cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మాధవదేవ
జీవిత చరిత్ర
మాధవ్‌దేవ్ తన అభ్యాసంలో స్థిరమైన వక్తగా ఎదిగాడు. బందుకలో ఉన్నప్పుడు తన తల్లి అనారోగ్యం గురించి వార్తలను అందుకున్నప్పుడు, అతను దేవతను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి రెండు మేకలను బలి ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. బలి చేయవద్దని ఈలోగా అతని బావమరిది రామదాసుతో మాధవ్‌దేవ్ ఒక చర్చ జరిగింది. ఇప్పుడు రామదాసు అని పిలువబడే గయాపాణి లేదా రామదాసు, విభేదాల గురించి చర్చించడానికి మత గురువు శంకర్‌దేవ్‌ను కలవడానికి మాధవ్‌దేవ్ను తీసుకువెళ్లాడు. శంకరదేవ్ భాగవత పురాణం నుండి ఒక శ్లోకం చెప్పినప్పుడు నాలుగున్నర గంటలపాటు చర్చ కొనసాగింది. మాధవ్‌దేవ్ ను ఒప్పించాడు. అతను శంకరదేవ్ ను తన గురువుగా అంగీకరించాడు. ముప్పై రెండు సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను తన పాండిత్యాన్ని, సాహిత్య, సంగీత మేధావిని ఏకశరణ ధర్మానికి చేర్చాడు. శంకర్‌దేవ్ అతన్ని తన ప్రాణ బాంధవ (ఆత్మ స్నేహితుడు)గా అంగీకరించాడు. తరువాత అతని వారసుడిగా అభిషేకించాడు. 1532వ సంవత్సరంలో మాధవ్‌దేవ్ వైష్ణవ మత మార్పిడ్ జరిగింది.
సాహిత్య రచనలు
రచయిత, సాధువు, కవిగా, మాధవ్‌దేవ్ తన గురువు మతానికి చేసిన కృషి అపారమైంది. అతను పవిత్రమైన నామ్ ఘోష రచయిత, (భగవంతుని పేరు పుస్తకం), ఇది శంకర్‌దేవ్ కీర్తన ఘోష వలె గొప్ప రచన. ఈ పనిని హజారీ ఘోసా (వెయ్యి ద్విపదల పుస్తకం) అని అంటారు. ఈ పుస్తకం ఆంగ్ల వెర్షన్ ది డివైన్ వెర్సెస్ అని ఉపశీర్షికతో సోరోజ్ కుమార్ దత్తా 1997లో స్పష్టమైన పద్యంలో అనువదించారు. అతని మరొక ముఖ్యమైన రచన భక్తి రత్నావళి. అతను తొమ్మిది ఝుమురా (ఏక- పాట నాటకాలు)తో పాటు అనేక బోర్గీత్‌ల (ఉన్నత సంఖ్యలు) (వాటిలో 191) రచయిత కూడా. ప్రపంచం సృష్టి నాశనం ఆధారంగా అతని మొదటి సాహిత్య రచన జన్మ రహస్యం. అతని ఇతర అత్యుత్తమ రచనలలో నామ్ మాలికా, వాల్మీకి రామాయణంలోని ఆది కాండ యొక్క అస్సామీ రెండరింగ్ ఉన్నాయి. అతని గురువైన భట్టిమ తన గురువు శ్రీమంత శంకర్‌దేవ్‌ను స్తుతిస్తూ రాసిన దీర్ఘ కవిత చాలా ప్రజాదరణ పొందింది. కీర్తన-ఘోషలో 'ధ్యాన వర్ణన' అనే పేరుతో శంకర్‌దేవ్ స్వరపరిచిన రెండు అధ్యాయాలను కోల్పోయినందుకు అతను మూడవ అధ్యాయాన్ని కూడా రచించాడు.
నాటకం: అర్జున్ భంజన్, చోర్ధార, పింపరా గుచోవా, భూమి లెటోవా, భోజన్ బీహార్. అర్జున్ భంజన్ తప్ప, అతని ఇతర నాటకాలను జుమురాలు అంటారు.
మూలాలు
వర్గం:ఆధ్యాత్మిక గురువులు వర్గం:1489 జననాలు వర్గం:అస్సాం వ్యక్తులు
రామస్వామి వెంకట్రామన్
ఆర్.వెంకట్రామన్ గా ప్రసిద్ధులైన రామస్వామి వెంకట్రామన్ (డిసెంబర్ 4, 1910 - జనవరి 28, 2009) భారత మాజీ రాష్ట్రపతి, ప్రసిద్ధుడైన రాజనీతివేత్త, రచయిత, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు.
జననం
వెంకట్రామన్ తంజావూరు జిల్లా లోని రాజామాదం అన్న గ్రామంలో డిసెంబర్ 4, 1910 వ తేదీన జన్మించాడు. 1984 నుండి కేంద్ర ఆర్థిక, రక్షణ మంత్రిగా పనిచేసిన వెంకట్రామన్ 1984 నుండి 1987 వరకూ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా పనిచేసాడు. రాష్ట్రపతిగా వెంకట్రామన్ పదవీకాలం జూలై 25, 1987 నుండి జూలై 25, 1992 వరకూ. వెంకట్రామన్ రచనల్లో ప్రసిద్ధి చెందినది "మై ప్రెసిడెన్సియల్ ఇయర్స్".
మరణం
జనవరి 28, 2009న మరణించాడు.
ఇసుక చింతలపల్లి
ఇసుక చింతలపల్లి వైఎస్ఆర్ జిల్లా, చక్రాయపేట మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
వెర్నియర్ కాలిపర్స్
వెర్నియర్ లేదా వెర్నియర్ కాలిపర్స్ ఒక కొలిచే సాధనము. దీనితో మిల్లీమీటర్లో పదవ వంతు వరకు కచ్చితంగా కొలువవచ్చు. దీనిని పియరీ వెర్నియర్ (Pierre Vernier) అనే ఫ్రెంచి గణిత శాస్త్రవేత్త 1631లో ప్రవేశపెట్టాడు
The vernier, dial, and digital calipers give a direct reading of the distance measured to high accuracy. They are functionally identical, with different ways of reading the result. These calipers comprise a calibrated scale with a fixed jaw, and another jaw, with a pointer, that slides along the scale. The distance between the jaws is then read in different ways for the three types.
The simplest method is to read the position of the pointer directly on the scale. When the pointer is between two markings, the user can mentally interpolate to improve the precision of the reading. This would be a simple calibrated caliper; but the addition of a vernier scale allows more accurate interpolation, and is the universal practice; this is the vernier caliper.
Vernier, dial, and digital calipers can measure internal dimensions (using the uppermost jaws in the picture at right), external dimensions using the pictured lower jaws, and in many cases depth by the use of a probe that is attached to the movable head and slides along the centre of the body. This probe is slender and can get into deep grooves that may prove difficult for other measuring tools.
The vernier scales may include metric measurements on the lower part of the scale and inch measurements on the upper, or vice versa, in countries that use inches. Vernier calipers commonly used in industry provide a precision to 0.01 mm (10 micrometres), or one thousandth of an inch. They are available in sizes that can measure up to 72 in.
సూచికలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం వర్గం:పరికరాలు
భూత్ పోలీస్
మూలాలు
వర్గం:2021 సినిమాలు వర్గం:హిందీ సినిమా
అర్జున్ దాస్
అర్జున్ దాస్ (జననం 5 జనవరి 1990) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటుడు. ఆయన 2012లో తమిళ సినిమా 'పెరుమాన్' ద్వారా సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి 2019లో విడుదలైన కైతి సినిమాలో అన్బు పాత్రలో నటనకుగాను మంచి గుర్తింపునందుకొని అనేక అవార్డులను అందుకున్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1990 జననాలు
సాహిత్య అకాడమీ యువ పురస్కారం
కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ గుర్తించిన భాషల్లో ఉత్తమ సాహిత్య సృష్టి చేసిన 35 సంవత్సరాలలోపు సాహిత్యవేత్తలకు ఈ యువపురస్కారన్ని ప్రకటిస్తారు.2011లో ఈ పురస్కారం ప్రారంభించబడింది. ఈ పురస్కారం క్రింద 50,000 రూపాయల నగదు, జ్ఞాపికలను బహూకరిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:పురస్కారాలు
ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం
ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం (University of Delhi - యూనివర్సిటీ అఫ్ ఢిల్లీ) అనేది భారతదేశంలోని న్యూఢిల్లీలో ఉన్న ఒక పబ్లిక్ సెంట్రల్ కాలేజియేట్ విశ్వవిద్యాలయం. ఇది బోధన, పరిశోధనలో దాని అధిక ప్రమాణాలకు, అలాగే అత్యున్నత ప్రతిభ కల పండితుల ద్వారా బాగా గుర్తింపు పొందింది, ఇది దాని అధ్యాపక వర్గము నుంచి ఆకర్షిస్తుంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో ఉన్న వారిలో పరమజిత్ ఖురానా ఒకరు.
పూర్వ విద్యార్థులు
ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం లో అభ్యసించిన పేరుగాంచిన వ్యక్తులు.
మూలాలు
వర్గం:విశ్వవిద్యాలయాలు వర్గం:భారతీయ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలు
రైల్ నిలయం
రైల్ నిలయం తెలంగాణ రాష్ట్రం, సికింద్రాబాదులోని మారేడుపల్లి సమీపంలో ఉన్న భవనం. ఇది భారతీయ రైల్వేకు చెందిన దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ ప్రధాన కేంద్రంగా ఉన్న ఈ రైల్ నిలయాన్ని 1972 సం.లో నిర్మించారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని భాషా, సంస్కృతిని ప్రోత్సహించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వంచే ఏర్పాటు చేయబడిన శాఖ. రవీంద్రభారతిలోని కళాభవన్ లో ఈ శాఖ కార్యాలయం ఉంది. ఈ శాఖ 2014, జూన్ 2 న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ నుండి విడిపోయింది.
రైల్ నిలయం
ఈ భవనం ప్రాంగణంలో దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ జనరల్ మేనేజర్ కార్యాలయం, జోన్ వివిధ విభాగాల ఉన్నతాధికారులు, విభాగాధిపతుల కార్యాలయాలు ఉన్నాయి. దక్షిణ మధ్య రైల్వే విభాగంలో వివిధ రకాల కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన అన్ని నిర్ణయాలు తీసుకునే విధాన సంస్థ ఈ రైల్ నిలయం. ఈ రైల్ నిలయానికి సూమారు 2.5 కి.మీ.ల దూరంలో రైల్వే సిగ్నలింగ్, టెలికమ్యూనికేషన్స్ లో శిక్షణ ఇచ్చే ఇండియన్ రైల్వే ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సిగ్నల్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెలికమ్యూనికేషన్స్ (ఇరిసెట్) ఉంది.
తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తర్వాత, తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ చేస్తున్న కృషి అద్వితీయమైనది. తెలంగాణ కళలు, సాహిత్యం, తెలంగాణ తేజోమూర్తులు గురించి చేస్తున్న కృషి అపూర్వమైనది. రవీంద్రభారతి, కళాభవన్ కేంద్రంగా జరుగుతున్న సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు తెలంగాణ భాషను, సంస్కృతిని, తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని పతాక రీతి ప్రదర్శిస్తున్నాయి.
