cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
విష్ణువు వేయి నామములు-201-300
శ్లోకం 25
<li> ఆవర్తనః --- సంసార చక్రమును పరిభ్రమింపజేయువాడు. <li> నివృత్తాత్మా --- (231, 454, 604, 780 నామములు) అన్నింటికంటె మహోన్నతమగు పరమపద తత్వమూర్తి; సంసార చక్రమును త్రిప్పువాడైనను కోర్కెలకు అతీతుడైనవాడు, మాయాతీతుడు; నివృత్తి ధర్మమును పాటించువారికి ఆత్మస్వరూపుడు; సంసార బంధములకు అతీతుడు; నిత్యవిభూతి యనెడు స్వరూపము గలవాడు. <li> సంవృతః --- కప్పబడియుండువాడు (తెలియజాలనివాడు) ; తమోగుణముచే మూఢులగువారికి కన్పించనివాడు; అజ్ఞానులైన మానవుల దృష్టికి మృగ్యుడై యున్నవాడు. <li> సంప్రమర్దనః --- చీకటిని, అజ్ఞానమును, మాయను పారద్రోలువాడు; (రుద్రుడు, యముడు వంటి రూపములలో) దండించువాడు; దుష్టులను మర్దించువాడు (హింసించు వాడు). <li> అహఃసంవర్తకః --- సూర్యుని రూపముననుండి దినములను (కాల చక్రమును) చక్కగా ప్రవర్తింపజేయువాడు. <li> వహ్నిః --- సమస్తమును వహించువాడు (భరించువాడు) ; దేవతలకు హవిస్సునందించు అగ్నిహోత్రుడు. <li> అనిలః --- (236, 818 నామములు) వాయువు; ప్రాణమునకు ఆధారమైన ఊపిరి; ప్రేరణ లేకుండానే (వేరెవరు చెప్పకుండానే) భక్తుల కోర్కెలు తీర్చువాడు; ఆది లేనివాడు (తానే స్వయముగా ఆది.) ; సంగమము (బంధము) లేకుండా, మంచి చెడులకు అతీతమైనవాడు; కరిగిపోనివాడు; సర్వజ్ఞుడు; భక్తులకు సులభముగా అందువాడు; స్థిరమైన నివాసము (నిలయము) లేనివాడు; ఇల (భూమి) ఆధారము అవుసరము లేనివాడు; అన్నిచోట్ల ఉండువాడు (ఎక్కడో దాగని వాడు) ; సదా జాగరూకుడైనవాడు. <li> ధరణీధరః --- భూమిని ధరించువాడు (భరించువాడు, పోషించువాడు).
శ్లోకం 27
<li> అసంఖ్యేయః --- లెక్కకు అందనన్ని, అనంతములైన గుణ, స్వరూప, నామములు కలవాడు. <li> అప్రమేయాత్మా --- కొలుచుటకు, పోల్చుటకు శక్యము కాని స్వరూపాదులు కలవాడు; ప్రత్యక్షముగాగాని, పరోక్షముగా గాని తెలిసికొన శక్యము కాని, ఎట్టి ప్రమాణములచేతను నిర్వచించుటకు వీలుగాని దివ్యాత్మ స్వరూపుడు; ఏ విధమైన జ్ఞానము చేతను పూర్తిగా అర్ధము కానివాడు. <li> విశిష్టః --- అతిశయించి యున్న వాడు; అన్నింటినీ మించువాడు, అందరికంటే అధికుడు; ఎవరిపైనా ఆధారపడనివాడు. <li> శిష్టకృత్ --- తన భక్తులను సదాచార సంపన్నులుగాను, ఉన్నతులుగాను చేయువాడు; శాసనము చేయువాడు. <li> శుచిః --- (157, 252 నామములు) పవిత్రమైనవాడు; పవిత్రము చేయువాడు. <li> సిద్ధార్థః --- సకలార్ధములు సిద్ధించినవాడు, సంపూర్ణుడు, నిత్యపూర్ణుడు. <li> సిద్ధసంకల్పః --- సిద్ధించిన సంకల్పము కలవాడు, అన్నికోరికలు నెరవేరినవాడు. <li> సిద్ధిదః --- భక్తులకు సిద్ధులను ప్రసాదించువాడు. <li> సిద్ధిసాధనః --- సిద్ధిని పొందుటకు సాధనమైనవాడు.
శ్లోకం 28
<li> వృషాహీ --- అనేక వృషాహములు (ధర్మ దినములు) ద్వారా సేవింపబడువాడు; ఇతనిని పందే మొదటి రోజు సకల శ్రేయస్సులకు ప్రారంభ దినములాగా ధర్మరూపముగా నుండును; ధర్మ స్వరూపుడై ప్రకాశించువాడు; తన భక్తులను ధర్మపరాయణులుగా చేసి పగటివలె వెలిగించువాడు; వృషాహ యజ్ఞమునకు దేవత; అగ్నివలె తేజోమయుడు, అన్ని తేజములకు ఆధారమైనవాడు. (దినమే సుదినము, సీతారామ స్మరణే పావనము, అక్కరతోడ భద్రాచలమునను చక్కని సీతారాముల జూచిన ఆ దినమే సుదినము) <li> వృషభః --- భక్తులపై కామితార్ధములు వర్షించు కరుణామూర్తి; అమృతమును వర్షించి సంసార తాపమును ఉపశమింపజేయువాడు; ధర్మమూర్తియై వెలుగొందువాడు. <li> విష్ణుః --- (2, 259, 663 నామములు) అంతటను వ్యాప్తిని పొంది భక్తులను ఎల్లెడల బ్రోచువాడు; కొండలంత వరములు గూపెడి కోనేటి రాయడు. <li> వృషపర్వా --- తనను చేరుకొనుటకై ధర్మము అను మెట్లదారిని ప్రసాదించినవాడు. <li> వృషోదరః --- ధర్మమును ఉదరమున ధరించినవాడు; ప్రళయ (వర్ష) కాళమున సమస్తమును ఉదరమున భద్రపరచువాడు; యజ్ఞయాగాదులలో అర్పించిన ఉపచారములను గ్రహించు ఉదరము కలిగినవాడు; ధర్మ నిర్వర్తకులగు బ్రహ్మాదులు ఆయన ఉదరమునుండి జన్మించిరి; ఉదరమున అగ్నిని ధరించినవాడు; భక్తులను కడుపులో పెట్టుకొని కాచువాడు. <li> వర్ధనః --- వర్ధిల్ల జేయువాడు;వృద్ధి పరంపరలు కలిగించువాడు; ఆశ్రితుల శ్రేయస్సును వృద్ధినొందించువాడు. <li> వర్ధమానః --- వర్ధిల్ల జేయుటయే గాక, అన్ని రూపములు తానై స్వయముగా వృద్ధి పొందువాడు. <li> వివిక్తః --- విలక్షణమైనవాడు, ప్రత్యేకమైనవాడు; లోకోత్తర చరిత్రుడగుటచే ఏకాంతి అయినవాడు; వేరెవరితోను, వేనితోను పోలిక గాని, బంధము గాని లేని నిర్లిప్తుడు. <li> శ్రుతిసాగరః --- వేదములకు సాగరము వంటివాడు; వేదములకు మూలము, వేద జ్ఞానమునకు పరమార్ధము ఆయనే.
శ్లోకం 29
<li> సుభుజః --- అందమైన భుజములు గలవాడు; జగద్రక్షకుడు, భక్త వరదుడు. (ఇందరికి నభయంబులిచ్చు చేయి, కందువగు మంచి బంగారు చేయి) <li> దుర్ధరః --- ఎవరిచేతను ఆపబడజాలని భుజబలము కలవాడు (ఎదురు లేనివాడు) ; తెలిసికొనుటకు అందనివాడు (తెలియరాని వాడు) ; మనసులో నిలుపుకొనుటకు కష్టమైనవాడు (నిలువరాని వాడు) ; మరి దేనిచేతను ధరింపజాలనివాడు (భరింపరానివాడు) <li> వాగ్మీ --- మధురమైన, ప్రియమైన, స్తుతింపదగిన వాక్కుగలవాడు; శక్తిపూరితమైన వాక్కు గలవాడు; వేదములు ఆయన వాక్కునుండి ఉద్భవించెను. <li> మహేంద్రః --- మహత్తరమగు, అనన్యమగు ఈశ్వర్యము గలవాడు, సిరిగలవాడు; ఇంద్రునకును, దేవతలకును దేవుడు; అన్ని వెలుగులకు మూలము. <li> వసుదః --- సంపదల నిచ్చువాడు; భక్తుల అవసరములకు సకాలములో షడ్గుణైశ్వర్య సంపదలనే ధనము నిచ్చువాడు. <li> వసుః --- తాను ఇచ్చు ధనము కూడా తానే ఐనవాడు; జ్ఞానులైనవారు కాంక్షించు సంపద వాసుదేవుడే (ముంగిట నల్లదివో మూలనున్న ధనము). <li> నైకరూపః --- అనేక రూపములతో వెలయు విశ్వరూపుడు; ఒక రూపము అనికాక అనేక అవతారములు గలవాడు; (అన్ని రూపములు నీ రూపమైనవాడు, ఆది మధ్యాంతములు లేక అలరువాడు). <li> బృహద్రూపః --- మహాద్భుతమైన పెద్ద రూపము గలవాడు; వరాహ, నారసింహ, త్రివిక్రమ వంటి బ్రహ్మాండ స్వరూపములు గలవాడు. <li> శిపివిష్టః --- కిరణముల స్వరూపమున అంతటా వ్యాపించియున్నవాడు; యజ్ఞపశువునందు ఆవహించియున్నవాడు. <li> ప్రకాశనః --- తన విశ్వ రూపమును దర్శించు భాగ్యము భక్తులకు ప్రసాదించువాడు; సమస్తమును ప్రకాశింప జేయువాడు.
శ్లోకం 30
<li> ఓజస్తేజోద్యుతిధరః --- పరిపూర్ణమగు ఓజస్సు (బలము), తేజస్సు (శతృవులను ఓడించు శక్తి), ద్యుతి (కీర్తి, కాంతి) కలిగినవాడు <li> ప్రకాశాత్మా --- ప్రకాశవంతమగు స్వరూపము గలవాడు; (మూర్ఖులు కూడా అంగీకరించేటట్లుగా, గొప్పగా) ప్రకాశించేవాడు. <li> ప్రతాపనః --- సూర్యాగ్నుల రూపమున వెలుతురును, జీవులలో ఉష్ణమును కలిగించి కాపాడువాడు; తన ఉగ్రరూపమున జగత్తును తపింపజేయువాడు; ప్రళయాగ్నియై జగత్తును లయము చేయువాడు. <li> ఋద్ధః --- అన్ని ఉత్తమ గుణములు సమృద్ధిగా కలిగిన పరిపూర్ణుడు. <li> స్పష్టాక్షరః --- స్పష్టమైన వేదాక్షరములు గలవాడు, అనగా వేదము లోని అక్షరముల ద్వారా స్పష్టమైనవాడు; దివ్యమగు ప్రణవ శబ్దము ద్వారా తెలియబడువాడు; విశ్వమును కలిపి పట్టియుంచువాడు. <li> మంత్రః --- తన నామమును మననము చేయువారిని రక్షించువాడు; వేద స్వరూపుడు, మంత్ర మూర్తి. <li> చంద్రాంశుః --- చంద్రుని కిరణములవలె (వెన్నెల వలె) చల్లగానుండి, ఆహ్లాదమును కలిగించి, సంసార తాపమును శమింపజేయువాడు; సస్యములను పోషించువాడు. <li> భాస్కరద్యుతిః --- సూర్యుని వంటి తేజస్సు గలవాడు; శత్రుదుర్నిరీక్ష్య పరాక్రమశీలి; సూర్యునికి కాంతిని ప్రసాదించువాడు.
శ్లోకం 31
<li> అమృతాంశూద్భవః --- అమృత కిరణ్మయుడగు చంద్రుని జననమునకు కారణము, చంద్రుని తన మనస్సునుండి పుట్టించినవాడు; జలములను వ్యాపింపజేసి జీవులను సృష్టించువాడు. <li> భానుః --- ప్రకాశించువాడు, కిరణ్మయుడు, సూర్యుడు; సూర్యునకు కూడా వెలుగును ప్రసాదించువాడు. <li> శశబిందుః --- దుర్మార్గులను విడనాడువాడు, శిక్షించువాడు; చంద్రుడు (కుందేలు వంటి మచ్చ గలవాడు) ; నక్షత్రముల, గ్రహముల గతులను నియంత్రించువాడు. <li> సురేశ్వరః --- దేవతలకు ప్రభువు; సన్మార్గమున నడచువారికి అండ. <li> ఔషధం --- భవరోగమును, భయంకరమగు జనన మరణ జరావ్యాధి పూరితమగు సంసారమను వ్యాధిని నయముచేయు దివ్యమగు నివారణ. (పొడగంటిమయ్యా మిమ్ము పురుషోత్తమా, మమ్ము ఎడయకవయ్యా కోనేటిరాయడా! చెడనీక బ్రతికించే సిద్ధ మంత్రమా, రోగాలడచి రక్షంచే దివ్యౌషధమా!) <li> జగతస్సేతుః --- మంచి, చెడుల మధ్య అడ్డుగా నిలచినవాడు; సంసారసాగరమును దాటుటకు ఉపయోగపడు వంతెన; చలించుచున్నవానిని అదుపులోనుంచువాడు; ప్రపంచమునకు, జీవునకు వంతెన వంటివాడు.. <li> సత్యధర్మపరాక్రమః --- సదా నిజమైన ధర్మగుణము, పరాక్రమము కలిగినవాడు.
శ్లోకం 32
<li> భూతభవ్యభవన్నాథః --- మూడు కాలములకును (గడచినది, జరుగుచున్నది, రాబోవునది) అధిపతి; మూడు కాలములందును అందరికి అన్నింటికి అధిపతి. <li> పవనః --- వాయువు, ప్రాణము; సంచరించేవాడు, సర్వత్ర వ్యాపించియుండువాడు. <li> పావనః --- అంతటినీ పవిత్రము చేయువాడు. <li> అనలః --- తృప్తిలేని (తరగని) దయ గలిగినవాడు (దాశరథీ! కరుణా పయోనిధీ!) ; అగ్ని; పాప వినాశకుడు. <li> కామహా --- కోరికలను (భక్తులకు తగని కామములను) నాశనము చేయవాడు. <li> కామకృత్ --- భక్తుల అభీష్టములను నెరవేర్చువాడు; కోర దగినవానిని సృష్టించువాడు; భక్తులకు తగిన మోక్షమును ప్రసాదించువాడు. <li> కాంతః --- అతి మనోహరుడు, సమ్మోహన రూపుడు, ఆత్మ బంధువు (నల్లనివాడు, పద్మ నయనమ్ములవాడు, నవ్వు రాజిల్లెడు మోమువాడు, సుధా రసమ్ము పై జల్లువాడు - నీదు పలుకె పలుకురా! నీదు కులుకె కులుకురా! నీదు తళుకె తళుకురా! నిజమైన త్యాగరాజనుత! ఎందు కౌగిలింతురా? నిన్నెంతని వర్ణింతురా!) <li> కామః --- ప్రేమ స్వరూపుడు, కోరుకొన దగినవాడు, మన్మధుడు; ధర్మార్ధకామమోక్షములను అభిలషించువారిచే కోరబడువాడు. <li> కామప్రదః --- కోరినవి ఇచ్చేవాడు (కొండలంత వరములు గూపెడు కోనేటిరాయడు). <li> ప్రభుః --- (35, 300 నామములు) అందరికంటె అధికుడు; అందరిని అధిగమించువాడు; అందరి మనస్సులను తనవైపు లాగుకొను అధిష్ఠాత; ఘటనాఘటన సమర్ధుడు; దేవాధిదేవుడు.
శ్లోకం 33
<li> యుగాదికృత్ --- యుగమును ఆరంభించువాడు; యుగములను సృష్టించి యుగారంభమున సృష్టికార్యము చేయువాడు; వటపత్రశాయి. <li> యుగావర్తః --- యుగములను ప్రవర్తింపజేయువాడు, కాల చక్రమును నడుపువాడు; కాల స్వరూపుడు. <li> నైకమాయః --- అనేకములైన అద్భుతములకు ఆలవాలమైనవాడు; ఎన్నోవిధములైన మాయా స్వరూపములను ధరించువాడు. <li> మహాశనః --- విపరీతమైన ఆకలి గలవాడు, కల్పాంతమున సమస్తమును భక్షించువాడు; ప్రళయకాలమున అంతటిని తనయందు లయమొనర్చుకొనువాడు; గొప్పగా వ్యాపించినవాడు. <li> అదృశ్యః --- కానరానివాడు; ఇంద్రియ, మనోబుద్ధులకు కనరాని, ఊహింప శక్యము గాని చరిత్ర గలవాడు (ఏడుకొండల సామి ఎక్కడున్నావయ్యా? ఎన్ని మెట్లెక్కినా కానరావేమయ్యా?). <li> '''వ్యక్తరూపః--- స్పష్టమైన రూపము కలవాడు, భక్తులకు దర్శనమొసగువాడు; స్వయంప్రకాశకుడు, అవతార మూర్తి, ప్రత్యక్షదైవము; యోగముచే కనుపించు రూపము కలవాడు. అవ్యక్తరూపః''' --- తెలియరానివాడు. <li> సహస్రజిత్ --- వేలాది యుగములను జయించువాడు; వేలాది రాక్షసులను జయించువాడు (రామేణాభిహతా నిశాచర చమూ రామాయ తస్మై నమః) <li> అనంతజిత్ --- అంతులేని విజయములు కలిగినవాడు; అవధులు లేకుండా ప్రకాశించేవాడు; తన అనంత మహిమలను ఇతరులెరుగజాల నట్టివాడు.
</ol>
నవరంగపూర్ జిల్లా
ఒడిషా రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో నబరంగ్‌పూర్ (నవరంగ్‌ పూర్) జిల్లా ఒకటి. నవరంగ్‌పూర్ పట్టణం జిల్లా కేంద్రంగా ఉంది. జిల్లా ప్రజలలో గిరిజనులు అధికంగా ఉన్నారు. జిల్లాలో అత్యధికభూభాగం అటవీప్రాంతంగా ఉంది. 19.14’ అక్షాంశం, 82.32 రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా సముద్రమట్టానికి 1876 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది..
చరిత్ర
1992 అక్టోబరు 2 న మునుపటి కోరాపుట్ జిల్లాలోని ఉపభాంగా ఉన్న నబరంగ్‌పూర్‌కు జిల్లా అంతస్తు ఇవ్వబడింది. అప్పటి వరకు కోరాపుట్ జిల్లా రాష్ట్రంలో వైశాల్యపరంగా 2 వ స్థానంలో ఉంది. నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాతో అనివార్యమైన సంబంధబాంధవ్యాలు ఉన్నాయి. నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాకు భాష, వారసత్వం, జీవనశైలి, వృక్షజాలం, జంతుజాలం, ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం వంటి పలు విషయాలలో కోరాపుట్ జిల్లాతో సంబంధాలు ఉన్నాయి.
కోరాపుట్
కోరాపుట్ ప్రాతం శక్తివంతమైన కళింగ సామ్రాజ్యంలోని అవంతికా రాజ్యానికి చెందింది. క్రీ.పూ 3 వ శతాబ్దంలో కళింగ యుద్ధంలో వీరు వీరోచితంగా యుద్ధం చేసారు. క్రీ.పూ 1 వ శతాబ్ధానికి మహామేఘబాహన్ పాలనాకాలంలో కళింగ సామ్రాజ్యం తన పూర్వపు వైభవం సంతరించుకుంది. కళింగ సామ్రాజ్యం 3 వ రాజైన కరవేల సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి అవంతికా దేశాన్ని శక్తివంతం చేసాడు.
పాలకులు
2వ శతాబ్దంలో శాతవాహనులు, 3వ శతాబ్దంలో ఆధునిక నగరమైన ఉమర్కోట సమీపంలో ఉన్న పుష్కరిని రాజధానిగా చేసుకుని ఇక్ష్వాకులు పాలించారు. కేసరిబేడా త్రవ్వకాలలో రాజా భబదట్ట వర్మ, రాజా ఆరాధపట్టి గురించిన ఆధారాలు లభ్యమయ్యాయి. పోడాగర్ శిలాశాసనాలు రాజా స్కందవర్మ గురించి వివరణ ఇస్తున్నాయి. నలా రాజులు గ్వాలియర్‌ను రాజధానిగా చేసుకుని మద్యప్రదేశ్‌ను పాలించారు. ప్రస్తుత కోరాపుట్, గంజాం జిల్లాల ప్రాంతాన్నిక్రీ.పూ నలా రాజా భీంసేన్ పాలించాడు.
గంగాలు
ప్రస్తుత నబరంగ్‌పూర్‌తో చేర్చిన కోరాపుట్ జిల్లా త్రికళింగాకు చెందిన చిన్న రాజ సంస్థానం. ఇది 5వ శతాబ్దం నుండి గంగా రాజుల ఆధీనంలో ఉంది. ఉత్కల, కళింగ, కోసలరాజ్యాలలోని భూభాగాలు కొన్ని గంగారాజుల ఆధీనంలో ఉండేవి. 11వ శతాబ్ధానికి ఈ ప్రాంతం ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది. గంగా రాజ్యం ఆధునిక సంబల్పూర్, సోనేపూర్ (ఒడిషా)]], బస్తర్ రాజాస్థానం, కోరాపుట్ భూభాగాలు వరకు విస్తరించింది. 14వ శతాబ్దం ఆరంభం వరకు ఇవి గంగారాజుల ఆధిక్యంలోనే ఉన్నాయి.
