cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
పోలాండ్
పోలాండ్ ఒక అభివృద్ధి చెందిన మార్కెట్, ప్రాంతీయ శక్తి, అదే విధంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రపంచ శక్తి. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్‌లో ఎనిమిదవ అతిపెద్ద, అత్యంత సాహసోపేతమైన ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా ఉంది. అదే సమయంలో మానవ అభివృద్ధి సూచికపై అత్యధిక ఉన్నత ర్యాంకును సాధించింది. అదనంగా వార్సాలోని పోలిష్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ సెంట్రల్ ఐరోపాలో అతి పెద్దది, అతి ముఖ్యమైనది. పోలాండ్ ఒక అభివృద్ధి చెందిన, ప్రజాస్వామ్య దేశంగా ఉంది. ఇది జీవన ప్రమాణాలు, జీవన నాణ్యత, భద్రత, విద్య, ఆర్థిక స్వేచ్ఛలతో పాటు అత్యధిక ఆదాయం కలిగిన ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్వహిస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు ప్రకారం, పోలాండ్ ఐరోపాలో ప్రముఖ పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. దేశంలో ఉచిత విశ్వవిద్యాలయ విద్య, రాష్ట్ర నిధుల సాంఘిక భద్రత, అన్ని పౌరులకు సార్వత్రిక ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థను అందిస్తుంది. విస్తృతమైన చరిత్ర కలిగివున్న పోలాండ్, గొప్ప చారిత్రక వారసత్వాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. వీటిలో అనేక చారిత్రక స్మారక చిహ్నాలు ఉన్నాయి. దీనికి 15 యునెస్కొ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 14 సాంస్కృతికి చెందినవి ఉన్నాయి. పోలాండ్ యూరోపియన్ యూనియన్, స్కెంజెన్ ప్రాంతం, ఐక్యరాజ్యసమితి, నాటో, ఒ.ఇ.సి.డి, త్రీ సీస్ ఇనిషియేటివ్, విసెరాడ్ గ్రూప్ సభ్యత్వం కలిగిన దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది.
పేరు వెనుక చరిత్ర
6 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైన చారిత్రాత్మక గ్రేటర్ పోలాండ్ ప్రాంతంలోని వార్తా నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉన్న పోలన్స్ (పోలని) పశ్చిమ స్లావిక్ తెగ నుండి పోలాండ్ అనే పేరు వచ్చింది. పోలాని అనే పేరు ఆరంభము ప్రారంభ స్లావిక్ పద పోల్ (క్షేత్రం) నుండి వచ్చింది. హంగేరియన్, లిథువేనియన్, పెర్షియన్, టర్కిష్ వంటి కొన్ని భాషల్లో, పోలాండ్‌కు సంబంధించి లెచిట్స్ (లెచిసి) ఇది పోలన్స్, మొదటి లెచ్ పాక్షిక పురాణ పాలకుడి పేరు పోలన్ నుండి తీసుకోబడింది.
చరిత్రకు పూర్వం
లేట్ యాంటిక్విటీ అంతటా పోలాండ్ ప్రస్తుతం ఉన్న ప్రాంతాల్లో అనేక జాతుల సమూహాలకు చెందిన ప్రజలు నివసిస్తున్నట్లు చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ సమూహాల జాతి, భాషా అనుబంధం తీవ్రంగా చర్చించబడ్డాయి; ఈ ప్రాంతాలలో స్లావిక్ ప్రజల స్థావరాల గురించిన సరైన సమయం, మార్గం వ్రాత పూర్వక పత్రాల ఆధారాలు లేనప్పటికీ చిన్నభిన్నంగా కొన్ని ఆధారాలు ఉన్నాయి.
పియాస్ట్ రాజవంశం
10 వ శతాబ్దం మధ్యలో పోలాండ్ రాజవంశ పాలనలో పోలాండ్ ఒక గుర్తించదగిన ఐక్యత, ప్రాదేశిక సంస్థగా ఏర్పడింది. పోలాండ్ మొట్టమొదటి చారిత్రాత్మకంగా నమోదు చేయబడిన పాలకుడు మొదటి మిస్సోకో 966 లో పోలాండ్ బాప్టిజంతో తన పౌరుల కొత్త అధికారిక మతంగా క్రైస్తవ మతాన్ని అంగీకరించాడు. తరువాతి కొద్ది శతాబ్దాలుగా అత్యధిక భాగం ప్రజలను క్రైస్తవులుగా మార్చబడ్డారు. 1000 లో బోలెస్లా ది బ్రేవ్ తన తండ్రి మిస్జ్కొ విధానాన్ని నిరంతరంగా కొనసాగించాడు. జిన్నీజ్ కాంగ్రెస్‌ను ఏర్పాటు చేసి గ్నియెజో మెట్రోపాలిస్ (మతపరమైన న్యాయవ్యవస్థ), క్రకోవ్, కోలోబెర్గ్, వ్రోక్లా డియోసెస్లను సృష్టించాడు. ఏదేమైనా పాగన్ అశాంతి 1038 లో కాసిమీర్ ఐ ది రెస్తర్ రాజధానిని క్రకౌకు బదిలీకి చేసాడు.
1138 లో పోలెండ్ తన కుమారులు తన భూములను విభజించినప్పుడు పోలాండ్ చిన్న చిన్న డచీలుగా విడిపోయింది. 1226 లో ప్రాంతీయ పియాస్ట్ డ్యూక్లలో ఒకటైన మొదటి కాన్సోడ్రా ట్యుటోనిక్ నైట్స్‌ను బాల్టిక్ ప్రషియన్ పేజియన్లతో పోరాడటానికి సహాయం చేయమని ఆహ్వానించాడు. ఇది నైట్స్‌తో శతాబ్దాలుగా యుద్ధానికి దారితీసిన ఒక నిర్ణయంగా మారింది. 1264 లో కాలిస్ శాసనం లేదా జ్యూయిష్ లిబర్టీస్ జనరల్ చార్టర్ పోలండ్‌లోని యూదులకు చాలా హక్కులను పరిచయం చేశాయి. ఇది దాదాపుగా ఒక దేశంలో స్వతంత్ర "దేశం"గా మారింది.
13 వ శతాబ్దం మధ్య భాగంలో పియాస్ట్ రాజవంశం సిలేసియన్ శాఖ (హెన్రీ ఐ ది బీర్డెడ్, రెండవ హెన్రీది ప్యోయస్ 1238-41 ను పాలించారు) పోలిష్ భూములను ఏకం చేయడంలో విజయం సాధించారు. కానీ దేశం తూర్పు ప్రాంతం నుండి మంగోలు దాడి ప్రారంభించి లెగ్నికా యుద్ధంలో కలిపి పోలిష్ బలగాలను ఓడించి దేశాన్ని ఆక్రమించారు.ఈ యుద్ధంలో డ్యూక్ రెండవ హెన్రీ ప్యయుయస్ మరణించాడు. 1320 లో పోలిష్ డ్యూకులను ఏకం చేయడానికి ప్రాంతీయ పాలకులు అనేక ప్రయత్నాలు చేసిన తరువాత వ్లాడిస్లావ్ తన అధికారాన్ని ఏకీకృతం చేసారు. సింహాసనాన్ని స్వీకరించి పోలాండ్ మొదటి రాజు అయ్యాడు. అతని కుమారుడు మూడవ కాసిమిర్ (1333-70 పాలించిన) గొప్ప పోలిష్ రాజులలో ఒకరిగా పేరు గాంచాడు. అతను దేశం మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి విస్తృత గుర్తింపు పొందాడు. అతను యూదులకు రాచరికపు భద్రతను కూడా విస్తరించాడు, పోలాండ్‌కు వారి వలసలను ప్రోత్సహించాడు. దేశం చట్టాలు, న్యాయస్థానాలు, కార్యాలయాలను నిర్వహించగల విద్యావంతులైన ప్రజలను ముఖ్యంగా న్యాయవాదులకు ఒక దేశం అవసరమని మూడవ కాసిమీర్ గుర్తించాడు. పోప్ ఐదవ అర్బన్ అతనిని క్రకౌ విశ్వవిద్యాలయాన్ని తెరిపించేందుకు అనుమతినిచ్చినపుడు పోలాండ్‌లో ఉన్నత విద్యాసంస్థను సృష్టించే అతని ప్రయత్నాలు చివరకు ప్రశంశలు పొందాయి.
కాసిమీర్ పాలనలో ఉన్నతవర్గాల గోల్డెన్ లిబర్టీ వారి సైనిక సహాయం చేయడానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు రాజు ప్రభువులకు ఒక వరుస మినహాయింపు మంజూరు చేసి వారి చట్టపరమైన హోదాను పట్టణ ప్రాంతాల కంటే మెరుగైనదిగా స్థాపించారు. 1370 లో గ్రేట్ కాసిమిర్ మరణించినప్పుడు చట్టబద్ధమైన పురుష వారసుడు లేనందున పియాస్ట్ రాజవంశం ముగింపుకు వచ్చింది.
13 వ, 14 వ శతాబ్దాలలో పోలాండ్ జర్మనీ, ఫ్లెమిష్, కొంతమంది వాలూన్, డానిష్, స్కాటిష్ వలసదారులకు ఒక కేంద్రంగా మారింది. అలాగే ఈ యుగంలో యూదులు, అర్మేనియన్లు పోలాండ్‌లో స్థిరపడటం మొదలుపెట్టారు (పోలండ్లోని పోలాండ్, అర్మేనియన్స్ యొక్క చరిత్ర) చూడండి.
1347 నుండి 1351 వరకు ఐరోపాను ధ్వంసం చేసిన బ్లాక్ డెత్ ఒక పోకి గణనీయంగా పోలాండ్‌ను ప్రభావితం చేయలేదు, ఈ వ్యాధి ఒక ప్రధాన వ్యాప్తి నుండి దేశం విడిపోయింది.
ఇందుకు కారణం కాసిమిర్ నిర్ణయం.
జగియల్లాన్ రాజవంశం
మధ్యయుగ యుగంలో జాగీయెల్ రాజవంశం చివరి కాలం, పోలిష్ చరిత్రలోని ఆధునిక కాలం విస్తరించింది. లిథువేనియన్ గ్రాండ్ డ్యూక్ జోగైలా (రెండవ వ్లాడిస్లా జగిలీలో) తో ప్రారంభించి జాగియోలన్ రాజవంశం (1386-1572) పోలిష్-లిథువేనియన్ యూనియన్‌ను స్థాపించింది. ఈ భాగస్వామ్యంలో విస్తృతమైన గ్రాండ్ డచీ ఆఫ్ లిథువేనియా-నియంత్రిత రస్ ప్రాంతాలు పోలాండ్ పరిణామ ప్రదేశంలోకి రావడం పోల్స్, లిథువేనియన్లకు ఉపయోగకరంగా ఉన్నాయి. వీరు రాబోయే నాలుగు శతాబ్దాల్లో ఐరోపాలో అతిపెద్ద రాజకీయ సంస్థల్లో ఒకటిగా ఉండడానికి సహకరించారు. బాల్టిక్ సముద్ర ప్రాంతంలో పోలాండ్ ట్రూటానిక్ నైట్స్‌తో పోరాటం కొనసాగింది.పోలిష్-లిథువేనియన్ సైన్యం ట్యుటోనిక్ నైట్స్కు వ్యతిరేకంగా నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించింది గ్రన్వాల్డ్ యుద్ధం (1410 లో ) ముగిసింది.ఫలితంగా రెండు దేశాలు లివోనియా ప్రాంతం వరకు ప్రాదేశిక విస్తరణ జరిగింది. 1466 లో పదమూడు సంవత్సరాల యుద్ధం తర్వాత కింగ్ 4 వ కాసిమిర్ జాగియోలోన్ " పీస్ ఆఫ్ త్రోన్ "కు రాజు అంగీకరించాడు. ఇది భవిష్యత్ పోలిష్ సామంతరాజ్యం డచీ ఆఫ్ ప్రుసియా ఏర్పడడానికి దారితీసింది. జాగీయోలన్ రాజవంశం బొహేమియా (1471), హంగేరీ రాజ్యాలపై వంశానుగత నియంత్రణను సాధించింది. కూడా ఏర్పాటు చేసింది. దక్షిణాన పోలాండ్ ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం, క్రిమియన్ తటార్ల (వారు 1474 , 1569 మధ్య 75 వేర్వేరు సందర్భాలలో దాడి చేసారు) దాడిని ఎదుర్కొన్నారు. పోలాండ్ తూర్పులో లిథువేనియా మాస్కో గ్రాండ్ డచీతో పోరాడటానికి సహాయపడింది. 1494-1694 మద్య కాలంలో క్రియన్ తాటర్లు దాదాపు ఒకమియన్ పోలిష్ - లిథువేనియన్ ప్రజలను బానిసలుగా చేసారని కొందరు చరిత్రకారులు భావించారు.
