cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కంచన్‌పల్లి (మిడ్జిల్)
ఇది మండల కేంద్రమైన మిడ్జిల్ నుండి 20 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మహబూబ్ నగర్ నుండి 40 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 216 ఇళ్లతో, 863 జనాభాతో 503 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 429, ఆడవారి సంఖ్య 434. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 216 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 575333.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి జడ్చర్లలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల వాస్పులలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల మిడ్జిల్లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల జడ్చర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మహబూబ్ నగర్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండిప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కంచన్‌పల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కంచన్‌పల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కంచన్‌పల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, జొన్న, వేరుశనగ
రాజకీయాలు
2013, జూలై 27న జరిగిన గ్రామపంచాయతి ఎన్నికలలో గ్రామ సర్పంచిగా రఫి ఎన్నికయ్యాడు.
పెట్లూరివారిపాలెం
సమీప గ్రామాలు
ముత్తనపల్లి 3 కి.మీ,, కొండకావూరు 5 కి.మీ, అన్నవరం 7 కి.మీ, ఇక్కుర్రు 7 కి.మీ
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల నరసరావుపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఉప్పలపాడులోను, మాధ్యమిక పాఠశాల ఉప్పలపాడులోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నరసరావుపేటలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల గుంటూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు నరసరావుపేటలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం నరసరావుపేటలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల గుంటూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పెట్లూరివారిపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలోఒక ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం ఉంది. డిగ్రీ లేని డాక్టరు ఒకరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామం సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం కిందకు రావట్లేదు. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పెట్లూరివారిపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెట్లూరివారిపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెట్లూరివారిపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పెట్లూరివారిపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
లింగంగుంట్ల సుబ్బారావు
వీరు విల్లువీరుడు గా ప్రసిద్ధిచెందినారు. గ్రామస్థాయి నుండి ఎదిగిన వీరు, దేశవిదేశాలలో పలు ప్రదర్శనలు ఇచ్చినారు.
గ్రామ విశేషాలు
మద్యం దుకాణం వద్దు:గ్రామంలో మద్యం దుకాణం ఏర్పాటును వ్యతిరేకిస్తూ, గ్రామంలో మద్యం దుకాణానికి ఎవరూ దుకాణం అద్దెకు ఇవ్వొద్దంటూ పంచాయితీలో తీర్మానించారు. మద్యం కారణంగా గ్రామంలో అనేక కుటుంబాలు రోడ్డునపడే పరిస్థితి నెలకొంది. గ్రామంలోని పలు కుటుంబాల పరిస్థితిని చూసి గ్రామస్థులంతా ఏకమయ్యారు. భూమిని అమ్ముకుని రూ. 40 వేలు ఇంట్లో పెడితే భర్త వాటిని తీసుకువెళ్లి ఒక్క రాత్రిలో మద్యానికి ఖర్చు చేశాడు. అదేమని భర్తను అడిగితే మద్యం మత్తులో నాయిష్టమంటూ ఇష్టమొచ్చినట్లు కొట్టాడు. మద్యం కారణంగా గ్రామంలో అనేక సంసారాలు కుప్పకూలుతున్నాయి, మహిళలు రెక్కలు ముక్కలు చేసుకొని సంపాదిస్తుంటే దానిని మగవారు మద్యం కోసం మహిళలను కొట్టి మరీ ఆ సొమ్మును తీసుకెళుతున్నారు. అందుకే గ్రామంలో మద్యం దుకాణాలను నిషేధిస్తున్నామని, తమను కాదని ఎవరైనా మద్యం దుకాణాలను ఏర్పాటు చేస్తే ధ్వంసం చేస్తామని హెచ్చరించారు.
దీర్ఘసి
దీర్ఘసి, శ్రీకాకుళం జిల్లా, పోలాకి మండలానికి చెందిన గ్రామం.
ఫెక్ జిల్లా
ఫెక్ జిల్లా నాగాలాండ్ రాష్ట్ర జిల్లాలలో ఒకటి.ఇది 1973లో రూపొందించబడింది.
భౌగోళికం
ఫెక్ జిల్లా కేంద్రంగా ఫెక్ పట్టణం ఉంది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:నాగాలాండ్ జిల్లాలు వర్గం:1973 స్థాపితాలు
అసలే పెళ్ళైనవాణ్ణి
అసలే పెళ్ళైన వాణ్ణి 1993లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. విరాజిత ఫిలింస్ పతాకంపై ఎ.వి.నాగేంద్రప్రసాద్, బాలసుబ్రహ్మణ్యం, రవిసుబ్రహ్మణ్యం లు నిర్మించిన ఈ చిత్రానికి పి.ఎన్.రామచంద్రరావు దర్శకత్వం వహించాడు. నరేష్, సౌందర్య ప్రధాన తారాగణంగా నటించిన ఈ సినిమాకు కె.వి.మహదేవన్ సంగీతాన్నందించాడు.
బాహ్య లంకెలు
వర్గం:సుత్తి వేలు నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:రాళ్ళపల్లి నటించిన సినిమాలు వర్గం:గుండు హనుమంతరావు నటించిన సినిమాలు వర్గం:సిల్క్ స్మిత నటించిన సినిమాలు
కొడాలి ఆంజనేయులు
రచనలు
ఖాదీ అర్థశాస్త్రం అనే గ్రంథాన్ని మహాత్మా గాంధీ రచించగా ఆంజనేయులు తెలుగులోకి అనువదించారు. .
మూలాలు
వర్గం:1982 మరణాలు వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా అనువాద రచయితలు
డిసెంబర్ 5
డిసెంబర్ 5, గ్రెగొరియన్‌ క్యాలెండర్‌ ప్రకారము సంవత్సరములో 339వ రోజు (లీపు సంవత్సరములో 340వ రోజు ). సంవత్సరాంతమునకు ఇంకా 26 రోజులు మిగిలినవి.
