cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
సామెతలు
మాదిరి సమెతలు
పాత సామెతల మీదే మరికొన్ని కొత్త సామెతలు బయల దేరుతాయి. వీటిలో ఏది మొదటో ఏవి తరువాతవో తెలుసుకోవడం కష్టం. ఆపాత సామెతలనబడేవి ఒక్కొక్కప్పుడు ఇతర భాషలలోనివి కావచ్చును.వాటి మూర్తులమీద మనభాషలో కొత్త సామెతలు బయలుదేరి ఉండవచ్చును.ఈమోస్తరుగా బయలుదేరిన సామెతలకు, ఒక్కొక్కప్పుడు పాత వాటికుండే చెలామణీ ఉండదు.
ఉదాహరణము:
సామెతలలోని వ్యత్యాసాలు
ఎక్కడా వ్రాసి ఉండకపోవటంతో సామెతలలో అనేకమార్పులు వస్తాయి.ఇవి అనేక మోస్తర్లు- ఒక అంశం మరొక అంశం చేతా, సామ్యభేధాల వల్లా, వృద్ధి చేయబడీ, కొంత విడిచి వేయబడీ, ఇంకా అనేక మోస్తర్లుగా అనేక మార్పులు వస్తాయి.
ఉదాహరణము:
కథల సామెతలు
కొన్ని సామెతలు కథల మీద ఆధారపడి ఉంటాయి.వీటిలో కొన్నిటి కథలు ఘనం ఎరగం. మరికొన్ని కథల సామెతల మీదే కల్పనచేయబడి ఉంటాయి.
ఉదాహరణము:
సామెతలు, సంప్రదాయపు పాటలు
సామెతలు కొన్ని సంప్రదాయపు పాటలలో కనబడుతున్నాయి.సామెతలే ఈమోస్తరు చరణాలుగా చేర్చబడ్డాయేమో తెలియదు.
సామెతలు, కర్తలు
లోకులు సామెతలను వాడుతున్నా ఒక్కొక్క సామెతను సృష్టించిన వాడు ఒక్కొక్కడే. వేమన పద్యాలు లోని కొన్ని చరణాలు సామెతలుగా చలామణి అవుతున్నాయి.కాబట్టి వేమన కొన్ని సామెతలను సృష్టించాడనవచ్చును. నీతి శతకంలో కొన్ని చరణాలు కూడా సామెతలుగా వాడబడుతున్నాయి.
చెరువు నిండితే కప్పలు చేరుతాయి.
పౌరాణిక సామెతలు
రామాయణ కథ, భారత కథ లోని అంశాలను గురుంచి చాలా తెలుగు సామెతలు ఉన్నాయి. వీటిని పౌరాణిక సామెతలని అనవచ్చును.
దేశచరిత్ర సామెతలు
ఇటువంటి సామెతలలో దేశచరిత్ర కొంత తెలుస్తుంది. కాని అది సత్యమో, అసత్యమో పరిశీలించి తెలుసుకోవాలి.
ఉదాహరణ:
ఆక్షేపణ సామెతలు
ఒకరినొకరు ఆక్షేపణ, వెటకారం చేసుకోవడం వస్తువుగా నున్న సామెతలు చాలా ఉన్నాయి.తీర్పులని ఆక్షేపించే సామెతలు, వైద్యాన్ని ఆక్షేపించే సామెతలు ఇలా పలురకాలు.
ఉదాహరణ:
సంభాషణా సామెతలు
సామెతలు ఒక్కొక్కపుడు సంభాషణా రూపంగా ఉంటాయి. ఈ సంభాషించే వ్యక్తులు మనుష్యులే అవ్వాలని నియమం లేదు.
ఉదాహరణ:
చమత్కారపు సామెతలు
ఈరకమైన సామెతలలో అనేకరకమైన సంగతులు సంగ్రహంగా చెప్పబడడంగాని, పరస్పర విరుద్ధమైన అంశాలు విచిత్రంగా చెప్పబడడం గాని ఉంటుంది.
ఉదాహరణ:
జాతుల, తెగల సామెతలు
జాతుల, తెగ లక్షణాలు తెలియజేసే సామెతలు భాషలో ఉన్నాయి. వీటిలో చెప్పబడ్డ గుణాలన్నీ నిజమే అని చెప్పడానికి వీలులేదు.
ఉదాహరణ:
అశ్లీల సామెతలు
ఇవి చాలా ఉన్నాయి.కాని ఇవి పుస్తకాలలోకి ఎక్కవు. సభలో ఉచ్ఛరించబడవు.
పదబంధపు సామెతలు
ఈ సామెతలు పదబంధాలు (Phrases) కాబట్టి వాక్యాలలో అనేక మోస్తర్లుగా వాడుతారు. ప్రత్యేకంగా పదబంధపు సామెతలు మన భాషలో లేవనే చెప్పుకోవాలి. ఎంచేతంటే ఇవి ప్రత్యేకంగా చెప్పక ఏదో వాక్యంలో చెప్పబడతాయి.
ఉదాహరణ:
శుక్తోక్తి సామెతలు
"కూర్చొని లేవలేడు గాని వంగుండి తీర్ధమెళతానని అన్నాడుట"; "కూడుగుడ్డ అడగకపోతే బిడ్డను సాకినట్టు సాకుతానని అన్నాడుట". ఈరకమైన సామెతలకు శుక్తోక్తి సామెతలని పేరు. అంటే ఈ ఒకరో, ఒకర్తో అన్నాడు, అనుట. ఈరకమైన సామెతలలో మొట్టమొదట ఫలానావాడు ఫలానా వాడితో అన్నాడు, అంది అని ఉండేది. కాని క్రమేపీ ఆపేరు జ్ఞాపకం పెట్టుకొనే శ్రద్ధలేక, అన్నాడు, అంది అన్నదానితోనే వాక్యం పూర్తిఅవడం వల్లా, ఈ సామెతలు సాధారణంగా అన్నాడు, అంది అన్న మాటలతోనే పూర్తి అవుతుంటాయి.
ఉదాహరణ:
ఉపమానపు సామెతలు
"నీళ్ళు నీలం ముక్కల లాగున్నాయి", "పాలలా తెల్లగా ఉంది" మొదలైనవి ఉపమానపు సామెతలు.ఇవి అనేకం కవిత్వంలో వాడబడ్డాయి.
