cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ఓజోన్ క్షీణత
ప్రభుత్వ విధానం
కుడి|thumb| క్లోరోఫ్లోరోకార్బన్‌లను నిషేధించక పోతే స్ట్రాటోస్ఫియరు ఓజోన్ సాంద్రతలు ఎలా ఉంటాయో చూపే నాసా అంచనాలు ఓజోన్ పొరకు CFC లు కలిగించిన నష్టం ఏ స్థాయిలో ఉందో పూర్తిగా తెలియదు. రాబోయే మరికొన్ని దశాబ్దాల పాటు తెలియదు కూడా; అయితే, ఓజోన్‌లో గణనీయమైన తగ్గుదలను ఇప్పటికే గమనించారు. శాస్త్రీయ ఏకాభిప్రాయం ఏర్పడటానికి, సైన్స్ రంగంలో ముఖ్యమైన అనిశ్చితులను పరిష్కరించటానికీ చాలా కాలం ముందే మాంట్రియల్, వియన్నా సమావేశాలు జరిపారు. ఓజోన్ కవచం లేదా ఓజోన్ రంధ్రం వంటి పదాలు ఓజోన్ కేసును సామాన్యులు సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడ్డాయి. అమెరికన్లు స్వచ్ఛందంగా ఏరోసోల్ స్ప్రేలను వాడడం మానేసారు. దీని ఫలితంగా అక్కడ చట్టం అమలులోకి రాకముందే 50 శాతం అమ్మకాలు తగ్గాయి.
యునైటెడ్ స్టేట్స్ నేషనల్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ వారి 1976 నివేదికలో ఓజోన్ క్షీణత పరికల్పనకు విశ్వసనీయమైన శాస్త్రీయ ఆధారాలున్నాయని తేల్చాక, యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడా, స్వీడన్, డెన్మార్క్, నార్వేలతో సహా కొన్ని దేశాలు ఏరోసోల్ స్ప్రే డబ్బాల్లో CFC ల వాడకాన్ని తొలగించడానికి నడుం కట్టాయి. మరింత సమగ్ర నియంత్రణ విధానానికి మొదటి మెట్టుగా దీన్ని పరిగణించారు. అయితే వివిధ రాజకీయ కారణాల వలన (హేలోకార్బన్ పరిశ్రమ నుండి నిరంతర ప్రతిఘటన, పర్యావరణం పట్ల రీగన్ ప్రభుత్వ వైఖరిలో మార్పు), శాస్త్రీయ పరిణామాల వలనా (ఓజోన్ క్షీణత పై మొదట వేసిన అంచనాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని జాతీయ అకాడమీ చెప్పింది) ఆ తరువాత ఈ దిశలో పురోగతి మందగించింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ 1978 లో ఏరోసోల్ డబ్బాల్లో CFC ల వాడకాన్ని నిషేధించింది. ఈ నిషేధాన్ని విధించాలనే ప్రతిపాదనలను యూరోపియన్ కమ్యూనిటీ తిరస్కరించింది. US లో, CFC లను రిఫ్రిజిరేటర్ల లోను, సర్క్యూట్ బోర్డులను శుభ్రపరచడానికీ ఉపయోగించడం కొనసాగించారు. యుఎస్ ఏరోసోల్ నిషేధం తరువాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా సిఎఫ్‌సి ఉత్పత్తి బాగా పడిపోయింది. కాని 1986 నాటికి దాదాపు 1976 స్థాయికి తిరిగి వచ్చింది. 1993 లో, డుపోంట్, కెనడా లోని తన CFC కర్మాగారాన్ని మూసివేసింది.
తేంథర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
తేంథర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రీవా జిల్లా, రేవా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
ఓజోన్ క్షీణత
ప్రభుత్వ విధానం
1983 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఎన్వైరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ నిర్వాహకులుగా ఆన్ ఎమ్. బర్ఫోర్డ్ స్థానంలో విలియం రుకెల్షాస్ నియామకం జరిగాక, అమెరికా ప్రభుత్వ వైఖరి మళ్లీ మారడం మొదలైంది. రుకెల్షాస్, అతని వారసుడు లీ థామస్ ల ఆధ్వర్యంలో హేలోకార్బన్ నిబంధనలకు అంతర్జాతీయ విధానం కోసం EPA ముందుకు వచ్చింది. 1985 లో, ప్రధాన సిఎఫ్‌సి ఉత్పత్తిదారులతో సహా ఇరవై దేశాలు ఓజోన్ పొరల రక్షణ కోసం వియన్నా కన్వెన్షన్‌లో సంతకం చేశాయి. ఇది ఓజోన్ హారక పదార్థాలపై అంతర్జాతీయ నిబంధనలను చర్చించడానికి ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. అదే సంవత్సరం, అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రాన్ని కనుగిన్నట్లు ప్రకటించారు. దాంతో ఈ సమస్య మళ్ళీ ప్రజల దృష్టిలో పడింది. 1987 లో, 43 దేశాల ప్రతినిధులు మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌పై సంతకం చేశారు. ఇంతలో, హేలోకార్బన్ పరిశ్రమ తన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకుని, CFC ఉత్పత్తిని పరిమితం చేసే ప్రోటోకోల్‌కు మద్దతు ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. అయితే, డుపాంట్ దాని యూరోపియన్ ప్రత్యర్థుల కంటే త్వరగా ఈ పనిచేయడంతో ఈ మార్పు ఐరోపాలో కంటే అమెరికాలో ముందు జరిగింది. పెరిగిన చర్మ క్యాన్సరు పై కోర్టు తీసుకొనబోయే చర్యలకు డుపాంట్ భయపడి ఉండవచ్చు. ముఖ్యంగా 1986 లో EPA ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనంలో రాబోయే 88 సంవత్సరాలలో అదనంగా 4 కోట్ల క్యాన్సరు కేసులు, 800,000 మరణాలు అమెరికాలో సంభవించనున్నాయని పేర్కొన్నారు. జర్మనీ, CFC పరిశ్రమను కాపాడడాన్ని విడిచిపెట్టి నియంత్రణకు మద్దతు ఇవ్వడం ప్రారంభించిన తరువాత, EU కూడా తన ధోరణిని మార్చుకుంది. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌పై సంతకం చేసిన తరువాత కూడా ఫ్రాన్స్, యుకేల్లోని ప్రభుత్వాలు, పరిశ్రమలు తమ సిఎఫ్‌సి ఉత్పత్తి పరిశ్రమలను రక్షించుకోడానికే ప్రయత్నించాయి.
తేంథర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఓజోన్ క్షీణత
ప్రభుత్వ విధానం
మాంట్రియల్‌లో 1986 స్థాయిలలో CFC ల ఉత్పత్తిని స్తంభింపచేయడానికి, 1999 నాటికి ఉత్పత్తిని 50 శాతం తగ్గించడానికీ సభ్యులు అంగీకరించారు. అంటార్కిటిక్‌కు వరుసగా చేసిన శాస్త్రీయ యాత్రల్లో ఓజోన్ రంధ్రం మానవ నిర్మిత ఆర్గానో హేలోజెన్ల నుండి వెలువడ్డ క్లోరిన్, బ్రోమిన్ వల్లనే సంభవించిందనడానికి విశ్వసనీయ సాక్ష్యాలు లభించిన తరువాత, 1990 లో లండన్‌లో జరిగిన సమావేశంలో మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను బలోపేతం చేసారు. ఆర్టికల్ 5 లో లేని దేశాలు 2000 నాటికీ, ఆర్టికల్ 5 లో ఉన్నవి (తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు) 2010 నాటికీ సిఎఫ్‌సిలు, హేలోన్‌లను పూర్తిగా తొలగించడానికి (ఉబ్బసం ఇన్హేలర్ల వంటి కొన్ని "ఆవశ్యకతలకు" అవసరమైనంత తప్ప) అంగీకరించాయి. 1992 లో కోపెన్‌హాగన్‌లో జరిగిన సమావేశంలో, తుది గడువును 1996 కు మార్చారు. అదే సమావేశంలో, ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఉత్పత్తిలో ఉపయోగించే ఫ్యూమిగెంట్ అయిన మిథైల్ బ్రోమైడ్ (మీబిఆర్) ను నియంత్రిత పదార్థాల జాబితాలో చేర్చారు. ప్రోటోకోల్ క్రింద నియంత్రించిన అన్ని పదార్ధాల నిలిపివేత గడువును, తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన ('ఆర్టికల్ 5 (1) ') దేశాలకు పొడిగించారు. ఈ దేశాలకు ఇందుకు అవసరమైన నైపుణ్యం, సాంకేతికత, ధనసహాయం ఆర్టికల్ 5 (1) లో లేని దేశాలు అందజేస్తాయి.
వియన్నా కాన్ఫరెన్స్, మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్ సమావేశాలు ఏర్పాటు చెయ్యడం లోను, ఆ తరువాత వాటి అమలును అంచనా వేయడంలోనూ అన్ని దశలలోను ఎన్జీఓలతో సహా పౌర సమాజం కీలక పాత్ర పోషించింది. ప్రధాన కంపెనీలైతే హెచ్‌ఎఫ్‌సికి ప్రత్యామ్నాయాలే లేవని పేర్కొన్నాయి. జర్మనీలోని హాంబర్గ్ లోని ఓ సాంకేతిక సంస్థలో ఓజోన్-సురక్షిత హైడ్రోకార్బన్ రిఫ్రిజెరంట్‌ను అభివృద్ధి చేసారు. 1992 లో ఇది ప్రభుత్వేతర సంస్థ (ఎన్జిఓ) గ్రీన్ పీస్ దృష్టికి వచ్చింది. దీని పేటెంటును గ్రీన్‌పీస్‌కు ఇచ్చారు. దీనిని " గ్రీన్‌ఫ్రీజ్ " అని పిలుస్తారు. ఈ పేటెంట్‌ను ఓపెన్ సోర్స్‌గా విడుదల చేసారు. ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో ఉన్న ఒక చిన్న సంస్థతో కలిసి పనిచేసి గ్రీన్‌పీస్ మొదట ఐరోపాలో, తరువాత ఆసియాలోను, ఆ తరువాత లాటిన్ అమెరికాలోనూ ఒక ఉపకరణాన్ని విజయవంతంగా మార్కెటింగు చేసింది. ఇందుకు గాను 1997 UNEP అవార్డును అందుకుంది. 1995 నాటికే, జర్మనీ CFC రిఫ్రిజిరేటర్లను చట్టవిరుద్ధం చేసింది. 2004 నుండి, కోకాకోలా, కార్ల్‌బెర్గ్, ఐకియా వంటి సంస్థలు ఓజోన్-సురక్షిత గ్రీన్‌ఫ్రీజ్ యూనిట్లను ప్రోత్సహించడానికి ఒక సంకీర్ణ సంస్థను ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. ఎలక్ట్రోలక్స్, బాష్, ఎల్జీ వంటి సంస్థలు కూడా ఈ ఉత్పత్తి చేపట్టడంతో 2008 నాటికి అమ్మకాలు 30 కోట్ల రిఫ్రిజిరేటర్లకు చేరుకున్నాయి. లాటిన్ అమెరికాలో, ఒక అర్జెంటీనా సంస్థ 2003 లో గ్రీన్‌ఫ్రీజ్ ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. ఒక సంవత్సరం తరువాత బ్రెజిల్‌లో బాష్ మొదలు పెట్టింది. 2013 నాటికి దీనిని 70 కోట్ల రిఫ్రిజిరేటర్లు ఉపయోగిస్తున్నాయి. ఇది మొత్తం మార్కెట్లో 40 శాతం.
