cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
శాన్ అంటోనియో
శాన్ అంటోనియో నగరానికి ఈ పేరును సెయింట్ ఆంథోనియా ఆఫ్ పాడువా గౌరవార్ధం పెట్టారు. స్పానిష్ సాహస యాత్ర నిలిపి వేయబడిన 1691 జూన్ 13 ఆయన విందు రోజుగా కొనియాడబడుతుంది. ఈ నగరం స్పానిష్ మిషనరీలకు పేరు పొందినది. నగరంలో ది ఆల్మో, రివర్ వాక్, ది టవర్ ఆఫ్ ది అమెరికన్స్, ది ఆల్మో బౌల్, మ్యారేజ్ ఐలాండ్ వంటి వినోదకేంద్రాలు ఉన్నాయి. నగరంలో ఉన్న సిక్స్ ఫ్లాగ్స్ ఫెస్టా టెక్సాస్ ధీం పార్క్స్, సీ వరల్డ్ వంటివి పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. శాన్ ఆంటానియో కాన్‍వెన్‍షన్ విజిటర్స్ బ్యూరో నివేదికను అనుసరించి నగనికి సంవత్సరానికి సుమారు 26 మిలియన్ల పర్యాటకులు విచ్చేస్తున్నారని అంచనా. ఈ నగరం ఎన్‍బిఎ చాంపియన్ శాన్ అంటోనియో స్పర్స్ కు నాలుగు మార్లు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. అలాగే దేశంలో అతి పెద్దదైన శాన్ అంటోనియో స్టాక్ షో & రోడియోకు ఆతిధ్యం ఇచ్చింది.
శాన్ అంటోనియో నగరంలో శక్తివంతమైన సైనిక ఉనికి కలిగి ఉంటుంది. ఫోర్ట్ శాం హ్యూస్టన్, ల్ఖ్ లాండ్ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్, రాండాల్ఫ్ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్, బ్రూక్స్ సిటీ- బేస్ వంటి సైనిక స్థావరాలు కేంప్ బుల్లీస్, కేంప్ స్టాన్లీ లతో ఈ నగర లోశివార్లలో ఉన్నాయి. 2001 వరకు కెల్లీ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్ లాక్ లాండ్ ఎ ఎఫ్ బికి బదిలీ చేయబడే వరకు శాన్ అంటోనియో వెలుపలి భాగంలో ఉన్నాయి. బేస్ లోని మిగిలిన భాగాలు పోర్ట్ శాన్ అంటోనియోగా పారిశ్రామిక వ్యాపార కూడలిగా మార్చబడింది. శాన్ అంటోనియో ఐదు ఫార్చ్యూన్ 500 సంస్థలలకు పుట్టిల్లు. దక్షిణ టెక్సస్ ప్రాంతంలో ఒకే ఒక మెడికల్ రీసెర్చ్ అండ్ కేర్ ప్రొవైడర్ సంస్థ అయిన టెక్సస్ మెడికల్ సెంటర్ కు కూడా ఇది స్వస్థలం.
చరిత్ర
వాస్తవంగా స్థానిక అమెరికన్లు శాన్ అంటోనియో నదీ లోయలోని శాన్ పెడ్రో స్ప్రింగ్స్ ప్రాంతం యనగ్యున సమీపంలో నివసిస్తూ వచ్చారు. 1691 జూన్ 13న స్పానిష్ సాహస యాత్రీకులు, మతబోధకుల బృందం నది మీద ప్రయాణిస్తూ స్థానిక అమెరికన్ల స్థావరానికి వచ్చారు. ఇదే సెయింట్ పాడువా ఫీస్ట్ డే. వారు ఈ నదికి సెయింట్ గౌరవార్ధం ఈ ప్రదేశానికి శాన్ అంటోనియో అని నామకరణం చేసారు.
శాన్ అంటోనియో స్పానిష్ ఆరంభ నివాసాలు మార్టిన్ డి అలర్కాన్ సాహసయాత్రతో మొదలైంది. అలాగే టెక్సస్ ప్రాంతంలో ల్యూసినియాలో ఉన్న ఫ్రెంచ్ కంటే ఆధిక్యతను పునరుద్ధరించే నిమిత్తం స్పానిష్ వారి చేత శాన్ ఆంటోనియో డి వలెరో మిషన్ (ప్రస్తుత ఆల్మో) స్థాపన జరిగింది. వైస్రాయి ఫాదర్ ఆంటోనియో డి శాన్ బ్యునవెంచురా వై ఆలివరెస్ ప్రోద్బలంతో తమకు ప్రధాన అడ్డంకిగా ఉన్న చట్ట విరోధమైన ల్యూసియానా వ్యాపారం అణిచివేసాడు. ఆయన టెక్సస్ లో ఫ్రాన్సిస్కాన్ మిషన్ కు సహకరిస్తానని వాగ్ధానం చేసాడు.
ఆరంభంలో 1709లో ఫాదర్ ఆలివరెస్ శాన్ అంటోనియో నదీని చూసే నిమిత్తం ఇక్కడికి వచ్చి ఒక మిషన్, నివాసాలు ఏర్పరచడానికి నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. వైస్రాయి మిషన్ కు అనుమతి ఇచ్చాడు తరువాత 1709 లో నిదానంగా 1716 ప్రెసిడియోకు అనుమతి ఇచ్చి వారు స్థాపించిన మార్టిన్ డి అలర్కాన్ బాధ్యతకు, టెక్సాస్, కొహులియా లకు గవర్నర్ నియామకం కొరకు సంతకం చేసాడు. సందర్భవశంగా అలర్కాన్, ఆలివరెస్ మధ్య విబాధాల కారణంగా 1718 వరకు పనులలో జాప్యం జరిగింది.
ప్రెసిడియో, మిషన్ చుట్టూ కుటుంబాలు నివాసాలు ఏర్పరచుకోవండం మొదలైంది. విల్లా డి బెజార్ పేరుతో ఇవి స్పానిష్ టెక్సస్ ప్రధానాంశాలు అయ్యాయి. 1718 మే 1న గవర్నర్ శాన్ అంటోనియో నదీ తీరంలో మిషన్ శాన్ ఆంటోనియో డి వలెరో (తరువాత ఇది అల్మోగా ప్రసిద్ధి చెందింది) ను తరువత మే 5న ప్రెసిడియో శాన్ అంటోనియో నదీ పడమటి వైపు శాన్ ఆంటోనియో డి బెక్సర్ ను స్థాపించాడు.
1731 మార్చి 9 నాటికి జువాన్ లీల్ జార్జ్ నాయకత్వంలో ఈ బృందాలు నడుస్తూ ప్రెసిడియో శాన్ ఆంటోనియో డి బెక్సర్ ఎగువభూములకు చేరాయి. మార్గమధ్యంలో జరిగిన వివాహాల కారణంగా కుంటుంబాలు మొత్తం 56 మంది జనంతో 15 గా అభివృద్ధి చెందాయి. వారు సైనిక సమూహంలో చేరి 1778 వరకు తమ ఉనికి నిలుపుకున్నారు. వలసదారులు విల్లా ఆఫ్ శాన్ ఫెర్నాండో డి బెక్సర్ కేంద్రంగా ఉన్నారు. ఇది టెక్సస్ మొదటి క్రమనిర్వహణ కలిగిన ప్రజాప్రభుత్వంగా గుర్తించబడింది. శాన్ అంటోనియో ప్రదేశంలో ఉన్న పురాతన కుటుంబాలలో అనేకం కెనరీ ఐలాండ్ కాలనీ వాసుల సంతతి వారే. శాన్ అంటోనియోలో మొదట జన్మించిన కెనరీ ఐలాండ్ కాలనీ వాసుల వంశావళి సంతతి పేరు మరియా రోజా పార్డన్.
టెక్సస్ లోని బృహత్తర స్పానిష్ నివాసప్రదేశంగా శాన్ అంటోనియో అభివృద్ధి చెందింది. నగర చరిత్రకు అధికంగా స్పానిష్ కేంద్రంగా ఉండి తరువాత మెక్సికన్, తేజాస్ ఉంటుంది. శాన్ అంటోనియో నుండి కేమినో రియల్ వరకు (ప్రస్తుతం శాన్ అంటోనియో లోని నాకాగ్ డోచెస్ రోడ్) అమెరికన్ సరి హద్దులు ఉంటాయి. సరిహద్దులో ఉన్న నగరమే నాకాగ్ డోచెస్. మెక్సికోలో పలు రాష్ట్రాలలో హింస చెలరేగిన సమయంలో 1824 లో మెక్సికన్ రాజ్యాంగం ఆంటోనియో లోపెజ్ డి శాంటా అన్నాను కోల్పోయింది.
ఆధిపత్య పోరు
టెక్సికన్ సైన్యం వరుస యుద్ధాల అనంతరం శాన్ అంటోనియో తూర్పు భాగంలో ఉన్న నివాసిత ప్రాంతాల నుండి మెక్సికన్ యోధులను వెలుపలకు నెట్టడంలో విజయం సాధించారు. బెక్సర్ యుద్ధంలో బెన్ మిలాం నాయకత్వంలో 1835 డిసెంబరు తేదీన టెక్సన్ సైన్యాలు శాంటా అన్నాను బావ అయిన జనరల్ మార్టిన్ పర్ఫెక్టో డి కోస్ ఆధ్వర్యంలో ఉన్న సైన్యాల నుండి శాన్ అంటోనియోని వశపరచుకున్నారు.1836 వసంతకాలంలో శాంటా అన్నా శాన్ అంటోనియో మీద దండెత్తాడు. జేమ్స్ C. నీల్ ఆధ్వర్యంలో వాలంటీర్ సైన్యాలు నిర్జనంగా వదిలి వేయబడిన మిషన్ కైవశం చేసుకుని బలోపేతం చేసాడు.
ఆయన వెళ్ళిన తరువాత పాత మిషన్ విలియం బారెట్ ట్రావిస్, జేమ్స్ బౌవీ ల సమైక్య ఆధ్వర్యంలో కొనసాగింది. 1836 ఫిబ్రవరి 23 నుండి మార్చి 16 వరకు బాటిల్ ఆఫ్ ఆల్మో (అల్మో యుద్ధం) కొనసాగింది. ఆల్మో రక్షకులందరి మరణాలతో క్షీణించిన టెక్సికన్ సైన్యాలు చివరకు ఓడిపోయాయి. ఈ యోధుల మరణం టెక్సస్ స్వతంత్రానికి కారణం అయింది. చివరకు టెక్సికన్ సైన్యాలు శాంటా అన్నాను ఓడించి విజయం సాధించిన తరువాత రిమెంబర్ ఆఫ్ ఆల్మో (ఆల్మో జ్నాపకార్ధం) పేరుతో దుఃఖపూరిత ఊరేగింపు జరిగింది.
