cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సాలిమా సుల్తాను బేగం
భైరం ఖానుతో వివాహం (1557–1561)
150px|thumb|right|Bairam Khan is assassinated by an Afghan at Patan, 1561
18 సంవత్సరాల వయస్సులో సలీమా బేగం 1557 డిసెంబరు 7 న పంజాబు లోని జలంధరులో చాలా పాత బైరం ఖాను (ఆయన యాభై ఏళ్ళ వయసులో) 18 సంవత్సరాల సలీమా బేగంను వివాహం చేసుకున్నాడు. బైరం ఖాను మొఘలు సైన్యం కమాండరు-ఇన్-చీఫుగా మొఘలు రాజ్యసభలో ప్రవేశించిన శక్తివంతమైన రాజనీతిజ్ఞుడు. ఆ సమయంలో అక్బరు రాజప్రతినిధిగా వ్యవహరిస్తున్నాడు. భారతదేశం జయించిన వెంటనే (అక్బరు పాలనలో ఇది సాధించబడింది) సలీమా మామ హుమాయును తన మేనకోడలిని తనతో వివాహం చేస్తానని బైరం ఖానుకు వాగ్దానం చేశాడు. హుమయూను కొరకు బైరం చేసిన అధిగమించిన సేవలకు వధువును బహుమతిగా ఇచ్చి ఉండవచ్చు. ఈ వివాహం మొఘలు ప్రభువులలో ఆయన ప్రతిష్టను పెంచింది. ఎందుకంటే ఆయనను సామ్రాజ్య కుటుంబంలో సభ్యునిగా చేసింది.
ఈ వివాహం సభలో గొప్ప ఆసక్తిని రేకెత్తించిందని చెబుతారు. ఇది అలీ షుక్రు బేగు నుండి వచ్చిన రెండు వంశప్రవాహాలను ఏకం చేసింది. అనగా బైరం ఖాను వైపు నుండి బ్లాక్‌షీప్ తుర్కోమన్లు, సలీమా వైపు నుండి తైమూరు సలీమా తన తల్లితండ్రులు, బాబరు చక్రవర్తి ద్వారా ఆమె ముత్తాతలలో ఒకరైన మహమూదు ద్వారా తైమురిదు. సలీమా బైరం రెండవ భార్య అయింది. మొదటి భార్య జమాలు ఖాను కుమార్తె (మేవతు), ఆమె కుమారుడే అబ్దులు రహీం. స్వల్పకాలిక భైరంఖాను, సలీమా బేగంల దాంపత్యంలో వారిరువురికి సంతానం కలుగలేదు
1561 లో ఆయన మరణానికి కొంతకాలం ముందు, బైరం ఖాను సామ్రాజ్యంలో తన ప్రతిష్టాత్మక స్థానాన్ని కోల్పోయాడు. ఎందుకంటే ఆయనను నాశనం చేయాలనుకునే కుట్రదారులు ఆయనచేత అక్బరు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేయించారు. భైరం ఖాను తిరుగుబాటును అక్బరు రెండుసార్లు అణిచివేసాడు. భైరం ఖాను అక్బరుకు లొంగిపోయాడు. ఆయన తిరుగుబాటులకు శిక్షగా, బైరం ఖాను తన హక్కులన్నింటినీ తొలగించాడు. అక్బరు ఆయనకు మూడు అవకాశాలు ఇచ్చాడు: కల్పి, చందేరి సర్కార్లర్లో ఒక అందమైన జాగీర్, చక్రవర్తి రహస్య సలహాదారు పదవి, మక్కా ప్రయాణం. బైరం ఖాను చివరి మక్కాయాత్రను ఎంపికను చేసుకున్నాడు.
అక్బరుతో వివాహం (1561–1605)
మక్కాకు వెళుతున్న సమయంలో బైరం ఖాను గుజరాతు లోని పటానులో 1561 జనవరి 31 న ముబారకు ఖాను అనే వ్యక్తి నేతృత్వంలోని ఆఫ్ఘన్ల బృందం దాడి చేసింది. ఆయన తండ్రి 1555 లో మచ్చివారా యుద్ధంలో బైరంకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతూ చంపబడ్డాడు. బైరం ఖాను శిబిరం కూడా దోపిడీకి గురైంది. కొత్తగా వితంతువు అయిన సలీమా బేగం ఆమె సవతి కుమారుడు అబ్దులు రహీం (నాలుగేళ్ల వయసు) తో కలిసి అహ్మదాబాదు చేరుకున్నది. తన మాజీ గురువు, సంరక్షకుడి మరణం గురించి విచారకరమైన వార్త విన్న అక్బరు దిగ్భ్రాంతికి గురయ్యాడు. ఆయన ఆదేశాల ప్రకారం, సలీమా, అబ్దులు రహీంలను మొఘలు రాజ్యసభకు గొప్ప గౌరవమర్యాదలతో తీసుకువచ్చారు. అక్బరు తన బంధువు సలీమా సుల్తాను బేగం సామర్ధ్యాలను బాగా ఆకట్టుకున్నాయి. తరువాత ఆయన 1561 మే 15 న ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె ఆయన కంటే మూడున్నర సంవత్సరాలు పెద్దది. ఆయన నాల్గవ భార్య అయ్యింది. ఇస్లాం చట్టం లేదా షరియా ప్రకారం ఆమె అక్బరు చివరి చట్టబద్దమైన భార్య అని దీని అర్థం. ఇది ఒక ముస్లిం పురుషుడికి నలుగురు భార్యలను కలిగి ఉండటానికి అనుమతిస్తుంది.
ధనవంతురాలైన ప్రతిభావంతురాలైన సలీమా (రుకయ్య సుల్తాను బేగం తరువాత) అక్బరు ఏకైక భార్య, ఆమె చాలా గొప్ప వంశానికి చెందినది. ఆమె తల్లి వైపు వంశం తైమురిదు కావడంతో తల్లి వరుసలో బాబరు చక్రవర్తి మనవరాలు. సలీమా అక్బరు సీనియరు ర్యాంకింగు భార్యలలో ఒకరు. రుకైయా సుల్తాను బేగం తరువాత ఆయన మొదటి భార్య, ప్రధాన భార్యగా ఉంది. సలీమా తన వివాహజీవితం అంతా సంతానం లేకుండా ఉండిపోయింది. అయినప్పటికీ కొన్ని వనరులు ఆమెను అక్బరు కుమారుడు సుల్తాను మురాదు మీర్జా తల్లిగా తప్పుగా గుర్తించాయి. మురాదు తన తమ్ముడు డానియలు మీర్జా మాదిరిగానే రాజమర్యాదలు స్త్రీ కుమారుడని జహంగీర్నామా పేర్కొంది.
విస్తృతమైన పాఠకురాలిగా ఆమె చక్రవర్తితో వ్యవహారాల స్థితిగతుల గురించి చర్చించిన వివరాలు పేర్కొనబడ్డాయి. మొఘలు సభలో సలీమా చాలా ముఖ్యమైన మహిళలలో ఒకరు. 1575 లో సలీమా తన అత్త గుల్బాదను బేగం, అనేక ఇతర తైమురిదు మహిళలతో కలిసి హజు తీర్థయాత్ర చేయడానికి మక్కాకు వెళ్ళింది. యాత్రికులతో కలిసి యాత్రనిర్వహించిన అక్బరు ఏకైక భార్య ఆమె. అబూలు ఫజలు అభ్యర్ధనల కారణంగా మాత్రమే అక్బరు వారితో ప్రయాణించడానికి నిరాకరించాడు. అక్బరు ఆధ్వర్యంలో ఉన్నత స్థాయి మహిళా పార్టీ 1575 అక్టోబరు 15 న ఫతేపూరు సిక్రీని విడిచిపెట్టి సముద్రంలో ప్రయాణించడానికి ఒక సంవత్సరం సమయం తీసుకున్న తరువాత 1576 అక్టోబరు 17 న మక్కాకు బయలుదేరింది. వారు మూడున్నర సంవత్సరాలు యాత్రలో గడిపి అరేబియాలో అర్ధ సంవత్సరం గడిపి, హజు యాత్రను నాలుగుసార్లు చేసి 1582 మార్చిలో ఆగ్రాకు తిరిగి వచ్చింది.
ముఘలు రాజసభలో రాజకీయ ప్రభావం
సలీమా బేగంకు అక్బరు ఆమె సవతి కుమారుడు సలీం మీద సలీమా చాలా ప్రభావం చూపింది. తండ్రి-కొడుకు సంబంధిత పాలనలలో మొఘలు రాజ్యసభలో ప్రధాన రాజకీయ ప్రభావాన్ని చూపింది. 1600 ల ప్రారంభంలో తండ్రి-కొడుకు సంబంధంలో విబేధాలు ఏర్పడినప్పుడు చివరికి సలీం ప్రవేశానికి మార్గం సుగమం చేయడానికి సహాయపడినప్పుడు అక్బరు సలీంల మధ్య ఒక ఒప్పందం మీద చర్చలో, చివరికి మొఘలు సింహాసనం అధిష్ఠించే వరకు ఆమె కీలక పాత్ర పోషించింది (ఆమె బంధువు, సహ భార్య రుకయ్యా సుల్తాను బేగం). 1601 లో అలహాబాదులో స్వతంత్ర న్యాయస్థానం ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా ఆయన తండ్రి జీవించి ఉన్నప్పుడు "సలీం షా" అనే సామ్రాజ్య బిరుదును స్వీకరించి సలీం అక్బరు మీద తిరుగుబాటు చేశాడు. ఆయన అక్బరు నమ్మకమైన సలహాదారు, సన్నిహితుడు అయిన అబూలు ఫజలు హత్యను కూడా ప్లాన్ చేసి అమలు చేశాడు.
జహంగీరు పాలనలో శక్తివంతమైన ఖాన్-ఇ-అజాం, మీర్జా అజీజు కోకాకు క్షమాపణను విజయవంతంగా పొందడం ద్వారా సలీమా, రుకైయా సుల్తాను బేగం మళ్లీ తమ రాజకీయ ప్రభావాన్ని ప్రదర్శించారు. తత్ఫలితంగా అజీజు కోకా (అక్బరు పెంపుడు సోదరుడు) దశాబ్దాలుగా అంతఃపురంలో గొప్ప అభిమానపాత్రుడుగా ఉన్నాడు. ఆయన కుమార్తెలలో ఒకరు జహంగీరు పెద్ద కుమారుడు ఖుస్రావు మీర్జాను వివాహం చేసుకున్నారు. 1606 లో ఖుస్రావు తన తండ్రి మీద తిరుగుబాటు చేసినప్పుడు. అజీజు కోకా మొదటి నుంచీ ఈ ప్లాటులో ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది. సలీమా సుల్తాను బేగం తెర వెనుక నుండి అరుస్తూ ఉండకపోతే అజీజు కోకాకు మరణశిక్ష తప్పేది కాదు.