అయితే, అమెరికాలో మార్పు చాలా నెమ్మదిగా జరిగింది. కొంతవరకు, CFC ల కంటే తక్కువ నష్టం కలిగించే హైడ్రోక్లోరోఫ్లోరోకార్బన్లకు (HCFC లు) మారినప్పటికీ HCFC లకు సంబంధించి కూడా ఆందోళనలు ఉన్నాయి. కొన్ని ఉపకరణాల్లో, CFC ల స్థానంలో హైడ్రోఫ్లోరోకార్బన్‌లను (HFC లు) ఉపయోగిస్తున్నారు. క్లోరిన్ గాని, బ్రోమిన్ గానీ లేని హెచ్‌ఎఫ్‌సిలు ఓజోన్ క్షీణతకు ఏమాత్రం దోహదం చేయవు గాని, అవి శక్తివంతమైన గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు. ఈ సమ్మేళనాలలో బాగా తెలిసినది బహుశా HFC-134a ( R-134a ). దీన్ని అమెరికాలో ఎక్కువగా ఆటోమొబైల్ ఎయిర్ కండిషనర్లలో CFC-12 ( R-12 ) స్థానంలో వాడారు. ప్రయోగశాలల్లో ఓజోన్ హారక పదార్థాల స్థానంలో వివిధ ఇతర ద్రావకాలను వాడవచ్చు. డుపాంట్ వంటి రసాయన కంపెనీల ప్రతినిధులు గ్రీన్‌ఫ్రీజ్‌ను "ఆ జర్మన్ టెక్నాలజీయా" అని చులకనగా మాట్లాడారు కూడా. ఆ సాంకేతికత అమెరికాలోకి రాకుండా నిరోధించడానికి 2011 వరకు EPA ను ప్రభావితం చేసారు. ఈ సాంకేతికతపై యూనిలీవర్, జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ లు 2008 లో అధికారికంగా ఆసక్తిని వ్యక్తం చేశాయి. EPA తుది ఆమోదంలో ఈ సంగతి ఉంది.
ఓజోన్ సంరక్షక కార్యక్రమాలను, శీతోష్ణస్థితి సంరక్షక కార్యక్రమాలతో అనుసంధించాలని ఇటీవల విధాన నిపుణులు సలహా ఇచ్చారు. చాలా ఓజోన్ హారక పదార్థాలు గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులే. స్వల్ప, మధ్య కాలావధుల్లో రేడియేటివ్ ఒత్తిడి కలిగించడంలో కార్బన్ డయాక్సైడు కంటే ఇవి వేల రెట్లు శక్తివంతమైనవి. అంచేత, ఓజోన్ పొరను సంరక్షించే విధానాలు శీతోష్ణస్థితి మార్పును ఎదుర్కోవడం లోనూ దోహదపడతాయి. ఒక రంగంలో తీసుకునే విధాన నిర్ణయాలు రెండో రంగంలో తీసుకునే చర్యలపై, ఖర్చులపై ప్రభావం చూపుతాయి.
భవిష్యత్తులో ఓజోన్ క్షీణత అంచనాలు
thumb| మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్ తరువాత 1990 లలో ఓజోన్ స్థాయిలు పడిపోకుండా ఆగి, కోలుకోవడం ప్రారంభించాయి. 2075 నటికి ఇవి 1980 కంటే ముందు ఉన్న స్థాయికి చేరుకుంటాయని అంచనా. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను బలోపేతం చేసాక, CFC ల ఉద్గారాలు తగ్గుముఖం పట్టాయి. అప్పటి నుండి, వాతావరణలో అత్యంత ముఖ్యమైన సమ్మేళనాల సాంద్రతలు తగ్గుతున్నాయి. 1994 లో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకున్నప్పటి నుండి, వాతావరణంలో ఎఫెక్టివ్ ఈక్వివలెంట్ క్లోరిన్ (ఇఇసిఎల్) స్థాయి 2008 నాటికి 10 శాతం పడిపోయింది. బ్రోమిన్ కలిగిన రసాయనాల తగ్గుదల వలన కూడా ఓజోన్-క్షీణింపజేసే రసాయనాలు తగ్గాయి. దశల వారీగా CFC లు తగ్గుతూండడంతో ప్రస్తుతం నైట్రస్ ఆక్సైడ్ అత్యధికంగా ఓజోన్ను క్షీణింప జేసే పదార్థంగా మారింది. 21 వ శతాబ్దం అంతా ఇలాగే ఉంటుందని భావిస్తున్నారు. మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్ పరిధిలోకి రాదు,
ఓజోన్ పరిశీలనలు, వివిధ మోడల్‌లు తేల్చిన లెక్కలను 2005 లో సమీక్షించాక, ప్రపంచ మొత్తంలో ఓజోన్ స్థాయి దాదాపుగా స్థిరంగా ఉందని ఐపిసిసి తేల్చింది. క్షీణత ఎక్కువగా ఉన్న ధ్రువ ప్రాంతాలతో సహా, ఓజోన్ హారక పదార్ధాల సాంద్రతలు తగ్గడం వలన రాబోయే దశాబ్దాలలో, మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్‌ను అమలు చేస్తూనే ఉంటే, ఓజోన్ పొర కోలుకోవడం మొదలవుతుందని భావిస్తున్నారు.
అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రం కొన్ని దశాబ్దాల పాటు కొనసాగుతుందని భావిస్తున్నారు. అంటార్కిటికాపై దిగువ స్ట్రాటోస్ఫియరులో ఓజోన్ సాంద్రతలు 2020 నాటికి 1980 పూర్వ స్థాయి కంటే 5-10 శాతం పెరిగి, 2060–2075 నాటికి తిరిగి ఆ స్థాయికి చేరుకుంటాయి. ఇది మునుపటి అంచనాలలో ఊహించిన దానికంటే 10-25 సంవత్సరాల ఆలస్యం. వాతావరణంలో ఓజోన్ హారక పదార్థాల సాంద్రతల అంచనాలను సవరించడం వలన, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో భవిష్యత్తులో ఆయా పదార్థాల వాడుక ఎక్కువవుతుందనే అంచనాల వలనా ఈ ఆలస్యం జరుగుతుందని అంచనా వేసారు. ఓజోన్ క్షీణతను పొడిగించే మరో అంశం ఏమిటంటే, మారుతున్న గాలి ప్రవాహాల వల్ల స్ట్రాటోస్ఫియరు పైన నుండి నత్రజని ఆక్సైడ్లను కిందికి లాక్కోవడం. 2016 లో ఇచ్చిన ఒక నివేదికలో పరిస్థితి క్రమంగా పుంజుకుంటోందని చెప్పారు. 2019 లో గమనించిన ఓజోన్ రంధ్రం గత ముప్పై సంవత్సరాలలో కెల్లా అత్యంత చిన్నది.
ఓజోన్ క్షీణత - గ్లోబల్ వార్మింగ్
ఓజోన్ క్షీణతకు, గ్లోబల్ వార్మింగ్ సైన్సుకూ మధ్య వివిధ అంశాల్లో సంబంధం ఉంది: thumb| వివిధ గ్రీన్‌హౌస్ వాయువుల నుండి, ఇతర వనరుల నుండి రేడియేటివ్ ఒత్తిడి
మానవ నిర్మిత క్లోరిన్ శాతం
కుడి|thumb| స్ట్రాటోస్ఫియరు లోని క్లోరిన్‌కు మూలాలు మరొక అపోహ ఏమిటంటే, "ట్రోపోస్ఫియరులో క్లోరిన్‌ను ఉత్పత్తి చేసే సహజ వనరులు మానవనిర్మితమైన వాటి కంటే నాలుగైదు రెట్లు పెద్దవి." ఈ ప్రకటన కచ్చితంగా వాస్తవమే. కానీ, ఓజోన్ క్షీణతకూ "ట్రోపోస్పియరులో" క్లోరిన్‌కూ సంబంధమే లేదు; ఓజోన్ క్షీణతను ప్రభావితం చేసేది "స్ట్రాటోస్ఫియరు" లోని క్లోరిన్. ఓషన్ స్ప్రే నుండి వచ్చే క్లోరిన్, నీటిలో కరుగుతుంది. ఇది స్ట్రాటోస్ఫియరుకు చేరే లోపే వర్షంలో కొట్టుకుపోతుంది. కానీ, CFC లు కరగవు. పైగా దీర్ఘకాలం పాటు వాతావరణంలో ఉంటాయి. దాంతో ఇవి స్ట్రాటోస్ఫియరుకు చేరుకోవడానికి వీలౌతుంది. దిగువ వాతావరణంలో, ఉప్పు పిచికారీతో వచ్చే హెచ్‌సిఎల్‌లో ఉన్నదానికంటే సిఎఫ్‌సీల్లోను, హేలోఆల్కేనుల్లోనూ చాలా ఎక్కువ క్లోరిన్ ఉంటుంది. స్ట్రాటోస్ఫియరులో హేలోకార్బన్‌లు ప్రబలంగా ఉంటాయి. ఈ హేలోకార్బన్‌లలో ఒకటైన మిథైల్ క్లోరైడ్‌లో మాత్రమే సహజంగా క్లోరిన్ ఉంది. ఇది స్ట్రాటోస్ఫియరులోని క్లోరిన్‌లో 20 శాతం మాత్రమే; మిగిలిన 80 శాతం మానవ కార్యకలాపాల జనితమే.
చాలా తీవ్రమైన అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు హెచ్‌సిఎల్‌ను స్ట్రాటోస్ఫియరుంలోకి విరజిమ్ముతాయి. కాని దీని ప్రభవం CFC లతో పోలిస్తే చెప్పుకోదగ్గదేమీ కాదని పరిశోధనల్లో తేలింది. ఇలాంటిదే మరొక తప్పుడు అభిప్రాయం, అంటార్కిటికాలోని రాస్ ద్వీపంలోని మౌంట్ ఎరేబస్ అగ్నిపర్వత ప్లూమ్ నుండి వెలువడే హేలోజన్ సమ్మేళనాలు అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ రంధ్రానికి ప్రధాన కారణమని చెప్పడం.
ఏదేమైనా, 2015 లో చేసిన అధ్యయనంలో అంటార్కిటిక్ ఓజోన్ క్షీణతలో మౌంట్ ఎరేబస్ అగ్నిపర్వతపు పాత్రను బహుశా తక్కువగా అంచనా వేసారేమో ననే ఆధారాలు కనిపించాయి. గత 35 సంవత్సరాలుగా NCEP / NCAR పునఃవిశ్లేషణ డేటా ఆధారంగాను, NOAA HYSPLIT పథం నమూనాను ఉపయోగించడం ద్వారానూ, ఎరేబస్ అగ్నిపర్వత వాయు ఉద్గారాలు ( హైడ్రోజన్ క్లోరైడ్ (HCl తో సహా), పై అక్షాంశాల్లో వచ్చే తుఫానుల వెంబడి కొట్టుకు పోయి, అంటార్కిటిక్ స్ట్రాటోస్ఫియరుకు చేరుకోగలవని పరిశోధకులు చూపించారు. ఎరేబస్ నుండి స్ట్రాటోస్ఫియరులోకి ప్రవేశించే అదనపు హెచ్‌సిఎల్ ద్రవ్యరాశి సంవత్సరానికి 1.0 నుండి 14.3 కిలో టన్నుల వరకు ఉంటుంది.
ఓజోన్ రంధ్రం ఎక్కడుంది
సిఎఫ్‌సిలు భూమ్మీద ఏ ప్రాంతం నుండి పైకి ఎగుస్తాయో ఆ ప్రాంతానికి పైనే ఓజోన్ రంధ్రం ఉంటుందని కొందరు భావిస్తూంటారు. అయితే, CFC లు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ట్రోపోస్పియర్, స్ట్రాటోస్ఫియరులో బాగా మిశ్రితమై పోతాయి. అంటార్కిటికా పైన ఓజోన్ రంధ్రం సంభవించడానికి కారణం అక్కడ ఎక్కువ సిఎఫ్‌సిలు కేంద్రీకృతమై ఉండటం కాదు, తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వలన ధ్రువీయ స్ట్రాటోస్ఫియరు మేఘాలు ఏర్పడడమే అందుకు కారణం.
