cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ధర్మపురి శ్రీనివాస్
రాజకీయ ప్రస్థానం
1989లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున నిజామాబాదు (పట్టణ) శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి డి.సత్యనారాయణ పై గెలుపొంది తొలిసారిగా అసెంబ్లీలో అడుగుపెట్టాడు. అదే సమయంలో రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో స్థానం కూడా పొందాడు. 1998లో తొలిసారిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ (పిసిసి) అధ్యక్షుడిగా నియమించబడ్డాడు.
1999లో భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి యెండెల లక్ష్మీనారాయణ ను ఓడించి రెండవసారి శాసనసభ కు గెలుపొందాడు. అదే సమయంలో కాంగ్రెస్ శాసనసభ ఉప నాయకుడిగా పనిచేశాడు. 2004లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా రెండవసారి నియమించబడ్డాడు. 2004లో తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థి సతీష్ పవార్ ను ఓడించి మూడవసారి శాసనసభకు ఎన్నికై వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి మంత్రివర్గంలో పనిచేశాడు.
2009 ఎన్నికలలో నిజామాబాదు నుంచే పోటీచేసి భారతీయ జనతా పార్టీ అభ్యర్థి యెండెల లక్ష్మీనారాయణ చేతిలో పరాజయం పొందాడు. తెలంగాణా నేపథ్యంలో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున విజయం సాధించిన లక్ష్మీనారాయణ రాజీనామా చేయగా 2010లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలలో డి.శ్రీనివాస్ మరోసారి లక్ష్మీనారాయణ చేతిలో ఓడిపోయాడు.
2004, 2009లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. 2015, జూలై 2న కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు. ధర్మపురి శ్రీనివాస్ 2023 మార్చి 26న కాంగ్రెస్ పార్టీ లో చేరగా ఆయనకు ఏఐసీసీ ఇంచార్జ్ మాణిక్ రావ్ ఠాక్రే, పీసీసీ అధ్యక్షుడు రేవంత్ రెడ్డి, మాజీ పీసీసీ అధ్యక్షుడు వి.హనుమంతరావు కండువా కప్పి పార్టీలోకి ఆహ్వానించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:రాజ్యసభ సభ్యులు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:1948 జననాలు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు
క్లైవ్ లాయిడ్
1944, ఆగస్టు 31 న గుయానా లోని జార్జ్‌టౌన్ లోజన్మించిన క్లైవ్ లాయిడ్ (Clive Hubert Lloyd) వెస్ట్‌ఇండీస్కు చెందిన మాజీ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. 1974 నుంచి 1985 వరకు వెస్టీండీస్ కెప్టెన్‌గా ఉండి క్రికెట్ లో అగ్రరాజ్యంగా చేశాడు. క్రికెట్ చరిత్రలోనే అత్యున్నత కెప్టెన్‌గా అతనికి ఖ్యాతి లభించింది. అతని నాయకత్వంలో వెస్టీండీస్ ఒక దశలో వరుసగా 27 టెస్టులలో పరాజయం పొందలేదు. అందులో 11 వరస విజయాలు. ( ఈ కాలంలో ఒక టెస్టుకు వివియన్ రిచర్డ్స్ నాయకత్వం వహించాడు). లాయిడ్ 3 ప్రపంచ కప్ లలో వెస్టీండీస్ కు నాయకత్వం వహించాడు. అందులో 1975, 1979 లలో జరిగిన మొదటి, రెండో ప్రపంచ కప్‌లలో వెస్టీండీస్ విజయం సాధించింది. 1983లో జరిగిన ప్రపంచ కప్‌లో కూడా ఫైనల్ వరకు వచ్చి కపిల్ దేవ్ నాయకత్వంలోని భారత్ జట్టు పై ఓడిపోయారు.
లాయిడ్ టెస్ట్ క్రికెట్‌లో 110 మ్యాచ్‌లు ఆడి 46.67 సగటుతో 7515 పరుగులు సాధించాడు. అతని తొలి టెస్ట్ 1966లో ఆడినాడు. టెస్ట్ క్రికెట్‌లో అతని అత్యధిక స్కోరు 242 నాటౌట్. టెస్ట్ క్రికెట్‌లో 19 సెంచరీలు, 39 అర్థ సెంచరీలు సాధించాడు.
వన్డే క్రికెట్‌లో లాయిడ్ 87 మ్యాచ్‌లు ఆడి 1977 పరుగులు 39.53 సగటుతో సాధించాడు. ఇందులో ఒక సెంచరీ, 11 అర్థ సెంచరీలు ఉన్నాయి. వన్డేలో అతని అత్యధిక స్కోరు 102 పరుగులు.
1971లో లాయిడ్ విజ్డెన్ క్రికెటర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ గా ఎంపికయ్యాడు.
రిటైర్‌మెంట్ తర్వాత లాయిడ్ కోచ్‌గా, కామెంటేటర్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టాడు. 2001 నుంచి 2006 వరకు ఐ.సి.సి.మ్యాచ్ రెఫరీగా ఉన్నాడు. ప్రస్తుతం ఇతడు వెస్టీండీస్ క్రికెట్ మేనేజర్‌గా ఉన్నాడు.
వర్గం:1944 జననాలు వర్గం:వెస్ట్‌ఇండీస్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:విజ్డెన్ క్రికెటర్లు వర్గం:వెస్ట్‌ఇండీస్ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:వెస్ట్‌ఇండీస్ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
మైలార్‌గడ్డ
మైలార్‌గడ్డ, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదులోని ఒక ప్రాంతం. సికింద్రాబాదు కు శివారు ప్రాంతంగా ఉంది. సికింద్రాబాద్ స్టేషను నుండి అర కిలోమీటర్ దూరంలో ఉన్న ఈ మైలార్‌గడ్డ, మధ్యతరగతి ప్రజల నివాసప్రాంతంగా ఉంది.
సమీప ప్రాంతాలు
ఇక్కడికి సమీపంలో చిలకలగూడ, పద్మారావు నగర్, సీతాఫల్‌మండి, నామాలగుండు, డేటా కాలనీ, కేశవ్ నగర్ కాలనీ, వాకర్ టౌన్, బాబన్ బస్తీ, అనురాధ రెసిడెన్సీ, ఇందిరా నగర్ మొదలైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో మైలార్‌గడ్డ మీదుగా సికింద్రాబాద్, కోఠి, చార్మినార్, లంగర్‌హౌస్, ఇసిఐఎల్ బస్ స్టేషను వంటి ప్రాంతాలకు బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలోనే సికింద్రాబాద్ రైల్వే స్టేషను, సీతాఫల్‌మండి రైల్వే స్టేషనులు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
చమోలి గోపేశ్వర్
చమోలి గోపేశ్వర్, ఉత్తరాఖండ్‌, గఢ్వాల్ హిల్స్‌లో చమోలి జిల్లా లోని పట్తణం. చమోలి జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. సముద్ర మట్టం నుండి 1,550 మీ. ఎత్తున ఉంది. ఇది ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. డిసెంబరు, జనవరిల్లో మాత్రం చాలా చల్లగా ఉంటుంది. ఈ పట్తణం "గోపీనాథ్" దేవాలయానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. చమోలీ గోపేశ్వర్‌లో వైతరణి అనే చాలా అందమైన సరస్సు ఉంది.
చమోలి గోపేశ్వర్‌లోని ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలు పండిత దీనదయాళ్ పార్కు, అనేక చెరువులు, గోపీనాథాలయం, టెలిఫోన్ టవర్ హౌస్. జిల్లా లోని ఏకైక టిబి హాస్పిటల్ గోపేశ్వర్‌లో ఉంది. పోలీస్ గ్రౌండ్‌ లోని కొంత భాగంలో క్రీడల స్టేడియం ఉంది. పట్టణం లోని ప్రధాన కాలనీలు పిడబ్యు కాలనీ, జల్ నిగమ్, వైర్‌లెస్ కాలనీ, పోలీస్ కాలనీ, కుండ్ కాలనీ, పోస్ట్ ఆఫీస్, బసంత్ బీహార్, సరస్వతి బీహార్, సుభాష్ నగర్, హల్దపాని, నెగ్వార్, మందిర్ కాలనీ, టీచర్ కాలనీ, హాస్పిటల్ కాలనీ, పాలిటెక్నిక్ కాలనీ.
భౌగోళిక శాస్త్రం
గోపేశ్వర్ 30.42°N, 79.33°W వద్ద సముద్రమట్టం నుండి సగటున 1550 మీ. ఎత్తున ఉంది. గోపేశ్వర్, చమోలి నుండి 8.4 కి.మీ. దూరాన అలకనంద నది ఒడ్డున, NH 58 వెంబడి ఉంది. గోపేశ్వర్ తన ఆధ్యాత్మిక ఆకర్షణ, సహజమైన అందంతో సందర్శకులను ఆకర్షిస్తుంది. గోపేశ్వర్ నుండి మంచుతో కప్పబడిన కొండలు, శిఖరాలూ కనిపిస్తాయి.
వాతావరణం
కొప్పెన్-గీగర్ వ్యవస్థ ప్రకారం గోపేశ్వర్, తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణానికి (Cwa) చెందుతుంది.
జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం చమోలి గోపేశ్వర్ జనాభా 21,447. మొత్తం గృహాల సంఖ్య 5513. జనాభాలో పురుషులు 56%, స్త్రీలు 44%. పట్టణ సగటు అక్షరాస్యత 81%. ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ; పురుషుల అక్షరాస్యత 85%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 75%. జనాభాలో 10% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు ఉన్నవారు.
రవాణా
వివిధ ప్రదేశాల నుండి గోపేశ్వర్‌కు అని కాలాల్లోనూ అందుబాటులో ఉండే రోడ్లు ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం డెహ్రాడూన్‌ లోని జాలీ గ్రాంట్ గోపేశ్వర్ నుండి 227 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. సమీప రైల్వే స్టేషన్ రిషికేశ్. ఇది 210 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
ఆసక్తికరమైన ప్రదేశాలు
గోపేశ్వర్ చుట్టూ నాలుగు ప్రసిద్ధ దేవాలయాలు ఉన్నాయి: తుంగనాథ్, అనుసూయా దేవి ఆలయం, రుద్రనాథ్, బద్రీనాథ్. కేదార్‌నాథ్ కూడా సమీపంలోనే ఉంది. గోపీనాథ్ మందిర్ అనే ప్రసిద్ధ శివాలయం అక్కడ ఉంది. వైతరణి అనే ఒక చెరువు కూడా ఇక్కడ ఉంది. ఎకో పార్క్, దీన్ దయాళ్ పార్క్, శ్రీ చక్రధర్ తివారీ పార్క్ వంటి అనేక పార్కులు ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:All articles with unsourced statements వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ నగరాలు పట్టణాలు
అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్
అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్ (సంక్షిప్తంగా AITC, దీనిని తృణమూల్ కాంగ్రెస్ అని కూడా పిలుస్తారు, గతంలో పశ్చిమ బెంగాల్ తృణమూల్ కాంగ్రెస్) భారతదేశంలోని ఒక రాజకీయ పార్టీ. ఈ పార్టీ 1998 లో స్థాపించబడింది. ఈ పార్టీకి పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ నాయకత్వం వహిస్తున్నారు.