మత్స్య
ఆధునిక జాజ్‌పూర్ ప్రాంతం మునుపటి ఒద్దాడ ప్రాంతాన్ని మత్స్యరాజులు పాలించారు. వీరిలో రాజా భానుదేవ, నరసింగదేవ సుపరిపాలన అందించాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని విశాఖపట్నం జిల్లాలని సింహాచలంలో ఒరియా భాషలో లభిస్తున్న శిలాశాసనాలు ఈ విషయాన్ని బలపరుస్తున్నాయి.
శాలివాహనులు
తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని శాలివాహనులు పాలించారు. వీరు 14 వ శతాబ్దంలో వింధ్యపర్వతాల వరకు పాలించారు. ఆరంభకాల గంగారాజులు జాజ్‌పూర్‌ను రాజధానిగా చేసుకుని నదపూర్ వరకు పాలించారు. ఉజ్జయిని రాజు విక్రమాదిత్యుడు నిర్మించిన 32 మెట్లున్న సింహాసనం నదపూరుకు ప్రఖ్యాతి తెచ్చిపెట్టింది. నందపూర్ రాజ్యంలో జైనమతం, శాక్తేయం అభివృద్ధి చెందాయి.
ప్రతాప్ గంగ
సైలవంశానికి చెందిన రాజు ప్రతాప్ గంగరాజు తరువాత వినాయక్‌దేవ్ రాజ్యానికి పాలకుడయ్యాడు. బ్రిటిష్ రాజ్యం ఈ ప్రాంతం మీద ఆధిపత్యం సాధించే వరకు వినాయక్‌దేవ్ వంశస్థుల పాలన కొనసాగింది. వినాయక్‌దేవ్ ప్రతాప్ గంగరాజు కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు. వినాయక్‌దేవ్, ఆయన తరువాత ఆరు వారసులకు ఒకేఒక వారసుడు ఉండడం వలన జ్యోతిష్కుల సలహా మీద రాజధానిని నందపూర్‌ నుండి జాజ్‌పూర్‌కు మార్చబడింది.
నాలుగవ రామచంద్రదేవ్
20వ శతాబ్దంలో 4వ రామచంద్రదేవ్ (1920-1931) రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విశ్వసనీయమైన సైన్యాద్యక్షత వహించాడు. ఆయనకు వారసులు లేరు. ఆయన తరువాత కృష్ణదేవ్ కుమారుడు 5వ విక్రమదేవ్ రాజ్యానికి పాలకుడయ్యాడు. ఈ సమయంలో ఓ డానియేల్ నాయకత్వంలో " బౌండరీ కమీషన్ " ఒడిషా మాట్లాడే భూభాగం నిర్ణయించడానికి నియమించబడ్డాడు. బౌండరీ కమిషన్ తమ నిఋనయం ప్రకటించే ముందుగా జాజ్‌పూర్, పరలఖుమెండి, గంజాం, విశాఖపట్నం పర్యటించింది. 1936 ఏప్రిల్ 1 ఒడిషా రాష్ట్రం రూపొందించబడింది. రాష్ట్రంలో ఏర్పాటు చేసిన 6 జిల్లాలలో కోరాపుట్ ఒకటి. 1951లో తన 82వ సంవత్సరంలో విక్రందేవ్సింగ్ మరణించాడు. తరువాత సంవత్సరం రాజాస్థానాలు రద్దు చట్టం అమలయింది. జాజ్‌పూర్ రాజాస్థానం ఒడిషా రాష్ట్రంలో విలీనం అయింది. ప్రస్తుతం ఈ జిల్లా " రెడ్ కార్పెట్ "లో భాగంగా ఉంది.
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం
1940లో కాలనీ పాలనకు వ్యతిరేకంగా స్వాతంత్ర్య సమరం తీవ్రమైంది. అవిభాజిత కోరాపుట్ జిల్లాలోని నాయకులు ఆదివాసీలు " ఇండియన్ నేషనల్ నాయకత్వంలో " ర్యాలీ నిర్వహించి ఖైదు చేయబడ్డారు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి మహాత్మాగాంధీ పిలుపు ఇచ్చాడు. 1942లో నబరంగ్‌పూర్‌, కోరాపుట్, మాల్కంగ్రిలలో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం ప్రతిధ్వనించింది. నబరంగ్‌పూర్‌లో ఆధిక్యతలో ఉన్న గిరిజనులు ఈ జాతీయఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర వహించారు. మాల్కంగిరి ఉపవిభాగంలోని తెంతులిగుమ్మాకు చెందిన గిరిజన నాయకుడు లక్ష్మణ్ నాయక్ సహాయనిరాకరణోద్యంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్న తరుణంలో హత్యకేసులో ఇరికించబడి 1943 ఆగస్టు 29న విచారణ రహితంగా ఉరితీయబడ్డాడు.
మహాదేవ్ ప్రధాని
1942 ఆగస్టు 24 న మహాదేవ్‌ప్రధాని నాయకత్వంలో గుమ్మగూడాకు చెందిన దాదాపు 6000 మంది ఆదివాసీలు సమఖ్యమై జిల్లా నాయకుల ఖైదు గురించి తమ భష్యత్తు కార్యాచరణ వ్యూహం గురించి చర్చించారు. పాపబహంది సమీపంలో ఉన్న వంతెన వద్ద ఈ సమావేశం ఏర్పాటు చేయబడింది. మునుదుగా ప్రకటినకుండా జరిగిన లాఠీ చార్జ్, తుపాకి కాల్పుల నుండి తప్పించుకోవడానికి చాలామంది వరద ఉధృతంలో ప్రవహిస్తున్న నదిలోకి దూకారు. ఈ సంఘటనలో 19 మంది మరణించారు, పలువురు మరణించారు. కోరాపుట్ జైలు సామధ్యానికి 3-4 రెట్లు అధింకంగా ఖైదీలతో నిండిపోయింది. జైలులోని అనారోగ్య పరిస్థితులు, అధికారుల హింసలతో పలువురు బాధలను అనుభవించారు. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం సమయంలో పలువురు మహిళా ఉద్యమకారులు అత్యాచారానికి గురైయ్యారు. వారిలో కొందరిని పోలీసులు చంపగా మిగిలిన వారు ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు. స్వాత్రంసమర కాలంలో సరికొత్తగా ఆర్.కె.సాబు, ఆర్.కె. బిస్వాస్‌ రే, సదాశివ త్రిపాఠీ వంటి నాయకులు నాగపూర్ పట్టణం నుండి ఉద్భవించారు. తరువాతి కాలంలో వారు ఒడిషా ముఖ్యమంత్రి పదవుని అధిష్ఠించారు.
భౌగోళికం
జిల్లా వైశాల్యం 5294.5 చ.కి.మీ. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో కలహంది జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో చత్తిస్‌ఘర్ రాష్ట్రానికి చెందిన జగదల్‌పూర్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో కలహంది జిల్లా, రాయగడ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో కోరాపుట్ జిల్లా ఉన్నాయి. కోరాపుట్ జిల్లాకు, నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాలకు మద్య సరిహద్దుగా ఇంద్రావతి నది ప్రవహిస్తుంది. జిల్లా కేంద్రం నబరంగ్‌పూర్ సముద్రమట్టానికి 2000 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. ఉత్తరాన ఉన్న పనబెడా సమీపకాలంలో చందహండి ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 500 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది. జిల్లాలో వాతావరణం, సాంఘిక జీవితం పక్కన ఉన్న కలహంధి జిల్లాలో ఉన్నట్లు ఉంది. మిగిలిన నబరంగ్‌పూర్ జిల్లా కొన్ని దిగువ ప్రాంతాలతో దాదాపు మైదానంగా ఉంటుంది. పొడఘర్ శిఖరం 3050 అడుగుల ఎత్తులో జిల్లాలో ఎత్తైన శిఖరంగా గుర్తించబడుతుంది. దట్టమైన అరణ్యాలలో విస్తారంగా లభిస్తున్న సాల విత్తనాలు సమీపంలో ఉన్న గ్రామీణ ప్రజలకు జీవనాధారంగ ఉంది.
వాతావరణం
నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాలో సమీపంలోని కోరాపుట్ జిల్లాలో ఉన్నట్లు వర్షపాతం ముందుగానే ఉంటుంది. జిల్లాలో ఆగ్నేయం నుండి వీస్తున్న చల్లని గాలులు వర్షపాతానికి కారణమౌతూ ఉంటాయి. నబరంగ్‌పూర్ జిల్లా చాలినంత వర్షపాతాన్ని అందుకుంటుంది. ఇక్కడ కరువు అరుదుగా మాత్రమే సంభవిస్తుంది. మైదానంలో సంవత్సరం అంతా చల్లగా ఉంటుంది.
నదులు
నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాకు ఉత్తరంలో ప్రవహిస్తున్న తెలెన్ నది కలహంది జిల్లాకు సరిహద్దుగా ఉంటూ సోనేపూర్ పట్టణంలో మహానదిలో ప్రవహిస్తుంది. ఈ నదీజలాలు వేసవిలో ఇంకి పోతుంటాయి. నబరంగ్‌పూర్ జిల్లా ప్రవహిస్తున్న ఇంద్రావతి నది తెలంగాణా లోని గోదావరి నదిలో సంగమిస్తుంది. ఈ నది పొడవు మొత్తం 530 కి.మీ ఉండగా అందులో 130 కి.మీ కోరాపుట్, నబరంగ్‌పూర్ జిల్లాలలో ప్రవహిస్తుంది. నరంగ్‌పూర్ వద్ద ఉన్న పురాతనమైన బస్ఖల్ వంతెన సమీపకాలంలో పునరుద్ధరించబడింది. ఈ నదికి వరదలు సంభవించిన తరుణంలో ఇంద్రావతి నది 450 అడుగుల వెడల్పు, 24 అడుగుల లోతున విస్తరించింది. వరదలను కట్టుబాటు చేయడానికి, జలవిద్యుత్తు ఉత్పత్తి కొరకు ఆనకట్ట నిర్మించబడింది.
ఖనిజాలు
నబరంగ్‌ జిల్లాలో పలు గనులు ఉన్నాయి. ఇనుము, క్లోరైట్, మైకా, క్వార్టజ్, ఇతర ఖనిజాలు లభమౌతున్నాయి. ఉమర్‌కోటేలో ఉన్న హీరాపుట్ గ్రామంలో హీమాటైట్, లిమోనైట్ నిలువలు ఉన్నాయి. ఒక్కొక గనిలో దాదాపు 60% ఇనుము ఉంది. తెంతుల్‌కుంతిలో గ్రానైట్ నిలువలు అధికంగా ఉన్నాయి. జిల్లా ఉత్తర భూభాగంలో ఉన్న రాళ్ళలో కోయర్స్ వైట్ క్వార్టెజ్ నిలువలు ఉన్నాయి.
