cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
టెలిస్కోపు
నేలమీద దుర్భిణులు
నాలుగు వందల ఏళ్ల క్రితం గెలిలియో తన చేతిలో ఉన్న చిన్న దుర్భిణిని ఆకాశం వైపు ఎత్తి చూసినప్పుడు ఈ రెండు రకాల అనుభోగాలని పొందే ఉంటాడు. నగ్న నయనాలకి కనబడని తారలు ఎన్నో ఆయనకి ఆ దుర్భిణిలో కనబడ్డాయి. ఒకే ఒక రాసిలో – మృగవ్యాధుడి (Orion) రాసిలో – కనబడుతూన్న నక్షత్రాలని లెక్కపెట్టటానికి ప్రయత్నించి, అలసిపోయి, విరమించుకున్నాడు. అన్ని నక్షత్రాలు కనిపించేయిట, గెలిలియోకి! చంద్రుడి మీద కొండలని చూశాడు. గురు గ్రహం చుట్టూ తిరుగుతున్న నాలుగు ఉపగ్రహాలని చూసేడు. చూసి, సంతృప్తి పడి ఊరుకోకుండా అంతకంటే శక్తిమంతమైన (పెద్ద) దుర్భిణిని నిర్మించటానికి సమకట్టేడు.
వక్రీభవన దుర్భిణులు
పెద్దవి, నాణ్యమైనవి అయిన దుర్భిణిలు నిర్మించాలంటే ఎక్కువ కాంతిని పోగుచెయ్యగల పెద్ద పెద్ద కటకాలు (lenses) కావలసి ఉంటుంది. అటువంటి కటకాలు తయారు చేసే పద్ధతి ఆ రోజులలో వారికి తెలియదు. ప్రత్యామ్నాయంగా పొడుగాటి దుర్భిణులు చెయ్యటం మొదలుపెట్టేడాయన.
ఇక్కడ కొద్దిగా శాస్త్రం అవసరం. కటకాలగుండా కాంతి ప్రవహించినప్పుడు ఆ కాంతి కిరణాలు వక్రీభవనం (refraction) చెందుతాయి; అంటే ఒంగుతాయి. కర్రని వంచినప్పుడు అందులోని ఈనెలు విడిపోయినట్లు కాంతి వంగినప్పుడు ఆ కాంతిలో ఉన్న రంగులన్నీ విడిపోయి ప్రతి రంగు కిరణం తన దారి తను చూసుకుంటుంది. ఈ ప్రక్రియ కారణంగా ప్రతిబింబంలో వాడితనం పోయి చెదిరిపోయినట్లు కనిపించటమే కాకుండా వస్తువులో లేని రంగులు ప్రతిబింబంలో కనబడతాయి. దీనితో దుర్భిణి నాణ్యత పాడవుతుంది. ఈ సమస్యని పరిష్కరించటానికి ఒక మార్గం దుర్భిణి పొడుగు పెంచటం. కనుక మొదటి రోజులలో నిర్మించిన దుర్భిణుల పొడుగు ఆంజనేయుడి తోకలా అలా పెరుగుతూ వచ్చేయి.
యొహానెస్ హెవీలియస్ (Johannes Hevelius) అనే ఆసామీ 150 అడుగుల పొడుగున్న దుర్భిణిని నిర్మించి, దానిని రాటలు, తాళ్లు ఉపయోగించి ఏటవాలుగా అమర్చేడు. చిన్న చిరుగాలి వీచేసరికి ఊగిసలాడిపోయేదిట; ఇంక దానితో నక్షత్రాలని ఎక్కడ చూస్తాం? నెదర్లండ్ దేశంలో హైజెన్స్ (Huygens) అనే ఆసామీ, మరీ పొడుగాటి గొట్టాన్ని నిర్మించటంలో ఉన్న కష్టాలని గుర్తించి, గొట్టం లేకుండానే దుర్భిణిని నిర్మించేడు: ఇతగాడు వస్తుగత కటకాన్ని (objective lens) ఎత్తయిన వేదిక మీద ఒక చట్రంలో అమర్చి, దానికి 200 అడుగుల దూరంలో కంటి కటకాన్ని (eyepiece) మరొక చట్రంలో పెట్టి గొట్టం లేని దుర్భిణిని నిర్మించేడు. ఇటువంటి ప్రయత్నాలవల్ల ప్రయాస ఎక్కువ, ప్రయోజనం తక్కువ అని తేలిపోయింది.
పరావర్తన దుర్భిణులు
కటకాలతో నిర్మించిన వక్రీభవన దుర్భిణులలో (refracting telescopes) ఉన్న మౌలికమైన ఇబ్బందులని మొదటగా అర్థం చేసుకున్నవాడు నూటన్. కటకాలకి బదులు దర్పణాలు (mirrors) వాడి ఆయన పరావర్తన దుర్భిణులు (reflecting telescopes) అనే కొత్త జాతి దుర్భిణుల నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టేడు. కటకాలకి బదులు దర్పణాలు వాడటం వల్ల ఇంకా లాభాలు ఉన్నాయి. కటకాలని రెండు పక్కలా నున్నగా సానపట్టాలి. దర్పణాలని ఒక పక్క సాన పడితే చాలు. వెనక దన్ను పెట్టి ఎంత పెద్ద దర్పణం కావాలంటే అంత పెద్ద దర్పణం తయారు చేసుకోవచ్చు; ఈ పని కటకాలతో సాధ్యం కాదు. కటకం రెండు పక్కలా వాడతాము కనుక ఆ కటకం అంచు చుట్టూ చట్రం కట్టి (కళ్లజోడు చట్రంలా) నిలబెట్టాలి. కటకం పెద్దయిన కొద్దీ, దాని బరువు ఎక్కువ అయిపోయి, మొత్తం పని అంతా కష్టం అయిపోతుంది. ఇవన్నీ అర్థం చేసుకున్న విలియం హెర్షెల్ (William Herschel) ఎన్నో కష్టాలు పడి, తన సొంత చేతులతో చేసుకున్న పరావర్తన దుర్భిణి ఉపయోగించగానే ఆయన పడ్డ కష్టాలకి వెంటనే ఫలితం దక్కింది. శని గ్రహానికి అవతల, నగ్న నయనాలకి కనబడనంత దూరంలో, సూర్యుడి చుట్టూ తిరుగుతూన్న సరికొత్త గ్రహం ఒకటి ఆయన దుర్భిణిలో కనిపించింది. ఒక్క పెట్టున సూర్య కుటుంబం పరిధి పెరిగింది. ఆ కొత్త గ్రహం పేరే యూరెనస్ (ఉచ్చారణ యురేనస్ కాదు; యుకి దీర్ఘం ఉండాలి, రకి ఎత్వమే ఉండాలి). ఇదే పద్ధతి ఉపయోగించి ఐర్లండులో లార్డ్ రాసీ (Lord Rosse) ఆరు అడుగుల వ్యాసం ఉన్న దర్పణం ఉపయోగించి నిర్మించిన పెద్ద దుర్భిణిలో చూసేసరికి మొదటిసారిగా ఆయన సర్పిలాకారంలో ఉన్న ఒక క్షీరసాగరాన్ని చూడగలిగేడు. మన పాలపుంత (Milkyway galaxy) క్షీరసాగరం కూడా ఇదే విధమైన సర్పిలాకారంలోనే ఉంటుంది కాని మనం దాని మధ్యలో ఉన్నాము కనుక దాని ఆకారం చూడలేము, దానికి ఛాయాచిత్రాలు తియ్యలేము.
నాటి నుండి నేటి వరకు దుర్భిణి నిర్మాణ శిల్పంలో ఎంతో ప్రగతి సాధించేం. ఈ రోజుల్లో పెద్ద పెద్ద దుర్భిణులలో కాంతిని కూడగట్టే దర్పణాల వ్యాసం 10 మీటర్లు (33 అడుగులు) ఉంటోంది. దక్షిణ కేలిఫోర్నియాలో, పాలోమార్ కొండ మీద ఉన్న, చరిత్ర ప్రసిద్ధి చెందిన, హేల్ టెలిస్కోప్ దర్పణం వ్యాసం 5.1 మీటర్లు (200 అంగుళాలు). దర్పణం వ్యాసం రెట్టిపు అవటంతో నేటి దుర్భిణులు హేల్ కంటే నాలుగింతల కాంతిని సేకరించగలుగుతున్నాయి. ఈ నవతరం దుర్భిణులు సాధారణంగా అంబర చుంబితాలయిన భవనాలలో, గుహల వంటి గదులలో, ఉంటాయి. ఇవి యంత్రాలు నడిపే స్వయంచాలితాలైన పరికరాలు. 'నడపటం' అంటే ఏమిటా? మూడంతస్తుల ఎత్తు ఉన్న వేధశాల (observatory) టొపారం అర్ధగోళాకారంలో ఉంటుంది కదా. పగలంతా ఈ అర్ధగోళపు తలుపులు మూసే ఉంటాయి. చీకటి పడ్డ తరువాత వాటంతటవే తెరుచుకుంటాయి. రాత్రంతా ఎంతోమంది పరిశోధకులు తమతమ పరిశోధనలకి కావలసిన నక్షత్రాలవైపు దుర్భిణి దృష్టిని సారిస్తారు. ఇదంతా కలనయంత్రాల ఆధ్వర్యంలో మానవ ప్రమేయం లేకుండా జరిగిపోతుంది. పరిశోధకులు వేధశాలలో ఉండనక్కరలేదు. ఎవరి స్వస్థానలలో వారు ఉండొచ్చు. దుర్భిణి తీసిన చాయాచిత్రాలు అంతర్జాలం ద్వారా పంపిణీ అయిపోతాయి. ఒక రాత్రి జరగవలసిన పని వ్యర్థం అయితే లక్ష అమెరికా డాలర్లు నష్టపోయినట్లే. దుర్భిణి కేంద్రాలలో కాలానికి అంత విలువ!
