cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రంతో సంబంధం ఉండే ఇతర శాస్త్రాలు-అనువర్తనాలు
పై భాషాశాస్త్రాలన్నిటిలో అనువర్తిత భాషాదృస్టితో అధ్యయనం చేస్తే అది సంపూర్ణత సిద్ధిస్తుంది.
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
1.భాష్యతి ఇతి భాష >ప్రాచీనవేత్తల
2.భాషా వ్యక్తాయం వాచి ''వ్యక్తంచేయడానికి ఉపయోగించేదే భాష
3.నృశాస్త్రం లేదా మానవ నిర్మితశాస్త్రం నుంచి భాష అనేది అభివృద్ధి చెందినది.
పాశ్చాత్య నిర్వచనాలు
1.Language is purly human and non instinctive method of communicating ideas,emotions and desires by means of voluntirily produced symboles >Edward sappire(language)
2.A language is a system of orbitrarary vocal symbols by means of which a social group co-operater >bloch trager (out lines of linguvistics analysis)
3.the institutoin where by humans communicate and intract with each other by means of habitually used oral-auditory orbitrary symboles >Robert A Hall (Essay on language)
4.''from now on i wil consider language to be set in finit of sentence each finit in langht and constucted out of a finite set of sentence >noam chimsky (synthathic structures).
అక్షరం=syllabul
తెలుగు జన్మతః ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందిందని కాల్డ్‌వెల్ శాస్త్రీయంగా నిరూపించి 150 సంవత్సరాలు అయినా, ఇంకా ఇది సంస్కృత జన్యమేనని వాదించే వారు ఈనాటికీ ఉండడం నమ్మలేని విషయం. . చరిత్రకారుడిగా పేరున్న ఒక రచయిత తెలుగు, తమిళాది భాషలు సంస్కృత ప్రాకృత జన్యమైన పైశాచి భాషనుండి పుట్టాయని కొంత కాలంగా చాటింపు వేస్తున్న వారిలో ప్రముఖులు. ఈయనే అస్త్రాలయా ఆస్ట్రేలియా అయ్యిందని, మూడు వేల సంవత్సరాల క్రితమే అర్జునుడు అమెరికా పర్యటించినట్టు స్పష్టమైన ఆధారాలున్నాయని ఘంటాపథంగా చెబుతున్నారు. ఈ మధ్య ఒక వ్యాసంలో ఆయన తెలుగు అంకెల గురించి రాస్తూ, “ఏక” శబ్దం నుండి “ఒక”, “దొందు” శబ్దం నుండి “రెండు” వచ్చాయని చెప్పి మూల ద్రావిడం మిధ్య అయిపోతుందని మరోమారు తనదైన నమ్మకాన్ని పునరుద్ఘాటించారు. ఈ నేపథ్యంలో సజాతి పద నిర్ధారణకు, భాషా సంబంధ నిరూపణకు భాషాశాస్త్రం ఉపయోగించే ప్రాథమిక సూత్రాల గురించి ఒక ఔత్సాహిక విద్యార్థిగా నేను తెలుసుకొన్న కొన్ని విషయాలు ముచ్చటించడం ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం.
1.భాషా సంబంధ నిరూపణ - తులనాత్మక పద్ధతి
ఏవైనా ఒక రెండు భాషల మధ్య సంబంధం నిరూపించాలంటే, ఆ భాషల్లో ఒకే రకంగా ధ్వనించే సమానార్థకాలైన పదాలని చూపించాలన్నది సామాన్యంగా వినిపించే అభిప్రాయం. ఒకే భాషా కుటుంబానికి చెందిన సోదర భాషల్లో తరచూ ఇటువంటి పదాలు కనిపిస్తాయి కూడా. ఒకవేళ ఉన్నా అవి మాత్రమే సరిపోవు. అదీకాక, చాలాసార్లు పదాలలో పైపైన కనిపించే పోలికలు, భాషలమధ్య లేని సంబంధమేదో ఉన్నట్టు మభ్య పెడుతాయి. ఉదాహరణకు తెలుగు, ఇంగ్లీష్ భాషలలో దాదాపు ఒకే అర్థం ఉండి ఒకే రకంగా ధ్వనించే ఈ పదాల జంటలను గమనించండి: ఒన్ను 	one అటక 	attic నీటు 	neat కాపు 	cop పెట్టు 	put
పైన చూపిన జంట పదాల ఆధారంగా ఇంగ్లీష్ తెలుగు భాషనుండి పుట్టిందని వాదించడం ఎంత హాస్యాస్పదమో ప్రత్యేకంగా చెప్పక్కరలేదు.
ఆధునిక భాషా శాస్త్ర పరంగా రెండు భాషల మధ్య జన్మసంబంధ (genetic relationship) నిరూపణకు భాషావేత్తలు గత రెండు శతాబ్దాలుగా వాడుతున్న విధానాన్ని “తులనాత్మక పద్ధతి (Comparative Method)” అని అంటారు. ఈ విధానాన్ని వివరించే ముందు ఈ పద్ధతికి ఉపయోగపడే రెండు ప్రధానమైన అంశాల గురించి ప్రస్తావిస్తాను.
కన్నడ భాషతో కొద్దిపాటి పరిచయం ఉన్న తెలుగువారెవరైనా గమనించగలిగే విషయం, తెలుగులో /ప/ అక్షరంతో ప్రారంభమైన చాలా పదాలు కన్నడభాషలో /హ/ అక్షరంగా మారినట్టుగాకనిపించడం.
కన్నడ 	తెలుగు హాలు 	పాలు హగలు పగలు హళ్ళి 	పల్లె హణ్ణు 	పండు హంది 	పంది హత్తు 	పది హావు 	పాము కన్నడ 	తెలుగు హిడి 	 పిడి హువ్వు 	పువ్వు హుళి 	పులి హుంజు 	పుంజు హొట్ట 	పొట్ట హో- 	 పో- హోరాట 	పోరాటం
నిజానికి పాత కన్నడ లో (హలెగన్నడలో) ఈ పదాలన్నీ /ప/ అక్షరంతోనే ఉపయోగించేవారని, కాలక్రమేణా /ప/ ధ్వని /హ/ ధ్వనిగా రూపాంతరం చెందిందని మనకు తెలుస్తోంది. సరిగ్గా ఇటువంటి ధ్వని పరిణామం వల్లనే తెలుగు పదాలలో తాలవ్యాచ్చుల (front vowels) ముందు /క/ శబ్దం /చ/ శబ్దంగా మారింది. ఈ క్రింది తెలుగు కన్నడ పదాలను గమనించండి. తెలుగు 	కన్నడ చెయ్యి 	కై చెవి 	 కివి చెడు 	కెడు చెఱువు 	కెఱె
ప్రాఙ్నన్నయ యుగ శాసనాలలో 8 వ శతాబ్ది దాకా చేయు ( <*కేయు) అనే క్రియకు రూపాలైన కేచిన (చేసిన), కేసి (చేసి), కేసిరి (చేసిరి) మున్నగునవి క-కారంతోనే ఉండేవి. ద్రావిడ భాషా కుటుంబంలోని ఇతర భాషల్లో కూడా ఈ పదాలు క-కారంతో ఉండటం బట్టి, మూల ద్రావిడ భాషలో ఈ పదాలన్నీ /క/-కారాలుగా ఉండేవని మనం గుర్తించవచ్చు.
ఈ రకమైన ధ్వని పరిణామాలు ప్రపంచంలోని అన్ని భాషలలోనూ, అన్ని కాలాల్లోనూ జరుగుతూ వస్తున్నాయని ఆధునిక భాషావేత్తలు కనుగొనడం భాషా శాస్త్ర పరిశోధనలో ఒక విప్లవాత్మకమైన మార్పును తీసుకువచ్చింది. ప్రపంచ భాషలలో, ముఖ్యంగా ఇండో-యూరోపియన్ భాషలలోని ధ్వని పరిణామాలను సూత్రీకరించే ధ్వని సూత్రాల నిర్మాణం శాస్త్రజ్ఞులను విస్మయ పరిచే ఎన్నో విషయాలను వెలుగులోకి తెచ్చింది. భాషా సంబంధాల విషయంలో అప్పటిదాకా అంతు చిక్కని సమస్యలనెన్నింటినో పరిష్కరించింది. సజాతి పద (cognate) నిరూపణకు "శబ్ద సామ్యం" ముఖ్యంకాదని ధ్వని సూత్ర శీలమైన "ధ్వని అనుగుణ్యత (Sound Correspondence)" ముఖ్యమని తెలియ జెప్పింది.
