cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
హంగేరి
మూడవ రిపబ్లిక్ 1989–ప్రస్తుత కాలం
2006 లో సోవియట్ ప్రధాని ఫెరెంక్ గైర్స్కాని ప్రైవేట్ ప్రసంగంలో తన పార్టీ ఇటీవలి ఎన్నికలలో విజయం సాధించిందని ప్రకటించిన తరువాత ప్రధాన నిరసనలు వెల్లడయ్యాయి. లెఫ్ట్ వింగ్ పార్టీల జనాదరణ తరువాత రాజకీయ తిరుగుబాటులో క్షీణించింది. 2010 లో విక్టర్ ఓర్బాన్ జాతీయ-కన్జర్వేటివ్ ఫెడెస్జ్ పార్లమెంటరీ సూపర్ మెరిజనరీకి ఎన్నికయ్యారు. శాసనం ఫలితంగా కొత్త రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది. ఇతర స్వీయ ప్రభుత్వ, చట్టపరమైన మార్పులు సంభవించాయి.వివాదాస్పదమైన ఈ పరిణామాలు ఏర్పడినా 2014 లో ఫెడెజ్ రెండవ సూపర్ మెజారిటీని పొందింది. 2015 లో ఫెడెజ్ ఎన్నికల ఓటమి తరువాత పార్లమెంటులో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీని కోల్పోయింది.
భౌగోళికం
భౌగోళికంగా హంగేరీ సాంప్రదాయకంగా రెండు ప్రధాన జలమార్గాలు (డానుబే, టిస్జా) నదులు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. దేశంలోని సాధారణ త్రైపాక్షిక విభాగం-డునాంటల్ ("డానుబే దాటి", ట్రాన్స్డనాబియా) టిస్జాంతుల్ ("టిస్జా మించి"), దునా-టిస్జా కోజ్ ("డానుబే, టిస్జా మధ్య") - ఈ. డానుబే సమకాలీన హంగరీ కేంద్రంగా ఉత్తర-దక్షిణ సరిహద్దు వరకు ప్రవహిస్తుంది. మొత్తం దేశం ఈ నదీపారుదల ప్రాంతంలో ఉంది.
ఆస్ట్రియా వైపు పడమటి దిశగా పశ్చిమంలో విస్తరించిన ట్రాంస్‌డనుబియా పర్వతశ్రేణి ప్రధానంగా కొండ ప్రాంతంగా ఉంటుంది. వీటిలో తూర్పు పర్వత విస్తరణలో ఆల్పోకాల్జా, దేశంలోని పశ్చిమంలో ట్రాంస్‌డనుబియా మధ్య ప్రాంతంలోని ట్రాంస్‌డనుబియా పర్వతాలు, దక్షిణంలో మస్సేక్ పర్వతాలు, విల్లానీ పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశంలోని ఎత్తైన ప్రదేశం ఐరోట్-కోయో 882 మీటర్లు (2,894 అడుగులు) వద్ద ఉంది.ఉత్తర ట్రాంస్‌డనుబియాలో లిటిల్ హంగేరియన్ మైదానం (కిసల్‌ఫోల్డ్) ఉంది. సెంట్రల్ ఐరోపాలో అతిపెద్ద సరస్సు, ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఉష్ణ సరస్సు లేక్ బెలాటన్, హేవిజ్లు సరస్సు కూడా ట్రాంస్‌డనుబియా ఉన్నాయి.
హంగేరీ బొరియల్ కింగ్డమ్లోని సర్కోంపోరేల్ రీజియన్లోని సెంట్రల్ యూరోపియన్ ప్రాంతంలో ఫైటోగ్యోగ్రాఫికల్గా ఉంది." వరల్డ్ వైడ్ ఫండ్ ఫర్ నేచుర్ " ఆధారంగా హంగరీ భూభాగం పన్నోనియన్ మిశ్రమ అడవుల పర్యావరణానికి చెందినది.
హంగరీలో 10 జాతీయ పార్కులు, 145 చిన్న సహజ వనరులు, 35 ప్రకృతి రక్షణ ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
వాతావరణం
హంగేరీ ఒక ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితిని కలిగి ఉంటుంది. తక్కువ మొత్తంలో తేమతో కూడిన తేలికపాటి ఉష్ణోగ్రతలు. కాని తరచూ వర్షాలు, చల్లని మంచు శీతాకాలాలు ఉంటాయి. సగటు వార్షిక ఉష్ణోగ్రత 9.7 °C (49.5 °F). వేసవికాలంలో కిస్కుంహలాస్ వద్ద 2007 జూలై 20 న ఉష్ణోగ్రత తీవ్రతలు 41.9 °C (107.4 °F), శీతాకాలంలో 1940 ఫిబ్రవరి 16 ఫిబ్రవరి మిస్కొల్క్- గూమొటోత్తపొలోలలో -35 °C (-31.0 °F). వేసవిలో సగటు ఉష్ణోగ్రతలు 23 నుండి 28 °C (73 నుండి 82 °F), శీతాకాలంలో సగటు తక్కువ ఉష్ణోగ్రత -3 నుండి -7 °C (27 నుండి 19 °F). సగటు వార్షిక వర్షపాతం సుమారు 600 మి.మీ (23.6 అం). పెకేస్ సమీపంలోని దేశం దక్షిణ ప్రాంతం మధ్యధరా శీతోష్ణస్థితికి పేరు గాంచింది. వాస్తవానికి అది మిగిలిన ప్రాంతాల కంటే కొంచం వెచ్చగా ఉంటుంది, ఇప్పటికీ శీతాకాలంలో మంచు కురుస్తుంది. GW / CAN ద్వారా పర్యావరణ రక్షణ సూచికలో హంగేరీ ఆరవ స్థానంలో ఉంది.
కార్పాతియన్ బేసిన్ ఏకాంతత కరువులకు గురయ్యేలా చేస్తుంది. భూతాపం ప్రభావాలు ఇప్పటికే భావించబడ్డాయి. ప్రజల అభిప్రాయం, అనేకమంది శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ఆధారంగా ఇటీవలి దశాబ్దాలలో దేశం కరువుప్రాంతంగా మారింది. ఎందుకంటే కరువు చాలా సాధారణం అయిపోయాయి. వేసవికాలం వేడిగా, చలికాలం తక్కువగా మారింది. ఈ కారణాల వల్ల మంచు ముందు కంటే చాలా అరుదుగా మారింది. నాలుగు-సీజన్ వ్యవస్థ వసంతకాలం, శరదృతువు కొన్ని సంవత్సరాలపాటు కూడా అదృశ్యమవుతుండగా తక్కువ కాలానికి కుదించబడుతుంది. 2006 లో హంగేరీ రెండు ప్రధాన నదులైన డానుబే, టిస్జా అదే సమయంలో ప్రవహించింది. ఇది ఇసుక బాగ్లను (విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థుల సహాయంతో, హంగేరి సైన్యంతో ("హాన్వేడెడెగ్") సహాయంతో నదులలోని చాలా విభాగాలను బలపర్చడం సంరక్షకులకు కష్టతరమైనప్పటికీ ఇది వందలాది గృహాలను జనావాసాలు లేకుండా చేసింది.
హంగరీలో అధికభాగం వ్యవసాయ భూభాగాలను కలిగి ఉంది; ప్రధానంగా పర్వత ప్రాంతాలు, జాతీయ ఉద్యానవనాలలో అసలు అడవుల అవశేషాలు ఉన్నాయి.
ఆర్ధిక రంగం
హంగేరీ ఒ.ఇ.సి.డి. అధిక-ఆదాయం మిశ్రమ ఆర్థిక వ్యవస్థ అత్యధిక మానవ అభివృద్ధి సూచిక, ప్రపంచంలోని 16 వ అతి తక్కువ ఆదాయ అసమానత నైపుణ్యం కలిగిన కార్మిక శక్తి ఇది ఆర్థిక సంక్లిష్టత సూచిక ప్రకారం 15 వ అత్యంత క్లిష్టమైన ఆర్థిక వ్యవస్థగా చెప్పవచ్చు. హంగేరి ప్రపంచంలోని 57 వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ (ఐ.ఎం.ఎఫ్.చే లెక్కించబడిన 188 దేశాల్లో) 265.037 బిలియన్ల అ.డా ఉత్పత్తితో, కొనుగోలు శక్తి సమానత తలసరి జి.డి.పి పరంగా ప్రపంచంలోని 49 వ స్థానంలో ఉంది. హంగేరీ విదేశీ వాణిజ్యంపై తీవ్ర దృష్టి పెడుతున్న ఒక ఎగుమతి-ఆధారిత మార్కెట్ ఆర్థిక వ్యవస్థ. అందువలన దేశం ప్రపంచంలో 36 వ అతిపెద్ద ఎగుమతి ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఉంది. 2015 లో దేశంలో 100 బిలియన్ల అ.డా కంటే ఎక్కువ ఎగుమతులు చేసింది. ఇది 9.003 బిలియన్ల అ.డా వాణిజ్య మిగులు కలిగి ఉంది. అందులో వాణిజ్యం 79% యు.యూతో జరుగగా, 21% ఇతరదేశాల వాణిజ్యం జరిగింది. హంగేరి దేశంలో 80% పైగా ప్రైవేట్ యాజమాన్యం కలిగిన ఆర్థిక వ్యవస్థల నుండి 39,1% మొత్తం పన్నులని వసూలుచేస్తూ ఉంది. ఇది దేశం సంక్షేమ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఆధారంగా ఉంది. వ్యయంలో గృహ వినియోగం జి.డి.పి. ముఖ్య భాగం, మొత్తం వినియోగంలో 50% వాటా ఉంది. దీనితో స్థూల స్థిరమైన మూలధన నిర్మాణం 22%, ప్రభుత్వ ఖర్చు 20% ఉంది.
హంగేరి సెంట్రల్, తూర్పు ఐరోపాలో విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులను ఆకర్షించిన ప్రముఖ దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. దేశంలో అంతర్గత ఎఫ్డిఐ 2015 లో 119.8 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్లు, హంగరీ విదేశాల్లో 50 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువ పెట్టుబడి పెట్టింది. 2015 నాటికి హంగేరి కీలక వ్యాపార భాగస్వాములుగా జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, రొమేనియా, స్లొవేకియా, ఫ్రాన్స్, ఇటలీ, పోలాండ్, చెక్ రిపబ్లిక్ ఉన్నారు. ప్రధాన పరిశ్రమలలో ఆహార ప్రాసెసింగ్, ఫార్మాస్యూటికల్స్, మోటారు వాహనాలు, ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ, రసాయనాలు, మెటలర్జీ, మెషనరీ, విద్యుత్ వస్తువులు, పర్యాటక రంగం (2014 లో హంగరీ 12.1 మిలియన్ అంతర్జాతీయ పర్యాటకులను స్వాగతించింది). సెంట్రల్, తూర్పు ఐరోపాలో హంగేరీ అతిపెద్ద ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల నిర్మాతగా ఉంది. దేశంలో ఆవిష్కరణ, ఆర్థిక పెరుగుదలకు కారణమైన ప్రధాన సంస్థలలో ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ, పరిశోధన ఉన్నాయి. గత 20 సంవత్సరాల్లో హంగేరి మొబైల్ టెక్నాలజీ, ఇన్ఫర్మేషన్ సెక్యూరిటీ, సంబంధిత హార్డ్వేర్ పరిశోధనలకు ప్రధాన కేంద్రంగా కూడా వృద్ధి చెందింది. ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉపాధి రేటు 2017 నాటికి 68.3%గా ఉంది. ఉద్యోగ నిర్మాణం పరిశ్రమ-తర్వాతి ఆర్థికవ్యవస్థల లక్షణాలు సేవా రంగంలో 63.2% ఉద్యోగులు పనిచేస్తున్నారు. పరిశ్రమల వాటా 29.7%, వ్యవసాయం 7.1%తో ఉంది. 2007-08 ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో 11% నుండి 2017 సెప్టెంబరులో నిరుద్యోగ రేటు 4.1% ఉంది. హంగేరీ యూరోపియన్ సింగిల్ మార్కెట్లో 508 మిలియన్ల వినియోగదారులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. అనేక దేశీయ వాణిజ్య విధానాలు యూరోపియన్ యూనియన్ సభ్యుల ఒప్పందాల ద్వారా, యు.యూ చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడతాయి.
