cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కార్గిల్ యుద్ధం
పాక్ చొరబాట్లను కనుగొని సైన్యాన్ని పంపిన భారత్
మొదట్లో భారత సైన్యం ఈ చొరబాట్లను పలు కారణాల వల్ల గుర్తించలేదు. గస్తీ కాసే దళాలను చొరబాట్లు జరిగిన ప్రాంతాలకి పంపలేదు, శతఘ్నులతో పాక్ దాడులు చేస్తూ చొరబాటు దారులకు వీలు కల్పించింది. కానీ, మే రెండో వారానికి, సౌరభ్ కాలియా నేతృత్వం లోని భారత గస్తీ దళంపై జరిగిన ఆకస్మిక దాడి వల్ల చొరబాట్లు వెలుగులోకి వచ్చాయి. మొదట్లో చొరబాట్ల తీవ్రత తెలియని భారత దళాలు, ఇది కేవలం ఉగ్రవాదుల (జీహాదీలు) పని ఆనుకుని రెండు మూడు రోజుల్లో వారిని వెళ్ళగొట్టవచ్చు అనుకుంది. కానీ నియంత్రణ రేఖ వెంబడి అనేక చోట్ల పరిస్ధితి ఇలాగే ఉండడాన, వీరు అవలంబిస్తున్న పద్ధతులలో తేడాల వల్లనూ ఇది చాలా పెద్ద దాడేనని నిర్ధారణకు వచ్చాయి. మొత్తం 130 - 200 చ.కి.మీ. మేర భారత భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు. ముషారఫ్ మాత్రం 1,300 చ.కి.మీ. భారత భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకున్నారని చెప్పాడు.
పాక్ ఆక్రమణల మీద భారత్ దాడి
కాశ్మీరు మొత్తం ఎత్తైన కొండ ప్రాంతం. ఇక్కడ NH 1D జాతీయ రహదారి వంటి అత్యుత్తమ రోడ్లు సైతం రెండు లేన్లకి పరిమితమయ్యాయి. ఇటువంటి కష్టతరమైన మార్గం వల్ల ట్రాఫిక్ నిదానంగా సాగింది. అంతేగాక, ఎత్తైన ప్రదేశం కావడంతో విమానాల ద్వారా సామాగ్రిని తరలించడం కష్టతరమైంది. దీంతో NH 1D రహదారిని కాపాడుకోవడం భారత్ కు అత్యంత ప్రధానం. పాకిస్తాన్ సైన్యానికి వారి స్ధావరాల నుండి NH 1D రహదారి స్పష్టంగా కనిపించడమే కాక శతఘ్నులతో దాడి చేయడం అత్యంత సులువు. ఇది భారత సైన్యానికి పెద్ద సమస్య. ఎందుకంటే అన్నిరకాల సైనిక సామాగ్రీని తరలించుకోడానికి ఈ రహదారి చాలా అవసరం. శతఘ్నులతో దాడి వల్ల లేహ్ ప్రాంతం విడిపోయే ప్రమాదం ఏర్పడింది (అయినా హిమాచల్ ప్రదేశ్ ద్వారా మరో దూర మార్గం ఉంది).
చొరబాటుదారుల వద్ద చిన్న ఆయుధాలు, గ్రనేడ్లు మాత్రమే కాక ఫిరంగులు, శతఘ్నులు, యుద్ధవిమానాలని కూల్చివేసే తుపాకులు ఉన్నాయి. చాలా చోట్ల చొరబాటుదారుల మందు పాతరలు అమర్చారు. 8,000 మందుపాతరలు కనుగొన్నట్లు భారత్ ప్రకటించింది. మానవ రహిత విమానాలు, అమెరికా సమకూర్చిన AN/TPQ-36 ఫైర్ ఫైండర్ రాడార్ ల ద్వారా పాకిస్తాన్ పర్యవేక్షణ కొనసాగించింది. NH 1D కి చేరువలో ఉన్న పర్వత శిఖరాలను స్వాధీన పర్చుకోవడం భారత సైన్యపు మొట్టమొదటి ప్రాధాన్యత. అందుకే ద్రాస్ లో ఉన్న టైగర్ హిల్, టోలోలింగ్ కాంప్లెక్స్ ల మీద దాడి చేశారు. ఆ తదుపరి వెంటనే సియాచెన్ గ్లేషియర్ కి ప్రవేశం కల్పించే బటాలిక్-టుర్ టోక్ సబ్ సెక్టార్ మీద దాడి చేశారు. పాకిస్తాన్ కి వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన పర్వత శఖరాలలో పాయింట్ 4590, పాయింట్ 5353 ఉన్నాయి. పాయింట్ 4590 కి NH 1D కనుచూపు మేరలో ఉంది. పాయింట్ 5353 ద్రాస్ సెక్టార్ లోనే అత్యంత ఎత్తున ఉన్న ప్రదేశం. అందువల్లే పాక్ దళాలకి NH 1D సులభంగా కనిపించే అవకాశం ఏర్పడింది. జూన్ 14న పాయింట్ 4590ని తిరిగి స్వాధీన పర్చుకున్న భారత సైన్యానికి ఈ చోటే అత్యధిక సంఖ్యలో సైనిక నష్టం జరిగింది. రహదారి పరిసర ప్రాంతాలలోని సైనిక స్థావరాలను జూన్ మధ్య నాటికి తిరిగి స్వాధీన పర్చుకున్నప్పటికీ, ద్రాస్ ప్రాంతంలోని రహదారి పైకి మాత్రం యుద్ధం ముగిసే వరకు శతఘ్నులతో దాడులు కొనసాగాయి. thumb|right|పాక్ దళాలు కూల్చిన మిగ్-21 ఫైటర్ విమాన శకలాలు. పైలట్ అజయ్ అహుజా మృతి చెందాడు..NH 1D రహదారి కనిపించే కొండ ప్రాంతాలను తిరిగి స్వాధీన పర్చుకున్న తర్వాత భారత సైన్యం శతృవులను నియంత్రణ రేఖ అవతలకి తరిమికొట్టడం మీద దృష్టి పెట్టాయి. టోలోలింగ్ వద్ద జరిగిన యుద్ధం తర్వాత యుద్ధ పరిణామాలు భారత్ కు అనుకూలంగా మారింది. టోలోలింగ్ వద్ద పాకిస్తాన్ దళాలకి కాశ్మీర్ వేర్పాటువాదులు సహకరించారు. టైగర్ హిల్ (పాయింట్ 5140), పలు ఇతర చోట్ల గట్టి వ్యతిరేకత చూపించినా చివరికి విజయం భారత్‌నే వరించింది. పాక్ దళాలు టైగర్ హిల్ వద్ద పాతుకుపోయారని భారత్ సైన్యానికి అర్ధం అయ్యింది. అంతేగాక ఇక్కడ ఇరు పక్షాలకి బాగా ప్రాణ నష్టం సంభవించింది. చివరగా జరిపిన దాడిలో 10 మంది పాక్ సైనికులు, 5 గురు భారత సైనికులూ మృతి చెందగా, టైగర్ హిల్ భారత్ వశమైంది. మరికొన్ని పేరు లేని కొండలపై కూడా తీవ్ర పోరాటాలు జరిగాయి. ఆపరేషన్ పూర్తిగా మొదలయ్యే సరికి దాదాపు 250 శతఘ్నులను కనుచూపు మేరలో ఉన్న సైనిక గుడారాలలోని చొరబాటుదారులని వెల్లగొట్టడానికి సిద్ధం చేశారు. బోఫోర్స్ ఫీల్డ్ హోవిట్జర్ (కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో జరిగిన బోఫోర్స్ కుంభకోణంతో అపఖ్యాతి మూటగట్టుకున్నాయి) చాలా ముఖ్య పాత్ర పోషించాయి. కొన్ని ప్రాంతాలలో వీటిని పూర్తి స్ధాయిలో భారత దళాలు ఉపయోగించుకున్నాయి. మిగిలిన ప్రాంతాలలో వీటిని మొహరించడానికి సరిపడ స్థలం లేకపోవడంతో అనుకున్న ఫలితాలు రాలేదు.
భారత వైమానిక దళం ఒక మిగ్-27 స్ట్రైక్ ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ ని ఇంజిన్ విఫలం కావడంతో కోల్పోయింది. మరో మిగ్-21 ఫైటర్ ని పాక్ దళాలు కూల్చివేశాయి. మొదట్లో రెండిటినీ తామే కూల్చినట్లు పాకిస్తాన్ చెప్పుకుంది. కానీ కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత రిటైర్డ్ పాక్ ఆఫీసరు సాంకేతిక సమస్యల వల్లే కూలిందని చెప్పాడు. పాక్ దళాలు పాతుకు పోయిన స్థలాల మీద భారత వైమానిక దళం లేసర్ గైడెడ్ బాంబులు ప్రయోగించింది.
1999 మే 27 న ఫ్లైట్ లెఫ్టినెంట్ నచికేత నడుపుతున్న మిగ్-27లో ఇంజిన్ లోపాలు రావడంతో బటాలిక్ సెక్టార్ లో ఉండగా పారాచూట్ సాయంతో బయటపడ్డారు. ఆయన జాడ కనిపెట్టడానికి వెళ్ళిన స్క్వాడ్రన్ లీడర్ అజయ్ అహూజా విమానాన్ని మిసైల్ సహాయంతో పాక్ దళాలు కూల్చేశాయి. అందిన వార్తల ప్రకారం, ఆయన విమానం కూలిపోవడానికి ముందే బయటకు క్షేమంగా వచ్చినప్పటికీ పాక్ దళాలకు దొరకడంతో కాల్చి చంపారు. ఆయన శవం మీద బుల్లెట్ గాయాలున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ యుద్ధాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
అంగర వెంకటకృష్ణారావు
అంగర వెంకటకృష్ణారావు(1920-1974) ప్రఖ్యాత రచయిత. ఇతడు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో మిలట్రీలో హవల్దార్‌గా ఈశాన్య భారతదేశంలో పనిచేశాడు. ఆ అనుభవాలను విరామం పేరుతో ఒక నవలగా 1967లో వ్రాశాడు.
కథలు
ఇతని కథలు గృహలక్ష్మి, తెలుగు స్వతంత్ర, ఆంధ్రజ్యోతి, పుస్తకం, అంజలి, సుధ, జ్యోతి, ఆంధ్రపత్రిక, రూపవాణి, భారతి, కథాంజలి, ఆంధ్రప్రభ, విశాఖ, జయశ్రీ, యువజ్యోతి తదితర పత్రికలలో ప్రచురితమయ్యాయి. "కదిలే బొమ్మలు" అనే కథా సంపుటాన్ని, విశాఖ సాహితి తరఫున "వి.సా.కథలు" అనే పేరుతో ఒక కథా సంకలనాన్ని తీసుకువచ్చాడు. కథానిలయంలో లభించే ఇతని కథలు కొన్ని:
తురకపాలెం (మాచవరం)
"తురకపాలెం (మాచవరం)" పల్నాడు జిల్లా, మాచవరం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఈ గ్రామంలో అందరూ ముస్లిం సామాజిక వర్గానికి చెందినవారే. గ్రామస్థులు నాపరాయిని వెలికితీసి, దేవాలయాలలో ప్రతిష్ఠించే ధ్వజస్తంభాలను, ఉలితో అందంగా చెక్కుతారు. ముఖద్వారం, రాతిస్తంభాలు, ఇతర ఆకృతులను చక్కగామలుస్తారు. జిల్లాలో ఎక్కడ దేవాలయ నిర్మాణం జరిగినా ఇక్కడకు వచ్చి తమకు కావాల్సినవి తయారు చేయమని ఆర్డర్లు ఇచ్చి వెళతారు.ముస్లిం సోదరులు హిందూ దేవాలయాలకు అవసరమైన వస్తువులు తయారు చేయటం ఇక్కడి ప్రత్యేకత.
