cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కావలి ముస్తాపురం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
కావలి ముస్తాపురంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కావలి ముస్తాపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కావలి ముస్తాపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కావలి ముస్తాపురంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము, పెసర
రాజవరం (ఆత్రేయపురం)
right|thumb|రాజవరం రాజవరం, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కోనసీమ జిల్లా, ఆత్రేయపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం. . పిన్ కోడ్: 533 235.
ఇది మండల కేంద్రమైన ఆత్రేయపురం నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజమండ్రి నుండి 13 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 746 ఇళ్లతో, 2803 జనాభాతో 359 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1397, ఆడవారి సంఖ్య 1406. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 769 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587557. పిన్ కోడ్: 533235.
ఇది రావులపాలెం వయా బొబ్బరం బస్సు ఎక్కితే పేరవరం ప్రక్కన ఉన్న గ్రామం. ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్య స్వామి గుడి ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం ఇక్కడ తీర్థము జరుగుతుంది. గుడి యొక్క చిత్రము ఇక్కడ ఉన్నది
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు నాలుగు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి  ఉన్నాయి.
బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పేరవరంలో ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల ఢవళేశ్వరంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆత్రేయపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ రాజమండ్రిలో ఉన్నాయి.
సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రిలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ముగ్గురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
కుర్చీ
కుర్చీ (ఆంగ్లం Chair) మన ఇంటిలో, కార్యాలయాలలో చాలా ఉపయోగకరమైన వస్తువు. వీటిని మేజాతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.
సాధారణంగా కుర్చీకి నాలుగు కాళ్ళు, బల్ల ఉండి చేరబడడానికి వెనుక భాగంతో, చేతులు పెట్టుకోవడానికి అనువుగా ఉంటుంది. ఒక్క కూర్చోడానికి మాత్రమే ఉండే దానిని స్టూలు (Stool) అంటారు. ఒకరి కంటే ఎక్కువమంది కూర్చోడానికి అనువుగా ఉండేదానిని బెంచి, సోఫా అంటారు. వాహనాలలో లేదా సినిమా హాలులో బిగించియున్న కుర్చీలను సీట్లు అంటారు. కుర్చీలు ఎక్కడికైనా సులువుగా తీసుకొనివెళ్ళడానికి వీలవుతుంది. కుర్చీ వెనుకభాగానికి, /లేదా సీటుకి గాలి తగలడానికి వీలుగా కన్నాలుంటాయి.
రాజవరం (ఆత్రేయపురం)
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది.
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
కుర్చీ
చక్రాల కుర్చీ (Wheel Chair) కాళ్ళతో నడవలేని వారు ఉపయోగిస్తారు. చక్రాలను చేతులతో తిప్పుతూ వీరు ముందుకు కదుల్తారు. కొన్నిటికి ఆపడానికి బ్రేకులు కూడా ఉంటాయి.
రాజవరం (ఆత్రేయపురం)
తాగు నీరు
బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
కుర్చీ
వర్గం:గృహోపకరణాలు వర్గం:కార్యాలయ సామాగ్రి
రాజవరం (ఆత్రేయపురం)
పారిశుధ్యం
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
రాజవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 14 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రాజవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రాజవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
రాజవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 2,543. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,280, మహిళల సంఖ్య 1,263, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 624 ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:కోనసీమ
చెరబండరాజు
చెరబండరాజు (1944 - జూలై 2, 1982 ) కలం పేరుతో దిగంబరకవులలో ఒకనిగా సుపరిచితమైన "బద్ధం భాస్కరరెడ్డి" ఆలోచన, అక్షరం, ఆచరణ ఏక రూపం దాల్చిన విప్లవ కవి, నవలా రచయిత, పాటల రచయిత. అతను ప్రపంచ పురోగతి సాంతం శ్రమజీవి నెత్తుటి బొట్టులోనే ఇమిడివుందని గాఢంగా నమ్మిన వ్యక్తి. అతనికి మహాకవి శ్రీశ్రీ తన "మరోప్రస్థానం" కావ్యాన్ని అంకితమిచ్చాడు.
జీవితం
చెరబండరాజు అసలు పేరు బద్దం భాస్కరరెడ్డి. అతను మేడ్చల్ జిల్లా, ఘటకేసర్ మండలంలోని అంకుషాపూర్ లోని ఒక పేద రైతు కుటుంబంలో 1944లో పుట్టాడు. హైదరాబాదులో ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు. అతను ఆరుగురు దిగంబరకవులలో ఒకడు. "నన్నెక్కనివ్వండి బోను" అనే కవితతో కవితాలోకంలో సూర్యుడిలా ఉదయించాడు. దిగంబర కవిత్వంలో గొప్ప కవితగా చెరబండరాజు "వందేమాతరం"  గేయం పలువురి ప్రశంసలు పొందింది. విరసం వ్యవస్థాపక కార్యవర్గ సభ్యుడు, కార్యదర్శిగా 1971-1972 లో పనిచేసాడు. దిగంబరకవి నుండి విప్లవకవిగా మారాక విప్లవ సాహిత్యానికి పాట అవసరాన్ని గుర్తించి విరివిగా పాటలు రాశాడు. 1975 ఏప్రిల్‌లో ప్రపంచ తెలుగు మహా సభలను బహిష్కరించిన సందర్భంలో మహాకవి శ్రీశ్రీతో పాటు అరెస్టు అయ్యాడు.
1971 నుండి 1977 మధ్యకాలములో మూడేళ్ల పాటు జైళ్లో గడపడం వలన ఈయన ఆరోగ్యము క్షీణించింది. జైళ్లో మొదలైన తీవ్ర తలనొప్పి మెదడు క్యాన్సర్ గా పరిణమించింది. 1977 నుండి 1981 మధ్యలో ఈయనకు మూడుసార్లు ఆపరేషన్ చేయాల్సి వచ్చింది. ఈయన అనారోగ్యముతో ఉండగానే ప్రభుత్వం ఉద్యోగం నుండి తొలగించింది. అయితే ప్రజాందోళన వల్ల తిరిగి చేర్చుకోవలసి వచ్చింది. అనారోగ్య బాధితుణ్నే అయితేనేం యోధుణ్నే పోరాటం డైరెక్షన్ పాట నాకు అక్సిజన్ అంటూ కలవరిస్తూ, పలవరిస్తూ కన్నుమూసిన చెరబండరాజు నిబద్దతకు మరోపేరు.
అనారోగ్యానికి గురైన చెరబండరాజు మెదడు కాన్సర్‌తో 1982 జూలై 2న మరణించాడు. ఏరోజైనా ప్రజాపోరాటాల విజయాల్ని రచించకపోతే ఆరోజు జీవించినట్టుండదు అని చెప్పుకున్న చెరబండరాజు చరిత్ర తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఎర్ర అక్షరాలతో లిఖించబడింది.
