cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1996 కోనసీమ తుఫాను
ఆంధ్రప్రదేశ్ తూర్పుగోదావరిజిల్లా కోనసీమలో 1996 నవంబర్ నెలలో అతి పెద్ద తుఫాను.కోనసీమ చరిత్రలో చీకటి అధ్యాయంగా చెప్పుకోవచ్చు. సుమారు 215 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రచండ గాలులకు ఇళ్ల పైకప్పులు ఎగిరిపోయాయి చెట్లు నేలకొరిగాయి  1996లో పెనుతుపాను సమయములో ముఖ్యమంత్రిగా చంద్రబాబునాయుడు ఉన్నారు. right|thumb|ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కాకినాడ సమీపించే తుఫాను యొక్క ఉపగ్రహ చిత్ర పటం
తుఫాన్ కదలిక
అక్టోబర్ చివరిలో పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఏర్పడిన అల్పపీడనం, అండమాన్ నికోబర్ దీవుల మీదుగా పయనం సాగించి తుఫానుగా మరి బంగాళాఖాతం లోకి ప్రవేశించింది. 5 నవంబర్ 1996 తుఫాను తీవ్రత పెరిగీ హరికేన్ మారి నవంబర్ 6 న ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కాకినాడ యానం మధ్య తీరం తాకింది. తీరం తాకే సమయంలో 215 కిలోమీటర్ల గాలులు వేగంతో గోదావరి జిల్లాల వైపు ఉగ్రరూపం చూపించింది.
తుఫాను తీవ్రత
తుఫాను ప్రభావం ఎక్కువగా కోనసీమ లో అమలాపురం ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ నష్టం వాటిల్లింది. తుఫాను ముందు సుమారు 225,000 కుటుంబాలు అధికారులు ఖాళీ చేయించారు. చాలా పట్టణాల్లో సరైన తుఫాను ఆశ్రయాలు లేవు. మొత్తం నష్టంలో 70% తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో ఉంది. కాకినాడ సమీపంలోని రెండు గ్రామాలు భైరవపద బులుసుతిప్ప పూర్తిగా ధ్వంసమయ్యాయి.గ్రామాలకు ముందస్తు హెచ్చరికలు అందలేకపోవడంతో అక్కడ 90% పడవలు దెబ్బతిన్నాయి.మత్యకరులు చాలా మంది మరణించారు.చనిపోయిన వారిలో చాలామంది సముద్రంలో కొట్టుకుపోయారు.అమలాపురంలో భారీ వర్షపాతం 390 మిమీ నమోదైనది. ఈ తుఫాన్ కారణంగా 1,077 మంది మరణించారు. ఈ తుఫాను 241,802 హెక్టార్లు (597,510 ఎకరాలు) పంటలను నాశనం అయ్యాయి.2 లక్షల 33 వేల కుటుంబాలు నిరాశ్రయులయ్యారు.దాదాపు 2,27000 హెక్టార్ల చేతికొచ్చిన ఖరీఫ్ వరి పంట పోయింది.40 వేలకు పైనా ఇల్లులు నేలమట్టం అయిపోయాయి.78 సెంటిమీటర్ల వర్ష పాతం నమోదు అయ్యింది.అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు నాడు రాజమహేంద్రవరం లో మినీ సెక్రెటేరియట్ ఏర్పాటు చేశారు.
అధికార సహాయక చర్యలు
తుఫాను భారీ నష్టం తరువాత, నిరాశ్రయులైన వారికి తాత్కాలిక శిబిరాల్లో ఏర్పాటు చేశారు. అప్పటి ప్రభుత్వం 1772 మందికి 742 సహాయ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేసింది.పాఠశాలలు, కార్యాలయ భవనాలను ఉపయోగించుకుంది. తుఫాను తగ్గిన తరువాత నిరాశ్రయులైన చాలా మంది ప్రజలు తమ ఇళ్లకు తిరిగి వచ్చారు. కార్మికులు నీటి సేవను పునరుద్ధరించారు. అవసరమైన వారికి త్రాగునీటిని పంపిణీ చేశారు. హైవేల నుండి చెట్లను తొలగించడానికి కార్మికులు క్రేన్లను ఉపయోగించారు.విద్యుత్ సరఫరా వలె రోడ్లు కమ్యూనికేషన్ లింకులు త్వరగా పునరుద్ధరించబడ్డాయి బాధిత పౌరులకు 75 కిలోల బియ్యం వంటి సహాయక వస్తువులను అందించారు. రెడ్‌క్రాస్ దుప్పట్లు, ఆహారం, వంట సామాగ్రిని తీసుకెళ్లే 10 ట్రక్కులను ఢిల్లీ నుండి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు పంపింది. అయినప్పటికీ నివాసితులు పేద ప్రాంతాలలో సహాయం కోసం పోరాడారు. హెలికాప్టర్లు తుఫాను నష్టాన్ని కూడా పరిశీలించాయి, ఎందుకంటే చాలా చిన్న గ్రామాలు రోడ్ల ద్వారా అనుసంధానించబడలేదు. తుఫాను తరువాత సుమారు 935 వైద్య బృందాలు స్థాపించబడ్డాయి, నీటిని శుద్ధి చేయడానికి క్లోరినేటెడ్ తాగుడు మాత్రలు పంపిణీ చేయబడ్డాయి. తుఫాను తరువాత విదేశీ ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు సుమారు 500,000 US డాలర్లు విరాళంగా ఇచ్చాయి.ప్రపంచ బ్యాంక్ ఈ తుఫాను ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక వ్యవస్థపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు తుఫాను నుండి కోలుకోవడానికి 30 సంవత్సరాల సమయం పడుతుందని అంచనా వేశారు.ప్రభుత్వం తుఫాను సమయంలో గుడిసెలు కూలిపోయిన ప్రతి కుటుంబానికి 1,500, రూ. తుఫానుతో మరణించిన ప్రతి వ్యక్తి కుటుంబానికి 100,000 చెల్లించారు.
ప్రభావితమైన మండలాలు
తుఫాన్ ప్రభావం ఎక్కువగా కోనసీమ లోనే ఉంది. అమలాపురం,ఉప్పలగుప్తం,కాట్రేనికోన,అయినవిల్లి ,ముమ్మడివరం,కొత్తపేట వంటి ప్రాంతాలలో ఎక్కువ నష్టం వాటిల్లింది.
నష్టం
1996 తుపాను స‌మ‌యంలో సమాచార, రవాణా వ్యవస్థలు స‌క్ర‌మంగా లేక‌పోవ‌డంతో అపార‌ న‌ష్టం సంభవించింద‌న్నారు.సుమారు 215 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రచండ గాలులు విరుచుకుపడటంతో ఇళ్ల పైకప్పులు ఎగిరిపోయాయి చెట్లు నేలకొరిగాయి. గోడలు కూలిపోయాయి. కిటికీల అద్దాలు వాటంతట అవే పగిలిపోయాయి.విద్యుత్ సరఫరాకు, మంచినీటి సరఫరాకు తీవ్ర ఆటంకం ఏర్పడింది.చాలామంది ప్రజలు చీకట్లోనే ప్రాణాలు అరచేతిలో పెట్టుకుని సమీపంలోని పునరావాస కేంద్రాల్లోకి పరుగులు తీశారు.ముఖ్యంగా కొబ్బరి చెట్లకు ప్రసిద్ధి చెందిన కోనసీమ ఆ తుపాను కారణంగా భారీ నష్టాన్ని కలిగించింది. కోనసీమ ప్రాంతానికి చాలారోజుల పాటు బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధాలు తెగిపోయాయి. లక్షలాది కొబ్బరిచెట్లు నేలకొరిగాయి. సుమారు 2,25,000 కుటుంబాలు నిరాశ్రయులయ్యారు. వెయ్యి మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. లక్షల సంఖ్యలో పశువులు, పక్షులు చనిపోయాయి. 2,41,802 హెక్టార్లలో చేతికి అందివచ్చిన ఖరీఫ్‌ వరి పంట దెబ్బ తినగా 6,47, 554 ఇళ్లు నేల మట్టం అయినట్టు ప్రభుత్వం అంచనా వేశారు.తుపాను అనంతరం కోనసీమ ఎడారిగా మారిపోయింది. తినడానికి తిండి కూడా లేక ప్రజలు అల్లాడిపోయారు. అప్పటి ప్రభుత్వం, రెడ్‌క్రాస్‌, ప్రపంచ బ్యాంకు ఇతర స్వచ్ఛంద సంస్థలు ఆదుకోవడంతో 10-15 ఏళ్ల తర్వాత కోనసీమ కోలుకోగలిగింది. ఆ తర్వాత చాలా తుపానులు వచ్చినప్పటికీ 1996 స్థాయిలో నష్టాన్ని కలిగించలేదు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తుఫానులు వర్గం:ప్రకృతి వైపరీత్యాలు వర్గం:ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో తుఫానులు
బూరుగుపల్లి శేషారావు
రాజకీయ జీవితం
బూరుగుపల్లి శేషారావు తెలుగుదేశం పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి పార్టీలో జిల్లా, రాష్ట్ర స్థాయిల్లో పనిచేస్తూ 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి జి.శ్రీనివాస నాయుడు పై 5766 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2014లో టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఎన్నికల్లో వైసీపీ అభ్యర్థి ఎస్‌. రాజీవ్ కృష్ణా పై 6359 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలిచి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. శేషారావు 2019లో టీడీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి వైసీపీ అభ్యర్థి జి.శ్రీనివాస నాయుడు చేతిలో 21688 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు.
గోదారంగనాయకస్వామి దేవాలయం
గోదారంగనాయకస్వామి దేవాలయం తెలంగాణలోని పెద్దపల్లి జిల్లా, సుల్తానాబాద్ మండలం, తొగర్రాయి గ్రామంలో ఉన్న దేవాలయం. 15వందల సంవత్సరాలక్రితం కాకతీయులు నిర్మించిన ఈ దేవాలయ ప్రాంగణంలో గోదాదేవి సమేత రంగనాథస్వామి, శివకేశవులు కొలువుతీరారు.
ఎం. మహేందర్ రెడ్డి
ముదిరెడ్డి మహేందర్‌ రెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్ర డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ అఫ్ పోలీస్. ఆయన 2017 నవంబరు 17 నుండి 2022 డిసెంబరు 31 వరకు తెలంగాణ రాష్ట్ర డీజీపీగా పనిచేశాడు.
గోదారంగనాయకస్వామి దేవాలయం
చరిత్ర
తొగర్రాయి గ్రామ శివారులో గుండిబండ (పెద్ద బండ) ఉంది. 15వందల ఏళ్ళ కిందట కాకతీయులు ఈ బండమీద గోదాదేవి సమేత రంగనాథస్వామి, శివకేశవులకు ఆలయాలు నిర్మించారని చరిత్రను బట్టి తెలుస్తుంది. కాకతీయుల పాలన ముగిసిన తరువాత, మహ్మదీయుల పాలన వచ్చింది. వారు చేసిన దాడిలో ఈ రెండు దేవాలయాలు ధ్వంసం చేయబడ్డాయి.