పెద్ద హంగేరియన్ కంపెనీలు బి.యు.ఎక్స్‌లో చేర్చబడ్డాయి. బుడాపెస్ట్ స్టాక్ ఎక్స్చేంజ్‌లో హంగేరియన్ స్టాక్ మార్కెట్ ఇండెక్స్ జాబితా చేయబడింది. ఫార్చ్యూన్ గ్లోబల్ 500 సంస్థ ఎం.ఒ.ఎల్. గ్రూప్, ఒ.టి.పి. బ్యాంక్, గెడీన్ రిక్టర్ పి.టి.సి. మగ్యార్ టెలీకమ్, సి.ఐ.జి. పానొనియా, ఎఫ్.హెచ్.బి. బ్యాంక్, జ్వాక్ యూనినికం ఇంకా అదనం. దీనికి తోడు హంగేరీ ప్రత్యేకమైన చిన్న, మధ్యస్థ వ్యాపార సంస్థలను అత్యధిక కలిగి ఉంది. ఉదాహరణకు గణనీయమైన సంఖ్యలో ఆటోమోటివ్ సరఫరా, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన ఆరంభసంస్థలు ప్రారంభించారు.
బుడాపెస్ట్ అనేది హంగేరి ఆర్థిక, వ్యాపార రాజధానిగా ఉంది. రాజధాని నగరం ప్రపంచీకరణ, ప్రపంచ నగరాల పరిశోధనా నెట్వర్క్ అధ్యయనంలో ఆల్ఫా-ప్రపంచ నగరంగా వర్గీకరించబడిన ముఖ్యమైన ఆర్థిక కేంద్రంగా ఉంది. నగరంలో తలసరి జి.డి.పి 2.4 శాతం పెరిగింది. ఐరోపాలో ఇది రెండవ అతి వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణ ఆర్థిక వ్యవస్థగా చెప్పవచ్చు. 2014 లో మునుపటి సంవత్సరంలో పోలిస్తే 4.7% ఉద్యోగాలు అధికరించాయి. జాతీయ స్థాయిలో బుడాపెస్ట్ వ్యాపార, ఆర్థిక వ్యవస్థపై హంగరీ పూర్వ నగరంగా ఉంది. ఇది జాతీయ ఆదాయంలో 39% వాటాను కలిగి ఉంది. ఈ నగరం 2015 నాటికి 100 బిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల కంటే అధికంగా ఉంది. స్థూల మెట్రోపాలిటన్ ఉత్పత్తిని కలిగి ఉంది. దీనితో ఇది యూరోపియన్ యూనియన్‌లో అతిపెద్ద ప్రాంతీయ ఆర్థికవ్యవస్థలలో ఒకటిగా ఉంది. ప్రపంచంలోని టాప్ 100 జి.డి.పి. ప్రదర్శించే నగరాల్లో బుడాపెస్ట్ కూడా ఉంది. ఇది ప్రైస్వాటర్హౌస్కూపర్స్, ఇ.ఐ.యు. చే ప్రపంచవ్యాప్త నగర పోటీతత్వ ర్యాంకింగ్లలో లెక్కించబడుతుంది. బులపెస్ట్ టెల్ అవీవ్, లిస్బన్, మాస్కో, జోహన్నెస్బర్గ్లకు ముందు ఉంది.
హంగేరీ తన సొంత కరెన్సీ, హంగేరియన్ ఫోరింట్ (హెచ్.యు.ఎఫ్.) ను నిర్వహిస్తుంది. అయితే ఆర్థికవ్యవస్థ ప్రజా రుణ మినహాయింపుతో మాస్ట్రిచ్ట్ ప్రమాణాలను నెరవేరుస్తుంది. అయితే 2015 లో ఇది ఇ.యూ. సగటు 75.3% గణనీయంగా ఉంది. 1924 లో హంగరీ నేషనల్ సామ్రాజ్యం రద్దు అయిన తరువాత " బ్యాంక్- ఆస్ట్రియా-హంగేరియన్ " స్థాపించబడింది. ప్రస్తుతం ద్రవ్యోల్బణం లక్ష్యం 3%తో ధర స్థిరత్వంపై దృష్టి పెడుతుంది.
సైంస్, సాంకేతికత
హంగరీలో పరిశోధన, అభివృద్ధిలో నేషనల్ రీసెర్చ్ డెవెలప్మెంట్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ ఆఫీస్ (ఎన్.ఆర్.డి.ఐ. కార్యాలయం) శాస్త్రీయ పరిశోధన, అభివృద్ధి, ఆవిష్కరణకు జాతీయ వ్యూహాత్మక, నిధులు అందించే ఏజెన్సీ, ఇది హన్గేరియన్ ప్రభుత్వం, ప్రధాన ఆర్.డి.ఐ. నిధులు ఏజెన్సీ కీలకపాత్ర వహిస్తూ ఉన్నాయి. ఆర్డిఐ విధానాన్ని అభివృద్ధి చేయటం, హంగేరి ప్రభుత్వం ఆర్డిఐ వ్యూహాన్ని తయారు చేసేందుకు, నేషనల్ రీసెర్చ్, డెవలప్మెంట్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ ఫండ్ నిర్వహించడానికి, హంగేరి ప్రభుత్వం అద్భుతమైన పరిశోధన, సహాయక ఆవిష్కరణకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా హంగేరీకి ఆర్డిఐలో ​​పెట్టుబడులు పెట్టడం, హంగరీ ప్రభుత్వాన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలలో ఒక హంగేరియన్ ఆర్డిఐ కమ్యూనిటీగా చేయడంలో హంగేరి ప్రధానపాత్రవహిస్తుంది.
2012 వరకు మూడు మంది వ్యక్తులు: సైమా, జానోస్ బోలైయ్, టిహన్యీలు ప్రపంచ రిజిస్టర్లో యునెస్కో మెమరీలో చేర్చారు. అలాగేఇదులో : టబుల హంగరీ, బిబ్లియోథెకా కోర్వినియానా కలిసి ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయంగా బాగా ఖ్యాతిగడించిన సమకాలీన హంగేరియన్ శాస్త్రవేత్తలు: గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు లాస్లో లోవాస్, భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఆల్బర్ట్-లాస్జో బరాబాసీ, భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఫెరెంక్ క్రుస్జ్,, బయోకెమిస్ట్ అయిన అర్పద్ పుస్తై. గణనీయమైన గణిత శాస్త్ర విద్యకు హంగేరీ ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇది పలు అద్భుతమైన శాస్త్రవేత్తలకు శిక్షణ ఇచ్చింది. ప్రముఖ హంగేరియన్ గణితజ్ఞులు తండ్రి ఫార్కాస్ బోలైయ్, కుమారుడు జానోస్ బోలైయ్, యూక్లిడియన్ యేతర జ్యామితి వ్యవస్థాపకులలో ఒకరు; పాల్ ఎర్డోస్, నలభై కంటే ఎక్కువ భాషల్లో ప్రచురించడానికి ప్రఖ్యాతి గాంచాడు, ఎర్డోస్ సంఖ్యలను ఇప్పటికీ ట్రాక్ చేస్తున్నారు. జాన్ వాన్ న్యూమాన్, క్వాంటం మెకానిక్స్, గేమ్ సిద్దాంతం, డిజిటల్ కంప్యూటింగ్ మార్గదర్శకుడు, మాన్హాటన్ ప్రాజెక్ట్లోని ముఖ్య గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు.
రవాణా సౌకర్యాలు
హంగేరీ అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన రహ'దారి, రైల్వే, వాయుమార్గం, జలరవాణా వ్యవస్థను కలిగి ఉంది.రాజధాని బుడాపెస్ట్ హంగేరియన్ రైల్వే వ్యవస్థ (ఎం.ఎ.వి)కు ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. రాజధాని కేలెటి (తూర్పు), న్యుగతి (పశ్చిమ), డెలీ (సదరన్) పాలియోద్వార్స్ అనే మూడు పెద్ద రైలు స్టేషన్ల ద్వారా సేవలు అందిస్తుంది. బుసోపెస్ట్ వెలుపల అతి ముఖ్యమైన రైల్వే కేంద్రంగా సజోల్నోక్ ఉంది. మిస్కోల్క్‌లోని తిస్జాయి రైల్వే స్టేషన్, సోజోతేతేలీ, గోరో, సిజేగ్డ్, స్జెకేస్ఫేహేర్వర్ ప్రధాన స్టేషన్లు కూడా నెట్వర్కుకు కీలకమైనవి.
హంగరీలో ఐదు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలే ఉన్నాయి: బుడాపెస్ట్ లిస్జ్ట్ ఫెర్రెక్ (అనధికారికంగా "ఫెరిగే" పేరును దాని పేరుతో పిలుస్తారు), డెబ్రెసెన్, సామేల్మేక్ (హేవిజ్-బాలటన్ విమానాశ్రయం అని కూడా పిలుస్తారు), గోర్-పెర్, పీక్స్-పోగని. జాతీయ క్యారియర్,ఎం.ఎ.ఎల్.వి, 60 కిపైగా విమానాలను నిర్వహిస్తుంది. ఎక్కువగా యూరోపియన్ నగరాలు కానీ 2012 లో ఆపరేషన్లు నిలిపివేయబడ్డాయి. తక్కువ బడ్జెట్ ఎయిర్లైన్స్ విజ్జా ఎయిర్ హేర్జియన్‌లో ఫెరిహీజీలో ఉంది.
గణాంకాలు
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీ జనాభా 99,37,628. జనసంఖ్యాపరంగా సెంట్రల్, తూర్పు యూరోపియన్ ప్రాంతంలో 5 వ స్థానంలో ఉంది. యూరోపియన్ యూనియన్లో మధ్య తరహా సభ్యదేశంగా ఉంది. జనాభా సాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 107. ఇది ప్రపంచ సగటు కంటే రెండు రెట్లు అధికం. జనాభాలో ఒక వంతు బుడాపెస్ట్ మహానగర ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. నగరాల్లో, పట్టణాలలో 69,03,858 మంది ప్రజలు (69.5%) ఉన్నారు. ఇతర ఐరోపా దేశాల మాదిరిగా హంగేరి ఉప-పునఃస్థాపన సంతానోత్పత్తిని అనుభవిస్తోంది. 2015 నాటికి 1.43 పిల్లల జననం / స్త్రీ అంచనా వేయబడిన రేటుతో 2.1% రేటు కంటే తక్కువగా ఉంది. ఇది క్రమంగా జనాభా క్షీణత, వేగవంతమైన వృద్ధాప్యానికి దారితీస్తుంది. జననాల రేటు ఇటీవలి తగ్గుదల 1990 లలో సంభవించింది; 1990 లో 1.87 నుండి 1999 లో 1.28 కు పడిపోయింది. 2011 లో కన్జర్వేటివ్ ప్రభుత్వం 3 సంవత్సరాల ప్రసూతి సెలవును పునరుద్ధరించడం, పార్ట్-టైమ్ ఉద్యోగాలు పెంచడం ద్వారా జాతి సంప్రదాయ మగ్యార్స్ మీద దృష్టి సారించడం జననాల రేటు పెంచడానికి ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. జనన రేటు క్రమంగా 2011 లో జననాలు 1.27 అధికరించింది. 2016 నాటికి మొదటి 10 నెలల్లో సహజ క్షీణత 25,828 ఉంది. 2015 నాటికి ఇది 8,162 తక్కువగా ఉంది. 2015 లో 47.9% జననాలు పెళ్ళి కాని మహిళలకే సంభవించాయి. ఆయుఃప్రమాణం పురుషులు 71.96 సంవత్సరాలు, 2015 లో మహిళలకు 79.62 సంవత్సరాలు. ఇది కమ్యూనిజం పతనం నుండి (1989)నిరంతరంగా పెరుగుతూ ఉంది.
