cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
చిన్నిపాలెం
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల మల్లివీడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కంటకాపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కంటకపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొత్తవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ విశాఖపట్నంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కొత్తవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం కొత్తవలసలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
చిన్నిపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. పారామెడికల్ సిబ్బంది ఒకరు ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
చిన్నిపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చిన్నిపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
తొట్టెంపూడి
తొట్టెంపూడి, బాపట్ల జిల్లా, చుండూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన చుండూరు నుండి 9 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పొన్నూరు నుండి 6 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 393 ఇళ్లతో, 1177 జనాభాతో 215 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 589, ఆడవారి సంఖ్య 588. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 465 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 15. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590383 .పిన్ కోడ్: 522318.
గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.
గుంటూరు జిల్లా పరిధిలోని మండలాలు
తాడేపల్లి, మంగళగిరి, తుళ్లూరు, దుగ్గిరాల, తెనాలి, తాడికొండ, గుంటూరు మండలం, చేబ్రోలు, మేడికొండూరు, పెదకాకాని, వట్టిచెరుకూరు, అమరావతి, కొల్లిపర, వేమూరు, కొల్లూరు, అమృతలూరు, చుండూరు మండలాలతో పాటు ఆయా మండలాల పట్టణ ప్రాంతం కూడా సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వస్తుంది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా 1251, పురుషుల సంఖ్య 636, మహిళలు 615, నివాస గృహాలు 333, విస్తీర్ణం 215 హెక్టారులు
సమీప గ్రామాలు
మామిళ్లపల్లి 1 కి.మీ, ఆరెమండ 3 కి.మీ, మాంచాల 4 కి.మీ, దండమూడి 4 కి.మీ
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పొన్నూరులో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పొన్నూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల తెనాలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ పొన్నూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల తెనాలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం పొన్నూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
తొట్టెంపూడిలో ఉన్న ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
తొట్టెంపూడిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 19 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
తొట్టెంపూడిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
తొట్టెంపూడిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము, మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
గోండా జిల్లా
thumb|గోండా జిల్లా జైలులో రాజేంద్రనాథ్ లాహిరి విగ్రహం ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో గోండా జిల్లా ఒకటి. గోండా పట్టణం జిల్లాకేంద్రంగా ఉంది. గోండా జిల్లా దేవీపటన్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 3404 చ.కి.మీ.
చరిత్ర
ప్రస్తుత గోండా జిల్లా ప్రాంతం పురాతన కోసలరాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. రాముని తరువాత సూర్యవంశానికి చెందిన కోసలరాజ్యం గంగానది ప్రాతిపదికగా విభజించబడుంది. గంగానదికి ఉత్తరతీరాన ఉన్న రాజ్యాన్ని లవుడు శరవస్తిని రాజధానిగా చేసుకుని పాలించాడు. బౌద్ధులకాలంలో శరవస్తి సమృద్ధిగా ఉండేది. మహాపరినిర్వాణ సమయంలో బుద్ధుడు శరవస్తి నగరానికి 21 మార్లు విజయం చేసాడు. సమీపకాలంలో సాగించిన పరిశోధనలో శరవస్తి నగరంలో చాలా ప్రాంతాలలో ఆరంభకాల బుద్ధిజం సంబంధిత ఆధారాలు లభించాయి.
మధ్యయుగం
మధ్యయుగంలో ముస్లిములు మొదటి సారిగ ఈ ప్రాంతం మీద దండయాత్ర చేసారు.11 వ శతాబ్దంలో ముస్లిములు సయ్యద్ సలార్ మసూద్ నాయకత్వంలో ముందుగా ఘాఘ్రా నదికి ఉత్తర భూభాగం మీద దండయాత్ర చేసారు. గోండా సమీపప్రాంతంలో ఉన్న రాజులంతా ఏకమై సయ్యద్ దండయాత్రను ఎదుర్కొన్నారు. 13వ శతాబ్ధపు చివరి భాగంలో గోండాభూభాగం ముస్లిం పాలకుల చేత బహ్‌రైచ్ రాజ్యంలో విలీనం చెయ్యబడింది. తరువాత గోండా స్వతంత్రంగా పాలించబడలేదు. తరువాత తుగ్లక్ ప్రవేశించే వరకు గోండా ప్రాంతం గురించిన సమాచారం లభించలేదు.
