cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
భారత చైనా యుద్ధం 1962
ప్రదేశం
యుద్ధం మిగిల్చిన విషాదం జవహర్‌లాల్‌ రాజకీయ జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. చైనాతో సోదరభావం నినాదంతో సాగిన విధానాలు విఫలమవడం నెహ్రూకు అంతులేని విషాదాన్ని తెచ్చిపెట్టింది. సైన్యం, ప్రభుత్వ విభాగాల నుంచి పెద్ద ఎత్తున విమర్శల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. యుద్ధంలో అంతులేని సైనిక నష్టానికి దేశం మొత్తం నెహ్రూ, కృష్ణమీనన్‌లను వేలెత్తి చూపించాయి. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన ఒకటిన్నర దశాబ్దాల తర్వాత కూడా సైనిక ఆయుధ సంపత్తిని ఆధునీకరించుకోని వైఫల్యాన్ని ఎండగట్టాయి. హిందీ ఛీనీ భాయి భాయి అంటూ సాగిన భారత విధానాలు ఎందుకు పనికి రావని తేలిపోయాయి. సాక్షాత్తూ భారత రాష్ట్రపతి సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్‌ కూడా యుద్ధానికి సన్నద్దమవడంలో నెహ్రూ నిర్లక్ష్యం వహించారంటూ విమర్శించడం ప్రధానికి మింగుడు పడలేదు. అందుబాటులో ఉన్న వనరుల్ని కూడా సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోయిందని భారత్‌పై విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి. సరైన ఎయిర్‌బేస్‌లు లేని చైనాను గగనతలం నుంచి కట్టడి చేసే అవకాశాలను భారత్‌ వినియోగించుకోలేకపోయింది. భారీ సంఖ్యలో ఉన్న చైనా మిలటరీ బలగాలను చూసి భారత్ సైన్యం మనోధైర్యాన్ని కోల్పోయిందని నివేదికలు తేల్చి చెప్పాయి. యుద్ధం మిగిల్చిన ఓటమితో నాటి రక్షణ మంత్రి కృష్ణ మీనన్‌ పదవిని కోల్పోవాల్సి వచ్చింది. రక్షణ శాఖ ఆధునీకరణకు జరగకపోవడానికి నైతిక బాధ్యత వహిస్తూ మీనన్‌ రాజీనామా చేశారు. అదే సమయంలో చైనా యుద్ధం స్ఫూర్తితో జమ్మూ కశ్మీర్‌లో పాక్‌ చొరబాట్లు ప్రారంభించింది. చివరకు అది కాస్త 1965 రెండో కశ్మీర్‌ యుద్ధానికి దారి తీసింది. ఆ తర్వాత ఇండో-పాక్‌ యుద్ధానికి పాక్‌ తెగించడానికి కూడా చైనా చొరబాట్లే ప్రేరకమయ్యాయి. యుద్ధం మిగిశాక కారణాలను అన్వేషించేందుకు ప్రభుత్వం నియమించిన హెండర్సన్‌ బ్రూక్స్‌-భగత్‌ రిపోర్టులో ప్రభుత్వ వైఫల్యాన్ని తప్పుపట్టడం నెహ్రూను తీవ్రంగా కుంగదీసింది. అదే సమయంలో అంతర్జాతీయంగా కూడా భారత్‌ తీవ్ర విమర్శల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఏ మాత్రం సన్నద్ధత లేని సైన్యంతో సముద్ర మట్టానికి అత్యంత ఎత్తులో యుద్ధానికి దిగడం ఆత్మహత్యా సాదృశ్యమని తెలిసి భారత్‌ మొండిగా యుద్ధానికి దిగిందని బ్రిటిష్‌ పత్రికలు విమర్శించాయి. నిజానికి యుద్ధ సమయంలో భారత్‌ అమెరికా వైమానిక సాయాన్ని కోరినా కెన్నడీ ప్రభుత్వం అందుకు నిరాకరించింది. చైనా చేసిన నమ్మకద్రోహం, నెహ్రూ విదేశాంగ విధానాల విఫలమవడంపై పెద్ద ఎత్తున విమర్శల్ని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఆ కుంగుబాటుతోనే యుద్ధం జరిగిన రెండేళ్లకు 1964లో నెహ్రూ కన్నుమూశారు.
ఇండో చైనా యుద్ధం భారత్‌‌ చాలా గుణపాఠాలే నేర్పింది. దేశ పాలకులు, సైన్యం సన్నద్ధత సంగతి పక్కనపెడితే ఆర్థిక భారంతో అస్థిరంగా ఉన్న దేశానికి యుద్ధం కొత్త సమస్యల్ని తెచ్చిపెట్టింది. పరువు కోల్పోయే పరిస్థితిలో నాటి ప్రధాని నెహ్రూ అమెరికా వైమానిక సాయం కోసం ఆర్ధించినా ఫలితం లేకపోయింది. చైనాతో యుద్ధానికి నెహ్రూ నైతిక బాధ్యత వహించాల్సి వచ్చింది. అమెరికాతో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను మెరుగుపరుచుకునేందుకు భారత్‌ ప్రయత్నాలు సత్ఫలితానివ్వలేదు. 1962 యుద్ధ సమయంలో భారత్‌తో మిశ్రమ సంబంధాలను కొనసాగించిన పాకిస్తాన్‌ తర్వాతి కాలంలో చైనాకు ఆప్త దేశంగా మారిపోయింది. సోవియట్‌ యూనియన్‌తో రాసుకుపూసుకు సాగిన భారత్‌-రష్యా సంబంధాలపై కూడా విమర్శలు వెల్లువెత్తాయి. అలీనోద్యమానికి కృషి చేసిన నెహ్రూ ఓ దశలో తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. యుద్ధ సమయంలో భారత్‌ సాయం కోసం అర్ధించినా అమెరికా సహజబుద్ధిని ప్రదర్శించింది. యుద్ధ సమయంలో వైమానిక దళాలను వినియోగించడానికి అవసరమైన ఇంధనం, ఎయిర్‌బేస్‌లు లేకపోయినా చైనా గెలవడానికి ఇలాంటి సమాచార లోపం కూడా కారణమైంది. చైనా బలగాల ముప్పెట దాడితో ఉక్కిరిబిక్కిరైన భారత్‌ వైమానిక దళాల సాయం కోసం అమెరికా అధ్యక్షుడు జాన్‌ ఎఫ్‌ కెనడీకి లేఖలు కూడా రాశారు. 12స్క్వాడ్రన్ల ఫైటర్‌ జెట్లను, ఆధునిక రాడార్‌ వ్యవస్థను పంపాలని అర్దించారు. చైనా బలగాలను అడ్డుకోడానికి ఫైటర్‌ జెట్లతో పాటు భారత పైలెట్లు శిక్షన పొందే వరకు అమెరికా పైలట్లను కూడా పంపాలని విజ్ఞప్తి చేశారు. అయితే కెనడీ ప్రభుత్వం వీటిని తిరస్కరించింది. యుద్ధ సమయంలో క్యూబన్‌ మిస్సైల్‌ చిక్కుల్లో ఉన్న అమెరికా భారత్‌కు సాయం చేయడానికి నిరాకరించింది. ఫలితంగా అమెరికాతో సంబంధాలు కూడా దెబ్బతినడం మొదలైంది. అయితే చైనాతో యుద్ధ సమయంలో భారత్‌ విజ్ఞప్తి అమెరికా నుంచి 50లక్షల డాలర్ల విలువైన ఆటోమెటిక్‌ ఆయుధాలను పంపినట్లు 1962లో టైం వంటి పత్రికల్లో కథనాలు కూడా వచ్చాయి. వీటిల్లో హెవీ మోర్టార్లు, లాండ్‌మైన్స్‌, సి-130 హెర్క్యులెస్‌ ట్రాన్స్‌పోర్టర్లతో పాటు సాంకేతిక సిబ్బందిని కూడా అమెరికా పంపిందని వార్తలు వచ్చాయి. ఇక బ్రిటన్‌ బ్రెన్‌, స్టెన్‌ గన్లతో పాటు 150టన్నుల ఆయుధాల భారత్‌కు పంపిందని, ఆరు సరకు రవాణా విమానాలను కెనడా పంపించిందని, ఆస్ట్రేలియా కూడా భారీగా సహకరించిందని చెబుతారు. వీటి సంగతెలా ఉన్నా చైనా సైన్యాన్ని తిప్పికొట్టడానికి భారత్‌కు అవసరమైన ఫైటర్‌ జెట్లను పంపకపోవడం యుద్ధంలో ఓటమికి కారణమైంది.
పర్యవసానాలు
నెహ్రూ మరణం తర్వాత అధికారంలోకి వచ్చిన లాల్‌ బహదూర్‌ శాస్త్రి అలీనోద్యమానికి కట్టుబడి ఉంటూనే దేశ భద్రతకు పెద్దపీట వేశారు సోవియట్‌ యూనియన్‌ సహకారంతో దేశ రక్షణ రంగాన్ని ఆధునీకరించే ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. చైనా పీపుల్స్‌ రిపబ్లిక్‌, పాకిస్తాన్‌ల మైత్రీ నేపథ్యంలో భారత రక్షణ బడ్జెట్‌ను గణనీయంగా పెరంచారు. 1962 యుద్ధంలో భారత ఓటమి, చైనాతో స్నేహం ఇచ్చిన ధైర్యం దాయాదీ దేశం పాకిస్తాన్‌ భారత్‌ చొరబాట్లకు తెగించింది. దేశ విభజన సమయంలో చేసుకున్న ఒప్పందాలను కాలరాసి భారత భూభాగాల్లో చొరబాట్లను ప్రారంభించింది. కశ్మీర్‌ ఆక్రమణే ధ్యేయంగా గిరిజన తెగల్ని ఊసిగొల్పడం ప్రారంభించింది. జమ్మూ కశ్మీర్‌లో పాక్‌ చొరబాట్లు పెరగడంతో వాటిని తిప్పి కొట్టాలని లాల్‌బహదూర్‌ శాస్త్రి సైన్యాన్ని ఆదేశించాల్సి వచ్చింది. 1965 సెప్టెంబరు 20లో పాక్‌ సైన్యం దుందుడుకు వైఖరితో కశ్మీర్‌లో ఘర్షణల్ని ప్రేరేపించింది. దీంతో ఎల్‌ఓసి వెంబడి భారత్‌ సైన్యాన్ని మోహరించింది. పంజాబ్‌ సరిహద్దుల్లో ఇరువైపులా భీకర కాల్పులుజరిగాయి. సరిహద్దుల్లో కొన్ని ప్రాంతాల్లో పాక్‌ పైచేయి సాధించిన కశ్మీర్‌‌లో కీలకమైన హాజీపూర్‌ పోస్టును భారత్‌ సైన్యం స్వాధీనం చేసుకుందిి. పాక్‌తో యుద్ధం కొనసాగుతుండగానే భారత్‌పై దాడికి చైనా మరోమారు సిద్ధమైంది. చైనా సరిహద్దుల్లో భారత్ ఆయుధాలను, ట్యాంకర్లను మోహరించిందని, వాటిని తొలగించకపోతే దాడికి దిగాల్సి ఉంటుందని లేఖరాసింది. అయితే శాస్త్రి సర్కారు వాటిని లెక్కచేయలేదు. చైనాకు గట్టి బుద్ధి చెప్పాలనే నిర్ణయంతో ఆరోపణల్ని తిప్పికొట్టింది. చైనా దురాక్రమణకు సిద్ధమైతే త్యాగాలకు సిద్ధపడాలని శాస్త్రి సైన్యానికి పిలుపునిచ్చారు. సరిహద్దుల్లోకి చొరబడితే చైనా సైన్యంతో తాడేపేడో తేల్చుకోవాలని సూచించారు. ఆ తర్వాత చైనా వెనక్కు తగ్గింది. అయితే ఈ యుద్ధంలో భారత్‌-పాక్‌లకు చెందిన 8వేల మమంది సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. చివరకు 1965 సెప్టెంబరు 23న ఐక్యరాజ్యసమితి జోక్యంతో ఇరుదేవాలు కాల్పుల విరమణను ప్రకటించాయి. పాక్‌, చైనాలతో అనుసరించాల్సిన వైఖరిపై కఠినంగా వ్యవహరించిన లాల్‌ బహదూర్‌శాస్త్రి దేశ రక్షణ విషయంలో ఏనాడు రాజీ వైఖరిని ప్రదర్శించలేదు.
