cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మౌర్య సామ్రాజ్యం
మగధ విజయం
చణుక్యుడు మగధ సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని చంద్రగుప్త మౌర్యుడు, ఆయన సైన్యాన్ని ప్రోత్సహించాడు. తన ఇంటెలిజెన్స్ నెట్‌వర్క్‌ను ఉపయోగించి, చంద్రగుప్తా మగధ, ఇతర ప్రావిన్సుల నుండి చాలా మంది యువకులను సమీకరించాడు, ధన నంద రాజు యొక్క అవినీతి, అణచివేత పాలనపై పురుషులు కలత చెందారు, అంతేకాకుండా అతని సైన్యం సుదీర్ఘ యుద్ధాలతో పోరాడటానికి అవసరమైన వనరులు. ఈ పురుషులలో టాక్సీలా మాజీ జనరల్, చాణక్య నిష్ణాతులైన విద్యార్థులు, పర్వతక రాజు ప్రతినిధి, అతని కుమారుడు మలయకేతు, చిన్న రాష్ట్రాల పాలకులు ఉన్నారు. నందా రాజవంశానికి వ్యతిరేకంగా చంద్రగుప్త మౌర్య సాయుధ తిరుగుబాటులో మాసిడోనియన్లు (భారతీయ వనరులలో యోనా లేదా యవనాగా వర్ణించబడింది) ఇతర సమూహాలతో కలిసి పాల్గొని ఉండవచ్చు. విశాఖదత్తుది ముద్రారాక్షసం జైన రచన పారిసిష్టాపవరను చంద్రగుప్తా సంకీర్ణం ఏర్పరచుకున్న హిమాలయ రాజు పర్వతకుడు (తరచుగా పోరసుగా గుర్తించబడ్డాడు). ఈ గుర్తింపుల విషయంలో చరిత్రకారులంరిలో ఏకాభిప్రాయం లేదు. ఈ హిమాలయ (పర్వతకుడు) కూటమి చంద్రగుప్తుడికి యవనాలు (గ్రీకులు), కంబోజాలు, షకాలు (సిథియన్లు), కిరాతులు (హిమాలయన్లు), పరాసికులు (పర్షియన్లు), బాహ్లికులు (బాక్ట్రియన్లు (కుమారపురా అనే పటాలిపుత్రను తీసుకున్న)) కూడిన మిశ్రమ, శక్తివంతమైన సైన్యాన్ని ఇచ్చింది. కుసుమపురా (పాటలీపుత్ర) ముద్రరాక్ష 2: లో చాణుక్యుడి సలహా మేరకు "కుసుమపురాన్ని పర్వతకుడు, చంద్రగుప్తుడి సైన్యాలు ప్రతి దిశ నుండి ముట్టడించాయి: షకాలు, యవనులు, కిరాతులు, కాంబోజులి, పరాసికాలు, బహ్లికులు, ఇతరులు సమావేశమయ్యారు".
పటాలిపుత్రపై దాడి చేయడానికి సిద్ధమవుతున్న మౌర్యచంద్రగుప్తుడు ఒక వ్యూహంతో ముందుకు వచ్చాడు. యుద్ధం ప్రకటించగానే మౌర్య దళాలను ఎదుర్కొనేందుకు మగధ సైన్యం నగరం నుండి సుదూర యుద్ధభూమికి వచ్చారు. ఇంతలో మౌర్య సైనికాధికారి, గూఢాచారులు నందుని అవినీతిపరులకు లంచం ఇచ్చారు. ఫలితంగా ఆయన రాజ్యంలో అంతర్యుద్ధ వాతావరణాన్ని సృష్టించగలిగాడు. ఇది సింహాసనం వారసుడి మరణంతో ముగిసింది. చాణక్యుడు ప్రజల మనోభావాన్ని గెలుచుకోగలిగాడు. చివరకు నందుడు పదినుండి తొలగి చంద్రగుప్తుడికి అధికారాన్ని అప్పగించి ప్రవాసంలోకి వెళ్లాడు. చాణక్యుడు ప్రధానమంత్రి రాక్షసుడిని సంప్రదించి తన విధేయత మగధ వంశానికి మాత్రమేనని నందా రాజవంశానికి కాదని ఆయన పదవిలో కొనసాగాలని పట్టుబట్టాడు. ప్రతిఘటించడానికి ఎంచుకోవడం మగధను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసి, నగరాన్ని నాశనం చేసే యుద్ధాన్ని ప్రారంభిస్తుందని చాణక్య పునరుద్ఘాటించారు. రాక్షసుడు చాణక్యుడి వాదనను అంగీకరించాడు. మగధ కొత్త రాజుగా చంద్రగుప్త మౌర్యను చట్టబద్ధంగా స్థాపించాడు. రాక్షసుడు చంద్రగుప్తుడి ముఖ్య సలహాదారు అయ్యాడు. చాణక్య ఒక పెద్ద రాజనీతిజ్ఞుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు.
చంద్రగుప్త మౌర్య
క్రీస్తుపూర్వం 323 లో అలెగ్జాండరు ది గ్రేట్ మరణం తరువాత చంద్రగుప్తుడు క్రీస్తుపూర్వం 305 లో సింధు లోయ, వాయవ్య భారతదేశంలో సత్రపీ (గ్రీకు భూభాగాలు) తిరిగి పొందటానికి అనేక పోరాటాలకు నాయకత్వం వహించాడు. అలెగ్జాండరు మిగిలిన దళాలు పశ్చిమ దిశగా తిరిగి వచ్చినప్పుడు మొదటి సెల్యూకసు నికేటరు ఈ భూభాగాలను రక్షించడానికి పోరాడారు. సంబంధించిన పురాతన మూలాలలో ఈ పోరాటాల గురించిన చాలా వివరాలు వివరించబడలేదు. సెల్యూకసు ఓడిపోయి తిరిగి ఆఫ్ఘనిస్తాను పర్వత ప్రాంతంలోకి వెళ్ళాడు.
క్రీస్తుపూర్వం 303 లో ఇరువురు పాలకులు వైవాహిక కూటమితో సహా శాంతి ఒప్పందాన్ని ముగించారు. దాని నిబంధనల ప్రకారం చంద్రగుప్తుడు పరోపమిసాడే (కంబోజా, గాంధార), అరాచోసియా (కంధహారు), గెడ్రోసియా (బలూచిస్తాను) సత్రపీలను పొందాడు. బదులుగా క్రీ.పూ 301 లో ఇప్ససు యుద్ధంలో పశ్చిమ హెలెనిస్టికు రాజుల మీద విజయం సాధించడంలో నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషించాల్సిన 500 యుద్ధ ఏనుగులను మొదటి సెలూకసు అందుకున్నాను. దౌత్య సంబంధాలు ఏర్పడ్డాయి. చరిత్రకారుడు మెగాస్టీన్సు డీమాకోసు, డియోనిసియసు వంటి అనేక మంది గ్రీకులు మౌర్య రాజాస్థానంలో పనిచేసారు. చంద్రగుప్త మౌర్య ఆస్థానంలో మెగాస్టీన్సు ప్రముఖ గ్రీకు రాయబారిగా ఉన్నాడు. అరియను అభిప్రాయం ఆధారంగా రాయబారి మెగాస్టీనీసు (క్రీ.పూ .350-సి .290) అరాకోసియాలో నివసిస్తూ పటాలిపుత్రకు ప్రయాణించాడు. మౌర్య సమాజాన్ని స్వేచ్ఛాయుతమైనదిగా సెలూకసును ఆక్రమణను నివారించడానికి ఒక మార్గం ఎన్నుకోవడం మెగాస్టీనెసు వర్ణించాడు. సెలూకసు నిర్ణయం అంతర్లీనంగా విజయం అసంభవం గ్రహించినట్లు సూచిస్తుంది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో సెలూకసు వారసులు ఇలాంటి సంబంధాలను కొనసాగించారని రెండుదేశాల మద్య సంచరించే యాత్రీకుల వ్రాతల ఆధారంగా తెలుస్తుంది.
పాటాలిపుత్ర రాజధానిగా చంద్రగుప్తుడు ఒక బలమైన కేంద్రీకృత రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. పాటలీపుత్ర మెగాస్టీన్సు వ్రాతల ఆధారంగా "64 ద్వారాలు, 570 గోపురాలు కట్టిన చెక్క గోడతో పరివృతమై ఉంటుంది". ఏలియను మెగాస్టీంసులా స్పష్టంగా పాటాలిపుత్ర గురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించకపోయినా పర్షియా సుసా (ఎక్టబానా) కంటే శోభలో భారతీయ రాజభవనాలు ఉన్నతమైనవిగా వర్ణించారు. నగరం నిర్మాణానికి ఆ కాలంలోని పర్షియను నగరాలతో చాలా పోలికలు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
చంద్రగుప్త కుమారుడు బిందుసార మౌర్య సామ్రాజ్యం పాలనను దక్షిణ భారతదేశం వైపు విస్తరించాడు. సంగ సాహిత్యానికి చెందిన ప్రసిద్ధ తమిళ కవి మములానారు, తమిళ దేశాన్ని కలిగి ఉన్న దక్కను పీఠభూమికి దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాలను కర్ణాటక నుండి దళాలను ఉపయోగించి మౌర్య సైన్యం ఎలా ఆక్రమించిందో వివరించింది. వడుగరు (తమిళ దేశానికి ఉత్తరాన ఉన్న ఆంధ్ర-కర్నాటక ప్రాంతాలలో నివసించిన ప్రజలు) మౌర్య సైన్యం వాన్గార్డు సైన్యాలను ఏర్పాటు చేశారని ములానారు పేర్కొన్నారు. ఆయన తన సభలో మెగస్తనీసు అనే గ్రీకు రాయబారిని నియమించాడు.
ప్లుటార్చి అభిప్రాయం ఆధారంగా చంద్రగుప్త మౌర్యుడు మొత్తం భారతదేశాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. జస్టిను కూడా చంద్రగుప్త మౌర్య భారతదేశాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడని గమనించాడు. దీనిని తమిళ సంగం సాహిత్యం ధ్రువీకరిస్తుంది. ఇది వారి దక్షిణ భారత మిత్రదేశాలతో మౌర్య దండయాత్ర, వారి ప్రత్యర్థుల ఓటమి గురించి ప్రస్తావించింది.
బిందుసార
మౌర్య సామ్రాజ్యం స్థాపకుడు చంద్రగుప్తకు బిందుసార జన్మించాడు. వివిధ పురాణాలు, మహావంశాలతో సహా అనేక వనరులు దీనిని ధ్రువీకరించాయి. బౌద్ధమత గ్రంథాలైన దీపవంశం, మహావంశ ("బిందుసారో") ఆయనను ధ్రువీకరించాయి; పారిష్ఠ-పర్వను వంటి జైన గ్రంథాలు; విష్ణు పురాణం ("విందుసర") వంటి హిందూ గ్రంథాలు కూడా ఆయనను గుర్తించాయి. 12 వ శతాబ్దపు జైన రచయిత హేమచంద్ర పారిష్ఠ-పర్వను అభిప్రాయం ఆధారంగా బిందుసార తల్లి పేరు దుర్ధర. కొన్ని గ్రీకు మూలాలు అతనిని "అమిట్రోచెట్సు", వైవిధ్యంగా కూడా ప్రస్తావించాయి.
క్రీస్తుపూర్వం 297 లో బిందుసార సింహాసనాన్ని అధిరోహించారని చరిత్రకారుడు ఉపీందరు సింగు అంచనా వేశారు. కేవలం 22 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న బిందుసారా భారతదేశం ఉత్తర, మధ్య, తూర్పు భాగాలతో పాటు ఆఫ్ఘనిస్తాను, బలూచిస్తాను భాగాలతో కూడిన పెద్ద సామ్రాజ్యాన్ని వారసత్వంగా పొందాడు. బిందుసార ఈ సామ్రాజ్యాన్ని భారతదేశం దక్షిణ భాగం కర్ణాటక వరకు విస్తరించాడు. అతను మౌర్య సామ్రాజ్యం క్రింద పదహారు రాజ్యాలను తీసుకువచ్చాడు. తద్వారా దాదాపు అన్ని భారతీయ ద్వీపకల్పాలను జయించాడు (అతను 'రెండు సముద్రాల మధ్య భూమిని - బెంగాలు బే, అరేబియా సముద్రం మధ్య ద్వీపకల్ప ప్రాంతం' ను జయించినట్లు చెబుతారు). రాజు ఇలంసెటుసెన్నీ, పాండ్యాలు, చేరాలు పాలించిన చోళులవంటి స్నేహపూర్వక తమిళ రాజ్యాలను బిందుసార జయించలేదు. ఈ దక్షిణాది రాజ్యాలు కాకుండా, కళింగ (ఆధునిక ఒడిశా) భారతదేశంలో బిందుసార సామ్రాజ్యంలో భాగం కాని ఏకైక రాజ్యలుగా ఉన్నాయి. తరువాత అతని కుమారుడు అశోకుడు, తన తండ్రి పాలనలో ఉజ్జయిని రాజప్రతినిధ్గా పనిచేశాడు. ఇది పట్టణం ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తుంది.
బిందుసార జీవితాన్ని అలాగే అతని తండ్రి చంద్రగుప్తా లేదా అతని కుమారుడు అశోకుడి జీవితం కూడా నమోదు చేయబడలేదు. ఆయన పాలనలో చాణుక్యుడు ప్రధానమంత్రిగా కొనసాగాడు. భారతదేశాన్ని సందర్శించిన మధ్యయుగ టిబెటు పండితుడు తారనాథ అభిప్రాయం ఆధారంగా చాణక్యుడు "పదహారు రాజ్యాల ప్రభువులను, రాజులను నాశనం చేయడానికి, తూర్పు, పశ్చిమ మహాసముద్రాల మధ్య భూభాగానికి సంపూర్ణ యజమాని కావడానికి" బిందుసారకు సహాయం చేశాడు. అతని పాలనలో, తక్షశిలా పౌరులు రెండుసార్లు తిరుగుబాటు చేశారు. మొదటి తిరుగుబాటులో అతని పెద్ద కుమారుడు సుసిమా పాల్గొన్నాడు. రెండవ తిరుగుబాటుకు కారణం తెలియదు. కానీ బిందుసార తన జీవితకాలంలో దానిని అణచివేయలేకపోయాడు. బిందుసార మరణం తరువాత దీనిని అశోకుడు రూపుమాపాడు.
బిందుసార హెలెనికు ప్రపంచంతో స్నేహపూర్వక దౌత్య సంబంధాలను కొనసాగించాడు. బిందుసర న్యాయస్థానంలో డీమాచసు సెలూసిదు చక్రవర్తి మొదటి ఆంటియోకసు రాయబారిగా పనిచేసాడు.గ్రీకు రచయిత ఇయాంబులసును స్వాగతించాడని డయోడోరసు పేర్కొన్న పాలిబోత్రా రాజు (పటాలిపుత్ర, మౌర్య రాజధాని)ను సాధారణంగా బిందుసారగా గుర్తిస్తారు. ఈజిప్టు రాజు ఫిలడెల్ఫసు డియోనిసియసు అనే రాయబారిని భారతదేశానికి పంపించాడని ప్లినీ పేర్కొన్నాడు. సైలేంద్ర నాథు సేను అభిప్రాయం ఆధారంగా ఇది బిందుసార పాలనలో జరిగినట్లు తెలుస్తుంది.
అతని తండ్రి చంద్రగుప్తుడిలా కాకుండా (తరువాతి దశలో జైనమతంలోకి మారినవారు), బిందుసార అజివిక వర్గాన్ని విశ్వసించారు. బిందుసార గురువు పింగలవత్స (జనసనా) అజీవ శాఖకు చెందిన బ్రాహ్మణుడు. బిందుసార భార్య, రాణి సుభద్రంగి (రాణి అగ్గమహేసి) చంపా (ప్రస్తుత భాగల్పూర్ జిల్లా) నుండి అజీవ శాఖకు చెందిన బ్రాహ్మణుడు. బ్రాహ్మణ మఠాలకు (బ్రాహ్మణ-భట్టో) అనేక దానాలు ఇచ్చిన ఘనత బిందుసారాలో ఉంది.
క్రీస్తుపూర్వం 270 లలో బిందుసర మరణించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఉపీందరు సింగు ప్రకారం, బిందుసారా క్రీస్తుపూర్వం 273 లో మరణించాడు. అలైను డానియౌలో అతను క్రీ.పూ 274 లో మరణించాడని నమ్ముతాడు. క్రీస్తుపూర్వం 273-272లో అతను మరణించాడని సైలేంద్ర నాథు సేను అభిప్రాయపడ్డాడు. అతని మరణం తరువాత నాలుగు సంవత్సరాల వారసత్వ పోరాటం జరిగింది. తరువాత అతని కుమారుడు అశోకుడు క్రీస్తుపూర్వం 269-268లో చక్రవర్తి అయ్యాడు.మహావంశం ఆధారంగా బిందుసార 28 సంవత్సరాలు పాలించాడు. చంద్రగుప్తుడి వారసుడిని "భద్రాసర" అని పిలిచే వాయు పురాణం, అతను 25 సంవత్సరాలు పరిపాలించాడని పేర్కొంది.
