cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
దృక్ సాధనాలు
దృశ్య కోణం
వస్తువు కంటి వద్ద ఏర్పరచే కోణాన్ని దృశ్యకోణం అంటారు. వస్తువు స్పష్ట దృష్టి కనిష్ఠ దూరంలో ఉన్నప్పడు అది కంటి వద్ద గరిష్ఠ కోణం చేస్తుంది. సమీప బిందువు వద్ద ఉంచిన వస్తువు ఎత్తు h అయితే, దృశ్యకోణం
బయటి లంకెలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
పుష్య బహుళ షష్ఠి
పుష్య బహుళ షష్ఠి అనగా పుష్య మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు షష్ఠి తిథి కలిగిన 21వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
మూలాలు
వర్గం:పుష్యమాసము
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు (సినిమా)
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు  1971 లో విడుదలైన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. ఇందులో శ్రీ కృష్ణ దేవరాయలుగా కన్నడ కంఠీరవ రాజ్ కుమార్ పోషించారు.
పుష్య బహుళ సప్తమి
పుష్య బహుళ సప్తమి అనగా పుష్య మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు సప్తమి తిథి కలిగిన 22వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
జననాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:పుష్యమాసము
పుత్తూరు శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
చారుహాసన్
చారుహాసన్ ఒక ప్రముఖ భారతీయ సినీ, టీవీ నటుడు, దర్శకుడు, మాజీ న్యాయవాది. ఆయన తమిళ, కన్నడ, తెలుగు, మలయాళ, హిందీ సినిమాలలో నటించాడు. 1987 లో గిరీష్ కాసరవెల్లి దర్శకత్వంలో వచ్చిన తబరన కథె అనే కన్నడ సినిమాకు గాను జాతీయ ఉత్తమ నటుడి పురస్కారాన్నీ, కర్ణాటక ప్రభుత్వం తరపున కూడా ఉత్తమ నటుడి పురస్కారం అందుకున్నాడు. ప్రముఖ నటుడు కమల్ హాసన్ కు ఈయన అన్న అవుతాడు. సుహాసినికి తండ్రి.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తమిళ సినిమా నటులు వర్గం:కన్నడ సినిమా నటులు వర్గం:1931 జననాలు వర్గం:మలయాళ సినిమా నటులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు
ఇషా రిఖి
ఇషా రిఖి, పంజాబి సినిమా నటి, మోడల్. 2013లో వచ్చిన జట్ బాయ్స్ పుట్ జట్టన్ దే అనే పంజాబీ సినిమాతో సినిమారంగంలోకి అడుగుపెట్టింది. 2014లో హ్యాపీ గో లక్కీ, మేరే యార్ కమీనీ సినిమాలు, 2015లో వాట్ ది జాట్‌ సినిమాలలో నటించింది. 2016లో గిప్పీ గ్రెవాల్, అమీ విర్క్ నటించిన అర్దాస్ కూడా మంచి పాత్రను పోషించింది. "నవాబ్జాదే" అనే సినిమాతో బాలీవుడ్ సినిమారంగం లో ప్రవేశించింది.
మూలాలు
వర్గం:1993 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:పంజాబీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు
గోవిందా నామ్ మేరా
బయటి లింకులు
వర్గం:2022 సినిమాలు
ఎర్రమట్టి దిబ్బలు
thumb|250x250px|విశాఖపట్నంలోని భీమునిపట్నం సమీపంలో ఉన్న ఎర్రమట్టి దిబ్బల దృశ్యచిత్రం (ఎర్ర ఇసుక కొండలు) ఎర్రమట్టి దిబ్బలు, విశాఖపట్నం, భీముని పట్నం మధ్యలో ఉన్న ఒక పర్యాటక ప్రాంతం. ఇవి 15 కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉన్నాయి. దేశంలో ఉన్న 29 జాతీయ భౌగోళిక వారసత్వ సంపదల్లో ఇవి కూడా ఒకటి. ఇక్కడ కాకుండా దక్షిణాసియాలో మరో రెండు చోట్ల మాత్రమే ఇలాంటి దిబ్బలున్నాయి. రెండవది తమిళనాడులోని పేరి వద్ద ఉన్నా అవి జనావాసానికి దూరంగా ఉండడం వల్ల అందుబాటులో లేక అంతగా ఆదరణకు నోచుకోవడం లేదు. మూడోది శ్రీలంకలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ సినిమాలు చిత్రీకరిస్తుంటారు.
ఇవి విశాఖపట్నం నుంచి భీమిలి వెళ్ళే ప్రధాన మార్గంలో విశాఖకు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో సముద్రానికి ఆనుకునే ఉన్నాయి. రోడ్డుకు అటు సముద్రం, ఇటు ఎర్రమట్టి దిబ్బలు ఉన్నాయి. చిన్న చిన్న మట్టి కొండల్లాంటి దిబ్బల మధ్య జీడిమామిడి, సరుగుడు, ఇతర చెట్లు ఉంటాయి.
రవాణా సౌకర్యాలు
విశాఖ నుంచి బస్సు, కారు, జీపు, ఆటో వంటి సదుపాయాలున్నాయి. విశాఖ నుంచి భీమిలి (బీచ్‌రోడ్డులో) వెళ్లే ఆర్టీసీ బస్సులు (ద్వారకా బస్ స్టేషన్ నుంచి) ప్రతి 15 నిమిషాలకు అందుబాటులో ఉంటాయి. ఉదయం 5.30 నుంచి రాత్రి 9.30 గంటల వరకూ 900కె, 900టి నంబర్ల బస్సులు వెళ్తాయి. రైళ్లలో వచ్చే వారు ఆర్టీసీ కాంప్లెక్స్‌కు వస్తే అక్కడ నుంచి బస్సుల్లో వెళ్లవచ్చు.
ఇక్కడ ప్రవేశం ఉచితం. ఎంతమందినైనా అనుమతిస్తారు. నిత్యం వందల్లో, దసరా, కార్తీకమాసం పిక్నిక్, వేసవి సీజన్లలో వేలాది మంది సందర్శిస్తుంటారు. వీరిలో ఇతర రాష్ట్రాల వారితో పాటు విదేశీయులూ ఉంటారు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:విశాఖపట్నం జిల్లా పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక ప్రదేశాలు
దాశరథీ శతకము
దాశరథీ శతకము (Dasarathi Satakamu) శ్రీరాముని ప్రస్తుతిస్తూ కంచర్ల గోపన్న 17వ శతాబ్దంలో రచించిన భక్తి శతకము. ఈ శతకానికి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ అనే మకుటం అన్ని పద్యాలలో చివరగా వస్తుంది. దాశరథీ అనగా దశరథుని పుత్రుడైన శ్రీరాముడు. గోపన్న ఆత్రేయస గోత్రుడు. కాంమాంబ యాతని తల్లి, తండి... లింగన మంత్రి. ఈ విషయమును ఇతడు ఈ పద్యమున తెలెపెను.
అల్లన లింగ మంత్రి సుతుడత్రిజగోత్రజడాదిశాఖ కం చెర్లకులోద్భవుండన బ్రసిద్దుడనై భవ దంకితంబుగా నెల్ల కవుల్ నుతింప రచియించితి గోపకవీంద్రుడన్ జగ ద్వల్లభ: నీకు దాసుడను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ. ఈ కవి ఈ శతకమే గాక మరికొన్ని గ్రంథములను కూడా వ్రాసినట్లు కానీ వాటిని ఇతరులు మోసముతో తస్కరించినట్లూ ఈ క్రింది పద్యము వలన తెలియుచున్నది. మసగొని రేగు బండ్లకును మౌక్తికముల్ వెలపోసినట్లు దు ర్వ్యసనము జెంది కావ్వము దురాత్ములకిచ్చితి మోసమయ్యెనా రసనకు బూతవృత్తి సుకరంబుగ జేకురునట్లు వాక్పుధా రసములు చిల్క పద్యముఖరంగము నందు నటింపవయ్య సం తపసమును జెంది భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.
కొన్ని ఉదాహరణలు
రంగదరాతిభంగ, ఖగ రాజతురంగ, విపత్పరంపరో త్తుంగ తమఃపతంగ, పరి తోషితరంగ, దయాంతరంగ స త్సంగ ధరాత్మజా హృదయ సారసభృంగ నిశాచరాబ్జమా తంగ, శుభాంగ, భద్రగిరి దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ. పరమదయానిధే పతితపావననామ హరే యటంచు సు స్ధిరమతులై సదాభజన సేయు మహాత్ముల పాదధూళి నా శిరమునదాల్తుమీరటకు జేరకుడంచు యముండు కింకరో త్కరముల కాన బెట్టునట దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ. రాముఁడు ఘోర పాతక విరాముడు సద్గుణకల్పవల్లికా రాముడుషడ్వికారజయ రాముడు సాధుజనావనవ్రతో ద్దాముఁడు రాముడే పరమ దైవము మాకని మీ యడుంగు గెం దామరలే భుజించెదను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.
ఎంతటిపుణ్యమో శబరి యెంగిలిగొంటివి వింతగాదె నీ మంతన మెట్టిదో యుడుత మైనిక రాగ్ర నఖాంకురంబులన్ సంతసమందఁ జేసితివి సత్కులజన్మము లేమి లెక్క వే దాంతముగాదె నీ మహిమ దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ.
ముగింపు
ఈ చివరిపద్యంలో కవి తనగురించి వివరాలు తెలియజేశాడు. తాను అల్లన లింగమంత్రిగారి పుత్రుడిగా, అత్రిజగోత్రం ఆదిశాఖలో కంచెర్ల వంశంలో జన్మించినట్లుగా వివరించాడు. అల్లన లింగమంత్రి సుతుడత్రిజ గోత్రజుడాదిశాఖ కం చెర్ల కులోద్బవుం దంబ్రసిద్ధిడనై భవదంకితంబుగా నెల్లకవుల్ నుతింప రచియించితి గోపకవీంద్రుడన్ జగ ద్వల్లభ నీకు దాసుడను దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ!
పూర్తి పాఠం
వర్గం:శతకాలు
పుష్య బహుళ నవమి
పుష్య బహుళ నవమి అనగా పుష్య మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు నవమి తిథి కలిగిన 24వ రోజు.
జననాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:పుష్యమాసము
జహన్‌గీర్
భౌగోళికం, జనాభా
Jahangir (287) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్- II తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 427 ఇళ్లతో మొత్తం 2346 జనాభాతో 440 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృత్‌సర్ అన్నది 15 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1230, ఆడవారి సంఖ్య 1116గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 754 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37613.
విద్యా సౌకర్యాలు
సమీప బాలబడులు (Majitha) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల (Majitha) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (Majitha) గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీప ఆసుపత్రిగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీప ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సానగ
కృష్ణయజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహిత తృతీయానువాకం నుండి:
జహన్‌గీర్
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
సమీప ప్రయాణానికి అనువైన నీటి మార్గంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియం లేదు. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకు లేదు. సమీప వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సానగ
ప్రాచీ దిశాం వసంతఋతూనామగ్నిర్దేవతా బ్రహ్మ ద్రవిణం
జహన్‌గీర్
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణం లేదు. సమీప పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సానగ
త్రివృత్ స్త్సోమ స్స ఉ పఞ్చదశ వర్తని స్త్ర్య ఓర్వయ: కృతమయానాం
జహన్‌గీర్
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
..
విద్యుత్తు
12 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 16 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 12 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 16 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది. 12 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు) లో విద్యుత్ సరఫరా ఉంది.
