cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మెసొపొటేమియా నాగరికత
వాస్తుకళ
ప్రాచీన మెసొపొటేమియా వాస్తుకళ అధ్యయనం గురించి లభ్యమవుతున్న పురావస్తుశాస్త్ర ఆధారాలు భవంతుల చిత్రాలు భవంతుల నిర్మాణ విధానాల మీద, ఖండికలు మీద ఆధారపడి ఉన్నాయి. సాహిత్యం సాధారణంగా గుళ్ళు, రాజభవనాలు, నగర కుడ్యాలు గేట్లు ఇంకా ఇతర స్మారక భవంతుల మీద కేంద్రీకృతమయ్యింది. కానీ అప్పుడప్పుడూ ఇంటి గోడలమీద కూడా వాస్తుకళ చూడవచ్చు. పురావస్తుశాస్త్ర ఉపరితల పరీక్షలు ఆరంభ మెసొపొటేమియా నగరాలలో పట్టణ ఆకృతి అధ్యయనం చేయడానికి కూడా అనుమతించాయి. ఆరంభ మెసొపొటేమియా పురావస్తు పరిశోధనలో ముఖ్యమైనవి క్రీ.పూ.4వ సహస్రాబ్ధికి చెందిన ఉరుకు దేవాలయ ప్రాంగణాలు, డియాల నది లోయలోని ఆరంభ రాజవంశ కాలానికి చెందిన రాజభవనాల ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ఖఫజ, టెల్ అస్మారు, ఉరు మూడవ రాజవంశం శిథిలాలు నిప్పురు (ఎన్లిలు ప్రదేశం), ఉరు (నన్నా ప్రదేశం) ఉన్నాయి. మధ్య కంచుయుగంనికి చెందిన సిరియను-టర్కిషు ప్రాంతాలలోని ఎబ్ల, మరీ, అలఖు, అలెప్పో, కుల్టేపే ఉన్నాయి. తుది కాంస్య యుగానికి చెందిన రాజభవనాలు బోగజ్కోయి (హత్తుష), ఉగారిటు, అషురు, నుజి ఉన్నాయి. ఇనుప యుగానికి చెందిన రాజభవనాలు, గుళ్ళు అస్సిరియా (కల్హు (నిమ్రుదు), ఖోర్సాబాదు, నినెవెహు), బాబిలోనియను (బాబిలోను), ఉరర్టియను (తుష్ప (వాన్ కలేసి), కావుస్టేపే, అయనిస్, అర్మవిరు, ఎరెబుని, బస్టాం), నూతన-హిట్టిటే ప్రదేశాలు (కర్కమిసు, టెల్ హలఫు, కరటేపే)లో ఉన్నాయి. నిప్పురు, ఉరు వద్ద లభించిన పురాతన బాబిలోనియను శిథిలాలలోని ఇళ్ళు పేరొందాయి. భవంతి నిర్మాణం మీద పాఠ్యాంశ ఆధారాలు సంబందిత పురాణాలతో పాటు, చివర 3వ మిల్లినియానికి చెందిన గుడియా స్థూపాలు, అలానే అస్సిరియను, ఇనుప యుగంనికి చెందిన బాబిలోనియను రాజ ముద్రలు ముఖ్యమైనవి.
గృహాలు
మెసొపొటేమియా గృహాన్ని నిర్మించటానికి ఉపయోగించే వస్తువులు ఈనాడు వాడబడుతున్నవే: మట్టి ఇటుక, మట్టి పట్టీ, కొయ్య తలుపులు, ఇవన్నీ నగరం చుట్టుపక్కలా సహజంగా లభ్యమయ్యేవి, అయినప్పటికీ వర్ణించిన ఆ కాలంలోచెక్క సహజంగా అంతబాగా చేయబడలేదు. చాలా గృహాలు చతురస్ర గదిని కేంద్రంగా కలిగి మిగిలిన గదులు వాటితో కలపబడి ఉన్నప్పటికీ పరిమాణంలో చాలా వ్యత్యాసం ఉంది. గృహాలను కట్టడానికి ఉపయోగించే వస్తువులు సూచించే దాని ఆధారంగా వాటిని అక్కడ నివసించేవారే నిర్మించారని తెలుస్తోంది. . అతి చిన్న గదులు అతిపేద ప్రజలతో సంబంధం కలిగి లేవు; నిజానికి పేద ప్రజలు పాడైపోయే వస్తువులతో, నగరం బయట వెదురు మొక్కల వంటివాటితో గృహాలను నిర్మించుకునేవారు. కానీ దీనికి సరైన ఆధారం చాలా తక్కువగా ఉంది.
రాజభవనం
ప్రారంభ మెసొపొటేమియా ప్రముఖుల రాజభవనాల అతిపెద్ద ప్రాంగణాలను తరచుగా ధారాళమైన వ్యయంతో అలంకరించేవారు. ఆరంభ ఉదాహరణలు దియాలా నదీలోయ ప్రాంతాలలోని ఖఫజ, టెల్ అస్మార్ వంటి నిర్మాణాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. క్రీ.పూ. 3 వ సహస్రాబ్ధానికి చెందిన భవనాలు అతిపెద్ద సాంఘిక-ఆర్ధిక సంస్థలుగా పనిచేశాయి. అందువలన ప్రైవేటు, గృహ విధులతో వారు కళాకారులు పనిచేసే ప్రాంతాలను, ఆహార నిల్వగృహాలను, పండుగల ఆవరణలను, విగ్రహాలతో సంబంధం ఉన్న వాటిని ఏర్పరచారు. ఉదాహరణగా ఉరు వద్ద పేరొందిన "గిపారు" (లేదా సుమేరియన్లో గిగు-పారు-కు), ఇక్కడ చంద్ర దేవుడు నన్నా పూజారుల వసతిగృహాలు అతిపెద్ద ప్రాంగణాలతో అనేక ఆవరణలు, ప్రదేశాలు, చనిపోయిన పూజారుల కొరకు పూడ్చిపెట్టే గదులు, ఒక సమావేశ మందిరం, మొదలైనవి కలిగి ఉన్నాయి. సిరియాలో మరీ సమీపంలో నిర్వహించిన త్రవ్వకాలలో ఇలాంటి మెసొపొటేమియా రాజభవనం అవశేషాలు (ఇది పురాతన బాబిలోనియను కాలంనాటిది) లభించాయి.
ఇనుప యుగం
ఇనుప యుగం నాటి అస్సిరియను రాజభవనాలు ముఖ్యంగా కల్హు (నిమ్రుదు), డురు షర్రుకిను (ఖోర్సాబాదు), నినువా (నినెవెహు) లోని గోడలమీద చిత్రాలతో, పాట్యాంశాలతో ప్రమఖ్యత సంతరించుకున్నాయి. ఇవి మొత్తం ఆర్థోస్టాటు అనబడే రాళ్ళ బండలమీద చెక్కారు. ఈ చిత్రాలలో రాజుల సైనిక, పౌర విజయాల సాంప్రదాయ సన్నివేశాలు, ఇతివృత్తాంతాలు ఉన్నాయి. గేట్లు, ముఖ్య ద్వారాల ప్రక్కలు అధిక శిల్పకళతో పురాణ పాత్రలతో నిండి ఉంటాయి. పెద్ద, చిన్న సభలలో ఇనుప యుగం ఈ భవనాల వాస్తుకళా అమరిక యేర్పరచబడ్డాయి. సాధారణంగా అనేక ఉత్సవ సభలకు రాజు సభామంటపం తెరిచిఉంటుంది. ఇక్కడ ముఖ్యమైన రాజ సమాఖ్యలు సమావేశమవుతారు. రాష్ట్ర ఉత్సవాలు ఇక్కడ జరుపుతారు. అస్సిరియా రాజభవనాలలో దంతపు కొయ్య వస్తువులు అధికంగా కనిపిస్తూ ఆ సమయంలో ఉత్తర సిరియా నూతన-హిట్టిటే రాజభావనాలతో ఉన్న సంబంధాన్ని చూపిస్తున్నాయి. అలంకార బాండ్లు చెక్క గేట్లు, కాంస్యంతో అలంకరించడం కూడా ఇందుకు చక్కటి ఋజువుగా ఉన్నాయి.
జిగ్గురట్లు
జిగ్గురట్లు అనేవి అతిపెద్ద సూచ్యాకార గుడి గోపురాలు. ఇవి ప్రాచీన మెసొపొటేమియా లోయ, పాశ్చాత్య ఇరాను పీటభూమిలో నిర్మించబడ్డాయి. వేదికల ఆకృతిలో మెట్ల పిరమిడు ఆకృతిలో ఒకొక్క స్థాయిగా (అంచు) దిగుతూ ఉంటుంది. మెసొపొటేమియాలో, సమిపప్రాంతాలలో 32 జిగ్గురట్లు ఉన్నాయి. వీటిలో 38 ఇరాకులో, 4 ఇరాన్లో ఉన్నాయి. ముఖ్యమైన జిగ్గురట్లు నాసిరియా, ఇరాకు వద్ద " గ్రేట్ జిగ్గురటు ఆఫ్ ఉరు, బాగ్దాదు, ఇరాకు వద్ద " జిగ్గురట్ ఆఫ్ అకర్ కుఫ్, ఖజకిస్తాన్ ఇరానులోని చొఘ జంబిలు, ఈ మధ్యనే కనుగొనబడిన - కాషంసు, ఇరాను వద్ద సియల్కు ఇతరమైనవి ఉన్నాయి. జిగ్గురట్లను సుమేరియన్లు, బాబిలోనియన్లు, ఎలం మైట్లు, అస్సిరియన్లు స్థానిక మతాలకు స్మారకాలుగా నిర్మించారు. ఉబైదు కాల వేదికలు క్రీ.పూ. 4 వ సహస్రాబ్ధి నుండి క్రీ.పూ.6వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో అధికరించాయి. చాలా పిరమిడ్లలా కాకుండా జిగ్గురట్ల పైభాగం చదరంగా ఉంటుంది. సోపాన పిరమిడు శైలి ఆరంభ రాజ్యవంశ కాలం ముగింపు నుండి ఆరంభం అయ్యింది. నిర్మాణం తరుగుతూ పోతున్న మడతలులాగా దీర్ఘచతురస్రం, దీర్ఘవృత్తం, లేదా చతురస్ర వేదికలో నిర్మించారు. జిగ్గురటుకు సూచ్యాకార ఆకృతి ఉంది. సూర్యరశ్మిలో కాల్చిన ఇటుకలు జిగ్గురటులో ప్రధానంగా వాడబడిన కాల్చిన ఇటుక ముఖభాగం బయటకు కనిపించేటట్లు పెడతారు. ఈ ముఖభాగాలను అనేక రంగులలో ఉంచుతారు. ఇవి జ్యోతిష్యపరమైన ప్రాముఖ్యత కూడా కలిగి ఉండవచ్చు. రాజులు కొన్నిసార్లు వారి పేర్లను మెరుస్తున్న ఇటుకల మీద చెక్కించు కుంటారు. మడతల సంఖ్య 2-7 వరకు ఉంటాయి. శిఖరం వద్ద విగ్రహం లేదా గోపురం ఉంటుంది. విగ్రహం దగ్గరకు వెళ్ళటానికి మెట్ల క్రమాన్ని జిగ్గురటు ఒక వైపున ఉంచుతారు లేదా గుండ్రంగా ఉన్న మెట్లను క్రింద నుంచి శిఖరం వరకు ఉంచుతారు. జిగ్గురటు నిర్మాణం కొండలను పోలినట్లు ఉండాలని సూచించారు. కానీ చాలా కొద్దిగా వ్రాతపూర్వక, పురావస్తుపరిశోధనా ఆధారం ఈ పరికల్పనకు సహకారం ఇస్తుంది.