పార్టీ నిర్మాణం
1997 డిసెంబరు 22 న మమతా బెనర్జీ 26 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ కాలం తరువాత భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీని వీడి తమ సొంత పార్టీ అయిన తృణమూల్ కాంగ్రెస్ ను ఏర్పాటు చేసింది. దీనిని 1997 డిసెంబరు మధ్యలో భారత ఎన్నికల సంఘం లో నమోదు చేశారు. భారత ఎన్నికల కమిషన్ పార్టీకి ఒక ప్రత్యేకమైన చిహ్నాన్ని ఇచ్చింది, ఇది జోరా ఘోస్ ఫూల్, ఇది దిగువ-అడుగు-గడ్డి-మూల పువ్వులను సూచిస్తుంది.
ఎన్నికలలో విజయాలు
1998 లో పార్టీ ఏర్పడిన తరువాత పశ్చిమ బెంగాల్‌ లోని తృణమూల్ కాంగ్రెస్‌కు భారీ స్పందన రావడం ప్రారంభమైంది. ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్, వామపక్ష కార్యకర్తలు కొత్తగా ఏర్పడిన పార్టీలో చేరారు. 1998 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో టిఎంసి 7 సీట్లు గెలుచుకుంది. 2001 లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో టిఎంసి 60 సీట్లు గెలుచుకుంది. 2004 లోకసభ ఎన్నికలలో టిఎంసి కేవలం 1 సీటు గెలిచింది, ఆ తరువాత విషం సభ ఎన్నికల్లో టిఎంసి 30 సీట్లు గెలుచుకుంది.
నందిగ్రామ్ ఉద్యమం
పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం నందిగ్రామ్ (పశ్చిమ మిడ్నాపూర్‌లో ఉన్న) భూమిని బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకుని రసాయన కేంద్రాన్ని ప్రారంభించాలని నిర్ణయించింది. 2006 డిసెంబరు లో, హల్దియా డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ (సిపిఎం లక్ష్మణ్ సేథ్ నేతృత్వంలో) నందిగ్రామ్‌లో ఎక్కువ భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంటున్నట్లు అలాగే 70,000 ఇళ్లను స్వాధీనం చేసుకుంటున్నట్టు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ఈ భూ స్వాధీనం క్లియరింగ్‌కు వ్యతిరేకంగా ల్యాండ్ ఉత్తాచాడ్ ప్రతిపక్ష కమిటీ (బియుపిసి) ను ఏర్పాటు చేశారు. 2007 మార్చి 14 న, గోలిబార్లో 14 మంది గ్రామస్తులను పోలీసులు చంపారు. ఇంకా చాలా మంది తప్పిపోయారు కూడా. సాయుధ సిపిఎం కార్యకర్తలు పోలీసులతో నందిగ్రామ్‌లో నిరసనకారులపై కాల్పులు జరిపినట్లు పలు వర్గాలు పేర్కొన్నాయి, దీనికి సిబిఐ తన నివేదికలో మద్దతు ఇచ్చింది. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు, సుధేండు అధికారి (ప్రస్తుతం తమ్లుక్ లోకసభ సభ్యుడు) ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు.
మూలాలు
వర్గం:రాజకీయ పార్టీలు
పుష్పలత దాస్
పుష్పలత దాస్ (1915-2003) భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమకారిణి, సామాజిక కార్యకర్త, గాంధేయవాది, ఈశాన్య భారత రాష్ట్రమైన అస్సాం కు చెందిన శాసనసభ్యురాలు. ఆమె 1951 నుండి 1961 వరకు రాజ్యసభ సభ్యురాలు, అస్సాం శాసనసభ సభ్యురాలు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ సభ్యురాలు. ఆమె కస్తూర్బా గాంధీ నేషనల్ మెమోరియల్ ట్రస్ట్, ఖాదీ, గ్రామ పరిశ్రమల కమిషన్ అస్సాం అధ్యాయాలకు చైర్ పర్సన్ గా పనిచేశారు. సమాజానికి ఆమె చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం ఆమెకు 1999లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మభూషణ్ను ప్రదానం చేసింది.
ప్రారంభ జీవితం
అస్సాంలోని ఉత్తర లఖింపూర్ లోని రామేశ్వర్ సైకియా, స్వర్ణలటాకు 1915 మార్చి 27 న జన్మించిన దాస్ పాన్ బజార్ గర్ల్స్ హైస్కూల్లో తన పాఠశాల విద్యను చేశారు. ఆమె పాఠశాల రోజుల నుండి తన రాజకీయ కార్యకలాపాలను ప్రారంభించింది, ముక్తి సంఘం అనే సంస్థ కార్యదర్శిగా ఉంది. 1931లో, ఆమె, ఆమె సహచరులు విప్లవకారుడు భగత్ సింగ్ను బ్రిటిష్ రాజ్ ఉరితీయడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ నిరసన నిర్వహించారు, పాఠశాల నుండి బహిష్కరించబడ్డారు. ఆమె ఒక ప్రైవేట్ విద్యార్థిగా తన చదువును కొనసాగించింది, 1934 లో మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించింది, తరువాత ఆమె తన ఇంటర్మీడియట్ కోర్సుపూర్తి చేయడానికి బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం లో చేరింది. తరువాత ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రురాలై 1938 లో అదే విశ్వవిద్యాలయం నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీని పొందింది. తదనంతరం, ఆమె గౌహతి లోని ఎర్లే లా కాలేజీలో లా కోసం తాను నమోదు చేసుకుంది, అక్కడ ఆమె విద్యార్థి రాజకీయాలను కొనసాగించింది. ఆమె 1940లో కళాశాల యూనియన్ కార్యదర్శిగా ఉన్నారు. ఈ సమయంలోనే గాంధీజీ రెండు సంవత్సరాల తరువాత ప్రారంభించబోయే క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి పూర్వగామిగా శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో భాగంగా వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహానికి పిలుపునిచ్చాడు, దాస్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. ఆమె ఖైదు చేయబడింది.
రాజకీయ జీవితం
మహిళా సబ్ కమిటీ సభ్యురాలిగా జాతీయ ప్రణాళిక కమిటీతో ఆమె అనుబంధం కారణంగా, దాస్ ఆ సంవత్సరం ముంబై కి వెళ్లి రెండేళ్లపాటు అక్కడే ఉన్నారు. ఆమె కార్యకలాపాలు మృదులా సారాభాయ్, విజయ లక్ష్మీ పండిట్ లతో పాటు అప్పటి అస్సాం శాసనసభ సిట్టింగ్ సభ్యులు ఓమియో కుమార్ దాస్తో కలిసి పనిచేయడానికి అవకాశాలను ఇచ్చాయి, ఆమె 1942లో వివాహం చేసుకుంది. ఆమె వివాహం తరువాత అస్సాంకు తిరిగి వచ్చి శాంతి బహిని, మృతు బహిని అనే రెండు సంస్థలను ఏర్పాటు చేసింది. 1942 సెప్టెంబరులో దాస్, మృతు బహినికి చెందిన ఆమె సహచరులు భారత జాతీయ జెండాను పట్టుకుని స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్ కు నిరసనకు నాయకత్వం వహించారు, ఈ ఊరేగింపులో పోలీసులు కాల్పులు జరిపారు, ఇది ఆమె సహోద్యోగి కనకలత బారువ మరణానికి దారితీసింది.
1947 లో భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత దాస్ జంట అస్సాంలోని ధేకియాజులిలో తమ కార్యకలాపాలను కేంద్రీకరించారు, దీనిని ఓమియో కుమార్ దాస్ అస్సాం లెగిస్టాలైవ్ అసెంబ్లీలో 1951 నుండి 1967 వరకు వరుసగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. పుష్పలత దాస్ స్వయంగా 1951లో రాజ్యసభకు నామినేట్ చేయబడి 1961 లో ఆ పదవిని నిర్వహించారు. ఈ కాలంలోనే ఆమె బజాలి నియోజకవర్గం నుండి చంద్రప్రవ సాయికియాని కోసం 1957 ఎన్నికల ప్రచారానికి నాయకత్వం వహించారు. తరువాత ఆమె 1958 లో కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీకి ఎన్నికయ్యారు, మరుసటి సంవత్సరం ఆమె పార్లమెంటరీ ప్రతినిధి బృందంలో సభ్యురాలిగా అనేక తూర్పు యూరోపియన్ దేశాలను సందర్శించారు. 1967లో ఆమె ధేకియాజులి నుండి పోటీ చేసింది, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్కు ప్రాతినిధ్యం వహించి ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. 1975 జనవరి 23న తన భర్త మరణించిన తరువాత దాస్ పార్లమెంటరీ రాజకీయాల నుండి వైదొలిగింది, మరింత సామాజిక సేవ కోసం దృష్టి సారించింది.
మరణం
ఆమె జీవితంలోని తరువాతి రోజులలో, ఆమె వయస్సు సంబంధిత అనారోగ్యాలతో బాధపడింది, కోల్ కతాలోని వుడ్ ల్యాండ్స్ నర్సింగ్ హోమ్ కు తరలించవలసి వచ్చింది, అక్కడ ఆమె 2003 నవంబరు 9న, 88 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:గాంధేయవాదులు వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు వర్గం:2003 మరణాలు వర్గం:1915 జననాలు వర్గం:అస్సాం స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
జెన్నిఫర్ కొత్వాల్
జెన్నిఫర్ కొత్వాల్ భారతదేశానికి చెందిన మోడల్, సినిమా నటి. ఆమె 2005లో సినిమారంగంలో అడుగుపెట్టి కన్నడ సినిమా జోగిలో నటనకుగాను మంచి గుర్తింపునందుకుని హిందీ, కన్నడ, తెలుగు భాషా సినిమాల్లో నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
ఐజాక్ అసిమోవ్
కుటుంబం
జీవిత భాగస్వామి/మాజీ-: గెర్ట్రూడ్ బ్లూగర్‌మాన్ (ఎం. 1942-1973), జానెట్ ఒపాల్ జెప్సన్ (ఎం. 1973-1992)
తండ్రి: జుడా అసిమోవ్
తల్లి: అన్నా రాచెల్ (బెర్మన్) అసిమోవ్
పిల్లలు: డేవిడ్ అసిమోవ్, రాబిన్ అసిమోవ్
ఐజాక్ అసిమోవ్ బాల్యం
ఐజాక్ అసిమోవ్ ఖచ్చితమైన పుట్టిన తేదీ చుట్టూ చాలా గందరగోళం ఉంది. ఐజాక్ అసిమోవ్ 4 అక్టోబరు 1919, 2 జనవరి 1920 మధ్య ఎక్కడైనా బైలారస్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్‌లోని పెట్రోవిచిలో ప్రస్తుతం రష్యాగా పిలువబడే యూదు మిల్లర్ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని తల్లి అన్నా రాచెల్ బెర్మన్ అసిమోవ్ అయితే జుడా అసిమోవ్ అతని తండ్రి. జనవరి 2న ఆయన పుట్టినరోజు జరుపుకున్న సంగతి తెలిసిందే. అతని పేరు పూర్తిగా రష్యన్ భాషలో ఇసాక్ ఓజిమోవ్ అని వ్రాయబడింది. అతని కుటుంబం యునైటెడ్ స్టేట్స్కు మారినప్పుడు ఐజాక్ వయస్సు 3 సంవత్సరాలు. అతని తల్లిదండ్రులు యిడ్డిష్, ఇంగ్లీష్ మాట్లాడేవారు, అసిమోవ్ సరైన రష్యన్ మాట్లాడటం ఎలాగో నేర్చుకోలేదు.
ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో
అసిమోవ్‌కు చిన్నప్పుడు సైన్స్ ఫిక్షన్‌పై చాలా ఆసక్తి ఉండేది. అతను ప్రముఖ పల్ప్ మ్యాగజైన్‌లను విస్తృతంగా చదివాడు, ఆ పత్రికలు పనికిరావని అసిమోవ్ తండ్రి భావించినందున వాటిని చదవవద్దని అతని తండ్రి కోరాడు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, అసిమోవ్ తన తండ్రితో తన దారిని పొందాడు, అతను పత్రికలలో 'సైన్స్' ఫ్యాక్టర్‌ని సజీవంగా చూసేలా చేసాడు, అది వారిని విద్యావంతులుగా చేసింది. ఈ రంగంలో అసిమోవ్‌కు ఉన్న గొప్ప ఆసక్తి, అతను 11 సంవత్సరాల వయస్సులో కథలు రాయడం ప్రారంభించినప్పుడు అతను కలం పట్టేలా చేసింది. అతను 19 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్నప్పుడు, అసిమోవ్ వృత్తిపరమైన సైన్స్ ఫిక్షన్ రాసే కళను మెరుగుపరిచాడు, అతని కథలు అతని కాలంలోని సైన్స్ ఫిక్షన్ మ్యాగజైన్‌లకు విక్రయించబడ్డాయి. అసిమోవ్ సైన్స్ ఫిక్షన్ పట్ల విపరీతమైన ఆసక్తి ఉన్న వ్యక్తుల సంఘాన్ని కనుగొన్నాడు, వారిని ఎస్ ఎఫ్ ఫ్యాండమ్ లేదా సైన్స్ ఫిక్షన్ ఫ్యాండమ్ అని పిలుస్తారు. అసిమోవ్ 'ఆస్టౌండింగ్ సైన్స్ ఫిక్షన్' సంపాదకుడు జాన్ డబ్ల్యూ. క్యాంప్‌బెల్ ద్వారా బాగా ప్రభావితమయ్యాడు, అతను తర్వాత అసిమోవ్‌కి వ్యక్తిగత స్నేహితుడయ్యాడు.
కెరీర్
తన పి హెచ్ డి. సంపాదించడానికి ముందు, అసిమోవ్ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఫిలడెల్ఫియా నేవీ యార్డ్ నావల్ ఎయిర్ ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ స్టేషన్‌లో పౌరుడిగా 3 సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. యుద్ధం ముగియడంతో అసిమోవ్‌కు యూ ఎస్ ఆర్మీలో ఉద్యోగం ఇవ్వబడింది, అక్కడ అతను గౌరవప్రదమైన డిశ్చార్జ్ పొందిన తర్వాత ఉద్యోగం నుండి నిష్క్రమించే ముందు సుమారు 9 నెలలు పనిచేశాడు. అసిమోవ్ గొప్ప సైనిక వృత్తిని గడిపాడు, అది స్వల్పకాలికంగా ఉంది, అయినప్పటికీ అతను తన అద్భుతమైన టైపింగ్ నైపుణ్యాల కోసం కార్పోరల్‌గా ఎదిగేందుకు ఉన్నత స్థాయిని పొందాడు. 1946లో, అసిమోవ్ బికినీ అటోల్ వద్ద అణు బాంబు పరీక్షల్లో పాల్గొనకుండా తప్పించుకున్నాడు.
1948లో అసిమోవ్ తన డాక్టరేట్ డిగ్రీని పూర్తి చేశాడు, ఆ తర్వాత అతను బోస్టన్ యూనివర్శిటీ స్కూల్ ఆఫ్ మెడిసిన్ ఫ్యాకల్టీగా నియమితుడయ్యాడు. అతను 1958 నుండి చురుకైన రచయితగా మారినందున అతను విశ్వవిద్యాలయంలో తన బోధనేతర పాత్రను నిర్వహించాలని నిర్ణయించుకునే ముందు చాలా కాలం పాటు ఇక్కడే ఉన్నాడు. అసిమోవ్ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్‌గా (అతను టైటిల్‌ను మాత్రమే కలిగి ఉన్నాడు) కానీ అతని పూర్తి సమయం నిబద్ధతతో కొనసాగాడు. రాయడం. బోస్టన్ యూనివర్శిటీ ముగర్ మెమోరియల్ లైబ్రరీ 1965 నుండి విశ్వవిద్యాలయంలో చివరి రోజుల వరకు అసిమోవ్ గుర్తించిన, వ్రాసిన అన్ని వ్యక్తిగత పత్రాలను ఆర్కైవ్ చేసింది. క్యూరేటర్ హోవార్డ్ గాట్లీబ్ అభ్యర్థన మేరకు అసిమోవ్ ఈ పత్రాలన్నింటినీ విశ్వవిద్యాలయానికి విరాళంగా ఇచ్చాడు. అసిమోవ్ సేకరణలో 464 పెట్టెలు లేదా డెబ్బై ఒక్క మీటర్ల షెల్ఫ్ స్థలం ఉంటుంది. 1979లో అసిమోవ్ తన అద్భుతమైన రచనా వృత్తి, రచనలకు బోస్టన్ విశ్వవిద్యాలయంచే గౌరవించబడ్డాడు, అతను బయోకెమిస్ట్రీ ప్రొఫెసర్‌గా నియమించబడ్డాడు.
రైటింగ్ కెరీర్
1941లో అసిమోవ్ తన 32వ కథను "నైట్‌ఫాల్" పేరుతో తీసుకువచ్చాడు, ఇది చాలా ప్రజాదరణ పొందింది, ఇది ఎప్పటికప్పుడు అత్యంత ప్రసిద్ధ సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. నైట్‌ఫాల్ (సైన్స్ ఫిక్షన్ రైటర్స్ ఆఫ్ అమెరికాచే 1968లో "అత్యుత్తమ సైన్స్ ఫిక్షన్ కథ"గా ఎంపిక చేయబడింది) అనేది 1940లలో ఒక కొత్త ట్రెండ్‌ని తీసుకువచ్చే ఒక సాంఘిక శాస్త్ర కల్పనగా ఉన్న ఒక కొత్త శైలి రచనను పరిచయం చేసింది. తర్వాత అది ‘నైట్‌ఫాల్ అండ్ అదర్ స్టోరీస్’ అనే చిన్న కథా సంకలనంలో వచ్చింది. 1941 నాటికి అసిమోవ్ సైన్స్ ఫిక్షన్ రంగానికి నాయకత్వం వహించే ఆస్టౌండింగ్ మ్యాగజైన్‌కు (క్రమంగా) చాలా కథలను విక్రయించాడు. అసిమోవ్ ప్రచురించిన అన్ని సైన్స్ ఫిక్షన్ కథలు, ఇతర రచనలు 1943 నుండి 1949 వరకు ఆస్టౌండింగ్‌లో ప్రదర్శించబడ్డాయి.
1942లో అసిమోవ్ తన అనేక ఫౌండేషన్ సిరీస్ కథలలో మొదటిదాన్ని బయటకు తీసుకువచ్చాడు. ఫౌండేషన్ శ్రేణి అతని తరువాతి రచనలలో ఫౌండేషన్ త్రయం: ఫౌండేషన్ (1951), ఫౌండేషన్, సామ్రాజ్యం (1952),, రెండవ ఫౌండేషన్ (1953) ఉన్నాయి. అతని ఫౌండేషన్ సిరీస్ నవలలు ఒక గెలాక్సీ సామ్రాజ్యం గురించి, భవిష్యత్ విశ్వంలో వారి పతనం, పునర్జన్మ గురించిన కథ. ఫౌండేషన్ సిరీస్ నిస్సందేహంగా అసిమోవ్ చేసిన ఉత్తమ సైన్స్ ఫిక్షన్ (సైన్స్ ఫిక్షన్ కోసం ప్రసిద్ధ సంక్షిప్త రూపం) పని. రోబోట్ సిరీస్ (చాలా తర్వాత వ్రాయబడింది) కూడా అసిమోవ్ అద్భుతమైన పని. అసిమోవ్ మేధావి ఏమిటంటే, అతను తన రోబోటిక్ సిరీస్‌ ను ఫౌండేషన్ సిరీస్‌తో ఏకకాలంలో రాశాడు. 'ఐ, రోబోట్' (హాలీవుడ్ నటుడు విల్ స్మిత్ నటించిన 2004లో చలనచిత్రంగా రూపొందించబడింది) రోబోట్‌లలోని పాజిట్రానిక్ మెదడు (కల్పిత పరికరం), వాటి కథల గురించి చెబుతూ 1950లో ప్రచురించబడింది. ఇది వైజ్ఞానిక ప్రపంచాన్ని విప్లవాత్మకంగా మార్చింది, అనేక మంది భవిష్యత్ రచయితలను దీనిపై రాయడానికి ప్రోత్సహించింది. అసిమోవ్ రోబోట్ సిరీస్ కథలు రోబోట్‌ల కోసం నియమాలు, నీతి నియమాలను రూపొందించాయి. 1942లో అసిమోవ్ చాలా ప్రసిద్ధి చెందిన 'ది త్రీ లాస్ ఆఫ్ రోబోటిక్స్'ని తన చిన్న కథ 'రన్‌రౌండ్'లో పరిచయం చేశాడు.
చట్టాలు:
1. రోబోట్ మానవుడిని గాయపరచకపోవచ్చు లేదా నిష్క్రియాత్మకత ద్వారా మానవునికి హాని కలిగించదు.
2. రోబోట్ మానవులు ఇచ్చిన ఏవైనా ఆదేశాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలి, అటువంటి ఆదేశాలు మొదటి చట్టానికి విరుద్ధంగా ఉంటే తప్ప.
3. అటువంటి రక్షణ మొదటి లేదా రెండవ చట్టానికి విరుద్ధంగా లేనంత వరకు రోబోట్ తన స్వంత ఉనికిని కాపాడుకోవాలి.
'ది బైసెంటెనియల్ మ్యాన్' కూడా రోబోట్ సిరీస్‌లో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన కథ, ఇది తరువాత రాబిన్ విలియమ్స్ నటించిన హాలీవుడ్ చిత్రంగా రూపొందించబడింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
అసిమోవ్‌కు చాలా భిన్నమైన అలవాట్లు ఉన్నాయి. అతను చదివే సమయంలో రైళ్ల శబ్దం వినడానికి ఇష్టపడేవాడు కాబట్టి అతను తరచుగా తనను తాను చుట్టుముట్టేవాడు. అతను ఎగరడానికి ఎప్పుడూ భయపడేవాడు. అసిమోవ్ చాలా మంచి పబ్లిక్ స్పీకర్, అతను చాలా స్నేహపూర్వకంగా మాట్లాడేవాడు, విషయాలను చర్చించాడు.
మరణం
1977లో అసిమోవ్‌కి గుండెపోటు వచ్చింది, దీని కోసం అతను డిసెంబర్ 1983లో ట్రిపుల్ బైపాస్ సర్జరీకి వెళ్లాడు. అతను 6 ఏప్రిల్ 1992న న్యూయార్క్ నగరంలో మరణించాడు. అసిమోవ్ సోదరుడు స్టాన్లీ గుండె, మూత్రపిండాల వైఫల్యాన్ని నివేదించాడు, ఇది అసిమోవ్ మరణానికి కారణమై ఉండవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:20వ శతాబ్దపు జననాలు వర్గం:1992 మరణాలు వర్గం:20వ శతాబ్దపు అమెరికన్ నవలా రచయితలు వర్గం:అమెరికన్ సైన్స్ ఫిక్షన్ రచయితలు వర్గం:బోస్టన్ యూనివర్సిటీ ఫ్యాకల్టీ వర్గం:1920 జననాలు వర్గం:అమెరికన్ రచయితలు
కోటె డి ఐవొరి
కోటె ది ఐవొరె : దీనిని ముందు "ఐవరీ కోస్ట్" అని పిలిచేవారు. అధికారిక నామం "కోటె ది ఐవొరె". పశ్చిమ ఆఫ్రికా లోని ఒక దేశం. దీని వైశాల్యం 3,22,462 చ.కి.మీ. దీనికి పశ్చిమసరిహద్దులో లైబీరియా, గినియా, ఉత్తరసరిహద్దులో మాలి, బుర్కినా ఫాసో, తూర్పుసరిహద్దులో ఘనా, గినియా అఖాతం, దక్షిణసరిహద్దులో అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం ఉన్నాయి. ఈ దేశపు జనాభా 1998 లెక్కల ప్రకారం 1,53,66,672. 2008 లో జనాభా అంచనా 1,83,73,060.
