cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
నరసింగపల్లి (టెక్కలి)
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
నరసింగస్పల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
నరసింగస్పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నరసింగస్పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
నరసింగస్పల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పెసర, మినుము
ఎంఎస్ మణి
జననం
తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తిరువనంతపురంలోని పూజపురకు చెందిన మణి, 1926 నవంబరులో మృత్యుంజయ అయ్యర్ - బాలాంబాల్ దంపతులకు జన్మించాడు.
మరణం
మణి గుండెకు సంబంధించిన వ్యాధితో తన 81 ఏళ్ళ వయసులో 2008, మార్చి 9న చెన్నైలోని శ్రీరామచంద్ర ఆసుపత్రిలో మరణించాడు. ఇతడికి భార్య సీతామణి, ఏకైక కుమారుడు కార్తీక్ ఉన్నారు.
తుమ్మలపల్లి (చౌదర్‌గూడెం మండలం)
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
తుమ్మలపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
తుమ్మలపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
తుమ్మలపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న, ప్రత్తి
మీనాక్షి వాధ్వా
మీనాక్షి వాధ్వా (Meenakshi Wadhwa) జియో కెమిస్ట్రీ పరిశోధకురాలు. ఉల్కల ఔత్సాహిక పరిశోధకురాలు. ఈమె చికాగో లోని ఫీల్డ్ మ్యూజియంలో పరిశోధకురాలుగా ఉన్నారు.
బాల్యం-విద్యాభ్యాసం
మీనాక్షి వాధ్వా 1968 లో జన్మించింది. తండ్రి భారత వైమానిక దళ అధికారి. ఉద్యోగరీత్యా రెండేళ్ళకోసారి ఊరు మారేవారు. 15 వ యేటనే తల్లి మరణించడంతో చిన్నారి చెల్లిని, తండ్రిని తానే చూసుకొనే పెద్ద బాధ్యతను మోసారు. విద్యార్థి దశ నుంచి విజ్ఞాన శాస్త్రం సబ్జక్టుల మీద బాగా ఆసక్తి చూపేవారు. ఉన్నత పాఠశాల చదువు పూర్తయ్యే నాటికి చాలా వరకు విజ్ఞాన శాస్త్రం ఏమంత ఆశ్చర్యం కలిగించేదేమీ కాదని భావించారు. అంతా రోజువారీ జీవితంలో మనం చూసేదే - కాకపోతే ఎంతో ఓపికతో, పద్ధతి ప్రకారం పనిచేసుకుంటూ ముందుకు వెళుతుంటే పెద్ద పెద్ద విషయాలు అనుభవంలోనికి వస్తాయని గ్రహించారు. అంత చిన్న వయస్సులోనే ఎంతో అనుభవం గడించిన తరహాలో ఆలోచించడం ప్రారంభించారు. మీనాక్షి చదువులో కూడా అత్యంత శ్రద్ధ కనబరచేవారు.
ఉన్నత పాఠశాల చదువు అయిన తర్వాత ఏ చదువు చదవాలో నిర్ణయం తీసుకొనుటకు తర్జన భర్జన పడుతున్న సమయంలో ఆమె అయాన్ ర్యాండ్ రాసిన "ద ఫౌంటెన్ హెడ్" ను చదివారు. దానితో స్ఫూర్తి చెంది ఆర్కిటెక్చర్ మీద అపరిమితమైన అభిమానం పెంచుకున్నారు. అన్ని ఆలోచనలు వెనక్కు నెట్టి, అన్ని విషయాలూ మరచిపోయి ఆర్చిటెక్ట్ అయి తీరాలని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నారు. వాస్తవానికి, ఆ వృత్తి గురించి, అందులోని సాధక బాధకాల గురించి ఈమెకేమాత్రం తెలియదు. కేవలం ఊహాజనితమైన ఆరాధన.
ఆర్కిటెక్చర్ కోర్స్ అధ్యయనానికి ప్రయత్నాలు చేస్తే ప్రవేశం లభించలేదు. ఆ సమయంలో ఆమె చండీఘర్ లో ఉండేవారు. హిమాలయ పర్వతాల చెంత ఉండటంతో ఆ పర్వతాలనూ చూస్తూ ఆమె మైమరచి పోయేవారు. భావుకత్వం తగు మోతాదులో ఉండేది. ఆ పర్వతాలు తనకు ఏదో స్ఫూర్తినిస్తున్నాయని, వాటిలో కొన్నింటి గురించైనా అర్థం చేసుకోగలిగితే బావుండునని ఈమెకు అనిపించింది. అంతే, ముందుగా భూభౌతిక శాస్త్రం(జియాలజీ) చదివితే ఎలా ఉంటుందోనన్న ఆలోచన మొదటిసారిగా ఈమె మనసులో మెదిలింది. పంజాబ్ యూనివర్శిటీలో చేరారు. తరగతిలో ఈమెతో పాటు మరొక అమ్మాయి మాత్రమే సహవిధ్యార్థిగా ఉన్నారు. అధికశాతం ఫీల్డ్ వర్క్ ఉండే ఈ కోర్స్ లో అమ్మాయిలేం చేస్తారని చాలా మంది భావించేవారు. ఈ ఒక్క సందర్భంలోనే ఈమె స్త్రీగా కొంతమేరకు విచక్షణను ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. అంతేకాదు, చదువు పరంగా ఎంతో శారీరక, మానసిక ఒత్తిడులకు కూడా లొంగిపోవలసి వచ్చింది. అయినప్పటికీ ధైర్యసాహసాలను ఒడిసి పట్టుకొని ముందడుగు వేశారు.
ఫీల్డ్ కెరియర్ లో ఒంటరిగా వెళ్లడం ప్రారంభించారు. రాళ్ళను శోధిస్తూ హిమాలయ పర్వతాల స్కెచ్ ల కోసం పడరాని పాట్లు పడేవారు. పలు అవస్థలు అనుభవించారు. అత్యున్నత పర్వత సానువుల దృశ్యాలు ఒకే ఒక్క అడుగు అటూ ఇటూ అయినా పూర్తిగా స్వరూపం మారిపోయేవి. ఈమె వద్ద ఒక కెమేరా కూడా లేదు. అప్పుడనిపించింది... ఈ పాట్లు పడకుండా అమెరికా వెళ్ళి చదువుకుంటేనే బాగుంటుందని. అక్కడైతే, తనతో పాటు క్లాస్ రూం లో బోలెడంతమంది అమ్మాయిలుండే అవకాశముందని ఆలోచించారు. ఇక, వెంటనే అమెరికా ప్రయాణం తలపెట్టారు.
అమెరికాలో విద్యాభ్యాసం
వాషింగ్టన్ విశ్వవిద్యాలయం (సెయింట్ లూయీస్) లో సీటు సంపాదించగలిగారు. అయితే విచిత్రమేమిటంటే ఆమె తరగతి గదిలో ఈమె ఒక్కరే అమ్మాయి. విశ్వవిద్యాలయానికి కనుచూపుమేరలో కూడా పర్వతాలు ఏవీ లేవు. ఏదో కాస్త బాధనిపించినా పట్టించుకోలేదు. విశ్వవిద్యాలయంలో కోర్సు ప్రారంభమైన తర్వాత ఆలస్యంగా చేరవలసి రావడంతో క్లాస్ రూమ్‌ పాఠాలను అందుకోలేక పోయారు. క్లాస్ మేట్స్ స్థాయికి చేరుకోడానికి నెలల తరబడి రాత్రింబవళ్ళూ చదువుమీదనే దృష్టి పెట్టారు. ఒకరోజున ఉపాధ్యాయ బృందంలో ఒకరు ఈమెతో అంగారక గ్రహానికి సంబంధించిన విషయమేదైనా చూడాలని ఆసక్తి ఉందా? అని అడిగారు. ఈమె అస్సలు నమ్మలేక పోయారు. అప్పుడీమె వయసు 21 సంవత్సరాలు. చంద్రమండలం మీదికి మనిషి వెళ్ళొచ్చాడని మాత్రమే తెలుసు. ఆ తర్వాత ఖగోళ శాస్త్ర రంగం ఎంత ప్రగతి సాధించిందీ ఈమెకు తెలియదు. కుతూహలం రేపే ఈ ప్రశ్న ఎదురవడంతో ఆనందంతో ఎగిరి గంతేసేటంత పనిచేశారు. ఉపాధ్యాయ బృందంలోని ఒకామె ఈమెతో సన్నిహితంగా ఉండే వారు. ఆమె అంగారక గ్రహం మీద జరిగిన అనూహ్య పరిణామాల వల్ల అంతరిక్షం లోకి ఎగిరిన కొన్ని శిలల ముక్కలు కొంత వ్యవధిలో భూమి పైన పడ్డాయని వివరించారు. ఆ తర్వాత ఆ ముక్కలలో ఒక దానిని చూపారు. ఈమె చూసిన ఆ అంగారక గ్రహశకలం ఎంత చిన్నదంటే అది 30 మైక్రాన్ల మందంతో ఉన్నది. మైక్రోస్కోప్ ద్వారా పరిశీలించారు. ఈ ఘటన అనంతరం మీనాక్షి ఇక వెనుతిరిగి చూడలేదు.