పోలాండ్ ఒక భూస్వామ్య రాజ్యంగా అభివృద్ధి చెందింది. ప్రధానంగా వ్యవసాయ ఆర్థికవ్యవస్థ, పెరుగుతున్న శక్తివంతమైన భూస్వాములు అభివృద్ధికి ప్రధానకారణంగా ఉన్నారు. 1505 లో పోలిష్ సెజ్మ్ (పార్లమెంటు) చే స్వీకరించబడిన నిహిల్ కొత్త చట్టం చక్రవర్తి నుండి సెజ్మ్ వరకు అధికార వికేంద్రీకరణ చేసింది. "ఉచిత, సమాన" పోలిష్ ప్రభువులు దేశం పాలించిన కాలం "గోల్డెన్ లిబర్టీ" అని పిలవబడే కాలం ప్రారంభంగా భావిస్తున్నారు. ప్రొటెస్టంట్ సంస్కరణ ఉద్యమాలు పోలిష్ క్రైస్తవ మతంలోకి లోతుగా చొచ్చుకు వచ్చి ఐరోపాలో ప్రత్యేకమైన మతపరమైన సహనం ప్రోత్సహించే విధానాల స్థాపనకు దారితీసింది. ఈ సహనం 16 వ శతాబ్దంలో ఐరోపా‌లో విస్తరించిన మతపరమైన సంక్షోభం పోలాండులో విస్తరించకుండా నివారించడానికి సహకరించింది.
యూరోపియన్ పునరుజ్జీవనం సమయంలో జాగీయోల్లోన్ పోలాండ్ (రాజులు మొదటి సిగిస్మండ్ ఓల్డ్, రెండవ సిగ్జింజుండ్ ఆగస్టస్) లో సాంస్కృతిక చైతన్యం ప్రోత్సహించవలసిన అవసరాన్ని గ్రహించారు. ఈ కాలంలో పోలిష్ సంస్కృతి, దేశం ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందింది. 1543 లో టోరోన్ నుండి ఒక పోలిష్ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు నికోలస్ కోపెర్నికస్ తన శకం రచన " డి విప్లవస్ ఆర్బియమ్ కోయెల్స్టీటియం (ఆన్ ది రివల్యూషన్స్ ఆఫ్ ది సెస్టెంటల్ స్పియర్స్)"ను ప్రచురించాడు. తద్వారా హేలియోసెంట్రిక్ సిద్ధాంతాన్ని నిర్ధారిస్తూ ఒక ఊహాత్మక గణిత నమూనా మొదటి ప్రతిపాదకుడు అయ్యాడు.ఇది ఆధునిక ఖగోళశాస్త్రం అభ్యాసానికి నమూనా అయింది. ఈ యుగంతో సంబంధం ఉన్న మరొక ప్రధాన వ్యక్తి సంప్రదాయవాద కవి జాన్ కోచనోవ్స్కీ.
పోలిష్ - లిథువేనియన్ కామంవెల్త్
1569 యూనియన్ ఆఫ్ లూబ్ పోలిష్-లిథువేనియన్ కామన్వెల్త్ను స్థాపించింది. ఇది ఎన్నికైన రాచరికంతో మరింత దగ్గరి ఏకీకృత సమాఖ్య దేశాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. కానీ కేంద్ర పార్లమెంట్తో స్థానిక సమావేశాల వ్యవస్థ ద్వారా ఎక్కువగా ఉన్నతవర్గం ద్వారా ఇది పాలించబడింది. వార్సా కాన్ఫెడరేషన్ (1573) పోలాండ్ లోని నివాసితులందరికీ మత స్వేచ్ఛను ధ్రువీకరించింది. ఆ సమయంలో బహుళ పోలిష్ సమాజం స్థిరత్వానికి ఇది చాలా ముఖ్యమైనది. 1588 లో బానిసత్వం నిషేధించబడింది. కామన్వెల్త్ స్థాపన తరువాత పోలాండ్లో స్థిరత్వం, సుసంపన్నత సాధ్యం అయింది. దాని తరువాత యూనియన్ ఒక యూరోపియన్ శక్తి, ఒక ప్రధాన సాంస్కృతిక సంస్థగా మారింది.ఇది సుమారుగా ఒక మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్లు సెంట్రల్ , తూర్పు ఐరోపాను ఆక్రమించింది.పొలనైజేషన్ ద్వారా ఆధునిక లిట్వేనియా, ఉక్రెయిన్, బెలారస్, పశ్చిమ రష్యా ప్రాంతాల్లోకి పాశ్చాత్య సంస్కృతి చొచ్చుకుపోయింది.
16 వ, 17 వ శతాబ్దాలలో పోలాండ్ వసా రాజు 3 వ సిగ్జిజండు , 4 వ వ్లాడిస్లా పాలనలో అనేక వంశపారంపర్య సంక్షోభాలను ఎదుర్కొంది. రష్యా, స్వీడన్, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంతో కలహాలతో పాటు, కాసాక్ తిరుగుబాట్లను ఎదుర్కొన్నారు. 1610లో పోలిష్ ఆర్మీ హెట్మన్ స్టానిస్లా జొయికీవ్స్కి ఆదేశంతో " క్లషినో యుద్ధం "లో విజయం సాధించి మాస్కోను ఆక్రమించుకుంది. 1611 లో రష్యా త్సార్ పోలాండ్ రాజుకు కప్పం కట్టాడు.
డ్యూలినో ట్రూస్ సంతకం చేసిన తరువాత పోలాండ్ 1618-1621 సంవత్సరాల్లో ఒక మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం విస్తరించి ఉంది. 17 వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో అంతర్గత రుగ్మతతో బాధపడుతున్న ఉన్నతాధికార ప్రజాస్వామ్యం క్రమంగా క్షీణించి శక్తివంతమైన కామన్వెల్త్ విదేశీ జోక్యానికి గురైంది. 1648 లో ప్రారంభమైన కాసాక్ ఖ్మేల్నీట్‌కీ తిరుగుబాటు దక్షిణం, తూర్పు ప్రాంతంలో విస్తరించి చివరికి ఉక్రెయిన్ విభజించబడింది. తూర్పు భాగం కామన్వెల్త్ చేతిలో ఓడిపోయింది. ఇది రష్యా త్సార్డం డిపెండెంసీ అయింది. దీని తరువాత పోలాండ్ స్వీడిష్ దండయాత్ర ఇది పోలిష్ కేంద్రభూభాగం గుండా ప్రయాణించి దేశం జనాభా, సంస్కృతి, మౌలికనిర్మాణాలను నాశనం చేసింది. పోలాండ్‌లో పదకొండుమంది మిలియన్ల మంది పౌరులు కరువు, అంటురోగాలలో మరణించారు. ఏదేమైనా మూడవ జాన్ సోబీస్కీ ఆధ్వర్యంలో కామన్వెల్త్ సైనిక పరాక్రమం పునఃస్థాపించబడింది., 1683 లో ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన గ్రాండ్ విజర్ర్ కారా ముస్తఫా నేతృత్వంలో పోరాటం సాగించిన ఒట్టోమన్ సైన్యానికి వ్యతిరేకంగా వియన్నా యుద్ధంలో పోలిష్ దళాలు పాల్గొని ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి.
సోబియస్కి పాలనతో దేశం స్వర్ణ యుగం ముగింపు గుర్తించబడింది. దాదాపు స్థిరంగా ఉన్న యుద్ధం, బాధితమైన ప్రజల నష్టాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థకు భారీనష్టాన్ని ఎదుర్కోవడం ద్వారా కామన్వెల్త్ తగ్గుముఖం పట్టింది. పెద్ద ఎత్తున అంతర్గత వైరుధ్యాల ఫలితంగా ప్రభుత్వం అస్థిరత పొందింది. (ఉదా. జాన్ రెండవ కాసిమిర్, తిరుగుబాటుదారుల సమాఖ్యలకు వ్యతిరేకంగా లంబోమిర్స్కి తిరుగుబాటు), శాసనసభ్యుల అవినీతి విధానాలు అధికరించాయి. సాక్సన్ వెటిన్ రాజవంశానికి చెందిన 2 వ అగస్టస్, 3 వ అగస్టస్ బలహీన పాలనతో గ్రేట్ నార్డిక్ యుద్ధం తర్వాత రష్యా, ప్రుస్సియా అభివృద్ధి చెందడంతో, ఉన్నతవర్గం కొంతమంది మాగ్నెట్ల నియంత్రణలో పడిపోయింది. కామన్వెల్త్ స్థితిని మరింత దిగజార్చింది. అయినప్పటికీ కామన్వెల్త్-సాక్సోనీ వ్యక్తిగత సంఘం కామన్వెల్త్ మొదటి సంస్కరణ ఉద్యమం ఆవిర్భావానికి దారితీసి పోలిష్ జ్ఞానోదయం కొరకు పునాదులు వేసింది.
18 వ శతాబ్దం తరువాతి భాగంలో కామన్వెల్త్ ప్రాథమిక అంతర్గత సంస్కరణలను అమలు చేయడానికి ప్రయత్నాలు చేసింది; శతాబ్దం రెండవ భాగంలో విద్య, మేధో జీవితం, కళ,, ముఖ్యంగా కాలం ముగింపులో సామాజిక, రాజకీయ వ్యవస్థ మెరుగైన అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ గణనీయమైన జనాభా పెరుగుదల, సుదూర పురోగతిని తీసుకువచ్చింది. వార్సాలో అధిక జనాభా కలిగిన రాజధాని నగరం గ్డంస్క్ (డాన్జిగ్) ను ప్రధాన వాణిజ్య కేంద్రంగా మార్చింది. మరింత సంపన్న పట్టణాల పాత్ర పెరిగింది.
విభజన
1764 నాటి రాజ్య ఎన్నికల ఫలితంగా స్టానిస్లా 2 వ ఆగస్టు (స్జార్టోరిస్కి కుటుంబం సముదాయానికి చెందిన ఒక పోలిష్ మతాచార్యుడు) రాచరికానికి చేరింది. అయినప్పటికీ రష్యా సామ్రాజ్యాధినేత రెండవ కాథరీన్ ఒక-వ్యక్తి వ్యక్తిగత ఆరాధకుడిగా కొత్త రాజు తన పాలనలో ఎక్కువ భాగం గడిపారు. తన దేశాన్ని రక్షించడానికి అవసరమైన సంస్కరణలను అమలు చేయాలనే కోరిక, అతను రష్యాతో సంబంధాలు అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రయత్నించాడు. ఇది 1768 బార్ కాన్ఫెడరేషన్ రూపొందడానికి దారితీసింది.పోలిష్ రాజుకు, అతను రష్యన్ మార్గదర్శకులకు వ్యతిరేకంగా స్జ్‌లచ్టా తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. తిరుగుబాటు పోలాండ్ స్వాతంత్ర్యం, స్జ్లచ్టా సాంప్రదాయ విశేషాధికారాలను కాపాడటానికి ఉద్దేశించబడింది. సంస్కరణల ప్రయత్నాలు యూనియన్ పొరుగువారిని ప్రేరేపించాయి, 1772 లో ప్రష్యా, రష్యా, ఆస్ట్రియా ద్వారా కామన్వెల్త్ మొదటి విభజన జరిగింది; "పార్టిషన్ సెజ్మ్", ఒక గణనీయమైన దుర్వినియోగంలో, చివరకు "ధృవీకరించబడింది"
1788 లో రెండవ స్టానిస్లావ్ ఆగస్టు నిర్వహించిన జరిపిన గ్రేట్ సెజ్మ్ మే 3 రాజ్యాంగాన్ని విజయవంతంగా స్వీకరించింది.ఇది ఐరోపాలో ఆధునిక సుప్రీం జాతీయ చట్టాల మొదటి సమితిగా గుర్తించబడుతుంది. అయితే ఈ పత్రాన్ని విప్లవాత్మక సానుభూతిపరులు వ్యతిరేకించారు. కామన్వెల్త్ ఉన్నత వర్గాల నుండి, సంప్రదాయవాదులు, రెండవ కాథరీన్ నుండి బలమైన వ్యతిరేకతను సృష్టించింది. అతను కామన్వెల్త్ పునర్జన్మను నిరోధించటానికి నిశ్చయించుకున్నారు. పోలిష్ మతాచార్యుల టార్గోవికా కాన్ఫెడరేషన్ సహాయం కోసం చక్రవర్తినికి విజ్ఞప్తి చేయడంతో రష్యా తన లక్ష్యాన్ని సాధించడంలో సాయపడింది. 1792 మేలో రష్యన్ దళాలు కామన్వెల్త్ సరిహద్దును దాటాయి. తద్వారా పోలిష్-రష్యన్ యుద్ధం ప్రారంభంగా మారింది.