ఉదాహరణకు, "దేవ" శబ్ద సంబంధమైన లాటిన్ భాషలోని deus అన్న పదం, అదే అర్థంలో వాడే గ్రీక్ భాషలోని theos అన్న పదం సజాతి పదాలని చాలా కాలంగా నమ్మేవారు. కానీ, సంస్కృత, లాటిన్ భాషలలోని /d/ ధ్వనికి గ్రీక్ భాషలోని /th/ ధ్వనికి ధ్వన్యనుగుణ్యత చూపించలేకపోవటం వల్ల ఈ రెండు పదాలు సజాతి పదాలన్న నమ్మకాన్ని అసత్య వాదంగా (false cognates) నిరూపించగలిగారు. నిజానికి, గ్రీక్ భాషలోని theos, లాటిన్ భాషలోని fes-, festus పదాలు, సజాతి పదాలని ఈ ధ్వన్యనుగుణ్యత సూత్రాల ద్వారా చూపించగలగటం ఈ సిద్ధాంతం యొక్క విజయాన్ని, శాస్త్ర నిబద్ధతను ధ్రువీకరించింది.
అంతేకాక, ఈ సూత్రాల ఆధారంగానే శబ్ద సామ్యం లేని పదాలను కూడా సజాతి పదాలుగా నిరూపణ చెయ్యగలగడం ఈ సిద్ధాంతాల ద్వారా సాధించిన సత్ఫలితాల్లో ప్రధానమైనది. అర్మేనియన్ భాషలోని erku (=రెండు) పదానికి ఇండో-యూరోపియన్ మూల ధాతువైన *dw- (*ద్వ-) కు గల అనుబంధం క్రమబద్ధమైన ధ్వని సూత్రాల ఆధారంగా నిరూపించారు. ఈ ధ్వని సూత్రాల ఆధారంగానే ఇంగ్లీష్ భాషలోని /five/ అన్న పదాన్ని సంస్కృత భాషలోని /పంచ/ అన్న పదానికి సజాతి పదంగా రుజువు చెయ్యవచ్చు.
ఆధునిక వ్యుత్పత్తి శాస్త్రానికి పునాదులు వేసిన వారిలో ఒకరిగా భావించే ఏ. ఎఫ్. పాట్ (A. F. Pott) అనే జర్మన్ భాషావేత్త "మినహాయింపులు లేని ధ్వని పరిణామ సూత్రాలు (Exceptionless Sound Laws)" ఉన్నాయని గాఢంగా నమ్మేవాడు. 2.ప్రాథమిక పదజాలం
రెండు భాషల మధ్య సంబంధం చూపించాలంటే ఆ భాషలలోని ప్రాథమిక పదజాలాల మధ్య సంబంధం చూపించాలి. ప్రాథమిక పదజాలం అంటే ఆ భాషలో అనునిత్యం వాడే మౌలికమైన పదజాలం ఉదా: బంధుత్వాల పేర్లు, శరీర అవయవాల పేర్లు, సర్వనామాల పేర్లు, సంఖ్యావాచకాల పేర్లు, ఋతువులకు, కాలాలకు సంబంధించిన పేర్లు, కాలకృత్యాలకు వాడే పేర్లు మొదలగునవి. ఒక భాష వేరే భాషాకుటుంబంనుండి పదజాలాన్ని ఎంతగా అరువు తెచ్చుకున్నా, ప్రాథమిక విషయాలను వ్యక్తపరచడానికి మాత్రం తన సొంత భాషలోని పదజాలాన్నే ఉపయోగిస్తుంది. కానీ ఒక్కోసారి కొన్ని భాషలలో ప్రాథమిక పదజాలంలో కూడా అన్యభాషా పదాలు కనిపించడం కద్దు. అయితే, ఇలాంటి సందర్భాలలో చాలాసార్లు ఆ ప్రాథమిక పదాలకు సొంత భాషలో పదాలు కూడా ఉండటం గమనిస్తాము. ఉదాహరణకు జపనీస్ భాషలో కనిపించే రెండు రకాలైన సంఖ్యావాచకాలు: ఒకటి చైనీస్ భాషనుండి అరువు తెచ్చుకున్న సంఖ్యావాచకాలైతే, మరొకటి జన్మతః సంక్రమించిన జపనీస్ అంకెలు.
భాషా సంబంధాలను వివరించడానికి ఉపయోగించే ప్రాథమిక పదజాలానికి ఒక ఉదాహరణ Swadesh list. కానీ ఈ ప్రాథమిక పదాల పట్టికను తయారు చేసిన Morris Swadesh దీని ఆధారంగా సోదర భాషల మధ్య కాల వ్యత్యాసాన్ని గణిత సూత్ర సంబంధంగా (glottochronology) కొలవటానికి ఉపయోగించడంతో ఇది వివాదాస్పదంగా మారింది. ప్రాథమిక పదజాలం అన్ని భాషలలోనూ ఒకే గతిలో మార్పు చెందుతుందన్న Swadesh ప్రతిపాదన చాలామంది భాషావేత్తలు ఒప్పుకోరు. అయితే, భాషాసంబంధ నిరూపణకు అవసరమైన ప్రాథమిక పదజాలానికి మాత్రం ఈ పట్టిక ఒక నమూనాగా ఉపయోగపడుతున్నది.
3.ధ్వన్యనుకరణ పదాలు, శైశవ పదాలు
అలాగే, “అమ్మ” అన్న పదానికి చైనీస్ భాషలో వాడే పదం “మా”, బాస్ఖ్ భాషలో పదం “అమ”, వెస్టిండీస్ లో కోబన్ తెగ వారు మాట్లాడే భాషలో పదం “అమ్మీ”. అంతమాత్రం చేత ఈ భాషలకు తెలుగు భాషకు సంబంధం ఉందని చెప్పలేము. ఈ పదాలలో సామ్యతకు మౌలికమైన వివరణ ఉంది. పసి పిల్లలు మాటలు నేర్చుకునే వయస్సులో కొన్ని రకాల ధ్వనులను మాత్రమే ఉచ్ఛరించగలుగుతారు. పెదవులతో తేలికగా ఉచ్ఛరించగలిగే /ప/, /ఫ/, /బ/, /భ/, /మ/ (ఓష్ఠ్యాలు) శిశువులు మొట్టమొదట పలకగలిగే ధ్వనులు. అచ్చులలో తేలికగా పలికే అచ్చు /అ/. అందుకనే పసిపిల్లలు పలికే మొదటి పదం మనకు “అమ్మ” అనో “మా” అనో వినిపిస్తుంది. ఆ మొట్టమొదటి పదాన్ని తల్లికి ఆపాదించడం సహజం కాబట్టే ప్రపంచ వ్యాప్తంగా మ-కారంతో కూడిన తల్లి పదం. అదే విధంగా అన్ని భాషలలో వేర్వేరు అర్థాలలో కనిపించే పాపా, మామా, బాబా, దాదా, తాతా, నానా అన్న పదాలు. ఈ శైశవ పదాలలో కనిపించే సామ్యతను, సార్వజనీనతను కూలంకషంగా చర్చించి, వివరించిన భాషాశాస్త్రవేత్త జాకబ్‌సస్
4.తులనాత్మక పద్ధతి (Comparative Method)
ఆధునిక భాషా శాస్త్ర పరంగా రెండు భాషల మధ్య జన్మసంబంధం (genetic relationship) నిరూపించాలంటే “ఆ రెండు భాషల ప్రాథమిక పదజాలంలో దాదాపు సమానార్థకాలైన పదాలకు క్రమబద్ధమైన ధ్వనుల అనుగుణ్యత (sound correspondence) చూపగలగాలి.” ఈ రకమైన ధ్వన్యనుగుణ్యత ద్వారా మూల ధాతువులను, తద్వారా ఈ రెండు భాషలకు మాతృక అయిన ఒక మూల భాష (proto-language) ను పునర్నిర్మాణం చేయగలిగితే ఆ భాషలు ఒకే భాషా వృక్షానికి చెందినవని కచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఈ సంబంధాన్ని నిరూపించడానికి అవసరమైన ధ్వని పరిణామాల ద్వారా ఆయా భాషల మధ్య సామీప్యత (nearness) ని కూడా అంచనా వేయవచ్చు. ఈ పద్ధతినే తులనాత్మక పద్ధతి అంటారు.
స్థూలంగా తులనాత్మక పద్ధతిలో ప్రధానమైన అంశాలు ఇవి:
1. సజాతి పద సేకరణ 2. ధ్వని పరిణామ సూత్రాల ద్వారా సజాతి పద సమర్థన 3. మూల ధాతువులు, మూల ధ్వనుల ప్రతిపాదన 4. మూల భాష పునర్నిర్మాణం
ఇండో-యూరోపియన్ భాషలలో కొన్ని సజాతి పదాలు Sanskrit 	Avestan 	Greek 	Latin 	Gothic 	English pitar 	pitar 	pater 	pater 	fadar 	father pada 	padam 	poda 	pedem 	fotu 	 foot daśa 	dasa 	deka 	decem 	taihun 	ten
మొదటి రెండు పదాల వరుసల ఆధారంగా మూల ఇండో యూరోపియన్ పదాలలో /ప/ ధ్వని ఇంగ్లీష్, గాథిక్ మొదలైన జర్మానిక్ భాషలలో /f/ ధ్వనిగా పరిణమించిందని ఊహించవచ్చు. అట్లాగే చివరి రెండు వరసలు /ద/ ధ్వని జర్మానిక్ భాషలలో/T/ ధ్వనిగా మారిందని చెప్పడానికి వీలు కల్పిస్తాయి. అయితే ఈ కొన్ని ఉదాహరణలతో సరిపెట్టుకోకుండా ఈ ధ్వనుల మధ్య ఆయా భాషలలో క్రమబద్ధమైన అనుగుణ్యత చూపించి భాషాశాస్త్రజ్ఞులు ఈ ధ్వనిపరిణామాన్ని ధ్రువపరిచారు. ఆధునిక పద్ధతులతో భాషాశాస్త్రజ్ఞులు కనిపెట్టిన ధ్వని పరిణామ సూత్రాలలో కొన్నింటిని దాదాపు 2500 సంవత్సరాల క్రితమే పాణిని గ్రంథస్థం చేసాడన్న విషయం ఆశ్చర్యకరమైన విషయమే (ఉదా: Grassmann’s Law) !
