cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మురిపిండి
ఉపయోగాలు
దీని వేరుతో దంతధావనం చేసిన దంతరోగాలు నశించును.
దీని ఆకు పసరు కండ్లలో లేక ముక్కులో పిండిన పిల్లలకు వచ్చు బాలపాపచిన్నెలు నివారణ అగును.
దీని ఆకుల రసం ఒక స్పూన్ లొపలికి ఇచ్చిన వాంతులు చేయను. లొపల పేరుకున్న శ్లేష్మం బయటకి పంపును. బ్రాంకైటిస్ అనగా వగర్పు గల దగ్గు నివారణ అగును.
తేలు, జెర్రి , కందిరీగ , తేనెటీగ కుట్టిన వెంటనే ఈ ఆకు వేసి కట్టు కట్టిన బాధ నివారణ అగును.
పుప్పిపంటికి దీని ఆకు నలిపి పుప్పిపంటిలో ఉంచిన బాధ తగ్గిపొవును.
పురుగులు పట్టిన వ్రణములకు మొక్కని నీడలో ఎండబెట్టి చూర్ణం చేసి ఆ చూర్ణం చల్లిన పురుగులు నశించి పుండ్లు మానును.
దీని చూర్ణం నస్యం వలే లొపలికి పీల్చిన మెదడులో గడ్డకట్టిన రక్తం కరుగును.
ఆస్పరి మండలం
ఆస్పరి మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.
గణాంకాలు
జనాభా (2011) భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం మండల పరిధిలోని జనాభా - మొత్తం 	65,088 -అందులో పురుషులు 	33,035 మంది ఉండగా - స్త్రీలు 	32,053 మంది ఉన్నారు. అక్షరాస్యత- మొత్తం 	41.18% - పురుషులు అక్షరాస్యత	57.29% - స్త్రీలు అక్షరాస్యత 	24.66%
సౌందర్య రాజేష్
సౌందర్య రాజేశ్ ( జననం: ఆగస్టు 26, 1968 )  ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త. ఈమె AVTAR Career Creators, FLEXI Careers అనే సంస్థను స్థాపించారు. ఈమె భారతీయ మహిళల ఉపాధి కల్పనకు కృషి చేస్తుంది.
తొలినాళ్ళ జీవితం, విద్యాభ్యాసం
ఈమె ఆగస్టు 26, 1968 న శాంత చంద్రశేఖర్, ఎం.ఎస్.చంద్రశేఖర్ దంపతులకు బెంగుళూరు లో జన్మించారు. ఈమె తండ్రి ఒక పారిశ్రామిక వేత్త. ఈమె సెయింట్. జోసెఫ్ అఫ్ క్లూనీ పాఠశాలలో తన ప్రాథమిక విద్యను పూర్తిచేసుకుంది. తన ప్రాథమిక విద్య అనంతరం తన కుటుంబం పాండిచ్చేరికి వెళ్లారు. ఈమె తన డిగ్రీ విద్యని 1988 భారతిదాసన్ ప్రభుత్వ మహిళల కళాశాలలో పూర్తి చేసుకుంది. ఈమె 1990 లో యూనివర్సిటీ అఫ్ మద్రాస్ నుంచి ఆంగ్ల భాష సాహిత్యంలో పట్టా పొందింది. అదేవిదంగా 2014లో పిహెచ్డి ని హ్యూమన్ రిసోర్సెస్ మేనేజ్మెంట్ విభాగంలో పూర్తి చేసుకుంది.
కెరిర్
ఈమె అవతార్ కెరీర్ క్రియేటర్స్ సంస్థను తన అత్తగారు ఇచ్చిన రూ. 60,000 సొమ్ముతో ప్రారంబించారు. క్రమేణా అవతార్ హ్యూమన్ కాపిటల్ ట్రస్ట్, ఫ్లెక్సీ కెరీర్స్ ఇండియాను స్థాపించారు. ఈ సంస్థలను భారతదేశం అంతటా స్థాపించి అవగాహనా కార్యకలాపాలను కొనసాగించింది. ఇతర కారణాల దృష్ట్యా ఉద్యోగాన్ని మానేసిన మహిళలకు వారికీ ఉద్యోగకల్పనకు డిసెంబరు 2005 ఇండియా విమెన్ నిపుణుల ఇంటర్ఫేస్ నెట్వర్క్ను స్థాపించి, 200 మహిళలతో ప్రారంబైన ఈ సంస్థ నేడు 250000 మహిళకు ఉపాధి కల్పనాను కల్పించింది.
ప్రాజెక్టు పూర్తి
ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం :
ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుతూ, సామాజికంగా వెనుకబడిన తరగతులకు చెందిన బాలికలకు ఉద్యోగ కల్పనే ద్యేయంగా ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంబించారు. ఇందులో 8 నుంచి 12 వ తరగతి వరకు ఐదు సంవత్సరాల పాటు శిక్షణని ఇస్తారు. ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుతూ, సామాజికంగా వెనుకబడిన తరగతులకు చెందిన బాలికలకు ఉద్యోగ కల్పనే ద్యేయంగా ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంబించారు. ఇందులో 8 నుంచి 12 వ తరగతి వరకు ఐదు సంవత్సరాల పాటు శిక్షణని ఇస్తారు. ఈ శిక్షణ వారిలో వృత్తి నైపుణ్యాభివృధికి ఉపకరించే విదంగా, పై చదువులకు ఉన్నత నైపుణ్యాలతో వెళ్లే విధంగా వారిలో విశ్వాసం కల్పిస్తుంది. వారి కుంటుంబాలలో పేదరిక నిర్మూలించడం, బాలికలలో నిరక్షరాస్యతను నిర్ములించడం ఈ కార్యక్రమ ప్రధాన ఉద్దేశం.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఈమె చెన్నై ప్రాంతానికి చెందిన వి. రాజేశ్ ను వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి ఒక కుమార్తె, ఒక కుమారుడు.
మరిన్ని విశేషాలు
భారత మహిళల, పిల్లల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ 2015 లో వంద మంది మహిళా సాధికారత జాబితాలో ఈమె ఎన్నికయింది. భారతదేశవ్యాప్తంగా మహిళాభివృద్ధికి కృషి చేసిన వారికి మూడు విభాగాలుగా పోటీ నిర్వహించి 2015 డిసెంబర్ 31 న ఈ జాబితాను విడుదల చేసింది. 2016 జనవరి 22 న రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా ప్రశంసా పత్రాన్ని అందుకున్నారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1968 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయ పూర్వవిద్యార్థులు వర్గం:చెన్నై వ్యక్తులు వర్గం:కర్ణాటక పారిశ్రామికవేత్తలు వర్గం:కర్ణాటక వ్యక్తులు వర్గం:మహిళా వ్యాపారవేత్తలు
అగ్ర రాజ్యాలు
thumb|జెనీవా, స్విట్జర్లాండ్‌లో 1985 నవంబరు 19 న జరిగిన మొదటి అగ్ర రాజ్యాల శిఖరాగ్ర సమావేశంలో అప్పటి అమెరికా అధ్యక్షుడు రోనాల్డ్ రీగన్, సోవియట్ ప్రధాన కార్యదర్శి మిఖాయిల్ గోర్బాచెవ్, సమావేశమైనప్పటి దృశ్యచిత్రం ప్రపంచ దేశాలన్నిటిలో అతి శక్తివంతమైన దేశాలను అగ్ర రాజ్యాలు అంటారు. చరిత్రలో ఈ పదం 1945-1991 మధ్య అమెరికా, సోవియట్ యూనియన్ లను, ఆ తరువాతి కాలంలో కేవలం అమెరికాను సూచించడానికి మాత్రమే ఉపయోగించారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగుస్తూనే 1945 లో ఐక్య రాజ్య సమితి ఏర్పడింది. ఈ సమితి భద్రతా మండలిలో అణ్వస్త్ర సామర్థ్యం కలిగిన 5 దేశాలకు శాశ్వత సభ్యత్వం కలుగజేయబడింది. ఇదే కాక నిర్ణయ నిరోధ హక్కు(వీటో) కూడా పొందిన ఈ 5 దేశాలు - అమెరికా, సోవియట్ యూనియన్, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, చైనాలు. అనేక ప్రపంచ దేశాలతో పాటు వీటిలో కూడా బ్రిటన్,ఫ్రాన్స్ లు అమెరికా వైపు, చైనా మాత్రం సోవియట్ యూనియన్ వైపు మొగ్గుజూపేవి. ఈ విధంగా అమెరికా రష్యా ల మధ్య ప్రచ్ఛన్నంగా శీతల సమరం రగులుతూ ఉండేది.
1991 లో సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నమైన తరువాత ఆ స్థానంలో రష్యా భద్రతా మండలి శాశ్వత సభ్యురాలైంది. క్రమేణా ఆర్థికవ్యవస్థ పతనమౌతూ వచ్చిన రష్యా అగ్ర రాజ్యంగా తన స్థానాన్ని కోల్పోవడంతో, ఏకైక అగ్ర రాజ్యంగా అమెరికా ఎదిగింది.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ప్రపంచ చరిత్ర
ప్రణవ్ మోహన్ లాల్
ప్రణవ్ మోహన్ లాల్ భారతదేశం లోని  మలయాళ చిత్ర పరిశ్రమకు చెందిన నటుడు,ఇతడు ప్రముఖ  నటుడు మోహన్ లాల్ కుమారుడు, అతను చిన్న వయసు లోనే  తన తండ్రి  నటించిన  చిత్రం ఒన్నామన్ (2002) లో చిన్న పాత్రతో  నటన ప్రారంభించాడు , తర్వాత అదే సంవత్సరంలో పునర్జని అనే సినిమాలో   ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు, దీని కోసం  ఉత్తమ బాల కళాకారుడిగా కేరళ రాష్ట్ర చలనచిత్ర అవార్డును గెలుచుకున్నాడు. . న్యూ సౌత్ వేల్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి తత్వశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందాడు.ఇతడు పాటలు రచించడమే కాకుండా చక్కగా పాడతాడు
ప్రణవ్ 2015 లో తన సినీ ప్రయాణాన్ని  అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ గా ప్రారంభించి  జీతూ జోసెఫ్  వద్ద  రెండు సినిమాలకు  పనిచేశాడు —పాపనాశం, జో సట్టి లైఫ్. జీతూ జోసెఫ్ దర్శకత్వం వహించిన 2018 చిత్రం ఆదిలో ప్రధాన పాత్రలో కనిపించాడు, ఆ చిత్రం ఆ  సంవత్సరంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన మలయాళ చిత్రాలలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఈ పాత్ర కోసం అతను ఉత్తమ నూతన నటుడిగా సైమా అవార్డు గెలుచుకున్నాడు. "జిప్సీ ఉమెన్" సినిమాలో పాట రాయడం, పాడట ద్వారా గాయకుడు-పాటల రచయితగా కూడా ప్రవేశించాడు.
నేపథ్యం
ప్రణవ్ మోహన్ లాల్ జూలై 13 1990 వ సంవత్సరంలో  న భారతదేశంలోని కేరళ రాష్ట్రం లో  తిరువనంతపురంలో నటుడు మోహన్ లాల్  సుచిత్ర బాలాజీలకు జన్మించాడు. అతని తాత తమిళ సినీ నిర్మాత కె. బాలాజీ మామ సురేష్ బాలాజి  కూడా నిర్మాత. ప్రణవ్ ప్రాథమిక విద్యా అంతా బోర్డింగ్ స్కూల్లో పూర్తి చేశాడు అది  తమిళనాడులోని ఊటీలో ఉంది   తర్వాత  ఆస్ట్రేలియాలోని న్యూ సౌత్ వేల్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి తత్వశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీని పొందాడు.
సినిమా కెరీర్
ప్రణవ్ మొదటిసారిగా మోహన్ లాల్  నటించి  దర్శకత్వం వహించిన చిత్రం ఒన్నమన్ లో చిన్న పాత్రలో కనిపించిన ప్రణవ్ 2002 లో మళ్ళీ  తెరపైకి వచ్చాడు. ఇందులో అతను తన తండ్రి చిన్నతనంలో పాత్ర ఐనా రవిశంకర్  పాత్ర లో నటించాడు .ఆ  నటనకు  ఉత్తమ బాల నటుడు గా  కేరళ స్టేట్ ఫిల్మ్ అవార్డు అందుకున్నాడు  తర్వాత పై  చదువు ల కోసం అమెరికా వెళ్ళడం వల్ల సినిమాలకు దూరం అయ్యాడు. 2009 లో ప్రియదర్శన్  దర్శకత్వంలో  వచ్చిన  సాగర్ అలియాస్ జాకీ రీలోడెడ్‌లో ఒక పాటలో అతిధి పాత్రలో కనిపించాడు
బాహ్య లింకులు
వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:1990 జననాలు
ఏదుళ్ళగూడెం
ఏదుళ్ళగూడెం తెలంగాణ రాష్ట్రం, యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా, వలిగొండ మండలంలోని గ్రామం. మండల కేంద్రం వలిగొండ నుండి 7 కి.మీ.లు, జిల్లా కేంద్రం భువనగిరి పట్టణం నుండి 22 కి.మీ.లు, రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదు నుండి 66 కి.మీ.ల దూరంలో ఉంది.
భౌగోళికం
ఏదుళ్లగూడెం చుట్టూ దక్షిణం వైపు రామన్నపేట మండలం, తూర్పు వైపు ఆత్మకూర్ (ఎం) మండలం, దక్షిణం వైపు చౌటుప్పల్ మండలం, దక్షిణం వైపు చిట్యాల మండలం ఉన్నాయి. ఇక్కడికి సమీపంలో లింగరాజుపల్లి (4 కి.మీ.), గోకారం (5 కి.మీ.), సంగం (5 కి.మీ.), ఎం.తుర్కపల్లి (5 కి.మీ.), బొల్లేపల్లి (6 కి.మీ.) మొదలైన గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఇది సముద్ర మట్టానికి 317 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
రవాణా
వలిగొండ రైల్వే స్టేషన్ (2 కి.మీ.) ఇక్కడికి సమీపంలో ఉన్న రైల్వే స్టేషన్. సమీపంలోని భువనగిరి (22 కి.మీ.), రాయగిరి పట్టణాలలో కూడా రైల్వే స్టేషన్‌లు ఉన్నాయి. సికింద్రాబాద్ జంక్షన్ రైల్వే స్టేషను ఇక్కడికి 62 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. భువనగిరి పట్టణాల నుండి ఈ గ్రామానికి రోడ్డు కనెక్టివిటీ ఉంది. తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో చౌటుప్పల్, చిట్యాల, ప్రజ్ఞాపూర్, భువనగిరి ప్రాంతాల నుండి బస్సులు నడుపబడుతున్నాయి.
వ్యక్తిగత కంప్యూటర్
Personal computer, exploded 6.svg: 1. స్కానర్
2. సిపియు (మైక్రోప్రాసెసర్)
3. మెమరీ (రాండమ్ ఏక్సెస్ మెమరీ-RAM)
4. ఎక్స్‌పెన్షన్ కార్డులు (గ్రాఫిక్స్ కార్డులు మొదలైనవి.)
5. పవర్ సప్లై
7. స్టోరేజ్ (మెమరీ) (హార్డ్ డిస్క్ లేదా సాలిడ్-స్టేట్ డ్రైవ్-SSD)
8. మదర్ బోర్డు
9. స్పీకర్లు
10. మానిటర్
11. సిస్టమ్ సాఫ్టువేరు
13. కీబోర్డ్
14. మౌస్
15. అదనపు హార్డ్ డిస్క్ డ్రైవ్
16. ప్రింటర్]] వ్యక్తిగత కంప్యూటర్ లేదా పర్సనల్ కంప్యూటర్ (PC) అనేది కార్యాలయాలు, గృహాలలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందియున్న కంప్యూటర్ యొక్క ఒక రకం. మొదటి పిసి "ఐబిఎమ్‌ పిసి" గా పిలవబడింది, ఈ పిసి ఐబిఎమ్‌ అనే కంపెనీ చే 1981 లో తయారు చేయబడింది, అయితే అనేక కంప్యూటర్లు కమోడోర్ పెట్‌ వంటి వాటిలా మునుపే తయారు చేయబడినాయి. స్మార్ట్‌ఫోన్లు, టాబ్లెట్ కంప్యూటర్లు కూడా వ్యక్తిగత ఉపయోగం కోసం కంప్యూటర్లుగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి, కానీ అవి "వ్యక్తిగత కంప్యూటర్లు" అని పిలవబడటం లేదు. నేడు అత్యధిక పిసిలు సాధారణంగా ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్ అనే సాఫ్ట్వేర్ యొక్క ప్రాథమిక సెట్‌ను కలిగి ఉన్నాయి. ఈ ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థ యూజర్ ఇంటర్ఫేస్ (UI) అందించడం సహా అనేక పనులను బాధ్యతగా నిర్వర్తిస్తుంది. ఈ పిసిలలో మైక్రోసాఫ్ట్ కార్పొరేషన్ చే విక్రయించబడిన ప్రసిద్ధ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్‌ విండోస్ ఉంటుంది. ఆపిల్ ఇంక్ అనే కంపెనీ చే తయారు చేయబడిన పిసిలలో మాక్ ఒఎస్ పేరుతో ఆపిల్ ఇంక్ ద్వారా విక్రయించబడిన సాఫ్ట్వేర్ యొక్క వేరొక వ్యవస్థ ఉపయోగించబడుతున్నది. అనేక ఉచిత ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఇవి లైనక్స్ ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థలు అని పిలవబడుచున్నవి. అక్కడ 300 పైగా లైనక్స్ "డిస్ట్రిబ్యూషన్లు" ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్కటి ఒక విభిన్నమైన ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఉబుంటు లైనక్స్ ఎక్కువగా ఉపయోగించబడుతున్న లైనక్స్ ఎందుకంటే ఇది ఉపయోగించడం చాలా సులభం.
మూలాలు
వర్గం:కంప్యూటర్ వర్గం:వ్యక్తిగత కంప్యూటర్లు
ఉయ్యాలవాడ మండలం
ఉయ్యాలవాడ మండలం, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని నంద్యాల జిల్లాకు చెందిన మండలం
గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కలు ప్రకారం జనాభా మొత్తం 28,156, అందులో పురుషులు 	14,012 - స్త్రీలు 1,144
భారతీయ భాషల సర్వే
భారతీయ భాషల సర్వే అనేది బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాషలపై చేసిన సమగ్ర సర్వే. ఇది 364 భాషలు, మాండలికాలను వివరిస్తుంది. 1886 సెప్టెంబరులో వియన్నాలో జరిగిన ఏడవ అంతర్జాతీయ ఓరియంటల్ కాంగ్రెస్‌కు హాజరైన ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ సభ్యుడు, భాషా శాస్త్రవేత్త జార్జ్ అబ్రహాం గ్రియర్సన్ ఈ సర్వేను మొదట ప్రతిపాదించాడు. అతడు చేసిన సర్వే ప్రతిపాదనను మొదట బ్రిటిషు భారత ప్రభుత్వం తిరస్కరించింది. అప్పుడున్న ప్రభుత్వ అధికారులనే వాడి, సహేతుకమైన ఖర్చుతో చేయవచ్చని అతడు చూపించిన తరువాత, 1891 లో ఈ ప్రతిపాదనను ఆమోదించారు. అయితే ఇది అధికారికంగా 1894 లో మాత్రమే ప్రారంభమైంది. సర్వే ముప్పై సంవత్సరాల పాటు కొనసాగి, 1928 లో చివరి ఫలితాలను ప్రచురించింది.
ఎల్‌ఎస్‌ఐ వారి శోధించదగిన డేటాబేసు ఆన్-లైన్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఇది గ్రియర్సన్ యొక్క ఒరిజినల్ ప్రచురణలో కనిపించినట్లుగా ప్రతి పదానికి సారాంశాన్ని అందిస్తుంది. అదనంగా, బ్రిటిషు లైబ్రరీ సౌండ్ ఆర్కైవ్‌లో గ్రామోఫోన్ రికార్డింగులు కూడా ఉన్నాయి. ఇది ధ్వని శాస్త్రాన్ని డాక్యుమెంట్ చేస్తుంది.
పద్ధతి, విమర్శ
గ్రియర్సన్ భారతదేశంలోని డేటాను సేకరించడానికి ప్రభుత్వ అధికారులను ఉపయోగించుకున్నాడు. సమాచారాన్ని సేకరించిన అధికారుల కోసం ఫారమ్‌లు, మార్గదర్శక సామగ్రిని తయారు చేశాడు. డేటా సేకరణలోని ఏకరూపత, అవగాహన లోని స్పష్టతను నిర్ధారించడంలో అనేక సమస్యలు ఉన్నాయి. ఒక ఇంటి లోని వారు మాట్లాడే భాష పేరేంటో తెలుసుకోవడానికి కూడా ఇబ్బంది పడ్డానని ఒక అధికారి చెప్పాడు. ఇంటర్వ్యూ ఇస్తున్నవారు భాష పేరేంటంటే తమ కులం పేరు చెప్పేవారు.
సంపుటుల జాబితా
1898 నుండి 1928 వరకు గ్రియర్సన్ ప్రచురించిన సంపుటుల జాబితా:
తదుపరి సర్వేలు
రెండవ లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా ప్రాజెక్ట్ 1984 లో రిజిస్ట్రార్ జనరల్ & సెన్సస్ కమిషనర్ ఆఫ్ ఆఫీస్ యొక్క భాషా విభాగం: ప్రారంభించింది. ఈ ప్రాజెక్టు కొనసాగుతోంది. 2010 సంవత్సరం చివరిలో సుమారు 40% సర్వే పూర్తయింది. గ్రియర్సన్ అధ్యయనం తరువాత భాషా దృశ్యంలో చోటు చేసుకున్న మార్పులను తెలుసుకోవడమే ఈ సర్వేకున్న పరిమిత లక్ష్యం. అనేక ప్రొఫెషనల్ భాషా శాస్త్రవేత్తలు, గ్రియర్సన్ పద్దతిలో జరిగిన తప్పిదాలను ఈ ప్రాజెక్టు లోనూ చేశారని విమర్శించారు - భాషా డేటాను సేకరించడానికి సామాన్యులను కాకుండా, స్థానిక భాషా ఉపాధ్యాయులను లేదా ప్రభుత్వ అధికారులను సమాచారకర్తలుగా ఎంచుకోవడం వంటి లోపాలు మళ్ళీ జరిగాయి.
1991 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, ప్రత్యేక వ్యాకరణ నిర్మాణాలున్న"మాతృభాషలు" 1,576, "ఇతర మాతృభాషలు" 1,796 ఉన్నాయి. త్వరలోనే, భారతదేశపు పూర్తి ఖచ్చితమైన భాషా సర్వే చెయ్యాలనే డిమాండులు వచ్చాయి. గ్రియర్సన్ సర్వే, శిక్షణ లేని క్షేత్రస్థాయి కార్మికులపై ఆధారపడి చేసిందనీ, పూర్వ ప్రావిన్సులు బర్మా, మద్రాసు, అప్పటి రాచరిక రాజ్యాలైన హైదరాబాదు, మైసూర్లను నిర్లక్ష్యం చేశారనీ గుర్తించారు. ఫలితం ఏమిటంటే, ఎల్‌ఎస్‌ఐలో దక్షిణ భారతదేశపు ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉంది.
