cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
నియాండర్తల్
విలుప్తి
అంతరించిపోవడానికి కారణం ఏమైనప్పటికీ, 38,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి శిలాజ రికార్డులో మౌస్టేరియన్ రాతి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం స్థానంలో ఆధునిక మానవ ఆరిగ్నేసియన్ రాతి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం చేరడాన్ని బట్టి, నియాండర్తళ్ళ స్థానాన్ని ఆధునిక మానవులు అక్రమించారని తెలుస్తోంది. 45-43 వేల సంవత్సరాల క్రితం నాటి ఆధునిక మానవ అవశేషాలను ఇటలీ, బ్రిటన్, లలో కనుగొన్నారు. ఆధునిక మానవుల ఈ వలసలో వారు నియాండర్తల్‌ల స్థానాన్ని ఆక్రమించారు. గ్రీసు లోని ఎపిడిమా గుహలో లభించిన 2,10,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి పుర్రె శకలాలను, నియాండర్తళ్ళకు చెందినవని భావించిన వాటిని, 2019 లో పునః విశ్లేషణ చేసినపుడు అవి ఒక ఆధునిక మానవుడికి చెందినవని తేలింది. లక్ష సంవత్సరాలక్రితమే హోమో సేపియన్లు నియాండర్తళ్ళతో లైంగికసంపర్కంలో ఉన్నారని DNA ఆధారాలు సూచించాయి. అంటే ఐరోపాలోకి మానవ వలసలు అనేక సార్లు జరిగిందని తెలుస్తోంది. అపిడిమా గుహలో 1,70,000 సంవత్సరాల క్రితం నాటి నియాండర్తల్ పుర్రె లభించింది. దీన్ని బట్టి తొలి వలసల్లో వచ్చిన ''హెచ్. సేపియన్ల స్థానాన్ని, 40,000 సంవత్సరాల క్రితం హెచ్. సేపియన్లు'' మళ్ళీ వలస వచ్చే వరకూ, నియాండర్తళ్ళు ఆక్రమించారని ఇది సూచిస్తుంది.
ఆధునిక మానవులు
thumb|[[హోమో సేపియన్స్|తొలి ఆధునిక మానవులు నియాండర్తళ్ళ స్థానాన్ని ఆక్రమించడం.]]
సర్వనాశనం
1911 లో, నియాండర్తళ్ళ స్వాభావిక బలహీనత కారణంగా ఆధునిక మానవులు ఐరోపాను నియాండర్తల్ నుండి బలవంతంగా ఆక్రమించారని సూచించిన మొదటి వ్యక్తి బౌల్. ఈ పొరపాటు భావన  దశాబ్దాల పాటు వ్యాప్తిలో ఉంది. మానవ చరిత్రలో సాంకేతికంగా అభివృద్ధి చెందిన సంస్కృతి (ఆధునిక మానవులు) తక్కువ అభివృద్ధి చెందిన సంస్కృతిని (నియాండర్తల్) కలిసినప్పుడు పోటీలో తొలగిపోవడం తరచూ జరుగుతుందని 1992 లో, జారెడ్ డైమండ్ తన పుస్తకం ది థర్డ్ చింపాంజీలో పేర్కొన్నాడు. అయితే, శిలాజ రికార్డులో నియాండర్తల్, మానవుల మధ్య హింస గురించిన ప్రసక్తి కనిపించలేదు. దీనిని వివరించడానికి, 1999 లో, సైనిక చరిత్రకారుడు అజర్ గాట్, బహిరంగ మారణహోమానికి బదులుగా, ఆధునిక మానవులు బలప్రదర్శన ద్వారా నియాండర్తల్‌లను భయపెట్టి, అనుకూలమైన నివాస స్థానాల నుండి తరిమి కొట్టారని, ఈ ప్రదర్శనలు పనిచేయనప్పుడు వారిని ఊచకోత కోశారనీ అన్నాడు. పరస్పర శాంతియుత సంపర్కాలు జరిగినప్పటికీ, దూకుడుగా ఉండేవే ప్రధానంగా ఉండేవనీ, ఇదే వారి విలుప్తికి దారితీసిందనీ అతడు అన్నాడు.
నియాండర్తల్ / మానవ సంపర్కానికి మొదటి ఆధారం, 2009 లో ఫ్రాన్స్‌లోని ఆధునిక-మానవ-నివాసమైన (ఆరిగ్నేసియన్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం సూచించిన) లెస్ రోయిస్ గుహలో లభించిన యువ నియాండర్తల్‌ కింది దవడ. దీనితో పాటు ఆ గుహలో దొరికిన రెయిన్ డీర్ ఎముకలపై కనిపించిన గాట్ల లాగానే ఉన్న గుర్తులు ఈ దవడపై కూడా కనిపించాయి. మానవుడు నియాండర్తళ్ళను వేటాడడానికి, నియాండర్తల్ తలలను చెక్కి ట్రోఫీలుగా ఉంచుకోడానికి, పూడ్చిపెట్టే ముందు దంతాలను పీకెయ్యడానికీ ఇవి సూచికలు కావచ్చు. ఇతర ఆరిగ్నేసియన్ స్థలాల్లో కూడా చనిపోయాక దంతాలను పీకిన ఆధారాలు ఉండడాన్ని బట్టి (ఇది జరిగింది ఆధునిక మానవులకు) ఈ చివరి దానికే ఎక్కువ సంభావ్యత ఉంది. ఇలా పీకిన దంతాలను బహుశా ఆభరణాలుగా ఉపయోగించి ఉంటారు.
షానిదార్ 3 శిలాజానికి చెందిన నియాండర్తల్ మనిషి ఆయుధంతో పొడిచిన పోటు వలన అయిన గాయం కారణంగా మరణించాడు. ఈ గాయం దూరం నుండి విసరగలిగే, తేలికైన ఆయుధం వలన ఏర్పడింది. ఈ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం ''హెచ్. సేపియన్స్‌కు'' మాత్రమే ఉండేది. కాబట్టి ఇది నియాండర్తల్, ఆధునిక మానవుల మధ్య జరిగిన హింసకు సూచికగా భావించవచ్చు. అయితే, దిగువ పాతరాతియుగానికి చెందిన షోనింగన్ ఈటెలు, నియాండర్తళ్ళకు అయిన గాయాలను గమనిస్తే, వాళ్ళు దూరాన్నుంచి విసిరే ఆయుధాలు వాడడం వారికి అలవాటేనని తెలుస్తుంది.
పోటీ
ఆధునిక మానవుల వ్యాప్తి, నియాండర్తళ్ళ సంకోచం రెండూ పరస్పర సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఆధునిక మానవుల చేతుల్లో అంతమైపోవడం కాక, వాళ్ళతో పోటీ పడి, ఆ పోటీలో నెగ్గలేక పోటీలో లుప్తమై పోవడమనే సిద్ధాంతం ప్రకారం నియాండర్తళ్ళు అంతరించిపోయి ఉండవచ్చు. అయితే, ఆధునిక మానవులు అసలు మానవుల్లేని ఉష్ణమండల ఆసియాలోకి 60,000 సంవత్సరాల క్రితం వలస వెళ్ళారు. ఐరోపా లోకి వారి వలస ఆలస్యంగా జరిగింది. బహుశా అక్కడి శీతల వాతావరణం వలసలను ఆలస్యం చేసినప్పటికీ, అక్కడి నియాండర్తల్ స్థావరాల ఉనికి వలన ఆధునిక మానవులు అక్కడికి వెళ్ళేందుకు వెనకాడి ఉండవచ్చు.
నియాండర్తల్ ఆధునిక ప్రవర్తనను ప్రదర్శించినట్లు అనిపించినప్పటికీ, గడ్డి భూములు, బహిరంగ స్టెప్పీల వ్యాప్తి నియాండర్తళ్ళ (అటవీ వాతావరణానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చేవారు) కంటే మానవులకు (గడ్డి భూముల వాతావరణంలో పెరిగినవారు) అనుకూలంగా ఉండేది. ఆధునిక మానవులు, నియాండర్తళ్ళ పోంచోల (తల దూరేందుకు కంత ఉండి దేహంపై వేళ్ళాడే చొక్కా) కంటే వెచ్చదనాన్ని ఇచ్చే, దేహానికి సరిపోయే బట్టలు ధరించి, చల్లటి ప్రాంతాలలోకి చొచ్చుకుపోగలిగారు. ముడి పదార్థాలు, జంతు కళేబరాల ఆధారాలు దక్షిణ కాకసస్‌లో దొరకడాన్ని బట్టి, ఆధునిక మానవులు కరువు కాలంలో దూర ప్రాంతాల్లోని వనరుల గురించి తెలుసుకునేందుకు విస్తృతమైన సామాజిక నెట్‌వర్క్‌లను ఉపయోగించుకున్నట్లు తెలుస్తోంది. నియాండర్తళ్ళు మాత్రం స్థానిక వనరులకు మాత్రమే పరిమితం అయినట్లు వారి రాతి పనిముట్లు చాలా వరకు 5 కి.మీ. లోపలి భూభాగంలో దొరికే వనరులతోనే తయారు చేసుకోడాన్ని బట్టి తెలుస్తోంది. ఈ శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన అంతకు ముందరి శీత సమయాల్లో లాగానే నియాండర్తళ్ళు అనేక ప్రాంతాలను ఖాళీ చేసి ఉండవచ్చు. కాని ఈ ప్రాంతాల్లో వలస వచ్చిన మానవులు ఆవాసాలు ఏర్పాటు చేకోవడం వలన నియాండర్తల్ విలుప్తికి దారితీసింది.
నియాండర్తల్ విలుప్తిలో ఆధునిక మానవులు కుక్కను మచ్చిక చేసుకోవడం కొంత పాత్ర పోషించి ఉండవచ్చని, దానికంటే ముందే వారు తోడేళ్ళతో సహజీవనం చేయడం మరింత కారణం కావచ్చుననీ మానవ శాస్త్రవేత్త పాట్ షిప్మాన్ సూచించింది. సుమారు 50–45 వేలఏళ్ళ క్రితమే, ఆధునిక మానవులు తమ కంటి తెల్లగుడ్డు ద్వారా తోడేళ్ళతో ప్రభావవంతమైన మౌఖికేతర భాషించ గలిగారని, ఇది ఆధునిక మానవులకు వేటలో ఉపయోగపడిందనీ ఆమె పేర్కొంది. మిగతా జంతు ప్రపంచం మాదిరిగానే నియాండర్తల్ కళ్ళలో కూడా స్ఫుటమైన తెల్లగుడ్డు లేదని కూడా ఆమె పేర్కొంది. : 214–226
వాతావరణ మార్పు
నియాండర్తl విలుప్తి అతి శీతల కాలం మొదలైనప్పుడు సంభవించింది. దీన్ని బట్టి, వారి విలుప్తికి వాతావరణ మార్పు ప్రధాన కారణం కావచ్చని ప్రతిపాదించారు. వారి జనాభా బాగ తక్కువగా ఉండటాన, పర్యావరణ మార్పులు వారి మనుగడలో గానీ, సంతానోత్పత్తిలో గానీ కొద్దిపాటి తగ్గుదల కలగజేసినా, వారు త్వరగా అంతరించిపోవడానికి దారితీస్తుంది. వారి అంతిమ విలుప్తి తీవ్రమైన చలి, పొడి వాతావరణ కాలమైన హీన్రిచ్ ఈవెంట్ 4 సమయంలో జరిగింది. ఈ కాలంలో, వారికి అలవాటైన అటవీ ప్రాంతం నశించి, స్టెప్పీ భూములు ఉద్భవించాయి. ఆ తరువాత ఏర్పాడిన హెన్రిచ్ ఘటనల్లో కూడా యూరోపియన్ మానవ జనాభాలు కుప్పకూలాయి. alt=Map of Europe showing a red splotch over the Italian Peninsula stretching out to the east over Central Russia and over the Aegean and Ionic Seas, 50 cm of ash centering, decreasing to 10cm beyond, and steadily decreasing to 0|thumb|300x300px|కాంపానియన్ ఇగ్నింబ్రైట్ విస్ఫోటనం నుండి వెలువడ్డ బూడిద మేఘపు గ్రాఫిక్ అంతరించిపోయిన సమయంలోనే, సుమారు 40,000 సంవత్సరాల క్రితం, ఇటలీలోని కాంపానియన్ ఇగ్నింబ్రైట్ విస్ఫోటనం చెందింది. దీనివలన, ఒక సంవత్సరం పాటు ఉష్ణోగ్రతలు 2 నుండి 4 ° C పడిపోయాయి. చాలా సంవత్సరాల పాటు ఆమ్ల వర్షాలు కురిసాయి. అప్పటికే ఇతర కారణాల వలన తగ్గిపోతూ ఉన్న నియాండర్తల్ జనాభా, ఈ విస్ఫోటనంతో పూర్తిగా అంతరించిపోయి ఉండవచ్చు.