అలాగే ఈ క్రింది ఉదాహరణలను గమనించండి: Sanskrit 	Avestan 	Greek 	Latin 	 Gothic 	 English 	 మూల ధాతువు bhratar 	bratar 	phrater 	frater brothar brother 	 *bhrater bharami 	barami 	phero 	fero 	 baira 	 bear 	 *bher
సంస్కృతంలో /భ/ ధ్వని కి, అవెస్తాలో /బ/ ధ్వనికి, గ్రీక్ భాషలోని /ఫ/ ధ్వనికి లాటిన్ భాషలో /f/ ధ్వనికి, ఇంగ్లీష్, గాథిక్ భాషలలో /బ/ ధ్వనికి మాతృకయైన ధ్వని ఒకటి మూల భాషలో ఉండి ఉండాలని ఊహించి, ఆ ధ్వనిని పునర్నిర్మించడం తులనాత్మక పద్ధతిలో తదుపరి మెట్టు. సంస్కృతంలోని వేద వాఙ్మయం, లాటిన్, గ్రీక్ భాషలలో లభ్యమైన ప్రాచీన సాహిత్యం ఈ ధ్వనులు ఎలా రూపాంతరం చెందుతున్నాయో చెప్పడానికి కచ్చితమైన ఆధారాలుగా ఉపయోగపడతాయి. ఈ క్రింది పదాలలో మూల ధాతు ప్రతిపాదనలను గమనించండి:
Sanskrit 	Avestan 	Greek 	Latin 	Gothic 	 English మూల ధాతువు
అష్ట భుజమ్
అష్ట భుజమ్ భారత దేశంలోని ప్రసిద్ధ వైష్ణవ దివ్యక్షేత్రం.దక్షిణ భారతదేశం, తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని కాంచీపురంలో ఉన్న అష్టబుజాకారం లేదా అష్టబుజ పెరుమాళ్ ఆలయం హిందూ దేవుడు విష్ణువుకు అంకితం చేయబడింది. ద్రావిడ నిర్మాణ శైలిలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం సా.శ. 6వ-9వ శతాబ్దాల నుండి అజ్వార్ సాధువుల ప్రారంభ మధ్యయుగ తమిళ శాసనం దివ్య ప్రబంధలో కీర్తించబడింది. విష్ణుమూర్తికి అంకితం చేయబడిన 108 దివ్యదేశాలలో ఇది ఒకటి. అష్ట భుజ పెరుమాళ్‌గా, అతని భార్య లక్ష్మిని అలమేలుమంగైగా పూజిస్తారు.ఇది 108 దివ్యదేశాలలో (వైష్ణవ) ఇది ఒకటి.
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
pitar 	pitar 	pater 	pater 	fadar father 	 *p@-t-er padam 	padam 	poda 	pedem fotu 	 foot *ped bhratar 	bratar 	phrater 	frater brothar brother 	 *bhrater bharami 	barami 	phero 	fero baira bear *bher jivah 	 jivo 		 wiwos qius 	 quick (’living’) *gwei sanah 	hano 	henee 	senex sinista 	 senile 	 *sen virah 	viro 		 wir 	 wair 	 were (wolf) (’man’) 	 *wiro tri 	 tri 	 tris 	 tres 	 thri 	 three 	 *trei daśa 	dasa 	deka 	decem 	taihun 	 ten 	 *dekm śatam 	satem 	he-katon 	centum 	hund (rath) 	 hundred 	 *dkm-tom
అష్ట భుజమ్
ఈ ఆలయాన్ని 8వ శతాబ్దపు చివరిలో మధ్యయుగ చోళులు, విజయనగర రాజుల సహకారంతో పల్లవులు పునర్నిర్మించారని నమ్ముతారు. ఆలయ గోడలపై మూడు శాసనాలు ఉన్నాయి, రెండు కులోత్తుంగ చోళుడు I (సా.శ.1070-1120) కాలం నాటివి. ఒకటి రాజేంద్ర చోళుడు (సా.శ.1018-54) నాటివి. దేవాలయం చుట్టూ ఒక గ్రానైట్ గోడ నిర్మించి ఉంది. అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలు రెండు నీటి వనరులను చుట్టుముట్టింది. ఆలయంలో నాలుగు అంచెల రాజగోపురం, ఆలయ ద్వారం గోపురం ఉంది. ఆలయంలో ఆరు రోజువారీ ఆచారాలు, మూడు సంవత్సరాల పండుగలు జరుగుతాయి. ఈ ఆలయం తమిళనాడు ప్రభుత్వ హిందూ మత, దేవాదాయ బోర్డుచే నిర్వహించబడుతుంది.
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
ప్రాచీన, ఆధునిక ఇండో-యూరోపియన్ భాషలలో ఇటువంటి సజాతి పదాలను వేలకొలది విశ్లేషించి, వాటి మూల ధాతువులను, మూల ధ్వనులను వివేచించిన భాషావేత్తలు ఇండో-యూరోపియన్ మూల భాషను పునర్నిర్మించగలిగారు. ఇంతేకాక ఐరోపా నుండి భారత ఉపఖండం దాకా విస్తరించిన ఈ మహా భాషా కుటుంబ వృక్షాన్ని శాఖోపశాఖలుగా వర్గీకరించడం ఈ తులనాత్మక పద్ధతి ద్వారానే సాధ్యమయ్యింది.
ఈ తులనాత్మక పద్ధతికి సిద్ధాంత పరంగానూ, ఉపయోగంలోనూ కొన్నిపరిమితులున్నాయి[6]. కానీ గత రెండు శతాబ్దాలుగా ఈ పద్ధతి ప్రపంచ భాషల వర్గీకరణకు, భాషల అంతర్నిర్మాణ పరిశోధనకు భాషాశాస్త్ర వేత్తలకు ఎంతగానో తోడ్పడిన ఏకైక ఉపకరణం. తెలుగు అంకెలు, సంస్కృత సంఖ్యలు
అష్ట భుజమ్
విశేషాలు
విష్ణుకంచిలో గలక్షేత్రం. వరదరాజస్వామి సన్నిధికి 1/2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ క్షేత్రస్వామి విషయమై శ్రీ వేదాంత దేశికన్ అష్ట భుజాష్టకంను రచించాడు.
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
ఇకపోతే ఏక శబ్ద నుండి “ఒక”, దొందు శబ్దం నుండి “రెండు” సంఖ్యావాచకాల ఉత్పత్తి సాధ్యమా అన్న విషయం తులనాత్మక పద్ధతి ద్వారా పరిశీలిద్దాం. భారతీయ ఇండో-ఆర్యన్ భాషలలో మొదటి రెండు సంఖ్యావాచకాలు ఇలా ఉంటాయి[8]:
అష్ట భుజమ్
సాహిత్యం
శ్లో. తత్తైవాష్ట భుజిక్షేత్ర గజేంద్ర సరసీయుతే గగనాకృతి వైమానే పశ్చాత్‌వక్త్ర స్థితి ప్రియ:|| అలర్‌మేల్ మంగై నాయక్యా త్వాదికేశవ నాయక:| మహాముని కలిఘ్నాభ్యాం కీర్త్య:కరివరార్చిత:||
పాశురాలు
పా. తిరిపుర మూన్ఱెఱిత్తానుమ్‌ మற்றை; మలర్‌మిశై మేలయనుమ్‌ వియప్ప; మురితిరై మాకడల్ పోల్ ముழజ్గి; మూవులకుమ్‌ ముఱైయాల్ వణజ్గ; ఎరియెవ కేశరి నాళె యిற் తోడిరణియనమిరణ్డు కూరా అరియురువా మివరార్ కొలెన్న; వట్టపు యకరత్తే వెన్ఱారే.