జిగురెటు నిర్మాణం
ఉరు వద్ద నున్న ఉరు-నమ్ము జిగ్గురటు ఆకృతిని మూడు-స్థాయిలలో నిర్మించారు. ప్రస్తుతం వాటిలో రెండు మాత్రమే సజీవంగా ఉన్నాయి. మొత్తం మట్టి ఇటుకలతో ఉన్న కట్టడం నిజానికి బట్టీలలో కాల్చిన ఇటుకల మొత్తాన్ని ముఖభాగంగా ఇచ్చారు మొదటి దిగువ స్థాయిలో 2.5 మీ ఉండగా రెండవ స్థాయిలో 1.15 మీ రెండవ దాని మీద వేదిక ఉంటుంది. ఈ కాల్చిన ప్రతి ఇటుక మీద ఒకే రాజు ముద్ర ఉంటుంది. వేదికల ఏటవాలు గోడలు ఆధారంగా ఉన్నాయి. పైకి వెళ్ళడానికి మార్గంగా మూడు అంతస్తుల మెట్ల మార్గం ఉంటుంది. ఇవన్నీ దిగిన తరువాత మొదటి - రెండవ వేదికల మధ్య ద్వారం ఉంటుంది. మొదటి వేదిక ఎత్తు 11 మీ అయితే రెండవ వేదిక ఎత్తు 5.7 ఎత్తు ఉంటుంది. మూడవ వేదిక పునఃనిర్మాణాన్ని జిగ్గురటు పురావస్తు పరిశోధకుడు నిర్మించి (లెనార్డు వూల్లె) గోపురం ఉంచారు. స్చోగా జంబిలు జిగ్గురటు పురావస్తు శాస్త్రజ్ఞులు అధిక మొత్తంలో నీటిమోక్కల తాళ్ళను కనుగొన్నారు. ఇవి ప్రధాన జిగ్గురటుకు అడ్డంగా ఉన్నాయి. మట్టి ఇటుకల ముద్దను దగ్గరకు కట్టబడినాయి. ప్రాచీన మెసొపొటేమియన్లు నియరు ఈస్టు కేంద్రభాగంలో ఉన్నారు. ప్రస్తుతం అవి ఇరాకు, సిరియా, టర్కీ లోని కొన్ని భాగాలలో ఉన్నాయి. ప్రాచీన మెసొపొటేమియా టిగ్రిసు, యూఫ్రేట్సు నదుల మధ్య ఉంది. సాహిత్య పరంగా మెసొపొటేమియా అర్ధం “రెండు నదుల మధ్య ఉన్న భూభాగం”. మెసొపొటేమియా దక్షిణ భాగం సుసంపన్నమైన అభివృద్ధి కలిగి ఉంది. ఎందుకంటే మెసొపొటేమియాలోని ఎండాకాలాలు, చలికాలాలు ఉంటాయి. మెసొపొటేమియాలో మొదటి నగరం ఎరిడు.
నదులు
మెసొపొటేమియాలో నదులు జీవితం కొనసాగటానికి, ఆహారం పొందడానికి సహకరిస్తాయి. మెసొపొటేమియన్లు మట్టిని, భూములను తడుపుకొని వ్యవసాయం చేయటానికి నదులు సహకరించాయి. నదులు అపాయకారులుగా కూడా ఉన్నాయి. వరదలకు కారణంగా పంటలు, నాటిన గింజలు కొట్టుకు పోయేవి. మెసొపొటేమియన్ల జీవనశైలి మార్షు అరబ్బుల శైలికి సమానంగా ఉంది. వీరు టిగ్రిసు, యూఫ్రేట్సు నదుల మీద ఆధారపడి, నదీజలాలను వారికి సహాయపడేటట్లు వాడుకుంటారు. వర్షాకాలంలో కొన్నిసార్లు నదులు కొంతవరకు భూములను ముంచెత్తుతాయి. అందుచే ఎత్తులో ఉన్న భూభాగాన్ని నీటితో తడపరు. ఒకవేళ ఇది జరిగితే మెసొపొటేమియన్లు ఇతర ప్రజల ఇళ్ళకు వెళ్ళటానికి లేదా వరద ప్రాంతాలు కాని చోట్లకు వెళ్ళటానికి పడవలను ఉపయోగించవలసి వస్తుంది. నదులు మెసొపొటేమియన్ల జీవితాన్ని అనేకవిధాలుగా ప్రభావితం చేసాయి.
వ్యవసాయం
మెసొపొటేమియన్లు సంక్లిష్టమైన, జటిలమైన సాగు విధానాలను కలిగి ఉన్నారు. ఎండా కాలంలో నీటిపారుదల కొరకు (వీటిని వారు తరచుగా బాగుచేయాల్సి, తిరిగి-తవ్వాల్సి వచ్చేది) కాలువలను ఉపయోగించారు. మెసొపొటేమియన్లు జాన్ని పైకి ఎత్తే బక్కెట్టు అనే సాధనం కలిగి ఉన్నారు. ఇవి నీటిని కాలువలలో లోపలి తీసుకు వెళ్ళటానికి, పంటలకు నీరును తీసుకురావటానికి ఉపయోగపడింది. నీటిపారుదల చాలా ముఖ్యమైనది దాని వల్ల పంటలు పెరిగి చలికాలానికి సరిపోయే ఆహారాన్ని అందించడానికి సాధ్యమయ్యేది. మెసొపొటేమియాలో నీటిపారుదల ముఖ్యపాత్రను పోషించింది.
వ్రాత - భాషల సృష్టి
వ్రాతను, భాషను మొదట కనిపెట్టినది మెసొపొటేమియన్లు. ఆరంభంలో లిపి చాలా సులభతరంగా ఉంది. ఏమి చూపించుకోవాలనుకుంటున్నారో అది చూపించడం ఫలితంగా లిపి సంక్లిష్ట కీల ఆకృతిలో తయారయ్యింది. కీల భాషలో వందలకొద్దీ అక్షరాలూ ఉన్నాయి. మెసొపొటేమియన్లు మాట్లాడే భాష మెసొపొటేమియను అని పిలవరు కానీ సుమేరియను అంటారు. కీలభాషను అక్కాడియను, బాబిలోనియను, పర్షియను అనేక ఇతర భాషల ఉపయోగం కొరకు అమలుచేశారు.
వాణిజ్యం
మెసొపొటేమియా ప్రజలకు అవసరమైన ఆహారం వ్యవసాయదారులు పండించారు. కానీ వర్తకుల, కళాకారుల నుండి నగరాల సంపద వచ్చింది. మెసొపొటేమియా వర్తకానికి గొప్ప ప్రాముఖ్యత ఇచ్చారు. మెసొపొటేమియాలో సహజ వనరులు లేనికారణంగా అధికంగా ధాన్యం, బట్టల వ్యాపారం చేసేవారు. టిగ్రిసు, యూఫ్రేట్సు నదులు మెసొపొటేమియా వ్యాపారులు సరుకులు రవాణాచేయడానికి సహకరించాయి. వారు వస్తువులను సుదూరంగా ఆఫ్రికా, ఆసియా, ఐరోపాకు తరలిస్తూ వర్తకం చేసేవారు. మెసొపొటేమియాలో నాణేలు వాడలేదు. కానీ ప్రమాణాలు వెండి, ధాన్యాల బరువు మీద ఆధారపడి ఉన్నాయి. పన్నుల నుండి వచ్చిన ధనాన్ని యూఫ్రేట్సు మీద వారధి కట్టడానికి వెచ్చించి వ్యాపారం అభివృద్ధి చేయడానికి దోహదం చేశారు. వర్తకం లేకుండా ఉంటే మెసొపొటేమియా సులువుగా విఫలమయ్యేది.
చక్రం - వాహనం సృష్టి
క్రీ.పూ 3500 లో మెసొపొటేమియన్లు మొదటగా చక్రాలుకల వాహనాలను నిర్మించారు. వారు కుండలు చేసే చక్రంతో చక్రం తయారు చేసారు. తర్వాత ఉరుకులో చేశారు. ఈ విధంగా అధిక బరువున్న వస్తువులను మోసుకు వెళ్ళడానికి చేసే ప్రయత్నంలో మనిషి చక్రాన్ని కనుగొన్నాడు. అతను ఒక దూలం మీద చెక్క ముక్కను ఉంచి అతని వస్తువులను లాగటానికి ఉపయోగించాడు. చక్రం కనుగొని ఉండకపోతే ఆధునిక ప్రపంచం ఇలా ఉండేదికాదు.
బాహ్య లింకులు
వర్గం:చరిత్ర వర్గం:ప్రాచీన నాగరికతలు
ఖుంటీ
ఖుంటీ జార్ఖండ్ రాష్ట్రం, ఖుంటీ జిల్లా లోని పట్టణం, ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం. ఇది దక్షిణ ఛోటానాగ్‌పూర్ డివిజన్‌లో ఉంది. 2007 సెప్టెంబరు 12 న రాంచీ జిల్లా నుండి వేరు చేసి ఖుంటి జిల్లాను ఏర్పాటు చేసారు. ఇది చారిత్రికంగా బిర్సా ఉద్యమ కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా ఉండేది. 2011 నాటికి, ఖుంటీ జిల్లా లోహార్దాగా తర్వాత జార్ఖండ్‌లో రెండవ అతి తక్కువ జనాభా కలిగిన జిల్లా. ఈ జిల్లా రెడ్ కారిడార్‌లో భాగం.
శీతోష్ణస్థితి
ఖుంటీలో ఉష్ణమండల వర్షారణ్యం శీతోష్ణస్థితి ఉంటుంది. జూలై నుండి సెప్టెంబరు వరకు అత్యధిక వర్షపాతం జరుగుతుంది. ఇది మొత్తం వర్షపాతంలో 90% కంటే ఎక్కువ.
గాలి ద్వారా
రాంచీలోని బిర్సా ముండా విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయం. ఇది దాదాపు ఖుంటీ నుండి 33 కి.మీ.
రైలు ద్వారా
ఖుంటీలో రైల్వే స్టేషన్ లేదు. సమీప స్టేషన్ హటియా రైల్వే స్టేషను. బస్సు లేదా టాక్సీల ద్వారా హటియా రైల్వే స్టేషన్, రాంచీ రైల్వే స్టేషన్ చేరుకోవచ్చు
మూలాలు
వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:జార్ఖండ్ నగరాలు పట్టణాలు
చింతలపూడి శేషగిరిరావు
చింతలపూడి శేషగిరిరావు, తెలుగు రచయిత. ఇతను బి.ఎ. చదివాడు. సంస్కృతాంధ్రాలలో అధ్యయనం చేసి ఉభయ భాషాప్రవీణ అయ్యాడు. ఇతడు గుంటూరు జిల్లా, పొన్నూరులోని ఎడ్వర్డ్ బోర్డు హైస్కూలులో సహాయ ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశాడు.
రచనలు
ఇతడు భారతి, ఆంధ్రపత్రిక మొదలైన పత్రికలలో కథలు, గ్రంథవిమర్శలు రచనలు చేశాడు.
