cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
జోలెపాళ్యం మంగమ్మ
జీవిత విశేషాలు
ఈమె చిత్తూరు జిల్లా మదనపల్లెలో 1925, సెప్టెంబరు 12న జన్మించింది. ఎం.ఎ., బి.ఎడ్ చదివింది. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి డాక్టరేట్ పట్టాను పొందింది. ఈమెకు తెలుగు, ఇంగ్లీషు, ఫ్రెంచ్, ఎస్పరాంటో, తమిళ, హిందీ భాషలలో ప్రావీణ్యం ఉంది. ఈమె ఆలిండియా రేడియో న్యూఢిల్లీలో 10 సంవత్సరాలు ఎడిటర్‌గా, న్యూస్ రీడర్‌గా పనిచేసింది. 1962 నుండి నేషనల్ ఆర్కీవ్స్, ఢిల్లీలో పరిశోధనలు చేసింది. బోధనా రంగంలో సుమారు పాతిక సంవత్సరాల అనుభవం సంపాదించింది. ఈమె కేంద్ర సమాచారశాఖ, విదేశాంగశాఖలలో కీలకమైన పదవులను నిర్వహించింది. ఇండియన్ హిస్టరీ కాంగ్రెస్, ఇండియన్ రెడ్ క్రాస్ సొసైటీ మొదలైన సంస్థలలో జీవిత సభ్యురాలు. ఇంకా ఈమె అనిబీసెంట్‌ ఎడ్యుకేషనల్‌ ట్రస్టు ఉపాధ్యక్షురాలిగా, గాంధీ ఆర్గనైజేషన్‌ ఫర్‌ రూరల్‌ డెవల్‌పమెంట్‌ అధ్యక్షురాలిగా, లోక్‌అదాలత్‌లో సభ్యురాలిగా వివిధ హోదాల్లో సేవలను అందించింది. ఈమె ఇంగ్లీషు, తెలుగు భాషలలో పలు పుస్తకాలను రచించింది. న్యూఢిల్లీ తెలుగు అకాడమీ ఉగాది పురస్కారం, కుప్పం రెడ్డమ్మ సాహితీ పురస్కారం, సిద్ధార్థ కళాపీఠం (విజయవాడ) విశిష్ట అవార్డు మొదలైన సత్కారాలను పొందింది. సరోజినీ నాయుడు అనుయాయిగా ఈమె పేరుగడించింది. ఆంధ్రానైటింగేల్ అనే బిరుదును సంపాదించింది.
మరణం
ఈమె మదనపల్లెలోని తన స్వగృహంలో 2017, ఫిబ్రవరి 1వ తేదీన తన 92వ యేట వృద్ధాప్య సమస్యలతో మరణించింది.
మూలాలు
వర్గం:1925 జననాలు వర్గం:2017 మరణాలు వర్గం:ఆంగ్ల రచయితలు వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు వర్గం:రేడియో ప్రముఖులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా ఆకాశవాణి ఉద్యోగులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా రచయిత్రులు వర్గం:తెలుగువారిలో ఇంగ్లీషు రచయితలు
1981 నాటి అండర్‌ఆర్మ్ బౌలింగ్ సంఘటన
1981 నాటి అండర్‌ఆర్మ్ బౌలింగ్ సంఘటన 1 ఫిబ్రవరి 1981న మెల్‌బోర్న్ క్రికెట్ గ్రౌండ్‌లో బెన్సన్ & హెడ్గెస్ ఆస్ట్రేలియా ట్రైసీరీస్‌లో భాగంగా ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్‌ల నడుమ జరిగిన మూడవ వన్‌డే ఇంటర్నేషనల్‌ క్రికెట్ మ్యాచ్‌లో జరిగింది. ఆఖరి ఓవర్‌లో ఒక్క బాల్‌ మిగిలివుందనగా, న్యూజిలాండ్‌కి మ్యాచ్‌ డ్రా చేసుకునేందుకు ఆరు పరుగులు కావాల్సిన పరిస్థితి. న్యూజీలాండ్‌ జట్టుకు అవసరమైన పరుగులు రాకుండా ఉండేలా చేయడానికి, ఆస్ట్రేలియా కెప్టెన్ గ్రెగ్ ఛాపెల్ బౌలర్ (తన తమ్ముడు కూడా) ట్రెవర్ ఛాపెల్‌కి ఆఖరి బంతిని చేయి కిందికి తిప్పి నేలబారుగా అండర్ ఆర్మ్ వేయమని సూచించారు. ఇలా చేయడం క్రికెటింగ్ క్రీడా స్ఫూర్తికి విరుద్ధం కావడంతో ఎవరూ ఎప్పుడూ చూడలేదు, కానీ అప్పటికి ఇది క్రికెట్‌ నియమాలకు వ్యతిరేకం మాత్రం కాదు.
బంతి వేయడానికి దారితీసిన స్థితిగతులు
న్యూజీలాండ్‌ మొదటి మ్యాచ్‌, ఆస్ట్రేలియా రెండవ మ్యాచ్ గెలుపొందడంతో సీరీస్ 1-1గా టై అయింది. మూడవ మ్యాచ్‌ చివర్లో నాన్ బ్యాట్స్‌మాన్‌గా బ్రూస్ ఎడ్గార్ 102 పరుగులతో అజేయంగా నిలిచివున్నారు, ఆయన ఇన్నింగ్స్ అత్యంత ఉపేక్షకు గురైన సెంచరీగా పేరుతెచ్చుకున్నది.
మూలాలు
వర్గం:సంఘటనలు వర్గం:క్రికెట్ వివాదాలు
హెపటైటిస్ బి టీకా
thumb|టీకా హెపటైటిస్ బి అనేది ఒక టీకా, ఇది హెపటైటిస్ బి నుండి కాపాడుతుంది. మొదటి మోతాదు పుట్టిన 24 గంటలలోపు రెండు లేదా మూడు మోతాదులతో వేయాలని సిఫార్సు చేయబడింది. రోగనిరోధక శక్తి యొక్క పనితీరు తక్కువగా ఉన్న హెచ్ ఐ వి /ఎయిడ్స్ గలవారిలో, నెలలు నిండకుండా పుట్టిన వారికి ఈ మోతాదు సిఫార్సుచేయబడింది. ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తులలో, 95% కంటే ఎక్కువమందిలో వ్యాధి నిరోధక శక్తిని కలిగించటానికి క్రమబద్ధంగా చేసే టీకాల యొక్క ఫలితాలు భద్రపరచబడ్డాయి.
అధిక ప్రమాదం ఉన్నవారికి టీకా పని చేసిందని నిర్ధారించడానికి చేసే రక్త పరీక్షను చేయాలని సిఫార్సు చేయబడింది. రోగనిరోధక శక్తి యొక్క పనితీరు తక్కువగా ఉన్నవారికి అదనపు మోతాదు అవసరం కావచ్చు కాని చాలా మందికి దీని అవసరం లేదు. హెపటైటిస్ బి వైరస్ బారిన పడిన వ్యక్తులు అంటే వ్యాధి నుండి రక్షణ కోసం టీకా పొందనివారిలో, టీకాతో పాటు అదనంగా హెపటైటిస్ బి ఇమ్యూన్ గ్లోబులిన్ ఇవ్వాలి. టీకా కండరానికి ఇంజక్షన్ ద్వారా ఇవ్వబడుతుంది.
హెపటైటిస్ బి టీకా ద్వారా వచ్చే తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు చాలా అసాధారణంగా వస్తాయి. ఇంజక్షన్ చేసిన ప్రదేశంలో నొప్పి రావచ్చు. గర్భాన్నిధరించిన సమయంలో లేదా తల్లి పాలిచ్చే సమయంలో దీని వాడకం సురక్షితంగా ఉంది. దీనికి గుల్లెయిన్-బారే సిండ్రోమ్‌తో సంబంధం లేదు. ప్రస్తుత టీకా రసాయనిక రీత్యా మరల కలిపే DNA పద్ధతులతో ఉత్పత్తి చేయబడుతుతుంది. ఇవి ఒకటిగా, ఇతర వ్యాక్సిన్లతో కలిపి లభిస్తుంది.
మొదటి హెపటైటిస్ బి వ్యాక్సిన్‌, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో 1981 లో ఆమోదించబడింది. సురక్షితమైన రకం 1986 లో మార్కెట్‌లోకి వచ్చింది. ఇది ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క అత్యవసరమైన మందుల జాబితాలో ఉంది, ఇది ప్రాథమిక ఆరోగ్య వ్యవస్థలో అవసరమైన చాలా అతి ముఖ్యమైన మందు. 2014 నాటికి ఒక మోతాదుకు మొత్తం ఖర్చు 0.58 నుండి 13.20 అమెరికా డాలర్లు ఉంది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో దీని ధర 50 నుండి 100 డాలర్ల మధ్య ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:టీకాలు
దాస్యం వినయ్‌భాస్కర్
జననం, విద్యాభ్యాసం
వినయ్‌భాస్కర్‌ 1964, నవంబరు 22న రంగయ్య - శిలోత్రి దేవి దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, వరంగల్ జిల్లా లోని పరకాలలో జన్మించాడు. ఇతని అన్న దాస్యం ప్రణయ్ భాస్కర్ ఎన్టీఆర్ ప్రభుత్వంలో మంత్రిగా పనిచేశాడు. వినయ్‌భాస్కర్‌ హైదరాబాదు లోని సెయింట్ జోసెఫ్ జూనియర్ కళాశాల నుంచి తన 12వ తరగతిలో పట్టభద్రుడయ్యాడు. డాక్టర్ బిఆర్ అంబేద్కర్ ఓపెన్ యూనివర్శిటీ నుంచి పొలిటికల్ సైన్స్ లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పూర్తిచేశాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
వినయ్‌భాస్కర్‌ కు రేవతితో వివాహం జరిగింది. వారికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె ఉన్నారు.
రాజకీయ జీవితం
వినయ్‌భాస్కర్‌ 2004 లో హనుమకొండ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుంచి స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి మందాడి సత్యనారాయణ రెడ్డి చేతిలో ఓడిపోయాడు. 2005లో టిఆర్ఎస్ పార్టీలో చేరి వరంగల్ అర్బన్ జిల్లా అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. 2005-09 వరకు గ్రేటర్ వరంగల్ మున్సిపాలిటీ లో కార్పోరేటర్ గా ఉన్నాడు. 2009 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో 13వ ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభకు పశ్చిమ వరంగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేసి తొలిసారిగా ఎంఎల్ఏగా గెలిచాడు. తెలంగాణ ఉద్యమ సమయంలో కేంద్ర నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా 2010లో తన ఎమ్మెల్యే పదవికి రాజీనామా చేశాడు. 2010 ఉప ఎన్నికల్లో తిరిగి పోటీచేసి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందాడు. 2014, 2018 లలో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థిగా పశ్చిమ వరంగల్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందాడు.