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
1. ఏక (సంస్కృతం) ఏక్ (హిందీ) ఏక (పాళీ) ఏకు (సింధీ) ఏక (ఒరియా) హెక్/ఇక్క (పంజాబీ) 2. ద్వ/ద్వౌ (సంస్కృతం) దో (హిందీ) దో బా (సింధీ) దుఇ/బేని (ఒరియా) బే (మరాఠీ)
అష్ట భుజమ్
పాశురాలు
శమ్బొనిలజ్గు ఫలజ్గై వాళి;తిణ్ శిలై తణ్డొడు శజ్గమొళ్ వాళ్ ఉమ్బ రిరుశుడ రాழிయోడు;కేడక మొణ్ మలర్ పత్‌తి యెత్‌తే, వెమ్బు శినత్తడల్ వేழమ్‌ వీழ; వెణ్ మరుప్పొన్ఱు పఱిత్తు, ఇరుణ్డ అమ్బుదమ్బోన్ఱి వరార్ కొలెన్న; వట్టపు యకరత్తే నెన్ఱారే. తిరుమంగై ఆళ్వార్లు-పెరియ తిరుమొழி 2-8-1,3
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
ఇందులో ఏక శబ్దం అన్ని భాషలలో దాదాపు ఒకే రూపంలో ఉన్నా పంజాబీ భాషలో మాత్రం హెక్/ఇక్కగా మారింది. కానీ, పంజాబీ భాషలో నొక్కి పలికినపుడు ఎ- ధ్వని హె- ధ్వనిగా కానీ, హి- ధ్వనిగా కానీ మారుతుందని ఇతర ఉదాహరణల ద్వారా నిర్మించిన ధ్వని సూత్రాల ద్వారా నిరూపించవచ్చు. అలాగే వ- ధ్వని బ-ధ్వనిగా మారటం ఇండో-ఆర్యన్ భాషలలో సర్వ సాధారణం. ఈ ధ్వని సూత్రాల ద్వారా ద్వ- శబ్దం ద్బ- శబ్దంగా, ఆపైన బ- శబ్దంగా పరిణామం చెందిందని చెప్పవచ్చు. తెలుగు “ఒక” శబ్దం “ఏక” శబ్దం నుండి ఉద్భవించిందని చెప్పాలంటే *ఏ > ఒ ధ్వని పరిణామానికి క్రమబద్ధమైన ధ్వన్యనుగుణ్యత చూపించగలగాలి. అలాగే దొందు శబ్దం రెండు శబ్దంగా రూపాంతరం చెందిందని చెప్పడానికి పదాదిన ద- ధ్వని ర- ధ్వనిగా మారడానికీ, పదాంతంలో ద- ధ్వని డ- ధ్వనిగా పరిణమించడానికి మరిన్ని ఉదాహరణలతో క్రమబద్ధమైన అనుగుణ్యత చూపగలగాలి.
అష్ట భుజమ్
ఇవికూడా చూడండి
వైష్ణవ దివ్యదేశాలు
భాషా శాస్త్రం
భాషాశాస్త్రం నిర్వచనాలు
నిజానికి తెలుగులో మొదటి సంఖ్యా వాచక శబ్దం ఒకటి- మిగిలిన ద్రావిడ భాషలవలే *ఒన్, *ఒన్ఱు > *ఒండు, *ఒరు, *ఒక్ అన్న ధాతువులకు దగ్గరిదని నిరూపించడం సులభం. ఒంటి-, ఒంటరి- అన్న ప్రాచీన తెలుగు పదాలు ఇందుకు ఉదాహరణలు. అలాగే రెండు- అన్న శబ్దం *ఇరు-/*ఇరండు ధాతువు నుండి పరిణామం చెందిందని చూపడం తేలిక. ఇరువురు, ఇరువది (ఇరు+పది), ఇమ్మడి (రెండు రెట్లు), ఇరువాగు వంటి ఇరు- సంబంధ శబ్దాలు తెలుగులో కోకొల్లలు.
ఇండో-యూరోపియన్ కుటుంబంలోని వేర్వేరు భాషలలోనూ, ద్రావిడ భాషలలోనూ సంఖ్యా వాచకాలను ఒక్క సారి పరిశీలిస్తే తెలుగు అంకెలకు, సంస్కృత, ప్రాకృత సంఖ్యావాచకాలకు లంకె లేదన్న విషయం సుస్పష్టమవుతుంది.
ఇండో-యూరోపియన్ భాషలలో సంఖ్యా వాచకాలు మూల ధాతువు
Sanskrit 	Avestan 	Greek 	Latin 	Gothic 	English
ద్రావిడ భాషలలో సంఖ్యా వాచకాలు మూల ధాతువు 	తమిళం 	తెలుగు 	కన్నడ తెలుగు పత్రికలలో భాషావ్యాసాల తీరు
భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం తమిళ భాషని ప్రాచీన భాషగా గుర్తించి ఆ భాషకు నూరు కోట్ల రూపాయలు బహూకరించిండంతో తెలుగు భాష ప్రాచీనత గత సంవత్సరంలో ముఖ్య చర్చనీయాంశం అయ్యింది. తమిళానికి దీటుగా తెలుగు భాష ఎంత ప్రాచీనమైనదో రుజువు చేయ్యడానికి పలురకాల ప్రతిపాదనలు పత్రికల్లో కనిపించాయి. అయితే ఈ వ్యాసాల్లో తర్కబద్ధమైన వివేచనతో, నిర్దిష్టమైన రుజువులతో శాస్త్రపరీక్షకు నిలువగలిగే విశ్లేషణ చాలా తక్కువనే చెప్పక తప్పదు.
ఉదాహరణకు ఒక రచయిత క్రీ. పూ. 3000 సంవత్సరాల క్రితం బహ్రేన్ లో వెలసిల్లిన తెల్‌మున్ నాగరికత తెలుగు వారిదేనంటూ, “సుస” అనే నగరంలో దొరికిన ‘క్లే టాబ్లెట్స్’లో ఉన్న ఒక ఉత్తరంలోని భాషకు తెలుగు భాషకు సంబంధం అంటగట్టారు. అయితే, ఇందులో తెలుగు పదాలుగా చెప్పుకున్న పదాలు ప్రాచీన తెలుగు శబ్దాలు కావు. అసలైతే ఇందులో తెలుగు పదాలుగా పేర్కొన్న అన్నాయం, సకియం వంటి చాలా పదాలు అర్వాచీనాలైన సంస్కృత తద్భవాలు. మరో రచయిత ఊరు, గుడి, గుడియ అన్న పదాల ఆధారంగా సుమేరులో తెలుగుతేజం వెలిగిందని నిర్ణయించారు. క్రీ. పూ. 2000 సంవత్సరాల క్రితం ఇక్కడ ఉండే తెలుగు వారు గోదావరి లోయ గుండా సముద్ర మార్గాన సుమేరు ప్రాంతాలకు వలస వెళ్ళారని తమ పూర్వజులతో వర్తక సంబంధాలు కొనసాగించారని ఈయన పేర్కొన్నారు. కానీ క్రీ. పూ. 1100 నాటి కంటే ముందు దక్షిణ భారత దేశంలో ఏ రకమైన నాగరికత వెలసిల్లినట్టుగా ఆర్కియలాజికల్ ఆధారాలు లేవు. మరో రచయిత కృష్ణుడు అంధక వృష్ణీయంలో పుట్టిన వాడు కాబట్టి తెలుగు జాతివాడేనని అభిప్రాయపడ్డారు. తమిళులు శ్రీలంక నుండి భారతదేశానికి వలస వస్తే, తెలుగు వారు బలూచిస్తాన్ ద్వారా భారత దేశానికి ప్రవేశించారని మరో రచయిత సూచించారు. ఇవేవీ శాస్త్ర పరిశీలనకు నిలువగలిగే వాదాలు కావు. బౌద్ధ జాతక కథలో ప్రస్తావించిన ‘తెలివాహ’ గోదావరి నదేనని రాసిన వ్యాసంలో మాత్రం కొంత భాషాశాస్త్ర బద్ధమైన విశ్లేషణ కనిపిస్తుంది.
తెలుగు, ఆంధ్ర శబ్దాలను తెలంగాణా, కోస్తాంధ్ర ప్రాంతాలకు చెందిన వేర్వేరు భాషలుగా చిత్రిస్తూ ఈ మధ్య వచ్చిన వ్యాసాలు కూడా ఈ కోవకు చెందినవే. “తెలుగు”, “ఆంధ్ర” శబ్దాల వ్యుత్పత్తి గురించి, వాటిని భాషా పరంగా, జాతి పరంగా, ప్రాంత పరంగా పూర్వ వాఙ్మయంలో వాడిన దృష్టాంతాల గురించి భాషాశాస్త్రవేత్తలు [గంటి] [భద్రిరాజు] చేసిన విశ్లేషణకు మించి, ఈ వ్యాసాల్లో శాస్త్ర విమర్శకు నిలువగలిగే వివరాలేవీ నాకు కనబడలేదు. జన్యుశాస్త్ర పరంగా తెలంగాణా ప్రజలు, కోస్తాంధ్ర ప్రజలు భిన్న జాతికి చెందినవారని చెప్పడానికి ఏ రకమైన ఆధారాలు లేవు. తెలంగాణా తెలుగు, కోస్తాంధ్రా తెలుగు భాషల వ్యుత్వత్తి వేరని నిరూపించాలంటే, తులనాత్మక పద్ధతిద్వారా ఈ భాషల ప్రాథమిక పదజాలంలో క్రమబద్ధమైన అనుగుణ్యత లేదని రుజువు చెయ్యగలగాలి. భాషాశాస్త్ర సిద్ధాంత దృష్టితో చూస్తే ఈ రెండు “భాషలు” ఒకే భాషకు చెందిన రెండు మాండలికాలుగానే తప్ప మరేరకమైన వాదన చేయడానికి వీలు లేదని తెలిసిపోతుంది. తెలంగాణా భాషకు లంబాడి, సవర భాషలకు సంబంధం ఉండవచ్చునేమోనని మరో రచయిత సందేహం వెలిబుచ్చారు. లంబాడీ భాష రాజస్థానీ ఉపశాఖకు చెందిన ఇండో-ఆర్యన్ భాష. సవర భాష ముండా ఉప శాఖకు చెందిన ఆస్ట్రో-ఏసియాటిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందింది. తెలుగు భాషపై ఈ రెండు భాషల ప్రభావం చాలా తక్కువేనని చెప్పకోవచ్చు.