"మెజెస్టి, మీర్జా అజీజు కోకాకు తమ మద్దతును ప్రతిజ్ఞ చేసే ఉద్దేశ్యంతో మహిళలందరూ మహిళల అంతఃపురంలో సమావేశమయ్యారు. మీరు ఇక్కడకు వస్తే మంచిది - కాకపోతే వారు మీ వద్దకు వస్తారు!"
మరణం
అనారోగ్యం కారణంగా సలీమా 1613 లో మరణించింది. ఆమె సవతి కుమారుడు జహంగీరు, ఆమె పుట్టుక సంతతికి సంబంధించిన వివరాలను అందించాడు; ఆమె వివాహాలు 1613 లో ఆమె మరణించేటప్పుడు ఆమెకు 60 సంవత్సరాలు అని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఆయన ఆదేశాల మేరకు ఆమె మృతదేహాన్ని ఆగ్రాలోని మందార్కరు గార్డెనులో (ఆమె స్వయంగా ఆరంభించిన) ఉంచారు.
జహంగీరు సలీమాను ఉన్నతమైన సహజ లక్షణాలకు ప్రశంసించాడు. "ఆమె అన్ని మంచి లక్షణాలతో అలంకరించబడింది. మహిళలలో ఈ నైపుణ్యం, సామర్థ్యం చాలా అరుదుగా కనబడుతుంది." ఆమె తనను తాను మనోహరంగా, ఒక ముద్రగా సృష్టించి జీవితాన్ని పండించిన మహిళ.
జీవితచరిత్ర
వర్గం:1539 జననాలు వర్గం:1613 మరణాలు
గొల్లగూడ (నల్గొండ మండలం)
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం గ్రామ జనాభా - మొత్తం 3,320 - పురుషుల సంఖ్య 	1,639 - స్త్రీల సంఖ్య 1,681 - గృహాల సంఖ్య 	769
సంస్కృత భారతీ
thumb|సంస్కృత భారతి, ఢిల్లీ సంస్కృత భాష పూర్వవైభవాన్ని పునః ప్రతిష్ఠించడానికి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా క్రీయాశీలంగా పనిచేస్తున్న సంస్థ సంస్కృత భారతీ. ఒకప్పుడు భారతదేశంలో వ్యావహారిక భాషగా వెలుగొందిన సంస్కృతం, శతాబ్దాలపాటు భారతదేశంపై జరిగిన ఆక్రమణలు, విదేశీయుల పాలన కారణంగా తన వైభవాన్ని కోల్పోయింది. ఆ వైభవాన్ని తిరిగి నెలకొల్పడానికి కంకణం కట్టుకుని అహర్నిశలు విశ్వవ్యాప్తంగా కృషి చేస్తున్నది, సంస్కృత భారతీ. ప్రదాన కార్యాలయము న్యూఢిల్లీ, అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియాలో ఉంది. భారతదేశంలోని అన్ని సంస్కృతాభిమాన సంస్థల యొక్క కేంద్రీకత సంస్థగా ఉంది. అమెరికా, ఇంగ్లాండ్, ఇండోనేషియా, ట్రినిడాడ్, అరబ్ మొదలగు 35 విదేశాలలో సంస్కృత ప్రచారాన్ని దిగ్విజయంగా నిర్వహిస్తుంది. చాము కృష్ణ శాస్త్రి గారిచే 1981 లో 'వదత సంస్కృతమ్-సంసృతం మాట్లాడండి' అనే నినాదంతో స్థాపించబడి విభిన్న ప్రణాళికలతో ముందుకు వెళ్తోంది. సంస్కృతంలో మాట్లాడడం ద్వారా, సంస్కృతంలోనే బోధించడం ద్వారా సంస్కృతాన్ని ప్రచారం చేస్తుంది.
లక్ష్య సాధన
"సంస్కృత భారతి" యొక్క అంతిమ లక్ష్యం సంస్కృతం యొక్క సర్వతోముఖాభివృద్ధిని మరియు భారతదేశం యొక్క సర్వతోముఖాభివృద్ధిని సాధించడం. 'సంస్కృత భారతి' అనే పేరుతో దేశవ్యాప్తంగా, పెద్ద, సద్గుణ మరియు శక్తివంతమైన సామూహిక సంస్థను సృష్టించడం తక్షణ లక్ష్యం, ఈ సుదూర లక్ష్యాన్ని సాధించాలని భావిస్తున్నారు. ఏదేమైనా, సంస్థ యొక్క ప్రతి భాగం యొక్క లక్ష్యం సంస్కృతం అభివృద్ధికి కృషి చేయడం మరియు దేశ పురోగతికి సంబంధించిన కార్యకలాపాలలో పాల్గొనడం.
1) సంస్కృతాన్ని వ్యావహారిక భాషగా తిరిగి తీసుకురావడం నాలుగు వందల సంవత్సరాల క్రితం, ప్రపంచంలో 5,000 భాషలు ఉండేవి. ఇప్పుడు రెండు వేల భాషలు ఉన్నాయి. వ్యవహారాంలో అభ్యసించటాన్ని వదిలివేయడం వల్ల 3,000 భాషలు కనుమరుగయ్యాయి. వాడుకలో తగ్గుదల కారణంగా వెయ్యికి పైగా భాషలు అంతరించిపోయే దశలో ఉన్నాయి. ‘‘సంస్కృతాన్ని నిత్య జీవన భాషగా మార్చాలి.
3) స్వీయ అధ్యయన సామగ్రిని ఉపయోగించుట  అభ్యాసము పూర్తి చేయడానికి పుస్తకాలు, సౌండ్ రికార్డింగ్‌లు మరియు ఇతర ఆధునిక పనిముట్ల ఉపయోగ అవసరం ఎంతైనా కలదు. అవి కూడా చాలా వైవిధ్యంగా ఉండాలి. ఉదాహరణకు, అభ్యాసకుల వయస్సు, విద్యా నేపథ్యం, వృత్తి మరియు అభిరుచుల ప్రకారం వివిధ పుస్తకాలు ఉండవచ్చు. వివిధ సబ్జెక్టుల వారీగా బోధించడానికి అనేక రకాల పుస్తకాలు ఉండవచ్చు, భాషా బోధన యొక్క వివిధ పద్ధతుల ద్వారా బోధించడానికి పుస్తకాలు, సంస్కృత సాహిత్యంలోని వివిధ భాగాలను బోధించడానికి పుస్తకాలు, వ్యాకరణంలోని ప్రతి అధ్యాయానికి అధికారం ఇచ్చే పుస్తకాలు - మొదలైనవి. చాలా  ఆడియో మరియు వీడియొ రికార్డింగ్‌లు కూడా ఉండాలి.
4) సాయంత్రం బోధనా కేంద్రాలు  సమాజంలో సంస్కృతం పట్ల గర్వించే వారు, సంస్కృతం నేర్చుకోవాలనే తపన ఉన్నవారు అసంఖ్యాకంగా ఉన్నారు. ప్రదేశాలు, పట్టణాలు మరియు నగరాలు, గ్రామాలు మరియు గ్రామాలలో సాయంత్రం బోధనా కేంద్రాలు ప్రారంభించబడ్డాయి. అనేక రకాల తరగతులు ఉన్నాయి - ప్రారంభ తరగతులు, అధునాతన కోర్సులు మరియు వివిధ విషయాలలో బోధనా కార్యక్రమాలు. పాఠాలు స్వల్పకాలిక మరియు దీర్ఘకాలికమైనవి నిర్మించబడాలి.
5) శాస్త్ర శిక్షణ  మొదటి అడుగు సంస్కృతం నేర్చుకోవడం. రెండవ దశ కవిత్వాన్ని అధ్యయనం చేయడం. సంస్కృతం యొక్క నిజమైన అధ్యయనం గ్రంథాల అధ్యయనం. అక్కడే భారతీయ విజ్ఞానం దాగి ఉంది. అయితే నేడు గ్రంథాలను అధ్యయనం చేసేవారు తక్కువ. బాగా బోధించే ఉపాధ్యాయులు తక్కువ. ఆ గ్రంధ సంప్రదాయం పోతే భారతదేశ సంపద అంతా పోయినట్లే. కావున, గ్రంధాల అధ్యయనం గురించి మనం ప్రత్యేకంగా ఆలోచించాలి. అందుకు ప్రతి ఒక్కరూ చైతన్యవంతులు కావాలి. కొంతమంది ప్రతిభావంతులైన విద్యార్థులు దీని గురించి తెలుసుకోవాలి, గ్రంథాలను అధ్యయనం చేయడానికి ప్రణాళిక వేయాలి మరియు అవసరమైన ఆర్థికశాస్త్రం మరియు మొదలైనవి చేయాలి. గ్రంథ పరిచయ శిబిరాలు, గ్రంధాల అర్థంపై సెమినార్లు, గ్రంధ తరగతులు, గ్రంథ పరీక్షలు మొదలైన ప్రదేశాల్లో నిర్వహించాలి. ప్రతి గ్రంధాల నుండి ఉద్భవించిన యువ పండితులను సృష్టించాలి.
6) కొత్త సాహిత్య సృష్టి  ఉదాహరణకు, వ్యక్తులు గత వారపు వార్తాపత్రికలను చదవాలనుకోరు. అలానే సమకాలీన ప్రపంచానికి సంబంధించిన విషయాలపై సంస్కృతంలో కొత్త సాహిత్యాన్ని సృష్టించాలి. అక్కడ కూడా బాల సాహిత్యం, వినోద సాహిత్యం, కాల్పనిక సాహిత్యం, వైజ్ఞానిక సాహిత్యం వంటి అనేక రకాల సాహిత్యాలు వెలువడాలి. సృష్టించబడిన కొత్త సాహిత్యం ఇటీవలి సందర్భాలు, ఇటీవలి విషయాలు, ఇటీవలి పేర్లు, ఇటీవలి జీవితాలు, ఇటీవలి శాస్త్రీయ పురోగతులు మొదలైనవాటిని ప్రతిబింబిస్తుంది. నేడు, ప్రపంచంలోని అన్ని భాషలలో, అత్యంత అధునాతన సాహిత్యంలో కూడా, ఈ రెండు అంశాలు వాడుకలో ఉన్నాయి: సరళమైన భాష మరియు గద్య ఉపయోగం. ప్రజలు కోరుకునేది. అందుచేత సంస్కృతంలో కూడా అతి సరళమైన సంస్కృతంలో రచించిన గద్యరూపంలో వినూత్న సాహిత్యాన్ని పాఠకుల అభిరుచికి అనుగుణంగా రూపొందించాలి. ఈ పనిలో మూడు దశలు ఉండవచ్చు: అనువాదం, అనుకరణ మరియు సృష్టి.