2015 జనవరిలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు ఆధ్వర్యంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం పార్లమెంటరీ కార్యదర్శిగా నియమితులయ్యాడు. 2019, సెప్టెంబర్ 7న ప్రభుత్వ చీఫ్‌విప్‌గా దాస్యం వినయ్‌ భాస్కర్‌ నియమితులయ్యాడు. దాస్యం వినయ్ భాస్కర్ 26 జనవరి 2022న టిఆర్ఎస్ పార్టీ, హనుమకొండ జిల్లా అధ్యక్షుడిగా నియమితుడయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1964 జననాలు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:వరంగల్లు పట్టణ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009) వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018)
గుడిలో సెక్స్ (పుస్తకం)
దేవాలయాలలో పాతిక ముప్పయి మంది దంపతులు స్వామి వారికి అమ్మ వారిని కన్యాదానం చేయడం సహజం. కాని ఒకే ఒక్క దేవతను ఇంతమంది కన్యాదానంచేయడంలో అంతరార్థం అనే ప్రశ్నకు పూర్వకాలంలో గుడిలో జరిగే సెక్స్ కు ఇది ప్రత్యాయమని ఆరుద్ర అన్నారు. దీనిని విశదీకరించడానికి గుడిలో సెక్స్ గ్రంథం రాశాడు. అతిప్రాచీనమైన సింధూనాగరికత కాలంనుంచి సమాజాన్ని పరిశీలించి, ఆచార వ్యవహారాలను గుడి కోణంనుండి విశ్లేషించారు. సాహిత్యపరంగా వేదాలనుంచి కూడా సాక్ష్యాలు సేకరించారు. మనుస్మృతిని, కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రాన్ని , ఖజురహో కామశిల్పాలను, శాస్త్రీయ దృష్టి కలిగిని ఊర్మిళ అగర్వాల్, జార్జి థాంప్సన్ రచనలను విశ్లేషించి, గుడిలోపలే సెక్స్ కార్యం చెయ్యాలి కాబట్టి గుడిలోపలా, బైట సెక్స్ బొమ్మలున్నాయని నిరూపించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:2000 పుస్తకాలు
కె.కె. వేణుగోపాల్
'''కె.కె. వేణుగోపాల్''' (జననం : 1931) ఈయన సుప్రీంకోర్టులో సీనియర్ న్యాయవాది. ఈయన భారత అటార్నీ జనరల్‌గా పనిచేశాడు.
తొలినాళ్ళ జీవితం
ఈయన 1931లో ఆనాటి బ్రిటిష్ ఇండియా మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ ప్రస్తుత కేరళలోని దక్షిణ కెనరా జిల్లాలోని కన్హంగాడ్ లో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి, ఎం. కె. నంబియార్ న్యాయవాది. ఈయన చెన్నైలో ఉన్న తంబరంలోని మద్రాస్ క్రిస్టియన్ కాలేజీ లో భౌతికశాస్త్రంలో తన డిగ్రీ విద్యను పూర్తిచేసాడు. కర్ణాటకలోని బెల్గాం లో రాజా లఖంగౌడ లా కాలేజీ నుంచి లా విద్యను అభ్యసించాడు. ఈయన పురాతన పుస్తకాలను సేకరిస్తాడు.
కెరీర్
ఈయన గత 50 సంవత్సరాలలో అనేక ముఖ్యమైన కేసులను వాదించాడు. అందులో భూటాన్ రాజ్యాంగ ముసాయిదా కోసం భూటాన్ రాయల్ ప్రభుత్వం ఈయనను రాజ్యాంగ సలహాదారుగా నియమించింది. బాబ్రీ మసీదు కేసు కూల్చివేత కేసులో బీజెపి నాయకుడు ఎల్.కె అద్వానీ తరఫున వాదించాడు. ఈ కేసులో అద్వానీ, ఉమా భారతి, మురళీ మనోహర్ జోషిలతో సహా పలు బీజెపి నాయకులు ఉన్నారు.
పురస్కారాలు
ఈయనకు 2015 లో రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మ విభూషణ్ అవార్డును భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసింది. 2002 లో మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మ భూషణ్ పురస్కారాన్ని భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసింది.
మరిన్ని విశేషాలు
ఈయన 1996 నుండి 1997 వరకు యూనియన్ ఇంటర్నేషనల్ డెస్ అవోకాట్స్ (యుఐఎ - ఇంటర్నేషనల్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ లాయర్స్) అధ్యక్షుడిగా పనిచేశాడు. ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ నాయకత్వంలో జూన్ 30, 2017 న భారత అటార్నీ జనరల్‌గా నియమితులయ్యారు.
మూలాలు
వర్గం:1931 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:న్యాయవాదులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు
చాందినీ భగ్వానాని
చాందినీ భగ్వనాని భారతదేశానికి చెందిన టెలివిజన్ నటి. ఆమె 2001లో కోహి అప్నా సాతో టెలివిజన్ రంగంలోకి అడుగుపెట్టి క్యుంకీ సాస్ భీ కభీ బహు థీ సోనీ టీవీలో  అమిత కా అమిత్, జీ టీవీలో ప్రసారమైన తుమ్ హీ హో బంధు సఖా తుమ్హీ నటనకుగాను మంచి గుర్తింపునందుకుంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
హనుమాన్‌గఢ్
హనుమాన్‌గఢ్, భారత రాష్ట్రమైన రాజస్థాన్‌లోని ఒక నగరం. ఇది ఘగ్గర్ నది ఒడ్డున ఉంది.ఇది పురాతన సరస్వతీ నది అని కూడా గుర్తించారు.హనుమాన్‌గఢ్, ఢిల్లీ నుండి సుమారు 400 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. ఇది హనుమాన్‌గఢ్ జిల్లాకు ప్రధాన పరిపాలనా కేంద్రం.ఈ నగరాన్ని ఒకప్పుడు భట్నర్ (ప్రత్యామ్నాయంగా భట్నైర్ అని పిలుస్తారు) అని పిలిచేవారు. దీనిని సా.శ. 255 లో రాజు భూపత్ స్థాపించాడు.ఇది భాతి వంశం రాజపుత్రుల నియంత్రణలో కొనసాగింది. తరువాత రావు జెట్సా బికనీర్ ను ఆక్రమించాడు.
సింధు లోయ నాగరికత
1951లో హనుమాన్‌గఢ్ ప్రాంతంలో కలిబంగన్, పిలిబంగా వద్ద లభించిన అవశేషాలు ప్రకారం ఈ ప్రాంతం దాదాపు 5000 సంవత్సరాల నాటి నాగరికతలో ఒక భాగమని తెలుస్తుంది. మానవ అస్థిపంజరాలు, తెలియని లిపి, స్టాంపులు, నాణేలు, పాత్రలు, నగలు, బొమ్మలు, విగ్రహాలు, బావులు, బాత్‌రూమ్‌లు, కోట, వీధులు, మార్కెట్లు మొదలైనవి కనుగొనబడ్డాయి.ఈ ప్రదేశాలలో లభించిన అవశేషాలను కాళిబంగన్‌లోని మ్యూజియంలో, న్యూ ఢిల్లీ లోని నేషనల్ మ్యూజియంలో ఉంచారు.
మధ్యయుగం
ఇక్కడ కుషన్ సామ్రాజ్యం శైలిలో అనేక నాణేలతో పాటు అనేక టెర్రకోట అలంకరణ పలకలు లభించినవి. మట్టిదిబ్బలపై నుండి 15 అడుగుల లోతులో రెండు టెర్రకోట రాజధానులు, వాటి అంచుల వెంట మెట్ల పిరమిడ్లు కనుగొనబడ్డాయి.
వలసరాజ్యాల యుగం
హనుమాన్‌గఢ్ భాటి రాజ్‌పుత్‌ల రాజ్యం, అందుకే దీని పూర్వపు పేరు భట్నర్ అని పిలుస్తారు. ఈ కోటను బికనీర్ రాష్ట్రానికి చెందిన మహారాజా సూరత్ సింగ్ రాథోడ్ (జ.1787-మ.1828) మంగళవారం రోజు గెలుచుకున్నారు. హిందూ దేవత హనుమంతుడికి మంగళవారం శుభ దినం కావున, సూరత్ సింగ్ భట్నర్ పేరును "హనుమన్‌గఢ్"గా మార్చాడు.1700 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన పురాతనమైన హిందూ-దేవత హనుమంతుని కోట (భట్నర్ కోట) హనుమాన్‌గఢ్ పట్టణం మధ్యలో ఉంది. దీని వివరణ ఐన్-ఇ-అక్బరిలో చూడవచ్చు. పురాతన సరస్వతి నది (ఘగ్గర్ నది) ఒడ్డున పట్టణానికి సమీపంలో ఒక భద్రకాళి ఆలయం ఉంది.
జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, హనుమాన్‌గఢ్ మొత్తం జనాభా 150,958,అందులో 79,709 మంది పురుషులు, 71,249 మంది మహిళలు ఉన్నారు. 0 నుండి 6 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న జనాభా 18,094. హనుమన్‌గఢ్‌లో మొత్తం అక్షరాస్యుల సంఖ్య 102,149, ఇది జనాభాలో 67.7%గా ఉంది. పురుషుల అక్షరాస్యత 73.6%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 61.1%. హనుమన్‌గఢ్‌లోని జనాభా సమర్థవంతమైన అక్షరాస్యత రేటు 76.9%, ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 83.8%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 69.28%గా ఉంది షెడ్యూల్డ్ కులాలు, 25,486,షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 2,463 మంది ఉన్నారు. 2011లో హనుమన్‌గఢ్‌లో 30022 గృహాలు ఉన్నాయి.
2001 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం హనుమాన్‌గఢ్ మొత్తం జనాభా 129,654.అందులో పురుషులు 69,583, స్త్రీలు 60,071మంది ఉన్నారు.లింగ నిష్పత్తి ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు గాను 863 స్త్రీలను కలిగి ఉంది. 0 నుండి 6 సంవత్సరాల వయస్సులో ఉన్న జనాభా18,669 మంది ఉన్నారు.పట్టణ మొత్తం జనాభాలో83,923 మంది అక్షరాస్యులు (64.7%) మంది ఉన్నారు.7 సంవత్సరాల పైబడిన వయస్సు గల అక్షరాస్యత గల పిల్లలు మొత్తం జనాభాలో 75.6%.మంది ఉన్నారు.
రైల్వే జంక్షన్
alt=Bhagat singh chowk.|250px|right|హనుమన్‌గఢ్ జంక్షన్ వద్ద భగత్ సింగ్ చౌక్ దృశ్యం. హనుమన్‌గఢ్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్ జోధ్పూర్-బతిండా మార్గంలో ఒక ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. ఇంతకుముందు సాధుల్పూర్, రేవారి, జైపూర్, శ్రీగంగానగర్, అనుప్ ఘర్, (కెనలూప్) మీటర్ గేజ్ బ్రాడ్ గేజ్ లైన్లుగా ఉండేవి.ఈ రెండూ ఈ స్టేషన్ గుండా వెళ్లేవి.ఇప్పుడు అవి అన్ని లైన్లు బ్రాడ్ గేజ్ గా మార్చబడ్డాయి. డైమండ్ రైల్వే క్రాసింగ్ కూడా ఉంది. 1982 లో, బ్రాడ్ గేజ్ భటిండా నుండి సూరత్ ఘర్ వరకు హనుమన్‌గఢ్ ద్వారా ప్రారంభమైంది. 2012 అక్టోబరు 1 న, హనుమన్‌గఢ్-సాదుల్‌పూర్ మీటర్‌గేజ్ లైను -3 మూసివేయబడింది. దీనిని బ్రాడ్ గేజ్‌గా మార్చారు. హనుమన్‌గఢ్ నుండి శ్రీ గంగానగర్ ప్యాసింజర్ రైళ్లు బ్రాడ్ గేజ్ ట్రాక్‌లో నడుస్తున్నాయి. ఈ ట్రాక్ జైసల్మేర్ (రాజస్థాన్), ఉధంపూర్ (జె & కె) వద్ద హనుమన్‌గఢ్, శ్రీగంగానగర్, ఫిరోజ్‌పు ద్వారా రెండు వ్యూహాత్మకంగా ముఖ్యమైన కంటోన్మెంట్ల మధ్య  ప్రయాణికుల రద్దీని తగ్గించింది.
భాష
హిందీ అధికారిక భాష, ఇంగ్లీష్ అదనపు అధికారిక భాష. హనుమన్‌గఢ్‌లో బాగ్రి భాష ప్రధాన భాష.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:హనుమాన్‌గఢ్ జిల్లా వర్గం:హనుమాన్‌గఢ్ జిల్లా నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:రాజస్థాన్
కోనేరు హంపి
క్రీడా విశేషాలు
హంపి ప్రపంచ జూనియర్ బాలికల చెస్ చాంపియన్‌షిప్‌ను 2001 లో కైవసం చేసుకుంది.
