cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ధరార్
విద్యుత్తు
12 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 13 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ
Dharar (87) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, "tractor trolley,", Paddy, Vegetables
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
మంతెన అనంత వర్మ
మంతెన అనంత వర్మ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 1999లో ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో బాపట్ల నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
రాజకీయ జీవితం
మంతెన అనంత వర్మ తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసి 1999లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో టీడీపీ తరఫున బాపట్ల నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2004లో ఎన్నికల్లో టీడీపీ తరపున పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. మంతెన అనంత వర్మ 2021 ఏప్రిల్ 7న తాడేప‌ల్లిలోని సీఎం క్యాంపు కార్యాల‌యంలో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షుడు, ముఖ్య‌మంత్రి వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి సమక్షంలో వైయ‌స్ఆర్ సీపీలో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1999) వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
కంజీర
కంజీర (ఆంగ్లం: Kanjira) ఒక విధమైన వాద్య పరికరం. వీనిని మృదంగం వాద్యానికి సహకారంగా ఉపయోగిస్తారు.
తయారీ
ఈ పరికరాన్ని కంజీర, కంజర, కంజేర, ఢిక్కి అని పిలుస్తారు. కంజీర అనగా ఒక జానెడు వ్వాసం కలిగి చెక్క చట్రానికి ఒక వైపు చర్మం వేసి వుంటుండి. ఆ చట్రానికి చుట్టూ గజ్జెలు కూర్చి వుంటారు.
వాడుకలో
దీనిని ఎక్కువగా భజనలు చేసేవారు వాడుతారు. ప్రక్క వాయిద్యాలు లేకుండా కూడ దీనిని వాడుతారు. పుణ్యక్షేత్రాల్లో యాచకులు, సాధువులు, పల్లెల్లో కాలక్షేప గీతాలకు వీటిని వాడుతారు. అలాగే వీదుల్లో జనచైతన్య గీతాల ప్రదర్శకులు వీటిని వాడుతారు. చర్చ లలో గీతాలాపనకు వాడుతారు.
కళాకారులు
తెలుగులో కంజరి పై గీతాలాపన చేసే కళాకారుల్లో ఒకరు. గజల్ శ్రీనివాస్
ఇతరులు
గుమ్మా శంకరరావు
గుమ్మా శంకరరావు ప్రసిద్ధుడైన అవధాని, కవి. ఇతడు అంకగణితం, పంచాంగ గణనం, ఆయుర్వేదం, హోమియోపతి వైద్యరంగాలలో కూడా పేరు పొందాడు.
జీవిత విశేషాలు
ఇతడు 1933, ఫిబ్రవరి 10వ తేదీన విశాఖపట్నం జిల్లా (ప్రస్తుతపు విజయనగరం జిల్లా) శృంగవరపుకోట మండలం చామలాపల్లి అగ్రహారంలో జన్మించాడు. ఈయన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి 1972లో తెలుగు భాషాసాహిత్యాలలో ఎం.ఎ. పట్టా స్వీకరించాడు. తరువాత ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి "మల్లాది రామకృష్ణశాస్త్రి కథలు" అనే అంశంపై సి.నారాయణరెడ్డి పర్యవేక్షణలో పరిశోధించి సిద్ధాంతగ్రంథాన్ని సమర్పించి పి.హెచ్.డి పట్టా పొందాడు. హైదరాబాదులోని తెలుగు అకాడమీలో చాలాకాలం భాషానిపుణుడిగా పనిచేశాడు.
అవధానాలు
ఇతడు చేసిన అష్టావధానాలలో సమస్య, దత్తపది, వర్ణన, నిషిద్దాక్షరి, గణితము, ఆశువు, అప్రస్తుత ప్రసంగము, చిత్రాక్షరి అనే అంశాలు ఉన్నాయి. ఇతడు పార్వతీపురం, చీపురుపల్లి, గరివిడి, తాటిపర్తి, కొత్తపల్లి, విజయనగరం, టాటానగర్, చక్రధర్‌పూర్ మొదలైన చోట్ల అవధానాలు నిర్వహించాడు.
అవధానాలలో పూరణలు
పూరణ: ధరలో ద్విచక్ర శకటము పరువిడి కొని యెక్కి త్రొక్కి పడగా నంతన్ సరిచేయ గొలుసునపుడా యరచేతికి పళ్లువచ్చి యబలను కఱచెన్
పూరణ: నడక దప్పిన కౌరవనాయకుండు రాయబారంబు పంపెను రాపిడకయె తడక లల్లిన లాభంబు దానరాదు పుడక మోపినమేర నీ బొమ్మటంటు
రచనలు
ఇతడు 12వ యేటనుండే కవిత్వం చెప్పనారంభించాడు. ఇతడు ఆంధ్రప్రభ, భారతి, తెలుగు మొదలైన పత్రికలలో అనేక వ్యాసాలు వ్రాశాడు. ఇతడు ఈ క్రింది రచనలు చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:అవధానులు వర్గం:1933 జననాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:తెలుగు పరిశోధకులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా అవధానులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా కవులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ హోమియోపతి వైద్యులు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రచయితలు
రోహిణి
రోహిణి పేరుతో అనేక విషయాలున్నవి.
జగన్నాధపురం (ఆనందపురం)
జగన్నాధపురం, విశాఖపట్నం జిల్లా ఆనందపురం మండలం మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆనందపురం నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భీమునిపట్నం నుండి 17 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 159 ఇళ్లతో, 651 జనాభాతో 1048 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 324, ఆడవారి సంఖ్య 327. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 586081 .పిన్ కోడ్: 531219.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు గొట్టిపల్లిలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల వేములవలసలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల భీమునిపట్నంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ విశాఖపట్నంలో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం భీమునిపట్నంలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల బక్కన్నపాలెం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 17 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
జగన్నాధాపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
జగన్నాధాపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
నాగోబా జాతర
నాగోబా జాతర ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద గిరిజన జాతరల్లో ఒకటి. సర్పజాతిని పూజించడమే ఈ పండగ ప్రత్యేకత. ఈ అమావాస్యరోజు తమ ఆరాధ్య దైవమైన నాగోబా (శేషనారాయణమూర్తి) పురివిప్పి నాట్యమాడుతాడని గిరిజనుల నమ్మకం. అమావాస్య నాడు సరిగ్గా సాయంత్రం ఏడు గంటల నుంచి రాత్రి పన్నెండు గంటల మధ్య కాలంలో గిరిజన పూజారులకు తమ ఆరాధ్య దైవం ఆదిశేషువు కనిపిస్తాడనీ, వారందించే పాలు తాగి ఆశీర్వదించి అదృశ్యమవుతాడని గిరిజనులు విశ్వసిస్తారు. ఆదిమ గిరిజనుల్లో మేస్రం వంశీయుల ఆరాధ్యదైవం నాగోబా గోండుల దేవుడు.
నాగోబా దేవాలయం ఆదిలాబాద్‌కు 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఇంద్రవెల్లి మండలం ముత్నూర్‌ దగ్గర కెస్లాపూర్‌ గ్రామంలో ఉంది. కెస్లాపూర్‌లో జరిగే ఈ జాతరను రాష్ట్ర పండుగగా ప్రకటించింది. కెస్లాపూర్‌ జనాభా 400కు మించదు. కాని పండగనాడు లక్షలాది మందితో అది జనారణ్యంగా మారుతుంది. జనవరి 25 నుంచి 29 వరకు నాలుగు రోజులపాటు గిరిజనులు ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు. యేటా పుష్యమాసము అమావాస్య రోజున జాతర ప్రారంభ మవుతుంది. నాగోబాను కొలిస్తే పంటలు బాగా పండుతాయని, శాంతి విరాజిల్లుతుందని, రోగాలు మటు మాయమ వుతాయని గిరిజనుల నమ్మకం.
పూర్వగాథ
నాగోబా చరిత్రను గోండు గిరిజనులు రకరకాలుగా చెప్పుకుంటారు. పూర్వం మేస్రం కుటుంబానికి చెందిన నాగాయిమోతి రాణికి నాగేంద్రుడు కలలో కనిపించి సర్పం రూపంలో ఆమె గర్భాన జన్మిస్తానని చెప్పాడని, ఆ కల నిజమైందని గోండుల నమ్మకం. సర్పరూపంలోని నాగేంద్రునికి తల్లి అంటే రాణి తన తమ్ముడి కూతురు గౌరీతో వివాహం జరిపించింది. అత్త ఆజ్ఞ మేరకు గౌరీ భర్తను బుట్టలో పెట్టుకొని గోదావరికి ప్రయాణం కాగా, ఒకచోట పాము ఉడుం రూపంలో కనిపించగా ఆ ఊరు ఉడుంపూరైంది. ఆ తరువాత గౌరి ధర్మపురి వద్ద గోదావరిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్లగా ఆమెను చూసి నాగేంద్రుడు మనిషి రూపంలోకి మారాడని, అయితే పేరు ప్రతిష్ఠలు కావాలో, సంప్రదాయం కావాలో తేల్చుకోమనగా గౌరి సంప్రదాయాలను లెక్కచేయక పోవడంతో తిరిగి పాముగా మారాడని కథ. ఆ తరువాత ఉడుంపూర్‌ నుంచి గరిమెల వరకు అతనికోసం వెతికిన గౌరి గోదావరిలోనే సత్యవసి గుండంలో కలిసిపోయిందని, నాగేంద్రుడు ఆమె వెంట ఉంచిన ఎద్దు రాయిగా మారిందని భక్తుల విశ్వాసం. ఆ తరువాత పెళ్ళి అయిన ప్రతి జంటకు నాగేంద్రుడి సన్నిధిలో పరిచయం చేయాలని (పేథికొరి యాక్‌) చెప్పి నాగేంద్రుడు కెస్లాపూర్‌ గుట్టల్లోకి వెళ్లిపోయాడని చెప్తుంటారు. అదే కెస్లాపూర్‌ గ్రామంగా మారి పోయింది. నాగేంద్రుడు వెళ్లిన గుట్ట వద్ద నాగోబా దేవాలయాన్ని నిర్మిం చారు. ప్రతిఏటా పుష్ట మాసం అమావాస్య రోజున నాగేంద్రుడు ప్రత్యక్షమవుతాడని గిరిజనుల నమ్మకం. నాగోబా దేవతకు పూజలు మేస్రం వంశీయులే నిర్వహిస్తారు. మేస్రం వంశం కింద 22 తెగలు వస్తాయి. ఏడుగురు దేవతలను కొలిచే వారంతా మేస్రం వంశీయుల కిందికి వస్తారు. మడావి, మర్సకోల, పుర్క, మేస్రం, వెడ్మ, పంద్రా, పుర్వెత ఇంటి పేర్లు గలవారంతా మేస్రం వంశంలో వస్తారు.