ప్రపంచ ఓజోన్ దినోత్సవం
1987 లో మాంట్రియల్ ప్రోటోకోల్ సంతకం చేసిన జ్ఞాపకార్థం సెప్టెంబరు 16 ను ఓజోన్ పొర పరిరక్షణకు అంతర్జాతీయ దినోత్సవం లేదా "ప్రపంచ ఓజోన్ దినోత్సవం"గా ప్రకటిస్తూ, ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశం 1994 లో ఓటు వేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:పర్యావరణ సమస్యలు వర్గం:వాతావరణ మార్పు
గద్దమల్లయ్య గూడ
గద్దమల్లయ్య గూడ , రంగారెడ్డి జిల్లా, యాచారం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
సమీప మండలాలు
మండలాలు. మంచాల్ మండలం ఉత్తరాన, ఇబ్రహీం పట్నం మండలం ఉత్తరాన, కందుకూరు మండలం పడమరన, మద్గుల్ మండలం దక్షిణాన ఉన్నాయి.
రవాణ సౌకర్యములు
ఇక్కడికి సమీపములోని పట్టణం ఎల్.బి.నగర్. ఇది 61 కి.మీ. దూరములో ఉంది. ఇక్కడినుండి అన్ని ప్రాంతాలకు రోడ్డు వసతి వుండి బస్సుల సౌకర్యము ఉంది. ఇక్కడికి 10 కి.మీ లోపు రైలు వసతి లేదు. హైదరాబాద్ రైల్వే స్టేషను ఇక్కడికి 49 కి.మీ. దూరములో ఉంది. రోడ్డు వసతి ఉంది.
మూలాలు
భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు
ఇరోమ్ చాను షర్మిల
ఇరోమ్ చాను షర్మిల (జననం: మార్చి 14, 1972), ఈమె కవి, పౌర హక్కుల, రాజకీయ కార్యకర్త.
తొలినాళ్ళ జీవితం
ఈమె 1972, మార్చి 2 న ఇరోమ్ ఒంగ్బీ సఖి, ఇరోమ్ సి నందా దంపతులకు మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని, ఇంఫాల్ నగరంలోని కోంగ్‌పాల్ గ్రామంలో జన్మించింది.
వ్యక్తిగత ఙివితం
ఈమె ఆగష్టు 17, 2017 న బ్రిటిష్ భాగస్వామి డెస్మండ్ ఆంథోనీ బెల్లార్నిన్ కౌటిన్హోను కొడైకెనాల్, తమిళనాడు లోని ఒక హిల్ స్టేషన్ లో వివాహం చేసుకున్నారు. ఈమె మే 12, 2019 న ఇద్దరు కవల కుమార్తెలకు జన్మనిచ్చింది.
మరిన్ని విశేషాలు
ఈమె నవంబర్ 5, 2000 న సాయుధ దళాల (ప్రత్యేక అధికారాలు) చట్టం, 1958, ఈ చట్టం ఏడు రాష్ట్రాలకు వర్తిస్తుంది. వారెంట్ లేకుండా ఆస్తులను శోధించడానికి, ఒక వ్యక్తి రాష్ట్రానికి వ్యతిరేకంగా వ్యవహరిస్తున్నాడని సహేతుకమైన అనుమానం వస్తే వారిని అరెస్టు చేయడానికి భద్రతా దళాలకు పూర్తి అధికారాలను ఇస్తుంది. ఈ చట్టాన్ని నిర్మూలించడం కోసం నిరాహార దీక్షను ప్రారంభించింది. ఈ దీక్ష 16 సంవత్సరాల పాటు కొనసాగింది. ఈమె ఈ దీక్షను 500 వారాలకు పైగా ఆహారం, నీటిని తిరస్కరించి ప్రపంచంలోనే అతి పొడవైన నిరాహారదీక్ష చేసిన మహిళగా పేరుకెక్కింది. ఈమె ఈ దీక్షను ఆగస్టు 9, 2016 న ముగించింది.
అమేథీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
అమేథీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి. అమేథీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గంకు 2019లో జరిగిన ఎన్నికల్లో మొత్తం మంది అభ్యర్థులు పోటీ పడ్డారు.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
పతనంతిట్ట జిల్లా
పతనంతిట్ట జిల్లా, (మలయాళం:പത്തനംതിട്ട ജില്ല) భారతదేశం కేరళ రాష్ట్రంలోని జిల్లా. పతనంతిట్ట పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. పతనంతిట్ట కేరళ రాష్ట్ర దక్షిణంలో ఉంది.పతనంతిట్ట జిల్లా, కేరళ రాష్ట్రంలోని పదమూడవ రెవెన్యూ జిల్లా. ఇది 1 నవంబర్ 1982 నవంబరు నుండి అమలులోకి వచ్చింది.జిల్లా మొత్తం విస్తీర్ణంలో సగానికి పైగా అడవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. పతనంతిట్ట జిల్లా వైశాల్యంలో రాష్ట్రంలో 7వ స్థానంలో ఉంది.ఈ జిల్లా కేరళ మరియు తమిళనాడులోని అల్లెపే, కొట్టాయం, కొల్లాం మరియు ఇడుక్కి జిల్లాలతో సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. సమీప నగరం తిరువల్ల, 30 కి.మీ దూరంలో ఉంది. తిరువల్ల రైల్వే స్టేషన్ తిరువల్ల-కుంబజా హైవే మీదుగా 30 కి.మీ. ప్రతి 4 నిమిషాలకు బస్సులు తిరుగుతాయి. తిరువల్ల నుండి పతనంతిట్ట వరకు & వైస్ వెర్సా. పతనంతిట్ల పట్టణం జిల్లా కేంద్రం, అదే పేరుగల పట్టణం. ఈ పట్టణం 23.50 కిలో మీటర్ల విస్తీర్ణంలో దాదాపు 38,000 జనాభాతో ఉంది. ప్రసిద్ధ హిందూ పుణ్యక్ష్జేత్రం శబరిమలై ఈ జిల్లాలోనే ఉంది.
సరిహద్దులు
ఈ జిల్లాకు తమిళనాడు, కొట్టాయం, ఇడుక్కి, ఆళప్పుజ్హ, కొల్లాం జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.జిల్లాలో ప్రముఖ వ్యాపారకేంద్రం తిరువల్ల పట్టణం. జిల్లాలో తిట్ట, తిరువల్ల, అదూర్, పండలంలోని, రన్న, కొళెంచెరి, మల్లపలయ్, కొన్ని, కొయిపురం, ఉంబనద్, పుల్లద్ ప్రధాన పట్టణాలు.
పర్యాటకం
పతనమ్ తిట్ట యాత్రాకేంద్రంగా గుర్తించబడుతుంది. జిల్లాకు యాత్రీకులు పెద్ద సంఖ్యలో వస్తుంటారు. జిల్లాలో ప్రఖ్యాత శబరిమల క్షేత్రం ఉంది. జిల్లాలో మూడు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. పులుల అభయారణ్యంతో కూడిన ఆటవీ భూభాగం ఉంది. జిల్లాకు అధికసంఖ్యలో ప్రకృతి ప్రేమికులను, వన్యమృగ ఆరాధికులను తీసుకువస్తుంది. జిల్లా పర్యాటకం జిల్లాకు వచ్చే యాత్రీకుల సంఖ్య కారణంగా జిల్లాకు " దేవుని నివాసం " అనే పేరు వచ్చింది.
జనాభా గణాంకాలు
2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా జనసంఖ్య 1,231,577 పతనంతిట్ట కేరళ రాష్ట్రంలో జనసంఖ్యా పరంగా మూడవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో పతనంతిట్ట, ఇడుక్కి జిల్లాలు ఉన్నాయి. పత్తనంతిట్ట జిల్లా మొదటి పోలియో రహిత జిల్లాగా ప్రకటించబడింది. జిల్లా 10.03% నగరీకరణ చేయబడింది. .
పేరు వెనుక చరిత్ర
జిల్లా పేరులోని మలయాళ పదాలలో పత్తనం, తిట్ట నదీతీర గృహాల వరుస అని అర్ధం. జిల్లా కేంద్రం అచంకొవి నదీతీరంలో ఉంది.
చరిత్ర
జిల్లా భూభాగం గతంలో పండలం భూభాగంలో భాగంగా ఉంది. పండలం భూభాగం పాండ్యరాజులతో సంబంధం ఉంది. పండలం భూభాగం ట్రావన్‌కోర్ రాజ్యంలో విలీనం చేసిన తరువాత 1820లో ఈ ప్రాంతం ట్రావన్‌కోర్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 1930లో పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా " రియూనియన్ ఉద్యమం " కేంద్రంగా ఉంది. క్రిస్టియన్ డినామినేషన్ కాథలిక్ చర్చితో విలీనమై సిరో- మలంకర ఆర్థడాక్స్ చర్చిగా రూపొందాలని మలంకరా ఆర్థడాక్స్ చర్చి కేంద్రంగా ఉద్యమం సాగించారు.
భౌగోళికం
పతనమ్‌తిట్ట భూబంధిత జిల్లా. ఇది 9.27 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశంలోనూ 76.78 తూర్పు రేఖాంశంలోనూ ఉంది. జిల్లా వైశాల్యం 2637 చ.కి.మీ. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కొట్టయం, ఇడుక్కి, పశ్చిమ సరిహద్దులో ఆళప్పుళా, దక్షిణ సరిహద్దులో కొల్లం జిల్లా, తర్పు సరిహద్దులో తమిళనాడు రాష్ట్రం ఉన్నాయి. జిల్లా మూడు నైసర్గికంగా మూడు భాగాలుగా విభజించబడింది. హైలాండ్, మిడ్‌లాండ్, లోలాండ్. హైలాండ్ పశ్చిమ కనుమలకు సమీపంగా ఉంది. ఇక్కడ ఎత్తైన కొండలు, దట్టమైన అరణ్యాలతో నిండి ఉన్నాయి. పశ్చిమ ఘాట్ సరాసరి ఎత్తు 800 మీ.ఎత్తు ఉంది. మిడ్‌లాండ్‌లో చిన్న కొండలు ఉన్నాయి. చివరిగా లోలాండ్ భూములు ఉన్నాయి. చివరిగా ఉన్న దిగువభూములలో ఆళంపుళా వరకు విస్తారంగా కొబ్బరి చెట్లు ఉన్నాయి.
అరణ్యం
పత్తనంతిట్ట జిల్లాలో అభయారణ్యం ఉంది. జిల్లాలో 1385.27 చ.కి.మీ వైశాల్యంలో రన్ని అభయారణ్యం ఉంది. . జిల్లాలో అరణ్యప్రాంతం దాదాపు 50% ఉంది. ఇది సగం సతతహరితారణ్యం, సగం చిత్తడి భూములను కలిగి ఉంది. వుడ్ ఆధారిత పరిశ్రమలకు అరణ్యాలు ముడిసరుకును అందిస్తుంది. ఇక్కడ టింబర్ ప్రధాన ఉత్పత్తిగా ఉంది.
నదులు
జిల్లాలో మూడు ముఖ్యమైన నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. ఈ నదులు పశ్చిమ కనుమల పర్వత శ్రేణిలోని వివిధ పర్వతాల నుండి ఉద్భవించాయి. కేరళలో మూడవ పొడవైన నది అయిన పంబ (176 కి.మీ. లేదా 109 మై.) పులచిమలలో దాని మూలాన్ని కలిగి ఉంది. అచ్చన్‌కోవిల్ నది (128 కి.మీ. లేదా 80 మై.) పసుకిడ మెట్టు నుండి మణిమాల నది (90 కి.మీ. లేదా 56 మై.) తట్టమలై కొండల నుండి ఉద్భవించింది. కల్లాడ నదిలో కొంత భాగం జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో కూడా వస్తుంది. పంబా, అచ్చన్‌కోవిల్ నదులు కలిసి పతనంతిట్ట మొత్తం వైశాల్యంలో 70% కంటే ఎక్కువ ప్రవహిస్తున్నాయి.