సానగ
పురో వాతో వాత:స్సానగ ఋషి
జహన్‌గీర్
భూమి వినియోగం
Jahangir (287) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో) :
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో) :
సానగ
విశ్వకర్మ యనే పరబ్రహ్మము నుండి తూర్పు దిశయందు వసంత ఋతువును సృష్టించెడి అగ్నియై (ప్రాణాగ్నియై) త్రివిధములుగా, పది హేను తత్వములందు విహరించు చైతన్యమూర్తియై సానగ ఋషి బ్రహ్మ తేజముతో ( ధవళ కాంతితో) అవిర్భవించెను.
జహన్‌గీర్
తయారీ వస్తువులు, పరిశ్రమలు, ఉత్పత్తులు
Jahangir (287) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ) : గోధుమలు, బియ్యం, మొక్కజొన్న
మూలాలు
వర్గం:అమృత్‌సర్ వర్గం:అమృత్ సర్ -2 తాలూకా గ్రామాలు
సానగ
ఉప గోత్రాలు:
1. శ్రీ ఉప సానగ
2.శ్రీ బిభ్రాజ
3.శ్రీ కశ్యప
4.శ్రీ మను విశ్వకర్మ
5.శ్రీ విశ్వాత్మక
6. శ్రీ మన్యుపత
7. శ్రీ మామన్యు
8. శ్రీ భూబల
9. శ్రీ సంవర్తి బ్రహ్మ
10. శ్రీ విశ్వదత్త
11. శ్రీ సుమంత
12. శ్రీ శ్వేతాంగ
14. శ్రీ భానుమత
16. శ్రీ వనజ
17. శ్రీ భాస్వంత
18. శ్రీ మధు
19. శ్రీ చిత్రవసు
20. శ్రీ తాపస
21. శ్రీ సుయక్ష
23. శ్రీ ప్రబోధక
24. శ్రీ వసులోచన
ఇందిరా శోభన్
పోశాల ఇందిరా శోభన్ గౌడ్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె 25 డిసెంబర్ 2021న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ లో చేరింది.
జననం, విద్యాభాస్యం
ఇందిరా శోభన్ తెలంగాణ రాష్ట్రం,  నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా,  చారకొండ గ్రామంలో 13 డిసెంబర్ 1979న జన్మించింది. ఆమె పదవ తరగతి వరకు మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా బాలానగర్ లోని సోషల్ వెల్ఫేర్ రెసిడెంటియాల్ పాఠశాలలో చదివి, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుండి పీజీ పూర్తి చేసి, ప్రస్తుతం పి.హెచ్.డి చేస్తుంది.
రాజకీయ జీవితం
ఇందిరా శోభన్ హైదరాబాద్ లోని నిజాం కాలేజీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా పని చేస్తూ తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధనలో భాగంగా ఉద్యమాల్లో క్రియాశీలకంగా పని చేసింది. ఆమె తెలంగాణ జాగృతిలో చేరి మహిళా విభాగం అధ్యక్షురాలిగా పని చేసింది. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటైన తరువాత తెలంగాణ రాష్ట్రం ఇచ్చిన కాంగ్రెస్ పార్టీ, సోనియాగాంధీ మీద ఉన్న అభిమానంతో ఆమె కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరి టీపీసీసీ అధికార ప్రతినిధిగా ప్రజలకోసం, ప్రజా సమస్యల కోసం పార్టీ తరుపున వివిధ అంశాల మీద పోరాటాలు చేస్తూ, పార్టీ బలోపేతానికి కృషి చేసింది. ఇందిరా శోభన్ టీపీసీసీ శాశ్వత ఆహ్వానితురాలిగా, సూర్యాపేట జిల్లా టీపీసీసీ ట్రైనింగ్ కమిటీ కోఆర్డినేటర్‌గా, టీపీసీసీ ఓబీసీ సాధికారత కమిటీ సభ్యురాలిగా, హైదరాబాద్ జిల్లా కాంగ్రెస్ ఉపాధక్షురాలిగా, 2018లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పాలేరు నియోజకవర్గం కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇంఛార్జ్ గా పార్టీలో వివిధ హోదాల్లో పని చేసింది. ఆమెపై కాంగ్రెస్ పార్టీ రాష్ట్ర నాయకత్వం వ్యవహరించిన తీరుపట్ల ఆవేదన చెంది 3 మార్చి 2021న కాంగ్రెస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసింది.
ఇందిరా శోభన్ తెలంగాణలో కొత్త పార్టీ ఏర్పాటులో ఉన్న వైయస్‌ షర్మిలను కలిసి తన  మద్దతును ప్రకటించి, క్రియాశీలకంగా పని చేసి అధికార ప్రతినిధిగా నియమితురాలైంది. ఆమె పార్టీలో వైఎస్ఆర్‌టీపీ తరఫున పెట్టే మీటింగ్స్, సభలకు, డిబేట్స్‌లో కీలకంగా వ్యవహరించి, కొని అనివార్య కారణాల వల్ల 20 ఆగష్టు 2021న వైఎస్ఆర్‌టీపీ కి రాజీనామా చేసింది.
ఇందిరా శోభన్ వైఎస్ఆర్‌ తెలంగాణ పార్టీకి రాజీనామా చేసి ఆగష్టు 25న తన భవిష్యత్ కార్యచరణ ప్రకటించి, తాను స్వతంత్రంగా ఉండి ప్రజా సమస్యలపైన పోరాటం చేస్తానని తెలిపింది. ఇందిరా శోభన్ 25 డిసెంబర్ 2021న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరింది. ఆమె 2022 ఫిబ్రవరి 1న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ తెలంగాణ సెర్చ్ కమిటీ చైర్‌పర్సన్‌గా నియమితురాలైంది. ఇందిరా శోభన్ 2023 జనవరి 31న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీకి రాజీనామా చేసింది.
మూలాలు
వర్గం:1979 జననాలు వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు
సనాతన బ్రహ్మఋషి
కృష్ణయజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహిత తృతీయానువాకం నుండి:
దక్షిణా దిశాం గ్రీష్మ ఋతూనా మింద్రో దేవతా క్షత్రం ద్రవిణం
పంచ దశాత్ స్త్సోమస్స ఉ సప్తదశ వర్తనిర్ దిత్యవాట్ వయస్త్రైతాయాం
దక్షిణాద్వాతోవాత స్స నాతన ఋషి :
దక్షిణ దిశయందు గ్రీష్మఋతువును సృష్టించెడి ఐంద్ర తేజమై (విద్యుత్తేజమై) పదిహేను విధములుగా, పది హేడు తత్వము లందు విహరించు చైతన్య మూర్తియై, సనాతన ఋషి ( కృష్ణ వర్ణం) ఆకాశ తేజముతో అవిర్భవించెను.
ఉప గోత్రాలు:
1. శ్రీ ఉపసనాతన
2. శ్రీ వామదేవ
3. శ్రీ విశ్వచక్షు
4. శ్రీ ప్రతి తక్ష
5. శ్రీ సునంద
8. శ్రీ ధర్మక
9. శ్రీ విధాతృమను
11. శ్రీ వర్ధక
12. శ్రీ భావ బోధక
14. శ్రీ శాంతిమత
15. శ్రీ యజ్ఞసేన
16. శ్రీ చక్షుష
17. శ్రీ విశ్వదక్ష
18. శ్రీ విశ్వత
20. శ్రీ పర్ణ
21. శ్రీ రైవత మను
22. శ్రీ ప్రవర
23. శ్రీ జయదన్వ
24. శ్రీ విద్యా
25. శ్రీ పరిషంగ బ్రహ్మర్షులు
సుల్తానాబాద్ మండలం
సుల్తానాబాద్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, పెద్దపల్లి జిల్లాలో ఉన్న 14 మండలాలో గల ఒక మండలం. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం కరీంనగర్ జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం పెద్దపల్లి రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 21   రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి.నిర్జన గ్రామాలు లేవు. మండల కేంద్రం సుల్తానాబాద్.
కరీంనగర్ జిల్లా నుండి పెద్దపల్లి జిల్లాకు మార్పు.
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త కరీంనగర్ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం లోగడ సుల్తానాబాద్ గ్రామం/ మండలం  కరీంనగర్ జిల్లాలో, పెద్దపల్లి రెవిన్యూ డివిజను  పరిధిలో ఉంది.2014 లో తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన తరువాత మొదటిసారిగా 2016 లో ప్రభుత్వం నూతన జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాల ఏర్పాటులో భాగంగా సుల్తానాబాద్ మండలాన్ని (1+20) ఇరువై ఒక్క గ్రామాలుతో కొత్తగా ఏర్పడిన పెద్దపల్లి జిల్లా పరిధిలో చేర్చుతూ ది.11.10.2016 నుండి అమలులోకి తెస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వు జారీచేసింది.
గతంలో ఇది జిల్లాలో అతి పెద్ద తాలూకా. 1956 కు ముందు సుల్తానాబాద్ నియోజకవర్గం. పెద్దపల్లి, సుల్తానాబాద్ రెండు నియోజకవర్గాలున్న క్రమంలో 1956 అనంతరం పెద్దపల్లి కేంద్రంగా ఓకే నియోజకవర్గం ఏర్పడింది. ఇక మండలంలో భౌగోళిక పరిస్థితి విషయానికి వస్తే ఎక్కువగా ఎర్రరేగడి, నల్లరేగడి భూములున్నాయి.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా - మొత్తం 63,454 - పురుషులు 31,465 - స్త్రీలు 31,489, అక్షరాస్యత - మొత్తం 54.65% - పురుషులు 66.52% - స్త్రీలు 42.69%
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 166 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 63,454. జనాభాలో పురుషులు 31,465 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 31,989. మండలంలో 16,688 గృహాలున్నాయి.
రవాణా సౌకర్యాలు
ఈ మండలానికి బస్సు సౌకర్యం ఉంది
2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు
2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు 2014 సార్వత్రిక ఎన్నికలతో సహా 2014 రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు ఏడవ దశ (30 ఏప్రిల్, 2014), ఎనిమిదవ దశ (7 మే, 2014)ల్లో నిర్వహించారు. అవిభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో జరిగిన చివరి ఎన్నికలు ఇవే, విభాజిత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో తెదేపా, భాజపా కలసి జనసేన మద్ధతుతో  పోటీ చేసి అధికారం చేజిక్కించుకుంది. తెలంగాణలో తెరాస ఏకపక్షంగా పోటీచేసి అధికారంలోకి వచ్చింది. రాష్ట్రాన్ని విభజనకు సీమాంధ్రలో వచ్చిన వ్యతిరేకతతో శేషాంధ్రప్రదేశ్ లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ ఒక్క సీటు కూడా గెలవలేదు.
ఎన్నికల పొత్తులు
రెండు రాష్ట్రాలలో తెలుగుదేశం పార్టీ,భారతీయ జనతా పార్టీలు కలిసిపోటిచేయగా ప్రముఖ నటుడు పవన్ కళ్యాణ్ వీరికి మద్దతుగా ప్రచారంలో పాల్గొన్నాడు. సీమంధ్రలో నాలుగు లోక్‌సభ, 13 శాసనసభ స్థానాల్లో బిజెపి పోటీ చేయగా మిగిలిన స్థానాలలో తెదాపా పోటిచేసింది. టీడీపీతో కుదిరిన పొత్తు మేరకు బిజెపి తెలంగాణలో ఎనిమిది లోకసభ సీట్లకు, 47 శాసనసభ స్థానాలకు పోటీ చేసింది.