ఇండో-చైనా యుద్ధం జరిగి యాభై ఏళ్లు పూర్తైనా సమస్యల పరిష్కారం మాత్రం జరగలేదు. తూర్పు, పశ్చిమ సెక్టార్‌లతో పాటు, హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల్లో 3వేల కిలోమీటర్ల పొడవైన సరిహద్దు సమస్యల్ని ఇరుదేశాలు పరిష్కరించుకోలేకపోయాయి. టిబెట్‌ సమస్యను కొలిక్కి తీసుకురాలేకపోయాయి. అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌ తవాంగ్‌ సహా వేల కిలోమీటర్ల భూభాగం విషయంలో తలెత్తిన వివాదాలు ఎక్కడివక్కడే ఉండిపోయాయి. భారత్‌-చైనాల యుద్ధానికి యాభై ఏళ్లు పూర్తైన తర్వాత కూడా ఈ పరిస్థితికి చాలా కారణాలే ఉన్నాయి. భారత్‌-చైనాలు పరస్పర అపనమ్మకంతోనే బంధాన్ని కొనసాగిస్తున్నాయి. లడఖ్‌, ఆక్సాయ్‌చిన్‌లలో చైనా భూభాగాలుగా గుర్తించడానికి నాటి ప్రధాని నెహ్రూ 1960లోనే అంగీకరించారని చైనా ఇప్పటికీ వాదిస్తోంది. చౌ ఎన్‌లై, నెహ్రూల మధ్య జరిగిన చర్చల్లో సెక్టార్ల వారీగా సమస్యను పరిష్కరించుకోడానికి అంగీకరించిన భారత్‌ అందుకు కట్టుబడలేదని ఆరోపిస్తోంది. 1962 యుద్ధం తర్వాత రెండు దశాబ్దాల పాటు ఇరుదేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు నిలిచిపోయాయి. 1980లో చర్చలు తిరిగి ప్రారంభమయ్యాయి. అయితే అరుణాచల్‌ ప్రదేశ్‌లోని తవాంగ్‌ విషయంలో ఇరుదేశాలు పట్టువీడకపోవడంతో అవి ఎక్కడ వేసిన గొంగళి అక్కడే అన్నట్లు ఉండిపోయాయి. చివరకు సెక్టార్ల వారీగా సరిహద్దు సమస్యల్ని పరిష్కరించుకునేందుకు 1993లో భారత్‌ అంగీకరించినా అవి కూడా ముందుకు కదల్లేదు. 2005లో చైనా వైఖరి మళ్లీ మొదటికి రావడంతో ఈ ప్రయత్నాలు కాస్త నిలిచిపోయాయి.
ఇక భారత్‌-చైనా సంబంధాల్లో మరో ప్రధాన సమస్య టిబెట్‌, టిబెట్‌ శరణార్ధులకు భారత్‌ ఆశ్రయమివ్వడాన్ని మొదట్నుంచి తప్పుపడుతున్న చైనా, భారత్‌ను శత్రుదేశంగా భావించే వరకు వెళ్లింది. 1958లో టిబెట్‌లో పెద్ద ఎత్తున అల్లర్లు చెలరేగడం, దలైలామాకు భారత్‌ ఆశ్రయమివ్వడంతో చైనా ఆగ్రహం కట్టలు తెంచుకుంది. చివరకు భారత్‌లో టిబెట్‌ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసుకోడానికి అంగీకరించడం చైనాకు మింగుడుపడలేదు. దీనికితోడు టిబెట్‌ వేర్పాటు వాదులకు సిఐఏ సహకారంతో భారత్‌ ఆయుధాలు, ఆర్థిక సహకారం అందిస్తోందనే అపోహ చైనాలో బలపడింది. 1962లో భారత్‌పై చైైనా దాడి చేయడానికి ఇది కూడా ఓ కారణమని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. భారత్‌లో ఏర్పాటైన టిబెట్‌ ప్రభుత్వం ఎలాంటి రాజకీయ కార్యక్రమాలు నిర్వహించకపోయినా, దానిని భారత ప్రభుత్వం గుర్తించకపోయినా చైనా అనుమానాలు మాత్రం తీరలేదు. ఇక చైనాతో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య సంబంధాలు 1950లోనే మొదలయ్యాయి. మొదట్లో చైనా నుంచి కోల్‌కత్తా మీదుగా మీదుగా టిబెట్‌కు ఆహార పదార్దాలను దిగుమతి చేసుకోడానికి భారత్‌ అనుమతించింది. 1954లో చేసుకున్న పంచశీల సూత్రాల్లో ప్రధానంగా చైనాకు చెందిన టిబెట్‌ రీజియన్‌-భారత్‌ల మధ్య వాణిజ్యం, సహకారం కూడా ఉంది. వాణిజ్య లావాదేవీల విలువతో సంబంధం లేకుండా పరస్పర సహకారం కోసమే ఈ ఒప్పందాలు జరిగాయి. అయితే 1961 నాటికి ఈ ఒప్పందాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు భారత్‌ నిరాకరించింది. దీనికి కారణం టిబెట్‌ ప్రాంతంలో తలెత్తిన ఉద్రిక్తతలతో పాటు పట్టు కోసం చైనా చేస్తోన్న ప్రయత్నాలు భారత్‌కు ముప్పుగా పరిణమిస్తాయనే ఆందోళనతో ఒప్పందాలను కొనసాగించడానికి నిరాకరించింది. అయితే చైనా మాత్రం టిబెట్‌ ప్రాంతంలో పెద్ద ఎత్తున చేస్తోన్న అభివృద్ధి పనులపై వ్యతిరేకతతోనే భారత్‌ వాణిజ్యానికి నిరాకరించిందని ఆరోపించింది. ప్రస్తుతం భారత్‌-చైనాల మధ్య 60బిలియన్‌ డాలర్ల వాణిజ్యం జరుగుతోంది. 2015నాటికి వంద బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరొచ్చని అంచనా.అయితే ఇందులో ఎక్కువగా చైనా దిగుమతులు ఉండటం ఆ దేశానికి లబ్ధి చేకూరుస్తోంది. భారత్‌ మాత్రం ఐటి, ఫార్మా, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ఎగుమతికే పరిమితమవుతోంది.
1962 యుద్ధంతో భారత్‌కు కొంత మేలు కూడా జరిగింది. చైనాతో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు దెబ్బతిన్న సమయంలో సోవియట్‌ యూనియన్‌తో భారత్‌ బంధం బలపడింది. ప్రపంచంలో బలమైన ఆర్థిక శక్తులుగా ఎదిగేందుకు భారత్‌, చైనాలు పోటీ పడటం కూడా అప్పుడే మొదలైంది. అంతులేని మానవ వనరులున్న రెండు దేశాలు పాశ్చాత్య దేశాలకు దీటుగా ఎదిగేందుకు ప్రయత్నాలు ముమ్మరం చేశాయి. 1960 తర్వాత సోవియట్‌-చైనా సంబంధాలు బలహీనమవడం, ఆ తర్వాత భారత్‌తో చైనా యుద్ధం ఆ దేశ విస్తరణ కాంక్షను బయటపెట్టింది అదేసమయంలో మాస్కో-ఢిల్లీల మధ్య మైత్రి బలపడింది. అదే సమయంలో చైనా-అమెరికాలు విభేదాలను పక్కనపెట్టి సహకరించుకోవడం మొదలైంది. సోవియట్‌ యూనియన్‌ పతనాననంతరం సమీకరణల్లో గణనీయమైన మార్పు వచ్చింది. అమెరికా పోటీదారుగా చైనా అవతరించే ప్రమాదం ఉందని గ్రహించి ఆ దేశం భారత్‌తో మైత్రిని కోరుకుంది. యుద్ధం తర్వాత విదేశీ సంబంధాల్లో భారత్‌కు ఎన్నో అవకాశాలు కలిసొచ్చినా అన్ని దేశాలతో మైత్రిని కొనసాగించాలనే విధానానికి కట్టుబడింది. 50ఏళ్ల కిందటి యుద్ధం తర్వాత ఎన్నో సమీకరణలు మారిపోయినా ఇరు దేశాల మధ్య పరస్పర నమ్మకం మాత్రం కుదరలేదు.
1962 అక్టోబరు 20 సరిహద్దుల్లో కంచె వేస్తున్న భారత బలగాలపై చైనా మెరుపు దాడి చేసింది. 80వేల మంది సైన్యంతో తూర్పు, పశ్చిమ సెక్టార్లపై విరుచుకుపడింది. ఇంతకీ కయ్యానికి కాలు దువ్వడానికి కారణమేంటో తెలుసా.......సరైన ఆయుధాలు, సన్నద్దత లేని సైన్యం నిస్సహాయ స్థితిలో పోరాడటానికి కారణం చైనా విస్తరణ వాదమే ప్రధాన కారణం. దీనికి తోడు చైనా అధ‌్యక్షుడిగా అంతులేని అధికారాన్ని అనుభవించిన మావోజెడాంగ్‌ ప్రాబల్యం క్రమేణా తగ్గుముఖం పట్టడంతో ప్రజల దృష్టిని మరల్చేందుకు యుద్ధాన్ని తెరపైకి తెచ్చారని చెబుతారు. అప్పటికే కమ్యూనిస్టుల అరాచకాలు, నిర్బంధాలతో విసిగిపోయిన ప్రజలు మావోకు వ్యతిరేకంగా ఏకమవడం ప్రారంభించారు. కమ్యూనిస్టు దేశంలో ఆ పార్టీ రెండో స్థానానికి పడిపోవడంతో మావోకు అధికారం కోల్పోతాననే భయం పట్టుకుంది. పార్టీపై, ప్రజల్లో పట్టు నిలబెట్టుకోవా లనుకున్నారు. ఈ విషయాలు సాక్షాత్తూ నాటి చైనా యుద్ధంలో వ్యూహకర్తగా ఉన్న వాంగ్ జిసి బయటపెట్టారు. విదేశీ విధాన సలహా కమిటీలో సభ్యుడైన వాంగ్‌ జిసి భారత్‌-చైనాల యుద్ధానికి యాభై ఏళ్లు పూర్తైన సందర్భంగా నాటి చేదు జ్ఞాపకాన్ని బయటపెట్టారు. ఇండో-చైనా యుద్ధం విషాదంతో కూడిన నాటకమని అసలు సంగతి చెప్పేశారు. వ్యవసాయాధారిత దేశంగా ఉన్న కమ్యూనిస్టు చైనాను పారిశ్రామీకరణ, ఆధునికతల వైపు పరుగులెత్తించాలని గ్రేట్‌ లీఫ్ ఫార్వార్డ్‌ ఉద్యమాన్ని చేపట్టి మావో జెడాంగ్‌ చేతులు కాల్చుకోవడంతో దేశం దృష్టిని మరల్చేందుకు భారత్‌తో యుద్ధానికి దిగినట్లు ప్రకటించారు. యుద్ధంలో చైనా సాధించిన విజయంతో సరిహద్దుల మీద భారత్‌కున్న హక్కులకు తెరపడిందని.. దీర్ఘకాల శాంతికి దారి తీసిందంటూ.. చైనాకు చెందిన రాజకీయ, వ్యూహ, విశ్లేషకుల అభిప్రాయాలతో వాంగ్‌జిసి విభేదించారు. తన స్థానంపై తలెత్తిన భయంతోనే మోవోజెడాంగ్ భారత్‌తో యుద్ధానికి ఆదేశించారని అని వాంగ్ ప్రకటించారు. గ్రేట్ లీఫ్ ఫార్వార్డ్ విఫలం చెందిన మూడు సంవత్సరాల తర్వాత 1962లో మావోజెడాంగ్ అధికారం, ఆధిక్యత కోల్పోయి ద్వితీయ స్థానానికి పడిపోయారు. ఆ సమయంలో తిరుగుబాటు పట్ల మావో ఆసక్తితో ఉన్నారని వాంగ్ గుర్తు చేశారు. గ్రేట్ లీఫ్ ఫార్వార్డ్ ఉద్యమంలో భారీగా ప్రజలు మృతి చెందడంతో జెడాంగ్ స్థానం బలహీన పడింది. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ చైనా ఉన్నత స్థానం నుంచి తప్పుకోవాల్సిన పరిస్థితి వచ్చినా.. చైనా పీపుల్స్‌ లిబరేషన్‌ ఆర్మీపై అధికారాన్ని కలిగి ఉండటం జెడాంగ్‌కు కలిసొచ్చిందన్నారు. నాటి టిబెట్ కమాండర్‌ను పిలిపించి యుద్ధంలో గెలవగలమనే నమ్మకం ఉందాని వాకబు చేయడం., దానికి పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ టిబెట్ రెజిమెంట్‌కు కమాండర్‌గా ఉన్న జాంగ్ సునాయాసంగా గెలవగలమని సమాధానమివ్వడం మావోకు ఉత్సాహానిచ్చిందని అని వాంగ్ జిసి అసలు రహస్యాన్ని బయటపెట్టారు.