రాష్ట్రంలో ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్‌లో మూడో వంతు ఈ జిల్లా నుండి వస్తోంది. పంబా బేసిన్ వద్ద ఉన్న శబరిగిరి జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్, ఈ జిల్లాలో కక్కడ్ ఎలక్ట్రిసిటీ ప్రాజెక్ట్ పనిచేస్తుంది. సమృద్ధిగా ఉన్న నీటి వనరులను కల్లాడ, పంబ నీటిపారుదల ప్రాజెక్టుల ద్వారా సాగునీటి అవసరాలకు కూడా వినియోగిస్తారు.
నల్కలిక్కల్ వంతెన 50 సంవత్సరాలకు పైగా నిర్మించబడింది, దాని స్థానంలో కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం కొత్త వంతెన, అప్రోచ్ రోడ్డు ఉంది. పాత వంతెనకు 4 స్పాన్‌లు ఉన్నందున ఈ పేరు 'నాలు' (నాలుగు), 'కల్' (కాళ్లు లేదా వంతెన విషయంలో స్పాన్‌లు) పదాల నుండి ఉద్భవించింది. ఇది అరన్ముల, సమీపంలోని 'కిడంగనూర్' గ్రామాన్ని కలుపుతుంది.
ఫిషరీలు
పత్తనంమిట్ట జిల్లా మంచినీటి చేపల పరిశ్రమకు ప్రసిద్ధిచెంది ఉంది. నదులు, చెరువులు, మడుగులు, గుండాలు, జలశయాలు మొదలైన జలవనరులు ఉన్నందున జిల్లా మంచినీటి పెంపకానికి అనుకూలంగా ఉంది. మంచి నీటి వనరుల సర్వే తరువాత జిల్లాలో చేపల పెంపకం అధికరించింది. జిల్లాలో ఆర్నమెంటల్ ఫిష్ బ్రీడింగ్ కేంద్రం, నేషనల్ ఫిష్ సీడ్ ఫాంఉంది. జిల్లాలో 2444 మంది మత్యకారులు జీవనోపాధికి చేపలపెంపకం మీద ఆధారపడి ఉన్నారు. పతనమ్‌తిట్ట ఫిష్ కల్చర్ రంగంలో సుసంపన్నంగా ఉంది. జిల్లాలో పిసి కల్చర్ కార్యక్రమాలకు సహకారం అందించడానికి 1990లో ఫిష్ డెవెలెప్మెంటు ఏజెంసీ (ఎఫ్.ఎఫ్.డి.ఎ) స్థాపించబడింది. ఈ ఏజెంసీ చేపల రైతులకు సాంకేతిక సహాయం, ఆర్థికసహాయం అందిస్తున్నారు. భవిష్యత్తులో ఎఫ్.ఎఫ్.డి.ఎ సరికొత్త చేపల పెంపకానికి అవసరమైన చెరువులు త్రవ్వించాలని, జలాశయాలను పూడిక తీయడం, చేపల విత్తనాలను సరఫరాచేయడం, చేపల ఆహారం సరఫరాచేయడం, ఔషధాలను అందించడం, సమైక్య వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహించడం, చిన్నచిన్న చేపల ఉత్పత్తిని ఏర్పాటుచేయడం వంటి కార్యక్రమాలు చేపట్టాలను ఆలోచిస్తున్నారు.
పరిశ్రమలు
పతనమ్‌తిట్ట జిల్లాలో పారిశ్రామీకరణ తక్కువగా ఉంది. రాష్ట్రంలో పరిశ్రమలు తక్కువగా ఉన్న జిల్లాగా పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా గుర్తించబడితుంది. 2006 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాలో 13,898 చిన్నతరహా పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. పరిశ్రమల ద్వారా 46,421 మందికి ఉపాధి అవకాశం లభిస్తుంది. చేనేత పరిశ్రమలో 378 మంది పనిచేస్తున్నారు. జిల్లాలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన మూడు ఇండస్ట్రియల్ డెవెలెప్మెంటు ఎస్టేట్లు 8.5 హెక్టార్ల వ్యవసాయంలో ఉన్నాయి. డిస్ట్రిక్ ఇండస్ట్రీస్ సెంటర్ పారిశ్రామికుల అభ్యర్ధన మీద అవసరమైన భూమిని కేటాయిస్తుంది. కింఫ్రా కొరకు 14.48 హెక్టారులు కేటాయించబడ్డాయి. " కేరళ స్మాల్ ఇండస్ట్రియల్ డెవెలెప్మెంటు కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ " (కేరళ చిన్నతరహా పరిశ్రమలకు (సిడ్కొ)) 5 ఎకరాల భూమి కేటాయించబడింది. గ్రీన్ చానెల్ కమిటీ కమిటీ పారిశ్రామికుల సహాయార్ధం లైసెంసులు, క్లియరెంస్, ఎలెక్ట్రిక్‌సిటీ, నీటి సరఫరా జాప్యం లేకుండా అందిస్తుంది.
నిర్వహణ
జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం పతనంతిట్ట పట్టణంలో ఉంది. జిల్లా పాలనా యంత్రాంగం జిల్లా కలెక్టర్ నేతృత్వంలో ఉంటుంది. సాధారణ వ్యవహారాలు, రెవెన్యూ రికవరీ, భూసేకరణ, భూ సంస్కరణలు మరియు ఎన్నికల బాధ్యతలను కలిగి ఉన్న ఐదుగురు డిప్యూటీ కలెక్టర్లు అతనికి సహాయం చేస్తారు. కాంగ్రెస్, కేరళ కాంగ్రెస్, సిపిఎం/సిపిఐ ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు.
రన్న తాలూకాలో
'ప్రధాన కార్యాలయం:'  రన్న. గ్రామాల:  10 '
'గ్రామాలు:' '' 'ఫెరునద్ రన్న-వదస్సెరిక్కర, ఆథిక్కయం,కొల్లముల,చెథక్కల్]], పళవంగది (తిట్ట),అంగడి, రన్న,చెరుకొలె,ఆయరూర్
కొళెంచెర్రి తాలూకా
'ప్రధాన కార్యాలయం:'  తిట్ట. గ్రామాల:  11 '
మెళువెలి,ములనద,కిదంగన్నూర్,అరణ్ముల,ంఅల్లప్పుజ్హస్సెర్య్,కొళెంచెర్ర్య్, నరంగనం: 'గ్రామాలు' ఎలంథూర్,చెన్నీర్కర,ఓమల్లూర్, తిట్ట
కొన్ని తాలూకా
'ప్రధాన కార్యాలయం:'  కొన్ని, భారతదేశం గ్రామాల: 14.
'గ్రామాలు:' '' 'వల్లిచొదె-కొట్టాయం,వల్లిచొదె,మలయలపుళ,మిలప్ర,కూడళ్,కలంజూర్,ప్రమదొం,కొన్ని, భారతదేశం, కొన్ని-తళం,ఈరవొన్,అరువప్పులం,తన్నిథొదు,సీథథొదు,చిత్తర్ (కేరళ)
అదూర్ తాలూకా
'ప్రధాన కార్యాలయం:'  అదూర్. ' గ్రామాల:  14 '.
రహదారి మార్గాలు
టి.కె. త్రోవ రోడ్డుతో కేరళ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ మంచి కనెక్టివిటీ ఉంది. అయితే, ఇతర రహదారులపై, ముఖ్యంగా తూర్పు వైపు, రాష్ట్ర రవాణా సేవ తక్కువ తరచుగా ఉంటుంది. ఇక్కడ, ప్రైవేట్ బస్సు ఆపరేటర్లు రవాణా అవసరాలను సులభతరం చేస్తారు. జిల్లాలో కేరళ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ మూడు ప్రధాన డిపోలు ఉన్నాయి. పతనంతిట్ట నుండి కోయంబత్తూరు, తెన్కాసికి రాష్ట్ర అంతర్గత సర్వీసులు ఉన్నాయి.
రైలుమార్గం
తిరువళ్ల రైల్వే స్టేషన్ (TRVL) జిల్లాలో ఉన్న ఏకైక రైల్వే స్టేషన్. అయితే, అలప్పుజా జిల్లాలోని చెంగన్నూర్ రైల్వే స్టేషన్ జిల్లాలోని చాలా ప్రాంతాలకు సమీపంలో ఉంది. త్రివేండ్రం, కొచ్చిన్, చెన్నై, మంగళూరు, ముంబై, హైదరాబాద్, కలకత్తా, న్యూఢిల్లీ, గోవా, బరోడా, అహ్మదాబాద్ మొదలైన ప్రాంతాలకు ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు రెండు స్టేషన్ల నుండి అందుబాటులో ఉన్నాయి. కంప్యూటరైజ్డ్ రైలు రిజర్వేషన్ కేంద్రాలు తిరువల్ల రైల్వే స్టేషన్, పతనంతిట్ట, చెంగన్నూర్ రైల్వే స్టేషన్లలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.
వాయుమార్గం
తిరువనంతపురంలోని త్రివేండ్రం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (TRV) (119 కి.మీ. లేదా 74 మై.) సమీప విమానాశ్రయం. నేషనల్ క్యారియర్ ఎయిర్ ఇండియాకు తిరువల్లలో రిజర్వేషన్ కార్యాలయం ఉంది. అరన్ముల అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం పతనంతిట్ట పట్టణం నుండి 18 కిమీ, కోజెన్చేరి పట్టణం నుండి 3 కిమీ, తిరువల్ల నుండి 20 కిమీ దూరంలో అరన్ముల వద్ద ప్రణాళిక చేయబడింది. రూ. 2,000 కోట్లతో నిర్మించిన ఈ విమానాశ్రయం అనేక దశాబ్దాలలో మధ్య కేరళలో అతిపెద్ద మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టు.
క్రైస్తవం
క్రైస్తవ తెగలలో, మలంకర ఆర్థోడాక్స్ చర్చి, మార్ థోమా సిరియన్ చర్చి, జాకోబైట్ చర్చి, మలంకర కాథలిక్ చర్చిలు ప్రధాన కమ్యూనిటీలు, మలంకర ఆర్థోడాక్స్ చర్చి జనాభా, మార్ థోమా సిరియన్ చర్చి.
సంస్కృతి
పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా పండుగలకు, ఉత్సవాలకు ప్రసిద్ధి. పాండ్యాని జానపద కళలకు ప్రసిద్ధి. ఈ జానపద కళలలో వర్ణరంజితమైన కళలు (పదేని) దక్షిణ కేరళ ఆలయ సంరదాంతోముడిపడి ఉంటాయి. సంగీతం, నృత్యం, పైంటింగ్,వ్యంగ్యం కలగలుపుగా ఉంటాయి.శబరిమల, మరమొన్ సమావేశం, ఆనందపల్లి, కదమ్మనిట్ట జిల్లాలో నిర్వహించబడుతున్న ప్రధాన ఉత్సవాలలో ప్రత్యేకమైనవి. ఓనం, విషు వంటి సాంప్రదాయ కేరళీయ పండుగలు అలాగే ఇతర ప్రధాన క్రైస్తవ మరియు ఇస్లాం పండుగలు గొప్ప ఉత్సాహంతో జరుపుకుంటారు. ఈ ప్రాంతం సాంస్కృతిక వారసత్వం మరియు మత సామరస్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. వివిధ మతాలకు చెందిన ప్రజల భాగస్వామ్యం కనిపిస్తుంది.