చివరకు 1845లో సంయుక్త రాష్ట్రాలు టెకాస్ ను సమైక్యం చేసి తన రాష్ట్రాలలో ఒకటిగా చేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ నిర్ణయం మెక్సికన్ అమెరికన్ యుద్ధానికి దారి తీసింది. శాన్ అంటోనియోను దాని చివరి భాగం వరకు నాశనానికి గురి చేస్తూ ఈ యుద్ధం మీద యు.ఎస్ విజయం సాధించింది. కేవలం 800 నివాలులతో నగర జనాభా మూడింట రెండు వంతులు క్షీణించింది. 1860 నాటికి అంతర్యుద్ధం మొదలైన తరువాత నగర జనాభా 15,000 లకు చేరుకుంది.
అంతర్యుద్ధం తరువాత
అంతర్యుద్ధం తరువాత శాన్ అంటోనియో పశుపరిశ్రమ కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. ఈ సమయంలో ఇది సర్హద్దు నగరంగా ఉండిపోయింది. అయినప్పటికీ వైవిధ్యం కగిన నగర సంస్కృతి అలాగే మనోహరమైన సౌందర్యం కూడా దీనికి కీర్తి తెచ్చింది. న్యూయార్క్ సెంట్రల్ పార్క్ అయిన రూపశిల్పి ఫ్రెడరిక్ లా ఒల్మ్స్టెడ్ ఒకసారి ఈ నగాన్ని " గందరగోళమైన జాతులు, భాషలు, భవనాలు " కలిగిన ఈ నగరం "వింతైన పురాతన విదేశీయత " అనే సరికొత్త నాణ్యతను సంతరించుకున్నది అని వర్ణించాడు
1887 లో మొదటి రైలుమార్గం శాన్ అంటోనియో చేరుకున్న తరువాత నగరం చాలాకాలం సరిహద్దు నగరంగా మిగిలి పోలేదు. నగరంలోకి అమెరికన్ ప్రధాన ప్రజా వాహిని రావడం మొదలైంది. 20 వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో డౌన్ టౌన్ వీధులు అనేక చారిత్రక భవనాలను ధ్వంసం చేస్తూ కార్లు, ఆధునిక వాహనాల రాక పోకలకు తగిన వసతి కల్పిస్తూ వెడల్పు చేయబడ్డాయి.
నైరుతి అమెరికన్ అనేక పురపాలక సంఘాల మాదిరి శాన్ అంటోనియో క్రమమైన జనసంఖ్య అభివృద్ధిని చవిచూసింది. 35 సంవత్సరాల కాలంలో నగర జనసంఖ్య రెండింతలు అయింది. 1970 లో 6,50,000 మాత్రమే ఉన్న జనసంఖ్య 2005నాటికి 1.2 మిలియన్లు ఉంటుందని అంచనా. క్రమమైన జసంఖ్య అభివృద్ధి, భూమిని కలుపుతూ పోవడం (గణనీయంగా అభివృద్ధి చేయబడిన నగర వైశాల్యం)1990 అధికారిక గణాంకాలు శాన్ అంటోనియో నగరంలో జనసంఖ్యలో హిస్పానికన్లు 55.6%, నల్లవారు 7%, హిస్పానికన్లు కాని శ్వేత జాతీయులు 36.2% ఉన్నట్లు సూచిస్తుంది.
భౌగోళిక స్వరూపం
శాన్ అంటోనియో తన పక్కన ఉన్న నగరం రాష్ట్ర రాజధాని అయిన ఆస్టిన్ నైరుతి దిశగా 75 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. ఈ నగరం హ్యూస్టన్ నగరానికి 190 మైళ్ళ దూరంలో అలాగే డల్లాస్ నగరానికి దక్షిణంగా 250 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. 2000 నాటికి సంయుక్త రాష్ట్రాల గణాంకాలు అనుసరించి నగర వైశాల్యం 412.07 చదరపు మైళ్ళు (1,067.3 చదరపు కిలోమీటర్లు) ఉంటుందని అంచనా. ఇందులో 407.56 చదరపు మైళ్ళు (1,055.6 చదరపు కిలోమీటర్లు ) (98.9%) భూప్రాంతం, 4.51చదరపు మైళ్ళు (11.7 చదరపు కిలోమీటర్లు ) (1.1%) జలప్రాంతం. నగరం ఏటవాలు భూములలో ఉపస్థితమై ఉంది. శాన్ అంటోనియో నగరం సముద్ర మట్టానికి 772 అడుగుల ఎత్తులో ఉంది.
నగరానికి ప్రధాన నీటి వనరు ఎడ్వర్డ్ అక్వైర్. 1962-1969 ల మధ్య స్వాధీనపరచుకొనబడింది. వరుసగా విక్టర్ బ్రౌనింగ్ లేక్, కలావర్స్ లేక్ లు దేశంలోనే మొదటిసారిగా వృధాజలాన్ని ఉపయోగించి రీసైక్లింగ్ విధానాల ద్వారా విద్యుత్తు చ్చక్తిని ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగించడానికి నిర్మించబడ్డాయి. భూజలాలను విద్యుదుత్పత్తికి వాడడాన్ని తగ్గించడానికి ఈ విధానం అవలంబించబడింది.
వాతావరణం
శాన్ అంటోనియో ఆర్ద్ర ఉపఉష్ణమండల వాతావరణ మండలం పడమటి తీరంలో ఉంది. దీని వాతావరణంలో వాయుమండలాన్ని అనుసరించి పొడిగా, తేమ మారి మారి వస్తుంటాయి. ఇక్కడి వేసవిలో ఉష్ణం, శీతాకాలంలోని చలి ఉత్తర మండలంలో వాతావరణం మారడానికి కారణం ఔతుంది. వసంతకాలం, హేమంతంలో సౌకర్యవంతమైన వెచ్చదనం, వర్షపాతం ఉంటుంది.
శాన్ అంటోనియో సుమారు ప్రతి సంవత్సరం 12 అర్ధ ఘనీభవ రాత్రులకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ప్రతిశీతాకాలంలో ఒక్క సారి హిమపాతం ఉంటుంది. అయినప్పటికీ కూడుకున్న మంచు సాధారణంగా ఉండదు. అనేక శీతాకాలాలు ఘనీభవ హిమపాతం లేకుండానే గడచి పోతుంటాయి. 122 సంవత్సరాల కాలంలో దాదాపు నాలు సంవత్సరాలకు ఒక సారి మాత్రమే 31 అంగుళాల హిమపాతం ఉన్నట్లు చెప్తున్నా ఈ హిమపాతాల మధ్య ఒక దశాబ్ధం కంటే అధికమైన కాలం గడచి పోతుంది. 1985 నగరంలో నమోదైన అధిక హిమపాతం 16 అంగుళాలు.
.
ఉత్తర అమెరికాలో అత్యంత వరద పీడిత ప్రదేశాలలో శాన్ అంటోనియో ఒకటి. సంయుక్త రాష్ట్రాల చరిత్రలో 1998 అక్టోబరులో సంభవించిన టెక్సస్ వరద అత్యంత ఖరీదైదిగా భావించబడుతుంది. దీని ఫలితంగా 750 అమెరికన్ డాలర్ల నష్టం 32 మంది దుర్మణం పాలవడం వంటివి సంభవించాయి. 2002 లో జూన్30 నుండి జూలై 7 వరకు శాన్ అంటోనియో నగరంలో 35 అంగుళాల వర్షపాతం సంభవించింది. ఫలితంగా వరద విస్తరణ, 12 దురదృష్ట మరణాలు సంభవించాయి.
శాన్ అంటోనియోలో జూలై, ఆగస్టు మాసాలలో అధిక ఉష్ణం ఉంటుంది. సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 95° ఫారెన్ హీట్ (35°సెంటీ గ్రేడ్). ఇప్పటి వరకు నమోదైన అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 2000 సెప్టెంబరు 5న నమోదైన 111° ఫారెన్ హీట్ (44°సెంటీ గ్రేడ్) ల ఉష్ణోగ్రత. సరాసరి అతిశీతల మాసం జనవరి. 1949 జనవరి 31న అతి తక్కువ ఉష్ణోగ్రతగా 0 °ఫారెన్ హీట్ (−18 °సెంటీ గ్రేడ్). మే, జూన్, అక్టోబరు లలో అతి స్వల్పంగా హిమపాతం ఉంటుంది.
జనభా
2010 గణాంకాలను అనుసరించి శాన్ అంటోనియో నగరంలోని జనసంఖ్య 1,327,407. 2000-2010 నుండి జభావృద్ధి శాతం 16.0%. 2010 యు.ఎస్ గణాంకాలను అనుసరించి జాతి వారిగా జనాభా వివరణ. క్రింద:
2010 యు.ఎస్ గణాంకాలను అనుసరించి సరైన జనసంఖ్య 1,144,646. దేశంలో ఈ నగరం జనసంఖ్యలో 9వ స్థానంలో ఉంది. శాన్ అంటోనియో అల్ప జనసాంద్రత అలాగే గుర్తించ తగిన ప్రజలు మహానగర పరిమితికి వెలుపల నివసిస్తున్న కారణంగా మహానగర జనసంఖ్య యు.ఎస్ నగరాలలో 30వ స్థానంలో ఉంది.
తరువాతి జనసంఖ్య గణాంకాలు నగరజనసంఖ్య అతివేగంగా అభివృద్ధ చెందుతున్నట్లు నమోదు చేసింది. 2010 నగ జనాభా 1,327,407. ఇది నగరాన్ని జనసంఖ్యలో సంయుక్త రాష్ట్ర నగరాలలో2వ స్థానానికి చేరుకునేలా చేసింది. 2011 యు.ఎస్ గణాంకాలు 8వ కౌంటీ అయిన శాన్ అంటోనియో-బ్రౌన్ ఫెల్స్ జనసంఖ్య 2,194,927 ఉంటుందని భావిస్తుంది. ఇది మహానగరా జనసంఖ్యని టెక్సస్ రాష్ట్రంలో అధిక జనసంఖ్య కలుగినదానిగా అలాగే యు.ఎస్ మహానగరాలలో 24వ స్థానంలో ఉండేలా చేసింది. మహానగర సరిహద్దులు ఆస్టిన్-రౌండ్ రాక్- శాన్ మార్కోస్ వరకు ఉన్నాయి.