7) దూరవిద్య  సంస్కృత భారతి అనేక రాష్ట్రాల్లో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాల ద్వారా సంస్కృతాన్ని బోధించడానికి ఏర్పాటు చేసింది. అధికారం పెరిగే కొద్దీ అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ ఈ విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టాలి. కరస్పాండెన్స్ ద్వారా, అనేక సంస్కృత సబ్జెక్టులలో బహుళ కోర్సులు ఉండవచ్చు. ఇంటర్నెట్ ద్వారా బోధించడం, శాటిలైట్ మార్గాల ద్వారా సంస్కృతం బోధించడం వంటి కొన్ని గొప్ప ఏర్పాట్లు కూడా చేయాలి.
మండల్/మెట్రోపాలిటన్/డివిజన్/రాష్ట్ర స్థాయిలలో
సంస్కృత భాషా పరిరక్షణ కోసం ఈ కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి. అవి క్రమంలో ఉన్నాయి.
""వ్యవస్థాపక సభ్యులు""
'''==మూలాలు==
వర్గం:సంస్థలు
రాయ్ బరేలీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
రాయ్ బరేలీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
గ్వాలియర్
గ్వాలియర్ మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక ప్రధాన నగరం. గ్వాలియర్ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఇది ఢిల్లీకి దక్షిణంగా 343 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది ఆగ్రా నుండి 120 కి.మీ., రాష్ట్ర రాజధాని భోపాల్ నుండి 414 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఢిల్లీ నగరంపై వలస వచ్చేవారి వత్తిడిని తగ్గించేందుకు ఉద్దేశించిన కౌంటర్-మాగ్నెట్ నగరాల్లో ఇది ఒకటి. గ్వాలియర్ భారతదేశంలోని గిర్డ్ ప్రాంతంలో ఒక వ్యూహాత్మక స్థానంలో ఉంది.. ఈ చారిత్రిక నగరాన్ని, దాని కోటనూ అనేక ఉత్తర భారత రాజ్యాలు పాలించాయి. 10 వ శతాబ్దంలో కచ్ఛపగతులు, 13 వ శతాబ్దంలో తోమర్‌లు, ఆ తరువాత మొఘలులు, 1754 లో మరాఠాలు, తరువాత 18 వ శతాబ్దంలో సింధియాలూ పాలించారు. 2016 లో పట్టణ కాలుష్యంపై జరిపిన అధ్యయనంలో ఈ నగరం భారతదేశంలో అత్యధిక స్థాయిలో వాయు కాలుష్యం ఉన్న నగరమని, ప్రపంచంలో రెండవ స్థానంలో ఉందనీ తేలింది.
గ్వాలియర్ మాజీ మధ్య భారత్ రాష్ట్రానికి శీతాకాల రాజధాని, తరువాత ఇది మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగమైంది. భారత స్వాతంత్ర్యానికి ముందు గ్వాలియర్, బ్రిటిష్ పాలనలో సంస్థానంగా సింధియాలు స్థానిక పాలకులుగా కొనసాగింది. ఎత్తైన రాతి కొండలు నగరాన్ని అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టి ఉంటాయి. ఉత్తరాన ఇది గంగా- యమునా డ్రైనేజ్ బేసిన్‌కు సరిహద్దుగా ఉంది. అయితే ఈ నగరం కొండల మధ్య లోయలో ఉంది. గ్వాలియర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో గ్వాలియర్ నగరం, మోరార్ కంటోన్మెంట్, లష్కర్ గ్వాలియర్ (లష్కర్ ఉపనగరం), మహారాజ్ బడా, ఫూల్ బాగ్, తటీపూర్‌లు భాగంగా ఉన్నాయి. కుడి|thumb| గ్వాలియర్ మహారాహాజ్ బిఫోర్ హిస్ ప్యాలెస్ సి. 1887 CE. పురాణాల ప్రకారం, గ్వాలిపా అనే సిద్ధుడు ఇచ్చిన పానీయం తాగడంతో, స్థానిక అధిపతి సూరజ్ సేన్‌కు కుష్టు వ్యాధి నయం అయింది. సా.శ. 8 లో అతడి పేరిట గ్వాలియర్ నగరాన్ని స్థాపించాడు.
గ్వాలియర్ వద్ద లభించిన తొలి చారిత్రక రికార్డు హూణ పాలకుడు మిహిరకులుడు వేయించిన శాసనం. మిహిరకులుడి తండ్రి తోరమానుడు (493-515) ను కీర్తిస్తూ "[భూమి] యొక్క పాలకుడు, గొప్ప యోగ్యత కలిగినవాడు, అద్భుతమైన తోరమానుడి పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు; వీరి ద్వారా, ప్రత్యేకించి నిజాయితీతో కూడిన (అతని) వీరత్వం ద్వారా భూమి ధర్మంగా పరిపాలించబడింది"
9 వ శతాబ్దంలో, గుర్జర-ప్రతీహార రాజవంశం గ్వాలియర్‌ను పాలించింది, తమ పాలనలో వారు తేలి కా మందిర్ ఆలయాన్ని నిర్మించారు. 1021 లో గ్వాలియర్‌ను మహమూద్ ఘజ్ని నేతృత్వంలోని దళాలు దాడి చేశాయి, కాని గ్వాలియర్ పాలకులు వారిని తిప్పికొట్టారు. ఎడమ|thumb| గ్వాలియర్ కోట లోపల ఉన్న సిద్దాచల్ గుహల వద్ద జైన విగ్రహాలు. 1231 లో ఇల్టుట్మిష్ 11 నెలల సుదీర్ఘ ప్రయత్నం తర్వాత గ్వాలియర్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, అప్పటి నుండి 13 వ శతాబ్దం వరకు ఇది ముస్లింల పాలనలో ఉంది. 1375 లో రాజా వీర్ సింగ్‌ గ్వాలియర్ పాలకుడయ్యాడు. అతను తోమర్ వంశ పాలనను స్థాపించాడు. వారి పాలనా కాలంలో గ్వాలియర్ స్వర్ణ దశను అనుభవించింది.
గ్వాలియర్ కోటలోని జైన శిల్పాలు తోమర్ పాలనలో నిర్మించారు. మాన్ సింగ్ తోమర్ తన కలల భవంతి, మాన్ మందిర్ ప్రాసాదాన్నినిర్మించాడు. గ్వాలియర్ కోట వద్ద ఇప్పుడిది ఒక పర్యాటక ఆకర్షణ. బాబర్ "ఇది భారతదేశపు కోటల హారంలో ఉన్న ముత్యం, గాలులు కూడా దాని బురుజులను తాకలేవు" అని ఈ కోట గురించి అభివర్ణించాడు. అక్కడ ఏర్పాటు చేసిన రోజువారీ సౌండ్ అండ్ లైట్ షో గ్వాలియర్ కోట, మాన్ మందిర్ ప్రాసాదాల చరిత్ర గురించి చెబుతుంది. 15 వ శతాబ్దం నాటికి, నగరంలో ప్రసిద్ధ సంగీత పాఠశాల ఉంది. ఇక్కడ తాన్‌సేన్ అభ్యసించాడు. తరువాత 1730 లలో, సింధియాలు గ్వాలియర్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. బ్రిటిష్ పాలనలో ఇది ఒక సంస్థానంగా మిగిలిపోయింది.
గ్వాలియర్ కోటలోని చతుర్భుజ్ ఆలయం ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా సున్నాను ఇక్కడే లిఖించినట్లు పేర్కొంది. ఎడమ|thumb| గ్వాలియర్ కోటలోని మాన్ మందిర్ ప్యాలెస్.
1857 తిరుగుబాటు
గ్వాలియర్ 1857 తిరుగుబాటులో పాల్గొనకపోవటానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రధానంగా రాణి లక్ష్మీబాయితో సహకరించకుండా ఉండడమే దీనికి కారణం. 1858 మే 24 న కల్పి (ఝాన్సీ) బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోకి వచ్చిన తరువాత, లక్ష్మీబాయి గ్వాలియర్ కోట వద్ద ఆశ్రయం కోసం వెళ్ళింది. గ్వాలియర్ మహారాజా బ్రిటిష్ వారి బలమైన మిత్రుడు కావడంతో పోరాటం లేకుండా తన కోటను ఆమెకు వదులుకోవడానికి ఇష్టపడలేదు. కాని చర్చల తరువాత, అతని దళాలు లొంగిపోయాయి, తిరుగుబాటుదారులు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. వెనువెంటనే బ్రిటిష్ వారు గ్వాలియర్ పై దాడి చేశారు. లక్ష్మీబాయి వారితో యుద్ధం చేసింది. భారత దళాలు 20,000 కాగా, బ్రిటిష్ దళాలు 1,600 మంది ఉన్నారు. లక్ష్మీబాయి పోరాటాన్ని భారత జాతీయవాదులు ఈ రోజుకూ స్మరించుకుంటారు. ఆమె పోరాడుతూ మరణించింది. గ్వాలియర్ తిరుగుబాటుదారుల నుండి విముక్తి పొందింది. గుర్రంపై లక్ష్మీబాయి ఉన్న విగ్రహం ఇక్కడ ఉంది. ఇది స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఆమె చేసిన కృషిని గుర్తుచేస్తుంది. తాంతియా తోపే, రావు సాహిబ్ తప్పించుకున్నారు. తాంతియా తోపే ఆ తరువాత 1859 ఏప్రిల్‌లో బ్రిటిషు వారికి పట్టుబడ్డాడు.
గ్వాలియర్ సంస్థానం
సింధియా ఓ మరాఠా వంశం. ఈ వంశంలో 18, 19 వ శతాబ్దాలలో గ్వాలియర్ రాజ్య పాలకులు. ఆ తరువాత భారతదేశం స్వతంత్రమయ్యే వరకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి మిత్రులు. స్వతంత్ర భారతదేశంలో రాజకీయ నాయకులు. ఎడమ|thumb| నగరం యొక్క మ్యాప్, ca 1914 సింధియాల గ్వాలియర్ రాజ్యం 18 వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో ఒక ప్రధాన ప్రాంతీయ శక్తిగా మారింది. మూడు ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాలలో ప్రముఖంగా కనిపించింది. 1780 లో గ్వాలియర్ మొదటిసారి బ్రిటిష్ వారి చేతిలో ఓడింది..సింధియాలకు అనేక రాజ్‌పుత్ర రాజ్యాలపై గణనీయమైన అధికారం ఉండేది. అజ్మీర్ రాజ్యాన్ని జయించారు. 1857 నాటి భారతీయ తిరుగుబాటు సమయంలో, తిరుగుబాటు దళాలు బ్రిటిష్ వారి చేతిలో ఓడేవరకు కొద్ది కాలం పాటు నగరాన్ని తమ అధీనంలో ఉంచుకున్నారు. 1947 లో భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందే వరకు సింధియా కుటుంబం గ్వాలియర్‌ను పాలించింది. మహారాజా జివాజిరావ్ సింధియా తన సంస్థానాన్ని భారత ప్రభుత్వంలో కలిపేసాడు. గ్వాలియర్ అనేక ఇతర సంస్థానాలతో కలిసి మధ్య భారత్ అనే కొత్త భారత రాష్ట్రంగా అవతరించింది. జివాజీరావ్ సింధియా రాష్ట్ర రాజప్రముఖ్గా 1948 మే 28 నుండి 1956 అక్టోబరు 31 వరకు (మధ్యభారత్‌ను మధ్యప్రదేశ్‌లో విలీనం చేసేంతవరకు) పనిచేశాడు.
1962 లో, మహారాజా జివాజీరావ్ సింధియా వితంతువు అయిన రాజమాతా విజయరాజే సింధియా లోక్‌సభకు ఎన్నికైంది. ఎన్నికల రాజకీయాల్లో తమ కుటుంబ ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రారంభించింది. ఆమె మొదట కాంగ్రెస్ పార్టీ సభ్యురాలు, తరువాత భారతీయ జనతా పార్టీలో ప్రభావవంతమైన సభ్యురాలు అయ్యారు. ఆమె కుమారుడు, మహారాజా మాధవరావు సింధియా 1971 లో కాంగ్రెస్ పార్టీకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తూ లోక్సభకు ఎన్నికయ్యాడు. 2001 లో మరణించే వరకు కాంగ్రెసు లోనే పనిచేశాడు. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఉన్న అతని కుమారుడు జ్యోతిరాదిత్య సింధియా గతంలో 2004 లో తన తండ్రి ప్రాతినిధ్యం వహించిన సీటుకు ఎన్నికయ్యాడు. 2020 లో అతడు భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరాడు. కుడి|thumb| 1949 నాటి కింగ్ జార్జ్ VI స్టాంపుపై 'గ్వాలియర్'
జనాభా
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, గ్వాలియర్ జనాభా 10,69,276. జనాభాలో పురుషులు 53%, స్త్రీలు 47% ఉన్నారు. గ్వాలియర్ సగటు అక్షరాస్యత 84.14%. ఇది జాతీయ సగటు 74% కంటే ఎక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 89.64%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 77.92%. గ్వాలియర్ జనాభాలో 11% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు. మొరార్ కంటోన్మెంటుతోకూడా కలిసిన గ్వాలియర్ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత జనాభా 1,117,740.
మతం
గ్వాలియర్ (88.84%) లో ఎక్కువ మంది ప్రజలు హిందూ మతాన్ని ఆచరిస్తున్నారు. ఇస్లాం (8.58%), జైన మతం (1.41%), సిక్కు మతం (0.56%), క్రైస్తవ మతం (0.29) కూడా ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
గ్వాలియర్ ఉత్తర మధ్యప్రదేశ్‌లో 26.22°N, 78.18°W వద్ద ఢిల్లీ నుండి 300 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది సముద్ర మట్టం నుండి 197 మీటర్ల ఎత్తున ఉంది.
రైల్వే
thumb|గ్వాలియర్ జంక్షన్ గ్వాలియర్ ఉత్తర మధ్య ప్రాంతంలో ఒక ప్రధాన రైల్వే జంక్షన్. గ్వాలియర్ జంక్షన్ (స్టేషన్ కోడ్: జిడబ్ల్యుఎల్) ఉత్తర మధ్య రైల్వేలో భాగం. న్యారో గేజ్, బ్రాడ్ గేజ్ రైల్వే ట్రాక్‌లు రెండూ ఉన్న కొద్ది ప్రదేశాలలో గ్వాలియర్ ఒకటి. గ్వాలియర్, ప్రపంచంలోని అతి పొడవైన న్యారో గేజ్ మార్గానికి టెర్మినస్. ఇది గ్వాలియర్ జంక్షన్ నుండి షియోపూర్ వరకు 198 కి.మీ.పొడవుంది. గ్వాలియర్ జంక్షన్ ఐదు రైల్వే ట్రాక్ల కూడలి. ఇది ఉత్తర అధ్య రైల్వే జోన్ లోని ఉత్తమ, అత్యంత పరిశుభ్రమైన స్టేషన్ పురస్కారాన్ని గెలుచుకుంది.
రోడ్లు
గ్వాలియర్ నుండి జాతీయ, రాష్ట్ర రహదారుల ద్వారా మధ్యప్రదేశ్ లోనే కాక, భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా చక్కటి రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది
గోల్డెన్-క్వాడ్రిలేటరల్ హైవే ప్రాజెక్ట్ లోను ఉత్తర-దక్షిణ-కారిడార్ నగరం గుండా వెళుతుంది. ఆగ్రా-బొంబాయి జాతీయ రహదారి (ఎన్‌హెచ్ 3) కూడా గ్వాలియర్ గుండా వెళుతుంది. ఇది గ్వాలియరును ఒక వైపు శివపురితో, మరోవైపు ఆగ్రాతో కలుపుతుంది. న్యూ ఢిల్లీకి వెళ్లే ప్రయాణికులు ఆగ్రా నుండి యమునా ఎక్స్‌ప్రెస్ వే సులభంగా చేరుకోవచ్చు.
నగరం నుండి ఝాన్సీకి జాతీయ రహదారి 75 ద్వారా రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది నగరం ఉత్తర భాగం నుండి మధుర నగరానికి జాతీయ రహదారి 3 ద్వారా అనుసంధానం ఉంది. భోపాల్, ఆగ్రా, ఢిల్లీ, జబల్పూర్, ఝాన్సీ, భిండ్, మొరేనా, ధోల్పూర్, ఎటావా, దతియా, జైపూర్, ఇండోర్లతో సహా గ్వాలియర్ సమీపంలో ఉన్న అన్ని పెద్ద, చిన్న నగరాలకు బస్సు సర్వీసులు ఉన్నాయి.
విమానాశ్రయం
గ్వాలియర్ విమానాశ్రయం పేరు రాజమాత విజయ రాజే సింధియా విమానాశ్రయం. నగరంలో మిరాజ్ యుద్ధవిమానాలను ఉంచే భారతీయ వైమానిక దళ స్థావరం ఉంది. గ్వాలియర్ విమానాశ్రయం నుండి ఢిల్లీ, కోల్‌కతా, హైదరాబాద్, బెంగళూరు, జమ్మూలకు రోజువారీ విమానాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
శీతోష్ణస్థితి
గ్వాలియర్‌లో ఉప-ఉష్ణమండల శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. మార్చి చివరి నుండి జూలై ఆరంభం వరకు వేసవి, జూన్ చివరి నుండి అక్టోబరు మొదలయ్యే వరకు తేమతో కూడిన రుతుపవనాలు, నవంబరు మొదటి నుండి ఫిబ్రవరి చివరి వరకు చల్లటి, పొడి శీతాకాలం ఉంటుంది. కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ కింద నగరం తేమతో కూడిన ఉపఉష్ణమండల వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. నగరంలో నమోదైన అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 49 °C, అత్యల్పం −10 °C. జైపూర్, ఢిల్లీ వంటి ఇతర నగరాలతో పాటు, భారతదేశం, ప్రపంచంలోని అత్యంత వేడిగా ఉండే నగరాల్లో ఇది ఒకటి. మే, జూన్లలో ఉష్ణోగ్రతలు గరిష్ఠంగా రోజువారీ సగటు 33-35 °C వరకు ఉంటాయి. రుతుపవనాల ప్రారంభంతో జూన్ చివరలో వేసవి ముగుస్తుంది. గ్వాలియర్ వార్షిక వర్షపాతం 900 మి.మీ. దీనిలో ఎక్కువ భాగం రుతుపవనాల నెలల్లోనే (జూన్ చివరి నుండి అక్టోబరు ప్రారంభం వరకు) పడుతుంది. 310మి.మీ. సగటు వర్షపాతంతో ఆగస్టు అత్యంత తేమగా ఉండే నెల. గ్వాలియర్‌లో శీతాకాలం అక్టోబరు చివరలో మొదలవుతుంది, సాధారణంగా 14-16°Cలో రోజువారీ ఉష్ణోగ్రతలతో చాలా తేలికగా ఉంటుంది ఎక్కువగా పొడి, ఎండ పరిస్థితులుంటాయి. 5-6 °C సగటు కనిష్ఠాలతో జనవరి అత్యంత శీతలంగా ఉండే నెల. అప్పుడప్పుడు వచ్చే అతిశీతల పరిస్థితుల్లో ఉష్ణోగ్రతలు ఒకే అంకెకు పడిపోతాయి.
విద్యా సౌకర్యాలు
thumb|బాలికల హాస్టల్, IIITM గ్వాలియర్ thumb|మాధవ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ & సైన్స్, గ్వాలియర్ యొక్క ముందు దృశ్యం గ్వాలియర్ ముఖ్యమైన విద్యా \కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. నగరంలో అనేక ప్రముఖ ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి
ప్రస్తావనలు
వర్గం:All articles containing potentially dated statements వర్గం:Articles with hAudio microformats వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ నగరాలు పట్టణాలు
మురళీధర్ తేజోమూర్తుల
మురళీధర్ తేజోమూర్తుల రంగస్థల, టీవీ, సినీ నటుడు, రచయిత, దర్శకుడు. ఈటీవిలో ప్రసారమవుతున్న జబర్దస్త్ కార్యక్రమంలో దాదాపు 150 ఎపిసోడ్స్ లో నటించి, జబర్దస్త్ మురళీగా పేరుతెచ్చుకున్నాడు.
జననం - విద్యాభ్యాసం
మురళీ 1980, ఆగష్టు 8న విజయనగరం జిల్లా, పార్వతీపురం మండలంలోని సంతోషపురంలో జన్మించాడు. డిగ్రీ పూర్తిచేశాడు.
అమ్మ కావాలి
అమ్మ కావాలి 1985, జనవరి 26న విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా.