2007 అక్టోబరు లో ఫైడ్ ఎలో రేటింగ్ (FIDE Elo rating) లో 2600 పాయింట్లను దాటి మహిళా చదరంగంలో జూడిత్ పోల్గర్ తర్వాత ప్రపంచంలో రెండో స్థానంలో నిల్చింది. . ఈ స్థానం సంపాదించిన భారతదేశపు తొలి చెస్ క్రీడాకారిణి హంపి. మహిళా గ్రాండ్ మాస్టర్‌లలోనే కాదు మొత్తం గ్రాండ్ మాస్టర్లలో అతి చిిన్న వయస్సులో గ్రాండ్ మాస్టర్ హోదా పొందిన రికార్డు సృష్టించింది. కేవలం 15 సంవత్సరాల నెలా, 27 రోజుల వయస్సులోనే ఈ స్థానానికి ఎదిగింది.
హంపి పేరును ఇంతకు ముందు ఆంగ్లంలో Hampi అని రాసేవారు, తరువాత రష్యను పేరులా కనపడటానికి Humpy గా మార్చారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1987 జననాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చదరంగ క్రీడాకారులు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ మహిళలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:విజయవాడ వ్యక్తులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా మహిళా క్రీడాకారులు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:చదరంగ క్రీడాకారులు
దివ్యేందు బారువా
thumb|నెదర్లాండ్స్ లోని గ్రోనింగెన్‌లో దిబ్యేందు బారువా (2012) 1966, అక్టోబర్ 27 న జన్మించిన దివ్యేందు బారువా (Dibyendu Barua) భారత దేశానికి చెందిన ప్రముఖ ఛెస్ క్రీడాకారుడు. విశ్వనాథన్ ఆనంద్ తర్వాత గ్రాండ్ మాస్టర్ హోదా పొందిన రెండో భారతీయుడు బారువా. 1978లో 12 సంవత్సరాల ప్రాయంలోనే బారువా భారత జాతీయ చెస్ చాంపియన్ షిప్ లో పాల్గొని ఈ ఘనత పొందిన పిన్న వయస్కుడిగా రికార్డు సృష్టించాడు. అదే సంవత్సరంలో బారువా ఇంగ్లాండులో ప్రపంచ నెంబర్ 2 ను ఓడించి సంచలనం సృష్టించాడు. 1983లో బారువా తొలిసారిగా జాతీయ చాంపియన్‌షిప్ పొందినాడు. 1991 అతడు గ్రాండ్ మాస్టర్ హోదా పొందినాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1966 జననాలు వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు వర్గం:చదరంగ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ చదరంగ క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
లీ మిన్ హో
లీ మిన్ హో (ఆంగ్లం: Lee Min ho) (జననం జూన్ 22, 1987) దక్షిణ కొరియాకు చెందిన నటుడు, గాయకుడు. ఆయనకు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అభిమానులు ఉండటం గమనార్హం. అతను ప్రపంచ ప్రఖ్యాత నటుడు అయ్యాడు, బాయ్స్ ఓవర్ ఫ్లవర్స్, ది వారసులు, సిటీ హంటర్, ది కింగ్: ఎటర్నల్ మోనార్క్ సహా అనేక టెలివిజన్ ధారావాహికలలో కనిపించాడు. ఆయన చాలా పాటలు పాడాడు.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం: 1987 జననాలు వర్గం: దక్షిణ కొరియా సినీ నటులు వర్గం: దక్షిణ కొరియా టెలివిజన్ నటులు వర్గం: సియోల్ నుండి ప్రజలు
వణుకు
thumb|వణుకు జబ్బుగల రోగి చేతి రాత వణుకు (Tremor) అనేది ఒక విధమైన వ్యాధి లక్షణము. ఇది ఆ వ్యక్తికి తెలియకుండా జరిగే కండరాల కదలిక. ఇవి ఏ శరీర భాగానికైనా రావచ్చును; అయితే ఎక్కువగా మనం పనిచేసే చేతులలో కనిపిస్తాయి. అతిగా చలివాతావరణంలో కనిపించే తీవ్రమైన వణుకుతో పళ్ళు నూరడం కూడా చేస్తారు. కొన్నిసార్లు వణుకు నాడీ సంబంధ వ్యాధుల లక్షణంగా కనిపిస్తుంది.
వర్గం:వ్యాధి లక్షణాలు
తెలంగాణ ప్రాధమిక విద్యామండలి
తెలంగాణ ప్రాధమిక విద్యామండలి తెలంగాణ ప్రభుత్వం పరిధిలోనిది. తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు తెలంగాణ ప్రాధమిక విద్యామండలి ఆధీనంలో ఉంటాయి. ఇది జూన్ 2014లో ఏర్పాటుచేయబడింది. తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ప్రాధమిక విద్యామండలి వివిధ కోర్సులులను విద్యార్థులకు అందించి వారికి విశ్వవిద్యాలయ చదువులకు సిద్ధం చేస్తుంది.
అనుబంధాలు
తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని అన్ని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు, కళాశాలలు తెలంగాణ ప్రాధమిక విద్యామండలికి అనుబంధంగా ఉంటాయి. అందేకాకుండా ఉన్నత పాఠశాలను కూడా ఏర్పాటుచేసి, నిర్వహిస్తుంది.
పరీక్షలు
ప్రాధమిక విద్యామండలి ప్రతి సంవత్సరం అన్ని తరగతులకు ఆఖరి పరీక్షలను నిర్వహిస్తుంది. 10 తరగతికి సర్టిఫికేట్ తో కూడిన పరీక్షలు నిర్వహిస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ సంస్థలు వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వం
ఐపీసీ సెక్షన్ భార్యాబంధు
ఐపీసీ సెక్షన్‌ భార్యాబంధు 2018లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఆలూరి క్రియేషన్స్ బ్యానర్ పై ఆలూరి సాంబశివరావు నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి రెట్టడి శ్రీనివాస్‌ దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ సినిమాలో ఆమని, శరత్‌చంద్ర, నేహా దేశ్‌పాండే ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ సినిమా 29 జూన్ 2018లో విడుదలైంది.
కథ
అడ్వకేట్ వినాయకరావు ( శరత్ చంద్ర ) మహిళల పట్ల అంత అనుకూలంగా లేని అతను శృతి ( నేహా దేశ్ పాండే ) ని చూసి ప్రేమలో పడతాడు. భర్తలను ఇబ్బంది పెడుతూ పైగా ఐపీసీ సెక్షన్ 498 ఏ భార్యాబంధు చట్టాన్ని ఉపయోగించి మగాళ్ల ని ఆడుకునే మహిళల నుండి కాపాడాలని, ఆ చట్టాన్ని రద్దు చేశాకే పెళ్లి చేసుకోవాలని వినాయకరావు అనుకుంటాడు. అసలు వినాయకరావు మహిళల పట్ల, ఐపీసీ సెక్షన్ 498 ఏ భార్యాబంధు చట్టం పట్ల ఎందుకు వ్యతిరేకంగా ఉన్నాడు ? చివరకు అతడు అనుకున్నది సాధించాడా ? శృతి ప్రేమని పొందాడా ? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు
గుండె వీర‌ల‌క్ష్మీ సోమ‌రాజు
గుండె వీర‌ల‌క్ష్మీ సోమ‌రాజు (GUNDE VEERALAXMI SOMARAJU)
గుండె వీర‌ల‌క్ష్మీ సోమ‌రాజు ప్ర‌స్తుతం  డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్ ఎడిట‌ర్‌గా ప్ర‌ముఖ న్యూస్ ఛానెల్‌లో విధులు నిర్వ‌హిస్తున్నారు. క‌ళ‌ల‌కు నెల‌వైన సామ‌ర్ల‌కోట‌లో 1982 డిసెంబ‌ర్ 28న సామ‌ర్ల‌కోట బ్రౌన్‌పేట‌లో సోమ‌వీర్రాజు, వ‌ర‌ల‌క్ష్మి దంప‌తుల‌కు ప్ర‌థ‌మ సంతానంగా జ‌న్మించారు. తండ్రి ద‌క్క‌న్ షుగ‌ర్స్ కంపెనీలో ప‌నిచేసేవారు. దిగువ మ‌ధ్య త‌ర‌గ‌తికి చెందిన కుటుంబం. ఏడాదిలో చెరుకు పండిన‌ప్పుడే ఫ్యాక్ట‌రీలో ప‌ని ఉండేది. అలాంటి కుటుంబాలు స్థానికంగా చాల ఉండేవి. (ప్ర‌స్తుతం ద‌క్క‌న్ షుగ‌ర్స్ అన‌గా న‌వ‌భార‌త్ పెర్రో ఎల్లాయిస్ కంపెనీ మూత‌ప‌డింది) త‌ల్లి వ‌ర‌ల‌క్ష్మి కూడా వేడినీళ్ల‌కు చ‌న్నీళ్లుగా ఏదోఒక ప‌నిచేస్తూ కుటుంబాన్ని న‌డిపించ‌డానికి సాయ‌ప‌డ్డారు. ముగ్గురు పిల్ల‌ల‌ను పెంచ‌డానికి చాల క‌ష్టాలు ప‌డాల్సి వ‌చ్చింది.
సోమ‌రాజుగారు 2003లో డిగ్రీ పూర్తి చేశారు. డిగ్రీ చ‌దువుతున్న స‌మ‌యంలోనే జ‌న‌స్పంద‌న అనే  కాకినాడ నుంచి వెలువ‌డే స్థానిక దిన‌ప‌త్రిక‌లో  విలేఖ‌రిగా ప‌నిచేస్తూ వ‌చ్చారు. ఆ స‌మ‌యంలోనే ఈనాడు విలేక‌రి బీబీ రామ‌కృష్ణ‌గారు ఎంతో ప్రోత్స‌హించారు. ఆ త‌ర్వాత కాకినాడ‌లో ఇన్‌కేబుల్ టీవీ ఛానెల్‌లో న్యూస్ రీడ‌ర్‌గా ప‌ని చేశారు. అప్ప‌డే మ‌న‌సులో బ‌ల‌మైన కోరిక వెంటాడింది. స‌మాజానికి సాయ‌ప‌డే ఈ వృత్తిలో నిల‌దొక్కుకోడానికి ఒక డిగ్రీ అవ‌స‌ర‌మ‌నిపించింది. అప్ప‌టికే అదే సంస్థలో ప‌నిచేస్తున్న కీ.శే.టీఎస్ఎన్ రాజుగారి ప్రోత్సాహంతో హైద‌రాబాద్‌లో ఏపీ కాలేజ్ఆఫ్ జ‌ర్న‌లిజంలో పీజీ డిప్లొమా పూర్తి చేశారు. ఆ కాలేజీకి  ప్ర‌ముఖ సీనియ‌ర్ జ‌ర్న‌లిస్టు స‌తీష్ చంద‌ర్ గారు ప్రిన్సిపాల్‌. ఆ కోర్పు పూర్తి చేసి తిరిగి మ‌ళ్లీ కాకినాడ వ‌చ్చేసారు. ఈ డిగ్రీతో తెలుగు భాష‌మీద ప‌ట్టు సంపాదించాల‌నే కోరిక‌తో ప్ర‌య‌త్నాలు చేస్తుండ‌గా స్థానికంగా ఎంతో పేరు క‌లిగిన  స‌ర్కార్ ఎక్స్ ప్రెస్ అనే ప‌త్రిక‌లో ఫ్రూఫ్ రీడ‌ర్‌గా, ఉప సంపాద‌కుడిగా ప‌నిచేయ‌డం ప్రారంభించారు. ఆ త‌ర్వాత 2009లో హైద‌రాబాద్‌కు మ‌కాం మార్చారు.
