cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
గిరిజనులు
చెంచులు
తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ షెడ్యూల్డు తెగల జాబితాలో 3వ కులం. హరిదాసులు, బుడబుక్కల, కాటికాపరులు, బోయ, కోయ, ఎరుకల, యానాది, లంబాడి మొదలైన ఆదిమ జాతుల్లో చెంచు కూడా ఒకటి. వీరు పూర్తిగా ఆదివాసీలు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని చెంచు తెగ ప్రాచీన సంచార తెగలలో ఒకటి. నల్లమల ప్రాంతంలోని కొండలు, గుట్టలే చెంచుల ప్రస్తుత నివాస స్థలం. అంటే కృష్ణానదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో చెంచులు విస్తరించి, అటు నిజాం రాజ్యానికీ, యిటు బ్రిటిషు పరిపాలనలోని మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ‌కి సరిహద్దుగా ఉన్నకృష్ణానదికి ఇరువైపులా వున్న ప్రాంతాల్లో కనిపించేవారు. చెంచులు తెలుగు కూడా మాట్లాడతారు. శ్రీలంకలోని ప్రాచీన తెగ అయిన వెద్దా (vedda) ల మాదిరిగానే చెంచులు కూడా రింగుల జుత్తు, విశాల వదనం, చప్పిడి ముక్కు, పొడవాటి దవడతో పొట్టిగా, నల్లగా ఉంటారు. శరీరాన్ని తమ పూర్వీకులలాగా ఆకులతో చుట్టుకోవడం ఇప్పుడు లేకపోయినా, మగవాళ్ళు గోచీ మాత్రమే పెట్టుకుంటారు. ఆడవాళ్ళు నూలు రవిక, చీర కట్టుకుంటారు.అడవి చెంచుల కన్నా నిరుపేదలు మొత్తం భారతదేశంలోనే ఉండరు. విల్లంబులు, ఒక కత్తి, గొడ్డలి, గుంతలు తవ్వే కర్ర, కొన్ని కుండలు, బుట్టలు, మరికొన్ని చింకిపాతలు - యివే చెంచుల సమస్త ఆస్తిపాస్తులు. చెంచుల్లో వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్ర్యం అన్న భావనలు బలంగా కనిపిస్తాయి. చెంచులు వేటనూ, అడవి పండ్లనూ ప్రసాదిస్తుందని విశ్వసించే ఒక దేవతను పూజిస్తారు. హిందువులు పరమాత్మగా పూజించే భగవంతుడిలో కొన్ని లక్షణాలతో సారూప్యం ఉన్న ఒక "ఆకాశదేవుణ్ణి" కూడా చెంచులు పూజిస్తారు. జీవితం దేవుడి వరప్రసాదమేననీ, మరణించిన జీవుడు దేవుడిలో కలిసిపోతాడనీ, చెంచులు బలంగా నమ్ముతారు. హిందూ సమాజ సంపర్కం వల్లే యీ విశ్వాసాలన్నీ చెంచుల ఆలోచనా విధానాల్లోకి ప్రవేశించాయి. అప్పటికప్పుడే ఆశువుగా పాటలు పాడుతూ స్త్రీ పురుషులు నృత్యం చేస్తారు. వీరి ఆటల్లో సింగి సింగడు ప్రధాన పాత్రధారులు, నాయికా నాయకులు. డప్పుకు తగినట్టుగా గంతులేస్తారు. ఇప్పపువ్వు సారా తాగితే మైమరచి కుప్పిగంతులేస్తారు. నెమలి నృత్యం, కోతి నృత్యం వీరి నృత్యాల్లో ముఖ్యమైనవి. చెంచుల కథలు కూడా పూర్వం ప్రసిద్ధి చెందిన జానపద కళల్లో ఒకటి.
thumbnail|వేటాడుతున్న చెంచు
క్షయ, మలేరియా వంటి వ్యాధుల మూలంగా చెంచులు మరణిస్తున్నారు. సంతాన లేమి కూడా ప్రధాన సమస్యగా మారింది. అతి ప్రాచీన ఆదివాసి తెగయైన చెంచు జాతి అస్తిత్వానికే ముప్పు ఏర్పడుతున్నది. మహబూబ్ నగర్, ప్రకాశం, కర్నూలు, గుంటూరు, నల్గొండ జిల్లాల్లోని దట్టమైన నల్లమల అటవీ ప్రాంతంలో వేల సంవత్సరాలుగా జీవిస్తున్నారు చెంచులు.రాష్ట్రంలోని మిగతా జన సమూహాలతో కానీ, ఇతర గిరిజన తెగలతో కానీ, చెంచు తెగకు దగ్గరి పోలికలు లేవు. వీరి మనస్తత్వాలు, అలవాట్లు, మానసిక, శారీరక స్థితిగతులు, సంస్కృ తి భిన్నమైనవి.నల్లమ ల అటవీ ప్రాంతంలోని ఐదు జిల్లాలను పులుల అభయారణ్యంగా ప్రకటించి, శాశ్వత నిర్మాణాలు లేని 'నో మాన్ లాండ్'గా ప్రకటించారు. చెంచు పెంటలను పునరావాసం పేరి ట అడవి బయటకు పంపించవద్దని జి.సి.సి నిర్వహణను చెంచు యువతకు అప్పగించాలని వీరు కోరుతున్నారు.చెంచుల వ్యవసాయ భూములు అధికభాగం అన్యాక్రాంతమయ్యాయి. అంతేకాక వీరి విలువైన వనరులు గిరిజనేతరుల చేతికి పోయాయి.చెంచుల ఇలవేల్పులైన శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి, అహోబిళ లక్ష్మీనరసింహ్మ స్వామి దేవాలయాలు వందల సంవత్సరాలుగా చెంచుల సంరక్షణలోనే ఉండేవి. చెంచులు వీటిని వారసత్వ సంపదగా భావించుకుంటారు. చెంచుల గజ్జల కొండడు, మల్లయ్య తాత దొర వంటి వారు శ్రీశైలం మల్లన్న అర్చకులు. శ్రీశైలం మల్లన్న ఆలయంలో జరిగే పూజాకార్యక్రమంలో చెంచులకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. వీరు పార్వతీ దేవిని తమ ఆడపడుచుగా భావిస్తారు. శ్రీశైల మల్లన్న సన్నిధిలో చెంచులకు ఉద్యోగాలివ్వాలని కోరుతున్నారు.
అభివృద్ధి అంతా పైపైనే - గుడిసెల్లోనే నివాసం .. పక్కా ఇళ్లకు తాళం
చెంచులకు ఆరోగ్య పరంగా చూడటానికి అచ్చంపేట, మహబూబ్ నగర్ జిల్లా యందు గవర్నమెంట్ హాస్పిటల్ పక్కనే పెద్ద హాస్పిటల్ కట్టి 6 సంవత్సరాలు అవుతున్న అది ఏవిధంగా ఉపయోగిస్తున్నారో ఎవరికీ తెలియదు. సిబ్బంది ఎవరు కూడా అక్కడ వుండరు. చెంచులు కొందరు ANM, MPHW లాంటి కోర్సులు చదివిన వారికీ ఉద్యోగాలు చూపించే మార్గాలేవి అధికారులు చేయడంలేదు.
భూములు చెంచులకు కొంత ఉన్న చాల మందికి లేవు. అటవీ ఆధికారులు సైతం చెంచులను అటవీ ఫలాలు పొందనీయడం లేదు. STలలో PTG లైన చెంచులను ప్రభుత్వం ఎప్పుడో గుర్తించింది కానీ ఇప్పటి పాలకులకు తెలియక ఇంట్రెస్ట్ లేక వారి జీవితాలని గాలికి, అడవి దేవతకు వదిలేసినట్లుగా తోస్తుంది. PESA చట్టం, అటవీ హక్కుల చట్టం ఉన్నా, పని చేయడం లేదు. నిరుపయోగంగా ఉన్నాయి.
కోయ
కోయ (Koya) అనేది తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో నివసించే ఒక తెగ. తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ షెడ్యూల్డు తెగల జాబితాలో 18వ కులం. వీరు ఇంద్రావటి, గోదావరి, శబరి, సీలేరు నదుల ప్రాంతాల్లోను, బస్తర్, కొరాపూట్, వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్, ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో విస్తరించియున్న దట్టమైన అడవులైన తూర్పు కనుమలలోను కనిపిస్తారు. భారతీయ కుల వర్గీకరణ (Indian Caste classification) ప్రకారం వీరు షెడ్యూల్ ట్రైబ్ (Schedule Tribe) గ్రూపుకి చెందినవారు. 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం వీరి సంఖ్య 1,40,000. దేశభక్తి, ఐక్యత ఎక్కువగా ఉన్న వీరు 1880 లో బ్రిటీషు పాలనపై తిరుగుబాటు చేశారు. భారతీయ స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్ర ప్రకారం దీనినే కోయ తిరుగుబాటు అని అంటారు. కోయవారు మాట్లాడే భాష కోయి - తెలుగు భాషకు పోలికగా ఉంటుంది.
