cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అమరావతి స్తూపం
మంజూషికలు
మూడు నుండి ఏడవ మంజూషిక వరకూ అన్నీ స్ఫటికపు కరండాలు. ఈ ఐదు మంజూషికలు దక్షిణ ఆయకవేదికకు అమర్చిన శిలాఫలకంలోని రంధ్రాలలో లభించాయి. ప్రతి మంజూషికలోనూ ఒక శల్యశకలం, స్వర్ణపుష్పాలు, ముత్యాలు, కోరల్ పూసలున్నాయి. ఎనిమిదవ స్ఫటికపు మంజూషిక పశ్చిమ ఆయకవేదిక పునాదిలో ప్రదక్షిణాపథానికి 35 సెం.మీ లోతున లాభించింది. మంజూషిక ఎర్రటి కుండలో ఉంది. పన్నెండు గుండ్రటి శంఖపు పూసలు, ఒక శిలాస్ఫటికపు గొలుసు, అస్ఠికతో తయారైన గొలుసు, నీలపు బెరిల్ పూసలు ఉన్నాయి. తొమ్మిదవ మంజూషిక స్ఫటికపు కరండం. తూర్పు దిశలోని ఆయక వేదికపైని సున్నపు స్లాబ్ లో 42సెం.మీ గుండ్రటి రంధ్రంలో దొరికింది. ఎనిమిది ముత్యపు పూసలు, ఒక స్ఫటికపు పూస ఉన్నాయి. పదవ మంజూషిక దంతపు పేటిక. లభించినవి పేటిక ముక్కలు మాత్రమే.
విహారములు-విశ్వవిద్యాలయము
ధాన్యకటకములోనిది మహావిహారం. అనగా ఒకే ప్రాకారంలో అనేక విహారాలున్నాయి. హుయాన్ త్సాంగ్ వ్రాతలలో 'పూర్వశైల సంఘారామం' అనబడింది. ఒక శాసనం ప్రకారం పాటలీపుత్ర బౌద్ధ భిక్షువుల కోసం ఒక ప్రత్యేక విహారముంది. మహాచైత్యానికి నైరుతీ దిశలో ఉన్న నేటి బచ్చలమ్మ గుడి ముందున్న కుంటను మంజుశ్రీ విహారంగా గుర్తించారు. విహారంలో దేశ విదేశాలనుండి వచ్చిన శ్రమణులు, పండితులు, యాత్రికులు, భిక్షువులు వివిధ అంగాలను అభ్యసించేవారు. ధమ్మమేకాక లౌకిక విషయాలపై కూడా బోధన, పరిశోధన జరిగేవి. ఖగోళ శాస్త్రము, జ్యోతిష్యము, న్యాయము, వ్యాకరణము, తర్కము మున్నగు శాఖలలో బోధన జరిగేది.
విశ్వవిద్యాలయములో 8000 మంది ఉన్నతవిద్య నభ్యసించడానికి అవకాశాలుండేవి. నలందా విహారము తర్వాత పెద్ద విహారమిదే. ధాన్యకటకవిద్యాపీఠం నమూనాగా టిబెట్ రాజధాని లాసాలో డాపంగ్ విశ్వవిద్యాలయము నిర్మించబడిందని లామా తారానాథుడు పేర్కొన్నాడు. అశోకుడు పంపిన మహాదేవభిక్షు ధాన్యకటక చైత్యశాలలో నివసించి ధర్మప్రచారం చేశాడు. బోధిసత్వమంజుశ్రీ ఇచటినుండే పరిసరారణ్యములోని నాగజాతి ప్రజలకు బౌద్ధం బోధించినట్లు, 'బోధిచర్యావతారం' అనే గ్రంథానికి జన్మభూమి అయినట్లు 'గండవ్యూహ' అనే గ్రంథం ద్వారా తెలుస్తోంది.
ఆచార్య నాగార్జునుడు ఇచటి విహారంలో నివసించి ప్రజ్ఞాపారమిత సూత్రాలను స్థానిక నాగరాజు నుండి గ్రహించి గ్రంథస్థం చేసినట్లు తెలుస్తోంది. తర్కపండితుడు భావవివేకుడు విహారంలో కొంతకాలం ఉండి రచనలు చేశాడు. క్రీ. శ. 684లో హుయాన్ త్సాంగ్ 'అభిధమ్మ పిటకం' అభ్యసించి రచనలు చేశాడు. అనేక సంఘారామాలున్నట్లు, వాటిలో జనావాసం చాలవరకు తగ్గినట్లు, అవి శిథిలావస్థలో ఉన్నట్లు పేర్కొన్నాడు. ఇరవై విహారాలలో మాత్రం బౌద్ధ సాంఘికులు నివసిస్తున్నట్లు వ్రాశాడు. అనగా అప్పటికే వైదికమతము పుంజుకున్నట్లు తెలుస్తున్నది. క్రీ. శ. 1344నాటి గదలదేనియ (కాండీ, శ్రీలంక) శాసనం ప్రకారం బౌద్ధ థెర ధర్మకీర్తి రెండంతస్తుల విహారానికి జీర్ణోద్ధరణ చేశాడు.
ధాన్యకటకంలో నాగార్జునుని కాలంనుండి మహాయానమే ముఖ్యసంప్రదాయమైనా గాని, ఇతర సంప్రదాయాలు కూడా ఆదరణ పొందాయి. వజ్రయానం విస్తరించినపుడు కూడా తాంత్రిక పద్ధతులకు ధాన్యకటకం ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండి ఉండవచ్చును. ఎందుకంటే ఇది దక్షిణాపథంలో తంత్రప్రతిష్ఠాపనములకు చాలా పేరు పొందిందని టిబెట్ దేశపు బౌద్ధ గ్రంథాలు తెలుపుతున్నాయి. "దశవలుడు" అనే బౌద్ధ సాధువు శ్రీధాన్యకటకం చైత్యం వద్ద తంత్రములన్నీ నేర్చుకొన్నాడట. "మాతృ తంత్ర కాలచక్రము" ఈ ధాన్యకటక చైత్యం దగ్గరకు చేర్చబడిందని, ఇక్కడ బుద్ధుడు కాలచక్రమనే ధ్యాన సమాధిలో కూర్చున్న చోట "వజ్రపాణి" అనే బోధిసత్వుడు దివ్యమైన రమ్య హర్మ్యమును తన మహిమతోనే నిర్మించెనని, టిబెట్టు బౌద్ధ గ్రంథాలలో ఉంది. ఈ టిబెట్ గ్రంథాల ఆధారంగానే నాగార్జునుడికి ఇక్కడ మహాకాలతంత్రం లభించిందని గాథలు ఉన్నాయి.
శిల్పము
right|thumb|250px|పద్మం thumb|right|250px|తోరణాలంకరణ శిల్పం. మధ్యలో యక్షుడు. అమరావతి స్తూపం నుండి. [[:en:Tokyo National Museum|టోక్యో నేషనల్ మ్యూజియం నుండి.]] స్తూప సమూహములో భిక్షువులకు ఆవాసములు, విద్యాసంబంధిత కట్టడాలుకూడ ఉన్నాయి. వీటిలో చాలవరకు స్థానికుల, భక్తుల విరాళాలతో కట్టబడ్డాయి. అద్భుతమైన శిల్పకళతో అలరారే ఈ స్తూపంపై బుద్ధుని జీవిత చరిత్రకు సంబంధించిన చిత్రాలు, బౌద్ధచిహ్నాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. స్తూపంపై బ్రాహ్మీ లిపిలో శాసనాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ స్తూపం గురించి అప్పటి బ్రిటిషు పురాతత్వ పరిశోధకుడు ఫెర్గుసన్ ఇలా అన్నాడు: "కళావైదుష్యానికి సంబంధించి ఇది భారతదేశంలోనే అత్యంత విశిష్టమైన కట్టడము". అమరావతి శిల్ప, శాసనాలవల్ల ఆ కాలము నాటి వృత్తులు, కులాలు, కుటుంబ వ్యవస్థ, ఐహిక జీవితం, స్త్రీల స్థానం, వస్త్ర సంస్కృతి, మతం, ఇతర సామాజిక స్థితులు విశదంగా వెల్లడవుతాయి. అమూల్యమైన ఈ శిల్పకళాఖండాలు కొన్ని బ్రిటిష్ మ్యూజియములో చూడవచ్చును.
శిల్ప దశలు: అమరావతి స్తూపం నిర్మాణంలో వివధ దశలున్నట్లే శిల్పరీతులలోను వివిధ సంప్రదాయాలు గోచరిస్తాయి. మొదటి దశలోని శిల్పంలో బుద్ధుని కథావిన్యాసము సంగ్రహంగా చూపబడింది. అనగా సామాన్య జనులకు బుద్ధుని గురించి, అతని బోధలగురించి అవగాహన కలిగించడానికి బుద్ధుని కథలు సంకేత రూపంగా చెప్పబడ్డాయి. ఉదాహరణకు బుద్ధుని జననాన్ని పద్మంతోను, మహాభినిష్క్రమనాన్ని గుఱ్ఱంతోను, సంమ్యక్సంబోధిని బోధివృక్షంతోను, బోధనను ధర్మచక్రంతోను - ఇలా చూపారు. అప్పటికి ఇంకా బౌద్ధమతంలో సాహిత్యం, శిల్పం పూర్తిగా ప్రభవించలేదు గనుక శిల్పులు తమ సంకేతాలను తామే రూపొందించుకోవలసివచ్చి ఉండవచ్చును. తరువాతి కాలంలో చెక్కబడిన శిల్పాలు మరింత మనోహరమైనవి.
సంగీతం, నృత్యం: సంగీత, నృత్య కళాసంబంధమైన శిల్పాలు కూడా అమరావతి శిల్పాలలో చాలా ఉన్నాయి. అనేక విధాలైన వాయిద్యాలు, భంగిమలు ఉన్నాయి. వేణువు, తాళములు, ఒక విధమైన వీణ (Harp), సితారు. తాళపుచిప్పలు, మృదంగము, తబలా, ఢక్కి, ఖంజిర, తప్పెటలు, వీరణము - ఇలా ఎన్నో వాయిద్యాలు శిల్పాలలో ఉన్నాయి. పాశ్చాత్య దేశాలలో వాడే హార్ప్ (Harp) అమరావతి శిల్పాలలో అతి సాధారణంగా కనిపించడం ఒక విశేషం.
జీవనం
ప్రజల జీవనానికి, ప్రధానంగా క్షాత్ర జీవనానికి చెందిన అనేకానేక శిల్పాలు అమరావతిలో కనిపిస్తాయి. సైన్యము, రథములు, గుఱ్ఱములు, ఆయుధాలు,, ఆయుధ ధారుల వేషభూషాలు - ఇటువంటి చాలా సమాచారం అమరావతి శిల్పాలద్వారా తెలుస్తున్నది. ధనుస్సు, బాణము, ఈటె, ఖడ్గము, డాలు, చక్రము, బల్లెము వంటి ఆయుధాలనుపయోగించేవారని తెలుసుకోవచ్చును. ఒంటెలను కూడా యుద్ధాలలో వాడినట్లు చూపడం మరొక విశేషం. అలాగే వివిధములైన వేష భూషాదులను, శిరోజాలంకరణ పద్ధతులను అమరావతి శిల్పాలలో గమనించవచ్చును. సామాన్యులు, ప్రభువులు, భిక్షుకులు, ఆడువారు, మగవారు - ఇలా ఒకో రకం ప్రజలు వేసుకొనే దుస్తులు, ధరించే ఆభరణాలు, చేసికొనే అలంకారాలు ఈ శిల్పాల కారణంగా మనకు తెలుస్తున్నాయి. అమరావతి శిల్పాలలోని స్త్రీమూర్తులను గమనించినట్లయితే ఆ కాలపు స్త్రీలు సౌందర్య, శృంగారములమీద ఎంతటి శ్రద్ధ వహించేవారో అని ఆశ్చర్యం కలుగక మానదు.
కట్టడాలు
అప్పటి కట్టడాలు, ద్వారా తోరణాలు, గడ్డితో కప్పిన గుడిసెలు, రాజ భవనాలు, ఇటుకలతో కట్టిన గోడలు, మేడలు, మిద్దెలు - ఇవన్నీ అమరావతి శిల్పాలలో చూడవచ్చును. ఉద్యానవనాలలో చలువరాతి వేదికలుండేనవి, నాటిలో కూర్చొని ప్రకృతిని ఆస్వాదించేవారని తెలుస్తున్నది. పెద్ద భవనాలకు చిత్రవిచిత్రమైన అలంకారాలతో కూడిన పెద్దపెద్ద ద్వారాలుండేవి. బౌద్ధభిక్షువులుండే కట్టడాల నిర్మాణాలలో వారి జీవనానికి అనుకూలమైన అమరికలను, విభాగాలను గమనించవచ్చును.
"ఆమరావతి శిల్పము ఆంధ్రభూమిని కళామయము చేసి ఆంధ్రులకు కీర్తి ప్రతిష్టలు ఆపాదించినది. ఆధునిక సభ్యతా సంస్కృతులు, సౌందర్యాలంకార విషయమున కలిగించిన ప్రతి పరిణామము ఇప్పటికి షుమారు రెండువేల యేండ్ల క్రిందనే విలసిల్లిన అమరావతి కళలోనే గోచరించుట ఆశ్చర్యకరము."
అమరావతి శిల్పరీతి
right|thumb|250px|సంబోధి కళాక్షేత్రంగా అమరావతి ఆర్జించిన కీర్తి అద్భుతమైనది. వీటి ద్వారా ఆంధ్ర శిల్పి నైపుణ్యం దేశ దేశాలలో వ్యాపించింది. అమరావతీ శిల్పరీతియే ఆంధ్రరీతియై పల్లవ చాళుక్యాది దాక్షిణాత్య శిల్పులకు వరవడియై మలయా, జావా, సుమత్రా, సింహళాది దేశాలలో తన వైజయంతికలను ప్రసరింపజేసిందట. అమరావతి శిల్ప కళారీతి (Amaravati school of art) శ్రీలంక, ఆగ్నేయాసియాలలోని నిర్మాణాలపై గణనీయమైన ప్రభావం కలిగి ఉంది. ఇక్కడినుండి శిల్పాలు ఆయా దేశాలకు తీసికొని వెళ్ళడం ఇందుకు ఒక కారణం.
డా. ఉల్రిక్ వాన్ ష్రోడర్ (Dr. Ulrich Von Schroeder) అనే అధ్యయనకారుడు శ్రీలంకలోని బౌద్ధ శిల్పంపై కూలంకషమైన మౌలిక పరిశోధన చేసి తన అధ్యయనాన్ని విస్తారమైన ఆధారాలతో ప్రచురించాడు. శ్రీలంక లంకలోని వవిధ నిర్మాణాలలోని సున్నపురాయి శిల్పాలను వాటి కొలతలతో సహా జాబితా తయారు చేశాడు. అతని ప్రచురణలోని అధ్యాయాల పేర్లు "ప్రారంభ అమరావతి రీతి కాలంలో దిగుమతి అయిన శిల్పాలు" (Imported Sculptures from Early Amaravati School), "అనంతర అమరావతి రీతి (నాగార్జున కొండ) కాలంలో దిగుమతి అయిన శిల్పాలు" (Imported Sculptures from late Amaravati (Nagarjunakonda)). దీన్నిబట్టి అమరావతి, నాగార్జునకొండలలోని శిల్పులు శ్రీలంకకు, ఇతర దక్షిణాసియా దేశాలకు బౌద్ధ, ఇతర శిల్పాలను ఎగుమతి చేస్తుండేవారని స్పష్టంగా తెలుస్తున్నది.
వ్యాపార వర్గాల మధ్య సంబంధాలు, అనుబంధాలు నెలకొనడానికి మతైక్యత ఒక ముఖ్యమైన సాధనంగా పనిచేస్తుంది. ఈ విధంగానే బౌద్ధ, హిందూ శిల్పాలు ఆగ్నేయాసియా, శ్రీలంక వంటి ప్రాంతాలకు ఎగుమతి అవడం సుగమం అయి ఉండవచ్చును. సెలెబస్‌లోని సెంపాంగా (Sempaga in Celebes)లో అమరావతి రీతిలోని కంచు బుద్ధవిగ్రహం లభించింది. సియాంలోని డోగ్-డువోంగ్.డోంగ్‌టక్ (Dong-Duong. Dong Tuk (Siam))లోని ప్రారంభకాలపు శిల్పాలు అమరావతి రీతిలో చెక్కబడ్డాయి. సెలెబస్ పశ్చిమ తీరంలోని దక్షిణ జెంబర్ (South Djember), సికెందంగ్ (Sikendeng) లోని కంచు బుద్ధవిగ్రహం, బుకిట్ (Bukit) లోని పెద్ద బుద్ధ విగ్రహం పూర్తిగా అమరావతి శిల్ప రీతులలో ఉన్నాయి. ఇవి ఆంధ్ర ప్రాంతంనుండి వలస వచ్చినవారు తెచ్చి ఉండే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయి. అయితే పాలెంబాంగ్ (Palembang) అనబడే చోట ఉన్న చాలా పెద్ద రాతి బుద్ధ విగ్రహం రవాణా చాలా కష్టమై ఉండాలి. ఈ ద్వీపకల్పంలో ఇది అన్నింటికంటే పాతదనిపించే అమరావతి శిల్పం. మచిలీపట్నం, ఘంటసాల వంటి రేవు పట్టణాల ద్వారా ఇండినేషియాకు అమరావతి శిల్పులతో సంబంధాలు వర్ధిల్లి ఉండాలి
శాసనాలు
ధాన్యకటకములో లభించిన శాసనాలు ప్రాకృత, సంస్కృత, తెలుగు భాషలలోలభించాయి. ఈ శాసనాలు బ్రాహ్మీ, ఇతర లిపులలో ఉన్నాయి. వీటిలో చాలావరకు దాన శాసనాలు. శాసనాలలో తెలుగు లిపి పరిణామక్రమంలో నాలుగు దశలు గుర్తించవచ్చు. " ...... ....... సెనగపస ముడకుతలస ధభో .........." (......... సేనాధిపతియగు ముడకుతలుని (ముడుకుంతలుని) స్తంభము .......) గుంటూరు జిల్లాలోనిదే అయిన భట్టిప్రోలు స్తూపం ధాతుకరండం శాసనాలు మాత్రమే అమరావతి లిపికి దగ్గఱగా కానవచ్చే మొదటి శాసనాలు. భట్టిప్రోలు శాసనాలనుబట్టి బ్రాహ్మీలిపి కృష్ణానదీప్రాంతంలో క్రీ.పూ.3వ శతాబ్ది (ఆశోకునికి పూర్వమే) వాడుకలో ఉన్నట్లు తెలుస్తున్నది. కాని అమరావతి లిపిలోని ద, ధ, భ, చ, జ, ష, ళ వంటి కొన్ని అక్షరాలు అశోకుని కాలపు లిపికి దగ్గఱగా ఉన్నాయి.
అమరావతి శాసనాలలో వాడిన భాష ప్రాకృతం. దీనికి, వ్యాకరణ శాస్త్రజ్ఞుల పైశాచీప్రాకృతానికి దగ్గరి సంబంధం ఉంది. కాశ్మీరదేశ గాథననుసరించి పైశాచీప్రాకృతమున బృహత్కథను రచించిన గుణాఢ్యుడు ఆంధ్రరాజస్థానాన్ని అలంకరించిన విద్వాంసుడు. ఆ గాథనుబట్టి ఆంధ్రరాజ్యమున పైశాచి భాషలో కృషి జరుగుతున్నట్లు ఊహించడానికి ఆస్కారం ఉంది.
ఈ శాసనాలలో రాజవంశములకు (చరిత్రకు) సంబంధించిన విషయాలు ఏమీ తెలియడంలేదు. ఆంధ్ర రాజులలో వాసిష్ఠీపుత్ర శ్రీ పుళుమావి, శివశ్రీశాతకర్ణుల శాసనాలు మాత్రమే లభిస్తున్నాయి. ఆచార్య నాగార్జునుని మిత్రుడు అయిన ఆంధ్రరాజు వాసిష్ఠీపుత్రుడేనని, నాగార్జునుని ప్రోత్సాహంతో ఆంధ్రరాజులు ఈ మహానిర్మాణానికి మరిన్ని సొబగులు అందించారని భావించవచ్చును.
క్షీణత
చైనా యాత్రీకుడు హ్యూయెన్ త్సాంగ్ ఆరవ శతాబ్దములో అమరావతి స్తూపం సందర్శించునాటికి క్షీణదశ ప్రారంభమైనది. ఐతే సా.శ. 1344 వరకు పూజాపునస్కారాలు జరిగినట్లు ఆధారాలున్నాయి. హిందూమత ప్రాభవమువల్ల సా.శ. 1700 నాటికి స్తూపం శిథిలావస్థకు చేరుకొంది. పెర్సీ బ్రౌను మహాచైత్యం ఉచ్చస్థితిలో ఎలా ఉండేదో ప్రణాళికను చేశారు. ఈ స్తూపం కోల్పోయిన వైభవం గురించి సుప్రసిద్ధ చరిత్ర కారుడు మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ ఇలా వ్రాశాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:బౌద్ధ మతము వర్గం:కట్టడాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ బౌద్ధమత క్షేత్రాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
రాజా విక్రమార్క
రాజా విక్రమార్క 1990లో రవిరాజా పినిశెట్టి దర్శకత్వంలో వచ్చిన సినిమా. దీనికి రవిరాజా పినిశెట్టి దర్శకత్వం వహించారు. ఇందులో చిరంజీవి, అమల, రాధిక ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. ఈ చిత్రాన్ని హిందీ లోకి దౌలత్ కి దునియా పేరుతోను తమిళం లోకి సత్యమా నాన్ కావైకారన్ గానూ అనువదించారు. ఈ చిత్రం తమిళ చిత్రం మై డియర్ మార్తాండన్కు రీమేక్. ఈ సినిమాను 1988 లో విడుదలైన కమింగ్ టు అమెరికా ఆధారంగా రూపొందించారు.
కథ
రాజా విక్రమార్క ( చిరంజీవి ) ఒక చిన్న రాజ్యమైన స్కంద ద్వీపపు యువరాజు. అతను యువరాజు కాబట్టి, తన జీవితాన్ని స్వేచ్ఛగా గడపడానికి అతనికి వీలుండేది కాదు. అతని తండ్రి రాజా భూపతి ( సత్యనారాయణ ) మరొక రాజ్య యువరాణితో పెళ్ళి సంబంధం మాట్లాడుతాడు. ఆమె తనదైన మెదడూ వెన్నెముకా లేని మనిషి. విక్రమార్క తన నమ్మకమైన స్నేహితుడు జాకీ ( బ్రహ్మానందం ) తో కలిసి తన జీవితాన్ని తాను స్వేచ్ఛగా జీవించడానికి రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టాడు. పెద్ద ఆధునిక నగరంలో, అతను ఒక స్నేహితుడిని కలిసి మెకానిక్‌గా పనిచేస్తాడు. ఈ సమయంలో అతను రేఖ ( అమలా ) పై జరిగిన రెండు హత్యా ప్రయత్నాల నుండి ఆమెను రక్షిస్తాడు. ఆమె మామ విశ్వనాథం ( రాగోపాల్ రావు ) అతన్ని ఆమెకు బాడీగార్డ్ గా నియమిస్తాడు. వాస్తవానికి తానే డబ్బు కోసం ఆమెను చంపడానికి ప్రయత్నిస్తున్నానని విశ్వనాథం అతడికి వెల్లడిస్తాడు. అతడి కోసం ఈ హత్య చేసేందుకు విక్రమార్క అంగీకరిస్తాడు. అదే సమయంలో ఆమెను రక్షించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఇంటి నుండి గెంటివేసిన తరువాత విశ్వనాథం, కనకారావు (గొల్లపుడి మారుతి రావు ), రాజా కోటప్ప ( కోట శ్రీనివాసరావు ) తో కలిసి విక్రమార్కనూ అతని తల్లిదండ్రులనూ చంపడానికి ప్రయత్నిస్తారు. విక్రమార్క వాళ్ళను అడ్డుకుని తన రాజ్యానికి రాజుగా పాలిస్తాడు.
మూలాలు
వర్గం:చిరంజీవి నటించిన సినిమాలు వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రావు గోపాలరావు నటించిన చిత్రాలు
ఓబులాపూర్ (జాఫర్‌గఢ్‌)
ఓబులాపూర్, తెలంగాణ రాష్ట్రం, జనగామ జిల్లా, జాఫర్‌గఢ్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన జాఫర్ గఢ్ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన వరంగల్ నుండి 38 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత వరంగల్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 539 ఇళ్లతో, 2003 జనాభాతో 1401 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1003, ఆడవారి సంఖ్య 1000. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 380 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 764. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 578180 .పిన్ కోడ్: 506310.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు జాఫర్గఢ్లో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల జాఫర్ గఢ్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పాలకుర్తిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల వరంగల్లోను, పాలీటెక్నిక్‌ రాంపూర్లోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల ఘన్పూర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల ఘన్పూర్లోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు వరంగల్లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఓబులాపూర్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఓబులాపూర్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
ఓబులాపూర్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
పిండి
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
కలప వస్తువులు
లాక్టోబాసిల్లస్
లాక్టోబాసిల్లస్ (Lactobacillus) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి. ఇవి గ్రామ్ రంజనం తో గ్రామ్ పోజిటివ్ గా కనిపిస్తాయి. ఇవి లాక్టోజ్, ఇతర చక్కెరల నుండి లాక్టిక్ ఆమ్లం ను ఉత్పత్తిచేస్తాయి. మానవులలో ఇవి ముఖ్యంగా యోనిలోను, ప్రేగులలో సహజీవనం చేస్తాయి. వీటికున్న లాక్టిక్ ఆమ్లం తయారుచేసే లక్షణం మూలంగా కొన్ని రకాల హానికరమైన బాక్టీరియా ల పెరుగుదలను నియంత్రిస్తాయి.
