cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
గోదావరి నిత్య హారతి
స్వచ్చ గోదావరిఫై చర్చ
ఆ తర్వాత, పుష్కరాల రేవు రెండు వంతెనల నడుమ బోట్ మీద 'స్వచ్ఛ గోదావరి' చర్చా కార్యక్రమాన్ని వేమూరి రాధాకృష్ణ నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమంలో మంత్రి ఫైడికొండల మాణిక్యాలరావు, మేయర్ పంతం రజనీ శేషసాయితో పాటు ఇతరులు పాల్గొన్నారు. గంగానది కాలుష్య నివారణకు ఏవిధంగా కార్యచరణ చేస్తున్నారో అలాగే గోదావరి కాలుష్య నివరణ పథకం అమలు చేయాలని, ఉత్తరాన గంగ ఎలాగో, దక్షిణాన గోదావరికి కూడా అంతే ప్రాధాన్యత వుందని పలువురు వక్తలు అభిప్రాయపడ్దారు.
హారతి ఉత్సవంలో గోదావరి పురస్కారాలు
ఇక ఆ రోజు సాయంత్రం గోదావరి నదిలో సాలంకృత పంటు మీద హారతి ఉత్సవం వేడుకలు నిర్వహించారు. మహిళలచే సామూహిక నామ పారాయణ, హైదరాబాద్ నృత్యమాల అకాడమీచే గణేశ నృత్య ప్రార్థన, చెన్నైకి చెందిన బోంబే సిస్టర్స్ సంగీత కచేరీ జరిగాయి. ఈ సందర్భంగా ప్రతియేటా ఇచ్చే శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి (సాహిత్యం) గోదావరి పురస్కారంతో పాటు గోదావరి తీరంలో వివిధ రంగాలలో కృషి చేసిన ప్రముఖుల పేరిట మొత్తం ఐదుగురికి గోదావరి పురస్కారాలు ఇచ్చారు. శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి (సాహిత్యం) గోదావరి పురస్కారాన్ని రిటైర్డ్ ఐ.పీ.ఎస్. అధికారి రచయిత రావులపాటి సీతారామారావుకు ఎ. రవిశంకర ప్రసాద్ (పత్రికా రచన, పౌర హక్కులు, అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమం) గోదావరి పురస్కారాన్ని మల్లేపల్లి లక్ష్మయ్యకు, సర్ ఆర్థర్ కాటన్ (నీటిపారుదల,వ్యవసాయం) గోదావరి పురస్కారాన్ని ఇరిగేషన్ పూర్వపు చీఫ్ ఇంజనీర్ బి.వి.ఎస్.రామారావుకు,ఎస్.వి.రంగారావు (కళారంగం) గోదావరి పురస్కారాన్ని డాక్టర్ దాసరి నారాయణరావు తరపున ఆయన కుమారుడు అరుణకుమార్‌కు, జిఎంసి బాలయోగి (సంఘసేవ, నిష్కళంక ప్రజాసేవ) గోదావరి పురస్కారాన్ని సామాజిక సేవకురాలు శ్రీమతి సునీతా లక్ష్మణ్‌కు అందజేసి, 25వేల రూపాయల నగదు, జ్ఞాపికలతో సత్కరించారు.
పుష్కరాల్లో నిత్యహారతికి శ్రీకారం
2015 గోదావరి పుష్కరాల ప్రారంభానికి ముందు నుంచి పౌర్ణమి హారతిని నిత్య హారతిగా మార్చాలని బుద్ధవరపు ట్రస్ట్ సంకల్పించింది. ఈ ఆలోచనను రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు ముందుకు తేవడంతో ఆయన అంగీకరించి మరింత వినూత్న స్థాయిలో జరిగేలా చూడాలని తద్వారా హారతి చూసేందుకు పర్యాటకులు తరలి వస్తారని సూచించారు. ఆ బాధ్యతను ప్రముఖ సినీ దర్శకులు బోయపాటి శ్రీనుకు అప్పగించారు. ఆయన సినీ తరహాలో లైటింగ్ ఏర్పాట్లు చేయించి మొదటి, మూడవ రైలు వంతెనల నడుమ పంటులో ఏర్పాటు చేయించారు. 2015 జూలై 1 నుంచి నిత్యహారతి లాంఛనంగా మొదలు పెట్టారు. ఇక అటు గట్టుపై నుంచి ఉత్తర దిశకు తిరిగి ఇచ్చే హారతి ఇచ్చేవిధంగా నిత్య హారతి కానిస్తున్నారు. పర్వదినాల్లో మాత్రం నదిలో ఉండి తూర్పు వైపునకు ఇచ్చే హారతి ఇస్తున్నారు. గురుపూర్ణిమ, శంకర జయంతి, శ్రావణ శుక్రవారం, శ్రీకృష్ణాష్టమి, వినాయక చవితి, దుర్గాష్టమి, విజయ దశమి, కార్తిక పున్నమి, సంక్రాంతి, ఉగాది వంటి పండుగ పర్వదినాల్లో మహాహారతి ఇస్తున్నారు.
నిత్యహారతి తిలకించిన ప్రముఖులు
గోదావరి పుష్కరాల సందర్భంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు దంపతులు, మంత్రివర్గ సభ్యులు, సింగపూర్ ప్రతినిధులు, బాబా రాందేవ్, కేంద్రమంత్రులు ప్రకాష్ జవదేకర్ తదితర ప్రముఖులు నిత్యహారతిని తిలకించారు. 2016 జూలై 1 నాడు నిత్యహారతి తొలి వార్షికోత్సవ వేడుకలు నిర్వహించారు.
కృష్ణా హారతికి స్ఫూర్తి
ఇక 2016 కృష్ణా నది పుష్కరాల సందర్భంగా కృష్ణా హారతి ఇచ్చారు. అందుకు గోదావరి హారతి స్ఫూర్తిగా నిలిచింది.
మార్గశిర బహుళ సప్తమి
మార్గశిర బహుళ సప్తమి అనగా మార్గశిరమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు సప్తమి తిథి కలిగిన 22వ రోజు.
జననాలు
ఆలువాల వేంకట మోహాన్. జన్మస్థలం- నంద్యాల నగరం జన్మతిథి మార్గశిర బహుళ సప్తమి శాలివాహన శకం 1917
బయటి లింకులు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
పెన్నా మధుసూదన్
ఆచార్య పెన్నా మధుసూదన్ (Prof. Madhusudan Penna) గారు కవికుల గురు కాళిదాస్‌ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయానికి (రామ్‌టెక్‌, మహారాష్ట్ర) ఉపకులపతిగా పనిచేస్తున్నారు.
జీవిత విశేషాలు
పెన్నా మధుసూదన్ గారు పెన్నా నరసింహశర్మ భారతీదేవి  దంపతులకు నార్కెట్‌పల్లి  నల్గొండ జిల్లా 27. 1966 ఏప్రిల్ లో జన్మించాడు. ప్రస్తుతం కవికుల గురు కాళిదాస్‌ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయానికి (రామ్‌టెక్‌, మహారాష్ట్ర) కులపతిగా పనిచేస్తున్నారు.
విద్యాబ్యాసం
గ్రామీణ ప్రాంతంలో ప్రాథమిక విద్యను పూర్తి చేసిన మధుసూదన్‍ది పురోహిత కుటుంబం. ప్రాథమిక విద్యార్థి దశలోనే అక్కెనపల్లి గ్రామానికి చెందిన పండితులు అక్కెనేపల్లి అయోధ్యా రామయ్యగారి వద్ద వేద విద్యను నేర్చుకున్నారు. ఆ తరువాత పదవ తరగతి మహబూబ్‍ నగర్‍ జిల్లా బాదేపల్లిలో చదువుకోవాల్సి వచ్చింది. పెన్నా మధుసూదన్‍ సంస్కృత విద్యాధ్యయనం సికిందరాబాద్‍లోని బోయిన్‍పల్లి శ్రీ వెంకటేశ్వర వేదాంతవర్దినీ సంస్కృత కళాశాలలో పి.డి.సి మరియు బి. ఏ. న్యాయశాస్త్ర అధ్యయనంతో వేగం పుంజుకుంది. ఆ విద్యాకాలం వారి జీవితాన్ని స్వర్ణయుగంగా మార్చుకోవడానికి దారి చూపింది. బ్రహ్మశ్రీ మరిగంటి శ్రీ రంగాచార్య, బ్రహ్మశ్రీ కందాడై రామానుజాచార్య స్వామి వారిని ఆదర్శంగా తీసుకొని, ఆ గురువుల అద్భుత బోధనలతో సంస్కృత శాస్త్రాలను అధ్యయనం చేసారు. ప్రథమశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడై స్వర్ణ పతకాన్ని అందుకున్నారు. అదే స్ఫూర్తితో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో సంస్కృత శాఖలో ఎం.ఏ, ఎం. ఫిల్‍ పూర్తి చేసి రెండు గోల్డ్ మెడల్స్ అందుకోవడం విశేషం. ఎం. ఫిల్‍ పరిశోధనలో భాగంగా అభినవగుప్తుల గీతాభాష్య గ్రంథాన్నివిస్తృతంగా అధ్యయనం చేశారు. ఎం.ఫిల్‍ పూర్తికాగానే సంస్కృత భాషా ప్రచారానికి పూనుకున్నారు. మహర్షి మహేశ్‍ యోగి గారి వేదిక్‍ యూనివర్సిటీ నెదర్లాండ్స్లో పనిచేయడానికి అవకాశం వచ్చింది. అక్కడ పనిచేస్తున్నప్పుడే కొత్త మార్గంలో వెళ్ళడానికి కావలసిన అధ్యాత్మిక ఆలోచనలకు బీజం పడింది. భావాతీత ధ్యానం నేర్చుకొని యోగ మార్గంలోకి ప్రవేశించారు. తనదైన అధ్యాత్మిక ప్రపంచాన్ని రూపొందించుకోవడానికి అవసరమైన జ్ఞానం దొరికిన శిక్షణాకాలంగా భావించారు. నిరంతరం తత్త్వచింతన చేసే ఒక స్వభావం సంతరించుకున్న మనిషిగా రూపుదిద్దుకున్నారు. నెదర్లాండ్స్ నుండి భారతదేశానికి వచ్చిన తరువాత సంస్కృతంలో పి.హెచ్‍ డి చేయడానికి యోగశాస్త్రాన్ని ప్రధాన పరిశోధనాంశంగా తీసుకున్నారు. పతంజలి యోగసూత్రాలపై, వ్యాసభాష్యం, నారాయణ తీర్థుల యోగ వ్యాఖ్యానం ప్రధానంగా స్వీకరించి లోతైన పరిశీలనల చేసి వ్యాఖ్యా నించారు. 1996లో పి.హెచ్‍ డి పట్టాను అందుకున్నారు. సిఫెల్‍ నుండి జర్మన్‍ భాషలో డిప్లమాను కూడా సాధించారు. హైద్రాబాద్‍ అరోరా డిగ్రీ కాలేజ్‍లో సంస్కృత అధ్యాపకుడిగా పనిచేస్తూ సాయం కాలాల్లో రామకృష్ణ మఠంలో సంస్కృతాన్ని బోధించేవారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:తెలుగువారు వర్గం:సంపాదకులు వర్గం:1966 జననాలు వర్గం:తెలంగాణ కవులు వర్గం:సంస్కృత కవులు వర్గం:నల్గొండ జిల్లా కవులు వర్గం:నల్గొండ జిల్లా రచయితలు
ఒక చిన్న ఫ్యామిలీ స్టోరీ
కథ
హరిదాస్ (వీకే నరేష్), రుక్మిణి (తులసి) దంపతులకు ఓ కుమారుడు మహేష్ (సంగీత్ శోభన్) ఇంజనీరింగ్‌ పూర్తి చేసి ఏ పని చేయకుండా నిర్లక్ష్య జీవితాన్ని గడిపే యువకుడు. మహేష్ తన వీధిలో ఉండే కీర్తి (సిమ్రాన్ శర్మ)ని ప్రేమిస్తుంటాడు. అకస్మాత్తుగా అతని తండ్రి మరణించడంతో అతని కుటుంబాన్ని పోషించే బాధ్యత అతడిపై పడుతుంది. అప్పుడే తన తండ్రి (నరేష్) రూ.25 లక్షల బ్యాంకు రుణం తీసుకున్నట్లు తెలుస్తుంది. ఈఎంఐ కట్టడం కోసం తప్పనిసరిగా ఉద్యోగం చేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. మహేష్ తన తండ్రి తీసుకున్న అప్పు తీర్చగలడా ? మహేశ్ తండ్రి ఆ రుణం ఎందుకు తీసుకున్నాడు? అప్పుడు మహేష్ ఏం చేశాడు? చివరకు ఏమైంది? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
గురుపౌర్ణమి
గురువులను, ఉపాధ్యాయులను, పెద్దలను పూజించే రోజును గురు పౌర్ణమి లేదా వ్యాస పౌర్ణమి (ఆంగ్లం: Guru Purnima) అని పిలుస్తారు. హిందువులు ప్రతి సంవత్సరం ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున గురుపౌర్ణమి జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున గురుపూజోత్సవం జరిపి గురువులకు కానుకలు బహుమతులు సమర్పించి వారిని సత్కరించి వారి ఆశీర్వాదములు తీసుకొంటారు. తమ జీవితానికి మార్గనిర్దేశం చేసి, ముక్తి వైపు నడిపించివందుకు ప్రతిఫలంగా ఇలా చేస్తారు.గురువుల పట్ల ఇదే గౌరవం అన్నివేళలా పాటిస్తున్నప్పటికీ ఈ రోజు వ్యాసమహాముని పుట్టిన రోజు కాబట్టి ఈ రోజుకంత ప్రాధాన్యత ఉంది.ఈ రోజున చాలామంది ప్రజలు రోజు పొడవునా ఉపవాసం ఉంటారు. సూర్యోదయం వేళ ఉపవాసం ఆరంభించి, చంద్రోదయం వేళకు ఉపవాసం ముగిస్తారు. చంద్రోదయాన్ని చూసిన తర్వాత లేదా సాయంత్రం పూజలు ముగిసిన తర్వాత ఉపవాసకులు ఆహారం స్వీకరిస్తారు.