ఎం. మహేందర్ రెడ్డి
జననం, విద్యాభాస్యం
ఎం. మహేందర్ రెడ్డి 3 డిసెంబరు 1962లో తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా,కూసుమంచి మండలం, కిష్టాపురం గ్రామంలో నారాయణ రెడ్డి, అచ్చమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన నల్గొండ జిల్లా సర్వేల్ గురుకుల పాఠశాలలో ప్రాధమిక విద్యను పూర్తి చేసి, వరంగల్ ఎన్.ఐ.టి నుండి ఇంజనీరింగ్  పూర్తి చేసి ఎన్‌ఐటీ దిల్లీలో ఎంటెక్‌ చదువుతుండగా ఐపీఎస్‌కు ఎంపికయ్యాడు. ఆయన 2020లో జేఎన్టీయూహెచ్‌ నుంచి ‘‘ఇంపాక్ట్ ఆఫ్‌ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ ఆన్ పోలీసింగ్’పై పీహెచ్‌డీ పూర్తి చేశాడు. ఆయనకు భార్య అనిత, కుమారుడు నితేష్‌ ఉన్నాడు.
గోదారంగనాయకస్వామి దేవాలయం
చరిత్ర
కొంతకాలం తరువాత ఈ ప్రాంతం పెద్దపల్లి సంస్థానాధీశుల పాలన కిందికి వచ్చింది. వారు పసుపుకుంకుమల కింద గుమ్మడికాయల పాడు,జారుబండపల్లె అనే గ్రామాలను ఒద్దిరాజులకు ఇచ్చారని, వారు ఈ దేవాలయాల్ని పునర్నిర్మించడంతోపాటు వాటి బాగోగులు చూసేవారని తెలుస్తుంది. గుమ్మడికాయలపాడు వాసులు గ్రామం నుండి కొంతదూరం వెళ్లి రాళ్లతో కూడిన ప్రాంతంలో మరో గ్రామాన్ని నిర్మించుకున్నారు. అయితే ఆ గ్రామానికి మొత్తం నాపరాయి, పలుగురాళ్లతో కూడిన తొవ్వ (దారి) ఉండడంతో ఆ గ్రామానికి తొగర్రాయి అని పేరు వచ్చింది.
ఎం. మహేందర్ రెడ్డి
వృత్తి జీవితం
ఎం. మహేందర్ రెడ్డి 1986 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐ.పి.ఎస్ అధికారి. ఆయన తొలి పోస్టింగ్ కరీంనగర్ జిల్లా అసిస్టెంట్ సూపరింటెండెంట్. తరువాత గుంటూరులో, బెల్లంపల్లి లో పని చేసి నిజామాబాదు, కర్నూల్ జిల్లా ఎస్పీగా పని చేశాడు. 1995లో హైదరాబాద్ తూర్పు జోన్ డీసీపీగా పని చేసి, సర్దార్  వల్లభభాయ్ పటేల్  నేషనల్ పోలీస్ అకాడమీలో ఫ్యాకల్టీగా, ఇంటెలీజెన్స్ చీఫ్, గ్రేహౌండ్స్ ఐజీగా పలు జిల్లాల్లో వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు. 2 జూన్ 2014న హైదరాబాద్ నగర పోలీస్ కమిషనర్‌‌గా నియమితుడయ్యాడు. డీజీపీ అనురాగ్ శర్మ పదవీవిరమణ చేయడంతో ఆయన 12 నవంబర్ 2017న ఇన్‌చార్జి డీజీపీగా నియమితుడై,   10 ఏప్రిల్ 2018న పూర్తి స్థాయి డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ ఆఫ్‌ పోలీస్‌(డీజీపీ)గా నియమితుడయ్యాడు. ఆయన 8 ఏప్రిల్ 2020లో దేశంలోని టాప్ 25 ఐపిఎస్ అధికారుల జాబితాలో 8వ స్థానం దక్కించుకున్నాడు.
గోదారంగనాయకస్వామి దేవాలయం
గుడి నిర్మాణం
దాడి కారణంగా శిథిలావస్థలో ఉన్న ఈ ఆలయాలను ప్రభుత్వ దేవాదాయ ధర్మదాయ శాఖ తన ఆధీనంలోకి తీసుకొని ఆధునీకరించింది.
ఉత్సవాలు
ప్రతి సంవత్సరం గోదారంగనాయకుల కళ్యాణంతో పాటు బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహించబడుతాయి. ఈ ఉత్సవాలకు చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల నుండి అనేక సంఖ్యలో ప్రజలు వచ్చి పాల్గొంటుంటారు. ఈ ప్రదేశంలో బతుకమ్మ, సమ్మక్క సారక్క పండుగలను కూడా జరుపుకుంటారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ దేవాలయాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు వర్గం:పెద్దపల్లి జిల్లా
పల్లె వాణి
జీవిత విషయాలు
హైదరాబాదులో ఉంటూ వివిధ కార్యక్రమాలలో ప్రదర్శనలు చేస్తుంది.
కళారంగం
నృత్యరంగంలో ‘బోనాల వాణి’గా, నాటక రంగంలో ‘బెలూన్‌ వాణి’గా గుర్తింపు పొందిన పల్లెవాణి, ఇప్పటివరకు మూడు వేలకు పైగా ప్రదర్శనల్లో పాల్గొంది. నృత్య కళాకారిణిగా జాతీయ స్థాయిలో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడంతోపాటు పుణ్యక్షేత్రాల్లో నిర్వహించే పండుగల్లో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చింది. నాటకరంగంలో జాతీయ స్థాయిలో రెండుసార్లు ఉత్తమనటిగా, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రస్థాయి నాటిక పోటీల్లో 15సార్లు ఉత్తమనటిగా అవార్డులు అందుకుంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ కళాకారులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటీమణులు వర్గం:విశిష్ట మహిళా పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:హైదరాబాదు రంగస్థల నటీమణులు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హైదరాబాదు నగరం పరిధిలో ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. హైదరాబాదు, మేడ్చల్-మల్కాజ్‌గిరి, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి, మెదక్, సిద్ధిపేట, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలతో హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం విస్తరించి ఉంది. ఈ ప్రాంతం హైదరాబాదు మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ పరిధిలోని 7,257 కి.మీ2 (2,802 చ. మై) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ఇక్కడ 9.75 మిలియన్ల జనాభా ఉంది.
చరిత్ర
2008 సంవత్సరంలో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చట్టం (G.O.Ms.No.570 MA & UD (11) డిపార్ట్ మెంట్, తేది.25.08.2008) ద్వారా హైదరాబాదు మహానగర అభివృద్ధి సంస్థ (హెచ్‌ఎండీఏ) ఏర్పాటు చేయబడింది. హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్  ప్రాంతంలో (రీజియన్)  ప్రణాళికాబద్ధమైన అభివృద్ధిని ప్రణాళిక, సమన్వయ పరచడం, పర్యవేక్షించడం, ప్రోత్సహించడం కోసం ఇది ఏర్పాటు చేయబడింది. మున్సిపల్ కార్పోరేషన్లు, మున్సిపాలిటీలు, ఇతర స్థానిక అధికారులు, హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ వాటర్ సప్లై & సీవరేజ్ బోర్డు, తెలంగాణ ట్రాన్స్‌మిషన్ కార్పోరేషన్, తెలంగాణ రాష్ట్ర పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల సంస్థ, తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ, ఇతర సంస్థల అభివృద్ధి కార్యకలాపాలను సమన్వయం ఈ సంస్థ చేస్తుంది.
thumb|352x352px|హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంత ప్రతిరూప పటం
అధికార పరిధి
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం 7 జిల్లాలు, 70 మండలాలు, 1032 గ్రామాలను కలిగివుంది. ఇందులో 175 గ్రామాలు, 31 గ్రామాలతో కూడిన 12 పురపాలక సంఘాలు/నగర పంచాయతీలు ఉన్నాయి.
నగరపాలక సంస్థలు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఈ క్రింది నగరపాలక సంస్థలు ఉన్నాయి.
పురపాలక సంఘాలు
హైదరాబాదు మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో ఈ క్రింది పురపాలక సంఘాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశం లోని రాజధాని నగరాలు వర్గం:హైదరాబాదు వర్గం:నగరాలు వర్గం:రాజధానులు
రాయ్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
రాయ్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని 11 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో తొమిది అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
వర్ధమాన మహావీరుడు
thumb|మహావీరుడు
రాయ్‌పూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వర్ధమాన మహావీరుడు
వర్ధమాన మహావీరుడు, జైనమతంను పునరుద్ధరించిన ఇరవై నాలుగవ తీర్థంకరుడు. పూర్వ వైదిక శకంలోని తీర్థంకరుల ఆధ్యాత్మిక, తాత్విక, నైతిక బోధనలను ఆయన వివరించాడు. అతడు జైన సంప్రదాయంలో, సా.శ.పూ.  6వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలోని బీహార్ లోని క్షత్రియ కుటుంబంలో జన్మించినట్లు నమ్ముతారు. అతను 30 సంవత్సరాల వయస్సులో, ప్రపంచంలోని అన్ని వస్తువులను విడిచిపెట్టాడు, ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపుతో ఒక సన్యాసిగా అయ్యాడు. ఆతడు 12 సంవత్సరాలపాటు తీవ్రమైన ధ్యానం, తీవ్ర తపస్సుల తరువాత అతను కెవాలా జ్ఞాన (సర్వవ్యాపకత్వం) సాధించి సా.శ.పూ. 6వ శతాబ్దం లో మోక్షాన్ని సాధించినట్లు జైనులు విశ్వసిస్తారు. అతడు 30 సంవత్సరాలు బోధించాడు, కార్ల్ పోటర్ వంటి పండితులు అతని జీవితచరిత్రను అస్పష్టంగా భావిస్తారు; కొంతమంది అతను గౌతమ బుద్ధతో సమకాలీనమైన వానిగా, సా.శ.పూ. 5వ శతాబ్దంలో నివసించినట్లు సూచిస్తున్నారు. మహావీరుడు 72 సంవత్సరాల వయస్సులో మోక్షం పొందాడు.
ఆధ్యాత్మిక విముక్తికి అహింస(అహింస), సత్యం(నిజం), అస్తేయ(దొంగతనం చేయకపోవటం), బ్రహ్మచర్య(పవిత్రత), ఆపరిగ్రహ(అనుబంధం లేకుండావుండడం) అవసరమని తెలిపాడు. అనేకతవాద, శ్యాదవాద, నయావాదా సూత్రాలను బోధించాడు. మహావీరుడి బోధనలను అతని ప్రధాన శిష్యుడు ఇంద్రభూతి గౌతమ జైన ఆగమాల  పేరుతో   సంకలనం చేశాడు. జైన సన్యాసులచే వాచ్యంగా కొనసాగిన గ్రంథాలు, శ్వేతాంబర సంప్రదాయంలో సా.శ. 1వ శతాబ్దంలో తొలిగా లిఖించినప్పుడు చాలావరకు నశించాయని నమ్ముతారు. అలా వ్రాయబడినవి జైనమతం యొక్క పునాది గ్రంథాలయ్యాయి.
మహావీరుని చిత్రం  పీఠ పక్కతలంపై  సింహం చిహ్నంతో,  పీఠంపై సాధారణంగా కూర్చున్న లేదా నిలబడ్డ ధ్యాన భంగిమలో వుంటుంది. వీటి తొలి రూపాలు ఉత్తర భారతదేశంలోని మధురలోని పురావస్తు ప్రాంతాలలో దొరికాయి. వీటిని సా.శ.పూ 1వ శతాబ్దం నుండి  సా.శ.2వ శతాబ్దం కాలానికి చెందినవిగా గుర్తించారు. అతని పుట్టిన రోజును మహావీర్ జయంతిగా, నిర్యాణం(ముక్తి) పొందిన రోజును (ప్రధమ శిష్యుడు ఇంద్రభూతి గౌతమ జ్ఞానోదయం పొందిన రోజు కూడా) జైనులు దీపావళిగా ఆచరిస్తారు.
