cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
పెరూ
భౌగోళికం
పెరూ పశ్చిమ దక్షిణ అమెరికాలో 1,285,216 చ.కి.మీ (496,225 చ.మై) ప్రదేశంలో విస్తరించి ఉంది. పెరూ ఉత్తరసరిహద్దులో ఈక్వడార్, కొలంబియా దేశాలు ఉన్నాయి, తూర్పుసరిహద్దులో బ్రెజిల్ దక్షిణ సరిహద్దులో బొలీవియా, దక్షిణసరిహద్దులో చిలీ, పశ్చిమ సరిహద్దులో పసిఫిక్ మహాసముద్రం ఉన్నాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంతో సమాంతరంగా ఆండీస్ పర్వతాలు ఉంటాయి. భౌగోళికంగా పెరూ మూడు సంప్రదాయబద్ధైన ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది. పశ్చిమ తీరానికి చెందిన కోస్టా (కోస్టా) ఇరుకైన మైదానం కాలానుగుణ నదులచే సృష్టించబడిన లోయలు మినహా శుష్కమైన పొడి ఉంటుంది. సియెర్రా (ఎత్తైన) ఆండీస్ పర్వత ఎగువన సియెర్రా ప్రాంతం ఉంది. ఇది ఆల్టిప్లనో పీఠభూమి, దేశంలోని ఎత్తైన శిఖరాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఇక్కడ సముద్రమట్టనికి 6,768 మీ (22,205 అడుగులు) ఎత్తైన హుయాస్కరన్ శిఖరం ఉంది. మూడవ ప్రాంతం సేల్వా (అడవి) తూర్పున విస్తరించి ఉన్న అమెజాన్ వర్షారణ్యంతో కప్పబడిన ఫ్లాట్ మైదానాల విశాలమైన ప్రాంతంగా ఉంది. దేశం వైశాల్యంలో దాదాపు 60% భూభాగం ఈ ప్రాంతంలోనే ఉంది. పెరువియన్ నదులలో అనేకం అండీస్ శిఖరాలలో ఉద్భవించాయి. మూడు ముఖద్వారాలలో ఒకటిగా సంగమిస్తుంటాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రం వైపు ప్రవహించేవి నిటారుగా, చిన్నవిగా ఉంటాయి. అవి అప్పుడప్పుడూ ప్రవహిస్తాయి. అమెజాన్ నది ఉపనదులు చాలా పెద్ద ప్రవాహం కలిగి ఉంటాయి. అవి సియెర్రా నుండి నిష్క్రమించే నదులు పొడవుగా తక్కువ నిటారుగా ఉంటాయి. లేక్ టిటికాకాలో ప్రవహించే నదులు సాధారణంగా చిన్నవిగా పొడవు తక్కువగా ఉంటాయి, పెద్ద ప్రవాహం కలిగి ఉంటాయి. పెరూ సుదీర్ఘమైన నదులు యుగాయాలి, మరానాన్, పుటుమయో, యవరి, హుల్లాల్లా, ఉర్యుబంబ, మంటారో, అమెజాన్. పెరూలో, బొలీవియా మధ్య ఎత్తైన అండీస్‌లో ఉన్న టిటికాకా సరస్సు దక్షిణ అమెరికాలో అతిపెద్దదిగా గుర్తించబడుతుంది. పెరూ తీరప్రాంతంలో అతిపెద్ద రిజర్వాయర్లు పోచోస్, టినాజోన్స్, సాన్ లోరెంజో,, ఎల్ ఫ్రేయిల్ రిజర్వాయర్లు ప్రధానమైనవి.
వాతావరణం
The combination of tropical latitude, mountain ranges, topography variations, and two ocean currents (Humboldt and El Niño) gives Peru a large diversity of climates. The coastal region has moderate temperatures, low precipitations, and high humidity, except for its warmer, wetter northern reaches. In the mountain region, rain is frequent in summer, and temperature and humidity diminish with altitude up to the frozen peaks of the Andes.
The Peruvian Amazon is characterized by heavy rainfall and high temperatures, except for its southernmost part, which has cold winters and seasonal rainfall.
వన్యజీవితం
పెరూ వైవిధ్యమైన భౌగోళికం, వాతావరణం కారణంగా పెరూలో అత్యధిక జీవవైవిధ్యం ఉంటుంది. 2003 నాటి గణాంకాల ఆధారంగా పెరూలో 21,462 జాతుల మొక్కలు వాటిలో 5,855 జంతువుల జాతులు ఉన్నాయి. పెరూలో 1,800 జాతుల పక్షులు (120 స్థానికజాతులు)500 రకాల క్షీరదాలు, 300 జాతుల సరీసృపాలు ఉన్నాయి. వందలాది క్షీరదాల్లో ప్యూమా, జాగ్వర్, అరుదైన ఎలుగుబంటి వంటి అరుదైన జాతులు ఉన్నాయి. పెరూ పక్షులు పెద్ద సంఖ్యలో గనోను ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయి. వీటి ఎగుమతి ఆర్థికంగా ప్రాధాన్యత వహిస్తుంది. పసిఫిక్ సముద్రంలో పెద్దసంఖ్యలో సీ బాస్, ఆంకోవీస్, ట్యూనా, క్రస్టాసీన్, షెల్ఫిష్లను అధిక పరిమాణంలో అనేక సొరచేపలు, స్పెర్మ్ తిమింగలాలు, తిమింగలాలు ఉన్నాయి. పెరూలో విభిన్న వృక్షజాలం కూడా ఉంది. తీరప్రాంత ఎడారులు కాక్టస్ కంటే కొంచెం ఎక్కువ ఉత్పత్తి చేస్తాయి. కొండ పొగమంచు ఒయాసిస్, ఏకైక నదీలోయ పాటు ప్రత్యేకమైన జీవవైద్యం ఉంటుంది. పునా అని పిలవబడే వృక్ష రేఖ పైన ఉన్న హైలాండ్స్ పొదలు, కాక్టస్ వంటి కరువు-నిరోధక మొక్కలు, అతిపెద్ద జాతులైన బ్రోమిలియాడ్ అద్భుతమైన పూయా రైమోండీ వృక్షాలు ఉంటాయి.
అండీస్ ప్రత్వప్రాంతాలలోని క్లౌడ్-అటవీ వాలులు నాచు, ఆర్కిడ్లు, బ్రోమెలియడ్లు నిలబెట్టాయి, అమెజాన్ వర్షారణ్యాలు వివిధ రకాల చెట్లు, పందిరి మొక్కలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
ఆర్ధికం, మౌలికనిర్మాణాలు
వరల్డ్ బ్యాంక్ పెరూ ఆర్థికం అప్పర్ " మిడిల్ ఆదాయం "గా వర్గీకరించింది. అలాగే ఇది అతిపెద్ద ఆర్థికవ్యవస్థలో 39వ స్థానంలో ఉంటుంది. 2000 లలో అనుభవించిన ఆర్థిక వృద్ధి కారణంగా పెరూ 2011 నాటికి ప్రపంచంలో అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థికవ్యవస్థలలో ఒకటిగా మారింది. చారిత్రాత్మకంగా దేశం ఆర్థిక పనితీరు ఎగుమతులతో ముడిపడి ఉంది. ఇది దిగుమతుల, బాహ్య రుణాల చెల్లింపులకు కరెన్సీని అందిస్తుంది. వారు గణనీయమైన రాబడిని స్వయం సమృద్ధి ఆదాయం పంచడంలో సమతుల్యత పాటిస్తుంది. 2010 గణాంకాల ఆధారంగా మొత్తం జనాభాలో 31.3% పేదలలో దారిద్యరేఖకు దిగువన జీవిస్తున్న ప్రలలు 9.8% మంది ఉన్నారు. 2012 లో ద్రవ్యోల్బణం లాటిన్ అమెరికా దేశాలలో అత్యంత అత్యల్పమైన ద్రవ్యోల్భణం కలిగిన (1.8%) దేశంగా పెరూ ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. 2013 లో చమురు, వస్తువుల ధరలు పెరిగిన కారణంగా 2014 నాటికి ద్రవ్యోల్భణం 2.5%కి చేరుకుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో నిరుద్యోగం శాతం క్రమంగా పడిపోయింది. 2012 నాటికి 3.6% వద్ద ఉంది.పెరువియన్ ఆర్థిక విధానం గత దశాబ్దాలలో విస్తృతంగా మారుతూ వచ్చింది. జువాన్ వెలాస్కో అల్వరాడో యొక్క 1968-1975 ప్రభుత్వం తీవ్రమైన సంస్కరణలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇందులో వ్యవసాయ సంస్కరణ, విదేశీ కంపెనీల దుర్వినియోగం, ఆర్థిక ప్రణాళిక వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టడం, భారీ ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని సంస్థలను అభివృద్ధిచేయడం. ఈ చర్యలు ఆదాయ పునఃపంపిణీ లక్ష్యాలను సాధించడంలో విఫలమమైనప్పటికీ అభివృద్ధి చెందిన దేశాలపై ఆర్థికంగా ఆధారపడటం ముగిసింది. ఈ ఫలితాలు ఉన్నప్పటికీ చాలా సంస్కరణలు 1990 ల వరకు అల్బెర్టో ఫ్యూజిమోరి ప్రభుత్వం స్థాయికి చేరలేదు.ప్రభుత్వం లిబలైజింగ్ చేసినప్పుడు ధర నియంత్రణలు, రక్షణవాదం, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులపై నియంత్రణలు, సంస్థలలో ప్రభుత్వ యాజమాన్యం ముగిసినప్పుడు విరుద్ధమైన ఫలితాలు లేవు. 1997 ఆసియా ఆర్థిక సంక్షోభం తరువాత తిరోగమనం మినహా సంస్కరణలు 1993 నుండి నిరంతర ఆర్థిక వృద్ధికి అనుమతించాయి. పెరువియన్ స్థూల దేశీయ ఉత్పత్తిలో 53% సేవారంగం, తయారీరంగం (22.3%), గనులు, వెలికితీత పరిశ్రమలు (15%), పన్నులు (9.7%) భాగస్వామ్యం వహిస్తూ ఉన్నాయి. ఇటీవలి ఆర్థికాభివృద్ధికి స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వం, వాణిజ్యం మెరుగైన నిబంధనలు, పెరుగుతున్న పెట్టుబడి, వినియోగం మూలకారణంగా మారాయి. 2006 ఏప్రిల్ 12న సంతకం చేసిన " యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం " అమలు తరువాత ట్రేడ్ మరింత పెరుగుతుందని భావిస్తున్నారు. పెరూ ప్రధాన ఎగుమతులలో రాగి, బంగారం, జింక్, వస్త్రాలు, చేపలు ప్రధాన్యత వహిస్తున్నాయి. వాణిజ్య భాగస్వాములుగా యునైటెడ్ స్టేట్స్, చైనా, బ్రెజిల్, చిలీ ఉన్నాయి.
