cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మాలి (దేశం)
సంస్కృతి
ఐరోపా, ఆఫ్రికా సంతతికి చెందిన స్పెయిను ముస్లింల మిశ్రమ ప్రజలు, అలాగే కొంతమంది ఫ్రెంచి, ఐరిషు, ఇటాలీ, పోర్చుగీసు మూలాలు కలిగిన ప్రజలు మాలిలో నివసిస్తున్నారు. అర్మా అని పిలువబడుతున్న ఈ ప్రజలు దేశం జనాభాలో 1% ఉన్నారు.
సుదీర్ఘ చరిత్ర ఆధారంగా మాలి చక్కని జాత్యంతర సంబంధాలను అనుభవించినప్పటికీ, కొంత వంశానుగత దాస్యం, బానిసత్వం సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి. అలాగే ఉత్తరప్రాంతంఒఓ స్థిరనివాసులు, సంచార టువరెగు ప్రజల మధ్య జాతి ఉద్రిక్తతలు ఉన్నాయి. స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఉత్తర ప్రాంతాలకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు కారణంగా మాలి ప్రస్తుతం వివక్షత గురించి ఫిర్యాదులు ఎదుర్కొంటున్నది. కొనసాగుతున్న నార్తరన్ మాలి వివాదంలో ఈ వివాదం ప్రధానపాత్ర పోషిస్తుంది. షరియా చట్టం స్థాపించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న టువరెగ్లు, రాడికల్ ఇస్లాంవాదులతో మాలీ ప్రభుత్వం మధ్య ఉద్రిక్తతలు ఉన్నాయి.
భాషలు
మాలి అధికార భాష ఫ్రెంచి. అదనంగా వివిధ జాతుల సమూహాలలో 40 కంటే అధికమైన భాషలు వాడుకలో ఉన్నాయి. మాలి జనాభాలో సుమారు 80% మంది బంబారాలో సంభాషించగలరు. ఇది ఒక ముఖ్యమైన ఫ్రాంకా భాషగా పనిచేస్తుంది.
మాలీలో ఫ్రెంచి, బంబారాతో సామీపసంబంధం ఉన్న 12 జాతీయ భాషలు ఉన్నాయి. అవి వరుసగా బోము, టైయాక్సో బోజో, టోరో సో డోనో, మాసినో ఫుల్ఫుల్డే, హస్సనియన్ అరబిక్, మమరా సేనౌఫో, కిటా మనిన్కాకాన్, సోనిన్కే, చెయినా సినోఫో, తమాషెఖ్, క్సాసంగక్సాంగో. ప్రతీభాషా ప్రాథమికంగా జాతి సమూహాలను అనుసంధానించిన మొదటి భాషగా చెప్పబడుతుంది.
మతం
11 వ శతాబ్దంలో పశ్చిమాఫ్రికాలో ఇస్లాం పరిచయం అయ్యింది. ఇస్లాం ఈ ప్రాంతంలో చాలా వరకు ప్రధాన మతంగా ఉంది. సుమారుగా 90% మంది మాలియన్లు (ఎక్కువగా సున్నీ, ) ముస్లుములు ఉన్నారు. సుమారుగా 5% క్రైస్తవులు (సుమారుగా మూడింట రెండు వంతులు రోమన్ కాథలిక్కులు, ఒక వంతు ప్రొటెస్టంట్లు), మిగిలిన 5% స్థానిక విశ్వాసాలకు అనుగుణంగా ఉంటారు. మాలియన్లలో నాస్తికత్వం, అజ్ఞేయవాదానికి చెందిన ప్రజలు చాలా అరుదుగా ఉన్నారు. వీరిలో ఎక్కువమంది వారి మతాన్ని దినసరి జీవితంలో ఆచరిస్తారు.
మాలిలో చారిత్రాత్మకంగా పాటిస్తున్న ఇస్లాం స్థానిక పరిస్థితులకు అనుగుణమైనదిగా స్వీకరించబడింది; ముస్లింలు, అల్పసంఖ్యాక మత విశ్వాసాల అభ్యాసకులు సాధారణంగా స్నేహంగా ఉంటారు. 2012 లో దేశం ఉత్తర భూభాగాలలో షరియా పాలన ప్రవేశపెట్టిన తరువాత ఉత్తర ప్రాంతంలో సంభవించిన తీవ్రమైన హింసను వివరించే ఓపెన్ డోర్స్ ప్రచురించిన క్రిస్టియన్ పీడన సూచికలో అధిక సంఖ్యలో (7 వ స్థానం) జాబితా చేయబడింది.
విద్య
మాలి లోని ప్రజలకు విద్య ఉచితంగా ఇవ్వబడుతుంది. ఏడు నుండి పదహారు సంవత్సరాల వయస్సు మధ్య తొమ్మిది సంవత్సరాలకాలం నిర్బంధవిద్య తప్పనిసరి. విధావ్యవస్థ 7 సంవత్సరాల వయస్సులో ప్రారంభించి ఆరు సంవత్సరాల ప్రాథమిక విద్య తరువాత ఆరు సంవత్సరాల ఉన్నత విద్యావిధానం కలిగి ఉంది. కుటుంబాలకు యూనిఫాంలు, పుస్తకాలు, సరఫరా, హాజరుకు అవసరమైన ఇతర ఫీజులకు వ్యయంచేసే ఆర్థికస్తోమత లేనందున మాలి ప్రాథమిక పాఠశాల నమోదుశాతం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
2000-01 పాఠశాల సంవత్సరంలో ప్రాథమిక పాఠశాల నమోదు రేటు 61% (71% పురుషులు, 51% స్త్రీలు) ఉంది. 1990 ల చివరిలో ఉన్నత పాఠశాల నమోదు రేటు 15% (పురుషులు 20%, ఆడవారి 10%). గ్రామీణ ప్రాంతాలలో పాఠశాలలు లేకపోవడం, ఉపాధ్యాయుల, వస్తువుల కొరత విద్యా వ్యవస్థను ప్రభావితమవుతుంది.
మాలి పరిధిలో 27-30 మద్య వయస్కులలో 46.4% అక్షరాస్యత ఉందని అంచనా. పురుషుల కంటే మహిళల అక్షరాస్యత రేటు గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది. బామాకో విశ్వవిద్యాలయం నాలుగు విభాగాలను కలిగి ఉంది. ఇది దేశంలోనే అతిపెద్ద విశ్వవిద్యాలయం. 60,000 మంది అండరు గ్రాడ్యుయేటు, గ్రాడ్యుయేటు విద్యార్థులను నమోదుచేస్తుంది.
ఆరోగ్యం
పేదరికం, పోషకాహార లోపం, అపరిశుభ్రత, పారిశుద్ధ్యసౌకర్యాల లోపం కారణంగా మాలి అనేక ఆరోగ్య సవాళ్లను మాలి ఎదుర్కొంటుంది. మాలి ఆరోగ్యాభివృద్ధి సూచికలు ప్రపంచంలో అత్యంత హీనస్థితిలో ఉన్నాయి. 2012 లో ఆయుఃప్రమాణం 53.06 సంవత్సరాలుగా అంచనా వేయబడింది. 2000 లో 62-65% మంది ప్రజలకు సురక్షితమైన త్రాగునీరు, కొన్ని రకమైన పారిశుధ్య సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. 69% మందికి మాత్రమే పారిశుధ్యసేవలు అందుబాటులో ఉన్నట్లు అంచనా వేశారు. 2001 లో ఆరోగ్యసంరక్షణ కొరకు ప్రభుత్వ ఖర్చులు సగటు US $ 4 అమెరికన్ డాలర్లు వ్యయం చేస్తుంది.
పోషకాహార మెరుగుదల కొరకు ప్రయత్నాలు చేయబడ్డాయి. స్థానిక వంటకాలను పోషకారయుక్తంగా తయారుచేసేలా మహిళలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఆరోగ్య సమస్యలను తగ్గించటం జరిగింది. ఉదాహరణకు సెమీ-అరిడ్ ట్రాపిక్సు, ఇంటర్నేషనల్ క్రాప్సు రిసెర్చి ఇన్స్టిట్యూటు, అగా ఖాన్ ఫౌండేషను నుండి శిక్షణ పొందిన మహిళల సమూహాలు మహిళకు ఆరోగ్యకరమైన, పోషక సమృద్ధమైన సాంప్రదాయిక వంటకం డి-డిగ్గె (శనగ పేస్ట్, తేనె, మిల్లెట్ లేదా బియ్యం పిండి) తయారుచేయడంలో అవగాహన కలిగించారు. స్త్రీలు తయారు చేయగల, విక్రయించగల ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా పోషణ, జీవనోపాధిని పెంపొందించడం స్థానిక సంఘంచే ఆమోదించబడింది.
మాలిలో వైద్య సదుపాయాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. మందులు తక్కువ సరఫరాలో ఉన్నాయి. మలేరియా, ఇతర ఆర్త్రోపోడ్-ప్రేరేపిత వ్యాధులు మాలిలో ఎక్కువగా ఉన్నాయి. వీటిలో కలరా, క్షయవ్యాధి వంటి అంటు వ్యాధులు ఉన్నాయి. మాలి జనాభా కూడా అధిక బాలల పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతుంది. మాలి తక్కువ శాతం వ్యాధి నిరోధకత కలిగి ఉంది. వయోజన యువజనాభాలో 1.9% మంది ఎయిడ్సుతో బాధపడుతుంటారు. సబ్-సహారను ఆఫ్రికాలో ఇది అత్యల్ప రేటు. మాలి బాలికలలో 85-91% మహిళలు ఖత్నా చికిత్సకు లోనౌతున్నారని అంచనా.
లింగ వివక్ష
2017 లో యునైటెడు నేషన్సు డెవలప్మెంటు ప్రోగ్రాం నివేదించిన ప్రకారం లింగ అసమానత సూచికలో 160 దేశాలలో మాలి 157 వ స్థానాన్ని పొందింది. మాలియన్ రాజ్యాంగం మహిళల హక్కులను కాపాడుతున్నప్పటికీ పలు చట్టాలు మహిళలపై వివక్షత కలిగి ఉన్నాయి. చట్టాలలోని నిబంధనలు వివాహం తర్వాత మహిళల నిర్ణయాధికారాన్ని పరిమితం చేస్తాయి. అందులో భర్త తన భార్యకంటే ఉన్నతుడౌతాడు. స్త్రీలు వారి భర్తలను కనిపించకుండా దూరంగా ఉంటే నిందకుగురౌతారు. తమ పిల్లల చర్యల కొరకు కూడా మహిళలు నిందలను ఎదుర్కొంటారు. ఇది మహిళల స్థితి తక్కువగా పరిగణించే సాంస్కృతిక వైఖరిని ప్రోత్సహిస్తుంది. రాజకీయాల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం లేకపోవడం రాజకీయాలు పురుషులతో సంబంధం కలిగి ఉండటం, మహిళలను ఈ రంగం నుండి తప్పించడానికి కారణంగా ఉంది. బాలికల విద్యాభ్యాసంలో బాలుర ఆధిపత్యం అధికంగా ఉంది. ఎందుకంటే బాలురకు విద్యను అందించడం తల్లిదండ్రులకు మంచి పెట్టుబడిగా భావించబడుతుంది. సాంప్రదాయ విలువలు, అభ్యాసాలు మాలిలో లింగ అసమానతకు దోహదపడ్డాయి. సంఘర్షణలు, చట్టవిరుద్ధత కూడా పెరుగుతున్న లింగ ఆధారిత హింసకు కారణం ఔతున్నాయి. మాలి అస్థిర ప్రభుత్వం దేశాభివృద్ధిని తిరిగి చేపట్టడానికి ప్రజల ప్రాణాలను ప్రధానంగా మహిళల, బాలికల హక్కులను మెరుగుపర్చడానికి యు.ఎస్.ఎయిడు వంటి సంస్థల ఆగమనానికి దారితీసింది.
సాంఘిక విధానాలు
మతం, సమూహ సాంఘిక వ్యవస్థ, లింగ ఆధారిత హింస మాలి మహిళలను ఆకృతి చేసే సాంఘిక అంశాలుగా ఉన్నాయి. ఇవి లింగ సంబంధాల కొరకు ప్రవర్తనా నియమావళిగా ఉంటాయి. అలాగే అసమానతలకు కూడా కారణంగా ఉంటూ గృహంలో పురుషుల ఆధిపత్యం పటిష్ఠం చేస్తుంటాయి. ప్రజలలో ఎక్కువమంది ముస్లింలు ఉండడం పురుషులు ఆధిపత్యం బలంగా ఉండడం సాధారణం. పురుషుల, మహిళల సాంప్రదాయిక పాత్రలు గృహాధిపతిగా పురుషుడు, పురుషుల అవసరాలను తీర్చటానికి మహిళలు పాత్రలు వహించవలసిన అగత్యం ఏర్పరుస్తుంటాయి. చిన్న వయసులోనే అమ్మాయిలు ఇంటి పనులు, వంట, పిల్లల పెంపకం వంటి గృహ కార్యకలాపాలను నేర్చుకోవడమే బాధ్యతగా నిర్ణయించబడుతుంది. పురుషులు కుటుంబానికి అవసరమైన ఆర్థిక సంబంధిత అవసరాలను అందించడానికి బాధ్యత వహిస్తుంటారు. పితృస్వామ్య సాంఘిక వ్యవస్థలో పురుషులు గృహాధికారిగా భావించబడుతుంటారు. మహిళలు పురుషుల ఆదేశానుసారం నడుచుకుంటూ పురుషులను గౌరవిస్తూ జీవవనగమనం సాగిస్తుంటారు. మహిళల ప్రాథమిక పాత్రలు భార్య, తల్లి, పిల్లల సంరక్షణా, ఇంటి పనులు, భోజన తయారీ వంటి ఒక విలక్షణ జీవితం జీవించడం మాలియన్ మహిళల నుండి కోరబడుతుంది. అంటే పురుషులకు వర్తించని వృత్తిపరమైన, కుటుంబ బాధ్యతల వలన మహిళలు కొన్ని సందర్భాల్లో రెండింతల భారం వహిస్తూ ఉంటారు. మహిళల ఈ అసమానత బాలికల విద్యాహీనతకు దారితీస్తుంది. ఎందుకంటే అబ్బాయిలు ప్రాధాన్యత కారణంగా పురుషులు కుటుంబపోషణ చేయడానికి వారి విద్యకు బాలికల విద్య కంటే అధికంగా ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడుతుంది. బాలికలు వివాహం తరువాత పురుషుని ఇంటికి చేరి వారి భర్త కుటుంబం చేరుకుంటారు. మాలిలో లింగ-ఆధారిత హింస జాతీయ, గృహ స్థాయిలో జరుగుతుంది. జాతీయ స్థాయిలో 2012 లో దేశంలోని ఉత్తర ప్రాంతంలో మహిళల కిడ్నాప్లు, అత్యాచార కేసులు అధికరించాయి. సంఘర్షణ, లింగవివక్ష సామాజిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపింది. వనరులు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, అవకాశాలలో మహిళలకు ప్రాప్యతను తగ్గించబడుతుంది. లింగ సమానత్వం సంబంధించి మాలి ప్రతికూలత తీవ్రమైన అసమానతకు దారీతీస్తుంది. గృహ స్థాయిలో గృహ హింస, బలవంతపు వివాహాలు, బలవంతపు వివాహజీవితం, కుటుంబంలో సాంస్కృతిక విధానాలు మాలియన్ మహిళలు లింగ-ఆధారిత హింసను ఎదుర్కొనడానికి కారణాలుగా ఉన్నాయి. 2013 లో మాలికి సంబంధించి మహిళల 76% మహిళలు, 54% పురుషులు మహిళలు ఆహారాన్ని మాడ్చినట్లైతే స్త్రీలకు శారీరక హానిచేయడం ఆమోదయోగ్యంగా ఉంటుందని తెలియజేసారు. తన భర్తకు తెలియజేయకుండా ఇల్లు వదిలి వెళ్ళడం అమోదయోగ్యం కాదని తెలియజేసారు.
అవకాశాలు
విద్య లేకపోవడం మాలిలో లింగ అసమానతను అధికరిస్తుంది. అనేకమంది మహిళలు గృహ వెలుపల పనిచేయడం లేదు. ప్రభుత్వ పాలనా విభాగంలో పాల్గొనడం లేదు. ప్రవేశ అవసరాలు, విద్యకు ప్రాప్యతను సర్దుబాటు చేసిన తర్వాత కూడా అమ్మాయిల నమోదు శాతం తక్కువగా ఉండి అధికారిక విద్య తక్కువగా అందుబాటులో ఉంది. ఆడపిల్లల విద్య నుండి వైదొలగే శాతం మగపిల్లల కంటే 15% ఎక్కువ ఉంది. ఆడపిల్లలకు మగపిల్లలకంటే ఇంటి బాధ్యతలు అధికంగా ఉండడం ఇందుకు ఒక కారణం. చాలామంది తల్లిదండ్రులు తమ కుమార్తెలు పాఠశాలకు వెళ్ళడానికి అనుమతించరు కనుక బాలురు అధికశాతం విద్యావంతులుగా మారతుంటారు. అదే విధంగా పట్టణాలలో శిక్షణా కేంద్రాలు కేంద్రీకృతమై ఉన్న కారణంగా సాంకేతిక, వృత్తి విద్యలో తక్కువ మంది బాలికలు పాల్గొంటున్నారు. అంతిమంగా బాలికలకు ఉన్నత విద్యలో స్వల్పంగా అవకాశాలు ఉంటాయి. చిన్నవయసులో వివాహాలు చాలా మంది బాలికలు విజ్ఞాన శాస్త్రం వంటి దీర్ఘకాలిక విద్యా కార్యక్రమాన్ని అనుసరించకుండా అడ్డుకుంటాయి. మహిళలకు విద్య తగినంత అందుబాటులో లేనప్పటికీ ఇటీవలి దశాబ్దాల్లో మహిళలు పబ్లిక్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ విభాగంలో నిర్ణయించే స్థానాల్లో ప్రవేశించి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు. 2010 లో 147 మంది పార్లమెంటు సభ్యులలో 15 మంది మహిళలు ఉన్నారు. ఇటీవలి దశాబ్దాలుగా మాలిలో మహిళల క్రమంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే స్థాయికి చేరుకుంటున్నారు. ఇది హక్కును ప్రోత్సహించడానికి సహకరిస్తుంది. మాలిలోని మహిళల హోదాను రాజకీయాలలో మహిళల ప్రాముఖ్యతను అధికరిస్తుంది.
ప్రయత్నాలు
మాలిలో మహిళల హక్కులను ప్రోత్సహించేందుకు దశాబ్ధాలుగా అంతర్జాతీయ, జాతీయ స్థాయిలో చట్టాలు అమలు చేయబడ్డాయి. అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మహిళల హక్కుల అభివృద్ధికి పునాదిగా, మహిళల పట్ల వివక్ష సంబంధిత నిబంధనల నిర్మూలన మీద మహిళల నిర్ణయం తీసుకోవడంలో పాల్గొనేందుకు, సమావేశం సూచించటానికి మాలి బీజింగు వేదిక చర్య మీద సంతకం చేసింది. జాతీయస్థాయిలో మాలి రాజ్యాంగం మాలియన్ పౌరులకు సమానత్వం కలిగిస్తూ వివక్షత నిషేధించబడినప్పటికీ ఇది అనుసరించబడలేదు. " పావర్టీ రిడక్షన్ స్ట్రాటజీ ప్రోగ్రాం " పథకం, గ్రోత్ పావర్టీ రిడక్షన్ స్ట్రాటజీ ప్రోగ్రాం ఆధ్వర్యంలో మాలీ ప్రభుత్వం పౌరుల శ్రేయస్సు మెరుగుపరచడానికి, లింగ వివక్షతకు మార్పులకు ప్రయత్నిస్తాయి. మహిళల, పిల్లల అభివృద్ధి కొరకు ప్రత్యేకంగా మంత్రిత్వశాఖ రూపొందించబడింది. తద్వారా వారి ప్రాథమిక హక్కులు, అవసరాలు చట్ట పరిధిలోకి వచ్చాయి. లింగ సమానత్వం కోసం చట్టాలు, పాలసీ ఉన్నప్పటికీ, మాలి జాతీయ లింగ విధానంలో సంస్థాగతీకరణ అనేది మహిళల హక్కుల ప్రాముఖ్యతను సమర్ధించాల్సిన అవసరం ఉంది. మాలిలో లింగ సమానత్వం మెరుగుపర్చడానికి విద్య, శిక్షణ కొరకు, మహిళల ప్రాబల్యాన్ని బలోపేతం చేయడం, మద్దతు ఇవ్వడం మంచిదని భావించబడుతుంది. మహిళల హక్కుల మెరుగుదల ప్రయత్నాల ద్వారా తమ అభివృద్ధిని మెరుగుపరచడానికి యు.ఎస్.ఎయిడు వంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలు మాలికి ఆర్థికంగా సహాయం చేస్తుంది.
సంగీతం
మాలీ సంగీత సంప్రదాయాలు గ్రియోట్సు నుండి తీసుకోబడ్డాయి. వీరు "మెమోరీస్ కీపర్స్"గా పిలవబడుతున్నారు. మాలీ సంగీతం విభిన్నంగా ఉంటూ అనేక విభిన్న కళా ప్రక్రియలను కలిగి ఉంది. సంగీతంలో కొంతమంది ప్రసిద్ధ మాలీ సంగీతకళాకారులలో కోరా (ప్రసిద్ధ సంగీతకారుడు), టౌమాని డయాబెటే, బెస్సెకో కౌయుయేట్, జాలీ నోగోని, బ్లూస్ గిటారిస్టు అలీ ఫర్కా టూరే, టువరెగు బ్యాండు టినారివేను, సాలిఫు వంటి అనేక గాయకులు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నారు. కెయిటా, ద్వయ అమాడౌ ఎట్ మరీయం, ఊమా సంగరే, రికో ట్రోరే, హబీబ్ కోయిటే ఆఫ్రో-పాప్ కళాకారులుగా ప్రాబల్యత సంతరించికున్నారు. మాలియన్ సంస్కృతిలో నృత్యం కూడా పెద్ద పాత్ర పోషిస్తుంది. స్నేహితుల మధ్య డ్యాన్స్ పార్టీలు సాధారణం. వేడుకల కార్యక్రమాలలో సాంప్రదాయ ముసుగు నృత్యాలు ప్రదర్శించబడతాయి.
సాహిత్యం
మాలీలో సాహిత్యం సంగీతం కంటే తక్కువ ప్రజాదరణ కలిగి ఉన్నప్పటికీ అన్ని సమయాలలో మాలి ఆఫ్రికా అతి ప్రాముఖ్యమైన మేధో కేంద్రాలలో ఒకటిగా ఉంది. మాలి సాహిత్య సాంప్రదాయం ప్రధానంగా మౌఖికంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. జలిస్ (పఠించడం, హృదయానికి తెలిసిన కథలు, చరిత్రలను పాటలరూపంలో కథనం చెప్పడం వంటి ప్రక్రియలలో ప్రదర్శించబడుతుంటాయి. అమడౌ హంపటే బా మాలి అత్యంత ప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడుగా ఈ మౌఖిక సంప్రదాయాలను ప్రపంచాన్ని గుర్తుంచుకోవడానికి వీలుగా లిఖితరూపం ఇవ్వడానికి జీవితం అకింతం చేసాడు.
మాలియన్ రచయిత " యమబో ఓయులోగ్యుయం " వ్రాసిన ప్రసిద్ధి చెందిన నవల " లే డెవోయిర్ డే వయోలెంసు " ఇది 1968 ప్రిక్సు రెనాడోట్ను గెలుచుకుంది. కానీ ఇది ప్లాగియారిజం అన్న ఆరోపణల ద్వారా దెబ్బతింది. బాబా ట్రోరే, మోడిబో సౌంకలో కేయిటా, మాసా మకాన్ డయాబాటే, మౌసా కొనాటే, ఫాలీ డాబో సిసోకోలు ఇతరులు మలియన్ రచయితలుగా ప్రసిద్ధిచెందారు.
క్రీడలు
మాలిలో అసోసియేషన్ ఫుట్బాల్ (సాకర్), అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన క్రీడగా ఉంది. మాలి " 2002 ఆఫ్రికన్ కప్ ఆఫ్ నేషన్సు "కు ఆతిథ్యం ఇచ్చిన తరువాత ఇది మరింత ప్రముఖ్యత సంతరించుకుంది. చాలా పట్టణాలు, నగరాలకు రెగ్యులర్ గేమ్స్ ఉన్నాయి. రాజధాని వేదికగా జొబిబా ఎ.సి, స్టేడు మాలియన్, రియల్ బమాకో జాతీయ క్రీడాబృందాలు అన్నీ ఉన్నాయి. తరచూ యువకులు గుండ్రంగా చుట్టబడిన రగ్గును బంతిగా ఉపయోగిస్తూ ఆడడం జరుగుతుంది.
బాస్కెట్బాల్ మరొక ప్రధాన క్రీడ హామీ టౌన్ మాగా నాయకత్వంలో మాలి మహిళల జాతీయ బాస్కెటు బాలు జట్టు 2008 బీజింగ్ ఒలింపిక్సులో పోటీ పడింది. సాంప్రదాయ రెజ్లింగ్ (లా లూటే) కూడా కొంతవరకు సాధారణం అయినప్పటికీ ఇటీవలి సంవత్సరాలలో జనాదరణ తగ్గింది. ఒక మన్కాల వైవిధ్యమైన వారీ క్రీడ ఒక సాధారణ కాలక్షేపంగా ఉంది.
ఆహారం
బియ్యం, చిరుధాన్యాలు మాలియన్ ప్రధాన ఆహారాలుగా ఉన్నాయి. సాధారణంగా ధాన్యాలు టమోటో, వేరుశెనగ సాసుతో కలిపి బచ్చలికూర, బయోబాబ్ వంటి తినదగిన ఆకుల నుంచి తయారుచేసిన సాసులతో తయారు చేస్తారు. కాల్చిన మాంసం ముక్కలు (సాధారణంగా కోడి, గొడ్డు మాంసం, గొడ్డు మాంసం, మేక) కలిసి తింటారు. మాలియన్ వంటకాలు ప్రాంతాలవారీగా మారుతూ ఉంటాయి. ఇతర ప్రముఖ వంటలలో ఫుఫు, జొలోఫ్ అన్నం, మాఫే ప్రాధాన్యత వహిస్తూ ఉన్నాయి.
మాధ్యమం
మాలీలో లెస్ ఎకోస్, ఇన్ఫో మాటిన్, నౌవెల్ హారిజోను, లే రిపబ్లికన్ వంటి పలు వార్తాపత్రికలు. మాలిలో టెలికమ్యూనికేషన్ల 8,69,600 మొబైల్ ఫోన్లు, 45,000 టెలివిజన్లు, 4,14,985 ఇంటర్నెటు వాడకం దారులు భాగంగా ఉన్నారు.
మూలాలు
వర్గం:భూపరివేష్టిత దేశాలు
అటాక్ ఆఫ్ ది 50 ఫుట్ ఉమెన్
అటాక్ ఆఫ్ ది 50 ఫుట్ ఉమెన్ 1958లో స్వతంత్రంగా రూపొందించబడిన అమెరికన్ సైన్స్ ఫిక్షన్ భయానక చిత్రం, నాథన్ హెచ్. జురాన్ (నాథన్ హెర్ట్జ్‌గా ఘనత పొందారు) దర్శకత్వం వహించారు మరియు అల్లిసన్ హేస్, విలియం హడ్సన్ మరియు యెవెట్ వికర్స్ నటించారు. దీనిని బెర్నార్డ్ వూల్నర్ నిర్మించారు. స్క్రీన్ ప్లే మార్క్ హన్నా రాశారు మరియు అసలు సంగీతాన్ని రోనాల్డ్ స్టెయిన్ స్వరపరిచారు. ఈ చిత్రం యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో వార్ ఆఫ్ ది శాటిలైట్స్‌తో డబుల్ ఫీచర్‌గా అలైడ్ ఆర్టిస్ట్స్ ద్వారా పంపిణీ చేయబడింది.
అలైడ్ ఆర్టిస్ట్స్ టెలివిజన్ వెర్షన్ 66కి బదులుగా 75 నిమిషాలు నడుస్తుంది, ఇందులో ప్రారంభంలో మరియు ముగింపులో సుదీర్ఘంగా ముద్రించిన క్రాల్, పునరావృతమయ్యే సన్నివేశాలు మరియు చలనచిత్రం రన్నింగ్ టైమ్‌ని ఆప్టికల్‌గా పెంచడానికి రూపొందించిన హోల్డ్-ఫ్రేమ్‌లు ఉన్నాయి.
చలనచిత్రం యొక్క కథాంశం ఒక సంపన్న వారసురాలి దుస్థితికి సంబంధించినది, అతని గుండ్రని అంతరిక్ష నౌకలో ఒక అపారమైన గ్రహాంతర వాసితో సన్నిహితంగా కలుసుకోవడం వలన ఆమె ఒక రాక్షసురాలిగా ఎదగడానికి కారణమవుతుంది, ఇది ఇప్పటికే ఫిలాండరింగ్ భర్తతో ఇబ్బంది పడుతున్న ఆమె వివాహాన్ని క్లిష్టతరం చేస్తుంది.
అటాక్ ఆఫ్ ది 50 ఫుట్ ఉమెన్ అనేది 1950ల నాటి ఇతర సైన్స్ ఫిక్షన్ చిత్రాలలో వైవిధ్యం, ఇందులో సైజు-మారుతున్న మనుషులు ఉన్నారు: ది అమేజింగ్ కలోసల్ మ్యాన్ (1957), దాని సీక్వెల్ వార్ ఆఫ్ ది కొలోసల్ బీస్ట్ (1958), మరియు ది ఇన్‌క్రెడిబుల్ ష్రింకింగ్ మ్యాన్ (1957); ఈ సందర్భంలో, ఒక మహిళ కథానాయిక.
మిడిల్ బటన్ ఐలాండ్ జాతీయ ఉద్యానవనం
మిడిల్ బటన్ ఐలాండ్ జాతీయ ఉద్యానవనం కేంద్రపాలిత ప్రాంతం అయినటువంటి అండమాన్ నికోబార్లో ఉంది.
చరిత్ర
ఈ ఉద్యానవనం 1979 లో జాతీయ ఉద్యానవనంగా ప్రకటించారు. ఇది 64 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది పోర్ట్ బ్లెయిర్ నగరానికి ఈశాన్యంగా 200 కిమీ. దూరంలో ఉంది.
వృక్ష, జంతు సంపద
ఈ ఉద్యానవనంలో తేమతో కూడిన ఆకురాల్చే అడవితో నిండి ఉంది. దీని చుట్టూ ఇసుక బీచ్‌లు, స్పష్టమైన నీటితో నిస్సార సముద్రాలు ఉంటాయి. ఇందులో రట్టన్ పామ్ కలామస్ పలస్ట్రిస్, క్లైంబింగ్ వెదురు డైనోక్లోవా అండమానికా, పారిషియా ఇన్సిగ్నిస్, కలోఫిలమ్ సౌలాత్రి, ఆర్టోకార్పస్, కానరియం, డిప్టెరోకార్పస్ గ్రాండిఫ్లోరస్, డిప్టెరోకార్పస్ పైలోసస్, ఎండోస్పెర్సోలాస్ సప్లాస్ బక్కౌరియా సపిడా, కార్యోటా మిటిస్, డైనోక్లోవా పలస్ట్రిస్ వంటి అనేక రకాల జాతులకు చెందిన మొక్కలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ మచ్చల జింకలు, నీటి బల్లులు, మానిటర్ బల్లులు ఉన్నాయి. ఈ ఉద్యానవనంలో కనిపించే సముద్ర జంతుజాలంలో దుగోంగ్స్, డాల్ఫిన్లు, సముద్ర తాబేళ్లు, నీలితిమింగాలలు ఉన్నాయి.
మరిన్ని విశేషాలు
ఈ ఉద్యానవన ప్రాంతంలో సగటు ఉష్ణోగ్రత సుమారు 20, 30 ° C మధ్య ఉంటుంది. ఈ ఉద్యనవనాన్నికి జూన్, అక్టోబర్ నెలల మధ్య నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలో ఎక్కువ వర్షపాతం నమోదు అవుతుంది. ఈ ప్రాంతానికి చాలా మంది సందర్శకులు డిసెంబర్, ఏప్రిల్ మధ్య వస్తారు. పోర్ట్ బ్లెయిర్ నుంచి పడవ ద్వారా ఈ ఉద్యానవనాన్నికి చేరుకోవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:భారతదేశ ఉద్యానవనాలు వర్గం:పర్యాటక ఆకర్షణలు వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు
లాంగ్‌లెంగ్
లాంగ్‌లెంగ్, ఇది నాగాలాండ్ రాష్ట్రంలో కొత్తగా ఏర్పడిన లాంగ్‌లెంగ్ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం.
భౌగోళికం
లాంగ్‌లెంగ్ పట్టణం 26.4685°N, 94.8092°W అక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. ఇది సముద్రమట్టానికి 1,066 మీటర్ల (3,497 అడుగుల) ఎత్తులో ఉంది.
జనాభా
ఇక్కడ ఫోమ్ నాగా ప్రజలు నివసిస్తున్నారు, ఇక్కడి ప్రజలు ఫోమ్ భాషను మాట్లాడుతారు. 2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, లాంగ్‌లెంగ్ పట్టణంలో 7,613 జనాభా ఉంది. ఇందులో 3,991 మంది పురుషులు, 3,622 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ మొత్తం జనాభాలో 1,226 (16.10%) మంది 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గలవారు ఉన్నారు. పట్టణ అక్షరాస్యత రేటు 91.45% కాగా, ఇది రాష్ట్ర సగటు 79.55% కన్నా ఎక్కువ ఉంది. ఇందులో పురుషుల అక్షరాస్యత 92.48% కాగా, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 90.30% గా ఉంది.
పరిపాలన
ఈ పట్టణంలో 1,690 గృహాలు ఉన్నాయి, దీనిని 11 వార్డులుగా విభజించారు. పట్టణ అభివృద్ధి కమిటీ ఆధ్వర్యంలో త్రాగునీరు, పరిశుభ్రత వంటి ప్రాథమిక సౌకర్యాలను సరఫరా చేస్తోంది. పట్టణ కమిటీ పరిమితుల్లో రహదారులను నిర్మించడానికి, దాని పరిధిలోకి వచ్చే ఆస్తులపై పన్ను విధించడానికి ఈ పట్టణ కమిటీకి అధికారం ఉంది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:నాగాలాండ్ నగరాలు, పట్టణాలు
ఇండియన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్
కుడి|thumb| ఇండియన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్, మొదటి రెండవ, మూడవ తరగతులు ఇండియన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్ ( IOM ) అనేది బ్రిటిష్ భారతదేశంలో సైనిక, పౌర పురస్కారం. దీన్ని 1837 లో నెలకొల్పారు. (జనరల్ ఆర్డర్ ఆఫ్ ది గవర్నర్-జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా, నం. 94, 1837 మే 1) 1947 లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత దీన్ని నిలిపివేసారు. 1954 లో ప్రత్యేక భారతీయ పురస్కారాలను నెలకొల్పారు. సుదీర్ఘకాలం పాటు IOM అనేది బ్రిటిష్ భారతీయ సైన్యానికి చెందిన భారతీయులు అందుకున్న అత్యున్నత పురస్కారం. మొదట్లో దీనికి మూడు విభాగాలు ఉండేవి. 1911 లో విక్టోరియా క్రాస్ కోసం భారతీయ సైనికులు అర్హత పొందినప్పుడు దీన్ని మార్చారు. IOM యొక్క 1902 - 1939 మధ్య ఒక పౌర పురస్కారం కూడా ఇందులో ఉండేది. అయితే, దాన్ని చాలా అరుదుగా మాత్రమే ప్రదానం చేసేవారు.
చరిత్ర
ఈ పతకాన్ని మొదట ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ 1837 లో "ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్" పేరుతో ప్రవేశపెట్టింది. 1857 లో భారత తిరుగుబాటు తరువాత 1858 లో బ్ర్టిషు రాచరికం స్వాధీనం చేసుకుంది. బ్రిటిష్ ఆర్డర్‌కూ అదే పేరు ఉండేది. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న గందరగోళాన్ని నివారించడానికి 1902 లో పతకం పేరును మార్చారు. 1911 లో భారతీయ విశిష్ట సేవా పతకాన్ని ప్రవేశపెట్టక ముందు వరకూ - 1837 - 1907 మధ్య - స్థానిక సైనికులకు లభించిన ఏకైక శౌర్య పతకం ఇండియన్ ఆర్డర్ ఆఫ్ మెరిట్ మాత్రమే. 1911 నుండి స్థానిక సైనికులకు విక్టోరియా క్రాస్ కూడా ఇవ్వడం మొదలుపెట్టారు. 1947 లో భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు ఆర్డర్ లోని రెండు విభాగాలనూ తొలగించారు. ఈ పురస్కార గ్రహీతలు తమ పేరు తరువాత IOM అని పెట్టుకునేవారు.
ఈ పురస్కార లక్ష్యం "వ్యక్తిగత సేవా కాలం, మంచి ప్రవర్తనలకు సంబంధం లేకుండా, కేవలం వ్యక్తిగత శౌర్య ప్రదర్శనకే వ్యక్తిగత బహుమతి ఇవ్వడం"
సైనిక విభాగం
ఈ పతకం మొదట మూడు తరగతులతో (మొదటి, రెండవ, మూడవ తరగతులు) ప్రవేశపెట్టారు. భారత సైనికులకు ఇతర పతకాలు అందుబాటులో వచ్చిన తరువాత, దాన్ని రెండు తరగతులకు తగ్గించారు ( మొదటి తరగతి స్థానంలో విక్టోరియా క్రాస్ వచ్చింది). 1944 లో దీన్ని ఒకే తరగతికి తగ్గించారు. సాధారణంగా ఒక ఉన్నత తరగతి పురస్కారం ప్రదానం చేసే ముందు గ్రహీతకు దిగువ తరగతి పురస్కారం పొంది ఉండాలనే నిబంధన ఉండేది. అయితే గ్రహీతలు ఒకటి కంటే ఎక్కువ శౌర్య చర్యలను ప్రదర్శించిన సందర్భాల్లో వారికి, గతంలో దిగువ తరగతి పురస్కారం లేకపోయినా, నేరుగా ఉన్నత తరగతి పురస్కారం ఇచ్చేవారు. ఆర్డర్ గ్రహీతలకు వేతనం పెరిగేది, పింఛను, అలవెన్సులు పెరిగేవి. చాలా అమ్ంచి గౌరవం లభించేది.
పౌర విభాగం
1902 - 1939 మధ్య రెండు తరగతులలో పౌర పురస్కారం కూడా అందుబాటులో ఉండేది. తర్వాత దాన్ని ఒకటే తరగతికి తగ్గించారు. పౌర పతకం అరుదుగా ప్రదానం చేయబడింది.
మూడవ తరగతి
నీలిరంగు వృత్తంతో ఎనిమిది కోణాలు కలిగి మెరుపు లేకుండా ఉండే వెండి నక్షత్రం, వెండి లారెల్స్‌తో, మధ్యలో, ఐమూలల్లో ఒకదానికొకటి అడ్డంగా అమర్చిన రెండు కత్తులు, "ఎవార్డెడ్ ఫర్ వేలర్" (శౌర్యపురస్కారం) అనే పదాలు ఉంటాయి. 1944 లో ఈ పదాలను "ఎవార్డెడ్ ఫర్ గాలంట్రీ" (సాహస పురస్కారం) అని మార్చారు.
యుద్ధక్షేత్రంలో గానీ దాడిలో గానీ దుర్గ రక్షణలో గానీ వ్యక్తిగత ధైర్య సాహసాలను చూపొఇన స్థానిక అధికారులు లేదా సైనికులకు - ర్యాంకు లేదా గ్రేడు అంతరమేమీ లేకుండా - దీన్ని ఇచ్చేవారు.
రెండవ తరగతి
నీలిరంగు వృత్తంతో ఎనిమిది కోణాల్లో మెరిసే వెండి నక్షత్రం, చుట్టూ బంగారు లారెల్స్, ఐమూలగా అమర్చిన రెండు కత్తులతో, "ఎవార్డెడ్ ఫర్ వేలర్" (శౌర్యపురస్కారం) అనే పదాలు ఉంటాయి. 1944 లో ఈ పదాలను "ఎవార్డెడ్ ఫర్ గాలంట్రీ" (సాహస పురస్కారం) అని మార్చారు.
ఇప్పటికే మూడవ తరగతి పతకం లేదా తత్సమానమైన పురస్కారం ఉన్నవారు దీనికి అర్హులు.
మొదటి తరగతి
మూడవ, రెండవ తరగతుల పురస్కారాలు పొందిన వారు మాత్రమే దీనికి అర్హులు.
రిబ్బను
ముదురు నీలపు రిబ్బనుకు రెండువైపులా దాని వెడల్పులో ఆరవ వంతు వెడల్పున్న రెండు ఎర్రటి చారలతో ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశంలో పురస్కారాలు
నల్లు ఇంద్రసేనారెడ్డి
thumb|260x260px|బిజెపి నాయకులు దత్తాత్రేయ, కిషన్ రెడ్డి, ఇంద్రసేనారెడ్డిలతో కృష్ణ సాగర్ రావు నల్లు ఇంద్రసేనారెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ ఎమ్మెల్యే. ఆయన మలక్‌పేట్ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు. ఇంద్రసేనారెడ్డి ఉమ్మడి ఆంద్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో బీజేపీ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
ఎన్‌.ఇంద్రసేనారెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రం, సూర్యాపేట జిల్లా, గరిడేపల్లి మండలం, గానుగబండ గ్రామంలో నల్లు రాంరెడ్డి, హనుమాయమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుండి 1972లో ఎం.ఎస్.సి పూర్తి చేసి, వరంగల్ లోని కాకతీయ యూనివర్సిటీ నుండి 1975లో ఎం.ఫీల్ పూర్తి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
ఎన్‌.ఇంద్రసేనారెడ్డి విద్యార్థి దశ నుండి రాజకీయాల పట్ల ఆశక్తితో 1980లో భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరాడు. ఆయన 1983, 1985, 1999లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మలక్‌పేట్ నియోజకవర్గం నుండి మూడుసార్లు ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి, 1996, 2004లో జరిగిన పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో నల్గొండ లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి, 2009లో మల్కాజ్‌గిరి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి 2014లో భువనగిరి లోకసభ నియోజకవర్గం నుండి బీజేపీ పార్లమెంట్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ఓడిపోయాడు. ఆయన బీజేపీలో జాతీయ కార్యవర్గ సభ్యుడిగా, రాష్ట్ర ఉపాధ్యక్షుడిగా వివిధ హోదాల్లో పని చేశాడు. ఎన్‌. ఇంద్రసేనారెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రంలో బీజేపీ పార్టీలో చేరికలు, సమన్వయ కమిటీ చైర్మన్‌గా జనవరి 2022లో నియమితుడయ్యాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1999) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1983) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1985)
హేమచంద్ర (జైన సన్యాసి)
హేమచంద్ర ఒక బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలియైన జైన సన్యాసి, కవి. ఆయన వ్యాకరణము, తత్వశాస్త్రం, ఛందస్సు, చరిత్ర మొదలైన అనేక అంశాల మీద రచనలు చేశాడు. ఆయన కాలంలో మేధావిగా పరిగణించబడ్డాడు. కలికాల సర్వజ్ఞ అనే బిరుదు పొందాడు.
బాల్య జీవితం
హేమచంద్ర ప్రస్తుతం గుజరాత్ రాష్ట్రంలో ఉన్న ధంధూక అనే ప్రాంతంలో కార్తీక శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున జన్మించాడు. అతని పుట్టిన రోజు కచ్చితంగా తెలియదు కానీ 1088 వ సంవత్సరం అత్యధికులు ఆమోదించిన సంవత్సరం. అతని తండ్రి చచింగ, మోద్ బనియా కులానికి చెందిన వైష్ణవుడు. తల్లి పాహిని జైనమతానికి చెందినది. హేమచంద్ర జన్మనామం చంగదేవుడు. అతను పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడు జైన సన్యాసియైన దేవచంద్రసూరి ఒకసారి ధంధూకను సందర్శించి బాలుడైన చంగదేవుని ప్రతిభను గమనించి ఆశ్చర్యపోయాడు. అతని తల్లి, మేనమామ చంగదేవుని దేవచంద్రసూరి శిష్యుడిగా పంపడానికి అంగీకరించారు కానీ తండ్రి ఒప్పుకోలేదు. కానీ దేవచంద్రసూరి, హేమచంద్ర ఖంబాత్ కు వెళ్ళి మాఘ శుద్ధ చవితి నాడు జైన మతంలోకి ప్రవేశించి, సోమచంద్ర అని పేరు మార్చుకున్నాడు. ఖంబాత్ గవర్నరైన ఉదయ మెహతా ఈ ఉత్సవంలో దేవచంద్ర సూరికి సహకరించాడు. అతనికి ఆధ్యాత్మిక ఉపన్యాసాలలో, తత్వశాస్త్రంలో, తర్క శాస్త్రంలో, వ్యాకరణంలో, అనేక జైన, జైనేతర పురాణాలలో శిక్షణనిచ్చాడు. 21 సంవత్సరాల వయసులో రాజస్థాన్ లోని నాగౌర్ లోని శ్వేతాంబర జైనుల శిక్షణాలయంలో ఆచార్యుడిగా నియమింపబడ్డాడు. అప్పుడే అతని పేరు ఆచార్య హేమచంద్ర సూరిగా మారించి.
రచనలు
హేమచంద్ర సంస్కృతం మరియు ప్రాకృత వ్యాకరణాలు, కవిత్వం, ఛందస్సు, నిఘంటువులు, విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు తర్కం మరియు భారతీయ తత్వశాస్త్రం అనే అంశాలపై విస్తృతమైన గ్రంధాలు వ్రాశాడు.
జైన చరిత్రలో త్రిషష్టిసలకపురుషచరిత్ర లేదా "అరవై మూడు గొప్ప పురుషుల జీవితాలు" అనేది ఇరవై నాలుగు తీర్థంకరుల మరియు ఇతర ముఖ్యమైన వ్యక్తుల యొక్క చారిత్రిక గ్రంధము,  ఇది ఇప్పటికీ జైనమతం యొక్క ప్రారంభ చరిత్రకు ప్రామాణిక సంశ్లేషణా గ్రంధముగా పిలువబడుచున్నది. ఈ రచనకు అనుబంధముగా హేమచంద్రుడు పరిశిష్టపర్వన్ లేదా స్థవిరావళిచరిత్ర అనే స్వంత వ్యాఖ్యానాన్ని రచించాడు. దీనినే ది లైవ్స్ ఆఫ్ ది జైన్ ఎల్డర్స్ గా ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది. హేమచంద్రుడు ద్రౌపది యొక్క బహుభార్యాత్వాన్ని అంగీకరిస్తాడు. ద్రౌపది తన పూర్వ జన్మలలో ఒకదానిలో నాగస్త్రీ అని మరియు ఒక జైన సన్యాసికి విషప్రయోగం చేసిందని సూచించాడు. అందువల్ల, ఆమె తరువాత జైన సన్యాసినిగా మారికమునుపు అనేక జీవితాల పాటు నరకం మరియు జంతు అవతారాలలో బాధపడవలసి వచ్చింది. ఆమె మరణం తరువాత, ఆమె ద్రౌపదిగా పునర్జన్మ పొందింది మరియు ఐదుగురు పాండవులను వివాహం చేసుకుంది. అతని కావ్యానుప్రకాశం మమ్మటుని కావ్య-ప్రకాశం యొక్క నమూనాను అనుసరిస్తుంది. అతను ఆనందవర్ధన మరియు అభినవగుప్త వంటి ఇతర పండితులను తన రచనలలో ఉటంకించాడు.
హేమచంద్రుడు వ్రాసిన అభిధాన-చింతామణి ఇది ఒక పదకోశం. ఇందులో అనేక అర్థాలను కలిగి ఉండే పదాల నిఘంటువు. హేమచంద్రుడు ఛందోనుశాసన అనే ఛందస్సుపై వ్యాఖ్యానం చేశాడు. హేమచంద్ర దాదాపు యాభై సంవత్సరాల ముందు 1150లో ఫైబొనాక్సీ క్రమాన్ని (1250) వివరించాడు.
అతని ఇతర రచనలు అలంకార చూడామణి, అభిధాన-చింతామణి, ప్రమాణ-మీమాంస (తర్కం), వితరాగ-స్తోత్ర (ప్రార్థనలు) అనే ఇతర అలంకార శాస్త్ర గ్రంధాలు కూడా రచించాడు.
మూలాలు
వర్గం:గుజరాత్ కవులు వర్గం:జైనులు
కొత్తపల్లి జయశంకర్
తెలంగాణ సిద్ధాంతకర్తగా పేరుపొందిన ప్రొఫెసర్‌ కొత్తపల్లి జయశంకర్ (ఆగష్టు 6, 1934 - జూన్ 21, 2011) హనుమకొండ జిల్లా, ఆత్మకూరు మండలం పెద్దాపూర్ గ్రామశివారు అక్కంపేటలో జన్మించారు. తెలుగు, ఉర్దూ, హిందీ, ఇంగ్లీషు భాషల్లో మంచి ప్రావీణ్యం ఉన్న జయశంకర్ తెలంగాణ ఉద్యమానికే తన జీవితాన్ని అంకితం చేసి ఆజన్మ బ్రహ్మచారిగా జీవించారు. ఆర్థికశాస్త్రంలో పీహెచ్‌డి పట్టా పొంది, ప్రిన్సిపాల్‌గా, రిజిష్ట్రార్‌గా పనిచేసి కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం వైస్-ఛాన్సలర్ వరకు ఉన్నత పదవులు పొందారు. 1969 తెలంగాణ ఉద్యమంలోనూ, అంతకు ముందు నాన్ ముల్కీ ఉద్యమంలో, సాంబార్- ఇడ్లీ గోబ్యాక్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ ఏర్పాటులో కె.చంద్రశేఖరరావుకు సలహాదారుగా, మార్గదర్శిగా వెన్నంటి నిలిచారు. ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ఆవశ్యకతపై పలు పుస్తకాలు రచించారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు కళ్ళారా చూడాలని తరుచుగా చెప్పే జయశంకర్ 2011 జూన్  21న ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు ముందే మరణించారు.
బాల్యం
1934, ఆగస్టు 6 న హనుమకొండ జిల్లా, ఆత్మకూరు మండలం అక్కంపేటలో జయశంకర్‌ విశ్వబ్రాహ్మణ కులం లో జన్మించారు. తల్లి మహాలక్ష్మి, తండ్రి లక్ష్మీకాంత్‌రావు. ఆయనకు ముగ్గురు అన్నదమ్ములు, ముగ్గురు అక్కచెల్లెళ్లు ఉన్నారు. జయశంకర్‌ తల్లిదండ్రులకు రెండో సంతానం. సొంత కుటుంబాన్ని నిర్మించుకోకుండా తెలంగాణ ఉద్యమానికే తన జీవితాన్ని అంకితం చేసి ఆజన్మ బ్రహ్మచారిగా మిగిలిపోయాడు.
ఉద్యోగ జీవితం
బెనారస్‌, అలీగఢ్‌ విశ్వవిద్యాలయాలనుంచి ఆర్థికశాస్త్రంలో పట్టా అందుకున్న జయశంకర్‌ ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో పీహెచ్‌డీ చేశాడు. 1975 నుంచి 1979 వరకు వరంగల్‌ లోని సీకేఎం కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశాడు. 1979 నుంచి 1981 వరకు కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం రిజస్ట్రార్‌గా, 1982 నుంచి 1991 వరకు సీఫెల్‌ రిజిస్ట్రార్‌గా, 1991 నుంచి 1994 వరకు అదే యూనివర్శిటీకి ఉపకులపతిగా పనిచేశాడు.
అధ్యాపకుడిగా
అధ్యాపకుడిగా ఆయన ఎంతో మందికి మార్గనిర్దేశం చేశారు. వృత్తిపట్ల నిబద్ధతను, తెలంగాణ ఉద్యమం పట్ల చిత్తశుద్ధిని వారిలో నూరిపోశారు. ఎమ్జన్సీ కాలంలో ఆయన సీకేఎం కళాశాలకు ప్రిన్సిపల్‌గా పనిచేశారు. సీకేఎం కళాశాల అంటేనే జిల్లాలో విప్లవ విద్యార్థి ఉద్యమానికి కేంద్రంగా అప్పట్లో పేరుండేంది. విప్లవకవి వరవరరావు లాంటి వాళ్లు ఆ కాలేజీలో అధ్యాపకులుగా వ్యవహరించారు. ఎమ్జన్సీ గడ్డురోజుల్లో ఆయన కళాశాలను నడిపి ఎంతో మంది విద్యార్థుల్ని, అధ్యాపకుల్ని ఆయన నిర్బంధం నుంచి కాపాడారు. ఆయన అధ్యాపకుడిగా హన్మకొండలోని మల్టీపర్సస్ స్కూల్లో మొదట తెలుగు బోధించారు. ఒక అధ్యాపకున్ని విద్యార్థులు గుర్తుపెట్టుకోవడం సర్వసాధారణమే కానీ ఒక అధ్యాపకుడే తన విద్యార్థుల్ని గుర్తుపెట్టుకొని పేరుపెట్టి పిలవడం ఒక్క జయశంకర్ కే సాధ్యం అంటూ ఆయనకు తనకు 35 ఏళ్ల అనుబంధం ఉందని, ప్రముఖ సాహీతివేత్త రామశాస్త్రి కన్నీళ్లపర్యంతమయ్యారు. జయశంకర్ విద్యార్థుల్లో అనేక మంది దేశవిదేశాల్లో ప్రస్తుతం ప్రముఖ స్థానంలో ఉన్నారు. వీరిలో కేయూ మాజీ ప్రొఫెసర్ ఎన్. లింగమూర్తి, ప్రొఫెసర్ కూరపాటి వెంకటనారాయణ, ప్రొఫెసర్ కే. సీతారామావు తదితరులు అనేక మందికి ఆదర్శ గురువు జయశంకర్.
తెలంగాణా ఉద్యమంలో
1969 తెలంగాణా ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నాడు. 1952 లో జయశంకర్ నాన్ ముల్కీ ఉద్యమంలో, సాంబార్, ఇడ్లీ గోబ్యాక్ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. తెలంగాణ, ఆంధ్ర రాష్ట్రాల విలీనాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ విద్యార్థి నాయకుడిగా ఆయన 1954 లో ఫజల్ అలీ కమిషన్‌కు నివేదిక ఇచ్చాడు. కె.సి.ఆర్‌కు సలహాదారుగా, మార్గదర్శిగా తోడ్పాటు అందించాడు. తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటు ఆవశ్యకతపై ఆయన పుస్తకాలు రాశాడు. తెలంగాణలోనే కాకుండా, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాల్లో, విదేశాల్లో తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ఆవశ్యకత గురించి ప్రసంగాలు చేశాడు. జయశంకర్ తన ఆస్తిని, జీవితాన్ని తెలంగాణ కోసం అంకితం చేశాడు. అబ్ తొ ఏక్ హీ ఖ్వాయిష్ హై, వొ తెలంగాణ దేఖ్‌నా ఔర్ మర్‌జానా' (ఇప్పుడైతే నాకు ఒకే కోరిక మిగిలింది. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు కళ్ళారా చూడాలి, తర్వాత మరణించాలి) అని అనేవాడు.
విదేశాల్లో తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని నడిపిన తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని గల్లీ నుంచి ఢిల్లీదాకా, ఢిల్లీ నుంచి అమెరికా దాకా వ్యాప్తిచేయడంలో ఆయన పాత్ర మరవలేనిది. విద్యార్థి దశ నుంచే తెలం‘గానం’ఆచార్య జయశంకర్ విద్యార్థి దశ నుంచే తెలంగాణకు జరుగుతోన్న అన్యాయాల పట్ల, అసమానతల పట్ల తీవ్రంగా పోరాటం చేశారు. 1952 నాన్ ముల్కీ ఉద్యమంలోకి ఉరికి ఆనాటి నుంచి సమరశీల పాత్రను పోషించారు. ఎవరూ మాట్లాడటానికి సాహసించని కాలంలోనే 1954 విశాలాంధ్ర ప్రతిపాదనను ఎండగట్టిన ధీశాలి జయశంకర్. విశాలాంధ్ర ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకిస్తూ మొదటి ఎస్సార్సీ కమిషన్ ముందు హాజరై తెలంగాణ వాణిని బలంగా వినిపించిన మేధావి కొత్తపల్లి జయశంకర్. అధ్యాపకునిగా, పరిశోధకుడిగా ఆయన ఏం చేసినా తెలంగాణ కోణంలోనే నిత్యం ఆలోచించి ఆచరించే మహనీయుడు. తెలంగాణ డిమాండ్‌ను 1969 నుంచి సునిశితంగా అధ్యయనం చేస్తూ, విశ్లేషిస్తూ ప్రతీరోజూ రచనలు చేసాడు. తెలంగాణలోని ప్రతీపల్లె ఆయన మాటతో పోరాట గుత్ప అందుకున్నది. ఆయన తిరగని ప్రాంతం లేదు. తెలంగాణ విషయంలో ఆయన చెప్పని సత్యం లేదు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ వేదికలమీద, విశ్వవిద్యాలయాల పరిశోధనా సంస్థల సభలో, సమావేశాల్లో తెలంగాణ రణన్నినాదాన్ని వినింపించిన పోరాట శీలి.
ఉస్మానియా విద్యార్థుల గురించి
‘''ఉస్మానియాను తలుచుకుంటే తెలంగాణ వాడినైనందుకు గర్వంతో ఛాతి ఉబ్బుతుంది. ఎన్నెన్ని పోరాటాలకు, ఆరాటాలకు అది వేదికైంది చెప్పు.. అందరికీ ఉస్మానియా యూనివర్శిటీ అంటే చెట్లు కనిపిస్తయి.. కానీ మొన్నటికి మొన్న తెలంగాణ కోసం అమరులైన అనేక మంది విద్యార్థులు ఆ చెట్ల సాక్షిగా నాకు కళ్లముందే కదుల్తు కనిపిస్తరు. దు:ఖమొస్తది.. అయితే నాలుగుకోట్ల తెలంగాణ ప్రజల గుండెల్లో నిలిచే అదృష్టం ఎంతమందికి దక్కుతుంది. వాళ్లకు మరణం లేదు… అదే ఉస్మానియాలో డిసెంబర్ 9 ప్రకటన తర్వాత పిల్లలు జరుపుకున్న సంబరం నా జీవితంలో మర్చిపోలేని గొప్ప జ్నాపకం. కానీ వారి భవిష్యత్ కలలతో ఆడుకున్నది ఎవరు? వారి ఆశలతో ఆడుకుని… వారి శవాలపై ప్రమాణం చేసిన రాజకీయనాయకులకు వాళ్ల ఉసురు తగలకుండా పోతుందా’''
తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర కాంక్ష గురించి
''మా వనరులు మాకున్నాయి. మా వనరులపై మాకు అధికారం కావాలి. యాచక దశ నుంచి శాసక దశకు తెలంగాణ రావాలి! మా తెలంగాణ మాగ్గావాలి..!!''
అస్తమయం
రెండేళ్లపాటు గొంతు క్యాన్సర్‌తో బాధపడి 2011 జూన్ 21 మంగళవారం ఉదయం 11.30 నిమిషాలకు ప్రొఫెసర్ జయశంకర్ తుదిశ్వాస విడిచారు. ప్రొఫెసర్ జయశంకర్ మృతికి మూడు రోజులు సంతాపదినాలుగా పాటించాలని తెలంగాణ ప్రజా సంఘాలు, అన్ని జేఏసీలకు తెలంగాణ జేఏసీ ఛైర్మన్ ప్రొఫెసర్ కోదండరామ్ సూచించారు.
యితర లింకులు
వర్గం:1934 జననాలు వర్గం:2011 మరణాలు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం పూర్వ విద్యార్ధులు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా ఉపాధ్యాయులు వర్గం:మొదటి ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:రెండవ ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:వరంగల్లు గ్రామీణ జిల్లా రచయితలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
జానకి కలగనలేదు (ధారావాహిక)
జానకి కలగనలేదు, 2021 మార్చి 22న స్టార్ మా లో ప్రారంభమైన తెలుగు ధారావాహిక. స్టార్‌ప్లస్ లో ప్రసారమైన దియా ఔర్ బాతి హమ్ అనే హిందీ సీరియల్ రీమేక్ ఇది. ఇందులో ప్రియాంక జైన్, అమర్‌దీప్ చౌదరి నటించారు.
ఆదరణ
మొదటి వారంలో, తెలుగు జిఇసిలో అత్యధికంగా చూసిన నాల్గవ సీరియల్ ఇది. ఆ తరువాతి వారంలో ఐదవ స్థానానికి పడిపోయి, ఆ స్థానంలోనే కొనసాగుతోంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు ధారావాహికలు
నాగంవాండ్లపల్లె
నాగంవాండ్లపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, ఐరాల మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
మంచినీటి వసతి
ఉన్నది.
విద్యుద్దీపాలు
ఇక్కడ విద్యుత్ సౌకర్యము, విద్యుద్దీపాల సౌకర్యమున్నది.
తపాలా సౌకర్యం
ఉన్నది.
ప్రధాన పంటలు
చెరకు, వరి, మామిడి, వేరు శనగ కూరగాయలు ఇక్కడి ప్రధాన పంటలు.
ప్రధాన వృత్తులు
ఇక్కడి ప్రధాన వృత్తులు, వ్యవసాయము, వ్వవసాయాదార పనులు.
రవాణ సౌకర్యం
ఈ గ్రామానికి ఇతర గ్రామాలతో రోడ్డురవాణా వ్వవస్థ కలిగి వుండి ఆర్టీసి బస్సులు తిరుగుతున్నవి. ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ లోపు సమీపములో రైల్వేస్టేషను లేదు.
నోబెల్ బహుమతి పొందిన ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తల జాబితా
ఇవి కూడా చూడండి
వర్గం:జాబితాలు వర్గం:నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు
గోపీనాథము వేంకటకవి
జీవిత విశేషాలు
ఈకవి వైదికబ్రాహ్మణుడు; నెల్లూరిమండలములోని కావలి తాలూకాలోని లక్ష్మీపుర గ్రామవాసి. ఇతడు శ్రీ వేంకటగిరి సంస్థానమునందు ఆస్థాన కవీశ్వరుడుగా నుండి ప్రసిద్ధి కెక్కినవాడు. ఆ కాలపు కవులలో నితడు బహుమహాగ్రంథములను రచియించిన వాడు. భాస్కర రామాయణాదులు వాల్మీకి విరచిత మూలగ్రంథానుసారముగా నుండలేదని మూలగ్రంథములో నున్నదానికంటె ఎక్కువకాని తక్కువకాని లేకుండునట్లు సరిగా వాల్మీకి రామాయణము అంతయు ఇతడు పద్యకావ్యముగా జేసెను., నితడు బ్రహ్మకైవర్త పురాణములోని కృష్ణజన్మఖండము నెనిమిదాశ్వాసముల పద్యకావ్యముగాను, మాఘకవి కృత మయిన శిశుపాలవధను నాలుగాశ్వాసముల పద్యకావ్యముగాను, శ్రీ భగవద్గీత ను తెలుగులో రచియించి మెప్పించి వేంకటగిరి సంస్థానాధీశ్వరులచే నొక అగ్రహారమును పొందెను. ఇతని కవిత్వము మొత్తముమీద సలక్షణమై అతికఠినమై హృద్యముగా నుండును.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:19వ శతాబ్దపు వ్యక్తులు వర్గం:1820 జననాలు వర్గం:1892 మరణాలు వర్గం:వెంకటగిరి సంస్థాన ఆస్థాన కవులు
ఫిఫా ప్రపంచ కప్
ఫిఫా ప్రపంచ కప్ (FIFA World Cup), లేదా క్లుప్తంగా ప్రపంచ కప్, అని పేరొందిన ఫుట్‌బాల్ పోటీ ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన క్రీడా పోటీ అని చెప్పవచ్చు. ఈ పోటీలో ఫుట్‌బాల్ ఆటలో వాసికెక్కిన జాతీయ జట్లు, తమ దేశాలకి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి. ఈ ఆటలపోటీలు 1930 లో మొదలయ్యి, నాలుగేళ్ళకోసారి (1942,46 లో ద్వితీయ ప్రపంచ యుద్ధం మూలాన తప్ప) కొనసాగుతూ వస్తున్నాయి. ప్రస్తుత విజేత అర్జెంటీనా, ఖతార్‌లో జరిగిన 2022 ఫిఫా ప్రపంచ కప్ లో ఫ్రాన్స్‌ను ఓడించి, కప్పును స్వంతం చేసుకుంది. 2026 ప్రపంచ కప్ పోటీలు అమెరికా, కెనడా, మెక్సికోలు సంయుక్తంగా నిర్వహించనున్నాయి.
ఇంతవరకూ జరిగిన 22 ప్రపంచ కప్ ఆటలపోటీల్లో 8 జట్లే చివరికి విజేతలుగా రావడం విశేషం. ప్రతి సారీ పోటీలో పాల్గొన్న ఏకైక జట్టు బ్రెజిల్. అది కప్పును 5 సార్లు గెలవగా, ఇటలీ, జర్మనీలు నాలుగు సార్లు,అర్జెంటీనా మూడుసార్లు, ఉరుగ్వే,ఫ్రాన్స్‌లు రెండేసి సార్లు నెగ్గాయి. ఇంగ్లాండ్, స్పెయిన్లు ఒకొక్కసారి గెలిచాయి.
2014 జూలైలో బ్రెజిల్లో జరిగిన ప్రపంచ కప్, ఆ తరువాత 2018 లో రష్యా లోనూ అటుపిమ్మట 2022 లో కతార్ లోనూ జరిగాయి. 2026 టోర్నమెంటును అమెరికా, కెనడా, మెక్సికోల్లో సంయుక్తంగా జరపాలని ఫిఫా నిశ్చయించింది. ప్రపంచంలోనే అత్యధికులు వీక్షించే ఆటలపోటీలు ఈ ఫిఫా ప్రపంచ కప్‌వే.
మునుపటి అంతర్జాతీయ పోటీలు
ఫిఫా 1904 లో స్థాపించబడ్డాక మొదటిసారి ఒలింపిక్స్ కి బయట స్విట్జర్లాండులో 1906లో అంతర్జాతీయ ఫుట్‌బాల్ క్రీడా పోటీలను నిర్వహించజూసింది, కానీ అది ఆశించినంతగా విజయం సాధించలేక పోయింది. 1908 లండన్ లో జరిగిన వేసవి ఒలింపిక్స్ లో మొట్టమొదటి అంతర్జాతీయ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు జరిగాయని చెప్పవచ్చు. దీనిలోనూ తరువాతి 1912 స్టాక్ హోమ్ లో జరిగిన ఒలింపిక్స్ లోనూ కూడా బ్రిటన్ బంగారు పతకాలను గెలుచుకుంది. ఇవన్నీ కూడా అభిలాషకుల (అమెచ్యూర్) క్రీడలుగానే పరిగణిస్తారు.
1914 లో, ఫిఫా వేసవి ఒలింపిక్స్ ని అభిలాషకుల ఆటగా గుర్తించింది. తద్వారా 1920 లో తొలిసారి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా 14 దేశాలు (13 యూరోపియన్ దేశాలూ, ఈజిప్ట్ తో పాటు) పోటీ పడ్డ ఒలింపిక్ పోటీలో బెల్జియం విజేతగా నిల్చింది. తదుపిమ్మటి రెండు ఒలింపిక్స్ 1924, 1928 లోనూ ఉరుగ్వే విజయకేతనం ఎగుఱవేసింది. 1924లోనే ఫిఫా ఆధ్వర్యంలో వృత్తిపరమైన క్రీడాకారుల శకం కూడా ప్రారంభమైంది..
రెండో ప్రపంచ యుద్ధానికి ముందఱి ప్రపంచకప్
ఫుట్‌బాల్ ఆట ఒలింపిక్స్ లో సంతరించుకున్న ప్రాధాన్యత దృష్ట్యా 1928 నుండి ఫిఫా వృత్తిపరమైన ఆటలపోటీల పై కృషిచేసింది. తమ స్వాతంత్ర్య శతాబ్ది జరుపుకుంటూన్న సందర్భంలో రెండుసార్లు ఒలింపిక్స్ ఫుట్‌బాల్ బంగారు పతకాలను అప్పటికే అందుకున్న ఉరుగ్వే 1930లో తొలి ప్రపంచ కప్ పోటీలకు ఆతిథ్యమిచ్చింది. కానీ అంతదూర ప్రయాణమైన అమెరికా ఖండానికి జట్టుని పంపించడాన్ని, ఉరుగ్వేని తొలిసారి ఎంపిక చేయడాన్ని కూడా అంతగా నచ్చుకోని (ముఖ్యంగా యూరోపియన్) సభ్యదేశాలు పెద్దగా సుముఖత చూపలేదు. చివరికి పోటీలు 2 నెలల్లో ఉన్నాయనగా ఫిఫా అధ్యక్షుడు రిమెట్ తీసుకున్న చొఱవవల్ల బెల్జియం, ఫ్రాన్స్, రొమేనియా, యుగోస్లేవియాలు మాత్రం తమ జట్లను ఈ పోటీలకు పంపించాయి. మొత్తం పాల్గొన్న 13 దేశాలలో 7 దక్షిణ అమెరికా దేశాలు, 4 యూరోపియన్ దేశాలు, మిగిలిన రెండూ ఉత్తర అమెరికా నుండి వచ్చినవి.93,000 మంది ప్రత్యక్ష ప్రేక్షకుల సమక్షంలో పొరుగుదేశం అర్జెంటీనాను ఓడించి, ఉరుగ్వే ఈ మొట్టమొదటి బహుమానాన్ని కైవశం చేసుకుంది.
1932లో లాస్ ఏంజెల్స్ లో జరిగిన ఒలింపిక్స్ లో ఫుట్‌బాల్ ఆటను చేర్చలేదు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలోలో ఈ ఆటకు అంతగా ప్రజాదరణ లేకపోవడమే దీనికి కారణం. అటుతరువాతి సంవత్సరాలలో యుద్ధవాతావరణం నెలకొనడం వల్ల, 1938, 1946 సంవత్సరాలలో యూరోప్ కి వెళ్ళిన ఏకైక దక్షిణ అమెరికా దేశం బ్రెజిల్ మాత్రమే. 1942 లో నాజీ జర్మనీ
thumb|ఫిఫా ప్రపంచ కప్ 1978|345x345pxఆతిథ్యమీయ తలపెట్టిన ఒలింపిక్స్ రద్దయ్యాయి.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాతి ప్రపంచ కప్
1934 నుండి and 1978 వరకూ జరిగిన అన్ని ప్రపంచకప్ పోటీలలోనూ, 16 జట్లు పోటీ పడవలసింది.. కానీ 1938 లో మాత్రం ఆస్ట్రియా నాజీ జర్మనీలో కలిసిపోయినందువల్ల 15 జట్లే ఆడాయి.. 1950 లో భారత, స్కాట్లాండ్, టర్కీ జట్లు పోటీలకు ఎంపికైన పిమ్మట వైదొలగడంతో 13 జట్లే పోటీలో మిగిలాయి. రాశిలోనే కాక వాసిలో కూడా దక్షిణ అమెరికా/యూరోపియన్ దేశాలదే పై చేయిగా ఉండేది.
32 జట్లకు వ్యాపించడం
1982 నుండి 24 జట్లకూ, 1998 తరువాత 32 జట్లకూ ఫిఫా ప్రపంచకప్ లో చోటు కల్పించడంతో పాటు ఆఫ్రికా, ఆసియా, ఉత్తరమెరికా లకూ పాల్గొనే వీలు కల్పించారు. వేర్వేరు సంవత్సరాలలో - మెక్సికో, కొరియా సెనెగల్, యూఎస్ఏ, ఘనా వంటి జట్లు స్పర్థాపాదస్థాయి (క్వార్టర్ ఫైనల్స్) వరకూ చేరుకున్నాయి. కానైతే, ఇప్పటికీ యూరోపియన్, దక్షిణమెరికా జట్లే ఫుట్‌బాల్ ఆటలో బలోపేతమైన శక్తులని చెప్పడంలో అతిశయోక్తి లేదు.
బహుమతి
1930 నుండి 1970 వరకూ ప్రపంచ ఫుట్‌బాల్ విజేతలకు చేతులు మారే కప్పు ఇచ్చేవారు - 1946లో మొదటి ఫిఫా అధ్యక్షుని గౌరవార్థం, దీనిని జూల్స్ రిమెట్ బహుమతి అని పేరు మార్చారు. 1970లో మూడవ సారి విజేతలైన బ్రెజిల్, ఈ కప్పును శాశ్వతంగా చేజిక్కించుకుంది. కాని అది 1983లో దొంగల పాలైంది.
1970 లో మొదలుపెట్టి, ఏడు దేశాల ఫిఫా సభ్య నిపుణులు- 53 నమూనాలను బేరీజు వేసి, ఇటాలియన్ రూపకర్త సిల్వియో గజానిగా ప్రతిపాదించిన కొత్త ఫిఫా ప్రపంచ కప్పుకు ఆమోదముద్ర వేశారు. 36 సెం.మీ (14.2 అంగుళాలు) ఎత్తైన 18 కారట్ల (75%) బంగారు జ్ఞాపిక బరువు 6.175 కిలోలుంటుంది. ప్రతీ నాలుగేళ్ళకీ ఇదే కప్పు చేతులు మారుతూ ఉంటుంది. మునుపటి విజేతలకి బంగారు తాపడం చేసిన నకలు ఉంచుకునేలా నిర్ణయం చేసారు.
మొదటి మూడు స్థానాలలో నిలిచిన జట్ల ఆటగాళ్ళు, శిక్షకులు, యజమానులందరికీ ప్రపంచ కప్ బహుమతి చిఱు నమూనాలు గల పతకాలను అంద జేస్తారు. వారి జట్ల స్థానాలను బట్టి ఈ పతకాలు బంగారం, వెండి, లేదా కంచులో ఉంటాయి. 2002 లో నాల్గవ స్థానపు పతకాలను ఆతిథ్యమిచ్చిన దక్షిణ కొరియాకు ఇచ్చారు.
ఉత్తీర్ణతా పోటీలు
1934 నుంచీ అంతిమ క్రీడాస్పర్థను కుంచించే ఉద్దేశంతో ఉత్తీర్ణతా పోటీలు నిర్వహించడం పరిపాటి అయింది. (ప్రతీ ఖండాన్నించీ ఎన్నేసి జట్లను ఎంపిక చేయాలో ఆయా జట్ల బలాబలాననుసరించి ఫిఫా ముందే నిర్ణయిస్తుంది). కడపటి ఆటల ముహూర్తానికి రమారమి మూడేళ్ళ ముందే ఈ ఉత్తీర్ణతా పోటీలు మొదలవుతాయి. ఒకో గుంపులోను కొన్ని జట్లు తమ మునుపటి పాటవం మూలంగా స్వతహాగా కొన్ని స్థాయిల పై మెట్టుమీదకి (ఆడనక్కర లేకుండా). మరికొన్ని ఆ ఉత్తీర్ణతా పోటీలలో పోరాడి ఆస్థానాన్ని చేరుకునే జట్లూ ఉంటాయి.. ఒక్కో ఉపసంఘానికి (కాన్ఫెడరేషన్) నియమాలలో చిన్నచిన్న భేదాలూ ఉంటాయి. 1938-2002 మధ్య ఏర్పరిచిన గతవిజేతల చేర్పు హక్కును ఆ పిమ్మట రద్దు చేసారు. 2006 లో గతవిజేతలైన బ్రెజిల్ మఱలా ఉత్తీర్ణతా పోటీల ద్వారా ప్రవేశించవలసి రావడం ఈ నియమానికి ప్రారంభం.
కడపటి పోటీలు
ఏదో ఒక పోటీ చేస్తున్న దేశం ఆతిథ్యమిస్తూన్న ప్రస్తుత ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు 32 జట్ల మధ్య నెల్లాళ్ళ పాటు జరుగుతాయి. వీటిలో 8 గుంపుల్లో నాలుగేసి చొప్పున జట్లు తమ గుంపులోని అన్ని ఇతర జట్లతోనూ ఆడతాయి. ఇక్కడ సాధించిన గుణాల ఆధారంగా ప్రతి గుంపు నుండి రెండేసి ఉత్తమ జట్లు తరువాతి స్థాయికి చేరుతాయి. ఇతర క్రీడలలోలాగే ఈ స్థాయిలో ఓడించి ముందుకు సాగే పద్ధతి (knockout)లో ఆటలు సాగుతాయి.
ప్రతి గుంపులోనూ రెండింటికన్నా ఎక్కువ యూరోపియన్ జట్లుగాని, మరే ఇతర ప్రాంతంనుండి ఒకటి కన్నా ఎక్కువ జట్టుగాని లేకుండా సమ ఉజ్జీలను బరిలోకి దింపడం కూడా ఆనవాయితీగా వస్తోంది. గుంపులో జట్ల గుణగణాలని ఈ క్రింది ప్రాతిపదికలపై (ఇచ్చిన వరుసలో) నిర్ధారిస్తారు:
గెలుపో,బయిటికో అన్నట్టుగా సాగే తరువాతి స్థాయిలో ఆట ఆటకీ ఒకొక్క జట్టు నిష్క్రమించితీరాల్సిందే. అవసరమైతే అధిక కాలావధి, ఆ పై పరిహార నిర్ణయం (penalty shootout) ద్వారా విజేతలను నిర్ణయిస్తారు. ఒకొక్క గుంపులో విజేత మరో గుంపులో రన్నర్స్-అప్లతో 16 జట్ల మధ్య 8 పోటీలు మొదట జరుగుతాయి. ఇలా వచ్చిన 8 విజేతల మధ్య జరిగే తరువాతి ఆవృతాన్ని స్పర్థాపాద స్థాయి (quarter-finals) అనీ, అటుతర్వాతి 4 జట్ల మధ్య జరిగే పోటీలను స్పర్థార్ధస్థాయి (semi-finals) అనీ అంటారు. చివరికి జరిగే స్పర్థాంతిమ స్థాయి (final) పోటీకి ముందు, ఓడిన అర్ధవిజేతల మధ్య 3వ స్థానానికి కూడా పోటీ జరుగుతుంది.
ఎంపిక పద్ధతి
1930 లో ఉరుగ్వేలోనూ తరువాతి రెండు మార్లూ యూరోప్ లోనూ ఈ ప్రపంచ కప్ పోటీలను నిర్వహించడం వాదోపవాదాలకూ, అనేక దేశాలు ఫిఫా ఇష్టానుసార నిర్ణయాలను వ్యతిరేకిస్తూ ఆటలను బహిష్కరించడానికీ దారితీసాయి.
1958 తరువాత ఇలాటి అపోహలకు తావీయకుండా, ఏకాంతరంగా అమెరికా, ఐరోపా ల మధ్య ఈ పోటీలను నిర్వహించే సంప్రదాయాన్ని ఫిఫా పాటిస్తూ వచ్చింది. 2002 లో జపాన్, కొరియాలు సంయుక్తంగా ఆతిథ్యమిచ్చిన ప్రపంచకప్ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు ఆసియాలో ప్రప్రథమమే కాక, వేర్వేరు దేశాలు సంయుక్తంగా నిర్వహించడానికి కూడా శ్రీకారం చుట్టాయి. 2010 లో ఆతిథ్యమిచ్చిన దక్షిణాఫ్రికా ఆఫ్రికాలో ఈ హోదా పొందిన మొదటి దేశం. 2014 లో బ్రెజిల్ లో జరిగిన ప్రపంచ కప్, 1978 తరువాత దక్షిణ అమెరికా ఖండంలో 36 యేళ్ల తరువాత జరిగినవి. 3 సార్లు యూరోప్ బయట ఈ పోటీలు వరుసగా జరగడం కూడా ఇదే మొదటిసారి.
ఆతిథ్యమిచ్చే దేశాన్ని ఫిఫా కార్యనిర్వాహక సమితి ఎన్నికల ద్వారా ఎంపిక చేయడం ప్రస్తుతం పాటిస్తున్న పద్ధతి. ఈ ఆసక్తి కల దేశాలు ఫిఫా నియమ నిబంధనలు, ముందస్తు ఏర్పాట్లు పాటించగలమని హామీ ఇచ్చి, పిమ్మట నిరూపించుకోవలసి ఉంటుంది.ఆరేడేళ్ళ ముందే ఈ దేశాలను నిర్ణయించడం కద్దు. కొన్ని సార్లు తరువాతిదే కాక అటు తర్వాతి వేదికలను కూడా ముందుగానే ఫిఫా నిర్ణయిస్తుంది. 2018, 2022 ప్రపంచ కప్పులు, రష్యా, ఖతార్ ల వేదికలకు ఇలాగే నిశ్చయించారు.
పాటవ ప్రదర్శన
ఇంత వరకూ ఫుట్‌బాల్ ప్రపంచ కప్ గెలిచిన 8 దేశాలలో 6 దేశాలు తమ స్వంత గడ్డ మీదే గెలవడం విశేషం. ఇంగ్లాండ్ (1966) లోనూ ఫ్రాన్స్ (1998) గెలిచిన ప్రపంచ కప్పులు ఈ రెండుదేశాలకూ స్వదేశాలలో చిక్కినవే. ఇందుకు భిన్నంగా 1950 లో ఉరుగ్వే చేతిలో అంతిమ పోటీలో ఆతిథ్యమిస్తున్నబ్రెజిల్ ఓడిపోగా, 1982 లోస్పెయిన్, తమ దేశంలో పోటీలకు ఆతిథ్యమిస్తూ రెండవ చుట్టు పోటీలే దాటలేక పోయింది.ఉరుగ్వే (1930) లోనూ, ఇటలీ (1934) లోనూ అర్జెంటీనా (1978) లోనూ ఆతిథ్యమిస్తూ తమ తొలి ప్రపంచ కప్పులు సాధించినా, అటు పిమ్మట బయట కూడా గెలిచి తమ సత్తా చాటుకున్నాయి. జర్మనీ (1974) లో స్వంత గడ్డ మీద రెండవసారి ప్రపంచ కప్ గెలుచుకుంది.
అంతిమ విజేతలు కాలేక పోయినా స్వీడన్ (1958) లో మలి విజేత గానూ, చిలీ (1962) లో మూడవ స్థానంలోనూ, దక్షిణ కొరియా (2002), బ్రెజిల్ (2014) లలో నాల్గవ స్థానంలోనూ, మెక్సికో 1970, 1986 లలో ఆతిథ్యమిస్తూ పాదవిజేతల స్థాయి లోనూ నిలిచి, ఆతిథ్యమిస్తున్న దేశాల ప్రాభవాన్ని, స్థానబలిమిని నిరూపించాయి. 2010 లోదక్షిణాఫ్రికా ఒక్కటే ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్లో మొదటిచుట్టు దాటలేక పోయిన ఆతిథ్య దేశం.
నిర్వహణ, మాధ్యమ ప్రసారణం
ఫుట్‌బాల్ ప్రపంచ కప్ ఆటలపోటీలను దూరదర్శినిలో చూపడం 1954 నించే ఆచారంగా వస్తోంది. ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒలింపిక్స్ ని మించి, అత్యధికులు చూస్తున్న ఒకే ఒక ఆటలపోటీ ఫిఫా ప్రపంచ కప్. 2006 లోని ప్రపంచ కప్ అన్ని ఆటలూ కలిపి 2600 కోట్ల మంది ప్రేక్షకులు చూసి ఉంటారని అంచనా. ఆ సంవత్సరం పోటీళ ఫైనల్ మ్యాచ్‌ని 71.51 కోట్ల మంది చూసారు. (నాటి ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు పదకొండవ వంతు). కోకా కోలా, మెక్ డోనాల్డ్స్, అడిడాస్ లాంటి అనేక అంతర్జాతీయ కంపెనీలకి తమ ముద్రాచిహ్నాలకి గుర్తింపు పెంచుకునే గొప్ప సదవకాశం, ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్ పోటీలు. ఆతిథ్యమిస్తున్న దేశాలు ఈ నెల్లాళ్ళ ఆటల పండుగల్లో తమ పర్యాటనా రంగ ఆదాయాన్ని కూడా ఆకాశ స్థాయికి ఎదగడం చూస్తాయనడంలో సందేహం లేదు. 2014 ప్రపంచ కప్ నిర్వహిస్తున్న బ్రెజిల్ 1100 కోట్ల డాలర్ల ఆదాయాన్ని గడిస్తుందని అంచనా.
1966 నుండి ప్రతి ఫిఫా ప్రపంచ కప్ కీ తమ తమ ముద్ర గానీ or చిహ్నం గానీ ఉండటం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
ఒలింపిక్ పోటీల్లో భాగంగా
ఒలింపిక్ పోటీల్లో భాగంగా జరిగిన పోటీలు. ఫిఫా ఈ పోటీలను ఫుట్‌బాల్ ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్పుగా గుర్తించింది.
ఫిఫా ప్రపంచ కప్
ఫిఫా ప్రపంచ కప్ పోటీలు. ఒలింపిక్ పోటీలకు బయట, ప్రస్తుత రూపంలో ఫిఫా అధికారికంగా నిర్వహిస్తున్న ప్రపంచ కప్ పోటీలు
బిరుదులు
ప్రతి విడత ప్రపంచ కప్ పోటీల అనంతరం, జట్లకీ, ఆటగాళ్ళకీ కొన్ని బిరుదులు ప్రదానం చేస్తారు. ప్రస్తుతం ఇలాటి 6 బిరుదులు ఉన్నాయి: సర్వ శ్రేయ జట్టు పాల్గొన్న అందరు ఆటగాళ్ళలోనూ ఎన్నుకునే అత్యుత్తమ ఊహాజనిత జట్టుకు (1998 నుండి).
రికార్డులు, నమోదులు
మెక్సికోకు చెందిన ఆంటోనియో కార్బజోల్ (1950–1966), జర్మనీ ఆటగాడు లోథార్ మథియాస్ (1982–1998) ఇద్దరూ ఐదేసి ప్రపంచ కప్ పోటీల్లో పాల్గొని, అత్యధిక సార్లు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఆటగాళ్ళుగా నమోదయ్యారు. 25 ప్రపంచ కప్ ఆటలో ఆడిన మథియాస్ ఆటల సంఖ్యలో అత్యధికుడిగా నమోదయ్యాడు.. పశ్చిమ జర్మనీకి చెందిన ఫ్రాంజ్ బెకెన్ బాయర్ (1966–1974) మూడు అంతిమ పోటీలలో ఆడిన ఏకైక ఆటగాడు.
(1998–2006) మధ్య 15 ప్రపంచ కప్ ఆటల గోల్స్ ఛేదించిన ఆటగాడు బ్రెజిల్ కి చెందిన రోనాల్డో మొత్తం మీద అత్యధిక లక్ష్యాలు. జర్మనీకి చెందిన మిరోస్లావ్ క్లోస్ (2002–2010), పశ్చిమ జర్మనీకి ఆడినగెర్డ్ మ్యూలర్ (1970–1974) 15 గోల్స్ తో రెండవస్థానంలో ఉన్నారు. నాలుగవ స్థానంలో తన ఏకైక 1958 ప్రపంచ కప్ లో 13 గోల్స్ సాధించిన ఘనత వహించిన ఆటగాడు ఫ్రాన్స్ దేశస్థుడైన జస్ట్ ఫోన్టైన్.
జాతీయ జట్లలో అత్యధిక ప్రపంచ కప్ ఫుట్‌బాల్ ఆటలు 99 ఆడినది జర్మనీ దేశమే.. 210 అత్యధిక లక్ష్యాలను ఛేదించినది మాత్రం బ్రెజిల్. ఈ రెండు దేశాలూ కేవలం 2002 చివరి పోటీ లో ఒకే ఒకసారి ముఖాముఖి తలపడ్డాయి.
బయటి లింకులు
వర్గం:ప్రపంచ కప్ పోటీలు వర్గం:Recurring sporting events established in 1930 వర్గం:ప్రపంచ క్రీడా పోటీలు వర్గం:ఫుట్‌బాల్ ప్రపంచ కప్
పి.సి.సర్కార్
పి.సి.సర్కార్ (P. C. Sorcar) (జ: ఫిబ్రవరి 23, 1913 - మ: జనవరి 6, 1971) గా పిలువబడే ప్రొతుల్ చంద్ర సర్కార్ గొప్ప భారతీయ ఇంద్రజాలికుడు. దేశవిదేశాల్లో లెక్కలేనన్ని ఇంద్రజాల ప్రదర్శనల నిచ్చాడు. అతనికి ముగ్గురు కుమారులు. మానిక్ సర్కార్, దర్శకుడు, ఎనిమేటర్, లేసర్ నిపుణుడు. పి.సి.సర్కార్ జూనియర్, పి.సి.సర్కార్ యంగ్లు ఇంద్రజాలికులు.
బాల్యం, ఇంద్రజాలం
సర్కార్ బెంగాల్ (ఇప్పుడు బంగ్లాదేశ్‌లో ఉంది) లోని తంగైల్ జిల్లా, ఆశిక్‌పూర్‍లో జన్మించాడు. శివనాథ్ ఉన్నత పాఠశాల‌లో చదివాడు. తన తొలి ఇంద్రజాల పాఠాలు, ఇంద్రజాలికుడు గణపతి చక్రవర్తి నుండి నేర్చుకొన్నాడు. 1930 దశకం నుండి కోల్‌కతా, జపాను, ఇతర దేశాలలో ప్రదర్శనల కీర్తిని గడించాడు. తన 58 వ ఏట, జపాన్లో ఇంద్రజాల ప్రదర్శన యిస్తుండగా, గుండెపోటుతో మరణించాడు.
చందమామలో 1950-1960లలో ఇంద్రజాలంగురించి వ్రాసేవారు. ఇంద్రజాలం ఆధారంగా నెల నెలా కథలు వెలువడేవి. పి.సి.సర్కార్ జూనియర్త న తండ్రి గురించి ఇలా అన్నారు. :"మా నాన్నగారు ఇంద్రజాలాన్ని ఆషామాషీగా కాకుండా, నూటికి నూరుపాళ్ళు ఆ కార్యక్రమానికి న్యాయం చేసేవారు. ప్రతి ప్రదర్శన ముందు మా ఇంట్లో తన అసిస్టెంట్లచేత రిహార్సల్స్ చేసేవారు. చాటుగా ఆ రిహర్సల్సు చూసే నాకు మాజిక్ పై ఆసక్తి పెరిగింది." సర్కారు తన కుమారుడితో మాజిక్ నేర్చుకో, కానీ చదువును మాత్రం ఎప్పుడూ అశ్రర్ధ చేయవద్దని చెప్పేవారట. తండ్రి మాటపై సర్కార్ కోల్‌కతా విశ్వవిద్యాలయంలో కెమిస్ట్రీతో బాటు సైకాలజీలో కూడా డిగ్రీ చేశారు. సంస్కృతంతో బాటు ఇతర భాషలలో కూడా సర్కార్ ప్రావీణ్యం సంపాదించారు. పన్నెండేళ్ళ వయసులోనే డార్జీలింగ్ వెళ్ళి మాజిక్ ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. మాజిక్ నేర్చుకొంటే కొంతే వస్తుంది. మన ఆలోచనలను ఎప్పటికప్పుడు జోడించి అభివృద్ధి చేసుకోవాలని అంటారు పి.సీ.సర్కార్. 1992లో లేజర్ పక్రియతో ఆయన రైలునే మాయం చేసినట్లు భ్రమ కలిగించారు. ఏడాదికి 400 పైగా ప్రదర్శనలు ఇచ్చే సర్కార్ మాజిక్ లోని రహస్యాలు తెలిసిపొతే ప్రదర్శన రక్తి కట్టదు అంటారు.. సర్కార్ కుమార్తె మేనక ఓహియో యూనివర్సిటీలో ఎంబిఎ పూర్తి చేసి తండ్రితో మాజిక్ ప్రదర్శనలిస్తున్నది
వంశవృక్షం
వర్గం:1913 జననాలు వర్గం:1971 మరణాలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:ఇంద్రజాలికులు
జాబిల్లి కోసం ఆకాశమల్లె
జాబిల్లి కోసం ఆకాశమల్లె 2014లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. శ్రీ శివభవాని సినిమా బ్యాన‌ర్‌పై గుగ్గిళ్ల శివప్రసాద్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు రాజ్ నరేంద్ర దర్శకత్వం వహించాడు. శ్రీహరి, అనూప్‌తేజ్, స్మితిక ఆచార్య, సిమ్మిదాస్, సుమన్, ఆమని ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఆడియోను 2013 నవంబర్ 17న విడుదల చేసి సినిమాను 2014 జూన్ 19న విడుదల చేశారు.
వై.వి.సుబ్బారెడ్డి
వై.వి.సుబ్బారెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కి చెందిన ఒక రాజకీయ నాయకుడు. ఇతను ఒంగోలు లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుంచి 16వ లోక్‌సభ సభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు. ఇతను యువజన శ్రామిక రైతు కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా 2014 భారత సాధారణ ఎన్నికలలో గెలుపొందాడు. సుబ్బారెడ్డి సొంతూరు ప్రకాశం జిల్లా మేదరమెట్ల. ఈయన మాజీ ముఖ్యమంత్రి వై.యస్.రాజశేఖరరెడ్డికి తోడల్లుడు.
మూలాలు
వర్గం:16వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:1960 జననాలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తిరుమల తిరుపతి దేవస్థాన పాలక మండలి చైర్మన్‌లు
సుందరాంగుడు
సుందరాంగుడు 2004, నవంబరు 26న విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రం. శశి శంకర్ దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో సూర్య శివకుమార్, జ్యోతిక, వివేక్, దేవన్, మనోరమ, మాళవిక, తలైవాసల్ విజయ్, మనోబాల, మాణిక్య వినాయగం ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, యువన్ శంకర్ రాజా సంగీతం అందించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా చిత్రాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు