cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
దండి బీచ్
thumb| దండి వద్ద [[మహాత్మా గాంధీ స్మారక చిహ్నం]] దండి బీచ్ గుజరాత్‌లోని దండి గ్రామంలో ఉన్న ప్రముఖ బీచ్‌లలో ఒకటి. అరేబియా సముద్ర తీర బీచ్ లలో పరిశుభ్రమైన బీచ్ లలో దండి బీచ్ ఒకటి. మహాత్మా గాంధీ సబర్మతి ఆశ్రమం (అహ్మదాబాద్) నుండి దండి వరకు ఉప్పు  సత్యాగ్రహానికి  నాయకత్వం  వహించినందున ఈ  బీచ్ చారిత్రాత్మకంగా ప్రాముఖ్యత పొందింది. ఉప్పు సత్యాగ్రహం తర్వాత మహాత్మా గాంధీ బ్రిటిష్ వారి ఉప్పు పన్ను చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిన బీచ్ ఇది.
గాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
భారతదేశ చరిత్రలో  దండి  బీచ్   ప్రాముఖ్యతను  తెలియజేయడానికి మహాత్మా గాంధీజీ  కి సంబంధించిన  రెండు స్మారక చిహ్నాలను దండి బీచ్‌లో ఉంచారు. ఒక స్మారక చిహ్నం గాంధీ ఉప్పు  చట్టాన్ని ఉల్లంఘించిన  విజయానికి  గుర్తుగా  ఇండియా  గేట్  లాంటి నిర్మాణం. రెండవ స్మారక చిహ్నం ఉప్పునీటిని పట్టుకున్న గాంధీ విగ్రహం.
2019 గాంధీ పాదయాత్ర
2019 మహాత్మాగాంధీ జన్మదిన పాదయాత్ర లేదా 2019 గాంధీ పాదయాత్ర భారతదేశంలోని గుజరాత్‌ రాష్ట్రం లోని  భావ్‌నగర్  జిల్లాలో  మహాత్మాగాంధీ 150 వ జయంతి వేడుకల సందర్భంగా జరిగిన  సాంస్కృతిక  పాదయాత్ర. 2019 జనవరి 16 నుండి 2019 జనవరి 22 వరకు ఏడు రోజుల పాటు  150 కిలోమీటర్ల దూరం ఈ పాదయాత్ర కొససాగింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని భారత ప్రభుత్వ  కేంద్ర ఓడరేవులు,  షిప్పింగ్,   జల మార్గాలు,  కేంద్ర రసాయన  ఎరువుల సహాయ మంత్రి,  గుజరాత్ నుండి రాజ్యసభ సభ్యుడు మన్సుఖ్ ఎల్. మాండవియా నిర్వహించాడు. ఈ పాదయాత్ర గుజరాత్‌లోని 150 గ్రామాలలో 150 మంది గాంధీ అనుచరులతో కొనసాగింది. ప్రజలలో ప్రాథమిక విద్యను వ్యాప్తి చేయడం, గాంధేయ తత్వాన్ని యువ తరానికి పరిచయం చేయడం ఈ పాదయాత్ర ముఖ్య లక్ష్యం.
కాలరేఖ
పాదయాత్ర "గాంధేయ సూత్రాలు,  విలువల వైపు" అనే నినాదంతో ప్రారంభించబడినది. పాదయాత్ర చేసే మార్గంలో నయీ తాలిం సంస్థలను కలిగి ఉన్న గ్రామాలలో ప్రతీ సాయంత్రం  పాదయాత్ర  ఆపే  విధంగా  ప్రణాళిక చేయబడింది.
పాదయాత్ర 2019 జనవరి 16న 16, 2019 న గ్రామ దక్షిణమూర్తి నుండి  ప్రారంభమైం భావ్‌నగర్ జిల్లాలోని సనోసర  అనే  గ్రామంలో  ముగిసింది. 150 గ్రామాలలో సాగిన ఈ పాదయాత్ర  మొత్తం 150 కి.మీ దూరాన్ని పూర్తి చేసింది. మొదటి రోజు మాండవియా ప్రారంభించిన ఈ పాదయాత్రలో 150 మంది పాల్గొన్నారు. ఈ రోజు మొక్కలు నాటడం ద్వారా గాంధీ తత్వానికి, ప్రకృతికి మధ్య  గల  సంబంధాన్ని వివరించడంలో పాదయాత్ర సాగించి. మరుసటి రోజు పాదయాత్ర సంధియారా, దిహోర్, భద్రవర్ మీదుగా మాయాధర్ చేరుకున్నారు. వారు ప్రతి గ్రామంలో ప్రవేశించినప్పుడు ఆయా గ్రామాల జనం ఊరేగింపుతో స్వాగతం పలికారు. ఆధ్యాత్మిక వేత్త మొరారీ బాపు అన్ని మతాల ఐక్యత గురించి ప్రసంగించాడు. "సార్వత్రికత ఎవ్వరినీ బంధించదు" అని అన్నాడు. మూడవ రోజు ఉదయాన, మార్చి మాయాధర్ నుండి ప్రారంభమైంది. నిరసనకారులు పింగరి, లఖవాడ, అనిద మండవాడ, భూటియా గ్రామాల గుండా ప్రయాణించి శత్రుజ్ఞి ఆనకట్ట వద్దకు చేరారు. గాంధేయ తత్వశాస్త్రంపై మొత్తం 150 కార్యక్రమాలు ఈ మార్గంలో జరిగాయి.
లోక్‌భారతి గ్రామ విద్యాపీఠం, సనోసర వద్ద ఈ పాదయాత్ర ముగిసింది. ముగింపు వేడుకలో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి విజయ్ రూపానీ చేసిన ప్రసంగంతో ఈ పాదయాత్ర ముగిసింది. గాంధీ ఆలోచనానుసారం భారతదేశంలో 'రామరాజ్యం' (శ్రీరాముని పరిపాలన, గాంధీ ఆదర్శధామ భావన) స్థాపించాలనే కల, సమాజ శ్రేయస్సును ప్రోత్సహించడానికి ఏకాంత విధానాన్ని కాకుండా సంపూర్ణ విధానాన్ని పొందాలని రూపానీ పేర్కొన్నాడు. ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోడీ ఢిల్లీ నుండి లైవ్ టెలికాస్ట్ ద్వారా ప్రసంగించారు.
రిసెప్షన్
దాదాపు 20,000 మంది యువకులు నమోదు చేసుకున్నారు, దాదాపు 12,000  మంది  యువకులు  ఈ పాదయాత్రలో  పాల్గొన్నారు. పాదయాత్ర జరిగిన ఏడు రోజులలో, 14 బహిరంగ సభలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి, వీటిని వివిధ రాజకీయ నాయకులు, సామాజిక కార్యకర్తలు, పాత్రికేయులు ప్రసంగించారు.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
సెయింట్ జాన్ చర్చి, హైదరాబాదు
సెయింట్ జాన్ చర్చి ఈస్ట్ మారేడుపల్లిలో ఉన్న క్రైస్తవ ప్రార్థనామందిరం. సెయింట్ జాన్ ది బాపిస్టు అనే వ్యక్తి పేరుమీద 1813లో నిర్మించిన ఈ చర్చి, సికిందరాబాదు ప్రాంతంలో ఉన్న పురాతన చర్చీల్లో ఒకటిగా పేరొందింది. హైదరాబాదు పట్టణ అభివృద్ధి సంస్థ (హుడా)చే వారసత్వ కట్టడం గా గుర్తించబడింది.
నిర్మాణం
క్రీస్తు శిలువ ఆకారంలో ఉన్న ఈ చర్చి, ఇండో-యూరోపియన్ శైలీలో నిర్మించబడింది. చర్చీ లోపల రంగూన్ టేకుతో చేసిన దాదాపు 30 అడుగుల పొడవుగల బెంచీలు, ఇతర సామాగ్రి ఉన్నాయి.
వారసత్వ సంపదగా గుర్తింపు
1914 సంవత్సరం వరకు ఈ చర్చికి విద్యుత్ సౌకర్యం లేదు. 1918లో ఎలక్ట్రిక్ లైట్లు, ఫ్యానులు ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి. పురాతన సాంప్రదాయ నిర్మాణాలకు నిదర్శనంగా నిలుస్తున్న ఈ చర్చి 1998లో వారసత్వ కట్టడంగా గుర్తించబడింది.
మూలాలు
వర్గం:క్రైస్తవ మతము వర్గం:హైదరాబాదు దేవాలయాలు వర్గం:హైదరాబాదు పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ చర్చీలు వర్గం:హైదరాబాదు చర్చీలు
భాషా ప్రణాళిక
భాషా ప్రణాళికకి, విధానాలకి (language planning and policy) మధ్య విడదీయలేని సంబంధం ఉంది. కాబట్టి స్పొల్స్కి ఈ అధ్యయన శాస్త్రాన్ని "భాషా విధానాలు" అని అన్నారు.
భాషా ప్రణాళిక (Language Planning) ముఖ్య ఉద్దేశం సమాజంలో ఉన్న భాషలు, వాటి వాడుక గురించి తీసుకున్న నిర్ణయాలు, వాటి నిర్వహణను, భాషా తీరులను, ప్రవర్తలను మార్చడం.ఇది వర్ణణాత్మక భాషా శాస్త్రం చెప్పినట్లు కాకుండా, భాషలోకి జోక్యం కల్పించుకొనే విధంగా ఉంటుంది.
నిర్వచనం
లూయిస్ జీన్ కల్వెట్(1996) ప్రకారం భాష నిర్మాణానికి, విలువలకు, ప్రచారానికి తీసుకొనే నిర్ణయాలను భాషా విధానాలు అని, భాషా విధానాలను అమలు పరచడాన్ని భాషా ప్రణాళిక అని అంటారు. వివిధ భాషలను మాట్లాడే సమాజంలోని ప్రజలకు, రచయితలకు మార్గదర్శనం కోసం అక్షరాలను, వ్యాకరణాన్ని, నిఘంటువులను తయారు చేయడమే భాషా ప్రణాళిక పని. దీని ఆచరణలో మనం వర్ణణాత్మక భాషా శాస్త్రాన్ని దాటి అందుబాటులో ఉన్న భాషా రూపాల ఎంపికల ద్వారా తీర్పుని కలిగి ఉన్న దారిలోకి వెలుతున్నాము.(Haugen, 1959, p. 8).
భాషా ప్రణాళిక ఎప్పుడూ బహుళ భాష, బహుళ సాంస్కృతిక సమాజాలలో సంభవిస్తుంది. దీనిలో ఒక భాష కోసం ప్రణాళికలను సిద్ధం చేస్తారు. ఏ భాషలను నిర్ణయించాలనేది వివిధ వర్గాల సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక ప్రయోజనాల మధ్య ఉన్న శక్తి సంబంధాలు(power relations) నిర్ణయిస్తాయి. ఈ రాజకీయ, ఆర్థిక, సామాజిక సిద్ధాంతాలు భాషా ప్రణాళికలను ప్రభావితం చేస్తాయి. కాబట్టి ఇది భాష పరిధిని మించుతుంది. భాషపై గల భావాలును(Ideologies) నిర్ణయించే సంస్థలు భాషా ప్రణాళికపై ప్రభావితం చూపిస్థాయి.
