cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
రోంగ్జియన్ జెయింట్ బుద్ధ
చరిత్ర
జెయింట్ బుద్ధ చెక్కబడినప్పుడు, వర్షం, ఎండ నుండి రక్షించడానికి ఐదు పైకప్పులతో భారీ పది అంతస్తుల కలప నిర్మాణం నిర్మించబడింది. అసాధారణంగా ఈ నిర్మాణం ఇప్పటికీ ఉంది.
ఎడ్వర్డ్ కోల్‌బోర్న్ బాబర్ (జా-డింగ్ మరియు మౌంట్ ఒమీ (లెషాన్) సందర్శించే బ్రిటిష్ యాత్రికుడు) తెలియని రష్యన్ యాత్రికుడు దాని ఉనికి గురించి చెప్పినప్పుడు 1870ల చివరి నుండి ఈ విగ్రహం గురించి పాశ్చాత్యులకు తెలుసు. అయితే 1910 వరకు రోజర్ స్ప్రాగ్ (అమెరికన్ యూనివర్సిటీ గ్రాడ్యుయేట్) దీనిని సందర్శించలేదు. లెషన్ వద్ద బుద్ధుడి మాదిరిగానే ఈ బొమ్మ ఉన్నట్లు అతను కనుగొన్నాడు. కొండ పైభాగంలో ఇసుక రాతి కొండ 50 అడుగుల వెడల్పుతో ఒక గూడు కత్తిరించబడింది, "యూరోపియన్ శైలిలో కూర్చున్న బొమ్మగా చెక్కబడిన రాతి కేంద్రాన్ని వదిలివేసి, బుద్ధుని తరచుగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నందున అక్కడ అతను కూర్చున్నాడు, అతని ముందు ఉన్న నగరం టైల్స్ పైకప్పు వైపు భయంకరంగా చూస్తున్నట్టు ఉంటుంది. స్ప్రాగ్ గ్రేట్ బుద్ధుని క్రింద ఉన్న నగరం యోంగ్-హిన్‌లో ఒక ఆలయాన్ని కూడా చూడవలసి ఉంది, అక్కడ అతను "చైనాలో సరైన చిమ్నీలు తెలియవు" అనే సిద్ధాంతాన్ని తిరస్కరించే రెండు చిమ్నీలను గమనించాడు.
అధోకరణం
ఈ ప్రాంతంలో హద్దులేని అభివృద్ధి నుండి వెలువడే కాలుష్యం వల్ల రోంగ్జియన్ బుద్ధ ప్రభావితమైంది. జిన్హువా వార్తా సంస్థ ప్రకారం, లెషన్ జెయింట్ బుద్ధ, ఈ ప్రాంతంలోని అనేక చైనీస్ సహజ, సాంస్కృతిక వారసత్వ ప్రదేశాలు వాతావరణం, వాయు కాలుష్యం, పర్యాటకుల సమూహాల నుండి క్షీణతను చూశాయి. ప్రభుత్వం పునరుద్ధరణ పనులకు హామీ ఇచ్చింది.
కొలతలు
71 మీటర్లు (233 అడుగులు) ఎత్తులో, ఈ విగ్రహం తన మోకాళ్లపై చేతులు ఉంచి కూర్చున్న మైత్రేయ బుద్ధున్ని వర్ణిస్తుంది. అతని శరీరం 36.67 మీటర్ల ఎత్తు, తల 8.76 మీటర్లు, అతని భుజాలు 12.67 మీటర్ల వెడల్పు మోకాళ్లు 12 మీటర్ల ఎత్తు, 3.5 మీటర్ల వెడల్పు ఉంది.
ఇక్కడ ఒక స్థానిక సామెత ఉంది: "పర్వతమే బుద్ధుడు, బుద్ధుడే ఒక పర్వతం".
ఈ ఆలయం దాదాపు 80,000 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది, బుద్ధుని ఆవరించి ఉన్న ఆలయం, గృహం 2000 చదరపు మీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:బుద్ధులు
డర్టీ హరి
డర్టీ హరి 2020లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. గూడూరు శివరామకృష్ణ సమర్పణలో గూడూరు సతీష్‌ బాబు, గూడూరు సాయి పునీత్, కేదార్‌ సెలగం శెట్టి, వంశీ కారుమంచి నిర్మించిన ఈ చిత్రంలో శ్రవణ్‌ రెడ్డి, సిమ్రత్‌ కౌర్, రుహానీ శర్మ హీరో, హీరోయిన్లుగా నటించగా ఎం. ఎస్. రాజు దర్శకత్వం వహించాడు. ఈ సినిమా 2020, డిసెంబరు 18 ఫ్రైడే మూవీస్ ఏటీటీ లో విడుదలైంది.
కథ
మధ్యతరగతి కుటుంబానికి చెందిన హ‌రి (శ్రవణ్‌ రెడ్డి) ఉద్యోగం కోసం హైదరాబాద్ నగరానికి వస్తాడు. హైదరాబాద్ లో ధ‌నవంతుల కుటుంబానికి చెందిన అమ్మాయి వసుధ (రుహాని శర్మ) పరిచయం అవుతుంది, ఆ పరిచయం కాస్త ప్రేమగా మారి పెళ్లి వరకు వెళ్తుంది. వెళుతుంది. వసుధ సోదరుడి గర్ల్ ఫ్రెండ్ జాస్మిన్ (సిమ్రాత్ కౌర్)కు హరి ఆకర్షితుడవుతాడు. వసుధతో ప్రేమలో ఉంటూనే జాస్మిన్‌తో ఎఫైర్ నడిపిస్తాడు. ఈ సంబంధాలతో హరి ఎలాంటి సమస్యలను ఎదుర్కొన్నాడు? అనేది మిగతా సినిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2020 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు
అర్మేనియా మారియట్ హోటల్, యెరెవాన్
ఆర్మేనియా మారియట్ హోటల్ (అర్మేనియన్:Արմենիա Մարիոթ Հյուրանոց Երևան), ఆర్మేనియా రాజధాని యెరెవాన్ లోని ఒక 5-స్టార్ లగ్జరీ హోటల్. ఇది కెంట్రాన్ జిల్లాలో ఉన్నది. ఇది సోవియట్ కాలంలోని 1958 వ సంవత్సరంలో  ప్రభుత్వ ఆధీనంలో ఆర్మేనియా హోటల్ గా ప్రారంభించబడింది. యు.ఎస్.ఎస్.ఆర్ కుప్పకూలిన తరువాత, 1998 లో ఈ హోటల్ ను ప్రైవేటీకరించి పునర్నిర్మించారు. దీనిని 1999 లో అర్మేనియా మారియట్ హోటల్ యెరెవాన్ గా నామకరణం చేసి ప్రారంభించారు.
ఈ హోటల్ 1 అమిర్యాన్ వీధి పై, రిపబ్లిక్ స్క్వేర్ వైపు తిరిగి ఉంటుంది. నేషనల్ గేలరీ, ఒక ప్రభుత్వ భవనం హోటల్ ముందు ఉన్నాయి.
2016 వ సంవత్సరంలో 259 అతిథిగృహాలతో, ఆర్మేనియా మారియట్ హోటల్ అర్మేనియాలోనే రెండవ అతిపెద్ద హోటల్.
చరిత్ర
హోటల్ నిర్మాణాన్ని 1950 లో ప్రారంభించగా, 1958 లో పూర్తయింది. హోటల్ ను 1958 లో ప్రారంభించి అర్మేనియా అనే పేరు పెట్టారు. ఇది రాష్ట్ర పాలిత ఇంటూరిస్ట్ సంస్థచే నిర్వహించబడుతుంది; సోవియట్ యూనియన్ లో హోటళ్ళు, పర్యటనల నియంత్రణ విభాగం ఈ హోటల్ ను నిర్వహిస్తుంది. ప్రారంభ సమయంలో, ఆర్మేనియా  అర్మేనియన్ ఎస్.ఎస్.ఆర్  లో అతిపెద్ద హోటల్. అలెగ్జాండర్ టమానియన్ డిజైన్ చేసిన యరెవెన్ యొక్క అసలు ప్రణాళిక ఆధారంగా ఆర్కిటెక్ట్స్ మార్క్ గ్రిగోరీన్, ఎడ్వర్డ్ సరాపియన్ ఈ హోటల్ ను రూపొందించారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టరుగా కోస్తంటిన్ అల్లునీయన్ వహించారు. హోటల్ యొక్క పునాదిరాయి బసాల్ట్ రాయి అవ్వగా, హోటల్ ను పింక్ అర్మేనియన్ టఫ్ఫాతో నిర్మించారు.
1990 వ దశాబ్దంలో అర్మేనియాలో ఆర్థిక సంక్షోభం సంభవించిన తరువాత, 1998 లో "ఎకె డెవలప్మెంట్" సంస్థ ఈ హోటల్ ను కొనుగోలు చేసింది. పెద్ద ఎత్తున పునర్నిర్మాణం పనులు యు.ఎస్. $ 40 మిలియన్ల పెట్టుబడితో చేసిన తరువాత, హోటల్ అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా పూర్తిగా పునరాభివృద్ధి చెందింది. 1999వ సంవత్సరంలో తిరిగి ప్రారంభించినప్పటి నుండి దీనిని మారియట్ ఇంటర్నేషనల్ కు చెందిన మారియాట్ హోటల్స్ & రిసార్ట్స్ నిర్వహిస్తుంది. ప్రస్తుతం, ఈ హోటల్లో 3 వేర్వేరు భవనాలు (అర్రాట్, ఆర్మేనియా, న్యూ భవనం) ఉన్నవి, అన్నీ పక్కపక్కనే ఉన్నాయి.
ప్రత్యేకతలు
హోటల్ లో అనేక రెస్టారెంటులు ఉన్నవి, హోటల్ "క్రిస్టల్" బార్, లాంజ్, "అర్మేనియా బ్రస్సేరీ" రెస్టారెంట్, "కుసినా" ఇటాలియన్ రెస్టారెంట్, "స్కూప్!" ఐస్క్రీం పార్లర్, "మీటింగ్ పాయింట్" అవుట్ డోర్ కేఫ్ వంటివి ఉన్నాయి. ఈ హోటల్ లో 10 కాన్ఫరెంట్ హాల్స్, ఫిట్నెస్, ఆరోగ్య కేంద్రం, బహిరంగ స్విమ్మింగ్ పూల్ వంటివి కూడా ఉన్నాయి.
ఈ హోటల్ ను సమీపంలోని రిపబ్లిక్ స్క్వేర్ భూగర్భ మెట్రో స్టేషన్ ద్వారా చేరుకోవచ్చు.
సూచనలు
వర్గం:యెరెవాన్ లోని హోటళ్ళు
అతడు అడవిని జయించాడు
అతడు అడవిని జయించాడు, డా.పి. కేశవరెడ్డి రాసిన తెలుగు నవల. మొదట 1984 లో ఆంధ్రజ్యోతి వారపత్రికలో ధారావాహికగా ప్రచురితమైంది. నవలగా 1985 లో తొలిసారి విజయవాడ నవోదయ పబ్లిషర్స్‌ సంస్థ ప్రచురించింది. ఆ తరువాత పలు సంస్థలు ఈ నవలను ప్రచురించాయి. పరిమాణం రీత్యా చిన్న నవల అయిన దీన్ని నవలిక అనవచ్చు. నేషనల్ బుక్ ట్రస్టు వారు ఈ నవలను 14 భారతీయ భాషల్లోకి అనువదింపజేసి ప్రచురించారు. ఆకాశవాణి విశాఖపట్నం కేంద్రం దీన్ని రేడియో నాటకంగా ప్రసారం చేసింది. ఇద్దరు తెలుగు సినిమా దర్శకులు ఈ నవలను సినిమాగా రూపొందించాలని సంకల్పించారు.
