cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
మాలతీమాధవం-ప్రధాన పాత్రలు
పురుష పాత్రలు: మాధవుడు : మంత్రి దేవరతుని కుమారుడు. కథానాయకుడు. మకరందుడు : మాధవుని ప్రాణ మిత్రుడు. నందనుని చెల్లెలు మదయంతికను ప్రేమించినవాడు. నందనుడు : పద్మావతీపుర రాజు యొక్క బంధువు. భూరివసు : పద్మావతీపుర రాజు యొక్క బ్రాహ్మణ మంత్రి. కథానాయిక మాలతి తండ్రి. దేవరతుడు : విదర్భ రాజు యొక్క బ్రాహ్మణ మంత్రి. కథానాయకుడు మాధవుని తండ్రి. కలహంసకుడు : మాధవుని సేవకుడు అఘోరఘంటుడు : కాపాలికుడు. చాముండీ ఉపాసకుడు. మంత్రసిద్ధికై కన్యను బలి ఇవ్వబోయినవాడు.
స్త్రీ పాత్రలు: మాలతి : మంత్రి భూరివసు కుమార్తె. కథానాయిక. మదయంతిక : నందనుని చెల్లెలు. మాలతి చెలికత్తె. మకరందుని ప్రియురాలు. కామాందకి : బౌద్ధ సన్యాసిని. మాలతి సంరక్షకురాలు. కపాలకుండల : అఘోరఘంటుని శిష్యురాలు. ప్రతినాయిక. లవంగిక: మాలతి పెంపుడు సోదరి. సఖి. మందారిక : మాలతి సేవకురాలు అవలోకిత : కామాందకి శిష్యురాలు బుద్ధరక్షిత: కామాందకి శిష్యురాలు సౌదామిని : కామాందకికి ఒకప్పటి శిష్యురాలు. సఖి సమానురాలు. మానవాతీత శక్తులు గలది.
నాటక ఇతివృత్తం
రెండు బ్రాహ్మణ మంత్రి కుటుంబాలకు చెందిన మాలతీ-మాధవుల జీవితాలను కేంద్రంగా చేసుకొని, వారి ప్రేమ వివాహం చుట్టూ అల్లిన ఒక మనోహరమైన జిగీ బిగీ దృశ్యకావ్యం మాలతీ మాధవం. ప్రేమ వివాహంలో మాలతీ మాధవులకు ఎదురైన సంకటాలతో, విధివిలాసాలతో, విచిత్రమైన సంఘటనలతో, అద్భుత సన్నివేశాలతో కూడిన ఈ రమణీయమైన నాటకం ఆద్యంతం ప్రేక్షకులను రంజింపచేస్తూ రసవత్తరంగా సాగుతుంది. సుఖాంతమైన ఈ నాటకంలో మాలతీ-మాధవులతో పాటు మదయంతిక-మకరందుల ప్రేమకథ కూడా సమాంతరంగా సమతూకంతో నడుస్తుంది. ఈ ప్రకరణలో మొత్తం 10 అంకాలున్నాయి. ఒకటవ అంకం: పద్మావతీపుర మంత్రి భూరివసు కూతురు మాలతి. శాస్త్రాధ్యయన నిమిత్తం విదర్భ రాజ్య మంత్రి కొడుకైన మాధవుడు పద్మావతీపురానికి వస్తాడు. ఈ సమాచారం తెలుసుకొన్న బౌద్ధ సన్యాసిని కామాందకి మాలతీ మాధవులను కలిపే ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఫలితంగా మదనోత్సవ సమయంలో మాలతీ మాధవులిరువురూ ఒకరినొకరు కలుసుకొని పరస్పరం ఆకర్షితులవుతారు. మాలతి చిత్రించిన మాధవుని వర్ణపటం మాధవుని చేరుతుంది. మాధవుడు కూడా మాలతి పై తనకు గల ప్రేమను మిత్రుడు మకరందునికి తెలియచేస్తాడు. ఆ సమయంలో మాలతి చెలికత్తె లవంగిక మాధవుని పొగిడి అతనివద్ద గల వకుళమాలను మాలతి కోసం అడిగి తీసుకొంటుంది. అన్యాపదేశంగా మాలతి ఇష్టానికి అతనికి తెలియచేస్తుంది. మాధవుడు చిత్రించిన మాలతి చిత్రపటం మాలతి వద్దకు చేరుతుంది.
రెండవ అంకం: మాలతి తన సఖి లవంగికతో మాధవుని గురించి చర్చిస్తూ, తల్లిదండ్రుల అనుమతి లేకుండా మాధవునితో ప్రేమ వివాహం జరుగుతుందా అని ఆలోచనలో పడుతుంది. ఇంతలో రాజానుగ్రహం కోసం ఆమె తండ్రి, ఆమెకు వరునిగా నందనుని నిర్ణయిస్తాడు. అక్కడకు వచ్చిన కామాందకి నేర్పుగా ఆమెకు నందనుని పట్ల విముఖత కలిగేటట్లు చేస్తుంది. దుఃఖితురాలైన మాలతిని ఓదారుస్తూ, శకుంతల తన ఇచ్ఛానుసారం దుష్యంతుని పెండ్లాడిన ఉదంతాన్ని తెలియచేసి, తెగువతో ఇచ్ఛానుసారంగా నిర్ణయం గైకొనమని,అప్పుడే ఆమె కోరిక ఈడేరగలదని ఆమెకు సూచిస్తుంది. మూడవ అంకం: మాధవుని మిత్రుడైన మకరందుని వివాహం, నందనుని చెల్లెలు మదయంతికతో జరగడం మంచిదని భావించిన కామాందకి, వారిరువురి మధ్య కూడా ప్రేమ చిగురించేటట్లు ప్రయత్నిస్తుంది. ఒక అశోకవనంలో మాలతీ మాధవులు అనుకోకుండా కలుసుకొనేటట్లు కామాందకి ఏర్పాటు చేస్తుంది. మాధవుడు ముందుగానే అక్కడకు వచ్చి ఒక పొద మాటున దాక్కొంటాడు. మాలతి కూడా తన సఖితో కలసి అక్కడికి వస్తుంది. వాళ్లిద్దరూ కలుసుకోవడానికి ముందే బోను నుంచి తప్పించుకున్న ఒక పులి హఠాత్తుగా వారికి ఎదురవుతుంది. పులి బారినపడ్డ మదయంతికను మకరందుఁడు రక్షించి, పులిని చంపి సొమ్మసిల్లిపోతాడు.
నాల్గవ అంకం: తేరుకున్న మకరందుడు తనచే రక్షింపబడిన మదయంతికను చూసి ప్రేమిస్తాడు. ఇంతలో మాలతి వివాహం నందనునితో నిశ్చయమైనదనే వార్త వారికి తెలిసి విషాదంలో మునిగిపోతారు. కుమిలిపోతున్న మాలతీ మాధవులను కామాందకి ఓదార్చి వారి పెళ్ళికి బాసటగా వుంటానని ప్రమాణం చేస్తుంది. నిరాశలో కూరుకుపోయిన మాధవుడు నగరం విడిచిపోతాడు. ఈ నాల్గవ అంకాన్ని శార్ధూల విభ్రమ అంటారు.
ఐదవ అంకం: శ్మశాన సమీపంలో గల కరాళ శక్తి మఠంలో అఘోరఘంటుడనే కాపాలికుడు మంత్రసిద్ధి కోసం కరాళ శక్తికి తాంత్రికపూజలు చేస్తాడు. దానికి కావలిసిన నరబలి కోసం అతని శిష్యురాలు కపాలకుండల, కన్య అయిన మాలతిని నగరం నుండి ఎత్తుకొని తెస్తుంది. అదే సమయంలో మాలతిని స్మరిస్తూ ఆ శ్మశానంలో విరాగిలా మాధవుడు సంచరిస్తుంటాడు. భూత, ప్రేత వికటాట్టహాసాలతో, నాట్యాలతో బీభత్సంగా వున్న శ్మశానంలో మాధవుడు విరక్తితో తన మనుష్య మాంసాన్ని పిశాచాలకి అర్పించడానికి సిద్ధమవుతాడు. ఆ సమయంలో బలిపీఠ మెక్కి విలపిస్తున్న మాలతి కంఠ స్వరాన్ని గుర్తుపట్టిన మాధవుడు, కరాళ శక్తి మఠంలో ప్రవేశించి అఘోరఘంటునితో యుద్ధం చేసి సంహరించి మాలతిని రక్షిస్తాడు. స్త్రీ వధ పాపమని తలచి కపాలకుండలను విడిచిపెడతాడు. ఈ ఐదవ అంకాన్ని శ్మశాన వర్ణన అంటారు.
ఆరవ అంకం: వివాహవేడుకలో భాగంగా పూజ చేయడం కోసం కామాందకితో కలసి మాలతి దేవీమందిరంలో ప్రవేశిస్తుంది. అక్కడ కామాందకి యుక్తితో మకరందునికి మాలతి వేషం ధరింపచేసి పెళ్లికూతురుగా భూరివసు ఇంటికి పంపిస్తుంది. అక్కడ ఆమెకు నందనునితో వివాహం జరుగుతుంది. ఇక్కడ నిజమైన మాలతికి మాధవునితో వివాహం జరపడం కోసం కామాందకి ఆమెను తన మఠానికి పంపిస్తుంది. ఈ ఆరవ అంకాన్ని కోరికా వివాహం అని పిలుస్తారు.
ఎనిమిదవ అంకం: మదయంతికను ఎత్తుకొనిపోయాడనే నేరారోపణతో రాజభటులు మకరందుని బంధిస్తారు. వారితో పోరాడుతున్న మకరందునికి సాయం చేయడం కోసం మాధవుడు, మాలతిని ఒంటరిగా ఉద్యానవనంలో విడిచిపెట్టి వెళతాడు. పగతో రగిలిపోతూ అదను కోసం ఎదురుచూస్తూన్న కపాలకుండల, ఒంటరిగా వున్న మాలతిని అపహరించి శ్రీపర్వతం వద్దకు తీసుకొనిపోతుంది. మరోవైపు రాజభటులతో పోరాడుతున్న మాధవమకరందుల యుద్ధకౌశలాన్ని చూసి ప్రసన్నుడైన రాజు వారిరువురిని విడిచిపెడతాడు. మాలతిని వెదుకుతూ వారు కామందకి ఆశ్రమాన్ని చేరుకొంటారు. ఈ అంకాన్ని మాలతీ అపహరణం అని పిలుస్తారు.
తొమ్మిదవ అంకం: కామాందకి యొక్క ఒకప్పటి శిష్యురాలు, సఖి అయిన సౌదామిని పద్మావతీ పురానికి చేరుకొంటుంది. మాధవుడు మకరందునితో కలసి మాలతి కోసం పరితపిస్తూ వనంలో అన్వేషిస్తాడు. ప్రకృతి శోభ పరవశంతో మాధవునిలో విరహవేదన తారాస్థాయికి చేరుకొంటుంది. మాలతి కోసం విలపిస్తూ పిచ్చివానివలె వనంలో సంచరిస్తున్న మాధవునికి సౌదామిని ప్రత్యక్షమై కపాలకుండల నుంచి మాలతిని తను రక్షించిన వైనం తెలిపి, ఆమె సురక్షితంగా వున్నదనడానికి నిదర్శనంగా ఆమె ధరించిన వకుళమాలను చూపుతుంది. తరువాత ఆకాశమార్గంలో మాధవుని తోడ్కొని వెళ్ళిపోతుంది. ఈ అంకాన్ని మాలతీ అన్వేషణ అని పిలుస్తారు.
