cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
రాహుల్ దేవ్ బర్మన్
గుర్తింపు
నేపథ్య గాయకుడు కుమార్ సనుకు యే దేశ్ (1984) ద్వారా, ఆనంద్ ఔర్ ఆనంద్ (1984) సినిమాలో కమల్ హాసన్ వాయిస్ కు అభిజిత్ కు అతి పెద్ద హిట్స్ అందించారు బర్మన్. "హై ముబారక్ ఆజ్ కా దిన్" పాట ద్వారా హరిహరన్కు మొదటి యుగళ గీతం ఇచ్చారు బర్మన్. బాక్సర్ (1984) సినిమాలోని యుగళ గీతంలో హరిహరన్ తో కలిసి కవితా కృష్ణమూర్తి పాడారు. శివా కా ఇంసాఫ్ (1985) సినిమాతో నేపథ్య గాయకుడు మహ్మద్ అజీజ్ ను పరిచయం చేశారు బర్మన్.
చివరి దశ
1980వ దశకం చివరలో బప్పి లహరి వంటి డిస్కో సంగీత దర్శకుల ప్రభావం బర్మన్ పై పడటం, ఆ ప్రభావంతో ఆయన చేసిన సినిమాలు వరసగా ఫ్లాప్ కావడంతో చాలా మంది నిర్మాతలు ఆయనకు అవకాశాలు ఇవ్వడం తగ్గించేశారు. తీసిరీ మంజిల్ (1966) నుంచి క్యామత్ సే క్యామత్ (1988) దాక అన్ని సినిమాలలోనూ బర్మన్ తో సంగీతం చేయించుకున్న నాసిర్ హుస్సేన్ కూడా ఆయనకు సినిమాలు ఇవ్వడం మానేశారు. హుస్సేన్ ప్రెస్ తో మాట్లాడుతూ బర్మన్ చేసిన జమానే కో దిఖ్నా హై (1982), మంజిల్ మంజిల్ (1984) సినిమాలు హిట్ కాకపోవడం, జబర్దస్త్ (1985) సినిమాలో ఆయన ఇచ్చిన సంగీతం బర్మన్ శైలికి భిన్నంగా ఉండటం, ప్రజల్ని ఆకట్టుకోలేక పోవడం వల్లనే తాను ఇకపై తీసే సినిమాలకు బర్మన్ ను సంగీత దర్శకునిగా ఎంపిక చేయనని స్పష్టంగా చెప్పేశారు. ఆ తర్వాత నిర్మాత సుభాష్ ఘాయ్ రామ్ లక్ష్మణ్ (1989) సినిమాకు సంగీత దర్శకునిగా బర్మన్ ను తీసుకుంటానని వాగ్దానం చేసినా, ఆ సినిమాను బర్మన్ ఆర్కెస్ట్రాలో పనిచేసిన లక్ష్మీనాథ్‌-ప్యారేలాల్ కు ఇచ్చేశారు.
1986లో బర్మన్ స్వరపరచిన "ఇజ్జత్" సినిమాలోని పాటలు అతని కెరీర్ లో చాలా మంచి హిట్. కానీ ఈ సినిమా ఆర్ట్ ఫిలిం కావడంతో కమర్షియల్ గా అతని కెరీర్ కి పెద్ద ప్రయోజనం కలగలేదు. అందుకే అతని కెరీర్ తిరోగమనాన్ని ఆపలేకపోయాడు. ఈ సినిమాలోని నాలుగు పాటల్నీ ఆశా పాడగా, గేయ రచయిత గుల్జార్ రాశారు. ఈ పాటలతో బర్మన్ విమర్శకుల ప్రశంసలు లభించాయి. ఈ సినిమాలోని పాటలకు గానూ ఆశాకు ఉత్తమ నేపథ్యగాయనిగా, గుల్జార్ కు ఉత్తమ గేయ రచయితగా జాతీయ అవార్డు వచ్చింది, కానీ బర్మన్ కు మాత్రం ఏ అవార్డూ లభించలేదు.
1988లో బర్మన్ గుండెపోటుతో బాధపడి, ఒక సంవత్సరం తరువాత లండన్ లో ది ప్రిన్స్ గ్రేస్ ఆసుపత్రిలో బైపాస్ శస్త్రచికిత్స చేయించుకున్నారు. ఆ సమయంలోనే ఆయన చాలా పాటలను స్వరపరిచారు కానీ అవి ఎప్పటికి విడుదల కాలేదు. విదు వినోద్ చోప్రా తీసిన పరిందా (1989) సినిమాకు సంగీతం అందించారు. గ్యాంగ్ సినిమాలో "ఛోఢ్ కె నా జానే" అనే పాటాను బర్మన్ స్వరపరచగా ఆశా పాడారు. కానీ ఈ సినిమా విడుదల కావడానికి ముందే బర్మన్ చనిపోయారు. ఒకే ఒక పాట స్వరపరచడంతో ఈ సినిమాలోని మిగిలిన పాటలను అను మాలిక్ స్వరపరిచారు. ప్రియదర్శన్ తెరకెక్కించిన "తెన్మవిన్ కొంబత్" అనే మలయాళం సినిమాకు చివరగా సైన్ చేశారు బర్మన్. కానీ ఆయన దానిని స్వరపరచలేదు. 1942: ఎ లవ్ స్టోరి (1994) సినిమాకు సంగీతం అందించారు బర్మన్. ఆ సినిమా ఆయన చనిపోయిన తరువాత విడుదల అయ్యి ఘన విజయం సాధించింది. ఈ సినిమాతో ఆయనకు మూడవ, ఆఖరి ఫిలింఫేర్ అవార్డ్ లభించింది.
శైలి
ఆర్.డి.బర్మన్ హిందీ సినీ సంగీత ప్రపంచంలో కొత్త ఒరవడి సృష్టించిన స్వరకర్త. ఒక మూస లాంటి సంగీతంతో విసిగిపోయిన సినీ ప్రేక్షకుల్ని కొత్త రకపు పాటల్తో ఆకట్టుకున్నడు. తన సంగీతంలో ఎలక్ట్రానిక్ రాక్, డిస్కో వంటి కొత్త రీతులను చొప్పించి తాజా సంగీతాన్ని ప్రజలకు అందించారు. రాజేష్ ఖన్నా సినిమాలలో కొత్త రకపు ప్రేమకథలకు విభిన్నమైన సంగీతాన్ని అందించి తనదంటూ ఒక ముద్రను బాలీవుడ్ సంగీతంలో వేశారు. బెంగాలీ జానపద సంగీతాన్ని సినీ సంగీతానికి దగ్గర చేశారు.
పాశ్చాత్యం, ఆరబిక్ సంగీత రీతుల ప్రభావం తనపై ఉన్న ఆర్.డి.బర్మన్ ఆ సంగీతాలలోని అంశాలను తన శైలిలోకి మార్చుకున్నారు. వెదురు బొంగులతోను, గరుకు కాగితాలతోనూ సంగీతాన్ని సృష్టిస్తూ ఎన్నో ప్రయోగాలు చేశారు. మొహొబ్బాకు స్వరపరచడానికి బీర్ సీసాలతో సంగీత సృష్టించారు. యాదోంకీ బారాత్ (1973) లోని "చురాలియ హై తుమ్" అనే పాటలో కొంత భాగం కప్పులు, సాసర్లను ఉపయోగించి స్వరపరిచారు. సత్తే పే సత్తే (1982) నేపథ్య సంగీతంలో గుడ గుడ్ శబ్దాలు రావడం కోసం గాయని అన్నెట్టే పింటో గొంతు సవరించుకున్న శబ్ధాలను రికార్డ్ చేసి ఉపయోగించారు. పడోసన్ (1968) లోని "మేరే సామ్నే వాలీ ఖిడికీ మే" పాటలో వింత శబ్ధాలు రావడం కోసం దువ్వెనను గరుకు నేలపై గీసిన శబ్ధాలను వాడారట. ఇలా ఎన్నో ప్రయోగాలతో శ్రోతలను పాట విన్నంతసేపూ గిలిగింతలు పెడుతుంటారు.
కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాలలో తన సినిమాలోని కొన్ని పాటలను వేరొక గాయకునితో వేర్వేరు సినిమాలలో పాడించారు బర్మన్. ఖుద్రత్ (1981) సినిమాలోని "హమే తుమ్ సే ప్యార్ కిత్నా" పాటను కిశోర్ కుమార్ పాడగా, దాని మరొక వెర్షన్ ను పర్వీన్ సుల్తానాతో పాడించారు. ప్యార్ కే మౌసమ్ (1969) సినిమాలోని "తుమ్ బినా జవూ కహా" పాటని కిశోర్ కుమార్ తోనూ, మహ్మద్ రఫీతోనూ పాడించి ఒక కొత్త ఒరవడికి నాంది పలికారు బర్మన్.
ఇతరులపై బర్మన్ ప్రభావం
బర్మన్ మరణం తరువాత చాలా సినిమాలలో ఆయన పాటలు ఒరిజినల్ గానూ, రీమిక్స్ లగానూ ఎన్నో వచ్చాయి. బర్మన్ శైలి, స్వరాల ప్రభావం చాలా మంది స్వరకర్తలపై ఉంది అనడానికి ఇవే నిదర్శనాలు. దిల్ విల్ ప్యార్ వ్యార్ (2002) సినిమాలో ఆయన పాటలు చాలా రీమిక్స్ చేశారు. క్వాషిష్ (2003) సినిమాలో మల్లికా శెరావత్ బర్మన్ అభిమానిగా నటించింది. 2010లో బ్రహ్మానంద సింగ్ "పంచమ్ అన్ మిక్స్ డ్: ముఝే చల్తే జానా హై" పేరుతో 113 నిమిషాల నిడిచిగల షార్ట్ ఫిలింను విడుదల చేశారు. ఈ చిన్న సినిమాని బర్మన్ నివాళిగా చిత్రీకరించారు. లూటెరా (2013) సినిమాలోని సంగీతం కూడా ఆయన గుర్తుగా స్వరపరచినవే.
భారతీయ రీమిక్స్ ఆల్బములలో చాలా వాటిలో బర్మన్ పాటలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. బాలీ సాగూ చేసిన బాలీవుడ్ ఫ్లాష్ బ్యాక్ ఆల్బమ్ దీనికి ఒక ఉదాహరణగా నిలిచింది. దక్షియ ఆసియా డిజేలు రీమిక్స్ చేసిన బర్మన్ పాటలు యునైటెడ్ కింగ్ డమ్ లోనూ, ఉత్తర అమెరికాలోనూ చాలా ప్రసిద్ధి చెందాయి. క్రోంస్ క్వర్టెట్ చేసిన ఆల్బమ్ యూ హేవ్ స్టోలెన్ మై హార్ట్ (2005) లో రీమిక్స్ చేసిన ఆర్.డి.బర్మన్ పాటలు చాలేనే ఉన్నాయి. వాటిని ఆయన భార్య ఆశా పాడారు. 2012లో హిమేష్ రష్మి తీసిన ఖిలాడి 786 సినిమాలోని బల్మా పాట కూడా ఆయన నివాళిగా స్వరపరిచినదే.
1995 నుంచి ఫిలింఫేర్ అవార్డు కమిటీ బర్మన్ పేరు మీద "ఫిలింఫేర్ ఆర్.డి.బర్మన్ అవార్డ్ ఫర్ న్యూ మ్యూజిక్ టాలెంట్" అవార్డును స్థాపించి, బాలీవుడ్ లో కొత్తగా వచ్చిన ఉత్తమ స్వరకర్తలకు ఈ అవార్డు ఇస్తోంది. 2009లో బ్రిహన్ ముంబయి పురపాలక సంస్థ ఒక చౌక్ కు ఆర్.డి.బర్మన్ పేరు పెట్టి ఆయనను గౌరవించింది. అంతకుముందు ఆ చౌక్ కు సాంతా క్రూజ్ పేరు ఉండేది.
బాలీవుడ్ స్వరకర్తలు విశాల్ శేఖర్, మనోహరి సింగ్, సపన్ చక్రవర్తి వంటి వారు ఆయన సంగీతం నుంచి స్ఫూర్తి పొందినవారే. వారిలో మనోహరి సింగ్, సపన్ ఆయన ఆర్కెస్ట్రాలోనే పనిచేశారు. బర్మన్ హరిప్రసాద్ చౌరాసియా, శివ్ కుమార్ శర్మ, లూయిస్ బాంక్స్, భుపిందర్, కెర్సీ లార్డ్ వంటి వారి వాద్య సహకారంతో ఎంతో చక్కని స్వరాలు సమకూర్చారు. గీత రచయిత గుల్జార్, బర్మన్ ల కాంబినేషన్ కూడా చాలా ప్రసిద్ధి చెందినది.
వ్యక్తిగత జీవితం
బర్మన్ మొదటి భార్య రీటా పటేల్, ఆయన అభిమాని. ఆమెను డార్జిలింగ్ లో కలిశారు బర్మన్. వాళ్ళు 1966లో పెళ్ళి చేసుకున్నరు. వ్యక్తిగత కారణాల వల్ల 1971లో విడాకులు తీసుకున్నరు. వారు విడిపోయిన తరువాత, ఆయన ఒక హోటల్ లో స్వరపరచిన పాట ముసఫిర్ హూ యారూన్ ("నేను ఒక ప్రయాణికుణ్ణి"). ఈ పాట పరిచయ్ (1972) సినిమాలోనిది.
ఆ తరువాత 1980లో ఆశా భోస్లేను పెళ్ళి చేసుకున్నారు బర్మన్. వాళ్ళిద్దరి కాంబినేషన్ లో అనేక విజయవంతమైన పాటలు వచ్చాయి. కానీ ఆయన మరణానికి చాలా రోజుల ముందు వారు విడిపోయారు. చివరి రోజుల్లో ఆయన ఆర్థికంగా చాలా ఇబ్బంది పడ్డారు. 2007లో అంటే బర్మన్ చనిపోయిన 13ఏళ్ళ తరువాత ఆయన తల్లి అల్జీమర్స్ వ్యాధితో బాధపడుతూ చనిపోయారు. నిజానికి ఆ వ్యాధి కారణంగా ఆమెకు బర్మన్ చనిపోయిన విషయం కూడా తెలీయలేదు. ఆమె చనిపోయే కొన్ని రోజుల ముందు ఆమెను వృద్ధాశ్రమానికి మార్చారు. కానీ ఆ విషయమై వివాదం కావడంతో చివరికి ఆమెను తన కొడుకు ఇంటికే తీసుకుని వచ్చారు.
సినిమాలు
కెరీర్ మొత్తం మీద 331సినిమాలకు స్వరాలు అందించారు రాహుల్ దేవ్. వాటిలో 292 హిందీ, 31 బెంగాలీ, 3 తెలుగు, 2 తమిళ, ఒరియా, 1 మరాఠీ సినిమాలు ఉన్నాయి. హిందీ, మరాఠీ భాషల్లో 5 టీవీ ధారావాహికలకు సంగీతం అందించారు.
తెలుగు సినిమాలు
ఆర్.డి.బర్మన్ సంగీత దర్శకత్వం చేసిన 3 తెలుగు సినిమాలు
అంతం సినిమాకు బర్మన్ కు మణిశర్మ, కీరవాణి సహాయ సంగీత దర్శకులుగా వ్యవహరించారు.
తమిళ సినిమాలు
బర్మన్ తమిళంలో రెండు సినిమాలు స్వరపరిచారు.
అవార్డులు, పతకాలు
బర్మన్ మరణం తరువాత ఆయన పేరు మీద వర్ధమాన సంగీత దర్శకులకు ఫిలింఫేర్ అవార్డులను ఇస్తున్నా, నిజానికి ఆయనకు బతికిఉండగా కేవలం రెండు అవార్డులు, చనిపోయాకా ఒక (1942: ఎ లవ్ స్టోరీ) సినిమాకు మాత్రమే ఉత్తమ సంగీత దర్శకునిగా అవార్డులు పొందారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1939 జననాలు వర్గం:1994 మరణాలు వర్గం:బాలీవుడ్ వర్గం:హిందీ సినిమా సంగీత దర్శకులు వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ వ్యక్తులు
చెఱువు సత్యనారాయణ శాస్త్రి
thumb|చెఱువు సత్యనారాయణ శాస్త్రి చెఱువు సత్యనారాయణ శాస్త్రి ప్రముఖ సంస్కృతాంధ్ర పండితుడు, శతావధాని.
జీవిత విశేషాలు
ఇతడు 1943 ,మార్చి 7న గుంటూరు జిల్లా, తెనాలి పట్టణంలో శేషయ్య శాస్త్రి, లక్ష్మి దంపతులకు జన్మించాడు. సుప్రసిద్ధ పండితుడైన తాడేపల్లి రాఘవ నారాయణ శాస్త్రి ఇతని మాతామహుడు.
విద్య
ఇతడు బాల్యంలోనే సంస్కృత పంచకావ్యాలు, నైషధకావ్యము, వ్యాకరణ సిద్ధాంత కౌముది, వేదాంత పంచదశి, నాటకాలంకార సాహిత్యం అధ్యయనం చేశాడు. మెట్రిక్యులేషన్ ఉత్తీర్ణుడైన తర్వాత వ్యాకరణ విద్యాప్రవీణ, సాహిత్య విద్యాప్రవీణ, భాషాప్రవీణ పట్టాలు పొందాడు. తరువాత సంస్కృతంలో ఎం.ఎ. పట్టా పొందాడు. "సంస్కృత మాఘకావ్యము ఆంధ్రీకృతులు - అనుశీలనము" అనే అంశంపై పరిశోధన గావించి ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేట్ సంపాదించాడు.
ఉద్యోగం
ఇతడు తెనాలిలోని హయ్యర్ సెకండరీ పాఠశాలలో సంస్కృతోపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించాడు. తరువాత తాడికొండ సంస్కృత కళాశాలలో ప్రధానాచార్యులుగా పనిచేశాడు. ఆ తర్వాత కొంతకాలం గుంటూరు సంస్కృత కళాశాలలో ఉపన్యాసకుడిగా పనిచేశాడు. పిమ్మట ఒంగోలు సంస్కృత పాఠశాలలో ప్రిన్సిపాల్ పదవిని నిర్వహించాడు. చివరగా మరణించే వరకూ తణుకు బాలసరస్వతీ సమాజ ప్రాచ్యకళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు. ఇతడు ఓరియంటల్ కళాశాలల అధ్యాపక సంఘానికి కార్యదర్శిగా, అఖిల భారత సంస్కృత సమితి (కలకత్తా) ఉపాధ్యక్షునిగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఓరియంటల్ కాన్ఫరెన్సు సభ్యుడిగా, ఆలిండియా ఓరియంటల్ కాన్ఫరెన్సు సభ్యుడిగా సేవలను అందించాడు.
సారస్వత రంగం
ఇతడు భువన విజయం మొదలైన సాహితీరూపకాలలో ప్రబంధకవుల పాత్రలను పోషించాడు. ఆకాశవాణి విజయవాడ కేంద్రం ద్వారా సంస్కృతాంధ్రాలలో అనేక సాహిత్య అంశాలపై ప్రసంగించాడు. తణుకులోని నన్నయభట్టారక పీఠం కార్యదర్శిగా అనేక సాహిత్య కార్యక్రమాలను నిర్వహించాడు.
అవధాన రంగం
ఇతడు సుమారు 150కి పైగా అష్టావధానాలు చేశాడు. వాటిలో 125 తెలుగు భాషలో చేయగా తక్కినవి సంస్కృత భాషలో నిర్వహించాడు. 1996లో కొవ్వూరులో సంస్కృతంలో సంపూర్ణ శతావధానాన్ని విజయవంతంగా చేశాడు.
మరణము
ఇతడు తన 54వ యేట 1996, నవంబరు 14వ తేదీకి సరియైన ధాత నామ సంవత్సరం, కార్తీక శుక్ల చతుర్థి, గురువారం నాడు మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్థులు వర్గం:1943 జననాలు వర్గం:శతావధానులు వర్గం:అవధానులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కవులు వర్గం:1996 మరణాలు
పంపన
నిజామాబాద్ జిల్లా బోధన్‌లో జన్మించిన పంపన లేదా పంప కవి తెలుగు సాహిత్యానికి ఆదికవి. సా.శ. 10వ శతాబ్దంలో తెలుగు సాహితీ సృజన చేసినవాడు. పద్మకవిగా పిలువబడే పంపన బోధన్, వేములవాడలను రాజధానులుగా చేసుకొని పరిపాలించిన చాళుక్యుల కాలానికి చెందినవాడు. చాళుక్య రాజుల్లో రెండవ అరికేసరి ఆస్థానంలో ఉన్నవాడు. కన్నడ సాహితీ సృజనలోనూ ఆ యనే ఆదికవి. పంప కవి సా.శ. 902 నుంచి సా.శ. 975 వరకు జీవించినట్లు తెలుస్తున్నది. సా.శ. 931నాటికే ఆయన కన్నడ భాషలో ఆదిపురాణం రాశారు.
కమ్మనాటి వంగిపర్రు వాస్తవ్యులైన పంపని పూర్వీకులు యజ్ఞయాగాదులు నిర్వహించిన సోమయాజులు, తండ్రి భీమన, వైదికం విడిచి జైనమతం అవలంబించి, కొంతకాలం వనవాసంలో వుండి తర్వాత వేములవాడ రాజాస్థానంలో స్థిరపడినట్టు తెలుస్తోంది. మత ధర్మమే కావ్యధర్మంగా ఆదిపురాణం, విక్రమార్జున విజయాలను పంపన రాసారు. ఆదిపురాణం జైన తీర్థంకరులలో ప్రథముడైన వృషభనాధుని చరిత్ర. 16 ఆశ్వాసాల ఈ గ్రంథాన్ని పంపన మూడునెలల్లో రాసారు.వేటూరి ప్రభాకరశాస్ర్తీ ప్రబంధ రత్నావళిలో పంపన, కన్నడం, సంస్కృత భాషలలోనేకాక తెలుగులో, జినేంద్ర పురాణం రాసారని స్పష్టం చేస్తోంది. అదే విధంగా పద్మకవిగా పంపన సా.శ.941లో, నిజామాబాద్ జిల్లా బోధన్ రాజాశ్రయంలో కన్నడ కావ్యం విక్రమార్జున విజయం, తెలుగు కావ్యం జినేంద్రపురాణం రాసినట్లు, తెలుగు అకాడమీ ప్రచురణ తెలంగాణ ప్రాచీన సాహిత్య చరిత్ర ముంగిలిలో స్పష్టంగా పేర్కొనబడింది
మూలాలు
వర్గం:కవులు
భారత సైనిక అకాడమీలు
సైనికులకు మిలిటరీ సైన్సు, యుద్ధరీరులు, వ్యూహాలు తత్సంబంధిత సాంకేతికతలలో శిక్షణ ఇచ్చేందుకు భారత రక్షణ దళాలు దేశంలో పలు ప్రదేశాల్లో అనేక అకాడమీలు, కాలేజీలను స్థాపించాయి.
విద్య, శిక్షణ
రాష్ట్రీయ ఇండియన్ మిలిటరీ కాలేజీ
భారత రక్షణ శాఖకు చెందిన సైనిక్ స్కూల్స్ సొసైటీ వారి సైనిక పాఠశాలలు
భారత సైన్యం
భారత సైన్యంలోని అధికారులకు శిక్షణ నిచ్చే సంస్థలు:
ఇతర సంస్థలు
భారతీయ నావికాదళం
భారతీయ నావికాదళానికి అనేక శిక్షణ కేంద్రాలున్నాయి. నేవల్ అకాడమీ కేరళ లోని ఎళిమల వద్ద ఉంది.