వచ్చిన చిక్కేమిటంటే భాషా చరిత్రలపై ఈ వ్యాసాలు రాస్తున్న చాలామంది ప్రధానంగా సాహిత్యకారులు. సాహిత్యం ఒక కళ అయితే భాషాశాస్త్రం విజ్ఞాన శాస్త్రం. సాహిత్య సృష్టికి కల్పనా శక్తి చాలా అవసరం. విజ్ఞాన శాస్త్ర పరిశోధనకు తార్కిక వివేచన, విశ్లేషణ ( (Logical Reasoning and Analytical Skills) అత్యంత ప్రధానమైన అంశాలు. మౌలిక పరిశోధనలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వకుండా ఏవో కొన్ని వాస్తవాంశాలకు తమ కల్పనా శక్తిని జోడించి తమ దృక్పథాల ప్రకారం, ఏవో తాత్కాలిక ప్రయోజనాలకోసం, చరిత్రలు రాయాలనుకోవడం దుస్సాహసమే అవుతుంది. ఉప సంహారం
కనీసం మూడువేల సంవత్సరాలుగా భారత ఉపఖండం బహు భాషా కుటుంబ ప్రదేశం (Linguistic Area) గా విలసిల్లింది. ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు, ద్రావిడ భాషలు, ముండా భాషలు, టిబెట్టో-బర్మీస్ భాషలు సహజీవనం చేసిన భారతదేశపు పూర్వ చరిత్ర సంక్లిష్టమైనది. సింధూలోయ నాగరికత లోని ప్రజలు ఏ భాష మాట్లాడి ఉంటారన్నది ఇప్పటికీ పరిశోధకులకు అంతుచిక్కని అంశం. ఆర్య భాషలపై ద్రావిడ భాషల ప్రభావం ఇప్పటికీ వివాదాస్పదమైన విషయమే[8][10][11]. క్లిష్టమైన ఈ పూర్వ చరిత్ర పునర్నిర్మాణానికి మౌలికమైన పరిశోధనలు చాలా అవసరం. చారిత్రక, భాషాత్మక ఆధారాలతో ఆర్కియాలజీ, ఆంత్రోపాలజీ, సోషియాలజీ, జియాలజీ, జెనెటిక్స్ మొదలైన విజ్ఞాన శాస్త్ర ఆధారాలను అనుసంధానం చేయగలిగే పరిశోధనలు మాత్రమే ఈ చిక్కుముడులు విప్పగలవు.
పాశ్చాత్య చరిత్రకారులు తమ స్వార్థం కోసం తిమ్మిని బమ్మిని చేసి తప్పుడు చరిత్ర బనాయించారని ఒక విమర్శ వినిపిస్తూఉంది. సామ్రాజ్యవాద దృక్పథం వల్లనో, శ్వేతజాతి అహంకారం వల్లనో, భారతీయులను చరిత్రహీనులుగా ప్రచారం చేసే ఉద్దేశంతోనో పాశ్చాత్య విద్వాంసులు భారతీయ చరిత్రకు న్యాయం చెయ్యలేదని, చెయ్యలేరని వీరి వాదన. అసలైన భారతీయ ఆత్మను ఆవిష్కరించే సమగ్ర యత్నం భారతదేశం నుండే రావాలని వీరి నమ్మకం. అయితే సర్ విలియం జోన్స్, కాల్డ్‌వెల్ ల నుండి బరో, ఎమెనోల వరకూ భారతీయ భాషలపై అత్యుత్తమ పరిశోధనలు చేసిన వారు పాశ్చాత్యులే. తొలితరం పాశ్చాత్య చరిత్రకారులు చేసిన సిద్ధాంతాలలో కొన్ని లోపాలను ఈ తరం పరిశోధకులు కనిపెట్టి ఉంటే ఉండవచ్చు - ఒక శాస్త్రవేత్త తయారు చేసిన సిద్ధాంతానికి తరువాతి తరం శాస్త్రవేత్తలు మెరుగులు దిద్దటం కానీ, లోపాలు సవరించడం గాని శాస్త్రపరిశోధనారంగంలో ఎల్ల కాలాల్లోను జరుగుతున్న పని. కానీ తొలితరం పాశ్చాత్య విద్వాంసులు అవిశ్రాంతంగా పనిచేసి సేకరించిన ఆధారాలు, శాస్త్ర బద్ధంగా చేసిన పరిశోధనలు ఇప్పటికీ అనుసరణీయాలే. భారతీయ భాషలకు చేసిన మహత్తరమైన సేవలకి వారు ఎప్పటికీ చిరస్మరణీయులే.
అయితే మన గత చరిత్ర గురించి మనమే ఆసక్తి, అభిమానం చూపడంలోనూ, అధ్యయనం చెయ్యాలనుకోవడంలోనూ తప్పేమీలేదు. అంతేకాక భారతదేశంలో శాస్త్ర పరిశోధనకు అవసరమైన ప్రతిభకు కొరతలేదు. కానీ ఈ పరిశోధనలకు కావాల్సిన మౌలికమైన శిక్షణ, వనరులు (training and infrastructure) మన దేశంలో అందుబాటులో లేకపోవడం దురదృష్టకరం. అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు తీసిపోని విధంగా శాస్త్రపరిశోధనలు భారతదేశంలో జరగాలంటే భారతీయ విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఉత్తమ స్థాయి పరిశోధనకు అవసరమైన వనరుల్ని, వసతుల్ని ఏర్పాటుచెయ్యగలగాలి. పరిశోధనకు కావల్సిన అన్వేషణా ప్రవృత్తిని, జిజ్ఞాసను ప్రేరేపించే వాతావరణం యూనివెర్సిటీలలో నెలకొల్పగలగాలి. భారతీయ భాషా పరిశోధనలకు, భారత చరిత్ర రచనలకు ఈ యూనివెర్సిటీలు కేంద్రాలు కావాలి. ఆధునిక భాషా శాస్త్రాలకు భిక్ష పెట్టిన పాణిన్యాదులు మన భాషాపరిశోధకులకు స్ఫూర్తి కావాలి. మన మధ్యే నివసిస్తున్న ప్రపంచ ఖ్యాతి చెందిన భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి వంటి భాషావేత్తల మేధాశక్తిని, విజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించుకోవాలి. ఈ మహత్తర బాధ్యతను మన యూనివెర్సిటీలు నిర్వర్తించనంత కాలం భారతీయ భాషా, చరిత్ర, సంస్కృతుల గురించి పాశ్చాత్య పరిశోధకుల రచనలే శిరోధార్యం కాక తప్పవు. ఉపయుక్త గ్రంథాలు
Principles of Historical Linguistics, Hans Hock [1991]
Historical Linguistics: An Introduction, Lyle Campbell [2004]
Dravidian Languages, Bhadriraju Krishnamurti [2003]
ఆంధ్ర భాషా వికాసము, గంటి సోమయాజి [1947]
Why “mama” and “Papa”? Roman Jakobson [1959]
On the limits of Comparative Method, S. P. Harrison in “The Handbook of Historical Linguistics: Brian D. Joseph, Richard D. Janda” [2003
Language, Culture, and Society: key topics in linguistic anthropology, Christine Jourdan, Kevin Tuite [2006] The Indo-Aryan Languages Colin P. Masica [1991]
indo-European Numerals, Jadranka Gvozdanović [1992]
Linguistic Archaeology Of South Asia, Franklin C. Southworth [2005]
The Munda Languages, Norman H. Zide (Editor), Gregory D. S. Anderson (Editor) [2006]
నగునూర్
నగునూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జగిత్యాల జిల్లా, సారంగపూర్ మండలంలోని గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత కరీంనగర్ జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది మండల కేంద్రమైన సారంగపూర్ నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జగిత్యాల నుండి 9 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 307 ఇళ్లతో, 1183 జనాభాతో 499 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 572, ఆడవారి సంఖ్య 611. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 502 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571682 .పిన్ కోడ్: 505529.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి జగిత్యాలలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల పోరండ్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల జగిత్యాలలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల కరీంనగర్లోను, పాలీటెక్నిక్ పొలసలోనూ ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల జగిత్యాలలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు కరీంనగర్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
నాగునూర్లో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
గొలగమూడి
గొలగమూడి , శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, వెంకటాచలం మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది ఒక పుణ్య క్షేత్రం. ఇది నెల్లూరు నుండి సుమారు 15 కి.మీ దూరంలో ఉంది. వెంకయ్యస్వామి ఇక్కడ కొలువైవున్న దైవం.ఇక్కడ వెంకయ్య అనే సిద్దుడు నివసించి మహాసమాధి చెందాడు. అతనిని వెంకయ్య స్వామి అని భక్తులు పూజించారు. ప్రతి శనివారం ఇక్కడ విశేష పూజ జరుగుతుంది. అలాగే ప్రతి సంవత్సరం స్వామి నిర్యాణం చెందిన రోజు ఆగస్టు 24 ను పురస్కరించుకొని ఆగస్టు 18-24 వారం రోజులు "ఆరాధన" ఉత్సవం జరుగుతుంది. అప్పుడు పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు తరలి వస్తారు. శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో ప్రసిద్ధి చెందిన యాత్రా స్థానాలలో ఇది ఒకటి. thumb|ఎడమ|గొలగమూడి దేవతా విగ్రహం ఈ గ్రామంలో శ్రీ ఆంజనేయస్వామి ఆలయం కోనేటి దక్షిణం గట్టున, కాస్త దూరంలో ఉంది. 1951 లో ఈ గ్రామీణులు కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి ప్రోత్సాహం, నాయకత్వంలో పాడుబడిన గుడి బాగుచేయించి, పూజారిని నియమించి నిత్యపూజ ఏర్పాటు చేశారు. గొలగమూడి మహిళ భూమిని గుడికి దానం చేసి నిత్యపూజకు సహకరించింది. క్రమంగా గుడికి తలుపులుపెట్టి, మరమత్తులుచేశారు, వసారా ఏర్పడ్డాయి.