కోయవారి నమ్మకం ప్రకారం మొదటిగా జీవి నీటిలోని పుట్టింది. నాలుగు సముద్రాల మధ్య ఘర్షణ ఏర్పడి అందులోంచి నాచు, కప్పలు, చేపలు, సన్యాసులు పుట్టుకొచ్చారు. ఆఖరిగా దేవుడు పుట్టుకొచ్చి తునికి, రేగు పళ్ళను సృష్టించాడు. 18 వ శతాబ్దంలో మరాఠాలు పెట్టిన చిత్రహింసలు భరించలేక కొండల్లో తలదాచుకొన్నారు. ఈ సమయంలో యాత్రికులు వీరిని అనాగరికులు (Untouchables) గా పరిగణించేవారు. తరువాతి కాలంలో నిజాంవారు భద్రాచలం తాలూకాను బ్రిటీషువారి కిచ్చారు. ఆప్పుడు ఆ డివిజన్ లో 225 కోయ గ్రామాలుండేవి.
కోయవారిలో రాచకోయ, లింగదారి కోయ, కమ్మర కోయ, అరిటి కోయ అనే ఉప కులాలున్నాయి. ఈ ఉపకులాల్లోనే ఆహారపు అలవాట్లు ఒకలా ఉండవు. లింగదారి కోయలు గొడ్డు మాంసం (Beef) తినరు - ఇతరులతో భోజనం చేయరు. కులాంతర వివాహాల వచ్చే నష్టాలను నివారించడానికి కొన్ని పూజలు చేస్తారు. రాచ కోయలు గ్రామ పెద్దలుగా ఉంటారు. పండుగ సమయాల్లో వీరు కూడా కొన్ని పూజలు చేస్తారు. కమ్మర కోయలు వ్యవసాయ పనిముట్లను తయారు చేస్తారు. అరిటి కోయలు పాటలు పాడుతారు, వంశ వృక్షాలను వివరిస్తారు.
జీవిత భాగస్వామిని చర్చలద్వారా ఎన్నుకొంటారు. ఒక్కొక్కసారి అమ్మాయి (Bride) అబ్బాయి (Bride groom) ఇద్దరూ కలిసి లేచిపోవడం ఆ తర్వాత స్త్రీ పునరుత్పత్తి (Fertility) ని ప్రతిబంబించేలా అమ్మాయి మీద నీరు పోయడం వంటి నాటకోత్తర (dramatic) సన్నివేశాలు జరుగుతాయి. వివాహ వేడుకను రెండు గ్రామస్థులు కలిసి మూడు రోజులు జరుపుకొంటారు. ప్రతి వ్యక్తి ధాన్యాన్ని (grains), మద్యాన్ని (Alcohol) పెళ్ళికూతురి ఇంటికి తీసుకువెళ్ళడం జరుగుతుంది. తాటి కల్లు (Palmyra toddy) ఎక్కువగా దొరికే ఎండాకాలంలో వివాహాలు జరుగుతాయి.
దహన సంస్కారాలు (Cremations) విభిన్నంగా జరుగుతాయి. శవాన్ని మంచం మీద పరుండబెట్టి, ఆ శవం ప్రక్కన ధాన్యం, కల్లు, క్రొత్త బట్టలు, డబ్బులు, ఆవు తోక పెట్టి అందరూ మోసుకెళ్ళి శవాన్ని తీసుకెళ్ళతారు. గర్భిణీ స్త్రీ, ఐదు నెలల లోపు పిల్లల శవాలను పాతిబెడతారు. 11వ రోజున 'దినం' పాటిస్తారు. ఆ సమయాల్లో ఆత్మ మరలా వచ్చి ఆనకుండ అనే మట్టికుండలో నివసిస్తుందని నమ్ముతారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:కులాలు వర్గం:గిరిజనులు
జె కె గుమడ
జె కె గుమడ శ్రీకాకుళం జిల్లా, వంగర మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వంగర నుండి 15 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పార్వతీపురం నుండి 28 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 183 ఇళ్లతో, 742 జనాభాతో 449 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 372, ఆడవారి సంఖ్య 370. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 287 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580778 .పిన్ కోడ్: 532461.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.
లాంగ్ రేంజ్ వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్
thumb|260x260px|లాంగ్ రేంజ్ వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్ లాంగ్ రేంజ్ వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్ (LoRaWAN) ఇంటర్నెట్ ఆఫ్ థింగ్స్ లో సురక్షిత రెండు వైపులా సమాచార మార్పిడికి కోసం తక్కువ శక్తి వైర్లెస్ నెట్వర్క్ ప్రొటోకాల్.
LoRaWAN ఓపెన్ పరిశ్రమ ప్రమాణ Lora ఆధారంగా, లాభాపేక్షలేని సంస్థ Lora అలయన్స్ వివరింపబడినది.
జె కె గుమడ
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడి వంగరలో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రాజాంలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు రాజాంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజాంలో ఉన్నాయి.
లాంగ్ రేంజ్ వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్
నెట్వర్క్ నిర్మాణం స్టార్ మొనదేలిన ఉంది. టెర్మినల్స్ ఒక నెట్వర్క్ సర్వర్ డేటా ప్యాకేట్లను పంపే ముఖద్వారాలు కమ్యూనికేట్. నెట్వర్క్ సర్వర్ IOT వేదికల, అనువర్తనాలు కనెక్ట్ అంతరవర్తిలను ఉంది.
జె కె గుమడ
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
బావుల నీరు గ్రామంలో అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
జె కె గుమడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
జె కె గుమడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
జె కె గుమడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
లాంగ్ రేంజ్ వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్
LoRaWAN 868 MHz, USA లో 915 MHz ఫ్రీక్వెన్సీ పరిధిని ఐరోపాలో ఉపయోగిస్తుంది. సాంకేతిక ప్రయోజనాలను ఉన్నత శ్రేణి శ్రేణులు, బ్యాటరీతో నడిచే టెర్మినల్స్ కోసం ప్రత్యేకంగా సరిపడే ఇది తక్కువ శక్తి వినియోగం, ఉన్నాయి.
పరిధులు 15 కిలోమీటర్లు 2 కిమీ (పట్టణ ప్రాంతం) నుంచి విస్తరించి (శివారు) 40 కిమీ (గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో) కు. ఒక మరింత గొప్ప ప్రయోజనం కూడా ఇక్కడ భూగర్భ ప్రాంగణంలో సరఫరా చేయవచ్చు ఒక నిర్దిష్ట మేరకు నుండి, భవనాలు వ్యాప్తి ఉంది. టెర్మినల్స్ యొక్క శక్తి వినియోగం సుమారు 10 mA, నిద్ర మోడ్ లో 100 na ఉంది. ఈ 2 కు 15 సంవత్సరాల ప్రయోజనాన్ని బట్టి ఒక బ్యాటరీ జీవితం అనుమతిస్తుంది. టెర్మినల్స్, ముఖద్వారాలు మధ్య కమ్యూనికేషన్ వివిధ డేటా రేట్లు వివిధ ఫ్రీక్వెన్సీ చానెళ్లలో నిర్వహిస్తారు. ఈ 0.3 kbit / s, 50 kbit / s మధ్య ఉన్నాయి.
డేటా బదిలీ, శక్తి వినియోగం అధిక సామర్థ్యం సాధించడానికి క్రమంలో, LoRaWAN ఫ్రీక్వెన్సీ వ్యాప్తి ఉపయోగిస్తుంది. జోక్యాల వీలైనంతవరకూ నివారించవచ్చని. ముగింపు పరికరాలకు డేటా బదిలీ రేట్లు సంబంధిత పరిస్థితి (ఎడిఆర్ = అనుకూల డేటా రేట్ను) యొక్క నెట్వర్క్ సర్వర్లు అనుగుణంగా. కమ్యూనికేషన్ 2x 128 బిట్ AES తో LoRaWAN గుప్తీకరించబడింది.
అతిపెద్ద దక్షిణ కొరియా టెలికమ్యూనికేషన్ సంస్థ SK టెలికాం జూలై 2016 ప్రారంభ విజయం, తక్కువ శక్తి వైడ్ ఏరియా నెట్వర్క్ యొక్క దేశవ్యాప్తంగా పరిచయం (LPWAN) IOT మౌలిక LoRaWAN టెక్నిక్ ఆధారంగా. [1] కొన్ని రోజుల క్రితం డచ్ KPN, LoRaWAN టెక్నాలజీతో IOT నెట్వర్క్ యొక్క దేశవ్యాప్త నియమం ప్రకటించింది. ఈ నెదర్లాండ్స్, దక్షిణ కొరియా దేశవ్యాప్తంగా సరఫరా తో మొదటి దేశాలు కలిగి LoRaWAN
వర్గం:కంప్యూటర్
విజయ్ సి. కుమార్
'''విజయ్ సి. కుమార్''' తెలుగు సినిమా సినిమాటోగ్రాఫర్. 2008లో గోదావరి సినిమాకు ఉత్తమ ఛాయాగ్రాహకుడిగా నంది అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. వినూత్నమైన లైటింగ్ వాడకం, సబ్జెక్ట్ స్పెసిఫిక్ విజువలైజేషన్, తెరపై సహజ రంగుల వాడకం, టెలి-ఫోకస్ షాట్స్ వంటి మరెన్నో పద్ధతులలో పేరుగాంచాడు. వివాహ భోజనంబు (1988), అమ్మోరు (1995), ఆగ్రహం (1991), డాలర్ డ్రీమ్స్ (1999), ఆనంద్ (2004), హ్యాపీ డేస్ (2007) మొదలైన సినిమాకు ఛాయాగ్రహణం అందించాడు.
జీవిత విషయాలు
విజయ్ కుమార్ తండ్రి సి. నాగేశ్వరరావు కూడా పేరొందిన సినిమాటోగ్రాఫర్. నాగేశ్వరరావు పాండవ వనవాసం, పరమానందయ్య శిష్యుల కథ, గుడిగంటలు, ఆస్తులు అంతస్తులు (1969), ఆరాధన మొదలైన సినిమాకు ఛాయాగ్రహణం చేశాడు. విజయ్ తల్లిపేరు సి. సనాధన. తన తండ్రి అడుగుజాడల్లో కొనసాగాలన్న ఉద్దేశంతో పదమూడేళ్ళ వయసులో అప్రెంటిస్‌గా శారదా ఎంటర్‌ప్రైజెస్ (ప్రస్తుతం ఆనంద్ సినీ సర్వీసెస్ అని పిలుస్తారు) ఔట్ డోర్ విభాగంలో చేరాడు.
సినిమారంగం
ఎస్. వెంకటరత్నం, వి. ఎస్. ఆర్. స్వామి, రవికాంత్ నాగాఇచ్, ఎస్.ఎస్. లాల్, ఎస్. గోపాలరెడ్డి తదితర సినిమాటోగ్రాఫర్స్ దగ్గర విజయ్ కుమార్ పనిచేశాడు. అలాగే ఎనిమిది సంవత్సరాలపాటు హిందీ సినిమారంగంలో షోమందర్ రాయ్, ఇషాన్ ఆర్య, బాబా అజ్మీ, బెహ్రాన్ ముఖర్జీ మొదలైనవారి దగ్గర ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. 1984లో లోక్ సింగ్ ఆధ్వర్యంలో కొన్ని సినిమాలకు విజయ్ ఆపరేటివ్ కెమెరామెన్‌గా చేరాడు. నిర్మాత జయకృష్ణ నిర్మాణంలో జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించిన వివాహ భోజనంబు (1988) సినిమాకు సినిమాటోగ్రాఫర్ గా విజయ్ కుమార్ కు అవకాశం వచ్చింది. తరువాత టీంతో నీకు నాకు పెళ్ళంట సినిమాకి కూడా పనిచేశాడు.
నిర్మాత శ్యామ్ ప్రసాద్ నిర్మించిన అంకుశం (1990) సినిమాకి (అధికారిక సినిమాటోగ్రాఫర్ కె.ఎస్. హరి) మిగిలిన భాగంకోసం విజయ్ పనిచేశాడు. ఆ తరువాత ఆగ్రహం (1991), అమ్మోరు (1995) సినిమాలకు పనిచేశాడు. అమ్మోరు సినిమా టెక్నికల్ గా పాత్ బ్రేకింగ్ మూవీగా నిలిచింది. తరువాత బాచిలర్స్, సంపంగి, శ్రీవారంటే మావారే, జై భజరంగబలి వంటి అనేక విజయవంతమైన సినిమాలకు పనిచేశాడు.
డాలర్ డ్రీం కోసం పనిచేసినప్పుడు శేఖర్ కమ్ములను కలిశాడు. అలా మొదలైన వారి ప్రయాణం ఆనంద్, గోదావరి, హ్యాపీ డేస్, లీడర్, లైఫ్ ఈజ్ బ్యూటీఫుల్, అనామిక, ఫిదా, లవ్ స్టోరీ వంటి అనేక సూపర్ హిట్స్ సినిమాలు కొనసాగుతోంది. అనామిక సినిమా నీ ఎంగే ఎన్ అన్బే అనే పేరుతో తమిళనాడులో కూడా విడుదలైంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా ఛాయాగ్రహకులు వర్గం:నంది ఉత్తమ ఛాయాగ్రహకులు
బి.ఎన్. సూరి
జననం
సూరి 1935వ సంవత్సరంలో రామయ్య సూరి, రంగనాయకమ్మ దంపతులకు కృష్ణా జిల్లా, బేతవోలులో జన్మించాడు.
రంగస్థల ప్రస్థానం
పోలీస్ వైర్ లెస్ సెట్ ఆపరేటర్ గా పనిచేస్తున్న సూరి నాటకరంగంపై ఇష్టంతో ఉద్యోగాన్ని వదిలి నాటక సమాజాన్ని స్థాపించి నాటకాలు రాసి, ప్రదర్శించాడు
టి. పూర్ణచంద్రరావు, దేవి వరప్రసాద్, తన శ్రీమతి బి.ఎన్. సీతాకుమారితో కలిసి తాండ్ర వేంటక సుబ్రహ్మణ్యం రచించిన మహిషాసుర మర్థని నాటకాన్ని అనేకచోట్ల ప్రదర్శనలు ఇచ్చాడు. గుడివాడ ప్రాంతంలోని నాటక కళాకారులకు, సాంకేతిక నిపుణుల ఉపాధిని కృషిచేశాడు.
మరణం
నాటకరంగానికి ఎనలేని సేవలు అందించిన సూరి 1995లో నాటకం వేస్తూ రంగస్థలంపైనే తుది శ్వాస విడిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:తెలుగు కళాకారులు వర్గం:1935 జననాలు వర్గం:1995 మరణాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా నాటక రచయితలు
అక్కయ్యపాలెం (విశాఖపట్నం)
అక్కయ్యపాలెం, విశాఖపట్నం జిల్లా, మహా విశాఖ నగరపాలక సంస్థ లోని ఒక ప్రాంతం.
పరిసరాలు
ఈ ప్రాంతానికి దగ్గరలోనే ద్వారకానగర్, రైల్వే న్యూకాలనీ, దొండపర్తి, శాంతిపురం, తాటిచెట్లపాలెం, లలితా నగర్, నందగిరి నగర్, జగన్నాధపురం, కైలాసపురం, సాలిగ్రామపురం ఉన్నాయి
రవాణా సౌకర్యం
అక్కయ్యపాలెం నుండి గాజువాక, ఎన్‌ఏడీ కొత్త రోడ్డు, మద్దిలపాలెం, పెందుర్తి ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రోడ్డు రవాణా సంస్థ రూటు వివరాలు:
బయటి లింకులు
వర్గం:విశాఖపట్నంలోని ప్రాంతాలు వర్గం:విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాలు
దొడ్డంపల్లె
దొడ్డంపల్లె ప్రకాశం జిల్లా, గిద్దలూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
చాపాడు మండలం
చాపాడు మండలం , ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని వైఎస్ఆర్ జిల్లాకు చెందిన మండలం.
నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషను
నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషను  (స్టేషన్ కోడ్: NRT) ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పల్నాడు జిల్లా లోని నరసరావుపేట లో ఒక భారతీయ రైల్వే స్టేషను. నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషను దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్, గుంటూరు రైల్వే డివిజను కింద పనిచేస్తుంది. నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషను గుంటూరు-గుంతకల్లు ఎలక్ట్రిఫికేషన్లో భాగంగా విద్యుద్దీకరణ చేయబడింది.
మార్గం
thumb|నరసరావుపేట రైల్వే స్టేషను|alt=|290x290px ఇది నల్లపాడు - నంద్యాల రైలు మార్గంలో ఉంది.
వర్గీకరణ
ఇది గుంటూరు రైల్వే డివిజన్లో  డి-కేటగిరీ  స్టేషనుగా వర్గీకరించబడింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:నరసరావుపేట వర్గం:పల్నాడు జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు
చిన్న ఉపగ్రహాల ప్రయోగ వాహనం
చిన్న ఉపగ్రహాల ప్రయోగ వాహనం (ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వి) భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) అభివృద్ధి చేస్తున్న కొత్త ప్రయోగ వాహనం. ఇది భూ నిమ్న కక్ష్య లోకి 500 కిలోల పేలోడును లేదా సౌర సమన్వయ కక్ష్య లోకి 300 కిలోల పేలోడునూ మోసుకుపొఓగల సామర్థ్యం దీనికి ఉంటుంది. చిన్న ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించటానికి, వివిధ కక్ష్యల్లో ప్రతిక్షేపించడానికీ దీనికి స్మర్థ్యం ఉంటుంది. 2018 డిసెంబరు 21 న, తుంబాలోని విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేస్ సెంటర్ (వి.ఎస్.ఎస్.సి) వాహన రూపకల్పనను పూర్తి చేసింది. దీని తొలి ప్రయోగం సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి జరుగుతుందని, అది 2019 డిసెంబరు లోపు ఉండదనీ వి.ఎస్.ఎస్.సి డైరెక్టర్ ఎస్.సోమనాథ్ చెప్పాడు.
కార్యాచరణ దశలోకి ప్రవేశించిన తరువాత, వాహనం ఉత్పత్తి, ప్రయోగాలు న్యూ స్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ (ఎన్ఎస్ఐఎల్) తో పాటు, కొన్ని భారతీయ సంస్థలతో కూడిన కన్సార్టియం చేస్తుందని, ఈ ప్రయోగాలు ప్రత్యామ్నాయ ప్రయోగ వేదిక నుండి చేస్తారనీ భావిస్తున్నారు.
వాహన వివరం
పిఎస్‌ఎల్‌వితో పోల్చితే భారీగా తక్కువ ధరలోను, అధిక ప్రయోగాల సంఖ్య తోనూ ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించే లక్ష్యంతో ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌విని అభివృద్ధి చేసారు. ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వి తయారీ వ్యయం ₹ 30 కోట్లవరకూ ఉండవచ్చు.
