cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
హంసగీతె
కథ
ఆ సమయంలో జీవితానుభవం పండిన ఓ జ్ఞాని అతని కళ్ళు తెరిపించడంతో వెంకన్న తన పదవిని విడిచిపెట్టి ఒంటరిగా సంగీత సాధన ప్రారంభిస్తాడు. తత్ఫలితంగా అతనికి దూరమైన వెంకన్న ప్రేయసి చంద్రాసాని ఆత్మహత్య చేసుకోడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. వెంకన్న ఆమెను కాపాడి, ఆమె వ్యామోహంలో బందీ అవుతాడు. తన సంగీతసాధనను విస్మరిస్తాడు. వెంకన్న సంగీత ప్రతిభ నిరుపయోగం కాకూడదని అనంతయ్య చేసిన తీవ్రమైన ప్రయత్నాలు ఫలిస్తాయి. వెంకన్నలో మళ్ళా కొత్త చైతన్యం ఉద్భవిస్తుంది. అతను బంధాలన్నీ తెంపుకుని తన జీవిత లక్ష్యాన్ని సంగీతానికే అంకితం చేసి భైరవీ రాగ సాధనలో ఆపూర్వమైన ప్రావీణ్యాన్ని గడిస్తాడు.
తన సంగీతాన్ని, జీవితాన్ని జగన్మాతకే అంకితం చేసిన వెంకన్న ఆ శ్రీదేవి ముందే తన చివరి గీతాన్ని పాడి తన నాలుకను తానే కోసుకుని విగత జీవుడవుతాడు. టిప్పు తన ఆగ్రహావేశాల ఫలితంగా జరిగిన విషాదానికి చింతిస్తూ దేశ చరిత్రలో వెంకన్నగాధ రక్తాక్షరాలతో లిఖింపబడడానికి తాను కారకుడైనందుకు కుమిలిపోతాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1975 సినిమాలు వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు వర్గం:కన్నడ సినిమాలు
గోమఠం శ్రీనివాసాచార్యులు
గోమఠం శ్రీనివాసాచార్యులు రంగస్థల నటుడు, నాటక రచయిత. 1880లో మద్రాస్ లో ది మద్రాసు ఓరియంటల్ డ్రమాటిక్ కంపెనీ అనే నాటక సంస్థసు స్థాపించాడు.
ఉమాశ్రీ
ఉమాశ్రీ (జననం 1957 మే 10) భారతీయ సినిమా నటి, రాజకీయవేత్త. ఆమె 400లకు పైచిలుకు కన్నడ భాషా చలనచిత్రాలలో నటించి ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె 2008లో గులాబి టాకీస్‌లో గులాబీ పాత్రకు ఉత్తమ నటిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును అందుకుంది.
2013లో, ఆమె కర్ణాటకలో సిద్ధరామయ్య ప్రభుత్వంలో శాసనసభ సభ్యురాలు, మంత్రిగా కూడా వ్యవహరించింది.
గోమఠం శ్రీనివాసాచార్యులు
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
ఉమాశ్రీ
వ్యక్తిగత జీవితం
ఉమాశ్రీ దేవాంగ కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమెకు ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు. ఆమె భర్త ఆమెను విడిచిపెట్టి వేరే పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ఆమె తన ఇద్దరు పిల్లలను ఒంటరిగా పెంచింది. ఆమె కుమార్తె గాయత్రి దంతవైద్యురాలు కాగా కుమారుడు విజయకుమార్ న్యాయవాది.
శాసన సభ్యురాలు, మంత్రిగా
ఉమాశ్రీ గ్రామీణ, వెనుకబడిన తరగతులకు చెందిన మహిళలకు మద్దతు ఇవ్వడం వంటి సానుకూల సామాజిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటుంది. ఆమె గ్రామీణ ప్రాంతాల అవసరాలకు ప్రదానంగా కృషి చేస్తుంది. 2013లో కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి తెర్డాల్ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యురాలుగా ఎన్నికైంది. ఆమె మహిళా, శిశు అభివృద్ధి, కన్నడ, సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రిగా కూడా చేసింది.
నాటకాలు
ఆమెకు నాటకాలలో అనుభవం ఉంది. ఫ్రిట్జ్ బెన్నెవిట్జ్, బి.వి. కారంత్, గిరీష్ కర్నాడ్, సి. జి. కృష్ణస్వామి, ఆర్. నగేష్, టి.ఎస్. నాగాభరణం వంటి దర్శకులతో ఆమె పనిచేసింది. ఆమె బెంగుళూరులోని రంగసంపద అమెచ్యూర్ థియేటర్ గ్రూప్‌లో సభ్యురాలు.
సినిమా నటిగా
ఆమె నటుడు ఎన్. ఎస్. రావు, దినేష్, ద్వారకీష్, మైసూర్ లోకేష్, సిహికహి చంద్రు, రమేష్ భట్, ముఖ్యమంత్రి చంద్రు, దొడ్డన్న, కరిబసవయ్యలతో కలిసి నటించింది. అలాగే ఆమె దర్శకుల్లో ఎస్. వి. రాజేంద్ర సింగ్ బాబు, భార్గవ, సింగీతం శ్రీనివాసరావు, పేరాల, కె వి రాజు, విజయ్, దొరై భగవాన్, ద్వారాకిష్, డి రాజేంద్ర బాబు, దినేష్ బాబు, వి రవిచంద్రన్, పూరీ జగన్నాథ్, యోగరాజ్ భట్ తదితర దర్శకులతో పనిచేసింది.
మూలాలు
వర్గం:1957 జననాలు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు వర్గం:ఉత్తమ నటి జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు విజేతలు వర్గం:ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ సౌత్ విజేతలు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నటీమణులు వర్గం:భారతీయ మహిళా హాస్యనటులు వర్గం:కర్ణాటక రాష్ట్ర కేబినెట్ మంత్రులు వర్గం:భారతదేశంలోని మహిళా రాష్ట్ర క్యాబినెట్ మంత్రులు వర్గం:కర్ణాటక ఎమ్మెల్యేలు 2013–2018 వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ మహిళా సభ్యులు
తుమరాడ సంగమేశ్వరశాస్త్రి
శాస్త్రిగారి వీణాసాధన అపూర్వం; మామూలు త్రిస్థాయిని నాలుగవ కాలంలో వెయ్యి ఆవృత్తులు వీణను దించకుండా వాయించడమే కాక "నాగబంధ సాధనం" అనే ఇంకొక విధానాన్ని అభ్యసించారు. అలంకారాలలో ఉన్న స్వర గ్రామంలో ముందుకు, వెనుకకు పాము మెలికలు తిరిగేట్లు వేదపాఠకులు ఘనాన్ని వల్లెవేసినట్లు చేసే సాధనకు నాగబంధమని పేరు. ఇలా సాధన చేయడం వలన వీరి వ్రేళ్ళకు బలం, వేగం, మాధుర్యం అద్భుతంగా అబ్బినవి. ఘనం మీటులలో కత్తెరమీటు అతని సొమ్ము. స్వర విన్యాసానికి తనకు సప్తస్వర స్థానాలు అక్కరలేనట్లు ఒక్క స్వరస్థానం లోనే స్వరలోకాన్ని సృజిస్తూ వీరు వీణను వాయించేవారు. వీరి జీవితమంతా నాద బ్రహ్మోపాసనలోనే లగ్నమవటం చేత ధనార్జన ఆశ ఉండేది కాదు. వీరు నిరాడంబర జీవులు, సాత్విక స్వభావులు. 'గణనాయకం శుభదాయకం' అనే ఒక కీర్తనను కల్యాణి రాగంలో సంగమేశ్వర ముద్రతో రచించారు.
