cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
భోహ్రన్ వాల
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు. సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఈ గ్రామంలో టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ కవరేజి గ్రామంలోవున్నవి. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు, ప్రైవేటు కొరియర్, ఈ గ్రామములో లేవు. కాని ఈ సేవలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలోవున్నవి. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు. సమీపరైల్వే స్టేషన్లుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆటోలు, టాక్సీలు, ట్రాక్టరులు ఈ గ్రామములో ఉన్నాయి. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. ఈ రోడ్లతో అనుసంధానము గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. మట్టి రోడ్డు గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రయాణానికి అనువైన నీటి మార్గం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం గ్రామంలో లేదు. వాణిజ్య బ్యాంకు గ్రామంలో లేదు. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు. ఈ సౌకర్యాలు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉన్నాయి. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం గ్రామంలో ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం) గ్రామంలో లేదు. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్ రామంలో లేదు. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో లేదు. కానీ ఈ సౌకర్యాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు. కానీ గ్రంథాలయం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వార్తాపత్రిక సరఫరా గ్రామంలో ఉంది. ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త) గ్రామంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 13 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబర్-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
భోహ్రన్ వాల (Boharwala) (271) ఈ కింది భూమి వినియోగం. వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 25 హెక్టార్లు, నికరంగా విత్తిన భూ క్షేత్రం: 227హెక్టార్లు, నీటి వనరుల నుండి నీటి పారుదల భూ క్షేత్రం: 227 హెక్టార్లు,
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు. కాలువల ద్వారా: 92 హెక్టార్లు బావి / గొట్టపు బావి ద్వారా 135 హెక్టార్లు సాగులో ఉన్నాయి.
తయారీ
భోహ్రన్ వాల (Boharwala) (271) గ్రామములో ఉత్పత్తి అవుతున్న పంటలు. (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : (Wheat, Darti, Jiri, Kahi, Maize) గోదుమలు, జిరి, కథి, మొక్కజొన్న.
మూలాలు
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
శ్యామ్ సింగరాయ్
శ్యామ్‌ సింగరాయ్ కలకత్తా నేపథ్యంలో పిరియాడికల్ పవర్‌ఫుల్‌ యాక్షన్‌ డ్రామాగా రూపొందుతున్న తెలుగు సినిమా. నిహారిక ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్‌ పతాకంపై వెంకట్‌ బోయనపల్లి నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాలో నాని హీరోగా, సాయి పల్లవి, కృతి శెట్టి, మడోన్నా సెబాస్టియన్ కథానాయికలుగా నటిస్తున్నారు. శ్యామ్‌ సింగరాయ్‌ కి‌ రాహుల్‌ సాంకృత్యన్ దర్శకత్వం వహిస్తున్నాడు. ఈ చిత్రానికి కథ సత్యదేవ్‌ జంగా, ఎడిటింగ్ నవీన్ నూలి, మిక్కీ జె. మేయర్ సంగీతమందిస్తున్నాడు. శ్యామ్‌ సింగరాయ్‌ 2021 డిసెంబర్ 24న ప్రపంచవ్యాప్తంగా విడుదలయింది. ఈ సినిమా ఓటీటీ హక్కులను నెట్‌ఫ్లిక్స్‌ సంస్థ దక్కించుకోగా 2022 జనవరి 21 నుంచి డిజిటల్ ప్రేక్షకులను అలరించనుంది.
సినిమా షూటింగ్ ప్రారంభం
శ్యామ్ సింగరాయ్ సినిమా షూటింగ్ హైదరాబాదులో 2020, డిసెంబరు 10న ప్రారంభమైంది. ఈ సినిమా పూజా కార్యక్రమాలతో రెగ్యులర్ షూటింగ్ ప్రారంభించారు. ఈ కార్యక్రమానికి నాని తండ్రి గంటా రాంబాబు, డైరెక్టర్ అనిల్ రావిపూడి, శివ నిర్వాణ, వెంకీ కుడుముల, మేర్లపాక గాంధీ ప్రత్యేక ఆహ్వానితులుగా హాజరయ్యారు. ముహూర్తపు షాట్‌‌కి నాని తండ్రి గంటా రాంబాబు క్లాప్ కొట్టగా.. యువ దర్శకులు శివ నిర్వాణ, వెంకీ కుడుముల స్క్రిప్ట్ అందించారు. మొదటి షెడ్యూల్ షూటింగ్‌ పూర్తి చేసుకున్న ఈ చిత్రం, కీలక సన్నివేశాల చిత్రీకరణ కోసం కోసం కలకత్తా వీధుల్లో షూటింగ్ చేస్తున్నారు.
రూ. 6.5 కోట్ల సెట్‌
ఈ సినిమాలో కొన్ని సన్నివేశాలు కోల్‌కతాలో జరగాల్సి ఉండగా, ఆర్ట్‌ డైరెక్టర్‌ అవినాశ్‌ కొల్లా ఆధ్వర్యంలో హైదరాబాద్‌లో పది ఎకరాల విస్తీర్ణంలో రూ.6.5 కోట్లతో ఈ సినిమాకు కోల్‌కతా బ్యాక్ డ్రాప్ భారీ సెట్ నిర్మించారు. ఈ సెట్ లో సినిమాకు సంబంధించిన కీలక సన్నివేశాలు చిత్రీకరించారు.
పాటలు
పాటలను మిక్కీ జె. మేయర్ స్వరపరిచారు. ఆడియో హక్కులను సరిగమ తెలుగు వారు సొంతం చేసుకున్నారు.
మూలాలు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:కృతి శెట్టి నటించిన సినిమాలు
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, (ఫిబ్రవరి 7, 1888 - ఆగష్టు 29, 1950) తెలుగు కవి, భాష పరిశోధకుడు, చరిత్రకారుడు, రచయిత, విమర్శకుడు, రేడియో నాటక రచయిత, తెలుగు, సంస్కృత పండితుడు. చరిత్రలో లభ్యమౌతున్న మొట్టమొదటి తెలుగు పదము నాగబు అని కనుగొన్నది ఈయనే. సాహిత్య చరిత్ర ఆ జాతి మనోవికాస వైభవానికి చిహ్నం. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారి వంటి వ్యక్తి ప్రపంచ సాహితీ చరిత్రకు ప్రకాశము వంటి వారు. ఆయన వట్టి మేధావి కాదు..తెలుగు భాషా, చారిత్రక సాహిత్య నిర్మాణానికి అక్షరాలు మోసిన కూలీ! ఆయన వట్టి రచయిత కాదు..విమర్శనా వ్యాస రచనకు ఆద్యుడు. పన్నెండో ఏటే పరభాషలో కవితా సుమాలు వెదజల్లిన అనన్యుడు. ఈయన తెలుగుభారతీ సంతానములో చిరస్మరణీయులు, తెలుగువారికి ప్రాతఃస్మరణీయులు.
జీవిత విశేషాలు
ప్రభాకరశాస్త్రి, కృష్ణా జిల్లా, మోపిదేవి మండలములో కృష్ణా నది తీరమున ఉన్న పెదకళ్ళేపల్లిలో శ్రీవత్స గోత్రజులైన వేటూరి సుందరశాస్త్రి, శేషమ్మలకు మూడవ సంతానముగా 1888, ఫిబ్రవరి 7 న అనగా సర్వజిత్ మాఖ బహుళ ఏకాదశి మంగళ వారం ఉదయం జేష్టా నక్షత్రం మిథున లగ్నమున జన్మించారు. ఈయనకు నలుగురు సోదరులు, నలుగురు సోదరీమణులు. తండ్రి సుందరశాస్త్రి ఆయుర్వేద వైద్యుడు. ప్రభాకరశాస్త్రి ప్రాథమిక విద్య స్వగ్రామములోనే సాగినది, తండ్రి వద్ద, మద్దూరి రామావధాని వద్ద సంస్కృతాంధ్రములను నేర్చుకొన్నారు. ఉపనయనమైన తర్వాత ప్రభాకరశాస్త్రిని ఆయన తండ్రి శాస్త్రాలు అభ్యసించడానికి చల్లపల్లిలోని అద్దేపల్లి సోమనాథశాస్త్రి వద్ద చేర్పించాడు.
2000 నంది పురస్కారాలు
==2000 నంది పురస్కార విజేతల జాబితా == thumb|right|150px|జగపతి బాబు (ఉత్తమ నటుడు) thumb|right|150px|లయ (ఉత్తమ నటి) thumb|right|150px|ఎస్.వి.కృష్ణారెడ్డి (ఉత్తమ దర్శకుడు) thumb|right|150px|వెన్నెలకంటి (ఉత్తమ గీతరచయిత) thumb|right|150px|ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం (ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడు) thumb|right|150px|ఎస్.జానకి (ఉత్తమ నేపథ్య గాయని)
మూలాలు
వర్గం:నంది పురస్కారాలు
వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి
జీవిత విశేషాలు
ఆ తరువాత తన 19వ యేట మద్రాసు చేరి వెస్లీ మిషన్ హైస్కూలులో తెలుగు పండితునిగా రెండేళ్ళు పనిచేశాడు. ఆ సమయములో మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకశాలకు వెళ్ళి అక్కడి గ్రంథాలను చదువుతుండేవాడు.
ప్రభాకరశాస్త్రి, తెలుగులో అనేక కావ్యములు రచించడముతో పాటు అనువాదాలు, వివరణా గ్రంథాలు రచించాడు. ఈయన ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకాలయములో అనేక తెలుగు గ్రంథాలను చారిత్రకాధారములతో సవివరముగా పరిష్కరించి ప్రకటించాడు.
రచనాశైలి, రచనలు
పిన్నవయసు శతావధాని, తొలితెలుగు పదం ‘నాగబు’ ఆవిష్కర్త, ‘కలికి చిలుక’ను పలికించిన కథకుడు, ‘కడుపు తీపు’, ‘దివ్యదర్శనం’, ‘మూణ్ణాళ్ల మచ్చట’, ‘కపోతకథ’ వంటి ఖండకావ్యాల విరచితుడు, విమర్శకాగ్రేసరుడు, కాలగర్భంలో కలిసిపోతున్న తెలుగు సంస్కృతీ చరిత్రను దక్షిణదేశమంతటా ఈది మరీ ఒడ్డుకు చేర్చిన సాహిత్య ఘనపాఠి.
అనువాద నాటకాలు
శాస్త్రిగారు సంస్కృత రూపకాలను తెలుగులోకి అనువాదం చేశారు. ఇందులో 1910లో ప్రకటించబడిన ప్రతిమ రామాయనానికి, 1913లో ప్రకటితాలైన కర్ణభారం, మధ్యమవ్యాయోగం భారతానికి సంబంధించినవి కాగా మిగిలిన భగవదజ్జుకం, మత్తవిలాసం, నాగానందం ఇతరాలు.
మూలములు
వర్గం:తెలుగు పరిశోధకులు వర్గం:1888 జననాలు వర్గం:1950 మరణాలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లాకు చెందిన చరిత్రకారులు వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగు నాటక రచయితలు వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:సంస్కృత రచయితలు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా భాషా పరిశోధకులు
కల్లూరి చంద్రమౌళి
కల్లూరి చంద్రమౌళి (నవంబరు 15, 1898 - జనవరి 2, 1992) ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధేయవాది. తొలితరం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాజకీయ నాయకుడు. ఆర్ష విద్యాలంకార బిరుదాంకితుడు. ఇతను సంయుక్త మద్రాసు రాష్ట్రం, ఆంధ్ర రాష్ట్రం, ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడింటిలో మంత్రిపదవి నిర్వహించాడు. దేవాదాయ శాఖా మంత్రిగా తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ధర్మకర్తల మండలి అధ్యక్షునిగా పనిచేశాడు.భద్రాచల పుణ్యక్షేత్రాన్ని పునఃనిర్మించాడు. .సమగ్ర పంచాయితీ రాజ్ చట్టం మొదటిసారి రూపొందించి మద్రాసు శాసన సభలో అమోదింపజేసిన వ్యక్తి. శ్రీశైలం, భద్రాచలం దేవాలయాల జీర్ణోద్ధరణ గావించాడు.
జననం, విద్య
కల్లూరి చంద్రమౌళి 1898 నవంబరు 15న గుంటూరుజిల్లా, అమృతలూరు మండలంలోని మోపర్రు గ్రామంలో జన్మించాడు. తల్లిదండ్రులు వెంకమాంబ, సుదర్శనం. వీరికి బాల్యం నుండి భారతీయ సంస్కృతి సంప్రదాయాలంటే ఇష్టం. ప్రాథమిక విద్య తుళ్ళూరు, తెనాలి, బాపట్ల లోనూ ఉన్నత విద్య కలకత్తా లోనూ చదివాడు. 1920లో ఇంగ్లాండు వెళ్ళి స్కాట్లాండు లోని ఎబర్డీన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి వ్యవసాయ శాస్త్రంలో పట్టా పొందాడు. విద్యనభ్యసించిన చంద్రమౌళి 1924 లో స్వతంత్ర భావాలను గుండెలలో నింపుకొని భారతదేశానికి తిరిగివచ్చారు. చంద్రమౌళి వివాహం ముల్పూరు చెందిన ఆవుల పిచ్చయ్య పుత్రిక బుల్లెమాంబ తో 1919లో జరిగింది. వీరికి ఒక కుమారుడు, ఒక కుమార్తె.
స్వాతంత్ర పోరాటంలో
బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంలో ఉద్యోగం చేయటానికి నిరాకరించిన చంద్రమౌళి దేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొన్నాడు. 1926లో వార్దా సేవాగ్రాం వెళ్ళి గాంధీజీని కలిసాడు. అక్కడ మూడు నెలలు ఉండి కాంగ్రెస్ కార్యకర్తగా ఖద్దరు దరించి, గుంటూరు వచ్చాడు. ఊరురూ తిరిగి యువజన సంఘాలను పెట్టి వారిలో స్వతంత్ర భావాలను నాటాడు.1929 లో గాంధిజీ గుంటూరు జిల్లా పర్యటనలో తోడుగా ఉండి తన స్వగ్రామం మోపర్రు తీసుకు వెళ్లి స్వాతంత్ర్య సమరానికి విరాళాలు పోగుచేసాడు. మహాత్మా గాంధీ నాయకత్వంలో అన్ని జాతీయోద్యమాలల్లో పాల్గొని అనేకసార్లు జైలు కెళ్ళారు.
ఉప్పు సత్యాగ్రహం లో పాల్గోని అరెస్టైయి 18-6-1930 నుండి 12-3 1931 వరకు రాయవెల్లూరు జైల్లో గడిపాడు. గుంటూరులో కొండా వెంకటప్పయ్య ఇంటిలో ఉప్పు తయారు చేసి శాసనోల్లఘన చేసినందులకు 25-2-1932 నుండి 24-2-1933 వరకు కడలూరు జైల్లో గడిపాడు.1933 డిసెంబరులో గాంధీజీ ఆంధ్రలో హరిజన యాత్ర సాగించాడు. వారి గుంటూరు పర్యటనలో చంద్రమౌళి అన్ని తానై దానిని విజయవంతం చేసాడు. గాంధీజీ చేత 1933 డిసెంబరు 23 న కావురు వినయాశ్రమంకి ప్రారంబోత్సవం చేపించాడు, అనేక గ్రామాలలో హరిజనులచేత దేవాలయ ప్రవేశం చేయించాడు.
1934 లో గుంటూరు జిల్లా కాంగ్రెసు కమిటీ అధ్యక్షుడైనాడు. 1938లో జిల్లా బోర్డ్ అద్యక్షునిగా ఎన్నికైనాడు.
1940 లో కుచిపూడి గ్రామంలో జరిగిన వ్యక్తి సత్యాగ్రహంలో కళా వెంకట్రావు, శరణు రామస్వామి చౌదరి, మంతిన వెంకట రాజు వంటి స్వాతంత్ర్య యోద్గులతో కలిసి ప్రారంభించగా ఇతనికి 300 రూపాయలు జరిమానా, ఆరు నెలలు జైలు శిక్ష విధించగా తిరుచునాపల్లి జైలులో గడిపాడు.
1942లో కాంగ్రెస్ పిలుపు మేరకు క్విట్ ఇండియా ఉద్యమం దేశవ్యాప్తంగా మొదలైంది. ఆ ఉద్యమ సమయంలో 1942 సెప్టెంబరు 12 న తెనాలిలో చంద్రమౌళి నాయకత్వంలో శాంతి యుతంగా మొదలైన అందోళన వారి అదుపుతప్పి ఉద్రిక్తంగా మారి హింసాత్మక రూపు ధరించింది. తెనాలి రైల్వై స్టేషన్ తగలపెట్టిన ఆందోళనకారులు తాలూకా ఆఫీస్ లక్ష్యంగా వస్తున్న వేళ జరిగిన పోలిసు కాల్పులలో ఏడుగురు ఉద్యమకారులు అసువులు బాసారు. తెనాలిలో వారి స్మృతి చిహ్నంగా 1959లో  'రణ రంగ చౌక్' ను నిర్మించారు.
ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించినందుకు చంద్రమౌళితో పాటు అనేక మందిని అరెస్టచేసారు.ఇతను రెండు సంవత్సరాలు రాయవెల్లూరు జైలులో గడిపాడు.
1946 లో ఏర్పడిన భారత రాజ్యాంగ పరిషత్కు (మొదటి పార్లమెంట్) సభ్యునిగా మద్రాస్ ప్రొవెంషియల్ నుండి ఎన్నికై భారత రాజ్యంగ సభ్యులుగా రెండు ఏళ్ళు పనిచేసాడు.
రాజకీయ జీవితం
1937, 1946, లలో శాసనసభకు ఎన్నికై మద్రాసు ప్రావిన్సులో శాసన సభ్యునిగా పనిచేసాడు.ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఓ,పి రామస్వామి రెడ్డియార్ మంత్రివర్గంలో చంద్రమౌళి స్డానిక సంస్థలు, సహకార శాఖామాత్యులుగా (1947 - 1949) పనిచేసాడు. 1949- 52 లలో పి.యస్. కుమారస్వామి రాజా మంత్రివర్గంలో స్థానిక స్వపరిపాలన, సహకార శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.1952 జరిగిన మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికలో పరాజయం పొందాడు. పొట్టి శ్రీరాముల ఆత్మ బలిదానంతో 1953, అక్టోబరు 1న కర్నూలు రాజధానిగా ఆంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడింది. 1955 లో జరిగిన తొలి శాసన సభ ఏన్నికలో చంద్రమౌళి అమృతలూరు నుండి ఏన్నికై బెజవాడ గోపాలరెడ్డి మంత్రి వర్గంలో రెవెన్యూ, దేవాదాయ శాఖా మంత్రిగా (1955-56) పనిచేసాడు. దామోదరం సంజీవయ్య గారి మంత్రి వర్గంలో దేవాదాయ శాఖా మంత్రిగా (1960- 62) పనిచేసాడు. దేవాలయాల అభివృద్ధికి విశేష కృషి చేశాడు. 1962లో శాసన సభకు జరిగిన ఎన్నికలో వేమూరు నుండి ఏన్నికై శాసన సభ్యునిగా పనిచేశాడు. 1964లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం అధ్యక్షునిగా, రామాలయ జీర్ణోద్ధరణ సంఘం అధ్యక్షునిగా పనిచేశాడు. శ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయ పాలక మండలి సభ్యినిగా పనిచేసాడు.
పదవీ త్యాగం
చంద్రమౌళి అధ్యక్షులుగా భద్రాచల రామాలయ జీర్ణోద్ధరణ సంఘం ఆలయాన్ని ఆగమ విరుద్దంగా నిర్మిస్తున్నారని దానిని నిలువరించాలని కాంగ్రెస్ లోని వీరి ప్రత్యర్థులు ఆందోళన చేసి, అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవ రెడ్డిచే విచారణ కమిటీని ఏర్పాటు చేయించారు. తనను కనీసం సంప్రదించకుండా సంజీవ రెడ్డి కమిటీ నియమించినందులకు నిరసించారు. ఆత్మాభిమానంతో రామాలయ జీర్ణోద్ధరణ సంఘానికి రాజీనామా చేస్తూ, స్వార్ద రాజకీయాలకు నిరసనగా 1965 లో తన శాసన సభ సభ్యత్వానికి, టి.టి.డి అధ్యక్ష పదవికి కూడా రాజీనామా చేసాడు. నమ్మిన సిద్దాంతం కొరకు పదవిని తృణప్రాయంగా విసర్జించిన పరిశుద్ధ గాంధేయ వాది చంద్రమౌళి. ఆ తరువాత విచారణ కమిటి దేవాలయ నిర్మాణంలో వచ్చిన ఆరోపణలలో నిజం లేదని, చంద్రమౌళి రూపొందించిన ప్రణాళిక ప్రకారం ఆలయ నిర్మాణం కొనసాగించమని చెప్పింది.
భద్రాచలం
చంద్రమౌళి సేవలలో ముఖ్యమైంది భద్రాచలం గుడి పునర్నిర్మాణం. 1960 నాటికి గుడి బాగా శిథిలమైంది. ఆకాలంలో చంద్రమౌళి దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖ మంత్రిగా నియమితులైయ్యాడు. వెంటనే గుడి పునఃనిర్మాణానికి నడుం కట్టారు. అతని అధ్యక్షతన రామాలయ జీర్ణోద్ధరణ సంఘం ఏర్పాటైంది. చంద్రమౌళి రాష్ట్రం నలుమూలల తిరిగి లక్షలాది రూపాయల విరాళాలు పోగుచేశాడు. నాడు భద్రాచలం మారుమూల అటవీప్రాతం. యాత్రీకులకక్కడ ఏ సౌకర్యాలు లేవు. తమిళనాడులోని రామనాథపురం జిల్లాకు చెందిన శిల్పాచార్యులు గణపతి స్థపతిని ఆహ్వానించాడు. ముందుగా కల్యాణమండపం నిర్మించ తలపెట్టాడు. సరైన రాయిని తమిళనాడులోని దిండివనంలో గుర్తించారు. కొత్తగూడెం వరకు రైళ్ళలో తెచ్చి అక్కడినుండి గోదావరి వరకు లారీలలో తరలించారు. పెద్ద పెద్ద రాతి శిలలను ఇసుకలో నెట్టుకు వచ్చి, లాంచీలలో కెక్కించి అతికష్టంతో భద్రాచలం చేర్పించారు. చంద్రమౌళి నగర్లో 500 శిల్పులు 3 లక్షల ఖర్చుతో సకల కళాశోభితమైన కళ్యాణమండపం నిర్మించారు. రామాలయానికి దక్షిణాన ఉన్న రంగనాయకుల గుట్టపై రామదాసు ధ్యానమందిరం నిర్మించారు. శిల్పశోభాయమానమైన గోపురాలు నిర్మించారు. దీనిలో ఆరు అడుగుల పచ్చరాయి రామదాసు విగ్రహం ప్రతిష్ఠించారు. రామదాసు కీర్తనలు, భక్తి తరతరాలవారికి తెలియచేసే అపురూప నిర్మాణమిది. ప్రధాన ఆలయాన్ని పూర్తిగా నల్లరాతితో సౌందర్య శిల్పాలతో నిర్మించారు. ఈ రాతిని సమీపంలోని తాటియాకుల గూడెంలో సేకరించారు. మహామండపాన్ని అష్టలక్ష్ములు, దశావతారాలు, ఆళ్వారుల శిల్పాలతో అలంకరించారు. 32 టన్నుల ఏకశిలతో ఆలయ విమానం ఏర్పాటుచేశారు. ఈ విమానం మూడు అంతస్తులు కలిగి అన్ని దేవతామూర్తుల శిల్పాలతో శోభాయమానమైంది. 1965 నుండి రాజకీయాలకు దూరంగా గుంటూరులో రచనా వ్యాసాంగంలో కాలం గదుపుతున్న చంద్రమౌళి జలగం వెంగళరావు ముఖ్యమంత్రిగా పదవి చేపట్టగానే 1974 లో తిరిగి రామాలయ ధర్మకర్తల సంఘానికి అధ్యక్షులుగా నియమించాడు. వెంటనే విశేషంగా విరాళాలు సేకరించి చిత్రకూట మంటపాన్ని 127 అడుగుల పొడవు, 60 అడుగుల వెడల్పుతో నిర్మించాడు. స్తంభాలపై అద్భుతమైన శిల్పాలు చెక్కించాడు. మంటపంలో సంగీత సాహిత్య గోష్ఠులు నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ విధంగా అనేక అపవాదులను, కష్ట నష్టాలను అపార భక్తితో భరించి భద్రాచల పుణ్యక్షేత్రాన్ని పునఃనిర్మించి చంద్రమౌళి అపర రామదాసుగా కీర్తిగాంచారు.
రచనలు
కుడి|431x431px చంద్రమౌళి రచనలు పరిశీలించితే అతనిని ఒక కవిగా, విమర్శకునిగా, తాత్వికునిగా గోచరిస్తారు. 1955లో తిరుపతిలో విశ్వ సంస్కృతసదస్సు నిర్వహించాడు. పొన్నూరు, అన్నవరం కవి పండిత సదస్సులలో పాల్గోన్నాడు. 1956 లో తణుకులో గజారోహణతో అతను రాసిన 'రామాయణ సుధాలహరి ' గ్రంథాన్ని ఊరేగించి  'ఆర్ష విద్యాలంకారా' అనే బిరుదును ప్రధానం చేసారు.
చరమాంకం
చంద్రమౌళి 1976 లో తన భార్య బుల్లెమాంబ మరణం తరువాత గుంటూరు నుండి తన స్వగ్రామం మోపర్రు వచ్చి తన శేష జీవితం ప్రశాంతంగా గడిపాడు. వారి కుమార్తె బాల్యంలోనే మరణించింది. కుమారుడు గోపాలస్వామి 1987లో మరణించాడు. వారికి సంతానంలేదు. సర్వం దేశ శ్రేయస్సు కొరకు త్యాగం చేసి, చివరికి సొంత ఇల్లు కుడా లేక అన్న ఇంటిలో చివరి రోజులు గడిపాడు. 1991 లో కేంద్ర ప్రభుత్వం స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో నాయకత్వం వహించిన వారికి ఇచ్చే  ' స్వాతంత్ర్య సైనిక్ సన్మాన్ ' అవార్దు ఇచ్చి గౌరవించింది. ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నా అవార్డుతో పాటు ప్రభుత్వం ఇస్తున్న ఫించన్ తీసుకోలేదు. నిడారంబత, నిష్కలంక నిస్వార్ద నిర్మల జీవనం గడిపిన కల్లూరి చంద్రమౌళి 94 ఏళ్ళ వయస్సులో మోపర్రులో 1992 జనవరి 2న ఒక కర్మయోగిగా పరమపదించారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగువారిలో స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:1898 జననాలు వర్గం:1992 మరణాలు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో మంత్రులు వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో మంత్రులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో శాసన సభ్యులుగా పనిచేసిన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:రాజ్యాంగ పరిషత్తు సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1962) వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1957)
టి.ఎం. కార్తీక్
బయటి లింకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు
శ్రీనివాస మూర్తి
శ్రీనివాస మూర్తి భారతీయ డబ్బింగ్‌ ఆర్టిస్ట్‌. ఆయన ఆంగ్ల సినిమాలను దక్షిణాదిలోని భాషల్లోకి డబ్బింగ్ చెప్పేవాడు. అలాగే తమిళం, హిందీ, కన్నడ వంటి ఇతర భాషల నుంచి తెలుగులోకి అనువాదమయ్యే చిత్రాల హీరోలకు డబ్బింగ్‌ చెప్పేవాడు. తెలుగు సినిమాల్లో ప్రతి నాయకులకు కూడా గాత్రం అందించి మెప్పించాడు.
వెయ్యికి పైగా చిత్రాలకు డబ్బింగ్‌ చెప్పిన ఆయన డబ్బింగ్‌ ఆర్టిస్ట్‌గా సూర్య, అజిత్, మోహన్ లాల్, రాజశేఖర్, కార్తి‌, విక్రమ్‌.. ఇలా మరెందరో స్టార్ హీరోలకు పనిచేసాడు. బాలీవుడ్‌ స్టార్స్‌ సల్మాన్‌ ఖాన్‌, షారుఖ్‌ ఖాన్‌ లకు కూడా ఆయన గొంతు బాగా సరిపోయేది. 1998లో వచ్చిన శివయ్య సినిమాలో రాజశేఖర్‌ కు డబ్బింగ్‌ చెప్పాడు. ఈ సినిమాకు గాను ఆయనకు డబ్బింగ్‌ ఆర్టిస్ట్‌గా నంది అవార్డు వరించింది. సహాయనటుడిగానూ ఆయన పలు చిత్రాల్లో నటించాడు.
నందమూరి బాలకృష్ణ నటించిన గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, ఉయ్ కొడతారా? ఉలిక్కి పడతారా? తమిళ డబ్బింగ్ చిత్రాలకు శ్రీనివాస మూర్తి గాత్రం అందించాడు. అమితాబ్ బచ్చన్ నటించిన థగ్స్ ఆఫ్ హిందుస్థాన్ తెలుగు చిత్రానికి కూడా ఆయన డబ్బింగ్ చెప్పాడు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విజయనగరం లో జన్మించిన ఆయన తెలుగుతో పాటు ఇంగ్లిష్, తమిళం, కన్నడ, హిందీ భాషల్లో అనర్గళంగా మాట్లాడగలడు. శ్రీనివాస మూర్తి తండ్రి ఎ.వి.ఎన్.మూర్తి కూడా ప్రముఖ డబ్బింగ్ కళాకారుడు, గాయకుడు.
మరణం
52 ఏళ్ల శ్రీనివాస మూర్తి 2023 జనవరి 27న చెన్నై లోని తన నివాసంలో గుండెపోటుతో తుది శ్వాస విడిచాడు.
మడివాలా సరస్సు
మడివాలా సరస్సు కర్ణాటకలోని బెంగుళూరులో ఉన్న అతిపెద్ద సరస్సులలో ఒకటి. ఇది 114.3 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది.
చరిత్ర
ఈ సరస్సును చోళులు ఒక్క రోజులో నిర్మించారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. 1990 సంవత్సరం వరకు సరస్సులోని నీటిని త్రాగడానికి ఉపయోగించే వారు. కానీ ఆతర్వాత నుండి పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, మురికినీరు సరస్సులోకి ప్రవేశించడం వల్ల ఇది క్రమంగా కలుషితమైంది.
పరిరక్షణ
ఇది అనేక వలస పక్షులకు నిలయం. ఈ సరస్సు కర్ణాటక రాష్ట్ర అటవీ శాఖ పరిపాలన క్రింద పరిరక్షించబడుతుంది. సరస్సు సాధారణ, ప్రాథమిక నిర్వహణ బాధ్యతలు ఈ శాఖ నిర్వహిస్తుంది. పిల్లల పార్కు కూడా ఉంది. ఈ సరస్సు బెంగుళూరు లేక్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ నుండి 2016 లో రూ. 25 కోట్ల గ్రాంట్‌ను పొందింది.
మూలాలు
వర్గం:సరస్సులు
పెళ్ళి సందడి (1996 సినిమా)
పెళ్ళిసందడి 1996 లో కె. రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వంలో వచ్చిన విజయవంతమైన కుటుంబ, ప్రేమకథా చిత్రం. ఈ సినిమాలో శ్రీకాంత్, దీప్తి భట్నాగర్, రవళి ప్రధాన పాత్రలు పోషించారు. అశ్వనీ దత్, అల్లు అరవింద్ కలిసి ఈ సినిమాను నిర్మించారు. ఈ సినిమా బాక్సాఫీసు వద్ద మంచి విజయం సాధించింది. కీరవాణి స్వరపరిచిన ఈ చిత్రంలోని పాటలు కూడా మంచి ఆదరణ పొందాయి.
కథ
విజయ్ ది సంగీత నేపథ్యం ఉన్న కుటుంబం. తండ్రి, ముగ్గురు అక్కలు, బావలతో కలిసి నివసిస్తుంటాడు. పెళ్ళి వయసు రావడంతో తండ్రి అతన్ని తొందరగా పెళ్ళి చేసుకోమని బలవంతం చేస్తుంటాడు. ఆ పనిని తన ముగ్గురు అల్లుళ్ళకు అప్పజెబుతాడు. విజయ్ మాత్రం తనకు కలలో కనిపించిన స్వప్న సుందరిని మాత్రమే పెళ్ళి చేసుకుంటానని చెబుతాడు. అతని బావలు పోలికలు చెప్పమని అడిగితే బొడ్డు పక్కన ఉన్న పుట్టుమచ్చ ఉందని మాత్రమే చెబుతాడు. అలాంటి అమ్మాయి వెతకడం అసంభవం అనీ ఆ ఆలోచన మానుకోమని సలహా ఇస్తారు. విజయ్ తండ్రి తెలిసిన వాళ్ళ ద్వారా దగ్గర్లోనే ఉన్న మరో సంబంధం మాట్లాడతాడు. విజయ్ అయిష్టంగానే పెళ్ళి చూపులకు వెళతాడు. తీరా వెళ్ళాక ఆ సంబంధం వద్దనడానికి అతనికి ఏ కారణం కనిపించదు. అతని ఆలోచనలతో సంబంధం లేకుండా నిశ్చితార్థం జరిగిపోతుంది.
ఒకసారి విజయ్ బంధువుల పెళ్ళికి తన బావలతో కలిసి వెళతాడు. అక్కడ తన స్వప్న సుందరి లక్షణాలను పోలిన అమ్మాయిని కనపడుతుంది కానీ మళ్ళీ ఆమె జాడ కానరాదు. విజయ్ ఎలాగైన ఆ అమ్మాయినే పెళ్ళి చేసుకోవాలనే పట్టుదలతో ఉంటాడు. విజయ్ కి ఊటీలో సంగీత ఉపాధ్యాయుడిగా ఉద్యోగం వస్తుంది. స్వప్న మళ్ళీ ఆ విద్యార్థుల్లో ఒకరిగా కనిపిస్తుంది. విజయ్ స్వప్న ప్రేమలో పడతారు. విజయ్ మళ్ళీ ఇంటికి తిరిగివచ్చి తన ప్రేమను గురించి ఇంట్లోవాళ్ళకి చెప్పాలనుకుంటాడు. కానీ అంతలోనే తండ్రి కళ్యాణితో పెళ్ళి ఏర్పాట్లు చేస్తుంటాడు. ఈ లోపుగా స్వప్న తన అక్క కల్యాణికి కాబోతున్న భర్త తాను ప్రేమించిన విజయ్ అని తెలుస్తుంది. స్వప్న అక్క కోసం తన ప్రేమను త్యాగం చేయడానికి సిద్ధమవుతుంది. స్వప్న విజయ్ తో అసలు విషయం చెప్పకుండా తాను ప్రాణాంతక వ్యాధితో బాధపడుతున్నట్లు అబద్ధం చెప్పి తన ప్రేమను మరిచిపోమంటుంది. ఈ లోపు కల్యాణికి కూడా స్వప్న, విజయ్ ల ప్రేమ విషయం గురించి తెలుసుకుని చెల్లెల్ని విజయ్ తో పెళ్ళికి ఒప్పించడంతో కథ ముగుస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:బ్రహ్మానందం నటించిన సినిమాలు వర్గం:సత్యనారాయణ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:కె.రాఘవేంద్రరావు దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలు
కాళిదాసు
కాళిదాసు ఒక సంస్కృత కవి, నాటక కర్త. "కవికుల గురువు" అన్న బిరుదు ఇతని యొక్క ప్రతిభాపాటవాలకు సాక్ష్యం. గొప్ప శివ భక్తునిగా భావింపబడే కాళిదాసు, తన యొక్క కావ్యములు, నాటకములు చాలావరకు హిందూ పురాణ, తత్త్వ సంబంధముగా రచించాడు. రఘువంశము, కుమార సంభవము, మేఘసందేశం అనే మూడు మహాకావ్యాలు, అభిజ్ఞాన శాకుంతలము, విక్రమోర్వశీయము, మాళవికాగ్ని మిత్రము అనే మూడు నాటకాలు ఆయన రచనల్లో పేరు గాంచినవి. కాళిదాసు అను పేరుకు అర్థం కాళి యొక్క దాసుడు.
కాలము
కాళిదాసు యొక్క జీవితకాలముపై పరస్పర విరుద్ధమయిన అభిప్రాయములు చరిత్రకారులలో ఉన్నాయి. ఈ అభిప్రాయముల ప్రకారం కాళిదాసు అగ్నిమిత్రుడు, అశోకుడు రాజ్యపాలన గావించిన మధ్యకాలమందు యాదవ కులము లోజీవించినాడని వాదన. ఇది క్రీ.పూ.1వ శతాబ్దము, 5వ శతాబ్ద మధ్య కాలము.
కాళిదాసు విరచిత నాటకమగు మాళవికాగ్నిమిత్రములో కథానాయకుడు రెండవ శుంగ రాజయిన అగ్నిమిత్రుడు. ఈ రాజు క్రీ.పూ.170వ సంవత్సర ప్రాంతములో పరిపాలన గావించుటచే, ఆ కాలము కాళిదాసు జీవించిన కాలము అని ఒక వాదన. ఒక సంస్కృతకవి. కాళికాదేవిని కొలిచి ఆదేవి యొక్క వరప్రసాదమును పొందినందున ఇతనికి ఈ పేరు కలిగెను. ఇతఁడు మిక్కిలి ప్రసిద్ధుఁడు. కవిసమయము చక్కగా తెలిసినవాఁడు. ఉపమానోపమేయములను పోల్చి చెప్పుటయందు మిక్కిలి సమర్ధుఁడు కాబట్టి ఇతఁడు చెప్పెడు ఉపమాలంకారము శ్లాఘింప దగినదిగా ఉండును. కనుకనే "ఉపమా కాళిదాసస్య" అను వచనము లోకమునందు ప్రసిద్ధముగా వాడబడుచున్నది. మఱియు ఈమహాకవి విక్రమార్కుని ఆస్థానము లోని కవులలో ఒకఁడై ఉండెను.
శ్లో|| ధన్వంతరి, క్షపణ కామరసింహ,శంకు, బేతాళ, భట్టి, ఘటఖర్ప, కాళిదాసాః|, ఖ్యాతో వరాహమిహిరో నృపతేస్సభాయం, రత్నానివై వరరుచే ర్నవ విక్రమస్య||
అను ఈ శ్లోకమునందు చెప్పబడిన ధన్వంతరి, క్షపణకుఁడు, అమరసింహుఁడు, శంకువు, బేతాళుఁడు, భట్టి, ఘటఖర్పరుఁడు, కాళిదాసుఁడు, వరాహమిహిరుఁడు అను కవులు తొమ్మండుగురును విక్రమార్కుని సభయందలి నవరత్నములు అని ప్రసిద్ధి చెంది ఉన్నారు. శాకుంతలము, మాళవికాగ్నిమిత్రము, విక్రమోర్వశీయము అను నాటకములును, రఘువంశము, మేఘసందేశము, కుమారసంభవము అను కావ్యములును ఇతనిచే రచియింప బడెను.
ఇదిగాక భోజప్రబంధమువలన భోజరాజు యొక్క సభలోను ఒక కాళిదాసుఁడు ఉన్నట్టు తెలియవచ్చుచున్నది. ఇతఁడు సకల విషయములందును మొదటియాతనిని పోలినవాఁడు. ఒకానొక కాలమున భోజుని సభయందలి కవులలో ఒకడు అగు దండి అనువానికిని ఇతనికిని వివాదము కలిగినప్పుడు, సరస్వతిని ఆరాధించి మాయిరువురిలో కవి ఎవఁడో తెలుపవలయును అని ప్రార్థింపఁగా, వారికి సరస్వతి ప్రత్యక్షమై "కవిర్దండీ కవిర్దండీ నసంశయః" అనఁగా కాళిదాసునికి కోపము వచ్చి "రండే అహం కః" అనఁగా "త్వమేవాహం త్వమేవాహం త్వమేవాహం నసంశయః" అని సరస్వతి చెప్పినందున ఈ కాళిదాసుఁడు సరస్వతి అవతారము అని చెప్పుదురు. ఈయన నళోదయము, శృంగార తిలకము, ప్రశ్నోత్తరమాల, కవికంఠ పాశము, కర్పూరమంజరి, భోజచంపువు అనెడు గ్రంథములను, శ్యామలా దండకమును రచియించెను. ఇందు కడపట ఉదహరించిన దండకము తనకు కాళికాదేవి ప్రత్యక్షము అయినప్పుడు చెప్పినది. ఇంతటి కవులు లోకములో మఱియెవరును కానరారు. కనుకనే,
సా.శ.634వ శతాబ్దము నాటి అయిహోళీ ప్రశస్తిలో కాళిదాసు యొక్క చర్చ ఉంది. ఇది కాళిదాసుదిగా చెప్పబడిన కాలములలో అతి దగ్గరది. అంతేగాక, మరి కొందరు కాళిదాసును విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానములో విద్వాంసునిగా చెప్పిరి.ఎక్కువ చరిత్రకారులు కాళిదాసుని గుప్త రాజులయిన చంద్రగుప్త విక్రమాదిత్యుడు, అతని కొడుకు అయిన కుమార గుప్తుని కాలమయిన సా.శ.4వ శతాబ్దము నాటి వానిగా పరిగణింతురు. రెండవ చంద్రగుప్తుడు విక్రమాదిత్యునిగా పేరునొంది, గుప్తుల స్వర్ణయుగములోని చివరి కాలములో రాజ్య పాలన చేసెను. అదే సమయములో గుర్తుంచుకోదగ్గ విషయమేమంటే, కాళిదాసు తన రచనలలో ఎక్కడా కూడా సుంగ వంశమును యాదవ కులములొ ఒక శాఖ తప్ప మరెవరి ప్రస్తావనా చేయలేదు. పురూరవుడు, ఊర్వశిలు నాయికానయకులుగా కాళిదాసు రచించిన విక్రమోర్వశీయములో, పురూరవుని పేరును నాటకములో విక్రమునిగా మార్చిన విధానము, కాళిదాసుకు తన రాజయిన విక్రమాదిత్యుని మీద గల అభిమానముగా భావింతురు. అదే విధముగా కుమార సంభవము రచన కూడా కుమారగుప్తుని కథగానే రాసాడని మరికొందరి అభిప్రాయము. అలాగే, రఘువంశములో హూణుల ప్రస్తావన కూడా స్కందగుప్తుడు హూణులపై సాధించిన విజయము తాలూకు ఆనవాళ్ళని మరో అభిప్రాయము. అదే కావ్యము లోని రఘు మహారాజు యొక్క జైత్రయాత్ర కూడా, చంద్రగుప్తుని తాలూకు జైత్రయాత్రా వర్ణనయే అని మరికొందరి అభిప్రాయము. కాళిదాసు మేఘసందేశమును ఈనాటి మహారాష్ట్ర లోని నాగపూర్ వద్ద గన రామ్టెక్ లేదా రామగిరి అన్న ప్రదేశములో రచన కావించాడని మరికొందరి అభిప్రాయము. రెండవ చంద్రగుప్తుని కుమార్తె అయిన ప్రభావతీగుప్తను ఇచ్చి వివాహము చేసిన వెంకట రాజు యొక్క రాజధాని రామగిరికి దగ్గరలోనే ఉండటము పైన చెప్పిన వానికి ఓ కారణము.
కానీ, చాలా మంది పండితులు ఈ క్రింది కారణాల వల్ల పైన ఉదహరించిన వానిపై అభ్యంతరములు వ్యక్తం చేసారు.
మొత్తమ్మీద, పైన చెప్పిన అభిప్రాయము గల పండితులు అందరూ, కాళిదాసుని సుంగ చక్రవర్తుల సమకాలీనునిగనూ,ముఖ్యముగా విక్రమాదిత్యుని కాలమైన క్రీ.పూ.100వ శతాబ్దికి చెందిన వానిగా పరిగణించుదురు.
చరిత్ర
కాళిదాసు ఊహా చిత్రం.|ఎడమ|frameless కాళిదాసు క్రీ.పూ.1వ శతాబ్దిలో జన్మించాడు. మొదట్లో ఇతడు తన అందము, అమాయకత్వము వలన గుర్తింపు పొందాడు. విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానములో ప్రసిద్ధి నొందిన నవరత్నములలో ఒకడిగా మన్ననలను పొందాడు. విద్వత్తులో తనను పరాజయించిన వానినే పరిణయమాడెదను అని ప్రతిజ్ఞ పూనిన విద్యోత్తమ అనబడే ఓ యువరాణి, విక్రమాదిత్యుని ఆస్థానములోని పండితులనందరినీ తన పాండిత్యముచే పరాజయము పాలుచేసింది. ఈ అవమానము సహించలేని ఆ పండితులు, ఆనాటికి మందబుద్ధిగా ఉన్న కాళిదాసుని గొప్ప పండితుడని ఆమెను మోసగించి, వారిరువురికినీ పరిణయము గావించిరి. పెళ్ళి తరువాత కాళిదాసు నిజస్వరూపమును గ్రహించిన ఆమె తన అవివేకమునకు, తనకు జరిగిన అవమానమునకు క్రుంగిపోవును. ఇది గ్రహించిన కాళిదాసు జ్ఞాన సముపార్జనకునూ, విద్వత్తు గల భార్యకు తగు సమానునిగను ఉండవలెనన్న తలంపుతో, తన ఇష్టదైవమయిన కాళికాదేవిని ప్రసన్నము చేసుకొనుటకు ఇల్లు విడుచును. అతని ప్రార్థన ఆలకించిన మాత ప్రసన్నురాలై, కాళిదాసుకు గొప్ప విద్వత్తును, మాటనేర్పరి తనాన్ని అనుగ్రహించును. భార్యతో వివాహానికి పూర్వము జరిగిన విద్యా పాటవ ప్రదర్శనలో, విద్యోత్తమ తన మొదటి ప్రశ్నగా, అస్తి కశ్చిత్ వాగ్విశేషా:? (నీ భాషలో ఏమైనా ప్రత్యేకత యున్నదా?) అని అడుగుతుంది.దానికి ప్రతిగా కాళిదాసు తన మందబుద్ధితో అరకొరగా సమాధానము ఇస్తాడు. కానీ మాత అనుగ్రహముతో, గొప్ప జ్ఞానసముపార్జనతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చిన కాళిదాసు భార్యతో, ఆమెను తన భార్యగా కన్నా, తనకు జ్ఞానమార్గోపదేశము చేసిన గురువుగా తలచి, ఆమె ప్రశ్నకు నివాళిగా, ఆమె గతములో సంధించిన ప్రశ్నలోని మూడు పదాలతో ప్రారంభింపబడిన తన మూడు కావ్యాలలోని మొట్ట మొదటి వాక్యాల ద్వారా తన సరికొత్త ఉనికిని తెలియచేస్తాడు. అవే అస్తితో మొదలయ్యే (అస్త్యుతారాస్యా దిశి) కుమారసంభవము, కశ్చిత్ తో మొదలయ్యే (కశ్చిత్ కాంతా) మేఘసందేశం, వాక్ తో మొదలయ్యే (వాగర్థావివ సంపృక్తౌ) రఘువంశము. కాళిదాసు జన్మస్థలము రకరకాలుగా చెప్పబడింది. అతడు తన కుమారసంభవము కావ్యములో హిమాలయములను వర్ణించిన తీరుని బట్టి కొందరు ఇతడు హిమాలయ పరిసర ప్రాంతవాసిగా అభిప్రాయపడ్డారు. కానీ, మేఘసందేశంలో ఉజ్జయిని నగరం తాలూకు వర్ణనలతో, ఇతడు ఉజ్జయిని నగరంనకు చెందిన వాడని మరికొందరి వాదన. కాళిదాసు నేటి శ్రీలంకలో కుమారదాస చక్రవర్తి కాలములో హత్య గావింపబడినాడని ఓ వాదన. కానీ, కుమారదాసుడు సా.శ.6వ శతాబ్దికి చెందిన వాడగుటవలన, ఆ వాదన వాదనగానే మిగిలిపోయింది.
సంస్కృతకవిగా
ఒక సంస్కృతకవి. కాళికాదేవిని కొలిచి ఆదేవి యొక్క వరప్రసాదమును పొందినందున ఇతనికి ఈ పేరు కలిగెను. ఇతఁడు మిక్కిలి ప్రసిద్ధుఁడు. కవిసమయము చక్కగా తెలిసినవాఁడు. ఉపమానోపమేయములను పోల్చి చెప్పుటయందు మిక్కిలి సమర్ధుఁడు కాబట్టి ఇతఁడు చెప్పెడు ఉపమాలంకారము శ్లాఘింపఁ దగినదిగా ఉండును. కనుకనే "ఉపమా కాళిదాసస్య" అను వచనము లోకమునందు ప్రసిద్ధముగా వాడఁబడుచున్నది. మఱియు ఈమహాకవి విక్రమార్కుని ఆస్థానము లోని కవులలో ఒకఁడై ఉండెను. శ్లో|| ధన్వంతరి, క్షపణ, కామరసింహ,శంకు, బేతాళ, భట్టి, ఘట, ఖర్పర, కాళిదాసాః| ఖ్యాతో వరాహమిహిరో నృపతేస్సభాయం, రత్నానివై వరరుచే ర్నవ విక్రమస్య||
అను ఈ శ్లోకమునందు చెప్పఁబడిన చొప్పున ధన్వంతరి, క్షపణకుఁడు, అమరసింహుఁడు, శంకువు, బేతాళుఁడు, భట్టి, ఘటఖర్పరుఁడు, కాళిదాసుఁడు, వరాహమిహిరుఁడు అను కవులు తొమ్మండు గురును విక్రమార్కుని సభయందలి నవరత్నములు అని తెలియఁబడుచు ఉంది. శాకుంతలము, మాళవికాగ్నిమిత్రము, విక్రమోర్వశీయము అను నాటకములును, రఘువంశము, మేఘసందేశము, కుమారసంభవము అను కావ్యములును ఇతనిచే రచియింపఁ బడెను.
ఇదిగాక భోజప్రబంధమువలన భోజరాజు యొక్క సభలోను ఒక కాళిదాసుఁడు ఉన్నట్టు తెలియవచ్చుచున్నది. ఇతఁడు సకల విషయములందును మొదటియాతనిని పోలినవాఁడు. ఒకానొక కాలమున భోజుని సభయందలి కవులలో ఒకఁడు అగు దండి అనువానికిని ఇతనికిని వివాదము కలిగి అప్పుడు కాళికాదేవిని ఆరాధించి మాలో కవి ఎవఁడో తెలుపవలయును అని ప్రార్థింపఁగా వారికి కాళికాదేవి ప్రత్యక్షమై "కవిర్దండిః, కవిర్దండిః, భవభూతిశ్చ మహాకవిః" అన్నదట. దానికి కాళిదాసునికి కోపము వచ్చి "కోహం రండే ?" ( ఓసి లంజా, నేను ఎవడిని?) అన్నాడుట. అప్పుడు కాళికాదేవి "త్వమేవాహం త్వమేవాహం త్వమేవాహం నసంశయః" ( నువ్వే నేను, నువ్వే నేను, నువ్వేనేను. అందులో సందేహం లేదు ) అని చెప్పినదట. అందువలన, ఈ కాళిదాసుఁడు కాళికాదేవి అవతారము అని చెప్పుదురు. ఈయన నళోదయము, శృంగార తిలకము, ప్రశ్నోత్తరమాల, కవికంఠ పాశము, కర్పూరమంజరి, భోజచంపువు అనెడు గ్రంథములను, శ్యామలా దండకమును రచియించెను. ఇందు కడపట ఉదహరించిన దండకము తనకు కాళికాదేవి ప్రత్యక్షము అయినప్పుడు చెప్పినది. ఇంతటి కవులు లోకములో మఱియెవరును కారు. కనుకనే, శ్లో|| పురా కవీనాం గణనాం ప్రసంగే, కనిష్ఠికాధిష్ఠిత కాళిదాసః | అద్యాపి తత్తుల్యకవే రభావా, దనామికా సార్థవతీ బభూవ||
అని చెప్పఁబడి ఉంది.ఈతని విషయమై కట్టుకథలు అనేకములు ఉన్నాయి. అయినను మీఁద ఉదహరించిన విషయములనుపట్టి కాళిదాసులు ఇరువురు అనియు వాస్తవము ఐన చరిత్రము ఇదియే అనియు ఊహింపవలసి ఉంది.
రచనలు
కాళిదాసు రచనలలో మూడు నాటకాలు, మూడు కావ్యాలు ప్రసిద్ధము.
నాటకాలు
కాళిదాసు రచించిన మూడు ముఖ్యమైన నాటకాలు మాళవికాగ్నిమిత్రము (మాళవిక, అగ్నిమిత్రుని కథ), విక్రమోర్వశీయము (విక్రముడు, ఊర్వశి కథ), అభిజ్ఞాన శాకుంతలము (శకుంతలను గుర్తించుట). అభిజ్ఞాన శాకుంతలము అత్యంత ప్రాచుర్యము పొందిన నాటకము. అంతేగాక, ఆంగ్లములో, జర్మనులో అనువదింపబడిన మొదటి కాళిదాసు రచన ఇది. కాళిదాసు ప్రథమ కృతి అయిన మాళవికాగ్నిమిత్రము అగ్నిమిత్రుని యొక్క ప్రేమ గాథ. అగ్నిమిత్రుడు బహిష్కృతురాలయిన మాళవిక అను ఒక సేవిక యొక్క ఛాయాచిత్రమును చూసి ఆమెను ప్రేమించును. ఈ విషయము తెలిసిన రాణి, మాళవికను కారాగృహమున బంధించును. కానీ, విధి యొక్క లీలావిలాసము వల్ల చివరికి మాళవిక ఒక రాకుమార్తె అని తెలిసి వారిరువురి బంధానికి గల అడ్డంకులన్నీ తొలగిపోవును. అభిజ్ఞాన శాకుంతలము దుష్యంత మహారాజు గూర్చిన కథ. వేటకై వెళ్ళిన దుష్యంతునకు మహర్షి కణ్వునిచే పెంచబడిన శకుంతల కనపడుతుంది. ఆ కలయిక ప్రేమగా మారి శకుంతలను వివాహమాడేలా చేస్తుంది. అంతలోనే దుష్యంతుడు కొన్ని పరిస్థితులలో శకుంతలను అక్కడే విడచి రాజ్యానికి తిరిగి వెళ్ళవలసివస్తుంది. ఇక్కడ గర్భవతురాలయిన శకుంతల ఒక పొరపాటుతో ముని కోపానికి గురయి, దుష్యంతుడు గురుతుగా ఇచ్చిన ఉంగరమును అతడు మరల చూడనంతవరకు భర్తచే మరుపుకు గురయ్యే శాపము పొందుతుంది. పుత్రుడు జన్మించిన పిదప దుష్యంతుని కలుసుకొనుటకు చేయు ప్రయాణములో దుష్యంతుడిచ్చిన ఉంగరమును పోగొట్టుకొని, ముని శాప ప్రభావము వలన దుష్యంతునిచే గుర్తింపబడక తిరస్కారమునొందును. పోగొట్టుకోబడిన ఆ ఉంగరము ఒక జాలరికి దొరికి ఆతని ద్వారా దుష్యంతునికి చేరును. అది చూసినంతనే దుష్యంతునకు తాను శకుంతల పట్ల చేసిన తప్పిదము గుర్తుకు వచ్చి ఆమెను కనుగొని క్షమాపణలతో తిరిగి ఒకటవుదురు.
కవి నిర్లిప్తత
కాళిదాదు కవితలో స్ఫురించే ఇంకొక విషయం ముఖ్యంగా పేర్కొనవలసినది ఎక్కడా కవి తన కావ్యాల్లో తననుగూర్చి ప్రస్తావించుకోలేదనీ, దీనివల్ల పరిశోధకులకు తన కాలనిర్ణయం దుష్కరం అయిపోయినమాట అటువుంచితే ఆయన నిర్లిప్తత ఇతని జీవన ధృక్పధం అని ఊహించుకోవచ్చును. రఘువంశ ప్రారంభంలో ఈకవి తాను ముందుడనీ, కవియశస్సు ప్రార్థించే తాను పొడగరులు అందుకోగలిగిన ఫలం ఆశించిన వామనుని వలె అపహాస్యపాత్రుడను కాగలననీ వ్రాశాడు.తిరిగి మాళవికాగ్నిమిత్రంలో ప్రాచీనమైనదల్లా యోగ్యమైనది కాజాలదనీ, నవ్యకావ్యమైనంత మాత్రంచేత అది నింద్యం కాజాలదనీ సహృదయులు ఈరెంటినీ అతిక్రమిచినవారనీ సూత్రధారుని ముఖతః పలికించాడు. ఇంతకంటే ఈకవి ఆత్మగతాభిప్రాయాలు ఇతని కావ్యాల్లో ఇంకెక్కడా లభించలేదు.ఈకవి వ్యక్తిచరిత్ర విషయంలో అవలంబించిన మౌనాన్ని బట్టికూడా నిర్లిప్తమైన ఈతని జీవనశైలిని తెలియపరుస్తున్నది.అసలు ప్రాచీన కవితా సంప్రదాయాలలో కవికి నేటి కాలంలో బయలు దేరిన "స్వాతంత్ర్యం, అస్వాతంత్ర్యం" వంటి సమస్యలు బయలుదేరనేలేదు అనుకోవచ్చును. ఆకాలంలో భారతీయకవులు భారతీయమైన ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం సహజంగా ఆకళించుకొన్నారు. అప్పుడు వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యం సాంప్రదాయకమైన సాంఘికథర్మం అతిక్రమించి పైడదారులు తొక్కలేదు లేక యాంత్రికమైన ఒక్క శుష్కసంఘ శాసనానికి కట్టుబడనూలేదు. ఆధార్మిక ధృక్పధంలో సంఘవ్యక్తులకు పరస్పరాశ్రితమైన సహకారం సహజంగా పెంపొందింది. కనుకనే ఆరోజులలో కవులెవ్వరూ వ్యక్తి చరిత్రలు తమ కావ్యాల్లో వ్రాసుకోలేదని తోస్తుంది. అదీగాక భారతీయాధ్యాత్మిక సంప్రదాయాన్ని సంపూర్ణంగా ఆకళించుకొన్న కాళిదాసుకవి తన వ్యక్తిత్వం విషయంలో గంభీరమైన ఓదాసీన్య వైఖరి అవలింబించి ఉంటాడు. కనుకనే ఈతని చరిత్ర నేటి పరిశోధకులకు ఇంత గడ్డు సమస్యగా పరిణమించింది. కాని ఆమహాకవి భౌతికవ్యక్తి జీవితం కాలగర్భంలో, మరుగుబడిపోయినా మనోహరమైన ఆతని ఆధ్యాత్మికత, ధార్మికత ఈ రెండిటినీ మించిన జీవితసౌందర్యార్చన ఆతని కావ్యాల్లో త్రిపధములై ఆతని కవితకు మందాకినీ గౌరవం కలిగించాయి.
బయటి లింకులు
వర్గం:సంస్కృత కవులు
సరళ
సరళ తెలుగువారిలో కొందరు మహిళల పేరు.
అబనాలి
అబనాలి  దక్షిణ భారతదేశం యొక్క కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఒక గ్రామం ఉంది. ఇది కర్ణాటకలో బెల్గాం జిల్లా, ఖానాపూర్ తాలూకాలో ఉంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:బెల్గాం జిల్లా గ్రామాలు వర్గం:కర్ణాటక గ్రామాలు
వింజమూరి కృష్ణమూర్తి
వింజమూరి కృష్ణమూర్తి ఒక తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకుడు. ఇతడు చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం, కె.వి.మహదేవన్, రమేష్ నాయుడు, ఇళయరాజా మొదలైన సంగీతదర్శకులు బాణీలు సమకూర్చిన పాటలను పాడాడు. వేటూరి సుందరరామమూర్తి, సి.నారాయణరెడ్డి, మైలవరపు గోపి, ఆత్రేయ, అదృష్టదీపక్ మొదలైన రచయితల పాటలను గానం చేశాడు. ఇంకా ఇతడు ఎస్.పి.బాలసుబ్రహ్మణ్యం, పి.సుశీల, ఎస్.జానకి, ఎస్.పి.శైలజ, రమోలా మొదలైన గాయకులతో కలిసి పనిచేశాడు.
ఇతడు పాడిన తెలుగు పాటల పాక్షిక జాబితా:
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా గాయకులు
బోడో భాష
బోడో, లేక మెక్, అన్నది మౌలికంగా వాయువ్య భారతదేశంలోనూ, నేపాల్, పశ్చిమ బంగ, బంగ్లాదేశ్ ప్రాంతాల్లో బోడో ప్రజలు మాట్లాడే భాష. స్వయంపాలిత ప్రాంతమైన బోడోలాండ్‌కి అధికారిక భాష కాగా, భారతదేశానికి, అసోంకి ఉన్న అధికారిక భాషల్లో ఒకటి. 22 షెడ్యూల్డ్ భాషల్లో ఒకటిగా భారతదేశంలో రాజ్యాంగ హోదా కలిగివుంది. 1963 నుంచి బోడో భాషను అధికారికంగా దేవనాగరి లిపిలో రాస్తున్నారు. పూర్వం లాటిన్, అస్సామీస్ లిపుల్లో రాసేవారు. ప్రస్తుతం అంతరించిపోయిన డియోధాయ్ లిపి ఈ భాషకు ఉండేదని పండితులు భావిస్తున్నారు. 20వ శతాబ్దిలో క్రమంగా రోమన్ లిపి, బెంగాలీ లిపి, అస్సామీ లిపి బోడో భాష రాసేందుకు ఒక్కొక్కటి కొన్ని దశాబ్దాల పాటు వినియోగంలో ఉండి, తుదకు 1975 నుంచి దేవనాగరి లిపి అధికారిక లిపిగా స్థిరపడింది.
చరిత్ర, భాషా కుటుంబ విభజన
బోడో భాష సినో-టిబెటన్ కుటుంబంలో బోడో-గారో భాషా సమూహానికి చెందినది. దిమసా, డ్యూరి, తివా వంటి అసోం ప్రాంతపు భాషలతోనూ, మేఘాలయాకు చెందిన గారో భాషతోనూ, త్రిపురకు సంబంధించిన కోక్‌బోరోక్ భాషతోనూ దీనికి సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. అస్సాంలో పశ్చిమాన ధుబ్రీ నుంచి తూర్పున సాదియా వరకూ, అలీపూర్‌దౌర్, కూచ్ బీహార్, జల్పైగురీ సహా అసోం సరిహద్దులను ఆనుకునివున్న బెంగాల్ జిల్లాల్లో ఎక్కువగా బోడో భాష మాట్లాడతారు. 1991 జనగణన ప్రకారం 19,84,569 మంది బోడో భాష మాట్లాడుతూండగా వీరిలో 13 లక్షల 24 వేల పైచిలుకు బోడో జాతి వారు కాగగా, 6 లక్షల 59 వేల పైచిలుకు మెక్ జాతీయులు.
బోడో భాషలో మూడు ప్రధానమైన మాండలికాలు ఉన్నాయి:
కోక్రఝార్, చిరంగ్, బక్స, బోంగైగావ్ జిల్లాల్లో పశ్చిమ బోరో మాండలికం మాట్లాడతారు. తూర్పు బోరో మాండలికం బార్పేట, నల్బారి, కామ్‌రూపు జిల్లాల్లో, డరాంగ్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాట్లాడతారు. పశ్చిమ బోరో మాండలికం ప్రామాణికమైనదిగా ప్రాధాన్యత పొంది, రాత రూపంలోనూ బాగా ఉపయోగంలో ఉంది.
శబ్దాలు, పదాలను బట్టి ఈ మాండలికాల్లో మార్పు ఉంటుంది.
బోధనా మాధ్యమం
1913 నుంచి పలు బోడో సంస్థల ఆధ్వర్యంలో సామాజిక రాజకీయ చైతన్యం అభివృద్ధి చేసేందుకు చేపట్టిన ఉద్యమం అనంతరం 1963లో బోడో భాష ఎక్కువగా మాట్లాడే ప్రాంతాల్లో ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో బోడోని బోధనా మాధ్యమంగా వినియోగించడం ప్రారంభించారు. ప్రస్తుతం బోడో భాష మాధ్యమిక స్థాయి వరకూ బోధనా మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. 1985 నుంచి అసోం రాష్ట్రానికి అనుబంధ అధికార భాషగా ఉంది. 1996లో గౌహతి విశ్వవిద్యాలయంలో బోడో భాష మీద పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేషన్ స్థాయి కోర్సు ప్రవేశపెట్టారు. బోడో భాషను ఆధునిక భాషల్లో ఒకటిగా గుర్తించి విశ్వవిద్యాలయాల్లో బోధనకు స్వీకరించే ప్రయత్నాలు 1977లో గౌహతి విశ్వవిద్యాలయంతో ప్రారంభమయ్యాయి. క్రమేపీ నార్త్-ఈస్టర్న్ హిల్ యూనివర్శిటీ, షిల్లాంగ్ విశ్వవిద్యాలయం, చివరగా దిబ్రుఘర్ విశ్వవిద్యాలయం బోడో భాషను బోధనా మాధ్యమంగా స్వీకరించాయి.
రాత పద్ధతులు
బోడో భాషను చారిత్రకంగా పలు లిపుల్లో రాశారు. బోడో రాజుల పరిపాలన కాలంలో బోడో భాషను డియోధాయ్ లిపిలో రాసేవారని పరిశోధకులు చెప్తారు. ఇది క్రమేపీ అంతరించిపోయింది. అసోంలో మిషనరీలు క్రైస్తవ మత ప్రచారం సాగిస్తున్న రోజుల్లో రోమన్ లిపిలో బోడో భాషను రాసేవారు. బ్రిటీష్ పాలన తుది దశకాల్లోనూ, భారత స్వాతంత్రం వచ్చిన తొలి దశాబ్దిలోనూ బెంగాలీ లిపిలో బోడో భాష రాసే పద్ధతి ఉండేది. 1963 నుంచి అస్సామీ లిపిని బోడో భాషకు ఉపయోగించడం ప్రారంభమైంది. తుదకు 1975లో దేవనాగరి లిపి బోడో భాషకు ఉపయోగించాలన్న నిర్ణయం జరిగి, 1976 నుంచి దేవనాగరి లిపిని అధికారిక, ప్రామాణిక లిపిగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
సాహిత్యం
బోడో మాట్లాడే ప్రాంతాలు సహా అసోంలోని అన్ని గ్రామీణ ప్రాంతాలూ బ్రిటీష్ పరిపాలనలో ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా వెనుకబడి ఉండేవి. ఈ స్థితి లిఖిత సాహిత్యం అభివృద్ధికి ఆటంకంగా ఉండేది. 1947 తర్వాత వ్యవసాయం అభివృద్ధి చెంది ఈ ప్రాంతం ఆర్థికంగా ముందడుగు వేయడంతో మధ్యతరగతి పాఠకులు ఏర్పడి, సాహిత్య సృష్టి పుంజుకుందని పరిశోధకుడు రణేన్‌చంద్ర ముచహరి పేర్కొన్నాడు. 1950ల తర్వాత చిత్తరంజన్ ముషాహరీ, నీల్ కమల్ బ్రహ్మ, మనోరంజన్ లహరీ, హరిభూషణ్ బ్రహ్మ, నందేశ్వర్ దైమరీ, జనీల్ కుమార్ బ్రహ్మ, జుమయ్ దళ బసుమతరీ, కథీంద్ర స్వర్గీరీ, నబీన్ మల్ల బోరో, ఇంద్రమాలతీ నర్జరీ, గోబింద బసుమతరీ, సునీల్ ఫుకన్ బసుమతరీ, యు. జి. బ్రహ్మ, తదితరులు చిన్న కథలు రాసి సాహిత్య రంగాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. 1952 నవంబరు 1న బోడో సాహిత్య సభ ఆవిర్భవించింది. దీని ఆవిర్భావంతో బోడో సాహిత్య రంగంలో కొత్త శకం ఆవిర్భవించినట్లు భావిస్తారు. బోడో భాషలో కవిత్వం, నాటకం, చిన్న కథలు, నవలలు, జీవిత చరిత్రలు, యాత్రాచరిత్రలు, బాలల సాహిత్యం, సాహిత్య విమర్శ వంటి అంశాలపై పలు పుస్తకాలు ఉన్నాయి.
అడవి (అయోమయనివృత్తి)
అడవి అనే పదం ఎన్నో తెలుగువారి గ్రామనామాల్లో ఉత్తరపదంగా ఉంది. కొన్ని గ్రామాల్లో పూర్వపదంగా కూడా రావడమూ కద్దు. గ్రామనామాల్లో ఈ పదం భౌగోళిక, నైసర్గిక స్థితి సూచకంగా గుర్తిస్తున్నారు.
బోడో భాష
ఆధార గ్రంథాలు
వర్గం:భారతీయ భాషలు
అడవి (అయోమయనివృత్తి)
అర్థం
అడవి అన్న పదానికి చెట్లతో దట్టంగా అల్లుకున్న ప్రదేశమని అర్థం. అడవి అన్న పదం చాలా గ్రామనామాల్లో అటవీ ప్రాంతాన్ని సూచిస్తూంటుంది. అడవి పదం ఆ గ్రామం నైసర్గిక స్థితిని తెలియజేస్తూ ఉంటుంది.
చరిత్ర
అడవి అన్న పేరుతో ఏర్పడిన గ్రామం భౌగోళికంగా అడవికి బాగా దగ్గరగా ఉండడమో, అటవీ ప్రాంతంలోనే ఉండడమో జరుగుతూంటుందని గ్రామనామాధ్యయనాలు సాగించిన పలువురు పరిశోధకులు తేల్చారు. పట్టణీకరణ, వృక్షసంపదను కొట్టి గ్రామాలను విస్తరించడం వంటి పరిణామాల వల్ల అడవి పేరు గ్రామనామాల్లో ఉన్నా భౌగోళికంగా అడవి ఆ చుట్టుపక్కల లేకుండా అయిపోయిందని పేర్కొంటున్నారు. కనుక ఈ పేరును ఆధారం చేసుకుని భూగర్భ, భౌగోళిక, చరిత్ర తదితర శాస్త్ర అధ్యయనకారులు అటవీభూములు ఎంత విస్తీర్ణంలో వ్యాపించి ఉండేవో, అవి ఏ దశలో కుంచించుకుపోయాయో వంటి వివిధ అంశాలపై స్పష్టత సాధిస్తున్నారు.
ఉత్తరపదంగా
గ్రామాల పేర్లలో వచ్చే చివరి పదాన్ని సాంకేతికంగా ఉత్తరపదం అని వ్యవహరిస్తారు. అడవి అనే పదం చాలా గ్రామాలకు ఉత్తరపదంగా ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:పదజాలం
సూర్యోదయం
సూర్యోదయం అనగా సూర్యుడు క్షితిజ రేఖ నుండి పైకి ఎగుస్తూ కనిపించే క్షణం. ఈ పదం సూర్యుని క్షితిజ రేఖను దాటే ప్రక్రియను, దానితో పాటు వాతావరణ ప్రభావాలను కూడా సూచిస్తుంది. సూర్యుడు క్షితిజం నుండి ఉదయించినట్లు కనిపించినప్పటికీ, వాస్తవానికి భూమి తన చుట్టూ తాను తిరిగే భూభ్రమణం దానికి కారణమవుతుంది. భూమిపై నివసించేవారికి సూర్యుడు కదులుతున్నాడనే భ్రమ కలుగుతుంది; ఈ కారణంగా చాలా సంస్కృతులు భూకేంద్రక సిద్ధాంతాన్ని నిర్మించాయి. ఖగోళ భౌతిక శాస్త్రవేత్త నికోలాస్ కోపర్నికస్ 7 వ శతాబ్దంలో తన సూర్యకేంద్ర నమూనాను రూపొందించే వరకు ఇవి ఉన్నాయి.
రంగులు
సూర్యోదయ సమయం లో సూర్యుడికి దగ్గరగా ఉన్న ఆకాశం నీలం రంగులో ఉంటుంది. సూర్యాస్తమయ సమయంలో సూర్యుడికి దగ్గరగా ఉన్న ఆకాశం ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. సూర్యోదయం రంగుల కంటే సూర్యాస్తమయ రంగులు చాలా ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి, ఎందుకంటే సాయంత్రం గాలిలో ఉదయం గాలి కంటే ఎక్కువ రేణువులు ఉంటాయి.
మూలాలు
వర్గం:సూర్యుడు
శ్రీనగర్-కార్గిల్-లేహ్ రైలు మార్గము
శ్రీనగర్-కార్గిల్-లేహ్ రైలు మార్గము  శ్రీనగర్ స్టేషన్ నుండి కార్గిల్ టౌన్‌ ద్వారా లెహ్ వరకు ప్రతిపాదిత రైల్వే మార్గము. 2013 ఫిబ్రవరి 26 న ఈ జాతీయ పథకాన్ని జాతీయ ప్రణాళికలో చేర్చారు. 2013-14 సంవత్సరంలో శ్రీనగర్-కార్గిల్-లేహ్ రైలు మార్గము సర్వే చేపట్టనున్నట్లు రైల్వే మంత్రి పవన్ కుమార్ బన్సాల్ ప్రకటించారు.
వ్యూహాత్మక ప్రాముఖ్యత
ఈ రైలు మార్గము పూర్తయిన తర్వాత, లెహ్ నుండి నేరుగా జమ్మూ కాశ్మీర్, భారతదేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలకు రైల్వే ద్వారా అనుసంధానించబడుతుంది. శ్రీనగర్, లెహ్ మధ్య రోడ్డు మార్గం 422 కి.మీ. (262 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. లెహ్ కు రైల్వే లైన్లు పూర్తయినప్పుడు, ఢిల్లీ నుండి లెహ్ చేరుకోవడానికి సమయం తగ్గుతుంది. ఈ రైలు మార్గము సురక్షిత, శీఘ్ర పద్ధతిలో ప్రజా రవాణాకు సేవలు అందిస్తుంది. సైనిక సిబ్బంది, సామగ్రి వ్యూహాత్మక సైనిక స్థావరాలైన లేహ్‌ ప్రాంతానికి మరింత సులభంగా రవాణా చేయబడుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:జమ్మూ కాశ్మీరు రైలు రవాణా * వర్గం:భారతదేశం లోని ప్రతిపాదిత రైల్వే లైన్లు * వర్గం:లెహ్ రవాణా వర్గం:శ్రీనగర్ రవాణా వర్గం:భారతీయ రైలు మార్గాలు
కాపు, తెలగ, బలిజ
దక్షిణ భారతదేశంలో అతిపెద్ద సామాజిక వర్గమైన బలిజ,తెలగ/కాపులు, ముఖ్యముగా తెలుగు నాట ప్రముఖమైన సామాజిక వర్గము.ఈ కులము ఆంధ్ర ప్రదేశ్,  తెలంగాణా, తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఒరిస్సా లలో విస్తరించి ఉంది. ఈ కులంలో ప్రాంతాలను బట్టి అనేక పేర్లు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి బలిజ, తెలగ, ఒంటరి, మున్నూరు కాపు, తూర్పు కాపు. కాపు అనగా రైతు (Peasant) అని నిఘంటువులో అర్ధం కనబడుతుంది. అనగా వీరి ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం అని చెప్పవచ్చు. కాపు అనగా మరో అర్ధం రక్షకుడు (Protector). కాపులు పరిపాలనలో నాయుడు (King=Ruler) గా, వ్యాపారంలో శెట్టి (Trader=Balija) గా పేరుగాంచారు. శెట్టి, పెద్ద శెట్టి, గావుండ, దేశాయి, దేశాయి శెట్టి, రాయ, రాయుడు, రాయల్, రాయలు, నాయుడు, రావు, దొర గారు మొదలగునవి వీరి ప్రధాన పట్టపు బిరుదులు. right|thumb|650px|వివిధ రంగాలకు చెందిన కాపు ప్రముఖులు
రిజర్వేషన్లు
తెలగ/కాపు,బలిజ,ఒంటరి కులాలను బీసీల జాబితా నుండి 1959లో నీలం సంజీవరెడ్డి ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలంలో బీసీ కమిషన్ ఏర్పాటు చేయకుండానే, ఎలాంటి రిపోర్టు లేకుండానే తొలగించారు. దీనివలన కాపులు సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ, విద్యా, ఉద్యోగ రంగాలలో వెనుకబాటుకు గురయ్యారు.
ఇంటి పేర్లు - గోత్రములు
పమిడిసిలా-పైడిపాలా గదె-పమిడిసిల నెలిబండ్ల - పంచళ్ళ, గొకరకొండ -, పైడిపాల్ల, గుమ్మళ్ళ -పైడిపాల్ల, సబ్బెళ్ల -తామస, తుమ్మల - పైడిపాల్ల, కొతిపల్లి - దనికుల, గొక - పైడిపాల్ల, దారిమార్పు లక్ష్యిత పుట పేరు గడే - నాగెంద్ర, సుంకు-అలకపూడి సిరిశాల - ముద్దునూల, తిరగటి - పైడిపాల, బెజవాడ - బాలిన - మేడిది - జంబల్ల - నాగుల, కొక్కీరాల-చేట్టుల్ల పైడిపాల, తిరుపతి - రమనల, గండి - బలభద్ర, ఆలమూరి - నాగవల్లి,
సేవ్ ఇండియన్ ఫ్యామిలీ
సేవ్ ఇండియన్ ఫ్యామిలీ  (ఆంగ్లం: Save Indian Family లేదా SIF) పురుషుల సంక్షేమానికై కృషి చేసే ఉద్యమం నుండి అవతరించిన ఒక లాభాపేక్షలేని, ప్రభుత్వేతర సంస్థ. భర్త పట్ల క్రౌర్యాన్ని, స్త్రీ సంరక్షక చట్టాల దుర్వినియోగాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ, భార్యాబాధితులకు చట్టపరమైన సలహాలను/సూచనలను అందించే ఒకానొక స్వచ్ఛంద సేవా సంస్థ.
వాస్తవ జీవితంలో ఈ సంస్థ నుండి 1,00,000 మంది కంటే ఎక్కువ సభ్యులు, అంతర్జాలంలో 10,000 మంది సభ్యులు చట్టపరమైన తీవ్రవాదం  (భర్త పట్ల క్రౌర్యం) పై అలుపెరుగని పోరు సలుపుతోన్నారని ఈ సంస్థ గర్వంగా ప్రకటించుకొంటుంది. ఈ సంస్థలోని సభ్యులందరూ స్త్రీ పక్షపాత ధోరణిలో కల వివిధ స్త్రీ/కుటుంబ పరిరక్షక చట్టాల (ఐపిసి 498ఏ, వరకట్న వేధింపులు, వరకట్న నిరోధక చట్టాలు, గృహ హింస నిరోధక చట్టాలు, భరణం, వైవాహిక చట్టాలు, శిశు సంరక్షణ, మానభంగం, కార్యాలయాలలో లైంగిక వేధింపులు) దుర్వినియోగానికి బలైనవారే. ఈ సంస్థలో సభ్యులైన వయోవృద్ధులు, విదేశాలలో స్థిరపడిన భారతీయులు, స్త్రీలు కూడా భారతీయ చట్ట వ్యవస్థలోని లొసుగుల వలన దుర్వినియోగానికి ఎంత అవకాశమున్నదో, ఎంత స్థాయిలో అన్యాయం జరుగుతోందో, వీటి వలన ఎలాంటి దుష్ఫలితాలను ఎదుర్కొనవలసి వస్తోందో అవగాహన పెంపొందిస్తూ, ప్రచారం చేస్తూ ఉంటారు.
చరిత్ర
10 మార్చి 2005న భారతదేశంలో దుర్వినియోగానికి గురైన పురుషులు కొందరు చేతులు కలిపి సేవ్ ఇండియన్ ఫ్యామిలీని స్థాపించారు. ఇది ఒక యాహూ గ్రూప్ గా ప్రారంభమైనది. వేగంగా విస్తరించిన సేవ్ ఇండియా ఫ్యామిలీ లో 10,000 మంది సభ్యులు చేరారు. రాష్ట్రాలకు, ఇతర దేశాలకు కూడా సేవ్ ఇండియా ఫ్యామీలీ తన సేవలను విస్తరించినది. కాలం మారుతోన్న కొద్దీ, SIF, దాని ప్రాథమిక లక్ష్యాలు, భావజాలం కూడా బలపడుతూ వచ్చినవి. సభ్యసమాజంలో పాతుకుపోయిన పురుషద్వేషం వలన దెబ్బతిన్న, వేధింపులకు గురి అయిన, అణగారిన పురుషులకు/వారి కుటుంబాలకు బాసటగా నిలిచినది. ఈ పురుషద్వేషమే అనేక పురుష-వ్యతిరేక చట్టాలకు బీజమైనదని, భారతదేశం లింగ ఆధారిత నేర సంఘంగా ముద్ర వేయబడినది అని SIF గ్రహించినది. SIF వలన చాలా మంది పురుషులు స్వాంతనను/శాంతిసౌభాగ్యాలను అందుకొన్నారు. లింగ వివక్ష గల సమాజంలో, చట్ట/న్యాయవ్యవస్థలలో ఎలా నిలద్రొక్కుకోవాలో కొన్ని లక్షల మంది పురుషులకు శిక్షణనిస్తూ, సలహాలను సూచనలను ఇస్తూ దూసుకెళ్ళినది. ప్రతి తొమ్మిది నిముషాలకు ఒక భర్త ఆత్మహత్యకు పాల్పడుతోన్నాడన్న నగ్నసత్యాన్ని SIF ఎలుగెత్తి చాటినా కూడా అది అరణ్యరోదనగానే మిగిలిపోయినది. అనేక ప్రభుత్వ సంస్థలకు, కమిటీలకు, కుటుంబ సంక్షేమాన్ని కోరే SIF ఈ సమాజంలో ఎవరి హక్కులైనా విస్మరించబడినట్లయితే, అవి పురుషులవే అని, ఇప్పటికైనా వీటిపై దృష్టి సారించాలని తెలియజేసినది. SIF ఉచిత సహాయ సముదాయాలను, వారాంతపు సమావేశాలను, ఆన్లైన్ ఫోరంలను, బ్లాగులను, హెల్ప్ లైన్ లను, ఇతర ప్రభుత్వేతర సంస్థలను నిర్వహిస్తూ అనేక భారతీయ కుటుంబాలను రక్షిస్తూ ఉంటుంది.
మూలాలు
వర్గం:సంస్థలు
అబ్బిహళ, బెల్గాం
అబ్బిహల్ (అథ్ని)  దక్షిణ భారతదేశం యొక్క కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఒక గ్రామం ఉంది.
ఇది కర్ణాటకలో బెల్గాం జిల్లా, అథ్ని తాలూకాలో ఉంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:బెల్గాం జిల్లా గ్రామాలు వర్గం:కర్ణాటక గ్రామాలు
ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి
ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి అనగా ఆశ్వయుజమాసములో శుక్ల పక్షములో పాడ్యమి తిథి కలిగిన రోజు. right|thumb|150px|సి.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు
మరణాలు
2007
మూలాలు
వర్గం:ఆశ్వయుజమాసము
బ్రమ్ శంకర్ జింపా
బ్రమ్ శంకర్ జింపా పంజాబ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన హోషియార్‌పూర్ శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి, 19 మార్చి 2022లో భగవంత్ మాన్ మంత్రివర్గంలో రెవిన్యూ, జలవనరుల శాఖ మంత్రిగా భాద్యతలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
రాజీవ్ సూరి
రాజీవ్ సూరి  భారతీయ మూలాలున్న సింగపూర్ పౌరుడు. ఇతను ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన నోకియా సంస్థకు అధిపతిగా 2014 లో నియమించబడ్డాడు.
నేపథ్యము
నోకియా ప్రధాన కార్యాలయం, ఫిన్లాండ్‌లోని ఎస్పూలో నివసించే రాజీవ్ సూరికి అంతర్జాతీయంగా 23 ఏళ్ల అనుభవం ఉంది. ఆయన 1995లో నోకియాలో చేరారు. మధ్యప్రాచ్యం, ఆసియా, ఆఫ్రికా, ఐరోపా దేశాల్లో నోకియా కార్యకలాపాలకు సంబంధించి విలీనాలు..కొనుగోళ్లు, ప్రోడక్ట్ మార్కెటింగ్, సేల్స్ తదితర విభాగాల్లో పనిచేశారు. ఆసియా పసిఫిక్ ప్రాంతంలో నోకియా సొల్యూషన్స్ అండ్ నెట్‌వర్క్స్ (ఎన్‌ఎస్‌ఎన్) కార్యకలాపాలకు సారథ్యం వహించారు. సంస్థని పునర్‌వ్యవస్థీకరించి, మళ్లీ లాభాల బాటలోకి తెచ్చారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1967 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:ప్రవాస భారతీయులు
టక్ జగదీష్
టక్‌ జగదీష్ 2021లో షైన్‌ స్క్రీన్స్‌ బ్యానర్‌పై సాహు గారపాటి, హరీశ్‌ పెద్ది నిర్మించిన తెలుగు సినిమా. ఈ చిత్రంలో నాని హీరోగా, జగపతిబాబు ప్రధాన పాత్రలో, రీతు వర్మ, ఐశ్వర్య రాజేష్ హీరోయిన్లుగా నటించారు. టక్ జగదీష్ కు శివ నిర్వాణ దర్శకత్వం వహించగా, ఎస్.ఎస్. తమన్ సంగీతం అందించాడు. నాని పుట్టినరోజుకు ఒకరోజు ముందుగానే ఫిబ్రవరి 23న చిత్ర టీజర్‌ను విడుదల చేశారు. టక్ జగదీష్ సినిమాను ఏప్రిల్ 23న విడుదల కావాల్సి ఉండగా, కరోనా సెకండ్ వేవ్ కారణంగా విడుదల వాయిదా వేయాలని నిర్ణయించారు.
ఈ సినిమా 2021 సెప్టెంబరు 10న అమెజాన్ ప్రైమ్ వీడియోలో విడుదయింది
మూలాలు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:జగపతి బాబు నటించిన చిత్రాలు వర్గం:నాజర్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:విజయ నరేష్ నటించిన చిత్రాలు వర్గం:తిరువీర్ నటించిన సినిమాలు
గగ్గర్
భౌగోళికం, జనాభా
Gaggar (66) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నలా తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 72 ఇళ్లతో మొత్తం 376 జనాభాతో 204 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Ramdas అన్నది 6 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 198, ఆడవారి సంఖ్య 178గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 50 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37099.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (Ramdas) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Macchiwala) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Ramdas) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Ramdas) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప "ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (అజ్నలా) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప వృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (అజ్నలా) గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీప ఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
.
విద్యుత్తు
10 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 11 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. .
భూమి వినియోగం
Gaggar (66) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
ఫిలిప్పీన్స్‌లో హిందూమతం
ఫిలిప్పీన్స్‌లో హిందూమతానికి కొంత సాంస్కృతిక, ఆర్థిక, రాజకీయ మతపరమైన ప్రభావం ఉందని ఇటీవల లభించిన పురావస్తు ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. వీటిలో 1989లో కనుగొనబడిన 9వ శతాబ్దపు లగునా తామ్రఫలక శాసనం ఒకటి. ఇది సంస్కృత పదాలతో, కావి లిపి (పల్లవ లిపి నుండి వచ్చినది)లో ఉన్నట్లుగా 1992 లో గుర్తించారు. 1917లో ఫిలిప్పీన్స్‌లోని మరొక ప్రాంతంలో కనుగొన్న బంగారు అగుసన్ విగ్రహం (బంగారు తార) కూడా హిందూమతంతో ముడిపడి ఉంది.