అశోక
యువ యువరాజుగా, అశోక (క్రీ.పూ. 272 ​​- 232) ఉజ్జయిని, తక్షశిలలో తిరుగుబాట్లను అణిచివేసిన తెలివైన శక్తిగా ఉన్నాడు. చక్రవర్తిగా ఆయన ప్రతిష్ఠాత్మకంగానూ ఆవేశపూరితంగానూ ఉన్నాడు. దక్షిణ, పశ్చిమ భారతదేశంలో సామ్రాజ్యం ఆధిపత్యాన్ని తిరిగి నొక్కి చెప్పాడు. కానీ ఆయన కళింగ (క్రీ.పూ. 262–261) ను జయించడం అతని జీవితంలో కీలకమైన సంఘటనగా నిరూపించబడింది. అశోక కళింగను ఒక పెద్ద ప్రాంతం మీద అధికారాన్ని స్థిరపరచడానికి అక్కడ ఒక కోటను నిర్మించాడు. రాజ సైనికులు, పౌర విభాగాల కళింగ దళాల మీద అశోకుడి సైన్యం విజయం సాధించినప్పటికీ తీవ్ర ఆవేశంతో జరిగిన యుద్ధంలో సైనికులు, పౌరులు కలిసి 1,00,000 మంది మరణించారు. ఇందులో 10,000 మందికి పైగా అశోకుడికి చెందిన సైనికులు ఉన్నారు. లక్షలాది మంది ప్రజల మరణం, యుద్ధవిధ్వంసం అశోకుడు ప్రతికూలంగా ప్రభావితమయ్యాడు. వినాశనాన్ని వ్యక్తిగతంగా చూసిన అశోకుడు పశ్చాత్తాపం చెందడం ప్రారంభించాడు. కళింగ అనుసంధానం పూర్తయినప్పటికీ అశోకుడు బౌద్ధమతం బోధలను స్వీకరించాడు. ఫలితంగా ఆయన యుద్ధం, హింసను త్యజించాడు. ఆయన ఆసియా చుట్టూ పర్యటించడానికి, బౌద్ధమతాన్ని ఇతర దేశాలకు వ్యాప్తి చేయడానికి మతబోధకుల బృందాలను పంపించాడు.
అశోకుడు అహింసా సూత్రాలతో వేట, హింసాత్మక క్రీడా కార్యకలాపాలను నిషేధించడానికి ఒప్పంద, బలవంతపు శ్రమకు ముగింపు అమలు చేశాడు (యుద్ధంలో దెబ్బతిన్న కళింగలో వేలాది మంది ప్రజలు శ్రమ, దాస్యంలోకి నెట్టబడ్డారు). ఆయన ఒక పెద్ద, శక్తివంతమైన సైన్యాన్ని కొనసాగిస్తూ శాంతిని స్థాపించాడు. అధికారాన్ని కొనసాగిస్తూ అశోకుడు ఆసియా, ఐరోపాలలో రాజ్యాలతో స్నేహపూర్వక సంబంధాలను విస్తరించాడు. ఆయన బౌద్ధ కార్యకలాపాలకు మార్గదర్శకం చేశాడు. ఆయన దేశవ్యాప్తంగా భారీ మౌలిక నిర్మాణ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టాడు. 40 ఏళ్ళకు పైగా శాంతి సామరస్యం, శ్రేయస్సు అశోకడిని భారతీయ చరిత్రలో అత్యంత విజయవంతమైన, ప్రసిద్ధ రాజులలో ఒకటిగా చేసింది. ఆయన ఆధునిక భారతదేశంలో ప్రేరణకలిగించిన ఆదర్శవంతమైన చక్రవర్తిగా మిగిలిపోయాడు.
రాతితో అమర్చబడిన అశోకుడి శాసనాలు ఉపఖండం అంతటా కనిపిస్తాయి. పశ్చిమాన ఆఫ్ఘనిస్తాను, దక్షిణాన ఆంధ్ర (నెల్లూరు జిల్లా) వరకు అశోక శాసనాలు ఆయన విధానాలు, విజయాలను తెలియజేస్తాయి. ప్రధానంగా ప్రాకృతంలో వ్రాయబడినప్పటికీ వాటిలో రెండు గ్రీకు భాషలో, ఒకటి గ్రీకు - అరామికు భాషలలో వ్రాయబడ్డాయి. అశోకుడి శాసనాలు గ్రీకులు, కంబోజులు, గాంధారులు ఆయన సామ్రాజ్యం సరిహద్దు ప్రాంతం ప్రజలుగా ఉన్నట్లు సూచిస్తాయి. పశ్చిమంలోని గ్రీకు పాలకులకు మధ్యధరా వరకు అశోకుడు దూతలను పంపినట్లు వారు ధ్రువీకరిస్తున్నారు. ఆ సమయంలో హెలెనికు ప్రపంచంలోని ప్రతి పాలకులైన అమ్టియోకో (ఆంటియోకసు), తులమయ (టోలెమి), అమ్టికిని (ఆంటిగోనోసు), మాకా (మాగాసు), అలికసుదారో (అలెగ్జాండరు) అశోకుడు మతమార్పిడి గ్రహీతలుగా ఈ శాసనాలు కచ్చితంగా పేరు పెట్టాయి. శాసనాలు తమ భూభాగాన్ని "600 యోజనాల దూరంలో" (ఒక యోజనాలు 7 మైళ్ళు) కచ్చితంగా గుర్తించాయి. ఇది భారతదేశం, గ్రీసు మధ్య (సుమారు 4,000 మైళ్ళు) దూరానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది.
పతనం
అశోకుడి బలహీనమైన రాజుల వారసత్వం 50 సంవత్సరాలు కొనసాగింది. ఆయన తరువాత అశోకుని మనవడు దశరథ మౌర్యుడు సింహాసం అధిష్టించాడు. ఆయన తరువాత అశోకు కుమారులు ఎవరూ సింహాసనాన్ని అధిష్టించలేదు. తన మొదటి కుమారుడు మహేంద్ర ప్రపంచవ్యాప్తంగా బౌద్ధమతాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి పూనుకున్నాడు. కునల మౌర్యుడు గుడ్డివాడు కాబట్టి సింహాసనాన్ని అధిరోహించలేకపోయాడు. కౌర్వాకి కుమారుడు తివాలా అశోకుడి కంటే ముందే మరణించాడు. మరో కుమారుడు జలౌకా అతని వెనుక పెద్ద కథ లేదు.
ఈ సామ్రాజ్యం దశరథుని పాలనలో అనేక భూభాగాలను కోల్పోయింది. తరువాత వాటిని కునల కుమారుడు సంప్రాతి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. సంప్రాతి తరువాత మౌర్యాలు నెమ్మదిగా అనేక భూభాగాలను కోల్పోయారు. క్రీస్తుపూర్వం 180 లో బృహద్రత మౌర్యడిని ఆయన సైన్యాధ్యక్షుడైన పుష్యమిత్ర షుంగా వధించాడు. ఆయనకు వారసుడు లేరు. అందువలన గొప్ప మౌర్య సామ్రాజ్యం చివరకు ముగింపుకు వచ్చి షుంగా సామ్రాజ్యం పుట్టుకొచ్చింది.
శుంగ తిరుగుబాటు (క్రీ.పూ 185)
బృహద్రాత హత్య, షుంగా సామ్రాజ్యం అభివృద్ధి బౌద్ధుల మీద మతపరమైన హింస అధికరించడానికి దారితీసిందని. హిందూ మతం పునరుద్ధరించబడిందని అశోకవదన వంటి బౌద్ధ రికార్డులు వ్రాస్తున్నాయి. సర్ జాన్ మార్షల్ ప్రకారం హింసకు ప్రధాన రచయిత పుష్యమిత్ర అయి ఉండవచ్చని భావించబడుతుంది. అయినప్పటికీ తరువాత షుంగా రాజులు బౌద్ధమతానికి ఎక్కువ మద్దతునిచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. ఇతర చరిత్రకారులు ఎటియన్నే లామోట్టే రోమిలా థాపరు, బౌద్ధులను హింసించారనే ఆరోపణలకు అనుకూలంగా పురావస్తు ఆధారాలు లేవని దారుణాల విస్తృతి పరిమాణం అతిశయోక్తి అని వాదించారు.