ఓ వైపు చైనా ద్వైపాక్షిక చర్చల ద్వారా భారత్‌ను ఒంటరి చేసే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నా వాటిని భారత పాలకులు పసిగట్టలేకపోయారు. టిబెట్‌ వ్యవహారంలో 1958 నుంచే విభేదాలు మొదలైనా వాటిని పరిష్కరించడంలో భారత్‌ విఫలమైంది. ఇక సైన్యాన్ని తరలించడానికి వీలుగా టిబెట్‌లో పెద్ద ఎత్తున రోడ్ల నిర్మాణం జరిగిన నిఘా వర్గాలు గుర్తించలేకపోయాయి. వీటన్నంటికంటే చైనా యుద్ధానికి సన్నద్దమవుతున్న సమయంలో దేశ పాలకులు విదేశాల్లో చక్కర్లు కొట్టారు. ఇదేదో రాజకీయ నేతలు చేసిన విమర్శ కాదు నాటి విదేశాంగ శాఖ కార్యదర్శి ఆర్‌కె.కల్హా వెల్లడించిన చేదు వాస్తవం. యుద్ధ మేఘాలు ముంచుకొచ్చిన సమయంలో రక్షణ మంత్రి వికె.కృష్ణమీనన్‌ 1962 సెప్టెంబరు 17 నుంచి 30వరకు న్యూయార్క్‌లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి సాధారణ సభల్లో పాల్గొనడానికి వెళ్లిపోయారు. ఇక ప్రధాని నెహ్రూ 1962 సెప్టెంబరు 8న కామన్‌వెల్త్‌ దేశాల ప్రధానుల సమావేశంలో పాల్గొనడానికి వెళ్లిపోయారు. అట్నుంచి అటే పారిస్‌, లాగోస్‌, అక్రాలలో పర్యటించి అక్టోబరు2న స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చారు. తిరిగి అక్టోబరు 12న కొలొంబో పర్యటనకు వెళ్ళి 16న తిరిగి ఢిల్లీ చేరుకున్నారు. ఇక చీఫ్‌ ఆర్మీ స్టాఫ్‌ లెఫ్ట్‌నెంట్‌ జనరల్‌ కౌల్‌ వ్యక్తిగత సెలవుపై కశ్మీర్‌ పర్యటనకు వెళ్లిపోయారు. ఇక డైరెక్టర్‌ ఆఫ్‌ మిలటరీ ఆపరేషన్స్‌ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్‌ క్యారియన్‌ విక్రాంత్‌ వ్యవహారాల్లో మునిగిపోయారు. కీలక నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో జరిగిన జాప్యానికి భారత్‌ భారీ మూల్యమే చెల్లించాల్సి వచ్చింది. పాలనా నేతలు, ఆర్మీ అధికారులు అందుబాటులో లేకపోవడంతో అక్టోబరు20న చైనా దండెత్తినపుడు భారత సైన్యం నిస్సహాయంగా లొంగిపోవాల్సి వచ్చింది.
భారత్‌పై చైనా దాడికి కారణాలేమైనా చైనా వైఖరిని మాత్రం సందు దొరికినపుడల్లా బయటపెడుతూనే ఉంది. టిబెట్‌ విషయంలో భారత్ వైఖరిపై ఉన్న అక్కసుతో నెహ్రూకు బుద్ధి చెప్పాలని మావో భావించాడని నాటి చైనా ప్రధాని లీ షావో వెల్లడించారు. 1962యుద్ధం భారత్‌కు బుద్ధి చెప్పడానికేనని స్వీడన్‌ రాయబారితో కూడా లీ వ్యాఖ్యనించడం ఇందుకు ఉదాహరణ. భారత్‌ చైనాల మధ్య ప్రధాన సమస్య మెక్‌మోహన్‌ లైన్‌కు సంబంధించింది కాదని టిబెట్‌ విషయంలోనే తమ అభ్యంతరాలని 1964లో నేపాలీ రాయబార బృందంతో మావో జెడాంగ్‌ స్పష్టం చేశారు. హిమాలయాల విషయంలో తమకెలాంటి సందే‍హం లేదని, సరిహద్దుల సమస్యను పరిష్కరించాలన్నదే తమ అభిమతమని మావో రష్యాతో కూడా స్పష్టం చేసినట్లు రక్షణ శాఖ నివేదికలు వెల్లడించాయి. చైనాకు వ్యతిరేకంగా భారత్‌‌ను ముందుంచి రష్యా, అమెరికాలు దాగుడుమూతలాడుతున్నాయనే అనుమానం కూడా 1962 యుద్ధానికి దారితీసిందని రక్షణ రంగ నిపుణుల అంచనా.కెన్నడీ, కృశ్చేవ్‌లను కట్టడి చేయాలంటే భారత్‌కు బుద్ధి చెప్పడమే మార్గమని మావో భావించినట్లు చెబుతారు.
సాంస్కృతిక జీవనంలో ఈ యుద్ధం
ఈ యుద్ధం గురించి బ్రిగేడియర్ జాన్ డాల్వి రాసిన అత్యంత వివాదాస్పదమైన యుద్ధ స్మారక పుస్తకం, హిమాలయన్ బ్లండర్. యుద్ధ కారణాలు, పర్యవసానాలు, పరిణామాలను ఈ పుస్తకం వివరిస్తుంది. బ్రిగేడియర్ డాల్వి భారత సైన్యంలో పనిచేశాడు. యుద్ధం గురించి ప్రత్యక్ష సాక్షి కథనం, ఈ పుస్తకం. ప్రచురించిన తర్వాత, భారత ప్రభుత్వం ఈ పుస్తకాన్ని నిషేధించింది.
ఇవి కూడా చూడండి
నాథూ లా, చో లా ఘర్షణలు
మూలాలు
వర్గం:భారత చైనా యుద్ధాలు
కొండ్రు పుష్పలీల
కొండ్రు పుష్పలీల (జ.1963) తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకురాలు, మాజీ మంత్రి. భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ తరపున ఇబ్రహీంపట్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ప్రాతినిథ్యం వహించింది. మహిళా, సాంఘిక సంక్షేమ శాఖ మంత్రిగా పనిచేసింది.
వివాహం
పుష్పలీలకు 1981 లో కొండ్రు రాందాస్ తో వివాహం జరిగింది. వీరికి ఇద్దరు పిల్లలు.
రాజకీయ జీవితం
ఈవిడ షెడ్యూల్డ్ కులాల వర్గీకరణ కోసం పోరాటం చేసింది. 'ప్రజల వద్దకు పాలన' సమయంలో తెలుగుదేశం పార్టీ లోని చేరింది. 1999లో ఇబ్రహీంపట్నం శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీచేసి, పదిహేను సంవత్సరాల కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ పాలనను ఓడించింది. అనంతరం తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిలో చేరింది. ఆ పార్టీలో టికెట్టు రాకపోవడంతో అటుతరువాత భారతీయ జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి, పిసిసి కార్యదర్శి అయింది. 2014 ఎన్నికల్లో భారతీయ జనతా పార్టీ తరపున వికారాబాదు అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుండి పోటిచేసి ఓడిపోయింది.
మూలాలు
వర్గం:1963 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:పార్టీలు ఫిరాయించిన రాజకీయ నాయకులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా మహిళా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:రంగారెడ్డి జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ మహిళా శాసన సభ్యులు
పిల్లితేగ
thumb|కోతకోసిన పిల్లితేగ కట్టలు పిల్లితేగ<font style="background-color: rgb(254, 246, 231);"> లేదా తోటతేగ లేదా పిచ్చుకతేగ (శాస్త్రీయనామము-ఎస్పారగస్ అఫీషినలిస్) అనేది ఒక వసంత ఋతువులో పండే ఆకుకూర,, ఎస్పారగస్ జన్యువుకు చెందిన ద్వైవాత్సరిక మొక్క (రెండేళ్లకన్నా ఎక్కువకాలం బ్రతికేది).
ఇదొకప్పుడు లిల్లీ కుటుంబంలోకి ఉల్లి, వెల్లుల్లి జాతులతోపాటు వర్గీకరించబడింది. కాని, లిలియాసియే కుటుంబము తర్వాతికాలంలో సవరింపబడి, ప్రస్తుతం ఉల్లిజాతి కూరలు అమరిల్లిడాసే కుటుంబంలో,, పిల్లితేగ ఎస్పారగసే కుటుంబంలో చేర్చబడ్డాయి. ఈ పిల్లితేగ ఐరోపా, పశ్చిమ-సమశీతోష్ణ ఆసియాఖండ ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా సాగుచేయబడుతోంది.
జీవశాస్త్రం
ఎడమ|thumb|బిరుసుగా మారకముందున్న పిల్లితేగ కాండం పిల్లితేగ అనేది సాధారణంగా 100-150 సెం.మీ||లు (39-59 అంగుళాలు) పొడుగు పెరిగే ఒక పత్రహారిత, ద్వైవాత్సరిక మొక్క. ఇది లావైన కొమ్మలతో, అతిసన్నమైన ఆకులతో (నిజానికి ఆ ఆకులు 6-32 మి.మీ||లు పొడవుతో, 1 మి.మీ వెడల్పుతో సూదుల్లా ఉంటాయట) ఉంటుంది. దీని ఆకులు పదిహేనేసి కలిసిపోయి ఒక గులాబిపువ్వులా ముడుచుకొని ఉంటాయి. పిల్లితేగ పువ్వులు గుడిగంట ఆకారంలో, ఆకుపచ్చ-తెలుపు లేదా పసుపురంగులో 0.18-0.26 అంగుళాలు పొడవుగలిగి ఆరురేకులు ఒకదానితోనొకటి అతుక్కుపోయుంటాయి. అవి గుత్తికి రెండు-మూడుచొప్పున రెమ్మలకు పూస్తాయి. మగ-ఆడపూవులు వేర్వేరు మొక్కలకు పూస్తాయి, కాని ఒకే మొక్కకు మగ-ఆడపూవులు పూసిన సందర్భాలూ ఉన్నాయి. పిల్లితేగ పండ్లు చిన్నగా, ఎర్రని గింజల్లాగ 6-10 మి.మీ||ల అడ్డకోలత (డయామీటరు) కలిగి పండుతాయి. కానీ, అవి విషపూరితాలు.