హవాయిలో దుర్భిణి సమూహం
ఈ రోజు ప్రపంచంలో ఉన్న అతి పెద్ద దుర్భిణులలో పెద్దవి మూడు హవాయి రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. వాటి పేర్లు ఉత్తర జెమినై, సూబరూ, కెక్ (Gemini North, Subaru, Keck). హవాయి ద్వీపాలలో మవూనా కియా అనే చల్లారిపోయిన అగ్నిపర్వతం ఒకటుంది. దాని శిఖరం 14,000 అడుగుల ఎత్తున ఉంది. ఇంత ఎత్తు వెళ్లే సరికి భూమి వాతావరణంలో దరిదాపు సగం దాటి పైకి వెళ్లినట్లే. ఇలా కొండ మీద వేధశాలలు కట్టటం వల్ల ఒక ప్రయోజనం ఉంది. దూరం నుండి వచ్చే పరారుణ కిరణాలని (infrared rays) మన వాతావరణంలో ఉన్న నీటి కావిరి (వాటర్ వేపర్, water vapor) చాలమట్టుకి పీల్చేసుకుంటుంది. కొండమీదకి వెళితే ఆ కిరణాలు మన పరికరాలకి “కనిపిస్తాయి.” కాని అంత ఎత్తుకి వెళితే అక్కడ గాలి తక్కువ కాబట్టి గాలి పీల్చటం, వదలటం కష్టం. పైపెచ్చు పగలే చలి! రాత్రి ఇంకా చలి! ఈ పరిస్థితులలో బుర్ర పనిచెయ్యదు (మెదడు బాగా పని చెయ్యటానికి ఆమ్లజని కావాలి కదా!). ఇన్ని కష్టాలకి ఓర్చుకుంటే ఫలితం దక్కుతుంది.
ఉత్తర జెమినై దుర్భీణి
ఉత్తర జెమినై దుర్భీణికి ఉన్న 8.1 మీటర్ల దర్పణాలు సేకరించిన కాంతిని విశ్లేషించటానికి దుర్భిణియొక్క నాభి (focus) దగ్గరగా నాలుగు అంక పత్తాసులు (digital detectors), గుండ్రంగా తిరగటానికి వీలైన రాట్నపు చట్రంలో (కేరొసెల్, carousel) బిగించబడి ఉన్నాయి. సమయానుకూలంగా ఈ పత్తాసులలో ఒక దానిని కాంతి మార్గంలోకి వచ్చేటట్లు చట్రాన్ని తిప్పి వాడుకోవచ్చు. ఈ పత్తాసులలో ముఖ్యమైనవి వర్ణమాలామితులు (spectrometers) ఛాయాచిత్రగ్రాహకులు (cameras). ఇవి ఒకొక్కటి 5 మిలియను డాలర్లు ఖరీదు చేస్తాయి. ఏ సమయంలో దుర్బిణిని ఏ నక్షత్రం వైపు సారించాలో, ఆ నక్షత్రం నుండి వచ్చే కాంతిని ఎంతసేపు సేకరించాలో, ఆ కాంతిని ఏ పత్తాసు చేత విశ్లేషించాలో, అలా విశ్లేషించగా వచ్చిన ఫలితాన్ని ఏ పరిశోధకుడికి పంపాలో – ఈ వ్యవహారం అంతా స్వయంచాలకంగా (“ఆటోమేటిక్” గా) జరిగిపోయేటట్లు కలనయంత్రాలే చూసుకుంటాయి. అక్కడ ఉండే సిబ్బంది కేవలం నిమిత్తమాత్రులు. పర్యవేక్షణ బాధ్యతలు తప్ప వారికి పెద్ద పనులు ఉండవు.
సూబరూ దుర్భిణి
thumb|హవాయిలో కొండ మీద సూబరూ_కెక్_దుర్భిణిలు
సూబరూ దుర్భిణి జపాను వారిది. దీని నిర్మాణం, ఉపయోగించే తీరు కొంచెం తేడాగా ఉంటాయి. సూబరూ దుర్భిణితో పనిచెయ్యవలసిన పరికరాలు అన్నీ కూడా ఒక అలమారులో వరసగా అమర్చబడి ఉంటాయి. ఎప్పుడు ఏ పరికరం కావలసి వచ్చినా దానిని ఆ అలమారు నుండి తీసి దుర్భీణిలో అమర్చటనికి ఒక చాకరు (robot) తిరుగుతూ ఉంటుంది. చాకరు అంటే రోబాటు, అంటే జీతం అడగకుండా, బందులు, రోకోలు చెయ్యకుండా చాకిరీ చేసే మరమనిషి. కంప్యూటరు పర్యవేక్షణలో ఆ చాకరు చెయ్యవలసిన పనులన్నీ చేసుకుపోతుంది. సూబరూ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఈ దుర్భిణికి ఉన్న కంటి కటకం గుండా మనం కూడా అంతరిక్షపు లోతుల్లోకి చూడవచ్చు. ఉపగ్రహంలా భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్న హబుల్ టెలిస్కోపుకి ఏవేవి, ఎంతబాగా కనిపిస్తాయో దరిదాపు అవే దృశ్యాలని సూబరూలో మనం చూడటానికి అవకాశం ఉంది; అడిగినవారందరికీ అనుమతి దొరకపోవచ్చు, అది వేరే విషయం.
కెక్ దుర్భిణి
thumb|హవాయి కొండ మీద కెక్_సూబరూ_పరారుణ_వేధశాలలు
మిగిలినది కెక్ టెలిస్కోపు. నిజానికి కెక్ వేధశాలలో ఉన్నవి రెండు దుర్భిణులు. రెండింటికి 10 మీటర్ల దర్పణాలు ఉన్నాయి. వీటి ప్రత్యేకత ఏమిటంటే – గుండ్రంగా ఉన్న ఒకొక్క అద్దంలో 36 తొనలు (segments) ఉంటాయి. అంటే అద్దం అంతా గుండ్రంగా, పళ్లెంలా ఉన్న ఏకాండీ ముక్కతో చేసినది కాదు. ఒకొక్క తొన, దానిని స్వయం ప్రతిపత్తితో నియంత్రించే సరంజామా, అంతా కలుపుకుని 500 కిలోల బరువు ఉంటుంది. ఒకొక్క తొన ఖరీదు మిలియను డాలర్లు ఉంటుంది. ఈ దుర్బిణికి కూడా “గొట్టం” అంటూ ఏదీ లేదు. కట్టడం అంతా సన్నటి ఉక్కు బద్దీలతో నిర్మించబడి చూట్టానికి సాలెగూడులా ఉంటుంది.
ఈ దుర్భిణిలు ఉన్న గుయ్యారాలలో అల్లిబిల్లిగా అల్లుకుపోయినట్లు ఉన్న రాటలు, దూలాలు, వాసాల మధ్య ధూళి, దూగర చేరితే పడ్డ కష్టం అంతా వ్యర్థం కదా. ఎక్కడో విశ్వపు అంచుల నుండి (అంటే విశ్వం పుట్టిన కొత్త రోజుల నుండి) బయలు దేరిన కాతి కిరణం నిరాఘాటంగా ఇంతదూరం వచ్చి మన గుమ్మం చేరుకున్న తరువాత దానిని ఒక సాలె గూడులో దారం అడ్డుకుంటే మన అప్రయోజకత్వానికి అంతకంటె తార్కాణం ఏమిటి కావాలి? అందుకని కాంతి చేసిన ఆ మహా ప్రస్థానంలో ఆ చిట్టచివరి అడుగులకి ఏ అడ్డంకి లేకుండా చూసుకుంటే మనం పడ్డ కష్టానికి, వెచ్చించిన డబ్బుకి ఫలితం దక్కుతుంది.