బయటి లింకులు
వర్గం:డిసెంబర్ వర్గం:తేదీలు
ఏలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం
ఏలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం ఏలూరు జిల్లా లో గలదు. ఇది ఏలూరు లోకసభ నియోజకవర్గం పరిధిలోకి వస్తుంది
నియోజకవర్గం నుండి గెలుపొందిన శాసనసభ్యులు
ఇంతవరకు సంవత్సరాల వారీగా నియోజకవర్గంలో గెలుపొందిన సభ్యుల పూర్తి వివరాలు ఈ క్రింది పట్టికలో నుదహరించబడినవి. !సంవత్సరం !శాసనసభ నియోజకవర్గం సంఖ్య !పేరు !నియోజక వర్గం రకం !గెలుపొందిన అభ్యర్థి పేరు !లింగం !పార్టీ !ఓట్లు !ప్రత్యర్థి పేరు !లింగం !పార్టీ !ఓట్లు
2009 ఎన్నికలు
2009 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరఫున అంబికా కృష్ణ పోటీ చేయగా కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి ఆళ్ళనాని, ప్రజారాజ్యం పార్టీ తరఫున కోటరామారావు, భారతీయజనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా హరికృష్ణప్రసాద్, లోక్‌సత్తా తరఫున చిక్కా భీమేశ్వరరావు పోటీచేశారు.
రాళ్ళపాడు, శ్రీకాకుళం జిల్లా
రాళ్ళపాడు శ్రీకాకుళం జిల్లా, పోలాకి మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పోలాకి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన శ్రీకాకుళం నుండి 23 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 290 ఇళ్లతో, 1172 జనాభాతో 170 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 588, ఆడవారి సంఖ్య 584. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 35. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 581485 .పిన్ కోడ్: 532421.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు నరసన్నపేటలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల దీర్ఘాసి|దీర్ఘాసిలోనూ ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల నరసన్నపేటలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల సింగుపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ శ్రీకాకుళంలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల నరసన్నపేటలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు శ్రీకాకుళంలోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్ గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 16 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
రాళ్ళపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
రాళ్ళపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
వరి, పెసర, మామిడి
చేతివృత్తులవారి ఉత్పత్తులు
కుండల తయారీ, చెక్క ఉత్పత్తులు
ఎం. ఎం. కీరవాణి
కీరవాణి గా పేరు గాంచిన కోడూరి మరకతమణి కీరవాణి తెలుగు చలనచిత్ర సంగీత దర్శకుడు, గాయకుడు. తెలుగులో సినీ రంగంలో ఎం. ఎం. కీరవాణిగా, తమిళంలో మరకతమణిగా, హిందీలో ఎం. ఎం. క్రీమ్ గా ప్రసిద్ధుడు. తొలినాళ్లలో రాజమణి, చక్రవర్తి వంటి సంగీత దర్శకుల వద్ద సహాయకునిగా పనిచేసాడు. సినిమా నిర్మాణ సంస్థ ఉషా కిరణ్ మూవీస్ వారు 1989లో నిర్మించిన మనసు - మమత తెలుగు చిత్రం ద్వారా ఎం. ఎం. కీరవాణి తెరనామంతో సంగీత దర్శకునిగా వెండి తెరకు పరిచయమయ్యాడు. అప్పటినుండి తెలుగు, తమిళ, హిందీ భాషలలో నూరు వరకూ చిత్రాలకు సంగీతాన్ని అందించాడు. 1997లో వచ్చిన అన్నమయ్య చిత్రానికి గాను జాతీయస్థాయిలో ఉత్తమ సంగీతదర్శకునిగా పురస్కారాన్ని అందుకున్నాడు.
కీరవాణి సంగీతం సమకూర్చిన సినిమాలలో చెప్పుకోదగినవి సీతారామయ్యగారి మనవరాలు, క్షణ క్షణం, అల్లరి మొగుడు, మేజర్ చంద్రకాంత్, అల్లరి ప్రియుడు, అన్నమయ్య, శ్రీరామదాసు, నేనున్నాను, స్టూడెంట్ నంబర్ 1, ఛత్రపతి, సింహాద్రి, అనుకోకుండా ఒక రోజు, ఆపద్బాంధవుడు, శుభ సంకల్పం, పెళ్ళి సందడి, సుందరకాండ.
కీరవాణి కె.రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వం వహించిన 25 చిత్రాలకు పైగా సంగీత దర్శకత్వం వహించాడు.
గోల్డెన్‌ గ్లోబ్‌ అవార్డ్‌-2023 లో ఎస్.ఎస్. రాజమౌళి దర్శకత్వం వహించిన రౌద్రం రణం రుధిరం (2022) కి రెండు నామినేషన్లు దక్కాయి. ఉత్తమ ఆంగ్లేతర చిత్రం విభాగంలోనూ, ఎం. ఎం. కీరవాణి స్వరపరిచిన ‘నాటు నాటు...’ పాటకిగానూ ఒరిజినల్‌ సాంగ్‌ విభాగంలోనూ ఈ చిత్రం నామినేట్‌ అయ్యింది.
రౌద్రం రణం రుధిరం (2022) చిత్ర సంగీత దర్శకుడు కీరవాణి కి ‘నాటు నాటు’ పాటకు ఒరిజినల్ సాంగ్ విభాగంలో గోల్డెన్‌ గ్లోబ్‌ అవార్డ్‌-2023 లభించింది.
2023 సంవత్సరం కు గాను కేంద్రం ప్రకటించిన పద్మ అవార్డుల్లో ఈ సంగీత దర్శకుడిని పద్మశ్రీ పురస్కారం వరించింది.
ఎం. ఎం. కీరవాణి సంగీతాన్ని సమకూర్చిన ‘నాటు నాటు’ పాట, 13 మార్చ్ 2023 న ఉత్తమ ఒరిజినల్ సాంగ్ గా ఆస్కార్ అవార్డు గెలుచుకుంది.
వ్యక్తిగత జీవితం
కీరవాణి 1961 జూలై 4న జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి శివశక్తి దత్తా. కీరవాణి భార్య శ్రీవల్లి. ఈ దంపతులకు ఇద్దరు అబ్బాయిలు. సినీ దర్శకుడు రాజమౌళికి ఈయన వరసకి అన్న అవుతాడు. రాజమౌళి తండ్రి విజయేంద్రప్రసాద్ కీరవాణి చిన్నాన్న.
అవార్డులు
అకాడమీ అవార్డ్స్ :
జాతీయ చలన చిత్ర అవార్డులు :
దక్షిణాది ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాలు :
Tamil Nadu State Film Awards:
Other awards: సైమా అవార్డులు:
సన్మానం
ఆస్కార్‌ పురస్కారాన్ని గెలుచుకున్నఅనంతరం కీరవాణి, చంద్రబోస్‌లను 2023 ఏప్రిల్ 09న హైదరాబాద్‌లోని శిల్పా కళావేదికలో తెలుగు నిర్మాతల మండలి, ఫిల్మ్‌ ఛాంబర్‌ ఆఫ్‌ కామర్స్‌, తెలంగాణ ప్రభుత్వం తరపున రాష్ట్ర మంత్రులు తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్, వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్, ఎఫ్‌డీసీ ఛైర్మన్‌ అనిల్ కుర్మాచలం సన్మానించారు.