పరిశోధనా రంగంలో కృషి
యూనివర్శిటీ గ్రాడ్యుయేషన్ పట్టాఅ అందించిన తర్వాత పరిశోధనా రంగంలోకి చొరబడ్డారు. కేవలం భూమి గురించి తెలుసుకొని ఫుల్ స్టాప్ పెట్టడమంటే మనసు సుతరామూ అంగీకరించలేదు. గ్రహాలన్నింటి గురింఛి తెలుగుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నారు. ఉల్కల గురించి అధ్యయనం చేయటానికి, ఎర్త్ సైన్సు చదవడానికి సంబంధం లేని విషయమని చాలామంచి భావించడం తెలిసినా ఖాతరు చేయలేదు. సౌర కుటుంబంలో ఇవన్నీ పరస్పరానుబంధం ఉన్న అంశాలే గదా, ఉల్కల గురించి తెలుసుకుంటేనే మన భూమి పూర్వాపరాలు అనేకం తెలిసి వస్తాయని భావించారు.
జియోకెమిస్ట్రీలో భాగంగా శిలలను గాఢ అధ్యయనం చేయటం ద్వారా భూగ్రహం రూపుదిద్దుకోవడానికి ఎంత సమయం పట్టిందో తెలుస్తుంది. ఏ ఏ పదార్థాలతో ఏ విధంగా రూపొందిందో తెలియవస్తుంది. ఈ వివరాలు తెలిసినప్పుడు సౌర వ్యవస్థ అనుపానులు తెలుసుకొనే అవకాశం వస్తుంది. ఏనాటికైనా అంగార గ్రహం నుంచి రాలిపడిన రాళ్ళను తెచ్చి, స్వయంగా తన ప్రయోగశాలలో పరిశీలించాలని మీనాక్షి గారు కలలు కనడం ప్రారంభించారు.కొలంబియా స్పేస్ షటిల్ లో ప్రమాదానికి గురైన కల్పనా చావ్లా ఈమెకు పదకుండేళ్ళ వయసు నుంచీ పరిచయం. ఆమె ఏరోనాటికల్ ఇంజనీరింగ్ చదువుతున్నపుడు కూడా మీనాక్షిని ఒకసారి కలుసుకున్నారు.
2003 మార్చి లో ఒకసారి చికాగో పరిసరాల్లో ఉల్కాపాతం సంభవించింది. ఆ విషయం తెలిసిన వెంటనే మీనాక్షి హడావుడిగా అక్కడికి చేరుకున్నారు. అక్కడ 15,20 శిలల ముక్కలు ఉన్నాయి. ఇప్పటి వరకు ఆమె చూసిన తాజా ఉల్కలు ఇవే! ప్రజలు వాటిని గ్రాము పాతిక డాలర్లకు అమ్మడం మొదలుపెట్టారు. వాటి గురించి విచిత్రమైన కథలు చెప్పుకొనేవారు. మీనాక్షి అసహాయ స్థితికి జారిపోయారు. ఈమెలాంటి శాస్త్రవేత్తకు అవి ఎంతో అమూల్యమైనవో ప్రధానమైనవో ఆ ప్రజలకు వివరించలేకపోయారు. ఆ ఉల్కలను కొనుగోలు చేయడానికే నిశ్చయించుకున్న మీనాక్షి ఆ ఉల్క సంబంధిత శిలలను మూడు కిలోల వరకు సేకరించగలిగారు.
కెరీర్
As director of the Center for Meteorite Studies at Arizona State University, Wadhwa oversees the curation of one of the largest university-based meteorite collections,and a variety of research and educational activities. During her career, she served as a science team member on a number of NASA planetary science missions including Genesis, Mars Science Laboratory, OSIRIS-REx, and Sample Collection for Investigation of Mars (SCIM).
అవార్డులు, గౌరవాలు
కాలక్రమంలో ఉల్కల మీద గాఢాధ్యయనం చేసి, నిశిత పరిశీలనలు జరిపి, పరిశోధనలు నిర్వహించిన మీనాక్షి గారికి పలు అవార్డులు వివార్డులు అందాయి. ఉల్కల శిలలు సేకరించిన మరుసటి సంవత్సరమే (2004) పరిశోధనా పత్రం సమర్పించిన అనంతరం పి.హెచ్.డి అందుకున్నారు. చికాగో ఫీల్డ్ మ్యూజియం లో క్యూరేటర్ ఆఫ్ మితియోరైట్ గా తనకు బాగా నచ్చిన పదవిలో చేరారు. 1999 లో ఒక ఆస్టరాయిడ్ కు ఈమె పేరు (వాధ్వా) అని నామకరణం చేసారు.ఆమె 2007 లో వింగ్స్ వరల్డ్ క్వెస్ట్ యొక్క ఫెలోగా ఎంపికయ్యారు. ఆమె 2006 లో ఉల్కల సొసైటీ కి కూడా ఫెలోగా అయ్యారు. 1989 లో ఆమె పేరు తో ఉల్కకు 8356 వాధ్వా అని అంతర్జాతీయ ఖగోళ సంస్థ (IAU). నామకరణం చేసింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
1993 లో ఈమె పరిశోధనా నిమిత్తం హవాయి యూనివర్శిటీ లో కొన్ని రోజులు ఉండవలసి వచ్చింది. అక్కడ విధ్యార్థిగా ఉన్న మార్క్ వరిచయం, తర్వాత ప్రేమగా మారి వివాహానికి దారితీసింది.
ఇతర లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1968 జననాలు వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు
పల్లెర్ల రామ్మోహనరావు
180px|thumb|right| పల్లెర్ల రామ్మోహనరావు పల్లెర్ల రామ్మోహనరావు మహబూబ్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన కవి, కళాకారుడు. విమోచనోద్యమకారుడు, రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేసిన పల్లెర్ల హనమంతరావు ఇతని పెద్దనాన్న. రామ్మోహనరవు 1965, ఆగస్టు 9న జన్మించాడు. పాలమూరు పట్టణంలోనే విద్యాభ్యాసం చేశాడు. ప్రస్తుతం మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలోని అడ్డాకుల మండలం వేముల గ్రామంలోని జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాలలో మొదటి శ్రేణి తెలుగు పండితులుగా పనిచేస్తున్నాడు. 2014-15 విద్యా సంవత్సరానికి గానూ మార్చిన పాఠశాల తెలుగు పాఠ్యపుస్తకాలకు సమన్వయకర్తగా పనిచేశాడు. 2015-16 విద్యా సంవత్సరానికి గానూ తెలంగాణ ప్రభుత్వం మార్చాలనుకుంటున్న పాఠ్యపుస్తకాల కమిటీలో కూడా వీరు సభ్యులు. జిల్లాలోని కళాకారులను ఏకం చేసి రంగస్థల నాటకాలపై ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడమే కాకుండా స్వయంగా భజన కీర్తనలు కూడా రచించాడు. శ్రీఅప్పన్నపల్లి ఆంజనేయస్వామి చరిత్ర, శ్రీపార్వతీశ్వర భజనకీర్తనలు రచించాడు. కళారంగానికి సంబంధించి ఇతను రాసిన ఎన్నో వ్యాసాలు వివిధ పత్రికలలో ప్రచురించబడ్డాయి. నాటకాలలో పాత్రలు కూడా వేశాడు.
సాహితీ సేవ
పద్యం, వచన కవిత్వం రెండిటిలోనూ వీరిది అందె వేసిన చెయ్యి. మరీ ముఖ్యంగా పద్యం పాడటంలో జిల్లాలో వీరిని మించిన వారు లేరంటే అతిశయోక్తి కాదేమో! పాలమూరు అంటే వెనుకబడిన ప్రాంతం అని అందరూ అంటారు. నిజమే. కానీ ఈ కవి మాటల్లో చూడండి ఆ వెనుకబడటం ఎలాంటిదో తెలుస్తుంది... వెనుకబడిన జిల్లా అని వెక్కిరింత మాకు నిజమే మరి, ప్రజాకంటకుడైన నిజాం తోక ముడిచేవరకు వెనుకబడిన జిల్లా వైదుష్యంతో విర్రవీగే వారి వెర్రి కుదిర్చే వరకు వెనుకబడిన జిల్లా పాలమూరు లేబరై ప్రాజెక్టులు కడుతూ దేశాభ్యుదయం కోసం వెనుకబడిన జిల్లా .
మూలాలు
వర్గం:1965 జననాలు వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా కవులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా ఉపాధ్యాయులు
ముందడుగు (1958 సినిమా)
ముందడుగు 1958, జూలై 11న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. తమిళంలో బహుళ జనాదరణ పొందిన ముదలాళి చిత్రాన్ని ముందడుగుగా పునర్నిర్మించారు.
కథ
ఒకానొక గ్లాస్ ఫ్యాక్టరీ యజమాని కొడుకు విదేశాలలో చదువుకునివచ్చి బొంబాయిలో దిగుతాడు. ఒక హోటల్ బట్లర్ ద్వారా తన ఫ్యాక్టరీ కార్మికుల కష్టాలను విని అదేదో తెలుసుకోవాలని మారు వేషంలో తనవూరు వెళ్ళి తనఫ్యాక్టరీలోనే కూలీగా చేరతాడు. అక్కడ తోటి పనివాళ్ల కష్టాలతో పాటు, మేనేజర్ దౌర్జన్యాలను, తనను పెళ్ళి చేసుకోవలసిన మేనకోడలు కుత్సితాన్నీ తెలుసుకుంటాడు. తరువాత అసలు వేషంలో ఇంటిలో ప్రవేశించి ఫ్యాక్టరీ ఆధిపత్యం స్వీకరించి దుష్టులకు బుద్ధి చెబుతాడు.
పాటలు
ఈ చిత్రంలోని పాటలను ఆత్రేయ రచించగా కె.వి.మహదేవన్ సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు.