వాతావరణంలో సమీరితాన్ని నెగ్గుకు రావడం
ఈ అధునిక యుగంలోని పెద్ద పెద్ద టెలిస్కోపులు ఆకాశపు అంచుల నుండి వస్తూన్న కాంతిని సేకరించటంలోనే కాకుండా, ఇంకా అనేక విధాలుగా మన సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి మనకి కనిపించే బొమ్మ స్పుటంగా, కలత లేకుండా కనిపించేటట్లు చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకి. భూమి వాతావరణం వల్ల కలిగే అరిష్టాలు సముద్ర మట్టం నుండి దరిదాపు 10 కిలోమీటర్లు పైకి వెళ్లేవరకు ఉంటూనే ఉంటాయి. ఈ అరిష్టాలవల్ల బొమ్మ నిలకడగా ఉండక చెదిరిపోతుంది - ఫొటో తీస్తూన్నప్పుడు చెయ్యి కదిలితే బొమ్మ చెదిపోయినట్లు. కాంతి కిరణం ప్రయాణం చేసే దారిలో ఉన్న వాతావరణంలో సమీరితం (turbulence) ఎంతుందో తెలిస్తే అప్పుడు ఆ సమీరితం వల్ల బొమ్మ ఎంతలా కదిలిపోయిందో అంచనా వేసి, దానిని కలత చెందిన బొమ్మలోంచి “తీసివేస్తే” మనకి స్పుటమైన బొమ్మ వస్తుంది. ఈ రకం సవరింపు లెక్కలు చెయ్యటానికి లేసరు కిరణవారం (laser beam) వాడతారు. ఆకాశంలోకి లేసరు కిరణవారాన్ని 56 మైళ్లు (90 కిలోమీటర్లు) దూరం వెళ్లే వరకు ప్రసరింపచేస్తారు. ఈ కిరణాలు అక్కడ ఉన్న సోడియం అణువులని ఉత్తేజ పరుస్తాయి. అప్పుడు అవి దీపం వెలిగినట్లు వెలుగుతాయి. ఈ వెలుగుని కృత్రిమ తార (artificial star) అంటారు. ఈ తారని మన దుర్భిణి ద్వారా చూసి, భూమట్టం నుండి 56 మైళ్ల ఎత్తు వరకు వాతావరణం ఎంత కల్లోలంగా ఉందో లెక్క కడతారు. ఇలా వచ్చిన లెక్కని “కలతాంశం” అందాం. నిజం నక్షత్రాల నుండి వచ్చే కాంతివాకేతాల (light signals) నుండి ఈ కలతాంశాలని తీసివేస్తారు. అంతవరకు మసకగా ఉన్న బొమ్మ అమాంతం స్పుటంగా కనిపిస్తుంది. ఇది పనిచేస్తూన్నప్పుడు కలతాంశ సవరింపుని “ఆన్” చేసి ఒక సారి “ఆఫ్” చేసి చూస్తే కాని ఈ పద్ధతి లోని గొప్పతనం నమ్మ బుద్ధి కాదు. ఈ ప్రక్రియని ఇంగ్లీషులో "ఎడాప్టివ్ ఆప్టిక్స్" (adaptive optics, AO) అంటారు. చత్వారం ఉన్న మనిషికి కళ్లద్దాలు ఎలాంటివో టెలిస్కోపుకి ఈ పద్ధతి అలాంటిది.
అంతరిక్షంలో దుర్భిణులు
దుర్భిణిలు నేలని ఆనుకుని ఉండాలని నిబంధన ఏదీ లేదు. నిజానికి దుర్భిణిని సముద్ర మట్టానికి ఎంత ఎత్తున స్థాపిస్తే అంత లాభదాయకం. భూమిని ఆవరించుకుని ఉన్న వాతావరణపు పొరలని దాటుకుని ఎంత పైకి వెళితే అంత బాగా గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, క్షీరసాగరాలు కనిపిస్తాయి. అందుకనే దుర్భిణులని కొండల మీద నిర్మిస్తారు.
దుర్భిణిని కొండ కంటే ఎత్తుగా లేవనెత్తాలంటే అంతరిక్షంలోకి వెళ్లాలి. అంతరిక్షంలోకి వెళ్లటం వల్ల చాల లాభాలు ఉన్నాయి. భూమి వాతావరణం వల్ల చెదరకుండా ప్రతిబింబాలు ఖణిగా కనిపిస్తాయి. నక్షత్రాల దగ్గర బయలుదేరిన విద్యుదయస్కాంత తరంగాలలో కొన్ని వాతావరణపు పొరలని దాటుకుని భూమిని చేరలేవు. కనుక నక్షత్రాల నుండి వెలువడే గామా కిరణాలని చూడాలన్నా, ఎక్సు కిరణాలని చూడాలన్నా ఈ దుర్భిణిని అంతరిక్షంలోకి తీసుకెళ్లాలి.
హబుల్ టెలిస్కోపు
thumb|హబుల్ అంతరిక్ష దుర్భిణి
thumb|హబుల్ దుర్భిణి చూపించిన "సృష్టి స్థూపాలు
ఇక్కడ హబుల్ టెలిస్కోపుని ఎంచుకోటానికి రెండు కారణాలు. ఒకటి ఇది కంటికి కనిపించే కాంతితో ఫొటోలు తీస్తుంది. రెండు, ఈ టెలిస్కోపు ఈ మధ్యనే బాగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. హబుల్ టెలిస్కోపు భూమి చుట్టూ తిరుగుతూ ఆకాశంలోకి చూసి ఎన్నో విషయాలు తెలుసుకోటానికి దోహదం చేసింది. ఈ టెలిస్కోపులో ఐదు రకాల పనిముట్లు అమర్చటానికి అలమారుల వంటి సదుపాయాలు ఉన్నాయి. ఈ అయిదు అరలలోనూ విశాల దృక్పథంతో గ్రహాలని అన్వేషించే కేమెరా, (Wide Field and Planetary Camera), మేలు రకం స్పెక్ట్రోగ్రాఫు (High Resolution Spectrograph), కాంతిని కొలిచే సాధనం (High Speed Photometer), మినుకుమినుకు మంటూ నిస్తేజంగా ప్రకాశించే నభోమూర్తులకి ఫొటోలు తీసే కేమెరా (Faint Object Camera), ఆఖరుగా నిస్తేజంగా ప్రకాశించే నభోమూర్తుల నుండి వచ్చే కాంతిని పరిశీలించటానికి స్పెక్ట్రోగ్రాఫు (Faint Object Spectrograph) ఉండేవి. వీటిలో కొన్నింటిని ఇటీవల మార్చేరు.
ఈ టెలిస్కోపుని ఏప్రిల్ 24, 1990 తేదీన అంతరిక్షంలోని కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టేరు. పెద్ద బస్సు సైజులో ఉన్న ఈ టెలిస్కోపు సముద్ర మట్టానికి 600 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ప్రదక్షిణలు చేస్తుంది. ఒకొక్క ప్రదక్షిణకి 97 నిమిషాలు పడుతుంది. అంటే, క్షణానికి (సెకండుకి) 8 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణం చేస్తుందన్నమాట. హబుల్ టెలిస్కోపుని కష్యలోకి లేవనెత్తక పూర్వం ఈ విశ్వం వయస్సు ఎంతో మనం సరిగ్గా చెప్పలేకపోయేవాళ్లం. ఈ దుర్భిణి ధర్మమా అని ఇప్పుడు విశ్వం వయస్సు 13.7 బిలియను సంవత్సరాలు అని ధైర్యంగా చెప్పగలుగుతున్నాం. మన సూర్య మండలానికి బయట ఉన్న ఒక గ్రహానికి ఛాయా చిత్రం మొట్టమొదటగా తీసిన ఘనత కూడ ఈ టెలిస్కోపు దక్కించుకుంది.
ఇతర నక్షత్రాల చుట్టూ తిరిగే గ్రహాల ఆచూకీ పట్టటానికి ప్రత్యేకం “కెప్లర్” అనే నభోనౌక ఇప్పుడు అహర్నిశలూ పని చేస్తోంది. దీని పనితనం వల్లనే ఇప్పటికి 2,000 పైగా గ్రహాలు కనుక్కున్నారు.
జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్
పరారుణ కాంతిని గ్రహించి అంతరిక్షాన్ని శోధించే టెలిస్కోపు ఈ జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్. 2021 డిసెంబరులో ప్రయోగించిన ఈ టెలిస్కోపును, భూమి సూర్యుల వ్యవస్థ లోని L2 బిందువు వద్ద స్థాపించి అక్కడినుండి ఖగోళాన్ని శోధిస్తున్నారు.
