cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అజంతా గుహలు
మొదటి శాతవాహనకాలం నాటి గుహలు
ప్రారంభ సమూహంలో 9, 10, 12, 13, 15 ఎ గుహలు ఉంటాయి. ఈ సమూహం బౌద్ధమతం హినాయనా (థెరావాడ ) సంప్రదాయానికి చెందినవని పండితుల ప్రస్తుత అంగీకారం. కాని ప్రారంభ గుహలు ఏ శతాబ్దంలో నిర్మించబడ్డాయి అనే దానిపై భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. వాల్టరు స్పింకు (Walter Spink) ప్రకారం ఇవి క్రీ.పూ. 100 నుండి సా.శ. 100 కాలంలో తయారు చేయబడ్డాయి. బహుశా ఆ సమయంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన హిందూ శాతవాహన రాజవంశ (క్రీ.పూ. 230 - క్రీ.పూ. 220) ఆధ్వర్యంలో వీటిని రూపొందించి ఉండవచ్చు అని భావిస్తున్నారు. ఇతర డేటింగ్సు మౌర్య సామ్రాజ్యం (క్రీ.పూ. 300 నుండి క్రీ.పూ.100 వరకు) ను ఇష్టపడతాయి. వీటిలో 9 - 10 గుహలు చైత్య-గ్రిహా రూపంలోని ఆరాధన మందిరాలను కలిగి ఉన్న స్థూపం, 12, 13, 15 ఎ గుహలు విహారాలు (ఈ రకమైన వివరణల కోసం దిగువ నిర్మాణ విభాగాన్ని చూడండి). మొట్టమొదటి శాతవాహన కాలం గుహలలో అలంకారిక శిల్పం లేదు.
వకతకకాలం నాటి గుహలు
అజంతా గుహల స్థలంలో రెండవ దశ నిర్మాణం 5 వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైంది. సా.శ. 4 వ నుండి 7 వ శతాబ్దాల వరకు తరువాతి గుహలు తయారయ్యాయని చాలాకాలంగా భావించారు. కానీ ఇటీవలి దశాబ్దాలలో గుహల మీద ప్రముఖ నిపుణుడు వాల్టర్ ఎం. స్పింకు చేసిన అధ్యయనంలో సా.శ. 460 - 480 మద్యకాలంలో వాకాకా రాజవంశానికి చెందిన హిందూ చక్రవర్తి హరిషేన హయాంలో రూపొందించబడ్డాయని వాదించారు. ఈ అభిప్రాయాన్ని కొంతమంది పండితులు విమర్శించారు. కానీ ప్రస్తుతం భారతీయ కళ మీద సాధారణ పుస్తకాల రచయితలు విస్తృతంగా దీనిని అంగీకరించారు. ఉదాహరణకు హంటింగ్టను, హార్లే వంటి వారు.
రెండవ దశ ఆస్తిక మహాయానకు చెందినదని లేదా బౌద్ధమతం మహాయాన సంప్రదాయానికి ఆపాదించబడింది. రెండవ కాలం యొక్క గుహలు 1–8, 11, 14-29, కొన్ని మునుపటి గుహల పొడిగింపులుగా ఉన్నాయి. గుహలు 19, 26, 29 చైత్య-గ్రిహాలు మిగిలినవి విహారాలు. ఈ కాలంలో చాలా విస్తృతమైన గుహలు ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి. వీటిలో ప్రారంభ గుహలను పునరుద్ధరించడం, పెయింటు చేయడం వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడుతూ ఉన్నాయి.
ఈ కాలానికి డేటింగును చాలా ఎక్కువ స్థాయి కచ్చితత్వంతో కూడియుండడం సాధ్యమని స్పింకు పేర్కొన్నాడు. ఆయన కాలక్రమం పూర్తి వివరం క్రింద ఇవ్వబడింది. చర్చ కొనసాగుతున్నప్పటికీ స్పింకు ఆలోచనలు విస్తృతంగా ఆమోదించబడుతున్నాయి. కనీసం వారి విస్తృత నిర్ధారణలలో ఆర్కియాలజికలు సర్వే ఆఫ్ ఇండియా వెబ్‌సైట్ ఇప్పటికీ సాంప్రదాయ డేటింగును ప్రదర్శిస్తుంది: "రెండవ దశ చిత్రాలు సా.శ. 5 వ -6 వ శతాబ్దాల లో ప్రారంభమయ్యాయి. తరువాతి రెండు శతాబ్దాల వరకు కొనసాగాయి".
రిచర్డు కోహెను అభిప్రాయం ఆధారంగా 7 వ శతాబ్దపు చైనా యాత్రికుడు జువాన్జాంగు, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న మధ్యయుగ హుహాచిత్రాల వర్ణన అజంతా గుహలలో గుర్తించబడ్డాయి. బహుశా తరువాత ఇవి వాడుకలో ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి. కాని స్థిరమైన, సంచార బౌద్ధ సమాజ ఉనికి ఉండేదని భావిస్తున్నారు. అజంతా గుహలను అబూ అలు-ఫజ్లు రాసిన 17 వ శతాబ్దపు ఐను-ఇ-అక్బరి వచనంలో ప్రస్తావించాడు. రాతితో కప్పబడిన 24 గుహ దేవాలయాలు ఒక్కొక్కటి విగ్రహాలతో ఉన్నాయి.
పశ్చిమ ప్రంపంచం కనుగొనడం
1819 ఏప్రెలు 28 న పులులను వేటాడేటప్పుడు 28 వ అశ్వికదళానికి చెందిన జాను స్మితు అనే బ్రిటిషు అధికారి గుహ నంబరు 10 కి ప్రవేశ ద్వారం "కనుగొన్నాడు". స్థానిక గొర్రెల కాపరి బాలుడు ఆయనకు ఆ ప్రదేశానికి చేరుకోవడానికి ఉన్న ద్వారం తెలుసుకోవడానికి మార్గనిర్దేశం చేశాడు. ఈ గుహలు అప్పటికే స్థానికులకు బాగా తెలుసు. కెప్టెను స్మితు సమీపంలోని గ్రామానికి వెళ్లి గుహలోకి ప్రవేశించడం కష్టతరంగా ఉన్న చిక్కుబడ్డ అడవి తీగలను, పొదలను తొలగించడానికి గొడ్డలి, ఈటెలు, టార్చిలైటు, డ్రమ్లతో గ్రామస్తులను గుహాప్రదేశానికి రమ్మని కోరాడు. అప్పుడు ఆయన తన పేరు, బోధిసత్వుడి పెయింటింగు మీద తేదీని గోడమీద చెక్కి గోడను అధిగమించాడు. ఆయన సంవత్సరాలుగా సేకరించిన ఐదు అడుగుల ఎత్తైన శిథిలాల మీద నిలబడి ఉన్నందున. శాసనం ఈ రోజు పెద్దవారి కంటి-స్థాయి చూపులకు పైన ఉంది. విలియం ఎర్సుకైను రాసిన గుహల గురించి సమర్పించిన ఒక పత్రం 1822 లో బాంబే లిటరరీ సొసైటీలో చదవబడింది.
కొన్ని దశాబ్దాలలో గుహలు వాటి విదేశీశైలి అమరిక, ఆకట్టుకునే వాస్తుశిల్పం, అన్నింటికంటే వాటి అసాధారణమైన, ప్రత్యేకమైన చిత్రాలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. కనుగొన్న తరువాత శతాబ్దంలో చిత్రలేఖనాలను కాపీ చేయడానికి అనేక పెద్ద ప్రాజెక్టులు చేయబడ్డాయి. 1848 లో రాయలు ఆసియాటికు సొసైటీ "బాంబే కేవ్ టెంపులు కమిషను"ను బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో చాలా ముఖ్యమైన రాక్-కట్ ప్రాంతాలను క్లియరు చేయడానికి, చక్కగా, రికార్డు చేయడానికి ఏర్పాటు చేసింది. దీనికి జాను విల్సను అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు. 1861 లో ఇది కొత్త భారతీయ పురావస్తు సర్వే మారింది.
