cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ఈక్వడార్
అమెజాన్ బేసిన్ స్వాధీనం కొరకు పోరాటం
1944 గ్లోరియస్ మే విప్లవం తరువాత ఆరంభమైన సైనిక-పౌర తిరుగుబాటు, పౌర సమ్మె వరుస సంఘటనల కారణంగా ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వ నియంతగా ఉన్న కార్లోస్ అరోయో డెల్ రియో పదవి నుండి తొలగించబడ్డాడు. అయినప్పటికీ 1960 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానంతర మాంద్యం, అశాంతి పాపులిస్ట్ రాజకీయాలకు, దేశీయ సైనిక జోక్యానికి తిరిగి దారితీసింది. విదేశీ కంపెనీలు ఈక్వడార్ లోని అమెజాన్లో చమురు వనరులను అభివృద్ధి చేశాయి. 1972 లో ఆన్డియన్ పైపులైన్ నిర్మాణం పూర్తయింది. ఈ పైప్లైన్ ఆండీస్ తూర్పు వైపు నుండి సముద్రతీరానికి చమురును తీసుకువచ్చింది. ఈక్వెడార్ చమురు ఎగుమతిదారుగా దక్షిణ అమెరికాలో రెండవ స్థానంలో ఉంది. ఈక్వెడార్, పెరూ మధ్య ఉద్రిక్తతలను పరిష్కరించడానికి దక్షిణ ఈక్వెడార్లో పైప్లైన్ ఏదీ చేయలేదు.
రియో ప్రోటోకాల్ సరిగ్గా దక్షిణ ఈక్వెడార్లోని సుదూర కార్డిల్లెర డెల్ కొండోర్ ప్రాంతంలో కొద్దిగా నది వెంట సరిహద్దు వివాదం పరిష్కరించడంలో విఫలమైంది. ఇది ఈక్వెడార్, పెరూ మధ్య దీర్ఘకాలం ఉద్రిక్తమైన వివాదాలు కొనసాగడానికి దారి తీసింది. ఇది చివరకు రెండు దేశాల మధ్య పోరాటానికి దారితీసింది.1981 జనవరి-ఫిబ్రవరిలో పాకిష సంఘటనగా పిలువబడే మొదటి సరిహద్దు వాగ్వివాదం, చివరికి జనవరి 1995 లో పూర్తిస్థాయి యుద్ధం జరిగింది. అక్కడ ఈక్వడార్ సైనికులు పెరువియన్ ఎయిర్క్రాఫ్ట్, హెలికాప్టర్లు పడగొట్టారు. పెరూవియన్ పదాతి దళం దక్షిణ ఈక్వెడార్‌ లోకి ప్రవేశింది. ప్రతి దేశం ఘర్షణల ఆరంభం కోసం ఒకదానిని మరొకటి నిందించడాన్ని సెనెపా యుద్ధం అని పిలుస్తారు. ఈక్వెడార్ అధ్యక్షుడైన సిక్స్తో దరాన్ బలేన్, ఈక్వెడార్ సెంటీమీటర్ భూభాగం కూడా విడిచిపెట్టేది లేదని ప్రకటించాడు. ఈక్వెడార్‌లో జనరంజకమైన సెంటిమెంట్ పెరూకు వ్యతిరేకంగా బలంగా జాతీయంగా మారింది. 1988 అక్టోబరు 26 న ఈక్వడార్, పెరూ బ్రసిలియా ఒప్పందం మీద సంతకం చేసి పశ్చిమార్ధగోళంలో దీర్ఘకాలం కొనసాగిన భూవివాదం ముగిపుకు వచ్చింది. రియో ప్రోటోకాల్ హామీలు (అర్జెంటీనా, బ్రెజిల్, చిలీ,, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు) అండర్ లైండ్ సరిహద్దు ప్రాంత సరిహద్దు కార్డిల్లెరే డెల్ కొన్డోర్ లైన్లో ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఈక్వడార్ దశాబ్ధాలుగా సాగించిన కార్డిల్లెరా తూర్పు వాలుల, మొత్తం పశ్చిమ ప్రాంతంలోని సెనెపా హెడ్ వాటర్ల సంబధిత భూవివదాలకు ముగింపు పలికింది. ఈక్వెడార్కు సార్వభౌమాధికారం లేకుండా లీజులో ఇవ్వడానికి పెరూ బలవంతం అంగీకరించింది. ఈ ప్రాంతంలోని ఈక్వడోర్జియన్ బేస్ - ఎయిర్ బేస్ - పెరూవియన్ నేలలో ఉంది, ఈక్వెడారియన్ సైన్యం యుద్ధ సమయంలో దానిని స్వాధీనపచుకోవడం జరిగింది. 1999 మే 13 న తుది సరిహద్దును అమల్లోకి తెచ్చారు.
సైనిక ప్రభుత్వం (1972–79)
1972 లో ఒక విప్లవాత్మక, జాతీయవాద సైనిక తిరుగుబాటు ద్వారా వెలస్కొ ఇబ్రారా ప్రభుత్వం పడగొట్టబడింది. తిరుగుబాటుకు జనరల్ గుల్లెర్మో రోడ్రిగెజ్ నాయకత్వం వహించి నౌకాదళ కమాండర్ జార్జ్ క్యుఇరోరో జి. చేత నిర్వహించబడింది. కొత్త అధ్యక్షుడు జోస్ మారియా వెలాస్కోనిను బహిష్కరించి అర్జెంటీనాకు పంపాడు. కొత్త అధ్యక్షుడు 1976లో మరొక సైనిక ప్రభుత్వంచే తొలగించే వరకు అతను అధికారంలో ఉన్నాడు. తరువాత సైనిక ప్రభుత్వానికి అడ్మిరల్ అల్ఫ్రెడో పియెచా నాయకత్వం వహించాడు. ఆయనను సుప్రీం కౌన్సిల్ చైర్మన్‌గా ప్రకటించారు. సుప్రీం కౌన్సిల్లో ఇద్దరు ఇతర సభ్యులు ఉన్నారు: జనరల్ గులెర్మో డురాన్ అర్సెంటల్స్, జనరల్ లూయిస్ లియోరో ఫ్రాంకో. ప్రజాస్వామ్య ఎన్నికలకు జరగాలని పౌర సమాజం తిరిగి తిరిగి పిలుపునిచ్చింది.ప్రభుత్వ మంత్రి, కల్నల్ రిచెలీయు లెవోయెర్ సార్వత్రిక ఎన్నికల ద్వారా రాజ్యాంగ వ్యవస్థకు తిరిగి రావడానికి ఒక ప్రణాళికను ప్రతిపాదించి దానిని అమలు చేశాడు. ఈ ప్రణాళిక ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నికైన అధ్యక్షుడిని కార్యనిర్వాహక కార్యాలయం బాధ్యత వహించేలా చేసింది.
ప్రజాపాలన
1979 ఏప్రిల్ 29 న కొత్త రాజ్యాంగం ఎన్నికలు జరిగాయి. ఒక మిలియన్ ఓట్లను సంపాదించి జైమ్ రోల్డోస్ అగ్యిలేరా అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. ఈక్వెడారియన్ చరిత్రలో ఇది మొదటిసారిగా సంభవించింది. ఆయన దాదాపు పది సంవత్సరాల పౌర, సైనిక నియంతృత్వాలు తరువాత మొదటి రాజ్యాంగపరంగా అధ్యక్షుడిగా ఆగస్టు 10 న పదవీ బాధ్యతలు స్వీకరించారు. కాన్సెన్ట్రానియోన్ డి ఫుజెస్ పాపులర్స్ (పాపులర్ ఫోర్సెస్ కాన్సంట్రేషన్) నుండి ఉపసంహరించిన తరువాత 1980 లో ఆయన పార్సీడో ప్యూబ్లో కాంబియో యమ్ డెమొక్రాసియా (పీపుల్, చేంజ్ అండ్ డెమోక్రసీ పార్టీ) స్థాపించారు. 1981 మే 24 వరకు అతని భార్య, రక్షణ మంత్రి, మార్కో సుబై మార్టినెజ్తో కలిసి పెరువియన్ సరిహద్దు సమీపంలో తన ఎయిర్ ఫోర్స్ విమానం భారీ వర్షంలో పడిపోయినప్పుడు మరణించాడు.చాలామంది ప్రజలు అతను సి.ఐ.ఎ. చేత హతమార్చబడ్డారని నమ్ముతారు. అతను తన సంస్కరణవాద అజెండా కారణంగా అతనికి వ్యతిరేకంగా పలు మనుగడ బెదిరింపులు ఇచ్చారు. విచారణ సమయంలో వారు సాక్ష్యం చెప్పడానికి ముందు రెండు ప్రధాన సాక్షుల ఆటోమొబైల్ ప్రమాదాల మరణాలు, కొన్నిసార్లు వివాదాస్పద సంఘటనలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.
అమెరిండియన్ జనాభా ఆవిర్భావం ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో దేశంలోని ప్రజాస్వామ్య అస్థిరతను అధికంచేసింది. భూ సంస్కరణ, నిరుద్యోగం, సాంఘిక సేవల కేటాయింపు లోపం, ఉన్నత వర్గాలు భూమిమీద ఆధిపత్యం కలిగి ఉండడం, భూస్వాముల చారిత్రాత్మక దోపిడీ, వాగ్దానాలపై వైఫల్యాలు ప్రజలను ప్రేరేపించాయి.వారి ఉద్యమం, ఉన్నత, వామపక్ష ఉద్యమాలు రెండింటినీ నిరంతరంగా అస్థిరపరిచే ప్రయత్నాలతో పాటు, కార్యనిర్వాహక కార్యాలయం యొక్క క్షీణతకు దారితీసింది. జనాభా, ఇతర ఉద్యమాల కారణంగా అధికరించిన అస్థిరత 2005లో అధ్యక్షుని పదవి నుండి తొగగించడానికి అనుమతించాయి.ఉపాధ్యక్షుడు అల్ఫ్రెడో పలాకొ అధికారబాధ్యత వహించాడు. 2006 ఎన్నికలలో రఫీల్ కొర్రియా అధ్యక్షపీఠం అధిరోహించాడు. 2008 డిసెంబరులో ఈక్వడార్ జాతీయ రుణం చట్టవిరుద్ధమైనదిగా ప్రకటించబడింది. ముందు ప్రభుత్వాల అవినీతి, నియంతృత్వ కారణంగా రుణం అని వాదించబడింది. 3 డాలర్ల బిలియన్ విలువైన బాండ్లపై దేశం డిఫాల్ట్‌గా ఉంటుందని ఆయన ప్రకటించారు. అతను అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానాలలో రుణదాతలతో పోరాడటానికి ప్రతిజ్ఞ చేసాడు, అత్యుత్తమ బాండ్ల ధరను 60% కంటే ఎక్కువ తగ్గించడంలో విజయం సాధించాడు. అతను 2009 జూన్‌లో అమెరికాస్‌కు బొలీవారియన్ కూటమిలో ఈక్వడార్‌ను చేర్చాడు. ఈ రోజు వరకు కొర్రియా పరిపాలన ఈక్వెడార్‌లో అధిక స్థాయి పేదరికం, నిరుద్యోగం తగ్గించడంలో విజయం సాధించింది.
భౌగోళికం
ఈక్వడార్ వైశాల్యం గాలపగోస్ దీవులతో సహా 2,83,561చ.కి.మీ ఇందులో 2,76,841 చ.కి.మీ (1,06,889 చ.మై) భూమి, 6,720 చ.కి.మీ. (2,595 చ.కి.మీ) జలభాగం. ఈక్వెడార్ ఉరుగ్వే, సురినామ్,గయానా, దక్షిణ అమెరికాలో ఫ్రెంచ్ గయానా కంటే పెద్దది.ఈక్వెడార్ 2 ° ఉ, 5 ° ద అక్షాంశాల మధ్య పసిఫిక్ మహాసముద్రం పశ్చిమసరిహద్దులో ఉంది. 2,337 కి.మీ. (1,452 మై) పొడవైన తీర ప్రాంతం ఉంది. ఇది 2,010 కిమీ (1,250 మైళ్ళు) భూభాగ సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. ఉత్తరాన 590 కిలోమీటర్ల (367 మైళ్ళు) సరిహద్దులో కొలంబియా, తూర్పు, దక్షిణాన 1,420 కి.మీ. (882 మై) సరిహద్దులో పెరూ ఉన్నాయి. ఇది భూమధ్యరేఖపై ఉన్న పశ్చిమ దేశం.