కథా నిర్మాణం
మాలతీ మాధవం ప్రాథమికంగా ఒక "ప్రకరణం". అంటే కల్పితమైన ఇతివృత్తంతో తేలికగా సాగిపోయే ఒకానొక రూపకం. రూపకాలకు చెందిన 9 విభాగాలలో "ప్రకరణం" అనేది ఒకటి. అయితే మాలతీ మాధవం కథ కల్పితమైనప్పటికీ అనేక కథలప్రభావం దీని కథా నిర్మాణంపై కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా సోమదేవ సూరి కథాసరిత్సాగరం లోని "మదిరావతి కథ" ప్రభావం అధికం. అలాగే ప్రకరణంలో ఆవశ్యకంగా ఉండాల్సిన విదూషకుని పాత్ర దీనిలో కనిపించదు. దీనిలో కథ గంభీరంగా, శృంగార రసభరితంగా సాగుతుంది. నాటకంలో శృంగార రసం అంగిరసంగా, బీభత్స రౌద్రాది రసాలు అంగరసాలుగా పోషించబడ్డాయి. కథా నిర్మాణం అద్భుత సన్నివేశాలతో, విధికృతమైన సంఘటనలతో, చిత్రమైన మలుపులు తిరుగుతూ వీక్షకులను సంభ్రమాశ్చర్యాలకు గురిచేస్తూ రసభరితంగా సాగుతుంది. ముఖ్యంగా మాలతీ మాధవుల ప్రేమ, విరహవేదన వంటి రసవద్ఘట్టాలు మనోజ్ఞంగా అభివర్ణించబడ్డాయి. అందుకే భవభూతి మాలతీ మాధవం నాటక కథా సంవిధానం పట్ల కించుక అతిశయంతో తన నాటక కథను 'అద్భుతమైన, చిత్ర విచిత్ర మలుపులతో కూడినదిగా, మనోజ్ఞమైనదిగా, ప్రతిభావంతమైనది'గా పేర్కొనడం జరిగింది..
అయితే కథా సంవిధానంలో పునరుక్తులు ఎక్కువగా చోటుచేసుకున్నాయి. కొన్ని సందర్భాలలో కథ అనవసరంగా పొడిగించబడటంతో మెల్లగా సాగుతుంది. నాటకంలో మాలతీ మాధవుల ప్రేమ కథ ప్రధానమైనదైనప్పటికీ దానికి మదయంతికా మకరందుల ప్రేమ కథ కూడా రసవత్తరంగా జోడించబడింది. భవభూతి తన కథా నిర్మాణంలో మాధవ, మకరందుల జంట కథలను సమాంతరంగా నడపడంలో ఎంతో నైపుణ్యం కనపరిచాడు. రెండు కథలను ప్రధాన స్రవంతికి ఆవశ్యకమైనవిగా చూపడంలో చక్కని కౌశలం ప్రదర్శించాడు.
పాత్రలు-చిత్రణ
కల్పితమైన కథ అయినప్పటికి ఈ ప్రకరణం లోని పాత్రల చిత్రణ సజీవంగా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా మాలతి, మాధవుడు, మదయంతిక, మకరందుడు, కామందకి, సౌదామిని, కపాలకుండల తదితర విలక్షణమైన పాత్రలు సజీవతతో అలరారుతాయి.
ఈ నాటకంలో మాలతీ మాధవుల పాత్రలు చిరస్మరణీయమైన పాత్రలు. అపూర్వమైన ప్రేమభావనలో ఓలలాడే ఈ పాత్రలు, నాటక ఆద్యంతం ప్రేక్షకులను సమ్మోహితులను చేస్తూ కట్టిపడేస్తాయి. మాలతీ మాధవులను ఉత్తేజకరమైన ప్రేమైక జీవులుగా, అందమైన ప్రేమాస్పదమైన జంటగా భవభూతి చిత్రించిన తీరు నభూతో నభవిష్యతి. ఒకరికోసం ఒకరు అన్నట్లుగా సృజించబడిన ఈ అఖండ ప్రేమ పాత్రలు పాఠకుల మనస్సులో చెరగని ముద్ర వేస్తాయి. తరాలు మారినా మనోజ్ఞమై చరిత్రలో కలకాలం నిలిచిపోతాయి.
ఈ నాటకంలోని కొన్ని పాత్రలు ఇతర ప్రసిద్ధ నాటకాలలోని ప్రముఖ పాత్రలను మరిపిస్తాయి. బౌద్ధ సన్యాసిని కామాందకి, కాళిదాసు 'మాళవికాగ్నిమిత్ర' లోని బౌద్ధ సన్యాసిని 'కౌశకి' పాత్రను తలపిస్తుంది. కౌశకి కన్నా కామాందకి పాత్ర ప్రతిభాశాలి. తెలివితేటలతో, వ్యూహరచనలో మేటి. కథానాయికా, నాయకులను నాటకీయకంగా కలపడంలోను, వారి మధ్య ప్రేమను చివురింప చేయడంలోనూ, ప్రేమ ఫలింప చేయడంలోనూ అసమానమైన ప్రతిభను చూపుతుంది. దూరదృష్టితో వ్యవహరించడంలోనూ, పరిస్థితులను సమయానుకూలంగా మార్చుకోవడంలోనూ అద్వితీయమైన నేర్పును ప్రదర్శించే పాత్రగా భవభూతి కామాందకి పాత్రను ప్రతిభావంతంగా చిత్రించాడు.
అలాగే కపాలకుండల కూడా చిరకాలం గుర్తుండిపోయే ప్రతినాయిక పాత్ర. విలక్షణమైన ఈ పాత్ర తరువాతి కాలంలో బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. బంకీం చంద్ర ఛటర్జీ తన కపాల కుండల (1866) కాల్పానిక నవలలో తన కథానాయికకు మాలతీ మాధవం లోని పాత్ర ననుసరించి 'కపాల కుండల' అనే పేరు పెట్టడం జరిగింది. అలాగే నాటకం చివరలో కనిపించే సౌదామిని కూడా చాలా ప్రాధాన్యత గల పాత్ర. పేరుకు తగినట్లే విషాదాంతంగా మారిపోబోతున్న కథలో మెరుపులా ప్రవేశించి కథను సుఖాంతం చేసి కీలకమైన పాత్ర ఆమెది. కామాందకి సఖిగా సరైన సమయంలో వచ్చి మాలతిని రక్షించడమేకాక, ఆత్మహాత్యకు పాల్పడుతున్న మిగిలినవారి ప్రాణాలను కూడా సకాలంలో రక్షించే పాత్రగా సౌదామిమి చిత్రించబడింది. చివరలో కథను కీలక మలుపు తిప్పిన ఆమె పాత్ర నాటకంలో ప్రముఖమైనది. ఆవశ్యకమైనది కూడా. మాలతీ మాధవుల వంటి అపూర్వమైన ప్రేమజంట పాత్రలతో పాటు కామందకి, సౌదామిని, కపాలకుండల వంటి పూర్తి వైవిధ్యభరితమైన సజీవ పాత్రలు ఈ నాటకాన్ని అజరామరం చేసాయి
మూలకథతో పోలికలు-విభేదాలు
మూలకథ లోని పాత్రలు, సన్నివేశాల యొక్క పేర్లు మాలతీమాధవంలో పూర్తిగా మార్చబడ్డాయి. ఉదాహరణకు మదిరావతి పేరును మాలతిగాను, విజయసేన పేరును మకరందునిగాను, విశాల పేరును పద్మావతి గాను మార్చడం జరిగింది. మూలకథలో కథానాయకుడు ఒక బ్రాహ్మణ కుమారునిగా చిత్రించబడితే, భవభూతి నాటకంలో కథానాయకుని పేరు మాధవునిగా చిత్రించబడింది. అలాగే మూల కథలో కథానాయకుడి స్నేహితుడైన విజయసేనునికి చెల్లెలు మదిరావతి అయితే భవభూతి నాటకంలో కథానాయకుడి స్నేహితుడైన మకరందునికి చెల్లెలు ఉండదు. మూలకథలో ఏనుగు నుండి ప్రియురాలిని కాపాడటం జరిగితే, మాలతీ మాధవంలో పులి నుండి ప్రియురాలిని కాపాడటం జరుగుతుంది.
లాస్ వెగాస్
లాస్ వెగాస్ నగరం అమెరికాలోని నెవాడా రాష్ట్రంలోని అత్యధిక జనసాంద్రత కలిగిన నగరం. క్లార్క్ కౌంటీ ఆరంభంలో ఉన్న ఈ నగరంలోని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు కలిగిన వసతిగృహాలు ప్రంపంచ ప్రసిద్ధి కలిగి ఉన్నాయి. ఈ నగరం జూదగృహాలకు, అనేక ఇతర విలాసాలకు పేరొందిన ఆకర్షణీయ నగరం. వినోదాలకు, షాపింగ్, విలాసాలకు ఈ నగరం మిక్కిలి ప్రసిద్ధి. ఈ నరగరం వినోదాలకు అంతర్జాతీయ కేంద్రం. వసతిగృహాలు కలిగిన బృహత్తర జూదగృహాలు తదనుగుణ ఇతర వినోదాలు ఈ నగర ఆకర్షణీయ అంశాలు. ఇక్కడ ఉన్న అనేక రూపాలలో విలాస కార్యకలాపాలకు అనువైన వ్యాపారాల కారణంగా ఇది పాపాల నగరంగా పేరు పొందింది. ఇక్కడ ఆకర్షణీయమైన విద్యుదలంకరణ అనేక ఇతర ఆకర్షణలు జూదమాడే వారే కాక దేశవిదేశాల నుండి అనేకమంది దీనిని సందర్శిస్తుంటారు. ఇక్కడి ఆకర్షణలు చిత్ర రంగాన్ని, దూరదర్శన రంగాన్ని కూడా తనవైపు తిప్పుకున్నాయి. లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్ వెలుపలి ప్రాంతంలో అంతటా అద్భుత విద్యుత్‌ దీపాలకరణలతో నిండి ఉంటుంది. నగరమంతా కూడా సాధారణంకంటే దీపాలంకరణ అధికమే. ఈ కారణంగా నగరం ప్రపంచంలో ప్రకాశవంతమైన నగరంగా పేరుపొందింది. అంతరిక్షంలో నుండి చూసినా ఈ నగరం ప్రకాశవంతంగా కనబడుతుందని ప్రతీతి.
లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్, పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్న విలాస వంతమైన వసతి గృహాలు కలిగిన 4.5 మైళ్ళ ప్రాంతం మాత్రమే లాస్ వెగాస్ అని పిలువ బడుతుంది. పారడైస్, విన్‌చెస్టర్ నగరాల పరిమితిలో కలపబడని వెలుపలి ప్రాంతంలో లాస్ వెగాస్‌కు చెందిన 4.5 మైళ్ళ ప్రాంతం ఉంటుంది.
చరిత్ర
లాస్ వెగాస్ పేరు స్పెయిన్ వ్యాపార సమూహం అంటోనియో ఆర్మిజో పార్టీ నాయకునిచే రూపొందింది. 1800లో టెక్సాస్ నుండి ఉత్తర పడమటి ప్రాంతాల వైపు వెళుతూ ఇక్కడ నీటి కోసం బస చేసినప్పుడు ఆర్టేషియన్ వెల్స్ అనబడే ప్రకృతి సహజంగా ఏర్పడిన నీటీ బావుల కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో పచ్చగా ఏపుగా పెరిగిన పచ్చిక బయళ్ళను చూసి ఈ ప్రాంతానికి లాస్ వెగాస్‌గా నామకరణం చేసాడు. వెగాస్ అంటే స్పానిష్ భాషలో పచ్చిక బయలు (మెడోస్) అని అర్ధం. తరువాత ఇది లాస్ వెగాస్, ఈ కొండ ప్రాంతం లాస్ వెగాస్ వెల్లీగానూ పిలువబడుతుంది.