హంగరీలో శతాబ్దాలుగా వారి పూర్వీకులు తమ ప్రాంతాలలో నివసించినందున ఇద్దరు పెద్ద సమూహాలను "జాతీయ మైనారిటీలు"గా సూచిస్తారు. మొత్తం దేశవ్యాప్తంగా జర్మనీ మైనారిటీ (దాదాపు 130,000 మంది) నివసిస్తున్నారు, దేశంలోని ఉత్తర భాగంలో ప్రధానంగా నివసించే రోమానీ మైనారిటీ (దాదాపు 300,000) ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీలో 80,14,029 (80.7%) హంగేరియన్లు 6,08,957 (6.1%) రోమానీ, 1,31,951 (1.3%) జర్మన్లు, 29,647 (0.3%) స్లోవేకిక్స్, 26,345 (0.3%) రొమేనియన్లు, 23,561 (0.2%) క్రోయాట్స్ ఉన్నారు. 14,55,883 మంది (మొత్తం జనాభాలో 14.7%) వారి జాతిని ప్రకటించలేదు. అందుచే హంగేరియన్ వారి జాతి ప్రకారము ప్రకటించిన 90% కన్నా అధికంగా ఉన్నారు. హంగరీలో ప్రజలు ఒక జాతి కంటే ఎక్కువ మందిని ప్రకటిస్తుంటారు కనుక జాతుల మొత్తం సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ప్రస్తుతం హగరీ విదేశీఉపాధి దారుల సంఖ్య 5 మిలియన్లు.
భాషలు
హంగరీలో అధికారిక, ప్రబలమైన మాట్లాడే భాష హంగరీ. ఐరోపాలో సుమారు 13 మిలియన్ల మంది మాట్లాడే భాషల్లో హంగేరీ 13 వ అత్యంత విస్తృతంగా మాట్లాడే భాషగా ఉంది. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ 24 అధికారిక, పని భాషలలో ఒకటి. హంగేరీ వెలుపల పొరుగు దేశాలలో హంగేరియన్ ప్రజల కమ్యూనిటీలు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా హంగేరియన్ డియాస్పోరా కమ్యూనిటీలలో కూడా హంగరీ వాడుక భాషగా ఉంది. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం హంగరీలో 98,96,333 మంది (99.6%) హంగేరి మాట్లాడతారు. వీరిలో 9,827,875 మంది (99%) మొదటి భాషగా మాట్లాడుతారు. అయితే 68,458 మంది (0.7%) రెండవ భాషగా మాట్లాడతారు. హంగరీలో అత్యధికంగా వాడుకలో ఉన్న భాషలుగా ఆంగ్లం 15,89,180 వాడుకరులు (16%),జర్మన్ 11,11,997 వాడుకరులు (11.2%) ఉన్నాయి. హంగరీ అల్పసంఖ్యాక ప్రజల వాడుక (క్రొయేషియన్, జర్మన్, రొమేనియన్, రోమానీ, సెర్బియా, స్లోవాక్, స్లొవేనియన్, హంగేరియన్,, ఉక్రేనియన్)
హంగరీ (మగ్యార్) యురాలిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందినది. పొరుగు భాషకు సంబంధం లేనిది. ఇది ఫిన్నిష్, ఎస్టోనియన్ భాషలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. దీనిని మాట్లాడేవారి సంఖ్య, ఐరోపా భాషలో మాట్లాడే ఏకైక భాషగా యురేలిక్ భాషలలో అతిపెద్దది.హంగరీ మాట్లాడే ప్రజలు గణనీయమైన సంఖ్యలో రొమేనియా, చెక్, స్లోవాక్ రిపబ్లిక్, మాజీ యుగోస్లేవియా, ఉక్రెయిన్, ఇజ్రాయెల్, యు.ఎస్. దేశాలలో ఉన్నారు. హంగేరియన్ మాట్లాడే చిన్న చిన్న సమూహాలు కెనడా, స్లోవేనియా, ఆస్ట్రియాలో నివసిస్తున్నారు. ఆస్ట్రేలియా, బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా, మెక్సికో, వెనిజులా, చిలీ స్వల్పసంఖ్యలో ఉన్నారు. ప్రామాణిక హంగేరి బుడాపెస్ట్ రాజధానిలో వివిధ్యమైన రూపాలలో వాడుకగా ఉంటుంది. ప్రామాణిక మాండలిక ఉపయోగం అమలు చేయబడినా. హంగేరీ అనేక పట్టణ, గ్రామీణ మాండలికాలను కలిగి ఉంది.
మతం
హంగరీ చారిత్రాత్మకంగా క్రిస్టియన్ దేశం. హంగేరియన్ చరిత్రలో మొదటి స్టీఫెన్ బాప్టిజం, సా.శ. 1000 లో హోలీ క్రౌన్ తో పట్టాభిషేక హంగరీయుల స్థాపనను గుర్తిస్తుంది. స్టీఫెన్ రోమన్ కాథలిక్కులను ప్రభుత్వ మతంగా ప్రకటించారు. అతని వారసులు సాంప్రదాయికంగా అపోస్టోలిక్ కింగ్స్‌గా పిలవబడ్డారు. హంగరీలో కాథలిక్ చర్చ్ శతాబ్దాలుగా బలంగా ఉంది. ఎజ్టర్గోమ్ ఆర్చ్ బిషప్ హంగేరి ప్రిన్స్ ప్రిమేట్ (హెర్సెగ్రిమ్మియాస్) గా అసాధారణ హక్కులను పొందింది. సమకాలీన హంగేరికి అధికారిక మతం లేదు. రాజ్యాంగం "క్రైస్తవత్వం జాతీయ నిర్మాణ పాత్రను గుర్తిస్తుంది". మతస్వేచ్ఛ అనేది ఒక ప్రాథమిక హక్కు. ప్రొటెస్టెంట్ సంస్కరణల ఆరంభంతో చాలామంది హంగేరియన్లు మొదటి లూథరనిజాన్ని స్వీకరించారు. తరువాత కొద్దికాలం కాల్వినిజం అనుసరించారు. అయితే 16 వ శతాబ్దం రెండో అర్ధ భాగంలో జెస్యూట్స్ ప్రతినిధుల ప్రచారాన్ని నిర్వహించారు. జనాభా మళ్లీ ప్రధానంగా కాథలిక్గా మారింది. ఏదేమైనప్పటికీ ఇతర యూరోపియన్ దేశాలతో పోలిస్తే ఇటువంటి చర్యలు చేపట్టారు. హంగేరియన్ ప్రముఖుల మత స్వాతంత్ర్యాన్ని సంరక్షిస్తున్న కారణంగా ఇది చాలామంది విజయం సాధించలేదు.ప్రజలూ తరచూ కాల్వినిస్ట్‌గా ఉండేవారు. హంగేరీ అంతటా ఉన్న కొన్ని ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ ప్రొటెంటిస్టిజం (లూథరన్ లేదా సంస్కరించబడినవి), దేశం తూర్పు ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా డెబ్రెసెన్ ("కాల్వినిస్ట్ రోమ్") చుట్టూ ప్రధానంగా సంస్కరించబడినవి.
హంగరీలో ఆర్థడాక్స్ క్రిస్టియానిటీ దేశంలోని జాతి మైనార్టీలతో సంబంధం కలిగి ఉంది: రోమేనియా, రష్యా, ఉక్రైనియన్లు, సెర్బ్స్.
చారిత్రాత్మకంగా హంగేరీ ఒక ముఖ్యమైన యూదు సమాజానికి కేంద్రంగా ఉంది. కొంతమంది హంగేరియన్ యూదులు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో హోలోకాస్టు నుండి తప్పించుకోగలిగారు. అయితే చాలా మంది (బహుశా 5,50,000 )గాని నిర్బంధ శిబిరాలకు తరలించబడ్డారు. వీరిలో చాలామంది తిరిగి రాలేదు లేదా హంగేరిలో అర్రో క్రాస్ సభ్యులచే హత్య చేయబడ్డారు.
2011 జనాభా లెక్కలు లూథరన్ల (ఎవాంజెలిక్యుస్క్) తో పాటు ఈ సమూహాలను రోమన్ కాథలిక్కులు (కాటోలికుస్సోక్) (37.1%), హంగేరియన్ సంస్కరణల కాల్వినిస్ట్స్ (రిఫార్మాటిస్కోక్) (11.1%) తో లూథర్న్ క్రైస్తవులు (54.2%) %), గ్రీక్ కాథలిక్లు (1.8%),, ఇతర క్రైస్తవులు (1.3%) ఉన్నారు. యూదు (0.1%), బౌద్ధ (0.1%), ముస్లిం (0.06%) సంఘాలు అల్పసంఖ్యాకులుగా ఉన్నారు. జనాభాలో 27.2% మతపరమైన అనుబంధాన్ని ప్రకటించలేదు 16.7% తాము బహిరంగంగా మతవిశ్వాసం లేనివారమని, మరొక 1.5% మంది నాస్తికుడు అని ప్రకటించారు.
విద్య
హంగరీలో విద్యాభ్యాసం " విద్యామంత్రిత్వశాఖ " నిర్వహిస్తున్నది. ప్రీస్కూల్-కిండర్ గార్టెన్ విద్య తప్పనిసరి, మూడు నుంచి ఆరు ఏళ్ల మధ్య వయస్సు ఉన్న పిల్లలందరకూ అందించబడింది. ఆ తరువాత పాఠశాల హాజరు పదహారుల వయస్సు వరకు కూడా తప్పనిసరి. ప్రాథమిక విద్య సాధారణంగా ఎనిమిదేళ్ళ పాటు కొనసాగుతుంది. సెకండరీ విద్యలో విభిన్న అకాడమిక్ స్థాయిలో దృష్టి కేంద్రీకరించే మూడు సాంప్రదాయ రకాలైన పాఠశాలలు ఉన్నాయి: జిమ్నసియం అత్యంత మహాత్ములైన పిల్లలను చేర్చుతుంది, విశ్వవిద్యాలయ అధ్యయనాలకు విద్యార్థులను సిద్ధం చేస్తుంది; ఇంటర్మీడియట్ విద్యార్థులకు ఉన్నత విద్యాలయ పాఠశాలలు నాలుగు సంవత్సరాలపాటు కొనసాగుతాయి, సాంకేతిక పాఠశాల వృత్తి విద్య, ప్రపంచానికి విద్యార్థులను సిద్ధం చేస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ పాక్షికంగా అనువైనది, వంతెనలు ఉనికిలో ఉంది. ఒకేషనల్ స్కూల్ నుండి గ్రాడ్యుయేట్లు రెండో సంవత్సర కార్యక్రమం వృత్తిపరమైన ఉన్నత విద్యకు ప్రాప్తిని పొందవచ్చు. ఇంటర్నేషనల్ మ్యాథమ్యాటిక్స్ అండ్ సైన్స్ స్టడీస్ (TIMSS) లో ట్రెండ్స్ ఇన్ హంగరీలో 13-14 ఏళ్ల విద్యార్థుల గణితం, విజ్ఞాన శాస్త్రం నైపుణ్యం ప్రపంచంలోని ఉత్తమమైనదిగా పేర్కొన్నారు.
హన్గేరియన్ విశ్వవిద్యాలయాలలో అధికంగా ప్రభుత్వ సంస్థలు ఉన్నాయి. విద్యార్థులు ఫీజు చెల్లింపు లేకుండా సాంప్రదాయకంగా అధ్యయనం చేస్తారు. యూనివర్శిటీ ప్రవేశానికి సాధారణంగా మటుర అవసరం. హంగరీ ప్రభుత్వ ఉన్నత విద్యా వ్యవస్థలో యూనివర్సిటీలు, ఇతర ఉన్నత విద్యాసంస్థలు ఉన్నాయి. ఇవి విద్య కరికులం, సంబంధిత డిగ్రీలను డాక్టరల్ డిగ్రీ వరకు అందిస్తాయి. పరిశోధన కార్యకలాపాలకు దోహదం చేస్తాయి. విద్యార్థులకు ఆరోగ్య బీమా వారి అధ్యయనాల ముగింపు వరకు ఉచితం. హంగేరియన్ ఉన్నత విద్యలో ఇంగ్లీష్, జర్మనీ భాష ముఖ్యమైనది. ఈ భాషల్లో అనేక డిగ్రీ కార్యక్రమాలు బోధించబడతాయి. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది విద్యార్థులు పరస్పర మార్పిడి ద్వారా విద్యాబ్యాసం చేస్తారు. 2014 లో గ్లోబల్ పోటీతత్వ నివేదిక ఆధారంగా హంగరీ ఉన్నత విద్య, శిక్షణలో 148 దేశాల్లో 44 వ స్థానంలో నిలిచింది.