శాన్ అంటోనియో నగరంలో 405,474 గృహాలు ఉన్నాయి. వీటిలో 280,993 కుటుంబాలు నివసితున్నాయి. ఒక చదరపు మైలుకు జనసాంద్రత 2,808.5. (1,084.4 చదరపు కిలోమీటర్). నగరంలో ఉన్న 433,122 నివాస గృహాలలో ఒక చదరపు మైలు సరాసరి గృహాలు 1,062.7. (410.3 చదరపు కిలోమీటర్).
నగరంలో 18 సంవత్సరాల లోపు వారు 28.5%, 19-24 వయసు కలిగిన వారు 18, 10.8%, 25-44 వయసు కలిగిన వారు 30.8%, 45 నుండి 64 వయసు కలిగిన వారు 19.4%. 65 పైబడిన వయసు కలిగిన వారు 10.4%. వివాహ వయసు 32 సంవత్సరాలు. శాన్ అంటోనియో నగరంలో పురుషుల శాతం 48% స్త్రీల శాతం 52%. స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి 100:93.7, అలాగే 18 సంవత్సరాలు దాటిన స్త్రీపుష నిష్పత్తి 100:89.7.
నగరంలో కుటుంబ సరాసరి ఆదాయం $53,100 అమెరికన్ డాలర్లు. పురుషుల సరాసరి ఆదాయం $30,061 అమెరికన్ డాలర్లు. స్త్రీల సరాసరి ఆదాయం $24,444. సరాసరి తలసరి ఆదాయం $17,487 అమెరికన్ డాలర్లు. మొత్తం జనాభాలో 17.3% అలాగే కుటుంబాలలో 14.0% దారిద్యరేఖకు దిగువన ఉన్నారు. 18 సంవత్సరాల లోపు వారిలో 24.3% మంది, 65 పైబడిన వయసు కలిగిన వారిలో 13.5% మంది దారిద్యరేఖకు దిగువన ఉన్నారు.
2006-2008 యు.ఎస్ గణాంకాలను అనుసరించి జాతి వారిగా జనాభా వివరణ. క్రింద:
ఆర్ధికం
శాన్ ఆంటోనియా నాలుగు ప్రధానాంశాలు కలిగిన వైవిధ్యత కలిగిన ఆర్థికరంగాన్ని కలిగి ఉంది. అవి వరుసగా ఆర్థిక సేవలు, ప్రభుత్వం, ఆరోగ్యసంరక్షణ, పర్యాటకం. నగరానికి నైరుతీ దిశలో డౌన్ టౌన్ కు 10 మైళ్ళ దూరంలో పలు ఆసుపత్రులను, క్లినిక్స్, పరిశోధన శాలలు, విద్యా సంస్థలు కలిగిన సౌత్ టెక్సస్ మెడికల్ సెంటర్ ఉంది.
సంయుక్త రాష్ట్రాలలో శాన్ ఆంటోనియా బృహత్తర సైనికస్థావరాలకు పుట్టిల్లు. శాన్ ఆంటోనియా రక్షణ పరిశ్రమ 89,000 మందికి ఉపాధి కల్పిస్తూ నగరానికి 5.25 బిలియన్ల ఆదాయాన్ని కలిగిస్తుంది.
ప్రతిసంవత్సరం శాన్ ఆంటోనియా నగరానికి దాని ఆకర్షణల కొరకు 20 మిలియన్ల పర్యాటకులు విచ్చేస్తున్నారు. పర్యాటకం నగరానికి తగినంత ఆదాయాన్ని ఇస్తుంది. '''ది హెన్రీ బి. గొంజాలెజ్ కన్వెన్షన్ సెంటర్''' మాత్రమే సంవత్సరానికి 300 వేడుకలకు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ఈ సమావేశాలకు సంవత్సరానికి 750,000 అంతర్జాతీయ ప్రతినిధులు హాజరు ఔతుంటారు. పర్యాటకరంగం 94,000 మంది పౌరులకు ఉపాధి కల్పిస్తూ అలాగే నగరానికి 10.7 బిలియన్ల ఆదాయాన్ని కలిగిస్తుంది. ట్రినిటీ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క పరిశోధక బృందం డాక్టర్ రిచర్డ్ బట్లర్, డా మేరీ స్టెఫీ కచ్చితమైన పర్యాటకరంగ ఆర్థిక అధ్యయనాన్ని విడుల చేస్తుంటారు. శాన్ ఆంటోనియా నగరానికి, ప్రభుత్వ సంస్థలకు హోటెల్, మోటెల్ ఇస్తున్న పన్నుల రూపంలో అలాగే సేవారంగ ఒప్పందాల ద్వారా తగినంత ఆదాయం కల్పిస్తుంది. 2004 నుండి క్రమంగా పన్నుల రూపంలో నగరానికి 160 మిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల ఆదాయం కల్పిస్తుంది.
శాన్ ఆంటోనియాలో 140 ఫార్చ్యూన్ 500 సంస్థలు తమ ప్రధాన కార్యాలయాలు కలిగి ఉన్నాయి. వలెరో ఎనర్జీ కార్పొరేషన్ 33, టెస్రో పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ 317 అనే రెండు సంస్థకు శాన్ ఆంటోనియా నగరం స్వస్థలంగా ఉంది.
శాన్ ఆంటోనియా 5 ఫార్చ్యూన్ 500 సంస్థలకు, వలెరో ఎనర్జీ కార్పొరేషన్, టెస్రో, యు ఎ ఎ, క్లియర్ చానల్ కమ్యూనికేషన్స్, నస్టర్ ఎనర్జీ సంస్థలకు పుట్టిల్లు. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో హెచ్-ఇ-బి సంస్థ పెద్ద ప్రైవేట్ సంస్థలలో 19వ స్థానంలో ఉంది. శాన్ ఆంటోనియాలో ఈ సంస్థ ప్రధానకార్యాలయం ఉంది. శాన్ ఆంటోనియా నగరంలో ప్రధాన కార్యాలయాలు ఉన్న ఇతర సంస్థలు కెనెటిక్ కాన్సెప్ట్స్, ఫ్రాస్ట్ నేషనల్ బ్యాంక్, హర్టే-హ్యాంక్స్, ఐకేర్ సెంటర్స్ ఆఫ్ అమెరికా, బిల్ మిల్లర్, బార్-బి-క్యూ ఎంటర్ ప్రైజెస్, టాకో కెనడా, వాటా బర్గర్, రాక్ స్పేస్, కార్నెట్ హెల్త్ కేర్ సర్వీసెస్.
శాన్ ఆంటోనియా నగరంలో ప్రాంతీయ కార్యాలయాలు ఉన్న ఇతర పెద్ద సంస్థలు నేషన్ వైడ్ ముచ్యుయల్ ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీ, ఖోల్స్, ఆల్ స్టేట్స్, చేస్ బ్యాంక్, ఫిలిప్స్, వెల్స్ ఫార్గో, టయోటో, మెడ్రోనిక్, సిస్కో, కేటర్ పిల్లర్, ఐ ఎన్ సి, ఎటి&టి, వెస్ట్ కార్పొరేషన్, సిటీ గ్రూపు, బోయింగ్, క్యూ వి సి, లాక్ హీడ్ మార్టిన్.
1997 మార్చి 11 నుండి 1998 మధ్య కాలంలో శాన్ ఆంటోనియా పలు సంస్థల ప్రధాన కార్యాలయాలను కోల్పోయింది. 1997 టైటన్ హోల్డింగ్స్, యు ఎస్ ఎల్ డి కమ్యూనికేషన్స్ వారి నిర్వహణలను పెద్ద సంస్థలకు అమ్మి వేసాయి. లాస్ ఏంజిల్స్ కొనుగోలు ప్రత్యేక నిపుణులు బిల్డర్ల స్క్వేర్  ను కొనుగోలు చేసిన తరువాత ఈ సంస్థ శాన్ ఆంటోనియా విడిచి వెళ్ళింది.
ఆకర్షణలు
శాన్ ఆంటోనియా ప్రబల పర్యాటక కేంద్రం. డౌన్‍టౌన్ ప్రాంతంగుండా మెలికలు తిరిగుతూ సాగే రివర్ వాక్ అనే పర్యాటాక కార్యక్రమం నగర ఆకర్షణలో ప్రబలమైనది. నగరంలో బృహత్తర భవన సముదాయలను పునరుద్ధరించిన నగరాలలో శాన్ ఆంటోనియా మొదటిది. రివర్ వాక్ లో అనేక షాపులు, బార్లు, భోజనశాలలు అలాగే ఆర్న్‍సన్ రివర్ దియేటర్ ఉన్నాయి. కొత్త సంవత్సరం, క్రిస్‍మస్ సందర్భంలో ఇక్కడ మనస్సును ప్రభావితం చేసేలా విదుద్దీపాలు, అలాగే వేసవిలో ప్రత్యేకంగా ఫెస్టా నోక్ డెల్ రియో ఉత్సవం సందర్భంలో గాలిలో వ్యాపించే ఫోల్క్‍ రోడ్, ఫామెన్‍కో జానపద నృత్యాల సంగీతం మరింత ప్రత్యేక ఆకర్షణ. టెక్సస్ లో ఉనికిలో ఉన్న విదేశీదేశ నేపథ్య చిత్రాలను ప్రదర్శిస్తున్న దియేటర్ రివర్ వాక్ తీరంలో కొత్తగా నిర్మించిన అజ్టెక్ మాత్రమే.
1893లో జరిగిన కొలంబియన్ ప్రదర్శన సందర్భంలో శాన్ ఆంటోనియా చేత పంపబడిన శాన్ ఆంటోనియా చిలీ స్టాండ్ దేశానికి ఎండు మిరపకాయలను పరిచయం చేసింది. అప్పటి నుండి ఎండు మిరపకాయలు దేశమంతా లభిస్తున్నాయి. శాన్ ఆంటోనియాలో ఫ్రిటో (మొక్కజొన్న చిప్స్), చీటోస్ (చీజ్ ఆధారిత చిరుతిండి), డేవీడ్ పీస్ యొక్క  పీస్ పికంటే సాస్  లకు పుట్టిల్లు.