గురువు విశిష్టత
గురువు అంటే ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధించేవాడు. చాలామంది హిందువులు తమ గురువులతో జీవితాంతం అనుబంధం ఏర్పరుచుకుని ఉంటారు. ఇది కుటుంబ సంబంధం కూడా కావచ్చు. తర తరాలకూ కొనసాగవచ్చు.
వ్యాసుడు
పూర్తి వ్యాసం చదవండి వ్యాసుడు
హిందూ మతంలో గురువును భగవంతునికి భక్తునికి మధ్య సంధాన కర్తగా భావిస్తుంటారు. వేదవ్యాసుని మానవజాతి కంతటికీ మంచి ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని మిగిల్చి వెళ్ళాడు కాబట్టి ఆయన్ను మానవాళికంతటికీ గురువుగా భావిస్తుంటారు. వేదవ్యాసుని పూర్వనామం కృష్ణ ద్వైపాయనుడు. వేదకాలపు సంస్కృతినంతా నాలుగు వేదాల్లో ఆయన సంకలనం చేసిన తరువాత ఆయన్ను వేదవ్యాసుడిగా పిలవడం ప్రారంభించారు.దక్షిణ భారతదేశంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో పూర్ణిమ వ్రతాన్ని ఆదిశక్తి పేరిట ఆచరిస్తూంటారు. ఈ పర్వదినం సందర్భంగా ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. పూర్ణిమ నాడే కొంతమంది సత్యనారాయణ వ్రతాన్ని లేదా పూజను నిర్వహిస్తుంటారు.షిరిడీ సాయిబాబా ఆలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు ఈరోజు మొదలుకొని 3 రోజులు నిర్వహిస్తారు.
ఆర్.యస్.యస్. సంస్థాగత స్థాయిలో అధికారికంగా జరుపుకునే ఆరు పండుగలలో ఇది ఒకటి. ఇతర ఐదు పండుగలు హిందూ సామ్రాజ్య దినోత్సవం, మకర సంక్రాంతి, దశమి, ఉగాది, రక్షాబంధన్ మహోత్సవ్ గా ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పండుగలు వర్గం:హిందువుల పండుగలు వర్గం:భారతీయ పండుగలు
మార్గశిర బహుళ అష్ఠమి
మార్గశిర బహుళ అష్ఠమి అనగా మార్గశిరమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు అష్టమి తిథి కలిగిన 23వ రోజు.
మూలాలు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
షికారిపుర శాసనసభ నియోజకవర్గం
షికారిపుర శాసనసభ నియోజకవర్గం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం శివమొగ్గ జిల్లా, షిమోగా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
జీ20
G-20, సదస్సు
నేపధ్యము
1997లో ఆసియాలో ఆర్థిక సంక్షోభం తలెత్తిన తర్వాత ప్రపంచంలో ఆర్థికంగా శక్తిమంతమైన దేశాలన్నీ కలిసి గ్రూపు ఏర్పాటు చేయాలని భావించాయి. దీంతో 1999 బెర్లిన్‌లో తొలిసారి జీ20 సదస్సును నిర్వహించారు. వాస్తవానికి జీ20 ప్రధాన కార్యాలయం వంటిది ఏమీ లేదు. ఏ దేశంలో సదస్సు నిర్వహిస్తారో ఆ దేశమే ఏర్పాట్లు చూసుకొంటుంది. ఆ దేశమే అధ్యక్షత వహిస్తుంది. ఈ అధ్యక్ష ఎన్నిక కోసం జీ20ని ఐదు గ్రూపులుగా విభజించారు. గ్రూపులు వారీగా అధ్యక్ష బాధ్యతలు అందుతాయి. ఆ గ్రూప్‌లో ఓటింగ్‌ నిర్వహించి ఎంపిక చేస్తారు. 2022లో భారత్‌లో నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది.
సభ్యదేశాలు
వీటికి అదనంగా ఆహ్వానిత దేశాలు సంస్థలు ఉంటాయి. 2008 నుంచి స్పెయిన్‌ శాశ్వత ఆహ్వానిత దేశం. జీ20లో పాకిస్థాన్‌ లేదు. 2019లో నెదర్లాండ్స్‌, స్పెయిన్‌, థాయ్‌లాండ్‌, చిలీ, సింగపూర్, వియత్నాం, ఈజిప్ట్, సెనెగల్‌లను ఆహ్వానించారు. ఇక సంస్థల విషయానికి వస్తే వరల్డ్‌ బ్యాంక్‌, ఐరాస, అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ, ఓఈసీడీ, డబ్ల్యూహెచ్‌వో, ఐఎంఎఫ్‌, డబ్ల్యూటీవో, ఫైనాన్షియల్‌ స్టెబిలిటీ బోర్డు, ఆసియా డెవలప్‌మెంట్‌ బ్యాంక్‌లు దీనికి హాజరవుతాయి.
చర్చించే అంశాలు
జీ20 దేశాలు ముఖ్యంగా విస్తృతమైన ఆర్థిక అంశాలతో కూడిన అజెండాను చర్చిస్తాయి. వీటికి ప్రపంచ స్థాయి ప్రాధాన్యం ఉండాలి. సమకాలీన అంశాలను కూడా వీటిల్లో చేరుస్తారు. ముఖ్యంగా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, ఫైనాన్షియల్‌ మార్కెట్లు, పన్నుల విధానాలు, ఆర్థిక విధానాలు, అవినీతిపై పోరాటం వంటి అంశాలపై చర్చలు ఉంటాయి. వీటితో పాటు కొన్ని అనుబంధంగా  ఉండే అంశాలపై కూడా చర్చ చేపడుతుంటారు. పర్యావరణ మార్పులు, ప్రపంచ ఆరోగ్యం, ఉగ్రవాద వ్యతిరేక పోరాటం వంటివి ఉంటాయి.
వర్గం:జీ20 దేశాలు
మెట్టూరు డ్యాం రైల్వే స్టేషను
మెట్టుర్ డ్యామ్ రైల్వే స్టేషన్ (కోడ్: MTDM) భారతదేశంలోని తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని సేలం జిల్లా మేట్టూర్ లో ఉన్న ఒక రైల్వే స్టేషన్. ఈ స్టేషన్ సలేం జంక్షన్-మేత్తూర్ డ్యాం లైన్లో ఉంది. ఈ స్టేషన్ను రైల్వే యొక్క దక్షిణ రైల్వే జోన్ నిర్వహిస్తుంది, సేలం రైల్వే డివిషన్ పరిధిలోకి వస్తుంది
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:సేలం జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను వర్గం:దక్షిణ రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
జయేశ్ భాయ్ జోర్దార్
కథ
జ‌యేశ్ భాయ్ (రణ్ వీర్ సింగ్) తండ్రి బొమ‌న్ ఇరానీ ఓ గ్రామానికి స‌ర్పంచ్‌. ఆయ‌న త‌ర్వాత రణ్ వీర్ సింగ్ తండ్రి వారసత్వంగా ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి స‌ర్పంచ్ అవుతాడు. ఆ త‌ర్వాత  షాలిని పాండే ని వివాహమాడగా, వారికీ  కూతురు పుడుతుంది. తండ్రికేమో త‌న వార‌స‌త్వాన్ని కొన‌సాగించేందుకు మ‌న‌వ‌డు కావాల‌ని ఉంటుంది. కానీ జ‌యేశ్ భాయ్‌కు మాత్రం మొద‌ట కూతురు పుట్టడంతో తండ్రి బొమ‌న్ ఇరానీతో జ‌యేశ్ భాయ్‌ ఎలాంటి ఇబ్బందులు ఎదురుకున్నాడు? తరువాత ఏమి జరిగింది అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
బయటి లింకులు
వర్గం:2022 సినిమాలు
మీర్ తురాబ్ అలీ ఖాన్, సాలార్ జంగ్ I
మీర్ తురాబ్ అలీ ఖాన్, సాలార్ జంగ్ I (1829–1883) హైదరాబాద్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయవేత్త, హైదరాబాద్ రాజ్య దివాన్. హైదరాబాద్ రాజ్యానికి దివాన్లుగా పనిచేసిన వారందరిలోకీ గొప్పవానిగా సుప్రసిద్ధుడు. నిజాం పాలకులు ఆయనకు సాలార్ జంగ్ అన్న బిరుదు ఇవ్వగా, బ్రిటీష్ వారు సర్ బిరుదాన్ని ఇచ్చారు. వెరసి సర్ సాలార్ జంగ్ గా ఆయన సుప్రసిద్ధి పొందారు. ఆయన వంశానికే చెందిన, హైదరాబాద్ రాజ్య దివానులైన ముగ్గురు సాలార్ జంగ్ లలో ఈయన మొదటివారు. సాధారణ ప్రజానీకం ఆయనను నవాబ్ సాహెబ్ గా పిలిచేవారు.