మూలాలు
వర్గం:జగ్గయ్య నటించిన సినిమాలు వర్గం:కె.వి.మహదేవన్ సంగీతం కూర్చిన సినిమాలు
సిరిపురం (కే.జీ)
సిరిపురం (కె.జి),తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా, వైరా మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన వైరా నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఖమ్మం నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 లో చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఖమ్మం జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 814 ఇళ్లతో, 2829 జనాభాతో 964 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1416, ఆడవారి సంఖ్య 1413. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 778 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 99. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579810 .పిన్ కోడ్: 507165.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి వైరాలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వైరాలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల కొణిజెర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల కొణిజెర్లలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు ఖమ్మంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వైరాలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఖమ్మంలోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సిరిపురం (కె.జి.)లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఎమ్బీబీయెస్ కాకుండా ఇతర డిగ్రీలు చదివిన డాక్టరు ఒకరు, డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
సిరిపురం (కె.జి.)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సిరిపురం (కె.జి.)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
సిరిపురం (కె.జి.)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి,ప్రత్తి,మొక్కజొన్న, మిరప, పొగాకు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
శనిగరం సంతోష్ రెడ్డి
శనిగరం సంతోష్ రెడ్డి నిజామాబాద్ జిల్లా లోని సీనియర్ రాజకీయ నాయకుడు. ఈయన 1942 ఆగస్టు 12న భీంగల్ మండలం ముచ్‌కూర్ గ్రామంలో ఒక రైతు కుటుంబంలో జన్మించాడు. సంతోష్ రెడ్డి మృధు స్వభావి, సన్నిహితులచే సంతన్నగా పిలవబడుతూ ఉండే నాయకుడు. సంతోష్ రెడ్డిని రాజకీయ నాయకునిగా కాకుండా రాజనీతిజ్ఞునిగా పిలవవచ్చు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో 1978 నుండి 2003 వరకు నాలుగు పర్యాయాలు శాసన సభ్యునిగా గెలిచి అప్పటి ప్రభుత్వాలలో కీలకమై మంత్రి పదవులు నిర్వహించాడు. స్వప్రయోజనాల కొరకు కాకుండా ప్రజల కొరకు పనిచేసిన నాయకుడు. తాను రాజకీయ నాయకునిగా పేరు మాత్రమే సంపాదించుకొని తన ఆస్తులను ఇంటిని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి, 15ఎకరాల భూమిని పేదలకు పంచాడు.
కుటుంబ నేపథ్యం, చదువు
శనిగరం సంతోష్ రెడ్డి నిజామాబాద్ జిల్లా భీంగల్ మండలం ముచ్కూర్ గ్రామంలోని రైతుకుటుంబంలో కీ.శే శ్రీమతి కమల, శ్రీ వెంకట్ రెడ్డి మూడవ సంతానంగా (ప్రథమ పుత్రునిగా) జన్మించారు. ఆయన ఉస్మానియా విశ్వవిధ్యాలయ పరిధిలోని నిజామాబాద్ గిరిరాజ ప్రభుత్వ కళాశాల నుండి బిఎలో పట్టాభద్రులయ్యాడు. సంతోష్ రెడ్డి 1969 తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొని పిడి చట్టం కింద సికింద్రాబాద్ లోని ముషీరాబాద్ సెంట్రల్ జైలులో రెండు నెలలపాటు శిక్షను అనుభవించాడు, దాని ఫలితంగా తాను చదువుతున్న న్యాయశాస్త్ర పట్టాను మద్యలో వదిలి వేయ వలసి వచ్చింది.
రాజకీయ ప్రవేశం
ఆయన తన 10ఏళ్ల చిరుప్రాయంలోనే 1952లో జరిగిన మొట్టమొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో సోషలిస్టు పార్టీ నుండి నిజామాబాద్ శాసనసభకు పోటీ చేసిన తన బావగారైన దివంగత బిఆర్ గంగారెడ్డికి, ఆర్మూర్ నియోజవర్గం నుండి పోటీ చేసిన దివంగత ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజి మంత్రి శ్రీ అర్గుల (గడ్డం) రాజారాం గార్లకు మద్దతుగా సోషలిస్టు పార్టీ జండా పట్టుకొని ప్రచారంలో పాల్గొన్నారు. చిరుప్రాయంలోనే సోషలిస్టు పార్టీ ప్రభావం అతనిపై ఉంది. వీరి స్పూర్థితోనే ఆయన విద్యార్థి దశలోనే రాజకీయలలోనికి వచ్చాడు. ఆయన గిరిరాజ డిగ్రీ కళాశాల విద్యార్థి సంఘానికి 1964–65 సంవత్సరంలో ప్రధాన కార్యదర్శిగా, 1966–67 సంవత్సరంలో ఆధ్యక్షునిగా ఎన్నికయ్యాడు. తరువాత 1970 సంవత్సరంలో ముచ్కూర్ గ్రామ పంచాయతీ సభ్యునిగా ఎంపికయ్యాడు. 1971 సంవత్సరంలో ఆయన నిజామాబాద్ జిల్లా యువజన కాంగ్రెస్ అధ్యక్షునిగా, 1975లో ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర యువజన కాంగ్రెస్ కమిటీ సభ్యునిగా నియమితులయ్యారు. బీడీ కార్మికుల వేతనాల పెంపు కొరకు జిల్లా కలెక్టర్ కార్యాలయం ముందు మూడు రోజులు నిరాహార దీక్షలో పాల్గొని వారి వేతనాలను 8 రూపాయల నుండి 10 రూపాయలకు పెంచేలా కృషి చేసాడు. నిజామాబాద్ బీడీ మజ్దూర్ సంఘానికి ప్రధాన కార్యదర్శిగా, అధ్యక్షునిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు.
శాసన సభ్యునిగా
1978లో సంతోష్ రెడ్డి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజి ముఖ్యమంత్రులు దివంగత డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర రెడ్డి, శ్రీ నారా చంద్రబాబులతో పాటుగా మొదటిసారిగా నిజమాబాద్ జిల్లా ఆర్మూర్ నియోకవర్గం నుండి ఇందిరా కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి పోటీ చేసి (MLA) శాసన సభ్యునిగా జిల్లాలోనే అత్యధిక మెజార్టీతో ఎన్నికయ్యారు. 1983లో అప్పటి చలనచిత్ర తార శ్రీ ఎన్ టి రామారావు గారి తెలుగు దేశం పార్టీ ఉదృతాన్ని కూడా తట్టుకొని కాంగ్రెస్ శాసన సభ్యునిగా రెండవమారు కూడా గెలిచారు. 1989లో మూడవ పర్యాయం (కాంగ్రెస్), నాల్గవ పర్యాయము 2004లో (TRS) శాసన సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యారు.
2002 సంవత్సరంలో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి నుండి ఎన్నికైన మొట్టమొదటి జిల్లా పరిషత్ చైర్మన్ గా ఎన్నికయ్యారు.
విద్యారంగం
తన నియోజకవర్గం ఆర్మూరులో విద్యాభివృద్ధికి ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపించారు. అనేక ప్రాంతాలలో ఉన్నత పాఠశాలలు, జూనియర్ కళాశాలలు మంజూరు చేయించడమే కాకుండా బాలికా విద్యాభివృద్ధి, మైనార్టీ విద్యాభివృద్ధికి ఆర్మూరులో తెలుగు, ఉర్దు మీడియంలలో బాలికల జూనియర్ కళాశాలను మంజూరు చేయించారు.
క్రీడాకారునిగా
విద్యార్థిదశ నుండే క్రీడల పట్ల మక్కువ కనబరిచారు. ముఖ్యంగా ఫుట్ బాల్, హాకీ క్రీడలలో ఆయన రాణించారు. నిజామాబాదు ఫుట్ బాల్ జట్టుకు నాయకునిగా ఎన్నో రాష్ట్ర స్థాయి పోటీలలో పాల్గొనడం జరిగింది. అదేవిధంగా ఆయన రాష్ట్ర మహిళా హాకి సమాఖ్య అధక్షునిగా కూడా ఎన్నుకోబడ్డారు. తన నియోజకవర్గంలో క్రీడాభివృద్ధికి ఆర్మూర్, వేల్పూర్ లలో మినీ క్రీడా మైదానాలను మంజూరు చేయించి, నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయించారు.
కళాకారునిగా
కళల పట్ల అభిమానం కలిగిన సంతోష్ రెడ్డి గారు 1991 సంవత్సరంలో 'తెగింపు అనే తెలుగు సినిమాలో శాసన సభాపతిగా నటించారు. అదేవిధంగా ఆయన దివంగత ప్రముఖ చిత్ర నిర్మాత డి రామానాయుడు నిర్మించిన ఆంధ్ర వైభవం వీడియో సినిమాలో కవిగా పాత్రను పోషించారు.
బయట లింకులు
వర్గం:1942 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా పరిషత్ చైర్మన్‌లు వర్గం:మొదటి ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న నిజామాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా సినిమా నటులు
సోమయాజులపల్లె
సోమయాజులపల్లె పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు
భారతదేశంలోని కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన అండమాన్ నికోబార్ దీవులు 572 ద్వీపాల సమూహం. వీటిలో 37 దీవుల్లో ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. బంగాళాఖాతం, అండమాన్ సముద్రం కలిసే వద్ద ఈ ద్వీపాల సమూహం ఉంది. భూభాగం విస్తీర్ణం సుమారు 150 చ.కి.మీ.ఇండోనేషియాలోని ఆషేకు ఉత్తరంగా ఉంది. ఈ దీవులను థాయిలాండ్, మయన్మార్ నుండి అండమాన్ సముద్రం వేరు చేస్తోంది. ఇందులో రెండు ద్వీప సమూహాలున్నాయి - అండమాన్ దీవులు (పాక్షికంగా), నికోబార్ దీవులు, వీటిని 150 కిలోమీటర్ల వెడల్పు గల టెన్ డిగ్రీ ఛానల్ (10 ° N సమాంతరం ) వేరుచేస్తోంది. ఈ అక్షాంశానికి ఉత్తరాన అండమాన్లు, దక్షిణాన నికోబార్లు (వీటి మధ్య దూరం 179 కిమీ) ఉన్నాయి. ఈ దీవులకు తూర్పున అండమాన్ సముద్రం, పశ్చిమాన బంగాళాఖాతం ఉంది.