ఇతడు రచించిన కొన్ని గ్రంథాలు:
మూలాలు
వర్గం:తొలగించవలసిన బొమ్మలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా ఉపాధ్యాయులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా కథా రచయితలు
ఐ.ఎన్.ఎస్ విరాట్
ఐ ఎన్ ఎస్ విరాట్ భారత నౌకా దళానికి చెందిన సెంటార్ తరగతి విమాన వాహక నౌక. 27 సంవత్సరాల సేవ తరువాత 2016 లో ఈ నౌకను నౌకాదళం నుండి విరమింపజేసారు. 2013 లో ఐ.ఎన్.ఎస్ విక్రమాదిత్య కమిషను కాకముందు, విరాట్‌యే భారత నౌకాదళపు ఫ్లాగ్‌షిప్ నౌక. పని విరమించే ముందు వరకూ ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత పాత విమాన వాహక నౌక. 1959 లో బ్రిటిషు నౌకాదళంలో హెచ్ ఎం ఎస్ హెర్మెస్‌గా చేరిన ఈ నౌకను 1987లో భారత్ కొని, 1987 మే 12 న ఐ ఎన్ ఎస్ విరాట్‌గా పేరు పెట్టింది.
విరాట్‌ను వచ్చే ఏడు సేవనుండి విరమింపజేస్తామని నౌకా దళం   2015 ఫిబ్రవరిలో ప్రకటించింది. 2016 జూలై 23 న చివరిసారిగాఅ ముంబై నుండి కొచ్చికి ప్రయాణించి అక్కడి డ్రైడాక్‌లో లంగరు నిలిచింది. అక్టోబరు 23 న కొచ్చి నుండి దాన్ని లాక్కుంటూ అక్టోబరు 28 న ముంబైకి చేర్చారు. 2017 జనవరిలో విరాట్‌ను లాంఛనంగా డీకమిషను చేస్తారు. తరువాత విరాట్‌ను ఏంచేస్తారనేది ఇంకా తేలలేదు.
విమానాలు
విరాట్‌పై ఉన్న విమానాలను నౌకాదళ వాయు సేనకు చెందిన నాలుగు స్క్వాడ్రన్లు నిర్వహిస్తాయి:
భారత నౌకాదళం
ఎడమ|thumb|నౌకాదళ సీ హారియర్లు, వాయు సేనకు చెందిన జాగ్వార్లు, అమెరికా నౌకా దళ సూపర్ హార్నెట్ విరాట్ పై ఎగురుతున్న దృశ్యం భారత నౌకాదళం విరాట్‌ను 1986 లో కొని ఇంగ్లాండులోనే పునర్నిర్మాణం చేయించింది. కొత్త ఆయుధ నియంత్రణ వ్యవస్థ, రాడార్లు, విమానాల ల్యాండింగు సహాయక వ్యవస్థలను ఏపొరాటు చేసారు.
1993 సెప్టెంబరులో ఇంజను గదిలోకి నీళ్ళు వచ్చి మునిగిపోయింది. రెండేళ్ళపాటు రిపేర్లు జరిగాక తిరిగి 1995 లో విరాట్ దళ సేవలో చేరింది. 1999, 2001 ల మధ్య  మరోసారి నౌక రీఫిట్ జరిగింది  దీంతో నౌక జీవితకాలం 2010 వరకూ పెరిగింది. 2001 ఫిబ్రవరిలో ముంబైలో జరిగిన అంతర్జాతీయ ఫ్లీట్ రివ్యూలో పాల్గొంది. 2003లో మరో రీఫిట్ జరిపి 2004 లో తిరిగి సేవలో దింపారు.ఈ సమయంలో నౌకలో బరాక్ క్షిపణులను అమర్చారు. 2009 ఆగస్టులో నౌకను మరోసారి పునర్నిర్మించారు. దీంతో నౌక 2015 వరకూ పనిచేస్తుంది. నౌకాదళ అధికారులు ఇది 2020 వరకూ పనిచేస్తుందని నివేదికలిచ్చారు.
2012 నవంబరు 2 న నౌకకు కొచ్చిలో మరోసారి రీఫిట్ జరిగింది. నౌక దేహాన్ని పరీక్షించి అవసరమైఅన రిపేర్లు చేసి, రంగు వేసారు. తరువాత ముంబైలో మరిన్ని రిపేర్లు  జరిగాక, 2013 లో తిరిగి దళంలో చేరింది. ఇదే నౌకకు జరిగిన చివరి రీఫిట్. ఇక అది 2016 లో డికమిషను అయ్యేవరకూ పనిచేసింది. 2016 ఫిబ్రవరిలో విశాఖపట్నంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ ఫ్లీట్ రివ్యూలో పాల్గొనే ముందు   చిన్నపాటి రిపేర్లు జరిగాయి.
విరమణ
ఎడమ|thumb|ముంబై నుండి కొచ్చి వరకు చేసిన చిట్టచివరి ప్రయాణంలో విరాట్ thumb|ఐ ఎన్ ఎస్ విక్రమాదిత్య (కింద) తొలిసారి భారత జలాల్లో ప్రవేశించినపుడు దాన్ని తోడ్కొని వెళ్తున్న ఐ ఎన్ ఎస్ విరాట్ 2013 లో ఐ ఎన్ ఎస్ విక్రమాదిత్య భారత నౌకా దళంలోకి చేరింది. విరాట్ 2020 వరకూ సేవలను అందింగలిగినప్పటికీ, పెరుగుతున్న నిర్వహణా ఖర్చులను దృష్టిలో ఉంచుకుని, దాన్ని 2017 లో డికమిషను చెయ్యాలని నౌకాదళం నిర్ణయించింది.
2016 జూలై 23 న ముంబై నుండి విరాట్‌ కొచ్చి వెళ్ళి డీకమిషను కోసం అవసరమైన సన్నాహాలను అక్కడ పూర్తి చేసుకుంది.
ఐ ఎన్ ఎస్ విరాట్ తన జీవిత కాలంలో 2,250 రోజుల పాటు సముద్రంలో ఉంది. 10,94,215 కిలోమీటర్లు ప్రయాణం చేసింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతీయ యుద్ధనౌకలు వర్గం:విమాన వాహక నౌకలు
బిద్యా దేవీ భండారీ
thumb|బిద్యా దేవీ భండారీ (2017) బిద్యా దేవీ భండారీ ( జననం 1961 జూన్ 19) నేపాల్‌కు రెండవ దేశాధ్యక్షురాలు. ఆమె 2015లో ఎన్నికయ్యారు. ఆ దేశానికి మొట్టమొదటి మహిళా రాష్ట్రపతి కూడా బిద్యానే కావడం విశేషం. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ నేపాల్ కు ఆమె వైస్ చైర్మన్ గా వ్యవహరించారు. 28 అక్టోబరు 2015న రాష్ట్రపతిగా ఎన్నిక కాక ముందు బిద్యా ఆల్ నేపాల్ ఉమెన్ అసోసియేషన్ కు చైర్ పర్సన్ గా పనిచేశారు. 549  పార్లమెంటరరీ ఓట్లలో, తన ప్రత్యర్ధి కుల్ బహదుర్ గురుంగ్ పై 327 ఓట్లు సంపాదించుకుని రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికయారు. 2016లో ఫోర్బ్స్ ప్రపంచ 100 శక్తివంతమైన మహిళల జాబితాలో 52వ స్థానంలో నిలిచారు బిద్యా. అంతకుముందు నేపాల్ ప్రభుత్వంలో రక్షణ శాఖా మంత్రిగా కూడా పనిచేశారు ఆమె. ఈ పదవిని చేపట్టిన మొదటి మహిళ బిద్యా. 1990వ దశకంలో పర్యావరణ, జనాభ శాఖా మంత్రిగా కూడా బిద్యా వ్యవహరించారు.
మూలాలు
వర్గం:1961 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
బుద్గాం రైల్వే స్టేషను
భారత రైల్వేల ఉత్తర రైల్వే నెట్వర్క్‌లో బుడ్గాం రైల్వే స్టేషను ఉంది. ఈ స్టేషను జమ్మూ-బారాముల్లా రైలు మార్గం నెట్వర్కు ప్రధాన కేంద్రం. ఇది బుద్గాం జిల్లా లోని ఓంపోరా పట్టణంలో దాదాపు 2.5 కి.మీ.టర్ల దూరంలో ఉంది.
స్థానం
ఈ స్టేషను జమ్మూ కాశ్మీరు లోని బుద్గాం జిల్లాలోని ఓంపోరా పట్టణంలో, లాల్ చౌక్, జిల్లా కేంద్రం 9 కి.మీ. దూరంలోను, జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయం నుండి 2.5 కిలోమీటర్లు దూరంలో ఉంది.
చరిత్ర
ఈ స్టేషనును జమ్మూ-బారాముల్లా రైలు మార్గం మెగాప్రాజెక్ట్ లోని భాగంగా నిర్మించారు. ఇది కాశ్మీర్ లోయతో పాటుగా మిగిలిన భారతీయ రైల్వే నెట్వర్క్‌తో అనుసంధానించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
స్టేషను రూపకల్పన
ఈ మెగా ప్రాజెక్టులో ప్రతి ఇతర స్టేషను మాదిరిగానే, ఈ స్టేషన్లో కూడా కాశ్మీరీ కలప నిర్మాణంతో, రాయల్ కోర్ట్ యొక్క ఉద్దేశించిన వాతావరణంతో ఇది స్టేషను యొక్క స్థానిక పరిసరాలతో పాటుగా పూర్తి చేయడానికి రూపొందించబడింది. బారాముల్లా రైల్వే స్టేషను నందు ఎక్కువగా ఉర్దూ, ఇంగ్లీష్, హిందీల భాషలలో వ్రాయబడి ఉంటుంది.
తగ్గించబడిన స్థాయి
ఈ స్టేషను సముద్ర మట్టానికి 1588 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:బుద్గాం జిల్లా రైల్వే స్టేషన్లు వర్గం:ఫిరోజ్‌పూర్ రైల్వే డివిజను వర్గం:బుద్గాం జిల్లా
ఆప్తుడు
ఆప్తుడు 2004, అక్టోబరు 23న విడుదలైన తెలుగు చలన చిత్రం. ముత్యాల సుబ్బయ్య దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రంలో రాజశేఖర్, అంజలా జవేరీ, ముకేష్ రిషి, కైకాల సత్యనారాయణ, సునీల్, చంద్ర మోహన్, అభినయశ్రీ, చలపతి రావు, కొండవలస లక్ష్మణరావు, కృష్ణ భగవాన్, రాళ్ళపల్లి, సనా, ఓంకార్, అనంత్ ముఖ్యపాత్రలలో నటించగా, రమణ గోగుల సంగీతం అందించారు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:ముత్యాల సుబ్బయ్య దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలు వర్గం:రాజశేఖర్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:పోసాని కృష్ణ మురళి సినిమాలు వర్గం:అంజలా జవేరి నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:సునీల్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:చంద్రమోహన్ నటించిన సినిమాలు వర్గం:చలపతి రావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కొండవలస లక్ష్మణరావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కృష్ణ భగవాన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:2004 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:రాళ్ళపల్లి నటించిన సినిమాలు
భలే రాముడు (1984 సినిమా)
భలే రాముడు కె.ఎస్.ఆర్.దాస్ దర్శకత్వంలో మోహన్ బాబు శ్రీ లక్ష్మీ ప్రసన్న మూవీస్ బ్యానర్‌పై నిర్మించిన తెలుగు సినిమా. ఈ సినిమా 1984,సెప్టెంబర్ 5వ తేదీన విడుదలయ్యింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:మోహన్ బాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:మురళీమోహన్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:మాధవి నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:నూతన్ ప్రసాద్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:మిక్కిలినేని నటించిన సినిమాలు వర్గం:త్యాగరాజు నటించిన సినిమాలు వర్గం:చలపతి రావు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:ప్రభాకర్ రెడ్డి నటించిన చిత్రాలు వర్గం:గిరిబాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కల్పనా రాయ్ నటించిన సినిమాలు వర్గం:కె.ఎస్.ఆర్.దాస్ దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు వర్గం:కె.ఆర్.విజయ నటించిన సినిమాలు వర్గం:జయమాలిని నటించిన సినిమాలు
తంగేడువనం (166 మంది కవుల కవిత్వం)
తంగేడువనం పుస్తకం తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ద్వారా ప్రచురించబడిన పుస్తకం. 2015 బతుకమ్మ పండుగ సందర్భంగా కేవలం తంగేడు పువ్వు మీద 166 కవితలతో ఈ కవితా సంకలనం వెలువడింది.