ఐరోపావాసుల వలసరాజనికి ముందు ఐవరీ కోస్టు అనేక దేశాలకు కేంద్రంగా ఉంది. వాటిలో గయామాను, కాంగు సామ్రాజ్యం, బావెలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం 1843 లో ఫ్రాంసు రక్షితప్రాంతంగా మారింది. ఆఫ్రికా కొరకు ఐరోపాసమాఖ్య పెనుగులాటలో మధ్య ఈ ప్రాంతం 1893 లో ఫ్రెంచి కాలనీగా ఏకీకృతం చేయబడింది. 1960 లో ఫెలిక్సు హౌఫౌటు-బోయిగ్నీ (1993 వరకు దేశాన్ని పరిపాలించాడు) నేతృత్వంలో ఈ ప్రాంతం స్వాతంత్ర్యం సాధించింది. ప్రాంతీయ ప్రమాణాలు స్థిరంగా ఉన్నట్లు వర్గీకరించిన ఐవరీ కోస్టు పొరుగున ఉన్న పశ్చిమాఫ్రికా దేశాలతో, అలాగే పశ్చిమదేశాలతో (ప్రధానంగా ఫ్రాంసుతో) సన్నిహిత ఆర్థిక, రాజకీయ సంబంధాలు నెలకొల్పింది. ఐవరీ కోస్టు 1999 లో తిరుగుబాటును ఎదుర్కొన్నది. రెండు మత ఆధారిత పౌరయుద్ధాలను ఎదుర్కొన్నది. మొదటి పౌరయుద్ధం 2002-2007 లో జరిగింది.
రెండవ పౌరయుద్ధం 2010-2011 మధ్యకాలంలో జరిగింది. 2000 లో కొత్త రాజ్యాంగాన్ని స్వీకరించింది.
ఐవరీ కోస్టు దాని అధ్యక్షుడికి విశేషమైన బలమైన కార్యనిర్వాహక అధికారం కలిగిస్తుంది. కాఫీ, కోకో ఉత్పత్తి ద్వారా 1960 - 1970 లలో పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశాలలో ఐవరీ కోస్టు ఒక ఆర్థిక శక్తిగా ఉంది. అయితే ఇది 1980 లలో ఆర్థిక సంక్షోభం కారణంగా రాజకీయ, సామాజిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొన్నది. 21 వ శతాబ్దంలో ఐవరీ కోస్టు ఆర్థిక వ్యవస్థ అధికంగా మార్కెట్టు ఆధారితంగా ఉంటుంది. ఐవరీ కోస్టు ఆర్థికవ్యవస్థ ఇప్పటికీ అత్యధికంగా వ్యవసాయంపై ఆధారపడుతుంది. చిన్నచిన్న రైతులు పండించే నగదు-పంట ఉత్పత్తి ఆధిక్యతలో ఉంది.
అధికారిక భాష ఫ్రెంచి. స్థానిక భాషలు కూడా విస్తారంగా వాడుకలో ఉన్నాయి, వీటిలో బౌలె, డియులా, డాను, ఏమిను, సేబరా సేనుఫో ప్రధాన్యత వహిస్తున్నాయి. ఐవరీ కోస్టులో మొత్తం 78 భాషలు ఉన్నాయి. ముస్లింలు, క్రైస్తవులు (ప్రధానంగా రోమన్ కాథలిక్కులు), అనేక స్థానిక మతాలు ఆచరించబడుతూ ఉన్నాయి.
వలస భూమి
ఐవరీ కోస్టులో మానవ ఉనికి గుర్తించడం కష్టం. ఎందుకంటే దేశం తేమతో కూడిన వాతావరణం కారణంగా మానవ అవశేషాలు సంరక్షించబడలేదు. అయినప్పటికీ ఎగువ పాలోలిథికు కాలానికి చెందిన (క్రీ.పూ.15,000 నుండి 10,000) ఆయుధాలు, ఉపకరణాలు, (ప్రత్యేకంగా, వంటపాత్రలు, చేపల గాలాల అవశేషాలు, కత్తిరించిన పాలిషు చేయబడిన గొడ్డలి)ఈ ప్రాంతంలో పెద్దసంఖ్యలో పాలియోలిథికు లేదా నియోలిథికు మానవులు నివసించారనడానికి సాక్ష్యంగా ఉన్నాయి.
ఐవరీ కోస్టు మొట్టమొదటి నివాసితుల అవశేషాలు ఈభూభాగం మొత్తం చెల్లాచెదురుగా కనిపించాయి. 16 వ శతాబ్దానికి పూర్వం దక్షిణంవైపు వలస వచ్చిన ప్రస్తుత స్థానిక నివాసుల పూర్వీకులు వీరిని స్థానభ్రంశం చేయడం లేదా వారిలో విలీనం చేయడం జరిగి ఉండవచ్చు అని చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు. అలాంటి సమూహాలలో ఎహోటిలీ (అబోయిసో), కోత్రోవ్ (ఫ్రెస్కో), జెహిరి (గ్రాండ్ లాహౌ), ఎగా, డీసు (దివి) ఉన్నాయి.
ఇస్లాం పాలనకు ముందు
మొట్టమొదటి రికార్డు చరిత్ర [ఎప్పుడు?] ఉత్తర ఆఫ్రికా (బెర్బెరు) వర్తకులకు చెందినది [ఎక్కడ?] ప్రారంభంలో రోమను కాలం నుండి ఉప్పు, బానిసలు, బంగారం, ఇతర వస్తువులతో సహారాలో ఒక వాహన వాణిజ్యాన్ని నిర్వహించింది. ట్రాన్సు- సహారా వర్తక మార్గాలలోని దక్షిణ మార్గాలు ఎడారి అంచున ముగుస్తాయి. అక్కడ నుండి అనుబంధ వాణిజ్యం వర్షారణ్యం సరిహద్దుగా దక్షిణంగా విస్తరించింది. మరింత ముఖ్యమైన టెర్మినల్సుగా - జెన్, గవో, టిమ్బుక్టులను మహాసుడాను సామ్రాజ్యాలు ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చెసాయి.
వారి శక్తివంతమైన సైనిక దళాలతో వాణిజ్య మార్గాల్ని నియంత్రించడం ద్వారా ఈ సామ్రాజ్యాలు పొరుగు దేశాలమీద ఆధిపత్యం చేయగలిగాయి. సుడానియ సామ్రాజ్యాలు కూడా ఇస్లామికు విద్యా కేంద్రాలు అయ్యాయి. నార్తు ఆఫ్రికా నుండి ముస్లిం బెర్బెరు వ్యాపారులు పశ్చిమ సూడానులో ఇస్లాంను పరిచయం చేసారు. అనేక ముఖ్యమైన పాలకుల మార్పిడి తర్వాత ఇస్లాం వేగంగా విస్తరించింది. 11 వ శతాబ్దం నుండి సూడానియ సామ్రాజ్య పాలకులు ఇస్లాం స్వీకరించిన సమయంలో సమకాలీన ఐవరీ కోస్టు ఉత్తర, దక్షిణ ప్రాంతాలకు ఇస్లాం వ్యాపించింది
4 వ శతాబ్దం నుండి 13 వ శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో మౌరిటానియ, దక్షిణ మాలి పర్వతాలను చుట్టుకొని ఉన్న ప్రాంతాలలో సుడాను సామ్రాజ్యం, మొట్టమొదటి ఘనా సామ్రాజ్యం వృద్ధి చెందాయి. 11 వ శతాబ్దంలో అవి శిఖరాగ్రానికి చేరుకున్న సమయంలో దాని భూభాగాలు అట్లాంటికు మహాసముద్రం నుండి టింబక్టు వరకు విస్తరించాయి. ఘనా తిరోగమనం తరువాత, మాలి సామ్రాజ్యం ఒక శక్తివంతమైన ముస్లిం సామ్రాజ్యంగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఇది 14 వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో దాని శిఖరాగ్ర స్థాయికి చేరింది. ఐవరీ తీరంలోని మాలి సామ్రాజ్యం భూభాగం ఓడియనే వాయువ్య భాగంలో పరిమితం చేయబడింది.
14 వ శతాబ్దం చివరిలో అంతర్గత అసమ్మతి, సామంతరాజులు ఎదురుతిరిరగడం కారణంగా నెమ్మదిగా తగ్గుముఖం పట్టింది. సామాంత దేశాలలో ఒకటి అయిన సంఘై 14 వ, 16 వ శతాబ్దాల మధ్య సామ్రాజ్యంగా వృద్ధి చెందింది. అంతర్గత అసమ్మతి జాతి కలహాలుగా వృద్ధిచెందిన కారణంగా సంఘై సామ్రాజ్యం బలహీన పడింది. ఈ వివాదం దక్షిణం ప్రాంతంలోని అటవీ ప్రాంతాల వైపుకు వలసలను విస్తరించింది. దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో కప్పబడిన దట్టమైన వర్షపు అరణ్యం, ఉత్తరాన పెరిగిన భారీ స్థాయి రాజకీయ సంస్థలకు అడ్డంకులు సృష్టించాయి. నివాసులు గ్రామాలలో లేదా గ్రామాల సమూహాలలో నివసించారు. బయటి ప్రపంచంతో వారి పరిచయాలు దూరప్రాంతాలకు చెందిన వ్యాపారుల ద్వారా వడకట్టబడ్డాయి. గ్రామస్థులు వ్యవసాయం, వేట ఆధారితంగా జీవనం సాగించారు.
ఐరోపా యుగాగానికి ముందు కాలం
ఐరోపా ప్రారంభ కాలంలో ఐవరీ కోస్టులో ఐదు ముఖ్యమైన రాజ్యాలు వృద్ధి చెందాయి. 18 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మాలి సామ్రాజ్యం క్రింద ఇస్లామీకరణను విడిచిపెట్టిన సెనౌఫో ప్రజలు నివసించిన ఉత్తర మధ్య ప్రాంతంలో జూలా ముల్లా కాంగు సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. కాంగు వ్యవసాయం, వాణిజ్యం, కళలు, జాతి వైవిధ్యం, వైవిధ్యమైన మతాల సంపన్న కేంద్రంగా ఉన్నప్పటికీ క్రమంగా రాజ్యం బలహీనపడింది. 1895 లో కాంగు నగరం మీద సమోరి టూర్ దాడి చేసి చేత జయించాడు. తరువాత ఇది వాసౌలోయు సామ్రాజ్యంలో భాగం అయింది.
17 వ శతాబ్దంలో అకాన్ సమూహం " అబ్రోన్ కింగ్డం ఆఫ్ గయామాన్ " పేరుతో అబ్రోన్ సామ్రాజ్యం స్థాపించబడింది. అభివృద్ధి చెందుతున్న అసంటేమన్ సమాఖ్య నుండి పారిపోయిన ప్రజలే అకాన్ సమూహం. ప్రస్తు ఘనా ప్రాంతమే అసంటేమన్. బొండుకోకు దక్షిణాన స్థిరనివాసం నుండి అబ్రోన్ క్రమంగా వారి ఆధిపత్యాన్ని బండౌకోలోని డ్యూల ప్రజల వరకు విస్తరించారు. డ్యూల ప్రజలు ఇటీవల బెఘో మార్కెట్టు నగరం నుండి వచ్చారు. బొండుకో వాణిజ్యం, ఇస్లాం మతానికి ప్రధాన కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. రాజ్యం ఖురానిక్ పండితులు పశ్చిమ ఆఫ్రికాలోని అన్ని ప్రాంతాల నుండి విద్యార్థులను ఆకర్షించారు. 17 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో తూర్పు-మధ్య ఐవరీ కోస్టులో అకాంటే నుండి పారిపోయిన ఇతర అకాన్ ప్రజలు సాకాస్సోలో బాయెలే రాజ్యం స్థాపించారు. అలాగే రెండు అగ్ని రాజ్యాలు (ఇండెనీ, సాన్విని) స్థాపించారు.
అసంటే లాగా బాలే కూడా పాలకులుగా రాజకీయ, పరిపాలనా వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశారు. ఇది చివరికి చిన్న సంస్థానాలుగా విభజించబడింది. వారి సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమయినప్పటికీ బాయెలు ఫ్రెంచి అణిచివేతను తీవ్రంగా అడ్డుకుంది. ఐవరీ కోస్టు స్వాతంత్ర్యం తరువాత కొద్దికాలం పాటు వారి ప్రత్యేక గుర్తింపును నిలబెట్టుకోవటానికి అగ్ని రాజ్యపాలకుల వారసులు ప్రయత్నించారు. 1969 నాటికి సాన్వి ఐవరీ కోస్టు నుండి వైదొలగడానికి ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాన్ని ఏర్పరుచడానికి ప్రయత్నించారు. శాన్వి ప్రస్తుత రాజు నానా అమోన్ ఐదవ డౌఫౌ (2002 నుండి).
ఫ్రెంచి పాలన
బానిసత్వం, బానిస దాడి అనుభవిస్తున్నప్పటికీ ఐవరీ కోస్టు పొరుగున ఉన్న ఘనాతో పోలిస్తే ఐవరీ కోస్టు బానిస వాణిజ్యంతో తక్కువగా బాధపడింది. ఐరోపా బానిస, వ్యాపార నౌకలు తీరంలోని ఇతర ప్రాంతాలను ఇష్టపడ్డారు. 1482 లో పోర్చుగీసు వారు మొట్టమొదటిసారిగా పశ్చిమాఫ్రికా దేశాల సముద్రతీరానికి చేరడంతో పశ్చిమాఫ్రికాలో మొట్టమొదటి ఐరోపా అన్వేషణ ప్రారంభం అయింది. 17 వ శతాబ్దం మధ్యలో సెయింట్ లూయిసు సెనగలులో మొట్టమొదటి పశ్చిమ ఆఫ్రికన్ ఫ్రెంచి స్థావరాన్ని స్థాపించపడు. అదే సమయంలో డచి వారు ఫ్రెంచికి డాకరు లోని గోరీ ద్వీపం హక్కును ఫ్రెంచికి వదిలారు. 1637 లో అస్సినిలోని గోల్డు కోస్టు (ఇప్పుడు ఘనా) సరిహద్దు వద్ద ఒక ఫ్రెంచి మిషను స్థాపించబడింది. ఈ సమయంలో స్థానికంగా బానిసత్వ ఆచరణను అణిచివేసారు. అలాగే వారి వ్యాపారులకు బానిసలను అందజేయడాన్ని నిషేధించారు.
అయితే అస్సినీ మనుగడ ప్రమాదకరంగా ఉంది. 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం వరకు ఐవరీ కోస్టులో ఫ్రెంచి స్థిరమైన పాలన స్థాపించలేదు. 1843-4లో ఫ్రెంచి అడ్మిరలు లూయిసు ఎడౌర్డు బోయెటు-విలౌమెజు గ్రాండు బస్సం, అస్సినీ ప్రాంతాల రాజులతో ఒప్పందాల మీద సంతకం చేసి వారి భూభాగాలను ఒక ఫ్రెంచి సంరక్షక భూభాగంగా చేసారు. ఫ్రెంచి అన్వేషకులు, మిషనరీలు, వాణిజ్య కంపెనీలు, సైనికులు క్రమంగా ఫ్రెంచి ప్రాంతాన్ని లోగాను ప్రాంతం నుండి స్వదేశీ ప్రాంతాల పరిధిలో విస్తరించారు. 1915 వరకు పసిఫికేషను సాధించబడలేదు.
ఐరోపా ఆసక్తి తీరం నుండి లోపలి భూభాగంలోకి (ప్రత్యేకంగా సెనెగల్, నైజర్ల మధ్య రెండు గొప్ప నదులు ప్రవాహిత ప్రాంతాలలో) విస్తరించింది. 19 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో పశ్చిమ ఆఫ్రికా ఫ్రెంచి అన్వేషణ ప్రారంభమైంది. కానీ ఇది ప్రభుత్వ విధానానికంటే వ్యక్తిగత చొరవపై ఆధారపడుతూ నిదానంగా జరిగింది. 1840 వ దశకంలో ఫ్రెంచి స్థానిక పశ్చిమ ఆఫ్రికా నాయకులతో పలు వరుస ఒప్పందాలను కుదుర్చుకుంది. ఫ్రెంచి వారు గినియా గల్ఫు వెంట బలవర్థకమైన పోస్టులను నిర్మించి వాటిని శాశ్వత వ్యాపార కేంద్రాలుగా చేయడానికి వీలు కల్పించారు.
ఐవరీ కోస్టులో మొదటి పోస్టులుగా అసినిలో ఒకటి, గ్రాండు బస్సంలో (ఇది కాలనీ మొదటి రాజధానిగా మారింది) మరొకటి స్థాపించబడింది. పోస్టుల లోపల ఫ్రెంచి సార్వభౌమాధికారం కొరకు స్థానిక నాయకులతో ఒప్పందాలు జరిగాయి. ఫ్రెంచి పోస్టులలో విశేషవాణిజ్యాధికారం పొంది బదులుగా స్థానిక నాయకులకు వార్షికంగా రుసుము చెల్లించింది.
చెల్లించటానికి బదులుగా వ్యాపార అధికారములు కొరకు. ఈ ఒప్పందం పూర్తిగా ఫ్రెంచ్కు సంతృప్తికరంగా లేదు, ఎందుకంటే ట్రేడ్ పరిమితం చేయబడింది, ఒప్పంద బాధ్యతలపై అపార్థాలు తరచుగా తలెత్తాయి. ఒప్పంద షరతులలో తరచుగా సంభవించిన అపార్ధాలు, పరిమితమైన వాణిజ్యం కారణంగా అసంతృప్తి ఉన్నప్పటికీ వాణిజ్యాన్ని విస్తరించాలన్న ఆశతో ఫ్రెంచి ప్రభుత్వం ఈ ఒప్పందాలను కొనసాగించింది.
1886 లో సమర్థవంతమైన ఆక్రమణ వాదనతో ఫ్రాన్సు దాని పశ్చిమ ఆఫ్రికా తీరప్రాంత వాణిజ్య పోస్టుల ప్రత్యక్ష నియంత్రణను సాధించింది. అంతర్గత భాగంలో వేగవంతమైన అంవేషణ కార్యక్రమం ప్రారంభించింది. 1887 లో లెఫ్టినెంటు లూయిసు గుస్తావే బింగరు ఐవరీ కోస్ట్ అంతర్గత భాగాలకు రెండు సంవత్సరాల ప్రయాణాన్ని సాగించాడు. ప్రయాణం ముగింపులో ఆయన ఐవరీ కోస్టులో ఫ్రెంచి సంరక్షక సంస్థలను స్థాపించడానికి నాలుగు ఒప్పందాలను ముగించాడు. అంతేకాక 1887 లో వెర్డియరు ప్రతినిధి మార్సెలు ట్రెయిచు-లాప్లిను, ఐర్లాండు కోస్టులో నైజరు నది ముఖద్వారంలో ప్రధాన జలాల నుండి ఫ్రెంచి ప్రభావాన్ని విస్తరించే ఐదు అదనపు ఒప్పందాల చర్చలు జరిపాడు.
ఫ్రెంచి పాలన యుగం
ఫ్రాన్సు ప్రధాన లక్ష్యం ఎగుమతుల ఉత్పత్తిని ప్రేరేపించడం. కోఫీ, కోకో, పామాయిలు పంటలు వేగంగా తీరప్రాంతాల వెంట అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. ఐవరీ కోస్టు స్థిరనివాసులను అధిక సంఖ్యను కలిగి ఉన్న ఏకైక పశ్చిమ ఆఫ్రికా దేశంగా నిలిచింది. పశ్చిమ, మధ్య ఆఫ్రికాలో మిగిలిన ప్రాంతాలలో ఫ్రెంచి, బ్రిటీషు పెట్టుబడిదారులుగా ఉన్నారు. దీని ఫలితంగా ఫ్రెంచి పౌరులు కోకో, కాఫీ, అరటి తోటల యజమానులు చెందినవారు స్థానిక నిర్బంధ-కార్మిక వ్యవస్థను స్వీకరించారు.
ఫ్రెంచి పాలన ప్రారంభ సంవత్సరాలలో అంతర్గతంగా కొత్త పోస్టులను స్థాపించడానికి ఫ్రెంచి సైనిక దళాలు పంపబడ్డాయి. స్థానిక జనాభా, మాజీ బానిస-యజమానుల వర్గానికి చెందిన ప్రజలు కొంతమంది ఫ్రెంచి సెటిలర్లను ప్రతిఘటించారు. 1880 - 1890 లలో సొమోరీ టురె తన పొరుగువారిని జయించి బానిసత్వాన్ని తిరిగి స్థాపించి వస్సౌలౌ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ప్రస్తుతం ఉన్న గినియా, మాలి, బుర్కినా ఫాసో, ఐవరీ కోస్టు భూభాగాలు వస్సౌలౌ సామ్రాజ్యంలో భాగం అయ్యాయి. వస్సౌలౌ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన సామోరి టరె ఫ్రెంచి సెటిలర్లను తీవ్రంగా ప్రతిఘటించారు. స్వంత తుపాకీలను తయారుచేసి, మరమ్మత్తు చేయగల సామర్ధ్యం కలిగి పెద్ద సంఖ్యలో బాగా సన్నద్ధమైన సమోరీ టురె సైన్యం స్థానిక నాయకులను ఆకర్షించింది. ఫ్రెంచి సమోరి టురె విస్తరణకు ప్రతిస్పందనగా సైనిక ఒత్తిడి ప్రయోగించి విజయం సాధించింది. 1898 లో ఆయన పట్టుబడి ఆయన సామ్రాజ్యం రద్దు చేయబడే వరకు 1890 ల మధ్యలో సాధారణ గిరిజన పోరాటాల కంటే సామోరీ టురె నుండి ఫ్రెంచి తీవ్రమైన ప్రతిఘటనను ఎదుకొన్నది.