రచనల్లో నుండి కొన్ని గేయాలు, కవితలు
వందే మాతరం ఓ నా ప్రియమైన మాతృదేశమా తల్లివి తండ్రివి దైవానివి నీవేనమ్మా దుండగులతో పక్కమీద కులుకుతున్న శీలం నీది అంతర్జాతీయ విపణిలో అంగాంగం తాకట్టుపెట్టిన అందం నీది సంపన్నుల చేతుల్లో మైమరిచి నిద్రిస్తున్న యవ్వనం నీది
ఊసినా దుమ్మెత్తిపోసినా చలనంలేని మైకం నీది కోతకొచ్చిన చేనులో కలుగులు తవ్వుతున్న ఎలకల్నీ పందికొక్కుల్నీ భరిస్తూ నుంచున్న 'భారతి' వమ్మా నోటికందని సస్యశ్యామల సీమవమ్మా వందే మాతరం వందే మాతరం
ఒంటిమీది గుడ్డలతో జండాలు కుట్టించి వివస్త్రవై ఊరేగుతున్న దైన్యం నీది అప్పుతెచ్చి లేపిన మిద్దెల్లో కాలుగాలిన పిల్లిలా తిరుగుతున్న దీనత్వం నీది ఎండిన స్తనాలమీదికి ఎగబడ్డ బిడ్డల్ని ఓదార్చలేని శోకం నీది ఆకలికి ఎండి ఎండి ఎరువు సొమ్ములతో వీధినబడ్డ సింగారం నీది అమ్మా భారతీ నీ గమ్యం ఏమిటి తల్లీ వందే మాతరం వందే మాతరం
నల్లకోట్లు నీలిరంగు నోట్లతో ఒక దేశం ఒక కోర్టులో ఫైసలా అయ్యే కేసు కాదు నాది నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నలుగురి నమ్మికతో 'అమ్మా ' అని పిలవడం తప్ప నవమోసాలు మోసిందెవరో ఎవరికైనా ఏమి తెలుసంటున్నాను సృష్టికర్తనే వెక్కిరిస్తోన్న పాపిష్టిని మీలో మిమ్మల్ని ప్రశ్నించుకొమ్మంటున్నాను అంటున్నాను అంటాను అనుకుంటూనే వస్తున్నాను
మనిషిమీద నమ్మకం పోగొడుతున్న మీరు దేవుడిమీద ప్రమాణం చేయమంటారెందుకు? దోషికి నిర్దోషికి ఒకటే సూత్రం వల్లించిందే వల్లించి వాదిస్తారు ఫీజు కుడితి కుండలో న్యాయాన్ని ఎలుకలా ముంచేస్తారు మీ ఉద్యోగాలకు ప్రమాణాలేమిటి? ఎక్కనివ్వండి నన్ను బోను కలాలు కాగితాలు సర్దుకోండి లా బుక్కుల్లో నా సందేహాలు వ్రాసుకోండి న్యాయానికి దేశాలేమిటి? యెల్లలేమిటి? మనిషీ, రక్తం ప్రాణం ముఖ్యం లింగ భేదాలు వాదాలు తప్పితే మందిర్, మస్జిద్, చర్చి, మతాధికారుల మతాలు యెందుకు? ఆకలి, కామం, కలలూ, కన్నీళ్లు మనిషిలోని మర్మజ్ఞానమంతా ఒక్కటే దేశమేదైతేనేం? మట్టంతా ఒక్కటే అమ్మ యెవరైతేనేం? చనుబాల తీపంతా ఒక్కటే బిక్కముఖాలతో చూస్తారేం? పిచ్చివాణ్ణిగా కేసు పుటప్ చెయ్యండి నన్నెక్కనివ్వండి బోను తిన్నయింటి మర్యాదెంచని నాకు బుద్ధుల్లో పెద్దల సహజాతాలేమై యుంటాయ్? మంచి మనసు పరిమళాలు విశ్వవ్యాప్తి కాకపోవు భావితరం గుర్తించకపోదు జగత్ప్రళయ కావ్యంలో తపనాగ్ని జ్వాల నిలుస్తోంది అణువణువున అగ్ని కణం చల్లారక రగులుతోంది నన్నెక్కనివ్వండి బోను
తీర్పు మీది జైలు మీది భయపడతారెందుకు మీ మనస్సౌధాల నిండా తరగని తరతరాల బూజు అనుక్షణం చచ్చే ప్రియత్వం కాపురాల గోపురాలలో తిరిగే పావురాళ్ళారా! నరుక్కోరెందుకు తలలు గది నాల్గు గోడలు కూల్చివేసి దిశలు నాల్గుగా మార్చుకోండి ప్రపంచ పౌరులు కారెందుకు అప్పుడు? నాకు తెలుసు మీ రాత్రి చొక్కాలు పగళ్ళు నిలవవు పగటి చొక్కాలు రాత్రుళ్లుండవు మీ పెళ్ళాలు పిచ్చివాళ్ళు పాతికచీరతో స్వర్గాన్ని కప్పుకొని వంటగది ఆలోచనలకు ఎసర్లు పెడుతున్న వాళ్ళు మీ వాగ్దానాలు పుచ్చుగింజలు మీ బిడ్డలు కృత్రిమ నాగరికత షో లో మోడల్‌గా పనికొస్తున్న వాళ్లు
ఛీ, ఛీ యెవరు మీరు? నవ్వుతా రెందుకు? నీవు నేను కలిసి యెదుటివాని పిలుపుకు 'మీరు ' గాక ఏమౌతాం? నీ గుండెలు, నా గుండెలు మూతబడిన కొండగుహలు ఎక్కనివ్వండి నన్ను బోను
ఈ సువిశాలప్రపంచ జీవశాలలో సిసలైన న్యాయస్థానం ఎక్కడైనా వుంటే నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నా గుండెలు పిండుకునే కొండల్లాంటి సందేహాలు... విశ్వశాంతి మన ధ్యేయం యుద్ధాలకు పరిమితమా? అబద్ధమా యీ వేదన? మాంసం ముద్దలుగా మనుషులు శిశువులుగా జన్మించుట ఏ దేశంలో లేదు ఏ దేశంలో నైతేనేమి? అర్ధరాత్రి పడగ్గదుల అంతరార్థమొకటే గద! ప్రపంచ మొక నగ్నశిలా ఫలకము వలె కనిపిస్తున్నది భగవంతుడి అసలు పేరు నగ్నప్రియుడంటాను అంటాను అంటున్నాను అనుకుంటూనే వస్తున్నాను అందుకే నన్నెక్కనివ్వండి బోను
నపుంసక మానసిక అంటువ్యాధి ముందు తరాలకు అంటకుండా తలవంచుక వెళ్ళిపోదామనే తార్పుల అగ్ని కీలలలో తలకిందులుగా నిలెయ్యమంటున్నా
ఎవరయ్యా ఎవరీ రసరాట్టులు బతుకంతా మోసంతో గతికి గతికి జనాన్నీ జాతి నరనరాన్నీ మతమౌఢ్యానికి తీర్చితీర్చి వయసులో నానాపాయసాలూ మరిగి మరిగి కొవ్వెక్కిన పిట్టగూళ్ళ తలబుట్టల బాబాలే చక్రవర్తుల్లా ఊరేగే జగద్గురు సాముల్లారే ఈ కుష్ఠు వ్యవస్థకు మూలవిరాట్టులు
చీకటి బజారు జలగల్ని రాజకీయ బొద్దింకల్ని పదవీ మదాంధుల్ని సాహిత్య వందిమాగధుల్ని అభయహస్తంతో కాపాడే కంకణం కత్తుకున్నారు నిర్వీర్యాన్ని దేశం నలుమూలలా కాలవలనిండా పారిస్తున్నారు భయంకర కుష్ఠు సంస్కృతిని దేశమంతా పంచుతున్నారు నమ్మకు ఈ మతాల సుఖరోగుల్ని వర్ణాశ్రమధర్మ ద్వేషాలు రేపే అడ్డగాడిదల్ని బహిరంగంగా సభల్లో వ్యభిచరించే ఆబోతుల్ని రంకూ బొంకూ పురాణాల బంకును వేదికలెక్కి కుక్కల్లా కక్కే వెధవల్ని మన్నించకు
మనిషిని ఏనాడో మరచిపోయి మంచితనాన్ని అంటరానితనంగా ఎంచే తుచ్ఛులకు చిలకజోస్యాల పిలకగుళ్ళు వంటింటి కుందేళ్ళు పట్టెనామాల పొట్టేళ్ళు బిళ్ళగోచీ బల్లులు జందెంపోగుల పందులు బ్రహ్మరథం పడుతుంటే కళ్ళుండీ కంటూనే చెవులు పోటెక్కేట్టు వింటూనే కదలకుండా మౌనంగా నిలబడకు.
దేవుళ్ల దేవులాటలో మహామహా మాయల నాయాళ్ళ సన్నాసుల జోగుల మోజుల్లో పడిపోయిన దేశాన్ని భవిష్యత్కాలాన్ని కాపాడడానికి నడుంకట్టు
పాతిపెట్టు మైలురాయివేకాదు మంచికి పతాకాన్నెత్తే మనిషినని మరోసారి రుజువు చెయ్యి
"దేశమంటే మట్టికాదోయ్ దేశమంటే మనుషులోయ్ " "దేశమంటే మట్టి కాదోయ్ దేశమంటే మనుషులోయ్ "*
ప్రజా జీవనాడి స్పందన పసిగట్టలేని సమన్వయ మేధావుల అంచనాల వంచనలో నిలువల్లా మునిగిన దేశం
ప్రణాళికల తాటిచెట్ల నీడల్లో పడిగాపులుగాచే ప్రజల దేశం స్వదేశీమార్కు విదేశీయ మార్కెట్టు మనస్తత్వపు మంది దేశం కట్టుకో గుడ్డలేని దేశం దేశి సరుకు ధాన్యానికైనా నోచుకోని దేశం రెండు దశాబ్దాలు దాటినా కోట్లాది ప్రజల నోటికందని దేశం నాదేశం నా ప్రాణం అంటూ గర్వించే రేబవళ్లు శ్రమించే శ్రమజీవుల భవిష్యత్తు యావత్తూ అప్పుల్లో కుక్కబడ్డ దేశం పిడికెడు సుఖరోగుల చెప్పుచేతల్లో పడిపోయిన ప్రజాస్వామ్య దేశం చమటోడ్చి పాటుపడే శ్రమజీవికి కడుపునిండ తిండెక్కడ కండెక్కడ పెంచిన మంచి కొన్ని సంచుల్లోకెళ్ళుతోంది తలపెట్టిన మేలుకు తలలే తాకట్టు పడ్డాయ్
డబ్బు తెచ్చే కీర్తిసంపదల దోపిడి కిరీటాల తురాయీలోద్దు
కలహాల కారణాలు వెతకని చరిత్ర పరిణామం యెరుగని ఘనులకు కత్తివైరాన్ని నిరసించే హక్కు లేదు
ఒరుల మేలుకు సంతసించమనే కుహనా ఆదర్శవాద ఐకమత్యాని కర్థం లేదు వొట్టి కడుపులతో మలమల మాడే అస్థిపంజరాల ఐకమత్యపు సత్యం వేరు
పరులెవరో కలిమివాళ్ల కెక్కడిదో యోచించక దు:ఖం అసూయ చిహ్నమనే సామాన్యులు పాపులనే సాహసాలు చాలు చాలు
చిక్కని పాలవంటి దేశాన్ని కొల్లగొట్టే మేలి బతుగ్గాళ్ల మేలును నా మేలని యెంచే నిర్వీర్యపు నేర్పరితనం నా ఛాయలకే వద్దు
లాభాల్లో వాటాలు పెంచుకునే వ్యాపారసరళి దేశభక్తి అక్కర్లేదు శ్రమఫలితం కాజేసే పొరుగువాడికి తోడు పడే వర్గసామరస్య మార్గం వద్దు
మహోన్నత మానవత్వపు సూర్యోదయాన్ని ఆదిలోనే అడ్డుకొనే మానవ చరిత్రనిండా మారణహోమాలు రేపిన మనిషి మనిషిని క్రూరంగా విడదీసిన హేతురహిత అశాస్త్రీయ జాతిమతాల్నొప్పుకునే విషపానీయ సేవ్యం వద్దు అక్కడ అన్నదమ్ముల ప్రసక్తి వద్దు
సంఘానికి దూరంగా అణగిమణగి వర్తమానం గుర్తించక రుతుచక్రం మలుపుల్లో గొంతెత్తే కోయిల కవితలోద్దు రచనలోద్దు
ఆస్తిహక్కు రక్షణకై తపనపడే నక్కల తోడేళ్ల కెదురుతిరిగి ప్రాణాలను మానాలను అర్పించే హెచ్చు తగ్గులసలులేని దేశభక్తి నిర్వచనం రక్తతర్పణాలతో రచిస్తోంది నా తరం
మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు బిర్లాభవనంలో వైభవంగా ప్రార్థనలు జరుపుకునే హరేరాం బికారులు మళ్లీ పుట్టగూడదు గీతాధ్యయన నేతలు ఈ జాతికి ఇంకా అక్కర్లేదు బుద్ధుని యిమిటేషన్ ప్రబుద్ధుని సంతతి పలికే ప్రగల్భాలతోనే ఇరవై రెండేళ్లూ నీరుగారిపోయాయ్ శాంతిసహనాలతో ఇన్నాళ్లూ మిన్నకున్నందుకు చరిత్రలో నా తరం చాలాచాలా పోగొట్టుకుంది సామాన్యుడు సంఘబహిష్కృతుడిగా సంక్షేమరాజ్యంలో రోజూ చస్తూనే వున్నాడు పెంకుటిండ్లు పూరిండ్లై పూరిండ్లు నేలమట్టమవుతుంటే ఉన్నవాడు దేశాన్ని పిండిపిండి మరింత ఉన్నతంగా ఆకాశాన్నందుకుంటున్నాడు గ్రామాలు కుళ్ళి కుళ్ళి అజ్ఞాన తమస్సులో కుళ్ళుచూళ్ళేనంత దుర్భర దారిద్ర్యంతో పగిలి పగిలి ఏడుస్తున్నాయ్ ఇవాళ శిష్యుల గొప్పతనంగురించి వివరంగా చెబితే హంతకునిలా నేరస్థునిలా తలవంచుకుని నించున్నాడు అస్థిపంజరాల బోనులో అన్నార్తుల కన్నుల్లో ఆశాకిరణం ఎడారిదారిలా చీలిపోయింది విశ్వాసపు గుడారాలెగి రెగిరి గాలిలో ఏనాడో శిథిలమయ్యాయి సహనం చచ్చిన కంకాళాలు కలిసికట్టుగా గండ్రగొడ్డళ్ళతో ఈటెలతో ఈ చీకటి వృక్షాన్ని పెల్లగించక తప్పదింక అరచి అరచి ఇరవైరెండేళ్ల చరిత్ర అలసిపోయింది అతడు పీడితుల మనిషికాడని చెప్పకనే చెబుతోంది వర్గచైతన్యం గుండెలో మెత్తమెత్తగా బాకులుదూసి పోరాటశక్తిని నాశనం చేసిన పచ్చి సామరస్యవాది ప్రపంచానికిచ్చిందేమిటి? అధికారానికి అంగరక్షకుడిలా లంచగొండి ప్రభుత్వానికి కవచంగా మనమధ్య మనుగడ సాగించడమేమిటి? ఖద్దరు బట్ట తప్ప దేశానికి మిగిల్చిందేమిటి? అమాయక ప్రజల భుజాలనెక్కి భగవద్గీత పారాయణ అభయహస్తంతో మతమౌఢ్యపు పిచ్చికుక్కలకి ఎద్దుముఖం పెద్దపులులకి దేశాన్ని బలియిచ్చినవాడికి ఈ నేలమీద ఇంకా నామరూపాలుండడమేమిటి? ప్రజాస్వామ్యపు బ్రోతల్ హౌసులో ఈ రాజకీయాల రానికి కథలు అతని బిక్షగాక మరేమిటి? అతని పేరెత్తిన [లేక 'పేరెత్తని ' యా?] నాయకుడు ఏడి? అతని విగ్రహం లేని వీధులు ఏవి? ఈ అస్తవ్యస్తపు మస్తిష్కపు మహాత్ముడికి ఆరాధనేమిటి ఆర్భాటాలేమిటి? తారలేమిటి రాగాల భోగాలేమిటి? పర్వతాలేమిటి? పూజామందిరాలేమిటి? ఇదంతా మన అజ్ఞానానికి చిహ్నం కాదా! సబర్మతీ ఆశ్రమవాసి సన్యాసీ కాదు సంసారీ కాదు విజ్ఞానదాత కాదు విద్యావేత్త కాదు రాజకీయవేత్త కాదు రాజూ కాదు వేదాంతి కాదు వెర్రివాడూ కాదు ప్రజల్ని పట్టించుకున్నదీ లేదు పట్టించుకోనిదీ లేదు అన్నీ తానేగా తానే అన్నీగా పెరిగి భ్రమల సాలెగూళ్ళలోకి నినాదాల గాలిలోకీ పుక్కిటిపురాణాల ఆదిమసంస్కృతిలోకి మనుషుల్ని తోసి నిజావగాహనలేని ప్రజాద్రోహిగా మోసం చేసి దూదిపింజల్లాంటి సిద్ధాంతాలు వల్లించి నా తరానికి సున్నాలు చుట్టి వెళ్ళిపోయాడు మరోసారి ఈ దేశం మోసపోగూడదు
ప్రజారక్త వ్యాపారులు లిప్తపాటులో మండి మసి అయిపోయే తరుణం ఇదే పదవుల పోరాటపు కుటిలనీతి మంతనాల మంత్రుల్నీ అంతరాత్మల్నీ సజీవంగా శ్మశానానికి పంపే సమయమూ ఇదే డబ్బు రాజ్యాన్ని కూలద్రోసి కోట్లాది ప్రజల కూడుగుడ్డకోసం అడుగడుగునా అధికారపు నడ్డి విరగదన్నాల్సిందే ఒకటికి పది సున్నాలు చేరుస్తూ ఉన్నవాడు ఉన్నతుడై సంఘానికి న్యాయాలయమై సామాన్యుల శాసించే ధర్మానికి తలవొగ్గక ఆ వర్గపు కంచుకోట కొల్లగొట్టి ప్రజాధనం అందరి కందుబాటులో ఉంచాల్సిందే
ఏ దేశపు సంపదైనా పుట్టిన పుట్టబోయే బిడ్డల జన్మహక్కుగా సమ సమానంగా వితరణ చెందాల్సిందే ఒక్కొక్కడూ ఒక్కో మృగరాజై నక్కల తోడేళ్ళ డొక్కలు చీల్చి రక్తంలో త్రివర్ణపతాకం ఆసాంతం ముంచి రంగు మార్చాల్సిందే
కొలిమంటుకున్నాది కొలిమంటుకున్నాది తిత్తినిండా గాలి పొత్తంగ ఉన్నాది నిప్పారి పోనీకు - రామన్నా పొద్దెక్కి పోనీకు - లేవన్నా నీ పక్క పొలమోడు దుక్కి సాగిండన్న కాల్జాపి కూకోకు – రామన్నా కార్తె పోతే రాదు - యినుమన్నా ఎరువు కావాలింక గుడిసేసుకోవాల నీ బండి పట్టాలు – రామన్నా కొత్తయే కావాల - యినుమన్నా ఉత్తరానురిమింది రోజు మొగులవుతూంది ఎర్ర మెరుపూ సూడు – రామన్నా కర్రు పారా సాన - రామన్నా కంచాన గంజికీ గద్దలూ కాకులూ వడిసేల పేనుకో – రామన్నా వడి వడిగ రాళ్లేసి - కొట్టన్నా ఇనుపముక్కలు కొడుకు [కుడుకు?] లుండి ఫలమేముంది పగటి నిద్రలు మాని – రామన్నా పనిముట్లు చేసుకో - వేలన్నా [మేలన్నా?] ఓటుకెదిగిన బిడ్డ పెళ్ళి లేకున్నాది కూలో నాలో చేసి – రామన్నా కూడబెట్టిందేమి - లేదన్నా చట్టాలు అన్నారు పట్టాలు అన్నారు పొలములో కాలిడితె – రామన్నా పోలీసులొచ్చేరు - ఏలన్నా కౌలు కిచ్చీనోడు కన్నెర్ర సేసేడు అప్పులిచ్చీనోడు ఆలినే సూసేడు దయగల్ల సర్కారు దాదాలె అయ్యేరు నీ దారి గోదారి – రామన్నా కానీన కదనాన - నిలువన్నా కొలిమంటుకున్నాది తిత్తినిండా గాలి పొత్తంగ ఉన్నాది నిప్పారి పోనీకు – రామన్నా సందేల కానీకు – లేవన్నా కర్రు పారా సాన – బెట్టన్నా బతుకు యుద్ధములోన - నిలుమన్నా
నేడైనా రేపైనా మాలోని మనిషివే మాలోని మనిషివే పోలీసు పాట మాలోని మనిషివే మా మనిషివే నీవు పొట్టకూటికి నీవు పోలీసువైనావు ప్రాణాలు బలిపెట్టి పోరాడు సోదరుల గుండెలకు తూటాలు గురిపెట్టినావేమి
మాలోని మనిషివే మా మనిషివే నీవు పొట్టకూటికి నీవు పోలీసువైనావు అన్నన్న ఆ బతుకు బతుకు బతుకే గాదు
కాటికీ కాల్జాపి కూర్చున్న కన్నోళ్లు రాళ్లుమోసే చిన్న తమ్ముళ్లు చెల్లెళ్లు పేగు లెండుకుపోయి చచ్చిపోయినగాని దేశానికే అసువు లర్పించు సోదరుల గుండెలకు తూటాలు గురిపెట్టినావేమి //మాలోని //
భోగాలు ఆనందయోగాలు కొందరివి రోగాలు నొప్పులూ కోట్లాది ప్రజలవీ అందుకే పేదోళ్లు తిరగబడుతున్నారు నిన్నుగూడా తోడు ఉండ మంటున్నారు //మాలోని //
మనిషన్న కాడికీ మనసంటు ఉంటాది పల్లెత్తి ఒక మాట పలకనీ నీ కొలువు చావనా బతకనా సత్తెమాలోచించు దొంగసర్కారులో పాలు పంచూకోకు //మాలోని //
రాకాసిమూకలు రాజ్యమేలే నేడు నీ గుండె చెరువయ్యె కరువులో బతుకుతూ ఇల్లు ముంగిలి లేక తల్లడిల్లే నీవు నిరుపేదవేగాని మరబొమ్మవై పోకు నీవాళ్ల ప్రాణాలు తీయకో తీయకో //మాలోని //
దీన బంధువులంత అడవిపాలైనారు రాబందు లందరూ గద్దెలెక్కీనారు బందూకు నీచేత పట్టించి నోళ్లంత ప్రజల శత్రువులన్న మాట మరిచీ పోకు //మాలోని //
9. రాయిరప్పకు సెప్పనా... రాయిరప్పకు సెప్పనా... కూలికోసం తాను ఎదురు తిరిగీతేను నక్సలైటూవని సంపేసిపోనారు
రాయిరప్పకు సెప్పనా - నా గోడు నేనె రాయైపోదునా
సదువుకుంటే బతుకు బాగవుతదంటారు బడికెల్లితే కొడుకు కూడెవడు పెడతాడు
ఇంటిల్లిపాదిమీ రెక్కలిరుచూకున్న ఏపూట కా పూట గంజి కరువేనాయె
అప్పు ముప్పంటారు తప్పు తప్పంటారు అప్పు సేయకపోతె పొద్దు పొడవాదాయె
పెద్దమనిషై బిడ్డ ఇంట్ల ఉన్నాదంటె ఊరిపెద్ద చీర రైకలిస్తాననె
చెరువులో దూకనా చెరువయ్యి పోదునా ఉరిపోసుకుందునా ఉరితాడు అవుదునా
రాయిరప్పకు సెప్పనా - నా గోడు నేనె రాయైపోదునా 1-3-1972.