1844 మే 3వ తారీఖున ఈ ప్రాంతం గుండా ప్రయాణించాడు. అప్పటీకి ఇది మెక్సికో పాలన క్రింద ఉంది. ఈ ప్రాంతం అమెరికా పాలనలోకి వచ్చిన తరువాత 1855 మే 10వ తారీఖున పియుట్ ఇండియన్లను మార్మోనిజమ్కి మార్చే ప్రయత్నంలో ఉన్న విలియమ్ బ్రింగ్‌హర్‌స్ట్ నాయకత్వంలో పనిచేస్తున్న 30 మిషనరీలకు బ్రిగ్‌హామ్ యంగ్చే ఒప్పగించబడింది. ఆ తరువాత ప్రస్తుత డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతంలో ఒక కోటను నిర్మించారు. ఆ కోట మార్మన్ కారిడార్ వెంట ప్రయాణించే ప్రయాణీకులకు మజిలీగా ఉపయోగ పడింది. ఎట్టకేలకు 1857 కంతా మార్మోన్స్ లాస్ ‌వెగాస్‌ను వదిలి వెళ్ళారు. 1905 మే 15 తారీఖు నాటికి లాస్ వెగాస్ రైల్‌రోడ్ టౌన్‌గా అభివృద్ధి చెందింది. లాస్‌ వెగాస్ 1906 వరకు లింకన్ కౌన్‌టీలో భాగంగా ఉంది. తరువాతి కాలంలో నూతనంగా క్లార్క్ కౌన్‌టీ స్థాపించి అభివృద్ధి చెందిన తరువాత 1906 నుండి క్లార్క్ కౌన్‌టీలో ఒక భాగమైంది. 1910లో ప్రస్తుతం డౌన్‌టౌన్‌లోని బ్రిడ్జర్‌లో ది సెయింట్ జాన్ ఆఫ్ ఆర్క్ కాథలిక్ చర్చ్ స్థాపించబడింది. 1911 మార్చి‌16వ తారీఖున లాస్ వెగాస్ కార్పొరేషన్‌గా మారింది.
1931 మార్చి 19వ తారీఖున ఇక్కడ జూదక్రీడకు న్యాయసమ్మతమైన అంగీకారాన్ని పొందింది. 1946 డిసెంబరు 16వ తారీఖున అపకీర్తికరమైన ఫ్లెమింగో హోటల్ బగ్సీ సైగల్‌చే లాస్ వెగాస్‌లో స్థాపించబడింది. తరువాతి కాలంలో ఇది లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్గా నామాంతరం చెందింది. 1936 అక్టోబరు 9వ తారీఖున లాస్ వెగాస్‌లో హూవర్ డామ్ నిర్మాణం పూర్తి అయింది. 1951 నుండి 1962 వరకు లాస్ వెగాస్ ఎత్తైన భూభాగంలో న్యూక్లియర్ ప్రయోగాలు జరిగాయి. 1989 నవంబరు 22వ తారీఖున ది మైరేజ్ పేరుతో కాసినోలనబడే జూదగృహాలతో చేరిన బృహత్తర వసతిగృహ నిర్మాణాలు ప్రారంభోత్సవం చేసుకున్నాయి.
ఆర్ధిక చరిత్ర
లాస్ వెగాస్ జూదగృహాలతో ఇక్కడ నేరాల, నేరస్థుల కేంద్రంగా మారింది. ఈ విషయంలో ఈ నగరానికి అపకీరి ఉంది. ఒకప్పటి ముఠా నాయకులచే ఇక్కడ ప్రముఖ జూదగృహాలు నడపబడటం ఇందుకు కారణం. ముఠా నాయకులైన బెన్‌జమిన్"బగ్‌సీ" సైగల్, మెయర్ లాన్‌స్కీ ఇక్కడి అనేక జూద గృహాలను నిర్వహించడం విశేషం.
లాస్ వెగాస్ పర్యాటక అభివృద్ధి వలన నిరంతర ప్రవాహంలా వచ్చిపడే ధనం నగరంలో నెలిస్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్థాపనకు దారితీసింది. ఎయిర్ ఫోర్స్ ఉద్యోగులు, కాసినోలలో ఉద్యోగాల కోసం వచ్చి చేరే జనవాహిని కారణంగా నగరంలో నివాస గృహాల ఆవశ్యకత పెరిగింది. ప్రస్తుత సమయం వరకూ ఈ వరవడి అలా సాగుతూనే ఉంది. నగర ఆదాయం కాసినోల వలన అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉన్నా హాంగ్‌‌కాంగ్లోని కాసినోల ప్రభావం లాస్ వెగాస్ మీద బాగా ఉంది. 2007లో 1000 కోట్ల అమెరికా డాలర్ల ఆదాయంతో హాంగ్‌కాంగ్ కాసినో వ్యాపారంలో మొదటి స్థానంలో ఉంది.
భౌగోళికం
thumb|left|లాస్ వెగాస్‌లోని ఎడారిభూమి లాస్ వెగాస్ నగరం వైశాల్యం 131.3 చదరపు మైళ్ళు. ఇందులో 131.2 చదరపు మైళ్ళు భూభాగం 0.1 చదరపు మైలు జలభాగం. లాస్ వెగాస్ కొండల మధ్య ఉన్న పొడి నేలలు కలిగిన ప్రదేశం. నగరం సముద్ర మట్టానికి 2030 అడుగులు ఎత్తులో ఉంది. భూమి లేత గులాబీ, లేత ఎరుపు, బూడిద రంగులలో ఉంటుంది. పడమటి భాగంలో స్ప్రింగ్ పర్వత శిఖరాలు ఉన్నాయి. ఎడారిని భూములకు తగినట్లుగా ధూళితో నిండిన రాతి భూమి ఎక్కువగా ఉంటుంది. అయినప్పటికీ నగరంలో పచ్చికతో నిండిన లాన్లు, వృక్షాలు, పచ్చదనంతో నిండి ఉన్నాయి. జలవనరులు తక్కువగా ఉన్న కారణంగా లాన్ల స్థానంలో జలాన్ని అతి తక్కువగా ఉపయోగించుకునే ఎడారి మొక్కల పెంపకాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నారు.
వాతావరణం
లాస్ వెగాస్ వాతావరణంలో తేమ శాతం తక్కువ. ఈ కారణంగా ఇక్కడ ఎడారి వాతావరణం ఉంటుంది. లాస్ వెగాస్ నగరంలోని వాతావరణం అతి ఉష్ణంతో కూడిన వేసవి, స్వల్ప చలితో కూడిన చలికాలం, సంవత్సరమంతా విస్తారమైన సూర్యకాంతి, స్వల్ప వర్షాలు కలిగి ఉంటుంది.
నగర పునరుద్దరణ
thumb|left|లాస్ వెగాస్ దక్షిణం లాస్ ‌వెగాస్‌‌లో 1989లో ది మైరేజ్ ప్రారంభించిన తరువాత ప్రజలలో కలిగిన సంచలనం ప్రజలను, నిర్మాణ రంగాన్ని లాస్ వెగాస్ నుండి లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్ వైపు తీసుకువచ్చింది. ఈ మార్పు పర్యాటకులను విరివిగా డౌన్‌టౌన్‌ వైపు ఆకర్షించింది. లాస్ వెగాస్ ప్రభుత్వ అధికారులు నగర ఆదాయాన్ని పర్యాటక రంగం నుండి విద్యుత్ బల్బ్ తయారీ, బ్యాంకింగ్, ఇతర వాణిజ్య రంగం వైపు మళ్ళించే ప్రయత్నాలను ఆరంభించారు. మితమైన నగర అవసరాలు అధిక ఆదాయం ఈ ప్రయత్నాలను విజయవంతం చేసాయి.
లాస్ వెగాస్‌లో ప్రస్తుతం పర్యాటకుల సంఖ్యలోనూ నగరంలో స్థిరపడుతున్న ప్రజల సంఖ్యలోనూ విప్లవాత్మక అభివృద్ధి జరుగుతూ ఉంది. నగరాభివృద్ధి క్రమంగా నగర అంచులను దాటి ప్రభుత్వ భూములవరకు సాగింది. స్థలాల రేటు పెరగడంతో జనసాంద్రత అభివృద్ధి చెందింది. స్ప్రింగ్ మౌంటెన్ రోడ్లో 1990 ఆరంభంలో చైనా టౌన్ నిర్మాణం జరిగింది. ఆరంభంలో చైనా టౌనన్‌లో పెద్దదైన దుకాణాల సమూహం ఉండేది ప్రస్తుతం అనేక వ్యాపారలతో ఆసియన్ కూడలిగా మారింది.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
మూలకథతో పోలికలు-విభేదాలు
అలాగే చిన్నదిగా వున్న మూలకథను పొడిగించడం కోసం, మూలకథకు భిన్నంగా కొన్ని పాత్రలు, సన్నివేశాలను భవభూతి కల్పించాడు. ఉదాహరణకు మూలకథకు భిన్నంగా భవభూతి నాటకంలో మాధవునికి కలహంసుడు అనే సేవకుడు జోడించబడ్డాడు. మూలకథలో కథానాయిక మదిరావతికి చెల్లెలు ఉండదు. కానీ మాలతీ మాధవరంలో కథానాయిక మాలతికి ఒక పెంపుడు సోదరి లవంగిక పాత్రను ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. అదేవిధంగా మూల కథలో పేలవంగా వున్న సంఘటనలను భవభూతి తన ప్రతిభాసంపన్నతతో, ఊహాశక్తితో చక్కని నాటకీయ సన్నివేశాలుగా మలిచాడు. ఉదాహరణకు వికల మనస్కురాలైన కథానాయకుడు శ్మశానంలో తిరుగాడే భూతప్రేతాలకు తన మనుష్య మాంసాన్ని అర్పించబోవడం లాంటి సంఘటనలు మూలకథలో లేవు.
లాస్ వెగాస్
నగర పునరుద్దరణ
లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్ అభివృద్ధితో డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతంలో ఇబ్బందులు ఆరంభం అయ్యాయి. నగరం సంఘటితంగా డౌన్‌టౌన్ సమీపంలో ఉన్న అవకాశాలను ఉపయోగించుకునే దిశాగా అడుగులు వేసింది ది ఫ్రీమోట్ స్ట్రీట్ ఎక్స్‌పీరియన్స్ అత్యధిక పర్యాటకులను డౌన్‌టౌన్ వైపు తీసుకువచ్చింది. లాస్ వెగాస్ ప్రభుత్వం 11 దియేటర్లతో అనేక అంతస్తుల భవనం నియోనోపోలిస్ పార్కింగ్ వసతుల కొరకు నిర్మించింది. అధిక కాండో (అపార్ట్‌మెంట్) ప్రాజక్టుల నిర్మాణం ప్రజలకు నివాస గృహాలను అందుబాటులోకి తీసుకు వచ్చాయి. అభివృద్ధి చెందిన నగరాదాయం ఇంటర్నల్ రెవెన్యూ సరీస్ కార్యాలయాన్ని 2005 మార్చిలో డౌన్‌టౌన్‌కు మార్చేలా చేసింది. ఈ కారణంగా నగరంలో వ్యాపారం మరింత అభివృద్ధి చెందింది. thumb|right|సీసర్స్ ప్లేస్ thumb|left|ఫ్రీమోంట్ వీధి
లాస్ వెగాస్ నగరం నగరవాసులను పర్యాటకులనూ డౌన్‌టౌన్ వైపు ఆకర్షించే లక్ష్యంతో యూనియన్ పసిఫిక్ రైల్‌రోడ్ నుండి 61 ఎకరాల భూమిని 1995లో కొనుగోలు చేసింది. 2004లో నగర మేయర్‌చే ఆస్కార్ గుడ్‌మాన్ నివాసగృహాలు కార్యాలయాలు కలిగిన యూనియన్ పార్క్ అభివృద్ధి పధకం ప్రకటించ బడింది. ఈ పధకంతో ఆక్శహర్మ్యాలు, నివాసగృహ, కార్యాలయ భవన సముదాయాల నిర్మాణంతో లాస్ వెగాస్ ఆకాశహర్మ్యాలలో అనూహ్యమైన మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి. డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతంలో బృహత్తర ఆకాశహర్మ్యాల నిర్మారాలకు రూపకల్పన ప్రారంభం అయింది. లాస్ వెగాస్ నగర కౌన్సిల్ ఫ్రీమోంట్ స్ట్రీట్ జోన్ (ప్రత్యేక ప్రాంతం)లో మార్పులకు అంగీకారం తెలిపింది అందువలన ఇక్కడ సరి క్రొత్తగా బార్లు తెరవడానికి అవకాశం లభించింది. ఈ అవకాశంతో డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతంలో, పర్యాటక అభివృద్ధి జరుగుతుందని అంచనా. 2005లో వరల్డ్ మార్కెట్ సెంటర్ ప్రారంభించబడింది. ఇది దేశంలో గొప్ప గృహాలంకరణ వస్తు విక్రయశాలగా గుర్తించబడింది. 2006 అక్టోబరు 23 నాటికి వరల్డ్ మార్కెట్ సెంటర్ లాంటి బృహత్తర ఆభరణాల విక్రయశాల తెరిచే ఏర్పాట్లు జరిగాయి. ఇక్కడ అంతర్జాతీయ ఆభరణాల ప్రదర్శన విక్రయాలకు అవకాశం కల్పించ బడుతుంది.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
మూలకథతో పోలికలు-విభేదాలు
ఏదిఏమైనప్పటికీ భవభూతి తన అసమాన ప్రతిభచే ఒక చిన్న సాధారణ కథను ఒక గొప్ప కళాఖండంగా తీర్చిదిద్దగలిగాడు. నాటక కథలోని సంఘటనల క్రమాన్ని తన సొంత మార్గంలో చెప్పగలిగాడు. తద్వారా మూల కథను మార్పు చేర్పులతో తనదైన శైలిలో ఒక రమణీయమైన సంపూర్ణ దృశ్యకావ్య రూపం లోకి మార్చగలిగాడు.