భారతీయ వాయుసేన
భారతీయ వాయుసేనకు ఒక శిక్షణా కమాండు, అనేక శిక్షణ సంస్థలూ ఉన్నాయి. సాంకేతిక సిబ్బంది గ్రౌండ్ ట్రెయినింగు స్కూళ్ళలో శిక్షణ పొందగా, పైలట్లు హైదరాబాదు వద్ద ఉన్న దిండిగల్‌లోని ఎయిర్‌ఫోర్స్ అకాడమీలో శిక్షణ పొందుతారు
భారతీయ తీర రక్షక దళం
కేరళలోని కన్నూరు జిల్లాలో ఒక శిక్షణా సంస్థను నెలకొల్పాలని తీరరక్షక దళం నిర్ణయించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశం వర్గం:సైన్యము
హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం
భూగోళం మీద నిమ్నోన్నతాలను సగటు సముద్ర మట్టం ఆధారంగా సూచించే రేఖా చిత్రాన్ని హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం/రేఖ (Hypsographic Curve/line) అంటారు. ఈ వక్రం సగటు సముద్ర మట్టం (Mean Sea Level) నుండి ఖండ భాగాలు, సముద్ర భాగాల యొక్క నైసర్గిక స్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రాన్నే హిప్సోమెట్రిక్ వక్రం (Hypsometric Curve) అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఖండ భూతలం (continental floor), సముద్ర భూతలం (sea floor) ల యొక్క స్థలాకృతి (topography) లను శాస్త్రీయ పద్ధతిలో వివరించడానికి హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం ఉపయోగపడుతుంది. ఈ వక్రం మీద జరిపిన విశ్లేషణలు సముద్ర పటలం, ఖండ పటలం ల యొక్క సాంద్రతలు విభిన్నంగా ఉన్నాయన్న సిద్ధాంతానికి మద్దతు నిస్తాయి.
హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రాన్ని భూగోళానికే కాక రిజర్వాయర్లు, చెరువులు, సరస్సుల వంటి ఇతర సంవృత వ్యవస్థలకు (closed systems) కూడా అనువర్తించి వాటి స్థలాకృతులను కూడా శాస్త్రీయ పద్ధతిలో విశ్లేషించవచ్చు.
ఉదాహరణకు భూగోళం యొక్క హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రంలో ఖండతీరపు ప్రాంతాలను (Continental margins) పరిశీలిస్తే ఈ భాగం యొక్క వాలు దాదాపుగా నిట్రంగా (steep slope) వున్నట్లు గమనించవచ్చు. Y- అక్షం మీద చూస్తే ఈ ఖండతీరపు ప్రాంతాలు 0 నుండి 4000 మీటర్ల సముద్ర లోతులో ఉంటాయని తెలుస్తుంది. X- అక్షం మీద చూస్తే భూగోళం మొత్తం ఉపరితల విస్తీర్ణంలో 20 శాతం వరకూ ఖండతీరపు ప్రాంతాలు ఆక్రమించాయని తెలుస్తుంది. ఈ విధంగా సముద్ర భూతలంపై గల వివిధ నైసర్గిక స్వరూప ప్రాంతాలు ఎంతెంత సముద్ర లోతుల్లో వున్నాయి, ఆయా సముద్ర లోతుల్లో ఎంతెంత విస్తీర్ణ శాతాన్ని ఆక్రమించి వున్నాయి అనే విషయం తెలుస్తుంది.
అదే విధంగా ఖండ భూతలంపై గల వివిధ నైసర్గిక స్వరూప ప్రాంతాలు సగటు సముద్ర మట్టం నుండి ఎంతెంత ఎత్తులలో (elevations) వున్నాయి, ఆయా ఎత్తులలో అవి ఎంతెంత వాటాలను (మొత్తం భూగోళపు ఉపరితల విస్తీర్ణంలో శాతం అవి ఆక్రమించే శాతం) ఆక్రమించి వున్నాయి అనే విషయాలు కూడా హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం నుండి గ్రహించవచ్చు.
అభివృద్ధి
1883 లో మొట్టమొదటిసారిగా హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్ర నమూనాను ఆల్బర్ట్ అగస్టీ డీ లాపరెంట్ (Albert Auguste de Lapparent) అనే ఫ్రెంచ్ జియాలజిస్ట్ చిత్రించాడు. ఆ తరువాత 1933 లో ఎర్విన్ కోసినా (Erwin Kossina) అనే జర్మన్ భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞుడు దానిని అభివృద్ధి చేసాడు. సోనార్ ధ్వని తరంగాల ద్వారా మహా సముద్రాల లోతులను కచ్చితంగా అంచనా వేయడంతో ఈ వక్రం యొక్క డేటా గణాంకాలలో మార్పులు వచ్చాయి. వి.ఎన్. స్తెపనోవ్ (V.N. Stepanov) 1959 లో మొత్తం డేటాను తిరిగి లెక్కించి, పాత వక్రంలో సమూలమైన మార్పులు చేయడం ద్వారా హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసాడు.
ఉపయోగాలు
2) హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం ద్వారా కొంతవరకు భూ సమతాస్థితిని (Isostacy) వివరించవచ్చు.
హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రంలోని ఖండ, సముద్ర భాగాల యొక్క నిమ్నోన్నతాలు, మొత్తం భూగోళ వైశాల్యంలో వాటి వాటాలను పరిశీలిస్తే దీనికి, ఆయా ఖండ, సముద్ర భాగాల క్రింద వున్న శిలల యొక్క సాంద్రతలకు దగ్గర సంబంధం ఉన్నట్లుగా తెలుస్తుంది. సముద్రాల క్రింద వున్న పటలం SiMa పొరను కలిగివుంటుంది. peridotitic పదార్ధంతో కూడిఉన్న ఈ సీమా పొర యొక్క విశిష్ట గ్రావిటీ (specific gravity) 3.3 (గతంలో సీమా పొర బసాల్ట్ శిలలతో నిర్మితమై వున్నదని భావించడం చేత దాని విశిష్ట గ్రావిటీ 3.0 గా లెక్కించారు). అదే విధంగా ఖండాల క్రింద వున్న పటలం SiAl పొరను కలిగివుంది. గ్రానైట్ నుండి గాబ్రోయిక్ శిలలతో నిర్మితమైన ఈ సియాల్ పొర విశిష్ట గ్రావిటీ (specific gravity) 2.7. కనుక సముద్ర పటలం (Oceanic crust) లోని శిలల సాంద్రత 3.3 కాగా ఖండ పటలం (continental crust) లోని శిలల సాంద్రత 2.7 గా ఉంది. ఖండ, సముద్ర భూ పటలాల (earth crust) లోని శిలల సాంద్రత వలన ఏర్పడే అసమతుల్యతను తొలగించి భూ సమతాస్థితిని పాటించుట కొరకై, వివిధ భాగాలలో వివిధ రకాలైన నిమ్నోన్నతలు ఏర్పడినట్లుగా రుజువవుతున్నది. ఈ రకంగా భూ సమతాస్థితిని వివరించడానికి హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రం కొంతవరకు ఉపయోగపడుతుంది.
3) హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రాన్ని భూగోళానికి, వివిధ సముద్రాలకు మాత్రమే కాక రిజర్వాయర్లు, చెరువులు, సరస్సుల వంటి ఇతర సంవృత వ్యవస్థలకు (closed systems) కూడా చిత్రించవచ్చు. తద్వారా వాటి స్థలాకృతులను కూడా శాస్త్రీయ పద్ధతిలో విశ్లేషించవచ్చు.
ఉదాహరణకు ఒక సరస్సుకు సంబంధించి ఈ వక్రాన్ని గీయడానికి వివిధ లోతులలో ఒక సరస్సు యొక్క విస్తీర్ణాన్ని (x-అక్షం మీద), సరస్సు లోతుని (Y-అక్షం మీద) తీసుకొని తద్వారా సరస్సు యొక్క హిప్సోగ్రాఫిక్ వక్రాన్ని చిత్రిస్తారు. దీనివలన ఒక సరస్సు యొక్క లోతుకి, ఆ సరస్సు యొక్క వక్రత (curvature) కి మధ్య గల సంబంధం తెలియవస్తుంది. తద్వారా ఆ సరస్సులో నీటి మట్టం తగ్గినపుడు (ఉదాహరణకు 10 అడుగులు తగ్గినపుడు) ఆ సరస్సు యొక్క ఉపరితల వైశాల్యం ఎంతమేరకు తగ్గవచ్చు అనే అంచనాకు వస్తారు. అదే విధంగా సరస్సులోనికి వర్షాకాలంలో వర్షపునీరు చేరుతూవుండి తద్వారా ఆ సరస్సులో నీటి మట్టం క్రమేణా పెరుగుతన్నపుడు, (ఉదాహరణకు 3 అడుగులు పెరిగినపుడు) ఆ సరస్సు యొక్క ఉపరితల వైశాల్యం ఎంత మేరకు పెరగవచ్చు, ఎంత ఘనపరిమాణం మేరకు నీరు బయటకు పొంగి పొర్లవచ్చు లాంటి అంచనాలు చేస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:భూగోళశాస్త్రం
వజ్రోత్సవం
వజ్రోత్సవం (Diamond Jubilee) ఒక వ్యక్తి 60 సంవత్సరాలు లేదా ఒక సంస్థ 75 సంవత్సరాలు పూర్తిచేసుకున్న సందర్భంలో జరుపుకునే ఉత్సవం. ఎక్కువగా సంస్థలకు ఈ దినోత్సవాన్ని నిర్వహిస్తుంటారు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:ఉత్సవాలు
గురు వందనం
thumb|ఆది గురు ఫోటో "గురు " అనే సంస్కృత పదం, గు మరియు రు అనే రెండు మూల అక్షరాలతో రూపొందించబడింది. దీనిలో "గు "అంటే చీకటి అని ,"రు" అంటే తొలగించుట  అని అర్థం. అంటే అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని తొలగించి మన జీవితానికి జ్ఞానమనే వెలుగు ను ప్రసాదించే వ్యక్తి యే  గురువు అని అర్థం. ==శ్లోకం == గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః గురుః సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ తస్మై శ్రీ గురవే నమః
శ్లోకం చరిత్ర
సనాతన ధర్మాన్ని ఆచరించే వాళ్లందరికీ  ఈ శ్లోకం  కంఠోపాఠం. ఈ శ్లోకం - వేదవ్యాస విరచిత స్కాంద పురాణాంతర్గత ప్రథమాధ్యాయం లోని "గురుగీత" యందు 58 వ శ్లోకం. ఈ గురుగీత ,స్వయంగా పరమేశ్వరుడు పార్వతి కి ఉపదేశించినది. ఈ గురుగీత లో గురు శబ్ద నిర్వచనము, గురు స్వరూపము, గురు సేవా విధానం ఇంకా సద్గురు లక్షణాలు వంటి ఎన్నో విషయాలు చెప్పబడ్డాయి.
శ్లోకం అర్థం
ఈ శ్లోకంలో -గురువుని బ్రహ్మ గా, విష్ణువు గా మరియు మహేశ్వరుని గా వర్ణించారు. బ్రహ్మ ను సృష్టి కర్తగా, విష్ణువు ను స్థితి కారునిగా, శివుణ్ణి  లయకారునిగా మన  పురాణాల్లో  చెప్పబడింది. అంటే, మనలో మంచి ఆలోచనలను సృష్టించి, మనని ధార్మికం గా జీవించేలా చేసి, మనలోని చెడుని లయం చేయడానికి వచ్చిన  త్రిమూర్త్యాత్మక పరబ్రహ్మా రూపమే "గురువు" అని మనం భావించవచ్చును.
మూలాలు :
వర్గం:సంస్కృత శ్లోకాలు
అర్వాల్ జిల్లా
బీహార్ రాష్ట్రంలోని జిల్లాల్లో అర్వాల్ జిల్లా ఒకటి. అర్వాల్ ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఇది అంతకుముందు జెహానాబాద్ జిల్లాలో భాగంగా ఉండేది.
2011 నాటికి ఇది బీహార్లో అత్యల్ప జనాభా కలిగిన జిల్లాల్లో షేఖ్‌పురా, శివ్‌హర్ జిల్లాల తరువాత మూడవ స్థానంలో ఉంది. అర్వాల్ జిల్లా బీహార్లో చాలా చిన్న జిల్లా. ప్రాధమిక ఆర్థిక రంగంలో ఎక్కువ మంది ఉపాధి పొందుతున్నారు.