ఆర్ధికం
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో నబరంగ్‌పూర్ జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్ర 19 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
భాషలు
జిల్లాలో ప్రజల మద్య ఒరియా భాష వాడుకలో ఉంది. జిల్లాలో నివసిస్తున్న ప్రజలలో గిరిజన ప్రజలు అధికంగా ఉన్నారు. ప్రజలు ఆధినిక జీవితానికి, విద్యాలకు అలవాటుపడుతున్నారు. ఇక్కడ నగరప్రజలు అధికంగా నివసిస్తున్న కారణంగా గిరిజనులలో క్రమంగా మార్పులు సంభవిస్తున్నాయి. పరజ, కొండా, గడవ ప్రజలు ఇప్పటికీ మొదలైన స్థానిక ప్రజలు వారి సంప్రదాయజీవితాన్ని కొనసాగిస్తున్నారు. వ్యవసాయం, అటవీ ఉత్పత్తుల సేకరణ వారి జీవితంలో భాగంగా ఉన్నాయి. గిరిజన ప్రజలలో ఒరియా భాష వాడుకలో ఉంది.
మతం
జిల్లాలో పలు మతాలు ఉన్నాయి. జిల్లాలో హిందువులు, క్రైస్తవులు, ముస్లిములు ఉన్నారు. గిరిజనులు హిందూ దైవాలను అధికంగా ఆరాధిస్తుంటారు. ప్రజలలో స్వల్పంగా ముస్లిములు ఉన్నారు. గోలకొండ సైనికులు పరజ స్త్రీలను వివాహం చేసుకుని ఇక్కడ స్థిరపడ్డారని భావిస్తున్నారు. మిషనరీ కార్యకలాపాల వలన క్రైస్తవులు ఉత్పన్నమైయ్యారు. బ్రిటిష్ పాలనా సమయంలో యు.కె, యు.ఎస్.ఎ మిషనరీలు బోర్డింగ్ పాఠశాలలు, వైద్యశాలలు, చర్చిలు స్థాపించారు. ప్రొటెస్టెంట్లు, కాథలిక్‌కు చెందిన క్రైస్తవులు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. నబరంగ్‌పూర్‌లో ఉన్న క్రిస్టియన్ హాస్పిటల్ దూరంగా ఉన్న రోగులకు కూడా వైద్య సేవలు అందిస్తున్నారు.
స్థానికులు
జిల్లాలో అదనంగా భూమియా, డోంబులు గిరిజన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. డోంబు ప్రజలు జిల్లా అంతటా అధికంగా నివసిస్తున్నారు. జిల్లాలో వీరి సంఖ్య కొండాలకు తరువాత స్థానంలో ఉంది. వారు నేత, డ్రమ్ము వాయించడం వంటి వృత్తులను చేస్తూ మిగిన ప్రజల కంటే ఆధిక్యతను అనుభవిస్తుంటారు. వారు పెంపుడు జంతువుల వ్యాపారానికి సహకారం అందిస్తుంటారు. మిర్గానీలు డోంబుల ఉపశాఖ అని భావిస్తున్నారు. వారు డోంబుల మాదిరిగా జంతువులను ఆహారం కొరకు చంపరు అయినప్పటికీ సహజంగా చనిపోయిన జంతువుల మాంసాన్ని మాత్రం ఆహారంగా తీసుకుంటారు. వారు ఒరియా డోంబుల కంటే తాము అధికులమని భావిస్తుంటారు. వారికి నేత, వ్యవసాయం జీవనాధారంగా ఉంది. లక్క పని చేసే శంకరీలు సాంఘికంగా ఉన్నత వర్గీయులుగా భావించబడుతున్నారు. వీరు లక్క నుండి బుట్టలు, గొలుసులు, బొమ్మలు తయారు చేయబడుతుంటాయి. మాల్స్ సాధారణంగా ఆలయానికి అవసరమైన పూలను సేకరిస్తుంటారు. క్రమంగా వారు చెరుకు, పొగాకు మొదలైన పంటలు పండించడానికి అలవాటు పడుతున్నారు. ఇంద్రావతి నది తీరంలో సుంధీలు ఒరియా బైష్యా జాతికి చెందిన వారు. వీరు సారాయి తయారీ, లిక్కర్ అమ్మకం వంటివి చేస్తుంటారు. వీరు బ్రాహ్మణ తండ్రి, రాచరిక స్త్రీ కుటుంబానికి చెందిన వారమని విశ్వసిస్తున్నారు. వారు సామాన్యంగా సంపన్నులై ఉంటారు.
పండుగలు
జిల్లా లోని ఒడిషా ప్రజలు రథయాత్ర, దసరా, హోలి, మహాశివరాత్రి పండుగలు నగరవాసులను గిరిజనులను ఏకం చేస్తాయి. వసంతకాల ఆరంభంలో వచ్చే హోలీని మూడు రోజులపాటు ఉత్సాహంగా నిర్వహిస్తారు. మొదటి రెండు రోజులు పూజలు నిర్వహించి మూడవ రోజు యువతీ యువకులు ఒకరి మీద ఒకరు వర్ణాలను జల్లుకుని ఆనందిస్తారు. కులం, మతం, వయసు, స్త్రీపురుష తారతమ్యాలు లేకుండా ఈ సంబరంలో అందరూ పాల్గొంటారు. రథయాత్ర పట్టణాలు, గ్రామాలను దాటుతూ ఈ రథయాత్ర చాలా బ్రహ్మాండంగా నిర్వహించబడుతుంది. ఈ రథయాత్రలో జగన్నథుడు సోదరుడు బలరాముడు, సోదరి సుభద్రలతో రథం మీద 9 రోజులపాటు ఉరేగింపుకు బయలు దేరుతాడు. భక్తులు ఈ రథాన్ని పెద్ద త్రాడు సాయంతో లాగుతూ ముందుకు నడుపుతుంటారు. బహుద యాత్రతో రథయాత్ర ముస్తుంది.
జగన్నాథ ఆలయం
జిల్లా అంతటా చెదురు మదురుగా జగన్నాథ ఆలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో నవరంగపూర్ ఆలయం పురాతనమైనది. ఈ ఆలయానికి వెలుపలి అలంకరణలు ఏమీ ఉండవు. గర్భగుడి, ద్వారంలో గడుగస్తంభం ఉంటుంది. 1980 వరకు ఆలయంలో జగన్నాథుని మూర్తి మాత్రమే ఉంది. పురాణకథనాలను అనుసరించి బలభద్ర, సుభద్రల ఆలయ మూర్తులను బస్తర్ పాలకుడు ఎత్తుకు పోయి జగదలపూర్‌లో స్థాపించి పూజించాడనీ, మూడు మూర్తులను తీసుకువెళ్ళే సమయంలో జగన్నాథ మూర్తి ఏనుగు మీద నుండి కిందకు జాతిందని దానిని తిరిగి తీసుకు వచ్చి ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించి పూజిస్తున్నారని విశ్వసిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఆలయంలో 3 మూర్తులు ఒక పెద్ద పీఠం మీద ఉన్నాయి. ఒక్కో ఆలయ పైకప్పు మీద మనుషులు, జంతువులు, పక్షులు, పూల వంటి అందమైన బొమ్మలను మలచిన కొయ్య చెక్కడాలు ఉన్నాయి. ఇవి చాలా అందంగా ఉన్నాయి. మిగిలిన ఆలయాలలో రాతిమీద చెక్కినట్లు ఇక్కడ కొయ్యతో మలిచారు. వీటికి నల్లని వర్ణాలను పూసి చక్కాగా పరిరక్షిస్తున్నారు.
దసరా
దసరా 10 రోజులపాటు నిర్వహించే హిందూ పండుగ. ఇది దుర్గాదేవిని ఆరాధించే పండుగ. జైపోర్ మహారాజా దీనిని విజయానికి గుర్తుగా జరుపుకుంటాడు. అన్ని గ్రామాలు, పట్టణాల నుండి దేవతలను మేళతాళాలతో ఊరేగింపుగా తీసుకు వస్తారు. రైతులు అంతా ఈ ఉత్సవంలోఆందోత్సాహాలతో పాల్గొంటారు. 10వ రోజు దుర్గాదేవికి ఘనంగా కానుకలు సమర్పిస్తారు. జంతుబలి కూడా ఉంటుంది. ప్రజలు వర్ణరంజితమైన వస్త్రాలను ధరించి ఉత్సవంలో పాల్గొంటారు.
మా భందర్ఘరంజి
మా భందర్ఘరంజి నబరంగ్పూర్ ప్రాంతానికి గ్రామదేవత. మా భందర్ఘరంజి ప్రజల సంపదను, ప్రాణాలను కాపాడుతుందని ప్రజలు విశ్వసిస్తారు. సమీపగ్రామాల ప్రజలు కూడా మా భందర్ఘరంజి దేవిని ఆరాధిస్తుంటారు. ఇక్కడ మంగళవారం, శనివారం ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. ప్రతి ప్రత్యేకసందర్భంలోనూ దేవి దీవెనలు అందుకోవడానికి దేవతను ఆలయ ఆవరణకు తీసుకు వస్తారు.
మా పెంద్రాణి
ఉమర్‌కోట లోని మా పెంద్రాణి పుట్టుక గురించి పౌరాణిక కథనం ఉంది. ఉమర్‌కోట సమీపంలో ఉన్న పెంద్రా (పెద్రహండి) గ్రామంలో ఒక పేద ఇల్లాలు పెంద్రాణి తన సోదరుల ఈర్ష్యకు బలైంది. ఆమె భర్తను ఆమె తల్లీతండ్రులు అపరిమితంగా అభిమానించి వారిని తమతోనే ఉంచుకుని గారాబం చేసారు. పనిపాటలు లేకుండా జీవిస్తున్న అతని మీద ఈర్ష్యపడిన సోదరులు అతనిని చంపి తమ పొలములో పూడ్చి పెట్టారు. అది తెలుసుకున్న పెంద్రాణి భర్తచితిలో దూకి ప్రాణాలను త్యజించింది. తరువాత ఆమె ఆత్మ గ్రామంలో తిరుగుతూ తనను నమ్మినవారిని ఆపదలనుండి కాపాడుతూ ఉందని ప్రజలు విశ్వసిస్తూ ఆమెకు ఆలయం కట్టి పూజిస్తున్నారు. ప్రాంతీయ కాలేజీకి ఈ దేవత పేరు పెట్టారు.
మాహాశివరాత్రి
మహాశివరాత్రి అన్ని వర్గాలకు చెందిన ప్రజలనూ ఒకేలా ఆకర్షిస్తుంది. పరమశివుడు దేవుళ్ళకే దేవుడని ఆయన సృష్టినంతటినీ పోషిస్తాడని భక్తుల విశ్వాసం. క్షీరసాగర మథనం సమయంలో శివుడు వాసుకి నుండి ఉద్భవించిన విషాన్ని ప్రాణులను రక్షించడానికి మింగాడని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈశ్వరుడు విషం స్వీకరించినరోజే శివరాత్రి అని భక్తుల విశ్వాసం. పాపదహండి ఆలయంలో శివరాత్రి వైభవోపేతంగా నిర్వహించబడుతుంది. .