ఆవిష్కరణ
ట్యాంక్‌బండ్ దగ్గర జరిగిన 2015 బతుకమ్మ ఉత్సవాల ముగింపు వేడుకల్లో హోంశాఖామంత్రి నాయిని నర్సింహారెడ్డి, పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖామంత్రి చందూలాల్ అజ్మీరా, ఉపముఖ్యమంత్రి మెహమూద్ అలీ, ఎంపీ కల్వకుంట్ల కవిత, మంత్రి తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్, డిప్యూటి స్పీకర్ పద్మా దేవేందర్ రెడ్డి, ప్రభుత్వ సలహాదారు కె.వి. రమణాచారి పర్యాటక, సాంస్కృతిక కార్యదర్శి బుర్రా వెంకటేశం, సాంస్కృతిక శాఖ సంచాలకులు మామిడి హరికృష్ణ తదితరులు తంగేడువనం పుస్తకాన్ని ఆవిష్కరించారు.
పుస్తక అంకురార్పణ
బతుకమ్మ పండుగని తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర పండుగగా, తంగేడు పూవు ని రాష్ట్ర పుష్పంగా ప్రకటించింది. ఈ నేపధ్యంలో, తంగేడు పువ్వును కవితా వస్తువుగా తీసుకొని భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ఒక కవి సమ్మేళనాన్ని నిర్వహించి, కవితల పరిశీలనకోసం ఒక నిపుణుల కమిటీని కూడా ఏర్పాటుచేసింది. అలా ఎంపికచేసిన 166 కవితలతో ఈ "తంగేడు వనం"ను పుస్తకం వెలువడింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:కవితా సంకలనాలు వర్గం:తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ వర్గం:కవిత్వం
పోతంగల్ (నవీపేట్ మండలం)
పోతంగల్ తెలంగాణ రాష్ట్రం, నిజామాబాద్ జిల్లా, నవీపేట్ మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన నవీపేట్ నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నిజామాబాద్ నుండి 22 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నిజామాబాదు జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 607 ఇళ్లతో, 2410 జనాభాతో 775 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1190, ఆడవారి సంఖ్య 1220. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 463 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 658. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570708 .పిన్ కోడ్: 503246.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నవీపేట్లో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల నవీపేట్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల హైదరాబాదులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నిజామాబాద్లోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నిజామాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో2 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోతంగల్లో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
భూమి వినియోగం
పోతంగల్లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పోతంగల్లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పోతంగల్లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
అక్కన్న మాదన్న
అక్కన్న, మాదన్న లు 1674 నుంచి 1685 మధ్యలో గోల్కొండ సంస్థానంలో కుతుబ్ షాహీ వంశానికి చెందిన తానీషా పరిపాలనలో మంత్రులుగా పనిచేసిన ఇద్దరు అన్నదమ్ములు. 1685 అక్టోబరు నెలలో వారు మరణించే వరకు గోల్కొండ రాజ్యంలోని అన్ని వ్యవహారాలు తమ ఆధీనంలో ఉంచుకోగలిగారు. వీరి మేనల్లుడైన కంచర్ల గోపన్న రామదాసుగా పేరుగాంచిన తెలుగు వాగ్గేయకారుడు. ముస్లిం అధికారులు అధికంగా ఉన్న రాజ్యంలో హిందువులుగా వీరు అధికారం చలాయించగలిగారు కాబట్టి గోల్కొండ చరిత్రలో వీరి ప్రాముఖ్యత చెప్పుకోదగినది. వీరి మరణం తర్వాత ఔరంగజేబు తానీషా చక్రవర్తిని ఓడించి గోల్కొండ కోటను ఆక్రమించాడు. దీనితో గోల్కొండ రాజ్యంలో కుతుబ్ షాహీల పాలన అంతం అయింది.
బాల్య జీవితం
అక్కన్న మాదన్నలు హనుమకొండలోని బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు భానుజయ్య, భాగ్యమ్మ. భానుజయ్య హనుమకొండలో ఆమిల్ (గోల్కొండ ప్రభుత్వాధికారి) దగ్గర ఉద్యోగం చేసేవాడు. చారిత్రక సాహిత్యంలో వీరు కులకర్ణి వంశపు కన్నడ బ్రాహ్మణులనియి, మహారాష్ట్రులనియు, శివాజీ ప్రధానియగు మోరోపంత్ పింగళే దాయాదులనియు కొన్ని వాదనలున్నవి. కానీ ఈ వాదమును సమకాలీనులగు మరే చరిత్రకారులు ప్రస్తావించలేదు. చారిత్రక నిదర్శనములు గానీ, స్థల పురాణములు గానీ ఈ వాదమునకు బలం చేకూర్చలేదు. మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య ఆధ్వర్యంలో ప్రచురించిన సమగ్ర ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశం ప్రకారం వీరి పింగలి వంశం, మహారాష్ట్రలోని పింగళే వంశము వేరు. కానీ వీరు ఎచ్చటివారో చెప్పుటకు నిష్కర్షమైన ఆధారాలు లేవు. లభ్యమవుతున్న ఆధారాల ప్రకారం వీరు హనుమకొండకు చెందిన వారుగా తెలుస్తోంది. వీరికి నలుగురు కొడుకులు. అక్కన్న, మాదన్న, విస్సన్న (విశ్వనాథం), మల్లన్న (మృత్యుంజయుడు). మరో ముగ్గురు సోదరీమణులు. వీరి పేర్లు తెలియవు గానీ వీరి కొడుకులు కంచర్ల గోపన్న, పొదిలి లింగన్న, పులిపల్లి ఎంకన్న (రూస్తం రావు). ఒక సమకాలీన డచ్ మూలాల ప్రకారం అక్కన్న తన తల్లికి ఇష్టమైన వాడు. కానీ మాదన్న అందరికైనా తెలివైనవాడు. వీరు బహుశా స్మార్త బ్రాహ్మణులు కావచ్చు. వీరు శివుడు, విష్ణువు, సూర్యుడు మొదలైన దేవతలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. అక్కన్నకు మల్లు అనే కొడుకును, కూతురును ఉండిరి. మాదన్నకు మల్లన్న అనే కుమారుడూ, మరో కుమార్తె ఉండిరి.
భానుజయ్య తన కుమారులకు యుక్తవయస్సు రాగానే ఉపనయనం చేసి ఆ రోజుల్లో అవసరంగా ఉన్న పారసీ, హిందీ, సంస్కృతము, ఆంధ్రము లాంటి పలు భాషలు నేర్పించాడు. అక్కన్న వారసులు అక్కరాజులుగా, మాదన్న వారసులు మాదరాజులుగా ప్రాచుర్యం పొందారు.
ఉద్యోగం
వివాహానంతరం ఈ సోదరులు ఉద్యోగ నిమిత్తం గోల్కొండ రాజధానియగు హైదరాబాదుకు వెళ్ళారు. అప్పటికి వీరి వయస్సు సుమారు 20 సంవత్సముల పైబడి ఉండవచ్చును. 1650 ప్రాంతంలో కొంత ప్రయత్నం మీదట మీర్జా మహమ్మద్ సయీద్ మీర్జుమ్లా వద్ద భూమి ఆదాయ శాఖలో గుమాస్తాలుగా ఉద్యోగంలో కుదురుకున్నారు. తర్వాత తమ తెలివితేటలతో అంచెలంచెలుగా ఎదిగారు. 1656లో మీర్ జుమ్లా చేసిన తిరుగుబాటులో వీరు పాల్గొనలేదు కాబట్టి వీరి ఉద్యోగాలు అలానే ఉన్నవి. ఈ ప్రస్థానంలో వీరు ఇద్దరూ సయ్యద్ ముజఫర్ అనే పర్షియన్ మూలాలున్న అధికారి దగ్గర పనిచేసేవారు. ముజఫర్ అబుల్ హసన్ ను గద్దె నెక్కించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. కానీ వీరు తెలివిగా ముజఫర్ ను అతని ఇంట్లోనే బంధించి ఖజానాను తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు. ఖజానా అధికారిగా మరింత బాగా బలపడి గోల్కొండ సామ్రాజ్యంలో అన్ని వ్యవహారాలు తన కనుసన్నల్లో మెలిగేలా చేసుకున్నాడు. అందుకు అతని సోదరులు అక్కన్న, మేనల్లుడు రూస్తంరావులు సహకరించారు. ఆయన చనిపోయేవరకు ఇలాగే కొనసాగింది. అక్కన్న కొంచెం తక్కువ ప్రాధాన్యం కలవాడైనా సైన్యాధ్యక్షుడిగా నియమింపబడ్డాడు. ఆ ఉద్యోగంలో అతను స్వయంగా సేనలను నడిపించకపోయినా యుద్ధ ప్రణాళికలు రూపకల్పన చేసేవాడు.
మరణం
ఒక రాత్రి అన్నదమ్ములు తమ భవంతి నుంచి బయటకు వస్తుండగా దారిలో ఉన్న హంతకుల గుంపు వారి తలలను నరికివేశారు. వీరి తలలను ఔరంగజేబు కుమారుడైన షా ఆలం దగ్గరకు పంపారు. అతడు వాటిని షోలాపురంలోనున్న ఔరంగజేబు దగ్గరికి పంపాడు. అతడు వాటిని ఏనుగుల చేత తొక్కించి గోలకొండ కోట ఇక తమకు వశమైనట్లేనని సంబర పడ్డాడు. వీరి మరణంతో తానీషా మిక్కిలి దుఃఖించాడు. వీరి మరణానికి సరైన కారణాలు ఇంకా రహస్యంగానే ఉన్నాయి. మొఘల్ చరిత్రకారుడు ఖాఫీ ఖాన్ ప్రకారం గోల్కొండ సుల్తాను తమకు పూర్తిగా లొంగకపోవడానికి కారణం వీరేనని మొఘలాయీలు భావించారు. తెలంగాణాలో వీరిని మంచి పాలకులుగానూ, అమరులుగానూ కీర్తించబడుతున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:1685 మరణాలు వర్గం:కుతుబ్ షాహీ రాజ్య ఉద్యోగులు
ఒక్క క్షణం
}} ఒక్క క్షణం (English: One Second) వి ఆనంద్ దర్శకత్వం వహించిన 2017 భారతీయ తెలుగు భాషా రొమాంటిక్ వైజ్ఞానిక కల్పన సినిమా, లక్ష్మీ నరసింహ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్ బ్యానర్లో చక్ర చిగురుపతి నిర్మించారు. ఈ చిత్రంలో అల్లు శిరీష్, సురభి, అవసరాల శ్రీనివాస్, సీరత్‌ కపూర్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఈ చిత్రం ఒక సమాంతర జీవిత భావనతో వ్యవహరిస్తుంది, ఇక్కడ కథానాయకుడు తన గమ్యం, విధి, సమయానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడుతాడు.