అంబ ఐహికమూర్తియే వీణ అని వీరి వాదన. తనకు మరణమాసన్నమైనది ముందే గ్రహించిన శాస్త్రి గారు ఓపిక తెచ్చుకొని, వీణను తన గుండెలపై పెట్టుకుని ఆనంద బైరవి రాగము ఆలపిస్తూ తృప్తిగా కన్ను మూశారు. వీరు మరణశయ్యపై కూడా మహత్తర శ్రుతితో ఆనందభైరవి రాగం ఆలపిస్తూ తన ఆత్మను నాదబ్రహ్మలో ఐక్యం చేసుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:1874 జననాలు వర్గం:1932 మరణాలు వర్గం:తెలుగువారిలో సంగీతకారులు వర్గం:శ్రీకాకుళం జిల్లా సంగీత విద్వాంసులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ వైణికులు వర్గం:తెలుగువారిలో వైణికులు
ములుశోభ
ములుశోభ, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, హుకుంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం ఇది మండల కేంద్రమైన హుకుంపేట నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 83 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 97 ఇళ్లతో, 358 జనాభాతో 57 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 182, ఆడవారి సంఖ్య 176. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 356. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584537 .పిన్ కోడ్: 531077.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల హుకుంపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల సుకూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల సుకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల హుకుంపేటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 4 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 19 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ములుసొభలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ములుసొభలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కన్హేరీ గుహలు
కన్హేరీ గుహలు లేదా కాన్హేరీ గుహలు ఒకప్పటి సాల్శెత్ ద్వీపాలైన నేటి ముంబాయి నగర పశ్చిమ శివారు బోరీవలీలోని సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనంలోనున్న కన్హేరీ అను కొండలోని బౌద్ధ గుహాలయాలు (మానవ నిర్మిత గుహలు). కన్హేరీలు శిలాద్రవపు కొండలు కాగా, వాటి చుట్టుపక్కనున్న కొండలు బసల్ట్ కొండలు. సంఖ్యాపరంగా ఒక కొండలో తవ్వబడ్డ అత్యాధిక గుహలు కన్హేరీ గుహలు.
కొండలలోనున్న ఈ గుహలను రాళ్ళను తొలిచి చెక్కిన మెట్ల ద్వారా చేరుకోవచ్చు. ఇవి మొత్తం 110 గుహలకు పైబడి ఉన్నాయి. ఈ గుహ వర్గమందు చాల గుహలందు శిల్పవాస్తుప్రదర్శన ఏమియు కనబడదు. నిర్ణయక్రమము రీతిగాని వీటియందు కనబడదు. రాతిని మలచిన గూండ్లవలె ఉండును. వీటి నిర్మాణాలు సా.శ.పూ 3వ శతాబ్దిలో మొదలవ్వగా, సా.శ 1వ శతాబ్ది నుండి 10వ శతాబ్ది వరకు జరిగాయి. మూడవ శతాబ్ది నాటికల్లా ఇవి ముఖ్యమైన బౌద్ధ కేంద్రాలుగా ఎదిగాయి. 16వ శతాబ్ది నాటి పోర్చుగీసూ, ఇతర ఐరోపా పర్యటకుల యాత్రా చరిత్రల్లో వీటి ప్రస్తావన ఉంది. ఇచట అనేక గుహలు, మరల మరల మార్పులు చెంది, తొలిరూపము తెలియకుండా మార్పు చెందినవి. ఈ గుహలందు బ్రాహ్మీలిపి శాసనములు అనేకము ఉన్నాయి. ఆంధ్రశాతకర్ణి రాజుల చరిత్ర ఇచట చాలావరకు లిఖితమయి ఉన్నదని పండితుల అభిప్రాయము. మొదట చెక్కిన గుహలు పెద్దగా అలంకరణ లేకుండా మామూలుగా ఉండగా, తరువాతి గుహల్లో శిల్పకళా, ఇతర ఆడంబరాలూ కనిపిస్తాయి.
ఈ గుహలు రెండు రకాలు. ఒకటి- చైత్యాలు. చైత్యాలు భిక్షువుల ప్రార్థనా స్థలాలు. వీటిలో శిల్పాలూ, స్థూపాలూ చెక్కబడి ఉంటాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనది అవలోకితేశ్వరుడి శిల్పం. రెండో రకం- విహారాలు. ఇవి చైత్యాలకంటే చిన్నవి కానీ వీటి సంఖ్య ఎక్కువ. విహారాలు భిక్షువుల నివాస స్థలాలు. ఈ విహారాలను బట్టి, ఇక్కడ చాలా మంది భిక్షువులు ఉండేవారని తెలుస్తోంది.
ఈ గుహలయాలకు అక్కడి ఇతర రేవు పట్టణాలైన సోపారా, కల్యాణ్, నాశిక్, పైఠణ్, ఉజ్జయినీలతో సంబంధాలుండేవి. మౌర్యులూ, కుషాణుల కాలానికి కన్హేరి విశ్వవిద్యాలయంగా ఉండేది. 10వ శతాబ్ది చివరలో బౌద్ధ పండితుడూ, భిక్షువూ ఐన అతిశా (980–1054), బౌద్ధ ధ్యానం గురించి రాహులగుప్తుడి నుండి నేర్చుకునేందుకు కృష్ణగిరి విహారానికి వచ్చాడు.
వ్యుత్పత్తి
కన్హేరీ అనే పేరుకు మూలం కృష్ణగిరి అనే సంస్కృత పేరు. కృష్ణగిరి అంటే కారు నలుపు కొండ అని అర్థం. వీటి రంగు వలన ఆ పేరు వచ్చింది. ఈ రంగుకు కారణం శిలాద్రవం. ఈ కృష్ణగిరీ ప్రాకృత భాషలో కన్హగిరి అయ్యింది. కన్హశిల అనే పేరు కూడా కొన్ని శాసనాల్లో కనిపిస్తుంది. తరువాత కన్హగిరి కన్హేరీ/కాన్హేరీలుగా మారింది. హిందీలో కన్హేరీ అనే పేరు ఎక్కువ వాడగా, మరాఠీలో కాన్హేరీ పేరు ఎక్కువగా వాడుతున్నారు. మరాఠీలో వీటి అధికారిక నామం కాన్హేరీ బౌద్ధ లేణీ (లేణీ అంటే గుహ అని అర్థం).