జననం
ఇతడు వైశాలీ నగరం సమీపంలో జన్మించాడు
జీవిత విశేషాలు
మహావీరుని అసలుపేరు వర్ధమానుడు. జ్ఞానోదయమైన తరువాత ' మహావీరుడు ' అని పేరు పొందాడు. ఈయన భార్య పేరు యశోద. వీరికి ' ప్రియదర్శి ' అను పుత్రిక ఉంది. ఈమె వర్థమానుని మేనల్లుడు జామాలిని వివాహమాడింది. వర్థమానుడు తన 30వ ఏట గృహస్థ్యాన్ని త్యజించి, కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. ఆరు సంవత్సరాలు మక్కలిగోశాలుని శిష్యునిగా ఉన్నాడు. ఆ తరువాత రిజుపాలిక నదీ తీరంలోని జృంబిక గ్రామం దగ్గర కఠోర తపస్సు చేశాడు. తన 43వ ఏట సాలవృక్షం కింద తపోసిద్దిని పొందాడు. తదనంతరం... వర్ధమానుడు అంగ, మిథిల, కోసల, మగధదేశాలలో తన తత్వాన్ని ప్రచారం చేశాడు. ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని పాగపురిలో నిర్యాణం పొందాడు.
బోధనలు
వీరి ప్రకారం సమ్యక్ దర్శనం, సమ్యక్ జ్ఞానం, సమ్యక్ జీవనం అనేవి మోక్షమార్గాలు. వీటినే త్రిరత్నాలు అంటారు. పార్శ్వనాథుడు ప్రతిపాదించిన అహింస, సత్యం, అపరిగ్రహం, అస్థేయం అనే నాలుగింటికి బ్రహ్మచర్యం అనేదానిని వర్ధమానుడు కలిపాడు. ఈ ఐదింటిని పంచవ్రతాలు అంటారు. వీటిని పాటిస్తూ త్రిరత్నాలతో జీవించిన వారికి కైవల్యం లభిస్తుందని జైనం బోధిస్తుంది. బ్రాహ్మణ ఆధిక్యతను తిరస్కరించాడు. పవిత్రమైన జీవనం గడుపుతూ, తపస్సు చేస్తే ఎవరైనా కైవల్యం పొందవచ్చునని బోధించాడు.
ప్రపంచ చరిత్రలోనే అంతకుమునుపు కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో అహింసాయుత పద్ధతిలో స్వేచ్ఛను పొందిన భారతదేశ స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని నడిపించిన మహాత్మాగాంధీ గారి అహింస, శాంతి మార్గాలకు స్ఫూర్తి వర్ధమాన మహావీరుడు.
thumb|left|మహావీరుని జననం, [[:en:Kalpasutra (Jain)|కల్పసూత్ర, నుండి (1375-1400).]]
ఎన్. కృష్ణారెడ్డి (కళాకారుడు)
కృష్ణారెడ్డి (1925 జూలై 15 - 2018 ఆగస్టు 22) భారతీయ శిల్పి, ఉపాధ్యాయుడు. అతను రూపొందించే గ్రాఫిక్స్‌లోని టెక్నిక్, శిల్పాలలోని పనితనం కృష్ణారెడ్డికి ప్రపంచ ఖ్యాతిని తెచ్చిపెట్టాయి. ఆయన రేఖలలో లావణ్యం, రంగులలో రమణీయత, భావనలో సౌందర్యం, శైలిలో నవ్యత చిత్ర కళారాధకులను మైమరిపించాయి.
జీవిత విశేషాలు
అతను 1925 జులై 15న చిత్తూరు జిల్లా, గంగాధర నెల్లూరు మండలం నందనూరులో జన్మించాడు. అతను 1941లో శాంతినికేతన్ ఆధ్వర్యంలోని విశ్వభారతి యూనివర్సిటీలో చేరి 1946లో ఫైన్ ఆర్ట్స్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. 1947 నుంచి 1950 వరకు మద్రాస్ ‘కళక్షేత్ర’లో కళావిభాగానికి అధికారిగా వ్యవహరించాడు. 1949లో లండన్ కు పయనమై లండన్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన స్లేడ్ స్కూల్ ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ నందు శిక్షణ పొందాడు. పారిస్‌లో శిల్పకళకు సంబంధించి అభ్యాసం చేశాడు. అతను ప్రత్యేకంగా ఇంటాగ్లియో ప్రింటింగ్ అనే ప్రక్రియలో ప్రవీణుడు. అమెరికాలోని అనేక ప్రసిద్ధ విశ్వవిద్యాలయాలకు గెస్ట్ ప్రొఫెసర్‌గా వ్యవహరించాడు. అతను ప్రపంచ అత్యుత్తమ ముద్రణా పరిజ్ఞానులలో ఒకరిగా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి గడించాడు. రంగుల ముద్రణలో వివిధ నూతన ముద్రణా ప్రక్రియలను, విధానాలను కృష్ణారెడ్డి ప్రవేశ పెట్టాడు. అవి ఎంతో ప్రఖ్యాతి గడించాయి. పారిస్‌లో సుప్రసిద్ధ శిల్పి ఒ.జడ్కిన్‌తో శిల్పంలో, మిలాన్‌లో- మెరినో మెరినోతో ప్రింట్స్ రూపొందించడంలో కలిసి పని చేస్తూనే చిత్రకళను అధ్యయనం చేశాడు. 1965 నుంచి పారిస్‌లోని ‘అటులియర్ 17’ స్టూడియోకు అసోసియేట్ డైరెక్టర్‌గా, విస్కాన్సిన్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆర్ట్ విభాగానికి ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పనిచేశాడు.
పురస్కారాలు
కృష్ణారెడ్డి చిత్రకళా ప్రావీణ్యతకు 1972లో భారత ప్రభుత్వం నుండి ‘పద్మశ్రీ’ పురస్కారం లభించింది. 1980 లో శాంతినికేతన్ విశ్వభారతి విశ్వ విద్యాలయం నుండి ‘గగన్ అబానీ’ పురస్కారాన్ని అప్పటి ప్రధాని ఇందిరాగాంధీ చేతుల మీదుగా అందుకున్నాడు. అదే సంవత్సరంలో తిరుపతిలోని శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం ఆయనను గౌరవ డాక్టరేట్‌తో సత్కరించింది. 1997లో అఖిల భారత లలిత కళల సంఘం ఆయనను కళారత్న పురస్కారంతో సత్కరించింది. వందలాది దేశీయ, అంతర్జాతీయ చిత్రకళా ప్రదర్శనల్లో కృష్ణారెడ్డి చిత్రాలు సందర్శకులను ఆకట్టుకున్నాయి.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1925 జననాలు వర్గం:2018 మరణాలు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా చిత్రకారులు వర్గం:చిత్తూరు జిల్లా శిల్పులు
వర్ధమాన్ మహావీర్ వైద్య కళాశాల
{{Infobox university |name = Vardhman Mahavir Medical College వర్ధమాన్ మహావీర్ వైద్య కళాశాల |image_name = Vardhman Mahavir Medical College logo.jpg |image_size = |caption = |established = 2001 |type = వైద్య కళాశాల (కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆరోగ్య, కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో} |chairman = |principal = ప్రొఫెసర్ ఎన్ ఎన్ మాథుర్ |founder =  |affiliations = గురు గోవింద్ సింగ్ ఇంద్రప్రస్థ విశ్వవిద్యాలయం |chancellor =  |vice_chancellor =  |faculty = 295+  |students =  |undergrad = 150  |postgrad = 320 (MD MS DM MCh DNB సహా) |doctoral =  |city = న్యూఢిల్లీ  |state = ఢిల్లీ |country = భారతదేశం |campus = పట్టణ |website = vmmc-sjh.nic.in |logo =  |logo_size = }}
వర్ధమాన్ మహావీర్ వైద్య కళాశాల (వర్ధమాన్ మహావీర్ మెడికల్ కాలేజ్) (విఎంఎంసి) అనేది న్యూఢిల్లీలోని ఒక వైద్య కళాశాల. ఇది వైద్య విద్య కోసం ప్రసిద్ధ సఫ్దర్‌జాంగ్ ఆసుపత్రితో జతచేయబడింది. ఈ కళాశాల గురు గోవింద్ సింగ్ ఇంద్రప్రస్థ విశ్వవిద్యాలయం కింద నడుస్తుంది. వర్ధమాన్ మహావీర్ మెడికల్ కాలేజ్ నవంబరు 2001 లో సఫ్దర్జంగ్ హాస్పిటల్ లో స్థాపించబడింది. (సఫ్దర్జంగ్ హాస్పిటల్ భారతదేశంలోని అతిపెద్ద ఆసుపత్రులలో ఒకటి, ఈ ఆసుపత్రి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ప్రారంభమైంది)
సెరెంగెటి
thumb|సెరోనెరా క్యాంప్ సమీపంలో అస్తమించే సూర్యుడు నేపథ్యంగా గొడుగు ముల్లు చెట్టు thumb|సెరెంగెటి నేషనల్ పార్కుతో సహా దేశంలోని జాతీయ ఉద్యానవనాలను చూపించే టాంజానియా మ్యాప్ సెరెంగెటి, ఉత్తర టాంజానియా, నైరుతి కెన్యాల్లో విస్తరించి ఉన్న భౌగోళిక ప్రాంతం. ఇదొక ప్రత్యేక పర్యావరణ వ్యవస్థ, వన్యప్రాణి సంరక్షిత ప్రాంతం. దీని వైశాల్యం సుమారు 30,000 చ.కి.మీ. ఉంటుంది. సెరెంగెటి నేషనల్ పార్కుతో సహా, అనేక వన్యప్రాణి సంరక్షక ప్రాంతాలు సెరెంగెటిలో ఉన్నాయి. ప్రపంచంలో కెల్లా రెండవ అత్యంత విస్తృతమైన క్షీరదాల వలస ఏటా సెరెంగెటిలో జరుగుతుంది. ఆఫ్రికాలోని ఏడు సహజ అద్భుతాలలో ఒకటిగా సెరెంగెటి రూపొందడానికి ఈ వలస ఒక కారణం. ప్రపంచంలోని పది ప్రకృతి సహజ ప్రయాణ అద్భుతాలలో సెరెంగెటి ఒకటి. టాంజానియాలోని సెరెంగెటి జిల్లా సెరెంగెటిలో భాగమే.
సెరెంగెటి, సింహాలకు ప్రసిద్ది. సింహాల గుంపులను వాటి సహజ వాతావరణంలో చూసేందుకు వీలైన అత్యుత్తమమైన ప్రదేశాల్లో సెరెంగెటి ఒకటి. సుమారు 70 పెద్ద క్షీరదాలు, 500 పక్షి జాతులు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. నదీతీర అడవులు, చిత్తడినేలలు, కోప్‌జేలు, గడ్డిభూములు, చిట్టడవుల వంటి ప్రకృతి వైవిధ్యం, ఈ జీవవైవిధ్యానికి కారణం. బ్లూ వైల్డెబీస్ట్‌లు, గాజెల్‌లు, జీబ్రాలు, ఆఫ్రికా గేదెలు ఈ ప్రాంతంలో సాధారణంగా కనిపించే పెద్ద క్షీరదాలు.