భవిష్యత్తులో దుర్భిణులు ఎలా ఉంటాయి?
thumb|E_E-ELT ఎలా ఉంటుందో చిత్రకారుని ఊహా చిత్రం
దుర్భిణుల భాషలో “మంచివి” అంటే శక్తిమంతమైనవి అని అర్థం. అంటే పెద్దవి, దూరం చూడగలిగేవి, వివరాలు వివరంగా చూడగలిగేవి, ఛాయాచిత్రాలు ఇంకా జోరుగా తియ్యగలిగేవి, ఎక్కువ ఆకాశాన్ని ఒకేసారి చూడగలిగేవి, కనిపించే కాంతినే కాకుండా కనిపించని కాంతిని కూడా చూడగలిగేవి, … ఇలా చాల పెద్ద జాబితా తయారు చెయ్యవచ్చు. డబ్బు ఉండాలి. సాధించాలనే ఆకాంక్ష ఉండాలే కాని పథకాలకి కొదువ లేదు. రకరకాల ప్రణాళికలు, పథకాల రూపంలో ఉన్న కొన్నింటి పేర్లు: "జయంట్ మెజిల్లన్ టెలిస్కోప్" (Giant Magillan Telescope), "థర్టీ మీటర్ టెలిస్కోప్" (Thirty Meter Telescope), "42-మీటర్ యూరొపియన్ ఎక్స్ట్రీంలీ లార్జ్ టెలిస్కోప్" (E_ELT or 42-meter European Extremely Large Telescope), "100-మీటర్ ఓవర్వెల్మింగ్లీ లార్జి టెలిస్కోప్" (100-meter Overwhelmingly Large Telescope).
సాధారణపు దుర్భిణీలతో ఆకాశంలో అర డిగ్రీ మేర చూడగలం. “అర డిగ్రీ మేర” అంటే ఎంత మేర? ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తూన్న పూర్ణచంద్రుడు మన కంటి దగ్గర అర డిగ్రీ మేర ఆక్రమిస్తాడు. అంతకంటె ఎక్కువ మేర చూడాలంటే దుర్భిణి చూసే దిశని మెల్లగా మార్చుతూ పోవాలి. ఇలా పిల్లి నడకలతో విశాల ఆకాశాన్ని అంతటినీ చూడాలంటే బోలెడంత కాలం పడుతుంది. కనుక ఎక్కువ మేర ఆకాశాన్ని ఒకేసారి చూడగలిగే సమర్ధత ఉంటే ఉపయోగపడుతుంది. అందుకని ఆకాశాన్ని “సర్వే” చెయ్యటానికి "లార్జి సినాప్టిక్ సర్వే టెలిస్కోప్" (Large Synoptic Survey Telescope) అన్న పేరుతో ప్రత్యేకంగా ఒక దుర్భిణిని నిర్మిస్తున్నారు. ఈ దుర్భిణితో 50 చంద్రులు ఆక్రమించినంత ప్రదేశాన్ని ఒకే సారి చూసి చాయా చిత్రాలు తియ్యవచ్చు. ఛిలీ లోని ఏండీస్ (Andes) పర్వతాల శిఖరాగ్రాల మీద ఈ దుర్భిణిని ప్రతిష్ఠ చేసి అక్కడ నుండి 10 బిలియను కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో ఉన్న క్షీరసాగరాలని అధ్యయనం చేస్తే మహా విస్పోటనం జరిగిన కొత్తలో ఈ విశ్వ స్వరూపం ఎలా ఉందో అర్థం అవుతుందని ఒక ఆశ. ఈ దుర్భిణి సహాయంతో కృష్ణ పదార్థం, కృష్ణ శక్తి అంటే ఏమిటో అవగాహనలోకి తీసుకురావచ్చనే ఆశ మరొకటి ఉంది.
పేలుడుతోపాటు శబ్దం పుడుతుంది కదా. మహా విస్పోటనంలో ఎటువంటి శబ్దం పుట్టిందో మనకి తెలియదు. ఇప్పుడది “వినబడటం” లేదు. కాని ఆ శబ్దం యొక్క ప్రభావం పాతకాలపు (దూరంగా ఉన్న) క్షీరసాగరాల్లో ఎక్కడో నిబిడీకృతం అయి ఉందని ఒక ఊహ ఉంది. అంటే కృష్ణ పదార్థం, కృష్ణ శక్తి మాత్రమే కాకుండా కృష్ణ శబ్దం కూడా ఉందా?
నేటి దుర్భిణిలు ఒక ఏడాదిలో సేకరించగలిగే సమాచారం రేపటి దుర్భిణిలు ఒక్క రాత్రి సేకరించగలవు.
భవిష్యత్తులో రాబోయే టెలిస్కోపులు నిర్మించడానికి ఎంతెంత ఖర్చు అవుతుందో అంచనాలు
వివిధ రకముల టెలిస్కోపులు
thumb|right|250px|"విద్యదయస్కాంత స్పెక్ట్రం" చిత్రం. టెలిస్కోపు అను పదము ఎన్నో రకాల సాధనాలకు వినియోగిస్తారు. ముఖ్యంగా విద్యుదయస్కాంత వికిరణం గుర్తించడంతో పాటుగా వివిధ పౌనఃపున్య బ్యాండ్లలో కాంతిని సేకరించడం ద్వారా దూర ప్రాంత వస్తువులను తెలుసుకోవడంలో అనేక పద్ధతులు ఉంటాయి.
రేడియో టెలిస్కోపులు
thumb|right|200px|[[అమెరికా, న్యూ మెక్సికో లో గల పెద్ద అర్రే.]] కాంతిని పరావర్తనం లేదా ఉద్గారం చేయగలిగే గ్రహాలను, నక్షత్రాలను మాత్రమే దూరదర్శినులు చూడగలవు. కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం దాకా కాంతిని కాకుండా ఇతర రకాల కిరణాలను ఉద్గారం చేయగల నక్షత్రాలుంటాయని ఎవరూ ఊహించలేకపోయారు. కానీ 1932 లో బెల్ టెలిఫోన్ ప్రయోగశాలలో పనిచేసే డాక్టర్ కార్ల్ జాన్‍స్కీ అంతరిక్షంలో సుదూర ప్రాంతాల నుంచి వస్తున్నట్లు కనబడుతున్న రేడియో తరంగాలను కనుగొన్నాడు. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో నిర్మించబడ్డ అతి సున్నితమైన పరికరాలు లేకుంటే ఈ ఆవిష్కరణ సాధ్యమయ్యేది కాదు. ఇలాంటి మొదటి పరికరాన్ని ఉపయోగించి 1948 లో సిగ్నస్, కాసియోపియా అనే రెండు నక్షత్ర సముదాయాలు రేడియో తరంగాలను ఉద్గారం చేస్తుంటాయని కనుగొన్నారు. వీటిని రేడియో నక్షత్రాలు అని చెప్పవచ్చు. అప్పటి నుంచి ఇలాంటి వేలకొద్దీ రేడియో నక్షత్రాలను కనుక్కోవడం జరిగింది. మనకు చాలా దగ్గరగా ఉన్న అండ్రోమిడా నెబ్యులాలో ఇలాంటివి చాలా ఉన్నాయని, ఇవి ఉద్గారం చేసే రేడియో తరంగాల పొడవు కొన్ని సెంటీ మీటర్ల నుంచి 20 మీటర్ల దాకా ఉంటుందనీ తెలిసింది. తరంగ దైర్ఘ్యం 4000 ఆంగ్ స్ట్రాం లనుండి 7000 ఆగ్ స్ట్రాం ల మధ్య ఉండే తరంగాలను మాత్రమే మన కంటికి కనబడతాయి. తతిమా వాటిని పరికరంతో గుర్తించాల్సిందే.
ఎక్స్-రే టెలిస్కోపులు
ఎక్స్-రే టెలిస్కోపులలో వోల్టర్ టెలిస్కోపులవలెనే బరువైన లోహాలతో తయారు చేయబడిన వలయాకారపు అద్దాలను వినియోగిస్తారు. అందులో ఎక్స్-రే ఆప్టిక్స్ ను ఉపయోగిస్తారు. ఇవి కొద్ది కోణం వరకు కిరణాన్ని ప్రతిబింబించగలవు. 1952లో హాంస్ వొల్టర్ ఇటువంటి అద్దాలను వినియోగించి 3 రకాల టెలిస్కోపులను తయారు చేయవచ్చని పేర్కొన్నాడు. ఇటువంటి టెలిస్కోపులను ఐన్స్టీన్ అబ్జర్వేటరీ, ROSAT, చంద్రా X-రే అబ్జర్వేటరీ వంటి ప్రయోగశాలలో వినియోగించారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రం వర్గం:పరికరాలు వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం వర్గం:వస్తువులు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
మౌరానీపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
మునగ కాయలు
మునగ కాయలు సన్నగా పొడవుగా వుంటాయి. ఇవి ఒక చెట్టుకు కాస్తాయి. thumb|right|మునగ చెట్టు|వెంకట్రామా పురంలో తీసిన చిత్రం thumb|centre|మునగ కాయలు, కొత్తపేట రైతు బజారులో తీసిన చిత్రం
ఎంసెట్
ఎంసెట్ (EAMCET) అనగా ఇంజనీరింగ్ అండ్ మెడికల్ కామన్ ఎంట్రన్స్ టెస్ట్. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఇంజనీరింగ్, వైద్యవిద్యనభ్యసించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించే ఒక ప్రవేశ పరీక్ష. దీనికి అర్హత ఇంటర్మీడియట్ యం.పి.సి (M.P.C), బై.పి.సి (Bi.P.C) గ్రూపులలో ఏదైనా ఒక గ్రూపు చదవాలి.