ఇతర పండుగలు
జిల్లాలో మొహరం పండుగ ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు. పట్టణమంతా పెద్ద ఎత్తున ఊరేగింపులు జరుగుతుంటాయి. ప్రజలు మసీదులలో చేరి ప్రార్థనలు చేస్తారు.ఒకరికి ఒకరు అభినందనలు చెప్పుకుంటారు. క్రిస్తవులు క్రిస్మస్ నుండి న్యూ ఇయర్ వరకు కోలాహలంగా పండుగలను జరుపుకుంటారు. ఈ రెండు పండుగలో క్రైస్తవులు గృహాలలో చర్చిలలో విశేష ప్రారధనలు చేస్తుంటారు.
వృక్షజాలం, జంతుజాలం
నబరంగ్పూర్ జిల్లా వృక్షజాలం ఉత్తరభరతదేశ భుభాగాన్ని పోలి ఉంటుంది. కొన్ని విషాయాలు మాత్రం దక్షిణ భారతదేశం మాదిరిగానూ ఉంటుంది. సాలవృక్షాలు, వెదురు ఈ ప్రాంతం అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి. వరి పంట భుములు ఈ ప్రదేశన్ని పచ్చదనంతో కప్పుతూ ప్రదేశ సౌందర్యానికి మరింత వన్నె తీసుకు వస్తుంటాయి. అభయారణ్యాలు, సంరక్షిత అరణ్యాలు ఈ ప్రాంత ప్రకృతికి రక్షణగా నిలిచి ఉన్నాయి.
జంతుజాలం
వన్యమృగాలలో చిరుతపులులు, పాంథర్, పులులు, హైనా, జకల్, అడవి కుక్కలు ప్రధానమైనవి. మానవ చొరబాటు కారణంగా వన్యజీవుల జీవితానికి ఆటకం కలిగిస్తున్నాయి. ఉమర్‌కోట భూభాగంలో విల్డ్ ఆసియన్ వాటర్ బెఫెల్లో, అసియా నల్లని ఎలుగుబంటు, గౌర్ జంతువులు సహజంగా కనిపిస్తుంటాయి. చందహండి వద్ద బ్లాక్ బక్స్ సాధారణంగా కనిపిస్తుంటాయి. చుక్కల జింక, సాంబార్ జింక, బార్కింగ్ డీర్ జిల్లాలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంటాయి. ఇంద్రవతీ నది సమీపంలో సాధారణ మొసళ్ళు కనిపిస్తుంటాయి. పీ ఫౌల్, రెడ్ జంగిల్ ఫౌల్, గ్రే జంగిల్ ఫౌల్ తరచుగా కనిపిస్తుంటాయి. ఇంపీరియల్ పీజియన్, బాతు సమీపకాలంలో ఇక్కడ అంతరించిపోతున్నాయి.
అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు
The following is the 4 Vidhan sabha constituencies of Nabarangpur district and the elected members of that area
* Since all seats of Nabarangpur district are covered by ST Seats no SC seat is assigned.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:1992 స్థాపితాలు వర్గం:ఒడిశా జిల్లాలు
వక్క
పచ్చి వక్క (Betel Nut, Areca Nut) అసోం ప్రజల జీవన శైళిలో ప్రధాన భాగం. కొబ్బరిచెట్టులా కనపడే ఈ చెట్టు ప్రతి ఇంట్లోను సాధారణంగా ఉంటుంది. సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు ఉండే ఈ చెట్టు, ప్రతి ఏటా కాపు కాస్తుంది. ఒక గెలలో 200 -300 దాకా వక్కలు ఉంటాయి. పండిన వక్కలను ఒకటి లేదా రెండు నెలలు భూమిలో పాతి పెడతారు. ఈ వక్క తిన్నప్పుడు కొంచెం కళ్ళు తిరగడం సహజం. దీనిని తమోల్ అని అసోంలో అంటారు. ఇది ప్రతి మంగళ కార్యంలోను అసోం ప్రజలు ఉపయోగిస్తారు.
ఇవి కూడా చూడండి
వక్క చెట్టు
ఇతర లింకులు
వర్గం:పామే వర్గం:అసోం
ఇటికలకుంట
ఇటికలకుంట, ఏలూరు జిల్లా, బుట్టాయగూడెం మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన బుట్టాయగూడెం నుండి 17 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తాడేపల్లిగూడెం నుండి 55 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 102 ఇళ్లతో, 341 జనాభాతో 257 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 160, ఆడవారి సంఖ్య 181. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 7 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 304. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588054.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల కన్నాపురంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పులిరాముడుగూడెంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పులిరాముడుగూడెంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యలగూడెంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కోటరామచండ్రపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఏలూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ జంగారెడ్డిగూడెంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల వేగవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కోటరామచండ్రపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం బుట్టాయగూడెంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఇటికలకుంటలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఏడుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ ఉంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఇటికలకుంటలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఇటికలకుంటలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఇటికలకుంటలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 309. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 148, మహిళల సంఖ్య 161, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 86 ఉన్నాయి.
చాల్కోజన్
చాల్కోజన్లు, ఆవర్తన పట్టికలోని 16వ గ్రూపులో ఉండే రసాయన మూలకాలు. ఈ గ్రూపును ఆక్సిజన్ కుటుంబం అని కూడా అంటారు. ఇందులో ఆక్సిజన్ (O), గంధకం (సల్ఫర్ - S), సెలీనియం (Se), టెల్లూరియం (Te), రేడియోధార్మిక మూలకమైన పొలోనియం (Po) ఉన్నాయి. రసాయనికంగా ఇంకా నిశ్చితంగా తెలియని సింథటిక్ మూలకమైన లివర్‌మోరియం (Lv) కూడా చాల్‌కోజెన్‌ అనే అంచనా వేసారు. ఆక్సిజన్‌ను ఇతర చాల్కోజెన్‌ల నుండి విడిగా పరిగణించడం తరచూ జరుగుతుంది. సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియం, పొలోనియం ల కంటే చాలా భిన్నమైన రసాయన ప్రవర్తన కారణంగా కొన్నిసార్లు ఆక్సిజన్‌ను "చాల్కోజెన్" అనే పదం పరిధి నుండి పూర్తిగా మినహాయిస్తారు. "చాల్కోజెన్"లో చాల్కో అనేది గ్రీకు పదం ఖాల్కోస్ (రాగి అని అర్థం. కాంస్య / ఇత్తడి, ఏదైనా లోహం అనే అర్థాల్లోనూ వాడతారు) జన్ అనే మాట గ్రీకు పదం జెనెస్ (పుట్టిన లేదా ఉత్పత్తి అని అర్థం) నుండి వచ్చింది.
సల్ఫర్ పురాతన కాలం నుండే తెలుసు. ఆక్సిజన్‌ను 18వ శతాబ్దంలో ఒక మూలకంగా గుర్తించారు. సెలీనియం, టెల్లూరియం, పొలోనియం లను 19వ శతాబ్దంలోను, లివర్మోరియాన్ని 2000 లోనూ కనుగొన్నారు. చాల్‌కోజెన్‌లన్నిటి లోనూ ఆరు వాలెన్స్ ఎలక్ట్రాన్‌లను ఉండి, పూర్తి బయటి షెల్ నిండడానికి రెండు ఎలక్ట్రాన్‌లు తక్కువగా ఉంటాయి. వాటి అత్యంత సాధారణ ఆక్సీకరణ స్థితులు −2, +2, +4, +6. వీటి పరమాణు వ్యాసార్థాలు సాపేక్షికంగా తక్కువగా ఉంటాయి.
పరమాణు, భౌతిక
చాల్కోజెన్‌లు ఎలక్ట్రాన్ కాన్ఫిగరేషన్‌లో సారూప్య ధోరణులను చూపుతాయి. ప్రత్యేకించి బయటి షెల్‌లలో అన్నిటికీ ఒకే సంఖ్యలో వాలెన్స్ ఎలక్ట్రాన్‌లను ఉంటాయి. ఫలితంగా రసాయన ప్రవర్తనలో కూడా పోకడలు సారూప్యంగా ఉంటాయి: ఘన, స్థిరమైన చాల్కోజెన్‌లు అన్నీ మృదువుగా ఉంటాయి. అవి మంచి ఉష్ణ వాహకాలు కావు. చాల్‌కోజెన్‌ల పరమాణు సంఖ్య పెరిగేకొద్దీ ఈ మూలకాల ఎలెక్ట్రోనెగటివిటీ తగ్గుతుంది. అలాగే సాంద్రత, ద్రవీభవన, మరిగే స్థానాలు, పరమాణు, అయానిక్ వ్యాసార్థాలు కూడా పెరుగుతాయి.
ఐసోటోపులు
ఆక్సిజన్‌ పరమాణు సంఖ్య ఒక మ్యాజిక్ సంఖ్య. అలాంటి మూలకాల పరమాణు కేంద్రకాలకు రేడియోధార్మిక క్షయానికి వ్యతిరేకంగా స్థిరత్వం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆక్సిజన్‌కు మూడు స్థిరమైన ఐసోటోపులు, 14 అస్థిర ఐసోటోపులు ఉన్నాయి. సల్ఫర్‌కు నాలుగు స్థిరమైన ఐసోటోపులు, 20 రేడియోధార్మికమైనవి, ఒకటి ఐసోమర్ ఉన్నాయి. సెలీనియానికి ఆరు దాదాపు స్థిరమైన ఐసోటోపులు, 26 రేడియోధార్మిక ఐసోటోపులు, 9 ఐసోమర్‌లు ఉన్నాయి. టెల్లూరియానికి ఎనిమిది స్థిరమైన లేదా దాదాపు స్థిరమైన ఐసోటోపులు, 31 అస్థిరమైనవి, 17 ఐసోమర్‌లు ఉన్నాయి. పోలోనియానికి ఉన్న 42 ఐసోటోఫులన్నీ అస్థిరమైనవే. దీనికి 28 ఐసోమర్‌లు కూడా ఉన్నాయి. స్థిరమైన ఐసోటోఫులతో పాటు, కొన్ని రేడియోధార్మిక చాల్‌కోజెన్ ఐసోటోపులు కూడా ప్రాకృతికంగా ఏర్పడతాయి. 210Po వంటివి క్షయం ఉత్పత్తులుగా గానీ, 82Se వంటివి కాస్మిక్ రే స్పేలేషన్ కారణంగా లేదా యురేనియం అణు విచ్ఛిత్తి ద్వారా గానీ ఆదిమ కాలం నుండి ఏర్పడి ఉన్నాయి. లివర్మోరియం ఐసోటోపులు 290Lv నుండి 293Lv వరకు కనుగొన్నారు; అత్యంత స్థిరమైన లివర్మోరియం ఐసోటోపు 293Lv. దీని అర్ధ జీవిత కాలం 0.061 సెకండ్లు.