గణాంకాలు
(సీమాంధ్ర + తెలంగాణ)
ప్రభుత్వాల ఏర్పాటు
తెలంగాణా రాష్ట్రంలో కే.సి.ఆర్ ముఖ్యమంత్రిగా తెలంగాణా రాష్ట్ర సమితి పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో చంద్రబాబునాయుడు ముఖ్యమంత్రిగా తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
ఇవికూడా చూడండి
2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ సార్వత్రిక ఎన్నికలు
2019 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు
2018 తెలంగాణ శాసనసభ ఎన్నికలు
ఇతర లింకులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలు
హిమబిందు
హిమబిందు (Himabindu) అడివి బాపిరాజు 1944లో రాసిన చారిత్రక నవల. ఇది ఆంధ్రుల చరిత్రలో శాతవాహనుల కాలానికి సంబంధించిన నవల. ప్రథమ ఆంధ్ర శాతవాహన చక్రవర్తియైన శ్రీముఖ శాతవాహనుడు, అతని కుమారుడు శ్రీకృష్ణ శాతవాహనుడు, శిల్పి సువర్ణశ్రీ, వ్యాపారవేత్త చారుగుప్తుడు, అతని తనయ హిమబిందుల చుట్టూ ఈ కథ నడుస్తుంది.
కథ
స్థౌలతిష్యుడు శ్రీముఖుడి చిన్న కుమారుడైన మంజుశ్రీ అపహరణకు పథకం వేసి తాను నిర్మించబోయే హిందూ సామ్రాజ్యానికి అతన్ని చక్రవర్తిని చేయాలని చూస్తాడు. చారుగుప్తుడు, చక్రవర్తి శ్రీముఖుడు పాటలీపుత్రం మీదకు దాడి వెడలడానికి కావలసిన సొమ్మంతా సమకూరుస్తాడు. స్థౌలతిష్య మహర్షి తనకున్న ప్రజ్ఞాపాటవాలన్నీ ఉపయోగించి శాతవాహన సామ్రాజ్యాన్ని కూలదోయాలని చూస్తుంటాడు. విధి వశాత్తూ వీరివురి ఆశలు అడియాసలవుతాయి. హిమబిందు శిల్పి ధర్మనంది కుమారుడైన సువర్ణశ్రీ ప్రేమలో పడుతుంది. అతన్ని పొందడానికి తన సమస్త సంపదలూ పోగొట్టుకోవడానికి కూడా వెనుకాడదు ఆమె.
సమీక్ష
ఈ పుస్తకం రాయడానికి రచయిత శాతవాహనుల కాలం నాటి భౌగోళిక, ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ, మతం, కళలు, యుద్ధ శాస్త్రం మొదలైన అనేక అంశాల మీద సునిశతమైన అధ్యయనం చేశాడు. చరిత్రలో పాత్రలను తీసుకుని తన కల్పనా శక్తితో నవలలుగా మలిచాడు రచయిత.
ఈ పుస్తకం చివరలో దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు ఈ విధంగా అంటాడు.
ఆయన (అడివి బాపిరాజు) బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఏ నవలైనా తీసుకుని చదివితే ఆయనకు ఎన్నెన్ని విషయాలు తెలుసో అర్థమవుతుంది. తలస్పర్శిగా తెలిసిన వ్యక్తి ఆయన.
ఈ పుస్తకంలో సంగీతం, సాహిత్యం, చిత్రలేఖనం, శిల్పకళ వంటి వాటిని గురించి సవివరంగా రాశాడు రచయిత.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు నవలలు వర్గం:చారిత్రాత్మక నవలలు వర్గం:అడివి బాపిరాజు రచనలు
మోనల్ నావల్
రాధామోనల్ నావల్ (1981 జనవరి 26 - 2002 ఏప్రిల్ 14) తమిళ భాషా చిత్రాలలో నటించిన భారతీయ నటి. ఆమె నటి సిమ్రాన్‌ కి చెల్లెలు. విజయ్‌, భూమిక లతో పాటు బద్రి (2001) లో నటనకు గుర్తింపుతెచ్చుకుంది. ఆమె 2002లో ఆత్మహత్య చేసుకుని మరణించింది.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఢిల్లీ లో పంజాబీ దంపతులైన అశోక్ నావల్, శారదలకు రాధామోనల్ నావల్ 1981 జనవరి 26న జన్మించింది. ఆమె పాఠశాల విద్యను అక్కడే పూర్తిచేశారు. ముంబై లో కళాశాల విద్య, అలాగే మిథిబాయి కళాశాలలో బ్యాచిలర్ ఆఫ్ కామర్స్ డిగ్రీని అభ్యసించింది. ఆమెకు సిమ్రాన్, జ్యోతి ఆనంద్ అనే ఇద్దరు సోదరీమణులు ఉన్నారు. సుమిత్ నావల్ అనే సోదరుడు కూడా ఉన్నాడు.
కెరీర్
అలాగే మరికొన్ని చిత్రాలలో చేసింది. చాలా వరకు బాక్సాఫీస్ వద్ద ఒక మోస్తరు విజయాలు సాధించాయి. ఆమె మరణించే సమయానికి కొన్ని చిత్రాలు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. వాటిలో సుమన్ తో నటించిన తెలుగు చిత్రం దాదాగిరి, తమిళంలో ఈశ్వర్, యుగేంద్రన్ లతో కలిసి నటించిన బెస్ట్ ఆఫ్ లక్ అనే చిత్రాలు ఉన్నాయి. ఆమె మరణించిన రోజున కూడా తన కొత్త చిత్రం పయియే జన్మం ప్రారంభోత్సవానికి హాజరయింది. మోనల్ నావల్ మరో సోదరి జ్యోతి 2003లో చిత్రరంగంలో రంగప్రవేశం చేసింది.
మరణం
21 ఏళ్ల వయస్సులో మోనల్ నావల్ చెన్నై లోని తన గదిలో 2002 ఏప్రిల్ 14న ఉరి వేసుకుని చనిపోయింది.
మూలాలు
వర్గం:భారత చలనచిత్ర నటీమణులు వర్గం:తమిళ సినిమాలో నటీమణులు వర్గం:2002 మరణాలు వర్గం:1982 జననాలు వర్గం:ఢిల్లీకి చెందిన నటీమణులు వర్గం:కన్నడ సినిమాలో నటీమణులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నటీమణులు వర్గం:21వ శతాబ్దపు భారతీయ నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:2002 ఆత్మహత్యలు
పైరో మీటర్
thumbnail|కుడి|ఆప్టికల్ పైరోమీటర్ పైరోమీటర్లు అంటే వస్తువు యొక్క ఉష్ణోగ్రత, వస్తువు నుండి వెలువడే విద్యుదయస్కాంత వికిరణాన్ని గుర్తించడానికి ఉపయోగించే ఉష్ణోగ్రత కొలిచే పరికరాలు. పైరోమీటర్ అనేది సుదూర వస్తువుల ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి ఉపయోగించే రిమోట్ సెన్సింగ్ థర్మామీటర్. చారిత్రాత్మకంగా పైరోమీటర్లలో  వివిధ రూపాలు ఉన్నాయి. ఆధునిక వాడుకలో పైరోమీటరు  ఒక ఉపరితలం యొక్క ఉష్ణోగ్రతను అది విడుదల చేసే ఉష్ణ వికిరణం నుండి నిర్ణయిస్తుంది. ఈ విధానాన్ని పైరోమెట్రీ అని,  కొన్నిసార్లు రేడియోమెట్రీ అని పిలుస్తారు.
పైరోమీటర్ అనే పదం గ్రీకు పదం అగ్ని "πῦρ" (pyr), మీటర్ (కొలత) అనే పదాల నుండి వ్యుత్పత్తి అయింది. పైరోమీటర్ అనే పదాన్ని మొదట ఒక వస్తువు యొక్క ఉష్ణోగ్రతను దాని వికిరణ కొలత, కనీసం ఎరుపుగా ఉన్న వేడి వస్తువు నుండి  విడుదలయ్యే దృగ్గోచర కాంతిని సూచించే సామర్థ్యంగా సూచించేవారు. ఆధునిక పైరోమీటర్లు లేదా పరారుణ థర్మామీటర్లు వాటి పరారుణ వికిరణ అభివాహాన్ని గుర్తించడం ద్వారా చల్లటి వస్తువుల ఉష్ణోగ్రతని గది ఉష్ణోగ్రత వరకు కొలుస్తాయి.
పైరోమీటరును బట్టీలు, కొలిమిల్లోని ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి ఉపయోగిస్తారు. ఆప్టికల్ పైరోమీటరును సూర్యుడు లేదా నక్షత్రాల్లోని అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి వాడతారు.
ఇవి వేర్వేరు వర్ణపట పరిధులలో లభిస్తాయి. వర్ణపట పరిధి ఆధారంగా, పైరోమీటర్లను 1-కలర్ పైరోమీటర్లు, 2-కలర్ పైరోమీటర్లు, హై-స్పీడ్ పైరోమీటర్లుగా వర్గీకరించారు.
పైరోమీటర్ యొక్క ప్రాథమిక సూత్రం ఏమిటంటే, ఇది వస్తువుతో సంబంధం లేకుండా వస్తువు నుండి విడుదలయ్యే వేడి / రేడియేషన్‌ను గ్రహించడం ద్వారా వస్తువు యొక్క ఉష్ణోగ్రతను కొలుస్తుంది. ఇది విడుదలయ్యే రేడియేషన్ తీవ్రతను బట్టి ఉష్ణోగ్రత స్థాయిని నమోదు చేస్తుంది. పైరోమీటర్‌లో ఆప్టికల్ సిస్టం, డిటెక్టర్లు వంటి రెండు ప్రాథమిక భాగాలు ఉన్నాయి, ఇవి వస్తువు యొక్క ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతను కొలవడానికి ఉపయోగిస్తారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం వర్గం:పరికరాలు
పుష్య బహుళ దశమి
పుష్య బహుళ దశమి అనగా పుష్య మాసములో కృష్ణ పక్షము నందు దశమి తిథి కలిగిన 25వ రోజు.
సంఘటనలు
2007
జననాలు
2007
బయటి లింకులు
వర్గం:పుష్యమాసము
విక్రమాదిత్య శకం
విక్రమాదిత్య శకం భారతీయ కాలమానం. ఇది క్రీ.పూ. 58 నుండి దీనిని లెక్కించారు. శాలివాహన శకం ఆరంభానికి 136 సంవత్సరాలకు ముందే ఈ కాలమానం అమలులో ఉండేది. మానవజాతి చరిత్రలో కాలమానాలను చరిత్ర ప్రసిద్ధులైన వారి పేరుతో వాడుట పరిపాటే. ఆవిధంగానే వాడుకలోకి వచ్చిన కాలాలలో ఇదీ ఒకటి. భారతదేశాన్ని పరిపాలించిన చరిత్ర ప్రసిద్ధపురుషుడు విక్రమాదిత్యుడి పేరు మీదుగా ఈ శకం ప్రారంభమైంది.
ఇవీ చూడండి
వర్గం:కాలమానాలు
చిన్మయి
చిన్మయి శ్రీపాద (జననం 1984 సెప్టెంబరు 10) ఒక భారతీయ భాషాశాస్త్రవేత్త, సంగీత విద్వాంసురాలు, సినీ గాయని, డబ్బింగ్ కళాకారిణి. తెలుగులో పలు విజయవంతమైన చిత్రాలకు డబ్బింగ్ చెప్పి నంది బహుమతులను కూడా గెలుచుకున్నది.
మూలాలు
వర్గం:1984 జననాలు వర్గం:నంది ఉత్తమ డబ్బింగు కళాకారిణులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ మహిళా గాయకులు వర్గం:మహిళా డబ్బింగు కళాకారులు వర్గం:తెలుగు సినిమా మహిళా నేపథ్య గాయకులు
మనీలా
మనీలా నగరం మనీలాఖాతం తూర్పుతీరంలో ఉంది. నగర ఉత్తర సరిహద్దులలో నవోటాస్, కాలూకాన్, వాయవ్యంలో క్యూజాన్ నగరం, ఈశాన్యలో శాన్ జాన్, తూర్పున మండలుయాంగ్, ఆగ్నేయంలో మకాటి, దక్షిణంలో పాసే నగరాలున్నాయి.