కథ
ఒక సూర్యాస్తమయం నుండి మరుసటి సూర్యోదయం వరకూ జరిగే కథ, అతడు అడవిని జయించాడు. రెండే మానవ పాత్రలున్న చిన్న నవలిక ఇది. అందులోనూ ఒకటి చాలా చిన్న పాత్ర కాబట్టి, ఒకే పాత్ర అని అనుకోవచ్చు. ఆ పాత్రకూ పేరు లేదు -ముసలివాడు అని సంబోధిస్తాడు రచయిత. ముసలివాని పందులను అతని మనుమడు మేతకని అడవికి తోలుకుపోతాడు. సాయంకాలానికి తిరిగి వచ్చాక చూస్తే ఆ మందలో ఒక సూడి పంది లేనట్లు ముసలివాడు గ్రహిస్తాడు. నెలలు నిండి, ఈనేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న ఆ పంది అడవిలో ఎక్కడో చాటు చూసుకుని ఈని ఉంటుందని భావించి, దాన్ని వెతికి తెచ్చేందుకు ఒంటరిగా, ఒక ఈటె తీసుకుని "అస్తమిస్తున్న సూర్యునిపై దండెత్తిన వాడి వలె" బయలుదేరుతాడు.
ఆ రాత్రి అడవిలో ఒకచోట ఈనిన పందిని చూస్తాడు. దాన్నీ, "సందమావల్లాంటి" ఆ పందిపిల్లల్నీ నక్కలు తదితర అడవి జంతువుల బారి నుండి రక్షించి ఇంటికి తీసుకువెళ్ళడం అతడి లక్ష్యం. అయితే ఈనిన పంది, తన పిల్లలని తినజూచే నక్కల్నే కాదు, వాటిని రక్షించాలనుకుంటున్న ఆ ముసలివాణ్ణి కూడా దగ్గరికి రానివ్వదు. అతడు తనను తాను దాన్నుండి రక్షించుకుంటూ పంది పిల్లలను నక్కల బారి నుండి రక్షించుకునే ప్రయత్నం చెయ్యడం మిగతా కథ.
కథన శైలి, భాషా శైలి
అడవిని, అందులోని చెట్లు, మొక్కలు, తీగలు, జంతువులు, పక్షులు మొదలైనవాటిని, వాటి స్వభావాలను, ప్రవర్తనలనూ సవివరంగా వర్ణించడం ఈ నవల ప్రత్యేకత. రచయిత స్వయంగా అడువుల్లో సన్నిహితంగా జీవించి ఉంటే తప్ప, ఇంత విపులంగా రాయడం సాధ్యం కాదని కొందరు అన్నారు. అదే విషయాన్ని నిజామాబాదు ఆకాశవాణి కేంద్రానికి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో అడిగినపుడు కేశవరెడ్డి, "ఈ ప్రశ్న చాలామంది అడిగారు. దాన్లో అంత గొప్పేముంది అని అనిపిస్తుంది. చిన్నప్పటినుండి మా పొలాల్లో తిరిగినవాణ్ణి. అక్కడే అనేక జంతువులు పక్షులనూ చూసాను, ఆ అనుభవాలను అడవికి అన్వయించాను, అంతే" అన్నాడు.
పుస్తకంలో కథనపు భాష శైలి పత్రికా భాష లోనే సాగుతుంది. నిరక్షరాస్యుడైన ముసలివాని మాటలు, సహజం గానే, చిత్తూరు జిల్లా మాండలికంలో ఉంటాయి. అయితే ముసలివాని స్వగతం ఆ మాండలికంలో కాక, ప్రామాణికమైన పత్రికా భాష లోనే సాగుతుంది. అతడు అంతరంగంలో అనుకునే మాటలు అతని యాసలో కాకుండా ప్రౌఢమైన భాషలో ఉన్నాయెందుకు అనే వ్యాఖ్యకు సమాధానంగా కేశవరెడ్డి, "ముసలివాడు బయటికి చెప్పే మాటలు కావవి, అవి నిశ్శబ్ద సంభాషణలు, కేవలం ఆలోచనలే. ఆలోచనలకు భాషేమీ ఉండదు", అని చెప్పాడు.
నవల గురించి రచయిత
నిజామాబాదు ఆకాశవాణి కేంద్రానికి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో కేశవరెడ్డి, నవల గురించి తన ఆలోచనలను చెప్పాడు. "నవలాంతాన ముసలివాడు పంది పిల్లలను రక్షించుకోవడంలో తాను ఓడిపోయానని అనుకుంటాడు గానీ, నిజానికి అతడు అడవిని జయించాడు. ఆ మాటను రచయితగా నేను అన్నాను" అని చెప్పాడు. ఎర్నెస్ట్ హెమింగ్వే రాసిన "ఓల్డ్ మ్యాన్ అండ్ ది సీ" నవల స్పూర్తి తోనే ఈ నవల రాసానని కేశవరెడ్డి ఆ ఇంటర్వ్యూలో చెప్పాడు.
ముందుమాటలు
ఈ పుస్తకానికి వివిధ సంస్థలు ప్రచురించినపుడు వివిధ వ్యక్తులు ముందుమాటలు వెనుకమాటలూ రాసారు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి సంజీవదేవ్ రాసిన "సింహావలోకనం", శ్రీనివాస ప్రసాద్ రాసిన "అధోమానవుడు అధిమానవుడైన వేళ".
అనువాదాలు
నేషనల్ బుక్ ట్రస్టు వారు ఈ నవలికను 14 భారతీయ భాషల్లోకి అనువదింపజేసి ప్రచురించారు. వీటిలో హిందీ అనువాదాన్ని జె. లక్ష్మీ రెడ్డి "ఉస్‌నే జంగల్ కో జీతా" పేరుతో చెయ్యగా, యతిరాజులు "అవన్ కాట్టయ్ వెండ్రాన్" పేరుతో తమిళం లోకి అనువదించాడు. మరాఠీ లోకి వసంత్ కేశవ్ పాటిల్ "ఉస్‌నే జంగల్ కో జీత్" అనే పేరుతోటి, చాగంటి తులసి ఒడియా లోకి "అరణ్య జయ్" అనే పేరుతోటీ అనువదించారు. సి.ఎల్.ఎల్. జయప్రద ఈ పుస్తకాన్ని "హి కాంకర్‌డ్ ది ఫారెస్ట్" పేరుతో ఇంగ్లీషు లోకి అనువదించగా చెన్నై లోని మాక్‌మిలన్ ఇండియా వారు ప్రచురించారు.
పురస్కారాలు
పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం 1988 సంవత్సరానికి ఈ పుస్తకాన్ని ఉత్తమ నవలగా ఎంపిక చేసింది.
విమర్శ
ఈ పుస్తకంపై వచ్చిన విమర్శల్లో ముఖ్యమైనది భాష శైలి. నిరక్షరాస్యుడు, పల్లెటూరివాడూ అయిన ముసలివాడి అంతరంగం లోని ఆలోచనలు అంత ప్రౌఢమైన ప్రామాణిక భాషలో ఎలా ఉంటాయి, అతడు మాట్లాడినపుడు వాడే మాండలికంలో ఎందుకుండవూ అనేది ఆ విమర్శ. అది ఒక లోపంగా భావించి కొందరు కటువుగా విమర్శించగా, అలా ఎందుకుంది అని కొందరు మృదువుగా ప్రశ్నించారు. ఉదాహరణకు సంజీవదేవ్ ఈ పుస్తకానికి రాసిన సింహావలోకనంలో ఈ అంశాన్ని లేవనెత్తి, దానికి తానే సమాధానం చెప్పాడు. పైగా అదేమంత పెద్ద విషయం కాదులే అని కూడా అన్నాడు. ఆంధ్రజ్యోతి పత్రికలో వచ్చిన ఒక సమీక్ష, నవలలో ముసలివాని భాషను విమర్శిస్తూనే, కేశవరెడ్డి పందుల గురించి రాసిన విశేషాల్లో కొన్ని తప్పులున్నాయని చెప్పింది. పందిపిల్లలను ఆ వయసులో "సలుగులు" అనకూడదని, వాటిని "గున్నలు" అనాలనీ, పందులను "గూచ్ గూచ్" అని అదిలించాలని, ఈ నవలలో లాగా "హూచ్ హూచ్" అనకూడదనీ, ఈనిన పంది, తన పిల్లలను వదలి 20 అడుగుల దూరానికి మించి పోదని, కానీ ఈ పుస్తకంలో అంతకంటే ఎక్కువ దూరం పోయిందనీ అంటూ చేసిన ఆ విమర్శ, "అతడు అడవిని జయించలేకపోయాడు" అనే పేరుతో వచ్చింది.
ఇతర మాధ్యమాల్లో
అతడు అడవిని జయించాడు నవలను ఆకాశవాణి విశాఖపట్నం కేంద్రంలో రేడియో నాటకంగా ప్రసారం చేసారు. దీనికి 1992 సంవత్సరపు ఆల్ ఇండియా రేడియో వార్షిక పోటీల్లో రెండవ బహుమతి వచ్చింది. దీనికి రేడియో అనుసరణ విరియాల లక్ష్మీపతి చెయ్యగా ఎస్.కె.మిశ్రో ముసలివానిగా నటించాడు. నవల్లో ముసలివాడు చిత్తూరు మాండలికంలో మాట్లాడగా రేడియో అనుసరణలో దీన్ని ఉత్తరాంధ్ర మాండలికానికి మార్చారు.
ఇద్దరు తెలుగు సినిమా దర్శకులు దీన్ని సినిమాగా తీయాలని సంకల్పించారు. దూలం సత్యనారాయణ దర్శకత్వంలో ఈ నవలను సినిమాగా నిర్మించేందుకు డిఎస్.ఎన్ ఫిల్స్మ్ వారు 2017 లో హక్కులను తీసుకున్నారు. ఆ తరువాత క్రిష్ జాగర్లమూడి కూడా దగ్గుబాటి వెంకటేష్‌ తో ఈ నవలను సినిమాగా నిర్మించేందుకు తలపెట్టినప్పటికీ, ఆ హక్కులు అప్పటికే వేరేవారు కొనుక్కున్న సంగతి తెలిసి తన ప్రతిపాదనను విరమించుకున్నాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు నవలలు
నేషనల్ కెమికల్ ల్యాబొరేటరీ
నేషనల్ కెమికల్ ల్యాబొరేటరీ (ఆంగ్లం: National Chemical Laboratory) అనేది పశ్చిమ భారతదేశంలోని పూణే లో ఉన్న ఒక భారత ప్రభుత్వ ప్రయోగశాల.
1950లో స్థాపించబడిన ఈ జాతీయ రసాయనిక పరిశోధనాశాల, కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ & ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ (CSIR) ఇండియాలో సభ్యత్వానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. 2021 ఏప్రిల్ 1న భాద్యతలు స్వీకరించిన డాక్టర్ ఆశిష్ లేలే దీనికి ప్రస్తుతం డైరెక్టర్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇక్కడ దాదాపు 200 మంది సైంటిఫిక్ సిబ్బంది పనిచేస్తున్నారు. ఇంటర్ డిసిప్లినరీ రీసెర్చ్ సెంటర్ విస్తృత పరిశోధన పరిధిని కలిగి ఉంది. పాలిమర్ సైన్స్, ఆర్గానిక్ కెమిస్ట్రీ, క్యాటాలిసిస్, మెటీరియల్స్ కెమిస్ట్రీ, కెమికల్ ఇంజనీరింగ్, బయోకెమికల్ సైన్సెస్ మరియు ప్రాసెస్ డెవలప్‌మెంట్‌లో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. మెజర్మెంట్ సైన్స్, కెమికల్ ఇన్ఫర్మేషన్ లలో మంచి మౌలిక సదుపాయాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
నేషనల్ కలెక్షన్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రియల్ మైక్రోఆర్గానిజమ్స్ (NCIM) ఇక్కడ ఉంది. ఇది పారిశ్రామికంగా ముఖ్యమైన మైక్రోబియల్ కల్చర్ స్టాక్‌ను నిర్వహించే మైక్రోబియల్ కల్చర్ రిపోజిటరీ.