వలసరాజ్యాల కాలంలో అజంతా ప్రదేశం హైదరాబాదు రాచరిక రాజ్యభూభాగంలో (బ్రిటిషు ఇండియా కాదు) ఉంది. 1920 ల ప్రారంభంలో హైదరాబాదు నిజాం కళాకృతులను పునరుద్ధరించడానికి ప్రజలను నియమించింది. ఈ స్థలాన్ని మ్యూజియంగా మార్చి పర్యాటకులను తీసుకురావడానికి ఒక రహదారిని నిర్మించింది. ఈ ప్రయత్నాలు ప్రారంభ నిర్వహణ లోపాలు ప్రదేశ క్షీణతను వేగవంతం కావడానికి కారణమయ్యాయని రిచర్డు కోహెను పేర్కొన్నాడు. స్వాతంత్ర్యం తరువాత మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాకతో మెరుగైన రవాణా సౌకర్యాలు, మెరుగైన ప్రదేశ నిర్వహణకు దారితీసింది. ఆధునిక సందర్శనకేంద్రంలో మంచి పార్కింగు సౌకర్యాలు ప్రజా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఎ.ఎస్.ఐ. నడిచే బస్సులు సందర్శకుల కేంద్రం నుండి గుహల వరకు క్రమం తప్పకుండా నడుస్తాయి.
అజంతా గుహలు, ఎల్లోరా గుహలతో మహారాష్ట్రలో అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన పర్యాటక కేంద్రంగా మారాయి. సెలవు సమయాలలో తరచుగా రద్దీగా ఉంటాయి. దీనికారణంగా గుహలకు ముఖ్యంగా చిత్రలేఖనంగా ముప్పు పెరుగుతుంది. 2012 లో మహారాష్ట్ర పర్యాటకం డెవలప్మెంటు కార్పొరేషను 1, 2, 16 & 17 గుహల పూర్తి ప్రతిరూపాల ప్రవేశద్వారం వద్ద ఎ.ఎస్.ఐ. సందర్శకుల కేంద్రానికి చేర్చాలని యోచిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది.
ఉన్న ప్రదేశం
అజంతా గ్రామానికి మూడున్నర కిలోమీటర్ల దూరంలో దట్టమైన అడవులతో కూడిన, గుర్రపునాడా ఆకృతిలో ఉన్న కొండ నెట్రముపై ఇవి నెలకొని ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశం మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని ఔరంగాబాద్ జిల్లా పరిధిలోనికి వస్తుంది. ఇది ఔరంగాబాద్ పట్టణానికి సుమారు 106 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. దీనికి దగ్గరగా ఉన్న పట్టణాలు జలగావ్ (60 కి.మీ),, భుసావల్ (70 కి.మీ). దీనికి దిగువన కొండల మధ్య నుంచి ఉద్భవించే వాఘర్ నది ప్రవహిస్తుంది. భారతీయ పురాతత్వ శాఖ అధికారికంగా 29 గుహలను కనుగొన్నట్లు ప్రకటించింది. ఇవి కొండకు దక్షిణంగా క్రింది భాగం నుంచి 35 నుంచి 115 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్నాయి. ఈ సన్యాసాశ్రమ సముదాయంలో చాలా విహారాలు, చైత్య గృహాలు కొండలోకి తొలచబడి ఉన్నాయి.
మొదటి గుహ
మొదటి గుహ అంటే ఇది మొదటగా గుర్తించబడిన గుహ. కానీ రెండు గుహల్లో ఏది మొదట నిర్మించారన్న దానికి శాసనా పరమైన ఆధారాలేమీ లేవు. గుర్రపు నాడా ఆకారంలో ఉన్న పర్వత నెట్రముపై ఇది నెలకొని ఉంది.
రెండవ గుహ
ఇది మొదటి గుహను ఆనుకునే ఉంటుంది.
అజంతా గుహలు
మహాయాన బుద్ధిజంలో వీరిరువురు అత్యంత ముఖ్యమైన బోధిసత్వులు. మొదటి గుహలోని మొదటి గది గోడలపై బుద్ధుని జీవితానికి సంబంధించిన రెండు దృశ్యాలు చిత్రించి ఉంటాయి.
చిత్రమాలిక
మూలాలు
That's good and right
యితర లింకులు
వర్గం:ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:ఆసియా, ఆస్ట్రలేషియా లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలు వర్గం:మహారాష్ట్ర వర్గం:గుహలు వర్గం:మహారాష్ట్ర పర్యాటక ప్రదేశాలు
కె.వి.పాలెం
కూనంనేని వారి పాలెం, ప్రకాశం జిల్లా చీమకుర్తి మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
గ్రామ పంచాయతీ
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో రాయపూడి కోటయ్య, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. ఉప సర్పంచిగా కూనంనెని శ్రీనివాసరావు ఎన్నికైనారు.
శ్రీ ప్రసన్నాంజనేయస్వామివారి ఆలయం
ఈ ఆలయంలో స్వామివారి వార్షిక తిరునాళ్ళు, ప్రతి సంవత్సరం వైశాఖమాసం (మే నెల) లో వైభవంగా నిర్వహించెదరు.
బొడ్డురాయి ప్రతిష్ఠ
ఈ గ్రామంలో 2014, ఆగస్టు-9వ తేదీ నుండి 11వ తేదీ వరకు పూజలు, హోమాలు నిర్వహించి, 11వ తేదీ సోమవారం ఉదయం, బొడ్డురాయి ప్రతిష్ఠా మహోత్సవం నిర్వహించెదరు. అనంతరం భక్తులకు అన్నదానం నిర్వహించెదరు.
ఈ గ్రామములో శీతలాంబ, నాభిశిల ప్రతిష్ట వేడుకలు నిర్వహించి మూడు సంవత్సరాలయిన సందర్భంగా, 2017,ఆగష్టు-13వతేదీ ఆదివారంనాడు, ఉత్సవాలు నిర్వహించినారు. ముందుగా మహిళలు పొంగళ్ళతో నాభిశిల వద్దకు చేరుకుని, పూజలు నిర్వహించినారు, నైవేద్యాలు సమర్పించినారు. ఈ కార్యక్రమంలో భక్తులు అధికసంఖ్యలో పాల్గొన్నారు.
శ్రీ మడియాలమ్మ తల్లి విగ్రహం
ఈ గ్రామములోని చాకలికుంట వద్ద, రజకుల ఇలవేల్పు అయిన మడియాలమ్మ తల్లి విగ్రహ ప్రతిష్ఠా కార్యక్రమం, 2016, ఫిబ్రవరి-11, గురువారంనాడు వైభవంగా నిర్వహించారు. చీమకుర్తి నుండి విగ్రహాన్ని గ్రామంలోనికి ఊరేగింపుగా తీసుకొని వచ్చి, ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమానికి పరిసరప్రాంతాలనుండి అధికసంఖ్యలో భక్తులు తరలి వచ్చారు.
సాగు/త్రాగునీటి సౌకర్యం
నాయుడు చెరువు:- ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రతిష్ఠాత్మకంగా చేపట్టిన నీరు-చెట్టు కార్యక్రమంలో భాగంగా, 2015, ఆగస్టు-11వ తేదీనాడు, ఈ చెరువులో పూడికతీత పనులు చేపట్టినారు. జే.సి.బి.యంత్రం పూడికతీయుచుండగా రైతులు ట్రాక్టర్లతో పూడిక మట్టిని తమ పొలాలకు తరలించుకొనుచున్నారు. ఈ విధంగా చేయుట వలన, చెరువులో నీటి నిలువ సామర్ధ్యం పెరుగుటయేగాక, తమ పొలాలకు వేయవలసిన రసాయనిక ఎరువుల ఖర్చు గణనీయంగా తగ్గుతుందని రైతులు సంతోషం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
గ్రామ విశేషాలు
ఈ గ్రామానికి చెందిన శ్రీ నల్లూరి వెంకటశేషయ్య, చిన్నప్పటినుండి ఎంతో కష్టపడి, ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదివి, విదేశాలలో స్థిరపడి సాఫ్ట్ వేర్ కంపెనీ అధినేతగా ఎదిగినా, తన జన్మభూమిని మర్చిపోకుండా, గ్రామాన్ని దత్తత తీసుకొని, వి.ఎస్.నల్లూరి ఫౌండేషను ద్వారా గ్రామాభివృద్ధికి తోడ్పడుచున్నారు.