ఆల్మో ఉన్న డౌన్ టౌన్ టెక్సస్ అత్యున్నత పర్యాటక ఆకర్షణ. మిషన్ కారణంగా శాన్ ఆంటోనియాను తరచుగా అల్మో సిటీ (అల్మో నగరం ) అని పిలుస్తుంటారు. పర్యాటకులను అధికంకా అకర్షిస్తున్న రివర్ వాక్ రెండవ స్థానంలో ఉంది. డైన్ టౌన్ కు 16 మైళ్ళ (26 కిలోమీటర్లు) దూరంలో పడమర దిశలో వెస్టోవర్ డిస్ట్రిక్ లో ఉన్న సీ వరల్డ్  ఆకర్షణలలో మూడవ స్థానంలో ఉంది. సిక్స్ ఫ్లాగ్స్ ఫెస్టా టెక్సస్  కూడా ఆకర్షణలలో ఒకటి. పిల్ల ఉల్లాసానికి మొరాగన్ వండర్ లాండ్ థీంపార్క్ ఒక ఆకర్షణ.
డౌన్ టౌన్ ప్రాంతంలో కాథడ్రెల్ ఆఫ్ శాన్ ఫెర్నాండో, ది మెజెస్టిక్ దియేటర్, హెమిస్ ఫైర్ పార్క్ (ఇక్కడ టవర్ ఆఫ్ అమెరికన్స్, యు టి ఎస్ ఎ ఇశ్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్సన్ కల్చర్స్ ఉన్నాయి), లా విల్లా, ఎల్ మెర్ కాడో, స్పానిష్ గవర్నర్స్ ప్లేస్, హిస్టారిక్ మేనేజర్ హోటెల్ ఉన్నాయి. ఆల్మో కాంప్లెక్స్ ఉత్తర దిశలో ఎమిలీ మొరాగన్ హోటెల్ పక్కన ఉన్న అశ్విక మ్యూజియం ఉంది.
1906 లో నిర్మించిన ఫెయిర్ మౌంట్ హోటెల్, శాన్ ఆంటోనియో లోని రెండవ పురాతన హోటెల్ అన్న గుర్తింపు కలిగి ఉడడమే కాక గిన్ని బుక్ ఆఫ్ రికార్డ్ లో కూడా పేరు తెచ్చుకుంది. 1985లో ఈ భవనాన్ని మొత్తంగా కదిలించి ఆల్మోకు మూడు బ్లాక్స్ దూరంలో తిరిగి స్థాపించబడింది. ఇలా తరలించడానికి 650,000 అమెరికన్ డాలర్లు ఖర్చు చేయబడింది. కదిలించి తరలించబడిన అతి పెద్ద భవనాలలో ఇది మొదటిది.
టెక్సస్ లోనే ఆధునిక కళాప్రదర్శన కలిగిన మొదటి నగరం అన్న ఘనత శాన్ ఆంటానియోకు ఉంది. ఇతర ఆసక్తి కరమైన ప్రదేశాలు ది సౌత్ వెస్ట్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్, వుడ్ లాన్ థియేటర్, శాన్ ఆంటోనియో జూ, జపనీస్ టీ గార్డెన్స్, కుమామోటో, బ్రేకెన్ రిడ్జ్ పార్క్, శాన్ ఆంటోనియో మిషన్స్ నేషనల్ హిస్టారికల్ పార్క్ లక్ష్యాల్లో, మ్యూసెయో అలమేడా, ఆర్ట్ శాన్ ఆంటోనియో మ్యూజియం, విట్టే మ్యూజియం, టెక్సాస్ రేంజర్స్ మ్యూజియం, బక్‍హార్మ్ మ్యూజియం, ఆర్ట్‍ప్లేస్, బ్లూ స్టార్ కాంటెంపరరీ ఆర్ట్ సెంటర్, సీ వరల్డ్ శాన్ ఆంటోనియో, సిక్స్ ఫ్లాగ్స్ ఫియస్టా టెక్సస్, టెక్సాస్ రవాణా మ్యూజియం, స్పాల్ష్ టౌన్ శాన్ ఆంటోనియో. పర్య్టకులు సంవత్సరం పూర్తిగా కౌ బాయ్ అభుభూతిని పొందవచ్చు, నార్త్ మాల్ స్టాల్ వద్ద 40 అడుగుల కౌ బాయ్ షూలను కూడా చూడ వచ్చు.
ప్రభుత్వం
శాన్ ఆంటోనియా నగరం కౌంసిల్-మేనేజర్ ప్రభుత్వ విధానంలో నిర్వహించబడుతుంది. నగరం పాలనా పరంగా సమాన జనసంఖ్య కలిగిన 10 డిస్ట్రిక్ విభాగాలుగా విభజించబడింది. ప్రతి ఒక్క డిస్ట్రిక్ ఒక ప్రతినిధిని ఎన్నుకొని తమ ప్రతినిధిగా కౌంసిల్‍కు పంపుతుంది. నగర ప్రజలంతా కలసి మేయర్‍ను ఎన్నుకుంటారు. మేయర్‍తో చేరి కౌన్సిల్స్ ప్రతినిధులందరూ అందరూ రెండు సంవత్సరాల కాలం పదవిలో కొనసాగుతారు. అయితే వారు నాలుగు మార్లు మాత్రమే ఈ పదవులకు పోటీ చేయగలుగుతారు. హ్యూస్టన్, లారెడో నగరాలు కూడా శాన్ ఆంటోనియా ఉన్న కాలపరిమితిని అనుసరిస్తారు. అన్ని పదవులు టెక్సస్ లా అనుసరించి నిష్పక్షపాత బ్యాలెట్ ఆధారంగా ఎన్నుకొనబడతారు. కౌంసిల్ మెంబర్లకు ఒక మీటింగుకు $45,722 అమెరికన్ డాలర్లు వేతనంగా చెల్లించబడుతుంది. మేయర్ ఒక సంవత్సరానికి $61,725 అమెరికన్ డాలర్లను వేతనంగా అందుకుంటాడు. కౌన్సిల్ మెంబర్లు అందరూ ఇతర ఆదాయం కొరకు పూర్తికాల ఉద్యోగాలను వెతుక్కుంటారు. ప్రస్తుత మేయర్ జూలియన్ కాస్ట్రో.
కౌన్సిల్ దైనిందిక నిర్వహణ కొరకు సిటీ మేజరును నియమిస్తారు. కౌన్సిల్ నగర పాలక మడలంగా శక్తివంగా వ్యవహరిస్తారు. కౌన్సిల్ పాలనామండిలి ఆధ్వర్యంఅలో సిటీ మేనేజర్ ప్రధాన నిర్వహణాధికారిగా దైనిందిక నగర నిర్వహణకు బాధ్యత వహిస్తాడు. ప్రస్తుత సిటీ మేనేజర్ షెర్లీ స్కల్లీ.
అభివృద్ధి విధానాలు
మిగిలిన యు.ఎస్ నగరాల మాదిరిగా శాన్ ఆంటోనియా చుట్టూ శివార్లలో పూర్తిగా స్వతంత్ర నగరాలు లేవు. టెక్సస్ అనుసరించి శాన్ ఆంటోనియా న్యాయ పరిధిలో పరిపాలిత పరిధిలో లేని అధిక ప్రాంతం చేరి ఉంటుంది. ప్రధాన రహదారులతో చేర్చి ప్లాట్ చేయడం ఉప విభాగాలుగా చేయడం వంటివి చేయడం చట్టాన్ని అమలు చేయడం వటివి వీటిలో కొన్ని. ఇది ఉగ్రమైన సరిహద్దు విధానాలను అలాగే తన న్యాయ పరిమిత భూమిలో ఇతర నగపాలితాలు ఏర్పడ కుండా నిరోధించడం వంటి విధానాలను అనుసరిస్తుంది. నగరంలో నాల్గింట మూడు వంతుల భూమి 1960 నుండి నగరంతో అనుసంధానించబడి ఉంది.
2000 నాటికి నగరం ప్రధాన రహదారుల వెంట పలు ఇరుకైన కారిడార్లను కలిగిఉంది. వెలుపలి వైపు ఉన్న భూలు రహదార్ల నిరంతర అభివృద్ధికి బాగా ఉపకరిస్తుంది. 2009 నాటికి నగర నిర్వాహం అదనంగా దాదాపు 40 చదరపు మైళ్ళ ప్రాంతాన్ని నగరంతో కలపాలని ప్రణాళిక వేస్తుంది. 2010 మే 1 న శాన్ ఆంటోనియా తన న్యాయ పరిమితిలో 10వ ఇంటర్ స్టేట్ వెంట ఉన్న వేల ఎకరాల భూమిని విడుల చేయడానికి తమ అంగీకారాన్ని తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం ద్వారా శాన్ ఆంటోనియా నగరం 3,486 ఎకరాల (14.11 చదరపు కిలోమీటర్లు) భూమిని విడుదల చేసింది. అసంకల్పితంగా కలపడం వలన నగరంతో కలపబడని బెక్సర్ కౌంటీకి కలిగిన అసౌకర్యం కారణంగా అభిప్రాయబేధాలు కలగడానికి కారణం అయింది. తక్కువ పన్నులు, అందుబాటులో ఉన్న భూమి వెలల కారణంగా నగర వెలుపలి ప్రాంతాలు నగర నివాసులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఆస్తిపన్నులను అధికరించడం కొరకు భూమిని అనుసంధించడం యాంత్రికంగా జరుగుతుంటుంది. పోలీస్, అగ్నిమాపక సేవల వంటి అభివృద్ధి పధకాలు అమలు పరచని ఈ అనుసంధాన విధానం నగర శ్రేయస్సుకు అవసరమైదని భావించబడుతుంది.
ప్రయాణ వసతులు
శాన్ అంటోనియా ఎగువ టౌన్ లో ఉన్న " ది శాన్ అంటోనియా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్ పోర్ట్" సుమారుగా శాన్ అంటోనియా డౌన్ టౌన్ కు 8 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. ఈ విమానాశ్రయానికి రెండు టెర్మినల్స్ ఉన్నాయి. ఇది 21 ఎయిర్ లైంస్ కు, ప్రయాణీకులను 44 గమ్యస్థానాలకు చేర్చి సేవలు అందిస్తుంది. మెక్సికోకు ఇక్కడనుండి విమానసర్వీసులు ఉన్నాయి. సౌత్ డౌన్ టౌన్ కు సుమారు 6 మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న స్టింసన్ ముంసిపల్ ఎయిర్ పోర్ట్ రిలీవర్ విమానాశ్రయంగా సేవలు అందిస్తుంది. రెండు రంవేలు కలిగిన ఈ విమానశ్రయంలో " టెక్సాస్ ఎయిర్ మ్యూజియం ఉంది " ఉంది.