10. మరణానికి మారుపేరు
11. అశోకచిహ్నం
12. వినండి వినిపించండి
14. విష వృక్షం
15. నిలయ విద్వాంసులారా
16. కుగ్రామం
17. మళ్లీ వస్తున్నాయి మన ఊరికి
19. ఎత్తండి చేతులు
20. సాధన
21. ముట్టడి
23. సరికొత్త రజాకార్లు
24. కాలజ్ఞానం
25. అగ్నిపుత్రులు
26. ఈ తరానికి తీరం
27. బాంగ్లా ప్రజలకు బహిరంగ లేఖ
28. అంకితం
అంకితం ప్రపంచం నాకివ్వాళ మా పల్లెటూరి కన్నా చిన్నదిగా నా షెల్ఫులోని పుస్తకాల్లా నా చేతి వేళ్లలా మరీ మరీ దగ్గరై కనిపిస్తున్నది
భూగోళం మీది ప్రతి అంగుళం అందని నక్షత్ర సముద్రంలా లేదు నా చేర్చిన ఓనమాలలా నా కంఠంలో వేలాడుతున్నది పిలిస్తే పలుకుతున్నది
అహం చచ్చిపోతున్నది ఆడంబరాలమీది మోజు మంచులా కరిగిపోతున్నది స్వీయసుఖాలంటూ మధురపానీయాలంటూ ఏమీ నాకోసం లేదంటూ వుండాలనుకోవడమే అన్ని అనర్థాలకు తిరోగమనవాదాలకూ భయాలకూ ప్రత్యేకించి సాహిత్యోపజీవి ప్రత్యేకతలంటూ పడిచచ్చే ముడిపడని జ్ఞానం అంతా శూన్యం అంటూ చెపుతున్న వాళ్లు ఎక్కడో లేరు ఎవరో కారు వాళ్లు చరిత్రకు యవ్వనం ప్రసాదించిన వైద్యులు నా పంచప్రాణాలు నావాళ్ళు
ఇష్టానిష్టాలు క్రుంగిపోతున్నవి ప్రేమవాత్సల్యాలతో హృదయం అద్దంలా రూపుదిద్దుకుంటోంది
దేశాలమధ్య సరిహద్దులు మనిషి కో ధర్మం వద్దంటూ నాకు శాసించే విలపించే హక్కు లేదంటూ శ్రమశక్తికి రచనాశక్తిని విముక్తికోసం జోడించమని పుస్తకాలు వదిలి వాస్తవ జీవితాల్ని నగరాల గాయాల్ని పల్లెల్లోని ముళ్ళబాటల్ని శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ఆవాహన చెయ్యమని
నాకు పాఠాలు చెపుతున్నవాళ్ళు ఎక్కడో లేరు ఎవరోకారు వాళ్లు దొంగల చరిత్రనుండి నిజాన్ని కైజారులా వెలికి లాగినవాళ్లు నిత్యచైతన్యమూర్తులు ఆర్తులు నాకు నేతృత్వం వహిస్తున్న నేతలు
దూరభారాలు నశిస్తున్నవి మనసుమీంచి నిరాశా నిస్పృహల గూళ్ళు ధూళిలా ఎగిరిపోతున్నవి
దాతలకోసం చేతులు చాచినంతకాలం మాన్వజాతికి మంచిరోజులు రానేరావంటూ ఈ చేతులు అగాధాల్ని పూడ్చడంలో రక్తాలు కారి చితికినా చింతే లేదని ఈ కాళ్లు అన్యాయాల్ని అణగద్రొక్కడంలో కీళ్ళు సళ్ళినా విరిగినా ఆగేదే లేదని ఈ కంఠాలు గంటల్లా మోగుతూ నిజాన్ని నిప్పులా మండిస్తూ శత్రుదుర్గాల్లో ఉరికంబాలెక్కినా వెనక్కి తిరిగేదిలేదని సమున్నత సమతా సమాజ నిర్మాణానికి నాకు ఊపిరి పోస్తున్న వాళ్ళు ఎక్కడో లేరు ఎవరో కారు వాళ్లు చరిత్ర శరీరంలో స్పందిస్తున్న ఎదలు నడుస్తున్న సముద్రాలు నలగని కాంతిదీపాలు వాళ్ళు
దోపిడీ శిఖరాలు కూలుతున్నవి నేలనేలంతా ఎరుపెక్కుతుంది ప్రపంచంలో ఏమూల పూరిగుడిసెలో చూసినా త్యాగానికి కొదువ లేదు ఆయుధాల భయం లేదు రక్తనాళాలు జ్వలిస్తూ పురోగమిస్తూనే వున్నై
మేల్కొన్నవాడిదే భవిష్యత్తు అంటూ లోకంలో వేకువలెన్నో గళాలెత్తి పిలుస్తున్నై త్వరపడండని అమరవాణిని వినిపిస్తున్నవాళ్లు
ఎక్కడో లేరు ఎవరో కారు
వాళ్ళు పోరాటాలకు పర్యాయపదాలు కాలం ప్రాణవాయువులు వర్గదృష్టి నిశితంకానిదే కనబడనివాళ్లు అహం చంపుకుంటేకాని అర్థంకానివాళ్లు
నేను నా గీతం వాళ్లకే అంకితం
గమ్యం చెరబండరాజు ప్రథమ ముద్రణ, సెప్టెంబర్ 1973
చాటండి గళమెత్తి చారూ మజుందారు చచ్చి పోలేదనీ చంపబడ్డాడనీ
1. నేను భారత విప్లవాన్ని నేను భారత విప్లవాన్ని చిగురుటాకూ చెప్పు నాకూ గాయపడి నీ చెంత చేరిన వీరపుత్రుని కెంత గాలీ దాచకుండా వీచగలవూ మబ్బుతునకా చెప్పు చెప్పూ నాలుకెండిన నేలబిడ్డల ఏడ్పు మాన్పుట కెంత నీరూ నేరుగా కరు ణించ గలవూ శత్రు దాడికి జాడలివ్వక అడవి అన్నల గుహల చేర్చుము చందమామా చెప్పు తండ్రీ రైతుబిడ్డలు జతలు కట్టగ పరుగు పందెం కర్ర సాముల కెన్ని గంటలు విడిది చేసేవ్ పొదలు మీరూ పలక రేమీ మీరె కవచాల్ మీరె డాళ్లూ ఎర్ర సేనల గుర్తు లడిగీ నరికినా మొల కెత్తి రండీ పిల్ల బాటా మాట మార్చకు ఏటి దాకా కాకి దుస్తుల తోలు కొచ్చీ నీట ముంచీ కుక్క జాతిని తిప్పి కొట్టుము జింక తల్లీ ఒక్క మాట వేటగాడికి దొరికె కన్నా వీరయోధుని వింట నారిగ అమర జీవిగ రాలి పొమ్మూ బతుకు దోపిడి గాళ్ల నుండి పోరు సలుపుతు దారి నున్నా కష్ట జీవుల స్వర్గ సీమను నేను భారత విప్లవాన్ని అదను ఇదే సాయుధంగా ఆదుకోండి ఆదుకోండి 2. నిప్పురవ్వలు నిద్రపోవు
3. పేదవాళ్ళం
4. 'నేడు ' అస్తమించాలి
5. పాలేరు పాట
6. అమెరికా ప్రజలకు
8. మారలేదన్నా
9. చెట్లు
10. అటుగాదు ఇటు నడు...
11. దీప సందేశం
12. ఏకైక మార్గం
13. అందుకోండి ఆయుధాలు
14. ఒక మిత్రుని ఉత్తరం
16. గడ్డిపోచలు గర్జించాలి
17. 47 లో నా వయస్సు 25
18. వధ్యశిల వధ్యశిల వధ్యశిల రజతోత్సవమ్మట బందిఖానలు ప్రజల సొమ్మట న్యాయమే వర్ధిల్లుతుందట నాయకుల ఆరాధనాలట పూలుగోయర తమ్ముడా మాల గట్టవె చెల్లెలా కొత్త సంకెళ్లేమి లేవట తెల్లదొరలను దించినారట దేశదేశములోన భారతి బిచ్చ మెత్తుట మాన్పినారట గర్వపడరా తమ్ముడా పరవశింపవె చెల్లెలా ఆనకట్టలు కట్టినారట భూమి పేదల కిచ్చినారట ఆకలెత్తిన ఆయుధాలను అణచి మేల్ సమకూర్చినారట భయము లేదుర తమ్ముడా శీలవతివే చెల్లెలా గ్రామ పంచాయతులు పెట్టి పేదలకు నిధి పంచినారట పల్లెనుండి ఢిల్లి దాకా సోషలిజమే పారుతుందట వంత పాడర తమ్ముడా గొంతు కలపవె చెల్లెలా పదవికయినా కొలువుకయినా తెలివి ఒక్కటె గీటురాయట కులమతాలను చంపినారట రామరాజ్యము తెచ్చినారట అందుకొనరా తమ్ముడా ఆడిపాడవె చెల్లెలా అధిక ధరలను ఆపినారట దోచువారికి జైలుశిక్షట మంత్రులైనా తప్పుకోరట ధర్మచక్రము తిప్పుతారట పాడు జనగణ తమ్ముడా పల్లవెత్తవె చెల్లెలా పాఠశాలలు పెంచినారట జ్ఞాన జ్యోతులు పంచినారట దేవళమ్ములు నిలిపినారట ముక్తిమార్గం చూపినారట పూజ సలపర తమ్ముడా పున్నె మొచ్చునె చెల్లెలా