నాలుగవ నిజాం నసిర్ ఉద్దులా(1829-57) కాలంలో ప్రధానిగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన మొదటి సాలార్ జంగ్, 5 వ నిజాం అప్జల్ ఉద్దులా(1857-69)  మరణానంతరం పసిపిల్లవాడైన ఆరవ నిజాం మహబూబ్ అలీఖాన్ కు పద్నాలుగేళ్ళ పాటు మంత్రిత్వం నెరపారు. తరాలుగా రాజ్యంలో బ్రిటీష్ ప్రతినిధి అయిన రెసిడెంట్, భారతదేశంలో బ్రిటీష్ పరిపాలన నెరపే వైశ్రాయ్/గవర్నర్ జనరల్ ల మాటకు ఎదురు లేని హైదరాబాద్ రాజ్యంలో మొదటి సాలార్ జంగ్ మాత్రం దృఢమైన వ్యక్తిత్వంతో తనకు ఇష్టంవచ్చిన సంస్కరణలు అమలుచేశారు. ప్రభుత్వంలో ఏర్పడిన అస్తవ్యస్త పరిస్థితులు, అలసత్వం చక్కదిద్దుతూ పాలనాపరమైన సంస్కరణలకు నాంది పలికారు. మొత్తం ప్రభుత్వాన్ని తన పట్టులో నిలుపుకుని ప్రభావశీలమైన కృషిచేశారు.
కుటుంబం
మీర్ తురాబ్ అలీ ఖాన్ బీజాపూర్ లో 1829 సంవత్సరంలో ఉన్నత ముస్లిం కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆయన వంశం తొలినాళ్ళ నుంచి భారతీయ రాజకీయాల్లో ప్రముఖమైనది. బీజాపూర్ సుల్తానులైన ఆదిల్‌షాహీల వద్ద, ఆపైన ఢిల్లీ చక్రవర్తుల వద్ద, చివరకు హైదరాబాద్ నిజాంల వద్ద పనిచేశారు. ఆయనకన్నా ముందుగానే ఆయన వంశస్థులు, బంధువులైన మరో ఇద్దరు నిజాంకు దివాన్లుగా పనిచేశారు. ఆయన మావయ్య సిరాజ్-ఇ-ముల్క్ ఆయనకు ముందు ప్రధానిగా పనిచేసిన వ్యక్తి. ఆయన మరణంతోనే మీర్ తురాబ్ అలీ ఖాన్ ప్రధాని అయ్యారు. మీర్ తురాబ్ అలీ కుమారుడు మీర్ లాయక్ అలీ ఖాన్ రెండవ సాలార్ జంగ్ గానూ, మనవడు మీర్ యూసఫ్ అలీ ఖాన్ మూడవ సాలార్ జంగ్ గానూ ప్రసిద్ధి పొంది, హైదరాబాద్ రాజ్య దివాన్ పదవి చేపట్టారు.
ఉద్యోగ జీవితం
1853లో అప్పటి హైదరాబాద్ రాజ్య ప్రధాని సిరాజుల్-ముల్క్ మరణించడంతో ఆయనకు వారసునిగా అల్లుడైన మీర్ తురాబ్ అలీ ఖాన్ దివాన్ పదవి చేపట్టారు. 1853 నాటికి నాలుగవ నిజాం నసీరుద్దౌలా రాజ్యపాలకునిగా ఉన్నారు.
1857 తిరుగుబాటు
ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన 4 సంవత్సరాలకే 1857లో పరీక్షా సమయం ఎదురైంది. భారత దేశాన్ని చుట్టుముట్టిన సిపాయిల తిరుగుబాటు లేదా ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామం ఆ సంవత్సరం ప్రారంభమైంది. హైదరాబాద్ రాజ్యంలో కూడా దాని ప్రభావం కనిపించింది. బెంగాల్, మీరట్, ఢిల్లీ వంటి ప్రాంతాల్లో సిపాయిలు, కొందరు స్థానిక నాయకులు, సంస్థానాధీశులు తిరుగుబాటు చేశారు. సరిగా అదే సమయంలో నాలుగో నిజాం మరణించారు.
పలాయన వేగము
thumbnail|కక్షలో కనాన్ బంతులు
ఒక వస్తువు నిర్దిష్ట వేగంతో పైకి విసిరితే అది తిరిగి భూమిని చేరకుండా అంతరాళంలోకి ప్రవేశిస్తుంది. గురుత్వక్షేత్ర పరిధిని దాటి అంతరాళంలోని వెళ్లేలా విసిరిన వస్తువుకి ఉండాల్సిన కనీస వేగాన్నే పలాయన వేగం అంటారు. దీన్ని 've'తో సూచిస్తారు. 'm' ద్రవ్యరాశి ఉన్న ఒక రాయిని 'M' ద్రవ్యరాశి, 'R' వ్యాసార్ధమున్న ఒక గ్రహం నుంచి 've' వేగంతో పైకి విసిరారు. కాబట్టి పలాయన వేగం కూడా గ్రహ వ్యాసార్ధం, ద్రవ్యరాశిపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది.
గ్రహగురుత్వ పొటన్షియల్ = వస్తువు స్థితి శక్తి=
'-' గుర్తు వస్తువును గ్రహం ఆకర్షిస్తోందని తెలియజేస్తుంది.
వస్తువు గతి శక్తి=
వస్తువు స్వేచ్చాకణం కావాలంటే
→
వాతావరణంలో అణువులు ఒక నియమితమైన సగటు వేగంతో చలిస్తాయి. పరిసరాల స్వభావం, ఉష్ణోగ్రతల పైన ఇది ఆధాపడి ఉంటుంది. సాధారణ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద H2 అణువుల వర్గ మధ్యమూల వేగం (r.m.s.వేగం) దాదాపు 2 కి.మీ./సె. ఉంటుంది. O2, N2, CO2, H2 అణువుల వేగం దాదాపు 0.5 - కి.మీ./సె. మధ్యలో ఉంటుంది. వీటి వేగం భూమి పరంగా వస్తువు పలాయన వేగం (11.2 కి.మీ./సె.) కంటే తక్కువ. కాబట్టి ఈ అణువులన్నీ భూవాతావరణంలో ఉంటాయి. చంద్రుని ఉపరితలంపై చంద్రుని పరంగా వస్తు పలాయాన వేగం 2.8 కి.మీ./సె. O2, N2 అణువుల r.m.sవేగం చంద్రుని ఉపరితలంపై దాదాపు 2.38 కి.మీ./సె. కాబట్టి ఈ అణువులు చంద్రుని ఉపరితలంపై ఉండవు. ఫలితంగా చంద్రుని వాతావరణం అంతా శూన్యంతో నిండి ఉంటుంది. అదేవిధంగా మిగతా గ్రహాల్లో కూడా ప్రాణవాయువైన O2 ఉండదు. కాబట్టి వీటిపై జీవరాశుల మనుగడ కష్టం. అందుకే భూమి మాత్రమే జీవధారమైన గ్రహం.
కక్ష్యా వేగం, పలాయన వేగాల మధ్య సంబంధం
కాబట్టి పలాయనవేగం వస్తు కక్ష్యావేగం కంటే \sqrt{2} రెట్లు వుంటుంది.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
రితికా శ్రోత్రి
రితికా శ్రోత్రి (20 డిసెంబర్ 2000) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె గుంటట హృదయ్ హే సీరియల్ లో బాలనటిగా తన కెరీర్‌ను ప్రారంభించి మరాఠి మరియు హిందీ సినిమాల్లో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:2000 జననాలు వర్గం:మరాఠీ సినిమా నటీమణులు
మేవార్
మేవాడ్ లేదా మేవార్  అనేది పశ్చిమ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని ప్రదేశం. రాజ్ పుత్ ల రాజ్యం ఇది. రాజస్థాన్, గుజరాత్,  మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లోని ఇప్పటి భిల్వారా,  చిత్తోర్ గఢ్, రాజ్ సమంద్, ఉదయపూర్ ప్రాంతాలు కలిపి అప్పటి మేవాడ్ రాజ్యం. కొన్ని శతాబ్దాల కాలం పాటు మేవాడ్ సామ్రాజ్యం లేదా ఉదయపూర్ సామ్రాజ్యంగా రాజ్ పుత్ రాజుల పాలనలో ఉంది. ఆ తరువాత బ్రిటిష్ పరిపాలనలో ఒక రాచరిజ రాజ్యంగా ఉంది. దీని అసలు పేరు మేధ్ పాత్. శివుని పేరైన మేధాపతేశ్వర్ అనే పేరు నుంచి వచ్చింది. కాల క్రమంలో మేవార్ అనీ మేవాడ్ అని పిలవడం మొదలైంది. ఈ రాజ్యం ఆరావళీ పర్వతాలలో ఉంది. ఆ పర్వతాలు మేవాడ్ కు వాయువ్యాన ఉన్నాయి. ఉత్తరంలో అజ్మేర్ ఉండగా, గుజరాత్, రాజస్థాన్ లోని వగద్ ప్రదేశాలు దక్షిణంలోనూ, మధ్యప్రదేశ్ లోని మాళ్వా ప్రాంతం ఆగ్నేయ దిశలోనూ, రాజస్థాన్ లోని హడోటీ ప్రదేశం తూర్పులోనూ ఉన్నాయి.
భౌగోళిక అంశాలు
మేవాడ్ రాజ్య ఉత్తర ప్రదేశం ఏటవాలుగా ఉంటుంది. అక్కడ బెడచ్, బనస్ అనే నదులు, వాటి ఉపనదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. యమనా నదికి ఉపనది అయిన చంబల్ రాజ్యానికి వాయువ్య ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తోంది. దక్షిణ ప్రాంతం పర్వతమయంగా ఉండి, బనస్ నది, దాని ఉపనదులను విడదీస్తోంది. ఈ ప్రాంతం నుంచే సబర్మతీ, మాహీ నదులు, వాటి ఉపనదులూ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ఖంభట్ ప్రాంతంలోకి ప్రవహిస్తాయి. ఈ రాజ్యానికి వాయువ్య దిశలో ఆరావళీ పర్వతాలు సహజ సరిహద్దుగా ఉంటుంది. ఈ పర్వతాల్లో దొరికే మార్బుల్, కోటా రాళ్ళు అక్కడి వారు తమ ఇళ్ళు నిర్మించుకునేందుకు సంప్రదాయంగా వాడుతూ వస్తున్నారు.
ఈ ప్రాంతంలో కతైవర్-గిర్ అడవులు ఉన్నాయి. అలాగే జైసమంద్, కుంభల్గడ్, బస్సీ, సీతామాతా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యాలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉన్నాయి.