వైతాళికుల స్మరణ
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఆవిర్భవించిన నాటినుండి భాషా సంస్కృతి అభివృద్ధి పై భాషా సాంస్కృతిక శాఖ దృష్టి సారించింది. తెలంగాణ సంస్కృతిని, కళలను, కళాకారులను ప్రోత్సహించడమే ధ్యేయంగా తెలంగాణ వైతాళికుల జయంతి, వర్థంతి ఉత్సవాలను అధికారికంగా నిర్వహించడంతోపాటు వారి పేర్లతో అవార్డులనూ ప్రకటించింది. అందులో భాగంగా కాళోజీ నారాయణరావు జయంతిని తెలంగాణ భాషా దినోత్సవం గా ప్రకటించడంతోపాటు, ఆయన పేరుమీద ఇక పురస్కారాన్ని ప్రవేశపెట్టి అమ్మంగి వేణుగోపాల్ (2015), గోరటి వెంకన్న (2016) లకు అందించింది. వరంగల్‌ లో కాళోజీ కళాకేంద్రం ఏర్పాటుకు 50 కోట్లు, హైదరాబాద్‌ లో 14 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో తెలంగాణా కళాభారతి నిర్మాణానికి 300 కోట్లు ఏర్పాటుచేసింది. కొమురం భీం, పి.వి. నరసింహారావు, ఈశ్వరీ బాయి, కొండా లక్ష్మణ్ బాపూజీ, బసవేశ్వర, భాగ్యరెడ్డి వర్మ, దాశరథి వంటి మహనీయుల జయంతి, వర్థంతి కార్యక్రమాలను ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలుగా ప్రకటించింది. 3,254 మంది వృద్ధ కళాకారులకు ప్రతి నెల 3,016 రూపాయల పెన్షన్ సౌకర్యం, 550 మంది కళాకారులకు సాంస్కృతిక సారథి కింద ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు కల్పించింది. తొలిదశ తెలంగాణ ఉద్యమ నాయకురాలు, మాజీ ఎమ్మెల్యే జెట్టి ఈశ్వరీబాయి జయంతి, వర్ధంతి వేడుకలు నిర్వహిస్తున్నారు.
రైల్ నిలయం
చరిత్ర
1968లో రైల్ నిలయం గ్రౌండ్ ఫ్లోర్ నుండి మూడవ అంతస్తు వరకు ప్రారంభించబడి, 1972లో ఈ భవనం నిర్మాణం పూర్తయింది. 1988, జూలైలో దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో రైల్ నిలయంలో మొట్టమొదటి డిజిటల్ ఎలక్ట్రానిక్ ఎక్స్ఛేంజ్ ప్రారంభించబడింది. 2017లో ఈ భవనం భారత రైల్వే యొక్క మొట్టమొదటి ఎల్ఈడి-లైట్ జోనల్ ప్రధాన కార్యాలయ భవనంగా మారింది. 3,048 లైట్ల స్థానంలో అధిక సామర్థ్యం గల ఎల్‌ఈడీ లైట్లను ఏర్పాటుచేశారు. దాంతో 112.25 కిలోవాట్ల నుండి 65.8 కిలోవాట్లకు తగ్గించబడింది. కొత్త ఎల్ఇడి లైట్స్ ఏర్పాటుతో విద్యుత్ వాడకం 46.45 కిలోవాట్ల వరకు తగ్గింది. ఇంధన పరిరక్షణకు భారతీయ రైల్వే చేసిన ప్రయత్నాలలో ఇది ముఖ్యపాత్రని పోషిస్తుంది.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:భారతీయ రైల్వేలు సంస్థలు వర్గం:దక్షిణ మధ్య రైల్వే జోన్ వర్గం:1972 స్థాపితాలు వర్గం:హైదరాబాదు
తెలంగాణ రాష్ట్ర భాషా సాంస్కృతిక శాఖ
రాష్ట్ర అవతరణ వేడుకలు
తెలంగాణ రాష్ట్రం ఆవిర్భవించిన తొలి ఏడాది వేడుకలలో వివిధ కళా ప్రదర్శనలు ఏర్పాటు చేసింది. హైదరాబాద్‌లో చౌమల్లా ప్యాలెస్ నుండి శిల్పారామం వరకు 32 వేదికల మీద కళాప్రదర్శనలు నిర్వహించింది.
రాష్ట్ర ఆవిర్భావ పురస్కారాలు
రాష్ట్ర అవతరణ సందర్భంగా తెలంగాణ అవతరణ దినోత్సవం ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించడం జరుగుతుంది. అందులో భాగంగా మండల స్థాయినుంచి రాష్ట్రస్థాయి వరకు వివిధ రంగాల్లో కృషి చేసిన వారికి ఉత్తమ పురస్కారాలను అందించడం జరుగుతుంది. రాష్ట్ర స్థాయిలో 32 విభాగాల్లో 52 రంగాల వారికి ఆవార్డు కింద ఒక్కొక్కరికి లక్షా నూటా పదహారు రూపాయలతో మండల స్థాయినుంచి రాష్ట్ర స్థాయి వరకు 5,780 మందిని ప్రభుత్వం సత్కరించింది. ఈ పురస్కారాల కింద 7 కోట్ల 52 లక్షల 70 వేలు అందజేసింది. అంతేకాకుండా ఉగాది వేడుకల్లోనూ 19 అంశాల్లో 28 మందికి 10 వేల చొప్పున అందించి, సత్కరించింది.
తెలంగాణ కళారాధన
ఈ శాఖకు మామిడి హరికృష్ణ డైరెక్టర్‌గా నియమితులయ్యాక తెలంగాణ కళారాధన-2015 పేరుతో 125 రోజులపాటు, తెలంగాణ కళారాధన-2016 పేరిట 51 రోజులపాటు నిత్యం కళాప్రదర్శనలు నిర్వహించడం జరిగింది. ఈ కళారాధనలో బుర్రకథలు, ఒగ్గుకథలు, యక్షగానం, సురభి నాటకాలు, మైమ్, మ్యాజిక్, మిమిక్రీ, సలామ్ తెలంగాణ శీర్షికన ఉర్దూ సంప్రదాయ కళలు సూఫీ, ముషాయిరా, ఖవ్వాలి, గజల్స్ ఇలా విభిన్న రకాల కళలను ఒకే వేదికపై ప్రదర్శించారు. రవీంద్రభారతి స్థాపించిన 64 సంవత్సరాల చరిత్రలో ఇటువంటిది జరగడం ఇదే మొదటిసారి.
సాహిత్యానికి పెద్ద పీట
సాహిత్యం విషయంలో కూడా భాషా సాంస్కృతిక శాఖ మంచి కార్యక్రమాలు నిర్వహించింది. రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత వరుసగా నాలుగు అంశాలపై ప్రత్యేక కవితా సంపుటాలు తీసుకువచ్చింది. తొలి ప్రయత్నంగా కొత్తసాలు పేరుతో కవితా సంకలనం, బతుకమ్మ పండుగ సందర్భంగా తంగేడువనం పేరుతో తంగేడు పువ్వు మీద 166 మంది కవులతో కవితా సంకలనం, 2015 రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాల్లో భాగంగా తొలిపొద్దు కవితా సంకలనం, 2016 రాష్ట్ర అవతరణ ఉత్సవాల్లో భాగంగా మట్టిముద్ర కవితా సంకలనం, 2017 హేవళంబి నామ ఉగాది కవి సమ్మేళనంలో భాగంగా తల్లివేరు కవితా సంకలనాలను వెలువరించింది. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలు - 2017 సందర్భంగా తెలంగాణ తేజోమూర్తులు, కళా తెలంగాణం, పటం కతలు పుస్తకాలను ప్రచురించింది. 2015 నుండి 2018 వరకు ప్రతి సంవత్సరం మార్చి 21న ప్రపంచ కవితా దినోత్సవం సందర్భంగా కవి సమ్మేళనం నిర్వహించి 2015లో కొత్తసాలు, 2016లో హమారా హైదరాబాదు (బహుభాషా కవిత్వం), 2017లో ఇక్కడి పరిమళం ఎక్కడి పూలదో (అనువాద కవిత్వం), 2018లో మై చెల్డ్ వెడ్ (బహుభాషా కవిత్వం) పుస్తకాలు ప్రచురించారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారాలు
మహిళలు అన్ని రంగాల్లో రాటుదేలుతున్నారు. విజయవంతంగా రాణిస్తున్నారు. విద్య అయినా.. ఉద్యోగం అయినా.. వ్యాపారం అయినా మేమున్నాం.. అని ముందువరుసలో నిలబడుతున్నారు. ఎన్ని చేసినా సరైన గౌరవం.. ప్రోత్సాహం లభిస్తేనే ఉత్సాహం రెట్టింపవుతుంది. గౌరమ్మను గంగలో పూజించే బతుకమ్మ సాక్షిగా.. దుర్గమ్మను నైవేద్యంతో పూజించే బోనం సాక్షిగా.. స్త్రీలను గౌరవించుకోవడం, సత్కరించుకోవడం తెలంగాణ రాష్ట్ర సంప్రాదాయం. 70 ఏండ్ల స్వతంత్ర భారతంలో ఏ రాష్ట్రంలో లేని విధంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం, మహిళా, శిశు సంక్షేమ శాఖ, భాషా సాంస్కృతిక శాఖల ఆధ్వర్యంలో ప్రతీ సంవత్సరం అంతర్జాతీయ మహిళా దినోత్సవం సందర్భంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం లో ఆయా రంగాల్లో రాణించిన మహిళలకు ప్రత్యేక పురస్కారాలు అందజేస్తుంది.
జానపద జాతర
ఆగస్టు 22న ప్రపంచ జానపద దినోత్సవం సందర్భంగా శాఖ ఆధ్వర్యంలో జానపద జాతర ఆగస్టు 22 నుంచి ఆగస్టు 31 వరకు పది రోజులపాటు రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా 31 జిల్లాల్లో స్థానిక జానపద కళాకారులచే జానపద కళారూపాల ప్రదర్శనలు ఇవ్వబడుతున్నాయి.
ఇంటర్నేషనల్ కైట్ అండ్ స్వీట్ ఫెస్టివల్‌
25 రాష్ర్టాల సంప్రదాయ తీపి వంటకాలతో మూడురోజుల పాటు ఈ స్వీట్ ఫెస్టివల్ జరుగనుంది. 25 రాష్ర్టాలు, 15 దేశాల నగరాల స్వీట్ వెరైటీలు ఇక్కడ ప్రదర్శిస్తారు. ప్రతిరోజూ వివిధ రాష్ర్టాల కళారూపాలు కూడా ప్రదర్శిస్తారు. ఫుడ్‌కోర్టులు, స్నాక్స్, హస్తకళల ప్రదర్శన కూడా ఉంటాయి. ఒక్కో ఐటమ్ చాలా రకాల వెరైటీల్లో లభిస్తుంది. 70 రకాల లడ్డూలు, 80 రకాల పాయసాలు ఇలా ఒక్కో ఐటమ్ కనీసం 60,70 రకాల్లో దొరుకుతుంది. దాదాపు 1200 మంది మహిళలు స్వీట్ స్టాల్స్ ఏర్పాటు చేశారు. సికింద్రాబాద్‌లోని పరేడ్ గ్రౌం డ్‌లో మూడురోజులపాటు కొనసాగే ఇంటర్నేషనల్ కైట్ అండ్ స్వీట్ ఫెస్టివల్‌ను 2019, జనవరి 13 ఆదివారంరోజున ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు ప్రారంభించారు.