ఇండో - గ్రీకు రాజ్య స్థాపన (క్రీ.పూ 180)
మౌర్యాల పతనం ఖైబరు పాసు అరక్షించితం చేసింది. ఫలితంగా విదేశీ దండయాత్ర తరంగాలను కొనసాగాయి. గ్రీకో-బాక్ట్రియను రాజు డెమెట్రియసు విజృంభించి క్రీ.పూ 180 లో దక్షిణ ఆఫ్ఘనిస్తాను, వాయవ్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలను జయించి ఇండో-గ్రీకు రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఇండో-గ్రీకులు ట్రాన్సు-సింధు ప్రాంతం మీద ఆధీనతను నిర్వహించి శతాబ్దానికి మధ్య భారతదేశంలోకి ప్రవేశించారు. వారి ఆధ్వర్యంలో బౌద్ధమతం అభివృద్ధి చెందింది. వారి రాజులలో ఒకరైన మేనందరు బౌద్ధమతంలో ప్రసిద్ధ వ్యక్తి అయ్యాడు. ఆయన ఆధునిక నగరమైన సియాలుకోట సాగాలా కొత్త రాజధానిని స్థాపించవలసి ఉంది. అయినప్పటికీ వారి డొమైనుల పరిధి, వాటి పాలన కాలం చాలా చర్చకు లోబడి ఉన్నాయి. క్రీస్తు జననం వరకు వారు ఉపఖండంలో ఆధీనత కలిగి ఉన్నారని ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. షుంగాలు, శాతవాహనులు, కళింగులు వంటి స్వదేశీ శక్తులకు వ్యతిరేకంగా వారు సాధించిన విజయాలు స్పష్టంగా తెలియకపోయినా, ఇండో-సిథియన్లుగా పేరు మార్చబడిన సిథియను తెగలు క్రీస్తుపూర్వం 70 నుండి ఇండో-గ్రీకుల ముగింపుకు కారణం అయ్యాయి. ట్రాంసి-సింధు ప్రజలు మధుర ప్రాంతం, గుజరాతు ప్రాంతాలలో భూములను నిలుపుకున్నాయి.
ఆర్ధికం
దక్షిణ ఆసియాలో మొట్టమొదటిసారిగా రాజకీయ ఐక్యత, సైనిక భద్రత ఒక సాధారణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవకాశం కలిగించాయి. వ్యవసాయ ఉత్పాదకత పెరగడం వాణిజ్యాన్ని మెరుగుపరిచాయి. వందలాది రాజ్యాలు, అనేక చిన్న సైన్యాలు, శక్తివంతమైన ప్రాంతీయ అధిపతులు, అంతర్గత యుద్ధాలు పాల్గొన్న మునుపటి పరిస్థితి క్రమశిక్షణ కలిగిన కేంద్ర అధికారానికి దారితీసింది. ప్రాంతీయ రాజుల నుండి రైతులు పన్ను, పంట సేకరణ భారం నుండి విముక్తి పొందారు. అర్థశాస్త్రంలో సూత్రాల ప్రకారం జాతీయంగా నిర్వహించబడే సరసమైన పన్నుల విధానం అమలుపరచబడింది. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు భారతదేశం అంతటా ఒకే కరెన్సీని స్థాపించాడు. ప్రాంతీయ గవర్నర్లు, నిర్వాహకుల నెట్‌వర్క్, ఒక పౌర సేవ వ్యాపారులు, రైతులు, వ్యాపారులకు న్యాయం, భద్రతను అందించింది. మౌర్య సైన్యం చిన్న ప్రాంతాలలో తమ ఆధిపత్యాన్ని ప్రయత్నించిన బందిపోట్లు, ప్రాంతీయ ప్రైవేటు సైన్యాలు, శక్తివంతమైన అధిపతుల ముఠాను తుడిచిపెట్టింది. ఆదాయ సేకరణలో రెజిమెంటలు అయినప్పటికీ, ఉత్పాదకతను పెంపొందించడానికి మౌర్యుడు పలు ప్రజోపయోగ జలమార్గాలను కూడా అభివృద్ధి చేసింది. అయితే కొత్తగా కనుగొన్న రాజకీయ ఐక్యత, అంతర్గత శాంతి కారణంగా భారతదేశంలో అంతర్గత వాణిజ్యం బాగా విస్తరించింది.
అనేక విధాలుగా మౌర్య సామ్రాజ్యంలో ఆర్థిక పరిస్థితి అనేక రోమను సామ్రాజ్యానికి సమానంగా ఉంటుంది. ఇద్దరికీ విస్తృతమైన వాణిజ్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఇద్దరికీ కార్పొరేషన్ల మాదిరి సంస్థలు ఉన్నాయి. రోంలో సంస్థాగత సంస్థలు ఉన్నాయి. ఇవి ఎక్కువగా ప్రభుత్వ-ఆధారిత ప్రాజెక్టులకు ఉపయోగించబడుతున్నాయి. మౌర్యుడు భారతదేశంలో అనేక ప్రైవేటు వాణిజ్య సంస్థలు స్థాపించాడు. ఇవి పూర్తిగా ప్రైవేటు వాణిజ్యం కోసం పనిచేసాయి. మౌర్య సామ్రాజ్యంలో ఇవి అభివృద్ధి చెందాయి.
జైనమతం
చంద్రగుప్తా మౌర్యుడు పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత జైన మతాన్ని స్వీకరించాడు. ఆయన తన సింహాసనాన్ని, భౌతిక ఆస్తులను త్యజించినతరువాత సంచారం చేస్తున్న జైన సన్యాసుల సమూహంలో చేరాడు. చంద్రగుప్తుడు జైన సన్యాసి ఆచార్య భద్రాబాహు శిష్యుడు. తన చివరి రోజులలో కర్ణాటకలోని శ్రావణ బెల్గోల వద్ద, శాంతారా కఠినమైన కానీ స్వీయ-శుద్ధి చేసే జైన కర్మను (మరణం వరకు వేగంగా) గమనించినట్లు చెబుతారు. అశోకుడి మనవడు సంప్రతి కూడా జైన మతాన్ని పోషించాడు. సుహస్తిను వంటి జైన సన్యాసుల బోధనల ద్వారా సంప్రతి ప్రభావితమయ్యాడు. ఆయన భారతదేశం అంతటా 1,25,000 దరసరాలను నిర్మించాడని చెబుతారు. వాటిలో కొన్ని ఇప్పటికీ అహ్మదాబాదు, విరాంగాం, ఉజ్జయిని, పాలితానా పట్టణాలలో కనిపిస్తాయి. అశోకుడు, సంప్రాతి జైనమతం ప్రచారం చేయడానికి గ్రీకు, పర్షియా, మిడిలు ఈస్టులకు ప్రచారకులను పంపాడు. కానీ ఇప్పటి వరకు ఈ ప్రాంతంలో పరిశోధనలు జరగలేదు.
ఆ విధంగా మౌర్య పాలనలో జైన మతం కీలక శక్తిగా మారింది. దక్షిణ భారతదేశంలో జైన మతం వ్యాప్తికి చంద్రగుప్తుడు, సంప్రతి ఘనత పొందారు. వారి పాలనలో లక్షలాది దేవాలయాలు, స్థూపాలు నిర్మించబడినట్లు చెబుతారు.
బుద్ధమతం
సామ్రాజ్యం కేంద్రమైన మగధ బౌద్ధమతానికి కూడా జన్మస్థలంగా ఉంది. అశోకుడు మొదట్లో హిందూ మతాన్ని అభ్యసించాడు కాని తరువాత బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించాడు; కళింగ యుద్ధం తరువాత, ఆయన విస్తరణ వాదం, తీవ్రమైన వేగంతో ఇంటెన్సివు పోలీసింగు, పన్ను వసూలు కొరకు, తిరుగుబాటుదారులకు వ్యతిరేకంగా క్రూరమైన చర్యలు, కఠినమైన ఆర్థిక నిషేధాలను త్యజించాడు. అశోకుడు తన కుమారుడు మహీంద, కుమార్తె సంఘమిత్ర నేతృత్వంలోని ఒక మతప్రచారక బృందాన్ని శ్రీలంకకు పంపాడు. శ్రీలంక రాజు టిస్సా బౌద్ధ ఆదర్శాలకు ఎంతగానో ఆకర్షితుడయ్యాడు. అతను వాటిని స్వయంగా స్వీకరించి బౌద్ధమతాన్ని దేశజాతీయ మతంగా మార్చాడు. అశోకుడు పశ్చిమ ఆసియా, గ్రీసు ఆగ్నేయాసియాకు అనేక బౌద్ధ మతప్రచారక బృందాలను పంపాడు. మఠాలు, పాఠశాలల నిర్మాణంతో పాటు సామ్రాజ్యం అంతటా బౌద్ధ సాహిత్యాన్ని ప్రచురించాడు. ఆయన సాంచి, మహాబోధి ఆలయం వంటి భారతదేశం అంతటా 84,000 స్థూపాలను నిర్మించాడని నమ్ముతారు. సైబీరియాతో సహా ఆఫ్ఘనిస్తాను, థాయిలాండు, ఉత్తర ఆసియాలో బౌద్ధమతానికి ప్రజాదరణను భివృద్ధి చేసాడు. బౌద్ధ మతం సంస్కరణ, విస్తరణకు కృషి చేసిన కౌన్సిలు, భారతదేశం మూడవ బౌద్ధ మండలి, దక్షిణ ఆసియా బౌద్ధ ఆదేశాలను తన రాజధాని సమీపంలో ఏర్పాటు చేయడానికి అశోకుడు సహాయం చేశాడు. భారతీయ వ్యాపారులు బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించి మౌర్య సామ్రాజ్యం అంతటా మతాన్ని వ్యాప్తి చేయడంలో పెద్ద పాత్ర పోషించారు.
