cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మిథుబెన్ పేటీట్
ఉద్యమంలో
రాష్ట్రీయ స్త్రీ సభ కార్యదర్శి, గాంధీజీ అనుచరురాలైన తన మేనత్త ప్రభావంతో మిథుబెన్ పేటీట్ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నది. ఉప్పు సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో భాగంగా కస్తూరిబా గాంధీ సబర్మతిలో, సరోజినీ నాయుడు దండి (గ్రామం)లో 1930, ఏప్రిల్ 6న మొదటిసారిగా ఉప్పు తీసినప్పుడు, మహాత్మా గాంధీ 1930, ఏప్రిల్ 9న భీమ్రాడ్ వద్ద ఉప్పు తీసినప్పుడు వారి వెనుకాల ఉండి ఉద్యమంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.
1928లో సర్దార్ పటేల్ యొక్క మార్గదర్శకత్వంలో బర్డిలీ సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని బ్రిటీష్ రాజ్కు వ్యతిరేకంగా ప్రచారం చేసింది. మహాత్మా గాంధీతో కలిసి మద్యపాన వ్యతిరేక ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తూ గుజరాత్ లోని అనేక ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు మద్యం వల్ల వచ్చే సమస్యలను వివరించి అనేకమందిని చైతన్యవంతం చేసింది.
సామాజిక సేవ
గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని మరోలిలో కస్తూర్బా వానత్ శాల పేరుతో ఒక ఆశ్రమాన్ని స్థాపించి, ఆదివాసుల పిల్లలకు వివిధ చేతి వృత్తులపై శిక్షణ ఇప్పించింది. అంతేకాకుండా మానసిక రోగులకు చికిత్స కోసం అదే పేరుతో ఒక ఆసుపత్రిని కూడా స్థాపించింది.
మరణం
ఈవిడ 1973, జూన్ 16న మరణించింది.
మాలిపురం
మాలిపురం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా, తిరుమలగిరి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన తిరుమలగిరి నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సూర్యాపేట నుండి 48 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 700 ఇళ్లతో, 2771 జనాభాతో 801 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1411, ఆడవారి సంఖ్య 1360. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 666 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 85. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576573 .పిన్ కోడ్: 508223.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల వెల్చాలలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తిరుమలగిరిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, పాలీటెక్నిక్‌ తిరుమలగిరిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల సూర్యాపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తిరుమలగిరిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం సూర్యాపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
మాలిపురంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. ఒక ఎమ్బీబీయెస్ డాక్టరు, డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
మాలిపురంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మాలిపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మాలిపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
మాలిపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
నూనె, బియ్యం
చల్లారెడ్డిపాలెం
చల్లారెడ్డిపాలెం (గ్రామీణ) , బాపట్ల జిల్లా, వేటపాలెం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామ విశేషాలు
చల్లారెడ్డిపాలెంలో ఉన్న ఒక ఇంజినీరింగ్ కళాశాల. ఈ కళాశాలను క్లుప్తంగా SACET (సెయింట్ ఆన్స్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజినీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ) అంటారు.ఈ కళాశాల J.N.T.విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధం. ఈ కళాశాలకు సంబంధించిన కొత్త విషయాలను కళాశాల అధికారిక వెబ్‌సైటులో గమనిచవచ్చు.
చావలి వ్యాఘ్రేశ్వరుడు
చావలి వ్యాఘ్రేశ్వరుడు భారతదేశానికి చెందిన ప్రముఖ శస్త్రచికిత్స నిపుణులు, పోలియో వ్యాధిగ్రస్తుల పాలిట వరప్రదాత.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన తూర్పుగోదావరి జిల్లా లోని రాజమండ్రిలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి ఆయుర్వేద వైద్యులు. ఆయన ఎం.బి.బి.ఎస్ చేసి జనరల్ సర్జన్, ఆర్థోపెడిక్స్ లలో రెండు ఎం.ఎస్ డిగ్రీలను ఆంధ్రా మెడికల్ కళాశాల, విశాఖపట్నంలో చేసారు. ఆయన విశాఖపట్నం లోని కింగ్ జార్జ్ ఆసుపత్రిలో మొదతి ఆర్తోపెడిక్స్ ప్రొఫెసరుగా పనిచేసారు. ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఆర్థోపిడిక్ వైద్య విభాగ వ్యవస్థాపకుడు. ఆయన ఫోలియో చికిత్సలో "ప్లాసెంటాల్ గ్రాప్ట్" వైద్యవిధానాన్ని పరిచయం చేసిన మొట్టమొదటి భారతీయుడు. సబ్త్రో చాంటరిక్ ఓస్టియోటొమికి మెటాలిక్ గైడ్ పద్ధతిని ప్రవేశ పెట్టిన తొలి భారతీయుడు.
ఆయన ప్రపంచంలో బహు కొద్ధిమందికి తెలసిన హాఫ్ నీ జాయింట్ ట్రాన్స్ ప్లాంటేషన్ శస్త్ర చికిత్స నిపుణుడు, తొలి భారతీయుడు. ఈ క్షేత్ర వికాసానికి దోహదపడుతూ, ప్రిన్సిపల్స్ అండ్ ప్రాక్టీసెస్ ఆఫ్ ఆర్తో పిడిక్స్ పుస్తకం రచించిన తొలి భారతీయుడు.
1948 లో కార్ నికోబార్ ద్వీపాలకు వెళ్ళి చాలా మంది పోలియో వ్యాధిగ్రస్తులకు వైద్య సేవలు అందించారు. వీరు చేసిన మంచి పనికి గుర్తింపుగా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఫెల్లోషిప్ ఇచ్చి ఉన్నత శిక్షణకు అమెరికా పంపించింది. 1954 లో మూడవ అంతర్జాతీయ పోలియో కాన్ఫరెన్స్ లో పురస్కారం అందుకున్నారు. 1956 లో ఇంటర్నేష్నల్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్ ఫెల్లోషిప్ అందుకున్నారు. 1965 లో అమెరికన్ కాలేజ్ ఆఫ్ సర్జన్స్, ఫెల్లో నేషనల్ అకాడమి ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ గౌరవం గైకొన్నారు.
వ్యాఘ్రేశ్వరుడు గారు డాక్టర్ మంగళంపల్లి గోపాల్ కిని వద్ద శిక్షణ పొందారు. రాణి చంద్రమణి దేవి కిని గారి వద్ద వైద్యం చేయించుకునే వారు. కిని గారు ముంబై ఆసుపత్రికి తరలి వెళ్ళడంతో, స్థానికి వైద్య సధుపాయం కోసం స్థలం విరాళముగా ఇవ్వగా, డాక్టర్ వ్యాఘ్రేశ్వరుడు వైద్య సేవలు అందిస్తూ వచ్చారు. దేశం నలుమూలలనుంచి జనం ఇక్కడికి వచ్చి వైద్య సేవలు పొందారు.
డాక్టర్ వ్యాఘ్రేశ్వరుడు గారు పలు రాష్ట్రాలు సందర్శించి పోలియో క్యాంపులు నిర్వహించి బాధితులకు ఉపశమనం కలిగించారు. 1967 లో ఆచార్య డాక్టర్ పి బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి గారి సహకారముతో ఆంధ్ర మెడికల్ కాలేజ్ విద్యార్థుల సంఘం నెలకొల్పారు. వారి సహాయ సహకారలతో వైద్య సేవలను మెరుగు పరిచేదిశలో మిక్కిలి కృషి చేశారు.
ఆయన 1966లో "ప్రిన్సిపల్స్ అండ్ ప్రాక్టీస్ ఆఫ్ ఆర్థోపెడిక్స్" గ్రంథాన్ని వ్రాసిన మొట్టమొదతి భారతీయుడు.
ఆయన 1972లో ప్రభుత్వ సర్వీసు నుండి పదవీవిరమణ పొందారు. తరువాత ఆయన పేద ప్రజలకు పోలియోసేవలను కొనసాగిస్తూ అనేక పోలియో క్యాంపులు నిర్వహించారు.
పోలియో వ్యాధిగ్రస్తుల సేవ
ఆపరేషన్ పోలియో ప్రాజెక్ట్, సత్య సాయి పోలియో ట్రస్ట్ ఆరంభించారు. వీటి ద్వారా మూడు వందల పోలియో క్యాంపులు నిర్వహించారు. 1.5 లక్షల మందిని పరీక్షించారు. 30,000 కి పైగా శస్త్ర చికిత్సలు చేశారు. ఈ సేవలన్నీ ఆయన ఉచితముగానే అందిచారు. ప్రపంచ వైద్య రంగ ఇతిహాసంలోనే ఇలాటి ఉదంతాలు అరుదు. అంతే కాదు మూడు వందల పోలియో క్యాంపులు నిర్వహించి, 30,000 (ముప్పై వేలకు పైగా) శస్త్ర చికిత్సలు చేసి, లక్షా యాబై వేల రోగులకు వైద్య సేవలు అందించారు.