ఈ కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి రాజధాని పోర్ట్ బ్లెయిర్ నగరం. ద్వీపాల మొత్తం భూభాగం సుమారు 8,249 చ.కి.మీ ఉంటుంది. ఈ భూభాగాన్ని మూడు జిల్లాలుగా విభజించారు: కార్ నికోబార్‌ రాజధానిగా నికోబార్ జిల్లా, పోర్ట్ బ్లెయిర్‌తో రాజధానిగా దక్షిణ అండమాన్ జిల్లా, మాయాబందర్‌ రాజధానిగా ఉత్తర మధ్య అండమాన్ జిల్లా.ఈ ద్వీపాల్లో భారత సాయుధ దళాలకు చెందిన అండమాన్ నికోబార్ కమాండ్‌ ఉంది. త్రివిధ దళాలకు చెందిన భౌగోళిక కమాండు ఇదొక్కటే.అండమాన్ ద్వీపాల్లో సెంటినెలీస్ ప్రజలు నివాసముంటారు. నాగరికత స్పృశించని మానవులు వీరు ఇప్పటకీ పాతరాతియుగపు స్థాయి లోనే ఇంకా జీవిస్తున్న మానవులు వీరొక్కరే.
పేరు
అండమాన్ అను పేరు హండుమాన్ అను పదంనుండి పుట్టింది. మలయా భాషలో హిందూ దేవుడు హనుమాన్ లేదా హనుమంతుడిని హండుమాన్ అని పిలుస్తారు.మలయా భాషలో నికోబార్ అనగా నగ్న మనుషుల భూమి.
చరిత్ర
సుమారు 2,200 సంవత్సరాల నాటి చరిత్రకు పురావస్తు ఆధారాలున్నాయి. అయితే, 30,000 సంవత్సరాల క్రితం ముగిసిన మధ్య పాతరాతియుగ సమయంలో దేశీయ అండమానీస్ ప్రజలు ఇతర జనాభా నుండి విడివడి ఉండవచ్చని జన్యు, సాంస్కృతిక అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఆ సమయం నుండి, అండమానీయులు భాషాపరంగా, సాంస్కృతికంగా విభిన్నమైన, ప్రాదేశిక సమూహాలుగా పరిణమించారు.
నికోబార్ దీవుల్లో వివిధ నేపథ్యాల ప్రజలు ఉంటున్నట్లు కనిపిస్తుంది. యూరోపియన్లు వచ్చే సమయానికి స్వదేశీ నివాసులు, మోన్-ఖ్మెర్ భాష మాట్లాడే నికోబారు ప్రజలతోతీ, షాంపెన్‌ల (వీరు మాట్లాడే భాష దేనికి సంబంధించినదో తెలియదు) తోటీ మిళితమైపోయారు. వీటిలో ఏ భాష కూడా అండమానీయులకు సంబంధించినది కాదు.
చోళసామ్రాజ్య కాలం
మొదటి రాజేంద్ర చోళుడు (సాశ.1014 నుండి 1042 వరకు), శ్రీవిజయ సామ్రాజ్యంపై (ఆధునిక ఇండోనేషియా) చేసిన దండయాత్రను మొదలుపెట్టేటపుడు అండమాన్ నికోబార్ దీవులను వ్యూహాత్మక నావికా స్థావరంగా ఉపయోగించాడు. క్రీస్తుశకం 1050 నాటి తంజావూర్ శాసనంలో చోళులు ఈ ద్వీపాన్ని మ-ణక్కవరం ("గొప్ప బహిరంగ/నగ్న భూమి") అని పిలిచారు. యూరోపియన్ యాత్రికుడు మార్కో పోలో (12 వ -13 వ శతాబ్దం) ఈ ద్వీపాన్ని 'నెకువెరాన్' అని అన్నాడు. తమిళ పేరైన నక్కవరం బ్రిటిష్ వలసరాజ్యాల కాలంలో నికోబార్ అనే ఆధునిక పేరుకు దారితీసి ఉండవచ్చు.
డేనిష్ వలసరాజ్యాల కాలం, బ్రిటిష్ పాలన
thumb|అండమాన్ గిరిజనుల ఫిషింగ్ (మ .1870)|280x280px 1755 డిసెంబరు 12 న డేనిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ నుండి సెటిలర్లు నికోబార్ దీవులకు రావడంతో ఈ ద్వీపాలలో వ్యవస్థీకృత యూరోపియన్ వలసల చరిత్ర ప్రారంభమైంది. 1756 జనవరి 1 న, నికోబార్ దీవులను డేనిష్ కాలనీగా మార్చారు, మొదట దీనిని న్యూ డెన్మార్క్ అని పిలిచారు, తరువాత ( 1756 డిసెంబరు) ఫ్రెడెరిక్ ద్వీపాలు ( ఫ్రెడెరిక్‌సోర్న్) అన్నారు. 1754-1756 సమయంలో వారు ట్రాంక్యూబార్ (డేనిష్ భారతదేశంలో ఉంది) నుండి పరిపాలించారు. 1759 ఏప్రిల్ 14 - 1768 ఆగస్టు 19 మధ్య, 1787 నుండి 1807/05 వరకు, 1814 నుండి 1831 వరకు, 1830 నుండి 1834 వరకు. ఆ తరువాత 1848 నుండి శాశ్వతంగానూ వ్యాప్తి చెందడంతో ఈ ద్వీపాలను విడిచిపెట్టేసారు
డెన్మార్క్ నికోబార్ దీవులపై తన వాదనలను విరమించుకుందని పొరపాటున భావించిన ఆస్ట్రియా, 1778 జూన్ 1 నుండి 1784 వరకు వాటిపై ఒక వలసను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించి, వాటికి థెరేసియా దీవులు అని పేరు పెట్టింది.
1789 లో బ్రిటిష్ వారు గ్రేట్ అండమాన్ పక్కన ఉన్న చాతామ్ ద్వీపంలో నావికా స్థావరాన్ని, ఒక జైలు కాలనీనీ స్థాపించారు. అక్కడే ఇప్పుడు పోర్ట్ బ్లెయిర్ పట్టణం ఉంది. రెండు సంవత్సరాల తరువాత ఈ కాలనీని గ్రేట్ అండమాన్ లోని పోర్ట్ కార్న్వాలిస్‌కు తరలించారు. కాని వ్యాధి కారణంగా 1796 లో దీన్ని వదిలేసారు.
16 1868 అక్టోబరు న నికోబార్ దీవులపై హక్కులను డెన్మార్కు బ్రిటన్‌కు విక్రయించడంతో ఇక్కడ డెన్మార్క్ ఉనికి అధికారికంగా ముగిసింది, ఇది 1869 లో బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగమైంది.
1858 లో బ్రిటిష్ వారు మళ్ళీ పోర్ట్ బ్లెయిర్ వద్ద ఒక కాలనీని స్థాపించారు, ఇది మరింత శాశ్వతంగా నిర్మించారు. భారత ఉపఖండం నుండి నేరస్థులను పంపించడం కోసం ఒక శిక్షా కాలనీని ఏర్పాటు చేయడం ప్రాథమిక ఉద్దేశం. ఆ విధంగానే ఇక్కడ అప్రతిష్ఠాకరమైన సెల్యులార్ జైలు వెలిసింది. ప్రవాస లేదా ఏకాంత ద్వీపాంతర వాస శిక్ష విధించబడిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఇక్కడి సెల్యులార్ జైలులో బంధించేది. ఈ జైలును కాలాపానీ అని కూడా పిలిచేవారు. పోర్ట్ బ్లెయిర్ లోని ఈ సెల్యులర్ జైలును భారతదేశ పు సైబీరియాగా పరిగణించేవారు.1872 లో అండమాన్ ద్వీపాలు, నికోబార్ ద్వీపాలు పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో ఒకే చీఫ్ కమిషనర్ కింద ఐక్యమయ్యాయి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో, ఈ ద్వీపాలు ఆచరణాత్మకంగా జపనీస్ నియంత్రణలో, నామమాత్రంగా సుభాష్ చంద్రబోస్ యొక్క అర్జీ హుకుమాటే ఆజాద్ హింద్ అధికారం క్రింద ఉన్నాయి. యుద్ధ సమయంలో బోసు ఈ ద్వీపాలను సందర్శించి, వాటి పేర్లను "షహీద్-ద్వీప్" (అమరవీరుల ద్వీపం) అని, "స్వరాజ్-ద్వీప్" (స్వీయ-పాలన ద్వీపం) అనీ మార్చాడు.