మేవాడ్ ప్రాంతం అతి ఎక్కువ ఉష్ణ వాతావరణం కలిగినది. సంవత్సరానికి 660 మిల్లీ మీటర్ల వర్షపాతం నమోదు అవుతుంది ఇక్కడ. ఈ రాజ్య నైరుతి ప్రాంతంలో వర్షపాతం ఎక్కువ కాగా, ఈశాన్య ప్రాంతంలో తక్కువ నమోదు అవుతుంది. నైరుతీ రుతుపవనాల సమయంలో జూన్ నుండి సెప్టెంబరు మధ్యకాలంలో ఎక్కువగా ఇక్కడ వర్షాలు పడతాయి.
చరిత్ర
thumb|మేవాడ్ రాజ్య మ్యాప్ ఉదయపూర్ రాజ్యాన్నే మేవాడ్ సామ్రాజ్యం అని కూడా అంటారు. బ్రిటీష్ పరిపాలనా సమయంలో ఇది ఒక రాచరిక రాజ్యంగా ఉండేది.
సా.శ. 530లో మేవాడ్ రాజ్యం మొదలైంది. తరువాతి కాలంలో ఎక్కువగా అప్పటి దాని రాజధాని అయిన ఉదయపూర్ పేరుతోనే పిలిచేవారు. 1568లో అక్బర్ చిత్తోర్గడ్ ను గెలుచుకున్నారు. అది అప్పటి మేవాడ్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉంది. అప్పట్నుంచీ దాదాపు 150ఏళ్ళ పాటు మొఘల్ రాజుల పరిపాలనలోనే ఉంది. 1949లో భారతదేశంలో కలిసేటప్పటికీ మేవాడ్ ను చట్టరీ రాజ్ పుత్ లు పరిపాలిస్తున్నారు. మోరి, గుహిలోట్, సిసోడియా వంశాల వారు దాదాపు 14000 ఏళ్ళ పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించారు. సిసోడియా రాజపుత్ వంశం పరిపాలించే సమయానికి మేవాడ్ రాజధాని చిత్తోర్ గడ్ గా ఉంది.
మహారాణా పేరుకు చరిత్ర
మేవాడ్ రాజులు మహారాజా అనే పదానికి బదులు మాహారాణా (మంత్రి) అనే పదాన్నే ఉపయోగించేవారు. ఈ ప్రాంతానికి నిజమైన మహారాజు శివుడు అని వారి భావం. అక్కడ ఏక్ లింగ్ జీ పేరుతో కొలువై ఉన్న శివుడే ఆ రాజ్యానికి అసలైన రాజు అని పరిపాలించే రాజు ఆయనకు మంత్రి అన్న భావనతో వారు మహారాణా బిరుదునే వాడేవారు.
ఇతర వివరాలు
1516లో మేవాడ్ యువరాజు భోజ్‌రాజ్‌తో మీరాబాయి వివాహం జరిగింది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:రాజస్థాన్
జపాన్ ఎయిర్లైన్స్
Japan Airlines Co., Ltd. ( JAL ) (日本航空株式会社 నిహోన్ కోకు Kabushiki-gaisha), Nikkō అని కూడా పిలుస్తారు, అంతర్జాతీయ విమానయాన సంస్థ, జపాన్ జెండా క్యారియర్, ప్రధాన కార్యాలయం జపాన్‌లోని షినగావా టోక్యోలో ఉంది. టోక్యో యొక్క నరిటా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, టోక్యో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం (హనేడా విమానాశ్రయం), అలాగే ఒసాకా యొక్క కాన్సాయ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, ఒసాకా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దీని ప్రధాన కేంద్రాలు. JAL గ్రూప్ కంపెనీలలో జపాన్ ఎయిర్లైన్స్, J- ఎయిర్, JAL ఎక్స్ప్రెస్, జపాన్ ఎయిర్ కమ్యూటర్, జపాన్ ట్రాన్సోషన్ ఎయిర్, జిపాయిర్ టోక్యో, దేశీయ ఫీడర్ సేవలకు ర్యుక్యూ ఎయిర్ కమ్యూటర్, కార్గో, మెయిల్ సేవలకు JAL కార్గో ఉన్నాయి.
JAL సమూహ కార్యకలాపాలలో కోడ్ షేర్లతో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా 35 దేశాలలో 220 గమ్యస్థానాలకు షెడ్యూల్ చేసినవి, షెడ్యూల్ చేయని అంతర్జాతీయ, దేశీయ ప్రయాణీకుల, కార్గో సేవలు ఉన్నాయి. ఈ బృందంలో 279 విమానాల సముదాయం ఉంది. 2009 మార్చి 31 తో ముగిసిన ఆర్థిక సంవత్సరంలో, విమానయాన సంస్థ 52 మిలియన్ల మంది ప్రయాణికులను, 1.1 మందికి పైగా ప్రయాణించింది  మిలియన్ టన్నుల కార్గో, మెయిల్. జపాన్ ఎయిర్‌లైన్స్, జె-ఎయిర్, జెఎఎల్ ఎక్స్‌ప్రెస్, జపాన్ ట్రాన్సోషన్ ఎయిర్ వన్‌వర్ల్డ్ ఎయిర్‌లైన్ అలయన్స్ నెట్‌వర్క్‌లో సభ్యులు.
JAL 1951 లో స్థాపించబడింది, 1953 లో జపాన్ జాతీయ విమానయాన సంస్థగా మారింది. మూడు దశాబ్దాల సేవ, విస్తరణ తరువాత, 1987 లో విమానయాన సంస్థ పూర్తిగా ప్రైవేటీకరించబడింది. 2002 లో, ఈ విమానయాన సంస్థ జపాన్ యొక్క మూడవ అతిపెద్ద విమానయాన సంస్థ అయిన జపాన్ ఎయిర్ సిస్టమ్‌తో విలీనం అయ్యింది, ప్రయాణీకులు తీసుకువెళ్ళే ప్రపంచంలో ఆరవ అతిపెద్ద విమానయాన సంస్థగా అవతరించింది. జపాన్ ఎయిర్లైన్స్ ప్రస్తుతం జపాన్ ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్, జపాన్ జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టు, షిమిజు ఎస్-పల్స్, కాన్సాడోల్ సపోరో యొక్క అధికారిక స్పాన్సర్‌గా ఉంది. జపాన్‌లో అతిపెద్ద విమానయాన సంస్థ అయిన నిప్పాన్ ఎయిర్‌వేస్ JAL యొక్క ప్రధాన పోటీదారు.
స్థాపన
alt=A black-and-white photograph of a Martin 2-0-2 aircraft with six cabin crew standing in front of the aircraft|thumb| మార్టిన్ 2-0-2 Mokusei ముందు జపాన్ ఎయిర్లైన్స్ విమాన సహాయకులు 1951 అక్టోబరు 25 న ఎయిర్లైన్స్ ప్రారంభ విమాన సందర్భంగా alt=A black-and-white photograph of a JAL Douglas DC-6|thumb| మార్చి 1954 లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంలో జపాన్ ఎయిర్‌లైన్స్ డగ్లస్ DC-6A ( సిటీ ఆఫ్ నారా అని పేరు పెట్టబడింది) జపాన్ ఎయిర్ లైన్స్ కో, లిమిటెడ్. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత జపాన్ వృద్ధి చెందడానికి విశ్వసనీయమైన వాయు రవాణా వ్యవస్థ యొక్క అవసరాన్ని జపాన్ ప్రభుత్వం గుర్తించడంతో 1951 ఆగస్టు 1 న స్థాపించబడింది.ఈ సంస్థ ఒక ప్రాథమిక పెట్టుబడి ¥ 100 మిలియన్తో అయిన టోక్యో స్థాపించబడింది ; దీని ప్రధాన కార్యాలయం టోక్యోలోని గిన్జా, చా, లో ఉంది. ఆగస్టు 27, 29 మధ్య, ఫిలిప్పీన్స్ ఎయిర్లైన్స్ నుండి లీజుకు తీసుకున్న డగ్లస్ డిసి -3 కిన్సేలో ఎయిర్లైన్స్ ఆహ్వాన విమానాలను నడిపింది. అక్టోబరు 25 న, జపాన్ యొక్క మొట్టమొదటి యుద్ధానంతర దేశీయ విమానయాన సేవలను ప్రారంభించారు, మార్టిన్ 2-0-2 విమానాన్ని ఉపయోగించి, మోకుసేయి,, సిబ్బంది నార్త్‌వెస్ట్ ఎయిర్‌లైన్స్ నుండి లీజుకు తీసుకున్నారు.
1953 ఆగస్టు 1 న, నేషనల్ డైట్ జపాన్ ఎయిర్ లైన్స్ కంపెనీ చట్టాన్ని ఆమోదించింది, అక్టోబరు 1 న కొత్త ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని జపాన్ ఎయిర్ లైన్స్ ను ఏర్పాటు చేసింది, ఇది దాని ప్రైవేట్ పూర్వీకుల యొక్క అన్ని ఆస్తులు, బాధ్యతలను తీసుకుంది. 1953 నాటికి, JAL నెట్‌వర్క్ ఉత్తర దిశగా టోక్యో నుండి సపోరో, మిసావా వరకు, పశ్చిమాన నాగోయా, ఒసాకా, ఇవాకుని, ఫుకుయోకా వరకు విస్తరించింది.
1954 ఫిబ్రవరి 2 న, వైమానిక సంస్థ అంతర్జాతీయ విమానాలను ప్రారంభించింది, టోక్యో నుండి శాన్ఫ్రాన్సిస్కోకు 18 మంది ప్రయాణీకులను వేక్ ఐలాండ్, హోనోలులు మీదుగా టోక్యోలోని డగ్లస్ DC-6B నగరంలో తీసుకువెళ్లారు. టోక్యో, శాన్ఫ్రాన్సిస్కో మధ్య విమానాలు మొదటి అంతర్జాతీయ సేవను జ్ఞాపకార్థం ఇప్పటికీ 1, 2 విమానాలు. ప్రారంభ విమానాలను అమెరికన్ సిబ్బంది నడుపుతున్నారని, శాన్ఫ్రాన్సిస్కోలోని యునైటెడ్ ఎయిర్ లైన్స్ ద్వారా సేవలు అందిస్తున్నట్లు ప్రచారం చేయబడింది.
శ్రీ దామోదరం సంజీవయ్య థర్మల్ పవర్ స్టేషన్
శ్రీ దామోదరం సంజీవయ్య థర్మల్ పవర్ స్టేషన్  కృష్ణపట్నం నకు దగ్గరగా, నెల్లూరు నగరానికి 23 దూరంలో నేలటూరు గ్రామంలో ఉన్నది. The power plant is one of the coal-based power plants of Andhra Pradesh Power Development Company Limited (APPDCL). It is the Special Purpose Vehicle (SPV), a joint venture company of APGENCO (with 50% equity) and IL AND FS (50% equity) partnership.
The proposed capacity of plant is 1600 MW. The project is under construction and likely to be completed by the end of 2014. The Power station is designed for blended coal in the ratio of 70% washed domestic coal from Talcher Coalfield to 30% imported coal. Sea water is proposed for cooling purpose and potable water by desalination. Krishnapatnam port (about 5 km from site) will cater to the requirement of importing heavy machinery and both domestic & imported coal of 3.5 and 1.5 million tons per annum respectively. EPC contract for the main plant has been awarded to BHEL, L&T and Tata Projects Limited during July,2008 and for BOP during February 2009. The estimated complete cost of project is about Rs 8432/- Crores. The Debt & Equity ratio is 80:20 and Project is being financed by PFC and KfW, Germany.
