత జీడీపీకి 10 శాతం దోహదం చేస్తుందని అంచనా వేసింది. 2019 ఆర్థిక సంవత్సరం నాటికి ఐటీ పరిశ్రమ 4.1 మిలియన్ల మందికి ఉపాధి కల్పించింది. డిజిటల్ ఇండియా క్యాంపెయిన్ భారతదేశం అంతటా మొబైల్ కనెక్టివిటీని కవర్ చేసే 20 బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడి కూడా ఈ వృద్ధిని నడిపిస్తోంది.
తెలంగాణలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న రంగాల్లో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ ఒకటి హైదరాబాద్,  భారత్ ను ప్రపంచ పటంలో నిలబెట్టడంలో ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (ఐటీ), ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ ఎనేబుల్డ్ సర్వీసెస్ (ఐటీఈఎస్) రంగం కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఎక్స్ పోర్ట్ ఓరియెంటెడ్ యూనిట్లు (ఈవోయూ), సాఫ్ట్ వేర్ టెక్నాలజీ పార్కులు (ఎస్టీపీ), స్పెషల్ ఎకనామిక్ జోన్లు (సెజ్ )లను ఏర్పాటు చేసి, మరిన్ని ఐటీ, ఐటీఈఎస్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముమ్మరంగా కృషి చేస్తోంది.
తెలంగాణ ఐటీ, ఐటీఈఎస్ ఎగుమతులు జాతీయ సగటు 8.09 శాతం, మిగతా రాష్ట్రాల సగటు 6.92 శాతంతో పోలిస్తే 17.93 శాతం పెరిగాయి.
భారత్ లో తెలంగాణ ఎగుమతులు 10.6 శాతం నుంచి 11.6 శాతానికి పెరిగాయని, జాతీయ ఎగుమతుల వృద్ధిలో తెలంగాణ వాటా 23.5 శాతంగా ఉంది.
విస్తరణ
thumb|టి-హబ్ లోగో హైదరాబాద్ లో విస్తరించన సాఫ్ట్ వేర్ పరిశ్రమను తెలంగాణ రాష్ట్రము లోని ద్వితీయ శ్రేణి పట్టణాల్లో యూనిట్ల ఏర్పాటుకు ఐటీ కంపెనీలను ప్రభుత్వం దృష్టి పెట్టి, ప్రోత్సహించడం ద్వారా,  అనేక జిల్లాల్లో ఆర్థిక కార్యకలాపాలను ప్రగతికి నాంది పలుకుతూ, వరంగల్ లో 1,400 సీట్ల సామర్థ్యంతో ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్, కరీంనగర్ లో 80 వేల చదరపు అడుగుల స్థలంతో 556 సీట్ల ఐటీ టవర్ ను 2020 జూలైలో ప్రారంభించారు. ఇతర ప్రాంతాలైన ఖమ్మం లో ఐటీ టవర్లను పూర్తి చేయగా, నిజామాబాద్, మహబూబ్ నగర్, సిద్దిపేట లో ఇలాంటి  ఐ టి టవర్లు రాబోతున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం టీ-హబ్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్ ద్వారా స్టార్టప్ లకు 2015 నుంచి పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు దోహదపడింది.
టీ-హబ్ ఫేజ్-2 ను ముఖ్యమంత్రి కె. చంద్రశేఖర్ రావు 2022 జూన్ 28న ప్రారంభించాడు. ఫేజ్ 2 మొత్తం విస్తీర్ణం 5,82,689 చదరపు అడుగుల తో 2,000 స్టార్టప్ లకు ఒకే గొడుగు కింద ఉంటాయి. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఇన్నోవేషన్ క్యాంపస్ గా మారుతుంది. యువ భారతీయులు తమ స్టార్టప్ లను సహకార ఇన్నోవేషన్ ఎకోసిస్టమ్ తో ప్రారంభించడానికి టి-హబ్ దోహదపడుతుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దదిగా, రెండవ అతిపెద్దది ఫ్రాన్స్ కేంద్రముగా ఉన్నస్టేషన్ ఎఫ్.
ఐటీ/ఐటీఈఎస్ రంగంలో ప్రపంచ దిగ్గజాల నుంచి పెద్ద ఎత్తున పెట్టుబడులకు  పారిశ్రామిక వేత్తలను ఆకర్షించడం తో పాటు ఆపిల్, గూగుల్, అమెజాన్ వంటి దిగ్గజ కంపెనీలు కూడా తెలంగాణలో ఉన్నాయి. వీటితో పాటు  సేల్స్ఫోర్స్, గోల్డ్మన్ శాక్స్, ఫియట్ క్రిస్లర్ ఆటోమొబైల్స్, ఒప్పో, మాస్ముట్యూల్, నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి సంస్థలు రాష్ట్రంలో పెట్టుబడులు పెట్టనున్నట్లు ప్రకటించాయి. ఈ పరిశ్రమలు తెలంగాణ రాష్ట్రంలో యువతకు ఉద్యోగాల అవకాశాలు రావడం, ఆర్థికం గా ద్వితీయ స్థాయిలో ఉన్న నగరాలు కూడా అభివృద్ధి జరిగే అవకాశం ఉన్నది.