దేవాలయ నిర్మాణం
మెస్రం వంశీయులు తొలినాళ్ళలో నాగోబా దేవత వెలిసిన పుణ్యస్థలం (పుట్ట)ను మాత్రమే పూజించేవారు. 1956లో గడ్డి పరకలతో చిన్న గుడిసెను, 1995లో సిమెంట్‌, ఇటుకలతో చిన్న మందిరాన్ని నిర్మించి పూజలు చేశారు. 2000 సంవత్సరంలో ప్రభుత్వ సహకారంతో గుడిని నిర్మించారు. 2022లో శిలలతో నూతన దేవాలయాన్ని నిర్మించారు.
విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన
మెస్రం వంశీయుల ఆధ్వర్యంలో పునరుద్ధరించిన నాగోబా దేవాలయాన్ని ప్రారంభం, విగ్రహ పునఃప్రతిష్ఠాపనోత్సవ కార్యక్రమం 2022 డిసెంబరు 19న వైభవంగా జరిగింది. ఆదివాసీ గిరిజన పురోహితుల మంత్రోచ్ఛారణల నడుమ మెస్రం వంశీయులు ప్రత్యేక పూజలు చేసి నూతనంగా నిర్మించిన దేవాలయంలోని గర్భగుడిలో నాగోబా విగ్రహాన్ని, సతీక్‌దేవతల విగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించి ధ్వజస్తంభానికి పూజలు చేశారు. దేవాలయ శిఖరాలపై కలశాలను ఏర్పాటుచేశారు.
గిరిజన తెగలు
వందలాది ఏళ్ల చరిత్ర ఉన్న నాగో బా జాతర ఆచార, వ్యవహారాలు చిత్రంగా ఉంటాయి. వందల ఏళ్ల క్రి తం గిరిజనుల మూల పురుషులు కేవలం ఏడుగురు మాత్రమే ఉండే వారు. మూల పురుషులు నాలుగు శాఖలుగా విడిపోయి ఈ నాలుగు శాఖలలోని మొదటి శాఖలో మడావి, మర్సకోలా, కుడ్మేల్, పూరు, పెందూర్, వెడ్మ, మోస్త్రం అనే ఏడుగురు సోదరులుండేవారు. ఈ ఏడుగురి వల్ల కాలానుగుణంగా అభివృద్ధి చెందిన గిరిజన సంతతికి పై ఏడుగురు అన్నదమ్ముల పేర్లే ఇంటి పేర్లుగా మారాయి. ఏడు ఇళ్ల పేర్లు గల గిరిజనులకు ఆరాధ్య దైవం ఆదిశేషుడు కావడం వల్ల అనాధిగా కేస్లాపూర్ గ్రామంలో వెలిసిన వారి కులదైవం నాగోబా పూజ ఇత్యాది కార్యక్రమాల నిర్వహణ బాధ్యత మోస్త్రానికి అప్పగించారు. కాగా పెద్దవాడన్న గౌరవంతో పుష్యమాస అమావాస్య రోజు జరిగే పూజను మడావికి అప్పగించారు. అయితే కాలానుగుణంగా పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించే మోస్త్రం వంశం రెండుగా చీలిపోయింది. వాటిలో ఒకటి నాగ్‌భిడే మోస్త్రం, రెండవది భూయ్యాడే మోస్త్రం. ఈ రెండు శాఖల వారి వృత్తుల ఆధారంగా 17శాఖలుగా చీలిపోయినారు. అయినా పూజలు నిర్వహించేది మాత్రం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం ప్రకారం మోస్త్రం వంశస్థులకే దక్కింది.
పండుగ చేసుకునే పద్దతి
వృత్తుల ఆధారంగా 17 శాఖలుగా చీలిన మోస్త్రం వంశస్థులలోని కటోడా దివాకర్ గారికి, ఘాడియా సంకేపాయిలర్ వాడే శాఖల వారు కేస్లాపూర్ జాతరకు 16 రోజుల ముందు పుష్యమాస పౌర్ణమికి ఒక రోజు ముందు తమ కులదైవాన్ని పుష్య అమావాస్య రోజున అభిషేకించడానికి పవిత్ర గోదావరి జలం తేవడానికి కాలినడకన బయలుదేరి వెళతారు. ఇదే వంశంలోని మిగితా శాఖల వారు వారి వెంట వెళతారు. కాని మిగితా ఏడు శాఖల వారు క్రమం తప్పకుండా వెళ్లాలన్నది నియమం. పై ఏడు శాఖలు ముందుగా నాగోబా ఆలయం చేరుకుని కలశం తీసుకొని గోదావరి నదికి బయలుదేరుతారు. వారికి ముందుగా పరధాన తెగ, వాయిద్య గోండ్రు వాయిస్తూ ఉంటే వెనక నుంచి గిరిజనులు వెళుతుంటారు. కేస్లాపూర్‌కు సుమారు వంద కిలో మీటర్ల దూరంలో ఉన్న కలమడుగు మండలం సమీపాన ఉన్న గోదావరి నదిలో అస్తమడుగు వరకు అరణ్యం గుండా నడచి వెళ్లి గోదావరి జలం కలశంతో తీసుకుంటారు. ఈ అస్తమడుగులో గిరిజనుల పూర్వులు స్నానం చేస్తుండగా నాగదేవత ప్రత్యక్షమయి దర్శనమిచ్చాడనే నమ్మకంతో అక్కడి జలాన్ని పవిత్ర జలంగా గిరిజనులు భావిస్తుంటారు.
పుష్యమాసంలో వచ్చే పౌర్ణమినాడు మేస్రం వంశీయులు 20 మంది గిరిజనులు వెంటరాగా కొత్త కుండలతో కడెం మండలంలోని గొడిసిర్యాల పరిసర ప్రాంతాల్లో ప్రవహిస్తున్న గోదావరి జలాన్ని తీసుకువచ్చేందుకు బయలుదేరుతారు. దీంతో జాతర ప్రారంభమైనట్టే. ఆ జలాన్ని తీసుకురావడానికి కెస్లాపూర్‌ నుంచి గోదావరి దాకా కాలినడకన 80 కిలోమీటర్లు వెళ్తారు. కెస్లాపూర్‌ చేరుకొని జాతర ప్రాంగణంలోని గిరిజనులు చెప్పుకునే ప్రాశస్త్యం గల మర్రి చెట్టు కింద విడిదిచేసి అమావాస్యరోజు రాత్రి నాగోబాకు కొత్త కుండల్లో గోదావరి నుంచి తెచ్చిన నీళ్లతో అభిషేకం చేస్తారు. తరువాతే క్షీరాభిషేకం చేసి గిరిజన ఆచారాల మేరకు పూజలు నిర్వహిస్తారు. 3 సంవత్స రాలకొకసారి పూజారిని మార్చడం ఆనవాయితీ.
సిరికుండలు
ఇచ్చోడ మండలం సిరికొండలోని గుగ్గిల్ల వంశీయులు మాత్రమే నాగోబా కోసం కుండలు తయారుచేయడం ఆచారంగా వస్తోంది. గుగ్గిల్ల వంశీయులకు మెస్రం వంశీయులమధ్య తరతరాలుగా సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి! పుష్యమాసంలో నెలవంక కనిపించిన తరువాత మెస్రం వంశీయులు ఎడ్ల బండ్లలో సిరికొండకు వస్తారు. అక్కడి గుగ్గిల్ల వంశస్థుడైన కుమ్మరి గుగ్గిల్ల పెద్ద రాజన్న ఇంటికి చేరుకొని కుండలు తయారు చేయాలని కోరుతారు. వంటల కోసం రెండు పెద్ద కుండలు, (కాగులు), వాటిపై కప్పిపెట్టేందుకు పాత్ర (చిప్పలు), దీపాంతలు, నీటికుండలు కలిపి సుమారు 130కి పైగా కుండల తయారీకి ఆర్డర్ ఇస్తారు. మేస్రం వంశీయులు ఈ కుండల్లోనే గంగా జలాన్ని తీసుకురావడమే కాకుండా, వంట చేసి జాతరలో భక్తులకు భోజనం పెడతారు.