షరాఖి వంశం
1394లో జిల్లా ప్రాంతం షరాక్వి సామ్రాజ్యంలో (ఖ్వాజ మాలిక్ సర్వార్) భాగం అయింది. 1394లో జౌన్‌పూర్ రాజధానిగా చేసుకుని ఖ్వాజ మాలిక్ సర్వార్ షరాక్వి సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. అక్బర్ కాలం వరకు ఆరంభకాల గోండా ప్రాంత చరిత్ర ప్రాతీయ రాజవంశాలతో ముడిపడి ఉంది. ఆరంభకాలం చాలావతకు ఈ ప్రాంతాన్ని స్థానికులైన డొంబాలు, తరు గిరిజనులు, భార్, పాసి మొదలైన వారు పాలించారు. అక్బర్ కాలంలో (1556-1605) ముహల్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా జిల్లా రూపొందింది.
ఈస్ట్ ఇండియా కంపనీ
1856లో ఈస్ట్ ఇండియా కంపనీ గోండా ప్రాంతాన్ని అవధ్ భూభాగంనికి విలీనం చేసింది. గోండా- బహ్‌రైచ్ కమీషనర్‌షిప్ ఆధ్వర్యంలో గోండా జిల్లా రూపొందించబడింది. అయినప్పటికీ సరిహద్దుల విషయంలో గోండా రాజా వివాదం తీసుకువచ్చి గోండా కోటను వదిలి జిల్లా అధికారిని కలిసి సమాలోచనలు సాగించాడు. మహాత్మాగాంధీ నాయకత్వంలో సాగించిన సహాయనిరాకరణోధ్యమంలో ఈ జిల్లాకు చెందిన ప్రజలు ఉత్సాహంగా పాల్గొన్నాడు. 1929 అక్టోబరు 9న మహాత్మా గాంధీ జవహర్లాల్ నెహ్రూతో గోండాను సందర్శించాడు.
వార్తలలో
గోండా జిల్లాలోని మాధోపూర్ ప్రాంతంలో 13 మంది ప్రజలను డెవ్యూటీ సూపరింటెడెంటుతో సహా ఎంకౌటర్‌లో చంపినందుకు 3 పోలీసులకు కాపిటల్ పనిష్మెంటు విధించిన తరుణంలో వార్తలలో కేంద్రంగా మారింది.
భౌగోళికం
జిల్లా 26° 47' నుండి 27° 20' ఉత్తర అక్షాంశం, 81° 30' నుండి 82° 46' రేఖంశంలో ఉంది.సరయూ, ఘాఘ్రా నది జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తున్నాయి. ఈ నదులు తీసుకువస్తున్న సారవంతమైన మట్టి జిల్లాను తారై భూభాగంలో ఫలవంతమైన భూమిగా మారుస్తూ ఉంది.
జలవిద్యుత్తు
గోండా భూభాగాన్ని అభివృద్ధి చేయడంలో నదులు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న నదులలో ప్రధానమైనది ఘాఘ్రా. జిల్లాలో ఘాఘ్రానది సరయు, కౌరియాలా, చౌక్యా, ఇతర ఉపనదుల జలాలతో ప్రవహిస్తుంది. ఘాఘ్రా నది జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో ప్రవహించి దక్షిణ సరిహద్దులో ప్రవహిస్తూ ఉంది. విశాలమైన ప్రదేశంలో ప్రవహిస్తూ ఘాఘ్రా నది ప్రవాహమార్గాన్ని ప్రతి సంవత్సరం కొంత మార్చుకుంటూ ఉంటుంది. నదీతీరంలోని భూమి వర్షాలకు కోతకు గురౌతూ ఉంటుంది. అందువలన జిల్లా వైశాల్యం అప్పుడప్పుడూ మారుతూ ఉంటుంది. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న ప్రధాన నదులలో బహ్‌రైచ్ జిల్లాలో జన్మించిన సరయు నది ఒకటి. సరయూ నది గోండా జిల్లాలో ఘాఘ్రానదిలో సంగమిస్తూ ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కువనో నది మరొక చిన్న సెలయేరుతో కలిసి ప్రవహిస్తుంది. సెయేర్లకంటే పెద్దవిగా ఉన్న మంవార్, చండై, తెర్హి నదులు కూడా జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్నాయి. జిల్లాలో బంకి, కొడార్, అరంగ, పార్వతి, పత్రి మొదలైన సరోవరాలు ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం
జిల్లా మొత్తం ఉత్పత్తి
విభాగాలు
జిల్లాలో 4 తాలూకాలు (గోండా, కొలోనెగంజ్, తరబ్‌గంజ్, మంకాపూర్) ఉన్నాయి.
భాషలు
జిల్లాలో హిందీ వ్యవహారిక భాషలలో ఒకటైన అవధి భాష వాడుకలో ఉంది. అవధి భాషను అవధి భూభాగంలో 3.8 కోట్ల మంది ప్రజలలో వాడుకలో ఉంది. అలాగే హిందీ భాష కూడా అధికంగా వాడుకలో ఉంది.
