cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
హైయన్ తుఫాన్
Philippines
Although wind speeds were extreme, the major cause of damage and loss of life appears to have been storm surge. The major focus of devastation appears to have been on the east coast of Samar and Leyte, with a particular focus on Tacloban, because of its location between Samar and Leyte, and the large population in low lying areas. Philippine Interior Secretary Mar Roxas said the scale of the relief operation that was now required was overwhelming, with some places described as a wasteland of mud and debris. The devastation in Tacloban has been described by journalists on the ground as "off the scale, and apocalyptic". Tacloban has been completely flattened, where not a single building seems to have survived.
Sebastian Rhodes Stampa, head of a UN disaster assessment co-ordination team, said there was "destruction on a massive scale" in Tacloban. "There are cars thrown like tumbleweed and the streets are strewn with debris. The last time I saw something of this scale was in the aftermath of the [2004] Indian Ocean tsunami." There is little communication in the city, and no mobile phone coverage. Up the east coast of the Leyte there are numerous towns and villages that are completely cut off without any assistance. Large parts of Leyte and Samar are without power and may have no power for a month.
The storm crossed the Visayas region for almost a day, causing widespread flooding. In Cebu and Iloilo, struck by an earthquake two weeks before, cities were also severely devastated. During the morning of November 8, media stations across the country were able to broadcast live the destruction of Haiyan. However, before afternoon, all communications on the Visayas region failed. The Presidential Communications Department of President Benigno Aquino III had difficulty contacting Interior and Local Government Secretary Mar Roxas and Defense Secretary Voltaire Gazmin in Iloilo to plan relief. Widespread power interruptions, landslides and flash floods were also reported. Major roads were blocked by trees, and impassable. 453 domestic and international airline flights were canceled. Some airports were also closed on November 8 and 9. Ferries were affected. Relief and rescue efforts were underway by November 9, but some places remained isolated and out of communication due to severe damage.
China
Moving through the Gulf of Tonkin, Haiyan skirted the island of Hainan, where severe damage took place. Four people were killed in various incidents in the province. Damage to the agricultural, forestry, poultry and fishing industries in Hainan were estimated at US$700 million. In Guangxi Province to the north, heavy rains up to 380 mm fell. One person drowned in the province. A cargo ship broke from its moorings at Sanya on November 8; three members of the crew drowned while four others went missing. One person also went missing off the coast of Lantau Island, Hong Kong.
Vietnam
In neighbouring Vietnam, Haiyan made landfall as a severe tropical storm and produced widespread heavy rain. 14 people were reported killed and 81 injured, mostly by accidents and health complications during preparation works. Four people are also listed as missing in Quang Ninh.
Philippines
Throughout Tacloban City, widespread looting took place in the days following Haiyan's passage. In some instances, relief trucks were attacked and had food stolen in the city. Two of the city's malls and numerous grocery stores were subjected to looting. A fuel depot in the city was guarded by armed police while 200 additional officers were dispatched to assist. President Benigno Aquino III considered declaring martial law in hopes of restoring order.
International response
The United Nations said it was going to increase critical relief operations as a result of the "devastation." Its Manila office issued a statement that read: "Access remains a key challenge as some areas are still cut off from relief operations. Unknown numbers of survivors do not have basic necessities such as food, water and medicines and remain inaccessible for relief operations, as roads, airports and bridges were destroyed or covered in wreckage." By November 10, United States President Barack Obama pledged aid to the Philippines. Defense Secretary Chuck Hagel ordered Pacific Command to deploy vessels, including the USS George Washington (CVN-73), to the region and aircraft for search-and-rescue missions as well as to deliver relief supplies. The United Nations also began relief operations by this time; however, the severe damage to infrastructure hampered efforts to distribute supplies. The Government of Colombia, through the Ministry of Foreign Affairs, expressed its lament toward the dramatic consequences caused by typhoon Haiyan and offered to collaborate in any way possible on the request of the Government of the Philippines. A plan to was also implemented to aid its affected nationals and any one in general with ties to Colombia through the Consulate General in Manila.
తీస్ మార్ ఖాన్
తీస్ మార్ ఖాన్ 2022లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. విజ‌న్ సినిమాస్ బ్యాన‌ర్‌పై నాగం తిరుప‌తి రెడ్డి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు కళ్యాణ్ జి గోగణ దర్శకత్వం వహించాడు. ఆది సాయి కుమార్, పాయల్ రాజ్‌పుత్ హీరో హీరోయిన్లుగా నటించిన ఈ సినిమా టైటిల్‌, ఫస్ట్‌లుక్‌ ను 15 అక్టోబర్ 2021న విడుదల చేశారు. ‘తీస్ మార్ ఖాన్’ షూటింగ్ డిసెంబర్ 2021లో పూర్తయింది.
హైయన్ తుఫాన్
International response
Canada has announced $5 million in immediate aid, as well as matching any contributions Canadians make until December 8th. The United Kingdom has offered a support package worth more than £10 million along with HMS Daring and an Royal Air Force Boeing C-17 Globemaster III. The EU has offered $4.2 million, and Australia $10 million. Germany is transporting 23 tons of aid as well as supplying rescue teams. Doctors Without Borders is sending 200 tons of aid, New Zealand has committed $1.78 million, Taiwan $200,000, and Singapore $40,000. The Vatican, announced that it will donate $150,000 to the Philippines following the devastating typhoon which affected the country. Pope Francis also expressed his sympathy and asked for people to pray in solidarity for the victims.
తీస్ మార్ ఖాన్
మూలాలు
వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:2022 సినిమాలు
హైయన్ తుఫాన్
International response
China and Vietnam, both affected countries, donated $200,000 and $100,000 respectively to the Philippine relief effort.
The Chief Executive of Hong Kong expressed his deepest sympathies. There is call to postpone the proposed economic sanctions upon the Philippines as a result of the poor handling of the Manila hostage crisis three years before. Japanese Prime Minister Prime Minister Shinzo Abe, as well as foreign minister, Fumio Kishida expressed sympathy and condolences to the victims of the Typhoon. Japan has offered humanitarian assistance, sending an assessment team of two people from the Japanese Ministry of Foreign Affairs and the Japan Disaster Relief Medical Team to the typhoon affected areas. Russia offered sent a rescue team of 200 people to calamity-affected areas in the Philippines. The Russian Ministry of Emergency Situations opened up a hotline for Russia to keep updated with details of the effects of the Typhoon and for up to 150 Russians in the Philippines who may been affected by the typhoon. South Korea made a move to send an aid amounting $5 million to the Philippines. An emergency relief team composing of at least 34 people will be also sent by the South Korean government. Likewise, South Korean conglomerate Samsung has committed $1 million financial aid to the Philippines.
Notes
-->
ఇతర లింకులు
వర్గం:2013 in China వర్గం:2013 in Palau వర్గం:2013 in Taiwan వర్గం:2013 in the Federated States of Micronesia వర్గం:2013 in Vietnam వర్గం:2013 Pacific typhoon season వర్గం:Typhoons in China వర్గం:Typhoons in Palau వర్గం:Typhoons in Taiwan వర్గం:Typhoons in the Federated States of Micronesia వర్గం:Typhoons in the Philippines (2013) వర్గం:Typhoons in Vietnam వర్గం:తుఫానులు
గిరీశం
గిరీశం కన్యాశుల్కం నాటకంలో గురజాడ అప్పారావు సృష్టించిన కాల్పనిక పాత్ర. కన్యాశుల్కం నాటకానికి ఉన్న తొలి, మలి కూర్పులు రెంటిలోనూ గిరీశం ప్రధాన పాత్ర. కన్యాశుల్కం నాటకంలో అతనిది ప్రధాన పాత్రే అయినా నాయక పాత్ర కాదు.
కన్యాశుల్కంలో విజయనగరంలో అప్పులు, చేసిన తప్పులు చుట్టుముట్టడంతో శిష్యుడు వెంకటేశానికి చదువుచెప్పే మిషతో అతని ఊరైన కృష్ణరాయపుర అగ్రహారానికి వెళ్తాడు. అక్కడ బాల్యవివాహం వల్ల మీదపడ్డ వైధవ్యంతో కాలం గడుపుతున్న వెంకటేశం అక్క బుచ్చమ్మను ప్రేమలోకి దింపి పెళ్ళాడదామని, తద్వారా రకరకాలుగా డబ్బు, ఆస్తి కలిసివస్తుందని ఆలోచిస్తాడు. బుచ్చమ్మ చెల్లెలికీ ముసలివాడితో పెళ్ళిచేయబోగా, దాన్ని తప్పించేందుకు అని వంక పెట్టి బుచ్చమ్మను తీసుకుపోతాడు. విజయనగరంలో సంస్కర్త, న్యాయవాది అయిన సౌజన్యారావు పంతులు వద్ద వినయం నటించి నమ్మిస్తాడు. ఇతను మొదట్లో ఉంచుకున్న మధురవాణి బండారం బయటపెట్టడంతో కథ అడ్డం తిరుగుతుంది.
గిరీశం వేశ్యాసాంగత్యం, మోసాలు, అబద్ధాలు, ఆడంబరాలు మరిగిన పాత్ర. అవసరానికి ఏదోక చక్రం అడ్డువేసి రోజులు గడుపుకుంటూ, వీలుంటే కొండకు వెంట్రుక వేద్దామని చూస్తూంటాడు. ఈ పాత్ర లక్ష్యం, దాని సిద్ధి, అసలు స్వభావంలోని కీలకం వంటి విషయాల మీద విమర్శకుల్లో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. గిరీశం పాత్రలోని కీలకం "బ్రతుకుతెరువు" అనీ, అది హానికరమైన పాత్ర కాదని కొందరు భావిస్తే, ఆ స్థితి లేక కించిత్తు అధికారం ఉన్నా దాన్ని విపరీతంగా దుర్వినియోగం చేసే పాత్రేనని మరికొందరి అభిప్రాయం. గిరీశం పాత్ర మీద ప్రేక్షకులకు అసహ్యం కలగకపోవడం వల్లనే నాటకం రక్తికట్టిందని ఒకరు అంటే, ఆ పాత్ర ప్రేక్షకులను ఆకర్షించడం వల్ల నాటకం సాంఘిక ప్రయోజనం దెబ్బతిందని మరికొందరు విశ్లేషించారు.
గిరీశం పాత్ర, దాని సంభాషణలు, నాటకాల్లో గిరీశం పాత్ర రూపురేఖలు కన్యాశుల్కం నాటకం పరిధిని దాటి తెలుగు జన జీవితం మీద ప్రభావం చూపుతూనే ఉన్నాయి. గురజాడ రాసిన కొండుభొట్టీయం నాటకంలోనూ, ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ రాసిన గిరీశం లెక్చర్లులోనూ, బాపు-రమణల సినిమా రాంబంటులోనూ గిరీశం పాత్ర మళ్ళీ వస్తుంది. "డామిట్! కథ అడ్డంగా తిరిగింది", "నాతో మాట్టాడ్డవేఁ ఒక ఎడ్యుకేషన్" వంటి అతని సంభాషణలు తెలుగు నుడికారంలో భాగమయ్యాయి. వెయ్యికి పైగా నాటక ప్రదర్శనల్లోనూ, దూరదర్శన్ సీరియల్లోనూ గిరీశంగా నటించిన జె. వి. రమణమూర్తి మరో గిరీశంగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. 1955 నాటి కన్యాశుల్కం సినిమాలో ఎన్.టి.రామారావు, 2005 నాటి మాటీవీ సీరియల్లోనూ, మరికొన్ని రంగస్థల ప్రదర్శనల్లో గొల్లపూడి మారుతీరావు వంటివారు గిరీశంగా నటించారు. అలనాడు గోవిందరాజు సుబ్బారావు నుంచి ఇటీవల ఉత్తేజ్ దాకా పలువురు గిరీశం పాత్ర ధరించారు.
జీవిత చరిత్ర
గిరీశం పాత్ర కన్యాశుల్కం రెండవ కూర్పు ద్వారానే బాగా ప్రాచుర్యం పొందింది. అందులో అతని జీవితం సాగిన తీరుకు, ఇతర రూపాలైన గురజాడ రాసిన తొలి కూర్పులోనూ, 1955 నాటి కన్యాశుల్కం సినిమాలోనూ పాత్ర విషయంలో కొన్ని భేదాలున్నాయి.
కన్యాశుల్కం రెండవ కూర్పులో
కన్యాశుల్కం నాటకంలో తొలిసారిగా విజయనగరంలోని బొంకుల దిబ్బ వద్ద గిరీశం ప్రవేశిస్తాడు. వేశ్య అయిన మధురవాణిని ఉంచుకుని, పూటకూళ్ళమ్మతోనూ నేస్తం కట్టి, సంబంధం కలిగివుండి రోజులు నడుపుతూ ఉంటాడు. ఊరి నిండా ఆడంబరాలకు చేసిన అప్పులు గొంతుమీదికి వచ్చాయి. పూటకూళ్ళమ్మ కూరలకు ఇచ్చిన డబ్బు డాన్సింగర్లు మీద ఖర్చుచేశాడు. వీటన్నిటివల్లా సమస్యలు ఎదురు కావడంతో ఏదోక మిషతో విజయనగరం నుంచి తప్పుకోవాలని ప్రయత్నించాడు. ఈ క్రమంలో అవసరార్థం జనం నుంచి తప్పుకోవడానికి మధురవాణి మంచం కింద దాక్కుని తాను తినవలసిన చీపురు దెబ్బలు ఒడుపుగా రామప్పంతులుకు తగిలేలా చేస్తాడు. చదువు చెప్తానని మభ్యపెట్టి వెంట తిప్పుకుంటున్న శిష్యుడు వెంకటేశం సాయంతో అతనికి సెలవుల్లో చదువు చెప్పే మిషతో వెంకటేశం ఊరైన కృష్ణరాయపుర అగ్రహారానికి జారుకుంటాడు.
సెలవుల్లో వెంకటేశానికి పాఠాలు చెప్పడం మాని, అతని అక్క బుచ్చమ్మకు ప్రేమ పాఠాలు చెప్పడం ఆరంభిస్తాడు. బాల్య వివాహం చేసుకుని, చిన్ననాటే భర్త చనిపోయిన బుచ్చమ్మ గిరీశం మాటల్లో "యంగ్ బ్యూటిఫుల్ విడో". బుచ్చమ్మను పెళ్ళిచేసుకుంటే కీర్తి సుఖం కూడా దక్కుతాయన్నది గిరీశం ఉద్దేశం. విడో రీ మారియేజి అసోసియేషన్ వాళ్ళు తృణమో పణమో ఇస్తారు, దానికి తోడు బుచ్చమ్మకీ కొంత ఆస్తి ఉంది. అతనికి అన్న వరసయ్యే లుబ్దావధాన్లనీ వల్లో వేసుకుంటే అతని ఆస్తికి వారసుడూ కావచ్చని గాలిలో మేడలు కడతాడు. వీటిన్నిటితో హాయిగా కాలక్షేపం చేయవచ్చు అనుకుంటాడు. బుచ్చమ్మ తల్లి వెంకమ్మ నూతిలో దూకినప్పుడు గిరీశం తన లవ్ ఇంట్రెస్టు కోసం వెనుకనే దూకేసి కాపాడతాడు. అమాయకురాలైన బుచ్చమ్మని ప్రేమలోకి దింపడానికి తమకు పెళ్ళైనట్టు, తాను పెద్ద ఉద్యోగం చేసి బంగళాలో కాపురం పెట్టినట్టు, పిల్లలు పుడితే ఆడించినట్టు, వెంకటేశాన్ని తమవద్దే చదివించినట్టు లేనిపోని కబుర్లు చెప్తాడు. ఎన్ని కబుర్లు చెప్పినా బుచ్చెమ్మ బోల్తాపడదు. బుచ్చెమ్మ చెల్లెలు సుబ్బిని ఓ ముసలివాడికిచ్చి పెళ్ళిచేస్తున్న సమయంలో ఆ పెళ్ళికి అందరూ తరలివెళ్తుండగా, అలాంటి బాల్యవివాహాన్ని తప్పించడానికి తామిద్దరం లేచిపోవడం ఒక్కటే మార్గమని నమ్మించి బండిదారి తప్పించి బుచ్చెమ్మను తీసుకుపోతాడు.
విజయనగరంలో సంస్కర్త, న్యాయవాది అయిన సౌజన్యారావు పంతులను ఆశ్రయిస్తాడు. అతనిని దారికి తెచ్చుకుని, ఉత్తముడినని నమ్మించేందుకు సౌజన్యారావులానే తాను కూడా వేశ్యా వ్యవస్థకి వ్యతిరేకిననీ, యాంటీ నాచ్ ని అని చెప్పుకుంటాడు. మధురవాణి వేరే సమస్యను పరిష్కరించేందుకు సౌజన్యారావు వద్దకు వచ్చినప్పుడు తన గురించి బయటపెట్టవద్దని గిరీశం బ్రతిమాలుకుంటే ఒప్పుకుంటుంది. కానీ, సందర్భవశాత్తూ గిరీశం చర్చ రావడంతో సౌజన్యారావు బలవంతంతో మధురవాణికి గిరీశం చరిత్రను చెప్పక తప్పదు. దానితో బుచ్చెమ్మలాంటి అమాయకురాలిని ఇతనికి ఇచ్చి పెళ్ళి చేసే ప్రసక్తి లేదంటాడు సౌజన్యారావు. చదువుకునేందుకు ఆర్థికంగా సాయం చేస్తాననీ, చదువు పూర్తిచేయమనీ తేలుస్తాడు. బుచ్చెమ్మ పూనాలోని విడో రీమారియేజి సొసైటీకి పంపే ఏర్పాటు కూడా చేస్తాడు. దీనితో గిరీశం "డామిట్! కథ అడ్డంగా తిరిగింద"నుకుంటూ నిష్క్రమిస్తాడు.