మంచినీటి సరఫరా, పారిశుద్ధం
పెరూలో నీటి, పారిశుధ్యం రంగం గత రెండు దశాబ్దాల్లో ముఖ్యమైన పురోభివృద్ధిని సాధించింది. 1980, 2010 మధ్యకాలంలో 30% నుండి 85% వరకు నీటి సరఫరా అభివృద్ధి చేయబడింది. 1985 నుండి 2010 మద్యకాలంలో పారిశుధ్య కవరేజ్ 9% నుండి 37%కి పెరిగింది గ్రామీణ ప్రాంతాలు. కాలుష్యరహిత తాగునీటి సరఫరా, మురికినీరు ట్రీట్మెంటుకు సంబంధించిన అభివృద్ధి సాధించింది.అయినప్పటికీ ఇప్పటికీ పలు సవాళ్ళను ఎదుర్కొంటూ ఉంది. తగినంత సేవ కవరేజ్;
సంప్రదాయ సమూహాలు
పెరూ ఐదు శతాబ్దాలుగా విభిన్న వర్గాల కలయికచే ఏర్పడిన బహుళ జాతి దేశం. అమెరిన్డియన్లు 16 వ శతాబ్దంలో స్పానిష్ విజయానికి ముందు అనేక వేల సంవత్సరాలు పెరువియన్ భూభాగాన్ని నివాసించారు. చరిత్రకారుడు నోబెల్ డేవిడ్ కుక్ అభిప్రాయంలో " వారి జనాభా 1520 లలో దాదాపుగా 5-9 మిలియన్ల నుండి 1620 లో సుమారు 600,000 కు తగ్గింది. అంటువ్యాధలు ఇందుకు ప్రధాన కారణంగా ఉన్నాయి. వలసవాదుల పాలనలో పెద్ద సంఖ్యలో స్పెయిన్ దేశస్థులు, ఆఫ్రికన్లు వచ్చారు. వారు, స్థానిక ప్రజలతో మిశ్రితమై విస్తరించారు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఇంగ్లాండ్ ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ, స్పెయిన్ క్రమక్రమంగా వలసలు జరిగాయి. బానిస కార్మికులకు ప్రత్యామ్నాయంగా 1850 లలో ఒప్పంద కూలీలుగా వచ్చిన చైనీస్, జపానీయులు పెరూవియన్ సమాజాన్ని ప్రభావితం చేసారు.
Population
దక్షిణ అమెరికాలో పెరూ అత్యంత జనసాంద్రత కలిగిన దేశాలలో పెరూ 5 వ స్థానంలో ఉంది. 1950, 2000 మధ్య జనాభా వృద్ధి రేటు 2.6% నుండి 1.6%కి తగ్గింది. 2050 నాటికి జనసంఖ్య సుమారు 42 మిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు. , 2007 నాటికి పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న ప్రజలు 75.9%, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న ప్రజలు 24.1% ఉన్నారు. అతిపెద్ద నగరాల్లో లిమా మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం (9.8 మిలియన్లకు పైగా ప్రజలు) అరెక్విపా, ట్రుజిల్లో, చిక్లేయో, పియురా, ఇక్విటోస్, కుస్కో, చిమ్బోట్,, హున్కాయోయో ప్రధానమైనవి. 2007 గణాంకాల ఆధారంగా ఈ నగరాలలో జనసంఖ్య 2,50,000 మందికంటే అధికం ఉంది. పెరూలో 15 అన్యదేశపు అమెరిన్డియన్ తెగలకు చెందిన ప్రజలు ఉన్నారు.
భాషలు
1993 నాటి పెరువియన్ రాజ్యాంగం ఆధారంగా పెరూ అధికారిక భాషలు స్పానిష్, క్వెచువా, ఐమారా, ఇతర ప్రదేశాలలో స్థానిభాషలు (అవి ప్రబలంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో) ఉన్నాయి. జనాభాలో స్పానిష్ భాష 84.1%, క్వెచువా భాష 13%, ఐమరా భాష 1.7%, ఇతర భాషలు మిగిలిన 1.2% ప్రజలకు వాడుకభాషలుగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం స్పానిష్ భాషను ఉపయోగిస్తుంది. స్పానిష్ దేశం ప్రధాన భాషగా ఉంది. ఇది మీడియా, విద్యా వ్యవస్థలు, వాణిజ్యాల్లో ఉపయోగించబడుతుంది. ఆండియన్ పర్వత ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న అమెరిన్డియన్లు క్వెచువా, ఐమారా భాష మాట్లాడతారు, అండీస్ తూర్పు వైపున నివసిస్తున్న విభిన్న దేశీయ సమూహాలకు చెందిన ప్రజలు, అమెజాన్ నదీ తీరంలో ఉన్న ఉష్ణమండల లోతట్టు ప్రాంతాల ప్రజలు జాతిపరంగా వైవిధ్యభరితంగా ఉంటారు. పెరూ విలక్షణ భౌగోళిక ప్రాంతాల ప్రజలు అమెరిన్డియన్ భాషల కంటే స్పానిష్ భాష అధికంగా వాడుకలో ఉంది., పర్వతాల, పర్వతాల యొక్క విభిన్న సాంప్రదాయ ఆండియన్ సంస్కృతుల మధ్య ఒక భాష విభజనలో ప్రతిబింబిస్తుంది. అండీస్కు తూర్పుగా ఉన్న స్థానిక ప్రజలు వివిధ భాషలు, మాండలికాలతో మాట్లాడతారు. ఈ సమూహాలలో కొన్ని ఇప్పటికీ సాంప్రదాయ దేశీయ భాషలకు కట్టుబడి ఉంటాయి. మరికొందరు పూర్తిగా స్పానిష్ భాష వాడకానికి పూర్తిగా అలవాటుపడ్డారు. క్వెచువా మాట్లాడే ప్రాంతాల్లో ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో క్వెచువాను బోధించడానికి ప్రయత్నాలు వ్యవస్థీకృతంగా అధికరిస్తున్నాయి. పెరూవియన్ అమెజాన్‌లో అషోంకినా, బోరా, అగురుణా వంటి అనేక దేశీయ భాషలు మాట్లాడబడుతున్నాయి.
మతం
2007 జనాభా గణాంకాల ఆధారంగా జనాభాలో 81.3% మంది కాథలిక్, 12.5% ఎవాంజెలికల్ ప్రొటెస్టంట్, 3.3% ఇతర ప్రొటెస్టంట్, జుడాయిజం, ది చర్చ్ ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్ ఆఫ్ లేటర్-డే సెయింట్స్ (LDS చర్చ్), యెహోవా సాక్షి,, 2.9% మత-రహితంగా విశ్వాసాలకు చెందిన ప్రజలు ఉన్నారని భావిస్తున్నారు. 2007 లో పెరూ అక్షరాస్యత 92.9%గా అంచనా వేయబడింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో (96.3%), గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో (80.3%) ఉంది. పెరూలో నిర్బంధ ప్రాథమిక, మాధ్యమిక విద్య అమలులో ఉంది. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఉచితం విద్యాభ్యాసం అమలులో ఉంది. అమెరిన్డియన్ మత సంప్రదాయాలు పెరువియన్ల నమ్మకాలలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. కార్పస్ క్రిస్టి, పవిత్ర వారం, క్రిస్మస్ వంటి కాథలిక్ ఉత్సవాలు కొన్నిసార్లు అమెరిన్డియన్ సంప్రదాయాల్లో మిశ్ర్తిమయ్యాయి. కొలంబియా పూర్వం నుండి జరుపుకున్న అమెరిండియన్ ఉత్సవాలు దేశం అంతటా విస్తృతంగా వ్యాపించాయి. పురాతన ఉత్సవమైన " ఇంతి రేమిమి " ఉత్సవం ఇప్పటికీ పాత ఉత్సవ పండుగగా జరుపుకుంటున్నారు. పట్టణాలు, నగరాలు, గ్రామాలలో అధికభాగం వారి స్వంత అధికారిక చర్చి లేదా కేథడ్రల్, పాట్రాన్ సెయింట్ ఉన్నాయి.
నైసర్గికం
పెరూవియన్ నైసర్గింగా స్థానిక వనరులు ఉన్నాయి. అండీస్ కమ్యూనిటీలలో అన్కాష్, కుస్కో, పునో క్వెచో (ఐమారా) మొదలైన పేర్లు ఆధిక్యతలో ఉన్నాయి. అయితే వారి స్పానిష్-ఆధారిత లేఖనశాస్త్ర అక్షరాల ఉపయోగం ఆధారంగా భాషల నిర్ణయం వివాదాస్పదంగా ఉంది. అధికారిక వార్తాపత్రిక ఎల్ పెరూనోలో 2016 జూలై 22 న ప్రచురించబడిన, లా 29735 కు నిబంధనలను ఆమోదించిన డిరిటో సుప్రెమో నో 004-2016-MC (సుప్రీం డిక్రీ) ఆర్టికల్ 20 ప్రకారం, దేశీయ సాధారణ వర్ణమాల టోపొనీలు నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ (ఇన్స్టిట్యూటో జియోగ్రాఫికో నేషనల్, ఐజిఎన్) ఉపయోగించిన నామకరణాలను ప్రామాణికం చేయాలనే ఉద్దేశంతో భాషలను క్రమక్రమంగా ప్రతిపాదించాలి. నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ పెరూ అధికారిక మ్యాపులలో అవసరమైన మార్పులను గుర్తిస్తుంది.
సంస్కృతి
పెరువియన్ ఆహారసంస్కృతిని అమెరిండియన్, స్పానిష్ ఆహారాలు, చైనీస్ (అత్యధిక ప్రభావం), ఆఫ్రికన్, అరబ్, ఇటాలియన్,, జపనీస్ వంటల ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. సాధారణ వంటలలో యాంటిటుచోస్, సెవిచే, పచామంకా ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి. పెరూ విభిన్నమైన వాతావరణం వివిధ రకాల మొక్కల, జంతువుల పెరుగుదల కారణంగా లభిస్తున్న పదార్ధాలు వంటలలో ఉపయోగించబడుతున్నాయి. వైద్యమైన పెరూ పదార్థాలు, వంట పద్ధతులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసలను పొందుతున్నాయి.
పెరూవియన్ సంగీతంలో ఆండియన్, స్పానిష్,, ఆఫ్రికన్ మూలాలు ఉన్నాయి. పూర్వ-హిస్పానిక్ కాలంలో సంగీత వ్యక్తీకరణ ప్రతి ప్రాంతంలో విస్తృతంగా మారుతూ ఉండేవి. సాధారణంగా క్వేనా, టిన్యా అనే రెండు వాయిద్యాలు అధికంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. గిటార్, హార్ప్ వంటి కొత్త సాధనాలను స్పానియర్లు పరిచయం చేశాయి, ఇవి చార్గోగో వంటి క్రాస్బ్రేడ్ పరికరాల అభివృద్ధికి దారి తీసింది. పెరువియన్ సంగీతానికి ఆఫ్రికన్ రచనలు దాని లయలు, కాజోన్, పెర్కుషన్ వాయిద్యం (పెరువియన్ వాయిద్యం), పెరువియన్ జానపద నృత్యాలలో మరీనిరా, టొన్డెరో, జామాకేకు, డయాబ్లాడ, హుయనో ప్రధానంగా ఉన్నాయి.
సంబంధిత సమాచారం
వర్గం:Andean Community of Nations వర్గం:Countries bordering the Pacific Ocean వర్గం:Former Spanish colonies వర్గం:G15 nations వర్గం:Liberal democracies వర్గం:Republics వర్గం:South American countries వర్గం:Spanish-speaking countries వర్గం:States and territories established in 1821 వర్గం:Member states of the Union of South American Nations వర్గం:Member states of the United Nations
కపిల మహర్షి
కపిల మహర్షి (कपिल ऋषि) వేద కాలపు హిందూ మహాముని. ఇతని గురించి శ్రీమద్భాగవతంలో సాంఖ్య శాస్త్రంలోని ప్రాథమిక సూత్రాలను రచయితగా పేర్కొన్నది. ఇవి సాంఖ్య గ్రంథముగా లభ్యమవుతునాయి. దీనిని సాంఖ్య కారిక అని అఓటారు. దీనిలో 7 విభాగాలు ఉన్నాయి. దీనికి ఉన్న అనుబంధాలు, వ్యాఖ్యానాలతో కలిపి ఇది ఆరు అధ్యాయాలుగా విస్తరించింది. కాలంతో పాటు దీనికి అనేక వ్యాఖ్యానాలు వ్రాయటం జరిగింది. దీనికి ఉదాహరణ అనిసరుద్ధుడు రచించిన కపిల సాంఖ్య ప్రవచన సూత్ర వృత్తి.
మహాభారతంలో పేర్కొన్నట్లుగా, ఇతడు ఏడుగురు బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో ఒకరు. ఇతరులు అనిరుద్ధుడు, సనత్కుమారులు. విష్ణు పురాణంలో ఇతన్ని మహావిష్ణువు యొక్క అవతారంగా పేర్కొనబడినది. ఇతడు భక్తి యోగంలో ముక్తిని సాధించే ప్రక్రియను బోధించే గురువుగా ప్రసిద్ధులు.
కపిలముని జీవితం గురించిన చాలా వివరాలు శ్రీ మధ్భాగవతంలోని 3వ స్కంధము 33వ అధ్యాయము అయిన కపిలుని రచనలలో లభ్యమౌతున్నాయి, ఇందులో ఉన్న వివరాల ప్రకారం - అతని తల్లి తండ్రుల పేర్లు కర్దమ ముని, దేవహూతి. తన తండ్రి ఇల్లు వదలి వెళ్ళిన తరువాత కపిలముని తన తల్లి అయిన దేవ హూతికి యొగ శాస్త్రాన్ని అభ్యసించమని విష్ణువుని ప్రార్థించమని, వాటి వలన దేవుని యెడల నిజమైన భక్తి మోక్షము కలుగుతాయని సలహా ఇచ్చాడు.
గంగావతరణం
thumb|200px|గంగావతరణం - [[రాజా రవివర్మ చిత్రం]] సూర్యవంశపు రాజైన సగరునకు వర ప్రభావం వలన మొదటి భార్యకు మహాతేజోవంతుడైన అసమంజసుడు, రెండవ భార్యకు చిన్న చిన్న తిత్తులతో కూడిన పిండం ప్ర్రసవింపబడింది, ఆ పిండానికి వున్న తిత్తులను దాదులు 60 వేల నేతికుండలలో భద్రపరచగా( పొదగడం ) 60 వేల మంది కుమారులు కలిగిరి వీరు ప్రత్యేక నామాలతో కాక సగరులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. కాని పెద్దవాడైన అసమంజశుడు తనతోపాటు ఆడుకోవదడానికి వచ్చే పిల్లలను సరయు నదిలో తోసివేయడం లేక వారి కొనప్రాణం వరకు నీటిలో ముంచి వారు తమ ప్రాణాలను కోసం పడే నరకయాతనను చూసి సంతోషపడే వాడు. ఇది తెలిసిన ప్రజానీకం రాచబిడ్డడు అనే ఉద్దేశ్యంతో రాజుగారికి చెప్పుటకు భయపడుతుండే వారు. కానీ ఎంత వయసు వచ్చినా అంశుమంతుడి ప్రవర్తనలో ఎలాంటిమ మార్పు రాకపోయేసరికి భరించలేని ప్రజలు అంసుమంతుడి ఆగడాల గురించి మహారాజుకు తెలియజేయడంతో రాజు తన కొడుకుకి రాజ్య బహిష్కారం శిక్ష విధించాడు. ఆ తరువాత మహారాజు తన రాజ్యా విస్తరణ కొరకు తన 60 వేల మంది పుత్రులే తనకు ఒక సేనలా అగుపించగా తాను మహర్షుల అనుమతి మేరకు అశ్వమేధ యాగాన్ని చేయ సంకల్పించి యాగాశ్వమును విడిచిపెట్టెను. యాగాశ్వ రక్షణకు తన కుమారులను పంపి తాను యాగ కంకణధారి అయి వుండెను. కాని మహారాజు ఈ అశ్వమేధ యాగాల పుణ్యఫలంతో తన ఇంద్రపదవికి ఎక్కడ పోటీ వస్తాడేమొనని భయపడిన ఇంద్రుడు యాగం భగ్నం చేయడానికి యాగాశ్వమును పాతాళంలో లోని కపిల మహర్షి ఆశ్రంమంలో దాచాడు. యాగపశువు కనిపించక పోవడంతో ఆ అశ్వానికి రక్షణగా వెళ్ళిన సగరుని 60 వేల మంది పుత్రులు భూ మండలమంతా గాలించిననూ యగాశ్వపు ఆచూకి దొరకకపోవడంతో ఇంటిముఖం పట్టగా, తండ్రి అయిన సగర చక్రవర్తి ఆదేశాల మేరకు వారు పాతాళంలో వెతుకుట కొరకు భూమి పై అనేక గుంతలను తీసి పాతాళ ప్రవేశం చేశారు కాని వీరి అత్యుత్సాహం భూదేవికి కడు ఖేదం కలిగించింది. కానీ తదుపరి కాలంలో ఈ గుంతలలో జలములు చేరి సగరుల పేరిట సాగరమైంది. పాతాళంలో వెతుకుతున్న సగరులకు కపిల మహర్షి ఆశ్రమంలో యాగాశ్వం కనిపించడంతో ఇతను ఏవరో మాయోపాయంతో తమ యాగాశ్వమును తస్కరించి వుంటాడని భావించిన వారై క్రుద్దులై కపిల మహర్షి పైకి ఉరికిరి. ఈ అలజడికి ధ్యాన సమాధి నుండి మేల్కోన్న మహర్షి తనపైకి వస్తున్న సగరుల వంక చూసి ఒక్క హుంకారం చేసెను. అంతట మహర్షి కోపాగ్నికి 60 వేలమంది సగరులు భస్మమై 60 వేల బూడిదకుప్పలై పోయారు. యాగాశ్వము కొరకు వెళ్ళిన తన పితామహులు ఎంతకీ తిగిగ రాకపోవడంతో యాగ పరిసమాప్తి కాక మధనపడుతున్న సగరునితో అసమంజసుని మనవడు ఆంశుమంతుని కొడుకు సగర కుల్భవుడు అయిన భగీరధుడు యాగాశ్వమును వెతుకుతూ పాతాళం చేరి వారికి ఉత్తమగతులు లభించాలంటే దివిజ గంగను పాతాళానికి తేవలసి ఉంది. సగరుడు, అతని కొడుకు అసమంజసుడూ తపసు చేసినా ప్రయోజనం లేకపోయింది.
భగీరధుడు తన తాతలకు ఉత్తమ గతులు ప్రాప్తించాలని గంగకోసం తపస్సు చేశాడు. గంగ ప్రత్యక్షమై "నేను భూమి మీదికి దిగిరావడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. కాని నా దూకుడు భరించగల నాధుడెవ్వరు?" అని అడిగింది. భగీరధుడు శివుని కోసం తపసు చేశాడు. అనుగ్రహించిన శివుడు గంగను భువికి రాగానే తన తలపై మోపి, జటాజూటంలో బంధించాడు. భగీరధుని ప్రార్ధనతో ఒక పాయను నేలపైకి వదలాడు. భగీరధుని వెంట గంగ పరుగులు తీస్తూ సాగింది. ఆపై సాగరంలో ప్రవేశించి, పాతాళానికి చేరి, సగరుని పుత్రులకు ఉత్తమ గతులను కలుగజేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:పురాణ పాత్రలు వర్గం:హిందూ ఋషులు వర్గం:విష్ణుమూర్తి అవతారాలు వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
గంగూబాయి హనగల్
గంగూబాయి హనగల్ (5 మార్చి 1913 - 21 జూలై 2009) కిరాణా ఘరానాకు చెందిన హిందుస్థానీ సంగీత విద్వాంసురాలు.ఈమెను అందరూ "లేడీ ఆఫ్ ఖయాల్" అని పిలుస్తారు. ఖయాల్ సంగీతం చాలావరకు పురుషులకే పరిమితమైనదని భావిస్తారు. అలాంటి పురుషాధిక్య ప్రపంచంలోకి అడుగు పెట్టిన గంగూబాయి తనకంటూ ఒక స్థానాన్ని సంపాదించుకోవడం, "లేడీ ఆఫ్ ఖయాల్" అనిపించుకోవడం అంటే చాలా గొప్పవిషయమే. పడవ నడిపే వారి కులములో జన్మించిన గంగూబాయి కులవివక్షను, లింగవివక్షను సమర్థంగా ఎదుర్కొని సంగీత ప్రపంచంలో ఎనలేని పేరు సంపాదించింది. మగవారికి దీటుగా ఉన్న గాత్రం ఈవిడ విలక్షణత. ఈవిడ కర్ణాటకలోని ధార్వాడలో జన్మించింది. ఈమె తల్లి కూడా గాయకురాలే.
విశేషాలు
ఈమె చిన్ననాటనే తల్లి దగ్గర కర్ణాటక సంగీతం నేర్చుకోవడం మొదలు పెట్టింది. గంగూబాయికి కర్ణాటక సంగీతం మీదకన్నా హిందుస్తానీ సంగీతం మీద ఆసక్తి ఎక్కువ ఉండేది. అందువల్ల గ్రాంఫోన్లు అమ్మే దుకాణాల నుండి వినిపించే మరాఠీపాటలు, హిందుస్తానీ సంగీతం వింటుండేది. కూతురు ఆసక్తిని, అభిరుచిని అర్థం చేసుకున్న తల్లి అంబాబాయి ఆమెను కృష్ణాచార్య హల్గూరు దగ్గర హిందుస్తానీ సంగీతం నేర్చుకోవడానికి పంపింది. ఆ సమయంలోనే రెండేళ్ళు కథక్ నృత్యం కూడా అభ్యసించింది. అయితే నృత్యాభ్యాసంతో సంగీత సాధన కుంటుపడుతుందనే భయంతో నాట్యాన్ని వదులుకుంది. తన 16వ యేట సవాయి గంధర్వ వద్ద సంగీత అభ్యాసం మొదలుపెట్టింది. మూడేళ్లపాటు కొనసాగిన ఈ శిక్షణకు గాను ఆమె గురుదక్షిణగా 20 తులాల బంగారం సమర్పించుకుంది.
ఈమె తొలిప్రదర్శన బెల్గాంలో జరిగింది. కాంగ్రెస్ సభలలో ఈమె పాడినప్పుడు ఆ సభకు మహాత్మాగాంధీ కూడా హాజరయ్యాడు. ఈమె స్వరంలో స్త్రీత్వం కన్నా పురుషత్వమే ఎక్కువ కనిపిస్తుంది.
భారత ప్రభుత్వం ఈమెను పద్మభూషణ్, పద్మవిభూషణ్ అవార్డులతో సత్కరించింది.
ఈవిడ మరణానంతరం తన నేత్రదానానికై ఆదేశించింది.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1913 జననాలు వర్గం:2009 మరణాలు వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీత గాయకులు వర్గం:కిరాణా ఘరానా వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కారం పొందిన మహిళలు‎ వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
ధీ
ధీక్షిత వెంకదేశన్ (జననం 26 జూన్ 1998), శ్రీలంక తమిళ సంతతికి చెందిన ఆస్ట్రేలియన్ గాయని. ఆమె తన సవతి తండ్రి సంతోష్ నారాయణన్ సినిమాల్లో & ఆల్బమ్‌లలో ఎక్కువగా పాటలు పాడింది. ధీ 2023లో విడుదలైన దసరా సినిమాలోని ‘ఛమ్కీల అంగీలేసి’ పాట ఆమెకు మంచి గుర్తింపునిచ్చింది.