నగునూర్
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో4 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు.
గొలగమూడి
ఈ గ్రామదేవత గొలగమూడయ్య పేర ఈ ఊరు నెలకొల్పబడింది. పల్నాటి యుద్ధంలో గొలగమూడయ్య అనే యాదవవీరుడు కాటమరాజు వైపున పోరాడి యుద్ధంలో అమరుడయ్యాడట. అతను మావూరివారంటే మావూరివారని రెండు ఊళ్ళవాళ్లు తగాదాపడి, కనుపర్తిపాడు గ్రామంవాళ్లు తలను, గొలగమూడి వాళ్ళు మొండాన్ని తీసుకొని వెళ్లారట. అందుకనే గొలగామూడయ్య మొండెం రూపంలో ఉన్న రాయిని గొలగమూడిలో పూజిస్తున్నారు గ్రామదేవతగా. గొలగమూడయ్య గుడి ఊరికి తూర్పున ఉంది. గుడి పూజారిగా సాధారణంగా, ముత్తరాశి, పల్లెకాపు,కంసాలి కులాలవాళ్లు  వ్యవహరిస్తారు. కనుపర్తిపాడు నెల్లూరు నుంచి గొలగమూడి వెళ్లే రోడ్డులో 5వ మైలు రాయివద్ద చీలి, ఎడమవయిపు కిలొమీటరుదూరంలో ఉంది. ఆ వూరి అంచున, కొత్తకాలువ లేక  సర్వేపల్లి కాలువ వద్ద గొలగామూడయ్య గుడివుంది. ఇప్పుడు గొలగమూడిలో వలె ఈ గుడిలో పూజలు జరుగుతోన్నట్లులేదు. alt=దండుబాట పక్కన కోనేరు|thumb|గొలగమూడి కోనేరు ఫోటో|ఎడమ పూర్వం గొలగమూడి మీదుగా దండుబాట ఉండేది. గొలగమూడి ఊరికి పడమర, అనికేపల్లి వెళ్లే రోడ్డుకు ఆనుకొని ఒక త్రాగునీరు గుంట ఉంది. బాటసారుల సౌకర్యంకోసం ఒక ధర్మాత్ముడు కోనేరును తవ్వించాడు. 30 సంవత్సరాలక్రితం వరకు ఇదే గొలగమూడి ప్రజలకు త్రాగునీటి ఆధారం. యాభయి ఏళ్ళ క్రితం వరకు గ్రామీణులు, కావళ్లతో ఆ గుంటలోని నీరు ముంచుకొని తీసుకొని పోయేవారు. ఆ ఊరివారు ఆ జలాధారాన్ని కోనేరని అనేవారు. బొమ్మిశెట్టి అనే ఆయనో, ఆ కుటుంబంలో అన్నదమ్ములో ఈ కోనేరును, సర్వేపల్లిలో ఒక చిన్న కోనేరునును, వెంకటగిరిలో, నాయుడుపేట దొరవారి సత్రం వద్ద ఒక కోనేరులను త్రవ్వించినట్లు జనశ్రుతి. బొమ్మిశెట్టి బలిజ కులస్తులని, కాదు వైశ్యులని రెండు రకాలుగా కథనాలు వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. 1975 వరకు వెంకటగిరిలో ఆ గుంట మొత్తం ఊరికి త్రాగునీటికి ఆధారం. గొలగమూడి కోనేరు ప్రక్కగా దండుబాట సాగేది. అందువల్ల ఆ దారిని వెళ్లే యాత్రికులకు ఈ కోనేరు దాహార్తిని తీర్చేది.1850 ప్రాంతంలో గొలగమూడికి దక్షిణంగా సర్వేపల్లి కాలువ త్రవ్వబడింది.
గొలగమూడి గ్రామంలో కోనేటి దక్షిణం గట్టున, కాస్త దూరంలో ఆంజనేయస్వామి గుడిఉంది. 1951లో గ్రామీణులు కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి ప్రోత్సాహం, నాయకత్వంలో పాడుబడిన గుడి బాగుచేయించి పూజారిని నియమించి నిత్యపూజ ఏర్పాటు చేశారు.
నగునూర్
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
గొలగమూడి
ఎడమ|thumb|శ్రీ భగవాన్ వెంకయ్యస్వామి ఆలయం, గొలగమూడి ఇప్పుడు వెంకయ్యస్వామి ఆశ్రమం నిర్వహణలో కోనేరు చుట్టు ముళ్లకంచె ఏర్పరచి ఆ నీరు కలుషితం కాకుండా జాగ్రత్త చేశారు. గొలగమూడి ఊరులో బావులు త్రవ్వితే మంచి నీళ్లు పడలేదు. ఇప్పడు వెంకయ్యస్వామి ఆశ్రమ నిర్వాహకులు కుంట ఎగువన ఉన్న ఓటిచెరువునుంచి నీరు తోడి పైపులద్వారా ఊరికి సరఫరా చేస్తున్నారు.
గొలగమూడి పూర్వం ఇప్పుడు ఉన్న స్థలంలో కాకుండా అనికేపల్లి రోడ్డుకు ఎగువన ఉండేదట. పెన్నకాలువ లేదా సర్వేపల్లి కాలువను 1850 ప్రాంతంలో తవ్విన తర్వాత, కంపెనీ అధికారులు ఊరిపక్కగా పెన్నానది కాలువ సాగుతుంది కనక మనుషులకు, పశువులకు పెన్నానది జలాలు అందుబాటులో ఉంటాయనే ఆలోచనతో పాత ఊరును ఇప్పుడుఉన్న స్థలానికి మార్పించారట.1950 ప్రాంతాల్లో గొలగమూడిలో దొమ్మరి తదితర కులాలవారికి ప్రభుత్వం ఇళ్ళు కట్టించి ఇచ్చింది. వాళ్ళకోసం సగంలో స్కూలు నెలకొల్పింది.
నగునూర్
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
గొలగమూడి
ఊరికి కిలో మీటరు దూరంలో "మాలవాడ, మాదిగవాడ", ఎరుకల నివాసాలు ఉన్నాయి. గొలగమూడిలో ఇప్పడు చాలా విద్యాసంస్థలు నెలకొల్పబడ్డవి. వెంకయ్య స్వామి ఆశ్రమ నిర్వాహకులు ఎటువంటి  వివక్ష లేకుండా మగపిల్లలకు ప్రాథమిక పాఠశాల, హైస్కూల్  నిర్వహిస్తున్నారు. ఇది కాక ఇతర ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా దర్శనీయ స్థలాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా రెవెన్యూయేతర గ్రామాలు
నగునూర్
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
నాగునూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నాగునూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
నాగునూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మొక్కజొన్న
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బీడీలు
రాజా పృథు
రాజా పృథు (జల్పేశ్వర) ప్రారంభ మధ్యయుగ కాలం నాటి అస్సాం, బంగ్లాదేశ్ ప్రాంతాలకు చెందిన రాజు. భారతదేశంలోని ప్రస్తుత జల్పాయిగురి, బంగ్లాదేశ్లోని ప్రస్తుత రంగ్పూర్ జిల్లాలో గల శివాలయం, విస్తృతమైన కోటల పురావస్తు అవశేషాలు ఈ రాజు కాలానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి.
