ఘంటసాల_సీతారామ_శర్మ
కాంగ్రెస్సు నాయకత్వం, స్వతంత్రోద్యమ కృషి
1920 సెప్టెంబరు నేలలో కలకత్తాకాంగ్రెస్సు సభకు వెళుతూ మహాత్మాగాంధీ గారు బెజవాడలో దిగి మునిసిపల్ రహదారి బంగళాలో సభచేశారు. సి రాజగోపాలాచారిగారు కూడా నున్నారు. ఆసభతో ప్రభావితులైన ప్రముఖులు తమ తమ వృత్తులు విసర్జించి గాంధీగారి మార్గం చేపట్టారు అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావుగారు శాసనసభ అభ్యర్థిత్వాన్ని వదిలివేశారు, గులాం మొహిద్దీన్ గారు తము చేసే ఫస్టుక్లాసు మేజిస్ట్రేటు పదవికి రాజీ నామాచేశారు. శర్మగారు కూడా అప్పటినుచే స్వతంత్రోద్యమాలలో ప్రవేశించారు. 11/11/1924 తారీఖునాడు నోరీ వెంకటేశ్వర్లుగారు సంకలనం చేసిన కొరడా పత్రికను అప్పట్లో సింగరాజు సుబ్బారావుగారి బంగళాలో అద్దెకుంటున్న డా శర్మ గారింట్లో ఉద్ఘాటన జరిగింది. మార్చి 12 వతారీఖు 1930 లో ఆంధ్రప్రొవిన్సియల్ కాంగ్రెస్సు కమిటీ మీటింగు గుంటూరులో జరిగింది. డా శర్మ గారు వెళ్ళి హాజరైనారు. 11/04/1930 తారీఖునాడు ఉప్పుసత్యాగ్రాహికుల మొదటి విడతగా గంపలగూడెం కుమార రాజాగారి అధ్యక్షతన బెజవాడనుండి బందరు దగ్గరు చిన్నపురానికి బయలుదేరారు. వారితోపాటు డా ఘంటసాల సీతారామశర్మగారు కూడానున్నారు. 4/04/1930 తారీఖునాడు డా. వెలిదండ్ల హనుమంతరావుగారి అధ్యక్షతన రెండవవిడత బెజవాడనుండి పాదగమనంతో రైల్వేస్టేషన్ కు వెళ్ళి అక్కడనుండి రైలులో మచలీపట్ణానికి వెళ్లారు. అందులో కూడా డా శర్మగారున్నారు. ఆ రాత్రి బందరులో డా. పట్టాభిశీతారామయ్యగారింట బస చేసి మర్నాడు ప్రొద్దున్న ముగ్గురు డాక్టర్లూ ( హనుమంతరావుగారు, సీతారామయ్యగారు, శర్మగారు) కలసి 15-04-1930 తారీఖున బందరు దగ్గర చిన్నపురం చేరుకున్నారు. మొదటగా బయలుదేరిన కుమార రాజాగారు చిన్నపురంలో చేసి న ఉప్పు జమచేసుకుని బందరు పట్టుకుచ్చి బందరు బజారులలో అమ్మకం చేశారు. సత్యాగ్రహ సమర ఉగ్రతంగా జరిగే రోజల్లో శివరావు గారు వ్రాసిన అనేక కర పత్రములు పడమర కృష్ణాజిల్లా కాంగ్రెస్సుకమిటీ వారి ప్రచురణల క్రింద కాంగెస్సు కార్యకర్తలకు బోధనానుకూలముగా ముద్రించబడేవి. వారు వ్రాసిన “భారతీయుల దారిద్య్రము” అను వ్యాసము సహకారము అనే పత్రికలో ను, 10/03/1930 తారీఖున వారి పుస్తకము “సత్యాగ్రహ చరిత్ర” ఆంధ్ర గ్రంథాలయ ప్రెస్ లో ముద్రించబడింది. ఈపుస్తక ఆవిష్కరణం పడమర కృష్ణాజిల్లా వారి రణభేరీతో “శుక్ల సంవత్సరము ఫాల్గుణ శు బుధవారము నాడు సత్యాగ్రహ సమర సుభముహూర్తమున దిగవల్లి వేంకట శివరావు రచించిన సత్యాగ్రహ చరిత్ర డా//ఘంటసాల సీతారామ శర్మ, చెరుకుపల్లి వెంకటప్పయ్య, మంచాల సుబ్బారావుగార్ల చే ప్రకటింపబడినది” అని ఉద్ఘోటించబడింది. మెదటి బ్యాచ్ లో ఉప్పుచేసిన వా రికి అప్పటికే జైలులో నిర్భందిచ బడిన వారైన కుమారాజా గారిని శర్మగారిని జైలునించి తీసుకుచ్చి కోర్టులో హాజరు పరచారు. సత్యాగ్రహం ఉద్యమంలో పోలీసు వారిచే అరెస్టు కాబడిన చాల మంది ప్రముఖ కాంగ్రెస్సు నాయకులను కోర్టులో హాజరు పరచిన ప్పుడు దిగవల్లి శివరావరు గారు కోర్టు వారి అనుమతితో అమికస్ క్యూరి [ అంటే ప్రత్యర్థి తరఫు వకీలు, defendant lawyer ]గా వుండేవారు ఆ విషయం 1930 సెప్టెంబరు 