మురళీధర్ తేజోమూర్తుల
రంగస్థల ప్రస్థానం
మురళీ తండ్రి ఉపాధ్యాయుడు, ఆయన ప్రోత్సాహంతో 7వ తరతగతిలో రంగస్థల ప్రవేశంచేసిన మురళీ దాదాపు మూడువేల నాటక ప్రదర్శనల్లో పాల్గొన్నాడు. దాదాపు 50 నాటికలకు దర్శకత్వం వహించాడు. రవీంద్రభారతిలో నాటక ప్రదర్శన ఇవ్వాలన్న కోరికతో హైదరాబాదు వచ్చిన మురళీ, డి.యస్. దీక్షితులు నిర్వాహణలో నడుస్తున్న అక్కినేని నట శిక్షణశాలలో చేరి నటనలో మెళకువలు నేర్చుకున్నాడు. అక్కడ మొదటిసారిగా అమ్మంటే ఏంటి మమ్మీ అనే నాటికలో నటించాడు.
సినిమారంగం
రంగస్థల అనుభవంతో సినిమారంగంలోకి ప్రవేశించిన మురళీ పలు చిత్రాలలో నటించడమేకాకుండా దాదాపు 25 చిత్రాలకు రచన సహకారం అందించాడు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:తెలుగువారు వర్గం:విజయనగరం జిల్లా రంగస్థల నటులు వర్గం:1980 జననాలు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల కళాకారులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల దర్శకులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు వర్గం:టెలివిజన్ నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు
అమ్మ కావాలి
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
అమరేశ్వరస్వామి దేవాలయం
అమరేశ్వర స్వామి దేవాలయం పల్నాడు జిల్లా,అమరావతిలో ఈ దేవాలయం ఉంది.ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని పంచారామాలలో ఇది ఒకటి.
స్థల పురాణం
ఈ దేవాలయంలోని శివలింగాన్ని దేవతల రాజైన ఇంద్రుడు ప్రతిష్ఠించాడని పురాణాలు చెప్తున్నాయి. ఈ శివలింగం ఒకానొక కాలంలో ఆ శ్రీ రామచంద్రుని చేత పూజించ బడిన శివలింగంగా ప్రసిద్ధిగాంచింది.త్రిపురాసుర సంహార సమయంలో కుమారస్వామి చేత విరుగకొట్టబడిన శివలింగం ముక్కలలో ఒకటి ఇక్కడ పడిందని పురాణాలు వివరిస్తున్నాయి. పంచారామాలలో ఒకటైన అమరారామం (అమరావతి) కృతయుగంలోనే ఆవిర్భవించిన విశిష్టమైన పుణ్యక్షేత్రం. పురాణాల్లో క్రౌంచతీర్థంగా పేర్కొనబడింది. ఇక్కడి శివలింగాన్ని చంద్రుడు ప్రతిష్ఠించి. అమరేశ్వరుడనే నామకరణం చేసి పూజించినట్టు స్థలపురాణం తెలియజేస్తుంది.ఇక్కడి శివలింగం అత్యంత ఎత్తైనదిగా వుండుటవల్ల అర్చకులు ఒక పీఠమీద ఎక్కి, ప్రతి నిత్యం అభిషేకాలు నిర్వహిస్తూవుంటారు.ఇక్కడి శివలింగం పైభాగంలో ఎర్రనిరంగు మరక ఉంది. ఆ మరకే రక్తపు మరక.శివలింగం రోజురోజుకీ ఎత్తుగా పెరుగుతూ ఉండటం వల్ల నిలిపేందుకు ఒక మేకును శివలింగం తలమీద కొట్టడంజరిగింది. శివలింగంపైభాగంలో రక్తం మరక ఏర్పడింది. నేటికీ ఆ రక్తపు మరక ఉంది.దేవతల గురువు బృహస్పతి ఆదేశం మేరకు అప్పట్లో ఈ శివలింగం చుట్టూ పరివార దేవతలను ప్రతిష్ఠించడని. అమరుల నివాస ప్రాంతంగా మారిన కారణంగా ఈ ప్రాంతానికి అమరావతి అనే పేరు వచ్చిందని పురాణ కథనాలు వివరిస్తున్నాయి.
శాసనాలు
ఈ దేవాలయంలో విజయనగర చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయల శాసనాలను చూడవచ్చును. ముఖమండపంలోని ఒక స్తంభంపై కోట రాజు శాసనాన్ని ఉన్నాయి.
ఉత్సవాలు
ఈ దేవాలయం మహాశివరాత్రి, నవరాత్రి, కళ్యాణివుత్సవాలు మొదలైనవి అత్యంత వైభవంగా జరుపుతారు.
రవాణా సౌకర్యం
రవాణా సౌకర్యం ఉంది.గుంటూరు నుండి 40 కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉంది. గుంటూరు, విజయవాడ, మంగళగిరిల ద్వారా కూడా ఈ దేవాలయాన్ని చేరుకోవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:పల్నాడు జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు
బండారు సత్యనారాయణ మూర్తి
బండారు సత్యనారాయణ మూర్తి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన పరవాడ, పెందుర్తి నియోజకవర్గల నుండి నాలుగుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికై నారా చంద్రబాబునాయుడు మంత్రివర్గంలో మంత్రిగా పని చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1989) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1994) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1999) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు
శభాష్ మారుతి
శభాష్ మారుతి 1980, నవంబర్ 29వ తేదీన విడుదలైన తెలుగు సినిమా.
డార్లింగ్ Darling డార్లింగ్
డార్లింగ్ Darling డార్లింగ్ కె.భాగ్యరాజా దర్శకత్వంలో 1983, మే 14న విడుదలయ్యింది.1982లో ఇదే పేరుతో విడుదలైన తమిళ సినిమా నుండి దీనిని డబ్ చేశారు.
కథ
ఈ సినిమాలో భాగ్యరాజ్‌ తన యజమాని కూతురైన పూర్ణిమా జయరామ్‌ పట్ల ఇష్టం పెంచుకుంటాడు. పెద్దయ్యాక కాదు. చిన్నప్పుడే. పదేళ్ల వయసులో. ఇద్దరూ ఊటీలో చదువుకుంటూ ఉంటారు. ఒకే క్లాసులో ఒకరిని ఒకరు విడవకుండా ఉంటారు. మ్యూజికల్‌ చైర్స్‌లో ఒక్క చైరే మిగిలితే ఇద్దరూ నిలబడిపోతారు తప్ప ఒకరి మీద మరొకరు గెలవడానికి కూర్చోరు. స్కూల్‌లో మార్చింగ్‌ జరిగి ఎదురూ బొదురూ వస్తే ఆగిపోయి ఉన్న చోటే మార్చ్‌ చేస్తారు తప్ప ముందుకు కదలరు. ఆటల్లో ఒకరు ఫస్ట్‌ వస్తే ఒకరు సెకండ్‌. పోటీల్లో ఒకరు సెకండ్‌ వస్తే మరొకరు ఫస్ట్‌. కాని ఊటీలో కూడా ఎండ కాస్తుంది. వాళ్ల జీవితంలో కూడా ఎండ వచ్చింది. ఆ అమ్మాయి తండ్రికి ట్రాన్స్‌ఫర్‌ అయిపోయింది. ఆ అమ్మాయి పోతూ పోతూ ‘నేను తిరిగి వచ్చే వరకూ నన్ను గుర్తు పెట్టుకుంటావ్‌గా’ అని అడుగుతుంది. అంతేకాదు చనిపోయిన తన కుక్కపిల్ల సమాధి దగ్గర రోజూ పూలు పెడతావుగా అని కూడా అడుగుతుంది. ఆ అమ్మాయి ఎక్కిన రైలు వెళ్లిపోతుంది. దాని చక్రాల కింద ఆమె అంత వరకూ పెంచుకున్న జ్ఞాపకాలు కూడా జారిపోయాయి. కాని ఆ పిల్లవాడు మాత్రం ఆ క్షణం దగ్గరే ఫ్రీజ్‌ అయిపోయాడు. ఒకరోజు కాదు రెండు రోజులు కాదు ఏకంగా పదేళ్ల పాటు ఆ అమ్మాయిని ప్రేమిస్తూ ఉండిపోయాడు. అనుక్షణం ఆమె తలపులు. జ్ఞాపకాలు. కుక్కపిల్ల సమాధి మీద రోజూ పూలు పెట్టి ఎంతో గాఢంగా మౌనం పాటిస్తుంటాడు. ఇదంతా ఎవరి కోసం. తన కోసమే. ఏదో ఒక రోజు రాకపోదు తనని చూసి గుండెల్లో పొదువుకోకపోదు అని ఆశ.అమ్మాయి వచ్చింది. రిసీవ్‌ చేసుకోవడానికి స్టేషన్‌కు వెళ్లి స్టైల్‌గా ‘హాయ్‌... ఐయామ్‌ రాజా’ అన్నాడు. ఆ అమ్మాయి అతణ్ణి ఎగాదిగా చూసి ‘అయితే లగేజ్‌ అందుకో’ అంది.ఒక ఆశల బుడగ సూది మొన తగలకనే టప్పున పేలింది. ఆ అమ్మాయికి అసలు ఏమీ గుర్తు లేదు. చాలా జీవితం చూసింది. విదేశాల్లో చదువుకుంది. ఎంగేజ్‌మెంట్‌ కూడా చేసుకుంది. రేపోమాపో పెళ్లి. ఈలోపు సరదాగా ఊటీ చూద్దామని ఫ్రెండ్స్‌తో వచ్చింది. ఇక్కడ చూస్తే అమర ప్రేమికుడు భాగ్యరాజ్‌. కళ్ల నిండా మనసు నిండా ఆమెను చూసుకోవడమే. అడిగితే డీసెంట్‌గా ప్రాణమిచ్చేసేలా ఉంటాడు. మొదట ఇతని వాలకం ఏమీ అర్థం కాదు. కాని మెల్లమెల్లగా అతడి మనసులోని లోతు అర్థం చేసుకుంటుంది. మరో వైపు తాను నిశ్చితార్థం చేసుకున్న వరుడు సుమన్‌ తన కోసం ఊటీ వస్తే అక్కడ అతడి కుసంస్కారం గమనిస్తుంది. భాగ్యరాజ్‌ దగ్గర డబ్బు లేదు. అతడు వాచ్‌మెన్‌ కొడుకు నిజమే. కాని అతడి లాంటి మనసు ఎక్కడ ఉందని? అందుకే ఎంగేజ్‌మెంట్‌ను కాదని భాగ్యరాజ్‌నే పెళ్లి చేసుకుందామని నిర్ణయించుకుంటుంది. అయితే ఈలోపే ఆమె మీద కృతజ్ఞతాభారం పడుతుంది. వ్యాపారంలో నష్టపోయిన తండ్రిని స్నేహితుడైన సుమన్‌ తండ్రి ఆదుకున్నాడు కనుక ఈ క్షణంలో సుమన్‌ని కాదని భాగ్యరాజ్‌ని చేసుకోవడానికి ఆమెకు కృతజ్ఞత అడ్డు వస్తుంది. నలిగిపోతున్న ఆమెను సుమన్‌ తండ్రి గమనిస్తాడు. అసలు సంగతి గ్రహిస్తాడు. ఆయన పెద్దమనిషి. సంస్కారవంతుడు. అందుకే నిజమైన ప్రేమికునికే ఆమె చెందాలని నిర్ణయిస్తాడు. పదేళ్ల సుదీర్ఘప్రేమ ఫలవంతమైంది. చిన్నప్పటి స్నేహితురాలు ప్రియురాలైంది. ఇప్పుడు ఇల్లాలైంది.