చరిత్ర
పిల్లితేగను దానియొక్క సున్నితమైన రుచికి, మూత్ర/మలవిసర్జన వర్ధక గుణాలకు, కేవలం ఒక ఆకుకూరగానే గాక, ఆయుర్వేద ఔషధముగా కూడా వాడుతున్నారు. క్రీ.పూ3000నాటి ఈజిప్టు పురాతత్త్వ చిత్రాల ప్రకారం  పిల్లితేగను ఒక కానుకగా మరొకరికి సమర్పించేవారని తెలిసింది. పూర్వకాలం నుండి, దీనిని ఎక్కువగా సిరియా, స్పెయిన్ దేశస్థులు తినేవారు. యవనులు (గ్రీకులు), రోమన్లు దీనిని సాగుకాలంలో పచ్చి-తాజా కూరగా వంటలలో వాడి, ఇది పెరగని చలికాలంలో దీనిని తినడానికి ఎండబెట్టి, పొడిగా దాచుకునేవారు. ప్రపంచపు పురాతన వంటల పుస్తకాలలో ఒకటైన "డ.రి. కోఖ్వినేరియా" అనే సా.శ. 3వ శతాబ్దపు పుస్తకంలో (మొట్టమొదటిగా) ఈ పిల్లితేగను వాడి వంటచేసే తయారీవిధానం రాయబడింది.
పూర్వం యవనుల చికిత్సకుడైన "గేలన్ " ఈ పిల్లితేగను ఒక ప్రయోజనకరమైన మూలికగా సా.శ. 2వ శతాబ్దంలో అభివర్ణించాడు. రోమన్ల శకం ముగిసిన పిమ్మట ఈ పిల్లితేగ కాస్త మధ్య-ఆసియా దేశాలకు పాకింది. "అల్-నఫ్-జావి" అనే అరబ్బు రచయిత పిల్లితేగ కామవాంఛను పెంచి, పురుషులలో వీర్యాన్ని వృద్ధిచేస్తుందని తన "సౌగంధికోపవనము(ద పర్ఫ్యూముడ్ గార్డెన్) అనే పుస్తకంలో రాశాడు. భారతదేశపు కళింగప్రదేశస్థుడైన కళ్యాణమల్లుడు అనే శృంగారరస కవి "అనంగరంగమ్"అనే తన శృంగారపుస్తకంలో పిల్లితేగలోని భాస్వరిక గుణాలు(ఫాస్ఫరస్) అలసటను, ఆకలిలేమిని నయం చేయడంలో సహకరిస్తాయని రాశాడు. సా.శ.1469 వరకు పిల్లితేగ ఐరోపాలో కేవలం పరాస(ఫ్రెంచ్) నివాసాలు, ఆశ్రమాలలోనే సాగుచేయబడేది. ఆంగ్లదేశస్థులు(ఇంగ్లాండ్ వారు) దీనిని తినడం సా.శ. 1538లో ప్రారంభించగా, శార్మణ్యులు(జర్మన్లు) సా.శ. 1542లో తినడం ప్రారంభించారు.
పిల్లితేగలోని రుచికరమైన, సున్నితమైన భాగాలు దాని కొసలు. ఇది ఆధునిక ప్రపంచంలో సా.శ. 1850 నుండి అమెరికా ఐక్యరాష్ట్రాల ద్వారా ప్రపంచమంతా వ్యాపించింది.
పోషక విలువలు
లేత పిల్లితేగలే తినడానికి యోగ్యమైనవి, ఒకసారి మొగ్గలు వేసాక, ఇంక కాండాలు బెరడుకట్టినట్టు గట్టిగా అయిపోతాయి.
పిల్లితేగలో దాదాపు 93 శాతం నీరే ఉంటుంది. ఇవి క్యాలరీలు, సోడియం పరంగా తక్కువశాతం కలిగివుంటాయి. ఇవి వైటమిను-బీ6, ఖటికం(క్యాల్షియం), మగ్నం(మెగ్నీషియం) , తుత్తునాగం(జింక్)ల విలువలు బాగా కలిగుండి, పీచుపదార్థాలు, మాంసకృతులు, బీటా-కెరొటీన్, వైటమిను-సీ,ఈ,కేలు, థియామీను, రైబోఫ్లావిన్, రూటిన్, నియాసిన్, ఫోలికామ్లం, ఇనుము, భాస్వరం(ఫాస్ఫరస్), పటాసం(పొటాషియం), తాంరం(కాపర్),మంగనం(మాంగనీస్), సెలీనియంతోపాటు వర్ణం(క్రోమియం) కలిగివుంటాయి. ఎమీనో-ఆమ్లమైన "ఎస్పారజీన్" పిల్లితేగ ఆంగ్లనామమైన "ఎస్పారగస్" నుండి వచ్చింది.
పిల్లితేగను ఊరబెట్టి కూడా తినవచ్చు. కొన్ని దుకాణాలు అలా ఊరిన పిల్లితేగలను జాడీలలో పెట్టి అమ్ముతాయి కూడా.
పిల్లితేగ కాండము యొక్క లావునుబట్టి దాని వయసు అంచనావేస్తారు. లావుపాటి కాండాలున్నపిల్లితేగలను ముదిరిన వాటిగా గుర్తిస్తారు. అటువంటివి తినడానికి కష్టంగానుంటాయి. ఒకొక్కసారి అలా ముదిరినవాటిని తొక్కతీసి తింటారు. అటువంటప్పుడు అవి త్వరగా ఉడుకుతాయి. పిల్లితేగకు ఒకవైపు చివరిభాగం మట్టితో ఉంటుంది కాబట్టి నీటితో చక్కగా శుభ్రంచేసుకొని తినాలి.
పచ్చని పిల్లితేగలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తినబడతాయి. కాని కొన్ని దేశాలలో వీటి దిగుమతులు సంవత్సరం పొడవునా ఉండవు. అటువంటి దేశాలలో ఇవి అరుదుగా లేదా కాలానుగుణంగా తినబడతాయి. ఐరోపాలో పిల్లితేగలు బాగాపండే కాలం భోజనప్రియులకు పండుగకాలం! యూ.కేలో వీటి సాగుకాలం ఏప్రిల్ నెలనుండి మే మధ్యవరకు ఉంటుంది. ఇది దొరికేకాలం తక్కువ కాబట్టి దీని ధర కొంచెమెక్కువే ఉంటుంది.
తెలుపు పిల్లితేగ- వాయువ్య ఐరోపా , పశ్చిమాసియా
కుడి|thumb|బంగాళదుంపలతోపాటు వడ్డించబడిన తెల్లపిల్లితేగ
పిల్లితేగ నెదర్లాండ్స్, స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్, పోలాండ్, బెల్జియం, జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, టర్కీ, ఇటలీ, స్విట్జర్లాండ్ దేశాలలో బాగా ప్రశస్తిపొందినది. పైగా ఆయా దేశాలలో ఇది తెలుపురంగులో దొరుకుతుంది. దీనిని సాగుచేసేటప్పుడు కాండాన్ని పూర్తిగా మట్టితో కప్పివేస్తారు, సూర్యరశ్మి తగలకపోయేసరికి కిరణజన్యు సంయోగక్రియ (ఫోటోసింథసిస్) జరగక దీని కాండం పచ్చబడకుండా తెలుపురంగులోకి మారిపోతుంది.పచ్చపిల్లితేగతో పోలిస్తే, ఈ తెలుపు పిల్లితేగను పండించేచోట దానిని "తెల్లబంగారం" లేదా "ఏనుగు దంతం"గా పిలుస్తూ ఒక రాచకూరగా పరిగణిస్తారంట. తెలుపు పిల్లితేగ పచ్చపిల్లితేగకన్నా తక్కువ చేదుగా, ఎక్కువ సున్నితంగానుంటుంది గనుక, తెలుపు పిల్లితేగ యొక్క తాజాదనానికి ఎక్కువ విలువ ఇస్తారు.
కాలానుగుణంగా (సాధారణంగా ఏప్రిల్ నుండి జూన్ వరకు), పిల్లితేగలను హోటళ్ల మెన్యూలలో ప్రకటిస్తారు. పరాస (ఫ్రెంచ్) ఆహారశైలి ప్రకారం దీనిని నీటిలో ఉడికించి లేదా ఆవిరిపై ఉడికించి, కరిగించిన వెన్న లేదా ఆలివ్ నూనె, పార్మెజాన్ కిలాటం (చీజ్) లేదా మెయొనైజ్ తోపాటు వడ్డనచేస్తారు. ఎడమ|thumb|398x398px|పిల్లితేగ- వృక్షశాస్త్ర వివరణ- చిత్రపటం
సాగు
కుడి|thumb|న్యూయార్క్ నగరంలో అమ్మకానికి ఉన్న పిల్లితేగలు పిల్లితేగ ఎక్కువగా సముద్రతీర ప్రాంతాలలో పండుతుంది గనుక, అది పెరిగే మట్టిలో ఉప్పుశాతం ఎక్కువగా ఉంటుంది గనుక, కలుపుమొక్కలు సాధారణంగా వీటి పరిసరాలలో పెరగవు. కాని ఎందుకైనా మంచిదని వీటిమొదళ్లలో కలుపుమొక్కలను చంపడానికి ఉప్పుజల్లుతారు.దీనితో వచ్చే ప్రతికూల పరిస్థితి ఏమిటంటే, ఆ మట్టి ఇకపై వేరే మొక్కలను పెంచడానికి పనికిరాదు. మునుపటి సాగులోని పిల్లితేగల కాండాలను కొన్నింటిని దాచి, వాటిని మరలా శీతాకాలంలో పాతుతారు. వసంతఋతువు వచ్చేసరికి, మొదటి మొలకలు వస్తాయి. వాటిని "స్ప్రూ"అంటారు.
సాగుకాలం కన్నా ముందే పండించగలిగే కొత్తరకం పిల్లితేగలను, యూ.కే దేశశాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. ఆ రకం పిల్లితేగలు, సాధారణ రకంలా 9 °C వాతావరణంలోగాక 7 °C వాతావరణంలోనే పుష్పిస్తాయట.
నేరేడురంగు పిల్లితేగలు పచ్చ-తెలుపు పిల్లితేగలకంటే ఎక్కువ శాతం తియ్యదనం, తక్కువశాతం పీచుపదార్థాలను కలిగివుంటాయి.నేరేడురంగు పిల్లితేగలు ప్రప్రథమంగా ఇటలీదేశంలోని అల్బెంజా నగరంలో వృద్ధిచేయబద్డాయి. అవి మెల్లగా అమెరికా, న్యూజిలాండ్ దేశాలకు వ్యాప్తిచెందాయి.
తోటి పంటలు
పిల్లితేగలు సాధారణంగా టమాటాలతోపాటు కలిసి పెంచబడతాయి. ఎందుకంటే టమాటాలు పిల్లితేగలపై దాడిచేసే పురుగులను నిరోధించగా, పిల్లితేగలు టమాటాలపై దాడిచేసే సరీసృపాలను నిరోధిస్తాయి.
వాణిజ్య ఉత్పత్తి
కుడి|thumb|400x400px|2005లో పిల్లితేగల సాగుసంఖ్య (శాతంలో) - అధికంగా చీనా దేశం {{legend|green|100}} {{legend|yellow|10}} {{legend|red|1}} 2013లో అత్యధిక పిల్లితేగ దిగుమతిదారులు- అమెరికా ఐక్యరాష్ట్రాలు (1,82,805 టన్నులు), తర్వాత ఐరోపా కూటమి (యూ.కే) (94,475 టన్నులు), ఆపై కెనడా (20,219 టన్నులు)
ఇప్పటివరకు చీనాదేశం ప్రపంచంలో అత్యధికంగా పిల్లితేగలను ఉత్పత్తిచేసేదిగా నిలిచింది. 2013లో ఆ దేశం డెబ్భైలక్షల టన్నులను ఉత్పత్తి చేయగా, రెండవస్థానంలో పెరూదేశం 3,83,144 టన్నులను, మూడవస్థానంలో మెక్సికో 1,26,421 టన్నులను ఉత్పత్తిచేశాయి. అమెరికా ఐక్యరాష్ట్రాలలో కాలిఫోర్నియా, మిషిగన్, వాషింగ్టన్ ప్రాంతాలలో ఎక్కువగా పిల్లితేగ ఉత్పత్తి ఉండగా, తెలుపు పిల్లితేగల వార్షికోత్పత్తిలో జర్మనీ 57,000 టన్నులతో ప్రథమస్థానంలో ఉంది.
మూత్ర-మలవర్ధక ప్రభావాలు
పిల్లితేగలను తినడం వలన మలమూత్రాలపై పడే ప్రభావాలు: "పిల్లితేగ ఒక శక్తివంతమైన , అనంగీకారమైన వాసనను మూత్రముయందు సృష్టిస్తుంది. ఈ విషయమందరికీ తెలుసు!"