ఆయన శిష్యుడు డాక్టర్ ఎస్ వి ఆదినారాయణ రావు వీరికి సహకారం అందిస్తూ ఉండేవారు. ఒక దరిమిలా ఆయన వ్యాఘ్రేశ్వరుడు గారిని ఉద్దేశించి ఉచితంగా సేవలు అందించడంలో మీకు ఏమొస్తుంది? అని ప్రశించారు. దానికి ప్రత్యుత్తరముగా రోగుల కళ్ళలో వారి దేవుడి పట్ల ఉన్న కృతజ్ఞత కనిపిస్తుంది; ఆ అనుభూతి, సంతృప్తి ఎంత డబ్బు పెట్టినా కొనలేము అని సమాధానమిచ్చారు. వారి నిష్ట అటువంటిది. ప్రజా క్షేమమే తన అశయంగా మలుచుకున్న గొప్ప వ్యక్తి. ==పుస్తకాలు ==
మూలాలు
వర్గం:తెలుగువారిలో వైద్యులు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా వైద్యులు
కోమల్ ఝా
కోమల్ ఝా భారతదేశానికి చెందిన సినీ నటి, రచయిత. ఆమె 2009లో హిందీలో విడుదలైన 3 ఇడియట్స్ సినిమా ద్వారా చిన్న పాత్రలో నటించి ఆ తరువాత తెలుగు, కన్నడ, మలయాళం సినిమాల్లో నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు
వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్
కులవ్యవస్థ
సావర్కర్ కుల వ్యవస్థను, అస్పృశ్యతను విమర్శించాడు. కుల వ్యవస్థ హిందూ సమాజాన్ని నిందించదగినదిగా ఉన్నదని సావర్కర్ గమనించాడు. కాలా పానీ జైలు శిక్ష నుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, సావర్కర్ కులాంతర భోజనాన్ని నిర్వహించడం ప్రారంభించాడు. 1930 సంవత్సరములో సావర్కర్ మొదటి పాన్-హిందూ గణేష్ చతుర్థిని ప్రారంభించాడు, ఈ ఉత్సవాలకు అస్పృశ్యులు అని పిలవబడే వారు అనువదించిన కీర్తనలతో ఉంటాయి. ఉన్నత కులాలకు చెందిన వారు ఈ భక్తి గీతాలను అందించిన వారికి పూలమాలలు వేస్తారని చెప్పారు. మహిళలు బహిరంగంగా ఉపన్యాసాలు ఇవ్వడం, కులాంతర భోజనాలు ఈ ఉత్సవాలలో ప్రత్యేక లక్షణాలు. 1931లో రత్నగిరిలో పతిత్ పవన్ ఆలయం స్థాపించబడింది. ఈ ఆలయం అన్ని కులాల నుండి ప్రాతినిధ్యం కలిగి ఉంది, వీటిలో మునుపటి అస్పృశ్యులకు చెందినవారు కూడా ఉన్నారు. 1933 మే 1న సావర్కర్ అన్ని కులాల హిందువుల కోసం ఒక హోటల్ ప్రారంభించాడు. మహార్ కులానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి అక్కడ ఆహారాన్ని వడ్డిస్తారు వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ ఆంగ్ల, హిందీ భాషలలో కొన్ని రచనలు చేసాడు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:అండమాన్ నికోబార్ దీవులు వర్గం:1883 జననాలు వర్గం:1966 మరణాలు వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:రచయితలు
గర్హ్వాల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
గర్హ్వాల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలోని 05 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో పద్నాలుగు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు
=== ఉత్తరాఖండ్ ఏర్పడిన తర్వాత ===
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరాఖండ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ప్రమోద్ సావంత్
ప్రమోద్ సావంత్(ఆంగ్లం:Pramod Sawant)(జననం 1973 ఏప్రిల్ 24) భారతీయ జనతా పార్టీ కి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం గోవా 13వ ముఖ్యమంత్రి గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
తొలినాళ్ల జీవితం
సావంత్ 1973 ఏప్రిల్ 24న పాండురంగ్ పద్మిని సావంత్ దంపతులకు జన్మించాడు. కొల్లాపూర్‌లోని గంగా ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీ ఆయుర్వేద వైద్య కళాశాల నుండి ఆయుర్వేదం, మెడిసిన్ ఇంకా సర్జరీ విభాగాలలో పట్టా పొందాడు. ఆ తరువాత పూణే లోని తిలక్ మహారాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాస్టర్ ఆఫ్ సోషల్ వర్క్ పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ చదువు పూర్తి చేసాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు వర్గం:గోవా ముఖ్యమంత్రులు
గద్దలు (పక్షిజాతి)
గద్దలు
తెలుగు రాష్ట్రాలలో గద్ద లేదా గ్రద్ద అన్న పేరుతో చలామణీ అవుతున్న పక్షిని ఇంగ్లీషులో kite అంటారు. ( సంస్కృతం: గృధ్రము). ఈ జాతి పక్షులు అనేకం వివిధమైన పేర్లతో పిలవబడుతున్నాయి. దరిదాపు ఇవన్నీ ఫాల్కనీఫార్మిస్ క్రమంలో ఏక్సీపెట్రిడే కుటుంబానికి చెందినది.
ఇందులోని సుమారు 60 జాతులలో ఎక్కువగా యూరేసియా, ఆఫ్రికా ఖండాలలో కనిపిస్తాయి. రెండు జాతులు (బాల్డ్ గద్దలు, గోల్డెన్ గద్దలు) మాత్రమే అమెరికా, కెనడా లలో, తొమ్మిది జాతులు మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా లలోను, మరి మూడు జాతులు ఆస్ట్రేలియాలోను కనిపిస్తాయి.
ఉదాహరణకి గద్దలలో కొన్ని జాతులు (species):
గద్దని పోలిన ఇతర పక్షులు
గద్దని పోలిన పక్షులు చాలా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి కొన్ని ఇంగ్లీషు పేర్లు, వాటితో సమానార్థకాలైన కొన్ని తెలుగు పేర్లు:
ఈ పక్షుల గురించి మరికొన్ని వివరాలు:
<!-- Major new research into eagle taxonomy suggests that the important genera Aquila and Hieraaetus are not composed of nearest relatives, and it is likely that a reclassification of these genera will soon take place, with some species being moved to Lophaetus or Ictinaetus. FAMILY ACCIPITRIDAE
thumb|A [[Steppe Eagle in Lahore Zoo Pakistan.]] thumb|A dark individual of the [[Short-toed Eagle.]]
మూలాలు
వర్గం:వేటాడే పక్షులు
వైర్‌లెస్
thumb|160x160px|సముద్ర మొబైల్ సేవ యొక్క హ్యాండ్‌హెల్డ్ ఆన్-బోర్డ్ కమ్యూనికేషన్ స్టేషన్ వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్ లేదా వైర్‌లెస్ అనేది ఎలక్ట్రికల్ కండక్టర్, ఆప్టికల్ ఫైబర్ వంటి ఇతర నిరంతర ఫిజికల్ కేబుల్స్ లేదా వైర్‌లను ఉపయోగించకుండా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పాయింట్ల మధ్య సమాచారాన్ని ( టెలీకమ్యూనికేషన్ ) బదిలీ చేయడం. అత్యంత సాధారణ వైర్‌లెస్ సాంకేతికతలు గాలిలో సమాచారాన్ని ప్రసారం చేయడానికి విద్యుదయస్కాంత తరంగాలను లేదా రేడియో తరంగాలను ఉపయోగిస్తాయి.
రేడియో తరంగాలతో, బ్లూటూత్ కోసం కొన్ని మీటర్లు లేదా డీప్-స్పేస్ రేడియో కమ్యూనికేషన్‌ల కోసం మిలియన్ల కిలోమీటర్ల దూరం వంటి ఉద్దేశిత దూరాలు ఉంటాయి. ఇది సెల్యులార్ టెలిఫోన్లు, వ్యక్తిగత డిజిటల్ సహాయకులు (PDAలు) మరియు వైర్‌లెస్ నెట్‌వర్కింగ్‌తో సహా వివిధ రకాల స్థిర, మొబైల్ మరియు పోర్టబుల్ అప్లికేషన్‌లను కలిగి ఉంటుంది. రేడియో వైర్‌లెస్ సాంకేతికత యొక్క అనువర్తనాలకు ఇతర ఉదాహరణలు GPS యూనిట్లు, గ్యారేజ్ డోర్ ఓపెనర్లు, వైర్‌లెస్ కంప్యూటర్ మౌస్, కీబోర్డ్‌లు మరియు హెడ్‌సెట్‌లు, హెడ్‌ఫోన్‌లు, రేడియో రిసీవర్లు, శాటిలైట్ టెలివిజన్, ప్రసార టెలివిజన్ మరియు కార్డ్‌లెస్ టెలిఫోన్‌లు. వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్‌లను సాధించడంలో కొంత తక్కువ సాధారణ పద్ధతులు కాంతి మరియు అయస్కాంత లేదా విద్యుత్ క్షేత్రాలు లేదా ధ్వనిని ఉపయోగించడం వంటి ఇతర విద్యుదయస్కాంత దృగ్విషయాలను కలిగి ఉంటాయి.