లాస్ వెగాస్
ఆర్ధిక రంగం
లాస్ వెగాస్ నగరానికి పర్యాటక రంగం, క్రీడలు ముఖ్యమైన ఆర్థిక వనరులలో ఒకటి. వ్యాపార కూటములకు ఇది ముఖ్య కేంద్రం. ఈ కారణంగా పర్యాటకుల ఆహారావసరాలను తీర్చడానికి ఆహారరంగంలో జరిగిన అభివృద్ధి ఆదాయానికి మార్గం వేసింది. ఫార్‌చ్యూన్ 500 క్రీడా సంస్థలకు అంతర్జాతీయ కేంద్రంగా లాస్ వెగాస్ ప్రాధాన్యత వహిస్తుంది. హర్రాహ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్, ఎమ్ గి ఎమ్, మైరేజ్ లాంటి కొన్ని సంస్థలు స్లాట్ మిషిన్ లాంటి విద్యుత్ క్రీడా యంత్రాలను నగర పరిసరరాలలో తయారు చేస్తున్నాయి. పర్యాటకం, వ్యాపార అవకాశం లాంటి వ్యవహారాలను లాస్ వెగాస్ కాన్‌వెన్షన్ అండ్ విజిటర్స్ అధారిటీ పరిశీలిస్తుంది. అది తన సంవత్సర నివేదికలో పర్యాటకుల సంఖ్య, ఖర్చు చేస్తున్న శైలి దాని వలన వచ్చే ఆదాయం లాంటి వివరాలను అందింస్తుంది. నగరంలో లభమౌతున్న ఆహారాలు అందిస్తున్న శైలి పర్యాటక ఆకర్షణలలో ఒకటి.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
ఇతర నాటికల ప్రభావం
ఇతివృత్తంలోనే కాక ఈ నాటక కథా సన్నివేశాల పై ఇతర నాటక ప్రభావాలు కూడా ఉన్నాయని విమర్శకులు పేర్కొన్నారు. మాధవుని స్నేహితుడైన మకరందుడు స్త్రీ వేషం ధరించడం విశాఖదత్తుని దేవీ చంద్రగుప్త నాటకంలో కనిపిస్తుంది. ఆరవ అంకంలో మాధవుడు ఆలయ గర్భగృహంలో దాగడం, అకస్మాతుగా లవంగిక స్థానంలో నుంచొని కథానాయకి మాలతిని హత్తుకోవడం లాంటి పరికల్పనలు భాసుడు రాసిన 'అవిమారక' నాటకంలో ఉన్నాయి. తొమ్మిదవ అంకంలో మాధవుడు మాలతి కోసం అన్వేషిస్తూ విలపిస్తూ మూర్ఛిల్లే దృశ్యాలు కాళిదాసు విక్రమోర్వశీయం లోని పరిస్థితుల నుండి స్వీకరించబడ్డాయి.
లాస్ వెగాస్
ఆర్ధిక రంగం
లాస్ వెగాస్ కౌంటీ సీట్‌లో ఉన్న లాయ్డ్ డి ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్ కోర్ట్ హౌస్లో చట్ట సేవా సంస్థలకు బెయిల్, వివాహాలు, విడాకులు, పన్నులు, వ్యాపార సంబంధిత సమస్యలు, ఇతర చట్ట సేవలను అందిస్తుంది.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
ఇతర నాటికల ప్రభావం
కథా సన్నివేశాలు మాత్రమే కాక మాలతీ మాధవం నాటకంలో ప్రయోగించిన అనేకానేక పదాలు, భావనలు కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం నుండి యథేచ్ఛగా స్వీకరించబడ్డాయని, ఆ మేరకు భవభూతి కౌటిల్యునికి రుణపడ్డాడని భారతీయ భాషా సాహిత్య పరిశోధకుడు దశరథ శర్మ పేర్కొన్నారు.
లాస్ వెగాస్
ఆర్ధిక రంగం
అనేక కారణాల వలన లాస్ వెగాస్‌లో సాంకేతిక వస్తు తయారీ పరిశ్రమలు స్థాపించబడ్డాయి. విద్యుత్ క్రీడా యంత్రాలు, సమాచార పరికరాల తయారీ పరిశ్రమలు ఇది కేంద్రం.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
నాటకం-ప్రత్యేకతలు
నాటకారంభం లోనే బౌద్ధ సన్యాసిని పరిచయమైన ఈ నాటకంలో బౌద్ధ సన్యాసినులైన కామాందకి, సౌదామినులు అమాయక ప్రేమికులను ఒకటయ్యేటట్లు కార్యభారం వహించడం, ఆద్యంతం వారికి సహాయం చేయడం కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా విరాగినులు అయినప్పటికీ వారు సమాజానికి దూరంగా కాక, సమాజంలో మమేకమై, త్రికరణశుద్ధిగా నిర్మలమైన ప్రేమికులకు తోడుగా చివరివరకూ నిలబడటం ఈ రూపకంలో ఒక ప్రత్యేకత.
లాస్ వెగాస్
నగర సంస్కృతి
నగరంలో ప్రధాన ఆకర్షణ కాసినో (జూదగృహం)లే. ఇక్కడ నిర్మించిన అనేక బృహత్ వసతి భవనం (హోటల్స్)లలో ఎక్కువగా తెలిసింది లాస్ వెగాస్ స్ట్రిప్కి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. చాలా వసతిభవనం (హోటల్)లలో వేల గదులు ఉన్నాయి వాట్లో పెద్ద పెద్ద కాసినో (జూదగృహం)లు ఉన్నాయి. డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతంలో అనేక కాసినో (జూదగృహం)లు కలిగిన వసతిభవనం (హోటల్) ఉన్నాయి. కొన్ని మాత్రం కొంచం దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన కాసినోలు;-
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
నాటకం-ప్రత్యేకతలు
తొలి చూపులో ప్రేమ (లవ్ ఎట్ ఫస్ట్ సైట్) అన్న భావనకు చాలా ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడిన ఈ నాటకం రాజకీయ ప్రయోజనాలను ఆశించి వివాహాలు జరిపే పద్ధతులకు వ్యతిరేకంగా గళమెత్తింది.
రిబ్బన్ కేబుల్
రిబ్బన్ కేబుల్ (Ribbon cable) అనేది ఒకదానికొకటి అటువంటి ఫ్లాట్ ప్లేన్ కే సమాంతరంగా అదేవరసగా కలిపే అనేక వాహక తీగలతో ఉండే ఒక కేబుల్. తత్ఫలితముగా ఈ కేబుల్ వెడల్పుగా, చదునుగా ఉంటుంది. ఇది రిబ్బన్ పోలికలను కలిగి ఉంటుంది కాబట్టి దీనికి రిబ్బన్ కేబుల్ అనే పేరు వచ్చింది. రిబ్బన్ కేబుళ్లను సాధారణంగా కంప్యూటర్లలో అంతర్గత పెరిఫెరల్స్ అయిన హార్డ్ డ్రైవ్లు, సిడి డ్రైవ్లు, ప్లాపీ డ్రైవ్ల వంటి వాటిని అనుసంధానం చేసేందుకు ఉపయోగిస్తారు. కొన్ని పాతతరం కంప్యూటర్ వ్యవస్థలందు (బిబిసి మైక్రో, ఆపిల్ II సిరీస్ వంటివి) రిబ్బన్ కేబుళ్లను బాహ్య కనెక్షన్ల కోసమూ ఉపయోగించారు.
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
నాటకం-ప్రత్యేకతలు
భవభూతి తన నాటకంలో ప్రేమలో మునిగిన జంట చిత్రణను దాటి, వారి మధ్య ప్రేమతో పెనవేసుకొన్న సున్నిత అనుబంధాలను ఉదాహరణకు ప్రేమికుల మధ్య నెలకొన్న నిరాశ, వైరాగ్యం, విరహవేదన, ప్రేమ భంగం మొదలగు భావాలను రమణీయంగా వర్ణించగలిగాడు.
అయితే సున్నితమైన ప్రణయకథకు ఆలంబనగా భవభూతి చేసిన మనోహరమైన ప్రకృతి వర్ణనలకు దీటుగా కొన్ని భయానక సంఘటనల వర్ణనలు ఈ నాటకాన్ని సంస్కృత సాహిత్యంలో అసాధారణమైన రూపకంగా నిలిపాయి. సంస్కృత కళాకారుడు డేనియల్ హెచ్ హెచ్ ఇంజెల్స్ పేర్కొన్నట్లు ప్రణయం, భయానకం సరిసమానంగా రంగరించి రాయబడిన మాలతీ మాధవం లాంటి రూపకం సంస్కృత సాహిత్యంలో సాటిలేనిది.
మధ్యయుగారంభకాలంలో రాయబడిన ఈ ప్రకరణలో అలనాటి సామాన్య ప్రజల జీవన చిత్రణ అంతగా కనపడదు. అయితే కాళీ ఉపాసనలు, అఘోరాలు, నరబలులు, తాంత్రిక సాధనలకు సంబంధించిన విశేషాలు ఈ నాటకంలో ఉండటం గమనించదగ్గది. ఎనిమిదవ శతాబ్దంలో మధ్యయుగపు భారతీయ సమాజంలో పెనవేసుకుపోయిన ప్రతికూల అంశాలుగా వీటిని పేర్కొనవచ్చు.
ఈ నాటకంలో విధీకృతం అనిపించే సంఘటనలు అనేకం కనిపిస్తాయి. అనుకోకుండా జరిగే సంఘటనలతో బాధితుల ప్రాణాలు రక్షింపబడటం జరుగుతుంది. ప్రాణహానిలో చిక్కుకున్న మాలతి అనుకోకుండా ఒకసారి మాధవుని వలన ఒకసారి సౌదామిని వలన మరొకసారి రక్షింపబడటం విస్మయానికి గురిచేస్తుంది. ఈ నాటకంలో విధికి మానవులతో జరిగిన పోరాటంలోలో విధి పైచేయి కావడం కనిపిస్తుంది. అంతిమంగా ఈ నాటకం విధి బలీయమైనది మానవుడు కేవలం నిమిత్తమాత్రుడు అనే భావనను బలపరుస్తుంది.
ప్రభావం
శృంగార, బీభత్స రసభరితమైన మాలతీ మాధవం సంస్కృత రూపకం తదనంతర కాలంలో భారతీయ నాటక కర్తలను చాలా ప్రభావితం చేసింది. ప్రాచీన సంస్కృత రూపకాలను అన్య భాషలలో అనుసృజించే కవులకు, వారు తప్పనిసరిగా అనువదించవలసిన ముఖ్య నాటకంగా కాళిదాసు నాటకాల తరువాత స్థానంలో మాలతీ మాధవం నాటకం ఉండేది. సంస్కృతంలో కాళిదాసుని 'విక్రమోర్వశీయం' తదితర కథల తరువాత ఇతర భాషలలో అత్యధికంగా అనువదించబడిన కావ్యాలలో మాలతీ మాధవం ఒకటి.