పోల్స్ ఆత్మరక్షణ కొరకు చేసిన పోరాటం అసంపూర్తిగా ముగిసింది. రాజు నిష్ఫలమైన ప్రతిఘటన గురించి అంగీకరించాడు. అతను టోగోవేకా కాన్ఫెడరేషన్లో చేరాడు. సమాఖ్యను తరువాత ప్రభుత్వం తీసుకుంది. రష్యా, ప్రుస్సియా ఒక పోలిష్ రాజ్యం ఉనికిని భయపడ్డాయి. 1793 లో కామన్వెల్త్ రెండవ విభజన చేయబడింది. ఇది చాలా భూభాగం నుంచి స్వాతంత్ర్యం పొందలేకపోయింది. చివరికి 1795 లో విఫలమైన కొస్సియుస్జో తిరుగుబాటు తరువాత కామన్వెల్త్ దాని మూడు శక్తివంతమైన పొరుగువారిచే చివరిసారిగా విభజించబడింది.
చొరబాటు యుగం
ప్రత్యేకించి 18 వ శతాబ్దం చివర్లో, 19 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పోల్స్ పార్టిసన్లతో పలుసార్లు తిరుగుబాటు చేశారు. 1794 లో కోస్కిస్జోకో తిరుగుబాటు సమయంలో పోలిష్ సార్వభౌమత్వాన్ని సంరక్షించడంలో విఫలమైన ప్రయత్నం జరిగింది. ఇక్కడ ప్రముఖ, అమెరికన్ రివల్యూషనరీ వార్లో వాషింగ్టన్లో పనిచేసిన ప్రముఖుడైన జనరల్ తడ్యూజ్ కోస్సియుస్కో సంఖ్యాపరంగా ఉన్నతమైన రష్యన్ దళాలకు వ్యతిరేకంగా పోలిష్ తిరుగుబాటుదారులను నడిపించాడు. రాచాలిస్ యుద్ధంలో విజయం సాధించినప్పటికీ అతని అంతిమ ఓటమి పోలాండ్ స్వతంత్రాన్ని 123 సంవత్సరాలుగా కొనసాగేలా చేసింది.
1807 లో ప్రషియన్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా 1806 నాటి విజయవంతమైన గ్రేటర్ పోలాండ్ తిరుగుబాటు తరువాత " ఫ్రాన్స్ మొదటి నెపోలియన్ " తాత్కాలికంగా పోలిష్ రాజ్యాన్ని వార్సా ఆఫ్ డచీగా శాటిలైట్ దేశంగా మార్చాడు. అయినప్పటికీ విఫలమైన నెపోలియన్ యుద్ధాల తరువాత 1815 లో వియన్నా కాంగ్రెస్‌ విజయవంతమైన అధికారాల మధ్య పోలాండ్ మళ్ళీ చీలిపోయింది. తూర్పు భాగాన్ని రష్యా త్సార్ " కాంగ్రెస్ పోలాండ్‌ " పాలించింది. అది చాలా ఉదారవాద రాజ్యాంగం కలిగి ఉంది. అయితే కాలక్రమేణా రష్యన్ చక్రవర్తి పోలిష్ స్వేచ్ఛలను తగ్గించింది. వాస్తవంగా రష్యా దేశాన్ని విలీనం చేసుకుని పేరును మాత్రం అలానే నిలిపింది. ఇంతలో పోలాండ్ ప్రషియన్ నియంత్రిత భూభాగం విస్తరించిన జర్మనీకరణలో భాగం అయింది. అందువలన 19 వ శతాబ్దంలో ఆస్ట్రియన్ పరిపాలిత గలిసియా, ప్రత్యేకంగా స్వాతంత్ర్య నగరం క్రాకోవ్ పోలిష్ సంస్కృతి వృద్ధి చెందేందుకు అనుమతించింది.విభజనల కాలంలో పోలిష్ దేశంలో నెలకొన్న రాజకీయ, సాంస్కృతిక అణచివేత ఆక్రమిత రష్యన్, ప్రషియన్, ఆస్ట్రియన్ ప్రభుత్వాల అధికారులకు వ్యతిరేకంగా పలు తిరుగుబాట్లు నిర్వహించటానికి దారితీసింది.వార్సాలోని ఆఫీసర్ క్యాడెట్ పాఠశాలలో తిరుగుబాటు చేయని అధికారులైన లెఫ్టినెంట్ పియోటర్ వైస్కోకి నేతృత్వంలో 1830 నవంబరులో వార్సాలో తిరుగుబాటు ప్రారంభమైంది. వారు పోలిష్ సమాజంలో పెద్ద సంఖ్యలో చేరారు., వోర్సా రష్యన్ దళాన్ని బలవంతంగా నగరం ఉత్తరప్రాంతం నుండి బలవంతంగా వెలుపలకు పంపారు.
తదుపరి ఏడు నెలల కాలంలో పోలిష్ రష్యాకు సైన్యాలకు చెందిన మార్షల్ హన్స్ కార్ల్ వాన్ డైబిట్స్ బలగాలను, రష్యన్ కమాండర్ల రష్యన్ సైన్యాన్ని విజయవంతంగా ఓడించాయి ఏదేమైనా ఇతర విదేశీ శక్తులు మద్దతు లేని స్థితిలో తమని తాము కనుగొనడంలో పోలాండ్ విజయం సాధించింది. సుదూర ఫ్రాన్స్, నవజాత యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ను కాపాడి, ప్రుస్సియా, ఆస్ట్రియా వారి భూభాగాల ద్వారా సైనిక సరఫరాల దిగుమతిని అనుమతిని నిరాకరించింది. పోల్స్ ఈ తిరుగుబాటు వార్సాను జనరల్ ఇవాన్ పస్కియేవిచ్కు అప్పగించిన తరువాత పలువురు పోలిష్ సైనికులు వారు ఇక ముందుకు వెళ్లలేరని భావిస్తూ ప్రుస్సియాలోకి వెనక్కు వచ్చి అక్కడ వారి ఆయుధాలను ఉంచారు. ఓటమి తరువాత పాక్షిక-స్వతంత్ర కాంగ్రెస్ పోలాండ్ తన రాజ్యాంగం, సైన్యం, శాసన సభను కోల్పోయింది, రష్యన్ సామ్రాజ్యంతో మరింత సన్నిహితంగా ఉంది.
స్ప్రింగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ (ఐరోపా అంతటా వ్యాపించిన విప్లవాలు) ప్రెస్స్ పాలనను అడ్డుకోవటానికి 1848 నాటి గ్రేటర్ పోలండ్ తిరుగుబాటులో ప్రషియన్ పాలనను ఎదుర్కోవడానికి పోల్స్ ఆయుధాలను తీసుకున్నారు. ప్రారంభంలో తిరుగుబాటు శాసనోల్లంఘన రూపంలోనే ప్రత్యక్షమయ్యింది. అయితే ఈ ప్రాంతంలో ప్రషియన్ సైన్యం పట్ల అవిధేయతగా ఉన్న పోరాటం చివరికి సాయుధ పోరాటంగా మారింది. చివరకు అనేక పోరాటాల తరువాత ప్రషియన్లు తిరుగుబాటును అణిచివేశారు. గ్రాండ్ డచీ ఆఫ్ పోసెన్ దాని స్వయంప్రతిపత్తి తొలగించబడి పూర్తిగా జర్మన్ కాన్ఫెడరేషన్లో చేర్చబడింది.
విభజనల సమయంలో రాజకీయ అశాంతిని అనుభవించినప్పటికీ పోలాండ్ పారిశ్రామికీకరణ, ఆధునీకరణ కార్యక్రమాల నుండి లాభం పొందింది. ఇది ఆక్రమిత శక్తులుచే స్థాపించబడింది. ఇది మరింత ఆర్థికంగా పొందికైన, ఆచరణీయ సంస్థగా అభివృద్ధి చెందడానికి సహాయపడింది. ఇది ప్రత్యేకించి గ్రేటర్ పోలాండ్, సిలెసియా, తూర్పు పోమేరీనియాలో ప్రుస్సియా నియంత్రణలో (తరువాత జర్మన్ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా మారింది); చివరికి, 1918 లో గ్రేటర్ పోలాండ్ తిరుగుబాటుకు, సైలెసియన్ తిరుగుబాటులకు రెండో పోలిష్ రిపబ్లిక్‌లో పునరావాసం కల్పించి దేశంలో అత్యంత సంపన్న ప్రాంతాలుగా మారాయి.
పునర్నిర్మాణం
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో అన్ని మిత్రరాజ్యాలు పోలాండ్ పునర్నిర్మాణాన్ని అంగీకరించాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు వుడ్రో విల్సన్ పద్నాలుగు పాయింట్ల పాయింట్ 13 లో ప్రకటించాడు. మొత్తం 2 మిలియన్ల పోలిష్ సైనికులు మూడు ఆక్రమిత శక్తుల సైన్యంతో పోరాడారు. 4,50,000 మంది మరణించారు. 1918 నవంబరులో జర్మనీతో యుద్ధ విరమణ తర్వాత కొద్దికాలానికి పోలాండ్ స్వాతంత్ర్యాన్ని రెండవ పోలిష్ రిపబ్లిక్ (II Rzeczpospolita Polska) గా తిరిగి పొందింది. పోలీస్-సోవియట్ యుద్ధం (1919-21) వార్సా యుద్ధంలో రెడ్ ఆర్మీపై పోలెండ్ భారీ ఓటమిని కలిగించిన సందర్భంగా సైనిక ఘర్షణలు జరిగిన తరువాత దాని స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇది పునరుద్ఘాటించింది. ఐరోపా‌లో కమ్యునిజం పురోగతి, ప్రపంచ సోషలిజం సాధించడానికి తన లక్ష్యాన్ని పునఃపరిశీలించటానికి వ్లాదిమిర్ లెనిన్‌ను బలవంతం చేసింది. ఈ కార్యక్రమం తరచుగా "విస్టులా ఎట్ ది మిరాకిల్"గా సూచిస్తారు.
ఈ కాలంలో పోలాండ్ విజయవంతంగా మూడు మాజీ విభజన శక్తుల భూభాగాలను సంవిధాన జాతీయ దేశంగా కరిగించగలిగింది. మాజీ సామ్రాజ్య రాజధానులకు బదులుగా వార్సా వైపు నేరుగా రద్దీని రవాణా చేయటానికి రైల్వేలు పునర్వ్యవస్థీకరించబడ్డాయి. జాతీయ రహదారుల కొత్త నెట్వర్క్ క్రమంగా నిర్మించబడింది. బాల్టిక్ తీరంలో ప్రధాన ఓడరేవు తెరవబడింది అందువలన పోలిష్ ఎగుమతులు, దిగుమతులను రాజకీయంగా రుసుము వసూలు చేయకుండా డాన్జిగ్ నగరం నుండి రవాణా చేయబడ్డాయి.
అంతర్యుద్ధం పోలిష్ రాజకీయాల్లో ఒక కొత్త యుగం చాటిచెప్పింది. పోలిష్ రాజకీయ కార్యకర్తలు మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం వరకు దశాబ్దాలుగా భారీ సెన్సార్షిప్ ఎదుర్కొన్నారు. దేశం ఇప్పుడు ఒక కొత్త రాజకీయ సంప్రదాయాన్ని స్థాపించడానికి ప్రయత్నించింది. ఈ కారణంగా అనేక మంది పోలీస్ కార్యకర్తలు ఇగ్నేసీ పడెరెవ్స్‌ (తరువాత వారు ప్రధానమంత్రి అయ్యారు) సహాయం కోసం తిరిగి వచ్చారు; వారిలో గణనీయమైన సంఖ్యలో కొత్తగా ఏర్పడిన రాజకీయ, ప్రభుత్వ నిర్మాణాలలో కీలక స్థానాలను పొందారు. 1922 లో అధ్యక్షుడి ప్రారంభోత్సవ హోదా కలిగిన గాబ్రియెల్ నార్టోవిచ్జ్‌ను చిత్రకారుడు, మితవాద జాతీయవాద ఎలిగ్యూజ్ నవియాడొంస్కి వార్సాలోని జాచ్తె గ్యాలరీలో హత్య చేసాడు.