దేశంలో నాలుగు ప్రధాన భౌగోళిక ప్రాంతాలు ఉన్నాయి:
వాతావరణం
ఈక్వడార్ వాతావరణంలో అత్యధిక వైవిధ్యం ఉంటుంది. అధికంగా ఎత్తును అనుసరించి వాతావరణస్థితి నిర్ణయించబడుతుంది. పర్వత లోయలలో తేలికపాటి సంవత్సరం పొడవునా, తీర ప్రాంతాలలో తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణం, లోతట్టు ప్రాంతాలలో వర్షారణ్యాలు ఉన్నాయి. పసిఫిక్ తీర ప్రాంతంలో ఉష్ణమండల వాతావరణం, తీవ్రమైన వర్షపాతం ఉంటుంది. ఆండియన్ పర్వతప్రాంతాలలో వాతావరణం సమశీతోష్ణ, పొడిగా ఉంటుంది. పర్వతాల తూర్పు వైపు ఉన్న అమెజాన్ నదీముఖద్వారం ఇతర వర్షాధార మండలాల వాతావరణాన్ని పంచుకుంటుంది.
భూమధ్యరేఖ సమీపప్రాంతంగా ఉన్న కారణంగా ఈక్వడార్ ఒక సంవత్సరం కాలంలో పగటిపూట కొద్దిపాటి వైవిధ్యాన్ని అనుభవిస్తుంది. సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం ప్రతిరోజు రెండు ఆరు గంటల సమయంలో జరుగుతాయి.
Hydrology
అమెజాన్ పరీవాహక ప్రాంతం తూర్పు వైపున, పసిఫిక్ ఉత్తర-దక్షిణ నదులు మాటజే, శాంటియాగో, ఎస్మెరాల్డాస్, చోన్, గుయాస్, జూబొన్స్, పూయాగో-టుంపెస్లతో మద్య ఆండీస్ పర్వతశ్రేణి పరీవాహక విభాజకంగా ఉంది.
ఈక్వడార్లోని దాదాపు అన్ని నదులూ లా సియెర్రా ప్రాంతంలో ఏర్పడి పశ్చిమం వైపు పసిఫిక్ మహాసముద్రం వైపు, తూర్పు వైపు అమెజాన్ నది వైపు ప్రవహిస్తున్నాయి. మంచుతో కప్పబడిన శిఖరాల అంచుల వద్ద లేదా ఎత్తులో సమృద్ధమైన వర్షపాతం ఆధారంగా జలాలను సేకరించి ప్రవహిస్తున్నాయి. లా సియెర్రా ప్రాంతంలో ప్రవాహాలు, నదులు సన్నగా ఉంటాయి, వేగవంతమైన వాలులలో వేగంగా ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇతర ప్రాంతాల దిగువ ఎత్తులో ఉన్న ఆండీస్ పర్వతశ్రేణి నుండి ప్రవహిస్తుండటం వలన అవి నెమ్మదిగా ప్రవహిస్తూ విస్తరిస్తున్నాయి. అయితే అవి మళ్లీ వేగంగా పెరుగుతాయి. కోస్టా, ఓరియంటే స్థాయి ప్రాంతాల్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఉన్నత స్థాయి నదులు వెడల్పుగా విస్తరించాయి.
ఓరియంటేలో పాస్టాజా, నాపో, పుటుమయో నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. చంబో, పటేట్ నదుల సంగమం ద్వారా పాస్తాజా ఏర్పడుతుంది. రెండూ సియర్రాలో జన్మిస్తాయి. పాస్తాజాలో అగోయన్ జలపాతం ఏర్పరుస్తుంది. ఇది అరవై-మీటర్ల (200 అడుగుల) ఎత్తు నుండి ప్రవహిస్తూ ఈక్వడార్లో అత్యంత ఎత్తైన జలపాతంగా గుర్తించబడుతుంది. నాప మౌంట్ కోటాపాక్కి సమీపంలో జన్మిస్తుంది. తూర్పు లోతట్టు ప్రాంతాలలో రవాణా కోసం ఉపయోగించే ప్రధాన నదిగా గుర్తించబడుతుంది. నాపో నది 500 నుండి 1,800 మీ (1,600 to 5,900 అడుగులు) వరకు వెడల్పు ఉంటుంది. దాని ఎగువ భాగంలో నాపో వేగంగా ప్రవహిస్తుంది. సంగమప్రాంతానికి చేరేలోపు నాపో ప్రధాన ఉపనదులలో ఒకటైన కోకా నది వేగం తగ్గి, దిగువ స్థాయికి చేరుతుంది. పుటమాయో కొలంబియా సరిహద్దు భాగంగా ఉంది. ఈ నదులు అన్ని అమెజాన్ నదిలోకి ప్రవహిస్తున్నాయి. గాలపగోస్ దీవులకు ఎటువంటి ముఖ్యమైన నదులు లేవు. పసిఫిక్ మహాసముద్రంతో చుట్టుముట్టబడినప్పటికీ, పెద్ద ద్వీపాలలో చాలా మంచినీటి ఊటలు ఉన్నాయి.
Biodiversity
కన్జర్వేషన్ ఇంటర్నేషనల్ ఆధారంగా జీవవైద్యం ఉన్న 17 దేశాలలో ఈక్వడార్ ఒకటి. చదరపు కిలోమీటరు నిష్పత్తిలో అత్యధిక జీవవైవిధ్యం కలిగివున్న దేశాలలో ఈక్వడార్ మొదటి స్థానంలో ఉంది. ఈక్వడార్లో 1,600 పక్షి జాతులు (15% ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన పక్షి జాతులు) గాలాపాగోస్లో 38 స్థానిక జాతి పక్షులూ ఉన్నాయి. 16,000 కంటే అధికమైన మొక్కల జాతులు ఉన్నాయి. దేశంలో 106 స్థానిక సరీసృపాలు, 138 స్థానిక ఉభయచరాలు, 6,000 రకాల సీతాకోకచిలుకలు ఉన్నాయి. గాలపగోస్ ద్వీపాలు వైవిధ్యమైన జంతుజాలం ఉన్నప్రాంతంగా భావిస్తారు. ఇవి డార్విన్ పరిణామ సిద్ధాంతం, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం జన్మ స్థలంగా ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది.
ప్రకృతి హక్కులను గుర్తించే మొదటి రాజ్యాంగం ఈక్వడార్.
జాతీయ జీవవైవిధ్య సంపదను సంరక్షించడానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తూ బ్యూన్ వివిర్ (మంచి జీవనము ఆబ్జెక్టివ్ 4) జాతీయ ప్రణాళిక రూపొందించబడింది. వభావం యొక్క హక్కులను హామీ, పాలసీ 1: దాని భూమి, సముద్ర జీవవైవిధ్యంతో సహా, ఇది ఒక వ్యూహాత్మక రంగంగా పరిగణించబడుతుంది .ఈక్వడార్ భూభాగ, సముద్రభాగ జాతీయసంపదను సంరక్షణ, నిర్వహణ ప్రణాళికలో భాగంగా ఉన్నాయి.
ఈ ప్రణాళిక రచన 2008 నాటికి ఈక్వడార్ భూభాగంలో 19% రక్షిత ప్రాంతంలో ఉంది. దేశంలో జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడటానికి 32% భూమిని రక్షించాలని కూడా ప్రణాళిక పేర్కొంది. ప్రస్తుత రక్షిత ప్రాంతాలు 11 జాతీయ పార్కులు, 10 వన్యప్రాణి శరణాలయాలు, 9 పర్యావరణ నిల్వలు, ఇతర ప్రాంతాలు.ప్రైవేట్ భూస్వాములు లేదా కమ్యూనిటీ భూస్వాములు (అమెరిన్డియన్ తెగల వంటివి) వారి భూమిని స్థానిక అడవుల వంటి స్థానిక జీవావరణవ్యవస్థలుగా కాపాడుకోవటానికి 2008 లో ప్రారంభమైన కార్యక్రమం సోషియోబొస్క్యూ మొత్తం భూభాగంలో 2.3% (6,295 చ.కి.మీ లేదా 629,500 హె) లేదా పశ్చిక భూములు ఎన్నికచేయబడ్డాయి. ఈప్రణాళిక ప్రైవేట్ వ్యవసాయదారులను, అమెరిండియన్ల వంటి కమ్యూనిటీ వ్యవసాయదారులకు పశ్చిక మైదానాలు, వన్యప్రాంతాలను సంరక్షించడానికి ధనరూపంగా చెల్లిస్తుంది. ఈ కార్యక్రమానికి అర్హత, సబ్సిడీ రేట్లు ఈ ప్రాంతంలో పేదరికం ఆధారంగా, హెక్టార్ల సంఖ్యను రక్షించడం, భూమి పర్యావరణ వ్యవస్థ ఇతర కారకాలతో పాటు నిర్ణయించడం జరుగుతుంది. యునెస్కో జాబితాలో ఉన్నప్పటికీ గాలపగోస్ ఈ పరిసర పర్యావరణ వ్యవస్థ ఉనికికి ప్రతికూల పర్యావరణ ప్రభావాలను ఎదుర్కొంటున్నది. అదనంగా అమెజాన్ వర్షారణ్యం చమురు దోపిడీ పర్యావరణంలోకి ట్రీట్మెంటు చేయని వ్యర్ధాలు గ్యాస్, ముడి చమురు బిల్లియన్ల గాలన్ల విడుదలకు దారితీసింది, పర్యావరణ వ్యవస్థలను కలుషితం చేస్తుంది, అమెరిన్డియన్ ప్రజలకు హానికరమైన ఆరోగ్య ప్రభావాలకు దారితీస్తుంది.
ఆర్ధికరంగం
ఈక్వడార్ ఒక అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. ఆర్థికవ్యవస్థ అధికంగా పెట్రోలియం, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు మొదలైన అత్యావసర వస్తువులపై ఆధారపడి ఉంది.దేశం మధ్యస్థ ఆదాయ దేశంగా వర్గీకరించబడింది. ఈక్వడార్ ఆర్థిక వ్యవస్థ లాటిన్ అమెరికాలో దేశాలలో 8 వ స్థానంలో ఉంది. ఈక్వడార్ 2000, 2006 మధ్య సగటున 4.6% ఆర్థిక వృద్ధిని సాధించింది. లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్ (ఇ.సి.ఎల్.ఎ.సి.) ఐక్యరాజ్యసమితి ఆర్థిక కమిషన్ ప్రకారం 2007 నుండి 2012 వరకు ఈక్వడార్ సరాసరి వార్షిక జి.డి.పి 4.3%.లాటిన్ అమెరికా, కరేబియన్ సగటు 3.5% అభివృద్ధి చెందింది. ఈక్వడార్ సంక్షోభ సమయంలో అధిక అభివృద్ధిని సాధించగలిగింది. జనవరి 2009 లో సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఈక్వడార్ (బి.సి.ఇ.) 2010 వృద్ధి రేటును 6.88% అభివృద్ధి చెందింది. 2011 లో జి.డి.పి. 8% అభివృద్ధి చెందింది. ఆర్థికాభివృద్ధిలో ఈక్వడార్ లాటిన్ అమెరికా దేశాలలో 3 వ స్థానంలో ఉంది. మొదటి రెండు స్థానాలలో పనామా (1 వ స్థానం) అర్జెంటీనా (2 వ స్థానం)లో ఉన్నాయి. 1999, 2007 మధ్యకాలంలో, జి.డి.పి. రెట్టింపు అయింది. ఇది బి.సి.ఎ. ఆధారంగా $ 65,490 మిలియన్ల డాలర్లకు చేరుకుంది. జనవరి 2008 లో ద్రవ్యోల్బణం శాతం 1.14% ఉండగా గత ఏడాది రికార్డు స్థాయిలో నమోదు అయినట్లు ప్రభుత్వం పేర్కొంది. డిసెంబరు 2007 నుండి సెప్టెంబరు 2008 వరకు నెలవారీ నిరుద్యోగం 6%, 8% ఉంది. ఏదేమైనప్పటికీ అది అక్టోబరులో సుమారు 9% అధికరించి, నవంబరు 2008 లో 8% తగ్గింది. ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభం లాటిన్ అమెరికా ఆర్థిక వ్యవస్థలపై ప్రభావం చూపడంతో 2009 నాటికి ఈక్వడార్లో నిరుద్యోగం సగటున 8.5% ఉంది.తరువాత 2010 లో 7.6%, 2011 లో 6.0%, 2012 లో 4.8%. 1999, 2010 మధ్య తీవ్ర పేదరికం గణనీయంగా తగ్గింది.
2001 లో 40%గా అంచనా వేయబడిన తీవ్రపేదరికం 2011 నాటికి 17.4%కు తగ్గింది. యు.ఎస్. డాలర్లు స్వీకరించిన తర్వాత వలసలు, ఆర్థిక స్థిరత్వం సాధ్యమైంది. అయినప్పటికీ 2008 లో ఈక్వడార్ వలసదారులు పని చేసే దేశాలలో చెడు ఆర్థిక పరిస్థితులు మొదలైయ్యాయి. ప్రధానంగా సామాజిక వర్గాలు విద్య, ఆరోగ్యాల కొరకు చేస్తున్న వ్యయం అధికరించడం తీవ్రదారిద్యం తగ్గిందనడానికి నిదర్శనం అయింది.
చమురు నిల్వలు ఎగుమతిలో 40%, సానుకూల వాణిజ్య సంతులనాన్ని కొనసాగించడానికి దోహదం చేస్తాయి. 1960 ల చివర నుండి చమురు ఉత్పత్తిని పెంచడం, 2011 నాటికి 6.51 బిలియన్ బ్యారెల్స్ నిల్వలు సాధించడం అంచనా వేయబడ్డాయి. ఆగస్టు 2012 మొత్తం వాణిజ్య సంతులనం 2012 మొదటి ఆరు నెలలు దాదాపు $ 390 మిలియన్ మిగులు, 2007 తో పోలిస్తే భారీ సంఖ్య. ఇది కేవలం 2006 లో $ 5.7 మిలియన్ ఉండే మిగులు 2012 నాటికి సుమారు 425 మిలియన్ డాలర్లు పెరిగింది. చమురు వర్తక నిలువలు 2008 లో 3.295 మిలియన్ డాలర్ల ఆదాయాన్ని కలిగిఉండగా, నాన్-ఆయిల్ ఇందుకు ప్రతికూలంగా ఉంది. ఇది 2.842 మిలియన్ డాలర్లు. యునైటెడ్ స్టేట్స్, చిలీ, ఐరోపా సమాఖ్య, బొలీవియా, పెరూ, బ్రెజిల్, మెక్సికోతో వాణిజ్య సంతులనం అనుకూలమైనది. అర్జెంటీనా, కొలంబియా, ఆసియాతో వాణిజ్య సంతులనం ప్రతికూలంగా ఉంది. వ్యవసాయ రంగంలో ఈక్వెడార్ ఎగుమతులలో అరటి (ఉత్పత్తి, ఎగుమతిలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా మొట్టమొదటి స్థానం) పువ్వులు, కోకో ఉత్పత్తిలో ఏడవ స్థానంలో ఉంది. ఈక్వెడార్ తోటల యజమానులు కాఫీ, బియ్యం, బంగాళాదుంపలు, కాసావా (మనియోక్, టాపికోకా), చెరుకును ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు.అదనంగా పశువులు, గొర్రెలు, పందులు, గొడ్డు మాంసం, పంది మాంసం, పాల ఉత్పత్తులు; చేపలు, రొయ్యలు;, బల్సా కలప ప్రధాన ఆధానవనరులుగా ఉన్నాయి. దేశంలో కలప,యూకలిఫ్టస్, మాన్‌గ్రోవ్స్ వంటి వనరులు దేశవ్యాప్తంగా విస్తారంగా ఉన్నాయి. పైన్స్, సెడార్లు లా సియెర్రా ప్రాంతంలో, గుయాస్ నది బేసిన్లో వాల్నట్, రోజ్మేరీ,, బాల్సా కలప పండిస్తారు. ఈ పరిశ్రమకు ప్రధానంగా గుయావాక్విల్ అతి పెద్ద పారిశ్రామిక కేంద్రంగా ఉంది.సమీపకాలంలో క్విటోలో కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పరిశ్రమ గణనీయంగా పెరిగింది. ఈ నగరం దేశంలోని అతిపెద్ద వ్యాపార కేంద్రంగా కూడా ఉంది. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి ప్రధానంగా దేశీయ మార్కెట్కు మార్గదర్శకం వహిస్తుంది. [Citation needed] అయినప్పటికీ ఉత్పత్తి చేయబడిన లేదా ప్రాసెస్ చేయబడ్డ పరిశ్రమల ఎగుమతి పరిమితంగా ఉంది. [ఆధారం కోరబడినది] వీటిలో తయారుగా ఉన్న ఆహారాలు, మద్యం, ఆభరణాలు, ఫర్నిచర్, మరిన్ని ఉన్నాయి. [ఆధారాన్ని కోరిన] కున్కాలో చిన్న పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు కూడా కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ఈక్వడార్లో వివిధ రకాల వాతావరణాలు, జీవవైవిధ్యం, ప్రభుత్వ ప్రయత్నాల కారణంగా పర్యాటక రంగం కారణంగా ఆదాయాలు గత సంవత్సరాల్లో పెరుగుతున్నాయి.
దేశాలు, నేషన్స్ ఆండెన్ కమ్యూనిటీ ఆఫ్ నేషస్ వంటి ఒప్పందాలకు ఈక్వడార్ మద్యవర్తిత్వం వహించింది, మెర్కోసర్ అసోసియేట్ సభ్యుడు.ఇది ఇంటర్-అమెరికన్ డెవలప్మెంట్ బ్యాంక్ (ఐ.డి.బి.), వరల్డ్ బ్యాంక్, ఇంటర్నేషనల్ మానిటరి ఫండ్ (ఐ.ఎం.ఎఫ్.), కార్పోసియోన్ అండైనా డి ఫోమోంటో (సి.ఎ.ఎఫ్.), ఇతర బహుపాద ఏజన్సీలతోపాటు, వరల్డ్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్ (డబల్యూ.టి.ఒ.) పై పనిచేస్తుంది. ఏప్రిల్ 2007 లో ఈక్వడార్ ఐ.ఎం.ఎఫ్.కు తన రుణాన్ని చెల్లించింది. తద్వారా దేశంలోని ఏజెన్సీ మధ్యవర్తిత్వం యుగం ముగిసింది. [Ecclesiastical Settlement] ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వ ఆర్థిక సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఈక్వేడార్ (బి.సి.ఇ.), నేషనల్ డెవలప్మెంట్ బ్యాంక్ (బి.ఎన్.ఎఫ్.), స్టేట్ బ్యాంక్,ది నా
రవాణా
ఈక్వడారి రైల్రోడ్ పునరావాసం, పునఃప్రారంభించడం, పర్యాటక ఆకర్షణగా దీనిని ఉపయోగించడం అనేది రవాణా సంబంధిత ఇటీవలి పరిణామాలలో ఒకటి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ఈక్వడార్ రహదారులు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.అభివృద్ధి చేయబడిన రహదారులలో పాన్ అమెరికన్ (రూముచాకా నుండి అంబోటో వరకు నాలుగు నుంచి ఆరు మార్గాల్లో విస్తరించడం, అంబాటో, రియోబాంబల విస్తరణలో రియోబాంబ నుండి లాజా వరకు 4 దారుల ముగింపు,) ప్రధాన మార్గాల ఉన్నాయి. లోజా, పెరూ సరిహద్దు మధ్య ఉన్న విభాగం లేనప్పుడు రూట్ ఎస్పెసోలిలస్, రుట డెల్ సోల్ (ఈక్వడారి తీరం వెంట ప్రయాణించేది), అమెజాన్ వెన్నెముక (ఈక్వడారియన్ అమెజాన్) చాలా ఎక్కువ నగరాల్లో లింక్ చేస్తూ ఉండేది.
ప్రధాన ప్రాజెక్ట్ రోడ్డును అభివృద్ధి చేస్తున్న మరొక ప్రాజెక్ట్ మంటా - తేన. రహదారి గుయావాక్విల్ - సాలినాస్ హైవే అలోయాగ్ శాంటో డొమింగో, రియోబాంబ - మాకాస్ (ఇది సంగయ్ నేషనల్ పార్క్‌ను దాటుతుంది).సమీపకాలంలో నూతరవాణానంగా గ్యుయాక్విల్లో నేషనల్ యూనిటీ బ్రిడ్జ్ కాంప్లెక్స్, ఫ్రాన్సిస్కో డి ఒరెల్లానాలోని నపో నదిపై వంతెన, నగరంలో ఎస్మెరాల్డాస్ నది వంతెన, బాహియా - శాన్ విన్సెంట్ బ్రిడ్జ్ (లాటిన్ అమెరికన్ పసిఫిక్ తీరంలో అతిపెద్దది) అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
క్విటోలోని మారిసిస్ సుక్రే అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయము, గుయావాక్విలో ఉన్న జోస్ జోయాక్విన్ ఒల్మెడో ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్పోర్ట్ ప్రయాణీకుల రద్దీ అధికరించిన కారణంగా అధునికీకరణ చేయవలసిన అవసరం ఉంది. గ్వాయాక్విల్‌లో నూతన ఎయిర్ టెర్మినల్ను కలిగి ఉంది. ఒకప్పుడు దక్షిణ అమెరికాలో అత్యుత్తమమైనది, లాటిన్ అమెరికాలో ఉత్తమమైనదిగా గుర్తించబడింది. క్విటోలో తబబెలాలో నిర్మించబడిన నూతన విమానాశ్రయం కెనడియన్ల సహాయంతో 2013 ఫిబ్రవరిలో ప్రారంభించబడింది. అయినప్పటికీ క్విటో సిటీ సెంటర్ నుండి నూతన విమానాశ్రయానికి చేరుకునే ప్రధాన రహదారి 2014 చివరిలో మాత్రమే పూర్తవుతుంది. విమానాశ్రయంలో నుండి డౌన్ టౌన్ చేరడానికి రద్దీ సమయంలో ప్రస్తుతం రెండు గంటలపాటు ప్రయాణించాలి. క్విటో పాత సిటీ సెంటర్ విమానాశ్రయం పార్క్ ల్యాండ్ గా, లైట్ తయారీ పరిశ్రమలకు ఉపయోగించబడింది.
మంచినీటి సరఫరా, పారిశుధ్యం
ఈక్వెడార్లో తాగునీటి సరఫరా, పారిశుద్ధ్యం అనేక విజయాలను, సవాళ్లను కలిగి ఉంటుంది. 1990 లో 82% పట్టణ ప్రాంతాలలో 2010 లో 96% శుద్ధీకరించిన మంచినీరు సరఫరా చేయబడుతుంది, మెరుగైన పారిశుభ్రత 1990 లో 77% పట్టణ ప్రాంతాలలో 2010 లో 96% రెండింటిలోనూ గణనీయమైన అభివృద్ధి చెందింది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో కవరేజ్లో గణనీయమైన పెరుగుదలను ప్రభుత్వ సంస్థ ఎమాప్-క్యూ రాజధాని క్యుటోలో సేవలను అందించింది. దేశంలోని అతి పెద్ద నగరమైన గ్వాయాక్విల్లో ప్రైవేటు రాయితీ అభివృద్ధి సాధించింది. అయినప్పటికీ మునిసిపాలిటీలు కేంద్ర ప్రభుత్వ పెట్టుబడులపై ఆధారపడి ఉంటాయి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో దాదాపు సగం అడపాదడపా నీటి సరఫరా ఆగిపోతూ ఉంటుంది. ప్రభావితం చేస్తుంది. అంతేకాకుండా మొత్తం సేకరించిన మురుగునీటిలో కేవలం 8% మాత్రమే శుద్ధి చేయబడుతుంది. ఆదాయంలేని నీటి స్థాయి 65%గా అంచనా వేయబడింది, ఇది లాటిన్ అమెరికాలో అత్యధికం.