పూర్వ చరిత్ర
కన్యాశుల్కంలో గురజాడ అప్పారావు అక్కడా ఇక్కడా గిరీశంతో చెప్పించినదాన్ని బట్టి నాటకానికి ముందు అతని చరిత్రను కె.వి.రమణారెడ్డి కల్పించాడు. దీన్నే ఆరుద్ర కూడా మరో వ్యాసంలో ఊహించాడు. ఇదిలా ఉంటుంది: గిరీశం తల్లి పుట్టినిల్లు రాజమహేంద్రవరం. ఆ ఊరికి చెందిన రామావధాన్లు గిరీశం మేనమామ. ఎక్కడో కృష్ణరాయపుర అగ్రహారంలో అగ్నిహోత్రావధాన్లు రాజమహేంద్రవరం పేరు రాగానే రామావధాన్లునే ఎన్నిక చేశాడంటే అతను చాలా గట్టివాడని ఆరుద్ర అభిప్రాయం. పెత్తండ్రి కాకనాడలోకెల్లా తెలివైన ప్లీడరునని చెప్పుకుంటాడు, కాబట్టి అతని తండ్రిదీ కాకినాడే అయివుండవచ్చు. పెదతల్లి మెట్టిన ఊరు విశాఖ ప్రాంతానికి చెందిన రామచంద్రాపురం. ఆమె కుమారుడే లుబ్ధావధాన్లు. అంటే గిరీశానికి అన్న వరుస. గిరీశం కొన్నాళ్ళు పెదతల్లి వద్ద రామచంద్రాపురంలో పెరిగివుంటాడు. అతని వంకర వేషాలన్నీ రామచంద్రాపురంలో అందరికీ తెలిసినవే. ఈ వేషాల వల్లే ఊళ్ళోవాళ్ళంతా గిరీశాన్ని గిర్రడని పిలిచేవారని రామచంద్రాపుర అగ్రహారానికే చెందిన రామప్పంతులు గుర్తుచేసుకుంటాడు. వైదీకపు కుదురు కావడంతో చిన్నతనంలో తండ్రి తనచేత ఉపనిషత్తులన్నీ భట్టీయం వేయించాడని చెప్పడమే కానీ ఏ ఉపనిషత్తునూ ఉదహరించిన పాపాన పోడు. తెలుగు పద్యాల విషయంలోనూ విద్య అంతంతమాత్రమే. కాబట్టి చిన్నతనంలో సంస్కృతాంధ్రాలు చదివింది అరకొరేనని చెప్పవచ్చు. గిరీశం తండ్రి ప్రయోజకుడో, అప్రయోజకుడో తెలియదు. ఎలాంటివాడైనా గిరీశానికి ఆస్తి పాస్తులేమీ మిగిల్చలేదన్నది మాత్రం స్పష్టం. కనీసం ఇంటికి రానిచ్చే స్థితి ఉందో లేదో కూడా అనుమానమే. కాబట్టే జానెడు పొట్టకోసం, బ్రతుకు తెరువు కోసం తిప్పలు పడాల్సి వచ్చింది. అందువల్లనే మగసంతతి లేని లుబ్ధావధాన్లు అన్న ఆస్తి ఏమైనా అతని తదనంతరం దక్కుతుందేమోనని కనిపెట్టుకుని ఉంటాడు. అతనికి పెళ్ళయి పిల్లలు పుడితే తనకు మిగిలేదేమీ ఉండదనే సుబ్బి పెళ్ళి ఆపాడేమోనని రమణారెడ్డి సందేహించాడు. ఏం చదివాడన్నది తెలియదు కాదు కానీ పూనా డక్కన్ కాలేజీలో చదివానని చెప్పిన మాటలు మాత్రం వట్టి కోతలే. పట్నవాసాల్లో పెరిగి డక్కామొక్కీలు తిన్నందువల్ల ఇంగ్లీషులో పెద్ద చదువులు చదివిన భ్రమ కలిగించగలిగాడు. మధురవాణికి, డిప్యూటీ కలెక్టరు కొడుక్కీ చదువు చెప్పేంతవరకే చదివాడు. కాకినాడ-రాజమహేంద్రవరాల మధ్య తిరుగుతూన్న క్రమంలో సంస్కరణోద్యమ నాయకుడు వీరయ్య పంతులుతో పరిచయం, సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది. అలాగే అతనికి సంస్కరణోద్యమానికి సంబంధించిన సంగతులు తెలిసి, ఆ మాటలు అబ్బాయి. సౌజన్యారావు పంతులుకు గిరీశాన్ని పరిచయం చేస్తూ ఉత్తరం రాసే స్థాయికి వీరయ్య పంతులును గిరీశం నమ్మించగలిగాడు. ఇంతవరకూ కె.వి.రమణారెడ్డి ఊహించాడు. ఆరుద్ర ఊహ ప్రకారం ఇతని విద్యాభ్యాసం కాకినాడ, రాజమహేంద్రవరంలో ఏదో మేరకు జరిగివుండవచ్చు. కాబట్టే సంస్కరణోద్యమ నాయకుడు, తన గురువు వీరయ్య పంతులుతో అనుబంధం ఏర్పడివుంటుందనీ, అతనితో ఏదో సందర్భంలో పూనా వెళ్ళి వచ్చివుంటాడనీ ఆరుద్ర భావించాడు.
ఇతర రూపాల్లో
కన్యాశుల్కం తొలి కూర్పులో చివరిదైన ఐదవ అంకంలో మధురవాణి కాక సౌజన్యారావు పంతులే గిరీశం రంగు తెలుసుకుని చదువుకొమ్మని, సహాయం చేయిస్తానని పంపేస్తాడు. డి.ఎల్.నారాయణ నిర్మాతగా, పి.పుల్లయ్య తీసిన 1955 నాటి కన్యాశుల్కం సినిమాలో మరికొన్ని మార్పులు కనిపిస్తాయి. సినిమా ప్రకారం గిరీశం చివరిలో మంచివాడిగా మారిపోతాడు. అతనికీ, బుచ్చమ్మకీ పెళ్ళి జరుగుతుంది. గురజాడ అప్పారావు రాసిన మరో నాటకం కొండుభొట్టీయంలో గిరీశం పాత్రను మళ్ళీ ప్రవేశపెట్టినా, ఆ పాత్ర తీరుతెన్నులు మారిపోయాయని విమర్శకులు అభిప్రాయపడ్డారు. ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ రాసిన వ్యంగ్య వ్యాసాలైన గిరీశం లెక్చర్లలో గిరీశం సినిమా రచయితనని కోస్తూంటాడు. పుస్తకాల గురించి ఒకటి, కొటేషన్ల గురించి మరొకటి, గురజాడ అప్పారావుది శబ్దాశ్రయ హాస్యమన్న విమర్శపై ఇంకొకటి తప్పించి మిగతా లెక్చర్లన్నీ సినిమాల మీదే ఉంటాయి.
నిజ జీవిత ప్రభావం
గిరీశం పాత్ర మరెవరో కాదు స్వయానా గురజాడ అప్పారావేనని బుర్రా వెంకట శేషగిరిరావు విశ్వసించేవాడు. దాన్ని అతని నుంచి విని, నమ్మిన కొడవటిగంటి కుటుంబరావు గిరీశం పాత్రలోని మంచి లక్షణాలు ఎత్తిచూపుతూ వ్యాసాలు రాశాడు. అయితే కె.వి.రమణారెడ్డి ఈ వాదన కొట్టిపారేస్తూ "హతోస్మి! ఏ పాత్ర అయినా రచయిత చేతిబంకమన్నే.. అప్పారావు హాస్యం, అపహాస్యం, చమత్కారం, సూక్ష్మబుద్ధి గిరీశానికి సంక్రమించాయి" తప్ప గిరీశం అప్పారావు అంశ కాదని వ్యాఖ్యానించాడు. అంశ కాకపోవడం అటుంచి కనీసం అభిమాన పాత్ర కూడా కాదనీ, కాబట్టే తన్ని తగలేయగలిగి నాటక లక్ష్యాన్ని కాపాడుకోగలిగాడని రమణారెడ్డి వాదన.
కొంతమంది సాహిత్యవేత్తలు గిరీశానికి గురజాడకు పరిచయం ఉన్న వ్యక్తుల్లో ఒక నిజ జీవిత మాతృక ఉండివుంటుందని ఊహించారు. నిష్టల చలపతిశాస్త్రి, చిరంజీవి, వేములకొండ సీతారామమూర్తి కుమారుడు వంటి నిజ జీవిత వ్యక్తుల పేర్లు ఆ క్రమంలో తెరమీదికి వచ్చాయి. వేములకొండ సీతారామమూర్తి కొడుకు గిరీశానికి మూలం అన్న విషయాన్ని గురజాడే స్వయంగా ఎవరితోనో చెప్పినట్టు పి.ఎస్.ఆర్.అప్పారావు రాశాడు. అయితే ఎవరితో చెప్పాడు, ఎక్కడ చెప్పావు వంటి వివరాలు లేవు. అయితే గురజాడకు ఎవరైనా విశిష్ట లక్షణాలు ఉన్న వ్యక్తులు ఎదురుపడితే ఆ వివరాలు, వారి విలక్షణత ఓపికగా పుస్తకానికెక్కించి, తర్వాత వాడుకునే లక్షణం గురజాడ వారికి ఉందని కె.వి.రమణారెడ్డి రాశాడు. అయితే ఆ మాతృక కేవలం ఒక వ్యక్తి అయివుండదనీ, ఎందరో వ్యక్తుల్లోని లక్షణాలు, గుణాలు గిరీశంలాంటి పాత్రలో లీనమై ఉంటాయని, అంతేకాక గురజాడకు పాత్ర సృష్టించేప్పుడు తన పూర్వ సాహిత్య ప్రభావమూ ఉండేదని రమణారెడ్డి సూచించాడు.
సాహిత్య ప్రభావం
గురజాడ రూపొందించిన గిరీశం పాత్ర, మృచ్ఛకటికమ్‌ అన్న సంస్కృత నాటకంలోని శకారుని పాత్రల నడుమ కొన్ని పోలికలున్నాయని విమర్శకుల అభిప్రాయం. అయితే శకారుడు రాజుగారి బావమరిది, గిరీశం ఈ పూటపూటకు ఏదోలా గడుపుకోవాల్సిన బికారి. కానీ గిరీశం తెలిసినదీ, తెలియనిదీ కలిపి డబాయించేదీ, శకారుడు మూర్ఖుడిలా వ్యవహరించేదీ తాము అనుకున్న పనులు సాగించుకోవడానికే. ఇద్దరూ సమయానుకూలంగా చక్రం తిప్పగల ప్రాప్తకాలజ్ఞులే. కాకపోతే బికారి అయిన గిరీశానికి విధి నిత్యమూ ఎదురు తిరుగుతూనే ఉండి ప్రాప్తకాలజ్ఞత ప్రదర్శించాల్సిన అగత్యం కల్పిస్తూండగా, శకారునికి మాత్రం హత్యచేసి తప్పించుకోవాల్సిన విషమ పరిస్థితి వచ్చినప్పుడే చక్రం తిప్పాల్సిన అవసరం ఎదురొస్తుంది. అలానే కించిత్తు అధికారం చూపగల అవకాశమే వస్తే గిరీశమూ శకారునికి సమానంగానే దాన్ని ప్రదర్శిస్తూంటాడు. రాంభట్ల కృష్ణమూర్తి పాత్రల మధ్య భేదాలను, సారూప్యాలను - "అనుకున్నట్లు హైదరాబాదు నవాబు గారి దగ్గర ముసాహిబుద్యోగమే అయి హమేషా హుజూర్న ఉండగలిగే అదృష్టమే పట్టివుంటే అప్పుడు ఈ శకారుడికి తీసిపోయేవాడా గిరీశం?; మొదటినుంచీ ఎక్కడ బిఛాణా వెయ్యాలన్న సమస్యేవుంటే పూర్రిచర్డుని తలుచుకోకపోయేవాడా శకారుడు?" అంటూ విశ్లేషించాడు.
అన్నిటిలోనూ ఉండి దేనితోనూ గట్టి ప్రమేయం లేకపోవడమనే లక్షణాన్ని సామాన్య ధర్మంగా తీసుకుని చార్లెస్ డికెన్స్ రాసిన పిక్నిక్ పేపర్స్ లోని జింగిల్ పాత్రకు, కన్యాశుల్కంలోని గిరీశానికి పోలిక తెచ్చాడు సర్దేశాయి తిరుమలరావు. గిరీశం పాత్రకీ, విలియం షేక్‌స్పియర్ రాసిన హెన్రీ IV నాటకంలోని ఫాల్ స్టాఫ్ అన్న పాత్రకీ ఉన్న పోలికలు ఆర్.యస్.సుదర్శనం వివరించాడు. వాగ్ధోరణి, వయసు, రూపురేఖలు, అభిరుచులు, వగైరాల్లో భేదాలున్నా, వారిద్దరికీ జీవితం పట్ల ఉన్న దృక్పథం ఒకటేననీ, వారు జీవితంలో దేన్నీ సీరియస్ గా తీసుకోకపోవడం వల్ల, జీవితం అనుభోగ్యవస్తువై, ఇతర పాత్రలన్నీ వారిద్దరికీ సాధనోపకరణాలుగా మారిందనీ సుదర్శనం భావించాడు.
చారిత్రక నేపథ్యం
గిరీశం ప్రవర్తన వెనుక కారణంగా అతని స్థలకాలాల యుగలక్షణాలను వివరించిన విమర్శకులు ఉన్నారు. అప్పటిదాకా ఉన్న భూస్వామ్య వ్యవస్థ బలహీనపడి, ఆచారాలు నీరసించి, కొత్త వ్యవస్థ తోసుకువచ్చే దశ కన్యాశుల్కం నాటిది. అప్పటికే బెంగాల్లో జరుగుతున్న సంస్కరణోద్యమాలు, బ్రిటీష్ వారు ప్రవేశపెట్టిన ఆంగ్ల విద్య దేశాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. ఈ దశలో కొత్త చదువు సంధ్యల ద్వారా పొట్టపోసుకోవడానికి తిప్పలు పడేవారి మహాజనంలో గిరీశం ఒకడు. అయితే ఆ క్రమంలో స్థిరపడినవారు కొందరు ఉండగా, స్థిరపడకుండా కొత్తలోనూ, పాతలోనూ ఉన్న దుర్లక్షణాలు మాత్రమే అలవరుచుకున్న దౌర్భాగ్యుడు ఇతను. రాంభట్ల కృష్ణమూర్తి దీన్నే వివరిస్తూ "రాజస" సమాజంలో ఉండి "కౌబేర" లక్షణాల తొలి రేకలు సోకినవాడే మన గిరీశం అన్నాడు.
ప్రాధాన్యత, ఉద్దేశం
గిరీశం పాత్ర కన్యాశుల్కం నాటకంలో నాయక పాత్ర కాదు. ఆ పాత్ర వల్ల కథలో ప్రధానమైన సంఘటనల్లో మార్పులు ఏర్పడవు. అలాగని కేవలం హాస్యానికి ఏర్పడ్డ విదూషక పాత్రా కాదు. ప్రధానమైన సంఘటనలు అన్నిటిలో అతని చేయి అంతో ఇంతో లేకుండా నాటకం సాగదు. కాబట్టి ఉప నాయకుడు అనుకోవడానికి సాధ్యం కాదు. ఇక ప్రతినాయకుడు అసలే కాదు. నాయకుడూ, ఉపనాయకుడు, విదూషకుడు, ప్రతినాయకుడు ఏదీ కాని ప్రాధాన్యమున్న విచిత్రమైన పాత్ర - గిరీశం. నాటకంలోని ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని మార్చే ఘటనలకు కేంద్రం కాకున్నా, సుబ్బి పెళ్ళి తప్పించే గందరగోళంలో బుచ్చెమ్మను తీసుకుపోవడం కొంత తోడ్పడింది. ఇక నాటకంలోని ప్రధానమైన ఉప కథలకు అతనే ఆయువు పట్టు.
స్వభావం, స్థితిగతులు
చిన్నా చితకా నేరాలు, మీద పడి తన్నడాలు, అప్పులు ఎగ్గొట్టడాలు, స్త్రీలతో విచ్చలవిడి శంగార సంబంధాల యావ, వివాహితలైన యువతులకు లవ్‌ లెటర్లు రాయడాలు, ఆధునికత ముసుగులో, ఒక నేరపూరిత, దగుల్బాజీ మనస్తత్వం గల వ్యక్తి. మాటలు చెప్పి మభ్యపెట్టేందుకు సరిపడా తప్ప ఉద్యోగం చేయగలిగేంత చదువు చదివినవాడు కాడు. కానీ హైదరాబాద్ నవాబు నెలకు వెయ్యి హాళీ సిక్కాలిస్తామని హమేషా తమతో ఉండమని పిలిచారని చెప్పుకు తిరుగుతూంటాడు. దొంగ పెద్దమనుషులకు ప్రతీకగా ఈ పాత్రను గురజాడ సృష్టించాడని ద్వానా శాస్త్రి విశ్లేషించాడు. ఒక సిద్ధాంతం, లక్ష్యం లేకుండా స్వప్రయోజనం కోసం ఇతరులు కష్టపడినా పట్టించుకోని పద్ధతి ఇతనిది.
పూట గడవని పక్కా ఫకీరు గిరీశం. ఈ పూటకు ఎక్కడ బిచాణా వెయ్యాలన్నదే ఎప్పుడూ అతని తక్షణ సమస్య. ఈ సమస్యను పరిష్కరించుకోవడానికి అతనికి ఉన్న శక్తులు: వాగ్ధాటి, చురుకైన బుద్ధి. అబద్ధాలూ, మోసాలు - ఆత్మరక్షణకు సాధనంగా వాడుకున్నాడు. వీలు, అవకాశం జీవితాదర్శాలు. ఆత్మరక్షణ కోసం, పూట గడుపుకోవడం కోసం వెంకటేశంతో వచ్చి బుచ్చమ్మను తీసుకుపోవడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఉన్న ఆస్తి వెంట్రుకలే, ఎప్పటికప్పుడు కొండకు ఆ ఉన్న వెంకట్రుకే వేసే తత్వం అలవరుచుకున్నాడు. క్షణాల్లో అవసరాన్ని బట్టి అభిప్రాయాలు మార్చుకుంటాడు. మాటల్లోనూ, అభిప్రాయాల్లోనూ ఏముంది పని జరగాలన్నదే ఉద్దేశం. గిరీశంలోని ప్రత్యేకత తరగని ఉత్సాహం. కథ అడ్డం తిరిగినా మరో కాంపేనుకు అవకాశం వెతుక్కోవడమే తప్ప నిరుత్సాహపడడం, నీరసించడం తెలియని విద్యలు. ఎలాంటి గడ్డు పరిస్థితులు ఎదురైనా తొణకడం బెణకడం అతని వల్ల కాని పనులు. అతని కోణంలో ఇదంతా ఒక ఆట. ఆటలో జయాపజయాలు దైవాధీనాలన్నట్టే ఎదురయ్యే ఫలితాలనూ గిరీశం తీసుకుంటాడు.
నాటక రచయిత, విమర్శకుడు శ్రీనివాస చక్రవర్తి విశ్లేషణ ప్రకారం గిరీశం పాత్ర ప్రవర్తనకు కారణం "వాళ్ళ కొంపలు వీళ్ళ కొంపలు ఆర్పి మేడలు మిద్దెలు కడదా"మని కాదు, "జానెడు పొట్ట కోసరం, బ్రతుకు తెరువు కోసం తిప్పలు పడ్డాడు." గిరీశాన్ని "హాని లేని మనిషి"గానూ, "ఎవరికీ అపకారం చేసి ఎరగ"ని వాడనీ వ్యాఖ్యానించాడు. ఆ పాత్రలోని కీలకం ఇది కాబట్టే దానిపై అసహ్యం కలగదని, లేకుంటే నాటకం రక్తి కట్టేది కాదనీ భావించాడు. మరోవైపు అతను నూతిలో పడ్డ వెంకమ్మను బయటకు తీయడం అగ్నిహోత్రావధాన్లు ఇంట్లో ఆడిన నాటకంలో భాగమేనని ఉద్దేశాన్ని బట్టి కొట్టిపారేసిన విశ్లేషకులూ ఉన్నారు. ఆ విధంగా నైతిక దృష్టితో చూస్తే గిరీశంలో మెచ్చదగ్గదేమీ ఉండదు. అయితే చెడ్డ పాత్ర అయిన గిరీశంలో తెలియని ఒక ఆకర్షణ సృష్టించి, అతన్ని చూసి నవ్వాల్సిన సందర్భంలో అతనితో కలిసి నవ్వేలా అతని ఉద్దేశాలకు సంబంధం లేకుండా అతనితో ఒక విధంగా ప్రేక్షకులు మమేకం అయ్యేలా చేశాడంటూ నాటక కర్త ఔచిత్యాన్ని యస్.టి.నరసింహాచారి విమర్శించాడు. "పార్వతీశంలా మొదట నవ్వేసినా పాపం అమాయకుడని జాలిపొందే రకం కాదు. గిరీశాన్ని చూచి నవ్వే సాహసం మనకు లేదు. ఆ గడుగ్గాయి చేతిలో ఆంధ్రులు పూర్తిగా ఓడిపోయారు. స్వయంగా గురజాడ వారే నీ మానాన్న పొమ్మని వదిలేస్తే ఇతరులు చేసేదేం లేదు" అని అతను తేల్చాడు.