1926 లో రెండో పోలిష్ రిపబ్లిక్ పాలనను సనాకా నాన్‌పార్టిసన్లు లెఫ్ట్, రైట్ రాజకీయ సంస్థలు దేశాన్ని అస్థిరపరచకుండా కాపాడడానికి పోలిష్ స్వాతంత్ర్య పోరాటకుడైన మార్షల్ జోసెఫ్ పిల్స్‌డ్స్‌కీ నాయకత్వంలో ఒక మే తిరుగుబాటు (హీలింగ్) ఉద్యమం ప్రారంభించబడింది. ఈ ఉద్యమం 1935 లో పిలస్ద్స్కీ మరణం వరకు సమైక్యంగా పనిచేసింది. మార్షల్ పిల్స్త్స్క్కి మరణం తరువాత, సనేషణ అనేక పోటీ విభాగాలుగా విడిపోయింది. 1930 ల చివరినాటికి పోలాండ్ ప్రభుత్వం అధిక దృఢంగా మారింది; అనేక "అవాంఛనీయమైన" రాజకీయ పార్టీలతో ఇది పోలిష్ స్థిరత్వానికి బెదిరింపుగా ఉన్న కమ్యూనిస్టుల వంటి రాజకీయ పార్టీలను నిషేధించింది.
1938 లో మ్యూనిచ్ ఒప్పందం తదుపరి ఫలితంగా ప్రధాన యూరోపియన్ శక్తులు (జర్మనీ, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్, ఇటలీ) చెకొస్లోవేకియా చిన్న 350 చదరపు మైళ్ల జావోలీ ప్రాంతం పోలండ్‌కు అప్పగించబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతం గతంలోని పోలిష్, చెకోస్లోవాక్ ప్రభుత్వాల మధ్య వివాదాస్పద స్థానం, రెండు దేశాలు 1919 లో దానిపై ఏడు రోజుల పాటు జరిపిన క్షిపణి పోరాటం సాగించారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం
1939 సెప్టెంబరు 1 లో పోలాండ్‌మీద నాజీ జర్మనీ దండయాత్ర రెండవ ప్రపంచయుద్ధం అధికారిక ఆరంభం గుర్తించబడింది తరువాత సెప్టెంబరు 17 న పోలాండ్ సోవియట్ ఆక్రమణ జరిగింది. 1939 సెప్టెంబరు 28 న వార్సా ఆక్రమించబడింది. మోలోటోవ్-రిబ్బెంత్రోప్ ఒప్పందంలో ముందుగా అంగీకరించినట్లుగా పోలాండ్ రెండు మండలాలుగా విభజించబడింది. నాజీ జర్మనీ ఆక్రమించినది కర్స్సీతో సహా ఒకటి, సోవియట్ యూనియన్ యొక్క నియంత్రణలో మరొకటి ఉంది. 1939-41లో సోవియట్ యూనియన్లు సోవియట్ యూనియన్ దూరప్రాంతాల్లోకి వందల వేల పోలండ్ ప్రజలను బహిష్కరించారు. సోవియట్ ఎన్.కె.వి.డి. ఆపరేషన్ బార్బరోస్సాకు ముందుగా వేలమంది పోలిష్ ఖైదీల ఊచకోతను (ఇంటర్ ఎలియా కాటిన్ ఊచకోత) రహస్యంగా అమలు చేసింది. జర్మన్ పోలర్లు 1939 నవంబరులో పోల్స్ అందరూ, అనేక ఇతర స్లావ్ల "పూర్తి విధ్వంసం" కొరకు పిలుపు ఇవ్వబడింది. ఇది జెనోసైడ్ జనరల్ప్లన్ ఓస్ట్లోగా వివరించబడింది.
పోలాండ్ ఐరోపాలో నాల్గవ అతిపెద్ద దళాల సహకారం చేసింది. పోలిష్ దళాలు పశ్చిమాన పోలిష్ ప్రభుత్వం బహిష్కరణలో ఉన్న సమయంలో, తూర్పులోని సోవియట్ నాయకత్వానికి పనిచేశాయి. పశ్చిమాన పోలిష్ సాహసయాత్ర కార్ప్స్ ఇటాలియన్, నార్త్ ఆఫ్రికన్ పోరాటాలలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి, ముఖ్యంగా స్మరించతగిన మోంటే కాసినో యుద్ధంలో పాల్గొన్నాయి. తూర్పున సోవియట్ మద్దతు కలిగిన మొదటి పోలిష్ సైన్యం వార్సా, బెర్లిన్ల యుద్ధాల్లో పాల్గొన్నది. నౌకాదళం, వాయు యుద్ధం థియేటర్లలో కూడా పోలిష్ సేవకులు చురుకుగా ఉన్నారు; బ్రిటన్ యుద్ధంలో నం. 303 "కొస్సియుస్కో" యుద్ధ విమానం వంటి గణనీయమైన విజయాన్ని సాధించింది., యుద్ధం ముగిసేనాటికి, బహిష్కరించబడిన పోలీస్ ఎయిర్ ఫోర్సెస్ దాడులలో 769 మంది మరణించారని ధ్రువీకరించబడింది. ఇంతలో నార్త్ సీ, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రంలో నౌకల రక్షణలో పోలిష్ నేవీ చురుకుగా ఉండేది.
దేశీయ అఙాతశత్రువులను ప్రతిఘటన ఉద్యమం అర్మియా క్రాజావా (హోమ్ ఆర్మీ) జర్మన్ ఆక్రమణకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. పోలండ్లో యుద్ధకాలం ప్రతిఘటన ఉద్యమం మొత్తం యుద్ధంలో మూడు అతిపెద్ద నిరోధక ఉద్యమాలలో ఒకటిగా ఉంది. అసాధారణంగా విస్తారమైన రహస్య కార్యకలాపాలను కలిగి ఉంది. ఇది డిగ్రీ-ప్రదాన విశ్వవిద్యాలయాలు, న్యాయస్థాన వ్యవస్థతో పూర్తిస్థాయిలో అఙాతరాజ్యంగా పనిచేసింది. బహిష్కరింపబడిన ప్రభుత్వానికి ఈ ప్రతిఘటన దళం విశ్వాసపాత్రంగా ఉండేది. సాధారణంగా కమ్యూనిస్ట్ పోలాండ్ ఆలోచనను అసహ్యించింది; ఈ కారణంగా 1944 వేసవికాలంలో వారు ఆపరేషన్ టెంపెస్టును ప్రారంభించారు. వీటిలో 1944 ఆగస్టున ప్రారంభమైన వార్సా తిరుగుబాటు ఉత్తమమైనది.
జర్మనీ ఆక్రమణదారులను నగరం నుండి వెలుపలకు నడపడం, జర్మనీ, యాక్సిస్ శక్తులపై పెద్ద పోరాటంలో సహాయం చేయడం తిరుగుబాటు లక్ష్యం. సోవియట్ యూనియన్ రాజధాని చేరుకోవటానికి ముందు వార్సా విముక్తి పొందడం చూసేందుకు సోవియట్ మద్దతు కలిగిన పోలిష్ కమిటీ ఆఫ్ నేషనల్ లిబరేషన్ నియంత్రణను చేపట్టడానికి ముందు పోలిష్ భూగర్భ రాజ్యాన్ని సాధికారంచేయడం ద్వారా పోలిష్ సార్వభౌమత్వాన్ని తగ్గించడం. మిత్రరాజ్యాల మద్దతు లేకపోవడం, స్టాలిన్ అభ్యంతరం తమ తోటి దేశస్థులకు సహాయపడటానికి మొదటి సైనికదళం అనుమతించడం వలన నగరంలో తిరుగుబాటు వైఫల్యం, తదుపరి ప్రణాళికాబద్ధమైన నాశనాన్ని దారితీసింది.
అడాల్ఫ్ హిట్లర్ ఆధ్వర్యంలో జర్మనీ దళాలు ప్రత్యక్ష క్రమంలో ఆరు విధ్వంసక శిబిరాలు ఏర్పాటు చేశాయి. ఇవన్నీ పోలాండ్ కేంద్రస్థానంలో నిర్వహించబడ్డాయి. వాటిలో ట్రెబ్లింకా, మాజ్డనేక్, ఆష్విట్జ్‌లు ఉన్నాయి. జర్మన్లు ​​నాజీ జర్మనీచే స్వాధీనం చేసుకున్న పోలిష్ ప్రాంతాల్లో ఏర్పాటు చేసిన మరణ శిబిరాల్లో వారిని హతమార్చడానికి థర్డ్ రీచ్, ఆక్రమిత ఐరోపా నుండి ఖండించారు యూదులను రవాణా చేశారు.
జర్మనీ 2.9 మిలియన్ పోలిష్ యూదులను చంపింది. , 2.8 మిలియన్ జాతి పోల్స్ పోలెండ్ విద్యావేత్తలు, వైద్యులు, న్యాయవాదులు, ఉన్నత వర్గీయులు, మతాచార్యులు, అనేకమంది మృతి చెందారు. యుద్ధం ముందు పోలాండ్ జ్యూరీ సుమారు 90% మరణించారు అంచనా వేసింది. ఆక్రమణ మొత్తంలో పోలీస్ ప్రభుత్వానికి ప్రవాసంలో మద్దతునిస్తున్న అనేక మంది సభ్యులు, మిలియన్ల మంది సాధారణ పోల్స్ - తమకు, వారి కుటుంబాలకు గొప్ప ప్రమాదం ఉందని గ్రహించి వారిని నాజీ జర్మన్ల నుండి రక్షించే యూదులలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. జాతీయతకు గుర్తుగా పోలీస్ హోలోకాస్ట్ సమయంలో యూదులను కాపాడిన వారు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఈ రోజు వరకు 6,620 మంది పోల్స్ ఇజ్రాయెల్ రాష్ట్రం ద్వారా దేశాల మధ్య హక్కులు టైటిల్ను అందుకున్నారు ఇది ఏ ఇతర దేశానికన్నా ఎక్కువ. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం 3 మిలియన్ల వరకు రక్షించే ప్రయత్నాల్లో పోల్స్ సంఖ్య పెరగడంతో పాటు 4,50,000 మంది యూదులకు ఆశ్రయం కల్పించడంతో పోల్స్ క్రెడిట్గా నిలిచింది.
1939, 1941 మధ్య సోవియట్ యూనియన్ తూర్పు పోలాండ్ (క్రెసీ) ఆక్రమణ సమయంలో సోవియట్ కమ్యూనిస్టులు సుమారు 1,50,000 పోలిష్ పౌరులను హతమార్చారు, 1943 లో వోలన్న్, తూర్పు గలీసియా ప్రాంతాల్లో ఉక్రేనియన్ ఇన్సర్ట్జెంట్ ఆర్మీ (యు.పి.ఎ.) చేత 1,00,000 పోల్స్ మృతి చెందారు., 1944 వొలీన్ మాస్కారెస్ అని పిలిచేవారు. ఈ సంఘర్షణలు ఉక్రేనియన్ జాతీయవాదులు తూర్పు పోలాండ్లోని జర్మనీ ఆక్రమిత భూభాగాల్లో స్థానిక పోలిష్ జనాభాకు వ్యతిరేకంగా జరిపిన సాంప్రదాయక పోరాటంలో భాగంగా ఉండేవారు.