పూజా విధానం
జలంతో నిండిన కలశాన్ని ‘పూసిగూడ’ గ్రామానికి లేదా ప్రధాన పూజారి ఉండే నార్నూర్ మండలం గురిజాల గ్రామానికి తెచ్చి అక్కడ ఒక్క రోజు ఉన్న తరువాత కలశం అదే గ్రామంలో ఉంచి గిరిజనులంతా తమ ఇండ్లకు తరలి ఒక దినమంతా పండుగ జరిపి తిరిగి కలశం ఉన్న స్థలానికి చేరుకుంటారు. ఇక్కడి నుంచి బయలుదేరి కేస్లాపూర్‌కు ఎనిమిది కిలోమీటర్ల దూరంలోని ఇంద్రవెల్లిలో ఆగి అక్కడ వెలిసిన ఇంద్రాదేవికి సామూహికంగా పూజలు జరుపుతారు. ఇంద్రాదేవి వెలిసిన నాటి నుంచి ఈ గ్రామానికి ఇంద్ర పేరు వచ్చిందని గిరిజనులు భావిస్తుంటారు. ఇక్కడి నుంచి కేస్లాపూర్ చేరి ఆలయానికి కొద్ది దూరంలో ఉన్న మర్రిచెట్టు కింద నాలుగు రాత్రులు, ఒక పాకలో మూడు రాత్రులు సామూహిక పూజలు జరిపి కేస్లాపూర్ మందిరానికి వాయిద్యాలతో ఊరేగిస్తూ తెచ్చి ఆలయం వద్ద ఉ్న మర్రిచెట్టుపై పవిత్ర జలకలశం భద్రపరిచి, పది కిలోమీటర్ల దూరంలోని సిరికొండ చేరుకుంటారు. సరిగ్గా పుష్య అమావాస్య రోజున కలశం భద్రపరిచిన మర్రిచెట్టు దగ్గర బావినీరు మట్టి కలిపి ఒక పుట్టను తయారుచేసి ఆలయం పక్కన ఉన్న పూల మందిరాన్ని ఆ మట్టితో అలికి అమావాస్య అర్థరాత్రి కలశంలో ఉన్న జలంతో ఆలయంలో ఉన్న నాగదేవతను అభిషేకిస్తారు.
గోదావరి నదినుంచి తీసుకొచ్చిన జలంతో నాగోబా విగ్రహాన్ని శుభ్రపరుస్తారు. ఆలయాన్నంతా శుద్ధి చేస్తారు. బాజా భజంవూతీలతో ఆలయ ప్రాంగణంలో పూజా కార్యక్షికమాలను నిర్వహిస్తారు. ప్రత్యేక పూజ సమయంలో మొలకెత్తిన నవధాన్యాలను తెస్తారు. ఒక రాగి చెంబులో పాలను తీసుకుంటారు. నవధాన్యాలు, మొలకలు, పాలు అన్నిటికీ ఒక కొత్త రుమాలుతో కప్పి పుట్టపైన ఉంచుతారు. పుట్టమీది రుమాలు ‘పైకెత్తినట్లు’ కనిపిస్తే పూజా కార్యక్షికమాన్ని ఆరంభిస్తారు. ఇప్పటికీ నాగదేవుడు రాగి చెంబులోని పాలు తాగుతాడనే విశ్వాసం వారిలో ఉంది. పూజా కార్యక్షికమంలో పాట్లాల్, గయిక్ వాడి, హవాల్ దార్ మొదలైన వారు పాల్గొంటారు.
భేటింగ్ కియ్ వాల్ లేదా వధూవరుల పరిచయ వేదిక
మెస్రం వంశస్థుల్లో వివాహమైన నూతన వధువులను తప్పక కేస్లాపూర్‌లో నాగోబా దేవుని వద్దకు తీసుకెళతారు. ఆమె చేత ఆ దేవునికి పూజ చేయించి వధువును పరిచయం చేస్తారు. దీన్నే ‘భేటింగ్ కీయ్‌వాల్’ అంటారు. ఎప్పటి వరకైతే మెస్రం తెగ వధువు ఈ పరిచయ వేదికలో పాల్గొనదో అప్పటి దాకా వారు నాగోబా దేవుణ్ని చూడడం, పూజించడం నిషిద్ధం. వధువులు ఇంటి నుంచి ఎడ్లబండి వెనుక వెదురు బుట్టలో పూజసామాక్షిగిని పట్టుకొని, కాలినడకన బయలుదేరతారు. కేస్లాపూర్‌లోని నాగోబా గుడిని చేరుకుంటారు. పరిచయం చేయాల్సిన వధువులను ‘భేటి కొరియాడ్’ అని పిలుస్తారు. వధువులు ఇద్దరు చొప్పున జతలుగా ఏర్పడి ముఖం నిండా తెల్లటి దుస్తులతో ముసుగు ధరిస్తారు. పూజా కార్యక్షికమానికి ముందు నాగోబా దేవుని దగ్గరకు వారిని తీసుకెళ్లి పరిచయం చేస్తారు. అక్కడి నుంచి శ్యాంపూర్‌లోని (బోడుందేవ్) జాతర అయ్యాక ఎవరి గృహాలకు వాళ్లు వెళతారు.
దర్బార్
జాతర సందర్భంగా ఏర్పాటయ్యే దర్బార్‌కు ఒక ప్రత్యేకత, చరిత్ర ఉన్నాయి. 63 ఏడేళ్ల క్రితం మారుమూల గ్రామాలకు ఎలాంటి సౌకర్యాలు లేవు. నాగరికులంటేనే ఆదివాసులు పరుగెత్తేవారు. గిరిజనుల వద్దకు అధికారులెవరు వెళ్లేవారు కాదు. అప్పుడే భూమి కోసం, విముక్తి కోసం సాయుధ పోరాటం చేసి కొమురం భీం మరణించాడు. ఈ సంఘటనతో ఉలిక్కిపడ్డ నిజాం ప్రభువులు గిరిజన ప్రాంతాల పరిస్థితులు, గిరిజనుల స్థితిగతులపై అధ్యయనం చేసేందుకు ప్రముఖ మానవ పరిణామ శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్‌ హైమండాఫ్ను ఆదిలాబాద్ జిల్లాకు పంపారు. ఆయన దృష్టి జాతరపై పడింది. కొండలు, కోనలు దాటి వచ్చే గిరిజనుల సమస్యలను తెలుసుకొని పరిష్కరించేందుకు జాతరలో దర్బార్‌ ఏర్పాటు చేయాలని అనుకున్నాడాయన. దీన్ని ప్రొఫెసర్‌ హైమన్‌డార్ఫ్ 1942లో మొదట నిర్వహించాడు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత జిల్లా కలెక్టర్‌ ఆధ్వర్యంలో కొనసాగిస్తున్నారు. జాతర చివరి రోజున జరిగే ఈ దర్బార్‌కు గిరిజన పెద్దలు, తెగల నాయకులు, ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు హాజరవుతూ ఉంటారు. నాగోబా పూజల అనంతరం నాగోబా ఆలయ ఆవరణలో ఉన్న పుట్టను మట్టితో మెత్తడంలో మేస్రం వంశీయుల అల్లుళ్లకు పెద్దపీట వేస్తారు. అల్లుళ్లు మట్టిని కాళ్లతో తొక్కి మెత్తగా చేస్తే కూతుళ్లు ఆ మట్టితో పుట్టను మెత్తి (అలికి) మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. అల్లుళ్లు మట్టిని తొక్కినందుకు వారికి ప్రత్యేక నజరానా అందజేయడం సంప్రదాయం. ఈ జాతరకు తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచే కాక మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్‌, ఒడిషా, ఛత్తీస్‌గఢ్‌ రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు హాజరై మొక్కులు తీర్చుకుంటారు.
మూలాలు
వర్గం:గిరిజనుల పండుగలు వర్గం:జాతరలు వర్గం:ఆదిలాబాదు జిల్లా
తంబుర
తంబుర (Tambura) ఒక విధమైన తంత్రీ వాద్య పరికరం. ఇది చూడడానికి వీణ మాదిరిగా ఉంటుంది. thumb|right|వనస్థలిపురంలో తంబుర పట్టుకున్న వ్వక్తి తంబుర అనగా ఒక తంత్రీ వాయిద్యం. ఇందులో చాల రకాలున్నాయి. సొరకాయ బుర్రతో చేసిన వాటికి రెండు లేద ఒక తంత్రి మాత్రమే వుంటుంది. వీటిని తత్వాలు పాడేవారు ఎక్కువగా వాడుతారు. దీనిని వాడటానికి ప్రక్క వాయిద్యాలతో పని లేదు. కేవలం తాళాలు మాత్రం ప్రక్క వాయిద్యంగా వుంటే సరిపోతుంది. ఇంకో రకం : దీనికి అనేక తంత్రులు కలిగి కర్రతో చేసినదై ఉంటుంది. వీటిని బుర్ర కథకులు, ఒగ్గు కథకులు ఉపయోగిస్తారు. దీనిని ప్రక్కవాయిద్యాల తోనే ఉపయోగిస్తారు. దీనికి ప్రక్కవాయిద్యం తప్పని సరిగా గుమ్మెత్త వుంటుంది.
వర్గం:సంగీత వాయిద్యాలు వర్గం:హిందుస్థానీ సంగీతము
నోరి గోపాలకృష్ణమూర్తి
నోరి గోపాలకృష్ణమూర్తి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో పేరెన్నికగన్న ప్రఖ్యాత ఇంజనీరు. సివిల్ ఇంజనీరింగులో ఇతని సేవలను గుర్తించిన భారతప్రభుత్వం 1963లో పద్మశ్రీ పురస్కారం, 1972లో పద్మభూషణ పురస్కారాలను ఇచ్చి సత్కరించింది.