హైద‌రాబాద్ వ‌చ్చిన త‌ర్వాత విస్సా టీవీలో న్యూస్ రీడ‌ర్‌గా ప‌నిచేశారు. దీని త‌ర్వాత ఆర్‌టీవీలో కూడా  న్యూస్ రీడ‌ర్‌గా, వాయిస్ ఓవ‌ర్ ఆర్టిస్టుగా ప‌ని చేశారు. ఇక్క‌డ ప‌నిచేస్తుండ‌గానే ఈటీవీలో అవ‌కాశం వ‌చ్చింది. కానీ ఆరోగ్య కార‌ణాల రీత్యా ఆ సంస్థ‌లో చేర‌లేక‌పోయారు. మంచి సంస్థ‌లో ప‌నిచేసే అవ‌కాశం కోల్పోయాన‌నే బాధ ప‌డుతూనే త‌న ప్ర‌య‌త్నాలు మాత్రం ఆప‌లేదు. 2012లో జెమినీ న్యూస్‌లో న్యూస్ ప్రెజెంట‌ర్‌గా అవ‌కాశం వ‌చ్చింది.దీన్ని స‌ద్వినియోగం చేసుకున్నారు సోమ‌రాజుగారు. 2013లో బెస్ట్ న్యూస్ రీడ‌ర్ అవార్డును త్యాగ‌రాయ గాన‌స‌భ‌లో ఆచార్య ఎన్ గోపీ చేతుల మీదుగా అందుకున్నారు. దాని త‌ర్వాత ఉత్త‌మ క‌వితా అవార్డును డాక్ట‌ర్ సీ. నారాయ‌ణ రెడ్డిగారి చేతుల మీదుగా తీసుకున్నారు. అదే సంవ‌త్స‌రం విశాఖ ప‌ట్నానికి చెందిన అఖిల‌భార‌త సాంస్కృతిక స‌మాఖ్య వారు స్టేట్ బెస్ట్ సిటిజ‌న్ అవార్డ‌కు ఎంపిక చేశారు. 2013లోనే మే నెల‌లో ఐఎన్ టీయూసీ కార్మికర‌త్న పుర‌స్కారాన్ని కూడా గాంధీభ‌వ‌న్‌లో అందుకున్నారు సోమ‌రాజుగారు.
న్యూస్ ఛానెల్స్‌లో ప్రెజెంట‌ర్‌గా ప‌నిచేసిన‌ప్ప‌టికీ 2015లో సంపాద‌క వ‌ర్గం వైపు మళ్లారు. ఐన్యూస్ ఛానెల్ యాజ‌మాన్యం అవ‌కాశం క‌ల్పించ‌డంతో స‌బ్ ఎడిట‌ర్‌గా, షిఫ్ట్ ఇంచార్జ్‌గా విధులు నిర్వ‌హించారు. అటు త‌ర్వాత టీవీ9లో కూడా కొంత‌కాలం ప‌నిచేశారు. ప్ర‌స్తుతం ప్ర‌ముఖ న్యూస్ ఛానెల్లో డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్ ఎడిట‌ర్‌గా విధులు నిర్వ‌హిస్తున్నారు.
కుటుంబ నేప‌ధ్యం:
దిగువ మ‌ధ్య త‌ర‌గ‌తికి చెందిన కుటుంబంలో జ‌న్మించిన సోమ‌రాజుగార్కి ఒక చెల్లెలు, ఒక త‌మ్ముడు ఉన్నారు.
వివాహం: స‌మాజంలో కుల ప్రాధాన్యాన్ని త‌గ్గించాల‌నే ఆలోచ‌న‌తో డాక్ట్ బిఆర్ అంబేద్క‌ర్ చెప్పిన‌ట్టుగా కులాతీత‌, మ‌తాతీతమైన  ప్రేమ పెళ్లి చేసుకున్నారు.
భార్య‌, ఇద్దరు పిల్ల‌లు
అభిరుచులు:
పుస్త‌క‌ప‌ఠ‌నం, ముఖ్యంగా క్రీస్తు త‌త్వం, బుద్ధిజం,  అంబేద్క‌రిజం ఈ ప్ర‌పంచానికి అత్యావ‌శ్య‌కంఅని న‌మ్ముతారు.
గురువులు:
బీబీ రామ‌కృష్ణ‌గారు (సామ‌ర్ల‌కోట‌), కీ.శే.టీఎస్ఎన్ రాజుగారు (కాకినాడ‌), స‌తీశ్ చంద‌ర్‌గారు (హైద‌రాబాద్) ముసునూరి సోమ‌యాజులుగారు (హైద‌రాబాద్‌), మ‌ణిభూష‌ణ్‌గారు (హైద‌రాబాద్‌), త‌మ్ముడు శ్రీనుగారు (హైద‌రాబాద్)
స్నేహితులు:
సామ‌ర్ల‌కోట‌లో ప్ర‌స్తుతం ప‌నిచేస్తున్న విలేక‌రులు ర‌మేశ్‌, వెంక‌ట్రావు, ప్ర‌సాద్‌, వీర్రాజు, రామారావు, కాకినాడ‌లో డీఎల్ రాజు, విజ‌య‌ప్రసాద్‌, సాధ‌నాల శ్రీనివాస్‌గారు,
అవార్డులు:
బెస్ట్ న్యూస్ రీడ‌ర్‌
ఉత్త‌మ క‌విత‌
స్టేట్ బెస్ట్ సిటిజ‌న్‌
కార్మిక ర‌త్న‌
యూనివర్శిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్
యూనివర్శిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ ను 1971 లో స్థాపించారు. అర్హత సాధించిన ప్రతి విద్యార్థికి వైద్య విద్యను అందించాలని ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించింది. ఢిల్లీలో రెండు వైద్య కళాశాలలు MAMC, LHMC ఉన్నప్పటికీ, పలువురు విద్యార్థులకు వైద్య విద్య చదివే అవకాశం లభించలేదు. 1971 లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం ఉత్తర ప్రాంగణం ‌లోని తాత్కాలిక కెమిస్ట్రీ విభాగంలో కొత్త కళాశాల కోసం తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి. 125 మంది విద్యార్థులను సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రి లోను, మరో 50 మంది విద్యార్థులను ఉత్తరప్రదేశ్‌ మీరట్‌లోని లాలా లాజ్‌పత్ రాయ్ మెమోరియల్ మెడికల్ కాలేజీ లోనూ ప్రాక్టికల్స్ కోసం పంపారు. కొంతకాలం తర్వాత, యుసిఎంఎస్ ను దక్షిణ ఢిల్లీ లోని సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రికి తరలించారు. 1986 లో, యుసిఎంఎస్ దిల్షాద్ గార్డెన్ వద్ద ఉన్న ప్రస్తుత ప్రదేశానికి వెళ్లి గురు తేగ్ బహదూర్ ఆసుపత్రితో అనుబంధం పెట్టుకుంది. యూనివర్శిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (యుసిఎంఎస్) అనేది భారతదేశంలోని ఢిల్లీలోని ఒక వైద్య కళాశాల. ఇది ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంతో అనుబంధంగా ఉంది. ఇది గురు తేగ్ బహదూర్ ఆసుపత్రితో సంబంధం కలిగి ఉంది, ఇది బోధనా ఆసుపత్రిగా పనిచేస్తుంది.
చరిత్ర
యూనివర్శిటీ కాలేజ్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ ను 1971 లో స్థాపించారు. అర్హత సాధించిన ప్రతి విద్యార్థికి వైద్య విద్యను అందించాలని ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ప్రతిపాదించింది. ఢిల్లీలో రెండు వైద్య కళాశాలలు MAMC, LHMC ఉన్నప్పటికీ, పలువురు విద్యార్థులకు వైద్య విద్య చదివే అవకాశం లభించలేదు. 1971 లో ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం ఉత్తర ప్రాంగణం ‌లోని తాత్కాలిక కెమిస్ట్రీ విభాగంలో కొత్త కళాశాల కోసం తరగతులు ప్రారంభమయ్యాయి. 125 మంది విద్యార్థులను సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రి లోను, మరో 50 మంది విద్యార్థులను ఉత్తరప్రదేశ్‌ మీరట్‌లోని లాలా లాజ్‌పత్ రాయ్ మెమోరియల్ మెడికల్ కాలేజీ లోనూ ప్రాక్టికల్స్ కోసం పంపారు. కొంతకాలం తర్వాత, యుసిఎంఎస్ ను దక్షిణ ఢిల్లీ లోని సఫ్దర్‌జంగ్ ఆసుపత్రికి తరలించారు. 1986 లో, యుసిఎంఎస్ దిల్షాద్ గార్డెన్ వద్ద ఉన్న ప్రస్తుత ప్రదేశానికి వెళ్లి గురు తేగ్ బహదూర్ ఆసుపత్రితో అనుబంధం పెట్టుకుంది.
ప్రాంగణం
యుసిఎంఎస్‌కు భారీ ప్రాంగణం ఉంది, ఇందులో గురు తేజ్ బహదూర్ హాస్పిటల్ (జిటిబి) ఉంది. 1000 పడకలతో జిటిబి ఆసుపత్రి శిక్షణా ఆసుపత్రిగా పనిచేస్తుంది. ఇందులో సెంట్రల్ వర్క్‌షాప్, యానిమల్ హౌస్, హాస్పిటల్ లాబొరేటరీ సర్వీసెస్ యూనిట్, హాస్టల్, మెడికల్ ఇలస్ట్రేషన్ అండ్ ఫోటోగ్రఫీ, మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ యూనిట్, స్కిల్ ల్యాబ్, క్యాంటీన్ వంటి సౌకర్యాలున్నాయి. కళాశాలలో ఆడియో-వీడియో, టెలిమెడిసిన్, ఎలక్ట్రానిక్ అసెస్‌మెంట్ వంటి సాంకేతిక సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
మూలాలజాబితా
వర్గం:వైద్య కళాశాలలు
హరిజన్ సేవక్ సంఘ్
చరిత్ర
రెండవ రౌండు టేబులు సమావేశం లండన్లో సెప్టెంబరు 7, 1931న ప్రారంభమయ్యింది. రెండవ సమావేశము యొక్క ప్రధాన కార్యమంతా సమాఖ్య స్వరూపం, అల్పసంఖ్యాక వర్గాల పై నియమించిన రెండు కమిటీలు నిర్వర్తించాయి. మహాత్మా గాంధీ ఈ రెండు కమిటీలలో సభ్యుడు.
రెండవ రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం తరువాత, బిఆర్ అంబేద్కర్ అభ్యర్థన మేరకు అణగారిన వర్గాలకు కమ్యూనల్ అవార్డు ఇవ్వడానికి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. హిందూ సమాజాన్ని విభజిస్తుందని భావించిన ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని గాంధీ వ్యతిరేకించాడు. తరువాత యెర్వాడ జైలులో నిరవధిక ఉపవాసానికి వెళ్ళాడు. 1932 సెప్టెంబరు 24 న అంబేద్కర్‌తో పూనా ఒప్పందం కుదుర్చుకున్న తరువాత ఆయన ఉపవాసం ముగించాడు. సమాజంలో అంటరానితనాన్ని తొలగించడానికి సెప్టెంబరు 30 న గాంధీ ఆల్ ఇండియా యాంటీ అన్‌టచ్‌బిలిటీ లీగ్‌ను స్థాపించాడు. తరువాత దీనిని హరిజన్ సేవక్ సంఘ్ ("సర్వెంట్స్ ఆఫ్ అన్‌టచ్‌బిలిటీ సొసైటీ") గా మార్చారు. ఆ సమయంలో పారిశ్రామికవేత్త ఘన శ్యాం దాస్ బిర్లా దాని వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడిగా అమృత్‌లాల్ తక్కర్ కార్యదర్శిగా ఉన్నారు.