వైర్‌లెస్ అనే పదం కమ్యూనికేషన్స్ చరిత్రలో కొద్దిగా భిన్నమైన అర్థాలతో రెండుసార్లు ఉపయోగించబడింది. భౌతిక తంతులు లేకుండా రేడియో సిగ్నల్‌లను ప్రసారం చేసే మరియు స్వీకరించే సాంకేతికతను వివరించడానికి ఈ పదాన్ని మొదట 19వ శతాబ్దం చివరిలో ఉపయోగించారు, ఆ తర్వాత దీనిని వైర్‌లెస్ టెలిగ్రాఫీ అని పిలుస్తారు. ఈ సాంకేతికతను వివరించడానికి 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో "రేడియో" అనే పదం "వైర్‌లెస్" స్థానంలో వచ్చింది. అయినప్పటికీ, "వైర్‌లెస్" అనే పదం 1960ల వరకు UK మరియు ఆంగ్లం మాట్లాడే ప్రపంచంలో నాన్-పోర్టబుల్ రేడియో సెట్‌లను సూచించడానికి ఉపయోగించబడింది. వైర్‌లెస్ అనే పదం 1980లు మరియు 1990లలో పునరుద్ధరించబడింది, వైర్లు లేకుండా కమ్యూనికేట్ చేసే డిజిటల్ పరికరాలను, వైర్లు లేదా కేబుల్‌లు అవసరమయ్యే వాటి నుండి మునుపటి పేరాలో జాబితా చేయబడిన ఉదాహరణల వంటి వాటిని వేరు చేయడానికి. మొబైల్ బ్రాడ్‌బ్యాండ్, Wi-Fi, మరియు బ్లూటూత్ వంటి సాంకేతికతల ఆగమనం కారణంగా ఇది 2000లలో దాని ప్రాథమిక వినియోగంగా మారింది.
మూలాలు
వర్గం:అంతర్జాలం
వల్లూరి బసవరాజు
thumbnail|1952లో హైదరాబాదు రాష్ట్ర మంత్రిగా వల్లూరి బసవరాజు వి.బి.రాజుగానే ప్రసిద్ధులైన వల్లూరి బసవరాజు స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, తెలంగాణా ప్రాంతంలో నైజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా, ఆంధ్రోద్యమకారుడు, ప్రముఖ రాజకీయనాయకుడు. హేతువాది.
వల్లూరి బసవరాజు 1914లో బాపట్లలో ఒక సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించారు. 1934లో మద్రాసు గిండిలోని ఇంజినీరింగ్ కళాశాలలో సివిల్ ఇంజినీరింగ్‌లో డిప్లొమా పొందారు. చదువు పూర్తయిన తర్వాత 19 యేళ్ల వయసులో హైదరాబాదులో ఇంజనీరుగా స్థిరపడ్డాడు. హైదరాబాదులో స్థిరపడిన మొదటి ఏడాదే, 1934లోనే ఖమ్మం మెట్టులో జరిగిన మూడవ నైజాం రాష్ట్ర ఆంధ్ర మహాసభలకు ఒక సందర్శకుడుగా హాజరయ్యాడు. ఆ రోజుల్లో రాజకీయాభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేయటానికి గాని, కనీసం సంఘ సంస్కరణలను చర్చించడానికిగాని సంస్థాన ప్రభుత్వం అనుమతి ఇచ్చేవారు కారు. అక్కడ సురవరం ప్రతాపరెడ్డితో ఏర్పడిన సాన్నిహిత్యం వి.బి.రాజుకు తెలంగాణా ప్రజలకు సంబంధించిన కీలకమైన అనేక ముఖ్య విషయాలపై నేను అభిప్రాయాలు ఏర్పరచుకొనటానికి అవకాశం కలిగించింది. 1936లో షాద్‌నగర్‌లో అయిదో ఆంధ్ర మహాసభ సభాస్థలి నిర్మాణ బాధ్యత నిర్వర్తించారు. 1937లో శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయానికి సురవరం ప్రతాపరెడ్డి అధ్యక్షులైతే వి.బి.రాజు కార్యదర్శి. శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్ర భాషా నిలయం సాహితీవేత్తలకు జాతీయవాదులకు, తెలుగు భాషా ప్రేమికులందరికీ కేంద్రంగా ఉండేది. సురవరం ప్రతాపరెడ్డి ఆధ్వర్యంలో వెలువడే గోలకొండ పత్రికలో ఆయన తెలంగాణా ప్రాంతాభివృద్ధికోసం రచనలు చేశారు. ఆంధ్ర మహాసభ కార్యకర్త.
1967లో పెద్దఎత్తున చెలరేగిన తెలంగాణా ఉద్యమంలో వి.బి.రాజు మనస్తాపంతో తన మంత్రి పదవి త్యజించారు. 1970నుండి రెండు పర్యాయాలు రాజ్యసభ సభ్యుడిగా కొనసాగారు. అఖిలభారత కాంగ్రెస్ కమిటీకి కార్యదర్శిగా కూడా పనిచేశారు.
1986 డిసెంబరు తొమ్మిదో తేదీన మరణించారు.
మూలాలు
వర్గం:1914 జననాలు వర్గం:1986 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా ఇంజనీర్లు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన హైదరాబాదు రాష్ట్ర శాసన సభ్యులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లాకు చెందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా (సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్) కు చెందిన రాజ్యసభ సభ్యులు
అయోధ్య రామమందిరం
అయోధ్య రామమందిరం భారతదేశంలో ఉత్తర ప్రదేశ్ అయోధ్య ఈ దేవాలయం నిర్మిస్తున్నారు.
రామమందిరం నిర్మాణానికి ట్రస్టు
అయోధ్యలోని వివాదాస్పద స్థలంలో రామాలయం నిర్మాణానికి వీలుగా ట్రస్టును ఏర్పాటు చేయాలని సుప్రీంకోర్టు తీర్పులో సూచించింది.దీంతో బోర్డు ట్రస్టీలతో ట్రస్టును ఏర్పాటు చేసి అయోధ్యలో రామమందిరం నిర్మాణానికి వీలుగా ట్రస్టు ఏర్పాటుకు కేంద్ర హోంమంత్రిత్వశాఖ ఏర్పాట్లు మొదలుపెట్టింది.
భూమి పూజ
అయోధ్యలో రామాలయ నిర్మాణానికి 2020,ఆగస్టు,5న మధ్యాహ్నం 12 గంటల 44 నిమిషాల 8 సెకన్ల నుంచి 12 గంటల 44 నిమిషాల 40 సెకన్లదాకా ఈ కార్యక్రమం పూర్తవుతుంది. గర్భగుడి ప్రాంతంలో 40 కిలోల వెండి ఇటుకను స్థాపించనున్నారు. తద్వారా ఆలయ నిర్మాణ పనులకు శ్రీకారం చుట్టనున్నారు.