స్వయం ప్రతిపత్త ప్రయోగాలపైన, సరళమైన లాజిస్టిక్స్ మీదా ప్రయోగాల సంఖ్య ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక పోలిక చూస్తే, ఒక్క పిఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగంలో 600 మంది అధికారులు పాల్గొంటారు, అదే ఒక ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగాన్ని ఆరుగురు వ్యక్తుల చిన్న బృందం చేసేస్తుంది. ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వి ప్రయోగ సంసిద్ధత కాలం నెలలూ వారాలు కాకుండా కేవలం ఒక వారం లోపే ఉంటుందని అంచనా. ఎస్‌ఎస్‌ఎల్‌వి ని, పిఎస్‌ఎల్‌వి, జిఎస్‌ఎల్‌వి ల మాదిరిగా నిలువుగాను, ఎస్‌ఎల్‌వి, ఎఎస్‌ఎల్‌వి ల లాగా అడ్డంగానూ కూడా నిర్మాణం చెయ్యవచ్చు.
వాహనం లోని మొదటి మూడు దశలు ఘన చోదకాన్ని ఉపయోగిస్తాయి. నాల్గవది ద్రవ ఇంధన దశ. ఇది వేగాన్ని అదుపు చేసే మాడ్యూల్.
మూలాలు
వర్గం:ఇస్రో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహవాహక నౌకలు
స్పైస్‌జెట్
భారత్ లోని సన్ గ్రూప్ ఆధ్వర్యంలో ఎయిర్ లైన్ సేవలందిస్తోన్న భారతీయ విమానయాన సంస్థ స్పైస్ జెట్. ఇది దేశీయంగా చవక రేటుతో ఎక్కువ మంది ప్రయాణీకులను తీసుకెళ్లే రెండో అతిపెద్ద విమాన సంస్థ. ప్రతిరోజు 49 కేంద్రాల నుంచి 340 కి పైగా విమానాలు నడుపుతోంది. వీటిలో 41 కేంద్రాలు భారత్ లో, 8 విదేశాల్లో ఉన్నాయి. బోయింగ్ 737, బార్డియర్ డాష్-8 క్యూ 400 కొత్తరకం విమానాలను కూడా నడుపుతోంది. ఈ ఏయిర్ లైన్ సేవలు మే 2005 లో ప్రారంభమయ్యాయి. దీని రిజిష్టర్డ్ కార్యాలయం తమిళనాడులోని చెన్నైలో, కార్పోరేట్ కార్యాలయం హర్యానాలోని గుర్గావ్ నగరంలో ఉంది.
2005-2013:ప్రారంభం-విస్తరణ
అహ్మదాబాద్ లోని సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుంచి స్పైస్ జెట్ బోయింగ్ 737-900 ఇ.ఆర్. మొదటిసారి ఎగిరింది. 2004లో అతి తక్కువ ఖర్చు విధానంలో స్పైస్ జెట్ సేవలు పునః ప్రారంభమయ్యాయి. మార్చి7, 2005లో స్పైస్ జెట్ 3 బోయింగ్ 737-800 విమానాలను అద్దెకు తీసుకుంది. అప్పటి పౌర విమానాయాన మంత్రి ప్రఫుల్ పటేల్ మొదటి విమానానికి జెండా ఊపారు. 2006 మే 24 నాడు మొదటి బోయింగ్ 737-800 విమానం న్యూ ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నుంచి బయలుదేరి ముంబయిలోని ఛత్రపతి శివాజీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి చేరుకుంది.
2010లో భారతీయ మీడియా అధినేత కళానిధి మారన్ స్పైస్ జెట్ కు చెందిన 37.7% వాటాను కొనుగోలు చేశారు. అంతర్జాతీయంగా క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు పెరగడంతో 2012లో స్పైస్ జెట్ దాదాపు 390 మిలియన్ల (US$6.1 మిలియన్లు) నష్టాలను మూటగట్టుకుంది. సంస్థ నష్టాలను పట్టించుకోకుండా 2012లో కళానిధి మారన్ స్పైస్ జెట్ లో మరో 1 బిలియన్ (US$16 మిలియన్లు) పెట్టుబడులు పెట్టి తన వాటాను మరింత పెంచుకున్నారు. ఆ ఏడాది చివరి నాటికి ఈ విమానయాన సంస్థ లాభాల బాట పట్టింది.
2014- ప్రస్తుతం
పోటీని తట్టుకునేందుకు జూలై 2014లో స్పైస్ జెట్ సంస్థ టికెట్ల ధరపై 50 శాతం రాయితీ ప్రకటించింది. డిసెంబరు 2014లో స్పైస్జెట్ పలు దేశీయ విమానాలను రద్దు చేసింది.
గమ్యాలు
ఆధారం: స్పైస్ జెట్ వార్షిక నివేదికలు
స్పైస్ జెట్ గమ్యాలు
స్పైస్ జెట్ తొలి అంతర్జాతీయ విమానాన్ని 2010 అక్టోబరు 7న ఢిల్లీ ఎయిర్ పోర్టు నుంచి ఢిల్లీ నుంచి ఖాట్మండ్, చెన్నై నుంచి కొలంబోకు విమానాలను ప్రారంభించింది. ఏప్రిల్ 2011లో కొత్త బాంబార్డియర్ క్యూ 400 విమానాన్ని పంపించేందుకు హైదరాబాద్ లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని స్థావరంగా ఎంచుకుంది. 2012 జనవరి 12 నాడు స్పైస్ జెట్ సంస్థ కొత్త రకం బోయింగ్ 737-800 విమానాన్ని ప్రవేశపెట్టింది.
విమానాలు
జనవరి 2015 నుంచి స్పైస్ జెట్ ఎయిర్ లైన్ ఈక్రింది విమానాలను నడిపిస్తోంది:
ప్రస్తుత విమానాలు
స్పైస్ జెట్ ప్రస్తుతం బోయింగ్ 737-800/900 ఇ.ఆర్. రకానికి చెందిన 23 విమానాలను, బాంబార్డియర్ క్యూ 400 రకం 15 విమానాలు నడిపిస్తోంది.
మూలాలు
వర్గం:విమానయాన సంస్థలు
భోజుడు
భోజుడు (పరిపాలన c. 1010–1055 CE) పరమారా రాజవంశానికి చెందిన భారతీయ రాజు. అతని రాజ్యం మధ్య భారతదేశంలోని మాల్వా ప్రాంతం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది, ఇక్కడ అతని రాజధాని ధార-నగర (ఆధునిక ధార్) ఉంది. భోజుడు తన రాజ్యాన్ని విస్తరించే ప్రయత్నాలలో దాదాపు తన పొరుగువారితో యుద్ధాలు చేశాడు, వివిధ స్థాయిలలో విజయం సాధించాడు. దాని ఉచ్ఛస్థితిలో, అతని సామ్రాజ్యం ఉత్తరాన చిత్తోర్ నుండి దక్షిణాన ఎగువ కొంకణ్ వరకు మఱియు పశ్చిమాన సబర్మతి నది నుండి తూర్పున విదిష వరకు విస్తరించింది.
పండితులకు అతని ఆదరణ కారణంగా, భోజుడు భారతదేశ చరిత్రలో అత్యంత ప్రసిద్ధ రాజులలో ఒకడు అయ్యాడు. అతని మరణం తరువాత, అతను నీతిమంతుడైన పండితుడు-రాజుగా అనేక పురాణాలలో కనిపించాడు. అతని చుట్టూ ఉన్న ఇతిహాసాల శరీరం విక్రమాదిత్య చక్రవర్తితో పోల్చవచ్చు.
జీవిత విశేషాలు
భోజుడు తండ్రి సింధూరాజా. భోజ-ప్రబంధ ప్రకారం, అతని తల్లి పేరు సావిత్రి. పండితుడు-రాజుగా భోజుడు యొక్క కీర్తి అతను చిన్నతనంలో బాగా చదువుకున్నాడని సూచిస్తుంది. భోజ-ప్రబంధ అతను తన సంరక్షకులతో పాటు ఇతర పండితులచే విద్యను అభ్యసించాడని పేర్కొంది.
భోజ-ప్రబంధ ప్రకారం, తన జీవితంలో ప్రారంభంలో, భోజుడు తీవ్రమైన తలనొప్పితో బాధపడ్డాడు. ఉజ్జయినికి చెందిన ఇద్దరు బ్రాహ్మణ శస్త్రవైద్యులు మోహ-చూర్ణ అనే మత్తుమందును ఉపయోగించి అతనిని అపస్మారక స్థితికి చేర్చారు, అతని కపాలపు ఎముకను తెరిచారు, ఒక కణితిని తొలగించారు, ఆపై సంజీవని అనే మరో పౌడర్‌ని వేయడం ద్వారా అతనిని తిరిగి స్పృహలోకి తెచ్చారు.