అనువాదాలు
ముఖ్యంగా 19 వశతాబ్దంలో మాలతీ మాధవం సంస్కృత రూపకానికి దాదాపు అన్ని ప్రధాన భారతీయ భాషలలోనూ అనువాదాలు వెలువడ్డాయి. 1856 లో ప్రముఖ బెంగాలీ నాటకకర్త కాళీ ప్రసన్న సింహ ఈ సంస్కృత నాటకాన్ని తొలిసారిగా "మాలతీ మాధవ్" పేరుతో బెంగాలీ భాషలో అనువదించాడు. తరువాత 1867 లో మరో బెంగాలీ నాటకకర్త రామనారాయణ్ తర్కరత్న అదే పేరుతోనే బెంగాలీ భాషలో అనువదించాడు. తరువాత జ్యోతిరీంద్రనాథ ఠాకూర్ వంటి కవులు కూడా బెంగాలీ భాషలో ఈ నాటకాన్ని అనువదించారు. 1881 లో శాలిగ్రాం, 1898 లో లాలా సీతారాంలు మాలతీ మాధవ్ పేరుతొ హిందీలో అనువదించారు. 19 వ శతాబ్దంలో బసవప్ప శాస్త్రి (1843-91) ఈ నాటకాన్ని కన్నడంలో అనువదించాడు. కొట్టారత్తిల్ సంకుణ్ణి (1855-1937) మలయాళంలో అనువదించాడు. వనపర్తి సంస్థానానికి చెందిన విక్రాల నరసింహాచార్యులు ఆంధ్రీకృత మాలతీ మాధవము పేరిట తెలుగులో అనువదించాడు. వెలగపూడి కృష్ణయ్య తెలుగులో అనువదించిన మాలతీ మాధవం అలభ్యం.
రిబ్బన్ కేబుల్
మూలాలు
వర్గం:కేబుల్స్
మాలతీ మాధవం (సంస్కృత నాటకం)
అనువాదాలు
భవభూతి మాలతీ మాధవాన్ని అనుకరిస్తూ తరువాతి కాలంలో వచ్చిన ప్రకరణాలలో మల్లికా మారుత ముఖ్యమైనది. దీనిని కాంచీపురానికి చెందిన ఉద్దండిని (15వ శతాబ్దానంతర కాలం) రాసాడు. దీనినే 1903లో వడ్డాది సుబ్బారాయుడు మల్లికా మారుత ప్రకరణం పేరుతొ అనువదించడం జరిగింది. ఇతివృత్తంలో సంస్కృత మాలతీమాధవం నాటకానికి దగ్గరగా వున్న మరో తెలుగు పద్య నాటకం మంజరీ మధుకరీయం. దీనిని 1860 లో కోరాడ రామచంద్ర శాస్త్రి ప్రబంధ ధోరణిలో స్వతంత్రంగా రాయడం జరిగింది.
ఈ సంస్కృత నాటకం భారతీయ భాషలలోనే కాకుండా ఇంగ్లీష్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్ తదితర యూరోపియన్ భాషలలో సైతం అనువదించబడింది. ఆసియాటిక్ సొసైటీ అఫ్ బెంగాల్ యొక్క సెక్రటరీ అయిన హోరస్ హేమాన్ విల్సన్ 1827 లో సెలెక్ట్ స్పెసిమెన్స్ అఫ్ ది థియేటర్ అఫ్ హిందూస్-2 లో భాగంగా భవభూతి విరచితమైన ఉత్తర రామ చరిత్రతో పాటు మాలతీ మాధవాన్ని కూడా ఆంగ్ల భాషలోకి అనువదించాడు. 1832 లో జర్మనీకి చెందిన ప్రాచ్య భాషాచార్యుడు, సంస్కృత భాషా పండితుడు అయిన క్రిస్టియన్ లెస్సెర్ సంస్కృత మాలతీ మాధవం నాటకాన్ని జర్మనీ భాషలో పూర్తిగా పరిష్కరించగలిగాడు. అదే సంవత్సరంలో జర్మనీకి చెందిన లుడ్విగ్ ఫ్రిట్జ్ మాలతీ మాధవాన్ని జర్మనీ భాషలోకి అనువాదం చేసాడు. 1885 లో జార్జెస్ స్ట్రెహెలీ మాలతీ మాధవాన్ని ఫ్రెంచి భాషలోకి అనువదించాడు.
చలన చిత్రీకరణలు
భవభూతి రాసిన మాలతీ మాధవం నాటక కథ ఆధారంగా తెలుగులో 1940 లో మాలతీ మాధవం చలన చిత్రం విడుదలయ్యింది. సి. పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో తీయబడిన ఈ సినిమాలో మాలతిగా భానుమతి, మాధవునిగా సి.శ్రీనివాసరావు, ఇతర ప్రధాన పాత్రలలో కె.కామేశ్వరరావు, రేలంగి తదితరులు నటించారు.
కావ్య పరామర్శ
తొలి మధ్యయుగ కాలంలో వెలువడిన ఈ నాటకం ఆనాటి సమాజంలో ఉన్నత కుటుంబాల (Noble families) మధ్య జరిగిన ప్రేమ కథా ఇతివృత్తంతో సాగుతుంది. ఆర్థర్ ఆంథోనీ మెక్ డోనెల్ వంటి సంస్కృత పండితులు మాలతీ మాధవాన్ని సుఖాంతమైన భారతీయ రోమియో జూలియట్ కథగా చూపించారు. అయితే సరళమైన ప్రేమ కథలో నరబలుల ప్రస్తావన, వశీకరణలు, మనుష్య మాంసం అర్పణలు, తాంత్రిక సాధనలు మొదలగునవి కలగలసిపోయి చివరకు ఒక సంక్లిష్ట ప్రేమకథగా రూపుదాల్చింది. ప్రేమ-అద్భుత సన్నివేశాలతో ఆసాంతం నిండిన ఈ జనరంజక నాటకం, ప్రేమోల్లాసం కొరకు, అద్భుత వీర రసానందం కొరకు ఉద్దేశితమైనప్పటికీ, సంస్కృత సాహిత్యంలో వెలువడిన ఉత్తమ రచనలలో ఒకటిగా విమర్శకులు దీనిని కొనియాడారు. దీని తరువాత సంస్కృత నాటక సాహిత్యంలో మరేతర ప్రకరణ కూడా దీనికి దీటుగా ఉద్భవించలేదు. సంస్కృత భాషలో ప్రకరణ అనే భావనాభివృద్ధికి బహుశా పరాకాష్ఠగా నిలిచిన మాలతీ మాధవం నాటకం సంస్కృతంలో ఒక ఆదర్శ ప్రకరణగా నిలిచింది. బృహత్కథ లోని ఒకానొక చిన్న కథను సంస్కృత భాషలో ఒక రమణీయ సంపూర్ణ దృశ్యకావ్యంగా లిఖితబద్ధం చేసిన మాలతీ మాధవం రూపకం ఒక మహత్తర కళాఖండంగా సంస్కృత సాహితీ చరిత్రలో సుస్థిర స్థానం పొందింది.
వీటిని కూడా చూడండి
భవభూతి ఉత్తరరామచరిత్ర
మూలాలు
వర్గం:నాటకాలు వర్గం:పుస్తకాలు వర్గం:సంస్కృత నాటకాలు
లాస్ వెగాస్
జనసంఖ్య
లాస్ వెగాస్ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న జనసాంద్రత కలిగిన నగరాలలో ఒకటని 2007యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సస్ బ్యూరో జనాభా లెక్కల అంచనా.లాస్ వెగాస్ నగరపాలితంలోని జనసంఖ్య 18,36,333.ఈ నగరంలో జనసాంద్రత త్వరితంగా వృద్ధి చెందుతున్నట్లు గుర్తింపబడింది. 2000లో లాస్ వెగాస్ జనసాంద్రత అమెరికాలో 32వ స్థానంలో ఉన్నట్లు అంచనా. 2008లో జనసాంద్రత అమెరికాలో 28 వస్థానంలో ఉన్నట్లు అంచనా.
లాస్ వెగాస్ జనసంఖ్య 2000లో 478,434. గృహనిర్వహణ చేస్తున్న వారి సంఖ్య 176,750. నగరంలో కుటుంబాలుగా నివసిస్తున్న వారి సంఖ్య 117,538. చదరపు మైలు జనసాంద్రత 4,222.5.నగరంలో ఉన్న 190,724 గృహాలలో ఒక్ చదరపు మైలులో 1,683.3 ఇళ్ళు ఉన్నాయి. నగరంలో శ్వేతజాతీయులు 69.86%, అమెరికన్ ఆఫ్రికన్లు 10.36%, పురాతన అమెరికన్ జాతీయులు 0.75%,ఆసియన్లు 0.75%,0. పసిఫిక్ ఐలాడర్లు 45%, ఇతర జాతీయులు 9.75%, మిశ్రమ జాతీయులు 4.05%. జనసంఖ్యలో అన్ని జాతులకు చెందిన హిస్పానిక్ లేక లాటినోలు 23.61%.
నగరంలో ఉన్న 176,750 కుటుంబాలలో 18 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న పిల్లలు ఉన్న వారి శాతం 31.9%. వివాహం చేసుకుని కలసి జీవిస్తున్న వారి శాతం 48.3%, భర్త లేకుండా స్త్రీలచే నిర్వహింపబడుతున్న కుటుంబాలు 12.2%, కుటుంబం లేకుండా విడిగా జీవిస్తున్న వారి శాతం 33.5%. విడివడి ఒంటరిగా జీవిస్తున్న వారి శాతం 25.0%. వీరిలో 65 సంవత్సరాలు పైబడి ఒంటరిగా జీవిస్తున్న వారి శాతం 25.0%. సరాసరి ఒక గృహం నివసిస్తున్న వారి సంఖ్య 2.66. సరాసరి ఒక కుటుంబంలో నివసిస్తున్న వారి సంఖ్య 3.20.
నగరంలో 18 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న వారి శాతం 25.9%, 18 నుండి 24 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న వారి శాతం 8.8%, 25 నుండి 44 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న వారి శాతం 32.0%, 45 నుండి 64 సంవత్సరాల లోపు వయసున్న వారి శాతం 21.7%, 65 పైబడిన వారి శాతం 11.6%. సరాసరి వివాహ వయస్సు 34.100 మంది స్త్రీలకు 103.3 పురుషులు. 18 సంవత్సరాల లోవున్న స్త్రీలు 100 మందికి పురుషులు 102.5.
ఆకర్షణలు
లాస్ వెగాస్ ఇటీవల కొంతకాలం నుండి హవాయ్ వాసులను విపరీతంగా ఆకర్షించం మొదలైంది. హావాయ్ వాసులకు ఈ నగరం అభిమాన గమ్యంగా మారింది. 2002 నుండి 80,000 మంది హవాయ్ పౌరులు లాస్ వెగాస్‌లో నివసిస్తున్నారు. దాదాపు వారానికి 3,000 మంది హవాయ్ పౌరులు లాస్ వెగాస్ నగరం సందర్శిస్తున్నారు. ఈ కారణంగా ఒక్కోసారి లాస్ వెగాస్ హవాయ్ 9వ ద్వీపంగా వ్యవహరిస్తుంటారు. హవాయ్ వెలుపల ఎ బి సి స్టోర్స్ లాస్ వెగాస్‌లో మాత్రమే ఉన్నాయి.
లాస్ వెగాస్ నగరం ఆత్మహత్యలకు, వివాహ రద్దులకు అమెరికాలోనే మొదటి స్థానంలో ఉంది. మొత్తం వివాహ రద్దులు ఈ నగరం ప్రజలకు మాత్రమే చెందినవి కావు. ఈ రాష్ట్రంలో విడాకులు పుచ్చుకోవడానికి చట్టం మరి కొంత అనుకూలంగా ఉంటుంది కనుక దేశం నలుమూలల నుండి విడాకుల కోసం ఇక్కడకు వస్తారు. అలాగే నగరంలో వివాహాల శాతం కూడా అధికమే.
