cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
భారతీయ రైలు రవాణా వ్యవస్థ
చరిత్ర
ఆంగ్ల ప్రభుత్వం ఎల్లపుడూ రైల్వే సంస్థలను స్థాపించమంటూ ప్రైవేటు రంగ పెట్టుబడుదారులను ప్రోత్సాహించేది. అలా సంస్థలను స్థాపించేవారికి మొదటి సంవత్సరాలలో సంవత్సరానికి లాభం ఐదు శాతానికి తక్కువ కాకుండా ఉండేలా ప్రణాళికను తయారుచేసింది. అలా పూర్తి అయిన తరువాత ఆ సంస్థ ప్రభుత్వానికి అప్పగించేది, కానీ సంస్థ యొక్క కార్యాకలాపాల పర్యవేక్షణ బాధ్యతలను మాత్రం తమ ఆధీనంలోనే ఉంచుకొనేవి. 1880 సం నాటికి ఈ రైలు మార్గాల మొత్తం దూరం సుమారుగా 14,500 కి.మీ (9000 మై) వరకు విస్తరించింది. ఈ మార్గాలలో ఎక్కువ శాతం మహా నగరాలైన బొంబాయి, మద్రాస్, కలకత్తాలకు చేరుకునేలా వుండేవి. 1895 నుండి భారతదేశం తన సొంత లోకోమోటివ్స్ (locomotives) స్ద్డాపించడం మొదలుపెట్టింది. తరువాత 1896లో తమ ఇంజనీర్లను, locomotive లను ఉగాండా రైల్వే నిర్మాణానికి పంపింది. thumb|240px|1871 లో భారత రైల్వే నెట్‌వర్క్. thumb|240px|1909 లో భారత రైల్వే నెట్‌వర్క్. తరువాత భారత రాజ్యాలులు తమ సొంత రైల్వేలను ఏర్పాటు చేసుకొని తమ రాజ్యమంతా విస్తరించారు. అవి నవీన రాష్ట్రాలు అయిన అస్సాం, రాజస్థాన్, ఆంధ్ర ప్రదేశ్. 1901లో రైల్వే బోర్డు ఏర్పాటు చేయబడింది కాని దాని మొత్తం అధికారం భారత వైస్రాయ్ (లార్డ్ కర్జన్) దగ్గర ఉండేది. రైల్వే బోర్డును కామర్స్ డిపార్ట్ మెంటు పర్యవేక్షంచేది. ఇందులో ముగ్గురు సభ్యులు ఉండేవారు. వారు ఒక ప్రభుత్వ అధికారి (ఛైర్మెన్), ఇంగ్లండు నుండి ఒక రైల్వే మానేజర్, , రైల్వే కంపెనీలలో నుండి ఒక కంపెని ఏజెంట్. భారతీయ రైల్వే చరిత్రలో మొదటిసారిగా రైల్వే సంస్థలు చిన్నపాటి లాభాలను ఆర్జించటం మొదలైంది. ప్రభుత్వము 1907లో అన్ని రైల్వే కంపేనీలను స్వాధీనము చేసుకొన్నది.
ఆ తరువాతి సంలో విద్యుత్ లోకోమోటివ్ దేశంలో మొదటిసారిగా ప్రవేశపెట్టబడింది. కానీ ఇంతలో మొదలైన మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో భారతీయ రైల్వేలు బ్రిటిష్ వారి యుద్ధ అవసరాలకు దేశం వెలుపల కూడా ఉపయోగించడ్డబడ్డాయి. దీంతో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే సరికి రైల్వేలు భారీగా నష్టపోయి ఆర్థికంగా చతికిల పడ్డాయి. ఆ తరువాత 1920 సంలో ప్రభుత్వం రైల్వే సంస్థల నిర్వహణను హస్తగతం చేసుకొని ఇతర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవహారాల పరిధి నుండి రైల్వే ఆర్థిక వ్యవహారాలను తప్పిస్తూ నిర్ణయం తీసుకొంది.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో అన్ని రైళ్ళను మధ్య-ఆసియాకు తరలించి, రైల్వే కర్మాగారాలను ఆయుధ కర్మాగారాలగా ఉపయోగించడంతో రైల్వే రంగం దారుణంగా చచ్చుబడి పోయింది. స్వాతంత్ర్య పోరాట సమయంలో (1947)రైల్వేలోని పెద్ద భాగం అప్పట్లో కొత్తగా నిర్మించబడిన పాకిస్తాన్ దేశంలోకి వెళ్ళిపోయింది. నలభై రెండు వేర్వేరు రైల్వే సంస్థలు, అందులోని ముప్పై రెండు శాఖలు అప్పటిలోని భారత రాజరిక రాష్ట్రముల యొక్క సొత్తు, అన్నీ ఒకే సముదాయంలో కలిసి ఏకైక సంస్థగా రూపొందుకొంది. ఆ సంస్థకు "భారతీయ రైల్వే సంస్థ"గా నామకరణ చేసారు. సం 1952 లో అప్పటి వరకు వివిధ సంస్థల ఆధీనంలో వున్న రైల్వే మార్గాలను ప్రాంతాల వారీగా విభజిస్తూ మొత్తం ఆరు ప్రాంతీయ విభాగలను ఏర్పాటు చేయటం జరిగింది. భారతదేశపు ఆర్థిక పరిస్థితి నెమ్మదిగా చక్కపడటంతో అన్ని రైల్వే ఉత్పత్తులూ దేశీయంగానే తయారు చేయటం మొదలయ్యింది. 1985 సం నాటికి బొగ్గుతో నడిచే ఆవిరి యంత్రాలను తొలగించి డీజిల్, విద్యుత్ ఇంజిన్లను వాడటం మొదలయ్యింది. 1995 సం నాటికి రైల్వే రిజర్వేషన్ సదుపాయాన్ని కంప్యుటరైజ్ చేసారు.
ట్రాకు
మొత్తం రైలు మార్గము సుమారు 108,706 కీ.మీ. (67,547 మైళ్ళు). ఈ మార్గాలని వేగం ఆధారముగా (75 కీ.మీ/గం నుండి 160కీ.మీ/గం లేదా 47 మైళ్ళు/గం నుండి 99 మైళ్ళు/గం) విభజించారు. భారతీయ రైలు మార్గాన్ని బ్రాడ్ గేజ్ (స్టాండర్డ్ గేజ్ కంటే వెడల్పైనది – 4 అడుగులు 8½  అంగుళాలు (1,435 మిల్లీ మీటర్లు)); మీటర్ గేజ్;, నారో గేజ్ (స్టాండర్డ్ గేజ్ కంటే తక్కువ).
బోగీ
సామాన్యంగా ప్రతి ట్రైన్ వెనుక గార్డుకు ఒక ప్రత్యేకమైన భోగి కేటాయంచబడి వుంటుంది. ఈ గార్డు ట్రైన్ బయలుదేరే ముందు అన్నీ సరిగా వున్నాయో లేదో చూసి మందు వుండే వాహకునికి (డ్రైవర్) సంకేతాలను ఇవ్వవలసి వుంటుంది. సాధారణంగా ప్రతి ప్రయాణీకుల ట్రైన్ కూ నాలుగు సాధారణ బోగీలు (ముందు రెండు, వెనుక రెండు) వుంటాయి. అందులో ఒకటి ఆడవారికి కేటాయించబడి వుంటుంది. ప్రతి ట్రైన్ కీ వుండే భోగీల సంఖ్య ఆ మార్గానికి వుండే రద్దీని బట్టి వుంటుంది. అవసరాన్ని బట్టి సామాన్ల కోసం, ఉత్తరాల బట్వాడా కోసం ప్రత్యేక బోగీలు అనుసంధానించి వుండటం కూడా గమనించవచ్చు. దూర ప్రయాణాలు చేసే ట్రైన్లలో వంట సదుపాయం వుండే ప్రత్యేక బోగి భోజన సదుపాయ బోగి కూడా వుంటుంది.