వ్యాధి
ఆధునిక మానవులు ఆఫ్రికా నుండి కొత్త వ్యాధులను నియాండర్తళ్ళకు అంటించి ఉండవచ్చు. అవి కూడా వారు అంతరించిపోవడానికి దోహదం చేసి ఉండవచ్చు. రోగనిరోధక శక్తి లేకపోవడం వలన, ఇప్పటికే తక్కువ జనాభా వలనా ఈ రోగాల దెబ్బ నియాండర్తల్ జనాభాకు వినాశకరంగా పరిణమించి ఉండవచ్చు. జన్యు వైవిధ్యం తక్కువగ ఉండడం వలన కూడా ఈ కొత్త వ్యాధుల పట్ల సహజ రోగనిరోధక శక్తి కలిగిన నియాండర్తళ్ళు తక్కువగా ఉండి ఉండవచ్చు.
తక్కువ జనాభా, సంతానోత్పత్తి మాంద్యం జనన లోపాలకు కారణమై, వారి క్షీణతకు దోహదం చేసి ఉండవచ్చు.
20 వ శతాబ్దం చివరలో, న్యూ గినియాలో, ఉత్సవాల్లో నరమాంస భక్షణ చేసిన కారణంగా, ట్రాన్స్మిసిబుల్ స్పాంజిఫార్మ్ ఎన్సెఫలోపతిస్ (కురు) అని వ్యాధి వచ్చి జనాభా నశించిపోయింది. మెదడు కణజాలంలో కనిపించే ప్రయాన్‌లను తినడం వలన ఈ వ్యాధి వచ్చింది. అయితే, పిఆర్ఎన్పి జన్యువు యొక్క 129 వేరియంట్ ఉన్న వ్యక్తులు సహజంగా ప్రయాన్లకు రోగనిరోధక శక్తిని కలిగి ఉంటారు. నియాండర్తళ్ళలో నరమాంస భక్షణ చేసిన దృష్టాంతాలు ఉన్నందున, ఆధునిక మానవులు, నియాండర్తల్‌ల మధ్య కురు లాంటి వ్యాధి వ్యాపించి ఉండవచ్చు. అప్పటికే నియాండర్తల్ జనాభా తక్కువగా ఉన్న కారణంగా సహజ రోగనిరోధక శక్తి కలిగినవారు బాగా తక్కువగా ఉండి, చాలా త్వరగా ఈ వ్యధికి బలయ్యారు.
మూలాలు
వర్గం:మానవ పరిణామం
మాతంగి నర్సయ్య
మాతంగి నర్సయ్య తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ మంత్రి. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 1983, 1989,  1999 లలో మేడారం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. నాదెండ్ల భాస్కర్‌రావు మంత్రివర్గంలో నెలరోజుల పాటు సంక్షేమశాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు.
జీవిత విషయాలు
నర్సయ్య కరీంనగర్ జిల్లా, గోదావరిఖనిలో జన్మించాడు. ఎల్.ఎల్.బి. పూర్తిచేసి, బ్యాంక్‌ క్యాషియర్‌గా పనిచేశాడు.
రాజకీయ ప్రస్థనం
నర్సయ్య కరీంనగర్‌ జిల్లా మేడారం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు. 1983లో తొలిసారి తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున పోటిచేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి జి. ఈశ్వర్ పై 14608 ఓట్ల ఆధిక్యంతో ఎన్నికై, నాదెండ్ల భాస్కర్‌రావు మంత్రి నెలరోజులు సంక్షేమ మంత్రిగా పనిచేశాడు. 1989లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటిచేసి టిడిపి అభ్యర్థి మాలెం మల్లేశంపై 3,110 ఓట్ల ఆధిక్యంతో గెలుపొందాడు. 1999లో మళ్ళీ టీడీపీ తరపున పోటిచేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి అడ్లూరి లక్ష్మణ్ కుమార్ పై 28928 ఓట్ల ఆధిక్యంతో విజయం సాధించాడు. 2004, 2009లో భారతీయ జనతా పార్టీ తరఫున పెద్దపల్లి లోకసభ నియోజకవర్గం ఎంపీగా పోటీచేసి ఓడిపోయాడు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రెండుగా విడిపోయిన అనంతరం టీడీపీని వదిలి కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు.
ఇతర వివరాలు
ఎస్సీల్లో మాదిగలు, ఉప కులాలకు హక్కులకోసం అరుంధతి మహాసభ పేరిట ఆందోళనలు చేపట్టాడు. అఖిల భారత గుడిసె (హట్స్‌)ల సంఘం స్థాపించి పేదలకు ఇళ్ల స్థలాల మంజూరుకు పోరాడాడు.
మరణం
2020, జూలై నెలలో కరోనా వ్యాధి రావడంతో ఆసుపత్రిలో చేరి, ఆగస్టు 17వ తేదీన నెగిటివ్‌ రావడంతో ఆస్పత్రి నుంచి డిశ్చార్జి అయ్యాడు. వృద్యాప్యం నేపథ్యంలో శరీరంలో ఇన్ఫెక్షన్లు పెరగడంతో మళ్ళీ ఆగస్టు 26న హైదరాబాద్‌లోని ఆస్పత్రిలో చేరి చికిత్సపొందుతూ 2020, సెప్టెంబరు 1న మరణించాడు. ఇతని భార్య జోజమ్మ 2020, ఆగస్టు 15న కరోనా వ్యాధితో మరణించింది.
ఆర్.భూపతిరెడ్డి
రేకులపల్లి భూపతిరెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎమ్మెల్సీ. ఆయన 2015లో జరిగిన తెలంగాణ శాసనమండలి ఎన్నికల్లో నిజామాబాద్‌ స్థానిక సంస్థల ఎమ్మెల్సీగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:నిజామాబాదు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ శాసనమండలి సభ్యులు
బెంగాల్ వాలంటీర్లు
బెంగాల్ వాలంటీర్లు ఇది భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పనిచేసిన ఒక రహస్య విప్లవ దళం. 1928లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు బెంగాల్ వాలంటీర్స్ కార్ప్స్ స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో విధులు నిర్వర్తించింది. -
ప్రారంభం
1928లో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, కోల్‌కతా సెషన్‌లో సుభాష్ చంద్రబోస్ వాలంటీర్ల బృందాన్ని నిర్వహించారు. ఈ బృందానికి బెంగాల్ వాలంటీర్స్ కార్ప్స్ అని పేరు పెట్టారు. దీనికి మేజర్ సత్య గుప్తా నాయకత్వం వహించారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ స్వయంగా జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ (GOC)గా వ్యవహరించారు. ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, కోల్‌కతా సెషన్‌ ముగిసిన తర్వాత కూడా బెంగాల్ వాలంటీర్లు తమ కార్యకలాపాలను కొనసాగించారు. అనతికాలంలోనే క్రియాశీల విప్లవ సంఘంగా మారిపోయింది.
ప్రముఖ సభ్యులు, కార్యకలాపాలు
1930ల ప్రారంభంలో వివిధ జైళ్లలో భారతీయులపై పోలీసుల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా బెంగాల్ వాలంటీర్లు 'ఆపరేషన్ ఫ్రీడమ్' ప్రారంభించాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ ఆఫ్ పోలీస్ లోమన్‌ను బెంగాల్ వాలంటీర్స్ కార్ప్స్ చంపడానికి ప్రణాళిక వేసింది. ఢాకాలోని మెడికల్ స్కూల్ హాస్పిటల్‌లో అనారోగ్యంతో చికిత్స పొందుతున్న ఓ సీనియర్ పోలీసు అధికారిని పరామర్శించడానికి లోమన్‌ చేరుకున్నాడు. ఈ సందర్భంలో 29 ఆగస్టు 1930న, మెడికల్ స్కూల్ విద్యార్థి బినయ్ బసు, సాంప్రదాయ బెంగాలీ దుస్తులు ధరించి, భద్రతను ఉల్లంఘించి, దగ్గరి నుండి కాల్పులు జరిపాడు. లోమన్ అక్కడక్కడే మరణించాడు. హాడ్సన్, పోలీసు సూపరింటెండెంట్ తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు. బినయ్ బసు అక్కడ నుంచి తప్పించుకుని కోల్‌కతాకు పారిపోయాడు.
తదుపరి లక్ష్యం జైళ్లలోని ఖైదీలను క్రూరంగా అణచివేస్తున్న ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ ఎన్.ఎస్ సింప్సన్. బెంగాల్ వాలంటీర్స్ అతడిని చంపడమే కాదు, కోల్‌కతాలోని డల్‌హౌసీ స్క్వేర్‌లోని రైటర్స్ బిల్డింగ్ - సెక్రటేరియట్ బిల్డింగ్‌పై దాడి చేయడం ద్వారా బ్రిటిష్ అధికారిక వర్గాలలో భీభత్సం సృష్టించాలని కూడా నిర్ణయించుకున్నారు. 8 డిసెంబర్ 1930న బినయ్ బసు.. దినేష్ గుప్తా, బాదల్ గుప్తాలతో కలసి యూరోపియన్ దుస్తులలో రైటర్స్ భవనంలోకి ప్రవేశించి సింప్సన్‌ను కాల్చి చంపారు. వెంటనే బ్రిటిష్ పోలీసులు కాల్పులు ప్రారంభించారు. ఆ ముగ్గురు యువ విప్లవకారులకు, పోలీసులకు మధ్య కొద్దిసేపు కాల్పులు జరిగాయి. ట్విన్నమ్, ప్రెంటిస్, నెల్సన్‌తో సహా మరికొందరు పోలీసు అధికారులు గాయపడ్డారు. ఎట్టకేలకు పోలీసులు వారిని అధిగమించారు. అయితే, ఆ ముగ్గురికి బ్రిటీష్  అధికారులకు లొంగిపోవడం ఇష్టంలేదు. బాదల్ గుప్తా పొటాషియం సైనైడ్ తీసుకున్నాడు, బినయ్ బసు, దినేష్ గుప్తా తమ సొంత రివాల్వర్‌లతో కాల్చుకున్నారు. బాదల్ అక్కడికక్కడే మరణించాడు. బినయ్‌ను ఆసుపత్రికి తరలించారు, అక్కడ అతను తన గాయాన్ని పదేపదే వేలితో పొడుచుకుని ఇన్ఫెక్షన్ చేరడంతో 13 డిసెంబర్ 1930న మరణించాడు. దినేష్ ప్రాణాపాయం నుంచి తప్పించుకున్నా దోషిగా నిర్ధారించబడ్డాడు. ప్రభుత్వ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలు, హత్యలకు గాను ఉరిశిక్ష విధించడంతో మరణించాడు. ఇలా బెంగాల్ వాలంటీర్ల సభ్యులు బ్రిటిషు పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించే వరకు చురుకుగా పాల్గొన్నారు.
మూలాలు
వర్గం:విప్లవోద్యమాలు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య విప్లవోద్యమం వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న సంస్థలు
సురేష్ ప్రొడక్షన్స్
వీరి సంస్థ తెలుగు, హిందీ, తమిళం మూడు భాషలలో నిర్మించిన మెగా హిట్ చిత్రం ప్రేమనగర్ (1971). వీరి శ్రీకృష్ణ తులాభారం (1966) పౌరాణిక చిత్రాలలో తలమానికం పేరుపొందితే, అహనా పెళ్ళంట (1987) ఇప్పటినీ అందరినీ కడుపుబ్బ నవ్విస్తుంది. alt=Rama Naidu Studios |thumb|రామానాయుడు ఫిలిం స్టూడియో సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 5 నుండి 6 చిత్రాలు నిర్మిస్తున్నా, వాటిలో 90 శాతం చిత్రాలు విజయవంతమై సినీ జగత్తులో చిరస్థాయిగా నిల్చుంటాయి.
ఒరియా సినిమా
robo weds robini
కైరానా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
కైరానా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలోకి ఐదు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు వస్తాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
కవిత్వం
నిగూఢతను కలిగి, సాధారణ వాక్యానికి భిన్నంగా ఉండి మనసును రంజింపజేసే, ఆలోచింపజేసే రచనను కవిత్వం అంటారు. కవిత్వం ఒక సృజనాత్మక సాహితీ ప్రక్రియ. కవిత్వం ఒక నిరంతర సాధన. సాధన ద్వారా కవిత్వాన్ని మెరుగు పరుచుకోవచ్చు. కవిత్వం అంటే అక్షర హింస కాదు. అక్షరాల కుంటి నడక అంతకంటే కాదు. కవిత్వం అంటే అక్షర తాండవం. కవిత్వం అంటే ఒక అన్వేషణ, ఒక తీరని వేదన. సంకోచాలు, మొహమాటాలు కవిత్వానికి తీరని హాని చేస్తాయి. కవిత్వంలో చెప్పేదేదైనా బలంగా ఉండాలి. నంగి మాటలు, నత్తి చేష్టలు ఉండకూడదు. కవిత్వం రాసేవారిని కవులు/కవయిత్రులు అంటారు. వారి కీర్తి కాంక్ష అసలే ఉండొద్దు. ఇక ఈ క్షణంలో ఈ కవిత రాయకపోతే చచ్చిపోతాం అన్నంత ఆవేశం వస్తేగానీ ఒక మంచి కవిత జన్మించదు. కవిత పాఠకుడిని కదిలించడానికి ముందు కవిని కదిలించాలన్న విషయం మర్చిపోకూడదు. రసమయ ఘడియల్లో సృజించిన కవిత కొన్నాళ్ళాగి చదివితే రాసినప్పటి మానసికస్థితిలోకి తీసుకువెళ్తోందో లేదో చూసుకోవాలి. అలా తీసుకువెళ్ళినట్లైతే అది కవిత అయిన..
అనుభవాన్ని వ్యక్తం చెయ్యటమే కాక, అది మనకు అనుభూతమయ్యేటట్లు చెయ్యటం కవిత్వం పని.అస్తవ్యస్తమైన మన దైనందిక అనుభవాలకి ఒక క్రమాన్ని, అర్ధాన్నీ కవిత్వం ఆపాదిస్తుందన్నమాట.ఐతే తత్త్వం మన జీవితాలకు ఒక అర్ధమూ లక్ష్యమూ నిర్దేశిస్తుందనీ, ఈపనిని అమూర్తమైన ప్రత్యయాల ద్వారా నిర్వహిస్తుందనీ, శాస్త్రం కూడా మన చుట్టూ తిరుగుతున్న ప్రాపంచిక సంఘటలని గణిత శాస్త్రీయ సూత్రాల ద్వారా అర్ధవంతాలుగా చెయ్యటానికి ప్రయత్నిస్తుందనీ వింటుంటాం. మరి వీటి అర్ధవత్త్వానికి కవిత్వం అర్ధవత్వానికి తేడా ఏమిటి? ఏ అమూర్త ప్రత్యయాల, శాస్త్రీయ సూత్రాల నిమిత్తత్త్వం లేకుండానే జీవితానుభవాలను ప్రత్యక్షంగా అనుభూతమయ్యేటట్లు చెయ్యగలిగే శక్తి కవిత్వానికి ఉంది.కవిత్వంలో అనుభవాన్ని అనుభవరూపంలోనే తెలుసుకుంటాం. మామిడి పండును నోటితో తెలుసుకున్నంత ప్రత్యక్షంగా. కొన్ని సార్లు వట్టి కవిత్వం లోను శబ్ద సంవిధానం అర్ధ సంవిధానాన్ని అనుశాసించలేవు. శబ్దాలంకారాలు అర్ధాన్ని శాసించగలవనే భ్రమ అప్పుడప్పుడు కవులకు కలుగుతూ వచ్చింది. ముఖ్యంగా మన పూర్వ కవులకు. అర్ధాలతో సంబంధం లేకుండా వట్టి శబ్ద శబలత వల్లనే రసోత్పత్తి కలిగించవచ్చునని మలార్మే (Mallarame) అనే ఫ్రెంచ్ కవినమ్మి, కొన్ని ప్రయోగాలు చేశాడు. ఆ తరువాత ఫ్రాన్స్ లో డాడాయిస్టులూ, ఇటలీ, రష్యాల్లో ఫ్యూచరిస్టులు పదాలచేత వ్యభిరింప చెయ్యటానికి చాలా ప్రయ్తత్నాలు చేశారు.తెలుగులో శ్రీ శ్రీ కూడా ప్రయోగాలు చేశాడు.కానీ ఇవేవీ సఫలం కాలేదు. కావ్యానికి లేదా కవిత్వానికి కవియొక్క అద్వంద్వమైన అనుభవమే ఆ కావ్యము యొక్క అర్ధ సంవిధానాన్ని, ఆకృతిని నిర్ణయిస్తుంది. ఈ లక్షణాలే కవిత్వాన్ని వచన కవిత్వం నుంచి వేరు చేస్తుందనీ చెప్పవచ్చును., కవిత్వంలో వివిధ పదచిత్రాల పరస్పర సంబంధం వలన కావ్యానికి అర్ధవత్వం లభిస్తుంది.
జీవితానుభవాన్ని ప్రత్యక్షంగా, సజీవంగా అనుభూతికి అందివ్వటమేనా కవిత్వం ధ్యేయం., అసంబద్ధమైన వాటిమధ్య సంబంధమే కవిత్వానికి అర్ధం చేకూరుస్తుంది.ఈ సంబంధమే కవిత్వ సారమూ, అది ప్రసరించే కాంతి.
కవిత్వం పై ప్రముఖుల వ్యాఖ్యలు
ఆకలియే కవిత్వం ఆలోచనయే కవిత్వం కదిలించే ఘటనలు కవ్వించే ప్రతినలు కవితకు ప్రతిపాదికలు
మూలాలు
1977 భారతి మాసపత్రిక. వ్యాసము: కవిత్వమంటే ఏమిటి? వ్యాసకర్త: శ్రీ ఇస్మాయిల్.
వర్గం:కళలు
సూర్యాపేట జిల్లా
సూర్యాపేట జిల్లా, తెలంగాణలోని 33 జిల్లాలలో ఒకటి. 2016 అక్టోబరు 11 దసరా పండుగనాడు ఈ జిల్లా అవతరించింది. ఈ జిల్లాలో 2 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 23 మండలాలు ఉన్నాయి. . సూర్యాపేట జిల్లాలో 279 గ్రామాలు ఉండగా.. 10,99,560 మంది జనాభా ఉన్నారు. జిల్లా విస్తీర్ణం 1415.68 చదరపు కిలోమీటర్లుగా ఉంది.65వ నెంబరు జాతీయ రహదారిపై ఉన్న సూర్యాపేట పట్టణం ఈ జిల్లా పరిపాలనకేంద్రంగా ఉంది. జిల్లాలో సూర్యాపేట, కోదాడ, హుజూర్ నగర్ అనే మూడు రెవెన్యూ డివిజన్లు ఉన్నాయి. ఈ జిల్లా నల్గొండ, ఖమ్మం, యాదాద్రి భువనగిరి, జనగాం, మహబూబాబాద్ జిల్లాలతోపాటు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంతో సరిహద్దులను పంచుకుంటుంది.
భౌగోళికం
జిల్లా విస్తీర్ణం 3374.41 km2 గా ఉంది.
జనాభా
2011 భారత జనగణన ప్రకారం ఈ జిల్లాలో 1,099,560 మంది జనాభా ఉన్నారు. 2011 లెక్కల ప్రకారం 83.28% మంది తెలుగు, 11.24% లంబాడి, 4.97% ఉర్దూ మొదటి భాషగలవారు ఉన్నారు.
మార్కెటింగ్ యార్డు
రాష్ట్రంలోనే ముఖ్యమైన మార్కెటింగ్ యార్డు సూర్యాపేటలో ఉంది.
జిల్లాలోని మండలాలు
గమనిక:* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (5)
రవాణా సౌకర్యాలు
పుణే నుండి విజయవాడ వెళ్ళు జాతీయ రహదారి (సంఖ్య 65) ఈ జిల్లా గుండా వెళుతుంది.ఈ జిల్లాకు రైలుమార్గ సౌకర్యం లేదు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాలు వర్గం:సూర్యాపేట జిల్లా
ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్
ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్ అనేది కల్పిత నవలల సిరీస్. ఈ నవలలను అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ నవలాకారుడు, చిత్ర రచయిత జార్జ్ ఆర్.ఆర్.మార్టిన్ రచించాడు. 1991లో ఈ సిరీస్ మొదటి నవల ఎ గేం ఆఫ్ థ్రోన్స్ ను ప్రారంభించి, 1996లో ప్రచురించాడు. మొదట ఈ సిరీస్ లో మూడు నవలలు రాద్దామనుకున్న అతను దానిని ఏడు నవలలు చేశాడు. ఇప్పటివరకూ అయిదు నవలలను ప్రచురించాడు. 2011లో ఐదవ నవల ఎ డ్యాన్స్ విత్ డ్రాగన్స్ ను విడుదల చేశాడు. ఈ నవల రాసేందుకు అతనికి ఆరు సంవత్సరాలు పట్టింది. ప్రస్తుతం ఆరవ నవల ది విండ్స్ ఆఫ్ వింటర్ రాస్తున్నాడు.
ఇంగ్లాండ్ అంతర్యుద్ధం ఆధారంగా రాసిన వార్స్ ఆఫ్ ది రోజెస్, మౌరిస్ డ్రౌన్ రాసిన ఫ్రెంచి కల్పిత నవలా సిరీస్ ది అకర్స్డ్ కింగ్స్, మార్టిన్ కు ప్రేరణగా నిలిచాయి. ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్ లో వాస్తవికంగా, మహిళల గురించి, మతం గురించి విభిన్నంగా చిత్రించిన తీరుకు మార్టిన్ కు ఎన్నో ప్రశంసలు లభించాయి. అయితే ఒక కథ మధ్య మరో కథ రావడం, పాత్రల ధృక్కోణంలో ఆకస్మిక మార్పులు రావడంతో పాఠకులు కాస్త తికమకపడే అవకాశాలు ఉన్నా, ఆ కథలు బలంగా ఉండటం వల్ల పాఠకాదరణ ఎక్కువగానే ఉంది. ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్ లో చిత్రించిన ప్రపంచం ముందు నుంచే నైతికంగా అస్పష్టమైనది కాగా, రాజభక్తి, ప్రతిష్ఠ, గౌరవం, మానవ లైంగిక సంబంధాలు, భక్తి, హింస, దాని నైతికత వంటి విషయాలపై పాఠకులకు తరచూ ప్రశ్నలు తలెత్తుతుంటాయి.
2016 ఆగస్టు నాటికి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 7 కోట్లకు పైగా పుస్తకాలు అమ్ముడుపోయాయి. జనవరి 2017 నాటికి, దాదాపు 47 భాషలలోకి అనువాదం అయింది. ఈ సిరీస్ లోని నాలుగు, ఐదు నవలలు, అవి విడుదలైన సమయంలో న్యూయార్క్ టైమ్స్ బెస్ట్ సెల్లర్ జాబితాలో అగ్రస్థానంలో నిలిచాయి. ఈ సిరీస్ ఆధారంగా ఎన్నో ప్రీక్వెల్ నవలలు, ఒక టీవీ సిరీస్, కామిక్ పుస్తకాలు, కార్డ్, బోర్ద్, వీడియో గేమ్ లు వచ్చాయి.
కథ సారాంశం
ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్  నవల కల్పిత ప్రపంచంలో జరుగుతుంది. ఆ ప్రపంచంలో సంవత్సరాల తరబడి ఒకే ఋతువు ఉంటుంది. అలాగే అనూహ్యంగా ముగిసిపోతాయి కూడా. మొదటి నవల, కథా కాలానికి దాదాపు మూడు వందల ఏళ్ళ ముందు మొదలవుతుంది. వెస్టరస్ ఖండంలోని ఏడు రాజ్యాలను టర్గర్యన్ వంశం పరిపాలిస్తూ ఉంటుంది. ఆ రాజ్యాలకు ఏగన్ టర్గర్యన్ అనేవాడు చక్రవర్తి. ఈ రాజ్యాలను ఏగన్ I, అతని సోదరీమణులు విసెన్య, రేన్యాలు కలసి ఏకం చేశారు. ఎ గేం ఆఫ్ థ్రోన్స్ నవల ప్రారంభంలో, టర్గర్యన్ వంశపు ఆఖరి రాజైన ఏర్యస్ II ను తిరుగుబాటుదారుడైన లార్డ్ రాబర్ట్ బరతియన్ చంపి, తనను తాను ఆ ఏడు రాజ్యాలకూ చక్రవర్తిగా ప్రకటించుకుంటాడు. ఆ తరువాత 15 ఏళ్ళు ప్రశాంతంగా గడిచిపోతాయి. ఆ తరువాత ఈ కల్పిత ప్రపంచంలో 9 ఏళ్ళ సుదీర్ఘ వేసవి ముగిసిపోతుంది.
టీవీ సిరీస్
ఈ సిరీస్ కు పాఠకాదరణ విపరీతంగా పెరగడంతో హెచ్.బి.ఒ చానెల్ 2007లో ఎ సాంగ్ ఆఫ్ ఐస్ అండ్ ఫైర్ నవల ఆధారంగా ఒక టీవీ సిరీస్ ను ప్రారంభించింది. 2009లో ఒక పైలట్ ఎపిసోడ్ ను చిత్రీకరించారు. ఆ తరువాత మార్చి 2010లో తొమ్మిది ఎపిసోడ్లు చిత్రీకరించేందుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు. గేమ్ ఆఫ్ థ్రోన్స్ పేరుతో ఈ టీవీ సిరీస్ ను ఏప్రిల్ 2011లో విడుదల చేశారు. ప్రస్తుతం ఈ టీవీ సిరీస్ అత్యధిక రేటింగ్ తో అగ్రస్థానంలో నిలవడం విశేషం. రెండు రోజుల తరువాత, ఎ క్లాష్ ఆఫ్ కింగ్స్  నవల ఆధారంగా గేం ఆఫ్ థ్రోన్స్ సీజన్ 2 చిత్రీకరించాలని చానెల్ ఒప్పందం చేసుకుంది.
స్వరూపరాణి
స్వరూపరాణి తెలుగు గజల్ గాయని. కర్ణాటక సంగీతము నేర్చుకున్న స్వరూప అనేక ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది.
జననం - విద్యాభ్యాసం
ఆమె మెదక్ జిల్లా జహీరాబాద్ లో వ్యవసాయ కుటుంబంలో పెద్దారెడ్డి, వీరమణి దంపతులకు జన్మించింది. స్థానిక సరస్వతీ శిశుమందిర్ లో విద్యాభ్యాసం చేసింది. ఆమెకు చిన్నతనం నుండి పాటలన్నా, శ్లోకాలన్నా ఆసక్తి ఉండేది. సంగీతం పట్ల ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ జహీరాబాదులో తగిన బోధకులు లేనందువల్ల పదవ తరగతి చదివిన తరువాత సంగీతాన్ని అభ్యసించుటకు హైదరాబాదు వచ్చింది. హైదరాబాదు రెడ్డి కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్ లో చేరింది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:తెలుగు గజల్ గాయకులు వర్గం:భారతీయ గజల్ గాయకులు
సూర్యదేవర రాఘవయ్య చౌదరి
సూర్యదేవర రాఘవయ్య చౌదరి (1876 -1937) రచయిత, హేతువాది. సంఘ సంస్కర్త, తెలుగునాట బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమ రూపకర్త.
బ్రాహ్మణేతర ఉద్యమం
సాంఘికవ్యవస్థలో అగ్రకులముగ నున్నబ్రాహ్మణులకు తప్ప యితరకులజులకు స్థానములేకపోవుటచే జి.ఎస్.పి. సరస్వతి(నెల్లూరు) స్వాములవారి బోధననలననుసరించి, ఒక బ్రహ్మాండమైన ఉద్యమము లేవదీసి ఆంధ్రదేశములో వాడవాడలా, వేదములు చదువుటకు అన్నివర్ణములకు హక్కుకలదని ఉపన్యాసములిచ్చాడు. బ్రాహ్మణేతర సంఘాన్ని స్థాపించి బ్రాహ్మణేతర కులాల స్వాభిమాన ఉద్యమాన్ని మొదలుపెట్టాడు.
1924లో తెనాలి తాలుకా కొల్లూరులో బ్రాహ్మణ ప్రతినిధులతో జరిగిన చర్చలలో త్రిపురనేని రామస్వామి, పాలడుగు శేషాచార్యులు, దుగ్గిరాల రాఘవచంద్రయ్య తో పాటు సూర్యదేవర రాఘవయ్య గారు పాల్గోని వేదములు చదువుటకు అన్నివర్ణములకు హక్కుకలదని అదే హిందూ మతం అని వాదించారు. ఈ వాదోపవాదాలను వీరు ' బ్రాహ్మనేతర విజయం' అనే పేరుతో ఒక పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు, అప్పుడే బ్రాహ్మణేతర ఆత్మాభిమాన ఉద్యమానికి బీజం పడింది.
బ్రాహ్మణ సహాయనిరాకరణోద్యమము చేయుచు స్వసంఘ పౌరోహిత్యము, ప్రత్యేకముగ నెల్లూరు, గుంటూరు, కృష్ణా, గోదావరి మండలములలో స్వసంఘములు నెలకొల్పాడు. కాని వ్యక్తిగతముగ ఏయొక బ్రాహ్మణుని ద్వేషించువాడుకాదు.
ఇతని ఉద్యమ స్ఫూర్తితో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో జస్టిస్ పార్టీ ఏర్పడింది. తెనాలి తాలూకా బోర్డు మెంబరుగా పనిచేశారు.
మరణం
సుర్యదేవర రాఘవయ్య చౌదరి 1937లో మరణించాడు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:1937 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా హేతువాదులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సామాజిక కార్యకర్తలు వర్గం:1876 జననాలు వర్గం:రచయిత వర్గం:హేతువాదులు
రాబిన్ ఉత్తప్ప
thumb|right|రాబిన్ ఉత్తప్ప 1985 నవంబర్ 11 న కర్ణాటక లోని కొడగులో జన్మించిన రాబిన్ ఉత్తప్ప (Robin Venu Uthappa) (Kannada: ರಾಬಿನ್‌ ವೆನು ಉತ್ತಪ್ಪ) ప్రస్తుతం భారత వన్డే, ట్వంటీ-20 క్రికెట్ జట్టులో మెరుపులు మెరిపిస్తున్న యువ క్రికెట్ ఆటగాడు. అతని తండ్రి వేణు ఉత్తప్ప హకీ క్రీడకు అంతర్జాతీయ రెఫరీ. 2006లో ఇంగ్లాండుతో జరిగిన 7 వ, చివరి వన్డేలో మొదటిసారిగా జట్టులోకి ప్రవేశించాడు. తొలి వన్డేలోనే ఓపెనర్ గా బరిలోకి దిగి 86 పరుగులు చేసి రనౌట్ అయ్యాడు. పరిమిత ఓవర్ల క్రికెట్ లో భారత తరఫున రంగప్రవేశం చేసిన మ్యాచ్ లోనే అత్యధిక పరుగులు చేసిన బ్యాట్స్‌మెన్ గా రికార్డు సృష్టించాడు.
రాబిన్ ఉతప్ప 2022 సెప్టెంబర్ 15న క్రికెట్‌లోని అన్ని ఫార్మాట్లకీ రిటైర్మెంట్ ప్రకటించాడు.
అంతర్జాతీయ క్రీడా జీవితం
రాబిన్ ఉతప్ప 2006 ఏప్రిల్ 15న గౌహతిలో ఇంగ్లండ్ తో జరిగిన వన్డే మ్యాచ్ ద్వారా టీమిండియా తరపున అరంగ్రేటం చేసి మొత్తం 46 వన్డేలు ఆడి 934 పరుగులు, 13 టీ20 మ్యాచ్ లు ఆడి 249 పరుగులు, ఐపీఎల్‌‌లో 205 మ్యాచ్‌లు ఆడి  4,952 పరుగులు చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:1985 జననాలు వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:కర్ణాటక క్రీడాకారులు వర్గం:కర్ణాటక క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ ట్వంటీ-20 క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
హేమ భరాలి
హేమ భరాలి (19 ఫిబ్రవరి 1919 - 29 ఏప్రిల్ 2020) ఒక భారతీయ స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, సామాజిక కార్యకర్త, సర్వోదయ నాయకురాలు, గాంధేయవాది, మహిళల సాధికారత, సమాజంలోని అనగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి కి ఆమె చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందింది. 1950 లో అస్సాం రాష్ట్రంలోని ఉత్తర లఖింపూర్‌లో సంభవించిన భూకంపం, 1962 చైనా-భారత యుద్ధం తర్వాత అభివృద్ధి కార్యకలాపాలలో సహాయక చర్యల సమయంలో ఆమె చురుకుగా పాల్గొన్నది.
జీవిత చరిత్ర
హేమ భరాలి19 1919 ఫిబ్రవరి 19న ఈశాన్య భారత రాష్ట్రమైన అస్సాంలోని చుటియా జాతికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించింది. ఆమె భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో చురుకుగా పాల్గొన్నది, 1950 లో ఉత్తర లఖింపూర్ ప్రాంతంలో భూకంపం సంభవించినప్పుడు ఆమె సహాయక చర్యల్లో పాల్గొంది. ఆమె 1951 లో వినోబా భావే ప్రారంభించిన భూదాన్ ఉద్యమంలో చేరారు, అందులో నాయకులలో ఒకరిగా మారారు. వారు తేజ్ పూర్ లోని యుద్ధంతో దెబ్బతిన్న ప్రాంతం బాధితుల సేవలో పాల్గొన్నారు, ఆపరేషన్ల సమయంలో భావేలోని మైత్రి ఆశ్రమంలో బస చేశారు. భూదాన్ ఉద్యమానికి సంబంధించి ఆమె పాదయాత్రతో కూడా పాల్గొన్నారు, ఆమె సెంట్రల్ సోషల్ వెల్ఫేర్ బోర్డు (సిఎస్ డబ్ల్యుబి) ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిల్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు.