నిర్మాణ అవశేషాలు
ఈ కాలపు గొప్ప స్మారక చిహ్నం, కుమ్రారు ప్రదేశంలో ఉన్న పాత రాజభవనం చంద్రగుప్త మౌర్యుని పాలనలో నిర్మించబడింది. సమీపంలోని కుమ్రారు స్థలంలో జరిపిన త్రవ్వకాల్లో రాజభవనం అవశేషాలు వెలికి తీయబడ్డాయి. ఈ రాజభవనం భవనాల సముదాయంగా భావించబడుతుంది. వీటిలో ముఖ్యమైనది విస్తారమైన కొయ్య స్తంభాల మద్దతుతో నిర్మించిన విస్తారమైన సభామంటపం ఉంది. స్తంభాలను సాధారణ వరుసలలో అమర్చారు. తద్వారా హాలును అనేక చిన్న చదరపు మండపాలుగా విభజించారు. స్తంభాల సంఖ్య 80, ఒక్కొక్కటి 7 మీటర్లు. మెగాస్టీనెసు వంటి ప్రత్యక్ష సాక్షుల కథనం ప్రకారం ఈ ప్యాలెసు ప్రధానంగా కలపతో నిర్మించబడింది. ఈ రాజభవనం సుసా, ఎక్బాటానా రాజభవనాలను శోభ, గొప్పతనాన్ని మించిందని భావించారు. దాని పూతపూసిన స్తంభాలు బంగారు తీగలు, వెండి పక్షులతో అలంకరించబడ్డాయి. ఈ భవనాలు చేపల చెరువులతో నిండిన విస్తారమైన ఉద్యానవనంలో ఉన్నాయి. అనేక రకాల అలంకారమైన చెట్లు, పొదలతో అమర్చబడి ఉన్నాయి. కౌటిల్య అర్థశాస్త్రం ఈ కాలం నుండి ప్యాలెసు నిర్మాణ పద్ధతిని కూడా ఇస్తుంది. రాతి స్తంభాల శకలాలు, వాటి గుండ్రని ఆకృతి, మృదువైన మెరుగుతో సహా, అంతకుముందు చెక్కతో స్తంభాల స్థానంలో రాతి స్తంభాలను నిర్మాణానికి అశోకుడు బాధ్యత వహించినట్లు సూచిస్తుంది.
అశోకుడి కాలంలో రాతిపని చాలా వైవిధ్యమైన క్రమంలో ఉంది. ఎత్తైన స్తంభాలు, స్థూపాల రెయిలింగ్లు, సింహాసనం, ఇతర వ్యక్తుల భారీ శిల్పాలు కలిగి ఉంది. ఈ సమయంలో రాతి వాడకం చాలా పరిపూర్ణతకు చేరుకుంది. రాతి కళ చిన్న శకలాలు కూడా చక్కటి ఎనామిలు వంటి అధికంగా మెరిసే పాలిషును ఇచ్చారు. ఈ కాలం బౌద్ధ పాఠశాల నిర్మాణానికి నాంది పలికింది. అశోకుడు అనేక స్థూపాల నిర్మాణానికి బాధ్యత వహించాడు. అవి పెద్ద గోపురాలు, బుద్ధుని చిహ్నాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి సాంచి, భార్హటు, అమరావతి, బోధగయ, నాగార్జునకొండ వద్ద ఉన్నాయి. మౌర్య వాస్తుశిల్పానికి అత్యంత విస్తృతమైన ఉదాహరణలు అశోక స్తంభాలు, అశోకుని కాలంలో చెక్కిన శాసనాలు ఉన్నాయి. తరచూ అద్భుతంగా అలంకరించబడి భారత ఉపఖండం అంతటా 40 కి పైగా వ్యాపించాయి.
నందంఘడు, సాంచి స్థూపం అశోక స్తంభాలు రాజచిహ్నం అయిన నెమళ్ళతో అలంకరించబడుతున్నట్లు వర్ణించబడింది.
పర్యావరణ చరిత్ర
మౌర్య రాజవంశం నాటికి భారతదేశంలో జంతువుల రక్షణ తీవ్రమైన వ్యాపారంగా మారింది; భారతదేశంలో ఏకీకృత రాజకీయ సంస్థను అందించిన మొట్టమొదటి సామ్రాజ్యం కావడంతో, అడవులు, వాటి నివాసిత జంతుజాలం ​​పట్ల మౌర్యుల వైఖరి ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది.
మౌర్యాలు మొదట అడవులను వనరులుగా చూశారు. వారికి అతి ముఖ్యమైన అటవీ ఉత్పత్తి ఏనుగు. ఆ కాలంలో సైనిక శక్తి గుర్రాలు, మనుషులపైనే కాకుండా యుద్ధ-ఏనుగులపై కూడా ఆధారపడింది; అలెగ్జాండరు మాజీ సైనికాధికారులలో ఒకరైన సెలూకసు ఓటమికి ఏంగులు ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. మౌర్యాలు ఏనుగుల సరఫరాను చౌకగా భద్రపరచడానికి ప్రయత్నించారు. అడవి ఏనుగులను పెంచడం కంటే వాటిని పట్టుకోవడం, మచ్చిక చేసుకోవడం, శిక్షణ ఇవ్వడానికి తక్కువ సమయం తీసుకున్నారు. కౌటిల్య అర్థశాస్త్రంలో పురాతన గణాంకాల గరిష్ఠాలు మాత్రమే కాకుండా, ఏనుగులు, అడవుల రక్షకుడు వంటి అధికారుల బాధ్యతలను నిస్సందేహంగా నిర్దేశిస్తుంది.
మౌర్యాలు కలప సరఫరాను రక్షించడానికి ప్రత్యేక అడవులను, అలాగే చర్మం కొరకు సింహాలు, పులులను కూడా సంరక్షించారు. ఇతర ప్రదేశాలలో దొంగలు, పులులు, ఇతర మాంసాహారులను తొలగించి పశువులను మేపడానికి అడవులను సురక్షితంగా ఉంచడానికి కూడా జంతువుల రక్షకుడు పనిచేశాడు.
మౌర్యులు కొన్ని అటవీ ప్రాంతాలను వ్యూహాత్మక లేదా ఆర్థిక పరంగా విలువైనదిగా భావించారు. వాటిపై నియంత్రణ చర్యలను ఏర్పాటు చేశారు. వారు అన్ని అటవీ తెగలను విశ్వసించ లేదు. లంచం, రాజకీయ అణచివేతతో వారిని నియంత్రించారు. సరిహద్దులను కాపాడటానికి, జంతువులను వలలో వేయడానికి, ఆహారం సేకరించడానికి వారు వారిలో కొంతమందిని అరణ్యకులుగా నియమించారు. కొన్నిసార్లు ఉద్రిక్తత, సంఘర్షణతో కూడిన సంబంధం మౌర్యులకు వారి విస్తారమైన సామ్రాజ్యాన్ని కాపాడటానికి వీలు కల్పించింది.
పరిపాలన చివరి భాగంలో అశోకుడు బౌద్ధమతాన్ని స్వీకరించిన తరువాత ఆయన తన పాలనా శైలిలో గణనీయమైన మార్పులను తీసుకువచ్చాడు. ఇందులో జంతుజాలానికి రక్షణ కల్పించి రాజ వేటను కూడా వదులుకున్నాడు. వన్యప్రాణుల పరిరక్షణ చర్యలను సమర్థించిన చరిత్రలో మొదటి పాలకుడు [రాజు]గా రాతి శాసనాలు కూడా ఉన్నాయి. జంతువుల వధను వదులుకోవడంలో చాలామంది రాజు మార్గాన్ని అనుసరించారని శాసనాలు ప్రకటించాయి; వారిలో ఒకరు గర్వంగా ఇలా చెబుతున్నారు: "మా రాజు చాలా తక్కువ జంతువులను చంపాడు. ఐదవ స్తంభంపై శాసనం)"
అయినప్పటికీ అశోకుడి శాసనాలు వాస్తవ సంఘటనల కంటే పాలకుల కోరికను ప్రతిబింబిస్తాయి; రాజ వేట సంరక్షణలో జింకలను వేటాడినందుకు 100 'పనాస ' (నాణేలు) జరిమానా ప్రస్తావించడం చట్టాన్ని అతిక్రమించే వారు ఉన్నట్లు చూపిస్తుంది. చట్టపరమైన ఆంక్షలు సాధారణ ప్రజలు వేటాడటం, నరికివేయడం, చేపలు పట్టడం - అడవుల్లో మంటలు వేయడంలో పద్ధతులతో విభేదించాయి.