భారత భాషా సర్వేను విస్తరించడానికి, సవరించడానికీ మరొక ప్రతిష్టాత్మక ప్రాజెక్టును భారత ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. పదకొండవ పంచవర్ష ప్రణాళికలో (2007–12) ఈ ప్రాజెక్టు కోసం రూ. 280 కోట్లు మంజూరు చేశారు. దీనిని రెండు విభాగాలుగా వర్గీకరించారు: ఒకటి న్యూ లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, రెండవది మైనర్ భాషలూ, అంతరించిపోతున్న భాషల సర్వే. మైసూరు లోని సెంట్రల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియన్ లాంగ్వేజెస్ ఆధ్వర్యంలో, ఉదయ నారాయణ సింగ్ నేతృత్వంలో జరిగే ఈ ప్రాజెక్టులో 54 కి పైగా విశ్వవిద్యాలయాలు, 2,000 మంది పరిశోధకులు, 10,000 మంది భాషావేత్తలూ భాషా నిపుణులూ పదేళ్ల కాలం పాటు పనిచేస్తారని అంచనా వేసారు.
ఆన్‌లైన్ టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఏప్రిల్ 2010 న వచ్చిన కథనం ప్రకారం పైన పేర్కొన్న ప్రాజెక్టును మానేసినట్లు పేర్కొంది. ఈ సర్వే భాషావాదం లేదా భాషా సామ్రాజ్యవాదం పునరుజ్జీవనానికి దారితీస్తుందనే భయంతో, "ప్రభుత్వం వెనకాడినందువల్ల", న్యూ లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియాను వదిలివేయవలసి వచ్చిందని భాషా కాన్ఫ్లుయెన్స్ వద్ద సిఐఐఎల్ డైరెక్టర్ రాజేష్ సచ్‌దేవా అన్నారు. అయితే, భాషా రీసెర్చ్ అండ్ పబ్లికేషన్ సెంటర్ అనే ఒక ఎన్జీఓ ఆధ్వర్యంలో, గణేష్ ఎన్ డేవి చైర్‌పర్సన్‌గా పీపుల్స్ లింగ్విస్టిక్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (పిఎల్‌ఎస్‌ఐ) గ్రియర్సన్ సర్వేను అనుసరించి ఒక కొత్త కార్యక్రమాన్ని ప్రకటించింది. హిమాలయ భాషల సర్వేతో ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభమవుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ భాషలు
కుంభాకార, పుటాకార బహుభుజులు
రేఖాగణితం (జ్యామితి) లో బహుభుజి కుంభాకారంగా గానీ, పుటాకారంగా కానీ ఉండవచ్చు.
కుంభాకార బహుభుజి
కుంభాకార బహుభుజి అనునది సాధారణ బహుభుజి. ఇది కుంభాకార సమితిగా గల అంతర బిందువులను కలిగి యుంటుంది ఒక సాధారణ బహుభుజి క్రింది లక్షణాలు అన్ని కుంభాకారానికి సమానంగా ఉంటాయి.
ఒక సాధారణ బహుభుజి "ఖచ్చిత కుంభాకారం" కావడానికి అంతర కోణాలన్నీ 180 డిగ్రీలకు తక్కువగా ఉండాలి. ఖచ్చిత కుంభాకార బహుభుజి కావాలంటే ఆసన్న శీర్షాలు కాని ఏ రెండు శీర్షాలనైనా కలిపే రేఖాఖండం దాని అంతరంలోనే ఉండాలి. కానీ ఆ రేఖాఖండ శీర్షాలు అంతరంలో ఉండవలసిన పనిలేదు.
ప్రతి త్రిభుజం కచ్చితంగా కుంభాకారంగా ఉంటుంది.
పుటాకార, కుంభాకార బహుభుజులు
ఒక సాధారణ బహుపది కుంభాకారంగా లేనిచో దానిని పుటాకార బహుభుజి లేదా "కుంభాకారం కాని" బహుభుజి అంటారు  పుటాకార బహుభుజిలో ఎల్లప్పుడూ ఒక అంతరకోణము 180 డిగ్రీల కంటే ఎక్కువ ఉంటుంది.
ప్రతి పుటాకార బహుభుజిని అనేక కుంభాకార బహుభుజులుగా విభజించవచ్చు. ఈ పుటాకార బహుపదిని సాధ్యమైనన్ని తక్కువ కుంభాకార బహుభుజులుగా విడదీయుటకు "ఛాజెల్, డోబ్కిన్"లు 1985 లో బహుపది కాల అల్గారిధాన్ని కనుగొరిరి.
ఉప్పాడ సముద్ర తీరం
ఉప్పాడ సముద్ర తీరం  ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని ఒక సుందరమైన సముద్ర తీరము. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పర్యాటక అభివృద్ధి సంస్థ ఈ తీరంలో పర్యాటక అభివృద్ధికి పలు చర్యలను తీసుకుంటున్నది. ఈ తీరం పర్యాటకానికే కాకుండా చేపల వేటకు కూడా పేరెన్నికగలది. ఇక్కడ రొయ్యలు వేట ప్రధానంగా సాగుతుంది.
బయటి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:సముద్రతీరాలు వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు
సల్మాన్ రష్దీ
సల్మాన్ రష్దీ (Salman Rushdie) భారతీయ సంతతికి చెందిన బ్రిటీషు నవలా రచయిత, వ్యాసకర్త. 1981లో తన రెండవ నవల మిడ్‌నైట్ చిల్డ్రన్ (Midnight Children) (1981) బుకర్ ప్రైజు గెలవడంతో తొలిసారిగా వార్తల్లోకెక్కాడు. ఈయన ప్రారంభంలో వ్రాసిన కాల్పనిక సాహిత్యమంతా భారత ఉపఖండము నేపథ్యముగా రచించబడినది. ఈయన శైలిని చారిత్రక కాల్పనికతతో మిళితమైన మాజిక్ రియలిజంగా వర్గీకరిస్తూ ఉంటారు. ఈయన నాలుగవ నవల "శటానిక్ వర్సెస్" (సైతాను వచనాలు) సంచలనాత్మక, వివాదాస్పద నవల. ఇది అనేక దేశాలలో నిషేధించబడింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక దేశాలలో ముస్లింలు దీనికి వ్యతిరేకంగా ప్రదర్శనలు జరిపారు. అందుకు అతను చావు బెదిరింపులు కూడా ఎదుర్కొన్నాడు. ముంబైలో జన్మించిన ఇతడు, ప్రస్తుతం ఇంగ్లాండు పౌరసత్వం తీసుకున్నాడు. ఖురాన్ లో చేర్చడానికి నిరాకరించిన కొన్ని వచనాలలో ముగ్గురు ఆడ దేవతలని పూజించడానికి అనుమతిస్తున్నట్టు వ్రాసి ఉంది. ఈ దేవతల పేర్లు అల్లాత్, ఉజ్జా, మనాత్. ముస్లింలు నిరాకరించిన ప్రవచనాలని బయట పెట్టినందుకు అతన్ని హత్య చెయ్యాలని ఫత్వా జారీ చెయ్యడం జరిగింది. ముస్లింలు ఏకేశ్వరోపాసకులు. వారు అల్లాహ్ తప్ప వేరే దేవుడు లేడని నమ్ముతారు. అష్ హదు అన్ లా ఇలహ ఇల్ అల్లాహ్ అంటే అల్లాహ్ తప్ప వేరే దేవుడు లేడని నేను ప్రవచిస్తున్నాను అని అర్థం. బైబిల్ లో తొక్కి పెట్టబడిన గ్రంథములు (Apocryphal books) ఉన్నట్టే ఖురాన్ లో కూడా నిరాకరించిన ప్రవచనాలున్నాయని పూర్వపు ముస్లిం చరిత్ర కారులు వ్రాసిన నిజాల్ని నేటి ముస్లిం పండితులు నమ్మడం లేదు. అందుకే సల్మాన్ రష్దీ వ్రాసిన "ధి శటానిక్ వర్సెస్" నవల చాలా ఇస్లామిక్ దేశాలలో నిషేదించబడినది.
వ్యక్తిగతం
74 ఏళ్లవయసు.నాలుగు పెళ్లిళ్లు చేసుకొని భార్యలకు విడాకులు ఇచ్చిన రష్దీ తాజాగా పియా గ్లెన్ అనే కొత్త ప్రియురాలితో ప్రేమాయణం కొనసాగిస్తున్నాడు.
న్యూయార్క్‌ లో దాడి
న్యూయార్క్‌లోని చౌతాక్వా ప్రాంతంలోని ఓ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో సమావేశానికి సల్మాన్‌ రష్దీ 2022 ఆగస్టు 12న హాజరయ్యాడు. ఆయన ప్రసంగానికి సిద్ధమవుతున్న సమయంలో స్టేజిపైకి దూసుకొచ్చిన ఓ యువకుడు దాడికి పాల్పడ్డాడు. తీవ్ర గాయాలపాలైన ఆయనను ఆసుపత్రికి తరలించారు.
మూలాలు
వర్గం:బుకర్ బహుమతి గ్రహీతలు వర్గం:ఇస్లాం విమర్శకులు వర్గం:1947 జననాలు వర్గం:ఇతర భాషా రచయితలు వర్గం:అమెరికా నాస్తిక వాదులు వర్గం:ఇస్లాంను వదిలేసిన వారు వర్గం:వివాదాస్పద రచయితలు వర్గం:ఆంగ్ల రచయితలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:అమెరికా రచయితలు
తాడిగుడ జలపాతం
తాడిగుడా
తాడిగుడ జలపాతం,  ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విశాఖపట్నం జిల్లా, అనంతగిరి వద్ద నున్న ఒక అద్భుతమైన జలపాతం పర్యాటక ప్రదేశం.
నేపధ్యం
ఈ జలపాతాన్ని అనంతగిరి జలపాతం  అని కూదా పిలుస్తారు. దాదాపు 200 అడుగుల ఎత్తు నుండి దుమికే జలపాతం సందర్శకులకు కనువిందు చేస్తుంది. ఈ జలపాతాన్ని సందర్శించుటకు అనువైన సమయం వర్షాకాలము. అనంతగిరి నుండి ఈ జలపాతం వరకు నడుచుకుంటూ కానీ లేదా పర్వతారోహణ చేసి కానీ చేరుకోవచ్చు. ఈ జలపాతం అనంతగిరి, అరకు లోయ ప్రధాన రహదారి నుండి దాదాపు 1 - 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. అనంతగిరి నుండి 1.5 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ప్రధాన రహదారి నుండి జలపాతాన్ని కలిపే రహదారి చాలా చిన్నగానూ, గతుకులమయముగా ఉంది. సాధారణ వాహనాలు ఈ మార్గములో ప్రయాణించవలెనంటే కొద్దిగా ప్రయాసతో కూడుకున్న పని. అదే విలాస వాహనాలలో అయితే ప్రయాణం సుఖవంతముగా కొనసాగుతుంది. కావున ఈ జలపాతమును నడక ద్వారా చేరుకొనుట ఉత్తమమైన పని. 20 నిమిషాల నడకతో అనంతగిరి నుండి ఇక్కడికి చేరుకోవచ్చును. ఈ మార్గము ఎత్తుపల్లములో కాకుండా నేరుగా ఉండుటవలన ఎవరైనా ఈ మార్గములో సులభముగా నడయాడవచ్చును.
ఈ జలపాతం వద్దనున్ను రాళ్ళు నున్నగా ఉండి, పాచిపట్టి ఉంటాయి. అందువలన వాటిపైకి ఎక్కేటపుడు జారి పడే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే ఇక్కడి నీటిలో సందర్శకులు ఈదవచ్చు. కానీ ఇక్కడి నీరు మురికిగా ఉంటాయి. కావున ఈదకపోవడమే సురక్షితము.
ఇచ్చట వాహనములు నిలుపరాదు
ఇచ్చట వాహనములు నిలుపరాదు 2021 ఆగస్టు 27న విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఏ1 స్టూడియోస్, శాస్త్ర మూవీస్ బ్యానర్లపై రవిశంకర్ శాస్రి, హరీష్ కోయలగుండ్ల నిర్మించిన ఈ సినిమాకు ఎస్.దర్శన్ దర్శకత్వం వహించాడు. సుశాంత్, మీనాక్షి, వెన్నెల కిశోర్, ప్రియదర్శి, అభినవ్ గోమటం ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు.
