cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కోత్‌హయత్
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 "సంప్రదాయ వైద్యులు, నాటు వైద్యులు"ఉంది గ్రామంలో 1 మందుల దుకాణాలుఉంది
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో లేదు చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్ టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) గ్రామంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటోలుగ్రామంలో ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో ఉంది. ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపజాతీయ రహదారిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపరాష్ట్ర హైవేగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. సమీపపక్కా రోడ్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమట్టి రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో లేదు.సమీపపౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో లేదు.సమీపఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో లేదు.సమీపఆటల మైదానం గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో లేదు.సమీపఅసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపజనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
కోత్‌హయత్ (Kot Hayat) (97) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
తయారీ
కోత్‌హయత్ (Kot Hayat) (97) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : Wheat, Rice, Maize
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
కశాభము
thumb|బాక్టీరియా కశాభ నిర్మాణము
కశాభాలు (Flagellum; plural: flagella) ఒక విధమైన జీవుల చలనాంగాలు. ఇవి తోక మాదిరిగా ఉండి కణదేహం నుండి బయటకు పొడుచుకొని వస్తాయి. ఇవి ప్రోకారియోటిక్, యూకారియోటిక్ జీవులలో కనిపిస్తాయి. ఫ్లెజెల్లమ్ అంటే లాటిన్ లో కొరడా అని అర్ధం.
వి.బి.కమలాసన్ రెడ్డి
వి.బి.కమలాసన్‌ రెడ్డి 2004 బ్యాచ్‌కు చెందిన ఐపీఎస్ అధికారి. ఆయన ఐజీ హోదాలో ప్రస్తుతం వెస్ట్‌జోన్‌ ఐజీగా పని చేస్తున్నాడు.
జననం & విద్యాభాస్యం
వి.బి.కమలాసన్‌ రెడ్డి తెలంగాణ రాష్ట్రం, మెదక్ జిల్లా, శంకరంపేట మండలం, దరిపల్లి గ్రామంలో 1963లో జన్మించాడు. ఆయన ఐదో తరగతి వరకు దరిపల్లి ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలో, 6వ తరగతి నుంచి 9వ తరగతి వరకు మేనమామ ఊరు మహబూబ్‌నగర్‌, ధర్మవరంలో, 1979లో పదో తరగతి మహబూబ్‌నగర్‌లోని ఎంజీరోడ్డు హైస్కూల్‌లో పూర్తి చేసి, హైదరాబాద్‌లోని బడీచౌడీలోని చైతన్య కళాశాలలో ఇంటర్మీడియట్, సికింద్రాబాద్‌ సర్ధార్‌ పటేల్‌ కళాశాలలో డిగ్రీ, వరంగల్‌ కాకతీయ యూనివర్సిటీలో ఎల్‌ఎల్‌బీ, 1990లో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో జర్నలిజం పూర్తి చేశాడు.
వృత్తి జీవితం
వి.బి.కమలాసన్‌ రెడ్డి 1990లో ఏపీపీఎస్‌సీ గ్రూప్‌–2ఎ ఉద్యోగం సాధించి, హ్యాండ్లూమ్‌ అండ్‌ టెక్స్‌టైల్స్‌ డిపార్ట్‌మెంట్‌లో అసిస్టెంట్‌ డెవలప్‌మెంట్‌ అధికారిగా ఉద్యోగంలో చేరి, మళ్లీ గ్రూప్‌–2ఏతోపాటు గ్రూప్‌–1 రాసి, గ్రూప్‌–2ఏలో తహసీల్దార్‌ ఉద్యోగం రాగా అందులో చేరాక తిరిగి 1993లో గ్రూప్‌–1లో సెలక్ట్‌ అయ్యి డీఎస్‌పీగా సెలక్ట్‌ అయ్యి వివిధ హోదాల్లో పని చేసి తరువాత 2004 బ్యాచ్‌ ఐపీఎస్‌గా పదోన్నతి అందుకున్నాడు. వి.బి.కమలాసన్‌ రెడ్డి 2022 జనవరి 22న ఐజీగా పదోన్నతి అందుకున్నాడు.
కశాభము
మూలాలు
వర్గం:జంతు శాస్త్రము
వి.బి.కమలాసన్ రెడ్డి
మూలాలు
వర్గం:ఐ.పి.ఎస్.ఆఫీసర్లు
అయస్కాంత గ్రహణశీలత
thumbnail|ఆయస్కాంత గ్రహణశీలత, వివిధ పదార్ధాలలో thumbnail|కుడి|మెగ్నెటిక్ ససెప్టబిలిటీ temp vs magnetic field విద్యుదాయస్కాంత శాస్త్రంలో, ఆయస్కాంత గ్రహణశీలత (ససెప్టిబిలిటీ) χ ఒక కొలమానం లేని శాల్తీ (dimensionless quantity). ఒక వస్తువుని ఆయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచినప్పుడు ఆ వస్తువు అయస్కాంత తత్త్వాన్ని సంతరించుకుంటుందో తెలుపుతుంది. అయస్కాంత క్షేత్ర బలం వల్ల వస్తువు పొందిన అయస్కాంతీకరణ తీవ్రతకు, అయస్కాంత క్షేత్ర బలానికి ఉన్న నిష్పత్తిని వస్తువు యొక్క అయస్కాంత ససెప్టబిలిటీ అంటారు. ఒక వస్తువును అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచితే, అది పొందే అయస్కాంతీకరణ తీవ్రత క్షేత్రబలానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
అయస్కాంత క్షేత్రం బలం = H ఏంపియర్లు/మీటరు అనిన్నీ, ఆ వస్తువు పొందే అయస్కాంతీకరణ తీవ్రత = M ఏంపియర్లు/మీటరు అనిన్నీ అనుకుంటే
అవుతుంది. అందుకని χ కొలమానం లేని శాల్తీ అవుతుంది. ఈ సమీకరణంలోని χ స్థిరాంకంను ఆయస్కాంత గ్రహణశీలత (ససెప్టబిలిటి) అంటారు.
మూలాలు
వర్గం:అయస్కాంతత్వం వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఇసాక్ బాషా
ఇసాక్‌ బాషా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 11 నవంబర్ 2021న ఎమ్మెల్యే కోటాలో వైఎస్సార్‌సీపీ ఎమ్మెల్సీ అభ్యర్థిగా ఎంపికయ్యాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
ఇసాక్‌ బాషా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, నంద్యాలలో 4 జూన్ 1962లో జాఫర్‌ హుస్సేన్, జహ్నాబీ దంపతులకు జన్మించాడు. ఆయన డిగ్రీ వరకు చదివాడు.
రాజకీయ జీవితం
ఇసాక్‌ బాషా కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చి మైనార్టీ వర్గ నేతగా రాజకీయాల్లో చురుకైన పాత్ర పోషించాడు. ఆయన 2018లో వైఎస్సార్‌సీపీ నంద్యాల పట్టణ శాఖ అధ్యక్షుడిగా పని చేశాడు. ఆయన ప్రస్తుతం వైఎస్సార్‌సీపీ మైనార్టీ విభాగం రాష్ట్ర కార్యదర్శిగా, నంద్యాల మార్కెట్‌ కమిటీ చైర్మన్‌గా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నాడు. ఆయనను 11 నవంబర్ 2021న ఎమ్మెల్యే కోటాలో వైఎస్సార్‌సీపీ ఎమ్మెల్సీ అభ్యర్థిగా పార్టీ ప్రకటించింది. ఆయనకు సీఎం జగన్‌ మోహన్ రెడ్డి నవంబర్ 16న బీఫాం అందజేయగా సెక్రటేరియట్‌ లో  నామిషన్‌ దాఖలు చేశాడు.
మూలాలు
వర్గం:1962 జననాలు వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
నవజీవన్ ట్రస్టు
నవజీవన్ ట్రస్టు భారత దేశము లోని అహ్మదాబాద్ అధారిత ప్రచురణ సంస్థ. దీనిని 1929 లో మహాత్మా గాంధీ ప్రారంభించాడు. ఈ సంస్థ ఆంగ్లం, గుజరాతీ, హిందీ, యితర భాషలలో యిప్పటి వరకూ 800కి పైగా పుస్తకాలను ప్రచురించింది.
ప్రారంభంలో నవజీవన్ అనేది మహాత్మా గాంధీ ప్రచురించిన వారపత్రికగా గుజరాత్ లో 1919 (సెప్టెంబరు 7) నుండి 1931 వరకు అహ్మదాబాదు కేంద్రంగా నడుపబడింది.
లక్ష్యము
నవజీవన్ అనే పదానికి హిందీ గుజరాతీ, యితర ఇండో ఆర్యన్ భాషలలో "ఒక క్రొత్త జీవితం" అని అర్థం.
ఈ పత్రిక ప్రారంభ ప్రకటనలో ఈ ట్రస్టు యొక్క లక్ష్యం ప్రజలలో శాంతిని పొంపొందించుటకు హింద్ స్వరాజ్ (ఇండియా కొరకు స్వరాజ్) తో పాటుగా ప్రజలను చైతన్యవంతులను చేయుటకు ఉద్దేశించబడింది. ఈ ట్రస్టు స్వచ్ఛమైన పద్ధతిలో వ్యవసాయదారులము, కార్మికులకు విద్యావంతులను చేయుటకు రూపొంచించబడింది.
మూలాలు
వర్గం:Publishing companies of India వర్గం:1933 స్థాపితాలు
ఒలింపయనులు
ఒలింపస్ పర్వతం గ్రీసు దేశంలో మిక్కిలి ఎత్తైన పర్వతం (2,917 మీటర్లు ఎత్తు). దాని ఠీవి, దాని రాజసం, దాని అందంతో పాటు అది అందరికి అందుబాటులో లేని కారణంగా ప్రాచీన గ్రీసు దేశస్తులు దానిని దేవతల ఆలవాలంగా ఆరాధించేరు. ఈ పర్వతం మీదనే ముఖ్యమైన పన్నెండు మంది దేవతలు నివాసమున్నారని ప్రాచీన కాలంలో గ్రీసు దేశస్తులు నమ్మేవారు. ఈ పన్నెండు మందిని “ఒలింపియనులు” అని పిలుస్తారు.
గ్రీసు దేశపు పురాణ గాథలు
ఈ పన్నెండు మంది ఒలింపియను దేవతలలో --
జూస్ కొలువులో ఉన్న పన్నెండు మంది ఒలింపియను దేవతలని మరొక సారి మరొక కోణంలో చూద్దాం. కొన్ని పేర్లలో పోలిక గట్టిగా ఉంటుంది కనుక అన్ని పేర్లని ఇంగ్లీషు వర్ణక్రమంలో కూడా చూపుతున్నాను. ఉత్సాహం ఉన్నవాళ్లు శోధన యంత్రాలు ఉపయోగించి ఇంకా సమాచారం సేకరించగలరు.
ఒలింపస్ పర్వతం మీద నివాసం ఉండే ఈ మూడవ తరం దేవతలలో జూస్ - హేరా ల సంతానమే ఎక్కువమంది!