హెయింజ్ క్లాస్ (Heinz Kloss 1969) భాషా ప్రణాళికలు
హెయింజ్ క్లాస్ మూడు భాగాలుగా భాషా ప్రణాళికలను విభజించారు. అవి ఈ విధంగా ఉన్నాయి.
1) హోదా ప్రణాళిక(status planning) : ఇది భాష ఎంపికకు, వాడుకకు సంబంధించింది. భాషా చట్టాలు, నియంత్రణ ద్వారా కొన్ని పరిస్థితులను బట్టి ఒక భాషను ఎంపిక చేయడం జరుగుతుంది.తక్కువ హోదా కలిగిన భాషను కూడా ఎంపిక చేసి, దాని హోదాను మార్చవచ్చు. దీనిలో అధికార భాష, దేశ భాష మొదలైన అంశాలు ఇమిడి ఉంటాయి.
2) నిర్మాణాత్మక ప్రణాళిక(corpus planning) : ఇది భాష నిర్మాణానికి సంబంధించింది. ఒక భాషను అధికారికంగా వాడాలంటే, ఆ భాషలోని అన్ని పదాలను అవసరానికి తగినట్లుగా కొత్త పదాలను, అక్షరాలను నిర్మించాలి. కాబట్టి ఈ ప్రణాళికలో నిఘంటువుల తయారీ, అక్షరాల తయారీ, వ్యాకరణ తయారీ మొదలైన భాషా నిర్మాణ అంశాలు ఇమిడి ఉంటాయి.
3) భాషార్జన ప్రణాళిక(Acquisition planning) : ఇది భాషను ఉపయోగించే వారికి సంబంధించింది. ఇది ఎంచుకున్న భాష పరివ్యాప్తికి సహాయపడుతుంది. విద్యా, మత, మీడియా మొదలైన మాధ్యమాలు దీనిలో ఇమిడి ఉంటాయి.
Neustupny (1974), భాషా ప్రణాళికా పద్దతులు
ఈయన రెండు విధాలుగా పద్ధతులను వివరించారు.
1) విధాన పద్ధతి(policy approach) : ఇది స్థూల స్థాయిలో సమాజానికి, ప్రభుత్వానికి సంబంధించింది. ఇందులో భాష ఎంపిక(అధికార భాష), హోదా, భావజాలం మొదలైన అంశాలు ఇమిడి ఉంటాయి. ఇది హోదా ప్రణాళిక లాంటిది.
2) సాగు పద్ధతి(Cultivation planning approach) : ఇది సూక్ష్మ స్థాయిలో భాష మాట్లాడటం, రాయడం, భాషా వ్యాప్తి చెందించడానికి, ముఖ్యంగా సాహిత్యవృద్ధికి తోడ్పడుతుంది.
అదే విధంగా భాషా ప్రణాళికలను రెండు విధాలుగా చెప్పవచ్చు(Schiffman 1996). అవి:
భారతదేశపు భాషా ప్రణాళిక
భారతావనిలో పూర్వకాలం నుండే భాష ప్రణాళికలను మనం చూడొచ్చు.
ప్రాచీన కాలంలో భాషా ప్రణాళిక
ఈ కాలంలో అనిగూఢమైన ప్రణాళికను చూడొచ్చు.పవిత్ర గ్రంథాలను, భాష పవిత్రతను(సంస్కృతం) కాపాడటానికి శ్రద్ధ వహించారు. ఇది సమాజంలో ఉన్న వనరులకు(వస్తు సంపద) మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, టెక్నిక్ మీద కూడా ఆధారపడింది. ఆ విధానమే మౌఖిక పద్ధతి. పవిత్ర గ్రంథాలును జ్ఞప్తి ఉంచుకొని తరువాత వారికి తెలియపరిచేవారు. అగ్రకులాలకు మాత్రమే వీటిని నేర్పేవారు. సరైన వ్యక్తి, సరైన సమయంలో, వేదం నేర్చుకుంటే వారికి మంత్రాలు సిద్ధించేవని, ఆ మంత్రాలతో దేవుడితో మాట్లాడొచ్చని నమ్మేవారు. ఆర్యులు ఆర్యులుకాని వారిని బానిసలుగా చూశారు. ఆర్యులు వారి భాషనే ప్రమాణికంగా చూశారు. మిగిలిన వాటిని అప్రమాణికంగా, తక్కువ భాషగా, మ్లేచ్చ భాషగా(సంస్కృతంలో) చూశారు. సంస్కృత భాషను అనిత్య భాషగా చెప్పారు. దీనిని సరిగ్గా ఉచ్చరించడంవల్ల ధర్మం వస్తుందని ఒక పవిత్రతను ఆపాదించారు. ఆర్యులు భారతదేశంలోకి పోవడం, అదే సమయంలో కొత్త ఆర్య భాషలు రావడం వలన ద్విభాష వ్యవహరం(diglossia) సమాజంలో ఉండేది. ఎగువ(H-variety) భాషను మత వ్యవహారాలకు ఉపయోగించేవారు. ఇలాంటి వైవిధ్యం ప్రజలలోను, భాషలోనూ కనబడుతుంది. ఈ వైవిధ్యం తమిళ, తొద వంటి భాషలకు కూడా వ్యాపించింది. పాణిణి రాసిన వ్యాకరణం, తమిళ తొల్కప్పియ వ్యాకరణం ఎగువ భాషను స్థిరీకరించడం భాషా నిర్మాణ, హోదా ప్రణాళికలుగా చూడవచ్చు. షిఫ్మెన్ ప్రకారం, ఎగువ భాష స్పష్టమైన ప్రణాళికకు, దిగువ భాష అస్పష్టమైన ప్రణాళికకు సూచనగా ఉంది. ఈ భేదాన్ని భారతావనిలో ఉన్న బుద్ధులు అడ్డుకున్నారు. వీరు మ్లేచ్చ(పాళి) భాషలను ఉపయోగించారు. ఇలా భారతావని మొదటి నుండి వైవిధ్య దేశంగా కనిపించింది.
మధ్య కాలంలో భాషా ప్రణాళిక
ముస్లింలు భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు పర్షియన్ భాషను అధికార భాషగా ఉపయోగించారు. మొఘలుల పాలనలో ప్రభుత్వ చట్టాలన్నీ పర్షియన్ భాషలోనే జరిగేవి. అయినప్పటికీ మిగిలిన భాషలను ప్రోత్సహించారు. పర్షియన్ భాష హిందుస్తాని భాషను ముఖ్యంగా లిపిని ప్రభావితం చేసింది. దీనినే షిఫ్మెన్ వైవిధ్యానికి బయట నుండి వచ్చిన సవాలు అని అన్నారు.
సామ్రాజ్యవాదంలో భాషా ప్రణాళిక
భాషా ప్రణాళికలు బ్రిటీషు వారి కాలంలో రెండు విధాలుగా పరిణితిచెందాయి. అవి సైనిక తిరుగుబాటు ముందు సైనిక తిరుగుబాటు తరువాత అని చెప్పవచ్చు. 16వ శతాబ్దంలో యూరోపియన్లు వ్యాపారనిమిత్తం వచ్చినప్పుడు, అప్పుడు ఏవైతే భారతీయ భాషలు వాడుకులో ఉన్నాయో వాటినే వాడేవారు(పర్షియన్, ఉర్దూ వంటివి). 1813లో మిషనరీలను అనుమతించిన తరువాత, బ్రిటీషు వారికి భారతదేశంలో ఉన్న భాషలు రాకపొతే ప్రజలకు మతబోధను చెయ్యలేరని గ్రహించి ఆ భాషలపై దృష్టి పెట్టారు. కొన్ని భాషలకు వ్యాకరణాలను, నిఘంటువులను తయారు చేశారు. 1835లోని మెకాలె విద్యాసంస్కరణలు భారతదేశపు విద్యావిధానంలో మార్పులను తెచ్చాయి. అప్పుడు కొంత మంది అంగ్ల విద్యకు అనుకూలంగానూ, మరి కొంతమంది దానికి వ్యతిరేకతను వినిపించారు. మెకాలె సూచించిన విద్యావిధానం కన్నా, అతడు భారతీయ భాషలను విమర్శించిన తీరుపై అనేక వాదనలు జరిగాయి. అతను బ్రిటీష్ పార్లమెంటులో చేసిన ప్రసంగంలో "నాకు సంస్కృత, అరబిక్ భాషల గురించిన జ్ఞానం లేదు" అంటూనే, యూరోపియన్ లోని ఒక గ్రంథాలయంలో ఉండే అరలోని పుస్తకాలంత విలువను భారతీయ భాషలు కలిగి ఉంటాయని వ్యాఖ్యానించారు. సంస్కృత, అరబిక్ భాషలులో చదివిన విద్యార్థులు వారి విద్యార్హతతో సంతోషంగా లేరని, ఉద్యోగ అవకాశాలు రావడం లేదని చెప్పారు. ఆంగ్లంలో చదివిన భారతీయులు, ప్రభుత్వానికి ప్రజలకు మధ్య వ్యాఖ్యాతలుగా ఉంటారని, ఆంగ్ల భాష పాశ్చాత భాషల కన్నా గొప్పదని వివరించారు. 1854 చివరిలో వుడ్ లార్ద్ డెల్హౌసికి పంపిన ఆర్డినెస్స్ లో "ఏ సాధారణ విద్యలోనైనా ఆంగ్లమును కొరితేనే చెప్పాలి కానీ, అది భారతీయ భాషలతో కలిసి ఉండాలి". ఇంకా చెప్పాలంటే ఇప్పుడున్న విద్యావిధానానికి మూలం ఈయనే. మన స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు గోఖులే, ఠాగూర్, గాంధీ వంటి వారు మాతృభాష లోనే ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు జరగాలని, విద్యావిధానం ఉండాలని పోరాటం చేసారు. మొత్తంగా చెప్పాలంటే, మూడు విద్యానమూనాలు బ్రిటిషు కాలంలో వచ్చాయి. అవి: 1) ప్రాథమిక దశ నుండే నగరాలలో ఆంగ్ల భాష మాధ్యమంగా విద్యాబోధన. 2) పట్టణాలలో ప్రాథమిక విద్యాబోధనకు దేశీయ భాషలు, తరువాతి దశలో అంగ్ల భాషలో విద్యాబోధన. 3) గ్రామీణ ప్రాంతాలలో దేశీయ భాషలలో విద్యాబోధన. thumb|255x255px|First day of constituent assembly in India. From left B.G.Kher and Sardar Vallabhai Patel, K.M.Munshi is seated behind Patel
స్వతంత్ర భారత దేశంలో భాషా ప్రణాళిక
బ్రిటీషు వారి నుండి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత మన దేశంలో భాష అనేది పెద్ద సమస్యగా మారిందనే చెప్పుకోవాలి. అప్పటివరకూ ఆంగ్ల భాషలో జరిగిన అధికారిక పనులన్ని స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత కూడా అదే భాషలో జరగటం సరికాదని చాలా మంది భావించారు. రాజ్యాంగంలో మన దేశ భాష గురించి వివరించవలసిన సమయం వచినప్పుడు కొందరు హిందీ భాష అధికార భాషగా ఉండాలని మరికొందరు ఉండకూడదనీ, మరికొంతమంది అన్ని భాషలపై సంస్కృత భాషా ప్రభావం ఉంది కాబట్టి అధికార భాషకు తగనివని నిరసనలు చేయడం జరిగింది. కాని ఈ వాదన నిలువలేదు. మహాత్మా గాంధీ చెప్పినట్లుగా, దేశ భాష దేశానికి ఒక ప్రత్యేకమైన గుర్తింపును తీసుకొస్తుంది. కాబట్టి అయ్యంగర్ రాజ్యాంగ అసెంబ్లీ సమావేశంలో భారతదేశానికి ఒక దేశ భాష కలిగి ఉండాలని నొక్కివక్కానించారు. మైత్ర, అయ్యంగర్ వంటి వారు అధికార భాషతో పాటుగా మిగిలిన భాషలను కూడా(రాష్ట భాషలుగా) గుర్తించాలనుకుంటే గాంధీ, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్, సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి వారు హిందీ భాష మాత్రమే భారతదేశమంతటా ఉండాలని అన్నారు. అయితే, అసెంబ్లీ హిందీ భాష మద్దతదారులుగా, వ్యతిరేకులుగా విడిపోయింది. బీ.ఆర్. అంబేద్కర్ దృష్టిలో ఒక భాష ప్రజలను కలుపుతుంది, రెండు భాషలు విడగొడతాయి.ఇలా రాజ్యంగ అసెంబ్లీలో ఐక్యత కొరవడుతున్న సమయంలో ముంషీ-అయ్యంగర్ సూత్రం ఇరు వర్గాలకు సాయోధ్యను కుదిర్చింది. ఈ సూత్రం ప్రకారం హిందీ, ఆంగ్లం రెండిటినీ అధికార భాషలుగా చేశారు. ఆంగ్ల భాషను 15సంవత్సరముల వరకు అధికార భాషగా ఉంచాలని నిర్ణయించారు. కాబట్టి భారత రాజ్యాంగము అంగ్లంలోనే రాయబడింది.
సోవియెట్ మోడల్
కానీ మన పరిశీలనాధికారులు ఈ విషయాన్ని పెడచెవిన పెట్టి రష్యన్ భాషలాగా భారతదేశంలో కూడా హిందీ భాషను భర్తీ చేయవచ్చనుకుని సోవియెట్ యూనియన్ నుంచి ఈ ప్రణాళికను మన దేశంలోకి తీసుకున్నారు.చివరికి ఇది విఫలమైందనే చెప్పుకోవాలి. దీనికి చాలానే కారణాలు ఉన్నాయి. వీటిలో హిందీ భాష సంఖ్యాపరంగా పెద్దది కానీ అది అన్ని భాషలకు సంబంధ భాషగా అయితే లేదు, రష్యన్ భాషకున్న విలువ(రష్యేతర భాషల ప్రజల దృష్యా) హిందీ భాషకు లేదు అనేవి ప్రధాన కారణాలుగా చెప్పుకోవచ్చు.
తరువాత భారత పార్లమెంటు అధికారభాషా కమిటీని 1957లో ఏర్పాటు చేసింది. ఈ కమిటీ 1965 తరువాత కూడా హిందీ భాషేతర ప్రజలు ఒప్పుకునే వరకు ఆంగ్ల భాష కొనసాగాలని సూచించింది. దీన్ని అప్పటి హోం శాఖా మంత్రి పంత్ గారు రాష్టపతికి సమర్పించారు. దీన్ని పార్లమెంట్లో ప్రవేశపెట్టి 1963 అధికార భాష చట్టంగా చేసి, ఆంగ్ల భాషను అధికార భాషగా ఉంచారు.1967లో పార్లమెంటులో ఒక తీర్మానం చేశారు. హిందీ భాషను అధికారికంగా ఉపయోగించడానికి భాషాభివృద్ధిని పెంచడం, ఇతర భాషలను కూడా వృద్ధిపరచాలని, ప్రభుత్వ ఉద్యోగలకు హిందీ లేదా ఆంగ్లం పూర్తి స్థాయిలో రావాలని, కొన్ని ఉద్యోగాలకు రెండు భాషలు రావాలని, ప్రతి సంవత్సరం ఈ భాషావిధానంపై ఒక నివేదికను రాయాలని తీర్మానాలను చేశారు. దీని తరువాత 1963లో వచ్చిన అధికార భాషాచట్టాలు ముఖ్యమైనవి.
భారత రాజ్యంగంలో ప్రణాళిక
భారత రాజ్యంగం 120, 210, 343-351 అధికరణాలు భాష గురించి చర్చించింది. వాటిని, ఈ క్రింది విధంగా విభజించవచ్చు.అవి: thumb|336x336px|భారత రాజ్యంగంలో 17వ భాగంలో(343-344 అధికరణలు) అధికార భాష గురించి రాసి ఉన్న మొదటి పేజీ
దేశ అధికార భాష(343-344)
దేవనాగరి లిపిలోని హిందీ భాష దేశ అధికార భాషగా ఉండాలి. దేవనాగరి సంఖ్యలను కాకుండా అంతర్జాతీయ సంఖ్యలను మాత్రమే వాడాలి. రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన తరువాత నుండి 15సంవత్సరముల వరకు అధికార భాషగా అంగ్లం ఉండాలని నిర్ణయించారు. ఈ గడువులో హిందీని వృద్ధిచేసి, ఆంగ్లాన్ని తీసివేయొచ్చు. ఈ గడువు తరువాత కూడా అవసరమైతే పార్లమెంటు ఈ కాలన్ని పొడిగించవచ్చు. ప్రతి ఐదు లేదా పది సంవత్సరాలకొకసారైనా భాషా సంఘాన్ని ఏర్పాటు చేసి, హిందీ భాష పనితీరును మెరుగుపరచాలి.
అందుకోసం 1955లో ఒక భాషా కమిటీని ఏర్పాటు చేసి, దాని ద్వారా అన్ని దేశాల భాషా ప్రణాళికలను బాగా చదివి పరిశీలించి మన దేశానికి ఒక నిర్దిష్టమైన భాష ప్రణాళికను ఏర్పాటు చేయాలని అనుకున్నారు. దీని ప్రభావం 1964 నాటి "త్రిభాషా సూత్రం"(Three-language formula) పై పడింది. మొదట ఇది సోవియెట్ యూనియన్ (రష్యా విప్లవానికి పూర్వం ఏర్పడిన కార్మిక కర్షక విప్లవ సంఘం) లో అమలులో ఉండేది. ఈ భాషా సంఘానికి కార్యదర్శి అయిన ఎస్.జి.భార్వె గారు రష్యా(సోవియెట్ యూనియన్) వెళ్ళి అక్కడ కొద్ది రోజులు పరిస్థితులన్ని పరిశీలించి వచ్చి ఈ ప్రణాళిక మన దేశంలో అమలు పరచొచ్చని సూచించారు. ప్రజాసామ్య భారతదేశాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని, అంగ్లమును తీసివేయడం సరికాదని, ప్రాథమిక విద్య దేశీయ భాషలలో జరగాలని, కెంద్ర రాష్ట ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు హింది పరిజ్ఞానం తప్పనిసరిగా ఉండాలని, 14 సంవత్సరలోపు విద్యార్థులకు హిందిని తప్పనిసరిగా నేర్పించాలని, కోర్టు చట్టాలు దేశీయ భాషలలోనికి అనువదించాలని మొదలగు అంశాలను పేర్కొన్నారు. భార్వె గారు రాసిన నివేదికలో అంతర్గత నిజాలను తెలిపే విధంగా ప్రయోజనాలు, అప్రయోజనాలు రెండూ కలిపి ఉన్నాయి. రాష్యా ప్రణాళికను ఉనదిఉన్నట్లుగా తీసుకొకుండా, భారతావనికి తగినట్లుగ కొన్ని మార్పులు చెసి అమలులోనికి తీసుకొని రావచ్చునని ముందు జాగ్రత్త లాగా భార్వె సూచన ఇచ్చారు. కానీ పరిశీలనాధికారులు ప్రయోజనాలని మాత్రమే పరిగణ లోకి తీసుకొని మన దేశంలో కూడా అమలు పరిచారు.అదే సమయంలో ఎన్నో పోరాటాలు, నిరసనలు, కొట్లాటలు తరువాత అప్పటివరకు ఉన్న మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ నుంచి తెలుగు మాట్లాడే వారంతా విడిపోయి 'ఆంధ్రప్రదేశ్' గా ఒక కొత్త రాష్ట్రం 1953 లో ఏర్పరచబడింది. ఈ విభజన 'రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టాం' ఏర్పాటుకి దారి తీసింది.
1963 అధికార భాషా చట్టం, 1967లోనికి అమలులోనికి వచ్చింది. ఇది హిందీ, అంగ్ల భాషల 15 సంవత్సరాల గడువును పొడిగించింది. దీనిలోని అంశాలు- 1) పార్లమెంటుకు, హిందేతర రాష్ట్రాల సంభాషణకు, కేంద్ర అధికార అవసరతలకు ఈ రెండు భాషలను ఉపయోగించుకోవచ్చు. 2) ఈ రెండు భాషల పరిజ్ఞానం లేదని ప్రభుత్వ అధికారిపై వివక్షత చూపరాదు(ఏ ఒక్క భాషైనా రావచ్చు) 3) అన్ని రాష్ట్రాలు ఒప్పుకునేంతవరకూ ఈ రెండు భాషలు అధికార భాషలుగా ఉంటాయి.4) 30 మంది సభ్యులు గల (20 మంది దిగువ సభ, 20 మంది ఎగువ సభ నుండి ఎన్నిక ద్వారా) అధికార భాషా కమిటీని ఏర్పాటు చేయాలి. అది హిందీ భాష అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టి, ఆ భాష వృధ్ధి కోసం ఏవైనా సిఫారసులు ఉంటే రాష్ట్రపతికి తెలుపవచ్చు. 5) ఆంగ్ల, హిందీ భాషలలో ప్రామాణికంగా హిందీ భాషనే చూడాలి.6) హిందీ భాష అధికారికంగా లేని రాష్ట్రాలలో గవర్నరు దానికి సమానమైన హిందీ అనువాదాన్ని అందజేయమని అడగవచ్చు. దీనిలో కూడా హిందీనే ప్రామాణికంగా తీసుకోవాలి.7) పార్లమెంటు అధ్యక్షులు ముందుగా రాష్ట్ర గవర్నరు అనుమతి తీసుకొని హైకోర్టు అదేశాలను హిందీ లేదా ఇతర రాష్ట్ర భాషలలోకి అనువదించవచ్చు. ఇది 1976 అధికార భాషా నిబంధనలకు దారితీసింది. భారతాదేశాన్ని 3 భాషా ప్రాంతాలుగా విభజించారు. అవి: 1) ప్రాంతము-ఎ: హిందీ ఉన్న రాష్ట్రాలు, 2) ప్రాంతం-బి: సామన్య వాడుకగా హిందీ ఉన్న రాష్ట్రాలు, 3) ప్రాంతము-సి: అంగ్లం ఉన్న రాష్ట్రాలు. ఈ విభజన కేంద్ర-రాష్ట్రాల మధ్య, ఇతర రాష్ట్రాల మధ్య సంభాషణలను దృష్టిలో ఉంచుకొని జరిగింది. ఇంకా, 1973 లో వచ్చిన కేంద్ర అధికార ప్రామాణిక చట్టం (Law on Authoritative Texts (Central Laws) Act) ప్రకారం, కేంద్ర చట్టాలను హిందీలో మాత్రమే కాకుండ ఇతర షెడ్యూల్ భాషలలో కూడా అనువదించవచ్చు.
హోమ్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖలోని (ministry of home affairs) అధికార భాషా విభాగము హిందీ భాషాభివృద్ధికి అనేక చర్యలు తీసుకుంది. వాటిలో 1963 నాటి అధికార భాషా చట్టాన్ని అమలుపరచడం, రాష్ట్రపతి ముందు అనుమతితో హైకోర్టులలో హిందీని వాడటం, ప్రభుత్వ పనుల కోసం వివిధ శాఖలలో హిందీ అభివృద్ధికై పుస్తకాలును, పదాలను, నిఘంటువులను కావలసిన పరికరాలను అందజేయడం, వివిధ హిందీ సలహా సమితీలను సమన్వయ పరచటం, వేరే భాష నుంచి హిందీలోకి అనువాదాలు చేయడం మొదలైన పనులను చేస్తుంది. ఇవన్ని 2009 అధికార భాష మార్గదర్శిక సూత్రాలలో ప్రతిబింబిస్తాయి.
త్రి-భాషా సూత్రం
1940లో కేంద్రం విద్య కోసం ఒక చట్టబధ్ధమైన సలహా మండలిని (central advisory board on education) ఏర్పాటు చేసింది.విద్యా రంగంలో ఉండవలసిన భాషల గురించి అప్పటినుంచి చర్చలను మొదలుపెట్టి 1960 వరకు కొనసాగించాయి. ఈ మండలి ముఖ్యంగా ఐదు సమస్యలను గమనించి వాటిపై ద్రుష్టి పెట్టాలని కేంద్రాన్ని కోరింది. అవి:
మొదటిది:
రెండవది:
ఈ రెండు విధానాలను సరళీకృతం చేసి 1961లో జరిగిన ముఖ్య మంత్రుల నమావేశంలో త్రి-భాషా సూత్రాన్ని ఈ విధంగా ఆమోదించారు.
షెడ్యూల్ భాషలు(344(1), 351)
భారత రాజ్యాంగంలో ఎనిమిదవ షడ్యూల్లో 344(1),351 అధికరణల ప్రకారం 22 భాషలను అధికారిక భాషలుగా గుర్తించడం జరిగింది. అవి:
తెలుగు, హిందీ, తమిళం, మలయాళం, కన్నడ, మరాఠీ, ఒడియా, అస్సామిస్, బోడో, డోగ్రీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, కాష్మీరీ, కొంకనీ, మైథిలీ, మైథై, పంజాబీ, నేపాలీ, సంథాలీ, సంస్కృత, సింధి, ఉర్దు.
వీటిలో 14 భాషలు రాజ్యాంగంలో మొదట కలపబడినవి. తరువాత, 1967లో 21వ రాజ్యాంగ సవరణ చట్టం కింద సింధి ని, 1992లో 71వ సవరణ చట్టం కింద కొంకనీ, మనిపురీ, నేపాలీ, 2003లో 92వ సవరణ చట్టం కింద డోగ్రీ, బోడో, మైథిలీ, సంథాలీ కలపబడ్డాయి. ప్రభుత్వం ఈ భాషలను అభివృద్ధి చేసి ఆధునిక పరిజ్ఞానాన్ని కమ్యూనికేట్ చేసే సమర్థవంతమైన సాధనాలుగా తయారుచేయాలని బాధ్యతలు తీసుకుంది.
2003లో శ్రీ సితకంట్ మహాపాత్ర అధ్యక్షుడిగా ఒక కమిటి ఏర్పడి, ఈ షెడ్యూల్ భాషలకు కావలసిన అభిలక్షణాలను(criteria) తెలుపుతూ 2004లో ఒక నివేదికను సమర్పించింది. ఇది ఇంకా, కేంద్ర మైనారితీ విభాగాల పరిశీలనలోనే ఉంది. ఇప్పటివరకు అభిలక్షణాలను నిర్ణయించలేకపోవటం బాధాకరం.
మైనారిటీ భాషా హక్కులు
రాజ్యాంగ 29వ అధికరణం ప్రకారం, భారతదేశంలోని ఏ పౌరుడైనా, ఏ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నా భిన్నమైన భాష, లిపి లేదా సంస్కృతి కలిగిన వారు వాటిని రక్షించుకునే అధికారం ఉంది. ఏ పౌరుడైనా సరే కుల, మత, జాతి, భాష ప్రాతిపదికన విద్యాసంస్థలలో ప్రవేశాన్ని తిరస్కరించకూడదు. 30వ అధికరణం ప్రకారం, భాష లేదా మత ప్రాతిపదికన ప్రతీ మైనారిటీలు విద్యాసంస్థలను ఏర్పాటు చేయవచ్చును, రాష్ట్రం వీటిని వివక్షతగా చూడరాదు. 350(ఎ) అధికరణం ప్రకారం, మైనారిటి భాషలకు చెందిన పిల్లలకు వారి భాషలోనె ప్రాథమిక విద్యను బొధించవలెను. 1956లో 7వ సవరణ కింద 17వ భాగంలో 350-(బి) అని అధికరణని అమలులోకి తీసుకుని వచ్చింది. దీనిలో కొన్ని నిబంధనలను తెలిపారు. అవి- భారతదేశ అధ్యక్షుడి చేత ఒక ప్రత్యేక అధికారిని మైనారిటి భాషా ప్రజలకు నియమించబడతారు. ఈ అధికారి భాషా మైనారిటీ హక్కులను అన్ని విషయాలలోను సంరక్షించే విధంగా దర్యాప్తు చేస్తూ ఉండాలి. దేశ రాష్ట్రపతి అడిగినప్పుడు నివేదికను సమర్పిస్తూ ఉండాలి. ఆ నివేదికను రాష్ట్రపతి రెండు సభలలోనూ(శాశన సభ, రాజ్యసభ), సంబంధిత రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు అందజేస్తారు. జాతయ మైనారిటి విద్యాసంస్థల కమిషను 2004 లో రాజ్యాంగంలోని మైనాటి విద్యాసంస్థల హక్కులను కాపాడటానికి ఏర్పాటుచేసింది. ఇది సివిల్ కోర్టు అధికారం కలిగిన మిశ్రమ న్యాయవ్యవస్థ. దీనిలో డిల్లి హైకొర్టు ప్రాధాన న్యాయమూర్తి అధ్యక్షులుగా, ఇద్దరు కేంద్ర ప్రభుత్వం వారు నియమిస్తారు. కెంద్ర ప్రభుత్వం మైనారిటి భాషల విధివిధానాలను సూచనచేసింది. కాని వీటిని కచ్చితంగా అనుసరించాల్సిన పనిలేదు. అవి- ఆ జిల్లాలో గాని ఉప-జిల్లాలోగాని 15% మైనారిటి భాషల ప్రజలు ఉంటే వారి భాషలలోకి ముఖ్యమైన చట్టాలను అనువదించాలి, 60% ప్రజలు ఒక మైనారిటి భాషను ఒక జిల్లాలో మాటలాడుతున్నట్లయితే దానిని రెండోవ అధికార భాషగా గుర్తించాలి, సమస్యల విన్నపము, జవాబు వారి భాషలలోనె ఉండాలి, రెండో ప్రాథమిక విద్యాదశలో మైనారిటి భాషను బోధించాలి, పాఠ్యపుస్తకాలు, ఉపాధ్యాయులు వారి భాషలోనె ఉండాలి, త్రిభాష సుత్రాన్ని పాటించాలి, కరపత్రాల పంపిణి వారి భాషలోనే ఉండాలి మొదలగునవి. కాని, ఏ రాష్ట్రాలు కూడా ఈ విధానాలను అనుసరించుటలేదు. పిల్లల నిర్భంద ఉచిత విద్యాచట్టం (2009) లో మత లేదా భాషా మైనారిటీలు నడుపుతున్న పాఠశాలలలో ఒక కమిటీని ఏర్పాటుచేయాలని సూచించింది. అంతరించిపోతున్న భాషల సంరక్షణ పధకం( SCHEME FOR PROTECTION AND PRESERVATION OF ENDANGERED LANGUAGES) ను మానవవనరుల శాఖ 2013లో ఏర్పరిచారు. ఈ పధకం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం అంతరించిపోతున్న భాషలను భద్రపరచటం, కాపాడటం. ప్రస్తుతానికి ఇది 117 భాషలను భధ్రపరచటానికి జాబితా వేసుకుంది. నిఘంటువులు, వ్యాకరణాలు మొదలగు రూపాలలో భద్రపరుస్తారు. బహుభాషలవిద్యావిధానం(multiningual education) మాతృభాషలోనే విద్యను బోధించాలనే లక్ష్యంతో ఏర్పడింది. దీని వల్ల ప్రాథమిక స్థాయివరకు పాఠ్యపుస్తకాలను తయారుచేసారు. కాని ఇది విజయవంతము కాలేదు. ఉపాధ్యాయులు వారి భాష వచ్చినవారు లేకపోవడం, వారి శిష్యనపై శ్రద్ధ లేకపోవడం వంటి కారణాల వల్ల రాసిన పుస్తకాలు మ్యూజియాలలో, అధికారుల గదులలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. కొన్ని తక్కువ భాషలలో మాత్రమే దీనిని అనుసరిస్తున్నారు. 6వ అల్ ఇండియా స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ సర్వే ప్రకారం, విద్యామాధ్యమంగా ఉన్న 80 భాషలు 41కి చేరినాయి.alt=Date	11 December 2013, 21:23:22, ఢిల్లీ ప్రధాన న్యాయస్థానం|thumb|324x324px|The historical judgement by the Delhi High court that declared Section 377 unconstitutional as it violated Fundamental Rights. This judgement decriminalised Gay and Lesbian issues that were declared as "against the order of nature" as espoused by old British Commonwealth Law.
రాష్ట్రాల అధికార భాషలు, వాటి మధ్య సంభాషణ(346-347)
ప్రతి రాష్ట్రంలో మాట్లడే భాషను ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే అధికార భాషగా నిర్ణయించుకోవచ్చు. కేంద్రం, రాష్టాల మధ్య సంభాషణకు దేశ అధికార భాషను ఉపయోగించాలి. 1963 అధికార భాషా చట్టం ప్రకారం హిందేతర రాష్టాలు అంగ్ల భాషను, హిందీ రాష్టాలు హిందీ భాషను ఉపయోగించాలని తీర్మానించింది. రాష్టాల మధ్య సంభాషణ వారి వారి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తేసుకునే నిర్ణయం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.
కోర్టులలో భాష(348), పార్లమెంటు భాష
సుప్రీం, హై కోర్టులలో అంగ్లం మాత్రమే ఉపయోగించాలి.రాష్ట్ర గవర్నరు కావాలంటే హై కోర్టుతో హిందీ లేదారాష్ట్ర భాషలలో సంభాషణ జరుపవచ్చు. కానీ చట్టాలు, ఆదేశాలు అన్ని అంగ్లంలోనే ఉండాలి. గవర్నరు చట్టాలను, ఆదేశాలను హిందీ లేదా ఇతర భాషలలో ఉపయోగించాలనుకుంటే దానికి అంగ్ల అనువాదం తప్పనిసరిగా ఉండాలి. ఎందుకంటే మన కోర్టులు, చట్టాలు చేయడానికి వాటి విశ్లేషణకు అంగ్ల భాషకు అలవాటు పడిందని, అంగ్ల పదాలకు తగిన హిందీ పదాలు లేకపోవడం అనేది అయ్యంగర్ దీనికి కారణంగా చెప్పారు. 1963లో పార్లమెంటులోని చట్టాలు, ఆదేశాలు హిందీ అనువాదం ఉండాలని ఆదేశించారు. 120 అధికరణం ప్రకారం పార్లమెంటులో హిందీ లేదా అంగ్ల భాషలను ఉపయోగించవచ్చు. ఒకవేళ తమ మాతృభాషను ఉపయోగించాలంటే ముందుగానే తెలియజేయాలి. 210 అధికరణం ప్రకారం రాష్ట్రాలు తమ తమ రాష్ట్ర అధికార భాషలను లేదా హిందీ అంగ్ల భాషలను అసెంబ్లీ వ్యవహారాలలో ఉపయోగించవచ్చు. ఏ వ్యక్తైన ఈ భాషలలో మాట్లాడటానికి ఇబ్బంది పడినట్లయితే ముందుగానే తెలియజేయాలి.
ప్రత్యేక ఆదేశాలు(350-351)
ఏ వ్యక్తైనా సరే, వారి భాషలో ప్రభుత్వానికి ఏ పనివద్దనైనా, ఏ అధికారి దగ్గరైనా, ఏ ఆఫీసులోనైనా వారి ప్రాతినిధ్యాన్ని తెలియపరచవచ్చు. ప్రతి రాష్ట్రం, ప్రాథమిక విద్యను వారి వారి మాతృభాషలోనే బోధించాలి.మన భాషలను సంరక్షించడానికి రాష్ట్రపతి ఒక ప్రత్యేక అధికారిని ఉంచాలి. ఆ నివేదికను పార్లమెంటు ముందుంచాలి.
రౌడీలకు సవాల్
రౌడీలకు సవాల్ 1984, ఆగష్టు 19న విడుదలైన డబ్బింగ్ సినిమా. దీనిని సి.వి.శ్రీధర్ దర్శకత్వంలో శ్రీ రాఘవేంద్ర ఆర్ట్ మూవీస్ బ్యానర్‌పై నాగేశ్వరరావు నిర్మించాడు. తడిక్కుం కరంగళ్ అనే తమిళ సినిమా దీని మాతృక. ఈ చిత్రానికి ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం సంగీత దర్శకుడిగా పనిచేశాడు.
బయటిలింకులు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:రజనీకాంత్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రాధ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సుజాత నటించిన సినిమాలు వర్గం:ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం సంగీత దర్శకత్వం చేసిన సినిమాలు వర్గం:సిల్క్ స్మిత నటించిన సినిమాలు
ఇండియా మార్క్ II
ఇండియా మార్క్ II అనగా మానవ శక్తితో నడిచే పంపు, దీనిని 50 మీటర్లు లేదా అంతకు తక్కువ లోతుల నుండి నీటిని తోడేందుకు రూపొందించారు. మార్క్ II ప్రపంచంలో అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే నీటి చేతి పంపు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో, గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని గ్రామాలలో నీటి అవసరాలను తీర్చడానికి 1970 లో ఈ పంపును రూపొందించారు.
ఈ పంపును బోరు బావి మీద బిగిస్తారు. ఈ పంపు యొక్క హ్యాండిల్ ను పదేపదే పైకి కిందకి కదిలించడం ద్వారా బావిలో దిగువన ఉన్న నీరు పైకి వస్తుంది. 1990ల మధ్యలో ఐదు మిలియన్ల పంపులు తయారుచేయబడి ఉపయోగింపబడుతున్నవి.
చరిత్ర
ఈ పంపును 1970 లో భారత ప్రభుత్వం, యునిసెఫ్, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థలు సంయుక్తంగా రూపొందించాయి. ప్రపంచంలో నీటి ఎద్దడి గల అనేక గ్రామాలలో నీటి సదుపాయం కల్పించుటకు ఈ పంపును రూపొందించడం జరిగింది. ఈ పంపులను వాడుటకు పూర్వం నాణ్యత తక్కువ గల చేత ఇనుముతో కూడిన పంపులను యూరోప్, ఉత్తర అమెరికాలలో ఉపయోగించేవారు. ఇటువంటి పంపులను యు.ఎస్ లో వ్యవసాయ కుటుంబాలు ఒక రోజుకు మూడు లేదా నాలుగు సార్లు వాడేవారు. ఈ పంపును భారతదేశంలో మొత్తం స్త్రీలు, పిల్లలు విరివిగా ఉపయోగించడం వలన వేగంగా పోవుట జరుగినది. ఆ కాలంలో యునిసెఫ్ ఒక సర్వే నిర్వహించి భారతదేశంలో ఈ పంపుల నాణ్యత గూర్చి తెలుసుకొనేటప్పుడు 75 శాతం పంపులు పనిచేయుటలేదని గమనించింది. ఈ పంపుల నిర్వహణ, వినియోగం గూర్చి వివిధ వర్క్ షాపులు నిర్వహించింది. ఆ కాలంలో మార్క్ 2 పంపు అధిక నాణ్యత కలిగిన పంపుగా గుర్తింపు పొందింది. దీనిని భారతీయ సాంకేతిక నిపుణులు తయారు చేశారు. 20 సంవత్సరాలలో ఒక మిలియన్ పంపులు తయారు కాబడినవి., ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వినియోగంలోకి వచ్చినవి. ఒక భారతీయ పత్రిక ఈ మార్క్ 2 పంపు భారతదేశంలో ముఖ్య ఆవిష్కరణలలో ఒకటిగా అభివర్ణించింది.
సాంకేతిక సమాచారం
ఇండియా మార్క్ II పంపు, ప్రజారంగంలో ఉపయోగించుటకు డిజైన్ చేయబడిన చేతిపంపు. అంతర్జాతీయ డిజైన్ ను రూరల్ వాటర్ సప్లై నెట్వర్క్ (RWSN), చే నియంత్రించ బడుచున్నది, అయిననూ, భారత్, ఘనా, ఉగాండాలో తమ తమ జాతీయ స్టాండర్డ్ ను అనుసరించి తయారు చేయబడిన పంపులు వాడబడుచున్నవి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:పంపులు
శివ్‌హర్
శివ్‌హర్ బీహార్ రాష్ట్రం తిర్హట్ డివిజన్ లోని పట్టణం, దాని చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతం కొత్తగా ఏర్పడిన శివ్‌హర్ జిల్లా. ఈ జిల్లాకు తూర్పు, ఉత్తరాల్లో సీతామఢీ, పశ్చిమాన తూర్పు చంపారణ్, దక్షిణాన ముజఫర్పూర్ జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
మహాజనపద కాలంలో, శివ్‌హర్ మగధ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. 13 వ శతాబ్దంలో ముస్లిం పాలన ప్రారంభమయ్యే వరకు మిథిల పాలకులు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు. తరువాత స్థానిక సామంతు‌లు ఇక్కడ తమ ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించారు. బ్రిటిష్ వారు వచ్చిన తరువాత, ఇది మొదట బెంగాల్ ప్రావిన్సు లోను, తరువాత బీహార్ ప్రావిన్స్‌లోనూ భాగమైంది. 1907 లో తిర్హత్ ఒక విభాగంగా మారినప్పుడు ఇది ముజఫర్పూర్ జిల్లాలో ఒక భాగంగా మారింది.
శివ్‌హర్ నుండి ఐదు కిలోమీటర్ల దూరంలో గంగానది కి ఉపనది అయిన బాగ్మతి నది ప్రవహిస్తోంది. ఇది ఇక్కడ ప్రధాన నది. పట్టణ వైశాల్యం 43 చదరపు కిలోమీటర్లు. ఇది సముద్ర మట్టానికి 40 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.. శివహర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గానికి, శివహర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గానికీ ఇది ముఖ్యపట్టణం
శివ్‌హర్ జిల్లా అక్షరాస్యత 37% మాత్రమే, ఇది జాతీయ, రాష్ట్ర సగటు కంటే చాలా తక్కువ. స్త్రీలలో అక్షరాస్యత రేటు మరీ తక్కువ (24·43%). మౌలిక సదుపాయాల లేమి, పరిశ్రమలు లేకపోవడం వెనుకబాటుతనానికి మూల కారణం. ఈ జిల్లాలో కళాశాల గాని, పెద్ద ఆసుపత్రి గానీ లేవు. ఈ వరద ప్రభావిత జిల్లాలో మంచి రోడ్లు లేవు. హిందీ, ఉర్దూ లు బోధనా మాధ్యమాలు. అయితే బజ్జిక అనేది అందరూ మాట్లాడుతారు
మేజర్ సోమ్‌నాథ్ శర్మ
మేజర్ సోమ్‌నాథ్ శర్మ (1923 జనవరి 31 – 1947 నవంబరు 3) పరమ వీర చక్ర పతకం పొందిన తొలి వ్యక్తి. ఈయన భారత సైన్యంలో అధికారి. ఆయనకు పరమవీర చక్ర మరణానంతరం ఇవ్వబడింది.
శివ్‌హర్
సామూహిక సంస్కృతి
జిల్లాలో తిరుతి, మైథిల్ సంస్కృతి వారసత్వం ఉంది. ఇక్కడ పెళ్ళిళ్ళు, ఇతర ముఖ్యమైన సందర్భాల్లో సీతారాముల పెళ్ళి పాటలను ఆకట్టుకునేలా పాడతారు. జాట్-జతిన్, జిజియాలు శివ్‌హర్ జిల్లాలోని ముఖ్యమైన జానపద నృత్యాలు. జాట్-జాతిన్ నృత్యం రాజస్థాన్ షాన్డిలియర్ మాదిరిగానే ఉంటుంది. జిజియాలో, మహిళలు తలపై మట్టి కుండలు పెట్టుకుని నృత్యం చేస్తారు. నవరాత్రి సమయంలో ఆడతారు.
మేజర్ సోమ్‌నాథ్ శర్మ
బాల్యం-విద్యాభ్యాసం
శర్మ 31 జనవరి 1923న హిమాచల్ ప్రదేశ్ (అప్పటి బ్రిటిష్ పాలనలోని పంజాబ్) దాధ్, కాంగ్డా జిల్లాలో జన్మించాడు. అతని తండ్రి అమర్నాథ్ శర్మ కూడ సైన్యాధికారిగా పనిచేసాడు. అతను డెహ్రాడూన్లోని ప్రిన్స్ అఫ్ వేల్స్ రాయల్ మిలిటరీ కాలేజీలో చేరాక ముందు శెరువుడ్ కాలేజీలో తన పూర్తి చేసాడు. తరువాత రాయల్ మిలిటరీ కాలేజీలో తన విద్యాబ్యాసాని పూర్తిచేసాడు. తన చిన్నతనంలో వాలా తాత చేపిన భగవత్గీతలోని కృష్ణార్జునల ఉపదేశాలకు బాగా లోబడి ఉన్నాడు.
శివ్‌హర్
మూలాలు
1. శివహర్‌కు సంబంధించిన ముఖ్యమైన వాస్తవాలు2. శివహార్ వద్ద రహదారుల విస్తరణ వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు
మేజర్ సోమ్‌నాథ్ శర్మ
సైనిక ఉద్యోగం
రాయల్ మిలిటరీ కాలేజ్లో తన విద్యాబ్యాసం అనంతరం 22 ఫిబ్రవరి 1942లో 8వ బెటాలియన్ లోని 19వ హైదరాబాద్ రెజిమెంట్ లోని బ్రిటిష్ ఇండియన్ సైనికదళంలో చేరాడు.2వ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో కల్నల్ తిమ్మయ్య (భారత సైన్యాధిపతి) నేపద్యంలో పని చేసాడు.అరకన్ కాంపెయిన్ యుద్ధ సమయంలో శర్మ మంచి గుర్తిపుపొందాడు. శర్మ తన మామయ్య అయినా కెప్టెన్ వాసుదేవ ధైర్య సాహసాలు బాగా స్ఫూర్తినిచ్చాయి.వాసుదేవ కూడా 8వ బెటాలియన్లో ఒకరు.
బద్గామ్ యుధం
22వ అక్టోబర్ 1947లో పాకిస్థాన్ సైనిక దళాలు ఇండియలో ఒకటి ఐన కాశ్మీర్ లోకి రావటం గమనించి 27వ అక్టోబర్ 1947 కొంత మంది ఇండియన్ సైనిక దళాలను పంపించారు. 31వ అక్టోబర్ ది కంపెనీ యొక్క 4వ బెటాలియన్ అయిన కుమాన్ రెడిమెంట్, శర్మ ఆధ్వర్యంలో శ్రీనగర్ పంపించారు.
మూలాలు
వర్గం:పరమ వీరచక్ర పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:భారత సైనికులు
నాగభూషణం
నాగభూషణం తెలుగు వారిలో కొందరి పేరు.
కొత్తూరు (రాయపర్తి)
కొత్తూరు, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ జిల్లా, రాయపర్తి మండలం లోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన రాయిపర్తి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 37 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా లోకి చేర్చారు. ఆ తరువాత 2021 లో, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా స్థానంలో వరంగల్ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ  గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1311 ఇళ్లతో, 5346 జనాభాతో 1964 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2698, ఆడవారి సంఖ్య 2648. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 871 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1732. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578291 .పిన్ కోడ్: 506314.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయిపర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వర్ధన్నపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కొత్తూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో7 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఏడుగురు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కొత్తూర్లో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో సినిమా హాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కొత్తూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కొత్తూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
కలప వస్తువులు
రాణి రాంపాల్
రాణి రాంపాల్ (జననం 4 డిసెంబరు 1994) భారతీయ ఫీల్డ్ హాకీ క్రీడాకారిణి. 2010 ప్రపంచ కప్ లో పాల్గొన్న జాతీయ జట్టులో అతి పిన్న వయస్కురాలైన క్రీడాకారిణిగా ఆమె నిలిచింది. ఆమె తన పాఠశాల విద్యపూర్తి చేసింది, కానీ వరుసవరుసలో ఉన్న ప్రాక్టీస్ సెషన్లు, మ్యాచ్ ల కారణంగా గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీని పొందలేకపోయింది. ఆమె 212 అంతర్జాతీయ మ్యాచ్ లు ఆడి 134 గోల్స్ సాధించింది. ప్రస్తుతం ఆమె భారత మహిళల హాకీ జట్టుకు కెప్టెన్ గా ఉన్నారు. 2020లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెను పద్మశ్రీ పురస్కారం తో సత్కరించింది.
ప్రారంభ జీవితం
రాణి హర్యానా లోని కురుక్షేత్ర జిల్లా లోని షహాబాద్ మార్కండలో 4 డిసెంబర్ 1994న జన్మించింది. ఆమె తండ్రి బండి లాగించేవాడు. ఆమె 2003లో ఫీల్డ్ హాకీకి వెళ్లింది, ద్రోణాచార్య అవార్డు గ్రహీత అయిన బల్దేవ్ సింగ్ ఆధ్వర్యంలో షహాబాద్ హాకీ అకాడమీలో శిక్షణ పొందింది. ఆమె కేవలం 14 సంవత్సరాల వయస్సులో భారత మహిళల హాకీ జట్టులో అతి పిన్న వయస్కురాలిగా చేసింది. ఆమె వృత్తిపరంగా ఆడటం ప్రారంభించినందున గోస్పోర్ట్స్ ఫౌండేషన్ ఒక స్పోర్ట్స్ ప్రభుత్వేతర సంస్థ ఆమెకు ద్రవ్య, ద్రవ్యేతర సహాయాన్ని అందించింది. 36 ఏళ్ల తర్వాత భారత హాకీ జట్టు 2016 రియో ​​ఒలింపిక్స్‌కు అర్హత సాధించినప్పుడు ఆమె జట్టులో భాగమైంది. ఆమె కెప్టెన్సీలో భారతదేశం 2020 టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో సెమీఫైనల్‌కు చేరుకుంది.
కెరీర్
జూన్ 2009లో రష్యాలోని కజాన్ లో జరిగిన ఛాంపియన్స్ ఛాలెంజ్ టోర్నమెంట్ లో రాణి ఆడి ఫైనల్స్ లో 4 గోల్స్ సాధించడం ద్వారా భారత్ ను విజయం వైపు నడిపించింది. 2009 నవంబర్ లో జరిగిన ఆసియా కప్ లో భారత జట్టుకు రజత పతకాన్ని గెలుచుకోవడంలో ఆమె కీలకపాత్ర పోషించారు.
అర్జెంటీనాలోని రోసారియోలో జరిగిన 2010 మహిళల హాకీ ప్రపంచ కప్ లో ఆమె మొత్తం ఏడు గోల్స్ సాధించి ప్రపంచ మహిళల హాకీ ర్యాంకింగ్స్ లో భారత్ ను తొమ్మిదో స్థానంలో నిలబెట్టింది. ఆమె 2010 లో ఎఫ్.ఐ.హెచ్ ఉమెన్స్ యంగ్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది ఇయర్ అవార్డుకు నామినేట్ అయిన ఏకైక భారతీయురాలు. మహిళల హాకీ ప్రపంచ కప్ 2010లో ఆమెకు "బెస్ట్ యంగ్ ప్లేయర్ ఆఫ్ ది టోర్నమెంట్" అవార్డు లభించింది. ఆమెకు 2016లో అర్జున అవార్డు లభించింది.
ఆమె 2018 లో జరిగిన ప్రపంచ కప్ కు ఎంపికఅయ్యారు. ఆమె 2018 ఆసియా క్రీడలలో కెప్టెన్ గా భారత మహిళల హాకీ జట్టుకు నాయకత్వం వహించింది.
మూలాలు
వర్గం:రాజీవ్ గాంధీ ఖేల్‌రత్న గ్రహీతలు వర్గం:హర్యానా మహిళా క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1994 జననాలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
చిరునవ్వుల చిరుజల్లు
చిరునవ్వుల చిరుజల్లు 2015లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. తమిళంలో 2013లో ‘ఎండ్రెండ్రుమ్ పున్నగై’ పేరుతో విడుదలైన ఈ సినిమాను ‘చిరునవ్వుల చిరుజల్లు’ పేరుతో తెలుగులో మాస్టర్ ఎం.డి. రౌఫ్ సమర్పణలో ఆర్.ఏ. ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌పై జాని, వి.ఎస్. రామిరెడ్డి డబ్బింగ్ చేసి విడుదల చేశారు. జీవా, త్రిష, ఆండ్రియా, వినయ్ రాయ్, సంతానం ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఆడియోను 2014 ఏప్రిల్ 8న విడుదల చేసి, సినిమాను 2015 మార్చి 13న విడుదల చేశారు.
ఆసిన్
ఇవి కూడ చూడండి
మజా
జానపద జాతర
జానపద జాతర తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతీ సంవత్సరం నిర్వహించే జానపద ఉత్సవం. ఈ ఉత్సవంలో ఆగస్టు 22న ప్రపంచ జానపద దినోత్సవం సందర్భంగా శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఆగస్టు 22 నుంచి ఆగస్టు 31 వరకు పది రోజులపాటు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 31 జిల్లాల్లో స్థానిక జానపద కళాకారులచే జానపద కళారూపాల ప్రదర్శనలు ఇవ్వబడుతాయి.
రూపకల్పన
జన జీవనంలో, జాతి సాంస్కృతిక వారసత్వంలో అత్యంత కీలకమైన అభివ్యక్త రూపాలు జానపద కళారూపాలు. తెలంగాణ జానపద కళలకు తరగని ఖజానా అన్న ఈ విషయాన్ని పురస్కరించుకొని 2015 నుండి తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రపంచ జానపద ఉత్సవాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ ఉత్సవాలకు జానపద జాతర అని పేరు పెట్టారు.