ప్రభుత్వము
లాస్ వెగాస్ నగరం పాలన కౌన్సిల్-మేనేజర్ గవర్నమెంట్ ఆధ్వర్యంలో జరుగుతుంటుంది. లాస్ వెగాస్ నగరంలో నివసిస్తున్న వారికంటే అధికంగా వెలుపలి ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. మొత్తం నగర జనాభా 1.8 కోటి అందులో 60,000 మంది నగర సరిహద్దులలోనూ 70,000 మంది నగర వెలుపలి ప్రాంతం క్లార్క్ కౌంటీలోనూ నివసిస్తున్నట్లు అంచనా. 4,65,000 మంది నార్త్ లాస్ వెగాస్, హండర్సన్, బౌల్డ్ సిటీలలో నివసిస్తున్నారు. 1975 లాస్ వెగాస్ పోలీస్ డిపార్ట్‌మెంట్, క్లార్క్ కౌంటీ షెర్రిఫ్ డిపార్ట్‌మెంట్ మిళితం తరువాత లాస్ వెగాస్ మెట్రో పోలిస్ డిపార్ట్‌మెంట్ నగర, పరిసర ప్రాంతాలకు సేవలందిస్తుంది. కళాశాలలు, ఉద్యానవనాలు వారి స్వంత పోలిస్ దళాళను ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి.
అమెరికా ఆదివాసులైన ప్యూట్ ఇండియన్ రిజర్వేషన్ నిర్వహణలో లాస్ వెగాస్ డౌన్ టౌన్ సమీపంలో 1 ఎకరా భూమి ఉంది.
విద్య
లాస్ వెగాస్ నగర వాసులకు క్లార్క్ కౌంటీ స్కూల్ డిస్ట్రిక్ ప్రాథమిక, మాధ్యమిక ప్రభుత్వ పాఠశాల ద్వారా విద్యను అందిస్తుంది. ఇది విద్యార్థుల సంఖ్యలో దేశంలో 5వ స్థానంలో ఉంది. 2007, 2008లో కె-12 గ్రేడ్స్ విద్యార్థుల సంఖ్య 3,14,000.
లాస్ వెగాస్ దక్షిణంలో 3 మైళ్ళ దూరంలో పారడైజ్‌లో ది యూనివర్శిటీ ఆఫ్ నెవాడా మెడికల్ స్కూల్ విశ్వవిద్యాలయం ఉంది. అలాగే ది యనివర్శిటీ ఆఫ్ ఫోనిక్స్ లాస్ వెగాస్ ప్రాంతంలో ఉంది. నెవాడా స్టేట్ యూనివర్శిటీ, ట్యూరో యూనివర్శిటీ నెవాడాలు హెండర్సన్‌లో ఉన్నాయి. అలాగే డెర్వీ యూనివర్శిటీ, కెల్లర్ కాలేజ్ ఆఫ్ మేనేజ్‌మెంట్ హెండర్సన్‌లో ఉన్నాయి. ది కాలేజ్ ఆఫ్ సౌత్ నెవాడా శాఖలు లాస్ వెగాస్ సమీపం, ఉత్తర లాస్ వెగాస్, హెండర్సన్‌లో ఉన్నాయి. అలాగే అపోలో కాలేజ్, నేషనల్ యూనివర్శిటీ, ఐ ఐ టి టెక్నికల్ యూనివర్శిటీ, నోవా సదరన్ యూనివర్శిటీలు లాస్ వెగాస్ నగరంలో ఉన్నాయి.
ప్రయాణ సౌకర్యాలు
సిటీ రైడ్ బస్ సర్వీసు 0.5 డాలర్ల రుసుముతో రెండు మార్గాలలో డౌన్‌టౌన్ ప్రాంతాలలో సేవలందిస్తుంది. వయసు, అశక్తత దృష్టిలోకి తీసుకుని ఉచితంగా కూడా సేవలందిస్తుంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:అమెరికా వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
నంది నాటక పరిషత్తు - 2015
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర, టెలివిజన్, నాటకరంగ అభివృద్ధి సంస్ధ ప్రతి సంవత్సరం సినిమా, టెలివిజన్ రంగాలతోపాటు నాటకరంగానికి కూడా నంది పురస్కారాలను అందజేస్తుంది. వివిధ విభాగాల్లో ఉత్తమమైన వాటిని ఎంపిక చేసి బహుమతులు అందజేస్తారు. దీనినే నంది నాటక పరిషత్తు అంటారు.
2016 జనవరి 18 నుండి 27 వరకి, తిరుపతి లోని మహతి ఆడిటోరియంలో నంది నాటక పరిషత్తు - 2015 జరిగింది. 10 రోజుల పాటు జరిగిన నాటకోత్సవంలో నాటక ప్రదర్శనలు జరిగాయి. విజేతలకు జనవరి 27న ఆంధ్రప్రదేశ్ మఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గారి చేతుల మీదుగా బహుమతుల ప్రదానం జరిగింది.
నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం
నాటకరంగానికి విశేషమైన సేవలందించిన వారికి నందమూరి తారక రామారావు రంగస్థల పురస్కారం  పేరిట ఒక లక్ష రూపాయల నగదు పారితోషికంతో ఘనంగా సత్కరిస్తున్నారు. 2015 సంవత్సరానికి గాను జె. వి. రమణమూర్తి (సాంఘిక నాటకం) గారికి అందజేశారు.
బహుమతుల వివరాలు
=== పద్య నాటకం ===
మూలాలు
వర్గం:నంది నాటక పరిషత్తు
లావణ్య త్రిపాఠి
లావణ్య త్రిపాఠి ఒక మోడల్, సినీ నటి. తెలుగు, తమిళ, హిందీ భాషలలో పలు చిత్రాలలో నటించింది. 2012 లో వచ్చిన అందాల రాక్షసి సినిమా ద్వారా లావణ్య చిత్రరంగంలోకి ప్రవేశించింది.
బాల్యం
లావణ్య త్రిపాఠి ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని అయోధ్యలో జన్మించింది. ఉత్తరాఖండ్ లోని డెహ్రాడూన్ లో పెరిగింది. ఆమె తండ్రి హైకోర్టు న్యాయవాది, తల్లి ఉపాధ్యాయినిగా పదవీ విరమణ చేసింది. ఆమెకు ఒక చెల్లెలు, ఒక తమ్ముడు ఉన్నారు. మార్షల్స్ స్కూల్ విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసుకున్న తర్వాత ఆమె ముంబైకి వెళ్ళి రిషి దయారాం నేషనల్ కాలేజీలో ఆర్థికశాస్త్రంలో పట్టా పుచ్చుకుంది.
ఆమెకు చిన్నప్పటి నుంచీ గ్లామర్ పరిశ్రమలో ప్రవేశించాలని ఉండేది. కానీ తండ్రి కోరిక మేరకు చదువు పూర్తి చేసి తరువాత మోడలింగ్ లో, టీవీ కార్యక్రమాల్లోకి ప్రవేశించింది. 2006 లో ఆమె మిస్ ఉత్తరాఖండ్ కిరీటం గెలుచుకున్నది.
నిశ్చితార్థం
లావణ్య త్రిపాఠి, వరుణ్ తేజ్ ల నిశ్చితార్థం 2023 జూన్ 09న హైదరాబాద్‌లోని నాగబాబు ఇంట్లో కుటుంబ సభ్యులు, సన్నిహితుల సమక్షంలో జరిగింది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
నుసుము కోటిశివ
నుసుము కోటిశివ (జూన్ 15, 1956 - ఏప్రిల్ 16, 2020) రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు, నిర్వాహకుడు. వినుకొండ విశ్వశాంతి కళానికేతన్ నాటక పరిషత్తుచే నటశేఖర బిరుదు అందుకున్నాడు.
జననం
కోటిశివ 1956, జూన్ 15న గుంటూరు జిల్లా, పెదకాకాని మండలం, అనమర్లపూడి గ్రామంలో జన్మించాడు. కోటిశివ సోదరుడు నుసుము నాగభూషణం కూడా రంగస్థల నటుడు, దర్శకుడు.
రంగస్థల ప్రస్థానం
విద్యార్థి దశలో అన్న నాగభూషణం దగ్గర నటనలో శిక్షణ పొంది స్కూల్ నాటకాలలో నటించిన కోటిశివ, ఎ. శివరామరెడ్డి దర్శకత్వంలో అంతిమ విజయం నాటిక ద్వారా పూర్తిస్థాయి నాటకరంగంలోకి ప్రవేశించాడు. నెచ్చిలి నాటక సంస్థను స్థాపించి, భ్రూణ హత్యల నేపథ్యంలో నుసుము నాగభూషణం రాసిన కాలజ్ఞానం నాటికను అనేక పరిషత్తులలో ప్రదర్శించి, అనేక బహుమతులు అందుకున్నాడు. 1992 నుండి యల్.వి.ఆర్. క్రియేషన్స్ సంస్థ ద్వారా అనేక నాటకాలు ప్రదర్శించడమేకాకుండా రాష్ట్రస్థాయి నాటక పోటీలను నిర్వహించాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రంగస్థల కళాకారుల ఐక్యవేదిక రాష్ట్ర అధ్యక్షునిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తించాడు.
నాటిక-నాటకాలు
నటించినవి
దర్శకత్వం చేసినవి
మరణం
కిడ్నీ సమస్యలతో బాధపడుతున్న కోటిశివ 2020, ఏప్రిల్ 16న సాయంత్రం 7.15 నిమిషాలకు చీరాలలోని తన కుమార్తె నివాసంలో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1956 జననాలు వర్గం:2020 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నాటక రచయితలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రచయితలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు
ఇంప్రెషనిజం
thumb|444x444px|క్లౌడే మోనెట్ చిత్రీకరించిన Impression, Sunrise. ఈ చిత్రలేఖనంలో తన స్వస్థలమైన పోర్ట్ లే హావ్రే సముద్రపు నీటిపై సూర్యోదయం యొక్క ప్రభావాన్ని చిత్రీకరించాడు
ఇంప్రెషనిజం (ఆంగ్లం: Impressionism) 1870 లో ఫ్రాన్సులో చిత్రలేఖనానికి సంబంధించి ఉద్భవించిన ఒక కళా ఉద్యమం. సాంప్రదాయిక చిత్రలేఖనానికి భిన్నంగా ఇంప్రెషనిజంలో రంగులు (ఒకదానితో మరొకటి గానీ, ఒక రంగును వేరే మాధ్యమంలో గానీ) కలపకుండా ఉపరితలం పై నేరుగా చుక్కలుగా అద్దుతూ గానీ, లేదా కుంచెతో ఘతాలుగా వేయబడుతూ గానీ, కాంతి పరావర్తనాన్ని (reflected light) చిత్రీకరించటం జరుగుతుంది. కాంతి, రంగు ల తాత్కాలిత ప్రభావాలతో దృశ్య వాస్తవికత (visual reality) ని కచ్చితంగా, నిష్పాక్షికంగా చిత్రీకరించే ప్రయత్నం చేయటం ఇంప్రెషనిజం యొక్క ప్రస్ఫుటమైన లక్షణం. ఒక వస్తువు పై గానీ, వ్యక్తి పై గానీ, గ్రామ సన్నివేశంలో గానీ కాంతి యొక్క ప్రభావాల చిత్రీకరణను ఇంప్రెషనిజంలో చూడవచ్చు. ఇంప్రెషనిజంలో సునిశితమైన వివరాల కంటే చిత్రీకరించబడే దృశ్యం యొక్క చుట్టుప్రక్కల వాతావరణానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. అప్పటికి వేళ్ళూనుకొని పోయిన చిత్రలేఖన శైలులను సవాలు చేసినందుకు, ఆధునికతకు, నూతన సాంకేతికతలను, భావాలను పుణికిపుచ్చుకొన్నందుకు, ఆధునిక జీవన విధానాన్ని చిత్రీకరించినందుకు, చిత్రలేఖన చరిత్రను కీలక మలుపు తిప్పినందుకు ఇంప్రెషనిజం కొనియాడబడుతుంది. చిత్రకళలో మాడర్న్ ఆర్ట్ సిద్ధించటానికి కూడా ఇంప్రెషనిజం ఉత్ప్రేరకంగా ఉపయోగపడింది.