హంగేరీ ఉన్నత విద్య సుదీర్ఘ సంప్రదాయాన్ని కలిగి ఉంది. హంగరీలో స్థాపించబడిన విశ్వవిద్యాలయాలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైనవి. మొదటి సారిగా 1367 లో స్థాపించబడిన యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పీక్స్ ఇప్పటికీ పనిచేస్తోంది. అయితే 1276 లో వెస్ప్రెమ్ విశ్వవిద్యాలయం పీటర్ చెసాక్ దళాలచే నాశనం చేయబడిన తరువాత అది పునర్నిర్మింపబడలేదు. సిగిస్మండ్ 1392 లో ఒబుడా యూనివర్సిటీని స్థాపించింది. మరొకటి యూనివర్సిటాస్ ఇష్ట్రోపోలిటానా 1465 లో మేజియాస్ కోర్వినస్ చే పోజోనీలో స్థాపించబడింది. నాగిస్బోంబత్ యూనివర్సిటీ 1635 లో స్థాపించబడింది, 1777 లో ఇది బుడాకు తరలించబడింది, ఈరోజు ఈవోత్వోస్ లోరెండ్ విశ్వవిద్యాలయం అని పిలుస్తారు. ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని 1735 లో హంగరీలో ఉన్న సెల్మేక్బన్యాలో స్థాపించారు. దీని చట్టపరమైన వారసత్వంగా మిస్కోల్క్ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించబడింది. యునివర్సిటీ ర్యాంక్, నిర్మాణంతో బుడాపెస్ట్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ అండ్ ఎకనామిక్స్ ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రాచీన సాంకేతిక పరిజ్ఞానంగా పరిగణిస్తారు. దీని న్యాయపరమైన పూర్వ సంస్థ ఇన్స్టిట్యూట్ జ్యామిత్రియో-హైడ్రోటెక్నికం 1782 లో చక్రవర్తి రెండవ జోసెఫ్ ద్వారా స్థాపించబడింది.
ఆరోగ్యం
హంగేరియన్ హెల్త్ కేర్ సిస్టమ్ అనేది ప్రభుత్వ జాతీయ ఆరోగ్య బీమా ఎక్కువగా నిధులు సమకూరుస్తుంది. ఒ.ఇ.సి.డి. ప్రకారం మొత్తం జనాభాలో 100% సార్వత్రిక ఆరోగ్య బీమా అందిస్తుంది. ఇది పిల్లలు, విద్యార్థులు, పెన్షనర్లు, తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారికి, వికలాంగులైన వ్యక్తులు, పూజారులు, ఇతర చర్చి ఉద్యోగులకు పూర్తిగా ఉచితం. ఒ.ఇ.సి.డి. ప్రకారం హంగేరీ 2012 లో ఆరోగ్య సంరక్షణ కొరకు జి.డి.పి.లో 7.8% ఖర్చు చేసింది. 2011 లో మొత్తం ఆరోగ్య వ్యయం 1,688.7 యు.ఎస్.డాలర్లు, 1,098.3 యు.ఎస్. డాలర్లు ప్రభుత్వ ఫండ్ (65%), 590.4 యు.ఎస్.డాలర్లు ప్రైవేట్ ఫండ్ (35%)
హంగరీ యూరోప్లో వైద్య పర్యాటక ప్రధాన గమ్యస్థానాలలో ఒకటి. దేశంలో దంత పర్యాటక రంగం దీని వాటా ఐరోపాలో 42%, ప్రపంచవ్యాప్తంగా 21% ఉంది. ప్లాస్టిక్ సర్జరీ కూడా ఒక కీలక రంగం, ఖాతాదారులలో 30% విదేశాల నుంచి వస్తారు. హంగరీ అనేక వైద్య ఔషధాలకు నిలయంగా ఉంది. స్పా పర్యాటకం కొన్నిసార్లు ఇతర చికిత్సలతో కలిపి ఉంటుంది.
హృదయనాళ వ్యాధితో 2013 లో హంగరీలో 62,979 మంది మరణాలు (మొత్తం 49.4%) సంభవించాయి. కార్డియోవాస్కులర్ వ్యాధి మరణాల సంఖ్య 1985 లో 79,355 కు చేరింది. ఇది కమ్యూనిజం పతనం నుండి నిరంతరంగా తగ్గిపోయింది. మణాలకు రెండవ అతి ముఖ్యమైన కారణంగా 1990 ల నుండి 33,274 (మొత్తం 26.2%) తో క్యాన్సర్ ఉంది. 1990 లో 8,760 మంది మరణించారు. 2013 లో 3,654 మంది మరణించారు. 1983 లో 4,911 నుండి 2013 లో 2,093 మంది ఆత్మహత్యలు (100,000 మందికి 21.1 మంది ఆత్మహత్యలు)నమోదుకాగా 1956 నుండి నమోదు అయిన అతి తక్కువ నమోదైంది. హంగరీ, హార్ట్ డిసీజ్, హైపర్ టెన్షన్, స్ట్రోక్, ఆత్మహత్యల మధ్య భారీ వ్యత్యాసాలు ఎక్కువగా వ్యవసాయ, తక్కువ ఆదాయం ఉన్న గ్రేట్ ప్లెయిన్లో ఉన్నాయి. కానీ అధిక-ఆదాయం, మధ్యతరగతి పాశ్చాత్యనాగరికతకు మారుతున్న సెంట్రల్ హంగేరీలో తక్కువగా ఉన్నాయి. స్మోకింగ్ కూడా హంగేరియన్ సమాజంలో గణనీయమైన నష్టాలను కలిగిస్తుంది. 2012 లో పెద్దవారిలో 28% మంది స్మోక్డ్, కఠినమైన నియంత్రణ కారణంగా 2013 లో 19%కు పడిపోయింది. దేశవ్యాప్తంగా ధూమపానం ఇండోర్ బహిరంగ ప్రదేశానికి విస్తరించింది. పొగాకు అమ్మకం జాతీయ నియంత్రిత పొగాకు దుకాణాలకు నేషనల్ టొబాకో షాప్ అని పిలుస్తారు. ఈ హత్యల శాతం 1,00,000 మందికి 1.3 గా ఉంది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతి తక్కువగా ఉంది.
నిర్మాణకళ
హంగేరిలో ఐరోపాలో అతిపెద్ద సినాగోగ్యూ (గ్రేట్ సినాగోగ్) ఉంది. 1859 లో ఇది 3000 మంది ప్రజల సామర్ధ్యంతో మూరీష్ రివైవల్ శైలిలో నిర్మించబడింది. ఇది యూరోప్లో అతిపెద్ద ఔషధ స్నానశాలగా ఉంది. ఇది 1913 లో ఆధునిక పునరుజ్జీవనోద్యమ శైలిలో నిర్మాణపు పనులను నిర్మాణపు పనులను ముగించుకుంది. ఐరోపాలోని అతిపెద్ద బాసిలికాల్లో ఒకటి (ఎస్జటర్గోమ్ బాసిలికా), ప్రపంచంలో 2 వ అతిపెద్ద ప్రాదేశిక అబ్బీ (పన్నోన్హాల్మా ఆర్కాబబే), 268 మీటర్ల (879 అడుగుల) పొడవు కలిగిన హంగరీలోని అతిపెద్ద భవనం, సిటీ పార్కు, ఇటలీ వెలుపల అతిపెద్ద క్రైస్తవ శ్మశానం (పెకెస్)కలిగి ఉంది.
హంగేరిలో ముఖ్యమైన నిర్మాణ శైలులలో హిస్టారిజనిజం, ఆర్ట్ నోయువే, ఆర్ట్ నోయువే వంటి పలు విధానాలు ఉన్నాయి. చారిత్రక విరుద్ధంగా, హంగేరియన్ ఆర్ట్ నౌవేయు జాతీయ నిర్మాణ లక్షణాలపై ఆధారపడింది. హంగేరీల తూర్పు మూలాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటే హన్గేరియన్ ఆర్ట్ నౌవేయులో అతి ముఖ్యమైన వ్యక్తి ఒడాన్ లెచ్నరు (1845-1914) మొదట భారతీయ, సిరియన్ వాస్తుకళ, తరువాత సాంప్రదాయ హంగేరియన్ అలంకరణతో ప్రేరణ పొందాడు. ఈ విధంగా ఆయన నిర్మాణ శైలుల అసమాన సంశ్లేషణను సృష్టించాడు. త్రీ డైమెన్షన్ నిర్మాణ అంశాలకు వాటిని అన్వయించడం ద్వారా అతను హంగరీకి ప్రత్యేకమైన ఆర్ట్ నోయువే బాణిలో నిర్మించాడు.
లెచ్నర్ విధానం నుండి స్ఫూర్తి పొందుతూ ఆయన శైలిలో మార్పులు చేస్తూ "యంగ్ పీపుల్" (ఫియాలెలాక్) బృందంలోని కరోలీ కోస్, డెస్సో జ్రోంచ్‌జ్కీలు ఆకృతులను ఉపయోగిస్తూ సంప్రదాయ హంగేరియన్ శిల్ప శైలి రూపొందించారు.
రెండు ప్రధాన రీతులతో పాటు బుడాపెస్టు ఇతర ఐరోపా దేశాల నుంచి వచ్చిన స్థానిక పోకడలను నిర్మాణకళలో ప్రవేశపెట్టింది. 20 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నిర్మించబడిన భవనాల్లో సెజెసన్ (వియన్నా), జగెండ్‌స్టీల్ (జర్మనీ) ఆర్ట్ నౌవేయు (బెల్జియం, ఫ్రాన్సు) ఇంగ్లీషు, ఫిన్నిష్ నిర్మాణాల ప్రభావం ప్రతిబింబిస్తుంది. బెలా లాజ్తా ప్రారంభంలో లెచ్నర్ శైలిని స్వీకరించాడు, తర్వాత అతను చిత్రాల కొరకు ఇంగ్లీషు, ఫిన్నిషు శైలి నుండి ప్రేరణపొందాడు. తరువాత ఆయన పురాతన ఈజిప్షియన్ శైలిలో ఆసక్తిని పెంచుకుని చివరకు ఆధునిక శిల్పకళ స్వీకరించాడు. అలడార్ ఆర్కే దాదాపు అదే మార్గాన్ని తీసుకున్నాడు. ఇష్టువాన్ మెడ్గియస్జే తన స్వంత శైలిని అభివృద్ధి చేసాడు. ఇది లెచ్నర్ శైలికి భిన్నమైన రీతిలో సాంప్రదాయ ఆకృతిలో అలంకార చిహ్నాలను ఉపయోగిస్తూ కాంక్రీటు మీద అలంకార డిజైనులను రూపొందించాడు. 1896 లో ప్రారంభమైన స్కూల్ అండ్ మ్యూజియమ్ ఆఫ్ డెకరేటివ్ ఆర్ట్సు అనువర్తిత కళలలో, ఆర్ట్ నౌవేవ్ వ్యాప్తిని ప్రోత్సహించడానికి బాధ్యత వహించింది.
పౌరులలో చాలా భాగం నిర్మాణపరంగా విలువైన పురాతన భవనాల్లో నివసిస్తుందని అసంకల్పితంగా విదేశీయులు"కనుగొన్నారు". బుడాపెస్ట్ దిగువ పట్టణ ప్రాంతంలో ఉన్న దాదాపుగా అన్ని భవనాలు సుమారు వంద సంవత్సరాలు నాటివి. వీటిలో మందపాటి గోడలు, అధిక పైకప్పులు, ముందు గోడపై పురాతన చిహ్నాలు ఉన్నాయి.
సంగీతం
హంగేరియన్ సంగీతంలో సాంప్రదాయ హంగేరియన్ జానపద సంగీతంతో లిస్జ్‌టు, బార్టోక్ (గొప్ప హంగేరియన్ స్వరకర్తలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతున్న) వంటి ప్రముఖ స్వరకర్తల సంగీతం భాగంగా ఉంది. ఇతర సంగీత దర్శకులలో డోహ్నాన్యీ, ఫ్రాంజ్ ష్మిత్, జోల్తాన్ కొడాలి, గాబ్రియేల్ వాన్ వేడ్చిచ్, రుడాల్ఫ్ వాగ్నెర్-రెజెనీ, లాస్లో లాజతా, ఫ్రాంజ్ లేహర్, ఇమ్రే కాల్మన్, సాన్డోర్ వీరెస్, రోజ్సా వంటి వారు ప్రఖ్యాతి వహిస్తూ ఉన్నారు. హంగేరియన్ సాంప్రదాయిక సంగీతం ఒక బలమైన డక్టాలిక్ రిథమ్ను (ప్రతి పదం మొదటి అక్షరం స్థిరంగా నొక్కిచెప్పే) కలిగి ఉంటుంది.
హంగేరి సమకాలీన శాస్త్రీయ సంగీత స్వరకర్తలలో గోర్గీ లిగీటీ, గైర్గీ కుర్తాగ్, పెటర్ ఎటోవ్స్, జోల్తాన్ కొడాలి, జోల్తాన్ జెనీ వంటి ప్రముఖ సంగీత కళాకారులు ఉన్నారు. 20 వ శతాబ్దంలో గొప్ప హంగేరియన్ స్వరకర్తలలో ఒకరైన బెలా బార్టోక్ అత్యంత ప్రముఖ సంగీతకారులుగా గుర్తించబడారు. ఆయన అధ్యయనం చేసిన హంగేరియన్, పొరుగున ఉన్న జానపద సంగీత సంప్రదాయాల అమ్శాలు, రీతులు, లయ నమూనాలతో ఆయన సంగీతం ప్రేరేపించబడి తన సమకాలీనులలో ఆయన స్వంత విలక్షణ శైలిలో సంగీతం అందించాడు.
హంగేరీ సంగీత కళాకారులు జానపద, జనరంజక, సాంప్రదాయిక సంగీతం కలసిన గొప్ప సంగీతాన్ని అందించారు. హంగేరియన్ జానపద సంగీతం జాతీయ గుర్తింపులో భాగంగా ఉంటూ హంగేరియన్ సంగీతంలో ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తోంది. హంగేరియన్ జానపద సంగీతం దేశం స్థాపించడానికి ముందు కూడా ప్రముఖ్యత కలిగి ఉంది (1920 ట్రియయాన్ ఒప్పందం - రోమానియా, స్లొవేకియా, పోలాండ్ ముఖ్యంగా దక్షిణ స్లోవేకియా ట్రాన్సిల్వానియా వంటి పొరుగు దేశాలలో); ఈ రెండు ప్రాంతాలలో హంగేరియన్లు గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఫెర్రెంజ్ ఎర్కెల్, ఫ్రాంజ్ లిస్జ్‌ట్ నేతృత్వంలోని మ్యూజికల్ అకాడెమీని స్థాపించిన తరువాత హంగేరిలో ముఖ్యమైన సంగీత కళాకారులు రూపొందారు:
హంగరీ " ప్రభావవంతమైన శబ్దం పొరుగు దేశాలపై (సాధారణ ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ చరిత్రకు కృతజ్ఞతలు) ఆశ్చర్యకరంగా ప్రభావవం చూపింది. రొమేనియా, స్లొవేకియా, పోలాండ్ లలో హంగేరియన్-స్వరాలు వినిపించడం సాధారణం " అని బ్రాటన్ పేర్కొన్నాడు. క్రొయేషియా సరిహద్దు దగ్గర సాజాబోల్స్-స్జాత్మారు ప్రాంతంలో, ట్రాంసు డనాబియా నైరుతీ భాగంలో కూడా ఇద బలంగా ఉంది. మోహాకులో భారీ హంగేరియన్ జానపద సంగీత కార్యక్రమం బస్సోజరాస్ కార్నివాల్ నిర్వహించబడుతుంది. గతంలో ఇక్కడ సుదీర్ఘచరిత్ర కలిగిన బోగిస్జలో ఆర్కెస్ట్రా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది
హంగేరియన్ సాంప్రదాయిక సంగీతం దీర్ఘకాలంగా "హంగేరియన్ పూర్వీకుల నుండి, హంగేరియన్ మట్టిపై, జానపద పాట సంగీత ప్రపంచాన్ని ఉపయోగించి ఒక చేతన సంగీత సంస్కృతిని " తయారు చేసింది. హంగేరియన్ పై తరగతి దీర్ఘకాలం ఐరోపా మిగిలిన భావాలతో సాంస్కృతిక, రాజకీయ సంబంధాలు కలిగి ఉన్నప్పటికీ 19 వ శతాబ్దం చివరి నాటికి కళాకారులు గ్రామీణ రైతుల గ్రామీణ జీవితం నుండి జనించిన (తిరిగి) ఒక హంగేరియన్ సాంప్రదాయ శైలిని గ్రహించి సరికొత్త ఒరవడిని సృష్టించారు. ఉదాహరణకి బార్టోక్ సెంట్రల్, తూర్పు ఐరోపా నుండి రొమేనియా, స్లొవేకియాల జానపద పాటలను సేకరించింది. అయితే ప్రత్యేకంగా హంగేరియన్ సంగీత శైలిని రూపొందించడంలో కోడాలి మరింత ఆసక్తి చూపించాడు.
హంగరీలో కమ్యూనిస్ట్ పాలన యుగంలో (1944-1989) ఒక సంగీత కమిటీ సైద్ధాంతిక కల్మషము, జాడలకు ప్రసిద్ధి చెందిన సంగీత సంగీతాన్ని స్క్రాడ్ చేసింది. అప్పటి నుండి హంగేరియన్ మ్యూజిక్ పరిశ్రమ తిరిగి ప్రారంభమైంది, జాజ్ గాయకుడు రంగాల్ రుడోల్ఫ్ టొమ్సిట్స్, పియానిస్ట్-కంపోజర్ కరోలీ బైండర్, హంగరీ జానపద, ఫెరెంక్ సెబో, మార్టా సెబాస్టియన్ల ఆధునిక రూపంలో విజయవంతమైన ప్రదర్శకులు తమ సంగీతంతో ప్రసిద్ధి చెందారు. హంగేరియన్ రాక్, ఇల్లెస్, మెట్రో, ఒమేగా ప్రజాదరణ పొందాయి. ముఖ్యంగా ఒమేగాకు జర్మనీలోనూ, హంగేరిలోనూ అభిమానులు ఉన్నారు. 1980 ల నుండి బీట్రైస్ వంటి పాత అనుభవజ్ఞులైన భూగర్భ బ్యాండ్లు కూడా జనాదరణ పొందాయి.
సాహిత్యం
ఆరంభకాలంలో హంగేరియన్ భాష ఒక రూనిక్-లాంటి లిపిలో రాయబడింది (ఆధునిక సాహిత్యంలో ఇది సాహిత్యంలో ఉపయోగించబడలేదు). హంగేరి మొదటి స్టీఫెన్ (1000-1038) పాలనలో క్రిస్టియనిజం తరువాత లాటిన్ అక్షరమాలకు దేశం మారిపోయింది. అనేక హంగేరియన్ నిబంధనలను కలిగి ఉన్న టిహనీ (1055) వ్రాతపూర్వకంగా లభిస్తున్న పురాతనమైన హంగరీ భాషలో వ్రాసిన రికార్డుగా అబ్బే స్థాపించిన చార్టులో ఉంది. వాటిలో "ఫెహర్వారుకు సైనిక రహదారి" రెహ మెనే హూడు ఉతు రే, పత్రంలో ఉన్న మిగిలిన సమాచారం లాటిన్లో వ్రాయబడింది.
హలోటీ బేజెట్ అస్ కోనియోర్జేస్ (1192-1195) అందించిన అంత్యక్రియల ఉపన్యాసం, ప్రార్థన ( లాటిన్ ఉపన్యాసం అనువాదం) హంగరీ భాషలో ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్న పురాతనమైన పూర్తి పాఠంగా భావించబడుతుంది.
13 వ శతాబ్దం నుంచి లాటిన్ నుండి (చాలా కఠినమైన అనువాదం కాదు) అనువదించబడిన పురాతన హంగేరియన్ మేరీ లెమెంట్స్ (ఓమాగియర్ మారియా-సిరాలోం) ఇప్పటికీ ఉనికిలో ఉన్న పురాతన ఉరలిక్ పద్యంగా గుర్తించబడుతుంది. హంగరీ చరిత్ర గురించి మొదటి గ్రంథస్థంచేయబడిన సైగే కేజై రచించిన అన్యాపన్, గెస్టా హన్నోరమ్ ఎట్ హంగర్రోరం ("హన్స్ అండ్ ది హంగేరిస్ డీడ్స్") అని పిలవబడే రచన, అఙాత రచయితచే వ్రాయబడిన గెస్టా హంగరారోం ("హంగేరి డీడ్స్") రెండూ లాటిన్లో ఉన్నాయి. ఈ కథలు చరిత్రను పురాణాలతో మిశ్రితం చేసాయి కనుక చారిత్రకంగా ఇవి ఏసమయంలోనూ ప్రామాణికమైనవిగా అంగీకరించబడ లేదు. లూయిస్ ది గ్రేట్ కోసం వ్రాయబడిన కెపెస్ క్రోనికా (ఇల్లస్ట్రేటెడ్ క్రానికల్)మరొక చర్తిత్ర ఉంది.
కింగ్ మాథియాస్ (1458-1490) పాలనలో పునరుజ్జీవన సాహిత్యం వృద్ధి చెందింది. జానస్ పన్నోనియస్ లాటిన్లో రాసినప్పటికీ హంగేరియన్ సాహిత్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యక్తులలో ఒకరిగా పరిగణించబడడమేగాక ఈ కాలంలో ఏలైక హంగేరియన్ హ్యూమనిస్ట్ కవిగా గుర్తింపు పొందాడు. మాథియా పాలనలో బుదవాలో అంత్రాస్ హెస్ మొదటి ప్రింటింగ్ హౌస్ స్థాపించాడు. హంగరీలో మొట్టమొదటి పుస్తకంగా క్రోనికా హంగరారోం ముద్రించబడింది. ఈ కాలానికి చెందిన కవులలో బాలిన్ట్ బాలస్సీ (1554-1594), మిక్లోస్ జ్రినిని (1620-1664) అత్యంత ముఖ్యమైనవారిగా గుర్తించబడ్డారు.
అతడి కవితలు మూడు విభాగాలుగా విభజించబడతాయి: ప్రేమ కవితలు, యుద్ధ పద్యాలు, మత కవితలు. జ్రినియి అత్యంత ముఖ్యమైన ఇతిహాసం రచన " సైజిటి వెస్సెడెలెమ్ " (1648/49 లో వ్రాసిన "సైజిట్ బెదరం") ఇలియడ్ శైలిలో వ్రాయబడింది. స్జెట్వర్ ముత్తాత స్జెట్వర్ కోటను రక్షించడానికి ప్రాణాలు అర్పించిన అదే ప్రదేశంలో స్జిట్వార్ చేసిన వీరోచిత యుద్ధాన్ని ఈ రచన వివరిస్తుంది. మతపరమైన సాహిత్య రచనల్లో అత్యంత ముఖ్యమైనది 1590 లో గ్యాస్కర్ కరోలీ రచించిన గోన్క్ ప్రొటెస్టంట్ పాస్టర్ బైబిల్ అనువాదం (చరిత్రలో రెండవ హంగేరియన్ బైబిల్ అనువాదం). ఇది బైబిల్ ఆఫ్ విజ్సోలీ అని పిలవబడింది.
హంగేరియన్ జ్ఞానోదయం ఫ్రెంచ్ జ్ఞానోదయం తరువాత యాభై సంవత్సరాల తరువాత జరిగింది. మొదటి జ్ఞానోదయ రచయితలు మరియా థెరిసియా (" అంగరక్షకులు "), గైర్గీ బెస్నియేయ్, జానోస్ బాట్సానియి, ఇతరులు ఉన్నారు. ఆ సమయములో ఉన్న కవులలో మిహాలీ సాకునానై విటేజ్, డానియల్ బెర్జేసెని ప్రాముఖ్యత కలిగి ఉన్నారు. ఫెర్రెంజ్ కాజిన్జియా గొప్ప భాష సంస్కరణ కర్తగా గుర్తించబడ్డాడు. ఈ సమయంలో హంగేరియన్ భాష అన్ని రకాల శాస్త్రీయ వివరణలు ఇవ్వడానికి అనుకూలంగా మారింది. నూతన ఆవిష్కరణలను వివరించడానికి అనేక నూతన పదాలు ఉపయోగించబడ్డాయి.
హంగరీ సాహిత్యం ఇటీవలే హంగరీ సరిహద్దుల వెలుపల కీర్తి పొందింది (ఎక్కువగా జర్మనీ, ఫ్రెంచ్, ఇంగ్లీష్లో అనువాదాలు). సాన్డోర్ మారీ, పెటర్ ఎస్తేర్జి, పెటర్ నదాస్, ఇమ్రే కేర్టేజ్ వంటి కొంతమంది ఆధునిక హంగేరియన్ రచయితలు జర్మనీ, ఇటలీలలో బాగా ప్రజాదరణ పొందారు. హొలోకాస్ట్ నుండి ప్రాణాలతో బయటపడిన సమకాలీన యూదు రచయిత, 2002 లో సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతిని గెలుచుకున్నాడు. పురాతన హంగరీ సాహిత్యం, హంగేరియన్ కవిత్వం హంగరీ వెలుపల దాదాపు పూర్తిగా వెలుగు చూడలేదు. 19 వ శతాబ్దపు హంగేరియన్ కవి అయిన జానోస్ అరానీ రచనలు (ముఖ్యంగా ఆయన బల్లాడ్సు) ఇప్పటికీ హంగరీ ప్రజలు ఆదరిస్తున్నారు. 1848 లో సాన్డోర్ పెతోఫీ, ఎండ్రే అడి, మిహాలీ బేబిట్స్, డిజ్సో కోస్జొటోలానీ, అటిలా జోసెఫ్, మిక్లోస్ రాడ్ని, జానోస్ పిలిన్‌స్కీ విప్లవ కవులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఇతర హంగేరియన్ రచయితలు లాస్లో క్రాస్జ్నహోర్కై, ఫెరెంజ్ మోరా, గెజా గార్డొనీ, స్జిగ్మండ్ మోరిక్జ్, గైల ఇల్లేస్, ఆల్బర్టు వాస్, మిక్లోస్ స్జెంట్కుతి, మగడా స్జాబో, స్టీఫెన్ విజిన్‌స్జేయ్ అధికంగా గుర్తింపు పొందారు.
ఆహారసంస్కృతి
హంగేరియన్ సంప్రదాయ వంటలలో ప్రధానంగా ప్రపంచ ప్రఖ్యాత గౌలాష్ (గిలియస్ వంటకం లేదా గిలాస్ సూప్) వంటివి ఉంటాయి. వంటకాలు తరచూ హంగేరియన్ ఆవిష్కరణ అయిన పాపరిక (ఎండు కారం) రుచితో ఉంటాయి. పాప్రికా పొడిని ప్రత్యేక రకం మైరపకాయల నుండి తయారు చేస్తారు. సాధారణ హంగేరియన్ వంటలలో ఉపయోగించే అత్యంత సాధారణ వంటదినుసులలో కారంపొడి ఒకటి. చిక్కటి, భారీ హంగేరియన్ సోర్ క్రీం (టెజ్ఫోల్ అని పిలుస్తారు)ను వంటకాలు 'రుచిని మృదువుగా చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. ప్రసిద్ధి చెందిన హంగేరి హాట్ రివర్ ఫిష్ సూప్ అనగా మత్స్యకారుని సూప్ లేదా హలాస్‌జ్లే అనేవి సాధారణంగా వండిన చేపల అనేక రకాలైన మిశ్రమం.
ఇతర వంటకాలలో చికెన్ పాప్రికాస్, ఫోయీ గ్రాస్ (గోస్ కాలేయంతో చేసినది), పోర్‌కోల్ట్ స్ట్యూ, వాడాస్ (కూరగాయల గ్రేవీ, డంప్లింగ్సు వంటకం), ట్రౌట్సు, బాదం, ఉప్పు తీపి మిశ్రితం చేసిన డంప్లింగ్సు, టౌరోస్ సిసుజా (తాజా క్వార్క్, చీజ్, మందపాటి సోర్ క్రీంలతో అందించే డంప్లింగ్సు). డెజర్టులలో డొబోస్ కేక్, స్ట్రూడ్ (ఆపిల్, చెర్రీ, గసగసాల లేదా చీజులతో నింపినది) గుండేల్ పాన్‌కేక్, ప్లం డంప్లింగ్స్ (సోజివాస్ గొంబోక్), సోమ్మోయ్ డంప్లింగ్స్, చల్లటి పుల్లటి చెర్రీ సూప్, తీపి చెస్ట్నట్ హిప్ పురీ వంటి డెజర్ట్ సూపులు. గెస్జెట్టైపెయురే వండిన చెస్ట్నట్లను పంచదార, రంలతో కలిపి, ముక్కలుగా ముక్కలుగా చేసి, క్రీంతో అలంకరించినది). పెరెక్, కిఫిలి రొట్టెలు విస్తృతంగా ప్రజాదరణ పొందాయి.
పాత తరహా సంప్రదాయ వంటకాలు, పానీయాలు అందించే " సర్డా హంగేరియన్ ఇన్ " హంగేరీలో అత్యంత విలక్షణమైన విడిదిగా ఉంది. పురాతన వైన్ దుకాణం బొరేజ్, బీర్, వైన్ సెల్లార్ పింసు, సోర్రోజ్ పబ్బు బీరు విక్రయకేంద్రంగా ఉంటూ కొన్నిసార్లు భోజనం అందిస్తుంది. బిస్జ్‌ట్రో స్వీయ సేవతో చవకైన రెస్టారెంట్. బుఫే చౌకైన ప్రదేశం అయినప్పటికీ ఒక కౌంటర్లో నిలబడటానికి ఒకరు తినవచ్చు. పాస్ట్రీస్, కేకులు, కాఫీలు కుక్రడ్జా అనే మిఠాయి అందిస్తారు. ఎస్జ్‌ప్రెస్జో కేఫ్ ఉంది.
వైన్: ది హిస్టరీ ఆఫ్ వైన్లో హ్యూ జాన్సన్ వివరణ ఆధారంగా హంగరీ ప్రాంతం వైన్ తయారీకి అనువైనది. కమ్యూనిజం పతనం నుండి హంగేరియన్ వైన్ తయారీ పునరుద్ధరించబడింది. వైన్ నాణ్యత వైన్ సంవత్సరానికి సంవత్సరం అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. దేశం ఆరు వైన్ ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది: నార్త్-ట్రాన్‌స్డనుబియా, లేక్ బాలాటన్, సౌత్-పన్నోనియా, దునా-ప్రాంతం (అల్ఫోల్ద్) ఎగువ-హంగేరీ, టోకాజ్-హీగ్యల్జ.
హంగేరియన్ వైన్ ప్రాంతాలు అనేక రకాలైన శైలులను అందిస్తాయి: దేశం ప్రధాన ఉత్పత్తులు చక్కటి ఆమ్లతతో సొగసైన డ్రై వైట్సుగా ఉంటాయి, అయితే క్లిష్టమైన స్వీట్ వైట్స్ (టోకాజ్), సొగసైన (ఈగర్) రోబస్టు రెడ్స్ (విల్లా, స్జేక్స్‌జార్డు). ప్రధాన రకాలు: ఓలాస్జ్రిలింగ్, హర్లెలెవూ, ఫుర్మిట్ట్, పినోట్ గ్రిస్ (స్జైర్కేబరాట్), చార్డొన్నే (వైట్సు), కెకెఫ్రాన్కోస్ (జర్మనీలో బ్లాఫ్రాన్కిస్క్), కడకార్, పోర్చుగీసర్, జ్వయిగెల్ట్, కాబెర్నెట్ సావిగ్నన్, కాబెర్నెట్ ఫ్రాంక్, మెర్లోట్. హంగేరికి వైన్లలో టోకాజీ అస్జూ, ఎగ్రి బికవేర్ ప్రసిద్ధి చెందాయి. టోకాజీ అంటే "టోకాజ్" (హంగేరిలో "టోకాజ్ ఫ్రం"), టొకాజ్-హేగల్జా, వైన్ ప్రాంతం వైన్లకు లేబులుగా ఉపయోగిస్తారు. టోకాజీ వైన్ బీథోవెన్, లిస్‌జ్టు, స్కుబెర్టు, గోదేహ్ వంటి పలు గొప్ప రచయితలు, స్వరకర్తల ప్రసంశలు పొందింది; జోసెఫ్ హాయ్న్ ఇష్టమైన వైన్ ఒక టోకాజీ. 15 లూకా, ఫ్రెడెరిక్ ది గ్రేట్ అతిథులను టోకాజీతో వినోదపరచడానికి ఒకరు మరొకరిని అధిగమించడానికి ప్రయత్నించారు. ఫ్రాన్సు చివరి చక్రవర్తి 3 వనెపోలియన్, ప్రతి సంవత్సరం ఫ్రెంచ్ రాయల్ సభలో 30-40 బారెల్స్ టోకాజిని తెప్పించేవాడు. స్వీడన్ రాజు 3 వ గుస్తావ్ ట్కాజీని ప్రేమించాడు. రష్యాలో, పీటర్ ది గ్రేట్, చక్రవర్తిని ఎలిజబెత్ వంటి కస్టమర్లతో కలిపి, సెయింట్ పీటర్సుబర్గుకు క్రమమైన వైన్ డెలివరీలను అందించే లక్ష్యంతో కేథరీన్ ది గ్రేట్ వాస్తవానికి టొకాజ్ పట్టణంలో రష్యన్ సెంట్రల్ గారిసనును ఏర్పాటు చేశాడు.
పునరుత్సాహం
హంగేరి ఉష్ణజల ప్రవాహాలకు ప్రసిద్ధిచెందిన భూమి. హంగేరియన్ చరిత్ర ఆరంభకాలం నుండి హంగేరియా స్పా సంస్కృతి అభిరుచితో అనుసంధానితమై ఉంది. హంగేరియన్ స్పాలలో రోమన్, గ్రీకు, టర్కిష్, ఉత్తర దేశ నిర్మాణ అంశాలు ఉంటాయి.
హంగేరియా ప్రయోజనకరమైన భౌగోళిక ప్రాంతం కలిగి ఉన్న కారణంగా హంగేరి భూభాగంలో 80% పైగా ఉష్ణజలాలు అధిక పరిమాణంలో లభిస్తుంది. హంగేరిలో సుమారు 1,500 ఉష్ణజల ప్రవాహాలు ఉన్నాయి (కాపిటల్ ప్రాంతంలో కేవలం 100 కంటే ఎక్కువ). హంగరీలో సుమారు 450 ప్రజా స్నానశాలలు ఉన్నాయి.
రోమన్లు ​​హంగేరిలో మొట్టమొదటి స్పాను ప్రారంభించారు. ఓబుడాలో ఇప్పటికీ వారి స్నానశాలల సముదాయాల అవశేషాలు కనిపిస్తాయి. టర్కిష్ దండయాత్ర సమయంలో స్పా సంస్కృతి పునరుద్ధరించబడింది. బుడా ఉష్ణ ప్రవాహాలు అనేక స్నానశాలల నిర్మాణానికి ఉపయోగించబడ్డాయి. వీటిలో కొన్ని (కిరాలీ బాత్స్, రుడాస్ బాత్స్) ఇప్పటికీ పనిచేస్తున్నాయి.
19 వ శతాబ్దంలో లోతైన డ్రిల్లింగ్, వైద్య శాస్త్రంలో పురోగతి స్నానం చేసే సంస్కృతిలో మరింత ప్రాధాన్యత ఇస్తూ స్ప్రింగు బోర్డును అందించింది. గెల్లెర్ట్ బాత్స్, లుకాక్స్ బాత్స్, మార్గరెట్ ఐల్యాండ్, స్జేచెని మెడిసినల్ బాత్ వంటి గ్రాండ్ స్పాలు ప్రదరణ పొందుతున్నాయి. ఎస్జేచెని థర్మల్ బాత్ ఐరోపాలో అతిపెద్ద స్పా కాంప్లెక్సు. ఇది బుడాపెస్టు లోని పెస్టు ప్రాంతంలో నిర్మించిన మొట్టమొదటి ఉష్ణ స్నానశాల. ఈ భవనం ఆధునిక పునరుజ్జీవనోద్యమ శైలికి ఒక ప్రముఖ ఉదాహరణ. బుడాపెస్టు బుడా ప్రాంతంలో ఉన్న గెల్లెర్ట్ స్పా రాజధాని నగరంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ విలాసవంతమైన థర్మల్ స్నానశాలగా గుర్తించబడుతుంది.
జానపద కళలు
ఉగ్రస్ (జంపింగ్ నృత్యాలు): మధ్య యుగాలకు చెందిన పురాతన శైలి నృత్యాలు. ట్రాన్సిల్వానియాకు చెందిన పురాతన శైలి సంగీతం, గొర్రెలకాపరులు ఒంటరిగా లేదా జంటగా చేసే నృత్యాలు. ఈ బృందంలో మధ్యయుగ ఆయుధ నృత్యాల అవశేషాలతో చేసే కవాతు నృత్యం ఉంటుంది.
కరికాజో: జానపద పాటలు పాడుతూ స్త్రీలు నిర్వహించే ఒక వృత్తాకార నృత్యము.
సార్డాస్: 18-19 వ శతాబ్దాల్లో నూతన శైలి నృత్యాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి. హంగేరియన్ పేరుతో ప్రదర్శించబడే జాతీయ నృత్యాలలో ఎంబ్రాయిడరీ వస్త్రాలు ధరించిన స్త్రీలు ఉత్సాహవంతమైన సంగీతంతో ఈ నృత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. పురాతన మహిళల వృత్తాకార నృత్యాలకు పురుషుల క్లిష్టమైన బూట్‌స్లాప్పింగ్ నృత్యాలు గ్రామాలలో ఇప్పటికీ హంగేరియన్ జానపద నృత్యాల ధోరణిని సర్డాస్ ప్రదర్శిస్తుంది.
వెర్బున్కోస్: ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ సైన్యం నియామక ప్రదర్శనల నుండి సోలో మన్ నృత్యం ఉద్భవించింది.
ట్రాన్సిల్వేనియాలోని కలోటాస్జేగ్ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న హంగేరియన్ పురుషుల సోలో నృత్యం లెగానెనెస్. సాధారణంగా యువకులతో నృత్యం చేస్తున్నప్పటికీ, వయోజనులు కూడా ఈ నృత్యం చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో సాధారణంగా ఒక బ్యాండ్ ముందు ఒక నర్తకుడు ఫ్రీస్టైల్ నృత్యం చేస్తుంటాడు. పురుషులు నృత్యం చేస్తుంటే బారులలో నిలబడిన స్త్రీలు పాటలు పాడుతూ, శ్లోకాల వల్లిస్తూ నృత్యంలో పాల్గొంటున్నారు. ప్రతి మనిషి సాధారణంగా నాలుగు నుండి ఎనిమిది వరకు పాయింట్లు (నృత్య పదాలను) చేస్తాడు. ప్రతి పాయింట్ నాలుగు భాగాలను కలిగి ఉంటుంది.
ఇది 18 వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో హంగరీ జానపద కళ పునరుజ్జీవనం, బారోక్ మూలాల ఆధారంతో ప్రస్తుత శైలిని పునరుద్ధరించింది. ప్రాంతాలను అనుసరించి వీటికి పర్షియన్ సాస్నాయిడ్ ప్రభావాలు జతకలుస్తాయి. పువ్వులు, ఆకులు, కొన్నిసార్లు పక్షి లేక మెలిత్రిప్పిన ఆభరణం వంటి ప్రధాన అలంకరణలు ఉంటాయి. చాలా తరచుగా ఆభరణం నెమలి ఈక, కంటిని పోలి ఉన్న ఒక పువ్వు ఉంటాయి.
దాదాపుగా ఐరోపాలో అంతటా ప్రదర్శించబడుతున్న అన్ని జానపద కళల మాగ్యార్ రైతుల జీవనశైలి నుండి ఆవిర్భవించాయి. వారి సెరామిక్స్, వస్త్రాలు అత్యంత అభివృద్ధి చెందినవి.
వస్తకళలో వారి అత్యుత్తమ విజయాలలో ప్రాంతానికి ప్రాంతానికి మారుతూ ఉండే ఎంబ్రాయిడరీలు భాగంగా ఉంటాయి. ట్రాన్సిల్వానియాలోని కలోటాస్జేగ్లో ఓరియంటల్ శైలి రూపకల్పన ఎరుపు, నీలం, లేదా నలుపు - ఒకే రంగులో ప్రధానంగా కుట్టినవి మనోహరమైన ఉత్పత్తులు ఉంటాయి. మృదువైన ఎంబ్రాయిడీస్ బట్టలు, దిండు-వరలు, బెడ్ షీట్లు మీద వర్తింపచేస్తారు.
గ్రేట్ హంగేరియన్ మైదానంలోని ట్రాన్స్ డాన్యుబియా, మాటియోఫోల్డులో సర్కోస్ ఉత్తమమైన ఎంబ్రాయిడరీలను ఉత్పత్తి చేస్తారు. సార్కోజ్ ప్రాంతంలో మహిళల ధరించే టోపీలు నలుపు, తెలుపు వర్ణాలలో లేస్ వలె సున్నితమైనవిగా ఉండి ప్రజల అద్భుతమైన సూక్ష్మమైన కళాత్మక భావనను అందిస్తాయి. మహిళల వస్త్రాలకు వర్తింపబడిన ఎంబ్రాయిడరీ మూలాలు గోడ అలంకరణలు, ఆధునిక ఉపయోగానికి తగిన టేబుల్ క్లాతులు, రన్నర్లకు ఉపయోగిస్తున్నారు.
మూడు వందల సంవత్సరాల సాంప్రదాయ ట్రాంస్‌డన్యుబియన్ జానపద ఆకృతులు, ఆకారాలు ప్రతిబింబిస్తాయి. రూపకల్పన, అలంకరణ ఒకదానిని ఒకటి పోలి ఉండవు. రెండింటిలోనూ అన్ని పనులను చేతితో చేయటం వలన ఎవరూ కచ్చితంగా ఒకే విధంగా ఉంటారు. సిరమిస్ట్ బొటనవేలు లేదా వేల ద్వారా ముద్రలు తయారు చేస్తారు.
పోర్సులియన్
జ్సొల్నీ పోర్సులియన్ పింగాణీ తయారీ సంస్థ పింగాణీ పాత్రలు, సెరామిక్సు పలకలు, రాతి పాత్రలు తయారీదారు చేస్తుంది. సంస్థ ఇసిన్ గ్లేజింగ్ ప్రక్రియ, పిరోగ్రినైట్ సిరమిక్సును ప్రవేశపెట్టింది. 1853 లో మిక్లోస్ జొస్న హంగేరీలోని పెకెస్‌లో రాతిపాత్రలు, సెరామిక్సును ఉత్పత్తి చేయడానికి జిసోల్నే కర్మాగారం స్థాపించాడు. 1863 లో అతని కుమారుడు విల్మోస్ జొసోన్నే (1828-1900) సంస్థలో చేరి పలు సంవత్సరాల తర్వాత దాని మేనేజరు, దర్శకుడు అయ్యాడు. ఆయన వియన్నాలోని 1873 వరల్డ్ ఫెయిర్తో సహా అంతర్జాతీయ ప్రదర్శనలలో దాని సృజనాత్మక ఉత్పత్తులను ప్రదర్శించడం ద్వారా కర్మాగారానికి ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపుకు తీసుకువచ్చాడు. పారిస్లోని 1878 వరల్డ్ ఫెయిరులో జొసోన్నే గ్రాండ్ ప్రిక్సును అందుకున్నాడు.
క్రీడలు
2018 లో హంగరీ వింటర్ ఒలింపిక్సులో పురుషుల షార్ట్ ట్రాక్ స్పీడ్ స్కేటింగ్లో నాలుగురు సభ్యులు ఉన్న బృందంతో కలిసి హంగేరి తొలి స్వర్ణ పతకాన్ని సాధించింది: సెబా బుర్జాన్, సాన్డోర్ లియు, షాయోంగ్ లియు, విక్టర్ నాచ్.
2015 లో హంగేరి ఒలింపిక్ కమిటీ, బుడాపెస్ట్ అసెంబ్లీ అసెంబ్లీ 2024 సమ్మర్ ఒలంపిక్స్ కోసం దరఖాస్తు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పటికీ అది చివరకు పారిస్కు లభించింది. బుడాపెస్ట్ 1916, 1920, 1936, 1944, 1960 లలో ఒలింపిక్సు క్రీడలకు ఆతిధ్యం ఇవ్వడానికి నిర్వహించబడిన వేలంలో వరుసగా బెర్లిన్, ఆంట్వెర్ప్, లండన్, రోం లతో పోటీ చేసి విఫలం అయింది.
గత రెండు దశాబ్దాలలో హంగేరి 1997 ప్రపంచ అమెచ్యూర్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2000 వరల్డ్ ఫెన్సింగ్ చాంపియన్షిప్స్, 2001 ప్రపంచ అల్లౌండ్ స్పీడ్ స్కేటింగ్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2008 వరల్డ్ ఇంటర్నేషనల్ గేమ్, 2008 వరల్డ్ మోడరన్ పెంటతలాన్ చాంపియన్షిప్స్, 2010 ఐ.టి.యు. వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్ సిరీస్, 2011 ఐ.ఐ.హెచ్.ఎఫ్. వరల్డ్ ఫెన్సింగ్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2013 వరల్డ్ రెజ్లింగ్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2014 వరల్డ్ మాస్టర్స్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2017 వరల్డ్ ఆక్వాటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2017 ప్రపంచ జూడో ఛాంపియన్షిప్లు క్రీడలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. వీటితో పాటు హంగరీ 2006 యురోపియన్ ఆక్వాటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2010 యూరోపియన్ ఆక్వాటిక్స్ ఛాంపియన్షిప్స్, 2013 యూరోపియన్ జూడో చాంపియన్షిప్స్, 2013 యూరోపియన్ కరాటే ఛాంపియన్షిప్స్ వంటి యురోపెయన్ టోర్నమెంట్లకు, యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యూరో 2020 లో 4 మ్యాచ్లకు ఆతిథ్య దేశంగా నిలిచింది.
బుడాపెస్టుకు వెలుపల హంగరోరింగ్ వద్ద ఉన్న ఫార్ములా వన్లో హంగేరియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్సు నిర్వహించబడ్డాయి. 1986 నుండి ఈ రేసు ఎఫ్.ఐ.ఎ. ఫార్ములా వన్ వరల్డ్ ఛాంపియన్షిప్ రౌండ్లో నిర్వహించబడుతూ ఉంది. 2013 హంగేరియన్ గ్రాండ్ ప్రిక్సులో హంగరీ 2021 వరకు ఫార్ములా 1 పోటీని నిర్వహించనున్నట్లు నిర్ధారించబడింది. ఈ ట్రాక్ పునర్నిర్మాణం 2016 మొదట్లో మొదలైంది. 2026 వరకు గ్రాండ్ ప్రిక్స్ ఒప్పందం 5 సంవత్సరాలు పొడిగించబడింది అని ప్రకటించబడింది.
హంగరీలో చెస్ కూడా ఒక ప్రముఖమైన విజయవంతమైన క్రీడగా ఉంది. హంగేరియన్ ఆటగాళ్లు ప్రపంచ చెస్ ఫెడరేషన్ ర్యాంకింగులో 10 వ స్థానంలో ఉన్నారు. హంగరీలో 54 గ్రాండ్ మాస్టర్లు, 118 ఇంటర్నేషనల్ మాస్టర్లు ఉన్నారు. ఫ్రాన్స్ లేదా యునైటెడ్ కింగ్డంలో కంటే ఇది అధికం. ప్రపంచ టాప్ జూనియర్ క్రీడాకారుడు రిచాడ్ ర్యాప్పోర్ట్ ప్రస్తుతం ఎఫ్.ఐ.డి.ఇ. వరల్డ్ ర్యాంకింగులో ఉన్నాడు. జూడిట్ పోల్గార్ శక్తివంతమైన మహిళా చెస్ క్రీడాకారిణిగా ఉంది. ప్రపంచంలోని అత్యుత్తమ సబర్ అథ్లెట్ల చరిత్రలో హంగరీకి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. 2009 లో హంగరీ జాతీయ ఐస్ హాకీ జట్టు మొదటి సారిగా ఐ.ఐ.హెచ్.ఎఫ్. ప్రపంచ చాంపియన్షిప్ కొరకు అర్హత సాధించింది. 2015 లో వారు తమ రెండో ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్ కోసం అర్హత సాధించారు.
ఫుట్‌బాలు
హంగేరి మూడు ఒలింపిక్ ఫుట్బాల్ టైటిల్స్ గెలుచుకుంది. 1938, 1954 ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ. ప్రపంచ కప్పు క్రీడలలో రన్నర్స్-అప్ను సాధించింది. 1964 యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యూరోపియన్ ఫుట్బాల్ ఛాంపియన్షిప్పులో 3 వ స్థానంలో ఉంది. అత్యధిక ఫుట్బాల్ ఎల్లో ర్యాంకింగులతో ప్రపంచంలో 2 వ స్థానంలో ఉంది.
పోస్ట్-స్వర్ణ యుగంలో హంగరీ దశాబ్దాలు క్రమంగా బలహీనపడుతుంది. ఇటీవల అన్ని అంశాలను పునరుద్ధరించడం జరిగింది. 2008 లో హన్గేరియన్ చిల్డ్రన్స్ ఫుట్బాల్ ఫెడరేషన్ స్థాపించబడిన తరువాత యువత అభివృద్ధి బాగా అధికరిస్తుంది. హంగరీ ఫుట్బాల్ చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా 2010 యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. ఫుట్సల్ చాంపియన్షిప్పుకు బుడాపెస్టు, దేబ్రెసెన్లో ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. మొదటి సారి ఎం.ఎ.ఎస్.జెడ్, యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ ఫైనల్స్ టోర్నమెంటుకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. అంతేకాకుండా యూరో 2004 విజేత, 2006 ఎఫ్.ఐ.ఎఫ్.ఎ. ప్రపంచ కప్ విజేత (ఇటలీ 3-1తో ఓడించి)గా నిలిచి జాతీయ జట్లు కొన్ని ఆశ్చర్యకరమైన విజయం సాధించాయి. యు.ఇ.ఎఫ్.ఎ. యూరో 2016 లో హంగేరీ గ్రూప్ ఎఫ్ ను గెలుచుకుని చివరికి రౌండ్ 16 లో ఓడించింది.
మూలాలు
వర్గం:భూపరివేష్టిత దేశాలు వర్గం:ఐరోపా
చింతా అనురాధ
చింతా అనురాధ ఆంధ్రప్రదేశ్ తూర్పుగోదావరి జిల్లా అమలాపురం లోక్ సభ అభ్యర్థి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన అమలాపురం లోక్‌సభ నియోజకవర్గంకు ప్రాతినిద్యం వహిస్తున్న 17వ పార్లమెంటు సభ్యురాలుగా. వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున 2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల్లోలో గెలుపొందారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
అనురాధ చింతా కృష్ణమూర్తి కుమార్తె. భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలోని మార్టేరు గ్రామంలో ఆమె పెరిగారు. 1991 లో శ్రీ సత్యనారాయణను వివాహం చేసుకుంది. ప్రస్తుతం ఇద్దరు కుమార్తెలు, ఒక కుమారుడు ఉన్నారు
మూలాలు
వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:17వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన మహిళా లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా వ్యక్తులు
లింగవారిగూడెం
లింగవారిగూడెం యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, నారాయణపూర్ మండలానికి చెందిన ఒక శివారు గ్రామం.ఇది సర్వేల్ రెవిన్యూ, గ్రామ పంచాయితి పరిధి చెందిన గ్రామం.లింగవారిగూడెం గ్రామంలో జనాభా సుమారు 600 వరకు ఉంటుంది. లింగవారిగూడెం గ్రామానికి 3 కి.మీ. దూరంలో పుట్టపాక (నారాయణపూర్, 4 కి.మీ. దూరంలో సర్వేల్ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అలాగే 8 కి.మీ. దూరంలో గుడిమల్కాపురం, 3 కి.మీ. దూరంలో గుజ్జ, 6 కి.మీ. దూరంలో కంకనాలగూడెం, 6 కి.మీ. దూరంలో కోతులాపురం, వాయిలపల్లె 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. నారాయణపూర్ మండలం 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. చౌటుప్పల్ మండలం 15 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నగరానికి 55 కి.మీ.దూరంలో లింగవారిగూడెం గ్రామం ఉంటుంది. లింగవారిగూడెం గ్రామానికి ఉత్తరాన సర్వేల్, దక్షిణాన పుట్టపాక, తూర్పున చలమడ, పశ్చిమాన నారాయణపూర్ సరిహద్దులు.
ఈ గ్రామంలో గత 10 ఏళ్లుగా పత్తి పంటను ప్రధానంగా సాగు చేస్తున్నారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాల శివారు గ్రామాలు
ఆలయములు - ఆగమములు
ఆలయములు - ఆగమములు  ఆగమశాస్త్ర పండితులుగా పేరుగాంచిన కందుకూరి వేంకటసత్య బ్రహ్మాచార్య భారత దేశంలో ఉన్న అనేక ప్రముఖ ఆలయాల నిర్మాణాలను శాస్త్రబద్ధంగా విశ్లేషిస్తూ రాసిన పుస్తకం.
పుస్తకంలోని విషయం
దేవాలయం హిందూధర్మానికి హిమాలయ శిఖరం వంటిది. అటువంటి ఆలయాల విశిష్టత, ఆగమశాస్త్ర నిబంధనలను గురించి రచయిత కందుకూరి వేంకటసత్య బ్రహ్మాచార్య ‘ఆలయములు- ఆగమములు’ పేరుతో ఒక గ్రంథం రచించారు. హిందూ దేవాలయాల నిర్మాణానికి సంబంధించిన 250కి పైగా అంశాలను ఈ గ్రంథంలో క్రోడీకరించారు. ఈ గ్రంథంలో వివిధ ఆలయాలను గురించి, వాటి నిర్మాణం గురించి, ప్రశస్తినీ వివరణాత్మకంగా చిత్రాలలో సహా వివరించారు. విగ్రహారాధన ప్రాధాన్యత, ఆవశ్యకత, విగ్రహ తత్వాలను గురించి విశదీకరించారు. ఆగమశాస్త్రం- శిల్పశాస్త్రం, ఆగమ సాంప్రదాయాలను గురించి వివరించారు.
ఒక అధ్యాయంలో వివిధ సంప్రదాయాలు గల మందిరాలను గురించి, వివిధ దేవాలయాల శిల్ప ప్రతిష్టలను గురించిన వివరాలను చిత్రాలతో సహా వివరించారు. మరో అధ్యాయంలో వివిధ ఆరాధనా పద్ధతులను గురించి సవివరంగా ప్రస్తావించారు. వివిధ దేవాలయల ఉత్సవాలను గురించి వివరించారు. ‘ప్రతి ఒక్కరూ దేవాలయాలను దర్శించాలి, దేవాలయాలు దేవునికి నిలయాలు, మానవుని మనుగడకు, చిత్తశుద్ధికి, ప్రశాంత జీవనానికి ఏకైక గమ్యస్థానం’ అంటారు రచయిత. ఆలయాల ఆలంబన లేకుండా హైందవ సంస్కృతి చుక్కాని లేని నావ వలె ఉంటుందంటారు. దేవాలయాలు ధ్వంసమైనపుడు వాటిని జీర్ణోద్ధరణ చేయకుంటే అక్కడ దుర్భిక్షం, ప్రజాపీడ, రాజపీడ జరుగుతుందని, ప్రజలు అనేక ఆపదలకు గురవుతారని ఆగమశాస్త్రం చెబుతున్నదని రచయిత పేర్కొన్నారు. ఆలయాల జీర్ణోద్ధరణ ఏ విధంగా చేయాలో రచయిత సవిరంగా తెలిపారు.
ఆలయాలు, ఆగమాలకు ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని ఈ గ్రంథం తెలియజేసింది. ప్రతి ఆలయంలోనూ, ఆయా ఆగమములు, వాటి విధానాలు, అవి సూచించిన మార్గంలోనే ఆలయనిర్వహణ జరగాలని రచయిత విన్నవించారు. ఆలయ అభివృద్ధిని ఆగమ క్రియలతో పరిపుష్టం చేయాలని, అందుకోసం ఆలయ సంస్కృతిని, ఆగమ ఆదేశాలను విధిగా పాటించాలని రచయిత పేర్కొన్నారు. దేవాలయాల విశిష్టతను తెలుసుకునేందుకు ఈ గ్రంథం ఉపకరిస్తుంది.
ఇతర లింకులు
వర్గం:పుస్తక పరిచయాలు
F
F లేదా f (ఉచ్చారణ: ఎఫ్) అనేది ఆధునిక ఆంగ్ల వర్ణమాల, ISO ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాల యొక్క 6 వ అక్షరం. పలుకునపుడు "ఎఫ్" అని పలికినప్పటికి వ్రాసేటప్పుడు "F"ను పెద్ద అక్షరంగాను, "f"ను చిన్న అక్షరంగాను సూచిస్తారు.
F కి అర్థం
వర్గం:లాటిన్ అక్షరమాల
సి.బాగన్న
జననం
సి.బాగన్న 1939లో తెలంగాణ రాష్ట్రం,  మెదక్ జిల్లా ,   జహీరాబాద్ లో జన్మించాడు.
రాజకీయ జీవితం
బాగన్న తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 1984 నుంచి 1989 వరకు ఎంపీపీ అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు. ఆయన 1994లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో జహీరాబాద్‌ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి పి.నర్సింహారెడ్డిపై  34970 ఓట్ల మెజార్టీతో గెలిచి తొలిసారి అసెంబ్లీకి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
ఆయనకు 1999లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో టికెట్ దక్కలేదు, తిరిగి 2004లో జరిగిన ఎన్నికల్లో తెలుగుదేశం పార్టీ తరపున పోటీ చేసి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి మొహమ్మద్ ఫ‌రీదుద్దీన్‌ చేతిలో 12863 ఓట్ల తేడాతో ఓటమి పాలయ్యాడు. బాగన్న 2008లో తెలుగుదేశం పార్టీకి రాజీనామా చేసి భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరి 2009లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో బీజేపీలో తరపున జహీరాబాద్‌ ఎంపీగా పోటీ చేసి ఓటమి పాలై, 50189 ఓట్లు పొంది నాలుగోవ స్థానంలో నిలిచాడు. ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు తరువాత తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ లో చేరాడు.
మరణం
సి.బాగన్న అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ హైదరాబాద్‌లోని ఓ ప్రైవేటు ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 26 ఫిబ్రవరి 2021న మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:మెదక్ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:మెదక్ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:మెదక్ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
హైదరాబాదు రైల్వే స్టేషను
నిజాం రాష్ట్రంలో 1670 AD సమయంలో దివాన్ ఆఫ్ నిజాంగా పనిచేసిన రజా అలీ ఖాన్ కు రాసిచ్చిన జాగీర్ పై ఆయన పేరు నేక్ నామ్ ఖాన్ అని ఉంది. చివరాకరుకు ఆ పేరు నేక్ నాంపల్లిగా, చివరకు నాంపల్లిగా స్థిరపడింది.
నాంపల్లి రైల్వే స్టేషనుగా ప్రసిద్ధిచెందిన హైదరాబాదు దక్ఖన్ రైల్వే స్టేషను హైదరాబాదులోని ముఖ్యమైన రైల్వే స్టేషను. 1874 అక్టోబరు 8 తేదీన హైదరాబాదు రవాణా చరిత్రలో ఒక మరుపురాని రోజు. ఈ రోజు అప్పటి నిజాం మీర్ మహబూబ్ ఆలీ ఖాన్ హైదరాబాదు రైల్వే స్టేషనును ప్రారంభించారు.
చరిత్ర
బొంబాయి నుండి మద్రాసు వరకు ఆంగ్లేయుల కాలంలోనే రైలు మార్గాన్ని ప్రతిపాదించగా, హైదరాబాద్ నగరాన్ని ఈ మార్గంతో అనుసంధానం చేయడం మంచిదని అప్పటి నిజాం పాలకు భావించారు. 1855లో అప్పటి బ్రిటిష్ ప్రతినిధి డల్హౌసి నిజాం పాలకులకు ఈ మేరకు ప్రతిపాదనను పంపారు. తదనుగుణంగా షోలాపూర్ నుండి హైదరాబాద్ కు రైలు మార్గాన్ని నిర్మించేందుకు 1862లో ఆమోదం లభించింది. నిజాం పాలకుల ఆర్థిక వనరులతో నిజాం స్టేట్ రైల్వే కార్యకలాపాలు లాంఛనంగా ప్రారంభమయ్యాయి. అప్పటికే ప్రారంభించిన 110 కిలోమీటర్ల వాడి - హైదరాబాద్ రైలు మార్గ నిర్మాణ పనులు వేగం పుంజుకోవడంతో 1874 అక్టోబరు 8 తేదీన రైలు మార్గాన్ని ప్రారంభించారు.