భౌగోళికం
అర్వాల్ జిల్లా విస్తీర్ణం 638 చ.కి.మీ. ఇది కెనడా లోని ఫోలే ద్వీప జనాభాకు సమానం. పురాతన శివాలయానికి ప్రసిద్ధి చెందిన మెహందియా లోని మధుషర్వా మేలా అర్వాల్ జిల్లాలోదే.
అర్వాల్ జిల్లాకు పాట్నా, ఔరంగాబాద్, జహానాబాద్, భోజ్పూర్ జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
భాష
2011 జనగణన సమయానికి జిల్లా జనాభాలో 86,53% మంది మగాహి భాష, 8.11% మంది హిందీ, 4.96% ఉర్దూ వారి మొదటి భాషగా మాట్లాడుతున్నారు.
జనాభా
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం అర్వాల్ జిల్లా జనాభా 7,00,843, ఇది భూటాన్ జనాభాకు, అమెరికా లోని ఉత్తర డకోటా రాష్ట్రానికీ సమానం. జనాభా పరంగా భారతదేశ జిల్లాల్లో జిల్లాది 502 వ స్థానం. జిల్లాలో జనసాంద్రత 1,099/ చ.కి.మీ. 2001-2011 దశాబ్దంలో జనాభా వృద్ధి రేటు 19.01%. లింగ నిష్పత్తి 927, అక్షరాస్యత 69,54%.
రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ జిల్లాకు రైలు మార్గం లేదు. సరిహద్దు జిల్లాల నుండి రోడ్డు మార్గం ద్వారా చేరుకోవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:మగధ డివిజను వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు
గాజుల్‌పేట్ (నిర్మల్)
గాజుల్‌పేట్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిర్మల్ జిల్లా, నిర్మల్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది నిర్మల్ నగరంలో ఒక ప్రాంతం. ప్రధాన తపాలా కార్యాలయం నిర్మల్ పట్టణంలో ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత ఆదిలాబాద్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
సమీప ప్రాంతాలు
నాయుడువాడ, ప్రియదర్శిని నగర్, టీచర్స్ కాలనీ, సోమవార్పేట్, పిన్జరి గుత్తా, సమీప ప్రాంతాలు.
సమీప పట్ణణాలు
నిర్మల్, భైంసా, కోరట్ల,నిర్మల్, నిజామాబాద్
రవాణా సౌకర్యం
10 కిలోమీటర్ల కంటే తక్కువ దూరంలో సమీప రైల్వే స్టేషన్ లేదు. నాందేడ్ రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలోని ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్.ఇది 120 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
గాటెన్ మాటరాజ్జో
గేటానో జాన్ మాటరాజ్జో III జననం సెప్టెంబర్ 8, 2002) ఒక అమెరికన్ నటుడు. అతను బ్రాడ్‌వే వేదికపై ప్రిస్సిల్లా, క్వీన్ ఆఫ్ ది డెసర్ట్ (2011–12)లో బెంజమిన్‌గా, లెస్ మిజరబుల్స్ (2014–15)లో గావ్రోచేగా తన వృత్తిని ప్రారంభించాడు. నెట్‌ఫ్లిక్స్ సైన్స్-ఫిక్షన్-హారర్ డ్రామా సిరీస్ స్ట్రేంజర్ థింగ్స్ (2016–ప్రస్తుతం)లో డస్టిన్ హెండర్సన్ పాత్రను పోషించినందుకు మాటరాజో గుర్తింపు పొందింది. అతను నెట్‌ఫ్లిక్స్ షో ప్రాంక్ ఎన్‌కౌంటర్స్ (2019–2021)ని కూడా హోస్ట్ చేశాడు.
జీవితం తొలి దశలో
మాటరాజ్జో న్యూ లండన్, కనెక్టికట్‌ లో గేటానో, హీథర్ మటరాజో దంపతులకు జన్మించాడు, అయితే న్యూజెర్సీలోని లిటిల్ ఎగ్ హార్బర్ టౌన్‌షిప్‌లో పెరిగాడు , ఇటాలియన్ సంతతికి చెందినవాడు. అతనికి ఒక అక్క, ఒక తమ్ముడు ఉన్నారు.
అతను న్యూజెర్సీలోని స్టార్‌లైట్ పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ సెంటర్‌లో గాత్ర శిక్షణ పొందాడు. 2011లో, అతను కనెక్టికట్‌లోని అన్‌కాస్‌విల్లేలో జరిగిన స్టార్‌పవర్ టాలెంట్ కాంపిటీషన్ నేషనల్స్‌లో "బెన్" అనే తన స్వర సోలోతో పోటీ పడి మూడవ స్థానాన్ని గెలుచుకున్నాడు.
కెరీర్
అతని మొదటి వృత్తిపరమైన క్రెడిట్ బ్రాడ్‌వే మ్యూజికల్ ప్రిస్సిల్లా, క్వీన్ ఆఫ్ ది డెజర్ట్‌లో ఉంది, దాని కోసం అతను 2011లో భర్తీ చేయబడ్డాడు. నిర్మాణం తర్వాత, అతను సర్కిల్‌లో గాడ్‌స్పెల్ ప్రత్యేక "కాస్ట్ ఆఫ్ 2032" ప్రొఫెషనల్ యూత్ ప్రదర్శనలో పాల్గొన్నాడు. 2012లో స్క్వేర్ థియేటర్. 2013లో, అతను గావ్రోచే పాత్రలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని లెస్ మిజరబుల్స్ 25వ వార్షికోత్సవ పర్యటనలో చేరాడు; మరుసటి సంవత్సరం, అతను టోనీ-నామినేట్ చేయబడిన 2014 బ్రాడ్‌వే సంగీత పునరుద్ధరణలో అదే పాత్రను పోషించాడు. అతని నటన చిత్రీకరించిన నిర్మాణంలో చిత్రీకరించబడింది.
అతను ది బ్లాక్‌లిస్ట్ 2015 ఎపిసోడ్‌లో తన స్క్రీన్ యాక్టింగ్ అరంగేట్రం చేసాడు, తదనంతరం అతని పురోగతి పాత్ర అయిన స్ట్రేంజర్ థింగ్స్‌లో డస్టిన్‌గా నటించాడు. ప్రదర్శన మొదటి సీజన్ జూలై 2016లో విమర్శకుల ప్రశంసలు పొందింది. తరువాతి సంవత్సరాలలో, మటరాజో మ్యూజిక్ వీడియోలు, వివిధ రియాలిటీ , పోటీ షోలలో కూడా కనిపించాడు. అతని వాయిస్ యాక్టింగ్ క్రెడిట్‌లలో ది యాంగ్రీ బర్డ్స్ మూవీ 2 (2019), మై ఫాదర్స్ డ్రాగన్ (2022) ఉన్నాయి. మే 11, 2018న, అతను యానిమేషన్ చిత్రం హంప్‌లో నటిస్తున్నట్లు ప్రకటించబడింది.
2019లో, అతను నెట్‌ఫ్లిక్స్ దాచిన కెమెరా సిరీస్ ప్రాంక్ ఎన్‌కౌంటర్స్‌ని హోస్ట్ చేయడం ప్రారంభించాడు; అతను ఎగ్జిక్యూటివ్ నిర్మాతగా కూడా పనిచేస్తున్నాడు. ఆ సంవత్సరం, అతను హాలీవుడ్ బౌల్ ప్రొడక్షన్ ఇన్‌టు ది వుడ్స్‌లో కూడా కనిపించాడు. 2022లో, మటరాజో బ్రాడ్‌వేకి తిరిగి వస్తాడని ప్రకటించబడింది, డియర్ ఇవాన్ హాన్సెన్ మ్యూజికల్ చివరి తారాగణంలో జారెడ్ క్లీన్‌మాన్ పాత్రలో చేరాడు. అతను పారామౌంట్+ చిత్రం హానర్ సొసైటీలో అంగోరీ రైస్‌తో కలిసి నటించాడు, ఇది జూలై 29, 2022న విడుదలైంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
మాటరాజ్జో క్లిడోక్రానియల్ డైస్ప్లాసియా (CCD)తో జన్మించాడు, దాని గురించి అతను బహిరంగంగా మాట్లాడాడు. అతను స్ట్రేంజర్ థింగ్స్‌లో డస్టిన్ హెండర్సన్‌గా నటించిన తర్వాత, పాత్ర నేపథ్యం కూడా పరిస్థితిని కలిగి ఉండేలా సవరించబడింది. అతను న్యూజెర్సీలోని లిటిల్ ఎగ్ హార్బర్‌లోని పైన్‌ల్యాండ్స్ రీజినల్ హైస్కూల్‌లో చదివాడు, అక్కడ అతను రోడ్జెర్స్, హామర్‌స్టెయిన్స్ సిండ్రెల్లా, నిజంగా ప్రయత్నించకుండా వ్యాపారంలో ఎలా విజయం సాధించాలి, , 25వ వార్షిక పుట్నం వంటి డ్రామా ప్రోగ్రాం నిర్మాణాలలో నటించాడు. కౌంటీ స్పెల్లింగ్ బీ.
దాతృత్వం
ఆండ్రూ బార్త్ ఫెల్డ్‌మాన్ & అడ్రియన్ డిక్సన్ స్టార్ వార్స్ మ్యూజికల్ పేరడీ నిధుల సమీకరణ, ఎస్ డబ్ల్యు: ఎ న్యూ(సికల్) హోప్, ఫిబ్రవరి 9, 2020న 54 దిగువన జరిగింది. ఆటిజం కోసం నెక్స్ట్ నిధులను సేకరించడంలో సహాయపడటానికి మాటరాజ్జో ప్రదర్శనలో పాల్గొంది.
ఏప్రిల్ 6, 2021న, జిమ్మీ ఫాలన్, క్వెస్ట్‌లోవ్, తారిక్ ట్రోటర్, కెప్టెన్ కిర్క్ డగ్లస్, సిక్కునో, వాల్‌కైరే, శవం భర్త, అతని స్ట్రేంజర్ థింగ్స్ సహనటులతో కలిసి ది టునైట్ షో ట్విచ్ ఖాతాలో అమాంగ్ అస్ స్ట్రీమ్‌లో ఒక గంటసేపు చారిటీలో పాల్గొన్నారు. , నోహ్ ష్నాప్, ఫీడింగ్ అమెరికా వైపు వచ్చే ఆదాయంతో.
మూలాలు
వర్గం:2002 జననాలు
ఇందిరా నగర్(పుదుచ్చేరి శాసనసభ నియోజకవర్గం)
ఇందిరా నగర్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంత మైన పుదుచ్చేరి లో ఒక శాసనసభ నియోజకవర్గం. ఇది పుదుచ్చేరి లోక్ సభ నియోజవర్గంలోని ఒక భాగం.
మూలాలు
వర్గం:పుదుచ్చేరి నగరాలు, పట్టణాలు
లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్
లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ విజయవంతమైన భారతీయ స్వరకర్తల ద్వయం. లక్ష్మీకాంత్ శాంతారామ్ కుడాల్కర్ (1937-1998), ప్యారేలాల్ రాంప్రసాద్ శర్మ (1940-) లను హిందీ చలనచిత్ర చరిత్రలో అత్యంత విజయవంతమైన స్వరకర్తలలో ఒకరుగా పరిగణిస్తారు. 1963 నుండి 1998 వరకు సుమారు 750 హిందీ సినిమాలకు సంగీతం సమకూర్చారు. రాజ్ కపూర్, దేవ్ ఆనంద్, బిఆర్ చోప్రా, శక్తి సామంత, మన్మోహన్ దేశాయ్, యష్ చోప్రా, బోనీ కపూర్, జె. ఓం ప్రకాష్, రాజ్ ఖోస్లా, ఎల్వి ప్రసాద్, సుభాష్ ఘాయ్, కె విశ్వనాథ్, మనోజ్ కుమార్ వంటి చిత్ర ప్రముఖులందరికీ పనిచేశారు.