వృక్షజాలం, జంతుజాలం
గోండా జిల్లాలో రెండు ప్రధాన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి:
విద్య
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గోండా జిల్లా విద్యాపరంగా, సాంఘికంగా వెనుకబడిన జిల్లాగా వర్గీకరించబడింది. భారతప్రభుత్వం జిల్లాకు ప్రత్యేక ప్రణాళిక నుండి జిల్లా అభివృద్ధికి నిధులు మంజూరు చేస్తుంది. గోండాజిల్లా మానవభివృద్ధి ఇండేక్స్ చాలా దిగువన ఉంది.
డిగ్రీ కళాశాలలు
గోండా అన్ని కళాశాలలు ఫైజాబాద్ యూనివర్సిటీకి అనుసంధానించబడి ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యసంరక్షణ
గోండా జిల్లాలో 15 అల్లోపతి వైద్యశాలలు, 27 ఆయుర్వేదిక్ వైద్యశాలలు, 11 హోమియోపతి వైద్యశాలలు, 2 యునాని వైద్యశాలలు, 66 ప్రభుత్వ ప్రైమరీ ఆరోగ్యకేంద్రాలు ఉన్నాయి. గోండా దేశంలో వెనుకబడిన జిల్లాలలో ఒకటి. భ్రూణహత్యా జిల్లాల (100) లో గోండా ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ జిల్లాలు  వర్గం:అవధ్ వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
ఉలవపల్లె (పెద్దముడియం)
ఉలవపల్లె, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, పెద్దముడియం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన పెద్దముడియం నుండి 25 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జమ్మలమడుగు నుండి 13 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 114 ఇళ్లతో, 504 జనాభాతో 747 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 255, ఆడవారి సంఖ్య 249. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 127 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592884 .పిన్ కోడ్: 516434.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి జమ్మలమడుగులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పెద్దపసుపులలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జమ్మలమడుగులో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కడపలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు జమ్మలమడుగులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం జమ్మలమడుగులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కడప లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఉలవపల్లెలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఉలవపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఉలవపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, ప్రత్తి, కంది
పెన్న నది ఉలవపల్లి గుండా ప్రవహిస్తున్నది.
ఎటపల్లి
ఎటపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, కొమరంభీం జిల్లా, దహేగాం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దహేగావ్ నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బెల్లంపల్లి నుండి 48 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 22 ఇళ్లతో, 80 జనాభాతో 927 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 39, ఆడవారి సంఖ్య 41. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 39 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 41. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569872 .పిన్ కోడ్: 504273.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి దహేగావ్లోను, మాధ్యమిక పాఠశాల చిన్నరాస్పల్లిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల దహేగావ్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కాగజ్‌నగర్‌లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల బెల్లంపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కాగజ్‌నగర్‌లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నస్పూర్ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉంది. స్వయం సహాయక బృందం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ ఉంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఎతపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి
అనురాధ కృష్ణమూర్తి
అనురాధ కృష్ణమూర్తి ఒక భారతీయ సామాజిక పారిశ్రామికవేత్త, చీజ్ మేకర్. ఆమె తన సహోద్యోగి నమ్రతా సుందరేశన్ తో కలిసి 2017 నారీ శక్తి పురస్కార్ ను గెలుచుకుంది.
కెరీర్
అనురాధ కృష్ణమూర్తి వికలాంగుల కోసం ఒక సంస్థను స్థాపించి, వారికి పని కనుగొనడంలో సహాయం చేశారు. 2016 లో కృష్ణమూర్తి చెఫ్ నమ్రతా సుందరేశన్తో కలిసి చెన్నై లో కాసే చీజ్ ను స్థాపించింది. వీరిద్దరికీ పదేళ్లుగా పరిచయం ఉండడంతో ఆమె కొత్త బిజినెస్ పార్టనర్ డే జాబ్ స్ట్రాటజీ కన్సల్టెన్సీలో చేరింది. వారి మొదటి రకం క్వార్క్. వారు స్థానిక పదార్ధాలను జోడించేటప్పుడు సాంప్రదాయ పద్ధతులను అనుసరించి ఇతర సహజ జున్ను లను తయారు చేస్తారు, ఉదాహరణకు "ఓడ్ టు చెన్నై" అని పిలువబడే చెడ్డార్ జున్నును తయారు చేయడానికి మిలగై పోడిని ఉపయోగిస్తారు. సామాజిక వ్యవస్థాపకతలో కృష్ణమూర్తి నేపథ్యం వికలాంగ మహిళలకు ఉపాధి, శిక్షణ ఇవ్వడానికి దారితీసింది. 2020 నాటికి, కాస్ 30 కి పైగా చీజ్ల ను ఉత్పత్తి చేస్తోంది.