గుహనిర్మాణం-శిల్పకళ
ఈ గుహలయందు అనేక గుహలు నేడు మనము ఎరిగిన గృహనిర్మాణపద్ధతులను అనుసరించే నిర్మితమయ్యి, నేటికినీ వాసయోగ్యముగ ఉండును. ఈ గుహలందు కొన్ని మాత్రమే రూపశిల్పములచే అలంకృతమయినవి. కొన్ని గుహలందు చిత్రలేఖనము కానవచ్చును. అనేక కారణముల వలన శిథిలమయిన ఈ గుహల తొలిశోభ నేడు చూడలేము.
మూడవ గుహ
ఈ గుహ ఏర్పాటంతయు కార్ల గుహలు పోలినది. గుహకు ఎదురుగా, కొలదిదూరమున ఒక చిన్నఅడ్డగోడ ప్రాకరమును ఉద్దేశించును. ఈ ఆడ్డగోడ బాహ్యమతయు శిల్పముచే అలంకృతమయినది. ఈ అలంకారశిల్పము గౌతమిపుత్రగుహ అడ్డగోడ శిల్పమువలెనే ఉండి, అమరావతీ ప్రాకారశిల్పమును స్మృతికి తెచ్చును. బహుశా ఈ అడ్డగోడ అలంకారము గుహనిర్మాణమయిన కొంతకాలము తరువాత చేర్చియుండబడి ఉండవచ్చును. ఈ గుహముఖమంతయు గౌతమిపుత్ర గుహముఖమును పోలియున్నది. ఈ గుహాశిల్పములందు ఒక చిత్రమందు ఏర్పడిన జంతురూపచక్రసంకలనము అమరావతిశిల్పశైలిని అనుకరించబడి ఉంది. ఈ గుహకు ఎదురుగా ఇరువైపుల రెండు ధ్వజస్తంభములు ఉన్నాయి. ఒక స్తంభమునకు శిరస్సుపైన అశోక స్తంభములకువలె నాలుగు సింహములు ఉన్నాయి. రెండవదానిపై మూడు కుబ్జరూపములు మలిచి ఉన్నాయి. వీటికి పైన పెద్ద ధర్మచక్రములు నిర్మితమై ఉండినట్లు పండితుల ఊహ.
గుహలోపల చైత్యమందు 34 స్తంభములు ఉన్నాయి. వీటియందు 12 మాత్రమే పీఠము, అధిష్టానము, కుంభము, గ్రీవము, బోధిక మొదలయిన భాగములు కలిగి, పుర్ణముగా ఉన్నాయి. ఈ స్తంభముల వాస్తు కార్ల గుహలను పోలి ఉన్నాయి. కాన మానప్రమాణములు సమముగా ఏర్పడక కొంతమోటుగా ఉన్నమాట వాస్తవము. స్తంభశిరస్సులందు బోధికభాగమున ఏర్పడిన శిల్పములు సయితము, స్వచ్ఛతను తప్పి, కొంత లోటు పడిన మాట వాస్తవము. చైత్యోపరిభాగమున కప్పుకు ఆనాడు నిర్మించిన కొయ్యచట్టమంతయు శిథిలమయి అదృశ్యమైనది. ఈగుహ అంతర్భాగము దాదాపు 17 అడుగుల పొడవు, 30 అడుగుల వెడల్పు కలిగి ఉండును.
ఈ గుహాంగణమందు అనేక శిల్పములు ఉన్నాయి. ఇవి చాల శిథిలయినవి. ఇక్కడ బాగా ఆకర్షించునవి పార్స్యకుడ్యములందు మలిచిన బుద్ధరూపములు. ఇవి 13 అడుగుల ఎత్తున అద్భుతముగ ఉండును. ఈ బుద్ధముఖములందు మహాయానస్థులు సిద్ధంతీకరించిన కరుణ అతి స్పష్టము. ఈ మహాశిల్పములు గుహ నిర్మితమయిన రెండుమూడువందలఏండ్లకు మలిచి ఉండవచ్చును.
గుహ సింహద్వారమునకు ఇరువైపుల గోడన మలిచిన రూపశిల్పములు తొలినాటివే. ఇవి సంపూర్ణముగా ఆంధ్రములు. ఇక్కడ బాగా ఆకర్షించునవి సోదర శిల్పములు. ఈ సోదరరూపములు ఆనాడు ఈగుహనిర్మాణమునకు కావలిసిన ధనమునిచ్చిన ధనికులవని ఆనాటి శాసనములు తెలుపుచున్నవి. ఇవి మనిషి ప్రామాణమున ఉన్నాయి. ఈ రూపములు సంపూర్ణజీవము కలవయి, తాము నిర్మించిన చైత్యగుహకు అందరిని ఆహ్వానించుచున్న రీతిని గోచరించును. ద్వారబంధమునకు ఎడమ వైపునున్న స్త్రీముఖమందలి మందహాసము, ఐరోపానందు అతిప్రఖ్యాతి వహించిన డావించీ మోనాలిసా తైలవర్ణ చిత్ర మందహాసమువలె నుండును. దుష్టులెవరో ఈమె పెదిమలను ఛేదించిరి. అయినను ఆ పెదిమలందు తాండవించుచున్న అపూర్వమందహాసమును ఏమాత్రము మాపలెకపోయిరి. ఈ కుడ్యముఖముననే, పైభాగమున చిత్రితమయిన సప్తమానుష బుద్ధరూపములు, ఒక అవలోకితేశ్వర రూపశిల్పములు సయితము, తొలినాటి శిల్పములు కాక, చాలాకాలము తరువాత మలిచినవే.
ఇతర గుహలు
మిగిలిన గుహలందు కళాభావనము పరికింపదగిన విశేషము లంతగా లేవు. అయినప్పటికీ రూపశిల్పము లతివిరివిగా మలిచియున్న 1, 4 గుహలను ఒకింత గమనించవచ్చును. ఈ గుహలందు అనేక బుద్ధ, బోధిసత్వ, స్తూపరూపము లమితముగా కనిపించును. ఈ శిల్పములందు పునరుక్తి ఎక్కువ అయి, దూషరూపమునే వహించును. ఇవన్నియు క్రీస్తు తరువాత మలచినవే.