భోజుని సమకాలీనుడైన ధనపాలుడు స్వరపరిచిన తిలక-మంజరి ప్రకారం, భోజుని పాదాలకు అతను రాజుగా ఉండేందుకు తగిన జన్మరాశులు ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి. అతని మేనమామ ముంజా (మఱియు అతని తండ్రి పూర్వీకుడు) అతనిని అమితంగా ప్రేమించాడు మఱియు అతనిని రాజుగా నియమించాడు. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Paramaras_of_Vidarbha._Bhojadeva._Circa_1000-1055_CE.jpg/220px-Paramaras_of_Vidarbha._Bhojadeva._Circa_1000-1055_CE.jpg|thumb| భోజ రాజు నాణేలు. విదర్భ పరమారాలు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ముంజా మొదట్లో భోజుడు పట్ల అసూయతో ఉన్నాడని, అతనిని రాజుగా మారకుండా నిరోధించడానికి ప్రయత్నించాడని అనేక తరువాతి పురాణ కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఉదాహరణకు, 14వ శతాబ్దపు ప్రబంధ-చింతామణి ముంజా పాలనలో ఒక జ్యోతిష్యుడు భోజుని సుదీర్ఘ పాలన గురించి ప్రవచించాడని పేర్కొంది. తన సొంత కుమారుడే రాజు కావాలని కోరుకున్న ముంజా భోజుడును చంపమని ఆదేశించాడు. ముంజా మరణం తర్వాత రాజ మంత్రులచే భోజుడును రాజుగా నియమించారు. రస్మలాలో డాక్యుమెంట్ చేయబడిన ఒక గుజరాతీ పురాణం ప్రకారం, ముంజా భోజుడు హత్యకు ఆదేశించాడు, కానీ తరువాత అతన్ని యువరాజుగా నియమించాడు.
భువనేశ్వరి అడవిలోని మహామాయ ఆలయంలో భోజుడిని చంపమని ముంజ ఒక వత్సరాజుని ఆదేశించాడని భోజ-ప్రబంధ పేర్కొంది. భోజుడు సంస్కారవంతంగా మాట్లాడుతున్న తీరు విన్న వత్సరాజు, అతని మనుషులు హత్య ప్రణాళికను విడిచిపెట్టారు. వారు భోజుడు మరణాన్ని నకిలీ చేసి, ముంజాకు నకిలీ తల మఱియు భోజుడు నుండి ఒక పద్యం అందించారు. మాంధాత, రాముడు మఱియు యుధిష్ఠిరుడు వంటి గొప్ప రాజులు తమ ఆస్తినంతా వదిలి ఎలా మరణించారో ఈ పద్యం వివరించింది; అది ముంజా మాత్రమే భూసంబంధమైన ఆస్తులను అనుసరిస్తుందని వ్యంగ్యంగా జోడించారు. ఆ పద్యం ముంజకు కన్నీళ్లు తెప్పించి, తన తప్పును తెలుసుకునేలా చేసింది. భోజుడు ఇంకా బతికే ఉన్నాడని తెలుసుకున్న అతను భోజుడును తిరిగి తన ఆస్థానానికి రమ్మని ఆహ్వానించాడు. తన పాపానికి పశ్చాత్తాపం చెందడానికి, అతను కూడా ధర్మారణ్యానికి తీర్థయాత్రకు వెళ్ళాడు, అక్కడ అతను ముంజాపురం అనే పట్టణాన్ని స్థాపించాడు. వ్యంగ్య పద్యం, భోజుడుచే ముంజాకు వ్రాయబడింది.
ముంజాచే భోజుడును హింసించిన ఈ కథలు తప్పనిసరిగా పౌరాణికమైనవి. ముంజా, సింధురాజా, భోజుడు సమకాలీనులు రచించిన రచనల్లో ఈ పురాణం కనిపించదు. ఉదాహరణకు, నవ-సహసంక-చరిత ఈ కథ గురించి ప్రస్తావించలేదు. పురాణం తరువాతి స్వరకర్తల కవితా కల్పనగా కనిపిస్తుంది. ఐన్-ఇ-అక్బరీ కూడా ఈ ఖాతా యొక్క వైవిధ్యాన్ని కలిగి ఉంది, కానీ పురాణాన్ని పూర్తిగా వక్రీకరిస్తుంది, భోజుడుచే హింసించబడిన వ్యక్తిగా ముంజా పేరు పెట్టారు. ఈ ఖాతా చారిత్రక దృక్కోణం నుండి కూడా పూర్తిగా నమ్మదగనిది.
పాలనా కాలం
మోడసా రాగి పలకలు (1010–11 CE) భోజుడు పాలనకు సంబంధించిన తొలి చారిత్రక రికార్డు. చింతామణి-సార్ణిక (1055 CE) భోజుడు ఆస్థాన కవి దాసబాలచే స్వరపరచబడింది. భోజుడు వారసుడు జయసింహ I యొక్క శాసనం కూడా 1055 CE నాటిది. ఈ విధంగా, 1055 CE భోజుడు పాలన యొక్క చివరి సంవత్సరంగా తీసుకోవచ్చు. ఈ ఆధారాల ఆధారంగా, ప్రతిపాల్ భాటియా వంటి పండితులు భోజుడు పాలనను 1010–1055 CEకి కేటాయించారు.
అయినప్పటికీ, కొంతమంది పండితులు భోజుడు పాలన ప్రారంభాన్ని 1000 CE మఱియు 1010 CE మధ్య వివిధ రకాలుగా కేటాయించారు, వారి శాసనాలు మఱియు పురాణ గ్రంథాల వివరణల ఆధారంగా. ఉదాహరణకు, మేరుతుంగ యొక్క ప్రబంధ-చింతామణి భోజుడు 55 సంవత్సరాలు, 7 నెలలు మఱియు 3 రోజులు పాలించాడని పేర్కొంది. దీని ఆధారంగా, DC గంగూలీ మఱియు KC జైన్ వంటి పండితులు భోజుడు పాలనను 1000–1055 CEకి కేటాయించారు. అయినప్పటికీ, KM మున్షీ పేర్కొన్నట్లుగా, తేదీలు "మేరుతుంగ కథనాల్లో అత్యంత బలహీనమైన అంశం". ఎకె వార్డర్, మెరుతుంగను "పూర్తిగా నమ్మదగనిది" మఱియు అతని కథనాలను "ముఖ్యంగా కల్పన" అని కొట్టిపారేశాడు, భోజుడు పాలన 1010 CE కంటే చాలా ముందుగానే ప్రారంభమైందని ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని నమ్మాడు. <mapframe text="Inscriptions from Bhoja's reign have been found in present-day Gujarat, Madhya Pradesh, Maharashtra and Rajasthan states of India" width="300" height="300" zoom="6" longitude="75.18" latitude="22.60"> {	"type": "FeatureCollection", "features": [ {			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Banswara" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [74.43, 23.55] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Betma" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.61, 22.68] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Bhojpur" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [77.58, 23.10] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Depalpur" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.54, 22.85] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "star", "title": "Dhar" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.30, 22.60] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Kalwan" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [74.03, 20.49] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Mahaudi" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [76.51, 23.07] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Kokapur" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [73.39, 22.50] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Tilakwada" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [73.59, 21.95] } },		{			"type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "monument", "title": "Ujjain" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [75.78, 23.18] } }	] } భోజుడు దయగల రాజుగా, కళలు మఱియు సంస్కృతికి పోషకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు, అతను యోధుడిగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతను మాల్వా ప్రాంతం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉన్న రాజ్యాన్ని వారసత్వంగా పొందాడు. విభిన్న ఫలితాలతో దానిని విస్తరించేందుకు అనేక ప్రయత్నాలు చేశాడు. భోజుడు సోదరుని ఉదయపూర్ ప్రశస్తి శాసనం భోజుడిని పురాణ రాజు పృథుతో పోలుస్తుంది మఱియు అతను " కైలాస నుండి మలయ కొండల వరకు, అస్తమించే మఱియు ఉదయించే సూర్యుని పర్వతాల వరకు భూమిని పాలించాడని" పేర్కొంది. ఇది స్పష్టమైన అతిశయోక్తి: భోజుడు రాజ్యం ఉత్తరాన చిత్తోర్ నుండి దక్షిణాన ఎగువ కొంకణ్ వరకు మఱియుపశ్చిమాన సబర్మతి నది నుండి తూర్పున విదిష వరకు విస్తరించిందని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి.
చౌళుక్య రాజులు వల్లభ-రాజు మఱియు దుర్లభ- రాజుల పాలనలో, మాళవ పాలకుడికి మఱియు చౌళుక్యులకు మధ్య జరిగిన విభేదాలను అనేక పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి. వల్లభుడు పరమరాసులపై దండయాత్ర చేస్తున్నప్పుడు మశూచితో మరణించాడని చెబుతారు. ఈ సంఘటన భోజుని పాలన ప్రారంభంలో లేదా అతని తండ్రి సింధురాజు పాలనలో జరిగి ఉండవచ్చు. వల్లభ వారసుడు దుర్లభ మాల్వా పాలకుడితో కూడిన సమాఖ్య దాడిని తిప్పికొట్టాడని చెప్పబడింది, అయితే ఆధునిక చరిత్రకారులు ఈ పురాణం యొక్క ప్రామాణికతను అనుమానిస్తున్నారు.
