cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు
చరిత్ర
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని నల్లమల అడవులలో ఉన్న కొండల వరుసను వెలుగొండలు అంటారు. ఈ కొండలు వైఎస్ఆర్ జిల్లా, నెల్లూరు జిల్లా, చిత్తూరు జిల్లా, ప్రకాశం జిల్లా, కర్నూలు జిల్లాలలో వ్యాపించి ఉన్నాయి. ఈ కొండల మధ్య ఖాళీలలో ఆనకట్టల నిర్మాణం చేసే  ప్రాజెక్ట్ ను వెలిగొండ ప్రాజెక్టు అని తొలుత పిలిచారు. ప్రకాశం జిల్లా లో కరవు ప్రాంతాలకు సాగు, తాగు నీరు,నెల్లూరు జిల్లాలో బాగా వెనకపడ్డ ఉదయగిరి ప్రాంతం, కడప జిల్లా బద్వేల్ ప్రాంతంలోని మొత్తం 30 మండలాలలోని 15 లక్షల మందికి తాగునీరు, మొత్తం 459,000 ఎకరాలకు సాగు నీరు ఇచ్చే ఉద్దేశ్యంతో శ్రీశైలం డ్యాం వెనక వైపు నుంచి కృష్ణా నీటిని ఇవ్వటానికి ఈ ప్రాజెక్టు ఉద్దేశించబడినది. కృష్ణా నదిలో 43.5 టి.ఎం.సి. వరద నీటిని కొల్లంవాగు సమీపంలోని శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ నుండి తరలించి నల్లమలసాగర్ రిజర్వాయర్లో నిల్వ చేయాలని ప్రతిపాదించారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు “పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు" అని నామకరణం చేసారు. మార్కాపురానికి 25 కి.మీ దూరంలో వెలిగొండ అనే కొండగుహలో వెలిసిన “వేంకటేశ్వర స్వామి” ని వెలిగొండస్వామి అని అంటారు. మార్కాపురం, యర్రగొండపాలెంల నుంచి పలుసార్లు శాసనసభ్యునిగా గెలిచిన పూల సుబ్బయ్య, ప్రకాశం జిల్లాలో పాటు మరికొన్ని జిల్లా ప్రాంతాలకు సాగునీరు, త్రాగునీరు అందించడానికి పోరాటం చేసాడు. అతని పేరు మీద ఈ ప్రాజెక్టుకు పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్టు అనే పేరు పెట్టారు.
శ్రీశైలం డ్యాం ఎగువున నల్లమల అడవిలో “కొల్లం వాగు” కృష్ణా నదిలో కలిసేచోట నుంచి 43.5 TMCల వరద నీటిని 200 మీటర్ల  అప్రోచ్ కాలువతో పారించి అక్కడి నుంచి 18.8 కి.మీ పొడవున 2 సమాంతర సొరంగాల ద్వారా దోర్నాల కర్నూలు రహదారిలో “కొత్తూరు” వరకు నీటిని పారించి అక్కడ నుంచి సుమారు 22 కి.మీ పొడవైన కాలువ ద్వారా పారించి “నల్లమల సాగర్”లో నిలవ చేసి అక్కడి నుంచి వివిధ కాలువల ద్వారా నిర్దేశిత ప్రాంతాలకు నీటిని అందించాలి. కొండల శ్రేణిలో మధ్య ఖాళీ స్థలంలో వున్న సుంకేసుల, గొట్టిపడియ, కాకర్ల అనే మూడు గ్రామాల దగ్గర గోడలలాగ ఆనకట్టలు కట్టి సుమారు 20 కి.మీ పొడవైన సహజమైన “నల్లమల సాగర్” రిజర్వాయర్ను నిర్మించారు. సొరంగ నిర్మాణానికై అమెరికా, జర్మనీల నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న రెండు అత్యాధునిక టన్నెల్ బోరింగ్ మిషన్లను ఈ వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పనులకు ఉపయోగించారు. నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వు ప్రాంతంలోని వన్యప్రాణి జీవనానికి అవాంతరం కలిగించకుందా టన్నెల్ నిర్మాణం జరిగుతోంది.
ఈ ప్రాజెక్టును 1996 మార్చి 5 న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబునాయుడు మొదటిసారి మార్కాపురానికి 15 కి.మీ దూరంలో వున్న గొట్టిపడియ దగ్గర శంకుస్థాపన చేశాడు. ప్రాజెక్టును 5 సంవత్సరాలలో పూర్తి చెయ్యాలని లక్ష్యం పెట్టారు కాని 2000 మే చివరి వరకు అనుమతులు రాలేదు. 2001లో సాంకేతిక సలహా కమిటీ వేశారు. కమిటి రిపోర్టు ఇచ్చిన తరువాత ఒక స్విట్జర్లాండ్ కంపెనీకి 2.5 కోట్ల బడ్జెట్తో పూర్తి ప్రాజెక్టు నమూనాను తయారు చెయ్యమని కాంట్రాక్ట్ ఇచ్చారు. కాని వాళ్ళు పని మొదలు పెట్టలేదు. ఇంతలో 2004 ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం ప్రభుత్వం ఓడిపోయింది. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత 2004 అక్టోబరు 27న మళ్ళీ అదే గొట్టిపడియ దగ్గర వై.యస్. రాజశేఖరరెడ్డి శంకుస్థాపన చేసి నిధులు విడుదల చేశారు. 1996 లో 980 కోట్ల అంచనాగా ఉన్న ప్రాజెక్టు విలువ 2005 నాటికి 5,500 కోట్లకు చేరింది. 2014 నాటికి 5 ప్రధాన కాలువలు 80% పూర్తి అయ్యాయి. 3 ఆనకట్టలు పూర్తి చేశారు. కాని నీటిని నది నుంచి అడవిని దాటి మైదానానికి తీసుకు రావలసిన సొరంగాల పనులు పూర్తి కాలేదు.
నిర్వాసితులకు పునరావాసం, పరిహారం
ఈ ప్రాజెక్టు వలన 11 గ్రామాలు ముంపుకి గురయ్యాయి. ఎనిమిది గ్రామాలలోని ప్రజలకు పరిహారం చెల్లించారు. ఆరు ముంపు గ్రామాలకు పునరావాస కేంద్రాలు గుర్తించి వసతులు కల్పిస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు సుదీర్ఘ కాలం పట్టటంతో  పరిహారంలో ఆలస్య జరగటం, ప్రాతిపదిక మారకపోవటం వలన నిర్వాసితులు ఇబ్బందులకు గురవుతున్నారు
ఆయకట్టు ప్రాంతం
right|600px| వెలిగొండ ఆయకట్టు(2004 నాటి ప్రతిపాదన)
తూర్పు ప్రధాన కాలువ
తూర్పు ప్రధాన కాలువ కాకర్ల దగ్గర 543 మీటర్ల పొడవైన సొరంగ మార్గంతో ప్రారంభమై, ప్రకాశం నెల్లూరు జిల్లాలలో 199.9 కిమీ ప్రవహించి  పెద్దిరెడ్డిపల్లి సమతుల్యన జలాశయం లో కలుస్తుంది.
తీగలేరు కాలువ
తీగలేరు కాలువ నల్లమల జలాశయం ఉత్తర భాగంలో చెర్లపల్లి గ్రామం దగ్గర 400 మీటర్ల పొడవైన సొరంగం ద్వారా ప్రారంభమై 48.15 కిమీ ప్రవహించి చిన్నకందలేరు చేరుతుంది.
గొట్టిపడియ కాలువ
గొట్టిపడియ కాలువ గొట్టిపడియ ఆనకట్ట దగ్గర ప్రారంభమై 12 కిమీ ప్రవహించి ఇదుపూరు దగ్గర గుండ్లకమ్మలో నది లో కలుస్తుంది.
ప్రాజెక్టు నిర్వహణ లోపాలు
ఈ ప్రాజెక్టు జలయజ్ఞం లో భాగంగా తొలిదశలో నిర్వహించారు.2012 లో విడుదలైన కంప్ట్రోలర్, ఆడిట్ జనరల్ నివేదిక (2) ప్రకారం, ప్రజాపనుల నియమాలు పక్కన బెట్టి, గుత్తేదారులచేత   వివరణాత్మక ప్రాజెక్టు నివేదిక చేయించారు. దీనిలో అందుబాటులో వుండే మిగులు జలాలను సరిగా అంచనా వేయలేదు. నాలుగు నుండి ఐదు సంవత్సరాల వరకు పనులలో జాప్యం జరిగింది. కేంద్ర నీటి సంఘం అనుమతి పొందకుండానే ప్రాజెక్టు మొదలు పెట్టారు. దీనికి సంజాయిషీగా 2012 రాష్ట్రప్రభుత్వం మిగులు జలాల లభ్యత వుందని తెలిపింది ఇతర ప్రాజెక్టులపై ప్రభావం వుండదని తెలిపింది. వరదరోజుల లెక్కంపు సవరణల గురించి ఇచ్చిన సంజాయిషీలో 30 రోజుల వరదకాలంలో పొందే జలాలతోపాటు, మిగతా అవసరమైన జలాలను శ్రీశైలం, జూరాల జలాశయాలనుండి వాడుకుంటామని. దీనిని ఆంధ్రప్రదేశ్ పరిమితిలోగా వుండేటందుకు, గోదావరి నీళ్లను కృష్ణా డెల్టాకు మళ్లించుతామని, ఇంకా పులిచింతల జలాశయం నిర్మిస్తామని తెలిపారు. అయితే తనిఖీ అధికారి, దీనిని ఒప్పుకోలేదు. కృష్ణా డెల్టా నీటి న్యాయసంస్థ-2 ఇచ్చిన తీర్పు ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్ కు అందుబాటులో వుండే మిగులు జలాలు తగ్గుతాయని, వివరణాత్మక ప్రాజెక్టు నివేదికలో వరద కాలం గురించి చర్చించలేదని, జూరాల నీటనిల్వ తక్కువైనందున, ఈ ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన నీరు దాని ద్వారా పొందలేమని చెప్పారు. దీనికి బదులుగా, ప్రభుత్వం దుమ్ము గూడెం-నాగార్జునసాగర్ టెయిల్ పాండ్ ద్వారా మరిన్ని గోదావరి నీళ్లు మళ్లించే ప్రాజెక్టు వుందని తెలియచేసింది. అయితే దీనికి వివరణాత్మక  ప్రాజెక్టు నివేదిక సిద్ధమవలేదు.