1944 ఫిబ్రవరి 22 న భారత జాతీయ సైన్యానికి చెందిన జనరల్ లోగానాథన్‌ను అండమాన్ నికోబార్ దీవులకు గవర్నర్‌గా నియమించారు. అతను నలుగురు ఐఎన్ఎ అధికారులతో పాటు -మేజర్ మన్సూర్ అలీ అల్వి, సబ్. లెఫ్టినెంట్ ఎండి ఇక్బాల్, లెఫ్టినెంట్ సుబా సింగ్, స్టెనోగ్రాఫర్ శ్రీనివాసన్ లతో కలిసి పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లోని లాంబలైన్ విమానాశ్రయంలో దిగాడు. 1944 మార్చి 21 న, అబెర్డీన్ బజారులోని గురుద్వారాకు సమీపంలో సివిల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ప్రధాన కార్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. 1944 అక్టోబరు 2 న, కల్నల్. లోగనాథన్, మేజర్ అల్వీకి అధికారం అప్పగించి పోర్ట్ బ్లెయిర్ను విడిచిపెట్టి వెళ్ళాడు, మళ్ళీ తిరిగి రాలేదు.
స్వాతంత్ర్యం తరువాత
thumb|1945 లో లొంగిపోయిన తరువాత జపాన్ సైనిక ప్రతినిధి బృందం, ద్వీపాలను రాజ్‌పుట్ రెజిమెంట్ కమాండింగ్ ఆఫీసర్ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ నాథు సింగ్‌కు వందనం చేస్తున్నారు.|280x280px భారతదేశం (1947), బర్మా (1948) రెండింటి స్వాతంత్య్రం సమయంలో, వెనకి పోతున్న బ్రిటిషు వారు ఈ ద్వీపాల్లోని ఆంగ్లో-ఇండియన్స్, ఆంగ్లో-బర్మీస్ అందరూ ఈ ద్వీపాల్లో స్థిరపడి తమ సొంత దేశంగా ఏర్పరచుకోవాలని తమ ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించారు. అయితే, ఇది ఎప్పటికీ కార్యరూపం దాల్చలేదు. ఇది 1950 లో భారతదేశంలో భాగమైంది. 1956 లో దేశపు కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా ప్రకటించారు.
1980 ల నుండి భారతదేశం ఈ ద్వీపాలలో రక్షణ సౌకర్యాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. బంగాళాఖాతం, మలక్కా జలసంధి లో భారతదేశపు వ్యూహాత్మక పాత్రలో ఈ ద్వీపాలకు ఇప్పుడు కీలక స్థానం ఉంది.
2004 సునామి
26 2004 డిసెంబరు న, అండమాన్ నికోబార్ దీవుల తీరాలు, హిందూ మహాసముద్రంలో సముద్రగర్భ భూకంపం కారణంగా వచ్చిన 10 మీ. ఎత్తున ఎగసిన సునామీలో దెబ్బతిన్నాయి. 2 వేలకు పైగా ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. 4,000 మందికి పైగా పిల్లలు అనాథలయ్యారు. లేదా తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరిని కోల్పోయారు. కనీసం 40,000 మంది ప్రజలు నిరాశ్రయులయ్యారు. 46,000 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. నికోబార్ దీవుల్లో ఎక్కువగా ప్రభావితమైనవి కచ్చల్, ఇందిరా పాయింట్లు. ఇందిరా పాయింటు 4.25 మీటర్లు కుంగి, పాక్షికంగా సముద్రంలో మునిగిపోయింది. ఇందిరా పాయింట్ వద్ద దెబ్బతిన్న లైట్ హౌస్‌కు మరమ్మతులు చేసారు. మునిగిపోవడంతో పెద్ద మొత్తంలో భూభాగాన్ని కోల్పోయింది. సునామీకి ముందు 8073 km2 ఉన్న భూభాగం, ఇప్పుడు 7950 km2 మాత్రమే ఉంది. సునామీలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన వారిలో అత్యధికులు ద్వీపాల్లో బయటి నుండి వచ్చి ఇకడ స్థిరపడ్డవారు, పర్యాటకులే. ఆదివాసీ ప్రజలు చాలావరకూ ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు. ఎందుకంటే పెద్ద భూకంపాలను అనుసరించి పెద్ద సునామీలు వస్తాయని తరతరాలుగా వస్తున్న మౌఖిక సంప్రదాయాలు వారిని ఖాళీచెయ్యమని హెచ్చరించాయి.
భౌగోళిక
ఈ కేంద్రపాలిత ప్రాంతపు రాజధాని పోర్ట్ బ్లెయిర్ కోల్‌కతా నుండి 1,255 కి.మీ దూరం లోను, విశాఖపట్నం నుండి 1,200 కి.మీ., చెన్నై నుండి 1,190 కి.మీ. దూరం లోనూ ఉంది. అండమాన్ నికోబార్ సమూహానికి ఉత్తర కొనన స్థానం హుగ్లీ నది ముఖద్వారం నుండి 901 కి.మీ. దూరం లోను, మయన్మార్ నుండి 190 కి.మీ. దూరం లోనూ ఉంది. అన్నిటి కంటే దక్షిణాన ఉన్న దీవి, గ్రేట్ నికోబార్. ఈ దీవి లోని దక్షిణ కొసన (6° 45'10 ″ N - 93° 49'36 ″ E) ఉన్న ఇందిరా పాయింట్ భారతదేశానికి దక్షిణం వైపున చిట్టచివరి స్థానం. ఇండోనేషియాలోని సుమత్రా దీవి నుండి దీని దూరం 150 కి.మీ. మాత్రమే.
భారతదేశంలోని ఏకైక అగ్నిపర్వతం, బారెన్ ఐలాండ్, అండమాన్ నికోబార్లలో ఉంది. ఇది చురుకైన అగ్నిపర్వతం. చివరిగా 2017 లో విస్ఫోటనం చెందింది. బరాటాంగ్ ద్వీపంలో ఒక మట్టి అగ్నిపర్వతం కూడా ఉంది, ఈ మట్టి అగ్నిపర్వతాలు అప్పుడప్పుడు విస్ఫోటనం చెందాయి, 2005 లో జరిగిన విస్ఫోటనాలు 2004 హిందూ మహాసముద్రం భూకంపంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. అంతకు ముందరి పెద్ద విస్ఫోటనం 2003 ఫిబ్రవరి 18 న నమోదైంది. స్థానికులు ఈ మట్టి అగ్నిపర్వతాన్ని జల్కీ అని పిలుస్తారు. ఈ ప్రాంతంలో ఇతర అగ్నిపర్వతాలు ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపం భౌతిక విశేషాల్లో కొన్ని బీచ్‌లు, మడ అడవులు, సున్నపురాయి గుహలు, మట్టి అగ్నిపర్వతాలు.
2018 డిసెంబరులో అండమాన్ నికోబార్ దీవుల్లో రెండు రోజుల పర్యటనలో, భారతప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, సుభాస్ చంద్రబోస్‌కు నివాళిగా మూడు ద్వీపాలకు పేరు మార్చాడు. రాస్ ద్వీపానికి నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ద్వీపం అని, నీల్ ద్వీపానికి షహీద్ ద్వీపమని, హావ్లాక్ ద్వీపానికి స్వరాజ్ ద్వీపమనీ పేర్లు మార్చారు.. నేతాజీ స్టేడియంలో ప్రసంగించిన సందర్భంగా ప్రధాని ఈ ప్రకటన చేశాడు, బోస్ అక్కడ భారత జెండాను ఎగురవేసిన 75 వ వార్షికోత్సవ సందర్భం అది.
రాణ్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
రాణ్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం ఒడిశా రాష్ట్రంలోని 147 నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పూరీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం, నయాగఢ్ జిల్లా పరిధిలో ఉంది. రాణ్‌పూర్ నియోజకవర్గం పరిధిలో రాణ్‌పూర్ బ్లాక్, ఒదగన్ బ్లాక్‌లోని 18 గ్రామ పంచాయితీలు గోటిసాహి, సోలపట, భలియాడిహి, మగరబంధ, సరనాకుల్, సిఖర్‌పూర్, అంజిసింగి, దిమిసర, గోడిపడ, హరిదబంధ, పంచము, కాజాలాయిపల్లి, గొలగావ్, బారసహి, గొడిపల్లి, పి మాన్‌పూర్, హరిదఘర్‌పూర్ ఉన్నాయి.
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు
సిస్టర్స్
సిస్టర్స్ అనేవి రెండు చిన్న జనావాసాలు లేని ద్వీపాలు. తూర్పు సిస్టర్ ద్వీపం, వెస్ట్ సిస్టర్ ద్వీపం, అండమాన్ ద్వీపసమూహంలో, డంకన్ పాసేజ్‌కు ఉత్తరం వైపున, సుమారు పాసేజ్ ద్వీపానికి 6 కి.మీ. ఆగ్నేయంగా, నార్త్ బ్రదర్‌కు 18 కి.మీ. ఉత్తరాన ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపాల మధ్య ఎడం 250 మీటర్లు. వీటిని పగడపు దిబ్బలు కలుపుతాయి. ఈ దీవులు అడవులతో నిండి ఉంటాయి. తూర్పు సిస్టర్ ద్వీపపు వాయవ్య భాగంలో ఒక బీచ్ మినహా మిగతా తీరమంతా రాళ్ళతో కూడుకుని ఉంటుంది.
రాణ్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:ఒడిశా శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు
సిస్టర్స్
అండమాన్‌లో బ్రిటిష్ వారు ఒక కాలనీని స్థాపించడానికి ముందు, లిటిల్ అండమాన్ ద్వీపంలోని ఒంగే ప్రజలు చేపలు పట్టడం కోసం సిస్టర్స్‌ దీవులకు అప్పుడప్పుడు వెళ్తూండేవారు. 1890 - 1930 మధ్యకాలంలో తమ తాత్కాలిక స్థావరమైన రట్లాండ్ ద్వీపానికి వెళ్ళే మార్గంలో ఈ ద్వీపాలు ఒక స్థానంగా ఉండవచ్చు.1987 లో ఈ ద్వీపాలను 0.36 చ.కి.మీ. ప్రాంతాన్ని వన్యప్రాణుల ఆశ్రయంగా గుర్తించారు.