సినిమా సినిమాటోగ్రఫీని శ్యామ్ కే నాయుడు చేయగా, స్కోరు, సౌండ్‌ట్రాక్‌ను మణి శర్మ స్వరపరిచారు. విమర్శకులు, ప్రేక్షకుల నుండి మంచి సమీక్షలతో ఈ చిత్రం 2017 డిసెంబరు 28 న ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలైంది. ఈ సినిమాను తరువాత 2019 లో శూర్వీర్ 2 గా హిందీలో డబ్ చేసి విడుదల చేశారు.
సౌండ్ట్రాక్
సంగీతాన్ని మణి శర్మ స్వరపరిచారు, లహరి మ్యూజిక్లో విడుదల చేశారు.
జనని అయ్యర్
జ‌న‌ని అయ్య‌ర్ భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి .ఆమె తమిళ్ మరియు మలయాళం చిత్రాల్లో నటించింది. ఆమె 2011లో అవన్‌ ఇవన్‌ చిత్రం ద్వారా సినీ రంగాల్లోకి అడుగు పెట్టింది. జనని బిగ్‏బాస్ సీజన్ 2లో కంటెస్టెంట్ గా పాల్గొంది.
మూలాలు
వర్గం:1987 జననాలు వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు
ఎలెక్ట్రోస్టాటిక్స్
ఎలక్ట్రోస్టాటిక్స్ అనేది భౌతికశాస్త్రమునకు సంబంధించిన ఒక విభాగం, ఇది నిశ్చిలస్థితి వద్ద సంభవించే విద్యుదావేశాలను అధ్యయనం చేస్తుంది. బొచ్చుతో రుద్దబడిన ఒక ప్లాస్టిక్ రాడ్ లేదా పట్టుతో రుద్దబడిన ఒక గాజు రాడ్ చిన్న చిన్న కాగితపు ముక్కలను ఆకర్షిస్తున్నట్లయితే అది ఎలక్ట్రిక్ ఛార్జ్ చేయబడిందని చెప్పవచ్చు. ఈ ఛార్జ్ బొచ్చుతో రుద్దబడిన ప్లాస్టిక్ పై నెగటివ్ ఛార్జీగా నిర్వచించబడుతుంది, సిల్క్ తో రుద్దబడిన గ్లాసుపై పాజిటివ్ ఛార్జీగా నిర్వచించబడుతుంది.
భౌతికశాస్త్రంలో ఎలెక్ట్రోస్టాటిక్స్ అనేది స్థిరమైన లేదా నెమ్మదిగా కదిలే విద్యుత్ ఆవేశాల దృగ్విషయం, దాని లక్షణాలను గురించి వివరిస్తుంది. ఎలక్ట్రోస్టాటిక్స్ ను తెలుగులో విద్యుత్ స్థితిశాస్త్రము అంటారు. ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ దృగ్విషయం అనేది విద్యుత్ ఆవేశాలు ఒకదానిపై మరొకటి ప్రభావం చూపు దానిని బట్టి ఉత్పన్నం అవుతుంది. ఈ ఎలక్ట్రోస్టాటిక్ దృగ్విషయం కూలుంబ్ యొక్క నియమములచే (కూలుంబ్ లా) వివరించబడ్డాయి. విద్యుద్విశ్లేషణ ప్రేరిత శక్తులు బలహీనంగా ఉన్నట్టువంటివి కూడా కూలుంబ్ నియమములలో వివరించబడ్డాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఎలెక్ట్రోస్టాటిక్స్ వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
నకుల్ మెహతా
నకుల్ మెహతా (జననం 1983 జనవరి 17) ఒక భారతీయ నటుడు. ఆయన హిందీ టెలివిజన్‌లో పనిచేస్తున్నాడు. 2012లో ఆయన ఆదిత్య కుమార్ పాత్రను పోషించిన ప్యార్ కా దర్ద్ హై మీఠా మీఠా ప్యారా ప్యారా తో తొలిసారిగా నటించాడు. ఇష్క్‌బాజ్‌ లో శివాయ్ సింగ్ ఒబెరాయ్, బడే అచ్చే లగ్తే హై 2 లో రామ్ కపూర్ పాత్రతో అతను విస్తృత గుర్తింపు పొందాడు.
2016లో ఐ డోంట్ వాచ్ టీవీ తో నకుల్ మెహతా వెబ్‌ సిరీస్ లలోకి అడుగుపెట్టాడు. అతను వెబ్ సిరీస్ నెవర్ కిస్ యువర్ బెస్ట్ ఫ్రెండ్, జిందగీ ఇన్ షార్ట్, షార్ట్ ఫిల్మ్ వేద్, ఆర్యలో కూడా తన నటనతో ప్రేక్షకులను ఆలరించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1983 జననాలు వర్గం:రాజస్థానీ ప్రజలు వర్గం:భారత టెలివిజన్ నటులు వర్గం:రాజస్థాన్ పురుష నటులు వర్గం:హిందీ టెలివిజన్‌లో నటులు వర్గం:భారత సోప్ ఒపెరా నటులు వర్గం:భారత సినీ నటులు వర్గం:ఉదయ్పూర్ ప్రజలు
4.2 కిలో ఇయరు సంఘటన
4.2-కిలో ఇయరు కరువు సంఘటన హోలోసీన్ కాలంలో జరిగిన అత్యంత తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలలో ఒకటి. హోలోసీన్ యుగంలో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న మేఘాలయా యుగం ప్రారంభాన్ని ఇది నిర్వచిస్తుంది. క్రీ.పూ 2200 నుండి క్రీ.పూ 22 వ శతాబ్దం ముగింపు వరకు ఇది కొనసాగింది. ఈజిప్టులో పాత సామ్రాజ్యం, మెసొపొటేమియాలోని అక్కాడియా సామ్రాజ్యం దిగువ యాంగ్జీ నది ప్రాంతంలో లియాంగ్జు సంస్కృతి పతనానికి ఇది కారణమైందని భావిస్తున్నారు. సింధు లోయ నాగరికత పతనానికి కూడా ఈ కరువు కారణమై ఉండవచ్చు. దాని జనాభాలో కొంతమంది ఆగ్నేయ దిశగా తమ ఆవాసాల కదలికను ప్రారంభించారు. అలాగే ఇండో-యూరోపియను భాషలు మాట్లాడే ప్రజలు భారతదేశానికి వలస పోవడాన్ని కూడా ప్రారంభించారు.
సాక్ష్యం
4200 సంవత్సరాల క్రింతం ఉత్తర ఆఫ్రికా మధ్యప్రాచ్యం, ఎర్ర సముద్రం, అరేబియా ద్వీపకల్పం, భారత ఉపఖండం, ఉత్తర అమెరికా అంతటా 4.2 గురించి తీవ్రమైన పొడి కాలం నమోదైంది. పశ్చిమ కెనడాలోని పర్వత శ్రేణుల అంతటా హిమానీనదాలు ఈ సమయంలో అభివృద్ధి చెందాయి. ఇటాలీ గుహ ఫ్లోస్టోను, కిలిమంజారో ఐసు షీటు, ఆండియా హిమానీనద మంచులో కూడా ఆధారాలు కనుగొనబడ్డాయి. 4100 సంవత్సరాల క్రితం మెసొపొటేమియాలో శుష్కీకరణ ప్రారంభం కూడా ఉత్తర అట్లాంటిక్‌లో శీతలీకరణ సంఘటనతో సమాంతరంగా జరిగింది. దీనిని బాండు ఈవెంటు 3 అని పిలుస్తారు. అయితే, ఉత్తర ఐరోపాలో 4.2 కిలో ఇయరు సంఘటనకు ఆధారాలు అస్పష్టంగా ఉన్నాయి. ఈ సంఘటన మూలం, ప్రభావం ప్రాదేశికంగా సంక్లిష్టంగా ఉందని సూచిస్తున్నాయి. 2018 లో స్ట్రాటిగ్రాఫీ అంతర్జాతీయ కమిషను హోలోసీన్ యుగాన్ని మూడుగా విభజించింది.
క్రీ.పూ 2250 నుండి మేఘాలయన్ దశ అని పిలుస్తారు. దీనికి సరిహద్దు స్ట్రాటోటైపు భారతదేశంలోని మామ్‌లూ గుహలో ఒక స్పీలోథెం. గ్లోబలు ఆక్సిలరీ స్ట్రాటోటైపు, కెనడాలోని మౌంటు లోగాను నుండి ఒక మంచుపొర.
ఐబీరియన్ ద్వీపకల్పం
ఐబీరియన్ ద్వీపకల్పంలో నిర్మించబడిన మోటిల్లాలు తరహా స్థావరాలు క్రీ.పూ. 2200 తరువాత కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రభావితం చేసిన తీవ్రమైన శుష్కతకు పర్యవసానంగా భావిస్తున్నారు.
మోరెనో మొదలైనవారి అభిప్రాయం ఆధారంగా స్పెయినులోని "లా మంచాలా" లో మొదటి పాలియో హైడ్రోజెలాజికల్ ఇంటర్ డిసిప్లినరీ పరిశోధన నివేదికలో:
"ఇటీవలి అధ్యయనాలు లా మంచాలోని కాంస్య యుగం నుండి వచ్చిన "మోటిల్లా" సైట్లు ఐబీరియను ద్వీపకల్పంలో భూగర్భజల సేకరణ పురాతన వ్యవస్థ కావచ్చు. ... తీవ్రమైన, సుదీర్ఘ కరువు కారణంగా పర్యావరణ ఒత్తిడి సమయంలో వాతావరణ సంఘటన 4.2 కిలో ఇయర్సు సంఘటన సమయంలో ఇవి నిర్మించబడ్డాయి."
రచయితల విశ్లేషణ ఆధారంగా భౌగోళిక ఉపరితలం మోటిల్లాసు ప్రాదేశిక పంపిణీ మధ్య సంబంధాన్ని ధృవీకరించింది.
పురాతన ఈజిప్టు
క్రీ.పూ. 2150 లో దిగువప్రాంత నైలు వరదలు " పురాతన రాజ్యాన్ని " వరుసగా సంభవించడం ద్వారా సంభవించిన కరువు తరువాత పురాతన ఈజిప్టులో కేంద్రీకృత ప్రభుత్వం పతనానికి కారణమై ఉండవచ్చు.
అరేబియన్ ద్వీపకల్పం
పర్షియా గల్ఫు ప్రాంతంలో అకస్మాత్తుగా స్థావరం నిర్మాణం, మృణ్మయపాత్రలు, సమాధులు మొదలైన సంస్కృతిలో మార్పు సంభవించింది. ఈ సమయంలో సెటిల్మెంటు సరళి, కుండల శైలి, సమాధులలో ఆకస్మిక మార్పు ఉంది. క్రీస్తుపూర్వం 22 వ శతాబ్దం కరువు ఉం అల్-నార్ సంస్కృతి ముగింపుకు జరగడం ఆస్థానంలో వాడి సుకు సంస్కృతి రూపొందడం వంటి మార్పును సూచిస్తుంది.