జాతులు
L. acetotolerans L. acidifarinae L. acidipiscis L. acidophilus L. agilis L. algidus L. alimentarius L. amylolyticus L. amylophilus L. amylotrophicus L. amylovorus L. animalis L. antri L. apodemi L. aviarius L. bifermentans L. brevis L. buchneri L. camelliae L. casei L. catenaformis L. ceti L. coleohominis L. collinoides L. composti L. concavus L. coryniformis L. crispatus L. crustorum L. curvatus L. delbrueckii subsp. delbrueckii L. delbrueckii subsp. bulgaricus L. delbrueckii subsp. lactis L. dextrinicus L. diolivorans L. equi L. equigenerosi L. farraginis L. farciminis L. fermentum L. fornicalis L. fructivorans L. frumenti L. fuchuensis L. gallinarum L. gasseri L. gastricus L. ghanensis L. graminis L. hammesii L. hamsteri L. harbinensis L. hayakitensis L. helveticus L. hilgardii L. homohiochii L. iners L. ingluviei L. intestinalis L. jensenii L. johnsonii L. kalixensis L. kefiranofaciens L. kefiri L. kimchii L. kitasatonis L. kunkeei L. leichmannii L. lindneri L. malefermentans L. mali L. manihotivorans L. mindensis L. mucosae L. murinus L. nagelii L. namurensis L. nantensis L. oligofermentans L. oris L. panis L. pantheris L. parabrevis L. parabuchneri L. paracollinoides L. parafarraginis L. parakefiri L. paralimentarius L. paraplantarum L. pentosus L. perolens L. plantarum L. pontis L. psittaci L. rennini L. reuteri L. rhamnosus L. rimae L. rogosae L. rossiae L. ruminis L. saerimneri L. sakei L. salivarius L. sanfranciscensis L. satsumensis L. secaliphilus L. sharpeae L. siliginis L. spicheri L. suebicus L. thailandensis L. ultunensis L. vaccinostercus L. vaginalis L. versmoldensis L. vini L. vitulinus L. zeae L. zymae
మూలాలు
వర్గం:బాక్టీరియా
చిమన్‌పల్లె
చీమన్‌పల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిజామాబాద్ జిల్లా, సిరికొండ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సిరికొండ నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఆర్మూర్ నుండి 55 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 373 ఇళ్లతో, 1522 జనాభాతో 915 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 748, ఆడవారి సంఖ్య 774. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 130 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 574. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571262 .పిన్ కోడ్: 503165.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు సిరికొండలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల భీంగల్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఆర్మూర్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిజామాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
చీమన్‌పల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
చీమన్‌పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
చీమన్‌పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
చీమన్‌పల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, సోయాబీన్, మొక్కజొన్న
మాధేపురా జిల్లా
బీహార్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాల్లో మాధేపురా జిల్లా ఒకటి. మాధేపురా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది.మాధేపురా జిల్లా కోసి డివిజన్‌లో భాగం.
చరిత్ర
1981 మే 9న సహర్సా జిల్లా నుండి కొంత భూభాగం వేరు చేసి మాధేపురా జిల్లాను రూపొందించారు. గతంలో మాధేపురా భాగల్‌పూర్ జిల్లాలో (1845 సెప్టెంబరు 3) ఉపవిభాగంగా ఉండేది. 1954 ఏప్రిల్ 1 న భాగల్‌పూర్ జిల్లా నుండి సహర్సా జిల్లాను రూపొందించారు.
మాధేపురా గురించి కొన్ని కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. మాధేపురా గంగాపూర్ గ్రామం నుండి విస్తరించించిందని భావిస్తున్నారు. రాజా మాధి కుమారుడు గంగాదేవ్ ఙాపకార్ధం గంగాపూర్ పేరు వచ్చిందని భావిస్తున్నారు. గంగాదేవ్ మాధేపూర్‌ను స్థాపించాడని విశ్వసిస్తున్నారు. గంగాపూర్ గ్రామం సేనా రజవంశానికి చెందిన గంగేశన్ స్వస్థలమని ఆయన ఙాపకార్ధం ఈ గ్రామానికి ఈ పేరు వచ్చిందని మరొక కథనం వివరిస్తుంది.
సా.శ. 1704 ఎ.డి నుండి 1892 వరకు కోసీ నది ఫోర్బెస్గంజ్ నుండి చండేలి, రఘువంశానగర్ మీదుగా ప్రవహించి కుర్సెలా సమీపంలో గంగానదిలో సంగమిస్తుంది. కోసీ నదీలోయ మధ్యభాగంలో మాధేపురా ప్రాంతం ఉంది. అందుకని దీనిని మద్యపురా అని పిలిచేవారు. కాలక్రమంలో ఇది మాధేపురాగా మారింది. మరొక కథనం అనుసరించి ఇక్కడ అనేక మంది మాధవాలు (శ్రీకృష్ణుని వంశస్థులు) నివాసం ఏర్పరచుకున్నారని అందుకని ఇది మాధవ్పూర్, మాధేపూరా, మాధేపూర్ అయిందని భావిస్తున్నారు.
పురాతన కాలం
పురాతన కాలంలో మాధేపూర్ ప్రాంతం అంగదేశంలో భాగంగా ఉండేది.దీనిని మౌర్యులు, సుంగ, కంవ, కుషాణులు పాలించారు. గుప్తుల కాలంలో ఇది మిధిలా భూభాగంలో భాగంగా ఉండేది. అందుకు గుర్తుగా కిషంగంజ్ వద్ద మౌర్య స్థూపం ఉంది. బిహార్ రాజపుత్రులు ఈ ప్రాంతాన్ని కొంతకాలం పాలించారు. ప్రస్తుతం సింఘేశ్వర్ మండలంలోని రాయ్భీర్ గ్రామంలో భార్లు అధికంగా ఉన్నారు. మొగలుల కాలంలో మాధేపురా తిర్హత్ సర్కార్‌లో భాగంగా ఉండేది.
పురాణ కథనం
ౠష్యశృంగుడు తన భార్య శాంత (రోమపాదుని దత్త పుత్రిక) ప్రేరణ చేత దశరథచక్రవర్తికి పుత్రులు కలగాలని భగవంతుని ప్రార్థిస్తూ దశరథునిచేత పుత్రకామేష్ఠి యాగం చేయించాడు. తరువాత యఙం నుండి ఉద్భవించిన ధన్వంతరి ఇచ్చిన పాయసం భుజించిన దశరథుని పత్నులు గర్భం ధరించి వారికి రామ,లక్ష్మణ, భరత, శత్రుగ్నులు పుత్రులుగా జన్మించారు. రామాయణంలో పేర్కొన్న ఋష్యశృంగ ఆశ్రమం ఇక్కడ ఉందని విశ్వసిస్తున్నారు. బ్రహ్మపురాణంలో సింగేశ్వరుని శృంగేశ్వరుడు అని పేర్కొనబడింది. ఇక్కడ జింకలు, చిరుతలు, ఎలుగుబంట్లు మొదలైన జంతువులు కనిపిస్తుంటాయి.మహాభారతం సమయంలో యుధిష్టరుడు రోమహర్ష ౠషితో ఇక్కడ సంచరించాడని విశ్వసిస్తున్నారు.కుషానుల కాలంలో షీత్- బసంత్ ఇక్కడ నివసించారని భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత కడమ్మ వద్ద శీత్ కోట, సింగేశ్వర్ మండలంలోని బసంతపూర్ గ్రామంలో బసంత్ కోట ఉన్నాయి. శిథిలమైన కోట అవశేషాలు ఇప్పటికీ మిగిలి ఉన్నాయి.ఘైలార్ మండలంలో ఉన్న శ్రీనగర్ రాజా శ్రీ దేవా నిర్మించిన రెండు కోటలు ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
మాథెపురా జిల్లా వైశాల్యం 1788 చ.కి.మీ. ఇది రష్యాలోని " బొల్షాయ్ షంతర్ ద్వీపం " వైశాల్యానికి సమానం.
ఆర్ధికం
2006 గణాంకాల ప్రకారం పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో మాధేపురా జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది. బ్యాక్‌వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న బీహార్ రాష్ట్ర 36 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.
ఉపవిభాగాలు
మాధేపురా జిల్లాలో 2 ఉపవిభాగాలు ఉన్నాయి: మాధేపురా, ఉదా కిషన్‌గంజ్
ప్రార్ధనా మందిరాలు
మాధేపురాలో ప్రముఖ సింగేశ్వ ఆలయం ఉంది. ఆలయంలో " ఇష్ట లింగేశ్వరుడు " ప్రధానదైవంగా ఉంది. బ్రహ్మ పురాణంలో ఈ ఆలయం శ్రింగేశ్వరుడుగా ప్రస్తావించబడింది. మహాకవి విద్యాపతి 14వ శతాబ్దంలో తాను రచించిన సాహిత్యంలో ఈ ఆలయం గురించి ప్రస్తావించాడు. వాల్మికి రామాయణంలో ఋష్యశృంగుడి ఆశ్రమం గురించిన ప్రస్తావన ఉంది. మహాకవి కాళిదాసు రచించిన కుమారసంభవం కావ్యంలో మహాశివుడు తనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన కోశినదీ తీరంలోని ఈ ప్రాంతంలో స్చయంగా నివసించాడని లిఖించాడు. విష్ణుమూర్తి స్వయంగా ఈ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడని విశ్వసించబడుతుంది. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని కుషన్ రాజవంశీయులు నిర్మించారు. ఆరంభాకాల సర్వేలో భానుదాస్ ఈ ఆలయం గురించి నమోదు చేసాడు. సింగేశ్వర్ ఆలయంలో ఒకరాత్రి నిద్రిస్తే అపారమైన పశుసంపద లభిస్తుందని అందులో ప్రస్తావించబడింది.
ప్రభుత్వ సంస్థలు, న్యాయస్థానాలు
మాధేపురాలో ప్రభుత్వ సంస్థలను చేర్చేందుకు:
ఆరోగ్యసేవలు
జిల్లాలో ప్రజల ఆరోగ్యరక్షణకు ప్రైవేట్, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు వైద్యసేవలు అందజేస్తున్నాయి.
విద్య
జిల్లాలో 834 ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. జిల్లాకేంద్రం మాధేపురాలో " భూపేంద్ర నారాయణన్ మండల్  యూనివర్శిటీ " ఉంది. ఇది జిల్లాకు మరింత ప్రాముఖ్యత ఇస్తూ ఉంది.
ప్రయాణ సౌకర్యాలు
మాధేపురా రహదారులు, రైలు మార్గాలతో అనుసంధానించబడి ఉంది.
రహదారులు
జాతీయరహదారులు 107-106 జిల్లాను ప్రధాన నగరాలు, రాష్ట్రాలతో అనుసంధానిస్తూ ఉన్నాయి. రాష్ట్రం లోపల, నగరం లోపల ప్రజల ప్రయాణం చేయడానికి దినసరి బసులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
వాయుమార్గాలు
సమీపంలోని విమానాశ్రయం 247 కి.మీ దూరంలో పాట్నాలో ఉంది.
పండుగలు
జిల్లాలో హోలి, దివాలి,దుర్గా పూజ, విజయదశమి, సరస్వతి పూజ అత్యంత ఉత్సాహంతో జిల్లావాసులు జరుపుకుంటారు.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:కోసి డివిజను  వర్గం:1981 స్థాపితాలు వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు వర్గం:బీహార్ జిల్లాలు
పొట్‌పల్లి
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మెదక్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పొట్‌పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పొట్‌పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పొట్‌పల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
జొన్న, వరి, మొక్కజొన్న
తూము లక్ష్మీనరసింహదాసు
భద్రాద్రి శ్రీరాముని తన ఇష్టదైవంగా జీవితాంతం సేవించి తరించిన భక్త శిఖామణి తూము లక్ష్మీనరసింహదాసు. భద్రాచల రామదాసు కర్మలేశం అనుభవించడానికి ఇలా మరలా జన్మించాడని కొందరి భావన. తూము నరసింహదాసుది గుంటూరు మండలం. వీరి తండ్రి అప్పయ్య, తాత వెంకటకృష్ణయ్యలు శిష్టాచారపరులుగా ప్రసిద్ధులు.
ఇతడు 1790లో అప్పయ్య, వెంకమాంబ దంపతులకు మొదటి సంతానంగా జన్మించాడు. ఇరవై సంవత్సరాల వయసులో తండ్రి పరమపదించడంతో కుటుంబ భారం దాసుపై పడినది. అందుకోసం పొన్నూరులో పేష్కారుగా పనిచేశాడు. వంశానుగతంగా దాసుకు లభించిన వరం రామభక్తి. తన ఇంటిలోనే రామ మందిరం నిర్మించి, అడ్డుగా ఉన్న ఉద్యోగాన్ని వదులుకున్నాడు.
వరద రామదాసుకు క్షయ వ్యాధి సోకింది. నిరంతరం రామనామ స్మరణ చేసుకునే దాసు విజయ సంవత్సరం (1833-34) బాధ్రపద చతుర్థి నాడు రామునిలో లీనమయాడు. అతని భౌతిక కాయాన్ని గోదావరి నదిలో నిమజ్జజం చేయడానికి వెళ్ళిన భక్తుల బృందంతో సహా దేహత్యాగం చేశారు.
ఆయన రచించిన కృతిని ఆలపించిన వారు డాక్టర్ కల్లూరి మురళీకృష్ణ గారు.
చూడగల్గెను రాముని సుందర రూపము
వేడుకలర శ్రీభద్రద్రి విభుని రాఘవ ప్రభుని నేడు
కరకు బంగారు మకుటము మెఱయు కస్తూరి తిలకము
సరసమైన బొమలు కరుణ కురియు కందోయు గలుగు స్వామిని
నీల నీరద దేహము మేలి పసిడి చేలము
ఇందువదనమందు మందహాసము మెఱయగ
అందమైన వెడద యురమునందు ముత్యపు సరులు గలవాని
రత్నమంటపమందు సీతారమణి వామాంకమందు
యత్నముగా మెఱయు మమ్మేలు ఇనకులాంబుధి సోమును రాముని
ఇరుగడల చామరములిడగ వరుస ముత్యాల గొడుగులమర
నరసింహదాసుడెదుట జేయు నాట్యమవధరించు స్వామిని
22, సెప్టెంబర్ 2020, మంగళవారం నాటి ప్రసాద్ అక్కిరాజు గారి సేకరణ
ఇతర లింకులు
వర్గం:1790 జననాలు వర్గం:1833 మరణాలు వర్గం:వాగ్గేయ కారులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఆధ్యాత్మిక వ్యక్తులు
ఎండు ఫలము
ఎండిన పండు అనగా పండు, ఇది అత్యధికంగా అసలైన నీటిని సహజంగా సూర్యుని ఎండలో ఎండబెట్టడం ద్వారా, లేదా డిహైడ్రేటర్స్ లేదా ప్రత్యేక డ్రైయర్స్ ఉపయోగించడం ద్వారా తొలగించబడుతుంది. ఎండిన పండును ఆంగ్లంలో డ్రై ఫ్రూట్ అంటారు. మెసొపొటేమియాలో క్రీస్తుపూర్వం నాలుగు వేల సంవత్సరాల కిందటే ఎండిన పండ్లను ఉపయోగించే సుదీర్ఘ సాంప్రదాయం ఉంది,, ఎందుకంటే వీటి యొక్క తీపి రుచి, పోషక విలువలు,, సుదీర్ఘ జీవితకాలం దృష్ట్యా ప్రాధాన్యతను ఇచ్చారు.
నేడు, ఎండిన పండ్ల వినియోగం విస్తృతంగా ఉంది. అమ్ముడవుతున్న ఎండిన పండ్లలో దాదాపు సగం ఎండుద్రాక్ష ఉన్నాయి, తరువాత ఖర్జూరాలు, రేగు పండ్లు, అత్తి పండ్లు, ఆప్రికాట్లు, పీచెస్, ఆపిల్స్, బేరి పండ్లు. ఆచార లేక సంప్రదాయ ఎండిన పండ్లకు సూచిక: ఎండలో లేదా వేడి గాలి సొరంగ డ్రైయర్స్ లో ఎండబెట్టిన పండ్లు. క్రాన్బెర్రీలు, బ్లూబెర్రీలు, చెర్రీలు, స్ట్రాబెర్రీలు, మామిడి వంటి అనేక పండ్లను ఎండబెట్టే ముందు తీపి ద్రావకంలో (ఉదాహరణకు సుక్రోజ్ సిరప్) నానబెడతారు. తరచుగా రూపంలో తొక్క ఉన్నట్లుగా ఉండే బొప్పాయి, కివి పండు, పైనాపిల్ వంటి కొన్ని క్యాండీడ్ పండ్లను ఎండిన పండ్ల ఉత్పత్తులుగా అమ్ముతారు.