ప్రణాళికల పరిమళాలట ప్రతి గృహానికి పాకినాయట నిరుద్యోగమ పొమ్ము పొమ్మని కొత్తగొంతుక విప్పుతారట సహనముంచర తమ్ముడా ఆలకించవె చెల్లెలా ఎవరి ప్రాణము తీయలేదట పౌరహక్కుల గాచినారట పార్లమెంట్లో అడిగినారట ప్రజాస్వామ్యం నిలిపినారట విప్లవించకు తమ్ముడా విన్నవించవె చెల్లెలా 26-7-1972 19. గమ్యం గమ్యం నేనొక్కణ్నే ఇక్కడ రెక్కలు తెగిన పక్షినికాను దాని పయనం గగనం గమనార్హం నేనొక్కడ ఇక్కడ దాహంగొన్న ఒంటెనుగాను ఒయాసిస్సుకై తపస్సు చేయను నేనొక్కణ్నే ఇక్కడ రాత్రికై నిరీక్షించే నక్షత్రాన్ని కాను నెలరాజు వెలుగులో వెలవెలాబోను నేనొక్కడ ఇక్కడ విరిగిన చుక్కాని పడవను కాను ఓ సాగర తీరం చేర్చమని ప్రార్థించను అయితే నేనెవరిని పేరేమిటి ఊరేమిటి ఊపిరేమిటి ఉనికేమిటి నా పేరు ఆకలి సాయుధం నా శరీరం ఆక్రమణ నా ఉనికి ఉద్యమం నా ఊపిరి విప్లవం మా ఊరు 20. జన సంగీతం
21. ప్రత్యేక తెలంగాణా/ఆంధ్రలో ప్రజారాజ్యం
22. విప్లవ గ్రామం
23. ఎర్రగడ్డ
24. అగ్ని వర్షం
25. ప్రభుకంఠం - ప్రజాకంఠం 26. కార్మికుడు 27. నిర్జిస్తూ - ఓడిస్తూ 28. ఊపిరి ఊపిరి కష్టజీవుల నెత్తురెరుపూ కమ్యూనిస్టు జెండ ఎరుపూ దోపిడీ లేనట్టి బతుకుల కెవడు ఆయుధమెత్తినాడో వాడి మాటలు ఎరుపు ఎరుపూ వాడి చేతలు ఎరుపు ఎరుపూ ఎరుపుబాటల నడిచి మనమూ ఎర్రరాజ్యము నిలుపుదామూ కాదు తమ్ముడు కాదు చెల్లెల బొంగరాల ఆట గాదూ చేరడేసీ మొగ్గగాదూ వొట్టిమాటల మూటగాదూ ఫ్యాక్టరీలూ పంటపొలములు సొంతమయ్యేదాక మనము ఎర్రజెండా విడువకుండా ఆయుధాలు దించకుండా ప్రజా గర్జన జేసుకుంటూ ఎరుపు పాటలు పాడుకుంటూ ఏరులెన్నో దాటుకుంటూ పార్టికోసం ప్రాణమిచ్చీ గుండె చెదరక గుండ్లకదరక వర్గశత్రువు నెత్తుటేర్లతో వసంతాలే ఆడుకుంటూ ఊళ్ల కూళ్లే గెలుచుకుంటూ చైన వోలె భారతావని శాంతి ఖండము అయ్యెదాక పోరు ఊపిరి జేసుకుందాం రండి సోదరులార రండి ఎర్రజండా విడువకండి ఆయుధాలూ దించకండి 31-8-1973
కాంతి యుద్ధం చెరబండరాజు ప్రథమ ముద్రణ డిసెంబరు 1973 "అన్నం వండిపెట్టి ఏ పూట కా పూట నా నోట ఈ పాటలు పాడించుకొని నన్ను సవరించిన జైల్లోని తోడి ఖైదీలకు" [ఇందులోని "చెట్టూ నీ పేరు చెప్పి... " అనేది తప్ప మిగిలినవి హైదరాబాదు సెంట్రల్ జైల్లో రాశాను" అని చెరబండరాజు తన "ఒక మాట"లో చెప్పాడు.]
2. చెట్టూ నీ పేరు చెప్పి …… 3. పాపా! 4. కాంతి యుద్ధం కాంతి యుద్ధం ఆ రాత్రి: నగరం నడిగడ్డ మీద రోడ్డు చివర చౌరాస్తాలో దశదిశలా నిశికమ్మిన పోలీసుల పహరాలో అటచేరిన కార్మికులూ ఆ రాత్రిని ఛేదిస్తూ మంటలతో మంటలవలె నినాదాలు మండిస్తూ నిషేధాజ్ఞ లన్నింటినీ చుక్కలవలె ధిక్కరించి మసక మసక వెల్తురులో మరణించిన కార్మికవీరుని శవజాగరణ చేస్తున్నరు ………………………. ………………………. మన బతుకుల లోతేమిటొ " మాతృభూమి " కథ వినండి ఇంటింట చీకటే ప్రతికంట కన్నీరె రాజ్యమెవరికి వచ్చెనో – రాజన్న సుఖములెవరికి దక్కెనో వొళ్ళొంచి కష్టించి రాజనాల్ పండించ కరువులెందుకు వచ్చెనో – కనకయ్య గరిసె లెవరివి నిండెనో పాతికేండ్లైపాయె భారతీయుని బ్రతుకు అంగట్ల సరుకాయెనో – రంగయ్య అట్లెందుకైపాయెనో ఓట్లేసి గెలిపించి పట్నాని కంపితే సీట్ల కుక్కాలాయిరో – కోటయ్య కొలువు లెందుకు దొరకవో పేర్లేమొ పెద్దలవి వేసేవి గుడిశెలు లక్షలేమైపాయెనో – అచ్చయ్య లెక్కలెవరికి చెప్పిరో ఉన్నోడు ఉన్నతికి లేనోడు కాటికి దేశోన్నతిదె అందురో – మైసయ్య పేదదేశంబందురో ఆసేతు హిమగిరీ పోలీసు కాపలా దేశమే జైలాయెనో – జానయ్య నాజీల పాలాయెనో నోరెత్తితే ప్రజలు చట్టాల జేజేలు పిచ్చి పట్టిందెవరికో – మంకయ్య మందు వుందని తెలియరో కూడడిగితే జైళ్లు, జైళ్లలో కాల్పులు ఇది ప్రజాస్వామ్యమగునో – సాంబయ్య పోలీసుస్వామ్యమగునో గిరిజనులు హరిజనులు ఏ రోజు కా రోజు బలిపశువు లెట్లయ్యిరో – పాపయ్య బందూ కెందుకు పట్టిరో పాలుతాపిన తల్లి ప్రతి మనిషి కున్నట్లు పోరాట స్థలం తల్లీవంటిదో – సత్తెయ్య శ్రీకాకుళం ప్రజలతల్లి మనకందరికిరో మనమొక్కరమే లేము నలుదిక్కుల బిగిపిడికిళ్ళే ............................ ............................ తెల్లవారెను తూర్పుదిక్కున అరుణకాంతులు ప్రాకసాగెను మేలుకొనరా కార్మికా మేలుకొనరా కర్షకా మేలు కొండయ్యా కొత్త ఉదయం కాంతి యుద్ధం మేదినోత్సవ శుభం పూసెను మేలుకొనరా కార్మికా మేలుకొనరా కర్షకా మేలు కొండయ్యా ............................... ............................... "ప్రపంచ కార్మికులారా ఏకం కండి" ఆకాశం మార్మ్రోగింది "విప్లవం వర్ధిల్లాలి" ధరణి ప్రతిధ్వనించింది ఒక కామ్రేడ్ గొంతెత్తీ విశ్వగీతి పాడినాడు "ఆకలిమంటల మలమలలాడే అనాథులందరు లేవండోయ్ హింసారతినీ సహించగలేక ఈసడించినది ఎల్ల ధర్మమూ మంచిదినాలూ రానున్నాయీ మనకందరకును లేవండోయ్" ............................. ............................. కొత్త ఉదయం కాంతియుద్ధం రక్తకేతన మెత్తవలెరా అమరవీరుల ఆశయాన్ని కొనసాగిద్దాం ఐక్యం కావాలి మనం చీలి రాలి పోవద్దు ప్రపంచ కార్మికులారా ఏకం కండి ఆచరించు మార్క్సిజం కాదుకాదు రివిజనిజం వర్ధిల్లును వర్ధిల్లును నక్సల్‌బరి పోరాటం నిష్కాపట్యంగా నిర్మలంగా సాగుదాం రైతాంగ సాయుధ పోరాటం వర్ధిల్లాలి కుట్రలు కూహకాలు వద్దు ప్రజాయుద్ధ పంథా వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి విప్లవం వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి వర్ధిల్లాలి విప్లవం వర్ధిల్లాలి 5. ఓ నేస్తగాడా!
గౌరమ్మ కలలు చెరబండరాజు
ప్రథమ ముద్రణ మార్చి 1973
అంకితం: "జనాభాలో సగం మంది మహిళ లున్న సమాజంలో స్త్రీలోకం ముందురాక జనవిముక్తి జరగదనీ" పోరాడుతున్న చెల్లెళ్లకు ......
చెరబండరాజు పాటలు జన్మహక్కు ప్రథమ ముద్రణ: ఏప్రిల్ 1978 ప్రగతి ఆర్ట్ ప్రింటర్స్, హైదరాబాదు. [అంకితం:] ప్రాణంలో ప్రాణమైన "జన నాట్య మండలి" [కి] 1. కొండలు పగలేసినం కొండలు పగలేసినం కొండలు పగిలేసినం, బండలనూ పిండినం మా నెత్తురు కంకరగా ప్రాజెక్టులు గట్టినం శ్రమ ఎవడిదిరో, సిరి ఎవడిదిరో బంజర్లను నరికినం, పొలాలనూ దున్నినం మా చెమటలు ఏరులుగా పంటలు పండించినం గింజెవడిదిరో, గంజెవడిదిరో మగ్గాలను పెట్టినం, పోగు పోగు వడికినం మా నరాలె దారాలుగ గుడ్డలెన్నొ నేసినం ఉడుకెవడిదిరో, వణుకెవడిదిరో యంత్రాలను తిప్పినం, ఉత్పత్తులు పెంచినం మా శక్తే విద్యుత్తుగ ఫ్యాక్టరీలు నడిపినం మేడెవడిదిరో గుడిసెవడిదిరో కారణాలు తెలిసినం, ఆయుధాలు పట్టినం మా యుద్ధం ఆపకుండ విప్లవాలు నడిపెదం చావు మీదిరో, గెలుపు మాదిరో 2. రాజుల సంస్కృతి 3. లాల్ సలాం లాల్ సలాం కమ్యూనిస్టు కిష్ట గౌడ కామ్రేడా భూమయ్యా అందుకొండి పేదప్రజల ఆరాటపు లాల్ సలాం పోరాటపు లాల్ సలాం గుండె గుండె లాల్ సలాం, కొండ కొండ లాల్ సలాం
వీరగెరిల్లాలు మీరు చారు దారి పోరినారు అందుకొండి నవయువకుల భయంలేని లాల్ సలాం బందూకుల లాల్ సలాం పసి పాపల లాల్ సలాం పంట చేల లాల్ సలాం
ఎర్ర జెండ విడువ లేదు వర్గపోరు మరవలేదు అందుకొండి రైతాంగపు అన్నయ్యల లాల్ సలాం చెల్లెమ్మల లాల్ సలాం తెలుగునేల కూలి రైతు గెరిల్లాల లాల్ సలాం
జైలుగోడ నీడలకు చిరునవ్వులు నేర్పినారు అందుకొండి విద్యార్థుల మొక్కవోని లాల్ సలాం బిగిపిడికిలి లాల్ సలాం అడుగడుగున లాల్ సలాం అడవిపూల లాల్ సలాం
1. యువతరమా...... 2. దీపం 3. పల్లవి 4. నడవాలి నడవాలి 5. ఒకే చెట్టుకొమ్మలు 6. ఎండావానలలోన 7. ప్రవాహం 8. కత్తిపాట 9. చరిత్రపుష్పం చరిత్ర పుష్పం పనిచేయని పైతరగతి పద్మాసనం వేసుక్కూర్చున్న ప్రభు సంతతి అదే పనిగా జనం పేరు జపిస్తోంది గరీబీ హఠావో అంటోంది శూన్య కమండలం ఒయ్యారంగా వొంచి గాలిని చిలకరించి అది రాజనీతి విభూతి పెట్టకమానదు అవసరాన్నిబట్టి కన్నీరూ పెట్టుకుంటుంది మంగముళ్ల మార్గాలేవో మొసళ్ల మోసాలేవో కనిపెట్టి మసలుకోవడం కళ్లున్న వాళ్లు చేసే పని ఇంటింటికీ మట్టిపోయ్యే అనే నానుడి మరీ పాతది నిన్నటిదీ నిజంలేనిది గ్యాస్ స్టౌ లొచ్చేసాయి ఆ తరగతి వాళ్లు ఒక మెట్టు పైనున్న వాళ్లు ఎక్కిన నిచ్చెన తన్నేసిన వాళ్లు మాటల్తో కోటలు దాటే సమాజంలో వొట్టి గ్యాస్ కొట్టేవాడే సామ్రాట్టు పద్మాసనం కొంగజపం పనివాడికి అన్నం పెట్టదు వాడు రెక్కల్ని నమ్ముకొని అమ్ముకుంటాడు పనివ్వండి పనికి తగిన ప్రతిఫలమివ్వండనీ ఉగ్రుడవుతాడు ఉద్యమిస్తాడు వాడి పొట్ట గొట్టినవాడు అట్టడుగు వర్గాల కోపాగ్నిజ్వాలల్లో భగ్గున మండి బుగ్గి అవుతాడు కాలంతో కష్టజీవి చరిత్ర సారథి వాడే వాడికెపుడు తిరుగులేదు 10. పోనీ 11. ఆరో ప్రాణం 12. చెట్టుతో 13. తనూ - నేను 14. దుర్గం 15. అలలు 16. మా పాప మాట్లాడుతోంది 17. ప్రభాతం 18. హక్కు హక్కు చెట్లలో ప్రాణం వుందని నరకొద్దనను ప్రకృతి కందమని ఆకులు కొయ్యొద్దనను కొమ్మలు చెట్లచేతులని విరవొద్దనను ఎందుకంటే నాకు గుడిసె కావాలి 19. గుడిసె బిడ్డ 20. ఏమిటది? 21. ఓ నా మేకా ! 22. జూన్ 26 23. ప్రవేశం 24. వెయ్యి పూలు వెయ్యి పూలు ఉదయాస్తమయాలలో ఖైదీల కన్నీటితో పూసిన ఎర్రగన్నేరు పూలు నిర్మలంగా మెరుస్తున్నాయి తెంచకండి ఎందరు నిరపరాధుల జీవితాలు ఈ బంధిఖానాలో సమాధి చేయబడ్డాయో మల్లెలు పరిమళాల అంజలి ఘటిస్తూ తెల్లగా విచ్చుకుంటున్నాయి మలిన పరచకండి సమతాస్వాతంత్ర్యాల కోసం పోరాడిన వీరులు ఎందరిక్కడ నరకబడ్డారో పిరికితనంతో రాజీపడకండి వీరవారసత్వాన్ని నిలపండి నేరవ్యవస్థ మీద తీవ్రంగా ప్రతి ఖైదీ హృదయం ప్రతీకారం పునాదిగా జ్వాలాపుష్పమై విప్పారుతోంది అనుమానించకండి వెయ్యిపూలు వికసించనీండి వెయ్యి ఆలోచనల ఘర్షణ పడనీండి 25. నేతి బీరకాయ నేస్తం 26. హమాలన్నా - కూలన్నా 27. అర్జీ 28. గోదావరి పొరలుతుంది -->
కొత్తపల్లె (నంద్యాల)
కొత్తపల్లె,నంద్యాల, కర్నూలు జిల్లా, నంద్యాల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
హేమంత ఋతువు
హేమంత ఋతువు అంటే మార్గశిర, పుష్య మాసములు. మంచు కురియును, చల్లగా నుండు కాలము. భారతదేశంలో వివిధ కాలాలలో వాతావరణంలో ఏర్పడే మార్పులను బట్టి సంవత్సరమును ఆరు ఋతువులుగా విభజించారు. వాటిలో ఒకటి హేమంత ఋతువు. ఇది శరదృతువు తరువాత ప్రతి సంవత్సరం వసంతకాలం ముందు సంభవిస్తుంది. శీతాకాలం భూమి అక్షం వల్ల ఆ అర్ధగోళంలో సూర్యుడి నుండి దూరంగా ఉంటుంది. వేర్వేరు సంస్కృతులు శీతాకాలపు ప్రారంభంగా వేర్వేరు తేదీలను స్పష్టపరుస్తుంది. కొన్ని వాతావరణం ఆధారంగా ఒక నిర్వచనాన్ని ఉపయోగిస్తాయి. ఉత్తర అర్ధగోళంలో శీతాకాలం ఉన్నప్పుడు, ఇది దక్షిణ అర్ధగోళంలో వేసవి, దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది. అనేక ప్రాంతాలలో, శీతాకాలం మంచు గడ్డకట్టే ఉష్ణోగ్రతలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. శీతాకాలపు సంక్రాంతి క్షణం ఏమిటంటే, ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువానికి సంబంధించి సూర్యుని ఎత్తు దాని ప్రతికూల విలువలో ఉన్నప్పుడు (అనగా, ధ్రువం నుండి కొలిచినట్లుగా సూర్యుడు హోరిజోన్ క్రింద చాలా దూరంలో ఉంది). ఇది సంభవించే రోజు అతి తక్కువ రోజు పొడవైన రాత్రిని కలిగి ఉంటుంది, పగటి పొడవు పెరుగుతుంది రాత్రి కాలం తగ్గుతుంది. ధ్రువ ప్రాంతాల వెలుపల ఉన్న ప్రారంభ సూర్యాస్తమయం తాజా సూర్యోదయ తేదీలు శీతాకాలం నుండి భిన్నంగా ఉంటాయి ఇవి అక్షాంశంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సమశీతోష్ణ ఋతువులును నిర్ణయించడానికి ప్రాతిపదికగా ఖగోళ సమయం కనీసం పురాతన రోమన్లు ​​ఉపయోగించే జూలియన్ క్యాలెండర్ నాటిది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ఆధునిక గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్లలో ఇది ఉపయోగించబడుతోంది, ఋతువులు కచ్చితమైన సమయాన్ని సూర్యరశ్మి ఉష్ణమండలాల మీద సూర్యరశ్మి కచ్చితమైన సమయాలు అయస్కాంతాల కోసం సూర్యరశ్మి ప్రయాణించే సమయాలు విషువత్తుల కోసం భూమధ్యరేఖపై సూర్యుడు ప్రయాణించే సమయాలు ఈ కాలానికి దగ్గరగా ఉన్న సాంప్రదాయ తేదీ ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది.