మెసొపొటేమియా
ఉత్తర అట్లాంటిక్ (బాండు ఈవెంటు 3) లో చల్లటి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల ప్రారంభానికి, ఆధునిక విశ్లేషణ ఆధారంగా సబ్‌పోలారు వాయువ్య అట్లాంటిక్ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు క్రమరహితంగా చల్లగా ఉన్నప్పుడు మెసొపొటేమియా నీటి సరఫరాలో బృహత్తరమైన (50%) కొరత ఏర్పడి శుష్కవాతారణం ఏర్పడడానికి కారణం అయింది. శీతాకాలపు మధ్యధరా వర్షపాతం ద్వారా టైగ్రిసు, యూఫ్రటీసు నదుల్లోకి నదీజలాలు వస్తాయి.
స్వతంత్ర సమాజాలను ఒకే రాజ్యంగా సమైక్యపరచి రెండవ నాగరికత (మొదటిది క్రీ.పూ 3100 లో పురాతన ఈజిప్టు) క్రీ.పూ 2300 లో అక్కాడియన్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడింది. శతాబ్దాల తరబడి ఏర్పడిన కరువు, సామ్రాజ్య పతనాన్ని ప్రభావితం చేసిందని భావిస్తారు. క్రీ.పూ 2170 లో ఉత్తర మెసొపొటేమియా వ్యవసాయ మైదానాలను విడిచిపెట్టి, దక్షిణ మెసొపొటేమియాలోకి శరణార్థులుగా రావడం గురించి పురావస్తు ఆధారాలు ఉన్నాయి. మధ్య మెసొపొటేమియా అంతటా దక్షిణాన సంచార దండయాత్రలను నివారించడానికి 180 కిలోమీటర్ల పొడవైన గోడ "అమోరైట్లను తిరగ్గొట్టిన గోడ" ను నిర్మించారు. క్రీ.పూ 2150 లో మొదట జాగ్రోస్ పర్వతాలలో నివసించిన గుటియన్ ప్రజలు, నిరాశలో మునిగిన అక్కాడియన్ సైన్యాన్ని ఓడించి, అక్కాడును స్వాధీనం చేసుకుని క్రీ.పూ 2115 లో నాశనం చేశారు. క్రీ.పూ 3 వ సహస్రాబ్ది చివరిలో సమీప ప్రాచ్యంలో విస్తృతమైన వ్యవసాయ మార్పు కనిపిస్తుంది. క్రీస్తుపూర్వం 3 వ సహస్రాబ్ధిలో వ్యవసాయ పునరుద్ధరణ జరిగింది.
దక్షిణ మద్య ఆసియా, భారతదేశం
నీటి కొరత ఆసియాను కూడా బలంగా దెబ్బతీసింది: "పర్యావరణ కారణాలతో సంభవించిన గొప్ప మార్పుగా భావించబడింది. వర్షాల సుదీర్ఘ వైఫల్యం విశాలప్రాంతాలలో తీవ్రమైన నీటి కొరతకు కారణమైంది. దక్షిణ మధ్య ఆసియా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాన్, భారతదేశాలలో నిశ్చల పట్టణ సంస్కృతుల పతనానికి కారణమైంది. ఫలితంగా బృహత్తర వలసలు ప్రేరేపించబడ్డాయి. అనివార్యంగా కొత్తగా వచ్చినవారు అప్పటికే ఉన్న ప్రజలతో విలీనమై తరువాత అభివృద్ధి చెందిన పట్టణానంతర సంస్కృతులలో ఆధిపత్యం చెలాయించారు."
మధ్యప్రాచ్యంలోని పొరుగు ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేసిన అదే వాతావరణ మార్పుల కారణంగా సింధు లోయ నాగరికత పట్టణ కేంద్రాలు వదిలివేయబడి వేర్వేరు స్థానిక సంస్కృతులచే భర్తీ చేయబడ్డాయి. 2016 నాటికి చాలా మంది పరిశోధకులు కరువు ఈజిప్టు మెసొపొటేమియాతో వాణిజ్యం క్షీణించడం కారణంగా సింధు నాగరికత పతనానికి కారణమైందని నమ్ముతారు. ఘగ్గరు-హక్రా వ్యవస్థ వర్షంతో కూడినది. నీటి సరఫరా వర్షాకాలం మీద ఆధారపడి ఉంది. సింధు లోయ వాతావరణం క్రీ.పూ 1800 నుండి గణనీయంగా చల్లగా, పొడిగా మారింది. ఆ సమయంలో సంభవించిన కరువు రుతుపవనాల బలహీనతతో ముడిపడి ఉంది. భారతీయ రుతుపవనాలు క్షీణించాయి. శుష్కత పెరిగింది ఘగ్గరు-హక్రా హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాల వైపుకు తిరిగి రావడంతో, అనియమిత మితమైన విస్తృతమైన వరదలకు దారితీసింది. ఇది ఉప్పొంగే వ్యవసాయ స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీసింది. తీవ్రంగా సంభవించిన శుష్కత నాగరికత మరణానికి కారణమైంది. అక్కడి జనాభాను తూర్పు వైపు చెదరగొట్టడానికి తగినంతగా నీటి సరఫరా తగ్గింది.
చైనా
క్రీస్తుపూర్వం 3 వ సహస్రాబ్ది చివరిలో మధ్య చైనా చుట్టూ నియోలిథికు సంస్కృతుల పతనానికి కరువు కారణం కావచ్చు. అదే సమయంలో ఎల్లో నది మధ్య ప్రాంతాలు " యు ది గ్రేటు " పురాణ నయకుడికి సంబంధించిన అసాధారణమైన వరదలను చూశాయి. యిషు నది పరీవాహక ప్రాంతంలో వృద్ధి చెందుతున్న లాంగుషాను సంస్కృతి శీతలీకరణ ద్వారా ప్రభావితమైంది. ఇది బియ్యం ఉత్పత్తిని తీవ్రంగా తగ్గించింది. ఇది జనాభాలో గణనీయమైన తగ్గుదలకు కారణమై పురాతన ప్రదేశాల ఉనికిని తగ్గడానికి దారితీసింది. క్రీ.పూ 2000 లో యుంగ్షి సంస్కృతి (సిరామికు, కంచు వంటి అధునాతన కళాఖండాలు తక్కువగా ఉపయోగించినది) ద్వారా లాంగ్షాన్ స్థానభ్రంశం చెందింది.
అంజలీ పిక్చర్స్
thumb|right|అంజలీ పిక్చర్స్ నిర్మించిన మేటి చిత్రం [[అనార్కలి పోస్టర్.]] అంజలీ పిక్చర్స్ (ఆంగ్లం: Anjali Pictures) సినీ నిర్మాణ సంస్థ. దీనికి అధిపతులు ప్రముఖ సంగీత దర్శకులు పి.ఆదినారాయణరావు, అతని భార్య సినిమా నటి అంజలీదేవి. వీరి సంతానం పేరిన స్థాపించిన సంస్థ చిన్ని బ్రదర్స్ పతాకం మీద చిత్ర నిర్మాణం కొనసాగించారు. అంజలీదేవి తన భర్త ఆదినారాయణరావుతో కలసి సొంత నిర్మాణ సంస్థ 'అంజలీ పిక్చర్స్'ను స్థాపించి తెలుగు, తమిళం, హిందీ భాషలలో దాదాపు 28 సినిమాలను నిర్మించింది. అనార్కలి, చండీప్రియ, సువర్ణసుందరి, స్వర్ణమంజరి, మహాకవి క్షేత్రయ్య, భక్త తుకారాం  వంటి చిత్రాలను నిర్మించారు. ఈ సంస్థ సినిమాలంటే సంగీత ప్రధానమైనవిగా గుర్తింపు పొందాయి.
1953 లో తమ స్వంత పతాకంపై మొదటి సినిమా పరదేశి ను నిర్మించారు. తరువాత 1955లో "అనార్కలి" చిత్రాన్ని నిర్మించారు. ఈ చిత్రంలో అంజలీదేవి అనార్కలి పాత్రను పోషించగా, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు సలీం పాత్రను పోషించారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు
ప్రేమా జిందాబాద్
జంధ్యాల రచన, దర్శకత్వంలో సంగీత ఆర్ట్ ఫిలిమ్స్ బ్యానర్‌పై బి.ఎ.వి.శాండిల్య, వి.భూపాల్‌రెడ్డిలు  నిర్మించిన సినిమా ప్రేమా జిందాబాద్.
సాంకేతికవర్గం
వర్గం:జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించిన సినిమాలు వర్గం:కోట శ్రీనివాసరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:రాజేంద్ర ప్రసాద్ నటించిన సినిమాలు వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు
జైపూర్ (రాజస్థాన్)
జైపూర్ పేరుతో ఇతర వ్యాసాలున్నాయి. వాటి లింకుల కోసం జైపూర్ (అయోమయ నివృత్తి) చూడండి.
జైపూర్, ఈ నగరం "గులాబీ నగరం"గా ప్రసిద్ధి. రాజస్థాన్ రాజధాని. 1727లో మహారాజా సవాయి జైసింగ్ నిర్మించాడు. ఈ నగర జనాభా దాదాపు 30 లక్షలు.
జైపూర్ భారతదేశంలో చక్కని ప్రళాళికతో రూపొందించిన నగరాలలో ఒకటి. రాజస్థాన్ లోని అర్ధఎడారి భూమిలో ప్రాంతంలో ఉపస్థితమైన నగరం. ఒకప్పుడు రాజరిక పాలనలోని రాజ్యాలకు రాజధానిగా ఉన్న ఈ నగరం ప్రస్తుతం రాజస్థాన్ రాష్ట్ర రాజధానిగా ఉంది. రాజస్థాన్ నగర నిర్మాణ శైలి రాజపుత్రుల రాజరిక అభిరుచికి తగిన విధంగా ఉంటుంది. ప్రస్తుత జైపూరు నగరం మహానగరానికి ఉన్న సకల వసతులను కలిగి వాణిజ్యానికి అనుకూలంగా ఉండి ప్రఖ్యాత వ్యాపార కూడలిగా ఉంది. అధునిక నగరాల నిర్మాణానికి ముందే అభివృద్ధి చెంది ఉన్న భారతీఊయ నగరాలలో జైపూర్ ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది. రాజస్థాన్ నగరం 111 అడుగుల (34 మీటర్ల) రహదార్లతో ఆరు విభాగాలుగా విభజింపబడి రాజగంభీరంగా ఉంటుంది. నగరశివారు ప్రాంతాలు చక్కని రహదార్లతో నగరంతో అనుసంధానించబడి ఉంటుంది. మధ్యలో ఆరవ భాగంలో రాజమహల్ నాలుగు వైపులా నానుగు భాగాలు. ఆరవభాగం తూర్పు దిశగా విస్తరించి ఉంటుంది. పేలస్ విభాగం రాజసౌధాలను (హవా మహల్) అనుకుని ఉంటుంది. సాధారణ పూల తోటలు, చిన్న సరస్సు నహర్ ఘడ్ దుర్గ్ ఇది సవాయి జై సింఘ్ II వివాస స్థలంగా ఉంటూ వచ్చింది. జైపూర్ లోని జంతర్ మంతర్ ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలలో ఒకటి. భారతదేశంలో జైపూర్ ప్రసిద్ధ పర్యాటక కేంద్రం.