భోజుడు యొక్క మొదటి సైనిక దురాక్రమణ 1018 CEలో లాటా ప్రాంతం (ప్రస్తుత గుజరాత్‌లో )పై అతని దండయాత్రగా కనిపిస్తుంది. భోజుడు లత చాళుక్యులను లొంగదీసుకున్నాడు, అతని పాలకుడు కీర్తిరాజ కొంతకాలం అతని సామంతుడిగా పనిచేసి ఉండవచ్చు. లతపై భోజుడు దండయాత్ర అతన్ని ఉత్తర కొంకణాలోని శిలాహర రాజ్యానికి దగ్గరగా తీసుకువచ్చింది, ఇది లతాకు దక్షిణంగా ఉంది. 1018 మఱియు 1020 CE మధ్య శిలాహర రాజు అరికేసరి పాలనలో భోజుడు కొంకణాపై దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అతను బ్రాహ్మణులకు ఉదారంగా విరాళాలు ఇవ్వడం ద్వారా ఈ విజయాన్ని ఘనంగా జరుపుకున్నాడు. అతని 1020 CE శాసనం అతను కొంకణ-గ్రహణ విజయ పర్వ ("కొంకణ్ విక్టరీ ఫెస్టివల్") నిర్వహించాడని పేర్కొంది. శిలాహారులు బహుశా కొంకణను భోజుడు సామంతులుగా కొనసాగించారు. తన పాలన ముగిసే సమయానికి, భోజుడు ఈ భూభాగాన్ని కళ్యాణి చాళుక్యుల చేతిలో కోల్పోయాడు.
మరణం
భోజుడుని పాలనలో చివరి సంవత్సరంలో, లేదా అతని మరణం తర్వాత, చౌళుక్య రాజు భీముడు I మఱియు కలచూరి రాజు కర్ణుడు అతని రాజ్యంపై దాడి చేశారు. 14వ శతాబ్దపు రచయిత మేరుతుంగ ప్రకారం, భోజుడు ఒకప్పుడు భీముడిని లొంగదీసుకోవాలని భావించాడు, అయితే భీముని దౌత్యవేత్త కళ్యాణి చాళుక్యులకు వ్యతిరేకంగా భోజుడును ప్రేరేపించడం ద్వారా పరమారా దండయాత్రను తప్పించాడు. 1031 CE ముందు, భీముడు అబూ వద్ద పరమారా శాఖకు వ్యతిరేకంగా ఒక దండయాత్ర ప్రారంభించాడు, దాని పాలకుడు ధంధూక భోజుడుతో ఆశ్రయం పొందవలసి వచ్చింది. భీముడు సింధ్ సరిహద్దులో యుద్ధం చేస్తున్నప్పుడు భోజుడు సైన్యాధ్యక్షుడు కులచంద్రుడు చౌళుక్య రాజధానిని ఒకసారి కొల్లగొట్టాడని చౌళుక్యులచే ఆదరింపబడిన హేమచంద్ర పేర్కొన్నాడు. తర్వాత భీముడు తన సైనికులను మాల్వాపై అనేకసార్లు దాడికి పంపాడు. మేరుతుంగ యొక్క ప్రబంధ-చింతామణి ప్రకారం ఒకసారి అలాంటి ఇద్దరు సైనికులు అతని రాజధాని ధార పరిసరాల్లో భోజుడుపై దాడి చేశారు, అయితే పరమర రాజు గాయపడకుండా తప్పించుకున్నాడు.
మేరుతుంగ కూడా ఒకసారి కర్ణుడు భోజుడును యుద్ధానికి లేదా రాజభవన నిర్మాణ పోటీకి సవాలు చేశాడని పేర్కొన్నాడు. అప్పటికి వృద్ధుడైన భోజుడు రెండో ఆప్షన్‌ని ఎంచుకున్నాడు. భోజుడు ఈ పోటీలో ఓడిపోయాడు, కానీ కర్ణుడి ఆధిపత్యాన్ని అంగీకరించడానికి నిరాకరించాడు. ఫలితంగా, కర్ణుడు, భీమునితో కలిసి మాళవపై దండెత్తాడు. మేరుతుంగ ప్రకారం, భోజుడు ఒక వ్యాధితో మరణించాడు, అదే సమయంలో మిత్రరాజ్యాల సైన్యం అతని రాజ్యంపై దాడి చేసింది. చౌళుక్య పోషణలో రచించిన అనేక సాహిత్య రచనలు భీముడు భోజుడు జీవించి ఉండగానే భోజుడును లొంగదీసుకున్నాడని సూచిస్తున్నాయి. అయితే, ఇటువంటి వాదనలు చారిత్రక ఆధారాల ద్వారా ధృవీకరించబడలేదు.
సాంస్కృతిక రచనలు
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Bhojpur_Mandir.jpg/220px-Bhojpur_Mandir.jpg|thumb| మధ్యప్రదేశ్‌లోని భోజ్‌పూర్‌లో అసంపూర్తిగా ఉన్న భోజేశ్వర్ ఆలయం భోజుడు తన తెలివితేటలు మఱియు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలకు అందించిన ప్రోత్సాహానికి ఉత్తమంగా గుర్తుండిపోతాడు. అతని కాలంలోని ప్రముఖ కవులు మఱియు రచయితలు అతని పోషణ కోసం ప్రయత్నించారు. కాశ్మీరీ రచయిత బిల్హణుడు, భోజుడు తన కంటే ముందే చనిపోయాడని, దాని కారణంగా అతను రాజు యొక్క ఆదరణను పొందడంలో విఫలమయ్యాడని ప్రముఖంగా పేర్కొన్నాడు. అనేకమంది తరువాతి రాజులు కూడా భోజుడును అనుకరించారు. ఉదాహరణకు, విజయనగర సామ్రాజ్యానికి చెందిన కృష్ణదేవరాయలు తనను తాను అభినవ-భోజ ("కొత్త భోజ") మఱియు సకల-కళ-భోజ ("అన్ని కళల భోజ")గా మార్చుకున్నారు.
భోజుడు స్వయంగా బహు శాస్త్రజ్ఞుడు. అతని పాలనలో, మాల్వా మఱియు దాని రాజధాని ధార భారతదేశంలోని ప్రధాన మేధో కేంద్రాలలో ఒకటిగా మారాయి. అతను తన ప్రజల విద్యపై చాలా శ్రద్ధ చూపాడని చెబుతారు, తద్వారా రాజ్యంలో వినయపూర్వకమైన నేత కార్మికులు కూడా మెట్రిక్ సంస్కృత కావ్యాలను రచించారు.
భోజుడు భోజ్‌పూర్ నగరాన్ని స్థాపించాడని చెబుతారు, ఈ నమ్మకానికి చారిత్రక ఆధారాలు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. అక్కడ భోజేశ్వర్ ఆలయంతో పాటు, ఆ ప్రాంతంలో ఇప్పుడు తెగిపోయిన మూడు డ్యామ్‌ల నిర్మాణం అతనికి ఆపాదించబడింది. ఈ ఆలయం వాస్తవానికి 18.5 పొడవు మఱియు 7.5 మైళ్ల వెడల్పు ఉన్న రిజర్వాయర్ ఒడ్డున ఉంది. ఈ రిజర్వాయర్ భోజుడు పాలనలో 3 మట్టి మఱియుర ాతి ఆనకట్టల నిర్మాణం ద్వారా ఏర్పడింది. బెత్వా నదిపై నిర్మించిన మొదటి ఆనకట్ట, కొండలతో చుట్టుముట్టబడిన ఒక మాంద్యంలో నదీ జలాలను బంధించింది. రెండవ ఆనకట్ట ప్రస్తుత మెండువా గ్రామం సమీపంలో కొండల మధ్య ఖాళీలో నిర్మించబడింది. ప్రస్తుత భోపాల్‌లో ఉన్న మూడవ ఆనకట్ట, చిన్న కలియాసోట్ నది నుండి ఎక్కువ నీటిని బెట్వా డ్యామ్ రిజర్వాయర్‌లోకి మళ్లించింది. ఈ మానవ నిర్మిత జలాశయం 15వ శతాబ్దం వరకు ఉనికిలో ఉంది, హోషాంగ్ షా రెండు ఆనకట్టలను ఉల్లంఘించడం ద్వారా సరస్సును ఖాళీ చేశాడు.
భోజుడు భోజ్ శాలను స్థాపించాడు, ఇది సంస్కృత అధ్యయనాలకు కేంద్రంగా మఱియు ప్రస్తుత ధార్‌లో సరస్వతి ఆలయాన్ని స్థాపించింది. జానపద కథల ప్రకారం, భోపాల్ నగరం అతనిచే స్థాపించబడింది మఱియు అతని పేరు పెట్టబడింది ("భోజ్‌పాల్"), అయితే ఈ నగరానికి భూపాల (లేదా భూపాల్) అని పిలువబడే మరొక రాజు నుండి పేరు వచ్చి ఉంటుందని మరికొందరి అభిప్రాయం.
సాహిత్య రచనలు
భోజుడు పండితుడు-రాజుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అనేక పుస్తకాలు అతనికి ఆపాదించబడ్డాయి. ఈ పుస్తకాలు అపారమైన అంశాలని కలిగి ఉన్నందున, అతను వాస్తవానికి ఈ పుస్తకాలన్నింటినీ రాశాడా లేదా అతను ఈ రచనలను మాత్రమే నియమించాడా, వాటి వాస్తవ రచయితలకు పోషకుడిగా వ్యవహరిస్తాడా అనేది ఖచ్చితంగా తెలియదు. కానీ అతను కవిత్వంలో నిపుణుడని మఱియు శృంగార-ప్రకాశ గ్రంథం ఖచ్చితంగా అతనిచే రచించబడిందని తెలిసింది.