నిర్వాసితులకు పరిహారం, పునరావాసం గురించి 2014మార్చితో ముగిసిన సంవత్సరానికి ఆర్ధిక రంగ తనిఖీ లో భాగంగా ఈ క్రిందివాటిని పేర్కొంది. నిర్వాసం తగ్గించేందుకు ఈపిసి సంస్థలు సాగునీటి శాఖ అధికారులతో చర్చలు జరిపినట్లుదృష్టికిరాలేదు. ముంపు వ్యాసాలు పునరావాస పునర్నిర్మాణ కమీషనర్ ప్రకటనలో కంటే గెజిట్ ప్రకటనలో ఎక్కువ సంఖ్యలో  ముంపు గ్రామాలు ప్రకటించారు. వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి ఈ సంఖ్యలు 11 గ్రామాలు, 30గ్రామాలు గా వున్నాయి. సామాజిక ఆర్ధిక సర్వే 45నెలల జాప్యం జరిగింది. నాలుగుగ్రామాలలో మాత్రమే సామాజిక ఆర్ధిక సర్వే నిర్వహించారు. తరువాత ఏడు గ్రామాలలో సామాజిక ఆర్ధిక సర్వే నిర్వహించారు కాని కారణం తెలియలేదు. సర్వే వివరాలను ప్రచురించడంలో 4-38 నెలల జాప్యం జరిగింది. సమగ్ర పునరావాస-పునర్నిర్మాణ నివేదిక అంటే పునరావాస కేంద్రాలకు భూసేకరణ, కేటాయింపు లాంటి వివరాలు లేవు.అందువలన ఖచ్చితమైన ఆర్ధికభారం  తెలియుటలేదు. ప్రాజెక్టు స్థాయి పరివీక్షణ సమావేశాలు మూడు నెలలకు ఒకసారి జరగవలసివున్నా జరగలేదు.
2019-20 బడ్జెట్
2019-20 బడ్జెట్ లో వెలిగొండ సొరంగం 1 పూర్తిచేయటానికి పనులు, ఇతర పనులకు 485.10 కోట్లు ఖర్చుచేసి,  సంవత్సరంలోపు పూర్తి చేసి 1.19 లక్ష ఎకరాలకు సాగునీరు అందచేస్తామని ప్రకటించారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:నీటిపారుదల ప్రాజెక్టులు
బిళ్ళ గన్నేరు
చరిత్ర
బిళ్ళ గన్నేరు (కాథరాంథస్ రోజస్ )కెన్యా, ఉగాండా, టాంజానియా (హెండర్సన్ 2002)  దేశాలలో  సహజసిద్ధమైనది. టాంజానియాలోని చాలా జిల్లాల్లో దీనిని  అలంకారం సాగుబడి చేస్తారు. ఇది పొడి నెలలో, బహిరంగ ప్రదేశాలలో , రహదారుల ప్రక్కన పెరుగుతుంది. ఈ మొక్క తీరప్రాంత ఆవాసాలతో,ఇసుక నేలలతో ఉన్న దగ్గర కనబడతాయి. ఇది తూర్పు ఆఫ్రికాలో ఒక సాధారణ తోట మొక్క రోడ్డు పక్కన,వ్యవసాయ భూములలో కనిపిస్తాయి. బిళ్ళ గన్నేరు దీర్ఘకాలిక పొదలుగా  ఉండి, 30-100 సెం.మీ ఎత్తు  లో  ఉంటుంది. పువ్వులు ఆకులలో వస్తాయి. దీని పండు , 2.0-4.7 సెం.మీ పొడవు లో  చిన్న నల్ల విత్తనాలతో ఉంటాయి. బిళ్ళ గన్నేరు తెల్ల, గులాబీ , వంకాయ వంటి రంగులలో ఉంటాయి.
భారతదేశంలో బిళ్ళగన్నేరు
మన దేశములో అస్సాం, బీహార్, కర్ణాటక, గుజరాత్, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల లలో ఎక్కువగా  కనిపిస్తాయి. వివిధ రాష్ట్రములలో క్రింది పేర్లతో బిళ్ళ గన్నేరు ను పిలుస్తారు.
ఉపయోగాలు
బిళ్ళ గన్నేరు నుండి వింకా ఆల్కలాయిడ్స్ తయారుచేస్తారు. ఇవి విన్ బ్లాస్టిన్, విన్ క్రిస్టిన్. ఇవి కాన్సర్ వైద్యంలో వాడతారు. బిళ్ళ గన్నేరు ఆకులను, పుష్పములను మధుమేహ నివారణకు , అధిక రక్త పోటు ను నియంత్రిచుటకే గాక చర్మ సంబంధిత  వ్యాధుల నివారణకు వినియోగిస్తారు
మూలాలు
వర్గం:ఔషధ మొక్కలు వర్గం:అపోసైనేసి
జిష్షూసేన్ గుప్తా
బయటి లింకులు
వర్గం:1977 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నిర్మాతలు వర్గం:కోల్‌కతా వ్యక్తులు
హైర్
భౌగోళికం, జనాభా
Heir (347) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్- II తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 688 ఇళ్లతో మొత్తం 3611 జనాభాతో 536 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృత్‌సర్ అన్నది 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1940, ఆడవారి సంఖ్య 1671గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1419 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37624.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉంది. సమీప "ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప వైద్య కళాశాలలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప పాలీటెక్నిక్ లు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప వృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప అనియత విద్యా కేంద్రాలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప ఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (అమృత్‌సర్)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రిఉంది. గ్రామంలో 6 ఆసుపత్రిఉన్నాయి * గ్రామంలో 1 పశు వైద్యశాల ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 స్వచ్చంద సేవా ఆసుపత్రి ఉంది.
తాగు నీరు
నది / కాలువ నీరు ఉంది. చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు) లేదు. సమీప టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ఇంటర్నెట్ కెఫెలు /సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో ఉన్నాయి
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు లేదు. సమీప పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లు ఉంది. ఆటోలు లేదు. సమీప ఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు. సమీప ఇతర జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీప నీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. స్వయం సహాయక బృందం ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
..
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సౌకర్యం ఉంది.
ఈ గ్రామంలో 9 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబర్)లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.
భూమి వినియోగం
Heir (347) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Heir (347) గ్రామములో   ఉత్పత్తి చేస్తున్న వస్తువులు   (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం,  మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -2 తాలూకా గ్రామాలు
కోడిగుంపల
కోడిగుంపల. ప్రకాశం జిల్లా పామూరు మండలానికి చెందిన రెవెన్యూయేతర గ్రామం.
మూడు శివారు గ్రామాలు, తెల్గాపూర్, శేర్ఖాన్ పల్లి, శనివార్ పేట్. ఆవిర్భావంనుండి ఏకగ్రీవ పంచాయతీ. అభివృద్ధిప్రస్తానంలో పురోగమనం. ఇదీ మూడు ముక్కలలో ఈ గ్రామ ప్రస్థానం. 1980 నుండి 1995 వరకూ మూడుసార్లు కందుల వెంకయ్య, 1996లో పునుగుపాటి వెంకటమ్మ, ఏకగ్రీవ సర్పంచులు. 2001లో ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికైన ఇరిగినేని తిరుపతయ్య హయాంలో గ్రామానికి మంచినీటి పథకం, వాటరు షెడ్లూ సమకూరినవి. 2006లో అబ్రహాంను ఏకగ్రీవంగా ఎన్నుకొని ప్రభుత్వం ఇచ్చిన రు. 5 లక్షలతో పంచాయతీలోని మీరాపురంలో సిమెంటు రహదారిని నిర్మించుకొని అభివృద్ధే మా పధమని నిరూపించుకున్నారు.
నీలకంఠ శర్మ
షాంగ్లాక్పమ్ నీలకంఠ శర్మ(జననం 1995 మే 2) భారతదేశానికి చెందిన మైదాన హాకీ క్రీడాకారుడు. భారత జాతీయ హాకీ జట్టులో మిడ్ ఫీల్డర్ గా ఆడుతాడు.
2016 పురుషుల ప్రపంచ కప్(జూనియర్), 2020 టోక్యో ఒలింపిక్స్ లో పాల్గొన్నాడు.
కెరీర్
మణిపూర్ రాష్ట్రం ఇంపాల్ జిల్లాలోని కొంత ఆహాళ్లుపీ కి చెందిన నీలకంఠ శర్మ 2003 నుండి హాకీ ఆడటం నేర్చుకున్నాడు. 2011 వరకు పోస్టరియర్ హాకీ అకాడెమీకి ఆడిన ఇతను ఆ తరువాత భోపాల్ హాకీ అకాడెమీలో చేరాడు. 2014 సుల్తాన్ జోహార్ కప్ జూనియర్ జట్టుకు ఎంపికయ్యాడు అలాగే హాకీ ఇండియా లీగ్ లో దబాంగ్ ముంబై జట్టులో చేరాడు.
మూలాలు
వర్గం:1995 జననాలు వర్గం:భారతీయులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:క్రీడాకారులు వర్గం:2020 టోక్యో ఒలింపిక్స్ భారత మైదాన హాకీ జట్టు సభ్యులు వర్గం:మైదాన హాకీ ఒలింపిక్ పతక విజేతలు వర్గం:మైదాన హాకీ క్రీడాకారులు
క్వర్టీ
క్వర్టీ (QWERTY) అనేది లాటిన్ లిపి కీబోర్డు లేఅవుట్. ఈ పేరు కీబోర్డు పై అడ్డువరుసలోని ఎడమవైపు అక్షరాలను ఎడమ నుంచి కుడికి ఆరు 'కీ' లను చదువునప్పుడు వస్తుంది. ఈ క్వర్టీ డిజైన్ షూలెస్, గ్లిడ్డెన్ టైపురైటర్ కోసం లేఅవుట్ ఆధారంగా సృష్టించబడింది, 1873 లో రెమింగ్టన్ కు అమ్మబడింది. కంప్యూటర్ కీబోర్డ్‌లోని లెటర్ కీలు, సెల్యులార్ ఫోన్ కీబోర్డులను ఉంచారు. QWERTY అంటే 6 ఆంగ్ల అక్షరాలు QWERTY. అక్షరాలు ఎడమ నుండి కుడికి అమర్చబడి ఉండడం వల్ల ఈ పేరు వచ్చింది.