నిర్వహణా విధానం
దీని నిర్వహణ ఒక్కో విద్యాసంవత్సరము ఒక్కో విశ్వవిద్యాలయానికి అప్పగిస్తారు.
శిక్షణా విధానం
ఇంటర్మీడియట్ ఉత్తీర్ణుడైన లేదా ఇంటర్ ద్వితీయ సంవత్సర పరీక్షల వ్రాసి ఫలితాలకోసం ఎదురు చూసే ప్రతి విద్యార్థి ఎంసెట్ వ్రాయడానికి అర్హుడు. ప్రతి విద్యార్థి తనకు తానే ఈ పరీక్షకు సన్నిద్ధం కావచ్చు లేదా ఏదైనా శిక్షణాసంస్థలో చేరి సన్నద్దం కావచ్చు. బలహీన వర్గాల విద్యార్థులకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వము ఉచితముగా శిక్షణ నందిస్తోంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:పరీక్షలు
రామభద్రాచార్య
జగద్గురు రామానందచార్య స్వామి రామభద్రాచార్య (జననం: గిరిధర్ మిశ్రా గా 1950 జనవరి14)   భారతీయ హిందూ ఆధ్యాత్మికవేత్త, విద్యావేత్త, సంస్కృత పండితుడు, బహుభాషావేత్త, కవి, రచయిత, వచన వ్యాఖ్యాత, తత్వవేత్త, స్వరకర్త, గాయకుడు, నాటక రచయిత, కథా కళాకారుడు. ప్రస్తుత నలుగురు జగద్గురు రామానందచార్యలలో అతను ఒకడు. 1988 నుండి ఈ పదవిని పొందారు.
రామభద్రాచార్య తులసీదాసు పేరు మీద చిత్రకూట్ లో ఉన్న  మత,  సామాజిక సేవా సంస్థ తులసి పీఠ్  స్థాపకుడు, అధిపతి. చిత్రకూట్‌లోని జగద్గురు రామభద్రాచార్య వికలాంగుల విశ్వవిద్యాలయ స్థాపకుడు, జీవితకాల ఛాన్సలర్. ఇది నాలుగు రకాల వికలాంగ విద్యార్థులకు ప్రత్యేకంగా గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులను అందిస్తుంది. రామభద్రాచార్య రెండు నెలల వయస్సు నుండి అంధుడు, పదిహేడేళ్ల వయస్సు వరకు అధికారిక విద్య నేర్చుకోలేదు. అతను విద్య నేర్చుకోవడానికి లేదా సంగీతం స్వరపరచడానికి  బ్రెయిలీ లేదా మరే ఇతర సహాయాన్ని ఎప్పుడూ ఉపయోగించలేదు.
రామభద్రాచార్య 22 భాషలను మాట్లాడగలడు. అతను సంస్కృత, హిందీ, అవధి, మైథిలి భాషలతో పాటు అనేక ఇతర భాషలలో ఆశు కవి, రచయిత. అతను నాలుగు పురాణ కవితలు, తులసీదాసు రామచరితమానస్, హనుమాన్ చాలీసా గ్రంథాలపై హిందీ వ్యాఖ్యానాలు,  అష్టాధ్యాయ పద్యాలకు  సంస్కృత వ్యాఖ్యానం,  ప్రస్థానత్రయం గ్రంథాలపై  సంస్కృత వ్యాఖ్యానాలతో సహా 100 కు పైగా పుస్తకాలు, 50 పత్రాలను రచించాడు. సంస్కృత వ్యాకరణం, న్యాయ, వేదాంతాలతో సహా విభిన్న రంగాలలో అతనికున్న అపార జ్ఞానం వల్ల అతను గుర్తింపు పొందాడు. అతను భారతదేశంలో తులసీదాసు సాషిత్యంపై గొప్ప అధికారం కలిగిన వారిలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు. అతను రామచరిత మానస విమర్శనా గ్రంథానికి సంపాదకుడు. అతను రామాయణం, భాగవత  కథా కళాకారుడు. అతని కథా కార్యక్రమాలు భారతదేశం, ఇతర దేశాలలో వివిధ నగరాల్లో క్రమం తప్పకుండా జరుగుతాయి. శుబ్ టివి, సంస్కార్ టివి, సనాతన్ టివి వంటి టెలివిజన్ ఛానెళ్లలో ప్రసారం చేయబడతాయి. అతను విశ్వ హిందూ పరిషత్ (వీహెచ్‌పీ) నాయకుడు కూడా.
జననం, ప్రారంభ జీవితం
జగద్గురు రామభద్రాచార్య భారతదేశం లోని ఉత్తరప్రదేశ్‌ లోని జౌన్‌పూర్ జిల్లాలోని షండిఖుర్డ్ గ్రామంలోని వసిష్ఠ గోత్రానికి చెందిన  బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో పండిట్ రాజ్‌దేవ్ మిశ్రా, శచీదేవి మిశ్రా దంపతులకు జన్మించాడు. అతను 1950 జనవరి 14 న మకర సంక్రాంతి రోజున జన్మించాడు. తల్లి శచీచిదేవి, తండ్రి పండిట్ రాజ్‌దేవ్ మిశ్రా దంపతులకు జన్మించిన అతనికి తన  మేనత్త, పితామహునికి దాయాది  పండిట్ సూర్యబాలి మిశ్రా  "గిరిధర్" అని పేర్ ఉపెట్టారు. అతని మేనత్త మీరాబాయి ఆరాధకురాలు. మీరాబాయి కృష్ణుని చేసే సంబోధనలలో ఎక్కువగా "గిరిధర్" అని ఉపయోగించడం వల్ల అతనికి "గిరిధర్" అని నామకరణం చేసింది.
కంటి చూపు కోల్పోవడం
గిరిధర్ రెండు నెలల వయసులో ఉన్నప్పుడు కంటి చూపును కోల్పోయాడు. 1950 మార్చి 24 న  అతని కళ్ళు ట్రాకోమా వ్యాధి బారిన పడ్డాయి. గ్రామంలో చికిత్స కోసం అధునాతన సౌకర్యాలు లేవు. అందువల్ల అతన్ని సమీప గ్రామంలోని ట్రాకోమా గడ్డలను నయం చేయడానికి గుర్తింపబడిన ఒక వృద్ధ మహిళ వద్దకు తీసుకెళ్లారు. ఆమె ఆ గడ్డలను పోగొట్టడానికి కళ్ళలో కరక్కాయల ముద్ద వేసింది. కానీ అతని కళ్ళకు తీవ్ర రక్త స్రావము ఏర్పడింది. పర్యవసానంగా అతని చూపు పోయింది. అతని కుటుంబం అతన్ని లక్నోలోని కింగ్ జార్జ్ ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లింది, అక్కడ అతని కళ్ళకు 21 రోజులు చికిత్స చేసారు. కాని అతని దృష్టి పునరుద్ధరించబడలేదు. సీతాపూర్, లక్నో, బొంబాయిలలో వివిధ ఆయుర్వేద, హోమియోపతి, అల్లోపతి,  ఇతర వైద్యవిధానాలను అవలంబించినప్పటికీ  ప్రయోజనం లేకపోయింది. రామభద్రాచార్య అప్పటినుండి అంధుడుగా మారిపోయాడు. అతను బ్రెయిలీని ఉపయోగించనందున అతను చదవలేడు, వ్రాయలేడు; అతను వినడం ద్వారా నేర్చుకుంన్నాడు.