నామకరణ విధానం
రైళ్ళు వివిధ వివిధ వర్గాలుగా విభజించబడ్డాయి. వీటి ప్రకారం వాటి ప్రాముఖ్యత, అవి ఆగే ప్రదేశాలు, టిక్కెట్ల రేట్లు ఉంటాయి. ప్రతి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలుకు నాలుగు అంకెల పేరు ఉంటుంది – మొదటి అంకె ఆ రైలును నడిపే రైల్వే మండలాన్ని, రెండోది ఆ రైలును నియంత్రించే సదరు మండలంలోని విభాగం పేరు, చివరి రెండు ఆ రైలు వరుస సంఖ్యను తెలియజేస్తాయి.
సూపరు-ఫాస్టు రైళ్ళన్నిటికీ, మొదటి అంకె ఎప్పుడూ '2' ఉంటుంది. రెండో అంకె రైల్వే మండలాన్ని, మూడోది విభాగాన్ని, ఆ విభాగంలోని వరుస సంఖ్యను తెలుపుతాయి. రెండు గమ్యస్థానాల మధ్య ఎదురుబొదురుగా నడిచే జంటా రైళ్ళకు సాధారణంగా పక్కపక్క నంబర్లు ఉంటాయి. దాదాపుగా అన్ని ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళన్నిటికీ ఓ ప్రత్యేకమైన పేరు పెడతారు. ఈ పేరు ప్రముఖ వ్యక్తులకు, సంఘటనలకు, నదులు, పర్వతాలు మొదలైన వాటికి చెంది ఉంటాయి. కొన్ని గుర్తుపెట్టుకోదగిన ఉదాహరణలు:
రైల్వే మండలాలు
భారతీయ రైల్వేలను 16 మండలాలు, ఒక ఉప మండలం - కొంకణ్ రైల్వే -గా విభజించారు. కోల్‌కతా మెట్రో భారతీయ రైల్వేల స్వంతమే అయినప్పటికీ అది ఏ రైల్వే మండలంలోకీ రాదు. దానికదే ఓ ప్రత్యేక మండలంగా పరిగణిస్తారు.
రిజర్వేషన్ టిక్కెట్లు
ఎనభయ్యవ దశాబ్ధం వరకు రైల్వే రిజర్వేషన్ టికేట్టు మాన్యువల్ గా జరిగేది. 1987 సంవత్సరం కంప్యూటర్ వ్యవస్థని ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి నుండి అంచెలంచెలగా దేశమాంతా కంప్యూటర్ రిజర్వేషన్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. right|thumb|250px|[[హౌరా మెయిల్ లో, చెన్నై నుండి విజయవాడకు వెళ్ళేందుకు 'భారతీయ రైల్వే టికెట్'.]] 1980 వరకు, భారతీయ రైల్వే రిజర్వేషన్లు సాంప్రదాయక పద్ధతి లోనే జరిగేవి. 1987, నుంచి రైల్వేలలో ఇప్పుడున్న కంప్యూటర్ విధానం అమలు లోకి వచ్చింది. 1995లో రైల్వేలు మొత్తం కంప్యుటరీకరణ చేయడంతో రిజర్వేషన్ సమాచారాన్ని ఎక్కడనుంచైనా చూడగలిగే వీలు కలిగింది. ఈమధ్య ముఖ్యమైన కూడళ్ళలో, చిన్న చిన్న గ్రామాలలో సైతం కంప్యూటర్ ద్వారా రిజర్వేషన్ చేసుకొనే సదుపాయం ఏర్పాటుచేసారు. ఇటీవలే రైల్వే టికేట్టు ప్రయాణికులకు సులభ పద్ధతిలో ( అనగా ఇంటర్నెట్ ద్వారా, మొబైల్ ద్వారా ) రిజర్వేషన్ చేసుకొనే సదుపాయం ఏర్పాటుచేసారు, కాని ఈ సౌలభ్యానికి అదనపు రుసుము వసూలు చేస్తారు.
కొన్ని వర్గాల వారికి అనగా ముసలవారికి (60 ఏళ్ళు పైబడిన వారికి), వికలాంగులకు, చదువుకొనే విద్యార్థులకు, పైస్ధాయిలో ఉన్న ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు టికేట్టులో రాయితీ కేటాయించడం జరిగింది. ఒక కాల పరిమితిలో లేదా కొన్ని రైళ్ళలో లేదా కొన్ని రైల్వే విభాగాలలో ఎన్ని సార్లైనా ప్రయాణించడానికి వీలుగా సీజన్ టిక్కెట్లు కూడా లభ్యమవుతాయి. యూ-రెయిల్ పాస్ ను పోలి ఉండే ఇండ్-రెయిల్ పాస్ ను కొనడం ద్వారా విదేశీ యాత్రికులు ఒక గరిష్ఠ కాల పరిమితిలోపు భారత దేశాన్ని మొత్తం చుట్టి రావచ్చు. అనగా ఈ కాల పరిమితిలో ఎన్ని రైళ్ళనైనా ఎక్కవచ్చు.
అధిక దూరం ప్రయాణించే రైలులో పడుకొనేందుకు పడకల (బెర్త్)ఏర్పాటు ఉంటుంది. ఆ పడకలకు రిజర్వేషన్ ప్రయాణించే తారీఖుకు రెండు నెలల ముందు లోపు ఎప్పుడైనా చేసుకోవచ్చు. ప్రయాణించే వ్యక్తి యొక్క నామధేయము, వయస్సు, రాయితీ వివరాలు టికేట్టులో పొందుపరచబడతాయి. టికెట్టు ధర సాధారణంగా మూల ధరతో పాటు టికెట్టు ధర సాధారణంగా మూల ధరతో పాటు ప్రయాణీకులు ఎంచుకున్న బోగీ తరగతి, రాత్రి ప్రయాణాలకు గానూ రిజర్వేషన్ ధరను కూడా కలుపుకుని ఉంటుంది. మూల ధరకు కొన్నిసార్లు రైలు వర్గీకరణలను బట్టి అదనపు ధరను కలుపుతుంటారు. (ఉదాహరణకు: సూపర్ ఫాస్ట్ రైళ్ళకు సర్చార్జి టికెట్టు మూల ధరకు కలుపుతారు.)
ఒకవేళ రైలులోని సీట్లన్నీ నిండిపోయి ఉంటే టికెట్టు పై ఒక క్రమ సంఖ్యను ముద్రిస్తారు. అది ఆ రైలులో ప్రయాణించడానికి సీటు కోసం వేచి చూస్తున్నవారి సంఖ్యను సూచిస్తుంది. అలా కాకపోతే టికెట్టు పై సీటు / పడక సంఖ్యను ముద్రిస్తారు. అలాంటి టికెట్టును ఖచితపరచబడిన టికెట్టుగా వ్యవహరిస్తారు. వేచియుండు సంఖ్య ఉన్న టికెట్టు కలిగిన ప్రయాణికుడు రైలులో ప్రయాణించరాదు. కేవలం సీటు ఖచితపరచబడిన మీదటనే రైలు ఎక్కాలి. ఇవి రెండూ కాకుండా మరో రకం టికెట్టు ఉంది. దీన్ని RAC లేదా 'రిజర్వేషన్ అగైన్‌స్‌ట్ కేన్సిలేషన్' అని వ్యవహరిస్తారు. అంటే ప్రయాణం రద్దైన వారి సీట్ల కోసమని అర్థం. ఇవి ఖచితపరచబడిన, వేచియుండు టికెట్లకు మధ్య జాతి టికెట్లు. ఇలాంటి టికెట్టు కలిగిన ప్రయాణికుడు సీటు ఖచితం కాకపోయినా రైలు ఎక్కవచ్చు. ఈ టికెట్టుపైనా ఒక క్రమ సంఖ్య ముద్రించబడి ఉంటుంది. వీరికి ఈ సంఖ్య ఆధారంగా రైలు టికెట్టు కలెక్టరు ప్రయాణం మానుకున్న ప్రయాణీకుల సీట్లను కేటాయిస్తారు.