తేలికైన చాల్‌కోజెన్‌లలో (ఆక్సిజన్, సల్ఫర్‌లు), అతి తక్కువ న్యూట్రాన్లుండే ఐసోటోపులు ప్రోటాన్ ఉద్గారాలకు లోనవుతాయి. మధ్యస్తంగా న్యూట్రాన్లుండే ఐసోటోపులు ఎలక్ట్రాన్ క్యాప్చర్ లేదా β+ క్షీణతకు లోనవుతాయి, మధ్యస్థం నుండి ఎక్కువగా న్యూట్రాన్లుండే ఐసోటోపులు β− క్షయానికి లోనవుతాయి. ఎక్కువగా న్యూట్రాన్లుండే ఐసోటోపులు న్యూట్రాన్ ఉద్గారాలకు లోనవుతాయి. మధ్యస్థ చాల్‌కోజెన్‌లు (సెలీనియం, టెల్లూరియం) తేలికైన చాల్‌కోజెన్‌లకు ఉండే క్షయ ధోరణులనే కలిగి ఉంటాయి. అయితే వాటి ఐసోటోపులు ప్రోటాన్ ఉద్గారానికి గురికావు. టెల్లూరియం ఐసోటోపుల్లో న్యూట్రాన్ లోపం ఉన్న ఐసోటోపులు ఆల్ఫా క్షీణతకు లోనవుతాయి. పోలోనియం ఐసోటోపులు ఆల్ఫా లేదా బీటా క్షయంతో క్షీణిస్తాయి. న్యూక్లియర్ స్పిన్‌లతో కూడిన ఐసోటోపులు సల్ఫర్‌లో కంటే సెలీనియం, టెల్లూరియంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
రసాయన ధర్మాలు
ఆక్సిజన్, సల్ఫర్, సెలీనియాలు అలోహాలు. టెల్లూరియం అర్ధలోహం -అంటే దాని రసాయన లక్షణాలు లోహానికి, అలోహానికీ మధ్యస్థంగా ఉంటాయి. పొలోనియం లోహమా, అలోహమా అనేది కచ్చితంగా తెలియదు. దీనికి కొన్ని లోహ లక్షణాలను కొందరు దీన్ని అర్ధలోహంగా సూచిస్తారు. అలాగే, సెలీనియం అలోట్రోప్‌లు కొన్ని అర్ధలోహ లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాయి. కానీ, సెలీనియాన్ని సాధారణంగా అలోహంగా పరిగణిస్తారు. ఆక్సిజన్ చాల్కోజెన్ అయినప్పటికీ, దాని రసాయన లక్షణాలు ఇతర చాల్కోజెన్ల కంటే భిన్నంగా ఉంటాయి. దీనికి ఒక కారణం ఏమిటంటే, భారీ చాల్‌కోజెన్‌లలో ఖాళీగా ఉన్న d-కక్ష్యలు ఉంటాయి. ఆక్సిజన్ ఎలెక్ట్రోనెగటివిటీ ఇతర చాల్కోజెన్‌ల కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. దీనివలన ఆక్సిజన్ యొక్క విద్యుత్ ధ్రువణత ఇతర చాల్‌కోజెన్‌ల కంటే చాలా రెట్లు తక్కువగా ఉంటుంది.
సానుకూల లోహాలతో అత్యంత సాధారణ చాల్కోజెన్ సమ్మేళనాల ఆక్సీకరణ సంఖ్య −2. అయితే చాల్‌కోజెన్‌లు −2 స్థితిలో సమ్మేళనాలను ఏర్పరుచుకునే ధోరణి భారీ చాల్‌కోజెన్‌లలో తగ్గుతుంది. పైరైట్, పెరాక్సైడ్‌లో −1 వంటి ఇతర ఆక్సీకరణ సంఖ్యలు సంభవిస్తాయి. అత్యధిక అధికారిక ఆక్సీకరణ సంఖ్య +6. ఈ ఆక్సీకరణ సంఖ్య సల్ఫేట్‌లు, సెలినేట్‌లు, టెల్యురేట్‌లు, పోలోనేట్లు, సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ వంటి వాటి సంబంధిత ఆమ్లాలలో ఉంటుంది.
సల్ఫర్ ఆక్సీకరణ స్థితులు −2, +2, +4, +6. సల్ఫర్-కలిగిన ఆక్సిజన్ సమ్మేళనాల పేర్లలో ఎక్కువగా థియో అనే ఉపసర్గ ఉంటుంది. సల్ఫర్ కెమిస్ట్రీ అనేక విధాలుగా ఆక్సిజన్‌ను పోలి ఉంటుంది. ఒక తేడా ఏమిటంటే సల్ఫర్-సల్ఫర్ డబుల్ బాండ్‌లు ఆక్సిజన్-ఆక్సిజన్ డబుల్ బాండ్ల కంటే చాలా బలహీనంగా ఉంటాయి. అయితే సల్ఫర్-సల్ఫర్ సింగిల్ బాండ్‌లు ఆక్సిజన్-ఆక్సిజన్ సింగిల్ బాండ్ల కంటే బలంగా ఉంటాయి. థియోల్స్ వంటి సేంద్రీయ సల్ఫర్ సమ్మేళనాలకు బలమైన వాసన ఉంటుంది. వీటిని కొన్ని జీవులు తింటాయి.
సెలీనియం ఆక్సీకరణ స్థితులు −2, +4, +6. సెలీనియం, చాలా చాల్కోజెన్‌ల లాగానే ఆక్సిజన్‌తో బంధాలను ఏర్పరుస్తుంది. సెలెనోప్రొటీన్ల వంటి కొన్ని సేంద్రీయ సెలీనియం సమ్మేళనాలు ఉన్నాయి. టెల్లూరియం ఆక్సీకరణ స్థితులు −2, +2, +4, +6. టెల్లూరియం టెల్లూరియం మోనాక్సైడ్, టెల్లూరియం డయాక్సైడ్, టెల్లూరియం ట్రైయాక్సైడ్ ఆక్సైడ్లను ఏర్పరుస్తుంది. పోలోనియం ఆక్సీకరణ స్థితులు +2, +4.
తొలి ఆవిష్కరణలు
thumb| గ్రీకు మంట - సల్ఫర్-సంబంధిత ప్రారంభ ఆవిష్కరణ సల్ఫర్ పురాతన కాలం నుండి ప్రసిద్ధి చెందింది. బైబిల్లో దీని ప్రస్తావన పదిహేను సార్లు వస్తుంది. పురాతన గ్రీకులకు సల్ఫర్ తెలుసు. పురాతన రోమన్లు దీన్ని తవ్వారు. చారిత్రికంగా గ్రీకు మంటలో ఒక భాగంగా దీన్ని వాడేవారు. మధ్య యుగాలలో, ఇది రసవాద ప్రయోగాలలో కీలక భాగం. 1700, 1800 లలో, శాస్త్రవేత్తలు జోసెఫ్ లూయిస్ గే-లుసాక్, లూయిస్-జాక్వెస్ థెనార్డ్ లు సల్ఫర్ రసాయన మూలకం అని నిరూపించారు.
17వ, 18వ శతాబ్దాల వరకు గాలిని ఒకే మూలకం వలె భావించిన కారణంగా గాలి నుండి ఆక్సిజన్‌ను వేరు చేసే ప్రయత్నాలు జరగలేదు. రాబర్ట్ హుక్, మిఖాయిల్ లోమోనోసోవ్, ఓలే బోర్చ్, పియర్ బేడెన్ అందరూ ఆక్సిజన్‌ను విజయవంతంగా సృష్టించారు గానీ వారు అది ఏంటి అనేది గ్రహించలేదు. 1774లో జోసెఫ్ ప్రీస్ట్లీ మెర్క్యురిక్ ఆక్సైడ్ నమూనాపై సూర్యరశ్మిని కేంద్రీకరించి, ఫలితంగా వచ్చే వాయువును సేకరించినప్పుడు ఆక్సిజన్‌ను కనుగొన్నాడు. కార్ల్ విల్‌హెల్మ్ షీలే 1771లో ఆక్సిజన్‌ను కూడా అదే పద్ధతిలో సృష్టించాడు, అయితే షీలే తన ఫలితాలను 1777 వరకు ప్రచురించలేదు
టెల్లూరియాన్ని మొదటిసారిగా 1783లో ఫ్రాంజ్ జోసెఫ్ ముల్లర్ వాన్ రీచెన్‌స్టెయిన్ కనుగొన్నారు. అతను ఇప్పుడు కాల్వెరైట్ అని పిలుస్తున్న నమూనాలో టెల్లూరియాన్ని కనుగొన్నాడు. ఆ నమూనాను స్వచ్ఛమైన యాంటీమోనీ అని ముల్లర్ మొదట భావించాడు, కానీ అతను దానిపై నిర్వహించిన పరీక్షలు దాన్ని బలపరచలేదు. ముల్లర్ ఆ నమూనా బిస్మత్ సల్ఫైడ్ అని ఊహించాడు, కానీ పరీక్షల్లో అది కాదని తేలింది. కొన్నేళ్లపాటు ముల్లర్, ఈ సమస్య గురించి ఆలోచించాడు. చివరికి అతను, ఏదో తెలియని ఓ మూలకంతో బంగారం బంధించబడిందని గ్రహించాడు. 1796లో, ముల్లర్ ఆ నమూనాలో కొంత భాగాన్ని జర్మన్ రసాయన శాస్త్రవేత్త మార్టిన్ క్లాప్రోత్‌కు పంపాడు, అతను ఆ మూలకాన్ని శుద్ధి చేశాడు. క్లాప్రోత్ భూమి అనే మాటకు లాటిన్ పదం నుండి ఆ మూలకానికి టెల్లూరియం అని పేరు పెట్టాడు.