గణాంకాలు
ఈక్వడార్ జనాభా జాతిపరంగా వైవిధ్యమైనది, ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనాలు ఈక్వడార్ (2010 నాటికి) అమెరిన్డియన్ ప్రజలతో కలిసిన స్పానిష్ వలసవాదుల వారసులు అయిన మేస్టిజోస్ అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఉండడమే కాక వీరు జనాభాలో 71% మంది ఉన్నారు. ఈక్వెడార్ జనాభాలో 6.1% మంది శ్వేతజాతి ఈక్వెడారియన్స్ (వైట్ లాటిన్ అమెరికన్), ఈక్వడార్ అంతటా ఉన్నా పట్టణ ప్రాంతాలలో అధికంగా ఉన్నారు. ఈక్వడార్ శ్వేతజాతీయుల వలసలు స్పెయిన్ నుండి ప్రధానంగా ఉండేవి. అయినప్పటికీ ఈక్వడార్ శ్వేతజాతి ప్రజలు యూరోపియన్ వలసదారుల మిశ్రమంగా ఉన్నారు. ప్రధానంగా స్పెయిన్ నుండి ఇటలీ, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, స్విట్జర్లాండ్ నుండి 20 వ శతాబ్దంలో స్థిరపడ్డారు. ఈక్వెడార్ కూడా మధ్య తూర్పు ప్రజలను కలిగి ఉంది. వీరు తెల్ల మైనారిటీలో కలిసి పోయారు. వీరిలో ఆర్థికంగా బాగా లెబనీస్, పాలస్తీనా సంతతికి చెందిన వలసదారులు ఉన్నారు. వీరు క్రిస్టియన్ లేదా ముస్లింలు (ఈక్వడార్లో ఇస్లాం). దీనికి అదనంగా ఒక చిన్న యూరోపియన్ యూదు (ఈక్వెడారియన్ యూదుల) జనాభా ఉంది. ఇది ప్రధానంగా క్విటోలో, క్వాయాక్విల్లో అతి తక్కువ స్థాయిలో ఉంది.
అమెరిన్డియన్లు ప్రస్తుత జనాభాలో 7% మంది ఉన్నారు. ఈక్వడార్ తీర ప్రాంతాల ఎక్కువగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్న మాంట్యువియో జనాభా ప్రజలలో 7.4% ఉన్నారు.వీరిని పర్డో వర్గీకరించబడ్డారు. ఈక్వడార్లో ఉన్న ముస్లింలలో (7%) ముస్కోటీలు, జాంబోస్లు ఉన్నారు. వీరు అధికంగా ఎస్మెరాల్డాస్ ప్రావిన్స్లో, తీరప్రాంత ఈక్వడార్లోని మెస్టిజో ప్రావిన్స్లలోని - గుయాస్, మనాబిలలో చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్నారు. ఆండీస్ ఎగువ పర్వతప్రాంతాలలో ప్రధానంగా మెస్టిజో, శ్వేతజాతీయులు, అమెరిన్డియన్ జనాభా ఉనికిలో ఉంది. ఆఫ్రికన్ ప్రజలు దాదాపుగా ఉనికిలో లేనప్పటికీ చోటా వ్యాలీ అని పిలువబడే ఇమ్బబురు రాష్ట్రాల్లో ఒక చిన్న వర్గంగా మాత్రమే ఉన్నారు.
మతం
" ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ సెన్సస్ " ఆధారంగా దేశం ప్రజలలో 91.95% మతవిశ్వాసం ఉంది. వీరిలో 7.94% నాస్తికులు, 0.11% అగోనిస్టులు ఉన్నారు. ప్రజలలో 80.44% రోమన్ కాథలిక్కులు లాటిన్ రైట్ (ఈక్వెడార్లో రోమన్ కాథలిక్ డియోసెస్ చూడండి) ప్రాంతాలలో ఉన్నారు. 11.30% ఎవాంజెలికల్ ప్రొటెస్టంట్లు, 1.29% యెహోవాసాక్షులు, 6.97% ఇతరులు (ప్రధానంగా యూదు, బౌద్ధులు, తరువాతి రోజు సెయింట్స్)ఉన్నారు.
ఈక్వడార్ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అమెరిన్డియన్ నమ్మకాలు, కాథలిసిజం కొన్నిసార్లు సమీకృతమవుతాయి. చాలా ఉత్సవాలు, వార్షిక పెరేడ్లు మతపరమైన ఉత్సవాలను ఆధారంగా నిర్వహించబడుతూ ఉంటాయి. వీటిలో చాలా ఆచారాలు, చిహ్నాల కలయికను కలిగి ఉంటాయి. [ఆధారం కోరబడినది]
స్వల్పసంఖ్యలో తూర్పు సంప్రదాయ క్రైస్తవులు, అమెరిన్డియన్ మతాలు, ముస్లింలు (ఈక్వడార్లో ఇస్లాం చూడండి), బౌద్ధులు, బహాయి ఉన్నారు. ప్రభుత్వ గణాంకాల ఆధారంగా ది చర్చ్ ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్ అఫ్ లాటర్-డే సెయింట్స్ జనాభాలో సుమారు 1.4% మంది లేదా 2012 చివరి నాటికి సంఖ్యాపరంగా 2,11,165 మంది ఉన్నారని భావిస్తున్నారు. ప్రభుత్వ గణాంకాల ఆధారంగా 2012 లో దేశంలో 77,323 మంది యెహోవాసాక్షులు ఉన్నారు. 16 వ, 17 వ శతాబ్దాలలో మొట్టమొదటి యూదులు ఈక్వడార్‌కు వచ్చారు. చాలామంది సెఫర్డిక్ ఆన్సిమ్ (క్రైప్టో-యూదువులు), ఇప్పటికీ జుడాయి-స్పానిష్ (లాడోనో) భాష మాట్లాడతారు. ప్రస్తుత ఈక్వడార్ యూదు సమాజంలో (కమ్యునిడాడ్ జుడియ డెల్ ఈక్వేడార్) 200 సభ్యులు ఉన్నారు. అయినప్పటికీ ఈ సంఖ్య తగ్గుముఖం పడుతోంది. ఎందుకంటే యువకులు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లేదా ఇజ్రాయెల్ పనిచేయడానికి యువత దేశాన్ని వదిలి వెళ్ళడమే ఇందుకు కారణం. సంఘానికి ఒక యూదు కేంద్రం ఒక కంట్రీ క్లబ్, ఒక శ్మశానం కలిగి ఉంది. ఇది ఆల్బర్ట్ ఐన్స్టీన్ స్కూల్కు మద్దతు ఇస్తుంది. ఇక్కడ యూదు చరిత్ర, మతం,, హిబ్రూ తరగతులు అందించబడతాయి. క్యున్కాలో చాలా చిన్న వర్గాలు ఉన్నాయి. కమ్నిదాద్ డే కులో ఇజితితాట గుయావాక్విల్ యూదులను తిరిగి కలిపేసింది. ఈ సమాజం ఈక్వెడార్ యూదు సమాజం స్వతంత్రంగా పనిచేస్తుంది. ఈ సమాజంలో 30 మంది సభ్యులు మాత్రమే కలిగి ఉంది.
దేశాలు
ఈక్వడారియన్ రాజ్యాంగం వారి స్థానిక జాతి సమూహాలతో వారి అనుబంధాన్ని ప్లూరి-జాతీయతను గుర్తిస్తుంది. అందువల్ల, క్రియోలస్, మేస్టిజోస్, ఆఫ్రో-ఈక్వడారియన్లతో పాటుగా, కొందరు ప్రజలు తీరంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో చెల్లాచెదురుగా ఉన్న అమెరిన్డియన్ దేశాలకు చెందినవారు ఉన్నారు.క్వెచువా, అమెజానియన్ అడవి ప్రాంతంలో చెదురుమదురుగా ఆండియన్ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
జన్యు మూలాలు
జనాభా జన్యుశాస్త్రం మార్చు మూలపాఠస్తం సవరించు 2015 వ సంవత్సరపు జన్యుపరమైన డి.ఎన్.ఎ. శోధన ఆధారంగా ఈక్వెడారియన్ సగటు 52.96% స్థానిక అమెరికన్, 41.77% యూరోపియన్, 5.26% ఉప-సహారా ఆఫ్రికన్ సంతతికి చెందిన వారై ఉంటారని భావిస్తున్నారు.
జనసాంధ్రత
ఈక్వడార్లో ఎక్కువమంది సెంట్రల్ ప్రోవిన్సులలో ఆండీస్ పర్వతాలలో లేదా పసిఫిక్ తీరాన నివసిస్తున్నారు. పర్వతాల తూర్పున (ఎల్ ఓరిఎంటే) ఉష్ణమండల అరణ్య ప్రాంతంలో జనసంఖ్య తక్కువగా ఉంది, ఇక్కడ దేశజనాభాలో కేవలం 3% మాత్రమే ఉంటారు. ప్రతి మరణానికి పుట్టిన రేటు 2-1. సాధారణంగా తల్లిదండ్రుల అంగీకారంతో 14 సంవత్సరాల నుండి, అంతకంటే అధిక వయసులో వివాహాలు జరుగుతుంటాయి. జనాభాలో సుమారు 12.4% ప్రజలు 15-19 సంవత్సరాల వయసులో వివాహం చేసుకున్నారు. విడాకుల రేట్లు మితంగా ఉంటాయి.
Status According to the 2010 Census
స్వదేశీ వలసలు, విదేశీ వలసలు
ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో, ఈక్వడార్ ఉత్తర అమెరికా బహిష్కృతులలో ప్రజాదరణ పొందింది.
వారు ప్రామాణిక సాంస్కృతిక అనుభవం, అందమైన సహజ పరిసరాలు వారిని ఇక్కడకు ఆకర్షితులై చేరుకుంటున్నారు. అంతేకాకుండా ఈక్వడార్ నివాస అనుకూలత వారు నిరవధికంగా అక్కడ స్థిరపడాలని నిర్ణయించుకోడానికి ప్రేరణ కలిగిస్తుంది. ఈక్వడార్కు అనేక నిర్వాసాలను తీసుకువచ్చే మరొక ఆకర్షణ తక్కువ జీవన వ్యయం. సహజవాయువు (గ్యాస్) నుండి కిరాణా సరుకులు ఉత్తర అమెరికాలో ఉన్నదానికంటే ఇక్కడ చాలా తక్కువ వ్యయం అవుతుంది కాబట్టి వారి పదవీ విరమణ బడ్జెట్ అధికరించడానికి ఇది ఒక ప్రముఖ ఎన్నికగా ఉంది.
ఈక్వడార్ రియల్ ఎస్టేట్ కూడా దాని ఉష్ణమండల సమకాలీన దేశాలకంటే చాలా తక్కువగా ఉంది. అయితే ఎక్కువ ఉత్తర అమెరికన్లు ఈక్వడార్ సామర్థ్యాన్ని తెలుసుకున్నందున, ఆస్తి ధరలు ఒక దశాబ్దం క్రితం నుండి అధికరిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా నిర్వాసితులు, పర్యాటకులలో కేంద్రీకరించి ఉన్న ప్రాంతాలలో.
సంస్కృతి
ఈక్వెడార్ ప్రధాన సంస్కృతి దాని హిస్పానిక్ మెస్టిజో ఆధారంగా నిర్వచించబడుతుంది., వారి పూర్వీకుల మాదిరిగా, ఇది సాంప్రదాయకంగా స్పానిష్ వారసత్వాన్ని కలిగి ఉంది. అమెరిన్డియన్ సంప్రదాయాలు, కొన్ని సందర్భాల్లో ఆఫ్రికన్ అంశాలచే వేర్వేరు స్థాయిల్లో ప్రభావితమై ఉంది. 1499 లో ఐరోపావాసులు రావడంతో ఈక్వడార్‌కు ఆధునిక వలసల మొదటి, అత్యంత గణనీయమైన తరంగంలో స్పానిష్ వలసవాదులు ఈప్రాంతంలో ప్రవేశించారు. 19 వ శతాబ్దం చివర్లో, ఇరవయ్యవ శతాబ్దాల్లో తక్కువ సంఖ్యలో ఇతర యూరోపియన్లు, నార్త్ అమెరికన్లు దేశంలోకి వలస వచ్చారు, చిన్న సంఖ్యలో, పోల్స్, లిథువేనియన్లు, ఇంగ్లీష్, ఐరిష్,, క్రోయాట్స్ రెండో ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో, తరువాత వలసగా ఇక్కడకు చేరుకున్నారు.