గిరీశం పాత్ర బాల్యవివాహం నిర్మూలన, వేశ్యాలోలత్వ వ్యతిరేకత, విధవా పునర్వివాహం వంటి సంఘ సంస్కరణ లక్ష్యాలను గిరీశంలాంటి మోసగాడు భుజాన వేసుకోవడం వల్ల వాటి ఉద్దేశాలకే భంగకరంగా నాటకం రాశాడని కొందరు విమర్శకులు భావించారు. కానీ మరికొందరు విమర్శకులు సంఘ సంస్కరణోద్యమ లక్ష్యాలతో గురజాడకు ఏమీ వ్యతిరేకత లేదనీ, వాటి ఆచరణపైనే అతని అభ్యంతరమని, అలా సంస్కరణోద్యమ ఆచరణలోని కప్పదాట్లను ఎత్తిచూపడమే గిరీశం పాత్ర సాధించిన లక్ష్యమని విశ్లేషించారు. కన్యాశుల్కంలో గిరీశం పాత్ర చివరి దాకా ఏ మార్పూ లేకుండా, మారదామన్న సంకల్పం కూడా రాకుండా తన వంకర బుద్ధిని కొనసాగిస్తూ సాగుతుంది. బుర్రా వెంకట సుబ్రహ్మణ్యం వంటి అతికొద్ది మంది విమర్శకులు దీన్ని అసహజమని, ఆ పాత్ర సహజ వికాసాన్ని దెబ్బతీసశారని విమర్శించారు. నిజానికి ఇలా మారని లక్షణమే ఆ పాత్రని చిరంజీవిని చేశాయని చాలామంది విమర్శకుల అభిప్రాయం.
ఇతర రూపాల్లో
కొండుభొట్టీయం నాటకంలో గురజాడ మళ్ళీ గిరీశాన్ని ప్రవేశపెట్టినా, ఆ పాత్రకీ అసలు అతనే కన్యాశుల్కంలో సృష్టించిన పాత్రకీ సంబంధం లేదు. కొండుభొట్టీయంలోని గిరీశంలో అతని సహజ లక్షణమైన ఉత్సాహం కనిపించదు. జీవితాన్ని తేలిగ్గా తీసుకోవడం, దేన్నీ లోతుగా పట్టించుకుని మనసుకెక్కించుకోకపోవడం వంటి కన్యాశుల్కం గిరీశం లక్షణాలు ఇతనిలో కనిపించవు. కాబట్టి కేవలం అనుకరణ పాత్రగా విమర్శకులు కొట్టిపారేశారు. ఐతే, అక్కడా ఇక్కడా లెక్చర్లు దంచానని గిరీశం పాత్ర కన్యాశుల్కంలో అన్న మాటను పట్టుకుని గరీశం లెక్చర్లు రాసిన ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ మాత్రం మౌలికమైన గిరీశం స్వభావాన్ని పట్టుకున్నాడు. అందుకే సాహిత్య విమర్శకుడు ఎమ్వీయల్ "మాటలోను, చేతలోను [కన్యాశుల్కంలోని] గురజాడ గిరీశానికి అచ్చుకట్టినట్టు కనపడతాడు ముళ్ళపూడి గిరీశం" అంటాడు. అయితే భాష విషయంలో విజయనగరం మాండలీకాన్ని ఉపయోగిస్తూ, గురజాడకు విధేయంగా ఉంటూనే ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ గిరీశంతో తనదైన శైలిలో లెక్చర్లిప్పించాడు. అందుకే ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ శైలిలోని పదాల చమక్కులు ఇందులోనూ కనిపిస్తాయి.
ప్రాచుర్యం
కన్యాశుల్కం నాటకం, దానితో పాటు గిరీశం పాత్ర తెలుగు నాట చాలా ప్రాచుర్యం పొందాయి. "తెల సంస్కారం లేని జుట్టుతో, పొడుగు లాల్చీ వేసుకుని కొంచెం నిర్లక్ష్యముగా నడచిపోతూంటే గిరీశం ఫోజులో ఉన్నావని చమత్కరించడం చాలాసార్లు విన్నామ"ని ఆ పాత్ర తీరుతెన్నులు తెలుగు వారి నిత్యజీవితంలో చేరిపోవడాన్ని గురించి రాశాడు ఎస్.టి.నరసింహాచారి. ప్రగతి వారపత్రికలో 1969 మార్చి 21న కె.వి.రమణారెడ్డి రాసిన "గిరీశం:ది పొయెట్" అన్న వ్యాసానికి సమాధానంగా కొడవటిగంటి కుటుంబరావు మరొక వ్యాసం రాశాడు, క్రమేపీ ఆ చర్చలోకి మరింత మంది వచ్చి ఆ వ్యాస పరంపర నాలుగు నెలల పాటు సాగి ఆగస్టు 8న ముగుస్తూ పాత్రలోని విభిన్న కోణాలను ఆవిష్కరించింది. ఈ గొలుసుకట్టు వ్యాసాలు సాహిత్య విమర్శకులను ఈ పాత్ర ఎన్ని విధాల ఆకర్షించిందన్నది, ఎంతగా దుర్భేద్యంగా నిలిచిందన్నదీ తెలుసుకోవడానికి ఒక సూచిక.
ఇత సాహిత్య రచనల్లో, సినిమాల్లో
గిరీశం పాత్ర విపరీతమైన ప్రజాదరణ పొందడంతో ఇతర సాహిత్య రూపాల్లోనూ, సినిమాల్లోనూ గిరీశం పాత్రను రచయితలు ప్రవేశపెట్టారు. కన్యాశుల్కం రెండు కూర్పులు, దాని ఆధారంగా వచ్చిన సినిమా కాకుండా గిరీశం కనిపించే సినిమాలు ఇవి:
సంభాషణలు
కన్యాశుల్కంలో గిరీశం సంభాషణల్లో కొన్ని తెలుగు సాహిత్యంలోనే కాక జన జీవితంలో భాగంగా నిలిచిపోయాయి. కొందరు గిరీశం ఏకపాత్రాభినయం చేస్తూ, ఈ డైలాగులు చెప్పి జనాన్ని మెప్పించారంటే వాటి ప్రజాదరణ అర్థమవుతుంది. వాటిలో కొన్ని:
పాత్రధారణ, రూపకల్పన
"బెంగాలీ కట్టుతెల్లధోవతి, పొడుగుచేతుల బనీను కనిపించేలా పలచటి నీలంరంగు వాయిల్ చొక్కా, లేత కనకాంబరం వన్నె చైనాసిల్కు తలపాగా, వెండిపొన్ను బెత్తం వగైరాలు" నాటక రంగం మీద గిరీశం పాత్ర తీరుతెన్నులు. గురజాడ సాహిత్యాన్ని చదివి ఆకళించుకుని, బాపు ఊహించి గీసిన బొమ్మల్లో గిరీశం తీరు వేరేగా ఉంది.
నోట్స్
వర్గం:కన్యాశుల్కం నాటక పాత్రలు వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్
షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్ హైదరాబాద్ నగరంలోని ప్రధాన రహదారుల్లో ఒకటి. షేక్‌పేట సెవెన్‌ టూంబ్స్‌ నుంచి రాయదుర్గం విస్పర్‌ వ్యాలీ వరకు 2.8 కిలోమీటర్ల మేర రూ.333.55 కోట్లతో నూతనంగా షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్ ను తెలంగాణ ప్రభుత్వం నిర్మించింది.
శంకుస్థాపన
షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్ కి ఏప్రిల్‌, 2018లో పురపాలక, పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి కేటీఆర్‌ శంకుస్థాపన చేశాడు.
నిర్మాణ వివరాలు
షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్ ను 6 లేన్లతో 2.71 కిలోమీటర్ల పొడవున స్టాటిజిక్‌ రోడ్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ ప్రోగ్రాం (ఎస్‌ఆర్‌డీపీ) సౌజన్యంతో రూ. 333.55 కోట్ల అంచనాతో పనులను 2018లో నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. హైదరాబాద్ నగరంలో ఆరులేన్ల ఎలివేటెడ్‌ కారిడార్లలో షేక్‌పేట ఫ్లైఓవర్ అత్యంత పొడవైనదిగా రికార్డుకెక్కనుంది. నాలుగు ప్రధాన జంక్షన్లలో ట్రాఫిక్‌ చిక్కుల్ని తొలగించే ఈ ఫ్లైఓవర్‌ ఔటర్‌ రింగ్‌రోడ్డు – ఇన్నర్‌ రింగ్‌రోడ్డును కలపనుంది.
ఈ ఫ్లైఓవర్‌ వల్ల సెవెన్‌టూంబ్స్, ఫిల్మ్‌నగర్‌ మెయిన్‌రోడ్డు, ఓయూకాలనీ, విస్పర్‌వ్యాలీ టీ జంక్షన్ల వద్ద ట్రాఫిక్‌ చిక్కుల్ని తొలగించి, నానల్‌నగర్‌ నుంచి ఖాజాగూడ, ఖాజాగూడ నుంచి ఔటర్‌ రింగ్‌రోడ్డు వరకు దాదాపు 11 కి.మీ మేర సిగ్నల్‌ ఫ్రీ ప్రయాణం కానుంది. ఇన్నర్‌ రింగ్‌రోడ్డు (రేతిబౌలి) నుంచి ఔటర్‌ రింగ్‌రోడ్డు (గచ్చిబౌలి) వరకు లక్‌డికాపూల్, మెహిదీపట్నం, టోలిచౌకి, గచ్చిబౌలి మార్గాల్లో ప్రయాణించే వారికీ ఉపశమనం కలిగింది. ఈ ఫ్లైఓవర్‌ బయోడైవర్సిటీ జంక్షన్‌– జేఎన్‌టీయూ జంక్షన్‌ మార్గానికి అనుసంధానంగా ఉండడం వల్ల దాదాపు 17 కి.మీ మేర (లక్డీకాపూల్‌–జేఎన్‌టీయూ జంక్షన్‌) కు సులభంగా చేరుకోవచ్చు. జిహెచ్ఎంసి అధ్వర్యంలో మొదటి సారిగా ఫ్లై ఓవర్ క్రింద ప్రత్యేక పార్కును ఏర్పాటు చేసి వాకింగ్ ట్రాక్, కూర్చోవడానికి సీట్లతో పాటు వాటర్ ఫౌంటెన్ ఏర్పాటు చేశారు.