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
మద్దూర్ మండలం (నారాయణపేట జిల్లా)
మద్దూర్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నారాయణపేట జిల్లాకు చెందిన మండలం.
ఇది సమీప పట్టణమైన నారాయణపేట నుండి 30 కి. మీ. దూరంలో కోస్గి-నారాయణపేట ప్రధాన రహదారిపై ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  29  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మండల జనాభా 67470. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 33686, స్త్రీల సంఖ్య 33784. అక్షరాస్యుల సంఖ్య 27920.
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా నుండి మార్పు
గతంలో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఉన్న ఈ మండలాన్ని 2019 ఫిబ్రవరి 17 న ప్రభుత్వం కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన నారాయణపేట జిల్లాలోకి చేర్చారు.
మండల విశేషాలు
ఈ మండలంలోని తిమ్మారెడ్డిపల్లెలో బాబాజి మఠం ఉంది. ఇక్కడి దేవుడు గిరిజనులు కొలిచే దైవంగా ప్రసిద్ధి కెక్కింది.
పశుసంపద గణాంకాలు
2007 నాటి పశుగణన ప్రకారం మండలంలో 79వేల గొర్రెలు, 11వేల మేకలు, 67 గాడిదలు, 338 పందులు, 844 కుక్కలు, 9900 కోళ్ళు, 4వేల దున్నపోతులు ఉన్నాయి.
= కొత్త రెవెన్యూ మండలాలుగా కొత్తపల్లి = 2022 జూలై 22న కొత్తపల్లి మండలం మద్దూరు నుంచి కొత్త రెవెన్యూ మండలంగా ఏర్పడింది.
కొత్తపల్లిలో విలీనమైన గ్రామాలు
= మద్దూరు మండలంలోని గ్రామాలు =
చేతిరాత
చేతిరాత అంటే చేతిలో పెన్ను లేదా పెన్సిల్ వంటి రాత పరికరంతో చేసే రాత. మనిషి అంతఃసౌందర్యాన్ని, ప్రవర్తనను ఆలోచనల్ని అంచనావేయడానికి చేతిరాత ఒక సాధనంగా ఉపయోగపడుతుంది. చేతిరాతలను, సంతకాలను విశ్లేషించే పద్ధతినే గ్రాఫాలజీ అంటారు. దస్తూరీ, సంతకాలను బట్టి మనుషుల స్వభావాలను, వ్యక్తిత్వాలను అంచనా వేస్తారు. కలిపి వ్రాత లేదా కర్సిన్ అనేది వేగంగా వ్రాయడానికి ఉపయోగించే ఒక రాత. కలిపిరాతను గొలుసుకట్టు వ్రాత, పూసకుట్టు రాత అని కూడా అంటారు. చేతిరాతలో ముద్రణారాత, కలిపిరాత రెండూ ఉంటాయి. సాంప్రదాయిక కాలిగ్రఫీ లేదా టైప్ ఫేస్ ల కంటే ఇది విభిన్నంగా ఉంటుది. వ్యక్తి శారీరక, మానసిక స్థితితో కూడిన వైయక్తిక వ్యత్యాసాలవల్ల ఏ ఇద్దరు వ్యక్తులకు చెందిన చేతిరాతలు ఎప్పుడూ ఒకే రకంగా ఉండవు.
చేతిరాత అనేది చిత్రలేఖనం, నాట్యం లాంటి నేర్చుకునే కళ. రాతను నేర్చుకోవడం, సాధన చేయడంతో కూడుకొన్న తొలి విద్యార్థి దశలలో ప్రామాణిక అక్షర రూపాలను కాపీ చేయడం స్పష్టమైన విధానం. విద్యార్థి, నమూనాకు చెందిన మానసిక ముద్రను ముందుంచుకుని దాన్ని రాతగా తన చేతి కండరాలద్వారా అనువదించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.
ఈ అంశాలలో ఒక్కొక్కటి రాత తుదిరూపానికీ శైలికీ లక్షణాలకూ దోహదం చేస్తుంది.
వీటిని మౌలికంగా కింది అంశాలు నిర్ధారిస్తాయి.
(1) మొదట్లో నేర్చుకొన్న రాత విధానం
(2) కాలక్రమంలో చేతిరాత అనుభవం, వినియోగ పరిస్థితులు
(3) అస్వస్థత, గాయంవల్ల ఏర్పడిన శారీరక అసాధారణ పరిస్థితులు లేదా లోపాలు, మానసిక వ్యత్యాసాలు, ఇతర సామాన్య పరిస్థితులు ఉండటం లేదా లేకపోవడం.
== చేతివ్రాత యొక్క కొన్ని లక్షణాలు == పంక్తుల మద్య ఖాళి: పంక్తులు ప్రవహిస్తూన్నాయా లేక అవి అస్థిరంగా ఉన్నాయా అనేది రాత వేగాన్ని సూచిస్తుంది
అక్షర పరిమాణం: ప్రతి అక్షరం ఎత్తు, వెడల్పుల నిష్పత్తి స్థిరంగా ఉందా?
కలం వాడకం: రచయిత కాగితం నుండి పెన్ను ఎత్తివేస్తారా లేదా రచన నిరంతరంగా ఉందా? కలాన్ని ఎక్కువగా ఎత్తి పెడుతూ ఉంటే అనుకరణను సూచిస్తుంది - ఎవరైనా ఉద్దేశపూర్వకంగా వారి సహజ చేతివ్రాతను మార్చడం లేదా మరొకరి చేతిరాతను కాపీ చేయడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
అక్షరాలను కలిపి రాయడం: అక్షరాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి నిరంతరాయంగా ఉన్నాయా?
అక్షరం రూపు: అక్షరాలు పూర్తిగా ఉన్నాయా, లేదా కొంత భాగం లేకుండా ఉందా?
కలం ఒత్తిడి: పైకి, క్రిందికి స్ట్రోక్‌లకు కల ఒత్తిడి (పెన్ ప్రెజర్) సమానంగా ఉందా? ఒత్తిడి ఎప్పుడు పడుతోంది?
అక్షరం వాలు: అక్షరాలు ఎడమవైపుకు లేదా కుడివైపుకు వంగి ఉన్నాయా? లేదా ఎలా మారుతున్నాయి?
మూలాధార అలవాట్లు: కాగితం యొక్క బేస్‌లైన్‌లో, రేఖకు పైన లేదా రేఖకు దిగువన ఉన్న రచన ఉందా?
అలంకారాలు: రాతలో అందం కోసం వంపులు, వయారాలూ లేదా ఏదైనా అసాధారణమైన అలంకారాలు ఉన్నాయా?
రాతను ప్రభావితం చేసే అంశాలు
ఆర్జిత కళ అయిన చేతిరాతను అనేకమైన అంతర్గత, బహిర్గత అంశాలు ప్రభావితం చేస్తాయి వాటిలో కొన్ని
రచనా సామగ్రి: కాగితం, కలం, సిరా, పెన్సిల్, ఒత్తు, సీటు మొదలగునవి చేతి రాతల్లో వ్యత్యాసాలకు దోహదం చేస్తాయి.
శారీరక లేదా మానసిక కల్లోలాలు: ఉత్తేజం, అస్వస్థత, భయం, బాధ, చేతులకైన గాయాలు, మత్తుమందులు లేదా ఆల్కహాల్ ప్రభావం వంటివి రాత లక్షణాలపై ప్రతికాల ప్రభావం కలగజేస్తాయి.
వయస్సు: కాలం గడిచే కొద్దీ రాత లక్షణాలలో కొన్ని మార్పులు వస్తాయి.. కొన్ని కొత్త లక్షణాలు సమకూరుతాయి, పాతవి పోతాయి. వృద్ధాప్యంలో అక్షరాల పొల్లులు తగ్గిపోవచ్చు. అక్షరాల రూపంలో తేడా రావచ్చు.
ఎ.ఎస్. రావు నగర్
'''ఎ.ఎస్. రావు నగర్''', తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు లోని ప్రధాన నివాస, వాణిజ్య ప్రాంతం. నగరానికి ఈశాన్యం వైపున ఉన్న ఈ ప్రాంతం, మేడ్చల్ మల్కాజిగిరి జిల్లా పరిధిలోకి వస్తుంది. ఇది హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ లో 2వ వార్డు నంబరు గా ఉంది.
పేరు వెనుక చరిత్ర
హైదరాబాదులో ఎలక్ట్రానిక్స్ కార్పోరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (ఇసిఐఎల్) వ్యవస్థాపకుడు డాక్టర్ అయ్యగారి సాంబశివరావు (డాక్టర్ ఎ.ఎస్.రావు) పేరు మీదుగా ఈ ప్రాంతానికి ఎ.ఎస్. రావు నగర్ అని పేరు పెట్టారు. అటామిక్ ఎనర్జీ, ఇసిఐఎల్, ఎన్‌ఎఫ్‌సి, టిఎఫ్‌ఆర్ విభాగాల ఉద్యోగుల ప్రయోజనాల కోసం 1976లో ఇసిఐఎల్ ఎంప్లాయీస్ కో-ఆపరేటివ్ హౌస్ కన్స్ట్రక్షన్ సొసైటీ లిమిటెడ్‌ను ఏర్పాటు చేయడంలో ఎ.ఎస్. రావు ముఖ్యపాత్ర పోషించాడు.
ఆర్థిక వ్యవస్థ
ఇక్కడ రిటైల్ దుకాణాలు, వాణిజ్య భవనాలు ఉన్నాయి.
రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో ఎ.ఎస్. రావు నగర్ నుండి నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. రామకృష్ణాపురం గేట్ రైల్వే స్టేషను, మౌలాలీ రైల్వే స్టేషనులు ఇక్కడికి సమీపంలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం ఘటకేసర్, ఇసిఐఎల్, నేరెడ్‌మెట్‌, కీసర, సైనిక్‌పురి, మల్కాజ్‌గిరి ప్రాంతాలకు రవాణా పరంగా కలుపబడి ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
అరవింద్ కుమార్ గౌడ్
అరవింద్ కుమార్ గౌడ్  పూర్తి పేరు అరవింద్ కుమార్ గౌడ్ ముద్దగోని (జ. 1959, సెప్టెంబర్ 19) భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు. అతను తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజధాని అయిన హైదరాబాద్ నగరంలోని పురానాపూల్ లో జన్మించారు. అయన తండ్రిగారు ప్రతాప్ లింగం ప్రభుత్వ ప్రధానోపాధ్యాయులుగా పనిచేసారు. అరవింద్ కుమార్ గౌడ్ గారికి నలుగురు సోదరులు, ఇద్దరు సోదరీమణులు ఉన్నారు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ హోమ్ మంత్రి దేవేందర్ గౌడ్ అరవింద్ గౌడ్ గారికి మేనమామ.
రూలర్ (సినిమా)
రూలర్ 2019, డిసెంబరు 20న విడుదలైన తెలుగు యాక్షన్ సినిమా. సి.కె. ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్, హ్యాపీ మూవీస్ పతాకంపై సి. కళ్యాణ్ నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి కె. ఎస్. రవికుమార్ దర్శకత్వం వహించాడు. నందమూరి బాలకృష్ణ, సోనాల్ చౌహాన్, వేదిక, ప్రకాష్ రాజ్, జయసుధ, భూమిక చావ్లా తదితరులు ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రానికి చిరంతన్ భట్ సంగీతం అందించాడు. ఈ చిత్రంలో డాన్, పోలీస్ ఆఫీసర్ గా ద్విపాత్రాభినయం చేశాడు.
కథ
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రమంత్రి భవాని సింగ్ ఠాగూర్ కూతురు కులాంతర వివాహానికి పోలీస్ ఆఫీసర్ ధర్మా (బాలకృష్ణ) సపోర్ట్ గా నిలుస్తాడు. దీనితో భవాని సింగ్ ఆఫీసర్ ధర్మాని ఎలా అయిన అంతమోదించాలని అనుకుంటాడు. కానీ ఆఫీసర్ ధర్మా కాస్తా అర్జున్ ప్రసాద్ గా ఓ సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీకి సి.ఈ.వో.గా కనిపిస్తాడు. కంపెనీ పనిమీద బ్యాంకాక్ వెళ్ళిన అర్జున్ ప్రసాద్ పై అటాక్ జరుగుతుంది. ఇంతకి ఆ అటాక్ చేసింది ఎవరు ? అసలు ఈ ధర్మ ఎవరు? ఎందుకు అర్జున్ ప్రసాద్ ను ధర్మ అంటున్నారు? అన్నది మిగతా కథ.
నిర్మాణం
2019, జూలైలో బ్యాంకాక్ లో చిత్రీకరణ ప్రారంభమయింది. అక్టోబరులో రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో రెండవ షెడ్యూల్ పూర్తయింది.
పాటలు
ఈ చిత్రానికి చిరంతన్ భట్ సంగీతం అందించాడు. ఈ పాటలు ఆదిత్యా మ్యూజిక్ ద్వారా విడుదలయ్యాయి.
మార్కెటింగ్
2019, ఆగస్టులో డాన్ గెటప్‌లో ఉన్న బాలకృష్ణ ఫోటోతో ఫస్ట్‌లుక్ పోస్టర్ విడుదల అయింది. 2019, అక్టోబరు 26న సి.కె. ఎంటర్టైన్మెంట్స్ అధికారిక మోషన్ పోస్టర్ ను విడుదల చేసింది. సినిమా పై పూర్తి నెగటివ్ రేటింగ్స్ ఇచ్చారు, సినిమా పరాజయానికి కథా లోపమే కారణంగా పేర్కొన్నారు
ఇతర లంకెలు
వర్గం:2019 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:నందమూరి బాలకృష్ణ సినిమాలు వర్గం:ప్రకాష్ రాజ్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:జయసుధ నటించిన సినిమాలు వర్గం:భూమిక నటించిన సినిమాలు వర్గం:సాయాజీ షిండే నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రఘుబాబు నటించిన చిత్రాలు
ఇదే నా మొదటి ప్రేమలేఖ
ఇదే నా మొదటి ప్రేమలేఖ, 2001 అక్టోబరు 19న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. హర్ష క్రియేషన్స్ పతాకంపై జక్కుల శ్రీనివాసరెడ్డి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు జి. నాగేశ్వరరెడ్డి తొలిసారిగా దర్శకత్వం వహించాడు. ఇందులో జయరాం, రిమీ సేన్, చలపతిరావు, బ్రహ్మానందం తదితరులు నటించగా, ఘంటాడి కృష్ణ సంగీతం అందించాడు.
పాటలు
ఈ సినిమాకు ఘంటాడి కృష్ణ సంగీతం అందించాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు వర్గం:చలపతి రావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:ఎల్. బి. శ్రీరాం నటించిన చిత్రాలు వర్గం:వేణుమాధవ్ నటించిన చిత్రాలు
సుల్తాన్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
సుల్తాన్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
హైయన్ తుఫాన్
thumb హైయన్ తుఫాను (ఫిలిప్పీన్స్ లో "టైఫూన్ యొలాండా"గా పిలుస్తారు) అనేది అనధికారికంగా అత్యంత బలమైన తుఫానుగా నమోదు చేయబడిన తుఫాను. ఇది భూమి పై 315 km/h (195 mph). వేగం గలిగిన పెద్ద తుపాను. ఇది "2013 పసిఫిక్ తుపాను కాలం"లో 13 వ తుఫానుగా నమోదు చేయబడింది. ఈ తుఫాను నవంబర్ 2 న ఫెడరేటెడ్ స్టేట్ ఆఫ్ మైక్రోనేసియా లోని పోన్‌పైకు కొన్ని వందల కిలోమీటర్ల ఆగ్నేయంగా అత్యల్ప పీడనంతో ప్రారంభమైనది. ఇది ఆ తర్వాత ట్రాపికల్ తుఫానుగా తయారైన తర్వాత నవంబర్ 4 వ తేదీ 000 UTC లకు దీనికి "హైయన్"గా నామకరణం చేశారు. ఇది నవంబర్ 5 వ తేదీ 1800 UTC లకు తీవ్రరూపం దాల్చి శరవేగంతో ఉధృతంగా తయారైనది. నవంబర్ 6 న జాయింట్ టైఫూన్ వార్నింగ్ సెంటర్ (JTWC) దీనిని ఐదవ వర్గం సూపర్ తుఫానుగా సాఫిర్ సింప్సన్ హరికేన్ విండ్ స్కేలుపై నమోదు చేసింది. ఈ తుఫాను బలం పొందిన తర్వాత పలావ్ లోని కయాంజెల్ మీదుగా ప్రయాణించింది. ఆ తర్వాత ఇది తీవ్ర రూపంలో కనసాగి నవంబర్ 7 వ తేది 200 UTC లకు జపాన్ మెటొరాజికల్ ఏజెన్సీ (JMA) దీని గాలితీవ్రతను పది నిమిషాల గాలి ప్రవాహాలు 315 km/h (195 mph) వేగంతో ఉన్నట్లు నవీకరించారు. అనధికారికంగా "హైయన్" నిరంతరం పరిశీలించిన తుఫానులలో నాల్గవ అత్యంత తీవ్ర ఉష్ణ తుఫానులగా తయారైనది. అనేక గంటల తర్వాత ఈ తుఫాను ఫిలిప్పీన్స్ లో గుయన్, తూర్పు సమర్ ప్రాంతంలో తీరం దాటినది. తీరం దాటిన సందర్భంలో కూడా దాని తీవ్రత తగ్గలేదు. పరిశీలిస్తే "హైయన్" తుఫాను తీరం దాటిన బలమైన తుఫానుగా రికార్డులకెక్కింది. ఇది వరకు 1969 అట్లాంటిక్ హరికేన్ కాలం లో 305 km/h (190 mph) వేగంతో ఉన్న తుఫాను రికార్డును ఈ "హైయన్" తుఫాను అధికమించింది. క్రమంగా బలహీనపడి ఈ తుఫాను ఐదు ద్వీపాల భూభాగాలలో తీరందాటి దక్షిణ చైనా సముద్రం గుండా పోయింది. ఇది నైరుతి దిశగా తిరిగి ఉత్తర వియాత్నాంలో నవంబరు 10 న ప్రమాదకర తుఫానుగా ప్రవేశించింది. ఈ తుఫాను ఫిలిప్పీన్స్ లో తీవ్ర నష్టం కలిగించింది. ప్రత్యేకంగా సమార్ ద్వీపం, లేటే ప్రాంతాలు ఈ తుఫాను ధాటికి అతలాకుతలం అయినవి. ఆ ప్రాంత గవర్నర్ అంచనాల ప్రకారం ఒక్క టాల్కోబాన్ లోనే 10,000 వరకు మరణాలు సంభవించినట్లు తెలిసింది.
తుఫాను వలన నష్టం
భయంకర తుఫాను హైయన్ ధాటికి ఫిలిప్పైన్స్ విలవిలలాడింది. ఈ పెను తుఫాను ధాటికి 10,000 మందికి పైగా మరణించి ఉంటారని భయపడుతున్నారు. ఒక్క లేటి ద్వీప రాష్ట్రంలోనే 10,000 మందికి పైగా మరణించారని, సమర్ ద్వీపంలో మరణాలు కూడా కలుపుకుంటే ఈ సంఖ్య ఇంకా పెరుగుతుందని ఫిలిప్పైన్స్ అధికారులు చెబుతున్నారు. లేటే రాష్ట్రం మొత్తం దాదాపు నాశనం అయిందని స్ధానిక అధికారులను ఉటంకిస్తూ "రష్యా టుడే"లో తెలిపింది. లేటి రాష్ట్రంలో 80 శాతం భాగం పూర్తిగా ధ్వంసం అయిందని ఆ రాష్ట్ర చీఫ్ సూపరింటెండ్ ఎల్మర్ సోరియా చెప్పినట్లు రాయిటర్స్ వార్తా సంస్థ తెలిపింది. చనిపోయినవారిలో అత్యధికులు నీళ్ళలో మునిగిపోవడం వలన గానీ, భవనాలు కూలిపోవడం వలన గానీ చనిపోయారని ఫిలిప్పైన్స్ అధికారులు చెప్పారు. టాక్లోబన్ నగర అధికారి టెక్సన్ లిమ్ ప్రకారం ఒక్క టాక్లోబన్ నగరంలోనే మరణాల సంఖ్య 10,000 దాటుతుంది (ఎ.ఎఫ్.పి).