ఆఫ్రికన్ బానిసత్వం ఆండీస్ పర్వతప్రాంతంలో రద్దైన తరువాత స్పానిష్ కాలనీల ప్రభుత్వం అమెరిన్డియన్ ప్రజలను నుండి బలవంతంగా కులీలుగా మార్చుకున్నది. ఆఫ్రికన్ సంతతికి చెందిన మైనారిటీ జనాభా ఎక్కువగా తీరప్రాంత ఉత్తర ప్రాంతం ఎస్మెరాల్డాస్లో కనిపిస్తుంది. వీరు ఈక్వెడార్ ఉత్తర తీరంలో 17 వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక బానిస వాణిజ్యం నౌకమార్గంలో సంభవించిన నౌకాప్రమాదాలలో చిక్కుకుని ఇక్కడకు చేరుకున్నారు. కొంతమంది నల్ల ఆఫ్రికన్ ప్రజలు నౌకలు సముద్రంలో చిక్కుకున్నప్పుడు ప్రాణాలతో బయటపడిన వారు తీరానికి చేరి ఇక్కడ ఉన్న దట్టమైన అరణ్యాలలో వారి నాయకుని నాయకత్వంలో తిరుగుతుంటారు. వారు తమ అసలు సంస్కృతిని కాపాడుకునే స్వేచ్ఛా మానవులుగా మిగిలిపోయారు. ఇతర సముద్ర తీరం లేదా ఆండియన్ ప్రాంతం సంస్కృతి వీరిని ప్రభావితం చేయలేదు. కొద్దిరోజుల తర్వాత కొలంబియా నుండి పారిపోయిన బానిసలు సిమర్రోన్స్ అని పిలువబడే ఆఫ్రికన్ బానిసలు వీరితో కలిసారు. ఇంపాబురా రాష్ట్రంలోని చిన్న చోటా లోయ ప్రావిన్స్‌లో మెస్టిజోప్రజలు ఆధిక్యత కలిగిన ప్రాంతంలో ఆఫ్రికన్ల చిన్న కమ్యూనిటీ ఉంది. ఈ నల్లజాతీయులను జెస్యూట్లు తమ చెరకు తోటలలో పనిచేయడానికి ఆఫ్రికా నుండి కొలంబియాకు తీసుకువచ్చిన ఆఫ్రికన్ల వారసులు. సాధారణ నియమంగా, జాంబోస్, ములాటాలు అంశాలు లాగో, జరుమా, జామోరాల్లో బంగారు మైనర్లుగా గుయాక్విల్ నగరం చుట్టూ నౌకానిర్మాతలుగా, తోటల పెంపకందారులుగా చరిత్ర మొత్తం తీరప్రాంత ఈక్వడార్‌లో అధిక సంఖ్యలో జనాభాతో కలిసి ఉన్నారు. నేడు మీరు లోజా మేస్టిజో ప్రజలు సంఖ్యాపరంగా ఆధిక్యత కలిగిన కాటామాయో లోయలో చిన్న ఆఫ్రికన్ కమ్యూనిటీని కలిపిస్తుంది.
ఈక్వడార్ అమెరిన్డియన్ సమాజాలు ప్రధాన స్రవంతి సంస్కృతిలో వివిధ స్థాయిలలో విలీనం చేయబడ్డాయి కానీ కొందరు తమ సొంత స్థానిక సంస్కృతులు ప్రత్యేకంగా అమెజాన్ నదీ ముఖద్వారంలో ఎక్కువమంది సుదూర అమెరిండియన్ సమూహాలను సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తారు. జనాభాలో 90% కంటే ఎక్కువ మంది మొదటి భాషగా స్పానిష్ మాట్లాడతారు, 98% కంటే ఎక్కువ మొదటి లేదా రెండవ భాషగా మాట్లాడతారు. ఈక్వడార్ జనాభాలో భాగంగా అమెరిన్డియన్ భాషలను మాట్లాడుతుంటారు. కొన్ని సందర్భాల్లో రెండవ భాషగా ఉంటుంది. జనాభాలో 2% మంది ప్రజలు అమెరిడియన్ భాషలను మాత్రమే మాట్లాడుతారు.
Language
చాలామంది ఈక్వడార్సియన్లు స్పానిష్ మాట్లాడతారు. అయితే పలువురు అమెరిన్డియన్ భాష మాట్లాడతారు. ఉదాహరణకు కిచ్వా (క్విచూవా అని కూడా పిలుస్తారు), ఇది క్యుచూయు భాషలలో ఒకటి, ఈక్వెడార్, బొలీవియా, కొలంబియా, పెరులో సుమారు 2.5 మిలియన్ల మంది ప్రజలు మాట్లాడతారు.
ఈక్వడార్లో మాట్లాడే ఇతర అమెరిన్డియన్ భాషలు అవాక్షిత్ (అవా చేత మాట్లాడేవారు), ఏ'ఇంగే (కోఫన్ మాట్లాడేవారు), షుర్ర్ చిచం (షుర్ మాట్లాడేవారు), అచూవార్-శియుయార్ (అచార్, షియాజార్ మాట్లాడేవారు), చల్లాలాచి (చాచీచే మాట్లాడతారు), సకికి (సిచీలాచే మాట్లాడతారు), పికోకా (సియోనా, సెకోయా మాట్లాడేవారు), వవో తెడెడియో (వారాయి మాట్లాడతారు) ప్రజలు ఉన్నారు. ఈక్వడారియన్ స్పానిష్ అధిక లక్షణాలు స్పానిష్-మాట్లాడే ప్రపంచానికి సమానంగా ఉన్నప్పటికీ వీరిలో కొన్ని భేదాలు ఉన్నాయి.
సంగీతం
ఈక్వడార్ సంగీతం సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగి ఉంది. పసిల్లో అనేది స్వదేశ లాటిన్ సంగీతం శైలి. ఈక్వడార్లో ఇది జాతీయ శైలి సంగీతం .సుదీర్ఘమైన దేశచరిత్రలో అనేక సంస్కృతులు ప్రభావితం చేసిన కారణంగా కొత్త రకాల సంగీతాన్ని సృష్టించాయి. ఆల్బాజో, పాసకల్లె, ఫాక్స్ ఇన్కాకో, టొనాడ, కాపిష్కా, బాంబా (ఆఫ్రో-ఈక్వెడారియన్ సమాజాలలో అత్యధికంగా స్థాపించబడ్డాయి) వంటి సాంప్రదాయిక సంగీతం కూడా వివిధ రకాలుగా ఉన్నాయి. టెకనోకంబియా, రోకోలా విదేశీ సంస్కృతుల ప్రభావానికి సాక్ష్యంగా ఉన్నాయి. ఈక్వడార్లో అత్యంత ప్రాముఖ్యత చెందిన సాంప్రదాయ నృత్యరూపాలలో ఒకటి సాన్జయానిటో. ఇది వాస్తవానికి ఉత్తర ఈక్వడార్ (ఒతావాలో- ఇంబబురా) నుండి. సంజనిటో అనేది మేస్టిజో, అమెరిన్డియన్ సమాజాల సంబరాలలో ఆడిన ఒక నృత్య సంగీతం. ఈక్వడారియన్ సంగీత విద్వాంసుడు సెగుండా లూయిస్ మోర్నో ఆధారంగా శాన్ జువానిటో శాన్ జువాన్ బటిస్టా పుట్టినరోజు సందర్భంగా అమెరిండియన్ ప్రజలచే నృత్యం ప్రదర్శించబడింది. ఈ ముఖ్యమైన తేదీ జూన్ 24 న స్పెయిన్ దేశస్థులచే స్థాపించబడింది. అదేసమయంలో అమెరిన్డియన్ ప్రజలు ఇంతి రాయ్మి వారి ఆచారాలను జరుపుకుంటారు.
Cuisine
thumb|Ecuadorian ceviche, made of shrimp and lemon, onions, tomatoes and some herbs. Tomato sauce, mustard and orange are used at some places, but does not form a part of the basic recipe. ఈక్వడార్ వంటకాలు విభిన్నంగా ఉంటాయి. భూభాగం ఎత్తు, సంబంధిత వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు ఆహారవిధానంలో వైవిధ్యం ఏర్పడడానికి ప్రధానకారణంగా ఉన్నాయి. ఈక్వడార్‌లో అనేక ప్రాంతాలు సూప్ సాంప్రదాయిక భోజనం, బియ్యం, ప్రోటీన్, డెజర్ట్, కాఫీ భాగంగా ఉంటాయి. భోజనం సాధారణంగా తేలికైనది, కొన్నిసార్లు కాఫీ లేదా మూలికా టీ బ్రెడ్ భాగంగా ఉంటాయి. [ఆధారాన్ని కోరిన] పర్వత ప్రాంతంలో పంది మాంసం, గొడ్డు మాంసం, కోడి మాంసం, కుయ్యి (గినియా పంది) ప్రజాదరణ పొంది ఉన్నాయి. పలు రకాల ధాన్యాలు (ముఖ్యంగా బియ్యం, మొక్కజొన్న) లేదా బంగాళాదుంపలతో వడ్డిస్తారు. [ఆధారం కోరబడినది] తీర ప్రాంతంలో, చేపలు, రొయ్యలు, సెవిచే ఆహారం కీలకమైన భాగాలుగా చాలా ప్రాచుర్యం పొందింది. సాధారణంగా సెవిచెస్ వేయించిన అరటితో వడ్డిస్తారు. (చిఫ్లెస్ వై పటాకొనెస్), పాప్ కార్న్, లేదా టోస్టడో. అరటి-, వేరుశెనగ ఆధారిత వంటకాలు చాలా తీరప్రాంత భోజనాల భాగంగా ఉంటాయి. ఎన్కోకాడోలు (ఒక కొబ్బరి సాస్‌ను కలిగి ఉన్న వంటకాలు) కూడా బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. చుర్రాస్కో తీర ప్రాంతం ప్రధాన ఆహారంగా ఉంది. ప్రత్యేకంగా గుయావాక్విల్. ఆర్రోజ్ కాన్ మెనెస్ట్రర్ వై కార్నే ఆసాడ (బీన్స్, కాల్చిన గొడ్డు మాంసంతో బియ్యం) అనేది గుయాక్విల్ సాంప్రదాయ వంటలలో ఒకటి. దీనిని తరచూ వడ్డిస్తారు. ఈ ప్రాంతం అరటి, కోకో బీన్స్ (చాక్లెట్‌ను తయారు చేయడం), రొయ్యలు, టిలాపియా, మామిడి,, పాషన్ పండు వంటి ఇతర ఉత్పత్తులలో ఒక ప్రముఖ్యత కలిగి ఉన్నాయి. [ఆధారం కోరబడినది]అమెజాన్ ప్రాంతంలో ప్రధాన ఆహారం యుకా, కస్సావా అంటారు.ఈప్రాంతంలో అరటి ట్రీ గ్రేప్స్, పీచ్ పాల్మ్‌స్ విస్తారంగా లభిస్తాయి.