ఆహార సంస్కృతి
పతనమ్‌తిట్ట ప్రజలు కేరళ భోజనం ఆహారంగా తీసుకుంటారు. కేరళ భోజనంలో విస్తారంగా కొబ్బరి, సుగంధద్రవ్యాలు అధికంగా ఉంటాయి. అదనంగా దక్షిణభారతీయ భోజనం, చైనీస్ ఆహారం కూడా ప్రజల ఆభిమాన ఆహారంగా ఉన్నాయు. జిల్లా ప్రజలు సాధారణాంగా దక్షణిభారతీయ దుస్తులను ధరిస్తుంటారు. యువత సంప్రదాయ వస్త్రాలతో మాత్రం ఇండో- వెస్టర్న్ దుస్తులకు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
సాహిత్యం
పతనమ్‌తిట్ట జిల్లాలో మలయాళం సాహిత్యం ఆరభకాల సాహిత్యం, మళ్యాళం కవిత్వం స్థానిక సంప్రదాయం మూలలు ఉన్నాయి. 1350, 1450 కాలానికి చెందిన నిరాణం కవులు ముగ్గురు ఈ జిల్లా ప్రాంతంలో నివసించారు. జిల్లాలో కవుల చేత భగవద్గీత, భరతమాల ( మహాభారతం సూక్ష్మ రూపం), రామాయణం, భారతం, శివరాత్రి మహత్యం మలయాళ అనువాదం చెయ్యబడ్డయి. మలయాళ భాషలో ఇలాంటి కవిత్వ కృషిలో ఇది చాలా ప్రధానమైనదని భావిస్తున్నారు.
ప్రముఖులు
పతనమ్‌తిట్ట జిల్లాలో పలువురు కవులు జన్మించారు. వీరిలో కేరళ వర్మ (పండలం), ములూర్ ఎస్.పద్మనభ పణికర్, పుథెంకవు మథన్ తరకన్,వెన్నిక్కులం గోపాల రూప్, కదమ్మనిత్త రామకృష్ణన్, నెల్లిక్కల్ మురలీధరన్, కె.వి.సైమన్ మొదలైన వారు ముఖ్యులు. అలాగే గురు నిత్య చైతన్య యతి, డాక్టర్. కె. ఎం. జార్జ్, ఈదయరన్ముల కె.ఎం వర్గీస్, డాక్టర్. కె. ఎం. తరకన్, కొన్నియూర్ నరేంద్రనాథ్ మొదలైన రచయితలకు జిల్లాతో సంబంధాలు ఉన్నాయి. చిత్రకారులు, వి వంటి ఎస్ వలీథన్, సి కె. రా, పారిస్ విశ్వనాథన, కార్టూనిస్ట్స్, పి వంటి కె. మంథ్రి, ఎస్.జిథెష్, మధు ఒమల్లూర్ మొదలైన వారు జిల్లాలో జన్మించారు. చలచిత్ర సీమకు సంబంధించిన అదూర్ గోపాలకృష్ణన్, అరణ్ముల పొన్నమ్మ, అడూర్ భవాని, అదూర్ భసి, అదూర్ పంకజం, కవియూర్ పొన్నమ్మ, ఎం.జి. సోమన్, డైరెక్టర్ బ్లెస్సీ, మోహన్లాల్ మొదలైన వారు ఈ జిల్లాకు చెందినవారే. కేరళ లోని మొదటి, పురాతన కథాకళి గ్రామం పతనమ్‌తిట్ట జిల్లాలో ఉండడం జిల్లా ప్రత్యేకత. కేరళ రాష్ట్ర నృత్యంగా గుర్తించబడుతున్న కథాకళి నృత్యానికి మూలమైన కథాకళి గ్రామం ఈ జిల్లాలోనే ఉంది. కథాకళి నృత్యం ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిందింది. గ్రామమతా వేలాది కథాకళి కళాకారులు, కథాకళి ఆరాధకులు సంచరిస్తుంటారు. గ్రామంలోని ప్రజలందరూ కథాకళి నృత్యంతో సంబంధం కలిగి ఉంటారు. పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా కథాకళి క్లబ్ గ్రామంలో కథాకళి క్లబ్ ఉంది. ఇది 1995లో స్థాపించబడింది. జిల్లాలోని అయరూర్- చెరుకోలా సాస్కృతిక గ్రామంలో పద్మానదీతీరంలో కథాకళి క్లబ్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.
పర్యాటకులు
అనేక ఉత్సవాలు, పండుగలతో, పతనంతిట్ట జిల్లా "తీర్థయాత్ర పర్యాటకానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. జిల్లాకు పండుగ సమయాలలో శబరిమలై యాత్రకు 3 నుండి 4 యాత్రీకులు వస్తుంటారు. శమరిమలై పశ్చిమకనుమలలో ఉంది. శబరిమలై హిందూ ఆలయం. ఆలయ ప్రధాన దైవం అయ్యాప్ప. జిల్లాలో ప్రపంచంలోని రెండవ అతిపెద్ద క్రైస్తవ సమావేశానికి ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.
క్రైస్తవ ఆలయాలు
ఫిబ్రవరి మాసంలో 8 రోజులు పంబా నదీతీరాలలో నిర్వహించబడుతున్న క్రైస్తవ సమావేశం మరమొన్ ఉత్సవం జిల్లాలోని ప్రధాన ఉత్సవంగా గుర్తించబడుతుంది. మలంకర ఆర్ధడాక్స్ చర్చి ఆఫ్హ్వర్యంలో మక్కంకున్ను వద్ద 3 రోజుల ఉత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.
హిందూ ఆలయాలు
చెరుకొల్పుళా హిందూ ఉత్సవం కదమ్మనిట్టా దేవి ఆలయం వద్ద నిర్వహించబడుతుంది. 10వ శతాబ్ధానికి చెందిన కవియూర్ మహాదేవన్ ఆలయం, అర్నాములా వద్ద ఉన్న పార్ధసారథి ఆలయం, అనికట్టిలమ్మక్షేత్రం మొదలైన హిందూ ఆలయాలు ఉన్నాయి.
చర్చిలు
క్రైస్తవ మతకేంద్రాలలో అత్యంత ప్రధానమైనదిగా పరుమల ఎస్.టి పీటర్స్, ఎస్.టి పల్స్, పరుమల తిరుమేనిలో ఉన్న ఎస్,టి గ్రిగోరియస్ ఆర్ధడాక్స్ చర్చి (ఇక్కడ సెయింట్ గ్రిగోరియస్ సమాధి ఉంది) ముఖ్యమైనవి. ఎస్,టి గ్రిగోరియస్ ఆర్ధడాక్స్ చర్చిని సందర్శించడానికి వేలాది భక్తులు వస్తుంటారు. జిల్లాలో ఉన్న ప్రధాన చర్చిలలో సెయింట్ మేరీ ఆర్థోడాక్స్ చర్చి (నిర్మం), నిలకల్, మంజనిక్కర, దయార సెయింట్ స్టీఫెన్స్ జాకోబైట్ చర్చ్, సెయింట్ థామస్ క్రైస్తవ చర్చి ( పరుమాల సెమినరీ), సెయింట్ మేరీస్ ఆర్థోడాక్స్ కేథడ్రల్ ప్రధానమైనవి. మలకరా ఆర్ధడాక్స్ చర్చి ప్రధానకార్యాలయంగా ఉన్న తుంపమాన్ (తుంపమాన్ వలియపల్లి) క్రైస్తవ ప్రధాన్యత కలిగి ఉంది. నిరనం, నిలకల్ (చాయల్) థోమస్ అపోస్టల్ స్థాపించిన 7 చర్చీలలలోనివని భావిస్తున్నారు. .
ముస్లిం ఉత్సవాలు
ముస్లిములు జమ - అల్ - మసీదు వద్ద (పతనమ్‌తిట్ట) వద్ద వర్ణరంజితమైన చందనకుడం ఉత్సవం జరుపుకుంటారు. ఈ ఉత్సవం అనేకమందిని ఆకర్షిస్తుంది. ఈ కులమత రహితంగా అందరినీ ఆకర్షిస్తుంది.
ఆర్నములా
జిల్లాలో పలు అదనపు పర్యాటక ఆకత్షణలు ఉన్నాయి. ఆర్నములా కణ్ణాడి, ఆర్నములా బోట్ పందాలు ఆర్నములా పట్టణానికి ప్రత్యేకత తీసుకువస్తుంది. " ది స్కూల్ ఆఫ్ ట్రెడిషనల్ ఆర్ట్స్" విదేశీ పర్యాటకులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది. దీనిని ఫ్రెంచ్ కళాకారుడు లౌబా స్చిల్డ్ స్థాపించాడు. ది స్కూల్ టీచర్స్ ఆఫ్ కథాకళి, సంప్రదాయ సంగీతం, సంప్రదాయ నృత్యం, అలాగే కలరిపయట్టు లలో శిక్షణ ఇవ్వబడుతుంది. ఆర్నములా కొట్టయానికి 200 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది.
ములూర్ సమరకోం
పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా అభయారణ్యం, వన్యమృగాలకు ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. పెరుంతేనరువి జలపాతం, కక్కి రిజర్వాయర్ సమీపంలో వన్యమృగాలు మూణారు వద్ద ఉన్న ఆనకట్టలు, మణియారు, ఏనుగుల శిక్షణా కేంద్రం ప్రకృతి ఆరాధకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. శబరిపర్వతాలలో జనవరి - మార్చి వరకూ పతనమ్‌తిట్ట డిస్ట్రిక్ పర్యాటకం ప్రమోషన్ కౌంసిల్ ఇక్కడ పర్వతారోహణ కార్యక్రమాలు ఏర్పాటు చేస్తుంది.పతనమ్‌తిట్ట జిల్లా చారిత్రక ప్రదేశాలకు ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. వీటిలో పండలం కోటలు, వేలుతంబి దలవ, మన్నాడ్, ములూర్ ఎస్.పద్మనాభ పణికర్, సమరకోం (మూలూర్ మెమోరియల్) ముఖ్యమైనవి. ట్రావన్‌కోర్ రాజ్యానికి పండలం రాజధానిగా ఉండేది. .
వృక్షజాలం
పతనమ్‌తిట్ట పర్యావరణ వైవిధ్యం కలిగి ఉంది. అరణ్యం, మొక్కలపెంపకం, నదులు, భూభాగం జిల్లాలో 50% భూభాగంలో వృక్షజాలం, జంతుజాలంతో సుసంపన్నమైన అరణ్యం విస్తరించి ఉంది. జిల్లా ఔషధ మొక్కలు, సుగంధద్రవ్యాలు, ట్యూబర్ పంటలు, పండులు పండించబడుతున్నాయి. జిల్లాలో నల్లమిరియాలు, అల్లం, ఏలుకలు, పసుపు మొదలైన సుగంధద్రవ్యాలలు పెద్ద ఎత్తున పండించబడుతున్నాయి. టేకు, ఎర్రచందనం, రోజ్‌వుడ్, జాక్ ట్రీ, మంజకడంబు, అంజిలి, పనస విస్తారంగా పండించబడుతున్నాయి.
జంతుజాలం
జిల్లా అరణ్యాలలో అద్భుతమైన వన్యమృగాలు ఉన్నాయి. జిల్లా అరణ్యాలలో వైవిధ్యమైన జంతువులు, పక్షులు కనిపిస్తుంటాయి. బెంగాల్ పులి, భారతీయ ఏనుగు, గౌర్, జింక, కోత, ఇతర జతువులు ఉంటాయి. రాక్షస ఉడుత, లైన్- టెయిల్డ్ మకాక్వెలియన్, అరిచే జింక, ఎలుగుబంటు మొదలైన జంతువులు కూడా ఉంటాయి. మలబార్ గ్రే హాంబిల్ మొదలైన పక్షులు ఉంటాయి. సన్ బర్డ్స్, వడ్రంగిపిట్ట, కింగ్‌ఫియర్స్ కూడా ఉంటాయి. జిల్లాలో వివిధ ప్రాంతాలలో వన్యమృగ జీవితానికి ప్రమాదం ఎదురౌతుంది. ఎరువులు, పరిశ్రమల కాలుష్యం, అక్రమ ఇసుక త్రవ్వకాలు ప్రధాన ప్రామాదాలుగా ఉన్నాయి. శబరిమల యాత్రకారణంగా అరణ్యాల తొలగింపు, పెద్ద మొత్తంలో చెత్త చేరడం కూడా వన్యమృగాలు అంతరించి పోవడానికి కారణం ఔతున్నాయి.