మరణం
తన 90 వ సంవత్సరాలలో ఆర్థిక,ఆరోగ్య సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నది, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నుండి ఆర్థిక సహాయం పొందింది. ఆమె 101 సంవత్సరాల వయస్సులో 29 ఏప్రిల్ 2020న మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:గాంధేయవాదులు వర్గం:1919 జననాలు వర్గం:2020 మరణాలు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం: పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు
జనార్ధనస్వామి ఆలయం
జనార్ధనస్వామి ఆలయం తూర్పుగోదావరి జిల్లా రాజమహేంద్రవరం ధవళేశ్వరం ఆలయం ఉంది.
ఆలయ చరిత్ర
ధవళగిరి కొండమీద స్వామివారు కృతయుగంలో వెలిసారు. ఇక్కడ అమృత సరస్సు అనే పెద్ద చెరువు వుండేది. కృతయుగంలో బ్రహ్మ దగ్గర ఉన్న వేదాలను ఓ రాక్షసుడు ఎత్తుకుపోగా బ్రహ్మ విష్ణువుని ప్రార్ధిస్తే, శ్రీహరి ఆరాక్షసుడ్ని సంహరించి వేదాలను తిరిగి తీసుకొస్తాడు.ఈ వేదాలను రక్షించమని అవసరం వచ్చినప్పుడు తీసుకుంటాను అని చెప్పాతాడు.శ్రీ హరి వేదాలను తీసుకొని అమృత సరస్సులో దాచి, ఒడ్డున కూర్చుని తపస్సు చేసుకుంటు ఉండిపోయాడు.అడవి కావడంతో రాక్షసులు ఎక్కువుండేవారు.ఈ రాక్షసులంతా అమృత సరస్సులో నీరు త్రాగి అమరులైపోతున్నారు.వారితో పాటు ఆ నీరు త్రాగిన ప్రజలు కూడా అమరులైనరు. అందువల్ల పాపుల భారాన్ని మోయడం భూదేవికి కష్టమైపోయి శ్రీ హరిని ప్రార్థించాడు.శ్రీహరి ఆ సరస్సుని ఓ కొండగా మార్చి, దాని మీదే తన తపస్సు చేశాడు అలా శిలగామారి జనార్దనుడిగా వెలిశాడు. ఇక్కడ స్వామి వారు పూజలు లేక, ఎండకు ఎండి, వానకు తడుస్తుండగా, నారదమహర్షి ఇక్కడకొచ్చి స్వామివార్ని చూసి అర్చిస్తాడు. నారదుని కోరికమీదకు దేవతలు ఇక్కడి కొండలో గుహని తొలిచి ఇవ్వగా, నారదుడు ఆ గుహలో ఉండి, తపస్సు చేసుకుంటూ స్వామివారిని పూజిస్తూ ఉండిపోయాడు.
ఉత్సవాలు
ప్రతి సంవత్సరం స్వామి వారికి కల్యాణం పెద్ద ఎత్తున నిర్వహిస్తారు. భీష్మ ఏకాదశి దినమున జరుగు ఈ ఉత్సవం చుట్టు పక్కల జిల్లాల నుండి కూడా భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. ఆ రోజు జరుగు రథోత్సవం చాలా బాగుంటుంది. దీనినే తీర్థం అని కూడా అంటారు. మొదట్లో 5 రోజులు జరిగేదని పెద్దలు చెపుతారు. ప్రస్తుతం 2 రోజులకు జరుగుతున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ దేవాలయాలు
దిమా హసాయో జిల్లా
అస్సాం రాష్ట్ర 27 జిల్లాలలో దిమా హసాయో జిల్లా (అస్సామీ: ডিমা হাছাও জিলা) ఒకటి. గతంలో ఇది ఉత్తర కచార్ జిల్లాగా (అస్సామీ: উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলা) పిలువబడేది. 2011 గణాంకాలను అనుసరించి ఈ జిల్లా అస్సాం రాష్ట్రంలో అత్యల్ప జనసాంధ్రత కలిగిన జిల్లాగా గుర్తించబడింది.
సహర్సా జిల్లా
thumb|సహర్సా సమీపంలోని చండికా స్థాన ఆలయం బీహార్ రాష్ట్ర 39 జిల్లాలలో సహర్సా జిల్లా ఒకటి. సహర్సా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. కోసి డివిజన్‌లో ఇది పెద్ద భూభాగాన్ని ఆక్రమించి ఉంది. జిల్లావైశాల్యం 1,696 చ.కి.మీ. జనసంఖ్య 1132413, గ్రామీణ జనసంఖ్య 1052264, నగరప్రాంత జనసంఖ్య 80149. 1954 ఏప్రిల్1 ఈ జిల్లాను రూపొందించారు.దీని నుండి ఇతర జిల్లాలు వేరుచేసిన తరువాత జిల్లా వైశాల్యం తగ్గింది. ఈ జిల్లా నుండి రూపొందించబడిన జిల్లాలో ప్రధాన జిల్లా మాధేపురా.
దిమా హసాయో జిల్లా
పేరు వెనుక చరిత్ర
దింసా అంటే రాజరిక వంశావళి పేరు. హసాయో అంటే దింసా భాషలో కొండలు. దింసా హసాయో అంటే దింసా కొండలు అని పూర్తి అర్ధం.
సహర్సా జిల్లా
భౌగోళికం
సహర్సా జిల్లా వైశాల్యం 1687 చ.కి.మీ ఇది రష్యా దేశంలోని బేరింగ్ ద్వీపం వైశాల్యానికి సమానం.
దిమా హసాయో జిల్లా
చరిత్ర
1832 వరకు జిల్లా కచారీ సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంటూవచ్చింది. లూషై హిల్స్ దక్షిణ దిశ నుండి జమునా నది ఉత్తరతీరం వరకు, పశ్చిమ దిశలో కోపిల్ వరకు, తూర్పు దిశగా అంగమి & కత్చా నాగా హిల్స్ (ధంసిరి) ఈ నగరం విస్తరించి ఉంది. దింసా, కచారీ రాజులకు దిమాపూర్, మైబాంగ్, కాష్పూర్, హొరితికొర్ రాజధానిగా ఉండేది.
సహర్సా జిల్లా
సరిహద్దులో
సహర్సా జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులో ఉన్న కోసి నది విస్తారంగా చేపలు ఉన్నాయని భావిస్తున్నారు. సహస్రా మామిడి, లిచి పండ్లకు ప్రసిద్ధి.
దిమా హసాయో జిల్లా
బ్రిటిష్
1830లో దింసా రాజు గోబింద తన స్వంత సైన్యాధ్యక్షుడు జనరల్ గంభీర్ సింగ్ చేత కాల్చి చంపబడ్డాడు. తరువాత 1842 ఆగస్టు 14న లప్సి ఆఙతో దింసా రాజ్య దక్షిణభూభాగాన్ని బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంతో కలుపబడింది. మిగిలిన భూభాగాన్ని చివరి దింసా సైన్యాధ్యక్షుడు తులారాం పాలించాడు. 1837లో తులారాం రాజ్యంలో ఒక భాగం అదనంగా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో కలుపబడింది. ఈ భూభాగాన్ని 1837లో నాగావ్ జిల్లాగా చేసి జిల్లాకేంద్రంగా అసలు నిర్ణయించబడింది. 1854 తులారాం మరణించిన తరువాత మిగిలిన దింసా రాజ్యం అంతా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యంలో కలుపబడి అసలు సబ్‌డివిషనుకు చేర్చబడింది. 1867లో సబ్‌డివిషన్ ఉపసంహారించబడి 4 జిల్లాలుగా (కచార్, కాశి, జెంతీ హిల్స్, నాగావ్) విభజించబడింది. కచార్ జిల్లాతో ఉత్తర కచార్ భూభాగం కలుపబడింది. అసలు వద్ద మాత్రమే ఒక పోలీస్ ఔట్ ఔట్‌పోస్ట్ ఏర్పాటు చేయబడింది. 1880లో ఈ ప్రాంతం గుంజంగ్ కేంద్రంగా ఉపవిభాగంగా మార్చబడింది.
సహర్సా జిల్లా
ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో సహర్సా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి..
దిమా హసాయో జిల్లా
భూభాగ విభజన
1895లో జిల్లాకేంద్రం హఫ్లాంగ్‌ పట్టణానికి మార్చబడింది. తరువాత హాఫ్లాంగ్ నిరంతరంగా జిల్లాకేంద్రంగా పనిచేస్తుంది.
సహర్సా జిల్లా
విభాగాలు
జిల్లాలో 2 ఉప విభాగాలు ఉన్నాయి :- సహరస సాదర్, సింరి బక్తివర్పూర్
దిమా హసాయో జిల్లా
జిల్లా రూపకల్పన
1970 ఫిబ్రవరి 2 న దిమా హిసాయో జిల్లాగా ప్రకటించబడింది.
భౌగోళికం
దిమా హసాయో జిల్లా కేంద్రంగా హఫ్‌లాంగ్ ఉంది. దింసాహసాయో జిల్లా వైశాల్యం 4888చ.కి.మీ., వైశాల్యపరంగా జిల్లా బ్రెజిల్ లోని ఈహా గార్డెన్ డూ గురుప వైశాల్యంతో సమానం. అస్సాంలో ఈ జిల్లా వైశాల్యపరంగా 3 వ స్థానంలో ఉంది. మిగిలిన రెండు జిల్లాలు తూర్పుకర్బి ఆంగ్లాంగ్, సోనిత్‌పూర్ ఉన్నాయి. దింసా హసాయో ఈశాన్య సరిహద్దులో కర్బి ఆంగ్లాంగ్, సరిహద్దులో నాగాలాండ్ రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో మణిపూర్ రాష్ట్రం, ఉత్తర సరిహద్దులో నాగావ్ జిల్లా, నైరుతీ సరిహద్దులో పశ్చిమ కర్బి ఆంగ్లాంగ్, పశ్చిమ సరిహద్దులో మేఘాలయ రాష్ట్రం, సరిహద్దులో కచార్ జిల్లాలు ఉన్నాయి.
రాజకీయాలు
దింసా హసాయో జిల్లా ఒక అటానిమస్ జిల్లా. ఈ జిల్లాకు 6వ కంస్టిట్యూషన్ హక్కులను కలిగి ఉంది. జిల్లా పాలనా బాధ్యతలను " దింసా హసాయో అటానిమస్ కౌంసిల్ " వహిస్తాడు. అటానిమస్ కౌందిల్ సభ్యులు ప్రజలచేత ఎన్నుకొనబడతారు. అటానిమస్ ప్రభుత్వశాఖల మీద అధికారం కలిగి ఉంటుంది. పోలీస్ శాఖ, చట్టం పరిరక్షణ అటానిమస్కౌంసిల్ అధికారపరిధికి అతీతంగా పనిచేస్తుంది.
ఆర్ధికం
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో దిమా హిసాయో జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. . బ్యాక్ వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న అస్సాం రాష్ట్ర 11 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
భాషలు
జిల్లాలో వాడుకలో ఉన్న భాషలలో ప్రధానమైనవి దింసా, అస్సామీ, హ్మర్, హ్రంగ్ఖోల్, కుక్షి,బైటే, ఖెల్మ, హఫ్లాంగ్ హిందీ, బెంగాలీ వంటి ఇండో ఆర్యన్ భాషలు ప్రధానమైనవి.
సంస్కృతి
దింసా హసాయో జిల్లా సాంస్కృతిక వైవిధ్యం కలిగినది. జిల్లా ప్రజలలో పలు గిరిజనజాతి ప్రజలు ఉన్నారు. అలాగే వైవిధ్యంగా ఉండే స్వంత భాషాయాస, సంస్కృతి, అలవాట్లు, ఆచారాలు కలిగిన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు. గిరిజన ప్రజలతో గిరిజనేతర ప్రజలు కూడా గుర్తించతగినంతగా నివసిస్తున్నారు. గిరిజనేతరులలో అత్యధికులు ఉద్యోగులు, వ్యాపారులు, పశువిక్రేతలు నరం, నగరప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు. సూదరమైన గ్రామప్రాంతాలలో అందమైన - ఆదరణ, అంకితభావం, వర్ణరంజితమైన జీవన వైవిధ్యం కలిగిన గిరిజన ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.