నిర్మాణ పనుల పురోగతి
ప్రస్తుతం అయోధ్య రామాలయ నిర్మాణ పనులలో మొదటి దశ పనులు పూర్తి అయినవని, రెండవ దశ పనులు నవంబర్ వరకు పూర్తి కావచ్చని అని శ్రీ రామ జన్మ భూమి మందిర తీర్థ ట్రస్ట్ నిర్వాహకులు తెలిపారు. డిసెంబర్ 2023 నుంచి భక్తులకు దర్శనం ప్రారంభం అవుతుందని, అదే సంవత్సరం శ్రీరాముని మూలావిరాట్టు విగ్రహం స్థాపన జరుగగలదని తెలిపారు. ఈ రామాలయ పునరుద్ధరణ పనులను గుజరాత్ లోని అహ్మదాబాద్ కు చెందిన టెంపుల్ ఆర్కిటెక్స్ట్స్ 'సోమ్ పురా ఫామిలీ ' చేపట్టింది. అయోధ్యలో రామ మందిరం 2.77 ఎకరాల విస్టీర్ణంలో మొదటి అంతస్తు నుంచి గర్భగుడి శిఖరం వరకు 161 అడుగుల ఎత్తులో, ఆలయ పొడవు 360 అడుగులు, వెడల్పు 235 అడుగులు, ఒక్కో అంతస్థు 20 అడుగులతో, మొదట 160,  మొదటి అంతస్తులో 160 ,రెండవ అంతస్తులో 74 స్తంభాలతో నిర్మాణ పనులు జరుగుతున్నాయని శ్రీ రామ జన్మ భూమి మందిర తీర్థ ట్రస్ట్ నిర్వాహకులు తెలిపారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు
గాడ్సే
గాడ్సే 2021లో తెలుగులో సినిమా పీరియాడిక్‌ డ్రామా సినిమా. సీకే స్క్రీన్స్ బ్యాన‌ర్‌పై సి.కల్యాణ్‌ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు గోపీ గ‌ణేష్ ప‌ట్టాభి దర్శకత్వం వహించాడు. సత్యదేవ్, ఐశ్వర్య లక్ష్మి, బ్రహ్మాజీ, తనికెళ్ల భరణి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా టీజ‌ర్‌ను చిరంజీవి 21 డిసెంబర్ 2021న విడుదల చేశారు. ‘గాడ్సే’ సినిమా 2022 జనవరి 26న విడుదల కావాల్సిఉండగా 2022 జూన్ 17న థియేటర్లలో విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు
గట్టికల్ (రాయపర్తి)
గట్టికల్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ జిల్లా, రాయపర్తి మండలం లోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన రాయిపర్తి నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా లోకి చేర్చారు. ఆ తరువాత 2021 లో, వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా స్థానంలో వరంగల్ జిల్లాను ఏర్పాటు చేసినపుడు ఈ  గ్రామం, మండలంతో పాటు కొత్త జిల్లాలో భాగమైంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 428 ఇళ్లతో, 1735 జనాభాతో 601 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 877, ఆడవారి సంఖ్య 858. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 172 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 768. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578300 .పిన్ కోడ్: 506314.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల ఊకల్ (పి.ఆర్)లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల రాయిపర్తిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల తొర్రూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ వరంగల్లో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల వరంగల్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
గత్తికల్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గత్తికల్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
గత్తికల్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, మొక్కజొన్న, వరి
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
కలప వస్తువులు, CLAY వస్తు
వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి
యేదుగురి సందింటి జగన్మోహనరెడ్డి (జ. 1972 డిసెంబరు 21), (వై.యస్.జగన్మోహనరెడ్డి లేదా జగన్ గా సుపరిచితుడు) వ్యాపారవేత్త, రాజకీయనాయకుడు, ఆంధ్రప్రదేశ్(నవ్యాంధ్ర) రాష్ట్ర  రెండవ ముఖ్యమంత్రి. అతను భారతీయ రాజకీయ పార్టీ అయిన యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ వ్యవస్థాపకుడు. అతను ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి వై.యస్.రాజశేఖరరెడ్డి తనయుడు. జగన్మోహనరెడ్ది తన రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ లో ప్రారంభించి, 2009 మే నెలలో తొలిసారిగా కడప లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి భారతదేశ  లోక్ సభ సభ్యునిగా గెలుపొందాడు. తన తండ్రి 2009 లో జరిగిన హెలీకాప్టర్ ప్రమాదం లో  మరణించిన తరువాత రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఓదార్పు యాత్ర చేపట్టాడు. తరువాత  భారత జాతీయ కాంగ్రెసు తో విభేదాల కారణంగా పార్టీ కి రాజీనామా చేసి  యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీని స్థాపించాడు. 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో తన పార్టీ 67 స్థానాలను సాధించి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభలో ప్రతిపక్ష నాయకునిగా ఉన్నాడు. తరువాత అతను రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా సుదీర్ఘ పాదయాత్ర ద్వారా ప్రజలకు చేరువై 2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో 175 స్థానాలలో  151 స్థానాలను కైవసం చేసుకుని  ఘన విజయం సాధించి ముఖ్యమంత్రి పీఠం అధిష్ఠించాడు.
ప్రారంభ జీవితం
జగన్మోహనరెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కడప జిల్లా, జమ్మలమడుగు లో వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి, వై.ఎస్.విజయమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. అతని సోదరి వై.ఎస్.షర్మిల కూడా రాజకీయ నాయకురాలు. అతను బేగంపేట లోని హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్ లో 12వ గ్రేడు వరకు విద్యనభ్యసించాడు. టాలీవుడ్ నటుడు యార్లగడ్డ సుమంత్ కుమార్ అతనికి పాఠశాలలో ఆప్తమిత్రుడు. అతను బ్యాచిలర్స్ ఆఫ్ కామర్స్ (బి.కాం) డిగ్రీని హైదరాబాదులోని కోఠీ వద్ద గల మహావిద్యాలయ డిగ్రీ అండ్ పి.జి. కళాశాల నుండి చేసాడు. అతను 1996 ఆగస్టు 28న భారతి ని వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. వారు లండన్ లో గ్రాడ్యుయేషన్ చేసారు.
వ్యాపార సంస్థలు
జగన్మోహనరెడ్డి మొదట సండూర్ పవర్ కంపెనీ లిమిటెడ్ (SPCL)ని 2001లో దాని ఒరిజినల్ ప్రమోటర్ ఎం.బి. ఘోర్‌పడే నుండి ఒక పనికిరాని పవర్ ప్రాజెక్ట్‌ని కొనుగోలు చేసాడు. SPCL తర్వాత ఇతర కంపెనీలలో కోట్లాది రూపాయలను పెట్టుబడి పెట్టి, మరిన్ని వ్యాపారాలను పొందగలిగింది. దీనికి ఆయన సతీమణి వై.ఎస్. భారతి నేతృత్వం వహిస్తున్నది. అతను SPCLలో తన వాటాలను విక్రయించి,  రాజకీయాల్లో ఎక్కువగా పాల్గొనడంతో తన క్రియాశీల ప్రత్యక్ష వ్యాపారాలకు దూరంగా ఉన్నాడు.
రాజకీయ జీవితం
జగన్మోహనరెడ్డి తండ్రి "వై.యస్.ఆర్" గా సుపరిచితుడైన వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్ది 2004 నుండి 2009 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నాడు. జగన్మోహనరెడ్డి కడప జిల్లాలోని 2004 ఎన్నికల సమయంలో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ కి ప్రచారం చేయడం ద్వారా తన రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు. 2009 లో కడప లోక్ సభ నియోజకవర్గం నుండి పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. సెప్టెంబరు 2009లో తన తండ్రి మరణించిన తరువాత, అతను తన తండ్రి వదిలిపెట్టిన రాజకీయ వారసత్వాన్ని చేపట్టడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభించాడు. మెజారిటీ శాసనసభ్యులు ఆయనను ముఖ్యమంత్రిగా నియమించాలని మొగ్గు చూపారు. అయితే ఈ ఎంపికను పార్టీ అగ్ర నేతలు సోనియా గాంధీ, రాహుల్ గాంధీ లు ఆమోదించలేదు.
తన తండ్రి మరణించిన ఆరు నెలల తర్వాత, అతను ముందుగా వాగ్దానం చేసినట్లుగా, తన తండ్రి మరణ వార్త విని ఆత్మహత్య చేసుకున్న లేదా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న వారి కుటుంబాలను కలుసుకోవడానికి వెళ్లి ఓదార్పు యాత్ర ( సంతాప యాత్ర) ప్రారంభించాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీ కేంద్ర నాయకత్వం తన ఓదార్పు యాత్రను విరమించుకోవాలని ఆదేశించింది. ఆ ఉత్తర్వును ధిక్కరించిన అతను హైకమాండ్ తో విభేధించాడు. ఇది తన వ్యక్తిగత విషయమని పేర్కొంటూ ఆయన యాత్రను కొనసాగించాడు.
2010–2014: వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ స్థాపన
తాను తలపెట్టిన ఓదార్పుయాత్రకు అనుమతి ఇవ్వని కారణంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ హైకమాండ్ తో విభాదాల కారణంగా 2010 నవంబరు 29న కడప లోక్ సభ నియోజకవర్గం నుండి లోక్ సభ సభ్యత్వానికి, కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసాడు. ఆయన తల్లి విజయమ్మ కూడా పులివెందుల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గానికి రాజీనామా చేసి పార్టీకి కూడా రాజీనామా చేసింది. 45 రోజుల్లోపు కొత్త పార్టీని ప్రారంభిస్తానని 2010 డిసెంబరు 7 న పులివెందుల నుంచి అతను ప్రకటించాడు. 2011 ,మార్చి 11న అతను తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోని జగ్గంపేట లో యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ (వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ) ని స్థాపించాడు. ఆ తర్వాత అతని పార్టీ కడప జిల్లాలో ఉప ఎన్నికలకు వెళ్లి దాదాపు అన్ని స్థానాలను భారీ మెజారిటీతో గెలుచుకుంది. వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షుడిగా కడప లోక్ సభ నియోజకవర్గం నుంచి ఉప ఎన్నికను ఎదుర్కొని 5,45,043 ఓట్ల ఆధిక్యతతో రెడ్డి గెలుపొందాడు. ఆయన తల్లి కూడా పులివెందుల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గంలో అతని చిన్నాన్న వై.యస్. వివేకానంద రెడ్డి పై 85,193 ఓట్ల తేడాతో గెలుపొందింది. అతని తల్లి  వై.యస్.విజయమ్మ పార్టీకి గౌరవ అధ్యక్షురాలుగా వ్యవహరించింది.
అక్రమార్జన ఆరోపణలు
2012 మే 27, అక్రమాస్తుల ఆరోపణలపై జగన్మోహనరెడ్దిని సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ (CBI) అరెస్టు చేసింది. వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో తన తండ్రి కార్యాలయాన్ని ఉపయోగించుకుని అక్రమంగా ఆస్తులు కూడబెట్టారనే ఆరోపణలపై సిబిఐ రెడ్డికి సమన్లు జారీ చేసింది. మైనింగ్ లీజులు, ప్రాజెక్టుల కేటాయింపుల రూపంలో తమకు అనుమతులు లభించాయన్న ఆరోపణలపై రెడ్డి వ్యాపారాల్లో పెట్టుబడులు పెట్టిన 58 కంపెనీలకు సీబీఐ, ఈడీ సమన్లు కూడా పంపాయి. విచారణ కొనసాగుతుండగా అతని జ్యుడీషియల్ కస్టడీని పదే పదే పొడిగించారు. భారత సుప్రీంకోర్టు 2012 జూలై 4, 2012 ఆగస్టు 9, 2012 నవంబరు 7, 2013 మే 9 , 2013 మే13 న అతని బెయిల్ పిటిషన్‌ను కొట్టివేసింది.