పిల్లితేగ… మనిషి మూత్రానికి ఒక రకమైన బురదవాసనను ఇస్తుంది గనుక కొందరు వైద్యులు ఇది మూత్రపిండాలకు మంచిదికాదని భావిస్తున్నారు. ఎందుకంటే మూత్రపిండాలు అప్పుడు(పిల్లితేగలను ఎక్కువగా తినడం వల్ల) వయసుపెరిగే కొద్ది పనిచేయడం తగ్గించివేస్తాయి.
పిల్లితేగల కొన్ని కొమ్మలు తింటే మీ మూత్రము బురదవాసన వస్తుంది ...
పిల్లితేగ నా కడుపు అనే కుండను కుళ్లుకాలువగా మార్చుతుంది"
పిల్లితేగ-రసాయనాలు
thumb|పిల్లితేగ ఆకులు శిశిరంలో బంగారురంగులోకి మారుతాయి పిల్లితేగలోని కొన్ని రసాయనిక పదార్థాలు కడుపులో అరిగాక అమోనియా, గంధక పదార్థాలుగా రూపాంతరం చెంది థియాల్స్, థియోఎస్టర్స్ అనే వాటిని సృష్టిస్తాయి. వాటి కారణంగా మూత్రానికా వాసన వస్తుంది.
పిల్లితేగ తిన్నవెంటనే మూత్రముపై దాని ప్రభావం పడుతుంది. ఆ ప్రభావం కనుమరుగవ్వడానికి చాలాసేపు పడుతుంది.పిల్లితేగ  తిన్న పదిహేను-ఇరవై నిమిషాలకు మూత్రము చెడ్డవాసన రావడం ప్రారంభిస్తుంది. దాదాపు ఆ తర్వాత 4-5 గంటలు పాటు వచ్చే మూత్రము దుర్గంధభరితమై ఉంటుంది..
ఊపాలి ఒపెరాజితా
ఊపాలి ఒపెరాజితా (ఆంగ్లం:Oopali Operajita) భారతీయ క్లాసికల్ ఒడిస్సీ, భరతనాట్యం నర్తకి. కొరియోగ్రాఫర్ కూడా. అలాగే ఆమె అల్ గోర్ సస్టైనబుల్ టెక్నాలజీ వెంచర్ కాంపిటీషన్ స్థాపకురాలు, చైర్ పర్సన్. ఈ పోటీ అమెరికా మాజీ వైస్ ప్రెసిడెంట్ అల్ గోర్(Al Gore) పేరు పెట్టబడినా అతని ప్రమేయం లేకుండా నిర్వహించబడుతుంది.
కెరీర్
ఊపాలి ఒపెరాజితా ఆరేళ్ల వయసు నుంచి రిషి వ్యాలీ స్కూల్‌ లో తొమ్మిదేళ్ల పాటు చదివి, GCE 'O' లెవెల్స్‌ (ఇండియన్ స్కూల్ సర్టిఫికేట్) గ్రాడ్యుయేట్ చేసింది. ఆమె పండనల్లూరు శైలిలో భరతనాట్యం నర్తకిగా ఆమె ప్రసిద్ధురాలు.
తన తల్లిదండ్రులతో కలిసి ఆమె గోపీనాథ్ మొహంతి అమృతరా సంతాన(Amrutara Santāna) పుస్తకాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించింది. 2015లో ప్రచురించబడిన అనువాదం, అమృతరా సంతాన: ది డైనాస్టీ ఆఫ్ ది ఇమ్మోర్టల్స్ (Amrutara Santāna: The Dynasty of The Immortals).
మరిన్ని విశేషాలు
పిట్స్‌బర్గ్‌లోని కార్నెగీ మ్యూజిక్ హాల్‌ లో ప్రదర్శన ఇచ్చిన మొదటి భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్యకళాకారిణి ఆమె.
ఆమె కేలుచరణ్ మోహపాత్రతో చేసిన నృత్య ప్రదర్శన 1996లో పిట్స్‌బర్గ్ పోస్ట్ గెజెట్ ద్వారా 10 పిట్స్‌బర్గ్ శాస్త్రీయ నృత్య ప్రదర్శనలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
మూలాలు
వర్గం:ఒడిస్సీ నాట్యకళాకారులు వర్గం:భారతీయ మహిళా నాట్య కళాకారులు వర్గం:నృత్యం
రుద్రసాగర్ సరస్సు
రుద్రసాగర్ సరస్సు భారతదేశం లోని త్రిపురలో గల మేళఘర్ లో ఉంది. దీనిని త్విజిలిక్మా అని కూడా అంటారు.
భౌగోళికం
రుద్రసాగర్ సరస్సు సిపాహీజాల జిల్లా లోని సోనమురా సబ్ డివిజన్ లోని మేళఘర్ బ్లాక్ లో ఉంది. ఈ సరస్సు 2.4 చదరపు కిలోమీటర్ల భౌగోళిక ప్రాంతంగా ఏర్పడింది. రాష్ట్ర రాజధాని త్రిపుర నుండి 52 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఈ సరస్సు 23 ° 29 ’N, 90 ° 01’ E మధ్య ఉంది.
2 నుండి 9 మీటర్ల వరకు లోతులో కొంత కాలుష్యం ఉన్నా నీరు మాత్రం తాజాగా ఉంటాయి. నీటి మట్టంలో హెచ్చుతగ్గులు 9 నుండి 16 మీటర్ల వరకు ఉంటాయి. సరస్సు దిగువ ప్రాంతం 750 హెక్టార్లు కలిగి, 37 ° C నుండి 50 ° C వరకు ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతం లో మే 15 నుండి అక్టోబర్ 15 వరకు వర్షపాతం ఉంటుంది.
ప్రత్యేకత
భారత ప్రభుత్వ అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ రుద్రసాగర్ సరస్సు ను జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేలలలో ఒకటిగా గుర్తించింది. రామ్‌సర్ కన్వెన్షన్ సెక్రటరీ జనరల్ రుద్రసాగర్ సరస్సు ను అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేలగా ప్రకటించారు. ఈ ధృవీకరణ పత్రాన్ని పర్యావరణ అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ, 29 ఫిబ్రవరి 2007 న విడుదల చేసింది.
కాలుష్యం
ఫ్యాక్టరీల నుండి వెలువడే వ్యర్థాలు, ఇతర మొదలైన వ్యర్థ పదార్థాలు ఈ సరస్సు లో కలపడం వంటి అనేక కాలుష్య కారకాల వల్ల ఈ సరస్సు కొన్ని కాలుష్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటూ ఉంది. నివాస స్థలాల విస్తరణ, అడవుల నరికివేత వంటి పనుల ద్వారా ఈ సరస్సు విస్తీర్ణం కూడా తగ్గుతూ ఉంది. .
నీర్ మహల్
సరస్సు ఈశాన్య ఒడ్డున నీర్ మహల్ (వాటర్ ప్యాలెస్) అని పిలువబడే ఒక ప్యాలెస్ ఉంది. దీనిని అప్పటి త్రిపుర రాజు మహారాజా బిర్ బిక్రామ్ కిషోర్ మానిక్య బహదూర్ 1935 - 1938 మధ్య సమ్మర్ రిసార్ట్ గా నిర్మించారు.
మూలాలు
వర్గం:సరస్సులు వర్గం:త్రిపుర వర్గం:నీటి వనరులు
సైబీరియా
'' సైబీరియా ఉత్తర ఆసియాలో విస్తరించి ఉన్న విస్తృతమైన భౌగోళిక ప్రాంతం. 16 వ శతాబ్దం రెండో సగం నుండి ఇది ఆధునిక రష్యాలో భాగంగా ఉంది.
సైబీరియా భూభాగం ఉరల్ పర్వతాల నుండి పసిఫిక్, ఆర్కిటిక్ పారుదల బేసిన్ల మధ్య వాటర్‌షెడ్ వరకు తూర్పువైపు విస్తరించి ఉంది. యెనిసే నది సైబీరియాను పశ్చిమ, తూర్పు అని రెండు భాగాలుగా విభజిస్తుంది. సైబీరియా ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం నుండి ఉత్తర-మధ్య కజకిస్తాన్ కొండల వరకు, ఇంకా మంగోలియా, చైనా జాతీయ సరిహద్దుల వరకు విస్తరించి ఉంది. రష్యా తూర్పు భాగాన్ని సైబీరియాగా పరిగణించరు. సైబీరియా పక్కన ఉన్న రష్యా యొక్క తూర్పు ప్రాంతాన్ని చారిత్రాత్మకంగా యూరప్, రష్యాలో ఫార్ ఈస్ట్ (దూర ప్రాచ్యం) అని పిలుస్తారు. దూర ప్రాచ్యం యొక్క స్థానిక జనాభా తమను సైబీరియన్లుగా భావించుకోరు.
పరేష్ రావల్
పరేష్ రావెల్ (జననం: మే 30, 1955) భారత చలనచిత్ర రంగానికి చెందిన నటుడు, రాజకీయనాయకుడు. 1984లో చిత్ర సీమలోకి ప్రవేశించాడు. పలు భాషా చిత్రాల్లో నటించాడు. 2014లో అహ్మదాబాద్ తూర్పు నుండి లోక్‌సభకు ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
రావల్ 1950, మే 30 న బాంబేలో (ప్రస్తుతం ముంబై) పుట్టి పెరిగాడు. ముంబైలోని, విలె పార్లెలో గల నర్శీ మాంజీ కాలేజ్ ఆఫ్ కామర్స్ అండ్ ఎకనమిక్స్ కళాశాలలో చదివాడు. ఈయన నటి స్వరూప్ సంపత్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈమె 1979 లో ఫెమినా మిస్ ఇండియా పోటీలో విజేత. ఈ దంపతులకు ఆదిత్య, అనిరుధ్ అనే ఇద్దరు కొడుకులున్నారు. బాలీవుడ్ లో ఈయన విలక్షణ నటుడిగా పేరు పొందాడు. క్రికెట్ అభిమాని కూడా.
కెరీర్
పరేష్ రావల్ 1985 లో వచ్చిన అర్జున్ అనే హిందీ చిత్రంలో ఒక సహాయ పాత్ర ద్వారా నటనా రంగంలోకి ప్రవేశించాడు. 1986 లో వచ్చిన నామ్ అనే హిందీ చిత్రంతో ఆయన ప్రతిభ వెలుగులోకి వచ్చింది. తర్వాత 1980-90 దశకాల్లో సుమారు వంద సినిమాలకు పైగా నటించాడు. వీటిలో చాలావరకు ప్రతినాయక పాత్రలే. రూప్ కీ రాణీ చోరోం కా రాజా, కబ్జా, కింగ్ అంకుల్, రాం లఖన్, దౌడ్, బాజీ కొన్ని ముఖ్యమైన సినిమాలు.
మూలాలు
వర్గం:బాలీవుడ్ వర్గం:1950 జననాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా ప్రతినాయకులు వర్గం:హిందీ సినిమా ప్రతినాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
జాత్రా భగత్
జననం
జాత్రా భగత్ 1888 అక్టోబరు 2న కోహ్రా భగత్ - లివరీ భగత్ దంపతులకు జార్ఖండ్‌ రాష్ట్రం, గుమ్లా జిల్లాలోని చింగారి నవతోలి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఇతడికి బుధ్ని భగత్ తో వివాహం జరిగింది.
ఉద్యమం
ఇతడిని తానా భగత్ అని, ఇతడు ప్రారంభించిన ఉద్యమాన్ని 'తానా భగత్ ఆందోళన్' అని పేరుతో పిలిచేవారు. తానా భగత్ ఉద్యమం అనేది ఒక రకమైన సంస్కృతీకరణ ఉద్యమం. బ్రిటీష్ ప్రభుత్వ దురాగతాలతో బాధపడుతున్న గిరిజన సమాజానికి, భూస్వాముల బలవంతపు శ్రమ, మూఢనమ్మకాలు మొదలైన వాటిపై జాత్రా భగత్ పోరాడాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఇది 1914 ఏప్రిల్ 21న మతపరమైన, ఆర్థిక ఉద్యమంగా ప్రారంభమై, తరువాత భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం తో కలిసి రాజకీయ ఉద్యమంగా మారింది.
మరణం
జాత్రా భగత్ 1916లో మరణించాడు.
గుర్తింపు
ఒరాన్ తెగ కోసం జాత్రా భగత్ చేసిన ఉద్యమానికి గుర్తుగా అతని జ్ఞాపకార్ధం జార్ఖాండ్ రాష్ట్రం, రాంచీ జిల్లాలో అతని విగ్రహాన్ని ఏర్పాటుచేశారు.
మూలాలు
వర్గం:1888 జననాలు వర్గం:1916 మరణాలు వర్గం:జార్ఖండ్ వ్యక్తులు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
బంధువు
రక్త సంబంధము కలిగిన మానవులు, ఇక్కడ రక్త సంబధమును విస్తృతార్థములో ఉపయోగించాలి. మన సమాజములో సాధారణంగా వ్యక్తికి గానీ కుటుంబము నకు గానీ మరియొక వ్యక్తితో గానీ, కుటుంబముతో గానీ రక్త సంబంధము కలిగిన వారందరినీ బంధువులుగా గుర్తిస్తాము.
దగ్గరి బంధువులు
ఒక వ్యక్తి/కుటుంబానికి సంబంధించిన సంతానము, అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్ళు, వారి సంతానము దగ్గరి బంధువులుగా పేర్కొంటాము. పైన పేర్కొనబడిన చుట్టరికం వున్న వాళ్ళని మనము దగ్గరి బంధువులు అంటాము.
లింకులు
చూడు: చుట్టరికాలు
వర్గం:మానవ సంబంధాలు
ఆల్ఫోన్సో మామిడి
ఆల్ఫోన్సో మామిడి అనేది భారతదేశం లో ఉద్భవించిన  మామిడి సాగు.
మూలం
ఈ రకానికి వైస్రాయ్ జనరల్, గోవా, బాంబే-బస్సీన్ లోని పోర్చుగీస్ కాలనీల స్థాపనకు ఘనత వహించిన అఫోన్సో డి అల్బుకెర్క్ అనే  విశిష్ట సైనికుడి పేరు పెట్టారు. పోర్చుగీసు వారు ఆల్ఫోన్సో వంటి రకాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి మామిడి చెట్లపై అం
టుకట్టడాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఆల్ఫోన్సో కూడా మామిడి అత్యంత ఖరీదైన రకాలలో ఒకటి, ఇది ప్రధానంగా పశ్చిమ భారతదేశంలోని కొంకణ్ ప్రాంతంలో పండించబడుతుంది.
వివరణ
ఆల్ఫోన్సో ఒక సీజనల్ పండు, ఇది ఏప్రిల్ మధ్యలో జూన్ చివరి వరకు అందుబాటులో ఉంటుంది. పండ్లు సాధారణంగా 150 నుండి 300 గ్రాముల (5.3 మరియు 10.6 ఓజ్) మధ్య బరువు ఉంటాయి, ఇవి, లేత ఆకృతి, సున్నితమైన, గుజ్జును కలిగి ఉంటాయి. పండు పరిపక్వత చెందగానే, ఆల్ఫోన్సో మామిడి చర్మం బంగారు-పసుపు రంగులోకి మారుతుంది, పండు  పైభాగంలో ఎరుపు రంగు రంగు ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము వర్గం:పండ్లు
శ్రీగిరి శతకము
శ్రీగిరి శతకం విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రాసిన శతకం. ఈ పుస్తకం 1965 లో ప్రచురించారు. దీని ప్రత్యేకత ఏంటంటే ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీ రంజనం గారు ఈ శతక పద్యాలకు ప్రతి దానికి ఆంగ్లంలో అర్థం వ్రాసాడు. ఈ శతకములో విశ్వనాథ వారు "శ్రీ శైల మల్లికార్జున మహా లింగ!" ను మకుటముగా ఉంచారు.
శతకంలో పద్యం
శ్రీ నీరధి నిషంగ, భక్త జనతతి శ్రేయోనుషంగ! మానాథశరసంగ, ప్రౌఢ వృషభ రాణ్మా ద్యుత్తరంగ! క్ష్మానూతన శతాంగ! సంగాతోష్ణీ ష సౌరంబుభంగ ! శులాభిషంగ! శ్రీశైల మల్లికార్జున మహాలింగ! ఆచార్య శ్రీ ఖండవల్లి లక్ష్మీ రంజనం గారి ఆంగ్ల అనువాదం
Oh Lord! for whom the oceans are the quivers, who is devoted to the well being of devotees; one to whom Lord Vishnu is the arrow; for whom the fatty bull is the furious charger; one who made a novel chariot of earth itself; for whom the waves of the holy Ganges form the folds of the turban; one who bears the trident as a favourite weapon; Oh, thou, the Great Mallikarjuna Linga of Srisaila!
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:శతకాలు వర్గం:పద్యము వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:తెలుగు భాష వర్గం:తెలుగు సాహిత్యం
సుసర్ల దక్షిణామూర్తి
''Note: ఈ వ్యాసం పూర్తిగా అయోమయంగా ఉన్నది. ఇద్దరు 'సుసర్ల దక్షిణామూర్తి' లను (తాత, మనుమడు) కలిపి ఒక వ్యాసంలొ వ్రాసారు. చదువరులు గమనించగలరు.''
సుసర్ల దక్షిణామూర్తి శాస్త్రి (1860 - 1922) సంగీత విద్వాంసులు, త్యాగరాజ స్వామి వారి శిష్యులు, సంగీత విద్యాబోధకులు. వీరు కృష్ణా నది తీరంలోని పెదకళ్ళేపల్లి (కదళీపురం) అగ్రహారంలో గంగాధర శాస్త్రి, లక్ష్మాంబ దంపతులకు జన్మించారు. వీరు కొంతకాలం వేదం, సంస్కృతం అభ్యసించారు. వీరికి సాహిత్యంతో పాటు సంగీతాన్ని కూడా అభ్యసించవలెనని దృఢ సంకల్పం కలిగింది. మొదట సంగీతాన్ని కొంతవరకు నేర్చుకుని, తర్వాత తంజావూరు కాలినడకన వెళ్ళి, అక్కడ త్యాగరాజ స్వామికి శిష్యులు, బంధువులైన చావడి వేంకట సుబ్బయ్య గారి వద్ద సంగీత విద్యను అభ్యసించారు. వీరిని ద్రవిడ దేశంలోని పేరొందిన గాయకులైన పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్, మహా వైద్యనాథ అయ్యర్, ఫ్లూట్ శరభశాస్త్రి సహాధ్యాయులు. సుమారు రెండు సంవత్సరాలు సంగీతం అభ్యసించి వీణ కుప్పయ్యర్, వారి కుమారులు ముత్యాలపేట త్యాగయ్య వద్ద గీతాలు, వర్ణాలు, పాఠాలు అభ్యసించారు. అనంతరం స్వదేశానికి తిరిగివచ్చి సంగీత విద్యా సంప్రదాయాన్ని అనేకమంది విద్యార్థులకు నేర్పించారు.
బాల్యం, విద్యాబ్యాసం
సుసర్ల దక్షిణా మూర్తి గారు జన్మించింది. నవంబర్ 11, 1921. సుసర్ల దక్షిణామూర్తి గారి పూర్తి పేరు "సుసర్ల దక్షిణామూర్తి శాస్త్రి". వీరి జననీ జనకులు అన్నపూర్ణ, కృష్ణబ్రహ్మ శాస్త్రి లు. వీరు కృష్ణజిల్లా దివిసీమలో దక్షిణకాశీగా ప్రసిద్ధికెక్కిన పెదకళ్ళేపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. వీరి తాతగారి పేరే ఈయనకూ పెట్టారు. దక్షిణామూర్తి తాత స్వయాన త్యాగయ్య శిష్యుడైన మానాంబుచావడి (ఆకుమళ్ళ) వెంకటసుబ్బయ్యకు శిష్యుడు. ఈయన తండ్రిగారి దగ్గరే సంగీతం నేర్చుకున్నారు. గాత్రం, వయోలిన్ నేర్చుకున్నారు. ఐతే, పాఠశాల విద్యాబ్యాసం ఆరోతరగతితోనో, ఏడో తరగతి తోనో ముగిసింది. పదమూడు సంవత్సరాల ప్రాయంలోనే గాత్రంతో, వయోలిన్ తో అనేక రాజాస్థానాలోల కచేరీలు ఇచ్చేరట. పదహారో ఏట గజారోహణ జరిగిందిట. విజయవాడలో తిరుపతి వేంకట కవులు సుసర్ల వారి గాత్రకచేరి విని ఎంతో మెచ్చుకొని వారిపై పద్యం ఆశువుగా చెప్పేరట. వారు వయొలినే కాకుండా హార్మోనియం, అరుదుగా వేణువు కూడా వాయించేవారు'
మదరాసు ప్రయాణం
దక్షిణామూర్తి గారు తల్లిదండ్రులు తెనాలిలో ఉండగా కాంచనమాల ద్వారా దక్షిణా మూర్తి గారి ప్రతిభ విన్న భీమవరపు నరసింహారావు గారు తెనాలి వచ్చి వారి గానం విని మదరాసుకు ఆహ్వనించారు. సినీ సంగీత దర్శకులు భీమవరపు నరసింహారావు వద్ద చేరి, 1937 నుంచి సహాయకునిగా పనిచేసారు.
1938లో 'హిజ్‌ మాస్టర్స్‌ వాయిస్‌' (హెచ్‌.ఎం.వి) సంస్థలో హార్మోనిస్టుగా చేరారు. సంగీత దర్శకుల జంట ఎం.ఎస్‌. విశ్వనాథన్‌ - రామ్మూర్తిలో ఒకరైన రామ్మూర్తి వారికి సహోద్యోగి. .
నేపధ్యగాయకునిగా
నిండైన గాత్రం ఉన్న దక్షిణామూర్తి తొలి రోజుల్లో సినీ నేపథ్య గాయకుడిగా పలు పాటలు పాడారు. 'పరమానందయ్య శిష్యులు' (1950), 'శ్రీ లక్ష్మమ్మ కథ' (1950), 'స్త్రీ సాహసం' (1951) మొదలైన చిత్రాలలో హీరో అక్కినేని నాగేశ్వరరావుకు ప్లే-బ్యాక్‌ పాడారు. 'సర్వాధికారి' (1951) చిత్రంలో తమిళ హీరో ఎం.జి.ఆర్‌.కు గొంతు అరువిచ్చారు.
సంగీత దర్శకునిగా
పర్లాకిమిడి రాజా గజపతిదేవ్‌ తీసిన 'నారద నారది' (1946) చిత్రంతో సుసర్ల దక్షిణామూర్తి తొలిసారిగా సంగీత దర్శకత్వం చేపట్టారు. ఆ తరువాత కొల్హాపూర్‌లో నిర్మించిన 'సేతు బంధన్‌' (1946) చిత్రానికీ, పూనాలో నిర్మించిన 'భట్టి విక్రమార్క' చిత్రానికీ సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. 'సంసారం' (1950) చిత్రంతో సంగీత దర్శకుడిగా సుసర్ల దక్షిణామూర్తి బాగా ప్రాచుర్యం పొందారు. ఆ రోజుల్లోనే ''నటి - నిర్మాత లక్ష్మీరాజ్యం నిర్మించిన రెండు, మూడు సినిమాలకు కలకత్తాలో పనిచేశారు. ఆకాశవాణిలో పనిచేయడం కూడా సంగీత దర్శకుడయ్యాక సుసర్లకు బాగా ఉపయోగపడింది. ''గాయని లతా మంగేష్కర్‌ అప్పట్లో ఢిల్లీ రేడియో స్టేషన్‌లో పాటలు పాడుతుండేది. ఆమె గాత్రంతో, ఆమెతో పరిచయం ఉండడంతో, వారు ఆమెతో తొలిసారిగా తెలుగు సినిమాలో 'నిదురపోరా తమ్ముడా...' అనే పాటను ఆమెతో పాడించారు. అన్ని భాషల్లోనూ కలిపి 135 దాకా చిత్రాలకు సుసర్ల దక్షిణామూర్తి పనిచేశారు. 'సంసారం' (1950) 'ఆలీబాబా - నలభై దొంగలు', 'సర్వాధికారి' (1951), 'ఆడజన్మ' (1951), 'దాసి' (1952), 'సంతానం' (1955), 'ఇలవేలుపు' (1956), 'హరిశ్చంద్ర' (1956), 'భలే బావ' (1957), 'శ్రీకృష్ణలీలలు' (1959), 'అన్నపూర్ణ' (1960), 'నర్తనశాల' (1963), 'శ్రీమద్విరాటపర్వం' (1979), 'శ్రీమద్విరాట్‌ వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి చరిత్ర' (1984) ఆయన సంగీతం అందించిన సినమాలలో కొన్ని. సంగీత దర్శకులు ఎస్‌.పి. కోదండపాణి, ఏ.ఏ. రాజ్‌, శ్యామ్‌ మొదలైనవారు ఈయన వద్ద పనిచేసినవాళ్ళే! అలాగే, సంగీత దర్శకుడు ఎం.ఎస్‌. విశ్వనాథన్‌ సైతం సుసర్ల వద్ద హార్మోనిస్టుగా పనిచేశారు. సంగీత దర్శకుడిగా సుసర్ల ప్రధానంగా హార్మోనియమ్‌ మీదే బాణీలు కట్టేవారు. జమునా రాణి, పి. లీల, బెంగుళూరు లత మొదలైన గాయనీమణులకు తొలి అవకాశం ఇచ్చి, పరిచయం చేసింది - సుసర్లే! 'సంతానం' (1955)తో లతా మంగేష్కర్‌నూ, 'ఇలవేలుపు' (1956)తో రఘునాథ్‌ పాణిగ్రాహినీ, 'వచ్చిన కోడలు నచ్చింది' (1959)తో ఎం.ఎల్‌. వసంత కుమారినీ, 'నర్తనశాల' (1963)తో మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణనూ సుసర్ల దక్షిణామూర్తి తెలుగు చిత్ర రంగానికి పరిచయం చేశారు. సుసర్ల స్వరపరచగా, రావు బాలసరస్వతి గానం చేసిన 'నీలవణ్ణ కణ్ణా వాడా నీ వరు ముత్తం తాడా...' (శివాజీ గణేశన్‌, పద్మిని నటించిన ఓ తమిళ చిత్రంలోని పాట) లాంటి తమిళ చిత్ర గీతాలు సైతం ఇవాళ్టికీ అక్కడ పాపులరే! సంగీత దర్శకుడిగా అవకాశాలు తగ్గాక, కుటుంబ పోషణ కోసం అప్పటి సంగీత దర్శకుడు చక్రవర్తి దగ్గర పాటల రికార్డింగుల్లో వయొలిన్‌ వాద్య కళాకారుడిగా కూడా పనిచేశారు. 1982 నుంచి 1987 వరకు ఆయన చక్రవర్తి సంగీత బృందంలో వయొలిన్‌ వాయించారు.
నటునిగా
'నారద నారది'లో చిన్నవేషం, రాజ్యం పిక్చర్స్‌ 'హరిశ్చంద్ర' చిత్రంలో కాశీ రాజు వేషం వేశారు.
నిర్మాతగా
సుసర్ల దక్షిణామూర్తి అనురాధా మూవీస్‌' అనే సంస్థను నెలకొల్పి, మోహినీ రుక్మాంగద', 'రమా సుందరి' చిత్రాలను నిర్మించారు.
సన్మానాలు, సత్కారాలు
ఆంధ్ర రాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంగా ప్రార్థనా గీతం పాడి జవహర్‌లాల్‌ నెహ్రూ చేతులమీదగా సన్మానం అందుకున్నారు. వివిధ ప్రైవేటు సాంస్కృతిక, కళా సంస్థలు ఎన్నో సన్మానాలు, సత్కారాలు చేశాయి. బిరుదులు ప్రదానం చేశాయి. 'స్వరశిల్పి', 'సంగీత కళాప్రపూర్ణ', 'సుస్వరాల సుసర్ల', 'స్వరబ్రహ్మ', 'సంగీత కళానిధి', 'సంగీత సమ్రాట్‌', ఎన్టీఆర్‌ పేర్కొన్న 'స్వర సుధానిధి' లాంటి బిరుదులు సుసర్లకు దక్కాయి. విదేశాలలో కూడా కచ్చేరీలు చేసి, తమ సంగీత వైభవాన్ని సుసర్ల చాటుకున్నారు.
ప్రస్తుతం
మధుమేహం వ్యాధి వలన కంటి చూపు దెబ్బతింది. దాదాపుగా అంధత్వం ఆవరించింది. అయినా, ఆయన ఇప్పటికీ మనోనేత్రంతో సంగీత లోకాలను దర్శించడం మానలేదు. వయస్సు 90 ఏళ్ళు నిండుతున్నా, ఇవాళ్టికీ కాస్తంత హుషారుగా అనిపిస్తే, ప్రతిభావంతురాలైన భరతనాట్య కళాకారిణి అయిన మనుమరాలు శుభాంజలీ సద్గురుదాస్‌ లాంటి వారు చేతికి వయొలిన్‌ అందించగానే అలవోకగా పాట పాడుతూ, తీగలపై సుస్వర విన్యాసం సాగిస్తారు. తొంభై ఏళ్ళ వయసులో, కంటి చూపు లేక పూర్తిగా ఇంటికే పరిమితమైనా, చివరివరకు సుసర్ల దక్షిణామూర్తికి సంగీతమే మానసికంగా ఆసరా. చివరి వయస్సులో కూడా ఆయన ఒంటరిగా కూర్చొని, తనలో తానే ఏవో పాటలు, కీర్తనలు పాడుకుంటూ ఉండేవారు. బహుశా ఆ సలలిత రాగ సుధారస సారమే అనేక ఆర్థిక, మానసిక ఇబ్బందుల్లో మధ్య కూడా ఆయనను ముందుకు నడిపించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1921 జననాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా గాయకులు వర్గం:భారతీయ పురుష గాయకులు వర్గం:2012 మరణాలు
సుబ్రహ్మణ్యం
సుబ్రహ్మణ్యం, అనే పేరు మురుగన్ అని పిలిచే సుబ్రహ్మణ్యేశ్వర స్వామి మీద భక్తితో పెట్టుకొనే పేరు.
సుబ్రహ్మణ్యం పేరుతో కొందరు వ్యక్తులు:
వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
రాంచీ
రాంచీ (ఆంగ్లం: Ranchi; హిందీ: राँची) భారతదేశంలో జార్ఖండ్ రాష్ట్ర రాజధాని. రాంచీ పట్టణం ప్రత్యేక రాష్ట్రం కోసం సాగిన జార్ఖండ్ ఉద్యమం యొక్క ప్రధాన కేంద్రం.
విద్య
రాంచిలో గల ముఖ్యమైన కళాశాలలు:
క్రీడలు
రాంచీ ప్రజల అభిమాన క్రీడలలో క్రికెట్ ముఖ్యమైనది. భారత టి.20 కేప్టన్ ధోనీ ఈ నగరానికి చెందినవాడే.
బయటి లింకులు
వర్గం:జార్ఖండ్ నగరాలు పట్టణాలు
బల్లాడ్ ఆఫ్ ఎ సోల్జర్ (1959 సినిమా)
బల్లాడ్ ఆఫ్ ఎ సోల్జర్ 1959, డిసెంబర్ 1న విడుదలైన రష్యా (సోవియట్ యూనియన్) చలనచిత్రం. గ్రిగోరి చుక్రై దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో వ్లాదిమిర్ ఇవాషోవ్,జున్నా ప్రోఖోరెంకో నటించారు. విమర్శకుల ప్రసంశలతోపాటు పలు అవార్డులను గెలుచుకున్న ఈ చిత్రం, ఉత్తమ ఒరిజినల్ స్క్రీన్ ప్లే విభాగంలో ఆస్కార్ అవార్డుకు నామినేట్ చేయబడింది.
కథా నేపథ్యం
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం నేపథ్యంతో ఉన్న ఈ చిత్రం, యుద్ధచిత్రం కాదు. యుద్ధం తరువాత జరిగే పరిణామాలు ఎలా ఉంటాయి, బంధాల ప్రాముఖ్యతను ఇందులో చూపబడింది.
విడుదల - స్పందన
1959, డిసెంబర్ 1న విడుదలైన ఈ చిత్రం, సోవియట్ యూనియన్ లో 30.1 మిలియన్ టికెట్లు అమ్ముడయ్యాయి. ఈ చిత్రం సోవియట్-అమెరికన్ చలన చిత్ర మార్పిడిలో భాగంగా 1960లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో విడుదల అయింది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:రష్యన్ భాష వర్గం:సోవియట్ యూనియన్ వర్గం:సినిమా వర్గం:సినిమాలు
సి.ఆర్.సుబ్బరామన్
సి.ఆర్.సుబ్బరామన్ లేదా సి.ఆర్.సుబ్బురామన్ (1921 - 1952) సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు. వీరు చిన్ననాటి నుండే ప్రతిభావంతులుగా హార్మోనియం వాద్యంలో నిపుణత పొంది హెచ్.ఎం.వి. మ్యూజిక్ కంపెనీలో హార్మోనిస్టుగా సేవలు అందించారు. పియానోలో కూడా పట్టు సాధించారు. సుబ్బరామన్‌ తమిళనాడులో స్థిరపడ్డ తెలుగు సంతతికి చెందినవాడు. మదురై సమీపంలోని చింతామణి ఆయన స్వస్థలం. శంకర్‌గణేశ్‌ ద్వయంలోని శంకర్‌, సుబ్బరామన్‌కు తమ్ముడు.
1943లో తమిళనాడు టాకీస్ సంస్థ వారు చెంచులక్ష్మి చిత్రాన్ని నిర్మించారు. చిత్ర నిర్మాణ సమయంలో చిన్నయ్య మరణించడం, తరువాత ఆ బాధ్యతలు స్వీకరించిన ఎస్.రాజేశ్వరరావు తప్పుకోవడం జరిగింది. దానితో సముద్రాల రాఘవాచార్య గారి ప్రోత్సాహంతో వీరు మిగిలిన పాటలు పూర్తి చేశారు.
తరువాత తెలుగులో విడుదలైన రత్నమాల చిత్రానికి సంగీతం చేకూర్చి మధురమైన బాణీలతో అందరినీ అలరించారు. ఈ చిత్రంలో ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు గారు వీరి వద్ద సహాయకులుగా చేరారు. లైలా మజ్ను చిత్రం వీరిని ఆకాశానికెత్తింది. ఆ చిత్రానికి అరేబియన్ సంగీత పోకడలను ప్రవేశపెట్టారు. అలాగే పాశ్చాత్య సంగీతాన్ని మిళితం చేసి తెలుగు తెరకు నూతన వరవడిని దిద్దారు. సుబ్బరామన్‌కు సహాయకులుగా పనిచేసినవారంతా తరువాత గొప్ప సంగీతదర్శకులయారు. వారిలో ముఖ్యులు ఘంటసాల, విశ్వనాథన్‌, రామమూర్తి, సుసర్ల దక్షిణామూర్తి (వయొలిన్‌ వాయించేవారు), ఆర్‌.ఎస్‌.గోవర్ధనం, సుబ్రహ్మణ్యం (మేండొలిన్‌) రాజు, లింగప్ప తదితరులు.
1950లో వినోదా వారి చిత్ర నిర్మాణ సంస్థలో భాగస్వామి అయ్యారు. ఆ సంస్థ తెలుగు చిత్రాలలో మణిపూసగా పేర్కొనబడే దేవదాసు చిత్రాన్ని 1953లో విడుదల చేశారు. ఆ చిత్రానికి వీరి సంగీతం అత్యుత్తమమైనది.
చిన్ననాటి నుండి బాధిస్తున్న మూర్ఛవ్యాధితో వీరు 1952 సంవత్సరంలో 29వ ఏట పరమపదించారు. ఆయనకు బాగా తాగుడు అలవాటుండేది. దేవదాసు చిత్రనిర్మాణంలో ఆయన ఒక వాటాదారు. ఈయన దేవదాసు సినిమా నిర్మాణం పూర్తికాకుండానే మరణించాడు. ఆయనతో వివాహేతరసంబంధం ఉన్న ఒకావిడ ద్వారా సహనిర్మాతలు 1952లో ఆయనకు విష ప్రయోగం చేసి చంపించారని వదంతి.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా సంగీత దర్శకులు వర్గం:1921 జననాలు వర్గం:1952 మరణాలు
విద్యారావు
విద్యారావు, తెలంగాణ కు చెందిన హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయని, రచయిత్రి. తుమ్రి, దాద్రా శైలీలలో ప్రసిద్ధి పొందింది. దివంగత నైనా దేవి గురించి హార్ట్ టు హార్ట్: రిమెంబరింగ్ నైనాజీ అనే పుస్తకాన్ని రాసింది. విద్యారావు కుమార్తె అదితిరావు హైదరీ సినిమా నటి.
తొలి జీవితం
విద్యారావు, తెలంగాణ రాష్ట్రం లోని వనపర్తి లో పుట్టి హైదరాబాద్‌లో పెరిగారు. ఆమె మద్రాసు నుండి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసి, తరువాత ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో సోషియాలజీలో ఏంఏ చదివింది.
వృత్తిరంగం
సంగీతరంగంలోకి రావడానికిముందు సెంటర్ ఫర్ ఉమెన్స్ డెవలప్‌మెంట్ స్టడీస్‌తో కలిసి ఐదు సంవత్సరాలు పరిశోధకురాలిగా పనిచేసింది. అమీర్ ఖుస్రో, కబీర్ మొదలైన ఆధ్యాత్మికవేత్తల కవిత్వాన్ని అందించింది. మణిరత్నం దర్శకత్వం వహించిన రావణన్ (2010) సినిమాలో ఐశ్వర్య రాయ్ తల్లిపాత్రతో సినిమారంగంలోకి ప్రవేశించింది. అయితే, ఆమె నటించిన సన్నివేశాలు సినిమా నుండి కత్తిరించబడ్డాయి.
వ్యక్తిగత జీవితం
విద్యారావుకు ఎహసాన్ హైదరీతో వివాహం జరిగింది. వారికి ఒక కుమార్తె, అదితిరావు హైదరీ బాలీవుడ్ సినిమాలలో నటిస్తోంది.
మూలాలు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:వనపర్తి జిల్లా మహిళలు వర్గం:వనపర్తి జిల్లా రచయిత్రులు వర్గం:తెలంగాణ గాయకులు
సీతారామయ్య
సీతారామయ్య అనగా హిందూ దైవం అర్ధాంగి సీతమ్మ సమేతంగా శ్రీరామచంద్రుడు.
సీతారామయ్య పేరుతో కొందరు ప్రముఖ వ్యక్తులు:
సీతారామయ్య పేరున్న తెలుగు సినిమాలు:
శివలాల్ యాదవ్
కెరీర్ ఆరంభము
1979 లో ఆస్ట్రేలియా పై తన తొలి టెస్ట్ మొదలుపెట్టి, ఆ సీరీస్ లోని 5 టెస్టులలో మొత్తం 24 వికెట్లను సాధించాడు. దీంతో వెంకట రాఘవన్ ను పక్కనపెట్టాల్సి వచ్చింది. భారత జట్టులో రవిశాస్త్రి, దిలీప్ దోషి లు ప్రవేశించేవరకు ఇతను రెగ్యులర్ గా భారత జట్టులో స్థానం సంపాదించాడు.
భాహ్యా లంకెలు
వర్గం:1957 జననాలు వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ టెస్ట్ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ వన్డే క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
దిలీప్ దోషి
దిలీప్ రసిక్‌లాల్ దోషి (జననం 1947 డిసెంబర్ 22) గుజరాతీ మూలానికి చెందిన మాజీ భారత క్రికెటర్ అతను 1979 నుండి 1983 వరకు 33 టెస్టులు, 15 వన్డేల్లో ఆడాడు. 1947 డిసెంబర్ 22 న గుజరాత్ లోని రాజ్‌కోట్ లో జన్మించాడు.
టెస్టు క్రికెట్
దోషి తన 30 ఏళ్ళ వయసులో టెస్టుల్లో ఆడ్డం మొదలుపెట్టాడు (చెన్నైలో, ఆస్ట్రేలియాతో 11- 1979 సెప్టెంబరు 16). ఆలస్యంగా ఆడడం మొదలుపెట్టినా తన ఉనికిని చాటుకోవడంలో అతను సమయాన్ని వృథా చేయలేదు. 6/103 & 2/64 గణాంకాలతో అతను ఈ మ్యాచ్లో భారతదేశపు ఉత్తమ బౌలర్ అయ్యాడు. అతను ఈ సిరీస్‌ అంతా మంచి ప్రదర్శన కొనసాగించాడు. బొంబాయిలో జరిగిన చివరి టెస్ట్ మ్యాచ్‌లో, 5/43 & 3/60 గణాంకాలతో భారతదేశానికి విజయం సాధించిన వీరులలో ఒకడు. 70,000 మంది ప్రేక్షకుల ముందు స్వస్థలమైన కలకత్తాలోని ఈడెన్ గార్డెన్‌లో (అతణ్ణి దత్తత తీసుకున్న నగరం) 4/92 తీసుకున్నప్పుడు అతనికి గొప్ప ఆనందం కలిగింది.
ఈ సిరీస్ తరువాత, భారత టెస్ట్ జట్టులో దోషి స్థానం స్థిరపడింది. దురదృష్టవశాత్తు, తరువాతి సంవత్సరాల్లో దోషి అంతర్జాతీయ స్థాయిలో రెగ్యులర్ మ్యాచ్ గెలిపించే బౌలరుగా ఎదగలేకపోయాడు. అతని బౌలింగు కచ్చితంగానూ, స్థిరం గానూ ఉంటుంది. కానీ కిల్లర్ ఇన్‌స్టింక్ట్ చూపించడంలో విఫలమయ్యాడు. ఆసీ సిరీస్ తరువాత అతని ఏకైక మ్యాచ్ విన్నింగ్ ప్రయత్నం - 1981-82లో ఇంగ్లాండ్‌తో బొంబాయిలోనే. ఆ తక్కువ స్కోరింగ్ మ్యాచ్‌లో అతని 5/39 భారత్ మొదటి ఇన్నింగ్స్ ఆధిక్యాన్ని సంపాదించడానికి సహాయపడింది. 82–83 సీజన్‌లో మనీందర్ సింగ్ తెరమీదికి రావడంతో దోషి టెస్ట్ కెరీర్ ముగింపును వేగవంతమైంది.
ఇతర దేశాలతో కెరీర్ టెస్ట్ బౌలింగ్ ప్రదర్శనలు:
టెస్ట్ క్రికెట్ చరిత్రలో దోషి చెత్త బ్యాట్స్‌మెన్‌లలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డాడు, అతడి బ్యాటింగ్ సగటు 4.60 మాత్రమే. కెరీర్‌లో అత్యధిక టెస్ట్ మ్యాచ్ ఇన్నింగ్స్‌;లో అట్టడుగున, 11 వ స్థానంలో, (38 ఇన్నింగ్స్‌లో) బ్యాటింగు చేసిన రికార్డు సృష్టించాడు దోషి.
వన్డేల్లో
1980–81 ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో దోషి వన్డేలో అడుగుపెట్టాడు. గబ్బా వద్ద, న్యూజీలాండ్‌కు కి వ్యతిరేకంగా, అతను తన ఉత్తమ గణాంకాలను 4/30 సాధించాడు. వన్డేల్లో అతని సగటు 23.81, ఆర్‌పిఓ (3.96) రెండూ ఆకట్టుకున్నాయి. కానీ, అతను ఫీల్డింగులో చురుగ్గా ఉండేవాడు కాదు. పైగా బ్యాటింగులో మరీ బలహీనం. అంచేత అతను భారతదేశం కోసం 15 వన్డేలు మాత్రమే ఆడాడు. 1983 ప్రపంచకప్పులో ఆయన బదులు ఆల్ రౌండర్ రవిశాస్త్రిని తీసుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:1947 జననాలు వర్గం:భారతీయ క్రీడాకారులు వర్గం:భారతీయ క్రికెట్ క్రీడాకారులు వర్గం:గుజరాత్ క్రీడాకారులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
అఖౌరీ సిన్హా
thumb|అఖౌరీ సిన్హా అఖౌరీ సిన్హా భారత-అమెరికా శాస్త్రవేత్త, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటాలోని జెనిటిక్స్, సెల్ బయాలజీ విభాగం ప్రొఫెసర్. ఇతను జంతు జనాభాకు సంబంధించి కీలక వివరాలు సేకరించడంతోపాటు అనేక పరిశోధనలు చేసాడు. అంటార్కిటికాలో ఓ పర్వతానికి ఈయన పేరు పెట్టి ఇతనిని అమెరికా అరుదైన గౌరవంతో సత్కరించింది. 1971-72లో ఈయన చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా 990 మీటర్ల ఎత్తున్న ఓ పర్వతానికి మౌంట్ సిన్హా అని పేరు పెడుతూ అంటార్కిటిక్ పేర్లపై ఏర్పాటైన సలహా కమిటీ, అమెరికా జియలాజికల్ సర్వేలు నిర్ణయం తీసుకున్నాయి. బెల్లింగ్‌షాసెన్, అమండ్సెన్ సముద్ర ప్రాంతాల్లో సీల్స్, వేల్స్, పక్షుల జనాభాపై అధ్యయనం చేసిన బృందంలో అఖౌరీ సిన్హా సభ్యుడు కావడంతో అంటార్కిటికాలోని ఓ పర్వతానికి ఈయన పేరు పెట్టి సత్కరించారు.
ఉపాధ్యాయునిగా
1956 నుంచి 1961 జూలై వరకు రాంచీ కాలేజీలో జువాలజీ అధ్యాపకునిగా పనిచేసిన ఈయన తరువాత అమెరికా వెళ్లి మిన్నెసోటా విశ్వవిద్యాలయంలోని జన్యుశాస్త్రం, కణ జీవశాస్త్రం, వృద్ధి విభాగంలో ఆచార్యుడిగా ఉన్నారు.
అంటార్కిటికా పరిశోధన బృందంలో
1972, 1974లో దాదాపు 22 వారాలపాటు జరిగిన అంటార్కిటికా పరిశోధనల్లో అఖౌరీ సిన్హా పాలుపంచుకున్నారు. ఈ బృందం అంటార్కిటికాలోని బెల్లింగ్స్‌హాసెన్, అమండ్‌సేన్ సముద్రాల్లో సీల్, తిమింగలం, పక్షుల సంఖ్యపై పరిశోధన నిర్వహించింది. ఈ బృందంలో సభ్యుడిగా సిన్హా చేసిన అసాధారణ సేవలకు గుర్తింపుగా "మెక్‌డొనాల్డ్ హైట్స్" దక్షిణ భాగంలో ఉన్న 990 మీటర్ల ఎత్తయిన ఓ పర్వతమునకు "మౌంట్ సిన్హా" అని అమెరికా జియలాజికల్ సర్వే, అంటార్కిటిక్ పేర్ల సలహా సంఘం నామకరణం చేశాయి.
మూలాలు
వర్గం:అమెరికా శాస్త్రవేత్తలు
పంజాబ్ ప్రాంతం
పంజాబ్ (ఐదు నదుల ప్రాంతంగా సుప్రసిద్ధం) (పంజాబీ:, ਪੰਜਾਬ; पंजाब), అన్నది భారత ఉపఖండం లేదా దక్షిణాసియాలోని వాయువ్యపు చివరి ప్రదేశాలు కల ప్రాంతం. ఉత్తర భారతదేశంలో, తూర్పు పాకిస్తాన్ లోని భూభాగాల్లో ఇది విస్తరించింది.