సరస్వతీ-కంఠాభరణంపై పదక-ప్రకాశ పేరుతో వ్యాఖ్యానం రాసిన అజడ అనే కవి ప్రకారం, భోజుడు 84 పుస్తకాలు రాశాడు. భోజుడుకు ఆపాదించబడిన మిగిలిన రచనలలో క్రింది సంస్కృత భాషా గ్రంథాలు ఉన్నాయి:
ప్రాకృత భాషా కావ్యాలు కోదండ-కావ్య మఱియు కూర్మ-శతక కూడా భోజుడుకు ఆపాదించబడ్డాయి. కోదండ-కావ్య (Kodaṅḍakāvya) మండూ వద్ద రాతి పలకల శకలాలు చెక్కబడి కనుగొనబడింది. విష్ణువు యొక్క కూర్మ (తాబేలు) అవతారాన్ని స్తుతించే కూర్మ- శతక ( అవనికూర్మశతక ) ధార్‌లోని భోజ్ శాల వద్ద చెక్కబడి ఉంది.
కాలసేన లేదా కుంభానికి ఆపాదించబడిన సంగీతరాజ, భోజుడును సంగీతంపై అధికారంగా పేర్కొన్నాడు, ఇది భోజుడుసంగీతంపై ఒక రచనను కూడా సంకలనం చేసిందని లేదా రాశాడని సూచిస్తుంది.
మతం
భోజుడు శివ భక్తుడని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అతని రచనలు శివుడిని "జగద్గురు" ("ప్రపంచ గురువు")గా గుర్తించాయి, మఱియు అతని శాసనాలు శివుని స్తుతించే శ్లోకాలతో ప్రారంభమవుతాయి. కేదారేశ్వర, రామేశ్వర, సోమనాథ, కాళ మఱియు రుద్రతో సహా శివుని యొక్క వివిధ అంశాలకు అంకితం చేయబడిన "భూమిని భోజుడు ఆలయాలతో కప్పాడు" అని తరువాతి పరమారా పాలకుల ఉదయపూర్ ప్రశస్తి శాసనం పేర్కొంది. జైన రచయిత మేరుతుంగ, తన ప్రబంధ-చింతామణిలో, భోజుడు తన రాజధాని నగరం ధారలోనే 104 దేవాలయాలను నిర్మించాడని పేర్కొన్నాడు. ఏది ఏమైనప్పటికీ, భోజ్‌పూర్‌లోని భోజేశ్వర్ ఆలయం మాత్రమే భోజుడికి నిశ్చయంగా ఆపాదించబడే ఏకైక పుణ్యక్షేత్రం. GH ఓజా మఱియుR. నాథ్‌తో సహా అనేకమంది చరిత్రకారులు చిత్తోర్‌లోని సమాధీశ్వర శివాలయాన్ని త్రిభువన నారాయణ శివ లేదా భోజ-స్వామి దేవాలయంతో గుర్తించారు; ఆలయ నిర్మాణం నుండి అనేక సార్లు పునరుద్ధరించబడింది.
భోజుడు జైనమతంలోకి మారాడని జైన పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి. ఈ కథనం ప్రకారం, అతని ఆస్థాన కవి ధనపాలుడు వైదిక జంతు బలులను వదులుకోమని రాజును ఒప్పించాడు. కవి భోజ యొక్క ఇతర మత విశ్వాసాలను కూడా బహిరంగంగా అపహాస్యం చేసాడు, అందులో కామదేవ - రతి మఱియు ఆవు. క్రమంగా, ధనపాల భోజను జైన్‌గా మారమని ఒప్పించాడు.
భోజుడు జైనమతంలోకి మారడం గురించిన ఈ కథనాలు చారిత్రక ఆధారాలతో సరిదిద్దలేనివి. భోజ-ప్రబంధాల పురాణంలో, గోవింద అనే బ్రాహ్మణుడు భోజుడును వైష్ణవుడు అని పిలుస్తాడు. శైవుడు అయినప్పటికీ భోజుడు ఇతర విశ్వాసాలను పోషించే అవకాశం ఉంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఇతర పాలక రాజవంశాలతో వివాహ సంబంధాలలో భాగంగా భోజుడు అనేక మంది స్త్రీలను వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని ప్రధాన రాణి లీలాదేవి లేదా లీలావతి. అతని ఇతర రాణులలో పద్మావతి ( కుంతల యువరాణి), చంద్రముఖి ( అంగ యువరాణి) మఱియు కమల ఉన్నారు.
శిలాశాసన ఆధారాలు అతని తరువాత జయసింహ, బహుశా అతని కొడుకు అని సూచిస్తున్నాయి. 1055 CE నాటి జయసింహ మాంధాత శాసనము ప్రకారమ్ అతని పూర్వీకులు భోజుడు, సింధురాజా మఱియు వాక్పతిగా పేర్కొంది. అయితే, ఈ శాసనం భోజుడు మఱియుజ యసింహ మధ్య సంబంధాన్ని పేర్కొనలేదు. జయసింహ అనే పరమర రాజు గురించి ప్రస్తావించిన ఏకైక శాసనం ఇది. తరువాతి పరమారా రాజుల ఉదయపూర్ ప్రశస్తి, నాగపూర్ ప్రశస్తి శాసనాలు పరమర రాజుల వివరణాత్మక వంశావళిని తెలియజేస్తాయి, కానీ జయసింహ ప్రస్తావన లేదు. ఈ రెండు శాసనాలు ఉదయాదిత్యని భోజుడు తర్వాత పాలకుడిగా పేర్కొన్నాయి. ఉదయాదిత్య ఇప్పుడు భోజుడుని సోదరుడిగా పేరు పొందాడు.
అతను భారతీయ చలనచిత్రంలో అనేకసార్లు చిత్రీకరించబడ్డాడు. అతనిపై ఆధారపడిన కొన్ని చిత్రాలు: రాజా భోజ్ (1922), రాజా భోజ్ (1926) డిజె ఝవేరి, కింగ్ భోజ్ (1930) ఎ. నారాయణన్ మఱియు భోజ కాళిదాసు (1940) హనుమప్ప విశ్వనాథ్ బాబు.
స్మిత్ అద్దకపు గాజు కిటికీల సంగ్రహాలయం
చికాగోలోని మిచిగాన్ సరస్సు ఒడ్డున నావీ పియర్ ఎంటర్టైన్మెంట్ కాంప్లెక్సులో స్థాపించబడిన ఈ పురావస్తుశాల ఎన్నో రకాల అద్దకపు గాజు కిటికీలు కలిగి ఉంది. ఇది 2000 వ సంవత్సరంలో ఆరంభించబడింది. ఇందులో వివిధ రకాలైన అద్దకపు గాజుతో చేయబడ్డ పురాతన కిటికీలు ప్రదర్శనకు పెట్టబడ్డాయి. ఈ ప్రదర్శనలో 150 అద్దాల కిటికీలు ఉన్నాయి. ఇవి 1870 వ సంవత్సరం నుంచి ప్రస్తుత కాలం వరకు నిర్మించబడ్డాయి. ఈ సంగ్రహాలయంలో నాలుగు విభాగాలున్నాయి. ఇది అక్టోబర్ 2014 లో శాశ్వతంగా మూసివేయబడింది. ఇది గాజు కిటికీల కళకు మాత్రమే అంకితమైన మొదటి అమెరికన్ మ్యూజియం.ప్రముఖ చికాగో సేకరణదారులు ఇ.బి., మౌరీన్ స్మిత్ సేకరించిన 150 కి పైగా వ్యక్తిగత ముక్కలను మ్యూజియం నాలుగు గ్యాలరీలు విక్టోరియన్, ప్రైరీ, మోడరన్, కాంటెంపరరీలలో ప్రదర్శించుటకు ఏర్పాటు చేయబడింది. దీని చాలావరకు రచనలు మొదట చికాగో ప్రాంతం నుండి వచ్చాయి. జాన్ లాఫార్జ్, అడాల్ఫాస్ వాలెస్కా, ఎడ్ పాష్కేతో సహా పలువురు ప్రముఖ కళాకారులు దీనికి ప్రాతినిధ్యం వహించారు.ఈ సేకరణలో మతపరమైన ఇతివృత్తాలు, లౌకిక, మరికొన్ని అసాధారణ అంశాలు ఉన్నాయి. వీటిలో బాస్కెట్‌బాల్ క్రీడాకారుడు మైఖేల్ జోర్డాన్ గాజు చిత్రం, గ్లాస్ సోడా బాటిళ్ల నుండి సృష్టించబడిన కిటికీ ఉన్నాయి.ప్రక్కనే ఉన్న రిచర్డ్ హెచ్. డ్రైహాస్ గ్యాలరీ ఆఫ్ స్టెయిన్డ్ గ్లాస్ విండోస్ 2001 లో ప్రారంభమై, 2017 సెప్టెంబరు  లో మూసివేయబడింది.ఇది లూయిస్ కంఫర్ట్ టిఫనీ, 1890, 1930 మధ్య పరస్పర సంబంధం ఉన్న వ్యాపారాలచే మతపరమైన, లౌకిక కిటికీలకు అంకితం చేయబడింది. కిటికీలు చికాగో వ్యాపారవేత్త రిచర్డ్ హెచ్. డ్రైహాస్ విస్తృతమైన టిఫనీ సేకరణ నుండి వచ్చాయి.డ్రైహస్ గ్యాలరీలో టిఫనీ స్టూడియోస్ ఫైర్ స్క్రీన్‌తో పాటు 11 టిఫనీ విండోస్ ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి. ఈ మ్యూజియం షాపులు, థియేటర్లు, రెస్టారెంట్ల స్ట్రిప్ వెంట ఉన్నాయి.దీనిని ఉచిత ప్రవేశం ద్వారా సందర్శించవచ్చు. రంగులు, క్లిష్టమైన వివరాలను హైలైట్ చేయడానికి మ్యూజియంలోని చాలా కిటికీలు కృత్రిమ కాంతితో ప్రకాశించబడ్డాయి.ప్రతి భాగాన్ని బుల్లెట్ ప్రూఫ్ గాజు పొరతో రక్షించినందున, వాచికి దగ్గరగా రావాలని, ఆహారాన్ని గ్యాలరీలలోకి తీసుకురావటానికి పోషకులను ప్రోత్సహించారు.క్యూరేటర్ రోల్ఫ్ అకిలెస్ మాట్లాడుతూ, "కళకు ముందు ఐస్‌క్రీమ్ కోన్ తినడం ద్వారా మీరు షికారు చేయగల ప్రపంచంలోని అతి కొద్ది మ్యూజియమ్‌లలో ఇది ఒకటి అని సందర్శకులకు సందేశం ఇచ్చాడు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:అమెరికా వర్గం:సంగ్రహాలయాలు
కొండ రెడ్లు
కొండ రెడ్లు : ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్న కొండ రెడ్లు పోడు వ్యవసాయం చేసుకుని, జీవిస్తున్న ఆదివాసులు. తూర్పు కనుమల నడుమ పారే గోదావరి నదిని ఆనుకొని వున్న కొండలలో కొండ రెడ్లు జీవిస్తున్నారు. ఈ కొండలలో కలప సమృద్ధిగా లభిస్తుంది. కృష్ణానది ఏరకంగా నైతే నిజాం పాలించిన హైదరాబాద్ సంస్థానానికి, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీకి సరిహద్దుగా ఉండిందో, గోదావరి నది కూడా అప్పటి హైదరాబాద్ సంస్థానానికి, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైన తూర్పు గోదావరి ఎజెన్సీ ప్రాంతానికీ సరిహద్దుగా ఉండేది. ప్రస్తుతం కొండ రెడ్లలో ఎక్కువ శాతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోనే నివసిస్తున్నారు. ఏదో కొన్ని కుటుంబాలు పొరుగు రాష్ట్రమైన ఒరిస్సాలోని కోరాపుట్ జిల్లాలో చెదురు మదురుగా కనిపిస్తాయి. పేరులో సారూప్యత ఉన్నప్పటికీ ఈ కొండ రెడ్లకూ, హిందూ మతంలో రాజకీయంగా, ఆర్థికంగా శక్తివంతమైన రెడ్లకూ (రెడ్డి కులానికీ) ఏ రకమైన సంబంధం లేదు.