మూలాలు
వర్గం:విద్యుత్ కేంద్రాలు
మార్గశిర బహుళ నవమి
మార్గశిర బహుళ నవమి అనగా మార్గశిరమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు నవమి తిథి కలిగిన 24వ రోజు.
సంఘటనలు
జననాలు= : జూలై 14 2020
మూలాలు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
మేచేరి రోడ్డు రైల్వే స్టేషను
మెచూర్ డ్యామ్, ఓమలూర్ జంక్షన్ మధ్య మేచేరి రోడ్డు రైల్వే స్టేషను ఉంది.
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:సేలం జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:సేలం రైల్వే డివిజను వర్గం:దక్షిణ రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా
నేత్రావతి నది
నేత్రావతి నది కర్ణాటక రాష్ట్రం లోని చిక్కమగళూరు జిల్లాలోని కుద్రేముఖ్ ప్రాంతం లో ఉన్న యలనీరు ఘాట్ లోని బంగ్రేబాలిగే లోయ లో పుట్టింది. ఈ నది ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రం అయిన ధర్మస్థల గుండా ప్రవహిస్తుంది. అలాగే ఈ నది ని కూడా ఒక పుణ్య నది గా ప్రజలు వ్యవహరిస్తారు. మంగళూరు నగరానికి దక్షిణం వైపు అరేబియా సముద్రంకి ప్రవహించే ముందు ఈ నది కుమారధార నది తో ఉప్పినంగడి వద్ద కలుస్తుంది. బంట్వాల, మంగళూరు పట్టణాల మంచి నీటికి ఈ నదే ప్రధాన ఆధారం. ఈ నది పై నిర్మించిన నేత్రావతి రైల్వే వంతెన మంగుళూరు కు ప్రవేశ ద్వారంగా పనిచేసే ప్రసిద్ధ వంతెనలలో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక నదులు
శ్రీ లక్ష్మీ నరసింహ దేవాలయం, వేపంజేరి
చరిత్ర
వేపంజేరి అసలు పేరు వే పంచ హరి. అంటే మానవుడు తెలిసీ తెలియక చేసే పాపాలను హరించే క్షేత్రం కనుక వేపంచహరి అని పేరు వచ్చింది. ఇది కాలక్రమేణా వేపంజేరిగా మారింది. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలో 21 అడుగుల శ్రీ మహావిష్ణువు దశావతార విగ్రహం ఉంది. అలాగే చిత్తూరు జిల్లాలో గల ఏకైక అష్టలక్ష్మిదేవాలయం ఇక్కడే ఉండటం విశేషం.
పూజలు
విష్ణువుకు ప్రీతిపాత్రమైన మాఘమాస పౌర్ణమి వేడుకలు నిర్వహిస్తారు.
సౌకర్యాలు
భక్తుల విడిదికోసం తక్కువ అద్దెతో గృహాలు నిర్మించారు. ప్రతి ఆదివారం ఆలయంలో అన్నదానం నిర్వహిస్తున్నారు. ఉత్సవాలు జరిగే సమయాల్లో భక్తులకోసం ప్రత్యేక వైద్యశిబిరాలు నిర్వహిస్తున్నారు. పేదలు వివాహాలు చేసుకొనేందుకు కల్యాణ మండపాన్ని ఉచితంగా ఇస్తున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
మార్గశిర బహుళ దశమి
మార్గశిర బహుళ దశమి అనగా మార్గశిరమాసములో కృష్ణ పక్షము నందు దశమి తిథి కలిగిన 25వ రోజు.
బయటి లింకులు
వర్గం:మార్గశిరమాసము
విన్నకోట మురళీకృష్ణ
విన్నకోట మురళీకృష్ణ లలితగీతాల స్వరకర్తగా ప్రసిద్ధుడు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:సంగీతకారులు వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు
లోహాలు
లోహముల లక్షణాలు
మానవుడు సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందే ప్రయాణంలో లోహములు (metals) కీలకమైన పాత్ర వహించేయనడంలో సందేహం లేదు. అందుచేత చాల మందికి లోహములంటే ఏమిటో, వాటి గుణగణాలు  ఏమిటో అనుభవపూర్వకంగా తెలిసే ఉంటుంది. సర్వసాధారణంగా లోహాలకి ఉండే లక్షణాలు: వాటికి ఒక రకమైన "మెరుపు" లేదా "తళుకు" (lustre) ఉంటుంది; లేకపోతే మెరుగు పెట్టి మెరుపు తెప్పించవచ్చు. (2) అవి ముట్టుకుంటే చేతికి చల్లగా తగులుతాయి. (3) అవి త్వరగా వేడెక్కుతాయి లేదా, వాటి ఉష్ణ వాహకత (heat conductivity) ఎక్కువ. (4) వాటి విద్యుత్ వాహకత (electrical conductivity) కూడా ఎక్కువే! (5) ఈ వస్తువులని సుత్తితో కొడితే ఖంగు మని మోగుతాయి. (6) ఒంచితే ఒంగుతాయి, సాగదీస్తే తీగలా సాగుతాయి. ఈ లక్షణాన్ని "తాంతవత" (ductility) అంటారు. (7) సుత్తితో బాదితే పలచబడి గట్టిబడతాయి. ఈ లక్షణాన్ని "అఘాత వర్ధనీయత" (malleability) అంటారు. (8) ఇవి సర్వసాధారణంగా బరువుగా ఉంటాయి. (9) ఇవి వేడి చేస్తే కరుగుతాయి. ఇలా ఈ జాబితాని పొడిగించుకుంటూ పోవచ్చు.
అన్ని లోహాలూ, అన్ని వేళలలోనూ ఈ లక్షణాలన్నిటిని ప్రదర్శించక పోవచ్చు. అలాగే ఈ లక్షణాలు ఉన్నంత మాత్రాన అవి లోహాలవాలని నియమం ఏమీ లేదు. ఉదాహరణకి గాజుని గోటితో మీటితే టింగు మని శబ్దం చేస్తుంది కదా; గాజు (glass) లోహం కాదని అందరికీ చెప్పకనే తెలుసు! సీసం (lead), తగరం (tin) లోహాలయినప్పటికీ అవి టింగు మనవు, ఖంగు మనవు. పోత ఇనుము (cast iron) పెళుసుగా ఉంటుంది. అల్లూమినం (aluminum), మగ్నం (magnesium) తక్కువ సాంద్రత కలవి కనుక తేలికగా ఉంటాయి. గ్రేఫైట్ (graphie) కి - లోహం కాకపోయినా - వాహక శక్తి ఎక్కువ అవడమే కాకుండా మెరుగు పెట్టి తళుకు తెప్పించవచ్చు. ఇలా మినహాయింపులు చెప్పుకుంటూ పోతే ఒక వస్తువు లోహమా, కాదా అని నిశ్చయించడానికి ఏయే లక్షణాలని పరిశీలించాలో నిర్ధిష్టంగా చెప్పడం కష్టం అయిపోతుంది!! ఇదే విధంగా మన అనుభవ పరిధిలో ఏది లోహం, ఏది సంయోగధాతువు (alloy) అని నిర్ధారించి చెప్పడం కూడ కష్టమే!
రసాయన మూలకాలలో రకాలు
ఉదజని (hydrogen) నుండి యురేనియం దాకా ఉన్న 92 రసాయన మూలకాలలో 68 ని లోహములనిన్నీ, 19 ని అలోహములు (non-metals) అనిన్నీ, పెద్దలు ఒప్పుకుంటున్నారు; మిగిలిన అయిదింటిని ఉపలోహములు (metalloids) అనేవారు కానీ వీటిని ఇటీవలి కాలంలో అర్ధవాహకాలు (semiconductors) అని పిలవడం మొదలు పెట్టేరు. ఈ 68 లో కొన్ని భూమి మీద విస్తారంగా దొరికేవే, కాని కొన్ని చాల అరుదు. పట్టిక 1 ని పరిశీలించి చూస్తే మనకి బాగా పరిచయం అయిన లోహాలు నిజానికి అంత విస్తారంగా దొరికే లోహాలు కానే కాదని తెలుస్తుంది.
ఉదాహరణకి పై పట్టికలో చిట్టచివర ఉన్న – అనగా, భూమి పై అంత పుష్కలంగా దొరికే మూలకం కాకపోయినప్పటికీ - రాగి ఉనికి మానవుడికి 5,000 సంవత్సరాలబట్టీ తెలుసు. ఆమాటకొస్తే మానవుడికి చిరకాలం నుండీ తెలిసున్న వెండి, బంగారం, సీసం ఈ పట్టికలో లేనే లేవు! పై పట్టికలో, లభ్యతలో, రెండవ స్థానంలో ఉన్న ఇనుము వాడకం మిగిలిన లోహాలన్నిటి సమష్టి వాడకం కంటె ఎక్కువ. ఇనుము తరువాత ఎక్కువ వాడకంలో ఉన్నవాటిల్లో పేర్కొనదగ్గవి మగ్నం (magnesium), రాగి (copper), అల్లూమినం, యశదం (zinc). “రాచ లోహములు” అనదగ్గ బంగారం, ప్లేటినం, రాచరికం కాసింత లోపించిన వెండి, రాగి – ఈ నాలుగూ -  భూమి పైపొరలలో లోహం రూపంలో అప్పుడప్పుడు దొరుకుతాయి. మిగిలిన లోహాలు అన్నీ రసాయన సంయోగాలుగా లభ్యం అవుతాయి; ఇవి ఆమ్లజనితో సంయోగం పొందిన ఆమ్లజనిదములు (oxides) కావచ్చు, గంధకంతో సంయోగం చెందిన గంథకిదములు (sulfides), గంథకితములు (sulfates) కావచ్చు, కర్బనంతో సంయోగం చెందిన కర్బనితములు (carbonates) కావచ్చు, లేదా సంక్లిష్ట సంయోజితాలు (complex compounds) కావచ్చు. గనులలో దొరికే సంయోజితాలని “ఖనిజములు” (ores) అంటారు. ఈ ఖనిజాలని క్షయీకరించి (reduce చేసి, అనగా ఆమ్లజనిని బయటకి లాగి) వీటిలో దాగున్న లోహాలని వెలికి తీస్తారు. ఇలా వెలికి తీసిన ఉత్తర క్షణం నుండీ ఆ లోహాలు తమ పూర్వ స్థితిలోకి జారుకుందుకి అలా ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాయి. ఇనుము తుప్పు పట్టడం (rusting), రాగి కిలుం పట్టడం (verdigris) ఈ ప్రక్రియకి ఒక రకం ఉదాహరణలు. ఇక్కడ జరిగే ప్రక్రియని "ఆక్సీకరణం" (oxidation) అంటారు. వెండి ఆక్సీకరణం చెందదు కానీ అది నల్లబడడానికి (tarnishing) కారణం కల్మషపు గాలిలో ఉన్న ఉదజని గంధకిదము (hydrogen sulfide) తో కలిసి రజత గంధకిదము (silver sulfide) గా మారడం.