సంగీత, నృత్య కళాశాలలు
మహబూబ్ నగర్ పట్టణంలోని బాలభవన్ వద్ద ఏర్పాటుచేసిన సంగీత, నృత్య కళాశాలను 2022 జూన్ 25న తెలంగాణ రాష్ట్ర పర్యాటక, సాంస్కృతిక శాఖామంత్రి వి. శ్రీనివాస్ గౌడ్ ప్రారంభించాడు. ఈ కార్యక్రమంలో జెడ్పీ చైర్ పర్సన్ స్వర్ణ సుధాకర్ రెడ్డి, మున్సిపల్ చైర్మన్ కేసీ నర్సింహులు, కలెక్టర్ వెంట్రావు, సాంస్కృతిక శాఖ డైరెక్టర్ మామిడి హరికృష్ణ, ప్రిన్సిపల్ రాఘవ రాజ్ భట్, రామచంద్రయ్య తదితరులు పాల్గొన్నారు.
దాశరథి సాహితీ పురస్కారం
నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ అని చాటిన దాశరథి కృష్ణమాచార్య జన్మదిన వేడుకలను ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహిస్తున్న సందర్భంలో, సాహిత్యరంగంలో కృషిచేసిన వారికి దాశరథి సాహితీ పురస్కారంను అందజేయడం జరుగుతుంది.
పైడి జైరాజ్ ప్రివ్యూ థియేటర్
పైడి జైరాజ్ ప్రివ్యూ థియేటర్ అనేది హైదరాబాద్ రవీంద్రభారతిలో కళల ప్రదర్శనతోపాటు సినిమాను ప్రోత్సహించాలనే ఉద్దేశంతో లఘు చిత్రాలు, సినిమా ప్రదర్శనలకోసం ఏర్పాటుచేసిన ప్రివ్యూ థియేటర్. తెలంగాణ రాష్ట్రం నుండి హిందీ చిత్ర పరిశ్రమలో నటుడిగా మంచి పేరు సంపాదించి దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం అందుకున్న పైడి జైరాజ్ పేరును ఈ ప్రివ్యూ థియేటర్ కు పెట్టబడింది.
సినివారం
తెలంగాణ సినీ కళాకారులు, ఔత్సాహిక ప్రతిభావంతులను ప్రోత్సహించేందుకు భాష, సాంస్కృతిక శాఖ ప్రతి శనివారం నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమమే ఈ సినివారం. 2016, నవంబర్ 12న ప్రారంభమైన ఈ సినివారం వేదికలో వర్థమాన దర్శకులు తమ ప్రతిభకు పదును పెడుతూ సృజనాత్మక కథాంశాలతో రూపొందించిన లఘు చిత్రాలు, డాక్యుమెంటరీలను ప్రతి శనివారం రవీంద్రభారతి రెండవ అంతస్తులోని పైడి జైరాజ్ ప్రివ్యూ థియేటర్ లో ఉచితంగా ప్రదర్శిస్తున్నారు. లఘు చిత్రాల దర్శకులను ప్రోత్సహించడంతో పాటు వారి ప్రజ్ఞాపాటవాలను వెలుగులోకి తీసుకురావడానికి ఈ ప్రదర్శనలు ఎంతగానో ఉపయోగపడుతున్నాయి. 2022 నాటికి ఈ సినివారం వేదిక ద్వారా 11మంది కొత్త దర్శకులు తెలుగు సినిమారంగానికి పరిచయమ్యారు.
సండే సినిమా
తెలంగాణ సినిమా కోసం ఆరాటపడే యువదర్శకులు, రచయితలు, నటీనటులు, నిర్మాతలు, సాంకేతిక నిపుణులు, సినీ అభిమానులకు ప్రపంచ సినిమాను పరిచయంచేసే ఉద్ధేశ్యంతో ప్రతి ఆదివారం నిర్వహిస్తున్న కార్యక్రమం సండే సినిమా (ఎ విండో టూ వరల్డ్ సినిమా). ప్రతి ఆదివారం సాయంత్రం 5 గంటలకు ప్రపంచ సినిమాల ప్రదర్శనతో పాటు వర్ధమాన సినీ కళాకారులకు ప్రపంచ స్థాయి సినిమాని పరిచయం చేసి, ప్రపంచ స్థాయి సినిమా నిర్మాణ విలువలు, విశేషాలు, మెళకువలను తెలియజేసేందుకు వివిధ రకాల వర్క్‌షాప్‌లను కూడా నిర్వహిస్తున్నారు.
ఫెంటాస్టిక్ ఫైవ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఇంటర్నేషనల్‌
సినిమారంగం లోకి రావాలనుకుంటున్న యువతకు అంతర్జాతీయ సినిమాను పరిచయంచేయడంతోపాటు ఆ సినిమాల్లోని థీమ్, టెక్నిక్, టేకింగ్‌ల గురించి సరైన అవగాహనకోసం శాఖ ఏర్పాటుచేసిన కార్యక్రమం ఫెంటాస్టిక్ ఫైవ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్ ఇంటర్నేషనల్‌. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వస్తున్న మార్పులను తెలుసుకోవడం వల్ల మన తెలంగాణ సినిమా రాబోయే కాలంలో ఎలా వుండాలో తెలుసుకోవడానికి ఈ ఫెస్టివల్ ఓ కేస్ స్టడీగా ఉంటుంది. గతంలో ఈ చిత్రోత్సవంలో ఇరాన్ చిత్రాలను, జర్మనీ చిత్రాలను, వివిధ భాషల్లో వచ్చిన దేవదాసు చిత్రాలను, ఫ్రెంచ్ చిత్రాలను, కొరియన్ చిత్రాలను, మృణాళ్ సేన్ ఫిలిం ఫెస్టివల్, గిరీష్ కర్నాడ్, పైడి జైరాజ్, జర్మన్ బాలల చిత్రాలను ప్రదర్శించారు.
స్కోచ్‌ గోల్డెన్‌ అవార్డు - ఆర్డర్‌ ఆఫ్‌ మెరిట్‌ పురస్కారం
తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని అన్ని కళలకు చెందిన ఆన్లైన్ ద్వారా కళాకారులకు గుర్తింపుకార్డులను అందిచడంతోపాటూ, వారికి సంబంధించిన డేటాబేసును తయారుచేయడంకోసం శాఖ ఒక యాప్‌, మరో సాఫ్ట్‌వేర్‌ను డెవలప్‌ చేసింది. దేశంలోనే తొలిసారిగా రూపొందించిన ఈ విధానంకు ఇన్నోవేటివ్‌ విభాగంలో ప్రతిష్ఠాత్మక స్కోచ్‌ గోల్డెన్‌ అవార్డుతోపాటు ఆర్డర్‌ ఆఫ్‌ మెరిట్‌ పురస్కారం వచ్చింది.
ప్రచురణలు
తెలంగాణ భాషా సాంస్కృతిక శాఖ ప్రచురించిన పుస్తకాలు రాష్ట్రంలోని వివిధ గ్రంథాలయాలతో పాటు ఇతర రాష్ట్రాలు, దేశాలకు కూడా అందించబడుతున్నాయి. బ్రిటిష్‌ రాయల్‌ లైబ్రరీతోపాటు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న యాభై ప్రతిష్ఠాత్మక గ్రంథాలయాలకు చేరవేయబడుతున్నాయి.
తెలుగు:
హిందీ:
ఇతర వివరాలు
ఇవేకాక ప్రతి జిల్లాలో ఆడిటోరియం, కళాభారతిల నిర్మాణాలకు శ్రీకారం చుట్టింది. నేషనల్ స్కూల్ ఆఫ్ డ్రామా రీజనల్ సెంటర్‌ను హైదరాబాద్‌లో ఏర్పాటు చేయడానికి తగిన ప్రతిపాదనలను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, ఎన్‌ఎస్‌డీ ఛైర్మన్ రతన్ థియామ్‌కు అందించడం జరిగింది.
భారత వైమానిక దళం
భారతీయ వైమానిక దళం భారతదేశానికి చెందిన త్రివిధ దళాలలో అత్యంత ముఖ్యమైన సేనా విభాగము. ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 8న భారత వైమానిక దళ దినోత్సవం నిర్వహించబడుతుంది. ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ (IAF) అనేది భారత సాయుధ దళాల వైమానిక దళం. దాని సిబ్బంది మరియు విమానాల ఆస్తులు ప్రపంచంలోని వైమానిక దళాలలో మూడవ స్థానంలో ఉన్నాయి. భారత గగనతలాన్ని సురక్షితం చేయడం మరియు సాయుధ పోరాట సమయంలో వైమానిక యుద్ధాన్ని నిర్వహించడం దీని ప్రాథమిక లక్ష్యం. ఇది అధికారికంగా 8 అక్టోబర్ 1932న బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం యొక్క సహాయక వైమానిక దళంగా స్థాపించబడింది, ఇది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో భారతదేశం యొక్క విమానయాన సేవను రాయల్ అనే ఉపసర్గతో గౌరవించింది. 1947లో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ నుండి భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అనే పేరును డొమినియన్ ఆఫ్ ఇండియా పేరుతో ఉంచారు. 1950లో ప్రభుత్వం రిపబ్లిక్‌గా మారడంతో, రాయల్ అనే ఉపసర్గ తొలగించబడింది.
1950 నుండి, పొరుగున ఉన్న పాకిస్తాన్‌తో IAF నాలుగు యుద్ధాల్లో పాల్గొంది. IAF చేపట్టిన ఇతర ప్రధాన కార్యకలాపాలలో ఆపరేషన్ విజయ్, ఆపరేషన్ మేఘదూత్, ఆపరేషన్ కాక్టస్ మరియు ఆపరేషన్ పూమలై ఉన్నాయి. IAF యొక్క మిషన్ శత్రు శక్తులతో నిశ్చితార్థానికి మించి విస్తరించింది, IAF ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి పరిరక్షక కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటుంది. భారత రాష్ట్రపతి IAF యొక్క సుప్రీం కమాండర్ హోదాను కలిగి ఉంటారు. 1 జూలై 2017 నాటికి, 170,576 మంది సిబ్బంది భారత వైమానిక దళంలో సేవలో ఉన్నారు. ఎయిర్ స్టాఫ్ చీఫ్, ఎయిర్ చీఫ్ మార్షల్, ఫోర్-స్టార్ ఆఫీసర్ మరియు వైమానిక దళం యొక్క అధిక కార్యాచరణ కమాండ్‌కు బాధ్యత వహిస్తారు. IAFలో ఏ సమయంలోనైనా ఒకటి కంటే ఎక్కువ సేవలందించే ACMలు ఉండరు. మార్షల్ ఆఫ్ ది ఎయిర్ ఫోర్స్ హోదాను భారత రాష్ట్రపతి చరిత్రలో ఒక సందర్భంలో అర్జన్ సింగ్‌కు ప్రదానం చేశారు. 26 జనవరి 2002న, సింగ్ IAF యొక్క మొదటి మరియు ఇప్పటివరకు కేవలం ఐదు నక్షత్రాల ర్యాంక్ అధికారి అయ్యాడు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:భారత రక్షణ వ్యవస్థ వర్గం:భారత వాయుసేన వర్గం:దినోత్సవాలు వర్గం:భారత సైనిక బలగాలు
రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు
రాయల్ ఇండియన్ నేవీకి చెందిన భారత నావికులు 1946 ఫిబ్రవరి 18 న బొంబాయి నౌకాశ్రయంలోని స్థావరాల్లోను, నౌకలపైనా చేసిన తిరుగుబాటును రాయల్ ఇండియన్ నేవీ తిరుగుబాటు అని పిలుస్తారు. దీన్ని బాంబే తిరుగుబాటు అని కూడా అంటారు. బొంబాయిలో రాజుకున్న తిరుగుబాటు, కరాచీ నుండి కలకత్తా వరకు బ్రిటిష్ ఇండియా అంతటా వ్యాపించింది. చివరికి 78 నౌకల్లోను, తీర స్థావరాలలోనూ ఉన్న 20,000 మంది నావికులు ఈ తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నారు.
ఈ తిరుగుబాటును బ్రిటిష్ దళాలు, రాయల్ నేవీ యుద్ధ నౌకలు బలవంతంగా అణచివేసాయి. మొత్తం 8 మంది మరణించారు, 33 మంది గాయపడ్డారు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ మాత్రమే పోరాటంలో పాల్గొన్నవారికి మద్దతు ఇచ్చింది; ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ దీన్ని ఖండించాయి.
తిరుగుబాటు: సంక్షిప్త చరిత్ర
పని చేసే చోట్ల ఉన్న సాధారణ పరిస్థితులకు నిరసనగా ఫిబ్రవరి 18 న రాయల్ ఇండియన్ నేవీ రేటింగులు (నౌకాదళంలో పనిచేసే అతి తక్కువ స్థాయి నావికులు) చేసిన సమ్మెతో ఈ తిరుగుబాటు మొదలైంది. తిరుగుబాటుకు కారణమైన తక్షణ సమస్యలు జీవన పరిస్థితులు, ఆహారం. ఫిబ్రవరి 19 న సంధ్యా సమయంలో, నౌకదళ కేంద్ర సమ్మె కమిటీని ఎన్నుకున్నారు. ప్రముఖ సిగ్నల్‌మన్ లెఫ్టినెంట్ ఎంఎస్ ఖాన్, పెట్టీ ఆఫీసర్ టెలిగ్రాఫిస్ట్ మదన్ సింగ్‌లు అధ్యక్షుడు, ఉపాధ్యక్షుడుగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు. స్వాతంత్ర్య సాధన దగ్గర పడిన దశలో ఈ సమ్మె చేటు చేస్తుందని భావించిన రాజకీయ నాయకత్వం దానికి మద్దతు ఇవ్వలేదు. కానీ సామాన్య ప్రజల్లో కొంత మద్దతు లభించింది. తిరుగుబాటుదారుల మద్దతుగా బొంబాయిలో ఒకరోజు సార్వత్రిక సమ్మెతో సహా ప్రదర్శనలు చేసారు. ఈ సమ్మె ఇతర నగరాలకు వ్యాపించింది. రాయల్ ఇండియన్ వైమానిక దళం, స్థానిక పోలీసు దళాల్లోని కొందరు కూడా ఇందులో చేరారు.
భారత నావికాదళ సిబ్బంది తమను "ఇండియన్ నేషనల్ నేవీ" అని పిలవడం ప్రారంభించారు. బ్రిటిష్ అధికారులకు ఎడమచేత్తో సెల్యూట్ చెయ్యడం మొదలుపెట్టారు. కొన్ని చోట్ల, బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలోని ఎన్‌సిఓలు బ్రిటిష్ ఉన్నతాధికారుల ఆదేశాలను విస్మరించి, ధిక్కరించారు. మద్రాస్, పూనా (ఇప్పుడు పూణే ) లో, బ్రిటిష్ దండులు భారత సైన్యం యొక్క శ్రేణులలో కొంత అశాంతిని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. కరాచీ నుండి కలకత్తా వరకు విస్తృతంగా అల్లర్లు జరిగాయి. తిరుగుబాటు చేసే ఓడలు మూడు జెండాలను - కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) - ఒక్కటిగా కట్టి ఎగరవేసాయి. తిరుగుబాటుదారులలో ఐక్యతను సూచిస్తూ, మతపరమైన విభేదాలను తగ్గిస్తూ ఇలా చేసారు.
సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి కాంగ్రెసు, వల్లబ్ భాయ్ పటేల్ను బొంబాయికి పంపింది. నావల్ సెంట్రల్ స్ట్రైక్ కమిటీ (ఎన్‌సిఎస్‌సి) అధ్యక్షుడు ఎంఎస్ ఖాన్‌కు, పటేల్‌కూ చర్చలు జరిగాక, ఈ తిరుగుబాటును విరమించుకున్నారు. సమ్మెను ముగించాలని పటేల్ పిలుపునిచ్చాడు. తరువాత ముస్లిం లీగ్ తరపున మొహమ్మద్ అలీ జిన్నా కలకత్తాలో జారీ చేసిన ఒక ప్రకటన ద్వారా దీన్నే ప్రతిధ్వనించాడు. ఈ గణనీయమైన ఒత్తిళ్లకు సమ్మె చేసేవారు తలొగ్గారు. అరెస్టులు జరిగాయి. కోర్టు మార్షళ్ళు జరిగాయి. 476 మంది నావికులను రాయల్ ఇండియన్ నేవీ నుండి తొలగించారు. తొలగించబడిన వారిలో ఎవరినీ కూడా స్వాతంత్ర్యం తరువాత భారత, పాకిస్తాన్ నావికాదళాలలో తిరిగి నియమించలేదు.
తిరుగుబాటు ఘటనలు
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం కారణంగా రాయల్ ఇండియన్ నేవీ (RIN) ని వేగంగా విస్తరించారు. 1945 లో దాని పరిమాణం, 1939 నాటి కంటే 10 రెట్లు పెద్దది. యుద్ధం కారణంగా, సైన్యం నియామకం ఇకపై యోధ జాతులకే పరిమితం కానందున, వివిధ ఇతర సామాజిక వర్గాలకు చెందిన వారిని నియమించారు. 1942, 1945 మధ్య, నాజీ జర్మనీకి వ్యతిరేకంగా యుద్ధ ప్రయత్నాల కోసం భారతీయులను ముఖ్యంగా కమ్యూనిస్ట్ కార్యకర్తలను బ్రిటిష్ భారత సైన్యంలోకి, నౌకాదళం లోకీ భారీగా నియమించడంలో సిపిఐ నాయకులు సహాయం చేశారు. అయితే యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత, కొత్తగా నియమించబడిన సైనికులు బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా మారారు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత, "చక్రవర్తికి వ్యతిరేకంగా యుద్ధం" చేసినందుకు ఇండియన్ నేషనల్ ఆర్మీకి (ఐఎన్ఎ) చెందిన జనరల్ షా నవాజ్ ఖాన్, కల్నల్ ప్రేమ్ సహగల్, కల్నల్ గుర్బక్ష్ సింగ్ ధిల్లాన్ అనే ముగ్గురు అధికారులను ఢిల్లీలోని ఎర్రకోట వద్ద విచారించారు. ఈ విచారణలో ముద్దాయిలు ముగ్గురినీ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, భూలాభాయ్ దేశాయ్ తదితరులు సమర్థించారు. ఈ విచారణలు ప్రజల్లో నిరసనలు, అసంతృప్తిని రగిలించాయి. ప్రజలు ఈ ముగ్గురినీ తమ దేశం కోసం పోరాడిన విప్లవకారులుగా చూశారు. 1946 జనవరి లో, భారతదేశంలో ఉన్న బ్రిటిష్ వైమానికులు 1946 నాటి రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ తిరుగుబాటులో పాల్గొన్నారు. ప్రధానంగా వారిని వెనక్కి బ్రిటన్ పంపించడంణ్లో జరుగుతున్న జాప్యం పైన, కొన్ని సందర్భాల్లో బ్రిటిష్ పాలనకు మద్దతుగా వాడటాన్ని వ్యతిరేకిస్తూనూ వారు ఈ తిరుగుబాటుకు పాల్పడ్డారు. ఆ సమయంలో వైస్రాయ్, లార్డ్ వేవెల్, బ్రిటిష్ వైమానికుల చర్యలే రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్, రాయల్ ఇండియన్ నేవీ సినికుల తిరుగుబాట్లను ప్రేరేపించాయని పేర్కొన్నాడు, "రాయల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ చేసిన తిరుగుబాటే ఉదాహరణగా నిలిచింది - నిజానికి అదొక తిరుగుబాటే అయినా వాళ్ళు శిక్ష తప్పించుకున్నారు - ప్రస్తుత పరిస్థితిలో దానికి కొంత బాధ్యత ఉంది. " 1946 ఫిబ్రవరి 18 న రాయల్ ఇండియన్ నేవీ రేటింగులు ఈ తిరుగుబాటును మొదలు పెట్టారు. రేటింగుల పట్ల చూపిస్తున్న వ్యవహారం ముఖ్యంగా సౌకర్యాలు లేకపోవడంపై ప్రతిచర్యే ఈ తిరుగుబాటు 1946 జనవరి 16 న, ఫోర్ట్ ముంబై, మింట్ రోడ్‌లోని కాజిల్ బ్యారక్స్ వద్దకు వివిధ శాఖలకు చెందిన 67 గురు రేటింగులు చేరుకున్నారు. సాయంత్రం 4:00 గంటలకు బొంబాయి శివారు ప్రాంతమైన థానే వద్ద ఉన్న ప్రాథమిక శిక్షణా సంస్థ హెచ్‌ఎంఐఎస్ అక్బర్ నుండి ఈ బృందం వచ్చింది. వారిలో ఒకరు, సయ్యద్ మక్సూద్ బొఖారీ, విధుల్లో ఉన్న అధికారి వద్దకు వెళ్లి శిక్షణా సంస్థలో గాలీ (వంటగది) సిబ్బందికి సంబంధించిన సమస్యల గురించి తెలియజేశారు.
ఆ రోజు సాయంత్రం నావికులు, తమకు ప్రామాణికమైన నాణ్యత లేని ఆహారాన్ని ఇచ్చారని ఆరోపించారు. కేవలం 17 రేటింగులు మాత్రమే భోజనం చేసారు. మిగతా వారు బహిరంగ ధిక్కారం చూపిస్తూ తినడానికి ఒడ్డుకు వెళ్ళారు. రేటింగుల పట్ల ఇటువంటి నిర్లక్ష్య చర్యలు ఎప్పటి నుండో జరుగుతున్నాయని, అక్కడ ఉన్న సీనియర్ అధికారులకు చెప్పిన ఎవరూ పట్టించుకునేవారు కాదనీ తెలిసింది. వారిలో అసంతృప్తి పెరగడానికి ఇది కచ్చితంగా ఒక కారణం. ఒడ్దున ఉన్న కార్యాలయం, హెచ్ఎంఐఎస్ తల్వార్ లోని కమ్యూనికేషన్ బ్రాంచ్ లోని రేటింగులకు (సమాజంలోని ఉన్నత వర్గాలకు చెందినవారు ఇక్కడ ఉంటూంటారు) అధికారుల పట్ల తిరస్కార భావం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. వారు కూడా తమ సౌకర్యాల పట్ల ఫిర్యాదు చేసారు గానీ ఫలితమేమీ లేదు. సుభాస్ చంద్రబోస్కు చెందిన ఐండియన్ నేషనల్ ఆర్మీ సైనికులపై చేపట్టిన విచారణలు, "నేతాజీ" కథలు, అలాగే ఇంఫాల్ ముట్టడి సమయంలో, బర్మాలో ఐఎన్ఎ పోరాటాల కథలు ఆ సమయంలో ప్రజల దృష్టిలో పడ్డాయి. ఈ కథలు వైర్‌లెస్ సెట్లు, మీడియా ద్వారా నావికుల దాకా చేరి, వారిలో అసంతృప్తిని కలిగించాయి. చివరికి సమ్మె చేయడానికి ప్రేరేపించాయి. కరాచీలో, మనోరా ద్వీపానికి దూరంగా ఉన్న రాయల్ ఇండియన్ నేవీ షిప్, హెచ్ఎంఐఎస్ హిందుస్తాన్లో తిరుగుబాటు జరిగింది. ఓడను, అలాగే తీర స్థావరాలను తిరుగుబాటుదారులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తరువాత, ఇది HMIS బహదూర్కు వ్యాపించింది. ఎంఎస్ ఖాన్, మదన్ సింగ్ నేతృత్వంలో 1946 ఫిబ్రవరి 19 న నావికా సమ్మె కేంద్ర కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు. మరుసటి రోజు, బొంబాయిలోని కాజిల్, ఫోర్ట్ బ్యారక్స్ నుండి వచ్చిన రేటింగులు, తిరుగుబాటులో చేరారు. ఆ సమయంలో HMIS తల్వార్ లోని రేటింగులపై కాల్పులు జరిగాయని పుకార్లు (అవాస్తవాలే) వ్యాపించాయి.
రేటింగులు వారి పోస్టులను వదిలి, సుంబాస్ చంద్రబోస్, లెనిన్ చిత్రాలను కలిగి ఉన్న జెండాలను ఊపుతూ లారీలలో బొంబాయిలో తిరిగారు. సమ్మెను వ్యతిరేకించి, బ్రిటిష్ వారి పక్షాన నిలిచిన అనేక మంది భారత నావికాదళ అధికారులను రేటింగులు ఓడల నుండి తోసేశారు. త్వరలోనే, బొంబాయి, కరాచీ, కొచ్చిన్, విశ్శాఖపట్నాల నుండి వేలాది అసంతృప్త రేటింగులు తిరుగుబాటుదారులతో చేరారు. హెచ్‌ఎంఐఎస్ తల్వార్‌లో అందుబాటులో ఉన్న వైర్‌లెస్ కమ్యూనికేషన్ సెట్ల ద్వారా వివిధ తిరుగుబాటుల మధ్య కమ్యూనికేషన్ నిర్వహించారు. ఆవిధంగా, మొత్తం తిరుగుబాటును సమన్వయం చేసారు. నావల్ రేటింగుల సమ్మె త్వరలో తీవ్రమైన రూపు తీసుకుంది. బొంబాయిలోని స్లోప్స్, మైన్ స్వీపర్లు, తీర స్థావరాల నుండి వందలాది మంది స్ట్రైకర్లు VT కి సమీపంలో ఉన్న హార్న్‌బై రోడ్ వెంట రెండు గంటల పాటు ప్రదర్శన జరిపారు. (ఇప్పుడు CST సమీపంలో చాలా బిజీగా ఉండే DN రోడ్). రక్షణ దళాల్లోని బ్రిటిష్ సిబ్బందిని సుత్తి, క్రౌబార్లు, హాకీ కర్రలతో దాడి చేసారు. ఓడలపై ఎగరేసే బ్రిటను జెండాలను దించేసారు.
ఫ్లోరా ఫౌంటెన్‌లో, మెయిల్‌ను తీసుకెళ్ళే వాహనాలను ఆపి, మెయిల్‌ను కాల్చేసారు. కార్లు, బగ్గీల్లో వెళుతున్న బ్రిటిషు పురుషులు మహిళలను దింపేసి, వాళ్ళ చేత "జై హింద్" అని నినాదాలు చేయించారు. తాజ్ మహల్ హోటల్, యాట్ క్లబ్, ఇతర భవనాలలో ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు తుపాకీలను ఎక్కుపెట్టారు. తిరుగుబాటు ప్రారంభమైన తరువాత, తిరుగుబాటుదారులు చేసిన మొదటి పని, బిసి దత్ (జనరల్ ఆచిన్లెక్ సందర్శనకు వచ్చినపుడు ఇతడు అరెస్టయ్యాడు) ను విడిపించడం. ఆ తరువాత వారు బుచర్ ద్వీపాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు (ఇక్కడ బాంబే ప్రెసిడెన్సీ కోసం ఉద్దేశించిన మందుగుండు సామగ్రి మొత్తం నిల్వ చేసేవారు).
మెరైన్ డ్రైవ్, అంధేరి శిబిరాలకు చెందిన 1,000 మంది RIAF సైనికులు కూడా సానుభూతితో తిరుగుబాటులో చేరారు.
త్వరలోనే సమ్మె భారతదేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. కలకత్తా, మద్రాస్, కరాచీ, విశాఖల్లోని రేటింగులు కూడా "బొంబాయి కోసం సమ్మె", "11,000 మంది ఐఎన్‌ఎ ఖైదీలను విడుదల చేయాలి", " జై హింద్ " వంటి నినాదాలతో సమ్మెకు దిగాయి.
ఫిబ్రవరి 19 న, చాలా నౌకలు, స్థావరాలపై రేటింగులు త్రివర్ణాన్ని ఎగురవేశారు. ఫిబ్రవరి 20 నాటికి, మూడవ రోజు, సాయుధ బ్రిటిష్ డిస్ట్రాయర్లు గేట్వే ఆఫ్ ఇండియా వద్ద నిలబడ్డాయి. RIN తిరుగుబాటు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి తీవ్రమైన సంక్షోభంగా మారింది. అప్రమత్తమైన బ్రిటిష్ ప్రధాన మంత్రి క్లెమెంట్ అట్లీ, తిరుగుబాటును అణిచివేసేందుకు రాయల్ నేవీని ఆదేశించాడు. RIN ను ఆదేశించే ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ అడ్మిరల్ జెహెచ్ గాడ్ఫ్రే "లొంగిపోండి లేదా నశించండి" అనే తన ఆదేశాన్ని ప్రసారం చేశాడు. ఆ సమయానికి ఈ ఉద్యమం, దేశభక్తి ఉత్సాహంతో దేశాన్ని కదిలించింది, రాజకీయ మలుపు తీసుకుంది.
నావికాదళ రేటింగులు సమ్మె కమిటీ కొంత గందరగోళంగా, HMIS కుమావున్ బొంబాయి నౌకాశ్రయాన్ని విడిచిపెట్టాలని నిర్ణయించింది. HMIS కతియవార్ అప్పటికే అరేబియా సముద్రంలో తిరుగుబాటు చేసిన రేటింగుల నియంత్రణలో ఉంది. సుమారు 10:30 గంటలకు హఠాత్తుగా కుమావున్ ఒడ్డు తాడులను వదిలేసారు. ఓడల గ్యాంగ్ వేను తొలగించలేదు కూడా. అధికారులు బయటి బ్రేక్ వాటర్ జెట్టీపై శాంతిభద్రతల పరిస్థితి గురించి చర్చిస్తున్నారు. అయితే, రెండు గంటల్లోనే సమ్మెదారుల కంట్రోల్ రూమ్ నుండి తాజా సూచనలు వచ్చాయి. ఓడ తిరిగి అదే బెర్త్‌కు చేరుకుంది.
పరిస్థితి వేగంగా మారుతోంది. ఆస్ట్రేలియా కెనడా సాయుధ బెటాలియన్లను లయన్ గేట్, గన్ గేట్ ల బయట మోహరించి ఉంచినట్లు, చాలా ఓడలు లంగరేసి ఉన్న ఉన్న డాక్ యార్డును చుట్టుముడతారనీ పుకార్లు వ్యాపించాయి. అయితే, ఈ సమయానికి, ఓడలు స్థావరాల లోని ఆయుధాలన్నిటినీ రేటింగులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. సిలోన్ (శ్రీలంక) లోని ట్రింకోమలీ నుండి వచ్చిన బ్రిటిష్ డిస్ట్రాయర్లను అడ్డుకోవటానికి అందుబాటులో ఉన్న ఓడ యొక్క గుమాస్తాలు, క్లీనర్లు, వంటవారు, వైర్‌లెస్ ఆపరేటర్లూ అందుబాటులో ఉన్న ఆయుధాలతో సిద్ధమయ్యారు.
తాజా భావోద్వేగాలతో మూడవ రోజు తెల్లవారింది. బాంబే, ఆర్‌ఐఎన్, ఫ్లాగ్ ఆఫీసర్ అడ్మిరల్ ఆర్థర్ రులియన్ రాట్రే, నల్ల జెండాలను ఊపి, బేషరతుగా లొంగిపోవాలని రేటింగులు‌ను ఆదేశించాడు. రాయల్ వైమానిక దళానికి చెందిన బాంబర్‌ల స్క్వాడ్రన్‌ బాంబే నౌకాశ్రయం మీదుగా బల ప్రదర్శన చేస్తూ ఎగిరింది.
కరాచీలో, భారతీయ నావికులకు వ్యతిరేకంగా భారత సైనికులనే ఉపయోగించడం సైనికుల స్థైర్యం, క్రమశిక్షణలపై ఒత్తిడి కలుగుతుందని గ్రహించి, బ్లాక్ వాచ్ యొక్క 2 వ బెటాలియన్‌ను పిలిపించారు. మనోరా ద్వీపంలో తిరుగుబాటును ఎదుర్కోవడమే వారి మొదటి ప్రాధాన్యత. వారు హిందూస్తాన్ ఓడ ఎక్కడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు ఓడను పట్టుకుని తమ అదుపులో పెట్టుకున్న రేటింగులు కాల్పులు జరిపారు. తీరస్థ సంస్థలైన హెచ్ఎంఐఎస్ బహదూర్, చమక్, హిమాలయాలను స్వాధీనం చేసుకున్న భారత నావికా రేటింగులు నుండి, ద్వీపంలోని రాయల్ నావల్ యాంటీ-ఎయిర్క్రాఫ్ట్ స్కూల్ నుండి ప్రతిఘటన వస్తుందని ఆశించి, అర్ధరాత్రి, 2 వ బెటాలియన్ మనోరాకు వెళ్లాలని ఆదేశించారు. బెటాలియన్‌ను లాంచీలు, ల్యాండింగ్ క్రాఫ్ట్‌లలో నిశ్శబ్దంగా చేరవేసారు. ముందుగా దాటినది D కంపెనీ. వారు వెంటనే ద్వీపం యొక్క దక్షిణ చివర ఉన్న చమక్ వరకు వెళ్లారు. బెటాలియన్ యొక్క మిగిలిన భాగం ద్వీపపు దక్షిణ కొసన ఉంది. ఉదయాని కల్లా, బ్రిటిష్ సైనికులు ఈ ద్వీపాన్ని స్వాధీనపరచు కున్నారు.
హిందూస్థాన్‌తో ఘర్షణ
4-అంగుళాల తుపాకులు కలిగి ఉన్న డిస్ట్రాయర్, హిందుస్తాన్. దానిలో ఉన్న భారత నావికాదళ రేటింగులను ఎదుర్కోవాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఉదయం సమయంలో రాయల్ ఆర్టిలరీ సి. ట్రూప్ నుండి మూడు తుపాకులు (క్యాలిబర్ తెలియదు) ఈ ద్వీపానికి వచ్చాయి. రాయల్ ఆర్టిలరీ బ్యాటరీని హిందుస్తాన్ నుండి పాయింట్ బ్లాంక్ పరిధిలో డాక్ వైపున ఉంచారు. హిందూస్తాన్లో ఉన్న తిరుగుబాటుదారులకు అల్టిమేటం ఇచ్చారు:10:30 కల్లా వారు ఓడను ఆయుధాలను విసర్జించి, ఓడను విడిచిపెట్టకపోతే పర్యవసానాలను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. గడువు వచ్చింది, గడిచింది. ఓడ నుండి ఏ సందేశమూ లేదు. ఏ కదలికా లేదు.
10:33 కి కాల్పులు జరపాలని ఆదేశాలు ఇచ్చారు. గన్నర్ల మొదటి రౌండ్ గురి సరిగ్గానే ఉంది. హిందూస్తాన్ బోర్డులో భారత నావికాదళ రేటింగులు ఎదురు కాల్పులు మొదలు పెట్టారు. అనేక షెల్‌లు రాయల్ ఆర్టిలరీ తుపాకులను రాసుకుంటు వెళ్ళాయి. భారతీయ రేటింగులు కాల్చిన షెల్స్‌లో ఎక్కువ భాగం ప్రమాదమేమీ కలిగించకుండా పోయి కరాచీపైనే పడిపోయాయి. వారు సిద్ధంగా లేరు కాబట్టి ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదు. అయితే, తిరుగుబాటుదారులు నిలబడలేకపోయారు. 10:51 కల్లా తెల్ల జెండా ఎత్తేసారు. దెబ్బతిన్నవారినీ, మిగిలిన తిరుగుబాటు సిబ్బందినీ తొలగించడానికి బ్రిటిష్ నావికాదళ సిబ్బంది ఓడలో ఎక్కారు. హిందూస్తాన్ యొక్క సూపర్ స్ట్రక్చర్కు విస్తృతమైన నష్టం జరిగింది. భారత నావికులలో చాలా మందికి గాయాలయ్యాయి.
హెచ్‌ఎంఐఎస్ బహదూర్ ఇంకా తిరుగుబాటుదారుల నియంత్రణలోనే ఉంది. తిరుగుబాటును ఆపాలని ప్రయత్నించిన లేదా వాదించిన పలువురు భారతీయ నావికాదళ అధికారులను రేటింగులు ఓడ నుండి విసిరేసారు. బహదూర్‌ను ముట్టడించాలని, ఆపై మనోరా ద్వీపంలోని తీరస్థ కార్యాలయాలను ముట్టడించాలనీ 2 వ బెటాలియన్‌ను ఆదేశించారు. సాయంత్రానికల్లా AA పాఠశాల, చమాక్ లు D కంపెనీ ఆధీనంలో ఉన్నాయి. B కంపెనీ హిమాలయను అదుపు లోకి తీసుకుంది. మిగతా బెటాలియన్ బహదూర్ను స్వాధీనం చేసుకుంది. కరాచీలో తిరుగుబాటును అణిచివేసారు.
బొంబాయిలో, పాత ఓడలో అమర్చిన 25-పౌండ్ల తుపాకీ సిబ్బంది రోజు చివరిలో కాజిల్ బ్యారక్‌ల వైపు వరుసబెట్టి కాల్పులు జరిపింది. పటేల్ చర్చల్లో నిమగ్నమై ఉన్నాడు. అతడిచ్చిన హామీల వల్ల పరిస్థితి గణనీయంగా మెరుగుపడింది. అయితే, తిరుగుబాటు ఊపందుకుని దానంతట అదే ఉద్యమంగా వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతోందని స్పష్టమైంది. ఈ సమయానికి, ట్రింకోమలీ నుండి బ్రిటిష్ డిస్ట్రాయర్లు గేట్వే ఆఫ్ ఇండియాకు సమీపంలో నిలిపి ఉంచారు. పరిస్థితి యొక్క తీవ్రమైన సున్నితత్వాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని చర్చలు వేగంగా జరిగాయి. నాల్గవ రోజు సమ్మె చేసిన వారి డిమాండ్లు చాలావరకు సూత్రప్రాయంగా అంగీకరించబడ్డాయి.
రేటింగుల వంటగదిలో వడ్డించే ఆహార నాణ్యతను, వారి జీవన పరిస్థితులనూ మెరుగుపరచడానికి తక్షణ చర్యలు తీసుకున్నారు. భారత జాతీయ సైన్యానికి చెందిన ఖైదీలందరినీ విడుదల చేయడానికి అనుకూలంగా `పరిశీలిస్తామని జాతీయ నాయకులు హామీ ఇచ్చారు.
ప్రాణనష్టం, తొలగింపులు
ఈ తిరుగుబాటు నుండి సంభవించిన మొత్తం మరణాలు -ఏడుగురు RIN నావికులు, ఒక అధికారి.. ముప్పై మూడు RIN సిబ్బంది, బ్రిటిష్ సైనికులు గాయపడ్డారు. తిరుగుబాటు ఫలితంగా మొత్తం 476 మంది నావికులను RIN నుండి పంపించేసారు.
హెచ్‌ఎంఐఎస్ తల్వార్‌లోని చాలా మంది నావికులకు కమ్యూనిస్టుల మద్దతు ఉన్నట్లు తెలిసింది. హెచ్‌ఎంఐఎస్ న్యూ ఢిల్లీలో అరెస్టయిన 38 మంది నావికులపై జరిపిన అన్వేషణలో 15 మంది సిపిఐ సాహిత్యానికి చందాదారులని గుర్తించారు. ఈ తిరుగుబాటు, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా మొదలుపెట్ట నప్పటికీ, దాని సాహిత్యంతో ప్రేరణ పొందిందని బ్రిటిష్ వారికి తరువాత తెలిసింది.
మద్దతు లేకపోవడం
ఆ సమయంలో మూడవ అతిపెద్ద రాజకీయ శక్తి అయిన కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, నావికాదళ రేటింగులకు పూర్తి మద్దతునిచ్చి, కార్మికులను తమకు మద్దతుగా సమీకరించింది. బ్రిటిష్ పాలనను చర్చల ద్వారా కాకుండా విప్లవం ద్వారా అంతం చేయాలని ఆశించింది. బ్రిటిష్ ఇండియా యొక్క రెండు ప్రధాన పార్టీలు, కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్‌లు రేటింగులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి నిరాకరించాయి. సామూహిక తిరుగుబాటు యొక్క వర్గభావన వారిని భయపెట్టింది. రేటింగులను లొంగిపొమ్మని కోరారు. మత విభజన యొక్క ఇద్దరు ప్రతినిధుల ముఖాలు అయిన పటేల్, జిన్నాలు ఈ అంశంపై ఏకమయ్యారు. గాంధీ కూడా 'తిరుగుబాటుదారులను' ఖండించాడు. ఫిబ్రవరి 22 న సాధారణ సమ్మెకు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ పిలుపునిచ్చింది. దానికి అపూర్వమైన ప్రతిస్పందన లభించింది. కలకత్తా, కరాచీ, మద్రాసుల్లో లక్ష మందికి పైగా విద్యార్థులు, కార్మికులు వీధుల్లోకి వచ్చారు. ఎర్ర జెండాలు మోస్తున్న కార్మికులు, విద్యార్థులు నినాదాలు చేస్తూ వీధుల్లో కవాతు చేశారు. 'రేటింగుల డిమాండ్లను అంగీకరించండి', 'బ్రిటిష్ పోలీస్ జులుం నశించాలి' అంటూ నినదించారు. లొంగిపోయిన తరువాత, రేటింగులు కోర్ట్ మార్షళ్ళు, జైలు శిక్షలు, వేధింపులనూ ఎదుర్కొన్నారు. 1947 తరువాత కూడా, స్వతంత్ర భారత, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వాలు వారిని తిరిగి తీసుకోవడానికి గాని, పరిహారం ఇవ్వడానికి గానీ నిరాకరించాయి. వారికి మద్దతు ఇచ్చిన ఏకైక నాయకురాలు కాంగ్రెస్‌కు చెందిన అరుణా అసఫ్ అలీ. అనేక విషయాలపై కాంగ్రెస్ పార్టీ పురోగతిపై నిరాశ చెందిన అరుణ అసఫ్ అలీ 1950 ల ప్రారంభంలో కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (సిపిఐ) లో చేరింది.
ఇప్పటికీ తిరుగుబాటు గురించి ప్రస్తావించే ఏకైక ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలు కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా, కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా (మార్క్సిస్ట్) లు. కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ సాహిత్యం RIN తిరుగుబాటును భారతదేశ విభజనను నిరోధించే శక్తిని కలిగి ఉన్న ఒక స్వయంచాలక జాతీయవాద తిరుగుబాటుగా చిత్రీకరిస్తుంది. జాతీయవాద ఉద్యమ నాయకులు ఈ తిరుగుబాటు నాయకులను మోసగించారని కూడా చెబుతుంది.
ఇటీవల, RIN తిరుగుబాటుకు నావల్ తిరుగుబాటు అని పేరు మార్చారు. భారత స్వాతంత్ర్యంలో వారు పోషించిన పాత్రకు గాను తిరుగుబాటుదారులను సత్కరించారు. ముంబైలో విశాలమైన తాజ్ వెల్లింగ్‌డన్ మ్యూస్‌కు ఎదురుగా ఉన్న విగ్రహంతో పాటు, ఇద్దరు ప్రముఖ తిరుగుబాటుదారులు, మదన్ సింగ్, బిసి దత్ ల పేర్లను భారత నావికాదళ ఓడలకు పెట్టారు.
తిరుగుబాటు వారసత్వం, ప్రభావం
భారతీయ చరిత్రకారులు తిరుగుబాటును బ్రిటిష్ రాజ్కు, వలస పాలనకూ వ్యతిరేకంగా చేసిన తిరుగుబాటుగా చూశారు. సైన్యంలో ఇంతటి అశాంతి లేదని బ్రిటిష్ పండితులు అంటారు. నేవీలోని అంతర్గత పరిస్థితులే దీనికి కేంద్రంగా ఉన్నాయని తేల్చారు. నాయకత్వం పేలవంగా ఉంది. వారి సేవ యొక్క చట్టబద్ధతపై ఎటువంటి నమ్మకాన్ని కలిగించలేకపోయారు. ఇంకా, అధికారులకు (తరచుగా బ్రిటీష్), చిన్న అధికారులకు (ఎక్కువగా పంజాబీ ముస్లింలు), జూనియర్ రేటింగులకూ (ఎక్కువగా హిందూ) మధ్య ఉద్రిక్తతలు ఉండేవి. అలాగే యుద్ధకాల సేవ నుండి చాలా నెమ్మదిగా విడుదల చేసినందుకు కోపం కూడా ఉండేది.
నెమ్మదిగా జరుగుతున్న డీమొబిలైజేషనుపైనే ఫిర్యాదులున్నాయి. బ్రిటీష్ యూనిట్లు తిరుగుబాటుకు దగ్గర్లో ఉన్నాయి. భారతీయ యూనిట్లు దీనిని అనుసరిస్తాయని భయపడింది. 1946 మార్చి 25 న విడుదల చేసిన వారపు ఇంటెలిజెన్స్ సారాంశం భారత సైన్యం, నేవీ, వైమానిక దళం యూనిట్లు ఇకపై నమ్మదగినవి కాదనీ, ఆర్మీకి సంబంధించి, "స్థిరత్వం గురించి రోజువారీ అంచనాలు మాత్రమే చేయగలం" అనీ అంగీకరించింది. ఈ విధంగా పరిస్థితిని " పాయింట్ ఆఫ్ నో రిటర్న్ "గా పరిగణించారు.
1948 లో బ్రిటిష్ వారు 1946 ఇండియన్ నావల్ తిరుగుబాటును "బ్రిటిష్ కిరీటానికి వ్యతిరేకంగా మధ్యప్రాచ్యం నుండి దూర ప్రాచ్యం వరకు జరిగిన పెద్ద కమ్యూనిస్ట్ కుట్ర"గా ముద్రవేశారు.
అయితే, తిరుగుబాటు కొనసాగితే భారతదేశ అంతర్గత రాజకీయాలకు ఎలాంటి చిక్కులు ఉండేవి అనే ప్రశ్న చాలా ముఖ్యమైనది. భారతీయ జాతీయవాద నాయకులు, ముఖ్యంగా గాంధీ, కాంగ్రెస్ నాయకత్వం, ఈ తిరుగుబాటు వలన చర్చల ద్వారా స్వాతంత్ర్యానికి రాజ్యాంగ పరిష్కారం సాధించాలనే వ్యూహం బెడిసి కొడుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
జన సంస్కృతిలో
ఈ తిరుగుబాటును బెంగాల్ లోని మార్క్సిస్ట్ సాంస్కృతిక కార్యకర్తలు అభిమానించారు. ఇండియన్ పీపుల్స్ థియేటర్ అసోసియేషన్ (ఐపిటిఎ) తరపున సలీల్ చౌదరి 1946 లో ఒక విప్లవ గేయం రాశాడు. తరువాత, ఐపిటిఎ యొక్క మరొక అనుభవజ్ఞుడైన హేమంగా బిస్వాస్ స్మారక నివాళి అర్పించారు. ఈ సంఘటన ఆధారంగా బెంగాలీ నాటకం, రాడికల్ నాటక రచయిత ఉత్పల్ దత్ రాసిన కల్లోల్ ఒక ముఖ్యమైన రాజ్య వ్యతిరేక ప్రకటనగా మారింది. దీన్ని 1965 లో మొదటిసారి కలకత్తాలో ప్రదర్శించారు. ఇది ప్రదర్శించబడుతున్న మినర్వా థియేటర్‌కు పెద్ద యెత్తున ప్రజలు వచ్చారు; త్వరలోనే దీనిని పశ్చిమ బెంగాల్ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం నిషేధించింది. రచయిత చాలా నెలలు జైలు శిక్ష అనుభవించాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారత నావికా దళం వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశంలో తిరుగుబాట్లు
స్వప్నసుందరి రావు
స్వప్నసుందరి భారతీయ నర్తకి. ఆమె ప్రధానంగా కూచిపూడి, భరత నాట్యం నృత్యకారిణి, నృత్య దర్శకురాలు. ఆమె గాయకురాలు కూడా.
2003లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెను పద్మభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది. అలాగే సాహిత్య కళా పరిషత్, సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత. ఆమె వీటితో పాటుగా అనేక పురస్కారాలు అందుకుంది. ఆమె ఆల్బమ్ జన్మభూమి మేరీ ప్యారీ మంచి ఆదరణ పొందింది. ఆమె ది వరల్డ్ ఆఫ్ కూచిపూడి డ్యాన్స్, ట్రేసింగ్ ది రూట్స్ ఆఫ్ ది క్లాసికల్ డ్యాన్స్ వంటి పుస్తకాలు రాసింది. ఆమె ఢిల్లీలోని కూచిపూడి డ్యాన్స్ సెంటర్ వ్యవస్థాపకురాలు, దర్శకురాలు కూడా.
బాల్యం
చెన్నైలో జన్మించిన ఆమె ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని తెనాలి, కాకినాడ లతో పాటు ఢిల్లీలో నివసించింది. ఆమె తెలుగు సినిమా ప్రముఖ గాయని వక్కలంక సరళ కూతురు.
కెరీర్
ఈమె కూచిపూడి నాట్యాన్ని పసుమర్తి సీతారామయ్య, వెంపటి చినసత్యంల వద్ద అభ్యసించింది. భరతనాట్యాన్ని కె.ఎన్.దక్షిణామూర్తి, అడయార్ కె.లక్ష్మణ్, బి.కళ్యాణ సుందరంల పర్యవేక్షణలో నేర్చుకుంది. కళానిధి నారాయణన్ వద్ద అభినయంలో ప్రత్యేక శిక్షణను తీసుకున్నది.
ఈమెకు నాట్యంతో పాటుగా కర్ణాటక సంగీతంలో కూడా గొప్ప పరిజ్ఞానం ఉంది. ఈమె టి.ముక్త వద్ద పదములను ఆలపించడంలో ప్రత్యేక శిక్షణను పొందింది. ఈ శిక్షణ ఈమెకు సంప్రదాయ పదాలకు నృత్యం చేయడంలో ఉపయోగపడింది.
ఈమె ఆలయ సంప్రదాయ నృత్య రీతులపై ఎంతో శ్రమకోర్చి పరిశోధనలు చేసింది. మరుగుపడిన "విలాసినీ నృత్యా"న్ని వెలికితీసి పునరుద్ధరించి మద్దుల లక్ష్మీనారాయణ సహకారంతో దానికి ఒక గుర్తింపును తెచ్చిపెట్టింది.
వ్యక్తిగతం
ఆమె సోదరి వక్కలంక పద్మ 1979లో విడుదలైన గోరింటాకు సినిమాలో నటించింది. ఇక స్వప్నసుందరి ప్రతి సంవత్సరం తల్లి వక్కలంక సరళ జ్ఞాపకార్ధం, ఆగష్టు 8న స్వరలహరి అనే కర్ణాటక సంగీత కచ్చేరిని నిర్వహిస్తుంది. ఈ కచ్చేరీలో యువ గాయనీగాయకులు వక్కలంక సరళ స్వరపరచిన పాటలను ప్రముఖంగా పాడతారు.
మూలాలు
వర్గం:కూచిపూడి నృత్య కళాకారులు వర్గం:నాట్యాచార్యులు వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు వర్గం:పద్మభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:భారతీయ మహిళా నాట్య కళాకారులు
బుధ్దిమంతుడు
వర్గం:విలీనం నుండి దారిమార్పు తరగతి వ్యాసాలు
వేల్పుచెర్ల శాసనం
మూలపాఠ్యం
వర్గం:తెలుగు శాసనాలు
సుందర్‌గఢ్
సుందర్‌గఢ్ ఒడిషా రాష్ట్రం సుందర్‌గడ్ జిల్లా లోని పట్టణం. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, పట్టణ జనాభా 45,036. సుందర్‌గఢ్, ఒడిశాలో పారిశ్రామిక జిల్లాగా గుర్తింపు పొందింది. ఉక్కు, ఎరువులు, సిమెంట్, ఫెర్రోవెనేడియం, మెషిన్-బిల్డింగ్, గాజు, చైనా-క్లే ప్లాంట్లు, కర్మాగారాలు, స్పిన్నింగ్ మిల్లులు ఈ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రధాన పరిశ్రమలు. సుందర్‌గఢ్ ఒడిషా ఖనిజ పటంలో ప్రముఖ స్థానాన్ని ఆక్రమించింది. జిల్లాలో ఇనుప ఖనిజం, సున్నపురాయి, మాంగనీస్‌తో సమృద్ధిగా ఉన్నాయి.
భౌగోళిక శాస్త్రం
సుందర్‌గఢ్ వద్ద ఉంది22.12°N, 84.03°W దీని సగటు ఎత్తు 243 మీటర్లు (801 అడుగులు). Ib నది ఉత్తరాన ప్రవహిస్తుంది.
శీతోష్ణస్థితి
ఈ జిల్లా శీతోష్ణస్థితి వేసవిలో బాగా వేడి గాను, శీతాకాలంలో చల్లగానూ ఉంటుంది. వాతావరణం వేడిగా, తేమతో కూడుకుని ఉంటుంది. జిల్లా సాధారణ వర్షపాతం సుమారు 1230 మి.మీ. కానీ వర్షపాతం హెచ్చుతగ్గులుంటాయి. ఇది పంట ఉత్పత్తిని ప్రభావితం చేస్తుంది.
చరిత్ర
సుందర్‌గఢ్ 1948 వరకు గంగ్‌పూర్ సంస్థానానికి రాజధానిగా ఉండేది. 1948 నుండి సుందర్‌గఢ్ జిల్లాకు కేంద్రంగా మారింది. పురాతన కాలంలో, సుందర్‌గఢ్ వివిధ రాజవంశాల పాలకుల క్రింద ఉండేది. అయితే, పాలక కుటుంబాల మూలానికి సంబంధించి భిన్నమైన అభిప్రాయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. గంగ్‌పూర్‌లోని ప్రస్తుత రాజ కుటుంబం శేఖర్ వంశానికి చెందినది. ఈ మాజీ సంస్థానం సంబల్పూర్ రాజ్యంలో ఉంది. దీనిని హిరాఖండ్ దేశ్ అని పిలుస్తారు. తరువాత ఇది నాగ్‌పూర్ మరాఠా రాజుల ఆధిపత్యం లోకి వెళ్ళింది. 1803లో కుదిరిన దేవ్‌గావ్ (రూర్కెలా సమీపంలో ఉంది) ఒప్పందం ప్రకారం నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన మరాఠా చీఫ్ రఘుజీ భోంస్లా, దీనిని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వానికి అప్పగించాడు. ఇది 1806లో అతనికి తిరిగి అప్పగించారు. చివరకు 1826లో దీన్ని బ్రిటిషు వారి పరం చేసారు. 1905లో, బోనైతో పాటు ఈ సంస్థానాన్ని ఛోటానాగ్‌పూర్ కమీషనర్ నియంత్రణ నుండి ఒడిషా డివిజన్‌కు బదిలీ చేసి, ప్రత్యేక రాజకీయ ప్రతినిధిని నియమించారు.
జనాభా
2011 భారత జనగణన ప్రకారం, పట్టణ జనాభా 45,036. వీరిలో పురుషులు 22,754 కాగా, స్త్రీలు 22,282.
రవాణా
సమీప రైల్వే స్టేషన్ ఝార్సుగూడా రైల్వే స్టేషన్. పట్టణం నుండి 27 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న జార్సుగూడ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయం.
మూలాలు
వర్గం:Articles with short description వర్గం:Short description matches Wikidata వర్గం:Coordinates on Wikidata వర్గం:ఒడిశా నగరాలు పట్టణాలు వర్గం:ఒడిశా జిల్లాల ముఖ్యపట్టణాలు
కె.కె.సెంథిల్ కుమార్
కె.కె.సెంథిల్ కుమార్ భారతీయ సినిమా ఛాయాగ్రాహకుడు. ఈయన ప్రధానంగా తెలుగు సినిమాలో పనిచేస్తున్నాడు.
జీవిత విశేషాలు
అతను పూణె లోని ఫిలిం అండ్ టెలివిజన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇండియా నుండి ఛాయాగ్రహణంలో డిగ్రీ పొందాడు.
తరువాత ఆయనసినిమాటోగ్రాఫర్ గా ప్రస్థానాన్ని ఎంచుకున్నాడు. అతనికి సినీరంగ నేపథ్యం లేనందువల్ల కొంతకాలం ఖాళీగా ఉన్నాడు. అపుడు సినిమా చిత్రకారుడైన పున్నయ్య సలహాతో సినిమా ఛాయాగ్రాహకుడు శరత్ వద్ద అసిస్టెంటుగా చేరాడు.
అతడు అసిస్టెంట్ గా మొదటి చిత్రం 1999 లో విదుదలైన ప్రేమకు వేళాయెరా. తరువాత జాబిలి సినిమాలో అసిస్టెంట్ ఛాయాగ్రాహకునిగా పనిచేసాడు. అతడు టెలివిజన్ సీరియల్ అమృతం లో కెమేరామన్ గా అవకాశాన్ని ప్రముఖ దర్శకుడు చంద్రశేఖర్ యేలేటి ఇచ్చాడు. ఇది సినిమా పరిశ్రమలో ఛాయాగ్రాహకునిగా ఎదగడానికి దోహదపడింది.
అతనికి ఎక్కువగా ఎస్. ఎస్. రాజమౌళి చిత్రాలతో అనుబంధం ఉంది. ఆయన బాక్సాఫీస్ హిట్ చిత్రాలైన సై (2004), ఛత్రపతి (2005), యమదొంగ (2007), మగధీర (2009), ఈగ (2012), బాహుబలి:ద బిగినింగ్ (2015) లలో పనిచేసాడు. 2012లో ఆయన ఛాయాగ్రహణం చేసిన ఈగ సినిమాకు SIIMA అవార్డ్ ఫర్ బెస్ట్ సినిమాటోగ్రాఫర్ పురస్కారం వచ్చింది. జాతీయ స్థాయిలో ఘన విజయం సాధించిన బాహుబలి సినిమాలకు సెంథిల్ కుమార్ ఛాయాగ్రాహకుడిగా పనిచేశాడు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా ఛాయాగ్రహకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:హైదరాబాదు వ్యక్తులు
గ్వాలియర్ తూర్పు శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా
ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా లోని లా కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా చూడు.
లా కమిషన్ నివేదికలు. 2009 సంవత్సరం వరకు 18 లా కమిషన్లు, భారతీయ చట్టాలను, న్యాయ వ్యవస్థ పనితీరును పరిశీలించి, 236 నివేదికలను (రిపోర్టులను ) ఇచ్చాయి. ప్రస్తుతం, 19వ లా కమిషన్, జస్టిస్ పి.వి రెడ్డి అధ్యక్షతన పనిచేస్తుంది. 19వ లా కమిషన్ పదవీ కాలం 2009 నుంచి 2012 వరకు.
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతామండలి తీర్మానం 38
కాశ్మీరు సమస్యపై 1948 జనవరి 17 న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతామండలి తీర్మానం 38 ని అమోదించింది. కాశ్మీరు పరిస్థితిని ఏ విధంగానూ తీవ్రతరం చేయకుండా ఉండాలనీ, పరిస్థితిని మెరుగుపరచడానికి అవసరమైన అన్ని చర్యలనూ తీసుకోవాలనీ భారత, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వాలకు ఐరాస ఈ తీర్మానంలో పిలుపునిచ్చింది. సమస్య మండలి పరిశీలనలో ఉండగా పరిస్థితిలో ఏదైనా భౌతికమైన మార్పులు ఏర్పడితే తనకు తెలియజేయాలని ఇది ఇరుపక్షాలనూ అభ్యర్థించింది.
ఈ తీర్మానానికి అనుకూలంగా తొమ్మిది ఓట్లు రాగా, వ్యతిరేకంగా వోట్లేమీ రాలేదు. ఉక్రెయిన్, సోవియట్ యూనియన్లు వోటింగులో పాల్గొనలేదు.
మూలాలు
వర్గం:కాశ్మీర్ సమస్య వర్గం:భారత పాకిస్తాన్ సంబంధాలు
పగూడెం
పగూడెం పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, చింతలపూడి మండలానికి చెందిన గ్రామం
వేథాత్రి మహర్షి
వేథాత్రి మహర్షి ( 1911 ఆగస్టు 14 - 2006 మార్చి 28 ) భారత తత్వవేత్త, ఆధ్యాత్మిక నాయకుడు మరియు చెన్నై లోని వరల్డ్ కమ్యూనిటీ సెంటర్ స్థాపకుడు. అతను 3 యోగా కేంద్రాలు మరియు కొన్ని పుస్తకాలను వ్రాసి స్థాపించాడు. వాటిలో కొన్ని అకడమిక్ పుస్తకాలు అయ్యాయి.
జీవిత చరిత్ర
వేథాత్రి మహర్షి 1911లో భారతదేశం లోని చెన్నైకి దక్షిణంగా 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న గుడువాంచేరి గ్రామంలో నిరుపేద నేత కుటుంబంలో జన్మించారు.ఆర్ధిక కారణాల వలన చదువు మధ్యలోనే ఆపివేయవలసి వచ్చినా రాత్రి పూట నడిచే పాఠశాలల్లో తమిళం, ఇంగ్లీష్, గణితం అభ్యసించాడు, అలా బాల్యం నుండి అనేక సంవత్సరాలపాటు వివిధ చిన్న ఉద్యోగాలలో గడిపిన తర్వాత, అతను ఒక వస్త్ర పరిశ్రమను స్థాపించాడు అది లాభం-భాగస్వామ్య ప్రాతిపదికన 2,000 మంది కార్మికులకు ఉపాధి కల్పించింది. మహర్షి క్రమం తప్పకుండా ధ్యానం మరియు ఆత్మపరిశీలన కార్యక్రమాలలో పాల్గొనేవాడు, ముప్పై ఐదు సంవత్సరాల వయస్సులో అతనికి పూర్తి జ్ఞానోదయం లభించిందని అతను పేర్కొన్నాడు.యాభై సంవత్సరాల వయస్సులో, అతను తన వాణిజ్య వ్యాపారాలను మూసివేసాడు మరియు ఆధ్యాత్మిక సేవకు మాత్రమే అంకితమయ్యాడు అయినప్పటికీ, అతను "గృహస్థుడు"గా మిగిలిపోయాడు, అనగా అతను తన కుటుంబ సంబంధాలను విచ్ఛిన్నం చేయలేదు లేదా పరిత్యాగ ప్రమాణాలు చేయలేదు, కానీ కుటుంబ సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ దేశీయ సిద్ధ సంప్రదాయంలో జీవించాడు.తన జ్ఞానాన్ని మరియు జ్ఞానాన్ని ప్రపంచమంతటా వ్యాపింపజేశాడు USA మరియు జపాన్‌తో సహా అనేక విదేశీ దేశాలను సందర్శించాడు.ప్రపంచ శాంతికి 14 సూత్రాలను అందించాడు. అతను ప్రపంచ శాంతి కోసం ఐక్యరాజ్యసమితిలో బ్లూ ప్రింట్‌ను సమర్పించాడు. 2006 మార్చి 28న 95 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు.
వరల్డ్ కమ్యూనిటీ సర్వీస్ సెంటర్
1958లో వేథాత్రి మహర్షి వరల్డ్ కమ్యూనిటీ సర్వీస్ సెంటర్ (WCSC) అనే లాభాపేక్షలేని రిజిస్టర్డ్ సొసైటీని స్థాపించాడు.ఇది వ్యక్తిగత శాంతి ద్వారా ప్రపంచ శాంతికి కృషి చేయాలనే ఉద్దేశంతో సామరస్యాన్ని తీసుకురావడానికి పరిష్కారాల కోసం కృషి చేయడానికి స్థాపించబడింది .విద్య మరియు శిక్షణ ద్వారా అన్ని వర్గాల ప్రజలను జ్ఞానోదయం చేయడానికి, వివిధ కోర్సుల ద్వారా మానవాళికి ఆరోగ్యం, ఆనందం మరియు సామరస్యాన్ని సాధించడానికి ఆధ్యాత్మిక, శాస్త్రీయ, సరళమైన ఇంకా ఆచరణాత్మక మార్గాన్ని అందిస్తుంది.
జీవావరణ శాస్త్రము
జీవులకు పరిసరాలకు మధ్యన ఉండే సంపూర్ణ సంబంధ వ్యూహనము- జీవావరణ శాస్త్రము (Ecology). గ్రీకు భాషలో oikos అనగా ఇల్లు లేదా ఆవాసం logy అనగా శాస్త్రం లేదా అధ్యయనం అని అర్ధం. వృక్షజాతి, జంతుజాతి, మానవులు, సూక్ష్మజీవుల గురించి, అవి నివసించే ఆవాసాలు - భూమి, గాలి, మంచినీటి, సాగర జీవావరణ వ్యవస్థలు - వాటిలో శక్తి ప్రసరణ, పదార్థ వలయాలు, సజీవ, నిర్జీవ పదార్థాల మధ్య ఉండే పరస్పర చర్య మొదలైనవన్నీ ఈ శాస్త్ర పరిధిలోకి వస్తాయి. కొంతకాలం క్రితం వరకు దీనిని 'పరిసర జీవశాస్త్రం '(Environmental Biology) గా పరిగణించేవారు.
భూగోళాన్ని ఆవరించుకొని జీవానికి ఆధారం కల్పించే పలుచని మండలాన్ని జీవగోళం (Biosphere) అంటారు.
జీవకారకాలు
ఒక జీవావరణ వ్యవస్థలో నివసించే అన్ని జీవులను "జీవకారకాలు" అంటారు. ఈ జీవులు ఉపయోగించే, నిలువచేసే లేదా విడుదల చేసే పద్ధతులను బట్టి ఇవి మూడు పోషణ స్థాయిలలో, ఆహార స్థాయిలో విభజించబడ్డాయి.
ఉత్పత్తిదారులు
జీవావరణ వ్యవస్థ పనిచేయడానికి కావలసిన ప్రధాన శక్తికి మూలాధారం సూర్యుడు. ఆకుపచ్చని మొక్కలు, వృక్ష ప్లవకాలు సూర్యుని నుంచి వచ్చే కాంతిని ఉపయోగించి రసాయన శక్తిగా మారుస్తాయి. ఇవి కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా కాంతిలోని వికరణ శక్తిని, కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరు, ఖనిజ పదార్థాలను వాడుకొని పిండిపదార్థాలు తయారుచేస్తాయి. అందువల్ల వీనిని ఉత్పత్తిదారులు లేదా స్వయం పోషకాలు అంటారు. మొక్కలు శక్తిని నిలువ ఉంచిన వాటి భాగాలు జంతువుల (శాకాహారులు), ఆహారానికి, శక్తికి మూలాధారాలు. అందువల్ల ఉత్పత్తిదారులు ఆహారగొలుసు (Food chain) లో మొదటి పోషణ స్థాయిలో ఉన్నాయి.
వినియోగదారులు
జంతువులు ఆహారం కోసం ప్రత్యక్షంగా గాని లేదా పరోక్షంగా గాని ఉత్పత్తిదారులపై ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల వీటిని వినియోగదారులు అంటారు. వినియోగదారుల వివిధ పోషణ స్థాయిని బట్టి ఇవి ప్రాథమిక, ద్వితీయ, తృతీయ వినియోగదారులుగా విభజించబడ్డాయి.