విద్య
పతనమ్ తిట్ట జిల్లా రెండు విద్యా జిల్లాలుగా విభజించబడింది: పతనమ్‌తిట్ట, తిరువల్ల.జిల్లాలో విశ్వవిద్యాలయాలు లేవు. కాలేజీలు అధికంగా మహాత్మాగాంధీ (కొట్టయం) విశ్వవిధ్యాలయం ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తుంటాయి. 2006 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లాలో 6 ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలు, ఒక మెడికల్ కాలేజి ఉన్నాయి. తొమ్మిది ప్రైవేట్ ఎయిడెడ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్ కాలేజీలు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో పాఠశాలలు ప్రభుత్వ, ట్రస్ట్, ప్రైవేట్ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి. జిల్లాలో పాఠశాలలన్నీ ఇండియన్ సెకండరీ ఎజ్యుకేషన్ (ఐ.సి.ఎస్.సి), ది సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ ఎజ్యుకేషన్ (చి.బి.ఎస్.సి), కేరళ స్టేట్ ఎజ్యుకేషన్ బోర్డ్ ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి. పలు ప్రైవేట్ పాఠశాలలలో ఆగ్లం ప్రధాన బోధనా మాధ్యమంగా ఉంది. ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న పాఠశాలలో ఆగ్లం, మలయాళ భాషలలో బోధించబడుతుంది. 10 సంవత్సరాల సెకండరీ స్కూల్ తరువాత విద్యార్థులకు జీనియర్ కాలేజీ విద్యకు అర్హత సంపాదిస్తారు. జిల్లాలో అవసరాలకు తగినన్ని పాఠశాలలు ఉన్నాయి. మిగిలిన భారతీయ జిల్లాలో ఉన్నట్లుగా పతనమ్‌తిట్ట జిల్లాలోని వెచూచిరా (మన్నడిశిల) వద్ద జవహర్ విద్యాలయా పాఠశాల ఉంది.
క్రీడలు
అరన్ముల వల్లం కాళి (పడవ పందెం) అనేది సెప్టెంబర్ నెలలో జరుపుకునే పండుగలో భాగం. స్నేక్ బోట్ రేస్ సమీపంలోని ప్రదేశాలలో కూడా నిర్వహించబడుతున్నప్పటికీ, ఆరన్ముల వద్ద జరిగే రేసు పడవ ఆకృతి మరియు డిజైన్ కారణంగా ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. మరమడిమత్సరం (ఎద్దుల పందెం) అటువంటి మరో కాలానుగుణ క్రీడ. సెంట్రల్ ట్రావెన్‌కోర్ ప్రాంతంలో జరిగే అతిపెద్ద వార్షిక పశువుల సంతలో భాగంగా ఇది జరుగుతుంది. రేసు మూడు విభాగాల్లో జరుగుతుంది. ఫుట్‌బాల్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడ.
బయటి లంకెలు
వర్గం:కేరళ జిల్లాలు  వర్గం:1982 స్థాపితాలు
సుధాకర్ కోమాకుల
సుధాకర్ కోమాకుల తెలుగు సినిమా నటుడు. ఆయన లైఫ్ ఈజ్ బ్యూటీఫుల్ చిత్రం ద్వారా చిత్రరంగంలో మంచి గుర్తింపు పొందాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా వ్యక్తులు
కులదీప్ నయ్యర్
కులదీప్ నయ్యర్ (జ. ఆగస్టు 14 1923, మ. ఆగష్టు 23 2018 ) భారతీయ జర్నలిస్టు, కాలమిస్టు, మానవ హక్కుల ఉద్యమకారుడు, రచయిత. తన జీవితకాలంలో చాలాకాలం వామపక్ష రాజకీయ విశ్లేషకులుగా ఉన్నాడు. ఆయన 1997లో భారత పార్లమెంటు లోని రాజ్యసభ సభ్యునిగా నామినేట్ చేయబడ్డాడు.
వృత్తి జీవితం
నయ్యర్ ఉర్దూ ప్రెస్ రిపోర్టరుగా పనిచేసాడు. 1975-77 లలో భారత ఎమర్జన్సీలో అరెస్టు అయ్యాడు. ఆయన మానవహక్కుల ఉద్యమకారుడు, శాంతి ఉద్యమకారుడు. 1996లో ఐక్యరాజ్యసమితికి వెళ్ళిన భారతీయ సభ్యులలో ఒకడు. ఆయన 1990లో గ్రేట్ బ్రిటన్ హై కమీషనరుగా నియమింపబడ్డాడు. 1997 ఆగస్టులో భారత పార్లమెంటులోని ఎగువ సభ అయిన రాజ్యసభకు నామినేట్ చేయబడ్డాడు.
ఆయన 14 భాషలలోని 80 వార్తాపత్రికలలో "ఆప్-ఎడ్" (ఆపోజిట్ టు ద ఎడిటోరియల్) లో రచనలు చేసాడు, అనేక కాలమ్స్ రాసాడు. ఆయన వ్రాసిన పత్రికలలో "ద డైలీ స్టార్", "ద సండే గార్డియన్", "ద న్యూస్ పాకిస్తాన్", "ద స్టేట్స్‌మన్(ఇండియా)" "ఎక్స్‌ప్రెస్ ట్రిబూన్(పాకిస్తాన్)", "డాన్ (పాకిస్తాన్)". అనేవి ముఖ్యమైనవి. తెలుగు దినపత్రిక ఈనాడులో లోగుట్టు శీర్షికన ఆయన వ్యాసాలు ప్రచురితమౌతూంటాయి.
శాంతి ఉద్యమకారుడు
2000 సంవత్సరం నుండి ప్రతీ యేటా ఆయన భారత, పాకిస్తాన్‌ల స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాల సందర్భంగా అమృత్ సర్ లోని ఆట్టారి- వాగా ఇండియా-పాకిస్తాన్ సరిహద్దు వద్ద కొవ్వొత్తులతో శాంతి ప్రదర్శనకు నాయకత్వం వహిస్తున్నాడు.
శిక్షాకాలం పూర్తయ్యాక కూడా విడుదల కాని భారతదేశ జైళ్ళలో ఉన్న పాకిస్తానీ ఖైదీలు, పాకిస్తాన్ లో ఉన్న భారత ఖైదీలను విడిపించడం కోసం నయ్యర్ పనిచేస్తున్నాడు.
రాజకీయ వ్యాఖ్యాత
నయ్యర్ రాజకీయ వ్యాఖ్యాతగా ప్రస్తుత రాజకీయ సమస్యలపై తన అభిప్రాయాలను వ్రాస్తున్నాడు. ఆయన అన్నా హజారే చేసిన ఉద్యమానికి మద్దతు తెలిపాడు. 1971లో తూర్పు పాకిస్తాన్ లో పాకిస్తాన్ సైన్యం చేసిన దురాగతాలపై పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం క్షమాపణ చెప్పకపోవటాన్ని నిరసించాడు. పాకిస్తాన్ దురాగతాలే చివరికి బంగ్లాదేశ్ ఆవిర్భావానికి దారితీసాయి. భారతదేశానికి పాకిస్తాన్ నుండి స్మగుల్ అవుతున్న మాదకద్రవ్యాల పట్ల కూడా పాకిస్తాన్‌ను నిరసించాడు.
రచయిత
ఆయన 15 పుస్తకాలను రచించాడు. వాటిలో "బియాండ్ ద లైన్స్", "డిస్టంట్ నైబర్స్:అ టేల్ ఆఫ్ ద సబ్‌కాంటినెంట్", "ఇండియా ఆప్టర్ నెహ్రూ", "వాల్ ఎట్ వాగా, ఇండియా-పాకిస్తాన్ రిలేషన్‌షిప్", "ద జడ్జ్‌మెంట్", "ద మార్టిర్", "స్కూప్", "ఇండియా హౌస్" ముఖ్యమైనవి.
ఇండియా: ది క్రిటికల్ ఇయర్స్ అనే తన పుస్తకంలో సున్నితమైన, గోప్యమైన సమాచారాన్ని వెల్లడించినందుకు అతడు కొందరు రాజకీయ నాయకుల కోపానికి గురయ్యాడు. నయ్యర్ సమకాలీన అంశాలపై విస్తృతంగా రాసాడు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, డేనియల్ స్మిత్, బ్యారీ మెయిన్‌లో వంటి చారిత్రిక వ్యక్తులపై కూడా రాసాడు. భారత పాకిస్తాన్‌ల ద్వైపాక్షిక సంబంధాలపై రెండు దేశాల మధ్య చర్చలు జరుగుతూ ఉండాలని అతడు చెబుతాడు. భారత పాకిస్తాన్‌లు మైత్రితో మెలగుతూ ఉండే దక్షిణాసియాను అతడు భావన చేస్తూ ఉంటాడు.
అతడి ఆత్మకథ "బియాండ్ ది లైన్స్" 2012 జూలైలో విడుదలైంది.
1999లో నార్త్‌వెస్టర్న్ విశ్వవిద్యాలయం అతడిని అలుమ్నై మెరిట్ పురస్కారంతో గౌరవించింది.
విమర్శ
భారత వ్యతిరేక కుట్ర సిద్ధాంతాలను సమర్ధిస్తాడని కులదీప్ నయ్యర్‌పై విమర్శ ఉంది. . 2010 ఫిబ్రవరిలో పాకిస్తాన్ పత్రిక డాన్‌లో రాస్తూ ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోలీసు దళ నాయకుడు హేమంత్ కర్కరేను హిందూ అతివాదులు చంపారని రాసాడు. అమెరికాలో సయ్యద్ గులాం నబీ ఫై, పాకిస్తాన్ ఐఎస్‌ఐ నిధులతో నిర్వహించిన అనేక కార్యకక్రమాలకు ఆయన హాజరయ్యాడు. ఈ సంగతిని 2011 జూలైలో అమెరికా అధికార వర్గాలు ధ్రువీకరించాయి.
గూగుల్ స్వర శోధన
గూగుల్.కామ్ లో గూగుల్ వాయిస్ సెర్చ్
జూన్ 14, 2011న రాబోయే రోజులలో గూగుల్.కాం లో వాయిస్ ద్వారా శోధించుట ప్రారంభిస్తామని గూగుల్ సెర్చ్ ఈవెంట్ కార్యక్రమంలో గూగుల్ ప్రకటించింది. కానీ గూగుల్, గూగుల్ క్రోం బ్రౌజర్ తో మాత్రమే వాయిస్ సెర్చ్‌కు మద్దతు నిచ్చింది.
భారతీయ యాసలకూ చోటు
టైపింగ్ చేయకుండా నోటి మాటల ద్వారా వెతికి పెట్టే గూగుల్ వాయిస్ సెర్చ్ భారతీయ ఉచ్చారణలు, యాసలను గుర్తించేందుకు 700 మందితో దీనిపై పనిచేయించారు, ప్రముఖ శోధనా పదాలను వారితో చదివించి రికార్డ్ చేయించి తదనుగుణంగా మార్పులు చేశారు. అంగ్లాన్ని భారతీయ యాసలో మాట్లాడినా వాయిస్ సెర్చ్ గుర్తిస్తుంది, అయితే కొంచెం గట్టిగా మాట్లాడవలసి ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:గూగుల్ వర్గం:గూగుల్ సేవలు
పిల్లి
పిల్లి లేదా మార్జాలం (ఆంగ్లం: Cat) కార్నివోరా క్రమానికి చెందిన చిన్న క్షీరదము. దీనిని పెంపుడు పిల్లి అని కూడా అంటారు. వీనిని మానవులు పురాతన కాలం నుండి సుమారు 9,500 సంవత్సరాలుగా పెంచుకుంటున్నారు.
పిల్లులు పాములు, తేళ్ళు, ఎలుకలు మొదలైన సుమారు 1,000 పైగా జాతుల జీవాలను వాటి ఆహారం కోసం వేటాడడంలో మనకు తోడుగా ఎంతో సహాయం చేస్తాయి. ఇవి చాలా సులభంగా మనం చెప్పిన వాటిని నేర్చుకుంటాయి. ఇవి మియాం మొదలైన వివిధ శబ్దాలతో ఇతర పిల్లులతో సంభాషిస్తాయి. అమెరికాలో 69 మిలియన్ పిల్లులు పెంపుడు జీవులుగా ఉన్నాయి, కుక్కల తర్వాత రెండవ స్థానంలొ ఉన్నాయి. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇవి మొదటి స్థానంలో 600 మిలియన్ ఇండ్లలో పెంచుకోబడుతున్నాయి.
పురాతన కాలపు ఈజిప్టు దేశంలో ఇవి కల్ట్ జంతువులు. అయితే 2007 పరిశోధన ప్రకారం పెంపుడు పిల్లులు అన్నీ ఐదు రకాల ఆఫ్రికా పిల్లుల (Felis silvestris lybica circa 8000 BC) నుండి పరిణామం చెందాయని తెలిసింది.
పిల్లులపై కొన్ని విశేషాలు
బరువైన పిల్లి, తేలికైన పిల్లి, ఒకే ఈతలో (కాన్పులో) ఎక్కువ పిల్లలు పెట్టిన పిల్లి, ఎక్కువ వేళ్లు ఉన్న పిల్లి, ఎక్కువ కాలం బతికిన పిల్లి, తన జీవిత కాలంలో 420 పిల్లలు పెట్టిన పిల్లి, ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించిన పిల్లి, డబ్బు బాగా ఖర్చు పెట్టే పిల్లి, బాగా డబ్బున్న పిల్లి, 16 అంతస్తులనుంచి పడినా దెబ్బ తగలని పిల్లి వంటి వి ఉన్నాయి.
●తల్లి పిల్లి తన పిల్లలను తన తండ్రి కి కనిపించకుండా అవి కొంచెం బాగా తిరగగలిగే వరకు ఒకే దగ్గర ఉండకుండా వేరు వేరు ప్రదేశాలు మారుతూ వాటికి రక్షణ కల్పిస్తాయి.
●పిల్లి పిల్లలు తమ తండ్రికి కనిపించాయంటే మెడ కొరికి చంపేస్తాయి....
●తల్లిపిల్లి వాటి పిల్లలను ఎప్పుడూ శుభ్రంగా ఉండేవిధంగా నాలుకతో వాటి శరీరాన్ని శుభ్రం చేస్తుంటాయి...
ఇవి కూడా చూడండి
బావురు పిల్లి
పునుగు పిల్లి
బయటి లింకులు
వర్గం:క్షీరదాలు
మౌగంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
మౌగంజ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రీవా జిల్లా, రేవా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
తర్బేల ఆనకట్ట
తర్బేల ఆనకట్ట (Tarbela Dam - తర్బేల డ్యామ్) అనేది పాకిస్తాన్లో సింధూ నది మీద ఉన్న ఒక ఆనకట్ట, ఇది ప్రపంచంలో భూమిని నింపబడిన అతిపెద్ద ఆనకట్ట, నిర్మాణ పరిమాణం ద్వారా 5వ అతిపెద్దది. ఇది పాకిస్తాన్ లోని తర్బేల పట్టణం దగ్గర ఉన్నందున దీనికి తర్బేల పేరు పెట్టారు, ఇది ఇస్లామాబాద్ కు వాయువ్య దిశలో 50 కిలోమీటర్ల దూరంలోనున్నది.
మూలాలు
వర్గం:పాకిస్తాన్ లోని ఆనకట్టలు వర్గం:సింధూ నది
సత్తెనపల్లి రెవెన్యూ డివిజను
సత్తెనపల్లి రెవెన్యూ డివిజను, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పల్నాడు జిల్లా లోని పరిపాలనా విభాగం. జిల్లాలోని మూడు రెవెన్యూ డివిజన్లలో ఇది ఒకటి. ఈ రెవెన్యూ డివిజన్ పరిధిలో 9 మండలాలు ఉన్నాయి.ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ - 2022 లో భాగంగా పల్నాడు జిల్లాతో పాటు 2022 ఏప్రిల్ 4 న ఏర్పడింది.
డివిజను లోని మండలాలు
ఈ రెవెన్యూ డివిజన్‌లో 9 మండలాలు ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పల్నాడు జిల్లా రెవెన్యూ డివిజన్లు
వైశాఖి
వైశాఖి,  లేదా బైశాఖి సిక్కులకు పెద్ద పండుగ. 1699 లో గురు గోబింద్ సింగ్ ఇదే రోజున ఖల్సా స్థాపించాడు. దానికి గుర్తుగా ఈ పండుగను జరుపు కుంటారు. హిందువులకు కూడా ఇది పండుగ దినమే. వైశాఖమాసంలో మొదటిరోజున ఈ పండుగ వస్తుంది. సూర్య మాన పంచాంగం ప్రకారం ఇది సంవత్సరంలో మొదటి రోజు. పంట ఇంటికి వచ్చే రోజుగా దీన్ని హిందువులు, సిక్కులు జరుపుకుంటారు. రోమన్ కాలెండర్ ప్రకారం ఇది సాధారణంగా ఏప్రిల్ 13 / 14 తేదీలలో వస్తుంది.
ఏరోజు ఎలా
ఇది ముఖ్యంగా సిక్కు సమాజానికి చాలా ప్రధానమైన పండుగ. అదేరోజు ఖల్సా స్థాపించబడడం వలన దీనికి ఖల్సా సిర్జాన దినం (Khalsa Sirjana Divas) అని కూడా పిలుస్తారు. నానక్‌షాహీ క్యాలెండర్లో, రెండో నెల వైశాఖ్ మొదటి రోజున ఈ పండుగ వస్తుంది. ఈ కాలెండరు ప్రకారం, ఖల్సా సిర్జానా దినం ఏప్రిల్ 14 న వస్తుంది.
మరి కొన్ని సందర్భాల్లో వైశాఖి ఏప్రిల్ 14 న వస్తుంది. ఉపఖండంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో మేష సంక్రాంతిని కొత్త సంవత్సర ప్రారంభంగా జరుపుకుంటారు. హిందువులకు ఇది ముఖ్యమైన రోజు. చాంద్ర మానం ప్రకారం కొత్త సంవత్సరం జరుపుకునే ప్రాంతాల వారికి కూడా మేష సంక్రాంతి ముఖ్యమైన రోజే.
ఇదే పండగరోజు మిగిలిన ప్రాంతాలలో కూడా జరుపుకొంటారు. బెంగాల్లో పోహెలా బోయ్‌షాఖ్ అనే పేరుతో కొత్త సంవత్సర వేడుక చేసుకుంటారు. అస్సాంలో బోహాగ్ బిహు అని, తమిళనాడులో పుత్తండు అనే పేరుతో కొత్త సంవత్సరాన్నీ జరుపుకుంటారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సిక్కు మతం వర్గం:పండుగలు వర్గం:నూతన సంవత్సర వేడుకలు
భారతదేశ పరిపాలనా విభాగాలు
భారతదేశ పరిపాలనా విభాగాలు, అనేవి భారతదేశ ఉపజాతీయ పరిపాలనా విభాగాలు. అవి దేశ ఉపవిభాగాల సమూహ శ్రేణితో కూడి ఉంటాయి. భారతీయ రాష్ట్రాలు, భూభాగాలు ఒకే స్థాయి ఉపవిభాగం కోసం తరచుగా వేర్వేరు స్థానిక శీర్షికలను ఉపయోగిస్తాయి. (ఉదా, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలలో మండలాలుగా, ఉత్తర ప్రదేశ్, ఇతర హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రాలలో తహసీల్‌ అని,  గుజరాత్, గోవా, కర్ణాటక, కేరళ, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు రాష్ట్రాలలో తాలూకాలకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.)
చిన్న ఉపవిభాగాలు (గ్రామాలు, బ్లాక్‌లు) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, ఈ గ్రామీణ ఉపవిభాగాలకు బదులుగా పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ఉన్నాయి. చిన్న ఉపవిభాగాలు (గ్రామాలు, బ్లాక్సు) గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉన్నాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, ఈ గ్రామీణ ఉపవిభాగాలకు బదులుగా పట్టణ స్థానిక సంస్థలు ఉన్నాయి.
మండలాలు, ప్రాంతాలు
thumb| భారతదేశంలోని ఆరు మండలాలు ఈ రాష్ట్రాలలో "సహకార పని అలవాటును పెంపొందించడానికి" సలహా మండలిని కలిగి ఉన్న భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలు ఆరు జోన్‌లుగా వర్గీకరించబడ్డాయి. రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1956లోని పార్ట్-III ప్రకారం జోనల్ కౌన్సిల్‌లు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు 'ప్రత్యేక సమస్యలు మరో చట్టబద్ధమైన శరీరం పరిష్కరించే - నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్ చట్టం, రూపొందించినవారు నార్త్ ఈస్టర్న్ కౌన్సిల్, 1971 ఈ ప్రతి జోనల్ కౌన్సిల్ యొక్క ప్రస్తుత కూర్పు క్రింది విధంగా ఉంది:
రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు
భారతదేశం 28 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతో కూడి ఉంది (జాతీయ రాజధాని భూభాగంతో సహా). కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలను భారత రాష్ట్రపతి నియమించిన నిర్వాహకులు నిర్వహిస్తారు. ఎన్నికైన శాసనసభలు, మంత్రుల కార్యనిర్వాహక మండలిలతో, తగిన అధికారాలతో ఢిల్లీ, జమ్మూ కాశ్మీర్, పుదుచ్చేరి మూడు భూభాగాలకు పాక్షిక రాష్ట్ర హోదా ఇవ్వబడింది.
అటానమస్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ విభాగాలు
కుడి|thumb|350x350px| ఈశాన్య భారతదేశంలో స్వయంప్రతిపత్తి గల ప్రాంతాలు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆరవ షెడ్యూల్ స్వయంప్రతిపత్త పరిపాలనా విభాగాల ఏర్పాటుకు వీలు కల్పిస్తుంది, వీటికి ఆయా రాష్ట్రాలలో స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వబడింది. ఈ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన ప్రాంతాలు చాలా వరకు ఈశాన్య భారతదేశంలో ఉన్నాయి.
అటానమస్ జిల్లా సమాఖ్యలు భారత రాజ్యాంగంలోని ఆరవ షెడ్యూల్ క్రింద పని ఇటు వంటివి చూపబడ్డాయి.
విభాగాలు
అనేక భారతీయ రాష్ట్రాలు అధికారిక పరిపాలనా ప్రభుత్వ హోదాను కలిగి ఉన్న విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి. ప్రతి విభాగానికి డివిజనల్ కమీషనర్ అని పిలువబడే సీనియర్ ఐఎఎస్ అధికారి నాయకత్వం వహిస్తాడు. ప్రస్తుతం, 28 రాష్ట్రాలకుగాను 17 రాష్ట్రాల్లో సూపర్ డిస్ట్రిక్ట్ అడ్మినిస్ట్రేటివ్ విభాగాలు ఉన్నాయి. గుజరాత్, కేరళ, తమిళనాడు, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణా, సిక్కిం, మణిపూర్, త్రిపుర, మిజోరం, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలైన దాద్రా నగర్ హవేలీ, డామన్ డయ్యూ, పుదుచ్చేరి, లక్షద్వీప్, అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో సూపర్ డిస్ట్రిక్ట్ డివిజన్లు లేవు.