రిజర్వేషన్ లేని టికెట్లు ప్రయాణానికి ముందుగా రైల్వే స్టేషనులోనే కొనుక్కోవచ్చు. కాని ఇలాంటి టికెట్లు కొన్న ప్రయాణీకులు జనరల్ బోగీలోనే ప్రయాణించాల్చి రావచ్చు.
బయటి లింకులు
ఇంటర్నెట్టు ద్వారా టిక్కెట్టు కొనుక్కొనే సౌలభ్య ప్రదేశం
వర్గం:రవాణా వ్యవస్థ వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
Chemins de fer indiens
మన లిపి పుట్టు పూర్వోత్తరాలు
మన లిపి పుట్టు పూర్వోత్తరాలు పుస్తకాన్ని ప్రముఖ పాత్రికేయుడు, సంపాదకుడు, రచయిత, పరిశోధకుడు తిరుమల రామచంద్ర రచించారు. ఆయన హంపి కమలాపురం నుండి పంజాబ్ హరప్ప వరకు అనేక సాహిత్య సాంస్కృతిక పాండిత్య ప్రకర్ష గల పండితుల మధ్య ఉన్న మేధావి
రచన నేపథ్యం
తిరుమల రామచంద్ర రచించిన మన లిపి పుట్టు పూర్వోత్తరాలు గ్రంథాన్ని మొదట 1957లో విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ ప్రచురించింది. అనంతరం 1990, 1993, 1999, 2012ల్లో పునర్ముద్రణ పొందింది. ఈ గ్రంథాన్ని తిరుమల రామచంద్ర ఆంధ్ర రాజవంశాల చరిత్ర గురించి విశేష కృషి సాగించిన ప్రముఖ చరిత్ర పరిశోధకులు మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మకు, తెలుగుపత్రికలు/ప్రచురణ సంస్థలు విశాలాంధ్ర, ప్రజాశక్తిలకు అంకితమిచ్చారు.
ప్రధానాంశాలు
ప్రపంచంలో తొలుత లిపి పుట్టడం, వివిధ భాషలలో లిపులు అభివృద్ధి జరగడం మొదలుకొని భారతీయ భాషల్లో లిపి అభివృద్ధి, తెలుగులో లిపి పుట్టుక, అభివృద్ధి వంటి అనేకాంశాలతో ఈ గ్రంథం రాశారు. తిరుమల రామచంద్ర వివిధ గ్రంథాలను మథించి అక్షరాస్యులైన తెలుగు వారంతా చదువుకునే వీలుండేలా తేలికైన భాషలో ఈ గ్రంథాన్ని రచించారు.
అధ్యాయాలు
ఈ గ్రంథాన్ని మూడు భాగాలుగా, ఆయా భాగాలను వివిధ ప్రకరణాలుగా విభజించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:తిరుమల రామచంద్ర రచనలు
మదనాపురం (నందిగం)
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నందిగంలో ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల నందిగంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల శ్రీకాకుళంలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు టెక్కలిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం టెక్కలిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల శ్రీకాకుళం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. ఒక నాటు వైద్యుడు ఉన్నారు.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
మదనపురంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
మదనపురంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
విజయ దశమి (సినిమా)
విజయదశమి 2007 లో వచ్చిన యాక్షన్ చిత్రం. వి. సముద్ర దర్శకత్వంలో సాయి సర్వజిత్ మూవీస్ బ్యానర్‌లో ఈదర రంగారావు నిర్మించాడు. 2005 తమిళ చిత్రం శివకాశికి రీమేక్ అయిన ఈ చిత్రంలో కళ్యాణ్ రామ్ నందమూరి, వేధిక కుమార్, సాయి కుమార్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రంతో వేదిక తన టాలీవుడ్ సినిమాలో అడుగుపెట్టగా, శ్రీకాంత్ దేవా సంగీతం సమకూర్చాడు. ఈ కథను పెరారసు రాశాడు, అసలు సినిమాను కూడా అతడే రాసి దర్శకత్వం వహించగా, పరుచూరి సోదరులు డైలాగులు రాశారు. రామ్ ప్రసాద్ ఛాయాగ్రహణంని నిర్వహించగా, నందమూరి హరి ఈ చిత్రాన్ని ఎడిట్ చేసాడు. స్టన్ట్ శివ యాక్షన్ సన్నివేశాలకు నృత్యాలు ఇచ్చారు. వైజాగ్‌లో తమిళ ఒరిజినల్‌ను చూసిన తర్వాత ఈ చిత్రంలో నటించాలని కల్యాణ్ రామ్ నిర్ణయించుకున్నాడు. ఈ చిత్రాన్ని హైదరాబాద్‌లోని రామానాయుడు సినీ విలేజ్‌లో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన వీధి సెట్‌లో చిత్రీకరించారు. క్లైమాక్స్ దృశ్యాలను రామోజీ ఫిల్మ్ సిటీలో ఒక వారం పాటు చిత్రీకరించారు.
కథ
ఇది శివకాశి అనే వెల్డర్‌ కథ. అతడు దేవి అనే అమ్మాయిని ప్రేమిస్తాడు. ఆమె సోదరులు దాడి చేసినపుడు అతను తన ప్రేయసికి తన విషాద గతాన్ని వెల్లడించవలసి వస్తుంది. అతను ఇప్పుడు చిన్నతనంలో తన జీవితాన్ని నాశనం చేసిన తన సోదరుడు దుర్గా ప్రసాద్‌ను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:జయసుధ నటించిన సినిమాలు
ద్రవ్యరాశి, భారం
ద్రవ్యరాశి
ఒక పదార్థంలో గల ద్రవ్య పరిమాణము (ద్రవ్య సంచయము) ను దాని ద్రవ్యరాశి అంటారు. ఇది అదిశరాశి. ఇది ప్రదేశమును బట్టి మారదు. ఇది వస్తువుల యొక్క ప్రాథమిక లక్షణం. ఇది విశ్వంలో ఎక్కడైనా స్థిరంగా యుంటుంది. దీనిని సాధారణ త్రాసుతో కొలుస్తారు. దీనిని "{m}" అనే అక్షరంతో సూచిస్తారు. దీని ప్రమాణములు C.G.S పద్ధతిలో "గ్రాము", F.P.S పద్ధతిలో "పౌండు" S.I పద్ధతిలో "కిలో గ్రాము".