చరిత్ర
సెరెంగెటిని మాసాయిలాండ్ అని కూడా పిలుస్తారు. మాసాయిలకు వీరయోధులనే పేరుంది. వీరు అనేక అడవి జంతువులతో పాటు జీవిస్తారు. కానీ ఆ జంతువులను, పక్షులను తినడానికి ఇచ్చగించరు. ఆహారం కోసం వారు పశువులపై ఆధారపడతారు. వారి బలపరాక్రమాలూ, చారిత్రికంగా వారికి ఉన్న ఖ్యాతీ వలన కొత్తగా వచ్చిన యూరోపియన్లు అక్కడి జంతువులను, వనరులను దోపిడీ చేయకుండా వెనక్కి తగ్గారు. 1890 లలో రిండర్‌పెస్ట్ అనే అంటువ్యాధి వలన, కరువుల వలన మాసాయి జనాభా, జంతువుల జనాభా బాగా తగ్గిపోయింది. 20 వ శతాబ్దంలో టాంజానియా ప్రభుత్వం న్గోరోంగోరో బిలం చుట్టూ మాసాయిలకు పునరావాసం కల్పించింది. దాంతో మానవుల వలన జరిగే వేట, అటవీ మంటలు లేకపోవడం వలన, ఆ తరువాతి 30-50 సంవత్సరాలలో దట్టమైన అటవీప్రాంతాలు, గుబురు పొదలు బాగా అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ ప్రాంతంలో విస్తారంగా ఉన్న ట్సెట్సె ఈగల వలన ఇప్పుడు అక్కడ మానవులు పెద్దగా ఆవాసాలు ఏర్పరచుకోవడం కూడా లేదు.
1970 ల మధ్య నాటికి, వైల్డెబీస్ట్, కేప్ గేదెల జనాభా కోలుకున్నాయి. గడ్డి ఎక్కువగా పెరిగి, మంటలకు ఇంధనంగా ఉండే చెట్లు తగ్గడంతో, మంటలూ తగ్గాయి. మంటలు తగ్గడంతో అకాసియా పొదలు తిరిగి విస్తరించాయి.
21 వ శతాబ్దంలో, సెరెంగెటి లోని పెంపుడు కుక్కలకు సామూహిక రాబిస్ టీకా కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. దీంతో అంతరించిపోతున్న ఆఫ్రికన్ అడవి కుక్క వంటి వన్యప్రాణుల జాతులను కూడా రక్షించడమే కాకుండా పరోక్షంగా వందలాది మానవ మరణాలను నిరోధించారు.
గొప్ప వలస
thumb|వలస పోతున్న వైల్డెబీస్ట్ thumb|సెరెంగెటి వలసలో నదిని దాటుతున్న వైల్డెబీస్ట్‌లు ఏటా ఒకే కాలంలో జరిగే వైల్డెబీస్ట్‌ల వలస సెరెంగెటిలో పెద్ద ఆకర్షణ. టాంజానియాలో దక్షిణ సెరెంగెటిలోని న్గోరోంగోరో రక్షిత ప్రాంతంలో మొదలై, సెరెంగెటి జాతీయ పార్కు ద్వారా వృత్తాకారంలో సవ్యదిశలో ఈ వలస సాగుతుంది. ఉత్తర దిశగా కెన్యాలోని మసాయి మారా రిజర్వు వైపుకు తిరుగుతుంది. మేత లభ్యత ననుసరించి వైల్డెబీస్ట్‌లు ఇలా వలస పోతాయి. తొలి దశ వలస జనవరి నుండి మార్చి వరకు ఉంటుంది. అప్పుడే అవి ఈనే కాలం కూడా మొదలౌతుంది. ఏపుగా పెరిగిన గడ్డి ఉండే ఈ కాలంలో ముందుగా 2,60,000 జీబ్రాలు, వాటి తరువాత 17 లక్షల వైల్డెబీస్ట్‌లు, ఆపై 4,70,000 గాజెల్‌లతో పాటు లక్షలాది ఇతర జంతువులూ ఈ మార్గంలో వలస వెళతాయి.
ఫిబ్రవరిలో, వైల్డెబీస్ట్‌లు సెరెంగెటి ఆగ్నేయ భాగంలో ఉండే పొట్టిగడ్డి మైదానాలలో మేత మేస్తూ గడుపుతాయి. ఇక్కడే 2 నుండి 3 వారాల వ్యవధిలో సుమారు 5,00,000 దూడలకు జన్మనిస్తాయి. కొన్ని దూడలు అంతకు కొంతకాలం ముందే పుడతాయి. అయితే, వీటిలో మనుగడ సాగించేవి కొద్ది సంఖ్యలోనే ఉంటాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం ఏమిటంటే, అంతకు మూదు ఏడు పుట్టిన పెద్ద దూడలతో కలిసి ఉన్నప్పుడు ఈ చిన్న దూడలు వేటాడే జంతువులకు ఎక్కువగా చిక్కుతూంటాయి. మేలో వర్షాలు ఆగాక, జంతువులు వాయువ్య దిశలో గ్రుమేటి నది చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలకు వెళ్లడం మొదలౌతుంది. ఇక్కడ అవి జూన్ చివరి వరకు ఉంటాయి. జూలై నుండి గ్రుమేటి, మారా నదులను దాటడం మొదలౌతుంది. సందర్శకులకు ఇదొక ప్రసిద్ధ సఫారీ ఆకర్షణ. ఈ జంతువుల కోసం ఆ నదుల్లో మొసళ్ళు వేచి ఉంటాయి. జూలై / ఆగస్టు చివరికి ఈ మందలు కెన్యా చేరుకుంటాయి. ఇక ఎండాకాలమంతా అక్కడే ఉంటాయి. థామ్సన్, గ్రాంట్ యొక్క గాజెల్‌లు మాత్రం తూర్పు / పడమరలుగా చరిస్తూంటాయి. నవంబరు ఆరంభంలో, కొద్దిపాటి వర్షాలు మొదలవడంతో మళ్ళీ దక్షిణ దిశగా వలసలు మొదలై, డిసెంబరు నాటికి ఆగ్నేయంలోని పొట్టిగడ్డి మైదానాలకు వెళ్తాయి. మళ్ళీ ఫిబ్రవరిలో దూడలను ఈనేందుకు సిద్ధమౌతాయి.
టాంజానియా నుండి నైరుతి కెన్యాలోని మాసాయి మారా జాతీయ రిజర్వుకు జరిగే 800 కిలోమీటర్ల ఈ వలస ప్రయాణంలో ఏటా సుమారు 2,50,000 వైల్డెబీస్ట్‌లు మరణిస్తూంటాయి. దాహానికి, ఆకలికి, అలసటకూ, వేటాడే జంతువులకూ అవి బలౌతూంటాయి.
పర్యావరణం
సెరెంగెటిలో అడవి కుక్కలు చాలా తక్కువ -మరీ ముఖ్యంగా సెరెంగెటి నేషనల్ పార్క్ (1992 లో అవి అంతరించిపోయాయి) వంటి ప్రదేశాలలో. ఇక్కడ ఎక్కువగా ఉండే సింహాలు, మచ్చల హైనాలూ అడవి కుక్కల ఆహారాన్ని దొంగిలించి, వాటి మరణాలకు ప్రత్యక్ష కారణం అయ్యాయి.
ఆఫ్రికన్ గేదె, వార్థాగ్, గ్రాంట్ దుప్పి, ఇలాండ్, వాటర్‌బక్, టోపీ వంటి వివిధ గడ్డి మేసే జంతువులకు సెరెంగెటి నిలయం. ఈ జంతుజాతులన్నీ ఒకదానికొకటి దగ్గరి సంబంధం కలిగినవే అయినప్పటికీ, వీటి ఆహారాలు విభిన్నంగా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, వైల్డెబీస్ట్‌లు పొట్టిగడ్డిని తినడానికి ఇష్టపడతాయి. జీబ్రాలు పొడవుగడ్డిని ఇష్టంగా తింటాయి. అదేవిధంగా, డిక్-డిక్స్ చెట్లకు కిందుగా వేలాడే ఆకులనే తింటాయి. ఇంపాలాలు చెట్ల పైయెత్తున ఉండే ఆకులను తింటాయి. జిరాఫీలు ఇంకా ఎత్తున ఉండే ఆకులను తింటాయి. ఈ విధంగా వీటీ ఆహారపు అభిరుచులు విభిన్నంగా ఉండడం చేత, సెరెంగెటి వీటన్నిటినీ పోషించగలుగుతోంది. alt=|thumb|తూర్పు సెరెంగెటిలోని జిరాఫీలు టాంజానియా, కెన్యా ప్రభుత్వాలు జాతీయ ఉద్యానవనాలు, పరిరక్షణ ప్రాంతాలు, జంతువుల రిజర్వులతో సహా అనేక రక్షిత ప్రాంతాలను నిర్వహిస్తున్నాయి. ఇవి సెరెంగెటిలో 80 శాతానికి పైగా ప్రాంతానికి చట్టపరమైన రక్షణ కలిగిస్తున్నాయి.
న్గోరోంగోరో సంరక్షిత ప్రాంతం లోని ఎత్తైన ప్రదేశాల వలన సెరెంగెటి లోని ఆగ్నేయ ప్రాంతం వర్షచ్ఛాయాప్రదేశంలో ఉంది. ఇక్కడ చెట్లు లేని పొట్టిగడ్డి మైదానాలు, చిన్న డికోట్లు సమృద్ధిగా ఉంటాయి. నేలల్లో పోషకాలు అధికంగా ఉంటాయి. మైదానాల్లో వాయవ్య దిశగా పోతూ ఉంటే, నేల పైపొర లోతు పెరుగుతూ పోతుంది. ఇక్కడ పొడవైన గడ్డి పెరుగుతుంది. సుమారు 70 కిలోమీటర్లు పశ్చిమాన, అకస్మాత్తుగా అకాసియా పొదలు మొదలై, పశ్చిమాన విక్టోరియా సరస్సు వరకు, ఉత్తరాన మాసాయి మారా నేషనల్ రిజర్వుకు ఉత్తరాన ఉన్న లోయిటా మైదానాల వరకు విస్తరించి ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతంలో పదహారు అకాసియా జాతులు ఉంటాయి. ఎడాఫిక్ పరిస్థితుల కనుగుణంగా ఇవి విస్తరించి ఉంటాయి. విక్టోరియా సరస్సు సమీపంలో, పురాతన సరస్సు గర్భాల నుండి వరద మైదానాలు అభివృద్ధి చెందాయి.
సుదూర వాయవ్య ప్రాంతంలో, నేలల్లో వచ్చిన మార్పుల కారణంగా అకాసియా అడవుల స్థానంలో వెడల్పాటి ఆకులు కలిగిన టెర్మినాలియా-కాంబ్రెటమ్ అడవులు కనిపిస్తాయి. మొత్తం సెరెంగెటి లోనే, ఈ ప్రాంతంలో అత్యధిక వర్షపాతం ఉంటుంది. ఎండాకాలం చివరిలో వలస వెళ్ళే గిట్టల జంతువులు ఇక్కడ ఆశ్రయం పొందుతాయి. thumb|కోప్జే రాతిపై సివంగి సెరెంగెటిలో భూమి, సముద్ర మట్టం నుండి 920 - 1850 మీటర్ల ఎత్తున ఉంటుంది. సగటు ఉష్ణోగ్రత 15 నుండి 25 oC ఉంటుంది. శీతోష్ణస్థితి సాధారణంగా వేడిగా, పొడిగా ఉన్నప్పటికీ, ఏటా రెండుసార్లు వర్షాకాలం వస్తుంది. మార్చి నుండి మే వరకు ఒకసారి, అక్టోబరు నవంబర్లలో కొద్ది కాలం పాటూ వర్షం పడుతుంది. న్గోరోంగోరో ఎత్తైన ప్రాంతం లోని "లీ" లో 508 మి.మీ. నుండి విక్టోరియా సరస్సు ఒడ్డున 1200 మిమీ. వరకు వర్షపాతం మారుతూ ఉంటుంది. మాంటానే అడవులతో కూడుకుని ఉండే ఎత్తైన ప్రాంతాలు మైదానాల కంటే చాలా చల్లగా ఉంటాయి. సెరెంగెటి ఉన్న బేసిన్‌కు ఇవి తూర్పు సరిహద్దున ఉంటాయి.