బాల్యము, విద్యాభ్యాసము
నోరి గోపాలకృష్ణమూర్తి 1910, ఫిబ్రవరి 16వ తేదీన గుంటూరు జిల్లా, బాపట్ల పట్టణంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి పేరు నోరి వేంకటేశ్వరులు, తల్లి పేరు సుందరమ్మ. ఇతని ప్రాథమిక విద్యను బాపట్ల బోర్డు స్కూలులో చదివి 1924లో ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి పరీక్ష ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. 1930లో మద్రాసులోని గిండీ ఇంజనీరింగు కళాశాలనుండి ఇంజనీరింగ్‌లో పట్టా తీసుకున్నాడు.
ఉద్యోగ విజయాలు
ఇతడు మహారాష్ట్రలోని కొయినా డ్యాంకు రూపకల్పన చేశాడు. భాక్రానంగల్‌ డ్యాం మేనేజ్‌మెంట్‌ బోర్డు ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించాడు. ఈ రెండు డ్యాములను అత్యధ్భుతంగా తీర్చిదిద్దడంలో ఇతని కృషి ఉంది. ఇతడు రెండవ ప్రపంచ యుద్ద కాలంలో పూనా, బెల్గాం విమానశ్రయాలకు లోనోవాలాలో నావల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ సెంటర్‌కు రూపకల్పన చేశాడు. ఇతడు ఇంకా ప్రపంచ భారీ డ్యాముల కాంగ్రెస్‌ ఉపాధ్యక్షుడిగా, ఇండో బంగ్లాదేశ్‌ జాయింట్‌ రివర్‌ కమిషన్‌ అధ్యక్షుడిగా సేవలను అందించాడు. ఇతడు సివిల్‌ ఇంజనీరింగ్‌ రంగంలో ఎన్నో పరిశోధనా పత్రాలను వివిధ సదస్సులలో సమర్పించాడు.
కుటుంబం
ఇతని భార్యపేరు సుందరరామరత్నం. ఇతని కుమారులు నోరి పాండురంగ విఠల్, నోరి వాసుదేవ్ ఇద్దరూ సివిల్ ఇంజనీర్లుగా రాణించారు. నోరి పాండురంగ విఠల్ ఛీఫ్ రైల్వే సేఫ్టీ కమీషనర్‌గా పనిచేసి రిటైర్ అయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:1910 జననాలు వర్గం:1995 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఇంజనీర్లు
ఆంగోతు బిందు
ఆంగోతు బిందు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె ప్రస్తుతం మహబూబాబాద్‌ జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌ చైర్‌పర్సన్‌గా భాద్యతలు నిర్వహిస్తుంది.
జననం, విద్యాభాస్యం
ఆంగోత్ బిందు 1996లో తెలంగాణ రాష్ట్రం,  మహబూబాబాద్‌  జిల్లా,  బయ్యారం మండలం, బాల్యాతండలో శ్రీకాంత్‌ నాయక్, కాంతి దంపతులకు జన్మించింది. ఆమె 2018లో హైదరాబాద్‌లో ఇంజినీరింగ్‌ విద్యను పూర్తి చేసింది.
రాజకీయ జీవితం
ఆంగోత్ బిందు తన చిన్నమ్మ సత్యవతి రాథోడ్ స్పూర్తితో రాజకీయాల్లో వచ్చింది. ఆమె 2018లో బీటెక్‌ పూర్తికాగానే ఉద్యోగ ప్రయత్నాల్లో ఉండగా 2019లో జిల్లా పరిషత్‌ ఎన్నికల నోటిఫికేషన్‌ రావటం మహబూబాబాద్‌ జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌ చైర్‌పర్సన్‌  చైర్మన్ స్థానం ఎస్.టి రిజర్వేషన్‌ కావడంతో ఆమె తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున బయ్యారం జెడ్పీటీసీగా పోటీ చేసి గెలిచి జెడ్పీ చైర్‌పర్సన్‌గా ఎన్నికైంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:మహబూబాబాదు జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు
క్వింగై సరస్సు
కింగ్హై సరస్సు లేదా చింఘై సరస్సు, దీనిని ఇతర పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు. ఇది చైనా లో అతిపెద్ద సరస్సు. కింగ్‌హై ప్రావిన్స్‌ ఎండోర్‌హీక్ బేసిన్‌లో ఉంది. కింగ్‌హై సరస్సు ఆల్కలీన్ సాల్ట్ సరస్సుగా వర్గీకరించబడింది. సరస్సు పరిమాణంలో ఎతు తగ్గులకు లోనైంది. 20వ శతాబ్దంలో చాలా వరకు తగ్గిపోయింది, కానీ 2004 నుండి పెరుగుతోంది. 2008వ సంత్సరములో దీని ఉపరితల వైశాల్యం 4,317 కిమీ2 (1,667 చ.మైళ్లు), సగటు లోతు 21 మీ (69 అడుగులు), గరిష్ట లోతు 25.5 మీ (84 అడుగులు).
పేర్లు
ఆధునిక చైనీస్ నీలం, ఆకుపచ్చ రంగుల మధ్య తేడాను గుర్తించినప్పటికీ, సాంప్రదాయ చైనీస్‌లో ఈ వ్యత్యాసం లేదు. క్వింగ్ రంగు నీలం, ఆకుపచ్చ రెండింటినీ వేర్వేరు ఛాయలు గా కలుపుకొని "ఒకే" రంగు. ఆ విధంగా పేర్లు "బ్లూ సీ", "గ్రీన్ సీ", "బ్లూ-గ్రీన్ సీ", "బ్లూ/గ్రీన్ సీ", మొదలైన అనేక రకాలుగా అనువదించబడింది. అయితే హాన్ సామ్రాజ్యం మరింత పశ్చిమాన తారిమ్ బేసిన్‌లోకి విస్తరించడంతో ఇతర సరస్సులు టైటిల్‌ను పొందాయి. ఆంగ్లంలో కింగ్‌హై సరస్సును గతంలో చింఘై సరస్సు లేదా కోకో నార్ అని పిలిచేవారు.
భౌగోళిక శాస్త్రం
క్వింగై సరస్సు సముద్ర మట్టానికి 3,205 మీటర్లు (10,515 అడుగులు) ఎత్తులో టిబెటన్ పీఠభూమి, బోలో జినింగ్‌కు పశ్చిమాన 100 కిలోమీటర్లు (62 మై) దూరంలో ఉంది. ఇది వాయువ్య చైనాలో, ఈశాన్య కింగ్‌హైలో హైబీ టిబెటన్ అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్, హైనాన్ టిబెటన్ అటానమస్ ప్రిఫెక్చర్ మధ్య ఉంది. ఇరవై మూడు నదులు ప్రవాహాలు క్వింఘై సరస్సులోకి ఖాళీ అవుతాయి, వాటిలో ఎక్కువ భాగం కాలానుగుణంగా ఉంటాయి. ఐదు శాశ్వత ప్రవాహాలు మొత్తం ప్రవాహంలో 80%ని అందిస్తాయి. సాపేక్షంగా తక్కువ ప్రవాహం, అధిక బాష్పీభవన రేట్లు క్వింగై సెలైన్ ఆల్కలీన్‌గా మారాయి. ఈ సరస్సు లో ప్రస్తుతం pH 9.3తో 14 ppt ఉప్పు. ప్రారంభ హోలోసిన్ కాలం నుండి ఇది లవణీయత ప్రాథమికత్వంలో పెరిగింది. క్వింగై సరస్సు దాదాపు 150,000 సంవత్సరాల క్రితం పసుపు నది నుండి వేరు చేయబడింది. నీటి మట్టం సుమారుగా 50 మీటర్లు (160 అడుగులు) పెరిగితే, హైవే S310 ఉపయోగించే తూర్పున ఉన్న తక్కువ పాస్ ద్వారా పసుపు నదికి కనెక్షన్ పునఃస్థాపించబడుతుంది.
వాతావరణం
ఈ సరస్సు తరచుగా చలికాలంలో మూడు నెలలపాటు నిరంతరం స్తంభింపజేస్తుంది.
చరిత్ర
హాన్ రాజవంశ సమయంలో, తూర్పు న ఉన్న జినింగ్ లోయలో గణనీయమైన సంఖ్యలో హాన్ చైనీస్ నివసించారు. 17వ శతాబ్దంలో, మంగోలిక్ మాట్లాడే ఒయిరాట్, ఖల్ఖా గిరిజనులు కింగ్‌హైకి వలస వచ్చారు. కింగ్‌హై మంగోల్స్‌గా ప్రసిద్ధి చెందారు. 1724లో, లోబ్జాంగ్ డాంజిన్ నేతృత్వంలో క్వింగ్‌హై మంగోలు క్వింగ్ రాజవంశానికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేశారు. యోంగ్‌జెంగ్ చక్రవర్తి, తిరుగుబాటును అణిచివేసిన తర్వాత క్వింఘై స్వయంప్రతిపత్తిని తొలగించి, ప్రత్యక్ష పాలనను విధించాడు. కొంతమంది టిబెటన్లు సరస్సు చుట్టూ నివసించినప్పటికీ, దలైలామా పశ్చిమ రాజ్యం, తూర్పున టిబెటన్-నివాస ప్రాంతాల మధ్య గుషి ఖాన్ కాలం నుండి క్వింగ్ పరిపాలనా విభాగాన్ని నిర్వహించింది. మంగోలులను పలుచగా చేయడానికి యోంగ్‌జెంగ్ మంచు, హాన్ స్థిరనివాసులను కూడా పంపాడు.