భారము
వస్తువుపై గల భూమ్యాకర్షణ బలాన్ని భారం అంటారు. దీనికి దిశ పరిమాణం ఉంటుంది కనుక ఇది సదిశరాశి. ఇది దాని ద్రవ్యరాశి, గురుత్వ త్వరణాల లబ్ధానికి సమానం.ఇది ప్రదేశం బట్టి మారుతుంది. ఎందువలనంటే భారం గురుత్వ త్వరణం పై ఆధారపడి యుంటుంది. గుతుత్వ త్వరణం ప్రదేశాన్ని బట్టి మారుతుంది. దీనిని స్ప్రింగ్ త్రాసుతో కొలుస్తారు.దీనిని "{W}"తో సూచిస్తారు. S.I. పద్ధతిలో భారం ప్రమాణం న్యూటన్ (N) లేదా కిలోగ్రాం భారం లేదా kg wt లేదా kgf C.G.S. ప్రమాణాలు. లో డైను లేదాgmwt లేదా gmf. 1 కి.గ్రా ద్రవ్యరాశి గల వస్తువు బరువు = 9.8 న్యూటన్లు
భారమునకు సూత్రము
'm' ద్రవ్యరాశి గాను, 'g' గురుత్వ త్వరణం గాను ఉన్న ఒక వస్తువుకు కలిగే భారం {W = mg}
భారానికి ప్రమాణాలు
వస్తుభారం, దాని మీద పని చేసే గురుత్వాకర్షణ వలన ఏర్పడుతుంది, కనుక బలం, భారాల ప్రమాణాలు ఒకటే. S.I. పద్ధతిలో భారం ప్రమాణం న్యూటన్ (N). మరొక ప్రమాణం కూడా ఉంది. అది కిలోగ్రాం భారం లేదా kg wt లేదా kgf లేదా gmwt లేదా gmf లు వరుసగా S.I. C.G.S. ప్రమాణాలు.
1 కి.గ్రాం ద్రవ్యారాశి కల వస్తువు మీద పని చేసే గురుత్వాకర్షణ బలం 1 కి.గ్రా. భారం
g = 9.8 మీ.సె−2, అనుకుంటే,
ఇవి కూడా చూడండి
ద్రవ్యరాశి
భారం
గురుత్వాకర్షణ
బయటి లింకులు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
గమకం
thumb|గమక ప్రాధాన్యత గలిగిన కీర్తనలు రచించిన ముత్తుస్వామి దీక్షితార్ సప్తస్వరాలలో ఏ స్వరమైనా, తన స్థానాన్ని వదలక తనకు ముందు వెనుక ఉన్న స్వరస్థానాలతో మైత్రి చేసి కలిసి నడవడాన్ని గమకం అంటారు. దీక్షితార్ కీర్తనలలో గమకాల ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
రకాలు
చతుర్దండి ప్రకారం మొత్తం పదిహేను రకాల గమకాలు ఉన్నాయి. వీటి వివరాలు సుబ్బరామ దీక్షితులవారు రచించిన'సంగీత సంప్రదాయ ప్రదర్శిని'లో లభిస్తున్నాయి:
తిరుప: స్ఫురితశ్చైవ కంపితో లీన ఇత్యపి
ఉల్లాసిత: ప్లావితశ్చ హుంపితో ముద్రితస్తథా
నామితో మిశ్రితశ్చేతి భేదా: పంచదశ స్మృతా:
ఇతరుల భావన ఇలా ఉన్నది:
మొత్తం పది రకాల గమకాలు:
డి.టి.యస్.మధుసూదన్‌రెడ్డి
పి.మధుసూధనరెడ్డి తెలుగు సినీ పరిశ్రమలో ప్రముఖ సౌండ్ ఇంజనీర్. ఆయన డి.టి.యస్.మధుసూదన్‌రెడ్డి గా సినీ పరిశ్రమలో సుపరిచితుడు.
జీవిత విశేషాలు
కడప జిల్లా పులివెందుల ఆయన స్వస్థలం.
సినీ ప్రస్థానం
ఆయన సౌండ్ డిజైనింగ్‌లో విప్లవాత్మక మార్పులతో తెలుగు సినిమారంగాన్ని కొత్త పుంతలు తొక్కించారు. గోవిందా గోవిందా చిత్రంతో రీరికార్డింగ్ అసిస్టెంట్‌గా తన సినీ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన ఆయన సిసింద్రీ సినిమాతో ఆడియోగ్రాఫర్‌గా మారారు. 23 ఏళ్ల సుధీర్ఘ కెరీర్‌లో దాదాపు 130 సినిమాలకు సౌండ్ రికార్డిస్ట్, డీటీఎస్ మిక్సింగ్ ఇంజినీర్, ఆడియోగ్రాఫర్‌గా పనిచేశారు. తమ్ముడు, కలిసుందాం రా, మురారి, ఒక్కడు, నువ్వునేను, అతడు, బొమ్మరిల్లు, అరుంధతి, రాజన్న, కిక్, మిర్చి, మనం సినిమాలు ఆయనకు చక్కటి గుర్తింపును తీసుకొచ్చాయి. సమకాలీన తెలుగు చిత్ర పరిశ్రమలోని అత్యుత్తమ సాంకేతిక నిపుణుల్లో ఒకరిగా పేరుగాంచారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
మధుసూదన్‌రెడ్డికి భార్య (శశి), ఇద్దరు పిల్లలు(సాయిదత్తా,ధనుంజయరెడ్డి) ఉన్నారు.
మరణం
మధుసూదన్‌రెడ్డి(48) ఏప్రిల్ 20 2015 న ఉదయం హైదరాబాద్‌లో గుండెపోటుతో కన్నుమూశారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:2015 మరణాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా సౌండ్ ఇంజనీర్లు వర్గం:గుండెపోటు మరణాలు వర్గం:కడప జిల్లా సినిమా సౌండ్ ఇంజనీర్లు వర్గం:చేసిన పని వలన పేరు మారిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
కాకతీయ జంతు ప్రదర్శనశాల
వరంగల్ జంతు ప్రదర్శనశాల (వరంగల్ వన విజ్ఞాన కేంద్రం) భారతదేశం లోని తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని హన్మకొండ జిల్లా, హనుమకొండలో ఉంది. ఈ జంతు ప్రదర్శన శాల 50 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉంది. దీనిని 2010 లో "సెంట్రల్ జూ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా" జాతీయ జంతుప్రదర్శన శాలగా మార్చింది. ఇది 2013 నుండి సెంట్రల్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా అమలులోకి తెచ్చింది. ఈ పార్కు అతి అందమైన సీతాకోక చిలుకల పార్కు. కాకతీయ జూ పార్క్ వరంగల్ పట్టణ జిల్లా,హనుమకొండ మండలం హనుమకొండ పట్టణంలోని హంటర్ రోడ్‌లో ఉంది.దీనిని వరంగల్ వన విజ్ఞాన కేంద్రం అని కూడా అంటారు.
విశేషాలు
సామాన్య ప్రజానీకానికి వన్యసంరక్షణ గురించి తెలపడానికి ఈ కాకతీయ జూ పార్క్ ఏర్పాటు చేయబడింది. తెలంగాణ అటవీ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటు చేసిన ఈ జూ పార్క్ లో వివిధ రకాల జంతువులతో పాటు చాలా మొక్కలను కూడా పెంచుతున్నారు. ఈ పార్కు దాదాపు 50 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది. ఇందులో జింకలు, లేళ్లు, దుప్పులు, కోతులు, ఎలుగుబంట్లు మొదలగు జంతువులు; చిలుకలు, పావురాలు, నిప్పుకోళ్లు, నెమళ్లు వంటి పలురకాల పక్షులు; తాబేళ్లు, మొసళ్ల వంటి సరీసృపాలు సంరక్షించబడుతున్నాయి. ఈ పార్కులో వన్య సంరక్షణ గురించి పర్యాటకులకు తెలిజేసేందుకు అధికారుల పర్యవేక్షణలో నిర్వహిస్తున్న ప్రత్యేక కేంద్రాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ పార్కును ప్రతి రోజు సుమారు 500 మంది పర్యాటకులు సందర్శిస్తుంటారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:జంతుప్రదర్శనశాలలు
తుంపల్లి
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 283 ఇళ్లతో, 1163 జనాభాతో 498 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 611, ఆడవారి సంఖ్య 552. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 119 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 208. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 569511 .పిన్ కోడ్: 504294.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు ఆసిఫాబాద్లో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆసిఫాబాద్లోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఆదిలాబాద్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ బెల్లంపల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల మంచిర్యాలలోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం బెల్లంపల్లిలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు కాగజ్‌నగర్‌ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
తుంపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
తుంపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
శోభనాపురం (ఆగిరిపల్లి)
గ్రామ చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (సీఆర్‌డీఏ) పరిధిలోకి వస్తున్న మండలాలు, గ్రామాలను ప్రభుత్వం విడిగా గుర్తిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. ప్రస్తుతం గుర్తించిన వాటిలోని చాలా గ్రామాలు వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్నాయి. గతంలో వీజీటీఎం పరిధిలో ఉన్న వాటితోపాటుగా ఇప్పుడు మరిన్ని కొన్ని గ్రామాలు చేరాయి. సీఆర్‌డీఏ పరిధిలోకి వచ్చే గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లోని మండలాలు, గ్రామాలను గుర్తిస్తూ పురపాలక శాఖ ముఖ్య కార్యదర్శి ద్వారా ఉత్తర్వులు జారీ అయ్యాయి.
కృష్ణా జిల్లాలోని మండలాలు, గ్రామాలు
విజయవాడ రూరల్ మండలం పరిధితో పాటు, పట్టణ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతం. విజయవాడ అర్బన్ మండలం పరిధిలోని మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా కూడా. ఇబ్రహీంపట్నం మండలం మొత్తంతో పాటు అర్బన్ ప్రాంతం, పెనమలూరు మండలం పరిధితో పాటు అర్బన్ ఏరియా, గన్నవరం మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉంగుటూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంకిపాడుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, ఉయ్యూరుతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, జి.కొండూరు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, కంచికచర్ల మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, వీరుళ్లపాడు మండలంతో పాటు అర్బన్ ఏరియా, పెనుగంచిప్రోలు మండల పరిధిలోని కొంత భాగంతో పాటు శనగపాడు గ్రామం ఉన్నాయి.
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
శోభనగిరి లేక శోభనాచలం అను కొండను ఆనుకుని ఉన్న గ్రామం. ఆగిరపల్లి కొండ (శోభనాద్రి) పై వెలసిన శ్రీ శోభనాచలపతి స్వామి వారి పేరు మీదుగా, ఈ గ్రామంనకు ఆ పేరు వచ్చింది.
గ్రామ భౌగోళికం
శోభనాపురం మండల కేంద్రమైన ఆగిరిపల్లికి 5 కిమీ దూరంలో ఉంది.
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
మండల పరిషత్తు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల.
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో అబ్బూరి హేమలత, సర్పంచిగా ఎన్నికైంది.
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ భవానీ సమేత శ్రీ లింగమేశ్వరస్వామివారి ఆలయం (శివాలయం):- ఈ ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం, మహాశివరాత్రి ఉత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
ఇక్కడ ప్రధానంగా వరి సాగు చేస్తారు.
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
ఇక్కడి ప్రజల ముఖ్యవృత్తి వ్యవసాయం.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ సీఆర్‌డీఏ గ్రామాలు
ఇక్ష్వాకులు
శాతవాహనుల అనంతరం నాగార్జునకొండ కేంద్రంగా ఇక్ష్వాకులు అధికారంలోకి వచ్చారు. సా.శ. 220 నుండి 295 వరకు దాదాపు 75 సంవత్సరాలు పాలించారు. పురాణములలో ఏడుగురు ఇక్ష్వాకులు ప్రస్తావించబడినప్పటికీ శాసనాలు మాత్రం నలుగురి గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించాయి. వీరి చరిత్రను తెలియజేసే ఆధారాలు నాగార్జునకొండ, అమరావతి, జగ్గయ్యపేట, రాంరెడ్డి పల్లి వద్ద లభ్యమైన శాసనాలను బట్టి తెలుస్తున్నది. కేవలం 75 సంవత్సరాలు మాత్రమే పాలించినప్పటికీ ఆంధ్రదేశంలో సాంస్కృతికి వికాసానికి ఇక్ష్వాకులు గొప్ప పునాదిని వేసారు. వీరి కాలంనాటి సాంస్కృతికి వికాసాన్ని తెలుసుకొనేముందు వీరి యుగ ప్రాముఖ్యతను, విశిష్టతను గుర్తించవలసి ఉంటుంది.
రాజకీయ చరిత్ర
ఋగ్వేదం, అధర్వవేదం, జైమినియా ఉపనిషదు బ్రాహ్మణ్యం వంటి ప్రాచీన సంస్కృత గ్రంథాలలో ఇక్ష్వాకు అనే పురాణ రాజు గురించి ప్రస్తావించబడింది (అక్షరాలా "పొట్లకాయ"). రామాయణం, పురాణాలు వంటి తరువాతి గ్రంథాలు ఇక్ష్వాకు వారసుల రాజవంశాన్ని ఉత్తర భారతదేశంలోని కోసల రాజ్యానికి రాజధాని అయోధ్యతో అనుసంధానిస్తాయి.విజయపురి రాజు ఎహువాలా చమతముల చరిత్రకథనం ఆయన పూర్వీకులను పురాణ ఇక్ష్వాకులుగా గుర్తించింది.విజయపురి ఇక్ష్వాకులు మత్స్య పురాణంలో పేర్కొన్న "శ్రీపర్వతీయ ఆంధ్రాలు" వలె కనిపిస్తారు.
శాంతమూల
thumb|upright=0.7| వీర-పురుషపుత్ర (సా.శ.250-275) నాగార్జనకొండ ఆయక స్థంభం శాసనం}} శాతవాహన శక్తి క్షీణించిన తరువాత చతమూల రాజవంశం స్థాపకుడు వసిష్తిపుత్ర చమతమూల (ఐ.ఎ.ఎస్.టి: వసిష్తిపుత్ర చమతమూల) అధికారంలోకి వచ్చింది. దీనిని రెంటాలా, కేసనపల్లి శాసనాలు ధ్రువీకరించారు. ఆయన 5 వ పాలన సంవత్సరానికి చెందిన రెంటాలా శాసనం ఆయనను "సిరి కాటమాలా" అని పేర్కొన్నది. ఆయన 13 వ పాలన సంవత్సరానికి చెందిన 4-వరుసల కేసనపల్లి శాసనం, బౌద్ధ స్థూపం స్తంభం మీద చెక్కబడిన శాసనం ఆయనను ఇక్ష్వాకు రాజవంశం స్థాపకుడిగా పేర్కొన్నది.
తన తండ్రికి బహుళ భార్యలు, కుమార్తెలు ఉన్నారు అన్న విషయం మ్నహా చమతమూల తల్లిదండ్రుల గురించి ఎటువంటి సమాచారం అందుబాటులో లేదు. చమతమూలకు ఇద్దరు సోదరులు ఉన్నారు. వీరికి చంతశ్రీ, హమ్మశ్రీ. పుకియా కుటుంబానికి చెందిన మహాతళవర స్కందశ్రీని వివాహం చేసుకున్న చమతశ్రీ, బౌద్ధ మహాచైత నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.
తరువాతి ఇక్ష్వాకు చరిత్రలు చంతమూల అగ్నిష్ఠోమ, వాజపేయ, అశ్వమేధ వంటి వేదకాల యాగాల గొప్ప నిర్వాహకుడుగా వర్ణించాయి. ఈ వర్ణనలు పురావస్తు పరిశోధనల ద్వారా ధ్రువీకరించబడ్డాయి. వీటిలో చంతమూల అశ్వమేధ-రకం నాణేలు, అవభృత వేడుకకు ఉపయోగించే కొలను, కుర్మా-చితి (తాబేలు ఆకారంలో ఉన్న బలి బలిపీఠం), గుర్రం, అస్థిపంజరం ఉన్నాయి. తరువాతి ఇక్ష్వాకు రాజు ఎహువాలా చంతమూల ఒక శాసనం వశిష్ఠపుత్ర చంతమూల తన శౌర్యంతో అనేక యుద్ధాలను గెలిచినట్లు పేర్కొంది.
చమతములకు చాలా మంది భార్యలు ఉన్నారు. ఆయన కుమార్తె అద్వై చమృశ్రీ (ఐ.ఎ.ఎస్.టి: చంతిశ్రీ) ధనక కుటుంబానికి చెందిన " మహాసేనపతి మహతళవర దండనాయక " ఖండవిషాఖ (ఐ.ఎ.ఎస్.టి: ఖమావికాఖా) ను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆయన తరువాత ఆయన కుమారుడు వీరపురుషదత్తా. వీరపురుషదత్త పాలన 20 వ సంవత్సరానికి చెందిన ఒక శాసనం చంతమూల మరణం గురించి ప్రస్తావించింది. దీనిని వివిధ మార్గాలలో అర్థం చేసుకోవచ్చు. మునుపటి తేదీలో సింహాసనాన్ని వదులుకున్న చంతమూల ఈ కాలం వరకు జీవించే అవకాశం ఉంది; ప్రత్యామ్నాయంగా ఈ శాసనం ఆయన మరణ వార్షికోత్సవాన్ని గుర్తుచేసే అవకాశం ఉంది.
వీరపురుషదత్త
మాథారి-పుత్ర వీర-పురుష-దత్తా (ఐ.ఎ.ఎస్.టి:మహావీర పురుషదత్తా) తన 24 వ పాలనా సంవత్సరానికి చెందిన ఒక శాసనం ద్వారా కనీసం 24 సంవత్సరాలు పరిపాలించాడు అన్న విషయం ధ్రువీకరించబడింది. ఆయనకు ఉజ్జయిని (ఉజ్ (ఇ) నికా మహారా (జా) బాలికా), బహుశా ఇండో-సిథియను పశ్చిమ క్షత్రపా రాజు రెండవ రుద్రసేన కుమార్తె రుద్రధర-భట్టారికాతో సహా పలువురు భార్యలు ఉన్నారు. నాగార్జునకొండ ప్యాలెసులో కూడా సిథియను ప్రభావాన్ని గమనించవచ్చు. ముఖ్యంగా టోపీలు కోట్లు ధరించిన సిథియను సైనికుల శిబిరాల ద్వారా. నాగార్జునకొండలోని ఒక శాసనం ప్రకారం ఇక్ష్వాకు రాజులు నియమించిన సిథియను గార్డుల దండు కూడా అక్కడే ఉండి ఉండవచ్చు.
ఆయన కుమార్తె కొడబలిశ్రీ (ఐ.ఎ.ఎస్.టి: కొడబాలియశ్రీ) వనవాస దేశ పాలకుడిని వివాహం చేసుకుంది. (బహుశా ఆధునిక బనావాసి చుటు పాలకుడు). ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు ఎలి ఎహావులాదాసా (ఆయన తల్లి యఖిలినికా), ఎవూవాలా చంతమూల (ఆయన తల్లి ఖండువులా, ఆయన తరువాత సింహాసనంపై వచ్చారు).
ఎహువల చతముల
వశిష్ఠి-పుత్ర ఎహువాలా చంతమూల (ఐ.ఎ.ఎస్.టి: వసిహపుత్ర ఎహువాలా కాటమాలా) కూడా కనీసం 24 సంవత్సరాలు పరిపాలించారు. 2, 8, 9, 11, 13, 16, 24 నాటి శాసనాల ద్వారా ధ్రువీకరించబడింది. ఆయన ఇక్ష్వాకు రాజ్యం దాని అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. అతని పాలనలో. ఆయన పాలనలో అనేక హిందూ, బౌద్ధ మందిరాలు నిర్మించబడ్డాయి. ఆయన పటగండి గూడెం శాసనం భారత ఉపఖండంలో కనుగొనబడిన పురాతన రాగి-ఫలకంగా భావించబడుతుంది.
ఇహువాకు పాలనలో ఇక్ష్వాకు రాజ్యం బహుళ విదేశీ దండయాత్రలను ఎదుర్కొన్నట్లు తెలుస్తోంది. సర్వదేవ ఆలయ శాసనం తన సైన్యాధ్యక్షుడు అనిక్కే యుద్ధరంగంలో సాధించిన విజయాలు గురించి తెలియజేసింది. కులహాకా మహాసేనాపతి చంతాపుల స్మారక స్తంభం కూడా యుద్ధ విజయాలను సూచిస్తుంది.ఎహువాల కుమారుడు, రాణి కపనాశ్రీ (కపనాశ్రీ) హరితి-పుత్ర వీరపురుషదత్తా వారసుడిగా: మహారాజా కుమార, మహాసేనపతి బిరుదులను స్వీకరించాడు. అయినప్పటికీ ఆయన సింహాసనాన్ని అధిరోహించలేదు. బహుశా ఆయన తన తండ్రికి ముందు మరణించి ఉండవచ్చు అని భావిస్తున్నారు. ఎహువాలా తరువాత వమ్మబట్ట కుమారుడు రుద్రపురుషదత్తా, మహాక్షత్రపా (పశ్చిమ క్షత్రప పాలకుడు) కుమార్తె సింహాసనాధిష్టులయ్యారు.
ఎహువాలా పాలనలో షకులు (పశ్చిమ క్షత్రపాలు) ఇక్ష్వాకు రాజ్యాన్ని బాగా ప్రభావితం చేసినట్లు తెలుస్తుంది. ఈ కాలంలో జారీ చేయబడిన కొన్ని శాసనాలు రాజుకు షాకా బిరుదు స్వామినును ఉపయోగిస్తాయి. తన కుమారుడు రుద్రపురుషదత్తా 11 వ పాలనా సంవత్సరంలో జారీ చేయబడిన వమ్మభట్ట జ్ఞాపకార్థం ఒక శాసనం మునుపటి రాజులందరికీ ఈ స్వామినును ఉపయోగిస్తుంది.
రుద్రపురుషదత్త
అమెరికా విద్యావేత్త " రిచర్డు సలోమను " అభిప్రాయం ఆధారంగా "రుద్రపురుషదత్త రాజు కాలానికి చెందిన నాగార్జునకొండ స్మారక స్తంభ శాసనం పాశ్చాత్య క్షత్రపాలు, నాగార్జునకొండ ఇక్ష్వాకు పాలకుల మధ్య వైవాహిక సంబంధాన్ని ధృవీకరిస్తుంది".