కొండ రెడ్లంతా నెమ్మదినెమ్మదిగా ఆయా సముదాయాల (community) సమీపంలో ఉన్న హిందూ కులాలలో అంచెలంచెలుగా కలిసి పోతున్నారు. కొండ రెడ్లు మాట్లాడేది తెలుగే అయినప్పటికీ రూపురేఖల్లో, భౌతిక రూపంలో వీరికీ, తెలుగు మాట్లాడే యితర ప్రజలకూ మధ్య కొట్టవచ్చినంత తేడా కనబడుతుంది.
కొండ రెడ్లు అడవిని కొట్టేసి జొన్నలు, సజ్జలు లాంటి చిరు ధాన్యాలూ, యితర కూరగాయలూ పండిస్తారు. ఇవే వారి ప్రధాన జీవనాధారం. నాగలిని ఏమాత్రం ఉపయోగించకుండా కేవలం ఒక చిన్న గొడ్డలి సహాయంతో అడవిని కొట్టి సాగుచేసే కొండ రెడ్ల ఈ పద్ధతిని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పోడు అంటారు. అదే మధ్యప్రదేశ్‌లో నయితే "బేవార్" Bewar) లేదా " పెండా" (Penda) అనీ, ఈశాన్య భారతంలో "ఝం" (jhum) అనీ అంటారు. కాని వీటన్నింటి మధ్యా కొద్దిపాటి వ్యత్యాసాలున్నాయి. నాగా, నిషి లేదా కొండ మరియ తెగల ఆదివాసులు ఒక పార (Hoe) సహాయంతో కొండ ప్రాంతాలను చదును చేసి సాగు చేస్తుంటారు. అదే సమయంలో గోదావరీ ప్రాంతంలోని కొండ రెడ్లు మాత్రం అడవిని కొట్టేసి, చదును చేసి, చిన్న కర్ర సహాయంతో రంధ్రాలు చేసి జొన్నలు, సజ్జలు లాంటి చిరు ధాన్యాలను చల్లుతారు. మొత్తం ఆసియా ఖండంలోనే యింత మోటు (Crude) పద్ధతుల్లో సాగు చేసే తెగ మరొకటి ఉండదు. కొండ రెడ్లు విల్లంబులతో వేటాడుతారు. గోదావరీ తీరప్రాంతంలో నివసించే కొండ రెడ్లయితే చేపలు పడుతుంటారు. విత్తులు నాటడం దగ్గరనుంచీ "నేలతల్లి" చల్లని దీవెనల కోసం పందులను, కోడి పుంజులను బలి యిస్తుంటారు. "కొండ దేవత"ను ప్రతిష్ఠించి, పూజిస్తుంటారు.
సాంకేతికాభివృద్ధి వల్ల ఈ మధ్య కాలంలో కొండ రెడ్లు యితర సమూహాలకు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చారు. అడవిని దోచుకొనే వ్యాపారాత్మకథోరణి ప్రాబల్యం వల్ల కొండ రెడ్ల జీవితంలో గణనీయమైన మార్పు రావడమే కాక వాళ్ళకిదివరకు ఉన్న అడవి మీద స్వేచ్ఛ, స్వాతంత్ర్యాలునానాటికీ సన్నగిల్లి పోతున్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:కులాలు వర్గం:గిరిజనులు
న్యూ స్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్
న్యూ స్పేస్ ఇండియా లిమిటెడ్ (ఎన్‌ఎస్‌ఐఎల్) భారత ప్రభుత్వం స్థాపించిన కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ. దీన్ని 2019 మార్చి 6 న స్థాపించారు. భారత అంతరిక్ష విభాగం అధీనంలో ఈ సంస్థ ఉంటుంది. ఇస్రో, భారత అంతరిక్ష విభాగాల పరిశోధన ఫలాలను వ్యాపారాత్మకంగా వినియోగించుకునే ఉద్దేశంతో భారత ప్రభుత్వం ఈ సంస్థను స్థాపించింది. భారత అంతరిక్ష కార్యక్రమపు అవసరాలను తీర్చేందుకు, అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష మార్కెట్లో వ్యాపారాన్ని అందిపుచ్చుకునేందుకూ ఈ సంస్థను ఏర్పాటు చేసారు. ఎన్‌ఎస్‌ఐఎల్ ఏర్పాటు అంతరిక్ష రంగంలోని భారతీయ పరిశ్రమలు ఎదగడానికి, పరిశ్రమలు తమ ఉత్పాదన సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవడానికీ దోహద పడుతుంది.
2019 జూలై 5 న లోక్‌సభలో చేసిన బడ్జెట్ ప్రసంగంలో భారత ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఈ సంస్థ ఏర్పాటును ప్రస్తావించింది.
ఉద్దేశాలు
కింది లక్ష్యాలను ఉద్దేశించి సంస్థను స్థాపించినట్లుగా భారత ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష సంస్థలు
షిమ్రాన్ హెట్‌మైర్
షిమ్రాన్ హెట్‌మైర్‌ వెస్టిండీస్‌ దేశానికి చెందిన అంతర్జాతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారుడు. ఆయన 2021లో ఐపీఎల్ లో ఢిల్లీ క్యాపిటల్స్ తరపున,  2022లో ఐపీఎల్ లో రాజస్తాన్ రాయల్స్ తరపున ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. షిమ్రాన్ హెట్‌మయర్ 2022లో జరిగిన ఐపీఎల్ వేలంలో రూ.8.50 కోట్లకు రాజస్తాన్ రాయల్స్ జట్టు కొనుగోలు చేసింది.
మూలాలు
వర్గం:క్రికెట్ క్రీడాకారులు
ధాన్‌దాల్
భౌగోళికం, జనాభా
Dhandal (141) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన Ajnala తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 69 ఇళ్లతో మొత్తం 343 జనాభాతో 125 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Ajnala అన్నది 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 164, ఆడవారి సంఖ్య 179గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37236.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీపబాలబడులు (Miadi kalan) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక పాఠశాల (Miadi kalan) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (Miadi kalan) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Ajnala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Gaggo mahal) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Ajnala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Ajnala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపవైద్య కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (Ajnala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపసామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపటి.బి వైద్యశాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఅలోపతీ ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపపశు వైద్యశాలలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసంచార వైద్య శాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపకుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో లేదు చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్ టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామంలో లేదు.సమీపటెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆటోలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో లేదు.సమీపటాక్సీలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపజాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపరాష్ట్ర హైవేగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది..
సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో లేదు.సమీపపౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంతగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఅంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో లేదు.సమీపఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో లేదు.సమీపఆటల మైదానం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో లేదు.సమీపఅసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో ఉంది.