2010 గణాంకాలను అనుసరించి మనీలా మొత్తం జనసంఖ్య 16,52,171. మనీలా ఫిలిప్పైంస్‌లో అత్యంత జనసాంద్రత కలిగిన నగరాలలో రెండవది. మొదటి స్థానంలో క్యూజాన్ నగరం ఉంది. నగరవైశాల్యం 38.55 చదరపు కిలోమీటర్లు.
నగరం 6 లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ స్థానాలుగా విభజించబడి ఉంది. నగరంలో బినోడో, ఎర్మిలా, ఇంట్రామురోస్, మేలేట్ పాకో, పాండగాన్, పోర్ట్ ఏరియా, క్యుజాపో, శాంపలాక్, శాన్ ఆండ్రెస్, శాన్ మికేల్, శాన్ నికోలస్, శాంటా అనా, శాంటా క్రజ్, శాంటా మెసా, టోండో అనే ప్రధాన ప్రాంతాలున్నాయి. మనిలా నగరంలా వ్యాపార సందడి అలాగే అత్యంత చారిత్రక ప్రాధాన్యం, సాంస్కృతిక ప్రాధాన్యం కలిగిన గుర్తింపుపొందిన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. అలాగే నగరంలో ప్రభుత్వ నిర్వహణ, న్యాయవ్యవస్థ ప్రధాన శాఖలున్నాయి.
మనీలా నగరంలోణ్అనేక ప్రసిద్ధ సైన్సు, విద్యాసంస్థలు, అసంఖ్యాకమైన క్రీడా వసతులు అలాగే సాంస్కృతిక, చారిత్రక వేదికలున్నాయి. అంతర్జాతీయ నగరాల శ్రేణిలో చేరిన మనీలా నగరంలోని కళలు, వాణిజ్యం, విద్య, వినోదం, ఆర్థికం, ఆరోగ్య సంరక్షణ, మాధ్యమం, వృత్తిపరమైన సేవలు, పరిశోధన, అభివృద్ధి, పర్యాటకం, రవాణా వంటి సౌకర్యాలు నగరాన్ని చారిత్రక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ, విద్యా, ఆర్థికాభివృద్ధి మనీలా నగరాన్ని ఫిలిప్పైన్ దేశంలో ప్రధాన కేంద్రగా మార్చింది. మనీలా గురించి లభించిన వ్రాతపూర్వక ఆధారాలలో మొదటిది 10వ శతాబ్ధపు లగుణా తమ్రపత్రాలలోని వ్రాతలు భారతీయ రాజ్యానికి మెడాంగ్ సామ్రాజ్యానికి ఉన్న దౌత్యసంబంధాలు తెలియజేస్తున్నాయి. బ్రూనై సుల్తాన్ బొకాయా ఈ నగరం మీద దాడిచేసాడు. మనీలా 15 వ శతాబ్ధలో స్పానిష్ విజేతలు నగరంలో ప్రవేశించే నాటికి ఇస్లామిక్ నగరంగా మార్చబడింది. తరువాత మనీలా సుదూర తూర్పుప్రాంతాల స్పానిష్ రాజ్యాంగ కేంద్రంగా మారింది. అలాగే లాటిన్ అమెరికా- ఆసియాలను అనుసంధానం చేసే మనీలా-అకపుల్కో గాలెన్ ట్రేడ్ మార్గం ఒక చివరగా ఉంది. పసిఫిక్ సముద్ర వాణిజ్య మార్గంలో మద్యలో ఉన్న కారణంగా మనిలా నగరానికి " పీర్ల్ ఆఫ్ ఓరియంట్ " అనే పేరు వచ్చింది. తరువాత పలు చైనాచొరబాటుదార్లు, ప్రాంతీయ తిరుగుబాటుదార్లు, బ్రిటిష్ ఆక్రమణ, సెపాయ్ తిరుగుబాటు కూడా వంటి సంఘటనలు సంభవించాయి. అమెరికన్ల రాక తరువాత ఫిలిప్పైన్ తిరుగుబాటుకు మనీలా ప్రముఖకేంద్రంగా మారింది. అమెరికన్లు చేపట్టిన నగరరూపకల్పన, అభివృద్ధి రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంతో వ్యర్ధం అయ్యింది. అయినప్పటికీ తరువాతి కాలంలో నగరం పునర్నిర్మించబడింది.
చరిత్రకాలానికి ముందు
మినీలా యొక్క ఈ ప్రాంతంలోని అతిపురాతన మానవనివాస ఆధారాలు క్రీ.పూ 3000 " అంగోనో పెట్రోగ్లిప్స్ " వద్ద లభించాయి. అదనంగా నెగ్రిటోస్ అనబడే ఆస్ట్రలాయిడ్ తరగతికి చెందిన ప్రజలు ఫిలిప్పైన్ ద్విపాలకు ప్రాంతపు పూర్వీక సంతతికి చెందిన ప్రజలుగా భావించబడుతున్నారు. వారు ఈ ప్రాంతానికి వలస వచ్చిన మలాయో-పాలినెసియన్లకు ముందే ల్యూజాన్ ప్రాతంలో నివసించినట్లు కనుగొనబడింది.
భారతీయ ప్రభావం
మనీలా ఆరంభంలో జింటో (బంగారం) లేక సువర్ణద్వీప అని పొరుగున ఉన్న వలస ప్రజలచేత పిలువబడుతూ అలాగే అధికారికంగా మేనీలా రాజ్యంగా నామకరణం చేయబడింది. మింగ్ సామ్రాజ్యం కాలంలో చైనాతో నేరుగా వ్యాపారసంబంధాలు ఉన్న కారణంగా సంపదలతో వర్ధిల్లింది. పురాతన సామ్రాజ్యానికి టోండో సర్వాధికారం కలిగిన రాజూకు సంప్రదాయక రాజధానిగా ఉంటూవచ్చింది. అప్పుడు వారిని పగుయన్ లేక పంగునూన్ (ప్రభువులు) ; అనాక్ బంవా (స్వర్గాధిపతి కుమారుడు) ; లేక లకందులా (ప్రాంతానికి ప్రభువు ) అనేవారు. 13వ శతాబ్దంలో శక్తివంతమైన వలసలు, పురాతన నగరంలోని నదీతీరాలలో వ్యాపార స్థావరాలు ప్రారంభం అయ్యాయి. ఇండియన్ మజాపహిత్ సామ్రాజ్య చక్రవర్తి మనీలా నగరం మీద దండెత్తినట్లు యులజి కావ్యంలోని నగరక్రేతగామా పద్యంలో లభించిన ఆధారాలు మొదటిసారిగా లభించిన లిఖితపూర్వక ఆధారాలుగా భావిస్తున్నారు. అందులో మహారాజా హయం వురుక్ మనిలాను జయించాడని వర్ణించబడింది. సాలూడంగ్ లేక సెలూరంగ్ అనేది గతంలో మనీలా చారరిత్రక నామంగా ఉంటూ వచ్చింది.
న్యూవ ఎస్పెన విజయం
1571 జూన్ 24న స్పెయినుకు చెందిన సాహసయాత్రికుడు " మిక్వెల్ లోపెజ్ లెగాజ్పి " న్యూవా ఎస్పెనో (ప్రస్తుతం మెక్సికో) నుండి బయలుదేరి మినీలాకు చేరాడు. తరువాత మిక్వెల్ లోపెజ్ లెగాజ్పి స్పెయిన్ నగరమైన మనీలాలో రాజ్యం స్థాపించి న్యూవా ఎస్పెనో భూభాగంగా పాలన సాగించాడు. మిక్వెల్ లోపెజ్ ప్రస్తుత ఇంట్రామరస్ డిస్ట్రిక్‌లో సిటీకౌంసిల్ స్థాపించాడు. జపాను వ్యాపారులు, బ్రూనై సుల్తానేట్‌కు చెందిన ల్యూజెన్ రాజులు పలు విసయన్ డాటస్ ప్లస్లతో చేరి టోండో సాగించిన కుట్రలో భాగంగా చేసిన స్పెయిన్ ప్రజలు వారితో ఉన్న అమెరికన్ ఇండియన్లు, బానిసలతో చేర్చి సాగించిన మూకుమ్మడి హత్యల కుట్ర భగ్నం అయిన తరువాత మిక్వెల్ లోపెజ్ లీ లెగాజ్పీ ప్రాతియరాజరిక వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసాడు. విజయం సాధించిన స్పెయిన్ పాలకులు స్పెయిన్ ఈస్టిండీస్‌, ఫిలిప్పైనుకు మనీలాను రాజధానిగా చేసారు. తరువాత మినీలాలో 1565 నుండి 1898 వరకు దాదాపు మూడు శతాబ్ధాల కాలం స్పెయిన్ పాలన కొనసాగింది.
మనీలా - అకాపుల్కో గాలియన్ వ్యాపారం సమయంలో మనీలా ప్రసిద్ధి మరింతగా వృద్ధిచెందింది. మూడు శతాబ్ధాల కాలం ఐరోపా, అమెరికా, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా నుండి వస్తువులను పసిఫిక్ ద్వీపాలు , దక్షిణాఅసియాకు చేరవేసారు. అంతకు ముందు నుండి భారతదేశం, ఇండోనేషియా, చైనాల నుండి వస్తువులు మనీలాకు సరఫరా ఔతూ వచ్చాయి. వస్తుమార్పిడి కూడా విస్తృత ప్రచారంలోకి వచ్చింది. మెక్సికోలోని గనుల నుండి ఉత్పత్తి అయిన వెండిని ఇచ్చి చైనీయుల పట్తు, భారతీయుల నవరత్నాలు, దక్షిణాసియా సుగంధద్రవ్యాలు కొనుగోలు చేసి కొన్ని వస్తువులు ఐరోపా‌కు సరఫరాచేయబడ్డాయి. ఐరోపా‌, దక్షిణ ఆఫ్రికాలో ఉత్పత్తి చేయబడిన ఆలివ్ , వైన్‌లు మెక్సికో మీదుగా మనీలాకు చేరవేయబడ్డాయి.
రే టామ్లిన్‌సన్
రేమండ్ సామ్యూల్ టామ్లిన్‌సన్ (1941 ఏప్రిల్ 23 – 2016 మార్చి 5) అమెరికన్ కంప్యూటర్ ప్రోగ్రామర్. ఒక నెట్ వర్క్ నుంచి మరో నెట్‌వర్క్ కు సందేశాల బట్వాడా సాధ్యాసాధ్యాలపై ఆయన అనేక ప్రయోగాలు చేసారు. 1971లో బోస్టన్ లో తాను పని చేస్తున్న సంస్థలోని సహోద్యోగికి మొట్టమొదటి సారిగా ఎలక్రానిక్ మెయిల్ విజయవంతంగా పంపారు. మెయిల్ ఐడీలో కీలక గుర్తు అయిన @ ను మొదటిసారి వినియోగించింది కూడా ఆయనే. మొదట బోల్ట్, బెరానెక్ అండ్ న్యూమన్ సంస్థల్లో ప్రోగ్రామర్ గా పనిచేసిన ఆయన ఆర్పానెట్ సంస్థలో చేరిన తర్వాత ఈ మెయిల్ డెవలప్ మెంట్ ప్రాజెక్టును మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లారు.