1945 లో యుద్ధం ముగింపులో పోలాండ్ సరిహద్దులు పశ్చిమ దిశగా మార్చబడ్డాయి. ఫలితంగా గణనీయమైన ప్రాదేశిక నష్టాలు ఏర్పడ్డాయి. స్టాలిన్ ఒప్పందాల ప్రకారం క్రెస్సీలోని పోలిష్ నివాసుల్లో చాలామంది కర్జోన్ లైన్ వద్ద బహిష్కరించబడ్డారు. పశ్చిమ సరిహద్దును ఓడర్-నీస్సే లైన్కు తరలించారు. దీని ఫలితంగా పోలాండ్ భూభాగం 20%, లేదా 77,500 చదరపు కిలోమీటర్లు (29,900 చదరపు మైళ్ళు) తగ్గించబడింది. ఈ మార్పు లక్షలాదిమంది ప్రజల వలసలకు దారితీసింది. వీరిలో ఎక్కువ మంది పోల్స్, జర్మన్లు, ఉక్రైనియన్లు, యూదులు ఉన్నారు. యుద్ధంలో పాల్గొన్న అన్ని దేశాలలో పోలాండ్ దాని పౌరులలో అత్యధిక శాతాన్ని కోల్పోయింది: 6 మిలియన్ల మంది మృతి చెందారు - పోలాండ్ జనాభాలో దాదాపు ఐదో వంతు మంది - పోలిష్ యూదులలో సగం మంది ఉన్నారు. మరణాలు ప్రకృతిలో సైనికేతర మరణాలు 90% ఉన్నాయి.1970 వరకు జనాభా సంఖ్యను తిరిగి పొందలేదు.
యుద్ధానంతర కమ్యూనిజం
జోసెఫ్ స్టాలిన్ పట్టుబట్టడంతో మాస్కోలో ఒక కొత్త తాత్కాలిక కమ్యూనిస్టు అనుకూల సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన యాల్టా కాన్ఫరెన్స్ లండన్‌లో బహిష్కరణలో ఉన్న పోలిష్ ప్రభుత్వాన్ని నిర్లక్ష్యం చేసింది. దీనిని మిత్రద్రోహంగా భావించిన అనేక పోల్స్‌ను ఆగ్రహానికి గురిచేసింది.1944 లో పోలాండ్ సార్వభౌమత్వాన్ని కొనసాగించి, ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికలు జరిగేటట్లు అనుమతించబడతారని స్టాలిన్ చర్చిల్, రూజ్వెల్ట్‌లకు హామీ ఇచ్చాడు. ఏదేమైనా 1945 లో విజయం సాధించిన తరువాత సోవియట్ అధికారులచే నిర్వహించబడుతున్న ఎన్నికలు కపటమైనవని పోలిష్ వ్యవహారాలపై సోవియట్ ఆధిపత్యం కోసం 'చట్టబద్ధత' ఆపాదించడానికి ఉపయోగించబడ్డాయని భావించబడింది. సోవియట్ యూనియన్ పోలాండ్లో ఒక కొత్త కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వాన్ని స్థాపించింది. ఈది తూర్పు బ్లాక్లోని మిగిలిన భాగాలకు అనుగుణంగా ఉంది. పోలాండ్ సోవియట్ ఆక్రమణను వ్యతిరేకిస్తూ కమ్యూనిస్టు ఐరోపా‌లో మిగిలిన ప్రాంతాలలో ప్రారంభమైన సాయుధ పోరాటం యాభైలలో కొనసాగింది.
విస్తారమైన అభ్యంతరాలు ఉన్నప్పటికీ కొత్త పోలిష్ ప్రభుత్వం పోలాండ్ పూర్వ- తూర్పు ప్రాంతాలను సోవియట్ విలీనం చేసుకోవడానికి అంగీకరించింది. ముఖ్యంగా విల్నో, లూవ్ నగరాలు సోవియట్ ఆక్రమణను అంగీకరించింది. పోలాండ్ భూభాగంలో ఎర్ర సైనిక దళాల శాశ్వత సైనికస్థావరాలు పోలాండ్ భూభాగంలో ఉండడానికి అంగీకరించింది. కోల్డ్ వార్ అంతటా వార్సా పాక్తో లోపల సైనిక స్థావరాల నిలుపుదల పోలాండ్ రాజకీయ సంస్కృతిలో ఈ మార్పు ఫలితంగా వచ్చింది, యూరోపియన్ పోలీస్ పూర్తి స్థాయి కమ్యూనిస్ట్ దేశాల సోదరభావం ఉన్న దేశంగా వర్గీకరించబడింది.
1952 లో పోలీస్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ పోలాండ్ (పోల్స్కా రజ్క్జోస్పోలిటి లుడోవా) అధికారికంగా ప్రకటించబడింది. బోలెస్లా బియ్యూట్ మరణం తరువాత 1956 లో వ్లాడిస్లా గోమక్కా పాలన మరింత ఆధునికమై అనేక మంది జైళ్ల నుండి విడుదల చేసి వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛలను విస్తరించింది. పోలిష్ పీపుల్స్ రిపబ్లిక్‌లో సమైక్యత సాధించడం విఫలమైంది. ఇదే విధమైన పరిస్థితి 1970 లలో ఎడ్వర్డ్ గియ్రేక్ క్రింద పునరావృతం అయింది. అయితే చాలామంది కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక ప్రతిపక్ష సంఘాల పీడన కొనసాగింది. ఇది ఉన్నప్పటికీ, పోలాండ్ సోవియట్ బ్లాక్ అతి తక్కువ అణిచివేత రాజ్యాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడింది.
1980 లో కార్మిక సంక్షోభం స్వతంత్ర వర్తక సంఘం "సాలిడారిటీ" ("సాలిడార్నోస్క్") స్థాపనకు దారితీసింది. ఇది కాలక్రమేణా ఒక రాజకీయ శక్తిగా మారింది. 1981 లో విధించబడిన మార్షల్ చట్టం పోలిష్ యునైటెడ్ వర్కర్స్ పార్టీ ఆధిపత్యాన్ని కోల్పోయేలా చేసింది. 1989 నాటికి పోలాండ్ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసిన తరువాత మొదటి పాక్షిక ఉచిత, ప్రజాస్వామ్య పార్లమెంటరీ ఎన్నికలలో విజయం సాధించింది. ఒక సాలిడారిటీ అభ్యర్థి " లెచ్ వాలిబ్ 1990 లో " అధ్యక్ష పదవిని గెలుచుకున్నాడు. సాలిడారిటీ ఉద్యమం కమ్యునిస్ట్ పాలనలు, ఐరోపా అంతటా పార్టీల కూలిపోవడాన్ని హెచ్చరించింది.
ప్రస్తుత - రోజు
1990 ల ప్రారంభంలో లెస్జెక్ బాల్సొరోవిజ్ చేత ప్రారంభించబడిన ఒక షాక్ థెరపీ కార్యక్రమం ద్వారా పోలాండ్ దేశం తన సోషలిస్టు-శైలి ప్రణాళిక నుండి మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా మార్చివేసింది. ఇతర పోస్ట్-కమ్యూనిస్ట్ దేశాలను పోలాండ్ సాంఘిక, ఆర్థిక ప్రమాణాలు నిరుత్సాహాపరిచాయి. కానీ 1995 కు ముందు జి.డి.పి. స్థాయికి చేరుకున్న మొట్టమొదటి పోస్ట్-కమ్యునిస్ట్ దేశం అయింది. ఇది 1995 లో దాని అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థకు సాక్ష్యంగా నిలిచింది.
ప్రభుత్వేతర సంస్థ ఫ్రీడం హౌస్ వర్గీకరణలో వాక్ స్వాతంత్ర్యం, ఇంటర్నెట్ స్వేచ్ఛ (ఏ సెన్సార్షిప్), పౌర స్వేచ్ఛలు (1 వ తరగతి), రాజకీయ హక్కులు (1 వ తరగతి) వంటి మానవ హక్కులలో అనేక మెరుగుదలలు ఉన్నాయి. 1991 లో పోలాండ్ " విసెగ్రాడ్ " గ్రూప్ సభ్యదేశంగా మారింది. చెక్ రిపబ్లిక్, స్లొవేకియా, హంగేరి పాటు 1999 లో " నార్త్ అట్లాంటిక్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్ " (నాటో) కూటమి చేరింది. 2003 జూన్ లో పోల్స్ నిర్వహించిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో యూరోపియన్ యూనియన్‌లో చేరడానికి ఓటు వేసారు. పోలాండ్ 2004 మే 1 లో పూర్తి సభ్యుడిగా మారింది. 2007 లో పోలాండ్ స్కెంజెన్ ప్రాంతంలో చేరింది.
దీనికి విరుద్ధంగా పోలండ్ తూర్పు సరిహద్దులోని ఒక భాగం ఇప్పుడు యురేపియన్ యూనియన్‌కు వెలుపల ఉన్న బెలారస్, రష్యా, ఉక్రెయిన్లతో పంచుకుంటున్నది. ఈ సరిహద్దు బాగా రక్షించబడుతోంది. మాజీ సోవియట్ యూనియన్ పౌరులకు ఇ.యు.లో ప్రవేశించడం 'అసాధ్యత' అనిపించడంతో, 'ఫోర్టెస్ యూరోప్' అనే పదప్రయోగానికి ఇది దారితీసింది.
పొరుగువారితో సైనిక సహకారాన్ని బలపరిచే ప్రయత్నంలో పోలాండ్ హజారే, చెక్ రిపబ్లిక్, స్లొవేకియాతో విసేగ్రా బ్యాడ్ గ్రూప్ స్థాపించింది. మొత్తం 3,000 మంది సైనిక దళాలకు సిద్ధంగా ఉన్నారు. అలాగే తూర్పు పోలాండ్లో లిథువేనియా, ఉక్రెయిన్‌తో లిట్పొలుక్ర్‌బ్రిగ్ యుద్ధ బృందాలను రూపొందించింది. ఈ యుద్ధం సమూహాలు నాటో వెలుపల, యూరోపియన్ రక్షణ ప్రణాళికలో పనిచేస్తాయి.
2010 ఏప్రిల్ 10 న పోలాండ్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు లెచ్ కాస్జైస్కీ 89 మంది ఇతర ఉన్నత స్థాయి పోలిష్ అధికారులతో రష్యాలోని స్మోలేంస్‌కు దగ్గర విమాన ప్రమాదంలో మరణించారు. విషాద సంఘటన జరిగినప్పుడు కటిన్ ఊచకోత బాధితుల వార్షిక సేవకు హాజరు కావడానికి అధ్యక్షుడి పార్టీ ప్రయాణిస్తున్న మార్గంలో ప్రమాదం సంభవించింది.
2011 లో కౌన్సిల్ పనితీరుకు బాధ్యత వహించే యూరోపియన్ యూనియన్ కౌన్సిల్ ప్రెసిడెన్సీ పోలాండ్‌కు లభించింది. అదే సంవత్సరం పార్లమెంటరీ ఎన్నికలు సెనేట్, సెజ్లలో జరిగింది. వారు పాలక సివిక్ వేదిక ద్వారా గెలిచారు. పోలాండ్ 2012 లో యూరోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీలో చేరింది. అలాగే యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యూరో 2012 (ఉక్రెయిన్తో పాటు) నిర్వహించబడింది. 2013 లో పోలాండ్ డెవలప్మెంట్ అసిస్టన్స్ కమిటీలో సభ్యదేశంగా మారింది. 2014 లో పోలాండ్ ప్రధాన మంత్రి డోనాల్డ్ టుస్క్ యూరోపియన్ కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. ఇందు కొరకు ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేశారు. 2015 ఎన్నికలు ప్రత్యర్థి లా అండ్ జస్టిస్ పార్టీ (పిఎస్)విజయం సాధించింది.
భౌగోళికం
పోలాండ్ భూభాగం అనేక భౌగోళిక ప్రాంతాలుగా విస్తరించింది. 49 ° నుండి 55 ° ఉత్తర అక్షాంశం, పొడవు 14 ° నుండి 25 ° తూర్పురేఖాంశం మధ్య ఉంది. వాయవ్యంలో బాల్మెటిక్ సముద్రపు తీరం ఉంది.ఇది పోమేరియా నుండి గల్ఫ్ ఆఫ్ గడంస్‌కు విస్తరించి ఉంది. ఈ తీరప్రాంతంలో అనేక స్పిట్స్, తీర సరస్సులు (సముద్రం నుండి కట్ చేసిన మాజీ బేలు), దిబ్బలు ఉన్నాయి. ఎక్కువగా సరస్సు తీరం స్జ్‌స్జెసిన్ లాగూన్,బే ఆఫ్ పుక్, విస్తులా లగూన్ లచే ప్రత్యేకత కనబరుస్తుంది.