వీరిలో ప్రధాన తెగలు : దింసా,
దింసా కచారీలు
దింసా కచారీలు ఈశాన్య భారతం అంతటా విస్తరించి ఉన్నారు. వీరు బ్రహ్మపుత్ర లోయలో మొదటిగా స్థిరపడ్డారు. కచారీలు ఇండో- మొంగొలాయిడ్ (కిరాత) సమూహానికి చెందినవారని భావిస్తున్నారు. వీరు బోడో, వారికి సంబంధిత గిరిజన జాతులకు చెందిన వారని భావిస్తున్నారు. మొంగొలాయిడ్ ప్రజలు ఎత్తైన బుగ్గల ఎముకలు, చిన్న నేత్రాలు స్వల్పంగా పెరిగిన వెంట్రుకలతో కూడిన శరీరాలు, చిన్న గడ్డాలు కలిగి ఉంటారు. వారిని వారు బ్రహ్మపుత్రా లోయలో బోడో లేక బోడో - ఫిసా అని చెప్పుకుంటారు. అలాగే కచార్, కర్బి- ఆంగ్లాంగ్ జిల్లాలో నివసించే తమని తాము దింసా - ఫిసా లేక సంస్ ఆఫ్ ది గ్రేట్ రివర్ అని చెప్పుకుంటారు. దింసా కచారీలు అధికంగా ఉత్తర దింసా హాసాయో జిల్లా, జంతిగా లోయ, సమీప భూభాగంలో నివసిస్తూ ఉన్నారు. .
మతం
దింసా ప్రజలు మాదైని అత్యున్నత శక్తిగా (దైవం) భావిస్తారు. మాదైకి అనుయాయులుగా పలు మాదైలు ఉంటారు. ఇంటి ఇలవేల్పు, ప్రేతాత్మలు కూడా ఉంటాయి. దైకో విధానంలో దింసా ప్రజల మతాచారాలు ప్రతిఫలిస్తుంటాయి. డైఖొ న్యాయాధికారం కలిగిన దైవీక ప్రతినిధి ఆయనను పలువురు శిష్యులు (ఖెల్) అనుసరిస్తుంటారు. ప్రతి దింసా కచారీ కుటుంబం వారి పూర్వీకులను దైవంగాభావించి పూజిస్తుంటారు. వారు వరిపంటను నాటడానికి ముందుగా పూర్వీకులకు పూజలు నిర్వహిస్తుంటారు. దీనిని మాదై ఖెలింబా అంటారు. కుటుంబ సంక్షేమానికి ఈ పూజను నిర్వహిస్తుంటారు. అయినప్పటికీ ఇది మొత్తం సమూహానికి కూడా క్షేమం కలిగిస్తుందని విశ్వసిస్తారు.
మరణ సంస్కారం
దింసా ప్రజలు మరణించినప్పుడు వారిశరీరాలను శుభ్రంగా స్నానం చేయించి నూతన వస్త్రాలతో అలంకరించి శరీరాన్ని ఇంట్లో చాపమీద పడుకోబెడతారు. ఒక కోడిని చంపి చనిపోయిన వారి కాళ్ళదగ్గర పెడతారు. కోడి చనిపోయిన వారి ఆత్మలకు దేవుడి వద్దకు (స్వర్గానికి) పోవడానికి మార్గం చూపగలదని వారు విశ్వసిస్తారు. చపోయిన పురుషుని భార్య మరణసంస్కారం పూర్తి చేసేవరకు వెంట్రుకలను ముడివేయదు. చనిపోయిన శరీరాన్ని జలప్రవాహం వెంట పూడ్చిపెడతారు.
గృహాలు
దింసా ప్రజలు వారిగృహాలను పర్వతసానువులలో జలప్రవాహం సమీపంలో నిర్మించుకుంటారు. మట్టితో నిర్మించబడే ఈ గృహాలు ఒకదానికి ఎదురుగా ఒకటిగా 2 వరుసలుగా నిర్మించబడతాయి. ఒక గృహానికి మరొక గృహానికి మద్య ఖాళీ ప్రదేశం వదిలి నిర్మించబడుతుంది. హాంగ్‌సాయో అనే వ్యవస్థ సాయంతో వారు వ్యవసాయపు పనులను నిర్వహిస్తుంటారు. ఈ వ్యస్థలో యువతీయువకులు కలిసి మెలిసి పొలంపనులు చేస్తుంటారు. వీరు ఒకరి పొలం తరువాత ఒకటిగా అందరి పొలం పనులు పూర్తి చేస్తారు. వీరు సంవత్సరానికి ఒకసారి కొంతకాలం మాత్రమే విశ్రాంతి తీసుకుంటారు.
కళలు
దింసా కచారీ ప్రజల జీవితంలో సంగీతం, నృత్యం ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది. బషు, హంగ్‌సో పండుగ సందర్భంలో యువత వారి గృహాలు లేక నద్రాంగ్ లేక గజైబౌ ప్రాంగణంలో ఆడుతూ పాడుతూ నృత్యం చేస్తుంటారు. పండుగ సందర్భంలో పండుగ నిర్వహినే గృహ యజమానురాలిని " గజైబౌ " అని పిలుస్తారు.
జెం నాగాలు
దింసా హసాయో జిల్లాలో జెంనాగాలు గుర్తినతగినంతగా ఉన్నారు. జిల్లాలో వీరు మణిపూర్, నాగాలాండ్ రాష్ట్ర సరిహద్దులో అధికంగా ఉన్నారు. మానవజాతి శాస్త్రకారులు వీరు కచానాగాల ఉపజాతికి చెందినవారని భావిస్తున్నారు. నాగాలాండ్‌లో నివసిస్తున్న జెంనాగాలు తమను తాము జెలియాంగ్ అని చెప్పుకుంటారు. మణిపూర్ సరిహద్దులో ఉన్న జెంనాగాలు తమనుతాము జెలియంగ్రాంగ్ అని చెప్పుకుంటారు.
జెమ్నాగాలు నాగాలాండ్ నుండి మణిపూర్ మీదుగా వచ్చి ఉత్తర కచార్ జిల్లాలో ఈశాన్యప్రాంతంలో కచారీ రాజుల పురాతన రాజధానిలో స్థిరపడ్డారు. వీరు కొపిలి నదీతీరం వెంట తమ నివాసాలను ఏర్పరచుకున్నారు. కచారీల ప్రభావం క్షీణించిన తరువాత జెంనాగాలు పొరుగున ఉన్న శక్తిమంతులైన అంగమి నాగాల దోపిడీకి గురైయ్యారు. ఫలితంగా జెంనాగాలలో కొందరు పశ్చిమదిశగా పయనించి డియంగ్ లోయలో స్థిరపడ్డారు. వారికి వారి స్వంత యాసతో కూడిన భాష ఉంది. అలాగే జెంనాగాలు దింసా కచారీ, కుకి, హ్మర్ ప్రజలతో గత రెండు దశాబ్ధాలుగా ప్రశాంతంగా జీవిస్తున్నారు. జెంనాగాలు మంచి రంగు వత్తైన జుట్టుతో ఆరోగ్యంగా ఉంటారు. జెంనాగాలలో 6 తెగలు ఉంటాయి: నపమె, న్కుమె, హెన్యుమె, న్రియామే, సొగమే, పన్మ. నపమే, న్కుమే ప్రజలు ఒకే వంశానికి చెందినవారు కనుక వారి మద్య వివాహ సంబంధాలు ఉండవు. మిథున్ ప్రజలలో వివాహసమయంలో వధువు తల్లి తండ్రులకు వరుని తల్లితండ్రులు కన్యాశుల్కం చెల్లించాలి.
మతం
జెం నాగాలలో విగ్రహారాధన లేదు. వారు దేవుడు స్వర్వశక్తివంతుడని విశ్వసిస్తారు. దేవుని ఆధీనంలో జలం, ఆరోగ్యం వంటి శక్తులు ఉంటాయని విశ్వసిస్తున్నారు. వారు మాంత్రీకం, గారడీ విద్యను విశ్వసిస్తారు. వారు పిశాచాల లోకం ఉందని విశ్వసిస్తుంటారు. మనిషి మరణించిన తరువాత ఈ లోకానికి పోతాడని అక్కడ ఆహారం స్వీకరిస్తాడని విశ్వసిస్తారు. అందువలన వారు విందులలోవారి పూర్వీకుల కొరకు పిశాచాలకు ఒక బుట్టలో ఆహారం నిపుతారు. మరణించిన వారి శరీరాన్ని శవపేటికలో ఉంచి భ్హుమిలో పెట్టి దాని మీద సమాధి కట్టి దానిమీద కొన్ని గుర్తులు ఉంచుతారు. .
గ్రామాలు
జెంనాగాల గ్రామాలు కొండశిఖరం మీద నిర్మించబడతాయి. ఒక్కో గ్రామంలో యువతీ యువకుల కొరకు శయనశాలలు ఉంటాయి. యువకులు నివసించే శయనశాలలను " హంగ్సెయుకి ", యువతులు నివసించే శయనశాలలను " లంగ్సెయుకి " అంటారు. అవివాహిత యువతీయువకులు ఈ శయనశాలలలో నిద్రిస్తారు. వివాహం కాగానే యువతి కాని యువకుడు కాని శయనశాలను వదిలి పెడతారు. ఈ శయనశాలలు గ్రామీణ వినోదకేంద్రాలుగా పనిచేస్తుంటాయి. యువతులు అల్లిక, నేత, సంగీతం, నృత్యం నేర్చుకుంటుంటారు. యువకులు శయనశాలలలో మల్లయుద్ధం, వేట, హస్థకళలు నేర్చుకుంటుంటారు. ఈ శయనశాలలు అతిథిగృహాలుగా కూడా ఉపయోగపడుతుంటాయి.
జెం నాగాలలో కొందరు క్రైస్తమతాన్ని స్వీకరించారు. పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఇప్పటికీ పురాతన ఆచారాలను అనుసరిస్తున్నారు. వీరి పండుగలు, సాంఘిక ఆచారాలు వ్యవసాయ సంబంధితమై ఉంటాయి. సంవత్సరంలో వీరు 6 పండుగలను జరుపుకుంటుంటారు. శయశాలలు పండుగలను నిర్వహించడంలో ప్రధానపాత్ర వహిస్తాయి. జెం నాగాలకు హెలియిబమె, సంగ్బెమె, ఫొక్ఫత్మి, ఎంగ్కంగి, సియామీ, కహగబ వంటి ప్రధాన పండుగలు ఉన్నాయి. పండుగలన్ని వ్యవసాయానికి సంబంధించి ఉంటాయి.
హర్మర్లు
హర్మర్లు చైనా నుండి వలసవచ్చి ఇక్కడ స్థిరపడ్డారు. వీరు చైనా నుండి బర్మాకు వచ్చి స్థిరపడి అక్కడి నుండి మణిపూర్, మిజోరాం, దిమా హసాయోలో స్థిరపడ్డారు. వీరు మంగోలియన్ జాతికి చెందిన వారు. వీరు ఎక్సోగేమస్ క్లాంస్ (ఇతర తెగలతో వివాహసంబంధాలు) పెట్టుకునేవారు. మొనొగేమీ కూడా కచ్చితంగా అనుసరించే వారు. మొనోగేమీ అంటే ఒక భర్తకు ఒకే భార్య మాత్రం ఉండడం. పెద్దలు అంగీకారంతో ప్రేమవివాహాలను జరపడం ఆదరిస్తారు.