బాల్యలో ప్రమాదం
జూన్ 1953లో గ్రామంలో గారడీవాడి కోతి నృత్యం చేస్తున్న ప్రదర్శనలో కోతి వారిని తాకే సమయంలో పిల్లలతొ సహా గిరిధర్ అకస్మాత్తుగా పారిపోయాడు. ఈ క్రమంలో గిరిధత్ ఒక ఎండిపోయి పాడుపడిపోయిన నూతిలో పడిపోయి ఒక యువతి రక్షించే వరకు కొంతకాలం అక్కడ చిక్కుకున్నాడు. రామచరిత మానస్ గ్రంథంలోని  శ్లోకం (1.192.4) లోని ఈ క్రింది పంక్తిని నేర్చుకున్నందున అతని జీవితం రక్షించబడినదని అతని తాత చెప్పాడు यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा ॥ యహ చరిత్ జె గావహి హరిపద్ పావై తే న పరహి బహ్వకృప ॥ "దీనిని పాడే వారు హరి (విష్ణువు) పాదాలకు చేరుకుంటారు, జనన మరణాల ఊబిలో పడరు." గిరిధర్ తాత ఎప్పుడూ ఈ పద్యం పఠించమని కోరాడు, అప్పటినుండి గిరిధర్ నీరు, ఆహారం తీసుకున్న ప్రతిసారీ దానిని పఠించే పద్ధతిని అనుసరించాడు.
మొదటి కవిత్వం
గిరిధర్ యొక్క ప్రారంభ విద్య అతని తండ్రి బొంబాయిలో పనిచేస్తున్నందున అతని పితామహుడి నుండి వచ్చింది. ప్రతీరోజూ మధ్యాహ్న సమయాలలో అతని తాత హిందూ పురాణాలైన రామాయణం, మహాభారతం యొక్క వివిధ కథలను,   విశ్రామ్‌సాగర్, సుఖ్‌సాగర్, ప్రేమ్‌సాగర్, బ్రజ్విలాస్ వంటి భక్తి రచనలను అతనికి వివరించేవాడు. మూడేళ్ళ వయసులో గిరిధర్ తన మొదటి కవితా భాగాన్ని అవధి (హిందీ మాండలికం) లో కూర్పు చేసాడు. దానిని తన తాతకు వినిపించాడు. ఈ పద్యంలో, కృష్ణుడి పెంపుడు తల్లి యశోద కృష్ణుడిని బాధపెట్టినందుకు గోపిక తో పోరాడుతోంది.
గీత, రామచరితమానస్ లో ప్రావీణ్యత
ఐదేళ్ల వయసులో గిరిధర్ 700 పద్యాలతో కూడిన  మొత్తం  భగవద్గీతను అధ్యాయాలలో, పద్య సంఖ్యలతో పాటు  15 రోజుల్లో తన పొరుగువాడైన  పండిట్ మురళీధర్ మిశ్రా సహాయంతో కంఠస్థం చేశాడు. 1955 లో జన్మష్టమి రోజున భగవద్గీత మొత్తం పఠించారు. గీతను జ్ఞప్తిలో ఉంచుకున్న 52 సంవత్సరాల తరువాత, నవంబర్ 30, 2007 న న్యూ ఢిల్లీలో అసలు సంస్కృత వచనం,  హిందీ వ్యాఖ్యానంతో గ్రంథం యొక్క మొదటి బ్రెయిలీ అనువాదాన్ని ఆయన విడుదల చేశాడు. గిరిధర్ ఏడేళ్ళ వయసులో తన తాత సహాయంతో అధ్యాయం, పద్య సంఖ్యలతో సుమారు 10,900 శ్లోకాలను కలిగి ఉన్న తులసీదాస్ రచించిన రామ్‌చరితమానస్ ను  60 రోజుల్లో  కంఠస్థం చేశాడు. 1957 లో శ్రీరామనవమి రోజున ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు మొత్తం ఇతిహాసాన్ని పఠించాడు. తరువాత గిరిధర్ వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, సంస్కృత వ్యాకరణ రచనలు, భాగవత పురాణం, తులసీదాస్ యొక్క అన్ని రచనలతో పాటు సంస్కృత,  భారతీయ సాహిత్యంలో అనేక ఇతర రచనలను కూడా నేర్చుకున్నాడు.
ఉపనయననం, కథా ప్రసంగాలు
గిరిధర్ యొక్క ఉపనయనం 1961 జూన్ 24 నాటి నిర్జల ఏకాదశి రోజున జరిగింది. ఈ రోజున అతనికి గాయత్రీ మంత్రంతో పాటు  దీక్ష ఇవ్వబడింది (దీక్ష ఇవ్వబడింది). దీనికి అయోధ్యకు చెందిన పండిట్ ఈశ్వరదాస్ మహారాజ్ రామ మంత్రం ఉపదేశించాడు. చాలా చిన్న వయస్సులోనే భగవద్గీత, రామ్‌చారిత్‌మన్‌లలో ప్రావీణ్యం సంపాదించిన గిరిధర్  తన గ్రామానికి సమీపంలో జరిగిన కథా కార్యక్రమాలను మూడు సంవత్సరాలకు ఒకసారి  నిర్వహించేవాడు. అతను మూడవసారి హాజరైనప్పుడు రామ్‌చరిత్మణాలపై ఒక కథను సమర్పించాడు. ఇది కథ  అనేక మంది గొప్పవారిచే ప్రశంసించబడింది.
కుటుంబం ద్వారా వివక్ష
గిరిధర్ పదకొండు సంవత్సరాల వయసులో అతని కుటుంబం ఒక వివాహ ఉత్సవంలో  పాల్గొనకుండా చేసారు. అతను ఆ వివాహానికి హాజరు కావడం చెడు శకునమని అతని కుటుంబం భావించింది. ఈ సంఘటన గిరిధర్‌పై బలమైన ముద్ర వేసింది:
విద్యాశాలలో చదువు
గిరిధర్‌కు పదిహేడేళ్ల వయస్సు వరకు అధికారిక పాఠశాల విద్య లేకపోయినప్పటికీ, అతను చిన్నతనంలో వినడం ద్వారా అనేక సాహిత్య రచనలను నేర్చుకున్నాడు. అతని కుటుంబం అతన్ని కథావాచక్ (కథా కళాకారుడు) కావాలని కోరుకుంది. కాని గిరిధర్ తన చదువును కొనసాగించాలని అనుకున్నాడు. అతని తండ్రి వారణాసి లో విద్యకు గల అవకాశాలను అన్వేషించాడు. అంధ విద్యార్థుల కోసం ఒక ప్రత్యేక పాఠశాలకు పంపాలని అనుకున్నాడు. గిరిధర్ తల్లి అతన్ని అక్కడికి పంపడానికి నిరాకరించింది. అంధ పిల్లలను పాఠశాలలో బాగా చూసుకోలేరని అభిప్రాయపడింది. 1967 జూలై 7 న గిరీధర్ సమీపంలోని జౌన్‌పూర్‌లోని సుజన్‌గంజ్ గ్రామంలోని ఆదర్శ్ గౌరిశంకర్ సంస్కృత కళాశాలలో సంస్కృత వ్యాకరణం, హిందీ, ఇంగ్లీష్, గణితం, చరిత్ర, భూగోళశాస్త్రం అధ్యయనం చేశాడు. తన ఆత్మకథలో అతను ఈ రోజును తన జీవిత ప్రయాణంలో ముఖ్యమైన దినంగా గుర్తుచేసుకున్నాడు. విషయాన్ని ఒక్కసారి వినడం ద్వారా గుర్తుంచుకునే సామర్ధ్యంతో, గిరిధర్ బ్రెయిలీ లేదా అంధులకు అందించే ఇతర సహాయాల ద్వారా అధ్యయనం చేయలేదు. మూడు నెలల్లో, అతను వరదరాజు రాసిన లఘుసిద్ధంతకౌముది గ్రంథాన్ని కంఠస్థం చేసి  ప్రావీణ్యం పొందాడు. అతను నాలుగు సంవత్సరాలు తన తరగతిలో అగ్రస్థానంలో ఉన్నాడు. సంస్కృతంలో ఉత్తర, మధ్యమ (హయ్యర్ సెకండరీ) పరీక్షలో మొదటి శ్రేణిలో, డిస్టింక్షన్ లో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు.
గ్రాడ్యుయేషన్, మాస్టర్స్ డిగ్రీ
1971 లో గిరిధర్ వ్యాకరణంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించడానికి వారణాసి లోని సంపూర్ణానంద్ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాడు. అతను 1974 లో "శాస్త్రి" (బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్) డిగ్రీకి తుది పరీక్షలో అగ్రస్థానంలో నిలిచాడు. తరువాత అదే సంస్థలో "ఆచార్య" (మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్) డిగ్రీకి చేరాడు. తన మాస్టర్స్ డిగ్రీ చదువుతున్నప్పుడు అతను అఖిల భారత సంస్కృత సదస్సులో వివిధ జాతీయ పోటీలలో పాల్గొనడానికి న్యూ ఢిల్లీని సందర్శించాడు. అక్కడ అతను ఎనిమిది బంగారు పతకాలలో ఐదింటిని గెలిచాడు. అతను వ్యాకరణం, సాంఖ్య, న్యాయ, వేదాంత, సంస్కృత అంతక్షారి విభాగాలలో ఈ పతకాలను సాధించాడు. అప్పటి భారత ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ఐదు బంగారు పతకాలతో పాటు ఉత్తర ప్రదేశ్ తరఫున చల్వాయిజయంతి ట్రోఫీని గిరిధర్‌కు అందజేసింది. అతని సామర్ధ్యాలతో ఆకట్టుకున్న ఇందిరా గాంధీ తన కళ్ళకు చికిత్స కోసం తన సొంత ఖర్చుతో అమెరికాకు పంపమని ప్రతిపాదించింది. కాని గిరిధర్ ఈ ప్రతిపాదనను తిరస్కరించాడు. ఒక సంస్కృత పద్యంతో సమాధానమిచ్చాడు.