ప్రధాన కార్యాలయం
హరిజన సేవా సంఘ్ ప్రధాన కార్యాలయం ఢిల్లీలోని కింగ్స్ వే క్యాంప్ లో ఉంది. ఇది క్యాంపస్ లోని వాల్మీకి భవన్ లో గాంధీజీ ఒకగదిలో ఆశ్రమంగా నిర్వహించేవాడు. కస్తూర్బా గాంధీ వారి పిల్లలతో పాటు ఏప్రిల్ 1946 నుండి జూన్ 1947 వరకు  బిర్లా హౌస్‌కు వెళ్లడానికి ముందు సమీపంలోని కస్తూర్బా కుటిర్‌లో బస చేశారు. నేడు ఈ 20 ఎకరాల ప్రాంగణంలో గాంధీ ఆశ్రమం, హరిజన్ బస్తీ, లాలా హన్స్ రాజ్ గుప్తా పారిశ్రామిక శిక్షణా సంస్థ ఉన్నాయి. అక్కడ బాలురు, బాలికలకు రెసిడెన్షియల్ పాఠశాల కూడా ఉంది. దీని ప్రధాన కార్యాలయం గాంధీ ఆశ్రమం, కింగ్స్‌వే క్యాంప్‌ను ప్రభుత్వం సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ గాంధీ వారసత్వ ప్రదేశంగా జాబితాలో చేర్చింది. భారతదేశం. గాంధేయ వారసత్వ ప్రదేశాలు | సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం
కార్యక్రమాలు
1939 లో, ఎ. వైద్యనాథ అయ్యర్ నేతృత్వంలోని తమిళనాడుకు చెందిన హరిజన్ సేవక్ సంఘ్ మదురైలోని మీనాక్షి అమ్మన్ ఆలయంలోకి ప్రవేశించింది. ఈ దేవాలయంలోకి పి.కక్కన్‌తో  సహా అణగారిన తరగతి సభ్యులు ఉన్నత కులాలుగా భావిస్తున్న హిందువుల వ్యతిరేకత ఉన్నప్పటికీ ప్రవేశించారు. అయ్యర్ నేతృత్వంలోని సంఘ్ తమిళనాడులోని ఇతర ప్రాంతాలలో, ట్రావెన్స్‌కోర్ తో సహా  అనేక ఆలయ ప్రవేశ ఉద్యమాలను నిర్వహించింది. వారి ఉద్యమాల ద్వారా సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు 100 కు పైగా దేవాలయాలు తెరవబడ్డాయి.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:మహాత్మా గాంధీ
పుదీనా
పుదీనా ఒక విధమైన ఆకు కూర.
మెంథాల్ (పిప్పరమెంటు పువ్వు)పుధీనా,
పుదీనా నుండి మెంథాల్ తయారు చేస్తారు. పుదీనానుంచి మెంథాల్‌ను లేదా మెంథా-ఆయిల్‌ను డిస్టిలేషన్ విధానం ద్వారా తీస్తారు. ఇది ఆవిరయ్యే తత్వం కలిగినది. నీళ్ల మాదిరిగా కనిపిస్తుంది. సింథెటికల్ ప్రోసెస్ ద్వారా కూడా మెంథాల్ ను తయారు చేస్తున్నారు. ప్రత్యేకమైన, ఆహ్లాదకరమైన వాసనతో ఉంటుంది. ప్రయోగానంతరం చల్లదనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మన పరిసరాలలో దొరికే ఎంతో విలువైన మొక్కల్లో పుదీనా ఒకటి. దీని శాస్త్రీయనామం మిన్‌థా లామియేసి. ఇది మెంథా స్పైకాటా జాతికి చెందిన మొక్క. సంస్కృతంలో పూతిహ అంటారు. పూతి అంటే వాసన చూసేది అని అర్ధం. తెలుగులో పుదీనా అనీ, ఇంగ్లీష్‌లో మింట్‌ అని, లాటిన్‌లో మెంతా పైపరేటా అనీ పిలుస్తారు. ఇది చూడడానికి ఎంతో విలక్షణంగా ఉండి, దీని ఆకులు మందంగా, కొసలు రంపం ఆకారంలో ఉండి, చాలా మృధువుగా ఉంటుంది. మంచి వన్నె గల ఆకుపచ్చని రంగులో ఉండి, సంవత్సరమంతా ఆకుపచ్చ గానే ఉంటుంది. దీనికి పువ్వులు, ఫలాలు ఎండాకాలం తరువాత నుంచే ఏర్పడతాయి. వీటి ఫలాలు చాలా చిన్నవిగా ఉంటాయి. అనేక ప్రయోజనాలు కలిగిన పుదీనా నుండి చమురు తీసి దానిని వైద్య పరంగా వినియోగిస్తున్నారు. చాలా రకాల వ్యాధులకి తయారు చేసే ఔషధాల్లో పుదీనా (మింట్‌) ఎక్కువ శాతం వాడకంలో ఉండటం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా దీనికి ఎంతో డిమాండ్‌ ఉంది. అందువల్లనే దీనిని వ్యవసాయ పద్ద తుల్లో తగిన విధంగా తోటలు వేసి వ్యవసా యదారులు తగిన రాబడిని, లాభాలని అందుకుంటున్నారు. పుదీనా మొక్కలో ప్రతి భాగం ఉపయోగపడేదే. ఔషధతత్వాలు కలిగివున్నదే. ఒక కంపెనీ ఉత్పత్తి చేస్తున్న 'పుదీన్‌ హర' అనే ఔషధం దీనికి నిదర్శనం.
ఔషధ గుణాలు
పుదీనా పూర్తి ఔషధ గుణాలు కలిగివున్న మొక్క. చికిత్సా విధానాల్లో దీనిని జీర్ణ సంబం ధవ్యాధులకి ఉపయోగిస్తారు. పుదీనా ఆకుల రసంలో అల్లంరసం, కలబంద గుజ్జు, ఏలకు లు, దాల్చిన చెక్క కలిపి నూరి, ప్రతి రోజూ, 2-3 చెంచాలు సేవిస్తూవుంటే అరుగుదల పెరుగుతుంది. జీర్ణకోశ వ్యాధులకి, కడుపు నొప్పికి, పుదీనా గింజలు కొన్ని నమిలి తిన్న తరువాత గ్లాసుడు వేడినీళ్ళు తాగితే ఎంతో ఉపశమనం కలుగుతుంది.
కొన్ని పుదీనా ఆకుల్ని గ్లాసుడు నీళ్లతో మరిగించి, ఆ కషా యాన్ని సేవిస్తే, జ్వరం తగ్గిపోవడమే కాక కామెర్లు, ఛాతిమంట, కడుపులో మంట, మూత్ర సంబంధవ్యాధులు సమసిపోతాయి.
నెల తప్పిన స్త్రీలు ఒక చెంచాడు పుదీనా రసంలో చెంచాడు నిమ్మరసం, చెంచాడు తేనె కలిపి, ఆరారగా చేతిలో వేసుకుని సేవిస్తూ వుంటే, వాంతులు, ఎసిడిటీ, వంటి వికారాలు తగ్గుతాయి. అలాగే నిద్రలేమికి, మానసిక వత్తిడికి, నోటి వ్యాధులకి కొన్ని పుదీనా ఆకులు గ్లాసుడు వేడి నీటిలో వేసి, మూతపెట్టి అర్ధగంట తరువాత తాగితే చాలా ఉపశమనం కలగజేస్తుంది. మంచి నిద్ర పడు తుంది.
పుదీనా ఆకులు అరచేతిలో బాగా నలిపి ఆరసాన్ని కణతలకి, నుదుటికి రాసుకుంటే, తలనొప్పి తగ్గిపోయి, చల్లదనా న్నిస్తుంది.
చెవి, ముక్కుల్లో ఏర్పడే ఇన్‌ఫెక్షన్‌కి తాజా పుదీనా ఆకులు కొన్ని రసం తీసి దూదిని ఆరసంలో ముంచి, ముక్కులోను, చెవి లోను డ్రాప్స్‌గా వేసుకుంటే వీటి సమస్య తక్ష ణం పరిష్కారమవుతుంది. పుదీనా ఆకులు ఎండబెట్టి చూర్ణం చేసి, అందులో తగినంత ఉప్పు చేర్చి ప్రతినిత్యం దంతధావనం చేస్తే చిగుళ్ళు గట్టిపడి, దంత వ్యాధులు కుండా అరికడుతుంది. అంతేకాక నోటి దుర్వాసనని కూడా అరికడుతుంది.
జి.సతీష్ రెడ్డి
డాక్టర్ జి. సతీశ్‌రెడ్డి భారత ప్రభుత్వం డీ.ఆర్.డీ.ఓ. (భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ) చైర్మన్‌. , భారత రక్షణమంత్రి సాంకేతిక సలహాదారు.
పుదీనా
ఔషధ గుణాలు
ఇక శరీరం మీద ఏర్పడే దురద, దద్దుర్లకి కొన్ని పుదీనా ఆకు ల్ని గ్లాసుడు నీటిలో మరగబెట్టి, తగినంత పటిక బెల్లం పొడిని కలిపి తీసుకుంటే ఈ సమస్యనుంచి త్వరగా బయటపడవచ్చు. చిన్న పిల్లలు కడుపునొప్పి ఉప్పరంతో బాధపడుతుంటే గోరువేచ్చని నీటిలో ఐదు ఆరుచుక్కలు పుదీనా రసం కాచి తాగించడం వలన కడుపు ఉబ్బరం, కడుపు నొప్పి తగ్గుతుంది. చిన్న పిల్లలకు జలుబు చేస్తే పుదీనా నుండి తయారయ్యే మెంథాల్ ముద్ద కర్పూరాన్ని .... కొబ్బరినూనెను కొంచెం తీసుకొని మిశ్రమం చేసి ఛాతికీ వీపునకు రాస్తే జలుబు తగ్గుతుందని ఆయుర్వేద వేద్యం సూచిస్తోంది
ఇతర ఉపయోగాలు
పుదీనా ఆకులను టీతో కలిపి తాగితే రుచుగా ఉండడామే కాక కంఠస్వరం బాగుంటుంది. గాయకులు, డబ్బింగ్ చెప్పేవారు పుదీనా రసం తాగితే కంఠస్వరం మృధువుగా మధురంగా తయారవుతుంది. ఇవే కాక, ఆహార పదార్ధాల తయారీలో, కాస్మోటిక్స కంపెనీల్లో, బబుల్‌ గమ్స్‌ తయారీలో, మందుల్లో, మరి కొన్ని ఉత్పత్తులో ఈ పుదీనా వాడకం ఎంతో ఉంది.
క్రిమి సంహారక గుణాలు కూడా ఇందులో పుష్కళంగా ఉన్నాయి. కనుకనే, దీనిని అఫ్గ్‌నిస్ధాన్‌ ప్రజలు అత్యధికంగా వాడుతున్నారు. అంతేకాక అక్కడ ఇళ్ళలో కూడా దీనిని విస్తారంగా పెంచుతారు. గ్రీకు, సౌత్‌ అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, మొదలైన దేశాలలో కూడా దీనికి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది.