QWERTY డిజైన్‌ను క్రిస్టోఫర్ షోల్స్ 1874 లో పేటెంట్ చేశారు, అదే సంవత్సరం రెమింగ్టన్ అండ్ సన్స్ (E. రెమింగ్టన్, సన్స్) కు విక్రయించబడింది ఇది 1878 యొక్క రెమింగ్టన్ నంబర్ 2 విజయంతో ప్రాచుర్యం పొందింది ఇది ఇనర్టియా కారణంగా ఎలక్ట్రానిక్ కీబోర్డులపై వాడుకలో ఉంది, ప్రస్తుతం ప్రవేశపెట్టిన ప్రామాణికానికి భిన్నంగా ఉన్న ఒక లేవుట్ ను నేర్చుకోవడంలో కష్టం, ఒక ప్రామాణిక లేవుట్ యొక్క నెట్ వర్క్ ప్రభావం, ప్రత్యామ్నాయాలు చాలా ముఖ్యమైన ప్రయోజనాలను అందించడంలో విఫలమవుతాయని కొందరు వాదించారు. 260px|కుడి 260px|కుడి 260px|కుడి QWERTY కీ బోర్ద్ లే అవుట్ చాలా పదాలను వ్రాయడానికి రెండు చేతులూ ఉపయోగపడే విధంగా అక్షరాలను వేయడం ద్వారా ప్రజలను వేగంగా వ్రాసేలా రూపొందించబడింది. కీబోర్డు యొక్క కేంద్ర ప్రాంతం నుండి ఎక్కువగా ఉపయోగించిన అక్షరాలను వేరుచేయడం, మొదటి తరం టైప్‌రైటర్లను జామ్ చేయకుండా ఉండటానికి మరొక ప్రధాన లక్ష్యం, అయితే ఈ రోజుల్లో ఇది అవసరం లేనప్పటికీ, ఈ పంపిణీ ఇప్పటికీ ప్రధానంగా టైప్‌రైటర్లలో ఉపయోగించబడుతోంది. టైప్ చేయడం, కంప్యూటర్ కీబోర్డులపై కూడా అందుబాటులో ఉన్నది.
ఈ కీబోర్డ్‌లో, అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన టైపింగ్ టెక్నిక్ ప్రకారం, విశ్రాంతి స్థితిలో, ప్రతి చేతికి నాలుగు వేళ్లు కీల మధ్య వరుసలో ఉంచబడతాయి. కీబోర్డును చూడకుండా ఈ స్థానాన్ని కనుగొనడానికి, ప్రతి చేతి (F, J) యొక్క చూపుడు వేళ్లకు అనుగుణమైన కీలు సాధారణంగా స్పర్శకు కొన్ని విలక్షణమైన లక్షణాలను కలిగి ఉంటాయి.
చరిత్ర
QWERTY అమరికను ఉపయోగించే టైప్‌రైటర్లు 1874 లో భారీ ఉత్పత్తిని ప్రారంభించాయి, అప్పటి నుండి విస్తృతంగా ఉపయోగించబడే మానవ-యంత్ర ఇంటర్‌ఫేస్‌గా మారాయి. చాలా కంప్యూటర్లు ప్రస్తుతం QWERTY కీబోర్డులను ఉపయోగిస్తున్నాయి.
QWERTY కీబోర్డ్ అమరిక యొక్క సూత్రం ఏమిటంటే, అనుసంధాన కడ్డీల మధ్య స్క్వీజ్, టైప్ చేసేటప్పుడు వైఫల్యాలు సంభవించడం, కాబట్టి సాధారణంగా ఉపయోగించే అక్షరాలను వేరు చేయాలి (కానీ "E", "R" వంటివి).
మొదట, టైప్‌రైటర్లను అక్షరక్రమంలో అమర్చారు. అయినప్పటికీ వినియోగదారులు అలవాటు పడినప్పుడు వారి వేగం పెరిగింది, కీలకు అనుసంధానించబడిన వైర్లు చిక్కుకోవడం ప్రారంభించాయి. క్రిస్టోఫర్ గ్వెర్టీ జేమ్స్ డెన్స్మోర్ సలహా మేరకు ఈ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశాడు. కాబట్టి టైపింగ్ వేగాన్ని తగ్గించడానికి క్వెర్టీ వ్యవస్థ సృష్టించబడిందని కొందరు అంటున్నారు
చాలా మొబైల్ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్స్ QWERTY కీబోర్డ్ లు  ఇప్పుడు అందుబాటులో ఉన్నాయి. TREO650, TREO600 , బ్లాక్బెర్రీ, నోకియా E సిరీస్ ఫోన్‌ల వంటి భౌతిక QWERTY కీబోర్డులతో కూడిన వ్యక్తిగత డిజిటల్ అసిస్టెంట్లు, స్మార్ట్ కాని ఫోన్‌లు కూడా పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి. పై పరికరాల్లో ఉపయోగించిన QWERTY కీబోర్డ్‌ను పూర్తి కీబోర్డ్ అని కూడా అంటారు.
మూలాలు
వర్గం:కంప్యూటర్ కీబోర్డులు
భోలియన్
భౌగోళికం, జనాభా
భోలియన్ (Bohlian) (216) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన Ajnala తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 363 ఇళ్లతో మొత్తం 2062 జనాభాతో 455 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Ajnala అన్నది 4 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1081, ఆడవారి సంఖ్య 981గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 665 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37280.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీపబాలబడులు (Ajnala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (Harar kalan)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (Ajnala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Ajnala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (Ajnala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవైద్య కళాశాలలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (Ajanala)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (Amritsar) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 ఇతర డిగ్రీలు కలిగిన వైద్యుడుఉన్నాయి గ్రామంలో 3 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడుఉన్నాయి గ్రామంలో 2 "సంప్రదాయ వైద్యులు, నాటు వైద్యులు"ఉన్నాయి
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో లేదు చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో లేదు చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం రావట్లేదు. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో లేదు.
విశ్వక్ సేన్
జననం
విశ్వక్ సేన్ 1995 మార్చి 29లో హైదారాబాద్‌ గాంధీ ఆస్పత్రిలో పుట్టాడు. సికింద్రాబాద్‌, దిల్‌సుఖ్‌నగర్‌లో ఆయన బాల్యం గడిచింది. thumb|వెళ్ళిపోమాకే సినిమా పోస్టర్
భోలియన్
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్ టెలిఫోన్లు (లాండ్ లైన్లు)గ్రామంలో ఉంది. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. రైల్వే స్టేషన్లుగ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆటోలుగ్రామంలో ఉంది. టాక్సీలుగ్రామంలో ఉంది. ట్రాక్టరుగ్రామంలో ఉంది. గ్రామం జాతీయ రహదారితో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపజాతీయ రహదారి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం రాష్ట్ర హైవేతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపరాష్ట్ర హైవే గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపప్రధాన జిల్లా రోడ్డుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.. గ్రామం ఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానం కాలేదు.సమీపఇతర జిల్లా రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
విశ్వక్ సేన్
మూలాలు
వర్గం:1995 జననాలు వర్గం:తెలుగు సినిమా దర్శకులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా రచయితలు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా దర్శకులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా నటులు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా సినిమా రచయితలు వర్గం:హైదరాబాదు జిల్లా వ్యక్తులు
భోలియన్
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపప్రయాణానికి అనువైన నీటి మార్గం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంతగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త)గ్రామంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో లేదు.సమీపఆటల మైదానం గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో లేదు.సమీపఅసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపజనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
విద్యుత్తు
విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
భోలియన్ (Bohlian) (216) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ
భోలియన్ (Bohlian) (216) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): Wheat,Darati,Jiri,Kahi,Maize
మూలాలు
వర్గం:అజ్నాలా తాలూకా గ్రామాలు
ఫిరోజ్‌పూర్ రైల్వే డివిజను
ఫిరోజ్‌పూర్ రైల్వే డివిజను  భారత రైల్వేల లోని ఉత్తర రైల్వే జోన్ (ఎన్ఆర్) క్రింద ఉన్న ఐదు రైల్వే డివిజన్లలో ఒకటి. ఈ రైల్వే డివిజను 14 ఏప్రిల్ 1952 న స్థాపించబడింది. దీని ప్రధాన కేంద్రం పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ఫిరోజ్‌పూర్ వద్ద ఉంది. ఢిల్లీ రైల్వే డివిజను, అంబాలా రైల్వే డివిజను, లక్నో ఎన్ఆర్ రైల్వే డివిజను, మొరాదాబాద్ రైల్వే డివిజను లు ఉత్తర జోన్లో ఉన్న ఇతర రైల్వే డివిజను విభాగాలు.
రైల్వే స్టేషన్లు, పట్టణాల జాబితా
ఈ జాబితాలో ఫిరోజ్‌పూర్ రైల్వే డివిజను నందు ఉన్న స్టేషన్లు, వారి స్టేషను వర్గం వారీగా ఉన్నాయి.
ప్రయాణీకులకు స్టేషన్లు మూతబడ్డాయి -
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తర రైల్వే డివిజన్లు
పిడతల రంగారెడ్డి
పిడతల రంగారెడ్డి (నవంబర్ 10, 1917 - జూలై 1, 1991), ఆంధ్రప్రదేశ్కు చెందిన రాజకీయనాయకుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకరు, మాజీ శాసనమండలి అధ్యక్షుడు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రెండు సభలకు (శాసనసభ, శాసనమండలి) కి అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన ఏకైక వ్యక్తి. గిద్దలూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి నాలుగుసార్లు శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. గిద్దలూరు శాసనసభ నియోజవర్గం ఏర్పడకముందు 1952లో తొలిసారిగా కంభం శాసనసభ నియోజవర్గం నుండి గెలిచి శాసనసభ సభ్యుడయ్యాడు. ఈయన స్వగ్రామం రాచర్ల మండలంలోని అనుమలవీడు గ్రామం.
ప్రకాశం జిల్లా, రాచర్ల మండలం అనుమలవీడు గ్రామానికి చెందిన పిడతల వెంగళరెడ్డి, పిచ్చమ్మలకు 1917, నవంబర్ 9న రంగారెడ్డి జన్మించాడు. 1937లో కొత్తపట్నంలో కాంగ్రేసు పార్టీ సోషలిష్టు విభాగం నేతృత్వంలో జరిగిన రాజకీయ పాఠశాలలో శిక్షణ పొందాడు. 1939లో గిద్దలూరులో వ్యక్తిగత సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని ఐదు వందల రూపాయల జరిమానా చెల్లించడంతో పాటు ఆరు నెలల జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. 1940 కర్నూలు జిల్లా కాంగ్రెస్ ప్రధానకార్యదర్శి. 1941లో కర్నూలు జిల్లా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షులు. 1942లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొని 3 సంవత్సరాల జైలు శిక్ష అనుభవించాడు. 1948లో మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభ్యునిగా ఎన్నికైనాడు. 1952లో ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభకు కంభం నియోజకవర్గం నుండి ఎన్నికయ్యాడు. 1952-1955, 1955-1962 లో శాసనసభ సభ్యులు. విశాలాంధ్ర రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత పిడతల రంగారెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రదేశ్ కాంగ్రేస్ కమిటీ యొక్క తొలి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1952-1959 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షులు. 1960లో సంజీవయ్య మంత్రివర్గంలో సమాచార, ప్రణాళికా శాఖామాత్యులుగా పనిచేశాడు. ఒకప్పటి పాత్రికేయుడిగా, ప్రతిరోజూ ఒక ప్రెస్‌నోట్‌తో పాత్రికేయులకు బాగా పని కల్పించేవాడు. భాషావేత్త అయిన రంగారెడ్డి ఇంగ్లీషు, తమిళం, తెలుగు, హిందీ, ఉర్దూలలో అనర్గళంగా మాట్లాడేవాడు. 1966 కర్నూలు జిల్లా స్థానిక సంస్థల తరుపున ఎకగ్రీవంగా యం.యల్.సి. 1968-1972వరకు శాసనమండలి అధ్యక్షులు. 1972-1974 వరకు శాసన సభ స్పీకరు, శాసన సభ అధ్యక్షులు. 1974-1978 రాష్ట్ర ఆర్థికశాఖామంత్రి.
1970వ దశకపు చివర్లో ఆంధ్రప్రదేశ్లో కాంగ్రేసు మూడు వర్గాలుగా చీలిపోయినప్పుడు, ఇందిరా గాంధీకి ససేమిరా మద్దతును ఇవ్వకూడదని నిశ్చయించుకొని పిడతల రంగారెడ్డి తన వర్గంతో అప్పుడు కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న జనతా పార్టీలో చేరాడు. 1978లో గిద్దలూరు నియోజకవర్గం నుండే జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా శాసనసభకు ఎన్నికయ్యాడు. 1983లో తెలుగుదేశం ప్రభంజనంలో శాసనసభకు పోటీచేసి ఓడిపోయాడు. 1985 ఎన్నికలలో స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పోటీచేసినప్పుడు తెలుగుదేశం పార్టీ ఆయనకు మద్దతునిస్తూ గిద్దలూరు శాసనసభా నియోజకవర్గంలో అభ్యర్థిని నిలబెట్టలేదు. ఆ ఎన్నికలలో గెలిచిన రంగారెడ్డి, ఆ తరువాత తెలుగుదేశం పార్టీలో చేరి, తను మరణించే దాకా తెలుగుదేశంలోనే కొనసాగాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ స్పీకర్లు వర్గం:1917 జననాలు వర్గం:1991 మరణాలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన రాష్ట్ర మంత్రులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి అధ్యక్షులు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:మద్రాసు రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు వర్గం:ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో శాసన సభ్యులు
అరుణ్ జైట్లీ
అరుణ్ జైట్లీ (డిసెంబర్ 28, 1952 - ఆగస్టు 24, 2019) భారతీయ జనతా పార్టీకి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. వాజ్‌పేయి మంత్రివర్గంలో కేంద్రమంత్రిగా, మోదీ మంత్రివర్గంలో ఆర్థిక మంత్రిగా పనిచేసిన అరుణ్ జైట్లీ ప్రస్తుతం రాజ్యసభలో అధికార నాయకుడిగా వ్యవహరించారు.
బాల్యం
1952 డిసెంబర్‌ 28న మహరాజా కిషన్‌జైట్లీ, రత్నప్రభ దంపతులకు జన్మించారు. తండ్రి న్యాయవాది. జైట్లీ బాల్యమంతా దిల్లీ నారాయణవిహార్‌లో గడిచింది. తల్లి సామాజిక సేవకురాలు. జైట్లీకి ఇద్దరు అక్కలు. దిల్లీ సెయింట్‌ జేవియర్‌ పాఠశాలలో ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసం పూర్తయింది. శ్రీరామచంద్ర కాలేజ్‌ ఆఫ్‌ కామర్స్‌ లో వాణిజ్యశాస్త్రం లో పట్టా పుచ్చుకున్నారు. దిల్లీ యూనివర్సిటీ నుంచి న్యాయశాస్త్రం లో డిగ్రీ చేశారు. ఆయన ఛార్టర్డ్‌ అకౌంటెంట్‌ (సీఏ)గా స్ధిరపడదామనుకున్నా, ఆ పరీక్షకు ఉన్న పోటీ ఆ ఆలోచనను విరమించుకునేలా చేశాయి. కెరీర్‌కు బీజం పడిందక్కడే. కళాశాలలోనే విభిన్న భాషల్లో చర్చల్లో పాల్గొనేవారు. జమ్మూ-కశ్మీర్‌ మాజీ ఆర్థికమంత్రి గిరిధారిలాల్‌ డోగ్రా కుమార్తె సంగీతాడోగ్రా ను 1982, మే 24న పెళ్లాడారు. ఈ దంపతులకు కుమారుడు రోహన్‌, కుమార్తె సోనాలి ఉన్నారు. వీరిద్దరూ న్యాయవాదులే.
విద్యార్థి నేత
దిల్లీ యూనివర్సిటీలో ఉన్నప్పుడే అఖిల భారతీయ విద్యారి పరిషత్‌(ఏబీవీపీ) నేతగా వర్సిటీ రాజకీయాల్లో క్రియాశీలక పాత్ర పోషించారు. విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణాల్లో కాంగ్రెస్‌కు గట్టి పట్టున్న రోజుల్లో 1974లో వర్సిటీ విద్యార్థి సంఘం ఎన్నికల్లో అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. ఏబీవీపీ అభ్యర్థిగా ఆయన సాధించిన గెలుపు. ఆనాడు దేశ విద్యార్థి రాజకీయాలపై గణనీయ ముద్ర వేసింది. 1973లో జయప్రకాశ్‌ నారాయణ్‌- రాజ్‌ నారాయణ్‌ ప్రారంభించిన అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమంలో జైట్లీ ఓ ప్రధాన నేత. 1975-77 నాటి అత్యయిక పరిస్థితిని వ్యతిరేకిస్తూ జైట్లీ యువనేతగా గళమెత్తారు. ‘1975 జూన్‌ 25న ఇందిరాగాంధీ దేశంలో ఎమర్జెన్సీ విధించినపుడు పోలీసులు నన్ను అరెస్టు చేయడానికి మా ఇంటికొచ్చారు. నేను మా స్నేహితుడి ఇంటికి వెళ్లి అరెస్టు నుంచి తప్పించుకున్నాను. మర్నాడు ఉదయం ఇందిరాగాంధీ దిష్టిబొమ్మను దహనం చేశాం. ఎమర్జెన్సీ వ్యతిరేక నినాదాలు చేశాం. అప్పుడు నేనే స్వచ్ఛందంగా అరెస్టయ్యాను. అంటే సాంకేతికంగా నేనే తొలి సత్యాగ్రాహిని’’ అని జైట్లీ జర్నలిస్టు సోనియాసింగ్‌ రాసిన పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు. 19 నెలల పాటు తనను అంబాలా జైలులో ఉంచారన్నారు. ‘‘ఎమర్జెన్సీ కాలంలో జైల్లో ఉన్నపుడు మరో 12 మంది అగ్రనాయకులతో కలిసి ఒకే సెల్‌లో ఉండే అవకాశం చిక్కింది. వాజ్‌పేయి, ఆడ్వాణీ, నానాజీ దేశ్‌ముఖ్‌లతో అప్పుడే సాన్నిహిత్యం ఏర్పడింది. ఆ సమయంలో వేర్వేరు నేపథ్యాల నుంచి వచ్చిన నేతలతో పరిచయాల్ని, పరిజ్ఞానాన్ని పెంచుకున్నారు. భారత రాజ్యాంగ సభ చర్చలన్నింటినీ నేను జైల్లో ఉన్నపుడే చదివాను’’ అని ఆయన వివరించారు. జైలు నుంచి బయటికొచ్చాక జనసంఘ్‌లో చేరారు. 1977లో జరిగిన సార్వత్రిక ఎన్నికల సందర్భంగా జనతా పార్టీ ప్రచారం కోసం ఏర్పాటు చేసిన లోక్‌తాంత్రిక్‌ యువమోర్చాకు కన్వీనర్‌గా ఉన్న జైట్లీ దేశవ్యాప్తంగా ప్రచారం నిర్వహించారు. తర్వాత ఏబీవీపీ దిల్లీ శాఖ అధ్యక్షుడిగా, జాతీయ కార్యదర్శిగా నియామకమయ్యారు.
నేతగా ఎదిగిన న్యాయ ప్రస్థానం
దేశంలోని దిగ్గజ న్యాయవాదుల్లో ఒకరిగా పేరొందిన అరుణ్‌జైట్లీ.. న్యాయస్థానం నుంచి వృత్తి జీవితాన్ని మొదలుపెట్టి రాజకీయ నేతగా చట్టసభకు ప్రస్థానం సాగించారు.1987 నుంచి పలురాష్ట్రాల హైకోర్టుతో పాటు సుప్రీంకోర్టులో లాయర్‌గా ప్రాక్టీస్ చేశారు. 1990లో 37 ఏళ్ల వయసులోనే దిల్లీ హైకోర్టులో సీనియర్‌ అడ్వొకేట్‌ హోదా లభించింది. అంతకు ఏడాది ముందు అదనపు సొలిసిటర్‌ జనరల్‌(ఏఎస్‌జీ)గా నియమితులయ్యారు. ఏఎస్‌జీగా అప్పట్లో దేశంలో సంచలనం సృష్టించిన బోఫోర్స్‌ కేసును చేపట్టారు. దేశంలో చరిత్రాత్మక తీర్పులు వెలువడిన ఎన్నో ముఖ్యమైన కేసుల్ని వాదించారు. ఆయన క్లయింట్లలో శరద్‌యాదవ్‌, మాధవరావు సింధియా, ఎల్‌కే ఆడ్వాణీ, బిర్లా కుటుంబం తదితరులే కాకుండా బహళజాతి కార్పొరేట్‌ సంస్థలు ఉన్నాయి. న్యాయ తదితర అంశాలపై పుస్తకాలు వెలువరించారు. రాజ్యసభలో విపక్షనేతగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత న్యాయవాద వృత్తికి దూరమయ్యారు. ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు గవర్నర్ల బోర్డులో సభ్యుడిగానూ వ్యవహరించారు.
గుజరాత్‌ అల్లర్ల కేసులో మోదీకి, వివాదాస్పద సోహ్రబుద్దీన్‌, ఇస్రాత్‌ జహాన్‌ ఎన్‌కౌంటర్ల కేసుల్లో అమిత్‌షాకు న్యాయసేవలు అందించారు. కేంద్రం చేపట్టే న్యాయ నియామకాల్లో జైట్లీ ముద్ర సుస్పష్టం. న్యాయమంత్రిగా పలు ఎన్నికలు, న్యాయ సంస్కరణలు చేపట్టారు. ఫాస్ట్‌ట్రాక్‌ కోర్టు పథకాన్ని అమలు చేశారు. కోర్టుల కంప్యూటరీకరణపై ప్రత్యేక దృష్టిసారించారు. కేసులు త్వరగా పరిష్కారమయ్యేందుకు వీలుకల్పిస్తూ పలు చట్టాల్లో సవరణలు తీసుకొచ్చారు.
వాజ్‌పేయి-ఆడ్వాణీ నీడలో
1990 నుంచి జైట్లీ బీజేపీలో ఉన్నతస్థాయికి అధిరోహించడం మొదలైంది. అగ్రనేతలు వాజ్‌పేయి, ఆడ్వాణీ నీడలో, వారి ఆత్మీయుడిగా అంచలంచెలుగా ఎదిగారు. 2003లో మధ్యప్రదేశ్‌లో బీజేపీని అధికారంలోకి తేవడం వెనుక ఆయన కృషి నిరుపమానం.
ఆయన శిష్యులే
కేంద్రమంత్రి ప్రకాశ్‌ జావడేకర్‌ ఓ సందర్భంలో జైట్లీని సూపర్‌ స్ట్రాటజిస్ట్‌ అని అభివర్ణించారు. పార్టీ ప్రతినిధులు ఏం మాట్లాడాలన్నా మొదట జైట్లీ దగ్గరనుంచి బ్రీఫింగ్‌ తీసుకునేవారు. నిర్మలా సీతారామన్‌, జావడేకర్‌, ధర్మేంద్ర ప్రధాన్‌, పీయూశ్‌ గోయెల్‌ సహా అనేకమంది మంత్రులు జైట్లీకి ప్రత్యక్ష శిష్యులే. సంబిత్‌ పాత్రా, అమిత్‌ మాలవీయ మొదలైనవారూ ఆయన శిష్యులుగా రాణించినవారే.
సంస్కరణాభిలాషి
అరుణ్‌ జైట్లీ అస్తమించినప్పటికీ.. ఆయన వదలిన సంస్కరణల ముద్రలు మాత్రం భారత్‌లో ఉదయిస్తూనే ఉంటాయి. ముఖ్యంగా జీఎస్‌టీ అమలును చెప్పుకోవాలి. ఒకే దేశం.. ఒకే పన్ను కోసం మోదీ 1.0 ప్రభుత్వం తలపెట్టిన కార్యాన్ని నెత్తికెత్తుకుంది ఈయనే. బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో మొండి బకాయిల ప్రక్షాళనకావించిన జైట్లీ తన హయాంలో పలు విజయాలను తన ఖాతాలో వేసుకున్నారు. అదే సమయంలో వృద్ధి మందగమనం రూపంలో అతిపెద్ద వైఫల్యాన్నీ మూటగట్టుకున్నారు.
జీఎస్‌టీ
వస్తువులు, సేవల పన్ను(జీఎస్‌టీ) విషయంలో రాష్ట్రాల మధ్య ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించడం అరుణ్‌ జైట్లీ అతి పెద్ద విజయం. దేశం మొత్తాన్ని ఒకే పన్ను కిందకు తీసుకురావడానికి ఉభయ సభల్లో బిల్లు ఆమోదంలోనూ మోదీకి మంచి చేయూతనిచ్చారు. ఆ తర్వాత తన అధ్యక్షతన జరిగిన లెక్కకు మించిన జీఎస్‌టీ మండలి సమావేశాల్లో శ్లాబుల నుంచి పలు అంశాల్లో సవరణలు చేసే విషయంలో, వాటిపై అన్ని వర్గాల నుంచి అభిప్రాయాలను సేకరించి.. అందరికీ సానుకూలంగా ఉండే నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సఫలం అయ్యారు.
దివాలా స్మృతి
బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో దివాలా కోసం ఉన్న పలు వ్యవస్థలన్నిటినీ ఒకే చట్టం కిందకు తీసుకొచ్చారు. సంక్లిష్టతలను తగ్గించారు. మొండి బకాయిల వసూలును సరళతరం చేశారు. ఇటీవల దీనికి మరికొన్ని సవరణలూ చేపట్టి.. కంపెనీలకు మరింత వెసలుబాటు కల్పించారు. మొత్తం మీద జైట్లీ హయాంలో వచ్చిన ఈ బిల్లు ప్రారంభం నుంచి అమలు వరకూ ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
జన్‌ధన్‌
బ్యాంకింగ్‌ సేవలను మూలమూల్లోకీ విస్తరించడమే ధ్యేయంగా చేపట్టిన ప్రధాన్‌ మంత్రి జన్‌ధన్‌ యోజన ద్వారా పల్లెసీమల్లో అత్యధికంగా ఖాతాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఇక ఆధార్‌ ఆధారంగా 55 సంక్షేమ పథకాలకు సంబంధించి ప్రజలకు నేరుగా నగదు బదిలీ చేశారు. దీని వల్ల రూ.లక్ష కోట్ల వరకు ప్రజాధనం పక్కదార్లు పట్టకుండా కాపాడినట్లు తెలుస్తోంది.
సీఎండీ పోస్టు విభజన
ఆర్థిక వ్యవస్థలో మార్పులను ముందుగానే ఊహించిన జైట్లీ.. పీజే నాయక్‌ కమిటీ సిఫారసులను అమలు చేశారు. బ్యాంకు బోర్డుల్లో పలు సంస్కరణలు చేపట్టారు. సీఎండీ పోస్టును విభజించడంతో పాటు.. డైరెక్టర్లు, బ్యాంకు అధిపతుల నియామకం కోసం బ్యాంక్‌ బోర్డ్స్‌ బ్యూరో(బీబీబీ)ను ఏర్పాటు చేశారు. ఆర్‌బీఐకి తోడుగా కొత్త నియంత్రణ సంస్థల వైపు కూడా ఆయన మొగ్గుచూపారు.
ద్రవ్యలోటు
జైట్లీ హయాంలో ద్రవ్యలోటు నియంత్రణలోనే ఉంది. అయితే లక్ష్యమైన 3 శాతాన్ని ఎపుడూ చేరలేదు. మధ్యంతర బడ్జెట్‌లో మాత్రం 3.4 శాతానికి చేర్చగలిగారు. ప్రధాని నిర్దేశించిన ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాలను సాధించగలిగారు. ఆయన పగ్గాలు చేపట్టిన సమయంలో ద్రవ్యోల్బణం 7.72 శాతంగా ఉండగా.. అనారోగ్యం కారణంగా తాత్కాలికంగా పక్కకు తప్పుకునే సమయానికి 2.92 శాతానికి చేరింది.
విజయవంతమైన అంశాలను పక్కనపెడితే ఎన్‌బీఎఫ్‌సీల మొండి బకాయిలను ఒక దారికి తీసుకువచ్చే కార్యక్రమాన్ని అసంపూర్తిగానే వదిలి వెళ్లారు. వైఫల్యాల విషయానికొస్తే వృద్ధిని పరుగులు తీయించలేకపోయారు. మందగమనానికి అడ్డుకట్టవేయలేకపోయారు. ఒక దశలో 8% పైన నమోదైన వృద్ధి ప్రస్తుతం 7% దిగువకు చేరుకుంది. అయితే ఈ మందగమనాన్ని జైట్లీకే అంటగట్టలేం. పెద్ద నోట్ల రద్దు, జీఎస్‌టీ అమలు, అమెరికా-చైనా వాణిజ్య యుద్ధం, అంతర్జాతీయ మందగమనం, అధిక కమొడిటీ, ముడి చమురు ధరలు కూడా మందగమనానికి కారణాలుగా పనిచేశాయి.
మరణం
గత కొంతకాలంగా ఆయన క్యాన్సర్‌తో బాధపడుతున్న అరుణ్ జైట్లీ 2019, ఆగస్టు 9న ఢిల్లీలోని ఎయిమ్స్‌లో చేరారు. చికిత్స పొందుతూ 2019, ఆగస్టు 24 శనివారం మధ్యాహ్నం గం. 12.07 ని.లకు తుదిశ్వాస విడిచారు. అరుణ్‌ జైట్లీ అంత్యక్రియలు ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో చేసారు. దిగ్గజ నేతకు పెద్ద ఎత్తున నాయకులు, అశేష జనవాహిని తుది వీడ్కోలు పలికారు. పలువురు నేతలు కన్నీటిని ఆపుకోలేకపోయారు. భావోద్వేగానికి గురయ్యారు. యమునా నది ఒడ్డున ఉన్న నిగం బోధ్ ఘాట్‌లో ఆయన భౌతికకాయానికి అంతిమ సంస్కారాలు నిర్వహించారు. జైట్లీ చితికి ఆయన కుమారుడు నిప్పుపెట్టారు. అంత్యక్రియలు జరుగుతుండగా భారీ వర్షం కురిసినప్పటికీ లెక్కచేయకుండా పార్టీలకు అతీతంగా నేతలు, అశేష జనవాహిని పాల్గొని తమ ప్రియతమ నేతకు కన్నీటితో తుది వీడ్కోలు పలికారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:భారతీయ జనతా పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:1952 జననాలు వర్గం:ఢిల్లీ వ్యక్తులు వర్గం:2019 మరణాలు వర్గం:క్యాన్సర్ వ్యాధి మరణాలు వర్గం:పద్మవిభూషణ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:ఉత్తమ పార్లమెంటేరియన్ అవార్డు గ్రహీతలు
మొన్పా ప్రజలు
ఈశాన్య భారతదేశంలోని అరుణాచల ప్రదేశు ప్రధాన జాతి సమూహం మోన్పా లేదా మన్పా (స: బో; బో; స: చైనీస్: 门巴族). చైనాలో అధికారికంగా గుర్తించబడిన 56 జాతులలో ఇవి కూడా ఒకటి.
మోన్పా ప్రజల మూలం అస్పష్టంగా ఉంది. ఈశాన్య భారతదేశంలోని ఇతర తెగల మాదిరిగానే మోన్పా అరుణాచల ప్రదేశు పశ్చిమ భాగంలోని తవాంగుకు వలస వచ్చినట్లు భావిస్తున్నారు. మోన్పా ఈశాన్య భారతదేశంలో ఉన్న ఏకైక సంచార తెగ అని నమ్ముతారు - వారు పూర్తిగా గొర్రెలు, ఆవులు, యాక్, మేకలు, గుర్రాలు వంటి జంతువుల పెంపకం మీద ఆధారపడి జీవితం సాగిస్తుంటారు. వీరికి ఒక నిర్దిష్ట ప్రదేశంలో శాశ్వత స్థావరం లేదా అనుబంధం లేదు. ఈ సిద్ధాంతం ఆధారంగా వీరు మోన్పా పశ్చిమ హిమాలయాలు, సిక్కిం మీదుగా తవాంగు ప్రాంతానికి వలస వచ్చి ఉండవచ్చు. ఈ సిద్ధాంతం ఆధారంగా ప్రస్తుతం సిక్కుంలో నివసిస్తున్న భూటియాలతో మోన్పాకు సంబంధాలు ఉన్నాయని ప్రతిపాదించబడుతుంది.
చాలా మంది మోన్పాలు భారత రాష్ట్రమైన అరుణాచల ప్రదేశులో నివసిస్తున్నారు. వీరిలో సుమారు 60,000 జనాభా, తవాంగు జిల్లా, పశ్చిమ కామెంగు జిల్లాల్లో కేంద్రీకృతమై ఉంది. చైనాలోని టిబెట్టు స్వయంప్రతిపత్తిత ప్రాంతం, కోనా కౌంటీ, బేయి జిల్లాలోని పలుంగు, మాడోగు కౌంటీలో సుమారు 25 వేల మంది మోన్పాలు నివసిస్తున్నారు. ఈ ప్రదేశాలు తక్కువ ఎత్తులో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మాడోగు కౌంటీ, ఇది మిగిలిన టిబెట్టు మాదిరిగా కాకుండా ఉష్ణమండల వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంది. అరుణాచల ప్రదేశులో నివసిస్తున్న 60,000 మంది మోన్పాలలో 20,000 మంది తవాంగు జిల్లాలో నివసిస్తున్నారు. ఇక్కడ వారు జిల్లా జనాభాలో 97% ఉన్నారు. మిగిలినవారిని పశ్చిమ కామెంగు జిల్లాలో చూడవచ్చు. అక్కడ వారు జిల్లా జనాభాలో 77% మంది ఉన్నారు. భూటాను సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న తూర్పు కామెంగు జిల్లాలో ఈ ప్రజలు తక్కువ సంఖ్యలో నివసిస్తున్నారు.
మతం
దాదాపు అన్ని మోన్పా టిబెట్టు బౌద్ధమతాన్ని అనుసరిస్తున్నారు. వారు 17 వ శతాబ్దంలో భూటాను-విద్యావంతులైన మెరాగు లామా ఫలితంగా స్వీకరించారు. ఈ కారణంగా మోన్పా రోజువారీ జీవితంలో తవాంగు మొనాస్టరీ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఏదేమైనా వారి బౌద్ధ పూర్వ విశ్వాసం అంశాలు (తరచుగా "బాన్" అని కూడా పిలుస్తారు) మోంపాలలో బలంగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అస్సామీ మైదానాలకు దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాలలో ఇది అధికంగా ఉంది. ప్రతి ఇంటిలో చిన్న బౌద్ధ బలిపీఠాలకు చిన్న కప్పులలో నీటి ప్రసాదాలు, వెన్న దీపాలను కాల్చడం జరుగుతుంది.
భాషలు
మోన్పా ప్రజలు మాట్లాడే భాషలను తరచుగా "మోన్పా భాషలు" అని పిలుస్తారు. ఇది వంశపారంపర్య పదం కాదు. చాలా భిన్నమైన భాషల మిశ్రితంగా ఉన్నాయి. "మోన్పా భాషలలో" ఖో-బ్వా, తూర్పు బోడిషు, షాంగ్లా భాషలు ఉన్నాయి. బ్లెన్చు (2014) అభిప్రాయం ఆధారంగా ఐదు సమూహాలను వేరు చేయవచ్చు:
భాషలుగా ఉంటాయి.
సంస్కృతి
కొయ్య చెక్కడం, తంకా పెయింటింగు, తివాసీ తయారీ, నేయడం వంటి హస్థకళలలో మోన్పా ప్రసిద్ధి చెందింది. వారు స్థానిక సుక్సో చెట్టు గుజ్జు నుండి కాగితాన్ని తయారు చేశారు. తవాంగు ఆశ్రమంలో ఒక ప్రింటింగు ప్రెసు చూడవచ్చు. ఇక్కడ అనేక మత పుస్తకాలు స్థానిక కాగితం, చెక్క బ్లాకుల మీద ముద్రించబడతాయి. సాధారణంగా అవి అక్షరాస్యులైన మోన్పా లామాల కోసం ఉద్దేశించినవై ఉంటాయి. వారు దీనిని వారి వ్యక్తిగత కరస్పాండెన్సు, మతపరమైన ఆచారాల కోసం ఉపయోగిస్తారు. చెక్క గిన్నెలు (మాను ముంతలు), మేదరి అల్లకాలకు కూడా వీరు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
బౌద్ధ లామాల చోస్కరు సమయంలో కొన్ని రోజులు గోంపాలలో మత గ్రంథాలను చదివేవారు. ఆ తరువాత గ్రామస్థులు వీపు మీద సూత్రాలతో వ్యవసాయ పొలాల చుట్టూ తిరుగుతారు. ఈ పండుగ ప్రాముఖ్యత ఏమిటంటే మంచి వ్యవసాయం, గ్రామస్తుల శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థించడం. కీటకాలు, అడవి జంతువుల నుండి ధాన్యాలను రక్షించడం.
పురుషులు, పులులు మినహా మొగిలిన జంతువులన్నింటిని వేటాడేందుకు అనుమతించాలనేది ఒక నియమం. సాంప్రదాయం ప్రకారం షమన్ల ప్రారంభ వ్యవధిలో ఒక పవిత్రమైన రోజున పులిని వేటాడేందుకు ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే అనుమతిస్తారు. దీనిని ప్రకరణం విచారణగా పోల్చవచ్చు. పులిని చంపిన తరువాత దవడ ఎముక దాని దంతాలన్నిటితో ఒక మాయా ఆయుధంగా ఉపయోగించబడుతుంది. దీని శక్తి పులులు పూర్వీకుల పులి మార్గదర్శక ఆత్మ శక్తిని ప్రేరేపించడానికి దోహదపడుతుందని విశ్వసిస్తారు. ఆయన బాలుడిని తన దారిలో వెంట తీసుకెళ్తాడు.
సమాజం
మోన్పా సాంప్రదాయ సమాజంలో ట్రూక్ద్రి అని పిలువబడే ఆరుగురు మంత్రులు ఉన్న కౌన్సిలు చేత నిర్వహించబడుతుంది. ఈ కౌన్సిలు సభ్యులను కెన్పో అని పిలుస్తారు. మఠాధిపతిగా తవాంగు ఉంటాడు. లామాలు గౌరవనీయమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నారు. ఇందులో నైట్సాంగ్సు అని పిలువబడే ఇద్దరు సన్యాసులు, మరో ఇద్దరు జొంగ్పెను ఉన్నారు.
పురుషుడు కుటుంబానికి అధిపతిగా అన్ని నిర్ణయాలు తీసుకునేవాడుగా ఉంటాడు. ఆయన లేనిసమయణ్లో ఆయన భార్య అన్ని బాధ్యతలను తీసుకుంటుంది. ఒక బిడ్డ జన్మించినప్పుడు వారికి అబ్బాయి లేదా అమ్మాయి అయినా వివక్షత చూపే ఆచారం వీరిలో లేదు.
జీవనశైలి, దుస్తులు
మోన్పా సాంప్రదాయ దుస్తులు టిబెట్టు చుబా మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. పురుషులు, మహిళలు ఇద్దరూ పొడవాటి టాసెల్సు, యాక్ బొచ్చుతో చేసిన శిరస్త్రాణం ధరిస్తారు. మహిళలు వెచ్చని జాకెటు, స్లీవ్ లెస్ కెమిస్ ధరిస్తారు. పొడవైన, ఇరుకైన వస్త్రంతో నడుము చుట్టూ కెమిస్ కట్టిస్తారు. ఆభరణాలలో వెండి, పగడాలు, మణితో చేసినవి ఉన్నాయి. ఒకే నెమలి ఈకతో టోపీ ధరించిన వ్యక్తులను చూడవచ్చు.
హిమాలయాల శీతల వాతావరణం కారణంగా మోన్పా, ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర జాతుల మాదిరిగానే, రాయి, కలపతో కూడిన ఇళ్లను ప్లాంకు అంతస్తులతో నిర్మిస్తారు. తరచూ అందంగా చెక్కిన తలుపులు, కిటికీ ఫ్రేములతో ఉంటుంది. పైకప్పు వెదురు మ్యాటింగుతో తయారు చేయబడింది. ఇది శీతాకాలంలో వారి ఇంటిని వెచ్చగా ఉంచుతుంది. లివింగు రూములలో కూర్చోవడానికి అరుగులు, పొయ్యిలు కూడా వారి ఇళ్లలో కనిపిస్తాయి.
ఆర్ధికం
మొన్పా ప్రజలు జీవనాధారం కొరకు పంటమార్పిడి వ్యవసాయం, పశువులు, యాక్ లు, ఆవులు, పందులు, గొర్రెలు, కోళ్ళను పెంపుడు జంతువులుగా పెంచుకుంటారు.
నేల కోతను నివారించడానికి మోన్పా అనేక వాలుప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకుని కొండ వాలులలో పంటలను నాటుతుంటారు. నగదు పంటలైన వరి, మొక్కజొన్న, గోధుమ, బార్లీ, చిరుధాన్యాలు, బక్‌వీట్, మిరియాలు, గుమ్మడికాయ, బీన్సు వంటివి పండిస్తారు.
చరిత్ర
ఈ రోజు మోన్పాలు నివసించే ప్రాంతం గురించి మొట్టమొదటి వ్రాతపూర్వక ఆధారాలు లోమోను (మోన్యులు) అని పిలువబడే ఒక రాజ్యం ఉనికిని సూచిస్తున్నాయి. ఇవి క్రీ.పూ. 500 నుండి సా.శ.. 600 వరకు ఉన్నాయి. తరువాతి సంవత్సరాలలో మోన్యులు పెరుగుతున్న టిబెట్టు రాజకీయ, సాంస్కృతిక ప్రభావానికి లోనయ్యారు. ఇది మోన్పా జాతికి చెందిన " సాంగ్యాంగు గ్యాట్సో " 6 వ దలైలామాగా మారడంతో స్పష్టంగా కనిపించింది. ఆ సమయంలో మోన్యులు ముప్పై రెండు జిల్లాలుగా విభజించబడి ఉంది. వీరు తూర్పు భూటాను, తవాంగు, కామెంగు, దక్షిణ టిబెటు ప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉన్నారు. ఏది ఏమయినప్పటికీ తవాంగు ట్రాక్టు అని కూడా పిలువబడే ప్రాంతంలో చరిత్ర అంతటా మోన్యుల జనాభా తక్కువగా ఉంది.
11 వ శతాబ్దంలో తవాంగులోని ఉత్తర మోన్పాలు నియింగ్మా, కాగ్యు తెగల ప్రజలు టిబెట్టు బౌద్ధమత ప్రభావానికి లోనయ్యారు. ఈ సమయంలోనే మోన్పా వారి భాష కోసం టిబెట్టు వర్ణమాలను స్వీకరించారు. 13 వ శతాబ్దంలో ద్రుక్పా మిషనరీలు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. 17 వ శతాబ్దంలో గెలుగు పాఠశాల మిషనరీలు వచ్చారు. గెలుగు పాఠశాల ఈ రోజు చాలా మంది మోన్పాలకు చెందినది.
మోన్యులు ఒక స్వయంప్రతిపత్తి సంస్థగా మిగిలిపోయింది. తవాంగు స్థానిక సన్యాసులు కేంద్రంగా ఉండి రాజ్యంలో గొప్ప రాజకీయ అధికారాన్ని కలిగి ఉన్నారు. 17 వ శతాబ్దంలో మాత్రమే లాసాలో ప్రత్యక్ష పాలన స్థాపించబడింది. ఈ సమయం నుండి 20 వ శతాబ్దం ఆరంభం వరకు మోన్యులను లాసాలోని అధికారులు పాలించారు. 1912 లో వీరు క్వింగు రాజవంశం పతనం అయ్యే వరకు పాలించారు. అయినప్పటికీ 19 వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతం బ్రిటిషు రాజు పట్ల ఆసక్తి చూపడం ప్రారంభించింది. 1875 నుండి 1876 వరకు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించిన మొట్టమొదటి బ్రిటిషు-భారతీయ ప్రయాణికులలో ఒకరైన నైను సింగు రావతు " మోన్పాలు ఒక సాంప్రదాయిక ప్రజలు, బయటి ప్రపంచంతో సంబంధాన్ని విరమించుకున్నారు " టిబెట్టుతో వాణిజ్యం గుత్తాధిపత్యం కోసం ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. దాని వ్యూహాత్మక స్థానం కారణంగా బ్రిటిషు వారు రాజకీయ ప్రభావాన్ని అనుభూతి చెందడానికి ప్రయత్నించారు.
1914 లో భారతదేశంలోని బ్రిటను వలస అధికారులు చైనా టిబెట్టు, బ్రిటిషు ఇండియా మధ్య సరిహద్దుగా పేర్కొన్న మెక్ మహోను రేఖను గీసారు. ఈ రేఖ మోన్పాలు నివసించిన భూమిని విభజించింది. తరువాతి సంవత్సరాల్లో మెక్ మహోను రేఖ అస్పష్టత కారణంగా వివాదానికి మూలంగా మారింది.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:Ethnic groups officially recognized by China వర్గం:Ethnic groups in Bhutan వర్గం:Ethnic groups in Tibet వర్గం:Tribes of Arunachal Pradesh
కె.విజయరామారావు
'''కె. విజయరామారావు''' (1938 ఫిబ్రవరి 3 - 2023 మార్చి 13) ఐ.పి.ఎస్.అధికారి, ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ శాసనసభ్యుడు, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మాజీ మంత్రి. అతను సి.బి.ఐ. డైరక్టరుగా పనిచేసాడు.
జీవిత విశేషాలు
విజయరామారావు వరంగల్ జిల్లాలోని ఏటూరు నాగారంలో జన్మించాడు. ఉన్నత పాఠశాల‌ దాకా విద్యాభ్యాసం నెల్లూరు జిల్లా వెంకటగిరిలో జరిగింది. తాతగారు (అమ్మ నాన్న) కల్యాణరావు స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. వెంకటగిరిలో చాలా పెద్ద భూస్వామ్య కుటుంబం.వెంకటగిరిలో విద్యాభ్యాసం అయిపోయాక పైచదువులకు మద్రాసు యూనివర్సిటీలో చేరాడు. బి.ఎ. ఆనర్స్‌ పూర్తవగానే 1958 అక్టోబరులో కరీంనగర్‌ ఎస్‌.ఆర్‌.ఆర్‌. కాలేజీలో లెక్చరర్‌ ఉద్యోగంలో చేరాడు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఆ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉండేవాడు. 1959 అక్టోబరు నాటికి ఐ.పి.ఎస్‌. ట్రైనీగా శిక్షణ పొంది చిత్తూరు ఏ.ఎస్పీ.గా చేరాడు. 1984 ఆగస్టు సంక్షోభం నాటికి ఇతను హైదరాబాద్‌ కమిషనర్‌గా ఉన్నాడు. సి.బి.ఐ. డైరెక్టర్‌గా హవాలా కుంభకోణం, బాబ్రీమసీదు విధ్వంసం, ఇస్రో గూఢచర్యం కేసు, ముంబై బాంబు పేలుళ్లు.. మొదలైన కేసులు దర్యాప్తు నిర్వహించాడు. సర్వీసులో ఉండగానే ఎల్‌.ఎల్‌.బి. పూర్తి చేశాడు. రిటైరైయిన తర్వాత పోలీస్‌ మాన్యువల్‌ రాశాడు. అధికార వికేంద్రీకరణ మీద నమ్మకం ఎక్కువ. తెదేపా పార్టీలో చేరాడు. ఖైరతాబాద్‌ నుంచి శాసన సభ్యుడిగా గెలిచాడు. శాసన సభ్యుడిగా ఎన్నికైన తొలిసారే మంత్రి పదవి (రోడ్లూ భవనాల శాఖ) దక్కింది.
రాజకీయ జీవితం
అతను 1999 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరపున ఖైరతాబాద్ నియోజకవర్గంలో పోటీ చేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి పి.జనార్థనరెడ్డి పై విజయం సాధించాడు. 2004 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో తెలుగుదేశం పార్టీ తరపున అదే నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసినా ఓడిపోయాడు. ఆ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి పి.జనార్థనరెడ్డి విజయం సాధించాడు. 2009 అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో పోటీ చేసి దానం నాగేందర్ చేతిలో ఓడిపోయాడు.
మరణం
గత కొంతకాలంగా అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న 85 ఏళ్ల విజయరామారావు పరిస్థితి విషమించడంతో ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2023 మార్చి 13న తుది శ్వాస విడిచాడు.
మూలాలు
వర్గం:ప్రభుత్వ పదవులు నిర్వహించినవారు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (1999) వర్గం:2023 మరణాలు
హరవిలాసము
thumb హరవిలాసము  కవిసార్వభౌమునిగా ప్రసిద్ధుడైన శ్రీనాథుడు రాసిన కావ్యం. ఈ గ్రంథం శైవభక్తుల జీవితాల్లో పరమేశ్వరుడైన శివుడు చేసిన పలు లీలల సంకలనం.శిరియాళుడు, చిరుతొండనంబి మొదలైన పలువురు శివభక్తుల జీవితగాథలు ఈ గ్రంథానికి ఇతివృత్తం.
ఇతివృత్తం
శ్రీనాథుడు పలువురు మహాశివభక్తుల జీవితాలను, వాటిలోని శివలీలలను ఈ గ్రంథం రూపంలో సంకలనం చేశారు. ఇందులో వర్ణించిన భక్తుల జీవితాల్లో ఈ క్రిందివారు వున్నారు:
ఇది 7 ఆశ్వాసముల ప్రబంధము. పైగ్రంథములలో నెయ్యెడ నిది పేర్కొనబడనందున గాశికాఖండమునకు బిదప రచించె ననవలసియున్నది. అన్ని గ్రంథములకన్న స్వాభావికమగుకవితాశైలియు నీవిషయమునే బలపఱుచుచున్నది. ఇయ్యది క్రీ. శ. 1370 సం. మొ 1391 సం. వఱకుఁ గొండవీటిసీమఁ బాలించిన వేమారెడ్డి కాలములో బాలుఁడై వేమారెడ్డిపుత్రుం డనపోతరెడ్డి సేనాధిపతియై యుద్ధములో మడియుటచే నాతనియనంతరముననే రాజ్యమునకు వచ్చిన కొమరగిరి భూపాలుని సుగంధద్రవ్యభాండాగారాధ్యక్షుఁడైన యనచి తిప్పసెట్టి కంకిత మీఁబడినది. హరవిలాసములో నీతడు 'మంటి బహువత్సరంబులు’ అని చెప్పుకొనుటచేఁ గృతినందునాఁటికి 65 సం. వయసువాఁడై యుం డును. ఇతనికి బాల్యసఖుఁడగు శ్రీనాథుఁడును 50 సం. వయసువాఁడై యుండును.
తిప్పసెట్టి వైశ్యుఁడు (బేరిసెట్టి) తండ్రి దేవయసెట్టి. తల్లి మాచమ్మ. జామిసెట్టి, తిరుమలనాథసెట్టియుఁ దమ్ములు. భార్య అన్నమ్మ, మాచన, విశ్వనాథుఁడు, చినమల్లన కుమారులు. ఇతనికిఁ ద్రిపురారియను సంస్కృతనామము గలదు. ఈతనివంశచరిత్రమంతయు హరవిలాసపీఠికవలనం దేటపడుచున్నది.
ఈ కావ్యమునందు 1,2 ఆశ్వాసముల సిరియాళచరిత్రమును, 3, 4 ఆ గౌరీకల్యాణమును, 5-వ ఆ. పార్వతీపరమేశ్వరులదారుకావిహారంబును, 6-వ ఆ. హాలాహలభక్షణంబును, 7-వ ఆ. కిరాతార్జునీయమును వర్ణింబడినవి. 5-వ యాశ్వాసముతుదిఁ గొన్నిపద్యము లశ్లీలములుగ నుండుటచే విడువంబడినవి. పూర్వకవిసంప్రదాయానుసారముగ నితరగ్రంథముల నుభయభాషాకవిస్తుతి చేయఁబడియున్నను నిందు కవిస్తుతి కాని కుకువినింద గాని చేయఁబడమికి కారణము దెలియదు. ఇయ్యది నైషధాదులవలె సంస్కృతపదప్రచురము గాక సమసంస్కృతాంధ్రపదవిలసితమై రసభావాలంకృతంబై యలరారుచున్నది. నైషధకాశీఖండములవలె సంపూర్ణసంస్కృతగ్రంథభాషాంతరీకరణము గాదుకాని యిందలిగౌరీకల్యాణము కాళిదాసకుమారసంభవమున కాంధ్రీకరణముగానే యున్నది స్థాలీపులాకన్యాయంబుగ నుదాహరించెద.
ఇట్లే దారుకావనవిహారము, హాలాహలభక్షణము, కిరాతార్జునీయము ప్రాయికముగా భారవికృతినుండియుఁ దక్కినకథలు పురాణములనుండియు గ్రహింపఁబడినవి. అచ్చటచ్చట నౌచితికిఁ దగినట్లు చంకదుడ్డును శరణార్జి, (ఆ-6. ప-1) మున్నగులోకోక్తుల నిమిడ్చి యున్నాఁడు. చాగు, ఉక్కెవడి, గగ్గోడువడు, చాయగోసులు, కుండవర్ధనములు, తోరహత్తము, గజ్జులాఁడు మున్నగు క్రొత్త పదములఁ బెక్కింటిఁ బ్రయోగించి యున్నాడు. 'వాగ్వీవాదము. (ఆ. 4.ప 70.) అంతర్వాణీసంస్తూయమాన, (పీఠిక. ప. 34)'యనుప్రామాదిక ప్రయోగములు గనఁబడుచున్నవి. 6-వ యాశ్వాసము 5,6 పద్యము లేకార్థబోధకములై పునరుక్తములుగ నున్నవి.
ఇ ట్లేదోషములున్నను నల్పజ్ఞు లగులేఖకులవియై యుండును గాని సకలశాస్త్రపారంగతుఁడును మహాకవిసార్వభౌముఁ డగు శ్రీనాథునివై యుండవు. ఇట్టి జగత్ప్రసిద్ధంబగు ప్రౌఢపండితకవికవితామతల్లిం గుఱించి శాఖాచంక్రమణ మనవసరంబ కాఁ దలంచి యింతటితో విరమించుచున్నాఁడను.
ప్రచురణ, ముద్రణ
ఈ ప్రబంధాన్ని 1916, 1931, 1966 సంవత్సరాలలో మూడు సార్లు వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ చెన్నై నుండి ముద్రించారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కావ్యములు వర్గం:1931 పుస్తకాలు వర్గం:శైవము వర్గం:1966 పుస్తకాలు వర్గం:1916 పుస్తకాలు వర్గం:వావిళ్ల రామస్వామి శాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వర్గం:శ్రీనాథుని రచనలు
కాంగ్రా శాసనసభ నియోజకవర్గం
కాంగ్రా శాసనసభ నియోజకవర్గం హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం కాంగ్రా జిల్లా, కాంగ్రా లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి.
మూలాలు
వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
జోగులాంబ జిల్లా
భౌగోళిక పరిస్థితి
ఇది రాష్ట్ర రాజధాని హైదరాబాదునుండి నైరుతి దిశలో 200 కిలోమీటర్ల దూరంలో పూర్వపు జిల్లా కేంద్రం మహబూబ్ నగర్ కి దక్షిణాన 100 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
జిల్లా పేరు వెనుక చరిత్ర
దేశంలోని అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటైన ఐదవ శక్తి పీఠం జోగులాంబ అమ్మ వారి పేరిట ఈ జిల్లాకు నామకరణం చేశారు. తెలంగాణ రాష్ట్రంలో కృష్ణానది నారాయణపేట జిల్లాలో ప్రవేశించిన పిదప, జోగులాంబ గద్వాల జిల్లాలో అడుగుపెడుతుంది. తుంగభద్ర నది ప్రవహించే ఏకైక తెలంగాణ జిల్లా జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా మాత్రమే.
సమీప జిల్లాలు, నదులు
ఈ జిల్లాకు దక్షిణాన తుంగభద్ర నది, కర్నూలు జిల్లా; ఉత్తర, ఈశాన్య, తూర్పు, నైరుతి దిశల్లో వనపర్తి జిల్లా; పశ్చిమ, వాయువ్య దిశల్లో కర్ణాటక లోని రాయచూరు జిల్లా; సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. ఉత్తర భాగంలో నారాయణపేట జిల్లాతోనూ అతి స్వల్పంగా సరిహద్దు ఉంది.
జిల్లా ప్రముఖులు
సురవరం ప్రతాపరెడ్డి, పాగ పుల్లారెడ్డి లాంటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు, గడియారం రామకృష్ణ శర్మ లాంటి సాహితీవేత్తలు, సురవరం సుధాకర్ రెడ్డి, డి.కె.సమర సింహారెడ్డి, డి. కె. భరతసింహారెడ్డి, డి. కె. అరుణ, ఆముదాలపాడు జితేందర్ రెడ్డి, మందా జగన్నాథం లాంటి వర్తమాన రాజకీయవేత్తలకు ఈ జిల్లా పుట్టినిల్లు.
ప్రత్యేకతలు
చేనేత వస్త్రాలకు పేరుగాంచిన గద్వాల, రాజోలి, కాకతీయుల సామంత రాజ్యానికి రాజధానిగా విలసిల్లిన వల్లూరు, ఒకప్పుడు మామిడిపండ్లకు పేరుగాంచిన అలంపూర్, కృష్ణా, తుంగభద్రల నడుమ 60 కిలోమీటర్ల మేర సాగిపోయే 44వ నెంబరు జాతీయ రహదారి, రెండు రాష్ట్రాలను కలుపుతూ రెండు నదులపై రెండు వంతెనలు, సికింద్రాబాదు-డోన్ రైలుమార్గం ఈ జిల్లానుంచే వెళ్ళుచున్నాయి.
పరిపాలనా విభాగాలు
thumb|280x280px
జిల్లాలోని మండలాలు
మునుపటి మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లోని తొమ్మిది మండలాలు విడగొట్టి నూతనంగా ఏర్పడిన ఈ జిల్లాలో విలీనం చేసారు.వడ్డేపల్లి మండలంలోని రాజోలి,మానవపాడ్ మండలంలోని ఉండవెల్లి, గట్టు మండలంలోని కాలూర్‌తిమ్మన్‌దొడ్డి గ్రామాలు కొత్తమండలాలుగా ఏర్పడినవి. గమనిక:* పునర్య్వస్థీకరణలో భాగంగా జిల్లాలో  కొత్తగా ఏర్పడిన మండలాలు (3)
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:జోగులాంబ గద్వాల జిల్లా వర్గం:తెలంగాణ జిల్లాలు
ఆగసనుర్
ఆగసనూరు  దక్షిణ భారతదేశం యొక్క కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ఒక గ్రామం ఉంది. ఇది కర్ణాటకలో బళ్ళారి జిల్లా, సిరుగుప్ప తాలూకాలో ఉన్నది.
అన్ని మత ప్రజలు స్నేహపూర్వకంగా, శాంతియుతంగా జరుపుకుంటున్నారు. ఎందుకంటే ఉత్తర-కర్ణాటక సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో వెనుకబడిన ప్రాంతాలలో ఒకటిగా, ఈ గ్రామం ముహర్రం పండుగకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:బళ్ళారి జిల్లా గ్రామాలు వర్గం:కర్ణాటక గ్రామాలు