సెరెంగెటి నేలలో గ్రానైట్, నీస్ రాళ్ళు నేలపైకి పొడుచుకుని వచ్చి (అవుట్ క్రాపింగ్స్) ఉంటాయి. వీటిని కోప్జె అని పిలుస్తారు. అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాల ఫలితం గానే ఈ రాళ్ళు ఏర్పడ్డాయి. మైదాన ప్రాంతాల్లో జీవించని వన్యప్రాణులకు ఈ కోప్జెలు ఆవాసాలుగా ఉంటాయి. సెరెంగెటి సందర్శకులకు కనువిందు చేసే ఒక కోప్జే జంతువు సింబా కోప్జే (కోప్జే సింహం).
న్గోరోంగోరో సంరక్షిత ప్రాంతంలో న్గోరోంగోరో క్రేటర్, ఓల్దువై గార్జ్‌లు ఉన్నాయి. ఇక్కడ అనేక పురాతన హోమినిన్ శిలాజాలను కనుగొన్నారు.
మూలాలు
వర్గం:వన్యప్రాణి సంరక్షణా కేంద్రాలు
బీహార్ షరీఫ్
బీహార్ షరీఫ్, బీహార్ రాష్ట్రం, నలందా జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం. రాష్ట్రంలోకెల్లా ఇది ఐదవ అతిపెద్ద ఉప-మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం. దీని పేరు రెండు పదాల కలయిక: బీహార్, (విహార -అంటే మఠం అని అర్ధం) షరీఫ్ (గొప్ప అని అర్థం) అనే రెండు పదాల నుండి ఉద్భవించింది,. ఈ నగరం దక్షిణ బీహార్‌లో విద్యా వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది. ఆర్థిక వ్యవస్థకు వ్యవసాయం ప్రధానాధారం కాగా, పర్యాటకం, విద్యారంగం, గృహ ఉత్పత్తులు అనుబంధంగా ఉన్నాయి. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశమైన పురాతన నలందా మహావిహర శిధిలాలు పట్టణానికి సమీపంలో ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
బీహార్ షరీఫ్ బీహార్ రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నా నుండి జాతీయ రహదారి 30, 20 ద్వారా 74 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఇది బడీ పహాడీ (హిరణ్య పర్బత్) పాదాల వద్ద, పంచానన్ (పంచనే) నది ఒడ్డున ఉంది. బీహార్ షరీఫ్ చుట్టూ ఉన్న భూమి చాలా సారవంతమైనది, ఒండ్రు మట్టి అనేక నదుల ద్వారా నిక్షిప్తం చేయబడింది. ఈ స్థానిక నదులలో మహానే, పంచనే ఉన్నాయి - ఇది పావపురికి పశ్చిమాన గోయిత్వా, సోయాబా, చిన్న నదులుగా విభజిస్తుంది. పశ్చిమాన గంగా యొక్క ఉపనది అయిన పైమార్ నది ప్రవహిస్తోంది.
జనాభా వివరాలు
2011 జనగణన్ ప్రకారం బీహార్ షరీఫ్ జనాభా 2,97,268, 2001 లో ఇది 2,31,972 and around 130,000 in 1981. లింగ నిష్పత్తి 916. పిల్లలలో ఇది 927. పట్టణ అక్షరాస్యత 75.30%, పురుషుల అక్షరాస్యత 80.80%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 69.28%.
మతం
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, నగర జనాభాలో 65.86% మంది హిందువులు కాగా, 33.59% మంది ముస్లింలు, 0.34% మంది జనాభా లెక్కల ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వలేదు, 0.17% మంది క్రైస్తవులుగా గుర్తించారు. యాభై కంటే తక్కువ మంది ఇతర మత సమూహాలకు చెందినవారు. 1981 లో విడూదలైన ఒక నివేదిక ప్రకారం ముస్లింలు జనాభాలో 48% ఉన్నట్టు తెలిపింది. ఇది ఈ ప్రాంతానికి అసాధారణమని పేర్కొంది.
2012 లో, బీహార్ షరీఫ్‌లో స్థానిక బహాయి ఆరాధన సభ నిర్మాణానికి ప్రణాళికలు ప్రకటించారు. ఇది భారతదేశంలోని దాదాపు రెండు మిలియన్ల బహాయిలకు ఇది రెండవ ప్రార్థనా మందిరం (మొదటిది ఢిల్లీలోని ప్రసిద్ధ లోటస్ టెంపుల్ ), ఇది ఆసియా లోని మొదటి రెండు స్థానిక బహాయి ఆరాధనలలో ఒకటి. (మరొకటి కంబోడియాలోని బట్టాంబంగ్‌లో ఉంది ).
రహదారులు
బోఈహార్ షరీఫ్ నుండి పాట్నా, రాజ్‌గిర్, నలంద, నవాదా, హర్నాట్, జంషెడ్పూర్, రాంచీ, ధన్బాద్, బొకారో, కోడెర్మా, కోలకతా, గయ, హజారీబాగ్, బార్హి, జహానాబాద్, బక్తి,యార్‌పూర్, బర్హ్, మొకామా, రాంగడ్. వంటి ప్రధాన నగరాలకు రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది. ఇది జిల్లా ముఖ్యపట్టణం కావడంతో, ఇది ఒక ప్రధాన రవాణా కేంద్రంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని ఇతర ప్రధాన ప్రదేశాలకు బస్సులు నడుస్తున్నాయి.
NH 120 ఇక్కడ మొదలై, దమ్‌రావ్ ద్వారా నలందా, రాజ్‌గిర్, గయ లకు వెళ్తుంది. .
ఎస్‌హెచ్ 78, పట్టణాన్ని చండి, దానివాన్, హిల్సా లతో కలుపుతుంది.
నగరానికి పబ్లిక్ సిటీ బస్ సర్వీస్ కూడా సేవలు అందిస్తుంది. పాట్నా, గయ ల తరువాత ఈ సేవ అందుబాటు లోకి వచ్చిన బీహార్ పట్టణాల్లో బీహార్ షరీఫ్ మూడవది. 2018 డిసెంబరులో ప్రారంభమైన ఈ సేవ రాజ్‌గీర్ మోర్ (కార్గిల్ చౌక్) -సోహ్సరై మార్గంలో నగరానికి సేవలు అందిస్తుంది.
రైల్వేలు
బీహార్ షరీఫ్ జంక్షన్ జాతీయ బ్రాడ్ గేజ్ నెట్‌వర్క్‌లో భాగమైన బక్తియార్‌పూర్-తిలైయా మార్గంలో ఉంది. నగరం నుండి న్యూ ఢిల్లీకి రోజువారీ సూపర్ ఫాస్ట్ రైలు శ్రమజీవి ఎక్స్‌ప్రెస్ నడుస్తుంది. రాష్ట్ర రాజధాని పాట్నాకు, దేశంలోని అనేక గమ్యస్థానాలకూ అనుసంధానించే అనేక ప్రయాణీకుల, ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు నడుస్తున్నాయి. ఇటీవల, డానియావన్‌ను బీహార్ షరీఫ్‌తో కలపడంతో ఫతుహా-ఇస్లాంపూర్ బ్రాంచ్ లైన్ ఈ మార్గానికి అనుసంధానించబడింది. బీహార్ షరీఫ్‌ను హిల్సా, స్కేఖ్‌పురా, గయ లను కలపడంతో 2013 లో ప్రయాణీకుల సేవల విస్తరణ జరిగింది. పావపురి రోడ్ పట్టణపు దక్షిణ శివార్లలో ఉన్న మరొక ముఖ్యమైన రైల్వే స్టేషన్.
దంపూరు వెంకట నరసయ్య
దంపూరు వెంకట నరసయ్య తొలి తరం పత్రికా సంపాదకుడు. ఇతడు నేటివ్ అడ్వొకేట్ (1867-1869), నెల్లూర్ పయొనీర్, పీపుల్స్ ఫ్రెండ్ (1881-1897) అనే ఆంగ్ల పత్రికలకు, ఆంధ్ర భాషా గ్రామవర్తమాని (1900-????) అనే తెలుగు పత్రికకు సంపాదకుడిగా వ్యవహరించాడు.
జీవిత విశేషాలు
నరసయ్య 1849, సెప్టెంబరు 25 వ తేదీకి సరియైన సౌమ్య నామ సంవత్సర మహర్నవమి తిథి నాడు మద్రాసు పట్టణంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి పేరు ఆదినారాయణయ్య. ఇతనికి ఇద్దరు అక్కలు, ఇద్దరు అన్నలు. ఇతడు ద్రవిడ బ్రాహ్మణ వంశానికి చెందినవాడు. ఇతడు పచ్చయప్ప సెంట్రల్ స్కూల్‌లో మెట్రిక్యులేషన్, ఎఫ్.ఎ. చదివి అదే విద్యాసంస్థలో అసిస్టెంట్ టీచరు ఉద్యోగం చేశాడు. పనప్పాకం అనంతాచార్యులు ఇతని సహాధ్యాయి. నరసయ్య హయ్యరు గ్రేడు ట్రాన్సులేటరు పరీక్ష పాసయి “హుజూరు ట్రాన్సులేటరు” ఉద్యోగానికి అవసరమైన అర్హతలు సంపాదించాడు. ఇతడు తన 17వ యేటనే తన తొలి ఆంగ్ల గ్రంథం "లెటర్స్ ఆన్ హిందూ మేరేజస్"ను ప్రచురించాడు. రజస్వలానంతర వివాహం గురించిన వివాదంపై ఇతడు తన అభిప్రాయాలను ఎథీనియం అండ్ డెయిలీన్యూస్‌లో, మద్రాస్ టైమ్స్‌లో సి.వి.రంగనాథశాస్త్రి, గుర్రం వెంకన్నశాస్త్రి, ఎన్.వి.డి అనే పేర్లతో వ్రాసిన లేఖలు ఈ గ్రంథంలో ఉన్నాయి. నరసయ్యకు విద్యార్థిదశలోనే లౌకికభావాలున్న వ్యక్తులతో, బ్రహ్మసమాజం అభిమానులతో పరిచయాలు, స్నేహాలు ఏర్పడ్డాయి. పళ్ళె చెంచలరావు, చుండూరు కోటయ్య సెట్టి, మన్నవ బుచ్చయ్య మొదలైనవారితో ఆత్మీయమైన సంబంధం ఉండేది. మదరాసు బ్రహ్మసమాజ ఉద్యమనాయకుడు శ్రీధరనాయుడు ప్రభావం నరసయ్య మీద పడింది.1869లో ఇతడు వెంకటగిరి సంస్థానం జమిందారు సర్వజ్ఞ కుమార యాచేంద్ర పెద్ద కుమారుడు, రాజగోపాల కృష్ణ యాచేంద్రకు ఇంగ్లీషు నేర్పించడానికి వెంకటగిరి సంస్థానంలో చేరి ఒక సంవత్సరం పనిచేశాడు. తరువాత సంస్థానం కొలువు మానుకొని ప్రభుత్వ అజమాయిషీ ఉన్న ఒక పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయుడుగా కొంత కాలం పనిచేశాడు. తరువాత నెల్లూరు కలెక్టర్ ఆఫీసులో అనువాదకుడిగా కొంత కాలం పనిచేశాడు. 1872లో ఇతడు ఒంగోలులో డెప్యూటీ ఇన్‌స్పెక్టర్ ఆఫ్ స్కూల్స్ ఉద్యోగంలో చేరాడు. ఆ ఉద్యోగంలో 1875 వరకూ కొనసాగాడు. ఆ తర్వాత మద్రాసు చేరుకుని 1881 నుండి 1897 వరకూ పీపుల్స్ ఫ్రెండ్ అనే ఇంగ్లీషు వారపత్రికను, పీపుల్స్ ఫ్రెండ్ ప్రెస్ అనే ముద్రణాసంస్థను నిర్వహించాడు. ఆ సమయంలో కందుకూరి వీరేశలింగం, పళ్ళె చెంచలరావు, గణపతయ్య, ఆర్.రఘునాథరావు, మన్నవ బుచ్చయ్య మొదలైన వారితో కలిసి వితంతు పునర్వివాహం వంటి సాంఘీక సంస్కరణలు చేపట్టాడు. ఇతడు తిరిగి 1897లో నెల్లూరు చేరుకుని 1900 నుండి ఆంధ్రభాషా గ్రామ వర్తమాని అనే పత్రికను ప్రారంభించాడు. తన మకామును 1903లో కోడూరు భట్టారం వారి కండ్రికకు, 1906లో కోడూరు గ్రామానికీ మార్చాడు. 1906లో కోడూరులో కాపురం పెట్టి ఆ గ్రామానికి మునసబుగా కొంతకాలం సేవలు చేశాడు. 1907లో వెంకటగిరిలో స్థిరపడి 1909 జూన్ 28వ తేదీకి సరియైన సౌమ్య నామ సంవత్సర ఆషాఢ శుద్ధ ఏకాదశి నాడు మరణించాడు. ఇతనికి భార్య రామలక్ష్మమ్మ, కుమారుడు భట్టారం రామకృష్ణయ్య ఉన్నారు.