కాలం
శీత కాలము
హిందూ చాంద్రమాన మాసములు
మార్గశిరం, పుష్యం
ఆంగ్ల నెలలు
నవంబర్ 20 నుండి జనవరి 20 వరకు
లక్షణాలు
చాలా తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు (20-25 డిగ్రీలు), ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది, ఇదే సమయంలో ఢిల్లీలో ఉష్ణోగ్రతలు 5 డిగ్రీలకు పడిపోయి సందర్శనకు ఆహ్లాదకరంగా ఉండదు.
నిసానిగుడ
నిసానిగుడ, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, అనంతగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన అనంతగిరి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విశాఖపట్నం నుండి 62 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 8 ఇళ్లతో, 32 జనాభాతో 30 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 12, ఆడవారి సంఖ్య 20. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 32. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 584186 .పిన్ కోడ్: 535145.
హేమంత ఋతువు
లక్షణాలు
పంట కోతల కాలం, రైతులు వరి ధాన్యాన్ని పొందుతారు.
నిసానిగుడ
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల తోకూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల తోకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల అనంతగిరిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ పాడేరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల అరకులోయలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం విజయనగరంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
హేమంత ఋతువు
మూలాలు
వర్గం:కాలమానాలు వర్గం:కాలం వర్గం:కేలండర్ వర్గం:దిక్కులు వర్గం:వాతావరణం వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
నిసానిగుడ
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
హేమంత ఋతువు
మూలాలు
Kompasretning
నిసానిగుడ
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వార్తాపత్రిక, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
నిసనిగూడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
నిసనిగూడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
భీంపూర్
భీంపూర్ పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
ఆచార్య ఎన్‌.జి.రంగా వ్యవసాయ కళాశాల, బాపట్ల
thumb|250x250px|బాపట్ల వ్యవసాయ కళాశాల ప్రవేశం బాపట్ల వ్యవసాయ కళాశాల, ఇది 1945 జూలై 11 న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ పాలన కాలంలో స్థాపించబడింది. దీని నిర్వహణ ఆచార్య N.G.రంగా వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం ఆధ్వర్యంలో సాగుతుంది. నడపబడుతుంది.ఇది బాపట్ల నుండి సూర్యలంక వెళ్ళే దారిలో ఉంది.ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ లోనే మొట్టమొదటి వ్యవసాయ కళాశాలగా, దక్షిణభారతదేశంలో రెండవదిగా గుర్తించబడింది. ఇది మొదట ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం కింద ఉండేది.1964 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించాక దానిపరిధి కిందకు వచ్చింది.ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ఆచార్య ఎన్ జి రంగ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం ఆధ్యర్యంలో నిర్వహించుచున్న ఎనిమిది కళాశాలలో ఇది పురాతనమైంది.
చరిత్ర
బాపట్ల వ్యవసాయ కళాశాల, ఇది 1945 జూలై 11 న మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ పాలన కాలంలో స్థాపించబడింది.బాపట్ల - గుంటూరు రహదారిపై 1950 లో 328 ఎకరాల విస్తీర్ణం కళాశాలకు కేటాయించబడింది.దీని మొదటి ప్రిన్సిపాల్‌గా సి ఆర్ శ్రీనివాస అయ్యంగార్ పనిచేసాడు. ఈ కళాశాల 1945 వరకు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధంగా ఉంది.ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం, వాల్తేరు నుండి 1948 లో మొదటి గ్రాడ్యుయేటింగ్ తరగతి వారి డిగ్రీని పొందింది.అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు వ్యవసాయ విద్యను అందించడం, వ్యవసాయ గ్రాడ్యుయేట్లను వివిధ పునర్నిర్మాణ పథకాలకు నిపుణులుగా తయారుచేయడం అనే లక్ష్యంతో ఇది ప్రారంభించబడింది.1951 లో పరిశోధనల ద్వారా ఎం.యస్సీ (అగ్రికల్చరల్) పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సును ప్రవేశపెట్టటానికి కళాశాల గుర్తింపు పొందింది.1964 జూన్ 12 న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపించిన తరువాత ఇది అందులో ఒక భాగమైంది.1982 లో వ్యవసాయ శాస్త్ర, మొక్కల పాథాలజీ, 1968 లో జన్యుశాస్త్రం, మొక్కల పెంపకం,1970 లో ఎంటమాలజీ, సాయిల్ సైన్స్ అండ్ అగ్రికల్చరల్ కెమిస్ట్రీ, 1976 లో అగ్రికల్చరల్ ఎకనామిక్స్, 1978 లో ప్లాంట్ ఫిజియాలజీ, పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులు ప్రారంభించబడ్డాయి.1993 లో ప్లాంట్ పాథాలజీ, ప్లాంట్ ఫిజియాలజీ, ఎంటమాలజీలో పిహెచ్‌డి కోర్సులు ప్రారంభమయ్యాయి. ఎం.వి. రెడ్డి ప్రొఫెసర్, ప్రిన్సిపాల్ 1980 నుండి 1983 వరకుపనిచేసాడు.వ్యవసాయ కళాశాల బాపట్ల అసోసియేట్ డీన్‌గా డి.లోకనాధ రెడ్డిని 2017 సెప్టెంబరు 1 న నియమించారు. ఈ కళాశాల స్థాపించినప్పటి నుండి 2009-10 నాటికి 6846 అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులు, 1430 పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులు ఉత్తీర్ణులయ్యారు.
కళాశాల ఉత్సవాలు
1970 -71 లో సిల్వర్ జూబ్లీ, 1994-95 లో గోల్డెన్ జూబ్లీ, 2006 లో డైమండ్ జూబ్లీ ఉత్సవాలు జరుపుకుంది.
శంకవరం (కలసపాడు మండలం)
శంకవరం, వైఎస్‌ఆర్ జిల్లా, కలసపాడు మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఆచార్య ఎన్‌.జి.రంగా వ్యవసాయ కళాశాల, బాపట్ల
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ కళాశాలలు వర్గం:1945 స్థాపితాలు
శంకవరం (కలసపాడు మండలం)
ఇది మండల కేంద్రమైన కలశపాడు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బద్వేలు నుండి 45 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2074 ఇళ్లతో, 7871 జనాభాతో 5105 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3991, ఆడవారి సంఖ్య 3880. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1429 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 71. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593002 .పిన్ కోడ్: 516193.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు 16, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పోరుమామిళ్ళలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల పోరుమామిళ్ళలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు గిద్దలూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల కడపలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు బద్వేలులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం బద్వేలులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కడప లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.