చిత్ర నిర్మాణం
ఇచ్చట వాహనములు నిలుపరాదు సినిమా 2020 జనవరి 30 హైదరాబాద్ అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్‌లో పూజా కార్యక్రమాలతో ప్రారంభమైంది. ఈ సినిమా షూటింగ్ 24 అక్టోబర్ 2020లో పూర్తయింది. ఇచ్చట వాహనములు నిలుపరాదు జనవరి 29, 2021న టీజర్‌ను విడుదల చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు
తెలుగు సినిమాలు 2018
మూలాలు
సినిమాలు వర్గం:జాబితాలు వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు
ఎకలైఫా
thumb|240px|[[Acalypha capitata in Keesara, Rangareddy district, Andhra Pradesh, India.]] thumb|240px|[[Acalypha fruticosa]]
అకాలిఫా (లాటిన్ Acalypha) పుష్పించే మొక్కలలో యుఫోర్బియేసి కుటుంబానికి చెందిన ప్రజాతి.
మూలాలు
వర్గం:యుఫోర్బియేసి
డ్రిల్
డ్రిల్ (Drill) అనేది ఒక రకమైన విద్యుత్ సాధనం, ఇది తిరిగే (భ్రమణం) మొనను కలిగి ఉంటుంది. దీనికి డ్రిల్ బిట్ జత చేసి చెక్క, గోడ, ఇనుము వంటి వాటికి రంధ్రాలు చేస్తారు. దీనికి స్క్రూడ్రైవర్ బిట్‌ను బిగించి మరలను ఊడదీసేందుకు, లేదా బిగించేందుకు ఉపయోగిస్తారు. డ్రిల్ విద్యుత్ ద్వారా లేదా బ్యాటరీ ద్వారా పనిచేస్తుంది. బ్యాటరీ డ్రిల్‌ను ఛార్జింగ్ పెట్టుకొని విద్యుత్ లేని సమయంలో కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చు. డ్రిలింగ్ మిషన్‌లు వివిధ పరిమాణాలను కలిగివుంటాయి. స్క్రూడ్రైవర్ బిట్‌లను ఉపయోగించే డ్రిల్ మిషన్లు చాలా వరకు చిన్నవిగా, బ్యాటరీని కలిగివుండేవి ఉండవచ్చు. సాధారణంగా డ్రిల్ మిషన్ యొక్క డ్రిల్ బిట్ క్లాక్‌వైజ్‌గా భ్రమణం చెందుతూ రంధ్రాలను చేస్తాయి. స్క్రూడ్రైవర్ బిట్‌లను ఉపయోగించే డ్రిల్ మిషన్లు క్లాక్‌వైజ్‌గా, యాంటీక్లాక్‌వైజ్‌గా భ్రమణం చెందే సౌకర్యాన్ని కలిగివుంటాయి. డ్రిల్ బిట్లను బట్టి రంధ్రం యొక్క వ్యాసం, లోతు ఉంటాయి. చీలలను గోడలో, లేదా చెక్కలో బిగించుటకు ముందుగా డ్రిల్‌తో రంధ్రం చేసి ఆ తరువాత చీలలను బిగగొట్టుతారు. ఎందుకంటే డ్రిల్‌తో రంధ్రం చేసి చీలలను బిగగొట్టడం సులభం, అంతేకాక గోడలకు పగుళ్ళూ రాకుండా, చెక్కలు చీలిపోకుండా సురక్షితంగా ఉంటాయి.
డ్రిల్‌ను ఉపయోగించేటప్పుడు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
వర్గం:పరికరాలు వర్గం:పనిముట్లు
ఓర్వకల్లు మండలం
ఓర్వకల్లు మండలం, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని కర్నూలు జిల్లాకు చెందిన మండలం.
కర్బనం సంఖ్య 20 సమ్మేళనాలు జాబితా
మూలాలు
C20 వర్గం:రసాయన శాస్త్రము జాబితాలు వర్గం:రసాయన శాస్త్రము
అర్జల్
ముస్లిములలో అట్టడుగు వర్గం. వీళ్ళు సఫాయీ పాకీ పనులు చేసుకుని ఊళ్ళకు దూరంగా నివసించేవారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని మహాతర్ లు, మోచీ లను ఈ వర్గంవారిగా వర్ణిస్తారు. గ్రామీణ ప్ర్రాంతాలలో వీరిని మస్జిద్ లోపలికి రానిచ్చేవారు కాదట. అరేబియా ధర్మశాస్త్రం ముస్లింలను మూడు వర్గాలుగా విభజించింది అవి: అష్రఫ్ (ఉన్నత వర్గం), అజ్లఫ్ (చేతి వృత్తుల వారు), అర్జల్ (దళితులు). వారిలో అర్జల్ లు ధోబీ, హలత్కార్, ధునితా వర్గాలకు చెందిన ముస్లిం తరగతికి చెందిన అంటరానివారిగా పరిగణించబడ్డారు.
సపాయీ పనివారి పై కవితలు
సోంబేరి ముఖాలు ఇంకా మొకమన్నా కడుక్కోక ముందే వాళ్ళు నగరం మొకం కడుగుతుంటారు...
ఎందరో తల్లులు బిడ్డలకీ మూతిగడిగి ముక్కుచీది, లాలపోసి ,పొగడ్రా పూసి, దిష్టిసుక్క పెట్టి దీవించినట్టూ...
బలిసిన దేహాలు నోరుపుక్కిలించకుండానే.. వాళ్ళు అన్ని టీనీళ్లు గొంతులో పోసుకుని పయనమవుతారు..
పొగులంతా ఆడి ఆడీ... ఆదమర్శి నిద్రపూడుస్తున్న పిలకాయల్ని పొద్దునే భుజం తట్టి నిద్రలేపినట్టు.. పొద్దంతా రకరకాల వాహనలై తిరిగీ తిరిగీ అలిసిపోయిన సిటీ బిడ్డని ఆ తల్లులు చేతులు సుతారంగా తడిమి నిద్రలేపడం నగరంలో దినాం మామూలే కదా!
మా సిన్నప్పుడూ మా ఊరి మడేలన్న మాసిపోయిన ఊరిగుడ్డల్ని ఉజ్జోగం జేసీనట్టూ... ఈ సపాయితల్లులు నగరాన్ని సుబ్బరంగా ఉతికి నేలపై నాజూగ్గా అరేస్తారు...
వాళ్ళు ఊడ్చే ఏ యీదీ వాళ్ళదికాదు కడిగే ఏ కక్కుసు కాల్వలో వాళ్ళ వొంటికీ పారదు..
కాలాన్ని టీవీ సీరియళ్లముందు కారుస్తూ.. సాయంత్రాల్ని డీమార్ట్లవెలుగుల్లోనూ స్టార్ హోటళ్ల విందుల్లోనూ వెలకట్టి అమ్ముకునే కార్పొరేట్ తల్లులు ఖరీదైనకోకలు ముడతపడకుండా కంపుకబుర్లతో వాకింగ్లు చేస్తూ... వాళ్ళను చూసి మురికి వాసనంటూ ముక్కుమూసుకునే మురికిగుండెకాయలకోసరం..
ఈ నల్లతల్లులు ఎన్ని దుమ్ముపట్టిన దేహాలతో తుమ్ములవుతారు ఎన్ని తూర్లు దగ్గీ దగ్గీ మగ్గిపోతున్న పేగులవుతారు..
దినమంతా చీపురకట్టలై కదిలే ఆచేతులకు ఎన్ని సలాములూ చేయాలి? ఎండంతా నెత్తిమీద కొంగై తిరిగే వాళ్లకు చెత్తబుట్టలుమోసే ఆ వీపులకు చేతులెత్తి ఎన్ని దండాలు పెట్టాలి?
మూలాలు
వర్గం:ముస్లిం కులాలు
బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్
thumb|బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్ బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్‌ రెడ్డి (జననం 1970 సెప్టెంబరు 27) ఒక భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, వ్యాపారవేత్త. ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో ఆర్థిక, ప్రణాళిక, శాసన వ్యవహారాల మంత్రిగా ఉన్నాడు. 2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు, 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో ధోన్ నియోజకవర్గానికి శాసన సభ్యునిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు. 2016-19 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ పబ్లిక్ అకౌంట్స్ కమిటీ (ఇండియా) (పిఎసి) ఛైర్మన్‌గా కూడా పనిచేశాడు.
దివంగత మేకపాటి గౌతమ్‌ రెడ్డి నిర్వహించిన ఐటీ, పరిశ్రమల శాఖలను కూడా ఆర్థిక మంత్రి బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్‌ రెడ్డికి అప్పగిస్తూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2022 మార్చి 14న ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఈ మేరకు రాష్ట్ర గవర్నర్‌ బిశ్వభూషణ్ హరిచందన్ నోటిఫికేషన్‌ ఇచ్చారు.
జీవిత విశేషాలు
బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్ ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని కర్నూలు జిల్లా లోని బేతంచర్ల లో బుగ్గన రామనాథరెడ్డి (ఐఐటి ఖరగ్‌పూర్ గ్రాడ్యుయేట్, బేతంచర్ల గ్రామ సర్పంచి), పార్వతీ దేవి దంపతులకు జన్మించాడు. సుప్రసిద్ధ తెలుగు సినిమా దర్శకుడు కె.వి రెడ్డి బుగ్గనకు తాతయ్య.
బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్ బేగంపేటలోని హైదరాబాద్ పబ్లిక్ స్కూల్లో పాఠశాల విద్యను అభ్యసించాడు. చెన్నైలోని మద్రాస్ క్రిస్టియన్ కాలేజీలో ఉన్నత పాఠశాల విద్యను అభ్యసించాడు. తరువాత 1992 లో బళ్లారిలోని రావు బహదూర్ వై మహాబలేశ్వరప్ప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల (పూర్వం విజయనగర ఇంజనీరింగ్ కళాశాల) నుండి కంప్యూటర్ సైన్స్ లో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ పట్టభద్రుడయ్యాడు. అతను తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లీషు, కన్నడ భాషలలో నిష్ణాతుడు.
రాజకీయ జీవితం
2014 లో వైఎస్‌ఆర్‌సిపి తరపున ధోన్ (అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం) నుంచి పోటీ చేసి 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికల్లో విజయం సాధించాడు. 2016-19 కాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ పబ్లిక్ ఎకౌంట్స్ కమిటీ చైర్మనుగా పనిచేసాడు.
Yedava, సంస్కారవంతుడైన రాజేంద్రనాథ్ శాసనసభ చర్చల్లో సరళమైన, ఛలోక్తులతో, విషయపరిఙ్ఞానంతో కూడిన ప్రసంగాలు చేసాడు. స్వపక్ష, ప్రతిపక్ష సభ్యులందరి మన్ననలను చూడగొన్నాడు. విలువలు, సంప్రదాయాలు, సంస్కారంతో ఎల్లప్పుడూ ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండే నాయకుడు.
బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్‌ రెడ్డి 2019లో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మంత్రివర్గంలో ఆర్థిక శాఖ మంత్రిగా భాద్యతలు చేపట్టాడు, మంత్రిత్వ శాఖల పునర్వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా 31 అక్టోబర్ 2021న ఆర్థిక, ప్రణాళిక, వాణిజ్య పన్నుల శాఖ మంత్రిగా భాద్యతలు చేపట్టాడు. ఆయన 2022 ఏప్రిల్ 11న జరిగిన మంత్రివర్గ పునర్‌ వ్యవస్థీకరణలో భాగంగా వై.ఎస్. జగన్మోహన్ రెడ్డి మంత్రివర్గంలో ఆర్థిక, ప్రణాళిక శాఖ, వాణిజ్య పన్నులు, అసెంబ్లీ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశాడు.
సామాజిక సేవ
2008 లో ప్రభుత్వ ఉన్నత పాఠశాలలో ప్రత్యేక బాలిక పాఠశాల బ్లాక్‌ను నిర్మించాడు. దీనిని దివంగత సిఎం వై.ఎస్.రాజశేఖరరెడ్డి ప్రారంభించాడు.
ఈ ప్రాంతంలో త్రాగునీటి పరిస్థితిని ఆయన గుర్తించాడు. అనేక చెక్ డ్యామ్‌ల నిర్మాణానికి భరోసా ఇవ్వడం ద్వారా సౌకర్యాల పరిస్థితులను మెరుగుపరిచేందుకు కృషి చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:వై.యస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:కర్నూలు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
వీటో
వీటో,  (నిర్ణయ నిరోధ హక్కు) అనేది ఏదైనా ఒక సమితి లేదా సదస్సులో తీసుకున్న నిర్ణయాలను లేదా శాసనాలను ఆపడానికి కలిగిన ప్రత్యేక అధికారం. మామూలుగా ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో తీసుకున్న నిర్ణయాలను కూడ కొందరు సభ్యులు ఈ ప్రత్యేక హక్కులతో నిరాకరించ గలుగుతారు. ఇది పాత రోమన్ సామ్రాజ్యం వాడుక నుంచి తీసుకున్న పదం.
ఉదాహరణకి అమెరికా రాజ్యాంగం ప్రకారం అధ్యక్షుడికి ఆ దేశ శాసన సభలు తీసుకున్న నిర్ణయాలను అమలుచేయకుండా నిరోధించే అర్హత (వీటో) ఉంది. అలాగే ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలి లో శాశ్వత సభ్యులైన ఐదు దేశాలు అమెరికా, రష్యా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, చైనా లకు ఆ సమితి నిర్ణయాలను "''వీటో" చేసి,  తీర్మానాలుగా మారకుండా ఆపగలిగే అధికారం ఉంది.
వాంగ్ ఆన్ - షీ
వాంగ్‌ ఆన్‌ - షీ(1021-1086): చైనా దేశపు కవి ,రచయిత గొప్ప సంస్కరణ వాది. పరిపాలనా రంగంలో ఇతడు చేపట్టిన సంస్కరణలు కొన్ని శతాబ్దాలపాటు చైనా దేశం పై ప్రభావాన్ని చూపించాయి. 1021 లో చైనాలోని కియాంగ్సీ(kiangsi) రాష్ట్రంలో జన్మించిన వాంగ్‌ తన 21వ ఏటనే సివిల్ సర్వీస్ లో డాక్టరేట్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. ఆ తర్వాత రెండు దశాబ్దాల పాటు వివిధ పరిపాలన శాఖలను సమర్థంగా నిర్వహించి గొప్ప పరిపాలన దక్షుడుగా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. ఇతని అసమాన ప్రతిభకు ముగ్దులయిన తన పై అధికారులు అతనికి కేంద్ర ప్రభుత్వ శాఖకు ప్రమోషన్ ఇస్తానన్నారు. కానీ కొన్ని వ్యక్తిగత కారణాల వల్ల ఆ ప్రమోషన్ అతడు స్వీకరించలేదు. ఆ తర్వాత కొంత కాలానికి కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగంలో ప్రవేశించాడు. అప్పుడు ఇతడు చేపట్టిన ఆర్థిక సంస్కరణలు ఇతనికి గొప్ప పేరు తెచ్చాయి. అయితే వీటిని వ్యతిరేకించినవారు కూడా కొందరు లేకపోలేదు. ఇతడు సివిల్ సర్వీస్ పరీక్షల విధానాన్ని పూర్తిగా సంస్కరించి కొత్త సెలబస్‌ను రూపొందించాడు. ప్రభుత్వోద్యోగులకు కొన్ని ఇన్‌సెంటివ్స్‌(incentives)కల్పించటమే కాకా వారిపై అజమాయిషీ కూడా ఎక్కువ చేశాడు. ఏది ఏమైనప్పటికీ చైనాలోని రాచరిక వ్యవస్థలో మార్పులు రావడంతో ఇతని సంస్కరణలకు కూడా కొంత విఘాతం ఏర్పడింది.వాంగ్‌ పరిపాలన ఎంత దక్షుడో సాహితీ రంగంలో కూడా అంత దక్షితను చూపించాడు. ఇతడు ముఖ్యంగా ప్రాచీన కావ్యలన్నిటిపై సరికొత్త వ్యాఖ్యానాలు రచించి అవి ప్రామాణిక గ్రంథాలుగా నిర్ణయించాడు. ఇతని శైలి సూటిగా స్పష్టంగా ఉండి పాఠకుల మనసులకు హత్తుకునేది. ఇతని రచనలలో అక్కడక్కడ “జెన్‌ బుద్దిస్ట్‌” వాసనలు కనిపిస్తాయి. ఇతనికి భాషాశాస్త్రం పై కూడా అభిరుచి ఎక్కువ. వాంగ్‌ రచించిన వ్యుత్పత్త్యర్థ పదకోశం చైనీస్ భాషా చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానాన్నిఆక్రమిస్తుంది. ఇతని కవిత్వంలో కూడా “జెన్‌ బుద్దిస్ట్” ప్రభావం ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సాహిత్యరంగంలోనూ పరిపాలన రంగంలోనూ నవ్య త్వాన్ని ప్రదర్శించిన వాంగ్‌ ఆన్‌-షీ 1086 లో మరణించాడు.
వర్గం:1021 జననాలు వర్గం:1086 మరణాలు వర్గం:చైనా వ్యక్తులు
అష్ట సోమేశ్వర క్షేత్రాలు
ద్రాక్షారామమునకు అష్టదిక్కులా ప్రతిష్ఠింపబడ్డ శివలింగాలను అష్ట సోమేశ్వరాలు లేదా అష్టలింగాలుగా వ్యవహరిస్తారు.
వ్యుత్పత్తీ, భాషావిశేషాలు
'అష్ట' అనగా ఎనిమిది. సోముడు అనగా చంద్రుడు. ఈశ్వరుడు అనగా శివుడు. చంద్రునిచే ప్రతిష్ఠింపబడ్డ లింగములను సోమేశ్వరములుగా పిలిచెదరు—సోమా+ఈశ్వరములు=సోమేశ్వరములు- గుణ సంధి.
పురాణం
పూర్వము సూర్యభగవానునిచే ద్రాక్షారామములో శివలింగము ప్రతిష్ఠించబడింది. దీని వలన ఆ ప్రాంతపు ఉష్ణోగ్రత పెరగసాగింది. ఈ ఉష్ణోగ్రతను అదుపు చేసేందుకు, చంద్రభగవానుడు, ద్రాక్షారామమునకు అష్టదిక్కులనా శివలింగాలను ప్రతిష్ఠించాడు. ఇవే అష్ట సోమేశ్వరాలు.
ప్రదేశాలు
తూర్పున కోలంక, పడమర వెంటూరు, దక్షిణాన కోటిపల్లి, ఉత్తరాన వెల్ల, ఆగ్నేయంలో దంగేరు, నైరుతిలో కోరుమిల్లి, వాయువ్యంలో సోమేశ్వరం, ఈశాన్యాన పెనుమాళ్ళ ప్రాంతాలలో ఈ అష్ట సోమేశ్వర ఆలయాలు ఉన్నాయి.
నమ్మకాలు
అష్టసోమేశ్వరములతో ద్రాక్షారామమును కలిపి నవలింగాలని పిలిచెదరు. ఈ తొమ్మిదింటినీ ఒకే దినమున దర్శించిన, పుణ్యఫలము కలుగునని నమ్మకము.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:సంఖ్యానుగుణ వ్యాసములు వర్గం:శివాలయాలు వర్గం:అష్ట సోమేశ్వరాలు
రైలు
రైలు (ఆంగ్లం Train) అనగా ఒకదాని వెనుక ఒకటి తగిలించబడిన బోగీలతో పట్టాల మీద ప్రయాణిస్తూ, ప్రయాణీకులను లేదా సరుకులను ఒకచోటు నుంచి మరొక చోటుకి చేరవేసే ఒక రవాణా సాధనం. దీనిని గ్రాంథిక భాషలో ధూమశకటం అని కూడా అంటారు. ఈ రైళ్ళు పోయే మార్గమును రైలు మార్గము అంటారు. మొట్టమొదట ఆవిరి యంత్రాన్ని స్కాట్లాండు దేశానికి చెందిన జేమ్స్ వాట్ (James Watt) అనే శాస్త్రవేత్త పరిశోధనలు చేస్తూ "గ్లాస్ గో(Glasgow)" విశ్వవిద్యాలయంలో 1776లో కనుగొన్నాడు. దీన్ని ఆధారంగా చేసుకొని అనేక మంది శాస్త్రవేత్తల కృషి ఫలితంగా రైలు ఇంజను, రైలు మార్గములు రూపొందించబడినవి. మొదట్లో దీనిని వస్తువులను చేరవేయడానికి మాత్రమే వాడేవారు. ఆ తర్వాత ప్రయాణీకులను చేరవేయడానికి కూడా ఉపయోగించడం మొదలు పెట్టారు. అప్పటి నుంచి రవాణా సాధనంగా ఇది బాగా ఉపయోగపడింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా "బుల్లెట్ రైళ్లు(Bullet Trains)" బాగా వాడుకలో ఉన్నాయి. ఇవి గంటకు 400 కి.మీ. వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి.
రైలు మార్గాలు
నునుపైన రాళ్ళను గానీ, కొత్త దూలాలను గానీ సమాంతర పట్టాల లాగ పరిచినపుడు లేదా రోడ్డు తలాన్ని గట్టి పరచినపుడు స్లెడ్జిలూ, బండ్లూ వాటిపై సులభంగా చలించగలవని మానవుడు చాలాకాలం క్రితమే కనుగొన్నాడు. ప్రాచీన గ్రీసు దేశంలో 5,6 అంగుళాల లోతు, 2,3 అంగుళాల వెడల్పు గల గాడీలను 3-5 అడుగుల ఎడం ఉండేటట్లు ఏర్పరచి, మత సంబంధమైన ఉత్సవాల్లో అలంకరించిన బండ్లను ఊరేగించారు. కోరింత్ భూసంధి వద్ద ఓడలను ఒకవైపు నుంచి మరో వైపుకు తీసుకెళ్ళాలంటే మటపాన్ అగ్రం చుట్టూ పెద్ద ప్రయాణం చేయాల్సి వచ్చేది. గ్రీకులు ఓడలను సులభంగా తరలించటానికి కోరింత్ భూసంధి గుండా కొయ్య పట్టాలతో ఒక మార్గం నిర్మించారు. మామూలు రోడ్డు కంటే పట్టాల వెంబడి అయితే ఎనిమిది రెట్ల బరువులను మనిషి గానీ, గుర్రంగానీ లాగగలదని గ్రీకులు కనుగొన్నారు. రోమన్ లు కూడా సైనిక ప్రయోజనాల కోసం గాడీ పట్టాలను ఉపయోగించేవారు. పురాతన కాలానికి సంబంధించిన అనేక సాంకేతిక విజయాల లాగే మధ్య యుగాల్లో రైలు మార్గం తెరమరుగున పడిపోయింది. ఇది మళ్ళీ ఆవిర్భవించటం 15,16 శతాబ్దాల్లోనే. గనుల్లోనుంచి బొగ్గునూ, ఖనిజాన్ని తరలించటానికి జర్మన్ లు తొలిసారిగా రైలు మార్గాలను నిర్మించారు. చిన్న బండ్లను తోయటానికి కార్మికులను గానీ గుర్రాలను గానీ ఉపయోగించేవారు. 16 వ శతాబ్దం చివర భాగంలో ఇంగ్లండ్ గనులను ఆధునీకరణం చేయటానికి జర్మన్లు ఆహ్వానించబడ్డారు.వాళ్ళతో బాటే ట్రాం మార్గం కూడా ఇంగ్లండ్లో ప్రవేశించింది.
అప్పట్లో ట్రాంల మార్గమంటే రెండు కొయ్య దూలాలను అంగుళం ఎడంలో పక్క పక్కన అమర్చటమే. దీనిపై కదిలే వాహనాల ఇరుసుకు ఒక ముల్లు కోలను అమర్చి ఉంచేవారు. ఇది వాహనం చక్రాలను పట్టాలు దాటి పక్కకు వెళ్ళనీయదు. 1630 ప్రాంతంలో టోమాంట్ అనే నార్తంబ్రియా గని యజమాని రెండు పట్టాలను మరింత ఎక్కువ ఎడంతో అమర్చి, వాటిని కొయ్య లేదా ఇనుప కమ్మీలతో బంధించాలని సూచించాడు. భారీ వాహనాల రాక పోకల వల్ల కొయ్య పట్టాలు జరిగిపోతే, వాటిపై ఇనుప దబ్బలను బిగించాడు. కొన్నాళ్ళు కాగానే కొయ్య చక్రాలు అతి త్వరగా అరిగిపోవటం ప్రారంభించేసరికి, వాటిని కూడా ఇనుము తోనే చేశారు.
ఈ ఏర్పాటుతో ఇరుసుకు బిగించే ముల్లు కోల లేకపోవటంతో చక్రాలు పట్టాలు తప్పే అవకాశం ఎక్కువైంది. ఈ ఇబ్బందిని నివారించుటకు పట్టాలకే ఒక వైపున దబ్బనం లాంటి సాధనాన్ని అమర్చి చక్రాలు పక్కలకు పోకుండా జాగ్రత్త పడ్డాడు. 18 వ శతాబ్దం అంతంలో పట్టాకు బదులు చక్రానికే దబ్బను అమర్చాలని ఒక ఇంగ్లండ్ ఇంజనీరు సూచించాడు. ఇలాంటి ఏర్పాటు విజయవంతం కావటమే కాకుండా చౌకగా కూడా ఉండేది.
గనుల తవ్వకానికి సంబంధించిన ఇంజనీరు, రేనాల్డ్స్ మొట్టమొదట ఇనుప పట్టాలతో 1767 లో రైలు మార్గాన్ని నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉండే నమూనాను రూపొందించిన వాడు ఇంగ్లండ్ కు చెందిన జెసోబ్. వస్తువులను త్వరగా, సురక్షితంగా చేరవేయటానికీ, ప్రజలు ఒకచోటు నుంచి మరొక చోటికి ప్రయాణం చేయటానికీ, రవాణా సౌకర్యం యొక్క ఆవశ్యకత చాలా తీవ్రంగా ఉన్న తరుణంలో రైలు మార్గం అవతరించింది. గుర్రం పై గానీ, గుర్రం బండి పై గానీ, ఇతర స్వంత వాహనాల్లో గానీ ప్రయాణం చేయటం ధనవంతులకే ఎందుకు పరిమితం కావాలని జన సామాన్యం ఆందోళన చెందే నేపథ్యంలో రైలు మార్గాలు తయారయ్యాయి.
ప్రజల జీవన సరళి, సామాజిక పరిణామం, వస్తువుల ఉత్పత్తీ, ఆవశ్యకతలూ మేధావుల బుర్రల్ని కొత్త మార్గాలలో ఆలోచించేలా చేశాయి. కాబట్టి రైలు మార్గం, ఆవిరి ఇంజనూ రెండూ ఇంచుమించు ఒకేకాలంలో పరిపక్వతను పొందటం, ప్రపంచంలోకెల్లా అతి తక్కువ కాలంలో గొప్ప సాంఘిక, ఆర్థిక ప్రకతిని సాధించిన ఇంగ్లండ్ దేశంలో మొట్టమొదటి సారిగా ఈ రెండూ సన్నిహితం కావటం కాకతాళీయం అని చెప్పలేము.
స్వయంచాలక యంత్రం
'స్వయంచాలక యంత్రాన్ని కనుగొన్న కీర్తి ఏ ఒక్కరిదీ కాదు. సమస్త యాంత్రిక ఇంజనీర్ ల జాతికీ అది దక్కుతుంది."''' అని అన్నాడు రాబర్ట్ స్టీఫెన్‍సన్. ఇక్కడ జాతి అనే పదం అన్ని దేశాలకూ, ఖండాలకూ వర్తిస్తుంది. బ్రిటన్ కంటే చాలాకాలం క్రితం ఫ్రాన్స్, అమెరికా దేశాల్లో ఆవిరితో నడిచే వాహనాలు నిర్మించబడ్డాయి. కానీ వాటి ఆవశ్యకత అక్కడ కనిపించలేదు. ఫ్రాన్స్ శతఘ్ని దళానికి చెందిన నిలోలస్ జోసఫ్ క్యూనట్ అనే అధికారి ఆవిరితో నడిచే మరో నమూనాను 1763 లో రూపొందించాడు. దాన్ని రోడ్లపై ప్రయోగాత్మకంగా నడిపాడు. కొన్ని ప్రయత్నాల తరువాత అది అడ్డదిడ్డంగా పరిగెత్తి బోల్తా పడింది. ఇతర ఇబ్బందులు రాకుండా దాన్ని ఆయుధాల గిడ్డంగిలోనే తోసి తాళం వేయటంతో పరిశోధన స్తంభించిపోయింది.
ఆవిరి ఇంజన్ల చరిత్ర
అమెరికాలో ఆలివర్ ఇవాన్స్ అనే ఇంజనీరు, ఎడింబరోలో విలియం సైమింగ్‍టన్ ఆవిరితో నడిచే వాహనాలను నిర్మించారు. కానీ రోడ్లు సరిగా లేనందున వాటి ఉపయోగం కనిపించలేదు. 1790 ప్రాంతంలో రిఛర్ట్ ట్రెవితిక్ అనే గనుల ఇంజనీరు తన ప్రయోగశాలలో కొన్ని వాహనాల నమూనాలు చిన్న పరిమాణంలో నిర్మించాడు. 1801 లో ఓ పెద్ద వాహనాన్ని నిర్మించాడు. ఇది ఇనుముతో చేయబడింది. మధ్య భాగంలో పొగగొట్టం, ప్రయాణీకులు కూర్చోవటానికి దాని చుట్టూ కొన్ని సీట్లు ఉండేవి. అందరూ కలిసి ప్రయాణం చేద్దామని మిత్రులను ఆహ్వానించాడు. కొన్ని వందల గజాల వరకు వాహనం వేగంగా చలించినప్పటికీ, ఆ తరువాత చెడిపోయిన కారణంగా ఒక హోటల్ ఆవరణ లోకి అది చొచ్చుకుని పోయింది. ట్రెవితిక్, అతని స్నేహితులు అక్కడ భోజనం చేస్తూండగా ఏదో చెడువాసన వచ్చింది. ట్రెవితిక్ నిప్పును ఆర్పివేయటం మరచిపోయాడు. దాంతో బాయిలర్ ఖాళీ అయిపోయి, మొత్తం వాహనం భగ్గుమని మండింది.
ఇదొక మంచి ప్రయత్నమని ట్రెవితిక్ కి నమ్మకం కలిగింది. కానీ గ్రామీణ ప్రజల్లో దీనిపట్ల అభిరుచిని పెంపొందించటం ఎలా అని ఆలోచించి, 1808 లో యూస్టన్ చౌక్ వద్ద ఒక వృత్తాకార రైలు మార్గాన్ని నిర్మించి, అందులో ఒకసారి ప్రయాణానికి ఒక షిల్లింగ్ రుసుముగా నిర్ణయించాడు. లండన్ ప్రజలు అత్యాసక్తితో దీని చుట్టూ తండోపతండాలుగా చేరారు. కానీ కొద్ది రోజుల్లోనే ఒక చక్రం పగిలిపోయి వాహనం బోల్తా పడటంతో కార్యక్రమం మధ్యలోనే ఆగిపోయింది. ఆ రోజు నుంచీ దురదృష్టం అతణ్ణి వెంటాడుతూనే వచ్చింది. టైఫాయిడ్ రావటం, చేతిలో చిల్లిగవ్వ కూడా లేకపోవటం, పెరు దేశానికి వలస పోవటం, అక్కడ అంతర్యుద్ధం మొదలయ్యేసరికి చిలీ కి, అక్కడనుండి కొలంబియాకి వెళ్ళటం, అనుకున్నవేవీ జరగకపోగా మళ్ళీ ఐరోపాకి తిరిగి వచ్చి 1833 లో తన 62 వ యేట కటిక దరిద్రంలో చనిపోవటం అన్నీ తలవని తలంపుగా జరిగిపోయాయి. అయితే తాను చేయలేని పనిని జార్జ్ స్టీఫెన్‍సన్ చేయగలగడాన్ని చూసే వరకూ ట్రెవితిక్ బ్రతికే ఉన్నాడు.
జార్జ్ స్టీఫెన్‍సన్ ఆవిష్కరణ
జార్జ్ స్టీఫెన్‍సన్ 1781 లో న్యూ కాసెల్ వద్ద వైలామ్‍లో జన్మించాడు. అతని తండ్రి స్థానికంగా బొగ్గు గనిలో వారానికి 12 షిల్లింగుల వేతనంపై పనిచేసి, 8 మంది సభ్యులున్న కుటుంబాన్ని ఎలాగో పోషించేవాడు. ఆరుగురు బిడ్డలు బడికి వెళ్ళకుండా, నడవటం తెలిసినప్పటి నుంచీ పనికి వెళ్ళేవారు. జార్జ్ కూడా వీళ్లలాగే ఎనిమిదో యేటనే కూలికి వెళ్ళాడు. గని రైలు మార్గానికి పరిసరాల్లోని ఆవులు, బాతులు అడ్డం రాకుండా, చూడటం అతని పని. 9 వ యేట బొగ్గు గనిలో కార్మికునిగా చేరి, క్రమంగా వించ్ ల విభాగంలో సహాయకుడిగా నియుక్తుడయ్యాడు. 18 ఏళ్ళ వయస్సు వచ్చినా, అతనికి చదవడం, రాయటం, రాదు. పాఠానికి ఒక పెన్నీ రుసుము చొప్పున డబ్బు కట్టి సాయంకాల పాఠశాలలో చేరాడు. 19 వ యేట సంతకం చేయటం నేర్చుకున్న రోజున అతడు ఆనందంతోనూ, గర్వంతోనూ, ఉక్కిరి బిక్కిరి అయ్యాడు.
యంత్రాలంటే అతనికి మోజు ఎక్కువ. ఈ కారణంగా యాంత్రిక శాస్త్రం, గణితం చదువుకున్న చాలా మంది ఇంజనీర్ల కంటే ఎక్కువ గానే యంత్రాల గురించి స్వానుభవంతో అతడు తెలుసుకున్నాడు.కిల్లింగ్ వర్త్ గనుల్లో అనేక సంవత్సరాలు పనిచేశాడు. ఆ గని యజమాని లార్ట్ రేవన్స్ వర్త్. మంచి సలహాలను స్వీకరించటం, మనసుకు నచ్చిన వాటిని గురించిన పరిశోధనల కోసం ఆర్థిక సహాయం చేయటం అతని స్వభావం. గని నుంచి కాలువ వరకు బొగ్గును మోసుకెళ్ళే కొత్త వాహనాన్ని తయారు చేస్తానని స్టీఫెన్ సన్ చెప్పగానే గని యజమాని ఆ ప్రతిపాదనకు అంగీకరించాడు. రెండేళ్ళ నిరంతర కృషి ఫలితంగా 1814 లో ఒక స్వయం చలన యంత్రం తయారైంది. నెపోలియన్కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన పోరాటంలో వెల్లింగ్‍టన్ సాయపడిన ప్రష్యా సేనాధిపతి జ్ఞాపకార్థం ఈ యంత్రానికి బ్లూకర్ అని పేరు పెట్టారు. 8 రైలు పెట్టెలలో 30 టన్నుల బొగ్గును తీసుకుని, మిట్ట ప్రాంతాల్లో గంటకు 4 మైళ్ళ వేగంతో ఇది ప్రయాణం చేసింది. ఈ యంత్రం అనుకున్నంత సమర్థవంతంగా తయారు కాలేదు. పైగా, గుర్రాలు లాగటం కంటే దీని నిర్వహణ ఖర్చులు ఎక్కువయ్యాయి. అయినప్పటికీ మౌలికంగా తన అభిప్రాయాలు సరైనవే అనే విశ్వాసం స్టీఫెన్‍సన్ కు కలిగింది. ఆవిరితో నడిచే వాహనం, రైలు మార్గాలు భార్యా భర్తల వంటివనీ, రవాణా భవిష్యత్తు రైలు మార్గాల పైననే ఆధారపడి ఉంటుందనీ అతడు మరీ దృఢంగా నమ్మసాగాడు.
ఒక సంవత్సరం తరువాత అతడు నిర్మించిన యంత్రం మునుపటి కంటే సమర్థవంతమైనది. బయటి కొచ్చే ఆవిరిని కొలిమి లోనికే పంపడం, చక్రాలకు పోత ఇనుముతో కాకుండా చేత ఇనుముతో చేయటం, పిస్టన్ లను చక్రాలతో నేరుగా సంధించటం - ఇలాంటి మార్పులు ఎన్నో చేశాడు. ఇతర గనుల యజమానులు ఇలాంటి యంత్రాలు కావాలని స్టీఫెన్‍సన్ ని అభ్యర్థించారు. కానీ ఇది సామాన్య జనుల దృష్టిని ఆకర్షించలేకపోయింది. స్టీఫెన్‍సన్ మాత్రం దేశం రైలు మార్గాలను నిర్మిస్తే, రైలు మార్గాలు దేశాన్ని నిర్మిస్తాయని అచంచలంగా విశ్వసిస్తూ కాలం గడిపేవాడు.
మొదటి రైలు ప్రయాణం- అనుభూతి
ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించే ఆవిరి శక్తి పుణ్యమా అని మొట్టమొదటి సారిగా కొత్తరకం ప్రయాణం చేసే అనుభూతి వందలాది ప్రజలకు కలిగింది. వేగంగా వెళ్లే సాహస కృత్యంలో భాగస్వాములు కాగలిగామన్న తృప్తితో వాళ్ళు ఉబ్బి తబ్బిబ్బులయ్యారు. బుస కొడుతూ గర్జిస్తూ ఇంజన్ పరుగులు తీస్తుంటే, ఇళ్ళూ, చెట్లూ వెనక్కి పరుగెత్తడం, దారి పొడవునా గ్రామీణ ప్రజలు ఆశ్చర్య చకితులై చూస్తుండటం, గుర్రాలు తుళ్లిపడటం, ఆవులు అంబా అంటూ తోకలెత్తి దౌడు తీయటం - ఇవన్నీ ప్రయాణీకుల మనసుల్ని ఆహ్లాదపరిచాయి. కొత్తయుగం పుట్టింది. గ్రామాల మధ్య, దేశాల మధ్య ఉండే అంతరం సమసిపోయే తరుణం ఆసన్నమైనది, కాలమూ, దూరమూ వాటిని వేరుచేయలేవు. " ఇతర రవాణా సౌకర్యాల కంటే రైళ్ళు ఎక్కువ వాడుక లోకి వస్తాయి. ఈ ప్రయత్నంలో ఎన్నో ఇబ్బందుల్ని ఎదుర్కోవలసి వస్తుంది. అయినా నేను చెప్పింది జరగక మానదు" అని స్టీఫెన్‍సన్ స్నేహితులతో చెప్పాడు.
ఇంగ్లండ్ లో సంచలనం
రైలు మార్గం ఇంగ్లండ్ ప్రజల్లో గొప్ప సంచలనాన్ని రేకెత్తించింది. వాణిజ్య పరంగా ఎన్నో రైళ్ళు చేకూరాయి. డార్లింగ్‍టన్ గనుల్లోని బొగ్గుకు గిరాకీ ఎక్కువైంది. ఉత్పత్తి పెరిగింది. ఉద్యోగావకాశాలు పెరిగాయి. బొగ్గు ఎగుమతి కోసం కొత్తగా నిర్మించబడ్డ మిడిల్స్ బరో జనాభా పదేళ్ళలోనే 6,000 కి పెరిగింది. లాంకషైర్ లాంటి సుదూర పారిశ్రామిక ప్రాంతాలను రైలు మార్గాలతో రేవు పట్టణాలకు కలపాలని ప్రజలు అభ్యర్థించసాగారు. మొదట మాంచెష్టర్ నుంచి లివర్ పూల్ దాకా సుదూర రైలు మార్గాన్ని నిర్మించాలని ఎంపిక చేశారు. ఈ బాధ్యత అప్పగించటానికి జార్జ్ స్టీఫెన్‍సన్ తప్ప మరెవరున్నారు?
క్రొత్త రైలుమార్గాలకు ఇబ్బందులు - స్టీఫెన్‍సన్ ప్రయత్నం
ఈ రెండు నగరాల్లో వ్యాపారులు రైలు మార్గం కోసం పార్లమెంట్ కి అభ్యర్థనలు పంపటంతో ఇబ్బందులు ప్రారంభమైనాయి. 70 ఏళ్ళ క్రితమే ఈ రెండు నగరాలను కలిపే బ్రిడ్జ్ వాటర్ కాలువ నిర్మించబడింది. అప్పుడుండే సరుకుల రవాణా పరిమాణానికి ఈ కాలువ సరిపోతుండేది. కానీ పారిశ్రామిక విప్లవం తరువాత ఇతర రవాణా సౌకర్యాల అవసరం కొట్టొచ్చినట్టు కనబడింది. శీతాకాలంలో అప్పుడప్పుడు కాలువ గడ్డగట్టి ఉండటంతో యిబ్బందులు మరీ ఎక్కువయ్యాయి. ముడి ప్రత్తి సరఫరా తగినంతగా లేకపోవటంతో మాంచెష్టర్ ఫ్యాక్టరీలు మూతపడ్డాయి. కానీ రైలు మార్గం ప్రతిపాదించబడగానే డ్యూక్ ఆఫ్ బ్రిడ్జ్ వాటర్, అతని అనుయాయులు కొత్త రవాణా సాధనానికి వ్యతిరేకంగా గొప్ప ఆందోళన లేవదీసి ప్రజలను రెచ్చగొట్టసాగారు. కొత్త రైలు మార్గ నిర్మాణంలో తమ లాభాలు దెబ్బతింటాయని బ్రిటన్ లోని అన్ని కాలువ సంస్థల వాటాదారులు ఈ ఆందోళనకు మద్దతు ప్రకటించారు. స్టీఫెన్‍సన్ పై న్యాయ విచారణ జరపడానికి బ్రిటిష్ పార్లమెంట్ ఒక కమిటీని కూడా నియమించింది.
సాధారణంగా అలాంటి చోట్ల కనబడని స్టీఫెన్‍సన్ కమిటీ ముందు హాజరయ్యాడు. నిండు విగ్రహం, బలిష్టమైన శరీరం, కాయకష్టం చేసే శ్రామికుల లాంటి పెద్ద చేతులు, ఆడంబరంలేని దుస్తులు అవకాశం చిక్కితే బయట పడాలనే ఆదుర్దాతోనే లోపలికి వెళ్ళాడు. కమిటీ సభ్యులు అతని నమ్మకాలను, అభిప్రాయాలను అవహేళన చేశారు. ఇంత పనికిరాని పథకం ఎవడి బుర్రకూ తోచలేదని గేలి చేశారు. భయంకరంగా రైలు పరుగెడుతుంటే ఎన్నో దుర్ఘటనలు జరుగుతాయని ఆరోపించారు. - ఆడవాళ్ళకు గర్భస్రావాలు జరుగుతాయి. ఆవులు పాలివ్వడం మానివేస్తాయి. కోళ్ళు ఇక మీదట గ్రుడ్లు పెట్టవు. ఇంజన్ నుండి వెలువడే విషవాయువు గ్రామాల్లోని పశువులనూ, చెట్లలో పక్షులనూ చంపివేస్తుంది. ఇంజన్ మిణుగురుల వల్ల రైలు మార్గానికి ఇటూ అటూ ఉండే ఇళ్ళు కాలిపోతాయి. గుర్రాలకు పనిలేక పోవటం వల్ల చచ్చిపోతాయి. బండ్లు నడిపేవాళ్ళు, పూటకూలి కోసం సత్రాల వాళ్ళూ రోడ్డు ప్రయాణం తగ్గిపోవటంతో వీధిన పడి అడుక్కుతినాల్సి వస్తుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బందిపోటు దొంగలు స్వైర విహారం చేస్తారు. ఇంజన్ బాయిలర్ లు పగిలి బద్దలై ప్రయాణీకుల్ని చంపుతాయి. లేదా పది మైళ్ళ వేగాన్ని తట్టుకోలేక ప్రజలు పిచ్చెక్కిపోతారు -- వగైరా.
చాలా ప్రశాంతంగా విన్న స్టీఫెన్‍సన్ ఈ ఆరోపణల్ని ఒక్కొక్కటిగా ఖండించాడు. రైలు పెట్టెలు చాలా బరువుగా ఉంటాయి. కాబట్టి వాటిని గుర్రాలే లాగాల్సి వస్తుందని మరొకడన్నాడు. గంటకు 6,7 మైళ్ళ వేగం ససేమిరా సాథ్యం కాదని ఇంకొకడన్నాడు. గంటకు 12 మైళ్ళ వేగం దాకా నడిపి చూపిస్తానని స్టీఫెన్‍సన్ వాదించాడు.
అజ్ఞానంతో, ఆగ్రహంతో కూడుకున్న ఈ వ్యతిరేకతా ప్రవాహాన్ని తట్టుకోలేక రైలు మార్గాన్ని ప్రతిపాదించిన సభ్యులు గత్యంతరం లేక బిల్లును ఉపసంహరించుకోవాల్సి వచ్చింది. స్టీఫెన్‍సన్ ని నిరాశా నిస్పృహలు ఆవరించాయి. అయితే ఎన్నో అంతరాయాలు కలిగినప్పటికీ మార్గాన్ని సర్వే చేయటం అప్పటికే పూర్తయింది. సర్వే చేయటానికి బయలు దేరినప్పుడు గాలిలో కాల్పులు జరిపి బెదిరించాలని చాలా మంది రైతులను కాలువ యజమానులు ప్రేరేపించారు. రాత్రుల్లో అందరూ విశ్రాంతి తీసుకున్నప్పుడూ, ఆదివారం ఉదయాల్లో బిషప్ ఉపన్యాసాలను వింటూ అందరూ నిమగ్నం అయినప్పుడూ ఇదే మంచి సమయమని స్టీఫెన్‍సన్ సర్వే కార్యక్రమాలను చేపట్టేవాడు. ఒకరోజు రాత్రి వెన్నెల్లో సర్వే చేస్తుండగా అతని విరోధులు పొదలో దాగి ఉండి అతడిని తరిమి కొట్టారు. ఇదివరకే సర్వే చేసిన ప్రాంతం నుంచి అతడు గుండ్లు పేలేలా ఏర్పాట్లు చేశాడు. విరోధి గుంపు అటువైపు పరుగెత్తే సరికి, అతడు మరోచోట నిరభ్యంతరంగా తనపనిని కొనసాగించేవాడు. సుమారు 12 చదరపు మైళ్ల విస్తీర్ణం గల చాట్ మాన్ అనే చిత్తడి నేల ప్రాంతం అతని పనికి గొప్ప అవరోధమైంది. బురద నేలలో రోడ్డు వేయటానికి జాన్ మెట్కాఫ్ ఉపయోగించిన పద్ధతినే అనుసరించవచ్చునని స్టీఫెన్‍సన్ నిర్ణయించుకున్నాడు.
స్టీఫెన్‍సన్ విజయం
స్టాక్‌టన్, డార్లింగ్ టన్ ల మధ్య నడుస్తున్న రైలు ఉపయోగాలను పరిశీలించాక కమిటీ సభ్యులు లేవదీసిన అభ్యంతరాలన్నీ అర్థరహితమని తేలిపోయింది. 1862 లో కొత్త బిల్లును ప్రతిపాదించగానే దాన్ని బలపరచేవారి సంఖ్య అమాంతంగా పెరిగింది. పార్లమెంటు ఉభయ సభలూ దాన్ని అమోదించాయి. వెంటనే రైలు మార్గ నిర్మాణం కూడా ప్రారంభమైంది. చాట్‌మాస్ ప్రాంతాన్ని రైలు మార్గం వేయటానికి అనువుగా ఉండేలా గట్టిపరచి గట్టు కట్టడానికి స్టీఫెన్ సన్, అతని కొడుకు రాబర్ట్ అహర్నిశలూ కృషి చేయాల్సి వచ్చింది. ఒక వైపు ఈ మార్గం తయారవుతుంటే మరో వైపు అక్కడ నడవబోయే రైలు ఇంజన్ నమూనాను స్టీఫెన్‌సన్ తయారుచేసి పెట్టాడు. కానీ ఇతర ఇంజన్ నిర్మాతలకు కూడా అవకాశం కల్పించాలనీ, బహిరంగ పోటీలో ఏ నమూనా నెగ్గితే దానికి తుది అనుమతి ఇవ్వాలనీ అధికారులు తీర్మానించారు. బ్రిటిష్ ప్రజల న్యాయ దృష్టి అలాంటిది మరి!
పోటీలో నాలుగు నమూనాలు పాల్గొన్నాయి. 1829 అక్టోబరులో ఈ పోటీ నిర్వహించబడింది. పోటీకి గాను మొదట 5 యంత్రాలు వచ్చాయి. కానీ ఒకదానిలో గుర్రం ఉందని తెలియగానే అతడు పోటీ నుంచి ఉపసంహరించుకున్నాడు. స్టీఫెన్‌సన్ కాకుండా ఇతర ఇంజన్ నిర్మాతలు కూడా ఉండటం బ్రిటన్ అప్పటికే సాధించిన సాంకేతిక ప్రగతిని సూచిస్తుంది. రైలు మార్గం భవిష్యత్తు వల్ల ఇంజనీర్లలో నానాటికి పెరుగుతున్న ప్రగాఢ విశ్వాసానికి ఇదొక తార్కాణం.
పోటీ ప్రవేశ నిబంధనలు చాలా కఠినంగా నిర్ణయించారు. ఇంజన్ నుంచి పొగను వెలుపలికి రానివ్వరాదు. వాటి బరువు 6 టన్నుల కంటే ఎక్కువ ఉండరాదు. గంటకు 10 మైళ్ళ వేగంతో 20 టన్నుల భారాన్ని లాగాలి. ఆవిరి పీడనం చదరపు అంగుళానికి 50 పొండ్ల కంటే ఎక్కువ ఉండరాదు. రెండు రక్షక కవాటాలు, అందులో ఒకటి తనంతట తానుగా పనిచేయగలగాలి. ఇంజన్ పెట్టెకు ఆరు చక్రాలుండి దాని ధర 550 పౌండ్లకు మించరాదు. గెలిచిన ఇంజన్ ని 500 పొండ్లకు కంపెనీ కొనుగోలు చేస్తుంది.
అత్యంత ఆసక్తికరమైన ఈ సంఘటనను తిలకించటానికి వేలాది ప్రజలు గుమిగూడారు. ఇది గుర్రాలకు బదులు యంత్రాలు పరుగెత్తే పందెం లాగా ఉంది. పోటీ దారులు ఒకరి నమూనాలను మరొకరు నిశితంగా పరిశీలించారు. స్టీఫెన్ సన్ నమూనా పేరు రాకెట్. మిగిలిన వాటి పేర్లు నావల్టీ, సాన్‌స్ఫరిల్, వర్సిపరెన్స్. ఒకదానిలో స్తూపం అడ్డంగా ఉంటే, మరోదానిలో నిలువుగా, రాకెట్ లో 450 కోణం తోనూ ఉంటోంది. నీటి సరఫరా ఒకదానిలో పైనుంచి, మరోదానిలో కిందినుంచి, ఇంకోదానిలో వేరే పాత్ర నుంచి జరుగుతోంది. మూడు ఇంజన్ల బాయిలర్ లలో గొట్టాలు లేకపోగా స్టీఫెన్‌సన్ నమూనాలో 5 గొట్టాలు ఉన్నాయి. పల్చని గొట్టాలను బాయిలర్ లో ఎక్కువ సంఖ్యలో అమర్చి, కొలిమి నుంచి పొగ గొట్టానికి వెళ్ళే వేడి వాయువులను వాటి గుండా పోనిస్తే బాయిలర్ నీటిని వేడిచేయటం మరీ సులభంగా ఉంటుందని రైల్వే కంపెనీ అధ్యక్షుడు హెన్రీ బూత్ స్టీఫెన్‌సన్ కి సలహా ఇచ్చాడు. పిస్టన్ల నుంచి శక్తిని చక్రాలకు అందివ్వడంలో కూడా మార్పులు జరిగాయి.
పోటీ ప్రారంభం కాగానే రాకెట్ గంటకు 13 ½ మైళ్ల చొప్పున పరుగులు తీసింది. దాని తరువాత నావల్టీ రెండింతల వేగంతో వెళ్ళి అందరినీ ఆశ్చర్యచకితులను చేసింది. కానీ రెండవ రోజున యాంత్రికలోపం ఏర్పడి మరమ్మత్తు కోసం వర్క్ షాప్ చేరింది. సాంస్పరిల్ అదృష్టం కూదా సరిగాలేదు. దాని బాయిలర్ లో దోషం కనబడింది. పర్సివరెన్స్ 6 మైళ్ళ వేగంతో మొక్కుబడిగా పరిగెత్తింది. రాకెట్ మాత్రం 13 టన్నుల బరువును లాగుతూ రెండు మైళ్ళ మార్గంలో 20 సార్లు ఇటూ, అటూ తిరిగింది. గంటకు 15 మైళ్ళ వేగంతో ప్రయాణం చేసిన రాకెట్ కడపటి 29 మైళ్ళ ''బ్రహ్మాండమైన" వేగాన్ని పుంజుకుంది. ఇతర రైలు పెట్టెల భారం లేనప్పుడు, అది గంటకు 35 మైళ్ళ వేగాన్ని కూడా సాధించింది. స్టీఫెన్‌సన్ నిర్మించిన రాకెట్ ని విజేతగా ప్రకటించారు. కానీ గాలిలో దూసుకుపోతున్న ఇంజన్ శరవేగాన్ని చూసి ప్రేక్షకులంతా సురక్షితంగా, ఉల్లాసంగా దిగేసరికి వాళ్ళ సంతోషానికి పట్టపగ్గాలు లేవు.
మాంచెస్టర్-లివర్‌పూల్ మార్గం
1930 సెప్టెంబరు 15 వ తేదీన మాంచెస్టర్ లివర్‌పూల్ మార్గం ప్రారంభించబడింది. దురదృష్టవశాత్తు మొదటి రైలు ప్రమాదం కూడా ఆనాడే జరిగింది. రైలు మార్గం బిల్లుకు మద్దతు ప్రకటించిన లివర్ పూల్ పార్లమెంట్ సభ్యుడు విలియం హస్కీనన్ రాకెట్ చేత పక్కకు తోయబడి నప్పుడు గాయాలు తగిలాయి. స్టీఫెన్‌సన్ నిర్మించిన మరో ఇంజన్ లో అతణ్ణి తక్షణం లివర్‌పూల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు. కొన్ని గంటలలో అతడు కన్ను మూసాడు. కానీ ఈ దుర్ఘటన కొత్త రవాణా సాధనం అభివృద్ధిని ఆపలేకపోయింది. ఇంగ్లండ్ లో ఎక్కడ చూసినా స్టీఫెన్‌సన్ పేరు మారుమోగిపోయింది. రైలు మార్గాల అభివృద్ధి కోసం ప్రభుత్వ పరమైన సంస్థను యేర్పాటు చేయాలని కొందరు సూచించినప్పటికీ, చిన్న చిన్న ప్రయివేట్ కంపెనీలే దీన్ని నిర్వహించాలని పార్లమెంట్ తీర్మానించింది. కేంద్రీకృత వ్యవస్థ అవసరాన్ని గుర్తించటానికి ఒక శతాబ్దం కంటే ఎక్కువ పట్టింది.
1845 లో బ్రిటన్ లో 628 రైల్వే ప్రాజెక్టులు ప్రారంభించబడ్డాయి. వాటిలో కొన్ని మాత్రమే బతికి బట్టగట్టగలిగాయి. వేలాది మంది డబ్బులు పోగొట్టుకున్నారు. ఫ్రాన్సులో స్థాపించిన 21 రైలు కంపెనీల్లో 19 దివాలా తీశాయి. జర్మనీలో తొలి రైలు మార్గం 1835 లో న్యూ రెన్ బర్గ్ వద్ద ప్రారంభించ బడింది. ఒక రైలు కంపెనీలో ఏర్పడిన ఆర్థిక సంక్షోభం వల్ల దాని యజమాని ఫ్రీడ్రిక్ లిస్ట్ ఆత్మహత్య చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. ఐరోపా ఖండం అంతా కొత్త రైలు మార్గాలు నిర్మించబడ్డాయి.స్టీఫెన్‌సన్ తరువాత (1948) చాలా కాలం వరకూ బ్రిటన్ లో తయారుచేసిన ఇంజన్ లే అన్ని దేశాల్లోనూ వాడబడుతూ వచ్చాయి.
రైలుమార్గాల వల్ల అమెరికా సాధించిన ప్రగతి
19 వ శతాబ్దంలో అమెరికా సాధించిన ప్రగతికి రైలు మార్గాలు ప్రధాన కారణమని చెప్పవచ్చు. 1830 దాకా అమెరికాలోని పారిశ్రామిక తూర్పు భాగం, ప్రత్తి పండించే దక్షిణభాగం, వ్యవసాయ ప్రధానమైన మధ్య పశ్చిమ భాగం అభివృద్ధి చెందని పడమటి తీర భాగాల మధ్య రవాణా సౌకర్యాలు బొత్తిగా ఉండేవి కావు. బాల్టిమోర్ నుంచి ఓహియో వైపు నిర్మించ బడిన తొలి రైలుమార్గం 1831 లో పూర్తయింది. బోస్టన్ -ఆల్బనీ, న్యూయార్క్-బఫెలో రైలు మార్గాలు 1840 దశకంలో నిర్మించబడ్డాయి. వీటికి కావలసిన ఇంజన్ లను, రైలు పట్టాలను కూడా ఇంగ్లండ్ నుంచి దిగుమతి చేసుకున్నారు. అంతర్యుద్ధం ముగిసిన తరువాతనే రైలు పరిశ్రమ గణనీయంగా అభివృద్ధి చెందింది.
వంతెనలపై రైలు మార్గాలు, సొరంగాలలో రైలు మార్గాలు
సొరంగాలను తొలిచే రైలు మార్గాలు వేయటం మానవుడు సాధించిన సాంకేతిక ఘన విజయాలలో పరాకాష్ఠ లాంటిది. ద్రవయంత్ర శాస్త్రంలో నిష్ణాతులైన రోమన్లు నీటి సరఫరా కోసం, మురుగు నీటి పారుదల కోసం అనేక సొరంగాలను నిర్మించారు. నేపిల్స్ వద్ద సొరంగంలో రోడ్డునూ, ప్యూసినో సరస్సులో నీటి మట్టాన్ని తగ్గించటానికి 3½ మైళ్ళ పొడవునా కొండను తొలిచి కాలువనూ ఎలాంటి యాంత్రిక సాధనాలూ, ప్రేలుడు పదార్థాలు లేని ఆ రోజుల్లో నిర్మించటం వాళ్ళ అసాధారణ మేధస్సునూ, సహజ సాంకేతిక నైపుణ్యాన్నీ సూచిస్తుంది.