కుటుంబ నేపథ్యం
దీక్షిత 26 జూన్ 1998న శ్రీలంకలోని జాఫ్నాలో వెంకటేశన్, మీనాక్షి అయ్యర్‌‌ దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె తల్లి కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసురాలు. ధీ, సంగీత దర్శకుడు సంతోష్ నారాయణన్‌కు సవతి కూతురు. దీ శ్రీలంకలో పుట్టి, ఆస్ట్రేలియాలో చదువుకుంది. ఆమె సంగీతంపై ఉన్న ఆసక్తితో 14 ఏళ్లకే సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1998 జననాలు
ఉప్పు సత్యాగ్రహం
దండి వద్ద ఉప్పు వండిన తరువాత గాంధీ, తీరం వెంబడి దక్షిణ దిశగా కొనసాగి, ఉప్పు తయారు చేస్తూ, మార్గంలో సమావేశాలను ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తూ వెళ్ళాడు. దండికి దక్షిణాన 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ధరసానా సాల్ట్ వర్క్స్ వద్ద సత్యాగ్రహాన్ని నిర్వహించడానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రణాళిక వేసింది. అయితే, ఈ సత్యాగ్రహానికి కొద్ది రోజుల ముందు, 1930 మే 4–5 అర్ధరాత్రి గాంధీని అరెస్టు చేశారు. దండి సత్యాగ్రహం, ఆ తరువాత ధరసానా సత్యాగ్రహాలకు వార్తాపత్రికల్లోను, న్యూస్‌రీల్‌ల ద్వారానూ వచ్చిన విస్తృతమైన ప్రచారంతో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది. ఉప్పు పన్నుకు వ్యతిరేకంగా సత్యాగ్రహం దాదాపు ఒక సంవత్సరం పాటు కొనసాగింది. గాంధీ జైలు నుండి విడుదల కావడం, రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో వైస్రాయ్ లార్డ్ ఇర్విన్‌తో చర్చలు జరిగడంతో ఉద్యమం ముగిసింది. ఉప్పు సత్యాగ్రహం ఫలితంగా 60,000 మంది భారతీయులు జైలు పాలైనప్పటికీ, బ్రిటిషు వారు వెంటనే పెద్ద రాయితీలేమీ ఇవ్వలేదు.
ఉప్పు సత్యాగ్రహ ప్రచారం గాంధీ ప్రవచించిన సత్యాగ్రహ సూత్రాలపై ఆధారపడింది.1930 ప్రారంభంలో, బ్రిటిషు పాలన నుండి భారత సార్వభౌమత్వాన్ని, స్వయం పాలననూ సాధించుకోవటానికి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, తన ప్రధాన వ్యూహంగా సత్యాగ్రహాన్ని ఎంచుకుంది. ప్రచారాన్ని నిర్వహించడానికి గాంధీని నియమించింది. 1882 బ్రిటిషు ఉప్పు చట్టాన్ని గాంధీ తమ సత్యాగ్రహ మొదటి లక్ష్యంగా ఎంచుకున్నారు. దండికి పాదయాత్ర, ధరసానాలో వందలాది అహింసా నిరసనకారులను బ్రిటిషు పోలీసులు కొట్టడం వంటి సంఘటనలు సామాజిక రాజకీయ అన్యాయాలపై పోరాటంలో శాసనోల్లంఘనను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడాన్ని ప్రదర్శించాయి.
గాంధీ సత్యాగ్రహ బోధనలు, దండి యాత్రలు 1960 లలో ఆఫ్రికన్ అమెరికన్లు, ఇతర మైనారిటీ వర్గాల పౌర హక్కుల కోసం జరిగిన ఉద్యమంలో అమెరికన్ పౌరహక్కుల కార్యకర్తలైన మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్, జేమ్స్ బెవెల్ తదితరులపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. 1920-22 నాటి సహాయ నిరాకరణోద్యమం తరువాత ఈ మార్చి బ్రిటిషు అధికారానికి అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యవస్థీకృత సవాలు విసిరింది. 1930 జనవరి 26 న భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సంపూర్ణ స్వరాజ్య నినాదం ప్రకటించిన వెంటనే దండి సత్యాగ్రహం మొదలైంది. ఇది ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించింది, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రేరణనిచ్చింది. దేశవ్యాప్తంగా శాసనోల్లంఘన ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది.
సార్వభౌమాధికారం, స్వీయ పాలన ప్రకటన
1929 డిసెంబరు 31 న అర్ధరాత్రి, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, లాహోర్ వద్ద రావి నది ఒడ్డున భారత త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగరేసింది. గాంధీ, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూల నేతృత్వంలోని భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, 1930 జనవరి 26 న సార్వభౌమాధికారం, స్వయం పాలన లేదా సంపూర్ణ స్వరాజ్య ప్రకటనను బహిరంగంగా జారీ చేసింది. ఆ ప్రకటన ఇలా ఉంది:"ఇతర ప్రజల మాదిరిగానే, స్వేచ్ఛను పొందడం, వారి శ్రమ ఫలాలను ఆస్వాదించడం, జీవితావసరాలను తీర్చుకో గలిగి ఉండటం, తద్వారా వారు అభివృద్ధికి పూర్తి అవకాశాలు కలిగి ఉండడం భారతదేశ ప్రజల హక్కు అని మేము నమ్ముతున్నాం. ఏ ప్రభుత్వమైనా ఈ హక్కులను అందనీయకుండా చేసి, వారిని అణచివేస్తే, ఆ ప్రభుత్వాన్ని మార్చడానికీ, రద్దు చేయడానికీ ప్రజలకు మరింతగా హక్కు ఉందని మేము నమ్ముతున్నాం. భారతదేశంలోని బ్రిటిషు ప్రభుత్వం భారతీయ ప్రజల స్వేచ్ఛను హరించడమే కాక, ప్రజలను దోపిడీ చెయ్యడంపైనే ఆధారపడింది. భారతదేశాన్ని ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా, ఆధ్యాత్మికంగా నాశనం చేసింది. అందువల్ల, భారతదేశం బ్రిటిషు సంబంధాన్ని తొలగించుకుని, సంపూర్ణ స్వరాజ్యాన్ని (అంటే, పూర్తి సార్వభౌమాధికారం, స్వయం పాలన) సాధించాలని మేము నమ్ముతున్నాం."శాసనోల్లంఘనలో మొదటి చర్యను నిర్వహించే బాధ్యతను కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ గాంధీకి అప్పగించింది. ఒకవేళ గాంధీని అరెస్టు చేస్తే, వెంటనే బాధ్యతలు స్వీకరించడానికి కాంగ్రెస్ స్వయంగా సిద్ధంగా ఉంది. బ్రిటిషు ఉప్పు పన్నును లక్ష్యంగా చేసుకుని సత్యాగ్రహంతో శాసనోల్లంఘన ప్రారంభించాలన్నది గాంధీ ప్రణాళిక. 1882 ఉప్పు చట్టం బ్రిటిషు వారికి ఉప్పు సేకరణ, తయారీలపై గుత్తాధిపత్యాన్ని ఇచ్చింది. ఉప్పు పంపిణీ నిర్వహణను ప్రభుత్వ ఉప్పు డిపోలకు మాత్రమే ఇచ్చి, ఉప్పుపై పన్ను విధించింది. ఉప్పు చట్టం ఉల్లంఘించడం నేరం. తీరంలో నివసించేవారికి ఉప్పు ఉచితంగా లభించినప్పటికీ (సముద్రపు నీటి ఆవిరి ద్వారా), భారతీయులు దీనిని వలస ప్రభుత్వం నుండి కొనుగోలు చేయాల్సిన పరిస్థితిని కల్పించింది.
నిరసనగా ఉప్పే ఎందుకు?
కుడి|thumb|పాదయాత్రలో [[మహాత్మా గాంధీ సరోజిని నాయుడు .]] ప్రారంభంలో, గాంధీ ఎంచుకున్న ఉప్పు పన్ను సరైన ఎంపికని కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ భావించలేదు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, దిబ్యలోచన్ సాహూలు సందిగ్ధంగా ఉన్నారు. దాని బదులు భూమి శిస్తు బహిష్కరణ చేపడదామని సర్దార్ పటేల్ సూచించాడు. స్టేట్స్‌మన్ పత్రిక ఈ ఎంపిక గురించి ఇలా వ్రాసింది: "నవ్వాపుకోవడం కష్టం. ఆలోచించగల చాలామంది భారతీయుల మానసిక స్థితి ఇదేనని మేము అనుకుంటున్నాం." ఉప్పు పన్నుకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటన యొక్క ఈ ప్రణాళికలతో బ్రిటిషు వారు కూడా కలవరపడలేదు. స్వయంగా వైస్రాయ్ లార్డ్ ఇర్విన్ కూడా ఉప్పు నిరసన ముప్పును తీవ్రంగా పరిగణించలేదు. లండన్‌కు రాసిన ఉత్తరంలో, "ఈ ఉప్పు దండయాత్ర వలన నా నిద్రేమీ చెడిపోదులే" అని రాసాడతడు
ఈ నిరసన పూర్ణ స్వరాజ్‌ను ప్రతి భారతీయుడికి అర్థమయ్యే విధంగా నాటకీయంగా మారుస్తుందని గాంధీ అభిప్రాయపడ్డాడు. హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరికీ ఉన్న సమస్యపై పోరాడటం ద్వారా వారిలో ఐక్యత పెరుగుతుందని కూడా ఆయన వాదించాడు. నిరసన ఊపందుకున్న తరువాత, నాయకులు ఉప్పును శక్తికి చిహ్నంగా గ్రహించారు. అపూర్వమైన ప్రజాదరణ పొందిన ప్రతిస్పందన గురించి నెహ్రూ వ్యాఖ్యానిస్తూ, "ఒక నీటి బుగ్గ ఒక్కసారిగా పొంగినట్లు అనిపించింది."
యాత్ర కోసం సన్నాహాలు
ఉప్పు చట్టాలను ధిక్కరించడం ద్వారా గాంధీ శాసనోల్లంఘనను ప్రారంభిస్తారని ఫిబ్రవరి 5 న వార్తాపత్రికలు రాసాయి. ఉప్పు సత్యాగ్రహం మార్చి 12 న అహ్మదాబాదు లోని సబర్మతి ఆశ్రమంలో ప్రారంభమై ఏప్రిల్ 6 న దండిలో ముగుస్తుంది. గాంధీ ఏప్రిల్ 6 న దండిలోఉప్పు చట్టాన్ని ఉల్లంఘిస్తాడు. ఉప్పు చట్టాలను భారీగా ఉల్లంఘించడానికి గాంధీ ఏప్రిల్ 6 ను ఎంచుకోవడానికి ఒక సింబాలిక్ కారణముంది -ఇది 1919 లో రౌలాట్ చట్టానికి వ్యతిరేకంగా జాతీయ సమ్మె తలపెట్టిన "నేషనల్ వీక్"లో మొదటి రోజు. గాంధీ, తన ప్రార్థన సమావేశాలలోనూ పత్రికలతో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడుతూనూ క్రమం తప్పకుండా ప్రకటనలు ఇస్తూ ప్రపంచవ్యాప్తంగా మీడియాను ఈ మార్చ్ కోసం సిద్ధం చేశాడు. అరెస్టు చేస్తారని ఊహిస్తున్నానంటూ ఆయన పదేపదే చేసిన ప్రకటనలు, సమయం దగ్గరయ్యే కొద్దీ అతని భాషలో పెరుగుతున్న నాటకీయత ఉత్కంఠను పెంచాయి. "మేము జీవన్మరణ పోరాటానికి సిద్ధమౌతున్నాం, పవిత్ర యుద్ధంలో దిగుతున్నాం; మేము మరణాన్ని ఆలింగనం చేసుకుని మమ్మల్ని మేమే నైవేద్యంగా సమర్పించుకుందా మనుకుంటున్నాం" అని గాంధీ అన్నాడు. చలనచిత్ర సంస్థలతో పాటు డజన్ల కొద్దీ భారతీయ, యూరోపియన్, అమెరికన్ వార్తాపత్రికల కరస్పాండెంట్లు ఈ ప్రకటనలకు స్పందించి, ఈ కార్యక్రమాన్ని కవర్ చేయడం ప్రారంభించారు.
మార్చి కోసం సత్యాగ్రహానికి, అహింసకు కఠోరమైన క్రమశిక్షణతో కట్టుబడి ఉండాలని గాంధీ చెప్పాడు. అందుచేత, అతను నిరసనకారులను కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యుల నుండి కాకుండా, తన క్రమశిక్షణా ప్రమాణాలలో శిక్షణ పొంది ఆరితేరిన తన సొంత ఆశ్రమం లోని సహవాసులను ఎంచుకున్నాడు. 24 రోజుల పాదయాత్ర 4 జిల్లాలు, 48 గ్రామాల గుండా వెళుతుంది. సత్యాగ్రహ మార్గాన్ని, ప్రతి సాయంత్రం ఆగే స్థలం, ప్రజలను సత్యాగ్రహంలో చేర్చుకోగల సామర్థ్యం, గత పరిచయాలు, సమయం వంటి విషయాలపై ఆధారపడి తయారు చేసారు. మార్చి‌‌కు ముందు గాంధీ ప్రతి గ్రామానికి కార్యకర్తలను పంపేవాడు. తద్వారా స్థానిక ప్రజల అవసరాలను గ్రహించి, దాన్ని బట్టి ప్రతి విశ్రాంతి స్థలంలో తన ప్రసంగాలను ప్లాన్ చేసుకునేవాడు. ప్రతి గ్రామంలోనూ చెయ్యాల్సిన కార్యక్రమాల ప్రణాళికను ముందే తయారుచేసి పెట్టుకున్నారు. వీటిని భారతీయ, విదేశీ పత్రికలలో ప్రచారం చేసారు. 1930 మార్చి 2 న గాంధీ, వైస్రాయ్ లార్డ్ ఇర్విన్‌కు లేఖ రాసాడు. భూమి ఆదాయ అంచనాలను తగ్గించడం, సైనిక వ్యయాన్ని తగ్గించడం, విదేశీ వస్త్రంపై సుంకం విధించడం, ఉప్పు పన్నును రద్దు చేయడం మొదలైన తన పదకొండు డిమాండ్లను ఇర్విన్ నెరవేర్చేటట్లయితే, మార్చి ఆపేస్తానని ఆ లేఖలో రాసాడు. ఉప్పు పన్ను గురించి ఇర్విన్‌కు అతడు చేసిన బలమైన విజ్ఞప్తి ఇలా ఉంది:"నా లేఖ మీ హృదయాన్ని కదిలించకపోతే, ఈ నెల పదకొండవ రోజున, ఉప్పు చట్టాల నిబంధనలను ధిక్కరించడానికి, నాకు అందుబాటులో ఉన్న ఆశ్రమ సహవాసులతో కలిసి ముందుకు వెళ్తాను. నిరుపేదల దృక్కోణం నుండి చూస్తే, ఈ పన్ను అన్నింటికన్నా అత్యంత అన్యాయమని నేను భావిస్తున్నాను. సార్వభౌమాధికారం, స్వయం పాలన ఉద్యమం ఈ దేశపు అత్యంత నిరుపేదల కోసమే. ఈ ఉద్యమం, ఈ దౌష్ట్యం తోటే మొదలౌతుంది."ఇంతకు ముందే చెప్పినట్లుగా, వైస్రాయ్ "ఉప్పు నిరసన" పట్ల చాలా ఉపేక్ష వహించాడు. అతను ఆ లేఖను పట్టించుకోలేదు. గాంధీని కలవడానికి నిరాకరించాడు. ఆ తరువాత, మార్చి ప్రారంభమైంది. "మోకాళ్లపై వంగి నేను రొట్టె ఇమ్మని అడిగాను, బదులుగా నాకు రాయి ఇచ్చారు" అని గాంధీ వ్యాఖ్యానించాడు. మార్చి‌‌కు ముందు రోజు సాయంత్రపు ప్రార్థనలో గాంధీ చెప్పేది వినడానికి వేలాది మంది భారతీయులు సబర్మతికి చేరుకున్నారు. అమెరికన్ పత్రిక, ది నేషన్ ఇలా రాసింది: "గాంధీ ఇచ్చే పోరాట ప్రకటన వినడానికి 60,000 మంది ప్రజలు నది ఒడ్డున గుమిగూడారు. ఈ పోరాటపు పిలుపు బహుశా ఇప్పటివరకు ఇచ్చిన పిలుపులన్నిటి లోకీ విలక్షణమైనది"
దండి యాత్ర
thumb|ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో గాంధీ తన అనుచరులతో సహా దండి వైపు పాదయాత్రగా వెళ్తున్నప్పటి ఒరిజినల్ వీడియో1930 మార్చి 12 న గాంధీ, మరో 80 మంది సత్యాగ్రహులతో కలిసి, సబర్మతి ఆశ్రమంలో యాత్ర మొదలుపెట్టాడు. ఈ సత్యాగ్రహుల్లో చాలామంది షెడ్యూల్డ్ కులాల వారు. వారి గమ్యం 390 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గుజరాత్ తీర గ్రామం దండి. తెల్లటి ఖద్దరు దుస్తులు ధరించి సత్యాగ్రహులు నడుస్తూ పోతూంటే, అనేక మంది శ్వేత వస్త్ర ధారులు ఈ ప్రవాహంలో చేరిపోతూంటే, ఈ ఉప్పు కవాతు తెల్లటి నదీ ప్రవాహంలా ఉందని వర్ణించారు. సాధారణంగా గాంధీ కార్యక్రమాలలో జనసమూహాన్ని తగ్గించి రాసే అధికారిక ప్రభుత్వ వార్తాపత్రిక ది స్టేట్స్‌మన్, సబర్మతి - అహ్మదాబాద్ రహదారిపై 1,00,000 మంది ప్రజలు ఉన్నారని రాసింది.
మొదటి రోజు యాత్ర 21 కి.మీ. దూరం సాగి, అస్లాలీ గ్రామంలో ముగిసింది. అక్కడ గాంధీ సుమారు 4,000 మందితో మాట్లాడాడు. అస్లాలీ వద్ద, మార్చి వెళ్ళిన ఇతర గ్రామాలలోనూ, వాలంటీర్లు విరాళాలు సేకరించి, కొత్త సత్యాగ్రహులను నమోదు చేశారు. బ్రిటిషు పాలనకు సహకరించకూడదని నిర్ణయించుకున్న గ్రామాధికారుల నుండి రాజీనామాలను అందుకున్నారు. వారు ప్రతి గ్రామంలోకి ప్రవేశించగానే, డప్పులు కొడుతూ, చేతాళాలు వేస్తూ జనం నిరసనకారులను స్వాగతించారు. ఉప్పు పన్ను అమానుషమని చెబుతూ, ఉప్పు సత్యాగ్రహాన్ని "పేదవాడి పోరాటం"గా గాంధీ అభివర్ణించాడు. రాత్రిళ్ళు వారు బయటే పడుకునేవారు. తినడానికి తిండి, కడుక్కోడానికి నీళ్ళు మాత్రమే వాళ్ళు గ్రామస్తులను అడిగేవారు. ఇది పేదలను పోరాటంలో తీసుకువస్తుందని గాంధీ అభిప్రాయపడ్డాడు.
వేలాది మంది సత్యాగ్రహులు, సరోజినీ నాయుడు వంటి నాయకులు గాంధీతో కలిసారు. ప్రతిరోజూ, కవాతులో కొత్తవారు చేరుతూ ఉండేవారు. చివరికి ఆ ఊరేగింపు కనీసం రెండు మైళ్ళ పొడవుకు చేరింది. వారి ఉత్సాహాన్ని నిలుపుకోవటానికి, పాదయాత్రలో నిరసనకారులు రఘుపతి రాఘవ రాజా రామ్ భజన పాడేవారు. సూరత్‌లో వారిని 30,000 మంది స్వాగతించారు. వారు దండి రైల్వేస్టేషను వద్దకు చేరుకున్నప్పుడు, అక్కడ 50,000 మందికి పైగా గుమిగూడారు. గాంధీ దారి పొడవునా ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చి, వ్యాసాలు రాశాడు. న్యూస్‌రీల్ ఫుటేజీని చిత్రీకరిస్తున్న విదేశీ పాత్రికేయులు, మూడు బాంబే సినిమా కంపెనీలు, ఐరోపా, అమెరికాల్లో గాంధీని ఇంటింటికీ పరిచయం చేసాయి. (1930 చివరిలో, టైమ్ మ్యాగజైన్ అతన్ని "మ్యాన్ ఆఫ్ ది ఇయర్"గా ప్రకటించింది). న్యూయార్క్ టైమ్స్ ఈ ఉప్పు యాత్ర గురించి దాదాపు ప్రతిరోజూ రాసింది. ఏప్రిల్ 6, 7 తేదీలలో అయితే, రెండు మొదటి పేజీ కథనాలను ప్రచురించింది. మార్చ్ ముగింపులో, గాంధీ "బలవంతుడితో చేసే ఈ హక్కుల పోరాటంలో నాకు ప్రపంచ మద్దతు కావాలి" అని ప్రకటించాడు. ఏప్రిల్ 5 న సముద్రతీరానికి చేరుకున్న తరువాత, గాంధీని అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ ప్రతినిధి ఇంటర్వ్యూ చేశారు. గాంధీ ఇలా అన్నాడు:"మార్చ్ పొడుగునా వారు ఏమాత్రం జోక్యం చేసుకోకపోవడాన్ని నేను అభినందించకుండా ఉండలేను... ఇది వారిలో వచ్చిన నిజమైన హృదయ పరివర్తన అని, వారి విధానాల్లో వచ్చిన మార్పేననీ నమ్మేట్లుగా ఉంటే ఎంతో బాగుండును. జనాదరణ పొందిన ఈ ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమం పట్ల శాసనసభలో వారు చూపిన అనాసక్తినీ, వారి అధికార దర్పాన్నీ చూస్తే, భారతదేశాన్ని నిర్దయగా దోపిడీ చెయ్యాలనే వారి విధానం ఎట్టి పరిస్థితిలోనైనా కొనసాగిస్తారనడానికి ఏ సందేహమూ ఉండనక్కరలేదు. అందువల్ల ఈ జోక్యం చేసుకోకపోవడానికి నేను చెప్పే ఏకైక వివరణ ఏమిటంటే, బ్రిటిషు ప్రభుత్వం ఎంత బలమైనదైనా, ప్రపంచ అభిప్రాయం పట్ల భయపడుతూనే ఉంటుంది. మా ఈ శాసనోల్లంఘన నిస్సందేహంగా ఒక అత్యంత తీవ్రమైన రాజకీయ ఆందోళన. శాసనోల్లంఘన శాంతియుతంగా, అంటే అహింసాత్మకంగా, ఉన్నంతకాలం.. ఇలాంటి ఆందోళనను అణచివేస్తే ప్రపంచం సహించదు. ఈ మార్చ్ పొడుగునా సహనంగా ఉన్న ప్రభుత్వం, రేపు అసంఖ్యాకంగా ప్రజలు ఉప్పు చట్టాలను ధిక్కరించినపుడు కూడా ఇంతే సహనంగా ఉంటుందో లేదో చూడాలి."మరుసటి రోజు (ఏప్రిల్ 6) ఉదయం, ప్రార్థన తరువాత, గాంధీ ఉప్పు బురదను పైకి లేపి, "దీనితో, నేను బ్రిటిషు సామ్రాజ్యపు పునాదులను కదిలిస్తున్నాను" అని ప్రకటించాడు. తరువాత అతను దానిని సముద్రపు నీటిలో ఉడకబెట్టి, బ్రిటిషు చట్టాన్ని ధిక్కరిస్తూ ఉప్పును తయారు చేశాడు. తన వేలాది మంది అనుచరులను కూడా అదేవిధంగా సముద్ర తీరం వెంబడి "ఎక్కడ వీలుగా ఉంటే అక్కడ" ఉప్పును తయారు చేయమని చెప్పాడు. గ్రామస్థులను కూడా ఉప్పును తయారు చేయమని చెప్పమని కూడా వారిని కోరాడు.
మొదటి 80 సత్యాగ్రహులు
79 మంది సత్యాగ్రహులు గాంధీతో కలిసి పాదయాత్రలో పాల్గొన్నారు. వీరిలో ఎక్కువ మంది 20 నుంచి 30 ఏళ్ల మధ్య వయసు వారు. వీళ్ళు దేశంలోని దాదాపు అన్ని ప్రాంతాల నుండి వచ్చారు. ఈ యాత్ర ముందుకు పోయేకొద్దీ ఊపందుకుంటూ మరింత మందిని చేర్చుకుంటూ పోయింది. కింది జాబితా లోని వారు దండి యాత్ర మొదలైనప్పటి నుండి చివరి వరకూ గాంధీతో కలిసి ఉన్న మొదటి 79 మంది నిరసనకారులు. మార్చి ముగిసిన తర్వాత వారిలో ఎక్కువ మంది చెదిరిపోయారు. right|400px|thumb|దండి సత్యాగ్రహం మార్గం ప్రసిద్ధ దండి యాత్రలో పాల్గొన్న ఈ సత్యాగ్రహులను గౌరవిస్తూ ఐఐటి బొంబాయి ఆవరణలో ఒక స్మారక చిహ్నాన్ని రూపొందించారు.
సామూహిక సహాయ నిరకరణ
1929 నుండి 1931 వరకు శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం మొదటి దశలో బ్రిటన్లో లేబర్ పార్టీ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉంది. ధరసానాలో కొట్టడం, పెషావర్ వద్ద కాల్పులు, సోలాపూర్ వద్ద కొట్టడం, ఉరితీయడం, సామూహిక అరెస్టులు, మరెన్నో అణచివేత చర్యలు కార్మిక ప్రధాన మంత్రి రామ్సే మెక్డొనాల్డ్ అతని స్టేట్ సెక్రెటరీ విలియం వెడ్గ్వుడ్ బెన్ ల ఆధ్వర్యంలో జరిగాయి. భారతదేశంలో ట్రేడ్ యూనియన్ వాదంపై నిరంతర దాడికి ప్రభుత్వం కూడా సహకరించింది. కార్మికుల హక్కులకు వ్యతిరేకంగా "భారీ పెట్టుబడిదారులూ, ప్రభుత్వమూ చేసిన ఎదురుదాడి" అని సుమిత్ సర్కార్ దీన్ని అభివర్ణించాడు.
కిస్సా ఖ్వానీ బజార్ ఊచకోత
thumb|మహాత్మా గాంధీతో [[ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్|ఖాన్ అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్]] పెషావర్లో సత్యాగ్రహానికి గాంధీకి చెందిన ముస్లిం పష్తూన్ శిష్యుడు ఖాన్ అబ్దుల్ గఫార్ ఖాన్ నాయకత్వం వహించాడు. అతను ఖుదాయి ఖిద్మత్‌గార్ అనే 50,000 మంది అహింసా కార్యకర్తలకు శిక్షణ ఇచ్చాడు. 1930 ఏప్రిల్ 23 న గఫార్ ఖాన్ అరెస్టయ్యాడు. పెషావర్ లోని కిస్సా కహానీ బజార్లో (కథకుల బజారు) ఖుదాయి ఖిద్మత్‌గార్ గుంపు గుమిగూడింది. నిరాయుధులైన జనంపై మెషిన్ గన్లతో కాల్పులు జరపాలని బ్రిటిషు వారు రాయల్ గర్హ్వాల్ రైఫిల్స్ కు చెందిన 2/18 బెటాలియన్ సైనికులను ఆదేశించారు. 200-250 మంది పష్తూన్ సత్యాగ్రహులు మరణించారు. వారంతా అహింసా శిక్షణకు అనుగుణంగా వ్యవహరించారు. దళాలు వారిపై కాల్పులు జరపుతోంటే, ఇష్టపూర్వకంగా బుల్లెట్లకు ఎదురు నిలిచారు. ఒక బ్రిటిషు ఇండియన్ ఆర్మీ సైనికుడు చంద్ర సింగ్ గర్హ్వాలి, ప్రఖ్యాత రాయల్ గర్హ్వాల్ రైఫిల్స్ దళాలు జనంపై కాల్పులు జరపడానికి నిరాకరించాయి. ఆ ప్లాటూన్ మొత్తాన్నీ అరెస్టు చేసారు. వారిలో చాలామందికి జీవిత ఖైదుతో సహా భారీ జరిమానాలు విధించారు.
ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో ఆంధ్రుల పాత్ర
దండి మార్చి‌లో మహాత్ముడితో పాటు 79 మంది అనుచరులు పాల్గొన్నారు. ఆంధ్ర ప్రాంతం నుంచి దండి మార్చిలో గాంధీతో పాటు నడిచిన ఏకైక తెలుగు వ్యక్తి యెర్నేని సుబ్రహ్మణ్యం. తర్వాత కాలంలో ఆయన గాంధీ సిద్ధాంతాలతో కొమరవోలులో ఒక ఆశ్రమాన్ని స్థాపించారు.
నెల్లూరులో ఉప్పు సత్యాగ్రహం నిర్వహించిన దండు నారాయణరాజును నాటి ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసి జైల్లో పెట్టడంతో ఆయన అక్కడే మరణించాడు. ఉప్పు సత్యాగ్రహం సమయంలోనే 'కవిరాజు' త్రిపురనేని రామస్వామి చౌదరి వీర గంధము తెచ్చినారము వీరులెవ్వరొ తెల్పుడి అనే గేయకవితను రాశాడు. మాక్సిం గోర్కీ రాసిన రష్యన్ నవల 'ది మదర్'ను 'అమ్మ' పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించిన క్రొవ్విడి లింగరాజు, ఈ ఉద్యమ సమయంలోనే దేశ ద్రోహం నేరంపై జైలుకెళ్లారు.
బ్రహ్మజోస్యుల సుబ్రహ్మణ్యం సీతానగర ఆశ్రమాన్ని స్థాపించారు. దీన్నే 'ఆంధ్రా దండి'గా పిలుస్తారు. ఉప్పు సత్యాగ్రహం సందర్భంలోనే కేంద్ర శాసన సభకు రామదాసు పంతులు, శాసన మండలి సభ్యత్వానికి స్వామి వెంకటాచలం రాజీనామాలు చేశారు. ఉప్పు చట్టాలను ఉల్లఘించి బులుసు సాంబమూర్తి, ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ (మాలపల్లి నవల రచయిత), ఖాసా సుబ్బారావు లాఠీ దెబ్బలు తిన్నారు.
టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు మద్రాసులోని తన నివాసం వేదవనంలో సత్యాగ్రహ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. విశాఖపట్నంలో తెన్నేటి విశ్వనాథం, శ్రీకాకుళం జిల్లా బారువలో నెమలిపురి రాధాకృష్ణమ్మ పంతులు, మచిలీపట్నంలో అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు, రాయలసీమ పరిధిలో కల్లూరి సుబ్బారావు ఉప్పు సత్యాగ్రహానికి నాయకత్వం వహించారు. నెల్లూరులోని మైపాడు బీచ్‌లో బెజవాడ గోపాలరెడ్డి ఉప్పు తయారు చేసి ప్రజలకు అమ్మాడు.
ధరసానా సత్యాగ్రహం, ఆ తరువాత
భారతదేశం అంతటా జరిగిన పరిణామాలతో సన్నిహితంగా ఉంటూ ఉన్నప్పటికీ, దండి యాత్ర తరువాత గాంధీ స్వయంగా చురుగ్గా పాల్గొనలేదు. దండి దగ్గర తాత్కాలిక ఆశ్రమాన్ని సృష్టించాడు. అక్కడి నుంచి బొంబాయిలోని మహిళా అనుచరులను మద్యం షాపులు, విదేశీ వస్త్రాల దుకాణాల వద్ద పికెటింగు చెయ్యమని కోరాడు. "విదేశీ వస్త్రాలతో భోగి మంటలు వేయాలి. పాఠశాలలు, కళాశాలలు ఖాళీగా ఉండాలి." అని అన్నాడు.
ఇదంతా గమనించిన కేంద్ర శాసనసభ మాజీ స్పీకర్ విఠల్‌భాయ్ పటేల్, "బ్రిటిషు సామ్రాజ్యంతో భారతదేశం రాజీపడడమనే ఆశ శాశ్వతంగా పోయినట్లే" అని వ్యాఖ్యానించాడు. ఈ కథను ఇంగ్లండ్‌లోని తన ప్రచురణకర్తకు టెలిగ్రాఫ్ చేయడానికి మిల్లర్ చేసిన మొదటి ప్రయత్నాలను భారతదేశంలోని బ్రిటిషు టెలిగ్రాఫ్ ఆపరేటర్లు సెన్సార్ చేశారు. బ్రిటిషు సెన్సార్‌షిప్‌ను బయట పెడతామని అతడు బెదిరించడంతో అతని కథను పంపించడానికి అనుమతించారు. ఈ కథనం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1,350 వార్తాపత్రికలలో కనిపించింది. అమెరికా సెనేటర్ జాన్ జె. బ్లెయిన్ దీన్ని సెనేట్‌లో చదవగా అది సెనేట్ అధికారిక రికార్డులోకి చేరింది. ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించడంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం విజయవంతమైంది. మార్చి‌ని చూపించే న్యూస్‌రీళ్ళను లక్షలాది మంది చూశారు. టైమ్ పత్రిక గాంధీని తన 1930 మ్యాన్ ఆఫ్ ది ఇయర్ గా ప్రకటించింది. గాంధీ మార్చి‌ని "కొంతమంది న్యూ ఇంగ్లాండ్ వాసులు ఒకప్పుడు బ్రిటిషు టీ పన్నును ధిక్కరించినట్లుగా వీళ్ళు బ్రిటిషు ఉప్పు పన్నును ధిక్కరించారు" అని పోల్చింది. చివరకు, 1931 ఆరంభంలో ఇర్విన్‌తో చర్చలు జరపడానికి గాంధీ జైలు నుండి విడుదలయ్యే వరకు శాసనోల్లంఘన కొనసాగింది. ఇద్దరూ సమాన ఫాయీలో చర్చలు జరపడం ఇదే మొదటిసారి. ఇది గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందానికి దారితీసింది. ఈ చర్చలు 1931 చివరిలో రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశానికి దారి తీసాయి.
దీర్ఘకాలిక ప్రభావం
thumb|సాల్ట్ మార్చి‌కు అంకితం చేసిన 2005 నాటి స్టాంప్ షీట్. ఉప్పు సత్యాగ్రహం తరువాత భారతదేశానికి డొమినియన్ ఏర్పాటు వైపు గాని, స్వయం పాలన వైపు గానీ తక్షణ పురోగతి ఏమీ జరగలేదు. బ్రిటిషు వారు పెద్దగా విధానపరమైన రాయితీలేమీ ఇవ్వలేదు. ముస్లింల మద్దతును ఈ సత్యాగ్రహం పెద్దగా ఆకర్షించలేదు కూడా. సత్యాగ్రహాన్ని తమ అధికారిక విధానంగా ముగింపు పలకాలని 1934 లో కాంగ్రెస్ నాయకులు నిర్ణయించారు. నెహ్రూ తదితర కాంగ్రెస్ సభ్యులు గాంధీ నుండి దూరంగా జరిగారు. మరింత నిర్మాణాత్మక కార్యక్రమాలపై దృష్టి పెట్టడానికి గాంధీ, కాంగ్రెస్ నుండి వైదొలిగాడు. హరిజన్ ఉద్యమం ద్వారా అంటరానితనాన్ని అంతం చేయడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు కూడా ఆయన కార్యక్రమాల్లో ఒకటి. అయితే, 1930 ల మధ్య నాటికి బ్రిటిషు అధికారులు మళ్లీ నియంత్రణ సాధించినప్పటికీ, సార్వభౌమాధికారం కోసం స్వయం పాలన కోసం గాంధీ, కాంగ్రెస్ పార్టీ వాదనల లోని చట్టబద్ధతను భారత్‌, బ్రిటన్‌లే కాక, యావత్తు ప్రపంచమూ గుర్తించడం మొదలైంది. 1930 ల నాటి సత్యగ్రహ ఉద్యమాల తరువాత భారతదేశంపై తమకు ఉందనుకుంటున్న నియంత్రణ కేవలం భారతీయుల సమ్మతి పైనే ఆధారపడి ఉందని బ్రిటిషు వారు గుర్తించవలసి వచ్చింది - బ్రిటిషు వారు ఆ సమ్మతిని కోల్పోవడంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం ఒక ముఖ్యమైన దశ.
గాంధీతో తనకున్న అనుబంధం ఉప్పు సత్యాగ్రహంతో ఒక ఉత్కృష్ట స్థాయికి చేరినట్లు నెహ్రూ భావించాడు. భారతీయుల వైఖరిని మార్చడంలో దానికి శాశ్వత ప్రాముఖ్యత ఉందని కూడా భావించాడు:"ఈ ఉద్యమాలు బ్రిటిషు ప్రభుత్వంపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెచ్చాయి, ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని కదిలించాయి. కానీ నా ఉద్దేశంలో, వాటి నిజమైన ప్రాముఖ్యత, మన స్వంత ప్రజలపై, ముఖ్యంగా గ్రామీణులపై అవి చూపిన ప్రభావంలో ఉంది. సహాయ నిరాకరణ వారిని బురద నుండి బయటకు లాగి వారికి ఆత్మగౌరవాన్నీ, స్వావలంబననూ ఇచ్చింది. వారు ధైర్యంగా వ్యవహరించారు. అన్యాయమైన అణచివేతకు అంత తేలికగా లొంగలేదు; వారి దృక్పథం విస్తరించింది. వారు మొత్తం భారతదేశం పరంగా ఆలోచించడం ప్రారంభించారు. ఇది గొప్ప పరివర్తన. గాంధీ నాయకత్వం లోని కాంగ్రెసుకు ఆ ఘనత చెందుతుంది."ముప్పై సంవత్సరాల తరువాత, ఈ సత్యాగ్రహ ఆయుధం, ఈ దండి యాత్ర అమెరికన్ పౌర హక్కుల కార్యకర్త మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ పైన, 1960 లలో నల్లజాతీయుల పౌర హక్కుల కోసం ఆయన చేసిన పోరాటం పైనా బలమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి:"చాలా మందిలాగే, నేనూ గాంధీ గురించి విన్నాను, కాని నేను అతనిని తీవ్రంగా అధ్యయనం చేయలేదు. నేను చదివినప్పుడు అతని అహింసాయుత నిరసన పట్ల ఆకర్షితుణ్ణయ్యాను. ముఖ్యంగా అతడి ఉప్పు యాత్రకు, అతని అనేక ఉపవాసాలకూ నేను చలించిపోయాను. అసలు ఈ సత్యాగ్రహ భావనే (సత్య అంటే నిజం. నిజం ప్రేమతో సమానం ఆగ్రహ అంటే శక్తి; అందువలన, సత్యాగ్రహం అంటే సత్యం శక్తి లేదా ప్రేమ శక్తి) నాకు ఎంతో విశిష్టంగా కనిపిస్తుంది. నేను గాంధీ తత్వాన్ని లోతుగా పరిశోధించినప్పుడు, ప్రేమ శక్తికి సంబంధించిన నా సందేహం క్రమంగా తగ్గిపోయింది. సామాజిక సంస్కరణల రంగంలో దాని శక్తిని నేను మొదటిసారిగా చూశాను."
ఉద్యమ విరమణ
thumb|200px|గాంధీ, [[సరోజినీ నాయుడు.]]సత్యాగ్రహం నిలిపివేసే అవకాశాలను పరిశీలించమంటూ యరవాడ జైలులోని గాంధీని మితవాదులైన తేజ్ బహదూర్ సప్రూ, జయకర్ కలవగా, కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడైన జవహర్‌లాల్ నెహ్రూదే నిర్ణయం తీసుకునే అధికారమని గాంధీ వారికి చెప్పాడు. జవాహర్‌లాల్, మోతీలాల్ ఉద్యమాన్ని కొనసాగించడమే తమ అభిమతమని గాంధీకి గట్టిగా చెప్పినా వైస్రాయ్‌కి చెప్పి వారిద్దరినీ గాంధీని కలిసేందుకు యరవాడ తీసుకువెళ్ళారు. అయితే చర్చలు ఫలప్రదం కాలేదు. అక్టోబరు 11న ఆరునెలల శిక్షాకాలం పూర్తై జవహర్‌లాల్ విడుదల అయి భూమిశిస్తు కౌళ్ళు, ఆదాయపు పన్నులు నిలిపివేసేలా ఉద్యమం ప్రారంభిస్తామని ప్రకటించడంతో పదిరోజుల్లో మళ్ళీ అరెస్టుచేశారు. ఈసారి రెండేళ్ళ కఠిన శిక్ష విధించారు. 1931 ఫిబ్రవరి 6న మోతీలాల్ మరణించాడు. తండ్రి అంత్యక్రియల సందర్భంగా రాజకీయాలలో సమయం వెచ్చించలేని నెహ్రూ తరఫున తనకు తానై స్వంత బాధ్యతతో గాంధీ, గాంధీ-ఇర్విన్ సంధి కుదుర్చుకుని శాసనోల్లంఘనాన్ని నిలిపివేశాడు. రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, అల్పసంఖ్యాక వర్గాల స్థితి వంటి అంశాలపై రౌండ్ టేబుల్ సమావేశంలో జరిగే చర్చలకు కాంగ్రెస్ హాజరవుతుందని అంగీకరించాడు. అందుకు బదులుగా బ్రిటిషు ప్రభుత్వం, హింసాత్మకమైన అభియోగాలు లేనివారి విడుదల, ఉప్పుతయారీకి అనుమతి, శాంతియుతమైన పికెటింగుకు అనుమతి ఇస్తుంది.
జవాహర్‌లాల్‌కు ఈ సంధి ఆమోదయోగ్యం కాలేదు. ఇది స్వాతంత్ర్యాన్ని కాకపోయినా కనీసం పన్నుల చెల్లింపు నిరాకరణలో పాల్గొన్న బార్డోలీ, యుపీ ప్రాంతాల రైతుల నుండి జప్తు చేసిన ఆస్తులను తిరిగి తెచ్చుకోవడం, ఉప్పు తయారీకి, సేకరణకు పూర్తి హక్కులు పొందడం కూడా సాధించలేకపోయింది. కరాచీ కాంగ్రెస్‌ మహాసభలో ఈ అంశంపై జవాహర్ స్వయంగా తీర్మానం ప్రవేశపెట్టగా, ఉద్యమ విరమణ ఆమోదం పొందింది.
స్మారకం
ఈ ఘటన స్మృతిలో, నేషనల్ సాల్ట్ సత్యాగ్రహ మెమోరియల్ అనే స్మారక మ్యూజియాన్ని 2019 జనవరి 30 న దండిలో స్థాపించారు
మీడియా
thumb|center|గాంధీ, అనుయాయుల ఉప్పు సత్యాగ్రహ యాత్ర సమయపు, ఒరిజినల్ చిత్రం.
మూలాలు
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ వర్గం:గుజరాత్ వర్గం:అహింస వర్గం:శాసనోల్లంఘన వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
జెర్రి కాటు
జెర్రి కాటు (శతపది కాటు లేదా సెంటిపెడ్ కాటు) అనేది కాళ్లజెర్రి యొక్క ఫోర్సిపుల్స్, కొండె లాంటి అనుబంధాల చర్య ఫలితంగా ఏర్పడే గాయం, ఇది చర్మాన్ని గుచ్చుతుంది మరియు గాయంలోకి విషాన్ని ఇంజెక్ట్ చేస్తుంది. ఈ గాయం నోటితో కొరకడం వలన ఏర్పడిన కాటు కాదు, ఎందుకంటే ఫోర్సిపుల్స్ అనేవి నిజమైన నోటి భాగాలు కావు, ఇవి మార్పు చెందిన మొదటి జత కాళ్లు. వైద్యపరంగా, గాయం ఒక చర్మసంబంధమైన స్థితిగా పరిగణించబడుతుంది, ఇది జత ఫోర్సిపుల్స్, కొండె లాంటి వాటి గుచ్చుడు కారణంగా చెవ్రాన్ ఆకారాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
అయితే జెర్రి కాటు వలన నొప్పి కలుగుతుంది. కొందరికి ఎలర్జీ వస్తుంది. సామాన్యంగా ప్రాణహాని ఉండదు.
సెంటిపెడ్ కాటు బాధాకరమైనది అయితే, అవి సాధారణంగా తీవ్రమైనవి కావు మరియు ఇంట్లోనే చికిత్స చేయవచ్చని గమనించడం ముఖ్యం. అయినప్పటికీ, మీరు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లేదా వేగవంతమైన హృదయ స్పందన వంటి తీవ్రమైన లక్షణాలను అనుభవిస్తే, వెంటనే అత్యవసర వైద్య సంరక్షణను తీసుకోవాలి.
సెంటిపెడ్ యొక్క విషం కాటు ప్రదేశంలో నొప్పి మరియు వాపును కలిగిస్తుంది మరియు శరీరం అంతటా ఇతర ప్రతిచర్యలకు కారణం కావచ్చు. మెజారిటీ కాటులు మానవులకు ప్రాణాపాయం కలిగించవు మరియు పిల్లలకు మరియు అలెర్జీ ప్రతిచర్యలను అభివృద్ధి చేసే వారికి అత్యంత ప్రమాదకరమైనవి.
లక్షణాలు మరియు సంకేతాలు
అభివృద్ధి చెందే అవకాశం ఉన్న లక్షణాలు:
చర్మం మొద్దుబారటం మరియు కణజాల మరణం వంటి ఇతర లక్షణాలు కూడా సంభవించవచ్చు. అరుదైన సందర్భాల్లో, వెల్స్ సిండ్రోమ్ కూడా అభివృద్ధి చెందుతుంది.
గృహ చికిత్స
సెంటిపెడెస్ కాటు, బాధాకరంగా ఉన్నప్పుడు, అరుదుగా ప్రజలలో తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలను కలిగిస్తుంది. నొప్పి మరియు లక్షణాలను తగ్గించడంలో ఇంట్లో చికిత్సలు ప్రభావవంతంగా ఉంటాయి. సెంటిపెడ్ విషాలు వేడి-లేబుల్, మరియు వెచ్చని నీటి ఇమ్మర్షన్ నొప్పి మరియు వాపును తగ్గించడంలో సహాయపడవచ్చు.
ప్రభావిత ప్రాంతాన్ని సబ్బు మరియు నీటితో కడగాలి, దీని వలన కాటు నుండి ఏదైనా దుమ్ము, ధూళి తొలగుతుంది మరియు సంక్రమణ ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుంది.
కాటుకు కోల్డ్ కంప్రెస్‌ని అప్లై చేయడం వల్ల వాపు తగ్గుతుంది మరియు నొప్పి నుండి ఉపశమనం పొందవచ్చు. దీని కోసం కోల్డ్ ప్యాక్, టవల్‌లో చుట్టిన మంచు ఉపయోగించవచ్చు.
కాటుకు గురైన ప్రాంతాన్ని ఎత్తండి. ఇది వాపు మరియు నొప్పిని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
అలోవెరా జెల్, టీ ట్రీ ఆయిల్ లేదా లావెండర్ ఆయిల్ వంటివి నేరుగా కాటుకు వర్తింపజేయవచ్చు, అయితే దీని ద్వారా అలెర్జీ రాదని నిర్ధారించుకోవడానికి ముందుగా ఒక చిన్న ప్రాంతాన్ని పరీక్షించుకోవాలి.