ప్యారేలాల్ రామ్ ప్రసాద్ శర్మ
అన్నూ కపూర్‌కి ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో, తాను చాలా నైపుణ్యం కలిగిన వయోలిన్ వాయిద్యకారుణ్ణని, పాశ్చాత్య సంగీతంలో నిపుణుడననీ పేర్కొన్నాడు. పాశ్చాత్య దేశాలు వెళ్ళి తన అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకోవాలని కూడా అనుకున్నాడు. ఏదైనా ప్రఖ్యాత బృందంతో రెగ్యులర్ ఆర్కెస్ట్రా ప్లేయర్ కావాలని అనుకున్నాడు. లక్ష్మీకాంత్ అతన్ని నివారించాడు. ఆ తరువాత వారిద్దరూ కలిసి భారతీయ సినిమా సంగీతంలో అద్భుతమైన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు.
లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్
మంగేష్కర్ కుటుంబం నిర్వహించే పిల్లల సంగీత అకాడమీ అయిన సురీల్ కళా కేంద్రంలో లక్ష్మీకాంత్, ప్యారేలాల్ కలిశారు. వారి ఆర్థిక నేపథ్యాల గురించి తెలుసుకున్న లతా మంగేష్కర్, వారి పేర్లను నౌషాద్, సచిన్ దేవ్ బర్మన్, సి. రామ్‌చంద్ర వంటి సంగీత దర్శకులకు సిఫార్సు చేసింది. ఇలాంటి ఒకే రకమైన ఆర్థిక నేపథ్యాలు, వారి వయస్సూ లక్ష్మీకాంత్, ప్యారేలాల్ లను మంచి స్నేహితులుగా మార్చాయి. వారు రికార్డింగ్ స్టూడియోలలో ఎక్కువ గంటలు గడిపేవారు. కొన్నిసార్లు ఒకరికొకరు సాయం చేసుకోవడం అవకాశం వచ్చినప్పుడల్లా కలిసి ఆడుకోవడం చేసేవారు.
లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ సంగీత దర్శకత్వం వహించిన మొదటి చిత్రం విడుదల కాలేదు. విడుదలైన మొట్టమొదటి చిత్రం బాబుభాయ్ మిస్త్రీ యొక్క పారస్మణి (1963). ఇది కాస్ట్యూమ్ డ్రామా. ఈ చిత్రంలోని అన్ని పాటలు ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందాయి. సంగీత దర్శకులుగా లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ ఎప్పుడూ ఎ-గ్రేడ్ గాయకులను మాత్రమే నియోగించారు. వారి మార్గదర్శకులు, మహ్మద్ రఫీ, లతా మంగేష్కర్లు బడ్జెట్ తక్కువైనా వారి కోసం పాడటానికి అంగీకరించేవారు. లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ వారికి ఎల్లప్పుడూ రుణపడి ఉన్నారు. వాస్తవానికి, మొహమ్మద్ రఫీ, ఆశా భోంస్లే, లతా ముగ్గురూ తమ కెరీర్‌లో అత్యధిక పాటలు లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ కోసం పాడారు. వారు మొహమ్మద్ రఫీకి ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చేవారు - కొన్నిసార్లు చిత్రనిర్మాతల ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా కూడా. కిషోర్ కుమార్‌తో కూడా వారికి సాన్నిహిత్యం ఉంది. వారి సంగీత దర్శకత్వంలో అత్యధికంగా పాటలు పాడిన (402) మగ గాయకుడు కిషోరే. తరువాతి స్థానంలో రఫీ (379 పాటలు) ఉంటాడు. రఫీ పాడిన చిట్ట చివరి పాట "తేరే ఆనే కీ ఆస్ హై దోస్త్..." లక్ష్మీకాంత్-ప్యారేలాల్ స్వరపరచినదే. ఆ పాట పాడిన తరువాత అరగంటకే రఫీ ప్రాణాలు విడిచాడు.
వారి సంగీత సారథ్యంలో లతా మంగేష్కర్ 712 పాటలు పాడింది. ఆమె పాడిన మొత్తం సినిమా పాటల్లో పదో వంతు ఇది. ఆశా భోస్లే 494 పాటలు పాడింది. ముకేష్, మన్నా డే, మహేంద్ర కపూర్, అల్కా యాగ్నిక్, ఉదిత్ నారాయణ్, శైలేంద్ర సింగ్, పి సుశీల, ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం, ఎస్ జానకి, అనురాధా పౌద్వాల్ వంటి గాయనీ గాయకులతో కూడా వారు పనిచేసారు.కవితా కృష్ణమూర్తి, మహమ్మద్ అజీజ్, సురేష్ వాడ్కర్, షబ్బీర్ కుమార్, సుఖ్వీందర్ సింగ్, వినోద్ రథోడ్, రూప్ కుమార్ రథోడ్ వంటి కొత్తవారిని పరిచయం చేసారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:బాలీవుడ్ వర్గం:హిందీ సినిమా సంగీత దర్శకులు
గ్యాంగ్ మాస్టర్
గ్యాంగ్ మాస్టర్ బి.గోపాల్ దర్శకత్వంలో తిక్కవరపు సుబ్బరామిరెడ్డి నిర్మించిన తెలుగు చలనచిత్రం. రాజశేఖర్, వాణీ విశ్వనాథ్, నగ్మా ప్రధాన పాత్రలు పోషించిన ఈ సినిమా 1994లో విడుదలయ్యింది. ఎ.ఆర్.రెహమాన్ ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు. ఈ సినిమా మహేష్ భట్ దర్శకత్వంలో వెలువడిన సర్  అనే హిందీ సినిమాకు రీమేక్. గ్యాంగ్ మాస్టర్ తమిళంలో మనిత మనిత  అనే పేరుతో డబ్బింగ్ చేయబడింది.
పాటలు
ఈ సినిమాలోని పాటలను వేటూరి సుందరరామమూర్తి వ్రాయగా ఎ.ఆర్.రెహమాన్ సంగీతాన్ని సమకూర్చాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1994 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:బి. గోపాల్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు వర్గం:రాజశేఖర్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:నగ్మా నటించిన చిత్రాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:ఎ. ఆర్. రెహమాన్ సంగీతం అందించిన చిత్రాలు వర్గం:కృష్ణంరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:మురళీమోహన్ నటించిన చిత్రాలు
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
1933 ఫిబ్రవరి 27 న, అడాల్ఫ్ హిట్లర్ జర్మనీ ఛాన్సలర్‌గా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన నాలుగు వారాల తరువాత, బెర్లిన్‌లోని జర్మనీ పార్లమెంటు నివాసమైన రీచ్‌స్టాగ్ భవనం తగలబడింది. డచ్ కౌన్సిల్ కమ్యూనిస్టు అయిన మారినస్ వాన్ డెర్ లుబ్బే ఈ నేరం చేసాడని, కమ్యూనిస్టు ఆందోళనకారులు ఈ పని వెనుక ఉన్నారనీ హిట్లర్ ప్రభుత్వం పేర్కొంది. ఒక సంవత్సరం పాటు జరిగిన విచారణ తరువాత జర్మనీ కోర్టు, వాన్ డెర్ లుబ్బే ఒక్కడే స్వతంత్రంగానే ఈ పని చేసాడని నిర్ణయించింది. అగ్ని ప్రమాదం జరిగిన మరుసటి రోజు, రీచ్‌స్టాగ్ ఫైర్ డిక్రీని ఆమోదించారు. జర్మనీ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా కమ్యూనిస్టులు కుట్ర చేస్తున్నారని చెప్పడానికి నాజీ పార్టీ ఈ మంటలను ఒక దృష్టాంతంగా చూపింది. ఆ విధంగా నాజీ జర్మనీ స్థాపనలో ఈ అగ్ని ఒక కీలకమైన మలుపైంది.
రాత్రి 9:00 గంటల తరువాత, బెర్లిన్ అగ్నిమాపక కేంద్రానికి వచ్చిన అలారం కాలే, అగ్నిప్రమాదం గురించి వచ్చిన తొలి ఫిర్యాదు. పోలీసులు, అగ్నిమాపక సిబ్బంది వచ్చే సమయానికి, ప్రధాన ఛాంబర్ ఆఫ్ డిప్యూటీస్ మంటల్లో చిక్కుకుపోయింది. పోలీసులు భవనం లోపల క్షుణ్ణంగా శోధించారు. వాన్ డెర్ లుబ్బేను నిందితుడుగా ఆరోపించారు. అతన్ని అరెస్టు చేశారు. ఆ వెంటనే మరో నలుగురు కమ్యూనిస్టు నాయకులను కూడా అరెస్టు చేసారు. పౌర స్వేచ్ఛను నిలిపివేయడానికీ, జర్మనీ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీతో "నిర్దాక్షిణ్యమైన పోరాటం" చేసేందుకూ అత్యవసర డిక్రీని జారీ చేయాలని అధ్యక్షుడు పాల్ వాన్ హిండెన్‌బర్గ్‌ను హిట్లర్ కోరాడు. డిక్రీ జారీ చేసిన తరువాత, కమ్యూనిస్టు పార్టీ పార్లమెంటరీ ప్రతినిధులందరితో సహా అనేక మంది కమ్యూనిస్టులను ప్రభుత్వం పెద్దయెత్తున అరెస్టు చేసింది. ప్రధాన ప్రత్యర్థి అయిన కమ్యూనిస్టులు లేకపోవడంతో పార్లమెంటులో వారి సీట్లు ఖాళీ అయిపోయాయి. నాజీ పార్టీ బహుళత్వ స్థితి నుండి మెజారిటీ సాధించింది. తద్వారా హిట్లర్ తన అధికారాన్ని పదిలపరచుకున్నాడు.
1933 ఫిబ్రవరిలో, బల్గేరియన్లు జార్జి డిమిట్రోవ్, వాసిల్ తనేవ్, బ్లాగోయ్ పోపోవ్‌లను అరెస్టు చేసారు. లీప్జిగ్ విచారణ సమయంలో వారు కీలక పాత్రలు పోషించారు. దీనిని "రీచ్‌స్టాగ్ దహనం విచారణ" అని కూడా పిలుస్తారు. వాళ్ళు సీనియర్ కొమింటెర్న్ ఆపరేటర్లని ప్రష్యన్ పోలీసులకు తెలుసు గానీ, ఎంత సీనియర్లనేది తెలియదు. పశ్చిమ ఐరోపాలోని కొమింటెర్న్ కార్యకలాపాలన్నిటికీ డిమిట్రోవ్ అధిపతి. రీచ్‌స్టాగ్ అగ్ని ప్రమాదానికి బాధ్యత ఎవరిదనేది, ఓ చర్చాంశంగా, ఓ పరిశోధనాంశంగా మిగిలిపోయింది. ఈ చర్యకు కొమింటెర్నే కారణమని నాజీలు ఆరోపించారు. అయితే, ఆర్కైవ్ ఆధారాల ప్రకారం కొంతమంది చరిత్రకారులు, ఈ దహనం నాజీలే ప్లాను చేసి జరిపిన దొంగచాటు ఆపరేషనని భావించారు. దగ్ధమైన భవనం 1961 వరకు అలాగే ఉండిపోయింది. 1961 నుండి 1964 వరకు పాక్షికంగా మరమ్మత్తులు చేసారు. 1995 1999 మధ్యకాలంలో పూర్తిగా పునరుద్ధరించారు. నాజీ శకం నాటి అన్యాయమైన తీర్పులను ఎత్తివేయడానికి 1998 లో ప్రవేశపెట్టిన చట్టం ప్రకారం 2008 లో జర్మనీ, వాన్ డెర్ లుబ్బేకు మరణానంతరం క్షమాభిక్ష ప్రసాదించింది.