జగన్మోహనరెడ్ది విచారణ వెనుక రాజకీయ కుట్ర దాగి ఉందని వై.ఎస్.ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ, రెడ్డి కుటుంబం ఆరోపిస్తోంది. జైలులో ఉండగా, ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటును ఆమోదించాలన్న యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ రెడ్డి నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించాడు. 125 గంటల నిరవధిక నిరాహార దీక్ష తర్వాత, అతని చక్కెర స్థాయిలు, రక్తపోటు తగ్గాయి. చికిత్స నిమిత్తం ఉస్మానియా ఆస్పత్రికి తరలించారు. తెలంగాణ ఏర్పాటును నిరసిస్తూ అతని తల్లి విజయమ్మ కూడా నిరాహారదీక్ష చేసింది. అతను జైలు నుండి విడుదలైన తర్వాత 72 గంటల బంద్ నిరసనకు పిలుపునిచ్చాడు. తెలంగాణ ఏర్పాటుకు అనుకూలమైన నిర్ణయాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ రెడ్డి, ఆయన తల్లి ఇద్దరూ తమ శాసనసభలకు రాజీనామా చేశారు.
16 నెలల పాటు జగన్ చంచల్ గూడ జైలులో ఉన్నాడు. 2013 సెప్టెంబరు 23 న నాంపల్లిలోని సిబిఐ ప్రత్యేక కోర్టు షరతులతో కూడిన బెయిల్ మంజూరు చేసింది.
2014–2019: ప్రతిపక్ష నాయకుడు - పాదయాత్ర
2014లో, ఎన్నికల ప్రీ పోల్స్ సర్వేల లో విశ్లేషకులు వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించడానికి అనుకూలంగా ఉందని విశ్లేషించారు. కానీ 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో తన రాజకీయ ప్రత్యర్థి నారా చంద్రబాబునాయుడు అధ్యక్షుడిగా ఉన్న తెలుగుదేశం పార్టీ చేతిలో అతిస్వల్ప ఓట్ల శాతం తో పరాజయం పొంది ప్రతిపక్ష నేతగా అసెంబ్లీలోకి అడుగుపెట్టాడు. అతని పార్టీ రాష్ట్ర అసెంబ్లీలోని 175 సీట్లలో 45% ఓట్లతో 67 స్థానాలను మాత్రమే గెలుచుకుంది. తెలుగుదేశం పార్టీ ఓట్ల శాతం 47%కి చేరుకోగా, 2% గ్యాప్ వైఎస్సార్‌సీపీ ఓటమికి దారితీసింది.
అసెంబ్లీలో ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా, వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షుడిగా అతను తన 3,000 కిలోమీటర్ల పాదయాత్రను ప్రజా సంకల్ప యాత్ర అనే పేరుతో ప్రారంభించాడు. దీనిని 2017 నవంబరు 6న కడప జిల్లాలోని ఇడుపులపాయలో ప్రారంభించాడు. వై.ఎస్.ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ 430 రోజుల్లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 125 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల మీదుగా 2019 జనవరి 9 న ముగిసిన పాదయాత్రకు "రావాలి జగన్, కావాలి జగన్"  అనే నినాదాన్ని రూపొందించారు.
రాష్ట్ర విభజనకు సంబంధించిన విభజన హామీలను నెరవేర్చకపోవడం, ప్రత్యేకహోదాను ఇవ్వకపోవడం వంటి విషయాలలో తీవ్రంగా విభేదించి, 5 సంవత్సరాలు తెలుగుదేశం ప్రభుత్వంతో పోరాడి, ప్రజలలో ప్రత్యేకహోదాపై అవగాహన కల్పించాడు. ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ప్రజలకు వివరిస్తూ వారి బాధలను అతి దగ్గరగా తెలుసుకునేందుకు ప్రజాసంకల్పయాత్ర పేరుతో ఇడుపులపాయలో 2017 నవంబరు 16 న ప్రారంభించి  2019 జనవరి 19న శ్రీకాకుళం జిల్లాలోని ఇచ్ఛాపురంలో ముగించాడు. 14 నెలల పాటు రాష్ట్రంలోని 13 జిల్లాలోని 125 నియోజకవర్గాల్లో 3,648 కిలోమీటర్లు పాదయాత్ర చేసి రాష్ట్ర ప్రజలకు దగ్గర అయ్యాడు.
2018 అక్టోబరు 25న విశాఖపట్నం ఎయిర్‌పోర్ట్‌లోని వీఐపీ లాంజ్‌లో హైదరాబాద్‌కు విమానం ఎక్కుతున్నప్పుడు అతనిపై  కోడి కత్తితో దాడి చేశారు. ఆయన భుజానికి గాయం కావడంతో శస్త్రచికిత్స చేయాల్సి వచ్చింది.
2019–ప్రస్తుతం: ముఖ్యమంత్రి
2019 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో 175 శాసన సభ స్థానాలకుగాను వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ 151 స్థానాలు రికార్డు స్థాయిలో గెలిచి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2019 సాధారణ ఎన్నికల్లో ఆయనే ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అత్యధిక మెజారిటీ (90000) సాధించిన శాసన సభ్యుడు. ఆ పార్టీ 25 లోక్‌సభ స్థానాలకు గాను 22 స్థానాలను గెలుచుకుంది.
అతను 2019 మే 30న ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు. జగనన్న అమ్మ ఒడి, నవరత్నాలు వంటి అనేక సంక్షేమ పథకాలతో అతను ముఖ్యమంత్రిగా గుర్తింపు పొందాడు. జగనన్న అమ్మ ఒడి దారిద్య్ర రేఖకు దిగువన ఉన్న తల్లులు లేదా సంరక్షకులకు, వారి పిల్లలను చదివించడానికి ఆర్థిక సహాయం అందిస్తుంది. నవరత్నాలు అనేది రైతులు, మహిళలు, వైద్యం మరియు ఆరోగ్యం, విద్య మరియు ప్రత్యేక హోదా వంటి తొమ్మిది సంక్షేమ పథకాల సమాహారం. మాజీ తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించిన అమరావతిలో కొత్త రాజధాని ప్రణాళికలను ఆయన రద్దు చేశాడు. కర్నూలు, అమరావతి మరియు విశాఖపట్నంలలో న్యాయ, పరిపాలన మరియు శాసన శాఖల కోసం మూడు వేర్వేరు రాజధానులను ప్రతిపాదించాడు. ఈ ప్రతిపాదనపై అమరావతి రైతుల నుంచి పెద్ద ఎత్తున నిరసనలు వ్యక్తమయ్యాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు మార్చి 2022 తీర్పులో అమరావతి అభివృద్ధిని కొనసాగించాలని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. "రాజధానిని మార్చడం, విభజించడం లేదా మూడు రాజధానులు చేయడం కోసం ఎటువంటి చట్టాన్ని రూపొందించే సామర్థ్యం ప్రభుత్వానికి లేదని" తీర్పునిచ్చింది.
ఏప్రిల్ 2023 నాటికి, అసోసియేషన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రిఫార్మ్స్ నివేదిక ప్రకారం, అతను భారతదేశంలో అత్యంత ధనిక ముఖ్యమంత్రి, మొత్తం ఆస్తులు 510 కోట్లు.
2022 జులైలో 8, 9 తేదీల్లో గుంటూరులో జరిగిన వైఎస్‌ఆర్‌సిపి ప్లీనరీ సమావేశాల్లో ఆ పార్టీ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా వైఎస్‌ జగన్‌ మోహన్ రెడ్డి ఎన్నికయ్యాడు. ఈ మేరకు తీర్మానం చేసి ఆమోదించారు.
గ్రామ సచివాలయం
ప్రజలకు పాలనను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చేందుకు, గ్రామ సచివాలయం వ్యవస్థను ప్రారంభించాడు. ఇది అన్ని ప్రభుత్వ శాఖల సేవలు, సంక్షేమ సేవలను ఒకే చోట అందుబాటులో ఉంచడం ద్వారా పరిపాలనను వికేంద్రీకరించడానికి భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఏర్పాటు చేయబడిన స్థానిక ప్రభుత్వం కల్పించిన సౌకర్యం. భారతదేశంలో ఇటువంటి కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించిన మొదటి రాష్ట్రం ఆంధ్రప్రదేశ్. సేవలను అందించడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గ్రామ వాలంటీర్లను నియమించింది. గ్రామాలు స్వయం సమృద్ధి, స్వయంప్రతిపత్తి గల సంస్థలుగా మారడాన్ని ప్రోత్సహించే మహాత్మా గాంధీ గ్రామ స్వరాజ్య భావన నుండి ఈ పథకం ప్రేరణ పొందింది కనుక ఇది గాంధీ జయంతి నాడు ప్రారంభించబడింది.
గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థ రాష్ట్రంలో కోవిడ్-19ని ఎదుర్కోవడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. “ఏపీలో ఏ టైర్-1 నగరం లేనందున రాష్ట్ర విభజన తర్వాత మాకు తృతీయ సంరక్షణ సౌకర్యాలు లేవు. లోపం ఉన్నప్పటికీ, కోవిడ్ -19 మహమ్మారిని అరికట్టడంలో రాష్ట్రం సహేతుకమైన పని చేసింది, ” అని జగన్మోహనరెడ్డి నరేంద్రమోదీతో జరిగిన వీడియో కాన్ఫరెన్సులో అన్నారు.
నవరత్నాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వైయస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి 2014 ఎన్నికల సమయంలో ప్రజలకు నవరత్నాలుగా పిలువబడే తొమ్మిది పధకాలను అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అమలు చేస్తామని హామీ ఇచ్చారు.
మన బడి నాడు నేడు
మన బడి నాడు నేడు అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన కార్యక్రమం. ఇది పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాలను మెరుగుపరచడంతోపాటు వివిధ చర్యలను చేపట్టడం ద్వారా అన్ని పాఠశాలల్లో అభ్యసన ఫలితాలను మెరుగుపరచడానికి, డ్రాపౌట్ రేటును తగ్గించడానికి ప్రవేశపెట్టబడింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:15వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:రాయలసీమ వర్గం:1972 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:కడప జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:కడప జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:కడప జిల్లాకు చెందిన ముఖ్యమంత్రులు వర్గం:కడప జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2019) వర్గం:భారతదేశ రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు
తోట నరసయ్య నాయుడు
తోట నరసయ్య నాయుడు, మచిలీపట్నం, పాగోలు తాలూకాకు చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. ఇతడు చల్లపల్లి జమీందారు ఆస్థానంలో మల్లయోధుడిగా పనిచేశాడు.
1930, మే 6వ తేదీన దండి యాత్రను నాయకత్వం వహిస్తున్న మహాత్మాగాంధీని అరెస్టు చేయడంతో దేశమంతా అల్లర్లు చెలరేగాయి. మచిలీపట్నంలో కూడా తోట నరసయ్యనాయుడు ఇతర నాయకులతో కలిసి నిరసన కార్యక్రమాన్ని చేపట్టాడు.
తోట నరసయ్య నాయుడు మరో ఇద్దరితో కలిసి మచిలీపట్నంలోని కోనేరు సెంటర్లో ఉన్న పొడవైన స్తంభంపై జాతీయ పతాకాన్ని ఎగురవేయడానికి ప్రయత్నించాడు. ఈ చర్యను నిరోధించడానికి పోలీసులు వారిపై లాఠీ దెబ్బల వర్షం కురిపించారు. అయినా నినాదాలు చేస్తూ ఆ స్తంభం ఎక్కడానికి ప్రయత్నించారు. ఎట్టకేలకు తోట నరసయ్యనాయుడు స్తంభం ఎక్కి జెండాను ఎగుర వేయగలిగాడు. సుమారు 45 నిమిషాలు పోలీసులపై లాఠీ దెబ్బలు తిన్న తర్వాత ఇతడు స్తంభం పై నుండి కుప్పకూలి క్రింద పడి తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు.
శ్రీ తోట నరసయ్య నాయుడు గారి నిర్యాణముతో ఆంధ్ర దేశం ఒక సుప్రసిద్ధ దేశ భక్తుని, స్వార్థ మెరుగని త్యాగమూర్తిని. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుని, రాజకీయ ప్రచారకుని, ఒక మహా వ్యక్తిని కోల్పోయింది. జీవిత మంతా దేశ సేవకు, స్వాతంత్ర్య సముపార్జనకు అంకితంచేసి. ఆంధ్రదేశంలో రాజకీయ చైతన్యం ప్రబలడానికి అనేక సత్యాగ్రహోద్యమాలలో పాల్గొని ఫలితాలు సాధించి వానిని అనుభవించకుండా కన్ను మూసిన కర్మయోగి.అతనుకు వయస్సు పఁడకపోయినా ఆరోగ్యం శిథిలమైపోయింది. జీవసత్వాలు క్షీణించిపోయాయి. ఆర్థిక స్థితిగతులు అనుకూలించ లేదు. కాలంతోపాటు కాలు ఆడిస్తూ కాలాన్నే తోడుచేసుకొని తన జీవితాన్ని కొనసాగించి, హృద్రోగంతో బాధ పడుతూ, తన 65 వ ఏట మృత్యువుకు స్వాగతమిచ్చారు.
కృష్ణాజిల్లా దివి తాలూకా పొగోలు గ్రామంలో తోట లక్ష్మయ్య, లక్ష్మమ్మ అనే పుణ్యదంపతులకు నరసయ్య, భాస్కరరావు అనే కుమా రులు జన్మించారు.శ్రీ తోట నరసయ్యకు విద్యాభ్యాసం లేదు. అక్షరం ముక్కరాదు. బాల్యమంతా ఆటపాటలతో గడిపి వ్యవసాయపు పనులు చేసుకుంటూ జీవించేవారు. చిన్నతనం నుంచి కుస్తీలు, పోట్లాడడంమీద మక్కువ ఎక్కువై మల్లయోధుడైనాడు. కారు డ్రైవింగ్ చేయడం కూడా నేర్చుకున్నాడు.
వల్లూరు రాజావారు తోట నరసయ్య కుస్తీలను చూచి ఆనందపడి 1924 లో అతనును బందరు తీసుకువచ్చి తనవద్ద కారు డ్రైవర్గా పెట్టుకున్నారు. డ్రైవర్గా పెట్టుకున్నారేగాని అతనిచేత డ్రైవింగ్ చేయించే వారు కాదు. అతనుకు కూడా కుస్తీని మీద సరదా ఉండడంచేత నరసయ్య చేత కుస్తీలు పట్టిస్తూ తరిఖీదు ఇప్పించారు. మల్లయోధుడుగా శ్రీ నరసయ్య పేరుపొందారు. ఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెం, గుంటూరు, రాజమండ్రి, విజయనగరం మొదలగు పట్టణాలలో అనేక మండి మల్లయోధులను జయించి బందరు వచ్చారు.అప్పుడు కొంత మంది శిష్యులను చేరదీసి వల్లూరు రాజావారి యాజమాన్యం క్రిందే తాలింఖానాలను నెలకొల్పి వ్యాయామ శిక్షణ ఇచ్చారు. అప్పటి యువకులకు నాయకత్వం చలాయించారు.
రాజకీయాలలో ప్రవేశం
స్వతంత్ర సమరం ఉధృతంగా సాగు తున్న రోజులవి. గాంధిజీ పిలుపునందుకొని శ్రీ తోట నరసయ్య ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నారు. చిన్నాపురం నుంచి బండరుకు ఉప్పు తీసుకువచ్చారు. అతను గుప్పిటిలోని ఉప్పును తీయడానికి 16 మంది పోలీసు కానిస్టేబుల్స్ తన్నుకున్నారు. కాని శ్రీ నరసయ్య పిడికిలి విప్పలేక పోయారు. ఆ కోపంతో అతనును కింద పడగొట్టి లాఠీలతో బాదారు.
ఆ రోజులలో బియ్యానికి కటకట ఏర్పడినది. పేద ప్రజలకు బియ్యం సులభంగా లభ్యం కావడంలేదు. అప్పుడు శ్రీ నరనయ్య బియ్యం దుకాణాలను దోచి పేదలకు పంచి పెట్టారు. కలెక్టర్ తో మాట్లాడి చౌక దుకాణాలు ఏర్పాటు చేసి తాను దగ్గరవుండి పేదలకు బియ్యం తక్కువ వెలకు ఇప్పించారు.
విజయవాడలో బియ్యం దొరకక పేదలు బాధలు పడుతున్నారని తెలిసి విజయవాడ వెళ్ళి అక్కడ కొన్ని దుకాణాలను దోచి ఆ బియ్యం పేదలకు పంచి పెట్టారు. అప్పుడు బ్రిటిష్ దొరలు నరసయ్యను తుపాకితో కాల్చి చంపాలని అక్కడకు వచ్చారు. ఈ విషయం తెలిసి ఎవరో ఒక మహనీయుడు శ్రీ నరసయ్యను ఆ రోజుకు దాచివేశాడు. మరుసటి రోజున శ్రీ నరసయ్య తాను స్వయంగా కలెక్టరు దగ్గరకు వెళ్ళితాను చేసిన నేరం స్వయంగా ఒప్పుకున్నారు. శ్రీ నరసయ్యను పోలీసులు పట్టుకొని కేసుపెట్టారు. దుకాణాలు దోచి పేదలకు బియ్యం పంచి పెట్టి నేరానికి శ్రీ నరసయ్యకు తొమ్మిది మాసాల కఠిన శిక్ష విధించారు. అతను ఆ తొమ్మిది మాసాలు రాజమండ్రి జైలులో వుండివచ్చారు.
బందరు కోనేరు పై కాంగ్రెసు జండా
జైలు నుంచి వచ్చిన తరువాత జాతీయ భావాలు మరింత ఎక్కువై మిల్లు బట్టలను నడి బజారులో తగులబెట్టి ఖద్దరు వస్త్రాలను ధరించి బందరు కోనేరు సెంటరుపై వున్న స్తంభం ఎక్కి కాంగ్రేసు జండాను ఎగురు వేయాలని ప్రయత్నించారు. పోలీసులు హెచ్చరికలు చేసినా వినలేదు. కోనేరు స్తంభం ఎక్కుతుండగా పోలీసులు లాఠీలతో పొడిచారు. చావబాదారు. కాని అతను దెబ్బలను లెక్కచేయకుండా కాంగ్రెసు జండాను కోనేరు స్తంభంపై కట్టి ఆ పతాకము నకు జై హింద్" అని కేక వేస్తూ ప్రణామం చేశారు అప్పుడే అతనుకు "జండా వీరుడు" అనే పేరు వచ్చింది శ్రీ నరసయ్య స్తంభందిగి రాగానే పోలీసులు కొట్టుకుంటూ స్టేషన్కు తీసుకు వెళ్లి అతనుపై కేసు పెట్టారు. మిల్లు బట్టలు తగుల బెట్టినందుకు, కోనేరు స్తంభంపై కాంగ్రెసు జెండాను కట్టినందుకు అతనుకు న్యాయస్థానం 18 నెలలు కఠినశిక్ష విధించింది. అతను చిరునవ్వుతో ఆ శిక్షను అనుభవించి వస్తానని కోరాపుట్ జైలుకు వెళ్ళారు
పులుసులో పురుగులు
కోరాపుట్ జైలులో ఒక రోజు ఒక యుగంగా గడిపారు. అప్పటి రాజకీయవాదులకు జైలులో సరియైన తిండిలేదు. పార వేసిన మామిడి టెంకలను ఎరించి వాటితో పులుసువండి పోసేవారట. ఆ పులుసులో పురుగులు, మేకులు, చెత్తపుల్లలు వుండేవట. ఆ తిండి తినలేక కొన్నాళ్ళు నిరాహారదీక్ష సాగించారు. అప్పుడు అతను మలేరియాజ్వరంతో బాధపడ్డారు.18 నెలలు ఆ నరకం అనుభవించలేక తన మసును వేరు ధ్యాసల మీదకు మళ్ళించుకునేం దుకు అక్షరం ముక్కరాని అతను తన జైలు స్నేహితుల వద్ద అక్షరాలు నేర్చుకుని భగద్గీత చదవడం ప్రారంభించారు.జైలునుంచి తిరిగి రాగానే అతను స్నేహితులు రెండు వేల రూపాయలమేరకు చందాలు వసూలుచేసి సన్మానించి అతనుకు అంద జేశారు.కాంగ్రెసు ప్రచారం.శ్రీయుతులు అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు. డాక్టర్ పట్టాభి, టంగుటూరి ప్రకాశం వంతులు, ముట్నూరి కృష్ణారావు గార్లతో కలసి అతను కాంగ్రెసు ఆశలను, ఆశయాలను ప్రచారం చేశారు.ఒకరోజు పామర్రులో శ్రీ నరసయ్య కాంగ్రెస్ ప్రచారం చేస్తుండగా పోలీసులు అతను తలపైనున్న గాంధీ టోపీని ఊడబీకారు. వారు అలా వెళ్ళగానే జేబులో నుంచి మరొక టోపీని తీసి పెట్టుకొని" బ్రిటిషు వారు భారతదేశం విడిచిపెట్టి వెళ్ళాలి" అనే నినాదం చేస్తుండగా మళ్ళీ పోలీసులు తిరిగి వచ్చి నరసయ్యను లారీలలో కొట్టి బట్టలు చింపి చెయ్యి విరగదీశారు, అతను నేలకు 'ఒరిగి ఆఖరి క్షణంలో వుండగా పోలీసులు అక్కడ నుంచి వెళ్ళిపోయారు. అక్కడున్న కాంగ్రెసు భావాలు గల వ్యక్తులు నరసయ్య గారిని వారి యిఁటికి చేతుల పై తీసుకు వెళ్ళి వారం రోజులలో మనిషిగా చేసి రహస్యంగా బందరు పంపించారు.అతను బందరు రాగానే అప్పుడు వుటున్న ఇల్ల గలవారు నరసయ్యను ఇలు కాళీ చేయమని బలవంతంగా తమను ఖాళీ చేయించారు. భార్యా పిల్లలలో నరసయ్య అనేక యిళ్లు తిరిగారు. కాని ఎవరు వారికి యిల్లు అద్దెకు ఇవ్వలేదు. తలుపుతీసి సమాధానం కూడా చెప్పలేదు. చివరకు శ్రీ నరసయ్య సత్రంలో తలదాచుకున్నారు. పోలీసులు వచ్చి సత్రంకూడా ఖాళీ, చేయించారు. కొన్నాళ్లు చెట్టుక్రింద కాపురం ఉన్నారు. కాని పోలీసులు ఆ చెట్టునీడ కూడా దూరం చేయాలని ఆ చెట్టెను కొట్టివేశారు. ఆ రోజులలో భార్యా పిల్లలను తీసుకొని అతను కర్మ ఆదేశించిన చోటుకల్లా తిరిగారు. విధి చూపించిన మార్గాన నడిచారు. తన మనోధైర్యమును విడనాడలేదు. మరింత వికాసాన్ని పొందారు.అఖిల భారత కాంగ్రెసు మహాసభలు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలు ఢిల్లీలో జరుగుతున్నాయి. ఆ మహాసభలకు బందరు నుంచి డాక్టర్ పట్టాభి హాజరవడానికి బయలుదేరారు, వారితో పాటు శ్రీ తోట నరసస్యకూడా బయలుదేరి, వెళ్ళి మహాసభలో పాల్గొన్నారు. డాక్టర్ పట్టాభి శ్రీ తోట నరసయ్యను గాంధీజీ దగ్గరకు తీసుకు వెళ్ళి శ్రీ నరసయ్య చేసిన త్యాగాలను గాంధీజీతో వివరించి చెప్పారు. శ్రీ నరసయ్య గాంధీజీ పాదాల పైబడి నమస్కరించారు.అతను శిషయాలను విన్న గాంధీజీ శ్రీ నరసయ్యను వీపుతట్టిలేపి ఆశీర్వదించారు. సర్దార్ వల్లభాయి పటేల్ అప్పటికే శ్రీ నరసయ్య త్యాగాలు విని తనంతట తానే పరిచయం చేసు - కుని చాలాసేపు సంభాషించారు. నేతాజీ సుభాన్ చంద్రబోస్ శ్రీ నరసయ్యను అభినం గించి, ఆంధ్ర ప్రాంతంలో తాలింఖన ఏర్పాటు చేసి యువకులకు శిక్షణ యిచ్చి వారి ప్రయోజకులుగ తయారు చేయమని ఆదేశించారు. నరసయ్య బందరు వచ్చి తాలిఁ ఖానాలు పెట్టి వందలాది యువకులకు వ్యాయామ శిక్షణ యిచ్చారు. వారికి కాంగ్రెసు ఆశయాలు బోధించారు. వారికి "విప్లవం" అనే మందును నూరిపోసి విప్లవకారులుగా తయారుచేశారు.
స్వతంత్రం సిద్ధించిన తరువాత అతనుకు కాంగ్రెసు అనుసరిస్తున్న పద్ధతులు నచ్చక ప్రక్క ప్రక్కగా తిరగడం మొదలు పెట్టారు. రాజకీయ బాధితునిగా పది ఎకరాల పొలం యిస్తామంటే అక్కర్లేదని నిరాకరించారు. బస్సు రూట్ యిస్తామంటే కూడా నిరాకరించారు. ఈ స్వార్గాలకోసం నేను త్యాగంచేయలేదు అని సమాధానం చెప్పారు. అలాటి స్వార్థమెగని త్యాగమూర్తి ఇక మనకు లేడు. తిరిగి రాదు. చరమ దశలో ఆర్థిక ఇబ్బందులు .అతను సహనాన్ని పరీక్షించి రెచ్చగొట్టాయి అయినా చలించలేదు. అతను భార్య శ్రీమతి మాధవమ్మ మహాసాధ్వి, ఉత్తమ యిల్లాలు. తన భర్తతోపాటే ఆమె కూడా అనేక కష్టాలకు తట్టుకొని భర్తకు ధైర్యం చెబుతూ వుండేది. లేని కాపురాన్ని చక్కదిద్దకోడం లోనే ఆమె సహనం, నిబ్బరం యిమిడివున్నవి. తోట నరసయ్య ప్రస్తుత కాంగ్రెసుకు ప్రక్కగా వున్నా అయన అ సంస్థను విడనాడ లేదు. ఆఖరి క్షణం వరకు ఆ సంస్థను అంటి పెట్టుకున్నారు. ప్లాటుఫారాలు ఎక్కి ఉపన్యా సాలు యివ్వడం మానివేసినా రిక్షా బండి ఎక్కి కోనేరు సెంటర్ కూడలిలో వందలాది మందిని చేర్చి "యదార్థపాత కాంగ్రేసు" ఆంటూ నాటి ఆశయాలను వివరించి ఆనర్ధకంగా. గంగా
బ్రిటిషు పాలనలో కార్మికులు తమ హకులను పొగొట్టుకున్నారు. శ్రీ తోట నరసయ్య కార్మిక హక్కులను తిరిగి సంపాదించుకొనుటకు ఉమ్మడి మదరాసు రాష్ట్ర మోటారు వర్కర్ల యూనియన్లు ప్రస్థితి కేరళ గవర్నరు శ్రీ వి. వి. గిరి అధ్యక్షులుగా.