పూర్వకాలంలో
రాతియుగంలో సహజసిద్ధంగా లభించే లోహపు కణికలు మానవుడి కంటికి కనబడినప్పుడు  రాళ్ళకీ, ఆ కణికలకి మధ్య తేడా స్పుటంగా ఉండడం గమనించి వాటిని పదిలంగా భద్రపరచి ఉంటాడు. ఆకుపచ్చగా ఉండే తామ్ర కర్బనితం (copper carbonate) రాళ్ళనీ, నల్లగా ఉండే అంజన గంధకిదము (antimony sulphide) లేదా సుర్మా రాళ్ళనీ గుండ చేసి ఈజిప్టులోని పురాతన (సా. శ. పూ. 3500) రాజవంశీయులు సౌందర్య సామగ్రులుగా ఉపయోగించినట్లు దాఖలాలు ఉన్నాయి. వీటిని బొగ్గుల కొలిమిలో వేడి చేస్తే తేలికగా క్షయీకరణ పొంది, వాటిలోని లోహం బయటకి వచ్చెస్తుంది కనుక మూడొంతులు ప్రాచీనులకి రాగి, అంజనం లేదా సుర్మా (antimony) పరిచయమైన లోహాలే అయి ఉండవచ్చు. రోమను సామ్రాజ్యం వెల్లివిరిసేనాటికి (సా. శ. పూ. 200) ఇనుము, రాగి, సీసం, తగరం, పాదరసం, వెండి, బంగారం విస్తారంగా వాడుకలోకి వచ్చేసేయి కనుకనే “లోహం” అనగానే ఈ ఏడు మూలకాలు ఠకీమని స్పురణకి వస్తాయి. ఇవన్నీ ఎక్కువ సాంద్రత కలిగినవి, మెరుగు పెడితే మెరిసేవి, తాకగానే చేతికి చల్లగా తగిలేవీను. ఒక్క పాదరసాన్ని మినహాయిస్తే ఇవన్నీ సుతిమెత్తనివి (malleable), సుత్తితో బాదితే గట్టిబడేవీ, వేడి చేస్తే మెత్తబడేవీ. వీటిని వేడి చేసి కరిగించవచ్చు, ఒకదానితో మరొకదానిని కలిపి, కరిగించి సంయోగధాతువులు (alloys) గా చెయ్యవచ్చు.
మన పూర్వులు సంయోగధాతువులతో విశేషంగా పని చేసేరు కాని లోహములకీ, సంయోగధాతువులకీ మధ్య ఉన్న తేడాలు వారికి పరిపూర్ణ అవగాహనలోకి వచ్చిన దాఖలాలు మాత్రం లేవు; ఏదో గుడ్డి గుర్రపు తాపులా వారికి కొన్ని సంయోగధాతువులు తారసపడి ఉండొచ్చు. ఇలాంటి సందర్భాలలో అప్పటివరకు ఎరికలో లేని మూలక లోహాలు (metal elements) వారు చూసినా అవి లోహాలని వారి గ్రహింపుకి వచ్చి ఉండకపోవచ్చు. ఒక గనిలో దొరికిన ఖనిజపు రాయిని ఒక విధంగా ”ప్రక్షాళిస్తే” వచ్చిన లోహం మరొక చోట దొరికిన ఖనిజం మీద అదే పద్ధతి ప్రయోగిస్తే పని చేసేది కాదు. ఉదాహరణకి రోమనులకి మూడు రకాల “సీసం” లు గురించి తెలుసు: సాధారణ సీసం (Plumbum nigrum), తగరం (Plumbum candidum అనగా, బ్రిటన్ నుండి వచ్చిన సీసం), బిస్మత్ (Plumbum cinereum). అలాగే వారు రాగిని aes cyprium (అనగా సైప్రస్ లో దొరికే కంచు) అనేవారు. పదిహేను వందల సంవత్సరాల తరువాత కూడ, జెర్మనీలోని రాగి కమ్మటాలలో (copper smelters) కోబాల్ట్ కీ నికెల్ కీ మధ్య తేడా తెలియక తికమకలు పడ్డారనడాని వాటి పేర్లే సాక్ష్యం (జెర్మన్ భాషలో నికెల్ అన్నా కోబాల్ట్ అన్నా భూతం అనీ డాకినీ అని అర్థం!).
18 వ శతాబ్దంలో
పద్దెనిమిదవ శతాబ్దం వచ్చేసరికి మన అవగాహన బాగా పెరిగింది; ఖనిజాలు చాలమట్టుకి లోహాలతో కలిసిన మిశ్రమ పదార్థాలు (compounds) అన్న గ్రహింపు రాగానే వాటి నుండి లోహాలని వెలికి తియ్యడం ఎలాగో కష్టపడి తెలుసుకున్నారు. అయినప్పటికీ ఏది లోహం, ఏది కాదు అనే మీమాంస వచ్చినప్పుడల్లా పూర్వపు తొమ్మిది అంశాల కొలబద్దని వాడడంలో ఇబ్బంది పడేవారు. ఉదాహరణకి సా. శ. 1743 లో యశదం (zinc) “మెరుపులోనూ, విశిష్ట గురుత్వం (specific gravity) లోనూ, వేడి చేసినప్పుడు కరగడం లోనూ లోహంలా అనిపించినా, మంటలో వేసినప్పుడు భగ్గుమని మండే లక్షణాన్ని బట్టి లోహం కాదేమో” అని తటపటాయించేవారు. రంగులోనూ, బరువులోనూ, ఆకారంలోనూ లోహంలా అనిపించినా పెళుసుతనం (not malleable) వల్ల కోబాల్ట్ ని “అర్ధలోహం” (half metal) అనేవారు.
19 వ శతాబ్దంలో
పందొమ్మిదవ శతాబ్దం ఆరంభ దశ వరకు లోహాలని ఖనిజాలనుండి వేరు చెయ్యడానికి బొగ్గుతో కలిపి కొలిమిలో పెట్టి వేడి చేసి (smelting) క్షయీకరించడం (reduction) ఆచరించదగ్గ పద్ధతిగా ఉండేది. కానీ డేవీ (Devy), ఫేరడే (Faraday) లు చేసిన ప్రయోగాల ఫలితంగా క్షయీకరణకి బదులు విద్యుత్తుని వాడడం తెలియగానే సోడియం (sodium) ని, పొటాసియం (potassium) నీ వాటి ఖనిజాల నుండి వేరు చెయ్యడం తెలిసింది. మిగిలిన లోహాలతో పోల్చితే ఈ రెండు లోహాలు ప్రత్యేకమైనవి. ఈ రెండూ జున్నులా మెత్తగా ఉండి కత్తితో కొయ్యడానికి వీలుగా ఉండడమే కాకుండా, ఇవి అత్యంత చురుకుదనం గలవీ, నీటి కంటె తేలికైనవీ అయిన లోహాలు! ఈ చురుకుదనం అనే లక్షణాన్ని ఉపయోగించుకుని - అనగా "వాడుకుని" - క్షయీకరణకి లొంగని ఖనిజాల నుండి ఖటికం (calcium), మగ్నం (magnesium), అల్లూమినం లని విడదీయడం జరిగింది. తరువాత ఎక్కువ వేడి పుట్టించే కొలిమిలని నిర్మించడం అర్థం అయిన పిమ్మట ఇంకా మొండి ఘటాలైన వెనేడియం, నియోబియం, టేంటలం, వగైరా లోహాలని వాటి వాటి ఖనిజాల నుండి, వ్యయప్రయాసలతో, ఎట్టకేలకు వేరు చేసేరు.
రసాయన దృక్పథంలో
పందొమ్మిదవ శతాబ్దం వరకు “మూలకం” (element) అనేదానిని కేవలం రసాయన దృక్పథం తోటే చూసేవారు. కనుక మూలకాల వర్గీకరణ సమయంలో ఏది లోహం? ఏది కాదు? అన్న ప్రశ్నలు రసాయన దృక్పథంతోనే ముందుకు వచ్చేవి. ఉదాహరణకి రసాయనుల దృష్టిలో లోహానికి ఉండవలసిన లక్షణాలు మూడు: (1) లోహము ఆమ్లజనితో సంయోగము చెంది భస్మం అయినప్పుడు ఆ “భస్మం” (oxide) ని ఆమ్లములలో కరిగిస్తే “లవణాలు" (salts) పుడతాయి. (అలోహాల భస్మాలే ఆమ్లాలు!) (2) లోహాల వల్ల పుట్టిన లవణాలు ద్రావణంలో ఉన్నప్పుడు  విద్యుత్-ధన ఆవేశం (electro-positive charge) కలిగిన అయానులు పుడతాయి కనుక అవి విద్యుత్ ఘటం (electrolytic cell) లో ఋణ  ధ్రువం దగ్గరకి చేరుతాయి.  (అలోహాలు  విద్యుత్-ఋణ ఆవేశం చూపుతాయి!) (3) లోహాలతో తయారయిన హరిదములు (chlorides) నీటిలో స్థిరత్వం కలిగి ఉంటాయి. (అలోహాలతో తయారయిన హరిదములు నీరు తగలగానే శిధిలం (decompose) అయిపోతాయి – అప్పుడప్పుడు తీవ్రము (violent) గా.
ఇలా రసాయనుల కోణంలో చూస్తే లోహాలు అనే కిరీటం ధరించడానికి అర్హత ఉన్న వాటిల్లో ప్రథమ స్థానం క్షార లోహాలైన సోడియం కి, పొటాసియం కీ ఇవ్వాలి! ఆధునికుల దృష్టిలో ఈ మాటంటే నగుబాటు! నిజమే, ఈ రెండూ తేలికగా కరుగుతాయి (సోడియం 97 C దగ్గరా, పొటాసియం 63 C దగ్గరా "కరుగు" అనగా melt అవుతాయి) కాని ఈ రెండు ఇతర లోహాలతో ఎక్కువ సంయోగం చెందవు. ఈ రెండూ కత్తితో కొయ్యగలిగే అంత మెత్తగా ఉంటాయి, ఒంగుతాయి. క్షార లోహాలయిన లిథియం, సోడియం, పొటాసియం ల సాంద్రత చాల తక్కువ; ఇవి నీటి మీద తేలుతాయి! లిథియం బెండు కంటె తేలిక! (విశిష్ట గురుత్వం = 0.59). ఇంత మెత్తగా ఉన్న వీటిని లోహాలనడానికి మనస్సు ఒప్పుకోదు.