సంరాజ్య స్థాపన
మౌర్య సామ్రాజ్యం ప్రారంభం నుండే హెలెనిస్టికు ప్రపంచంతో సంబంధాలు ప్రారంభమై ఉండవచ్చు. చంద్రగుప్తా మౌర్యుడు అలెగ్జాండరు ది గ్రేట్‌తో కలిశారని (బహుశా వాయవ్యంలో తక్షశిలా ప్రాంతంలో):
"సాండ్రోకోటసు స్ట్రిప్లింగుగా ఉన్నప్పుడు అలెగ్జాండరును చూశాడు. అలెగ్జాండరు తనను దేశానికి అధిపతిగా చేయడాన్ని తృటిలో తప్పిందని తరువాతి కాలంలో సాండ్రోకోటసు చెప్పాడని మాకు చెప్పబడింది. ఎందుకంటే దాని రాజు తన తక్కువ పుట్టుకను అసహ్యించుకుని తృణీకరించబడ్డాడు ". ప్లూటార్కు 62-4
వాయవ్యప్రాంతం తిరిగి జయించుట (c. క్రీ.పూ.317–316)
అలెగ్జాండరు (జస్టిను) తరువాత చంద్రగుప్తుడు చివరికి వాయవ్య భారతదేశాన్ని ఆక్రమించాడు. అక్కడ గ్రీకులు గతంలో పాలించిన భూభాగాలలో ఆయన సాత్రపీలతో (పాశ్చాత్య మూలాల్లో "ప్రిఫెక్ట్సు"గా వర్ణించబడ్డాడు) పోరాడాడు. వీరిలో పశ్చిమంలో పాలకుడు యుడెమసు ఉండవచ్చు (క్రీ.పూ 317 లో పంజాబు వదిలి వెళ్ళే వరకు) క్రీస్తుపూర్వం 316 లో సింధు తీరప్రాంతాలలో గ్రీకు కాలనీల పాలకుడు అజెనోరు కుమారుడు పీతాను బాబిలోను బయలుదేరే వరకు పాలన సాగించి ఉండవచ్చు.
"అలెగ్జాండరు మరణం తరువాత బానిసత్వ భారాన్ని కదిలించినట్లుగా ఆయన రాజప్రతినిధులను భారతీయప్రజానీకం హత్య చేసింది. ఈ విముక్తికి రచయిత సాండ్రాకోటోసు కానీ ఆయన విజయం తరువాత బానిసత్వం ప్రజలకు నుండి విముక్తిని కలిగించాడు. సింహాసనాన్ని తీసుకున్న తరువాత ఆయన ప్రజలు విదేశీ ఆధిపత్యం నుండి విముక్తి పొందిన వ్యక్తులు అయ్యారు. "జస్టిన్ XV.4.12-13
"తరువాత అతను అలెగ్జాండరు ప్రతినిధులకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నప్పుడు ఒక పెద్ద అడవి ఏనుగు అతని వద్దకు వెళ్లి అతనిని మచ్చిక చేసుకున్నట్లుగా తన వెనుకకు తీసుకువెళ్ళింది. అతను గొప్ప పోరాట యోధుడు, యుద్ధ నాయకుడయ్యాడు. ఆ విధంగా రాజ్యాధికారాన్ని సంపాదించిన తరువాత సాండ్రాకోటోసు భారతదేశంలో ఉన్నాడు. ఆ సమయంలో సెలూకోసు భవిష్యత్తు కీర్తిని సిద్ధం చేస్తున్నాడు. " జస్టిన్ XV.4.19 possidebat."
సెల్యూకసుతో సంఘర్షణ - సంధి(క్రీ.పూ.305)
అలెగ్జాండరు పూర్వ సామ్రాజ్యం ఆసియా భాగానికి చెందిన మాసిడోనియా సాట్రాపీ అయిన మొదటి సెలూకసు నికేటరు, తన స్వంత అధికారం కలిగిన బాక్ట్రియా, సింధు (అప్పియను, హిస్టరీ ఆఫ్ రోం, ది సిరియా వార్సు 55) తూర్పు భూభాగాల వరకు స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. క్రీ.పూ 305 లో వరకు చక్రవర్తి చంద్రగుప్తుడు, సెల్యూకసు మద్య సంఘర్షణ జరిగింది:"''పొరుగు దేశాల కోసం ఎల్లప్పుడూ వేచి ఉండి, ఆయుధాలతో బలంగా కౌన్సిలును ఒప్పించేవాడు. ఆయన [సెలూకసు] మెసొపొటేమియా, అర్మేనియా, 'సెలూసిదు' కప్పడోసియా, పెర్సిసు, పార్థియా, బాక్టీరియా, అరేబియా, టాపోరియా, సోగ్డియా, అరాకోసియా, హిర్కానియా, ఇతర అలెగ్జాండరు చేత అణచివేయబడిన పొరుగున ఉన్న ప్రజలు, సింధు నది వరకు పొందాడు. అలెగ్జాండరు తరువాత అతని సామ్రాజ్యం సరిహద్దులు ఆసియాలో చాలా విస్తృతంగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఫ్రిజియా నుండి సింధు వరకు మొత్తం ప్రాంతం సెలూకసుకు లోబడి ఉంది '. అప్పీను హిస్టరీ ఆఫ్ రోమ్, ది సిరియన్ వార్స్ 55"
సైనిక సంబంధాలు
303 లో చంద్రగుప్తుడు సెల్యూకసుతో చేసుకున్న శాంతి ఒప్పందం వైవాహిక కూటమితో ముగించాడు. బదులుగా చంద్రగుప్తుడు విస్తారమైన భూభాగాలను అందుకున్నాడు. ప్రతిగా సెలూకసుకు 500 యుద్ధ ఏనుగులను ఇచ్చాడు. ఇవి క్రీ.పూ 301 లో సైనికశక్తిగా ఇప్ససు యుద్ధంలో నిర్ణయాత్మక పాత్ర పోషించాయి. ఈ ఒప్పందంతో పాటు సెలూకసు మెగాస్టీనెసును ఒక రాయబారిగా చంద్రగుప్తుడి రాజసభలో నియమించాడు. తరువాత డీమాకోసును తన కుమారుడు బిందుసారకు పటాలిపుత్ర (బీహారులోని ఆధునిక పాట్నా) లోని మౌర్యుల రాజసభలో పనిచేయడానికి పంపించాడు. తరువాత టోలెమికు ఈజిప్టు పాలకుడు, అశోకునికి సమకాలీనుడైన రెండవ టోలెమి ఫిలడెల్ఫసు " ప్లినీ ది ఎల్డరు డయోనిసియసు " అనే రాయబారిని మౌర్య రాజసభకు పంపినట్లు నమోదు చేయబడింది.
సింధుకు పశ్చిమంలో ఉన్న భూభాగంలోని హిందూ కుషు, ఆధునిక ఆఫ్ఘనిస్తాను పాకిస్తాను బలూచిస్తాను వంటి విస్తారమైన భూభాగాలను చంద్రగుప్తునికి అందించబడ్డాయిని ప్రధాన స్రవంతి స్కాలర్షిప్పు పేర్కొంది. పురావస్తుపరంగా అశోక శాసనాలు వంటి మౌర్య పాలన దృఢమైనమైన ఆధారాలు దక్షిణ ఆఫ్ఘనిస్తాన్లోని కందహారు వరకు కనిపిస్తుంటాయి.
