cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మన్నవరప్పాడు
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మన్నవరప్పాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మన్నవరప్పాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
మన్నవరప్పాడులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము, కూరగాయలు
తాటిలంక
2014 లో తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడినపుడు, ఈ గ్రామాన్ని ఈ మండలంతో సహా ఖమ్మం జిల్లా నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో చేర్చారు. ఆ తరువాత 2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో ఇది మండలంతో పాటు అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాలో కలిసింది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల చింతూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల ఎదుగురాళ్ళపల్లిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల చింతూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ ఎటపాకలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చింతూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
ఉత్పత్తి
తాటిలంకలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, పొగాకు
వేలూరి సత్యనారాయణ
పరిచయం
వేలూరి సత్యనారాయణ గారు పశ్చిమగోదావరి జిల్లా భీమవరం కాపురస్తులు. స్వతంత్ర సమరయోధులుగాను, రచయితగాను వారు ప్రముఖులు. వారిని గురించి 1943 లో ఆంధ్రపత్రిక మే నెల 21 వ తారీఖునాడు శ్రీ దిగవల్లి వేంకట శివరావు గారు వ్రాసి యున్నారు. వీరి జనన వృత్తాంతము తెలియదు, ఇంటిపేరు వేలూరి అయినందున వేలూరి శివరామ శాస్త్రి గారికి బంధుత్వముయుండవచ్చు కానీ అట్టి సూచనలు వారి సమకాలీకులైన వారి మిత్రులు అభిలాషులు ఎవ్వరూ చేసియుండలేదు. 1943 లో వారి 45 వ ఏట విజయవాడ లోని పటమటలంక లోని ఆరోగ్యాశ్రమంలో పరమదించారు. 1925 లో వీరు రచించిన ప్రముఖమైన "బౌధ్ధ మహా యుగము" అను పుస్తకము విజ్ఞాన చంద్రికామండలి వారు ప్రచురించారు.
విధ్యాభ్యాసం
వీరు విజయనగరం మహారాజా కాలేజీలో బి.ఎ (చరిత్ర) లో పట్టభద్రులైలో ఎం.ఎ చదువుతుండగా గాంధీ మహాత్ముని పిలుపుపై విద్యాభ్యాసము విడిచి స్వతంత్రసమరయోధనలో ప్రవేశించారు
స్వతంత్ర పోరాటములో కృషి
1922 లో సహాయనిరాకరణోద్యమములో వీరు డాక్టరు బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం గారు, శ్రీ ముష్టి లక్ష్మీనారాయణ గారు, వారి తమ్మలు ముష్టి సుబ్రహ్మణ్యం గా, శ్రీ అడవి బాపిరాజు గార్లతో కలసి కాంగ్రెస్సు ప్రచారణ చేసి 1 సంవత్సరం జైలు శిక్ష అనుభవించారు. వేలూరి సత్యనారాయణ గారికి ఖారాగార వాసంలో అతి భారమైన, ఖటినమైన విధులు ఇవ్వబడినవి అందులో నూనెగానుగ త్రిప్పుటవకటి. ఆప్పటిలో స్వతంత్రయోధులను ఎ అని బి అని వర్గీకరణలు చేయటం మొదలవ లేదు. తరువాతి కాలంలో అట్లా వర్గీకరించి ఎ క్లాసు ఖైదీలకు తేలిక పాటి విధులను విధించేవారు. ఆనాటి చెరసాల అనుభావలను సత్యనారాయణగారు వారి మిత్రులకు చేప్పేవారు. 1923 మొదలూ కొంతకాలం బెజవాడలో ఆంధ్రరాష్ట్ర కాంగ్రెస్సు కార్యదర్శిగా నున్నారు
దేశయాత్ర
సత్యనారాయణగారు కాలినడకన దేశయాత్ర చేసి ఒక గొప్ప చరిత్ర సృష్టించారు. ఉత్తరహిందూస్తానములో కాలినడకన ఆరావళీ కొండలు, అజంతా ఎల్లోరా మొదలగు ప్రాంతములకు వారి మిత్రులతో కాలినడకన ప్రకృతినైపుణ్యమును దర్శించి పర్యటన చేసి వచ్చారు.
న్యాయవాది వృత్తి
1925 లో సత్యనారాయణ గారు బి.ఎల్ పరీక్షపట్టభద్రులై కొన్నిరోజులు బెజవాడలోను ఆ తదుపరి భీమవరంలోన్యాయవాదిగా ప్రవేశించినా దేశ సేవ, భాషాసేవ మానలేదు.
సాహిత్య కృషి
1923 లో ఆంధ్రరాష్ట్ర కార్యద్శగా నున్నప్పుడు కృష్ణా పత్రికలో కొన్ని వ్యాసాలు రచించి ప్రపంచములోని వివిధదేశములలో జరిగిన స్వాతంత్ర్యోద్యమముల చరిత్ర గురించి వ్రాశారు.ఫ్రెంచివిప్లవ చరిత్రను గురించి వ్రాశారు కానీ అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు గారు రచించిన ఫ్రెంచివిప్లవం ముందుగా ప్రచురితమైనందువల్ల సత్యనారాయణగారు రచించిన ఫ్రెంచి విప్లనమను పుస్తకమును అచ్చు వేయలేదు. సత్యనారాయణ గారి రచనలు విశేషమైనవి కొన్ని బెజవాడలోని విజ్ఞాన చంద్రికామండలి వారు ప్రచురించినవి (1) బౌధ్ధ మహాయుగము (2) ఫాహియాన్ భారత దేశ యాత్ర. 1924 లో భారతి పత్రిక కార్తీక మాసం సంచికలో వెలువడిన వారి వ్యాసం 'ఉండవల్లి జీర్ణగుహలు'చాల గొప్ప వ్యాసము. సత్యనారాయణగారి రచనలలో దేశాభిమానం ఉట్టిపడుతూ ఆ రోజులలో ఆంగ్ల ప్రభుత్వమువారు చేసే అన్యాయపు పరిపాలను త్రీవముగా ఖండించివ వారిలో ఒకరు. మనదేశమునకు అవమానకరముగానుండే ఆంగ్లచరిత్రకారుల అబధ్ధపు రచనలను బయటికి తీయటములో గొప్పకృషిచేసిన దిగవల్లి వేంకట శివరావుగారంతటి వారే ఆ విషయములో సత్యనారాయణగారు అందెవేసిన చేయి అనిీనూ, దేశ చరిత్ర రసవత్తంగా వ్రాయటంలో సత్యనారాయణ గారు అపూర్వమైన మార్గంచూపించారని చెపుతూ దేశ చరిత్ర వ్రాసే విధనమును బట్టే మన ప్రజలలో దేశాభిమానం కలుగునని గట్టి నమ్మకముగలవారిలో సత్యనారాయణగారు గూడా ఒకరని వ్రాశారు. ఆంధ్ర దేశములో జరిగిన చరిత్ర పరిశోధనలము క్రోడీకరించి బౌధ్ధాంధ్ర చరిత్ర అను పుస్తకము రచించారు కానీ అది అచ్చుకాకుండానే పరమదించారు.