హేశం అబ్దుల్ వహాబ్
హేశం అబ్దుల్ వహాబ్ (జననం 14 అక్టోబర్ 1990) భారతదేశానికి సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు,ఆడియో ఇంజనీర్. ఆయన 2015లో 'సాల్ట్ మ్యాంగో ట్రీ' సినిమా ద్వారా సంగీత దర్శకుడిగా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి, 2022లో హృదయం సినిమాతో మంచి గుర్తింపునందుకొని ఉత్తమ సంగీత దర్శకుడిగా కేరళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సినీ అవార్డును అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1990 జననాలు
దేవతలాబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
దేవతలాబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం రీవా జిల్లా, రేవా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
గురక
thumb|పంది గురక గురక (Snoring) చాలా సాధారణమైన సమస్య. ఇది బాధితున్నే కాకుండా ఇతరుల్ని కూడా ఇబ్బంది పెట్టే సమస్య. నిద్రలో గాలి పీల్చుకొంటున్నప్పుడు కొండనాలుకతో పాటు అంగిటిలోని మెత్తని భాగం కూడా అధిక ప్రకంపనలకు లోనైనప్పుడు గురక వస్తుంది. కొందరిలో ఇవి గాలి మార్గాలను పూర్తిగా లేదా అసంపూర్తిగా మూసివేసి నిద్రలేమికి కారణం అవుతుంది.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
రాణీ సంయుక్త (1963 సినిమా)
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:ఎం.జి.రామచంద్రన్ నటించిన సినిమాలు
ఓయో కెన్జాబురో
ఓయె కెన్జాబురో (1935):ఇతను జపనీస్ నవలా రచయిత. ద్వితీయ ప్రపంచ సంగ్రామానంతరం జపాన్ భాషలో చెలరేగిన విప్లవానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ జపాన్ భాషకు సహజమైన పరుస్తూ ఎగుడుదిగుడుగా ఉండే ఒక కొత్త రకం అంకురార్పణ చేసిన వాడు. ఓయె కెన్జాబురో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో 1935 జనవరి 31న షికోఖులోని ఎఃఈమ్‌ ప్రిఫెక్చర్‌ (మతోద్యోగి అధికార ప్రదేశం) లో జన్మించాడు యుద్ధానంతరం అమలు జరిగిన భూసంస్కరణల లో వారి ఆస్తి చాలా భాగం హరించుకుపోయింది. 1984లో ఓయె  టోక్యో విశ్వవిద్యాలయంలో చేరి 1959లో పట్టభద్రుడయ్యాడు. ఫ్రెంచ్ సాహిత్య విభాగంలో అతడు విద్యార్థిగా ఉన్న రోజులలోనే మిషీమా యుకియో తరువాత అంతా ప్రతిభావంతుడైన యువ రచయిత రాలేదనే పేరు తెచ్చుకున్నాడు. 1960లో పీకింగ్ లో జరిగిన  యువ జపనీస్ రచయితల సమావేశంలో పాల్గొన్నాడు. తన తొలి రచన  షిషా నో ఓగోరి (1957, లా విష్‌ ఆల్‌ ది డెడ్‌ 1965) తోనే అతడు సాహిత్య వరుల దృష్టిని ఆకర్షించాడు. అది మొదటగా ’బుంగకు కై’  అనే పత్రికలో ప్రచురింపబడింది. అతని తొలి నవల మెమోషిరీ కౌచి (1958, ప్లక్‌ది బడ్‌ అండ్‌ డీస్ట్రాయ్‌ ది ఆఫ్‌స్ప్రింగ్‌)  విశేష ప్రశంసలు అందుకుంది. షీకూ (1 958, ది కాచ్‌, 1959) అనే రచనకు అతనికి ’ఆకుటగావా’  అవార్డు లభించింది. ఒయె 1960 లో వివాహితుడైనాడు. 1963 లో పెద్ద కపాలం గల కుమారుడు కలిగిన తరువాత అతని రచనా వ్యాసంగం మరో మలుపు తిరిగింది. అతడు కోజిన్‌ డెకీ నాటైకెన్‌ (1964 ఏ పర్సనల్‌ మేటర్‌,  1969)  అనే గ్రంథం రచించాడు. దానికి 1964లో ’షించో’ బహుమతి లభించింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత అతడు హిరోషిమా సందర్శించాడు. తత్ఫలితంగా హీరోషిమా నోటో 1965, హీరోషిమా నోట్స్ అనే గ్రంథం రాశాడు. 1970 తరువాత అతని రచనలలో ముఖ్యంగా వ్యాసాలలో పరమాణు యుగంలో  అధికార రాజకీయాలకు మూడవ ప్రపంచ యుద్ధానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం కనిపించింది. 1967లో ఒయె రచించిన మానెన్‌గానెన్‌ పుట్టో గోరు (’ది సైలెంట్‌ క్రై 1974) అనే రచనకు ఒయెకు ’తానిజాకీ’ బహుమతి లభించింది. ఒయో రచనలో అతని వ్యక్తిగత అనుభవాలు విశేషంగా ప్రతిఫలిస్తాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:నవలా రచయితలు వర్గం:విదేశీయులు వర్గం:జపాన్ ప్రజలు వర్గం:జపాన్ రచయితలు
ఎన్నీల ముచ్చట్లు
తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఒక నూతన అధ్యాయం ఈ ఎన్నీల ముచ్చట్లు. కాళోజీ నారాయణరావు మిత్ర మండలి వరంగల్లో నెల నెలా నిర్వహించిన సాహిత్య కార్యక్రమం దీనికి స్ఫూర్తి. కొత్త సాహితీ గొంతుకలకు వేదికనిస్తున్న కార్యక్రమం. నెల నెలా పున్నమికి కరీంనగర్ జిల్లాలో కవిత్వ పండుగ. ఎన్నీల కవితా గానాన్ని ప్రతి నెలా పౌర్ణమి రోజున తెలంగాణ రచయితల వేదిక, కరీంనగర్ జిల్లా శాఖ క్రమం తప్పకుండా నిర్వహిస్తున్నది. కవితా సంకలనాలను సాహితీ సోపతి ప్రచురిస్తున్నది.
అవతరణ
21 ఆగస్టు 2013 పౌర్ణమి రోజున అన్నవరం దేవేందర్‌ ఇంటి డాబా పైన మొదటి ఎన్నీల ముచ్చట్లు ఆరంభమైనాయి. సాగి పోవుటే బతుకు ఆగిపోవుటే చావు అని ప్రజా కవి కాళోజీ అన్నట్లు ఈ కార్యక్రమం గత 109 నెలలుగా నిరాతంగంగా కొనసాగుతున్నది. ఎన్నో సాహితీ సంస్థలకు ప్రేరణగా నిలుస్తున్నది.
సంకలనాల సంపాదకత్వం
సాహితీ సోపతి ప్రధాన బాధ్యులు, తెలంగాణ రచయితల వేదిక, కరీంనగర్ జిల్లా అధ్యక్షులు ఈ సంకలనాలకు గౌరవ సంపాదకులుగా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఎన్నీల ముచ్చట్లు కవితా సంకలం 1 నుంచి 20 వరకు నగునూరి శేఖర్, గజోజు నాగభూషణంలు సంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. 21వ సంకలం నుంచి నగునూరి శేఖర్, బూర్ల వెంకటేశ్వర్లు గౌరవ సంపాదకులుగా కొనసాగుతున్నారు. సంపాదకులుగా సంకలనానికి ఒకరు చొప్పున బాధ్యత వహిస్తున్నారు. 20వ సంకలనం నుంచి సమన్వయ కర్తలుగా విలాసాగరం రవీందర్ సి.వి. కుమార్, పెనుకొండ బసవేశ్వర్, తోట నిర్మలా రాణి లు నడుపుతున్నారు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ సాహిత్య చరిత్ర వర్గం:కరీంనగర్ జిల్లా కవులు వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
ఫుట్‌బాల్
thumb|250px|right| ఆక్రమణ ఆటగాడు (ఎఱుపులో) రక్షక పంక్తిని (తెలుపులో) దాటి లక్ష్యం వైపు బంతిని తన్నబోవును. thumb|250px|బంతినిని గోలులోనికి వెళ్ళుటనుండి ఆపుయత్నంలో దూకు గోలీ thumb|250px|ఫుట్‌బాల్‌లో, అభిమానుల ప్రాథమిక ఉద్దేశ్యం మ్యాచ్ సమయంలో తమ జట్టును ప్రోత్సహించడం
కాల్బంతి లేదా ఫుట్‌బాల్ (ఆంగ్లం: Football) అనునుది ఒక జట్టుక్రీడ. దీని అసలు పేరు అసోషియేషన్ ఫుట్‌బాల్. ఇందులో జట్టుకు 11 మంది ఆటగాళ్లు ఉంటారు. ప్రపంచంలో అతి విరివిగా అడే ఆట ఇది. ఇది ఒక బంతి ఆట. దీర్ఘచతురస్రాకార మైదానాల మీద ఆడుతారు. మైదానం గడ్డిదైనా, మట్టి లేదా కృత్రిమమైనదైనా కావచ్చు. మైదానానికి రెండు చివర్ల గోల్‌పోస్టులుంటాయి. బంతిని గోల్‌పోస్టులోకి చేర్చి స్కోరు చెయ్యడం ఆట లక్ష్యం. బంతిని చేతితో తాకే హక్కు గోలుకీపరుకు మాత్రమే ఉంటుంది. మిగిలిన ఆటగాళ్ళందరూ, బంతిని కాలితో తన్నడం, తలతో కొట్టడం, లేక ఛాతీతో నియంత్రించడం చేస్తుంటారు. నియంత్రిత సమయంలో ఎక్కువ గోల్‌లు చేసిన జట్టు విజేత అవుతుంది. ఇఱు జట్లు సమాన సంఖ్యలో గోలులు చేస్తే పోటీ బట్టి ఆట డ్రాగా పరిగణించబడడం, లేక అధిక సమయంలోకి తీసుకు వెళ్ళడం జరుగుతుంది.
ఫుట్‌బాల్ నూతన అవతారం ఇంగ్లాండులో ఫుట్‌బాల్ ఆసోషియేషన్ 1863 వారిచే లిఖించబడింది. దీనిని అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఫీఫా (Fédération Internationale de Football Association - అంతర్జాతీయ అషోషియేషన్ ఫుట్‌బాల్ సంఘం), నియంత్రిస్తుంది.
ఆట తీరు
ఫుట్‌బాల్, లాస్ అఫ్ ది గేమ్ అనే నియమాలను అనుసరిస్తూ ఆడతారు. గుండ్రంగా ఉండే బంతితో ఆడతారు. పదకొండు మంది ఆటగాళ్లు ఉండే రెండు జట్లు ఆ బంతిని తమ ప్రత్యర్థుల గోలులోనికి పంపడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. అలా బంతి గోలు లోనికి వెళ్ళిన ప్రతిసారి ఒక గోలు అయినట్టు పరిగణింపబడుతుంది. నియమిత సమయంలో ఎక్కువ గోల్‌లు చేసిన జట్టు విజేతలు. ఇఱువురూ సమానసంఖ్యలో గోలులు చేసినచో ఆట డ్రా అగును.
ఆట ముఖ్య నియమము, గోలీ (గోల్ కీపరు) తప్ప మిగిలిన ఆటగాళ్ళు బంతిని కావాలని చేతితో తాకరాదు. బంతి మైదానం బయటకు వెళ్లినప్పుడు దాన్ని లోపలికి విసరడానికి చేతులు ఉపయోగించవచ్చు. ఆటగాళ్ళు ప్రముఖంగా కాళ్లను వాడినా, నియమాల ప్రకారం చేతులు మినహాయించి మిగిలిన ఏ శరీర అవయవముతో నైనా బంతిని నియంత్రించవచ్చు.