తాజా పండ్ల యొక్క పోషక విలువలను ఎండిన పండ్లు నిలుపుకోగలుగుతాయి. వివిధ ఎండిన పండ్ల యొక్క నిర్దిష్ట పోషక కంటెంట్ వాటి తాజా పండ్ల మాదిరి తన విధాన ప్రక్రియను ప్రతిబింబిస్తాయి. సాధారణంగా, అన్ని ఎండిన పండ్లు అవసరమైన పోషకాలను అందిస్తాయి, ఆరోగ్య సంరక్షక జీవక్రియాశీల పదార్ధముల యొక్క ఒక శ్రేణి, వీటిని తయారు చేసే విలువైన సాధనాలు ఆహారం నాణ్యత పెంచడానికి, దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల యొక్క ప్రమాదాన్ని తగ్గించేందుకు సహాయ పడతాయి.
ఎండు ఫలాలు
సుమారు నాలుగైదు కిలోల ద్రాక్ష ఎండబెడితే ఒక కిలో ఎండు ద్రాక్ష అవుతుంది. నేరుగా ఎండలో లేదా ఓవెన్ లేదా డీ హైడ్రైటర్ల ద్వారా పండ్లను ఎండబెడతారు. సి విటమిన్ తగ్గిపోకుండా నిమ్మ, నారింజ, ఫైనాపిల్ రసాలు, లేదా ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లంలో ముంచి తీస్తారు. దీనివల్ల రంగు మారదు. ఆపై ఎండబెట్టి పాస్టరైజ్ చేసి నిల్వ చేస్తారు. అయతే, సంప్రదాయ పద్ధతుల్లో ఎండబెట్టినవే మంచివి. ఎండు ఖర్జురాలయితే నీళ్లలో నానబెట్టుకుని త్రాగుతారు. ఎండిన పండ్లలో ఔషధ గుణాలు మెండు. సహజమైన ఔషధాలు, శరీరానికి అవసరమైన ఖనిజాలు, విటమిన్లు, ఎంజైమ్‌లు సమృద్ధిగా ఉంటాయని ఆయుర్వేదం చెబుతోంది. జీర్ణశక్తిని పెంచడంతో బాటు రక్తాన్నీ శుద్ధి చేస్తాయి. అందుకే -ఏ ఎండు ఫలాలు‌నీ వదలోద్దు కొంచెం కొంచెంగా రోజు వారీగా తింటుండండి.
మనకు తెలిసిన ఎండు ఫలాలు, నట్స్‌లో ప్రదానంగా ఎండు ద్రాక్ష, ఖర్జూరం, జీడిపప్పు, బాదంపప్పుల వాడకమే ఎక్కువ. చూడడానికి ఎంతో చిన్నవిగా ఉండే ఎండు ద్రాక్ష ఆరోగ్యానికి చేసే మేలు ఎంతో. వీటిల్లో చెక్కర శాతం ఎక్కువ. అనారోగ్యంతో నీరసించిన వాళ్ళు ఇవి కాసిని తింటే వెంటనే కోలుకుంటారు. ముఖ్యంగా మలబద్ధకంతో బాధపడేవాళ్ళు -రెండు టేబుల్ స్పూన్లు ఎండు ద్రాక్షను గ్లాసు నీళ్లలో రోజంతా నానబెట్టి ఉదయాన్నే తాగి, పండ్లను తినేస్తే సరి. చిన్న పిల్లలకి ఈ నీళ్లు మరీ మంచిది. వయస్సును బట్టి ఆరునుంచి పది ఎండు ద్రాక్షను నానబెట్టి పట్టించాలి. ఇందులో ఐరన్‌కూడా ఎక్కువ. బరువు తక్కువుగా ఉన్నవాళ్లకీ, రక్తహీనతతో బాధపడే వాళ్లకీ మంచిది. జీడిపప్పులో మోనో అన్ శాచ్యురేటెడ్ కొవ్వులు ఎక్కువుగా ఉండటంతో ఇవి గుండెకు మేలుచేస్తాయ. పోటాషియం, మెగ్నీషియం, ఫాస్పర్, సెలీనియం, కాపర్, విటమిన్‌లు ఇందులో అధికం. ఖర్జురాల్లో గ్లూకోజ్, ఫ్రక్టోజోలు ఎక్కువ. నీళ్లలో రాత్రంతా నానబెట్టి ఉదయాన్నే గింజల్ని తీసేసి కనీసం వారానికి రెండుసార్లు తింటే గుండె పదిలమే. ఇందులో కొద్ది పాళ్లలో ఉన్న నికోటిన్ పేగుల్లోని ఇబ్బందుల్ని తొలగిస్తుంది. బాదం బోలెడు పోషకాలకు నిలయం.
శక్తినిచ్చే ఎండు ఫలాలు
ఆరోగ్యానికి కాలవలసిన పోషకాహారం పుష్కలంగా ఎండు ఫలాలులో ఉన్నాయి. అవి చూడడానికి చిన్నవిగా ఉన్నా వాటికుండే శక్తి ఎక్కువ మొత్తంలో ఉంటాయి. ఇందులో ఖనిజలవణాలు, విటమిన్లు, ఎంజైములు స్రవించడానికి అవసరమైన వనరులు వీటిల్లో అధికం జీర్ణశక్తిని అధికం చేసి, రక్తాన్ని శుద్ధి చేస్తాయి. అంతే కాకుండా సహజంగా తీసుకున్నా ఆహారం ద్వారా సంభవించే అనారోగ్యాలకు కూడా ఈ పండ్లు మంచి మందులా ఉపయోగపడతాయి.
జీడిపప్పు...
శరీరానికి కావలసిన ప్రొటీన్లు ఇందులో అధికంగా ఉంటాయి. వీటిలో పొటాసియం, విటమిన్‌ బి, కూడా పుష్కలంగా ఉంటాయి. అంతేకాకుండా వీటిలో ఉండే అసంతృప్త కొవ్వు పదార్థం గుండె జబ్బులను నివారించే సామర్ధ్యాన్ని కలిగిఉంది. మెగ్నీషియం, ఫాస్ఫరస్‌, సెలీనియం, రాగి వంటివి తగిన పరిమాణంలో లభిస్తాయి.
ఎండు ద్రాక్ష...
ద్రాక్ష పండ్లను ఎండబెట్టినప్పుడు, ఎండు ద్రాక్ష తయారవుతుంది. మంచి పోషకాహర విలువలు కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని రకాల వ్యాధులు సోకినప్పుడు ఇవి ఉత్తమ ఆహారంగా ఉపయోగ పడుతాయి. అదేవిధంగా ఎండు ద్రాక్షను బాగా వేడి చేసిన నీళ్ళలో నానబెట్టి తర్వాత పిల్లలకు ఇస్తే వారిలో జీర్ణశక్తి బాగా వృద్ధి అవుతుంది. కాకపోతే నానబెట్టే ముందు వీటిని పొడిగా చేయాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల పండ్లలోని రసం నీటిలో బాగా కలిసి పోయి పిల్లలకు పోషకాలు అందుతాయి. వీటిల్లో ఇనుము అధికంగా ఉండటం వల్ల రక్తంలోకి ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా త్వరగా చేరుతుంది. ఇవి రక్త హీనతకు మంచి మందుగా ఉపయోగపడతాయి.
ఖర్జూరపు పండ్లు...
ప్రకృతి సిద్ధంగా లభించే గ్లూకోజ్‌ ఫ్రక్టోజ్‌లు వీటిలో ఉంటాయి. ఖర్జూరాలను మెత్తగా రుబ్బి నీళ్ళలో రాత్రంతా నానబెట్టిన తర్వాత వీటిల్లోని విత్తనాలను తొలగించి కనీసం వారానికి రెండు సార్లు తీసుకుంటే మంచి ఆరోగ్యం లభిస్తుంది.చిన్న ప్రేవుల్లో చోటు చేసుకోనే సమస్యలకు వీటివల్ల మంచి పరిష్కారం లభిస్తుంది.ఇందులో మంచి పోషకాహార విలువను కలిగిఉంటాయి.
అంజీర్‌ పండు....
ఎండిన అంజీర్‌ పండులో పీచు, రాగి, మంగనీస్‌, మెగ్నీషియం, పొటాసియం, కాల్షియం, విటమిన్‌-కె, వంటికి పుష్కలంగా ఉన్నాయి. ఇంకా ఫ్లవనోయిడ్స్‌, పాలిఫినోల్స్‌ను కూడా వీటిల్లో ఉంటాయి. రోజు 35 గ్రాముల ఎండిన అంజీరు పండు పౌడ రును తీసుకుంటే‚, ప్లాస్మాలో, యాంటీ ఆక్సిడెంట్‌ సామ ర్థ్యం గణనీయంగా పెరుగుతు ంది.ఇందులోకాల్షియం పీచు రూపంలో కలిగి ఉండేది అంజీర్‌ పండులో మాత్రమే.
ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్
ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్ (Propionibacterium) ఒక రకమైన బాక్టీరియా ల ప్రజాతి.
ఎండు ఫలము
ఇవి కూడా చూడండి
డ్రైఫ్రూట్స్ లడ్డు
ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్
వీటికున్న విలక్షణమైన జీవక్రియ మూలంగా ప్రొపియోనిక్ ఆమ్లం (Propionic acid) ను తయారుచేస్తాయి.
ఎండు ఫలము
బయటి లింకులు
వర్గం:ఎండిన పండ్లు వర్గం:పండ్లు
ప్రొపియోనిబాక్టీరియమ్
ఇవి మనుషులు, ఇతర జీవుల స్వేద గ్రంధులలో సహజీవనం చేస్తాయి. కొన్ని సార్లు ఇవి మొటిమలను కలిగిస్తాయి.
మూలాలు
వర్గం:బాక్టీరియా
రాజాధిరాజు
వర్గం:నూతన్ ప్రసాద్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:బైబిల్ ఆధార సినిమాలు
దామోదరసేన
వాకాటక రాజవంశం (సుమారుగా 250 - క్రీస్తుశకం 500 సిఈ)
ప్రవరాపుర–నందివర్థన శాఖ వత్సగుల్మ శాఖ
మూలాలు
వర్గం:వాకాటక సామ్రాజ్యం వర్గం:5 వ శతాబ్దపు భారతీయ చక్రవర్తులు వర్గం:వాకాటక రాజవంశం వర్గం:భారతీయ చక్రవర్తులు
దర్వేష్ అలీ సాహెబ్ దర్గా
దర్వేష్ అలీ సాహెబ్ దర్గా మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఒక మండలానికి కేంద్రమైన ధరూర్ గ్రామంలో ఉంది.
చరిత్ర
దర్వేష్ అలీ సాహెబ్ అను ఒక ముస్లిం సాధువు ఎక్కడి నుండో వచ్చి ఇక్కడ కొంత కాలం జీవించి, ఇక్కడే సజీవ సమాధి అయ్యారని గ్రామస్తుల కథనం.
ఉత్సవాలు
ఈ దర్గాలో సంవత్సరం పొడువునా ఎవరో ఒకరు కందురులు చేస్తూనే ఉంటారు. ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు మాసంలో దర్గాలో ఉర్సు ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ధరూర్ చుట్టు ప్రక్కల గ్రామాల ప్రజలు సైతం ఈ ఉత్సవాలలో పాల్గొంటారు.
మూలాలు
వర్గం:మహబూబ్ నగర్ జిల్లా దర్గాలు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర దర్గాలు వర్గం:దర్గాలు
బణువు
thumb|హీలియం బణువు బణువు అనేది కొత్తగా తయారు చేసిన మాట. ఇంగ్లీషులో మోలిక్యూల్‌ (molecule) కి సమతుల్యమైన మాట ఇది. కొన్ని అణువుల సముదాయం అనే అర్థం స్పురించేలా 'బహుళంగా ఉన్న అణువు' అని విశ్లేషణ చెప్పుకో వచ్చు. ఈ మాటని మొట్టమొదట అమెరికాలో 1967 ప్రాంతాలలో ప్రచురించబడ్డ తెలుగుభాషా పత్రిక లో ప్రయోగించబడింది. ఈ మాటని వేమూరి వేంకటేశ్వరరావు స్వీకరించి తన జీవరహశ్యం, రసగంధాయ రసాయనం, జీవ నది అన్న పుస్తకాలలో విరివిగా వాడేరు.
అవసరం
తెలుగులో అణువు, పరమాణువు అనే రెండు మాటలు ఉన్నాయి. ఈ రెండూ కూడా atom అనే ఇంగ్లీషు మాటకి పర్యాయపదాలుగా వాడటం జరుగుతోంది తప్ప ఏ మాట ఏసందర్భంలో వాడాలన్నది వివాదాస్పదంగా ఉండి పోయింది. ఉదాహరణకి atom అనే మాటకి 'పరమాణువు' సమతుల్యం అనే వారు అణుశక్తి, అణుబాంబు అనే వాడుకని గమనించే ఉంటారు. మంత్రపుష్పంలో 'పీతాభాస్వత్వణూపమా' అనే ప్రయోగం ఉంది. ఇక్కడ 'అణువు' అంటే atom అనే అర్థం స్పురిస్తుంది కాని, molecule అనే అర్థం స్పురణకి రాదు.
అంతే కాదు. atom ని పరమాణువు అంటే అణుగర్బంలో ఉన్న రేణువుల సంగతి? కనుక ప్రస్తుతం భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రాలలో ఉన్న భావాలకి సరిపడా తెలుగు మాటలు లేవు కనుక కొన్ని కొత్త మాటలు అవసరం. బణువు అనేది ఆ అవసరం తీర్చటానికి పుట్టింది.
మూలాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రము వర్గం:పదజాలం వర్గం:తెలుగు భాష లో కొత్త పదాలు
సి.కె.నాయుడు
'''సి. కె. నాయుడుగా పేరు గాంచిన కొఠారి కనకయ్య నాయుడు''' భారత టెస్ట్ క్రికెట్ జట్టు తొలి కెప్టెన్. పద్మభూషణ పురస్కారం అందుకొన్న తొలి క్రికెట్ ఆటగాడు, 1933లో విస్‌డెన్ క్రికెటర్ ఆఫ్ ద ఇయర్ అందుకున్నాడు. 1955లో భారత ప్రభుత్వం నుండి పద్మభూషణ్ అందుకున్నాడు. భారత క్రికెట్ చరిత్రలో రెండు దశాబ్దాలు (1916-1936) నాయుడు యుగం గా ప్రసిద్ధి గాంచాయి.
నాయుడు 1895, అక్టోబర్ 31న నాగపూర్లో ఒక తెలుగు కుటుంబములో జన్మించాడు. నాగపూర్లో పెరిగిన ఈయన పాఠశాల రోజులనుండే క్రికెట్ ఆటలో ఎంతో ప్రతిభ కనపరిచాడు. ఈయన ప్రథమ శ్రేణి క్రికెట్ ఆటలో ప్రవేశము 1916లో హిందూ జట్టులో, యూరోపియన్ జట్టుకు వ్యతిరేకముగా జరిగింది. ఈయన ఆ ఆటలో తమ జట్టు 79 పరుగులకు 7 వికెట్లు పడిన పరిస్థితిలో 9వ ఆటగాడిగా బ్యాటింగుకు దిగాడు. మొదటి మూడు బంతులు అడ్డుకొని, నాలుగో బంతిని సిక్సర్ కొట్టాడు. ఇలా మొదలైన ఈయన ప్రాబల్యం తన క్రీడాజీవితపు చివరినాళ్ల వరకు చెక్కుచెదరలేదు.
ఆరు దశాబ్దాలపాటు ఫస్ట్ క్లాస్ క్రికెట్ ఆడిన కొద్దిమంది క్రీడాకారులలో సి. కె. నాయుడు ఒకరు. 1956-57 రంజీ ట్రోఫీలో తన 62 వ యేట అతను చివరిసారి ఆడాడు. ఆ మ్యాచ్‌లో 52 పరుగులు చేశాడు. రిటైర్ అయ్యాక కొన్నాళ్ళు జట్టు సెలెక్టర్ గా, రేడియో వ్యాఖ్యాతగా ఆటతో తన అనుబంధం కొనసాగించాడు.
కుటుంబ నేపథ్యం
సి.కె.నాయుడు పూర్వీకులు కృష్ణాజిల్లా మచిలీపట్నానికి చెందిన సుప్రసిద్ద తెలగ నాయుడు వర్గంవారు. అయితే, ఆయన తాతగారైన కొట్టారి నారాయణస్వామి నాయుడు గారికి రెండు తరాలకి ముందే వాళ్ళ కుటుంబం హైదరాబాదుకి తరలిపోయింది. నారాయణస్వామి నాయుడు గారి తాతగారు నిజాం నవాబు వద్ద దుబాసీగా పనిచేసారు. తరువాత వారి మకాం ఔరంగాబాద్ కు మారింది. చివరికి సి.కె.నాయుడి తండ్రి సూర్యప్రకాశరావు నాయుడు హోల్కర్ సంస్థానంలో న్యాయమూర్తిగా ఉంటూ, నాగపూరులో స్థిరపడ్డారు. సి.కె.నాయుడు అక్కడే పుట్టి పెరిగాడు. సి.కె.ప్రతిభను గౌరవిస్తూ, హోల్కర్ సంస్థానాధీశుడు 1923లో ఆయనకి తన సైన్యంలో అత్యున్నత పదవినిచ్చి, ఇండోర్ రావలసిందిగా ఆహ్వానించాడు. తన ఆఖరు రోజుల వరకూ సి.కె. అక్కడే స్థిరనివాసం ఏర్పర్చుకున్నాడు. రాష్ట్రానికి ఆవలనున్నా సి.కె. ఇంట్లో తెలుగు వాతావరణమే ఉండేదని ఆయన పిల్లలు ఆయన గురించి రాసిన పుస్తకాలలో రాసారు. తెలుగు సంప్రదాయాలను పాటిస్తూ, తెలుగు పత్రికలు చదవడం, తెలుగు వస్త్రధారణలో ఉండటం నాయుడి గారి కుటుంబంలో కొనసాగాయి. సి.కె.మరణానంతరం అప్పటి రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి మచిలీపట్నంలో ఒక వీధికి సి.కె. పేరు పెట్టారు. సి.కె.నాయుడు సోదరుడు సి.ఎస్.నాయుడు కూడా ప్రముఖ క్రికెటర్. సి.కె. కుమార్తె చంద్ర నాయుడు భారతదేశంలోని తొలి మహిళా క్రికెట్ వ్యాఖ్యాత.
క్రికెట్ కెరీర్
నలభై ఎనిమిదేళ్ళ సుదీర్ఘ ఫస్ట్ క్లాసు కెరీర్ లో సి.కె. ముంబై క్వాడ్రాంగులర్స్, పెంటాంగులర్స్, రంజీట్రోఫీ, మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ మ్యాచ్ లు, నాగపూర్ క్వాడ్రాంగులర్స్, సూరత్ క్వాడ్రాంగులర్స్, అమృతసర్ ట్రయాంగులర్స్, రోషనారా టోర్నమెంటు, మొయినుద్దౌలా గోల్డ్ కప్ ఇలా అనేక టోర్నమెంట్లలో ఆడేవాడు. ఇవి కాక, వివిధ రాష్ట్రాల చీఫ్ మినిస్టర్స్ ఎలెవెన్, గవర్నర్ ఎలెవెన్ జట్లకి కూడా ప్రాతినిధ్యం వహించాడు. మొత్తం 344 మ్యాచ్ లు ఆడి 11825 పరుగులు చేశాడు, 411 వికెట్లు తీసుకున్నాడు. విశేషం ఏమిటంటే సి.కె. కెరీర్ లో ఆడిన మ్యాచ్ లలో సగానికి పైగా ఆయనకి నలభై ఏళ్ళు దాటాక ఆడినవే.
ఏడు అంతర్జాతీయ టెస్ట్ మ్యాచ్ లు ఆడిన సి.కె. 350 పరుగులు చేశాడు, తొమ్మిది వికెట్లు తీసుకున్నాడు.
సి.కె.నాయుడు గురించి వచ్చిన పుస్తకాలు
“సి కె” క్రికెట్ జీవిత విషయ సారంశం:
ఆడిన మ్యాచ్ లు – 207 చేసిన పరుగులు – 11,825 అత్యుత్తమ పరుగులు (స్కోరు) – 200 సెంచరీలు – 26 యాబైలు – 28 తీసిన వికెట్లు – 411 పట్టిన క్యాచ్ లు – 170
బయటి లింకులు
వర్గం:1895 జననాలు వర్గం:1967 మరణాలు వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కారం పొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ మూలాలున్న వ్యక్తులు
ముద్దుల జానకి పెళ్ళికి
ముద్దుల జానకి పెళ్ళికి 1992 లో విడుదలైన  పెద్దరికం సినిమాలోని పాట. దీనిని భువనచంద్ర రచించగా రాజ్ కోటి సంగీతాన్నందించాడు. ఈ పాటను కె.ఎస్.చిత్ర గానం చేసింది. సినిమాలో ఈ పాటలో సుకన్య ప్రధాన  పాత్రగా నటించింది.
పాట
తొలకరిలా వలపంతా కురిసేనులే తీయని ఉహాలు చిగురు తొడిగెను నింగిని తాకే పందిరి వేసి పచని పల్లెను పీటగా జేసి బంగారు రంగులు వేయించ రారే మురిపాల పెళ్లి జరిపించ రారే వధువు సొగసంత మెరిసే వలపు మదిలోన విరిసే చిలిపి కోరికలు కురిసే పడుచు పరువాలు బిగిసె కనివిని ఎరుగని కమ్మని భావన కధలుగా కనిపించే||
తూరుపు ఎరుపై మనసులు పాడే గోదావరిలా మమతలు పొంగే రాయంచలన్నీ రాగాలు తీసే చిలకమ్మలెన్నో చిత్రాలు చేసే కదలి రావమ్మ నేడే కలలు పండేటి వేళ వేచియున్నాడు వరుడే సందె సరసాల తేల సరసపు వయసున ఒంపుల సొంపుల సరిగమ వినిపించి||
బాహ్య లంకెలు
వర్గం : తెలుగు సినిమా పాటలు
ముంబై - న్యూ ఢిల్లీ దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్
ముంబై-న్యూ ఢిల్లీ దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్, ఇది ముంబై, న్యూ ఢిల్లీ ల మధ్య నడుస్తున్న దురంతో రకం రైలు. దీన్ని ముంబై AC దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్ అని కూడా అంటారు. ఇది 16 ఎయిర్ కండిషన్డ్ బోగీలు కల రైలు. ఇది మహారాష్ట్ర నుండి ఢిల్లీకి నడిచే అత్యంత వేగవంతమైన రైళ్ళలో ఒకటి. దీనిని పశ్చిమ రైల్వే (WR), ముంబై డివిజన్ నిర్వహిస్తుంది. ఈ రైలు గతంలో వాణిజ్య హాల్ట్‌లు చేసేది కాదు, కానీ ఇప్పుడు వడోదర, రత్లాం, కోటాలలో వాణిజ్య హాల్ట్‌లున్నాయి. ఎగువ దిశలో, న్యూఢిల్లీ నుండి ముంబైకి, రైలు నంబర్ 22210తో, దిగువ దిశలో, ముంబై నుండి న్యూఢిల్లీకి రైలు నంబర్ 22209గా ఈ సేవ నడుస్తుంది. సీల్దా-న్యూ ఢిల్లీ దురంతో రైలును బికనీర్ వరకు పొడిగించిన తర్వాత, ఈ రైలు ప్రస్తుతం భారతీయ రైల్వేలలో అత్యంత వేగవంతమైన దురంతో ఎక్స్‌ప్రెస్.
ఇతర దురంతో రైళ్లలో చాలా వరకు రాజధాని రైళ్ళ కంటే తక్కువ ప్రయాణ సమయాన్ని తీసుకుంటాయి. అందువల్ల, ముంబై దురంతో ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు, ఇది భారతీయ రైళ్ళలో అత్యంత వేగవంతమైన సేవగా ఉంటుందని భావించారు. ఈ మార్గంలో అత్యధిక ప్రాధాన్యతను పొందే రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ ముంబై-ఢిల్లీ మార్గంలో అత్యంత వేగవంతమైన రైలుగా నిలిచింది. కానీ, ఒకప్పుడు నాన్‌స్టాప్ సర్వీసుగా నడిచినప్పటికీ, దురంతో రాజధాని రైళ్ళ కంటే 40–70 నిమిషాలు ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటుంది.
బోగీలు
భారతదేశంలో తయారైన ఎరుపు-బూడిద రాజధాని లివరీలో LHB కోచ్‌లను ఈ రైలు కోసం ఉపయోగిస్తారు. మా-మాటీ-మానుష్ అని పిలువబడే దురంతో రైలుకు దురంతో వినైల్ లేదా వాల్‌పేపర్ అతికిస్తారు.
ఈ రైలులో 9 థర్డ్ AC (3A), 3 సెకండ్ AC (2A), 1 ప్యాంట్రీ, 1 ఫస్ట్ AC (1A), 2 జనరేటర్ కార్ లు ఉంటాయి. సెలవుల సమయంలో అదనపు రద్దీని తట్టుకోడానికి గరిష్టంగా 1–2 అదనపు కోచ్‌లను జోడించవచ్చు
వేగం
ఈ మార్గం లోని కొన్ని భాగాల్లో మినహాయించి ఈ రైలు గరిష్టంగా అనుమతించదగిన వేగం గంటకు 130 కి.మీ.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు
కొమ్మనాపల్లి
కొమ్మనాపల్లి పేరుతో చాలా వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ వ్యాసాల జాబితాను ఇక్కడ ఇచ్చారు.
షాపల్లి (నార్కెట్‌పల్లి)
షాపల్లి, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లా, నార్కెట్‌పల్లి మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన నార్కట్ పల్లి నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నల్గొండ నుండి 31 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గ్రామ జనాభా
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 364 ఇళ్లతో, 1489 జనాభాతో 818 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 758, ఆడవారి సంఖ్య 731. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 441 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576883 .పిన్ కోడ్: 508254.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
షాపల్లిలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఇద్దరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు. ఒక మందుల దుకాణం ఉంది.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
షాపల్లిలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.