ఉదాహరణ:
స్త్రీల గురించి
ఇదే భావాన్ని కోకా విమల కుమారి అనే రచయిత చెప్పింది - నిత్యజీవితంలో ఎక్కువగా పురుషులకంటే స్త్రీలే సామెతలను వాడుతూ ఉంటారు. - "తలలు బోడులైతే తలపులు బోడులా!" ఈ సామెత యవ్వనంలో వున్న స్త్రీలనుద్దేశించి చెప్పబడింది. "కలకంఠి కంట కన్నీరొలికిన సిరి ఇంటనుండదు" ఇంటికి మహాలక్ష్మిలాంటిది ఇల్లాలు. అలాంటి ఇల్లలు ఏడుస్తూ కూర్చుంటే ఆ ఇంట్లో సిరి సంపదలు కరువైపోతాయట. "ఇంటిని చూసి ఇల్లాల్ని చూడమన్నారు" అనే సామెతలో ఇంటి పరిసరాలు, వాతావరణం పరిశుభ్రంగా ఉంటే ఆ ఇంటి ఇల్లాల్ని కూడా పరిశుభ్రతకు ప్రతీకగా మంచితనానికి మారుపేరుగా పరిగణించవచ్చును. సామెతల వాఙ్మయంలో అత్తగారికి సంబంధించిన సామెతలు అనేకం. "అత్తలేని కోడలుత్తమురాలు - కోడలు లేని అత్త గుణవంతురాలు" ఇందులో ఒకటి. "అత్త ఏలిన కోడలు చిత్తబట్టిన వరి" అంటే అత్తింట్లో అందర్నీ మెప్పిస్తూ తెలివిగా కాపురం చేసిన కోడలు ఎక్కడికి వెళ్ళినా, ఎలాంటి సమస్యలైనా ఎదుర్కొనగల శక్తి, సామర్ధ్యాన్ని కలిగివుంటుందని అర్ధం. "అత్తగారింటి సుఖం మోచేతి దెబ్బవంటిది" అత్తగారింట్లో సుఖపడ్తున్నాని కోడలు అనుకున్నా అది మోచేతికి తగిలిన గాయంలా ఉండీ ఉండీ బాధపెడ్తూనే ఉంటుంది. "అత్తపేరు పెట్టి కూతుర్ని కుంపట్లో తోసిందట" అత్త మీద ఉన్న కోపం ఆమె పేరున్న కూతురుపై చూపడం అంటే ఆ కోడలికి అత్తమీద ఎంతటి ద్వేషం ఉందో తెలుస్తూనే ఉంది. "అంగడి మీద చేతులు అత్త మీద కన్ను", "అత్తను కొడితే కోడలు ఏడ్చిందట" ఇలా అత్తకు సంబంధించిన సామెతలు అనేకం. ."రొద్దానికి ఎద్దును పెనుగొండకు పిల్లను ఇవ్వకూడదు" అనేది ఒక సమస్యాయుత సామెత. పెనుగండ ప్రాంతంలో బావులు చాలా లోతుగ వుంటాయి గనుక నీళ్ళు తోడడం చాలా కష్టమనీ, అందుకే అలాంటి వారితో పిల్లనిచ్చి వియ్యమందకూడదనీ, మెరక సేద్యం చేయడం కష్టం కనక అలాంటి ప్రదేశాలకు ఎద్దుల్ని పంపించకూడదనీ ఒక నమ్మకం ఇండేది. - "కూతురు కనలేకపోతే కొడుకు మీద విరుచుకుపడ్డాట్ట", "కడుపు కూటికేడిస్తే కొప్పు పూలకేడ్చిందట", "సారె పెట్టకుండా పంపేను కూతురా, నోరుపెట్టుకుని బ్రతకమందట", "కాలు జారితే తీసుకోవచ్చుగానీ నోరు జారితే తీసుకోలేము"
వృత్తులు, కులాలు, మతాలు
సామెతల్లో మూఢనమ్మకాలు, కులవివక్ష, అవహేళనా కూడా ఉన్నాయి.ప్రస్తుతమైనా అప్రస్తుతమైనా కొన్ని సామెతలు స్త్రీలనూ, నిమ్నవర్గాలనూ, వికలాంగులనూ కించపరిచేవిగా ఉన్నాయి.ఇప్పటికే అనేక పుస్తకాలలో కొన్నివేల సామెతలతో పాటు ఇవికూడా గ్రంథస్తమై ఉన్నాయి.ఇప్పుడు వీటిని మనం వాడలేము.వాడితే ఊరుకోరు.ఆకాలంలో చెల్లాయిగానీ ఈనాడు ఏవిధంగానూ సమర్ధించలేని సామెతలివిగో:
•	నల్లబ్రామ్మడినీ ఎర్రకోమటినీ నమ్మకూడదు •	ముందువెళ్ళే ముతరాచవాడినీ ప్రక్కన బోయే పట్రాతి వాడినీ నమ్మరాదు •	ముందుపోయే ముతరాచవాడినీ వెనుకవచ్చే ఈడిగ వాడినీ నమ్మరాదు •	నీ కూడు నిన్నుతిననిస్తే నేను కమ్మనెలా ఔతాను? •	తుమ్మనీ కమ్మనీ నమ్మరాదు, తుమ్మను నమ్మిన కమ్మను నమ్మకు •	రెడ్లున్నఊరిలో రేచులున్న కొండలో ఏమీ బ్రతకవు •	నరంలాంటివాడికి జ్వరం వస్తే చెయ్యి చూచినవాడు బ్రతకడు •	తురకల్లో మంచివాడెవరంటే తల్లికడుపులో ఉన్నవాడు గోరీలో ఉన్నవాడు •	మాలవానిమాట నీళ్ళమూట •	చాకలి అత్త మంగలి మామ కొడుకు సాలోడైతేనేమి సాతానోడైతేనేమి? •	విధవముండకు విరజాజి దండలేల? •	కాశీలో కాసుకొక లంజ •	నంబీ నా పెళ్ళికి ఎదురురాకు •	నియోగి ముష్టికి బనారసు సంచా? •	మాలదాన్ని ఎంగటమ్మా అంటే మదురెక్కి దొడ్డికి కూర్చుందట •	కులం తక్కువ వాడు కూటికి ముందు •	చాకలిదాని అందానికి సన్యాసులు గుద్దుకు చచ్చారు •	మాలలకు మంచాలు బాపలకు పీటలా? •	మాలబంటుకు ఇంకొక కూలిబంటా? •	ఉల్లిపాయంత బలిజ ఉంటే ఊరంతా చెడుస్తాడు
తెలుగు సామెతల పుస్తకాలు
తెలుగులో అనేక సామెతల పుస్తకాలున్నాయి. 18168లో కాప్టన్ ఎం డబ్ల్యూ కార్ ఆంధ్ర లోకోక్తి చంద్రిక అను పేరున ప్రకటించాడు.అతని కంటే ముందుగా కొంతమమంది సామెతల పుస్తకాలను ప్రకటించేరన్న సంగతి కార్ పుస్తకం యొక్క పీఠిక నుండి తెలుస్తుంది.కాని ఎక్కడా ఆపుస్తకాలు లభించడంలేదు.ఉన్న సామెతల పుస్తకాలలో కార్ యొక్క ఆంధలోకోక్తి చంద్రిక యే మొదటిది. అదే పుస్తకాన్ని అదే పేరున నందిరాజు చలపతిరావు గారు 1906 లో ప్రకటించేరు.కార్ పుస్తకంలో 2700 సామెతలున్నాయి.నందిరాజు వారు కార్ పుస్తకాన్నే తిరిగి ప్రకటించినా ఎక్కడ కార్ మాట ఎత్తలేదు.అంతేకాదు కార్ చేసిన కొన్ని లోపాలే దీనిలో కుడా కనబడుతున్నాయి.పరిశోధకులకు పనికివచ్చే అనేక అంశాలు కార్ పుస్తకంలో ఉన్నాయి.అట్టివి నందిరాజువారి పుస్తకంలో లేవు.కార్ 485 సాంస్కృతిక లోకోక్తులను ప్రకటించాడు.కార్ వేసిన మొదటి సంపుటిలో 1185 సామెతలు మాత్రమే ఉన్నాయి. వీటినే వావిళ్ళ వారు తెనుగు సామెతలు అను పేరున 1922 లో అచ్చువేసారు. వ్యవసాయపు సామెతలను పుస్తకాన్ని గవర్నుమెంటు వారు వేసారు.
కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు గారు ప్రకటించిన ఆంధ్రవాజ్మయ సూచికలో ఉన్న పుస్తకాల పేర్లు ఇలా ఉన్నాయి.
పత్రికలలో కొన్ని సామెతలు అచ్చయేయి. వినోదిని పత్రకలో చమత్కారమైన సామెతలు (2సం.9సంచిక) అనీ, మనోరమ పత్రికలో కొన్నీ పడ్డాయి.ఆముద్రిత గ్రంథ చింతామణి, మార్చి 1902లో కొన్ని, అదే పత్రికలో 1896లో కాళహస్తీశ్వర మహత్యం లోని లోకోక్తులు పడ్డాయి. కోట సూర్యనారాయణరావు గారు ఉపాధ్యాయోపయోగిని పత్రికాధిపతి.ఈ పత్రికలో సెప్టెంబరు 1896 వరకు కొన్ని అచ్చయ్యాయి.టి.ఎ.స్వామినాధ అయ్యరు సంపాదకుడుగా అచ్చువేసిన సత్యసాధని పత్రికలో చిత్రరామ స్వామి నాయుడు నానా దేశపు సామెతలని ప్రకటించారు.
మనకు లభిస్తూన్న పుస్తకాలలో మొదటిది కాప్టెన్ కార్ 1868లో ప్రకటించిన ఆంధ్రలోకోక్తి చంద్రిక.ఇతడు దీనికి ఆంగ్లంలో ఒక ఉపోద్ఘాతాన్ని కూడా వ్రాసేడు.
బయటి లింకులు
http://afghana.com/SocietyAndCulture/proberbs.htm http://www.farsinet.com/zarbomasal/index.html http://www.caroun.com/1-FreeDownload/Calligraphy/Proverb/01-JAbiri-Age1.html http://www.allmyquotes.com/proverb/persian/
వర్గం:సామెతలు
స్వల్ప పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణి
స్వల్ప-పరిధి బాలిస్టిక్ క్షిపణి అనేది 1000 కి.మీ. లేదా అంతకంటే తక్కుబ పరిధి కలిగిన బాలిస్టిక్ క్షిపణి. తక్కువ ఖర్చు, సులభమైన కాన్ఫిగరేషను కారణంగాను, కొన్ని దేశాల మధ్య ఉన్న తక్కువ దూరాల కారణం గానూ గతంలో జరిగిన యుద్ధాల్లో వీటిని వాడారు. భవిష్యత్తులోనూ వాడుతారు. ఆధునిక పరిభాషలో, ఈ క్షిపణులు థియేటర్ బాలిస్టిక్ క్షిపణుల వర్గంలోకి చేరుతాయి. 3,500 కి.మీ. కన్నా తక్కువ పరిధి క్షిపణులన్నీ ఈ వర్గంలో చేరుతాయి. thumb| క్షిపణి వివిధ భాగాల దృశ్యం - అగ్రిగేట్ 4 / వి 2
వివిధ దేశాల స్వల్ప పరిధి క్షిపణులు
🇹🇼 Taiwan
🇨🇳 China
🇫🇷 France
🇮🇳 India
🇮🇶 Iraq
🇮🇱 Israel
Republic of Korea
🇵🇰 Pakistan
Soviet Union / 🇷🇺 Russia
🇷🇸 Serbia
🇹🇷 Turkey
🇺🇦 Ukraine
🇺🇸 United States
🇾🇪 Yemen
మూలాలు
వర్గం:క్షిపణులు
బోరేన్
బొరేన్ (Borane) ఒక అకర్బన వాయు స్థితిలో ఉన్న రసాయన సంయోగ పదార్థం.దీనిని బొరిన్(borine)అని కూడా వ్యావహరిస్తారు.ఈ రసాయన పదార్థం యొక్క శాస్త్రీయ నామం ట్రైహైడ్రిడోబొరేన్ (trihydridoboron). బొరేన్ యొక్క సంకేత రసాయన నామం/ఫార్ములా BH3. రంగు లేని వాయురూప ఈ సంయోగ పదార్థం అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్దలేదా విలీన స్థితిలో మాత్రమే స్థిరంగా ఉండును.బోరాన్స్(boranes) చెందిన రసాయన పదార్థాలలో అతి చిన్నసాధారణమైన రసాయన సంయోగ పదార్థం బొరేన్.
చరిత్ర
1937లో కార్బన్ మొనాక్సైడ్ ను బొరేన్ తో చర్య కావించడం వలన ఏర్పడిన కార్బోనైల్ ట్రైహైడ్రిడో బొరేన్ ను కనుగొన్నారు.త్రికేంద్రియ ద్విఎలక్ట్రాన్ బంధం గురించి తెలియని రోజుల్లో ఈ సమ్మేళన పదార్థఆ విష్కరణ సాధారణ బొరేన్ రసాయన శాస్త్రపరిధిలో ప్రముఖగుర్తింపు పొందినది.మరి కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత మాత్రమే దీని ఉనికి గురించిన సమాచారం ప్రత్యక్షంగా రుజువైనది.
అణునిర్మాణం
బొరేన్ అణువు త్రికోణియ సమతల(D3h అణుషౌష్ఠవం)కల్గి ఉన్నది.ప్రయోగాత్మంకంగా నిరూపణ అయిన B–H(బోరాన్ –హైడ్రోజన్)బంధ దూరం 119 pm.ఈ బంధవిలువ డైబొరేన్ అణువులోని B–H(బొరాన్ –హైడ్రోజన్)బంధ దూరంకు సమానం.బొరేన్ ప్రభావవంతమైన లక్షణంకారణంగా,ఇది డైమెరిసేసన్ (dimerisation )వలన డైబొరేన్ గా ఏర్పడుతుంది.చర్యసమయంలోఏర్పడు ఎంథాల్పి విలువ -40 కిలో కాలరీలు/మోల్. ఈ ఉష్ణ విమోచకచర్యలో,ద్రావణంలో మిగిలి ఉండు బొరేన్ గాఢత స్వల్పం.
రసాయన చర్యలు
బొరేన్ ప్రధానంగా లేవిస్ ఆమ్లం(Lewis acid)లా ప్రవర్తించునప్పటికీ బొరేన్ నుండి 1:1 ఉత్పన్న పదార్థాలు(adducts)విబిన్నంగా గా బొరేన్ నుండి తయారు చేయబడును. బొరేన్ లింగడ్ మార్పిడి వలన కూడాభిన్నఉత్పన్న పదార్థాలుఏర్పడును.