ఈ శిల్పములందు రెండు కల్పనలు మాత్రము గమనించదగినవి. ఈ కల్పనలందు శిల్పవిశేష మేమియు లేకున్నప్పటికిని, చిత్రమయిన భావవిశేషములు మాత్రము ఉన్నాయి. ఒక కల్పన యందు బుద్ధుడు ఉపవిష్టుడయిన పద్మము ఒక నిటారుకంబముపైన ఉండును. ఈ కమబమునకు క్రిందిభాగమున నాగపురుషులిద్దరు ఇరువైపుల తన్ని పట్టి కంబమును నిలుపుచుందురు, కంబమధ్య భాగమునుంచి ఇరువైపుల రెండుపద్మములు మొలచును. ఈ పద్మములందు నాగపురుషులో, లేక భక్తులో కానవచ్చెదరు. ఈ కల్పన అనేకమార్లు అనేకమార్లు కనిపించును. అప్పుడప్పుడు రచన యందు కొంత భేదము కానవచ్చినను, రూపు మాత్రము పోలికి ఉండును.
ఈ కన్హరీ గుహలు ఇంత ప్రబలమయిన దయినను ఒక్క విహారమయినను ఇందు కానము. మొదట చెప్పిన ఒక మహాచైత్యము తప్ప, మిగిలనవన్నియు విడి భిక్షుక గృహములె. సర్వగుహములందును ముఖ్యముగా విదితమవు ప్రధానలక్షణములు గుహాంగణమందలి వరాండా, అరుగులు. ఆతిధ్యభావమున ఉదయించిన, ప్రత్యేక ఆంధ్రవాస్తు లక్షణమయిన వరాండా పూర్ణవిని యోగము, వాస్తువునందిది కల్పింపగల సొంపు కన్హరీ గుహలందు ప్రస్ఫుటతమయినది.
ఈ వర్గమందు విహారములు లేనందున, ఇచటి పరివ్రాజక వర్గమమందు సామాజికజీవనము లేదనుటకు వీలులేదు. అందరు కూడి ధర్మమును చర్చింటుకకయి మహాశాలలు రెండు ఈగుహలందు ఉన్నాయి. ఇందు ప్రఖ్యాతి వహించినది దర్బారుగుహ. ఈ గుహ నిర్మాణక్రమము నాడు అజాతశత్రువు రాజగృహసంగీతము కొరకు నిర్మించిన మహాశాల ననుకరించినని పండితాభిప్రాయము. ఇచట నిర్మితమయిన ప్రతి గుహయందు, ముందు వరాండాయేగాక, తపశ్చ్యకొరకు ఏర్పరిచిన ఉపగదితోపాటు, అరుగులు కలిగిన ఒక చావిడి సయితము ఉంది. కొన్ని గుహలందు ఈ చావిడుల వెనుక భాగమున, ఒక చిన్న ఆదిత్యమును సయితము కల్పించి, ఆదిత్యమందు ఒక బుద్ధ విగ్రహమును నిలిపిరి. అందుచేత అనేక శాఖలకు చెంది, ప్రత్యేక శిష్యవర్గములు కలిగిన, వివిధ సన్యాసుల సమూహము ఇచట నాడు ఉండెడిది అని ఊహించవచ్చును.
ఈ గుహలందు సర్వపండితులను ఆశ్చర్యమొనర్చిన ఇంకో విశేషము ఇంకొకటి ఉంది. ప్రతిగుహకు ఎదురున ఒక చిన్న నీటికుందు కానవచ్చును. వర్షపర్యంతము ఈ నీటికుండ్లు, చల్లటి మచితీర్ధముతో చేతి కందురీతిన నిండి ఉండును. ఈ నీటి ఉనికిని కనుగొని, ఆనాడు ఇచట ఇంత మహాగుహ వర్గమునకు శంకుస్థాపన మొనరించిన ప్రథమశిల్పి ప్రజ్ఞ మహాద్భుతమని వేరుగ చెప్పనక్కర్లేదు.
శాసనాలు
గుహలపై 100కు పైగా శాసనాలు ఉన్నాయి. చాలావరకు ఇవి బ్రాహ్మీ, దేవనాగరీ లిపులలో చెక్కారు. 90వ గుహలో మాత్రం 3 శాసనాలు పహలావీ లిపిలో ఉన్నాయి.
శాసనాలు ఎక్కువగా గుహల నిర్మాణానికీ, వసతుల కల్పనకీ నిధులిచ్చిన దాతల వివరాలను తెలియజేస్తాయి. ఈ శాసనాల ద్వారా నాటి ముంబై శకుల పాలనలో ఉండేదని తెలుస్తోంది. ఈ శాసనాల్లో ఎక్కువగా పేర్కొన్న రాజులూ, రాజవంశాలూ: గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి (సుమారు సా.శ.106–30), వాశిష్ఠీపుత్ర శ్రీ పులుమావి (సుమారు సా.శ 130–158), శ్రీ యజ్ఞ శాతకర్ణీ (సుమారు సా.శ 170–201), ప్రతిష్ఠాణం (ఆధునిక పైఠాణ్) రాజధానిగా పాలించిన ఇతర శాతవహనులూ,. 5వ గుహ మీద శాతవహనుల వంశక్రమం, వాశిష్ఠీ పుత్ర శాతకర్ణీ, అతని దేవి ఐన మొదటి రుద్రదామన్ కుమార్తెల వివాహాన్ని ప్రస్తావిస్తూ శాసనం ఉంది. 81వ గుహలోనూ, మూడో గుహలోనూ యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణీ (సా.శ 170–199) ప్రస్తావనులున్నాయి. అలాగే సా.శ 494–95 నాటి శాసనము ఒకదానిలో త్రయకూటక వంశ ప్రస్తావన ఉంది.
==నీటి వనరుల నిర్వహణ == కన్హేరీలో నీరు రెండు మార్గాల నుండి దొరికేది:
వర్షపు నీళ్ళని నీటి గుంటల్లో, కుందులలో నిల్వ ఉంచుకునే వారు. ఈ గుంటలూ, కుందులూ గుహల దగ్గరా, అలాగే కొండ మీదా ఉన్నాయి. రాతిలో తహకుందుల తవ్వకానికీ, గుంటల నిర్మాణానికీ చాలా మంది దాతలు విరాళాలు ఇచ్చేవారు. ఆ వివరాలు శాసనాల్లో ఉన్నాయి.
చేరుకొను విధానం
సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం గుండా ఇక్కడకు వెళ్ళాలి. ఉద్యానవనానికి సొంత వాహనంతో పాటు సిటీ బస్సులో కూడా చేరుకోవచ్చు. అలాగే బోరీవలీకి రైల్వే స్టేషను ఉన్నందున లోకల్ ట్రైనులో కూడా రావచ్చు. ఈ మధ్య మెట్రో రైలు మార్గం కూడా ఏర్పాటైనది. రాష్ట్రీయ ఉద్యాన్ మెట్రో స్టేషన్‌కి దగ్గరలో ఈ ఉద్యానవనం ఉంది. ఈ స్టేషనుకు 2022 ముగింపు నాటికి ఒక వైపు ఆరే, ఇంకో వైపు దహిసర్ స్టేషన్ల నుండి మొదలు రైళ్ళు వస్తున్నాయి. ఇవన్నీ కాక ఆటోలలో కూడా చేరుకోవచ్చు.