దేశ కేంద్ర, ఉత్తర భూభాగం నార్త్ యూరోపియన్ మైదానంలో ఉంది. ఈ లోతట్టుల కంటే ఎగువన ప్లైస్టోసీన్ మంచు యుగంలో, తరువాత ఏర్పడిన మొరైన్లు, ఆనకట్టలు నిర్మించిన మోరైన్- సరస్సుల నాలుగు కొండ జిల్లాలతో కూడిన భౌగోళిక ప్రాంతం ఉంది. ఈ సరస్సు జిల్లాలు పోమేరనియన్ లేక్ డిస్ట్రిక్ట్, గ్రేటర్ పోలిష్ లేక్ డిస్ట్రిక్ట్, కష్బియన్ లేక్ డిస్ట్రిక్ట్, మస్యూరియన్ లేక్ డిస్ట్రిక్ట్ ఉన్నాయి. మస్యూరియన్ సరస్సు జిల్లా నాలుగు జిల్లాలలో అతి పెద్దది. ఇది అధికంగా ఎక్కువగా ఈశాన్య పోలాండ్ అంతటా విస్తరించింది. ఈ సరస్సు జిల్లాలు బాల్టిక్ రిడ్జ్లో భాగంగా ఉంది. బాల్టీ సముద్రపు దక్షిణ ఒడ్డున మోరైన్ బెల్ట్ వరుస ఉంది.
నార్తర్న్ ఐరోపా మైదానం దక్షిణ ప్రాంతాలు లుసాటియా సిలెసియా, మాసోవియా ప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి. ఇవి విస్తృత మంచు యుగ నదీ లోయలుగా గుర్తించబడ్డాయి. దక్షిణాది సుదేటిస్, క్రాకోవ్-క్జస్టోతోవా ఎత్తైనది, స్వీటోక్రజ్స్కీ పర్వతాలు, కార్పాటియన్ పర్వతాలు బెస్కిడ్స్ సహా ఒక పర్వత ప్రాంతంగా ఉంది. పోలాండ్ దక్షిణసరిహద్దున కార్పతీయన్ల అత్యధిక ఎత్తైన భాగంలో టాట్రా పర్వతాలున్నాయి.
నైసర్ఘికం
పోలాండ్ భౌగోళిక నిర్మాణం గత ఐరోపా, ఆఫ్రికా ఖండాంతర ఖండన గత 60 మిలియన్ సంవత్సరాలలో, ఇటీవల ఉత్తర ఐరోపా క్వాటర్నరి హిమనీనదాల ద్వారా ఆకారం ఏర్పరచబడింది. రెండు ప్రక్రియలు సుదేటిస్, కార్పాతియన్ పర్వతాల ఆకారంలో ఉన్నాయి. ఉత్తర పోలాండ్ మొరైన్ ప్రకృతి దృశ్యం ఎక్కువగా ఇసుక లేదా లావాలతో తయారు చేయబడిన నేలలను కలిగి ఉంటుంది. దక్షిణప్రాంతంలో మంచు యుగంలోని నదీ లోయలు ఉంటాయి. పోలిష్ జురా పైనిని, పాశ్చాత్య టాట్రాలు సున్నపురాయి కలిగివుంటాయి. అయితే హై టట్రాస్, బెస్కిడ్స్, కర్కోనోస్జ్‌ ప్రాంతంలో ప్రధానంగా గ్రానైట్, బేసల్‌ అధికంగా ఉంటాయి. పోలిష్ జురా చైన్ ఐరోపా ఖండంలోని పురాతనమైన రాతి నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంది.
పోలాండ్‌లో 2,000 మీటర్లు (6,600 అడుగులు) ఎత్తైన 70 పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఇవన్ని తత్రాపర్వతశ్రేణిలో ఉన్నాయి. పోలిష్ టట్రాస్‌లో హై టట్రాస్, వెస్ట్రన్ టత్రాస్ ఉన్నాయి. ఇది పోలండ్ అత్యధిక ఎత్తైన పర్వత సమూహం, కార్పతియన్ శ్రేణి మొత్తం ఉంది. హై టత్రాల్లో పోలాండ్ ఎత్తైన ప్రదేశం. రైస్ ఉత్తర-పశ్చిమ సమ్మిట్ 2,499 మీటర్లు (8,199 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది. పర్వతప్రాంతాల వద్ద పర్వత సరస్సులు స్జార్నీ ఎస్.టి పాడ్ రిస్మి (మౌంట్ రిసీ క్రింద బ్లాక్ లేక్), మొర్స్కీ ఒకొ (ది మెరీన్ ఐ) ఉన్నాయి. పోలాండ్లోని రెండవ అతిపెద్ద పర్వత సమూహం బెసికిడ్స్. దీని శిఖరం బాబియా గోరా 1,725 ​మీ ​ (5,659 అ) ఎత్తు ఉంది. తదుపరి అత్యధిక పర్వత సమూహాలు సూడెటెస్లోని కర్కోనోస్జ్. వీటిలో ఎత్తైన స్థలం 1,603 మీటర్లు (5,259 అడుగులు), షినిజ్నిక్ పర్వతాలు షినిజ్నిక్ 1,425 మీటర్లు (4,675 అడుగులు).
ఇతర ప్రముఖ పర్వతాలలో టేలర్ పర్వతాలు ఆసక్తికరమైన శిలానిర్మాణాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. దేశం ఆగ్నేయ దిశలో ఉన్న బైస్జస్జడీ పర్వతాలలో ఉన్న అత్యధిక ఎత్తైన పోలిష్ శిఖరం టార్నికా ఎత్తు 1,346 మీటర్లు (4,416 అడుగులు) గోరెస్ నేషనల్ పార్కులో ఉన్న గొరిస్ పర్వతాలు (1,310 మీటర్లు (4,298 అడుగులు), ప్యూనిని నేషనల్ పార్క్‌లోని పిఎనిని 1,050 మీటర్లు (3,445 అడుగులు) వైస్కి స్కక్కి (వైసోకా), స్వీటొక్ర్‌జిస్కీ నేషనల్ పార్క్‌లోని స్వీటొక్ర్‌జిస్కీ పర్వతాలు ఇవి రెండు రకాలైన అధిక ఎత్తైన శిఖరాలు కలిగి ఉంటాయి: లిసికా 612 మీటర్లు (2,008 అడుగులు), లూసీ గోరా 593 మీ. (1,946 అడుగులు).
పోలాండ్లో అత్యంత లోతైన స్థానం - సముద్ర మట్టం నుండి 1.8 మీటర్లు (5.9 అడుగులు) -లోతైన విస్కుల డెల్టాలో ఎల్‌బ్లాగ్ సమీపంలోని రాస్జ్కి ఎల్‌బ్లాస్కీ వద్ద ఉంది.
దక్షిణ పోలాండ్లోని సిలేసియన్ వావ్వోడ్షిప్‌లో జగ్లిబీ డాబ్రోస్కీ (డాబ్రోవా బొగ్గు క్షేత్రాలు) ప్రాంతంలో బీడో ఎడారి అని పిలవబడే తక్కువ సాంద్రమైన ఇసుక ప్రాంతం ఉంది. ఇది 32 చదరపు కిలోమీటర్ల (12 చదరపు మైళ్ళు) వైశాల్యాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది సహజ ఎడారి కాదు. కానీ మధ్య యుగాల నుండి మానవ కార్యకలాపాల నుండి ఫలితంగా ఇది ఏర్పడింది.
స్లొవిన్స్కి నేషనల్ పార్క్‌లోని బాల్టిక్ సముద్రపు చర్య కారణంగా ఏర్పడిన ఇసుకదిబ్బలు సముద్రం ఏర్పరచిన రెండు సరస్సులను సముద్ర అఖాతం నుండి వేరుచేస్తున్నాయి. తరంగాలు, గాలులు ఇసుక లోతట్టు ప్రాంతాలకు వార్షికంగా నెమ్మదిగా 3 నుండి 10 మీటర్ల (9.8 నుండి 32.8 అడుగులు) చొప్పున నెమ్మదిగా కదిలిస్తున్నాయి. కొన్ని దిబ్బలు 30 మీటర్లు (98 అడుగులు) ఎత్తు వరకు ఉంటాయి. పార్క్ ఎత్తైన శిఖరం రోవోకోల్ (115 మీటర్లు లేదా సముద్ర మట్టానికి 377 అడుగుల ఎత్తు).
జలం
పొడవైన నదులు విస్టులా (పోలిష్:విస్లా) 1,047 కిలోమీటర్ల (651 మీ) పొడవు; పోలాండ్ పశ్చిమ సరిహద్దులో భాగమైన ఓడర్ (పోలిష్: ఒడ్రా) 854 కిలోమీటర్ల (531 మైళ్ళు) పొడవు;బగ్ 808 కిలోమీటర్ల (502 మైళ్ళు) పొడవైన; విసులా ఉపనది 772 kilometres (480 mi) పొడవు; ఉన్నాయి. పెటిటేనియాలో అనేక చిన్న నదుల వలె బాల్టిక్ సముద్రం లోకి విటులా, ఓడర్ సంగమిస్తున్నాయి.
ల్యూనా, అంగ్రాప నదీప్రవాహాలు ప్రిగోలియా మీదుగా ప్రవహించి బాల్టిక్ సముద్రంలో సంగమిస్తున్నాయి. నెజాన్ నది ద్వారా క్రిస్తా హాంజ్సా ప్రవాహాలు బాల్టిక్ సముద్రంలోకి చేరుకుంటాయి. పోలాండ్ నదులు అధికంగా బాల్టిక్ సముద్రంలోకి ప్రవహిస్తున్నసమయంలో పోలాండ్ బెక్షీడ్స్ ఓరావా ఎగువ నుండి కొన్ని ఉపనదులకు మూలంగా ఉన్నాయి. ఇది వాఘ్, డానుబే ద్వారా నల్ల సముద్రం వరకు ప్రవహిస్తుంది. కొన్ని ప్రవాహాల మూలంగా ఉన్న తూర్పు బెక్షీడ్లు నీస్ నది డ్నీస్టర్ ద్వారా నల్లసముద్రంలో సంగమిస్తుంది.
పోలాండ్ నదులు ప్రారంభ కాలంలో రవాణాకు ఉపయోగించబడ్డాయి. ఉదాహరణకు ది వైకింగ్స్ విలుతులా, ఓడర్ల మధ్య వారి పొడవాటి నౌకలద్వారా ప్రయాణించారు. మధ్య యుగాలలో, ప్రారంభ ఆధునిక కాలంలో పోలిష్-లిథువేనియన్ కామన్వెల్త్ ఐరోపా యొక్క బ్రెడ్బాస్కేట్ అయినప్పుడు. ధాన్యం, ఇతర వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులను, యూరోప్ లోని ఇతర భాగాలకు రవాణా చేయటం చాలా ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.
టొమాస్జొ మాజొవికీలో పిలికా నదీ లోయలో కాల్షియం లవణాలు కలిగిన ఏకైక నీటి ప్రవాహం " కార్స్ట్ స్ప్రిగ్ " ఉంది. సులెజొ ల్యాండ్స్కేప్ పార్క్‌లో " నైబిస్కీ జ్రోడియా " ప్రకృతి రిజర్వ్ లో రక్షణ ఒక వస్తువు.నైబిస్కీ జ్రోడియా రిజర్వ్ అనే పేరుకు మూలం బ్లూ స్ప్రింగ్స్ అనగా, ఎర్ర తరంగాలు నీటిలో శోషించబడి నీలం, ఆకుపచ్చ మాత్రమే స్ప్రింగ్ దిగువ నుండి ప్రతిబింబిస్తాయి. తద్వారా వైవిధ్య రంగును ఇస్తుంది.
పోలాండ్‌లో దాదాపు ఒక్కొక్కటి 1 హెక్టార్ల (2.47 ఎకరాల) కన్నా ఎక్కువగా ఉన్న " క్లోస్డ్ వాటర్ బాడీ "లు దాదాపు పదివేలు ఉన్నాయి. మూసివేత సంస్థలు, పోలాండ్ ప్రపంచంలోని అత్యధిక సంఖ్యలో సరస్సులలో ఒకటి. ఐరోపాలో, ఫిన్లాండ్ మాత్రమే ఎక్కువ సాంద్రత కలిగి ఉంది. అలాగే పోలాండ్‌లో 100 చదరపు కిలోమీటర్ల (39 చదరపు మైళ్ల) కంటే అధికం ఉన్న అతిపెద్ద సరస్సులు సానియర్డ్వే సరస్సు, మసురియాలో ఉన్న మామిరీ సరసు లేబ్స్కోస్ సరస్సు , పోమేర్నియాలో ఉన్న లేక్ డ్రాస్క్యో సరస్సు ఉన్నాయి.