1976 లో వ్యాకరణంలో జరిగిన ఆచార్య పరీక్షలలో గిరిధర్ అగ్రస్థానంలో నిలిచాడు, ఏడు బంగారు పతకాలు, ఛాన్సలర్ బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకున్నాడు. అరుదైన విజయంలో అతను వ్యాకరణంలో  మాస్టర్స్ డిగ్రీకి మాత్రమే చేరినప్పటికీ, ఏప్రిల్ 30, 1976 న విశ్వవిద్యాలయంలో బోధించిన అన్ని సబ్జెక్టులకు ఆచార్యునిగా ప్రకటించారు.
మూలాలు
వర్గం:కవులు వర్గం:హిందూ మతము
లిట్రో పట్టకం
ఆప్టిక్స్ లో లిట్రో పట్టకం అనగా రెట్రో పరావర్తన విచ్ఛిన్న పట్టకం.లిట్రో పట్టకంలోని బ్రౌస్టర్ కోణం వద్ద కాంతి పతనం జరిగినప్పుడు అది కనీసవిచలనం, గరిష్టవిక్షేపణలకు లోనవుతుంది.సాధారణంగా లిట్రో పట్టకాలు 30°−60°−90° కోణాలు కలిగిన పట్టకాలు,60°కోణంనకు వ్యతిరేక తలం పైన ప్రతిబింబ చిత్రం అమరించబడి ఉంటుంది. సాధారణంగా ఈ రకమైన పట్టకలను లేసింగ్ లో ఆప్టికల్ కుహరం వద్ద ఉపయోగిస్తారు. ఏకాంతర పతన కోణం వలన లేసరులో పౌనపున్యం మారుతుంది.
పెద్ద తిమ్మాపూర్
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 38 ఇళ్లతో, 140 జనాభాతో 842 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 68, ఆడవారి సంఖ్య 72. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 3 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569857 .పిన్ కోడ్: 504273.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు దహేగావ్లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వెంకటాపూర్లోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల బెల్లంపల్లిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కాగజ్‌నగర్‌ కాగజ్‌నగర్‌లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల బెల్లంపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కాగజ్‌నగర్‌లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నస్పూర్ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 13 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెద్ద తిమ్మాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెద్ద తిమ్మాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పెద్ద తిమ్మాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి
గోపాలరావు గారి అబ్బాయి
గోపాలరావు గారి అబ్బాయి మణివణ్ణన్ దర్శకత్వంలో 1989లో విడుదలైన చిత్రం. ఇందులో రాజేంద్ర ప్రసాద్, కార్తీక్, రమ్యకృష్ణ, రావు గోపాలరావు ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు. ఈ చిత్రాన్ని మన్నె దుర్గా మల్లికార్జున ప్రసాద్ విజయ దుర్గ సినీ క్రియేషన్స్ పతాకంపై నిర్మించాడు. ఇళయరాజా సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
కథ
సినీ దర్శకుడైన గోపాలరావు తన కొడుకు రఘును కథానాయకుడిగా చిత్ర పరిశ్రమకు పరిచయం చేయాలనుకుంటుంటాడు. అందుకోసం మురికివాడలో ఉండే ఒక అందమైన అమ్మాయి సీతను కథానాయికగా ఎన్నుకుంటాడు. సీతను చిన్నప్పటి నుంచి ఆమె మేనమామ రంగా పెంచుతూ ఉంటాడు. రంగా ఆమెను పెళ్ళి చేసుకోవాలని ఉన్నా సీతకు మాత్రం ఆ అభిప్రాయం ఉండదు. సారా కొట్టు నడుపుకునే గంగ రంగాను అభిమానిస్తుంటుంది కానీ రంగా మాత్రం ఆమెను ఎగతాళి చేస్తూ ఉంటాడు.
సినిమా చిత్రీకరణ జరుగుతుండగా రఘు సీతను ప్రేమిస్తాడు. ఒక సీనులో ఆమెను నిజంగానే పెళ్ళి చేసుకుంటాడు కానీ గోపాలరావు మాత్రం ఆపెళ్ళికి అంగీకరించడు. ఈ విషయం తెలిసిన రంగా సీతను బలవంతంగానైనా పెళ్ళి చేసుకోవాలని ప్రయత్నిస్తుంటాడు కానీ ఆమె మెడలో మంగళసూత్రం చూసి వెనుకడుగు వేస్తాడు. ఇదే సమయంలో గంగ అతన్ని ఓదారుస్తుంది. రంగాకు కూడా గంగ మీద అభిమానం కలుగుతుంది. ఇంతలో గాలి తిరుగుళ్ళు తిరిగే సీత అన్న బాలాజీ ఆమె పేరుతో నిర్మాతల దగ్గర డబ్బు వసూలు చేసి ఖర్చు చేసేస్తాడు. సీత రఘును నిజంగా పెళ్ళి చేసుకున్న విషయం తెలిసిన బాలాజీ రఘు పాల్గొంటున్న ఒక చిత్రీకరణలో నకిలీ బాంబుల బదులు నిజం బాంబులు పెట్టిస్తాడు. ఈ విషయం ముందే తెలుసుకున్న రంగా, సీతతో కలిసి తమ ప్రాణాలకు తెగించి రఘును రక్షిస్తారు. వాళ్ళ మంచి మనసు తెలుసుకున్న గోపాలరావు సీతను తన కోడలిగా అంగీకరిస్తాడు. రఘు సీతకు మళ్ళీ పెళ్ళి చేయడంతో కథ ముగుస్తుంది.
సంగీతం
ఈ చిత్రానికి ఇళయరాజా సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు. పాటలు ఎకో ఆడియో కంపెనీ ద్వారా విడుదల అయ్యాయి.
మూలాలు
వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు వర్గం:పొట్టి ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు
కొత్తపల్లి (దౌలతాబాదు మండలం)
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లా లోని దౌలతాబాద్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన రాయపోల్ మండలంలోకి చేర్చారు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి వడ్డేపల్లి (దౌలతాబాదు)లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల చేగుంటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గజ్వేల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు సిద్ధిపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం సిద్ధిపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కోత్తపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కోత్తపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కోత్తపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
దళిత సాహిత్య నేపథ్యం
దళిత సాహిత్య నేఫధ్యం పుస్తకం ఎస్వీ సత్యనారాయణ 1977లో రచించారు.
కొత్తపల్లి (దౌలతాబాదు మండలం)
ఉత్పత్తి
కోత్తపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
దళిత సాహిత్య నేపథ్యం
పుస్తక పరిచయం
సాంఘిక దోపిడికీ అణచివేతకూ గురవుతున్నవారు, అస్పృశ్యులుగా పరిగణింపబడుతున్నవారు, నీచ వృత్తులుగా భావింపబడుతున్న వృత్తులు చేస్తున్నవారు, శారీరక శ్రమపై ఆధారపడి బతుకులు గడుపుతూ సమాజ సంపదను పెంచుతున్నవారు - దళితులు. దళితుల సంవేదనలను, ఆర్తినీ, ఆవేశాన్ని, నిరాశనూ, నిట్టూర్పులనూ, ఆగ్రహాన్నీ, యదార్థ జీవిత వ్యధార్త దృశ్యాలనూ ప్రతిబింబించేది దళిత సాహిత్యం. దళితుల జీవిత వాస్తవికత ఎప్పట్నించి ఉందో, దళితుల భావ ప్రకటన కూడా అతి సహజంగానే, అప్పట్నించీ ఉంటుంది. అంటే దళిత సాహిత్యం దళితుల జీవితమంత పాతది. ఆర్యుల దండయాత్రలకంటే పూర్వం నుండి వైదిక సాహిత్య ఆవిర్భావానికి ముందునుండీ ఈ గడ్డ మీద పుట్టి పెరిగిన ఇక్కడి భూమి పుత్రుల, ఆది భారతీయుల సాహిత్య మూలాలను వెదికి, వెలుగులోకి తేవాల్సిన బాధ్యత దళిత రచయితల, చరిత్రకారుల, సామాజిక శాస్త్రవేత్తలపై ఉంది. మౌఖిక సాహిత్య సంప్రదాయంలోనూ, శ్రామిక సాహిత్య రూపాలలోనూ దాగి ఉన్న దళిత వాస్తవికతను దళితుల దృష్టి కోణం నుండి అన్వేషించి, ఆవిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఆధునికాంధ్ర కవిత్వంలో దళిత కవిత్వం దాదాపు ఒక శతాబ్ధ కాలంగా వెలువడుతున్నది. జాతీయోద్యమ కాలంలో హరిజనాభ్యుదయ కవిత్వంగా వెలువడినదశ తొలిదశ కాగా, వామపక్ష ఉద్యమాలలో పీడిత వర్గ కవిత్వంగా వికసించడం రెండవ దశ, నేడు దళిత ఉద్యమాల స్ఫూర్తితో ఒక ప్రధానమైన సాహితీ స్రవంతిగా దూసుకురావడం వర్తమాన దశ.