చరిత్ర మరిచిన రాజా పృథు
వైద్యదేవ వంశం అంతరించిన తర్వాత కామరూప సింహాసనాన్ని పృథు అనే రాజు ఆక్రమించాడని కె.ఎల్.బారువా పేర్కొన్నాడు. భక్తియార్ ఖిల్జీ నలందను కొల్లగొట్టి బెంగాల్ ను జయించిన తర్వాత టిబెట్ ను, బౌద్ధారామాలను దోచుకొని వస్తున్న సమయంలో కామరూపరాజు రాజా పృథుతో పోరాడాడు. కమరుప సైన్యం వెదురుతోటల్లోని పదివేలమంది ఖిల్జీ సైన్యాన్ని నరికి చంపారు. మరికొంతమంది బ్రహ్మపుత్ర నదిలో కొట్టుకుపోయారు. భక్తియార్ ఖిల్జీ యుద్ధరంగం నుండి పారిపోయాడు. ఆ ఓటమే భక్తియార్ ఖిల్జీ ఓటమికి కారణమైంది. భక్తియార్ ఖిల్జీ పేరుమీద భారతదేశం లో ఒక నగరమే ఉంది. కానీ చరిత్ర మరచిన యోధుడుగా రాజా పృథు మిగిలిపోయాడు.
భక్తియార్ ఖిల్జీ తో యుద్ధం
కాబట్టి అతను మెక్ అనే తెగకు చెందిన స్థానిక గైడ్ని కలిశాడు, అతను భూటాన్ గుండా ఒక మార్గాన్ని చూపించాడు, ఇస్లామిక్ దళాలు కమ్రూప్ అని ఉచ్చరించడానికి ఉపయోగించే కమ్రుద్ను దాటవేయగలడు. కానీ మొదట, మెచ్ ఇస్లాంలోకి మార్చబడ్డాడు, అందువల్ల అతను ఈ ప్రాంతంలో మొదటగా మతం మార్చబడిన అలీ మెచ్. కాబట్టి తరువాతి పర్వతాలు, భూటాన్ గుండా ఖాల్జీ సైన్యాన్ని తీసుకువెళ్లాడు. 16వ రోజున, దక్షిణ టిబెట్కు చేరుకున్న తర్వాత వారు బౌద్ధ గొంపా లేదా మఠాల సంపదను దోచుకోవడంలో కొంత విజయం సాధించారు. కానీ టర్కీ సైన్యంపై కనికరంలేని గెరిల్లా తరహా దాడి చేయడం ద్వారా భక్తియార్ దళాలపై భారీ ప్రాణనష్టం కలిగించిన టిబెటన్లలో తిరుగుబాటు జరిగింది. వారి తిరుగు ప్రయాణం నిలిచిపోయింది. ఈలోగా, వర్షాకాలం ప్రారంభమైంది, తెగుళ్ళు, వ్యాధుల కారణంగా చాలా మంది మరణించారు. వారి సైన్యం తగ్గిపోయింది. వారు తమ గుర్రాలను చంపి తినే సమయం వచ్చింది. ఖిల్జీ తాము వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్లలేరు కాబట్టి కామ్రూప్కు వెళ్లే దారిని వెతుక్కోవాలని భావించి దాని వైపు వెళ్లాడు. కానీ వారిని కమ్రూప్ రాజు గూఢచారులు గమనించినప్పుడు, ఖిల్జీ తమ రాజ్యంపై దాడి చేశాడని వారు భావించారు. కాబట్టి రాయ్ కి సమాచారం అందించినప్పుడు, తబకత్-ఇ నాసిరిలో ప్రస్తావించబడిన "బేగ్మతి" (కొంతమంది పండితులు నదిని తీస్తా నదిగా గుర్తిస్తారు) అనే పేరు గల నది బ్రహ్మపుత్రలో పడే స్థాయికి వారిని ఆకర్షించడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశాడు.
ఖిల్జీ మరణం
కమ్రూప్ రాయ్ భక్తియార్ ఖిల్జీ సైన్యాన్ని అతనిని తన కార్యకలాపాల స్థావరం నుండి దూరంగా లాగడానికి అతని రాజ్యంలోకి ఎటువంటి తనిఖీ లేకుండా ముందుకు సాగడానికి అనుమతించాడు. తన శత్రువుకు వారి సామాగ్రిని తిరిగి నింపుకునే అవకాశాన్ని నిరాకరించాడు, భక్తియార్ ఖిల్జీ సైన్యం అప్పటికే దాటిన తీస్తా నదిపై ఉన్న వంతెనను ధ్వంసం చేసింది, తద్వారా వారి తిరోగమనాన్ని నిలిపివేశాడు. ఆక్రమణ దళం టిబెట్ కఠినమైన పర్వత భూభాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు గట్టి ప్రతిఘటనను ఎదుర్కొంది, వెనక్కి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, తిరోగమనం, నదిని దాటడానికి ప్రయత్నించడం వినాశకరమైనది, ఎందుకంటే అతని దళాలు తక్కువగా ఉన్నాయి, రాయ్ దళాలచే అన్ని వైపుల నుండి దాడి చేయబడ్డాయి. అతను ఫాంజీలు లేదా వెదురులను తయారు చేశాడు, పదివేల మంది సైన్యాన్ని గల్లీలోకి లాగి వారిపై దాడి చేసి కనికరం లేకుండా నరికివేశాడు. భక్తియార్ ఖిల్జీ నదిని దాటే ప్రయత్నంలో అనేక మంది సైన్యాన్ని, గుర్రాలను కోల్పోయారు. తీస్తా నదిని దాటిన తర్వాత, భక్తియార్ ఖిల్జీని అలీ మెచ్ తిరిగి దేవ్ కోట్ కు నడిపించాడు, అక్కడ అలీ మర్దాన్ ఖాల్జీ చేత హత్య చేయబడ్డాడు.
మూలాలు
వర్గం:రాజులు వర్గం:చరిత్ర వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర
కందరవల్లి
కందరవల్లి, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఆచంట మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ఆచంట నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పాలకొల్లు నుండి 21 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. ఈ గ్రామం ఆచంట, వల్లూరు గ్రామాల మధ్య ఉంది. ఇది ఆచంటకు నాలుగు కిలోమీటర్లు దూరలో ఉంది. కరుగొరుమిల్లి ఈ గ్రామ సరిహద్దు గ్రామం. వల్లూరు నుండి సిద్దాంతం పోవు బస్సులు ఈ గ్రామం మీదుగా పోవును. ప్రజలు ముఖ్య అవసరాల కొరకు పాలకొల్లు, వల్లూరు, ఆచంటల మీద ఆధార పడి ఉన్నారు.ఈ గ్రామంలో యర్రగోప్పుల చింతన్న ఉప సర్పంచ్ గా పనిచేసి గ్రామాన్ని జాతీయ స్థాయిలో రాష్ట్రపతి చేత అవార్డు తీసుకునే లా చాలా కృషి చేసారు.ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఎంపిక చేసిన ఐదు సంపూర్ణ పారిశుధ్య గ్రామాల్లో కందరవల్లి ఒకటి..ఈ గ్రామంలో జనవరిలో సంక్రాంతి ప్రభల తీర్థం,...మార్చిలో ఉయ్యూరి వీరం పెరంటాలమ్మ తీర్థం ...వినాయక చవితి, దసరా పండుగలు ఈ గ్రామంలో గ్రామా ప్రజలందరి సహకారంతో అంగరంగవైభోగంగా జరుగుతాయి.. ఈ గ్రామంలో సంక్రాంతికి ప్రభలో "శివపార్వతులను "ను గ్రామా పురవిదుల్లో గ్రామా ప్రజలు చాలా సంబరంగా తెసుకుని వెళుతారు ఇది గ్రామం లోనే చాల సందడిగా జరుగుతాది. 2:మార్చిలో జరిగీ ఉయ్యురి వీరం పెరంటాలమ్మ తీర్థం ఈ గ్రామంలో జరిగే మరొక పెద్ద పండుగ, అమ్మవారి జాతరకు గ్రామా ఆడపడుచులు జాతర సమయంలో గ్రామానికి చేరుకొని అమ్మ వారిని భకతి శ్రద్ధలతో పూజిస్తారు ఇదే సమయంలో శ్రీ రావులమ్మ తల్లి పూజలు చూడ ముచతగా జరుగుతాయి .జాతర సమయానికి గ్రామం బయట వుండే గ్రామా ప్రజలంతా పండుగకు తప్పకుండ హాజరు అయి జాతరను అంగరంగవైభోగంగా జరిపిస్తారు
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1151. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 585, మహిళల సంఖ్య 566, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 289 ఉన్నాయి.