ఉద్యానవనంలోకి వెళ్ళేందుకు ప్రవేశ రుసుము చెల్లించాలి. కొండ దగ్గరకు చేరుకునేందుకు 6 కి.మీ పైన ప్రయాణించాలి. కాలి నడకన కానీ సొంత బండి పైన కానీ వెళ్ళవచ్చు. అలా వెళ్ళలేని వారికి డబ్బులు కట్టించుకుని తీసుకువెళ్ళే 'బెస్ట్' బస్సు లేదా కిరాయి వ్యానులూ ఉద్యానవనంలో దొరుకుతాయి. ఆసక్తి గలవారికి సైకిళ్ళు అద్దెకిచ్చె వసతి కూడా ఉంది.
భారతీయ పురాతత్వ శాఖ ప్రకారం ఈ గుహలు టికెట్టు ద్వారా ప్రవేశించవలసిన స్మారకాలు. కనుక ఉద్యానవనానికి కట్టిన డబ్బులు కాక, గుహలను చూసేందుకు మళ్ళీ ప్రత్యేకంగా డబ్బులు కట్టవలసి ఉంటుంది. కొండ ఎక్కేందుకు నడక తప్ప వేరే మార్గం లేదు.
వసతులు
కన్హేరీ కొండలు భారత పురాతత్వ శాఖచే రెండో విడతలో ఆదర్శ స్మారకాలుగా (పర్యటకులకు మౌలిక వసతులు ఉండవలసిన స్మారకాలు) గుర్తించబడ్డాయి. కనుక ఇక్కడ ఉచిత త్రాగునీరూ, మరుగుదొడ్లూ, భద్రతా సిబ్బందీ, సేద తీరేందుకు కుర్చీలూ, స్వచ్ఛ భారత అభియాను ననుసరిస్తూ చెత్తబుట్టలూ ఉన్నాయి. ఇది కాక ఫలహారశాల కూడా ఉంది. గుహల మొదట్లో స్థూల సమాచారంతో పాటు, ముఖ్యమైన గుహల దగ్గర వాటి విశేషాలను వివరిస్తూ ఆంగ్లం, మరాఠీ, హిందీ భాషలలో భారతీయ పురాతత్వ శాఖ పటాలు ఉన్నాయి. ఆపైన మరిన్ని సాంకేతిక వివరాలు తెలిపేందుకు వ్యాఖ్యా కేంద్రం ఉంది.
ఇబ్బందులు
ప్రాథమిక సంరక్షణా చర్యలు కొన్ని ఉన్నప్పటికీ, ఇవి కొంత ప్రమాదకరమైన కొండలు. వ్యక్తిగత జాగ్రత్త ఉండాలి. ముఖ్యంగా వయసు మళ్ళిన వారూ, పిల్లలూ మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. కోతుల బెడద ఉంది. మనుషులకు అలవాటు పడ్డ కోతులు మామూలుగా ఎవరినీ ఇబ్బంది పెట్టవు కానీ, తినుబండారాలను చూస్తే దాడి చేయవచ్చు. జంతువులకు తినిపించరాదని ప్రభుత్వ హెచ్చరికలు ఉన్నాయి. కొంత ఎత్తుకు మేర, లెపర్డ్‌ల సంచార ప్రాంతంగా గుర్తించబడింది. అక్కడకు ప్రవేశ పరిమితులేవీ లేవు కానీ ప్రభుత్వ హెచ్చరిక మాత్రం ఉంటుంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:ఆసియా, ఆస్ట్రలేషియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర వర్గం:గుహలు వర్గం:భారతదేశంలో గుహలు వర్గం:భారతదేశంలో దర్శనీయ స్థలాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
దాగ్లేశ్వర్
దాగ్లేశ్వర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, కొమరంభీం జిల్లా, ఆసిఫాబాద్ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆసిఫాబాద్ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కాగజ్‌నగర్‌ నుండి 39 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 38 ఇళ్లతో, 173 జనాభాతో 287 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 86, ఆడవారి సంఖ్య 87. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 12 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 161. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569512 .పిన్ కోడ్: 504293.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ఆసిఫాబాద్లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల తుంపల్లిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆసిఫాబాద్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి.సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం బెల్లంపల్లిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు కాగజ్‌నగర్‌ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
దగ్లేశ్వర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
దగ్లేశ్వర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, కంది, జొన్న
గాదంపాలెం
గాదంపాలెం, అనకాపల్లి జిల్లా, గొలుగొండ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గోలుగొండ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తుని నుండి 53 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 272 ఇళ్లతో, 870 జనాభాతో 686 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 439, ఆడవారి సంఖ్య 431. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 224 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 129. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585783 .పిన్ కోడ్: 531084.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గోలుగొండలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల చొద్యాంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల ఏజీన్సీ లక్ష్మీపురంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నర్సీపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం తునిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
గాడంపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 9 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గాడంపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గాడంపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
గాడంపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు
కాకతీయ శిలాతోరణ ద్వారం
దక్షిణ భారత దేశంలోని కాకతీయ సామ్రాజ్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తుంది కాకతీయ శిలా తోరణ స్తంభం. ప్రస్తుత తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజముద్రలో స్థానం పొందింది. కాకతీయులు తమ చిహ్నంగా నిర్మించుకున్న దీనిని వరంగల్ గేట్ గా పరిగణిస్తారు. ఇది ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని వరంగల్ (పట్టణ) జిల్లాలో ఉంది.
చరిత్ర
ఇది కాకతీయ సామ్రాజ్యము కాలంలో సుమారు 12 వ శతాబ్దంలో నిర్మించారు. దీనిని ఢిల్లీ సుల్తానుల రాజ్య ప్రారంభం కంటే ముందుగానే నిర్మించారు. దీనిని కాకతీయుల "కీర్తి తోరణం"గా భావిస్తారు.