పూర్వరంగం
1932 నవంబరు నాటి జర్మన్ సమాఖ్య ఎన్నికల తరువాత, నేషనల్ సోషలిస్ట్ వర్కర్స్ (నాజీ) పార్టీకి మెజారిటీ లభించలేదు; ఈ ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్టులు బాగా బలపడ్డారు. 1933 జనవరి 30 న అడాల్ఫ్ హిట్లర్, ఛాన్సలరుగా, సంకీర్ణ ప్రభుత్వానికి అధిపతిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు. రీచ్‌స్టాగ్‌ను రద్దు చేసి, పార్లమెంటుకు మళ్ళీ ఎన్నికలు జరపాలని జర్మనీ అధ్యక్షుడు పాల్ వాన్ హిండెన్‌బర్గ్‌ను హిట్లర్ కోరాడు. ఎన్నికలకు నిర్ణయించిన తేదీ 1933 మార్చి 5. హిట్లర్ లక్ష్యం మొదట జాతీయ స్థాయిలో మెజారిటీ పొందడం, తన స్థానాన్ని పదిలపరచుకోవడం, కమ్యూనిస్టుల అడ్డు తొలగించుకోవడం. ప్రెసిడెంటు తలచుకుంటే, లేదా అతన్ని ఎవరైనా కోరినా అతను ఛాన్సలర్‌ను తొలగించవచ్చు. ఎనేబులింగ్ యాక్ట్‌ను ఆమోదింపజేసుకుని హిట్లర్, చట్టబద్ధంగా ప్రజాస్వామ్యాన్ని రద్దు చేయాలని భావించాడు. ఎనేబులింగ్ యాక్ట్ అనేది - పార్లమెంటు (రీచ్‌స్టాగ్) ప్రమేయమే లేకుండా డిక్రీ ద్వారా చట్టాలను ఆమోదించే అధికారాన్ని ఛాన్సలర్‌కు ప్రసాదించే ప్రత్యేక చట్టం. ఈ ప్రత్యేక అధికారాలు నాలుగేళ్లపాటు అమలులో ఉంటాయి. ఆ తర్వాత వాటిని పునరుద్ధరించుకోవచ్చు. వీమార్ రాజ్యాంగం ప్రకారం ఆర్టికల్ 48 ను ఉపయోగించి, అత్యవసర సమయాల్లో ప్రెసిడెంటు డిక్రీ ద్వారా పాలించవచ్చు. ఎనేబులింగ్ యాక్ట్ లోని అపూర్వమైన అంశం ఏమిటంటే ఈ అధికారాలు ఛాన్సలరుకు లభిస్తాయి. ఎనేబులింగ్ చట్టాన్ని తీవ్రమైన అత్యవసర సమయాల్లో మాత్రమే అమలు చెయ్యాలి. 1923-24లో అధిక ద్రవ్యోల్బణాన్ని అంతం చేయడానికి ప్రభుత్వం ఈ ఎనేబులింగ్ యాక్ట్‌ను ఉపయోగించింది. దీన్ని వాడిన సందర్భం అప్పటివరకూ అదొక్కటే. ఎనేబులింగ్ యాక్ట్‌ను ఆమోదించాలంటే రీచ్‌స్టాగ్‌లో మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ ఓటు అవసరం. 1933 జనవరిలో నాజీలకు 32% సీట్లు మాత్రమే ఉన్నాయి.
ఎన్నికల ప్రచారంలో నాజీలు, జర్మనీ కమ్యూనిస్టు విప్లవం అంచున ఉందని ఆరోపిస్తూ, కమ్యూనిస్టులను ఆపడానికి ఏకైక మార్గం ఎనేబులింగ్ యాక్ట్ ఆమోదించడమేనని ప్రచారం చేసారు. ప్రచారంలో నాజీలు ప్రజలకిచ్చిన సందేశం సూటిగానే ఉంది: ఎనేబులింగ్ యాక్ట్ ఆమోదించడానికి అవసరమైనన్ని సీట్లను మాకు ఇవ్వండి అని. ఎనేబులింగ్ యాక్ట్ కు వ్యతిరేకంగా వోటేసే వారి సంఖ్యను తగ్గించడానికి హిట్లర్, ఎన్నికలయ్యాక, కొత్త పార్లమెంటు ఏర్పడే లోపు జర్మనీ కమ్యూనిస్టు పార్టీని నిషేధించాలని ప్రణాళిక వేసాడు. (ఆ సమయంలో దానికి 17% సీట్లున్నాయి)
అగ్ని
1933 ఫిబ్రవరి 27 న రాత్రి 9:00 గంటల తరువాత, బెర్లిన్ అగ్నిమాపక విభాగానికి రీచ్‌స్టాగ్ తగలబడుతోందని సందేశం వచ్చింది. అగ్నిమాపక సిబ్బంది గట్టి ప్రయత్నాలు చేసినప్పటికీ, భవనం చాలావరకూ దగ్ధమైపోయింది. 11:30 గంటలకు మంటలను ఆపగలిగారు. అగ్నిమాపక సిబ్బంది, పోలీసులు శిథిలాలను పరిశీలించినప్పుడు, 20 కట్టల దహనశీల పదార్థాలు కాలిపోకుండా ఉన్నట్లు గుర్తించారు. మంటలు సంభవించిన సమయంలో, హిట్లర్ జోసెఫ్ గోబెల్స్‌తో కలిసి బెర్లిన్‌లోని గోబెల్స్ అపార్ట్‌మెంట్‌లో విందు చేస్తున్నాడు. మంటల గురించి గోబెల్స్‌కు అత్యవసర ఫోన్ కాల్ వచ్చినప్పుడు, అతను దానిని మొదట "కట్టు కథ"గా భావించి వదిలేశాడు. రెండవ కాల్ తరువాత మాత్రమే అతను హిట్లర్‌కు ఈ వార్త గురించి చెప్పాడు. ఇద్దరూ గోబెల్స్ అపార్ట్మెంట్ నుండి బయలుదేరి కారులో రీచ్స్టాగ్ వద్దకు వెళ్ళారు. అప్పటికి మంటలను ఆర్పుతున్నారు. అక్కడ, ప్రష్యా వ్యవహారాల మంత్రి హెర్మన్ గోరింగ్ వాళ్ళను కలిసాడు. అతడు హిట్లర్‌తో "ఇది కమ్యూనిస్టుల దౌష్ట్యం. కమ్యూనిస్టు నిందితుల్లో ఒకరిని అరెస్టు చేశారు." అని చెప్పాడు. హిట్లర్ ఈ అగ్నిని "దేవుడిచ్చిన సంకేతం"గా వర్ణించాడు. కమ్యూనిస్టుల తిరుగుబాటు ప్రారంభానికి ఇది సంకేతం అని పేర్కొన్నాడు. మరుసటి రోజు, ప్రీస్సిస్చే ప్రెస్డియెన్స్ట్ (ప్రష్యన్ ప్రెస్ సర్వీస్) "ఈ దహన చర్య, జర్మనీలో బోల్షివిజం చేసిన అత్యంత భయంకర ఉగ్రవాద చర్య " అని నివేదించింది. వోసిస్చే జైటంగ్ వార్తాపత్రిక, "జాతికీ దేశానికీ ప్రమాదం గతంలో ఉంది, ఇప్పుడూ ఉంది అని ఈ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది" అని తన పాఠకులను హెచ్చరించింది.
జై హింద్
జై హింద్ అనేది  "హిందుస్థాన్‌కు విజయం" అనే అర్థాన్నిచ్చే   వందనం, నినాదం. సమకాలీన వ్యావహారిక వాడుకలో సాధారణంగా "భారతదేశం చిరాయువు" లేదా "భారతదేశానికి వందనం" అని అర్ధం ఉంది. ఈ నినాదం బ్రిటిష్ పాలన నుండి భారతదేశ స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఉపయోగించబడింది. ఈ నినాదం "యుద్ధ కేక" గా, రాజకీయ ప్రసంగాలలో ఒక రూపంగా ఉద్భవించింది.
శబ్దవ్యుత్పత్తి, నామకరణం
"జై" అనే పదం జయ ( సంస్కృతం ) నుండి వచ్చింది. దీని అర్థం "విజయం, సంతోషించు". జయ అనే పదం అథర్వణ వేదం 8.50.8 వంటి వేద సాహిత్యంలో,  మహాభారతం వంటి వేద కాల అనంతర సాహిత్యంలో కనిపిస్తుంది.
చరిత్ర
"జై హింద్" అనే పదాన్ని తొలుత చెంపాకరమన్ పిళ్లై 1907 లో "జై హిందూస్తాన్ కీ" అనే పదానికి లఘురూపంగా  రూపొందించాడు.
సుభాష్ చంద్రబోస్ 'జై హింద్' అనే నినాదాన్ని సృష్టించారని ఒక అపోహ ఉంది. అయితే డాక్యుమెంటరీ సాక్ష్యాలు, ఇంటర్వ్యూలు, పరిశోధనల ఆధారంగా "లెజెండోట్స్ ఆఫ్ హైదరాబాద్" అనే పుస్తకంలో  మాజీ  సివిల్ సర్వంట్ అయిన   నరేంద్ర లూథర్ దీనిని జైన్ -ఉల్ అబిదీన్ హసన్‌కు అందించినట్లు ఉంది. అతను హైదరాబాద్ కలెక్టర్ కుమారుడు. అతను ఇంజనీరింగ్ చదవడానికి జర్మనీకి వెళ్లాడు. తరువాత జైన్-ఉల్-అబిదీన్ ఐ.ఎన్.ఏ లో మేజర్ గా ఉద్యోగం పొంది భారతదేశ ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నాడు. "నేతాజీ" ( హిందుస్తానీ : "గౌరవనీయ నాయకుడు") సుభాష్ చంద్రబోస్ తన సైన్యంలో భారతీయ తరహా వందనం కోరుకున్నాడు. దానికి వివిధ విధములైన సూచనలు వచ్చాయి. జైన్-ఉల్-అబిదీన్ 'జై హింద్' అనే నినాదంతో ముందుకు వచ్చాడు. నేతాజీ సుభాష్ చంద్ర బోస్ దానిని సంతోషంగా అంగీకరించారు. ఈ నినాదాన్ని 1941 లో జైన్-ఉల్-అబిదీన్ సిఫారసు ఆధారంగా ఐ.ఎన్.ఎ కొరకు సుభాష్ చంద్రబోస్ స్వీకరించాడు.
చరిత్రకారుడైన బోస్ మేనల్లుడు సుమంత్ర బోస్ చెప్పిన ప్రకారం,  ఈ పదబంధంలో మతపరమైన అంశం లేదు. సుభాష్ చంద్రబోస్, అతని సహచరులు, ముఖ్యంగా 1943–45 మధ్య నిర్వహించిన భారత జాతీయ సైన్యం యొక్క నినాదం,  గ్రీటింగ్‌గా ఈ పదం ప్రజాదరణ పొందింది. భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత, ఇది జాతీయ నినాదంగా ఆవిర్భవించింది. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్ గాంధీ, పివి నరసింహారావు వంటి రాజకీయ నాయకులు, ప్రధానమంత్రులు, ఇతర నాయకులు  భారతదేశ ప్రజలకు శుభాకాంక్షలు చెప్పే ఒక సాధారణ రూపం గా మారింది. ఇందిరాగాంధీ తన రాజకీయ ప్రసంగాలను "జై హింద్" ట్రిపుల్ నినాదాలతో ముగించేది. 1990 ల మధ్య నుండి, భారత సైనిక దళ సిబ్బందిలో గ్రీటింగ్‌గా ఉపయోగించబడుతోంది.
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
అగ్ని
అధికార దుర్వినియోగం ఆరోపణలపై 1937 లో జెంప్‌ను అరెస్టు చేశారు. అతడు అప్పీలు చేసుకున్నప్పటికీ, అతన్ని జైల్లో వేసారు. 1939 మే 2 న అతణ్ణి జైల్లోనే ఎవరో గొంతు పిసికి చంపేసారు.
రాజకీయ పరిణామాలు
అగ్నిప్రమాదం జరిగిన మరుసటి రోజు, హిట్లర్ కోరిక మేరకు, అధ్యక్షుడు హిండెన్‌బర్గ్ వీమార్ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 48 ను ఉపయోగించి రీచ్‌స్టాగ్ ఫైర్ డిక్రీపై సంతకం చేశాడు. రీచ్‌స్టాగ్ ఫైర్ డిక్రీ జర్మనీలో పౌర స్వేచ్ఛను నిలిపివేసింది. హెబియస్ కార్పస్, భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛ, పత్రికా స్వేచ్ఛ, కలిసి ఉండే స్వేచ్ఛ, బహిరంగంగా గుమిగూడే హక్కు, పోస్టు టెలిఫోన్ల గోప్యత వీటిలో ఉన్నాయి. నాజీ పాలనా కాలంలో ప్రజలకు ఈ హక్కులను తిరిగి ఇవ్వలేదు. నాజీలతో "స్నేహపూర్వకం"గా లేవని భావించే ప్రచురణలను నిషేధించడానికి నాజీలు ఈ డిక్రీని ఉపయోగించారు. రీచ్‌స్టాగ్ అగ్నిప్రమాదంలో మారినస్ వాన్ డెర్ లుబ్బే తాను ఒక్కణ్ణే, స్వతంత్రంగానే వ్యవహరించాననీ పేర్కొన్నప్పటికీ, హిట్లర్ తన అత్యవసర అధికారాలను పొందిన తరువాత, జర్మనీని స్వాధీనం చేసుకునే కమ్యూనిస్టుల కుట్రకు ఇది మొదలని ప్రకటించాడు. నాజీ పార్టీ వార్తాపత్రికలు ఈ కల్పిత "వార్తను" ప్రచురించాయి. ఇది జర్మనులను తీవ్ర భయాందోళనలకు గురిచేసింది. పౌరులను కమ్యూనిస్టుల నుండి మరింత దూరం చేసింది. దీనికి తోడు, దహనకాండ తరువాతి రోజుల్లో వేలాది మంది కమ్యూనిస్టులను, జర్మను కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకులతో సహా, నిర్బంధించారు. రీచ్‌స్టాగ్ అగ్నిప్రమాదంలో కమ్యూనిస్టుల గురించి రుడాల్ఫ్ డీల్స్‌తో మాట్లాడిన హిట్లర్, "ప్రజలు మాకు మద్దతుగా ఎలా నిలబడతున్నారో ఈ మానవాధములకు అర్థం కావడం లేదు. వాళ్ళ ఎలుక బొరియల్లోకి ప్రజల ఉత్సాహం వినిపించదు." అని అన్నాడు. ఎన్నికల్లో కమ్యూనిస్టుల భాగస్వామ్యాన్ని కూడా అణచివేయడంతో (కమ్యూనిస్టులు గతంలో 17% ఓట్లు సాధించారు), 1933 మార్చి 5 న జరిగిన ఎన్నికలలో నాజీలు 33% నుండి 44% వరకు తమ వాటాను పెంచుకోగలిగారు. దీంతో నాజీలు, వారి మిత్రపక్షమైన జర్మన్ నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ (8% ఓట్లను గెలుచుకుంది) లకు సంయుక్తంగా రీచ్‌స్టాగ్‌లో 52% మెజారిటీ లభించింది.
జై హింద్
ప్రముఖ సంస్కృతిలో
జై హింద్ పోస్ట్ మార్క్ స్వతంత్ర భారతదేశం యొక్క మొదటి స్మారక పోస్ట్ మార్క్. స్వతంత్ర భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్టాంపులు 1947 నవంబర్ 21న వెలువడ్డాయి. అందులో "జై హింద్" నిదాదం గల 1.5 అణాలు, 3.5 అణాలు, 12 అణాల స్టాంపులు ఉన్నాయి. జై హింద్‌ తో పాటు, వారు వరుసగా అశోకుని రాజధాని, జాతీయ పతాకం, ఒక విమానం చిత్రాలను ప్రచురించారు. "जय हिन्द" మొదటి, ఇండియన్ స్టాంపుల స్వాతంత్ర్య సిరీస్‌లో కూడా పేర్కొనబడింది.
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
రాజకీయ పరిణామాలు
నాజీలు మెజారిటీ పొందినప్పటికీ, వారు తమ లక్ష్యాన్ని చేరుకోలేకపోయారు. ఆ ఎన్నికల్లో 50–55% ఓట్లను గెలుచుకోవడమే ఆ లక్ష్యం. ఈ కారణంగా తమ తదుపరి లక్ష్యమైన 'ఎనేబులింగ్ చట్టం ఆమోదింపజేసుకుని తద్వారా హిట్లర్‌కు డిక్రీ ద్వారా పాలించే హక్కును సాధించడం' అనేది కష్టసాధ్య మవుతుందని నాజీలు భావించారు. దీన్ని సాధించాలంటే మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీ అవసరం. అయితే, నాజీలకు అనుకూలంగా అనేక ముఖ్యమైన అంశాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనవి -కమ్యూనిస్టు పార్టీని అణచివేయడం, జాతీయ భద్రతాంశాలను నాజీలు సమర్థంగా ఉపయోగించుకోవడం. అంతేకాకుండా, సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీకి (ఎనేబులింగ్ యాక్ట్‌కు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసే ఏకైక పార్టీ) చెందిన కొంతమంది డిప్యూటీలను నాజీ ఎస్.ఎ అరెస్టు చేయడం, బెదిరింపులు చెయ్యడం వంటివి చేసి, వాళ్ళు రీచ్‌స్టాగ్‌లో తమ కూచోకుండా నిరోధించారు. పర్యవసానంగా, తుది ఓటు లెక్కింపులో సోషల్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోయింది. మితవాద జర్మన్ నేషనల్ పీపుల్స్ పార్టీ, సెంటర్ పార్టీ, ఇంకా అనేక చిన్నచిన్న మధ్యతరగతి పార్టీల మద్దతుతో ఎనేబులింగ్ చట్టాన్ని 1933 మార్చి 23 న సులభంగా ఆమోదింపజేసుకున్నారు. ఈ చట్టం మార్చి 27 న అమల్లోకి వచ్చింది. హిట్లర్‌ జర్మనీకి నియంత అయ్యాడు.
కాలిపోయిన రీచ్‌స్టాగ్ భవనానికి ఎదురుగా కొనిగ్‌స్ప్లాట్జ్కు ఆవల ఉన్న క్రోల్ ఒపెరా హౌస్, తరువాతి 12 సంవత్సరాల పాటు పార్లమెంటు భవనంగా పనిచేసింది.
జై హింద్
ప్రముఖ సంస్కృతిలో
ఆల్ ఇండియా రేడియోలో ప్రసారాల చివరలో ఈ పదబంధం ఉపయోగించబడింది. ఇది 1963 లో లతా మంగేష్కర్ పాడిన "ఏ మేరే వతన్ కే లోగో " అనే దేశభక్తి గీతంలో కనిపిస్తుంది
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
విచారణ
thumb|మారినస్ వాన్ డెర్ లుబ్బే భవనంలోకి ప్రవేశించాడని చెప్పిన కిటికీ రీచ్‌స్టాగ్‌కు నిప్పంటించారనే ఆరోపణలపై మారినస్ వాన్ డెర్ లుబ్బే, ఎర్నెస్ట్ టోర్గ్లర్, జార్జి డిమిట్రోవ్, బ్లాగోయి పోపోవ్, వాసిల్ తనేవ్‌పై 1933 జూలైలో అభియోగాలు మోపారు. సెప్టెంబరు 21 నుండి 1933 డిసెంబరు 23 వరకు, లీప్జిగ్ లో విచారణ జరిగింది. జర్మన్ సుప్రీంకోర్టు (రైఖ్స్‌గెరిట్) న్యాయమూర్తులు విచారణకు అధ్యక్షత వహించారు. ఇది జర్మనీ లోని అత్యున్నత న్యాయస్థానం. న్యాయమూర్తి, సుప్రీంకోర్టు నాల్గవ శిక్షా గదికి చెందిన నాల్గవ క్రిమినల్ కోర్టు న్యాయమూర్తి డాక్టర్ విల్హెల్మ్ బుంగర్. భవనాన్ని తగలబెట్టి, ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టే ప్రయత్నం చేసినట్లు నిందితులపై అభియోగాలు మోపారు.
జై హింద్
ప్రముఖ సంస్కృతిలో
మహాత్మా గాంధీ 1947 లో బ్రిటిష్ రాజ దంపతులు క్వీన్ ఎలిజబెత్ II,  ప్రిన్స్ ఫిలిప్‌ల వివాహ కానుకగా తాను స్వయంగా తయారుచేసిన నూలుతో నేసిన వస్త్రంపై "జై హింద్" అని రాసి అందజేసాడు.
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
విచారణ
లీప్జిగ్ విచారణకు విస్తృతంగా ప్రచారం లభించింది. రేడియోలో ప్రసారం చేసారు. నేరారోపణ లన్నిటి లోనూ కమ్యూనిస్టులు దోషులుగా తేలుతుందని ప్రజలు భావించారు. అయితే, విచారణ ముగిసాక, వాన్ డెర్ లుబ్బే మాత్రమే దోషిగా కోర్టు తేల్చింది. అతని తోటి ముద్దాయిలు దోషులు కాదని తేలింది. 1934 లో, వాన్ డెర్ లుబ్బేకు జర్మన్ జైలు ఆవరణలో శిరచ్ఛేదం చేసారు. 1967 లో, వెస్ట్ బెర్లిన్ లోని ఒక న్యాయస్థానం 1933 నాటి తీర్పును రద్దు చేసింది. వాన్ డెర్ లుబ్బేకు విధించిన శిక్షను, అతడి మరణానంతరం, ఎనిమిది సంవత్సరాల జైలు శిక్షగా మార్చింది. 1980 లో, మరొక కోర్టు తీర్పును రద్దు చేసింది, కాని దానిని రద్దు చేసింది. 1981 లో, పశ్చిమ జర్మనీ న్యాయస్థానం వాన్ డెర్ లుబ్బేకు విధించిన 1933 నాటి శిక్షను రద్దు చేసింది. పిచ్చి అనే కారణంతో అతన్ని నిర్దోషి అని తేల్చింది. ఆ తరువాత ఈ తీర్పును రద్దుసారు. అయితే, నాజీ జర్మనీ కాలంలో దోషులుగా తేలిన ఎవరైనా అధికారికంగా దోషులు కాదనే 1998 నాటి చట్టం ప్రకారం 2008 జనవరిలో అతనికి మరణనంతర క్షమాభిక్ష లభించింది. నాజీ జర్మనీ నాటి చట్టాలు "న్యాయం యొక్క ప్రాథమిక ఆలోచనలకు విరుద్ధంగా ఉన్నాయి" అనే ఆలోచన ఆధారంగా ఈ చట్టం, నాజీల కాలంలో నేరాలకు పాల్పడిన వ్యక్తులకు క్షమాభిక్షకు అనుమతిస్తుంది.
వాన్ డెర్ లుబ్బే శిరచ్ఛేదం
విచారణలో వాన్ డెర్ లుబ్బే దోషిగా నిర్ధారణైంది. అతడికి మరణశిక్ష విధించారు. అతని 25 వ పుట్టినరోజుకు మూడు రోజుల ముందు, 1934 జనవరి 10 న, గిలెటిన్ తో (ఆ సమయంలో సాక్సోనీలో అది ఆచారం; మిగతా జర్మనీలో గొడ్డలితో నరికేవారు) శిరచ్ఛేదం చేసారు. రీచ్‌స్టాగ్‌ను తగలబెట్టి అధికారాన్ని చేజిక్కించుకునే కమ్యూనిస్టు కుట్రలో వాన్ డెర్ లుబ్బే ఒక భాగమని నాజీలు ఆరోపించగా, తమపై నేరాన్ని రుద్ది తమను నిందించడానికి నాజీలు చేసిన కుట్రలో వాన్ డెర్ లుబ్బే భాగమని కమ్యూనిస్టులు ఆరోపించారు. వాన్ డెర్ లుబ్బే మాత్రం, జర్మన్ కార్మికవర్గ పరిస్థితికి నిరసనగా తాను ఒంటరిగానే, స్వతంత్రంగానే వ్యవహరించానని పేర్కొన్నాడు.
జై హింద్
ప్రముఖ సంస్కృతిలో
ఎయిరిండియా నినాదాల ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో ఈ పదబంధం ఉండేది. 1965 లోక్‌సభ చర్చలో ఇది "ఒక దేశం, ఒక నాయకుడు, ఒక భారతదేశం, జై హింద్" అనే ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని జాతీయ విమానయాన సంస్థ యొక్క ట్యాగ్‌లైన్‌లో భాగం అని పేర్కొన్నారు.