అవార్డులు, సన్మానాలు
కృష్ణమూర్తి, సుందరేశన్ ఇద్దరూ 2017 నారీ శక్తి పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. 2018లో అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా మహిళా, శిశు సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ తరఫున భారత రాష్ట్రపతి రామ్ నాథ్ కోవింద్ చేతుల మీదుగా ఈ అవార్డులను ప్రదానం చేశారు. ఈ పురస్కారం భారతదేశం లో మహిళలకు ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారం.
మూలాలు
వర్గం:చీజ్ మేకర్స్ వర్గం:చెన్నై వ్యక్తులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ పారిశ్రామికవేత్తలు వర్గం:భారతీయ సామాజిక కార్యకర్తలు
ఉల్లిపాలెం (నగరం)
ఉల్లిపాలెం బాపట్ల జిల్లా నగరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామములోని మౌలిక సదుపాయాలు
రక్షిత మంచినీటి పథకం:- గ్రామ శివారు లోని గౌడపాలెంలో, ఈ పథకం నిర్మాణానికి, 2016,డిసెంబరు-3న శంకుస్థాపన నిర్వహించారు.
గ్రామములోని ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కూరగాయలు
గ్రామములోని ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయము
మూలాలు
వర్గం:నగరం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
శ్రీ కావ్యకంఠ వాసిష్ఠ గణపతిముని
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు
హడ్డుభంగి
హద్దుభంగి పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా, సీతంపేట మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సీతంపేట నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆమదాలవలస నుండి 43 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 379 ఇళ్లతో, 1996 జనాభాతో 431 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 661, ఆడవారి సంఖ్య 1335. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 123 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1702. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579996 .పిన్ కోడ్: 532455.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 8, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి సీతంపేటలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కొత్తూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఆమదాలవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు ఆమదాలవలసలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సీతంపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
హద్దుభంగిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
హద్దుభంగిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
హద్దుభంగిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
హద్దుభంగిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
హద్దుభంగిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
ప్రగళ్లపాడు
ప్రగళ్ళపాడు ప్రకాశం జిల్లా, పెద్దారవీడు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పెద్దారవీడు నుండి 11 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 24 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 165 ఇళ్లతో, 654 జనాభాతో 528 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 326, ఆడవారి సంఖ్య 328. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 107 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 20. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590608 .పిన్ కోడ్: 523320.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి దోర్నాలలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బద్వీడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల ఏనుగులదిన్నెపాడులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల దోర్నాలలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల మార్కాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు ఇడుపూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మార్కాపురంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ప్రగళ్ళపాడులో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ప్రగళ్ళపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ప్రగళ్ళపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ప్రగళ్ళపాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 643. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 323, మహిళల సంఖ్య 320, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 136 ఉన్నాయి.
వాడగాండ్లపల్లె
వాడగాండ్లపల్లె చిత్తూరు జిల్లా, శాంతిపురం మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన శాంతిపురం నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కోలార్ (కర్ణాటక) నుండి 25 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 207 ఇళ్లతో, 980 జనాభాతో 407 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 521, ఆడవారి సంఖ్య 459. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 288 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 21. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596803 .పిన్ కోడ్: 517423.
గణాంకాలు
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా - మొత్తం 	945 - పురుషుల సంఖ్య 	462 - స్త్రీల సంఖ్య 	482 - గృహాల సంఖ్య 	178
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, సమీప జూనియర్ కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం శాంతిపురం లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ కుప్పంలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తుంసీ లోనూ, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శెట్టిపల్లె లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచి నీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. తాగు నీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వాడగాండ్లపల్లె లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వాడగాండ్లపల్లె లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వాడగాండ్లపల్లె లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, అరటి, మల్బరీ
తవనం సుబ్బాయమ్మ
తవనం సుబ్బాయమ్మ, ఐద్వా నాయకురాలు. కొరిశపాడు మండలం ప్రాసంగులపాడు లోని ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో జన్మించిన ఈమెకు, అదే గ్రామానికి చెందిన తవనం చెంచయ్య తో వివాహమైనది. నమ్మిన సిద్ధాంతాలకే కట్టుబడిన చెంచయ్య, 75 సంవత్సరాలకుపైగా ప్రజలకు సేవలందించాడు. సుబ్బాయమ్మ కూడా జిల్లా పార్టీలోనే సభ్యురాలిగా కొనసాగినారు. భర్త శాసనసభ్యుడుగా కొనసాగుచున్నప్పటికీ, ఆమె ఇంటివద్ద చీరల వ్యాపారం చేస్తూ, ఆదర్శమహిళగా జీవించారు. ఆమెకు అక్షరజ్ఞానం లేకున్నా, భర్త పోరాటపటిమను పుణికి పుచ్చుకున్నారు. మహిళా ఉద్యమాలలో చురుకైన పాత్ర పోషించారు. 1980లో "ఐద్వా" కు జిల్లా అధ్యక్షురాలిగా ఎంపికైనారు. జిల్లాలో అనేక ఉద్యమాలను నడిపిన సుబ్బాయమ్మ, 21 సంవత్సరాలు జిల్లా అధ్యక్షురాలిగా కొనసాగినారు. 1993లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెద్ద ఎత్తున సాగిన సారా ఉద్యమానికి జిల్లాలో ఈమె నాయకత్వం వహించి, పలు సార్లు ఉద్యమాలు నిర్వహించారు. ఫిబ్రవరి-2014లో భర్త మృతి చెందినప్పటి నుండి, ఆమెకు వచ్చే రు.2000 పింఛనును సైతం పార్టీకే చెందే విధంగా వ్రాసినారు. అప్పటి నుండి సుబ్బాయమ్మ బాగోగులు పార్టీయే చూసినది. ఈ విధంగా 35 సంవత్సరాలుగా జిల్లాలో ఐద్వా నాయకురాలిగా సేవలందించుచూ ఆదర్శంగా నిలిచిన ఈమె, 2014,అక్టోబరు-18న, 80 సంవత్సరాల వయస్సులో, గుండెపోటుతో తుదిశ్వాస విడిచారు.
