cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అంతరిక్ష శిథిలాలు
భూమికి
1969 లో ఓ జపాను ఓడపై అంతరిక్ష శిథిలాలు పడి, నావికులు గాయపడ్డారు. 1997 లో ఓక్లహామాలో లోటీ విలియమ్స్ అనే మహిళ భుజంపై 10  సెం.మీ. × 13  సెం.మీ. పరిమాణంలో ఉన్న ఒక శిథిలం పడగా ఆమె గాయపడింది. నల్లగా మారిపోయిన ఆ లోహ వస్తువు డెల్టా రాకెట్ లోని ప్రొపెల్లెంట్ ట్యాంకు ముక్క అని నిర్ధారించారు. ఆ రాకెట్టును ఒక సంవత్సరం కిందట ప్రయోగించారు.
2001 జనవరి 12 న స్టార్ 48 లోని పేలోడ్ అసిస్ట్ మాడ్యూల్ (PAM-D) రాకెట్టు ఉచ్ఛ దశ కక్ష్యలో క్షీణత చెంది, వాతావరణంలోకి ప్రవేశించి. సౌదీ అరేబియా ఎడారిలో పడిపోయింది. అది NAVSTAR 32, యొక్క ఉచ్ఛ దశగా గుర్తించారు.
2003 కొలంబియా దుర్ఘటనలో దాని పెద్ద పెద్ద భాగాలు భూమిపై పడిపోయాయి. దాని పరికరాల వ్యవస్థలు చెక్కుచెదరకుండా ఉన్నాయి. ఆ వస్తువులపై హానికారకమైన రసాయనాలు ఉండవచ్చని, వాటిని తాకవద్దని నాసా ప్రజలను హెచ్చరించింది.
2007 మార్చి 27 న రష్యా గూఢచారి ఉపగ్రహానికి చెందిన శిథిలాలు భూమిపై పడుతూండగా, LAN ఎయిర్‌లైన్స్ కు చెందిన ఎయిర్‌బస్ A340 పైలట్ వాటిని చూసాడు. అప్పుడు ఆ విమానం పసిఫిక్ మహాసముద్రంపై శాంటియాగో, ఆక్లండ్‌ల మధ్య 270 మంది ప్రయాణీకులతో ఎగురుతోంది. ఆ శిథిలాలు విమానం నుండి 8 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయని పైలట్ అంచనా వేసాడు. ఆ శిథిలాలు పడుతూండగా అతడు సోనిక్ బూమ్ ను విన్నాడు.
ట్రాకింగ్, గణన
అమెరికా అంతరిక్షశాఖ సమాచారం ప్రకారం 2009 జూలై నాటికి 902 ఉపగ్రహాలు పనిచేస్తున్నాయి. కానీ, అప్పుడు అంతరిక్షంలో ఉన్న పెద్దశకలాల సంఖ్య 19 వేలు.అంటే పనిచేసే ఉపగ్రహాలు అంతరిక్షంలో ఉండే శకలాలకన్నా చాలా తక్కువ. ఇవన్నీ వ్యర్థాల కిందకే వస్తాయి.1970, 80 దశకాల్లో సోవియట్‌ నావికా పర్యవేక్షణలో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు 'న్యూక్లియర్‌ రియాక్టర్‌'లను కలిగి ఉన్నాయి. భూ ఉపరితలంలో 71 శాతం సముద్రపు నీరే ఆక్రమించుకుని ఉంటుంది. నేల భాగంలో కూడా మనుషుల నివాసస్థలాలు కొద్ది భాగాన్నే (29 శాతం) ఆక్రమిస్తున్నాయి. అందువల్ల, శకలాలు భూగోళం మీద పడినప్పుడు ప్రాణ, ఆస్తి నష్టం ఉండే అవకాశాలు చాలా తక్కువ. సమాచార ప్రసార సాధనంగాను, మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు అంచనా వేసి తెలుసుకోడానికీ, పర్యవేక్షించడానికీ, భూగర్భ వనరుల అంచనాకూ, ఇతర అవసరాల కోసమూ స్థిరమైన కక్ష్యలోకి ఉపగ్రహాలను ఇప్పుడు పెద్దఎత్తున ప్రయోగిస్తున్నారు. ఈ కక్ష్యలో వ్యర్థాలు, శకలాలూ పరిమితికి మించి పేరుకుపోతే ఆ కక్ష్యలో పనిచేసే ఉపగ్రహాలకు ప్రమాదం ఎప్పుడూ పొంచే ఉంటుంది. ఏ క్షణంలోనైనా ఈ కక్ష్యలో మిగిలిపోయిన వ్యర్థాలు, శకలాలతో ఢీకొనే ప్రమాదమూ ఉంది. అందువల్ల, కనీసం ఈ స్థిర కక్ష్యల నుండైనా వ్యర్థాలను, శకలాలను, పనిచేయని ఉపగ్రహాలను తొలగించాల్సిన అవసరం ఉంది.
భూమ్మీద నుండి ట్రాకింగ్
రాడారు, ఆప్టికల్ డిటెక్టర్లు అంతరిక్ష శిథిలాలను పరిశీలిస్తూండే పరికరాల్లో ప్రధానమైనవి. 10 సెం.మీ. కంటే తక్కువ పరిమాణంలో ఉండే వస్తువులకు కక్ష్యా స్థిరత్వం తక్కువగా ఉంటుంది. ఐనప్పటికీ, 1 సెం.మీ. పరిమాణంలో ఉండే వస్తువులను కూడా ట్రాకు చెయ్యవచ్చు. అయితే, వీటి కక్ష్యను నిర్ధారించడం కష్టం కావడాన, అత్యధిక శిథిలాలు పరిశీలనకు అందవు. నాసా వారి కక్ష్యా శిథిలాల అబ్సర్వేటరీ 3 మీ. ద్రవ దర్పణ టెలిస్కోపు ద్వారా శిథిలాలను ట్రాకు చేసింది. ఈ దర్పణాల నుండి ప్రతిఫలించిన శిథిలాలను ఎఫ్.ఎం రేడియో తరంగాలు గుర్తించగలవు. అంతరిక్ష నౌకల పరిశీలనకు ఆప్టికల్ ట్రాకింగు ఉపయోగకరం.
అమెరికా వ్యూహాత్మక కమాండు, తెలిసిన వస్తువులను ఒక జాబితా చేసి ఉంచుతుంది. భూస్థిత రాడారు, టెలిస్కోపులను, అంతరిక్షలో ఉన్న టెలిస్కోపునూ (శత్రు క్షిపణులను గుర్తించేందుకు వాడేది) ఇందుకు వాడుతుంది. 2009 జాబితాలో 19,000 వస్తువులు ఉన్నాయి. ఐరోపా అంతరిక్ష సంస్థ (ESA) కు చెందిన శిథిలాల టెలిస్కోపు, TIRA, గోల్డ్‌స్టోన్, హేస్టాక్, EISCAT రాడార్లు, కోబ్రా ఫేస్‌డ్ ఎర్రే రాడారు, ESA వారి మెట్రాయిడ్ అండ్ స్పేస్ డెబ్రి టెరెస్ట్రియల్ ఎన్వైరాన్‌మెంట్ రిఫరెన్స్ (MASTER) మోడల్‌లో వాడడం కోసం మరికొంత డేటాను పంపుతాయి.
అంతరిక్షంలో గణన
హబుల్ టెలిస్కోపుకు చెందిన సౌర ఫలకాలను ఎస్‌టిఎస్-61 ఎండీవర్ , ఎస్‌టిఎస్-109 కొలంబియా మిషన్లలో వెనక్కి తెచ్చారు. వీటినీ, మీర్ నుండి వెనక్కి తెచ్చిన పదార్థాలను కూడా అధ్యయనం చేశారు, ముఖ్యంగా మీర్ ఎన్విరాన్‌మెంటల్ ఎఫెక్ట్స్ పేలోడ్‌ను అధ్యయనం చేసి, అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం రూపకల్పనలో ఈ పరిశీలనల ఫలితాలను వాడుకున్నారు''. ''
గబ్బార్డ్ చిత్రాలు
ఒకే సంఘటన ఫలితంగా ఏర్పడిన శిధిలాల మేఘాన్ని గబ్బార్డ్ రేఖాచిత్రాలు అనే స్కాటర్ ప్లాట్లతో అధ్యయనం చేస్తారు, ఇందులో శకలాల పెరిజీ, అపోజీలను వాటి కక్ష్య కాలానికి సంబంధించి ప్లాట్ చేస్తారు. కదలికల ప్రభావం కంటే ముందు ఉన్న శిధిలాల మేఘం యొక్క గబ్బార్డ్ రేఖాచిత్రాలు, డేటా అందుబాటులో ఉంటే, పునర్నిర్మిస్తారు. గబ్బార్డ్ రేఖాచిత్రాలు ఫ్రాగ్మెంటేషన్ యొక్క లక్షణాలు, దిశ, ప్రభావ స్థానం గురించి ముఖ్యమైన అంతర్దృష్టులను అందించగలవు.
శిథిలాలతో వ్యవహారం
కృత్రిమ రాకెట్లు, ఉపగ్రహాల వినియోగం వల్ల విడుదలయ్యే పదార్థాలు - 'అంతరిక్ష వ్యర్థాలు', 'శకలాలు' (స్పేస్‌ డెబ్రీ / ఆర్బిటల్‌ డెబ్రీ ; జంక్‌ / వేస్ట్‌) ఇవి అంతరిక్షంలోనే ఉంటూ తిరుగుతుంటాయి. ఏ విధంగానూ ఇవి ఉపయోగపడవు. విడిపోయిన వివిధ రాకెట్‌ స్టేజీలు, పనిచేయని ఉపగ్రహాలు పేలి లేదా ఢకొీనడంతో విడుదలైన వాయువులు, శకలాలు అన్నీ వీటిలో ఉంటాయి. పలు సందర్భాలలో ఉపగ్రహాల ప్రయాణ కక్ష్య, వ్యర్థాల కక్ష్య ఒకే మార్గంలో ఉంటూ ఢకొీంటాయి. ఫలితంగా పనిచేస్తున్న ఉపగ్రహాలకు ఇవి ఆటంకంగా కొనసాగుతున్నాయి. ప్రత్యక్షంగా లేక పరోక్షంగా ఇవి భూ వాతావరణంపై, భూమిపై ప్రభావాల్ని కలిగి ఉన్నాయి.గత 50 ఏళ్ళుగా సగటున రోజుకు ఒకటి చొప్పున వస్తువులు కక్ష్యనుండి పడిపోతున్నాయి, సౌర గరిష్ఠంలో రోజుకు మూడు చొప్పున (భూ వాతావరణం వేడెక్కి వ్యాకోచించడం వలన), సౌర కనిష్ఠంలో మూడు రోజులకు ఒకటి చొప్పున పడిపోతున్నాయి. వాతావరణకారణాలతో పాటు, శిథిలాలను తొలగించేందుకు ఇతర పద్ధతులను కూడా, వివిధ సంస్థలు, ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలు, విద్యా సంస్థలూ ప్రతిపాదించాయి. కానీ 2014 నవంబరు నాటికి ఈ ప్రతిపాదనలేవీ కార్యరూపం దాల్చలేదు.ఈ వ్యర్థాలను తొలగించడానికి ప్రయత్నాలు కొనసాగుతున్నాయి. రాకెట్లకు బదులుగా పలుమార్లు ప్రయోగించగల 'అంతరిక్ష షెటిల్‌ సర్వీస్‌' 1981లో రూపొందిన తర్వాత మాత్రమే అంతరిక్ష వ్యర్థాలు ఏర్పడటంలో వేగం తగ్గింది.
భూ నిమ్న కక్ష్య లోని వ్యర్థాలను తొలగించడానికి రాజకీయ, చట్టపరమైన, సాంస్కృతిక పరిస్థితులు అతి పెద్ద అడ్డంకి అని చాలామంది పండితులు గమనించారు. శిథిలాల తొలగిస్తే వ్యాపారాత్మకంగా ప్రయోజనమేమీ లేదు. శిథిలాల కారకుల మీద ఈ ఖర్చు మోపే పద్ధతి లేదు. ఈ విషయమై సూచనలు చాలానే వచ్చాయి. అయితే ఇవేమీ పెద్దగా అమలుకు నోచుకోలేదు.
శిథిలాల తొలగింపు
2016 డిసెంబరు 9 న జపాన్ అంతరిక్ష సంస్థ జాక్సా, అంతరిక్ష శిథిలాలను తొలగించే పరికరంతో కూడిన కూనొటోరి అనే అంతరిక్ష నౌకను ప్రయోగించింది. ఈ పరికరం 700 మీ. పొడవైన ఒక ఎలక్ట్రోడైనమిక్ తాడు (Electrodynamic Tether-EDT)ను కలిగి ఉంటుంది. భూ అయస్కాంత క్షేత్రంలో చలించేటపుడు ఈ తాడులో విద్యుత్తు జనిస్తుంది. తద్వారా ఈ తాడు శిథిలాల వేగాన్ని తగ్గించి, వాటిని దిగువ కక్ష్యల్లోకి పడిపోయేలా చేస్తుంది. క్రమేణా ఈ శిథిలాలు భూవాతావరణంలోకి ప్రవేశించి, మండిపోతాయి. అయితే ఈ ప్రయోగం విఫలమైంది. వీటి కాలంతీరిన తర్వాత కక్ష్యనుండి తప్పించి నప్పటికీ కొన్ని విఫలమై భూ వాతావరణంలో కి ప్రవేశించాయి. తద్వారా ఈ శకలాలు పెద్ద ఎత్తున రేడియోథార్మికశక్తిని విడుదల చేశాయి ఇతర కక్ష్యలకు మళ్లించబడిన ఉపగ్రహాలు విచ్ఛిన్నమై, రేడియోథార్మిక శక్తిని విడుదల చేసే ప్రమాదం ఇప్పటికీ ఉంది. ఇదే విధంగా ఫిబ్రవరి19, 2007లో ఒక శక్తివంతమైన రాకెట్‌ పేలిపోయింది. ఫలితంగా దాదాపు వెయ్యి శకలాలు గుర్తించబడ్డాయి.1960, 70 దశకాల్లో అమెరికా-సోవియట్‌ యూనియన్‌ పోటీపడి సైనిక లక్ష్యాలతో ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాయి. వీటి వివరాలు బయటకు రానప్పటికీ, వీటివల్ల పెద్దఎత్తున శకలాలు, వ్యర్థాలు అంతరిక్షంలో ఏర్పడ్డాయి. మొత్తాని కి, కొనసాగుతున్న అంతరిక్ష ఉపగ్రహ ప్రయో గాలు, ప్రమాదాలు అంతరిక్ష వ్యర్థాలను, శకలాలను వేగంగా పెంచుతున్నాయి.కాలం తీరిన ఉపగ్రహాలు లేదా అంతరిక్ష పరిశోధన స్థావరాలు భూ కక్ష్యలోకి తిరిగి ప్రవేశించి, విచ్ఛిన్నమవుతాయి. ఇలా ప్రవేశించేటప్పుడు వాతా వరణంలోని గాలి, ఇతర కణాలను ఎదుర్కొంటాయి. రాపిడి (ఫిక్షన్‌) వల్ల వేడెక్కుతాయి. ఇలా దాదాపు 3000 డిగ్రీల ఫారన్‌హీట్‌ వరకూ (1648 సెంటీగ్రేడ్‌) వేడి పెరుగుతుంది. దీనివల్ల ఉపగ్రహ విచ్ఛిన్న సమయంలో విడుదలయ్యే ఎన్నో శకలాలు భూమిపై పడకుండా వాతావరణంలోనే కాలిపోవడమో లేదా ఆవిరైపోవడమో జరుగుతుంది.ఈ సందర్భం లో ఎన్నో విష వాయువులు, రేడియోథార్మిక శక్తి, ధూళి విడుదలవుతాయి.ఈ వాయువు లు భూ వాతావరణాన్ని కలుషితం చేస్తాయి. అయినా కొన్ని శకలాలు కాలకుండా తప్పించుకుని భూ గోళం మీద పడతాయి.
వ్యర్థాల తగ్గించ డానికి
అంతరిక్షంలో వ్యర్థాల ఏర్పాటును తగ్గించ డానికి ప్రయోగాలు కొనసాగు తున్నాయి. 1)ఇంధన ట్యాంకుల్లో శేష ఇంధనాలను నిర్వీర్యం చేయడానికి ఏర్పాట్లు జరుగు తున్నాయి. 2)వ్యర్థాలను నియంత్రించడానికి ఖర్చుతో కూడిన ఇతర సాంకేతిక ప్రక్రియలతో పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి. 3)భౌతికంగా వ్యర్థాలను తొలగించడంపైనా అధ్యయనాలు జరుగుతున్నాయి. దీనికోసం జరిగే ఏర్పాట్లకు రాకెట్‌ ప్రయోగానికి అయినంత ఖర్చవుతుందట. 4)స్థిర కక్ష్యలో వ్యర్థాలు ఏర్పడటాన్ని తగ్గించడానికి పనికాలం అయిపోయిన తర్వాత ఉపగ్రహం దానంతటదే కక్ష్యను తొలగి, వేరే కక్ష్యలోకి మళ్లించే ఏర్పాట్లను పరిశీలిస్తున్నారు.
మూలాలు వనరులు
వర్గం:విజ్ఞాన శాస్త్రం వర్గం:సాంకేతిక విజ్ఞానం వర్గం:అంతరిక్ష కార్యక్రమాలు వర్గం:భూ కక్ష్యలు వర్గం:మానవ అంతరిక్ష యాత్రలు వర్గం:ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనాలు
శంకరాపురం (అయోమయ నివృత్తి)
శంకరాపురం పేరుతో ఒకటి కంటే ఎక్కువ పేజీలున్నందువలన ఈ పేజీ అవసరం ఏర్పడింది. ఈ పేరుతో గల పేజీలు:
హైదరాబాద్ మారథాన్
హైదరాబాద్ మారథాన్, ప్రతి సంవత్సరం హైదరాబాదు లో జరిగే వార్షిక మారథాన్ పోటీ. ముంబై మారథాన్ తరువాత భారతదేశంలో రెండవ అతిపెద్ద మారథాన్ ఇది.
చరిత్ర
2007లో మారథాన్ రన్నింగ్ సంస్కృతి లాభాపేక్షలేని సంస్థగా ప్రారంభమయింది. 2011 నుండి మారథాన్‌ను ఎయిర్‌టెల్ స్పాన్సర్ చేసింది.
మూలాలు
వర్గం:2007 స్థాపితాలు వర్గం:హైదరాబాదు క్రీడా వేదికలు వర్గం:హైదరాబాదు
ఋషభుడు
ఋషభుడు భాగవత పురాణంలో ఇరవై రెండు విష్ణువు అవతారములలో ఒకడు. జైన మతముకు మూలపురుషుడైన ఋషభుడిని, అధినాధుడు అని కూడా అంటారు. కొంతమంది పండితులు ఈ అవతారం జైనమతపు మొదటి తీర్థంకరుడితో సమానమని పేర్కొన్నారు. రిషభుడి గురించి ప్రస్తావన మార్కండేయ, బ్రహ్మాండ, స్కంద, విష్ణు పురాణాలలో కూడా కనిపిస్తుంది.
ఋషభ అంటే సర్వోత్తమం, ధర్మం, నిగ్రహం, జ్ఞానం అని అర్థం. జ్ఞానముతో నిగ్రహమును సంపాదించి సర్వోత్తమ ధర్మమును తాను ఆచరించి ఆచరింపచేసిన అవతారమే ఈ ఋషభావతారం. యోగ మార్గం గురంచి ప్రపంచానికి తెలియజేశాడు. ఋషభుడు చేసిన ధర్మోపదేశంను ఋషభోపదేశం అని పిలుస్తారు.
జననం
ఆగ్నీధ్రుడు పెద్ద కుమారుడైన నాభి, మేరుదేవి దంపతులకు సంతానం కలగకపోవడంతో అనేక యజ్ఞాలు, యాగాలు చేశారు. దాంతో విష్ణుమూర్తి ప్రత్యక్షమై వరం ఇయ్యగా, నీవంటి కుమారుడిని ప్రసాదించమని నాభి విష్ణువును కోరాడు. విష్ణువు అంగీకరించి వారి సంతానంగా జన్మించాడు. ఆ దంపతులు తమ కుమారుడికి ఋషభుడు అని పేరు పెట్టుకున్నారు.
ఋషభుడు బాహ్యపూజలు చేయకపోడంతో ఇంద్రుడికి కోపం వచ్చి వర్షం కురిపించడం ఆపేయగా, ఋషభుడు తన యోగబలంతో మేఘాలను సృష్టించి తన రాజ్యంలో వర్షాన్ని కురిపించి, తన తండ్రిని సంతోష పరచాడు. దాంతో ఋషభుడికి పట్టాభిషేకం చేసి, తదనంతరం నాభి తపోవనంకు వెళ్ళిపోయాడు.
కుటుంబ వివరాలు
ఋషబునికి ఇద్దరు భార్యలు. మొదటి భార్యకు వందమంది కుమారులు, వారిలో భరతుడు పెద్దవాడు. రెండవ భార్య కుమారుడు బాహుబలి. ఋషభుడు తన కుమారులకు అన్ని ఆచారాలను ఉపదేశించి తన రాజ్యాన్ని కురువు, హిరణ్మయము, రమణకము, భాద్రశ్వము, ఇలావ్రుతము, కేతుమల్యము, హరివర్శము, భారతవర్షము, కిమ్పురుశము అను తొమ్మిది భాగాలుగా చేసి మొదటి తొమ్మిదిమందిని వాటికి రాజులుగా చేసి, మిగిలిన వారికి ప్రధాన బాధ్యతలను అప్పగించాడు. ఇందులో భరతుడు పాలించిన భారతవర్షముకు భారతదేశం అనేపేరు వచ్చింది.
తరువాతి జీవితం
అవదూతగా మారిన ఋషభుడు అజగరవ్రతం (కొండచిలువ మాదిరిగా ఉన్నచోటు ఉండి కదలకుండా దొరికినపుడు దొరికినంత తినడం) ఆచరించాడు. ఈయన ఆచరించిన 9 ఆచారాలు వివిధ మతాలుగా మారాయి. అడవిలో నిద్రిస్తున్న సమయంలో మంటలు చుట్టుముట్టగా తనను తాను రక్షించుకునే ప్రయత్నం చేయకుండా ఋషభుడు అందులోనే దహనమయ్యి చనిపోయాడు.
మూలాలు
వర్గం:పురాణ పాత్రలు
హర్షదా ఖాన్విల్కర్
హర్షదా ఖాన్విల్కర్ మహారాష్ట్ర కు చెంది టివి, సినిమా నటి, నిర్మాత, కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్. పుడ్చా పాల్‌, రంగ్ మజా వేగ్లా సీరియళ్ళలో నటించి గుర్తింపు పొందింది.
వృత్తిజీవితం
నటన మీద ఆసక్తితో న్యాయ విద్యను వదిలిపెట్టి, 1990వ దశకంలో దూరదర్శన్‌లో ప్రసారమైన దర్ద్‌ అనే హిందీ సీరియల్ తో తన నటనా జీవితాన్ని ప్రారంభించింది. 1999లో అభల్మయలో ఒక పాత్రను పోషించింది. కొన్ని కార్యక్రమాలకు కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ కూడా పనిచేసింది.
గురుకుల్, ఊన్ పాస్, కలత్ నకలత్, అస్తిత్వ, ఏక్ ప్రేమ్ కహానీ, దామిని, మజియా ప్రియాలా ప్రీత్ కలేనా వంటి అనేక సీరియల్స్ లో నటించింది. 2011లో పుడ్చా పాల్‌లో అక్కసాహెబ్‌గా నటించింది. బిగ్ బాస్ మరాఠీ 1 లో కూడా అతిథిగా కనిపించింది. 2019లో ఘడ్గే & సున్‌లో ఇన్‌స్పెక్టర్ పాత్రను పోషించింది. రంగ్ మజా వేగ్లాలో సౌందర్య ఇనామ్‌దార్‌గా నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:1973 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
స్వాత్ లోయ
right|thumb|250px|పాకిస్తాన్ పశ్చిమోత్తర భాగం చిత్రపటంలో స్వాత్ (పసుపు రంగులో చూపబడింది) ప్రకృతి రమణీయతకు పేరొంది, పాకిస్తాను దేశపు స్విట్జర్లాండ్ అనబడు ప్రాంతము స్వాత్ లోయ. ఇచట ప్రవహించు స్వాత్ నది పేరుమీద ఈ ప్రాంతమునకు, మండలానికి పేరులు అబ్బాయి. ప్రాచీన భారతములో స్వాత్ పేరు సువస్తు. పాకిస్తాన్ లోని వాయవ్య రాష్ట్రములో, రాజధాని ఇస్లామాబాద్ నకు 160 కి.మీ. దూరములో నున్నది. స్వాత్ మండలములోని ముఖ్య పట్టణం సైదు షరీఫ్. ఇస్లామిక ఉగ్రవాదులు (తాలిబన్లు) స్వాత్ లోయను ఆక్రమించి, అచట షరియా చట్టము చెల్లునటుల పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వముతో ఒడంబడిక చేసుకున్నారు. ఈ ప్రాంతములో 170 పాఠశాలలు ధ్వంసము చేసి, బాలికలకు విద్యను దూరము చేశారు.
బౌద్ధము
క్రీ. పూ 4వ శతాబ్ది కాలములో స్వాత్ లోయ మౌర్య చక్రవర్తుల ఆధిపత్యము క్రిందికి వచ్చింది. అశోక చక్రవర్తి ప్రభావముతో బౌద్ధము ఇచట అడుగిడింది. పద్మసంభవుడను భిక్షువు మొదటి బౌద్ధ ఆశ్రమమును స్థాపించాడు. ఈతడే తాంత్రిక బౌద్ధమును టిబెట్ లోనికి వ్యాపింపచేశాడు. పిదప తొమ్మిది శతాబ్దములు గాంధారములోను, స్వాత్ లోయలోను బౌద్ధము పరిఢవిల్లింది. ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన గాంధార శిల్పము బుద్ధుని సుందర ప్రతిమలకు, విహారములకు, స్తూపములకు మూల స్తంభమయ్యింది. ఆసియా ఖండము నలుమూలల నుండి జ్ఞానపిపాసులైన బౌద్ధులు ఈ ప్రాంతమును సందర్శించి బౌద్ధమును చదివి పలుప్రాంతములకు వ్యాపింప చేశారు. స్వాత్ లోయలో 1400 స్తూపములు, విహారములు, 6000 సువర్ణ బుద్ధ ప్రతిమలు ఉండెడివి. ప్రస్తుతము 160 చదరపు కి.మీ. ప్రాంతములో 400 బౌద్ధ స్థలాలు ఉన్నాయి. బుత్ఖారా స్తూపములో బుద్ధుని అవశేషములు దొరికాయి. ఘలేగే అను ఊరిలో శిలలో తొలుచబడిన చక్కని బౌద్ధ విగ్రమున్నది. దీని సమీపములో ఒక పెద్ద బౌద్ధ స్తూపము గలదు.
స్వాత్ నది
right|thumb|240px|స్వాత్ నది. స్వాత్ నది హిందూకుష్ పర్వతాలనుండి పాకిస్తాన్ పశ్చిమోత్తర ప్రాంతపు కలామ్ లోయగుండా ప్రనహించి పెషావర్ లోయలోని కాబూల్ నదిలో కలుస్తుంది. స్వాత్ జిల్లాలో వ్యవసాయానికి, మత్స్యపరిశ్రమకు ఇది ముఖ్యమైన ఆధారం. సుందరమైన ఈ నదీలోయను సందర్శించడానికి చాలామంది పర్యాటకులు వస్తుంటారు. ఈ నదిపై రెండు జలవిద్యుత్కేంద్రాలు ఉన్నాయి.
ఋగ్వేదం (8.19.37) లో ఈ నది "సువస్తు" అని చెప్పబడింది. అలెగ్జాండర్ తన సైన్యంతో ఈ నదిని దాటినట్లు తెలుస్తున్నది. ఈ నది తీరప్రాంతం ఒకప్పుడు "శ్రీవస్తు" అని, తరువాత "సువస్తు" అని పిలువబడ్డాయి.
తాలిబన్ల ప్రభావము
తాలిబాన్లను సృష్టించింది పాకిస్థానీ నేతలేనని, అమెరికాకు చెందిన సిఐఎ, తన దేశానికి చెందిన ఐఎస్ఐ కలసి తాలిబన్ లకు ఊపిరిపోశాయని పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు అసిఫ్ అలీ జర్దారీ అన్నారు. (ఈనాడు - ‎ 2009 మే 10)
బయటి లింకులు
వర్గం:పాకిస్తాన్
జాలరి నృత్యం
సంపత్ కుమార్
250px|right|thumb|సంపత్ కుమార్ పడవ సరంగులుగా, జాలరులుగా కొంత మంది వేషాలు ధరించి రంగ స్థలం మీద జాలరుల వేషాలతో గడ పట్టి పడవ నడపటం, చుక్కాని పట్టటం, తెర చాప ఎత్తటం మొదలైన అభినయాలతో విద్యార్థులు మొదలైన వారు అక్కడక్కడ ప్రదర్శించేవారు. కానీ ఈ జాలరి వేషాన్ని విజయనగరంకు చెందిన డి.వై.సంపత్ కుమార్ తన నాట్య ప్రదర్శనలతో పాటు ఈ వేషాన్ని అత్యద్భుతంగా ప్రదర్శించి జాతీయ అంతర్జాతీయ ప్రఖ్యాతి వహించారు. అవార్డుల నందుకున్నారు. ప్రజానాట్య మండలి కళాకారుడుగా ఈ కళా రూపాన్ని దేశ మంతటా ప్రదర్శించారు.
ఆంధ్రజాలరి
ఆంధ్రజాలరిగా ప్రఖ్యాతి వహించిన సంపత్కుమార్ జాలరి వేషం ధరించి ఉదయాన్నే లేచి ఎంతో సంతోషంగా చేపలు పట్ట టానికి తన నావతో సముద్రంలోకి వెళతాడు. చేపల కోసం గాలిస్తాడు. ఇంతలో కారు మేఘాలతో తుపాను కమ్ముకుంటుంది. పడవ వూగిపోతూ వుంటుంది. జాలరి మెలికలు తిరిగి పోతాడు. ఇంతలో ఒక పెద్ద చేప గాలానికి తగుల్కుని జాలర్ని అతలాకుతలం చేస్తుంది. అయినా పట్టు విడువని జాలరి పడవలో తల క్రిందులై పోతూనే ఎంతో కష్ట పడి ఆ చేపను ఒడ్డుకు చేర్చటం తుఫాను హోరు తగ్గి పోవటంతో విజయ వంతంగా ఆనందంతో గంతు లేస్తాడు. ప్రదర్శనానికి రంగ స్థలం తెరమీద బ్యాక్ ప్రొజక్ష్ణన్ తో సముద్ర హోరుని చూపిస్తారు. ఉరుముల్ని, మెరుపుల్ని లైటింగ్ తో జిగేలు మనిపిస్తారు. నేపథ్య్యంలో సన్ని వేశాన్ని అనుసరించి తబలా ధ్వనులు అద్భుతంగా సహరిస్తాయి. ఈ కళా రూపాన్ని అత్యద్భుతంగా సృష్టించిన ఘనత సంపత్కుమార్కు దక్కుతుంది. ఈ కళారూపానికి సంబంధించిన పడవ పాటల్ని ప్రజా నాట్య మండలి రాష్ట్ర దళం జాతీయ సమైక్యతకు ఉపయోగించింది.
యితర లింకులు
వర్గం:జానపద కళారూపాలు
అబుల్ ఇర్ఫాన్
అబుల్ ఇర్ఫాన్గా సుపరిచుతులైన షేక్ అబుల్ ఇర్ఫాన్ పాత్రికేయులుగా జీవితాన్ని అరంభించి ప్రస్తుతం రచయితగా ఇస్లాం మతం, సంస్కృతి, సాంప్రదాయలని, సాహిత్యాన్ని తెలుగులోకి అనేక పుస్తకాల ద్వార జనబాహుళ్యానికి పరిచయం చేస్తున్నారు. వీరు ఇస్లామిక్ రిసోర్స్ సెంటర్ వ్యవస్థాపక చైర్మెన్. ఈ స్వచ్ఛంద సంస్థ ద్వారా ఇస్లాంపై సరళమైన తెలుగులో ఇరవైఐదుకి పైగా పుస్తాకాలను ప్రచురించారు. దీనికి పూర్వం గీటురాయి వారపత్రికలో ఉప సంపాదకులుగా చేరి సంపాదకులుగా పదోన్నతి చెందారు. ఇర్ఫాన్ ప్రభోదిని మాస పత్రికలో కూడా వ్యాసాలు ప్రచురించారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
బుడె సాహిబ్, రమీజాబీ లకు షేక్ మెహబూబ్ సుభానిగా మూడవ సంతానంగా 15 జూన్, 1945 నాడు జన్మించారు షేక్ అబుల్ ఇర్ఫాన్. ఈయన పుట్టిన స్థలం అప్పటి సత్తెనపల్లి మండలంలోని తొండపి గ్రామం.
రచనలు
thumbnail|ఎడమ|తన ఆఫీసులో తెవికీని పరిశీలిస్తున్న అబుల్ఇర్ఫాన్. చిత్రం నేపథ్యంలో ఆయన రచనలు అబుల్ ఇర్ఫాన్, ఖురాన్ భావామృతం పేరుతో కురాన్ను వాడుక తెలుగు భాషలో అనువదించారు. హైదరాబాద్ లోనిచత్తాబజార్లో ఇస్లామిక్ రిసోర్స్ సెంటర్ స్థాపించి తెలుగులో ఇస్లామిక్ సాహిత్యం ముద్రిస్తున్నారు.
అంతర్జాలంలో తెలుగు
అంతర్జాలంలో తెలుగు చరిత్ర 1990 లలో మొదలైంది. ఐ.ఆర్.సి చానెళ్ళలో చర్చలతో తెలుగు మొదలైంది. అది యాహూ గ్రూపులలో కొనసాగింది. అప్పట్లో తెలుగు భాషను రోమను లిపిలో రాసేవాళ్ళు. యూనికోడ్ తెలుగు ఫాంట్ల రాకతో ఆ సమస్య తీరిపోయింది. అ తరువాత తెలుగు యాహూ గ్రూపులను గూగుల్ గ్రూపులను దాటి వెబ్‌సైట్లు, బ్లాగుల లోకి ప్రవేశించింది. ఆ తరువాత ఇతర సామాజిక మాధ్యమాలైన ఫేస్‌బుక్, ట్విట్టర్ వంటి వాటి లోకి విస్తరించింది.
2000 కు ముందు ఉన్న కంప్యూటర్లలో చాలా వరకు తెలుగును సహజంగా చూపేందుకు సాంకేతికంగా సిద్ధంగా ఉండేవి కావు. తెలుగు కనబడాలంటే వాటి ఆపరేటింగ్‌ వ్యవస్థ సెట్టింగుల్లో కొన్ని సర్దుబాట్లు చేసుకోవలసి వచ్చేది. విండోస్ ఎక్స్.పి వచ్చాక అందులో తెలుగు యూనీకోడ్ ఫాంటు తోర్పాటు వలన అప్పటి నుండి కంప్యూటర్లు తెలుగును చూపించేందుకు సన్నద్ధమై వచ్చేవి.
కంప్యూటర్లో తెలుగులో రాయడం అనేది తరువాతి సమస్య. బహుశా తెలుగు ఎదుర్కొన్న అతిపెద్ద సవాలు ఇదే. తెలుగులో రాసేందుకు అవసరమైన పనిముట్లను అభివృద్ధి చేసి వెబ్ వ్యాప్తంగా అందుబాటు లోకి తేవడం మొదలయ్యాక ఈ సమస్యకు పరిష్కారం మొదలైంది. రైస్ ట్రాన్స్‌లిటరేషన్ సిస్టమ్‌ అనేది తెలుగును తేలిగ్గా రాయగలిగే తొలి వ్యవస్థ. రోమను లిపిలో తెలుగును రాస్తే తెలుగు లిపి లోకి లిప్యంతరీకరణ చెయ్యడం ఈ పద్ధతి ప్రత్యేకత. ఈ పద్ధతినే వాడి మరింత తేలిగ్గా తెలుగులో రాయగలిగే లేఖిని వంటి ఉపకరణాలు రావడంతో తెలుగులో రాసే వీలు మరింత పెరిగింది. ఆ విధంగా తెలుగు విస్తరణ వేగం పుంజుకుంది.
రోమను లిపిలో తెలుగు
తెలుగు ఫాంట్లు అందుబాటు లోకి రాక మునుపు, తెలుగు సైట్లు ఇంగ్లీషు లిపిలో ఉండేవి. ఈమెయిలింగు లిస్టులు రోమను లిపిలో తెలుగు భాషలో సాగేవి. వాటికి ఉదాహరణ "తెలుసా లిస్ట్". ప్రసిద్ధ తెలుగు కావ్యాలు, కావ్యఖండికలను వెబ్‌సైట్లలో ప్రచురించేవారు. వాటికి ఒక ఉదాహరణ: "సంకా రామకృష్ణ". తరువాతి కాలంలో వీటిని తెలుగు లోకి తేలిగ్గా మార్చే వీలు ఉన్నప్పటికీ వాటిని అలాగే రోమను లిపి లోనే కొనసాగించడంతో ఆ సైట్లకు చారిత్రిక విలువ చేకూరింది.
ఆ తరువాత యాహూ గ్రూప్స్ లో రచ్చబండ అనే ఒక సమూహం చాలా చురుగ్గా ఉండేది. తెలుగు సాహిత్యం గురించి, సాహితీకారుల గురించీ పరిణతితో కూడిన చర్చలు జరుగుతూ ఉండేవి. కొందరు సాహితీకారులు ఇందులో సభ్యులుగా ఉండేవారు. కొన్నాళ్ల తరువాత ఈ యాహూ గ్రూపుకు, గూగుల్ గ్రూప్స్ లో ఒక మిర్రరు సమూహాన్ని సృష్టించారు. 2011 తరువాత దానిలో చురుకుదనం తగ్గి చర్చలు ఆగిపోయాయి. యాహూ సంస్థ 2020 లో గ్రూప్స్‌ను శాశ్వతంగా మూసివేయడంతో రచ్చబండ మూతబడింది.
కంప్యూటర్లలో తెలుగును చూపించడం
2000 కు ముందు ఉన్న కంప్యూటర్లలో చాలా వరకు తెలుగును సహజంగా చూపేందుకు సాంకేతికంగా సిద్ధంగా ఉండేవి కావు. తెలుగు కనబడాలంటే వాటి ఆపరేటింగ్‌ వ్యవస్థ సెట్టింగుల్లో కొన్ని సర్దుబాట్లు చేసుకోవలసి వచ్చేది. విండోస్ ఎక్స్.పి వచ్చాక ఆ సమస్య చాలా వరకు తీరిపోయింది. ఎక్స్.పి ఆపరేటింగ్ వ్యవస్థలో తెలుగును చూపించే ఏర్పాటు ముందే ఉండేది. ఎలాంటి సెట్టింగులూ చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉండేది కాదు. గౌతమి ఫాంటు ముందే ఇమిడ్చి ఉండేది. అయితే, చాలామంది విండోస్ 95, 98 లే వాడుతూ ఉండేవారు కాబట్టి ఈ సమస్య 2007-08 వరకూ ఉంటూనే ఉండేది. ఈ సమస్య తీరిపోవడం అనేది తెలుగు వ్యాప్తిలో తొలి అడ్డంకి తొలగినట్లైంది. మ్యాక్, లినక్స్ లో కూడా తెలుగు ఖతులు అందుబాటులోకి వచ్చాయి .ఇంటర్నెట్ ఎక్స్ప్లోరర్ ఆరవ కూర్పు నుంచి తెలుగు యూనీకోడ్ అందుబాటులోకి వచ్చింది
కంప్యూటరులో తెలుగు రాయడం
కంప్యూటరులో తెలుగులో రాయడం అనేది తెలుగు ఎదుర్కొన్న అతి పెద్ద సమస్యల్లో ఒకటి. తెలుగు రాసేందుకు అనుగుణమైన పరికరాలు, కీబోర్డు లేఔట్లూ రావడంతో ఈ సమస్య పరిష్కారం కావడం మొదలైంది. తెలుగు టైపింగు నేర్చుకునే అవసరం లేకుండానే రోమను లిపిలో రాస్తే తెలుగు లోకి మార్చేసే పరికరాలు రావడం ఈ పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేసింది. వీటిలో 2002 సంవత్సరంలో విడుదల అయిన తెలుగువర్డ్ విండోస్ ప్లాట్‌ఫారమ్ కోసం తెలుగు భాష మద్దత్తు ఉన్న ప్రత్యేక వర్ద్ ప్రాసెసర్ దీనిని తయారు చేసినది పెండ్యాల రాంబాబు, ఇది ఫొనెటిక్, ఆపిల్, టైప్‌రైటర్, ఇంగ్లీష్ మొదలైన బహుళ కీబోర్డ్ లేఅవుట్‌లకు కూడా మద్దతు ఇస్తుంది .అలాంటి పరికరాల్లో ప్రముఖమైనది "పద్మ". ఈ పద్మ పరికరాన్ని తయారుచేసినది వెన్న నాగార్జున. ఈ పరికరాన్ని అప్పట్లో అందుబాటులో ఉన్న జియోసిటీస్‌.కాం సైటులో పెట్టి అందరికీ ఉచితంగా వాడుకునేందుకు అందుబాటులో ఉంచాడు. ఒక పెట్టెలో రాయదలచిన పాఠ్యాన్ని రోమను లిపిలో రాసి మార్చమని ఒక బొత్తాన్ని నొక్కితే, తెలుగు పాఠ్యం కనిపించేది. ప్రస్తుతం ఈ పద్మ పరికరం oocities.org అనే సైటులో అందుబాటులో ఉంది. తెలుగుకు కూడా ఒక వికీపీడియా ఉండాలని, వికీమీడియా గ్రూపు సైట్లలో భాగంగా తెలుగు వికీపీడియాను నాగార్జునే స్థాపించాడు.
ఆ తరువాత 2006 మార్చిలో లేఖిని ఉనికి లోకి వచ్చింది. వీవెన్ సృష్టించిన ఈ సైటు తెలుగులో రాయడానికి మరింత వీలు కల్పించింది. ఒక పెట్టెలో రోమను లిపిలో రాస్తూ ఉంటే కిందనే ఉన్న మరో పెట్టెలో అది తెలుగు లోకి మారుతూ కనిపిస్తుంది. అనే క సంవత్సరాలుగా ఈ సైటు కంప్యూటర్లో తెలుగు రాయడానికి ఉపయోగపడుతూ ఉంది.
ఈ-తెలుగు ప్రచారం
అంతర్జాలంలో తెలుగును వ్యాప్తి చేసేందుకు ఈ-తెలుగు సంస్థ మార్గదర్శక కృషి చేసింది. అంతర్జాలంలో తెలుగును వ్యాపింపజేసే లక్ష్యంతో కొందరు ఔత్సాహికులు 2007 మే లో ఈ-తెలుగు సంస్థను ఏర్పాటు చేసారు.2008 ఏప్రిల్‌లో అధికారికంగా నమోదు చేసారు. "మీ కంప్యూటరుకు తెలుగొచ్చా?" అనే ప్రసిద్ధి గాంచిన ప్రశ్నతో సంస్థ తన ప్రచారం మొదలుపెట్టింది. వివిధ ఆపరేటింగు వ్యవస్థలలో తెలుగు కనబడేలా చేసుకోవడం ఎలా, తెలుగులో రాయడం ఎలా అనేవి చెబుతూ తెలుగుకు ప్రచారం కల్పించింది. అది చురుగ్గా పనిచేసిన సుమారు మూడేళ్ళ కాలంలో, ఉచిత కరపత్రాలతో, చిరుపొత్తాలతో పుస్తక ప్రదర్శనల వంటి ప్రదేశాల్లో క్షేత్ర స్థాయి ప్రచారం నిర్వహించింది. వివిధ బ్లాగు కూడళ్ళకు, వెబ్‌సైట్లకు, వికీపీడియాకు, అంతర్జాల సంబంధ సాంకేతిక సహాయం అందించే సైట్లకూ అది ప్రచారం కల్పించింది. 2007 లో వివిధ బ్లాగుల్లోని ప్రసిద్ధి గాంచిన టపాలను ఏరి కూర్చి, ఒక ఇ పుస్తకంగా ప్రచురించింది.
ఫాంట్ల రంగంలో
తెలుగు ఫాంట్లు అప్పటికి ఇంకా అందుబాటు లోకి రాలేదు. మొదటి తెలుగు ఫాంటు పోతనను తిరుమల కృష్ణ దేశికాచారి సృష్టించాడు. అయితే ఇది ISO-8859-1 ఎన్‌కోడింగు ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేనందున వెబ్‌పేజీల్లో వాడే వీలు లేకపోయింది. జువ్వాడి రమణ దాన్ని సవరించి తిక్కన 1.0 అనే పేరుతో విడుదల చేసాడు. కానీ అందులో కొన్ని తీవ్రమైన లోపాలు ఉండటాన, దాన్ని చోడవరపు ప్రసాదు, జువ్వాడి రమణలు సవరించి తిక్కన 1.1 గా విడుదల చేసారు.
మొదట్లో తెలుగు వెబ్‌సైట్లలో తెలుగు చూడాలంటే, ఆ సైటు నుండి ఫాంట్లను దించుకోవాల్సి వచ్చేది. ప్రతి సైటు అలా లింకు ఒకటి ఇచ్చేవారు. ఫాంటు దింపుకునే అవసరం లేకుండానే తెలుగు చూడగలిగే తొట్టతొలి ఫాంటు తిక్కన 1.1 యే. ఆ తరువాత దానికి మరిన్ని మార్పులు చేసి 1998 మార్చిలో తిక్కన 1.2 ను విడుదల చేసారు. భారత ప్రభుత్వ సంస్థ సిడాక్ కూడా కొన్ని ఫాంట్లను, టైపింగు తదితర ఉపకరణాలను తయారు చేసినది
ప్రస్తుతం అనేక యూనికోడు తెలుగు ఫాంట్లు స్వేచ్ఛగా దింపుకోవడానికి వివిధ సైట్లలో అందుబాటులో ఉన్నాయి.
స్థానికీకరణ
thumb|ట్రాన్స్‌లేట్‌వికీ తెరపట్టు - స్థానికీకరణలకు ఆటపట్టు ప్రజాదరణ పొందిన వివిధ వెబ్‌సైట్ల యూజర్ ఇంటర్‌ఫేసును తెలుగు లోకి అనువదించే స్థానికీకరణ పనులు అంతర్జాలంలో తెలుగు వ్యాప్తికి దోహదం చేసిన మరొక అంశం. వర్డ్‌ప్రెస్, జూమ్లా, ద్రూపల్ వంటి కంటెంటు మేనేజిమెంట్ వెబ్‌సైట్లను, మొజిల్లా వారి అప్లికేషన్లు, గూగుల్‌కు సంబంధించిన వివిధ సైట్లు, వికీపీడియా, వికీసోర్స్ వంటి మీడియావికీ సాఫ్టువేరు వాడే సైట్లు, అనేక ఇతర సైట్ల స్థానికీకరణ ప్రాజెక్టులలో కొందరు విరివిగా పాల్గొనేవారు. ట్రాన్స్‌లేట్‌వికీ వంటి సైట్లలో స్థానికీకరణ ప్రాజెక్టులు నడిచేవి. స్థానికీకరణకు సంబంధించి కొన్ని మార్గదర్శకాలను వివిధ బ్లాగుల్లోను, వికీబుక్స్‌ లోనూ ప్రచురించేవారు.
తెలుగులో వెబ్‌సైట్లు
2000 దశాబ్దపు తొలి సంవత్సరాల్లో అంతర్జాలంలో తెలుగు వెబ్‌సైట్లలో పత్రికలు, గ్రూపులు, బ్లాగులు, మెయిలింగ్ లిస్టులు, ఇతర సామాజిక మాధ్యమాలు వగైరాలు ఉండేవి. 2004 కు ముందు తెలుగులో వెబ్‌సైట్లు ఉన్నప్పటికీ స్వల్ప సంఖ్య లోనే ఉండేవి. 2003 డిసెంబరులో తెలుగు వికీపీడియా మొదలైంది. 2005 నుండి వికీపీడియా అభివృద్ధి మొదలైంది.
పత్రికలు
తెలుగు వార్తా పత్రికల్లో మొదటగా అంతర్జాలంలో ప్రవేశించినది ఈనాడు. తొలుత ఈ సైటులో వార్తలను కారెక్టర్ల రూపంలో కాకుండా, బొమ్మల రూపంలో ప్రచురించేవారు. ఆ తరువాత తమ స్వంత ఫాంట్లతో ప్రచురించడం మొదలుపెట్టారు. అయితే వాడుకరులకు తెలుగు కనబడేది కాదు చిక్కిరి బిక్కిరి కారెక్టర్లు కనబడేవి. ఆ సైటు నుండి ఫాంట్లను వాడుకరి కంప్యూటరు లోకి దించుకుంటే, అప్పుదు తెలుగు అక్షరాలు కనబడేవి. ఈ పద్ధతినే అంధ్రజ్యోతి వంటి ఇతర వెబ్‌సైట్లు కూడా అనుసరించాయి. యూనికోడ్ వచ్చాక ఈ సమస్య తీరిపోయింది. యూనికోడు రూపంలో ఏ భాషలో ప్రచురించిన పేజీ అయినా ఫాంట్లేవీ దించుకునే అవసరం లేకుండానే ఏ కంప్యూటరులోనైనా కనబడేది.
గూగుల్ గ్రూపులు - తెలుగు ప్రచారం కోసం
thumb|తెలుగు బ్లాగు గూగుల్ గ్రూపు తెరపట్టు తెలుగు గురించిన సాంకేతిక సహాయం అందించేందుకు, తెలుగు బ్లాగులను, వికీపీడీయానూ జాలంలో వ్యాప్తి చేసేందుకు గూగుల్ గ్రూపులను వివిరివిగా వాడుకున్నారు. తెలుగు వికీ, తెలుగు బ్లాగు వంటి పలు గ్రూపులను స్థాపించారు. ఈ గ్రూపు లన్నిటి లోకీ "తెలుగు బ్లాగు" అనే గ్రూపు ఈ విషయంలో అన్నిటి కంటే ముందుంది. తెలుగు చదవడం, రాయడంలో ఉన్న సందేహాలను తీర్చడంతో పాటు బ్లాగులకు సంబంధించిన సందేహాలను ఈ గ్రూపులో తీర్చేవారు.
సామాజిక మాధ్యమాలు - ఆర్కుట్‌తో తెలుగు మొదలు
గూగుల్ వారి అర్కుట్, సామాజిక నెట్‌వర్కింగు సైట్లలో మొదటిది. ఇది 2004 లో మొదలైంది. 2007 నాటికి ఆర్కుట్ ఇంటర్‌ఫేసును తెలుగులోకి అనువదించింది.
బ్లాగులు
అంతర్జాలంలో తెలుగు విస్తరణలో ప్రముఖమైన పాత్ర వహించినది బ్లాగులు. 2004 లోనే బ్లాగులు మొదలైనప్పటికీ, 2005 లో విస్తరించడం మొదలైంది. ఎవరికి వారే ఏ సహాయమూ అవసరం లేకుండా, సులువుగా స్థాపించుకోగలగడం బ్లాగుల విశిష్టత. ఉన్న సులువు, దానికి తోడు బ్లాగుల్లో కొత్త పోస్టులు రాగానే చూపించే బ్లాగుల అగ్రిగేటర్లు రావడం బ్లాగుల వ్యాప్తికి మరింతగా దోహదం చేసింది. మొదటిగా వచ్చిన అగ్రిగేటర్లలో కూడలి, జల్లెడ, తేనెగూడు వంటివి ఉన్నాయి. ఆ తరువాత మరిన్ని వచ్చాయి.
బ్లాగరుల సమావేశాలు
హైదరాబాదులో ఉండే కొందరు బ్లాగర్లు నెలకొకసారి కలిసి అంతర్జాల విశేషాల గురించి ముచ్చటించుకూంటూ ఉండేవారు. ఈ సమావేశాలు కొత్త ఆలోచనలకు వేదికలయ్యేవి. కొత్త అభివృద్ధి పనులకు శ్రీకారం చుట్టేవి. హైదరాబాదు కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయంలో జరిగిన ఒక సమావేశంలో ఈతెలుగు సంస్థకు బీజం పడింది. పుస్తక ప్రదర్శనలో ఒక స్టాలు పెట్టాలనే ఆలోచన రావడం, ప్రదర్శన నిర్వాహకులతో మాట్లాడి, ఉచితంగా స్టాలు పొందే ఏర్పాటు చెయ్యడం - వీటికి బీజం పడింది కూడా హైదరాబాదు లోని కృష్ణకాంత్ పార్కులో జరిగిన బ్లాగరుల సమావేశంలోనే. తెలుగు బ్లాగుల కోసం ఒక అగ్రిగేటరు పెట్టాలనే ఆలోచన వచ్చింది కూడా ఈ సమావేశాల్లోనే.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు భాష చరిత్ర
చందన
చందన పేరుతో అనేక విషయాలున్నాయి. అవి
ఛోంగ్కింగ్ వరల్డ్ ఫైనాన్షియల్ సెంటర్
ఛోంగ్కింగ్ వరల్డ్ ఫైనాన్షియల్ సెంటర్, లేదా గ్లోబల్ ఫైనాన్షియల్ భవనం చైనాలోని చోంగ్-క్విన్ లో లేట్-మోడ్రనిస్టిక్ కాలానికి చెందిన ఒక ఆకాశహర్మ్యం. ఈ భవనం  339 m ఎత్తు ఉంటుంది. దీనిలో 79 అంతస్తులు ఉన్నాయి. ఈ ఆకాశహర్మ్యాన్ని 2007 లో ప్రతిపాదించి, 2010 లో పనులు మొదలుపెట్టారు. గాజు, ఉక్కుతో నిర్మితమయిన ఈ భవనం 2014 లో నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేసుకుంది. పూర్తయిన తరువాత, ఇది ఛోంగ్కింగ్లో అత్యంత ఎత్తైన భవనంగా ఉంది, అయితే 2017 లో చోంగ్కింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ అండ్ కామర్స్ సెంటర్ చే ఈ భవన రికార్డును అధిగమించబడింది.
మూలాలు
వర్గం:ఆకాశహర్మ్యాలు వర్గం:చైనా
సంధ్య రాజు
బైర్రాజు సంధ్యా రాజు (జననం 1982 మార్చి 25) ఒక భారతీయ కూచిపూడి నర్తకి. సినిమా నటి కూడా. ఆమె డాక్టర్ వెంపటి చినసత్యం శిష్యురాలు. 2013 హిందీ లఘు చిత్రం యాధోన్ కి బారాత్‌లో ఆమె నటించింది. 2017 మలయాళలో థ్రిల్లర్ చిత్రం కేర్‌ఫుల్‌లో తొలిసారిగా నటించింది. ఆమె నటించిన తెలుగు షార్ట్ ఫిల్మ్‌ నాట్యం అంతర్జాతీయ నృత్య దినోత్సవం సందర్భంగా 2016లో విడుదల చేసారు. ఆమె రామ్‌కో ఇండస్ట్రీస్ చైర్మన్ పి. ఆర్. వెంకట్రామ రాజాకి పెద్ద సంతానం. ఆమె వ్యాపారవేత్త బైర్రాజు రామలింగరాజు కుమారుడు రామరాజును వివాహం చేసుకుంది. ఆమె కూచిపూడిని భవిష్యత్ తరాలకు అందించాలని ఆకాంక్షించి నిష్రింకాల డాన్స్ అకాడమీని స్థాపించింది. ఆమె రామ్‌కో గ్రూప్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీస్‌లో భాగమైన సంధ్య స్పిన్నింగ్ మిల్స్‌కు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ గా వ్యవహరిస్తున్నారు.
జీవితం తొలి దశలో
సంధ్య రాజు చెన్నైలోని కృష్ణమూర్తి ఫౌండేషన్ ది స్కూల్ కె.ఎఫ్.ఐ లో తన ప్రాథమిక విద్యను అభ్యిసించింది. ఆమె ఉన్నత పాఠశాల విద్యను బాల విద్యా మందిర్‌లో పూర్తి చేసింది. చెన్నైలోని లయోలా కళాశాలలో ఇంటర్ చదివింది. ఆ తరువాత హైదరాబాదులోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి మనస్తత్వశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీతో పట్టభద్రురాలయింది. కూచిపూడి ఆర్ట్ అకాడమీలో వెంపటి చిన్న సత్యం ఆధ్వర్యంలో ఆమె పదేళ్ల వయస్సులో నాట్యకారిణిగా శిక్షణ పొందింది. అలాగే ఆమె ప్రముఖ కూచిపూడి గురువు కిషోర్ మొసలికంటి వద్ద కూడా శిక్షణ పొందింది. అంతేకాకుండా ఆయన మార్గదర్శకత్వంలో ఆమె రంగప్రవేశం పూర్తి చేసింది.
కెరీర్
2021లో వచ్చిన నాట్యం సినిమాతో తెలుగు సినిమా రంగ ప్రవేశం చేసింది. ఈ చిత్రం రొమాంటిక్ డ్రామాగా వివిధ నృత్య రూపాల చుట్టూ తిరుగుతుంది. స్వతహాగా నృత్యకారిణి అయిన సంధ్య రాజు ఈ చిత్రంలో సితారగా నటించడంతోపాటు, ఆమే నృత్య దర్శకురాలిగా, కాస్ట్యూమ్‌ డిజైనర్‌గా, నిర్మాతగా పనిచేసింది. సంప్రదాయ నృత్యానికి పట్టం కడుతూ రూపొందించిన ఈ చిత్రానికి ఉత్తమ నృత్యాలు, మేకప్‌ విభాగాల్లో 2020కిగానూ జాతీయ పురస్కారాలు కైవసం చేసుకుంది.
గౌరీపట్నం (దేవరపల్లి)
గౌరీపట్నం, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, దేవరపల్లి మండలానికి చెందిన గ్రామం.దేవరపల్లి, ధర్మవరం ప్రధాన రహదారిలో దేవరపల్లికి ఐదుకిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. గోదావరి తీరముగా కల ఈ గ్రామానికి ప్రకృతి అందాలకు కొదవలేదు. ఇది మండల కేంద్రమైన దేవరపల్లి నుండి 7 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కొవ్వూరు నుండి 15 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1933 ఇళ్లతో, 7137 జనాభాతో 1098 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3458, ఆడవారి సంఖ్య 3679. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2261 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 119. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588264.
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. గౌరీపట్నంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఆరుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు.
నిర్మలగిరి మత సామరస్యం
గౌరిపట్నానికి సమీపంలో వున్న నిర్మలగిరి అనే కొండ క్రీస్తు మాతారాధకులకు ఒక ప్రముఖ క్రైస్తవ పుణ్య, ఆరాధన క్షేత్రంగా విరాజిల్లుతుంది. నిర్మలగిరి మీద, శిలువ పైనున్న క్రీస్తు, మేరి మాత, గుహవంటిదానిలో శిలువ అనంతరం క్రీస్తు, మరియ విగ్రహాలున్నవి. కొండ మీద విశాలమైన చర్చి, ఇతర భవనాలను నిర్మించారు. నిత్య అన్నదాన పథకం కూడా అమలులో ఉంది. నిర్మలగిరి మాత ఉత్సవాలు 28 సంవత్సరాలుగా ఎంతో వైభవంగా జరుగుతున్నాయి.ఈ ఉత్సవాలకు రాష్ట్ర నలుమూలల నుండి భక్తులు తరలివస్తారు. క్రైస్తవులే కాకుండా అన్ని మతాలకు చెందిన వారు అధిక సంఖ్యలో తరలి వచ్చి భక్తి విశ్వాసాలతో మొక్కులు తీర్చుకుంటారు. నిర్మలగిరి క్షేత్రం ముఖద్వారం వద్ద గల మేరీమాత ప్రతిమను దర్శించుకుని ఆ తరువాత కొండపైకి మెట్లు మార్గం ద్వారా వెళ్ళి ఆలయంలో కొలువై ఉన్న మేరీమాతను దర్శించుకొని భక్తులు కొబ్బరికాయలు కొడతారు.అగరబత్తుల దూపం సమర్పిస్తారు,తలనీలాలు ఇస్తారు
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో రెండుప్రైవేటు బాలబడులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. ఒక ప్రైవేటు జూనియర్ కళాశాల ఒక ప్రైవేటు ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నాయి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల రాజమండ్రి లోనూ సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల, ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల కొవ్వూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం దేవరపల్లిలోను, ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
గౌరీపట్నంలో ఉన్న ఒకప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రంలో ఇద్దరు డాక్టర్లు, ఆరుగురు పారామెడికల్ సిబ్బందీ ఉన్నారు. రెండు ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాల్లో డాక్టర్లు లేరు. నలుగురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. ఒక సంచార వైద్య శాలలో డాక్టర్లు లేరు. ముగ్గురు పారామెడికల్ సిబ్బంది ఉన్నారు. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యం
గ్రామంలో 3 ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలున్నాయి. డిగ్రీ లేని డాక్టర్లు నలుగురు ఉన్నారు. రెండు మందుల దుకాణాలు ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. చెరువు ద్వారా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీరు బహిరంగంగా, కచ్చా కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని నేరుగా జలవనరుల్లోకి వదులుతున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
గౌరీపట్నంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులుప్రైవేటు బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం ఉన్నాయి. గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్ గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రోజువారీ మార్కెట్, వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో ఆటల మైదానం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ.లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
గౌరీపట్నంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గౌరీపట్నంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
గౌరీపట్నంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, చెరకు, కూరగాయలు
పారిశ్రామిక ఉత్పత్తులు
శిల్పాలు, రసాయనాలు
చోహ్తాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
చోహ్తాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గం రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం బార్మర్ జిల్లా, బార్మర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:రాజస్థాన్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం
ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం, భారతదేశంలోని మొట్టమొదటి రాష్ట్ర స్థాయి గ్రంథాలయ సంఘం. దీన్ని 1914 ఏప్రిల్ 10 న విజయవాడలో స్థాపించారు. ప్రజలలో అక్షరాస్యత, జ్ఞానం, అవగాహనలను వ్యాప్తి చేయాలనే లక్ష్యంతో ఈ సంఘం ఉద్భవించింది. గ్రంథాలయోద్యమాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలనే ఏకైక లక్ష్యంతో ఈ సంఘం మొదట నుండి పనిచేస్తోంది.
సంఘ ఆవిర్భావం
రామమోహన పబ్లిక్ లైబ్రరీ వారు 1914 ఏప్రిల్ 10 న విజయవాడలో (పూర్వం: బెజవాడ), "ఆల్ ఇండియా కాన్ఫరెన్స్ ఆఫ్ లైబ్రరీ ఆర్గనైజర్స్"ను నిర్వహించారు. అదే రోజున నిర్వహించిన ఆంధ్ర గ్రంథాలయ సమావేశ (ఆంధ్ర లైబ్రరీ కాంగ్రెస్) ఫలితంగా ఆంధ్ర గ్రంథాలయోద్యమం, ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథ భాండాగార సంఘం (అసోసియేషన్ ఆఫ్ లైబ్రరీస్ ఆఫ్ ఆంధ్ర ఏరియా) ఉనికిలోకి వచ్చాయి. అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య, సూరి వెంకట నరసింహ శాస్త్రి ఈ సంఘాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ మహాసభలోనే, సంఘపు మొదటి అధ్యక్షుడిగా దీవాన్ బహదూర్ మోచర్ల రామచంద్రరావు పంతులు, మొదటి కార్యదర్శులుగా, అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య, నాళం కృష్ణారావు ఎన్నికయ్యారు. చిలకమర్తి లక్ష్మీ నరసింహం పంతులు దీనికి అధ్యక్షత వహించారు. ఆ సందర్భంగా ఆయన వెలువరించిన సందేశ గీతాన్ని అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య 'గ్రంథాలయ వేదం'గా అభివర్ణించారు.
గ్రంథాలయ వేదం
వాయువెల్లవారికి ఎట్లు స్వాధీనమై యున్నదో జ్ఞానమును నట్లు స్వాధీనమై యుండవలెను
ఉదక మెల్ల వారికి నెట్లు సేవ్యమై యున్నదో జ్ఞానమును నట్లు సేవ్యమై యుండవలెను
సూర్య చంద్ర మండలముల తేజస్సు ఎల్ల వారికి నెట్లు సౌఖ్యప్రదముగ నున్నదో జ్ఞానమును నట్లు సౌఖ్యప్రదముగ నుండవలెను -చిలకమర్తి లక్ష్మి నరసింహం
ఇందులో కేవలం గ్రంధభాండాగారాలే కాకుండా మిగిలిన ఇతర రంగాల నుండి సభ్యులు ఏర్పడటముతో తదుపరి ఇది ఆంధ్రదేశ గ్రంధాలయ సంఘంగా మారింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ అనంతరం హైదరాబాదు గ్రంధాలయ సంఘాన్ని విలీనం చేసుకొని ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంధాలయ సంఘంగా ఏర్పడింది.
సంఘ కార్యదర్శులు
ఈ క్రింది వారు సంఘ కార్యదర్శులుగా వ్యవహరించారు
గ్రంథాలయోద్యమంలో తొలి ముద్రలు
గ్రంథాలయోద్యమంలో భాగంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం అనేక విషయాల్లో తొలి అడుగు వేసి, యావద్దేశానికి మార్గ దర్శకత్వం వహించింది. ఆ తొలి అంగల్లో కొన్ని:
సంఘ కార్యక్రమాలు
గ్రంథాలయ వృత్తి, వయోజన విద్య, వ్యవసాయానికి సంబంధించిన పుస్తకాలను ప్రచురించింది. ప్రాంతీయ భాషలో గ్రంథాలయ పత్రిక "గ్రంథాలయ సర్వస్వం"ను ప్రచురించడం, విద్యాబోధన, శిక్షణా కార్యక్రమాలను నిర్వహించడం, వివిధ గ్రంథాలయాల సజావుగా పనిచేయడానికి తగిన సమాచారాన్ని అందించడం వంటి ప్రధాన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తోంది. thumb|సర్వోత్తమ గ్రంధాలయం thumb|అబ్దుల్ కలాం పిల్లల గ్రంధాలయం ఈ గ్రంథాలయానికి రాలేని ప్రజల కోసం సంచార గ్రంథాలయ సేవలను నిర్వహిస్తోంది. ఈ కార్యక్రమానికి "పాతూరి సంచార గ్రంథాలయం (మొబైల్ లైబ్రరీ)" అని పేరు పెట్టారు. ఇది సెప్టెంబరు 8 అంతర్జాతీయ అక్షరాస్యత దినోత్సవం రోజున ప్రారంభించారు. ఇది విజయవాడ లోని 6 ప్రాంతాలలో నడుస్తోంది.
సంఘ కార్యవర్గం
2020 సంవత్సరం నాటికి కిందివారు సంఘ కార్యవర్గ సభ్యులుగా ఉన్నారు.
సంఘ స్వర్ణోత్సవాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘ స్వర్ణోత్సవాలు విజయవాడ సర్వోత్తమ భవనంలో 1964 మే 26, 27 తేదీలలో రెండు రోజులు జరిపారు. మొదటి రోజు రామమోహన గ్రంథాలయంలో సరస్వతీ పూజతో కార్యక్రమాన్ని ఆరంభించారు. అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య జ్యోతిని వెలిగించి, కమిటీ కార్యదర్శి చెన్నుపాటి శేషగిరిరావుకు అందించగా, పుర ప్రముఖులు వెంటరాగా వూరేగింపుతో జ్యోతిని సర్వోత్తమ భవనం చేర్చి సంఘ కార్యదర్శి పాతూరి నాగభూషణంకి అందించారు. తరువాత కవి సామ్రాట్ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ అధ్యక్షతన కవితా గోష్ఠి జరిగింది. గోష్ఠిలో పాతూరి నాగభూషణంతో పాటు, అనేక మంది కవులు పాల్గొన్నారు. ఆనాటి సాయంత్రం ప్రారంభోత్సవ మహాసభ ఆచార్య రాయప్రోలు సుబ్బారావు అధ్యక్ష్యత వహించారు. అప్పటి రాష్ట్ర న్యాయశాఖామంత్రి పి.వి.నరసింహారావు స్వర్ణోత్సవాల కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. సంఘ వ్యవస్థాపకులు అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య, కొమ్మా సీతారామయ్యలను సన్మానించారు. రెండవరోజు వ్యాసపఠన కార్యక్రమాలను సంఘాధ్యక్షులు కోదాటి నారాయణరావు, గోపరాజు రామచంద్రరావుల అధ్యక్షతన ఏర్పాటు చేసారు. తదుపరి గ్రంథాలయ కార్యకర్తల సమావేశం, బహిరంగ సభ జరిగింది. బహిరంగ సభకు ఆంధ్రప్రభ సంపాదకులు నీలంరాజు వెంకటశేషయ్య అధ్యక్ష్యత వహించగా, ఆంధ్రజ్యోతి సంపాదకులు నార్ల వెంకటేశ్వరరావు సభను ప్రారంభించారు. ఈ స్వర్ణోత్సవాల ప్రచురణలు - గ్రంథాలయ ప్రగతి 1,3 భాగాలను రాష్ట్ర పరిశ్రమలశాఖా మంత్రి ఎం.ఎస్.లక్ష్మినరసయ్య ఆవిష్కరించాడు.
సంఘ వజ్రోత్సవాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘం 1981 మార్చి 20 - 22 తేదీలలో ఓరుగల్లులో నిర్వహించిన 34వ ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ మహాసభా ప్రాంగణంలో సంఘ వజ్రోత్సవాలు జరిగాయి. రాష్ట్రం నలుమూలలనుండి 1000 మందికి పైగా అభిమానులు, గ్రంథాలయ కార్యకర్తలు పాల్గొన్నారు. ఈ మహాసభలో భారత ప్రభుత్వ విదేశాంగశాఖామాత్యులు పి.వి.నరసింహారావు ప్రారంభోపన్యాసము కావించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సాంకేతిక విద్యాశాఖామాత్యులు టి.హయగ్రీవాచారి, లఘుపరిశ్రమల శాఖామాత్యులు మజ్జి తులసిదాస్, ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయ సంఘ ఆస్థానకవి కాళోజీ నారాయణరావు పాల్గొన్నారు. సాహితీవేత్త మరువూరు కోదండరామిరెడ్డి ఈ కార్యక్ర్రమానికి అధ్యక్షత వహించారు.
సంఘం ప్లాటినం జూబిలీ ఉత్సవాలు
సంఘం ప్లాటినం జూబిలీ ఉత్సవ సభ 1989 ఏప్రిల్ 10 న విజయవాడ సర్వోత్తమ భవనంలో జరిగింది. సంఘాధ్యక్ష్యులు కోదాటి నారాయణరావు అధ్యక్షత వహించగా, రాష్ట్ర పౌర గ్రంథాలయాల సంచాలకులు ఎం.వి.వెంకటరెడ్డి సంఘపత్రిక గ్రంథాలయ సర్వస్వం 50వ సంపుటాన్ని (స్వర్ణోత్సవ సంచిక) ఆవిష్కరించారు. గ్రంథాలయోద్యమ నాయకులు వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య, విజయవాడ మేయర్ జంధ్యాల శంకర్, పార్లమెంట్ సభ్యులు వడ్డే శోభనాదీశ్వరరావు వేదికను అలంకరించి ప్రసంగాలు చేశారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:గ్రంథాలయాలు వర్గం:తెలుగు గ్రంథాలయం వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
అనుప్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం
అనుప్‌గఢ్ శాసనసభ నియోజకవర్గం రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం శ్రీ గంగానగర్ జిల్లా, బికనీర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
సుగాలీ నృత్యం
సుగాలీ లంటే లంబాడీ లు. ఈ నృత్యాన్ని, లంబాడీ, బంజారా తండా నృత్యమని పిలుస్తారని డా. చాగిచర్ల కృష్ణారెడ్డి గారు తమ జానపద నృత్య కళా గ్రందంలో ఉదహరించారు. అయితే వీరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో గిరిజనులుగానే మిగిలిపోయారు. పల్లెలకు దూరంగా కొండ కోనల్లో నివసిస్తూ కట్టెలు కొట్టి అమ్ముకుంటూ, కూలి పనులతో జీవనం సాగిస్తారు. వీరు కష్టజీవులు. పండగలు, పబ్బాలూ సాంప్రదాయ రీతిలో చేసుకుంటారు.
వీరి వేషధారణలో, స్త్రీలు ప్రత్యేకమైన దుస్తుల్ని ధరిస్తారు. లంబాడీలను చూచిన వారికి వారి వేషధారణ విదితమే. వీరు తెలంగాణా ప్రాంతంలో ఎక్కువగా వున్నా, అనంతపురం జిల్లాలో కూడా వున్నారు. వీరు ధర్మవరం మండలంలో ప్రతి సంవత్సరం కాముని పున్నమి రోజున తప్పకుండా నృత్యం చేస్తారు. మత్తు పానీయాలు బాగా సేవించి స్త్రీలు నృత్యం చేస్తారు. వీరి నృత్యంలో ముఖ్యంగా చేతులు చూపించటం, వలయా కారంగా తిరగటం చేస్తారు. ఈ నృత్యాన్ని స్త్రీ పురుషులిరువురు కలిసే చేస్తారు. ఒక పురుషుడు ప్రత్యేకంగా డప్పు కొడతాడు. డప్పు వరుసలకు అనుకూలంగా స్త్రీలు రక రకాల అడుగులు వేస్తూ గుండ్రంగా తిరుగుతారు. వీరి నృత్య బ్రుందంలో 10 మంది వరకూ పాల్కొంటారు. వారి సంప్రదాయ దుస్తుల్ని ధరిస్తారు. కాళ్ళకు గజ్జెలు కడతారు. చప్పట్లు చరుస్తూ వలయాకారంగా శబ్దానికి అనుగుణంగా నృత్యం చేస్తారు. లయ ప్రకారం చప్పట్లు చరుస్తూ వుంటే మిగతా వారు పాటలను ఆలాపిస్తారు. వీరి పాటలన్నీ వారి గురువైన 'సేవలాల్ '' మీదనే పాడతారు. ప్రధమంగా అందరూ నిలబడి ముందుకు వంగి చేతులతో చప్పట్లు కొడుతూ ఈ విధంగా పాడతారు.'' కోయినారియే కోచళో సోసో కోయినారియే కూణిన చోడో కోయినారియే శంక్రనచోడో కోయినారియే కాయ్ ఆంకుదీచ కోయినారితే రవియ్యదీచ
అంటూ గిర్రున తిరిగి శరీరాన్ని క్రిందికి పైకి వంచుతూ లేస్తూ చేతుల్ని పైకెత్తి చప్పట్లు కొడుతూ గుండ్రంగా తిరుగుతూ అదే సమయంలో పాడే పాటను ఒకరు పాడుతుండగా, మిగిలిన వారంతా ఈ విధంగా వంత పాడతారు.
బాలే పెంచనే వెంటాపర్ రెడి బోలిరీచ రెడి బోలరీచక్ జినందేకరేచ సావుకార్ భీకియ్వార్ రోరలూటోరేచ బాయే పెంచనే వెంటాపర్ రెడి బోలిరేచ
రెడి బోలిరీచక్ జనండేకరేచ సావుకార్ హనుమంత రెడ్డిర్ చోర లూటోరేచ అంటూ పాటలు పాడుతూ నృత్యం చేస్తారు. సుగాలీలు నివసించే ప్రాంతాన్ని తండా అంటారు. వీరిని లంబాడీలు అని పిలుస్తారరు.
యితర లింకులు
వర్గం:జానపద కళారూపాలు
జె. సి. కుమరప్ప
'''జె. సి. కుమరప్ప (జోసెఫ్ చెల్లదురై కార్నెలియస్) ''' ( 1892 జనవరి 4 – 1960 జనవరి 30) ఒక భారతీయ ఆర్థికవేత్త, మహాత్మా గాంధీకి సన్నిహితుడు, గ్రామీణ ఆర్థికాభివృద్ధి సిద్ధాంతాలకు మార్గదర్శకుడు. కుమరప్ప గాంధీయిజం ఆధారంగా ఆర్థిక సిద్ధాంతాలను అభివృద్ధి చేశాడు. అతను "గాంధీయన్ ఎకనామిక్స్" అనే పేరుతో ఆర్థిక సంబంధిత పాఠశాలలను స్థాపించాడు.
ప్రారంభ జీవితం
జోసెఫ్ చెల్లదురై కుమరప్ప 1892 జనవరి 4న ప్రస్తుత తమిళనాడు లోని తంజోర్‌లోని ఒక క్రైస్తవ కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతను పబ్లిక్ వర్క్స్ అధికారి సోలమన్ దొరైసామి కార్నెలియస్, ఎస్తేర్ రాజనాయగం దంపతులకు ఆరవ సంతానంగా జన్మించాడు. 1919లో బ్రిటన్‌లో ఆర్థికశాస్త్రం, చార్టర్డ్ అకౌంటెన్సీని అభ్యసించాడు. 1928లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ కు వెళ్ళి, ఎడ్విన్ రాబర్ట్ ఆండర్సన్ సెలిగ్మాన్ ఆధ్వర్యంలో సిరక్యూస్ విశ్వవిద్యాలయం, కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలలో ఆర్థిక శాస్త్రం, వ్యాపార పరిపాలనలలో డిగ్రీలు పొందాడు.
గాంధీతో పరిచయం
భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన కుమరప్ప బ్రిటీష్ పన్ను విధానం, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై దాని దోపిడీపై ఒక కథనాన్ని ప్రచురించాడు. అతను 1929లో గాంధీ ని కలిశాడు. గాంధీ అభ్యర్థన మేరకు గుజరాత్ గ్రామీణ ఆర్థిక సర్వేను సిద్ధం చేశాడు, దానిని అతను ఖేడా జిల్లా (1931) లో మాటర్ తాలూకా సర్వేగా ప్రచురించాడు. అతను గాంధీ గ్రామ పరిశ్రమల భావనను గట్టిగా సమర్థించాడు. గ్రామ పరిశ్రమల సంఘాలను ప్రోత్సహించాడు.
పర్యావరణ సిద్ధాంతం
గాంధీ అనుచరులు చాలా మంది పర్యావరణవాద సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. చరిత్రకారుడు రామచంద్ర గుహ కుమరప్పను "ది గ్రీన్ గాంధేయవాది" అని పిలుస్తూ, భారతదేశంలోని ఆధునిక పర్యావరణవాద స్థాపకుడిగా వర్ణించాడు.
చివరి రోజులు
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, వ్యవసాయం, గ్రామీణాభివృద్ధికి సంబంధించిన జాతీయ విధానాలను రూపొందించడానికి కుమరప్ప భారత ప్రణాళిక సంఘం, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కోసం పనిచేశాడు. అతను దౌత్యపరమైన పనులపై, వారి గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలను అధ్యయనం చేయడానికి చైనా, తూర్పు ఐరోపా, జపాన్‌లకు వెళ్లాడు. అతను శ్రీలంకలో కొంతకాలం గడిపాడు, అక్కడ అతను ఆయుర్వేద చికిత్స పొందాడు. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధేయ అనుచరుడు కె. వెంకటాచలపతి నిర్మించిన గాంధీ నికేతన్ ఆశ్రమం, టి.కల్లుపట్టి (గాంధీ విద్యా విధానంపై ఆధారపడిన పాఠశాల) వద్ద అతను మదురై సమీపంలో స్థిరపడ్డాడు, అక్కడ అతను ఆర్థికశాస్త్రం, రచనలో తన పనిని కొనసాగించాడు.
మూలాలు
వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:తమిళనాడు స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు
సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమం
thumb|300x300px|2004 గణతంత్ర దిన పెరేడ్‌లో అగ్ని-2 సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమం (IGMDP) భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన క్షిపణి తయారీ కార్యక్రమంలో భాగం. భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO), ఆర్డినెన్స్ ఫ్యాక్టరీస్ బోర్డు కలిసి ఈ ప్రాజెక్టును నిర్వహిస్తున్నాయి. ప్రాజెక్టు 1982–83 లో మొదలైంది. కొంత కాలం పాటు ప్రాజెక్టుకు అబ్దుల్ కలాం నాయకత్వం వహించారు, ఆయన నాయకత్వంలోనే, 2008లో, ప్రాజెక్టు  పూర్తయింది. ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మించిన చివరి క్షిపణి అగ్ని-3.
2008 జనవరి 8 న IGMDP విజయవంతంగా పూర్తయిందని DRDO అధికారికంగా ప్రకటించింది. తలపెట్టిన రూపకల్పన లక్ష్యాలు పూర్తయ్యాయి, క్షిపణులు చాలావరకు అభివృద్ధి అయ్యాయి, అవి భారత సైనిక బలగాల్లోకి చేరుకున్నాయి అని కూడా  ప్రకటించింది.
ఈ కార్యక్రమానికి రూపకల్పన చేసి, దాన్ని నిర్వహించిన అబ్దుల్ కలాం తరువాతి కాలంలో భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు.
చరిత్ర
1980 ల ప్రారంభం నాటికి ప్రొపల్షన్, నేవిగేషన్, ఏరోస్పేస్ పదార్థాల తయారీలో DRDL కుశలత సాధించింది. ఈ సాంకేతిక  సామర్థ్యాలన్నిటినీ దృఢపరచుకోవాలని అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధి, రక్షణ మంత్రి ఆర్. వెంకట్రామన్, రక్షణ మంత్రి సలహాదారు వి.ఎస్.అరుణాచలం భావించారు.
ఈ ఆలోచనే సమీకృత గైడెడ్ క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమానికి దారితీసింది. ఎస్సెల్వీ-3 ప్రాజెక్టుకు డైరెక్టరుగా వ్యవహరించి, 1983 నుంచి DRDL డైరెక్టరుగా ఉన్న అబ్దుల్ కలామ్ ను ఈ కార్యక్రమానికి నాయకుడిగా నియమించారు. శాస్త్రవేత్తలు క్షిపణులను ఒకదాని తరువాత ఒకదాన్ని తయారు చెయ్యాలని సంకల్పించగా, అన్నిటినీ ఒక్కసారే అభివృద్ధి చేసే వీలుందేమో చూడమని రక్షణ మంత్రి వారిని ఆదేశించాడు. ఆ విధంగా IGMDP లో నాలుగు ప్రాజెక్టులు ఒక్కసారే మొదలయ్యాయి.: అగ్ని క్షిపణిని భూ వాతావరణంలోకి తిరిగి ప్రవేశించే సాంకేతికను ప్రదర్శించే వాహనంగా IGMDP రూపకల్పన చేసింది. తరువాత దీన్ని వివిధ పరిధులు కలిగిన బాలిస్టిక్ క్షిపణిగా తయారు చేసింది. ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా క్షిపణి పరీక్షా స్థావరంగా చాందీపూర్ వద్ద ఇంటెరిం టెస్ట్ రేంజిని అభివృద్ధి చేసారు.
అవాంతరాలు
1988 లో పృథ్వి క్షిపణిని, 1989 లో అగ్ని క్షిపణిని తొలిసారి పరీక్షించిన తరువాత భారత క్షిపణి అభివృద్ధి కార్యక్రమానికి ఉపయోగపడే ఏ సాంకేతికతనూ అందకుండా మిస్సైల్ టెక్నాలజీ కంట్రోల్ రెజీమ్ (MTCR) ఆంక్షలు విధించింది. దీన్ని ఎదుర్కొనేందుకు IGMDP, DRDO ప్రయోగశాలలు, పరిశ్రమలు, విద్యా సంస్థలను ఒకతాటిపైకి తెచ్చి క్షిపణికి అవసరమైన వ్యవస్థలను తయారుచెయ్యడం  మొదలుపెట్టింది. ఈ కారణంగా క్షిపణి అభివృద్ధి మందగించినా, MTCR ఆంక్షల కారణంగా అందని అనేక సాంకేతిక అంశాలను దేశీయంగానే అభివృద్ధి చేసారు.
పృథ్వి క్షిపణి వ్యవస్థ
పృథ్వి భూమ్మీద నుండి భూమి మీదకు ప్రయోగించే, తక్కువ పరిధి, బాలిస్టిక్ క్షిపణుల కుటుంబం. ఇది దేశీయ పరిజ్ఞానంతో అభివృద్ధి చేసిన మొట్టమొదటి క్షిపణి. 1983 లో అభివృద్ధి మొదలై 1988 ఫిబ్రవరి 25 న తొలి పరీక్ష శ్రీహరికోటలో జరిగింది. దాని పరిధి 150 నుండి 300 కి.మీ.. పృథ్వి-1, పృథ్వి-2 క్షిపణుల నావికా దళ కూర్పును ధనుష్ అని పెరు పెట్టారు. రెండూ కూడా సముద్రం నుండి భూమి మీది లక్ష్యాలను ఛేదించగలవు.
పృథ్వి ప్రొపల్షన్ సాంకేతికతను సోవియట్లకు చెందిన భూమి-నుండి-గాలి లోకి ప్రయోగించే SA-2 నుండి గ్రహించారని వినికిడి. దీనిలోని వివిధ కూర్పులు ద్రవ ఇంధనాన్ని గానీ, ఘన, ద్రవ ఇంధనాలు  రెండింటినీ గానీ వాడుతాయి. యుద్ధభూమి క్షిపణిగా అభివృద్ధి చేసిన పృథ్వి, అణు వార్‌హెడ్‌ను మోసుకుపోగలదు.
పృథ్వి క్షిపణి సైన్యానికి, నావికాదళానికి, వైమానిక దళానికీ కూడా ఉపయోగపడేలా మూడు రకాలను తయారుచెయ్యాలని IGMDP తొలుత భావించింది. కాలక్రమేణా పృథ్వి యొక్క సాంకేతిక  అంశాలు అనేక  మార్పులకు లోనయ్యాయి. 1994 లో పృథ్వి-1 భారత సైన్యంలోకి చేరింది. ఈమధ్య వచ్చిన వార్తల ప్రకారం పృథ్వి-1 క్షిపణిని తొలగించి దాని స్థానంలో ప్రహార్  క్షిపణిని మోహరిస్తున్నారని తెలిసింది. పృథ్వి-2 1996 లో సైన్యంలో చేర్చారు. పృథ్వి-3, 600 కి.మీ. పరిధి కలిగినది. ఇది 2004 లో భారత సైన్యంలో చేరింది.