చర్యావంతమైన మధ్యస్థాయి రసాయనంగా బొరేన్
ఎక్కువ స్థాయి బొరేన్ లను ఉత్పత్తి కావించుటకు దైబొరేన్ ను పైరోలిసిస్(pyrolysis)చేయుటకు బొరేన్ మాధ్యమము(intermediate)గా పనిచేయు నని విశ్వశిస్తున్నారు.
డైబొరేన్ ద్రవియ లక్షణాలు
డైబొరేన్ రసాయన సంయోగ పదార్థం, డైఇథైల్ ఇథరులో, డైగ్లిం(diglyme)లో కరుగును. టెట్రా హైడ్రోఫురెన్‌లో డైమెర్(ద్వి అణురూపలొ)గా కరిగి ఉండును. టెట్రా హైడ్రోఫురెన్ లోకలిపిన డైబొరేన్ DMX కాప్లెక్ష్ గా వ్యాపార పరంగా లచిస్తున్నది.వాయు రూపంలోని బొరేన్, డైబొరేన్(6) అమైన్/అమీన్( amines), టెట్రా హైడ్రోఫురెన్ వంటి దృవియ సంయోగ పదార్థాలలో కరుగును.
ఉత్పత్తి
రెండురకాల పద్ధతులల్లో బొరేన్‌ను తయారు చేయ వచ్చును.ఒక సాధారణ ప్రక్రియలో డై మిథైల్‌సల్ఫైడ్ తో డైబొరేన్ ను విచ్చిన చర్యకు(cleaving reaction)లోను కావించడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయుదురు.రెండవ పద్ధతిలో ట్రైమిథైల్ అమైన్ వంటి బొరెన్ ద్రావణి లో boranuide లవణాన్ని పాక్షిక ఆక్సీకరణ కావించడం వలన ఉత్పత్తి చేయుదురు.
అనువర్తనాలు
హైడ్రోబోరేసన్ కై సేంద్రియ సంశ్లేషణ లో బొరేన్ఉత్పనాలను విసృతంగా ఉపయోగిస్తారు. అల్కేన్స్ లోని C=Cబంధంలో బొరెన్(BH3) చేరడం వలన ట్రైఅల్కైల్ బోరేన్స్ ఏర్పడును. (THF)BH3 + 3 CH2=CHR → B(CH2CH2R)3 + THF
మూలాలు/ఆధారాలు
వర్గం:రసాయన శాస్త్రం వర్గం:రసాయన సమ్మేళనాలు వర్గం:బోరాన్ సమ్మేళనాలు
మిలియన్ మార్చ్
thumb|ప్రొ. కోదండరాం, తెలంగాణ జేయేసి మిలియన్ మార్చ్ తెలంగాణ ఉద్యమ కాలంలో 2011 మార్చి 10 న ప్రజలందరు కలిసి అద్భుతంగా విజయవంతం చేసిన కార్యక్రమం మిలియన్ మార్చ్. ఉద్యమకారులకు, ప్రజలకు అదో మానసిక స్థైర్యాన్ని ఇచ్చింది. తెలంగాణా జే ఎ సి మిలియన్ మార్చ్ కు పిలుపునిచ్చింది. తొలుత మిలియన్ మార్చ్ ను చాలా భారీ ఎత్తున జరపాలనేది తెలంగాణ జేయేసీ వ్యూహం. అయితే మార్చి 10 న జరగవలసిన ఇంటర్ మీడియట్ పరీక్షను వాయిదా వేస్తామని మాట ఇచ్చిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, తరువాత పరీక్ష వాయిదా వెయ్యలేదు. దీంతో మిలియన్ మార్చ్ ను కొంచెం వెనకకు జరుపుదామని తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి ప్రతిపాదించింది. అయితే జేయేసీలోని బీజేపీ, సీ.పీ.ఐ. ఎం.ఎల్, ఇతర ఉద్యోగ, ప్రజా సంఘాలు మాత్రం ఈ కార్యక్రమాన్ని వాయిదా వేసుకోవద్దని గట్టిగా పట్టుబట్టాయి. దీనితో ప్రొ. కోదండరాం ఆధ్వర్యంలో జేయేసి ఒక రోజంతా చర్చించి చివరికి మధ్యేమార్గంగా మిలియన్ మార్చ్ ను ఒక ర్యాలీ రూపంలో జరపాలని నిర్ణయించాయి. ప్రజల నుంచి మిలియన్ మార్చ్ ప్రచారానికి అపూర్వ స్పందన రావడంతో టీఆర్ఎస్ తో పాటు కాంగ్రెస్, టీడీపీ, బీజేపీ, వామపక్షాలు కూడా కలసికట్టుగా కదిలాయి. తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్రలో మిలియన్ మార్చ్ ది ఓ ప్రత్యేక స్థానం.
నిర్బంధం
2011 మార్చి 10న మార్చ్ చేసేందుకు ఉద్యమకారులు ముందస్తు వ్యూహాలు సిద్దం చేసుకున్నారు. మార్చ్ ను ఫెయిల్ చేయాలని ప్రభుత్వం నిర్భంధాన్ని ప్రయోగించింది. జిల్లాల బార్డర్లలో పోలీసుల దిగ్భంధాలు, అడ్డంకులు, బ్యారికేడ్లు, ఇనుపకంచెలూ తెలంగాణ వాదులను ఆపలేకపోయాయి. హైదరాబాదు నగరమంతా పోలీసులను, పారామిలటరీ బలగాలను మోహరించినా ఫలితం లేకుండా పోయింది. ఇంటలిజెన్స్ వర్గాలు పసిగట్టలేనంత పక్కాగా ప్లాన్ చేసుకున్నారు తెలంగాణ వాదులు. ఇందిరా పార్కు ప్రాంతం లోని ఓ ఫంక్షన్ హాల్ లో పెళ్ళి ఏర్పాట్లు చేసుకుని పెళ్ళి బృందంలా ట్యాంక్ బండ్ పైకి వచ్చారు మధ్యాహ్నం వరకే 10 తెలంగాణ జిల్లాల్లో పోలీసుల నిర్బంధం తీవ్రమైంది. మొత్తం తెలంగాణలో 1,00,000 మంది ప్రజలను ముందస్తుగా అదుపులోకి తీసుకోగా, ఒక్క హైదరాబాదులోనే 11,000 మందిని అరెస్టు చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ వర్గం:తెలంగాణ ఉద్యమకారులు వర్గం:హైదరాబాదు
గానుగ
thumb|right| ప్రాచీన భారతదేశపు నూనె గానుగ thumb|right| నూనె గానుగ
గానుగ అంటే ఒకరకమైన పురాతన కాలం నాటి యంత్రం. గానుగల్లో ప్రధానంగా మూడు రకాలున్నాయి. చెరుకు గానుగ, నూనె గానుగ, సున్నం గానుగ.