12 వ తారీఖునాడు శివరావుగారి మీద రాజద్రోహం కేసులో సర్కిల్ ఇన్ స్పెక్టరు స్వామి గారిచ్చివ వాగ్మూలాన్ని బట్టి తెలుస్తున్నది. డా ఘంటసాల సీతారామశర్మగారు 1930 మే మధ్యలో పలు గ్రామాలకు పర్యటనచేసి కాంగ్రెస్సు తరఫున సాంఘిక రాజకీయ ఆర్థిక దుస్థితికి దారితీస్తున్న బ్రిటిష పరిపాలను ఎత్తి చూపించుటకు శివరావుగారు చేసిన ప్రశ్నావళి పూర్తిచేయించి తీసుకుచ్చి యిచ్చారు. అంతలో ఉప్పు సత్యాగ్రహకార్యకలాపాలకి డా శర్మ గారికి కూడా 18 నెలల ఖటిన ఖారా గార శిక్ష విధించబడి వారును రాజమండ్రీ జైలులో నిర్భందిచ బడ్డారు. 15/06/1930 తారీఖునాడు డా శర్మ, వేలూరి యజ్ఞన్నారాయణ, డా వెలిదండ్ల హనుమంతరావు, బ్రహ్మాండం నరసిహాం, గోనుగుంట్ల సుబ్రహమణ్యగుప్త, నూకల వీర రాఘవయ్య, వీర మల్లయ్య మొదలగు వారలు మొత్తం 40 మందిని రాజమండ్రీ సెంట్రల్ జైలునుండి వెల్లూరు సెంట్రల్ జైలుకు తరలించు ముందు రోజు రాత్రి మర్నాడు పొద్దున్నే జైలు గేటు దగ్గర ఆ జైలుఅధికారైన బ్రిటిష పోలీసు సార్జంటు అకారణంగా దౌర్జన్యంగాలాఠీతో కొట్టాడు. కాలితో తన్నాడు. వారి మంచనీళ్ల లోటాలు, కళ్లజోడ్లనూ కారణం లేకుండా విరక్కొటి పారేశాడు, వారందరును (మొత్తం 40 మందిని) 16/06/1930 సి ఆర్ పికి అప్పచెప్పి పొద్దున్నే వారిని రాజమండ్రీ జైలునుండి పాసింజరు రైలులో ప్రయాణాంచేయించి వెల్లూరు జైలుకు తరలించారు. దారిలో బెజవాడ రైలు స్టేషన్ లో పౌరులూ కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలతో పాటు దిగవల్లి శివరావుగారు కూడా రైలు స్టేషన్ కు వారలను చూడ్డానికి వెళ్లారు. పోలీసు వారి బందోబస్తీ నిఘాలో రైలు బండిలో ఖైదీలు గానున్న చాల మంది శివరావుగారితో పోలీసు వారు చూడకుండా చిన్న చిన్న సందేశాలిచ్చారు. అందులో డా శర్మగారు పెన్సిలోతో వ్రాసిన చిన్న లేఖలో శివరావుగారికి పోలీసువారు రాజమండ్రీ జైలు గేటుదగ్గర ఆ క్రితం రోజు రాత్రి ఎలా కొట్టిందీ వ్రాసి దానిని ప్రచురించవద్దని కోరారు. బాగా దెబ్బలు తిన్న వారిలో బ్రహ్మాండం నరసింహాం వెలిదండ్ల హనుమంతరావు గారు. ఆ జైలు సంఘటన కృష్ణా పత్రికలో డిసెంబరు 12 వ తారీఖ 1930 నాడు బొబ్బిలి పాట వరుసలో గురజాడ రాఘవ శర్మ రచించిన పాట ప్రచురించారు ( దాని ప్రతి చివరిలో జత పరిచాము) ఆ పాటలో కూడా బాగా దెబ్బతిన్నవారిలో ప్రముఖంగా వెలిదండ్ల హనుమంతరావు గారని చెప్పబడింది. గాంధీ ఇర్విన్ రాజీ వప్పందం ప్రకారం 12/03/1931 తారీఖున డా శర్మ, నల్లూరి పాపయ్య. చౌదరీ, వేలురి యజ్ఞన్నారాయణ మొదలగు వారిని వెల్లూరు జైలు నుండి విడుద లచేశారు. వారు దారిలో మద్రాసులో కొన్నిరోజులుండి వారు 4/03/1931 తారీఖున బెజవాడ చేరుకున్నప్పు డు శివరావు ప్రభృతులు రైలు స్టేషన్ కు వెళ్లి స్వాగతం చెప్పారు కృష్ణా పడమర జిల్లా కాంగ్రెస్ కమిటీ మీటింగు మార్చి1931న 10/03/1931న ముదునూరులో జరిగిన సత్యాగ్రహ సన్మాన సభకు డా శర్మ, మతం బాలసుబ్రమణ్యం వెళ్ళారు. 1936 లో డా శర్మ దిగవల్లి శివరావు వెంకటప్పయ్యా కలసి ఆచార్య రంగాగారి ఆహ్వానం మీద నిడుబ్రోలు వెళ్లారు. ఆరోజులలో రంగా అనబడే గోగినేని రంగనాయకులు గారు కాంగ్రెస్సు అగ్రనాయకులలో ఒకరు వీరు రైతాంగానికి మూల స్దంభం లాంటి వారు.