ఆధునిక ఆంగ్ల పాఠశాల
నేషనల్ కెమికల్ ల్యాబొరేటరీ ప్రాంగణంలో ప్రాథమిక, మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి. 1985లో స్కూల్‌గా స్థాపించబడి ఆ తర్వాత 'ప్రోగ్రెసివ్ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీస్ మోడ్రన్ ఇంగ్లీష్ స్కూల్'గా పేరు మార్చబడింది. 2006 నుండి జూనియర్ కళాశాలను కూడా ప్రారంభించారు.
డిస్పెన్సరీ
ఎన్.సి.ఎల్ ప్రాంగణంలో ఒక డిస్పెన్సరీ ఉంది. ఇందులో ఎన్.సి.ఎల్ ఉద్యోగులు, వారిపై ఆధారపడిన వారికి మాత్రమే కాకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆరోగ్య పథకం(CGHS) వర్తించే వారికి కూడా ఉచితంగా వైద్య సహాయం అందిస్తారు.
గతంలోని డైరెక్టర్లు
నేషనల్ కెమికల్ ల్యాబొరేటరీ ప్రారంభం నుండి చాలా మంది ప్రముఖ శాస్త్రవేత్తల నేతృత్వంలో నడుస్తోంది.
మూలాలు
వర్గం:పూణేలోని సంస్థలు వర్గం:పూణేలోని పరిశోధనా సంస్థలు వర్గం:రసాయన పరిశోధనా సంస్థలు వర్గం:కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్ వర్గం:భారత రసాయన పరిశ్రమ వర్గం:1950 సంస్థలు వర్గం:1950లో స్థాపించబడిన ప్రభుత్వ సంస్థలు
నన్నపనేని వెంకన్న చౌదరి
thumb|నన్నపనేని వెంకన్న చౌదరి నన్నపనేని వెంకన్న చౌదరి హైదరాబాదుకు చెందిన పారిశ్రామికవేత్త. అతను వి.సి. నన్నపనేనిగా సుపరిచితుడు. హైదరాబాదు లోని నాట్కో ఫార్మా సంస్థ అధినేత. 1200 కోట్ల డాలర్ల సంపదతో హురున్ గ్లోబల్ సంపన్నుల జాబితాలో 2686వ స్థానంలో ఉన్నాడు.
జీవిత విశేషాలు
నన్నపనేని వెంకన్న చౌదరి గుంటూరు జిల్లా, పొన్నూరు మండలం లోని గోళ్ళమూడిపాడు గ్రామములో జన్మించాడు. ఆరవ తరగతి వరకు స్వంత ఊర్లోనే చదువుకున్నాడు. ఏడు నుండి ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి.వరకు గుంటూరు జిల్లా, కాఊరు లోను, పన్నెండవ తరగతి గుంటూరులోని ఆంధ్ర క్రైస్తవ కళాశాల లోనూ చదివాడు. ఆంధ్రా యూనివర్సిటి లో బి.ఫార్మా, ఎం.ఫార్మా చదివాడు. 1969లో ఎం.ఎస్. చేయడానికి అమెరికా వెళ్లి న్యూయార్కు లోని బ్రూక్లిన్ కాలేజిలో చదువుకుంటూనే వెటరిన్ పైన్ ఫార్మా స్యూటికల్స్ లో ఉద్యోగం చేశాడు. ఆ సమయంలోనే మిసిమి పత్రిక స్థాపకుడైన ఆలపాటి రవీద్రనాథ్ కుమార్తె దుర్గా దేవిని పెళ్లి చేసుకుని అమెరికాలో కాపరం పెట్టాడు. అక్కడే వీరికి రాజీవ్, నీలిమ పుట్టారు.
పారిశ్రామికవేత్తగా
అమెరికాలో పన్నెండేళ్లు ఉద్యోగం చేసింతర్వాత భారతదేశంలో ఔషదాలు తయారు చేయాలనే ఉద్దేశంతో పిల్లలకు ఊహ తెలిసే లోపే 1981 లో కుటుంబంతో సహా భారతదేశం వచ్చేశాడు. అప్పట్లో ఫార్మసీ రంగానికి ముంబాయి కేంద్ర స్థానంగా వెలుగొందు తూండేది. ఆ సమయంలోనే హైదరాబాదులో నాట్కో పేరుతో ఔషద తయారీ సంస్థను స్థాపించాడు. అక్కడే టైం రిలీజ్ సాంకేతికతో దేశంలోనే తొలిసారి కోల్డ్యాక్ట్ కార్డిక్యాప్ వంటి మందుల్ని తయారు చేయడం మొదలెట్టాడు. దీనితో తన కంపెనీ 65 కోట్ల వార్షిక టర్నోవరుకు చేరింది. నాట్కో సంస్థ కోల్డ్ యాక్ట్ వంటి స్వంత బ్రాండు మందులను ఉత్పతి చేసింది. ఆ ఉత్సాహంతో, 1991 లో " నాట్కో లేబరేటరీస్ " పేరుతో బల్క్ డ్రగ్స్ యూనిట్ స్థాపించాడు.
ఆయన సంస్థ సాధారణ కార్యకలాపాలతో పాటు కొత్త రకాల ఔషధాలను కనిపెట్టే కార్యక్రమాన్ని కూడా పర్యవేక్షిస్తాడు.
టైం రిలీజ్ టెక్నిక్
అమెరికాలో ఉద్యోగం చేస్తూనే వెంకన్న చౌదరి ఒక పరిశోధకుడిగా 'టైం రిలీజ్ టెక్నిక్' పైన దృష్టి పెట్టారు. మామూలుగా మందు బిళ్లలు వేసుకున్నాక వాటి రసాయనాన్ని ఒకేసారి ఏకమొత్తంగా విడుదల చేస్తాయి. ఈ టైమ్‌డ్ రిలీజ్ మందులు అలా కాకుండా ఒక చాలా సమయం పాటు మెల్లమెల్లగా, తక్కువ మోతాదులో మందును విడుదల చేస్తూ ఉంటాయి.
క్యాన్సర్ మందుల తయారీ
నాట్కో సంస్థ క్యాన్సర్ వ్యాధిని నయం చేసే కొన్ని మందులను తయారు చేసింది. బ్లడ్ క్యాన్సర్ వీనాట్ తో పాటు, బోర్టెజోమిబ్ ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ కి జెప్టినాట్ ఎర్లోనాట్ మందుల్నీ, మూత్ర పిండాల క్యాన్సర్ కి సొరాఫినాట్ మందులనీ తయారు చేస్తోంది.
అమెరికాలో నాట్కో ఫార్మా కేన్సర్ ఔషదాలు
కొన్ని రకాల క్యాన్సర్ వ్యాదులను అదుపు చేయడానికి ఉపయోగపడే లెనిలిడోమైడ్ జనరిక్ ఔషదాన్ని అమెరిక విపణిలో విడుదల చేసేందుకు నాట్కో ఫార్మా అనుమతి సంపాదించింది. అదే విదంగా 'ఎవరోలిమశ్ 'అనే మరొక ఔషదానికి నాట్కోఫార్మా అమెరికా వారి ఎఫ్.డీ.ఏ అనుమతి సంపాదించింది.
సమాజ సేవ
వెంకన్న చౌదరి వ్యాపార వేత్తగానే కాకుండా, ప్రజల కుపయోగపడే పనులను కూడా చేశాడు. గుంటూరు ప్రభుత్వాస్పత్రిలో 35 కోట్లు ఖర్చు చేసి తన తల్లిదండ్రుల పేరున అధునాతన క్యాన్సర్ చికిత్సా కేంద్రాన్ని నిర్మించాడు. అక్కడే 10 కోట్ల ఖర్చుతో పిల్లల చికిత్సా కేంద్రాన్ని సరిక్రొత్తగా ఆధునీకరించాడు. హైద్రాబాద్ లోని నీలోఫర్ ఆస్పత్రి లో కొత్త ఒ.పి.డి. బ్లాక్ కట్టించాడు. నాట్కో ప్లాంటు ఉన్న రంగారెడ్డి జిల్లా కొత్తూరులోను, అదే విదంగా వీరి సొంత ఊరు గోళ్ళమూడిపాడులోను, ఆధునిక వసతులతో నాట్కో బడులను ఏర్పాటు చేశారు. కాఊరులో తాను చదువుకున్న పాఠశాలలో కొత్త భవనాలను నిర్మించాడు. అంతే కాదు వైద్యులు సిఫార్సు చేస్తే క్యాన్సర్ రోగులకు ఉచితంగా మందులను అందిస్తున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:గుంటూరు జిల్లా పారిశ్రామికవేత్తలు
ట్యాంక్ మ్యాన్
ఈ సంఘటన జరిగి దశాబ్దాలు గడిచినా అతను ఎవరో, ఏమయ్యాడో తెలిదు; ట్యాంక్ సిబ్బందికి ఏమైందన్న వివరాలూ తెలియరాలేదు. ఒక ప్రత్యక్ష సాక్షి మాత్రం ఆ కాలంలో ట్యాంకులను వ్యతిరేకిస్తూ నిరసన తెలిపినది ఒక్క ట్యాంక్ మ్యాన్ మాత్రమే కాదన్నారు. విద్యార్థి నాయకుడు షావో జియాంగ్ అన్న ఆ సాక్షి తాను ఆ కాలంలో పలవురు వ్యక్తుల ఒంటరిగా ట్యాంకులకు ఎదురొడ్డి నిలబడి వాటి మార్గాన్ని నిరోధించడం చూశానన్నారు. వీరిలో ట్యాంక్ మ్యాన్ సాహసం మాత్రమే [ఛాయాచిత్రాlu|ఛాయాచిత్రాల్లో]]నూ, వీడియోలోనూ రికార్డు కావడంతో ఈ చిత్రాలు మిగతా ప్రపంచానికి చేరాయి.
మూలాలు
వర్గం:చైనా
మొలుగూరి బిక్షపతి
మొలుగూరి బిక్షపతి తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2012లో పరకాల నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యాడు.
రాజకీయ జీవితం
మొలుగూరి బిక్షపతి తెలంగాణ ఉద్యమ సమయంలో టీఆర్‌ఎస్‌ పార్టీలో చేరి 2009లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో  పరకాల నియోజకవర్గం నుండి తెరాస అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి కొండా సురేఖ చేతిలో ఓడిపోయాడు. ఆయన 2012లో జరిగిన ఉప ఎన్నికలో టిఆర్ఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తన సమీప ప్రత్యర్థి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి కొండా సురేఖ పై గెలిచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యాడు. ఆయనకు 2014లో టీఆర్‌ఎస్‌ పార్టీ డికెట్ దక్కలేదు.
ఆయన 2022 అక్టోబర్ 9వ తేదీన మెదక్ జిల్లా నర్సాపూర్‌లో లో కేంద్రమంత్రి భూపేంద్ర యాదవ్ సమక్షంలో బీజేపీలో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:వరంగల్ గ్రామీణ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా వ్యక్తులు
యుకాయాలి నది
యుకాయాలి నది (Ucayali River - యుకాయాలి రివర్) అనేది పెరూ దేశం యొక్క ఆరెక్వీప ప్రాంతంలో టిటికాకా సరస్సుకు ఉత్తరంగా దాదాపు 110 కి.మీ (68 మైళ్లు) దూరమున ఉద్భవిస్తున్న నది. దీని యొక్క పేరును నౌటా నగరం దగ్గర మరానోన్, యుకాయాలి నదుల సంగమంతో అమెజాన్ నది స్వీకరిస్తుంది. యుకాయాలి నది అమెజాన్ నది యొక్క ప్రధాన ఉపనది అవుతుంది. పుకల్పా నగరం ఈ యుకాయాలి నది ఒడ్డున ఉన్నది. ఈ యుకాయాలి నది అపురిమాక్ నది, ఈనే నది, టాంబో నదులతో కలిసి నేడు అమెజాన్ నది యొక్క ప్రధాన జన్మస్థానము అని భావించబడుతుంది.
ఈ నది యొక్క మొత్తం పొడవు నెవాడో మిస్మి వద్ద అపురిమాక్ మూలం నుండి యుకాయాలి, మరానోన్ నదుల సంగమం వరకు 2,669.9 కిలోమీటర్లు (1,659.0 మైళ్ళు):
మూలాలు
వర్గం:నదులు
రువాండా
రువాండా అధికారికంగా ర్వాండా: ఇది మధ్య, తూర్పు ఆఫ్రికాలోని భూపరివేష్టిత దేశం. ఆఫ్రికన్ ప్రధాన భూభాగంలో అతి చిన్న దేశాలలో ఒకటి. భూమధ్యరేఖకు దక్షిణాన కొన్ని డిగ్రీల దూరంలో ఉంది. దేశసరిహద్దులలో ఉగాండా, టాంజానియా, బురుండి, కాంగో గణతంత్ర రిపబ్లిక్ దేశాలు ఉన్నాయి. రువాండా ఆఫ్రికా గ్రేటు లేక్సు ప్రాంతంలో ఉంది. పశ్చిమప్రాంతంలో పర్వతాలను, తూర్పుప్రాంతంలో సవన్నాలను ఉన్నాయి. దేశవ్యాప్తంగా అనేక సరస్సులు ఉన్నాయి. ఉపఉష్ణమండలీయ సమశీతోష్ణ స్థితి ఉంటుంది. వార్షికంగారెండు వర్షపు సీజన్లు, రెండు పొడి రుతువులు ఉంటాయి. ఈ దేశం భూమధ్య రేఖకు దగ్గరగా ఉన్నా కొంచెం ఎత్తైన ప్రాంతంలో ఉండడం చేత ఇక్కడి వాతావరణం చల్లగానే ఉంటుంది. 1994లో మారణ కాండ ఫలితంగా ఈ దేశం అంతర్జాతీయ దృష్టిలోకి వచ్చింది.
1994లో చెలరేగిన జాతుల వైరానికి బలైపోయిన వారిలో ఎక్కువ శాతం మగవాళ్లే. దాంతో ఆ దేశ జనాభాలో స్త్రీల శాతం 70కి పెరిగింది. దేశాన్ని అన్నివిధాలుగా ముందుకు నడిపించాల్సిన భారం స్త్రీలపై పడింది. 2003 లో నూతన రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు ఆ దేశ చట్ట సభలతోపాటు దేశ క్యాబినెట్‌లో కూడా 30 శాతం పదవులు మహిళలకి కేటాయించారు. మహిళలకి రిజర్వేషన్ 2008లో జరిగిన ఎన్నికల్లో వచ్చింది. 30 శాతం స్త్రీలు రిజర్వేషన్ ద్వారా ఎన్నికైతే, మరో 26 శాతం మంది రిజర్వేషన్ లేకుండానే ఎన్నికయ్యారు. వెరసి చట్ట సభలో వారి శాతం 56 అయ్యింది. పార్లమెంటులో స్త్రీలు మెజారిటీ సంఖ్యలో ఉన్న ఏకైక దేశంగా రువాండా చరిత్రకెక్కింది.
జనాభాలో యువత అధికంగా ఉంటుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాలు అధికంగా ఉంటుంది. ఈ సమూహంలో హుతు, టుట్సి, ట్వా అనే మూడు ఉపవిభాగాలు ఉన్నప్పటికీ రువాండియన్లు కేవలం ఒక సాంస్కృతిక, భాషా సమూహమైన బన్యార్వాండా సమాజానికి చెందినవారై ఉంటారు. రువాండాలో మొట్టమొదటి అటవీ నివాస పిగ్మీ ప్రజలు నివసించారని భావిస్తున్నారు. హుటు, టుట్సీల మధ్య మూలాల గురించి పరిశోధకులు విభేదిస్తున్నారు. కొంతమంది మాజీ సామాజిక కులాల సంబంధిత వ్యక్తులలో తేడాలు ఉన్నట్లు కొందరు అభిప్రాయపడ్డారు. ఇతరులు హుటు, టుట్సీ ప్రజలు విభిన్న ప్రాంతాల నుండి ఈ ప్రాంతంలో ప్రవేశించారని విశ్వసిస్తారు. దేశంలో క్రైస్తవ మతం అతి పెద్ద మతంగా ఉంది. ప్రధాన భాష కిన్నార్వాండ భాషను రువాండాలు చాలా మంది మాట్లాడతారు. ఆంగ్లం, ఫ్రెంచి అదనపు అధికార భాషలుగా ఉన్నాయి. రువాండా సార్వభౌమ ప్రభుత్వం అధ్యక్ష వ్యవస్థను కలిగి ఉంది. ప్రెసిడెంటు 2000 రువాండా మానవ హక్కుల సంస్థలు వాక్ స్వాతంత్ర్యం ప్రతిపక్ష అణిచివేయడం, భయపెట్టడం, ఆంక్షలతో అణిచివేత జరుగుతున్నాయని నివేదిస్తున్నాయి. పొరుగు దేశాలతో పోలిస్తే తక్కువ అవినీతి ఉందని భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం రువాండా అధ్యక్షుడు " పేట్రియాటిక్ ఫ్రంటు "కు చెందిన పాల్ కగమె (ఆర్పిఎఫ్). ఆయన 2000 లో అధికార బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. వలసపాలన పూర్వ కాలపు కాలం నుండి దేశంలో నియంతృత్వ పాలన కొనసాగింది. 2006 లో ఐదు ప్రొవింసులు సరిహద్దులతో రూపొందించబడ్డాయి. జాతీయ పార్లమెంటులో మహిళల మెజారిటీ కలిగిన రెండు ప్రపంచదేశాలలో రువాండా ఒకటి.
Etymology
The name "Rwanda" is derived from the Rwanda-Rundi word rwanda meaning "domain" or literally an "area occupied by a swarm". The official name of the country was "Rwandese Republic" until May 2003, when the adoption of a new national constitution changed it to its current name of "Republic of Rwanda".
చరిత్ర
ప్రస్తుతము రువాండా చివరి హిమనదీయ కాలానికి చెందినదని క్రీస్తుపూర్వం 8000 నాటి నియోలిథిక్ కాలములో లేదా క్రీ.పూ. 3000 కాలానికి చెందిన దీర్ఘకాల తేమ (నియోలిథిక్ సబ్ప్లూవియల్) ఉంటుంది. పురావస్తు త్రవ్వకాల్లో చివరి రాతి యుగంలో వేట, సంగ్రాహకులు నివసించిన చిన్న స్థావరం ఉన్నట్లు ఆధారాలు వెల్లడించాయి. తరువాత ఇనుప యుగంలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రలజలు స్థిరపడ్డారు. ఈ ప్రజలు మందమైన కుండలు, ఇనుప ఉపకరణాలను ఉత్పత్తి చేశారు. ఈ తొలి నివాసితులు ట్వా ప్రజల, ప్రస్తుత రువాండాలో ఉన్న ఆదిమవాసిలైన పిగ్మీ వేట-సంగ్రాహకుల పూర్వీకులుగా ఉన్నారు. క్రీ.పూ 700, సా.శ.. 1500 మధ్య అనేక బంటు సమూహాలు రువాండాకు వలస వచ్చాయి. వ్యవసాయానికి అటవీ భూమిని నిర్మూలించింది. అటవీ-నివాస స్థలము ట్వా వారి ఆవాస స్థలాన్ని కోల్పోయి పర్వతాల వాలులకు తరలించబడింది. బంటు వలసల గురించి చరిత్రకారులలో అనేక సిద్ధాంతాలను ఉన్నాయి. ఒక సిద్దాంతం మొట్టమొదట స్థిరనివాసులు హుటుప్రజలని భావిస్తుంది. టుట్సీ తరువాత ప్రత్యేకమైన జాతి సమూహాన్ని ఏర్పరచటానికి (బహుశా నీలో-హామిటిక్ మూలనికి చెందిన ప్రజలు) వచ్చారు. ఒక ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతం వలసలు నెమ్మదిగా, స్థిరంగా ఉండి ప్రస్తుత సమాజాలను జయించటానికి ప్రయత్నించకుండా అంతకు పూర్వం ఉన్న ప్రజలతో కలిసిపోతాయి. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం హుటు, టుట్సీల విలక్షణత మొదలయ్యింది. జాతికి బదులుగా ఒక తరగతి వ్యత్యాసంగా భావించవచ్చు.
ఈ ప్రాంతంలోని సాంఘిక సంస్థ మొట్టమొదటి రూపం క్లాను (అబ్వొకొ). వంశాలు వంశావళికి చెందిన భౌగోళిక ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. వీరిలో అధికభాగం హుటు, టుట్సి, ట్వా విభాగాలు ఏర్పడ్డాయి. 15 వ శతాబ్దం నుండి, వంశాల నుండి రాజ్యాలు స్థాపించబడడం ప్రారంభమైంది. 1700 నాటికి ప్రస్తుత రువాండా ప్రాంతంలో ఎనిమిది రాజ్యాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఒకటి రువాండా రాజ్యం. దీనిని టుట్సీ నిగిన్యా వంశం పాలించింది. 18 వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి ఆధిపత్యం పెరిగింది. 19 వ శతాబ్దంలో కిగెలి రాజ్యం రువాబుగిరి పాలనలో శిఖరాగ్రస్థితికి చేరుకుంది. రువాబుగిరి అనేక చిన్న రాజ్యాలను జయించాడు. రాజ్యం పశ్చిమ, ఉత్తర ప్రాంతాలను విస్తరించబడింది. తరువాత రువాబుగిరి పరిపాలనా సంస్కరణలను ప్రారంభించారు. ఉబురేట్వా విధానం ఇందులో ఒకటి. ఉబురేట్వా కర్వీ విధానం ఆధారంగా టుట్సీ నాకుల ఆధీనంలో పనిచేయాలని హుటూ ప్రజలు బలవంతానికి గురైయ్యారు. రువాబుగిరి మార్పులు హుటు, టుట్సీ జనాభాల మధ్య అంతరం అధికరించడానికి కారణమయ్యాయి. త్వా ప్రజలు సామ్రాజ్యపు పూర్వపు రోజులలో కన్నా మెరుగ్గా ఉండేవారు. కొంతమంది రాజ్యసభలో నాట్యకారులుగా ఉన్నారు. కానీ వారి సంఖ్య నిరంతరాయంగా తగ్గుతూ వచ్చింది.
1884 నాటి బెర్లిను సమావేశం తూర్పు ఆఫ్రికా జర్మనీ ప్రాంతానికి చెందినదిగా నిర్ణయిస్తూ ఈ భూభాగాన్ని జర్మనీసామ్రాజ్యానికి కేటాయించడంతో కాలనీల యుగం ప్రారంభమైంది. 1894 లో అన్వేషకుడు గుస్టావు అడాల్ఫు వాను గోట్జెను ఈ ప్రాంతానికి చేరుకున్నాడు. ఆయన ఈ ప్రాంతాన్ని అంవేషించిన మొదటి ఐరోపా వ్యక్తిగా గుర్తించబడ్డాడు. ఆయన కివుకు సరోవరం దక్షిణ-తూర్పు ప్రాంతంలో ప్రయాణం చేసి రాజును కలుసుకున్నాడు. జర్మన్లు ​​గణనీయంగా దేశ సామాజిక వ్యవస్థను మార్చలేదు. కానీ రాజు మద్దతు ఇవ్వడంతో, స్థానిక అధికారులకు అధికారాన్ని ఇవ్వటం ద్వారా ప్రభావం చూపారు. 1916 లో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో బెల్జియన్ దళాలు రువాండా, బురుండిల నియంత్రణను చేజిక్కించుకుని ప్రత్యక్ష వలసల పాలన ప్రారంభించింది. బెల్జియం " లీగు ఆఫ్ నేషన్సుగా " (రువాండా-ఉరుండి) రువాండా, బురుండి రెండింటిని పాలించింది. బెల్జియన్లు సరళీకృత విధానాలతో కేంద్రీకృత అధికారంతో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.