కుటుంబము
వారు 1943 లో స్వర్గస్తులైననాటికి వారికి భార్య, ఇద్దరు ఆడపిల్లలు కలిగి యుండిరి.
మూలాధారములు
వర్గం:1898 జననాలు వర్గం:1943 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగువారిలో న్యాయవాదులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా న్యాయవాదులు వర్గం:పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా రచయితలు
ముగ్గురు మూర్ఖురాళ్ళు
ముగ్గురు మూర్ఖురాళ్ళు మహేష్ దర్శకత్వంలో నిర్మించబడిన వినోదభరిత తెలుగు హాస్యచలనచిత్రం. ఇది డిసెంబరు 30, 1978న విడుదలయ్యింది.
పాటలు
ఈ సినిమాలో ఈ క్రింది పాటలు, పద్యాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:హాస్య చిత్రాలు వర్గం:రమాప్రభ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రాజబాబు నటించిన సినిమాలు వర్గం:సూర్యకాంతం నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు
సిద్దంపల్లె
గణాంకాలు
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా - మొత్తం 	735 - పురుషుల 	400 - స్త్రీల 	335 - గృహాల సంఖ్య 	158
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, మీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు చిత్తూరులో, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, సమీప  వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల మురుకంబట్టు లోనుఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ బాకర నరసింగరాయని పేట లోనుఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సిద్దంపల్లెలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సిద్దంపల్లెలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
సిద్దంపల్లెలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
చెరకు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బెల్లం
ప్రధాన వృత్తులు
ఈ గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు వ్యవసాయము, వ్వవసాయాథారిత మైన పనులు.
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం తెలుగు జాబితా
1955వ సంవత్సరం నుండి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ వారు తెలుగు భాషలో వచ్చిన ఉత్తమ రచనలకు సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని ప్రకటించి బహూకరిస్తున్నారు.
తెలుగు భాషకు చెందిన పురస్కార గ్రహీతలు
1958, 1959, 1966, 1967, 1968, 1976, 1980 సంవత్సరాలలో పురస్కారం ఎవరికీ ఇవ్వలేదు.
తెలుగులో యువ పురస్కార గ్రహీతలు
తెలుగు భాషలో బాల సాహిత్య పురస్కార గ్రహీతలు
ఇతర లింకులు
వర్గం:జాబితాలు
మేడిపల్లి (చిన్న కోడూరు)
మేడిపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సిద్ధిపేట జిల్లా, చిన్నకోడూరు మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన చిన్న కోడూరు నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సిద్ధిపేట నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 419 ఇళ్లతో, 1720 జనాభాతో 472 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 895, ఆడవారి సంఖ్య 825. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 207 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 573009 .పిన్ కోడ్: 502267.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల చిన్న కోడూరులోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సిద్ధిపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు సిద్ధిపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల చిన్న కోడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సిద్ధిపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మేడిపల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ఆటో సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మేడిపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మేడిపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
మేడిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, ప్రత్తి
చందాపూర్ (హత్నూర)
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 238 ఇళ్లతో, 1050 జనాభాతో 411 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 538, ఆడవారి సంఖ్య 512. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 183 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 573807 .పిన్ కోడ్: 502296.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల దౌలతాబాద్ (మెదక్)లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బోర్పట్లలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల బోర్పట్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల హథ్నూరలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కాసల్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ సంగారెడ్డిలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల హథ్నూరలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సంగారెడ్డిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
చండాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చండాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
చండాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, కంది, ప్రత్తి
మామిడిపిక్కనూనె
మామిడి టెంకల లోని పిక్కనుండి తీసే నూనెను మామిడి నూనె అంటారు. ఇది సాధారణ ఉష్ణోగ్రత వద్ద గడ్డ కట్టి, కట్టని ద్రవ, ఘనమధ్యస్థితిలో ఉండి చర్మాన్ని తాకిన వెంటనే కరిగిపోతుంది. ఈ స్వభావం వల్ల దీన్ని పసిపిల్లల క్రీములు, సన్‌కేర్ బాములు, కేశసంరక్షణ ఉత్పత్తులు, ఇతర చర్మపు తేమను కాపాడే ఉత్పత్తులలో ఉపయోగించేందుకు అనుకూలంగా ఉంది. లేత పసుపుపచ్చ వర్ణంలో ఉండే ఈ నూనెలో సంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు (స్టియరిక్) ఎక్కువ వుండటం వలన, 38-400C ( మిగతా నూనెలు 23-27° సెంటీగ్రేడు) వద్ద ద్రవీభవిస్తుంది. అందుకే మామిడి పిక్కలనూనెను మామిడి పిక్కలకొవ్వు లేదా మామిడి వెన్న అనికూడా అంటారు. మామిడికి నాలుగు వేల సంవత్సరముల చరిత్ర ఉంది. ఇవి మాంగిఫెరా ప్రజాతికి చెందిన వృక్షాలు. మామిడి వృక్షశాస్త్ర నామం మాంగిఫెర ఇండికా మామిడి మూల జన్మస్థానం దక్షిణ ఆసియా, తూర్పుభారతదేశ ప్రాంతం. చరిత్రకారుల నమ్మకం ప్రకారం, మామిడి ఆసియా ఖండం నుండి మధ్యధరా ప్రాంతానికి పర్షియా (నేటి ఇరాన్) వ్యాపారస్తుల ద్వారా పరిచయం చెయ్యబడింది. 16 వ శతాబ్దకాలంలో పోర్చుగ్రీసు వారిద్వారా ఆఫ్రికాకు వ్యాపింపచేయబడింది. ఆఫ్రికన్లచే బ్రెజిల్కు 17 వశతాబ్గంలో పరిచయం చేయబడినది. అతితక్కువ కాలంలోనే అమెరికా ఖండంలో మామిడి సాగు పెరిగింది. 19వ శతాబ్ది ప్రాంభానికి మెక్సికోకు,1860 నాటికి అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలకు మామిడి పంట విస్తరించింది.
నూనె ఆవశ్యకత
భారతదేశంలో ఉత్పత్తి అగుచున్న వంటనూనెల పరిమాణానికి, అవసరానికి భారీగా తేడా ఉంది. ఏడాదికి 80-100 లక్షల టన్నుల నూనెను (ముఖ్యంగా సోయా, పామాయిల్) దిగుమతి చేసుకుంటున్నారు. ఈఅవసరాన్ని దృష్టిలో వుంచుకొని ఒకవైపు నూనెగింజల సాగు విస్తీర్ణాన్ని పెంచు ప్రయత్నాలు చేస్తూ, మరోవైపు సంప్రదాయేతర చెట్లు వేప, కానుగ, ఇప్ప, సాల్, అడవి ఆముదం (జట్రొఫా), కుసుమ్ (కుసుమనూనె కాదు), కొకుం, మొక్కలైన గోగు, పొగాకు, పుచ్చ, వెర్రిపుచ్చ గింజల నుండి నూనెను ఉత్పత్తిచెయ్యు ప్రయత్నాలు గత 3-4 దశాబ్దాలుగా చేస్తున్నారు. చెట్ల గింజల నుండి తియ్యు నూనెలలో ఏక్కువ నూనెలు వంటనూనెగా పనికిరావు.కాని సబ్బులు, కొవ్వు ఆమ్లం, గ్రీజులు, హైడ్రిజెనెసను ఫ్యాట్స్, తయారికి వుపయోగపడును. ఆమేరకు వంటనూనెలను ఆయా పరిశ్రమలలో వాడకుండ ఆరికట్టవచ్చును. సాల్ (sal), మామిడిపిక్కనూనె, పుచ్చగింజల నూనెలను వంటనూనెగా, వనస్పతి తయారిలో వాడవచ్చును.
ఎడాదికి దాదాపు 70-80 లక్షల టన్నుల మామిడి పళ్లను పండిస్తూ, మామిడి ఉత్పత్తిలో భారతదేశం ప్రథమస్థానంలో ఉంది. మామిడిపండులో 15-20% శాతం టెంక వుండునన్న అంచనా ప్రకారం కనీసం 10 లక్షల టన్నులు టెంక వుత్పత్తి చేసే సామర్థ్యం ఉంది. టెంకలో పిక్క 65-70% వుండును, అనగా కనీసం 70వేల టన్నులపిక్క వచ్చును. పిక్కలో నూనె/ఫ్యాట్, 6-9% వరకు వుండును. అందునుంచి 40-50 టన్నుల నూనెను పొందవచ్చును. కాని వాస్తవానికి అందులో10% నూనెకూడా ఉత్పత్తి కావడంలేదు. గత 10 సం. (1999-2009) లలో 7,056 టన్నులు మాత్రమే ఉత్పత్తి అయినది (annual report, SEA., 2008-09). 2001-02లో తక్కువగా 17 టన్నులమామిడిపిక్క నూనెను తీయగా, 1999-2000లో 3,900 టన్నులు,2004-05లో 2,233 వుత్పత్తి అయ్యినది. ఇంతతక్కువగా ఉత్పత్తి అవ్వటానికి కారణం పిక్కలసేకరణలో ఎదురవ్వుతున్నఇబ్బంది. ఉత్పత్తి అయ్యిన పళ్లలో ఎక్కువశాతం ఎగుమతి చెయ్యడం, దేశంలో ప్రజల వాడకం వివిధ ప్రాంతాలకు, దూరంగా విస్తరించి వుండటం, తిన్న తరువాత టెంకలను బయట పడెయ్యటం వలన సేకరణ కష్టంగావుంది. పళ్ళడి పళ్ళరసం, జామ్ తయారుచెయ్యు పరిశ్రమల నుండి, పచ్చళ్లు (pickles) చెయ్యు పరిశ్రమల నుండి మాత్రమే నేరుగా సేకరించ వీలున్నది. కాని ఇటువంటి పరిశ్రమలు తక్కువసంఖ్యలో ఉన్నాయి. టెంకలను సేకరించి పరిశ్రమలకు అందించగలిగినప్పుడే లక్ష్యాన్ని చేరుకోగలరు.
మామిడిపిక్క
మామిడి పండులో టెంక మధ్యకొంచెం వుబ్బెత్తుగా వుండి, రెండు చివరలు కొద్దిగా కోసుగా వుండి, అంచులు దగ్గరిగా నొక్కబడి వుండును. పొడవు పండురకాన్ని బట్టి 2-4 అంగుళాలుండును. టెంక పైభాగం పీచు కల్గి గట్టిగా వుండును. టెంకలో పిక్క 65-70% వుండును. టెంక 10-20% వుండును. ఆకారంలో కొద్దిగా మూత్రపిండాన్ని పోలి వుండును. పిక్క పైభాగంలో మైనపు పొరవంటి పొరవుండును. పిక్క యొక్క పరిమాణం పండు రకాన్ని బట్టి 1.5-2 అంగుళాలుండి మీగడ రంగులో వుండును. మామిడి పిక్క/గింజలో మామిడి రకాన్ని బట్టి నూనె/కొవ్వు 6-9%, మాంసకృత్తులు 5-10.0%, జీర్ణమైయ్యే పోషకాలు 70% వుంటాయి. పిండిపదార్థాలు30-43.0% వరకు డును.
మామిడిపిక్క యొక్క పోషకవిలువలు
పిక్కలోని అమీనోఆమ్లాల శాతం
మామిడిపిక్కనూనె/కొవ్వు
మామిడి పిక్కనూనె (Mango kernel oil) లేత పసుపురంగులో లేదా మీగడ రంగులో వుండును. ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువ కావడంచే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతవద్ద గడ్దకట్టును. అందువలన దీనిని మామిడిపిక్కల కొవ్వు (mango seed fat) అనికూడా పిలెచెదరు. మామిడిలో పలు రకాలుండటం వలన మామిడిపిక్కలోని నూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లాల సమ్మేళనశాతం రకాన్నిబట్టి కొంత భిన్నంగా వుంటుంది. ప్రధానంగా మామిడి నూనె స్టీరిక్, ఓలిక్ ఆమ్లాల మిశ్రమం. పామ్ నూనె, వేరుశెనగ నూనె, పత్తి నూనె తదితర వంటనూనెలతో పోల్చుకుంటే మామిడి నూనెలో స్టీరిక్ అమ్లం దాదాపు 20 రెట్లు ఎక్కువ శాతంలో ఉంది. మామిడిపిక్కనూనెను అసిటోనుతో పాక్షీకరణ చేసి SOS (స్టీరిన్-ఒలిన్-స్టియరిన్) వున్న గ్లిసెరైడు భాగాన్ని వేరుచేసి, పామ్‌మిడ్‌ ఫ్రాక్షనులో కలిపి మార్జరిన్‌, సాలడు తయారిలో వాడెదరు. మామిడిపిక్క నూనెలోని కొవ్వు ఆమ్లాల శాతం, కొకో బట్టరును పోలివుండటం వలన కోకో బట్టరుకు ప్రత్యామ్నాయంగా వుపయోగిస్తారు.
మామిడి పిక్కల నూనె లక్షణాలు
మామిడిపిక్క నుండి నూనెను తీయడం
మామిడిపళ్ల సీజనులో మామిడిటెంకలను సేకరించుటకై ఏజెంటులను నియమించెదరు. వారు టెంకలను వీధులమ్మట తిరిగి సేకరించుటకై కొందరిని రోజువారి వేతన పద్ధతిలో లేదా సేకరించిన పిక్కలకు కిలోకు ధరను యింత అని నిర్ణయించి యిస్తారు. సేకరించిన టెంకపైన యింకను వున్న గుజ్జును, మలినాలను తొలగించుటకై నీటితీబాగా కడిగి, కళ్లంలో ఆరబెట్టి పిక్కలోని తేమ శాతాన్ని తగ్గించెదరు. టెంకలను సేకరించినప్పుడు, అవి పచ్చిగా వుండి తేమను 30-40% వరకు కలిగి వుండును. కళ్ళెంలో ఆరబెట్టి తేమను 25% వరకు తగ్గించెదరు. యిప్పుడు టెంకలను కార్మికులనుపయోగించి, చేతులతో చిన్న సుత్తులవంటి వాటినుపయోగించి పగలగొట్టి టెంకలనుండి పిక్కలను వేరుచేయుదురు లేదా హెమరుమిల్‌ వంటి బీటరు నుపయోగించి టెంకల నుండి పిక్కలను వేరుచేయుదురు. దీనిని మ్యాంగోస్టొను డికార్టికెటరు అనికూడ అంటారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అనంతపురం‌లో వున్న ఒ.టి.ఆర్.ఐ. (oil Technology Research institute) వారు టెంకల నుండి పిక్కలను వేరుచెయ్యు డికార్టికేటరును రూపొందించారు. మామిడిపిక్క నూనెపై కొంత పరిశోధనలు చేశారు. డికార్టికెటరులో మధ్య ఇరుసుకు కత్తులవంటి పట్టిలు వుండును, అడుగునచిన్న ఖాళి లుండెలా స్టీలుపట్టిలు బిగించి వుండును. బీటరుఆర్మువలన నలగగొట్టబడి పిక్కలు, టెంకనుండి విడిపోవును. పిక్కలు తొలగించిన టెంకభాగాన్ని బాయిలరులో ఇంధనంగా వాడెదరు.
ఆతరువాత బ్యాచ్‌ పద్ధతిలో డ్రమ్‌రోస్టరులో పిక్కలను రోస్ట్‌చేసి తేమశాతాన్ని తగ్గించడం జరుగుతుంది, అంతేకాదు రోస్ట్‌చెయ్యడం వలన ఫంగస్నశించును, నూనెలోని F.F.A. పెరగకుండ నిరోధించడం జరుగుతుంది రోస్టింగ్‌డ్రమ్ము నూనెలను నిల్వవుంచు పీపావలే వుండును. డ్రమ్మును పొడగుభాగం భూమికి సమాంతరంగా వుండి, ఇరువైపులవున్న ఇరుసువలన గుండ్రంగా తిరుగునట్లు అమర్చెదరు.డ్రమ్ముకు చివరవున్నహండిలు తిప్పడం ద్వారా డ్రమ్ము తనచుట్టుతాను తిరుగును. డ్రమ్ముకు మడతబందులున్న ఒకమూత వుండును. మూతను తెరచి అందులో పిక్కలనువేసి మూతను బిగించెదరు, డ్రమ్ముకు దిగువన చిన్నమంటను వేసి (అగ్రో వేస్త్‌లేదా పిక్కలు తీసిన టెంకను పయోగించి మంటపెట్టెదరు), హెండిల్‌ద్వారా డ్రమ్మును తిప్పుతూ లోపలికి పిక్కలను వేడిచెయ్యుదురు.పిక్కలలోని తేమఆవిరిగా మారి బయటకువెళ్లుటకు ఒకగొట్టం వుండును. అలాగే డ్రమ్ములోని పిక్కల ఉష్ణోగ్రతను చూడటానికి డ్రమ్ముకు ఒక థర్మామీటరు బిగించివుండును. పిక్కలలు తగినవిధంగా రోస్ట్‌అయ్యి, తేమతగ్గిన తరువాత బయటకు తీసి చల్లార్చెదరు. తిరిగి మరికొన్ని పిక్క్లను డ్రమ్ములో చేసి రోస్టింగ్‌ను కొనసాగించెదరు.
మామిడిపిక్కల నుండి, మాములుగా నూనెగింజల నుండి నూనె తీయుటకుపయోగించు ఎక్సుపెల్లరులు పనిచెయ్యవు. మామిడిపిక్కలలో నూనెశాతం6-9% వరకు వుండటం వలన సాల్వెంట్‌ప్లాంట్్‌ ద్వారామాత్రమే నూనెను సంగ్ర హించ వీలున్నది. మామిడిపిక్కలనుండి సాల్వెంట్‌ప్లాంట్లో నేరుగా నూనె తీయుటకు వీలుకాదు. మామిడిపిక్కలను మొదటగా ఫ్లెకరుమిల్‌లో ఫ్లేక్స్‌చేసి లేదా, పిక్కలను పల్వరైజరులో (పిండికొట్టు యంత్రం) పొడిగా చేసి పిల్లెట్‌మిల్‌లో గుళికలుగా చేసి, సాల్వెంట్‌ప్లాంట్‌కు పంపి నూనెను తీయుదురు.
నూనెతొలగించిన మామిడిపిక్క, నూనెల ఉపయోగాలు
1. శుద్ధి చేసిన నూనెను కోకో బట్టరుకు బదులుగా వాడుచున్నారు. వనస్పతిలో కూడా వాడెదరు.
2. ఎక్కువ ఎఫ్.ఎఫ్.ఎ. వున్న నూనెను సబ్బులు, ఫ్యాటిఆమ్లాలు. హైడ్రొజెనేటెడ్ ఫ్యాటిఆమ్లాలు, గ్రీజుల తయారీలో వాడెదరు.
3. అసిటోను ఫ్రాక్చనెసను ద్వారా తీసిన SoS (స్టియరిన్-ఒలిన్-స్టియరిన్) ను మార్జరినులలో వాడెదరు.
4. నూనెతీసిన మామిడిపిక్కల పిండిని పశువులు, కోళ్లకు దాణాగా వాడెదరు.
మూలాలు
1.SEA :SEA News circular, Vlo:2, issue:3, june'99
వర్గం:నూనెలు వర్గం:వనస్పతిలో వినియోగం వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
ఉప్పలగుప్తం
ఉప్పలగుప్తం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కోనసీమ జిల్లా ఉప్పలగుప్తం మండలం లోని గ్రామం, ఈ మండలానికి కేంద్రం. ఇది సమీప పట్టణమైన అమలాపురం నుండి 14 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2623 ఇళ్లతో, 9397 జనాభాతో 1915 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4780, ఆడవారి సంఖ్య 4617. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4761 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 80. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587899 .పిన్ కోడ్: 533222.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 10, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల  ఉన్నాయి. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల గొల్లవిల్లిలో ఉంది. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గొల్లవిల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల అనంతవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ అమలాపురంలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల అమలాపురంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఉప్పలగుప్తంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఒక డాక్టరు, 10 మంది పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. తాగునీటి కోసం చేతిపంపులు, బోరుబావులు, కాలువలు, చెరువులు వంటి సౌకర్యాలేమీ లేవు.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఉప్పలగుప్తంలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు,గ్రంథాలయం సౌకర్యం ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 20 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఉప్పలగుప్తంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
ఉప్పలగుప్తంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
సోమలమ్మ తల్లి దేవాలయం
సోమలమ్మ తల్లి ఉప్పలగుప్తం గ్రామా దేవత గాఉంది.ప్రతి సంవత్సరం వేసవి కాలంలో సోమలమ్మ తల్లి జాతర జరుగుతుంది.ఈ జాతరలో ప్రత్యేకంగా గరగ నృత్యం,గారడీ,విచిత్రవేషధారణలతో ఈ జాతర జరుగుతుంది.ఈ జాతర ముఖ్యంగా మంగళవారం జరుగుతుంది .ఈ జాతర ముఖ్యంగా ఆసాదులు అనే కులస్థుల ఆధ్వర్యంలో జరుగుతుంది.
హ్యారీ పాటర్
హ్యారీ పాటర్ పుస్తకాలు ఇంగ్లండుకు చెందిన రచయత్రి జె.కె. రౌలింగ్ రచించిన ఫాంటసీ సాహిత్యపు పుస్తకాల వరుస. 1997 లో మొదటి పుస్తకము హ్యారీ పాటర్ అండ్ ఫిలాసఫర్స్ స్టోన్ (Harry Potter and the Philosopher's Stone) విడుదల నుండి, ఆ పుస్తకాల పాప్యులారిటీ ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అనూహ్యంగా పెరిగి పోయింది. హ్యారీ పాటర్ సినీమాలు, వీడియో గేమ్స్ ఇతర వస్తువులకు శ్రీకారము చుట్టడము జరిగింది. ఈ వరుసలో మొత్తం ఏడు పుస్తకాలున్నాయి, ఫిబ్రవరి 2018 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా 50 కోట్ల కన్నా ఎక్కువ కాపీలు అమ్ముడయ్యాయి,చరిత్రలో అత్యధికంగా అమ్ముడైన పుస్తక శ్రేణిగా నిలిచాయి. ఈ పుస్తకాలు ఎనభై భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి.
కథలో చాలా భాగము హాగ్వార్ట్స్ మంత్ర తంత్ర జాల పాఠశాలలో నడుస్తంది. బాలుడైన హ్యారీ పాటర్ కు క్షుద్రవిద్యలు నేర్చిన మంత్రగాడు వోల్డమోర్ట్ తో జరిగిన పోరాటము ఈ కథలో ముఖ్యాంశము. ఏడవ పుస్తకం హ్యారీ పాటర్ ఆండ్ డెత్లీ హాలోస్ (Harry Potter and the Deathly Hallows) 21 జూలై 2007 న విడుదలై సంచలనం సృష్తించింది. విడుదలైన రోజే కాపీలన్నీ అమ్ముడైపోయి రికార్డులకెక్కింది.
అన్ని పుస్తకాలను చిత్రాలుగా తెరకెక్కించడం జరిగింది. ఈ చిత్రాలకు ప్రధానంగా డేవిడ్ హేమాన్ నిర్మించాడు. డేనియల్ రాడ్‌క్లిఫ్ (హ్యారీ పాటర్), రూపెర్ట్ గ్రింట్ (రాన్ వెస్లీ), ఎమ్మా వాట్సన్ (హెర్మియోన్ గ్రాంజెర్)లు మూడు ప్రముఖ పాత్రలలో నటించారు. ఈ సిరీస్‌లో నలుగురు దర్శకులు పనిచేశారు: క్రిస్ కొలంబస్, అల్ఫోన్సో క్యూరాన్, మైక్ న్యూవెల్, డేవిడ్ యేట్స్. ఏడవ ఆఖరి నవల అయిన హ్యారీ పాటర్ అండ్ ది డెత్లీ హాలోస్ (Harry Potter and the Deathly Hallows) రెండు భాగాలుగా తెరకెక్కింది. మొదటి భాగం నవంబర్ 2010 లో విడుదలైంది, రెండవది జూలై 2011 లో విడుదలైంది.
ఈ నవలల సాఫల్యం వలన, రౌలింగ్ సాహిత్య చరిత్రలోనే అతి ధనవంతురాలైనది. పుస్తకాలు, చలన చిత్రాల విజయంతో హ్యారీ పాటర్ ఫ్రాంచైజీని అనేక ఉత్పన్న రచనలతో విస్తరించారు, 2009 లో చికాగోలో ఒక ప్రయాణ ప్రదర్శన ప్రదర్శించబడింది, లండన్లో ఒక స్టూడియో పర్యటన 2012 లో ప్రారంభమైంది, ఒక డిజిటల్ వేదికపై జే. కే. రౌలింగ్ సిరీస్‌ను క్రొత్త తలఁపులు,సమాచారంతో తాజాపరుస్తుంది, ఫన్టాస్టిక్ బీస్ట్స్ అండ్ వేర్ టు ఫైండ్ దెమ్‌ (Fantastic Beasts and Where to Find Them, 2016), ఫన్టాస్టిక్ బీస్ట్స్: ది క్రైమ్స్ ఆఫ్ గ్రిండెల్వాల్డ్ (Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald, 2018) అనే రెండు క్రొత్త చలనచిత్రాలు ఈ ఫ్రాంచైజీలో (ఇదే ఫాంటసీ ప్రపంచంలో) విడుదలయ్యాయి.
ఎలా మొదలైందంటే
1990 లో జె.కె.రౌలింగ్ ఒక రష్ గా ఉన్న ట్రైనులో మాంచెష్టర్ నుండి ఇంగ్లండుకు వెళుతుండగా హ్యారీ పాటర్ ఐడియా అమె బుర్ర లోకి నడుచుకుంటూ వచ్చింది. ఒక చిత్తు కాగితము పై ఆ ఆలోచనలను వ్రాసుకున్నారు. రౌలింగ్ ఆమె వెబ్ సైటులో ఇలా అంటారు.
"'ఆరు సంవత్సరముల వయస్సు ఉన్నపటి నుండి రచనలు చేస్తున్నా ఒక ఐడియా గురించి ఎప్పుడూ ఇంత ఉత్సాహము రాలేదు.[...] ఒక నాలుగు గంటలు (ట్రైను కోసము వైట్ చేస్తూ) ఆలోచిస్తుండగా, మెడడు లో వివరాలు రూపు దిద్దుకున్నాయి. ఈ సన్నటి, నల్ల జుత్తు గల (పాశ్చాత్య దేశాల లో నల్ల జుత్తు చాలా మందికి ఉండదు.), కళ్ళజోడు ఉన్న బాలుడు, తాను నిజంగా మంత్రగాడనే విషయము తెలెయని వాడు, సాధ్యమని నాకు అనిపించడము మొదలు పెట్టింది.'." ఆ రోజు సాయంత్రము ఆమె మొదటి నవల మమూనా, అనుకున్న ఏడు పుస్తకాల పాక్షిక వివరాలతో ఒక ప్లాన్, హ్యారీ పాటర్ పుస్తకాలలో పాత్రలు, మంత్ర ప్రపంచములో చాలా మొత్తములో చారిత్రిక, మనిషి చరిత్ర సంబంధము గల(బయోగ్రాఫికల్) వివరాలు వ్రాయడము మొదలు పెట్టారు.