సెలీనియాన్ని 1817లో జాన్స్ జాకబ్ బెర్జెలియస్ కనుగొన్నారు. బెర్జెలియస్ సల్ఫ్యూరిక్ యాసిడ్ తయారీ కర్మాగారంలో ఎర్రటి-గోధుమ అవక్షేపాన్ని గమనించాడు. అ నమూనాలో ఆర్సెనిక్ ఉన్నట్లు భావించేవారు. బెర్జెలియస్ మొదట్లో ఆ అవక్షేపంలో టెల్లూరియం ఉందని భావించాడు. కానీ అందులో కొత్త మూలకం కూడా ఏదో ఉందని గ్రహించాడు. అతను దానికి గ్రీకు చంద్ర దేవత సెలీన్ పేరు మీద సెలీనియం అని పేరు పెట్టాడు. thumb| 1871లో [[మెండలియెవ్|డిమిత్రి మెండలీవ్ రూపొందించిన ఆవర్తన వ్యవస్థ గ్రూపు VIలో ఆక్సిజన్, సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియాలు భాగంగా ఉన్నాయి]] మూడు చాల్‌కోజెన్‌లు (సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియం) ఒకే గ్రూపులోని మూలకా త్రయాల శ్రేణిలో ఉన్నాయి కాబట్టి అవి ఆవర్తనాన్ని కనుగొనడంలో భాగంగా ఉన్నాయి. జోహాన్ వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ డోబెరీనర్, వీటికి ఒకే విధమైన లక్షణాలు ఉన్నట్లు గుర్తించాడు. 1865లో జాన్ న్యూలాండ్స్ వరుసగా రాసిన పత్రాలలో, పరమాణు భారం పెరిగే క్రమంలో, ఎనిమిది విరామాలలో పునరావృతమయ్యే సారూప్య భౌతిక, రసాయన లక్షణాలతో మూలకాలను జాబితా చేశాడు. అతను ఆ ఆవర్తనాన్ని సంగీతం యొక్క అష్టపదాలతో (ఆక్టేవ్) పోల్చాడు. అతని కూర్పులో ఆక్సిజన్, సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియం, ఓస్మియంతో కూడిన "గ్రూప్ బి" ఉంది. ఎడమ|thumb| ఇప్పుడు చాల్‌కోజెన్‌లు అని పిలవబడే వాటి మధ్య సారూప్యతలను గమనించిన వారిలో జోహాన్ వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ డోబెరీనర్ మొదటివాడు. 1869 తరువాత, డిమిత్రి మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టికను సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియంలకు పైన, "గ్రూప్ VI"లో అన్నిటికంటే పైన ఆక్సిజన్‌ను ఉంచాలని ప్రతిపాదించాడు. కొన్నిసార్లు క్రోమియం, మాలిబ్డినం, టంగ్‌స్టన్, యురేనియం ఈ గ్రూపులో చేర్చారు. అయితే వాటిని గ్రూపు VIB లో భాగంగా పునర్వ్యవస్థీకరించారు; యురేనియం తరువాత ఆక్టినైడ్ లోకి తరలించారు. ఆక్సిజన్, సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియం, ఆ తరువాత పోలోనియంలను VIA గ్రూపుగా వర్గీకరించారు. ఆ గ్రూపు పేరును 1988 లో గ్రూప్ 16గా మార్చారు.
ఆధునిక ఆవిష్కరణలు
19వ శతాబ్దపు చివరలో, మేరీ క్యూరీ, పియరీ క్యూరీలు పిచ్‌బ్లెండే నమూనా కేవలం యురేనియం ఉనికిని మాత్రమే వివరించగల దానికంటే నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ రేడియోధార్మికతను విడుదల చేస్తోందని కనుగొన్నారు. క్యూరీలు అనేక టన్నుల పిచ్‌బ్లెండ్‌ను సేకరించి, స్వచ్ఛమైన పోలోనియం నమూనాను పొందే వరకు చాలా నెలల పాటు దానిని శుద్ధి చేశారు. ఆ ఆవిష్కరణ అధికారికంగా 1898లో జరిగింది. పార్టికిల్ యాక్సిలరేటర్ల ఆవిష్కరణకు ముందు, పోలోనియాన్ని సృష్టించడానికి ఉన్న ఏకైక మార్గం, యురేనియం ధాతువు నుండి చాలా నెలల పాటు దానిని తీస్తూ ఉండడమే.
లభ్యత
నాలుగు తేలికైన చాల్కోజెన్‌లన్నీ - ఆక్సిజన్, సల్ఫర్, సెలీనియం, టెల్లూరియాలు - భూమిపై లభించే ఆదిమ మూలకాలు. సల్ఫర్, ఆక్సిజన్‌లు రాగి ఖనిజాలుగా ఏర్పడతాయి. సెలీనియం, టెల్లూరియం అటువంటి ఖనిజాలలో చిన్న జాడలలో ఏర్పడతాయి. పోలోనియం అనేది ఆదిమంగా లేనప్పటికీ, ఇతర మూలకాల క్షయం నుండి సహజంగా ఏర్పడుతుంది. లివర్మోరియం సహజంగా ఏర్పడదు.
ఆక్సిజన్, బరువు ప్రకారం వాతావరణంలో 21%, నీటిలో 89%, భూమి పైపెంకులో 46%, మానవ శరీరంలో 65% ఉంటుంది. ఆక్సిజన్ అనేక ఖనిజాలలో కూడా సంభవిస్తుంది, అన్ని ఆక్సైడ్ ఖనిజాలు, హైడ్రాక్సైడ్ ఖనిజాలలో, అనేక ఇతర ఖనిజ సమూహాలలో ఉంటుంది. సూర్యుని ద్రవ్యరాశికి కనీసం ఎనిమిది రెట్లు ఎక్కువ ఉన్న నక్షత్రాల్లో న్యూక్లియర్ ఫ్యూజన్ ద్వారా వాటి కోర్లలో ఆక్సిజన్‌ ఉత్పత్తి అవుతుంది. విశ్వంలో ఆక్సిజన్ మూడవ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉన్న మూలకం -బరువు ప్రకారం ఇది విశ్వంలో 1% ఉంటుంది.
సల్ఫర్, బరువు ప్రకారం భూమి పెంకులో 0.035% ఉంటుంది. ఇది అక్కడ 17వ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉండే మూలకం. మానవ శరీరంలో ఇది 0.25% ఉంటుంది. ఇది నేలలో ప్రధానమైన భాగం. సల్ఫర్ సముద్రపు నీటిలో మిలియన్‌కు 870 భాగాలు, వాతావరణంలో బిలియన్‌కు 1 భాగం ఉంటుంది. సల్ఫర్ మూలక రూపంలో లేదా సల్ఫైడ్ ఖనిజాలు, సల్ఫేట్ ఖనిజాలు లేదా సల్ఫోసాల్ట్ ఖనిజాల రూపంలో ఉంటుంది. సూర్యుని ద్రవ్యరాశికి కనీసం 12 రెట్లు ఎక్కువ ఉన్న నక్షత్రాల్లో న్యూక్లియర్ ఫ్యూజన్ ద్వారా వాటి కోర్లలో సల్ఫర్‌ ఉత్పత్తి అవుతుంది. సల్ఫర్ విశ్వంలో పదవ అత్యంత సమృద్ధిగా ఉన్న మూలకం. బరువు ప్రకారం విశ్వంలో మిలియన్‌కు 500 భాగాలు ఉంటుంది.
సెలీనియం, బరువు ప్రకారం భూమి పెంకులో మిలియన్‌కు 0.05 భాగాలు ఉంటుంది. ఇది భూమి పెంకులో అత్యంత సమృద్ధిగా ఉన్న 67వ మూలకం. సెలీనియం ప్రతి మిలియన్ మట్టిలో సగటున 5 భాగాలు ఉంటుంది. సముద్రపు నీటిలో ఒక ట్రిలియన్‌కు దాదాపు 200 భాగాలు ఉంటుంది. వాతావరణంలో ఒక క్యూబిక్ మీటరుకు 1 నానోగ్రామ్ సెలీనియం ఉంటుంది. సెలెనేట్స్, సెలెనైట్స్ అని పిలువబడే ఖనిజ సమూహాలు ఉన్నాయి గానీ ఈ సమూహాలలో ఖనిజాలు ఎక్కువేమీ లేవు. సెలీనియం నేరుగా న్యూక్లియర్ ఫ్యూజన్ ద్వారా ఉత్పత్తి అవదు. విశ్వంలో సెలీనియం, బరువు ప్రకారం బిలియన్లకు 30 భాగాలు ఉంటుంది.
భూమి పెంకులో ఒక బిలియన్‌కు 5 భాగాలు, సముద్రపు నీటిలో బిలియన్‌కు 15 భాగాలు మాత్రమే టెల్లూరియం ఉంది. టెల్లూరియం భూమి పెంకులో అత్యంత తక్కువ సమృద్ధిగా ఉన్న ఎనిమిది లేదా తొమ్మిది మూలకాలలో ఒకటి. కొన్ని డజన్ల టెల్యురేట్ ఖనిజాలు, టెల్యురైడ్ ఖనిజాలు ఉన్నాయి. సిల్వనైట్, కలావెరైట్ వంటి బంగారంతో కూడిన కొన్ని ఖనిజాలలో టెల్లూరియం ఏర్పడుతుంది. టెల్లూరియం బరువు ప్రకారం విశ్వంలోని బిలియన్లకు 9 భాగాలు ఉంటుంది.
యురేనియం, థోరియంల రేడియోధార్మిక క్షయం ద్వారా ఏర్పడే పొలోనియం, భూమిపై చాలా స్వల్ప మొత్తాల్లో మాత్రమే సంభవిస్తుంది. ఇది యురేనియం ఖనిజాలలో మెట్రిక్ టన్నుకు 100 మైక్రోగ్రాముల సాంద్రతలలో ఉంటుంది. మట్టిలో చాలా తక్కువ మొత్తంలో పొలోనియం ఉంటుంది. తద్వారా చాలా ఆహారంలో, తద్వారా మానవ శరీరంలో కూడా ఉంటుంది. భూమి పెంకులో బిలియన్‌కు 1 భాగం కంటే తక్కువ పోలోనియం ఉంటుంది. ఇది భూమిపై ఉన్న పది అరుదైన లోహాలలో ఒకటి.
లివర్మోరియం ఎల్లప్పుడూ పార్టికిల్ యాక్సిలరేటర్లలో కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి అవుతుంది. కానీ, చాలా తక్కువ సంఖ్యలో అణువులు మాత్రమే సంశ్లేషణ చేయబడతాయి.
ఉత్పత్తి
సంవత్సరానికి సుమారు 10 కోట్ల మెట్రిక్ టన్నుల ఆక్సిజన్ ఉత్పత్తి అవుతుంది. ఆక్సిజన్‌ను సాధారణంగా గాలిని ఆంశిక స్వేదనం చెయ్యడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేస్తారు. దీనిలో గాలిని ద్రవంగా చల్లబరచి, తరువాత వేడి చేస్తారు. తద్వారా ఆక్సిజన్ మినహా గాలిలోని మిగతా అన్ని భాగాలు వాయువులుగా మారి, విడుదల అవుతాయి. గాలిని అలా అనేకసార్లు స్వేదనం చేయడం వల్ల 99.5% స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్‌ను ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. ఆక్సిజన్‌ను ఉత్పత్తి చేసే మరొక పద్ధతి ఏమిటంటే, జియోలైట్‌తో తయారు చేయబడిన మాలిక్యులర్ జల్లెడల మంచం ద్వారా పొడి, స్వచ్ఛమైన గాలిని పంపడం. ఇది గాలిలోని నత్రజనిని గ్రహించి, 90 నుండి 93% స్వచ్ఛమైన ఆక్సిజన్‌ను విడుదల చేస్తుంది.