కంగుండి-1
కంగుండి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా, కుప్పం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కుప్పం నుండి 15 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన పుంగనూరు నుండి 56 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 854 ఇళ్లతో, 3960 జనాభాతో 813 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1962, ఆడవారి సంఖ్య 1998. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 811 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 275. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596915 .పిన్ కోడ్: 517425.
సదాశివునిపాలెం
సదాశివునిపాలెం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా, సత్తుపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం. 2016 అక్టోబరు 11 న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం అవిభక్త ఖమ్మం జిల్లాలో, ఇదే మండలంలో ఉండేది. ఇది మండల కేంద్రమైన సత్తుపల్లి నుండి 7 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 447 ఇళ్లతో, 1610 జనాభాతో 470 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 812, ఆడవారి సంఖ్య 798. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 387 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 579570. .పిన్ కోడ్: 507303.
కంగుండి-1
సమీప గ్రామాలు
ఉంసిగానిపల్లె 5 కి.మీ. శివరామపురం 6 కి.మీ. కెంచనబల్ల 6 కి.మీ. విజలాపురం 7 కి.మీ  నూలకుంట 8 కి.మీ. దూరములో వున్నవి.
సదాశివునిపాలెం
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి సత్తుపల్లిలో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సత్తుపల్లిలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల రేజర్లలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఖమ్మంలో ఉన్నాయి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల సత్తుపల్లిలోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు ఖమ్మంలోనూ ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో  5 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు,  1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల,   1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల,    ఉన్నాయి. సమీప పాలీటెక్నిక్, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నది. సమీప బాలబడి (కుప్పం లో, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు,  సమీప వైద్య కళాశాల ,  సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ,  సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం (కుప్పం లో,  సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (శెట్టిపల్లెలో  ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.ఈ గ్రామములో ఒక జిల్లా పరిషత్  ఉన్నత పాఠశాల కలదు.
సదాశివునిపాలెం
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సదాశివునిపాలెంలో ఉన్న ఒక ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రంలో డాక్టర్లు లేరు. ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక పశు వైద్యశాలలో ఒక డాక్టరు, ఒకరు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు.సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం ఉన్నది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం,  సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం ,  సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి,  సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి,  సమీప టి.బి వైద్యశాల,  సమీప ఆసుపత్రి,  సమీప పశు వైద్యశాల, సమీప సంచార వైద్య శాల,  సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం   ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
త్రాగు నీరు
రక్షిత మంచినీటి సరఫరా గ్రామంలో లేదు. గ్రామంలో మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
సదాశివునిపాలెం
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
కంగుండి-1
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో   మూసిన డ్రైనేజీ     వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదలబడుతోంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందికి వస్తుంది. సామాజిక మరుగుదొడ్ల సౌకర్యం ఈ గ్రామంలో లేదు.
సదాశివునిపాలెం
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
కంగుండి-1
కమ్యూనికేషన్, రవాణా సౌకర్యం
ఈ గ్రామములో  టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం,  పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం,  మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి,  పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు,   ఆటో సౌకర్యం,   ఉన్నాయి. సమీప ట్రాక్టరు, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నది. సమీప ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నది. సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, సమీప రైల్వే స్టేషన్,  సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం, సమీప టాక్సీ సౌకర్యం,  ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నది. సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. సమీప రాష్ట్ర రహదారి గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.ఈ గ్రామానికి పరిసర ప్రాంతంలో వున్న అన్ని ప్రదేశాలకు రోడ్డు కలుపబడి వున్నది బస్సుల సౌకర్యము కూడ వున్నది. ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ లోపు రైల్వే స్టేషను లేదు.
సదాశివునిపాలెం
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సదాశివునిపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
మార్కెట్, బ్యాంకింగ్
ఈ గ్రామములో స్వయం సహాయక బృందం,  పౌర సరఫరాల కేంద్రం, ఉన్నాయి. సమీప ఏటియం, సమీప వాణిజ్య బ్యాంకు, సమీప సహకార బ్యాంకు, సమీప వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, సమీప వారం వారీ సంత,  సమీప వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
సదాశివునిపాలెం
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామములో  అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం),  ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం),   ఆశా కార్యకర్త (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త), వార్తాపత్రిక సరఫరా,   అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్,  జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం  ఉన్నాయి. సమీప ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), సమీప ఆటల మైదానం, సమీప సినిమా / వీడియో హాల్, సమీప పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, సమీప గ్రంథాలయం, ఈ  గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.
సదాశివునిపాలెం
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
విద్యుత్తు
ఈ గ్రామములో విద్యుత్తు ఉన్నది.
భూమి వినియోగం
గ్రామంలో భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
సదాశివునిపాలెం
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గ్రామంలో వ్యవసాయానికి నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
సదాశివునిపాలెం
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
కంగుండి-1
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
బావులు/గొట్టపు బావులు: 45
సదాశివునిపాలెం
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
కంగుండి-1
తయారీ
ఈ గ్రామం ఈ కింది వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):
సదాశివునిపాలెం
భూమి వినియోగం
సదాశివునిపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
కంగుండి-1
తయారీ
వేరుశనగ, రాగి,  వరి
సదాశివునిపాలెం
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
సదాశివునిపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
సదాశివునిపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, మిరప, పొగాకు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
దతియా జిల్లా
thumb|బీర్ సింగ్ డియో ప్యాలెస్ మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని జిల్లాలలో దతియ జిల్లా (హిందీ:) ఒకటి. దతియా పట్టణం జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. దతియా జిల్లా గ్వాలియర్ డివిజన్‌లో భాగం.
చరిత్ర
ఇది పురాతన పట్టణం. మహాభారతంలో దీనిని గురించిన ప్రస్తావన ఉంది. మహాభారతకాలంలో ఇది దైత్యవక్ర అని పిలువబడింది. ఇది గతంలో బుండేల్‌ఖండ్ భూభాగంలో ఉంది. బుండేలా వంశానికి చెందిన రాజపుత్రులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు. బుండేలా వంశజులు రాజా ఆర్చా చిన్న కుమారుని సంతతికి చెందిన వారు. మధ్యప్రదేశ్‌లోని బుండేల్ఖండ్ రాజ్యంలో ఈ ప్రాంతం భాగంగా ఉండేది. బుండేల్‌ఖండ్‌కు ఇది పూర్తిగా ఈశాన్యభూభాగంలో గ్వాలియర్‌కు సమీపంలో ఉంది. చుట్టు ఇతర రాజాస్థానాలు ఉండేవి. బుండేలా సామ్రాజ్యంలో ఇది వైశాల్యపరంగా రెండవ స్థానంలో ఉంది. మొదటి స్థానంలో ఆర్చా రాజాస్థానం ఉంది. భూభాగ వైశాల్యం 2130 చ.కి.మీ. 1901లో జనసంఖ్య 1759. 1950 దతియా బుండేల్ఖండ్ ఏజెంసీతో సహా కొత్తగా రూపొందిన వింధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉండేది. 1956లో విద్యప్రదేశ్ మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది.
భౌగోళికం
2011లో దతియా జనసంఖ్య 786,754. వీరిలో స్త్రీలు 420,157. పురుషులు 366,597. జిల్లా వైశాల్యం 2,902 చ.కి.మీ. 2001 జనసంఖ్య 627,818. 1981-1991 మద్యకాలంలో దతియా జనసంఖ్య 26% అభివృద్ధి చెందింది. 1991-2001 మద్యకాలంలో దతియా జనసంఖ్య 22% అభివృద్ధి చెందుంది. జిల్లాలో 445 గ్రామాలు, 3 పట్టణాలు, (దతియ, సెయోంధ, భందర్) ఉన్నాయి. ప్రతి పట్టణం తాలూకా కేంద్రంగా ఉంది.
సరిహద్దులు
దతియా జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో భిండ్ జిల్లా, పశ్చిమ సరిహద్దులో గ్వాలియర్ జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో శివ్‌పురి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఝాన్సీ జిల్లా ఉన్నాయి..