వెల్లుల్లి పేస్ట్ అనేది ఒక సహజమైన హోం రెమెడీ, దీనిని కొన్నిసార్లు సెంటిపెడ్ కాటు కోసం ఉపయోగిస్తారు. వెల్లుల్లిలో అల్లిసిన్ అనే సమ్మేళనం ఉంటుంది, ఇది యాంటీ బాక్టీరియల్, యాంటీ ఫంగల్ మరియు యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇవి వాపు మరియు నొప్పిని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి.
వెల్లుల్లి పేస్ట్ చేయడానికి, మీరు ఈ దశలను అనుసరించాలి:
ఒకటి లేదా రెండు వెల్లుల్లి రెబ్బలను పీల్ చేసి చితక్కొట్టాలి.
పిండిచేసిన వెల్లుల్లిని కొద్ది మొత్తంలో నీరు లేదా క్యారియర్ ఆయిల్ (కొబ్బరి నూనె లేదా ఆలివ్ నూనె వంటివి) కలిపి పేస్ట్‌గా తయారు చేయండి.
పేస్ట్‌ను నేరుగా కాటుకు వర్తించండి, మొత్తం ప్రభావిత ప్రాంతాన్ని కవర్ చేయండి.
10 నుండి 15 నిమిషాలు కాటు మీద పేస్ట్ వదిలివేయండి.
వెల్లుల్లి పేస్ట్ ఒక సహజ నివారణ అయితే, ఇది అందరికీ పని చేయకపోవచ్చు మరియు కొంతమందికి వెల్లుల్లికి అలెర్జీ ఉండవచ్చు. వెల్లుల్లి పేస్ట్‌ని ఉపయోగించిన తర్వాత దద్దుర్లు లేదా శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది వంటి ఏవైనా ప్రతికూల ప్రతిచర్యలను ఎదుర్కొంటుంటే, వెంటనే దానిని ఉపయోగించడం ఆపివేసి, వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
మూలాలు
వర్గం:వైద్యము
ప్రాథమిక విద్య
thumb|ప్రాథమిక పాఠశాలలో విద్యనభ్యసిస్తున్న బాలబాలికలు ప్రాథమిక విద్య అనగా 1 నుండి 5 తరగతులలో (ప్రాథమిక పాఠశాల), 6 నుండి 11 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లలకు విద్య. 2010 ఏప్రిల్ 1 నుండి కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రాథమిక నిర్బంధ విద్య అనే చట్టాన్ని చేసింది. ఈ చట్టాన్ని చేయడం ద్వారా భారత్ ఇదివరకే ఇలాంటి చట్టాన్ని చేసి ఉన్న 130 దేశాల సరసన చేరింది.
అవిభాజ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రాథమిక విద్య
2007-08 లెక్కల ప్రకారం నిర్వహణ పద్ధతి ప్రాతిపదికన గణాంకాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.
ఈ రంగంలో గణనీయమైన మార్పులకోసం కేంద్రప్రభుత్వం సర్వ శిక్షా అభియాన్ అనే పథకం రాష్ట్రప్రభుత్వ సహకారంతో అమలుచేస్తున్నది.
లింకులు
వర్గం:విద్య వర్గం:భారతదేశంలో విద్య వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విద్య
మిస్ శెట్టి మిస్టర్ పోలిశెట్టి
బయటి లింకులు
వర్గం:2023 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:అనుష్క నటించిన చిత్రాలు
బాసర ట్రిపుల్ ఐటి
బాసర ట్రిపుల్ ఐటి (రాజీవ్‌ గాంధీ వైజ్ఞానిక సాంకేతిక విశ్వవిద్యాలయం) తెలంగాణ రాష్ట్రం నిర్మల్ జిల్లా లోని బాసర పట్టణంలో ఉన్న రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. విశ్వవిద్యాలయంలో వివిధ సాంకేతిక విద్యలో అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్, పిహెచ్.డి డిగ్రీలను అందిస్తోంది.
చరిత్ర
2008 మార్చిలో రాజీవ్ గాంధీ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ నాలెడ్జ్ టెక్నాలజీస్ చట్టం ప్రకారం గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థులు టెక్నాలజీలో కోర్సులను చదువుకోవడానికి ఇది ఏర్పాటు చేయబడింది. ఆ తరువాత 2008లోనే ప్రభుత్వం శాసనసభ చట్టం ద్వారా దీనిని పూర్తిస్థాయి విశ్వవిద్యాలయంగా రూపొందించింది. 2008 ఆగస్టు నెలలో పదోతరగతి పాసైన సుమారు 6,000 మందితో ఆరు సంవత్సరాల ఇంటిగ్రేటెడ్ ప్రోగ్రామ్‌ మొదటి బ్యాచ్ ప్రారంభించబడింది.
అకాడమిక్
10వ తరగతి పరీక్షలు పాసయిన విద్యార్థులకు బాసర ట్రిపుల్ ఐటి ఆరు సంవత్సరాల బ్యాచిలర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ విద్యను అందిస్తోంది. ఇందులో ఇంటర్మీడియట్ డిగ్రీకి సమానమైన రెండేళ్ళ ప్రీ-యూనివర్సిటీ కోర్సుతోపాటు ఇంజినీరింగ్ కోర్సులో నాలుగేళ్ళ డిగ్రీ కోర్సు ఉంటుంది. ఇందులో పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ మాస్టర్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ కోర్సులను కూడా అందించబడుతాయి.
అనుబంధం
ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్‌లో బోధన, పరిశోధన విభాగంలో ప్రత్యేకించబడిన స్వయంప్రతిపత్త సంస్థల పరిధిలోకి బాసర ట్రిపుల్ ఐటి వస్తుంది. భారత ప్రభుత్వం యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమిషన్ నిబంధనలు కాకుండా ఈ సంస్థ దాని స్వంత నిబంధనలను అనుసరిస్తుంది.
కార్యకలాపాలు
కళలు, గాత్ర సంగీతం, కూచిపూడి నృత్యం, యోగా వంటి అనేక అదనపు విద్యా కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తుంది. పాఠ్యప్రణాళికలో భారతదేశంలోని శాస్త్రీయ కళారూపాలను కూడా చేర్చారు. ప్రతి సంవత్సరం ఇక్కడ జాతీయ స్థాయి టెక్నో-కల్చరల్ ఫెస్ట్ నిర్వహించబడుతోంది.
విద్యార్థుల ఆందోళన, పరిష్కారం
విద్యాసంస్థలో నెలకొన్న సమస్యలను పరిష్కరించడంతోపాటు యూనిఫామ్స్‌, మెస్ కాంట్రాక్ట్ రద్దు, ల్యాప్‌టాప్‌లు, ఛాన్స్‌లర్‌ల భర్తీ వంటి డిమాండ్లతో 2022 జూన్ నెలలో వారంరోజులపాటు విద్యార్థులు ఆందోళన చేపట్టారు. దాంతో రాష్ట్ర విద్యాశాఖామంత్రి సబితా ఇంద్రారెడ్డి విద్యార్థులతో మాట్లాడగా జూన్ 20న ఆందోళనను విరమించారు. 2022 సెప్టెంబరు 26న తెలంగాణ ప్రభుత్వం తరపున రాష్ట్ర ఐటీ శాఖామంత్రి కల్వకుంట్ల తారక రామారావు విశ్వవిద్యాలయాన్ని సందర్శించి, విద్యార్థులతో లంచ్ చేసి వారితో స‌ర‌దాగా చర్చించాడు. ట్రిపుల్ ఐటీలో టీ హబ్ సెంటర్ ఏర్పాటుతోపాటు, మినీ స్టేడియం, అధునాతన కంప్యూటర్ ల్యాబ్ ఏర్పాటు, డిజిటల్ ఇన్నోవేషన్ ల్యాబ్, విద్యార్థులకు ల్యాప్‌టాప్‌లు అందజేయడం, మోడర్న్ క్లాస్ రూముల వంటివి ఏర్పాటు చేస్తామని తెలిపాడు. ఈ కార్యక్రమంలో మంత్రులు సబితా ఇంద్రారెడ్డి, అల్లోల ఇంద్రకరణ్ రెడ్డి, వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్ లతోపాటు స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.
2022 డిసెంబరు 10న జరిగిన స్నాతకోత్సవంలో కేటీఆర్ పాల్గొని 570మంది విద్యార్థులకు ఇంజినీరింగ్‌ పట్టాలు, గత మూడేళ్ళలో ఆయా విభాగాల్లో వర్సిటీ టాపర్లుగా నిలిచిన 36 మంది విద్యార్థులకు స్వర్ణపతకాలు, 2200 మంది విద్యార్థులకు ల్యాప్‌టాప్‌లు, 1500 డెస్క్ టాప్ కంప్యూటర్లను అందజేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:తెలంగాణ విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:2008 స్థాపితాలు వర్గం:నిర్మల్ జిల్లా వర్గం:తెలంగాణ విద్యాసంస్థలు
డైమండ్ హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
డైమండ్ హార్బర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా, డైమండ్ హార్బర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఫాల్టా శాసనసభ నియోజకవర్గం
ఫాల్టా శాసనసభ నియోజకవర్గం పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా, డైమండ్ హార్బర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
పారిస్
పారిస్ ఫ్రాన్స్ దేశ రాజధాని, ఆ దేశపు అతిపెద్ద నగరం. ఉత్తర ఫ్రాన్సులో సీన్ నదీతీరాన ఉన్న పారిస్‌కు రెండువేల సంవత్సరాల చరిత్రపైనే ఉంది. నవీన యుగానికి చెందిన వింతలలో ఒకటిగా భావించబడే ఈఫిల్ టవర్ ఈ నగరములోనే నిర్మించబడిందిthumb|290x290px|మోపానాసే టవర్ నుండి సాయంసంధ్య వేళ [[ఈఫిల్ టవర్, ఆకాశహర్మ్యములతో కనపడు పారిస్ పశ్చిమ భాగం|alt=]]
మూలాలు
వర్గం:ఫ్రాన్స్ వర్గం:రాజధానులు వర్గం:నగరాలు వర్గం:ఒలింపిక్ క్రీడలు నిర్వహించిన నగరాలు
వేణుగోపాల స్వామి దేవాలయం (మైసూరు)
కృష్ణ రాజ సాగర సమీపంలోని హోస కన్నంబడి వద్ద ఉన్న వేణుగోపాల స్వామి ఆలయం భారతదేశం లోని కర్ణాటక లోని హోయసల నిర్మాణ శైలికి ఉదాహరణ. మైసూరు జిల్లా సోమనాథపురలో చెన్నకేశవ దేవాలయం ఉన్న కాలంలోనే ఈ ఆలయాన్ని క్రీస్తుశకం 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించారు.
స్థానం
1909లో సర్ ఎం.విశ్వేశ్వరయ్య కృష్ణ రాజ సాగర ఆనకట్ట ప్రాజెక్టును నిర్మించక ముందు, ఆలయ సముదాయం కన్నాంబడి గ్రామంలో ఉండేది. అప్పటి మైసూర్ రాజు, కృష్ణ రాజా వడియార్ IV, కన్నాంబడి నివాసితుల కోసం ఒక కొత్త గ్రామాన్ని నిర్మించాలని ఆదేశించాడు, దానికి హోసా కన్నంబడి (కొత్త కన్నంబడి) అని పేరు పెట్టారు. అయితే, వేణుగోపాల స్వామి ఆలయ సముదాయం, కెన్నేశ్వర (ఈశ్వర) ఆలయం, కాళమ్మ (స్థానిక దేవత) ఆలయాలు అనే 2 ఇతర ఆలయాలను వదిలివేయవలసి వచ్చింది. 1930 నాటికి, ఆనకట్ట మొదటి దశ పూర్తయింది. మూడు దేవాలయాలు మునిగిపోయాయి.