పెంట్రాల
పెంట్రాల, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా,ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, లింగసముద్రము మండలానికి చెందిన గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన లింగసముద్రం నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కందుకూరు నుండి 35 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 275 ఇళ్లతో, 1018 జనాభాతో 902 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 520, ఆడవారి సంఖ్య 498. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 356 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 135. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591566
2001 వ .సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 736. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 357, స్త్రీల సంఖ్య 379, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 179 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 902 హెక్టారులు
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు లింగసముద్రంలో ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల లింగసముద్రంలోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు కందుకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు కందుకూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం కందుకూరులోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల చీమకుర్తి లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
పెంట్రాలలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 17 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
పెంట్రాలలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
పెంట్రాలలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
పెంట్రాలలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, ప్రత్తి, శనగ
ఎన్.కొంతలపాడు
ఎన్.కొంతలపాడు, కర్నూలు జిల్లా, ఓర్వకల్లు మండలానికి చెందిన గ్రామం.ఇది మండల కేంద్రమైన ఓర్వకల్లు నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కర్నూలు నుండి 27 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 254 ఇళ్లతో, 1071 జనాభాతో 584 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 554, ఆడవారి సంఖ్య 517. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 330 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594027.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల ఉంది.సమీప బాలబడి ఓర్వకల్లులో ఉంది. ఇంజనీరింగ్ కళాశాల నన్నూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల కర్నూలులో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ఎన్.కొంతలపాడులో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 7 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
ఎన్.కొంతలపాడులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
ఎన్.కొంతలపాడులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ప్రధాన పంటలు
పొగాకు, వేరుశనగ, జొన్నలు
తాడికోట
తాడికోట, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా, వై.రామవరం మండలానికి చెందిన గ్రామం. . ఇది మండల కేంద్రమైన Y. రామవరం నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పెద్దాపురం నుండి 120 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 4 ఇళ్లతో, 10 జనాభాతో 126 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 6, ఆడవారి సంఖ్య 4. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 10. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 586747. పిన్ కోడ్: 533483.
2022 లో చేసిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది.
విద్యా సౌకర్యాలు
ప్రాథమిక పాఠశాల, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు పి.ఎర్రగొండలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప బాలబడి   అడ్డతీగలలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు,  సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాలరంపచోడవరంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల రాజానగరంలోను,  ఉన్నాయి. దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు.
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి  గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం ఉంది. పౌర సరఫరాల వ్యవస్థ దుకాణం, రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంవార్తాపత్రిక, అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 12 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
తదికోటలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
ఉత్పత్తి
తదికోటలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి
గాథా సప్తశతి
గాథా సప్తశతి మహారాష్ట్రీ ప్రాకృత భాషలో వెలసిన రెండు వేల సంవత్సరాల నాటి 700 (సప్త అనగా ఏడు; శత అనగా వంద) ప్రాకృతగాథల సంకలనం. శాతవాహన ప్రభువులలో ఒకడైన హాలమహారాజుచే ఈ గ్రంథం సంకలించబడింది. ప్రాకృత భాషలో ఈ గ్రంథానికి గాహా సత్తసయీ అని పేరు. శాతవాహనులు ఆంధ్రులని ప్రతీతి. ఆనాటి తెలుగు దేశపు ప్రజల ఆచార వ్యవహారాలు చాలా ఈ గాథల్లో ప్రతిబింబించాయి. ఈ గాథలు ముఖ్యంగా ధ్వని ప్రధానమైనవి. ఆనందవర్ధనుడు, ముమ్మటుడు వంటి అలంకారికులు తమ గ్రంథాల్లో వీటిని ఉదాహరణలుగా వాడుకున్నారు. ప్రాకృత గాథా సప్తశతి భారతదేశంలో వెలసిన అత్యంత ప్రాచీనమైన లౌకిక సాహిత్యానికి సంబంధించిన సంకలన గ్రంథం.
గ్రంథకర్త గురించి
గాథా సప్తశతి లోని కథలను వందలాది మంది కవులు రాశారు. శాతవాహన సామ్రాజ్యానికి చెందిన హాలమహారాజు ఆ గాథలను సంకలనం చేసి గాథా సప్తశతి చేశారు. హాల మహారాజు క్రీ..19-24 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో రాజ్యపాలన చేశాడని చరిత్రకారులు చెబుతారు. హాలుడు అశ్మక రాజ్యంలోని ప్రతిష్ఠానమును పరిపాలిస్తూ ఉండినాడని ప్రాకృతంలో రచింపబడిన ‘లీలావతి’ కావ్యం చెబుతుంది. పరిపాలించినది ఆరేళ్ళే అయినప్పటికీ, శాతవాహన వంశపు రాజులందరిలోకీ హాలుడు అత్యంత ప్రసిధ్ధుడు కావడానికి కారణం ఆ మహారాజు సంకలించి ప్రపంచానికి అందించిన గాథా సప్తశతి గ్రంథం. గాథా సప్తశతి లోని ఏడు వందల గాథలలో దేనికది అనాటి సమాన్య జనజీవనంలోని ఏదో ఒక పార్శ్వాన్ని భావితరాలకు గ్రంథస్తం చేసి చూపించడంలో సఫలీకృతమై కనిపిస్తుంది. హాలుడు పరిపాలించిన ఆ ఆరేళ్ళ కాలం ప్రాకృత వాఙ్మయానికి స్వర్ణ యుగమని కూడా చెబుతారు.
హాలుని మనస్సంతా ఆ కాలపు సామాన్య జనజీవితంలోని సుఖదుఃఖాలూ, కష్టనష్టాలకు సంబంధించిన సంగతుల చుట్టూనే తిరుగుతూండేది అనడానికి గాథా సప్తశతి నిలువెత్తు సాక్ష్యం. ప్రాకృతం ఆ కాలపు జనుల భాష. అదే రాజభాష కూడా అయింది. కవితాత్మ కలిగి ఉన్నప్పటికిన్నీ, కవులుగా పేరు పడని సామాన్య ప్రజానీకంలోని ఎందరో వ్యక్తులు – అలఅస్స, మాణస్స, మఅరందస్స, రాఅవగ్గస్స, విగ్గహస్స, వంగవిఅరస్స, అణంగస్స, పాలిఅస్స, ఇత్యాది నామధేయాలతో ఉండిన వ్యక్తులు – ఎందరెందరో రోజువారీ జీవనపు సంఘటనలలోని సంతోషాలనూ, దుఃఖాలనూ, ప్రేమికుల వియోగాలనూ, విరహాలనూ, వినోదాలనూ, విలాసాలనూ, పల్లె సంబరాలనూ, పెళ్ళి సంబరాలనూ, అలంకారాలనూ, అనుభూతులనూ, ఇలా ఎన్నెన్నిటినో గాథలలో బంధిస్తే, వాటిల్లో ఉత్తమమైన వాటన్నిటినీ సేకరించి గుదిగుచ్చి గ్రంథంగా చేసాడు హాలుడు. శాతవాహన రాజుల కాలపు జనుల జీవనాన్ని కళ్ళకు కట్టినట్లు చూపించే దృశ్యకావ్యం గాథా సప్తశతి.
ప్రభావం, ప్రాచుర్యం
గాథా సప్తశతి సౌందర్యానికి ముగ్ధుడై, నూనూగు మీసాల నూత్న యవ్వనం నాటికే గాథా సప్తశతిని ‘శాలివాహన సప్తశతి’గా తెలుగులోకి అనువదించానని చెప్పుకున్నాడు శ్రీనాథుడు. గాథా సప్తశతి తెలుగువారి ఆచార వ్యవహారాలనూ, ఆనాటి ప్రజల అనుభవాలనూ అనుభూతులనూ చిన్నచిన్న గాథలలో గ్రంథస్తం చేసిన ఒక గని లాంటిది కావడంతో సంస్కృత, తెలుగు భాషాకవులు పలువురు ఈ ప్రభావానికి లోనయ్యారు. గాథా సప్తశతి లోని సంగతులను ఎన్నిటినో తెలుగు వారికి పరిచయం చేసిన వారిలో అతి ముఖ్యులు తిరుమల రామచంద్ర, రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణశర్మ. పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి, తిరుమల రామచంద్ర గాథా సప్తశతి గురించి వ్రాసిన వ్యాసాలు 1940-1980 మధ్య కాలంలో అప్పటి ‘భారతి’ ‘ఆంధ్ర ప్రభ వార పత్రిక’ లాంటి వాటిలో ప్రచురించబడినాయి. ఈ వ్యాసాలనే సంకలించి రాష్ట్ర పురావస్తు శాఖ వారు ఒక పుస్తకంగా కూడా ప్రచురించారు. పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి ‘ప్రాకృత గ్రంథకర్తలూ – ప్రజాసేవానూ’ అనే పెద్ద వ్యాసంలో గాథా సప్తశతి లోని ఎన్నో సంగతులను ముచ్చటించారు.
తెలుగు అనువాదాలు, అనుసృజనాలు
శ్రీనాధుడు ఈ గ్రంథాన్ని శాలివాహన సప్తశతి పేరిట అనుసృజన చేశారు. కాశీఖండం అవతారికలోని పద్యంలో నూనుగు మీసాల నూత్న యౌవనమున/శాలివాహన సప్తశతి నుడివితి అని స్వయంగా చెప్పుకున్నారు. శ్రీనాథుడు ఆంధ్రీకరించిన ‘శాలివాహన సప్తశతి’ ఇప్పుడు అలభ్యం. అందులోనివిగా చెప్పబడే ఐదు పద్యాలు మాత్రమే ఇప్పుడు లభ్యమై ఉన్నాయి. ఈ అయిదింటిలో రెండు వినుకొండ వల్లభరాయని క్రీడాభిరామంలోను, మిగతా మూడూ విడిగానూ దొరుకుతున్నాయి. అనంతరం రాళ్లపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ గాథా సప్తశతి లోని వంద గాథలను తెలుగులోకి అనువదించి ప్రచురించారు. దీవి సుబ్బారావు 700 గాథల్నీ తెలుగులోకి ప్రాకృత గాథా సప్తశతి పేరిట అనువదించారు. నరాల రామారెడ్డి 300 కథలను ఎంచుకుని గాథా త్రిశతిగా పద్యరూపంలోకి అనువదించారు. తిరుమల రామచంద్ర ఈ గాథల్లోని కొన్ని రమణీయమైన ఊహలను, భావచిత్రాలను ఎన్నుకొని రెండు మూడిటినీ కలిపో, ఒకటే ఉంచో కథలు కథలుగా చెప్పారు. వాటిని ప్రాచీనాంధ్ర గాథలుగా ప్రచురించారు.
ఉదాహరణలు
గాథా సప్తశతి నుండి కొన్ని గాథలు గాథా సప్తశతిని హాలుడు సంకలించడమే కాదు, తాను రచించిన కొన్ని గాథలను అందులో చేర్చాడు కూడా. హాలుడు రచించిన గాథలలో అతని వ్యక్తిత్వానికి ప్రతిబింబా లనదగినవి ఉన్నాయి. వాటిలో హాలుని సహృదయతనూ, సున్నితమైన మనస్తత్త్వాన్ని తెలియ చెప్పే గాథ ఇది:
దీని సంస్కృత అనువాదం:
తెలుగు అనువాదం: ''అగ్నిహోత్రుడు యజ్ఞవాటిలో ఎలా మండుతాడో, కల్లు పాకలోనూ అలానే మండుతాడు. అలాగని అగ్నిహోత్రుని అపవిత్రుడైనాడని వదిలి పెట్టడం కుదురుతుందా? కుదరదు. అలాంటిదే ఉత్తములైన వారి సాంగత్యం. కొన్ని కొన్ని పరిస్థితులలో తమకు తగని ప్రదేశాలలో వారు ఉండడం, మనం చూడడం సంభవించినంత మాత్రాన, వారి సాంగత్యాన్ని వదులుకో చూడడం తగదు. దాని వలన మనకే నష్టం.'' ఇదీ ఈ గాథ అర్ధం.
దీని సంస్కృత చాయ:
తెలుగు అనువాదం: ''భర్త వ్యాపార నిమిత్తం దూరం వెళ్ళి పరదేశంలో ఎక్కడున్నాడే తెలియకుండా ఉన్నాడు. సంజె వేళ అయింది. ఆమే ఇంటిలో దీపం పెడుతోంది. కనుల ఎదుట వెలిగిన దీపం ఆమెకు వెంటనే భర్తను తలపులలోకి తెచ్చింది. తలపులలో అతను మెదిలినదే తడవుగా, కనులలో కన్నీళ్ళు నిండి ధార కట్టడానికి సిధ్ధమయ్యాయి. చెంపల మీదుగా క్రిందకు జారి పడడానికి సిధ్ధంగా ఉన్న కన్నీళ్ళు ఎదురుగా ఉన్న దీపాన్ని ఆర్పివేస్తాయేమో అన్న భయంతో ఆమె తన ముఖాన్ని అటుగా తిప్పి దీపం పెడుతున్నది.'' ఇది ఈ గాథ భావం. ఈ సన్నివేశం, భావం కరిగించలేని హృదయం ఉండగలదా!?
మూలం: (7వ శతకంలో 89వ గాథ)
సంస్కృత అనుసృజన:
తెలుగు అనువాదం: ''‘కోర్కె తీరగా పంట పండింది. దంచిన కొత్త బియ్యపు పిండి ఆరబోసినట్లున్న శరత్కాలపు వెన్నెలరాత్రిలో ఆనందంతో రైతు గొంతు విప్పి పాట పాడు తున్నాడు’'' అని ఈ గాథకు అర్ధం. భూమిని నమ్ముకుని జీవనాన్ని సాగించే ఒక పల్లెటూరి రైతు జీవితంలో దైవం అనుగ్రహిస్తే పదే పదే పునరావృతమయ్యే ఒక సన్నివేశాన్నీ, ఆ సన్నివేశంలోని సౌందర్యాన్నీ కనులకు కట్టినట్లు అతి తక్కువ మాటలలో వర్ణించి చూపించే గాథ ఇది.
4. శ్రీనాథుడు ఆంధ్రీకరించిన ‘శాలివాహన సప్తశతి’ ఇప్పుడు అలభ్యం. అందులోనివిగా చెప్పుకునే ఐదు పద్యాలు మాత్రమే ఇప్పుడు లభ్యమై ఉన్నాయి. ఈ అయిదింటిలో రెండు వినుకొండ వల్లభరాయని ‘క్రీడాభిరామం’లో ఉన్నాయి. మిగతా మూడూ విడిగా లభ్యమై ఉన్నాయి. ఈ మూడింటిలో ప్రసిధ్ధమైనది ‘వారణ సేయ దావ గొనవా’ అనే పద్యం. సా.శ.1960 సెప్టెంబరు, అక్టోబరు, నవంబరు మాసాల భారతి సంచికలలో ఈ పద్యం పై ‘తెలుగు మఱుగులు’ శీర్షికన చర్చ జరిగింది. ఈ పద్యానికి మూలమైన ప్రాకృత గాథ పాఠం, దాని సంస్కృత చాయ, చర్చ చివరన పెద్దలు అంగీకరించిన శ్రీనాథుని పద్య పాఠం (ఉత్పలమాల వృత్తంలో) వరుసగా: మూలం: “కస్స వ ణ హోఇ రోసో దష్టూయ పియాఏ సవ్వణం అహరమ్ సభమర ఉపమగ్ఘాఇణి వారిఅవామే సహసు ఏహ్మిమ్”
సంస్కృత అనుసరణ: “కస్యవా న భవతి రోషో దృష్ట్వా, ప్రియాయాః సవ్రణ మధరమ్ సభ్రమర పద్మా ఘ్రాణశీలే! వారితవామే! సహస్వేదానీమ్.”
శ్రీనాథుని తెలుగు పద్యం: “వారణసేయ దావ గొనవా? నవ వారిజ మందు తేటి క్రొ వ్వారుచునుంట నీ వెరుగవా? ప్రియ వాతెఱ గంటు కంటి కె వ్వారికి కెంపు రాదు? తగవా మగవారల దూఱ? నీ విభుం డారసి నీ నిజం బెరుగు నంతకు నంతకు నోర్వు నెచ్చెలీ!”
ఈ ప్రాకృత గాథను రాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మ గారు క్రింది విధంగా తెనిగించారు: “ఎవరి కలుక గలుగదే ప్రియురాలి కె మ్మోవి కాటుగన్న? ముగుద! తేంట్లు ముసరియున్న తమ్మి మూరుకొంటివి వల దన్న వినక! సైపవమ్మ యిపుడు.”
6. మూలం: ‘సహి సాహసు సభ్భావేణ పుచ్ఛిమో కిం అసేస మహిలాణమ్, బడ్డంతి కరఠ్ఠిఆ వ్విఅ వలఆ దఇఏ పఉట్టమ్మి.’ (శతకం 5 – గాథ 53)
తెలుగు అనువాదం: ‘ఎంత అమాయకురా లీమె? భర్త పరదేశం వెళ్ళాగానే బెంగపడిపోయి, తామరతూడులాగా వసివాడి పోయింది. చెలికత్తెను అడుగుతుంది గదా – భర్తలు దూరం వెళ్ళగానే ప్రతి వనిత చెతిలోని గాజులూ ఇలాగే పెరుగుతాయా? – అని. బాగుందమ్మా బాగుంది. ఇలా అడక్కు. ఎవరైనా వింటే నవ్వుతారు!’
పై ప్రాకృత గాథకు తిరుమల రామచంద్ర గారి వివరణాత్మక వ్యాఖ్య చిక్కి శల్యమయిపోతున్న శరీరాన్ని వదిలి, దృష్టిని చేతులకున్న గాజుల మీదికి మళ్ళించి అవి పెరిగి పెద్దవవుతున్నట్లుగా ఊహించుకుని విస్తుపోతున్న ఆ స్త్రీ హృదయపు అమాయకత్వాన్ని అంత అందంగానూ ఊహించి ఆవిష్కరించిన ఆ అజ్ఞాత ప్రాకృతకవి హృదయ సౌందర్యాన్ని ఆవిష్కరించే గాథ ఇది.
7. “అవ్వో సోచ్చే అ ఛణో తేణ విణా గామడాహో వ్వ” (శతకం 6, గాథ 35) “దుఃఖం స ఏవ క్షణః తేన వినా గ్రామదాహ ఇవ” (సంస్కృత ఛాయ) “అతడు లేకపోయిన ఉత్సవం ఊరిలో నిప్పంటుకున్నట్లుగా వుంది” ( తిరుమల రామచంద్ర గారి తెలుగు అనువాదం)
8. మూలం: ‘సహి ఈరిసివ్వఇ గ ఈ మా రువ్వసు తంస వలిఅ ముహ అందం, ఏఅణ బాలవాలుంకి తంతు కుడిలాణ పేమ్మాణం!’ (శతకం 1, గాథ 10)
‘సఖి ఈదృశ్యేవ గతిః మారోదీః తిర్యగ్వలిత ముఖ చంద్రం, ఏతేషాం బాల కర్కటీ కుటిలానాం ప్రేమ్ణామ్.’ (పై ప్రాకృత గాథకు సంస్కృత ఛాయ)
తెలుగు అనువాదం: ప్రణయ కలహంతో పెడమొగం పెట్టిన నాయికను ప్రణయాభిముఖనుగా చేయడానికి చెలికత్తె ఇలా అంటున్నది: “సఖి, ఎందుకలా పెడమొగంతో కన్నీళ్ళు కుక్కుకుంటున్నావు? ప్రేమ, వాలుంకి పిల్ల కాళ్ళవలె దగ్గర వున్నవారిని చుట్టుకుంటుంది. కొంచెం లాగితే, వాటివలెనే ముక్కలు, ముక్కలుగా విరిగి పోతుంది.” (పై గాథకు తిరుమల రామచంద్రగారి అర్ధ వివరణ). ఈ గాథను చెప్పిన కవి పేరు ‘అలఅస్స’.
9 “ఖరసిప్పర ఉల్లిహిఆఇ కుణఇ పహిఓ హిమాగమ పహాఏ, ఆచమణ జలోల్లిహిఅ హత్థఫంస మసిణాఇ అంగాఇ.” గాథసప్తశతి 4వ శతకం 30వ గాథ ఇది. ఈ గాథను చెప్పిన కవి పేరు పసణ్ణస్స. ‘అతనొక పథికుడు, పాదచారుడు. అది చలి కాలం. ఆ నాటి రాత్రి సన్నని పదునైన నూగు గలదైన గడ్డి ప్రాంతంలో (వేడిమి కోసం) పడుకున్నాడు. ఫలితంగా శరీరం మీద అనాచ్ఛాదిత భాగమంతా గీసుకుపోయింది. మంచుతో నిండి ఉన్న ఉదయాన నిద్ర లేవగానే తడిచేతితో ఒంటి మీద (గాయాలైన చోటల) రాచుకుని హాయిని పొందుతున్నాడు’ అని ఈ గాథ అర్ధం.
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
గాధా సప్తశతి తెనుగుగడ్డపై వెలసిన రచన, ప్రజాకవులు రచించిన ఈ అమరగాధలను సేకరించి ప్రాకృత సాహిత్య వధువునకు అందచందాలు సంతరించినవాడు హాలుడు. తెనుగు కవిరాజు సేకరించిన ఈ గాథలలో దేశీపదాలు, ముఖ్యంగా తెనుగుపదాలు, సంప్రదాయమూ వెల్లివిరుస్తుంది. దీనిలో ప్రయోగించిన అత్త, తుప్ప, మయిల, మడహ, కిలించిఅ, పీలుఅ, ఎక్కల, పక్కల మున్నగునవి ప్రాకృత పదాలు కావని, కేవలం దేశ్యాలేలని నిర్ధారించడానికి శ్రీ కులబాలదేవుడు మున్నగు వ్యాఖ్యాతలూ, పాదలిప్తాచార్యుడు మొదలు ఆచార్య హేమచంద్రుడు వరకు గల ప్రాకృత వైయాకరణ నిఘంటకారులూ ప్రమాణము. ఉచ్చారణ సాదృశ్యము, అర్ధ సాదృశ్యము బట్టి ఈ తెలుగు శబ్దాలను అర్ధము చేసుకోవలెను.
1 అత్త (7 వ శతకం, గాథ 67)
ఆ.ఇచటనే పరుండు, నిచ్చట అత్తగా, రిచట పరిజనంబు; లెరిగికొనుము. రాత్రి నీకు గానరాదు, నాశయ్యపై తప్పిపడెద వేమో! దారికాడ! తన అభిప్రాయాన్ని తెలుసుకున్న తెరువరిని ఉద్దేశించి ఒక జారిణి అన్న మాటలివి:
ఏత్ఠణిమజ్జఇ అత్తా ( ఇక్కడ అత్తగారు పడుకుంటుంది) అనే పాదములో సామా శబ్దానికి మారుగా అత్తా అనే పదాన్ని కవి ప్రయోగించాడు. అత్తా అనే పదం సప్తశతిలో దాదాపు 12 సార్లు ప్రయుక్తమైనది.ఈ అత్తా తెనుగు అత్తగారే అని అనడం స్పష్టం. చాయాకారులు, వ్యాఖ్యాకారులు దీనికి శ్వశ్రూః అని అర్ధం చెప్పడం మన ఊహకు సాధకం. మామ భార్యకు మామీ, మామి అని, మేనత్తకు పిఉచ్చా అనీ పలు గాథలలో ప్రయోగింపబడినవి.
2 వాలుంకి సహి ఈరిసివ్వఇ గఈ మారువ్వసు తంసవలిఅముహాందం ఏఆణ బాలవాలుం కి తంతుకుడిలాణ పేమ్మాణం. (అలఅస్స 1-10)
ప్రణయకలహంతో పెడమొగం పెట్టిన నాయికను ప్రణయాభిముఖనిగా చేయడానికి చెలికత్తె ఇలా అంటున్నది: ''' సఖి ఎందుకిలా పెడమొగంతో కన్నీళ్ళు కక్కుకుంటావు? ప్రేమవాలుంకి పిల్ల కాళ్ళవలె దగ్గర ఉన్నవారిని చుట్టుకుంటుంది. కొంచెం లాగితే వాటి వలెనె ముక్కలుముక్కలుగా విరిగిపోతుంది. ప్రేమ చాలా సుకుమారమని తెలుపడానికి గ్రామీణులకు తరచుగా తెలిసిన పిల్లవాలుంకి లేతకాళ్ళను అలఅకవి (బహుశా ఇతను అల్లాయ్య అయిఉంటాడు) చక్కగా పోల్చి చెప్పాడు. వాలుంకి శబ్దానికి కర్కటి (ఎండ్రకాయ) అని వ్యాఖ్య. తెనుగులో ఒల్లెంక, వాలుగ అనే శబ్దాలు మత్స్యభేధాలు తెలిపేవి ఉన్నాయి. ఒల్లెంక=సన్నని కాళ్ళు కలిగి గోళాకారంగా ఉండే చేప. దీని మాంసం విషం అని బ్రౌణ్య నిఘంటువు తెలుపుతున్నది.
3 పీలుఅ తడసంఠిఅ ణీడేక్కం తపీలుఆ రక్ఖణేక్క దిణ్ణమణా అగణిఅ విణివాభయా పూరేణ సమం వహఇ కాఈ. (మాణస్స 2-2)
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్  (Ammonium perchlorate ) ఒక రసాయనిక సంయోగ పదార్థం.ఇదిఒక ఆకర్బన రసాయన సమ్మేళన పదార్థం. రసాయనిక ఫార్ములాNH4ClO4
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
కొమ్మకొనపై గూటిలో కూరుచున్న తనదు పిల్లల కాపాడు పనియె తలచి మునిగిపోవుదు నను భీతి కాకి వెడలెడిన గంటె చెట్టుపై వెల్లివెంట. పీలుకః= కాబకః (పిల్ల) అని కులబాలదేవుని వ్యాఖ్య.తెనుగులో పీలుక శబ్దానికి పక్షిలోనగువాని పిల్ల అని అర్ధము.పిళ్ళై, పిళ్ళే, పిన్న మున్నగు తమిళ, కర్ణాటక శబ్దాలు పిల్ల, పిలుక అనే తెనుగు పదానికి సమానార్ధాలు.ఇదే పిపీలికా కూడా మారింది.
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
భౌతిక ధర్మాలు
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ తెల్లని స్పటికాకార ఘనపదార్థం. పెర్క్లోరిక్ ఆమ్లం, అమ్మోనియాల రసాయనిక సంయోగం వలన ఈ సమ్మేళన పదార్థం ఏర్పడినది. అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ ఒక శక్తి వంతమైన ఆక్సికరణి. అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ యొక్క అణుభారం 117.49 గ్రాములు/మోల్.ఈ సమ్మేళన పదార్థం యొక్క సాంద్రత 1.95 గ్రాములు/సెం.మీ3.నీటి లోను, మిథనాల్ లోను కరుగుతుంది. అయితే ఈథర్ లో కరుగదు. అర్థోరొమ్బిక్ అణుసౌష్టవం కలిగియున్నది.
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
పక్షులు కూడా ఎదోవిధంగా పొట్టపోసుకుంటాయి. దుఃఖాలనుంచి దీనులను గట్టిక్కించే స్వభావం గల సప్తురుషులు కొందరే సుమా! అని ఈ గాథ అర్ధము. పోట్ట శబ్దము మరి రెండుచోట్ల కూడా ప్రయుక్తమయినది. పోట్ట ఉదరం అని వ్యాఖ్య.దీనిని హేమచంద్రుడు దేశీనామాలలో ఉదహరించాడు. సంస్కృత ప్రాకృత భాషలలో ఒకారం లేదుకనుక పొట్ట శాబ్దమే పోట్టగా ప్రాకృతంలో గ్రహించిఉంటారు.
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
అణువియోగం
చాలా అమ్మోనియం లవణాలవలె అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ కుడా ద్రవీభవనము చెందుటకు ముందే వియోగం చెందును.కొద్దిగా వేడి చెయ్యగానే క్లోరిన్, నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్,, నీరుగా అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ వియోగం చెందును. ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతకు వేడిచేసినఅమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ విస్పోటన చెందును.అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ సమ్మేళనం, తరగతి 4కి చెందిన ఆక్సీకరణి.
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
5 కిలించిఅః హ్హాణ హలిద్దా భరిఅం- తరాఇ జాలాఇజాలవల అస్స సోహంచి కిలించిఅకం టఏణ కం కాహిసీ కఅత్థం? (మఅరందస్స 1-80)
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
ఉత్పత్తి
అమ్మోనియా, పెర్‌క్లోరిక్ ఆమ్లంల (perchloric acid) మధ్య రసాయనిక చర్య వలన అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ ఉత్పత్తి అగును.పారిశ్రామిక అవసరాల నిమిత్తం కూడా ఈ విధానంలోనే ఉత్పతి చెయ్యుదురు. అమ్మోనియం లవణాలను సోడియం పెర్క్లోరేట్ తో రసాయన చర్య జరిపించడం వలన కూడా అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును .అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ రంగులేని స్పటికాలుగా ఘనిభవించును.
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
పసునీళ్ళాడి దువ్వెనపండ్లనడుమ చిక్కుకొనియున్న మైలను చిన్నముల్లు గ్రుచ్చి తీసెద వెవ్వని కోర్కి పండ జేయనున్నావు తెల్పవే చిన్నదాన? అని ఈ గాథ అర్ధము. ఈ గాథలోని కిలించిఅ అనే శబ్దానికీ, పాఠాంతరంగా గ్రహించిన కిలిచ్చిఅ శబ్దానికి సూక్షం అని వ్యాఖ్యాతల నిర్వచనము. సన్నని, నీచమైన అనే అర్ధాలలో క్రించు, కించు శబ్దాలు తెన్లుగు సాహిత్యంలో లభిస్తున్నవి. తమిళ, కన్నడ భాషలలోని కిళి, కిళింజల్, కీళ్ శబ్దాలకు సన్నని, సన్నగా చేయు, చించు అని అర్ధము.
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
వినియోగం
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ ను ప్రాధాన్యంగా ఘన ఇంధన ప్రొపెల్లెంట్/ చోదకము (propellant) తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
అమ్మోనియా పెర్క్లోరేట్ ను పొడిగా చేసిన అల్యూమినియం వంటి ఇంధనం లేదా ఎలాస్టమేరిక్‌వంటి బంధకాలతో మిశ్రమం చేసినప్పుడు స్వయంగా, మామూలు వాతావరణ వత్తిడి వద్ద దహనం చెందును.
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
అద్దమందు నీడ యంటున ట్లెవ్వని ఆత్మ నొరుల వగపు లంటుకొనవొ అట్టివానితోడ నెట్టు సెప్పదు నత్త, మనసు వ్రక్కలైన మానె గాని. అద్దాఏ-ఆదర్శే అని వ్యాఖ్య.దీనిని హేమచంద్రుడు దేశీనామాలలో చేర్చాడు.అద్దునది, ఎదుట ఉన్నదానిని తనలో అద్దుకొనునది కనుక అద్దము. అద్దము, అద్దవు క్రమంగా అద్దాఓ అయింది. అదే ప్రాకృతంలో అద్దాఏ అయినది.
7 భోండీ దటూణ రుందతుండ గ్గణిగ్గఅం ణిఅసుఅస్స దాఢగ్గం భోంఢీ విణావి కజ్జే ణ గామణఆడే జవే చరఇ. (విగ్గహస్స 5-2)
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్
విషస్వభావం
అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ కొద్దిగా తగుమాత్రపు విషగుణాన్ని కలిగిఉన్నది.అమ్మోనియం పెర్క్లోరేట్ యొక్క LD2-4గ్రాములు/కిలో. జీర్ణవవస్థ నుండి శీఘ్రంగా తొలగింపబడును.అయితే దీర్ఘకాలిక ప్రభావానికి, అతితక్కువ మోతాదులో గురైనప్పటికి వివిధ థైరాయిడ్ సమస్యలకు లోను అయినట్లు తెలుస్తున్నది.
గాథా సప్తశతి
గాధా సప్తశతిలోని తెలుగుపదాలు
వెడనుమూతితుదను వెడలిన వాడియౌ కోరపంటితోడ కొడుకుజూచి తల్లిపండి తనకు నొల్లకున్నను మేయు నూరిప్రక్కతోట నుండు యవలు. భోండీ - సూకరీ అని వ్యాఖ్యానము. దేశీపదం భుండీరో అనే శబ్దము నుంచి గ్రహించబడింది. దీనికి తెనుగులో అర్ధము పంది.
8 సరఅస్స ఆరుహఇ జుణ్ణఅం ఖు జ్జఅం విజంఉఅహ వల్లరీ తవసీ ణీలుప్పల పరిమల వా సిఅస్స సరఅస్ససో దోసో.
వయసు దిగజారినా చెరుకుకల్లు త్రావి మన్మధ వికారం పొందిన ఒక వనితను చూచి శరద్వర్ణవ్యాజముతో హేళన చెస్తూ చెప్పిన గాథ ఇది.ప్రక్కన ఉన్న వాటిని చుట్టుకొనడమే స్వభావముగా గల దోసతీగ శరత్కాలం రాగానే పక్కన రాయిఉన్నా రప్పవున్నా అల్లుకుంటుంది. సారాయి తాగిన ఈ వయసు జారిన వనితకూడా ప్రక్కనున్నవానిపై తులుతుంది. నీలోత్పల పరిమళం గల సరకపు దోషమే సుమా ఇది. సరఅ అనే శబ్దం శరత్కాలం అనే అర్ధములో తద్భవమే. ఇది తెనుగు చెరుకు. కరచి తినేది కనుక కరంబు, కబ్బు, చెరకు అయి ఉంటుంది. తర్వాత చెరకునుంచి పుట్టిన మద్యానికి లాక్షణికంగా వ్యవహారం కలిగి ఉంటుంది. అందుకే సరక శబ్దాన్ని క్రమంగా మధుపానానికీ, మధుపాత్రకు కూడా వ్యవహరిస్తారు.
9 తుప్ప తుప్పణణా కిణో చి టసిత్తి పడిపుచ్చి ఆఎ బహుఆఎ విఉణావేట్టిఅ జహణ త్తలాఇ లజ్జోణఆం హసిఅం. (అలక్కస్స 3-29)
ముఖానికి నెయ్యిపూసికొని ఎందుకు నిలుచున్నావు అని ఆడుగగా, కోడలు సిగ్గుపడి చీరను మరొకమారు ఒంటిచుట్టు చుట్టుకొని నవ్వింది.చెరగుమాసిందని భావము. ఆకాలంలో రజస్వలలు గుర్తుగా మొగానికి వన్నె కలిపిన నెయ్యి పూసుకొనడము ఆచారమని 1-22 వ గాథా వ్యాఖ్యానములో వ్రాయబడింది. ఈ గాథలో ప్రయోగించిన తుప్ప శబ్దము నెయ్యికి ప్రాచీన వ్యాఖ్యానము.తరువు-ఆవు-నుంచి వచ్చింది కనుక తురుప్ప-త్రుప్పు-తుప్పు-తుప్ప అయింది.ఆవు నేయి అన్నమాట.
10 ఫలహీ
ఫలహీ వాహణపుణ్ణా
హమంగలం లంగలే కుణంతీ ఏ
బ్భిణీఅ హత్తా ధరధరంతి.
(కహిలస్స 2-65)
పత్తిచేను దున్నవలసిన మంచి దినాన మడక పుజ చేయదొడగినపుడు కోర్కు లాత్మ గుబులుకొన గడగడమని వడకదొడగె గాపు చెడిపె కేలు. ఫలహీ= కార్పాసవృక్షః అని వ్యాఖ్యానము.పలహీ అని హేమచంద్రుడు దేశీనామములలో పఠించి వలహీ, వవణీ అని పర్యాయపదాలు పేర్కొన్నాడు. తెనుగు ప్రత్తే ఫలహీ గామారింది. ప్రత్తికి ఆది రుపమైన పరుత్తి పలుత్తి అయి అంత్య ద్విత్వాక్షరాన్ని ఊదిపలుకడము వల్ల క్రమంగా పలుత్తీ-పలహీ అయి వుంటుంది.
అజ్జం మోహణ సుహిఅం
ముఅత్తు మోత్తూ పలాఇఏ హలిఏ
దరపుడిఅ వేంటభారో
ణఆఇ హసిఅంఅ ఫలహీ ఏ.
(జణ్ణంద సారస్స 4-60)
చొక్కి కనులుమూయు సుదతి జచ్చె నటంచు విడిచి పారు కాపువెడగు జూచి పత్తి కొమ్మసగము పగిలిన కాయల మొగము వంచి చేల నగియబోలె. వేంటో- కార్పాసఫలం అని కులదేవుడిని వ్యాఖ్య. ప్రత్తివిళ్ళు, ప్రత్తి వెంట్లు అన్నమాట.గడ్డివెంటు- గడ్డిచుట్ట. ప్రత్తివెంటు-ప్రత్తి చుట్ట.
12 రుంప-రంప
రుఏణ గేహంగణాహి వాహీఏ
సోహగ్గఢఅనడా అ
వ్వ ఉఅహ ధణురుంపరించోలీ.
చెంచుమగువ ఇంటిచెంగట జెక్కిన మగని పెద్దవింట దెగిన చిరుగు పొట్టు మింటి కెగిరిపోయెడు సుడిగాలి దాని భాగ్యగుణపతాక యనగ. రుంప శబ్దానికి రంప అని పాఠాంతరం. రుంప, రంప = చెక్కినపొట్టు.
13 మడహసరిఆ