మూలాలు
వర్గం:పరిశ్రమలు వర్గం:కంప్యూటరు సాఫ్టువేరు సంస్థలు వర్గం:సాఫ్ట్ వేర్ సంస్థలు వర్గం:తెలంగాణ ఐటీ పార్కులు
తెలంగాణ శాసన మండలి
తెలంగాణ శాసన మండలి లేదా తెలంగాణ విధాన సభ రెండు సభలు కలిగిన రాష్ట్రాల శాసన వ్యవస్థలో ఎగువ సభ. తెలంగాణ శాసనసభ అనేది దిగువ సభ. తెలంగాణ శాసన మండలిలో 40మంది సభ్యులు ఉంటారు. శాసన మండలి సభ్యులు ప్రజలచే పరోక్షముగా ఎన్నికవుతారు. ఇది శాశ్వత సభ. అనగా శాసన సభ వలె దీన్ని రద్దు చేయలేము. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి మూడొంతుల సభకు ఎన్నికలు జరుపుతారు. శాసన మండలి సభ్యుని పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు.
తెలంగాణ శాసన మండలి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన రోజైన 2014, జూన్ 2న ఏర్పాటుచేయబడింది.
శాసన మండలి సభ్యులు
తెలంగాణ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ లో టిఆర్ఎస్, కాంగ్రెస్, ఎఐఐఎంఐఎం పార్టీల ప్రజాప్రతినిధులు మాత్రమే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. ఏకైక బిజెపి సభ్యుడు రామ్‌చందర్ రావు 2021 ఎన్నికల్లో ఓడిపోయాడు. కింది జాబితాలో ఈ క్రిందివి ఉన్నాయి:
శాసనసభ సభ్యులు ఎన్నుకున్నవారు
Keys:
స్థానిక సంస్థల ద్వారా ఎన్నుకున్నవారు
Keys:
పట్టభద్రుల నియోజకవర్గాల నుండి ఎన్నికైనవారు
Keys:
గవర్నర్ నామినేట్ చేసినవారు
Keys:
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ
జాయ్ సాగర్ సరస్సు
చరిత్ర
ఈ సరస్సు అహోం రాజు, రుద్ర సింఘ రాజు పాలన కాలంలో నిర్మించబడింది. ఇది 1697 లో కేవలం 45 రోజుల్లో నిర్మించారు. రుద్ర సింఘుడి తల్లి జాయ్‌మోతి జ్ఞాపకార్థం ఈ సరస్సు నిర్మించబడింది.
విస్తీర్ణం
ఈ సరస్సు 318 ఎకరాల (1.28 చదరపు కి.మీ) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఈ సరస్సులోని నీరు భూమట్టం నుండి 14 అడుగుల ఎత్తులో ఉంటుంది.
పర్యాటకం
ఈ సరస్సు అంతర్జాతీయంగా పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తుంది. ఈ సరస్సుకు ఉత్తర ఒడ్డున అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిని ప్రతిరోజూ స్థానికులు సందర్శిస్తారు. శీతాకాలం లో, జాయ్‌సాగర్ సరస్సు వందలాది వలస పక్షులకు నిలయంగా మారుతుంది. ఆ సమయంలో పక్షులు చాలా ఆకర్షణగా కనబడతాయి.
మూలాలు
వర్గం:సరస్సులు వర్గం:అసోం వర్గం:నీటి వనరులు వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు
సమాజ దర్పణం
సమాజ దర్పణం ఇది ఒక పద్య శతకం, ఇందులో కవయిత్రి లక్కరాజు వాణి సరోజినిగారు సమాజం లోని అనేక సమస్యలను (ఉదా|| వరకట్నం, శిశు వధ, నల్ల ధనం, విద్యావిధానము, లైంగిక వేధింపులు, కుటుంబ ససమస్యలు మొదలగునవి) నిశితంగా విభిన్న కోణాలలో పరిశీలించి ఈ శతకం ద్వారా తనదైన శైలితో స్పందనను పరిష్కారాన్ని తెలియ జేసినారు.
సమాజ దర్పణం
ఈ శతక సాహిత్యములో అన్ని పద్యములు ఆటవెలది ఛందస్సు లోకూడినవి ఉన్నాయి. అన్ని పద్యములు "వాణి పలుకు మాట వాస్తవమ్ము" అను మకుటముతో అంతము అవుతాయి.