అ తరువాత ఆరు సంవత్సరముల కాలములో మొదటి బిడ్డ పుట్టడము, మొదటి భర్త నుండి విడాకులు పొందడము, పోర్చుగల్ కు నివాసము మార్చుకోవడము జరిగాయి. వీటన్నటి మధ్యలో ఆమె ఫిలాసఫర్స్ స్టోన్ వ్రాస్తున్నరు. ఆ తరువాత ఎడింబరోలో స్థిరపడిన రౌలింగు కాఫీక్లబ్లో చాలామటుకు కూర్చుని ఫిలాసఫర్స్ స్టోన్ వ్రాశారు. మంచి నర్సరీ(బాలల కేంద్రము) దొరక్క పోవడముతో ఆమె కూతురు కూడా ఆమెతో నే ఉండేది.
1996 లో హ్యారీ పాటర్ అండ్ ఫిలాసఫర్స్ స్టోన్ పూర్తి అయినది. మొదటి ప్రతి (మాన్యుస్క్రిప్టు) ఏజంట్లకు పంపడము జరిగింది. ఆమె ప్రయత్నించిన రెండవ ఏజంటు క్రిష్టోఫర్ లిటిల్, అమెకు సారధ్యము వహించడానికి ఒప్పుకుని బ్లూమ్స్ బెర్రీకు ఆమె ప్రతిని పంపారు. ఎనిమిది మంది ప్రకాశకులు (పబ్లిషర్సు) నిరాకరించిన తరువాత, ఫిలాసఫర్స్ స్టోన్ ముద్రణ కొరకు బ్లూమ్స్ బెర్రీ అడ్వాన్సుగా £3,000 రౌలింగు ఇచ్చింది.
వ్రాస్తున్నప్పుడు ఆమె బుర్రలో పాఠకుల వయోపరిమితి దృష్టిలో లేదని రౌలింగు చెప్పినప్పటికీ, పబ్లిష్ర్స్ మాత్రము 9-11 వయస్సు గల పిల్లలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ముద్రించారు. . ముద్రణ సమయము లో, జోఆన్ రౌలింగును ఒక లింగభేదము తెలియని కలము పేరు (జోఆన్ అంటే అమ్మాయి అని అందరికీ తెలుసు మరి) పెట్టుకోమని కోరగా (9-11 సంవత్సరముల బాలురు,ఒక స్త్రీ చేత రచించబడిన పుస్తకాలు చదవరు అనే ఒక అపోహతో ) ఆమె పేరును జోఆన్ రౌలింగు నుండి జె.కె. రౌలింగ్ గా మార్చుకున్నారు.
జూలై 1997 లో మొదటి హ్యారీ పాటర్ పుస్తకము యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో బ్లూమ్స్ బెర్రీ ద్వారా ప్రచురించబడింది. ఆ తరువాత జె.కె. రౌలింగ్ కు ఆరు అంకెల (డాలర్లలో లెక్క వేస్తే ఏడు) పారితోషికము ఆందిన తరువాత స్కాలష్టిక్ ప్రెస్, సెప్టెంబరు 1998 లో అమెరికాలో ఈ పుస్తకాన్ని ప్రచురించింది.
ఒక దశాబ్దమ పాటు హ్యారీ పాటర్, మంచి రివ్యూల వలన విజయము సాధించింది. ఇందులో పబ్లిషర్స్ మార్క్టంగు కొంత కాగా, సాధారణ పాఠకుల నోటి మాట ప్రచారము(ముఖ్యముగా యువకులలో) కూడా భాగమే. యువకులు ఇంటర్నెట్, వీడియో గేమ్స్ పై మక్కువ చూపే కాలములో పుస్తక పఠనము పై ఇంటరెస్టు తగ్గింది. పబ్లిషర్స్ మొదటి మూడు పుస్తకాలను వెంట వెంటనే విడుదల చేసి రౌలింగ్ పాఠకులలో ఉత్సాహము తగ్గకొండా చూసుకున్నారు. . ఈ సీరీస్ పిల్లలనే కూడా పెద్దలను కూడా ఆకట్టు కోవడముతో హ్యారీ పాటర్ పుస్తకాలను రెండు ముఖ చిత్రాలతో విడుదల చెయ్యడము జరిగింది.(చిన్న పిల్లల కోసము ఒక రకమైన బొమ్మ,పెద్దల కోసము ఇంకొకటి). . అనేక భాషలలోకి అనువదించబడడము వలన కూడా ఈ సీరీస్ కు పాప్యులారిటీ పెరిగి పోయింది. ఉదాహరణకు ఫ్రాన్స్ లో అత్యంత అమ్మకాలుగల మొట్టమొదట అమ్మబడిన ఇంగ్లీషు పుస్తకముగా ''Harry Potter and the Order of the Phoenix' ఖ్యాతి గడించింది.
కథా వస్తువు(ప్లాట్/Plot) క్లుప్తంగా
అనాథ అయిన హ్యారీని క్రూరమైన, మంత్రగాళ్ళు గాని, హ్యారీ మంత్ర శక్తి వారసత్వముతో పరిచయము లేని, హ్యారీ భవిష్యత్తు పై అవగాహన లేని, చుట్టాలు డర్స్లీ కుటుంబముతో పెరుగుతాడు. పదకొండవ పుట్టినరోజు దగ్గర పడేసరికి, హాగ్వార్ట్స్ మంత్ర తంత్రజాల పాఠశాల నుండి హ్యారీకి ఆహ్వానములు వస్తాయి. వాటిని హ్యారీ పిన్ని హ్యారీకి అందకుండా చింపి వేస్తూ ఉంటుంది. పదకొందవ పుట్టిన రోజు మటుకు హాగ్వార్ట్స్ లో ఆటల నిర్వాహకుడైన హాగ్రీడ్, హ్యారీ ఇంటికి వచ్చి, హాగ్వార్ట్స్ కు హాజరు కావలసిందిగా హ్యారీని పిలుస్తాడు. ఒకొక్క పుస్తకము, హ్యారీ హాగ్వార్ట్స్ జీవితము లోని ఒకొక్క సంవత్సరమూ, వాడు అక్కడ మేజిక్ ను వాడడము ఎలా నేర్చుకున్నాడు?, మేజిక్ వస్తువులని ఎలా వాడాడు?, మేజిక్ కషాయాలతో ఏమేమి చేశాడు? అని వివరిస్తుంది. హ్యారీ అక్కడ యుక్త వయస్సుకు చేరుతున్న కొద్దీ మేజిక్ సంబంధించిన,సామాజిక, ఎమోషనల్ ఇబ్బందులను అధిగమించడము నేర్చుకుంటూ ఉంటాడు. వోల్డమోర్ట్ కూడా ఇంతలో బలము సంపాదించుకుంటాడు.