చెరుకు గానుగ
thumb|right|ఒక నెల వయస్సున్న చెరుకు తోట: దామలచెరువులో తీసిన చిత్రం చెరుకు నుండి రసం తీసి దాన్ని మరగబెట్టి బెల్లం తయారు చేయడాని ఉపయోగిస్తారు. అందు లోని భాగాలు.
ఈ మూడు కడాలను కర్ర దిమ్మల చట్రంలో బంధించి ఒక స్టాండు లాగ చేసి భూమిలోకి పాతడానికి నాలుగు కర్ర కాళ్ళను కూడా అమర్చుతారు. దీన్ని సమతలంగా భూమిలో పాతి పైన ఉన్న ఇరుసుకు బళ్లను అమర్చి. దానికున్న పెద్ద రంధ్రంలో ఒక పెద్ద కర్ర మానును అమర్చి (ఇది సుమారు 20 అడుగులు పొడవుంటుంది) దాని చివరన దారం సాయంతో రెండు ఎద్దులకు కట్టి నడిపిస్తారు. ఎద్దులు గుండ్రంగా తిరుగు తుంటాయి. కర్రమాను ఆధారంగా బళ్ళ, దానికి అనుసందానించిన కణాలు తిరుగుతాయి. ఆ కణాలమధ్య అతి సన్నని సందు మాత్రమే ఉంటుంది. వాటి సందులో చెరుకు పెట్టితే ఆ మూడు కణాలమధ్యన చెరుకు నలిగి పిప్పి అయి బయటకు వస్తుంది. కారిన రసం కింద వుంచిన పాత్రలో పడుతుంది. ఈ విదంగా చెరుకు రసం తీస్తారు గానుగ సాయంతొ. దీనినే చెరుకు గానుగ అంటారు. వీటి స్థానంలో ఇప్పుడు క్రషెర్ అనె యంత్రాలు వచ్చాయి. ఈ రెండింటి లోని సూత్రం ఒకటే. గానుగ ఎద్దులతో నడస్తె ఇవి కరెంటుతో నడుస్తాయి. thumb|left|చెరకు రసం తీసె యంత్రం. చెరకు తోటలో తీసున చిత్రం
బెల్లం తయారు చేసే విధానం:..... గానుగ నుండి చెరుకు రసం తీసి దాన్ని ఒక పెద్ద పెనంలో పోసి పెద్ద పొయ్యిపై పెట్టి కింద మంట పెట్టతారు. బాగా కాగిన తర్వాత మొదటగా బుడ్డ పగులుతుంది. అంటే చెరుకు రసంలోని మురికి అంతా పైన మందపాటి పొరగా ఏర్పడుతుంది. అది పగులి చెరుకు పాలు తెర్లతాయి. ఆసమయంలో 'తెడ్డు'తో ఆమలినాన్ని తీసివేస్తారు. కాగుతున్న ఆ చెరుకు రసం (చెరుకు పాలు అని కూడా అంటారు) ఒక పొంగు వస్తుంది. దాన్ని చీమల పొంగు అంటారు. ఇందులో చీమల్లాగ కొంత మలినాలు కనబడతాయి. అందుకే దాన్ని చీమల పొంగు అని అంటారు. మరో పది నిముషాల తర్వాత ఇంకో పొంగు వస్తుంది.. దాన్ని పెద్ద పొంగు అంటారు. అన్నిటి కన్నా ఈ పొంగు పెనుములో చాల ఎత్తు వరకు వస్తుంది. అందుకే దీన్ని పెద్ద పొంగు అంటారు. కింద మంట అలా కొనసాగుతుంటే ఆ పొంగు క్రమేణ తగ్గుతుంది. చివరకు ఘాతాలు పడతాయి. అనగా నీళ్లలో పెద్ద చినికులు పడితే ఏర్పడే సందడి లాంటి ది అన్న మాట. ఈ సమయంలో కింద మంట తగ్గించాలి. ఇప్పుడే ఒక తెడ్డుతో ఆ 'పాకాన్ని' కలుపుతూ, మాటిమాటికి పైకి ఎత్తి దాన్నుండి కారుతున్న పాకాన్ని గమనించి అదను కనిపెట్టాలి. తెడ్డు నుండి పాకం జారు తున్నప్పుడు మొదట తీగల్లాగ వుంటుంది. కొంత సేపటికి ఆ తీగలు తెగి పడతాయి. ఇప్పుడు పాకం పక్యానికి వచ్చిందన్న మాట. ఇప్పుడు మంటను పూర్తిగా తగ్గించి ఒక్క నిముషం వుంచి, పెనాన్ని ఇద్దరు మనుషులు పైకి లేపి పక్కనే భూమిలో అమర్చిన రేకు దోనెలో పోస్తారు. దోనెలోని పకాన్ని తెడ్డుతో కలుపుతూ వుండాలి. కొన్ని నిముషాల్లోనె అది గట్టి పడి బెల్లం తయారవుతుంది. దీన్ని అచ్చుల్లో గాని, గుండ్రటి ముద్దల రూపంలో గాని, తాటి ఆకుల బుట్టల్లో గాని, లేదా పొడి పొడిగా గోతాల్లో గాని పొస్తారు. thumb|right|పక్వానికి వచ్చిన చెరకు తోట
చెరుకు పండిన భూమిని బట్టి బెల్లం రంగు రుచి వస్తాయి. నల్ల బెల్లం, తెల్ల బెల్లం అని రెండు రకాలు, అలాగే బెల్లం 'జేడు' అని 'రాపు' అని రెండు రకాలు. జేడు అంటే గట్టిగా వుంటుంది, రాపు అంటే బెల్లం సులభంగా పగిలి పొడి అవుతుంది. బెల్లం రకాలను బట్టి రేటు ఉంటుంది. రాయల సేమ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా నల్ల బెల్లం తయారవుతుంది. చిత్తూరు జిల్లాలోని అరగొండ ప్రాంతంలో బెల్లం తెల్లగా వుంటుంది. ఇది చాలతీపి. ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని బెల్లం తెల్లగా వుంటుంది. కాని ఇది కొంత ఉప్పగా వుంటుంది.