మార్గం
అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులకు వెళ్లాలంటే ముందుగా వాటి రాజధాని పోర్ట్‌ బ్లెయిర్‌ చేరుకోవాలి. అక్కడికి చెన్నై, కోల్‌కతా ల నుంచి విమాన సర్వీసులున్నాయి. ఓడలోనూ వెళ్లొచ్చు. ప్రయాణం కనీసం మూడు రోజులు పడుతుంది. బంగాళాఖాతంలో దాదాపు 8,249 చదరపు కిలోమీటర్ల మేర ఈ అండమాన్‌ నికోబార్‌ దీవులు విస్తరించి ఉన్నాయి. మొత్తం 572 దీవులు సముద్రంలో అక్కడక్కడా విసిరేసినట్టు ఉంటాయి. వీటిల్లో అండమాన్‌ దీవుల్లోకి మాత్రమే పర్యాటకుల్ని అనుమతిస్తారు. నికోబార్‌ దీవులలోనికి ప్రవేశం లేదు.
ఫ్లోరా
thumb|పోర్ట్ బ్లెయిర్ చుట్టూ అదనపు వివరణాత్మక ప్రాంతంతో అండమాన్, నికోబార్ దీవుల మ్యాప్. అండమాన్ నికోబార్ దీవులను ఉష్ణమండల వర్షారణ్య పందిరి కప్పేసి ఉంటుంది. ఇది భారతీయ, మయన్మార్, మలేషియా స్థానిక జాతులసమ్మిశ్రితంగా ఉంటుంది. ఇప్పటివరకు, సుమారు 2,200 రకాల మొక్కలు నమోదయ్యాయి, వాటిలో 200 స్థానికంగా మాత్రమే ఉంటాయి. మరో 1,300 భారతదేశం ప్రధాన భూభాగంలో ఎక్కడా కనబడవు.
దక్షిణ అండమాన్ అడవులలో ఎపిఫైటిక్ వృక్షసంపద, ఎక్కువగా ఫెర్న్‌లు, ఆర్కిడ్లు పెరుగుతాయి. మధ్య అండమాన్ లో ఎక్కువగా తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవు లున్నాయి. ఉత్తర అండమాన్లలో తడి సతత హరిత అడవులు ఉన్నాయి. ఉత్తర నికోబార్ దీవుల్లో (కార్ నికోబార్, బాటిమల్వ్‌తో సహా) సతత హరిత అడవులు అసలే లేవు. అయితే నికోబార్ సమూహం లోని మధ్య, దక్షిణ ద్వీపాలలో ఇటువంటి అడవులు అధికంగా ఉన్నాయి. గడ్డి భూములు నికోబార్లలో మాత్రమే ఉంటాయి. అండమాన్లలో ఆకురాల్చే అడవులు సర్వసాధారణంగా ఉంటాయి. అవి నికోబార్లలో దాదాపుగా లేవు. ప్రస్తుత అటవీ విస్తీర్ణం మొత్తం భూభాగంలో 86.2% అని పేర్కొన్నారు.
ఈ విలక్షణమైన అటవీ కవరేజి పన్నెండు రకాలుగా ఉంటుంది, అవి:
జంతుజాలం
thumb|నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ డ్వీప్, అండమాన్ ఈ ఉష్ణమండల వర్షారణ్యం, ఇతర భూభాగాల నుండి విడిగా, ఒంటరిగా ఉన్నప్పటికీ, ఇక్కడ ఉన్న గొప్ప జీవ వైవిధ్యం ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో సుమారు 50 రకాల అటవీ క్షీరదాలు కనిపిస్తాయి. అండమాన్ అడవి పందితో సహా కొన్ని స్థానిక జాతులు ఉన్నాయి. 26 జాతులతో ఎలుకలు అతిపెద్ద సమూహం. తరువాతవి 14 జాతుల గబ్బిలాలు. పెద్ద క్షీరదాలలో స్థానికంగా ఉండే అడవి పంది రకాలు రెండున్నాయి. అవి అండమాన్ దీవుల్లోని సుస్ స్క్రోఫా ఆండమానెన్సిస్, నికోబార్ లోని సుస్ స్క్రోఫా నికోబారికస్. వీటిని వన్యప్రాణి రక్షణ చట్టం 1972 (Sch I) ద్వారా సంరక్షించారు. ఉప్పునీటి మొసలి కూడా సమృద్ధిగా లభిస్తుంది. అండమాన్ రాష్ట్ర జంతువు డుగోంగ్. దీనిని సముద్ర ఆవు అని కూడా పిలుస్తారు. దీనిని లిటిల్ అండమాన్ లో చూడవచ్చు. 1962 లో ఈ దీవుల్లోకి చిరుతపులిని పరిచయం చేసే ప్రయత్నం జరిగింది. కాని దానికి అనుకూలమైన ఆవాసం కాకపోవడాన ఆ ప్రయత్నం విజయవంతం కాలేదు. అన్యదేశ పరిచయాలు ద్వీప వృక్ష, జంతుజాలానికి వినాశనం కలిగించగలవు కాబట్టి ఈ చర్యలు సరైనవి కావు.
ఈ భూభాగంలో సుమారు 225 రకాల సీతాకోకచిలుకలు, చిమ్మటలు ఉన్నాయి. ఈ ద్వీపాలకు స్థానికమైనవి పది జాతులు ఉన్నాయి. మౌంట్ హ్యారియెట్ నేషనల్ పార్క్ లో అనేక రకాల సీతాకోకచిలుకలు, చిమ్మటలూ ఉంటాయి.
ఈ ద్వీపాలు విలువైన షెల్ఫిష్‌లకు ప్రసిద్ధి. ముఖ్యంగా టర్బో, ట్రోకస్, మురెక్స్, నాటిలస్ జాతులకు చెందినవి. మొట్టమొదటిగా వాణిజ్య స్థాయిలో చేపలు పట్టడం 1929 లో ప్రారంభమైంది. అనేక కుటీర పరిశ్రమలు అలంకార షెల్ వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తాయి
జనాభా.
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం, అండమాన్ నికోబార్ దీవుల జనాభా 3,79,944, ఇందులో 2,02,330 (53.25%) మంది పురుషులు, 1,77,614 (46.75%) మ్ంది స్త్రీలు. లింగ్ నిష్పత్తి - 1000 మంది పురుషులకు 878 మంది స్త్రీలు.. మొత్తం జనాభాలో 10% మాత్రమే నికోబార్ దీవుల్లో నివసిస్తున్నారు.
మూడు జిల్లాల విస్తీర్ణం, జనాభా (2001 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం): అండమాన్ దీవుల్లో సుమారు 400–450 స్వదేశీ అండమానీస్ ఉన్నారు. ప్రత్యేకించి జరావా, సెంటినెలీస్‌ ద్వీపాల్లో ఉన్నవారు తమ స్వేచ్ఛను కొనసాగిస్తూ, తమను కలవవచ్చే వారి ప్రయత్నాలను తిరస్కరిస్తున్నారు. నికోబార్ దీవులలోని స్థానిక ప్రజలను నికోబారీస్, లేదా నికోబారి అంటారు. వీరు అనేక ద్వీపాలలో నివసిస్తున్నారు. షోంపెన్ ప్రజలు గ్రేట్ నికోబార్ లోని అంతర్గత ప్రాంతానికే పరిమితం. కారెన్ తెగకు చెందిన 2 వేలకు పైగా ప్రజలు ఉత్తర అండమాన్ జిల్లాలోని మాయాబందర్ తహసీల్‌లో నివసిస్తున్నారు. వీరిలో దాదాపు అందరూ క్రైస్తవులే. గిరిజన మూలాలు ఉన్నప్పటికీ, కారెన్‌లకు అండమాన్‌లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతి (ఒబిసి) హోదా ఉంది.
భాషలు
అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో బెంగాలీ ఎక్కువగా మాట్లాడుతారు. అధికారిక భాష హిందీ. కమ్యూనికేషన్ ప్రయోజనాల కోసం ఇంగ్లీషును అదనపు అధికారిక భాషగా ప్రకటించారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, బెంగాలీ కేంద్ర పాలిత జనాభాలో 28,49 శాతం మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు. ఆ తరువాత హిందీ (19.29%), తమిళ (15.20%), తెలుగు (13.24%), నికోబారీస్ (7.65%), మలయాళం (7.22% ) వస్తాయి.
మతం
అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో ఎక్కువ మంది ప్రజలు హిందువులు (69.44%), క్రైస్తవులు జనాభాలో 21.7% మందితో అతిపెద్ద మైనారిటీ. 2011 భారతదేశ జనాభా లెక్కల ప్రకారం ముస్లిములు (8.51%) ఉన్నారు.