మాయా ప్రపంచము
thumb|300px|right|గ్రంధాలపై ఆధారించిన చలన చిత్రాలలో చూపబడిన హాగ్వార్ట్స్ స్కూల్. హ్యారీ వెళ్ళిన మాయా ప్రపంచము, మామూలు ప్రపంచానికి దూరంగా ఉన్నపటికీ, మన ప్రపంచముతో చాలా దగ్గర సంబంధము కలిగి ఉంటుంది. నార్నియా ప్రపంచములో ప్రత్యేక విశ్వము, లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్లో మిడిల్ ఎర్త్ ఒక గొప్ప గతముగా ఉండగా, హ్యారీ పాటర్ లోని మంత్ర ప్రపంచము మన పక్కన ఉండి, మాంత్రికులు సాధారణమైన పనులు చేస్తూ ఉంటారు. చాలా సంస్థలు, లండన్ వంటి నగరాలు గుర్తింప బడేవిగా ఉంటాయి. విడి విడిగా దాగి ఉన్న వీథులు,ఎవ్వరూ చూడని పురాతన బార్లు, మ్యాజిక్ తెలియని వారికి (మగుల్) కనబడని ఒంటరి భవనాలు,కోటలు ఉంటాయి. మంత్ర శక్తి నేర్చుకునే దాని కన్నా పుట్టుకతో వచ్చేదే ఎక్కువ. హాగ్వార్ట్స్ స్కూల్ కు వెళ్ళడము ఆ విద్యను వశపరుచుకోవడానికి. చాలా మంది మంత్రగాళ్ళకు పుట్టుక తోనే మంత్ర శక్తి ఉంటుంది కనుక వారికి మగుల్ ప్రపంచము ఉందని తెలియదు. (మగుల్ ప్రపంచము కూడా మామూలు ప్రపంచము లాగానే కనపడుతుంది.) అయినా కాని మ్యాజిక్ ప్రపంచము, దానిలోని విచిత్ర వస్తువులు చాలా సాధారణంగా చూపించబడ్డాయి. కథలో ముఖ్య విషయము ఏమిటంటే మ్యజిక్, మామూలు వస్తువులను పక్క పక్కను చూపించడము. కథలలో పత్రలన్ని మ్యజిక్ పరిసరాల్లో సాధారణ జీవితాలు సాధారణ సమస్యలతో గడుపుతారు.
అధికారిక వెబ్ సైటులు
వర్గం:ఫాంటసీ పుస్తకాలు వర్గం:1997 పుస్తకాలు
هاري بوتر (سلسلة) fa:هری جیمز پاتر ハリー・ポッター Harry Potter Гарри Поттер (серия романов) ஹரி போட்டர் Harry Potter Serisi (kitap) הערי פאטער
శ్రీకాళహస్తీశ్వర దేవస్థానం
శ్రీకాళహస్తీశ్వర దేవస్థానం ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తిరుపతి జిల్లా శ్రీకాళహస్తి పట్టణంలో ఉంది. ఇది దక్షిణ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ శివాలయాలలో ఒకటి, శివుడు తనను ఆపి మోక్షం ఇవ్వడానికి ముందు కన్నప్ప లింగం నుండి ప్రవహించే రక్తాన్ని కప్పడానికి తన రెండు కళ్లను సమర్పించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ప్రదేశంగా చెప్పబడింది.
తిరుపతికి 36 కి.మీ దూరంలో ఉన్న శ్రీకాళహస్తి ఆలయం, పంచభూత స్థలాలలో ఒకటైన వాయు లింగానికి (గాలి లింగం) ప్రసిద్ధి చెందింది, ఇది గాలిని సూచిస్తుంది. ఈ ఆలయాన్ని రాహు-కేతు క్షేత్రంగా, దక్షిణ కైలాసంగా పరిగణిస్తారు. లోపలి ఆలయం 5వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. బయటి ఆలయం 11వ శతాబ్దంలో రాజేంద్ర చోళ - I తరువాత చోళ రాజులు, విజయనగర రాజులచే నిర్మించబడింది. వాయు రూపంలో శివుడు కాళహస్తీశ్వరుడుగా పూజింపబడతాడు.
క్షేత్ర పురాణం
thumb|left|250px|భక్త కన్నప్ప కొండ నుండి శ్రీకాళహస్తి దృశ్యము thumb|సుమారు 100 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన రామసేతు వంతెన. సువర్ణముఖి నది ఈ కోవెలకు పశ్చిమ వాహినిగా ప్రవహిస్తూ వుంది thumb|ఆలయం ప్రవేశం వద్ద కోలాహలం సువర్ణముఖీ నదీ తీరాన వెలసిన ఈ స్వామి శ్రీకాళహస్తీశ్వరుడు. స్వయంభువు లింగం, లింగానికెదురుగా వున్న దీపం లింగం నుండి వచ్చు గాలికి రెపరెపలాడును. శ్రీకాళహస్తిని దక్షిణ కాశీ అని అంటారు.
ఇక్కడి అమ్మవారు జ్ఞానప్రసూనాంబ, అంబాత్రాలయాలలో ఒకరు. శివలింగం ఇక్కడ వర్తులాకారం వలె గాక చతురస్రంగా వుంటుంది. స్థల పురాణాల ప్రకారం ఇది బ్రహ్మకు జ్ఞానం ప్రసాదించిన ప్రదేశం. వశిష్ఠుడు, సాలెపురుగు, పాము, ఏనుగు, బోయడు అయిన తిన్నడు (కన్నప్ప), వేశ్య కన్యలు, యాదవ రాజు, శ్రీ కాళహస్తీశ్వర మహత్యం వ్రాసిన దూర్జటి) వంటి వారి కథలు ఈ క్షేత్ర మహాత్మ్యంతో పెనవేసుకొని ఉన్నాయి.
ఈ దేవాలయం చాలా పెద్దది, పై కప్పుపై రంగులతో చిత్రించిన అనేక చిత్రాలతో కూడుకుని ఉన్నాయి. " మణికుండేశ్వరాఖ్య " అనే మందిరం ఉంది.. కాశీ క్షేత్రంలో వలె ఇక్కడ చనిపొయే వారికి పరమశివుడు ఓంకార మంత్రంను, తారకమంత్రంను ఉపదేశించి మోక్షం ఇచ్చునని భక్తుల నమ్మకం. దేవాలయ ప్రాంతంలోనే పాతాళ విఘ్నేశ్వరాలయం ఉంది. దేవాలయానికి సమీపంలోగల కొండపై భక్త కన్నప్పకి చిన్న ఆలయం నిర్మించారు. శ్రీకాళహస్తీశ్వరాలయం రాజగోపురం సింహద్వారం దక్షిణాభిముఖం. స్వామి వారు ఉత్తరాభిముఖులై వుంటారు. ఆదిశంకరులు ఇక్కడ శ్రీ చక్రం స్థాపించారు. ఈ క్షేత్రానికి గల ఇతర నామాలు దక్షిణకైలాసమనియు, సత్య మహా భాస్కరక్షేత్రమనియు, సద్యోముక్తిక్షేత్రమనియు, శివానందైక నిలయమనియు పేర్కొనటం జరిగింది. మహా శివరాత్రినాడు ఇక్కడ బ్రహ్మాండమైన ఉత్సవం జరుగుతుంది.