మూలాలు
వర్గం:2014 మరణాలు వర్గం:గుండెపోటు మరణాలు వర్గం:ఆదర్శ వనితలు
నాగుపాము
భారతీయ త్రాచుపాము లేదా కళ్ళజోడువంటి గుర్తులున్న త్రాచుపాము (నజా నజా), లేదా ఆసియా త్రాచు భారతదేశానికి చెందిన విషము కలిగిన పాము. మిగతా త్రాచు పాములవలే నాగు పాము కూడా తన పడగ విప్పి భయపెట్టటంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. పడగ వెనక వైపు రెండు అండాకార గుర్తులు ఒక వంపు గీతతో కలుపబడి ఉంటాయి. అవే మనకు కళ్ళజోడును గుర్తుకుతెస్తాయి. నాగుపాము సరాసరి ఒక మీటరు దాకా పొడవు ఉంటుంది. అరుదుగా రెండు మీటర్ల (ఆరు అడుగులు) పాము కూడా కనిపిస్తుంది. పడగ వెనకాల ఉండే కళ్ళజోడు గుర్తూ, పాము రంగు కూడా వివిధ రకాలుగా ఉంటాయి.
ఒకప్పుడు పాములవాళ్ళు నాగుపాము, ముంగిసల మధ్య పోట్లాట పెట్టి ప్రదర్శించేవాళ్ళు. ఆ అద్భుత ప్రదర్శనలో సాధారణంగా నాగుపామే మరణిస్తూ ఉంటుంది. కానీ ఇప్పుడు ఆ ప్రదర్శనలు చట్టవిరుద్ధం. నాగు పాములు ఎలుకలను తింటాయి. వాటి నివాస ప్రాంతములు అడవులు, పొలాలు. కాని మురుగుకాల్వలలో, బొరియలలో ఉండే ఎలుకలను తింటూ అవి పట్టణాలలో కూడా ఉండగలవు. జెర్రిపోతు పాములను నాగు పాములుగా పొరపాటుపడడం సాధారణం. కానీ జెర్రిపోతు పాములను వాటి పొడవాటి, బలమైన, పలకలు కలిగిన శరీరం ద్వారా పోల్చుకోవచ్చు.
నాగుపాము గురించి ఎన్నో పుకారులు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఉదా:నాగుపాము జెర్రిపోతుతో శృంగారంలో పాల్గొంటుంది అనేది అందులో ఒకటి.
నామ ఆవిర్భావం
1758 వ సంవత్సరంలో కార్ల్ లినియస్ అనే శాస్త్రవేత్త మెుదటసారిగా Naja naja (నాజ నాజ) అనే నామాన్ని సంస్క్రత పదమైన नाग (నాగు) అనే పదాన్ని లాటిన్ లో నాజ నాజగా ప్రవేశ పెట్టాడు. ప్రధానంగా నాగుపాములు భారతదేశంలోనే పుట్టాయి. Nag (नाग) (Hindi, Oriya, Marathi), Moorkhan, മൂര്‍ഖന്‍ (Malayalam), Naya-නයා (Sinhalese), Naga Paamu (Telugu), Nagara Havu (Kannada), Naga Pambu or Nalla pambu (நாகப் பாம்பு/நல்ல பாம்பு) (Tamil) "Phetigom" (Assamese) and Gokhra  (গোখরো) (Bengali).