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 284 ఇళ్లతో, 1049 జనాభాతో 158 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 556, ఆడవారి సంఖ్య 493. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 228 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588692. పిన్ కోడ్: 534269.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. బాలబడి, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం ఆచంటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల వల్లూరులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల కొడమంచిలిలోనూ ఉన్నాయి. ఇంజనీరింగ్ కళాశాల పాలకొల్లు లోనూ ఉన్నాయి. పాలీటెక్నిక్‌ పోడూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పెనుగొండలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల మార్టేరు లోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, ఏలూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
కండరవల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కండరవల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కండరవల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
లేసులు
సమగ్ర చిత్రలేఖనం
చిత్రలేఖనం ద్వారా చిత్రించిన చిత్రంలో పొందుపరచాలనుకున్న సమగ్ర విషయాన్ని లేక చూపించాలనుకున్న సమస్త సమాచారాన్ని ఒకే చిత్రంలో అగుపరచడాన్ని లేక చూపించడాన్ని సమగ్ర చిత్రలేఖనం అంటారు. సమగ్ర చిత్రలేఖనాన్ని ఆంగ్లంలో పనోరమ పెయింటింగ్ అంటారు. సమగ్ర చిత్రాలు విశాలమైన ప్రాంతంలో ఆవరించి ఉన్న విశేషాన్ని సమూలంగా వీక్షించేందుకు తయారు చేసిన భారీ కళాఖండాలు. ఒక ప్రత్యేకమైన విషయాన్ని తరచుగా ప్రకృతి దృశ్యం, సైనిక యుద్ధం, లేక చారిత్రక సంఘటనలను వంటి చిత్రాలను ఈ సమగ్ర చిత్రాల ద్వారా చిత్రిస్తుంటారు. 19 వ శతాబ్దం నుండి యూరప్, అమెరికా రాష్ట్రాలలో ఈ సమగ్ర చిత్రలేఖనాలకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత లభించింది. ఈ చిత్రాలకు అధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చి ప్రోత్సహిస్తున్నారని శృంగారభరిత కవిత్వ రచయితల నుంచి తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తమయింది. కొన్ని సమగ్ర చిత్రలేఖనాలు 21 వ శతాబ్దంలో మనుగడ సాగించాయి, ప్రజా ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
చిత్ర రచన
సమగ్ర ఛాయాచిత్రం
విశాల దృశ్యం
తైల చిత్రలేఖనం
బర్హి శాసనసభ నియోజకవర్గం
బర్హి శాసనసభ నియోజకవర్గం జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం హజారీబాగ్ జిల్లా, హజారీబాగ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఐదు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:జార్ఖండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
తూరుబాక
తూరుబాక, తెలంగాణ రాష్ట్రం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లా, దుమ్ముగూడెం మండలంలోని గ్రామం.
2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది, ఇది మండల కేంద్రమైన దుమ్ముగూడెం నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మణుగూరు నుండి 50 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 328 ఇళ్లతో, 1155 జనాభాతో 842 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 571, ఆడవారి సంఖ్య 584. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 788 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 77. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578992 .పిన్ కోడ్: 507137.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల దుమ్ముగూడెంలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల నర్సాపురంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల నర్సాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల దుమ్ముగూడెంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు భద్రాచలంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల ఖమ్మంలోను, పాలీటెక్నిక్‌ ఎటపాకలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల పాల్వంచలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల దుమ్ముగూడెంలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం పాల్వంచలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఖమ్మం లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
తూరుబాకలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
తూరుబాకలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, పొగాకు
వేదవతి (నవల)
వేదవతి అనే నవలను జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, కవిసమ్ర్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించారు.
రచన నేపథ్యం
వేదవతి నవలను విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 1963లో రచించారు. ఈ నవలను విశ్వనాథ వారు ఆశువుగా చెప్తూ ఉండగా, పోలూరి సత్యనారాయణ లిపిబద్ధం చేశారు. వేదవతి నవల ప్రథమ ముద్రణ 1964లో జరిగింది. 2006లో చతుర్థ ముద్రణ, 2013లో పంచమ ముద్రణ చేశారు.
పురాణవైర గ్రంథమాల
పురాణవైర గ్రంథమాల శీర్షికన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రాసిన నవలల్లో వేదవతి పదకొండవది. ప్రధానంగా భారతీయులకు చరిత్ర రచనా దృష్టి లేదని, పూర్వరాజుల పరంపర అడిగితే పుక్కిటి పురాణాలు చెప్తారని ఆంగ్లవిద్య ప్రారంభమయిన తరువాత భారత చరిత్రను రచన చేసిన పలువురు అభిప్రాయపడ్డారు. సుమారు వెయ్యేళ్ల క్రితమే, అల్ బీరూనీ (Abu al-Biruni) వంటి పండితుడే, “దురదృష్టవశాత్తు భారతీయులు చారిత్రక గతిక్రమాన్ని పట్టించుకోరు. వారి రాజుల వంశపరంపరలు నమోదు చేసుకోవడంలో వారికి ఒకరకమైన నిర్లక్ష్యభావం ఉంది. ఖచ్చితమైన సమాచారం కోసం నిలదీస్తే ఏం చెప్పాలో తెలియక కథలు కల్పించి చెప్తారు” అన్నాడు. ఇదేమాట, ఏ మార్పులు లేకుండా, వలసపాలన నాటి రచయితలు కూడా పదే పదే ఉటంకించడం మూలాన ఈనాటికీ ఒక సత్యంగా స్థిరపడిపోయింది.
ఈ నేపథ్యంలో పురాణాల చారిత్రికతను తిరస్కరించిన చరిత్ర రచనా ధోరణిని విశ్వనాథ వారు పురాణవైరంగా పేర్కొన్నారు. భగవంతుని మీది పగ ఉపోద్ఘాతంలో ఈ నవలామాలిక లక్ష్యాలను పేర్కొంటూ ''ఆ లెక్క(పాశ్చాత్య చరిత్ర కారుల లెక్క) ప్రకారము కలి ప్రవేశము మొదలు- సంయుక్తా పృథ్వీరాజుల కథ దనుక, పాశ్చాత్యులు తారుమారు చేసిరి. ఆ కాలము, అనగా సుమారు మూడువేల యేండ్ల కాలము, మహమ్మదు గోరీ వచ్చువరకు మన చరిత్రలో పాశ్చాత్యులు చేసిన అవక తవకలు కాదని నవలల రూపమున నిరూపించుటకు చేసెడి ప్రయత్న మిది. అందుచేత దీనికి పురాణవైరము అని శీర్షిక ఏర్పరుపబడినది.'' అన్నారు విశ్వనాథ సత్యనారాయణ. ఈ నవలామాలికలోని నవలలు మొత్తం 12. ఆ నవలలు ఇవి:
చారిత్రికాంశాలు
ఈ నవలను విక్రమాదిత్య చక్రవర్తి జీవితాన్ని ఇతివృత్తంగా తీసుకుని విశ్వనాథ వారు రచించారు. విక్రమాదిత్య చక్రవర్తి శకకర్తగా భారతీయ కాలమానంలో స్థానం సంపాదించుకోగా, చాలామంది చరిత్రకారులు ఆయన ఉనికిని కాల్పనికమని తిరస్కరించారు. ఆయన క్రీ.పూ.89 నుంచి సా.శ.19 సంవత్సరం వరకూ ఉజ్జయినిని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించినట్టు గ్రంథకర్త నిశ్చయం. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఈ నవల చారిత్రికతను గూర్చి మాట్లాడుతూ కల్హణ పండితుని లెక్క ప్రకారం కూడా విక్రమాదిత్యుడు క్రీ.పూ. ఒకటవ శతాబ్దిలో జీవించినట్టుగా రాశారనీ, ఆయనను ప్రామాణిక బుద్ధితో స్వీకరించే చరిత్రకారులు కూడా ఈ అంశాన్ని విస్మరించారని వాపోయారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
కాంచనపల్లె
కాంచనపల్లె ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా, తొట్టంబేడు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన తొట్టంబేడు నుండి 10 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన శ్రీకాళహస్తి నుండి 10 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 178 ఇళ్లతో, 574 జనాభాతో 728 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 267, ఆడవారి సంఖ్య 307. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 249 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 130. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595913 .పిన్ కోడ్: 517643.
గ్రామ జనాభా
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా- మొత్తం 	756 - పురుషుల 	350 - స్త్రీల 	406 - గృహాల సంఖ్య 	180
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఉంది.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (బోనుపల్లె లో), ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉంది. సమీప బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, (శ్రీకాళహస్తి లో), సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (చిట్టతూరులో), సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం (తొట్టంబేడులో), ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉంది.సమీప వైద్య కళాశాల, సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (తిరుపతి లో) ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఈ గ్రామంలో 1 సంచార వైద్య శాల ఉంది.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప టి.బి వైద్యశాల, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సమీప ఆసుపత్రి, సమీప పశు వైద్యశాల, సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
త్రాగు నీరు
రక్షిత మంచినీటి సరఫరా గ్రామంలో లేదు. గ్రామంలో మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.