చరిత్ర
సా.శ.పూర్వం మూడవ శతాబ్దంలో తమిళ సంగం వంశానికి చెందిన నక్కీరన్ అనే తమిళ కవి రచనల్లో శ్రీకాళహస్తి క్షేత్రం గురించి దక్షిణ కాశీగా చారిత్రక ప్రస్తావన ఉంది. ఇంకా తమిళ కవులైన సంబందర్, అప్పర్, మాణిక్యవాసగర్, సుందరమూర్తి, పట్టినత్తార్, వడలూర్ కు చెందిన శ్రీరామలింగ స్వామి మొదలగు వారు ఈ క్షేత్రంను సందర్శించారు.
ఆలయానికి ఆనుకుని ఉన్న కొండ రాళ్ళపై పల్లవుల శైలిలో చెక్కబడిన శిల్పాలను గమనించవచ్చు. తరువాత చోళులు పదకొండవ శతాబ్దంలో పల్లవులు నిర్మించిన పాత దేవాలయాన్ని మెరుగు పరచడం జరిగింది. ఒకటవ కులోత్తుంగ చోళుడు ప్రవేశ ద్వారం వద్దగల దక్షిణ గాలి గోపురాన్ని నిర్మించాడు. మూడవ కులోత్తుంగ చోళుడు ఇతర ఆలయాల్ని నిర్మించాడు. సామాన్యశకం 12వ శతాబ్దానికి చెందిన వీరనరసింహ యాదవరాయ అనే రాజు ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రాకారాలను, నాలుగు ద్వారాలను కలిపే గోపురాలను నిర్మించాడు. సామాన్యశకం 1516 విజయనగర సామ్రాజ్యాధీశుడైన శ్రీకృష్ణదేవరాయల రాతిపై చెక్కించిన రచనల ఆధారంగా ఆయన వంద స్తంభాలు కలిగిన మంటపం, అన్నింటికన్నా తూర్పు పడమర దిక్కుల వైపుకు ఉన్న ఎత్తైన గాలిగోపురం నిర్మించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ గోపురాన్ని 1516 వ సంవత్సరంలో గజపతులపై విజయానికి సూచనగా నిర్మించినట్లు తెలియజేస్తుంది. ఈ గోపురం 2010 మే 26 న కూలిపోయింది. పది సంవత్సరాలుగా గోపురంలో అక్కడక్కడా పగుళ్ళు కనిపిస్తున్నప్పటికీ దానికి ఆలయ అధికారులు మరమ్మత్తులు చేస్తూ వస్తున్నారు అయితే కూలిపోక ముందు కొద్ది రోజుల క్రితం సంభవించిన లైలా తుఫాను కారణంగా ఒక వైపు బాగా బీటలు వారింది. మరో రెండు రోజులకు పూర్తిగా కూలిపోయింది. ఆలయ అధికారులు ముందుగా అప్రమత్తమై ముందుగా చుట్టుపక్కల కుటుంబాలను దూరంగా తరలించడంతో ఎటువంటి ప్రాణనష్టం సంభవించలేదు కానీ రెండు రోజుల తర్వాత శిథిలాల క్రింద ఒక వ్యక్తి మృతదేహం లభ్యమయింది. ఈ కూలిపోవడానికి గల కారణాలు అన్వేషించడానికి ప్రభుత్వం సాంకేతిక నిపుణలతో కూడిన ఒక కమిటీని నియమించింది.
దేవాలయ చరిత్ర, ప్రత్యేకతలు
ఈ దేవాలయం పేరు మూడు జంతువుల కలయికతో ఏర్పడినది.
ఆలయ విశేషాలు
thumb|స్వామివారి రథం. మహాశివరాత్రి మరుసటి రోజు, రథోత్సవం కన్నులపండుగగా జరుగుతుంది. ఈ దేవాలయం దేశంలోని అతి పెద్ద దేవాలయాలలో ఒకటి. ఆలయం లోపల అమ్మవారి సన్నిధికి సమీపంలో ఒక ప్రదేశం నుంచి భక్తులు కొన్ని ప్రధాన గోపురాలను సందర్శించవచ్చు. ఇలాంటి సదుపాయం భారతదేశంలో కేవలం కొన్ని ఆలయాలకు మాత్రమే ఉంది. రాహు కేతు సర్ప దోష నివారణ పూజలు ఈ ఆలయంలో విశేషంగా జరుగుతాయి. దేశం నలుమూలల నుంచి వచ్చిన భక్తులు ఇక్కడ తమ దోష నివృత్తి కావించుకుంటారు. ఇంకా రుద్రాభిషేకం, పాలాభిషేకం, పచ్చ కర్పూరాభిషేకం మొదలైన పూజలు కూడా జరుగుతాయి. శ్రీకాళహస్తీశ్వర దేవస్థానానికి అనుబంధంగా నెలకొన్న శ్రీకాళహస్తీశ్వరస్వామి సాంకేతిక కళాశాలను 1997లో స్థాపించారు.
thumb|గుడి గర్భాలయంలోని శ్రీకాళహస్తీశ్వర, జ్ఞాన ప్రసూనాంబ విగ్రహాలు. శ్రీకాళహస్తీశ్వర ఆలయం నిర్మాణంలో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఇక్కడ వినాయకుడు, శ్రీకాళహస్తీశ్వరుడు, జ్ఞాన ప్రసూనాంబ అమ్మవారు, దక్షిణామూర్తి ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్క దిక్కునకు అభిముఖులై ఉన్నారు. ఆలయ దర్శనం ద్వారా చతుర్విధ పురుషార్ధ సిద్ధి లభిస్తుందనడానికి ఇది సూచన అని భక్తుల విశ్వాసం. పాతాళ గణపతి ఉత్తరాభిముఖునిగాను, జ్ఞాన ప్రసూనాంబ తూర్పు ముఖంగాను, కాళ హస్తీశ్వరుడు పశ్చిమ ముఖంగాను దక్షిణామూర్తి దక్షిణ ముఖం (మహా ద్వారం ఎదురు) గాను ఉన్నారు. కాళహస్తిలోని శివలింగం పంచ లింగాలలో వాయులింగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. (కంచి ఏకాంబరేశ్వరుడు పృథ్వీలింగము, శ్రీరంగం వద్ద జంబుకేశ్వరుడు జలలింగము, అరుణాచలంలో తేజోలింగం, చిదంబరంలో ఆకాశలింగము). స్వామి వాయుతత్వరూపానికి నిదర్శనంగా గర్భగుడిలోని కుడివైపున ఉన్న రెండు దీపాలు ఎప్పుడూ చలిస్తూ ఉంటాయని చెబుతారు.