జి.సతీష్ రెడ్డి
పదవులు,అవార్డులు
రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ (డీఆర్డీవో) చైర్మన్‌ శాస్త్రవేత్త జీ సతీశ్‌రెడ్డి నియమితులయ్యారు. ప్రస్తుతం సతీశ్‌రెడ్డి రక్షణ మంత్రికి శాస్త్ర సాంకేతిక సలహాదారుగా ఉన్నారు. ఆయన రెండేండ్ల పాటు డీఆర్డీవో చైర్మన్‌గా కొనసాగుతారు. అంతకు ముందు ఆయన హైదరాబాద్‌లోని రీసెర్చ్ సెంటర్ ఇమారత్ (ఆర్‌సీఐ) డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన రక్షణ పరిశోధన,అభివృద్ధి విభాగం (డీఆర్డీ) కార్యదర్శిగా కూడా ఉంటారు. ఎస్ క్రిస్టఫర్ పదవీ విరమణ చేసిన అనంతరం డీఆర్డీవో చైర్మన్ పదవిలో సతీశ్‌రెడ్డి నియమితులయ్యారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లా ఆత్మకూరు మండలం మహిమలూరు గ్రామం వాసి సతీశ్‌రెడ్డి హైదరాబాద్‌లోని జేఎన్‌టీయూలో ఎలక్ట్రానిక్స్, కమ్యూనికేషన్ ఇంజినీరింగ్‌లో పట్టభద్రులయ్యారు. ఆయన 1985లో డీఆర్‌డీఓలో చేరారు. అంతరిక్ష పరిజ్ఞానంలో నిష్ణాతుడైన సతీశ్‌రెడ్డి క్షిపణి వ్యవస్థలపై పరిశోధన, అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించారు. అంతరిక్ష పరిజ్ఞానం, పరిశ్రమల అభివృద్ధికి చేయూతనందించారు. నిశ్చల సెన్సర్లు, నావిగేషన్ పథకాలు, అల్గారిథం వ్యవస్థలు, అమరిక పద్ధతులు, సెన్సర్ మోడళ్లను రూపొందించి, అభివృద్ధి చేసిన బృందాలకు సతీశ్‌రెడ్డి నేతృత్వం వహించారు. ఉపగ్రహ నావిగేషన్ రిసీవర్లు, హైబ్రిడ్ నావిగేషన్ వ్యవస్థల అభివృద్ధిలో కూడా పాలుపంచుకున్నారు. ఆయన నాయకత్వంలోనే అధునాతన పరికరాలు, వివిధ రకాల ఏవియానిక్స్ వ్యవస్థలు రూపుదిద్దుకొని ప్రయోగాలలో సైతం విజయవంతమయ్యాయి. లండన్‌లోని రాయల్ ఏరోనాటికల్ సొసైటీలో ఫెలో ఆఫ్ రాయల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ నావిగేషన్‌గా ఆయన అరుదైన గౌరవాన్ని సొంతం చేసుకున్నారు. రష్యాలోని ఎకాడమీ ఆఫ్ నావిగేషన్, మోషన్ కంట్రోల్ సంస్థలో శాశ్వతకాల విదేశీ సభ్యునిగా మరో అరుదైన గౌరవం పొందారు. భారత్‌లోని అనేక ఇంజినీరింగ్ సంస్థలలో సైతం గౌరవసభ్యునిగా ఉన్న సతీశ్‌రెడ్డి ప్రతిష్ఠాత్మక హోమీ బాబా స్మారక అవార్డును సొంతం చేసుకున్నారు. స్వావలంబన పరిశోధనకు ప్రధాని నుంచి అవార్డుతోపాటు పలు సత్కారాలను అందుకున్నారు. బ్రిటన్‌కు చెందిన రాయల్ ఏరోనాటికల్ సొసైటీ నుంచి రజత పతకం అందుకున్న తొలి భారతీయ రక్షణ విభాగం శాస్త్రవేత్త కూడా సతీశ్‌రెడ్డినే.
పుదీనా
ఇతర ఉపయోగాలు
సిగరెట్‌ తయారీ కంపెనీలలో కూడా దీనిని వినియోగించి మెంథాల్‌ సిగరెట్లు తయారు చేస్తున్నారు. సిగరెట్‌ అలవాటు ఉన్నవారికి కొంత వరకూ గొంతు సమస్యలు అరికడుతుంది కనుక దీనికి మరింత ప్రాముఖ్యత ఏర్పడింది.
జి.సతీష్ రెడ్డి
మూలాలు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు
పుదీనా
ఇతర ఉపయోగాలు
సబ్బుల తయారీలో కూడా వాడుతున్నారు. పుదీనా ఫ్లేవర్‌తో తయారైన ఏ ప్రొడక్టకైనా ప్రపంచవ్యాప్తంగా వినియోగం అధిక సంఖ్యలో ఉందనడం అతిశయోక్తికాదు. దీనిలో కేలరీలు ఏమీ లేకపోడంతో అందరూ పుదీనాని ఎంతైనా వినియోగించుకోవచ్చు. ఇంతటి విలువలు ఉన్న పుదీనాని ప్రతి వారు ఇంట్లో పెంచి తాజాగా వాడుకుంటూ వుండడం ఎంతైనా శ్రేయస్కరం. మనం రోజు పుదిన అహరాంగ తింతె ఎంతో మంచిది.
ఇది చిన్న కుండీలలో కూడా పెరగగల మొక్క. కనుక స్థలాభావం దీనికి ఉండదు. పెంపకానికి ఎంతో అనువుగా ఉంటుంది. మూలము : Test book for Students of BAMS.
మల్లారి జమ్మ
మల్లారి జమ్మ తెలంగాణ రాష్ట్రంకు చెందిన ఒగ్గుకథ కళాకారిణి. 2020లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి ఉత్తమ జానపద కళాకారిణిగా తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంది.
పుదీనా
ఇవికూడా చూడంది
పుదీనా నూనె
మూలాలు
వర్గం:లామియేసి వర్గం:ఆకు కూరలు
మల్లారి జమ్మ
జీవిత విషయాలు
ఈమె చెన్నమ్మ, గుండాలు దంపతులకు రంగారెడ్డి జిల్లా, యాచారం మండలం, మేడిపల్లి గ్రామంలో జన్మించింది. జమ్మకు ఆరుగురు అక్కచెల్లెల్లు, ముగ్గురు అన్నదమ్ములు.
Special Story About Storyteller Jamma Mallari
హైదరాబాద్‌లోని రవీంద్రభారతి ప్రాంగణం ఈనెల ఎనిమిదవ తేదీన కొత్త కళను సంతరించుకుంది. ఆ తెలుగు వెలుగుల కళాప్రాంగణం.. అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవ సంబరాలకు వేదికైంది. రాష్ట్రంలోని ఆడబిడ్డల గౌరవార్థం తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న వేడుకలవి. ‘ఉమెన్‌ అచీవర్‌ అవార్డు –2020’ పురస్కారాల ప్రదానం జరుగుతోంది. వేదిక మీద నుంచి అచీవర్‌ అవార్డు విజేతలైన మహిళలకు ఆహ్వానం పలుకుతున్నారు. తెల్లటి ధోవతి కట్టుకుని, కాషాయం రంగు చొక్కా ధరించి, తలకు ఎర్రటి తలపాగా చుట్టుకున్న ఓ డెబ్బై ఐదేళ్ల వ్యక్తి వేదిక మీదకు వెళ్లడం కనిపించింది. ఇది మహిళలకు జరుగుతున్న పురస్కారం, వేదిక మీదకు వెళ్తున్నదెవరు? అందరిలో సందేహం. వేదికపైకి రమ్మని పిలుపు వచ్చిన పేరు స్త్రీదా పురుషుడిదా? ఆ సందేహానికి తగిన కారణమే ఉంది. అవార్డు అందుకోవడం కోసం వేదికపైకి వెళుతున్న ఆ వ్యక్తి పురుషుడి వస్త్రధారణలో ఉన్న మహిళ. తొలి ఒగ్గు కథా కళాకారిణి.. జమ్మ మల్లారి.
రంగారెడ్డి జిల్లా, యాచారం మండలం, నక్కర్త మేడిపల్లి.. జమ్మ మల్లారి స్వగ్రామం. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఒగ్గు కథ చెప్పిన తొలి మహిళ ఆమె. అప్పటి వరకు మగవాళ్లే కథకులు. లయబద్ధంగా పాడుతూ, ప్రేక్షకుల్లో ఉత్సాహం ఉరకలెత్తేటట్లు మధ్య మధ్య హూంకరిస్తూ ఒగ్గు కథ చెప్పడం మగవాళ్లకే పరిమితమైన రోజులవి. ఆ ఒగ్గు కథను చూడడానికి కూడా ఇంటి గడపదాటి రావడానికి ఆడవాళ్లకు అనుమతి లేని రోజుల్లో ఒక మహిళ ఏకంగా కథ చెప్పడానికి వేదిక మీదకు రావడమే ఓ సాహసం. అంతటి సాహసానికి నాంది వేసింది తన తండ్రి అని చెప్పారు మల్లారి.
నాయన వెంట వెళ్లేదాన్ని
‘‘మా నాయన గుండాలు, అమ్మ చెన్నమ్మ. ఆరుగురు అక్కచెల్లెళ్లు, ముగ్గురు అన్నదమ్ములు మొత్తం తొమ్మిది మంది సంతానం. మా నాయనకు వారసత్వంగా వచ్చిన కళకు నన్ను కూడా వారసురాలిని చేశారాయన. నాయన కథ చెప్తుంటే ఇష్టంగా ఆయన వెంట వెళ్లేదాన్ని. మా అమ్మ కోప్పడేది. మగపిల్లల్లెక్క చొక్కా, ధోవతి కట్టుకునేదాన్ని. మా అమ్మ చీర కట్టినా సరే దాన్ని ధోవతి లెక్క గోచి పెట్టుకుని బర్రెలు తోలుకుని పొలం పోయేదాన్ని. మా నాయన నా ఇష్టాన్ని గమనించి మా అన్నదమ్ములతోపాటు నాకు కూడా తాళం వేయడం, డోలు వాయించడం, కథ చెప్పడం నేర్పించారు. పదహారేళ్ల వయసులో సొంతంగా ఎవరి సహాయమూ లేకుండా కథ చెప్పాను. బీరప్ప, మల్లన్న, ఎల్లమ్మ కథలను చెప్పేదాన్ని. ఒక్కో కథను కొన్ని వందలసార్లు చెప్పి ఉంటాను.
ఆలకించారు.. ఆదరించారు
మా చిన్నప్పుడు ‘మగవాడు ఇంటిపట్టున ఉంటే పనికి రాని వాడైపోతాడు. ఆడవాళ్లు గడప దాటితే గౌరవాన్ని కోల్పోతారు’ అనే ఒక నానుడి ఉండేది. ఆడవాళ్ల మీద అన్నేసి ఆంక్షలున్న అలాటి రోజుల్లో కూడా... అంటే అరవై ఏళ్ల కిందట నేను ఒగ్గు కథ చెబుతుంటే ఎవరూ అడ్డుకోలేదు. కథ చెప్పడంలో నేను ఎంత సంతోషాన్ని పొందేదాన్నో.. నా కథను వినడానికి జనం కూడా అంతే ఇష్టపడేవాళ్లు. నన్ను చూసి చాలా మంది ఒగ్గు కథ చెప్పడం నేర్చుకున్నారు. కానీ వాళ్ల ఇళ్లలో సరైన సహకారం లేకపోవడం వల్ల ఇందులో కొనసాగలేకపోయారు. ఆంక్షల వల్ల కళ ఉండి కూడా ఎంతోమంది ఆడవాళ్లు ఆ కళను ప్రదర్శించలేక, సాధన కొనసాగించలేక పోయారు. ఇప్పటి అమ్మాయిలకు ఒకటే చెబుతున్నాను. ఇది గొప్ప కళ. అంతరించిపోవడానికి దగ్గరగా ఉంది. మగవాళ్లు నేర్చుకున్నా నేర్చుకోకపోయినా... ఆడపిల్లలు మాత్రం తప్పకుండా నేర్చుకోవాలి. ఆడపిల్లలు నేర్చుకుంటే ఆ కళను తమ పిల్లలకు కూడా నేర్పిస్తారు. దాంతో ఈ కళ అందరి నాలుకల మీద నాట్యమాడుతుంది. తరతరాలు బతికి ఉంటుంది’’ అని చెప్పారు మల్లారి.
– వాకా మంజులారెడ్డి ఫొటోలు: తాండ్ర శ్రీశైలం, సాక్షి, యాచారం
నేను చిన్నప్పుడు పాలు తాగకుంటే మా నాయన ‘ఈ బిడ్డను బతికించు సామీ! నీకే అంకితం చేస్తాం’ అని మల్లన్న (మల్లికార్జునస్వామి)కు మొక్కినాడంట. ఆ మొక్కు కోసం నన్ను పదకొండేళ్లకే మల్లన్నకిచ్చి పెళ్లి చేశారు. అప్పటి నుంచి ప్రతి ఆదివారం మల్లన్న పూజ చేసుకోవడం అలవాటైంది. కథలు చెప్పడంలో మునిగిపోవడంతో నాకు ప్రత్యేకంగా మరో జీవితం కావాలని కూడా అనిపించలేదు. మా అన్నదమ్ములు సేద్యం చేసుకుంటూ ఒగ్గు కథ చెప్పేవాళ్లు. నేను మల్లన్న సేవలో ఒగ్గుకథ చెప్పుకుంటూ జీవితాన్ని సంతోషంగా వెళ్లదీశాను. మా గొల్ల కురుమలు ఇప్పటికీ ఇళ్లలో ఏ వేడుకైనా నన్ను తీసుకెళ్లి పూజలు, పిల్లల పెళ్లిళ్లు చేయించుకుంటారు. పానం ఉన్నంత కాలం కథ చెబుతా. అప్పట్లో చిందేసి చెప్పిన దాన్ని. ఇప్పుడు ఓపిక తగ్గింది. కథ మొత్తం నిలబడి చెప్పలేక, కూర్చుని చెబుతున్నాను.