ముఖ్యమైన పాత్రల వంశవృక్షం, టూకీగా
థేమిస్: క్రోనస్-రేయా ల పుత్రిక. ఈమె ధర్మపరిపాలనకి అధినేత్రి. ఈమె కుడి చేతిలో దుష్ట శిక్షణకి ఒక కత్తి, ఎడమ చేతిలో నిష్పక్షపాత ధర్మపాలనకి గురుతుగా ఒక త్రాసు ఉంటాయి. ఈమె కళ్ళకి కట్టిన గుడ్డ తీర్పు కొరకు వచ్చిన ప్రత్యర్థుల సాంఘిక స్థాయికి అతీతంగా ఆమె తీర్పు ఉంటుందని సూచిస్తుంది.
గ్రీసు చరిత్రలో మరొక థేమిస్ ఉంది ఈ “పెద్ద” థేమిస్ యూరెనస్-గాయా ల కూతురు. ఈమెకి భవిష్యత్తు లోకి చూడగలిగే శక్తి ఉంది. ఈ శక్తిని ఆమె తన పెరింటిగత్తె  అయిన ”చిన్న” థేమిస్ కి ధారపోసిందని ఒక  ఐతిహ్యం ఉంది.
హిందూ పురాణాలతో పోలిక
జూస్ ని పోలిన వ్యక్తి ఇంద్రుడు అని అనుకున్నాం కదా. హిందూ పురాణాలలోని దత్తాత్రేయ పురాణం ప్రకారం బ్రహ్మ మానసపుత్రులలో ఒకడైన మరీచి కొడుకు కశ్యపుడు. ఇతను (బ్రహ్మ మానసపుత్రులలో మరొకడైన) దక్ష ప్రజాపతి యొక్క ఎనమండుగురు కూతుళ్ళని పెళ్లి  చేసుకుంటాడు. వీరిలో పెద్ద కూతురు అదితికి పుట్టిన వారిలో ఆదిత్యులు పన్నెండుమంది, వసువులు ఎనమండుగురు, రుద్రులు పదకొండుమంది, అశ్వినీ దేవతలు ఇద్దరు. జూస్ పన్నెండుగురు ఒలింపాయనులలో ఒకడైతే, ఇంద్రుడు పన్నెండుగురు ఆదిత్యులలో (అనగా, అదితి కొడుకులలో) ఒకడు.
ఋగ్వేదం (1.164.33) ప్రకారం ఇంద్రుడు ద్యయుస్ (ఆకాశం) కి, పృధ్వి (భూదేవి) కి పుట్టిన కొడుకు.
బీరం హర్షవర్దన్ రెడ్డి
బీరం హర్షవర్దన్‌ రెడ్డి, తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం భారత్ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ తరపున కొల్లాపూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
హర్షవర్ధన్ రెడ్డికి విజయతో వివాహం జరిగింది.
రాజకీయ విశేషాలు
తెలుగుదేశం పార్టీతో రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన హర్షవర్ధన్ రెడ్డి, కొన్నిరోజులు వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో పనిచేశాడు. ఆ తరువాత కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు. 2014లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి జూపల్లి కృష్ణారావు చేతిలో 10,498 ఓట్ల తేడాతో ఓడిపోయాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్ పై పోటీచేసి తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి జూపల్లి కృష్ణారావుపై 12,543 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు. 2018 ఎన్నికల అనంతరం కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరాడు.
ఇతర వివరాలు
మారిషస్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికా మొదలైన దేశాలు సందర్శించాడు.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018) వర్గం:కొల్లాపూర్ వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:1978 జననాలు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
ఒగ్గు కథ
thumb|ఒగ్గు కథ కళాకారులు thumb|బండారు (పసుపు) తో గంట, పట్న్హం వేసాక ఒగ్గుకలకారులు ఒగ్గుకథ చెప్పుతూ దేవునికి జోల పాడుతారు, తర్వాత ప్రసాదం సమర్పించే సమయానికి దేవునికి మేలుకోలేపే డానికి ఈ గంటని వాడుతారు. ఒగ్గు కథ తెలంగాణ జానపద కళారూపం. ఒగ్గు అంటే శివుని చేతిలోని ఢమరుకం అని అర్ధం. ఈ పదం కేవలం తెలంగాణ ప్రాంతంలోనే వినిపిస్తుంది. ఇది అచ్చమైన దేశీపదం. ఒగ్గు అనే పదానికి ‘జెగ్గు’, ‘జగ్గు’ అని నామాంతరాలున్నాయి. శివుని చేతిలోని ప్రత్యేక వాయిద్యం ఢమరుకం. మన ప్రాచీన లాక్షణికులు, వైయాకరణులు ఢమరుకం నుంచి  మహేశ్వర సూత్రాలు (అక్షరాలు) ఉద్భవించాయని చెప్పారు. అలా మొత్తం అక్షరాల పుట్టుకకి కారణమైన ఢమరుకాన్ని ఒక కళారూపానికి పేరుగా పెట్టి దానికి పూజార్హతని కల్పించిన కళారూపం ఒగ్గు కథాగానం మాత్రమే.
రాగ బావ యుక్తంగా ఒక కథను అల్లడం, చెప్పడం కథాగానం అని వ్వవహరించ వచ్చు. ఈ కథాగాన కళా ప్రదర్శనంలో ఒకరు ప్రధాన కథకులు, అయితే ఇద్దరూ ముగ్గురూ లేక అంతకు ఎక్కువ మంది సహా కళాకారులుంటారు ఒగ్గు కథలో. ఒగ్గు కథలను చెప్పే కళాకారులను ఒగ్గు గొల్లలు అంటారు.
కురబ  జాతివారు శివున్ని, బసవన్నని పూజిస్తారు. కురుమలకు ప్రత్యేక పూజారులు, కుల వాయిద్యకారులు ఉన్నారు. తెలంగాణలో ఒగ్గువాళ్లు, బీర్లోళ్లు, రాయలసీమలో గొరవయ్యలు అని వీరిని పిలుస్తారు. వైవిధ్యం కలిగిన ఒగ్గుకథ గాన, కళారూపం ఒక్క తెలంగాణాలోనే కనిపించడం విశేషం. కురుమ కుల పురోహిత వర్గానికి చెందినవారు ఒగ్గుకథని చెప్పే వృత్తిని స్వీకరించారు. బీరన్నలకు ప్రత్యేకమైన వాయిద్యం ఒగ్గు (ఢమరుకం) ఉపయోగించి చెప్పే వృత్తి పురాణం గురించి తెల్సుకోవడం అంటే కురుమ జాతి చరిత్ర, సంస్కృతుల్ గురించి తెలుసుకోవట మన్నమాట. ఒగ్గు దీక్ష ఒకటి ఈ కురుమల్లో కనిపిస్తోంది. ఒగ్గు కథలో తర్ఫీదు పొందాలంటే కులపెద్దల అనుమతితో శైవక్షేత్రాలలో ఏదో ఒక క్షేత్రానికి వెళ్తారు. ఆలయ లోగిళ్లలో పట్టాలువేసి విభూతి ధరించి, నామాలను జపించుకొంటూ మల్లన్న దేవుడినే ధ్యానిస్తారు. ఈ పూజ అయిపోగానే ఒగ్గువంతులు మంత్రం బోధించి ఆశీర్వదిస్తారు. ఎల్లమ్మ ప్రసాదించిన ఏడు గవ్వల హారం మెడలో వేసుకుని మల్లన్నకు ఒదుగుతూ ఒగ్గులవుతారు. ఈ ఒగ్గు దీక్ష తర్వాతే వారు బీరన్న, మల్లన్న కథలు చెప్పేందుకి అర్హత సంపాదించు కొన్నట్లు అవుతుంది. కురుమలు బీరోళ్ల దీక్ష తీసుకున్న వాళ్లు బీరోళ్లు. ఈ సంప్రదాయం పూర్వం నుంచే వస్తోంది. కురుమల్లో పౌరోహిత్యం చేసేది ఈ ఒగ్గులే. కొంత మంది ఒగ్గులు దేవుని పెట్టెలో మల్లన్న దేవుని విగ్రహాలు పెట్టు కొని కావడి కట్టుకొని ఊరూరా తిరుగుతారు. వీరు నెత్తి విరబోసుకోని, నుదిటిని పసుపు రాసుకొని, కళ్లకి కాటుక రాసుకొని ఎర్రని పొట్టి చేతుల చొక్కా, మువ్వల లాగు ధరించి కాళ్లకి గజ్జెలు కట్టుకొని నృత్యం చేస్తూ శైవగీతాలు పాడతారు.
పుట్టుక
ఒగ్గు కళారూపం శైవమత వాప్తిలో ప్రచార మాద్యమంగా ఉద్భవించి ఉంటుంది. ఎందుకంటే పాల్కురికి సోమనాధుడు తెలంగాణ ప్రాంతంలో పుట్టి, శైవమత వ్యాప్తికి విశేషమైన కృషి చేసారు. అటువంటి గొప్పవ్యక్తి ప్రభావం ఈ ప్రాంతంలో కళలపై ఉందనడానికి నిదర్శనం ఒగ్గు కథ. ఈ కథల ఇతివృత్తాల్లో శివుడు కథానాయకుడిగా ఉంటాడు. లేదా శివుని అంశతో జన్మించిన వారు నాయకులుగా ఉంటారు. ఉదాహరణకు శివుని తొలి చెమట నుండి బీరప్ప మలి చెమట నుంచి మల్లన్న పుట్టారని, ఎల్లమ్మ శివుని కూతురని ఆయా కథల్లో వివరిస్తుంటారు.
ఒగ్గుకథల్ని తెలంగాణ ప్రాంతంలోని గొల్ల, కుర్మలు తమ కుల పురాణంగా భావిస్తారు. కుర్మలు ఈ కథల్ని ఎక్కువ ప్రచారం చేసారు. తరువాతి కాలంలో ఇతర కులాల వాళ్ళు కూడా ఈ కళారూపాన్ని నేర్చుకొని ప్రచారం చేసారు. ఇటువంటి వారి సంఖ్య చాల తక్కువ. బీరయ్య, మల్లయ్య కథలు మెదటి నుంచి ఉన్నాయి.ఆ తరువాత ఇతర కథలు పుట్టుకొచ్చాయి.
కళారూపం
ఒగ్గు కళారూపం చూస్తుంటే ఒక నాటకం చూసిన అనుభూతి, ఒక నాట్యకళని వీక్షించినంత ఆనందం, ఒక ప్రవచనం విన్నంత సంతృప్తి, ఒక సంగీత కచేరిలో దొరికేంత రసాస్వాదన లభిస్తుంది.అదోక సముద్రం. శ్రోతలు తమకు కావల్సిన ఆనందాన్ని కళ్ళ దోసిళ్ళతో తీసుకపోతారో లేక మనస్సు కుండల్లో పట్టుకెల్తారో వారిష్టం. ఇక ఒగ్గుకథా ప్రదర్శనా తీరుతెన్నుల్ని గమనిస్తే...
ఇటువంటి గాన కళా రూపాలు మన రాష్ట్రంలోనే అనేకం ఉన్నాయి. జముకుల కథ, గొల్ల సుద్దులు, వీర ముష్టి కథ, పిచ్చు కుంటుల కథ, పంబ కథ, మొదలైనవి. ఆంధ్ర దేశంలో వివిధ ప్రదేశాలలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి. కథ చెప్పే తీరులోనూ, సహకార వాయిద్యాలలోనూ, స్వీకరించే కథలలోనూ ఈ కళా రూపాలు భిన్నంగా వుంటాయి. కాని సంగీతం అభినయాలను ఆశ్ర యించడం ఏదో ఒక కథను ఆలంబనం చేసుకోవడం, ఈ కళా రూపాల యొక్క సామాన్య లక్షణం. అందుకే ఈ కళా రూపాలనన్నింటినీ కలిపి కథా గాన కళ అని నామకరణం చేయ వచ్చు. అన్నిటిలోనూ ఛందో బద్ధమైన రచనలతో పాటు అనేక రకాలైన పాటలు చోటు చేసుకున్నాయని కొత్త డేశి పతి రావు గారు నాట్య కళ పత్రికలో ఉదహరించారు.
కథను బట్టి కళారూపం పేరు
ఈ కథా గాన కళారూపాల పేర్లు ఆ కథలను చెప్పే వారి కులాలను బట్టీ, కథ చెప్పే సమయంలో ఉపయోగించే సహకార వాద్యాలను బట్టీ, కథా వస్తువును బట్టీ వచ్చాయి. సహకార వాయిద్యం ఆధారంగా పేరును సంతరించుకున్న కళా రూపాలు పంబ కథ, జముకుల కథ, బుర్ర కథ, ఒగ్గు కథ, ఇక తెగలను బట్టి పేర్లు వచ్చిన కళారూపాలు జంగం కథ, పిచ్చు కుంటుల కథ, గొల్ల సుద్దులు మొదలైనవి. కథా వస్తువును బట్టి వ్వహాగృతమౌతున్న కళారూపాలు హరి కథ, పాండవుల కథ, రేణుకా కథ మొదలైనవి.
భిన విభిన్న మైన కథా గాన కళా రూపాలలో ఒగ్గు కథ ఒక్క తెలంగాణా ప్రాంతంలో తప్ప మరో ప్రాంతంలో లేదు. అందులోనూ కరీంనగర్, వరంగల్, నల్లగొండ ,హైదరాబాదు జిల్లాలలో బహుళ ప్రచారంలో ఉంది. ఈ నాలుగు జిల్లాలలోనూ సుమారు వందలాది బృందాలు కథలు చెపుతూ ఉన్నాయి.
శైవ సంప్రదాయంలో ఒక వర్గం వారు శివుని డమరుకాన్ని జగ్గు అంటారు. దీనికి ఒగ్గు అని పేరు కూడ ఉంది. దీనిని వాడుతూ కథ జెప్తరు కాబట్టి కాబట్టి ఈ కథలకు ఒగ్గు కథ అనే పేరు వచ్చిందని.. ఈ కథలు శైవ మతానికి సంబంధించినవనీ మల్లన్న, బీరయ్య ప్రారంభంలో చెపుతూ వుండేవారనీ, అదీ కాక కురుమ కులం వారే ఈ కథలు చెప్పే వారనీ... బీరయ్య, మల్లన్నలు వీరి కుల దైవాలని ... డా.బిట్టు వెంకటేశ్వర్లు గారు కరీంనగర్ రాష్ట్రీయ జానపదకళోత్సవాల సంచికలో వివరించారు.
వరంగల్ జిల్లా, జనగాం తాలూకా నెల్లుట్ల గ్రామ వాసి బండి ఈనయ్య, నల్గొండ జిల్లా, రామన్నపేట తాలూకా, ఆత్మకూరు గ్రామ వాసి, చర్ల కొండయ్య, వరంగల్ జిల్లా, జనగాం తాలూకా మాణిక్యపురం గ్రామస్థుడు, చౌదరి పల్లి చుక్కా సత్తయ్య. మల్లికార్జున స్వామి ఒగ్గు డోలు బృందం జనగాం ఇది ముఖ్యమైన డోలు బృందాల్లో వాటిలో ఒకటిగా నిలిచింది. సభ్యులు బెల్లపురి వీరయ్య, జాయ సత్తయ్య, చంద్రయ్య తదితరులు ఉన్నారు...
వీరిలో చుక్కా సత్తయ్య దళం ఇటీవల కాలంలో చాల ప్రఖ్యాతి లోకి వచ్చింది. సత్తెయ్య కళా నైపుణ్యం అంతటిది. కథను గానం చేయడంలోనూ, అందుకు అనుగుణంగా అభినయించడం లోనూ సత్తయ్య, తన బాణీని నిలుపుకున్నాడు. గంభీరమైన కంఠంతో గానం చేస్తూ కథా సందర్భానికి అనుగుణంగా ఆయా పాత్రలలో ప్రవేశించి, అభినయించి ప్రేక్షకుల మన్ననలను అందుకుంటున్నాడు. ఒక్క తెలంగాణాలో నూరుకు పైగా బృందాలున్నాయని, ఈ బృందాలలో దాదాపు అయిదు వందల మంది బృంద సభ్యు లున్నారనీ సత్తయ్య గారు తెలియచేస్తున్నారు.
కథావాయిద్యాలు
ఒగ్గుకథలో తప్పకుండ ఉండేది ఒగ్గు. దీన్ని పలుసన్నివేషాల్లో తాళానికి అనుగుణంగా సంఘటనలకి అనుకూలంగా వాయిస్తూంటారు.ఒక్కోసారి ఈ వాయిద్యాన్ని ఆయా పాత్రలుగా ఊహింపజేస్తారు.ఉదాహరణకి చిన్నపిల్లాడిని లాలించే సందర్భం వచ్చినప్పుడు ఒగ్గుని ఆ చిన్నపిల్లాడిలా ఊహింపజేసి ప్రేక్షకులని ఆ సంఘటనలో లీనం చేస్తారు. కథానడకలో ఒగ్గు కొంచెం డోలుకన్న తక్కువ ప్రాధాన్యతని కలిగుంటుంది.జానెడు పొడవుతో మధ్యభాగం ఇత్తడి లేదా చెక్కతో ఉండి ఇరువైపులా మేక చర్మాన్నిబిగించి ఈ ఒగ్గుని తయారుచేసుకుంటారు.
డోలు
అన్ని వాయిద్యాల్లోకెల్లా పెద్దది, ముఖ్యమైనది డోలు. డోలు మోతతోనే కథా ప్రారంభమవుతుంది. సుమారు ఒక మీటరు పొడవుండీ డ్రమ్ము ఆకారంలో ఇత్తడితో కాని చెక్కతో కాని నిర్మాణమై ఇరువైపులా మేక చర్మాన్ని అమర్చి తాళ్ళతో బిగిస్తారు.గంభీరమైన ధ్వని చేస్తూ ప్రతి సన్నివేషంలో తప్పక మోగే వాయిద్యం డోలు. గోల్ల కుర్మల పెళ్ళిలో జరిగే మైలపోలు, ఎదురుకోలు, ఊరేగింపు సందర్భాల్లో డోలు తప్పకుండా ఉంటుంది.కథాగమనంలో కొన్ని సన్నివేషల్లో ఉద్రేకం కలిగించడానికి డోలుని మెళ్ళో వేసుకుని నృత్యం చేస్తారు, పళ్ళతో బిగించి పట్టుకుని తాండవం చేస్తారు, గ్రుండంగా ఆవేషంతో తిరుగుతారు. వీపుకు తగిలించుకుని విన్యాసంగా వాయిస్తారు.ఇలా చిత్రవిచిత్ర చేష్టలతో జనాలకి విసుగు రాకుండా, రాత్రుల్లు నిద్రపోకుండా ఆసక్తిగా కథని నడిపిస్తారు.
తాళాలు
అరచేతికి రెండింతలు పెద్దగా ఉండి ప్రతీరాగానికి లయని అందింస్తూ శ్రావ్యంగా మోగే వాయిద్యమే ఒగ్గులో ఉపయోగించే తాళాలు.వీటికి తోడుగా చిన్నతాళాలని కూడా ఉపయోగిస్తారు.మెండు తాళం, దుయ్యర, మెండుదుయ్యర, ఆదితాళం, మెండు బైరవి, వలపోత బీగడ వంటి వివిధ రకాల తాళగతులను ఉపయోగిస్తారు.
నపీర
నపీర  ఇత్తడి లోహంతో తయారవుతుంది. అర్ధచంద్రాకారంలో ఉంటుంది. ఒక చివర సన్నగా ఉండి మరోవైపు కొంచెం వెడల్పుగా ఉంటుంది. నోటితో గట్టిగా ఊదితే భీకరమైన ధ్వని వినిపిస్తుంది. ఇంకా కాళ్ళకు గజ్జెలు, భుజంపై రుమాలు, చేతిలో చిన్న కర్రని కథానడకకి ఉపయోగించుకుంటారు.
కథా నడక
ఇతివృత్తం దగ్గర నుంచి కథనం వరకు ప్రత్యేకమైన శైలిలో నిర్మాణం పొందిన ప్రక్రియ ఒగ్గుకథ. జీవిత చరిత్రల్ని ఇతిహాసాలుగా మలిచే పద్ధతి ఒగ్గు కథని చూసి నేర్చుకోవచ్చు. గొల్ల కుర్మల కులదైవాలు దైవాంశ సంబూతులైనా మానవ మాత్రులుగా జీవించిన తీరు వారికి కుల వృత్తిపైన ఉండే అభిమానం కళ్లకు కట్టినట్టు చూపిస్తారు.ఈ కథలు విన్న ఏ మనిషైన ఈ కులాల్ని గౌరవభావంతో చూస్తారు. కథని ఉపన్యాస ధోరణిలో లేక నాటక రూపంలోనో లేక సంగీత రూపకంలోనో లేదా పద్యాల రూపంలోనో చెప్పటం ఆయా కళారూపాల స్వభావం. ఇవన్ని విభాగాలను తనలో పలికించడం ఒగ్గుకథ ప్రత్యేకత. ఒక ప్రధాన కథకుడు ఒక సహాయకుడు ముగ్గురు వంతగాళ్ళు ఉంటే చాలు ఒగ్గు కథ అలవోకగా సాగిపోతుంది. ఒగ్గు కళాకారులకి ముఖ్యంగా నాలుగు విషయాలపైన పట్టుంటుంది. వీరు ప్రదర్శించే ఈ అంశాల్లోని నైపుణ్యమే ఒగ్గుకథని జానపదుల హృదయస్పందనల్లో ఎప్పటికీ మర్చిపోలేని రీతిలో నిలబెట్టింది.
సంగీతం, ఉచ్చారణలో నైపుణ్యం
‘పువ్వుకి పరిమళం, కళాకారుడికి కంఠం’ ఉండాలి. మంచి పరిమళం లేని పువ్వుకి విలువలేదు. మంచి గొంతులేని కళాకారునికి భవిష్యత్తులేదు. ఒగ్గుకథా నిర్వహణలో శబ్దం పాత్ర కీలకమైంది. సంభాషణలు, ధన్యనుకరణలు, రాగాలు అన్నీ శబ్దంపైనే ఆదారపడి ప్రవర్తిల్లుతాయి. సంభాషణలు స్త్రీ, పురుష పాత్రలకి అనుగుణంగా మలుచుకుంటారు. కొన్ని స్త్రీ పాత్రలు ఏడ్చే సందర్భంలో కళాకారులు కూడా ఏడుస్తారు, శ్రోతల్నీ ఏడిపిస్తారు. కొన్ని కొన్ని చోట్ల ధ్వన్యాను కరణ చేస్తుంటారు. గొర్రెలాగా అరవటం, గొర్ల కాపర్లు చేసే విచిత్రమైన ధ్వనిని అనుకరిస్తూ శ్రోతల్ని నవ్విస్తూ ఉంటారు. ఇక దేశీసంగీత ఆలాపనలో ఒగ్గుకళాకారులు దిట్టలు. దాదాపు అన్ని జానపద సంగీత బాణీలు ఒగ్గుకథలో ఉన్నాయి. జోలపాటలు, సువ్వి పాటలు, మంగళహారతి పాటలు, బతుకమ్మ పాటలు, శృంగార పాటలు వంటివి ఒగ్గు కథల్లో వినిపిస్తుంటాయి. వీటితో పాటు కథని నడిపించడానికి ఆ...ఆ.... అని వంతకారుల గొంతు ఊతమిస్తుంది. ‘రామరామ రామన్నరామ రాఘవా రామన్నరామ’ అనే వాక్యాన్ని కూడా కథానడకకి ఉపయోగిస్తారు. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే ఒగ్గుకళాకారులు గొంతుతో అభినయిస్తారు. మనలోని ఊహల ప్రపంచానికి రెక్కలు తొడుగుతారు, కల్పనా చాతుర్యాన్ని పరిగెట్టిస్తారు.
మానసిక పరిపక్వత
ఇది అన్నిటికన్నా ప్రధానమైనది. ఒగ్గు కళాకారుల్లో విస్తృతంగా ఉంటుంది. ప్రేక్షకుల మనసు తెలుసుకుని వారికి నచ్చే విధంగా కథని చెప్తారు. ఎక్కడ ప్రేక్షకుడు ఏడుస్తాడు, ఎక్కడ నవ్వుతాడు, ఎక్కడ భక్తి భావంతో ఉంటాడో తెలుసుకొని కథను నడిపిస్తాడు. కథచెబుతూ వెంటనే పాత్రదారునిగా మారటం అందులో పూర్తిగా లీనమై వెనువెంటనే కథకుడిగా మారటం సంయమనం ఉన్న కళాకారుడు తప్ప ఇతరులకి అసాధ్యం.ఒగ్గుకళాకారుడు ఇవన్నీ కలిగుంటాడు.
ప్రార్థనాగీతం
ప్రార్థనాగీతంలో మొదట గంగని తలవటం ప్రత్యేకమైన అంశం. దేశీయత ఉట్టిపడేటట్టుగా గంగ గొప్పతనాన్ని చెప్పడం, జనాల్ని మంత్ర ముగ్దుల్ని చేసేరాగాలాపన, విస్మయం కలిగించే ఆహార్యం, పొడుపు కథలు, జాతియాలు, సామెతలు, ఇతర అన్యదేశ్యాలు కథలో సహజంగా ప్రవర్తిల్లుతాయి. సీన్ కి తగిన స్టేజ్ ఉండకపోయినా, పాత్రకి తగిన వేషదారణ కనబడకపోయినా ప్రేక్షకులు తమ హృదయసభల్లో ఆ లోటుని భర్తీ చేసుకుంటారు. మిద్దెరాములు, చుక్కసత్తయ్య, పూడూరు మల్లయ్య మొదలైన ఒగ్గు కళాకారులు ప్రపంచపు జానపద కళాయవనికపై ఒగ్గుకథా రూపాన్ని స్థిరంగా నిలిపారు.
ఆహార్యం
ఒగ్గుకథ నాటక ప్రక్రియ కాదు. అయిన నాటక సన్నివేషాలు అనేకం ఉన్నాయి. సంప్రదాయ వేషదారనే కాని పాత్రోచిత వేషదారణ ఉండదు. కూచిపూడి కళాకారులకి ఉండేంత అభినయ నైపుణ్యం ఒగ్గుకళాకారులకీ ఉంటుంది. కథకులు కథని చెబుతూ వెంటనే తమను తాము పాత్రలుగా మలుచుకుంటారు. గాంభీర్యప్రదర్శనలో, లాలిత్య పోషణలో, రసాబాస కలిగించటంలో ఇతర నాటక కళాకారులకి ఏమాత్రం తక్కువ కాకుండా నటిస్తారు. ముఖకవలికలు కదపటంలో. చేతుల్తో నాటక ముద్రల్ని ప్రదర్శించటంలో, ఒంటితో సాత్వికతని ప్రదర్శించండంలో విశేషమైన ప్రజ్ఞని ప్రదర్శిస్తారు.
మారిని పరిస్థితులు
రాజులు, సామత రాజులూ పోయిన తరువాత ఆంగ్లేయులు భారత దేశాన్ని హస్త గతం చేసుకున్న తరువాత అత్యాధునిక మారణాయుధాలు వచ్చిన తరువాత కత్తిసాము, కర్రసాము ప్రాముఖ్యం తగ్గి పోయిన తరువాత వీటి మీద ప్రజలకు ఆసక్తి తగ్గి పోయిందని డా: బిట్టు వెంకటేశ్వర్లు గారు కరీంనగర్ రాష్ట్ర స్థాయి జానపద కళోత్సవాల సంచికలో ఉదహరించారు. ఆనాడు ఈ విద్యకు అధిక ప్రాముఖ్య మిచ్చేవారు. ఈ విన్యాసాలలో పోటీలు ఏర్పరచేవారు. ప్రజలు ఎంతో ఆసక్తితో ఈ ప్రదర్శనాలను ప్రదర్శించేవారు.ఆంగ్లేయుల కాలంలో కూడా సంస్థానాల లోనూ, జమీందారీల లోనూ ఈ విద్యను పోషించే వారు. విజయనగర సామ్రాజ్యం లోని సంస్థాన సామంత రాజులు కత్తి సాము కర్ర సాములను ఔత్సాహిక ప్రదర్శనలుగా నిర్వహించే వారట. ఎంతో సాహస వంతంగా ప్రాముఖ్య వహించిన ఈ కర్ర సాము, కత్తి సాము విద్యలు వినోదాత్మక ప్రదర్శనలుగా విరాజిల్లాయి. ఈనాడు వీటికి ఏవిధమైన ఆదరణ లేక పోయి నప్పటికి ఈ ప్రదర్శనాలు ఒక ప్రక్రియగా, ఒక కళగా ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఈ ప్రదర్శనాలు వెనుకటి రోజుల్లో కత్తి సాములో రక్షణ కొరకు కృపాణాలనూ, కవచాలనూ ధరించి సైనికుల్లాగాఏ పోరాటం జరిపే వారు. అయితే ఈ నాడు మామూలు వస్త్ర ధారణ తోనే ఈ విద్యను ప్రదర్శిస్తున్నారు.
ముఖ్యంగా కర్ర సాములో ఒక కర్ర తోనూ రెండు చేతులతో రెండు కర్రల తోనూ ఒకరి కొకరు పోటీ పడి, ఒకరు కొట్టిన దెబ్బను మరొకరు కాచు కుంటూ ప్రేక్షకులకు భయం కలిగే విధంగా ఉధృతంగా కర్ర సాము చేసేవారు. అదే విధంగా కత్తి, డాలును ధరించి కూడా అలాగే పోరాటం జరిపేవారు. ఈ పోరాటంలో ఎత్తుకు పై ఎత్తులు, దెబ్బ కొట్టడం, దెబ్బ కాచు కోవడం ఒకరి కొకరు తల పడి ఉధృతంగా పోరాటం జరిపే వారు. ఈ పోరాటంలో కొందరు డప్పు వాయిద్యంతో పోరాట కారుల్ని ఉద్రేక పర్చే వారు. ప్రేక్షకులు, ఈలలతో, కేకలతో ఇరు పక్షాలుగా విడిపోయి ఇరువుర్నీఉద్రేక పర్చే వారు. ప్రేక్షకులు, ఈలలతో, కేకలతో ఇరు పక్షాలుగా విడిపోయి ఇరువుర్నీ ఉత్సాహ పర్చే వారు.
టాసా వాయిద్యం
కర్ర సాము, కత్తి సాము జరిపేవారు అడుగులనూ, భంగిమలనూ చాల అట్ట హాసంగా చూపించే వారు. అడుగులకు అనుగుణంగా టాసా అనే వాయిద్యాన్నివాయించేవారు. తొలి చెమట, మలి చెమట ......... శివుని తొలి చెమట బీరప్పగానూ, మలి చెమట మల్లన్న గానూ పుట్టి నట్లు కురుమల కథలు చెపుతున్నాయి. బీరప్పను కురుమల గులగురువుగా భావిస్తారు. మల్లన్న సాక్షాత్తు జన్మ నిచ్చిన వాడు. కురుమలకు మరొక కథనం ప్రకారం, ఆది రెడ్డి నీలమ్మల సప్తమ సంతానం, అతను పద్మాక్షి, రత్నాక్షి అనే ఇద్దరిని పెండ్లాడ తాడు.అనగనగ ఒక పేదరాసి పెద్దమ్మ ఉందట.
బీరప్ప కథ, చుక్కయ్య కథనం
ముఖ్యంగా మేము చెప్పే కథలు వీర భద్రుని గూర్చి. దీనినే వీరప్ప కథ అని పిలుస్తాం అంటాడాయన. వారి కుల దైవం అయనే గనక అతని పేరు మీద వచ్చే పండగలకు బీరప్ప ఒగ్గు కథలను చెపుతారు. అలాగే మల్లన్న కథలను కూడా చెపుతారు. తెలంగాణా ప్రాంతంలో వీరప్ప దేవుడు, మల్లన్న దేవుడు గుళ్ళు వుంటాయి. ముఖ్యంగా ఒగ్గు కథలు కుర్మ వారే ఒగ్గు కథలు చెపుతారు. ఇది పారం పర్యంగా వస్తున్న సంప్రదాయం. బీర్ఫప్ప పండుగ రోజున బీరప్ప యొక్క జీవిత చరిత్ర గురించి ఒగ్గు కథా రూపంలో చెపుతారు. ఒక్క కురుమలే కాక ఇతర కులాలకు చెందిన వారు కూడా ఈ కథను ఎంతో ఆప్యాయతతో చెప్పించుకుంటారు. అంటే ఆ కథ యొక్క విశిష్టత అంతటిది. ఆ కళా రూపం యొక్క గొప్పతనమది.
ఒగ్గు కథకు ఈ పేరెలా వచ్చింది?
వీర భద్రుడూ, మల్లి ఖార్జునుడు వీరి చేతుల్లో వుండే వాయిద్యం డమరుకం ( అంటే జగ్గు) ధరించేవారు. చుక్కా సత్తయ్య గారి పెద్దలు, రెండు వందల సంవత్స రాల క్రితం మల్లిఖార్జునుడు ఇచ్చినటు వంటి గొర్రెలను కాచు కుంటూ ఈ జగ్గు పైనే, అడవులలో చెట్ల క్రింద ఒగ్గు కథలు చెప్పే వారట. రాను రాను ఈ జగ్గుతో చెప్పే బగ్గు కథ ఒగ్గు కథగా రూపాంతరం చెందింది.
తాతలు చెప్పిన కథలు
ఈ ఒగ్గు కథలు ఈ నాటి కళాకారులు వ్రాసిన కథలు కావు. వీరి తండ్రులు చెప్పిన కథలు వీరు చెపుతున్నారు. వీరి తండ్రులకు తాతలకు వీరి తాతలు చెప్పిన కథలివి. ముఖ్యంగా ఒగ్గు కథలు చెప్పే వారి వృత్తి గొఱ్ఱెలను కాయడం. నిపుణూలైన వారు ఒగ్గు కథలు చెప్పడం, ముఖ్యంగా వీరు కథను ప్రారంభించే ముందు డోలును వాయిస్తూ, వీరణంతో శబ్దం చేస్తూ డమరుకంతో దడ దడ లాడిస్తూ గంగా దేవిని ప్రప్రథమంగా ప్రార్థిస్తారు.
కథా బృందం
ఈ ఒగ్గు కథలు చెప్పే వారు అయిదు నుంచి పది మంది వరకూ వుంటారు. అయితే ఇంత మంది వుండాలనే నిబంధనా లేదు. వారి వారి సౌలభ్యాన్ని బట్టి బృందాలను ఏర్పాటు చేసు కోవచ్చు. ముఖ్యంగా కథకు కనీసం అయిగురు సభ్యులైనా వుండాలి. ఈ అయిదుగురిలో ఒకరు ప్రధాన కథకుడు. మరొకరు సయాయకుడు. వీరిద్దరూ ముందు భాగంలో వుంటారు. వారి వెనుక భాగంలో ముగ్గురు నిలబడతారు. వారిలో ఒకరు డోలు, మరొకరు తాళం, ఇంకొకరు కంజిరా ధరిస్తారు. వీరందరూ ఒక వంక వాయిద్యాన్ని సాగిస్తూ వంత గానాన్ని కూడా అందు కుంటారు. ప్రధాన కథకుడు సందర్భాన్ని బట్టి ఆయా పాత్రలు ధరిస్తూ కథా గానం చేస్తూ వుంటాడు. వంత దారుడు కూడా పాత్ర ధారణలో సందర్భాని బట్టి సహకరిస్తూ వుంటాడు. వీరిరువురూ పాత్రాను గుణ్యంగా కొంత కొంత ఆహారాన్ని మారుస్తూ వుంటారు. అయితే ఈ ఆహారం మార్పుల్లో కథ ఏమాత్రం కుంటు పడదు.
స్త్రీ వేషం
ప్రధాన కథకుడే చీర కట్టి, కొప్పు పెట్టి, ముత్తైదువుగా స్త్రీ పాత్రను ధరిస్తాడు. ఇప్పటివరకూ ఈ కథ తెలంగాణా హద్దులు దాట లేదు. కథనంలో ముఖ కథకుడు మైల పోలూ, తెల్ల పాలు తీసినపుడు నాగవల్లి, వీర బోనం సమయాల్లోనూ డోలు వాయిద్యాన్ని ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ఈ సన్ని వేశాల్లో ఎన్నో డోళ్ళ తోళ్ళ నుపయోగిస్తారు. ఉధృత యాయిద్యపు వరుసలతో పాటూ రకరకాల అడుగులు వేస్తూ గుండ్రంగా తిరుగుతూ నృత్యం చేస్తూ వాయించడమే కాక డోలుకు కఠిన తాళ్ళను పళ్ళతో కరిచి పట్టి నృత్యం చేస్తూ వాయిస్తారు. కూర్చొని డోలును వీపునకు ఆనించి చేతులను వెనకకు త్రిప్పి, డోలును వాయిస్తూ నియాసాలు చేస్తారు. ఈ డోళ్ళు ధిళ్ళెం, భళ్ళెం..... ధిళ్ళెం.... భళ్ళెం అని ధ్వని నిస్తాయి. ఈ విన్యాసాలకు తోడు కళాకారుల నైపుణ్యానికి తగినట్లు మరి కొన్నీంటిని జోడించి డోలు నృత్యంగా తయారు చేశారు. ఇలాంటి ఒగ్గు డోలు నృత్య బృందాలు, తొలి మహిళా ఒగ్గు కళాకారిణి జమ్మ మల్లారి గారు, పెద్దాపురం, జట్టు, మల్లెల బీరప్ప జట్టు, సుక్కా సత్తెయ్య జట్టు, బర్మ బీరయ్య జట్టు మొదలైనవి ప్రఖ్యాతి వహించాయి. ఇలా ఒగ్గు కథా బృందాలు దినదిన ప్రవర్దమానం అవుతున్నాయి.
కథా ప్రారంభం.
ఒగ్గుకథ ఉజ్జయిని మహంకాళీ స్తుతితో ప్రారం భిస్తారు. అనంతరం గణపతి ప్రారథన, శారద ప్రార్థన చేసి కథకుడు వ్రేలి అందెలు పట్టు కుంటాడు. వంత గాడు గొంగడి మీద వేసుకుని కర్ర చేత బట్టుకుని గొర్రెల కాపరి లా వుంటాడు. తాళం వేసే వ్వక్తి అవసరమైనప్పుడు కంజరి వాయిస్తూ వుంటాడు. ఇటీవల కొంత మంది ఒగ్గు కథలుగా హరిశ్చంద్ర, పార్వతి పరీక్ష, శివ తాండవ మహారాజు, నలపతి మహారాజు, దుర్గ పతి మహారాజు, సారంగధర, రత్న మాణిక్యం, సూర్య చంద్రుల కథ, నాగరాజు కథ మొదలైన జానపద, పౌరాణిక, కాల్పనిక కథలు కూడా చెపుతున్నారు.
నేటి ఒగ్గు కథకులు
ఈనాడు తెలంగాణాలో ఒగ్గుకథ చెప్పే బృందాలు కరీంనగర్, వరంగల్, నల్లగొండ, హైదరాబాదు జిల్లాలో వున్న వందకు పైగా బృందాలలో నాలుగు దళాలు మాత్రమే బహుశ ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రధాన కథకులు నేర రామస్వామి డెబ్బై సంవత్సరాలు, చీమల కొండూరు, భువనగిరి తాలూకా, నల్లగొండ జిల్లా. తెలంగాణలో కరీంనగర్ జిల్లాలో వేములవాడ ప్రాంతములు అత్యదిక ఒగ్గు కథ కళా బృందములు ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యంగా తీగల రాజేశం - నూకలమర్రి (కీ. శే. శ్రీ మిద్దె రాములు గారి ప్రియ శిష్యుడు),మారుపాక శంకర్ (కనగర్తి), గాదర్ల బుగ్గయ్య - అచ్చనపల్లి, బర్మ బీరయ్య, బర్మ తిరుపతి - నిజామాబాద్ ఇలా వందల బృందాలు ఉన్నాయి రంగారెడ్డి జిల్లా ఇబ్రహీంపట్నం లో తొలి ఒగ్గు కళాకారిణి జమ్మ మల్లారి కురుమ ఈ అమ్మగారు తొలి ఒగ్గు కళాకారిణి ఈమె గత 70 సంవత్సరాలు గా కథ చెప్తూ ఉంది ఉత్తమ మహిళ అవార్డు కూడా అందుకుంది
మిద్దె రాములు గౌడ కులస్తుడై నప్పటికీ ఒగ్గుకథ పట్టుపట్టి మరీ నేర్చుకుని అందులో ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. http://www.ourtelangana.com/node/1733</r
ప్రపంచ జానపద కళల దినోత్సవం, World Village Arts Day
ప్రపంచ జానపద కళల దినోత్సవం -- ప్రతిసంవత్సరము ఆగస్టు 22 న జరుపుకొంటారు.
మన ప్రాచీన సాంస్కకళలు : కళలు 64 రకాలుగా విభజించారు.వీటిలో ప్రధానమైనవి సంగీతం, నాట్యం, నాటకం, కవిత్వం.
1. ఇతిహాసము 2. ఆగమము 3. కావ్యం 4.అలంకారం 5.నాటకం 6.గాయకత్వం 7.కవిత్వం 8. కామశాస్త్రం 9. దురోదరం జ్ఞానం 10.దేశభాషలిపి 11.లిపికర్మం 12.వాచకం 13.అవధానం, 14.సర్వశాస్త్రం 15.శాకునం 16.సాముద్రికం 17.రత్నశాస్త్రం 18.రథాశ్యాగజ కౌశలం 19.మల్ల శాస్త్రం, 20.సూదకర్మం 21.దహదం 22. గంధవాదం 23. ధాతువాదం 24. ఖనివాదం 25. రసవాదం, 26. జలవాదం 27. అగ్ని స్తంభం 28. ఖడ్గ స్తంభం 29. జలస్తంభం 30.వాక్ స్తంభం 31. వయ స్తంభం, 32. వశ్యం 33. ఆకర్షణం 34. మోహనం 35. విద్వేషం 36. ఉచ్చాటనం 37.మారణం, 38. కాలవంచనం39. పరకాయప్రవేశం 40. పాదుకాసిద్ధి 41. ఐంద్రిజీవితం 42. అంజనం 43.దృష్టి చనం, 44.సర్వ వంచనం 45. మణి మంత్రేషధాదిక సిద్ధి 46. చోరకర్మం 47. చిత్రక్రియ 48. లోహక్రియ, 49. అశ్వక్రియ 50.మృత్ర్కియ 51. దారుక్రియ 52. వేణుక్రియ 53. చర్మక్రియ 54. అంబరక్రియ, 55. అదృశ్యకరణం 56. దూతీకరణం57. వాణిజ్యం 58. పాశు పాలనం 59. కృషి 60. అసవకర్మం, 61. ప్రాణిదూతృత కౌశలం 62. వాక్సిద్ది 63. చిత్రలేఖనం 64. సంగీతం.
జానపద కళలు : భారత గ్రామీణ ప్రాంతంలో ఇవి ఎక్కువ ప్రాచుర్యం కలిగిఉన్నాయి.
మానవుడి మనోవికాసానికి, వినోదానికి, మంచి నడవడికి జానపద కళారూపాలు ఆలంబనగా నిలిచాయి. సినిమాలు, టి.వి.లు లేని ఆ రోజుల్లో ఈ వృత్తి కళాకారుల ప్రదర్శనలకు ప్రజలు బ్రహ్మరథం పట్టేవారు. అలిసిపోయిన పల్లె ప్రజలకు వీరి ప్రదర్శనలు సేదతీర్చేవి.
కళలను నమ్ముకుని జీవనం సాగించిన కళాకారులకు నేడు ఆదరణ కరవవ్వడంతో కళలను నమ్ముకోలేక, నమ్ముకున్న కళలు కూడు పెట్టక దుర్భర జీవనం సాగిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం నాటి కళలను, కళాకారులను రక్షించుదామని ప్రకటనలు చేస్తున్నారే తప్ప ఆదుకునేందుకు చర్యలు మాత్రం తప్పడం లేదు. విదేశీ సంస్కృతిని, వారి అలవాట్లను పుణికిపుచ్చుకుంటున్న నేటి తరం నాటి జ్ఞాపకాలను, కళలను పట్టించుకునే అవకాశం లేకుండా పోతోంది. గ్రామాల్లో జానపద కళాకారులు వివిధ రకాలైన ప్రదర్శనలు ఇచ్చేవారు. వీరు నాటి రాజుల చరిత్రను, భాగవతం, రామాయణం, హరికథలతో పాటు, పద్యాల రూపంలో అందులో విషయాలను వివరించేవారు. రామాయణ, మహా భారతం, భాగవతంలోని సారాంశాన్ని ప్రజలకు వివరిస్తూ ప్రజలు ఇచ్చే తృనమో, పణమో తీసుకుంటూ జీవనం సాగిస్తుండేవారు. బుడగ జంగాలు, గంగిరెద్దులవాళ్లు, చెంచులు సగం రాత్రివాళ్లు, జంగాలు, పాముల వాళ్లు, హరికథా దాసులు, ఎర్రగోళ్లు వారు ఇలా చెప్పుకుంటూ చాలా మంది జానపద పాటలను, వేదాల్లోని సారాంశాన్ని పాటల ద్వారా పలికిస్తూ జీవనం సాగించేవారు.
కాలాన్నిబట్టి కళలు
గంగిరెద్దులు వాళ్లు సంక్రాంతి వచ్చిందంటే గ్రామాల్లో ఎద్దులను ఇంటింటికి తిప్పుతూ, పాటలతో సారాంశాన్ని చెబుతూ భిక్షాటన చేసేవారు. హరికథా దాసులు కూడా అంతే. సగం రాత్రి వాళ్లు కూడా వేకువ జామున గ్రామాల్లో తిరుగుతూ భిక్షాటన చేసేవారు.
జానపద, సాంస్కృతిక కళలు, కళా రూపాలు మానవ శ్రమ నుండి పుట్టి పురుడు పోసుకొన్నవే. మానవ వికాసానికి, శ్రమ నుంచి సేద తీరడానికి కళలను శ్రమజీవులే సృష్టించుకున్నారు. ప్రకృతిలో విహరిస్తూ పాటలు అల్లిన కష్టజీవులు, చెట్టునుండి పుట్టవరకు అన్నింటిని తమ జానపదంలో శిల్పంగా తీర్చిదిద్దారు.ఇదే సమయంలో అనేక ప్రాంతాలకు బతుకు తెరువు కోసం సంచరించిన సంచార జాతులు అనేక ప్రాంతల సంస్కృతులను, సంప్రదాయాలను పాటలుగా అల్లి సమాజానికి జ్ఞానాన్ని అందించారు.
ఇదే కోవలో వృత్తి కులాల వారైన గొర్రెల కాపర్లు, గొల్ల కుర్మలు అడవిలో సంచరిస్తూ ప్రకృతిని వర్ణిస్తూ ‘ఒగ్గు కత’ను సృష్టించారు. సుక్క సత్తయ్య మిద్దె రాములు వంటి కళాకారులు ఒగ్గుకథను ప్రపంచానికి పరిచయం చేసి దేశానికి కీర్తిప్రతిష్ఠలు అందించారు. ఒగ్గు కథలను పుస్తక రూపంలో మారిస్తే వేల పేజీల పుస్తకాలుగా ముద్రించవచ్చు. ఇందులో ఎన్నో పదాలు, ఎన్నో పదప్ర యోగాలు, కమనీయమై న ప్రజల వాడుక భాష, తమ దేవతల గొప్పత నం, తమ పూర్వీకుల త్యాగాలు, వీర గాథలు కళ్లకు కట్టినట్లు నాట్య మాడుతాయి.
ఇదే కోవలో చిందు భాగవతం తెలంగాణలో ఎంతో ప్రాధాన్యత సంతరిం చుకుంది. చిందు ఎల్లమ్మవంటి వారు ప్రపంచ వేదికలపై తమ కళను ప్రదర్శించారు. దేశీయ కవి అంబాల మల్లగౌడ్‌ తెలంగాణ ప్రాంతం నుండి జానపద కళలను వెలికి తీయడానికి ఎంతో ప్రయత్నించి డోలు విన్యాసం, డప్పుల నృత్యం, భాగవతం, కోలాటం వంటి కళలను ప్రపంచ కళావేదికలపై పరిచయం చేశారు. అదే విధంగా ఎన్నో భాగవత రచనలు చేసి ఇక్కడి దేశీయ సంస్కృతిని ప్రతిబింబిచారు. శ్రమైక జీవనం నుంచి ఆవిష్కరించిన ఈ కళలు అనేక రూపాలుగా విలసిల్లి వర్థిల్లాయి. సంస్కృతి సత్సంప్రదాయా లను, ఆచార వ్యవహారాలను ప్రతిబింబిస్తూ దేశ విదేశాల్లో గుర్తింపు పొందాయి.
అదే సందర్భంలో ఈ సాంస్కృతిక కళలనే వృత్తిగా జీవనం చేసు కొని బతుకుతున్నవారు అనేకమంది. జానపద కళారూపాలను వారే సజీవంగా కాపాడుతున్నారు. అంతే కాకుండా సమాజంలో నడిచే జీవన విధానాన్ని, పూర్వీకుల చరిత్రను, కుల పురాణాలను చెబుతూ ఒక సూత్రబద్ధమైన జీవన విధానానికి అలవాటు పడే విధంగా వీరి కళలు తోడ్పడ్డాయి. మానవుడి మనోవికాసానికి, వినోదానికి, మంచి నడవడికి జానపద కళారూపాలు ఆలంబనగా నిలిచాయి. సినిమాలు, టి.వి.లు లేని ఆ రోజుల్లో ఈ వృత్తి కళాకారుల ప్రదర్శనలకు ప్రజలు బ్రహ్మరథం పట్టేవారు. అలిసిపోయిన పల్లె ప్రజలకు వీరి ప్రదర్శనలు సేదతీర్చేవి.
చిందు, యక్షగానం, గౌడ శెట్టిల గౌడపురాణం, ఎనూటి వారి పటం కథ లు, మంద హెచ్చు కథలు, కొమ్ములవారి కథలు, పొడప్రొతుల కథలు, ఝం జ కథలు, విప్రవినోదులు, బైకాని కథలు, సాధనా శూరులు, పిచ్చకుం ట్లవారు, కాకి పడిగల పంట కత, గుర్రం పటం కథ, మాచయ్య పటం కథలు, గంచీ కూటిపటం కథలు, కొర్రొజులోటి కథలు, ఆడేంఎల్లయ్య కథ లు, పూజారి పటం కథలు, డోలి, పట్టి కథలు ప్రధానమైనవి. ఇవేకాకుండా వృత్తికళాకారులు ప్రదర్శించే కళారూపాలు- కొన్ని బైండ్ల కథలు, రాజన్నల వారు, హరిదాసులు, బుడబుడకలవారు, కాటిపాపలు, చెక్కబొమ్మలాట, గంగిరెద్దులాట, పగటివేషాలు, పాములాట, తోలుబొమ్మలాట, నాటకాలు, భాగవతం, వీధినాటకం, యక్షగానం, బుర్రకథ, చిరుతల రామాయణం, చెక్కభజన కర్రసాధన, డోళ్ళ విన్యాసం, తప్పెటగుళ్ళు ఆట. ఇవన్నీ మన సంస్కృతికి కళల ప్రతిరూపాలు.
వీటిని ప్రోత్సహిం చేది కూడా ప్రధానంగా గ్రామాల్లో రైతాంగం, చేతి వృత్తి దారులు, గిరిజనులు, హరిజనులే. నేడు వ్యవ సాయ సంక్షోభంవల్ల, ప్రపంచ పరిణామాల ప్రభా వం వల్ల చేతివృత్తులు దెబ్బతిన్నాయి. కరవు కాటకాలు మన జానపద రూపా లను క్షీణదశకు తీసుకువచ్చాయి. ప్రధానంగా గ్రామీణ ప్రజానీకంపై ఆధారపడ్డ సాంస్కృతిక వృత్తులు నేడు అంతరించి పోతున్నాయి.ఇప్పటి వరకు ప్రభుత్వం కూడా మన జానపద సాంస్కృతిక వృత్తులను కాపాడడంలో సవతి తల్లి ప్రేమనే చూపుతోంది.అయినా గ్రామాల్లో ఈ వృత్తి కళాకారులు కూలి, నాలి చేసుకుంటూ ప్రదర్శనలు ఇస్తూనే ఉన్నారు. ఊపిరి ఉన్నంతకాలం జానపద కళారూపాలను కాపాడుకుంటాం. ముందు తరాలకు మా వృత్తి కళలను అందిస్తాం అంటూ ఈ వృత్తి కళాకారులు ఇప్పటికీ ధీమాగా ఉన్నారు.
మూలాలు
https://www.ntnews.com/EditPage/article.aspx?category=4&subCategory=1&ContentId=454946
వర్గం:జానపద కళారూపాలు వర్గం:తెలంగాణ సంస్కృతి
శక్తి (2020 సినిమా)
శక్తి 2020లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. తమిళంలో 2019లో హీరో పేరుతో విడుదలైన ఈ సినిమాను కేజేఆర్ స్టూడియోస్‌, గంగా ఎంట‌ర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్‌పై కోటపాడి రాజేష్‌ తెలుగులో అనువదించిన ఈ సినిమాకు పీఎస్‌ మిత్రన్‌ దర్శకత్వం వహించాడు. శివ కార్తీకేయన్, అర్జున్‌, అభయ్‌ డియోల్‌, కల్యాణీ ప్రియదర్శన్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా మార్చి 20న విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:2020 తెలుగు సినిమాలు
ది ఇమ్మోర్టల్స్ అఫ్ మెలూహ
అమిష్ త్రిపాఠి రాసిన శివట్రైలోజి సిరీస్ లో మొదటి నవల ది ఇమ్మోర్టల్స్ ఆఫ్ మెలుహా. ఈ కథ మెలుహా భూమిలో స్థిరపడి ఉంటుంది. కథ శివుడి రాకతో మొదలవుతుంది.మేలుహన్స్ కు  శివుడు వారి కల్పిత రక్షకుడైన నీలకంఠ అని నమ్మకం. శపించబడిన నాగాలతో బలగాలలో చేరిన చంద్రవంశులకు వ్యతిరేకంగా యుద్ధంలో మెలుహాన్లకు సహాయం చేయాలని శివుడు నిర్ణయించుకుంటాడు; ఏది ఏమయినప్పటికీ, తన ప్రయాణంలో, పోరాటంలో, శివుడు తన ఎంపికలు వాస్తవానికి అతను ఎవరు కావాలని ప్రతిబింబిస్తాయో, అవి భయంకరమైన పరిణామాలకు ఎలా దారితీస్తాయో తెలుసుకుంటాడు.
త్రిపాఠి మొదట్లో చెడు తత్వశాస్త్రంపై ఒక పుస్తకం రాయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు, కాని అతని కుటుంబ సభ్యులు దీనిని నిరాకరించారు, కాబట్టి హిందూ దేవుళ్ళలో ఒకరైన శివునిపై ఒక పుస్తకం రాయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. దేవుళ్ళందరూ ఒకప్పుడు మనుషులు అనే తీవ్రమైన ఆలోచనపై తన కథను ఆధారపరచాలని నిర్ణయించుకున్నాడు; మానవ జీవితంలో వారి పనులే వారిని దేవుళ్ళుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ది ఇమ్మోర్టల్స్ ఆఫ్ మెలుహా రాయడం ముగించిన తరువాత, త్రిపాఠి అనేక ప్రచురణ సంస్థల నుండి తిరస్కరణను ఎదుర్కొన్నారు. చివరకు తన ఏజెంట్ ఈ పుస్తకాన్ని స్వయంగా ప్రచురించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, త్రిపాఠి ప్రచార కార్యక్రమానికి బయలుదేరారు. ఇది యూట్యూబ్‌లో లైవ్-యాక్షన్ వీడియోను పోస్ట్ చేయడం, పాఠకులను ప్రలోభపెట్టడానికి పుస్తకం యొక్క మొదటి అధ్యాయాన్ని ఉచిత డిజిటల్ డౌన్‌లోడ్‌గా అందుబాటులో ఉంచింది.
తుదకు, ఈ పుస్తకం ఫిబ్రవరి 2010 లో ప్రచురించబడినప్పుడు, ఇది భారీ వాణిజ్య విజయాన్ని సాధించింది.. ఇది చాలాసార్లు పునర్ముద్రించాల్సి వచ్చింది. త్రిపాఠి తన ప్రచురణకర్తను కూడా మార్చారు. ఢిల్లీ లో ఈ పుస్తకం కోసం ఒక పెద్ద ప్రయోగాన్ని నిర్వహించారు. దీనిని కొంతమంది భారతీయ సమీక్షకులు విమర్శించారు, మరికొందరు త్రిపాఠి రచన కథలోని కొన్ని భాగాలపై దృష్టిని కోల్పోతుందని గుర్తించారు. ఫిబ్రవరి 2013 లో ది ఓత్ ఆఫ్ ది వాయుపుత్రాల పేరుతో మూడవ విడత ప్రారంభించడంతో, శివ ట్రైలోజి భారతీయ ప్రచురణ చరిత్రలో 2.5 మిలియన్ కాపీలు ముద్రణలో, ₹ 60 కోట్లకు పైగా వేగంగా అమ్ముడైన పుస్తక ధారావాహికగా అమ్మకాలలో అవతరించింది.
అక్షరాలు, స్థానాలు
త్రిపాఠి "పురాణాలు నిజమైన గతం యొక్క గందరగోళ జ్ఞాపకాలు తప్ప మరొకటి కాదు. భూమి, అజ్ఞానం యొక్క మట్టిదిబ్బల క్రింద ఖననం చేయబడిన గతం. " ఈ పుస్తకంలో హిందూ గ్రంథాల నుండి, త్రిపాఠి ఊహ నుండి పుట్టిన పాత్రలు ఉన్నాయి; అయితే ముందువి వారి శాస్త్రీయ లక్షణాలను వారసత్వంగా పొందదు.
విడుదల, మార్కెటింగ్
పుస్తకం రాసిన తరువాత, త్రిపాఠి తన నవల ప్రచురించడానికి పెద్ద ప్రచురణ చేసే ఆవకాశం పొందడం కష్టమని భావించాడు. ది ఇమ్మోర్టల్స్ ఆఫ్ మెలుహా యొక్క మాన్యుస్క్రిప్ట్ 35 నుండి 40 ప్రచురణ సంస్థలచే తిరస్కరించబడింది. అందువల్ల, అతను తన నిర్వహణ నైపుణ్యాలను వర్తింపజేయాలని, తన పుస్తకాన్ని ప్రోత్సహించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ది ఇమ్మోర్టల్స్ ఆఫ్ మెలుహా - అసలు పేరు శివ: ది మ్యాన్, ది లెజెండ్ - చివరికి త్రిపాఠి సాహిత్య ఏజెంట్ అనుజ్ బహ్రీ, న్యూ ఖాన్ మార్కెట్‌లోని మైలురాయి బహ్రీసన్స్ బుక్ సెల్లర్స్ యజమాని విడుదల చేశారు. త్రిపాఠి డైలీ న్యూస్ అండ్ ఎనాలిసిస్‌తో ఇలా వివరించాడు, "నా మొదటి నవలకి పెద్ద ప్రచురణకర్తను పొందుతానని నేను ఖచ్చితంగా అనుకుంటే నేను అబద్ధం చెబుతాను. నేను ఫైనాన్స్ వ్యక్తి, పుస్తకాల మార్కెట్లో మంచి ప్రాప్తిని కలిగి ఉన్న డిజిటల్ మార్కెటింగ్‌పై గట్టి నమ్మకం. ఇది వాస్తవానికి రెండు నిమిషాల తీగ కాకుండా సంభాషణను ఉంచుతుంది. " త్రిపాఠి తన స్నేహితులతో కలిసి ఇంటర్నెట్‌లో తన పుస్తక ప్రమోషన్‌ను ప్రారంభించారు. అతను ది ఇమ్మోర్టల్స్ ఆఫ్ మెలుహా యొక్క మొదటి అధ్యాయాన్ని తన వెబ్‌సైట్ నుండి డిజిటల్ డౌన్‌లోడ్‌గా ఉంచాడు, తద్వారా పాఠకులకు ఆసక్తికలిగింది. తన సంగీత విద్వాంసుడు స్నేహితుడు తౌఫిక్ ఖురేషి సహాయంతో, అతను యూట్యూబ్‌లో లైవ్-యాక్షన్ ట్రైలర్ ఫిల్మ్‌ను ప్రారంభించాడు, పాఠకుల ఆసక్తిని మరింతగా పెంచడానికి వీడియో చుట్టూ ఫేస్‌బుక్, ట్విట్టర్‌లో ఆన్‌లైన్ కమ్యూనిటీని నిర్మించాడు.
క్లిష్టమైన రిసెప్షన్
ఎడమ|thumb| అమిష్ త్రిపాఠి రచనా శైలి విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ నవలలు
హౌరా -యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్
హౌరా -యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ ఆగ్నేయ రైల్వే జూన్ ద్వారా నడుపబడుతున్న సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ లలో ఒకటి.ఇది హౌరా యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ ల మద్య ప్రయాణిస్తున్నది.ప్రస్తుతం ఈ రైలు నెంబరు 12863/64. ఈ రైలు ప్రతిరోజు 12863 నెంబరుతో హౌరా రైల్వే స్టేషను నుండి రాత్రి 08గంటల 35 నిమిషాలకు బయలుదేరి మూడవరోజు ఉదయం 07గంటల 15నిమిషాలకు యశ్వంతపూర్ చేరుకుంటుంది.తిరుగుప్రయాణంలో రాత్రి బయలుదేరి ముడవ రోజు ఉదయం హౌరా రైల్వే స్టేషను కు చేరుకుంటుంది.ఈ రైలు సగటున 57కిలోమీటర్ల వేగంతో 1960 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని 34గంటల 40నిమిషాల కాలంలో పూర్తి చేస్తుంది.హౌరా -యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ సూపర్ ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ విశాఖపట్నం వరకు సంత్రగచ్చి ఆధారిత WAP-4 ఇంజన్ తోను అక్కడినుండి యశ్వంతపూర్ జంక్షన్ వరకు లాల్ గుడా ఆధారిత WAP-4 ఇంజన్ లేదా ఈరోడ్ ఆధారిత WAP-4 ఇంజన్ ను ఉపయోగిస్తున్నారు.ఈ రైలు తన ప్రయాణదిశ ను విశాఖపట్నం వద్ద మార్చుకుంటుంది.
సేవ
ఈ ఇ-క్యాటరింగ్ సౌకర్యం కింది స్టేషన్లలో హౌరా, ఖరగ్పూర్, విశాఖపట్నం, సమల్కోట్, రాజమండ్రి, విజయవాడ, తెనాలి, నెల్లూరు, గుదూర్, రేణిగుంట జంక్షన్మరియు తిరుపతి 12863,, 12864 కొరకు ఈ క్రింది స్టేషన్లలో యశ్వంత్పూర్, కృష్ణరాజపురం, విజయావాడ, రాజమండ్రి, సమల్కోట్, విశాఖపట్నం జం., విజయనగరం, బరంపురం & ఖుర్దా రోడ్ జం.
LHB రేక్ కోసం
బయటి లింకులు
వర్గం:హౌరా రైలు రవాణా వర్గం:బెంగళూరు రైలు రవాణా వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు సూపర్‌ఫాస్ట్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్ళు వర్గం:పశ్చిమ బెంగాల్ రైలు రవాణా వర్గం:ఒడిషా రైలు రవాణా వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రైలు రవాణా వర్గం:తమిళనాడు రైలు రవాణా వర్గం:కర్ణాటక రైలు రవాణా వర్గం:2002 రైల్వే సేవలు ప్రారంభాలు
పరిశోధన
పరిశోధన అనగా తెలియని విషయాలను తెలుసుకునేందుకు శోధించడం. ఇది సమస్యలను పరిష్కరించే, వాస్తవాలను వ్యవస్థీకృత మార్గంలో కనుగొనే ప్రక్రియ. కొన్నిసార్లు సాధారణ జ్ఞానాన్ని సవాలు చేయడానికి లేదా సాధారణీకరించదగిన జ్ఞానానికి సహకారం అందించడానికి పరిశోధన ఉపయోగించబడుతుంది. పరిశోధనలో వాస్తవాలను రుజువు చేయుటకు కొన్ని క్రొత్త అల్గోరిథంలు, పద్ధతులను కనుగొనవలసి ఉంటుంది లేదా ఇవి ఇప్పటికే ఉన్న ఇతర పద్ధతులకు భిన్నంగా ప్రతిబింబించాలి. తెలిసిన వాటిని వర్తింపజేయడం ద్వారా ద్వారా పరిశోధన జరుగుతుంది. ఇప్పటికే ఉన్న సిద్ధాంతాలను రుజువు చేయడం ద్వారా, పరిశీలనలను బాగా వివరించడానికి ప్రయత్నించడం ద్వారా అదనపు జ్ఞానాన్ని కనుగొనవచ్చు. పరిశోధన అనేది క్రమ పద్ధతి, క్రమ పొందిక, విషయాత్మకలక్ష్యమును కలిగివుండాలి. పరిశోధన అనేది కొత్త సిద్ధాంతాలను శాస్త్రీయ పద్ధతిగా అభివృద్ధి చేయడం. ప్రాథమిక పరిశోధన యొక్క ప్రాధమిక ఉద్దేశ్యం ఆవిష్కరణ. శాస్త్రీయ పరిశోధన శాస్త్రీయ పద్ధతిని అనుసరించడంపై ఆధారపడుతుంది, ఇది ఉత్సుకతను పెంపొందిస్తుంది, ఫలితాల కోసం సన్నద్ధం చేస్తుంది. ఇటువంటి పరిశోధన ప్రకృతి సిద్ధాంతాల యొక్క శాస్త్రీయ సమాచారమును, వివరణను అందిస్తుంది, మన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచంలోని ప్రాథమికాలను పరిచయం చేస్తుంది. ఇది ఆచరణాత్మక అమలులను సాధ్యం చేస్తుంది. శాస్త్రీయ పరిశోధనలకు ప్రభుత్వ అధికారులు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, ప్రైవేట్ సంఘాలు వంటి అనేక సంస్థలు నిధులు సమకూరుస్తాయి.
"మనం ఏమి చేస్తున్నామో మనకు తెలిస్తే, దానిని పరిశోధన అని పిలవరు, అవునా?" - ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్
శాస్త్రీయ పరిశోధనను వివిధ మార్గాల్లో విభజించవచ్చు.
మూలాలు
వర్గం:పరిశోధన
శైలిక
thumb|250px|right|[[SEM micrograph of the cilia projecting from respiratory epithelium in the lungs]] శైలికలు (Cilium; pleural: Cilia) కొన్ని సూక్ష్మజీవుల చలనాంగాలు. ఇవి కొన్నిజీవకణాలలో బయటకు పొడుచుకొని వచ్చే సుక్ష్మ నిర్మాణము. ప్రోటోజోవా వర్గంలోని సీలియేటా (Ciliata) విభాగానికి చెందిన జీవులు ఈ రకమైన చలనాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.
శైలికలలో రెండు రకాలు: కదిలే శైలికలు (motile cilia) : ఇవి ఒకే దిక్కుగా కదుల్తాయి. కదలని లేదా ప్రాథమిక శైలికలు (non-motile or primary cilia) కదలిక లేనివి. ప్రాథమిక శైలికలు జీవకణానికి ఏంటిన్నాలాగా పనిచేసి బయటనుండి సంకేతాలను గ్రహిస్తాయి."
శైలికా చలనం
శైలికల అమరిక, వాటి చలనం కూడా క్రమబద్దంగా ఉంటుంది. శైలికల కదలిక ఆయత అక్షానికి లంబకోణం ( Right Angle) లో ఉంటుంది. ఇది నిర్ణీతకాల వ్యవధులలో మారుతూ ఉంటుంది. ఈ చలనాన్ని ప్రకంపనం (Vibration), డోలక చలనం (Oscillatory movement), తెడ్డువేత కదలిక (Rowing movement) అని అంటారు. ఈ చలనాన్ని రెండు దశలుగా విభజించవచ్చును. మొదటిది క్రియాదశ. ఈ దశలో శైలిక పటిష్ఠంగా ఉండి హెచ్చు శక్తితో పరిసర ద్రవం మీద ఆఘాతం లేదా దెబ్బను వేస్తుంది. ఫలితంగా ద్రవం కదలి, జీవి వ్యతిరేక దిశలో ప్రయాణిస్తుంది. రెండవ యధాస్థితి దశలో (Recovery stroka) లో శైలిక ఆధారభఅగం వెనుకకు వంగటం ప్రారంభిస్తుమ్ది. ఈ వంపుదేరటం క్రమమ్గా శైలిక అంత్యానికి విస్తరించి శైలిక తిరిగి దృఢంగా అవుతుంది. మళ్ళీ క్రియాదశ మొదలవుతుంది. ఈ విధంగా శైలికలు ఒకే సమయంలో ఒకే దిశలో చలించడాన్ని ఏకకాలిక లయ అంటారు.
మూలాలు
వర్గం:జీవ శాస్త్రము
వనిత టీవీ
అన్ని టివీల్లోకి వనిత టివీ (Vanitha TV) విభిన్నమైనది. అక్టోబరు 9 2008న ఈ టివి ప్రారఒభమైనది. మొదటి ఏడాదిలోనే ఎన్నో విజయాలను సాధించింది.
లీనా జుమానీ
లీనా జుమానీ జోషి గుజరాత్‌కు చెందిన సినిమా నటి. మోడల్. కుంకుమ్ భాగ్య సీరియల్ లో తనుశ్రీ తను మెహతా గా నటించి గుర్తింపు పొందింది.
వనిత టీవీ
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు టీవీ ఛానళ్ళు
లీనా జుమానీ
జననం
లీనా జుమానీ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అహ్మదాబాద్ నగరంలో జన్మించింది.
నటనారంగం
టెలివిజన్ సీరియల్ బందినిలో ఖేమీ అనే పేద పల్లెటూరి అమ్మాయిగా నటించింది. ఆ తరువాత కోయి ఆనే కో హై (సుహాసి), తుజ్ సంగ్ ప్రీత్ లగై సజ్నా, ఆహత్‌, తేరే లియే, గంగా కీ ధీజ్‌లో పాఖీ, ఛోటీ సి జిందగీ, పునర్ వివాహ్‌, పియా కా ఘర్ ప్యారా, అమిత కా అమి వంటి సీరియళ్ళలో కూడా నటించింది. కుంకుమ భాగ్య సీరియల్ లో ప్రధాన ప్రతినాయకి తనుశ్రీ (తను) పాత్రను పోషించింది. 2019లో నిష్క్రమించి, 2021లో తిరిగి వచ్చింది. విక్రమ్ భట్ మాయ 2లో ప్రియాల్ గోర్ సరసన కూడా ప్రధాన పాత్ర పోషించింది. హిమ్మత్‌వాలా సినిమాలో ఒక పాత్ర పోషించింది. మాడ్వెంచర్స్ పాకిస్తాన్‌ అనే రియాలిటీ షో కూడా పాల్గొంది.
సదిశ రాశుల విశ్లేషణ
thumbnail|కుడి|సదిశ జ్యామితీయ సూచన సదిశ : పరిమాణము,దిశ ఉన్న రాశులంటారు.గణణాత్మకంగా దిశాత్మక రేఖీయ ఖండమును సదిశ రాశులంటారు. ఉదా : స్దానభ్రంశము,వేగము,ద్రవ్యవేగము,త్వరణము,బలం,మొదలైనవి. దిశ నిక్షిప్తంగా వున్నటువంటీ ఏ రాశినైనా సదిశరాశి అంటారు.యదార్ధ సదిశకు 3 దిశలలుండాలి.కని కంతి వేగము,విద్యుత్ ప్రవాహములాంటి వటికి అనేక దిశలుండటం వలన సదిశలుగా పరిగణించకూడదు.కొన్ని సదిశలుకు భ్రమణాక్షము వుంటుంది. అందువల్ల దిశ నిర్దారణ చేయలేము. కవున వటిని మిధ్యా సదిశలంటారు.కోణీదయ వేగము మిధ్యా సదిశరశి.వీటీనే అక్షీయ సదిశలంటారు.సదిశలు సమాంతర చతుర్భుజ బల నియమాన్ని పాటీస్తాయి. దానిని బట్టి సదిశ సంకలనాన్ని వివరించవచ్చు. సదిశ - జ్యామితీయ సూచన : సదిశను జ్యామితీయంగా దిశాత్మక రేఖీయ ఖండముచే సూచించ వచ్చును.సదిశను బాణము గుర్తు కల్గిన సరళరేఖగా సూచిస్తారు.సరళరేఖ పొడవు సదిశ పరిమాణాన్ని,బాణము గుర్తు దిశను సూచిస్తాయి.ఉదాహరణకు వస్తువు స్ధానభ్రంశము 10 మీటర్లు అయిన దీనిని AB అను సరళరేఖగా సూచించనచ్చు. AB→ అని పిలుస్తారు.5 మీటర్లు, ఒక సెం.మీ.గా తీసుకుంటే 2 సెం.మీ.పొడువు గల రేఖ పరిమాణమును సూచించును. బాణము గుర్తు దిశను సూచించును. A ను తొలి బిందువని,B ను అంత్య బిందునవని అంటారు. సదిశ రకాలు : 1. సమాన సదిశలు ; రెండు సదిశలు సమాన పరిమాణము,ఒకె దిశ ఉన్న ఆ రెండు సదిశలు సమానము.వాటిని గ్రాఫ్ రూపమున నూచించినపుడు ఒకే పొడువు ఉంటాయి. 2. ఋణ సదిశలు : దత్త సదిశకు వ్యతిరేక దిశ కలిగియున్న సదిశను ఋణ సదిశ అంటరు. AB = a అయిన BA = -a అవుతుంది. 3. శూన్య సదిశ : శూన్య పరిమాణము వూన్నసదిశను శూన్య సదిశ అంటారు. అనగా సదిశ యొక్క తొలి, తుది బిందువులు ఏకీభవిస్తాయి. 4. సరియ్తెన సదిశ : ఏ సదిశ పరిమాణము శూన్యము కకుండా వుంటుందో అనగా కొంత పరిమాణాన్ని కల్గి వుంటుందో దానిని సరియైన సదిశ అంటారు. 5. ప్రమాణ సదిశ : ఏ సదిశ పరిమాణముకు, ,ప్రమాణ విలువ వుంటుందో దానిని ప్రమాణ సదిశ అంటారు. ప్రమాణ సదిశ, సదిశ యొక్క దిశను తెలియచేస్తుంది. ấ = a పరస్పరము లంబముగా వూన్న ప్రమాణ సదిశలను లంబ ప్రమాణ సదిశలంటారు (Orthogonal Unit Vector). వీటీని i, j, k లచే సూచిస్తారు. అదిశ, సదిశగా మారవలెనంటే దానిని ప్రమాణ సదిశచే గుణించవలెను. 6. సజాతి సదిశలు : వేర్వేరు పరిమాణాలుండి,ఒకే దిశవ్తెపు వున్న సదిశలను సజాతి సదిశలు అంటారు. 7. సరేఖీయ సదిశలు : రెండు లేక అంతసకన్న ఎక్కవ సదిశలు సమాంతరంగా గాని,వ్కతిరేక సమాంతరంగా గాని వున్నపుడు వటిని సరేఖీయ సదిశలంటారు. 8. అనుషక్త సదిశలు : రెండు, అంతకన్న ఎక్కవ సదిశలు, ఒక బిందువు వద్ద కలియుచున్న వాటిని అనుషక్త సదిశలు అంటారు. 9. సమతల సదిశలు : ఒకే తలములో యున్న సదిశలను సమతల సదిశలు అంటారు. 10. స్ధాన సదిశ : ఒక బిందువును నిరూపక వ్కవస్ధను బట్టి సూచించే సదిశను స్ధాన సదిశ అంటారు. thumbnail|కుడి|స్ధాన సదిశ OA = స్ధానసదిశ OA =( x-0)i + (y-0)j + (z-0)k =xi+yj+zk =r
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఫీనిక్స్ నగరం
ఆరిజోనా రాష్ట్రంలోని అతిపెద్ద నగరం 'ఫీనిక్స్ (Phoenix)'. అంతేకాక ఇది అరిజోనా రాష్ట్ర రాజధాని కూడా. అలాగే అమెరికా నగరాలలో జనసాంధ్రతలో 5వ స్థానంలో ఉంది.నగరంలోని నివాసితుల సంఖ్య 1,552,259. ఫీనిక్స్ నగరపాలనా ప్రదేశంలో ఫీనిక్స్ నగరం ప్రధాన కేంద్రం. నగరపాలిత ప్రదేశంలో నివాసితుల సంఖ్య 4,281,899. అమెరికాలో ఇది 12వ స్థానంలో ఉన్న నగరపాలితం.మారికోపా కౌంటీకి ఫీనిక్స్ నరమే కౌంటీ నియోజకవర్గం. ఈ ఫీనిక్స్ నగరం దేశంలో అతిపెద్ద భూభాగం ఉన్న నగరం.