వివాహం
హర్మర్ ప్రజలలో కన్యాశుల్కం (నుజుం) వాడుకలో ఉంది. చిన్న కుమార్తెకు అధికంగా కన్యాశుల్కం ఎదురుచూస్తుంటారు. ఒకప్పుడు వీరు అనిమిజం ఆచరించేవారు. వారి దైవం పతియన్ దైవాన్ని శాంతింపజేయడానికి కానుకలు సమర్పిస్తుంటారు. ఇప్పుడు మొత్తం హార్మర్లు క్రైస్తవమతానికి మారారు. వారు గ్రామాలలో చర్చిలు నిర్మించారు. హర్మర్లు వారి గ్రామాలను కొండశిఖరాలలో నిర్మించుకుంటారు. వీరు తమ గృహాలను చెక్కలతో నిర్మించుకుంటారు. వ్యవసాయంలో స్లాష్, బర్న్ విధానం అవలంబిస్తారు.
సంప్రదాయం
హర్మర్ ప్రజలు వారి స్వస్థలం నుండి వలస వచ్చి దీర్ఘకాలం అయినప్పటికీ పురాతనమైన వారి వ్యవసాయ సంబంధిత సంస్కృతి, సంప్రదాయ పండుగలు జరుపుకుంటూనే ఉన్నారు. వారి ఆచారాలు ఇతర విధానాలు పూర్వీకతను ప్రతిబింబిస్తుంటాయి. వారి సంప్రదాయం వారి జానపద నృత్యాలలో ప్రతిబింబిస్తుంటుంది. వారి సంగీత పరికరాలలో ఖుయాంగ్ (డ్రం) ప్రధానపాత్ర వహిస్తుంది. ఇతర సంగీత పరికరాలలో ఫెయిట్ (వెదురుతో తయారు చేయబడిన విజిల్), తెయిహ్లెయా (వేణువు), డార్ఖుయాంగ్ (గొంగ్), డర్బు (చిన్న గొంగుల సెట్), డర్మంగ్ (చదునైన ఇత్తడి గొంగ్), సెకి (మిథున్ కొమ్ము సెట్), హ్న ముట్ (లీఫ్ పరికరం), పర్ఖుయాంగ్ (వెదురు గిటార్) మొదలైనవి.
స్త్రీలు
హర్మర్ స్త్రీలు చాక్కని నేత పని చేస్తారు. వారు వారి చిన్న మగ్గంతో (లైన్ లూం) అందమైన వస్త్రాలు తయారు చేస్తారు. వారు గృహాలలో తయారు చేసిన నూలుకు వివిధ వర్ణాలను అద్దకం వేస్తారు. వాటితో వారు కుటుంబం కొరకు అందమైన వస్త్రాలను తయారు చేస్తారు. పురుషులు, స్త్రీలు వైవిధ్యమైన దుస్తులు ధరిస్తారు. సంపన్న కుటుంబానికి చెందిన స్త్రీలు సన్నని వస్రాలను (ఆఆం ) ధరిస్తారు. తాన్లొ పుయాన్ స్త్రీలు ధరిస్తారు. తర్లైకాన్ అనే దుస్తులను స్త్రీలు ధరిస్తుంటారు. న్గో త్లాంగ్ అనేది స్త్రీలు ధరించే తెల్లని వస్త్రం, థంగ్సుయో పౌన్ నల్లని, తెల్లని గడులతో నేయబడిన సాధారణ వస్త్రం,
గొప్ప వేటగాళ్ళు, వీరం ప్రదర్శినవారు, " తంగ్సుయో " పేరుతో సత్కరించబడిన వారు ధరించే వస్త్రం, గ్రామీణ సంపన్నులు రుక్రాక్ - పౌన్ వస్త్రం ధరిస్తారు, హర్మర్ పౌన్, దరకి పురుషులు ధరించే పంచ, పైహర్ పురుషుల చద్దర్, లుకాం పురుషులు తలపాగాగా ధరించే సన్నని వస్త్రం, పౌండం పురుషులు ధరించే చద్దర్, పౌన్ - కెర్నెయి గ్రామీణ దాసి స్త్రీలు ధరించే సన్నని వస్త్రం.
పండుగలు
హర్మర్లు వ్యవసాయ సబంధిత సిక్పుయిరుయి, బుతుఖుయంగ్లొం పండుగలు జరుపుకుంటారు. వారు దార్‌లం, పార్టన్ లాం నృత్యాలను డ్రమ్ములను రిథమిక్గా చేయడం ద్వారా సంతోషాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. గొప్ప వేటను ప్రదర్శించిన వీరుని గౌరవార్ధం ఫెయిఫిట్లం నృత్యాన్ని మధురమైన వేణునాథం జతపరుస్తూ ప్రద్ర్శిస్తారు. ఫహ్రల్ టాక్ లాం వెదురు స్తంభాలను వాడుతూ మిజోస్ వలె (ప్రబలమైన చెరా నృత్యం) నర్తిస్తారు.
కళలు
హర్మర్లు పంటకోతల సమయంలో పలు నృత్యాలను నర్తిస్తుంటారు. పంట కోతల కోతల సమయంలో చోన్ లాం నృత్యం ప్రదర్శిస్తారు. వేట నృత్యాన్ని సలు లాం అంటారు. ప్రబలమైన తంగ్కవంగ్వలిక్ అనే నృతత్యాన్ని ప్రైవేటుగా ఏర్పాటు చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో యువతీ యువకులు సంప్రదాయ దుస్తులను ధరించి, పక్షి ఈకలతో తయారు చేసిన తవన్లయరంగ్ తలపాగాలను లేక లుఖుం (వెదురుతో తయారు చేసినది) ధరించి, హర్మర్ పౌన్ అనే షాల్ ధరించి నర్యిస్తారు. స్త్రీలు కుత్సబి (రింగ్), బంబున్ (గాజులు), నాబ్ (చెవిపోగులు), తై (విత్తనాల నెక్లెస్), తైవల్ (పూసల ఆభరణం), తై హ్న (పూసల ఆభరణం) మొదలైనవి ధరిస్తారు. చక్కగా అల్లిన ఎబ్రాయిడరీ పౌన్, జకుయాను ధరిస్తారు. నృత్యసమయంలో జు (రైస్ బీర్), వృద్ధ పురుషులు, స్త్రీలు తుయిబుర్ పైపులతో ధూమపానం చేస్తారు. హర్మర్లు గొప్ప వేటాగాళ్ళు వారు వారి విజయాన్ని సూచించే విధంగా సలులాం నృత్యం చేస్తారు. హర్మర్లు నృత్యాన్ని ప్రేమిస్తారు. చొన్లాం నృత్యాన్ని వారు రంగస్థలంలో నర్తిస్తారు. రంగస్థలం వారిలోని కళాకారులను కళను వెలికి తీసుకువస్తుంది.
కుకీలు
కుకీలు మిశ్రిత జాతికి చెందిన ప్రజలు. పలుజాతులకు చెందిన ప్రజలు మద్య ఆసియా నుండి బర్మా మీదుగా భారత్‌కు వలస వచ్చిన వారని భావిస్తున్నారు. బర్మాలో వీరిని చిన్ అని పిలుస్తున్నారు. భారత్‌లో కుకీలు అంటున్నారు.
తెగలు
మినిస్ట్రీ ఆఫ్ హోం అఫైర్స్ శాఖ కుకీలలో 37 తెగలను గుర్తించింది.
వృత్తులు
కుకీలు పత్తిని పండించి వారి వస్త్రాలను వారే నేస్తుంటారు. వారు కూరగాయల వర్ణాలను వస్త్రాలకు అద్దకం వేస్తారు. జామెంట్రీ డిజైనులతో వస్త్రాలను అలంకరిస్తారు. పురుషులు వర్ణరంజితమైన సంఘ్కొల్, జాకెట్, పెయిచాం (లుంగి లేక ధోవతి) ధరించి చద్దరును చుట్టుకుంటారు. కొన్నిమార్లు వాటిని పాముచర్మం వంటి అల్లికలతో అలంకరిస్తారు. వారు తుహ్పాహ్, డెల్కాప్ వంటి తలపాగాలను ధరిస్తుంటారు. స్త్రీలు నిహ్-సాన్ (ఎర్రని వస్త్రం), దానికింద పాన్ నడుముచుట్టూ చుట్టుకుంటారు, బిల్బ (చెవిపోగులు), హాహ్-లె- చయో (బ్రేస్‌లెట్, గాజులు), కిన్ (నెక్లెస్), బిల్కం (చెవి రింగులు) వంటి ఆభరణాలను ధరిస్తుంటారు.
ధూమపానం
స్త్రీలు పురుషులు ధూమపానం చేయడానికి ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు. పైపులు మాత్రం వివిధ పేర్లతో ఉంటాయి. వాటిని రాళ్ళు, ఇత్తడి లోహాలతో తయారు చేస్తారు. సంసెంగ్ గొలాంగ్ (ఇత్తడితో మాత్రం తయారు చేయబడినవి) సం తిన్ గొలాంగ్ (కొయ్యతో చేయబడినవి), కొయ్యతోచేసి ఇత్తడితో తాపడం చేసిన వాటిని గొజంగ్ గొలాంగ్ అంటారు.
పండుగలు
పంటకోతలు పూర్తి కాగానే కుకీలు గ్రామపెద్ద గృహప్రాంగణంలో చవంగ్ కుత్ పండుగను నిర్వహిస్తుంటారు. జొంగ్చలం, మల్కంగ్లం మొదలైన సంప్రదాయ నృత్యాలు ప్రదర్శించబడుతుంటాయి. నృత్యాలకు అనుగుణంగా వారు ఖుయాంగ్, దహ్బొ, ఫెయిపిట్, గొసెం, దాహ్-పి, దాహ్-చా, పెంగ్కుల్, తెయిలె, తెయిఫిట్, సెల్కి మొదలైన సంగీత వాద్యాలను ఉపయోగిస్తారు. కుకీలు మిం కుత్, సా-యీ, చంగ్-అయి, హన్, చాన్ లి హన్ మొదలైన పండుగలు జరుపుకుంటారు. నృత్యాలలో పాల్గొనే కుటుంబాలు సంగ్ఖొల్, ఖంతంగ్, పొన్మొంవొం, సైపిఖప్ మొదలైన వారి సంప్రదాయ వస్త్రాలను ధరిస్తుంటారు. పురుషులు సంగ్ఖొల్, డెల్కాప్ వంటి సంప్రదాయ వస్త్రాలను ధరిస్తుంటారు. పంటల సమయంలో పండుగలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. కుకీలు వ్యవసాయదారులుగా జొంగ్చలం నృత్యం ద్వారా వారి సంతోషం వెలిబుచ్చుతుంటారు. సంగీతానికి అనుగుణమైన అడుగులు వేస్తూ లయబద్ధంగా నర్తిస్తారు. ఝుం పొలాలలో పంట తరువాత కుకీలు మల్కంగ్లం నృత్యం చేస్తూ ఆనందం ప్రదర్శిస్తుంటారు. సగొల్ఫెయిఖల్ నృత్యాన్ని విజయానికి సూచనగా నర్తిస్తుంటారు.
బియాటీలు
బియాటీల మధ్య చైనా నుండి వలస వచ్చిన ప్రజలు అని భావిస్తున్నారు. వీరు కుకి- లుషై మిశ్రిత వంశానికి చెందిన వారు. వారు ఉత్తర మిజోరాం స్థిరపడాడానికి భారత్‌లోప్రవేశించారు. 19వ శతాబ్దంలో తరువాత వచ్చిన వలసప్రజలు వీరిని తరిమివేసారు. తరువాత వీరు దింసా హసాయోలో స్థిరపడ్డారు. బియాటీలకు వారి స్వంత భాష ఉంది. అలాగే పలు సాంస్కృతిక ఆచారాలు పండుగలు నిర్వహించబడుతుంటాయి. బియాటీలు చెంచొకొయికుట్, పంచర్కుట్, లహంగ్కుట్ వంటి వ్యవసాయ సంబంధిత పండుగలు జరుపుకుంటారు. అలాగే వేటను ప్రోత్సహించడానికి కుటుంబాలుగా జొల్సుయాక్, సలువం వంటి పండుగలను జరుపుకుంటారు.
హ్రాంగ్‌ఖోట్లు
హ్రాంగ్‌ఖోట్లలో హ్రంగ్కవల్, రొంగ్ఖొల్ లేక హ్రొంగ్ఖొల్ తెగలు ఉన్నాయి. కుకీ తెగకు చెందిన ఈ చిన్న సమూహాన్ని దిమా హసాయోలో అరుదుగానే చూసే అవకాశం ఉంది. వీరు అధికంగా వ్యవసాయం చేస్తుంటారు. అధికంగా ఝుం పంటను పండిస్తుంటారు. వారు వారి గృహాలను చెక్క, వెదురు బొంగులతో నిర్మించుకుంటారు.
స్త్రీలు
స్త్రీలు పునాలకు నలుపు తెలుపు వర్ణం అద్దకం వేస్తారు. ధుమపానం అంటే మక్కువ చూపుతారు. వీరు ధూమపానానికి మిజోల వంటి పైపులను ఉపయోగిస్తారు. వీరు రుయాల్-చపక్, వసంతకాలాన్ని ఆహ్వానిస్తూ పరంగత్ పండుగను జరుపుకుంటారు..
పరంగట్
పరంగత్ అంటే పూవు. వసతం రాగానే అంతటా పూలు వికదిస్తాయి. హ్రాంగ్‌ఖోట్లు పౌర్ణమి రోజున పరంగట్ పండుగను జరుపుకుంటారు. చంద్రోదయంతో పండుగ మరునాటి ఉదయం వరకు కొనసాగుతుంది. గ్రామంలో ప్రవేశించే ప్రధాన మార్గం తప్పు మిగిలిన మార్గాలాంటినీ మూసి వేస్తారు. యువకులు సమీపంలో ఉన్న అరణ్యం నుండి అడవి పుష్పాలను సేకరిస్తారు. పెద్దవారు బుట్టలను అలంకరిస్తారు. తరువాత వారు ఒకరిని ఒకరు అభినందించుకుని వసంతానికి స్వాగతం పలుకుతారు. పౌర్ణమి వేళలో వెన్నెలలో రైస్ బీరును త్రాగుతూ సంగీతం పాడుతూ నృత్యం చేస్తూ ఆనందిస్తారు.
వృత్తులు
ఇతర గిరిజనుల వలెనే హ్రాంగ్‌ఖోట్లకు కూడా చేప సంపదకు చిహ్నంగా ఉంది. సిక్సోల్కిర్లం నృత్యంలో వారు మత్స్యకారులను అనుకరిస్తూ నృత్యం చేస్తారు. ఆరోగ్యం, సంతోషం కొరకు సంగీతానికి అనుగుణంగా లయబద్ధంగా నృత్యం చేస్తారు. గౌరవనీయులైన ప్రజలను గ్రామంలోకి ఆహ్వానించే సమయంలో వీరు భైలం నృత్యం చేస్తారు. ఈ నృత్యంలో పురుషులు చురియా, కమీస్, లుకొం, చంగ్కల్తక్ అలాగే స్త్రీలు పొంబొమాక్, పొనమ్నై, కొంగ్ఖిత్, తెబాప్ మొదలైన వస్త్రాలను ధరిస్తారు. నృత్యంలో వారు జక్చర్, చుంహురి, లిర్తెల్ మొదలైన సంగీత ఉపకరణాలను ఉపయోగిస్తారు. ఈ పండుగలలో జానపద గీతాలు, నృత్యాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా ఉంటాయి. వారు డర్లం, డోయింకిని, రోచెమియం, సొక్సొలియం మొదలైన జానపద నృత్యాలు చేస్తుంటారు. నృత్యాలకు వారు డార్, చెరండా, రొచం, తెయిలే వంటి సంగీత పరికరాలను ఉపయోగిస్తారు.
ఆర్ధికం
2011 గణాంకాలను అనుసరించి దిమా హసాయో జిల్లా అక్షరాస్యత 77.55%. 2001 లో ఇది 67.62% ఉంది. ప్రైవేటు పాఠశాలలు ఆరంభించక ముందే రాష్ట్రప్రభుత్వం పాఠశాలలను ఆరంభించింది. పలు పాఠశాలలు ఆంగ్లమాధ్యమంలో బోధనచేస్తున్నాయి. " అస్సాం సెకండరీ బోర్డ్ ఎజ్యుకేషన్ ", అస్సాం హైయ్యర్ సెకండరీ ఎజ్యుకేషన్ కౌంసిల్ " పాఠశాలలకు గుర్తింపును ఇస్తుంది. దిమాహసాయోలోని కాలేజీలు అస్సాం విశ్వవిద్యాలయం ఆధీనంలో పనిచేస్తుంటాయి. కేంద్రప్రభుత్వ విద్యాసంస్థలో ఒకటైన అస్సాం విశ్యవిద్యాలయం సాధారణ డిగ్రీ కోర్సులను, వృత్తివిద్యా కోర్సులను అందిస్తుంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయం 1994లో స్థాపించబడింది. విశ్వవిద్యాలయం ఆధ్వర్యంలో 16 పాఠశాలలు, 35 పోస్ట్ - గ్రాజ్యుయేట్ శాఖలు ఉన్నాయి. విశ్వవిద్యాలయం ఆధ్వర్యంలో 51 అఫ్లియేటెడ్ కాలేజీలు పనిజేస్తున్నాయి; '' 'దింసా హసాయో' 'లో కళాశాలలు;
రేడియో
ఆల్ ఇండియా రేడియో, ఆకాశవాణి హఫ్లాంగ్ ; హఫ్లాంగ్ నుండి ప్రసారం చేయబడుతుంది. వేవ్ లెంత్ 100.02, ఎఫ్.ఎం ప్రసారాలు.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:అసోం జిల్లాలు వర్గం:1970 స్థాపితాలు
విజయవాడ పర్యాటక ఆకర్షణల జాబితా
విజయవాడ, భారతదేశం లోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందు, కృష్ణా జిల్లాలో కృష్ణానది ఒడ్డున కల ఒక వాణిజ్య నగరం.
విజయవాడలో చూడదగిన ప్రదేశాలు
విజయవాడలో చూడదగిన ప్రదేశాలు లేదా మైలురాళ్లు అని అనవచ్చును. thumb|150px|right|[[లెనిన్|లెనిను విగ్రహం (విజయవాడ ప్రముఖ కమ్యూనిస్టు కేంద్రం)]]
కృష్ణవేణి మంటపం
ఇది నది మ్యూజియం అని పిలుస్తారు, ప్రకాశం బ్యారేజ్ వైపు వద్ద ఉంది. దీనిని కృష్ణా పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ ఎగ్జిబిషన్ సొసైటీ వారు నిర్మించారు. ఇందులో కృష్ణా నది భౌగోళిక మార్గం పటం, ప్రపంచ కరెన్సీ, కృష్ణవేణి ప్రతిమ మొదలైనవి ఉన్నాయి.
ప్రకాశం బ్యారేజి
thumb|200px|right|కృష్ణానదిపై ప్రకాశం బ్యారేజి, రైలు వంతెన
విక్టోరియా మ్యూజియం
పురావస్తు శాఖవారి మ్యూజియము. బందరు రోడ్డులో ఉంది. ఇందులో విగ్రహాలు, వర్ణచిత్రాలను భద్రపరచారు. ఇక్కడ రాతి యుగానికి చెందినవిగా భావిస్తున్న ఎన్నో రాతి పనిముట్లను కూడా ఉన్నాయి. ఇక్కడ అల్లూరు నుంచి తెచ్చిన బ్రహ్మాండమయిన బుద్ధుని నల్లరాతి (గ్రానైటు) విగ్రహము, ఇంకొక పాలరాతి విగ్రహము ఉన్నాయి. ఇవి మూడు లేదా నాలుగవ శతాబ్దమునకు చెందినవిగా భావిస్తున్నారు.
కనకదుర్గ అమ్మవారి దేవాలయం
right|thumb|200px|కనక దుర్గ అమ్మ వారి దేవాలయం right|thumb|200px|కనక దుర్గ అమ్మ వారి దేవాలయం
అమ్మలగన్నయమ్మ శ్రీ కనకదుర్గమ్మ కొలువున్న అలయం. శ్రీ దుర్గా మల్లేశ్వర స్వామి వారి దేవస్ధానం కృష్ణావది ఒడ్డువే ఉన్న ఇంద్రకీలాద్రి పర్వతం పైన ఉంది. ఇక్కడ దుర్గాదేవి స్వయంభువుగా (తనకు తానుగా) వెలసిందని క్షేత్ర పురాణంలో చెప్పబడింది. ఆది శంకరాచార్యులవారు తమ పర్యటనలలో ఈ అమ్మవారిని దర్శించి ఇక్కడ శ్రీచక్ర ప్రతిష్ఠ చేసారని ప్రతీతి. ప్రతి సంవత్సరం కొన్ని లక్షలమంది ఈ దేవాలయానికి వచ్చి దర్శనం చేసుకొంటారు.
రాక్షసుల బాధ భరించ లేక ఇంద్రకీలుడనే మహర్షి దుర్గాదేవిని గురించి తపస్సు చేసి అమ్మవారిని తనపైనే నివాసముండి రాక్షసులను సంహరించమవి ప్రార్థించగా, ఆ తల్లి అక్కడ ఇంద్రకీలాద్రి (ఇంద్రకీలుడి కొండ) పై కొలువుతీరింది. అర్జునుడు ఈ కొండపై శివుని గురించి తపస్సు చేసాడని కూడా ప్రతీతి.
శ్రీ భ్రమరాంబ మల్లేశ్వర స్వామి వారి దేవస్థానం (పాత శివాలయం)ఇంద్ర కీలాద్రి పాదాల చెంత ఉన్న శివాలయం కనుక పాద(త) శివాలయం అని పేరు ఈ ఆలయం ధర్మరాజు గారిచే ప్రతిష్ఠ చేసిన ఆలయం 1000 స్తంభాల ఆలయం అని కూడా పురాణంలో తెలియచేసి ఉన్నది మల్లేశ్వర స్వామి అనుగ్రహం వలన ఇక్కడ కనక వర్షం కురిసింది అని కూడా శాసనం ఉన్నది
మరకత రాజరాజేశ్వరీ దేవాలయం - పటమట
ఆధునిక యుగంలో అపురూపమైనశిల్పకళతో తయారైన గొప్ప దేవస్ధానం. అమ్మవారి మూర్తి అపురూపమైన మరకత శిలతో (పచ్చ) చెక్కబడింది. అంతేకాక, ఆలయవు గోడలన్నీ రాతితో చెక్కబడి శ్రీచక్రం లోని వివిధ చక్రాలు, వాటిలోని దేవతలను అద్భుతంగా దర్శింపజేస్తూ ఉంటాయి. ఆలయ శిఖరం సుమారు శ్రీచక్ర అకారంలో ఉంటుంది. అమ్మ వారి ముందు కూర్మం (తాబేలు) పై మాణిక్యం (కెంపు) తో చేసిన శ్రీచక్రం అలరారుతూ ఉంటుంది. 2002లో గణపతి సచ్చిదానంద స్వామీజీచే ఈ గుడి కుంభాభిషేకం, ప్రతిష్ఠ జరుపబడింది.
త్రిశక్తి పీఠం
విజయవాడ కొత్త బస్టాండు దగ్గరగా ఉంది. శ్రీ మహా సరస్వతి దేవిని ఆవాహన చేశారు.