పరిపాలన
1874 లో, బ్రిటిష్ వారు అండమాన్ నికోబార్ దీవులను ఒక చీఫ్ కమిషనర్ నేతృత్వంలోని ఒక పరిపాలనా భూభాగంలో దాని న్యాయ నిర్వాహకుడిగా ఉంచారు. 1974 ఆగస్టు 1 న, నికోబార్ ద్వీపాలను డిప్యూటీ కమిషనర్ ఆధ్వర్యంలో కార్ నికోబార్ వద్ద జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాలతో మరొక రెవెన్యూ జిల్లాగా మార్చారు. 1982 లో, చీఫ్ కమిషనర్ స్థానంలో పరిపాలనా అధిపతిగా లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ పదవి సృష్టించబడింది. తదనంతరం, లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్‌కు సలహా ఇవ్వడానికి కౌన్సిలర్లతో ప్రజల ప్రతినిధులతో "ప్రదేశ్ కౌన్సిల్" ఏర్పాటు చేయబడింది. ద్వీపాలు దాని అండమాన్ నికోబార్ దీవుల (లోక్సభ నియోజకవర్గం) నుండి లోక్సభకు ఒక ప్రతినిధిని పంపుతాయి.
పరిపాలనా విభాగాలు
అండమాన్ నికోబార్ దీవులను మూడు జిల్లాలుగా విభజించారు:
ఆర్థికం
thumb|స్పాట్ ఉపగ్రహం చూసిన లిటిల్ అండమాన్ ద్వీపం. thumb|రాస్ ద్వీపం - 2004 డిసెంబరు [[సునామి|సునామీకి కొన్ని రోజుల ముందు.]] మొత్తం 1,20,280 ఎకరాల భూమి సాగులో ఉంది. వరి, ప్రధాన ఆహార పంట. ఎక్కువగా కొబ్బరి అయితే, అండమాన్ ద్వీపాల సమూహంలో వరి ఎక్కువగా పండిస్తారు. నికోబార్ దీవుల్లో కొబ్బరి, వక్క వంటి వాణిజ్య పంటలు పండిస్తారు. పప్పుధాన్యాలు, నూనె గింజలు, కూరగాయలూ పండిస్తారు. దాళవా సీజన్లో వరి సాగు చేస్తారు.. మామిడి, సపోటా, నారింజ, అరటి, బొప్పాయి, పైనాపిల్, రూట్ పంటలు వంటి వివిధ రకాల పండ్లను రైతుల యాజమాన్యంలోని కొండ భూమిలో పండిస్తారు. మిరియాలు, లవంగం, జాజికాయ, దాల్చినచెక్క వంటి సుగంధ ద్రవ్యాలను కొండవాలుల్లో బహుళ అంతస్తుల పంటల పద్ధతిలో పండిస్తారు. ఈ ద్వీపాలలో రబ్బరు, ఎర్ర నూనె, తాటి, నోని, జీడిపప్పులను పరిమిత స్థాయిలో పండిస్తారు.
ఇండస్ట్రీ
1,374 నమోదైన చిన్న తరహా, గ్రామ, హస్తకళా యూనిట్లు ఈ దీవుల్లో ఉన్నాయి. చేపల ప్రాసెసింగ్ చేసే రెండు యూనిట్లు ఎగుమతి-ఆధారితమైనవి. ఇది కాకుండా, షెల్, కలప ఆధారిత హస్తకళ యూనిట్లు ఉన్నాయి. నాలుగు మధ్య తరహా పారిశ్రామిక యూనిట్లు కూడా ఉన్నాయి. ఎస్‌ఎస్‌ఐ యూనిట్లు పాలిథిన్ బ్యాగులు, పివిసి కాండ్యూట్ పైపులు, ఫిట్టింగులు, పెయింట్స్, వార్నిష్‌లు, ఫైబర్‌గ్లాస్, మినీ పిండి మిల్లులు, శీతల పానీయాలు, ఇతర పానీయాల తయారీ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. చిన్న తరహా హస్తకళా విభాగాలు షెల్ క్రాఫ్ట్స్, బేకరీ ఉత్పత్తులు, రైస్ మిల్లింగ్, ఫర్నిచర్ తయారీ మొదలైన పరిశ్రమలు కూడా ఉన్నాయి.
అండమాన్ నికోబార్ దీవుల ఇంటిగ్రేటెడ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ పర్యాటక, మత్స్య, పరిశ్రమలు, పారిశ్రామిక ఫైనాన్సింగ్ రంగాలలో విస్తరించింది. అలయన్స్ ఎయిర్ కోసం అధీకృత ఏజెంట్లుగా పనిచేస్తుంది. ఇంకా స్వచ్ఛంగానే ఉన్న బీచ్‌లు, నీళ్ళ వలన ద్వీపాలు పర్యాటక కేంద్రంగా మారాయి
పర్యాటకం
అండమాన్ నికోబార్ దీవులు ఒక ప్రధాన పర్యాటక కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి. సూందరమైన బీచ్‌లు, సహజమైన ద్వీపాలు అంతే అందమైన పేర్లతో, స్నార్కెలింగ్ సముద్ర నడక వంటి సాహస క్రీడలకు అద్భుతమైన అవకాశాలు కలిగిస్తున్నాయి. ఎన్ఐటిఐ (నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాన్స్ఫార్మింగ్ ఇండియా) ఆయోగ్ కింద వివిధ ద్వీపాలను అభివృద్ధి చేసే ప్రణాళికలు కూడా పురోగతిలో ఉన్నాయి. అవిస్ ఐలాండ్, స్మిత్ ఐలాండ్, లాంగ్ ఐలాండ్ లలో ప్రభుత్వ భాగస్వామ్యంలో లగ్జరీ రిసార్ట్స్ ఏర్పాటు చేసారు. అండమాన్ నికోబార్ దీవులలోని సౌత్ బటన్ నేషనల్ పార్క్ భారతదేశం లో అతిచిన్న జాతీయ ఉద్యానవనం. thumb|సెల్యులార్ జైలు వద్ద వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ విగ్రహం. పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లో, సెల్యులార్ జైలు, మహాత్మా గాంధీ మెరైన్ నేషనల్ పార్క్, అండమాన్ వాటర్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్, చాతం సా మిల్, మినీ జూ, కార్బిన్స్ కోవ్, చిడియా టాపు, వాండూర్ బీచ్, ఫారెస్ట్ మ్యూజియం, ఆంత్రోపోలాజికల్ మ్యూజియం, ఫిషరీస్ మ్యూజియం, నావల్ మ్యూజియం (సముద్రికా), రాస్ ఐలాండ్, నార్త్ బే ఐలాండ్ లు ముఖ్యమైన చూడదగ్గ ప్రదేశాలు. ఇంతకు ముందు సందర్శించిన వైపర్ ద్వీపాన్ని ఇప్పుడు మూసివేసారు. ఇతర ప్రదేశాలలో రాధనగర్ బీచ్‌కు ప్రసిద్ధి చెందిన హావ్‌లాక్ ద్వీపం, స్కూబా డైవింగ్ / స్నార్కెలింగ్ / సీ వాకింగ్ కోసం నీల్ ఐలాండ్, సిన్క్యూ ఐలాండ్, సాడిల్ పీక్, మౌంట్ హ్యారియెట్, బురద అగ్నిపర్వతం ఉన్నాయి. ఉత్తర అండమాన్ వద్ద ఉన్న డిగ్లిపూర్ కూడా 2018 లో ప్రాచుర్యం పొందింది. చాలా మంది పర్యాటకులు ఉత్తర అండమాన్‌ను సందర్శించడం ప్రారంభించారు. దక్షిణ సమూహం (నికోబార్ దీవులు) పర్యాటకులకు ఎక్కువగా అందుబాటులో ఉండదు.
భారత పర్యాటకులకు అండమాన్ దీవులను సందర్శించడానికి అనుమతి అవసరం లేదు, కానీ వారు ఏదైనా గిరిజన ప్రాంతాలను సందర్శించాలనుకుంటే వారికి పోర్ట్ బ్లెయిర్‌లోని డిప్యూటీ కమిషనర్ నుండి ప్రత్యేక అనుమతి అవసరం. విదేశీ పౌరులకు అనుమతులు అవసరం. విమానంలో వచ్చే విదేశీ పౌరులకు, పోర్ట్ బ్లెయిర్ వద్దకు వచ్చిన తరువాత వీటిని మంజూరు చేస్తారు.
అధికారిక అంచనాల ప్రకారం, పర్యాటకుల ప్రవాహం 2008-09లో 1,30,000 నుండి 2016-17లో దాదాపు 4,30,000 కు పెరిగింది. రాధా నగర్ బీచ్ 2004 లో ఆసియా లోనే ఉత్తమ బీచ్ గా ఎంపికైంది.
స్థూల - ఆర్థిక ధోరణి
అండమాన్ నికోబార్ దీవుల స్థూల రాష్ట్ర ఉత్పత్తి (జిఎస్‌డిపి) మార్కెట్ ధరల ధోరణి యొక్క చార్ట్ ఇది, గణాంకాలు కార్యక్రమ అమలు మంత్రిత్వ శాఖ వేసిన అంచనా, కోట్ల రూపాయిల్లో. అండమాన్ నికోబార్ దీవుల స్థూల రాష్ట్ర దేశీయ ఉత్పత్తి 2004 లో ప్రస్తుత ధరలలో 4354 మిలియన్లుగా అంచనా వేయబడింది.
విద్యుత్ ఉత్పత్తి
జపనీస్ సహాయంతో, దక్షిణ అండమాన్ ద్వీపంలో ఇప్పుడు 15 మెగావాట్ల డీజిల్ విద్యుత్ ప్లాంట్ పనిచేస్తోంది. వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన ఈ దీవుల్లో అనుమతి పొందిన మొట్టమొదటి విదేశీ పెట్టుబడి ఇది. ఇది మలాకా జలసంధి పరిసరాల్లో పౌర మౌలిక సదుపాయాలను బలోపేతం చేయడానికి ఇండో-జపనీస్ వ్యూహాత్మక చొరవ అని నమ్ముతారు - ఇది చైనా చమురు సరఫరాకు వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన చోక్ పాయింట్.
అంతర్జాలం
ద్వీపాలలో ఇంటర్నెట్ సదుపాయం పరిమితంగా ఉంటుంది. బాహ్య ప్రపంచానికి అన్ని కనెక్టివిటీలు ఉపగ్రహ లింకుల ద్వారానే వెళ్ళాలి కాబట్టి ఈ కనెక్టివిటీ కూడా అంత నమ్మకంగా ఉండదు. భారత్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్ నెట్‌వర్క్ ఇక్కడి ఐదు ద్వీపాల నుండి చెన్నై వరకు ఫైబర్ ఆప్టిక్ జలాంతర్గామి కేబుల్‌ను నిర్మిస్తోంది, 2019 డిసెంబరులో పూర్తవుతుంది. ప్రారంభ బ్యాండ్‌విడ్త్ 400 డేటా-రేటు యూనిట్లు పరకారం ఉంటుంది, ఇది ప్రస్తుతం ఈ దివుల్లో ఉన్న బ్యాండ్‌విడ్తు కంటే 400 రెట్లు ఎక్కువ.
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతదేశ దీవులు వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు వర్గం:అండమాన్ నికోబార్ దీవులు వర్గం:దీవులు
క్రీడలు
thumb|260x260px|100 మీ రేసు రికార్డ్ హోల్డర్ ఉసేన్ బోల్ట్ (పసుపు రంగులో) ఇతర రన్నర్లు, మాస్కో, 2013. క్రీడలో అన్ని రకాల పోటీ శారీరక శ్రమలు లేదా ఆటలు ఉన్నాయి, సాధారణం లేదా వ్యవస్థీకృత భాగస్వామ్యం ద్వారా, పాల్గొనేవారికి ఆనందాన్ని అందించేటప్పుడు శారీరక సామర్థ్యం నైపుణ్యాలను ఉపయోగించడం, నిర్వహించడం లేదా మెరుగుపరచడం, కొన్ని సందర్భాల్లో, ప్రేక్షకులకు వినోదం. క్రీడలు ఒకరి శారీరక ఆరోగ్యానికి సానుకూల ఫలితాలను ఇస్తాయి. ఒకే పోటీదారుల మధ్య నుండి, వందలాది మంది ఏకకాలంలో పాల్గొనేవారి వరకు, జట్లలో లేదా వ్యక్తులుగా పోటీ పడే వందలాది క్రీడలు ఉన్నాయి.
క్రీడ సాధారణంగా శారీరక అథ్లెటిసిజం లేదా శారీరక సామర్థ్యంపై ఆధారపడిన కార్యకలాపాల వ్యవస్థగా గుర్తించబడుతుంది, ఒలింపిక్ గేమ్స్ వంటి అతిపెద్ద ప్రధాన పోటీలు ఈ నిర్వచనాన్ని కలుసుకున్న క్రీడలను మాత్రమే అంగీకరిస్తున్నాయి, thumb|ISTAF బెర్లిన్, 2006 లో అంతర్జాతీయ స్థాయి మహిళా అథ్లెట్లు|260x260px క్రీడ సాధారణంగా నియమాలు లేదా ఆచారాల సమితిచే నిర్వహించబడుతుంది, ఇది సరసమైన పోటీని నిర్ధారించడానికి విజేత స్థిరమైన తీర్పును అనుమతిస్తుంది. గోల్స్ సాధించడం లేదా మొదట ఒక గీతను దాటడం వంటి భౌతిక సంఘటనల ద్వారా గెలుపును నిర్ణయించవచ్చు. సాంకేతిక పనితీరు లేదా కళాత్మక ముద్ర వంటి లక్ష్యం లేదా ఆత్మాశ్రయ చర్యలతో సహా క్రీడా పనితీరు అంశాలను స్కోర్ చేసే న్యాయమూర్తులచే కూడా దీనిని నిర్ణయించవచ్చు.
పనితీరు రికార్డులు తరచుగా ఉంచబడతాయి ప్రసిద్ధ క్రీడల కోసం, ఈ సమాచారం విస్తృతంగా క్రీడా వార్తలలో ప్రకటించబడవచ్చు లేదా నివేదించబడవచ్చు. పాల్గొనేవారికి క్రీడ కూడా వినోదానికి ప్రధాన వనరుగా ఉంది, ప్రేక్షకుల క్రీడ క్రీడా వేదికలకు పెద్ద సమూహాన్ని ఆకర్షిస్తుంది ప్రసారం ద్వారా విస్తృత ప్రేక్షకులను చేరుకుంటుంది. స్పోర్ట్ బెట్టింగ్ కొన్ని సందర్భాల్లో తీవ్రంగా నియంత్రించబడుతుంది కొన్ని సందర్భాల్లో క్రీడకు కేంద్రంగా ఉంటుంది.
పురాతన ఒలింపిక్స్ కాలం నుండి ప్రస్తుత శతాబ్దం వరకు క్రీడలు ఎక్కువగా నిర్వహించబడుతున్నాయి నియంత్రించబడతాయి. పారిశ్రామికీకరణ పెరిగిన విశ్రాంతి సమయాన్ని తెచ్చిపెట్టింది, ప్రేక్షకుల క్రీడలకు హాజరు కావడానికి అనుసరించడానికి అథ్లెటిక్ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనడానికి ప్రజలను అనుమతిస్తుంది. మాస్ మీడియా గ్లోబల్ కమ్యూనికేషన్ రావడంతో ఈ పోకడలు కొనసాగాయి. వృత్తి నైపుణ్యం ప్రబలంగా మారింది, క్రీడా అభిమానులు వృత్తిపరమైన అథ్లెట్లని అనుసరించడంతో క్రీడ ప్రజాదరణ పెరుగుతుంది. క్రీడలలో ఆడవారి భాగస్వామ్యం పెరుగుతూనే ఉంది. గత మూడు దశాబ్దాలలో లాభాలు ఉన్నప్పటికీ, పురుష మహిళా క్రీడాకారుల మధ్య నమోదు గణాంకాలలో అంతరం కొనసాగుతుంది.
వ్యాపారం
క్రీడలు స్థాయిలలో విద్యావకాశాలున్నాయి. కోచ్ శిక్షణకి నేషనల్ ఇన్సిట్యూట్ ఆఫ్ స్పోర్ట్స్ పాటశాలలో డిప్లమా స్థాయి కోర్సు ఉంది.యువత క్రీడ పిల్లలకు వినోదం, సాంఘికీకరణ, తోటివారి సంబంధాలు, శారీరక దృడత్వం అథ్లెటిక్ స్కాలర్‌షిప్‌ల కోసం అవకాశాలను అందిస్తుంది. విద్య కోసం మాదకద్రవ్యాలపై యుద్ధం యువత క్రీడను విద్యా భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడానికి అక్రమ మాదకద్రవ్యాల వ్యాపారంపై పోరాడటానికి ప్రోత్సహిస్తుంది. యువత క్రీడకు అతిపెద్ద ప్రమాదం మరణం లేదా సహా తీవ్రమైన గాయం. ఈ నష్టాలు రన్నింగ్, బాస్కెట్‌బాల్, అసోసియేషన్ ఫుట్‌బాల్, వాలీబాల్, గ్రిడిరోన్, జిమ్నాస్టిక్స్ ఐస్ హాకీల నుండి వస్తాయి.
ఆకర్షిస్తుంది
జనాదరణ పొందిన క్రీడలు పెద్ద ప్రసార ప్రేక్షకులను ఆకర్షించడం సర్వసాధారణం, ప్రత్యర్థి ప్రసారకులు కొన్ని మ్యాచ్‌లను చూపించే హక్కుల కోసం పెద్ద మొత్తంలో డబ్బును వేలం వేయడానికి దారితీస్తుంది. ఫుట్‌బాల్ ప్రపంచ కప్ ప్రపంచ టెలివిజన్ ప్రేక్షకులను వందల మిలియన్ల మంది ఆకర్షిస్తుంది; 2006 ఫైనల్ ఒక్కటే ప్రపంచవ్యాప్తంగా 700 మందికి పైగా ప్రేక్షకులను ఆకర్షించింది  మిలియన్ 2011 క్రికెట్ ప్రపంచ కప్ ఫైనల్ 135 మంది ప్రేక్షకులను ఆకర్షించింది   భారతదేశంలో మాత్రమే మిలియన్. భారత రైల్వేలు, వివిధ క్రీడల సంస్థలలో కోచ్ గా ఉపాధి అవకాశాలున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:క్రీడలు
మల్లవరపాడు
మల్లవరపాడు, మల్లవర్ప్పాడు ప్రకాశం జిల్లా, టంగుటూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన టంగుటూరు నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఒంగోలు నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 495 ఇళ్లతో, 1823 జనాభాతో 540 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 917, ఆడవారి సంఖ్య 906. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 352 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 139. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591359. పిన్ కోడ్: 523272.
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో లక్ష్మి, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.
దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
శివపురం గ్రామం లోని శ్రీ కొదంఢ రాములు దేవాలయం, నాగారఎమ్మ తల్లి, అంకమ్మ తల్లి దేవాలయం
శివపురం గ్రామం లోని శ్రీ కొదంఢ రాములు దేవాలయం చాలా ప్రసిద్ది.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,789. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 885, మహిళల సంఖ్య 904, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 414 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 540 హెక్టారులు.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.