రువాండా, ఉరుండిలో బెల్జియం పాలన కొనసాగింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత యుఎస్ ట్రస్టు ప్రాంతానికి స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించింది. తొలి స్వాతంత్ర్యానికి టుట్సీ ఆదరించింది. హుటూ విముక్తి ఉద్యమం 1959 రువాండా విప్లవంగా వర్ణించబడింది. టుట్సీ, హుటూ ప్రజల మధ్య ఉద్రిక్తతలు అధికరించాయి. హుటు కార్యకర్తలు టుట్సీని చంపడం, వారి గృహాలను నాశనం చేయడం ప్రారంభించారు. 1,00,000 కంటే అధికంగా ప్రజలు పొరుగు దేశాలలో ఆస్రయం కోరుకున్నారు. 1961 లో ప్రొ హుటు బెల్జియన్లు ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించారు. ప్రజలు నియంతృత్వపాలనకు ముగిపు పలకాలని ఓటు వేసారు. రువాండా బురుండి నుండి వేరు చేయబడి 1962 జూలై 1 న స్వాతంత్ర్యం పొందింది. ఇది స్వాతంత్ర్య దినం, జాతీయ సెలవు దినంగా గుర్తించబడింది. హింసాత్మక చర్యల చక్రభ్రమణం కొనసాగింది. బహిష్కరించబడిన టుట్సి పొరుగు దేశాల నుండి దాడి చేసారు. హుటు ప్రజలు ప్రతీకారంతో భారీ ఎత్తున హత్యాకాండ సాగించి, తుట్సీ ప్రజల అణచివేతకు పూనుకున్నారు. 1973 లో జువెన్నాల్ హబీరీమానా సైనిక తిరుగుబాటుకు అధికారాన్ని తీసుకున్నాడు. ప్రో-హుటు వివక్ష కొనసాగింది. అయితే ఎక్కువ ఆర్థిక సంపద, తుట్సీకి వ్యతిరేకంగా హింసాకాండను తగ్గించడం జరిగింది. తవా పరిమితమైంది. 1990 నాటికి ప్రభుత్వ వత్తిడి కారణంగా ప్రజలు దాదాపుగా అటవీప్రాంతాల నుండి బయటకు వచ్చారు. వారిలో చాలామంది బిచ్చగాళ్ళు అయ్యారు. రువాండా జనాభా 1934 లో 1.6 మిలియన్లకు చేరింది. 1989 లో ఇది 7.1 మిలియన్లకు అభివృద్ధి చెందింది. ఇది భూమి కోసం పోటీకి దారి తీసింది.
1990 లో దాదాపు 5,00,000 తుట్సీ శరణార్థులతో కూడిన రెబండాన్ పేట్రియాటిక్ ఫ్రంటు ఉగాండాలోని వారి స్థావరం నుండి ఉత్తర రువాండాను చుట్టుముట్టింది. ఇది రువాండా అంతర్యుద్ధాన్ని ప్రారంభించింది. ప్రజాస్వామ్యం విఫలమైనందుకు, శరణార్ధుల కారణంగా ఎదురైన సమస్యలను సమర్ధవంతంగా ఎదుకొనలేకపోయినందుకు హుటు-ఆధిపత్య ప్రభుత్వాన్ని ఖండించింది. యుద్ధంలో ఏ పక్షం నిర్ణయాత్మక ప్రయోజనాన్ని పొందలేకపోయింది. 1992 నాటికి హబీరీమానా అధికారం బలహీనపడింది. దేశీయ ప్రతిపక్షాలతో సంకీర్ణం సామూహిక నిరసన ప్రదర్శనలు నిర్వహించబడ్డాయి. చివరికి 1993 అరుషా ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. 1994 ఏప్రెలు 6 న హబ్యారిమానా విమానం కిగాలీ విమానాశ్రయం సమీపంలో జరిగిన కాల్పులలో కూల్చివేయబడింది. విమానం కూల్చివేత కొన్ని గంటల లోపల ప్రారంభమైన రువాండా జాతిహత్యాకాండకు ఉత్ప్రేరకంగా పనిచేసింది. దాదాపు 100 రోజులలో సుమారు 8,00,000 మంది ప్రణాళికా బద్ధంగా దాడులలో మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఆదేశాలతో టుట్సీ, రాజకీయంగా పనిచేసిన హుటు ప్రజలు చంపబడ్డారు. నేరుగా లక్ష్యంగా లేనప్పటికీ అనేక మంది త్వా ప్రజలను కూడా హత్య చేశారు.
టుట్సీ దాడిని పునఃప్రారంభించి దేశవ్యాప్తంగా నియంత్రణను చేపట్టి జూలై మధ్యలో మొత్తం దేశం నియంత్రణను పొందింది. జాతి నిర్మూలనకు అంతర్జాతీయ ప్రతిస్పందన పరిమితం చేయబడింది. ప్రధాన అధికారాలు ఇప్పటికే విస్తరించిన ఐక్యరాజ్య శాంతి పరిరక్షక శక్తిని బలపరచటానికి ఇష్టపడలేదు.
పి.ఆర్.ఎఫ్. నియంత్రణ చేపట్టినప్పుడు ప్రతీకారచర్యలు జరుగుతాయని భయపడి సుమారు రెండు మిలియన్ల మంది హుటు ప్రజలు పొరుగు దేశాలకు (ముఖ్యంగా జైరెకు) పారిపోయారు. అదనంగా పి.ఆర్.ఎఫ్. నేతృత్వంలోని సైన్యం మొదటి, రెండవ కాంగో కీలక పోరాటంలో పాల్గొన్నది. రువాండాలో ఇంటర్నేషనల్ క్రిమినల్ ట్రిబ్యునల్ (ఐ.సి.టి.ఆర్) స్థాపన, సంప్రదాయ గ్రామీణ న్యాయస్థాన వ్యవస్థ అయిన గాకకా పునఃప్రారంభం అయింది. 2000 - 2011 మధ్యకాలంలో రువాండా ఆర్థికవ్యవస్థ పర్యాటక సంఖ్య,  మానవ అభివృద్ధి సూచిక వేగంగా వృద్ధి చెందాయి. 2006 నుండి 2011 వరకు పేదరిక రేటు 57% నుండి 45% వరకు తగ్గింది. 2000 లో అయితే ఆయుఃపరిమితి 46.6 సంవత్సరాలు. 2015 నాటికి 59.7 సంవత్సరాలు.
నిర్వహణా విభాగాలు
కాలనీపాలనకు పూర్వ కాలపు కాలం నుండి రువాండా నియంతృత్వంతో పాలించబడుతుంది. వలసరాజ్య స్థాపనకు ముందు, రాజు (మ్వామి) ప్రావింసులు, జిల్లాలు, కొండలు, పొరుగు ప్రాంతాల వ్యవస్థగత విభజన ద్వారా పాలన సాగించారు. . ప్రస్తుత రాజ్యాంగం రువాండాను ప్రొంసులు (ఇంటారా), (intara), జిల్లాలు (ఉతురెరె), (uturere), నగరాలు, మునిసిపాలిటీలు, పట్టణాలు, జోంసు (ఇమిరేంజి), (imirenge), మండలాలు (ఉతుగారి) (utugari), గ్రామాలు (ఇమిడుగుడు). పెద్ద విభాగాలు, వాటి సరిహద్దులు పార్లమెంటుచే స్థాపించబడ్డాయి.
2006 లో అధికార వికేంద్రీకరణ చేయాలన్న లక్ష్యంతో ప్రస్తుత సరిహద్దులు నిర్ణయించబడ్డాయి. అలాగే విధానం, జాతి విధ్వంసకర శక్తులను విడదీయటానికి, సంఘాలు తొలగించబడ్డాయి. అతిపెద్ద నగరాలతో ముడిపడిన పన్నెండు ప్రొవింసుల మునుపటి నిర్మాణం భర్తీ చేయబడింది. ఇది ప్రధానంగా భైగోళిక ఉపస్థితి ఆధారపడిన ఐదు ప్రొవింసులు రూపొందించబడ్డాయి. ఇవి ఉత్తర ప్రొవింసు, దక్షిణ ప్రొవింసు, తూర్పు ప్రొవింసు, పశ్చిమ ప్రొవింసు, కేగాలో మునిసిపాలిటీ (కేంద్రంలో).
భౌగోళికం
26,338 చ.కి.మీ (10,169 చదరపు మైళ్ళు)వైశాల్యంతో రువాండా ప్రపంచంలోని 149 వ అతిపెద్ద దేశంగా ఉంది. ఆఫ్రికా ఖండంలోని అతిచిన్న దేశాలలో 4 వ స్థానంలో (గాంబియా, ఈస్వాటిని, జిబౌటి తరువాత) ఉంది. ఇది బురుండి, హైతి, అల్బేనియాలకు సమానంగా ఉంటుంది. దేశం మొత్తం భౌగోళికంగా ఎత్తైన ప్రాంతంలో ఉంది. దేశంలోని లోతైన ప్రాంతంగా భావించబడుతున్న రుసింజి నది సముద్ర మట్టానికి 950 మీటర్ల (3,117 అడుగులు) ఎత్తున ప్రవహిస్తుంది. రువాండా తూర్పు మద్య ఆఫ్రికాలో ఉంది. పశ్చిమసరిహద్దులో కాంగో గణతంత్ర రిపబ్లిక్, ఉత్తరసరిహద్దులో ఉగాండా, తూర్పసరిహద్దులో టాంజానియా, దక్షిణసరిహద్దులో బురుండి ఉన్నాయి. ఇది భూమధ్యరేఖకు దక్షిణాన కొన్ని డిగ్రీల దూరంలో భూబంధిత దేశంగా ఉంది. రాజధాని కిగాలీ నగరం రువాండా కేంద్రంలో ఉంది.
ప్రధాన కాంగో, నైలు నదీ ముఖద్వారాల మధ్య ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి రువాండాలను ప్రవహిస్తుంటాయి. దేశంలోని 80% దేశం నైలు నదీపరీవాహక ప్రాంతంగా ఉండగా 20% నికి కాంగోలోకి రసీజి నది, టాంగ్యానికా సరస్సు ద్వారా నీటిపారుదల లభిస్తుంది. దేశంలో అతి పొడవైన నదిగా గుర్తించబడుతున్న నయాబారోంగోనది దేశం నైరుతీ భూభాగంలో జన్మించి ఉత్తరం, తూర్పు, ఆగ్నేయ దిక్కులుగా ప్రవహించి రుగూబు నదిలో సంగమిస్తుంది. కగెరా టాంజానియా తూర్పు సరిహద్దు వెంట ప్రవహిస్తుంది. న్యాబరొంగొ- కగెరా చివరకు విక్టోరియా సరసులో సంగమిస్తుంది. రువాండాలో అనేక సరస్సులు ఉన్నాయి. వాటిలో అతిపెద్దది కివూ సరస్సు. ఈ సరస్సు ఆల్బాటైన్ రిఫ్టు ఫ్లోరు ఆక్రమించింది. ఇది పశ్చిమ సరిహద్దుల పొడవు 480 మీటర్ల (1,575 అడుగులు) గరిష్ఠ లోతు480 m, ప్రపంచంలో ఇరవై లోతైన సరస్సులలో ఇది ఒకటి. ఇతర గణనీయమైన సరస్సులలో బ్యూర్రా, రుహొండో, ముహజీ, రర్వు, ఇహేమా సరసులు ఉన్నాయి.
రువాండా ఒక సమశీతోష్ణ ఉష్ణ మండల వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. అధిక ఎత్తైన ప్రాంతంగా ఉన్నందున భూమధ్యరేఖాప్రాత దేశాలకంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు ఉన్నాయి. దేశం కేంద్రంలో ఉన్న కిగాలీ ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రత 12 - 27 ° సెంటీగ్రేడు (54 - 81 ° ఫారెంహీటు) ల మధ్య రోజువారీ ఉష్ణోగ్రతలు ఉంటాయి. ఇది ఏడాది పొడవునా కొంచెం వ్యత్యాసంతో ఉంటుంది. దేశవ్యాప్తంగా కొన్ని ఉష్ణోగ్రత వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి; పశ్చిమ పర్వత ప్రాంతం, ఉత్తర ప్రాంతాలలో సాధారణంగా దిగువ-తూర్పు ప్రాంతం కంటే చల్లగా ఉంటాయి. సంవత్సరంలో రెండు వర్షపు సీజన్లు ఉన్నాయి; ఫిబ్రవరి నుండి జూన్ వరకు మొదటి సీజను, సెప్టెంబరు నుండి డిసెంబరు వరకు రెండవ సీజను ఉంటుంది. వీటిని రెండు పొడి సీజన్లు వేరు చేస్తాయి: జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు ప్రధానమైనది. ఈ సమయంలో తరచుగా వర్షాలు ఉండవు. డిసెంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు తక్కువ ఉంటుంది. వర్షపాతం భౌగోళికంగా మారుతూ ఉంటుంది. తూర్పు, ఆగ్నేయ ప్రాంతాల కంటే పశ్చిమ, నైరుతీ ప్రాంతాలలో వార్షికంగా అధిక వర్షపాతం నమోదవుతుంది. గ్లోబల్ వార్మింగ్ వర్షపు రుతువుల ఆగమనంలో మార్పును కలిగించింది. స్ట్రాటజిక్ ఫోర్స్సిట్ గ్రూప్ నివేదిక ప్రకారం వాతావరణంలో మార్పు ఒక సంవత్సరంలో అనుభవించిన వర్షపు రోజుల సంఖ్యను తగ్గించింది. అయితే ఇది వర్షం కురిసే రోజులను అధికరించింది. రెండు మార్పులు రైతులకు ఇబ్బందులు కలిగించి తద్వారా వారి ఉత్పాదకత తగ్గింది.వ్యూహాత్మక దృష్టి రువాండాను వేగంగా వేడెక్కే దేశంగా వర్గీకరిస్తుంది. యాభై సంవత్సరాలుగా సగటు ఉష్ణోగ్రత 0.7 °C నుండి 0.9 °C వరకు అధికరించింది.
జీవవైవిధ్యం
రువాండాలో 670 పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. ఇవి తూర్పు, పడమర ప్రాంతాలలో ఉండే పక్షులలో మధ్య వైవిధ్యాలు ఉన్నాయి. పశ్చిమాన న్యాంగ్వే ఫారెస్టులో 280 పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. వాటిలో 26 ఆల్బెటిను రిఫ్ట్కు చెందినవి ఉన్నాయి. స్థానిక జాతులు రెవెన్జోరి టురాకో, అందమైన ఫ్రాంకోలిను పక్షులు ఉన్నాయి.
తూర్పు రువాండా దీనికి విరుద్ధంగా నల్ల-తల గల గోనాలేకు వంటి సవన్నా పక్షులు, చిత్తడినేలలు, సరస్సులతో సంబంధం కలిగి ఉండే స్టోర్కు, కొంగలు ఉంటాయి.దేశంలో ఇటీవలి ఎంటొమోలాజికల్ పని మొదలైంది. ఈ పరిశోధన "బుష్ టైగర్ మాంటిస్"గా పిలువబడే కొత్త జాతులలో ప్రేయింగ్ మంటిసెసు డిస్టాక్టా టిగ్రిఫ్రుటెక్సు గొప్ప వైవిధ్యంతో కూడిన పక్షులను వెలుగులోకి తీసుకువచ్చింది.
ఆర్ధికం
1994 లో జరిగిన జాతినిర్మూలన హత్యాకాండలో రువాండా ఆర్థికవ్యవస్థ తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నది. విస్తృతమైన జీవితాన్ని కోల్పోయి ముఖ్యమైన నగదు పంటల మౌలిక సదుపాయాలను నిర్వహించడలంలో విఫలం కావడం, దోపిడీ, వాణిజ్య పంటలను నిర్లక్ష్యం చేయడం ఆర్థిక సంక్షోభానికి కారణంగా మారాయి. నిరాకరించింది. ఇది జి.డి.పి. భారీగా పడిపోవడానికి కారణం అయింది. ప్రైవేటు, విదేశీ పెట్టుబడులను ఆకర్షించే దేశసామర్థ్యాన్ని ఇది నాశనం చేసింది. 1994 లో $ 416 అమెరికా డాలర్లతో పోల్చితే ఆర్థిక వ్యవస్థ బలపడి తలసరి జి.డి.పి. 2017 లో $ 2,090 అమెరికా డాలర్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేయబడింది. ప్రధాన ఎగుమతి మార్కెట్లలో చైనా, జర్మనీ, యునైటెడ్ స్టేట్సు ఉన్నాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థను కేంద్ర జాతీయ రువాండా బ్యాంక్ నిర్వహిస్తుంది. కరెన్సీ రువాండా ఫ్రాంకు. 2015 ఆగస్టులో, ఎక్స్చేంజి రేటు యునైటెడు స్టేట్సు డాలరుకు 755 ఫ్రాంకులు. రువాండా 2007 లో తూర్పు ఆఫ్రికా కమ్యూనిటీలో చేరింది. యూనియన్ కోసం ఒక ప్రణాళికను ఆమోదించిన ఐదు సభ్యదేశాలలో రువాండా ఒకటి. ఇది చివరికి ఒక సాధారణ తూర్పు ఆఫ్రికా షిల్లింగుకు దారితీసింది.
రువాండా కొన్ని సహజ వనరులను ఉన్నాయి. ఆర్థికవ్యవస్థ స్థానిక రైతులచేసే (సాధారణ వ్యవసాయ సాధనాలను ఉపయోగించి చేసే వ్యవసాయం) జీవనాధార వ్యవసాయంపై అధికంగా ఆధారపడి ఉంది. సుమారుగా 90% కార్మికవర్గం పొలాలు, వ్యవసాయంలో పనిచేస్తుంటారు. 2014 లో జి.డి.పిలో వ్యవసాయం 32.5% ఉందని అంచనా వేశారు. చిన్న భూములు, ఏటవాలులు కలిగి ఉన్న వ్యవసాయ భూములలో వ్యవసాయం చేయబడుతూ ఉంటుంది. వ్యవసాయ పద్ధతులు ప్రాథమికంగా ఉంటాయి. 1980 ల మధ్యకాలం నుండి స్థానికుల పునరావాసంలో భాగంగా వ్యవసాయ పరిమాణాలు, ఆహార ఉత్పత్తి తగ్గుముఖం పట్టాయి. రువాండాలో సారవంతమైన పర్యావరణ వ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ ఆహార ఉత్పత్తి తరచూ జనాభా పెరుగుదలకు తగినంత ఉండదు కనుక ఆహార దిగుమతులు అవసరమవుతాయి.
దేశంలో పండించే పంటలలో మాటోక్ (ఆకుపచ్చ అరటి), బంగాళాదుంపలు, బీన్సు, చిలగడదుంపలు, కాసావా, గోధుమ, మొక్కజొన్న దేశంలోని వ్యవసాయ భూములలో మూడవ వంతు కంటే ఎక్కువగా ఆక్రమించాయి. కాఫీ, టీ వంటీ ఎగుమతి చేయబడే ప్రధాన నగదు పంటలకు అధిక ఎత్తు ఉన్న భూములు, ఏటవాలులు, అగ్నిపర్వత నేలలు అనుకూలమైన పరిస్థితులను అందిస్తాయి. 4,00,000 మందికి పైగా రువాండాలు తమ కాఫీ తోటల ఆధారంగా జీవిస్తున్నారని నివేదికలు తెలిపాయి. వ్యవసాయ ఎగుమతులను రువాండా ధరలలో మార్పులకు ప్రభావితం చేస్తుంటాయి. రువాండాలో పెంచబడున్న జంతువులలో ఆవులు, మేకలు, గొర్రెలు, పందులు, కోడి, కుందేళ్ళు సంఖ్యాపరంగా, భౌగోళికంగా వైవిధ్యం కలిగి ఉన్నాయి. కిగాలీ చుట్టుపక్కల కొన్ని ఇంటెన్సివ్ పాడి పరిశ్రమలు ఉన్నప్పటికీ ఉత్పత్తి వ్యవస్థలు సాంప్రదాయకంగా ఉంటాయి.జంతువుల పెంపకానికి భూమి కొరత, నీటి కొరత, పేలవమైన నాణ్యమైన ఆహార సరఫరా, తగినంత పశువైద్య సేవల లోపం కారణంగా వ్యాధి అంటువ్యాధులు ప్రబలడం ప్రధానమైన సమస్యలుగా ఉన్నాయి. ఇవి ఉత్పత్తిని నియంత్రిస్తాయి. చేపల పరిశ్రమకు దేశంలోని సరస్సులు ఆధారంగా ఉన్నాయి. మత్స్య సంపద బాగా క్షీణిస్తుంది. పరిశ్రమ పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నంలో చేపలను దిగుమతి చేస్తున్నారు.
రువాండా పారిశ్రామిక రంగం చిన్నది. ఇది 2014 లో జి.డి.పిలో 14.8% భాగస్వామ్యం వహించింది. పారిశ్రామికరంగం నుండి సిమెంటు, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, చిన్న తరహా పానీయాలు, సబ్బు, ఫర్నిచరు, పాదరక్షలు, ప్లాస్టికు వస్తువులు, వస్త్రాలు, సిగరెట్లు మొదలైన ఉత్పత్తులను తయారు చేయబడుతున్నాయి. రువాండా గనుల పరిశ్రమ ఒక ముఖ్యమైన ఆదాయవనరుగా ఉంది. ఇది 2008 లో $ 93 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్ల ఉత్పత్తి చేసింది. రువాండాలో కాసిటరైటు, వుల్ఫ్రమైటు, బంగారం, కాల్టాను (వీటిని మొబైలు ఫోన్లు వంటి ఎలక్ట్రానికు, కమ్యూనికేషను పరికరాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు) వంటి ఖనిజాలు లభిస్తున్నాయి.
2000 ల చివర్లో మాంద్యం సమయంలో బ్యాంకు రుణాలు, విదేశీ సహాయ పథకాలు, పెట్టుబడులను తగ్గించటంతో రువాండా సేవారంగం బాధించబడింది. 2010 లో ఈ రంగం తిరిగి పుంజుకుంది. ఇది దేశం అతిపెద్ద ఉత్పాదక రంగంగా మారి జి.డి.పి.లో 43.6% భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది. బ్యాంకింగు, ఫైనాన్సు, టోకు, చిల్లర వ్యాపారం, హోటళ్ళు, రెస్టారెంట్లు, రవాణా, గిడ్డంగి, సమాచారరంగం, భీమా, రియలు ఎస్టేటు, వ్యాపార సేవలు, విద్య, ఆరోగ్యంతో ప్రభుత్వ పరిపాలనా రంగాలు కీలక సేవాసంస్థలు సేవారంగంలో ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి. 2007 లో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వనరులలో పర్యాటక రంగం ఒకటి. ఇది దేశం ప్రముఖ విదేశీమారక వనరుగా మారింది. జాతినిర్మూలన హత్యాకాండల చరిత్ర ఉన్నప్పటికీ దేశం అంతర్జాతీయంగా సురక్షితమైన గమ్యంగా గుర్తించబడింది. 2013 లో పర్యాటకుల సంఖ్య 8,64,000 గా (2010 లో 5,04,000) ఉంది. పర్యాటక రంగం నుండి ఆదాయం 2014 లో $ 303 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు (2000 లో $ 62 మిలియన్ల అమెరికా డాలర్లు)ఉంది. పర్వత గొరిల్లాలు సంచరిస్తున్న అగ్నిపర్వత జాతీయ ఉద్యానవనం ఈ రాబడికి అతిపెద్ద వాటాదారుగా ఉంది.; పర్వత గొరిల్లాలను సురక్షితంగా సందర్శించగల రెండు దేశాలలో రువాండా ఒకటి. గొరిల్లాలు సంవత్సరానికి వేల మంది సందర్శకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. పర్యాటకులు అనుమతి కోసం అధిక ధరలను చెల్లించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఇతర ఆకర్షణలలో న్యుంగ్వే ఫారెస్టు, చింపాంజీల నివాసం, రువెంజోరి కోలోబసు, ఇతర ప్రధానాంశాలు, కివూ సరోవర రిసార్టులు, తూర్పున ఒక చిన్న సవన్నా రిజర్వు అకాగెరా ఉన్నాయి.
మాధ్యమం, సమాచార రంగం
అతిపెద్ద రేడియో, టెలివిజన్ స్టేషన్లు ప్రభుత్వ ఆధీనంలో నిర్వహించబడుతున్నాయి. వార్తాపత్రికలు ప్రభుత్వానికి స్వంతమైన వార్తాపత్రికలు అధికసంఖ్యలో ఉన్నాయి. చాలా మంది రువాండాలకు రేడియో సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. 1994 నాటి జాతినిర్మూలన హత్యాకాండ సమయంలో రేడియో స్టేషన్ లిపి డెస్ డిల్ మిల్లె కొల్లిన్స్ దేశవ్యాప్తంగా ప్రసారం చేసి టుట్సీ వ్యతిరేక ప్రచారం ద్వారా హత్యలకు ఇంధనంగా నింపేందుకు సహాయపడింది. 2015 నాటికి ప్రభుత్వయాజమాన్య రేడియో రువాండా దేశవ్యాప్తంగా అతిపెద్ద స్టేషను, ప్రధాన వార్తా మూలంగా ఉంది. టెలివిజను అందుబాటు పరిమితం చేయబడింది. చాలా గృహాలు తమ సొంత టెలివిషను సెట్టును కలిగి ఉండవు. 2014 లో ప్రభుత్వం డిజిటలు టెలివిజనును తయారు చేసింది. ఒక సంవత్సరం తరువాత ఏడు జాతీయ స్టేషన్లు (2014 పూర్వపు అనలాగ్ కాలంలో కేవలం ఒకటి) పనిచేయడం ప్రారంభించాయి. పత్రికా యంత్రాంగం కఠినంగా పరిమితం చేయబడింది. వార్తాపత్రికలు ప్రభుత్వ ప్రతీకారాలను నివారించడానికి స్వీయ సెంసారును చేస్తాయి. ఏదేమైనా కిన్నార్వాండ, ఇంగ్లీషు, ప్రభుత్వాలను విమర్శించిన ఫ్రెంచివిమర్శనలు కిగాలీలో విస్తృతంగా అందుబాటులో ఉన్నాయి. అధిక స్వతంత్ర వార్తాపత్రికలు, ఉముసెసొ, ఉమూవుజిజిలను హై మీడియా కౌన్సిలు ఆరు నెలల సమయం సస్పెండు చేసింది.
2011 లో దేశం పురాతన టెలికమ్యూనికేషన్సు గ్రూపు రువాండాటెల్, లిక్డీకీకరణలోకి (లిబ్యాను కంపెనీ ఎల్.ఎ.పి. గ్రీను యాజమాన్యంలో 80% ఉంది) ప్రవేశించింది. ఈ సంస్థను తూర్పు, దక్షిణ ఆఫ్రికా అంతటా టెలీకమ్యూనికేషన్సు, ఫైబరు ఆప్టికు నెట్వర్కులు అందించే ఒక సంస్థ ద్వారా 2013 లో లిక్విడ్ టెలికాం పొందింది. 2015 నాటికి లిక్విడు టెలికాం 30,968 వినియోగదారులకు ల్యాండ్లైను సేవను అందిస్తుంది. మొబైలు ఆపరేటరు ఏం.టి.ఎన్. రువాండా 15,497 ఫిక్సెడు లైను చందాదారులకు సేవలు అందిస్తోంది. ప్రభుత్వ సంస్థలు, బ్యాంకులు, ఎంజీవోలు, రాయబార కార్యాలయాలు ల్యాండు లైన్లను అధికంగా ఉపయోగిస్తున్నాయి. ప్రైవేటు చందాదారులు తక్కువగా ఉన్నారు. 2015 నాటికి దేశంలో మొబైలు ఫోను వ్యాప్తి 72.6% ఉంది. 2011 లో 41.6%కి అధికరించింది. ఎం.టి.ఎన్. రువాండా 39,57,986 చందాదారులు, టిగో 28,87,328, భారతి ఎయిర్టెల్ 1,336,679 తో ప్రముఖ ప్రొవైడర్లుగా ఉన్నారు. రువాండాటెలు గతంలో కూడా ఒక మొబైలు ఫోను నెట్వర్కును నిర్వహించినప్పటికీ 2011 ఏప్రిలులో పరిశ్రమ రెగ్యులేటరు లైసెంసును రద్దు చేసింది. అంగీకరించిన పెట్టుబడుల కట్టుబాట్లను నియంత్రించడంలో సంస్థ వైఫల్యం చెందింది. ఇంటర్నెటు వ్యాప్తి తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతూ ఉంది. 2015 నాటికి 100 మందిలో 12.8 ఇంటర్నెటు వినియోగదారులు ఉన్నారు. 2007 లో 2.1 ఉండేది. 2011 లో 2,300 కిలోమీటర్ల (1,400 మైళ్ళు) పొడవైన ఫైబరు-ఆప్టికు టెలికమ్యూనికేషన్సు నెట్వర్కు పూర్తయింది. బ్రాడ్బ్యాండు సేవలను అందించేందుకు ఎలక్ట్రానికు వాణిజ్యాన్ని సులభతరం చేయడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఈ నెట్వర్కు దక్షిణ, తూర్పు ఆఫ్రికాలో కమ్యూనికేషను క్యారియర్లను అనుసంధానించే ఒక జలాంతర్గామి ఫైబరు-ఆప్టికు కేబులు అయిన సీకాంకు అనుసంధానించబడింది. రువాండా దేశంలోని పట్టణాలను కలుపుతూ ప్రధాన రహదారులతో తంతులు ఏర్పాటు చేయబడతాయి. ప్రీపెయిడ్ సబ్స్క్రిప్షను ద్వారా కిగాలీ అనేక ప్రాంతాలలో మొబైలు ప్రొవైడరు ఎం.టి.ఎన్. ఒక వైర్లెసు ఇంటర్నెటు సర్వీసును కూడా నడుపుతుంది.
మౌలిక నిర్మాణాలు
2000 వ దశకంలో రువాండా ప్రభుత్వం నీటి సరఫరా అభివృద్ధికి నిధులు సమకూర్చడానికి ముఖ్యత్వం ఇవ్వడం జాతీయ బడ్జెట్టు గణనీయంగా పెరిగడానికి కారణం అయింది.దాతల మద్దతుతో సేకరించి సమర్పించబడిన ఈ నిధులు సురక్షిత నీటి లభ్యతను వేగవంతంగా అభివృద్ధి చేసాయి. 2015 లో 74% మంది ప్రజలు సురక్షితమైన నీటిని పొందగలిగారు (2005 లో 55% మంది ఉన్నారు). 2017 నాటికి దీనిని 100%కు పెంచడానికి ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. దేశంలోని నీటి మౌలిక సదుపాయాలలో పట్టణ, గ్రామీణ వ్యవస్థలు ఉంటాయి. ప్రధానంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలలో స్టాండుపైపులు, పట్టణ ప్రాంతాల్లో ప్రైవేటు కనెక్షన్లు ఉన్నాయి. ఈ వ్యవస్థలు పనిచేయని ప్రాంతాలలో చేతి పంపులు, నిర్వహించబడే జలప్రవాహాలు ఉపయోగించబడతాయి. దేశం అధికభాగంలో వర్షపాతం 750 మిల్లీమీటర్ల (30 లక్షల) మించకుండా ఉంది.వర్షపునీటి సేలరణ తక్కువగా ఉపయోగించబడుతుంది. ఇతర ఆఫ్రికా దేశాల వాడకంటే రువాండా నివాసితులు చాలా తక్కువగా నీటిని ఉపయోగించవలసిన వత్తిడికి లోనౌతూ ఉన్నారు. పారిశుధ్యం సౌకర్యం తక్కువగా ఉంటుంది. 2006 లో నగరంలో 34% పట్టణ, 20% మంది గ్రామీణ నివాసితులు మెరుగైన పారిశుద్ధ్యం పొందుతున్నారని ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనా వేసింది. పారిశుద్ధ్యాన్ని మెరుగుపర్చడానికి ప్రభుత్వ చర్యలు పరిమితంగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం పట్టణ ప్రాంతాలలో మాత్రమే దృష్టి కేంద్రీకరిస్తుంది. పట్టణ, గ్రామీణ జనాభాలో చాలామంది జనాభా ప్రభుత్వ భాగస్వామ్య పిట్ లైట్రిన్సు ఉపయోగిస్తుంటారు.
2000 ల ఆరంభం వరకు రువాండా విద్యుత్తు సరఫరా దాదాపు పూర్తిగా జలవిద్యుత్తు వనరుల నుండి ఉత్పత్తి చేయబడింది. బ్యూరో, రుహుండా సరసులలో విద్యుత్తు కేంద్రాలు దేశం విద్యుత్తు వినియోగంలో 90% అందించాయి. తక్కువగా ఉండే సగటు వర్షపాతం, మానవ కార్యకలాపాలు, రుగెజీ చిత్తడిభూములలో వ్యవసాయం, పశువుల మేత కొరకు నీటిపారుదల చేయడంతో 1990 నుండి రెండు సరస్సుల నీటి మట్టం పతనానికి కారణమైయ్యాయి. ఫలితంగా 2004 నాటికి 50% క్షీణించి విద్యుత్తు కేంద్రాల నుండి ఉత్పత్తి గణానీయమైన తరుగుదలకు దారితీసింది. ఇది ఆర్థిక వ్యవస్థ అభివృద్ధి చెందడం వలన విద్యుత్తు అవసరాలు అధికం అయ్యాయి. 2004 లో విద్యుత్తు కొరత ఏర్పడింది. అత్యవసర పరిస్థితిలో కిగాలీకి ఉత్తరప్రాంతంలో డీజిలు జనరేటర్లను ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది. 2006 నాటికి ఇవి దేశానికి అవసరమైన విద్యుత్తును 56% అందిస్తున్నాయి. కానీ చాలా ఖరీదైనది. బురెరా, రుహండోకు నీటిని సరఫరా చేస్తున్న రుగెజి చిత్తడి భూములలో నివసిస్తున్న ప్రజలకు పునరావాసం కల్పించడం, కివూ సరసు నుండి మీథేను వాయువును సేకరించటానికి ఒక పథకంలో పెట్టుబడులు పెట్టడం ద్వారా ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ప్రభుత్వం అనేక చర్యలు చేపట్టింది. దాని మొదటి దశలో దేశ విద్యుత్తు ఉత్పత్తి 40% అధికరించవచ్చని భావించింది. 2012 లో జనాభాలో కేవలం 18% మాత్రమే విద్యుత్తు (2009 లో 10.8% ) పొందగలిగారు. ప్రభుత్వం ఆర్థిక అభివృద్ధి, పేదరిక తగ్గింపు వ్యూహం (2013-18) 2017 నాటికి 70% కుటుంబాలకు విద్యుచ్ఛక్తిని పెంచడం లక్ష్యంగా కృషిచేస్తూ ఉంది.
1994 లో అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలు, ఐరోపా సమాఖ్య, జపాన్, ఇతర దేశాల సహాయంతో ప్రభుత్వం 1994 నుండి సామూహిక హత్యాకాండ నుండి రువాండా మౌలికవసతులను పునర్నిర్మించడాని రవాణా మౌలిక పెట్టుబడులను అధికరించింది. రవాణా వ్యవస్థ ప్రధానంగా రహదారి నెట్వర్కులు కలిగి ఉంటుంది. ఇది కైగాలి, దేశంలోని ఇతర ప్రధాన నగరాలు, పట్టణాల మధ్య నిర్మించిన రహదారులను అనుసంధానం చేస్తూ ఉంది. రువాండా రహదారులు తూర్పు ఆఫ్రికా కమ్యూనిటీలోని ఉగాండా, టాంజానియా, బురుండి, కెన్యా, అలాగే వంటి తూర్పు కాంగో (గోమా, బుకావు నగరాలు) వంటి ఇతర దేశాలతో రువాండాను అనుసధానితం చేస్తున్నాయి. దేశం అత్యంత ముఖ్యమైన వాణిజ్య మార్గం కంబాల నుండి నైరోబీ ద్వారా మొంబసా నౌకాశ్రయం వరకు నిర్మించిన రహదారి ఉత్తర కారిడారుగా పిలువబడుతుంది. దేశంలో ప్రజా రవాణా ప్రధాన ఆధారం మినీబస్ ఇది ప్రయాణీకుల వాహక అవసరాలను సగానికంటే అధికంగా తీరుస్తుంది. కొన్ని మినీబసులు (ముఖ్యంగా కిగాలీలో) ఒక భాగస్వామ్య టాక్సీ వ్యవస్థ  ప్రణాళికారహితమైన చేయని సేవను నిర్వహిస్తుంది. ప్రధాన నగరాల మధ్య ఎక్స్ప్రెస్ మార్గాలను అందిస్తాయి. స్వల్ప సంఖ్యలో పెద్ద బస్సులు ఉన్నాయి. ఇది దేశవ్యాప్తంగా షెడ్యూల్ సేవలను నిర్వహిస్తుంది. ప్రధాన ప్రైవేటు అద్దె వాహనం మోటారుసైకిలు టాక్సీ. 2013 లో రువాండాలో 9,609 నమోదైన మోటారుసైకిలు టాక్సీలు ఉన్నాయి. కేవలం 579 టాక్సీకాబులతో పోలిస్తే ఇది అధికం. పొరుగు దేశాలలోని వివిధ గమ్యస్థానాలకు కోచ్ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కిగాలీలో ఉన్న ఒక అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నైరోబీ, ఎంటెబ్బె వంటి అనేక అంతర్జాతీయ గమ్యస్థానాలకు చేరడానికి వసతి కల్పిస్తుంది. సైగన్గుకు సమీపంలోని కిగాలీ, కమేంబే విమానాశ్రయం మధ్య ఒక దేశీయ మార్గం ఉంది. 2017 లో కిగాలీకి దక్షిణాన ఉన్న బుగెసెరా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. ప్రస్తుత అతిపెద్ద కెజిలి విమానాశ్రయాన్ని తెరచినప్పుడు ఇది అతిపెద్దదిగా మారుతుంది. జాతీయ క్యారియరు రువాండా ఎయిర్, దేశంలో ఏడు విదేశీ విమానయాన సంస్థలు వాయుమార్గ సేవలు అందిస్తున్నాయి. 2015 నాటికి దేశంలో రైల్వేలు లేవు. కాని బురుండి, టాంజానియాతో కలిసి టాంజానియా సెంట్రల్ రైలుమార్గాన్ని రువాండాలోకి విస్తరించడానికి ఒక ప్రణాళిక ఉంది. ఈ పథకం కోసం ఒక ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని ఏర్పరచటానికి మూడు దేశాలు ప్రైవేటు సంస్థల నుంచి టెండరులను ఆహ్వానించాయి.కివూ సరస్సు నౌకాశ్రయ నగరాల మధ్య పబ్లిక్ జల రవాణా లేదు. అయితే పరిమితమైన ప్రైవేటు సేవ ఉనికిలో ఉంది. పూర్తి సేవను అభివృద్ధి చేయడానికి ప్రభుత్వం ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.అగగేరా నదిపై షిప్పింగ్ ద్వారా రువాండాను విక్టోరియా సరస్సుతో అనుసంధానించడానికి సాధ్యత గురించి మౌలిక సదుపాయాల మంత్రిత్వ శాఖ దర్యాప్తు చేస్తుంది.
గణాంకాలు
2015 నాటికి " రువాండా నేషనలు ఇన్స్టిట్యూటు ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్సు " రువాండా జనాభా 1,12,62,564 గా అంచనా వేసింది. 2012 గణాంకాలు 1,05,15,973 జనసంఖ్యను నమోదు చేసింది. ప్రజలలో యువతశాతం అధికంగా ఉంది. 2012 గణాంకాల ఆధారంగా ప్రజలలో 15 వయసుకన్న తక్కువ వయసున్న వారి శాతం 43.3% ఉంది. ​​16 నుండి 64 మధ్య వయసున్న వారు 53.4% ఉన్నారు. సి.ఐ.ఎ. వరల్డు ఫ్యాక్టు బుక్కు ఆధారంగా 2015 నాటికి వార్షిక జనన రేటు 1000 మందికి 40.2 జననాలు ఉన్నాయి. మరణాల రేటు 14.9 గా అంచనా వేయబడింది. సరాసరి ఆయుఃప్రమాణం 59.67 సంవత్సరాలు (స్త్రీలకు 61.27 సంవత్సరాలకు, పురుషులకు 58.11 సంవత్సరాలు). ఇది 224 ప్రపంచ దేశాలు, భూభాగాలలో అతి తక్కువ ఆయుఃప్రమాణం కలిగిన దేశాలలో 26 వ స్థానంలో ఉంది. దేశం లింగ నిష్పత్తిని సమానంగా ఉంటుంది.
చదరపు కిలోమీటరుకు (చ.మై 1,150) 445 నివాసితులలో రువాండా జనసాంద్రత ఆఫ్రికాదేశాలలో అత్యధిక స్థాయిలో ఉంది. జెరార్డు ప్యునియెర్ వంటి చరిత్రకారులు 1994 జాతినిర్మూల హత్యాకాండలు పాక్షికంగా జనాభా సాంద్రతకు కారణమని విశ్వసిస్తున్నారు.జనాభా ప్రధానంగా గ్రామీణ, కొన్ని పెద్ద పట్టణాలలో కేంద్రీకృతమై ఉంది. నివాసాలు దేశవ్యాప్తంగా నివాసాలు సమానంగా వ్యాపించాయి. తూర్పున ఉన్న ఉముతారా, అకాగెరా జాతీయ ఉద్యానవనంలో ఉన్న దేశంలోని సవన్నా భూభాగాలు దేశంలో అతి తక్కువ జనసాంధ్రత ఉన్న ప్రాంతాలుగా ఉన్నాయి.. కిగాలీ అతిపెద్ద నగరం కిగాలీలో సుమారు ఒక మిలియను ప్రజలు ఉన్నారు. వేగంగా పెరుగుతున్న జనాభా మౌలికనిర్మాణాల అభివృద్ధిని సవాలు చేస్తుంది. 2012 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా రెండవ అతిపెద్ద నగరం గిసెన్ని. ఇది లేక్ కివూ సరస్సు, గోమా (కాంగో నగరం) సమీపంలో ఉంది. ఈ నగరంలో 1,26,000 ప్రజలు ఉన్నారు. ఇతర ప్రధాన పట్టణాలలో రుహేగేర్గీ, బుటేరే, ముఘంగా ఉన్నాయి. ఒక్కొక్క నగరంలో 1,00,000 కన్నా తక్కువ ప్రజలు ఉన్నారు. 2006 లో 16.6%కు అధికరించింది. 1990 నుండి జనసంఖ్య 6% అధికరించింది. అయినప్పటికీ 2011 నాటికి ఈ నిష్పత్తి కొంచెం పడిపోయి 14.8%కు తగ్గింది.రువాండా పూర్వ-వలసరాజ్యాల కాలం నాటి నుండి ఒక సమైక్య రాజ్యంగా ఉంది. జనాభాపరంగా సాంస్కృతిక, భాషా సమూహమైన బన్యార్వాండా ప్రజలు ఆధిక్యతలో ఉన్నారు. ఇది వలసరాజ్యాలు నిర్ణయించిన సరిహద్దులు ఉన్న, స్థానికా జాతుల సరిహద్దులు కాని వలసరాజ్యాలకు పూర్వం రాజ్యాలుగా లేని ఆధునిక ఆధునిక ఆఫ్రికా దేశాలకు ఇది విరుద్ధంగా ఉంది. బన్వార్వాండ ప్రజలలో మూడు వేర్వేరు గ్రూపులు (హుటు, టుట్సి, ట్వా) ఉన్నాయి. CIA వరల్డు ఫాక్టు బుక్కు 2009 లో హుటు జనాభా 84% మంది, టుట్సి 15%, ట్వి 1% ఉన్నారని ప్రకటించింది. రవాండా మొట్టమొదటి నివాసుల నుండి వచ్చిన తైవా పిగ్మీ సంతతికి చెందిన ప్రజలు, అయితే హుటు, టుట్సీ మూలాలను, వైవిధ్యాలపై పరిశోధకులు అంగీకరించరు. సుదీర్ఘమైన, ఇరుకైన తలలు, ముఖాలు, ముక్కులు " వంటి ఆకృతులతో టుట్సీ ప్రజలు ప్రత్యేక మూలాలకు చెందిన ప్రజలని భావిస్తున్నారు. విలియం జెఫ్రేమోవాస్ వంటి ఇతరులు, గుర్తించదగిన శారీరక వ్యత్యాసం, కేటగిరీలు చారిత్రాత్మకంగా లేవని విశ్వసిస్తున్నట్లు ఆంథ్రోపాలజిస్టు జీను హియెర్నాక్సు అభిప్రాయపడ్డాడు. ప్రోటొలానియల్ రువాండాలో టుట్సి పాలకులుగా ఉన్నారు. వీరి నుండి రాజులు, అధికారులు ఉత్పన్నమయ్యారు. హుటు ప్రజలు వ్యవసాయదారులుగా ఉన్నారు. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం హుటు, టుట్సీ, ట్వా తేడాను నిరుత్సాహపరుస్తుంది. గుర్తింపు కార్డుల నుండి ఇటువంటి వర్గీకరణను తొలగించింది.1933 తరువాత మొదటిసారిగా 2002 జనాభా గణన నిర్వహించబడింది. ఇది రువాండా జనాభాను మూడు గ్రూపులుగా వర్గీకరించలేదు.
సుకన్య సమృద్ధి ఖాతా
లక్షణాలు
ఒక అమ్మాయికి ఒకే ఖాతా తెరవాలి.తల్లి దండ్రులు గరిష్ఠంగా ఇద్దరు అమ్మాయిలకు కోసం ఈ ఖాతా తెరవ వచ్చు. కవలల విషయంలో ఈ సౌకర్యం మూడవ అమ్మాయికి కూడా ఈ ఖాతా తెరవ వచ్చు.
రువాండా
మతం
రువాండాలో రోమను కాథలిసిజం అతి పెద్ద మతవిశ్వాసంగా ఉంది. అయితే జాతినిర్మూలన హత్యాకాండల తరువాత దేశంలోని మతపరమైన గణాంకాలలో గణనీయమైన మార్పులు సంభవించాయి. చాలా మంది ఎవాంజెలికలు క్రైస్తవాన్ని స్వీకరించగా, తక్కువ స్థాయిలో ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరించారు. 2012 గణాంకాల ఆధారంగా రోమను కాథలికు ప్రజలలో 43.7%, ప్రొటెస్టంట్లు (సెవెంత్-డే అడ్వెంటిస్ట్స్ మినహాయించి) 37.7%, సెవెంతు డే అడ్వెంటిస్టులు 11.8%, ముస్లింలు 2.0% ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. 0.2% మత విశ్వాసాలు లేవని, 1.3% ఏ మతాన్ని ప్రకటించలేదు. సాంప్రదాయక స్థానిక మతం అధికారికంగా జనాభాలో కేవలం 0.1% మాత్రమే ఉన్నప్పటికీ ప్రభావంగా ఉంది. చాలామంది రువాండాప్రజలు క్రైస్తవ దేవుడిని సాంప్రదాయ రువాండాన్ దేవుడు ఇమ్నాతో పర్యాయంగా భావిస్తుంటారు.
సుకన్య సమృద్ధి ఖాతా
ఇతర లంకెలు
వర్గం:భారత ప్రభుత్వ పథకాలు వర్గం:భారతదేశంలో ఆదాయపు పన్నుతగ్గించే పొదుపు పద్ధతులు