"" ఆయన (సెలూకసు) సింధును దాటి భారతీయుల రాజు సాండ్రోకోటసు [మౌర్యుడు] తో యుద్ధం చేశాడు. వారు ఒకరినొకరు అర్థం చేసుకుని వివాహ సంబంధాన్ని కుదుర్చుకునే వరకు వారు ఆ ప్రవాహం ఒడ్డున నివసించారు. " " 55
"" అతనితో (సాండ్రాకోటోసు) ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకుని, ఓరియంటు పరిస్థితిని క్రమబద్ధీకరించిన తరువాత, సెలూకసు యాంటిగోనసుపై యుద్ధానికి దిగాడు. " "XV.4.15-జూనియసు జస్టినసు, హిస్టోరియం ఫిలిప్పికరం, లిబ్రీ XLIV, XV.4.15
"ఎపిగామియా" ఒప్పందం గ్రీకులు, భారతీయుల మధ్య చట్టబద్ధమైన వివాహం రాజ్యస్థాయిలో గుర్తించబడిందని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ ఇది రాజవంశ పాలకులలో మాత్రమేనా లేదా సామాన్య ప్రజలలో జరిగిందా లేదా అనే దానిపై స్పష్టత లేదు.
పరస్పర కానుకల పరిమార్పు
చంద్రగుప్తుడు తన కోరికలతో కూడిన శాంతిసందేశాన్ని సెలూకసుకు పంపిన తరువాత వారి ఒప్పందాన్ని అనుసరించి చంద్రగుప్తుడు, సెలూకసు పరస్పర బహుమతులను మార్పిడి చేసుకున్నారని శాస్త్రీయ వర్గాలు నమోదు చేశాయి. :
అతని కుమారుడు బిందుసరుడు 'అమిత్రాఘట' (స్లేయరు ఆఫ్ ఎనిమీసు) కూడా మొదటి ఆంటియోకసుతో బహుమతులు మార్పిడి చేసినట్లు క్లాసికలు మూలాలలో నమోదు చేయబడింది:
"కానీ ఎండిన అత్తి పండ్లను పురుషులందరూ చాలా అధికంగా కోరుకున్నారు (నిజంగా, అరిస్టోఫేన్సు చెప్పినట్లుగా," ఎండిన అత్తి పండ్ల కంటే మంచిగా ఏమీ లేదు "), భారతీయుల రాజు అమిట్రోచాట్సు కూడా ఆంటియోకస్కు వ్రాస్తూ, (అది ఈ కథను చెప్పే హెగెసాండరు) ఆయనకు కొంచెం తీపి వైన్, కొన్ని ఎండిన అత్తి పండ్లను, ఒక సోఫిస్టు కొని పంపించమని ఆయనను వేడుకున్నాడు;, ఆంటియోకసు "పొడి అత్తి పండ్లను, తీపి వైన్ మేము మీకు పంపుతాము; గ్రీసులో ఒక సోఫిస్టును విక్రయించడం చట్టబద్ధం కాదు. "ఎథీనియసు," ఆయనకు సమాధానం రాశాడు. డీప్నోసోఫిస్టే "XIV.67
భారతదేశంలో గ్రీకు ప్రజలు
అశోక పాలనలో భారత ఉపఖండం వాయువ్యంలో ఉంది. సింధు లోయ ప్రాంతంలో అలెగ్జాండరు సాధించిన విజయాల అవశేషాలు. అశోక రాతి శాసనాలలో కొన్ని గ్రీకు భాషలో చెక్కబడి ఉన్నాయి. అశోకుడు తన ఆధిపత్యంలో ఉన్న గ్రీకులను బౌద్ధమతంలోకి మార్చారని పేర్కొన్నాడు:
"ఇప్పుడు, గతంలో (నైతికత మహామత్రాలు అని పిలువబడే అధికారులు) ఇంతకుముందు లేరు. పదమూడు సంవత్సరాలు అభిషేకం చేసిన నా చేత (నేను ఉన్నప్పుడు) నైతికత మహామాత్రాలను నియమించారు. నైతికతను స్థాపించడంలో, నైతికతను ప్రోత్సహించడంలో గ్రీకులు, కాంబోజాలు, గాంధారలలో, ఇతర పాశ్చాత్య సరిహద్దులు (నాది) ఉన్నవారిలో (కూడా) నైతికతకు అంకితమైన వారి సంక్షేమం, ఆనందం కోసం. " (రాతి శాసనం సంఖ్య 5)
శాసనం 13 శకలాలు గ్రీకు భాషలో ఉన్నట్లు కనుగొనబడ్డాయి. గ్రీకు, అరామికు రెండింటిలోనూ వ్రాయబడిన పూర్తి శాసనం కందహారులో కనుగొనబడింది. ఇది అధునాతన తాత్విక పదాలను ఉపయోగించి అద్భుతమైన క్లాసికలు గ్రీకులో వ్రాయబడిందని చెబుతారు. ఈ శాసనం లో, అశోక తన ఇతర శాసనాలు సర్వత్రా "ధర్మం" కోసం గ్రీకు అనువాదంగా యూసేబియా ("భక్తి") అనే పదాన్ని ప్రాకృతంలో
పశ్చిమ ప్రాంతాలకు బౌద్ధ మతప్రచార బృందాలు (c.క్రీ.పూ 250)
అలాగే అశోక శాసనాలలో అశోక ఆ కాలంలోని హెలెనిస్టికు రాజులను తన బౌద్ధ మతమార్పిడి గ్రహీతలుగా పేర్కొన్నాడు అయినప్పటికీ ఈ సంఘటన గురించి పాశ్చాత్య చారిత్రక వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు లేవు:
మనుషులు, జంతువులకు, వారి భూభాగాలలో ఆయుర్వేద ఔషధం అభివృద్ధిని కూడా అశోకుడు ప్రోత్సహించాడు:
బౌద్ధమతం ప్రచారంలో భారతదేశంలోని గ్రీకులు కూడా చురుకైన పాత్ర పోషించినట్లు తెలుస్తోంది. ఎందుకంటే ధర్మరక్షిత వంటి అశోకు దూతలు, పాలి మూలాలలో ప్రముఖ గ్రీకు ("యోనా") బౌద్ధ సన్యాసులు, బౌద్ధ మతమార్పిడి కార్యక్రమాలలో చురుకుగా ఉన్నారు. (మహావంశ, XII [113]:
).
సుభగసేన, మూడవ ఆంటియోచోసు (క్రీ.పూ 206)
సుభగసేనుడు క్రీస్తుపూర్వం 3 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక భారతీయ మౌర్య పాలకుడని పురాతన గ్రీకు మూలాలలో వివరించబడింది. ప్రాకృతంలో సుభాగసేన లేదా సుభాశసేన అని పేరు పెట్టారు. ఆయన పేరు మౌర్య రాకుమారుల జాబితాలో [ఒకప్పుడు], యాదువ రాజవంశం జాబితాలో, ప్రద్యుమ్నుని వారసుడిగా పేర్కొనబడింది. ఆయన అశోకు మనవడు లేదా అశోకుడి కుమారుడు కునాలా అయి ఉండవచ్చు. ఆయన హిందూ కుషుకు దక్షిణంగా, బహుశా గాంధారాలో పరిపాలించాడు. ఆంటియోకోసు, సెలూసిదు రాజు, బాక్ట్రియాలో యూతిడెమసుతో సంధి చేసిన తరువాత క్రీస్తుపూర్వం 206 లో భారతదేశానికి వెళ్లి అక్కడ ఉన్న భారత రాజుతో స్నేహాన్ని పునరుద్ధరించాడని చెబుతారు:
"ఆయన (ఆంటియోకసు) కాకససు దాటి భారతదేశంలోకి దిగాడు; భారతీయ రాజు సోఫాగసేనసుతో తన స్నేహాన్ని పునరుద్ధరించాడు; మొత్తం నూట యాభైకంటే అధికంగా ఎక్కువ ఏనుగులను అందుకున్నాడు; మరోసారి తన దళాలను సమకూర్చుకుని, వ్యక్తిగతంగా మళ్ళీ ఆయన సైన్యంతో బయలుదేరాడు. అతని సైన్యం: ఈ రాజు అతనికి అప్పగించడానికి అంగీకరించిన నిధిని ఇంటికి తీసుకెళ్లడానికి సిజికస్కు చెందిన ఆండ్రోస్తేనిసును అక్కడ విడిచిపెట్టాడు". Polybius 11.39
మూలాలు
వర్గం:మౌర్య సామ్రాజ్యం వర్గం:చరిత్ర
దామగ్నాపూర్
దమగ్నాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా, చిన్నచింతకుంట మండలంలోని గ్రామం. ఇది పంచాయతి కేంద్రం.
ఇది మండల కేంద్రమైన చిన్నచింతకుంట నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గద్వాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 435 ఇళ్లతో, 1941 జనాభాతో 1035 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 970, ఆడవారి సంఖ్య 971. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 357 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 55. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575820 .పిన్ కోడ్: 509409.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి చిన్నచింతకుంటలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల వడ్డెమానులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల నర్వలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల గద్వాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల మహబూబ్ నగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ గద్వాలలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గద్వాలలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు మహబూబ్ నగర్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
దమగ్నాపూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
ఏడు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
దమగ్నాపూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
దమగ్నాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
దమగ్నాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
దమగ్నాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, రాగులు
రాజకీయాలు
2013, జూలై 23న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా చంద్రకళ ఎన్నికయింది.