– జమ్మ మల్లారి, ఒగ్గు కథాకళాకారిణి
రజతోత్సవం
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:ఉత్సవాలు
మల్లారి జమ్మ
మూలాలు
వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా మహిళలు వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు వర్గం:విశిష్ట మహిళా పురస్కార గ్రహీతలు
జ్యోతిసర్
జ్యోతిసర్, జ్యోతిసర్ సరోవర్ చిత్తడి నేల ఒడ్డున ఉంది, ఇది భారతదేశంలోని హర్యానా రాష్ట్రంలోని కురుక్షేత్ర నగరంలోని ఒక హిందూ పుణ్యక్షేత్రం. పురాణాలలో, కృష్ణుడు భగవద్గీత ఉపన్యాసం - కర్మ, ధర్మం సిద్ధాంతాన్ని అతని నైతిక సందిగ్ధతను పరిష్కరించడానికి అతనికి మార్గనిర్దేశం చేయడానికి అర్జునుడికి మార్గనిర్దేశం చేశాడు. అతని విరాట రూపాన్ని (విశ్వరూపం) అతనికి చూపించాడు.
ఇది SH-6 రాష్ట్ర రహదారిపై కురుక్షేత్ర నగరానికి తూర్పున ఉంది.
వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం
'జ్యోతి' అంటే వెలుగు లేదా జ్ఞానోదయం. 'సార్' అంటే కోర్. కాబట్టి, 'జ్యోతిసార్' అంటే 'కాంతి ప్రధాన అర్థం' లేదా 'అంతిమంగా భగవంతుడు' అంటే 'జ్ఞానోదయం సారాంశం'.
మహాభారతంతో అనుబంధం
పురాణాల ప్రకారం కృష్ణుడు జ్యోతిసర్ వద్ద అర్జునుడికి ఒక ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు, హిందూ మతం, బౌద్ధమతం, జైనమతం, సిక్కు మతం వంటి భారతీయ మూలాల మతాలలోని పవిత్రమైన వృక్షమైన వట్ వృక్షం (మర్రి చెట్టు) క్రింద భగవద్గీత వెల్లడైంది, స్థానిక సంప్రదాయం చెప్పే మర్రి చెట్టు కింద కృష్ణుడు బోధించిన చెట్టుకు చెందిన ఒక వృక్షం జ్యోతిసర్ వద్ద ఎత్తైన స్తంభంపై ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:హర్యానా
ఐ కెన్ స్పీక్
ఐ కెన్ స్పీక్ 2017లో కిమ్ హున్-సీక్ దర్శకత్వంలో విడుదలైన దక్షిణ కొరియా చిత్రం. ఈ చిత్రంలో నా మూన్-హీ, లీ జె-హూన్ నటించారు.
కథ
ఒక వృద్ధ మహిళ ప్రతిరోజూ తన చుట్టూ జరుగుతున్న తప్పుల గురించి స్థానిక కార్యాలయంతో ఫిర్యాదు చేస్తుంటుంది. తనకు ఇంగ్లీష్ బోధిస్తున్న ఒక జూనియర్ సివిల్ సర్వీస్ అధికారితో ఆమెకు స్నేహం ఏర్పడుతుంది. ఆ వృద్ధ మహిళ ఇంగ్లీష్ నేర్చుకోవడానికి గల కారణాలను గుర్తించిన సివిల్ సర్వీస్ అధికారి ఆమెకు సహాయం చేస్తుంటాడు. ఇది కామెడీ చిత్రం అయినప్పటికీ, రెండవ ప్రపంచ యుధ్ధకాలంలో కొరియన్ మహిళల జీవన చిత్రాన్ని ఈ చిత్రంలో చూపించడం జరిగింది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:దక్షిణ కొరియా వర్గం:కొరియన్ భాష వర్గం:కొరియన్ సినిమాలు వర్గం:2017 తెలుగు సినిమాలు
సికింద్రాబాద్ సి.ఐ.డి.
సికింద్రాబాద్ సి.ఐ.డి. 1971, డిసెంబర్ 9న విడుదల అయిన డబ్బింగ్ సినిమా. 1970లో విడుదలైన తమిళ సినిమా తలైవన్ దీని మూలం. వి.ఎస్.ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై కోమల కృష్ణారావు నిర్మించిన ఈ సినిమాకు పి.ఎ.థామస్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఎం.జి.రామచంద్రన్, వాణిశ్రీ ప్రధాన తారాగణంగా నటించినఈ సినిమాకు పామర్తి సంగీతాన్నందించాడు/
మూలాలు
వర్గం:ఎం.జి.రామచంద్రన్ నటించిన సినిమాలు
రథం
రథం 2018లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. రాజగురు ఫిలిమ్స్ బ్యానర్‌పై ఎ.వినోద్ సమర్పణలో రాజా దారపునేని నిర్మించిన ఈ సినిమాకు చంద్రశేఖర్ కానూరి దర్శకత్వం వహించాడు. గీత ఆనంద్, చాందిని ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 26 అక్టోబర్ 2018న విడుదలైంది.
కథ
కార్తీక్ (గీతానంద్) తల్లిదండ్రులతో వుంటూ వ్యవసాయం చేస్తూ రైతులకు అండగా నిలుస్తూ చదువుకుంటూ ఉంటాడు. ఈ క్రమంలో ఫ్యాక్షన్ నేత అబ్బులు కూతురు బుజ్జి (చాందినీ భగ్వనాని) ప్రేమలో పడుతాడు, కానీ అబ్బులు తన కూతురు ప్రేమను అంగీకరించడు. వారిని ప్రేమను అంగీకరించడానికి అబ్బులు పెట్టిన షరతులు ఏమిటి? వాటిని ఎదురుకొని కార్తీక్, బుజ్జి ఒక్కటయ్యారా అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
బయటి లింకులు
వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు
ఆరుద్ర సినీ గీతాలు
ఆరుద్ర రాసిన సినీగీతాల సంకలనాలే ఆరుద్ర సినీగీతాలు ఇవి ఐదు సంపుటాలుగా ముద్రించబడ్డాయి. వీటిని ఆరుద్ర గారి సతీమణి కె. రామలక్ష్మి సంకలనం చేశారు.
కురిసే చిరుజల్లులో
కురిసే చిరుజల్లులో ఆరుద్ర సినీగీతాల యొక్క ఐదవ సంపుటం. దీనిలో ఆరుద్ర 1977 నుండి 1998 మధ్య కాలంలో రాసిన సినిమా పాటల వివరాలు పొందుపరిచారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:సినిమా పుస్తకాలు వర్గం:2003 పుస్తకాలు
ఉమా గజపతి రాజు
ఉమా రమేష్ శర్మ భారత పార్లమెంటు సభ్యురాలు.
ఆమె రాజకీయ నాయకురాలు, సామాజిక కార్యకర్త. ఆమె ఒక సంవత్సరం ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీకి జాయింట్ సెక్రటరీగా వ్యవహరించింది. ఉమా అప్పటి భర్త ఆనంద గజపతి రాజు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోణి ఎన్‌.టి. రామారావు మంత్రిత్వ శాఖలో మంత్రిగా ఉన్నారు. అదే సంవత్సరంలో లోక్‌సభ ఎన్నికలలో ఉమా విజయవంతంగా పోటీ చేయడానికి ముందు 1989 లో తెలుగుదేశం పార్టీకి రాజీనామా చేసి కాంగ్రెస్‌లో చేరాడు. ఆమె 1989 లో 9 వ లోక్‌సభలో విశాఖపట్నం (లోక్‌సభ నియోజకవర్గం) నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సభ్యురాలిగా ఎన్నికయింది. . ఆమె 1990 లో సమాచార, ప్రసార మంత్రిత్వ శాఖ కన్సల్టేటివ్ కమిటీ సభ్యురాలిగా పనిచేసింది. 1991 లోక్‌సభ ఎన్నికలలో ఆమె విశాఖపట్నంలో టిడిపి అభ్యర్థిగా రెండవ స్థానంలో నిలిచింది.
ఆమె అఖిల భారత మహిళా హాకీ సమాఖ్య ఉపాధ్యక్షురాలు; వైస్ చైర్‌పర్సన్, ఆర్గనైజింగ్ కమిటీ, ఫ్రీడమ్ రన్, మారథాన్ సభ్యురాలు, నెహ్రూ క్రికెట్ క్లబ్ ఉపాధ్యక్షురాలు, నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ యాక్షన్, నేషనల్ రెడ్ క్రాస్ సొసైటీకి ఉపాధ్యక్షురాలు;
వరద, కరువు సహాయక చర్యలు, అనాథాశ్రమ కార్యకలాపాల ప్రోత్సాహం, పర్యావరణ పరిరక్షణ, మలేరియా నిర్మూలన కార్యక్రమాలపై ఆమె ఆసక్తి కలిగి ఉండేది.
ఆమె ట్రేడ్ ఫెయిర్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా డైరెక్టర్; ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ కోసం ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్-1989 సెలెక్షన్ కమిటీ సభ్యురాలు, సాంస్కృతిక ఉప కమిటీ సభ్యురాలు, నెహ్రూ అమలు కమిటీకి సభ్యురాలు. ఆమె 1989 లో మూవింగ్ పిక్చర్ కో ఇండియా లిమిటెడ్ బోర్డులో చేరి 2010 లో బోర్డుకి రాజీనామా చేసింది. ఇండియా దిస్ వీక్ అని పిలువబడే దూరదర్శన్ ప్రైమ్ టైమ్ న్యూస్ ప్రోగ్రాం నకు ఆమె 8 సంవత్సరాల పాటు యాంకర్. ఆమె భర్త రమేష్ శర్మ దర్శకత్వం వహించిన "మ్మీ నామినేటెడ్ చిత్రం "ది జర్నలిస్ట్ అండ్ జిహాదీ- ది మర్డర్ ఆఫ్ డేనియల్ పెర్ల్"తో సహా అనేక పురస్కారాలు గెలుచుకున్న డాక్యుమెంటరీలకు ఎక్సెక్ ప్రొడ్యూసర్.
ఆమె కుమార్తె సంచయిత రాజు 2018 లో బిజెపి న్యూఢిల్లీ విభాగంలో ప్రతినిధిగా నియమితులయింది.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:1951 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:9వ లోక్‌సభ సభ్యులు
అయ్యావు స్వామికల్
థైకాడ్ అయ్యవు స్వామికల్, (1814-1909 జూలై 20) (సదానంద స్వామి అనికూడా పిలుస్తారు) ఆధ్యాత్మికవేత్త, సామాజిక సంస్కర్త, కేరళలో కుల ఆంక్షలు, అంటరానితనం తీవ్రస్థాయిలో ఉన్న సమయంలో కులాలకు సంబంధించిన ఆచారాలను మొదటిసారిగా ఉల్లంఘించాడు.