కాలనీ ప్రభుత్వ కార్యక్రమానికి మద్దతుగా ఫ్రాంసు 1900 లో తల పన్ను విధించడం ఊహించని నిరసనలను రేకెత్తడానికి కారణం అయింది. అనేక ఇవోయిరియన్లు ఈ పన్నును సంరక్షితప్రాంతా ఒప్పందాల ఉల్లంఘనగా భావించారు.. చాలామంది (ముఖ్యంగా లోపలి భాగంలో) ఈ పన్నుల సమర్పణ అవమానకరమైన చిహ్నంగానూ అణిచివేతగానూ పరిగణించబడింది. 1905 లో ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో బానిసత్వాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేసింది. 1904 నుండి 1958 వరకు ఐవరీ కోస్టు ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికా సమాఖ్యలో భాగంగా ఉంది. ఇది థర్డు రిపబ్లికులో ఒక కాలనీ, ఓవర్సీసు భూభాగంగా ఉంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ఫ్రాన్సులో పోరాడటానికి ఫ్రాన్సు ఐవరీ కోస్టు నుండి రెజిమెంట్లను నిర్వహించింది. 1917-1919 మద్య కాలంలో కాలనీ వనరులు యుద్ధం కొరకు వెచ్చించబడ్డాయి. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో ఐవరీ కోస్టులో 1,50,000 మంది పురుషులు మరణించారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత కాలం వరకు ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికా ప్రభుత్వ వ్యవహారాలు ప్యారిసు నుంచి నిర్వహించబడ్డాయి. పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో ఫ్రాన్సు విధానం "అసోసియేషన్" తత్వశాస్త్రంలో ప్రధానంగా ప్రతిబింబిస్తుంది, దీనర్ధం ఐవరీ కోస్ట్లోని అన్ని ఆఫ్రికన్లు అధికారికంగా ఫ్రెంచి వారిగా భావించబడతారు. కానీ వీరికి ఆఫ్రికా లేదా ఫ్రాంసులో ప్రాతినిధ్య హక్కులు ఉండవు.
ఫ్రెంచి వలసరాజ్య విధానం సమైక్యత, సంఘీభావనలను అధికరింపజేసింది. ఫ్రెంచి సంస్కృతి ఆధిపత్యంతో ఆచరణాత్మకమైన సమష్టి విధానంలో ఫ్రెంచి భాష, సంస్థలు, చట్టాలు, కాలనీల ఆచారాల విస్తరణను సూచిస్తుంది. కాలనీలలో ఫ్రెంచి ఆధిపత్యం అసోసియేషను విధానాన్ని పునరుద్ఘాటించింది. అయితే అది వలసరాజ్యాలకు, వలసరాజ్యాల వివిధ సంస్థలకు, చట్టవ్యవస్థల రూపకల్పనకు దారితీసింది. ఈ విధానం ప్రకారం ఐవరీ కోస్టులోని ఆఫ్రికన్లు తమ సొంత ఆచారాలను సంరక్షించడానికి అనుమతించబడ్డారు, దాంతో వారు బానిస వాణిజ్యం ఇటీవలి రద్దు వంటి ఫ్రెంచి ఆసక్తులకు అనుగుణంగా ఉన్నారు.
ఫ్రెంచ్ పరిపాలనలో శిక్షణ పొందిన స్థానిక ప్రముఖులు ఫ్రెంచి, ఆఫ్రికన్ల మధ్య మధ్యవర్తిత్వ సమూహంగా ఏర్పడ్డారు. 1930 తర్వాత కొంతమంది పాశ్చాత్య ఇవోయిరియన్లు ఫ్రెంచి పౌరసత్వం కొరకు దరఖాస్తు హక్కును పొందారు. చాలామంది ఇవోయిరియన్లు ఫ్రెంచి పౌరులుగా వర్గీకరించబడి అసోసియేషను విధానంలో పాలించబడ్డారు. ఫ్రాన్సు పౌరులుగా, పైన చెప్పబడిన స్థానిక నాగరికతకు వెలుపల ఉన్న స్థానిక ప్రజలకు రాజకీయ హక్కులు లేవు. వారు గనుల పని, తోటలలో పోర్టర్లుగా వారి పన్ను బాధ్యతలో భాగంగా పబ్లికు ప్రాజెక్టులలో పనిచేయటానికి ముసాయిదా చేశారు. వారు సైన్యంలో సేవ చేయాలని భావించారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో 1942 వరకు విచి పాలన నియంత్రణలోనే ఉన్నాయి. తరువాత బ్రిటిషు సైనికదళం దాడి చేసిన సమయంలో తగినంత ప్రతిఘటన లేకుండా బ్రిటుషు ఆధీనంలోకి మారింది. విన్‌స్టన్ చర్చిలు జనరలు చార్లెసు డి గల్లె తాత్కాలిక ప్రభుత్వ సభ్యులకు తిరిగి అధికారం ఇచ్చాడు. 1943 నాటికి మిత్రరాజ్యాలు ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికాకు తిరిగి వచ్చాయి. 1944 లో బ్రజ్సవిల్లె సమావేశం జరిగింది. 1946 లో ఫోర్తు రిపబ్లికు మొదటి రాజ్యాంగ సభ రూపొందించబడింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఆఫ్రికా విధేయతకు ఫ్రాంసు కృతజ్ఞతగా 1946 లో ప్రభుత్వ సంస్కరణలను చేపట్టింది. ఫ్రెంచి పౌరసత్వం కలిగిన ఆఫ్రికన్లకు రాజకీయప్రాతినిధ్య హక్కు ఇచ్చింది. నిర్బంధ కార్మికుల వివిధ రూపాలు రద్దు చేయబడ్డాయి. 1944-1946 మధ్యకాలంలో ఫ్రాన్సు విచి పాలన, ఐవరీ కోస్టులో తాత్కాలిక ప్రభుత్వాల మధ్య అనేక జాతీయ సమావేశాలు, రాజ్యాంగ సమావేశాలు జరిగాయి. 1946 చివరి నాటికి ప్రభుత్వ సంస్కరణలు స్థాపించబడ్డాయి ఇది ఫ్రెంచి పౌరసత్వపు నియంత్రణలో ఉన్న ఆఫ్రికన్లు అందరికి ఫ్రెంచి పౌరసత్వాన్ని అందించింది.
1958 వరకు ప్యారిస్లో నియమించిన గవర్నర్లు ఐవరీ కోస్టు కాలనీని నిర్వహించారు. బ్రిటీషు వలసరాజ్య పాలనా యంత్రాంగాలు వేర్వేరుగా విభజించి పాలించు విధానాలను అమలు చేశాయి. విద్యావంతులైన ఉన్నతస్థులకు మాత్రమే సమానత్వ హోదా కలిగించింది. ఫ్రెంచి వారు ఫ్రెంచి వ్యతిరేక భావం నుండి దూరంగా ఉండటానికి ప్రభావవంతమైన సాధారణ ప్రజలకు ఉన్నత హోదా ఇచ్చి సంతృప్తి పరిచింది. అసోసియేషను అభ్యాసాలను గట్టిగా వ్యతిరేకించినప్పటికీ విద్యావంతులైన ఐవోయిరియన్లు తమ ఫ్రెంచి సహచరులతో సమానత్వం (ఫ్రాన్సు నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం ద్వారా కాకుండా సమ్మేళనం ద్వారా సమానత్వం) సాధించవచ్చని భావించారు. యుద్ధానంతర సంస్కరణల సంయోగ సిద్ధాంతం అమలు చేయబడిన తరువాత ఇవోయిరియా నాయకులు ఇవోయిరియన్ల మీద ఉన్న ఫ్రెంచి ఆధిపత్యం కూడా అసమానత అని భావించారు. వారిలో కొందరు వివక్ష, రాజకీయ అసమానత స్వాతంత్ర్యంతో మాత్రమే ముగుస్తుందని భావించారు. ఇతరులు గిరిజన సంస్కృతి, ఆధునికత మధ్య విభజన సమస్య కొనసాగుతుందని భావించారు.
స్వాతంత్య్రం
ఫెలిక్సు హౌఫౌటు-బయోగ్ని (బౌలే నాయకున్ కుమారుడు) ఐవరీ కోస్టు స్వాతంత్య్రపిత అయ్యాడు. 1944 లో ఆయన ఆఫ్రికా కోకో రైతులకు మొట్టమొదటి వ్యవసాయ కార్మిక సంఘాన్ని స్థాపించాడు. ఫ్రెంచి ప్లాంటేషను యజమానులకు వలసవాద విధానం అనుకూలమైనదిగా ఉండేది. యునైటెడు యూనియను సభ్యులు వారి సొంత క్షేత్రాల కోసం వలస కార్మికులను నియమించారు. హౌఫౌట్-బోయిగ్నీకి త్వరలో ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. ఒక సంవత్సరంలో పారిసులో ఫ్రెంచి పార్లమెంటుకు ఎన్నుకోబడ్డాడు. ఒక సంవత్సరం తరువాత ఫ్రెంచి నిర్బంధ కార్మిక విధానాన్ని రద్దు చేసింది. హ్యూఫౌట్-బోయిగ్నీ ఫ్రెంచి ప్రభుత్వంతో బలమైన సంబంధాన్ని ఏర్పాటుచేసాడు. ఐవరీ కోస్టు ఈ సంబంధాల నుండి లాభం పొందుతుందని ఆయన నమ్మకం వ్యక్తం చేసాడు. ఇది అనేక సంవత్సరాలు కొనసాగింది. ఫ్రాన్సు అతనిని ఒక మంత్రిగా నియమించింది. మొట్టమొదటి సారిగా ఒక ఆఫ్రికా వ్యక్తిని ఐరోపా ప్రభుత్వానికి మంత్రిగా నియమించింది.
1956 ఓవర్సీస్ సంస్కరణ చట్టం (లోయి కేడర్) తో ఫ్రాంసుతో సంబంధాలలో ఒక మలుపు తిరిగింది. ఇది పారిసు నుండి ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో ఎన్నుకోబడిన ప్రాదేశిక ప్రభుత్వాలకు అధికారం బదిలీ చేసి మిగిలిన ఓటింగు అసమానతలను తొలగించింది. 1958 లో ఐవరీ కోస్టు ఫ్రెంచి కమ్యూనిటీ స్వతంత్ర సభ్యదేశంగా మారింది.
స్వాతంత్య్రం (1960) పొందిన సమయంలో దేశం సులభంగా ఫ్రెంచి వెస్ట్ ఆఫ్రికా అత్యంత సంపన్నమైన దేశంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతం మొత్తం ఎగుమతులలో 40% ఐవరీ కోస్టు భాగస్వామ్యం వహించింది. హౌఫౌట్-బోయిగ్నీ మొట్టమొదటి అధ్యక్షుడిగా మారిన తరువాత తన ప్రభుత్వం ఉత్పత్తిని పెంచడానికి రైతులకు మంచి ధరలను అందించింది. ఇది పరిసర దేశాలలోని కార్మికుల గణనీయమైన వలసల కారణంగా మరింత పెరిగింది. కాఫీ ఉత్పత్తి గణనీయంగా పెరిగి బ్రెజిల్, కొలంబియా తరువాత ఐవరీ కోస్టు ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో మూడో స్థానానికి చేరుకుంది. 1979 నాటికి దేశం కోకో ఉత్పత్తితో ప్రపంచంలోని ప్రముఖ ఉత్పత్తిదారుగా గుర్తించబడింది. ఇది ఆఫ్రికాలో అనాస, పామాయిలు ప్రముఖ ఎగుమతిదారుగా మారింది. ఫ్రెంచి సాంకేతిక నిపుణులు "ఇవోరియన్ అద్భుతం" సాధనకు సహకరించారు. ఇతర ఆఫ్రికా దేశాలలో ప్రజలు స్వాతంత్య్రం తరువాత ఐరోపావాసులను విడిచిపెట్టారు. కానీ ఐవరీ కోస్టులో వారు ప్రవాహంలా వచ్చి చేరారు. స్వతంత్రం పొందిన సమయంలో 30,000 మంది ఉన్న ఫ్రెంచి పౌరులు 1980 నాటికి 60,000కు ఫ్రెంచ్ కమ్యూనిటీ అభివృద్ధి చెందింది. వీరిలో ఎక్కువ మంది ఉపాధ్యాయులు, నిర్వాహకులు, సలహాదారులు ఉన్నారు. [17] ] 20 సంవత్సరాలుగా ఆర్థిక వ్యవస్థ దాదాపు 10% వార్షిక వృద్ధి రేటును కలిగి ఉంది. ఆఫ్రికా నాన్ ఆయిల్ -ఎగుమతి దేశాలలో అత్యున్నత స్థానంలో ఉంది.