బొమ్మ 1: ఆవర్తన పట్టిక
ఆవర్తన పట్టిక చెప్పిన తీరు
ఆవర్తన పట్టిక (The Periodic Table) లో లోహాలని, అలోహాలని విడదీస్తూ బొద్దుగా, మెట్ల రూపంలో, ఒక గీత గీస్తూ ఉంటారు. (బొమ్మ 1 లో లోహాలని నీలం గానూ, అలోహాలని ఎర్ర గానూ చూపించడం జరిగింది.) ఈ "గీతకి" దిగువన, ఎడం పక్కన ఉన్నవి లోహాలు; ఎగువన, కుడి పక్క ఉన్నవి అలోహాలు అని రివాజుగా తీర్మానిస్తూ ఉంటారు. ఈ ఆచారానికి విరుద్ధంగా కొన్ని ఉదాహరణలని చూపవచ్చు. మచ్చుకి భౌతిక లక్షణాలని బట్టి నీలపు గది 4 లో ఉన్న బెరిలియం (Be), నీలపు గది 13 లో ఉన్న అల్లూమినం (Al) నిస్సందేహంగా లోహాలే కాని వాటి భస్మాలు ఒకొక్కప్పుడు ఆమ్ల లక్షణాలని, మరొకప్పుడు క్షార లక్షణాలని చూపుడమే కాకుండా, వాటి హరిదములు నీరు తగలగానే కోపగించుకుని "ఖస్సు" మంటాయి. మరొక ఉదాహరణగా 7 వ గదిలో ఉన్న నత్రజని (nitrogen, N), దాని దిగువన 15 వ గదిలో ఉన్న భాస్వరం (phosphorous, P) సంగతి చూద్దాం. ఈ రెండూ ఒకే నిలువు వరసలో (కుటుంబంలో) ఒకదాని కింద ఒకటి ఉండి రెండూ అలోహాలు లాగనే ప్రవర్తిస్తాయి. ఎర్ర రంగు 33 వ గదిలో ఉన్న ఆర్సెనిక్ (As) లోహంలా అనిపించినా అలోహంలా ప్రవర్తిస్తుంది; దానికి రెండు వరసల దిగువన 83 వ నీలం గదిలో ఉన్న బిస్మత్ (Bi) మూడొంతుల ముప్పాతిక లోహం లాగనే ఉన్నా పెళుసుగా ఉంటుంది. పైపెచ్చు దాని హరిదం (chloride) నీటి పొడలో నిశ్చలంగా బతకలేదు. సరిహద్దులో ఉన్న అలోహాలన్నీ – అనగా, 5 వ గదిలో ఉన్న బోరాన్ (B), 14 వ గదిలో ఉన్న సిలికాన్ (Si), 32 వ గదిలో ఉన్న జెర్మేనియం (Ge), 33 వ గదిలో ఉన్న ఆర్సెనిక్ (As), 52 వ గదిలో ఉన్న టెల్లూరియుం (Te), చిట్టచివరికి 6 వ గదిలో గ్రేఫైట్ రూపంలో ఉన్న కర్బనం (C) – చూడడానికి లోహాలలా అనిపిస్తాయి.
20 వ శతాబ్దంలో
ఇరవైయవ శతాబ్దం వచ్చేసరికి గుళిక వాదం (quantum theory) తలెత్తడంతో అణువుల యెడల మన అవగాహన బాగా పెరిగింది. అణువు (atom) అవిచ్ఛిన్నం కాదనిన్నీ, దాని గర్భంలో న్యూట్రాన్లు, ప్రోటాన్లు అనే పరమాణువులు (subatomic particles) ఉంటాయనిన్నీ, ఈ గర్భం చుట్టూ ఋణావేశం ఉన్న ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయనిన్నీ తెలిసింది. ఆవర్తన పట్టికలో కుడి చివర నిలువు వరస (కుటుంబం) లో కనిపించే అచేతన (inert) వాయువులైన రవిజని (helium), నియాన్, ... వగైరాల కర్పరాలు (shells) అన్నీ పూర్తిగా ఎలక్ట్రానులతో నిండిపోయి ఉంటాయి కనుక వాటికి స్థిరత్వం (stability) ఎక్కువ (అనగా, చైతన్యం తక్కువ). ఈ అంశం దృష్ట్యా ఒక మూలకం యొక్క రసాయన లక్షణాలు కేంద్రకం (nucleus) చుట్టూ ఉండే ఎలక్ట్రానుల స్థిరత్వం మీద ఆధారపడి ఉంటాయని తీర్మానించవచ్చు; స్థిరత్వం తక్కువ ఉంటే చురుకుదనం ఎక్కువగా ఉంటుంది. క్షార లోహాలు (ఒకటవ కుటుంబంలో ఉన్న లిథియం, సోడియం, పొటాసియం, వగైరాలు) తమ బాహ్య కర్పరాలలో ఉన్న ఏకైక ఎలక్ట్రానుని వదలుకోడానికి సిద్ధపడతాయి కనుక అవి చాలా చురుకైన మూలకాలు అయేయి. అదే విధంగా అచేతన వాయు కుటుంబానికి ఎడం పక్కన 7 వ కుటుంబంలో ఉన్న ఫ్లోరీను, క్లోరీను, వగైరాల బాహ్య కోష్టికలలో స్థిరత్వానికి కావలసిన సంఖ్య కంటె ఒక ఎలక్ట్రాను తక్కువ కావడంతో ఆ ఒక్క ఎలక్ట్రానుని సంపాదించి స్థిరత్వం పొందడానికి సదా ఆరాటపడుతూ ఉంటాయి కనుక అవి కూడా చలాకీ మూలకాలే. కనుక ఒక క్లోరీన్ (Cl) అణువు సునాయాసంగా ఒక సోడియం (Na) అణువు ఇచ్చే ఒక ఎలక్ట్రానుని స్వీకరించి స్థిరత్వం ఉన్న NaCl అనే సంయోగ పదార్థాన్ని ఇస్తుంది. ఇలా ఎలక్ట్రాను బదిలీ అవడం వల్ల ఇంతవరకు తటస్థం (neutral) గా ఉన్న అణువులు రెండూ ఆవేశం పొందిన Cl- అయాను గాను, Na+ అయాను గాను మారతాయి. ఇలా పరస్పరం వ్యతిరేక ఆవేశాలు ఉండడం వల్ల ఈ రెండు అయానులు ఒకదానిని మరొకటి బలంగా ఆకర్షించుకుంటాయి. అందుకనే NaCl కి స్థిరత్వం ఎక్కువ. ఈ రకం బంధాన్ని "అయానిక" బంధం అంటారు. ఇలా రసాయనులు చేసిన కృషి వల్ల మనకి తెలిసినది ఏమిటంటే ఆవర్తన పట్టికలో ఎడం పక్కగా ఉన్న నిలువు వరుసలలోనూ (కుటుంబాలలోనూ), దిగువగా ఉన్న అడ్డు వరుసలలోనూ (ఆవర్తులలోనూ) ఉన్న మూలకాలు లోహాలు అయి ఉంటాయి.
భౌతిక శాస్త్రపు కోణంలో
ఇప్పుడు భౌతిక శాస్త్రపు కోణంలో చూద్దాం. ఘన రూపంలో ఉన్న సోడియం క్లోరైడ్ (ఉప్పు) ని నిశితంగా పరిశీలించి చూస్తే అందులో ఉన్న ధన సోడియం అయానులు (Na+), ఋణ క్లోరీన్ అయానులు (Cl-) ఏకాంతర (alternate) స్థానాలలో బారులు తీర్చిన బంతుల మాదిరి మూడు దిశలలోనూ వ్యాపించి ఉంటాయి (బొమ్మ 2 చూడండి). ఈ రకపు అమరికకి స్థిరత్వం ఎక్కువ, దృఢత్వం (అనగా, వంగకుండా ఉండే, బీటలు పడకుండా ఉండే కఠినత్వం లేదా rigidity) ఎక్కువ. ఎందుకంటే, వంగాలన్నా, బీటలు పడి విరగాలన్నా పరస్పరం వ్యతిరేకంగా ఉన్న ధన, ఋణ విద్యుత్ అయానుల మధ్య ఉండే దృఢమైన “అయానిక్” బంధం తెగ్గొట్టాలి.
మరొక ఉదాహరణగా వజ్రంలో కర్బనం (carbon) అణువుల అమరికని పరిశీలించి చూద్దాం. కర్బనం అణువు యొక్క బాహ్య కర్పరం (outer shell) లో నాలుగు ఎలక్ట్రానులే ఉంటాయి కాని ఈ కర్పరంలో ఎనిమిది  ఎలక్ట్రానులు పట్టడానికి సరిపడా చోటు ఉంది. కనుక ప్రతి కర్బనం అణువు తన పొరుగున ఉన్న కర్బనం అణువుతో నాలుగు ఎలక్ట్రానులని ఉమ్మడిగా పంచుకోగలదు. ఇప్పుడు ఒకొక్క కర్బనం అణువు పొరుగున నాలుగేసి ఇతర కర్బనం అణువులు ఉండేటట్లు అమర్చితే, ప్రతి కర్బనం అణువుకి తనవి నాలుగు, తన పొరుగున ఉన్న నాలుగు కర్బనం అణువుల నుండి ఒకొక్కటి చొప్పున మొత్తం నాలుగు తీసుకుని తన కర్పరాన్ని ఎనిమిది ఎలక్ట్రానులతో నింపుకుని స్థిరత్వం, దృఢత్వం పొందగలదు. ఈ రకం అమరిక కావాలంటే కర్బనం అణువులని మూడు దిశలలో వ్యాపించి ఉన్న చతుష్ఫలకం (tetrahedron) ఆకారంలో అమర్చాలి. వజ్రంలో ఉన్న కర్బనం ఈ అమరికలోనే ఉంటుంది కనుక అది అంత దృఢం (hard) గా ఉంటుంది. (పెళుసుగా కూడా ఉంటుంది కాని అది వేరే విషయం!) ఈ రకం బంధాన్ని నిరూపక బంధం (co-ordinate bond) అంటారు.
పైన ఉదహరించిన ఉప్పు, వజ్రం లోహాలు కావు. ఇప్పుడు లోహపు సోడియం (metallic sodium) లో అణువుల అమరిక ఎలా ఉంటుందో చూద్దాం. సోడియం అణువులు తమ బాహ్య కర్పరంలో ఒంటరిగా ఉన్న ఎలక్ట్రానుని వదలుకోగా మిగిలిన అయానులు, ఒకదానికి మరొకటి సమాన దూరంలో ఉండేటట్లు, మూడు దిశలలోనూ బారులు తీర్చిన ఇటికలులా అమరిపోతాయి. ఒంటరి ఎలక్ట్రానులన్నీ జారుడుగా ఉన్న ఉమ్మడి బెందడిలా సోడియం అణువుల మధ్య విశృంఖలంగా తిరుగాడుతూ విద్యుత్ పరంగా తటస్థతని ప్రదర్శిస్తాయి. ఈ రకం అమరికని దేహ-కేంద్ర ఘనస్వరూపం (body-centered cubic) అంటారు (బొమ్మ 3 లో ఎడం పక్క చూడండి). ఈ అమరికలో ఒక ఘనచతురస్రం లేదా ఘనం (cube) కి ఉన్న ఎనిమిది మూలలోనూ ఒకొక్క అణువు, ఘనం మధ్య ఒక అణువు ఉంటాయి. రాగిలో ఉండే అణువులని ఇంతకంటే కుదిమట్టం (compact) గా అమర్చవచ్చు. ఈ రకం అమరికని ముఖ-కేంద్ర ఘనస్వరూపం (face-centered cubic) అంటారు (బొమ్మ 3 లో మధ్యన చూడండి). ఈ అమరికలో ఒక ఘనం కి ఉన్న ఎనిమిది మూలలోనూ ఒక అణువు, ఆరు ముఖాల మధ్య ఒకొక్క అణువు ఉంటాయి. యశదం (zinc) లోని అణువులు hexagonal close pack అనే అమరికలో ఉంటాయి (బొమ్మ 3 లో కుడి చివర చూడండి).