వర్ణన
తోరణాల నిర్మాణం భారతీయ ఆలయ వాస్తులో సాంచి స్తూపం చుట్టూ శాతవాహన రాజైన శ్రీ శాతకర్ణిచే క్రీ.పూ.2 వ శతాబ్ది కాలంలో నిర్మించబడిన రాతి ఆవారం, మధ్యలో నాలుగు దిశలా నాలుగు తోరణ ద్వారాల నిర్మాణంతో ప్రవేశపెట్టబడింది. తోరణ నిర్మాణానికి సంబంధించిన ప్రాథమిక సూత్రాన్ని అందులోంచే గ్రహించినప్పటికీ, తమదైన శైలిలో అందమైన మార్పులన్నిటినీ చేసి అందులోంచి ఒక విశిష్టమైన నిర్మాణాన్ని సాధించి, కాకతీయ తోరణంగా ప్రతిష్ఠించి, శిల్పకళలో తమ ప్రతిభను చాటుకున్నారు కాకతీయ కాలపు శిల్పులు. తెలుగు ప్రజల కళాదృష్టికి, అభిరుచికి, కాకతీయుల కాలపు శిల్పుల కళా ఔన్నత్యానికి నిదర్శనాలుగానూ, అందులో వారి ప్రతిభను చాటి చెప్పే కీర్తి తోరణాలుగానూ ఆ శిలా తోరణాలు ఇప్పటికీ నిలిచి ఉన్నాయి. వరంగల్ కోటలో నాలుగు కాకతీయ తోరణాలు సమానదూరాలలో విస్తరించి దర్శనమిస్తాయి. చూడ్డానికి ఓ అలంకారపు ద్వారంలా కనిపించినా అందులో తెలుసుకోవాల్సిన అంశాలెన్నో ఉన్నాయి. కాకతీయ తోరణం కేవలం అలంకారం కోసం చేసిన డిజైన్‌ కాదు. దాని మీద కాకతీయుల పాలనా వైభవమంతా పూసగుచ్చినట్టుగా ఉంటుంది. వాళ్ల ఏలుబడిలో ఏయే అంశాలకు ప్రాధాన్యమిచ్చారో తెలియజేస్తుంది. నిలబడ్డ నాలుగు పిల్లర్లు వాళ్ల పాలనలో ధర్మం నాలుగు పాదాల మీద నడిచిందనడానికి నిదర్శనం. చివరి రెండు పిల్లర్ల మీద ఇరుపక్కల గర్జించిన సింహాలు కాకతీయుల ఎదురులేని నాయకత్వానికి చిహ్నం. దాని పక్కన తల పైకెత్తిన మొసలి జలకళకు ప్రతీతి. ఎందుకంటే కాకతీయుల కాలంలో చెరువుల కుంటలు కాలువల్లో పుష్కలంగా నీళ్లుండేవి. నీళ్లు ఎక్కడైతే ఉంటాయో అక్కడ మొసళ్లు మెండుగా ఉంటాయి. ఇకపోతే తోరణం నిండా లతలు, తీగలు పారే గొలుసుకట్టు చెరువుల్ని, కుంటల్నీ సూచిస్తాయి. అపార జలరాశి పరవళ్లు తొక్కడంతో ఆ కాలంలో పంటలు బాగా పండేవి. కాకతీయుల కాలంలో ప్రజలకు ఆకలి బాధ ఎలావుంటుందో తెలియదంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఇకపోతే పైన ఇరువైపులా రెండు హంసలు కాకతీయుల పారదర్శక పాలనకు నిదర్శనం. హంస కింద ఇరువైపుల చేతులు పైకెత్తిన కుబేరుల విగ్రహాలు ఆర్థిక పరిపుష్టికి సంకేతం. మొసలి కింది భాగంలో వజ్ర వైఢూర్యాల దండలు కాకతీయుల వైభవానికి చిహ్నం. అప్పట్లో రత్నాలు రాశులుగా పోసి అమ్మకున్నా ఆర్థికపురోగతి అద్భుతంగా ఉండేదని సంకేతం. కిందిభాగాన బోర్లించిన ఏడు పూర్ణకుంభాలు గ్రామదేవతల ప్రతిబింబాలు. వాటినే సప్తమాతృకలు అని కూడా పిలుస్తారు. స్తంభం మధ్యభాగంలో చేపల బొమ్మలు ఓ వెలుగు వెలిగిన మత్స్య పరిశ్రమకు సంకేతం.
యివి కూడా చూడండి
వర్గం:భారతీయ కళలు వర్గం:భారతీయ శిల్పం వర్గం:ఆర్చిలు వర్గం:వరంగల్ జిల్లా వర్గం:వరంగల్ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:కాకతీయ సామ్రాజ్యం
దాసరిపాలెం (భట్టిప్రోలు)
దాసరిపాలెం బాపట్ల జిల్లా భట్టిప్రోలు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామ విశేషాలు
హైదరాబాదులో పోలీసు నిఘా విభాగం ఎస్.పి. గా పనిచేయుచున్న కనపర్తి కోటేశ్వరరావు, దాసరిపాలెం గ్రామాన్ని ఆదర్శగ్రామం, (స్మార్ట్ విలేజ్) గా తీర్చిదిద్దడానికై దత్తత తీసుకొన్నారు. ఈ సందర్భంగా ఆయన 2015,జూన్-12వ తేదీనాడు, ఆ గ్రామములో ఏర్పాటుచేసిన ఒక సమావేశంలో గ్రామంలో నిర్వహించు అభివృద్ధి పనులను వివరించినారు.
వర్గం:భట్టిప్రోలు మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
దేవవరం
దేవవరం పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.
తెలంగాణ
దేవవరం (కొత్తగూడ) - మహబూబాబాద్ జిల్లా కొత్తగూడ మండలానికి చెందిన గ్రామం
దుష్యంతుడు
దుష్యంతుడు చిన్ననాటి నుండి అడవులలో తిరుగుతూ పులులను సింహాలనూ వేటాడి పట్టుకుంటూ ఆడుకొనేవాడు. దుష్యంతుని రాజ్యపాలనలో ప్రజలు ధర్మ మార్గం అవలంబిస్తూ ప్రశాంత జీవితం అవలంబిస్తూ జీవిస్తున్నారు.
వేటకు వెళ్ళుట
ఒక రోజు దుష్యంతుడు వేటకు వెళ్ళి వేటాడుతూ ఒక తపోవనానికి చేరుకున్నాడు. అది బద్ద శత్రువులైన సింహాలూ ఏనుగులూ లాంటి జంతువులనేకం తో కలసి సహజీవనం చేస్తున్న మహర్షి కణ్వాశ్రం. దుష్యంతుడు మిగిలిన వారిని వదిలి మహర్షి దర్శనార్ధం ఆశ్రమంలోకి ఒంటరిగా వెళ్ళాడు. అక్కడ అతడు సౌందర్యవతి అయిన కణ్వ మహర్షి పెంపుడు కూతురు శకుంతల ను చూసాడు. ఆమె అందానికి ముగ్ధుడైయ్యాడు. శకుంతలనూ దుష్యంతుని అందం ఆకర్షించింది. పరస్పర పరిచయా లయ్యాక ఆమె కణ్వమహర్షి కూతురని తెలుసుకున్నాడు. దుష్యంతుడు శకుంతలతో బ్రహ్మచారి అయిన కణ్వమహర్షికి కూతురెలా కలిగిందని సందేహం వెలిబుచ్చాడు.