2016
2016, ఆగష్టు 22న నిజామాబాద్‌ లో జానపద జాతర వేడుకలు ప్రారంభమయ్యాయి. జిల్లాలోని 25 కళారూపాలకు చెందిన సుమారు 300మంది కళాకారులు జానపదం, చిందు యక్షగానం, బోనాలు, బతుకమ్మ, కోలాటం, బుర్రకథ, ఒగ్గుడోలు తదితర కళారూపాలతో ర్యాలీని నిర్వహించారు. రాజీవ్‌గాంధీ ఆడిటోరియంలో జరిగిన ప్రారంభ కార్యక్రమం జరిగింది.
2017
2017లో తొలిసారిగా నూతనంగా ఏర్పడిన 21 జిల్లాలతో కలిపి మొత్తం 31 జిల్లాల్లో జానపద జాతర నిర్వహించబడింది. నిజామాబాద్‌, జోగుళాంబ జిల్లాల్లో 2017, ఆగష్టు 22న ప్రారంభమై ఈ జాతర రాష్ట్రంలోని 31 జిల్లాలలో నిర్వహించబడి ఆగష్టు 31న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో ముగిసింది. ప్రభుత్వ సలహాదారులు డా. కె.వి. రమణాచారి, తెలంగాణ సాహిత్య అకాడమీ అధ్యక్షులు డా. నందిని సిధారెడ్డి, గ్రంథాలయ పరిషత్‌ ఛైర్మన్‌ అయాచితం శ్రీధర్‌, సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకులు మామిడి హరికృష్ణ, జానపద కళాకారుల సంఘం అధ్యక్షుడు శ్రీనివాస్‌ గౌడ్‌, వడ్డేపల్లి శ్రీనివాస్‌ ఈ ముగింపు వేడుకలో రంగారెడ్డి, మేడ్చల్‌, వికారాబాద్‌, హైదరాబాదు జిల్లాల నుంచి దాదాపుగా 800 మంది కళాకారులు పాల్గొని కళాప్రదర్శనలు చేశారు.
2019
ఆగష్టు 31న హైదరాబాదులోని రవీంద్రభారతిలో 2019 జానపద జాతర కార్యక్రమం జరిగింది. ఈ జానపద జాతరలో వివిధ జిల్లాలలోని 42 జానపద, గిరిజన కళారూపాలకు చెందిన 1800 మంది కళాకారులు తమ కళారూపాలను ప్రదర్శించారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రభుత్వ సలహాదారు డా. కె.వి. రమణాచారి, తెలంగాణ రాష్ట్ర బీసీ కమీషన్ చైర్మన్ బి.ఎస్.రాములు, తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖా సంచాలకులు మామిడి హరికృష్ణ, తెలంగాణ సంగీత, నాటక అకాడమీ చైర్మన్‌ బాద్మి శివకుమార్‌, జానపద కళాకారుల సంఘం చైర్మన్ శ్రీనివాస్ గౌడ్ తదితరులు పాల్గొన్నారు.
ఏక్నాథ్ ఈశ్వరన్
ఈశ్వరన్ భారతదేశం లోని నాగ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆంగ్ల సాహిత్యం ఆచార్యుడు, 1959లో అతను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, బర్కిలీలో ఫుల్‌బ్రైట్ స్కాలర్‌గా వచ్చాడు, అక్కడ అతను ధ్యానంపై కోర్సులను బోధించాడు. 1961లో, ఈశ్వరన్ ఉత్తర కాలిఫోర్నియాలో బ్లూ మౌంటైన్ సెంటర్ ఆఫ్ మెడిటేషన్, నీలగిరి ప్రెస్‌ని స్థాపించారు. నీలగిరి ప్రెస్ ఆయన రచించిన ముప్పైకి పైగా పుస్తకాలను ప్రచురించింది.
మూలాలు
వర్గం:ఆధ్యాత్మికవేత్తలు వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు
ధర్మారావు
ధర్మారావు పేరుతో ఉన్న కొందరు ప్రముఖ వ్యక్తులు:
ధర్మారావు పేరుతో ఉన్న కొన్ని గ్రామాలు:
గాంధీ సంగ్రహాలయం, పాట్నా
గాంధీ స్మారక సంగ్రహాలయం (గాంధీ మెమోరియల్  ఇనిస్టిట్యూషన్) మహాత్మా గాంధీ జీవితం అతని సూత్రాలను, భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో బీహార్‌లో అతని పాత్రను   ప్రదర్శించే మ్యూజియం, ప్రజా సేవా సంస్థ. ఇది భారత దేశంలోని పదకొండు గాంధీ సంగ్రహాలయాలలో ఒకటి (గాంధీ మ్యూజియంలు).
చరిత్ర
1948 లో మహాత్మాగాంధీ హత్య జరిగిన  కొన్ని సంవత్సరాల  తరువాత, భారతదేశంలోని పేద,  ధనిక పౌరుల  సహకారంతో గాంధీ  స్మారక  చిహ్నాలను  నిర్మించాలని  దేశవ్యాప్తంగా  భారత పౌరులకు విజ్ఞప్తి చేయబడింది. ఈ కారణంగా మహాత్మా  గాంధీ  నేషనల్  మెమోరియల్ ట్రస్ట్  పేరుతో  ఒక  ట్రస్ట్  స్థాపించబడింది. పాట్నా సంగ్రహాలయం 1967 లో గాంధీ మైదాన్ కు  వాయువ్య దిశలో  స్థాపించబడింది. జూలై 1971 వరకు ఐదు మ్యూజియంలు (అహ్మదాబాద్, మధురై, బైరాక్‌పూర్, ముంబై, పాట్నా) స్వతంత్రంగా ఉండే వరకు ఇది సెంట్రల్ గాంధీ సంగ్రహాలయ సమితి సభ్యునిగా ఉంది. అప్పటి నుండి, పాట్నా లోని గాంధీ సంగ్రహాలయం ఒక  స్వయంప్రతిపత్తి  కలిగిన  సంస్థ.
ఈ మ్యూజియం ప్రశాంతమైన  ప్రదేశంలో  ఉంది. ఫోటోలు, పెయింటింగ్‌లు, శిల్పాలు, మాన్యుస్క్రిప్ట్‌లు, కొటేషన్‌లను కలిగి ఉన్న గాంధీజీ  విజువల్ బయోగ్రఫీని  కలిగి  ఉంది;  అతని  జీవితంలోని అన్ని ప్రధాన  సంఘటనలు  ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి. గాంధీజీ జీవితంలోని వివిధ దశల ద్వారా అతని బాల్యంలోని ఛాయాచిత్రాలను కలిగి ఉన్న ఒక విభాగం కూడా ఉంది. శ్మశానవాటికకు తీసుకెళ్లడం సహా అతని గది యొక్క ప్రతిరూపం మ్యూజియం హాలులో ఉంది. ఈ భవనంలో మహాత్మాగాంధీ జీవితానికి సంబంధించిన పుస్తకాలు, మ్యాగజైన్, సాహిత్యం & ఆడియో-వీడియో మెటీరియల్ం పుస్తక  దుకాణంతో  కూడిన గ్రంథాలయం కూడా ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:మహాత్మాగాంధీ స్మారక చిహ్నాలు
గోపాలరావు
గోపాలరావు తెలుగు వారిలో కొందరి పేరు.
వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
సుపౌల్
సుపౌల్ బీహార్‌ రాష్ట్రం, సుపౌల్ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం.
విమానాశ్రయం
సమీప విమానాశ్రయమైన దర్భాంగా విమానాశ్రయం పట్టణం నుండి 120 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
రోడ్లు
సుపౌల్ గుండా వెళుతుంది. ఇది సుపౌల్‌ను పూర్నియా, సిలిగురి, తూర్పున గౌహతి, పశ్చిమాన దర్భంగా, ముజఫర్‌పూర్, పాట్నా, గోరఖ్‌పూర్‌తో కలుపుతుంది.
రైలు
సుపౌల్ రైల్వే స్టేషన్ బరౌని-కతిహార్, సహర్సా, పూర్నియా విభాగాలలో ఉంది. కానీ, ఈ మార్గం ప్రధాన మార్గంలో లేనందున, దూర ప్రయాణీకులు దగ్గర లోని సహర్సా వెళ్ళాల్సి ఉంటుంది.
భౌగోళికం
సుపౌల్ 25.93°N, 86.25°W వద్ద, సముద్ర మట్టం నుండి 34 నీటర్ల ఎత్తున ఉంది.
జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన ప్రకారం,, సుపౌల్ జనాభా 22,28,397, వీరిలో పురుషులు 11,57,815, మహిళలు 10,70,582. జనసాంద్రత 919
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు
గౌడీయ నృత్య
గౌడీయ నృత్య
గౌడీయ నృత్య ( బాంగ్లా: গৌড়ীয় নৃত্য, అ.సం.లి.వ.: G
aur̤īẏa Nṛtya ) లేదా Gôur̤īyo Nrityô, బెంగాలీ నృత్య సంప్రదాయం. ఇది బెంగాల్‌లోని గౌర్ అని కూడా పిలువబడే గౌడ నుండి ఉద్భవించింది.
దీనిని మహుఆ ముఖోపాధ్యాయ్ పునర్నిర్మించారు. ఇది సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖచే భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యంగా గుర్తించబడింది, సంగీత నాటక అకాడమీచే గుర్తించబడలేదు, అయితే దీని అధ్యయనం భారతదేశ సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ నుండి స్కాలర్‌షిప్‌లకు అర్హమైనది. పునర్నిర్మాణం యొక్క పండిత స్వీకరణ జాగ్రత్త నుండి సంశయవాదం వరకు ఉంటుంది.
డబ్బు
డబ్బు లేదా ద్రవ్యము మానవ సమాజములో ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తున్న వస్తువు. దీనిని ఎక్కువగా క్రయ విక్రయములలో ఉపయోగిస్తారు. వివిధ దేశాలలో దీనికి వివిధ ప్రామాణికములు ఉన్నాయి. మన భారతదేశములో దీనికి రూపాయి ప్రామాణికము.డబ్బు అనేది ఏదైనా వస్తువు లేదా ధ్రువీకరించదగిన రికార్డు, ఇది సాధారణంగా వస్తువులు, సేవలకు చెల్లింపుగా, ఒక నిర్దిష్ట దేశంలో లేదా సామాజిక-ఆర్ధిక సందర్భంలో పన్నులు వంటి అప్పులను తిరిగి చెల్లించటానికి అంగీకరించబడుతుంది. డబ్బు యొక్క ప్రధాన విధులు ఇలా గుర్తించబడతాయి: మార్పిడి మాధ్యమం, ఖాతా యొక్క యూనిట్, విలువ యొక్క స్టోర్, కొన్నిసార్లు, వాయిదా వేసిన చెల్లింపు యొక్క ప్రమాణం. ఈ విధులను నెరవేర్చిన ఏదైనా అంశం లేదా ధ్రువీకరించదగిన రికార్డును డబ్బుగా పరిగణించవచ్చు.