సాహిత్యం
స్పానిష్ ఈక్వడార్‌లో ప్రారంభ సాహిత్యం,మిగిలిన స్పానిష్ అమెరికాలో ఉన్నట్లు స్పానిష్ స్వర్ణ యుగం ప్రభావితమైంది. నేటి ఇబ్రారాలోని ఉత్తర గ్రామంలోని అమెరిన్డియన్ ప్రధాన అధికారి జసింటో కొల్లాహుజో 1600 ల చివరిలో జన్మించిన ప్రారంభ ఉదాహరణలలో ఒకటి. స్పెయిన్లో స్థానిక ప్రజల ప్రారంభ అణచివేత, వివక్షత ఉన్నప్పటికీ కొల్లాహుజో క్యాస్టిలియన్లో చదవటానికి, వ్రాయడానికి నేర్చుకున్నాడు. కాని అతని రచన క్వెచువాలో వ్రాయబడింది. క్విపును భాషను స్పెయిన్ నిషేధించింది, వారి పనిని కాపాడటానికి అనేకమంది ఇన్‌కా కవులు తమ స్థానిక క్వెచువా భాషలో వ్రాయడానికి లాటిన్ వర్ణమాల ఉపయోగించుకోవలసి వచ్చింది. అమెరికాలో అమెరిడియన్ భాషలలో ఇన్‌కా చరిత్ర నాటకం ఒలాంటే ఉనికిలో ఉన్న అతిపురానమైన సాహిత్యంగా భావించబడుతుంది. ఉనికిలో ఉన్న అతి పురాతనమైన సాహిత్య రచన ఓలాంటే వెనుక చరిత్ర కొల్లాహుజో సాహిత్యానికి కొన్ని పోలికలను కలిగి ఉంది. కొల్లాహుజో ఖైదు చేయబడ్డాడు, అతని మొత్తం పనిని తగులబెట్టారు. అనేక శతాబ్దాల తర్వాత వెలుగులోకి వచ్చేందుకు ఆయన సాహిత్య రచన ఉనికిలోకి వచ్చింది. క్విటోలో ఒక కలోనియల్ చర్చి గోడలను పునరుద్ధరించే సమయంలో దాచిన మాన్యుస్క్రిప్ట్ లభించింది. కాపాగాజో చే వ్రాయబడిన ఒక పద్యం ఎలెజి టొ ది డెడ్ ఆఫ్ అతాహుయాల్పా ఎకేజీ టు ది డెడ్ ఆఫ్ అతహువల్పా క్వెచువా నుండి స్పానిష్ అనువాదం చేయబడింది. ఇది వారి రాజు అటాహువల్పాని కోల్పోయిన ఇన్‌కా ప్రజల దుఃఖం, అశక్తి వివరిస్తుంది.ఇతర ఈక్వడార్ రచయితలలో 1725 లో దౌలేలో జన్మించిన జెస్యూట్స్ జువాన్ బటిస్టా అగైరెర్, 1727 లో రియోబాంబలో జన్మించిన ఫాదర్ జువాన్ డి వెలస్కో ఉన్నారు. డి వెలస్కో, క్యిటో సామ్రాజ్యంలో (నేడు ఈక్వడార్) సామ్రాజ్యానికి చెందిన దేశాలు, ప్రధానోపాధ్యాయులు గురించి రాశారు. స్పానిష్ రాక. అతని చారిత్రక వృత్తాంతాలు జాతీయవాదం, పూర్వ కాల చరిత్ర శృంగార దృక్పధాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
వలసరాజ్యం, ప్రారంభ గణతంత్ర కాలం నుండి ప్రముఖ రచయితలు యుగెనియో ఎస్సెజో, ఈక్వెడార్ వలసరాజ్యాల కాలంలో మొదటి వార్తాపత్రిక ప్రింటర్, ప్రధాన రచయిత; జోస్ జోయాక్విన్ డి ఓల్మెడో (గుయావాక్విలో జన్మించాడు), విక్టోరియా డి జునిన్ పేరుతో సిమోన్ బోలివర్కు అతని మేధాశక్తికి ప్రసిద్ధిచెందాడు. ప్రముఖ వ్యాసకర్త, నవలా రచయిత అయిన జువాన్ మోంటల్వో. జువాన్ లియోన్ మేరా, తన పని కుమాండా లేదా సావేజెస్లో ట్రాజెడీ, ఈక్వెడారియన్ నేషనల్ గీతం; జువాన్ ఎ. మార్టినెజ్ ఎ లా లా కోస్టా; డోలోర్స్ వీంటిమిల్లా, ఇతరులు ఉన్నారు.సమకాలీన ఈక్వెడారియన్ రచయితలు నవలారచయిత జార్జ్ ఎన్రిక్ అడోమ్; కవి జార్జ్ కారెరా ఆండ్రేడ్; వ్యాసకర్త బెంజమిన్ కారియోన్; కవర్లు మెడార్డో ఏంజిల్ సిల్వా, జార్జ్ క్రేరే ఆండ్రెడ్,, లూయిస్ అల్బెర్టో కోస్టలేస్; నవలా రచయిత్రి ఎన్రిక్ గిల్ గిల్బర్ట్; నవలారచయిత జార్జ్ ఇకాజా (నవల హుసిప్పుంకా రచయిత, చాలా భాషలకు అనువదించబడింది); చిన్న కథా రచయిత పాబ్లో పాలసియో;, నవలా రచయిత అలిసియా యానేజ్ కోసియో ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నారు.
కళ
ఈక్వడార్ నుండి వచ్చిన ఉత్తమమైన కళ శైలులు 16 వ శతాబ్దం నుండి 18 వ శతాబ్దాల వరకు అభివృద్ధి చెందిన ఎస్కులేవా క్వటినాకు చెందినవి. వాటిలో క్విటోలోని వివిధ పాత చర్చిలలో ప్రదర్శంచబడ్డాయి. ఈక్వడారియన్ చిత్రకారులలో ఇడియార్డో కింగ్మాన్, ఓస్వాల్డో గుయాసమిన్, ఇండిజీనిస్ట్ మూవ్మెంట్ నుండి కేమిలో ఎగాస్ ఉన్నారు. మాన్యువల్ రెన్డన్, జైమ్ జాపాటా, ఎన్రిక్ తబారా, ఐయల్బల్ విలాసిస్, థియో కాన్స్టాంటె, లూయిస్ మోలినారి, అరాసిలీ గిల్బెర్ట్, జుడిత్ గుటైరెజ్, ఫెలిక్స్ అరౌజ్,, ఇన్ఫార్మాలిస్ట్ మూవ్మెంట్ నుండి ఎస్తేర్డో మాల్డోనాడో; వ్యక్తీకరణవాదం, అలంకారిక శైలి,   లూయిస్ బుర్గోస్ ఫ్లోర్ నుండి అతని అభ్యుదయ శైలితో టెడ్డీ కాబాన్న. టిగువా, ఈక్వెడార్లోని అమెరిండియన్ ప్రజలు కూడా వారి సాంప్రదాయ చిత్రాలకు ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి చెందారు [ఆధారాన్ని కోరారు].
ఆరోగ్యం
ఈక్వెడారియన్ ప్రభుత్వ ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థ ప్రస్తుత నిర్మాణం 1967 నాటిది. పబ్లిక్ హెల్త్ పాలసీలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రణాళికల నియంత్రణ, ఏర్పాటుకు ప్రజా ఆరోగ్య శాఖ సంస్థ (మంత్రిత్వ శాఖ డి సాలడ్ పబ్లికా డెల్ ఈక్వెడార్) బాధ్యత వహిస్తుంది. ప్రజా ఆరోగ్య మంత్రి రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడిని నేరుగా నియమిస్తారు. ప్రస్తుత మంత్రి, లేదా ఈక్వడారియన్ జనరల్ సర్జన్, మార్గరీట గువేరా. పబ్లిక్ హెల్త్ మంత్రిత్వశాఖ తత్వశాస్త్రం అనేది అత్యంత బలహీన జనాభాకు సామాజిక మద్దతు, సేవ, దాని ప్రధాన ప్రణాళిక చర్యలు సమాజ ఆరోగ్య, నివారణ ఔషధం లక్ష్యంగా చేసుకుని కార్యక్రమ ప్రణాళిక రూపుదిద్దబడింది. పబ్లిక్ హెల్త్‌కేర్ సిస్టంలో బహిరంగ సాధారణ ఆసుపత్రులలో రోగులను ఔషధాల క్లినిక్‌లో (కన్సల్ట ఎక్స్టెర్నా) సాధారణ వ్యాయామాలు, నిపుణులచే అనుమతిస్తుంది. ఇది చిన్నారుల గైనకాలజీ, క్లినిక్ ఔషధం, శస్త్రచికిత్స నాలుగు ప్రాథమిక ప్రత్యేకతలు. దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు చికిత్స చేసే ప్రత్యేక ఆసుపత్రులు కూడా ఉన్నాయి. జనాభాలోని ఒక నిర్దిష్ట సమూహాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకోవడం లేదా కొన్ని వైద్య ప్రత్యేకతలలో మెరుగైన చికిత్సను అందిస్తారు. ఈ సమూహంలో కొన్ని ఉదాహరణలు గైనెకోలాజికల్ హాస్పిటల్స్ లేదా మెటర్నిటీస్, చిల్డ్రన్ హాస్పిటల్స్, వృద్ధాప్యశాల ఆసుపత్రులు, ఆన్కోలజీ ఇన్స్టిట్యూట్స్.రాష్ట్రాలు ప్రధాన నగరాల్లో లేదా రాజధానిలో బాగా ఆధ్వర్యంలోని సాధారణ ఆసుపత్రులు ఉన్నప్పటికీ బాలల, గైనకాలజీ, క్లినికల్ మెడిసిన్, శస్త్రచికిత్సలో కుటుంబ సంరక్షణ సంప్రదింపులు, చికిత్సల కోసం చిన్న పట్టణాలు, కాన్టన్ నగరాల్లో ప్రాథమిక ఆస్పత్రులు ఉన్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాలు. ఇవి రోజువారీ ఆసుపత్రులే. ఈ ఆసుపత్రిలో మహానగర ప్రాంతలలో 24 గంటలలోపు రోగులకు చికిత్స అందిస్తుంది. అమెరిన్డియన్ జనాభా గణనీయంగా ఉన్న గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని వైద్యులు చిన్న క్లినిక్కులలో ఉంటూ వైద్యబాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు. ప్రధాన పట్టణాలలో రోజువారీ ఆసుపత్రులలో అదే పద్ధతిలో రోగుల చికిత్సకు వారి బాధ్యత కింద చిన్న క్లినిక్లు ఉన్నాయి. ఈ సందర్భంలో చికిత్స సంఘం సంస్కృతిని గౌరవిస్తుంది. ప్రజారోగ్య వ్యవస్థను ఈక్వడారియన్ సోషల్ సెక్యూరిటీ హెల్త్కేర్ సేవతోలా కాకుండా ఇది అధికారిక ఉద్యోగాలతో ఉన్న వ్యక్తులకు వైద్యసేవలు అందిస్తుంది. సాంప్రదాయ ఉద్యోగం లేని పౌరులు ఇప్పటికీ సాంఘిక భద్రతా వ్యవస్థకు స్వచ్ఛందంగా దోహదపడవచ్చు, సాంఘిక భద్రతా వ్యవస్థ ద్వారా అందించబడిన వైద్య సేవలు అందుకోవచ్చు. ఈక్వడారియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ సెక్యూరిటీ (ఐఎస్ఎస్ఎస్) అనేక ప్రధాన ఆసుపత్రులను కలిగి ఉంది. ఈక్వడార్ ప్రస్తుతం 20 అత్యంత సమర్థవంతమైన ఆరోగ్య సంరక్షణ అందిస్తున్న దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. ఇది 2000 సంవత్సరంలో తిరిగి 111 వ స్థానంలో ఉంది. ఈక్వడార్లకు ఆయుఃపరిమితి 75.6. శిశు మరణాల నిష్పత్తి 1000: 13. 1950 లో 140 శిశుమరణాలు ఉండగా 1980 ల నాటికి అది 76కి చేరుకుంది.
ఐదు సంవత్సరాలలోపు పిల్లలలో 23% మంది తీవ్ర పోషకాహార లోపంతో ఉన్నారు. కొన్ని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో జనాభా త్రాగునీరు అందుబాటులో లేవు. సరఫరా నీటి ట్యాంకుల ద్వారా అందించబడుతుంది. 1,00,000 మందికి 686 మలేరియా కేసులు ఉన్నాయి. డాక్టర్ సందర్శనలు, ప్రాథమిక శస్త్రచికిత్సలు,, ప్రాథమిక ఔషధాలతో సహా ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ 2008 నుండి ఉచితంగా ఇవ్వబడింది. అయితే కొన్ని ప్రజా ఆసుపత్రులు పేలవమైన పరిస్థితిలో ఉన్నాయి.అధికసంఖ్యలో ఉన్న రోగుల అవసరానికి తగినన్ని ఆసుపత్రులు లేనప్పటికీ ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు, క్లినిక్లు అత్యధిక ప్రజలకు బాగా ఖరీదైనవిగా ఉన్నాయి.
విద్య
ఈక్వడార్లో 61 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో చాలావరకు సంప్రదాయ స్పానిష్ విద్యా వ్యవస్థ ప్రకారం టెర్మినల్ డిగ్రీలను కలిగి ఉన్నాయి, సుదీర్ఘ కాలంగా పురాతన విశ్వవిద్యాలయాలు కలిగి ఉన్న దేశంగా ఈక్వడార్‌ను అమెరికా ఖండాలు గౌరవిస్తున్నాయి. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ శాన్ ఫుల్జెన్సియో అగస్టీన్లు 1586 లో స్థాపించబడింది. శాన్ గ్రెగోరియో మాగ్నో విశ్వవిద్యాలయం 1651 లో జెస్యూట్స్‌చేత స్థాపించబడింది. ఆక్వానో శాంటో టోమస్ విశ్వవిద్యాలయం 1681 లో డొమినికన్ ఆర్డర్ చేత స్థాపించబడింది.
సంప్రదాయబద్ధమైన టెర్మినల్ డిగ్రీల్లో డాక్టరేట్ కొరకు ఔషధం, లా స్కూల్స్ లేదా ఇంజనీరింగ్, ఫిజిక్స్, కెమిస్ట్రీ లేదా పాలిటెక్నిక్ లేదా టెక్నాలజీ ఇన్‌స్టిట్యూట్లకు గణిత శాస్త్రం కొరకు ఎంచుకోవచ్చు. ఇతర దేశాలలో పీహెచ్‌డి విషయంలో ఈ టెర్మినల్ డిగ్రీలు, ఒక ప్రొఫెసర్ లేదా పరిశోధకుడిగా అకాడెమియాలో ఒక వ్యక్తిని మార్గదర్శకుడుగా అంగీకరించే ప్రధాన అవసరంగా ఉంటుంది. వృత్తిపరమైన రంగంలో ఒక గుర్తింపు పొందిన సంస్థ మంజూరు చేసిన ఒక టెర్మినల్ డిగ్రీని విద్యార్థులకు వృత్తిపరమైన లైసెన్స్ను అందిస్తుంది.
అయినప్పటికీ 2004 లో నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ (సి.ఒ.ఎన్.ఇ.ఎస్.యు.పి.) ప్రతిభావంతులైన విదేశీ వారిని జత చేయడానికి గుర్తింపు పొందిన విశ్వవిద్యాలయాల డిగ్రీ-ప్రదాన పథకాల పునర్వ్యవస్థీకరణను ప్రారంభించింది. కొంతమంది కెరీర్ల కొత్త నిర్మాణం, విషయాలను, క్రెడిట్లను లేదా గతంలో ఇచ్చిన డిప్లొమాలు పేరుని కూడా తొలగించాయి. గతంల జె.డి. జురిస్ డాక్టర్ (డాక్టర్ ఎన్ జురిస్ప్రూడెసియా) గా పిలవబడే చట్టాన్ని టెర్మినల్ డిగ్రీ భర్తీ చేసింది. ఇది అంగోగ్రాడో (అటార్నీ)లో అండర్గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీకి సమానం చేయడానికి క్రెడిట్ల సంఖ్యను భర్తీ చేసింది. మెడికల్ పాఠశాల కోసం అదే పద్ధతిలో విద్య సమయం గరిష్ఠంగా తొమ్మిది సంవత్సరాలుగా (మెడిసిన్, సర్జరీలో ఎం.డి. శీర్షికను పొందటానికి అవసరమైన కనీస స్థాయి) గణనీయంగా తగ్గించింది. డిప్లొమా టెర్మినల్, ఇది మెడియోకో (వైద్యుడు) పేరుతో ఇవ్వబడుతుంది. అందువలన విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాల్లో వలె పథకాలు, పాఠ్య ప్రణాళికలను మంజూరు చేయడానికి విశ్వవిద్యాలయాలు తగిన ఏర్పాట్లు చేసేవరకు మెడికోలు ఒక ఎం.డి. లేక పి.హె.డి. విదేశాలలో మాత్రమే పొందవచ్చు. అయినప్పటికీ, ఒక మెడికొ కుటుంబం వైద్యుడు లేదా సాధారణ వైద్య వైద్యుడుగా వృత్తిని ప్రారంభించవచ్చు.
ఈ కొత్త పునర్వ్యవస్థీకరణ చాలా ప్రతిష్ఠాత్మకమైనప్పటికీ దేశంలో పట్టభద్రులైన అత్యంత విద్యావంతులైన నిపుణుల కోసం లేదా విదేశీ సంస్థల్లో పట్టభద్రుల కోసం డిప్లొమాలు సమైక్యతకు సరైన మార్గం లేదు. ప్రస్తుత విద్వాంసులకు విదేశీ డిగ్రీలను సంపాదించడానికి విధించిన వివాదాస్పద పాయింట్లు ఒకటి. ఈనాటికి ఒక మాస్టర్స్ డిగ్రీ అనేది విద్యావిషయక హోదా, కనీసం ఒక విదేశీ పీహెచ్‌డి రెగ్టర్ (విశ్వవిద్యాలయ అధ్యక్షుడు) లేదా డెకానో (డీన్) హోదాను పొందేందుకు లేదా కొనసాగించడానికి అవసరం. ఈక్వడార్ పరిశోధకులు, దేశంలో శిక్షణ పొందిన అనేకమంది విద్యావేత్తలు కోసం ఈ నిబంధనలు వితరణ నిరాశపరచేవి, చట్టవిరుద్ధమైనవి అని స్పష్టం చేశాయి. ఎందుకంటే స్పెషలైజేషన్ లేదా విజ్ఞాన పురోగతి కంటే టైటిల్ పేరు వివాదాస్పదం కావడం ప్రశ్నర్ధకంగా కనిపించింది.
ఈ, ఇతర సంస్కరణలు, ముఖ్యంగా ప్రభుత్వం యొక్క హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ సిస్టం నియంత్రణను మంజూరు చేసిన ఒక సంస్కరణను సవరించడానికి ఒక చర్చ 2010 ఆగస్టు 4 న బహు పక్షపాత జాతీయ శాసనసభ ద్వారా ఏకాభిప్రాయంతో ఆమోదించబడింది, కాని అధ్యక్షుడు రాఫెల్ కొరియాచే వీటితో రద్దు చేయబడింది తన రాజకీయ పార్టీ, SENPLADES (ప్రణాళికా, అభివృద్ధి జాతీయ కార్యదర్శి) చేత మొదట తొలగించినట్లు చట్టం కచ్చితంగా ఉంచుకోవాలి. ఈ మార్పు కారణంగా, చాలా మంది విద్యావంతులైన నిపుణులు, పాత నిర్మాణంలో ఉన్న విద్యావేత్తలు ఉన్నారు, అయితే ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలలో 87% అధ్యాపకులు కేవలం మాస్టర్ డిగ్రీని పొందినట్లు అంచనా వేశారు, 5% కంటే తక్కువ మంది PhD కలిగి ఉన్నారు (అయితే చాలామంది ఇప్పటికే ఈక్వడారియన్-మంజూరు డాక్టరేట్ డిగ్రీలు).
ప్రభుత్వంచే హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ సిస్టమ్కు మంజూరు చేయబడిన నియంత్రణ 2010 ఆగస్టు 4న మల్టీ పార్టిసన్ నేషనల్ అసెంబ్లీ ఏకాభిప్రాయంతో ఆమోదించబడింది. అధ్యక్షుడు రాఫెల్ కొరియా అయితే దానిని చట్టబద్ధంగా ఉంచాలని కోరుకున్నాడు.ఈ మార్పు కారణంగా చాలా మంది విద్యావంతులైన నిపుణులు, పాత నిర్మాణంలో ఉన్న విద్యావేత్తలు ఉన్నారు. అయితే ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలలో 87% అధ్యాపకులు కేవలం మాస్టర్ డిగ్రీని పొందినట్లు అంచనా వేశారు. 5% కంటే తక్కువ మంది మాత్రమే పి.హెచ్.డి. కలిగి ఉన్నారు. (అయితే చాలామంది ఇప్పటికే ఈక్వడారియన్-మంజూరు డాక్టరేట్ డిగ్రీలు). సుమారు 300 ఇన్స్టిట్యూట్స్ పోస్ట్-సెకండరీ ఒకేషనల్ లేదా టెక్నికల్ శిక్షణను అందిస్తాయి.
షెహనాజ్ గిల్
షెహనాజ్ గిల్ (జననం 1993 జనవరి 27) భారతీయ నటి, మోడల్, గాయని కూడా. మోడల్‌గా కెరీర్‌ను ఆరంభించి నటిగా మారిన షెహనాజ్ గిల్ పలు మ్యూజిక్ వీడియోస్, టెలివిజన్ షోస్‌లో పాల్గొని గుర్తింపు సంపాదించుకుంది. షెహ్నాజ్ కౌర్ అని కూడా పిలువబడే ఆమె పంజాబీ, హిందీ టెలివిజన్, చిత్రాలలో నటిస్తుంది.
ఆమె తన మోడలింగ్ వృత్తిని 2015 మ్యూజిక్ వీడియో శివ్ ది కితాబ్‌తో ప్రారంభించింది. ఆమె 2017లో పంజాబీ చిత్రం సత్ శ్రీ అకాల్ ఇంగ్లాండ్‌ లో నటిగా రంగప్రవేశం చేసింది. 2019లో రియాలిటీ షో బిగ్ బాస్ 13 లో పాల్గొన్న ఆమె మూడవ స్థానంలో నిలిచింది.
గుర్రం
గుర్రము (ఆంగ్లం Horse) ఒక వేగంగా పరుగులెత్తే జంతువు. మానవుడు సుమారు క్రీ.పూ 4500 నుంచే గుర్రాలను మచ్చిక చేసుకోవడం నేర్చుకున్నాడు. క్రీ.పూ 3000- 2000 కల్లా ఇవి బాగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చాయి. గుర్రాల శరీర నిర్మాణం, జీవిత దశలు, జాతులు, రంగు, ప్రవర్తన మొదలగు లక్షణాలను వివరించేందుకు విస్తృతమైన, ప్రత్యేకమైన పదజాలం ఉంది. predators దాడి చేసినపుడు వేగంగా పరిగెత్తడానికి వీలుగా వీటి శరీరం నిర్మితమై ఉంటుంది. వీటికి ఐదు సంవత్సరాలు నిండేటప్పటికి మంచి యవ్వన దశలోకి వస్తాయి. సరాసరి జీవితకాలం 25 నుంచి 30 సంవత్సరాల మధ్యలో ఉంటుంది. గుర్రాలను వాటి సామర్థ్యాలను బట్టి మూడు రకాలుగా విభజించవచ్చు.