వన్యప్రాణులు
ఈ సరస్సు ఆసియా అంతటా అనేక పక్షుల వలస మార్గాల కూడలిలో ఉంది. అనేక జాతులు వలస సమయంలో కింగ్‌హైని ఇంటర్మీడియట్ స్టాప్‌గా ఉపయోగిస్తాయి. అందుకని ఏవియన్ ఇన్‌ఫ్లుపంజా (H5N1)కి సంబంధించి ప్రపంచవ్యాప్త ఆందోళనలలో ఇది కేంద్ర బిందువు. ఇక్కడ ఒక పెద్ద వ్యాప్తి ఐరోపా, ఆసియా అంతటా వైరస్ వ్యాప్తి చెందుతుంది. ఇది మహమ్మారి అవకాశాలను మరింత పెంచుతుంది. సరస్సు వద్ద H5N1 చిన్న వ్యాప్తిని ఇప్పటికే గుర్తించబడింది. బర్డ్ దీవులు 1997 నుండి క్వింగై సరస్సు నేచురల్ ప్రొటెక్షన్ జోన్‌లో అభయారణ్యాలుగా ఉన్నాయి.
సంస్కృతి
ఈ సరస్సు పశ్చిమ భాగంలో ఒక దేవాలయం, "మహాదేవ, ది హార్ట్ ఆఫ్ ది లేక్" అని పిలువబడే కొన్ని ఆశ్రయాలతో కూడిన ఒక ద్వీపం ఉంది. ఇది చారిత్రాత్మకంగా బౌద్ధ ఆశ్రమానికి నిలయంగా ఉంది. ఈ ఆలయాన్ని మతపరమైన అవసరాలు, వేడుకలకు కూడా ఉపయోగించారు. వేసవిలో కాలంలో పడవ ఉపయోగించబడలేదు, కాబట్టి సన్యాసులు యాత్రికులు శీతాకాలం లో సరస్సు గడ్డకట్టినప్పుడు మాత్రమే ప్రయాణించేవారు.
మూలాలు
వర్గం:సరస్సులు వర్గం:ఉప్పునీటి సరస్సులు
ముక్తా బార్వే
ముక్తా బార్వే (జననం 17 మే 1981) భారతదేశానికి చెందిన టెలివిజన్, సినిమా నటి. ఆమె ఏడు మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డులు, ఒకటి ఉత్తమ అరంగేట్రం, ఇతర ఆరు విభిన్న నాటకాలు, సినిమాల్లో నటనకుగాను ఉత్తమ నటిగా అవార్డులు అందుకుంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:మరాఠీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:1981 జననాలు
2 అవర్స్ లవ్
2 అవర్స్ లవ్ 2019లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శ్రీనిక క్రియేటివ్ వ‌ర్క్స్‌ బ్యానర్ పై నిర్మించిన ఈ సినిమాకు శ్రీప‌వార్ దర్శకత్వం వహించాడు. శ్రీ ప‌వార్‌, క్రితి గార్గ్‌, తనికెళ్ళ భరణి, నర్సింగ్ యాదవ్, అశోక్ వ‌ర్ధ‌న్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ట్రైలర్‌ను 20 జులై 2019న నిర్మాత రాజ్ కందుకూరి విడుదల చేయగా,  సినిమా 5 సెప్టెంబర్ 2019న విడుదలైంది.
కథ
సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగి అయినా అధయ్ (శ్రీపవర్), కాఫీ షాప్‌లో పని చేసే అవికా (కృతి గర్గ్) తో ప్రేమలో పడతాడు. కానీ అవికా మాత్రం కొన్ని షరతులతో కేవలం సాయంత్రం నాలుగు నుంచి ఆరు గంటల వరకు మాత్రమే ప్రేమిస్తానని చెప్పి అధయ్ ను ప్రేమిస్తుంది. ఈ క్రమంలో కొంతమంది చంపాలని ప్రయత్నిస్తారు, అధయ్ నయన ని కాపాడటానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఈ విలన్ గ్యాంగ్ ఎవరు? వారికి నయన కి మధ్య సంబంధం ఏంటి ? చివరికి నయన, అధయ్ కలిసారా లేదా ? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
ఇ.వి.వి. సినిమా
thumb|right|ఇ.వి.వి. సినిమా లోగో
ఇతర లంకెలు
వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు వర్గం:2000 స్థాపితాలు
వట్టి కుమార్
వట్టి కుమార్ తెలుగు సినిమా దర్శకుడు. ఆయన స్వస్థలం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీకాకుళం జిల్లా, నర్సన్నపేట గ్రామం.
సినీ ప్రస్థానం
వట్టి కుమార్ సుప్రీం మ్యూజిక్ కంపెనీలో అసిస్టెంట్ ఎడిటర్‌గా తన సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ తరువాత ఎడిటర్ మార్తాండ్ కె.వెంకటేష్ దగ్గర 35 సినిమాలకు సహాయకుడిగా పనిచేశాడు. సురేష్ ప్రొడక్షన్స్, సూపర్ గుడ్ ఫిల్మ్స్‌లో కూడా పనిచేశాడు.
దర్శకుడు పరశురామ్ దగ్గర ఆంజనేయులు, సోలో, సారొచ్చారు వంటి చిత్రాలకు వట్టి కుమార్ అసిస్టెంట్‌ డైరెక్టర్ గా పనిచేశాడు. సోలో సినిమాకు పని చేసే సమయంలో శ్రీవిష్ణుతో పరిచయం వల్ల 2017లో మా అబ్బాయి సినిమా ద్వారా దర్శకుడిగా మారాడు. ఆయన మహేష్ బాబు నటిస్తున్న సర్కారు వారి పాట సినిమాకు అసోసియేట్ డైరెక్టర్ గా పనిచేస్తున్నాడు.
మరణం
వట్టి కుమార్, గ్రేట్ ఈస్టర్న్ మెడికల్ స్కూల్ అండ్ హాస్పిటల్‌లో కరోనాతో చికిత్స పొందుతూ 2021, ఏప్రిల్ 30న మరణించాడు.
వటకర శాసనసభ నియోజకవర్గం
వటకర శాసనసభ నియోజకవర్గం కేరళ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కోళికోడ్ జిల్లా, వటకర లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:కేరళ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
కొక్కిరాల ప్రేమ్ సాగర్ రావు
కొక్కిరాల ప్రేమ్ సాగర్ రావు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఎమ్మెల్సీగా పని చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:1960 జననాలు
రాబర్ట్ (సినిమా)
రాబర్ట్‌ 2021లో విడుదలైన కన్నడ యాక్షన్‌ చిత్రం. ఉమాపతి ఫిల్మ్స్ బ్యానర్ మీద ఉమాపతి శ్రీనివాస గౌడ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు తరుణ్ కిషోర్ సుధీర్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ చిత్రం తెలుగులోనూ ఇదే పేరుతో 2021, మార్చి 11న విడుదలైంది.
కధ
రాఘవ (దర్శన్) ఢిల్లీలో కార్యక్రమాలకు ఆహారాన్ని సరఫరా చేసేందుకు సౌత్ క్యాటరింగ్ సర్వీస్ లో కుక్ గా పనిచేస్తుంటాడు. ఇతనికి అర్జున్ (జాసన్) అనే కుమారుడు ఉంటాడు. అతను రాఘవకు పూర్తిగా వ్యతిరేకం. అర్జున్ కోపిస్టి, రౌడీగా తయారవుతాడు. అర్జున్ గ్యాంగ్ స్టర్ గా మారి ప్రజలకు ఎన్నో సమస్యలను సృష్టిస్తాడు. ఇక గ్యాంగ్ స్టర్ గా మారిన తన కుమారుడిని ఎలా బయటకు తీసుకువస్తాడనేది ఈ సినిమా కథా.
మూలాలు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
దాట్ల పద్మజ
దాట్ల పద్మజ పెంటపాడు ప్రభుత్వ పోస్ట్‌ బేసిక్‌ పాఠశాలలోని బధిరులకు సమగ్ర విద్యావిధానం (ఐఈడీసీ) కేంద్రంలో రిసోర్స్‌ టీచరు. తన కుమార్తె గొంతు మూగబోవడం ఆ తల్లిని కలిచివేసింది. తన కూతురే కాదు వందలాది బాధిత విద్యార్థుల్లో ఆత్మ విశ్వాసాన్ని నింపాలని ఆమె కంకణం కట్టుకుంది. అందుకు సంబంధించిన శిక్షణను హైదరాబాదులో పూర్తి చేసుకుంది. మూగ విద్యార్థులకు స్పీచ్‌ థెరపీ, ఆడిటర్‌ ట్రయినింగ్‌ల ద్వారా శిక్షణ ఇస్తున్నారు. పాఠ్యాంశాలను అర్థం చేసుకోవడంలో వచ్చే ఇబ్బందులను పరిష్కరిస్తున్నారు. సొంత ఖర్చుతో బోధనా పరికరణ సామగ్రిని తయారు చేసుకుని బధిరుల కోసం కృషి చేస్తున్నారు. పుట్టిన తర్వాత ఒకటిన్నర సంవత్సరాల నుంచి ఆరు సంవత్సరాలలోపు శిక్షణ ఇవ్వడం ప్రారంభిస్తే వారు సాధారణ విద్యార్థులుగా మారతారు. 70 శాతం రికవరీ కనిపిస్తుంది. సైగలను ప్రోత్సహించకుండా పెదాల కదలికల ద్వారా మొదలుపెట్టి క్రమం తప్పకుండా హియరింగ్‌ ఎయిడ్స్‌ దరించేలా చేసి వారిని అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. స్పీచ్‌ ట్రయినర్‌, ఆడియోమీటరు, బోధించే గదికి సౌండ్‌ప్రూఫ్‌ ఏర్పాటు చేయగలిగితే విద్యార్థులు వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతారని ఈమె సలహా.