మూలాలు
వర్గం:మాచవరం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
ఫరీదాబాద్ జిల్లా
హర్యానా రాష్ట్ర 21 జిల్లాలలో ఫరీదాబాద్ జిల్లా (హిందీ: फरीदाबाद जिला) ; (పంజాబీ: ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) ఒకటి. ఫరీదాబాద్ నగరం ఈ జిల్లాకు కేంద్రం. ఢిల్లీ- మథుర (షేర్షా - సూరీ మార్గ్) రహదారి జిల్లా మద్యగా పోతుంది. 2001 గణాంకాలను అనుసరించి జిల్లా వైశాల్యం 2151 చ.కి.మీ. జనసంఖ్య 21,93,276. ఈ జిల్లా గుర్‌గావ్ డివిజన్‌లో భాగంగా ఉంది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి ఫరీదాబాద్ జిల్లా హర్యానా రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో అత్యధిక జనసంఖ్య కలిగిన జిల్లా.
పేరు వెనుక చరిత్ర
జిల్లా కేంద్రం పేరే జిల్లా పేరుగా నిర్ణయించారు. జహంగీర్ కోశాధికారి షైక్‌ఫరీద్ ఫరీదాబాద్ నగరాన్ని స్థాపించి దీనికి ఫరీదాబాద్ అని పేరు నిర్ణయించాడు. ఈ ప్రాంతం సందర్శించిన షైద్‌ఫరీద్ ఇక్కడ నగరాన్ని నిర్మించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. తరువాత ఇక్కడ నిర్మించబడిన నగరానికి ఫరీద్ పేరు నిర్ణయించబడింది. గోపాల్ కాలనీ తలాబ్ రోడ్డు మీద ఫరీద్ సమాధి (మక్బరా) నిర్మించబడింది. దానిని ఇపాటికీ ప్రజలు సందర్శింస్తుంటారు.
ఆర్ధికం
హర్యానా రాష్ట్రంలో ఫరీదాబాద్ ప్రధాన పారిశ్రామిక నగరంగా గుర్తించబడుతుంది. ఢిల్లీ - మథుర మార్గంలో ఢిల్లీకి సమీపంలో ఉండడం కారణంగా ఫరీదాబాద్ పరిశ్రమల స్థాపనకు అనుకూలంగా ఉంది. పరిశ్రమల స్థాపకులకు ఫరీదాబాద్ అభిమాన నగరంగా ఉంది. ఫరీదాబాద్ ట్రాక్టర్, మోటర్ సైకిల్, స్విచ్ గీర్, రిఫ్రిజిరేటర్స్, షూస్, టైర్లు , ఇతర ఉత్పత్తులకు ప్రాముఖ్యత వహించింది.అయినప్పటికీ ప్రస్తుత కాలంలో నోయిడా, ఒఖ్లా , గుర్‌గావ్‌లు పారిశ్రామికంగా ఫరీదాబాద్‌ను అధిగమించాయి.
మూలాలు
వర్గం:హర్యానా జిల్లాలు  వర్గం:1979 స్థాపితాలు
నిడుమోలు మాలా
నిడుమోలు మాలా - న్యాయవాదుల కోటాలో చెన్నై హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తిగా 2022లో నియమితులయ్యారు.
శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు (శ్రీశ్రీ), సరోజా దంపతుల నలుగురి సంతానంలో మాలా చివరిది. ఆమె మద్రాస్‌ లా కళాశాల నుంచి డిగ్రీ పొందారు. ఆ తరువాత 1989లో మద్రాస్-పుదుచ్చేరి బార్‌ అసోసియేషన్‌లో సభ్యత్వం తీసుకున్నారు. 32 ఏళ్ల పాటు మద్రాస్‌ హైకోర్టులో ప్రాక్టీసు చేసారు. 2020 నుంచి పుదుచ్చేరి ప్రభుత్వ న్యాయవాదిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు.
ప్రపంచ సామాజిక న్యాయ దినోత్సవం
ప్రపంచ సామాజిక న్యాయ దినోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం ఫిబ్రవరి 20న నిర్వహించబడుతుంది. చట్టపరంగా ఎలాంటి వివక్షత, తారతమ్యం లేకుండా ప్రజలందరికి సమన్యాయం జరగాలని ఐక్యరాజ్య సమితి పిలుపునిచ్చిన రోజుకు గుర్తుగా ఈ దినోత్సవం జరుపుకుంటారు.
చరిత్ర
పేదరికం, నిరుద్యోగం వంటి సమస్యలను అధిగమించడానికి చేయవలసిన కృషికోసం ప్రపంచ సామాజిక న్యాయ దినోత్సవం జరుపుకోవాలన్న ప్రతిపాదనను 2007, నవంబరు 26న జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సమావేశం, ఎ/ఆర్ఈఎస్/62/10 పై తీర్మానించగా 2009, ఫిబ్రవరి 20న తొలిసారిగా ప్రపంచ సామాజిక న్యాయ దినోత్సవం జరుపబడింది.
మూలాలు
వర్గం:అంతర్జాతీయ దినములు
మిస్టర్ డీడ్స్ గోస్ టు టౌన్ (1936 సినిమా)
మిస్టర్ డీడ్స్ గోస్ టు టౌన్ 1936లో విడుదలైన అమెరికా రొమాంటిక్ కామెడీ సినిమా. ఫ్రాంక్ కాప్రా దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో గ్యారీ కూపర్, జీన్ ఆర్థర్ నటించారు.
కథానేపథ్యం
1935లో ది అమెరికన్ మాగజైన్ కోసం క్లారెన్స్ బుడింగ్టన్ కెలండ్ రాసిన ఒపెరా హాట్ కథ ఆధారంగా ఈ చిత్రం రూపొందించబడింది.
ఇతర లంకెలు
Streaming audio
మృత్యులోయ
మృత్యు లోయ లేదా డెత్ వ్యాలీ అనేది యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక లోయ. ఈ లోయ ఉత్తర అమెరికాలో అత్యుష్ణమైనది, అత్యంత పొడి వాతావరణాన్ని కలిగినది, అత్యల్ప స్థానంలో ఉంది. ఇది సియెర్రా నెవాడా పర్వత శ్రేణి యొక్క ఒక ఆగ్నేయ ఎడారి. డెత్ వ్యాలీ అనేది మోజావే ఎడారి యొక్క ఒక భాగం. ఇది డెత్ వ్యాలీ నేషనల్ పార్క్ యొక్క అతి ముఖ్యమైన భాగం. ఇది ఒక ఉపరితల భాష్పీభవన బేసిన్, అంటే దీనర్థం ఇందులోని నదులు సముద్రంలోకి ప్రవహించలేవు.
మూలాలు
వర్గం:లోయలు వర్గం:కాలిఫోర్నియా
పడుచు పిల్ల పగటి దొంగలు
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:హలం నటించిన సినిమాలు
అనవల్
అనవల్  కర్ణాటక రాష్ట్రం లోని బాగల్‌కోట్ జిల్లా, బాదామి తాలూకాకు చెందిన గ్రామం.
బయటి లంకెలు
వర్గం:బాగల్‌కోట్ జిల్లా గ్రామాలు వర్గం:కర్ణాటక గ్రామాలు
కేక (సినిమా)
కేక 2008, అక్టోబర్ 23వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
బయటి లింకులు
వర్గం:చక్రి సంగీతం అందించిన సినిమాలు వర్గం:తేజ దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలు వర్గం:ధర్మవరపు సుబ్రహ్మణ్యం నటించిన చిత్రాలు
దేబాశ్రీ రాయ్
దేబాశ్రీ రాయ్ (జననం 1962 ఆగస్టు 8) బెంగాలీ సినిమా నటి, నర్తకి, కొరియోగ్రాఫర్, రాజకీయ నాయకురాలు, జంతు హక్కుల కార్యకర్త. హిందీ, బెంగాలీ సినిమాల్లో నటించింది. బెంగాలీ కమర్షియల్ సినిమా ప్రస్థానంలో నటిగా పేర్కొనబడింది. వందకు పైగా చిత్రాలలో నటించి, ఒక జాతీయ అవార్డు, మూడు బెంగాలీ ఫిల్మ్ జర్నలిస్టు అవార్డులు, ఐదు కళాకర్ అవార్డులు, ఆనందలోక్ అవార్డుతో సహా నలభైకి పైగా అవార్డులను గెలుచుకుంది. భారతీయ శాస్త్రీయ, గిరిజన, జానపద నృత్యాల అంశాలతో నిండిన వినూత్న నృత్య రూపాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. నటరాజ్ డ్యాన్స్ సంస్థను స్థాపించింది. దేబాశ్రీ రాయ్ ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకురాలు.
జననం
రాయ్ 1962 ఆగస్టు 8న పశ్చిమ బెంగాల్ లోని కలకత్తా లో జన్మించింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
రాయ్ కి 1994లో ప్రోసెన్‌జిత్ ఛటర్జీతో వివాహం జరిగింది. 1995లో వారిద్దరు విడాకులు తీసుకున్నారు.
టివిరంగం
సౌమిత్ర ఛటర్జీ నటించిన బెంగాలీ టీవీ సిరీస్ దేనా పవోనా తో టివిరంగంలోకి అడుగుపెట్టింది. లౌహకపట్, రత్నదీప్, నగర్‌పరే రూప్‌నగర్, బిరాజ్ బౌ లలో నటించింది. 1988లో, బిఆర్‌చోప్రా తీసిన మహాభారతంలో సత్యవతిగా కనిపించింది.
రాజకీయ జీవితం
రాయ్ అఖిల భారత తృణమూల్ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున 2011 నుండి 2021 వరకు రైడిఘి నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ సభ్యునిగా ప్రాతినిధ్యం వహించింది.
థాకూర్ అనూప్ సింగ్
థాకూర్ అనూప్ సింగ్ భారతదేశానికి చెందిన బాడీ బిల్డింగ్ క్రీడాకారుడు, సినిమా నటుడు. ఆయన 2015లో బ్యాంకాక్ లో జరిగిన ప్రపంచ బాడీ బిల్డింగ్ మీట్ లో స్వర్ణ పతాకం సాధించాడు.
సినీ జీవితం
థాకూర్ అనూప్ సింగ్ 2008లో భారత ఎయిర్ లైన్స్  పైలట్ గా లైసెన్స్ తీసుకుని ఆ తరువాత మోడలింగ్ లోకి అడుగుపెట్టి  2011లో స్టార్ ప్లస్ లో ప్రసారమైన మహాభారత్ సీరియల్ లో ధృతరాష్ట్రునిగా నటించి మంచి గుర్తింపునందుకున్నాడు. ఆయన 2017లో యముడు 3 సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి తెలుగు, తమిళ్, మరాఠీ, కన్నడ, హింది సినిమాల్లో నటించాడు.
ద్రవాభిసరణ క్రమత
ద్రవాభిసరణ (Osmosis) ప్రక్రియను క్రమపరచడాన్ని ద్రవాభిసరణ క్రమత (Osmoregulation or Osmotic Regulation) అంటారు.
జంతు వర్గీకరణ
ద్రవాభిసరణ క్రమత యంత్రాంగాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, జీవులను మూడు విధములుగా విభజించవచ్చును:
బయటి లింకులు
వర్గం:శరీర ధర్మ శాస్త్రము
భీమపాక భూపతిరావు
భీమపాక భూపతిరావు, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, మాజీ ఎమ్మెల్యే. 1983 నుండి 1985 వరకు పాలేరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
జననం
భూపతిరావు తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా లో జన్మించాడు.
రాజకీయ జీవితం
1983లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ కు జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సిపిఐ తరపున పాలేరు నియోజకవర్గం నుంచి పోటీచేసి సమీప కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి సంభాని చంద్రశేఖర్‌ పై 8,264 ఓట్ల ఆధిక్యతతో గెలుపొందాడు. 1983లో ఎన్టీ రామారావు తెలుగుదేశం పార్టీని స్థాపించి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రభంజనం సృష్టించినప్పటికీ పాలేరులో సీపీఎం మద్దతుతో పోటీ చేసిన భూపతిరావు గెలుపొందాడు. భూపతిరాజుకు 35950 ఓట్లు రాగా, చంద్రశేఖర్‌కు 27686 ఓట్లు లభించాయి. 1983లో గెలిచిన భూపతిరావు 1985లో అసెంబ్లీని రద్దు చేయటంతో పూర్తిస్థాయి ఎమ్మెల్యేగా పనిచేయలేకపోయాడు.
ఎమ్మెల్యేగా ఉన్నప్పుడు గన్‌మెన్‌లు, సెక్యూరిటీ సిబ్బందిని వద్దన్నాడు. ఎమ్మెల్యేగా తనకు వచ్చిన జీతాన్ని పార్టీకి అందజేసి పార్టీ ఇచ్చిన 800 రూపాయల గౌరవ వేతనంతో జీవనం సాగించాడు.
మరణం
భూపతిరావు 2022 ఆగస్టు 5న భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా లోని భద్రాచలం లో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:భారత కమ్యూనిస్టు నాయకులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1983) వర్గం:2022 మరణాలు
మానికొండ సుబ్బారావు
మానికొండ సుబ్బారావు కమ్యూనిస్టు నాయకుడు. 1964 నుంచి ఆయన జిల్లా కార్యదర్శిగానూ, రాష్ట్ర కమిటీ సభ్యులుగానూ, 1968 నుంచి 1975లో ఆయన చనిపోయే వరకూ రాష్ట్ర కార్యదర్శివర్గ సభ్యులుగానూ పనిచేశాడు.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన 1918 లో కృష్ణా జిల్లా గన్నవరం తాలూకా నందమూరులో జన్మించాడు. బాల్యంలోనే తండ్రి మరణించాడు. తల్లి పేరు బుల్లెమ్మ. ఆయన బందరు పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తిచేసాడు. బందరు హిందూ కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్‌ లో ఉత్తీర్ణుడయ్యాక బివిఎస్‌సి కోర్సులో ప్రవేశించాడు. రెండేళ్లు చదివి అక్కడ జరిగే అన్యాయాలకూ, అక్రమాలకూ వ్యతిరేకం గా చదువుకు స్వస్తి చెప్పి స్వగ్రామం చేరాడు. ఆయన తన 19వ యేటనే కట్నకానుకలు లేకుండా సూర్యావతిని వివాహమాడాడు. ఆయన 1938-39 లలో అన్నా ప్రగడ కామేశ్వరరావు గుంటూరు జిల్లా మంతెనవారిపాలెంలో ప్రారంభించిన 'విద్యా వనం' అనే ఆదర్శ పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసాడు. పిల్లల్లో సత్ప్రవర్తన, అభ్యుదయ భావాలు కలిగించడానికి ప్రత్యేక తరగతులు నడిపేవాడు. ఆ పాఠశాలలో పనిచేస్తున్న రోజుల్లోనే కమ్యూనిస్టు సాహిత్యం అధ్యయనం చేస్తుండే వాడు. స్థానిక కమ్యూనిస్టు కార్యకర్తలతో సంబంధాలు పెట్టుకున్నాడు.
నందమూరులో ఆయన ఇల్లు పార్టీ కార్యకర్తల రహస్య సమావేశాలకు స్థావరంగానూ, రక్షణ దుర్గంగానూ తయారయింది. కృష్ణా జిల్లా కమ్యూనిస్టు కమిటీ ఆ రహస్య కాలంలో జయ ప్రదంగా నడవడానికి మానికొండ ప్రధాన పాత్ర వహించాడు. ఒక ఏడాదిపాటు మానికొండ విప్లవ కార్యాచరణను ప్రత్యక్షంగా చూసిన జిల్లా, రాష్ట్ర నాయకత్వం, 1941వ సంవత్సరంలో ఆయనను పార్టీ గన్నవరం తాలూకా ఆర్గనైజర్‌ గా నియమించింది. ఆయన బలమైన కమ్యూనిస్టు పార్టీని గన్నవరం తాలూకాలో నిర్మించాడు. కార్మికుల నుంచి మేధావుల వరకూ అందరితోనూ ఆయన సామరస్యంగా వ్యవహరించేవాడు. ముఖ్యంగా కార్యకర్తలను రాజ కీయంగా చైతన్యవంతులను చేయడం లోనూ, వాళ్లు తమ కాళ్లమీద తాము నిలబడ గలిగేపాటి దక్షత సమకూర్చడంలోనూ పార్టీ ఆర్గనైజర్‌గా ఆయన ప్రతిభ వెల్లడయింది. రెండేళ్లలో పార్టీ నిర్మాణానికీ ప్రజా ఉద్యమానికీ ఆయన చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా పార్టీ ఆయనను కృష్ణాజిల్లా నాయకత్వానికి ప్రమోట్‌ చేసింది. పార్టీ కృష్ణాజిల్లా నాయకత్వం స్వీకరిం చిన తరువాత అనేక వ్యతిరేక శక్తులను ఎదుర్కొంటూ పార్టీ విధానాలను ప్రజలకు ఓపికతోనూ, సమర్థతతోనూ వివరిస్తూ ప్రజల నిత్య జీవిత సమస్యలపైన నిర్మాణాత్మకంగా పనిచేశాడు.
కమ్యూనిస్టు కుటుంబం
1945-46 నాటికే మానికొండ కుటుంబం ఆదర్శ విప్లవ కుటుంబం అనే ఖ్యాతి గాంచింది. మానికొండ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో పనిచేయడంతోనే ఆగిపోకుండా, తన తల్లి బుల్లెమ్మ గారిని విప్లవమాతగా తీర్చిదిద్దారు. భార్య సూర్యావతి నీ విప్లవ నారిగా తయారు చేశారు. పార్టీ రహస్య జీవితంలో మానికొండ ఇంటికెందరెందరో వచ్చి పోతుండేవారు. బుల్లెమ్మగారు వారినందరినీ తన బిడ్డల్లాగా ఆదరించింది. తరువాత 1945 నుంచి ఆంధ్ర కమ్యూనిస్టు కమిటీ, ప్రజాశక్తి కార్యాలయాల్లో ఆమె 'కమ్యూన్‌' నిర్వహించారు. పార్టీ సభ్యులూ, కార్యకర్తలూ తమ ఆస్తిపాస్తులను సమర్పించాలని పిలుపు ఇచ్చినప్పుడు మానికొండ దంపతులు తమ యావదాస్తినీ పార్టీకి సమర్పించారు. 1948లో ఆంధ్రరాష్ట్ర మహిళా మహాసభ జరుపుకోవడాన్ని ప్రభుత్వం నిషేధించిన సందర్భంగా విజయవాడ లో జరిగిన నిరసన ప్రదర్శనలో బుల్లెమ్మ గారు జెండా పుచ్చుకొని అగ్రభాగాన నడిచారు. ఊరేగింపును చెదరగొట్టడానికి పోలీసులు ప్రయోగించిన బాష్పవాయువుకు శరీరం కాలి ఆమె స్పృహ తప్పి పడిపోయింది.
మానికొండ సాధారణ స్థానాల్లో ఉంటూ కూడా తన భార్య సూర్యావతి పైస్థానాలకు వెళ్లడానికి తగిన ప్రోత్సాహాన్నిచ్చారు. ప్రాథమిక పాఠశాల చదువుకే పరిమితమైన ఆమెను ఆయన తన కృషి ద్వారా విద్యా విజ్ఞానమూ, చైతన్య వికాసమూ కల్పించి ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మహిళా ఉద్యమానికే నాయకత్వం వహించే స్థాయికి తీసుకురాగలిగారు. ఎంతో ఆదర్శమైన కమ్యూనిస్టు మహిళగా ఆమెను తీర్చిదిద్దారు. అలా ఆమె సర్పంచ్‌గానూ, ఎంపిపిగానూ, శాసన మండలి సభ్యురాలుగానూ పనిచేశారు. ఉద్యమపథంలో సూర్యావతిని రాయవెల్లూరు జైలులో ఏడాదిపాటు నిర్బంధించారు. ఇంచు మించు అదే సమయంలో మానికొండను కూడా అరెస్టు చేసి జైలులో పెట్టారు. జైలులో ఉన్న రెండున్నరేళ్లు ఆయన ఆదర్శనీయమైన జీవితం గడిపారు. అక్కడ అధ్యయనమూ, అధ్యాపనమూ నిర్వహించారు. జైల్లో ఉన్న సాధారణ కార్యకర్తలకు రాజకీయ తరగతులు నిర్వహించారు. ఆరు నెలలు తరువాత ఆయన ను జామీనుపై విడుదల చేయగా, పార్టీ కార్య క్రమాలు కొనసాగించడానికి రహస్య జీవితం గడిపారు. 1955లో పార్టీ ఆర్థిక సంక్షోభంలో పడినప్పుడు బుల్లెమ్మగారు మానికొండ దంపతులను ఆదుకొని తన దగ్గర మిగిలి ఉన్న కొద్దిపాటి డబ్బుతో సంసారాన్ని నడుపు కొచ్చింది.
పార్టీలో చీలిక
1964లో కమ్యూనిస్టు పార్టీలో చీలిక అని వార్యమైంది. దీనికి ముందు జరిగిన రాజకీయ సిద్ధాంత నిర్మాణ పోరాటంలో మార్క్సిస్టులుగా మానికొండ దంపతులు రివిజనిజాన్ని ప్రతిఘటించి నిలిచారు. కృష్ణాజిల్లా కమిటీ కార్యదర్శిగా మానికొండ పార్టీ పునర్మిర్మాణ బాధ్యతలను చేపట్టారు. 1964 డిసెంబర్‌ 29 రాత్రి అనేకమంది నాయకులతోపాటు మానికొండ దంపతులను అరెస్టుచేసి ప్రభుత్వం హైదరాబాద్‌ సెంట్రల్‌ జైలులో డిటెన్యూలుగా ఉంచింది. జైల్లో మాని కొండ ప్రపంచ కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ చరిత్ర రాశాడు.