సల్ఫర్‌ను దాని మూలక రూపంలో తవ్వవచ్చు, అయితే ఈ పద్ధతి గతంలో ఉన్నంత ప్రజాదరణ పొందలేదు. 1865లో అమెరికాలో లూసియానా, టెక్సాస్‌ రాష్ట్రాలలో పెద్ద సల్ఫర్ నిక్షేపాలను కనుగొన్నారు. అయితే ఆ సమయంలో దానిని వెలికి తీయడం సాధ్యపడలేదు. 1890లలో, హెర్మన్ ఫ్రాష్ సల్ఫర్‌ను సూపర్‌హీట్ చేయబడిన ఆవిరితో ద్రవీకరించి, సల్ఫర్‌ను ఉపరితలంపైకి పంపే పరిష్కారాన్ని కనుగొన్నాడు. ఈ రోజుల్లో సల్ఫర్‌ను తరచుగా చమురు, సహజ వాయువు, తారు నుండి సంగ్రహిస్తున్నారు.
ప్రపంచ సెలీనియం ఉత్పత్తి సంవత్సరానికి సుమారు 1500 మెట్రిక్ టన్నులు, వీటిలో దాదాపు 10%ను రీసైకిల్ చేస్తారు. అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారు అయిన జపాన్, సంవత్సరానికి 800 మెట్రిక్ టన్నుల సెలీనియాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇతర పెద్ద ఉత్పత్తిదారులలో బెల్జియం (సంవత్సరానికి 300 మెట్రిక్ టన్నులు), అమెరికా (సంవత్సరానికి 200 మెట్రిక్ టన్నులకు పైగా), స్వీడన్ (సంవత్సరానికి 130 మెట్రిక్ టన్నులు), రష్యా (సంవత్సరానికి 100 మెట్రిక్ టన్నులు) ఉన్నాయి. రాగిని విద్యుద్విశ్లేషణ శుద్ధి చేసే ప్రక్రియ నుండి వ్యర్థాల నుండి సెలీనియం తీయవచ్చు. సెలీనియం ఉత్పత్తి చేసే మరొక పద్ధతి మిల్క్ వెట్చ్ వంటి సెలీనియం-సేకరించే మొక్కలను పెంచడం. ఈ పద్ధతిలో ఎకరానికి మూడు కిలోల సెలీనియాన్ని ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. కానీ దీన్ని పెద్దగా సాగు చెయ్యడం లేదు.
టెల్లూరియం ఎక్కువగా రాగి ప్రాసెసింగులో ఉప ఉత్పత్తిగా వస్తుంది. సోడియం టెల్యురైడ్ ను విద్యుద్విశ్లేషణ తగ్గింపు చేసి కూడా టెల్లూరియాన్ని శుద్ధి చేస్తారు. టెల్లూరియం ప్రపంచ ఉత్పత్తి సంవత్సరానికి 150 - 200 మెట్రిక్ టన్నుల మధ్య ఉంటుంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ టెల్లూరియం యొక్క అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారులలో ఒకటి, సంవత్సరానికి దాదాపు 50 మెట్రిక్ టన్నులను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. పెరూ, జపాన్, కెనడాలు కూడా టెల్లూరియం ఉత్పత్తిదారులే.
న్యూక్లియర్ రియాక్టర్లను సృష్టించే వరకు, పోలోనియాన్ని యురేనియం ధాతువు నుండే తీసేవారు. ఆధునిక కాలంలో, బిస్మత్‌ను న్యూట్రాన్‌లతో తాడించడం ద్వారా పోలోనియం ఐసోటోఫులను ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. న్యూక్లియర్ రియాక్టర్లలో అధిక న్యూట్రాన్ ప్రవాహాల ద్వారా కూడా పొలోనియం ఉత్పత్తి అవుతుంది. సంవత్సరానికి సుమారు 100 గ్రాముల పొలోనియం ఉత్పత్తి అవుతుంది. వాణిజ్య అవసరాల కోసం ఉత్పత్తి చేయబడిన పోలోనియం అంతా రష్యాలోని ఓజర్స్క్ న్యూక్లియర్ రియాక్టర్‌లో తయారు చేయబడిందే. అక్కడి నుంచి రష్యాలోని సమారాలో శుద్ధి చేసి, అక్కడి నుంచి సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌కు పంపిణీ చేస్తారు. అమెరికా, అతిపెద్ద పొలోనియం వినియోగదారు.
లివర్మోరియం ఉత్పత్తి అంతా పార్టికిల్ యాక్సిలరేటర్లలో కృత్రిమంగా అవుతుంది. లివర్మోరియాన్ని మొదటగా కాల్షియం-48 అణువులతో క్యూరియం-248 అణువులపై తాడించి ఉత్పత్తి చేసారు. 2011 నాటికి, లివర్మోరియం పరమాణువులు దాదాపు 25 ని సంశ్లేషణ చేసారు.
ఉపయోగాలు
జీవక్రియ అనేది ఆక్సిజన్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన ఉపయోగం. చిన్న పారిశ్రామిక ఉపయోగాలలో ఉక్కు తయారీ (ఉత్పత్తి అయ్యే మొత్తం శుద్ధ ఆక్సిజన్‌లో 55%), రసాయన పరిశ్రమ (శుద్ధ ఆక్సిజన్‌లో 25%), వైద్య వినియోగం, నీటి చికిత్స (ఆక్సిజన్ కొన్ని రకాల బ్యాక్టీరియాను చంపుతుంది), రాకెట్ ఇంధనం (ద్రవ రూపంలో), మెటల్ కట్టింగు ఉన్నాయి.
ఉత్పత్తి అయ్యే మొత్తం సెలీనియంలో దాదాపు 40% గాజు తయారీకి వెళుతుంది. 30% మాంగనీస్ ఉత్పత్తితో సహా మెటలర్జీకి వెళుతుంది. మొత్తం సెలీనియం ఉత్పత్తిలో 15% వ్యవసాయానికి వెళుతుంది. ఫోటోవోల్టాయిక్ మెటీరియల్స్ వంటి ఎలక్ట్రానిక్స్‌లో 10% వాడతారు. 5% వర్ణద్రవ్యం గా వాడతారు. చారిత్రికంగా, ఫోటోకాపియర్‌లు, లైట్ మీటర్ల వంటి యంత్రాలలో మొత్తం సెలీనియంలో మూడింట ఒక వంతును ఉపయోగించేవారు.. కానీ ఈ వినియోగం స్థిరంగా క్షీణిస్తోంది.
టెల్లూరియం సబాక్సైడ్, టెల్లూరియం, టెల్లూరియం డయాక్సైడ్ మిశ్రమం. దీన్ని కొన్ని CD-RW డిస్క్‌లు, DVD-RW డిస్క్‌ల రీరైటబుల్ డేటా లేయర్‌లో ఉపయోగిస్తారు. బిస్మత్ టెల్యురైడ్‌ను ఫోటోరిసెప్టర్లు వంటి అనేక మైక్రోఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. టెల్లూరియం కొన్నిసార్లు వల్కనైజ్డ్ రబ్బరులో సల్ఫర్‌కు ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగిస్తారు. కాడ్మియం టెల్యురైడ్ సోలార్ ప్యానెల్స్‌లో అధిక సామర్థ్యం గల పదార్థంగా ఉపయోగించబడుతుంది.
జీవ పాత్ర
thumb| ఆక్సిజన్ కలిగిన ముఖ్యమైన జీవ సమ్మేళనం - DNA. అడినోసైన్ ట్రైఫాస్ఫేట్ ఉత్పత్తి చేయడానికి దాదాపు అన్ని జీవులకు ఆక్సిజన్ అవసరం. ఇది నీరు, అమైనో ఆమ్లాలు, DNA వంటి అనేక ఇతర జీవసంబంధ సమ్మేళనాలలో కీలకమైన భాగం. మానవ రక్తంలో పెద్ద మొత్తంలో ఆక్సిజన్ ఉంటుంది. మానవ ఎముకలలో 28% ఆక్సిజన్ ఉంటుంది. మానవ కణజాలంలో 16% ఆక్సిజన్ ఉంటుంది. ఒక సాధారణ 70 కిలోగ్రాముల మానవునిలో 43 కిలోగ్రాముల ఆక్సిజన్ ఉంటుంది. ఇది ఎక్కువగా నీటి రూపంలో ఉంటుంది.
అన్ని జంతువులకు, కొన్ని మొక్కలకూ- కానీ కొన్ని ప్రత్యేక ఎంజైమ్‌లకు మాత్రమే - కొద్ది మొత్తాల్లో సెలీనియం అవసరం. మానవులు సగటున రోజుకు 6 నుండి 200 మైక్రోగ్రాముల సెలీనియాన్ని వినియోగిస్తారు. పుట్టగొడుగులు, బ్రెజిల్ గింజలలో అధిక సెలీనియం ఉంటుంది. ఆహారాలలో సెలీనియం సాధారణంగా సెలెనోసిస్టీన్, సెలెనోమెథియోనిన్ వంటి అమైనో ఆమ్లాల రూపంలో కనిపిస్తుంది. సెలీనియం హెవీ మెటల్ పాయిజనింగ్ నుండి కాపాడుతుంది.
జంతువుల జీవితానికి టెల్లూరియం అవసరమని తెలియదు. అయితే కొన్ని శిలీంధ్రాలు సెలీనియం స్థానంలో వీటిని వాడవచ్చు. సూక్ష్మజీవులు కూడా టెల్లూరియాన్ని గ్రహించి డైమిథైల్ టెల్యురైడ్‌ను విడుదల చేస్తాయి. రక్తప్రవాహంలో ఉండే టెల్లూరియం మూత్రంలో నెమ్మదిగా విసర్జించబడుతుంది. అయితే కొన్ని డైమిథైల్ టెల్యురైడ్‌గా మార్చబడి, ఊపిరితిత్తుల ద్వారా విడుదలవుతాయి. సగటున, మానవులు రోజుకు 600 మైక్రోగ్రాముల టెల్లూరియం తీసుకుంటారు. మొక్కలు నేల నుండి కొంత టెల్లూరియాన్ని తీసుకోగలవు. ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి పొడి బరువులో టెల్లూరియం మిలియన్‌కు 300 భాగాలు ఉన్నట్లు కనుగొన్నారు.
పొలోనియం ఎటువంటి జీవ పాత్ర లేదు. రేడియోధార్మికత కారణంగా అది అత్యంత విషపూరితమైనది.
మూలాలు
వర్గం:ఆవర్తన పట్టిక గ్రూపులు
హుస్సేనాపురం (బనగానపల్లె)
హుస్సేనాపురం, నంద్యాల జిల్లా, బనగానపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామం. బనగానపల్లె సమ్స్థనమ్లొ పని ఛెసే హుస్సెన్ వల్ల ఈ ఊరికి ఈ పేరు వచ్చిన్ది. ఇతను జాగిరుగా పని ఛెషదు.ఇది మండల కేంద్రమైన బనగానపల్లె నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 257 ఇళ్లతో, 1156 జనాభాతో 468 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 589, ఆడవారి సంఖ్య 567. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 14 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594358 .పిన్ కోడ్: 518124.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల బనగానపల్లెలోనూ ఉన్నాయి. ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఎనకండ్లలోనూ ఉన్నాయి.ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నంద్యాల లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కర్నూలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.