పైన పేర్కొన్న మూడు లోహపు స్పటికాకారాలు (metallic crystal structures) – అనగా body-centered, face-centered, hexagonal close packed – చాల ప్రత్యేకమైనవి. వీటిని సోడియం క్లోరైడ్, కర్బనాల స్పటికాకారాలతో పోల్చి చూద్దాం. మొట్టమొదటగా వీటిలోని బాలపు ఎలక్ట్రానులు (valence electrons) తమ తమ “మాతృ” అణువుతో నిమిత్తం లేకుండా, విశృంఖలంగా, ఒక “ఉమ్మడి ఎలక్ట్రాన్ సరస్సు” (electron lake) లో తిరుగుతూ ఉంటాయి. వివిక్తం (isolated) గా ఉన్న స్పటికంలో ఈ తిరుగుడు యాదృచ్చికంగా ఉంటుంది – అనగా, ఈ తిరుగుడుకి ఒక నిర్దిష్టమైన దిశ అంటూ ఉండదు. కాని ఈ స్పటికాన్ని ఒక విద్యుత్ క్షేత్రం (electric field) లో పెడితే, యాదృచ్చికంగా ఉన్న కదలిక ఒక ప్రవాహంలా మారుతుంది. అందుకనే “లోహాలు విద్యుత్ వాహకత్వాన్ని చూపుతాయి” అంటాము. ఈ విద్యుత్ వాహకత్వం కారణంగానే లోహాలు ఉష్ణవాహకత్వాన్ని కూడా సంతరించుకుంటాయి. (ఎందుకంటే, ఎలక్ట్రానులు “ఉష్ణ కంపనాలని” కూడా సమర్ధతతో మోసుకునిపోగలవు!) ఈ విద్యుత్ వాహకత్వం వల్లనే మెరుగు పెట్టిన లోహాలు కాంతిని అద్దంలా పరావర్తిస్తాయి. (ఎందుకంటే, పెద్ద లోహపు రేకు పొడుగాటి రేడియో తరంగాలని సమర్ధతతో పరావర్తించినట్లే, బుల్లి రేకు పొట్టిగా ఉండే కాంతి తరంగాలని సమర్ధతతో పరావర్తనం చేస్తుంది!) అందుకనే మెరుగు పెట్టిన వెండి కాంతిని పరావర్తించడమే కాకుండా ఉత్తమోత్తమమైన ఉష్ణవాహకత్వాన్ని కూడా ప్రదర్శించడంలో ఆశ్చర్యపడవలసిన అవసరం లేదు.
ఇదే ధోరణిలో ఆలోచించి లోహాలు ప్రదర్శించే మరొక లక్షణాన్ని కూడా సమర్ధించవచ్చు. గుండ్రంగా ఉన్న గోళీలని రకరకాల విన్యాసాలలో అమర్చవలసి వచ్చినప్పుడు కొన్ని విన్యాసాలలో ఎక్కువ దట్టంగా గోళీలని కుక్కవచ్చు. అలానే ఒక స్పటికంలో అణువులని అనేక విన్యాసాలలో అమర్చవచ్చు కానీ కొన్ని ప్రత్యేకమైన విన్యాసాలలో ఎక్కువ అణువులని దట్టించి కుక్కవచ్చు. ఈ కోణంలో చూసినప్పుడు సర్వసాధారణంగా లోహపు అణువులు ఎక్కువ దట్టంగా ఉన్న విన్యాసాలలో అమురుతాయి. అందుకనే లోహాల సాంద్రత అలోహాల సాంద్రత కంటె ఎక్కువ. (లోహాల అధిక సాంద్రతకి సిసలైన అసలు కారణం కర్బనం, గంధకం వంటి అలోహాలతో పోల్చి చూస్తే రాగి, సీసం వంటి లోహాల అణు భారాలు ఎక్కువగా ఉండడమే!) ఈ లక్షణాలు ఉన్న స్పటికాల నిర్మాణ శిల్పం మరొక విధంగా కూడా లోహాల గుణగణాలని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఇక్కడ జరిగే ప్రక్రియ సంక్లిష్టమైనది కనుక కాసింత తేలికగా చెప్పడానికి ప్రయత్నిస్తాను. స్పటికాల మీద ఒత్తిడి పెట్టినప్పుడు లోహాలలోని “పొరలు” ఒకదాని మీద మరొకటి జారితే ఆ లోహాన్ని రేకులుగా సాగగొట్టవచ్చు, తీగలుగా లాగ వచ్చు. ఈ పనిని face-centered cubic structure ఉన్న లోహాలతో చెయ్యడం తేలిక. ఈ లక్షణాలు (అనగా, malleability, ductility) పుష్కలంగా ఉన్న రాగి, వెండి, బంగారం face-centered cubic structure నే ప్రదర్శించడం గమనార్హం. ఇనుము body-centered cubic structure లో ఉంటుంది కనుక ఈ జారుడు లక్షణం కాసింత తక్కువ. యశదం, మగ్నం hexagonal close-packed విన్యాసంలో ఉన్నాయి కనుక వాటికి ఈ జారుడు లక్షణం ఒకే నిరూపక దిశ (coordinate direction) లో ఉంటుంది. ఏయే లోహాలు ఏయే విన్యాసాలలో అమరి ఉంటాయో పట్టిక 2 లో పొందుపరచేను. ఈ పట్టికలోని పేర్లు అన్నీ ఇంగ్లీషు పేర్లే వాడి, వాటిని ఇంగ్లీషు అకారాది క్రమం లో అమర్చడం జరిగింది.
ముక్తాయింపు
ఆశ్చర్యం ఏమిటంటే చాలమట్టుకి లోహాలు ఈ మూడు విన్యాసాలలోనూ దరిదాపుగా సమానంగా సర్దుకున్నాయి! ఈ పట్టికలో చోటు చేసుకోకుండా మిగిలిపోయిన లోహాలు లేకపోలేదు. ఉదాహరణకి ఏంటిమొనీ, బిస్మత్ ఈ పట్టికలో లేవు. దానికి కారణం వాటి విన్యాసాలు లోహపు విన్యాసాలలా ఉండక అలోహమైన ఆర్శెనిక్ ని పోలి ఉండడమే. ఆమాటకొస్తే ఈ రెండూ అలోహాల వలె పెళుసుగా ఉంటాయి, వాటి విద్యుత్ వాహకత్వం కూడా తక్కువే. ఈ పట్టిక లోకి ఎక్కకుండా తప్పించుకున్న మరొక లోహం తగరం. దీని విన్యాసం గోడ మీది పిల్లిలా ఉష్ణోగ్రతని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది; ఇది అప్పుడప్పుడు వక్రీకృతమైన ఘన స్వరూపంలో కనబడినా తక్కువ తాపోగ్రతల వద్ద వజ్రపు విన్యాసంలోకి మారడం వల్ల వజ్రం వలె పెళుసుగా ఉండి తక్కువ వాహకత్వం ప్రదర్శిస్తుంది.
ఇంతకీ చెప్పొచ్చేదేమిటంటే లోహాలని వర్గీకరణ పేరుతో ఏదో ఒక విధంగా లొంగదీసుకుందామంటే లొంగడం లేదు.
మూలాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రము
సొరబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
సొరబ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం శివమొగ్గ జిల్లా, షిమోగా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
కొత్లా సైదాన్
భౌగోళికం, జనాభా
Kotla Saidan (243) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్ ఒకటో తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 308 ఇళ్లతో మొత్తం 1560 జనాభాతో 234 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Majitha అన్నది 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 823, ఆడవారి సంఖ్య 737గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 903 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37492.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 ప్రభుత్వ బాలబడులుఉన్నాయి గ్రామంలో 2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉన్నాయి గ్రామంలో 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉన్నాయి సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Kathu nangal) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Kathu nangal) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Jethuwal) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.
తాగు నీరు
నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో ఉంది. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో లేదు. సమీపపౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు. సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ..
విద్యుత్తు
16 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. . 16 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 17 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 16 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 1 16 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
Kotla Saidan (243) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Kotla Saidan (243) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, Paddy, Vegetables
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -1 తాలూకా గ్రామాలు
టైగర్ నాగేశ్వరరావు
టైగర్‌ నాగేశ్వరరావు 2022లో రూపొందుతున్న తెలుగు సినిమా. అభిషేక్‌ అగర్వాల్‌ ఆర్ట్స్‌ బ్యానర్‌పై అభిషేక్‌ అగర్వాల్‌ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు వంశీ దర్శకత్వం వహించాడు. రవితేజ, నుపూర్‌ సనన్‌, గాయత్రీ భరద్వాజ్‌ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా షూటింగ్ హైదరాబాద్‌లో 2022 ఏప్రిల్ 3న ప్రారంభమైంది. ఈ సినిమాను దసరా కానుకగా అక్టోబర్‌ 20న విడుదల చేయనున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు
టి.ఎన్.కృష్ణన్
త్రిపునితుర నారాయణయ్యర్ కృష్ణన్ (19282020) ఒక భారతీయ కర్ణాటక సంగీత వాయులీన విద్వాంసుడు. లాల్గుడి జయరామన్, ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్, ఇతడిని కలిపి కర్ణాటక సంగీతపు వాయులీన త్రయంగా పరిగణిస్తారు. 1992లో ఇతడికి భారత ప్రభుత్వపు మూడవ అత్యున్నత పౌరపురస్కారం పద్మభూషణ్ లభించింది.
ఆరంభ జీవితం
తరువాత ఇతడు అల్లెప్పీ కె.పార్థసారథి, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్‌ల వద్ద శిష్యరికం చేశాడు.
వృత్తి
ఇతడు అరియకుడి రామానుజ అయ్యంగార్, చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్, ముసిరి సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, అలత్తూర్ బ్రదర్స్, ఎం.డి.రామనాథన్, మహారాజపురం విశ్వనాథ అయ్యర్ మొదలైన అగ్రశ్రేణి కళాకారులతో కలిసి ఇతడు కచేరీలు నిర్వహించాడు. ఇతడు మొదటి సోలో ప్రదర్శన 1939లో త్రివేండ్రంలో తన 11వ యేట నిర్వహించాడు. ఇతని బాల్యంలో కొచ్చిన్ రాజకుటుంబం ఇతడిని ఆదరించింది.
1942లో ఇతడు మద్రాసుకు వచ్చాడు. అక్కడ ఇతడు వ్యాపారవేత్త ఆర్. అయ్యదొరై, అతని భార్య తంగం అయ్యదొరైల సంరక్షణలో సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్‌వద్ద సంగీతం అభ్యసించాడు.
ఇతడు లాల్గుడి జయరామన్, ఎం.ఎస్.గోపాలకృష్ణన్ లతో కలిసి "వాయులీన త్రిమూర్తులు"గా కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచంలో పేరు సంపాదించాడు. ఇతడు మద్రాసు సంగీత అకాడమీ ప్రతియేటా "మార్గళి" సంగీత ఉత్సవాలలో క్రమం తప్పకుండా పాల్గొనే వాడు. క్రిస్మస్ రోజు ఉదయం ఇతని కచ్చేరీ తప్పక ఉండేది. He travelled extensively on musical tours all over the world.
ఇతడు శాస్త్రీయ పరంపర విధానంలో తన శిష్యులకు సంగీతాన్ని నేర్పించాడు. ఇతని శిష్యులలో కుమార్తె విజి కృష్ణన్ నటరాజన్, కుమారుడు శ్రీరామ్‌ కృష్ణన్, చారుమతి రఘురామన్ మొదలైన వారున్నారు. ఇతడు చెన్నై సంగీత కళాశాలకు సంగీత ఆచార్యుడిగా, ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం లలితకళల విభాగానికి డీన్‌గా కూడా పనిచేశాడు. కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీకి 1991-93 మధ్య కాలంలో ఉపాధ్యక్షుడిగా సేవలను అందించాడు.