నేటివ్ అడ్వొకేట్
ఈ పత్రికను దంపూరు వెంకట నరసయ్య అతని సోదరులు కృష్ణయ్య, పార్థసారథి శాస్త్రిలతో కలిసి నెలకొల్పాడు. ఈ ఆంగ్ల వారపత్రికకు నరసయ్య సంపాదకుడిగా, డి.కృష్ణయ్య బ్రదర్స్ ప్రొప్రైటర్స్‌గా వ్యవహరించారు. 1867-1870 మధ్య కాలంలో ఈ పత్రిక నడిచింది. ఈ పత్రిక సామాజిక విషయాలకు, సంస్కరణ భావాలకు అంకితమై వెలువడింది.
నెల్లూర్ పయోనీర్
ఈ పత్రికను నరసయ్య నెల్లూరు నుండి రెవెన్యూ శాఖలో గుమాస్తాగా పనిచేస్తున్న నంబెరుమాళ్ళయ్యతో కలిసి నడిపాడు. ఈ పత్రిక వెలువడిన తేదీ విషయంలో స్పష్టత లేదు. 1860 దశకం చివరిలో ఈ పత్రిక ఒక సంవత్సరం మాత్రం వెలువడినట్లు తెలుస్తున్నది. ఇది వారపత్రికా, పక్షపత్రికా అనే విషయం కూడా తెలియడం లేదు.
పీపుల్స్ ఫ్రెండ్
ఈ పత్రిక 1881 ఏప్రెల్ నెలలో ప్రారంభమయ్యింది. ప్రతి శనివారం సాయంత్రం ఈ వార పత్రిక వెలువడెడిది. ఈ పత్రికకోసం నరసయ్య ప్రభుత్వోద్యోగం చేసిన కాలంలో కూడబెట్టిన డబ్బంతా వెచ్చించి ముద్రణాలయాన్ని స్థాపించాడు. ఇతడు పీపుల్స్ ఫ్రెండ్ ప్రజల పత్రికని, అతి సామాన్యులైన గుమాస్తాలకు సైతం అందుబాటులో ఉండాలని భావించాడు. పత్రిక పై భాగంలో "A Cheap Journal published every Saturday evening" అని ప్రకటించుకొన్నాడు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, స్టేట్స్‌మన్, హిందూ మొదలైన పత్రికలలో ప్రచురించబడిన వార్తలు ఈ పత్రికలో ధారాళంగా పునర్ముద్రణ పొందాయి. విద్యావంతులైన స్థానికులు రాసిన వార్తలు, వ్యాసాలు, లేఖలు ఈ పత్రికలో ప్రచురింపబడేవి. ఈ పత్రిక 1883 నాటికి 1200 కాపీల సర్క్యులేషన్ కలిగి ఉంది. ఈ పత్రికలో రఘుపతి వేంకటరత్నం నాయుడు రచనలు చేసేవాడు. ఇంకా ఈ పత్రికలో కన్యాశుల్కం నాటకంపై సమీక్ష కూడా వెలువడింది. ఈ పత్రిక 1897 జూలై నెలలో మూతపడింది.
ఆంధ్ర భాషా గ్రామవర్తమాని
ఈ వారపత్రిక 1900 సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడింది. ఈ పత్రిక గ్రామ సమస్యలమీద, ప్రత్యేకంగా కోడూరు గ్రామ సమస్యల మీద దృష్టి పెట్టింది. వారంవారం ఆంధ్రభాషా గ్రామవర్తమాని 150 ప్రతులు మాత్రం అచ్చయ్యేవి. దంపూరు నరసయ్య పత్రిక నిర్వహణలో సంపాదకుడు, విలేకరి, ప్రూఫ్‌రీడరు అన్నీ తానే అయి వ్యవహరించాడు. ఈ పత్రికలో గ్రామాలలో రోడ్డు సమస్యలు, శ్రోత్రియం భూములను, మాన్యాలను ఆక్రమించుకొని అనుభవిస్తున్న భూస్వాములకు వ్యతిరేకంగా, గ్రామీణ పాఠశాలల ఆవశ్యకత, గ్రామన్యాయస్థానాలు, రైతు పక్షపాతం, రెవెన్యూ వ్యవస్థ, జమాబంది, గ్రామాధికారులు, గ్రామ కరణాలు, గ్రామసేవకులు, భూముల సర్వే, స్థానిక సమస్యలు, ఉప్పుపన్ను, రైతు సంఘాలు, జైలు సంస్కరణలు, సాహిత్య విషయాలు మొదలైన అనేక విషయాలు ప్రచురితమయ్యాయి.
మూలాలు
వర్గం:సంపాదకులు వర్గం:1849 జననాలు వర్గం:1909 మరణాలు వర్గం:మద్రాసు తెలుగువారు వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా పాత్రికేయులు
టి.బి. రాధాకృష్ణన్
తొట్టాటిల్ భాస్కరన్ నాయర్ రాధాకృష్ణన్ (29 ఏప్రిల్ 1959 – 3 ఏప్రిల్ 2023) భారతీయ న్యాయమూర్తి. రాధాకృష్ణన్ కలకత్తా హైకోర్టు, తెలంగాణ హైకోర్టు, హైదరాబాద్ హైకోర్టు, ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టులకు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా, కేరళ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా పనిచేశాడు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
రాధాకృష్ణన్ 1959, ఏప్రిల్ 29న ఎన్. భాస్కరన్ నాయర్, కె. పరుకుట్టి అమ్మ దంపతులకు కొల్లాం గ్రామంలో జన్మించాడు. కొల్లాంలోని సెయింట్ జోసెఫ్స్ కాన్వెంట్, ప్రభుత్వ బాయ్స్ హైస్కూల్ విద్యను పూర్తిచేసి తిరువనంతపురం లోని ఆర్య సెంట్రల్ స్కూల్, ట్రినిటీ లైసియం, ఎఫ్ఎమ్ఎన్ కాలేజ్, (కొల్లాం), కోలార్ గోల్డ్ ఫీల్డ్స్ లా కాలేజ్ (కోలారు) లలో ఉన్నత విద్యను చదివాడు.
వృత్తి జీవితం
1983, డిసెంబరులో న్యాయవాదిగా చేరిన రాధాకృష్ణన్ తిరువనంతపురంలో ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించాడు. తరువాత కొచ్చి లోని కేరళ హైకోర్టుకు మారాడు. అక్కడ పౌర, రాజ్యాంగ, పరిపాలనా విషయాలలో ప్రాక్టీస్ చేశాడు. 2004, అక్టోబరు 14న కేరళ హైకోర్టు శాశ్వత న్యాయమూర్తిగా నియమించబడ్డాడు. 2017, మార్చి 18న ఛత్తీస్‌గఢ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితుడుయ్యాడు. హైదరాబాద్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బదిలీ చేయబడి 2018, జూలై 7న ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు. 2019, జనవరి 1న తెలంగాణ హైకోర్టు మొదటి ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యాడు. కలకత్తా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా బదిలీ చేయగా, 2019 ఏప్రిల్ 7న ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.
మరణం
బి. రాధాకృష్ణన్ అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ కొచ్చిలోని ఓ ప్రైవేట్ ఆస్పత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 3 ఏప్రిల్ 2023న మరణించాడు.
గొల్ల బాబురావు
గొల్ల బాబురావు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2019లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పాయకరావుపేట నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
గొల్ల బాబూరావు 10 సెప్టెంబర్ 1954లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా,   మారేడుమిల్లి మండలం, కొవ్వలి గ్రామంలో గొల్ల సత్యం,  సాయమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన ఏలూరు సీఆర్ రెడ్డి కళాశాలలో డిగ్రీ, జబల్‌పూర్‌లో ఎంఏ, ఉస్మానియ యూనివర్సిటీలో ఎల్‌ఎల్‌బీ పూర్తి చేశాడు.
ఉద్యోగ జీవితం
గొల్ల బాబురావు 1986లో గ్రూప్ -I అధికారిగా నియమితుడై ఖమ్మం జిల్లా పంచాయత్ ఆఫీసర్‌గా తన ఉద్యోగ జీవితాన్ని ప్రారంభించి 1991 వరకు అక్కడ విధులు నిర్వహించాడు. ఆయన 1991 నుండి 1993 వరకు విశాఖపట్నం జిల్లా సెట్విన్ సీఈఓ గా పని చేసి విశాఖపట్నం జిల్లా డిప్యూటీ డెవలప్మెంట్ ఆఫీసర్‌గా పదోన్నతి అందుకుని 1993 నుండి 1994 వరకు పని చేశాడు. గొల్ల బాబురావు పదోన్నతి అందుకుని కడప జిల్లా పరిషత్ సీఈఓ గా 1994 నుండి 1995 వరకు, 1995 నుండి 1997వరకు విశాఖపట్నం జిల్లా పరిషత్ సీఈఓ గా, 1997 నుండి 2002 వరకు తూర్పు గోదావరి జిల్లా పరిషత్ సీఈఓ గా, 2002 నుండి 2004 వరకు తిరిగి విశాఖపట్నం జిల్లా పరిషత్ సీఈఓ గా పని చేసి పంచాయతీరాజ్‌ అడిషనల్‌ కమిషనర్‌గా పని చేసి స్వచ్చంద పదవి విరమణ చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
గొల్ల బాబురావు 2009లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పాయకరావుపేట నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి మరణాంతరం కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి 2011లో వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి తన శాసన సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసి 2012లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో వైసీపీ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి రెండోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
గొల్ల బాబురావు తరువాత వైఎస్సార్ సీపీ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శిగా పని చేసి 2014లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పార్టీ ఆదేశాల మేరకు అమలాపురం నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన 2015లో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి జరిగిన ఎన్నికల్లో పశ్చిమ గోదావరి, తూర్పు గోదావరి జిల్లాల ఉపాధ్యాయ కోటా ఎన్నికల్లో ఎమ్మెల్సీగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. గొల్ల బాబూరావు 2019లో పాయకరావుపేట నియోజకవర్గం నుండి తిరిగి పోటీ చేసి మూడోసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 15 సెప్టెంబర్ 2021న తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ట్రస్టు బోర్డు సభ్యునిగా నియమితుడయ్యాడు.