పురాణాలలో
నగరజు ఒకసరి
ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం తెలుగు సినిమా పాటల జాబితా (2001)
మూలాలు
వర్గం:సినిమా జాబితాలు Discography వర్గం:పాటలు వర్గం:జాబితాలు
ప్రణీత
ప్రణీత కొందరు మహిళల పేరు.
దొరగుడ (అనంతగిరి)
దొరగుడ, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 90 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 20 ఇళ్లతో, 84 జనాభాతో 78 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 38, ఆడవారి సంఖ్య 46. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 84. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584214 .పిన్ కోడ్: 535145.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
బాలబడి శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమిక పాఠశాల బలియగూడలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బొర్రాలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల అనంతగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నంలోనూ ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
దొరగూడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
దొరగూడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, రాగులు
కేశిపురం
కెసిపురం శ్రీకాకుళం జిల్లా, పలాస మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పలాస నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పలాస-కాశీబుగ్గ నుండి 13 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 100 ఇళ్లతో, 404 జనాభాతో 36 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 199, ఆడవారి సంఖ్య 205. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580284 .పిన్ కోడ్: 532220.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కెసిపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కెసిపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న
కట్లపాము
కట్లపాము (కామన్ క్రెయిట్)  (లాటిన్ Bungarus caeruleus) భారత ఉపఖండానికి చెందిన అడవులలో కనిపించే సాధారణ పాము. ఇది అత్యంత విషపూరితమైన పాము. భారతదేశములో "నాలుగు పెద్ద పాములు"గా భావించే పాములలో ఇది ఒకటి.
శరీర వర్ణన
ఈ పాము శరీరము యొక్క రంగు ముదురు స్టీలు నీలము లేదా నలుపు నుండి మాసిపోయిన నీలము-గ్రే రంగులలో ఉంటుంది. దీని సగటు పొడవు 1 మీటరు. తెల్లటి అడ్డపట్టీలు తోక ప్రాంతములో మరింత ప్రస్ఫుటముగా కనిపిస్తాయి.
భౌగోళిక విస్తరణ
కట్లపాము సింధ్ (పాకిస్తాన్) నుండి పశ్చిమ బెంగాల్ మైదానాల వరకు భారత ద్వీపఖండ భూభాగమంతా విస్తరించి ఉంది. ఇది దక్షిణ భారతదేశమంతటా, శ్రీలంకలోనూ కనిపిస్తుంది.
నివాసము
కట్లపాము అనేక రకాలైన ఆవాస ప్రాంతాలలో నివసిస్తుంది. పొలాలలో, పొద అడవుల్లో, జనావాసము లేని పరిసరప్రాంతాలలో ఆవాసమేర్పరచుకుంటుంది. వీటికి పందికొక్కులంటే చాలా ఇష్టం అందువలన, పందికొక్కుల బొర్రలలో, చెద పుట్టలలో, ఇటుకల కుప్పలలో, ఇళ్ళలో కూడా కనిపిస్తుంటాయి. కట్లపాముకు నీళ్ళంటే కూడా ఇష్టం అందువల్లసాధారణంగా నీటిలో లేక నీటి దగ్గరలో కనిపిస్తుంటాయి.
వర్గం:పాములు
అగ్నిపూలు (సినిమా)
యద్దనపూడి సులోచనారాణి ప్రసిద్ధ నవల 'అగ్నిపూలు'కు ఇది చిత్రరూపం. జేనీ గా జయసుధ, ఆమె బావగా కృష్ణంరాజు నటనకు మంచి పేరు వచ్చింది. బాపయ్య దర్శకత్వం వహించారు.