చరిత్ర
thumb|left|సాశ.పూ. 1875లో ప్రిస్నిపల్ వీధి ఇతిహాసకాలంలో జైపూరు ప్రదేశం అప్పటి మత్స్యదేశంలో ఒక భాగం. అధునాతన జైపూరు నగరాన్ని 1699-1727లో మహారాజా సావై జై సింఘ్ II చేత స్థాపించబడింది. ఆ మహారాజు రాజధని అయిన అంబర్ జైపూర్ నగరానికి 11 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. మహారజు పెరిగుతున్న జనసంఖ్య తరుగుతున్న నీటి వనరులను దృష్టిలో పెట్టుకుని తన రాజధనిని తరలించాలని అనుకున్నాడు. మహారాజు జైపూర్ నగర రూపురేఖల ప్రణాళికను వ్యూహరచన చేసే ముందు అనేక నిర్మాణకౌశలానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను పరిశీలించాడు. చివరకు విద్యాదర భట్టాఆచార్య (ఆయన ముందు ఖజానా గణికుడుగా ఉండే వాడు. తరువాత ప్రధాన నిర్మాణ అధికారిగా మహారాజు చేత నియమించబడ్డాడు) పర్యవేక్షణలో జైపూర్ నగరం ప్రాచీన సంస్కృతులను వాస్తుశాస్త్ర రీతిగా అనుసరిస్తూ రూపుదిద్దుకుంది. మరాఠీలతో అనేక యుద్ధాలను ఎదుర్కొన్న తరువాత మహారాజా సావై జై సింఘ్ II నగరరక్షణ మీద దృష్టిసారించాడు. ఆయనకు జ్యోతిషం, గణితం, జ్యోతిష గణనల మీద ఉన్న ప్రేమ కారణంగా జై సింఘ్ మహారాజు రాజపురోహితుడైన విద్యాధర భట్టాచార్య సలహా కొరకు ప్రార్థించాడు. ఆయన నగర మధ్యమంలో ఉన్న రాజసౌధంతో సహా అనేక భవనముల నిర్మాణంలో మహారాజుకు ప్రధాన సలహాదారుడుగా ఉన్నాడు.
1727న నిర్మాణపు పనులు ఆరంభించబడిన ఈ నగరం నాలుగు సంవత్సరాల సమయంలో ప్రధాన కట్టడాలు, రహదార్లు, విశాలమైన ఆవరణల నిర్మాణం పూర్తి అయింది. భారతీయ నిర్మాణశాస్త్రం అయిన శిల్పశాస్త్రం ఆధారంగా నగరం నిర్మించబడింది. ఈ నగరం 9 ఉప విభాగాలుగా విభజింపబడ్డాయి. వీటిలో రెండు విభాగాలలో ప్రభుత్వ భవనాలు, రాజసౌధాలున్నాయి. మిగిలిన ఏడుభాగాలు ప్రజోపయోగానికి కేటాయించబడింది. ఏడు దృఢమైన ద్వారాలు కలిగిన గోడలతో కోట నిర్మితమైంది. భారతభూభాగంలో ఆసమయంలో ఈ నగర నిర్మాణం విశిష్టమైనదిగా గుర్తించబడింది. మహారాజు సవాయ్ రామ్ సింఘ్ II కాలంలో 1876లో ఈ నగరాన్ని సందర్శించిన ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్స్  కు స్వాగతం చెప్తూ ఈ నగర రాజసుధాలకు గులాబీవర్ణం పూయబడింది. ఈ రోజు కూడా రాజసౌధం గులబీవర్ణంలో దూరం నుండే ఆకర్షిస్తుంది. 19వ శతాబ్దంలో ఈ నగర జనాభా 1900 నుండి 1,60,000 వరకు విపరీతంగా వృద్ధిచెందింది. నగరంలో ఇరువైపులా కాలిబాటలతో నిర్మించబడి విశాలమైనదార్లు ఉన్నాయి. నగరంలో అనేక ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. నగర ప్రధాన పరిశ్రమలు లోహములు, పాలరాళ్ళు. మదరసా హన్‌‌రీ పేరుతో ఒక కళాశాల 1868లో స్థాపించబడింది. నగరంలో ఇంకా మూడు కళాశాలలు ఉన్నాయి వాటిలో సంస్కృత కళాశాల (1865) ఉంది. 1867లో సవాయ్ రామ్ సింఘ్ IIచేత బాలికల పాఠశాల స్థాపించబడింది. నగరంలో పురాతన మదుపుదార్లైన జైన్లు, మర్వాడీలు అయిన ధనికులు, రావణా రాజపుత్  నిర్వాహకులు అధికంగా ఉన్నారు.
భౌగోళికము, వాతావరణం
1000px|center|జాల్ మహల్
భౌగోళికం
రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి రాజధాజి జైపూరు. జైపూర్ రాజస్థాన్‌కు తూర్పుదిశగా ఉంది. జైపూరు సముద్రమట్టానికి 1417 అడుగుల (431 మీటర్ల) ఎత్తులో ఉంది. జైపూర్ నగరం నుండి బనాస్, బన్గంగానదులు ప్రవహిస్తుంటాయి. భూగర్భజలాలల నుండి జైపూర్‌ జిల్లాకు 28.65 మిలియన్ల క్యూబిక్ మీటర్ల జలం లభ్యమౌతుంది. అయినప్పటైకీ తీవ్రమైన కరువు మాత్రం అద్రుదుగానే సంభవిస్తుంది. జలనిర్వహణ బలహీనత, ట్యూబ్ బావులను అతిగా ఉపయోగించడం వలన కొన్ని ప్రాతాలలో వ్యవసాయ ఉపయోగాలకు జలం లభ్యంకావడం కొంత భయపెడుతుంది.
వాతావరణం
జైపూర్ వేడి అయిన శోతోష్ణస్థి కలిగిన నగరం. జైపూర్ నగరం 26 అంగుళాల (650 మిల్లీ మీటర్లు) వర్షపాతం అందుకుంటుంది. వర్షాకాలంలోనే అధికమైన వర్షాలు కురుస్తాయి. జూన్ మాసం నుండి సెప్టంబర్ మాసం వరకు వర్షాకాలం ఉంటుంది. సంవత్సరం పొడవునా ఉష్ణోగ్రతలు అధికంగానే ఉంటుంది. ఏప్రిల్ మాసం నుండి జూలై మాసం వరకు 30 సెంటీగ్రేడ్ (80 ఫారెన్‌హీట్ ) డిగ్రీల సరాసరి ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. వర్షాకాలమంతా అధికంగాురుములతో కూడిన వర్షాలు పడుతుంటాయి. వరదలు మాత్రం అసాధారణం. నవంబరు నుండి ఫిబ్రవరి వరకు సాగే శీతాకాలం స్వల్పమైన చలితో ఆహ్లాదం కలిగిస్తుంది. శీతాకాల సరాసరి ఉష్ణోగ్రత 15–18 ° సెంటీగ్రేడ్ (59-64° ఫారెన్‌హీట్). గాలిలో తేమ కొంచగా లేక అసలు లేకుండా ఉంటుంది. ఒక్కోసారి వీచే చలిగాలులకు ఉష్ణోగ్రతలు గడ్డకట్టించేత వరకు పడిపోతాయి.
నిర్మాణకౌశలం
thumb|left|అంబర్ కోట వద్ద ఉన్న గణేశ్ పోల్ thumb|right|నాహర్ ఘర్ కోట నుండి రాత్రివేళలలో జైపూర్ ముందుగా ప్రణాళిక వేసిన నగరమైన జైపూర్ నగరంలో అభివృద్ధి చెందిన ప్రాంతాలు అనేకం ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు రాజపుత్రులు ఒకరితో ఒకరు నిరంతరం కలహించికుంటూ యుద్ధాలలో మునిగితేలుతుండే వారు. జైపూర్ రాజులు మొగలులతో సత్సంబంధాలను కలిగి ఉన్న కారణంగా వారి అధికార ప్రాంతాన్ని విస్తరించుకున్నారు. నగరం వస్తుశాస్త్ర ఆధారంగా నిర్మితమైన నగరం. వాస్తుశాస్త్రం వేదసమ్మతమైనది సంపదలు సౌభాగ్యం కలుగజేసేది. ఒక్కొక్క వీధి తూర్పు పడమరలుగా ఉత్తరదక్షిణాలుగా చక్కగా నిర్మించబడ్డాయి. తూర్పు ద్వారం పేరు 'సూర్యస్తూపం అంటారు. పడమటి ద్వారాన్ని చంద్రస్తూపం అంటారు. ఉత్తర ద్వారం జొరావర్ సింగ్ ద్వారం  అంటారు. ఉత్తరద్వారం వైపు పురాతన రాజధాని అయిన అంబర్ ఉంది. అయినా ప్రస్తుత జైపూర్ నగరం నగరం చుట్టూ నిర్మితమైన గోడలను దాటి విస్తరించింది. ప్రణాళిక వేసిన నగరం గోడల లోపల ఉంటుంది. ద్వారాలు సూర్యోదయానికి తెరచి సూర్యాస్థమయానికి మూసివేస్తుంటారు. అప్పటి ఉత్తరభారతదేశ నగరాలన్నీ ఇరుకైన సందులు వీధులుతో ఉన్నాయి. వీధులన్నీ కలగా పులగమై దారి కన్నుకోవడం వీలుకాని అయోమయంగా ఉంటాయి. అక్కడక్కడా ఆలయలు, ప్రదేశాలు, తాత్కాలిక నివాస ప్రదేశాలు ఉంటాయి. వస్తుశాస్త్రానికి ఈ నగరాలు అనుగుణణ్గా ఉండవు. అయినా సవాయ్ జైసింగ్ II, బెంగాలి సలహారాదుడు అయిన విద్యాధర్‌ల ఆలోచనలు రూపుదిద్దుకుని వాస్తుశాస్త్ర అనుగుణ్యమైన చక్కటి నిరంఆణు శైలితో జైపూర్ నగరం నిర్మించబడింది. జైపూర్ నగరం ఎనిమిది మండలాలుగా విభజింపబడింది. పితాపద అనే తొమ్మిదవ విభాగంలో వాణిజ్యాఅ అవసరాల కొరకు నిర్మించబడింది. పితాపద కూడా తొమ్మిది విభాగాలుగా విభజింపబడింది. ఈ నగర నిర్మాణం సవాయ్ జైసింగ్ II  జ్యోతిషశాస్త్ర జ్ఞానం వాస్తుశాస్త్ర జ్ఞానం తెలియజేస్తుంది.