ప్రారంభం
షేక్‌పేట్ ఫ్లై ఓవర్‌ను 1 జనవరి 2022న రాష్ట్ర పురపాలక & పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి కేటీఆర్, కేంద్ర పర్యాటక శాఖ మంత్రి జి.కిషన్ రెడ్డితో కలిసి ప్రారంభించాడు.ఈ కార్యక్రమంలో మంత్రులు తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్, సబితా ఇంద్రారెడ్డి, ఎమ్మెల్యేలు అరికెపూడి గాంధీ, మాగంటి గోపీనాథ్, మేయర్ గద్వాల విజయలక్ష్మి, డిప్యూటీ మేయర్ మోతె శ్రీలత రెడ్డి మరియు స్థానిక కార్పొరేటర్లు పాల్గొన్నారు.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదు రవాణా వర్గం:తెలంగాణ రహదారులు వర్గం:తెలంగాణ ప్రభుత్వ నిర్మాణాలు వర్గం:హైదరాబాదులోని ఫ్లైఓవర్లు
గుడివాడ గ్రామీణ
గుడివాడ (గ్రా) కృష్ణా జిల్లా, గుడివాడ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన గుడివాడ నుండి 6 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1676 ఇళ్లతో, 6285 జనాభాతో 1037 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3060, ఆడవారి సంఖ్య 3225. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 561 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 129. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589447 .పిన్ కోడ్: 521301.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గుడివాడలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల విజయవాడలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గుడివాడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం గుడివాడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల విజయవాడ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
గుడివాడ (గ్రా)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గుడివాడ (గ్రా)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మినుము
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4542. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2249, స్త్రీల సంఖ్య 2293, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 1121 ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:గుడివాడ మండలంలోని గ్రామాలు
కొచ్చి
కొచ్చిన్ లేదా కొచ్చి , కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన ఎర్నాకుళం జిల్లా లోని అతిపెద్ద నగరం., ఒక రేవు పట్టణం. తరచూ కొచ్చిన్ ని ఎర్నాకుళం అనే వ్యవహరిస్తూ ఉంటారు. కొచ్చి జనాభా 6,01, 574. ఇది కేరళ రాష్ట్రంలోనే అత్యంత జనసాంద్రత గల పట్టణం. రాష్ట్ర రాజధాని తిరువనంతపురం (ట్రివేండ్రం) ఉత్తర దిశగా 220 కి.మీ (137 మై) దూరంలో, రాష్ట్రంలోని పెద్ద నగరాలలో తృతీయ స్థానంలో ఉన్న కోజికోడ్కు దక్షిణ దిశగా 180 కి.మీ (112 మై) దూరంలో ఉంది. అరేబియా సముద్రపు మహారాణిగా పిలువబడే కొచ్చి 14వ శతాబ్దం నుండే సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారానికి అనుకూలంగా నిలచి ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది.1503 లోనే పోర్చుగీసు సామ్రాజ్యం లో భాగమై, భారతదేశంలో మొట్టమొదటి ఐరోపా దేశస్థుల మజిలీ అయింది.1530 లో పోర్చుగీసు వారు గోవాకి వారి కార్య కలాపాలని తరలించేవరకూ కొచ్చి యే వారి మజిలీ. పిమ్మట డచ్, బ్రిటీష్ రాజ్యాలు కొచ్చిని అభివృద్ధి చేశాయి.
చరిత్ర
కొచ్చిన్ పురాతన కాలం నుండి సుగంధ ద్రవ్యాల వ్యాపారానికి పేరొందిందిగా గ్రీకులు, రోమనులు, యూదులు, అరబులు, చైనీయులు ఎరుగుదురు. 1341 లో పెరియార్ నదిలో వరదల వలన కోడుంగళ్ళూరు లోని వ్యాపార కేంద్రం నశించడంతో కొచ్చిన్ కి  మంచి గుర్తింపుకు వచ్చింది. పలు చరిత్రకారుల ప్రకారం కులశేఖర సామ్రాజ్యం పతనం తర్వాత కొచ్చిన్ రాజ్యం 1102 లో ఏర్పడింది. అప్పట్లో రాజుకు ప్రస్తుతమున్న కొచ్చి పట్టణంతో బాటు చుట్టు ప్రక్కల ప్రదేశాలపై కూడా అధికారం ఉండేది. వంశ పారంపర్యంగా వచ్చెడి రాజవంశం 'పెరుంపడుప్పు స్వరూపం' లేదా 'కురు స్వరూపం' అని స్థానిక భాషలో వ్యవహరించేవారు.
1503 నుండి 1663 వరకు ఫోర్ట్ కొచ్చి పోర్చుగల్ పాలించింది. 1773 లో మైసూరు రాజు హైదర్ ఆలీ మలబారు ప్రాంతాన్ని కైవసం చేసుకొని కొచ్చిని తన రాజ్యంలో కలిపి వేసుకొన్నాడు. 20వ శతాబ్ద ప్రారంభంలో ఇక్కడి వ్యాపారం విస్తరించడంతో దీనిని అభివృద్ధి చేయవలసి వచ్చింది. అప్పటి మద్రాసు గవర్నరు లార్డ్ విల్లింగ్డన్, రాబర్ట్ బ్రిస్టోవ్ అను హార్బరు ఇంజినీరును ఆహ్వానించాడు. 21 ఏళ్ళలో బ్రిస్టోవ్ కొచ్చి పోర్టుని ద్వీపకల్పములోనే ఒక సురక్షితమైన పోర్టుగా మార్చి వేసాడు.
నగర గణాంకాలు
కరళలో రాష్త్రంలో  కొచ్చి నగరం అత్యధిక జనసాంద్రతను కలిగిఉంది.ప్రతి కిమీ. 2 కి 7139 మంది ఉన్నారు.2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం, కొచ్చి మహానగర ప్రాంత జనాభా 21,17,990. అందులో స్త్రీ-పురుషుల నిష్పత్తి 1,028:1,000, ఇది అఖిల భారత సగటు 933:1,000 కంటే చాలా ఎక్కువ. కొచ్చి అక్షరాస్యత రేటు 97.5%. స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు పురుషుల కంటే 1.1% వెనుకబడి ఉంది.ఇది భారతదేశంలోని అతి తక్కువ అంతరాలలో ఒకటి.
కొచ్చి నగర జనాభాలో హిందూ మతం, క్రైస్తవం, ఇస్లాం ప్రధాన మతాలు. జైనమతం, జుడాయిజం, సిక్కుమతం, బౌద్ధమతం, అతి తక్కువ జనాభా ఆచరిస్తున్నారు. 44% మంది హిందూ మతాన్ని ఆచరిస్తున్నప్పటికీ, క్రైస్తవ మతం పెద్ద అనుచరులు (38%) తో కొచ్చిని భారతదేశంలో అతిపెద్ద క్రైస్తవ జనాభా కలిగిన నగరంగా గుర్తించారు. నగర నివాసులలో ఎక్కువ మంది మలయాళీలు అయినప్పటికీ, తమిళులు, గుజరాతీలు, యూదులు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, సిక్కులు, కొంకణిలతో సహా తక్కువమంది సంఖ్యతో ముఖ్యమైన జాతి సమాజాలుఉన్నాయి  ప్రాథమిక విద్య కోసం మలయాళం ప్రధాన భాషగా బోధనా మాధ్యమం అమలులో ఉంది. అయితే అనేక పాఠశాలలు స్థిరంగా ఇంగ్లీష్ మీడియం విద్యను ఉన్నత విద్యగా అందిస్తున్నాయి. వ్యాపార వర్గాల్లో ఇది ప్రాధాన్య భాష. తమిళం, హిందీలు విస్తృతంగా అర్థం చేసుకుంటారు. అయితే వీటిని చాలా అరుదుగా మాట్లాడతారు.
2016 నాటికి నగరాన్ని మురికివాడలు లేని నగరంగా మార్చేందుకు ప్రభుత్వం ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసింది నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో ప్రకారం, భారతదేశంలో నమోదైన నేరాల సంఖ్యలో నగరం నాల్గవ స్థానంలో ఉంది. 2009లో నగరం జాతీయ సగటు 181.4కి వ్యతిరేకంగా 646.3 సగటు నేరాల రేటును నమోదు చేసింది. కానీ ఇతర భారతీయ నగరాల కంటే కొచ్చిలో చిన్న నేరాల రిపోర్టింగ్ రేట్లు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ క్రమరాహిత్యం జరిగిందని కొచ్చి సిటీ పోలీస్ కమిషనర్ తరువాత స్పష్టం చేశారు. కేరళ రాష్ట్రంలో కొచ్చిలో మహిళలపై అతి తక్కువ నేరాలు జరుగుతున్నాయని స్టేట్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో నివేదిక దీనికి మరింత బలం చేకూర్చింది. 2011 ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కాంపిటీటివ్‌నెస్ నివేదిక ప్రకారం, కొచ్చి రాష్ట్రంలో మొదటి స్థానంలో ఉంది. దేశంలో ఆరవ స్థానంలో ఉంది. నీల్సన్ కంపెనీ 2009 అధ్యయనం నాటికి భారతదేశంలోని మొదటి పది అత్యంత సంపన్న నగరాల జాబితాలో కొచ్చి ఏడవ స్థానంలో ఉంది. నగరాల కోసం స్వచ్ఛ్ భారత్ ర్యాంకింగ్స్‌లో కొచ్చి భారతదేశంలో నాల్గవ పరిశుభ్రమైన నగరంగా నిలిచింది. ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఫ్లాగ్‌షిప్ స్మార్ట్ సిటీస్ మిషన్ కింద స్మార్ట్ సిటీగా అభివృద్ధి చేయనున్న వంద భారతీయ నగరాల్లో ఇది ఒకటిగా ఎంపికైంది.