మహాసముంద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
మహాసముంద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని 11 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఎనిమిది అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
ప్రతిబంధ్
ప్రతిబంధ్ 1990 లో హిందీ- భాషా యాక్షన్ చిత్రం. ఈ సినిమాకు రవిరాజా పినిశెట్టి దర్శకత్వం వహించగా చిరంజీవి, జూహి చావ్లా, రామి రెడ్డి నటించారు. ఈ చిత్రం ద్వారా తెలుగు సినిమా నటుడు చిరంజీవి బాలీవుడ్ లోకి అడుగు పెట్టాడు. ఈ సినిమాలో నటనకు గాను జూహి చావ్లాకు ఫిల్మ్‌ఫేర్ ఉత్తమ నటి అవార్డు ప్రతిపాదన లభించింది. ఈ చిత్రం కోడి రామ కృష్ణ దర్శకత్వం వహించిన రాజశేఖర్ నటించిన తెలుగు చిత్రం అంకుశం కు పునర్నిర్మాణం. ఈ సినిమా బాక్సాఫీస్ హిట్ అయింది.
మహాసముంద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
ప్రతిబంధ్
బాక్సాఫీస్
ఈ సినిమాను తెలుగు లో రాజశేఖర్ కథానాయకునిగా తీయబడిన సినిమా అంకుశం పెద్ద హిట్ అయింది. హిందీలో తీసిని ఈ  చిత్రం కూడా బాక్సాఫీస్ హిట్ అయింది. ఈ చిత్రం జూహి చావ్లాకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నటి పురస్కారానికి ప్రతిపాదనను పొందింది. ప్రతిబంద్ సినిమా ద్వారా  చిరంజీవిని జాతీయ స్థాయిలో గుర్తించదగిన వ్యక్తిగా మారాడు.  ఎందుకంటే అతను అప్పటికే దక్షిణాదిలో గుర్తింపు కలిగిన నటుడు. దీనిని కన్నడలో అభిమన్యు (1990 చిత్రం) గా వి. రవిచంద్రన్ టైటిల్ రోల్ లో, రవిరాజా పినిశెట్టి స్వయంగా రీమేక్ చేశాడు.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:భారతీయ సినిమాలు వర్గం:1990 సినిమాలు వర్గం:హిందీ-భాషా చలనచిత్రాలు
రాణి గైదిన్ల్యు
రాణి గైదిన్ల్యు (26 జనవరి 1915 - 17 ఫిబ్రవరి 1993) భారతదేశంలో బ్రిటిష్ పాలన కు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసిన ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలు, రాజకీయ నాయకురాలు. ఈశాన్య భారతదేశంలో మణిపూర్ ప్రజలు రాణి గైడిన్ ల్యూ, ఆమె నాగా అనుచరులు శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం లో కీలకపాత్ర పోషించారు.
స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో
గైదిన్ల్యు 13 సంవత్సరాల వయస్సులో, కజిన్ హైపో జాడోనాంగ్ హెరాకా మత ఉద్యమంలో చేరింది. ఈ ఉద్యమం తరువాత మణిపూర్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుండి బ్రిటిష్ వారిని తరిమికొట్టాలని కోరుతూ మరో ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించింది. గైదిన్ల్యును 1932లో 16 సంవత్సరాల వయస్సులోనే బ్రిటిష్ పాలకులు అరెస్టు చేసి, జీవిత ఖైదు విధించారు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1937 లో షిల్లాంగ్ జైలులో ఉన్న ఆమెను కలుసుకుని, ఆమెను విడుదల చేయిస్తానని హామీ ఇచ్చాడు. అలాగే ఆమెకు "రాణి" ("క్వీన్") అనే బిరుదు ప్రదానం చేశాడు. అప్పటి నుండి ఆమె రాణి గైదిన్ల్యుగా ప్రజాదరణ పొందింది. హెరాక ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం, ఆమె చెరచమ్దిన్లీ దేవత అవతారంగా పరిగణించబడుతుంది.
జైలు నుండి విడుదల
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత ఆమె 1947లో విడుదలైంది. జైలు నుండి విడుదలయ్యాక కూడా ప్రజల అభ్యున్నతి కోసం కృషి చేస్తూనే ఉండేది. ఆమె స్వాతంత్ర్య సమరయోధురాలిగా గౌరవించబడింది. భారత ప్రభుత్వం పద్మభూషణ్‌ తో సత్కరించింది.
క్రైస్తవ మత తిరస్కరణ
ఈమె జైలు నుండి విడుదలైన తర్వాత, నాగ మత పెద్దలు క్రైస్తవుల మత ప్రచారం పట్ల ఆసక్తి చూపి నాగ మత సంప్రదాయాన్ని వదిలి క్రైస్తవ మతం స్వీకరించాలని చెప్పినపుడు ఆమె దీన్ని గట్టిగా ప్రతిఘటించి నాగ మతంలోనే కొనసాగింది. క్రైస్తవ మత ప్రచారాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ, హెరాక ఉద్యమానికి ఈమె మద్దతు ఇచ్చిన కారణంగా ఈమెను నాగా జాతి ప్రజలు వ్యతిరేకించారు. వీరిలో చాలా మంది 1960 నాటికి క్రైస్తవ మతంలోకి మారారు. ఆమె భారత ప్రభుత్వానికి మద్దతు పలకడంతో నాగ జాతీయవాద సమూహాలు కూడా ఆమెను గుర్తించలేదు. 1970 లో హిందూ జాతీయవాద సంస్థ సంఘ్ పరివార్ హెరాకా ఉద్యమంతో కలిసి పనిచేసినపుడు, ఆమె హిందూమతానికి ప్రమోటర్ అనే భావన క్రైస్తవ నాగాలలో బలపడింది.
మరణం
1991 లో, గైదిన్ల్యు తన జన్మస్థలం లాంగ్‌కావోకు తిరిగి వచ్చింది. అక్కడ ఆమె 78 సంవత్సరాల వయసులో 1993 ఫిబ్రవరి 17 న మరణించింది.
పురస్కారాలు, గుర్తింపులు
గైదిన్ల్యు కొహిమాలో ఉన్న సమయంలో ఈ అవార్డులు లభించాయి.
రాణి గైదిన్లియుకు మరణానంతరం బిర్సా ముండా అవార్డు లభించింది. భారత ప్రభుత్వం 1996లో ఆమె గౌరవార్థం పోస్టల్ స్టాంపును విడుదల చేసింది. 2015లో ఆమె గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం స్మారక నాణేన్ని విడుదల చేసింది.
స్మారక మందిరం
2015లో కేంద్ర ప్రభుత్వం, T. R. జెలియాంగ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం గైదిన్ల్యు స్మారక మందిరాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించినప్పుడు, నాగాలాండ్ రాష్ట్రంలోని అనేక పౌర సమాజ సంస్థలు దీనిని వ్యతిరేకించాయి.
మూలాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:నాగాలాండ్ వర్గం:మణిపూర్ వ్యక్తులు
అజయ్ కుమార్ మిశ్రా
అజ‌య్ కుమార్ మిశ్రా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన నరేంద్ర మోదీ మంత్రివర్గంలో 2021 నుండి కేంద్ర హోంశాఖ సహాయ మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
రాజకీయ జీవితం
అజయ్ కుమార్ 2012లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో నిఘాసన్ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి 16వ ఉత్తరప్రదేశ్ శాసనసభలో అడుగుపెట్టాడు. ఆయన 2014, 2019లో ఖేరీ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి ఎంపీగా లోక్‌సభకు రెండుసార్లు వరుసగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2021 జూలై 8 న నరేంద్ర మోదీ మంత్రివర్గంలో కేంద్ర హోంశాఖ సహాయ మంత్రిగా నియమితుడై బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
ల‌ఖింపూర్ హింసాకాండ
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లఖింపూర్‌ ఖేరీలో 2021 అక్టోబరు 3న సాగు చట్టాలను వ్యతిరేకిస్తూ శాంతియుతంగా నిరసన తెలుపుతున్న అన్నదాతలపైకి ఆయన కొడుకు ఆశిశ్‌ మిశ్రా కారుతో దూసుకెళ్లాడు. ఈ ఘటనలో మొత్తం 8 మంది వరకు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. రైతులపై జరిగిన హింసాకాండ ఘటన దేశవ్యాప్తంగా సంచలనంగా మారింది. కేంద్రమంత్రిగా ఉన్న అజయ్ మిశ్రాను వెంటనే తొలగించాలంటూ విపక్షాలు డిమాండ్ చేశాయి. ఆ తర్వాత నాటకీయ పరిణామాల నడుమ అశిశ్‌ మిశ్రా అరెస్ట్‌ అయ్యాడు. ఈ కేసులో 2022 ఫిబ్రవరి 10వ తేదీన అశిశ్‌ మిశ్రాకు అలహాబాద్‌ హైకోర్టు బెయిల్‌ మంజూరు చేసింది. ఈ బెయిల్‌ను సవాల్‌ చేస్తూ బాధిత కుటుంబాలు సుప్రీం కోర్టు ను ఆశ్రయించారు. ఈ కేసును విచారించిన సుప్రీం కోర్టు, యూపీ ప్రభుత్వంపై తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేసింది.
వీర్ సావర్కర్ (సినిమా)
వీర్ సావర్కర్ – ఒక భారతీయ రాజకీయవేత్త, కార్యకర్త, రచయిత అయిన వినాయక్ దామోదర్ సావర్కర్ జీవితం ఆధారంగా రూపొందించిన హిందీ చలన చిత్రం. ప్రజా విరాళాల ద్వారా నిధులు సమకూర్చిన ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి చిత్రం.
నిర్మాణం
ఈ చిత్రాన్ని సుధీర్ ఫడ్కే అధ్యక్షతన సావర్కర్ దర్శన్ ప్రతిస్థాన్ నిర్మించారు. దీని నిర్మాత సుధీర్ ఫడ్కే సంగీతం కూడా అందించారు. వేద్ రహి దర్శకత్వం వహించారు. ప్రభాకర్ మోనే చీఫ్ ప్రొడక్షన్ కంట్రోలర్. ఇది 16 నవంబర్ 2001న ముంబై, న్యూఢిల్లీ, నాగ్‌పూర్ లతో పాటు దేశంలోని మరో ఆరు నగరాల్లో ప్రదర్శించబడింది. ఈ చిత్రం గుజరాతీ భాషలో అప్పటి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నరేంద్ర మోదీ 28 మే 2012న విడుదల చేశారు. ఈ చిత్రం డివిడి ఫార్మాట్ లో విడుదల చేయబడింది.