శకుంతలా దుష్యంతుల వివాహం
శకుంతల ద్వారా దుష్యంతుడు ఆమె క్షత్రియ కన్య అని తెలుసుకుని దుష్యంతుడు ఆమె మీద మనసుపడి గంధర్వ రీతిన వివాహం చేసుకున్నాడు. వివాహ సమయంలో శకుంతలకు పుట్టిన బిడ్డను చక్రవర్తిని చేస్తానని వాగ్ధానం చేసాడు. రాజలాంఛనాలతో ఆమెను రాజధానికి తీసుకు వెళతానని మాటిచ్చి రాజధానికి వెళ్ళాడు. కణ్వమహర్షి ఆ విషయం దివ్యదృష్టి ద్వారా గ్రహించి వారి వివాహానికి అనుమతించి శకుంతల పుత్రుడు చక్రవర్తి కాగలడని దీవించాడు. శకుంతలకు ఆమె పుత్రుడు మహా బలవంతుడై ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యవంతుడు కాగలడని వరం ప్రసాదించాడు. మహర్షి మాటలను నిజంచేస్తూ శకుంతలకు మహాబలవంతుడైన భరతుడు చక్రవర్తి లక్షణాలతో జన్మించాడు.
దుష్యంతుడు శకుంతలను స్వీకరించుట
కణ్వమహర్షి శకుంతలను అత్తవారింటికి పంపడం ఉచితమని భావించి శిష్యులను తోడిచ్చి ఆమెను కుమారునితో సహా దుష్యంతుని వద్దకు పంపాడు. దుష్యంతుడు శకుంతలను తెలియనట్లు నటిస్తూ ఆమెను నిరాకరించాడు. శకుంతల దుఃఖిస్తూ పలువిధాల ప్రార్ధించినా దుష్యంతుడు ఆమెను స్వీకరించడానికి అంగీకరించలేదు. చివరిగా ఆకాశవాణి శకుంతల మాటలు సత్యమని చెప్పడంతో దుష్యంతుడు లోకనిందకు వెరచి భార్యా బిడ్డలను స్వీకరించి భరతునికి యువరాజ్య పట్టాభిషేకం చేసాడు. ఆకాశవాణి ఈ పుత్రుడు నీ సంతానమే ఇతనిని భరించు అని చెప్పినందువల్ల ఈ దుష్యంత కుమారుడు భరతుడు అని పిలవబడ్డాడు. ఇతనికి ఇంకొక పేరు సర్వ దమనుడు.
గౌడ్‌గావ్ (జన్వాడ)
గోడ్గావ్ (జన్వాడ),తెలంగాణ రాష్ట్రం, సంగారెడ్డి జిల్లా, నాగల్‌గిద్ద మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన నాగల్‌గిద్ద నుండి 35 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బీదర్ (కర్ణాటక) నుండి 14 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లా లోని మానూర్ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన నాగల్‌గిద్ద మండలంలోకి చేర్చారు.
సమీప గ్రామాలు
బీదర్, జహీరాబాద్, సదసివపేట్, సంగారెడ్ది
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
బీదర్ నుండి రోడ్దురవాణా సౌకర్యం ఉంది. రైల్వే సౌకర్యం బీదర్ నుండి ఉంది. ప్రధాన రైల్వేస్టేషన్: హైదరాబాదు 113 కి.మీసమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 8 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గోడ్గావ్ (జన్వాడ)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
గోడ్గావ్ (జన్వాడ)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
పరవస్తు
thumb|పరవస్తు ఇంటి పేరుగా గల చిన్నయసూరి పరవస్తు తెలుగువారిలో కొందరి ఇంటి పేరు. వీరు మద్రాసులోని పరవస్తు మఠానికి చెందిన వారు. అక్క డ నుంచి ఆంధ్ర దేశం వలస వచ్చి స్థిర పడ్డారు. దానితో వీరి ఇంటి పేరు పరవస్తు గా స్థిర పడింది. పరవస్తు అంటే ఇహపరము కానిది, భగవంతునికి సంబంధించినది అనే అర్థాలున్నాయి. తోలుత వీరంతా వైష్ణవ ప్రచారాన్ని విశేషంగా నిర్వహించారు. చాత్తాద శ్రీవైష్ణవ శాఖకు చేందిన వారు. గార్గేయ గోత్రం, ఆపస్థంబ సూత్రం, యుజుర్వేద శాఖాద్యాయులు.
సంస్థలు
ఆధ్యాత్మికం
మూలాలు
వర్గం:ఇంటిపేర్లు
వినోద్ మెహతా
వినోద్ మెహతా సీనియర్ జర్నలిస్ట్, ఔట్‌లుక్ ఎడిటోరియల్ చైర్మన్. సండే అబ్జర్వర్, ఇండియన్ పోస్ట్, ది ఇండిపెండెంట్, ది పయనీర్ (డిల్లీ ఎడిషన్), ఔట్‌లుక్ లాంటి ఎన్నో పత్రికలను ప్రారంభించి, విజయపథంలో నడిపించిన ఘనత ఆయన సొంతం. లక్నో విశ్వవిద్యాలయం లో బి.ఎ. పూర్తిచేసారు.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ లో ఉన్న రావల్పిండి లో 1942 మే 31 న జన్మించారు.
జర్నలిజం లో కురువృద్ధుడు
భారతీయ జర్నలిజంలో కురువృద్ధుడి లాంటి సీనియర్ ఎడిటర్ ఆయన. 40 ఏళ్ళ పాటు ఈ వృత్తిలో క్రియాశీలంగా పనిచేసిన వ్యక్తి. ఎలాంటి ప్రత్యేక డిగ్రీ లేకున్నా భాషా పటిమ, విశ్లేషణా సామర్థ్యం, తెగింపులతో అవుట్ లుక్ అనే పత్రికు వ్యవస్థాపక ఎడిటర్ గా ఎదిగారు.
పత్రికలు మూతపడుతూ ప్రింట్ జర్నలిజం శకం ముగిసిందని అనుకుంటున్న సమయంలో మాగజీన్ జర్నలిజాన్ని నిబద్ధతతో నిర్వహించి కొత్తపుంతలు తొక్కించిన కలం యోధుడుగా వినోద్ మెహతా గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. రహేజా గ్రూప్ తరఫున వినోద్ మెహతా అక్టోబర్ 1995లో అవుట్ లుక్ ను ఆరంభించి అద్భుతమైన వ్యాసాలు అందించారు. ఆరోగ్యం సహకరించక ఎడిటర్ బాధ్యతల నుంచి తప్పుకుని 2012 నుంచి అవుట్ లుక్ కు ఎడిటోరియల్ ఛైర్మన్ గా వ్యవహరించారు.
అర్నబ్ గోస్వామి లాంటి ఎడిటర్లు సైతం ఆయనను 'జర్నలిజం దేవుడి' గా భావించి ఆరాధిస్తారు. ఆయనను జి.కె.రెడ్డి మెమోరియల్ జాతీయ అవార్డు వరించింది.
రచయితగా
బిఏ డిగ్రీ థర్డ్ క్లాస్ లో పాసయినట్లు చెప్పుకునే వినోద్ మెహతా మూడు పుస్తకాలు రాసారు. అందులో మూడు జీవిత చరిత్రలు, రెండు తన అనుభవాల సారం (లక్నో బాయ్, ఎడిటర్ అన్ ప్లగ్డ్), ఒకటి సంకలనం (మిస్టర్ ఎడిటర్, హౌ క్లోస్ అర్ యు టు ది పీఎం?).