సంక్షిప్తకథ
రాజులు పోయినా, రాజ్యాలు పోయినా దర్పం పోని జమీందారు గోవిందవల్లభరాజా తన కొడుకు శివప్రసాద్ అమెరికాలో మేరీ అనే యువతిని పెండ్లి చేసుకుని, పిల్లలు జానీ, బాబీలతో ఇంటికి వస్తున్నాడని తెలుసుకుని ఉగ్రుడయి కొడుకుతో తనకెలాంటి సంబంధమూ లేదని ప్రకటిస్తాడు. అల్లుడు విరూపాక్షి రాజా, కూతురు రాజేశ్వరి ఆస్తినంతా కాజేయాలని నిర్ణయించుకుని గోవిందవల్లభరాజా ఉగ్రత్వానికి ఆజ్యం పోస్తారు. ఇంటికి వచ్చిన శివప్రసాద్‌ను, మేరీని అవుట్‌హౌస్‌లో ఉంచి అవమానం చేస్తారు. గోవిందవల్లభరాజా మృతదేహాన్ని కూడా చూడడానికి వారికి అనుమతించరు. కాలం గడుస్తుంది. విరూపాక్షి రాజా మరణిస్తాడు. అతని కొడుకు కృష్ణచైతన్య జమీందారీకి అధిపతి అవుతాడు. కృష్ణచైతన్య రుక్మిణి అనే అందమైన యువతిని వివాహం చేసుకుంటాడు. ఒక ప్రమాదంలో రుక్మిణి అవిటిదవుతుంది. గోవిందవల్లభరాజా భార్య అన్నపూర్ణ అభ్యర్థనపై జానీ, బాబీ తాతగారి ఇంటికి వస్తారు. తన తల్లిదండ్రుల దారుణమరణానికి కారణమైన విరూపాక్షిరాజా కుటుంబంపై ముఖ్యంగా కృష్ణచైతన్య మీద పగ తీర్చుకోవాలనుకుంటుంది జానీ. శాంతస్వభావుడైన కృష్ణచైతన్యకు జానీ చేష్టలు అర్థం కావు. జానీ దాచుకున్న మేరీ డైరీ కృష్ణచైతన్యకు దొరుకుతుంది. అది చదివిన కృష్ణచైతన్య తీసుకునే నిర్ణయం ఏమిటనేది పతాక సన్నివేశం.
బయటి లింకులు
వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు వర్గం:కృష్ణంరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:జయప్రద నటించిన చిత్రాలు వర్గం:జయసుధ నటించిన సినిమాలు వర్గం:సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ సినిమాలు వర్గం:రామానాయుడు నిర్మించిన చిత్రాలు వర్గం:అల్లు రామలింగయ్య నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:శరత్ బాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:గుమ్మడి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:నిర్మలమ్మ నటించిన సినిమాలు
జీ.కే. వెంకటశివా రెడ్డి
'''జీ.కే. వెంకటశివా రెడ్డి''' కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన శ్రీనివాసపూర్ నియోజకవర్గం నుండి ఐదుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
విద్యాభాస్యం
జికె వెంకటశివారెడ్డి బెంగళూరులోని ప్రభుత్వ న్యాయ కళాశాలలో బీఎస్సీ ఎల్‌ఎల్‌బీ డిగ్రీ పూర్తి చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు
మోర్లవారిపాలెం
మోర్లవారిపాలెం బాపట్ల జిల్లా, రేపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 265. ఎస్.టి.డి.కోడ్ = 08648.
గ్రామములోని విద్యా సౌకర్యాలు
ఎయిడెడ్ ప్రాథమిక పాఠశాల:- ఈ పాఠశాల వ్యవస్థాపకులు శ్రీ కోడె కోటయ్య గారు. ఈ పాఠశాల వార్షికోత్సవం, 2015, మార్చి-14వ తేదీ శనివారం నాడు ఘనంగా నిర్వహించారు. [3]
గ్రామ విశేషాలు
రేపల్లె ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల ఎన్.ఎస్.ఎస్. యూనిట్ అధ్వర్యంలో, అ కళాశాల విద్యార్థులు, ఈ గ్రామములో, 2016, జనవరి-2 నుండి, ఒక వారం రోజులపాటు ఒక సేవాశిబిరం నిర్వహించారు. [4]
ఈ గ్రామానికి చెందిన లుక్కా గోవిందశివనాగదేవ్ అను విద్యార్థి, జూన్-2017 లో ప్రకటించిన ఐ.ఐ.టి అడ్వాన్స్‌డ్ పత్రీక్షా ఫలితాలలో, జాతీయస్థాయిలో 28వ ర్యాంక్ సాధించాడు. ఓ.బి.సి. క్యాటగిరిలో ఐదవ ర్యాం్‌క్ సాధించాడు. ఏ.పి. ఎంసెట్‌లో 99వ ర్యాంక్ వచ్చింది. ఇతని తండ్రి వెంకటేశ్వరరావు ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేస్తున్నారు. ముంబై ఐ.ఐ.టి.లో కంప్యూటర్ సైన్స్ విభాగంలో చేరాలని ఇతని అభిలాష. [6]
మూలాలు
వర్గం:రేపల్లె మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
మిస్సమ్మ (1955 సినిమా)
మిస్సమ్మ చిత్రం జనవరి 12 1955 న విడుదలైంది. ఇది ఒక అద్భుతమైన పూర్తినిడివి హాస్య చిత్రం. ఎల్.వి.ప్రసాద్ దర్శకత్వంలో రుపోందిన ఈ చిత్రంలో తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమలోని అతి పెద్ద హీరోలుగా పేరు గాంచిన నందమూరి తారక రామారావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు నటించారు. ఘన విజయము సాధించిన ఈ చిత్రంలో ముఖ్యపాత్రను పోషించినది మాత్రము మహానటి సావిత్రి. ఎస్వీ రంగారావు, జమున, రేలంగి వెంకటరామయ్య, ఋష్యేంద్రమణి, అల్లు రామలింగయ్య, రమణారెడ్డి, బాలకృష్ణ, దొరైస్వామి తదితరులు నటించారు. గుమ్మడి వెంకటేశ్వరరావు కూడా ఒక చిన్న పాత్రలో మీకు కనిపిస్తారు.