పద చరిత్ర
ఒక దేశం యొక్క డబ్బు సరఫరాలో కరెన్సీ (నోట్లు, నాణేలు) ఉంటాయి,, ఉపయోగించిన నిర్దిష్ట నిర్వచనాన్ని బట్టి, ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రకాల బ్యాంక్ డబ్బు (ఖాతాలు, పొదుపు ఖాతాలు, ఇతర రకాల బ్యాంకు ఖాతాలను తనిఖీ చేయడంలో ఉన్న బ్యాలెన్స్‌లు). బ్యాంక్ డబ్బు, ఇది రికార్డులను మాత్రమే కలిగి ఉంటుంది (ఎక్కువగా ఆధునిక బ్యాంకింగ్‌లో కంప్యూటరీకరించబడింది), అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో విస్తృత డబ్బులో ఎక్కువ భాగం ఏర్పడుతుంది.
జల వనరులు
thumb|350x350px| భూమిపై నీటి వనరుల పంపిణీ. భూమిపై ఉన్న నీటిలో 3% మాత్రమే మంచినీరు. ఇందులో ఎక్కువ భాగం ఐస్‌క్యాప్‌లు, హిమానీనదాలు (69%) భూగర్భజలాల్లోనే (30%) ఉన్నాయి, అయితే మొత్తం మంచినీటి నిల్వలలో చాలా కొద్ది భాగం (0.3%) మాత్రమే సరస్సులు, నదులు, చిత్తడి నేలల్లో ఉన్నాయి. నీటి వనరులు అంటే జీవజాలానికి ఉపయోగపడే నీటి సహజ వనరులు. నీటి ఉపయోగాల్లో వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక, గృహ, వినోద, పర్యావరణ కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. అన్ని జీవులకు పెరగడానికి, పునరుత్పత్తికీ నీరు ఆవశ్యకం.
భూమిపై ఉన్న నోటిలో 97% ఉప్పు నీరే. మూడు శాతం మాత్రమే మంచినీరు; ఇందులోనూ మూడింట రెండు వంతులు హిమానీనదాల్లోను, ధ్రువాల వద్ద ఉన్న ఐసు దుప్పట్లలోనూ ఘనీభవించి ఉంది. మిగిలిన మంచినీరు ప్రధానంగా భూగర్భజలం రూపంలో ఉంది. భూమి పైన, గాలిలోనూ కొద్ది భాగం మాత్రమే ఉంది.
సంపంగి నూనె
సంపంగి నూనె  ఒక ఆవశ్యక నూనె (సుగంధ తైలం). సంపంగి నూనెను ఎక్కువ సుపరిమళం కల్గివున్నందున, ఈ తైలాన్ని సుగంధనూనెగా/సుగంధ ద్రవ్యం/పెర్ఫ్యూమ్ గా ఉపయోగిస్తారు.అంతే కాకుండా సంపంగి తైలాన్ని దేశీయ, ఆయుర్వేద వైద్యంలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. సాధారణంగా సంపంగి పూలనుండి సంపంగి తైలాన్ని ఆవిరి స్వేదనక్రియ/స్టీము డిస్టిలేసను ప్రక్రియ ద్వారా సంగ్రహిస్తారు.సంపెంగ ఆకుల నుండి కూడా తైలాన్ని తీస్తారు. సంపంగి చెట్టు ఉప ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో విరివిగా పెరుగును.సంపంగి మూలస్తావరం దక్షిణ, తూర్పు ఆసియా.భారతదేశంలో, ఉష్ణ ఆసియాలో సంపంగిని పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు.భారతదేశంలో సంపంగి పూలను దైవారాధనకు, మహిళలు సిగలో అలంకరణగా ధరించుటకు ఉపయోగిస్తారు.సంపంగిని సంస్కృతంలో చంపీక అంటారు సింహళ భాషలో సపు అంటారు.
జల వనరులు
మంచినీరు పునరుత్పాదక వనరే అయినప్పటికీ ప్రపంచంలోని భూగర్భజలం క్రమంగా తగ్గుతోంది. ఆసియా, దక్షిణ అమెరికా, ఉత్తర అమెరికాలలో ఈ క్షీణత చాలా ఎక్కువగా ఉంది. అయితే, వినియోగమైన జలంలో ఎంత మేరకు సహజంగా పునరుద్ధరణ జరుగుతోంది, పర్యావరణ వ్యవస్థలు ఏ మేరకు ముప్పుకు గురౌతున్నాయి అనేది ఇంకా స్పష్టంగా తెలియదు. నీటి వినియోగదారులకు నీటి వనరులను కేటాయించే ఫ్రేమ్‌వర్కును (అటువంటి ఫ్రేమ్‌వర్క్ ఉన్న చోట) నీటి హక్కులు అంటారు.
సంపంగి నూనె
సంపంగి చెట్టు
సంపంగి మాగ్నో లియేసియే కుటుంబానికి చెందిన చెట్టు. సంపంగిలో పలురకాలు ఉన్నాయి.ముఖ్యంగా బంగారపు పసుపు పూలుకల్గిన, తెల్లని పూలను పూచే రకాలు.సంపంగి చెట్టు వృక్షశాస్త్ర పేరు మైకెలియా అల్బా, మైకెలియా చంపక. సంపంగిచెట్టు సతతహరితం.చెట్టు 65 అడుగుల ఎత్తు వరకు పెరుగును.విస్తారమైన పక్కకొమ్మలను కల్గివుండును. పొడవైన నునుపు ఉపరితలం కల్గిన పత్రాలు వుండును.పూలు సువాసన భరితంగా చిన్నవిగా వుండును. సంపంగి పూలు రాత్రి సమయంలో ఎక్కువ సువాసన వెదజల్లడం వలన పూలను రాత్రి సమయంలో స్ర్తీలు సిగలో ధరిస్తారు. thumb|సంపంగి చెట్టు
జల వనరులు
ఉపరితల జలం
thumb| ఉత్తర చిలీలోని చుంగారే సరస్సు, పరిణకోట అగ్నిపర్వతం నదులు, సరస్సులు, మంచినీటి చిత్తడి నేలల్లో ఉండే నీటిని ఉపరితల జలంగా పరిగణిస్తారు. ఉపరితల నీరు సహజంగా అవపాతం (వర్షం, మంచు) ద్వారా చేరుతుంది. మహాసముద్రాల్లో కలవడం, బాష్పీభవనం, బాష్పవాయు ప్రేరణ, భూమి లోకి ఇంకడం తదితర విధాలుగా ఉపరితల నీరు తగ్గుతుంది.
డబ్బు
విధులు
మనీ అండ్ మెకానిజం ఆఫ్ ఎక్స్ఛేంజ్ (1875) లో, విలియం స్టాన్లీ జెవన్స్ నాలుగు ఫంక్షన్ల పరంగా డబ్బును విశ్లేషించారు: మార్పిడి మాధ్యమం, విలువ యొక్క సాధారణ కొలత (లేదా ఖాతా యొక్క యూనిట్), విలువ యొక్క ప్రమాణం (లేదా వాయిదా వేసిన చెల్లింపు యొక్క ప్రమాణం ),, విలువ యొక్క స్టోర్. 1919 నాటికి, జెవాన్స్ యొక్క డబ్బు యొక్క నాలుగు విధులు ఈ జంటలో సంగ్రహించబడ్డాయి.
డబ్బు యొక్క పనితీరు కలయికకు సంబంధించి అనేక చారిత్రక వివాదాలు ఉన్నాయి, కొందరు తమకు ఎక్కువ విభజన అవసరమని, వాటన్నింటినీ ఎదుర్కోవటానికి ఒకే యూనిట్ సరిపోదని వాదించారు. ఈ వాదనలలో ఒకటి ఏమిటంటే, మార్పిడి మాధ్యమంగా డబ్బు యొక్క పాత్ర విలువ యొక్క నిల్వగా దాని పాత్రతో విభేదిస్తుంది: విలువ యొక్క నిల్వగా దాని పాత్ర ఖర్చు లేకుండా పట్టుకోవడం అవసరం, అయితే మార్పిడి మాధ్యమంగా దాని పాత్ర అవసరం ప్రసారం చేయడానికి. మరికొందరు విలువను నిల్వ చేయడం కేవలం ఎక్స్ఛేంజ్ యొక్క వాయిదా అని వాదిస్తారు, కాని డబ్బు అనేది మార్పిడి మాధ్యమం అనే వాస్తవాన్ని తగ్గించదు, అది స్థలం, సమయం అంతటా రవాణా చేయబడుతుంది. "ఫైనాన్షియల్ క్యాపిటల్" అనే పదం అన్ని ద్రవ్య పరికరాలకు మరింత సాధారణమైన, కలుపుకొని ఉన్న పదం, అవి ఒకే విధంగా గుర్తించబడిన టెండర్.
జల వనరులు
ఉపరితల జలం
ఉపరితల నీటి వ్యవస్థకు సహజమైన వనరు దాని పరీవాహక ప్రాంతం (వాటర్‌షెడ్) లో పడే అవపాతం మాత్రమే అయినప్పటికీ, ఏ సమయంలోనైనా ఆ వ్యవస్థలోని మొత్తం నీటి పరిమాణం అనేక ఇతర అంశాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ అంశాల్లో సరస్సులు, చిత్తడి నేలలు, కృత్రిమ జలాశయాలలో నిల్వ సామర్థ్యం, ఈ జలాశయాల అడుగున ఉండే నేల యొక్క పారగమ్యత (పీల్చుకునే గుణం -పెర్మీయబిలిటీ), వాటర్‌షెడ్‌లోని భూమి యొక్క ప్రవాహ లక్షణాలు, అవపాతం పడే సమయం, స్థానికంగా ఉండే బాష్పీభవన స్థాయి వగైరాలు ఉన్నాయి. ఈ కారకాలన్నీ నీటిని కోల్పోయే స్థాయిని కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.
సంపంగి నూనె
సంపంగి నూనె
తియ్యని సుపరిమళాన్ని కల్గి వుండును. నూనె ఎరుపు బ్రౌన్ రంగులో పారదర్శకంగా వుండును. నూనెలో ఆల్కహాల్, అల్డిహైడులు వుండును. తైలంలో 62% లినలూల్ వుండును.సంపంగి నూనెలోని కొన్ని ముఖ్యమైన రసాయనాలు బీటా ఏలేమేన్, బీటా-కారియూ పిల్లేన్, మిథైల్ యూజనోల్. పసుపు పూల నూనె ఎక్కువగా ఐసో యూజెనోల్, బెంజోయిక్ ఆమ్లం, బెంజైల్ఆల్కహాల్, బెంజాల్దిహైడ్, సినేఓల్,, p –క్రెసోల్ మిథైల్ ఈథరులను కలిగి వుండును. పసుపు పూల నూనెను వాక్యూమ్ (పీడన రహిత స్థితి) లోడీస్టిల్ చేసినపాలిమేరైసెస్ చెందును.