ఈ సినిమాకు ఆర్థిక వనరులు సమకూర్చడంలో మొదటి సహకారంగా లతా ముకదాం స్వచ్చందంగా బంగారు కంకణాలను అందించింది. 18 సెప్టెంబర్ 2001 టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ఆధారంగా పదివేల కంటే ఎక్కువ మంది ఐదు నుంచి యాభై లక్షల రూపాయల వరకు విరాళంగా ఇచ్చారు. అప్పటి భారత ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి స్వయంగా యుఎస్‌లో ఉపన్యాసం ఇవ్వడం ద్వారా రూ. 30 లక్షలు విరాలాలు సేకరించపడ్డాయి. ప్రముఖ గాయకులు ఆశా భోంస్లే, భీమ్సేన్ జోషి, అనుప్ జలోటా కూడా నిధుల సేకరణలో సహాయం చేసారు. ప్రపంచంలోనే ప్రజా విరాళాల ద్వారా నిధులు సమకూర్చి నిర్మించిన మొట్టమొదటి సినిమా అని Rediff.com ప్రకటించింది.
ఈ సినిమా సిల్వర్ జూబ్లీని ముంబైలోని ప్లాజా సినిమా, పూణేలోని ప్రభాత్ సినిమా రన్‌లో జరుపుకుంది. గోవా ప్రభుత్వం ఈ చిత్రానికి "పన్ను రహిత హోదా" ఇచ్చింది. 70వ భారతీయ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవా న్ని పురస్కరించుకుని ఇండియన్ డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్, డిఫెన్స్ మినిస్ట్రీ సంయుక్తంగా సమర్పించిన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ చలన చిత్రోత్సవం లో భాగంగా 13 ఆగస్ట్ 2016న ఈ చిత్రం ప్రదర్శించబడింది.
యుద్ధభూమి
యుద్ద భూమి 1988 లో వచ్చిన సినిమా. కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో చిరంజీవి ప్రధాన పాత్రలో నటించగా, విజయశాంతి, మోహన్ బాబు, మురళి మోహన్, నూతన్ ప్రసాద్, అల్లు రామలింగయ్య ఇతర ముఖ్య పాత్రలు పోషించారు. ఇది వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైంది.
తెలంగాణ నదులు, ఉపనదులు
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో గోదావరి, కృష్ణా, భీమ, మంజీరా, మూసీ, డిండి, ప్రాణహిత, తుంగభద్ర, కిన్నెరసాని, మున్నేరు, పాలేరు, పెన్ గంగ, వైరా, తాలిపేరు మొదలైన నదులు, ఉపనదులు ఉన్నాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర భూభాగమంతా వాయవ్యంలో ఎత్తుగా, ఆగ్నేయ దిశలో వాలి ఉండడంతో ఇక్కడ ప్రవహించే నదులన్ని వాయవ్య దిశ నుండి ఆగేయ దిశకు ప్రవహిస్తూ బంగాళాఖాతంలో కలుస్తున్నాయి.
యుద్ధభూమి
ఒక సైనిక అధికారి సెలవుల్లో తన గ్రామానికి వస్తాడు. కాని తన గ్రామం పరిస్థితిని చూసి, దుష్టుడైన భూస్వామి వలన ప్రజలు ఎదుర్కొంటున్న దురాగతాలకు వ్యతిరేకంగా నిలబడతాడు.
తారాగణం
వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:అల్లు రామలింగయ్య నటించిన చిత్రాలు వర్గం:నూతన్ ప్రసాద్ నటించిన చిత్రాలు
తెలంగాణ నదులు, ఉపనదులు
thumb|250px|చాదర్‌ఘాట్ వద్ద మూసీనది thumb|250px|ఆలంపూర్ వద్ద తుంగభద్ర నది|alt=
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ వర్గం:తెలంగాణ నదులు వర్గం:నదులు
సిపాయి (సినిమా)
కన్నడ చిత్రమయిన ఇందులో చిరంజీవి ప్రత్యేక పాత్రని పోషించాడు. ఇదే పేరుతో ఈ చిత్రం తెలుగులోకి కూడా అనువదింపబడినది.
వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు
అభిమన్యు సింగ్
అభిమన్యు సింగ్ (జననం 20 సెప్టెంబర్ 1974) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటుడు. ఆయన 1994లో టెలివిజన్ రంగం ద్వారా అడుగుపెట్టి ఆ తరువాత 2001లో విడుదలైన హిందీ సినిమా ఆక్స్ ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి హిందీ, తెలుగు, తమిళం, భోజ్‌పురి సినిమాల్లో నటించాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:1974 జననాలు వర్గం:భారతీయ టెలివిజన్ నిర్మాతలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
రాఘవేంద్ర సింగ్ చౌహాన్
రాఘవేంద్ర సింగ్ చౌహాన్ (జ. 24 డిసెంబరు 1959) భారతీయ న్యాయమూర్తి. ప్రస్తుతం ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ఉన్నాడు. తెలంగాణ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా, తెలంగాణ హైకోర్టు యాక్టింగ్ చీఫ్ జస్టిస్ గా పనిచేశాడు. రాజస్థాన్ హైకోర్టు, కర్ణాటక హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా కొంతకాలం పనిచేశాడు.
జననం, విద్య
రాఘవేంద్ర సింగ్ చౌహాన్ 1959, డిసెంబరు 24న రాజస్థాన్ లో జన్మించాడు. బిఎ, ఎల్ఎల్.బి పూర్తిచేశాడు.
వృత్తి జీవితం
1983, నవంబరు 13న రాజస్థాన్ హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. క్రిమినల్, సేవా విషయాలు ఇతడి స్పెషలైజేషన్. 2005, జూన్ 13న రాజస్థాన్ హైకోర్టు అదనపు న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యాడు. 2008, జనవరి 24న శాశ్వత న్యాయమూర్తిగా పదోన్నతి పొందాడు. ఆ తరువాత 2015, మార్చి 10న కర్ణాటక హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా బదిలీ చేయబడ్డాడు. 2018, నవంబరు 8న తెలంగాణ హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా బదిలీ అయ్యాడు. 2019, ఏప్రిల్ 3న తెలంగాణ హైకోర్టు యాక్టింగ్ చీఫ్ జస్టిస్‌గా నియమితులయ్యాడు. 2019, జూన్ 22న తెలంగాణ హైకోర్టు కు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యాడు. 2020, డిసెంబరు 31న ఉత్తరాఖండ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులైన రాఘవేంద్ర సింగ్ చౌహాన్ 2021, జనవరి 7న ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:1959 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతదేశ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు వర్గం:రాజస్థాన్ వ్యక్తులు వర్గం:తెలంగాణ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు
జహానాబాద్
జహానాబాద్ బీహార్ రాష్ట్రం, జహానాబాద్ జిల్లా లోని పట్టణం. ఇది ఈ జిల్లాకు ముఖ్యపట్టణం.
జనాభా వివరాలు
2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జహానాబాద్ జనాభా 1,35,196. జనాభాలో 54% పురుషులు, 46% స్త్రీలు. పట్టణంలో అక్షరాస్యత 77%, ఇది జాతీయ సగటు 74.04% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల్లో అక్షరాస్యత 83% కాగా, స్త్రీలలో అక్షరాస్యత 69%. జహానాబాద్ జనాభాలో 16% మంది ఆరేళ్ళ లోపు పిల్లలు
రవాణా సౌకర్యాలు
జాతీయ రహదారి 83, జాతీయ రహదారి 110 నగరం గుండా వెళుతున్నాయి. జార 83 పాట్నా నుండి మసౌర్హి మీదుగా, నేరుగా మఖ్దంపూర్ ద్వారా గయ వెళుతుంది. ఇది రైలు మార్గానికి దాదాపు సమాంతరంగా నడుస్తుంది. సరైన నాణ్యత లేని పిడబ్ల్యుడి రోడ్లు, ఆర్‌ఇఒ రోడ్లు జిల్లా అంతటా విస్తరించి ఉన్నాయి. పక్కా రహదారుల మొత్తం పొడవు 541.65 కి.మీ., కచ్చా రోడ్లు 450.90 కి.మీ.
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:బీహార్ నగరాలు పట్టణాలు
దశరధమౌర్య
దశరథ (క్రీస్తుపూర్వం 232 నుండి 224 వరకు) మౌర్య చక్రవర్తి. ఆయన అశోకుడి మనవడు. అశోకుడి తరువాత భారతదేశ సామ్రాజ్య పాలకుడిగా నియమించబడ్డాడు. దశరథమౌర్య క్షీణిస్తున్న నియమించబడిన కాలానికి సారాజ్యం క్షీణదశకు చేరుకుంది. ఆయన పాలనలో సామ్రాజ్యం అనేక భూభాగాలుగా కేంద్ర పాలన నుండి విడిపోయాయి. ఆయన అశోకుడి మత, సామాజిక విధానాలను కొనసాగించాడు. సామ్రాజ్య శాసనాలు జారీ చేసిన మౌర్య రాజవంశం చివరి పాలకుడు దశరథమౌర్య-ఈ విధంగా ఎపిగ్రాఫికలు మూలాల నుండి తెలిసిన చివరి మౌర్య చక్రవర్తి.
దశరథ క్రీస్తుపూర్వం 224 లో మరణించాడు. అతని బంధువు సంప్రాతి తరువాత వచ్చాడు.
నేపథ్యం
దశరధమౌర్య అశోకుడి మనవడు. ఆయన సాధారణంగా తన తాత తరువాత భారతదేశంలో సామ్రాజ్య పాలకుడిగా వచ్చాడు. అయితే వాయు పురాణంతో సహా కొన్ని వనరులు అశోకుడి తరువాత మౌర్య చక్రవర్తుల పేర్లు కాలాం ఇచ్చాయి. అశోకుడి మనవళ్లలో ఎక్కువగా ప్రస్తావించబడిన ఇద్దరు సంప్రతి, దశరథులు. తరువాతి విష్ణు పురాణంలో సుయాషాలు (అశోకు కుమారుడు) కుమారుడు, సామ్రాజ్య వారసుడిగా వర్ణించబడింది. అశోకడి కుమారుడు, వారసుడు కునాలా ప్రత్యామ్నాయ (సుయాషాసు) సూచించబడింది.
నిర్వహణ
చరిత్రకారులు విన్సెంటు స్మితు, రోమిలా థాపరు అశోకడి మరణం తరువాత కునాలా, దశరథమౌర్య మధ్య మౌర్య సామ్రాజ్యం విభజన జరిగి ఉండవచ్చన్న ప్రసిద్ధ సిద్ధాంతాన్ని ముందుకు తెచ్చారు. కొన్ని వనరులలో ఈ విభాగం సంప్రతి, దశరథాల మధ్య ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడింది. తరువాతి భాగాలు తూర్పు భాగాలను పాటలీపుత్రను రాజధానిగా చేసుకుని పూర్వపు పశ్చిమ సారాజ్యానికి ఉజ్జయినిని రాజధానిని చేసి పాలించాయి. అయినప్పటికీ స్మితు " ఈ పరికల్పనకు మద్దతు ఇవ్వడానికి స్పష్టమైన ఆధారాలు లేవు" అని కూడా వ్రాసాడు."