వర్గం:తెలుగువారు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
తోకచుక్క
thumb|250px|[[Comet Hale-Bopp]] thumb|250px|[[CComet P1 McNaught]] thumb|300px|సూర్యుని చుట్టూ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలో తోకచుక్క రెండు తోకల్ని గమనించండి. తోకచుక్కలు (ఆంగ్లం Comets) ఆకాశంలోని చిన్నచిన్న విచిత్రాలు. నక్షత్రాలను చుక్కలంటాము. తోకచుక్కలు నిజంగా చుక్కలు కావు. తోకచుక్కలు సౌరకుటుంబానికి చెందినవి. సంస్కృతంలో తోకచుక్కలను ధూమకేతువు లంటారు. పూర్వకాలంలో తోకచుక్క కనిపిస్తే ఏదో అరిష్టానికి సూచనగా భావించేవారు.
ఇప్పటికి ఇంచుమించు 600 తోకచుక్కలను శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. వీటిలో 513 చాలా దీర్ఘకాలికమైనవి.
తోకచుక్క నిర్మాణం
తోకచుక్క కక్ష్యలో సూర్యునికి దూరాన ఉన్నప్పుడు అతిశీతలంగా ఉంటుంది. దానిలోని వాయువులు గడ్డకడతాయి. అప్పుడు దానికి తలేకాని తోక ఉండదు. తోకచుక్క తలలో మిథేన్, అమ్మోనియా, నీరు గడ్డకట్టి ఉంటాయి. ఈ గడ్డలోపల ఇనుము, నికెల్, కాల్షియం, మెగ్నీషియం, సిలికాన్, సోడియం మొదలైన మూలకాలు ఉంటాయి. సూర్యుని సమీపిస్తున్న కొద్దీ కేంద్రంలోని మంచు కరిగిపోతుంది. వాయువులు విడిపోతాయి. ఈ వాయుకణాల మీద, ఉల్కాధూళి కణాలమీద సూర్యకాంతి పడి ప్రతిఫలిస్తుంది. ఇదే తోకలాగా ప్రకాశిస్తుంది. ఈ వాయువులను సౌరవాయువులు వెనక్కి త్రోసివేస్తాయి. ఈ కారణం వల్లనే ఎప్పుడూ తోకచుక్క తల సూర్యునివైపు, తోక సూర్యునికి వ్యతిరేక దిశలో ఉంటాయి.
హేలీ తోకచుక్క
ఇది 1910 సంవత్సరంలోను, 1985 లోను కనిపించిన తోకచుక్క. ఈ తోకచుక్క 76-77 సంవత్సరాల కొకసారి భూమికి దగ్గరగా వస్తుందని మొదటగా కనిపెట్టినవాడు ఎడ్మండ్ హేలీ అనే ఇంగ్లీషు శాస్త్రజ్ఞుడు. ఆయన పేరు మీదనే దానికి 'హేలీ తోకచుక్క' అని పేరు పెట్టారు. హేలీ 1659లో జన్మించాడు. తోకచుక్కల గురించి ఆయన పరిశోధన చేస్తూ పాత రికార్డులని తిరగ వేస్తుండగా, 1531లో కనబడిన ఒక ప్రకాశవంతమైన తోకచుక్క, 1607లో తిరిగి కనబడిందని తెలియవచ్చింది. 1682లో తాను స్వయంగా చూచిన తోకచుక్క అదేనని కూడా ఆయన కనిపెట్టాడు. అతని లెక్క ప్రకారం ఇది తిరిగి 1759లో మళ్ళి కనిపించింది. కానీ 1742 లోనే హేలీ కాలధర్మం చెందాడు.
హేలీ తర్వాత ఈ తోకచుక్క చరిత్ర తవ్వి తీయగా వరుసగా 76 సంవత్సరాల కొకసారి దాన్ని ఎవరో ఒకరు చూస్తూనే వున్నరని తెలిసింది. మానవులు చైనాలో మొదటిసారిగా దాన్ని క్రీస్తుపూర్వం 249 లో చూసినట్టుగా నిర్ధారణ అయింది. 1066లో ఇంగ్లండును నార్మన్ లు జయించినప్పుడు కూడా అదే తోకచుక్క కనబడినట్టు చరిత్రలో ఉంది. ఈ హేలీ తోకచుక్కనే 1910 లో గురజాడ అప్పారావు వర్ణించిన "సంఘ సంస్కరణ ప్రయాణ పతాక". ఈ తోకచుక్క గురించి అమెరికన్ రచయిత మార్క్ ట్వేన్ కథనం ప్రసిద్ధమైనది. మహాకవి శ్రీ శ్రీ కూడా 1910 లోనే జన్మించాడు.
మూలాలు
1.అందాల తోకచుక్కలు: విశ్వరూపం: నండూరి రామమోహనరావు, లిఖిత ప్రచురణలు, విజయవాడ, పేజీలు 436-450, 2005.
వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రం వర్గం:తోకచుక్కలు
స్వర్ణలత (పాత)
స్వర్ణలత (జ: మార్చి 10, 1928 - మ: మార్చి 10, 1997) పాతకాలపు తెలుగు సినిమా గాయనీమణి. ఈమె 1950లు నుండి 1970లు మధ్య కాలంలో ఎక్కువగా హాస్యభరితమైన గీతాలు పాడారు. తెలుగులోనే కాకుండా తమిళ, కన్నడ, మళయాళ, హిందీ, మొదలగు భాషల్లో కూడా పాటలు పాడారు. ఈమె అసలు పేరు మహాలక్ష్మి. ఈమె పరమానందయ్య శిష్యులు చిత్రం ద్వారా చిత్ర పరిశ్రమకు పరిచయమయ్యారు. అయినప్పటికీ మొదట విడుదలైన చిత్రం ఎన్టీఆర్‌ తొలిసారిగా పౌరాణిక పాత్ర పోషించిన మాయా రంభ.
జీవిత విశేషాలు
స్వర్ణలత అసలు పేరు మహాలక్ష్మి. ఈమె కర్నూలు జిల్లా, చాగలమర్రి గ్రామంలో 1928 సంవత్సరంలో మార్చి 10 తేదీన జన్మించింది. చిన్నతనంలో ఎనిమిదేళ్లపాటు క్షుణ్ణంగా సంగీతం నేర్చుకుంది. నాట్యం కూడా అభ్యసించింది. పౌరాణిక నాటకాల్లో పద్యాలు చదువుతూ నటించింది. గాత్రకచేరీలు చేసింది. తొలిసారిగా మాయా రంభ (1950) సినిమా కోసం కస్తూరి శివరావు కలిసి ‘రాత్రీ పగలనక...’ అనే పాటద్వారా తెలుగు సినిమారంగంలోకి ప్రవేశించింది. కాశీకి పోయాను రామా హరీ, ఓ కొంటె బావగారూ అప్పుచేసి పప్పుకూడు (1959), అంచెలంచెలు లేని మోక్షము శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం (1963), తడికో తడికో అత్తా ఒకింటి కోడలే (1958) వంటి పాటలు పాడారు.
ఈమె భర్త పేరు డా. అవరాథ్. వీరికి 1956 లో వివాహమైనది. వీరికి 9 మంది పిల్లలు: 6 కొడుకులు, 3 కూతుర్లు. ఒక కొడుకు సినీ నటుడు ఆనంద్‌రాజ్‌. నలుగురు కొడుకులు అమెరికాలో డాక్టర్లుగా స్థిరపడ్డారు. ఇంకొక కొడుకు డాన్సర్‌ నటరాజ్‌ (ఇప్పుడు అనిల్‌రాజ్‌). ఒక కూతురు అమెరికాలో డాక్టరు. ఇంకొక కూతురు స్వర్ణలత కూడా గాయని. భారతీయుడులో మాయామశ్ఛీంద్రా, ప్రేమికుడు లో ముక్కాల ముక్కాబులా, కలిసుందాం రా లో నచ్చావే పాలపిట్ట, చూడాలని వుంది లో రామ్మాచిలకమ్మా మొదలెన పాటలు పాడారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు వర్గం:1928 జననాలు వర్గం:1997 మరణాలు వర్గం:కర్నూలు జిల్లా మహిళా గాయకులు వర్గం:హత్య చేయబడ్డ ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:పేరు మార్చుకున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
బాబులుగాడి దెబ్బ
బాబులుగాడి దెబ్బ 1984, ఫిబ్రవరి 16న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. కె వాసు దర్శకత్వంలో వచ్చిన ఈ సినిమాలో కృష్ణంరాజు, శ్రీదేవి రాధిక ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. సౌండ్‌ట్రాక్‌ను జె.వి.రాఘవులు స్వరపరిచారు.
మూలాలు
వర్గం:కృష్ణంరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు వర్గం:శ్రీదేవి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:త్యాగరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:జె.వి.రాఘవులు సంగీతం అందించిన సినిమాలు
గణేష్ దామోదర్ సావర్కర్
గణేష్ దామోదర్ సావర్కర్, (1879 జూన్ 13, -1945 మార్చి 16) బాబారావు సావర్కర్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇతను భారతీయ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, జాతీయవాది, అభినవ్ భారత్ సంఘం వ్యవస్థాపకుడు.
సావర్కర్ సోదరులలో గణేష్ పెద్దవాడు, గణేష్, వినాయక్, నారాయణ్. వీరికి మైనాబాయి అనే ఒక సోదరి ఉంది.ఆమె వారి తల్లిదండ్రుల చివరి బిడ్డ. సోదరులలో నారాయణ చిన్నవాడు. అతని తల్లిదండ్రుల మరణం కారణంగా ఇరవై సంవత్సరాల వయస్సులో అతను కుటుంబ బాధ్యత వహించాల్సివచ్చింది.