హౌఫౌయటు- బయోగ్ని పాలన
హుఫౌటు-బోయిగ్నీ ఏక-పార్టీ పాలన రాజకీయ పోటీకి అనుకూలంగా లేదు. 2000 లో ఐవరీ కోస్టు అధ్యక్షుడైన లారెంటు గ్బాగ్బో, ఫ్రంటు పాపులారే ఐవోయిరియా పార్టీని స్థాపించిన కారణంగా హౌఫౌటు-బోయిగ్నీ ఆగ్రహానికిగురైన తరువాత 1980 లో దేశం విడిచి పారిపోవలసిన అగత్యం ఏర్పడింది. హౌఫౌటు-బోగ్నియ ఆయనను ఎన్నుకోవటాన్ని కొనసాగించిన ప్రజలను నిరాటంకంగా పాలించాడు. పెద్ద ఎత్తున ప్రాజెక్టులను అభివృద్ధి చేయడంపై ఆయన దృష్టి పెట్టడం ఆయనను విమర్శకు గురిచేసింది.
అనేకమంది తన స్వంతగ్రామం అభివృద్ధి చేయడానికి మిలియన్లకొద్దీ డాలర్లను వ్యయంచేయడం, యమౌసౌక్రోను రాజధానిగా మార్చడానికి ప్రయత్నం చేసి కొత్త రాజకీయ రాజధానిని వృధా చేసాడని భావిస్తారు. ఇతరులు దేశంలోని కేంద్రస్థానంలో శాంతి, విద్య, మతం కొరకు ఒక కేంద్రాన్ని అభివృద్ధి చేయడం మీద దృష్టిపెట్టినందుకు మద్దతు ఇచ్చారు. 1980 ల ప్రారంభంలో ప్రపంచ మాంద్యం, స్థానిక కరువు ఐవోరియా ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేసింది. కలప కొరకు చెట్లను అతిగా నరకడం, చక్కెర ధరల పతనం కారణంగా దేశం విదేశీ రుణభారం మూడు రెట్లు పెరిగింది. ఉద్యోగాల వేటలో గ్రామస్థులు ప్రవాహంగా అబిడ్జనలో ప్రవేశించిన కారణంగా నేరం నాటకీయంగా పెరిగిపోయింది.
1990 లో వందల మంది పౌర సేవకులు సమ్మె చేశారు. సంస్థాగత అవినీతికి వ్యతిరేకంగా నిరసన వ్యక్తంచేస్తూ విద్యార్థులు వీరితో చేరారు. ఈ ఆందోళన ప్రభుత్వం బహుళపార్టీ ప్రజాస్వామ్యానికి మద్దతు ఇచ్చేలా వత్తిడి చేసింది. హౌఫౌటు-బోగ్నియే చాలా బలహీనంగా మారి 1993 లో మరణించాడు. హెన్రీ కోనను బేడియే అతని వారసుడిగా రావాలని ఆయన కోరుకున్నాడు.
బెడియె పాలన
1995 అక్టోబరులో ప్రతిపక్షాలు విచ్ఛిన్నమై అపసవ్యంగా వ్యవహరించిన కారణంగా బెడియె తిరిగి ఎన్నికలో విజయం సాధించింది. ఆయన అనేక వందల ప్రతిపక్ష మద్దతుదారులను ఖైదుచేసి రాజకీయ జీవితంపై తన పట్టును కఠినతరం చేసాడు. దీనికి విరుద్ధంగా ద్రవ్యోల్బణాన్ని తగ్గిస్తూ, విదేశీ అప్పులను తగీంచే ప్రయత్నం ఆర్థికాభివృద్ధిని పైమెరుగుగా మాత్రమే చేసింది.
1999 మిలటరీ తిరుగుబాటు
అదేవిధానం ఆధారంగా బేడియే సైన్యం నుండి అనేక మందిని మినహాయించారు. 1999 చివరలో అసంతృప్త అధికారుల బృందం ఒక సైనిక తిరుగుబాటును నిర్వహించి జనరలు రాబర్టు గుయీ అధికారంలోకి వచ్చింది. బేడియే దేశంవిడిచి ఫ్రాంసుకు పారిపోయాడు. కొత్త నాయకత్వం నేరాలను, అవినీతిని తగ్గించింది. జనరలు కొరకు " లెస్ వాస్టుఫుల్ సొసైటీ " వీధుల్లో ప్రచారం చేశారని,
గ్బాగ్బో పాలన
2000 అక్టోబరులో లారెంటు గ్బగ్బో గ్యుయోతో పోటీ పడినప్పటికీ పోటీ శాంతియుతంగా జరగలేదు. సైనిక పౌర అశాంతి ఎన్నికలకు దారితీసినట్లు గుర్తించబడింది. ప్రజల తిరుగుబాటు కారణంగా సుమారుగా 180 మంది మరణించిన తరువాత గ్యుయోను పదవి నుండి తొలగించి గ్బగ్బో పదవిని చేపట్టాడు. అలస్సానె ఓటుటారా బుర్కినాబే జాతీయత కారణంగా సుప్రీం కోర్టు ఆయనను అనర్హుడిని చేసింది. అప్పటి రాజ్యాంగం తరువాత సంస్కరించబడినప్పటికీ అధ్యక్ష పదవి కొరకు పౌరులుకానివారు అధ్యక్షస్థానానికి పోటీచేయడానికి అనుమతించలేదు. దీంతో అలస్సానె ఓటుటారా మద్దతుదారులు (ప్రధానంగా దేశ ఉత్తర ప్రాంతం నుండి) రాజధాని యమస్సౌస్సౌక్రో అల్లర్లు చేసి పోలీసులతో పోరాడారు.
ఐవోరియా పౌరయుద్ధం
2002 సెప్టెంబరు 19 న ప్రారంభ గంటలలో అధ్యక్షుడు ఇటలీలో ఉన్నసమయంలో సాయుధ తిరుగుబాటు జరిగింది. తిరుగుబాటు బృందాలు అనేక నగరాలలో దాడులు ప్రారంభించారు. తిరుగుబాటుదారులు అబిడ్జానులోని ప్రధాన జెండర్మెరీ నివాసాల మీద దాడి చేసారు. యుద్ధం మధ్యాహ్నం వరకు కొనసాగింది. కానీ భోజన సమయంలో ప్రభుత్వ దళాలు అబిడ్జాను సురక్షితం చేసుకున్నాయి. అయినప్పటికీ వారు దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతాలమీద నియంత్రణను కోల్పోయారు. తిరుగుబాటు బలగాలు ఉత్తర నగరం బౌయాకె మీద బలమైన పట్టును సంపాదించాయి
తిరుగుబాటుదారులు మళ్లీ అబిడ్జానును కదిలిస్తామని బెదిరించారు. వారి పురోగతిని ఆపడానికి ఫ్రాన్సు దేశంలో తన స్థావరం నుండి దళాలను నియమించింది. ఫ్రెంచి వారు తమ సొంత పౌరులను ప్రమాదము నుండి రక్షించుకుంటారని చెప్పారు. కానీ వారి విస్తరణ కూడా ప్రభుత్వ దళాలకు సహాయపడింది. ఫ్రెంచి ఇరువైపులా సహాయం చేస్తుండటం వాస్తవం కాదు. కానీ రెండు వైపుల నుండి ఫ్రెంచి వ్యతిరేక పక్షానికి మద్దతునిచ్చింది. ఫ్రెంచి చర్యలు దీర్ఘకాలంలో పరిస్థితిని మెరుగుపర్చాయా లేదా అధ్వాన్నం చేశాయానా అనేది వివాదాస్పదంగా ఉంది. వాస్తవానికి ఆరోజు రాత్రి ఏమి జరిగింది అన్నది కూడా వివాదాస్పదమైంది. మాజీ అధ్యక్షుడు రాబర్టు గ్యుయె ఒక తిరుగుబాటు ప్రయత్నాన్ని నడిపించాడని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రభుత్వ టీవీ వీధిలో తన మృతదేహం చిత్రాలు చూపించింది. ప్రతిపక్ష వాదనలు ఆయన తన 15 మంది అనుచరులతో తన ఇంటిలో హత్య చేయబడ్డాడని పేర్కొన్నాయి. ఆయన శరీరం అంత్యక్రియలు జరిపించడానికి వీధులకు తరలించబడింది. అల్సాను ఓయుటారా జర్మనీ దౌత్య కార్యక్రమంలో శరణార్ధిగా వెళ్ళాడు. ఆయన ఇంటిని కాల్చివేశారు. అధ్యక్షుడు గ్బాగ్బో ఇటలీ తన పర్యటన ఆపిచేది తిరిగి దేశానికి చేరుకుని తన టెలివిజను ప్రకటనలో తిరుగుబాటుదారులు కొందరు షాంటీ పట్టణంలోని విదేశీ వలస కార్మికులు నివసిస్తున్న దాక్కున్నారని పేర్కొన్నారు. జెండెర్మెసు, విజిలెంట్స్ వేలాది మంది గృహాలను బుల్డోజర్లతో పడగొట్టి గృహాలను కాల్చివేసి నివాసితులు మీద దాడి చేశారు.
తిరుగుబాటుదారులతో ప్రారంభమైన కాల్పుల విరమణకు ఉత్తర జనాభాలో అధికభాగం మద్దతు ఇచ్చింది. స్వల్ప-కాలిక జరిగిన తిరుగుబాటు ప్రధాన కోకో-పెరుగుతున్న ప్రాంతాలు తిరిగి స్వాధీనం అయ్యాయి. కాల్పుల సరిహద్దులన నిర్వహించడానికి ఫ్రాంసు బలగాలను పంపింది. లైబీరియా, సియెర్రా లియోనె నుండి యుద్ధవీరులు, యోధులు సంక్షోభం అవకాశం తీసుకుని పశ్చిమప్రాంత భూభాగాలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించింది.
2002 సంకీర్ణ ప్రభుత్వం
2003 జనవరిలో గ్బగ్బో, తిరుగుబాటు నాయకులు ఒక "జాతీయ సంకీర్ణ ప్రభుత్వం"ను ఏర్పరుచుకున్నారు. కర్ఫ్యూలు ఎత్తివేయబడ్డాయి. ఫ్రెంచి దళాలు దేశ సరిహద్దును నియంత్రించాయి. సంకీర్ణ ప్రభుత్వం అస్థిరంగా ఉంది. కేంద్ర సమస్యలు లక్ష్యాలను సాధించలేకపోయాయి. 2004 మార్చిలో జరిగిన ప్రతిపక్ష ర్యాలీలో 120 మంది చనిపోయారు. తరువాతి ఆకస్మిక హింస కారణంగా విదేశీ పౌరులు తరలించడం జరిగింది. తదుపరి నివేదికలో హత్యలు ప్రణాళిక చేయబడ్డాయని తెలియజేయబడింది. ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతిభద్రతాదళాలు ఒక "జోన్ ఆఫ్ కాన్ఫిడెన్సు" ను నిర్వహించడానికి నియమించబడ్డారు. గ్బాగ్బో ప్రతిపక్షాల మధ్య సంబంధాలు క్షీణించాయి.