మాస్ ట్రాంసిస్ట్
నగరమంతా వి ఐ ఏ మార్గాలలో ఈ తరహా 30 హైబ్రీడ్ బసులను నడిపించి తమ సేవలను మెరుగు పరచాలని వి ఐ ఏ సంస్థ భావిస్తుంది. వి ఐ ఏ సంస్థ 2010లో ఈ హైబ్రీడ్ బసులు సహజ వాయు సాయంతో నడిచే వాహనాలను పరిచయం చేసి మార్గదర్శకం చేసింది. 2010 ఫాల్ సీజన్లో ఆన్-బోర్డ్ బ్యాటరీల ద్వారా విద్యుత్ఛక్తిని తీసుకునే 3 బసులను డెలివరీ తీసుకునే ఏర్పాటు జరిగిది. ఈ బసులు డౌన్ టౌన్ కోర్ ప్రాంతంలో నడపడానికి ప్రణాళిక వేయబడింది.
వి ఐ ఎ సంస్థకు సాధారణ బసు మార్గాలు 84, డౌన్ స్టీర్ కార్ మార్హాలు 3 ఉన్నాయి. వి ఐ ఎ డైన్ టౌన్ నుండి పార్క వరకు, దక్షిణ ప్రాంతాలకు, పడమర, వాయవ్య, ఉత్తర మధ్య, ఆగ్నేయ ప్రాంతాలకు ఎక్స్‍ప్రెస్ సర్వీసులను నడుపుతుంది. నగరంలో పర్యాటక ఆకర్షణ లైన యు.టీ ఎస్ ఎ, సిక్స్ ఫ్లాగ్స్ ఫియస్టా టెక్సస్, సీ వరల్డ్ వరకు బసు సౌకర్యం కల్పిస్తుంది. వి ఐ ఏ ప్రత్యేక ఉత్సవాలైన స్పర్స్ గేంస్ సిటీ ఫేరడైస్ వటి ఉత్సవాలకు ప్రత్యేక సర్వీసులను నడుపుతుంది. అమెరికాలో లోకల్ ట్రాంసిస్ట్ మార్గాలలో పొడవైన వాటిలో ఒకటైన క్లాక్‍వైజ్ 550, కౌంటర్‍సెల్ క్లాక్‍వైజ్ 551 మార్గాలలో నగరమంటినీ కలిపే 48 మైళ్ళ పొడవైన మార్గం కలిగి ఉంది.
యు.ఎస్ లో నగరాంతర రైల్ సౌకర్యం లేని పొడవైన నగరంగా శాన్ అంటానియా అయింది. 2008 లో రైలు మార్గం నిర్మించే వరకూ ఈ ప్రత్యేకత ఫీనిక్స్నగరానికి ఉండేది. వి ఐ ఎ నగరాన్ని ఆస్టిన్ నగరంతో అనుసంధానిస్తూ వి ఐ ఏ ప్రిమో పేరిట బసు రాపిడ్ ట్రాంసిస్ట్ లైన్ నిర్మాణానికి సన్నాహాలు చేసింది.
పెదమాకవరం
పెదమాకవరం, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, కొయ్యూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కొయ్యూరు నుండి 28 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 50 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 188 ఇళ్లతో, 850 జనాభాతో 196 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 260, ఆడవారి సంఖ్య 590. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 8 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 744. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585670 .పిన్ కోడ్: 531087.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం విశాఖపట్నం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి రాజేంద్రపాలెంలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల కొయ్యూరులోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల విశాఖపట్నంలోను, పాలీటెక్నిక్ నర్సీపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నర్సీపట్నంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం అనకాపల్లిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విశాఖపట్నం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెదమకవరంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది.
భూమి వినియోగం
పెదమకవరంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నారాయణ కొచ్చెర్లకోట
నారాయణ కొచ్చెర్లకోట (జ. అక్టోబరు 12, 1963) భారతీయ సంతతికి చెందిన అమెరికా ఆర్థికవేత్త, మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వ్ బ్యాంకుకు 12వ, ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు.
బాల్యం, విద్యాభ్యాసం
కొచ్చెర్లకోట బాల్టిమోర్, మేరీలాండ్ నందు, ఒక తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబములో జన్మించాడు, కానీ ఈయన బాల్యమంతా చాలామటుకు మానిటోబా రాష్ట్రంలోని విన్నీపెగ్లో గడిచింది. 15 సంవత్సరాల వయసులో ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రవేశించి 1983లో గణితశాస్త్రంలో నాలుగేళ్ళ బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ పట్టా పుచ్చుకొనెను. అతను 1987 లో చికాగో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్థికశాస్త్రంలో పిహెచ్.డి పట్టా అందుకున్నాడు.
మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వు అధ్యక్షునిగా
2009, అక్టోబర్ 8న గారీ హెచ్. స్టెర్న్ పదవీవిరమణాంతరం, కొచ్చెర్లకోట మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క అధ్యక్షునిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. కొచ్చెర్లకోట 1999 నుండి మిన్నియాపోలిస్ ఫెడరల్ రిజర్వుకు సలహాదారుగా పనిచేస్తున్నాడు.
2011 జనవరిలో కొచ్చెర్లకోట, 2000 దశకంలో హౌసింగ్ బబుల్ (గృహరంగంలో ఏర్పడిన ద్రవ్యోల్భణ బుడగ) సంభవించడానికి మూలకారణం ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క చర్యలేనన్న ఆరోపణను వ్యతిరేకించాడు. "భూమి ధరలు పెరగటం 1996లో మొదలైంది. ఫెడరల్ రిజర్వు యొక్క నిర్ణీత వడ్డీరేట్లు 4.75% నుండి 6.5% మధ్యలో ఉండిన, 1996 - 2001 మధ్య కాలంలో సాలీనా ధరలు 11% దాకా పెరుగుతూ వచ్చాయి. అంత ఎక్కువ వడ్డీరేట్లు ఉండటం ఏమాత్రం సడలించిన మానిటరీ పాలసీ కాదు.'"
2011 ఆగస్టులో, సమీపకాలంలో వడ్డీరేట్లను సున్నాకు దగ్గరగా ఉంచడాన్ని మరో రెండేళ్లపాటు కొనసాగిస్తామని, హామీ ఇస్తూ చేసిన ప్రకటనకు వ్యతిరేకంగా ఓటు వేసిన ముగ్గురు ఫెడరల్ రిజర్వు గవర్నర్లలో కొచ్చెర్లకోట ఒకడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
కొచ్చెర్లకోట బార్బరా మెక్కచ్చియాన్ ను పెళ్ళి చేసుకున్నాడు. ఈయన భార్య చికాగో విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆర్థిక శాస్త్రంలో పి.హెచ్.డి పట్టా పొందింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1963 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
కూకట్‌పల్లి
కూకట్‌పల్లి పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
బల్లంకి
బల్లంకి,ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విజయనగరం జిల్లా, వేపాడ మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వేపాడ నుండి 5 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 60 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 478 ఇళ్లతో, 1980 జనాభాతో 450 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 956, ఆడవారి సంఖ్య 1024. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 547 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 2. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583019 .పిన్ కోడ్: 535281.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు వేపాడలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల బనాదిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల వల్లంపూడిలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల శృంగవరపుకోటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లిమర్లలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు విజయనగరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల శృంగవరపుకోటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం వేపాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయనగరం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
బల్లంకిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
బల్లంకిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బల్లంకిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కె.వి.యస్.కుటుంబరావు
'''కె. వి. యస్. కుటుంబరావు''' తెలుగు సినిమా రచయిత, దర్శకుడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:కన్నడ సినిమా దర్శకులు
పెంచల కోన
పెంచలకోన ,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, నెల్లూరు జిల్లా, రాపూరు మండలం లోని శ్రీ పెనుశిల లక్మీ నరసింహస్వామి ఆలయం ఉన్న దివ్యక్షేత్రం. ఇది నెల్లూరునకు 70 కిమీ దూరంలో ఉంది. రాష్ట్రంలోని పలు ప్రాంతాలనుండి ప్రజలు కుల, మత, వర్గ విభేదాలు లేకుండావారి పాపాల నుండి స్వామి వారిని దర్శించి విముక్తులగుచున్నారు.ఈ పుణ్యక్షేత్రం నెల్లూరులో రాపూరు మండల కేంద్రానికి 35 కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉంటుంది. చుట్టూ పెద్ద కొండలు, పచ్చని చెట్ల మధ్య శ్రీ పెనుశిల నరసింహస్వామి దేవాలయం చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది.
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
చెంచురాజు కుమార్తె చెంచు లక్ష్మీ సంచరించిన నాటి చెంచులకోనే నేటి పెంచల కోన గా మారింది.దక్షిణాదిన ప్రముఖ వైష్ణవ పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఒకటిగా పెంచలకోన పేరుగాంచింది. ఈ ప్రాంతం చుట్టూ సుందరమైన సర్పాకృతి కలిగిన దట్టమైన చెట్లతో కూడిన కొండలు ఉన్నాయి.వాటి నడుమనే దివ్యమైన దేవస్ధానం వెలసింది.
పెనుశిల నరసింహస్వామి ఆలయ చరిత్ర
శ్రీ మహావిష్ణువు కృతయుగాన ప్రహ్లాదుని రక్షించేందుకు హిరణ్యకశిపుని సంహరించిన అనంతరం వెలిగోండల కీకారణ్యంలో గర్జిస్తూ ఆవేశంగా సంచరిస్తున్న సమయంలో చెంచురాజు కుమార్తె చెంచులక్ష్మీ తన చెలికత్తెలతో అడవిలో విహరిస్తుండగా స్వామి వారి భీకర రూపాన్ని చూసిన చెలికత్తెలు భయంతో పారిపోగా చెంచులక్ష్మీ మాత్రం స్వామి వారిని చూసి భయపడకుండా నిలబడి పోయినట్లు చరిత్ర చెపుతుంది.
దీంతో ఆమే ధైర్య సాహసాలు, అందచందాలకు ముగ్ధుడైన స్వామి వారు చెంచురాజుకు కప్పం చెల్లించి ఆమెను వివాహం చేసుకొని ఆ సుందరవనితను పెనవెసుకోని శిలారూపంలో ఇక్కడ స్వయంభువుగా వెలసినట్లు పురాణ కథనం. దీంతోనే స్వామి వారిని పెనుశిల లక్ష్మీనరసింహస్వామిగా పిలుస్తారు. అయితే చెంచులక్ష్మీని స్వామి వివాహమాడారని తెలుసుకున్న ఆదిలక్ష్మీ అమ్మవారు ఆగ్రహించి స్వామికి అల్లంత దూరంలో ఏటి అవతల గట్టుకు వెళ్ళిపోయినట్లు కథనం. దీంతో అమ్మవారికి ఇక్కడ దేవస్ధానం నిర్మించారు.