అస్తమయం
1975 జనవరి 28వ తేదీన ఆయన గుండెపోటుతో మరణించాడు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1918 జననాలు వర్గం:1975 మరణాలు వర్గం:గుండెపోటు మరణాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా కమ్యూనిస్టు నాయకులు
అఖిల భారత వైద్య విజ్ఞాన సంస్థ, భువనేశ్వర్
ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ భువనేశ్వర్ (ఎయిమ్స్ భువనేశ్వర్), (గతంలో నేతాజీ సుభాస్ చంద్రబోస్ ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్), అనేది భారతదేశంలోని ఒడిశాలోని భువనేశ్వర్లో ఉన్న ఒక వైద్య కళాశాల, వైద్య పరిశోధన ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయం. ఈ వైద్యకళాశాల ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో స్వయంప్రతిపత్తితో పనిచేస్తుంది.
మూలాల జాబితా
వర్గం:వైద్య కళాశాలలు
బుల్ఢానా
బుల్దానా (ఆంగ్లం:Buldhana) మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలో బుల్దానా జిల్లాకు జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం, అమరావతి డివిజన్ లోని ఒక మున్సిపాలిటీ నగరం.
జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, బుల్దానా నగరంలో 67,431 జనాభా ఉంది. జనాభాలో పురుషులు 52%, స్త్రీలు 48% ఉన్నారు. బుల్దానా సగటు అక్షరాస్యత రేటు 82%, జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ, పురుషుల అక్షరాస్యత 82% స్త్రీ అక్షరాస్యత 72%. జనాభాలో 13% ఆరు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
రవాణా
ఎడమ|thumb| మోతాలా మీదుగా మల్కాపూరు బుల్ధన అనే రెండు నగరాల్లో కలిసే రాష్ట్ర రహదారి. రహదారి బుల్ధానా సమీపంలోని ఘాట్‌లో ముగుస్తుంది.|200x200px నగరంలో మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర రహదారి బస్సు స్టేషన్ ఉంది. బుల్ధానా, మల్కాపూరు, చిఖాలి, మెహకర్, ఖామ్‌గావ్, షెగావ్, జల్గావ్-జామోద్ వద్ద రాష్ట్ర రవాణా బస్సు డిపోలు ఉన్నాయి. బుల్ధానాను జాతీయ రహదారి 6 కు ఖమ్‌గావ్, నందురా, మల్కాపూర్ పట్టణం ద్వారా జాతీయ రహదారి 753A ద్వారా అనుసంధానించారు. మల్కాపూర్, ఖమ్‌గావ్ టెర్మినస్; షెగావ్, నందురా సమీప రైల్వే స్టేషన్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం ఔరంగాబాద్ వద్ద ఉంది, నగరం నుండి ఇది 150 కి.మీ. దూరంలో సౌకర్యం ఉంది.
భాషలు, సంస్కృతి
బుల్ధానాలో ఎక్కువగా మాట్లాడే భాష మరాఠీ భాష. నగర జనాభాలో 98 శాతానికి పైగా మరాఠీ మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు. మరాఠీ, ఇంగ్లీష్, హిందీ మీడియం పాఠశాలలో బోధించే తప్పనిసరి విషయం. జనాభాలో 1 శాతం హిందీ మాట్లాడుతుంది. బుల్దానాలోని అన్ని హిందీ మాట్లాడేవారు దాని వాణిజ్య స్థితి కారణంగా నిష్ణాతులుగా మాట్లాడగలరు.సైలానీ బాబా ఉర్స్ పండుగను ఏటా స్థానిక సమాజం బుల్ధానా పాటిస్తుంది, దీనిని మత సామరస్యం చిహ్నంగా భావిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర
సిధికా శర్మ
సిధికా శర్మ, తెలుగు సినిమా నటి. పైసా సినిమాలో సహాయక పాత్ర పోషించిన తర్వాత ఆమెకు గుర్తింపు లభించింది.
జననం
సిధికా 1991. డిసెంబరు 19న ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని డెహ్రాడూన్ లో జన్మించింది. సినిమాలోకి రాకముందు మోడల్ గా చేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1991 జననాలు వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ మహిళలు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
అక్కపల్లె
అక్కపల్లె ప్రకాశం జిల్లా బేస్తవారిపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
కొమ్మరమడుగు
కొమ్మరమడుగు చిత్తూరు జిల్లా, వెంకటగిరి కోట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
తప్పించుకోలేరు
తప్పించుకోలేరు 2021లో తెలుగులో విడుదలైన సస్పెన్స్ థ్రిల్లర్ సినిమా. ఆర్.వి.జి మూవీజ్, ఎస్.వి.ఎల్. ఎంట‌ర్‌ప్రైజెస్‌ బ్యానర్‌లపై రుద్రాపట్ల వేణుగోపాల్‌ (ఆర్‌.వి.జి), తలారి వినోద్‌ కుమార్‌ ముదిరాజ్‌, శ్రీనివాస్‌ మామిడాల, లలిత్‌ కుమార్‌ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు  రుద్రాపట్ల వేణుగోపాల్‌ (ఆర్‌.వి.జి) దర్శకత్వం వహించాడు. ఆదర్శ్, హరీష్, ట్వింకిల్‌ అగర్వాల్, సాయి శ్వేత, ఆకెళ్ల, ఫహీం ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఆగష్టు 27న విడుదలైంది.
అడివి సూర్యకుమారి
అడివి సూర్యకుమారి సుప్రసిద్ధ నవలా రచయిత్రి.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు
ఆరుగురు పతివ్రతలు
ఆరుగురు పతివ్రతలు 2004 ఫిబ్రవరి 6న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఇ.వి.వి.సినీమా బ్యానర్ పై ఈ చిత్రాన్ని ఇ.వి.వి.సత్యనారాయణ స్వీయ దర్శకత్వంలో నిర్మించాడు. చలపతిరావు, ఎల్.బి.శ్రీరామ్‌, శ్రీకృష్ణ కౌశిక్ లు ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు కమలాకర్ సంగీతాన్నందించారు.
ఆళ్లగడ్డ పురపాలక సంఘం
చరిత్ర
ఇది నగర పంచాయితీగా 2011 లో ఏర్పడింది. ఈ నగరపంచాయితీ లో 6 మండలాలు, 20 ఎన్నికల వార్డులు ఉన్నాయి.ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతికి 330 కి.మీ దూరంలోనూ జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం 110 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
జనాభా గణాంకాలు
2001 లో 37690 గా ఉన్న పట్టణ జనాభా 2011 లో 41697 కు పెరిగింది. .పిన్ కోడ్: 518543.
ప్రస్తుత చైర్‌పర్సన్, వైస్ చైర్మన్
ప్రస్త్తుత చైర్‌పర్సన్‌గా ఏడ్డుల కుమారి, ఉషా రాణి వైస్ చైర్మన్‌గా రామలింగ రెడ్డి పనిచేస్తున్నారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఆళ్లగడ్డలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు, ప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషను గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ఇతర వివరాలు
ఈ పురపాలక సంఘంలో 12544 గృహాలు ఉన్నాయి.15 రెవెన్యూ వార్డులు,20 ఎన్నికల వార్డులు ఉన్నాయి.ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి ఉంది.1 కూరగాయల మార్కెట్ లు ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:నంద్యాల జిల్లా పురపాలక సంఘాలు
శశధర్ ఆచార్య
శశధర్ ఆచార్య (జననం 1961) భారతదేశం లోని జార్ఖండ్ లో గల సరైకెలాకు చెందిన చౌ నృత్య వ్యాఖ్యాత. 2020లో కళల రంగంలో చేసిన కృషికి గాను భారత ప్రభుత్వం నుంచి పద్మశ్రీ పౌర పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
జీవితం
ఆచార్య తన కుటుంబానికి చెందిన ఐదవ తరం నృత్యకారుడు. అతను తన తండ్రి లింగరాజ్ ఆచార్య నుండి చౌ ను నేర్చుకున్నాడు, తరువాత నటశేఖర్ బనా బిహారీ పట్నాయక్, విక్రమ్ కర్మాకర్, కేదార్‌నాథ్ సాహు, సుధేంద్రనాథ్  సింగ్డియో నుండి నేర్చుకున్నాడు. 1990 ల ప్రారంభంలో అతను గురుకుల్ డాన్స్ అకాడమీలో పనిచేయడానికి సరైకెలాను విడిచిపెట్టాడు. తరువాత ముంబై లోని పృథ్వీ థియేటర్ లో పనిచేశాడు. పూణే లోని ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎఫ్ టిఐఐ)లో, న్యూఢిల్లీ లోని నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామాలో అధ్యాపక సభ్యుడిగా ఉన్నారు. న్యూఢిల్లీకి చెందిన త్రివనీ కళా సంఘంలో ఆయన బోధిస్తాడు. 2020లో కళల రంగంలో చేసిన కృషికి గాను పద్మశ్రీ గౌరవాన్ని అందుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:1961 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
వడియం
వడియం (బహువచనం వడియాలు) ఒక ప్రత్యేకమైన ఆహార పదార్ధాలు. వీటిని తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే మూల పదార్థాల ఆధారంగా వివిధ రకాలుగా ఉంటాయి.
తెలగ పిండి వడియాలు
తగినన్ని నీళ్లల్లో తెలగపిండిని సుమారు 8 గంటలు నానబెట్టాలి. పచ్చిమిర్చి, ఉప్పు, వాము, వెల్లుల్లి... మిక్సీలో వేసి మెత్తగా చేయాలి. ఈ మిశ్రమాన్ని తెలగపిండికి కలపాలి. చపాతీపిండిలా తయారు చేసుకున్న తరువాత దానిని ∙చిన్నచిన్న ఉండలు తీసుకుని అరచేతితో ఒత్తి వడియాల మాదిరి ఒత్తి, నువ్వులు అద్ది ఎండలో ఆరబెట్టాలి. ఒక్కరోజు ఎండితే చాలు. వీటిని వేయించవలసిన అవసరం లేదు. పెరుగన్నంలో కాని, మజ్జిగతో కాని తింటే రుచిగా ఉంటాయి.