వ్యుత్పత్తి
1874 లో క్లౌడే మోనెట్ తన స్వస్థలం అయిన పోర్ట్ లే హావ్రేలో సూర్యోదయాన్ని చిత్రీకరించి, ఈ చిత్రలేఖనానికి Impression, Sunrise అనే పేరు పెట్టాడు. లూయిస్ లెరాయ్ అనే కళావిమర్శకుడు ఇది Impression ను కలుగజేసే ఒక అసంపూర్తి స్కెచ్ వలె ఉంది అనటంతో ఈ కళా ఉద్యమానికి ఇంప్రెషనిజం అనే పేరు సార్థకం అయ్యింది. ఇంప్రెషన్ అనేది దేని గురించైనా ఒక ఆలోచన, భావన. దైనందిన జీవితం లోని సన్నివేశాలను ఇంప్రెషనిస్టులు తమ చిత్రలేఖనాలలో బంధించేవారు.
చరిత్ర
thumb|445x445px|1874 లో ఎడోవార్డ్ మానెట్ చే చిత్రీకరించబడిన Boating. అప్పటి వరకూ వాడని కృత్రిమ రంగులు మానెట్ ఈ చిత్రలేఖనంలో వాడాడు. ఇందులో జపనీస్ కూర్పు ఉన్నట్లు కళావిశ్లేషకులు గమనించారు. చిత్రీకరించబడిన వారి ఆకారాలు, స్వభావం, చిత్రీకరణకు వాడబడిన పదార్థాలు అన్నీ అప్పటికి ఆధునికమే. అప్పట్లో ఫ్రాన్స్ లో ఒక చిత్రలేఖనం ప్రదర్శితమవ్వాలన్నా, బహుమతి గెలుపొందాలన్నా Académie des Beaux-Arts (Academy of Fine Arts) యొక్క సభ్యులు న్యాయనిర్ణేతలుగా వ్యవహరించే Salon సమీక్ష అవసరం. అయితే చిత్రలేఖనం అనేది పౌరాణిక సన్నివేశాలకు, యుద్ధ సన్నివేశాలకు సంబంధించినది అయ్యి ఉండాలి, తప్పితే ప్రముఖుల ముఖ చిత్రం అయ్యి ఉండాలి అనేది సెలూన్ నియమం.
1874 లో క్లౌడే మోనెట్, ఎద్గార్ డిగాస్, కమిల్లే పిస్సారో వంటి వారు సభ్యులుగా Société Anonyme Coopérative des Artistes Peintres, Sculpteurs, Graveurs (Cooperative and Anonymous Association of Painters, Sculptors, and Engravers) అనే ఒక కళాకారుల సమూహం ఏర్పడి పారిస్లో ఒక కళా ప్రదర్శన నిర్వహించింది. ఈ కళాకారుల సమూహం యొక్క ఏకైక లక్ష్యం, కళలపై సెలూన్ విధించిన కఠినమైన నియమనిబంధనల నుండి స్వాతంత్ర్యం. ఈ సమూహంలో ఒక్కొక్కరిది ఒక్కొక్క రకమైన శైలి అయిననూ సమూహంగా వీరి శైలి సమకాలీకంగా పరిగణించబడింది. వీరి కళాఖండాలు అసంపూర్ణమైనవిగా, స్కెచ్ ల వలె అనిపిస్తూనే, ఆధునిక జీవనశైలిని స్పృశించాయి.
శైలి
ఇంప్రెషనిజం ప్రధానంగా ఆరుబయటి సన్నివేశాలు చిత్రీకరించేది. ముందుగా స్కెచ్ లు వేసుకొని స్టూడియోలలో ఈ స్కెచ్ లను పూర్తి స్థాయి చిత్రలేఖనాలుగా అభివృద్ధి చేసుకొనే పురాతన శైలికి ఇంప్రెషనిజం స్వస్తి పలికింది. స్కెచ్ లు వేయకుండా అక్కడికక్కడే పూర్తి స్థాయి చిత్రలేఖనాలు వేయబడటం, ఇంప్రెషనిజంతో మొదలైంది.
పారిస్ నగర శివారు ప్రాంతాల, ఫ్రాన్స్ దేశపు గ్రామీణ సన్నివేశాలకు ఇంప్రెషనిజం పెద్దపీట వేసింది. వారాంతాలలో పారిస్ నగర వాసులు గ్రామీణ ప్రాంతాలకు వెళ్ళి సెలవులను ఆనందమయం చేసుకొనేవారు. వీరి చిత్రలేఖనాలను, గ్రామీణ ప్రాంతాల ఆటవిడుపు కార్యక్రమాలను ఇంప్రెషనిస్టులు చిత్రీకరించారు. ఫ్రాంకో ప్రషియన్ యుద్ధం వలన ప్యారిస్ లో విపరీతంగా పెరిగిపోయిన జనాభా, ఇంప్రెషనిస్టులు నగర సన్నివేశాలను చిత్రీకరించే అవకాశం కూడా ఇచ్చింది. నర్తకులు, గాయకులు, నాటకరంగం, కేఫేలు వంటివి చిత్రీకరించబడ్డాయి.
నైపుణ్యం
ఇంప్రెషనిజం శైలి చిత్రలేఖనానికి ప్రత్యేకమైన నైపుణ్యం అవసరం అవుతుంది. కాంతి, రంగుల పై అధికమైన అవగాహన, సమయం గడిచే కొద్దీ (చిత్రలేఖనం ప్రారంభించినప్పటి నుండి పూర్తి చేసే వరకు) సూర్యుని చలనం వలన దృశ్యం లో, అందులోని రంగులల వచ్చే తాత్కాలిత మార్పులను జాగ్రత్తగా గమనించవలసి వస్తుంది. ఎప్పటికప్పుడు మారే కాంతిని చిత్రీకరించటానికి కుంచె వేగంగా కదలవలసి వస్తుంది, అనగా పొడవాటి ఘతాలు కాకుండా చిన్న చిన్న ఘతాలతోనే కాంతి యొక్క ప్రభావాలు చిత్రీకరించవలసి వస్తుంది.
లక్షణాలు
thumb|442x442px|1878 లో ఆల్ఫ్రెడ్ సిస్లీ చే చిత్రీకరించబడ్డ Allée of Chestnut Trees సాంప్రదాయ చిత్రలేఖనంలో వ్యయప్రయాసలకు ఓర్చి చేయబడే కూర్పును ఇంప్రెషనిస్టులు వారి సులభతరమైన కూర్పుతో సవాలు విసిరారు ఈ కళాకారుల సమూహం తమ చిత్రలేఖనాలలో ప్రధానంగా ఈ క్రింది లక్షణాలు కనబడేలా చూసేవారు
విమర్శ
ఇంప్రెషనిజం పై చిత్రకళకు పట్టిన శనిగ్రహం (Pure Evil), భయానకం (A chamber of Horrors), కోతి చేతికి రంగులు ఇచ్చినట్లు ఉంది వంటి విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి
ప్రభావాలు
ఇంప్రెషనిజం క్రొత్త కళా ఉద్యమాలకు తెర తీసింది. నియో-ఇంప్రెషనిజం, పోస్ట్-ఇంప్రెషనిజం, ఎక్స్ప్రెషనిజం, ఆబ్స్ట్రాక్ట్ ఆర్ట్, ఆబ్స్ట్రాక్ట్ ఎక్స్ప్రెషనిజం వంటివి ఇంప్రెషనిజం నుండే ఉద్భవించాయి.
మూలాలు
వర్గం:కళా ఉద్యమాలు
నేషనల్ లేక్ షోర్ ఫీక్చర్డ్ రాక్స్
నేషనల్ పార్క్ షోర్ పిక్చర్డ్ రాక్స్ యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని మిచిగాన్ అప్పర్ పెనింసులాలో ఉన్న సుపీరియర్ లేక్ తీరంలో ఉంటాయి. సుపీరియర్ సరోవరం తీరంలో 42 మైళ్ళపొడవున అలాగే 73236 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. మునిసింగ్ (మిచిగాన్), గ్రాండ్ మరైయాస్ (మిచిగాన్) మధ్య ఉన్న గ్రాండ్ నేషనల్ పార్క్ కొండల మధ్య ఉన్న సరోవరతీరం అద్భుతమైన వర్ణరంజితమైన సహజసిద్ధమైన చిత్రాలకు నిలయంగా ఉంది. ఇక్కడ వివిధరూపాలలో సహజసిద్ధమైన శిలారూపాలు, సహజసిద్ధమైన ఆర్చీలు, జలపాతాలు, ఇసుకతిప్పలు, నదీతీరాలు ఉన్నాయి. ఈశాన్య ముంసింగ్ లోని పిక్చర్ రాక్స్ (చిత్రాల రాళ్ళు) సరోవరమట్టానికి దాదాపు 200 మీటర్ల ఎత్తువరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. సరోవరతీరంలోని కొండచరియలలో ఇతర చిత్రాలతో గుహలు, ఆర్చీలు, సహజసిద్ధంగా ఏర్పడిన కోటబురుజుల వంటి ఆకారాలు, మానవ రూపాలు ఉంటాయి. గ్రాండ్ ఐలాండ్ ప్రాంతంలో ప్రత్యేకంగా సంరక్షించబడుతున్న ఈరాతి చిత్రాలు పర్యాటలకు కనువిందు చేస్తుంటాయి.1966లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఈప్రాంతాన్ని పర్యాటకకేంద్రంగా గుర్తించింది. నేషనల్ పార్క్ సర్వీసెస్ వీటి సంరక్షణ నిర్వహణ బాధ్యత వహిస్తుంది. 2005లో ఈప్రాంతాన్ని 4,76,888 మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు.
భౌగోళికం
రాళ్ళలో పెద్ద ఎత్తున నిక్షిప్తమై ఉన్న ఖనిజాలకారణంగా రాళ్ళలో వర్ణాలు ఏర్పడ్డాయి. మునిసింగ్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ సహజవర్ణ శిలారూపాల వయస్సు 500 సంవత్సరాలు. ఈ వర్ణరంజిత ఇసుకరాళ్ళు కాంద్రియన్ కాలంనాటివని భావిస్తున్నారు. జాకబ్స్ లోయ ఫార్మేషన్‌లో ఉన్న " ప్రీకాంబ్రియన్ " ఇసుకరళ్ళలో ఈ చిత్రాలు రూపొందాయి. జాకబ్‌లోయలోని రక్తవర్ణ శిలారూపాలు ఈ పార్కులో ఉన్న అతిపురాతన శిలాఅరూపాలని విశ్వసిస్తున్నారు. మునిసింగ్ శిలారూపాల పైన ఉన్న శిలలు ఆర్డోవిషన్ కాలానికి చెందిన ఔ ట్రైన్ ఫార్మేషన్ అని భావిస్తున్నారు. ఔ ట్రైన్ ఫార్మేషన్ కఠినంగా ఉండి ఇతర శిలాఫలకాలకు రక్షణగా ఉంది. శిలలనుండి స్రవిస్తున్న జలం కారణంగా రాళ్ళలో ఉన్న ఖనిజాలు కరగడం కారణంగా శిలలపై వివిధవర్ణ చారికలు ఏర్పడ్డాయని భావిస్తున్నారు. ఇనుము (ఎరుపు), మాంగనీస్ (నలుపు-తెలుపు), లిమోనైట్ (పసుపు-మట్టిరంగు), రాగి (రోజా-హరితవర్ణం), ఇతర వర్ణాలు ఉన్నాయి. నీరు ఆవిరికాగానే శిలలపై చారికలుగా ఏర్పడ్డాయి.
చరిత్ర
సుపీరియర్ లేక్‌లో తీరంలో ఉన్న శిలాచిత్రాల ప్రాంతం పుష్కలంగా చేపలకు నిలయంగా ఉన్నా ఇసుకరాతి శిలలు సరోవతీరానికి వచ్చిపోయే పడవలు, బోట్లకు ఆపత్కారణాలుగా ఉన్నాయి. 1658లో ఫర్ వ్యాపారి పియరీ ఎస్ప్రిట్ రాడిషన్ ఈ విపత్కర తీరానికి చేరుకుని ఇక్కడ స్థానిక అమెరికన్లను గుర్తించి వారికి స్నేహపూర్వకంగా పొగాకును బహుమతిగా ఇచ్చాడు. 1800లో రోమన్ శకం కాలంలో అమెరికన్ రచయితల పరంపర ఈ శిలాచిత్రాల సందర్శన కలిగించిన అనుభూతులను వర్ణించారు. 1820లో ఈప్రాంతాన్ని దర్శించిన " హెంరీ రోవే స్కోల్క్రాఫ్ట్ " ఇక్కడి శిలాచిత్రాల సౌందర్యాన్ని ప్రశంశించాడు. 1850లో కొందరు వ్యాపారవేత్తలు ఈప్రాంతానికి సమీపంలో ఉన్న గ్రాండ్ ఐలాండ్ సిటీలో ప్రస్తుత మునిసింగ్ నగరంలో ఒక పర్యాటక రిసార్ట్ నిర్మించడానికి ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకున్నారు. 1910లో లంబరింగ్ శకం ముగింపుకు వచ్చిన తరువాత ఆస్తిపన్ను చెల్లించని కారణంగా నేషనల్ లేక్ షోర్ శిలాచిత్రాల ప్రాంతంలోని అధికభూభాగం మిచిగాన్ ప్రభుత్వానికి స్వాధీనం అయింది. ఫెడరల్ ప్రభుత్వ గుర్తింపు, అత్యుత్సాహమైన సహాయం అందుకుని మిచిగాన్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈప్రాంత అభివృద్ధికి పాటుబడింది. 1966లో కాంగ్రెస్ మిచిగాన్ అప్పర్ పెనింసులాలో ఉన్న మునిసింగ్, గ్రాండ్ మారియాస్ మధ్య ఉన్న సరోవర తీరప్రాంతానికి ప్రాబలమైన పర్యాటక అంతస్తు ఇస్తూ చట్టం రూపొందించింది. ఫలితంగా ఈప్రాంతం సరక్షించబడుతూ ప్రేరణ కలిగిస్తూ, విద్య, పునరుత్సాహ ఉపయోగం, ప్రజలకు ఆహ్లాదం కలిగిచడం వంటి ప్రయోజనాలు సమకూరాయి. అమెరికా అధ్యక్షుడు " లియాండన్ జాంసన్ " అల్గర్ కౌంటీ (మిచిగాన్) అమెరికా మొదటి నేషనల్ లేక్ షోర్‌లో భాగం అయింది. 2009 మార్చి 30న " ఆమ్నిబస్ పబ్లిక్ లాండ్ మేనేజిమెంట్ యాక్ట్ చట్టబద్ధం చేయబడింది. చట్టం కారణంగా పిక్చర్ రాక్స్ సరక్షితప్రాంతంగా మారింది. 2010లో గాయకుడు " కిడ్ రాక్ " ఆయన పాటకు అనుగుణంగా పిక్చర్ రాక్స్ దృశ్యాలను చిత్రీకరించారు. 2014లో కర్ట్నీ కొటేవా తీసిన పిక్చర్ రాక్స్ ఛాయాచిత్రాలు కర్ట్నీ కొటేవాను గ్రాండ్ ప్రైజ్ విజేతను చేసాయి.
చేరుకునే మార్గం
సుపీరియర్ లేక్ పశ్చిమ తీరాన ఉన్న మునిసింగ్ చేరుకోవడానికి మిచిగాన్ హైవే (ఎమ్-28), మిచిగాన్ హైవే (ఎమ్-94) ప్రయాణం చేయాలి. అలాగే తూర్పుతీరంలో ఉన్న గ్రాండ్ మరియాస్ చేరుకోవడానికి మిచిగాన్ హైవే (ఎమ్-77) లో ప్రయాణం చేయాలి.పిక్చర్డ్ రాక్స్ ప్రాంతాన్ని చేరుకోవడానికి సరోవర తీరాల వెంట పేవ్డ్ హైవే ఉంది. పర్యాటకులు ఒక చివర నుండి మరొక చివరకు చేరుకోవడానికి " హెచ్- 58 మిచిగాన్ కౌంటీ హైవే " ద్వారా ప్రయాణిస్తారు. రహదారి మినరల్ కాస్టిల్ 12 మైల్ బీచ్, గ్రాండ్ సేబుల్ డ్యూంస్ వద్దకు చేరుస్తాయి. మిగిలిన సరోవరతీరం వరకు కాలినడకన చేరుకోవచ్చు. సరోవరతీరం వెంట పిక్చర్ రాక్స్ 42 మైల్ దూరం ( " నార్త్ కౌంటీ ట్రైల్ " ) విస్తరించి ఉంటాయి. సరోవరంలో పిక్చర్ రాక్స్ సందర్శించడానికి దినసరి క్రూసీ సర్వీసులు ఉంటాయి." సీ కయాక్ " ద్వారా పిక్చర్ రాక్స్ సందర్శన ఉత్తమమం. ప్రమాదరకరమైన శీతల జలాలలో పిక్చర్ రాక్స్ సందర్శించడానికి ప్రైవేట్ బోట్లు లభ్యమౌతుంటాయి. కాని సరైన ఉపకరణాలు తగిన అనుభవం లేకుండా వీటిలో ప్రయాణించడం ప్రమాదకరం. సీ కయాక్ పిక్చర్ రాక్స్ సందర్శించడానికి సరోవరతీరంలో మునిసింగ్ (మిచిగాన్) హార్బర్ చేరుకుని క్రూసీలో ప్రయాణం చేయాలి. పలు మైళ్ళ పొడవైన సరోవర తీరంలో అనుమతి తీసుకుని " బ్యాక్ కౌంటీ కేంపింగ్ " ప్రాంతంలో కేపింగ్ అనుభవాన్ని పొందవచ్చు. శీతాకాలంలో స్నో స్కేటింగ్, స్నో షూయింగ్, స్నో బౌలింగ్, ఐస్ ఫిషింగ్ వంటి క్రీడలు చేయడానికి అవసరమైన సౌకర్యాలు లభిస్తాయి.
పిక్చర్ రాక్స్ సందర్శించడానికి కొన్ని వ్యూ పాయింట్స్ ఉంటాయి.అవి:
సందర్శన కేంద్రాలు
పశ్చిమ తీరంలో ఉన్న మునిసింగ్ నుండి తూర్పుతీరంలో ఉన్న (గ్రాండ్ మరియాస్) :
జలపాతాలు
పిక్చర్ రాక్స్ ప్రాంతంలో పలుజలపాతాలు ఉన్నాయి. ఈ జలపాతాల నుండి ప్రవహిస్తున్న జలాలు మునిసింగ్ లోని ఖనిజసమృద్ధమైన శిలలలో వర్ణరంజిత చిత్రాలు ఏర్పడడానికి కారణం అయ్యాయి. సుపీరియర్ సరోవరం తూర్పున ఉన్న తంక్వామేనన్ జలపాతాల (75 మైళ్ళు) నుండి పశ్చిమ తీరంలోని లాఫింగ్ వైట్ ఫిష్ జలపాతాల (30 మైళ్ళు) వరకు ఉన్న లైం, ఇసుకశిలలు ఉన్నాయి. పలు ట్రైల్స్‌లో పెంపుడు జంతువులకు అనుమతి లేదు.
గోధుమవర్ణ ఇసుకమేటలు
సుపీరియర్ సరోవరం తూర్పు తీరంలో ఉన్న ది గ్రాండ్ సేబుల్ డ్యూంస్ ఆకర్షణీయమైన శిలాచిత్రాలలో ఒకటి. సరోవరంలోని అలలు తీసువచ్చిన ఇసుకతో ఏర్పడిన ఇసుకమేటలివి. ఈ ఇసుకమేటల ఎత్తు సరోవరతీరానికి 275 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:National Park Service areas in Michigan వర్గం:Protected areas of Alger County, Michigan వర్గం:Cliffs of the United States వర్గం:Dunes of Michigan వర్గం:Landforms of Alger County, Michigan వర్గం:Cambrian Michigan వర్గం:Landmarks in Michigan వర్గం:Protected areas established in 1966 వర్గం:1966 స్థాపితాలు
ముప్పాళ్ళ మండలం
ముప్పాళ్ళ మండలం,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పల్నాడు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.
మండల జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం పల్నాడు జిల్లా ముప్పాళ్ళ మండలం మొత్తం జనాభా 42,509. వీరిలో 21,285 మంది పురుషులు కాగా, 21,224 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం తలుపుల మండలంలో మొత్తం 11,189 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నాయి. మండలం సగటు లింగ నిష్పత్తి 997.ముప్పాళ్ల మండలం జనాభా అంతా పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతంలో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 58.8% మండల లింగ నిష్పత్తి 997.మండలంలో పరిధిలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 4,316, ఇది మొత్తం జనాభాలో 10%గా ఉంది. వారిలో 0-6 సంవత్సరాల మధ్య 2,243 మగ పిల్లలు, 2,073 ఆడ పిల్లలు ఉన్నారు. మండల పిల్ల లింగ నిష్పత్తి రేటు 924, ఇది మండల సగటు లింగ నిష్పత్తి 997 కన్నా తక్కువ.మండలంలో మొత్తం అక్షరాస్యత 58.75%. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 61.31%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 44.24%.
ఎ.కె.ఆంటోనీ
అరకపరంబిల్ కురియన్ ఆంటోనీ, ఎకె ఆంటోనీ (జ:1940 డిసెంబరు 28) ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, న్యాయవాది. అతను భారతదేశ 23వ రక్షణ మంత్రి. అతను 1985 నుంచి పార్లమెంట్ రాజ్యసభ సభ్యుడుగా ఐదు పర్యాయాలునుండి కేరళ రాష్ట్రం నుండి కొనసాగుచున్నాడు. అతను ప్రస్తుతం అఖిల భారత కాంగ్రెస్ క్రమశిక్షణా చర్యలు కమిటీ ఛైర్మెనుగా, కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఛైర్మెనుగా, కాంగ్రెస్ కోర్ గ్రూప్, సెంట్రల్ ఎన్నికలు కమిటీ సభ్యుడుగా కొనసాగుచున్నాడు. ఆంటోనీ గతంలో దాదాపు 8 సంవత్సరాలు భారతదేశం రక్షణ మంత్రిగా అత్యధిక కాలం పనిచేశాడు. అతను మూడుసార్లు కేరళ ముఖ్యమంత్రిగా, ఒకసారి కేరళ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా పనిచేశాడు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
ఎకె ఆంటోనీ ట్రావెన్‌కోర్‌లోని అలెప్పి సమీపంలోని చేరాల, అరకపరంబిల్ కురియన్ పిళ్లై, అలేకుట్టి కురియన్‌ల కుమారుడు. అతని తండ్రి 1959లో మరణించాడు. ఆంటోనీ తన విద్యలో కొంత భాగాన్ని బేసి ఉద్యోగాల ద్వారా స్వీయ-ఫైనాన్స్ చేశాడు. ఆంటోనీ తన ప్రాథమిక విద్యను చేర్యాలలోని హోలీ ఫ్యామిలీ బాలుర ఉన్నత పాఠశాల (లోయర్ ప్రైమరీ), ప్రభుత్వ బాలుర ఉన్నత పాఠశాల (ప్రాథమికోన్నత), పూర్తి చేశాడు. ఎర్నాకులంలోని మహారాజా కళాశాలలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, ప్రభుత్వ కళాశాల, ఎర్నాకులం నుండి న్యాయశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లా పూర్తి చేశాడు.