కాకితాడ
కాకితాడ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పార్వతీపురం మన్యం జిల్లా, కురుపాం మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కురుపాం నుండి 32 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పార్వతీపురం నుండి 43 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 96 ఇళ్లతో, 352 జనాభాతో 150 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 174, ఆడవారి సంఖ్య 178. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 140 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 210. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581954 .పిన్ కోడ్: 535523.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గుమ్మలక్ష్మీపురంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఉదయపురంలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల గుమ్మలక్ష్మీపురంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఎల్విన్‌పేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, పాలీటెక్నిక్‌ పార్వతీపురంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల బొబ్బిలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గుమ్మలక్ష్మీపురంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం కురుపాంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కాకితాడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
థానే
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ఠాణే, మహారాష్ట్రలోని మెట్రోపాలిటన్ నగరం. ఇది సాల్సెట్ ద్వీపానికి ఈశాన్య భాగంలో ఉంది. ఠాణే నగరం పూర్తిగా ఠాణే తాలూకా పరిధిలో ఉంది, ఠాణే జిల్లాలోని ఏడు తాలూకాలలో ఇది ఒకటి; అలాగే, ఇది ఠాణే జిల్లాకు ప్రధాన కార్యాలయం. 18,41,488 జనాభాతో సుమారు 147 km2 ) భూభాగంలో ఇది విస్తరించి ఉంది. ఠాణే, భారతదేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన 15వ నగరం. మహారాష్ట్ర వాయవ్య భాగంలో ఉన్న ఈ నగరం, ముంబై నగరానికి పొరుగున ఉంది. ముంబై మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఇది ఒక భాగం.
చరిత్ర
1787లో ఠాణే కోట పునాదుల దగ్గర AD 1078 నాటి ఒక రాగి ఫలకం కనుగొనబడింది. తగరా ప్రభువు అరికేసర దేవరాజు నుండి భూమి మంజూరు చేసిన శాసనం అది. దీనిలో అతను "శ్రీ స్థానక" అనే నగర నివాసులను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు. ఠాణే చాలా కాలం పాటు మరాఠా సామ్రాజ్యపు సైనిక శిక్షణ, నియామక కేంద్రంగా ఉంది
మొదటి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం ప్రారంభంలో బ్రిటిష్ వారు సల్సెట్ ద్వీపం, థానా ఫోర్ట్, ఫోర్ట్ వెర్సోవా, కరంజా ద్వీప కోటలను ఆక్రమించారు. అయితే కొద్దికాలం తర్వాత హరిపంత్ ఫడ్కే, టుకోజీ హోల్కర్ దళాలు తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. ఇది రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం వరకు మరాఠా సామ్రాజ్యం నియంత్రణలో ఉంది.
రైల్వేలు
ఆసియాలో మొట్టమొదటి ప్యాసింజర్ రైలుకు థానా టెర్మినస్. 1853 ఏప్రిల్ 16న బోరి బందర్ (బాంబే), ఠాణే మధ్య ప్యాసింజర్ రైలు సర్వీసును ప్రారంభించారు. 34 కి.మీ. దూరం ఉన్న ఈ మార్గంలో రైలును మూడు లోకోమోటివ్‌లు లాగాయి. వీటి పేర్లు సాహిబ్, సింధ్, సుల్తాన్.
ఠాణే సెంట్రల్, ట్రాన్స్-హార్బర్ లైన్ సబర్బన్ రైల్వే నెట్‌వర్క్ ద్వారా ఠాణేకు పొరుగున ఉన్న శివారు ప్రాంతాలకు అనుసంధానం ఉంది. ఠాణే- వాషి & పన్వెల్ హార్బర్ లైన్ అండ్‌ సెంట్రల్ లైన్ లో ఠాణే రైల్వే జంక్షన్. ఇది భారతదేశంలోని అత్యంత రద్దీ స్టేషన్లలో ఒకటి. ప్రతిరోజూ 654,000 మంది ప్రయాణికులు ఈ స్టేషను గుండా ప్రయాణిస్తారు.
మెట్రో
2019 నాటికి, వడాలా, ఠాణేలు మెట్రో రైల్వే లైన్ ద్వారా అనుసంధానించబడుతున్నాయి. 2015 ఆగస్టు 26న MMRDA, 118 కి.మీ. ల ముంబై మెట్రో నెట్‌వర్క్ కోసం ₹35400 కోట్లు మంజూరు చేసింది. ఇందులో 40-కిమీ వడాలా - ఘట్‌కోపర్ - ఠాణే-కసర్వదావలి మెట్రో-4 కారిడార్ కూడా ఉంది.
ఠాణే మున్సిపల్ రవాణా
1989 ఫిబ్రవరి 9న ఠాణే మునిసిపల్ కార్పోరేషను, రవాణా సేవను ప్రారంభించింది. దీనిని ఠాణే మున్సిపల్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ (TMT) అని పిలుస్తారు. TMT నగర అంతర్గత రవాణాతో పాటు, ములుండ్, అంధేరి, మీరా రోడ్, నాలా సోపారా, భివాండి, వసాయి, విరార్, బోరివాలి, వాషి, ఐరోలి, ఘాట్‌కోపర్, దాదర్, బాంద్రా, BKC, భయాందర్, కళ్యాణ్, పన్వెల్ వంటి ముంబై శివారు ప్రాంతాలకు రవాణా సేవలను అందిస్తోంది.
వాతావరణం
ఠాణేలో ఉష్ణమండల రుతుపవన వాతావరణం ఉంటుంది.మొత్తం వాతావరణం అధిక వర్షపాతం ఉన్న రోజులు, చాలా తక్కువ రోజుల తీవ్ర ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి.
జనాభా వివరాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఠాణే జనాభా 18,86,941. ఠాణే నగరం యొక్క సగటు అక్షరాస్యత రేటు 91.36 శాతం, ఇక్కడ పురుషుల, స్త్రీల అక్షరాస్యతలు 94.19, 88.14 శాతం. ఠాణే నగరంలో లింగ నిష్పత్తి 1000 మంది పురుషులకు 882 మంది స్త్రీలు. బాలల లింగ నిష్పత్తి 1000 మంది అబ్బాయిలకు 900 మంది బాలికలు. 2011 సెన్సస్ ఇండియా నివేదిక ప్రకారం ఠాణే నగరంలో మొత్తం పిల్లలు (0–6) 1,86,259. 98,017 మంది బాలురు ఉండగా, 88,242 మంది బాలికలు ఉన్నారు. ఠాణే నగరం మొత్తం జనాభాలో 10.24% మంది పిల్లలు ఉన్నారు.
మూలాలు
వర్గం:Articles with short description వర్గం:Short description is different from Wikidata వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:మహారాష్ట్ర నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు
ముద్దాపూర్ (వలిగొండ)
ముద్దాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, వలిగొండ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన వలిగొండ నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భువనగిరి నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల వలిగొండలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వేమల్కొండలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల వేమల్కొండలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వలిగొండలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల భువనగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు భువనగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం భువనగిరిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ముద్దాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ముద్దాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కొర్తికోట
కొర్తికోట, శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా, తనకల్లు మండలానికి చెందిన గ్రామం
ఇది మండల కేంద్రమైన తనకల్లు నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కదిరి నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 231 ఇళ్లతో, 895 జనాభాతో 469 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 456, ఆడవారి సంఖ్య 439. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 121 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 23. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595483 .పిన్ కోడ్: 515571.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి తనకల్లులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొక్కంటిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తనకల్లులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ కదిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల,   అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొర్తికోటలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
కొర్తికోటలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొర్తికోటలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కొర్తికోటలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వేరుశనగ, వరి, పొద్దుతిరుగుడు
ఇ. తుకారామ్
'''ఇ. తుకారామ్''' కర్ణాటక రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన కర్ణాటక శాసనసభకు సండూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
గోకవరం (మచిలీపట్నం)
గోకవరం, కృష్ణా జిల్లా, మచిలీపట్నం మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన మచిలీపట్నం నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 422 ఇళ్లతో, 1378 జనాభాతో 352 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 682, ఆడవారి సంఖ్య 696. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589721.
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో నందమూరు, తాళ్ళపాలెం, మంగినపూడి, బుద్దలపాలెం, జింజేరు గ్రామాలు ఉన్నాయి.