నగర నిర్మాణం
ప్రబల పర్యాటక పత్రిక  కోన్డ్ నాస్ట్ ట్రావెలర్  పాఠకులకు జరిపిన సర్వేలో పాఠకులు ఆసియాలోని పర్యాటక ఆకర్షణ కలిగిన నగరాలలో ఏడవస్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. ఈ సర్వేలో జైపూర్ 76.5% శాతం ఓట్లు మరొక సంపాదించడం విశేషం. మొదటి పది స్థానాలు సంపాదించుకున్న ఇతర నగరాలు వరుసగా బేంకాక్, హంగ్‌కాంగ్, చియాంగ్‌మై, సింగపూరు, క్యోటో, సంగై, జైపూర్, హనోయ్, బీజింగ్. ఆధునిక నగరనిర్మాణ సదుపాయాలు అభివృద్ధి చెందిన కారణంగా జైపూరు పోడవైన నగరాలైన ఢిల్లీ, కొలకత్తాను సమీపిస్తుంది. నగరం శరవేగంతో అభివృద్ధిచెందుతుంది. రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో జైపూర్ అభివృద్ధికి ప్రధానకేంద్రం అయింది. సాంగ్‌నర్లో జైపూర్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పోర్ట్ ఉంది. ఇక్కడి నుండి ఢిల్లీ, ముంబాయి, అహ్మదాబాద్, బెంగుళూరు, కొలకత్తా, గౌహతి నగరాలకు విమానసర్వీసుల సదుపాయం కలిగిస్తుంది. అలాగే అంతర్జాతీయంగా దుబాయ్కు ప్రయాణ వసతి కలిగి ఉంది. జైపూర్ చక్కగా నిర్వహింపబడుతున్న పలు అంతస్తులు కలిగిన రహదార్లను కలిగి ఉంది. ఈ రహదార్లు క్లోజ్డ్ సర్క్యూట్ కెమారాలు, ట్రాఫిక్ లైట్స్ వంటి సదుపాయాలతో ట్రాఫిక్ కంట్రోల్ సంస్థ పర్యవేక్షణలో చక్కగా నిర్వహించబడుతున్నాయి. పోలీస్ కంట్రోల్ రూమ్ (పి సి ఆర్)వ్యాన్లు గి పి ఎస్ సదుపాయలు కలిగి నగర పర్యవేక్షణా కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంటాయి. జైపూర్ ప్రజలకు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు కలిగిన జీవనపరిస్తుతులు కల్పిస్తామని సగర్వంగా చెప్పుకుంటుంది. ప్రణాళికా బద్ధమైన సెక్టర్లు, బ్లాకులుగా విభజించి చక్కని జే డి ఎ (జైపూర్ డెవలప్‌మెట్ అధారిటీ) సాయంతో నిర్వహించబడుతున్న ఉద్యానవనాల సదుపాయాలను కల్పిస్తామని చెప్తున్నారు. అనేక విధమైన దుకాణసమాహారాలు, మల్టీప్లెక్ష్ వంటి నగరజీవిత సౌకర్యాలను జైపూర్ పౌరులకు అందిస్తుంది. అంతర్జాతీయ క్రికెట మ్యాచ్‌లు, ఇండియన్ ప్రీమియర్ లీగ్  మ్యాచ్‌లకు జైపూర్  సవాయి మాన్‌సింగ్ క్రికెట్ స్టేడియప్రసిద్ధి చెందింది. జైపూర్ జ్య్వెలరీ షో, జైపూర్ అంతర్జాతీయ సాహిత్య సదస్సు వంటి ప్రత్యేక కార్యక్రమ వేదికలు భారతీయులనే కాక విదేశీయులను ఆకర్షిస్తూ జైపూర్6కు కాస్మోపాలిటన్ వగర (విలాసవంతమైన నగరం) అంతస్తు ఇస్తున్నాయి. సవాయ్ మాన్6సింగ్ ఆసుపత్రి, ఎస్ డి ఎమ్ హెచ్ (డర్లబ్‌జీ ఆసుపత్రి), ఫోర్టిస్ ఆసుపత్రులు జైపూర్‌లో ఉన్న ప్రసిద్ధ ఆసుపత్రులలో కొన్ని. నగరంలో ఇవి కాక 40 చిన్నవి, మధ్యమ రకమైన ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. పాత జైపూర్ జనసమ్మర్ధమైనది. అధునిక జైపూర్ చక్కగా నిర్వహించబడుతున్న రహదార్లతో చక్కని ప్రయాణ వసతులను కలిగి ఉంది. మహేంద్రా గ్రూప్స్ నిర్మించిన టెక్‌పార్క్ ఇప్పుడు నిర్మాణంలో ఉంది. 2011 నాటికి నిర్మాణం పూర్తి చేసుకుని పనిచేయడం మొదలు పెడుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు.
పర్యాటకం
భారతదేశ పర్యాటక అకర్షణ నగరాలలో జైపూర్ ప్రధానమైనది. అంతర్జాతీయ పర్యాటకుల లక్ష్యనగరాలలో జైపూర్ ఒకటి. అనేమ మంది ప్రజలు ఇక్కడి కోటలు, జ్ఞాపక చిహ్నాలను సందర్శించి భారతీయ పురాతన శిలకళా నిర్మాణకళా వైభవం చూసి ముగ్ధులు ఔతారు. జైపూర్ నగర ఆర్థిక వనరులలో పర్యాటరంగం ప్రధానమైనది. పర్యాటకుల సంఖ్యను పెంచడానికి అదనపు సౌకర్యాలు, అదనపు ఆకర్షణలు అధికం చేయాలని నగర నిర్వాహం ఎదురుచూస్తుంది. నగరం అందిస్తున్న డెంటల్ పర్యాటకం పర్యాటకులకు ఒక ఉపయోగకరమైన ఆకర్షణగా మారింది.
కోటలు జ్ఞాపకచిహ్నాలు
293x293px|left|అంబర్ కోట 220x220px|right|ది ఆల్బర్ట్ హాల్ల్ మ్యూజియమ్ జైపూర్ అనేక కోటలు, రాజభవనాలు, జ్ఞాపక చిహ్నాలకు ప్రసిద్ధి చెందినది. హవా మహల్, అంబర్ ఫోర్ట్, జైఘర్ ఫోర్ట్, నహర్గర్ ఫోర్ట్, చిటీ ప్యాలెస్, జల్ మహల్, రామ్బర్ఘ్ ప్యాలెస్, సెంట్రల్ మ్యూజియమ్ వంటివి పర్యాటకులను విపరీతంగా అకర్షించే ప్రదేశాలలో కొన్ని.
ఆలయాలు, ఆరాధక ప్రదేశాలు
220x220px|right|స్వామినారాయణ ఆలయం జైపూర్ నగరం అంతా అసంఖ్యాకంగా అలయాలు ఆరాధక ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్క వీధిలో చక్కని ఆలయాన్ని దర్శించవచ్చు. మతపరంగా ప్రజలు ఈ నగరాన్ని చిన్న కాశి నగరంగా భావిస్తారు. జైపూరు నగరంలోని ప్రధాన ఆలయాలు వరుసగా గోవింద్ దేవ్‌జీ ఆలయం, గల్తాజీ ఆలయం, శ్రీ కాళి ఆలయం, సంగనేరి ద్వారం, జైపూర్, లక్ష్మీ నారాయణ్ మందిరం (బిర్లా మందిరం), ఘర్ గణేశ్ ఆలయం, అంబర్ లోని షీలాదేవి ఆలయం, పంచాయితీ హాల్, రాధా గోవింద్‌జీ ఆలయం, జైపూర్ పాలకుల చేత స్వల్పంగా ఉన్న క్రైస్తవ సమాజము కొరకు 130 సంవత్సరాల ముందు మిర్జా ఇస్మాయిల్ రోడ్డు సమీపంలో ఉన్న ది ఆల్ సెయింట్స్ చర్చి. ఈ నిర్మాణం అప్పటి మిక్కిలి నాణ్యమైన నిర్మాణశైలికి తార్కాణంగా నిలిచింది.
పూల తోటలు
thumb|left|రామ్ నివాస్ గార్డెన్ thumb|right|చాంద్‌బవోరి జైపూర్ నగరం అందమైన పూలతోటలు, ఉద్యానవనాలతో నిండి ఉంటుంది. వాటిలో ప్రధానమైనవి రామ్ నివాస్ గెడెన్, సిసోలియా రాణి గార్డెన్, ప్యాలెస్, విద్యాదర్ గార్డెన్, కనక్ వృందావన్, సెంట్రల్ పార్క్, మాన్‌సరోవర్ సమీపంలో ఉన్న టెక్నాలజీ పార్క్, గోనర్ వద్ద ఉన్న విద్యాదర్ కా బాగ్ మొదలైనవి. ఇతర ఆకర్షణలు చాంద్ బయోరి (మెట్ల బావి). ఛోకీదాని (గ్రామీణ విశ్రాతి గృహం), జైపూర్ నగర స్లమ్ అయిన కత్పుత్లి స్లమ్, రాజ్ మందిర్ సినేమా ఒక అందమైన సినిమా దియేటర్.
జనసంఖ్య
2011 జనాంకగణనను అనుసరించి జైపూర్ నగర జనాభా 6,663,971. ఇది రాజస్థాన్ రాష్ట్ర జనాభాలో 9.71%. 2001 నుండి నగర జనాభా 26.91% అభివృద్ధి చెందింది. అధిఖ సంఖ్యాకుల ప్రధాన మతాలు హిందూ మతం, ముస్లిమ్ మతం, జైన మతం. వీరిలో హిందువులు 78%, ముస్లిములు 17%, జైన్లు 4%, సిక్ఖులు 0.5%, క్రైస్తవులు 0.5%. 47.49% ప్రజలు గ్రామాలలో నివసిస్తుండగా 52.59% ప్రజలు నగరపురాలలో నివసిస్తున్నారు. అక్షరాస్యత 76.44%. పురుషుల అక్షరాస్యత 87.27%, స్త్రీల అక్షరాస్యత 63.64%. 1000 మంది పురుషులకు స్త్రీల నిష్పత్తి 909. సధారణం ప్రజలు హిందీ, రాజస్తానీ భాషను మాట్లాడుతుంటారు. అలాగే ఆంగ్లము, పంజాబీ, సింధీ భాషను కూడా విస్తృతంగా మాట్లాడుతుంటారు. నేషనల్ క్రైమ్ రొపోర్ట్ బ్యూరో (ఎన్ సి ఆర్ బి)భారతీయ 10 లక్షల జనాభాకు మించి ఉన్న 35 నగరాలలో జైపూర్ 3వ స్థానంలో ఉన్నట్లు అంచనా. నగర ప్రధాన జైలు పేరు జైపూర్ సెంట్రల్ జైలు.
సంస్కృతి
జైపూర్ భారతీయ సంస్కృతికి ప్రధాన కేంద్రం. ముఖ్యంగా జవహర్ కళాకేంద్రా, రవీంద్రమంచ్ ఐక్య రాజస్థన్ సంస్కృతిని ప్రజలకు చేరువ చేస్తున్నాయి. ఆబర్ట్ హాల్ల్ మ్యూజియమ్ (ప్రభుత్వ సెంట్రల్ మ్యూజియమ్)లో అనేక కళలను, పురాతన కళాఖండాలను చూడ వచ్చు. హవా మహల్‌లో రాష్ట్రప్రభుత్వ వస్తుకళా ప్రదర్శనశాలలో విరాటనగర్‌లో కళాప్రదర్శనశాల ఉంది. టౌన్ హాల్ (పాత విధానసభ)ను వస్తుకళా ప్రద్శనశాలగా మార్చబడింది. నగరంలోని వివిధ ప్రదేశాలలో వివిధ రూపాలలో సంస్కృతి ప్రతిబింబిస్తూ ఉంటుంది. నగరంలోని ఫ్లైఓవర్లు కూడా కుతూహలం కలిగించే వివిధరూపాలతో సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా అలకంకరించబడి ఉంటాయి.