అతను భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వలసప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా సాయుధఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఫలితంగా అతనికి జీవితాంతం బహిష్కరణ శిక్ష విధించబడింది.అప్పటి నాసిక్ కలెక్టర్ జాక్సన్ ప్రతీకారంగా ఇతను అనంత లక్ష్మణ్ కన్హేర్ చేత హత్య చేయబడ్డాడు. ధనంజయ్ కీర్ జాక్సన్‌ బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం అణచివేత యంత్రాంగంలో భాగంగా "బాబారావును బహిష్కరించడానికి బాధ్యత వహిస్తాడు.
ఎంజె అక్బర్ "ఆర్ఎస్ఎస్ ప్రారంభించిన ఐదుగురు స్నేహితులు, బిఎస్ మూంజే, ఎల్వి పరంజ్పే, తోల్కర్, బాబారావు సావర్కర్, హెడ్గేవార్ " అని రాశాడు. జాతీయతపై సావర్కర్ వ్యాసం "రాష్ట్ర మీమాంస"లో పడింది గోల్‌వాల్కర్ 1938లో "మేము, మనదేశం నిర్వచించాం" అని సంక్షిప్తీకరించబడినట్లు రితి కోహ్లీ రాశాడు.ఇది రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ సిద్ధాంతం మొదటి క్రమబద్ధమైన ప్రకటన అని ఉంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:1945 మరణాలు వర్గం:1879 జననాలు
కాగ్
కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ కు సంక్షిప్త రూపమే కాగ్ (CAG). కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఖర్చులు, ఖాతాలను తనిఖీ చేసి కేంద్రానికి సంబంధించిన నివేదికను రాష్ట్రపతికి, రాష్ట్రాలకు సంబంధించిన నివేదికను ఆయా రాష్ట్రాల గవర్నర్లకు సమర్పించటం కాగ్ యొక్క ప్రధాన విధి. భారత రాజ్యాంగంలో 148 నుంచి 151 వరకు ఉన్న అధికరణలు కాగ్ గురించి తెలుపుతున్నాయి.
చరిత్ర
విక్టోరియా మహారాణి ప్రకటన ద్వారా 1858లో మొదటిసారి మన దేశంలో అక్కౌంటెంట్ జనరల్ పేరుతో ఈ అధికారిక స్థానాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. 1919 చట్టం ద్వారా కాగ్ చట్టబద్ధతను సంతరించుకుంది. 1935 చట్టంతో ఈ పదవికి సంపూర్ణత చేకూరింది. భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చిన కొత్తలో కాగ్ ను కంప్ట్రోలర్ ఎక్కౌంటెంట్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ గా వ్యవహరించేవారు. 1976లో అక్కౌంట్స్ ను దీనినుంచి వేరు చేసారు.
నియామకం-జీతభత్యాలు
కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ ను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. పదవీకాలం 6 సంవత్సరాలు లేదా 65 సం. వయస్సు ఏది ముందుగా పూర్తయితే అది వర్తిస్తుంది. కాగ్ వేతనాన్ని రాష్ట్రపతి నిర్ణయిస్తారు. రాష్ట్రపతి లేదా ఆయన నియంత్రించే అధికారి సమక్షంలో కాగ్ ప్రమాణ స్వీకారం చేస్తారు. సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తితో సమాన వేతనం కాగ్ కు లభిస్తుంది. కాగ్ జీత భత్యాలపై ఎలాంటి ఓటింగ్ ను పార్లమెంటులో ప్రవేశపెట్టరాదు.
అర్హతలు
కాగ్ గా నియమితులయ్యె వారికి అక్కౌంటెంట్ విషయాల్లో పదేళ్ళకుపైగా అనుభవం ఉండాలి. అసమర్థత, దుష్ప్రవర్తన వంటి ఆరోపణలపై కాగ్ ను పదవినుంచి తొలగించాలంటే సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు న్యాయమూర్తులను తొలగించే పద్ధతిని అనుసరించాలి.
అధికారాలు-విధులు
కాగ్ భారత అక్కౌంట్ అండ్ ఆడిట్ శాఖ తరపున విధులు నిర్వర్తిస్తారు. భారత రాజ్యాంగం 148 అధికరణం ద్వారా కాగ్ కు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి అధికారి స్తాయిని కల్పించారు. పదవీ విరమణ తర్వాత దేశంలో ఎలాంటి ఉద్యోగాన్నీ చేపట్టరాదు. 1971లో రూపొందించిన కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ అధికారాలు, విధులు సర్వీసు నిబంధనల చట్టాన్ని అనుసరించి విధులను నిర్వర్తిస్తారు. కాగ్ యొక్క ప్రధాన విధులు:
•	కేంద్ర రాష్ట్రాల ఆదాయాలు, సంఘటిత నిధులనుంచి చేసిన ఖర్చులను తనిఖీ చేయడం
•	కంటింజెన్సీ నిధులనుంచి చేసిన ఖర్చులను తనిఖీ చేయడం
•	ప్రభుత్వ శాఖలకు సంబంధించిన వ్యాపారం, ఉత్పత్తి, లాభాలు, నష్టాల లెక్కలను తనిఖీ చేయడం
•	ప్రభుత్వ స్టొర్స్, కంపెనీలు, కార్పొరేషన్లు, సంస్థల లెక్కలను తనిఖీ చేయడం
మూలాలు
వర్గం:నిర్వాహక పదవులు
వి.జి.సిద్ధార్థ
వి.జి సిద్ధార్థ భారతదేశానికి చెందిన వ్యాపారవేత్త. ఆయన కేఫ్ కాఫీ డే వ్యవస్థాపకుడు, ఛైర్మన్ అండ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్.
జీవిత నేపథ్యం
వి.జి. సిద్ధార్థ కర్ణాటక రాష్ట్రం, చిక్మగుళురులో జన్మించాడు. ఆయన గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేసి ముంబయిలో బొంబాయి స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ప్రెసిడెంట్, జేఎం క్యాపిటల్ అధినేత మహేష్ కంపానీ వద్ద స్టాక్మార్కెట్ లో మెలకువలు నేర్చుకున్నాడు. ఆయన తరువాత ముంబయి నుంచి తిరిగి బెంగళూరు చేరుకొని ఏడున్నర లక్షలతో శివన్ సెక్యూరిటీస్ అనే స్టాక్ బ్రోకింగ్ కంపెనీని ప్రారంభించి అక్కడ వచ్చిన లాభాలతో చిక్మగళూరులో కాఫీ తోటలు కొన్నాడు. కొన్నాళ్లకు శివన్ సెక్యూరిటీస్ వే2 వెల్త్​గా మారింది.
సిద్ధార్థ కుటుంబానికి 12 వేల ఎకరాలకు పైగా కాఫీ తోటలు ఉండడంతో రిటైల్ మార్కెట్లోకి అడుగుపెట్టాలనుకొని 1992లో అమాల్గమేటెడ్ బీన్ కాఫీ ట్రేడింగ్ కంపెనీని ప్రారంభించి విదేశాలకు కాఫీ ఎగుమతి చేసి కేవలం రెండేళ్లలోనే దేశంలోని అతిపెద్ద కాఫీ ఎగుమతిదారుగా కంపెనీని నిలబెట్టాడు.
కెఫే కాఫీ డే
సిద్ధార్థ 1996లో బెంగళూరులో బ్రిగేడ్ రోడ్లో కెఫే కాఫీ డే పేరుతో తొలి రిటైల్ అవుట్​లెట్ ప్రారంభించి ఒక కాఫీ, గంట ఇంటెర్నెట్​కు రూ.100 వసూలు చేయడంతో ఇది విశేష ఆదరణ పొంది ఇతర ప్రాంతాలకూ దీన్ని విస్తరించి దేశంలో అతిపెద్ద కాఫీ చైన్​గా అభివృద్ధి చేశాడు. కెఫే కాఫీ డే  2019 నాటికీ  దేశవ్యాప్తంగా 17వందల కెఫేలు, 48 వేల వెండింగ్ మిషన్లు ఈ సంస్థకు ఉన్నాయి. వియన్నా, చెక్రిపబ్లిక్, మలేషియా, నేపాల్, ఈజిప్టు లాంటి దేశాల్లో కాఫీడే శాఖలున్నాయి.
మైండ్ ట్రీ
సిద్ధార్థ ఆతిథ్య రంగంలోని ప్రముఖ ఐటీ సంస్థ మైండ్ ట్రీలో 1999లో రూ.340 కోట్లతో వాటాలు కొనుగోలు చేసి 2019లో మైండ్​ట్రీలో వాటాలను రూ.3 వేల కోట్లకు అమ్మేశాడు.
వివాహం
సిద్ధార్థ కర్ణాటక మాజీ ముఖ్యమంత్రి ఎస్.ఎం.కృష్ణ కుమార్తె మాళవిక కృష్ణను 1996లో వివాహం చేసుకున్నాడు. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు అమర్త్య హెగ్డే, ఇషాన్ హెగ్డే ఉన్నారు.
రప్తీసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
రప్తీసాగర్  ఎక్స్‌ప్రెస్
వి.జి.సిద్ధార్థ
ఐటీ దాడులు
సిద్ధార్థ కంపెనీల్లో 2017లో ఆదాయపన్ను శాఖ సోదాలు చేపట్టింది. ముంబయి, బెంగళూరు, చిక్​మగళూరులోని కాఫీ డే దుకాణాలు, ఎస్టేట్​లపై అధికారులు దాడులు నిర్వహించి రూ.650 కోట్ల విలువైన అక్రమాస్తులు గుర్తించి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. పన్ను ఎగవేత రూపంలో వివాదాల్లో చిక్కుకున్నాడు.