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
గోరింగ్ వ్యాఖ్యానం
కుడి|thumb|నూరెంబర్గ్ విచారణలో గోరింగ్ (మొదటి వరుస, ఎడమవైపు) ది రైజ్ అండ్ ఫాల్ ఆఫ్ థర్డ్ రీచ్ లో విలియం ఎల్. షైరర్ ఇలా రాశాడు: నూరెంబర్గ్ విచారణల్లో జనరల్ ఫ్రాంజ్ హాల్డర్ సమర్పించిన ఓ అఫిడవిట్లో, గోరింగ్ తానే ఆ నిప్పు పెట్టానని చెప్పుకున్నాడని పేర్కొన్నాడు: "1943 లో ఫ్యూరర్ పుట్టినరోజున జరిగిన విందులో ఫ్యూరర్ చుట్టూ ఉన్న జనం రీచ్‌స్టాగ్ భవనం దగ్ధమవడం వైపు, ఆ భవనపు కళాత్మక విలువల వైపూ సంభాషణను మరల్చగా గోరింగ్ ఆ సంభాషణలోకి దూరి, 'రీచ్‌స్టాగ్ భవనం గురించి నిజంగా తెలిసింది నాకు మాత్రమే, ఎందుకంటే దానికి నిప్పు పెట్టింది నేనే కాబట్టి' అని అనడం నా చెవులతో విన్నాను. ఇలా అంటూ అతడు తొడ గొట్టాడు ". 1945, 1946 ల్లో నూరెంబర్గ్ విచారణలో క్రాస్ ఎగ్జామినేషన్ సమయంలో హాల్డర్ అఫిడవిట్‌ను గోరింగ్‌కు చదివి వినిపించగా, అతను దాన్ని ఖండించాడు.
జై హింద్
ఇతర వాడుకలు
ఈ పదబందం ఈ క్రింది వానిలో ఉపయోగించారు.
మూలాలు
వర్గం:హిందీ పదజాలము వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
రీచ్‌స్టాగ్ దహనం
జర్మను కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ నిర్వహించిన "ఎదురు విచారణ"
ఈ విచారణ 1933 సెప్టెంబరు 21 న ప్రారంభమైంది. ఒక వారం పాటు సాగింది. ముద్దాయిలందరూ నిర్దోషులనీ, అసలు దోషులు నాజీ పార్టీ ప్రముఖుల్లోనే ఉన్నారనీ తేల్చింది. ఈ విచారణ మీడియా దృష్టిని బాగా ఆకర్షించింది. సర్ స్టాఫోర్డ్ క్రిప్స్ ప్రారంభ ప్రసంగం చేశాడు. ఈ మాక్ విచారణలో గోరింగ్‌ను దోషిగా తేల్చారు. సంభవనీయమైన సినేరియోలన్నిటినీ పరీక్షించడానికి ఇది వర్క్‌షాపుగా ఉపయోగపడింది. ప్రతివాదుల ప్రసంగాలను ముందే తయారు చేసారు. హేస్, మోరో-గియాఫేరి వంటి చాలా మంది "న్యాయమూర్తులు" "విచారణ" వద్ద వాతావరణం చూస్తే ఇది షో ట్రయల్ లాగా ఉందని ఫిర్యాదు చేశారు. సత్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా, "సరైన" తీర్పు ఇవ్వాలంటూ మున్జెన్‌బర్గ్ నిరంతరం "న్యాయమూర్తులపై" తెర వెనుక ఒత్తిడి తెస్తూ ఉన్నాడని ఆరోపించారు. "సాక్షుల్లో" ఒకరు, ఒక ఎస్.ఎ వ్యక్తి. అతడు ముసుగు ధరించి కోర్టులో హాజరయ్యాడు. నిజంగానే ఎస్.ఎ నిప్పంటించిందని అతడు చెప్పాడు. వాస్తవానికి, ఈ "ఎస్.ఎ మనిషి" జర్మన్ కమ్యూనిస్టు వార్తాపత్రిక రోట్ ఫహ్నే సంపాదకుడైన ఆల్బర్ట్ నార్డెన్. మరో ముసుగు సాక్షి, వాన్ డెర్ లుబ్బే మాదకద్రవ్యాల బానిస అని, స్వలింగ సంపర్కుడనీ, అతను ఎర్నెస్ట్ రోహ్మ్ ప్రేమికుడనీ, నాజీ డూప్ అనీ పేర్కొన్నాడు. హేస్ ఈ సాక్ష్యాన్ని "అంతగా నమ్మదగినది కాదు" అని అభివర్ణించాడు.
జర్మను కమ్యూనిస్టులకు ఈ ఎదురు విచారణ చాలా విజయవంతమైన ప్రచార సాధనంగా పనికొచ్చింది. మున్జెన్‌బర్గ్ తన పేరుతో, ది బ్రౌన్ బుక్ ఆఫ్ ది రీచ్‌స్టాగ్ ఫైర్ అండ్ హిట్లర్ టెర్రర్ అనే పుస్తకం ప్రచురించాడు. అది బాగా అమ్ముడుపోయింది. రీచ్‌స్టాగ్‌ను తగలబెట్టడం, దీనిపై కమ్యూనిస్టులపై నిందించడం నాజీలు చేసిన కుట్ర అని ఈ పుస్తకంలో ఆరోపించాడు. (మున్జెన్‌బర్గ్ రాసిన ఇతర పుస్తకాల మాదిరిగానే, దీనికి కూడా నిజమైన రచయిత అతడు కాదు. చెకోస్లోవాక్ కమ్యూనిస్ట్ ఒట్టో కాట్జ్. చేత ఈ పుస్తకాన్ని రాయించాడు) ది బ్రౌన్ బుక్ విజయం తరువాత కాట్జ్ చేతనే రాయించిన ది సెకండ్ బ్రౌన్ బుక్ ఆఫ్ ది రీచ్స్టాగ్ ఫైర్ అండ్ హిట్లర్ టెర్రర్ అనే మరొక బెస్ట్ సెల్లర్ పుస్తకాన్ని 1934 లో మున్జెన్‌బర్గ్ ప్రచురించాడు.
మూలాలు
వర్గం:Articles with hAudio microformats వర్గం:జర్మనీ చరిత్ర
సుప్రియ శ్రీన‌తే
సుప్రియ శ్రీన‌తే (ఆంగ్లం: Supriya Shrinate) ఒక భారతీయ రాజకీయవేత్.త మాజీ పాత్రికేయురాలు. ఆమె భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ కు జాతీయ అధికార ప్రతినిధిగా పనిచేసారు. ఆమె 2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నిక ల్లో (లోక్‌సభ ఎన్నికలు) మహారాజ్‌గంజ్ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసింది. 2022లో ఆమె కాంగ్రెస్ పార్టీ సోష‌ల్ మీడియా విభాగం అధిప‌తి.
18 ఏళ్ల పాటు సుప్రియ శ్రీన‌తే జర్నలిస్టుగా పనిచేశారు. ఆమె ఇండియా టుడే తో తన వృత్తిని ప్రారంభించింది, తర్వాత ఆమె ఎన్ డి టీవీలో అసిస్టెంట్ ఎడిటర్‌గా చేరింది. ఆమె క్రియాశీల రాజకీయాల్లోకి వచ్చినప్పుడు టైమ్స్ గ్రూప్ వారి ఈటీ నౌలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్‌గా పని చేస్తున్నారు.
రాజకీయం
2019 భారత సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో పోటీ చేసేందుకు సుప్రియ శ్రీన‌తే ET Nowలో ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడిటర్‌గా తన పదవికి రాజీనామా చేశారు. ఆమె భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా మహరాజ్‌గంజ్ (ఉత్తర ప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం) నుంచి పోటీ చేసి 72,516 ఓట్లతో మూడో స్థానంలో నిలిచారు. 2019లో ఆమె ఆల్ ఇండియా కాంగ్రెస్ కమిటీ అధికార ప్రతినిధిగా నియమితులయ్యారు. కాంగ్రెస్ అధికార ప్రతినిధిగా ఆమె టీవీ చర్చల్లో పాల్గొన్నారు. ఆమె భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ స్టార్ క్యాంపెయినర్‌గా 2022లో ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల కూడా పాల్గొంది. అదే సంవత్సరం సుప్రియ శ్రీన‌తే ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సోషల్ మీడియా మరియు డిజిటల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌ల ఛైర్మన్‌గా నియమితులయ్యారు.
మూలాలు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:మహారాజ్‌గంజ్ జిల్లా ప్రజలు వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారత మహిళా జర్నలిస్టులు వర్గం:ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థులు
త్రి-భాషా సూత్రం
1968లో భారత ప్రభుత్వ విద్యా మంత్రుత్వ శాఖచే పాఠశాల విద్యా స్థాయిలో విద్యార్థులు వివిధ భాషలను నేర్చుకోవాలనే ఉద్ధేశ్యంతో రూపొందించబడినదే ఈ "త్రి-భాషా సూత్రం". ఈ సూత్రాన్ని అన్ని రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రుల సమావేశం తరువాత 1968 జాతీయ విధాన స్పష్టత(national policy resolution) ద్వారా అమలులోకి వచ్చింది.ఈ సూత్రం ప్రకారం భారత దేశంలో ఉన్న అన్ని రాష్ట్రాలలోనూ మూడు భాషలను ఉపయోగించాలి. హిందీలో మాట్లాడే రాష్ట్రాలలో హిందీ, ఆంగ్లం, ఆధునిక భారతీయ భాష(ప్రాధాన్యంగా దక్షిణ భారతదేశ భాష), హిందీలో మాట్లాడని రాష్ట్రాలలో హిందీ, ఆంగ్లం, ఏదైనా ప్రాంతీయ భాష ఉండాలని నిర్ణయించారు.
దక్షిణాది ఉన్న ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక ముఖ్యంగా తమిళనాడు రాష్ట్రాల ప్రజలు చేసిన నిరసనల ఫలితంగా త్రి-భాషా సూత్రాన్ని సవరించి ఈ విధంగా మార్చారు. ప్రస్తుతం తమిళనాడులో మాజీ ముఖ్యమంత్రి సి.ఎన్. అన్నాదురై గారు చేసిన ప్రయత్నాల వల్ల త్రి-భాషా సూత్రాన్ని అనుసరించడంలేదు.
చరిత్ర
ఈ సూత్రాన్ని మొదట 1948-1949లో అమలుపరచాలని విశ్వవిద్యాలయ విద్యా కమిషన్(university grants commission) సలహా ఇచ్చినప్పటికీ మూడు భాషలలో విద్యను అమలుపరచడానికి గల కారణాన్ని కునుక్కోలేక భారతదేశం కంటే ముందే ఈ సూత్రాన్ని అమలుపరించిన నెథర్ ల్యాండ్స్, స్విట్జర్ ల్యాండ్స్ ను చూసి అనవసరమని భావించారు. అలాగే హిందీ భాష మైనారిటీ భాష అని, ఎంతో చరిత్ర, సాహిత్యం ఉన్న ఇతర భాషలపై అంటే కన్నడ, తెలుగు, తమిళం, మరాఠీ, బెంగాలీ, పంజాబీ, మళయాలం, ఉర్దూ, గుజరాతీ భాషలపై ఆధిపత్యం లేదని ఒప్పుకుంటూనే హిందీ భాష చివరికి ఆంగ్ల భాష స్థానాన్ని భర్తీ చేసి ప్రభుత్వ విధులన్ని హిందీ భాషలోనే జరుగుతాయని నమ్మారు.
1964-1965లో విద్యా కమిషన్ ఇచ్చిన నివేదికలో కొన్ని సవరణలు చేసి త్రి-భాషా సూత్రాన్ని అమలుపరచాలని సలహా ఇచ్చారు.కొన్ని చర్చలూ, సమావేశాల తరువాత 1968లో భారత శాసనసభ అసలైన త్రి-భాషా సూత్రాన్ని స్వీకరించింది.1968లో అమలు చేసిన సూత్రాన్ని 1986లో జాతీయ విధాన స్పష్టత మళ్ళీ పునరుద్ఘాటించింది.