మనీలా
బ్రిటిష్ ఆక్రమణ
స్పెయిన్, ఫ్రాన్స్- గ్రేట్బ్రిటన్ మద్య ఏడు సంవత్సరాల కాలం కొనసాగిన యుద్ధంలో భాగంగా 1762 నుండి 1764 మద్యకాలంలో గ్రేట్ బ్రిటన్ మనీలాను ఆక్రమించుకున్నది. బ్రిటన్ గవర్నర్ డాసన్నే డ్రేక్ ఆధ్వర్యంలో మనీలా ఫిలిప్పైన్ రాజధానిగా ఉంటూవచ్చింది. అయినప్పటికీ రాజ్య సంరక్షణార్ధం " ఒయిడర్ డాన్ సైమన్ డీ అండా వై సలాజర్ " ఆధ్వర్యంలో బ్రిటిష్ సైన్యం పంపంగా వద్ద కేంద్రీకృతం చేయబడింది. ఆక్రమణ సమయంలో పట్టుబడిన సులు సుల్తాన్ ఆజిం ఉద్ -దిన్ ఐ బ్రిటిష్, స్పెయిన్ మద్య తాకట్టుగా ఉపయోగించబడ్డాడు. అలాగే బినాండో వద్ద చైనీయులు మొదట స్పెయిన్ మీద తిరుగుబాటు సాగించి తరువాత బ్రిటన్‌కు చెందిన భారతీయ కిరాయి సైనికుల తిరుగుబాటును తిప్పికొట్టారు. అయినప్పటికీ " బ్రిటన్ ట్రీటీ ఆఫ్ పారిస్ " లో జరిగిన ఒప్పందాలకు తిలోదకాలిచ్చింది. అయినప్పటికీ సిపాయిలకు అలాగే చైనీయులు ఇక్కడ ఉండడానికి అనుమతి లభించింది. తరువాత వారు కైంటా, రిజాల్ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు. తరువాత స్పెయిన్ ఫిరంగులు చైనా నుండి ఎదురుచూసిన తిరుగుబాటును అణచడానికి వీలుగా బినాండో (ప్రపంచపు పురాతన చైనా టౌన్ ) వైపు మళ్ళించబడ్డాయి.
రే టామ్లిన్‌సన్
జీవిత విశేషాలు
ఆయన 1941, ఏప్రిల్ 23న న్యూయార్క్ లో జన్మించారు. ఇంటర్నెట్ వ్యాప్తికి విశేష కృషి చేసినందుకుగానూ రాయ్ టామ్లిన్‌సన్ 2012లో 'ఇంటర్నెట్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్' గా గుర్తింపుపొందారు. మెయిల్ ఐడీలో కీలక గుర్తు(సింబల్)అయిన @ ను మొదటిసారి వినియోగించికూడా ఆయనే. మొదట బోల్ట్, బెరానెక్ అండ్ న్యూమన్ సంస్థల్లో ప్రోగ్రామర్ గా పనిచేసిన ఆయన ఆర్పానెట్ సంస్థలో చేరిన తర్వాత ఈ మెయిల్ డెవలప్ మెంట్ ప్రాజెక్టును మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లారు.
ఇతర లింకులు
వర్గం:1941 జననాలు వర్గం:2016 మరణాలు వర్గం:అమెరికన్ ఆవిష్కరణలు
మనీలా
అమెరికన్ల వలసరాజ్యం
అమెరికన్ ఆధ్వర్యంలో సరికొత్త ప్రభుత్వానికి గవర్నర్ - జనరల్ విలియం హోవర్డ్ టాఫ్ట్ నాయకత్వం వహించాడు. విలియం హోవర్డ్ టాఫ్ట్ నగర నిర్మాణ నిపుణుడైన డానియల్ బంహాన్ని మనీలా నగరానికి కొత్త అందాలు తీసుకు వచ్చే బాధ్యతను అప్పగించాడు. జలాశయతీరాలను అభివృద్ధిచేయడం, ఉద్యానవనాల నిర్మాణం, పార్క్‌వేస్, పలు కార్యక్రమ నిర్వహణ కొరకు పలు భవనాలను నిర్మించడం వంటివి ఈ అభివృద్ధిలో భాగంగా ఉంటూ వచ్చింది. తరువాత వాలెస్ ఫీల్డ్ ప్రభుత్వకేంద్రంగా మారి అది ప్రస్తుత ల్యూనేటా నుండి ప్రస్తుత టాఫ్ట్ అవెన్యూ వరకు పొడించబడింది. ఫిలిప్పైన్ రాజధాని టాఫ్ట్ అవెన్యూతో ఆరంభమై ఫీల్డ్ వద్ద ముగుస్తుంది. పలు ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు నలుచదరంగా ఉన్న నీటి మడుగు చుట్టూ నిర్మించబడిన ఈ భవనసమూహంలో ల్యూనెటా చివరలో జోస్ రైజాల్ స్మారకచిహ్నంతో ఈ భవనసమూహం సముద్రతీరం, చిన్న అటవీ ప్రాంతాలతో సుందరవాతావరణంలో ఉన్నాయి. రెండవప్రపంచయుద్ధం ఆరంభమైన సమయంలో బర్న్‌హాం ప్రతిపాదనతో గవర్నమెంట్ సెంటర్, ది లెజిస్లేటివ్ భవనంలోని మూడువిభాగాలు, ఫైనాంస్ భవనం (బిల్డింగాఫ్ ఫైనాంస్), వ్యవసాయశాఖ కార్యాలయాలు ఉన్నాయి.
జపాన్ దండయాత్ర
ఫిలిప్పైన్ మీద జపాన్ దండయాత్ర చేసిన సమయంలో 1941 డిసెంబరు 24 న నగరం నుండి వెలుపలికి వెళ్ళమని అలాగే సైనిక శిబిరాలను తొలగించమని అమెరికన్ సైన్యాలకు ఆఙలు జారీ చేయబడ్డాయి. జపాన్ మనీలా నగరం మీద బాంబులను ఎడతెగకుండా వేసే సమయంలో నగరంలో సంభవించే మరణాలు, విధ్వశం నివారించడానికి జనరల్ డగ్లస్ మ్యాక్‌ఆర్థర్ ఈ ఆఙలను జారీచేసాడు. 1942 జనవరి 2న మనీలాను జపాన్ సైన్యం వశపరచుకున్నది.
రెండవప్రపంచ యుద్ధంలో రక్తపాతం అధికంగా సంభవించిన ప్రాంతాలలో మనీలా ఒకటి. జపాన్ సామ్రాజ్యానికి వశమైన తరువాత 1945 ఫిబ్రవరి 3 నుండి మార్చి 3 వరకు సాగించిన యుద్ధానంతరం అమెరికన్, ఫిలిప్పో సైన్యాలు మనీలాను తిరిగి తమ ఆధీనంలోకి తీసుకువచ్చాయి. 1945 ఫిబ్రవరిలో మనీలా నగరంలో 1,00,000 పౌరులు చంపబడ్డారు. రెండవప్రపంచ యుద్ధంలో అత్యధికంగా నాశనం అయిన నగరాలలో మనీలా నగరం రెండవ స్థనంలో ఉంది. మొదటి స్థానం వార్సానగరానిది. రెండవ ప్రపంచయుద్ధం ముగుసే సమయానికి మనీలా నగరం ప్రత్యేకంగా ఇంట్రూమరస్ ప్రాంతంలోని నిర్మాణాలు దాదాపు పూర్తిగా ధ్వంసం చేబడినప్పటికీ యుద్ధానంతరం పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలు చేపట్టబడ్డాయి.
స్వతంత్ర ఫిలిప్పైంస్
1948లో అధ్యక్షుడు ఎల్పిడో క్యురినో ఫిప్పైన్ ప్రభుత్వస్థానానం క్యుజాన్ సిటీకి పంపబడ్డాడు. సరికొత్త రాజధాని నగరమైన క్యుజాన్ సిటీ మనీలాకు ఈశాన్యంలో మునుపటి అధ్యక్షుడైన మాన్యుయల్ ఎల్.క్యూజాన్ చేత 1948లో రూపుదిద్దబడింది. మాన్యుయల్ ఎల్.క్యూజాన్ తరువాత ఈ నగరానికి ఆయనపేరు స్థిరీకరించబడింది. బంహాం ప్రణాళికలో భాగంగా గవర్నమెంట్ కేంద్రం ల్యూనెటాలో రూపుదిద్దుకోవడంతో ఈ కార్యక్రమం ముగింపుకు వచ్చింది.
1952లో ఆర్సెనియో లాక్సన్ మొదటిటి మేయర్‌గా ఎన్నిక చేయబడ్డాడు. అప్పటి వరకు మేయర్లు నియమించబడ్డాడు. తరువాత మనీలా నగరం స్వర్ణయుగంలోకి ప్రవేశించింది. తరువాత మనీలా నగరం పునరుజ్జివనం పోసుకుని రెండవప్రపంచ యుద్ధానికి ముంద ఉన్నట్లుగా తిరిగి " పీర్ల్ ఆఫ్ ఓరియంట్ "గా మారింది. 1950 తరువాత మనీలా నగరానికి గవర్నర్ మాక్‌సన్ వెన్నంటి 1960 వరకు అంటానియో విల్లెగాస్ నాయకత్వంలో ముందుకు సాగింది. తరువాత రామన్ బగత్సింగ్ నాయకత్వంలో 1970 వరకు దాదాపు ఒక దశాబ్ధకాలం కొనసాగింది. 1986లో పీపుల్ పవర్ ఉద్యమం ఆయనను దీర్ఘకాల మేయర్‌గా గుర్తించేలా చేసింది. మేయర్ లాక్సన్, విల్లెగస్, భగత్సింగ్ తరచుగా " బిగ్‌త్రీ ఆఫ్ మనీలా " ప్రశన్శించబడ్డారు. దాదాపు నిరంతరంగా ( 1952-1986) మూడు దశాబ్ధాల కాలం పదవిలో కొనసాగుతూ నగరాభివృద్ధికి తోడ్పడిన బిగ్‌త్రీ నిర్వహణలో వారు తమ శయశక్తులా నగరాభివృద్ధికి, ప్రజల జీవనప్రమాణ అభివృద్ధికి, మనీలా నగర ప్రజల సౌఖ్యాల కొరకు కృషిచేసారు. అధ్యక్షుడైన ఫర్దినంద్ మేక్రోస్ నియతృత్వంలో 1975 నవంబరు 7న ప్రెసిడెంషియల్ డిక్రీ నంబరు 824 ప్రకారం మనీలా మహా నగరం సమైక్యభూభాగంగా మార్చబడింది. నాలుగు నగరాలు , సమీపంలోని 13 టౌన్లు కలిపి ప్రత్యేక ప్రభుత్వ భూభాగంగా మార్చబడింది. 1976 జూన్ 24 న నగరం స్థాపించిన 405 వ జన్మదిన సందర్భంలో మాక్రోస్ తిరిగి ఫిలిప్పైన్ రాజధానిగా ప్రకటించబడింది. మనీలా స్పెయిన్ కాలం నుండి మనీలా ప్రభుత్వ స్థానంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రెసిడెంషియల్ డిక్రీ నంబరు 940 ప్రకారం ప్రపంచదృష్టిలో మనీలా ఫిలిప్పైన్ నగరంగాను గుర్తింపబడుతూ వ్యాపారం, ఆర్థికం, విద్య, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ఉంటూ వచ్చింది.
లిం నిర్వహణ మానవహక్కుల ఉల్లంఘన వంటు అనేక విమర్శలను ఎదుర్కొన్నది. 2008 లో కౌంసిలర్ అల్కొరెజా, నగర అధికారులు ఆయన మీద పలు ఫిర్యాదులు చేసారు. లిం పోలీస్ బలగాలు వేధింపులకు గురుచేసాయి అని పేర్కొంటూ 24 మంది నగర అధికారులు తమ పదవులకు రాజీనామా చేసారు. తాకట్టు సంక్షోభంలో ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయం ఆయనను తీవ్రవిమర్శకు గురిచేసింది. ఫిలిప్పైన్ చరిత్రలో తాకట్టు సంక్షోభం అతిదారుణమైనదిగా భావించబడింది. లంచగొండితనం పెరగడానికి కారణమయ్యాడని కూడా లిం నిందించబడ్డాడు. లిం నగరం నిలువుదోపిడీకి కారకుడయ్యడని ప్రజలు విశ్వసించారు. 2013 ఎన్నికలలో మునుపటి అధ్యక్షుడైన జోసెఫ్ ఎస్టాడా లింను ఓడించి మేయర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.
భౌగోళికం
మనీలాఖాతం తూర్పుతీరంలో మనీలా నగరం ఉపస్థితమై ఉంది.అలాగే ల్యూజాన్ పడమటి తీరంలో ఉంది. ప్రధాన ఆసియా భుభాగానికి 800 మైళ్ళు (1,300 చదరపు కిలోమీటర్లు) దూరంలో ఉంది. పాసిగ్ నది తీసుకువచ్చిన ఒండ్రుమట్టి నిలువలు చారిత్రక కాలానికి ముందు నుండి నగరాన్ని సారవంతం చేయడమేగాక మనీలాబే నుండి కొంత భూభాగాన్ని నగరంలో చేర్చింది. అమెరికన్ కాలనీ కాలం నుండి జాశయతీరాల వెంట ఉన్న భూములు గణనీయంగా అభివృద్ధి చేయబడి మానవనివాసయోగ్యంగా మార్చబడ్డాయి. సహసిద్ధమైన భౌగోళికపరిస్థితులు కొన్ని నగారాభివృద్ధిలో భాగంగా సమైక్యపరచబడ్డాయి. నగరవైశాల్యం 38.55 చదరపు కిలోమీటర్లు (14.88 చదరపు మైళ్ళు). నగరం 897 బరంగేలుగా (ఫిలిప్పైన్‌లోని అతి చిన్న ప్రభుత్వవిభాగాలు) విభజించబడి ఉంది. ఒక్కో బరంగేకు ఒక్కో చైర్‌పర్సన్ ఉంటాడు. నిర్వహణా సౌలభ్యం కొరకు బరంగేలు మొత్తం 100 భూభాగాలుగా చేయబడ్డాయి. ఈ విభాగాలకు ప్రత్యేకంగా ప్రభుత్వాధికారులు ఉండరు. మనీలలో అంతర్భాగంగా ఉన్న 16 మునుపటి టౌంస్, పురపాలకాలను 19వ శతాబ్దంలో మనీలా మహానగరంలో సమ్మిశ్రితం చేయబడ్డాయి. ఈ భూభాలు ప్రస్తుతం నగరంలోని ప్రాంతాలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి. అదనంగా మనీలా నగరం 6 ఎజిస్లేటివ్‌లుగా విభజించబడ్డాయి.
పర్యావరణ వివాదాలు
పారిశ్రామిక వ్యర్ధాలు, అధికంగా ఆటోమొబైల్ రంగానికి చెందిన వ్యర్ధాలు నగరానికి హానికలిగించడమేగాక నగరం మరింతగా వాయుకాలుష్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నది. నగరప్రజలను పొగమంచు 98% బాధిస్తున్నది. ఫలితంగా మనీలా నగరంలో 4,000 మరణాలు సంభవించాయి. నగరంలో బహిరంగ మురికిగుంటలు, పారిశ్రామిక వ్యర్ధాలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి. మనీలాలో ఉన్న పలు నదులు ఇప్పటికే మరణావస్థను చేరుకున్నాయి. 2003 గణాంకాలను అనుసరించి గృహాలనుండి వెలువడుతున్న 150 టన్నుల చెత్త, 75 టన్నుల పారిశ్రామిక వ్యర్ధాలు ప్రతిరోజూ పాసిగ్ నదిలో విడువబడుతున్నాయని తెలియజేస్తున్నాయి. ప్రపంచంలో అత్యధికంగా కలుషితమైన నదులలో పాసింగ్ నది ఒకటని భావించబడింది. నగరానికి అవసరమైనంతగా మౌలికసదుపాయాలు అభివృద్ధి జరగనందున నగరంలో కాలుష్యం అధికంగా ఉంటుంది. మనీలాలోని ఎర్మిటా ప్రాంతం నగరంలో అత్యధిక కలుషిత ప్రాంతంగా భావించ్బడుతుంది. పునరావాస ప్రణాళికలకు జలాశయతీరాల తీరాలను ఎన్నుకుంటున్నారు. ది పాసిగ్ రిహాబిలిటేషన్ కమిషన్ పాసిగ్ నదిని శుభ్రపరచి రవాణా, పురుత్సాహ కేంద్రాలు, పర్యాటకాకర్షణ కేంద్రంగా మార్చబడుతుంది. మనీలలో పునరావాస ప్రయత్నాలలో భాగంగా మినీలా నగరంలోని పలు జలాశయాలు అనతకు ముందున్న మురికివాడల స్థానంలో ప్రస్తుతం శుభ్రపరచబడి తీరం వెంట చెట్లను, మొక్కలను, పూలచెటను నాటి సుందరంగా, ఆహ్లాదకరంగా మార్చబడుతున్నాయి. .
గణాంకాలు
2010 గణాంకాలను అనుసరించి 16,52,171 జనసంఖ్యతో మనీలా ఫిలిప్పైన్ దేశంలో జనసంద్రతలో రెండవస్థానంలో ఉంది. ఏకీభవించిన మనీలా మహానగరంలోని 17 నగరాలలో మనీలా కూడా ఒకటి. ఏకీభవించబడిన 17 నగరాలను ఎన్.సి.ఆర్ ( నేషనల్ కాపిటల్ రీజియన్) అని పులువబడుతుంది. 2010 గణాంకాలను అనుసరించి మనీలా మహానగర జనాభా 87,00,000. ఏకీభవించిన 17 నగరాలలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం 2010 గణాంకాలను అనుసరించి 26,00,000 జనాభా కలిగిన ఒకప్పుడు రాజధానిగా ఉన్న క్యూజాన్. ఉత్తర-దక్షిణాలుగా నాలుగు ప్రాంతాలను కలుపుకున్న మెగా-మనీలాను ప్రాంతీయ వాసులు అధికరించబడిన నగరంగా పేర్కొంటుంటారు. మెగా-మనీలాలో బుల్కాన్, రిజాల్, కేవైట్ అరియు లగునా ప్రాంతాలు విలీనం చెయ్యబడ్డాయి. 2010 గణాంకాలను అనుసరించి మెగా-మనీలా జనసంఖ్య 17,00,000.
మనీలా నగరం చదరపు కిలోమీటరుకు 43,079 జనాభాతో ప్రపంచంలో అత్యధిక జనసాద్రత కలిగిన నగరంగా గుర్తింపు పొందింది. చదరపు కిలోమీటరుకు 63,266 జనసాంద్రత కలిగిన 6 డిస్ట్రిక్ నగరంలో అత్యధిక జనసాంరత అలిగిన ప్రాంతం కాగా దీనిని వెన్నంటి 64,936 జనసాంద్రతతో 1 డిస్ట్రిక్, 64,710 జనసాంద్రతతో 2 వ డిస్ట్రిక్ ఉండగా 19,235 జనసాంద్రతతో 5 వ డిస్ట్రిక్ మాత్రం అత్యల్ప జాసాంద్రత కలిగి ఉంది. మనీలా జసాంద్రత చదరపు కిలోమీటరుకు 27,774 జనసాంద్రత కలిగిన కొలకత్తా, చదరపు కిలోమీటరుకు 22,937 జనసాంద్రత కలిగిన ముంబాయి, చదరపు కిలోమీటరుకు 20,164 జనసాంద్రత కలిగిన పారిస్, చదరపు కిలోమీటరుకు 16,364 జనసాంద్రత కలిగిన సంఘై (సంఘై నగరలోని నాంషి డిస్ట్రిక్ జనసంఖ్య 56,785), చదరపు కిలోమీటరుకు 10,087 జనసాంద్రత కలిగిన టోకియో మొదలైన నగరాలు చిన్నవిగా మారాయి.
ఫిలిప్పినో వర్నాక్యులర్ భాషకు సమీపప్రాంతాలలోని టాఘ్‌లాగ్ భాష ఆధారంగా ఉంది. మనీలా ఆధారిత టాఘ్‌లాగ్ భాష లింగుయా ఫ్రాంకా ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైన్ అని పులువబడుతుంది. టాఘ్‌లాగ్ భాషను మాస్ మీడియా, వినోదం మూలంగా ఆర్చిపెలాగో అంతటా వ్యాప్తిచెందింది. మనీలా మహానగరం అలాగే ఫిలిప్పైన్ దేశమంతటా విద్య, వ్యాపారం, దినసరి అనుసంధానభాషగా అధికంగా ఆంగ్లభాషను ఉపయోగిస్తుంటారు. అయినప్పటికీ చిరకాల నివాసులలో కొంతమంది మాత్రం సాధారణంగా స్పెయిన్ భాషను మాట్లాడుతుంటారు. ఫిలిప్పైన్‌లో అధికారభాషగా కూడా స్పెయిన్ భాష ఎన్నుకొనబడడమేకాక విశ్వవిద్యాలయాలు, కాలేజులు, జపానీస్ ఫిలిప్పినో, ఇండియన్ ఫిలిప్పినో, ఇతర వలస ప్రజల సంతతివారు కూడా స్పెయిన్ భాషలో మాట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. వలసప్రజలు వారి నివాసాలలో మాతృభాధను ఉపయోగిస్తున్నా దినసరి అవసరాలకు ఆంగ్లం, ఫిలిప్పినో ఉపయోగించబడుతుంది. చైనీస్ ఫిలిప్పినో ప్రజలు మిన్నన్ చైనీస్ (ఇది లాంగాంగ్-వీ ) భాషలో సంభాషిస్తుంటారు.
ఆర్ధికం
మనీలా ఆర్థికరంగం బహుముఖాల విస్తరించింది. చక్కగా సంరక్షించబడుతున్న మనీలా హార్బరు ఫిలిప్పైన్‌లో ప్రధాన నౌకాశ్రయంగా భావించబడుతుంది. వివిధ పరిశ్రమల నుండి రసాయనాలు, వస్త్రాలు, దుస్తులు, విద్యుత్‌పరికరాలు ఉత్పత్తి చేయబడుతున్నాయి. ఆహారౌత్పత్తులు, మద్యం, పొగాకు కూడా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది. ప్రాంతీయ వ్యాపారులు ప్రధానంగా తాళ్ళు, ప్లేవుడ్, రిఫైండ్ షుగర్, కొబ్బరి, కొబ్బరి నూనెల వంటి నిత్యావసర వస్తువులను ఎగుమతి కొరకు ఉత్పత్తి చేస్తున్నారు. ఫిలిప్పైన్‌లో మనీలా ప్రధాన ప్రచురణాకేంద్రంగా ఉంది.
డివిసోరియాతో చేర్చి బినాండో ప్రాంతాలు తిరిగి ఉపయోగంలోకి తీసుకురాబడి పెద్ద ఎత్తున నివాసగృహాలు, కర్యాలయాలు నిర్మించబడ్డాయి. విదేశీవాణిజ్యం (బి.పి.ఒ) అభివృద్ధిచేయడానికి ఏర్పాటు చేయబడిన చైనాటౌన్ మనీలా ప్రభుత్వ చేయూతతో వ్యాపారకేంద్రంగా అభివృద్ధిచేయబడింది. ఇప్పటికే 30 భవనాలు బి.పి.ఒ కార్యాలయాలుగా మార్చబడ్డాయి. బినాండో లోని ఎస్కోల్టాలో ఉన్న ఈ భవనాలు ప్రస్తుతానికి ఇంకా ఉపయోగంలోకి రాకున్నా భవిష్యత్తులో బి.పి.ఒ కార్యాలయాలుగా ఉపయోగించడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
మనీలా పర్యాటకరంగం సంవత్సరానికి దాదాపుగా 10 లక్షల మంది పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నది. ఇంట్రామరస్ లోని వాలెడ్ సిటీ, " ది నేషషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైంస్ " వంటి మ్యూజియాలు, ఎర్మిటా, మలాటే, శాంటా క్రజ్, ది మనీలా జూ, ది సిటీ చైనాటౌన్, ఫీస్ట్ ఆఫ్ బ్లాక్ నజారినే, రిజాల్ పార్క్‌లో నిర్వహించబడుతున్న ఉచిత ప్రదర్శనలు, కల్చరల్ సెంటర్ ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైంస్ వద్ద నిర్వహించబడే ఉత్సవాలు, వంటివి ఇతర పర్యాటక ప్రదేశాలు ప్రముఖ పర్యాటక కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణలలో రిజాల్ పార్క్ ఒకటి. మనీలా నైట్‌లైఫ్ గురించి తెలుసుకోవడానికి అవకాశం కలిగిస్తున్న ఎర్నిటా, మలాటే ప్రయాటకులను మరొకవైపు ఆకర్షిస్తున్నాయి. అదనంగా ప్రాంతీయంగా పైతరగతి ప్రజలను ఆకర్షిస్తున్న డివిసోరియా షాపింగ్ మాల్ అదనపు ఆకర్షణలలో ఒకటి.
2011లో నగరం ద్రవ్యం పరిస్థితి 1.6 బిలియన్లు ఉండగా నిర్వహణా వ్యయం మాత్రం 2.97 బిలియన్లు ఉంది. ఆరోగ్యసంరక్షణకు అత్యధికంగా నిధిని మంజూరు చేసే నగరాలలో మనీలా ఒకటి. అత్యధికంగా ఆదాయం కలిగిన నగరాలలో కూడా మనీలా ఒకటిగా గుర్తింపు పొంది ఉంది. అలాగే నగరాంతర్గత ఆదాయం అత్యధికంగా కలిగిన నగరాలలో కూడా మనీల ఒకటి.
సంస్కృతి కళలు
నగరలోని నివాసులు ప్రధానంగా క్రైస్తవులు అయినప్పటికీ నగరం ప్రజలందరి మతవిశ్వాలకు ఆదరుస్తుంది. ప్రజలలో రోమన్ కాథలిక్కుల శాతం 93%, తరువాత ఫిలిప్పైన్ ఇండిపెండెంట్ చర్చి శాతం 2.4%, తరువాత ఇగేసియా నీ క్రిస్టో శాతం 1.9%, తరువాత ప్రొటెస్టెంట్లశాతం 1.8%, బౌద్ధుల శాతం 1.1% ఉన్నారు. ఇతర అతస్తులంతా కలిసి 1.4% ఉన్నారు. రోమన్ మనీలా దేశంలోని పురాతన ఆర్డియోసెస్ స్థానాలలో " రోమన్ కాథలిక్ ఆర్డియోసెస్ ఆఫ్ మనిలా " ఒకటి. అలాగే ఇమ్మాక్యులేట్ కాంసెప్శ్హన్‌లో ఉన్న మినార్ బాసిలికా వద్ద కార్యాకయాలున్న " ప్రైమేట్ ఆఫ్ ఫిలిప్పైన్ " స్థానాలలో కూడా ఒకటి. 3 బాసిలికాలకు, మనీలా కాథడ్రెల్ మనీలా పుట్టినిల్లు. అవి వరుసగా ది మీనార్ బాసిలికా ఆఫ్ ది బ్లాక్ నజారెనే, మినార్ బాసిలికా ఆఫ్ సెయింట్ లోరెంజో రూయిజ్, ది బాదిలికా మినోర్ డీ శాన్ సబస్టీన్. గతకొన్ని శతాబ్దాలుగా స్పెయిన్ వలసరాజ్య ప్రభుత్వ స్థానంగా మనీలాలో ఫిలిప్పైనుకు చెందిన రోమన్ కాథలిక్కు మిషనరీలు ఉన్నాయి.
నగరంలో ఉన్న ఇతర గుర్తించతగిన చర్చీలలో ఇంట్రూమర్స్ వద్ద ఉన్న శాన్ అగస్టిన్ చర్చ్, యునెస్కో వారసత్వ సంపదలలో ఒకటైన ది ష్రైన్ ఆఫ్ ది క్రౌండ్ ఇమేజ్ ఆఫ్ న్యూస్ట్రా సెనోరా డీ కంసొలృషన్ వై కొరియా, ప్రజలలో పలువురికి అభిమాన వివాహవేదిక, పూర్తిగా ఎయిర్ కండీషన్ చేయబడిన రెండు చర్చీలలో ఒకటైన " ది బినాబ్డో చర్చ్" ( ఇది మినార్ బాసిలికా ఆఫ్ సెయింట్ లోరెంజో రూయిజ్ అని కూడా పిలువబడుతుంది ) మొదలైనవి. మాలేట్ చర్చ్, ది ష్రైన్ అఫ్ న్యూస్ట్రా సెనోరా డీ రెమిడియోస్, ఫిలిప్పైన్ లోని మారియన్ పురాతన దంత శిల్పం కలిగి ఉన్న ఎర్మిటా చర్చ్, న్యూసెట్రా సెనోరా డీ గుయా, ఒక శతాబ్ధపు పురాతనమైన స్టో.నినో దంతశిల్పం ఉన్న టోండో చర్చ్ (చైల్డ్ జీసస్), న్యూస్ట్రా సెనోరా డీ లాస్ డెసాంపరేడస్ కిరీటం ధరించి ఉన్న చారిత్రామక చిత్రం ఉన్న స్టా.అనా చర్చ్ ఉన్నాయి. ఎవాన్‌జెలికల్ క్రైస్తవులతో మనీలా ప్రొటెస్టెంలకు కూడా జన్మస్థానమే.సెయింట్ స్టిఫెన్ యొక్క ది-ప్రొ కాథడ్రల్, మద్య ఫిలిప్పైన్ వద్ద ఉన్న ఎపిస్కోపల్ డియోసెస్ కాఏంద్రం ఉన్న ఎపిస్కోపల్ చర్చ్ మొదలైనవి మనీలా నగరంలో స్థాపించబడ్డాయి. ప్రధానంగా ఫిలిప్పినో రివల్యూషనరీ చర్చ్ లెగేషియా ఇండిపెండెంట్ చర్చ్ (దీనిని ఫిలిప్పినో ఇండిపెండెంట్ చర్చ్ లేక అగ్లిపాయన్ చర్చ్ అని కూడా అంటారు) ప్రధాన కార్యాలయం కూడా మనీలాలో ఉంది. అంతేకాక కాథడ్రల్ ఆఫ్ పారిస్ ప్రధాన కార్యాలయం కూడా మనీలాలో ఉంది.
మనీలా ఇతర మతస్థులకు కూడా ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. మనీలాలో ఉన్న చైనీయులు బౌద్ధ, తాయ్ ఆలయాలు నిర్మించారు. గణనీయమైన సంఖ్యలో ముస్లిం ప్రజలు నివసిస్తున్న క్యుయాజోలో అల్-దాహబ్ మసీదు నిర్మించబడి ఉంది. అంతేకాక మనీలాలో భారతీయ ప్రజల కొరకు బృహత్తరమైన హిందూ దేవాలయాలు, సిక్కుల దేవాలయాలు కూడా నిర్మించబడి ఉన్నాయి. ఇంట్రూమర్స్‌తో చేర్చి ఎర్మిటా, మాలేట్ ప్రాంతాలు మనీలా నైట్ లైఫ్ కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి. బినాండో ప్రాంతంలో ఉన్న చైనాటౌన్ కూడా అనేక మంది ప్రజలను ఆకర్షిస్తూ ఉంది. ఇతర గుర్తించతగిన ప్రాంతాలలో నౌకాకేంద్రాలైన క్యుయాపో, డివిసోరాలలో వస్తువులను బేరసారాలు సాగిస్తూ కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఎర్మిటా, మాలేట్ ప్రాంతాలు ప్రబలమైన పర్యాటక ఆకర్షణలుగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ విస్తారంగా హోటెళ్ళు, రెస్టారెంట్లు, క్లబ్బులు, బార్లు, కేఫులు, కళలు, పురాతన వస్తువిక్రయశాలలు ఉన్నాయి. నైట్ లైఫ్ కేంద్రాలలో సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు, డిస్కోలు, కాసినోలు, వినోదాత్మక కేంద్రాకు, అత్యాధునిక కేఫులు ఉన్నాయి.
సవత్సర సాంస్కృతిక ఉత్సవాలు
మనీలా నగరంలో పౌర సబంధిత, దేశీయ శలవుదినాలు మంజూరు చేయబడతాయి. మనీలా నగర స్థాపన దినమైన " మనీలా డే "ను అప్పటి వైశ్రాయి అయిన హెర్మినియో ఎ. అస్టోర్గా 1962 జూన్ 24న ప్రకటించి ప్రతిసంవత్సరం వేడుకగా జరుపుకునేలా చేసాడు. నగరంలోని ప్రతి డిస్ట్రిక్‌లోని ప్రజలు వారి ప్రత్యేక ఉత్సవాలను జరుపుకుంటారు. మనీలా జనవరి 9న " ఫీస్ట్ ఆఫ్ ది బ్లాక్ నజరెనే "కు ఆతిథ్యం ఇస్తుంది. ఈ ఉత్సవాలకు మిలియన్ల కొలది కాథలిక్కులు విచ్చేస్తుంటారు.
మ్యూజియంలు
ఫిలిప్పైన్ సాంస్కృతిక కేంద్రం అయిన మనీలాలో అనేక వస్తుసంగ్రహణాలయాలు ఉన్నాయి. మనీలాలోని ప్రముఖ వస్తుసంగ్రహణాలయాలలో ఒకటైన బహాయ్ సినాయ్‌లో చైనీయుల జీవితసంబధిత వ్రాతపతులు, ఫిలిప్పైన్ చారిత్రక సంఘటనల సంబంధిత వస్తువులు బధ్రపరచబడిఉన్నాయి. ది ఇంట్రూమర్స్ లైట్ అండ్ సౌండ్ మ్యూజియం చారిత్రాత్మక రిజాల్, ఇతర ఉద్యమనాయకుల ఆధ్వర్యంలో ఫిలిప్పైన్లు సాగించిన స్వాతంత్ర్యసమర సంబంధిత విషయాలు ప్రదర్శించబడతాయి. ది మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ మనీలా ఫిలిప్పైన్ కళలు, సంస్కృతి, చరిత్ర సంబంధిత వస్తువులను బధ్రపరచబడి ఉన్నాయి. మనీలాలో పిల్లల కొరకు ఏర్పాటు చేసిన ది మ్యూజియం పంబటా, దేశంలో జరిగిన గుర్తించతగిన రాజకీయ పరిణామాలను ప్రదర్శించే " ది మ్యూజియం ఆఫ్ ఫిలిప్పైన్ పొలిటికల్ హిస్టరీ ", ఫిలిప్పైన్ ప్రజల జీవితం, సంస్కృతి, దేశీయ చరిత్రను ప్రదర్శించే " ది నేషనల్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఫిలిప్పైన్ " ( ఇందులో " మ్యూజియం ఆఫ్ ఫిలిప్పినో పీపుల్స్ " కూడా ఉంది), నిర్లక్ష్యం చేయబడిన " ది పారిష్ ఆఫ్ అవర్ లేడీ " , మతసంబంధిత వస్తువులను ప్రదర్శిస్తున్న శాన్ అగస్టన్ చర్చ్ మ్యూజియం, ప్రభుత్వ మ్యూజియం అయిన ప్లాజా శాన్ లూయిస్, కళలు , సైన్సు సంబంధిత యు.ఎస్.టి మ్యూజియం , సమకాలీన కళలు , డిజైన్ సంబంధిత వస్తువులను ప్రదర్శించబడుతున్న డి.ఎల్.ఎస్ -సి.ఎస్.బి మ్యూజియాలు ఉన్నాయి
షాపింగ్ మాల్స్
మనీలాలో ఉన్న షాపింగ్ సెంటర్లు దేశంలోనే ప్రాబల్యం సంతరించుకున్నాయి. మనిలాలో ఉన్న షాపింగ్ సెంటర్లు ఆసియాలో ప్రఖ్యాత షాపింగ్ గమ్యంగా విలసిల్లుతున్నాయి. మనిలా నగరమంతా విస్తరించి ఉన్న ప్రంతీయ, సంప్రదాయ షాపింగ్ సెంటర్లతో కలిసి ప్రబలమైన షాపింగ్ మాల్స్ కూడా అగరమంతటా ఉన్నాయి. నగరంలోని అతిపెద్ద షాపింగ్ సెంటర్‌గా రాబింసన్ ప్లేస్ మాల్ గుర్తింపు పొందింది. ఇది మనీలా హృదయస్థానంలో ఉపస్థితమై ఉంది. ఈ మాల్‌లో విస్తారమైన ప్రాంతీయ, అంతర్జాతీయ వస్తువులు రిటైల్‌గా లభిస్తాయి. భోజనసామాగ్రి, వినోదత్మక సౌకర్యాలు, సర్వీస్ సెంటర్లు, రాబింసన్ సూపర్ మార్కెట్, రాబింసన్ డిపార్ట్‌మెంట్ స్టోర్స్, రాబింసన్ సినిమా వంటి ఏంకర్ షాపులు ఉన్నాయి. ఇతర షాపింగ్ మాల్స్‌లో నగరంలో మొదటి సారిగా ఎస్.ఎం సూపర్‌మార్కెట్ ప్రారంభించిన " ఎస్.ఎం. సిటీ మనీలా " ఒకటి ఇందులో ప్రధానంగా ఎస్.ఎం. బ్రాండు వస్తువులను విక్రయించే ఎస్.ఎం డిపార్ట్మెంటల్ స్టోర్, ఎస్.ఎం సూపర్ మార్కెట్, ఎస్.ఎం సినిమాలు, ఫుడ్‌కోర్ట్ ఉన్నాయి. ఇది మనీలా సిటీ హాకుకు కుడివైపు ఉంది. 2008లో ఈ మాల్‌కు అదనపు హంగులను సమకూర్చారు. మనీలాలో రెండవస్థానంలో ఉన్న సూపర్ మార్కెట్ ఎస్.ఎం సిటీ శాన్ లాజారో సూపర్ మార్కెట్ ఒకటి.ఇది శాంటా క్రజ్ డిస్ట్రిక్‌లో ఉంది. ఈ మాల్ గతంలో శాన్ హిప్పోడ్రోం రేస్ కోర్ట్ ఉన్న ప్రదేశంలో నిర్మించబడింది.
డివిసోరియా, బినాండో, క్యుయాపోలలో సంప్రదాయక షాపులలో ప్రాంతీయ వాదులకు , కొత్తదనంకోరేవారికి ఆసక్తికామైన షాపింగ్ వినోదాన్ని ఇస్తాయి. ఇక్కడ బేరసారాలతో వస్తువులను చౌకగా కొనుగోలు చేయవచ్చు. ఇక్కడ ఫిలిప్పైన్ ఆహారాలు, కళాఖండాలు, ఇతర సున్నితమైన అలంకరణ సామాగ్రి లభిస్తుంది. క్యుయాపోను " ఓల్డ్ డౌన్‌టౌన్ "గా పేర్కొంటారు. ఇక్కడ కూడా వస్తువులు చౌకగా లభిస్తాయి. బినాండో ప్రపంచంలో పురాతన చైనాటౌన్‌గా భావించబడుతుంది. ఇక్కడ అన్ని విధాలైన చైనా -ఫిలిప్పైన్ వర్తకులు విక్రయించే అనేక వస్తువులు లభిస్తాయి కనుక ఇది ప్రధాన వ్యాపారకూడలిగా భావించబడుతుంది. ఇక్కడ చైనీయుల రెస్టారెంట్లు, చైనా స్టోర్స్ ఉంటాయి. మనీలాలో ఉన్న పలు ప్లాజాలు విజిటర్ల సౌకర్యార్ధం ఫ్లియా మార్కెట్లు ఉంటాయి.
పార్కులు, రిక్రియేషన్లు
మనీలా సాంస్కృతిక, బిజినెస్ డిస్ట్రిక్ రిజాల్ పార్క్ ఉంది. ఈ పార్క్ దేశం యొక్క జాతీయనాయకుడైన జోస్ రిజాల్ గౌరవార్ధం రిజాలుకు అంకితమిస్తూ నిర్మించబడింది. రిజాల్ ఉరితీయబడిన ప్రదేశంలో స్పెయిన్ వారిచే ఈ పార్క్ మనీలా పలు ప్లాజాలకు కూడా పుట్టినిల్లుగా ఉంది. ప్లాజా బలాటస్, ప్లాజా మిరండా మీద 1971 రాజకీయ సంబంధంగా బాంబులు వేయబడ్డాయి. గుర్తించతగిన పార్కులలో కల్చరల్ సెంటర్ ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైంస్, ది రాజా దులేమాన్ పార్క్, మనీలా బోర్డ్‌వాక్, లివసంగ్ బొనిఫేషిషియో, మేహన్ గార్డెన్, పాకో పార్క్, రెమెడియోస్ సర్కిల్, ది మనీలా జూలాజికల్, బొటానికల్ గార్డేన్, పాండన్ లైనియన్ పార్క్, మలాకానాగ్ గార్డెన్ వంటి పార్కులు ప్రధానమైనవి. మనీలాలో ఉన్న మరుభూములలో చైనీస్ శ్మశానం, లా లోమా శ్మశానం, ది మనీలా సౌత్ గ్రీన్ పార్క్, ది మనీలా నార్త్ గ్రీన్ పార్క్ మొదలైనవి గుర్తించతగినవి. మిగిలిన పలు చారిత్రాత్మక వ్యక్తులకు సంబంధించిన పలు చారిత్రాత్మక సమాధుకు మనీలా మహానగరంలో అతి పెద్ద శ్మశానభూమిగా ఉంది. మనీలా దక్షిణ, ఉత్తర గ్రీన్ పార్కులు నగరప్రభుత్వానికి స్వంతమైన శ్మశానభూమిగా ఉంది.
ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రిక్రియేషనల్ ప్రాంతాలు నగరమంతటా కనిపిస్తున్నాయి. అలాగే నగరంలో పలు ప్లేగ్రౌండ్స్ కూడా నిర్మించబడి ఉన్నాయి. వీటిలో అత్యధికమైనవి వాణిజ్యకేంద్రాలుగా మార్చబడ్డాయి. నగరంలో పలు ఆలయ సంబంధిత ప్లస్జాలు కూడా ఉన్నాయి. అలాగే పలు చారిత్రాత్మక స్మారకచిహ్నాలు ఉన్నాయి. ప్లాజాలలో పలు షానెస్ స్టోర్స్ ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఆహుతులకు ప్లాజాలు, పార్కుల వంటి ప్రదేశాలు, పచ్చదనం అనగా లేని ఇటుకలతో నిర్మించబడిన మార్గాలు ఉన్నాయి. నగరంలోని ప్లాజాలు వ్యాపార కూడళ్ళు, ఆలయాలు, పారిశ్రామిక ప్రదేశాలలో ఉన్న పార్కులలో షియాంగ్ కంటే పచ్చదనం అధికంగా ఉంటుంది.
విద్య
మనీలాలో కాలనీ కాలం నుండి ప్రధానంగా ఇంట్రూమరస్ ఫిలిప్పైన్ దేశానికి విద్యాకేంద్రంగా ఉంది. ఇక్కడ పురాతనమైన పలు విశ్వవిద్యాలయాలు, కాలేజులు ఉన్నాయి. వీటిలో యూనివర్శిటీ ఆఫ్ శాంటో తోమస ( 1611), కాఏజ్ డీ జాన్ డీ లాటరన్ (1962), ఆటెనియో డీ మనీలా యూనివర్శిటీ ( 1859) ప్రధానమైనవి. ఇంట్రూమరస్‌లో కోలేజియో డీ శాన్ జుయాన్ డీ లెట్రన్ (1620) మాత్రమే ఉంది. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ది శాంటో తోమస్ 1927లో శాంపలాక్ వద్దకు మార్చబడింది. అయినప్పటికీ ఆటెనియో (ఇది ఇప్పటికీ " డీ మనీలా "గా ఉన్నది) మాత్రం 1927 నుండి క్యూజాన్ సిటీలోని ఇట్రూమస్ వద్ద ఉన్న లయోలా హైట్స్ వద్ద ఉంది.
ఇంట్రూమరస్‌ వద్ద ది యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ది సిటీ ఆఫ్ మనీలా ఉంది మరుయు యూనివర్శిటీ డీ మనీలా లొకేటెడ్ వాలెడ్ సిటీకి కొంచం వెలుపల ఉంది. మనీలా ప్రభుత్వానికి స్వంతమైన ఇవి రెండు మనీలా నిర్వహణలో పనిచేస్తున్నాయి. ఫిలిప్పైన్ లోని పురాతనమైన విశ్వవిద్యాలయం, హెల్త్ సైంసెస్ ఎడ్యుకేషన్ కేంద్రమైన " యూనివర్శిటీ ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైంస్ మనీలా " జాతీయ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో పనిచేస్తున్నది. విద్యార్థుల సంఖ్యలో దేశంలో అతిపెద్ద పాలిటెక్నిక్ యునివర్శిటీ ఆఫ్ ది ఫిలిప్పైంస్ మనీలా నగరంలోనే ఉంది.
శాన్ మైక్వెల్, క్యుయాపో, శాంప్లాక్ డిస్ట్రిక్‌ల కూడలిలో కాలేజీల సమూహం ఉంది. ఎస్పెనా బౌల్వర్డ్ పడమట, నికేనర్ రియాస్ ఎస్.టి ( సాధారణంగా దీనిని మొరేటా ఎస్.టి అంటారు ) క్లారో ఎం.రెక్టో అవెన్యూ తూర్పున ( సాధారణంగా దీనిని అజ్కరగ అంటారు), లెగార్డా అవెన్యూ, మెడియోలా స్ట్రీట్,, వివిధ వీధులలో ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఉన్న ప్రతి కాలేజ్, యూనివర్శిటీ ఒకదానికి ఒకటి నడిచిపోయే దూరంలోనే ఉంటాయి. మిగిలిన కాలేజీలు పాసిగ్ నదికి దక్షిణతీరాన అధికంగా ఇంట్రూమరస్, ఎర్మిటా డిస్ట్రిక్కులలో ఉన్నాయి. స్వల్పమైన మిగిలిన కాలేజీలు మలాటే దక్షిణంలో పాసే సరిహద్దులో ఉన్నాయి. ఉన్నత విద్యాలయాలు అధికంగా ఉన్న మనీలా దేశానికి విద్యాకేంద్రంగా విలసిల్లుతుంది.