రాజకీయం
కొచ్చి భారత పార్లమెంటులోని ఎర్నాకులం లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉంది. ఈ నియోజకవర్గానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ప్రస్తుత ఎన్నికైన పార్లమెంటు సభ్యుడు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌కు చెందిన హైబీ ఈడెన్. ఎర్నాకుళం లోక్‌సభ నియోజకవర్గంలో భాగంగా ఉన్న, ఎర్నాకులం, కలమస్సేరి, కొచ్చి, పరవూరు, త్రిక్కాకర, త్రిప్పునితుర, వైపిన్ అనే ఏడు శాసనసభ నియోజకవర్గాల నుండి, ప్రతి సాధారణ ఎన్నికలలో కేరళ రాష్ట్ర శాసనసభకు ఏడుగురు శాసన సభ్యులు ఎన్నికవుతారు.
వాతావరణం
కొప్పెన్ వాతావరణ వర్గీకరణ ప్రకారం, కొచ్చి ఉష్ణమండల రుతుపవన వాతావరణాన్ని (ఆమ్) కలిగి ఉంది. కోచి భూమధ్యరేఖకు సమీపంలో ఉండటంతో పాటు దాని తీరప్రాంతం కారణంగా తక్కువ కాలానుగుణ ఉష్ణోగ్రత వైవిధ్యం, మధ్యస్థం నుండి అధిక స్థాయి తేమ ఉంటుంది. వార్షిక ఉష్ణోగ్రతలు 23 °C నుండి 31 °C (73 °F - 88 °F) మధ్య ఉంటాయి. అత్యధికంగా 36.5 °C (97.7 °F), కనిష్టంగా 16.3 °C (61.3 °F) రికార్డు అవుతుంది జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు, నైరుతి రుతుపవనాలు పశ్చిమ కనుమల గాలి వైపున కొచ్చి ఉన్నందున భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. అక్టోబరు నుండి డిసెంబరు వరకు, కొచ్చి ఈశాన్య రుతుపవనాల నుండి తేలికపాటి వర్షాన్ని పొందుతుంది. సగటు వార్షిక వర్షపాతం 3,014.9 మి.మీ. (118.70 అం.), వార్షిక సగటు వర్షపు రోజులు 124.
ఎర్నాకులం సమీపంలో ఉన్న కొచ్చి నేవల్ బేస్ వాతావరణ డేటా క్రింద ఉంది.
నగర శాంతి భద్రతలు
కొచ్చి నగరం కేరళ ఉన్నత న్యాయస్థాన నిలయం. పోలీస్ కమీషనర్, ఇండియన్ పోలీస్ సర్వీస్ (ఐపిఎస్) అధికారి నాయకత్వంలో కొచ్చి నగర రక్షకభటులు  నగర శాంతి భద్రతలను పరిరక్షిస్తారు. నగరాన్ని ఐదు ప్రాంతీయ మండలాలుగా (జోన్‌లు) విభజించి ఒక్కో జోన్‌ను సర్కిల్‌ అధికారి ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటు చేశారు. సాధారణ శాంతి భద్రతలతో పాటు, నగర పోలీసులో ట్రాఫిక్ పోలీస్, నార్కోటిక్స్ సెల్, అల్లర్ల గుర్రం, సాయుధ రిజర్వ్ క్యాంపులు, జిల్లా క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో, మహిళా పోలీస్ స్టేషన్ ఉన్నాయి. ఇది కేరళ ప్రభుత్వ హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో 19 పోలీస్ స్టేషన్లను నిర్వహిస్తోంది. సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్, అవినీతి నిరోధక శాఖ కూడా నగరం వెలుపల పనిచేస్తుంది. వివిధ కేంద్ర, రాష్ట్ర భారీ పరిశ్రమలు, విమానాశ్రయం, ఓడరేవు జోన్‌లకు భద్రత కల్పించడానికి CISF 3 స్క్వాడ్రన్‌లను నిర్వహిస్తుంది. ప్రధాన నౌకాశ్రయం ఉన్నందున ఇతర ప్రధాన కేంద్ర ఏజెన్సీలు NIA, DRI, ఇండియన్ కస్టమ్స్. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) ప్రకారం, కొచ్చిలో 2009తో పోలిస్తే 2010లో 193.7 శాతం IPC నేరాలు గణనీయంగా పెరిగాయని నివేదించింది. మొత్తం కేరళలో 424.1తో పోలిస్తే 1,897.8 నేరాల రేటు నమోదైంది. అయితే, హత్యలు, కిడ్నాప్‌ల వంటి ప్రధాన నేరాలలో, రాష్ట్రంలోని ఇతర నగరాల కంటే తక్కువ నేరాల రేటును నగరంలో నమోదైందని నగర పోలీసు కమిషనర్ సమర్థించారు.
వాయుమార్గం
కొచ్చికి ఎయిర్ గేట్‌వే కొచ్చిన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం నెడుంబస్సేరిలో ఉంది. ఇది కొచ్చి నగరానికి ఉత్తరాన దాదాపు 28 km దూరంలో ఉంది. దేశీయ, అంతర్జాతీయ విమానాలను నిర్వహిస్తుంది. ఇది భారతదేశంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులు లేకుండా నిర్మించిన మొదటి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం. ఇది ప్రపంచంలోనే పూర్తి సౌరశక్తితో నడిచే మొదటి విమానాశ్రయం.అనుసంధానం
కొచ్చిన్ విమానాశ్రయం మధ్యప్రాచ్యం, మలేషియా, థాయ్‌లాండ్, సింగపూర్‌లోని ప్రముఖ అంతర్జాతీయ గమ్యస్థానాలకు, లక్షద్వీప్ వంటి పర్యాటక ప్రాంతాలే కాకుండా అనేక ప్రధాన భారతీయ నగరాలకు ప్రత్యక్ష అనుసంధానం   అందిస్తుంది. ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్ సేవల ప్రధాన కార్యాలయం 840000 sqft టెర్మినల్ ప్రాంతంతో కొచ్చి  నగరంలో ఉంది. ప్రయాణీకుల సామర్థ్యం 2200 (అంతర్జాతీయ, దేశీయ). ఇది రాష్ట్రంలో అతిపెద్ద రద్దీగా ఉండే విమానాశ్రయం. అంతర్జాతీయ ప్రయాణీకుల రద్దీ పరంగా ఇది భారతదేశంలో నాల్గవ రద్దీగా ఉండే విమానాశ్రయం. అంతర్జాతీయ, దేశీయ ప్రయాణీకుల రద్దీ పరంగా ఏడవ రద్దీగా ఉండే విమానాశ్రయం గుర్తింపు పొందింది.
త్రోవ మార్గం
కొచ్చి అనేక రహదారుల ద్వారా పొరుగు నగరాలకు, రాష్ట్రాలకు బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. ఇది జాతీయ రహదారి వ్యవస్థ ఉత్తర-దక్షిణ కారిడార్‌లో ఒక భాగం. కొచ్చిలో రోడ్డు మౌలిక సదుపాయాలు పెరుగుతున్న వాహనాల రాకపోకల రద్దీని తీర్చలేకపోయాయి.అందువల్ల నగరంలో ట్రాఫిక్ రద్దీ ప్రధాన సమస్యగా మారింది.
కొచ్చికి ఎన్.హెచ్. 66, ఎన్.హెచ్. 544, ఎన్.హెచ్. 966ఎ ఎన్.హెచ్ 966బి సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అనేక రాష్ట్ర రహదారులు కూడా కొచ్చిని కేరళలోని ఇతర ప్రాంతాలతో కలుపుతాయి. ఎస్.హెచ్.15, ఎట్టుమనూర్-ఎర్నాకులం రోడ్, కొట్టాయం, పాల, కుమిలి, చంగనాచెరి, పతనంతిట్ట మొదలైన వాటితో నగరాన్ని కలుపుతుంది. ఎస్.హెచ్. 41, పలారివట్టం-తేక్కడి రోడ్, జిల్లా తూర్పు ప్రాంతాలకు ఒక కారిడార్‌ను అందిస్తుంది. బ్యాక్ వాటర్స్, సముద్రం మధ్య ఉన్న ఇరుకైన భూభాగానికి ప్రయాణించటానికి ఎస్.హెచ్. 63, వైపీన్ పల్లిపురం రోడ్, ఎస్.హెచ్ 66, అలప్పుజా - తోప్పుంపాడి రహదారి తీరప్రాంత రహదారులు ఉన్నాయి.
ఉందిలే మంచి కాలం ముందు ముందునా
ఉందిలే మంచి కాలం ముందు ముందునా 2014లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఈ సినిమాలో సుధాకర్ కోమాకుల, జీఎస్ కార్తీక్, నరేశ్, రాధిక శరత్‌కుమార్,  అవంతికా మోహన్, నీతూ చౌదరి ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు.ఈ చిత్రానికి అరుణ్ దాస్యం దర్శకత్వం వహించగా, రవిరాష్ దాస్యం నిర్మించాడు. ఈ సినిమా 05 డిసెంబర్ 2014లో విడుదలైంది.