జీవిత చరిత్ర
అయ్యావు స్వామికల్ 1814లో తమిళనాడులోని నకలపురంలో జన్మించాడు. అతని అసలు పేరు సుభరాయణ్. అతని తల్లిదండ్రులు ముత్తుకుమారన్, రుగ్మిణి అమ్మాల్. అతని తండ్రి, తాత హృషికేశన్ పండితులు, యోగా, ఆధ్యాత్మిక శాస్త్రాలలో నిపుణులు. (అయ్యావు అంటే తండ్రి)
పన్నెండేళ్ల వయసులో, సుభరాయణ్ తన తండ్రిని సందర్శించే సచ్చిదానంద మహారాజ్, చిట్టి పరదేశి అనే ఇద్దరు తమిళసాధువుల నుండి ఆధ్యాత్మిక దీక్షను పొందాడు. అతని జీవితానికి ఒక నిర్దిష్టమైన పని ఉందని, అతను మరొక ప్రదేశంలోమానవాళికి సేవ చేయటానికి నిర్ణయమైందని, సమయం వచ్చినప్పుడు వారువచ్చి అతని కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చడానికి అతనిని తీసుకువెళతారని, అతని కుటుంబానికి చెప్పాడు. ఈ అవదూతలు అమరత్వ శాస్త్రాన్ని తెలిసిన హిమాలయాలలో నివసిస్తున్న తమిళనాడుకు చెందిన గొప్ప సిద్ధులకు అనుసంధానించి ఉన్నారు. అతనికి 16 ఏళ్లు ఉన్నప్పుడు, ఇద్దరు సిద్ధులు అతడిని తనతో పాటు పళనికి తీసుకెళ్లారు, అక్కడ అతను అధునాతన యోగా నేర్చుకున్నాడు. అతను వారితో కలిసి బర్మా, సింగపూర్, పెనాంగ్, ఆఫ్రికాకు వెళ్లాడు. వారితో అతను అనేక మతాలు, సాధువుల ఉపాధ్యాయులను కలుసుకున్నాడు. సుబ్బరాయణ్ వారితో ప్రయాణించే సమయంలో ఆంగ్లంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. అతను సిద్ధులతో తిరుగుతున్నప్పుడు ఆంగ్లం, సిద్ధ వైద్యం, రసవాదంలో కూడా ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు.
పందొమ్మిదేళ్ల వయసులో అతని తల్లిదండ్రులు సోదరులను చూసుకోవాలనే సూచనలతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు. ఇంట్లో అతను దేవత, యోగ పద్ధతులను ఆరాధించడం కొనసాగించాడు. తరచుగా సమాధి స్థితికి ప్రవేశించేవాడు.అతని జీవిత చరిత్రకారులు,శిష్యులు ఆసమయానికి అతను అష్టసిద్ధులుతో సహా దైవికశక్తులను సంపాదించాడని పేర్కొన్నారు. అప్పుడప్పుడు అతను పాజని, చెన్నై, ఇతర మతపరమైన ప్రదేశాలను తీర్థయాత్రలలో భాగంగా అక్కడ జరిగే పండితుల చర్చలలో పాల్గొనడానికి సందర్శించాడు. అతను 'బ్రహ్మోతర ఖండం','పజని వైభవం' రాసాడు.27 సంవత్సరాల వయస్సులో, తన గురువులు సూచించినట్లుగా, అతను కేరళలోని కొడుంగల్లూర్ దేవి ఆలయాన్ని సందర్శించాడు. అతని భక్తి చాలా లోతుగా ఉందని, అతని ప్రార్థనలు చాలా బలంగా ఉన్నాయని చెప్పారు. అతను కీర్తనలను చదివినప్పుడు దేవాలయ గంటలు స్వయంగా మోగాయి. అతనికిదర్శనం ఇవ్వడానికి తలుపులు తెరుచుకునేవి.
ఒకసారి కలలో దేవత కనిపించి, తనకు త్రివేండ్రంలో తనముందు ప్రత్యక్షమవుతానని చెప్పింది. స్వాతి తిరునాల్ మహారాజు కాలంలో అక్కడకు వెళ్లాడు. రాజు అతని విద్య, శివరాజ యోగాలో నైపుణ్యం గురించి తెలుసుకున్నాడు. అతనిని రాజభవనానికి ఆహ్వానించాడు. అతనినుండి అనేక విషయాలు తెలుసుకున్నాడు. ఒక రోజు వివాహానికి సంబంధించిన కుటుంబ సేకరణ ఇంట్లో అతను నివసించినప్పుడు చాలాపాత సన్నని మహిళలు తనను కలవడానికి అతని గ్రామానికి వస్తారని చెప్పాడు. సమీపంలోఉన్న ట్రావెలర్స్ షెడ్‌కు రాత్రి వెళ్లాలని అడిగాడు. ఆ రాత్రి ఆప్రయాణికుల షెడ్‌లో దేవత అతనికి దర్శనం ఇచ్చింది. తరువాత ఈ ప్రదేశంలో థైకాడ్ దేవి ఆలయం నిర్మించబడింది. చాలా కాలం ముందు అతను తమిళనాడుకు తిరిగి వెళ్లాడు.
అతను ఈ ప్రపంచం నుండి శాశ్వతంగా వైదొలగాలని ఆ రోజు సమాధిలోకి ప్రవేశించాలని అతనికి ముందే తెలుసు.రాజు అతన సమాధి గురించి తెలుసుకుని, రాజు ప్యాలెస్ సమీపంలో సమాధి కోసం ఒక స్థలాన్ని అందించాలని, అక్కడ ఆలయం నిర్మించాలని అనుకున్నాడు. కానీ అయ్యావు తన సమాధి థైకాడ్ దహన సంస్కారంలో ఉండాలని, చాలా సరళమైన, చిన్న నిర్మాణంగా ఉండాలని పట్టుబట్టాడు. అయ్యావు స్వామి 1909 జూలై  20 న సమాధిని పొందాడు. 1943 లో థైకాడ్‌లోని అయ్యవు స్వామి సమాధి స్థలంలో శివలింగాన్ని ప్రతిష్టించారు. ట్రావెన్‌కోర్ చివరి రాజు చితిర తిరునాళ్ మహారాజా ఆధ్వర్యంలో ఈ ఆలయం మెరుగుపరచబడింది. దీనిని ఇప్పుడు థైకాడ్ శివాలయం అని పిలుస్తారు.
ప్రచురించిన గ్రంథాలు
అయ్యావు సంస్కృతం, తమిళం, మలయాళంలో భక్తి, జ్ఞానం, యోగాపై అనేక పుస్తకాలు రాశాడు.కొన్ని తరువాత అతని శిష్యులు ప్రచురించారు.రాసిన గ్రంధాలలో ముఖ్యమైన గ్రంధాలు..
మూలాలు
వర్గం:కేరళ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:1909 మరణాలు వర్గం:1814 జననాలు వర్గం:భారతీయ తత్వవేత్తలు వర్గం:హిందూ సాధువులు వర్గం:తత్వవేత్తలు వర్గం:అద్వైత తత్వవేత్తలు వర్గం:సామాజిక సంస్కరణలు వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు
పాతరాతియుగం
thumb|260px|గ్లైపోటోడాన్ని వేటాడుతున్న [[పేలియోఇండియన్స్, దక్షిణ అమెరికాలో మానవులు ప్రవేశించిన 2000 సంవత్సరాల కాలంలో కనుమరుగు అయ్యాయి]] thumb|[[Cave of Altamira and Paleolithic Cave Art of Northern Spain]]
మానవజాతి పూర్వ సాంకేతిక చరిత్రలో 99% నికి ప్రాతినిథ్యం వహించిన రాతి పనిముట్లను తయారు చేసిన కాలం పాతరాతియుగం. దీన్ని ప్రాచీన శిలాయుగం అని, ఇంగ్లీషులో పేలియోలిథిక్ ఎరా అనీ పిలుస్తారు. మానవులు తొట్టతొలి రాతి పనిముట్లను తయారుచేసి ఉపయోగించిన సమయం - 33 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం - నుండి 11,650 సంవత్సరాల క్రితం నాటి ప్లైస్టోసీన్ ఇపోక్ ముగింపు వరకూ పాతరాతియుగం విస్తరించింది. కాలం, యుగం, సమయం అనేది మనవ జాతి చరిత్రలో ఒక అధ్యయనం. మనవ జీవితంలోని సాంకేతిక పరిజ్ఞానంలోని 95% శాతం ఈ పాతరాతియుగం కాలంలోనే రాతి ఆయుధాలు వినియోగంచుకోవడం వంటివి సంభవించాయి. ప్లియోస్టోసెనె ముగింపు తరువాత సిర్కా 11,650 (ప్రస్తుత కాలానికి ముందు) " రేడియో కార్బను కాలిబ్రేషను " మొదలైంది. (గ్రాహమ్ క్లార్క్ రచన మోడెసు 1 & 2 ఆధారంగా కనుగొనబడింది. ఐరోపాలో పాతరాతి కాలం తరువాత " మెస్లోలిథికు యుగం " మొదలైంది. భౌగోళికంగా ఈ కాలం వేలాది సంవత్సరాల తేడాతో పేర్కొనబడుతుంది.
పాతరాతియుగంలో హోమినిన్లు బ్యాండ్ల వంటి చిన్న సమాజాలుగా కలిసిపోయాయి. వీరు మొక్కలను సేకరించడం, చేపలు పట్టడం, అడవి జంతువులను వేటాడటం ద్వారా జీవించారు. పాతరాతియుగం రాతి పనిముట్ల వాడకం జరిగిన కాలంగా వర్గీకరించబడుతుంది. అయితే ఆ సమయంలో మానవులు చెక్క, ఎముక సాధనాలను కూడా ఉపయోగించారు. ఇతర తోలు, కూరగాయల ఫైబరుల వంటి సేంద్రీయ వస్తువులు సాధనంగా ఉపయోగించబడ్డాయి; అయినప్పటికీ వేగంగా కుళ్ళిపోతున్న స్వభావం కారణంగా, ఇవి మాత్రం అధికంగా భద్రపరచబడలేదు.
సుమారు 50,000 సంవత్సరాల క్రితం కళాఖండాల వైవిధ్యంలో గణనీయమైన పెరుగుదల సంభవించింది. ఆఫ్రికాలో ఎముకలతో తయారు చేసిన కళాఖండాలు, మొదటి కళాఖండాలుగా పురావస్తు రికార్డులో కనిపిస్తాయి. దక్షిణాఫ్రికాలోని బ్లాంబోసు గుహ వంటి ప్రదేశాలలో ఉన్న కళాఖండాల నుండి కూడా మానవ చేపలవేటకు మొదటి సాక్ష్యం గుర్తించబడింది. పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు గత 50,000 సంవత్సరాల కళాఖండాలను ప్రణాళికా కేంద్రాలు, చెక్కడానికి అవసరమైన సాధనాలు, కత్తి బ్లేడ్లు, డ్రిల్లింగు, కుట్టు సాధనాలు వంటి విభిన్న వర్గాలుగా వర్గీకరించారు.
మానవజాతి క్రమంగా హోమో జాతికి చెందిన హోమో హ్యాబిలిస్ నుండి (సాధారణ రాతి పనిముట్లను ఉపయోగించిన ప్రజలు) శరీర నిర్మాణపరంగా ఆధునిక మానవులు, ప్రవర్తనాపరంగా ఆధునిక మానవులలో ఎగువ పాతరాతియుగం ఉద్భవించింది. పాతరాతియుగం ముగింపులో ప్రత్యేకంగా మధ్య లేదా ఎగువ పాతరాతియుగం మానవులు తొలి కళాకృతులను రూపొందించడం, ఖననం, ఆచారం వంటి మతపరమైన - ఆధ్యాత్మిక ప్రవర్తనలో పాల్గొనడం ప్రారంభించారు.
పాతరాతియుగంలో వాతావరణం హిమనదీయ, అంతర హిమనదీయ కాలాలను కలిగి ఉంటుంది. దీనిలో వాతావరణం క్రమానుగతంగా వెచ్చని, చల్లని ఉష్ణోగ్రతల మధ్య హెచ్చుతగ్గులకు లోనవుతుంది. పురావస్తు, జన్యు డేటా పాతరాతియుగం మానవుల మూల జనాభా అడవులలో తక్కువగా నివసించిందని, దట్టమైన అటవీ ప్రాంతాన్ని నివారించేటప్పుడు అధిక ప్రాధమిక ఉత్పాదకత ఉన్న ప్రాంతాల ద్వారా చెదరగొట్టబడిందని సూచిస్తున్నాయి.