పతనం
నాజీర్జునకొండలోని శిథిలమైన అష్టబు-హుజా-స్వామిను ఆలయంలో అభిరా రాజు వశిష్ఠి-పుత్ర వాసుసేన 30 వ పాలనా సంవత్సరానికి చెందిన ఒక శాసనం కనుగొనబడింది. ఇది నాసికు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన అభిరాలు ఇక్ష్వాకు రాజ్యంమీద దాడి చేసి ఆక్రమించాడని ఊహాగానాలకు దారితీసింది. అయితే దీనిని నిశ్చయంగా చెప్పలేము.4 వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి పల్లవులు పూర్వ ఇక్ష్వాకు భూభాగం మీద నియంత్రణ సాధించారు. ఇక్ష్వాకు పాలకులు సామంతుల హోదాకు తగ్గించబడి ఉండవచ్చు.
గ్రామ పాలన
1. ఇక్ష్వాకుల కాలంలో ఐదేసి గ్రామాలను కలిపి గ్రామ పంచికగా పిలిచేవారు. 2. మహాగ్రామ అనే భూభాగం మహాగ్రామిక ఆధీనంలో ఉండేది. 3. వ్యవసాయం ప్రధాన వృత్తి. 4. పంటలో ఆరో వంతు పన్నుగా చెల్లించేవారు. 5.భూమిపై రాజుకే సర్వాధికారం. 6. వృత్తి పనివారు శ్రేణులుగా ఏర్పడేవారు. 7. పర్ణిక శ్రేణి (తమలపాకుల వారి సంఘం),పూసిక శ్రేణి (మిఠాయిలు చేసేవారి సంఘం) ఉండేవి. 8. వీటికి కులిక ప్రముఖుడు శ్రేణి నాయకుడుగా ఉండేవాడు. 9. దేవాలయాలు, మంటపాల నిర్వహణ కోసం అక్షయనిధి ఉండేది.
సమాజం
వర్ణ వ్యవస్థ ఉండేది.సంఘంలో బ్రాహ్మణులకు అధిక గౌరవం దక్కింది.రాజులు బ్రాహ్మణులకు అగ్రహారాలు, బ్రహ్మదేవాలు బహుమతులుగా ఇచ్చేవారు. సంఘంలో స్త్రీలకు గౌరవం ఉండేది. వృత్తిపనివారు శ్రేణులుగా ఏర్పడి వర్తకం చేసేవారు.బౌద్ధ,జైన భాగవత మతాలు ప్రాచుర్యం పొందాయి.రాణివాసపు స్త్రీలు,వివిధ వృత్తుల వాళ్లు బౌద్ధ విహారాలు, చైత్యాలు,స్థూపాలకు విరివిగా దానాలు చేసేవారు.ఇక్ష్వాకుల శాసనాల్లో నిగమ,గోఠీ అనే పదాలు కన్పిస్తాయి. ఇవి స్వయం సంఘాలని చెప్పొచ్చు.
ఇక్ష్వాకుల కాలంలో విదేశీ వాణిజ్యం రోమన్ దేశంతో జరిపినట్లు తెలుస్తోంది.అమరావతి, వినుకొండ, చేబ్రోలు,భట్టిప్రోలు, నాగార్జునకొండ ప్రాంతాల్లో రోమన్ బంగారు నాణేలు లభ్యమవ్వడమే ఇందుకు నిదర్శనం. ఘంటశాల, కొడ్డూర (గూడూరు), మైసోలియా (మచిలీపట్నం) తూర్పు తీరంలో రేవు పట్టణాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. పశ్చిమ తీరంలో కళ్యాణ్, సోపార, బారుకచ్ఛ ప్రధాన వర్తక రేవులుగా గుర్తింపు పొందాయి.
మతం
ఇక్ష్వాకుల కాలంలో బౌద్ధంతో పాటు,కార్తికేయ,శివ,అష్టభుజస్వామి,మాతృదేవత ఆరాధన కన్పిస్తుంది. అమరావతి, నాగార్జునకొండ మహాసాంఘిక శాఖ భిక్షువులకు కేంద్ర స్థానాలు. ఇక్కడ అపరమహావినయ శైలీయులు, బహుశృతీయులు, మహిశాసకులు మొదలైన బౌద్ధ సంఘాలు నివసించేవారు. బోధివృక్షం, బుద్ధుడి పాదాలు, ధర్మచక్రాలు,మహాస్థూపాలను ప్రజలు ఆరాధించేవారు.నాగార్జునుడు, ఆర్యదేవుడు మహాసాంఘిక శాఖకు ప్రధాన సిద్ధాంతకర్తలు.
శూన్యవాదాన్ని ఆచార్య నాగార్జునుడు,భావవివేకుడు,ఆర్యదేవుడు ప్రతిపాదించారు.ధర్మకీర్తి బౌద్ధయోగాచార సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు.దిన్నాగుడు సంస్కృత భాషలో ప్రమాణ సముచ్ఛయం గ్రంథాన్ని రచించారు.సాంఖ్యసారికా గ్రంథాన్ని ఈశ్వర కృష్ణుడు రచించారు. ఎహువల ఛాంతమూలుడి సేనాని ఎలిసిరి సర్వదేవ ఆలయం నిర్మించాడు. ఇతడి కాలంలోనే పుష్పభద్రస్వామి, హరీతి, కుమారస్వామి ఆలయాలు నాగార్జునకొండ లోయలో నిర్మించారు.
ఇక్ష్వాకులు పాలించిన ప్రాంతాలు
గుంటూరు, ప్రకాశం, నెల్ల్లూరు, కడప, కర్నూలు, నల్గొండ జిల్లాలు
ఇతర లింకులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర వర్గం:తెలంగాణ చరిత్ర
పెద్దకందుకూరు
పెద్దకందుకూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, యాదగిరిగుట్ట మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన యాదగిరిగుట్ట నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భువనగిరి నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 560 ఇళ్లతో, 2299 జనాభాతో 962 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1152, ఆడవారి సంఖ్య 1147. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 365 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 103. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576521 .పిన్ కోడ్: 508286.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి యాదగిరిగుట్టలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల యాదగిరిగుట్టలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు భువనగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, పాలీటెక్నిక్‌ యాదగిరిగుట్టలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల భువనగిరిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం భువనగిరిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల హైదరాబాదు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెద్దకందుకూర్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెద్దకందుకూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెద్దకందుకూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పెద్దకందుకూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, కంది
ముప్పాళ్ళ (ఈపూరు మండలం)
ముప్పాళ్ళ, పల్నాడు జిల్లా, ఈపూరు మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఈపూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన సత్తెనపల్లి నుండి 26 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1751 ఇళ్లతో, 6533 జనాభాతో 2124 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3164, ఆడవారి సంఖ్య 3369. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1114 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 265. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590120.
సమీప గ్రామాలు
గోగులపాడు 4 కి.మీ, పొట్లూరు 5 కి.మీ, కొత్తలూరు 7 కి.మీ, కొండాయపాలెం 7 కి.మీ, చిత్తాపురం 7 కి.మీ
గ్రామ పంచాయితీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో మోదుగుల నరసింహారావు, సర్పంచిగా ఎన్నికైనాడు
మౌలిక వసతులు
కళ్యాణమండపం:- ఈ గ్రామంలో ఒక కళ్యాణమండపం నిర్మాణం కొరకు గ్రామస్థులు భూమిని సేకరించారు. ఆ స్థలంలో కళ్యాణమండపం నిర్మాణానికి, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం 1.25 కోట్ల రూపాయలు మంజూరు చేసింది.
విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల: కనీస సౌకర్యాలు లేక కొట్టుమిట్టాడుచున్న ఈ పాఠశాలను ప్రముఖ కార్పొరేటు సంస్థ అయిన "పి.ఎం.ఐ." వారు ఆర్థిక సహకారం అందించి, అసిస్ట్ అను స్వచ్ఛందసంస్థ ద్వారా ఈ పాఠశాలకు అన్ని సదుపాయాలు కల్పించి కార్పొరేటు పాఠశాలకు దీటుగా తయరుచేసారు. ఈ పాఠశాల విద్యార్థులు ప్రతి సంవత్సరం ఉత్తమ ఫలితాలు సాధించుచున్నారు. ఈ విద్యార్థులు ఐ.ఐ.ఐ.టి.లో గూడా సీట్లు సంపాదించుచున్నారు. గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఉంది.శ్రీ విద్యా నికేతన్ అనే ప్రవేట్ పాఠశాల ఉంది.సమీప బాలబడి ఈపూరులో ఉంది. సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల వినుకొండలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరసరావుపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ నరసరావుపేటలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల వినుకొండలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నరసరావుపేటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం వినుకొండలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ముప్పాళ్ళలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక డిస్పెన్సరీలో ఒక డాక్టరు, ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో5 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఐదుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ముప్పాళ్ళలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ముప్పాళ్ళలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ముప్పాళ్ళలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి,
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బియ్యం
ఆధ్యాత్మిక విశేషం
ఈ గ్రామంలో 1932 నుండి నగర సంకీర్తనం కార్యక్రమం నిర్విఘ్నంగా కొనసాగుచున్నది. గ్రామస్థులు ప్రతి దినం వేకువఝామున విష్ణుమూర్తి (గజేంద్ర మోక్షం) చేతబట్టుకుని, గ్రామ వీధులగుండా ప్రదర్శన నిర్వహించుచున్నారు. ఈ సందర్భంగా అఖండనామ సంకీర్తనతో భజనలు చేయుచూ గ్రామోత్సవం నిర్వహించుచున్నారు. గ్రామంలోని ప్రతి ఇంటిలోని వారందరూ నిద్రమేల్కొని వచ్చి సాంబ్రాణి సమర్పించి, హారతులు తీసుకొనుచున్నారు. కరవుకాటకాలు సంభవించకుండా గ్రామం సుభిక్షంగా, సుఖశాంతులతో ప్రజలు జీవించుచూ అందరూ బాగుండాలని కాంక్షించుచూ ఈ కార్యక్రమం నిర్వహించుచున్నారు. ప్రతిరోజూ పది నుండి ఇరవై మంది ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనుచున్నారు.పండుగ,పర్వదినాలలో ఈ సంఖ్య ఇంకా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
1932లో గ్రామానికి చెందిన 34 మంది భక్తులు సమావేశమై, గ్రామంలో ప్రతిదినం వేకువఝామున నగర సంకీర్తనం నిర్వహించాలని తీర్మానం చేసుకుని, ఆ మేరకు అంగీకార పత్రం వ్రాసుకుని అందరూ సంతకాలు చేసారు. ఈ బృందానికి కృష్ణదాసు  అను ఒక పరమభక్తుడు నాయకత్వం వహించి ప్రోత్సహించాడు. ఈ మేరకు మాఘశుద్ధ ఏకాదశి (భీష్మ శుద్ధ ఏకాదశి) రోజున ఈ నగరసంకీర్తన కార్యక్రమం ప్రారంభమైనదని పెద్దలు చెప్పుచున్నారు. తమ పూర్వీకుల నుండి వచ్చుచున్న ఈ కార్యక్రమాన్ని గ్రామస్థుల తమ బాధ్యతగా భావించి కొనసాగించుచున్నారు. అందుకోసం ఒక సమాజంగా ఏర్పడినారు. గ్రామంలోని రామాలయం నుండి ప్రారంభించి అక్కడే ముగించుచున్నారు. భారీ వర్షాలు, తుఫానులూ ఉన్నా ఈ కార్యక్రమం ఇంతవరకు ఒక్క రోజు కూడా ఆపకుండా నిర్విఘ్నంగా కొనసాగడం విశేషం. 1975లో ఈ గ్రామంలో ఘర్షణలు తలెత్తి, కర్ఫ్యూ విధించినప్పుడు కొంతమంది గ్రామస్థులు ప్రాణాలు కోల్పోయినప్పుడు గూడా, ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించినారంటే ఈ గ్రామస్తుల దీక్ష, పట్టుదలలు ఎంతగొప్పవో అర్ధమగుచున్నది. 2017,ఫిబ్రవరి-7న వచ్చిన భీష్మ ఏకాదశి రోజున గూడా ఈ గ్రామస్థులు ఈ నగర సంకీర్తన కొనసాగించారు. ఆరోజుకి ఈ కార్యక్రమం ప్రారంభించి 85 సంవత్సరాలు పూర్తి అయిన సందర్భంగా, ఆ రోజున ప్రత్యేకంగా వేడుకలు నిర్వహించారు.
గ్రామంలో గాంధీజీ
గాంధీజీ 1929వ సంవత్సరం,ఏప్రిల్ నెలలో ఈ గ్రామానికి విచ్చేసి 3 రోజులపాటు బసచేసినారు. ఆయన పాదస్పర్శతో గ్రామం పులకించిపోయినది. గ్రామానికి చెందిన గోపాలుని రామలింగయ్యకు గాంధీజీ అంటే ఇష్టం. రామలింగయ్య స్వాతంత్రోద్యమంలో పాల్గొని ఒక సంవత్సరంపాటు కారాగారశిక్షను అనుభవించినారు. వారు జైలులో ఉండగా, కాకినాడలో అఖిల భారత కాంగ్రెస్ మహాసభలు జరిగినవి. గాంధీజీ వచ్చినారని తెలుసుకొని రామలింగయ్య లేఖ వ్రాసినారు. గ్రామాభివృద్ధి అంటే అంతస్తులు పెరగడం కాదు,పేదవాడికి కూడు,గుడ్డ,నీడకు ఇబ్బంది లేకుండా ఉండటమే అని లేఖలో పేర్కొన్నారు. లేఖను చదివిన గాంధీజీ రామలింగయ్యను గురించి తెలుసుకున్నారు. సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం జరుగుచున్న రోజులలో,రామంలీంగయ్య కోరిక మేరకు గాంధీజీ 1929లో ముప్పాళ్ళ గ్రామాన్ని సందర్శించినారు. గ్రామములో జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల నూతన భవనాలకు, గాంధీజీ పేరు పెట్టుకున్నారు. గ్రామ కూడలిలో గాంధీజీ విగ్రహాన్ని ఏర్పాటు చేసి, మందిరం కట్టించినారు. గాంధీజీ స్పూర్తికి నిదర్శనంగా, చాలా సంవత్సరాల నుండి గ్రామములో మద్యనిషేదం కొనసాగుచున్నది. [9]
వెంకటాచలంపల్లి
వెంకటాచలంపల్లి ప్రకాశం జిల్లా, దర్శి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దర్శి నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఒంగోలు నుండి 77 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 258 ఇళ్లతో, 1069 జనాభాతో 1164 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 561, ఆడవారి సంఖ్య 508. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 237 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 17. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590812 .పిన్ కోడ్: 523247.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల దర్శిలో ఉంది. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల దర్శిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల చీమకుర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, పాలీటెక్నిక్‌ పొదిలిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఒంగోలులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం దర్శిలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఒంగోలు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వెంకటాచలంపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వెంకటాచలంపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వెంకటాచలంపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, మిరప
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 877. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 450, మహిళల సంఖ్య 427, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 181 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 1,164 హెక్టారులు.