చల్ చల్ గుర్రం
thumb|1800కు చెందిన గుర్రాల వ్యాపారి చిత్రం|ఎడమ
చిన్నారుల్లో వివిధ మానసిక రుగ్మతలు నయం చేసేందుకు వివిధ వైద్య విధానాల్లో లొంగని వాటికి అరుదైన చికిత్స విధానం...ఈక్వెస్ట్రియన్ రైడింగ్ గుర్రపు స్వారీ థెరపీ. మనదేశంలో నిపుణులు పుష్ప బోపయ్య. పోలియో, పక్షవాతం... మెదడు, వెన్నెముక సమస్యలు... వినికిడి, భావ వ్యక్తీకరణ, స్థిమితం కోల్పోవడంవంటి వాటికి చక్కటి చికిత్స గుర్రపు స్వారీ.'గుర్రపు స్వారీ ఆటవిడుపు. సాహస క్రీడ. మానసిక వికాసం లోపించిన చిన్నారుల పాలిట చక్కటి చికిత్స సాధనం.గుర్రపు స్వారీని పిల్లలు ఇష్టపడతారు. స్వారీలో గుర్రాల నైపుణ్యాన్ని గ్రహించగలుగుతారు. స్వారీ చేయడం ఏకాగ్రతను పెంచుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసాన్నీ అందిస్తుంది. కళ్లాలు పట్టుకోవడం, నిటారుగా కూర్చోవడం, అశ్వాన్ని దూకించడం, ఒక లయలో ముందుకు సాగడం... మెదడు, శరీరానికి మధ్య చురుకైన సమన్వయం ఏర్పడటానికి దోహదం చేస్తుంది.దాంతో మానసిక ఉత్తేజం కలుగుతుంది. ఈ చికిత్స కోసం పదేళ్ల పాటు సేవలందించి విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న గుర్రాలను ప్రత్యేకంగా ఎంపిక చేస్తారు. చిన్న పిల్లలతో మసిలేందుకు, రౌతు తీరుని గమనించేందుకు వాటికి ముందే శిక్షణనిస్తారు. పిల్లల వైకల్యానికి అనుగుణంగా ఏ గుర్రంతో స్వారీ చికిత్స ఆరంభించాలన్నది నిర్ణయిస్తారు.స్వారీగా వెళ్లే మూడేళ్లు పైబడిన బాలలకు ఇరువైపులా సహాయకులు ఉంటారు.కండల సత్తువ పెరిగేలా, నడక తీరు మెరుగుపడేలా, శారీరక ఉత్తేజం ఒనగూరేలా చూస్తారు. (ఈనాడు 25.10.2009)
వర్గం:క్షీరదాలు
షెహనాజ్ గిల్
కెరీర్
2015లో శివ్ ది కితాబ్ లో నటించడం ద్వారా తన వృత్తిని ప్రారంభించింది. ఆమె 2016లో మఝే ది జట్టి, పిండాన్ దియాన్ కుడియాన్, గ్యారీ సంధుతో యే బేబీ రీఫిక్స్ లలో నటించింది.
2017లో సత్ శ్రీ అకాల్ ఇంగ్లాండ్, 2019లో కాలా షా కాలా, దాకా వంటి పంజాబీ చిత్రాలలో ఆమె నటించింది. సెప్టెంబరు 2019లో బిగ్ బాస్ 13లో సెలబ్రిటీ పార్టిసిపెంట్‌గా ఆమె ప్రవేశించింది. ఈ సీజన్ ఫిబ్రవరి 2020లో ముగియగా ఆందులో ఆమె రెండవ రన్నరప్‌గా నిలిచింది. ఆ సమయంలో ఆమె
చేసిన వేహం, సైడ్‌వాక్, రేంజ్, రోండా వంటి సింగిల్స్ వచ్చాయి.
మూలాలు
వర్గం:1993 జననాలు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు వర్గం:బిగ్ బాస్ (హిందీ టీవీ సిరీస్) పోటీదారులు వర్గం:పంజాబీ గాయకులు
పుండరీకుడు
పుండరీకుడు లేదా పుండలీకుడు విఠోబా కు సంబంధించిన పురాణాల్లో కనిపించే చెందిన ఒక భక్తశిఖామణి. ప్రస్తుతం పండరీపురంలో నెలకొన్న వైష్ణవ దేవుడైన విఠోబాను ఈయనే భూమిపైకి రప్పించాడని భక్తుల విశ్వాసం. విఠోబాను ప్రధాన దైవంగా పూజించే వర్కారీ సంప్రదాయాన్ని కూడా ఈయనే ప్రారంభించాడు.
పుండరీకుడు కుండలిని సాధన చేసిన అత్యంత ప్రాచీనమైన వ్యక్తి కూడా. కుండలినీ శక్తిని గ్రహించినవాడు కాబట్టి ఆయనను కుండలీకుడు అని కూడా అనేవారు. ఆ కుండలీకుడు కొద్దికాలానికి పుండలీకుడు అయ్యింది. ఈయన పండరీపుర ఆలయంలో ఉన్న మూలమార్తిని విష్ణువు లేదా కృష్ణుడి అవతారం కాదనీ, అది కుండలినీ శక్తికి ప్రతీక అని అభివర్ణించాడు.
విఠోబా నిలుచున్న ఇటుక మూలాధార చక్రానికి ప్రతీక. విల్లులా వెనుకకు వంగిన చేతులు ఇడ, పింగళ నాడులు. అవి రెండు శరీర మధ్య భాగమైన సుషుమ్న లేదా బ్రహ్మనాడి దగ్గర కలుసుకుంటాయి. శరీరం విశ్వమంతా నిండిఉన్న శక్తికి స్త్రీ స్వరూపం. పైన ఉన్న లింగం పురుష ప్రకృతికి నిదర్శనం. ధ్యానం ద్వారా కుండలినీ మేల్కొన్నపుడు ఆ శక్తి తలపైనున్న సహస్ర చక్రాన్ని చేరుకుంటుంది.
ఆయనకు రాజులు, కులీనులు పుండరీకునికి భక్తులుగా ఉండేవారు. వారే ఇక్కడ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. తరతరాలుగా వస్తున్న కుండలినీ సాధన ఈ క్షేత్రాన్ని పవిత్రంగా మార్చింది. ప్రపంచం నలుమూలల నుంచి సత్యాన్వేషులంతా ఇక్కడికి వచ్చి భక్తి మార్గం ద్వారా తమ కుండలినీ శక్తిని తెలుసుకున్నారు.
తెలుగు సినిమా
పాండురంగ మహత్యం (1957) సినిమా ఈతని జీవితచరిత్ర ఆధారంగా నిర్మించబడినది. ఇందులో పుండరీకునిగా నందమూరి తారక రామారావు నటించాడు.
వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు
ప్రత్యేక హోదా
ప్రత్యేక హోదా అన్నది చారిత్రక కారణాలతో వెనుకబడివున్న రాష్ట్రాలకు ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందేందుకు భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రత్యేకమైన వెసులుబాట్లు కల్పించేందుకు ఏర్పరిచిన హోదా. రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక హోదా కల్పించడానికి ప్రణాళికా సంఘం, రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు, కేంద్రప్రభుత్వంలోని మంత్రుల సలహా మేరకు ప్రధానమంత్రి అధ్యక్షతలోని జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (ఎన్‌డిసి) భౌగోళిక సమస్యలు, జనాభాపరమైన ఇబ్బందులు, ఆర్థికంగా లోటుపాట్లు, వ్యూహాత్మకమైన సరిహద్దు ప్రదేశాల్లో నెలకొనివుండడం వంటి కారణాల ప్రాతిపదికపై నిర్ణయం తీసుకుంటుంది. ప్రత్యేక హోదా ఉన్న రాష్ట్రాలకు కేంద్రం ఆర్థిక సాయాన్ని గ్రాంట్ల రూపంలోనూ, కేంద్ర ప్రభుత్వ పథకాలకు 90 శాతం నిధులు ఇవ్వడం ద్వారానూ, పరిశ్రమల ఏర్పాటుకు రాయితీలు, ప్రోత్సాహకాలు, పన్నుల రాయితీలు, రుణాల చెల్లింపు వాయిదాలు వంటివి ఇవ్వడం ద్వారా వాటిని ఆర్థికంగా, పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చేసేందుకు సాయం చేస్తుంది. 1969లో 5వ ప్రణాళికా సంఘం సూచనల మేరకు 3 రాష్ట్రాలకు హోదా కల్పిస్తూ ప్రత్యేక హోదా ప్రారంభం కాగా, 2010లో చివరగా చేరిన ఉత్తరాఖండ్‌తో కలుపుకుని మొత్తం 11 రాష్ట్రాలకు ప్రస్తుతం ప్రత్యేక హోదా ఉంది. ప్రత్యేక హోదా కల్పించమని బీహార్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలు డిమాండ్ చేస్తూండగా, 2014లో తెలంగాణ ఏర్పాటు సమయంలో ఆంధ్రప్రదేశ్కు ప్రత్యేక హోదా కల్పిస్తామని అప్పటి ప్రధాని రాజ్యసభలోనూ, ప్రస్తుత ప్రధాని మోడీ ఎన్నికల సభలోనూ పేర్కొనడం, తర్వాత నిరాకరించడంతో ఆ అంశంపై రాజకీయంగా ఆందోళనలు జరుగుతున్నాయి.
చరిత్ర
రాజ్యాంగంలో ఏ రాష్ట్రాన్నైనా ప్రత్యేక హోదాతో వర్గీకరించేందుకు ప్రత్యేకించి ఏ ఏర్పాట్లూ లేవు. 1969లో 5వ ప్రణాళికా సంఘం సూచనలను అనుసరించి కొన్ని రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక హోదా కల్పించే పద్ధతిని ప్రారంభించారు. మొదట రాజకీయంగా అనిశ్చితి, సరిహద్దుల్లో ఉండి, భౌగోళికంగానూ సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్న అసోం, నాగాలాండ్, జమ్మూ కాశ్మీరు రాష్ట్రాలకు మాత్రమే ప్రత్యేక హోదా కల్పించారు. తర్వాతికాలంలో డిమాండ్లను అనుసరించి, అక్కడి పరిస్థితుల ఆధారంగానూ అరుణాచల్ ప్రదేశ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, మిజోరం, సిక్కిం, త్రిపుర, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రాలకు కల్పించారు. దీనితో ప్రస్తుతం ప్రత్యేక హోదా ఉన్న రాష్ట్రాలు 11 ఉన్నాయి.
ప్రతిపాదనలు, డిమాండ్లు
బీహార్, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలతో పాటుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రత్యేక హోదా ఇవ్వాలని డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. 2014లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాన్ని విభజించి, తెలంగాణ ఏర్పాటుచేసేప్పుడు అప్పటి ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ విభజన తర్వాత 13 జిల్లాలతో ఏర్పడే ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ఆర్థికంగా సహాయకరంగా ఉండేందుకు 5 సంవత్సరాల పాటు ప్రత్యేక హోదా ఇస్తామని పేర్కొన్నారు. ఈ వివాదం తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యాప్తంగా పలు రాజకీయ పార్టీలు, నాయకులు, ప్రజలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ప్రత్యేక హోదా కల్పించాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ప్రయోజనాలు
ప్రత్యేక హోదా ఉన్న రాష్ట్రాలు ఆర్థికంగా అభివృద్ధి చెందేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నుంచి ఆర్థికంగా వెసులుబాట్లు, ప్రోత్సాహకాలు, పన్నురాయితీలు లభిస్తాయి.
ప్రాతిపదికలు
ప్రత్యేక హోదాపై నిర్ణయాన్ని ప్రధానమంత్రి ఆధ్వరంలోని జాతీయ అభివృద్ధి మండలి తీసుకుంటుంది. ఈ నిర్ణయంపై నీతి ఆయోగ్, కేంద్ర ఆర్థిక మండలి ప్రతిపాదనల ప్రభావం చూపుతాయి. జాతీయ అభివృద్ధి మండలి (ఎన్‌డిసి) ప్రత్యేక హోదాని రాష్ట్రాలకు కేటాయించేప్పుడు వివిధ ప్రాతిపదికలను పరిగణనలోకి తీసుకుని నిర్ణయం చేస్తారు, ఆయా ప్రాతిపదికలు ఇలా ఉన్నాయి:
మూలాలు
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ పథకాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
అశోక సుందరి
అశోక సుందరి హిందు దేవత, పార్వతి పరమేశ్వరుల కుమార్తె. అందం, విలాసాలకోసం ఆశీర్వాదం ఇస్తుంది. పద్మ పురాణంలో ఈమె కథను ప్రస్తావించబడింది. ఈ దేవతను ఎక్కువగా దక్షిణ భారతదేశంలో బాలా త్రిపురసుందరి రూపంలో పూజిస్తారు.
పద చరిత్ర
తన ఒంటరితనం తగ్గించడం కోసం ఒక కుమార్తె కావాలని పార్వతి కోరుకున్నప్పుడు ఆశ నెరవేరి కల్పవృక్షం చెట్టు నుండి అశోకసుందరి సృష్టించబడింది. ఆమె పేరులోని పదాలు ఆమె సృష్టి నుండి ఉద్భవించాయి. అశోక అంటే పార్వతీదేవి శోకం, బాధను తగ్గించడం, సుందరి అంటే అందమైన అమ్మాయి.