బెల్లం తయారు చేసేటప్పుడు సాధించే కొన్ని ఉప పదార్తాలు:.......1. నక్కిళ్లు.....పాకాన్ని దోనిలో పోసె ముందు కొంత పాకాన్ని నీళ్లున్న గిన్నెలో తెడ్డుతొ పొస్తే అది నక్కిళ్లు అవుతుంది. ఇది మెత్తగా వుండి అప్పటికప్పుడు పిల్లలు తినడాని బాగా వుంటుంది. 2. వరంటు. దోనిలో పాకం పోసిన తర్వాత కొంత పాకాన్ని పక్కికి జరిపి తెడ్డుతొ అదే పనిగా రుద్దూతూ వూంటే అది గట్టి పడి తెల్లగాగట్టి పడి ముద్ద వుతుంది. దీన్నీ నిలువ వుంచుకొని తింటారు. 3. చెక్క బెల్లం... పళ్లేలలో అడుగున నేయి పోసి, అందులో పక్యానికొచ్చిన పాకం పోసి అందులో వేయించిన,జీడిపప్పులు, వేరుశనగ పప్పులు యాలకుల, మిరియాల పొడి వేసి బాగా కలిపి గట్టిపడే ముందు చాకుతో బిళ్ళలుగా కోసి నిల్వ వుంచుకొని తింటారు. 4. కలకండ.... పక్యాని కొచ్చిన పాకాన్ని కొత్త మట్టి పాత్రల్లో పోసి మూతికి గుడ్డ కట్టి,మూడు నెలెల వరకు ఉట్టి మీద పెట్టి ఆ తర్వాత చూస్తే పాకం పై భాగంలో ఒక అంగుళం మందం గట్టి పొర ఏర్పడి ఉంటుంది, ఇది రంగు తక్కువైనా కలకండ లాగే వుంటుంది. రుచి చాల బాగుంటుది. 5. ఇతరాలు. పచ్చి మామిడికాయలు, వంకాయలకు గాట్లు పెట్టి ఒక దారానికి కట్టి పెద్ద పొంగు రాకముందు పెనంలో వేలాడ గట్టితే, అవి అందులో బాగా వుడికి చల్లారిన తర్వాత తినడానికి చాల రుచిగా వుంటాయి..6. పొరబాటున పొయ్యి మీద పాకం ముదిరి పోతే దాన్ని దోనెలో పోసిన వెంటనే గట్టి పడిపోతుంది. అప్పుడు దాన్ని బయటికి తీయడానికి సుత్తి, స్రావణం కావలసిందే. సుత్తితో కొడితే పలుగులు పలుగులుగా పగులుతుంది. ఆ ముక్కలు అచ్చం బజారులో అమ్మే టాపి బిళ్లలు లాగే గట్టిగా, తీయగా వుంటాయి. ఈ వ్యహారం పిల్లలకు ఆనందం, పెద్దలకు బాదాకరం. చెరుకు రసం లేదా చెరుకు పాలు:.....గానుగను శుభ్రంగా కడిగి, కడిగిన మంచి చెరుకులను తీసుకొని అందులో నిమ్మకాయలు, పచ్చి మిరపకాయలు, అల్లం, పెట్టి గానుగలో పెట్టి వచ్చిన రసాన్ని ప్రత్యేక పాత్రలో నింపి త్రాగుతారు. ఇదంతా చిత్తూరు జిల్లాలో గానుగ ఆడే సమయంలో జరిగే సర్వ సాదారణ పిల్లల కార్యక్రమం. thumb|right|చెరకు రసం తీయడం: దామల చెరువులో తీసిన చిత్రం thumb|right| తయారైన బెల్లం పాకాన్ని దోనిలో పోశారు.
నూనె గానుగలు
నూనె గానుగలో నాలుడగుల ఎత్తు గల అతి లావుపాటి కర్ర మొద్దును భూమిలో పాతి వుంటారు. దాని మధ్యలో 9 అంగుళాల వ్యాసార్థంతో రెండడుగుల లోతు ఒక రంద్రాన్ని రోలు లాగ చెక్కుతారు. దానికి సరిపడా మరొక కర్ర మానును అందులో వేస్తారు. ఇది నాలుడడుగుల పొడవుంటుంది. దీనిని కణెం అంటారు. లేదా రోకలి అంటారు. దీనికి పైభాగాన మరో కర్రను అనుసందానించి ఏట వాలుగా వుంచుటారు. కింద భూమికి ఒక అడుగు ఎత్తులో ఒక లావు పాటి కర్ర మానును దాని చివరన అర్థ చంద్రాకారంలో చెక్కి దాన్ని గానుగ అడుగుభాగాన భూమికి ఒక అడుగు ఎత్తున అమర్చి ఇప్పుడు పైనించి ఏటవాలుగ కిందికి తెచ్చిన కర్రను అనుసందానిస్తారు. ఇప్పుడు ఈ అడ్డ కర్రమాను భూమికి ఒక అడుగు ఎత్తున గానుగ రోట్లో వేసిన కర్రమానును లాగుతు ఏటవాలుగా వున్న కర్ర ఆధారంతో అడ్డమానును భూమికి ఒక అడుగు ఎత్తున వుంచుతుంది. ఇప్పుడు అడ్డంగా అమర్చిన పెద్ద కర్రమాను బరువు అంతా రోట్లో వున్న రోకలి పైపడి దాన్ని రోలు వైపులకు బలంగా నొక్కుతుంది. ఇప్పుడు అడ్డకర్రకు రెండో వైపున రెండు ఎద్దులను కట్టి ముందుకు నడిపిస్తారు. అడ్డ కర్రపైన ఎద్దులను తోలె మనిషి కూడా కూర్చుంటాడు. ఈ బరువంతా రోకలిపై పడి రోలు అంచుల వైపు భలంగా నొక్కు తుంది. ఇప్పుడు రోలులో నూనె గింజలను పోసి ఎద్దులను గుండ్రంగా నడుపుతారు. ఆ బరువుకు నూనె గింజలు నలిగి అందులోని నూనె బయటకు వస్తుంది. వట్టి గింజలనుండి నూనె రాదు. దానికి మొదట్లో పదును వేయాలి. అంటే నీళ్లు చల్లాలి. ఇలా సుమారు ఒక గంట ఆడిస్తే గింజల్లొని నూనె వేరు పడి అడుక్కు చేరుతుంది. రోలు అంచుల చుట్టూ నూనె కారగా మిగిలిన ఛెక్క అంటుకొని వుంటుంది. ఇప్పుడు రోట్లో వున్న రోకలిని పైకి తీసి నూనెను తోడుకొని, అందులోవున్న గింజల చెక్కను కూడా తీసుకొంటారు. ఈ గింజల ఛెక్క పశువులకు చాల ఇష్టమైన, భలమైన ఆహారం. పంటపొలాలకు మంచి ఎరువు. ఈ విదంగా వేరుసనగ, నువ్వులు, ఆముదాలు, కొబ్బరి, ఆవాలు,ఇలా ఏ నూనె గింజలనుండైనా నూనెను తీస్తారు. చెరుకు గానుగతో చెరుకు రసం తీసి ప్రతి రైతు బెల్లం తయారు చేస్తారు. కాని నూనె గింజల నుండి నూనెను తీయడానికి వేరె ఒక కులం వారున్నారు. వారిని గాండ్ల వారు అంటారు. నూనెను తీయడమే వారి వృత్తి. ఈ గానుగనూనె చాలసుద్దమైనదని ఇప్పటికి ప్రతీతి. ప్రస్తుతం ఈ గానుగలు ఎక్కువగా లేవు. అంతా యంత్రాలతో తీస్తారు. ఈ యంత్రాలలో వున్నది కూడా గానుగ లోని సూత్రమే. కాకపోతే గానుగలు ఎద్దులతో నడుస్తాయి. యంత్రాలు కరెంటుతో నడుస్తాయి.
సున్నం గానుగ
సున్నపు గానుగలు ప్రస్తుతం ఎక్కడా లేవు. సిమెంటు రాక పూర్వం ఇండ్లను గచ్చు సున్నంతో కట్టే వారు,. ఆ సున్నాన్ని తయారు చేసేదే సున్నం గానుగ. సుమారు పది అడుగుల వ్యాసార్తంతో ఒక ఆడుగు వెడల్పు, ఒక అడుగు లోతు వున్న కాలువను కింద, పక్కలలో రాతి పలకలతో ఏర్పాటు చేస్తారు. సుమారు రెండు అడుగులు వ్యాసార్థం కలిగి ఒక ఆడుగు మందం కలిగిన చక్రం లాంటి రాతి బండను తయారు చేసి దాన్ని గాడిలో పెడ్తారు. దాని మధ్యలో వున్న రంధ్రంలో లావు పాటి పొడవైన కర్రను అనుసందానించి దాని రెండో కొసన ఒక ఇనుప కొక్కేన్ని జొప్పించి ......... వృత్తం మధ్యలో మరో కర్ర దుంగను పాతి దానికి కూడా ఒక ఇనుప కొక్కేన్ని దిగ్గొట్టి ఈ రెండు ఇనుప కొక్కేలను అను సందానించి రాతి చక్రానికి అమర్చిన దూలానికి చెరొక పక్కన రెండు మోకులు కట్టి వాటిని కాడిమానుకు తగిలించి ఆ కాడిమానును ఎద్దుల మెడలపై వేసి ఎద్దులను ముందుకు తోలితే ఆ రాతి చక్రం గాడిలో గుండ్రంగా తిరుగు తుంది. ఎద్దులు వృత్తాకారంలో వున్న గాడి కిరుపైపులా వుండి చుట్టూ తిరుగు తాయి. అప్పుడు బాగా కాల్చిన సున్నపు రాయిని ఇసుకను ఆ గాడిలో వేసి నీళ్లు పోస్తారు. ఆ చక్రాన్ని ఎద్దులతో తిప్పుతుంటే సున్నపు రాళ్లు ఇసుక, నీళ్లతో కలిసి రాతి చక్రం క్రింద నలిగి పొడిగా మారి ఇసుకతో కలిసి ముద్దగా తయారౌతుంది. దాన్నే కట్టడాని కుపయోగిస్తారు. ఇప్పుడున్న పురాతన కట్టడాలు, భవనాలు ఇలాంటి డంగు సున్నంతో కట్టినవే. ఇది సిమెంటు కన్నా బలమైనది పైగా శతాబ్దాల తరబడి మన్నిక కలది. ఈ సున్నపు గానుగ కనుమరుగై చాల కాలమె అయినది. గానుగ చక్రం .... రాతితో చేసినది గాన కొన్ని పల్లెల్లో అదింకా కనబడు తుంది. దాని ఉపయోగం ఈ నాటి పిల్లలకు తెలియదు. ఆ వివరాలు వారి పెద్దల నడిగి తెలుసు కోవలసినదే.
భాషా విశేషాలు
బ్రౌన్ నిఘంటువు ప్రకారం గానుగ [ gānuga ] gānuga. తెలుగు n. అనగా A mill. An oil mill. చెరుకు గానుగ a mill for sugar cane. కలు గానుగ a stone mill. గానుగ పిండి oil cake: the refuse of the seeds after the oil is pressed out. గానుగ రోలు the bowl or mortar part of such a mill. గానుగాడు to mill or to use a mill.
.ఎద్దు గానుగ అంటే....?
1.తెగిపడిన పాడి - పంట బంధాన్ని కలిపేది ఎద్దు గానుగ.
2.భవిష్యత్ లో దేశంలో పులుల సంఖ్య,సింహాల సంఖ్య,ఏనుగుల సంఖ్య లాగా ఎద్దుల సంఖ్య అని చదవవలసి వస్తది అలా రాకుండా చేసేదే ఎద్దు గానుగ.
3.మానవ ఆరోగ్యం కోసం నూనెలని, వ్యవసాయ ఆరోగ్యం కోసం సేంద్రియ ఎరువుని ఇచ్చేదే ఎద్దు గానుగ.
4.ఎటువంటి కరెంటు గానీ, ఇంధనం గానీ వాడకుండా,పర్యావరణం కాలుష్యం కాకుండా పూర్తి eco పద్దతిలో నడిచే వ్యవస్థ ఎద్దుగాను.గ
5.వ్యవసాయ నష్టాలతో ఉన్న రైతుకు ఒక చేయూత ఎద్దు గానుగ.
6.ఉదయం ,సాయంత్రం ఇంటి పనులు,వ్యవసాయ పనులు చేసుకొని మిగిలిన సమయం లో ఎద్దు గానుగ లో పనిచేసి గ్రామం లో ఉద్యోగ కల్పన ఇచ్చేది. ఎద్దు గానుగ.
7.గాంధీజీ కలల రాజ్యం-గ్రామ స్వరాజ్యం, దేశానికి గ్రామాలు పట్టుకొమ్మలు లాంటి నినాదాలు నిజం చేయడానికి కొంతైనా తోడ్పడేది ఎద్దుగానుగ.
8.పుట్టినూరు కన్నతల్లితో సమానం అని తెలిసినా బ్రతుకుదెరువు కోసం గుండె నిండా బాధతో వలస వెళ్లే వలస కార్మికులకు ఊరిలో నేనున్నాను మీకు ఉపాధికి అని చెప్పే పరిశ్రమ ఎద్దు గానుగ
9. విదేశాల నుండి నూనె దిగుమతి చేసుకోవడం తో నూనె గింజల సాగు తగ్గడం తో రైతులకు మీరు పండించండి మీకు నేనున్నాను అని భరోసా ఇచ్చేదే ఎద్దు గానుగ
శ్రీ ప్రకాశ
శ్రీ ప్రకాశ 1890 లో వారణాసి లో జన్మించాడు. తన తొలిరోజుల్లో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొని జైలుపాలయ్యాడు. భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం తరువాత, అతను నిర్వాహకుడు, క్యాబినెట్ మంత్రిగా పనిచేశాడు. శ్రీ ప్రకాశ 1971 లో తన 80 వ ఏట మరణించారు.
జీవితం తొలిదశ
శ్రీ ప్రకాశ 1890 ఆగష్టు 3న వారణాసిలో భగవాన్ దాస్ కు జన్మించాడు. అతను వారణాసిలో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తి చేశాడు, కేంబ్రిడ్జ్ నుండి పట్టభద్రుడయ్యాడు.
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమ సమయంలో ప్రకాశను అరెస్టు చేశారు, 1942 నుండి 1944 వరకు జైలులో ఉన్నాడు.
పాకిస్తాన్‌లో హై కమిషనర్
ఆగష్టు 1947 లో, శ్రీ ప్రకాశ పాకిస్తాన్‌లో భారతదేశ మొదటి హై కమిషనర్‌గా నియమితులయ్యాడు, 1949 వరకు ఆ పదవిలో పనిచేశాడు. ఈ సమయంలో పాకిస్తాన్ మత కలహాలతో చిక్కుకుంది, శ్రీ ప్రకాశ భారతదేశానికి శరణార్థుల ప్రవాహం, వలసదారులకు భారత పౌరసత్వం మంజూరుతో వ్యవహరించవలసి వచ్చింది. కాశ్మీర్ పై పాకిస్తాన్ దండయాత్ర సమయంలో శ్రీ ప్రకాశ కూడా భారతదేశ దౌత్య ప్రయోజనాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించాల్సి వచ్చింది.
మద్రాస్ గవర్నర్
శ్రీ ప్రకాశ 1952 లో అలహాబాద్ నుండి లోక్ సభ కు ఎన్నికయ్యాడు, కాని త్వరలోనే మద్రాస్ గవర్నర్ గా నియమితులయ్యాడు. 1952 నుండి 1956 వరకు మద్రాసు గవర్నరుగా పనిచేశాడు. గవర్నర్ గా ఉన్నప్పుడు, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ కు మెజారిటీ లేనప్పటికీ, రాజగోపాలాచారి ఎన్నికలలో పాల్గొననందున, అసెంబ్లీలో ఎన్నికైన సభ్యుడు కానప్పటికీ రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి రాజకీయ నాయకుడు సి. రాజగోపాలాచారిని ఆహ్వానించాలని అతను తీవ్రంగా విమర్శించబడిన నిర్ణయం తీసుకున్నారు. రాజగోపాలాచారి ప్రకాశను అసెంబ్లీకి నామినేట్ చేయమని అభ్యర్థించాడు, దీని ద్వారా అసెంబ్లీ సభ్యులు సాధారణ ఎన్నికల ప్రక్రియను ముందుంచారు. అయితే పార్టీ శ్రేణుల్లో తన నాయకత్వానికి తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉన్నందున రాజగోపాలాచారి రెండేళ్లలో రాజీనామా చేశాడు. తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర మాజీ గవర్నర్ పి.సి  అలెగ్జాండర్ 1952 లో గవర్నర్, మద్రాస్ ముఖ్యమంత్రి ప్రవర్తనను ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ అత్యంత తీవ్రమైన ఉల్లంఘనలలో ఒకటిగా భావించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1వ లోక్‌సభ సభ్యులు వర్గం:1890 జననాలు వర్గం:1971 మరణాలు వర్గం:తమిళనాడు గవర్నర్లు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:ఉత్తర ప్రదేశ్ వ్యక్తులు వర్గం:భారత తపాలా బిళ్ళపై ఉన్న ప్రముఖులు వర్గం:రాజకీయ నాయకులు వర్గం:హై కమీషనర్లు వర్గం:బ్రిటిషు భారతదేశ కేంద్ర శాసనసభ సభ్యులు వర్గం:అస్సాం గవర్నర్లు
పోలీస్ డైరీ
పోలీస్ డైరీ 1988 లో విడుదలైన తెలుగు అనువాద చిత్రం.
పాటలు
అన్ని తెలుగు పాటలను ఇందుకూరి రామకృష్ణంరాజు రాశారు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1988 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:కమల్ హాసన్ నటించిన చిత్రాలు
అమరావతి రాజధాని ఉద్యమం
2014–2018
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతం భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రాచీన మానవ ఆవాస స్థానాలలో ఒకటి. ఈ ప్రాంతానికి కనీసం రెండు సహస్రాబ్దాల నాటి చరిత్ర ఉంది. శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకుల వంటి చారిత్రికక రాజవంశాలు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించాయి. ధాన్యకటకం వంటి నగరాలతో ఈ ప్రాంతానికి సంబంధం ఉంది. 2014 లో ఎన్నికైన ప్రభుత్వం, ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రపంచ స్థాయి రాజధాని నగరంగా మార్చాలని తలపెట్టింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ కీర్తి, గొప్ప సంస్కృతి, చారిత్రక, మతపరమైన సంపదను ప్రోత్సహించాలని భావించింది. సింగపూర్ కంపెనీ రాజధానీ నగరాన్ని రూపొందించింది. నగరాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి రెండు ప్రభుత్వాల సహకారంతో సింగపూర్ ప్రభుత్వం నియమించిన ఇద్దరు కన్సల్టెంట్‌లు, ఇతర అంతర్జాతీయ కన్సల్టెంట్లు మాస్టర్‌ప్లాన్‌ను తయారు చేసారు.
అప్పటి భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు లు అమరావతి రాజధానీ నగరానికి శంకుస్థాపన చేశారు. భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి రంజన్ గొగోయ్ అమరావతిలో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టుకు శంకుస్థాపన చేశాడు. ఈ రాజధాని నగరాన్ని కృష్ణా నది ఒడ్డున బంగాళాఖాతం నుండి సుమారు 60 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న గొప్ప సారవంతమైన భూమిలో నిర్మించ తలపెట్టారు. నగరంలో 51% పచ్చని ప్రదేశాలు, 10% నీటి వనరులను కలిగి ఉండేలా రూపొందించారు. ఈ కొత్త నదీతీర రాజధాని కోసం రైతుల నుండి విశిష్టమైన సాగు భూమిని సమీకరించింది. భారతదేశంలోనే తొలిసారిగా గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల రైతులు అమరావతి కోసం భూ సమీకరణ పద్ధతిలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వానికి 33 వేల ఎకరాల భూమిని ఇచ్చారు. ఇది హౌసింగ్ అండ్ అర్బన్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్, ప్రపంచ బ్యాంక్, ఆంధ్రా బ్యాంక్, ఏషియన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ బ్యాంక్‌లతో దాదాపు రూ. 17,500 కోట్లకు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. వాటితో పాటు, ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యం, పెట్టుబడులు, బాండ్లు, లీజు అద్దె రాయితీల ద్వారా మిగిలిన మొత్తాన్ని సేకరించాలని ప్రణాళిక వేసింది. సరికొత్త రాజధానీ నగరానికి రూ.లక్ష కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి అవసరమైఉతుందని అంచనా వేసారు. భారత ప్రభుత్వం 2,500 కోట్లు మాత్రమే మంజూరు చేసింది. భవిష్యత్తులో మరిన్ని నిధులను మంజూరు చేస్తామని హామీ ఇచ్చింది. కానీ, గత ప్రభుత్వం అమరావతిలోని అనేక ఆస్తులపై సమాచార దుర్వినియోగానికి, ఇన్‌సైడర్ ట్రేడింగ్‌కు పాల్పడిందని పేర్కొంటూ ప్రస్తుత ప్రభుత్వం, APCRDA, ఆంధ్రప్రదేశ్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (ADCL) లు మద్దతు ఇచ్చిన భారీ ప్రాజెక్టులు, ఒప్పందాలను నిలిపివేసింది. వాటిని సమీక్షించేందుకు ప్రభుత్వం అనేక కమిటీలను నియమించింది. దాంతో అమరావతిలో ప్రైవేట్ సంస్థలు చేపట్టిన పనులు చాలా నెమ్మదిగా కొనసాగుతూండగా, ప్రభుత్వం చేపట్టిన అనేక నిర్మాణ పనులు, రహదారి పనులు పూర్తిగా ