cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సుందరవనాలు
చరిత్ర
1911లో, ఈ ప్రాంతం ఎప్పుడూ సర్వేక్షణం జరుపబడని ఒక పనికిరాని భాగంగా జనాభా గణన విస్తరించబడని ప్రాంతంగా పేర్కొనబడింది. అది ఆ కాలంలో 165 miహుగ్లీ నది ముఖద్వారం నుండి మేఘన ముఖద్వారం వరకు విస్తరించింది, మూడు జిల్లాలైన 24 పరగణాలు, ఖుల్న, బకర్ గంజేలతో భూ సరిహద్దులను కలిగిఉంది. (నీటితో కలిపి) మొత్తం ప్రాంతం6526 sqmiగా అంచనా వేయబడింది. నీటితో-నిండిన ఈ అరణ్యంలో, పులులు, ఇతర క్రూరమృగాలు ఎక్కువగా ఉంటాయి. పూర్వ స్థితికి మళ్ళించడానికి చేసిన ప్రయత్నాలు అంతగా విజయవంతం కాలేదు. ఈ ప్రాంత సహజ వృక్షం సుందరి (హేరిటిఎర లిట్టోరాలిస్ ) నుండే ఈ ప్రాంతానికి ఆ పేరు వచ్చిఉండవచ్చు. దీని నుండి భవన నిర్మాణం, పడవల తయారీ,, వస్తువులు మొదలైన వాటికి అవసరమైన దృఢమైన కలప లభిస్తుంది. సుందర్బన్స్ ప్రతి చోట నదీ ప్రవాహాలు లేదా కయ్యలను కలిగి ఉంది, వీటిలో కొన్ని కలకత్తా, బ్రహ్మపుత్ర లోయకు నాటు పడవలు, స్టీమర్ల ద్వారా రవాణాకు వీలు కలిగిస్తున్నాయి.
నైసర్గిక స్వరూపం
thumb|right|400px|రక్షిత ప్రాంతంలోని అడవిని చూపే ఉపగ్రహ చిత్రం సుందర్బన్స్ ముదురు ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండి, ఉత్తరానికి లేత ఆకుపచ్చ రంగులో ఉండే వ్యవసాయ భూముల చిత్రణతో,, సింధూర రంగు పట్టణాలతో,, నీలి రంగు ప్రవాహాలతో పరివేష్టితమై ఉంటుంది.
సుందర్బన్స్ బంగాళాఖాతంతో పాటు సహస్రాబ్దాల కాలంలో ఎగువ ప్రవాహాల ఒండ్రు నిల్వలతో పాటు అంతర్వేలా విభజన వలన ఉద్భవించింది. ఈ నైసర్గిక స్వరూపం డెల్టా రూపాలైన అనేక ఉపరితల పారుదల మార్గాలు, ఉపజల కరకట్టలు, వాలు, వేలా మైదానాలు ఉన్నాయి. సగటు అల స్థాయి కంటే పైన కొన్ని చిత్తడినేలలు, వేలా ఇసుక గట్లు, ద్వీపాలు వాటి వేలా ప్రవాహాల వ్యవస్థ, ఉపజల దూర అడ్డుకట్టలు, సహజ-డెల్టా మృత్తికలు, ఒండ్రు పదార్ధాలు ఉంటాయి. ఈ సుందర్బన్స్ నేలలు సముద్ర మట్టానికంటే 0.9 మీ నుండి 2.11 మీ ఎత్తులో ఉంటాయి.
భౌతిక తీరం యొక్క పరిణామంలో జీవకారకాలు ముఖ్య పాత్ర వహిస్తాయి, వన్యమృగాల కొరకు అనేకరకాల ఆవాసాలు అభివృద్ధి చెందాయి, వీటిలో సముద్రతీరాలు, కయ్యలు, శాశ్వత, తాత్కాలిక చిత్తడినేలలు, వేలా మైదానాలు, వేలా ఖండికలు, తీర ప్రాంత ఇసుక దిబ్బలు, కరకట్టలు ఉన్నాయి. మడ వృక్షసంపద నూతన భూభాగం ఏర్పడటానికి సహాయపడుతుంది, అంతర్ వేలా వృక్షసంపద చిత్తడి భూస్వరూపం ఏర్పాటులో ముఖ్య పాత్ర వహిస్తోంది. అంతర్వేలా బురద మైదానాలలోని మడ అడవుల యొక్క జంతు సముదాయ కార్యకలాపాలు అవక్షేపాలను నిరోధించి మడ విత్తనాల అధస్తర సృష్టికి సూక్ష్మజీవరూప లక్షణాలను అభివృద్ధి పరుస్తాయి. వాయుకృత ఇసుక దిబ్బల స్వరూపం, పరిమాణం ఎడారిమొక్కలు, క్షారప్రియ మొక్కల విస్తృతిచే నియంత్రించ బడతాయి. లతలు, తృణాలు, తుంగలు ఇసుక దిబ్బలను, విడిగా ఉండే మృత్తికలను స్థిరపరుస్తాయి. సుందర్బన్స్ బురద మైదానాలు (బెనర్జీ, 1998) కయ్యలు, నది, వేలా ప్రవాహాల వేగం తక్కువగా ఉండే డెల్టా యొక్క ద్వీపాలలో కనుగొనబడ్డాయి. ఈ మైదానాలు చిన్న అలలకు కనబడతాయి, పెద్ద అలలకు మునిగిపోతాయి, ఆ విధంగా ఒక పాటుపోటు చక్రంలోనే స్వరూప మార్పుకు గురవుతాయి. ఈ మైదానాల అంతర్భాగాలు విస్తారమైన మడ అడవుల ఘనమైన ఆవాసాలుగా ఉన్నాయి.
పర్యావరణం
సుందర్బన్స్ రెండు రకాల పర్యావరణ ప్రాంతాలను కలిగి ఉంది — "సుందర్బన్స్ మంచినీటి చిత్తడి అడవులు " (IM0162), సుందర్బన్స్ మడ అడవులు (IM1406).
ఆయనరేఖా ప్రాంత తడి విశాల పత్ర అరణ్యాలు అయిన సుందర్బన్స్ మంచినీటి చిత్తడి అడవులు భారతదేశం, బంగ్లాదేశ్ యొక్క పర్యావరణ ప్రాంతాలు. ఇది సుందర్బన్స్ మడఅడవుల వెనుక ఉన్న ఉప్పు నీటి చిత్తడి అరణ్యాలను కలిగి ఉంది ఇక్కడ లవణీయత అధికంగా ఉందని నిర్ణయించబడింది. మంచినీటి పర్యావరణ ప్రాంతం ఉన్న ప్రదేశంలో నీరు కొద్దిగా మాత్రమే ఉప్పగా ఉండి వర్షాకాలంలో పూర్తి మంచి నీటిగా మారిపోతుంది, ఆ సమయంలో గంగ, బ్రహ్మపుత్రా నదుల నుండి వచ్చే మంచినీటి ధారలు చొచ్చుకు వచ్చే ఉప్పు నీటిని తోసివేయడంతో పాటు ఒండ్రును కూడా తీసుకువస్తాయి. ఇది విశాలమైన గంగా-బ్రహ్మపుత్ర డెల్టాలో 14,600 చదరపు కిలోమీటర్లను (5,600 చదరపు మైళ్ళు) ఆక్రమించి, భారత దేశం యొక్క పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం నుండి పశ్చిమ బంగ్లాదేశ్ వరకు విస్తరించింది. సుందర్బన్స్ మంచినీటి చిత్తడి అడవులు నిమ్న గంగా మైదానాల తేమ ఆకురాల్చు అడవుల ఉన్నత ప్రదేశాలు, ఉప్పు-నీటి సుందర్బన్స్ మడ అడవుల మధ్య బంగాళాఖాతం సరిహద్దుగా ఉన్నాయి.
సమస్యలు
డెల్టా యొక్క సారవంతమైన భూములు శతాబ్దాలుగా మానవులచే విస్తృతంగా వాడబడుతున్నాయి,, పర్యావరణ ప్రాంతంలోని అధికభాగం సాంద్ర వ్యవసాయానికి అనుగుణంగా మార్చబడింది, అరణ్యంలోని కొన్ని అంతఃక్షేత్రాలు మాత్రం మిగిలి ఉన్నాయి. సుందర్బన్స్ మడ అడవులతో కలిపి మిగిలి ఉన్న అరణ్య ప్రాంతాలు అపాయంలో ఉన్న బెంగాల్ టైగర్ (పాన్థేరా టైగ్రిస్ ) యొక్క ముఖ్య నివాసంగా ఉన్నాయి. అపాయంలో ఉన్న పులితో పాటు, ఆపదను ఎదుర్కుంటున్న ఇతర క్షీరద జాతులైన, కాప్డ్ ల్యాంగూ (సేమ్నోపిథేకాస్ పిలేయేటాస్ ), మెత్తటి-తొడుగు గల ఆటర్ (లుత్రోగల్ పెర్స్పిసిల్లాట ), పురాతన చిన్న-పంజా గల ఆటర్ (యోనిక్స్ సినేరేయ ),, గ్రేట్ ఇండియన్ సివిట్ (పునుగు పిల్లి) (వివెర్ర జిబెత") ఉన్నాయి. ఈ పర్యావరణ ప్రాంతం చిరుత పులి(పాన్థేరా పర్డాస్ ) తో పాటు అడవి పిల్లి (ఫెలిస్ ఖవాస్ ), చేపలను వేటాడే పిల్లి (ప్రియోనైలురుస్ వివేర్రినుస్ ),, చిరుత పిల్లి (ప్రియోనైలురుస్ బెంగాలెన్సిస్'' ) వంటి ఇతర చిన్న వేటాడే జంతువులను కలిగిఉంది.
ఆసియాలో అత్యధిక సాంద్రత కలిగిన మానవ జనాభాకు ఆసరా కల్పించడానికి పెద్ద ఎత్తున నరికివేయబడటం వలన ఈ పర్యావరణ ప్రాంతం దాదాపు అంతరించిపోతోంది. వందల సంవత్సరాలుగా ప్రపంచంలోని అత్యధిక సాంద్రత కలిగిన మానవ జనాభా యొక్క ఆవాసాలు, దోపిడీ ఈ పర్యవారణ ప్రాంత ఆవాసానికి , జీవ వైవిధ్యానికీ భారీ నష్టాన్ని చేకూర్చాయి. ఇక్కడ రెండు రక్షిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి— నరేంద్రపూర్ (110 కిమీ2), అట డంగ బోర్ (20 కిమీ2) రెండూ కలిపి పర్యావరణ ప్రాంతం యొక్క విస్తీర్ణంలో కేవలం 130 కిమీ2 మాత్రమే. ఈ పర్యావరణ ప్రాంతంలో ఆవాస నష్టం ఎక్కువగా ఉంది,, మిగిలిన ఆవాస ప్రాంత విభజన వలన ఈ పర్యావరణ ప్రాంతం యొక్క సహజ సంపద మేళనాన్ని కనుగొనడం కష్టమవుతోంది. చాంపియన్, సేథ్ (1968) ప్రకారం, ఈ మంచి నీటి చిత్తడి అడవులు స్వాభావికంగా హేరిటిఎర మైనర్ , జైలోకార్పస్ మోల్లుకేన్సిస్ , బ్రుగుయీరా కాంజుగాట ", సొన్నెరటియా అపెటల , అవిసెంనియా ఆఫిషియనాలిస్ , , సొన్నెరటియా కాసియోలారిస్ , పండనస్ టెక్టోరియాస్ తో, హైబిస్కస్ తిలియాసియస్",, ఒడ్డు యొక్క అంచుల వెంట నిపా ఫ్రుటికాన్స్ కలిగి ఉన్నాయి.
సుందర్బన్ మడ అడవులు జంతువులు
20,400 చదరపు కిలోమీటర్లు (7,900 చదరపు మైళ్ళ) విస్తీర్ణంతో సుందర్బన్స్ మడ అడవుల పర్యావరణ ప్రాంతం ప్రంపంచంలోని అతి పెద్ద పర్యావరణ వ్యవస్థ. గంగా, బ్రహ్మపుత్ర, మేఘన నదుల సంగమం వలన ఏర్పడిన విశాలమైన డెల్టాలో ఉన్న ఈ అడవి దక్షిణ బంగ్లాదేశ్, భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలలో విస్తరించి, అధికంగా కనిపించే హేరిటిఏరా ఫోమేస్, స్థానికంగా సుందరిగా పిలువబడే మడ జాతి పేరుతొ పిలువబడుతోంది. ఇది భారత-పసిఫిక్ ప్రాంతం యొక్క అతి పెద్ద వేట జంతువు అయిన బెంగాల్ పులికి ఆశ్రయమిచ్చే ఏకైక మడ అడవుల పర్యావరణ ప్రాంతం. ఇతర ఆవాస ప్రాంతాలలో వలె కాక, ఇక్కడి పులులు మడ అడవుల ద్వీపాలలో నివసించి వాటి మధ్య ఈదుతాయి, ఇక్కడ ఇవి అరుదుగా కనిపించే చిరుత లేడి (సెర్వాస్ ఆక్సిస్ ), మొరిగే లేడి (మున్టియకుస్ ముంట్ జాక్ ), అడవి పంది (సస్ స్క్రోఫా"' ), చివరికి మకాకీస్ (మకాకా ములట్టü ) వంటి ఆహారాన్ని వేటాడతాయి. మడ అడవులు సముద్రజలం నుండి మంచి నీటికి, భౌమ వ్యవస్థలకు మారుతున్నాయి. ఇవి అనేక జాతుల చేపలు , క్రస్టేషియన్లకు అవి నివసించడానికి, పునరుత్పత్తికి , వాటి బాల్య దశను వాయురహిత బురద నుండి మొక్కలకు ఆక్సిజన్ అందించడానికి పైకి ఎదిగే న్యుమటోఫోర్‌లుగా పిలువబడే చిక్కుపడి ఉన్న వేర్ల సమూహం మధ్య గడపడానికి కీలకమైన ఆవాసాన్ని కల్పిస్తాయి.
జంతువులు
అనేక ఇతర భౌమ పర్యావరణ వ్యవస్థలతో పోల్చినపుడు మడ అడవులు విభిన్నమైనవి కావు. ఈ భంగ పరచబడని అడవులు అవక్షేపం లేని, చిక్కని ఛత్రం, ఛత్రం వలె ఏర్పడిన మొక్కల యొక్క నారు , లేత మొక్కలతో నిండి ఉంటాయి. సుందర్బన్స్ లో, మడ అడవుల స్వాభావిక వృక్షమైన సుందరి జాతి యొక్క కలప విలువైనది. అరణ్యంలో ఉండే ఇతర జాతులలో అవిసెన్నియ, జైలోకార్పస్ మెకోన్జెన్సిస్, జైలోకార్పస్ గ్రానటం , సొన్నెరాటియా అపెటల , బ్రుగువేర గిమ్నోరిజ , సెరెప్స్ డికాండ్ర , ఏజిసురాస్ కొర్నిక్యులటం", రిజోఫోర ముక్రోనాట,, నైప ఫ్రుటికాన్స్ తాడిచెట్లు ఉన్నాయి. ఈ చిక్కు ప్రవాహాల మధ్య అనేక రకాల వేటాడే జంతువులు నివసిస్తున్నాయి. రెండు రకాల మొసళ్ళు — క్రోకోడైలస్ పోరోసాస్, క్రోకోడైలస్ పలాస్ట్రిస్ — ఇక్కడ నివసిస్తాయి, వీటితో పాటు గంగా ప్రాంత గవియల్ (గవియాలిస్ గాన్జేటికస్ ),, నీటిలో చూడగలిగే తొండలు (వరనాస్ సాల్వేటార్ ) వేటాడడానికి, చలి కాచుకొనడానికి నీటిని, భూమిని కూడా ఉపయోగిస్తాయి. సొరచేపలు, గంగా ప్రాంత మంచి నీటి డాల్ఫిన్లు (ప్లటనిస్తా గాంజెటిక'' ) నీటి మార్గాలలో నివసిస్తాయి., అనేక ఇతర రకాల పక్షులు వేట కొరకు ఆకాశంలో కావలి కాస్తుంటాయి. రహస్యంగా సంచరించేవే కాక అంతే ఆకర్షణీయమైన బురదదాటే గోబియాయిడ్ చేపలు నీళ్ళ నుండి బురద మైదానాల పైకి వచ్చి చెట్లను కూడా ఎక్కగలుగుతాయి. ఎండ్రకాయలు, సాధు ఎండ్రకాయలు,, రొయ్య వేర్ల మధ్య శుభ్ర పరుస్తూ ఉంటాయి.
జనసఖ్యాభివృద్ధి
బంగ్లాదేశ్ ప్రపంచంలోనే మానవ జనాభా సాంద్రతను అత్యధికంగా కలిగి ఉండటం వలన, జనాభా వత్తిడి వలన ఈ పర్యావరణ ప్రాంత మడ అడవుల యొక్క సగభాగం వంట చెరకు కొరకు నరికి వేయబడి ఇతర సహజ వనరులు ఈ అధిక జనాభాచే సంగ్రహించబడ్డాయి. తీవ్రమైన, భారీ-స్థాయి దోపిడీకి గురైనప్పటికీ, ఈ పర్యావరణ ప్రాంతం ఇప్పటికీ ప్రపంచంలో మడ అడవులను తాకి ఉండే ప్రదేశాల అత్యధిక విస్తీర్ణతను కలిగిఉంది. ఇక్కడ ఏడు రక్షిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి— సజ్నఖలి (2,090 కిమీ2), తూర్పు సుందర్బన్స్ (210 కిమీ2), చార్ కుక్రి-ముక్రి (30 కిమీ2), దక్షిణ సుందర్బన్స్ (200 కిమీ2), పశ్చిమ సుందర్బన్స్ (130 కిమీ2), హల్లిడే ద్వీపం (4 కిమీ2), లోథియన్ ద్వీపం (20 కిమీ2) — ఇవన్నీ కలిపి 2,700 కిమీ2, లేదా పర్యావరణ ప్రాంతంలో 15 శాతాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. వీటిలో సజ్నఖలి మాత్రమే-స్థల విస్తీర్ణంపై ఆధారపడిన పులి వంటి జాతులకు సరిపోయేంత స్థలాన్ని కలిగి ఉంది.
శీతోష్ణస్థితి
thumb|left|220px|సుందర్బన్స్ లోని బురద మైదానాలు తీర ప్రాంతం వెంట అభివృద్ధి ప్రక్రియలు అనేక కారకాల వలన ప్రభావితమవుతున్నాయి, వీటిలో అలల కదలికలు, సూక్ష్మ, స్థూల -పాటు పోటుల చక్రాలు, తీర ప్రాంతానికి ప్రత్యేకమైన పొడవైన తీర ప్రవాహాలు ఉన్నాయి. ఈ తీర ప్రవాహాలు ఋతుపవనాలను అనుసరించి గొప్ప మార్పులకు లోనవుతాయి. ఇవి తుఫానుల ప్రభావానికి కూడా లోనవుతాయి. ఈ కారకాల వలన కలిగే క్రమక్షయం, సహజవృద్ధి వలన నైసర్గిక మార్పు వివిధ స్థాయిలలో ఉన్నప్పటికీ, ఇంకా పూర్తిగా గణించబడలేదు అయితే మడ అరణ్యాలు వాటంతట అవే పూర్తి వ్యవస్థకు విశేషమైన స్థిరత్వాన్ని చేకూరుస్తున్నాయి. ప్రతి ఋతుపవన కాలంలోను బెంగాల్ డెల్టా దాదాపుగా మునిగిపోతుంది, ఎక్కువ భాగం సగం సంవత్సరం మునిగి ఉంటుంది. నిమ్న డెల్టా మైదానం యొక్క మృత్తిక ప్రాథమికంగా తీర వ్యవస్థ ఋతుపవనాల వలన, తుఫాను సంఘటనల వలన భూభాగం పైకి వస్తుంది. రాబోయే సంవత్సరాలలో గంగా డెల్టా ప్రజలు ఎదుర్కొనబోయే ఇబ్బందులలో పాక్షికంగా శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన సముద్ర మట్టాలు పెరిగి ఈ ప్రాంతం తరిగిపోవడం ఒకటి.
చాలావరకు భారతదేశ మడ చిత్తడి భూములలో, 19వ శతాబ్దం చివరి నుండి ఎగువ ప్రవాహ ప్రాంతాలలో మంచినీటిని మళ్ళించడం వలన మడ అడవులకు చేరే మంచి నీరు చెప్పుకోదగినంతగా తగ్గిపోయింది. దీనితో పాటు, బెంగాల్ హరివాణం నూతన-విరూపకారక కదలికల వలన నిదానంగా తూర్పుకు వంగుతోంది, అందువలన ఎక్కువ భాగం మంచి నీరు బంగ్లాదేశ్ సుందర్బన్స్ కు తోసివేయబడుతుంది. దీని ఫలితంగా, బంగ్లాదేశ్ సుందర్బన్స్ యొక్క లవణీయత భారతదేశ సుందర్బన్స్ యొక్క లవణీయత కంటే ఎంతో తక్కువగా ఉంటుంది. 1990 నాటి ఒక అధ్యయనం "హిమాలయాలలో పర్యావరణ హీనత లేదా 'హరితవాయు' ప్రేరణ వలన పెరిగిన సముద్ర మట్టాలు బంగ్లాదేశ్ లో వరదలను పెంచుతున్నాయని అనడానికి ఆధారం లేదు" అని తెలియ చేసింది; అయితే,2007 నాటి యునెస్కో నివేదిక, "కేస్ స్టడీస్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ అండ్ వరల్డ్ హెరిటేజ్" ఒక మానవ కారకాల వలన సముద్ర మట్టంలో 45-సెంమీ పెరుగుదల (ఇంటర్ గవర్నమెంటల్ పేనల్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ ప్రకారం 21వ శతాబ్దం చివరికి జరుగవచ్చు), సుందర్బన్స్ పై ఇతర మానవ కారక ప్రభావాలతో కలిపి, సుందర్బన్స్ మడ అడవులలో 75% నాశనానికి దారితీస్తుంది.
వృక్షశాస్త్రం
220px|thumb|సుందరి వృక్షం సుందర్బన్స్ లో స్వాభావికంగా విస్తృతంగా దొరికే పుష్పాలలో హేరిటిఎర ఫామ్స్, ఎక్సోఎకారియా అగల్లోచ, సెరియోప్స్ డికాంద్ర, సొన్నెరేటియ అపెటల ఉన్నాయి. 1903లో డేవిడ్ ప్రైన్ చే 245 సాధారణ, 334 వృక్ష జాతులు నమోదు చేయబడ్డాయి. ప్రైన్ నివేదిక తరువాత అనేక మడ జాతుల స్థాయిలలో, మడ పుష్పాల వర్గీకరణలో గమనించదగిన మార్పులు వచ్చాయి. అయితే, ఈ మార్పులకు అనుగుణంగా కొనసాగడానికి సుందర్బన్స్ వృక్ష స్వభావం గురించి చాలా కొద్ది అన్వేషణలు మాత్రమే జరుపబడ్డాయి. ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలలోని మడ అరణ్యాలు రిజోఫోర్సే, అవిసెంనేసే లేదా లగన్కులరిసే రకాలచే నిండి ఉంటాయి, బంగ్లేదేశ్ మడ అరణ్యాలలో స్టేర్కులిఎసే, యుఫోర్బిఎసే అధికంగా ఉన్నాయి.
సుందర్బన్స్ యొక్క బంగ్లాదేశ్ ఇతర డెల్టా-ప్రాతం కాని తీర మడ అడవులకు, మెట్ట అరణ్య సముదాయాలకు చాలా విభిన్నంగా ఉంటుంది. మొదటిదాని వలె కాక, రిజోఫోర్సియే తక్కువ ప్రాముఖ్యతను కలిగిఉన్నాయి. ఈశాన్య ప్రాంతంలో వృక్షసంపదలో తేడాలకు కారణాలు మంచినీరు, తక్కువ లవణీయత, పారుదల, ఒండ్రుమేటలో తేడాలుగా వివరించబడుతున్నాయి. సుందర్బన్స్ పట్టు యొక్క తేమ అయన ప్రాంత అడవులుగా వర్గీకరించబడినాయి, ప్రాథమికంగా ఇవి కొంత పరిణితి చెందిన తీర అడవుల నూతన కలయికతో, తరచూ కెయిరా (సొన్నెరటియ అపెటల ), వేలారణ్యాల స్పష్టమైన ఆధిక్యతను కలిగిఉంటాయి. చారిత్రకంగా మూడు ముఖ్యమైన వృక్షసంపద రకాలు వైవిధ్యమైన జల లవణీయత, మంచినీటి ఒరవడి, భూ స్వరూపంతో సంబంధం కలిగి వన్యమృగ అభయారణ్యములలో కనబడతాయి:
సుందరి, గేవ ఈ ప్రాంతంలో దుండుల్ (జైలోకార్పాస్ గ్రనటం ), కాంక్ర యొక్క అస్థిర పంపిణీతో ప్రముఖంగా ఉంటాయి. తృణ భూములు, తాడి చెట్లతో పాటు, పోరేసియ కయరాక్టాటా, మైరియోస్టాచ్య వైటియానా, ఇమ్పరేట సిలిండ్రిక, ఫ్రాగ్మైట్స్ కార్క, నైప ఫ్రూటికన్స్ కూడా వ్యాపించి ఉన్నాయి. కేయోర కొత్తగా ఏర్పడిన బురద గట్లపై ఏర్పడిన జాతికి సూచనగా ఉంది, ముఖ్య వన్యమృగ జాతి మచ్చల లేడి (ఆక్సిస్ ఆక్సిస్ ). అరణ్యంతో పాటు, విస్తృతమైన ఉప్పునీటి, మంచినీటి ప్రాంతాలు, మడ అడవులు, అంతర్వేలా బురద మైదానాలు, ఇసుక మైదానాలు, ఇసుక దిబ్బలు దిబ్బలపై పెరిగే మొక్కలు, విశాల పచ్చిక బయళ్ళు ఇసుక నేలలపై, ఉన్నత ప్రాంతాలపై పెరిగి అనేక భూ ఉపరితల పొదలు, వృక్షాలను కలిగిఉంటాయి.
అనేక వృక్షజాతులచే ఒక ప్రాంతం క్రమంగా ఆక్రమించబడటం పరంపరగా ఉంటుంది. వృద్ధి చెందే బురద మైదానాలలో వెలుపల ఉండే జాతి, శ్రేణిలో ఆరంభ జాతిగా ఉండి క్రమంగా తరువాత జాతిచే ఆక్రమింపబడి వరుస స్థాయిలను సూచించి ఇంకా చివరికి ప్రదేశ శీతోష్ణ స్థితికి అంతిమజాతి వస్తుంది. ట్రూప్, క్రమక్షయ మృత్తికల వలన నూతనంగా సృష్టించబడిన నేలపై ఆక్రమణ ప్రారంభమవుతుందని సూచించారు.
కొత్తగా వృద్ధి చెందిన ప్రాంతంలో ముఖ్యమైన వృక్షసంపద సొన్నెరేటియ, దాని తరువాత అవిసెన్నియ, నైప ఉంటాయి. మృత్తికలు చేరడం వలన నేల ఎత్తు పెరగడం ఫలితంగా ఇతర వృక్షాలు కూడా పెరుగుతాయి. చివరిగా వచ్చేది అయినప్పటికీ అన్నిటికంటే ముఖమైనది, ఎక్సోఎకారియా. వృద్ధి వలన భూమట్టం పెరిగి అలల తాకిడికి మునిగి పోవడం తగ్గడంతో, హేరిటిఏరాఫామ్స్ రావడం మొదలవుతుంది.
జంతుశాస్త్రము
thumb|left|చితల్ మచ్చల జింకలు విస్తృతంగా కనబడతాయి ఇటీవలి అధ్యయనాలు బంగ్లాదేశ్ సుందర్బన్స్ వాణిజ్యపరంగా ముఖ్యమైన 120 చేపల యొక్క జాతుల, 270 పక్షుల జాతులు, 42 క్షీరద జాతులు,, 35 సరీసృపాలు, ఎనిమిది ఉభయచర జాతులతో వైవిధ్యమైన జీవ సంబంధ వనరులను కలిగి ఉన్నదని వెల్లడించాయి. ఇది బంగ్లాదేశ్ లో లభ్యమయ్యే జాతుల యొక్క విలువైన నిష్పత్తిని ప్రతిబింబిస్తుంది (అనగా సరీసృపాలలో 30%, పక్షులలో 37%, క్షీరదాలలో 34%), దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ప్రస్తుతం అంతరించిపోయిన జాతులను అధిక సంఖ్యలో కలిగిఉంది. రెండు ఉభయచరాలు, 14 సరీసృపాలు, 25 అరుదైన పక్షులు, ఐదు క్షీరదాలు ప్రస్తుతం అపాయంలో ఉన్నాయి. సుందర్బన్స్ వలస నీటి పక్షులకు ముఖ్యమైన శీతాకాల స్థావరంగా ఉంది, ఈ ప్రాంతం వాయు జీవజాల అధ్యయనానికి, దర్శించడానికి అనువుగా ఉంటుంది.
రాయల్ బెంగాల్ పులితో పాటు; చేపలను వేటాడే పిల్లులు, మకాకీలు, అడవి ఎలుగు, సాధారణ బూడిద రంగు ముంగిస, నక్క, అడవి పిల్లి, దూకే నక్క, పంగోలిన్, మచ్చల జింకలు, కూడా సుందర్బన్స్ లో విస్తారంగా లభ్యమవుతాయి. నదీ తాబేలు (బటగుర్ బస్క ), భారతదేశ దళ-పెంకు తాబేలు (లిస్సేమిస్ పంక్టాట ), మెత్తటి నెమలి-పెంకు తాబేలు  ట్రియోనిక్స్ హురుం ), పచ్చ బల్లి (వరనాస్ ఫ్లవెసేన్స్ ), నీటి బల్లి (వరనాస్ సాల్వేటర్ ), భారతదేశ కొండచిలువ (పైథాన్ మొలురస్ ), బెంగాల్ పులి (పాన్థేర టైగ్రిస్ టైగ్రిస్ ) వంటివి కొన్ని నివాసజాతులు.
ప్రస్తుతం వన్యమృగ నిర్వహణ, జీవజాల వేటను నిరోధించడం, కొన్ని ప్రాంతాలను అభయారణ్యములుగా అటవీ ఉత్పత్తులు సేకరించకుండా నిరోధించి, వన్యమృగాలకు తక్కువ ఇబ్బంది కలిగేటట్లు చేయడానికి నియంత్రించబడింది. బంగ్లాదేశ్ జీవజాలం ఇటీవలి కాలంలో తరుగుదలకు గురై సుందర్బన్స్ కూడా ఈ తరుగుదల నుండి రక్షింపబడనప్పటికీ, ఈ మడ అడవులు ఇప్పటికీ అనేక మంచి వన్యమృగ ఆవాసాలను, వాటికి సహవాస జీవజాలాన్ని కలిగిఉన్నాయి. వీటిలో, వన్యమృగ నిర్వహణ ప్రణాళిక, పర్యాటక అభివృద్ధికి పులి, డాల్ఫిన్ జాతులు కేంద్రంగా ఉన్నాయి. ఉన్నత లక్షణాలు, హాని కలిగించే క్షీరదాలు రెండు విభిన్న పర్యావరణాలలో ఉన్నాయి, వాటి స్థాయిలు ఇంకా నిర్వహణ వన్యమృగ సాధారణ స్థితి, నిర్వహణలకు సూచికగా ఉంటాయి. వీటిలో కొన్ని జాతులు చట్టం ద్వారా రక్షింపబడ్డాయి, వీటిలో ప్రసిద్ధమైనది బంగ్లాదేశ్ వన్యమృగ (రక్షిత) శాసనం, 1973 (P.O. 23 అఫ్ 1973).
పక్షులు
thumb|150px|సుందర్బన్స్ లో గోచరించిన నీలి-చెవుల కింగ్ ఫిషర్
ఈ ప్రాంతంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన పక్షులలో ముక్కు తెరచి ఉండేకొంగలు, తెల్ల కంకణాలు, నీటి కోళ్ళు, బోడి కోళ్ళు, నెమలి, మాల గద్దలు, బ్రాహ్మినీ గద్ద, చిత్తడినేల వేటకుక్క, చిత్తడినేల కౌజులు, ఎర్రని అడవి కోళ్ళు, మచ్చల పావురాలు, సాధారణ గోరింకలు, అడవి కాకులు, అడవి పిచ్చుక, నూలు అడవి బాతులు, సముద్రపు కాకులు, కాస్పియన్ రీవపిట్టలు, బూడిద రంగు నారాయణ పక్షులు, బ్రాహ్మినీ బాతులు, మచ్చల గూడు కొంగలు, పెద్ద తెల్ల కొంగలు, నైట్ హీరోన్స్, సాధారణ ఉల్లాము పిట్టలు, అడవి ఏటి గట్టు పిట్ట, ఆకు పచ్చని పావురం, గులాబీ రంగు చుట్లు గల పరకీత్ లు, పారడైస్ వేట పక్షి, చెరువు కాకి, చేపలను పట్టే రాబందు, తెల్ల-పొట్ట గల సముద్రపు రాబందు, నీటి కాకి, సాధారణ లకుముకి పిట్ట, సంచరించే డేగ, వడ్రంగి పిట్ట, వింప్రెల్, నల్ల-తోక నేల నెమలి, చిన్న స్టింట్, తూర్పు నాట్, కర్లీస్, బంగారు ప్లోవర్, పిన్ టైల్, తెల్ల కళ్ళ పోచార్డ్,, ఈలవేసే టీల్ బాతు ఉన్నాయి.
జల చరాలు
thumb|left|గంగా ప్రాంత డాల్ఫిన్, 1894 నాటి చిత్రలేఖనం ఇక్కడ కనిపించే కొన్ని చేపలు, జల చరాలలో, రంపపు చేప, వెన్న చేప, ఎలెక్ట్రిక్ రే, వెండి గండు చేప, నక్షత్ర చేప, సాధారణ గండు చేప, పెద్ద ఎండ్ర కాయలు, రొయ్య, పీత, గంగా ప్రాంత డాల్ఫిన్, ఎగిరే కప్ప, సాధారణ బోదురు కప్ప, చెట్ల కప్ప ఉన్నాయి.
సరీసృపాలు
thumb|220px|సుందర్బన్స్ వద్ద ఒక మొసలి సుందర్బన్స్ నేషనల్ పార్క్ లో అత్యధిక సంఖ్యలో సరీసృపాలు కూడా ఉన్నాయి. సాధారణంగా కనిపించే వాటిలో ఆలివ్ రిడ్లే తాబేలు, సముద్రపు పాములు, డాగ్ ఫేస్డ్ నీటి పాము, ఆకుపచ్చ తాబేలు, కయ్యలలో ఉండే మొసలి, ఊసరవెల్లి, త్రాచు పాము, సాల్వేటర్ బల్లి, దృఢమైన పెంకుగల బట్గున్ టెర్రపిన్స్, కట్ల పాము, ఎలుక ఘెకొస్, మోనిటర్ బల్లి, కర్విఎర్, హాక్స్ బిల్ తాబేలు, కొండ చిలువ, సాధారణ తుట్టెపురుగులు, చెకర్డ్ కిల్ బాక్స్, ఎలుక పాము ఉన్నాయి.
అంతరించిపోతున్న జాతులు
thumb|left|సుందర్బన్స్ యొక్క అంతరించిన రైనో సుందర్బన్స్ లో అపాయంలో ఉన్న జాతులలో రాయల్ బెంగాల్ పులి, కయ్యలలో నివసించే మొసలి, రివర్ టెర్రపిన్ (బటగుర్ బస్క), ఆలివ్ రిడ్లే తాబేలు, గంగాప్రాంత డాల్ఫిన్, ఉపరితల తాబేళ్లు, హాక్స్ బిల్ తాబేలు, కింగ్ క్రాబ్స్ (ఎండ్రకాయలు) (గుర్రపు డెక్క) ఉన్నాయి.
పంది లేడి ( ఆక్సిస్ పోర్సినస్ ), నీటి గేదె (బుబలాస్ బుబలిస్ ), చిత్తడి లేడి (సెర్వుస్ డువుసెలి ), యువ ఖడ్గమృగం (రైనోసారస్ సొండైకస్ ), ఒంటికొమ్ము ఖడ్గమృగం (రైనోసారస్ యూనికార్నిస్ ), మగ్గర్ మొసలి (క్రోకోడైలస్ పాలుస్ట్రిస్ ) వంటి కొన్ని జాతులు గత శతాబ్ద ప్రారంభం నుండి అంతరించి పోయాయి.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
సుందర్బన్స్ 4 మిలియన్ల జనాభా కలిగి ఉంది కానీ దీనిలో చాలా వరకు శాశ్వత మానవ నివాసాలు లేవు.
బంగ్లాదేశ్ నైరుతి ప్రాంత ఆర్థిక వ్యవస్థతో పాటు ఆ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సుందర్బన్స్ ప్రముఖ పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. ఇది ఆ దేశం యొక్క అటవీ ఉత్పత్తికి అతిపెద్ద ఏకైక ఆర్థికవనరుగా భావిస్తున్నారు. కలప ఆధారిత పరిశ్రమలకు ముడి పదార్ధాలను ఈ అడవి అందిస్తోంది. సాంప్రదాయ అటవీ ఉత్పత్తులైన కలప, వంట చెరకు, కర్రగుజ్జు మొదలైన వాటితో పాటు, పెద్ద మొత్తంలో కలప కాక ఇతర పదార్ధాలైన పైకప్పు సామాగ్రి, తేనె, కందిరీగ-మైనం, చేపలు, క్రస్టేషియ, మోలుస్క్ ల వంటి అటవీ ఉత్పత్తులు పెద్ద మొత్తంలో సాగవుతాయి. సుందర్బన్స్ యొక్క వేలా సాగు భూములు అవసరమైన నివాస ప్రాంతాలు, ఆహార ఉత్పత్తి, నీటి శుద్ధి, ఆహార, అవక్షేపాలను చిక్కించుకోవడానికి, తుఫాను అడ్డగించడానికి, ఒడ్డును స్థిరపరచడానికి, శక్తి భద్రపరచు స్థానాలుగా, రస సౌందర్య ఆకర్షణ వంటి వివిధ ప్రక్రియలకు ఉపయోగపడుతున్నాయి.
ఈ అడవి అపారమైన భద్రత, ఉత్పత్తి కార్యములను కూడా కలిగి ఉంది. బంగ్లాదేశ్ యొక్క మొత్తం అభయారణ్య ఆస్తిలో 51% ఆక్రమించి ఇది మొత్తం అటవీ ఆదాయంలో సుమారు 41% అందచేస్తుంది, దేశం మొత్తం లోని కలప, వంట చెరకు అవసరాలలో సుమారు 45% ఇక్కడినుండే లభిస్తుంది. (ఎఫ్.ఎ.ఒ. 1995). అనేక పరిశ్రమలు (ఉదా. కాగితపు మిల్లులు, అగ్గిపెట్టెల పరిశ్రమ, గట్టి చెక్క, పడవల నిర్మాణం, వస్తువుల తయారీ) సుందర్బన్స్ పర్యావరణ వ్యవస్థ నుండి లభించే ముడి పదార్ధాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. అనేక కలప కాని అటవీ ఉత్పత్తులు, చెట్ల పెంపకాలు సుమారు సగం మిలియన్ మంది తీర ప్రాంత పేద ప్రజలకు ఆదాయ, ఉద్యోగ అవకాశాల కల్పనకు సహాయ పడుతున్నాయి. అటవీ ఉత్పత్తుల ప్రక్రియతో పాటు, తుఫానులకు గురయ్యే బంగ్లాదేశ్ తీర జనాభా ప్రాణ, ఆస్తికి సహజ రక్షణను కూడా ఇది కల్పిస్తుంది.
రెండు ముఖ్యమైన మడ జాతులైన — సుందరి (హెరిటిఎర ఫోమేస్ ), గెవా (ఎక్సోఎకారియా అగల్లోచ ) —ల స్థిర పరిమాణం 1959, 1983 మధ్య ప్రాంతంలో వరుసగా 40%, 45% (ఫారెస్టాల్ 1960, ఒ.డి.ఎ. 1985) తగ్గాయని అటవీ జాబితాలు తెలియచేస్తున్నాయి. చేపలు, కొన్ని అకశేరుకాలు తప్ప ఇతర రకాల వన్య ప్రాణులను చంపడం లేదా బంధించడం నిషేధించినప్పటికీ, జీవావరణ తరుగుదల నమూనా లేదా కొన్ని జాతుల నష్టాన్ని గమనించవచ్చు (ప్రత్యేకించి ఈ శతాబ్దంలో ఆరు క్షీరదాలు, ఒక సరీసృపము),, "సహజ మడ అడవుల పర్యావరణ వ్యవస్థ స్వభావం అంతరిస్తోంది" (ఐ.యు.సి.ఎన్. 1994).
బంగ్లాదేశ్ లోని అభయారణ్యాలు
సుందర్బన్స్ యొక్క బంగ్లాదేశ్ భాగం సుమారు 4,110 చదరపు కిమీలు ఉంటుందని అంచనా వేయబడింది, దీనిలో సుమారు 1,700 చదరపు కిమీల భాగం కొన్ని మీటర్ల నుండి కొన్ని కిలోమీటర్ల వరకు విభిన్న వెడల్పు కలిగిన జల వనరులైన నదులు, కాలువలు, కయ్యలచే ఆక్రమించబడి ఉంది. ఈ జలమార్గాల అంతర్గత శృంఖల అడవిలోని దాదాపు అన్ని మూలలకు పడవ ద్వారా చేరే అవకాశాన్ని కలిగిస్తోంది. ఈ అడవి రెండు అటవీ విభాగాలలో విస్తరించి ఉంది,, నాలుగు పరిపాలన శ్రేణులు చాంద్పై, సరన్ఖోల, ఖుల్న,, బురిగోలిని, సత్ఖిర, పదహారు అటవీ స్థావరాలను కలిగిఉంది. ఇది యాభై-ఐదు భాగాలు, తొమ్మిది సముదాయాలుగా మరింతగా విభజింపబడింది.
1993లో అటవీ సంరక్షణకు నూతనంగా ఖుల్న ఫారెస్ట్ సర్కిల్ ప్రారంభించి కన్జర్వేటర్ అఫ్ ఫారెస్ట్స్ ను నియమించారు. ఈ విభాగ ముఖ్య అధికారి డివిజనల్ ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్ కూడా ఖుల్న కేంద్రంగా పని చేస్తారు. డివిజనల్ ఫారెస్ట్ ఆఫీసర్ అవసరమైన నిర్వహణ, పరిపాలనా కార్యక్రమాల అమలు కొరకు అనేక వృత్తిపరమైన, ఉప వృత్తిపరమైన, సహకార సిబ్బంది, విధాన నిర్వహణ సిబ్బందిని కలిగి ఉంటారు. నిర్వహణ యొక్క ఆధార యూనిట్ ను కంపార్ట్మెంట్ గా పిలుస్తారు. నాలుగు ఫారెస్ట్ రేంజ్ లలో 55 కంపార్ట్మెంట్లు ఉన్నాయి, నదులు, కాలువలు, కయ్యల వంటి సహజ ఆకృతుల ద్వారా స్పష్టంగా విభజించబడి ఉంటాయి.
1977లో బంగ్లాదేశ్ వైల్డ్ లైఫ్ (ప్రిజర్వేషన్) ఆర్డర్, 1973 (P.O. 23 అఫ్ 1973) ప్రకారం మూడు అభయారణ్యాలు స్థాపించబడ్డాయి. ఇవి:
ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతి
అనేక బెంగాలీ జానపద పాటలలో, నృత్యాలలో సుందర్బన్స్ ప్రముఖంగా ఉన్నాయి, సుందర్బన్స్ కి ప్రత్యేకించబడిన జానపద కథానాయకులు, దేవతలు, దేవుళ్ళ చుట్టూ (బోన్ బీబీ, దక్షిణ రాయ్ వంటివారు), నిమ్న గంగా డెల్టాకు (మానస, చాంద్ సదగర్ వంటివి) కేంద్రీకరించబడి ఉన్నాయి. బెంగాలి జానపద గ్రంథం మానసమంగళ్‌లో నేటిధోపని ప్రస్తావించబడింది, కథానాయిక బేహుల తన భర్త లఖిందర్ను పునర్జీవితుణ్ణి చేసేందుకు జరిపిన అన్వేషణలో కొంత భాగం సుందర్బన్స్ కు చెందినది.
ఈ ప్రాంతం ఎమిలియో సల్గారి యొక్క అనేక నవలలకు నేపథ్యంగా నిలిచింది, (ఉదా. ది మిస్టరీ అఫ్ ది బ్లాక్ జంగిల్ ). పద్మ నాదిర్ మాఝి కూడా గౌతమ్ ఘోష్ చే చిత్రంగా తీయబడింది. శిబ్శంకర్ మిత్రా రచించిన సుందర్బనీ అర్జన్ సర్దార్,, మాణిక్ బందోపాధ్యాయ్ రచించిన పద్మ నాదిర్ మాఝి నవల, సుందర్బన్స్ ప్రాంతంలోని గ్రామీణులు, బేస్తవారి జీవితాల కష్టాల గురించి వ్రాయబడి, కొంతవరకు బెంగాలి మనస్తత్వానికి దగ్గరగా అల్లబడ్డాయి. బుకర్ ప్రైజ్ పొందిన సల్మాన్ రష్దీ యొక్క నవల, మిడ్ నైట్స్ చిల్డ్రెన్ '" లోని కొంతభాగంలో సుందర్బన్స్ గురించి వ్రాయబడింది. మానవ శరీర నిర్మాణ శాస్త్రవేత్త అమితావ్ ఘోష్ యొక్క 2004 నాటి బహుమతి పొందిన నవల, ది హంగ్రీ టైడ్'', కూడా సుందర్బన్స్ లోనే రూపుదిద్దుకుంది.
సుందర్బన్స్ అనేక-యదార్ధ గ్రంధాలకు విషయంగా ఉన్నాయి, ది మాన్ -ఈటింగ్ టైగర్స్ అఫ్ సుందర్బన్స్ సి.మోంటేగోమేరిచే యుక్త పాఠకుల కొరకు రచింపబడి, డోరోతి కాన్ ఫిషర్ చిల్డ్రన్స్ బుక్ అవార్డు కొరకు పరిశీలింపబడింది. అప్ ది కంట్రీ లో, ఎమిలీ ఇడెన్ సుందర్బన్స్ లో తన యాత్రను గురించి వివరిస్తారు. సుందర్బన్స్ గురించి అనేక డాక్యుమెంటరీ చిత్రాలు తీయబడ్డాయి, వీటిలో 2003లో బెంగాల్ పులి గురించి ఐమాక్స్ నిర్మాణం షైనింగ్ బ్రైట్ కూడా ఉంది. ప్రశంశలు పొందిన బి.బి.సి. టి.వి. ధారావాహిక గాంజెస్, గ్రామస్తుల జీవితాలను ప్రత్యేకించి సుందర్బన్స్ లో తేనె సేకరణ చేసేవారిని గురించి చిత్రీకరించింది.
పెళ్లి కూతురు (1970 సినిమా)
పెళ్లి కూతురు వి. రామచంద్రరావు దర్శకత్వంలో శ్రీ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌పై పి.బాబ్జీ నిర్మించిన తెలుగు సినిమా. 1970లో విడుదలైన ఈ సినిమాలో కృష్ణ, షావుకారు జానకి ప్రధాన పాత్రలను పోషించారు.
సంక్షిప్త చిత్ర కథ
ఆ పల్లెటూరికి గబ్బిలాల సుబ్బన్న మునసబు. అతడు ఆ ఊరికి తులసి వనంలో గంజాయి మొక్కలాంటి వాడు. అతడికి ఆడపిల్లలంటే మోజు. లక్ష్మిని పెళ్ళి చేసుకుందామనుకున్నాడు. కాని పార్వతికి ససేమిరా ఇష్టం ఉండదు. తల్లిలేని భూషయ్య కొడుకు సూర్యాన్ని పార్వతి చిన్నప్పటి నుండి కన్నతల్లిలా పెంచింది. పార్వతి కూతురు లక్ష్మి అంటే సూర్యానికి తీరని ప్రేమ అభిమానం. లక్ష్మికి మంచి వరుణ్ణి తెచ్చి పెళ్ళి చేస్తానని పార్వతికి మాట ఇస్తాడు. భద్రకాళి తన కొడుకు అంజికి లక్ష్మిని ఇచ్చి పెళ్లి చేయాలని ప్రయత్నిస్తుంది. భర్త పరమయ్య ఎంత నసుగుతున్నా పుట్టినరోజు పండగకి అందరినీ పిలుస్తుంది. కాంట్రాక్టర్ చలపతిరావు కొడుకు మధు ఆ గ్రామానికి వస్తాడు. వాళ్ళు కూడా దూరపు చుట్టమైన భద్రకాళి ఇంటికి పుట్టినరోజు పండగకి వస్తారు. మోహన్, లక్ష్మి ఒకర్నొకరు ఆకర్షించుకుంటారు. సూర్యం సంతోషిస్తాడు. మారువేషంలో వచ్చిన స్వాములవారిని తన భర్త అని పార్వతి గుర్తుపడుతుంది. రహస్యంగా తన భర్తని పార్వతి ఊరిబయట కలుసుకుంటుంది. ఇది సుబ్బన్న పసిగడతాడు. భద్రకాళి లక్ష్మికి అంజిని ఇవ్వాలన్న కోరిక తీరకపోగా లక్ష్మీ మోహన్‌ల వివాహం నిశ్చయమైంది. సుబ్బన్న భద్రకాళిని కలిసి పార్వతి కుటుంబం మంచిది కాదని చలపతిరావుకి నచ్చచెప్పి నమ్మిస్తారు. చలపతిరావు పీటలమీది పెళ్ళిని ఆపేస్తాడు. సూర్యం పట్నం వెళ్ళి పెళ్ళిళ్ళ పేరయ్య సాయంతో నిత్యానందం అనే లక్షాధికారిని, అతని తల్లిని పెళ్లి చూపులకు తీసుకువస్తాడు. కానీ పెళ్లికొడుకు పచ్చితాగుబోతు అని తెలుసుకుని రాజు వాళ్ళని చావబాదుతాడు. సుబ్బన్న ఆనందంతో వాళ్ళని బండెక్కించి సాగనంపుతాడు. రాజు పెళ్ళిళ్ళు ఆగిపోవడానికి తానే కారణమని పోలీసులకు లొంగిపోయి నిజం చెబుతానంటాడు. పార్వతి రాజుదగ్గర ప్రమాణం తీసుకుంటుంది. సూర్యం మళ్ళీ పట్నంవెళ్లి తన బాల్యస్నేహితుడు కుమార్‌ని కలుసుకుంటాడు. పెళ్ళికి ఒప్పిస్తాడు. తను కుమార్ చెల్లెలు అంధురాలైన కల్యాణిని పెళ్ళి చేసుకుంటానంటాడు. సరిగ్గా తాళి కట్టే సమయానికి కుమార్‌ను పోలీసులు అరెస్టు చేస్తారు. ఇదంతా మోహన్ పెళ్ళి పీటల మీద నుండి లేచిపోవడం వల్ల వచ్చిందనే కోపంతో సూర్యం మోహన్ని చంపివేస్తానంటూ బయలుదేరుతాడు. మోహన్ని ఒప్పిస్తాడు. ఇద్దర్నీ హాల్లో తుపాకీతో ఎదిరిస్తాడు చలపతిరావు. ఇంతలో అక్కడికి వచ్చిన రాజు నిజం బయటపెడతాడు. చలపతిరావు పశ్చాత్తాపపడి మోహన్ పెళ్ళికి అంగీకరిస్తాడు. రాజు కోసం పోలీసులు చుట్టుముడతారు. పారిపోతున్న రాజుని కాలుస్తారు. అద్భుతమైన ధైర్యసాహసాలతో సూర్యం దెబ్బతిన్న రాజును భుజాలపై మోసుకుని ఇంటికి చేరుస్తాడు. మోహన్‌కి లక్ష్మికి పెళ్ళవుతుంది. కొనప్రాణంతో ఉన్న రాజు కూతురిని, అల్లుడ్నీ దీవిస్తాడు. పార్వతి సుమంగళిగా రాజు ఒడిలో మరణిస్తుంది. రాజు ఆమెను అనుసరిస్తాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఘట్టమనేని కృష్ణ నటించిన సినిమాలు వర్గం:రేలంగి నటించిన సినిమాలు వర్గం:నాగభూషణం నటించిన సినిమాలు వర్గం:కృష్ణంరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:ప్రభాకర్ రెడ్డి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రాజబాబు నటించిన సినిమాలు వర్గం:అల్లురామలింగయ్య వంశవృక్షం వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు వర్గం:రావి కొండలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కాకరాల నటించిన సినిమాలు వర్గం:చలపతి రావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ఛాయాదేవి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:విజయనిర్మల సినిమాలు
మదన్ కార్కి
మదన్ కార్కి వైరముత్తు ఒక భారతీయ గేయ రచయిత, సినీ కథా రచయిత, పరిశోధకుడు, సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీరు, వ్యవస్థాపకుడు. క్వీన్స్లాండ్ విశ్వ విద్యాలయం నుండి కంప్యూటర్ సైన్స్లో డాక్టరేట్ పట్టా పొందిన కార్కి, గిండీ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో సహాయ అధ్యాపకుడిగా వృత్తి ఆరంభించి, కొంత కాలానికే పాటల రచయితగా, సంభాషణల రచయితగా తమిళ సినీరంగ ప్రవేశం చేశారు. 2013 మొదట్లో అధ్యాపక వృత్తికి రాజీనామా చేసి, పూర్తిగా సినీ పరిశ్రమకే నిమిత్తమయ్యారు. అదే సమయంలో భాషా పరిజ్ఞానంపై ప్రధాన దృష్టితో కార్కి రిసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (కా.రె.ఫో.) అనే విద్యా పరిశోధన సంస్థను ప్రారంభించారు. చిన్న పిల్లల మానసిక ఎదుగుదలకు విద్యతో కూడిన ఆసక్తికరమైన ఆటలు, కథల పుస్తకాలు తయారు చేసేందుకు మెల్లినం ఎడ్యుకేషన్ అనే సంస్థను స్థాపించారు. స్వతంత్ర సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు, సినిమా పాటల పంపిణీ కోసం డూపాడూ అనే ఆన్లైన్ వేదికను కూడా ప్రారంభించారు.
తొలి జీవితం
గేయ రచయితగా ఏడు సార్లు జాతీయ అవార్డు పొందిన వైరముత్తు, మీనాక్షి మహిళా కళాశాలకు చెందిన ప్రముఖ అధ్యాపకురాలు, తమిళ పండితురాలైన పొన్మణి గార్ల పెద్ద కుమారుడు మదన్ కార్కి. ఈయన తమ్ముడు కబిలన్ ఓ నవలా రచయిత, తమిళ సినీ మాటల, పాటల రచయిత.
విద్యాభ్యాసం
మదన్ కార్కి చెన్నై నగరంలో పెరిగారు. కొడంబాకంలోని లయోలా మెట్రిక్యులేషన్ స్కూల్‌లో చదువుకున్నారు. తమిళం, ఆంగ్ల భాషల్లో మాత్రమే రాణించే తాను, గొప్ప విద్యార్థిని కానని అభిప్రాయపడేవారు. హై స్కూల్ రోజుల నుండే కంప్యూటర్ సైన్స్ పట్ల ఆసక్తి పెంచుకుని, 1997లో అన్నా యూనివర్సిటీకి చెందిన గిండీ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో డిగ్రీలో చేరారు.
ఇంజనీరింగ్ చివరి సంవత్సరం ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా ప్రొఫెసర్ టి. వి. గీత గారి పర్యవేక్షణలో తమిళ భాషలోని అక్షరాలను మాటలుగా మార్చడమే లక్ష్యంగా తమిళ్ వాయిస్ ఇంజన్ అనే కంప్యూటర్ ప్రోగ్రాంను రూపొందించారు. కౌలాలంపూర్, మలేషియాలోని తమిళ్ ఇంటర్‌నెట్ కాన్‌ఫరెన్స్‌కు ఈ పరిశోధన ఎంపికయింది.
చెన్నై కవిగళ్ సంస్థ కోసం ఒక తమిళ పదాల ప్రాసెసర్‌కి ఒక స్పెల్ చెకర్‌ను సృష్టించారు. ఈ ప్రాజెక్టులో భాష విధానాలకి సంబంధించిన విషయలు ఉన్నాయి. దానికి ఒక తమిళ భాషా సంబంధిత మూల నిఘంటువుని కూడా స్రుష్టించటం జరిగింది. ఆ భాషలో ఉన్న ప్రతి పదం యొక్క నాణ్యతని వెల్లువరిచే విధంగా చేయటం జరిగింది.
2001లో డిగ్రీ పూర్తి చేసి, ఉన్నత స్థాయి పట్టభద్రత కోసం 2003లో క్వీన్స్‌లాండ్ యూనివర్సిటీలో చేరారు. అక్కడ డాక్టర్ జార్జ్ హావస్ పర్యవేక్షణలో గణన, ఉన్నత స్థాయి గణిత సిద్ధాంతం ఆధారంగా ఒక ప్రాజెక్టు చేసారు. ఉన్న మాత్రికని పరిశోధించే విధంగా ఒక ప్రామాణిక పద్ధతిలో "హెర్మైట్ నార్మల్ ఫార్మ్" -పై భాగ త్రికోణ మాత్రిక లాగా చేయటం జరిగింది.
ఈ కోర్సు చేస్తున్న సమయంలో అయన మరిన్ని ప్రాజెక్ట్లు కూడా చేపట్టారు. అందులో ముఖ్యమైనది దిసిప్లిండ్ సాఫ్ట్వేర్ ప్రాజెక్టు (ఒక సాఫ్ట్వేర్ ని అభివృద్ధి చెయటానికి పర్సనల్ సాఫ్ట్వేర్ ప్రాజెక్ట్ అనే పేరుతో పరిచయం చేయటం జరిగింది), ఆన్లినె ఆర్ట్ స్టోర్ వెబ్సైట్ (అంతర్జాలంలో చిత్రపటాలని అమ్మే ఒక సాధనం గా), మాట పరం గా గాత్ర సంభాషణ (విషువల్ బసిచ్ సహాయంతో ఈ ప్రాక్షీఎ విధాన సంభాషణ ప్రాజెక్టు చేయటం జరిగింది)
చదువుకుంటూనే యూనివర్సిటీలో బోధకుడిగా కూడా సేవలందించారు. రిలేషనల్ డేటాబేస్ సిస్టమ్స్ అండ్ ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వేజస్ అనే అంశంపై తరగతుల్లోను ప్రయోగశాలలోనూ శిక్షణలు నిర్వహంచారు.
ఆయన సమాచార తెక్నాలజీలో పీహెచ్డీ చెస్తున్నప్పుదు, జావా సహాయంతో SENSE (సిమ్యులేటెడ్ ఎన్విరాన్మెంట్ ఫర్ నెట్వర్క్ సెన్సర్ ఎక్ష్పెరిమెంట్స్) రకరకాల హ్యురిస్టిక్స్ ని పరీక్షించటానికి తయారు చేసారు.దాక్టర్ మరియా ఒర్లోస్కా, దాక్టర్ షాజియా సాదిక్‌ల మార్గదర్శకత్వంలో ఈ ప్రాజెక్టు చేశారు. ఆయన తీసిస్ పేరు "దెసైగ్న్ కన్సిడరేషన్స్ ఫర్ క్వెరీ డిస్సెమినేషన్ ఇన్ వయర్లెస్ సెన్సర్ నెట్వర్క్స్".
బోధన వృత్తి
పై చదువులు అయ్యాక భారత దేశం తిరిగి వచ్చిన మదన్ కార్కీ, అన్నా విశ్వవిద్యాలయానికి 2007 లో చేరుకున్నారు. ఆ తరువాత ఆరు నెలలు సీనియర్ రెసర్చ్ ఫెల్లోగా పనిచేసారు. ఈ సమయంలో చలా పరిశోధన ప్రాజెక్ట్లని నిర్వహణ చేసి విద్యార్థులకి సంబంధించిన పరిశోధన ప్రాజెక్ట్లని కూడా చూసుకున్నారు. మాస్టర్సు చెస్తున్న విద్యార్థులకి బోధన కూడా చేసారు. ప్రాజెక్టు శాస్త్రవేత్తగా జూలై 2008 నుంచి జూలై 2009 వరకు కొనసాగారు. ఈ సమయంలో ఎంబీయే, ఎం ఈ విద్యార్థుల ప్రాజెక్టులని స్వయంగా చూసుకున్నారు.
ఆగస్టు 2009 నుండి, సహాయక ఉపాధ్యాయుడి గా పనిచేసారు. కంప్యూటర్ శాస్త్రాన్ని బ్యాచ్లర్సు, మాస్టర్సు అభ్యసిస్తున్న విద్యార్థులకి బోధన చేసారు. తమిళ భాషని గనించే ఒక పరిశోధనాలయ బాధ్యతల్ని కూడా చేపట్టారు.ఎన్నారై, విదేశీ విద్యర్థులకి కౌన్సిలర్ గా పనిచేసారు. కంప్యూటర్ సయిన్స్ ఇంజనీరింగ్ సంస్థకి ఉపాధ్యాయుల కోశాధికారిగా కూడా పనిచేసారు. యడ్వాన్స్డ్ డేటాబేసెస్, ఎతిక్స్ ఫర్ ఎంజినీర్స్, ప్రిన్సిపల్స్ ఆఫ్ ప్రోగ్రామింగ్ లాంగ్వెజస్, పర్యావరణ శాస్త్రం, తమిళ గణణ ( పీహెచ్డీ విద్యార్థులకి) బోధించారు.
కుటుంబం, వ్యక్తిగత జీవితం
కార్కి 2008 జూన్ 22లో అన్నా యూనివర్సిటీలో తన పూర్వ సహ విద్యార్థిని నందిని ఈశ్వరమూర్తిని వివాహం చేసుకున్నారు. నందిని కార్కి ఇప్పుడు తమిళ సినీ పరిశ్రమలో చలన చిత్రాలు, డాక్యుమెంటరీల సబ్‌టైటిల్ విభాగంలో పనిచేస్తున్నారు. వారి కుమారుడు హైకు కార్కి 2009న జన్మించాడు.
ప్రవేశం
అన్నా యూనివర్సిటీలో పనిచేస్తున్న రోజుల్లో శంకర్ దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఎన్‌తిరన్ (2010) చిత్రంతో కార్కి తమిళ సినీ రంగ ప్రవేశం చేశారు. 2008లో తాను రాసిన పాటలతో దర్శకుడు శంకర్‌ను కలిశారు. ఎన్‌తిరన్ చిత్రం సంభాషణలకు సాంకేతిక పదజాలం విభాగంలో సహాయం అందించారు. ఈ సినిమాకి మూడు వెర్షన్‌లలో సంభాషణలు రాయబడ్డాయి. ఒకటి దర్శకుడు శంకర్, ఒకటి కార్కి, మరొకటి సుజాత రంగరాజన్ రాశారు (చిత్రం నిర్మాణ దశలో ఉండగా సుజాత మరణించారు). శంకర్ ఈ మూడు వెర్షన్లను పరిశీలించి వాటిలో ఒక్కొక్క దాన్నుంచి సన్నివేశానికి సరిపోయే సంభాషణలు తీసుకునేవారు. చిత్రం క్లైమాక్స్ మాత్రం పూర్తిగా కార్కి రాశారు.
సంభాషణలతో పాటు ఎన్‌తిరన్‌లో కార్కి రెండు పాటలు కూడా రాశారు: "ఇరుంబిలె ఒరు ఇరుదయం" (తన కెరీర్‌లో మొదటి పాట; ఏ. ఆర్. రెహమాన్ పాడారు), "బూమ్ బూమ్ రోబో డా" అనే పాటలు. ఐతే, కండేన్ కాదలై (2009) అనే చిత్రంలో ఆయన రాసిన "ఓడోడి పోరెన్" అనే పాట ఎన్‌తిరన్ కంటే ముందు విడుదలయింది. ఎన్‌తిరన్ ద్వారా 2011 సంవత్సరానికి 'బెస్ట్ ఫైండ్ ఆఫ్ ది ఇయర్' విజయ్ అవార్డు గెలుచుకున్నారు.
పాటల రచయిత
ఎన్‌తిరన్ విజయంతో అవకాశాలు పెరిగి, ఏ. ఆర్. రెహమాన్, హారిస్ జయరాజ్, డి. ఇమ్మన్, ఎం. ఎం. కీరవాణి, యువన్ శంకర్ రాజా, ఎస్. తమన్, సంజయ్ లీలా భన్సాలీ, అనిరుధ్ రవిచందర్, శాం సి.ఎస్. లాంటి సంగీత దర్శకులతో కలిసి అనేక సార్లు పనిచేశారు. తన మాతృభాష తమిళంలోనేగాక మరెన్నో అంతర్జాతీయ భాషల్లోనూ పాటలు రాయడంలో నిపుణులు; నన్బన్ చిత్రంలో "అస్కు లస్క" (16 భాషల్లో), ఏళాం అరివు చిత్రంలో "ద రైజ్ ఆఫ్ దామొ", నూట్రెన్బదు చిత్రంలో "కంటిన్యూవ" అనే పాటలు కొన్ని ఉదాహరణలు. కార్కి తన పాటల్లో రోజువారీ నిఘంటులో వాడుకలో లేని అసాధారణ తమిళ పదాలను ఉపయొగిస్తుంటారు (కో అనే చిత్రంలో "కువియమిల్లా కాచ్చి పేళై", ఐ చిత్రంలో "పనికూళ్"). తమిళ సినిమాల్లో మొట్టమొదటి పాలిండ్రోమ్ పాటను కార్కి రాశారు. 2018 చివరి నాటికి ఆరు వందలకు పైగా పాటలు రాశారు.
కార్కి పాటల్లో బాగా ప్రాచుర్యం పొందినవి కొన్ని: "ఇరుంబిలె ఒరు ఇరుదయం" (ఎన్‌తిరన్), "ఎనామో ఎదో" (కో), "నీ కూరినాళ్" (నూట్రెన్బదు), "అస్కు లస్క" (నన్బన్), "గూగుల్ గూగుల్" (తుప్పాకి), "ఏలే కీచాన్" (కడల్), "ఒసక్క" (వణక్కం చెన్నై), "సెల్ఫీ పుల్ల" (కత్తి), "పూక్కలే సత్రు ఒయివెడుంగాళ్" ([[ఐ (సినిమా)|ఐ]), "మెయ్ నిగరా" (24), "అళగియే" (కాట్రు వెలియాడు), "ఎంతిర లోగతు సుందరియే" (2.0), "కురుంబ" (టిక్ టిక్ టిక్).
సంభాషణల రచయిత
ఎన్‌తిరన్ విజయం తర్వాత కార్కి మళ్ళీ మాటల రచయితగా శంకర్‌తో కలిసి నన్బన్ చిత్రానికి పనిచేశారు. హిందీలో ఘనవిజయం పొందిన త్రీ ఈడియట్స్ ఆధారంగా రూపొందించిన ఈ చిత్రంలో, కాలేజీ జీవితాన్ని విభిన్న పద్ధతిలో ప్రదర్శించేందుకు మాటలు సరికొత్తగా రాశారు. ఆ తర్వాత భాతదేశంలో నిర్మించిన అత్యంత ఖరీదైన 2.0 చిత్రానికి సాంకేతిక సలహాదారుడిగా దర్శకుడు శంకర్ వద్ద పనిచేశారు.
భాషావేత్త
బాహుబలి చిత్రంలో కాలకేయ తెగ ప్రజలు మాట్లాడే "కిలికి" భాషను కార్కి ప్రత్యేకంగా సృష్టించారు. దానికి కార్కి ఆస్ట్రేలియాలో చదువుకునే రోజుల్లోనే పునాది వేశారు. అక్కడ ఆయాగా పార్ట్-టైమ్ ఉద్యోగం చేస్తూ చిన్నపిల్లలతో కలిసి "క్లిక్" అనే భాషను సృష్టించారు. భాషలోని పదాలు భీతిగొలిపేలా ధ్వనించాలని రాజమౌళి కోరడంతో, 750 పదాలు, 40 వ్యాకరణ నియమాలతో, తాను అప్పతికే సృష్టించిన "క్లిక్" భాష ఆధారంగా "కిలికి" అనే పేరుతో కొత్త భాషను రూపొందించారు. క్రియ విషయాలు 'త్చ్', 'త్స్క్' లాంటివి కాలం, బహువచన సూచలనుగా ఎక్కువ వాడటం జరిగింది .శబ్దాలను తలక్రిందులు చేస్తూ వ్యతిరేక పదాలు తయారు చేశారు ("నేను"కి 'మిన్', "నువ్వు"కి 'నిం'). చిత్రంలో ఈ భాషలో పాత్రలకు పస్చాత్తాప గుణం లేనందున ఆ భావానికి సంబంధించిన పదాలు కూడా ఈ భాషలో ఉండవు.
అత్యధిక వసూళ్ళు పొందిన సినిమాలు
మాటల, పాటల రచయితగా తన మొదటి దశాబ్దంలో కార్కి ఆధునిక భారతీయ సినిమాలో ఘనవిజయం సాధించిన ఎన్నో చిత్రాలకు పని చేశారు. ఎన్‌తిరన్ (2010), కో (2011), నాన్ ఈ (2012), తుప్పాకి (2012), కత్తి (2014), ఐ (2015), బాహుబలి:ద బిగినింగ్ (2015), బాహుబలి 2: ది కన్ క్లూజన్ (2017), నడిగైయర్ తిలగం (2018), పద్మావత్ (2018), 2.0 (2018).
కార్కి రిసెర్చ్ ఫౌండేషన్
2013 జనవరిలో అన్నా యూనివర్సిటీలో ఉపాధ్యాయ వృత్తికి రాజేనామా చేసి, భార్య నందినితో కలిసి భాషా పరిజ్ఞానంపై ప్రధాన దృష్టితో కార్కి రిసెర్చ్ ఫౌండేషన్ (కా.రె.ఫో.) అనే లాభాపేక్ష లేని విద్యా పరిశోధన సంస్థను ప్రారంభించారు. దానికి ఆయన పరిశోధనాధిపతిగా పని చేశారు.
కా.రె.ఫో. అభివృద్ధి చేసిన ప్రాజెక్టులు: "చోళ్" (ఆన్‌లైన్‌లో తమిళ-ఆంగ్ల-తమిళ నిఘంటువు), "పిరిపొరి" (మదనిర్మాణ్ విశ్లేషణకు, తమిళ భాషలోని సమ్మేళనపదాల విభజనకు), "ఒలింగో" (లిప్యంతరీకరణ సాధనం), "పేరి" (తమిళ ధ్వనిశాస్త్ర ఆధారంగా సుమారు 9 కోట్ల ఆడ/మగ పేర్లను ఉత్పత్తి చేయును), "ఎమొని" (పద్యాలను కనుగొనే సాధనం), "కురళ్" (తిరుక్కురళ్ పోర్టల్), "ఎన్" (సంఖ్యలను పదాలుగా మార్చుటకు), "పాదళ్" (తమిళ పాటల సాహిత్య పరిశోధనకు), "ఆడుగళం" (పదవినోదాలకు).
మెల్లినం ఎడ్యుకేషన్
2008 నవంబరులో కార్కి మెల్లినం ఎడ్యుకేషన్‌ను స్థాపించి దాని డైరెక్టరుగా పనిచేశారు. చిన్న పిల్లలకు తమిళ సాహిత్యంలోని సైన్స్, ఇన్నొవేషన్ పట్ల తమిళ భాషలో ఆసక్తి పెంపొందించేందుకు అవసరమైన ఆటలు, పుస్తకాలకు కంటెంట్ సృష్టించడం ఈ సంస్థ ప్రత్యేకత.
"ఐపాట్టి" అనే పేరుతో చిన్న పిల్లలకు కథలు, పాటల పుస్తకాలు, భాష ఆధారిత ఆటలు తయారు చేస్తారు. ఇంకా బొమ్మలు, ఎలక్ట్రానిక్ గేమ్స్ వంటి ప్రాజెక్టులు అభివృద్ధి దశలో ఉన్నాయి.
డూపాడూ
కార్కి 2016 ఏప్రిల్‌లో తన స్నేహితుదు కౌంతేయతో కలిసి స్వతంత్ర, నాన్-ఫిల్మ్ సంగీతాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు డూపాడూ అనే ఆన్‌లైన్ వేదికను ప్రారంభించారు. స్వతంత్ర సంగీతంతో నిండిన ఈ పాటల బ్యాంకు నుండి దర్శక నిర్మాతలు తమ సినిమాలకు అవసరమైన పాటలను ఎంపిక చేసుకునేందుకు వీలుగా దీన్ని రూపొందించారు. డూపాడూ ద్వారా తమిళ సినీ సంగీతాన్ని పంపిణీ కూడా చేస్తున్నారు.
ఎం. ఎస్. విశ్వనాథన్ స్వరపరిచిన పాటను ఈ వేదికలో విడుదలైన మొదటి పాట. రోజుకొక పాట విడుదల చేయాలనే లక్ష్యంతో తమిళ సినీ పరిశ్రమకు చెందిన 60కి పైగా స్వరకర్తలను ఈ వేదికలో చేర్చారు.
శనివారం సాయంత్రం 6 గంటల నుండి 9 గంటల మధ్యలో బిగ్ ఎఫ్.ఎమ్. 92.7లో ప్రసారమయ్యే బిగ్ డూపాడూ కార్యక్రమంలో కార్కి రేడియో జాకీగా కూడా పనిచేశారు.
డూపాడూ కోసం కార్కి ప్రత్యేకంగా ఎన్నో పాటలు రాశారు. శ్రీనివాస్, కార్తీక్, అనిల్ శ్రీనివాసన్, రిజ్వాన్, కార్తికేయ మూర్తి, విజయ్ ప్రకాష్, యాండ్రియా జెరీమియా, ఏజే అలిమీర్జక్, దర్శకుడు గౌతమ్ మీనన్ (ఈయన కార్కి రాసిన మూడు పాటలకు టొవినో థామస్, దివ్యదర్శిని, ఐశ్వర్య రాజేష్, అథర్వ లతో మూడు మ్యూజిక్ వీడియోలు చేశారు) వంటి సంగీత పరిశ్రమకు చెందిన ప్రముఖులతో కలిశారు. కార్కి రాసిన కొన్ని ప్రముఖ స్వతంత్ర పాటలు: "ఉలవిరవు", "కూవ", "బోధై కోధై", "యావుం ఇనిదే", "ఏదో ఒఅర్ అరైయిల్", "కాదల్ తొళి", "పెరియార్ కుత్తు".
సండేస్ విత్ అనిల్ అండ్ కార్కి
పియానో వాద్యకారుడు అనిల్ శ్రీనివాసన్‌తో కలిసి సండేస్ విత్ అనిల్ అండ్ కార్కి అనే మ్యూజిక్ రియాలిటీ షోకి సహ వ్యాఖ్యాతగా చేశారు. ఈ కార్యక్రమం జీ తమిళ్ హెచ్‌డి ఛానల్‌లో 2017 డెసెంబరు నుండి 2018 ఏప్రిల్ మధ్యలో 13 భాగాలుగా ప్రసారమయింది. ఈ కార్యక్రమంలో సంగీత రంగానికి చెందిన ప్రముఖులేగాక ఇతర రంగాలకు చెందిన నిష్ణాతులు కూడా అతిథులుగా వచ్చి వారి విద్వత్తును ప్రదర్శించారు. వారిలో కొందరు స్వరకర్తలు: సీన్ రోల్డన్, జి.వి. ప్రకాష్ కుమార్, శ్రీనివాస్; దర్శకులు: వెంకట్‌ప్రభు, వసంత్, గౌతం మీనన్, రాజీవ్ మీనన్; నతులు: సిద్ధార్థ్, ఆర్.జె. బాలాజీ, కుష్బూ; గాయనీగాయకులు: కార్తీక్, యాండ్రియా జెరీమియా, గాన బాల, సైంధవి.
అభిరుచులు
కార్కికి చిన్నతనం నుండే ఫోటోగ్రఫీ పట్ల అభిరుచి ఉంది. అందులోని మెళకువలను యూట్యూబ్ ద్వారా నేర్చుకున్నారు. చిన్న పిల్లల యాద్రుచ్చిక భావోద్వేగాలు చిత్రీకరించేందుకు ఎక్కువ ఇష్టపడతారు. ట్రావెలింగ్ ఆయనకు ముఖ్యమైన అభిరుచి. ఏటా కనీసం మూడు సార్లు ఎప్పుడూ వెళ్ళని కొత్త ప్రదేశాలకు వెళ్తారు - భారతదేశం బయట, భారతదేసమ్ళొ, తమిళనాడులో. 2018లో అంటార్కిటికా సహా ప్రపంచంలోని ఏడు ఖండాలనూ సందర్శించారు. వంట, బ్యాడ్మింటన్, జావాలో కోడింగ్ ఆయన ఇతర అభిరుచులు. పాటల మీదేగాక తమిళంలో మరెన్నో అంశాలపై ఆయన పరిశోధనలు చేశారు.
ప్రేమ పక్షులు (1973 సినిమా)
మూలాలు
వర్గం:కె.వి.చలం నటించిన సినిమాలు
అభాస్ మిత్రా
అభాస్ మిత్రా (జూన్ 3, 1955) భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. తాను అనేక ఫ్ంట్-లైన్ ఖగోళ భౌతిక భావాలపై తన ప్రత్యేక అభిప్రాయాలను ముఖ్యంగా బ్లాక్ హోల్స్  గూర్చి, బిగ్ బ్యాంగ్ కాస్మోలజీ గురించి వివరించారు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:భారతీయ సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:1955 జననాలు వర్గం:భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:కోల్‌కతా విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు వర్గం:ముంబై విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు
శివకాశీపురం
శివకాశీపురం 2018లో తెలుగులో విడుదలైన సైకలాజికల్‌ థ్రిల్లర్‌ సినిమా. సాయి హరీశ్వర ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్‌పై మాస్టర్ హరి సమర్పణలో మోహన్ బాబు పులిమామిడి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు హరీష్ వట్టికూటి దర్శకత్వం వహించాడు. రాజేష్ శ్రీ చక్రవర్తి, ప్రియాంక శర్మ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఆగష్టు 3, 2018న విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు
చైన్‌పూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం
చైన్‌పూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం బీహార్‌లోని 243 శాసనసభలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం ససారం పరిధిలోకి వస్తుంది. చైన్‌పూర్ అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం పరిధిలో చాంద్, చైన్‌పూర్, అధౌరా & భగవాన్‌పూర్ కమ్యూనిటీ బ్లాక్‌లు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:బీహార్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
కిలాడి బుల్లోడు
కిలాడి బుల్లోడు 1972, జూన్ 2వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు సినిమా. చిత్రకళా పిక్చర్స్ బ్యానర్‌పై నందమూరి సాంబశివరావు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు నందమూరి రమేష్ దర్శకత్వం వహించాడు.
పాటలు
ఈ చిత్రంలోని పాటలకు తాతినేని చలపతిరావు బాణీలు కట్టాడు.
స్పందన
ఈ సినిమాపై సినీ విమర్శకులనుండి మిశ్రమ స్పందన లభించింది. "నిజ జీవితానికి చాలా సన్నిహితంగా ఉండే ఈ ఇతివృత్తం ప్రేక్షకాదరణను పొందుతుంది. అన్ని వర్గాల ప్రేక్షకులను ఆకర్షిస్తుంది" అని ఆంధ్రజ్యోతి దినపత్రికలో భరద్వాజ సమీక్షిస్తే, "అర్థరహితమైన కథలను ఏ తరగతి ప్రేక్షకులను కూడా  సంతృప్తి పరచని రీతిలో లక్షలకు లక్షలు వెచ్చించి చిత్రాలు ఎందుకు తీస్తారో అర్థం కాదు" అని ఆంధ్రప్రభ దినపత్రికలో రెంటాల గోపాలకృష్ణ పేర్కొన్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:శోభన్ బాబు నటించిన సినిమాలు వర్గం:రావి కొండలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:త్యాగరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:టి.చలపతిరావు సంగీతం అందించిన సినిమాలు వర్గం:చంద్రకళ నటించిన సినిమాలు వర్గం:విజయభాను నటించిన సినిమాలు
వాళ్ళిద్దరూ ఒక్కటే
పాటలు
ఈ సినిమాకు వందేమాతరం శ్రీనివాస్ సంగీతం అందించాడు. వేటూరి, భువనచంద్ర, భాస్కరభట్ల, చిన్ని చరణ్ పాటలు రాశారు.
బౌద్ధ మత గ్రంధములు
బౌద్ధ మతము యొక్క గ్రంథములన్నియు పాళీ భాషలో వ్రాయబడినవి.
పాళీ భాష- దాని విభజన
పాళీ అనగా గీత, లేక హద్దు అని అర్ధము. కాలక్రమమున ఆ అర్ధముపోయి పాళీ అనగా వాక్యము, మతపుస్తకము, పవిత్ర గ్రంథము అని వ్యవహరింపబడెను. అందువలన పవిత్ర గ్రంథముల వ్యాఖ్యాన, టీకాతాత్పర్యములను పాళీ అను పిలిచెడివారు. తరువాత బౌద్ధమతగ్రంథములు వ్రాయబడిన భాష అంతయు పాళీ అని పిలువబడెను. సిలోన్, బర్మా దేశములలో నివసించు బౌద్ధ మతస్థుల మత గ్రంథములు తిపిటిక మను పేరుతో వ్యవహరింపబడుచున్నవి. తక్కిన చక్కని శైలి గల పురాణభాషలవలె పాళీ భాషయొక్క శైలి కుదుటపడినది కాదు. పాళీ భాషకు నిస్పష్టమైన క్రమతలేదు. పాళీ భాష ప్రాకృత భాషలలో పురాతనమైనప్పటికిని, ఇది కొసవరకును పవిత్రమైనదిగా నుండక సంకరమైనది. ప్రాకృతభాషలతో మిళితమై ఇది ముఖ్యముగ నాలుగు భాగములగ విభజింపబడింది.
2. పాళీభాష యొక్క రెండవదశ గద్యరూపమగు మత గ్రంథములలో కనిపిస్తున్నది. ఇందు నవీనత్వము కొంచము గోచరించును.
3. పాళీభాష మూడవదశ బౌద్ధ మతేతర గ్రంథములగు మిళిందపయి-హ మొదలగు గ్రంథములలో కనబడుచున్నది.
తిపిటిక
పాళీబౌద్ధమత గ్రంథములన్నియు తిపిటక మను పేరుతో పిలవబడుచున్నవి. తిపిటక మనగా మూడుబుట్టలు అని అర్ధము. అవి యేవన - 1. వినయ పిటక 2. సుత్తపిటక 3. అభిధమ్మపిటక. ఈ మూడింటిలోను బౌద్ధధర్మములు, బౌద్ధశీలము, మతచర్చ మొదలగునవి వ్రాయబడినవి.
వినయపిటకలో (1) మహావిభంగ (2) భిక్కునీవిభంగ (3) మహావగ్గ అను గ్రంథములు చేర్చబడినవి.
సుత్తపిటకను 5 నికాయములుగా విభజించిరి. నికాయము అనగ సమూహము. ఇందు (1) దీఘనికాయ (2) మధ్యమనికాయ (3) సమ్యుక్తనికాయ (4) అంగుత్తరనికాయ (5) ఖుద్దకనికాయ అను గ్రంథములు చేర్చబడినవి.
అభిధమ్మపిటకలో 7 గ్రంథములు చేర్చబడినవి. అవి (1) ధమ్మసంగణి (2) విభంగ (3) కథావత్తు (4) పుగ్గలపరిజత్తి (5) ధాతుకథ (6) యమక (7) మహాపరాన.
ఇవి అన్నియు క్రీ.పూ.500 సం. క్రితము పూర్వమే వ్రాయబడినవి. వీటికి బుద్ధదత్తుడు, ఆనందుడు, ధమ్మపాలుడు మొదలగు బౌద్ధ భిక్షువులు ప్రఖ్యాత వ్యాఖ్యాతలు.
పాళీ వాజ్మయపు పుట్టుక, దాని అభివృద్ధిగురుంచి విపులముగా చెప్పుటకు ఆధారములు అంత హెచ్చుగా ఏమియులేవు. బౌద్ధమతగ్రంథములు బుద్ధుడు కాలములోనె పుట్టినవనుటకు ఏమీ సందేహములేదు. కాని తిపటిక మంతయు అప్పుడే వ్రాయబడియుండదు. కాలక్రమమున ఒక్కొక్క పుస్తకము చేర్చబడియుండును. తిపిటక్ములోని కొన్ని భాగములు అశోకుడు కాలమునాటికే ఉన్నవని తెలియుచున్నది.
అశోలుడు బైరాత్ శాసనమువలన తిపిటకము యొక్క వినయసుత్తభాగములు క్రీ.పూ.250 సం.నాటికే వున్నవని చెప్పుదురు. సాంచి, బర్ హట్ డగోబా స్తూపముల వద్ద శాసనములు, రాతి ద్వారములపై బుద్ధుని జీవితచరిత్రను చిత్రించిన శిలాచిత్రములు తిపిటకములోని జాతక కథలను నిరూపించుచున్నవి. ఇక్కడ శాసనములలో నికాయములు తెలిసిన భిక్షువుల పేర్లు తెలుపబడినవి. క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దమునకు చెందిన మిళిందపజహ అను గ్రంధమూలముగా తిపిటకము క్రీ.పూ.1 వ శతాబ్దమునకు పూర్వమే యున్నదని తెలియుచున్నది.
తరువాత కాలక్రమమున సంస్కృతము భాష వలె మృతభాషయై పాళీభాష కొద్దిమంది పండితులచే చదువబడెను. రానురాను పండితులు పాళీ భాషను ధారాళముగా వ్రాయలేక సంస్కృతపదములు ఎక్కువుగా చేర్చి కొన్ని వ్యాఖ్యానములు చేసిరి. సంస్కృత భాషకు గల నిబంధనలే పాళీభాషకు అనుకరించిరి.
మూలాలు
వర్గం:మతాలు వర్గం:భారతీయ మతములు వర్గం:బౌద్ధ మతము
బదాయి దో
బదాయి దో 2022లో విడుదలైన హిందీ సినిమా. జంగ్లీ పిక్చర్స్‌ బ్యానర్ పై వినీత్ జైన్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు హర్షవర్దన్ కులకర్ణి దర్శకత్వం వహించాడు. రాజ్‌కుమార్ రావు, భూమి ఫెడ్నేకర్, సీమా పహ్వా, షీబా చ‌డ్డా ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ట్రైలర్‌ను 2022 జనవరి 25న విడుదల చేసి, సినిమాను ఫిబ్రవరి 11న విడుదల చేశారు.
బదాయి దో 68వ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డ్స్ లో భాగంగా ఉత్తమ నటుడు, ఉత్తమ చిత్రం (క్రిటిక్స్‌), ఉత్తమ నటి (క్రిటిక్స్‌) అవార్డులు అందుకుంది.
కథ
రాజ్ కుమార్ రావు (శార్దూల్ ఠాకూర్), భూమి పెడ్నేకర్ (సుమి) పెళ్లి అవుతుంది. అయితే ఆ పెళ్లి కూడా ఓ ఒప్పందం ప్రకారం చేసుకుంటారు. పోలీస్ ఆఫీసర్‌గా పని చేసే శార్దూల్ ఓ గే, పీటీ టీచర్‌గా పని చేసే సుమి ఓ లెస్బియన్. కుటుంబం, సమాజం నుంచి ఎదురయ్యే సమస్యలను తప్పించుకునేందుకు పెళ్లి బంధంతో ఒక్కటవుతారు. వారి గురించి బయటి ప్రపంచానికి తెలియకుండా జాగ్రత్త పడుతుంటారు. చివరకు వీరి బంధం ఎలా మలుపు తిరుగుతుంది? శార్దూల్, సుమిల గురించి అందరికీ తెలుస్తుందా ? కుటుంబ సభ్యులు ఎలా రియాక్ట్ అవుతారు? తరువాత ఏం జరిగింది అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
వైరు
thumb|[[ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ వద్ద తీగల అమరిక]] వైరు లేదా వైర్ అనేది విద్యుత్ లేదా సమాచార సంకేతాలను ప్రసారం చేయడానికి ఉపయోగించే ఒక సన్నని, సౌకర్యవంతమైన స్ట్రాండ్ లేదా మెటల్ లేదా ఇతర పదార్థాల రాడ్. వైర్లు సాధారణంగా రాగి, అల్యూమినియం, ఉక్కు వంటి పదార్థాలతో తయారు చేయబడతాయి. కొన్నిరకాల వైర్లకు రబ్బరు లేదా ప్లాస్టిక్ వంటి ఇన్సులేటింగ్ మెటీరియల్‌ ఉంటుంది. విద్యుత్ వైర్లు ఒకదానికి మరొకటి కలవకుండా వుండేందుకు రబ్బరు లేదా ప్లాస్టిక్ వంటి ఇన్సులేటింగ్ మెటీరియల్‌ ను ఉపయోగిస్తారు. వైర్లకు ఉండే ఇన్సులేటింగ్ మెటీరియల్‌ ద్వారా విద్యుద్ఘాతమును నివారించవచ్చు. ఎలక్ట్రికల్ పవర్ ట్రాన్స్‌మిషన్, టెలికమ్యూనికేషన్స్, విద్యుత్ కాంతులు, ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలతో సహా అనేక రకాల అప్లికేషన్‌లలో వైర్లు ఉపయోగించబడతాయి. సాధారణ గృహోపకరణాల నుండి సంక్లిష్టమైన కంప్యూటర్ సిస్టమ్‌ల వరకు అనేక పరికరాలలో వైర్లను ఉపయోగిస్తారు. డై లేదా డ్రా ప్లేట్‌లోని రంధ్రం ద్వారా లోహాన్ని పంపడం ద్వారా వైర్ సాధారణంగా ఏర్పడుతుంది. వైర్ గేజ్‌లు వివిధ ప్రామాణిక పరిమాణాలలో ఉంటాయి. వైర్లు తరచుగా వైర్ తాడు రూపంలో యాంత్రిక భారాన్ని భరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. విద్యుత్ మరియు టెలికమ్యూనికేషన్ సిగ్నల్స్‌లో, "వైర్" అనేది ఎలక్ట్రికల్ కేబుల్‌ను సూచిస్తుంది, ఇందులో ఒకే వైర్ యొక్క "సాలిడ్ కోర్" లేదా స్ట్రాండెడ్ లేదా అల్లిన రూపాల్లో ప్రత్యేక తంతువులు ఉంటాయి. సాధారణంగా జ్యామితిలో స్థూపాకార, వైర్‌ను చతురస్రాకారంలో, షట్కోణంగా, చదునుగా ఉన్న దీర్ఘచతురస్రాకారంలో లేదా ఇతర క్రాస్-సెక్షన్‌లలో కూడా తయారు చేయవచ్చు, అలంకరణ ప్రయోజనాల కోసం లేదా లౌడ్‌స్పీకర్‌లలో అధిక సామర్థ్యం గల వాయిస్ కాయిల్స్ వంటి సాంకేతిక ప్రయోజనాల కోసం. స్లింకీ టాయ్ వంటి వంపులున్న కాయిల్ స్ప్రింగ్‌లు ప్రత్యేక చదునైన వైర్‌తో తయారు చేయబడ్డాయి. వైరును తీగ, తంతి అని కూడా అంటారు. సాధారణంగా ఒక తీగ స్థూపాకారంగా వంచుటకు అనువుగా ఉండేలా లోహంతో తయారు చేయబడి ఉంటుంది. తీగలు విద్యుత్త్ సరఫరా చేయడానికి, టెలీకమ్యూనికేషన్స్ సంకేతాలు మోసుకెళ్ళడానికి ఉపయోగపడతాయి. డై లేదా డ్రా ప్లేట్ రంధ్రం ద్వారా వచ్చే కరిగి ఘన రూపంలోకి మారుతున్న లోహంతో తీగలను రూపొందిస్తారు. ప్రామాణిక పరిమాణాల కొరకు వివిధ రకాల తీగలు వివిధ గేజ్‍లుగా నిర్ణయించబడ్డాయి. ఎక్కువగా విద్యుత్త్ సరఫరాకు ఉపయోగించే కేబుల్ వైర్లలో అనేక పోగులను ఒక కట్టగా ఉండేలా రూపొందిస్తారు. అనేక అవసరాల కొరకు ఉపయోగించే తీగలు అవసరాలకు అనుగుణంగా, అందంగా కనపడేందుకు తీగలను గుండ్రంగా, వంకరగా, దీర్ఘచతురస్రాకారంగా, చదనుగా ఉండేలా ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. సాధారణంగా తీగలను ఒక చోట నుంచి మరొక చోటకి రవాణా చేయవలసి వచ్చినప్పుడు కాని లేదా భద్రపరచవలసి వచ్చినప్పుడుకాని తీగలను గుండ్రంగా చుట్ట చుడతారు.
మూలాలు
వర్గం:వైర్లు వర్గం:లోహాలు వర్గం:పదజాలం వర్గం:వస్తువులు వర్గం:విద్యుత్తు వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి తెలుగు సినిమా పాటల జాబితా (2006)
2006లో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలలో సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రచించిన పాటలు కొన్ని:
మూలాలు
వర్గం:జాబితాలు వర్గం:సినిమా జాబితాలు వర్గం:సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రచించిన పాటలు వర్గం:పాటలు
కోదండ రామాలయం, ఒంటిమిట్ట
కోదండ రామాలయం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్‌ఆర్ జిల్లాకు చెందిన  ఒంటిమిట్ట లోని  ప్రాచీన హిందూ దేవాలయము. ఇక్కడి మూలమూర్తులు కోదండరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి. కడప నుంచి రాజంపేటకు వెళ్ళే మార్గంలో 27 కి.మీ. దూరంలో ఒంటిమిట్ట ఉంది. సీతారామ లక్ష్మణుల విగ్రహాలను ఏకశిలలో వున్నందున ఈ క్షేత్రము ఏకశిలానగరము అని ప్రసిద్ధి చెందినది. నవ్యాంధ్ర ఏర్పడిన తరువాత ఈ ఆలయమున్న ఒంటిమిట్టను ఆంధ్రా భద్రాచలం గా పేరుగాంచింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శ్రీరామనవమి రోజున ఈ ఆలయంలోనే అధికారికంగా ప్రత్యేక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది. శ్రీరామనవమి రోజున ప్రభుత్వం తరపున పట్టువస్త్రాలు, తలంబ్రాలు సమర్పిస్తారు.
స్థల పురాణం
రామ లక్ష్మణులు చిన్నపిల్లలుగా ఉన్నప్పుడు, విశ్వామిత్రుడు వారిని తమ యాగరక్షణకు తీసుకున్నాడని తెలిసిందే. కానీ సీతారామ కల్యాణం జరిగాక కూడా, అలాంటి సందర్భమే ఒకటి ఏర్పడింది. అప్పుడు మృకండు మహర్షి, శృంగి మహర్షి రాముని ప్రార్థించడంతో దుష్టశిక్షణ కోసం, ఆ స్వామి సీతా లక్ష్మణ సమేతుడై అంబుల పొది, పిడిబాకు, కోదండం, పట్టుకుని ఈ ప్రాంతానికి వచ్చి యాగ రక్షణ చేశాడని పురాణం చెబుతుంది. అందుకు ప్రతిగా ఆ మహర్షులు సీతారామ లక్ష్మణుల విగ్రహాలను ఏకశిలగా చెక్కించారనీ, తరువాత జాంబవంతుడు ఈ విగ్రహాలను ప్రాణప్రతిష్ఠ చేశారనీ ఇక్కడ ప్రజల విశ్వాసం. ఈ దేవాలయంలో శ్రీరామ తీర్థం ఉంది. సీత కోరికపై శ్రీ రాముడు రామ బాణంతో పాతాళ గంగను పైకి తెచ్చాడని అంటారు.
చారిత్రక విశేషాలు
గోపురనిర్మాణం చోళ శిల్ప సాంప్రదాయంలో అత్యద్భుతంగా ఉంటుంది. ఫ్రెంచి యాత్రికుడు ట్రావెర్నియర్ 16వ శతాబ్దంలో ఈ రామాలయాన్ని దర్శించి "భారతదేశంలోని పెద్ద గోపురాలలో ఈ రామాలయ గోపురం ఒకటి" అని కీర్తించాడు. ఆంధ్ర మహాభాగవతాన్ని రచించిన పోతన తాను ఏకశిలపురి వాసినని చెప్పుకున్నాడు. అంతే గాక తన భాగవతాన్ని ఈ కోదండ రామునికి అంకితం గావించాడు. దాన్ని బట్టి, భాగవతంలో ఈ ప్రాంతానికి చెందిన వాడుక మాటలు కొన్ని ఉండడాన్ని బట్టి, ఆయన కొంతకాలం ఇక్కడ నివసించాడని భావిస్తున్నారు.
ఆలయ విశేషాలు
ఈ ఆలయంలోని ప్రధాన విగ్రహం యొక్క ఒకే శిలలో రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు విగ్రహాలు చెక్కబడ్డాయి. దేవాలయాలలోని మూల విగ్రహాలలో రాముని విగ్రహం పక్కన హనుమంతుడు విగ్రహం లేని రామాలయం భారతదేశంలో ఇదొక్కటే. శ్రీరామహనుమంతుల కలయికకు ముందే ఒంటిమిట్టలో సీతారామలక్ష్మణుల ఏకశీలా విగ్రహం స్థాపించినట్లు కథనం.