2004 నవంబరులో తిరుగుబాటుదారులు నిరాయుధీకరణను నిరాకరించడంతో శాంతి ఒప్పందం కూలిపోయిన తర్వాత తిరుగుబాటుదారులపై గ్బగ్బో వాయుమార్గ దాడులకు ఆదేశించాడు. 2004 నవంబరు 6 న ఫ్రెంచి సైనికులు బౌక్లో జరిపిన వాయు దాడులలో తొమ్మిది మంది మృతి చెందారు. ఐవోరియా ప్రభుత్వం అది పొరబాటు అని అన్నప్పటికీ ఫ్రెంచి అది ఉద్దేశపూర్వకంగానే జరిగిందని పేర్కొన్నారు. ప్రతిస్పందనగా తిరుగుబాటుదారులు చాలా ఇవోయిరియా సైనిక విమానాలను (రెండు Su-25 విమానాలు, ఐదు హెలికాప్టర్లు) నాశనం చేసి, అబిడ్జానులోని ఫ్రెంచుకు వ్యతిరేకంగా హింసాత్మక ప్రతీకార అల్లర్లు జరిపారు.
2005 అక్టోబరు 30 న అధ్యక్షుడిగా గ్బాగ్బో పదవీకాలం ముగిసింది. కాని నిరాయుధీకరణ జరగకపోవడంతో ఎన్నికలు అసాధ్యం అని భావించబడ్డాయి. కాబట్టి ఆఫీసులో అతని పదవీకాలం ఒక సంవత్సరం గరిష్ఠంగా పొడిగించబడింది. దీనిని ఆఫ్రికా సమాఖ్య, యునైటెడ్ నేషన్సు సెక్యూరిటీ కౌన్సిలు ఆమోదించింది. 2006 అక్టోబరు చివరలో ఎన్నిక నిర్వహించాలని గడువు విధించబడింది. తిరుగుబాటుదారులు, ప్రతిపక్షాలు గ్బాగ్బోకు మరొక పదవీకాల విస్తరణను తిరస్కరించారు. 2006 నవంబరు 1 న గ్బాగ్బో పదవీకాలం మరొక సంవత్సరం పొడిగింపును యు.ఎన్. భద్రతా మండలి ఆమోదించింది. ప్రధానమంత్రి చార్లెసు కోనను బన్నీ అధికారాలను బలపరిచేందుకు ఈ తీర్మానం అమోదించింది. మరుసటి రోజు తీర్మానం అంశాలు రాజ్యాంగ ఉల్లంఘనగా భావించబడవని పేర్కొన్నారు.
2007 మార్చి 4 న ప్రభుత్వం, తిరుగుబాటుదారుల మధ్య నూతన శాంతి ఒప్పందం మీద సంతకం చెయ్యబడింది. తదనంతరం న్యూ ఫోర్సెసు నాయకుడు అయిన గిలియం సోరో ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. ఈ సంఘటనలు గ్బాగ్బో స్థానాన్ని గణనీయంగా బలోపేతం చేశాయని కొంతమంది పరిశీలకులు భావించారు.
యునెస్కో ఆధారంగా పౌర యుద్ధం ముగిసిన తరువాత నీరు, పారిశుధ్య మౌలిక సదుపాయాలు చాలా దెబ్బతిన్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న కమ్యూనిటీలు వారి నీటి సరఫరాకి మరమ్మతు అవసరమవుతాయని భావిమచారు.
2010 ఎన్నికలు
2005 లో నిర్వహించాల్సిన అధ్యక్ష ఎన్నికలు 2010 నవంబరు వరకు వాయిదా వేయబడ్డాయి. ఓటారాకు ప్రధాన కార్యాలయం నుండి ఎన్నికల కమిషను అధ్యక్షుడు స్వతంత్రంగా ప్రకటించడం ఆ కమిషనులో మోసం గురించిన ఆందోళన కలిగించింది. మాజీ ప్రధాన మంత్రి అలసేను ఓయుటారాకు అనుకూలంగా, గ్బాగ్బోకు వ్యతిరేకంగా ఫలితాలు వెలువరించబడ్డాయి.
నూతన తిరుగుబాటుదారుల బలగాల నియంత్రణలో ఉన్న ఉత్తర విభాగాలలో భారీ మోసం జరిగిందని రాజ్యాంగ మండలిక ముందు అధికార ఎఫ్.పి.ఐ. ఆరోపించింది. ఈ ఆరోపణలు ఐక్యరాజ్యసమితి పరిశీలనకు (ఆఫ్రికా యూనియన్ పరిశీలకులు కాకుండా) విరుద్ధంగా ఉన్నాయి. ఫలితాల నివేదిక తీవ్ర ఉద్రిక్తత, హింసాత్మక సంఘటనలకు దారితీసింది. గ్బాగ్బో మద్దతుదారులను కలిగి ఉన్న రాజ్యాంగ మండలి చట్టవిరుద్ధమైన ఏడు ఉత్తర విభాగాల ఫలితాలను ప్రకటించింది. ఎన్నికలలో గ్బాగ్బో 51% ఓట్లతో (ఎన్నికల కమిషను నివేదిక ఆధారంగా ఒయుటారాకు 54%) గెలిచాడు. గ్బాగ్బో పదవీ స్వీకారం తరువాత అనేక దేశాలు, ఐక్యరాజ్యసమితి విజేతగా గుర్తించిన ఓయుటారా ప్రత్యామ్నాయ పదవీస్వీకార కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. ఈ సంఘటనలు పౌర యుద్ధంతీవ్రం ఔతుందన్న భయాలను అధికరించాయి. వేల సంఖ్యలో శరణార్ధులు దేశం విడిచి పారిపోయారు.
2010 లో ఐవరీ కోస్టు సాయుధ దళాల కల్నలు న్యుగాసెను యావో న్యూయార్కులో అరెస్టయ్యాడు. ఏడాది పొడవునా యు.ఎస్. ఇమ్మిగ్రేషను అండ్ కస్టమ్స్ ఎన్ఫోర్సుమెంటు ఆపరేషనులో ఆయుధాల అక్రమ రవాణా నేరాన్ని ఆరోపించింది: 4,000 9 మి.మీ చేతి గన్లు, 2,00,000 రౌండ్లు మందుగుండు, 50,000 కన్నీటి గ్యాసు గ్రెనేడ్లు రావాణా చేది యు.ఎన్. నిషేధాన్ని ఉల్లంఘించినందుకు. దౌత్య పాస్పోర్టులు ఉన్నందున అనేక ఐవరీ కోస్టు అధికారులు విడుదలయ్యారు. అతని సహచరుడు మైఖేలు బారీ షోరు, ఒక అంతర్జాతీయ వర్తకుడు. ఆయన వర్జీనియాలో ఉన్నాడు.
2011 పౌర యుద్ధం
2010 అధ్యక్ష ఎన్నికలు 2010-2011 ఇవోరియా సంక్షోభం రెండవ ఐవోరియా పౌర యుద్ధం దారితీసింది. అంతర్జాతీయ సంస్థలు రెండు వైపులా అనేక మానవ-హక్కుల ఉల్లంఘనలను జరిగాయని నివేదించాయి. డ్యూకోయు నగరంలో వందలాది మంది ప్రజలు చంపబడ్డారు. సమీపంలోని బ్లాలెక్వినులో డజన్ల కొద్దీ చంపబడ్డారు. యు.ఎన్. దళాలు, ఫ్రెంచి దళాలు గ్బాగ్బోకు వ్యతిరేకంగా సైనిక చర్య తీసుకున్నాయి.
2011 ఏప్రెలు 11 న ఆయన నివాసంమీద దాడిచేసి గ్బాగ్బోను అదుపులోకి తీసుకున్నారు. యుద్ధం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. పరిశీలకులు ఓయుటారాకు ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్నిర్మించడం, ఐవోరియన్లను తిరిగి కలిపడం సవాలుగా ఉంటాయని చెబుతారు. 2017 జనవరిలో గ్బాగ్బోను " ఇంటర్నేషనలు క్రిమినలు కోర్టు " (హగ్యూ) కు తీసుకువెళ్లారు. కోర్టు ఆయనను నిర్దోషిగా ప్రకటించి షరతులతో 2019 జనవరిలో విడుదల చేసింది. బెల్జియం హోస్టు దేశంగా నియమించబడింది.
భౌగోళికం
ఐవరీ కోస్టు పశ్చిమ ఉప-సహారా ఆఫ్రికా దేశం. ఇది పశ్చిమసరిహద్దులో లైబీరియా, గినియా, ఉత్తరసరిహద్దులో మాలి, బుర్కినా ఫాసో, తూర్పు సరిహద్దులో ఘానా, దక్షిణసరిహద్దులో గినియా (అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం). దేశం 4 ° నుండి 11 ° ఉత్తర అక్షాంశం, 2 ° నుండి 9 ° పశ్చిమ రేఖాంశంలో ఉంటుంది. 64.8% వ్యవసాయ భూమి; సాగు భూమి 9.1%, శాశ్వత పచ్చిక బయలు 41.5%, శాశ్వత పంటలు 14.2%. దేశం ప్రస్తుతం ఎదుర్కొంటున్న అతి పెద్ద సమస్యలలో నీటి కాలుష్యం ఒకటి.
పాలానా విభాగాలు
2011 నుండి ఐవరీ కోస్టు 12 జిల్లాలు, రెండు జిల్లా-స్థాయి స్వతంత్ర నగరాలుగా నిర్వహించబడుతోంది. జిల్లాలు 31 ప్రాంతాలుగా విభజించబడ్డాయి; ఈ ప్రాంతాలను 108 నిర్వాహక విభాగాలుగా విభజించారు. విభాగాలు 510 ఉప-నిర్వాహక విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి. కొన్ని సందర్భాలలో గ్రామసమూహాలు కమ్యూన్లుగా విభజించబడ్డాయి. స్వతంత్ర జిల్లాలు విభజించబడవు. కానీ వాటిలో విభాగాలు, ఉప-అధికారులు, కమ్యూన్లను ఉంటాయి.
2011 నుండి 12 స్వయంప్రతిపత్తి రహిత జిల్లాలకు గవర్నర్లు నియమించబడలేదు. ఫలితంగా ఈ జిల్లాలు ఇంకా ప్రభుత్వ సంస్థలుగా పనిచేయడం ప్రారంభించలేదు.
The following is the list of districts, district capitals and each district's regions:
ఆర్ధికం
ఐవరీ కోస్టు తలసరి ఆదాయం (2017 లో యు.ఎస్.$ 1,662). పొరుగు భూభాగంలో ఉన్న భూబంధిత దేశాలకు రవాణా వాణిజ్యంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. " వెస్టు ఆఫ్రికా ఎకనామికు అండ్ మానిటరీ యూనియను " అతిపెద్ద ఆర్థికవ్యవస్థగా ఉంది. ద్రవ్య యూనియను మొత్తం జి.డి.పి.లో ఐవరీకోస్టు 40% నికి భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది. దేశంలో కోకో బీన్సు అతిపెద్ద ఎగుమతిదారుగా ఉంది. సబ్ సహారా ఆఫ్రికాలో (సాధారణంగా దక్షిణాఫ్రికా, నైజీరియా, అంగోలా తరువాత) వస్తువుల ఎగుమతిలో నాలుగో అతిపెద్ద ఎగుమతిదారు దేశంగా ఉంది.