సావిత్రికి ఈ సినిమాతో చక్కని అభినేత్రిగా మంచి పేరు వచ్చింది. ఆమె ఇక చిత్ర పరిశ్రమలో తిరిగి చూడ లేదు. మిస్సమ్మ చిత్రము యొతిష్ బెనర్జీ అనే బెంగాలి రచయిత యొక్క "మన్మొయీ గర్ల్స్ స్కూల్" అనే హాస్య రచన ఆధారంగా చక్రపాణి రచించగా ఎల్వీ ప్రసాదు దర్శకత్వంలో రూపొందిచబడింది. సావిత్రి, ఎన్టీఆర్, ఏఎన్నార్, ఎస్వీఆర్, రేలంగి, అల్లు రామలింగయ్య మొదలైన వారి నటనతో సినిమా పూర్తి వినోదాత్మకంగా రూపొందింది.
ఈ సినిమాకు పింగళి నాగేంద్రరావు రచించిన మాటలు, పాటలు తెలుగు సినిమా చరిత్రలోనే ఎన్నదగ్గ వాటిలో కొన్ని. ఆయన సాహిత్యమూ, ఎ.ఎం.రాజా, పి.లీల, పి.సుశీల గార్ల గాత్రమాధుర్యమూ కలిసి మిస్సమ్మ సినిమా పాటలను అజరామరం చేసాయి. ఎంతో ప్రజాదరణ పొందిన ఈ పాటలు ఈనాటికీ తెలుగు వారిని అలరిస్తూ ఉన్నాయి. పి.లీల పాడిన కరుణించు మేరిమాత అనేపాట హృదయాలను తాకుతుంది.
సినిమా చిత్రీకరణ మద్రాసు (ప్రస్తుతం చెన్నై) చుట్టుపక్కల జరిగింది, 1954 డిసెంబరు నాటికల్లా చిత్రీకరణ పూర్తయింది. మిస్సమ్మ సినిమా 1955 జనవరి 12న తొలిసారి ప్రదర్శించారు, ఆపైన మరో రెండు రోజులకు థియేటర్ల వ్యాప్తంగా విడుదలైంది. ఈ సినిమా తెలుగు, తమిళ వెర్షన్లు రెండూ వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమయ్యాయి, వందరోజులు పూర్తిచేసుకున్నాయి. ఈ ద్విభాషా చిత్రం నటీనటులకు,, స్టూడియోకి తెలుగు, తమిళ సినీ రంగాల్లో మంచి పేరు తెచ్చిపెట్టింది. తెలుగు జనజీవితంలో మిస్సమ్మ సినిమాలోని మాటలు, పాటలు భాగమైపోయాయి. 1957లో ఏవీఎం ప్రొడక్షన్స్ ఈ సినిమాని హిందీలోకి మిస్ మేరీగా నిర్మించారు. మిస్ మేరీ ఎల్‌.వి.ప్రసాద్‌కి బాలీవుడ్‌లో దర్శకుడిగా మొట్టమొదటి సినిమాగా నిలిచింది. 1991లో ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ, రావికొండలరావు మిస్సమ్మ సినిమా కాన్సెప్టుని తిరగేసి, అడాప్ట్ చేసుకుని పెళ్ళిపుస్తకం కథ రాస్తే దాన్ని బాపు సినిమాగా తీశాడు, ఇదీ మంచి విజయం సాధించింది.
సినిమా కథ
యాభైయేళ్ళ కిందట ఒక పెళ్ళి కాని అమ్మాయి సరిగా పరిచయమైనా కాని ఒక పరాయి మగవాడికి భార్యగా నెలల తరబడి నటించడానికి సిద్ధపడడం జరిగి ఉండునా? కానీ వాళ్ళిద్దరికీ (ఎమ్టీరావు, మిస్ మేరీ లకు) అలా వ్యవహరించక తప్పని పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి. వాళ్ళిద్దరూ ఎంత గడుసు వాళ్ళో ప్రేక్షకులకు అంతకు ముందే తెలిసి పోతుంది. కూటికోసం కోటి విద్యలు ప్రదర్శించగలిగే దేవయ్యను 'ప్రభుత్వం భిక్షాటనను నిషేధించిందని' భయపెట్టి ఎమ్టీరావు తమ వెంట తీసుకెళతాడు.