కొత్తపల్లి (దౌలతాబాదు మండలం)
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మొక్కజొన్న
దళిత సాహిత్య నేపథ్యం
ఇతర లింకులు
వర్గం:1977 పుస్తకాలు వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
నేతివానిపల్లి
నేతివానిపల్లి,  తెలంగాణ రాష్ట్రం, జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా, మల్దకల్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన మల్దకల్ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గద్వాల నుండి 23 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 242 ఇళ్లతో, 1124 జనాభాతో 607 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 572, ఆడవారి సంఖ్య 552. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 432. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576240 .పిన్ కోడ్: 509132.
2001 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 967. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 481, స్త్రీల సంఖ్య 486. గృహాల సంఖ్య 186.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు బిజ్వారంలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల మల్దకల్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు గద్వాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కర్నూలులోను, పాలీటెక్నిక్‌ గద్వాలలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కొండేర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గద్వాలలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నేతివానిపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
నేతివానిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
రాజకీయాలు
ఈ గ్రామం గద్వాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గంలో భాగము. 2009 శాసనసభ ఎన్నికలలో గ్రామంలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఆధిక్యత లభించింది. గ్రామంలో మొత్తం 449 ఓట్లు పోల్ కాగా, కాంగ్రెస్ పార్టీకి 213 ఓట్ల మెజారిటీ లభించింది.
పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం
పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం (Palamuru University), మహబూబ్ నగర్ పట్టణంలో 2008లో ఏర్పాటుచేయబడింది. అంతకు ముందు ఇది ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలో భాగంగా పిజి సెంటరుగా ఉండేది. 2008-09 విద్యా సంవత్సరం నుంచి ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రారంభంలో ఎం.ఎ. (రాజనీతి శాస్త్రం), ఎం.బి.ఏ., ఎం.సీ.ఏ., ఎం.కాం., ఎమ్మెస్సీ కోర్సులు ప్రారంభించారు. 2009లో బీఫార్మసీ, 2010లో ఎంసీడబ్ల్యూ తదితర కోర్సులు కూడా ప్రారంభించడంతో ప్రస్తుతం మొత్తం 14 కోర్సులు కలిపి 1800 మంది విద్యార్థులు చదువుకుంటున్నారు. మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలోని అన్ని డిగ్రీకళాశాలలు ఈ విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోకి వచ్చాయి. ప్రొఫెసర్ లక్ష్మీకాంత్‌ రాథోడ్‌ 2021, మే 23న పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం వైస్‌చాన్సలర్‌గా నియమితుడయ్యాడు.
ప్రత్యేకతలు
2010 నవంబరు 12న పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం ఎన్.ఎస్.ఎస్. (జాతీయ సేవా పథకం) విభాగం ఆధ్వర్యంలో 2,500 మందితో 'లార్జెస్ట్ బేర్‌ఫుట్‌ వాక్'అనే కార్యక్రమం నిర్వహించి గిన్నిస్ రికార్డు సృష్టించింది. దేశంలోనే గిన్నిస్ పుస్తకంలో స్థానం పొందిన తొలి విశ్వవిద్యాలయంగా పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం రికార్డు సృష్టించింది.
జాతీయ సేవా పథకం కోఆర్డినేటర్ డాక్టర్ వంగీపురం శ్రీనాథాచారి ఈ రికార్డుకు వ్యూహ రచన చేసి విశ్వ విద్యాలయ ఉపకులపతి, రెజిస్ట్రార్, ఎన్.ఎస్.ఎస్.జాతీయ స్థాయి, రాష్ట్రస్థాయి అధికారులు,ప్రోగ్రాం అధికారులు, బోధన, బోధనేతర సిబ్బంది, వలంటీర్లు, విద్యార్థుల సహకారంతో ఈ రికార్డు సృష్టించడం వల్ల రాష్ట్రానికి చెందిన ప్రశంస బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ వారు పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయానికి 'మహా మహా' అనే బిరుదునిచ్చి గౌరవించారు.
పాలమూరు విశ్వవిద్యాలయం ఆంగ్ల విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్న డాక్టర్ వంగీపురం శ్రీనాథాచారి 5633 అక్షరాలతో హ్యాండీక్రిస్టల్స్... ప్రారంభ పదాలుగా అతిపొడవైన గ్రంథ శీర్షిక పెట్టినందుకు గిన్నిస్ రికార్డు సృష్టించాడు.ఈ రికార్డును ఆసియా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ వారు, లింకా బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్స్ వారు కూడా గుర్తించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా వర్గం:మహబూబ్ నగర్ వర్గం:2008 స్థాపితాలు వర్గం:గిన్నిస్ బుక్ లో స్థానం పొందిన విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:తెలంగాణ విద్యాసంస్థలు
సహజన్య
సహజన్య, దేవలోకానికి రాజు అయిన ఇంద్రుని ఆస్థానాన్ని అలంకరించే 31 మంది నృత్యంలో ఎక్కువ ప్రతిభ కలిగిన ఊర్వశి,రంభ,తిలోత్తమ,ఘృతాచి మొదలగువారిలో సహజన్య ఒకరు.వీరిని దేవలోకానికి చెందిన అప్సరసలు అంటారు.హిందూ పురాణం ప్రకారం అప్సరసలు అందమైన స్వర్గపు వనదేవతలు.
సూర్యరథంలో సహజన్య
ప్రతి ఋతువులో సూర్యునికి తోడుగా అతని రథంలో ఇద్దరు ఆదిత్యులు, ఇద్దరు ఋషులు, ఇద్దరు గంధర్వులు, ఇద్దరు అప్సరసలు, ఇద్దరు రాక్షసులు, ఇద్దరు నాగులు ప్రయాణం చేస్తారు. వర్షఋతువుకు చెందిన ఆషాఢ మాసంలో వశిష్ఠ, వరుణ, రంభ, వాయు, చిత్రసేన అనేవారితో పాటుగా సహజన్య సూర్యరథంలో తిరుగుతుంది.
అప్సరసలు
సహజన్యతో పాటుగా 31మంది ఇతర అప్సరసలు శ్రీమద్భాగవతంలో ప్రస్తావనకు వచ్చారు.
గండెపల్లి (కంచికచెర్ల)
గండెపల్లి ఎన్టీఆర్ జిల్లా, కంచికచర్ల మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కంచికచర్ల నుండి 11 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయవాడ నుండి 16 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 964 ఇళ్లతో, 3476 జనాభాతో 1066 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1711, ఆడవారి సంఖ్య 1765. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1838 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 72. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589152. 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం కృష్ణా జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది..
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో ఐతవరం, రాఘవపురం, అంబరుపేట, పెండ్యాల, పెరకలపాడు గ్రామాలు ఉన్నాయి.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గండెపల్లిలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి. విజయవాడ నుండి రొడ్డు రవాణా, రైల్వెసౌకర్యం కలదు.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి కంచికచర్లలో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కీసరలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కంచికచర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విజయవాడలోను, పాలీటెక్నిక్‌ నందిగామలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల కంచికచర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నందిగామ, మండల పరిషత్తు ప్రాధమిక పాఠశాల, గండేపల్లి, జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల, గొట్టిముక్కల, బిషప్ జోసఫ్ తుమ్మ హైస్కూల్, కీసరలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.
కళ్యాణమండపం
ఈ గ్రామములోని సి.ఎస్.ఐ.చర్చ్ సమీపంలో ఒక కళ్యాణమండపం నిర్మాణానికి, 2017,ఏప్రిల్-21న శంకుస్థాపన నిర్వహించినారు. ఈ కళ్యణమండపం నిర్మాణానికి, కీ.శే.చాట్ల మంగయ్య ఙాపకార్ధం, ఆయన భార్య కుమారి 15 లక్షల రూపాయల విరాళం అందజేసింది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టర్లు ఇద్దరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.