గుమ్మడి వడియాలు
మినప పప్పును శుభ్రంగా కడిగి తగినన్ని నీళ్లు పోసి ముందు రోజు రాత్రి నానబెట్టాలి. బూడిద గుమ్మడికాయను శుభ్రంగా కడిగి చిన్న చిన్న ముక్కలుగా తరగాలి. గుమ్మడి గింజలను తొలగించాలి. ఉప్పు, పసుపు, ఇంగువ జత చేసి ఒక వస్త్రంలో గట్టిగా మూట కట్టి, దాని మీద పెద్ద బరువు పెట్టి రాత్రంతా ఉంచాలి. మరుసటి రోజు ఉదయం మినపపప్పు పొట్టు తీసి, పచ్చిమిర్చి, ఉప్పు జత చేసి మెత్తగా రుబ్బాలి. బూడిదగుమ్మడికాయ ముక్కలు జత చేయాలి. ∙ప్లాస్టిక్‌ కాగితం మీద నిమ్మకాయ పరిమాణంలో వడియాలు పెట్టాలి. రెండు రోజులపాటు ఎండిన తరవాత, వాటిని జాగ్రత్తగా తీసి, రెండవ వైపుకి తిరగేసి, మరో రెండు రోజులు ఎండనివ్వాలి. ∙గాలిచొరని డబ్బాలో నిల్వ చేసుకోవాలి. వేసవిలో మామిడికాయ పప్పులో వడియాలు నంచుకుని తింటే రుచిగా ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:పిండి వంటలు
నాలుగు పరమ సత్యాలు
బౌద్ధమతంలో "నాలుగు పరమసత్యాలు" ప్రవచింపబడ్డాయి. అవి
ఆర్య సత్యాలు
గౌతమ బుద్ధుడు మధ్యేమార్గాన నాలుగు ఆర్యసత్యములను తెలియపరచెను. అవి:
వీటినే నాలుగు ఆర్య సత్యాలు లేదా నాలుగు పరమ సత్యాలు అనుదురు. వాటి పరిపూర్ణ స్వరూప స్వభావ పరిజ్ఞానం ఆయన సముపార్జించాడు. అప్పటినుంచి ఆయన గౌతమ బుద్ధుడైనాడు.
అష్టాంగ మార్గాన్ని అవలంబించడమే ఏకైక శరణ్యం దానివల్ల శాశ్వతమైన దుఃఖ – రాహిత్యం కలుగుతుంది దుఃఖ-రాహిత్యమే నిర్వాణం
“నిర్వాణం” అన్నా, “ముక్తి” అన్నా, “మోక్షం” అన్నా, “నిఃశ్రేయస్సు” అన్నా, “అపవర్గం” అన్నా అన్నీ ఒక్కటే, అవన్నీ పర్యాయపదాలే.
ఇవి గౌతమ బుద్ధుడు తన జ్ఞానోదయం తరువాత తన సహ సాధకులైన ఐదుగురు శ్రమణులకు చెప్పిన విషయాలు కనుక బుద్ధిని మొదటి బోధనలు, "ధర్మ చక్ర పరివర్తన సూత్రం" అనే బుద్ధుని మొదటి బోధలో బుద్ధుడు మధ్యే మార్గం గురించి, అష్టాంగ సాధనామార్గం గురించి, నాలుగు పరమ సత్యాల గురించి చెప్పాడు. ఈ నాలుగు పరమ సత్యాలు అనే విషయాన్ని ఒక మత ప్రబోధంగా కాక అప్పటి కాలంలో ఉన్న ఉపశమన విధానం (కష్టాలు తీర్చే మార్గం) గా చెప్పాడు. థేరవాదుల భావం ప్రకారం ఈ నాలుగు పరమ సత్యాలూ ధ్యానానికి అర్హులైన సాధకులకు మాత్రమే తెలిసే ఉన్నత భావాలు. మహాయానుల భావం ప్రకారం ఉన్నత స్థాయి మహాయాన సూత్రాలను అందుకొనే స్థాయికి ఇంకా ఎదగని సాధకులకు ఆరంభ దశలో చెప్పవలసిన సూత్రాలు ఇవి. దూర ప్రాచ్య దేశాలలో వీటికి చెప్పుకోదగిన ప్రాచుర్యం లేదు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:బౌద్ధ మతము వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు
ఎ లిన్ యాంగ్
ఎ లిన్ యాంగ్ (జననం: 1992 ఏప్రిల్ 22) మయన్మార్ కి చెందిన మోడల్, గాయకుడు, నటుడు. “ది బ్రైడ్”  చిత్రంలో ఇతని నటనకు గాను 2018 మయన్మార్ అకాడమీ అవార్డులో ఉత్తమ నటుడు అవార్డుకు ఎంపికయ్యాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఎ లిన్ యాంగ్, 22 ఏప్రిల్ 1992న మయన్మార్‌లోని మాండలేలో మాంగ్ మాంగ్ మైంట్, థి థి స్వే దంపతులకు జన్మించాడు. ఇతను 2011లో యదనాబోన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి బిఎ (ఇంగ్లీష్) పూర్తిచేసాడు. అలాగే మాండలేలోని ఫారిన్ లాంగ్వేజెస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆంగ్లంలో డిప్లమా చేసాడు.
కెరీర్
ఇతను 2008 సంవత్సరములో మాండలే లోని టాలెంట్ & మోడల్ ఏజెన్సీకి మోడల్‌గా పనిచేశాడు. ఇతను టివి వాణిజ్య ప్రకటనలలో కూడా నటించాడు. అలాగే యూనిక్ మెన్ వేర్స్, బైసన్ ఎనర్జీ డ్రింక్ లకు బ్రాండ్ అంబాసిడర్‌గా పనిచేసాడు. ఇతను 2012 లో స్వెల్ సెర్ పైట్ లైట్ టోట్ చిత్రంతో తన నటనను ప్రారంభించాడు. ఇతను 2018 ఏషియన్ ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ & అవార్డ్స్ (AIFFA) లో గోల్డెన్ లోటస్ చిత్రానికి ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా నామినేట్ అయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1992 జననాలు
బిశ్రామ్‌గంజ్
బిశ్రామ్‌గంజ్, త్రిపుర రాష్ట్రంలోని సిపాహీజాల జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం. ఇది రాజధాని అగర్తలా నుండి 35 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. 2012, జనవరి నెలలో సిపాహీజాల జిల్లాగా ఏర్పడిన తరువాత ఇది జిల్లా ముఖ్య పట్టణంగా మార్చబడింది.
చరిత్ర
పూర్వకాలంలో ఒక త్రిపుర రాజు పర్యటన కోసం వెళ్ళినప్పుడు అతను ఈ ప్రదేశంలో విశ్రాంతి తీసుకునేవాడు. దాంతో, అతను ఈ స్థలానికి బిష్రామ్ గంజ్ అని పేరు పెట్టాడు. బిశ్రామ్ అంటే విశ్రాంతి అని, గంజ్ అంటే స్థలం అని అర్థం. ఈ ప్రాంతాన్ని త్రిపురి జాతికి చెందిన డెబ్బార్మా ప్రజలు ఆక్రమించారు. ప్రస్తుతం దేబ్బర్మాలను త్రిపుర ప్రధాన తెగగా పిలుస్తున్నారు.
భౌగోళికం
ఈ పట్టణం 23.6°N, 91.34°W అక్షాంశరేఖాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 15 మీటర్లు (49 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది. అగర్తాలా నగరానికి తూర్పు వైపు 5 కి.మీ.ల దూరంలో, బిషాల్‌గర్ నుండి 22 కి.మీ.ల దూరంలో ఈ పట్టణం ఉంది. ఇందిరానగర్ (1 కి.మీ.), ఉత్తర చంపమురా (1 కి.మీ.), మరియంనగర్ (1 కి.మీ.), ఖైర్‌పూర్ (1 కి.మీ.), తూర్పు చంపమురా (1 కి.మీ.) మొదలైన గ్రామాలు బిశ్రామ్‌గంజ్ కు సమీపంలో ఉన్నాయి.
భాషలు
ఇక్కడి ప్రజలు బెంగాళీ, కోక్బోరోక్, ఇంగ్లీష్ భాషలు మాట్లాడుతారు.
రాజకీయాలు
బిశ్రామ్‌గంజ్ పట్టణం ఖైర్‌పూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం, పశ్చిమ త్రిపుర లోకసభ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఉంది.
రవాణా
ఈ పట్టణం నుండి ఇతర ప్రాంతాలకు రోడ్డుమార్గం ఉంది. జోగేంద్రనగర్ రైల్వే స్టేషను, అగర్తలా రైల్వే స్టేషను బిశ్రామ్‌గంజ్‌కు చాలా దగ్గరలో ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:త్రిపుర నగరాలు, పట్టణాలు
అచ్చంపేట(రాచర్ల)
అచ్చంపేట ప్రకాశం జిల్లా రాచర్ల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
శ్రీ పట్టాభిరామచంద్రస్వామివారి ఆలయం
అచ్చంపేట గ్రామమునకు పడమర వైపున, గ్రామస్థులు, దాతల సహకారంతో, రు. 22 లక్షల వ్యయంతో, శిథిలమైన పురాతన ఆలయం తొలగించి, రామాలయం, పోలేరమ్మ ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు. ఈ ఆలయంలో శ్రీ పట్టాభిరామచంద్ర స్వామి, పోలేరమ్మల విగ్రహ ప్రతిష్ఠ, ధ్వజస్తంభ ప్రతిష్ఠాకార్యక్రమాలు, 2014,జూన్-7, శనివారం ఉదయం వేదపండితులు, ఉభయదాతల ఆధ్వర్యంలో ప్రారంభించారు. ఉదయం 8 గంటలకు మహాగణపతి పూజ, అఖండదీపస్థాపన, యాగశాల ప్రవేశం, దీక్షాహోమం, వేదపారాయణం, మహాన్యాసపూర్వక రుద్రాభిషేకం, సాయంత్రం కులుకు భజన, గుండు పందెంనిర్వహించారు. ఆరోజు సాయంత్రం, విజేతలకు బహుమతి ప్రదానం చేసారు. ఆదివారం ఉదయం, అభిషేకం, హోమం నిర్వహించారు. అనంతరం గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. తరువాత విష్ణుసహస్రనామ పారాయణం, విగ్రహాలకు ధాన్యాధివాసం, పుష్పాధివాసం నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులకు తీర్ధప్రసాదాలు అందజేసినారు. జూన్-9, సోమవారం నాడు, ఉదయం మేలుకొలుపు అనంతరం, విగ్రహాలకు అభిషేకాలు నిర్వహించారు. విశేషపూజల అనంతరం, శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి, పోలేరమ్మ యంత్రప్రతిష్ఠ, విగ్రహప్రతిష్ఠ, కూష్మాండబలి, గోదర్శనం, సర్వదర్శనం, పూర్ణాహుతి కార్యక్రమాలను వేదపండితులు శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు. అనంతరం శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి లీలా కల్యాణం కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. మహామంగళహారతి తరువాత, భక్తులకు తీర్ధ,ప్రసాదాలు పంచిపెట్టినారు. విగ్రహప్రతిష్ఠ సందర్భంగా, శనివారం నుండి సోమవారం వరకు, మూడురోజులూ, భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించారు. రాత్రికి పౌరాణిక నాటకాలు ఏర్పాటుచేసారు. ఈ సందర్భంగా గ్రామంలో ఎడ్ల బలప్రదర్శన నిర్వహించారు. [1]
ఈ ఆలయ ప్రథమ వార్షికోత్సవం, 2015,జూన్-8వ తేదీ సోమవారంనాడు, ఉదయం గణపతిపూజ, అభిషేకాలు, నిర్వహించారు. సాయంత్రం దీక్షాహోమం, విష్ణుసహస్రనామ పారాయణం చేసారు. అనంతరం భక్తులకు తీర్ధప్రసాదాల వితరణ నిర్వహించారు. 9వ తేదీ మంగళవారంనాడు, ఉదయం వేదపండితులు, మూలవిరాట్టులకు ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం ఉత్సవమూర్తులకు వేదమంత్రాలతో లీలాకళ్యాణోత్సవం కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం గ్రామోత్సవం నిర్వహించి, భక్తులకు తీర్ధప్రసాదాలు అందనాడు, ఉదయం వేదపండితులు, మూలవిరాట్టులకు ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. అనంతరం ఉత్సవమూర్తులకు వేదమంత్రాలతో లీలాకళ్యాణోత్సవం కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. సాయంత్రం గ్రామోత్సవం నిర్వహించి, భక్తులకు తీర్ధప్రసాదాలు అందజేసినారు. ఈ సందర్భంగా 2015,జూన్-8వ తేదీ సోమవారంనాడు, గ్రామములో కోడెల బలప్రదర్శన పోటీలు నిర్వహించి, గెలుపొందిన కోడెల యజమానులకు బహుమతులు అందజేసినారు.
అవధూత శ్రీ పొట్లపాడు రామయోగి తాత ఆలయం
ఈ ఆలయంలో 2017,జనవరి-22వతేదీ ఆదివారంనాడు, వార్షిక తిరునాళ్ళు నిర్వహించెదరు. ఉదయం ప్రత్యేక అభిషేకాలు, పూజలు, సాయంత్రం భజనలు, రాత్రికి ప్రభ ఏర్పాటు, గ్రామోత్సవం, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, అన్నసమారాధన కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. ఈ సందర్భంగా యువకులకు కబడ్డీ పోటీలు, గ్రామస్థుల ఊరు గుండు పందెం మొదలగు క్రీడా కార్యక్రమాలు గూడా నిర్వహించెదరు.
సిరియస్ నక్షత్రం
సిరియస్ అనేది సూర్యుని నుంచి 8.6 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వున్న ఒక జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ (Visual Binary System). దీనిలో  సిరియస్-A, సిరియస్-B అనే రెండు నక్షత్రాలు వున్నాయి. టెలిస్కోప్ నుంచి చూస్తేనే సిరియస్ కి ఈ రెండు నక్షత్రాలున్నట్లు కనపడుతుంది. మామూలు కంటితో చూస్తే మాత్రం సిరియస్ ఒంటరి నక్షత్రంగానే కనిపిస్తుంది. భూమి మీద నుంచి చూస్తే ఆకాశంలో రాత్రిపూట కనిపించే నక్షత్రాలలో అత్యంత ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం ఈ సిరియస్ నక్షత్రమే. తెల్లని వజ్రంలా ప్రకాశించే ఈ నక్షత్ర దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం – 1.46. కానిస్ మేజర్ (బృహల్లుబ్దకం) అనే నక్షత్రరాశిలో కనిపించే ఈ నక్షత్రాన్ని బేయర్ నామకరణ పద్దతిలో Alpha Canis Majoris (α CMa) గా సూచిస్తారు. ఈ తారనే డాగ్ స్టార్ (Dog Star), మృగవ్యాధ రుద్రుడు అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.
సిరియస్ అనే జంట నక్షత్ర సముదాయంలో ఒకటి మహోజ్వలమైన నక్షత్రం (సిరియస్-A) కాగా మరొకటి కాంతివిహీనంగా కనిపించే వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం (సిరియస్-B). మహోజ్వలంగా మెరిసే సిరియస్ A నక్షత్రం తన పరిణామ దశలో ‘ప్రధాన క్రమం’ (Main Sequence) లో వున్న నక్షత్రం. A1V వర్ణపట తరగతికి చెందిన నీలి-తెలుపు (Blue-White) వర్ణనక్షత్రం. ఇది సూర్యునికంటే వ్యాసంలో 1.71 రెట్లు పెద్దది, తేజస్సు (Luminosity) లో సుమారుగా 25 రెట్లు పెద్దది. ఇకపోతే సిరియస్ B నక్షత్రం కాంతివిహీనంగా వున్న ఒక చిన్న నక్షత్రం. ఇది సూర్యుని కంటే వ్యాసంలో సుమారు 120 రెట్లు చిన్నది. భూమి కంటె కొద్దిగా చిన్నది. ఇది వైట్ డ్వార్ఫ్ (శ్వేత కుబ్జతార) నక్షత్రం. ఈ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ యొక్క వయస్సు సుమారు 20 నుంచి 30 కోట్ల సంవత్సరాల మధ్య ఉంటుంది.
నక్షత్ర పరిశీలన
కానిస్ మేజర్ (బృహల్లుబ్దకం) అనే నక్షత్రరాశిలో కనిపించే సిరియస్ నక్షత్రాన్ని ఓరియన్ (Orion) నక్షత్రరాశి ఆధారంగా సులభంగా గుర్తించవచ్చు. ఓరియన్ నక్షత్రరాశిలో వేటగాడి బెల్ట్ ను పోలివున్న 3 నక్షత్రాలను తూర్పుకి పొడిగిస్తే తెల్లగా అత్యంత కాంతివంతంగా మెరుస్తూ కనిపించే నక్షత్రమే సిరియస్.
సిరియస్ నక్షత్రాన్ని శీతాకాలపు త్రిభుజం (Winter Triangle) లో భాగంగా కూడా గుర్తించవచ్చు. ఉత్తరార్ధ గోళంలో వున్న వారికి సిరియస్, ప్రొసియన్, ఆర్ద్రా నక్షత్రాలు – ఈ మూడు అతి ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రాలు శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఆకాశంలో ఒక ఊహాత్మక సమబాహు త్రిభుజాన్ని ఏర్పరుస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తాయి. దీన్నే శీతాకాలపు త్రిభుజం (Winter Triangle) గా పేర్కొంటారు. ఈ మూడు నక్షత్రాలు వేర్వేరు నక్షత్ర రాశులకు చెందినప్పటికీ, వాటి మొదటి ప్రకాశ పరిమాణ తరగతి కారణంగా, శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఈ త్రిభుజం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఈ శీతాకాలపు త్రిభుజాన్ని గుర్తించడం ద్వారా, దాని ఒక శీర్షంలో మహోజ్వలంగా మెరుస్తున్న సిరియస్ నక్షత్రాన్ని సులువుగా గుర్తుపట్టవచ్చు.
దృశ్యత (visibility)
సిరియస్ నక్షత్రం ఉత్తరార్ధగోళంలో వున్న వారికి డిసెంబర్ నెల నుంచి ఏప్రిల్ నెల వరకూ ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. రాత్రి పూట ఉజ్వలంగా ప్రకాశించే ఈ నక్షత్రం అనుకూల పరిస్థితులున్నప్పుడు మామూలు కంటికి పగటి వెలుగులో కూడా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఆకాశం నిర్మలంగా వున్నప్పుడు, సూర్యుడు క్షితిజానికి (Horizon) కాస్త క్రిందుగా వున్నప్పుడు, ఎక్కువ ఉన్నత ప్రదేశంలో వున్న పరిశీలకులకు సిరియస్ నక్షత్రం నడి నెత్తిన ఆకాశంలో పగటి పూట కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. అయితే ఇటువంటి అనుకూల పరిస్థితులు దక్షిణార్ధ గోళంలో ఎక్కువగా ఏర్పడతాయి దీనికి కారణం సిరియస్ నక్షత్రానికి ఖగోళ దిక్పాతం (Declination) దక్షిణంగా వుండటమే.
సుమారు 73 డిగ్రీల N కు ఉత్తరంగా వున్నఅక్షాంశ ప్రాంతాల వారికి తప్ప భూగోళంపై వున్న అన్ని ప్రాంతాలలోను సిరియస్ కనిపిస్తుంది. ఉత్తరార్ధ గోళంలో అందులోను బాగా ఉత్తరాన్న వున్న కొన్ని నగరాలలో నుంచి చూస్తే ఇది క్షితిజానికి (Horizon) దగ్గరగా కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు సెయింట్ పీటర్స్ బర్గ్ నగరంలో సిరియస్ నక్షత్రం, క్షితిజానికి 13 డిగ్రీల ఎత్తులోనే కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలోని విభిన్న ప్రాంతాలలో సిరియస్ నక్షత్రం, తన ఉత్కృష్ట స్థితిలో (Altitude at Upper Culmination) క్షితిజానికి సుమారు 40° నుంచి 66° వరకు గల ఎత్తులలో కనిపిస్తుంది. ఉదాహరణకు ఈ నక్షత్రం కన్యాకుమారిలో క్షితిజానికి 65.2° ఎత్తులో కనిపిస్తుంది. చెన్నై నగరంలో క్షితిజానికి 60.2° ఎత్తు లోను, విజయవాడలో 56.7° ఎత్తులోను, ముంబై లో 54.2° ఎత్తులో, కొలకత్తాలో 50.7° ఎత్తులోను, న్యూ ఢిల్లీ లో క్షితిజానికి 44.6° ఎత్తులో, శ్రీనగర్ లో క్షితిజానికి 39.2° ఎత్తులోనే కనిపిస్తుంది.
73°17'S కు దక్షిణాన్న సిరియస్ నక్షత్రం ధృవ పరిభ్రమణ తారగా (Circumpolar star) వుంటుంది. అంటే దక్షిణ ధ్రువం నుండి 16.7° అక్షాంశ పరిధిలోపల ఇది ధృవ పరిభ్రమణ తార అవుతుంది. దీని దిక్పాతం సుమారుగా -16°43'. అందువల్ల 73°17'S కు దక్షిణంగా వున్న అక్షాంశ ప్రాంతాలపై నుండి ఆకాశంలో చూస్తే సిరియస్ నక్షత్రం ఖగోళ దక్షిణ ధృవం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. 73°17'S కు ఉత్తరంగావున్న అక్షాంశ ప్రాంతాలపై నుండి చూస్తే సిరియస్ నక్షత్రం ఆకాశంలో క్షితిజానికి దిగువన అస్తమిస్తుంది. దక్షిణార్ధగోళంలో జూలై ప్రారంభంలో సిరియస్, సూర్యాస్తమయం తరువాత సాయంత్రం సమయంలోనే కాక సూర్యోదయానికి ముందు ఉదయం సమయంలో కూడా ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
భూమికి గల ప్రెసిషన్ (precession) చలనం వల్ల సిరియస్ నక్షత్రం భవిష్యత్తులో మరింత దక్షిణంవైపుకు పయనిస్తుంది.రమారమి 9000 సంవత్సరం నుంచి ఉత్తర యూరప్, మధ్య యూరప్ ప్రాంతాల నుండి సిరియస్ నక్షత్రం కనిపించదు. ఆపై 14000 సంవత్సరంలో దాని దిక్పాతం సుమారు -67° గా వుంటుంది. దానితో దక్షిణాఫ్రికా, ఆస్ట్రేలియా లోని అనేక ప్రాంతాల్లో నుండి చూస్తే ఇది ధృవ పరిభ్రమణ తారగా వుంటుంది.
దూరం
సిరియస్ నక్షత్రం మనకు 8.6 కాంతి సంవత్సరాల (2.64 parsec) దూరంలో వుంది. దీనిని హిప్పార్కస్ అంతరిక్ష ఉపగ్రహము శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించింది. మన భూమికి సమీపంగా వున్న పొరుగు నక్షత్రాలలో ఇది ఒకటి. సూర్యుని మినహాయిస్తే మన సౌర వ్యవస్థకు అతి దగ్గరలో వున్న ఎనిమిదవ నక్షత్రం సిరియస్. అలాగే సౌర వ్యవస్థకు అతి సమీపంలో వున్న నక్షత్ర వ్యవస్థల (stellar system) లో సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థది ఐదవ స్థానం. సిరియస్ నక్షత్రం మనకు ఇంత సమీపంగా ఉండటం వలెనే ఆల్ఫా సెంచూరై, కానోపస్, రీగల్, ఆర్ద్రా తదితర దేదీప్యమానంగా వెలిగిపోయే (highly luminous) సూపర్ జెయింట్ సదూర నక్షత్రాలతో పోలిస్తే భిన్నంగా ఉంటుంది. 1977 లో ప్రయోగించబడినప్పటి నుండి ఇప్పటివరకూ అంతరిక్షంలో సుదీర్ఘ ప్రయాణం కొనసాగిస్తున్న మానవ రహిత అంతరిక్ష నౌక వోయేజర్ 2, ఇలాగే తన ప్రయాణం నిర్విరామంగా కొనసాగించగలిగితే మరో 2,96,000 సంవత్సరాలకు సిరియస్ నక్షత్రానికి సగం దూరంలో చేరుకోగలుగుతుందని ఒక అంచనా.
సమీప ఖగోళ రాశులు
సిరియస్ నక్షత్రానికి ఉత్తరంగా ప్రొసియన్ అనే ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం కనిపిస్తుంది. ఇది కానస్ మైనర్ (లఘులుబ్దకం) అనే నక్షత్రరాశికి చెందినది. సిరియస్ కు సమీపంలో ఉన్న అతి పెద్ద పొరుగు నక్షత్రం ప్రొసియన్ నక్షత్రమే. ఇది సిరియస్ కు 5.24 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వుంది. ఉత్తరార్ధ గోళంలో వున్న వారికి శీతాకాలంలో రాత్రిపూట ఆకాశంలో కనిపించే శీతాకాలపు త్రిభుజం (Winter Triangle) యొక్క శీర్షాలుగా సిరియస్, ప్రొసియన్, ఆర్ద్రా నక్షత్రాలున్నాయి. సిరియస్ నక్షత్రానికి దక్షిణంగా కానోపస్ (అగస్త్య) అనే మరో ఉజ్వల నక్షత్రం కనిపిస్తుంది. ఇది కెరీనా నక్షత్రరాశికి చెందినది.
మెసియర్ 41 (M-41) నక్షత్ర గుచ్చం (star cluster): సిరియస్ కు 4 డిగ్రీల దక్షిణంగా M-41 అనే నక్షత్ర గుచ్చం వుంది. ఇది సాధారణ కంటికి కనీకనిపించనట్లున్నప్పటికి టెలీస్కోప్ తో చూస్తే అనేకానేక నక్షత్రాలు గుంపుగా కనిపిస్తుంది. ఇది అనేక రెడ్ జెయింట్ నక్షత్రాలతో సహా సుమారు 100 నక్షత్రాలు కలిగి ఉంది,
గైయా-1 (Gaia-1) నక్షత్ర గుచ్చం: ఇది సిరియస్ కు పశ్చిమ దిశలో కేవలం 10 ఆర్క్ నిమిషాల దూరంలో వున్నప్పటికీ. ఉజ్వలమైన సిరియస్ కాంతికి సంబంధించిన గ్లేరింగ్ కారణముగా సాధారణ టెలీస్కోప్ లో దీనిని 2017 వరకూ చూడలేకపోయారు. 2017 లో గైయా స్పేస్ అబ్జర్వేటరీ గుర్తించిన ఈ భారీ నక్షత్ర గుచ్చంలో 1200 వరకు నక్షత్రాలున్నాయి.
రేడియల్ వేగం
1868 లో, రేడియల్ వేగాన్ని (radial velocity) కొలిచిన మొదటి నక్షత్రం సిరియస్. దీనితో ఖగోళ వస్తువుల యొక్క రేడియల్ వేగాలను అధ్యయనం చేయడం ప్రారంభమైంది. సర్ విలియం హగ్గిన్స్ అనే బ్రిటీష్ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు ఈ తార స్పెక్ట్రమ్ (వర్ణపటం) ను పరిశీలించి రెడ్ షిఫ్ట్ (స్పెక్ట్రమ్ రేఖలు ఎరుపు వర్ణం వైపుకు జరగడం) ను గమనించాడు. దానితో సిరియస్ నక్షత్రం మన సౌర వ్యవస్థ నుండి దూరంగా 40 కి.మీ./సె. రేడియల్ వేగంతో మరలిపోతున్నట్లు నిర్ధారణకు వచ్చాడు. అయితే అతను భూ కక్ష్యా వేగాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవడంతో, దోషం తేలి అతని అంచనాలో సుమారు 30 కి.మీ./సె. ఎక్కువగా రావడం, ఫలితంగా మైనస్ గుర్తు రాకుండా పోయి వుంటుంది. దానితో అతని అంచనా తప్పని తేలింది. ప్రస్తుతం ఈ సిరియస్ నక్షత్రం యొక్క రేడియల్ వేగాన్ని -5.5 కి.మీ./సె. ఖచ్చితంగా నిర్ధారించారు. ఈ మైనస్ గుర్తు ఈ నక్షత్రం సూర్యుని సమీపిస్తున్నదని తెలియ చేస్తుంది. అంటే సిరియస్ నక్షత్రం 5.5 కి.మీ./సె. రేడియల్ వేగంతో మన సౌర వ్యవస్థ వైపుకు కదులుతున్నది అర్ధం.
పరిమాణం - ద్రవ్యరాశి
1955 లో రాబర్ట్ హాన్బరీ బ్రౌన్, రిచర్డ్ ట్విస్ అనే బ్రిటిష్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు నక్షత్ర వ్యతికరణమాపకం (Stellar Interferometer) వుపయోగించి సిరియస్ A వ్యాసాన్ని కనుగొన్నారు. సిరియస్ A నక్షత్రం సూర్యుని కంటే ద్రవ్యరాశిలో సుమారు రెండు రెట్లు పెద్దది. వ్యాసంలో 1.71 రెట్లు పెద్దది. 2005 లో హుబల్ టెలీస్కోప్ నుపయోగించి ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు సిరియస్ B నక్షత్రం, భూవ్యాసంతో సమానమైన వ్యాసాన్ని, సూర్యునితో సమానమైన ద్రవ్యరాశిని (సౌర ద్రవ్యరాశిలో 102%) కలిగి వుంటుందని నిర్ధారించారు.
అయితే సూర్యుని అంత ద్రవ్యరాశి కలిగివున్నప్పటికి సిరియస్ B నక్షత్ర వ్యాసం (12,000 కిలోమీటర్లు), భూగోళం వ్యాసం కన్నా చిన్నది కావడంతో, దీనికి భూమి కంటే 3,50,000 రెట్లు అధికంగా అపారమైన గురుత్వాకర్షణ శక్తి ఏర్పడింది. అంటే భూమి మీద 68 kg ల బరువున్న ఒక వ్యక్తి ఈ సిరియస్ B నక్షత్రంపై 25,000 టన్నుల బరువు ఉంటాడని చెప్పవచ్చు.
ప్రకాశం
ఆకాశంలో సూర్యుడు, చంద్రుడు, శుక్రుడు, జూపిటర్ ల తరువాత మనకు ప్రకాశవంతంగా కనిపించేది సిరియస్ నక్షత్రమే. సాధారణంగా అంగారకుడు, బుధుడు గ్రహాలు సిరియస్ కన్నా మసక గానే ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని సమయాలలో మాత్రం అవి గరిష్ట స్థాయిలో సిరియస్ కన్నా ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తాయి. సిరియస్ తరువాత స్థానం కానోపస్ నక్షత్రానిది. భూమిపై నుండి చూస్తే ఆకాశంలో అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించే మొదటి పది ఖగోళ వస్తువులు - సూర్యుడు (-26.7), చంద్రుడు (-12.9), ఇంటర్నేషనల్ స్పేస్ స్టేషన్ (-5.9), శుక్రుడు (-4.4), జూపిటర్ (-2.94), అంగారకుడు (-2.94), బుధుడు (-2.48),సిరియస్ నక్షత్రం (-1.47), కానోపస్ నక్షత్రం (-0.72), శని గ్రహం (-0.55) వరుస క్రమంలో వుంటాయి.
దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణం (apparant visual magnitude)
సూర్యుని మినహాయిస్తే ఈ విధంగా ఋణాత్మకమైన దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణ విలువలు కేవలం నాలుగు నక్షత్రాలకు మాత్రమే వున్నాయి. అవి సిరియస్ A (-1.47), కానోపస్ (-0.72), ఆల్ఫా సెంచూరి (-0.27), స్వాతి నక్షత్రం (-0.05)
నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణం (absolute bright magnitude)
సాధారణంగా తక్కువ ప్రకాశ పరిమాణ విలువలు గల ఖగోళ వస్తువులు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. సిరియస్ A, కానోపస్ నక్షత్రాలను పోల్చి చూస్తే, సిరియస్ A నక్షత్రానికి తక్కువ దృశ్య ప్రకాశ పరిమాణ విలువ వుంది కాబట్టి కానోపస్ కన్నా సిరియస్ A నక్షత్రమే మనకు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. అదే విధంగా కానోపస్ నక్షత్రానికి తక్కువ నిరాపేక్ష ప్రకాశ పరిమాణ విలువ వుంది కాబట్టి సిరియస్ A కన్నా కానోపస్ నక్షత్రమే నిజానికి ఎక్కువ ప్రకాశవంతమైనది. ఈ విధంగా ఎంతో పరమ ప్రకాశవంతమైన కానోపస్ నక్షత్రం తో పోలిస్తే, సిరియస్ A నక్షత్రమే మనకు ఉజ్వలంగా కనిపించడానికి కారణం భూమి నుంచి సిరియస్ A నక్షత్రానికి గల సామీప్యత. మనకు సిరియస్ A నక్షత్రం సమీపంగా (8.6 కాంతి సంవత్సరాల దూరం) వుంటే, కానోపస్ నక్షత్రం మరింత దూరంలో (313 కాంతి సంవత్సరాలు) వుండటమే.
సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ క్రమేణా మన సౌర వ్యవస్థకు సమీపంగా కదులుతున్నది. అందువలన మరో 60,000 సంవర్సరాల వరకు అది ఇంకొద్ది ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తుంది. ఆ తరువాత అది సౌర వ్యవస్థ నుండి దూరంగా జరగడం వల్ల ఆపై ప్రకాశమానం కొద్దిగా తగ్గుతుంది. అయితే ఏదిఏమైనా రాబోయే 2,10,000 సంవత్సరాల వరకు సిరియస్ నక్షత్రమే మనకు కనిపించే అత్యంత ప్రకాశమైన నక్షత్రంగా వుంటుంది.
ఉష్ణోగ్రత
సిరియస్ A ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సుమారు 10,000°K వరకు ఉంటుంది. సిరియస్ B నక్షత్రం కేవలం కేంద్రభాగం (Core) మాత్రమే మిగిలి వున్న ఒక మరుగుజ్జు నక్షత్రం. దీని కోర్ భాగంలోని హీలియం ఇంధనమంతా హరించుకుపోవడం వల్ల, కేంద్రక చర్యలు కూడా ఆగిపోయివుంటాయి. అయినప్పటికీ అత్యదిక అంతర్గత ఉష్ణాన్ని కలిగి వున్న కొర్ భాగంను మాత్రమే కలిగి వుండటం వలన, సిరియస్ B నక్షత్రం సుమారు 25,000°K వరకు అత్యధిక ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను కలిగి ఉంటుంది.
దీప్యత (Luminosity)
మనకు సమీపంలోని నక్షత్రాలతో పోలిస్తే సిరియస్ నక్షత్రం అంతర్గత దీప్తితో వెలిగిపోతూ ఉంటుంది. సూర్యునితో పోలిస్తే సిరియస్ A నక్షత్రం 25 రెట్లు ఎక్కువ దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. అంటే 1 సెకండ్ లో సిరియస్ A నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 25 రెట్లు అధికంగా శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఇంతటి అంతర్గత దీప్తితో వున్న సిరియస్ నక్షత్రం భూమికి సమీపంగా ఉండటం వలన మనకంటికి ఉజ్వలంగా ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తుంది. అయితే ఇతర ముఖ్య ఖగోళ వస్తువులతో పోలిస్తే దీని దీప్యత తక్కువగానే వుంది. ఉదాహరణకు సిరియస్ A తరువాత స్థానంలో వున్న ప్రకాశవంతమైన నక్షత్రం కానోపస్, సూర్యుని కంటే సుమారుగా 13,600 రెట్లు ఎక్కువ దేదీప్యమానంగా ఉంటుంది. సిరియస్ B వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం సూర్యుని దీప్తి లో కేవలం 5% మాత్రమే కలిగి వుంది.
సిరియస్ B ఆవిష్కరణ
సుమారు 8.44 దృశ్య ప్రకాశం పరిమాణంతో బాగా కాంతివిహీనంగా వున్న సిరియస్ B నక్షత్రం, శక్తివంతమైన టెలిస్కోప్ తో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. అందువలనే సిరియస్ ఒక జంట తార అనే విషయం 1844 వరకూ ఊహించలేకపోయారు. 1844 లో మొదటిసారిగా జర్మన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ఫ్రెడరిక్ విల్ హెల్మ్ బెస్సెల్ ఆకాశంలో దీని మార్గంలో వస్తున్న మార్పులను పరిశీలించి సిరియస్ ఒంటరి నక్షత్రం కాదని, దానికి మరొక సహచరతార ఉంటుందని ఊహించడమే కాకుండా ఈ రెండు నక్షత్రాలు ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి తిరిగేందుకు 50 సంవత్సరాలు పడుతుందని కూడా ఖచ్చితంగా లెక్కించగలిగాడు.
1862 జనవరి 31లో అల్వాన్ గ్రాహమ్ క్లార్క్ అనే అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు, టెలిస్కోప్ తయారీదారుడు మొదటిసారిగా దీని సహచరతారను (సిరియస్ B) టెలీస్కోప్ లో చూసాడు. డెర్బోర్న్ అబ్జర్వేటరీ కోసం నిర్మిస్తున్న అతి పెద్ద రిఫ్రాక్టర్ టెలిస్కోప్ కు సంబంధించి 18.5 అంగుళాల ద్వారాన్ని పరీక్షిస్తున్నప్పుడు ఇది జరిగింది. తరువాత మార్చి 8 న సిరియస్ B కనిపిస్తున్న విషయాన్ని చిన్న టెలీస్కోప్ లతో కూడా నిర్ధారించారు.
1915 లో మౌంట్ విల్సన్ అబ్జర్వేటరీలో వాల్టర్ సిడ్నీ ఆడమ్స్ అనే అమెరికన్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త 60-అంగుళాల రిఫ్లెక్టర్ ను ఉపయోగించి, సిరియస్ B యొక్క వర్ణపటాన్ని (స్పెక్ట్రం) అధ్యయనం చేసాడు ఇది మందకొడిగా (faint) వున్న  తెల్లటి నక్షత్రం అని నిర్ణయించాడు. భూమి కంటే సైజులో కొంచెం పెద్దదిగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక ప్రమాణ ఉపరితల విస్తీర్ణాన్నీ పరిగణిస్తే మాత్రం, సూర్యుని కంటే సిరియస్ B నక్షత్రం యొక్క ఉపరితలం చాలా ఉజ్వలంగా ఉంటుంది అని కనుగొన్నాడు.
హబుల్ స్పేస్ టెలిస్కోప్ను ఉపయోగించి, ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు సిరియస్ B నక్షత్రం దాదాపుగా భూమి వ్యాసంతో సమానమైన వ్యాసాన్ని (12,000 కి.మీ.), సూర్యుని ద్రవ్యరాశితో సమానమైన ద్రవ్యరాశిని (సూర్యుని ద్రవ్యరాశిలో 102%) కలిగివుందని నిర్ణయించారు.
జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ
సిరియస్ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థలో రెండు తెల్లటి నక్షత్రాలున్నాయి. వీటిలో అత్యంత ప్రకాశమానంగా కనిపిస్తున్న దానిని సిరియస్-A నక్షత్రంగా వ్యవహరిస్తారు. ఇది A1V వర్ణపట తరగతికి చెందిన ఉజ్వలమైన నక్షత్రం. నక్షత్ర పరిణామ క్రమంలో ఇది సూర్యడు లాంటి దశలో ఉండటం వలన దీనిని ప్రధాన క్రమంలో వున్న నక్షత్రం (Main Sequence Star) గా పేర్కొంటారు. దీనర్ధం సూర్యుడి వలె ఈ నక్షత్రం కూడా తన కేంద్రభాగం (Core) లో జరిగే హైడ్రోజన్ అణువుల సంలీన (Fusion) ప్రక్రియ ద్వార అపారమైన శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 9,940°K.
దీని సహచర నక్షత్రం సిరియస్-B. సుమారు 8.44 దృశ్య ప్రకాశం పరిమాణంతో బాగా కాంతివిహీనంగా కనిపించే సిరియస్ B నక్షత్రం DA2 వర్ణపట తరగతికి చెందిన వైట్ డ్వార్ఫ్ నక్షత్రం (White Dwarf Star- శ్వేత కుబ్జ తార). అంటే ఇది తన నక్షత్ర పరిణామ క్రమంలో ప్రధాన క్రమ దశను దాటిపోయి చివరకు ఒక తెల్లని మరుగుజ్జు నక్షత్రంగా మారిపోయిన నక్షత్రం. అంటే సిరియస్-B ను ఒక చిన్నపాటి గ్రహ పరిమాణంలో కుచించుకు పోయిన నక్షత్రంగా భావించవచ్చు. జంట తారలైన సిరియస్-A, సిరియస్-B నక్షత్రాలు ఒకదానికొకటి సుమారు 20 ఖగోళ ప్రమాణాల (ఆస్ట్రానమికల్ యూనిట్ల) దూరంలో ఉంటూ, ఒక కక్ష్యలో ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి పరిభ్రమిస్తున్నాయి. దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్యలో ఇవి తిరుగుతున్నప్పుడు ఈ రెండింటి మధ్య దూరం 8.2, 31.5 ఆస్ట్రానమికల్ యూనిట్ల మధ్య మారుతూ ఉంటుంది. వీటి ఆవర్తన కాలం 49.9 సంవత్సరాలు. కక్ష్యలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు ఈ రెండు నక్షత్రాలు కనిష్టంగా 3 ఆర్క్ సెకండ్లు, గరిష్టంగా 11 ఆర్క్ సెకండ్ల కోణీయ దూరాలలోకి వస్తాయి. అవి కక్షలో ఒకదానికొకటి దగ్గరగా వచ్చినపుడు ఉజ్వలమైన సిరియస్ A నక్షత్ర వెలుగులో తెల్లటి వైట్ డ్వార్ఫ్ ను వేరు చేసి పరిశిలించడం చాలా కష్టసాధ్యమైన విషయం. ఇది సాధ్యం కావాలంటే కనీసం 30 సెం.మీ. ద్వారంతో కూడిన టెలిస్కోప్ తో పాటు అద్భుతమైన దృశ్య పరిస్థితులు కూడా అనుకూలించాలి. ఒక జంట నక్షత్ర వ్యవస్థలోని రెండు జంట తారలు కక్ష్యలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు వాటి మధ్య దూరం క్రమేణా క్షీణిస్తూ కనిష్ట స్థాయికి చేరుకొంటుంది. ఈ స్థితిని పరిదూరం (periastron) అంటారు. తరవాత కక్ష్యలో వాటి మధ్య దూరం క్రమేణా పెరుగుతూ వస్తూ ఒక దశలో అవి ఒకదానికొకటి అతి గరిష్ట దూరం లోనికి చేరుకోవడాన్ని అపదూరం (apastron) అని పేర్కొంటారు. 1994 లో కక్ష్యలో పయనిస్తున్న సిరియస్-A, సిరియస్-B నక్షత్రాలు ఒకదానికొకటి అతి సమీపంలోకి రావడం (పరిదూరం) జరిగింది. అప్పటినుంచి ఈ జంట తారల మధ్య దూరం కక్ష్యలో క్రమేణా పెరుగుతూ వస్తుండటంతో ఈ రెండు నక్షత్రాలను టెలిస్కోప్ లో వేర్వేరుగా మరింత స్పష్టంగా గుర్తించడానికి వీలు కలిగింది.
ఈ జంట నక్షత్ర వ్యవస్థ యొక్క వయస్సు 23 కోట్ల సంవత్సరాల వరకు ఉండవచ్చని ఒక అంచనా. ఈ నక్షత్ర వ్యవస్థ ప్రారంభంలో రెండు ప్రకాశవంతమైన నీలి-తెలుపు రంగు నక్షత్రాలు వుండేవని, ఇవి ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి ఒక దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్యలో పరిభ్రమించేవని ఊహించారు. ఆ దశలో ఇవి ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి తిరగడానికి 9.1 సంవత్సరాల కాల వ్యవధి పట్టేది. సిరియస్ A నక్షత్రం సూర్యునితో పోలిస్తే కొద్దిగ తక్కువ ద్రవ్యరాశితో, సిరియస్ B నక్షత్రం సూర్యుని కంటే 5 రెట్లు ఎక్కువ ద్రవ్యరాశితో వుండేది. అందువలన తమ జీవిత పరిణామక్రమంలో ఈ నక్షత్రాలు అనేక మార్పులకు లోనయ్యాయి. భారీ ద్రవ్యరాశి గల సిరియస్ B నక్షత్రం, ప్రధాన క్రమ దశ (Main Sequence), రెడ్ జెయింట్ దశ (Red Giant) లు దాటిపోయి ప్రస్తుతానికి డ్వార్ఫ్ దశలోనికి చేరుకొంది. కొద్దిగ తక్కువ ద్రవ్యరాశి వున్న సిరియస్ A నక్షత్రం మాత్రం ఇప్పటికీ ప్రధాన క్రమదశ లోనే కొనసాగుతూ వుంది.