ఫిలిప్పైన్స్ హోమ్ కార్యదర్శి (మన హోమ్ మంత్రితో సమానం) మార్ రోగ్జాస్ పరిస్ధితిని “భయంకరం”గా అభివర్ణించాడు. ఈ తుఫాను తాకిడి వల్ల ఆ ప్రాంతంలో ఎక్కడ చూసినా మృత కళేబరాలే. ఆధునిక జీవనానికి సంబంధించిన అన్నీ సౌకర్యాలూ, వ్యవస్థలూ -సమాచార వ్యవస్థ, విద్యుత్, నీటి సరఫరా- నాశనం అయ్యాయి. మీడియా కూడా పని చేయకపోవడంతో ప్రజలను సామూహికంగా సహాయంకోసం సంప్రదించే మార్గం లేకుండా పోయింది. ఇంత భారీ స్ధాయిలో ప్రజలు చనిపోవడం ఫిలిప్పైన్స్ లో ఇదే ప్రథమం. ఫిలిప్పైన్స్ చరిత్రలోనే ఇంత భారీ జన, ధన, ఆస్తి నష్టం జరగలేదని తెలుస్తోంది.
నవంబరు 10 మధ్యాహ్నానికి తుఫాను వియత్నాం తీరం దాటవచ్చని వాతావరణ శాస్త్రజ్ఞులు ప్రకటించారు. తీర ప్రాంతాల నుండి 5 లక్షల మందికి పైగా ప్రజలను వియాత్నాం ప్రభుత్వం ఖాళీ చేయించింది.
సమర్ ద్వీపంలో 300 మందికి పైగా మరణించినట్లు ధ్రువీకరించగా 2,000 మంది ఆచూకీ గల్లంతయింది. తీర ప్రాంతంలో సముద్ర అలలు 20 నుండి 50 అడుగుల వరకు ఎగిసిపడ్డాయి. ఈ ద్వీపంలో అనేక గ్రామాలకు ఇంకా చేరుకోవలసి ఉంది. విద్యుత్ లేదు. టవర్లు కూలిపోవడంతో సెల్ ఫోన్ సంకేతాలు కూడా అందడం లేదు. నీటి ప్రవాహం వల్ల రోడ్డు సౌకర్యాలు తెగిపోయాయి. వంతెనలు కూలిపోయాయి. ఫలితంగా అనేక గ్రామాలతో సంబంధాలు తెగిపోయాయి.
ఇతర ద్వీపాలలో కూడా అనేక మంది చనిపోయియారు.
అంతర్జాతీయ సహాయం
తీవ్రంగా నష్టపోయిన ప్రాంతాలకు వివిధ అంతర్జాతీయ సంస్ధలు సహాయం చేసే ఏర్పాట్లలో ఉన్నాయి. ఇప్పటివరకు రెడ్ క్రాస్ సంస్ధ సహాయ పనుల్లో ముందంజలో ఉంది. వివిధ చోట్ల చిక్కుకుపోయినవారిని వెతికి రక్షించడానికి సిబ్బందిని పంపుతామని, ఒక మొబైల్ ఆసుపత్రి కూడా పంపగలమని రష్యా అత్యవసర శాఖ మంత్రి ప్రకటించాడు. 50 మంది సిబ్బంది 2 విమానాలు పంపనున్నట్లు రష్యా ప్రతినిధి తెలిపారు. సహాయానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని అమెరికా ప్రకటించింది. తమ నౌకాదళం నష్టాన్ని అంచనా వేస్తున్నట్లు పేర్కొంది.
ఐరాస ప్రకృతి విపత్తు సహాయ విభాగం బృందం టాక్లోబన్ నగరానికి చేరుకుంది. స్ధానిక అధికారుల నేతృత్వంలో సహాయ కార్యక్రమాలను సమన్వయ పరుస్తున్నామని UNDAC ప్రతినిధి తెలిపారు. ఐరాస పిల్లల సంస్ధ UNICEF, ప్రపంచ ఆహార సంస్ధలు కూడా రంగంలోకి దిగాయి. UNICEF ప్రకారం 1.7 మిలియన్ల మంది పిల్లలు హైయన్ వల్ల ప్రభావితులయ్యారు. అత్యవసర ఔషధాలు, పోషకార సరఫరాలు, రక్షిత నీరు తదితర సరఫరాలు అందించే ప్రయత్నం చేస్తున్నామని UNICEF ప్రతినిధులు తెలిపారు.
ప్రపంచ ఆహార సంస్ధ ఇప్పటివరకు 2 మిలియన్ డాలర్లను హైయన్ తుఫాను సహాయ కార్యక్రమాలకు కేటాయించినట్లు తెలిపింది. బాధితులకు 40 మెట్రిక్ టన్నుల హై ఎనర్జీ బిస్కట్లు పంపామని తెలిపింది. ‘సేవ్ ద చిల్డ్రన్’, ‘వరల్డ్ విజన్’ తదితర ఎన్.జి.ఓ సంస్ధలు కూడా రంగంలోకి దిగాయి. ఈ రెండు సంస్ధలు ఆన్ లైన్ ద్వారా నిధులు సేకరించే కార్యక్రమానికి ఉపక్రమించాయి. <!--
Micronesia and Palau
Upon JTWC’s declaration of Tropical Depression 31W on November 3, a tropical storm warning was issued for Chuuk Lagoon, Losap, and Poluwat in the Federated States of Micronesia. Further west, Faraulep, Satawal, and Woleai, were placed under a typhoon watch while Fananu and Ulul were placed under a tropical storm watch. The following day, the tropical storm warning expanded to include Satawal while a typhoon warning was issued for Woleai. Much of Yap State while the islands of Koror and Kayangel in Palau were placed under a typhoon watch later on November 4. The government issued a mandatory evacuation for Kayangel, and although most residents ignored the warning, they all survived the storm. As Haiyan progressed westward, the easternmost advisories were gradually discontinued. As Haiyan intensified into a typhoon on November 5, warnings were raised across Palau and Yap State. Government offices in Melekeok were used as an evacuation building for Palau. Despite mandatory evacuation orders, most residents on Kayangel remained on the island and rode out the typhoon.
Philippines
Shortly before Typhoon Haiyan entered the Philippine area of responsibility on November 6, PAGASA raised Public Storm Warning Signal (PSWS) #1, the lowest of four levels, for much of the Visayas and Mindanao. As the storm continued to approach the country, warnings expanded into Luzon and increased in severity for eastern areas. By the evening of November 7, PSWS #4, the highest level of warning which indicates winds in excess of 185 km/h (115 mph) are expected, was raised for Biliran Island, Eastern Samar, Leyte, northern Cebu, Samar, and Southern Leyte. Through November 8, the coverage of PSWS #4 continued to expand, with areas in southern Luzon being included.
Vietnam
As of November 9 the storm was heading to Vietnam, where sustained wind speeds at landfall were forecast to be in the region of 120–130 km/h (75–80 mph), with gusts up to 185 km/h (115 mph). 200,000 people were being evacuated in central Vietnam. Schools were being closed and people living in low-lying coastal areas moved to typhoon shelters on higher ground. Shipping was ordered back to port. Some 170,000 soldiers were mobilised to provide emergency relief. Shortly before, central Vietnam had suffered widespread damage from typhoons Wutip and Nari, but Haiyan was expected to be at least twice as powerful, and likely to cause much damage, particularly to houses to which makeshift repairs were made after the earlier typhoons.
Approximately 600,000 people were evacuated ahead of Haiyan's arrival in Vietnam; however, there were complaints by many that the warnings came too late. On the small island of Cồn Cỏ, all residents were relocated to underground shelters with enough supplies for several days. Hundreds of flights were canceled across the country while schools were closed on November 11.
China
The State Flood Control and Drought Relief Headquarters hoisted a level three emergency response in the provinces of Hainan, Guangdong and Guangxi. All fishing vessels were urged to return to ports by noon on November 9.
Under the combined effects of Haiyan and strong easterlies brought by the subtropical ridge, strong winds have been recorded in Hong Kong since 9th November, 2013. The Hong Kong Observatory has issued the Strong Monsoon Signal at 19:10 HKT on 9th November, 2013, and is still in place as on 11th November. One person was swept away under 3 meter waves off Lower Cheung Sha Beach, Lantau Island.
Micronesia and Palau
On Kayangel in Palau, a high storm surge damaged several houses, while strong winds downed trees. Despite residents' refusal to evacuate, no fatalities or major injuries took place on the island. Helicopters were flown to the island to survey damage and provide relief supplies. The government planned to evacuate those who were left homeless from the island. Koror, Babeldaob and Kayangel each lost access to water and power. In Koror, winds reaching as high as 120 km/h (75 mph) blew out rooftops and downed trees and power lines. A causeway linking an offshore hospital to the main island was temporarily shut down after being inundated by water. On the northern end of Babeldaob, Haiyan damaged schools and buildings. Lying closest to Haiyan at the time of the typhoon's passage, Kayangel was flooded in its entirety, and all homes were destroyed. Though no people were killed there, 69 others were displaced by the storm.
Philippines
In Surigao City, 281.9 mm of rainfall was recorded, much of which fell in under 12 hours.
Haiyan made its initial landfall in Guiuan, Eastern Samar at 20:45 UTC on November 7, 2013, with preliminarily estimated sustained wind speeds between 147 and 195 miles-per-hour. PAGASA also recorded that Haiyan made landfall on the Visayas region six times. Storm surges were also recorded in many places. In the island of Leyte and Samar, PAGASA measured 5–6 meter (15–19 ft) waves.
, 151 deaths had been confirmed by the National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC). However, an official in Samar reported a death toll of 300.
In Tacloban, Leyte, the terminal building of Tacloban Airport was destroyed by a 5.2 m storm surge up to the height of the second story. Along the airport, a storm surge of 4 m was estimated. Waves of 4.6 m were also estimated. There was widespread devastation from the storm surge, with many buildings being destroyed, trees knocked over or broken, and cars piled up. The low-lying areas on the eastern side of Tacloban city had been most badly affected, with the low-lying populated areas near the coast completely washed away. Flooding also extended for one kilometer inland on the east coast of the province. Preliminary estimates were that more than 1,000 people had died in Tacloban city within Leyte province, with 200 more than in Samar province. 70 to 80% of the province of Leyte has been destroyed, and the governor estimates there are at least 10,000 people dead. As national government authorities started to enter the devastated areas on November 9, the Philippine Daily Inquirer reported that the Philippine Red Cross feared a death toll of around 1,200. On the western coast of Samar the storm surge was not so significant.
Most families in Samar and Leyte have lost some family members or relatives; families are coming in from outlying provinces looking for relatives that may have been washed away, especially children. However, government aid eventually arrived into Tacloban city.