పర్యాటక ప్రదేశం
దతియలో పలు ప్రఖ్యాత ఆలయాలు ఉన్నాయి. పీతాంబర పీఠం అనేకమంది భక్తులను ఆకర్షిస్తుంది. జిల్లాలో ఇంకా హనుమాన్‌ఘర్ ఆలయం ఉంది. అద్భుత నిర్మాణ వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచిన పూర్ణా మహల్ (దతియా మహల్) గ్వాలియర్- ఝాన్సీ రైలు మార్గంలో కనిపిస్తూ ఉంటుంది. జహంగీర్ పట్టాభిషేకం తరువాత జహంగీర్‌ను ఆహ్వానించడానికి ఈ భవనం నిర్మించబడింది. అయినప్పటికీ ఇక్కడకు జహంగీర్ రానేలేదు. రత్నగిరి మాత, సోనగిరి - ఆలయం, శ్రీ సిధ్ బాబా మందిర్ (కుర్థట, బీర్ సింగ్ దేవ్ మహల్, ఉన్నావ్ - బాలాజీ సూర్యదేవాలయం, రాజ్‌గర్ రాజభవనం, గుజరా మ్యూజియం మొదలైనవి ఉన్నాయి.
నీటిపారుదల
దతియా జిల్లా గంగాటిక్ నీటిపారుదల విధానంలో ఉంది. జిల్లాలో సింధు, పహుల్, మహౌర్, బెత్వ నదీజలాలు వ్యవసాయానికి అవసరమైన నీటిని అందిస్తున్నాయి. నదులు వర్షాధారంగా ప్రవహిస్తుంటాయి కనుక వర్షాలు అధికంగా ఉండే జూన్- ఆగస్టు మాత్రమే వ్యవసాయానికి నీరు అందుతూ ఉంది. వేసవిలో నీటి ప్రవాహాలు ఎండిపోతాయి కనుక ప్రధాన ప్రవాహం నుండి కొన్ని నీటి కాలవల నుండి మాత్రమే వ్యవసాయ భూములకు నీటిని అందిస్తున్నాయి.
భాషలు
జిల్లాలో ఖడిబీలి (బుండేలీ) భాష వాడుకలో ఉంది. ఇది కాక జిల్లాలో వాడుకలో ఉన్న భాషలలో ద్రావిడ భాషాకుటుంబానికి చెందిన భరియా భాష ప్రధానమైనది. భరియాభాష 2,00,000 మంది ప్రజలకు (షెడ్యూల్డ్ తెగల ప్రజలకు) వాడుక భాషగా ఉంది. ఈ భాష వ్రాయడానికి దేవనాగరి లిపిని వాడుతున్నారు.
మతం
2001 గణాంకాల ప్రకారం జిల్లాలో 96% ప్రజలు హిందువులు ఇతర మతస్తులు 4% ఉన్నారు.
సంస్కృతి
దతియా జిల్లాలో పలు విధాలైన వినోదాలు ఉన్నాయి.
సంగీతం
జిల్లాలో బుండేల్ ఖండ్ లోక్‌గీత్, ఫాగ్, అల్హా, కబ్బలి మంటి జానపద సగీతం వాడుకలో ఉంది. వీటిని దాదాపు అన్ని గ్రామాలలో ఈ సంగీతం వినడానికి అవకాశం ఉంది. జిల్లాలో రాజేద్ర సింగ్, దేష్‌రాజ్ పతరియా జీ వంటి ప్రముఖ రాజకీయ నాయకులు ఉన్నారు.
నృత్యం
రాయ్ నృత్యం ప్రాబల్యంలో ఉంది. హినారాణి బృందం, జిల్లాలో గుయియారాణి బృందం వంటి గుర్తించబడిన నాట్యబృదాలు ఉన్నాయి.
ఆర్ధికం
జిల్లాలో ప్రధానంగా ప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడుతున్నారు. జిల్లాలో 70% మది ప్రజలు వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉన్నారు. 30% ప్రజలు " అగ్రో సాల్వెంట్ " కంపెనీలో పనిచేస్తున్నారు.
ఎడ్యుకేషన్
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దతియా జిల్లాలో 750 మాధ్యమిక, 500 ప్రాథమిక,, 250 అధిక ప్రసిద్ధి చెందిన పాఠశాలలు ఉన్నాయి.
క్రీడలు
జిల్లాలో కోకో, గిల్లీ దాండా, పిట్టు గరం (సిటోలియా), కబాడి, కుస్తీ, లంగ్డి వంటి సంప్రదాయ క్రీడలు ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుని ఉన్నాయి.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ జిల్లాలు  వర్గం:భారతదేశం లోని జిల్లాలు
కొట్రమంగళం
కొట్రమంగళం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా, రేణిగుంట మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన రేణిగుంట నుండి 9 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తిరుపతి నుండి 13 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 85 ఇళ్లతో, 327 జనాభాతో 125 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 166, ఆడవారి సంఖ్య 161. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 136 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595767 .పిన్ కోడ్: 517520.
గ్రామ జనాభా
2001 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా - మొత్తం 	342 - పురుషుల 	166 - స్త్రీల 	176 - గృహాల సంఖ్య 	82
విద్యా సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు మేనేజ్మెంట్ సంస్థ, ఉంది.సమీప బాలబడి, సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల తిరుచానూరులో, సమీప ప్రాథమిక పాఠశాల, సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల సంజీవరాయని కండ్రిగ లో, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం రేణిగుంట లో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో ఉంది.సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప వైద్య కళాశాల, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతిలో ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఈ గ్రామంలో 1 సంచార వైద్య శాల, ఉంది.సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, సమీప పశు వైద్యశాల, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, సమీప మాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రం, సమీప టి.బి వైద్యశాల, సమీప అలోపతీ ఆసుపత్రి, సమీప ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, సమీప ఆసుపత్రి, సమీప కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో ఉన్నాయి.
త్రాగు నీరు
గ్రామంలో రక్షిత మంచి నీరు ఉంది. గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా గ్రామానికి నీటిపారుదల వసతి ఉంది. చెరువు నీటి సౌకర్యం ఉంది.
పారిశుధ్యం
తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం గ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం గ్రామంలో లేదు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు సౌకర్యం
ఈ గ్రామంలో టెలిఫోన్ (లాండ్ లైన్) సౌకర్యం, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి, ట్రాక్టరు ఉన్నాయి. సమీప ప్రైవేటు కొరియర్ సౌకర్యం, సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు, సమీప టాక్సీ సౌకర్యం, సమీప ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి. సమీప పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాల సౌకర్యం, సమీప రైల్వే స్టేషన్, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప జాతీయ రహదారి గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. గ్రామంరాష్ట్ర రహదారితో అనుసంధానమై ఉంది. సమీప ప్రధాన జిల్లా రోడ్డు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. . గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. సమీప పక్కా రోడ్ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. సమీప కంకర రోడ్డు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఈ గ్రామంలో ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం), వార్తాపత్రిక సరఫరా, అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం), ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం), ఆశా కార్యకర్త (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త), ఉన్నాయి.సమీప అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, సమీప జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.సమీప సినిమా / వీడియో హాల్, సమీప గ్రంథాలయం, సమీప పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప ఆటల మైదానం, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
ఈ గ్రామంలో విద్యుత్ సరఫరా విద్యుత్తు ఉంది.
భూమి వినియోగం
గ్రామంలో భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గ్రామంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది (హెక్టార్లలో):
బావులు/గొట్టపు బావులు: 110.48
తయారీ
ఈ గ్రామం ఈ కింది వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో:
వరి, వేరుశనగ, చెరకు
గృహ ప్రవేశం (అయోమయ నివృత్తి)
thumb|[[గృహప్రవేశం (1946 సినిమా)]] గృహప్రవేశం పేరుమీద వ్యాసాలు:
సత్యవరపు నాగపరమేశ్వర గుప్తా
జీవిత విశేషాలు
ఆయన 1954లో జన్మించారు. 1976లో అనంతపురం లోని జె.ఎన్.టి.యు. కాలేజ్ ఆప్ ఇంజనీరింగ్ లో బి.టెక్. (ఎలక్ట్రికల్ ) పూర్తిచేసారు.1977 మార్చి 10 నలో భిలాయి స్టీల్ ప్లాంట్ లో తన ఉద్యోగ జీవితం ప్రారంభించారు. రిటైరు అవడానికి ముందు ఆ సంస్థలో ఎ.జి.ఎంగా పనిచేసారు. ఈయన వృత్తి రీత్యా ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరు అయినా ఖగోళ రహస్యాలను తెలుసుకోవాలనే అభిలాష ఎక్కువ. ఆయన ఆగస్టు 31 2014 న పదవీవిరమణ చేసారు ( రిటైరు అయినారు).
ఈయన అసలు పేరు 'సత్యవరపు బాల శేష పరమేశ్వర వీర వెంకట సత్యనారాయణ గుప్త '. స్కూలులో చేర్చినప్పుడు ఈ పేరు చాలా పొడుగుగా ఉంది అని, ఫారంలో ఇవ్వబడిన ఖాళీలో చాలదు అని చెప్పి స్కూలు మాస్టారు చెప్పితే, వారి నాన్న గారు 'సత్యవరపు నాగపరమేశ్వర గుప్త' అని మార్చేరు. ఇది వీరి 8 వ తరగతిలో జరిగింది. వీరి ఊరు కాకినాడ, తూర్పు గోదావరి జిల్లా. వీరి తాత గారి పేరు ' సత్యవరపు పరమేశ్వర రావు ', భార్య శ్యామలాంబ. ఇంపీరియల్ బ్యాంకులో పనిచేసారు. ఈయన తండ్రి పేరు 'సత్యవరపు సుబ్బారావు. తల్లి పేరు ' సీతా మహా లక్ష్మి'. వారి తండ్రికి బాల్యం లోనే తల్లి తండ్రులు ఇద్దరూ చని పోయారు. ఆవిధంగా వారి తండ్రికి చాలా చిన్నతనం లోనే 4 రు చెళ్ళెళ్ళు, వారి వివాహాలు, బాల్య వివాహం వల్ల భార్యను చూడా ల్సిన గురుతరమైన సంసార బాధ్యత ఏర్పడింది. వారు డబ్బు లేక పోయినా 4 చెళ్ళెళ్ళ వివాహలు, వారి నలుగురి కొదుకుల చదువులు, వివాహాలు చక్కగా నిర్వర్తించేరు. పిల్లలకు సరి అయిన ఉద్యోగాలు వచ్చే లాగ చూసేరు. వీరు కూదా ఇంపీరియల్ బ్యాంకులో పనిచేసారు. తరువాత ఇంపీరియల్ బ్యాంకు పేరు స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇందియా అని మార్చారు.
ఈయన భార్య పేరు 'సత్యవరపు సావిత్రి ' వీరిది ప్రేమ వివాహం. వీరికి ఇద్దరు మగ పిల్లలు. పెద్దవాని పేరు 'సత్యవరపు సుబ్బ వంశి కృష్ణ ' కోడలు పేరు 'సత్యవరపు విభ ', మనవరాలు పేరు 'సత్యవరపు మేధ ' వీరు అమెరికా లోని కాలి ఫొర్నియాలో సాఫ్ట్ వేర్ ఉద్యొగంలో ఉన్నారు. చిన్న కొదుకు పేరు 'సత్యవరపు కోటి శెష మాణిక్య కిరణ్ ' చిన్న కోదలు పేరు 'సత్యవరపు శీతల్ ' వీరు కూద అమెరికా లోని ఫిలడెల్పియాలో సాఫ్ట్ వేర్ ఉద్యొగంలో ఉన్నారు. చిన్న కుమారునిది కూడా ప్రేమ వివాహం.
బాల్యం
ఈయన తండ్రి సుబ్బా రావు గారిది స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఉద్యోగం అవ్వడము వలన చాలా ఎక్కువ గానే 'ట్రాన్స్ ఫర్ ' లు అవ్వుతుండేవి. బాల్యంలో 2 నుండి 5 తరగతి దాకా భట్టి ప్రోలు లోను, 6 నుండి 8 తరగతి దాకా తిరువూరు లోనూ, 9,10, తరగతులలోనూ, ఇంటర్ మీడియేట్ లోనూ రాజోలు లోనూ గడచింది.
తిరువూరులో సైన్సు పుస్తకాలు చదవడంలో ఇష్టం మొదలయ్యింది. రచయతలు 'మహీదర నళిణీ మొహన్ ' గారు, ' నండూరి రామమొహన రావు ' వ్రాసిన పుస్తకాలూ, (ఇంకా అనేక మంది వ్రాసినవి కూడా) లైబ్రరీ నుండి తెచ్చుకుని చదివేవారు. ఆప్పడిలో రష్యా వారి పుస్తకాలు వాన్ లో తెచ్చి చాలా చవకగా అమ్మేవారు. వాటిల్లో " యాకోవ్ పెరిల్మాన్ " వ్రాసిన నిత్యజీవితంలో భౌతిక శాస్త్రం రెండు భాగాలు నిత్యజీవితంలో గణిత శాస్త్రం, ట్రిక్కి మేతమాటిక్స్ లాంటివి కొనుక్కుని తెచ్చుకుని చదివే వారు. యాకోవ్ పెరిల్మాన్ వ్రాసిన నిత్యజీవితంలో భౌతిక శాస్త్రంలో ఉండే చిన్న చిన్న ప్రయోగాలు చేసి చూసుకొవడం వల్ల ఫిజిక్స్ ( భౌతిక శాస్త్రం ) అంటే బాగా అభిమానం, ఉత్సుకత లని కలిగించేయి. కొన్ని కొన్ని ప్రయో గాలు అట్ట గొట్టాలతొ టెలిస్కొపు తయారు చెయ్యదము లాంటివి అవ్వలేదు. 39 సంవత్సరాలు సుదీర్ఘంగా భిలాయి ఉందిపొవదం వల్ల చాలా రచయతల పేర్లు ఆయనకి గుర్తు రావడం లేదు.... రాజోలలో లైబ్రరీ పుస్తకాలల్లో సైన్సు పుస్తకాలు తెచ్చుకుని చదివేవారు. ఐన్-స్టఇన్ జీవిత చరిత్ర, విశ్వరహశ్యాలు, లాంటి పుస్తకాలు తదుపరి కాస్మాలజి మీద ఇష్టం కలిగించేయి. తెలుగులో ఆంధ్ర విఙఞాన సర్వస్వం అని 25 వాల్యూములు రిఫరెన్సు బుక్స్ యుండేవి. వారి నాన్న గారి సాయంతొ వాటిని ఇంటికి తెచ్చుకుని చదివే వారు. స్కూలు మానేసి కాలువ దాటి గోదావరి గట్టుమీద గోదావరిని పడవలనీ చూస్తూ కూర్చొని సుదీర్ఘంగా ఆలోచించడం, లైబ్రరీ పుస్తకాలు చదవడం చెయడం వలన కాస్మాలజికి అప్పుడే పునాది రాళ్ళు పడ్డాయి. కానీ స్కూలు అట్టెండంసు బాగా తగ్గిపొయింది. డాక్టరు సర్టిఫికెట్ ఇవ్వాల్సి వచ్చింది. చిన్న తనం నుండి లెక్కల లోనూ భౌతిక శాస్త్రం అంటేను బాగా అభిమానం.
పరిశోధనలు
తరువాత ఇంజినీరింగ్ చదువులో ఎలెక్ట్రానిక్స్ లేక పొవడం వల్ల నేమో దానిమీద అభిమానం కలిగి అది ఒక పేటెంట్ తీసుకొవడం దాకా వెళ్ళింది. వీరి పేటెంట్ వల్ల ప్రస్తుతం వున్న సర్వర్లు లక్ష రెట్లు వేగంగా పనిచేయ గలుగుతాయి.
ఈయన తన పరిశోధనా పటిమతో ప్రపంచ ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్తలైన స్టీఫెన్ హాకింగ్స్, రోజర్ పెన్ రోజ్ సిద్ధాంతాలకు సవాలు చేసారు. బ్లాక్ హొల్స్ లెవని 2004లో స్టీఫె హాకింగ్స్ చేసిన సిద్ధాంతంలోని అస్పష్టతలను తొలగించాడు. 2004 లో లండన్ డుబ్లిన్ లలో జరిగిన అంతర్జాతీయ సదస్సులలో పాల్గొని స్టీఫెన్ హాకింగ్స్, రోజర్ పెన్ రోజ్ సిద్ధాంతాలను ఛాలెంజ్ చేసారు. డుబ్లిన్ లో 2004 జూలై 18-23 తేదీలలో జరిగిన "జిఆర్ - 17 అంతర్జాతీయ సైన్స్ సదస్సు"లో ఇందుకు సంబంధించిన తన నిశ్చితాభిప్రాయాలను వెల్లడించాడు. ఆ సదస్సులోనే స్టీఫెన్ హాకింగ్స్, రోజర్ పెన్ రోజ్ లు ఉండటం విశేషం.
స్టీఫెన్ హాకింగ్స్ ప్రతిపాదించిన బింగ్ బ్యాంగ్ సిద్ధాంతంలోని ఊహాత్మక-కాల అక్షం, ప్రస్తుత కాల అక్షానికి లంబంగా ఉందని అందుకే దీనినాధారం చేసుకొని హాకింగ్ బిగ్ బ్యాంగ్ సిద్ధాంతాన్ని సమర్థించలేమని వెల్లడించాడు. ఇందుకు సంబంధించిన గుప్తా పరిశోధనా ఫలితాలను విడుదలచేసిన ఆక్స్‌ఫర్డు స్టెర్ లోని "రూథర్‌ఫర్డ్" ఆప్లెటన్ లాబొరేటరీస్ కూడా గురుత్వాకర్షణ గల రెండు వేర్వేరు ఖగోళ పదార్థాలు వాటి పరస్పర ఆకర్షణ వలన నాశనం కావని పేర్కొన్నది. గుప్తా చేసిన సవరణలను హాకింగ్ అంగీకరించడమే కాకుండా 2004 చివరిలో వాటిని సవరించాడు.
ఆయన విశ్వంలోని గాలక్సీలు, బ్లాక్ హోల్స్ పై పరిశోధనా వ్యాసాలను వ్రాసారు. వీరు ప్రతిపాదించిన డైనమిక్ యూనివర్స్ మాడల్ అనేది N-Body ప్రాబ్లంకి సొల్యూషణ్. దీనితో బిగ్-బ్యాంగ్ సమాధానం చెప్ప లేని అనేక సమస్యలకు సమాధానం లభిస్తుంది ఈయన సిద్ధాంతాల ఆధారంగా అంతరిక్ష కాలంలో క్వాంటం సిద్ధాంతం, గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతాలపై పరిశోధనలు జరిగాయి. ఆయన అనేక పరిశోధనా వ్యసాలను ప్రచురించారు. అంతరిక్ష పరిశోధనలకు సంబంధించిన పుస్తకాలు, భౌతిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను వ్రాసారు.
కెనెడియన్ సెంటర్ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ 63 వారు ఆయన వ్రాసిన పరిశోధనా పత్రాన్ని "Dynamic Universe Model Predicts the Live Trajectory of New Horizons Satellite Going To Pluto"ను ప్రచురించారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:తెలుగువారిలో శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:1954 జననాలు వర్గం:తెలుగు వికీపీడియా సభ్యులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు
దౌండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
దౌండ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పూణె జిల్లా, బారామతి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
కన్నికాపురం-1 (శ్రీరంగరాజపురం)
కన్నికాపురం-1 ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, చిత్తూరు జిల్లా, శ్రీరంగరాజపురం మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన శ్రీరంగరాజపురం నుండి 11 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన చిత్తూరు నుండి 24 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 49 ఇళ్లతో, 172 జనాభాతో 56 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 89, ఆడవారి సంఖ్య 83. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 0.గ్రామ జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596632 .పిన్ కోడ్: 517167.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది.బాలబడి కొత్తపల్లె లోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల చిన తయ్యూరు లోనూ, మాధ్యమిక పాఠశాల అరిమాకులపల్లె లోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల కొత్తపల్లె లోను, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల‌లు చిత్తూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు చిత్తూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం శ్రీరంగరాజపురంలోను, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు చిత్తూరు లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల, సంచార వైద్య శాల గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ లేదు. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. మొబైల్ ఫోన్ ఉంది. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం, ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, ఆటో సౌకర్యం, ట్రాక్టరు సౌకర్యం మొదలైనవి గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. ఉన్నాయి. అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఆశా కార్యకర్త గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం, శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 18 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
కన్నికాపురం (శ్రీరంగరాజపురం)లో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
కన్నికాపురం (శ్రీరంగరాజపురం)లో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
కన్నికాపురం (శ్రీరంగరాజపురం)లో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
చెరకు, వేరుశనగ
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
బెల్లం
బేడర కన్నప్ప (కన్నడ సినిమా)
250px|right| బేడర కన్నప్ప (కన్నడ: ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ) 1954లో నిర్మించబడిన కన్నడ సినిమా. గుబ్బి వీరణ్ణ ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించాడు. ఈ చిత్రం ద్వారా ప్రముఖ నటుడు రాజ్‌కుమార్ సినిమా రంగానికి పరిచయం చేయబడ్డాడు. సినీ నటి పండరీబాయికి కూడా ఇది తొలి సినిమా. దీనిని సినిమాగా తీయకముందు నాటకంగా గుబ్బి వీరణ్ణ నాటక కంపెనీ ప్రదర్శించేది. కన్నడ చలనచిత్ర చరిత్రలో ఈ సినిమా విడుదల ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోయింది. ఈ చిత్రం 1954లో నిర్మించబడిన సినిమాలలో ఉత్తమ కన్నడ సినిమాగా జాతీయ చలన చిత్ర పురస్కారాన్ని పొందింది
వర్గం:కన్నడ సినిమాలు వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు
యాపాల్గూడ
గణాంక వివరాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 874 ఇళ్లతో, 3598 జనాభాతో 1853 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1777, ఆడవారి సంఖ్య 1821. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 347 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 874. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 568992 పిన్ కోడ్ నం. 504001.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఐదు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. సమీప బాలబడి ఆదిలాబాద్లో ఉంది.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్ ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఆదిలాబాద్లో ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, పశు వైద్యశాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. బావుల నీరు కూడా అందుబాటులో ఉంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
యాపల్గూడలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉంది. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 5 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
యాపల్గూడలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
యాపల్గూడలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
యాపల్గూడలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
ప్రత్తి, కంది, జొన్న
షిర్డీ సాయిబాబా
షిర్డీ సాయిబాబా (సెప్టెంబరు 28, 1856 - అక్టోబరు 15, 1918) భారతదేశానికి చెందిన ఒక మార్మికుడు, సాధువు, యోగి. సాయిబాబా అసలు పేరు, జన్మ స్థలం తెలియదు. సాయిబాబాను అనేకులు ముస్లింలు, హిందువులు కూడా సాధువుగా నమ్ముతారు. సాయిబాబా జీవిత నడవడిలో, బోధనలలో రెండు మతాలను అవలంభించి, సహాయోగము కుదర్చడానికి ప్రయత్నించారు. సాయిబాబా మసీదులో నివసించారు, గుడిలో సమాధి అయ్యారు. రెండు మతాల పద్ధతులను తన బోధనలో అవలంభించారు. ఈయన రెండు సంప్రదాయాల యొక్క పదాలను, చిత్రాలను ఉపయోగించారు.ఇతని వ్యాఖ్యలలో ముఖ్యమైనది "శ్రద్ద ఇంకా సబురి" ప్రధానంగా హిందూ సంప్రదాయానికి చెందిన  భక్తులు  సాయిబాబాను శివుని, దత్తాత్రేయుని అవతారం అయిన సద్గురువుగా భావిస్తారు.
సాయిబాబా బోధనలో ప్రేమ, కరుణ, దానం, సంతృప్తి, శాంతి, దైవారాధన, గురుపూజ ముఖ్యమైనవి. అద్వైతం, భక్తి మార్గం, ఇస్లాం సంప్రదాయాలు సాయిబాబా బోధనలలోనూ, జీవనంలోనూ మిళితమై ఉన్నాయి.దేశవ్యాపౖంగా సాయిబాబాను దైవ స్వరూపునిగా గుర్తించి ఆరాధిస్తున్నారు.
నేపథ్యం
సాయిబాబా పుట్టుపూర్వోత్తరాల గురించి తెలియడంలేదు. ఈ విషయమై జరిగిన కొన్ని అధ్యయనాల వల్ల బాబా షిరిడీ చుట్టుప్రక్కలే జన్మించి ఉండవచ్చుననీ, అతని బాల్య నామం హరిభావు భుసారి కావచ్చుననీ కొన్ని అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. తన జన్మ, బాల్యాల గురించి బాబా ఎప్పుడూ స్పష్టంగా చెప్పలేదు. అవి అనవసరమని అనేవాడు. ఎందుకంటే ఎక్కడ పుట్టాడో, పేరు ఏమిటో తెలిస్తే ప్రతి మనిషి ముందు వారి కుల గోత్రాలు చూస్తారు, వారిది ఈ మతం అని మనసులో నాటేసుకొంటారు, బహుశా బాబా అందుకే తన పేరు, పుట్టిన ప్రదేశం ప్రస్తావన చేయలేదు. ఒకమారు తన ప్రియానుయాయుడైన మహాల్సాపతితో తాను పత్రి గ్రామంలో ఒక దేశస్థ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో పుట్టి ఒక ఫకీర్ సంరక్షణలో పెరిగినట్లు చెప్పాడని కథనం ఉంది. ..
తను 1856 లొ సుమారు ఎనిమిది సంవత్సరాల ప్రాయంలో బాబా మహారాష్ట్రలోని అహమ్మద్ నగర్ జిల్లాకు చెందిన షిరిడీకి వచ్చాడని, ఈ ప్రకారం బాబా సుమారు 1848లో జన్మించి ఉండవచ్చును.
ఆ యువకుడు ఒక వేప చెట్టు క్రింద ధ్యానంలో రాత్రింబవళ్ళు కూర్చుని ఉండేవాడు. అతనిని చూచి గ్రామస్థులు ఆశ్చర్యపడ్డారు. . మహాల్సాపతి, అప్పా జోగలే, కాశీనాధ వంటి ధార్మిక చింతనాపరులైన గ్రామస్థులు బాబాను తరచు దర్శించసాగారు. సాయిబాబా పిచ్చివాడని మరి కొందరు రాళ్ళు కూడా రువ్వేవారు. . మళ్ళీ కొంతకాలం కనుపించకుండా పోయిన సమయంలో అతనెక్కడికి వెళ్ళాడో ఎవరికీ తెలియదు. అప్పుడు అతను చాలా మంది సాధువులను, ఫకీరులను కలిశారని, నేత పనిచేశాడనీ కొన్ని సూచనల వలన తెలుస్తున్నాయి. కానీ అవి అంచనాలు మాత్రమే.నిజానిక వీటికిి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
షిరిడీలో నివాసం
right|thumb|తన మసీదు వరండాలో సాయిబాబా
1858లో చాంద్ పాటిల్ కుటుంబపు పెళ్ళివారితో కలిసి బాబా షిరిడీ వచ్చారు. అక్కడ ఖండోబా మందిరం దగ్గర బాబా బండి దిగినప్పుడు మందిరం పూజారి మహాల్సాపతి “Aao Sai” "రండి సాయీ" అని పిలిచాడు. "సాయి" అంటే "సా" అనగా సాక్షతూౖ అని "యి" అనగా యిశ్వర్ అని,  తరువాత 'సాయి' నామం స్థిరపడి ఆయన "సాయిబాబా"గా ప్రసిద్ధుడైనారు. షిరిడీ ప్రాంతంలో సాము గరిడీలు, కుస్తీలు ప్రసిద్ధం. సాయి వేషధారణ కుస్తీ పహిల్వాన్‌లలాగా ఉండేది. సూఫీ ఫకీరులలాగా మోకాళ్ళవరకు ఉండే 'కఫనీ', తలకు టోపీలాగా చుట్టిన గుడ్డ ధరించడం మొదలుపెట్టారు. ఇలా ముస్లిం ఫకీరులా ఉండే బాబాకు స్థానిక హిందువులనుండి కొద్దిపాటి ప్రతిఘటన కూడా ఎదురయ్యింది.
1918లో తన సమాధి వరకు సాయిబాబా షిరిడీలోనే ఉన్నారు. ఒక పాత మసీదును తన నివాసం చేసుకొన్నారు. మసీదులో ధునిని వెలిగించారు. అందులోనుండి విభూతిని తీసి తన దర్శనానికి వచ్చేవారికి పంచేవారు. అది వారికి రక్షణ ఇస్తుంది.వచ్చిన వారికి ఉపదేశాలు, ధర్మ బోధలు చేసేవారు. చాలా మహత్తులు చూపించారు. స్వయంగా వండి ప్రసాదాన్ని పంచేవారు. ఉత్సవాలలో పాల్గొనేవారు.
ముఖ్యమైన శిష్యులు, అనుయాయులు
సాయిబాబా తన మార్గానికి, ఉపదేశాలకు చెందిన సంస్థాగత ఏర్పాట్లు ఏవీ చెయ్యలేదు. ప్రత్యేకించి తన శిష్యులు అని చెప్పుకొనే వ్యవస్థ కూడా ఏమీ లేదు. ఆయన అందరికీ చెందినవారు. సకోరీకి చెందిన ఉపాసనీ మహారాజ్, అహమ్మద్ నగర్‌కు చెందిన మెహర్ బాబా వంటి సాయిబాబా భక్తులు ప్రసిద్ధులయ్యారు.
శ్రీ సాయిబాబా జీవిత సమయంలో కొందరు భక్తులు ఆయనను సదా అంటిపెట్టుకొని ఉన్నారు - వారిలో ముఖ్యులు: మహాల్సాపతి, హేమాండ్ పంతు, శ్యామా, దాసగణు, హరి సీతారాం దీక్షిత్ (కాకాదీక్షిత్), రఘువీర్ పురందరే, హరి వినాయక్ సాఠే, నానా సాహెబ్ చందోర్కర్, బల్వంత్ నాచ్నే, దామోదర్ రాస్నే, మోరేశ్వర్ ప్రధాన్, నార్కే, ఖాపర్దే, కర్టిస్, రావు బహద్దూర్ ధూమల్, నానా సాహెబ్ నిమోన్కర్, అబ్దుల్, లక్ష్మీబాయి షిండే, బయ్యాజీ అప్పాజీ పాటిల్, కాశీరాం షింపీ, కొండాజీ,గాబాజీ,తుకారాం , శ్రీమతి చంద్రాబాయి బోర్కర్, శ్రీమతి తార్కాడ్, రేగే, రాధాకృష్ణ ఆయీ, కృష్ణశాస్త్రి జగేశ్వర్ భీష్మ, సపత్నేకర్, అన్నా చించిణీకర్, చక్ర నారాయణ్, జనార్ధన్ గల్వంకర్
బోధనలు
రెండు మతాల గ్రంథాలనూ సాయిబాబా ఆదరించి వ్యాఖ్యానించారు. వాటిపై ఆయనకు లోతైన పరిజ్ఞానం ఉంది.హిందూ మత విషయాలపై బాబా వ్యాఖ్యానాలలో అద్వైతం, భక్తి అంశాలు కలగలిసి ఉండేవి. తన నివాస స్థానమైన మసీదుకు ద్వారకామాయి అని పేరు పెట్టుకున్నారు.
భగవంతుడు అంతటా, అందరిలోనూ ఉన్నాడనేది బాబా బోధనలలో ఒక ముఖ్యాంశం. సాయిబాబా ఉపదేశాలు ఇస్లామిక్ సిద్ధాంతాలకూ, ఉపనిషత్సూత్రాలకూ కూడా సరిపోతాయి. ఈ లోకం నశ్వరమనీ, భగవంతుడిచ్చే మోక్షమే శాశ్వతమనీ చెప్పారు. సాధనలో గురువు ప్రాముఖ్యతను గురించీ, గురువునే దేవుడిగా భావించమనీ పదేపదే చెప్పారు. పూర్వపు కర్మల కారణంగా వివిధ ఫలితాలు సంభవిస్తాయని కూడా చెప్పారు.
సాయిబాబా రచించిన గ్రంథాలేవీ లేవు. సాయిబాబా బోధనలు మౌఖికంగానే శిష్యులకు లభించాయి. అవి పెద్ద పెద్ద ఉపన్యాసాలు కావు. సమయానుసారంగా చేసిన చిన్న చిన్న ఉపదేశాలు. తన వద్దకు దర్శనానికి వచ్చిన వారిని తరచు సాయిబాబా ‘దక్షిణ’ అడుగుతుండేవాడు. అలా వచ్చిన ధనాన్ని పేదలకు పంచిపెట్టేవారు. మిగిలిన కొద్దిపాటి ధనంతో పుగాకు, అగ్గిపెట్టెలవంటివి కొనేవారు. భక్తులవద్ద దక్షిణ తీసికొని వారి పూర్వ ఋణాలను చెల్లించడానికి దోహదం చేస్తారని అతని అనుయాయులు అనేవారు.
దానము, ఉన్నదానిని ఇతరులతో పంచుకోవడం – ఇవి బాబా బాగా ప్రోత్సహించిన గుణాలు. ఏదో సంబంధం లేకుండా ఎవరూ ఎక్కడికీ వెళ్ళలేరు అని బాబా అనేవారు. దగ్గరకు వచ్చినవారిని తిరస్కరించకుండా ఆహ్వానించి ఆదరించమని చెప్పేవారు. “దప్పిక గొన్నవారికి నీరు, ఆకలిగొన్నవారికి అన్నము, నగ్నంగా ఉన్నవారికి దుస్తులు ఇవ్వు, నీ వరండాలో నలుగురూ కూర్చొని విశ్రమించే అవకాశం ఇవ్వు. అలాగైతే శ్రీహరి తప్పక ప్రసన్నుడౌతాడు. ఒక వేళ దానం చేయడం ఇష్టం లేకపోతే మర్యాదగా నిరాకరించు గాని వారియెడల కుక్కలాగా మొరగవద్దు” అని చెప్పాడు.
బాబా చెప్పిన వాటిలో మరి కొన్ని ప్రసిద్ధ వాక్యాలు – “నేనుండగా భయమెందులకు?” "అతనికి మొదలు లేదు... తుది లేదు ",. తన భక్తులకు బాబా పదకొండు వాగ్దానాలు చేశాడు.: right|220x220px
భక్తులు, పూజా విధానాలు
thumb|మచిలీపట్నంలో సాయిబాబా మందిరం ఖండోబా ఆలయంలోని పూజారి మహాల్సాపతి సాయిబాబాకు మొదటి భక్తుడని ప్రతీతి. తరువాత కూడా కొద్దిమంది స్థానిక శిష్యులు, విశ్వాసంతో దర్శనానికి వచ్చే మరి కొద్దిమంది మాత్రమే బాబా భక్తజనంగా పరిగణించవచ్చును. 1910 తరువాత ఒక భక్తుడైన దాసగణు తన సంకీర్తనల ద్వారా బాబా మహిమలను దేశమంతటా చాటాడు. అప్పటినుండి దేశంలో చాలా ప్రాంతాలనుండి హిందూ, ముస్లిమ్ భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో షిరిడీకి రాసాగారు. బాబా జీవిత కాలం చివరి భాగంలో కొందరు క్రైస్తవ, పార్శీ భక్తులు కూడా షిరిడి సాయి దర్శనానికి రాసాగారు.
షిరిడీలోని సాయి మందిరంలో నిత్య పూజలు జరుగుతున్నాయి. అనుదినం వేల సంఖ్యలో వివిధ ప్రాంతాలనుండి భక్తులు షిరిడీకి వచ్చి బాబా దర్శనం చేసుకొంటారు. శ్రీ సాయిబాబా సంస్థాన్ అనే సంస్థ షిరిడీ కేంద్రంగా వివిధ కార్యక్రమాలు, ఆలయ నిర్వహణ కొనసాగిస్తున్నది.
దేశంలో అన్ని ప్రధాన నగరాలలోనూ సాయిబాబా మందిరాలున్నాయి. ఆంధ్ర ప్రదేశ్…లో అనెక నగరాలలోను, పట్టణాలలోను, చాలా గ్రామాలలోను సాయి మందిరాలున్నాయి. సాయి బాబా గురించి అనేక పుస్తకాలు ప్రచురితమయ్యాయి. హిందువుల యాత్రా స్థలాలలో ఒకటిగా షిరిడీ పరిగణింపబడుతున్నది. అయితే సాయిబాబా ఆరాధనోద్యమంలో కొద్దిపాటి మాత్రమే షిరిడి సాయి సంస్థానం మార్గదర్శకత్వ వ్యవస్థలో ఉంది. అధికంగా భక్తులు, పూజలు, ఆలయాలు అక్కడి ప్రజల సంకల్పానుసారం ఏర్పాటు చేయబడుతున్నది.
భారతదేశం వెలుపల అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా, సింగపూర్ వంటి చోట్ల కూడా సాయి బాబా భక్తులు, ఆరాధనా కార్యక్రమాలు జరుగుతున్నాయి.
షిరిడీలోని సాయిమందిరానికి సగటుమ రోజూ 20 వేల మంది సందర్శకులు వస్తారని. కొన్ని ప్రత్యేక దినాలలో ఈ సంఖ్య లక్షవరకూ ఉంటుందని అంచనా.
మహిమలు
సాయిబాబా పెక్కు మహిమలు కనబరచారు. వీటిలో ఎక్కువగా హేమాండ్ పంతు రచించిన ‘సాయి సచ్చరిత్ర’లో ప్రస్తావించబడ్డాయి. దీర్ఘ కాలిక వ్యాధులను నయం చేయడం, ఖండ యోగం వంటి అసాధారణ యోగ ప్రక్రియలు, ప్రకృతి శక్తులను నియంత్రించడం, భక్తుల మనసులోని విషయాలు తెలిసికోవడం, దూర ప్రాంతాలలోని భక్తులకు తన సందేశం తెలియజేయడం వంటివి ఇలాంటి మహిమలలో కొన్ని.
తన భౌతిక దేహాన్ని విడచిన తరువాత కూడా బాబా అనేక భక్తులకు కలలలోను, మనోధ్యాన సమయంలోను దర్శనమిచ్చి మార్గ నిర్దేశనం చేయడం, కష్టాలనుండి విముక్తి కలిగించడం వంటి మహిమలు కనబరచారు ఇటువంటి విషయాలు భక్తుల సత్సంగ కార్యక్రమాలలో తరచు చెప్పబడతాయి.
చారిత్రిక ఆధారాలు
1916లో గోవిందరావు రఘునాధ దభోల్కర్ (ఇతనికి సాయిబాబా ‘హేమాండ్ పంత్’ అనే పేరు పెట్టారు) మరాఠీలో వ్రాసిన ‘సాయి సచ్చరిత్ర’ అనే గ్రంథం సాయిబాబా జీవిత విశేషాలకు సంబంధించన ముఖ్యమైన ఆధారం. ఈ రచయిత స్వయంగా సాయిబాబా సన్నిహిత అనుచరుడు. ఎక్కువ విషయాలు తను ప్రత్యక్షంగా చూచినవి లేదా బాబా మాటలలో చెప్పినవి లేదా ప్రత్యక్ష సాక్షులు చెప్పినవి వ్రాశాడు. ఈ గ్రంథం దాదాపు అన్ని భారతీయ భాషలలోకి, ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడింది. తెలుగులో ప్రత్తి నారాయణరావు అనువదించిన ‘సాయి సచ్చరిత్ర’ ఒక నిత్య పారాయణ గ్రంథంగా ఎక్కువ మంది భక్తులు పరిగణిస్తారు. ఆచార్య ఎక్కిరాల భరద్వాజ వ్రాసిన సాయి లీలామృతం స్మృతి శ్రీనివాస్, ఆంటోనియో రిగోపోలస్ వంటి వారు వ్రాసిన సాయిబాబా జీవిత చరిత్రలు వారు విన్న విషయాలపై ఆధారపడినవి. గణేష శ్రీకృష్ణ ఖర్పడే వ్రాసిన ‘షిరిడి దినచర్య’ కూడా ఒక ముఖ్యమైన ఆధారం.
తొలి తెలుగు శిరిడీ సాయి చరిత్రను (1957) వేమూరి వెంకటేశ్వరరావు వ్రాసారు. ఇంకా బి.వి.నరసింహస్వామిజీ రచించిన ‘సాయి సందేశం’ కూడా ముఖ్యమైన తెలుగు గ్రంథం.