ఉత్తరాన ఉన్న సరస్సు జిల్లాలతో పాటు (మసోరియా, పోమేరియా, కషుబియా, లూబస్కీ,, గ్రేటర్ పోలాండ్), టత్రాల్లో పెద్ద సంఖ్యలో పర్వత సరస్సులు ఉన్నాయి. వాటిలో మొర్స్కీ ఒకో ఈ ప్రాంతంలో అతిపెద్ద సరసుగా గుర్తించబడుతుంది.పోడ్లస్కీ వొవోవిడిషన్లో మసురియా తూర్పున 100 మీటర్ల (328 అడుగులు) కన్నా ఎక్కువ లోతు కలిగిన " విగ్లే లేక్ డిస్ట్రిక్ట్ లోని లేక్ హన్సజా " సరసు ఉంది.
గ్రేటర్ పోలిష్ లేక్ డిస్ట్రిక్ట్‌లో స్థిరపడిన మొదటి సరస్సులలో ఒకటి. బిస్కిపైన్ స్టిల్ట్ హౌస్ సెటిల్మెంట్‌లో వేయికంటే అధికమైన నివాసితులు ఉన్నారు.దీనిని క్రీ.పూ 7 వ శతాబ్దంకి ముందు లుసటియన్ సంస్కృతి ప్రజలు స్థాపించారు.
పోలిష్ చరిత్రలో సరస్సులు ఎల్లప్పుడూ ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి.అలాగే నేటి ఆధునిక పోలిష్ సమాజంలో గొప్ప ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నాయి. నేటి పోల్స్ పూర్వీకులు పొలానీప్రజలు ఈ సరస్సులలో ద్వీపాలలో వారి మొదటి కోటలను నిర్మించారు. ప్రిన్స్ పాపెల్ లేక్ గోప్లో నిర్మించిన క్రుస్జ్వికా గోపురం నుండి పాలన కొనసాగించాడు. పోలాండ్ మొట్టమొదటి చారిత్రాత్మకంగా నమోదు చేయబడిన పాలకుడు డ్యూక్ మొదటి మిస్సోకో పోజ్నాన్లోని వార్తా నదిలోని ఒక ద్వీపంలో తన రాజభవనం కలిగి ఉన్నాడు. ఈ రోజుల్లో పోలిష్ సరస్సులు యాచింగ్, గాలి సర్ఫింగ్ వంటి వాటర్ స్పోర్ట్స్‌లో ముంచెత్తుతున్నాయి.
పోలిష్ బాల్టిక్ తీరం సుమారుగా 528 కిలోమీటర్ల (328 మైళ్ళు) పొడవు ఉంది. పశ్చిమాన వూడొమ్, వోల్లిన్ ద్వీపాలలో షిన్యుజుసీ నుంచి తూర్పున విస్టులా స్పిట్పై క్రిన్కా మొర్క్సా వరకు వ్యాపించింది. చాలా వరకు పోలాండ్ ఒక సున్నితమైన తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది. ఇది ప్రవాహాలు, గాలులతో ఇసుక నిరంతర కదలిక ద్వారా ఆకృతి చేయబడింది. ఈ నిరంతర క్రమక్షయం, నిక్షేపణం శిఖరాలు, దిబ్బలు, స్పిట్లను ఏర్పరచాయి. వీటిలో చాలా భూభాగాలను పూర్వపు మడుగులను మూసివేయబడ్డాయి. స్లావిన్స్కి నేషనల్ పార్క్‌లోని లెబ్స్కో సరస్సు వంటివి మూసివేయబడ్డాయి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే ముందు, జాతీయ సరిహద్దులలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత పోలాండ్ సరిహద్దులలో చాలా మార్పులు సంభవించాయి.పోలండ్ చాలా చిన్న సముద్ర తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది; ఇది 'పోలిష్ కారిడార్' చివరలో ఉంది. ఇది దేశాన్ని సముద్రంలోకి ప్రవేశించడానికి అనుమతించే అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన ఏకైక భూభాగం ఇదే. అయినప్పటికీ రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత పోలాండ్ సరిహద్దుల పునర్నిర్వహణ, దేశం సరిహద్దుల తరలింపు ఫలితంగా తీరప్రాంతం విస్తరించబడింది. తద్వారా ఇది గతంలో కంటే అత్యధింగా సముద్రానికి ప్రవేశం కల్పించింది. ఈ ఘటన ప్రాముఖ్యత, పోలాండ్ భవిష్యత్కు ఒక ప్రధాన పారిశ్రామిక దేశంగా ప్రాముఖ్యత కలిగించింది. దీనిని 1945 వెడ్డింగ్ టు ది సీ అని సూచించారు.
అతిపెద్ద స్పిట్స్ హెల్ పెనిన్సు, విస్తుల స్పిట్. ఈ తీరరేఖ కూడా స్జ్జేసిన్, విస్తులా లాగోన్స్, కొన్ని సరస్సులతో వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. లెస్కో, జామ్నో. అతిపెద్ద పోలిష్ బాల్టిక్ ద్వీపం వోల్లిన్ " వాలిన్ నేషనల్ పార్క్ "కు ప్రసిద్ధి చెందింది. అతిపెద్ద సముద్రతీర నౌకాశ్రయాలు: స్జ్జేజిన్, స్వివౌజ్సీ, గడన్స్క్, గడినియా, పోలీస్, కోలొబెర్గ్ , ప్రధాన తీర రిసార్ట్లు - స్వివన్జుస్సీ, మియిడ్జ్డెజ్డ్రోజే, కొలోబ్జెగ్, లేబా, సోపట్, వ్లాడిస్లావాలో , హెల్ ద్వీపకల్పంలో ఉన్నాయి.
భూ ఉపయోగం
పోలాండ్ అటవీ ఐరోపాలో నాలుగవ స్థానంలో ఉంది. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ఆధారంగా పోలాండ్ మొత్తం భూభాగంలో 30.5% అడవులను కలిగి ఉంది. మొత్తం శాతం ఇప్పటికీ అధికరిస్తుంది. పోలాండ్ అటవీప్రాంతాలు 2050 నాటికి 33% వరకు అటవీప్రాంతాన్ని పెంచడానికి ఉద్దేశించిన జాతీయ పునర్నిర్మాణ (కెపిజెడ్‌ఎల్) కార్యక్రమం ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నాయి. పోలిష్ అటవీ సంపద ( 2011 గణాంకాల ప్రకారం) యురోపియన్ సరాసరి కంటే రెండు రెట్లు ఎక్కువగా (జర్మనీ, ఫ్రాన్స్ తో ఎగువన) 2.304 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల చెట్లను కలిగి ఉంటుంది. పోలాండ్లో అతిపెద్ద ఫారెస్ట్ కాంప్లెక్స్‌గా " లోయర్ సిలేసియన్ వైల్డర్నెస్ " గా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది.
పోలాండ్ భూభాగంలో 1% కంటే ఎక్కువ 3,145 చదరపు కిలోమీటర్లు (1,214 చదరపు మైళ్ళు) 23 పోలిష్ జాతీయ పార్కులుగా సంరక్షించబడుతుంది. మసురియా, పోలిష్ జురా, తూర్పు బెక్షీడ్స్లకు మరో మూడు జాతీయ పార్కులుగా రూపొందించడానికి ప్రణాళికచేయబడింది. అదనంగా మధ్య పోలాండ్లోని సరస్సులు, నదులతో పాటు తడి భూములు చట్టబద్ధంగా రక్షించబడినవి. ఉత్తర తీర ప్రాంతాలు. అనేక ప్రకృతి నిల్వలు, ఇతర రక్షిత ప్రాంతాలు (ఉదా. నచురా 2000) తో పాటు ల్యాండ్స్కేప్ పార్కులలో 120 కి పైగా సంరక్షితప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
పోలాండ్ 2004 లో ఐరోపా సమాఖ్యలోకి ప్రవేశించిన తరువాత పోలిష్ వ్యవసాయం చాలా బాగా అభివృద్ధి చెందింది. దేశంలో రెండు మిలియన్లకు పైగా ప్రైవేటు పొలాలు ఉన్నాయి. ట్రికెటే బంగాళాదుంపలు, రే మొక్కలలో (ప్రపంచంలో 1989 లో రెండవ అతిపెద్దది) ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారుగా ప్రత్యేకత సంతరించుకుంది. బార్లీ, వోట్స్, చక్కెర దుంపలు, అవిసె,, పండ్ల ముఖ్యమైన నిర్మాతలలో ఇది ఒక ప్రముఖ నిర్మాతగా ఉంది. జర్మనీ, స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్ తరువాత పోలాండ్ ఐరోపా సమాఖ్యలో నాల్గవ అతి పెద్ద పంది మాంసం ఉత్పత్తిదారుగా ఉంది.
జీవవైవిధ్యం
వృక్షశాస్త్రసంబంధంగా పోలాండ్ సెంట్రల్ యూరోపియన్ ప్రావిన్సు చెందిన బొరియల్ రాజ్యానికి చెందింది. " నేచర్ వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ " అనుసరించి పోలాండ్ భూభాగం సెంట్రల్, నార్తర్న్ యూరోపియన్ సమశీతోష్ణ , మిశ్రమ అటవీ ప్రాంతాలు , కార్పాతియన్ మోంటేన్ కొనిఫెర్ అటవీ ప్రాంతాలను ఖండాంతర అరణ్యంలోని మూడు పల్లెరిక్టిక్ పర్యావరణ ప్రాంతాలకు చెందినది.
ఐరోపాలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో మరణించిన పలు జంతువులు ఇప్పటికీ పోలాండ్లో జీవించి ఉన్నాయి. వీటిలో పురాతన అడవులైన బయాలొవిజా ఫారెస్ట్‌లోని విసెంట్, పోడ్లస్కీలో వంటివి ఉన్నాయి. అటువంటి ఇతర జాతులలో టాట్రాస్లో, బిస్కిడెస్లో, బ్రేస్కిడ్స్, బూడిద రంగు తోడేలు , యూరసియన్ లన్క్స్, ఉత్తర పోలండ్లోని దుప్పి , మసూరియా, పోమేరియా , పోడ్లస్కీలలో ఉన్న పొమెరానియా బ్రౌన్ బేర్ ఉన్నాయి.
అడవులలో ఎర్ర జింక, రో డీర్, అడవి పంది వంటి క్రీడా జంతువులు ఉన్నాయి. తూర్పు పోలాండ్లో అనేక అటవీప్రాంత అడవులు ఉన్నాయి. వీటిని బియాలోయిజా అటవీ వంటివి ఎన్నడూ క్షీణించడం లేదా ప్రజల చొరబాటుకు గురికాలేదు. పర్వతాలలో మసూరియా, పోమేర్నియా, లుబస్జ్ ల్యాండ్, లోయర్ సిలెసియా వంటి పెద్ద అడవులు కూడా ఉన్నాయి.
వాతావరణం
వాతావరణం దేశవ్యాప్తంగా కొంత తీవ్రంగా ఉంటుంది. వాతావరణం ఉత్తర, పశ్చిమంలో సముద్రవాతావరణం , దక్షిణ , తూర్పు వైపుగా క్రమంగా వెచ్చగా , ఖండాంతరంగా మారుతుంది. వేసవిలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 18, 30 ° సె (64.4 , 86.0 ° ఫా) మధ్య ఉంటాయి. వేసవిలో సాధారణంగా వెచ్చగా ఉంటాయి. సగటు ఉష్ణోగ్రతలు వాయువ్య ప్రాంతంలో 3 డిగ్రీల సెల్సియస్ (37.4 ° ఫా), ఈశాన్యప్రాంతంలో -6 ° సె (21 ° ఫా)ఉంటాయి. ఏడాది పొడవునా వర్షపాతం ఉంటుంది. అయినప్పటికీ ముఖ్యంగా తూర్పులో వేసవి కంటే శీతాకాలం పొడిగా ఉంటుంది.
పోలాండ్లో నైరుతి దిశలో దిగువన ఉన్న సిల్సియా అత్యంత వెచ్చని ప్రాంతం గుర్తించబడుతూ ఉంది. ఇక్కడ వేసవి సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 24 నుండి 32 ° సె (75, 90 ° ఫా) ఉంటాయి. కాని జూలై, ఆగస్టు వెచ్చని నెలలలో 34 నుండి 39 ° సె(93.2 నుండి 102.2 ° ఫా) ఉంటాయి. పోలాండ్లోని లార్జర్ పోలాండ్లో టార్నావ్, లోవర్ సిలెసియాలోని వ్రోక్లా నగరాలు వెచ్చని నగరాలుగా ఉన్నాయి. శీతాకాలంలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 20 ° సె(68 ° ఫా) నుండి 0 ° సె (32.0 ° ఫా)ఉంటాయి. అయితే టార్నోలో పోలాండ్ మొత్తం దేశంలో అతి పొడవైన వేసవి ఉంటుంది. ఇది 115 రోజులు మే నుండి సెప్టెంబరు మధ్య వరక ఉంటుంది. పోలెండ్ లోని బెలారస్, లిథువేనియాతో సరిహద్దుల సమీపంలో పోడ్లస్కీ వొవోవిడిషిప్‌ ఈశాన్యప్రాంతం అత్యంత శీతల ప్రాంతంగా ఉంది. సాధారణంగా చల్లని నగరం సువాల్కి. వాతావరణం స్కాండినేవియా, సైబీరియా నుండి వచ్చిన చల్లని ఫ్రంట్ల ద్వారా ప్రభావితమవుతుంది. పోడ్లస్కీలో శీతాకాలంలో సగటు ఉష్ణోగ్రత -6 నుండి -4 ° సె (21 నుండి 25 ° ఫా) వరకు ఉంటుంది. సముద్రపు వాతావరణం అతిపెద్ద ప్రభావం శనివాస్సీ, బాల్టిక్ సీ సీషోర్ ప్రాంతాలలో పోలీస్ నుండి స్లూప్స్ వరకు గమనించబడింది.
ఆర్ధికం
పోలాండ్ ఆర్థిక వ్యవస్థను కమ్యునిస్ట్ తరువాత దేశాలు మరింత మెరుగైనదిగా భావిస్తున్నాయి. ఇది యు.యూలో అత్యంత వేగంగా పెరుగుతున్నది. బలమైన దేశీయ మార్కెట్, తక్కువ ప్రైవేట్ రుణం, అనువైన ద్రవ్యం, ఒకే ఎగుమతి రంగంపై ఆధారపడక పోవడం పోలాండ్‌ను 2000 చివరలో ఆర్థికమాంద్యాన్ని నివారించిన ఏకైక యూరోపియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా నిలబెట్టింది. కమ్యూనిస్ట్ ప్రభుత్వ పతనం నుండి పోలాండ్ ఆర్థిక వ్యవస్థను సరళీకృతం చేసే విధానాన్ని అనుసరించింది. ప్రధానంగా మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థకు కేంద్రంగా చేయడం ప్రణాళిక వేయడం ఒక ఉదాహరణ. దేశం అత్యంత విజయవంతమైన ఎగుమతులు యంత్రాలు, ఫర్నిచర్, ఆహార ఉత్పత్తులు, దుస్తులు, పాదరక్షలు, సౌందర్య సాధనాలు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. పోలాండ్ అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి జర్మనీ
చిన్న, మధ్యతరగతి ప్రభుత్వ యాజమాన్య సంస్థల ప్రైవేటీకరణ, నూతన సంస్థలను స్థాపించటానికి ప్రైవేటు రంగం అభివృద్ధికి ఒక సరళమైన చట్టాన్ని అనుమతించింది. అలాగే అనేక వినియోగదారుల హక్కుల సంస్థలు దేశంలో చురుకుగా మారాయి. 1990 నుండి బొగ్గు, ఉక్కు, రైలు రవాణా, శక్తి వంటి "సున్నితమైన రంగాల" పునర్నిర్మాణం, ప్రైవేటీకరణ కొనసాగింది. 2000 లో ఫ్రాన్స్ టెలెకోమ్కు టెలికామ్యునికాచా పోల్కాకు చెందిన నేషనల్ టెలికాం సంస్థ,, 30% పోలాండ్ అతిపెద్ద బ్యాంక్, బ్యాంక్ పోల్స్కీ 2004 లో పోలిష్ స్టాక్మార్కెట్లలో వాటాలను ప్రవేశపెట్టాయి.
పోలిష్ బ్యాంకింగ్ సెంట్రల్ సెంట్రల్, తూర్పు యూరోపియన్ ప్రాంతంలో అతిపెద్దది. 100,000 మందికి ఉద్యోగులు ఉన్నారు, 32.3 శాఖలు ఉన్నాయి. దేశ ఆర్థిక మార్కెట్లలో అతిపెద్ద, అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన రంగం బ్యాంకులు ఉన్నాయి. వీఈటిని పోలిష్ ఆర్థిక పర్యవేక్షణ అథారిటీ ద్వారా నియంత్రిస్తున్నారు. మార్కెట్ ఆధారిత ఆర్థికవ్యవస్థ రూపాంతరం సమయంలో ప్రభుత్వం అనేక బ్యాంకులు ప్రైవేటీకరించింది. మిగిలినవారిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది. ఈ రంగం మరింత పోటీతత్వాన్ని ఇచ్చిన న్యాయ సంస్కరణలను ప్రవేశపెట్టింది. ఇది గణనీయమైన సంఖ్యలో వ్యూహాత్మక విదేశీ పెట్టుబడిదారులను (ఐ.సి.ఎఫ్.ఐ) ఆకర్షించింది. పోలాండ్ బ్యాంకింగ్ రంగం సుమారుగా 5 జాతీయ బ్యాంకులు, దాదాపు 600 సహకార బ్యాంకుల నెట్వర్క్, విదేశీ బ్యాంకులకు 18 శాఖలు ఉన్నాయి. అదనంగా విదేశీ పెట్టుబడిదారులు సుమారు 40 వాణిజ్య బ్యాంకులలో వాటాలను నియంత్రిస్తున్నారు. ఇది బ్యాంకింగ్ రాజధాని 68% వాటాను కలిగి ఉంది.
పోలాండ్ తన వ్యవసాయ రంగాన్ని ప్రైవేటు పొలాలు కలిగి ఉంది. ఐరోపా సమాఖ్యలో ఒక ప్రముఖ నిర్మాత అవ్వటానికి అవకాశం ఉంది. స్మోక్డ్, తాజా చేపలు, జరిమానా చాక్లెట్, పాల ఉత్పత్తులు, మాంసాలు, ప్రత్యేక రొట్టెలను తాయారీలో విదేశాలలో అతిపెద్ద డబ్బు తయారీదారులుగా ఉన్నారు. ఎగుమతి పెరుగుదలకి అనుగుణంగా మార్పిడి రేటు నిర్ణయించబడుతుంది. ఆహార ఎగుమతులు 2011 లో 62 బిలియన్ల జ్లోటి వరకు 2010 నుండి 17% అభిద్ధి చెందాయి. ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్య, పింఛను వ్యవస్థ, దేశ పరిపాలనలలో సంస్కరణలు ఊహించిన ద్రవ్య ఒత్తిళ్లకు దారితీశాయి. విదేశీ పెట్టుబడిలో సెంట్రల్ యూరోప్కు వార్సా ఆధిక్యత వహిస్తుంది.
యూరోస్టాట్ సమాచారం ప్రకారం పోలిష్ పిపిఎస్ తలసరి జీడీపీ 2017 లో యు.యూ సగటులో 70% ఉంది. ఇది 2004 లో యు.యూ సరాసరిలో 50% ఉంది.
పోలాండ్లో తయారు చేయబడిన ఉత్పత్తులు, వస్తువులు: ఎలక్ట్రానిక్స్, బస్సులు, ట్రాములు (సోలారిస్, సోల్బస్), హెలికాప్టర్లు, విమానాలు (పి.జెడ్.ఎల్, స్విడ్నిక్, పి.జెడ్.ఎల్ మీలెక్), రైళ్లు (పెసా ఎస్.ఎ), నౌకలు (జ్డంస్క్ షిప్యార్డ్, స్జెక్జెసిన్ షిప్యార్డ్, జ్డినియా పోలిష్ నేవీ షిప్యార్డ్) మందులు (పొల్ఫార్మా, పిల్ఫా), ఆహారం (టింబార్క్, హార్టెక్స్, ఇ. వెడెల్), బట్టలు (ఎల్.ఐ.పి.), గాజు, కుండల (బొలెస్లవిస్), రసాయన ఉత్పత్తులు, ఇతరులు.
పోలాండ్ ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద రాగి, వెండి, బొగ్గు, అలాగే బంగాళాదుంపలు, వరి మొక్క, రాప్సీడ్, క్యాబేజీ, ఆపిల్ల, స్ట్రాబెర్రీలు, రిబ్స్ తయారీదారులలో ఒకటిగ ఉంది.
కార్పొరేషన్లు
మధ్య యూరోప్‌లో ప్రాంతీయ ఆర్థిక నాయకత్వవ్యవస్థగా పోలాండ్ గుర్తింపు పొందింది. ఈ ప్రాంతంలోని 500 అతిపెద్ద కంపెనీలలో దాదాపు 40% (ఆదాయాలతో) అలాగే అధిక ప్రపంచీకరణ రేటును కలిగి ఉంది. దేశం అతిపెద్ద సంస్థలు డబల్యూ.ఐ.జి.30 సూచికలో ఉంటాయి. ఇది వార్సా స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్లో వర్తకం చేయబడింది.
1989 లో ఆర్థిక పరివర్తన విదేశాల్లో పోలిష్ కార్పొరేషన్ల ద్వారా నిర్వహించిన పెట్టుబడుల సంఖ్య, విలువలో గరిష్ఠ పెరుగుదలకు దారితీసింది. ఈ కంపెనీల్లో నాలుగింట ఒక విదేశీ ప్రాజెక్ట్ లేదా జాయింట్ వెంచర్లో పాల్గొనగా 72% విదేశీ విస్తరణ కొనసాగించాలని నిర్ణయించుకుంది. పోలాండ్ నేషనల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ నివేదికల నివేదిక ప్రకారం పోలిష్ విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడుల విలువ 2014 నాటికి దాదాపు 300 బిలియన్ పి.ఎల్.ఎన్. చేరుకుంది. 2014 లో 1,437 పోలిష్ కార్పొరేషన్లు 3,194 విదేశీ సంస్థల ప్రయోజనాలకు పనిచేస్తూ ఉన్నాయని సెంట్రల్ స్టాటిస్టికల్ ఆఫీస్ అంచనా వేసింది.
ప్రఖ్యాత పోలిష్ బ్రాండులలో పి.కె.ఒ. బ్యాంక్ పొల్స్కి, పి.కె.ఎన్, ఒర్లెన్, పి.జి.ఇ ఎనర్జీ, పి.జెడ్.యు, పిజిఎన్‌ఐజి, టొరాన్ గ్రూప్, లాటోస్ గ్రూప్, కెజిహెచ్‌ఎం పోల్స్క మిడ్జ్, యాస్సోకో, ప్లస్, ప్లే, ఎల్.ఒ.టి పోలిష్ ఎయిర్లైన్స్, పోజ్తా పోల్స్క, పోలిష్ స్టేట్ రైల్వేస్ (పి.కె.పి.), బైడ్రోన్కా, టి.వి.పి. ప్రధానమైనవిగా ఉన్నాయి.
ఈ జాబితా 2016 లో టర్నోవర్ ద్వారా అతిపెద్ద సంస్థలను కలిగి ఉంది:.
The list includes the largest companies by turnover in 2016:
పర్యాటకం
2004 లో యూరోపియన్ యూనియన్లో చేరిన తరువాత పోలాండ్ పర్యాటకులను ఆకర్షించింది.
మొత్తం ఆర్థికవ్యవస్థకు పర్యాటక రంగం గణనీయంగా దోహదపడుతుంది, దేశం సేవా మార్కెట్లో పెద్ద స్థాయిలో ఉంటుంది. ప్రపంచ పర్యాటకం ఆర్గనైజేషన్ (యు.ఎన్.డబల్యూ.టి.ఒ.) చేత ప్రఖ్యాతి పొందిన విదేశీ పర్యాటకులచే పోలాండ్ ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సందర్శించబడుతున్న 16 వ దేశంగా ఉంది.