రప్తీసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
ట్రాక్షన్
గోరఖ్పూర్ వరకు ఈ రోడ్ లేదా లాల్ గుడా లోకోషెడ్ కు చెందిన WAP-4 లోకోమోటివ్ను ఉపయోగిస్తారు.
వి.జి.సిద్ధార్థ
మరణం
సిద్ధార్థ 29 జులై 2019న బెంగళూరు నుంచి సకలేశ్​పుర్ బయలుదేరి మధ్యలో మంగళూరు వైపు వెళ్లాలని వాహన డ్రైవర్​కు సూచించడంతో దక్షిణ కన్నడ జిల్లా కోటెపుర ప్రాంతంలో నేత్రావది నది వంతెనపై ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో కారు నిలిపివేయాలని డ్రైవర్​ను ఆదేశించాడు. ఆయన కారు దిగి ఒంటరిగా వంతెనపై నడుస్తూ ఫోన్ మాట్లాడుతూ కనిపించకుండాపోవడంతో డ్రైవర్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశాడు. 36గంటల గాలింపు చర్యల తర్వాత నదిలో జులై 31న మృతదేహం లభ్యమైంది. సిద్దార్థ ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్టు పోలీసులు నిర్దారించారు.
రప్తీసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
ప్రయాణ సమయం
12521నెంబరుతో ఎర్నాకుళం నుండి బయలుదేరు రప్తీసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ బరోనీ చేరడానికి 62గంటలు పడుతుంది.
వి.జి.సిద్ధార్థ
మూలాలు
వర్గం:1959 జననాలు వర్గం:2019 తెలుగు సినిమాలు
రప్తీసాగర్ ఎక్స్‌ప్రెస్
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు సూపర్‌ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు
ఆనందవర్ధనుడు
ఆనందవర్ధనుడు (820–890) ధ్వన్యాలోకం అనే గ్రంథ రచయిత. ఈయన గురుంచి కల్హణుడు తన రాజతరంగిణి లో ప్రస్తావించాడు. అవంతివర్మ కాలం నాటి వాడు.ఆనందవర్ధనుడు ఐదు కావ్యాలు రచించినాడు. ఇందులో ఇప్పుడు రెండు మాత్రమే లభించుచున్నవి. ఇందులో ప్రసిద్ధమైనది ధ్వన్యాలోకం. రెండవది దేవీశతకం. ధ్వన్యాలోకం రచన ద్వారా ఆనందవర్దనుడిని ధ్వనికారుడు గా గుర్తించబడ్డాడు. ధ్వని తత్త్వ ప్రతిష్టాపనతో ఈ గ్రంధం మొదలవుతుంది. ధ్వని ముఖ్యంగా వ్యంజన వ్యాపారమైనదని, మరియు వ్యంగ్యార్థ ప్రాథాన్యం కలదని చెప్పబడినది. అటువంటి రచననే ధ్వని కావ్యం అని వర్తించబడుతున్నది, వ్యంగ్యార్ధం లేనిచో అది గుణీభూత కావ్యం అవుతుంది అని ఇందులో వివరిస్తాడు.
ఈ ధ్వన్యాలోకం గ్రంథంలో ఆయన రచన భాసించాలంటే ఎలాంటి లక్షణాలుండాలో వివరించాడు. అభినవ గుప్తుడు అనే తత్వవేత్త దీనిమీద ముఖ్యమైన భాష్యం రాశాడు. ఆనందవర్ధనుడు ధ్వని సిద్ధాంత సృష్టికర్తగా సుప్రసిద్ధుడు. ఒక కవి కవిత్వం రాస్తున్నప్పుడు ధ్వని దానికి ఆత్మ లాంటిదనీ, ఆ కవి ఒక భావ తరంగాన్ని సృష్టిస్తాడనీ. కవిత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే చదివేవారు లేదా వినేవారు ఆ ఆలోచనల్లోకి వెళ్ళగలిగేలా ఉండాలని అభిప్రాయపడ్డాడు. ఇది కవి, పాఠకుడు కూడా గుర్తెరగాలి. ధ్వన్యాలోకం, దానిమీద అభనవగుప్తుడు రాసిన భాష్యాలను ప్రసిద్ధ సంస్కృత పండితుడు డేనియల్ ఇంగాల్స్ మరికొంతమందితో కలిసి ఆంగ్లంలోకి అనువాదం చేశాడు.
ఈయన వ్రాసిన మరొక రచన, దేవీశతకం, ఇది శబ్దాలంకార ప్రాథాన్య రచన.
ఆధునిక సంస్కృత పండితులకు ఆనందవర్ధనునిపై విశేషమైన అభిప్రాయం ఉంది. పి.వి.కానే అనే పండితుడు ధ్వన్యాలోకం గురించి ఇలా అభివర్ణించాడు.
''ధ్వన్యాలోకం అలంకార సాహిత్యంలో ప్రముఖమైన గ్రంథం. వ్యాకరణంలో పాణిని రచించిన అష్టాధ్యాయి, వేదాంతంపై ఆదిశంకరాచార్య భాష్యాలు ఎంత ప్రముఖ స్థానం వహించాయో ఇది కూడా కవిత్వంలో అంత స్థానం వహిస్తుంది.''
డేనియల్ ఇంగాల్స్ ఆనందవర్ధనుని సంస్కృత విమర్శకులలో అత్యున్నత మేధావి గా పేర్కొన్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:సంస్కృత పండితులు వర్గం:సంస్కృత రచయితలు
డెబ్లీనా ఛటర్జీ
జననం
డెబ్లీనా పశ్చిమ బెంగాల్ లోని, కలకత్తా లో జన్మించింది.
సినిమారంగం
2010లో సినిమారంగంలోకి వచ్చింది. 2011లో వచ్చిన అమీ ఆడు సినిమాలో ఆడు పాత్రలో తొలిసారిగా నటించింది. సోమనాథ్ గుప్తా దర్శకత్వం వహించిన ఈ సినిమా 2011 ఐఎఫ్ఎఫ్ఐ (ఇంటర్నేషనల్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఆఫ్ ఇండియా)లో ప్రదర్శించబడింది. బెంగాలీలో ఉత్తమ చలనచిత్రంగా 58వ జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డును కూడా గెలుచుకుంది.
2012లో స్టార్ ప్లస్ లో వచ్చిన సజ్దా తేరే ప్యార్ మే సీరియల్ లో ఆలియా హాసన్‌గా టీవిరంగంలోకి అడుగుపెట్టింది. 2018 డిసెంబరు నుండి 2019 మే వరకు స్టార్ ప్లస్‌లో ప్రసారమైన యే రిష్తా క్యా కెహ్లతా హై సీరియల్ లో గాయత్రి (గయు) పాత్రలో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:బెంగాలీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
ధర్డియో
భౌగోళికం, జనాభా
Dhardeo (70) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన Baba Bakala తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 1235 ఇళ్లతో మొత్తం 6531 జనాభాతో 966 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Rayya అన్నది 15 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3515, ఆడవారి సంఖ్య 3016గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2460 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37809.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ బాలబడులుఉంది﻿గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు బాలబడులుఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలఉంది సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Wadala kalan) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Khabbe rajputan) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప "ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Baba bakala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప వైద్య కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప పాలీటెక్నిక్ లు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప వృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Baba bakala) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప అనియత విద్యా కేంద్రాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీప ఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 4 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడుఉన్నాయి
గ్రామంలో 4 మందుల దుకాణాలుఉన్నాయి
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరు ఉంది శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు లేదు మూత వేసిన బావుల నీరు లేదు మూత వేయని బావులు నీరు లేదు చేతిపంపుల నీరు ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరు ఉంది ప్రవాహం నీరు లేదు నది / కాలువ నీరు లేదు చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీ లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీ ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లు లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లు లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్ టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు లేదు.సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ప్రైవేటు కొరియర్ లేదు.సమీప ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు.సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు లేదు.సమీప ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లు లేదు.సమీప రైల్వే స్టేషన్లు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆటోలు లేదు.సమీప ఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. టాక్సీలు లేదు.సమీప టాక్సీలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ట్రాక్టరు ఉంది. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
సమీప మట్టి రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప నీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు.సమీప ఏటియం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు.సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సహకార బ్యాంకు లేదు.సమీప సహకార బ్యాంకు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యవసాయ ఋణ సంఘం ఉంది. స్వయం సహాయక బృందం లేదు.సమీప స్వయం సహాయక బృందం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం ఉంది. వారం వారీ సంత లేదు.సమీప వారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు.సమీప ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) లేదు.సమీప ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) ఉంది. ఆటల మైదానం ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ లేదు.సమీప సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయం లేదు.సమీప గ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం లేదు.సమీప పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వార్తాపత్రిక సరఫరా ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం లేదు.సమీప జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
భూమి వినియోగం
Dhardeo (70) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ
Dhardeo (70) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, Rice, Maize
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
కుక్కునూరు మండలం
కుక్కునూరు మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఏలూరు జిల్లాకు చెందిన మండలం. ఈ మండలంలో 34 గ్రామాలు ఉన్నాయి. 2014 జూన్ 2, న తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తర్వాత పోలవరం ఆర్డినెన్స్ వలన ఈ మండలం ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ఏలూరు జిల్లాలో కలుపబడింది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం మండల జనాభా- మొత్తం 28,392 - పురుషులు 14,104 - స్త్రీలు 	14,288