ఆలయ విశేషాలు
తూర్పుకనుమల మధ్య పర్వత ప్రాంతాలల్లో నెల్లూరు-కడప జిల్లాల మద్య ఈ క్షేత్రం ఉంది. నెల్లూరు జిల్లా కేంద్రానికి 80 కిలో మీటర్ల దూరంలో సముద్రమట్టానికి 3వేల అడుగుల ఎత్తున వున్న కోన క్షేత్రం నిత్య శోభాయమానంగా వెలుగోందుతుంది. ఈ క్షేత్రం దట్టమైన కీకారణ్యంలో వున్నప్పటికి ఇక్కడికి వచ్చే భక్తులకు ఎటువంటి ఆపదలు క్రిమి కీటకాలనుండి తలెత్తవు అంటారు. అందువల్ల ఈ స్వామిని కొండి కాసులవాడని కూడా పిలుస్తారు. కోనలోని గర్భగుడి 2020 సంవత్సరం నాటికి సుమారు 700 సంవత్సరాలకు పూర్వం నిర్మించినట్లు తెలుస్తుంది. భారతదేశానికి ఈ పేరు రావడానికి కారణమైన భరతుడు ఈ ప్రాంతంలోనే పెరిగారని ఆయనను పెంచిన కణ్వమహర్షి ఈ ప్రాంతంలో తపస్సు ఆచరించారని ఆశ్రమం పక్కనే వున్న ఏరును కణ్వలేరుగా పిలిచేవారని కాలక్రమేణా అది కండలేరుగా మారినట్లు చరిత్రకథనం. పెంచలకోనకు ఆరు కిలో మీటర్ల దూరంలో గోనుపల్లికి చెందిన ఒక బోయ గోర్రెల కాపరి గొర్రెలను మేపుకునేందుకు పెంచలకోన అడవి లోకి వెళ్లగా స్వామి వృద్ధుని రూపంలో బోయ కాపరికి కనిపించి నరసింహస్వామి శిలా రూపంలో ఇక్కడ వెలసి వున్నారని గ్రామస్దులకు తెలిపి ఇక్కడ ఆలయం నిర్మించాలని చెప్పారట. వెనుతిరిగి చూడకుండా వెళ్లాలని స్వామి అతనిని ఆదేశించగా కాపరి సరేనని కోద్ది దూరం వెళ్ళిన తరువాత వెనుతిరిగి చూడడంతో స్వామి శిలగా మారినట్లు ఈప్రాంత వాసులు చెబుతుంటారు.ఈ విషయం తెలుసుకున్న గ్రామస్దులు స్వామి వారికి దేవస్ధానం నిర్మించి పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు. 1959లో ఈ దేవస్ధానం దేవాదాయ శాఖ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. అప్పటి నుండి కోన దినదినాభివృద్ధి చేందుతూ ఉంది.
ప్రయాణ మార్గాలు
పెంచలకోనకు చేరుకునేందుకు అనేక ప్రాంతానుండి బస్సులు ఉన్నాయి. జిల్లా కేంద్రమైన నెల్లూరు నుండి 80 కిలోమీటర్లు దూరం ఉంది. నెల్లూరు నుండి ఆర్టీసి వారు ఇక్కడకు బస్సులు నడుపుతున్నారు.నెల్లూరు నుండి పొదలకురు, ఆదురుపల్లి మీదుగ (సుమారు 40 కి.మీ) రోడ్డు మార్గంలో ప్రయాణం చేయవచ్చును. ప్రతి 2:30 గంటలకు ఈ మార్గంలో బస్సు వసతి ఉంది.
గూడూరు రైల్వే జంక్షన్‌ నుండి 70 కిలోమీటర్ల దూరం ఇక్కడి నుండి రోడ్దు మార్గాన రాపూరుకు చేరుకోని కోనకు వెళ్లవచ్చు. కడపజిల్లా నుండి వచ్చే భక్తులు రాపూరుకు చేరుకోని ఇక్కడకి రావచ్చు. వెంకటగిరి నుండి ఈ క్షేత్రం 60 కిలోమీటర్ల దూరం ఉంది.
విజయేశ్వరీదేవి ఆశ్రమం
పెంచలకోనలో "విజయేశ్వరీదేవి ఆశ్రమం" అనే ఆశ్రమం ఉంది. దాని నిర్వాహకురాలు విజయేశ్వరీదేవి ఆమె ఇక్కడ 30 సవత్సరాల పైబడి నుండి తపస్సు చేస్తుంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా దర్శనీయ స్థలాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:శ్రీ లక్ష్మినరసింహ స్వామి పుణ్యక్షేత్రాలు
దేవల్‌పల్లి
దేవల్‌పల్లి పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.
ఎల్మకన్న
ఎల్మకన్న పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితా:
పుదుచ్చేరి జిల్లాల జాబితా
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:భారతదేశ జిల్లాల జాబితాలు వర్గం:జాబితాలు
ఆదికేశవ పెరుమాళ్ ఆలయం
ఆదికేశవ పెరుమాళ్ ఆలయం భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.
విశేషాలు
ఈ క్షేత్రమునకు పరశురామ క్షేత్రమని పేరు. ఈ దివ్య దేశానికి రెండువైపుల రెండు నదులు ప్రవహించుటచే తిరువట్టారు అను పేరు వచ్చింది. తిరువనంతపురం ఇక్కడ కూడా స్వామిని మూడు ద్వారములలో దర్శించాలి. ఇక్కడ సాయంకాల సూర్యకిరణములు స్వామివదనమండలాన్ని సృజిస్తాయి. ఈక్షేత్రమునకు "వళం మీక్క" (మిక్కిలి సంపదగల దివ్యదేశము) అనే పేరు ఉంది. ఈ దివ్యదేశ విషయమై నమ్మాళ్వారు 10 వ శతకమున "అరుళ్ పెరువారడియార్" అను దశకమును రచించాడు. తిరువిరుత్తము మొదలు ఈ దశకము వరకు ఆళ్వార్లు అనుగ్రహించిన ప్రబంధములో స్వామిని పొందుటకై తాను పడిన పాటులను తపనను ప్రదర్శించారు. కానీ ఈ దశకము నుండి ఆళ్వార్లును పొందుటకై సర్వేశ్వరుడు పడుపాట్లను వివరిస్తున్నారు. అనగా ఆశ్రిత పారంగత్వం కీర్తించబడింది. "నమదు విదివగైయే" (మనకు విధించినట్లే యగును) అను స్థలమున వివరించిరి. ఈ పాశురమునకు భగవద్రామానుజుల వారి అర్ధ వివరణ ఇంది.
సాహిత్యం
శ్లో. శ్రీ వాట్టారు పురే భుజంగ శయన శ్శ్రీరామ తీర్థాంచితే త్వష్టాంగాహ్వయ మాదికేశవ విభు ర్వైమాన మాప్త శ్రియమ్‌| దేవీం మారతకోన పూర్వలతికాం సంప్రాప్య పశ్చాన్ముఖ: స్తుత్య: చంద్ర పరాశరాక్షి విషయో రేజే శఠారేర్మునే:||
పాశురాలు
పా. అరుళ్ పెఱువారడియార్;తమ్మడియనేఱ్కు;ఆழிయాన్ అరుళ్ తరువానమై గిన్ఱా;నదు నమదు విదివగైయే; ఇరుళ్ తరుమా--లత్తు;ళినిప్పిఱవియాన్ వేణ్డేన్; మరుళొழிనీ మడనె--; వాట్టత్తా పడివణజ్గే.
నణ్ణినమ్‌ నారాయణనై; నామజ్గళ్ పలశొల్లి మణ్ణులగిల్ వళమ్మిక్క; వాట్టాత్‌తాన్ వన్దిన్ఱు, విణ్ణులగమ్‌ తరువానాయ్; విరైగిన్ఱాన్ విదివగైయే, ఎణ్ణినవాఱాగా; విక్కరుమజ్గళెన్నె-- నమ్మాళ్వార్లు-తిరువాయిమొழி 10-6-1,3
మార్గం
త్రివేండ్రం-నాగర్‌కోయిల్ బస్‌లో "తొడివెట్టి" వద్ద దిగి వేరు బస్‌లో 10 కి.మీ. దూరములో సన్నిధి చేరవచ్చును. వసతులు స్వల్పము.
ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
విశాఖపట్నం
విశాఖపట్నం (విశాఖ , వైజాగ్‌, వాల్తేరు) భారత దేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లో అతి పెద్ద నగరం, అదే పేరుగల జిల్లా కేంద్రం. బంగాళా ఖాతం ఒడ్డున గల ఈ నగరంలో భారత దేశపు నాలుగో పెద్ద ఓడరేవు, దేశంలోనే అతి పురాతన నౌకా నిర్మాణ కేంద్రం ఉన్నాయి. భారత దేశపు మొట్ట మొదటి ఓడ అయిన "జల ఉష" ఇక్కడే తయారయి, అప్పటి ప్రధాన మంత్రి జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ చేతుల మీదుగా జలప్రవేశం చేసింది. సముద్రం లోకి చొచ్చుకొని ఉన్న కొండ " డాల్ఫిన్ నోస్ (విశాఖ) " అలల తాకిడిని తగ్గించి సహజ సిద్ధమైన నౌకాశ్రయానికి అనుకూలంగా వుంది. 2019 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై ఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డి పరిపాలన వికేంద్రీకరణ లో భాగంగా అమరావతిని శాసనరాజధానిగా, విశాఖపట్నం కార్యనిర్వాహక రాజధానిగా, కర్నూలు న్యాయ రాజధానిగా ప్రతిపాదించాడు.
వరాహ లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవస్థానం, సింహాచలం, బౌద్ధ విహారాల అవశేషాలున్న తొట్లకొండ, బావికొండ, పావురాల కొండ, బొజ్జన కొండ; సముద్రతీర ప్రాంతాలు, ఉద్యానవనాలు, ప్రదర్శనశాలలు ఇక్కడి ప్రముఖ పర్యాటక ఆకర్షణలు. సరిహద్దు జిల్లాలలో గల పర్యాటక ప్రాంతాలైన అరకు లోయ, మన్యం అడవులు, లక్షల సంవత్సరాల క్రితం ఏర్పడిన బొర్రా గుహలు చూడటానికి ఇది  ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్ర స్థావరం.
పేరు వ్యుత్పత్తిు
విశాఖపట్నం అన్న నామం విశాఖ అనే పూర్వపదం, పట్నం అనే ఉత్తరపదాల కలయికతో ఏర్పడింది. విశాఖపట్నానికి ఈ పేరు రావడం వెనుక భిన్న కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
విశాఖపట్నం జిల్లా గజిట్ (పిపి 2–3) ప్రకారం శివుని కుమారుడు "వైశాఖ" (కార్తికేయుడు) పేరు పెట్టినందున "విశాఖ" అనే పూర్వపదం వచ్చినట్లు ఉంది. శివుడి కుమారుడు కుమార స్వామికి విశాఖ అనే పేరు కూడా ఉంది. అతని నక్షత్రం కూడా విశాఖే. అతని గుడి ఇక్కడ ఉండేదనీ, అతని పేరిటే ఈ నగరానికి ఆ పేరు వచ్చిందనే వాదన కూడా ఉంది.
వైశాఖేశ్వరుని ఆలయం చుట్టూ నగరం విస్తరించినందువల్లే విశాఖపట్నంగా పేరు వచ్చిందనేది ఒక కథనం. ఈ నగరంలో విశాఖేశ్వరుని ఆలయం ఉన్నందున "విశాఖేశ్వరపురం" అనే పేరు ఉండేదని కాలక్రమంలో, పురానికి రూపాంతరం పట్నం కావున "విశాఖపట్నం"గా మారినట్లు ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. ఉత్తర పదం "పట్నం" పట్టణానికి రూపాంతరం. దీనికి ఊర్ల పేర్ల నిఘంటువు ప్రకారం పట్టణమంటే వ్యాపారకేంద్రం, నగరం, సముద్రతీరం అనే అర్థాలున్నాయి. ఈ నగరం పూర్వం నుండి సముద్రతీర ప్రాంతం, ఓడరేవు ఉన్నందున ఉత్తర పదం "పట్నం" వచ్చినట్లు తెలియుచున్నది.
ద్రాక్షారామం భీమేశ్వరాలయంలో లభ్యమైన సా.శ. 1068 నాటి శిలాశాసనంలోనే విశాఖపట్నం అనే పేరు ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది.
11వ శతాబ్దంలో కులోత్తుంగ చోళుడు ఈ ప్రాంతాన్ని జయించాడు. అతను ఈ నగరానికి "కులోత్తుంగపట్నం" అనే పేరు పెట్టాడు. విశాఖపట్నం నుంచి తంజావూరు వరకూ అతని రాజ్యం ఉండేది. కానీ అతని తదనంతరం ఆ పేరు కనుమరుగు అయిపోయింది. ఈ విషయాన్ని చరిత్రకారులందరూ ధ్రువీకరించారు. 1102లోని శాసనంలో విశాఖపట్నం పూర్వపు పేరు "కులోత్తుంగ చోళ పట్టిణం" లేదా "విశాఖ పట్టిణం" అని ఉంది. అంటే కులోత్తుంగ చోళుడు ఈ పట్టణానికి "కుళోత్తుంగపట్నం"గా మార్చినప్పటికీ, అంతకు పూర్వమే "విశాఖ పట్టిణం" అని ఉన్నట్లు తెలియుచున్నది. ఉత్తర పదం "పట్టణం" లేదా "పట్టిణం" అనేది ఓడరేవు పట్టణం అయినందున వచ్చినట్లు తెలియుచున్నది.
1908 నాటి బ్రిటిషు ఇండియా వారి ఇంపీరియల్ గజటీర్ విజాగపటం (VIZAGAPATAM) అంటోంది. ఈ గజెట్ మొదటి కూర్పు 1880 లో వెలువడింది. ఇంగ్లిష్‌లో వైజాగపటం అని రాసినా, తెలుగులో రాసేప్పుడు మాత్రం విశాఖపట్నం అనే రాశారు బ్రిటిష్ వాళ్లు. అప్పటి ప్రభుత్వ ముద్రలు చూస్తే ఆ విషయం స్పష్టమవుతుంది. కానీ ఆ వైజాగపటంలోని మొదటి అక్షరాలతో వైజాగ్‌గా ఇప్పుడు బాగా వాడకంలో ఉంది.
చరిత్ర
శివ పార్వతుల తనయుడు, శుక్ర గ్రహాధినేత, యుద్ధాల దేవుడు, ధైర్య సాహసాలకు మారు పేరూ అయిన, విశాఖ పేరిట నగరానికి ఈ పేరు వచ్చిందని ప్రతీతి. ప్రాచీన గ్రంథాలైన రామాయణ, మహాభారతాలలో ఈ ప్రాంత ప్రస్తావన ఉన్నట్లు కనిపించుచున్నది. రాముడు సీత కొరకు వెదకుచూ ఈ ప్రాంతం గుండానే వెళ్ళినట్లు, ఈ పరిసరాల్లోనే శబరిని కలవగా ఆమె హనుమంతుడు నివసించే కొండలకు దారి చూపినట్లుగా రామాయణం తెలియజేస్తున్నది. రాముడు జాంబవంతుని కలిసింది కూడా ఈ ప్రాంతంలోనే. ఈ ప్రాంతంలోనే భీముడు బకాసురుని వధించినాడని ప్రతీతి. నగరానికి 40 కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఉప్పలం గ్రామంలో పాండవుల రాతి ఆయుధాలను చూడవచ్చు.
స్థానికంగా వినవచ్చే కథ ఒకటి ఇలా ఉంది. (9-11 శతాబ్దపు) ఒక ఆంధ్ర రాజు, కాశీకి వెళ్తూ ఇక్కడ విశ్రాంతి కొరకు ఆగాడు. ఆ ప్రదేశ సౌందర్యానికి ముగ్ధుడై, తన ఆరాధ్య దైవమైన విశాఖేశ్వరునికి ఇక్కడ ఒక గుడి నిర్మింపజేసాడు. కాని పురాతత్వ శాఖ ప్రకారం మాత్రం ఈ గుడి 11, 12 శతాబ్దాలలో కుళోత్తుంగ చోళునిచే నిర్మించబడినదని తెలుస్తోంది. శంకరయ్య చెట్టి అనే ఒక సముద్ర వ్యాపారి ఒక మండపాన్ని నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం ఈ గుడి లేనప్పటికీ, - ఒక 100 ఏళ్ళ కిందట తుపానులో కొట్టుకు పోయి ఉండవచ్చు. ఈ ప్రాంతపు పెద్దవారు తమ తాతలతో ఈ గుడికి వెళ్ళినట్లుగా చెప్పే వృత్తాంతాలు ఉన్నాయి.
గోదావరి నది వరకు విస్తరించిన ప్రాచీన కళింగ సామ్రాజ్యంలో భాగమైన ఈ ప్రాంతపు ప్రస్తావన క్రీ. పూ. 5, 6 శతాబ్దాల నాటి హిందూ, బౌద్ధ గ్రంథాలలోను, క్రీ.పూ. 4 వ శతాబ్దికి చెందిన సంస్కృత వ్యాకరణ పండితులైన పాణిని, కాత్యాయనుని రచనలలోను ఉంది.
7 వ శతాబ్దంలో కళింగులు, 8 వ శతాబ్దంలో చాళుక్యులు, తరువాతి కాలంలో రాజమండ్రి రెడ్డిరాజులు, చోళులు, కుతుబ్‌ షాహీలు, మొగలులు, నిజాం వంశస్థులు  ఈ ప్రాంతాన్ని  పరిపాలించారు. 1700 సంవత్సరం నాటికి బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ దక్షిణ భారతదేశంలో నెలకొల్పిన అతికొద్ది వర్తకస్థానాల్లో విశాఖపట్టణం ఒకటిగా ఉండేది.
కోస్తా ఆంధ్ర లోని ప్రాంతమైన ఉత్తర సర్కారులు మొదట ఫ్రెంచి వారి ఆధిపత్యంలో ఉండి, 18 వ శతాబ్దంలో బ్రిటిషు వారి  వారి అధీనంలోకి వెళ్ళాయి. 1804 లో మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో విశాఖపట్నం జిల్లాగా ఏర్పడింది. ఈ నగరం బ్రిటిషు పాలనలో వాల్తేరుగా కూడా పిలువబడింది.
భౌగోళికం
విశాఖపట్నం బంగాళా ఖాతం ఒడ్డున ఉంది. ఈ నగరపు అక్షాంశ రేఖాంశాలు; 17.688° ఉత్తర అక్షాంశం, 83.219° తూర్పు రేఖాంశం. ఈ నగరం మైదాన ప్రాంతం, తీరప్రాంతాలతో ఉంది. దీని వైశాల్యం 11161 km2.
జనగణన గణాంకాలు
భారతదేశ 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, విశాఖపట్నం జనాభా 1,728,128, వీరిలో పురుషులు 873,599, ఆడవారు 854,529, - లింగ నిష్పత్తి 1000 మగవారికి 978 మంది. జనాభా సాంద్రత 18,480 /చ. కిమీ (47,900 / చదరపు మైళ్ళు). 0–6 సంవత్సరాల వయస్సులో 164,129 మంది పిల్లలు ఉన్నారు, 84,298 మంది బాలురు, 79,831 మంది బాలికలు ఉన్నారు - లింగ నిష్పత్తి 1000 మంది అబ్బాయిలకు 947 మంది బాలికలు. మొత్తం 1,279,137 మంది అక్షరాస్యులతో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 81.79%గా ఉంది, వారిలో 688,678 మంది పురుషులు, 590,459 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ప్రపంచంలో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరాల జాబితాలో విశాఖపట్నం 122 వ స్థానంలో ఉంది. మొత్తం మురికివాడ జనాభా జనాభాలో 44.61%. అంటే 770,971 మంది మురికివాడల్లో నివసిస్తున్నారు.
నగర పరిమితుల విస్తరణ తరువాత జనాభా రెండు మిలియన్ల మార్కును దాటి 2,035,922 వద్ద ఉంది.
భాష, మతం
తెలుగు స్థానిక ప్రజలు ఎక్కువగా మాట్లాడే భాష, అధికారిక భాష. సాధారణ మాండలికం,ఉత్తరాంధ్రా (ఈశాన్య ఆంధ్ర) మాండలికం వాడుకలోవున్నాయి. ఉత్తరాంధ్ర మాండలికం ప్రధానంగా విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాలకు చెందిన ప్రజలు మాట్లాడతారు. విశాఖపట్నం యొక్క కాస్మోపాలిటన్ జనాభాలో తమిళులు, మలయాళీలు,  సింధీలు, కన్నడిగులు,  ఒడియాస్, బెంగాలీలు, భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన బిహారీ వలసదారులు ఉన్నారు. నగరపు మొదటి కాస్మోపాలిటన్లుగా పరిగణించబడే ఆంగ్లో-ఇండియన్ సముదాయం కూడా ఉంది.
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నగరంలో అత్యధికంగా మాట్లాడే భాష తెలుగు, 92.72% మాట్లాడేవారు, తరువాత ఉర్దూ (2.52%), హిందీ (2.15%), ఒడియా (1.00%), తమిళం (0.33%), మలయాళం (0.32%) ),, బెంగాలీ (0.31%).
పౌరులలో హిందూ మతం ఎక్కువమంది ఆచరిస్తున్నారు, తరువాతి స్థానాలలో ఇస్లాం, క్రైస్తవ మతం ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం పురాతన కాలంలో బౌద్ధమతం ప్రాబల్యంవుండేది అనేదానికి చిహ్నంగా దగ్గర ప్రాంతాల్లోని అనేక బౌద్ధ సంఘరామాలున్నాయి. ఇటీవలి జనాభా లెక్కల ఆధారంగా మొత్తం నగరంలో బౌద్ధమతస్తుల జనాభా సుమారు 0.03%గా ఉంది.
పరిపాలన
పరిపాలన కొరకు 1858లో పురపాలక సంఘం, 1979 లో  నగర పాలక సంస్థ, 2005 నవంబరు 21 నాడు మహానగర పాలక సంస్థ ఏర్పడ్డాయి..
నగర ప్రాంత అభివృద్ధి కొరకు విశాఖపట్నం మహానగర ప్రాంత అభివృద్ధి సంస్థ ఏర్పాటుచేయబడింది.
రోడ్డు మార్గం
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రోడ్డు రవాణా సంస్థ చే నిర్వహించబడు ద్వారకా బస్సు స్టేషన్ కాంప్లెక్స్ నుండి రాష్ట్ర సర్వీసులు, సరిహద్దు రాష్ట్రాలకు అంతరాష్ట్ర సర్వీసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. నగరంలోని మద్దిలపాలెం,అనకాపల్లి బస్ స్టేషన్ ల నుండి కూడా బస్సు సేవలు అందుబాటులో వున్నాయి. ఎ.పి.ఎస్.ఆర్.టి.సి యాజమాన్యంలో నగర బస్సులు, నగర ప్రాంతాలకే కాక, పొరుగు జిల్లా కేంద్రాలైన  విజయనగరం,శ్రీకాకుళంలకున్నాయి. నగరంలో ట్రాఫిక్ ఇబ్బందులు తగ్గించడానికి శీఘ్రవంతమైన ప్రజా రవాణా కొరకు బి.అర్.టి.ఎస్ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయబడింది.
రైలు మార్గం
దేశంలో నాల్గవ అత్యధిక ఆదాయం కలిగిన వాల్తేరు డివిజన్ ప్రధాన కేంద్రం విశాఖ పట్నంలో ఏర్పాటు చేయబడింది. హౌరా - చెన్నై రైలు మార్గంలో విశాఖపట్నం జంక్షన్ ఒక ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. దువ్వాడ, అనకాపల్లి, సింహాచలం రైల్వే స్టేషన్లు కూడా వున్నాయి.
వాయు మార్గం
విశాఖపట్నంలో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ఉంది. ఇది నౌకాదళం అధీనంలో నడిచే విమానాశ్రయం. ఇందులోనే ఐ.ఎన్.ఎస్. డేగ పేరుతో నౌకాదళానికి చెందిన విమానాలు, హెలికాప్టర్లు ప్రయాణిస్తుంటాయి. రుషి కొండలో నగర విహంగ వీక్షణం కొరకు సెలవుదినాలలో, పర్యాటకుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉండే సమయాలలో హెలికాప్టర్ సౌకర్యం ఏర్పాటు చేయబడింది. విజయనగరం జిల్లా లోని భోగాపురం నందు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో గ్రీన్ ఫీల్డ్ ఎయిర్ పోర్ట్ కు శంకుస్థాపన చేశారు.
జల మార్గం
ఇక్కడ సంవత్సరంలో అన్ని రోజులు నౌకలు నిలుపుదల చేయగల సహజ సిద్ద నౌకాశ్రయం కేంద్ర ప్రభుత్వ అధీనంలో లోని విశాఖపట్నం పోర్ట్ ట్రస్ట్ ఏర్పాటు చేసింది. ఇది కాకుండా దేశం లోనే లోతైన పోర్ట్ అయిన గంగవరం పోర్ట్ ద్వారా కూడా ఎగుమతులు దిగుమతులు జరుగుతున్నాయి. స్థానిక జాలర్ల కొరకు రాష్ట్రం లోనే అతి పెద్ద ఫిషింగ్ హార్బర్ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఎగుమతులు,దిగుమతుల కోసం కంటైనర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా ఆధ్వర్యంలో లాజిస్టిక్ పార్క్ ఏర్పాటు ఏర్పాటు చేయబడింది. విశాఖ పోర్ట్ నుండి పోర్ట్ బ్లెయిర్ కి రవాణా సౌకర్యం ఉంది.
పర్యాటకుల విహారం కొరకు ఫిషింగ్ హార్బర్ నుండి, రుషికొండ బీచ్ నుండి సాగరంలో బోటింగ్ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి.
రైల్వే మండలి
కేంద్ర ప్రభుత్వం విశాఖపట్నం ప్రధాన కేంద్రంగా తూర్పు కోస్తా రైల్వే నుండి వాల్తేర్ డివిజన్ ని, దక్షిణ మధ్య రైల్వే లోని విజయవాడ, గుంటూరు, గుంతకల్ డివిజన్ ల కలిపి దక్షిణ కోస్తా రైల్వే ఏర్పాటు చేస్తూ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇందులో భాగంగా వాల్తేరు డివిజన్ లోని ఒడిశా భాగాలూ నూతనంగా ఏర్పాటు చేయబడు రాయగడ డివిజన్ లో భాగం కానున్నాయి. 150 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన వాల్తేరు డివిజన్ లోని మిగిలిన భాగాలు విజయవాడ డివిజన్ లో విలీనం చేసేలా సూత్ర ప్రాయంగా నిర్ణయం తీసుకోవడం జరిగింది.
వైద్య సేవలు
ప్రభుత్వ రంగం లోని కింగ్ జార్జ్ హాస్పిటల్, విక్టోరియా హాస్పిటల్, విశాఖ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ తో పాటు, టాటా కాన్సర్ ఇన్స్టిట్యూట్, ఇండస్ హాస్పిటల్స్, సెవెన్ హిల్స్ హాస్పిటల్స్, ప్రథమ హాస్పిటల్, ఎల్వీ ప్రసాద్ ఐ ఇన్స్టిట్యూట్, పినాకిల్ హాస్పిటల్, మై క్యూర్, కేర్, అపోలో, ఓమ్ని వంటి హాస్పిటల్స్ ఇక్కడ వున్నాయి.
పరిశ్రమలు
సాధారణ పారిశ్రామిక వాడలేకాక ఔషధ రంగం, వస్త్ర రంగం, ఆర్ధిక రంగం కొరకు ప్రత్యేక పారిశ్రామిక వాడలు ఏర్పాటయినాయి. ప్రత్యెక ఆర్ధిక మండలి
సాయుధ దళాల స్థావరాలు
భారత నౌకా దళ తూర్పు కమాండుకు విశాఖపట్నం ప్రధాన స్థావరం.
సాగర తీరాలు
ఇంకా భీమునిపట్నం బీచ్, మంగమారిపేట బీచ్, యారాడ బీచ్, గంగవరం బీచ్, అప్పికొండ బీచ్ వున్నాయి.
పార్కులు, ఉద్యానవనాలు
ఇంకా నందమూరి తారక రామారావు సాగర తీరా ఆరామం (వుడా పార్క్),  వైశాఖి జల ఉద్యానవనం వున్నాయి.
వినోద సౌకర్యాలు
సి ఎం ఆర్ సెంట్రల్ - ఐనాక్స్ మల్టీ ప్లెక్స్ (4 స్క్రీన్ లు), ఐనాక్స్ - వరుణ్ బీచ్ (6 స్క్రీన్ లు), చిత్రాలయ - ఐనాక్స్ (3 స్క్రీన్ లు), విశాఖపట్నం సెంట్రల్ - ముక్తా ఎ2 సినిమాస్ (3 స్క్రీన్ లు) నగరంలో వున్నాయి.
సాంస్కృతిక సంస్థలు
ఈ సంస్థ విశాఖపట్నంలోని సంగీత (కర్ణాటక, హిందుస్థానీ), నృత్య కార్యక్రమాలకు కేంద్ర స్థానంగా ఉంది. సంగీత, నృత్య ప్రదర్శనల కార్యక్రమాలు, త్యాగరాజు ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహిస్తుంది.
స్వచ్ఛంద సంస్థలు
విశాఖపట్నంలో లైన్స్ క్లబ్ (లయన్స్ క్లబ్), రోటరీ క్లబ్, ఇన్నర్ వీల్ క్లబ్. సావిత్రిబాయి ఫూలే ట్రస్టు, గోపాల పట్నం. ప్రతిజ్ఞ ఛారిటబుల్ ట్రస్టు, ఆర్.పి.పేట, మర్రిపాలెం, ప్రేమ సమాజం వంటి అనేక స్వచ్ఛంద సంస్థలున్నాయి
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నగరాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర పట్టణాలు వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా వర్గం:కోస్తా వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ఓడరేవులు
సాంకేతిక విజ్ఞానం
సాంకేతిక విజ్ఞానం అనేది పునరుత్పత్తి మార్గంలో ఆచరణాత్మక లక్ష్యాలను సాధించడానికి జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించడం. సాంకేతికత అనే పదం అటువంటి ప్రయత్నాల ఫలితంగా ఉత్పన్నమయ్యే ఉత్పత్తులను కూడా సూచిస్తుంది, పరికరాలు లేదా యంత్రాలు వంటి ప్రత్యక్ష సాధనాలు మరియు సాఫ్ట్‌వేర్ వంటి కనిపించని వాటితో సహా సైన్స్, ఇంజనీరింగ్ మరియు రోజువారీ జీవితంలో సాంకేతికత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.