శ్రీ తోట నరసయ్య ఉపాధ్యక్షులుగా వ్యవహరించి కార్మికుల సమస్యలను పరిష్కరించారు.కృష్ణాజిల్లాలో అనేక కార్మిక సంఘాలను మొట్ట మొదటగా ఏర్పాటు చేసి కార్మికోద్యమ నిర్మాత అయినారు.ఆచార్య రంగాను బందరు తీసుకువచ్చి. శ్రీ నరసయ్య దంపతులు వారి నివాస గృహంలో వారికి వీరపూజ చేసి తిలకం దిద్దారు. కత్తిని బహూకరించారు.
హరిజనోద్ధరణ
శ్రీ తోటనరసయ్య, వారి భార్య మాధవమ్మ, సోదరుడు భాస్కరరావు, కుమారుడు కృష్ణ బిపిన్ చంద్రపాల్ కలసి హరిజనోద్యరణకు గ్రామ సీమలు కాలినడకలో పర్యటించి వారిని హిందూ మతం. హిందూ సంస్కృతిని విడనాడ వద్ద), పారిశుద్ధ్యం అలవరచుకోవాలని హితవులు చెప్పే స్త్రీల నుదుట తిలకం దిద్ది ప్రచారం చేశారు ఆంధ్రరాష్ట్రలోని అన్ని గ్రామాలు. మద్రాసు రాష్ట్రంలోని కొన్ని గ్రామాలు పాదయాత్ర చేసి హరిజనోధరణ ప్రచారం చేశారు.వారి బిడ్డలకు కృష్ణబిపిన్ చంద్రపాల్, బోసుబాబు, వల్లభాయ్ పటేల్. స్వరాజ్యగీత లక్ష్మీకుమారి అనే పేర్లు పెట్టుకొని వృద్ధ ఆదర్శ మూర్తులను గౌరవించుకున్నారు.ప్రవాహంన ఉపన్యాసం ఇచ్చేవారు.
రాష్ట్ర మంత్రులు, కాంగ్రెసు పెద్దలుఅందరు వస్తే వారిని చూడకుండా వెళ్ళేవారు కాదు. శ్రీ సంజీవరెడ్డి బందరు ఎప్పుడు వచ్చినా "జైలులో గురువుగారూ" అని సందోధించి వారి యిట్లో కాసేపు గడిపేవారు.దేశం కోసం, భారత జాతి స్వతంత్రం కోసం జాతీయోద్యమాలలో పాల్గొని ప్రాణాలను లెక్కచేయక అనేక సేవలు చేసిన శ్రీ తోటనరసయ్య గారి కుటుంబానికి ఆంధ్ర ప్రజలు. ప్రభుత్వం ఆర్థిక సహాయం చేయవలసిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. ఆ మహనీయునికి ఇదే నా శ్రద్ధాంజలి.
మూలాలు
వర్గం:భారత విప్లవకారులు వర్గం:జనన సంవత్సరం తప్పిపోయినవి వర్గం:మరణ సంవత్సరం తప్పిపోయినవి వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా క్రీడాకారులు వర్గం:విప్లవకారులు
ప్రాణహిత (జాల పత్రిక)
ప్రాణహిత అన్నది జాలంలో వెలువడే తెలుగు పత్రిక.
లక్ష్యాలు
ప్రాణహిత సైటులో వారి లక్ష్యాన్ని ఇలా పేర్కొన్నారు: "…అంతర్జాతీయంగా పాఠకుల కోసం తెలుగు సాహిత్యానికి సరికొత్త జాగాలని సృష్టించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉన్నది. మరీ ముఖ్యంగా ప్రజల జీవన్మరణ పోరాటాలనీ, రేపటి కోసం వారి కలలనీ ప్రతిఫలించే సాహిత్యానికీ, సమరశీలత గల సాహిత్యానికీ ఇవాళ ఎన్నో వేదికలు కావాలి. ప్రజాస్వామిక విలువలకు కట్టుబడుతూ, ప్రజల న్యాయమైన కోర్కెలను ప్రతిఫలించే సాహిత్యానికి, బహుళ ప్రాచుర్యం పొందిన ఇంటర్నెట్ ద్వారా అట్లాంటి ఒక వేదిక ఏర్పాటు చేయడమే ప్రాణహిత లక్ష్యం."
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు పత్రికలు వర్గం:అంతర్జాలంలో తెలుగు
బాల్క సుమన్
బాల్క సుమన్ తెలంగాణ రాష్ట్ర విద్యార్థి నాయకుడు, రాజకీయ నాయకుడు. 2014లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికలలో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి 16వ పార్లమెంటు సభ్యుడిగా పోటీచేసి గెలుపొందాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికలలో చెన్నూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి శాసనసభ్యుడుగా గెలుపొందాడు. ఈ గెలుపు అనంతరం తన లోకసభ సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేశాడు.
జననం
బాల్క సుమన్ 1983, అక్టోబరు 18న సురేష్ - ముత్తమ్మ దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని జగిత్యాల జిల్లా, మెట్‌పల్లి మండలంలోని రేగుంటలో జన్మించాడు. సుమన్ తండ్రి బాల్క సురేష్ మెట్‌పల్లి వ్యవసాయ మార్కెట్ కమిటీ ఛైర్మన్ గా పనిచేశాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ ప్రారంభమైన నాటినుండి కార్యకర్తగా చురుకైన పాత్ర పోషించాడు. సుమన్ కు ఒక తమ్ముడు, ఒక సోదరి ఉన్నారు.
విద్యాభ్యాసం
సుమన్ ప్రాథమిక విద్యను 1 నుండి 4 వ తరగతి వరకు మెట్‌పల్లి లో పూర్తి చేశాడు. తరువాత కరీంనగర్ జిల్లా రుక్మాపూర్లోని సాంఘిక సంక్షేమ గురుకుల పాఠశాలలో ఉన్నత విద్యను, జూనియర్ కళాశాలలో మాధ్యమిక విద్యను చదివాడు. కోరుట్లలో తన గ్రాడ్యుయేషన్ (బిఏ) పూర్తిచేసి, 2003లో హైదరాబాదులోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాడు. 2008లో ఆంగ్ల సాహిత్యంలో పిహెచ్.డి.లో చేరాడు.
వివాహం - పిల్లలు
సుమన్ కి టీవీ జర్నలిస్ట్‌ రాణి అలేఖ్యతో 2013లో వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు (సుహాన్, సుషన్)
రాజకీయ జీవితం
ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలోని విద్యార్థి రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషించిన సుమన్, 2001లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిలో చేరడం ద్వారా తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి విభాగమైన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థి విభాగం (టి.ఆర్.ఎస్.వి)కు 2007లో అధ్యక్షులుగా పనిచేశాడు. టిఆర్ఎస్ పార్టీ విద్యార్థి విభాగం (టి.ఆర్.ఎస్.వి)కు 2010లో రాష్ట్రాధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. 2009, 2014 మధ్యకాలంలో తెలంగాణ ఉద్యమంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాడు.
2014లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికలలో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి తరపున పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి జి. వివేకానంద్ పై 2,91,158 ఓట్ల ఓట్ల మెజారిటీతో 16వ పార్లమెంటు సభ్యుడిగా గెలుపొందాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికలలో టిఆర్ఎస్ పార్టీ తరపున చెన్నూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి పోటిచేసి సమీప కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థి బోర్లకుంట వెంకటేష్ నేత పై 28,132 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు. బాల్క సుమన్ 26 జనవరి 2022న టిఆర్ఎస్ పార్టీ, మంచిర్యాల జిల్లా అధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:1983 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:పార్లమెంటు సభ్యులు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ ఉద్యమకారులు వర్గం:జగిత్యాల జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018) వర్గం:జగిత్యాల జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:జగిత్యాల జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:16వ లోక్‌సభ సభ్యులు
ఆరాన్ మీడియా వర్క్స్
ఆరాన్‌ మీడియా వర్క్స్‌, తెలుగు సినీ నిర్మాణ సంస్థ. 2015లో సినీ నటుడు నారా రోహిత్ ఈ సంస్థను స్థాపించాడు. ఈ సంస్థ నుండి తొలిసారిగా కృష్ణ విజయ్ దర్శకత్వంలో అసుర సినిమా రూపొందింది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు వర్గం:2015 స్థాపితాలు