కొచ్చి
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:కేరళ వర్గం:కేరళ నగరాలు, పట్టణాలు వర్గం:భారతీయ నగరాలు పట్టణాలు
ఉందిలే మంచి కాలం ముందు ముందునా
మూలాలు
వర్గం:2014 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:2014 సినిమాలు
నర్వ మండలం
నర్వ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నారాయణపేట జిల్లాకు చెందిన మండలం.
2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నారాయణపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఇది సమీప పట్టణమైన గద్వాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలో ఉంది.మండలం మొత్తం గ్రామీణ ప్రాంతమే.ఈ మండలంలో 19  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 భారత జనాభా గణాంకాల ప్రకారం మండల జనాభా - మొత్తం 49,359 - పురుషులు 24,500 - స్త్రీలు 24,859. అక్షరాస్యుల సంఖ్య 21104.
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 197 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 31,536. జనాభాలో పురుషులు 15,626 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 15,910. మండలంలో 6,221 గృహాలున్నాయి.
మహబూబ్ నగర్ జిల్లా నుండి మార్పు
గతంలో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో ఉన్న ఈ మండలాన్ని 2019 ఫిబ్రవరి 17 న ప్రభుత్వం కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన నారాయణపేట జిల్లాలోకి చేర్చారు.
కొత్తిమీర నూనె
కొత్తిమీర నూనె  లేదా కొత్తిమీర ఆకు నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.కొత్తిమీర నూనె వలన పలు ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.కొత్తిమీర విత్తనాలను ధనియాలు అంటారు. కొత్తిమీర తాజాపచ్చి ఆకులను, ధనియాలను వంటలలో విరివిగా ఉపయోగిస్తారు. కొత్తిమీర ఆహాల్లదకర మైన సువాసన, ఘాటైన ప్రత్యేకమైన రుచిని వంటలకు ఇస్తుంది.ధనియాలు జీర్ణ వ్యవస్థను మెరుగు పరుస్తాయి.
నూనెను సంగ్రహించు విధానం
కొత్తిమీర ఆకులనుండి లేదా ధనియాలనుండి నూనెను స్టీము డిస్టిలేసన్ (ఆవిరి స్వేదన క్రియ) పద్ధతి ద్వారా సంగ్రహిస్తారు. డిస్టీలరు అను ఒక స్టీల్ పాత్రలో దాల్చిన చెక్క పొడిని లేదా ఆకుల పొడిని తీసుకుని, ఆ పాత్రను అడుగునుండిస్టీము/నీటి ఆవిరిని పంపిస్తారు. నీటిఆవిరి /స్టీము ధనియాలు, లేదా ఆకుల ద్వారా పయనించు సమయంలో, వాటిలోని నూనెను ఆవిరిగా మార్చును.నీటి ఆవిరి,, నూనె ఆవిరులు డిస్టీలరు పైభాగాన వున్న ఒక గొట్టం ద్వారా కండెన్సరుకు వెళ్ళును. కండెన్సరులో ఆవిరి గొట్టం వెలుపలి భాగంలో చల్లని నీరు ప్రవహించు ఏర్పాటు వుండును. అక్కడ నీటి ఆవిరి, దాల్చిన నూనె ద్రవీకరణ చెంది, సంగ్రహణ పాత్రలో చేరును. సంగ్రహణ పాత్రలో జమ అయిన నూనె, నీటి మిశ్రమాన్ని కొన్ని గంటలు కదఫా కుండా వుంచాలి. అప్పుడు నూనె, నీరు వేరు వేరు పొరలుగా/మట్టాలుగా ఏర్పడును. నూనె సాంద్రత నీటి కన్న తక్కువ కావున పైభాగాన నూనె, ఆడుగు భాగాన నీరు చేరును, నూనెను వేరు పరచి, వడబోసీ భద్ర పరుస్తారు.పాత్రలో తీసుకున్న పరిమాణాన్ని బట్టి సంగ్రహణకు 5-6 గంటల సమయం పట్టును.
నూనె భౌతిక గుణాలు
రంగులేని లేదా లేత పసుపు రంగులో వుండు పారదర్శక ద్రవం.నూనెను కొత్తిమీర ఆకులనుండే కాకుండా కొత్తిమీర విత్తానాలైన ధనియాలనుండి కూడా సంగ్రహిస్తారు.నూనెను సాధారణంగా స్టీము డిస్టిలేసను విధానంలో ఉత్పత్తి చేస్తారు.ఆకులనుండి నూనెను తాజా ఆరబెట్టిన ఆకులనుండి తీస్తారు.
నూనె భౌతిక గుణాలపTTiక నూనె యాంటీ బాక్టీరియాల్ (బాక్టీరియా నిరోధక), యాంటీ ఫంగల్ (శిలీంద్ర నీరోధక),, యాంటీ ఆక్సిడెంట్ గుణాలున్న పలు హైడ్రోకార్బన్ రసాయన సమ్మేళనాలను కల్గి ఉంది. నూనెను వైద్యపరమీన ఉపయోగానికై పార్మా సూటికల్ ఉత్పత్తులలో, సువాసనకై సువాసన ద్రవ్యాలలో (perfumes), రుచికి, వాసనకై వంటల్లో ఉపయోగిస్తారు.
నూనెలోని రసాయన సమ్మేళన పదార్థాలు
కొత్తిమీర గింజల నూనెలో/దనియాల నూనెలో 53 రసాయన సంయోగ పదార్థాలు ఉన్నాయి.వాటిలో ముఖ్యమైనవి దిగువ పట్టికలో ఇవ్వబడినవి. అర్జెంటినా కొత్తిమీర గింజల/ధనియాల నూనెలో 68.9 -87% లినలూల్ అనే రసాయన సంయోగ పదార్థం వుండును.ఇరాన్ లో తయారగు నూనెలో 40.9 -79.9%వరకు లినలూల్ వుండును.గింజల/ధనియాల నూనెలో ఇంకా γ- టెర్పినేన్, నెరిల్ అసిటేట్, α- పినిన్, పి-సిమెన్, డోడెకానల్ 2 ఇ-డోడెకానల్. ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:నూనెలు వర్గం:ఆవశ్యక నూనెలు
మింటో-మార్లే సంస్కరణలు
మింటో-మార్లే సంస్కరణలు 1909
పూర్వోత్తర సందర్భం (Background)
1909 సంవత్సరములో చేసిన మింటో మార్లే సంస్కరణలు బ్రిటిష్ ఇండియా చరిత్రలో ఒక ప్రముఖమైన అంశం. 1907-1908 మధ్యకాలంలో అనేక రాష్ట్రములలో ముఖ్యముగా వంగ రాష్ట్రములోనూ, పంజాబులోనూ దేశాభిమానము విప్లవమార్గం పట్టి విప్లవోద్యమ పరిస్థితులు చాల తీవ్రముగా విఝృంభించాయి. అప్పుడు ఉగ్రవాదములనణుచుటకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు చేపట్టిన అనేక ప్రతి క్రియలలో నేరముల ప్రోత్సాహ చట్టము ప్రయోగించి పత్రికలను మూతవేశారు. అనేక మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను (ఉదాహరణ లాలా లజపతి రాయ్) 1818 రెగ్యులేషన్ క్రింద న్యాయవిచారణలేకనే జైలులో నిర్భందించి, ప్రవాసముల పంపిచారు. అటువంటి అత్యవసర రెగ్యులేషనలను అమలుచేసి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు ప్రజల స్వేచ్ఛా స్వతం త్య్రములను నాశనముచేసి, ప్రజాభిప్రాయము నణగత్రొక్కటానికి తీవ్ర నిర్భందములకు గురిచేయుచుండిరి. ఆ పరిస్థితులు స్వరాజ్యకాంక్షించు మితవాదులకే కాక బ్రిటిష్ ప్రభుభక్తులను గూడా వ్యాకుల పరిచినవి. వారిని బుజ్జగించి చేరదీయుటకు గౌరవ బిరుదులు గౌరోద్యగములిచ్చి తృప్తిపరచదలచ టమే కాక శాసన పూర్వకమైన సంస్కరణలమవసరమని తలచి చట్టము తయారు చేశారు. ఆ 1909 ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టములో కలిగియున్న కొన్ని సంస్కరణలు మింటో-మార్లే సంస్కరణలని ప్రసిద్ధి.
19వ శతాబ్దమునందు బ్రిటిష్ ఇండియాలో ప్రవేశపెట్టిన ప్రజాపరిపాలనా విధానముల సింహవలోకనం
1833 సంవత్సరపు రాజ్యాంగ చట్టము ( చూడు 1833 వ సంవత్సరపు బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము ) తరువాత 1892లో మరో రాజ్యాంగ చట్టము, 1892వ సంవత్సరపు ఇండియా శాసనసభల (కౌన్సిళ్ల) చట్టము చేసి తద్వారా ప్రజాపరిపాలనా విధానములనబడునవి ప్రవేశపెట్టబడినవి. ఈ1892వ సంవత్సరపు చట్టము వలన కలిగిన పురోగమనమేమనగా కేంద్రశాసనసభలు, రాష్ట్ర శాసనసభలయందలి (Central and Provincial Legislative Councils) సభ్యులు పూర్తిగా 100% నియమించబడినవారుగాక కొంతమంది అభ్యర్థులగా నిలబడి ఎన్నికలో గెలుపొందినవారుగానుండిరి. నిరంకుశముగా పరిపాలింపబడుచున్న బ్రిటిష్ ఇండియాలో ఇది ప్రజాపరిపాలనావిధానమువైపు అంకురార్పణకు పురోగతియని చెప్పాలి. ఆ 1892 సంవత్సరపు శాసనసభల చట్టమునకు సవరణల పేరుతో 1909 సంవత్సరములో చేసిన మింటో-మార్లే సంస్కరణల ద్వారా జరిపి ముస్లిమ్ లీగు కోరికపై మహ్మదీయులకు ప్రత్యేక నియేజకమండలములు గుర్తింపబడినవి.