ప్రముఖ బాలీవుడ్ నటి మీనాకుమారి, మాజీ ప్రధాని ఇందిరాగాంధీ కుమారుడు సంజయ్‌గాంధీ ల జీవిత చరిత్రలను వినోద్ మెహతా రాశారు. ఆయన రాసిన వ్యాసాలను మిస్టర్ ఎడిటర్, హౌ క్లోజ్ ఆర్‌యూ టూ ది పీఎం? అనే పేరుతో 2001లో సంకలనంగా విడుదల చేశారు. ఆ తరువాత ఎడిటర్ అన్‌ప్లగ్‌డ్ పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు.
మరణం
ఊపిరితిత్తుల వ్యాధితో బాధపడుతున్న మెహతా 2015 మార్చి 8న న్యూఢిల్లీలోని అఖిల భారత వైద్య సేవల సంస్థ లో చికిత్స పొందుతూ తుది శ్వాస విడిచారు. ఆయనకు 73 సంవత్సరాలు. ఆయనకు భార్య సుమితా ఉన్నారు, పిల్లలు లేరు. తన పెంపుడు కుక్కకు 'ఎడిటర్' అని పేరు పెట్టుకున్నారు.
కింటుకూరు
కింటుకూరు, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, రంపచోడవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన రంపచోడవరం నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజమహేంద్రవరం నుండి 66 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 15 ఇళ్లతో, 53 జనాభాతో 31 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 22, ఆడవారి సంఖ్య 31. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 53. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587129. పిన్ కోడ్: 533288.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి రంపచోడవరంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కాకవాడలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల పెదగెద్దాడలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు రంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కాకినాడలోను, పాలీటెక్నిక్ ఈర్లపల్లిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల రంపచోడవరంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కాకినాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమహేంద్రవరం లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 6 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
ఉత్పత్తి
కింటుకూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
చింతపండు, సోంపు, శీకాయ
బసవ
బసవ అనగా బసవేశ్వరుడు.
ఏదుట్ల
ఏదుట్ల, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వనపర్తి జిల్లా, గోపాలపేట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గోపాలపేట నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది పంచాయతి కేంద్రం.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1067 ఇళ్లతో, 5048 జనాభాతో 1717 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2508, ఆడవారి సంఖ్య 2540. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1313 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576075 .పిన్ కోడ్: 509206.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల గోపాలపేటలోను, ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల గోపాలపేటలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ వనపర్తిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వనపర్తిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఏడుట్లలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఏడుట్లలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఏడుట్లలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఏదుట్లలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఏదుట్లలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, వేరుశనగ
రాజకీయాలు
2013, జూలై 31న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా నారాయణ యాదవ్ ఎన్నికయ్యాడు.
జగలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
జగలూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం దావణగెరె జిల్లా, దావణగెరె లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. జగలూర్ నియోజకవర్గం నియోజకవర్గాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా  2008లో నూతనంగా ఏర్పడింది.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
పాల్ బ్రంటన్
జీవిత చరిత్ర
బ్రంటన్ రమణ మహర్షిని 'భగవంతుని తెలుసుకోవడం ఎలా?' లాంటి ప్రశ్నలు అడిగాడు. అందుకు రమణులు 'విచారణ ద్వారా నువ్వెవరో తెలుసుకో' అని సమాధానమిచ్చాడు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో బ్రంటన్ మైసూరు మహారాజా నాలుగవ కృష్ణరాజ ఒడయారు ఆస్థానంలో ఉన్నాడు. ఆయన రచించిన ది క్వెస్ట్ ఆఫ్ ది ఓవర్‌సెల్ఫ్ అనే పుస్తకాన్ని మహారాజాకు అంకితం ఇచ్చాడు. 1940 లో మహారాజా మరణించినపుడు ఆయన అంత్యక్రియలకు కూడా హాజరయ్యాడు.
యమగోల మళ్ళీ మొదలైంది
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు
ఏకశిలా పార్కు
ఏకశిలాపార్కు తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హన్మకొండ జిల్లా, వరంగల్ నగరంలో గల ఒక పిల్లల పార్కు.
విశేషాలు
2001లో ఖిలా వరంగల్‌ మధ్యకోటలో కోట సందర్శనానికై వచ్చిన పర్యాటకులు ప్రకృతిలో కాసేపు సేదతీరటం కోసం సుమారు 50 లక్షల రూపాయల పెట్టుబడితో ఈ పార్కును నిర్మించారు. ఈ పార్కులో చిన్న పిల్లల కోసం ఆట వస్తువులు, ఊయ్యాలలు, జారుడు బండలు, సైకిలింగ్‌, రంగుల రాట్నం, రెండు హైట్‌ స్టాండ్స్‌, రెండు ఆర్మీ స్టాంగ్‌, ఫ్యామిలీ ఊయ్యాలలు ఏర్పాటు చేశారు. సాయంత్రం వేళలో వాటర్‌ పాల్‌, రంగు రంగు లైట్లతో పర్యాటకులను ఆకర్షించే విధంగా తీర్చిదిద్దారు. పార్కులో ఓ కాంటీన్ కూడా ఏర్పాటు చేశారు. ఈ పార్కులో గుండు చెరువు అని పిలువబడే ఓ చెరువు కూడా ఉంది. ఈ చెరువులో బోటింగ్ సౌకర్యం కూడా ఉంటుంది. ఈ చెరువు పక్కనే ఏకశిలగుట్టగా పిలువబడే ఎత్తైన కొండ కూడా ఉంటుంది. ఈ గుట్ట మీద ఓ పురాతన ఆలయం, సైనికులు ప్రహారా చేసే భవనం ఉంటుంది. పార్కుకు వచ్చిన ప్రతి ఒక్కరూ గుండు చెరువు అందాలను, ఏకశిలగుట్టను తప్పక వీక్షించే వెళతారు. పార్కు పరిరక్షణ కోసం 25 మంది సిబ్బంది సేవలందిస్తుంటారు. ఈ పార్కు ఎంతో ఎంతో అందంగా, ఆకర్షణీయంగా ఉండటం వల్ల సినిమాల షూటింగ్‌లు సైతం ఇక్కడ జరుగుతుంటాయి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:వరంగల్ జిల్లా వర్గం:వరంగల్ జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు
సూరాయపాలెం (డక్కిలి)
సూరాయపాలెం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, తిరుపతి జిల్లా, డక్కిలి మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన డక్కిలి నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వెంకటగిరి నుండి 14 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 11 ఇళ్లతో, 52 జనాభాతో 55 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 23, ఆడవారి సంఖ్య 29. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 46. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592304 .పిన్ కోడ్: 524134.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి లింగసముద్రం లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల పలుగోడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల డక్కిలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల డక్కిలిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వెంకటగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వెంకటగిరిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం నెల్లూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతి లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.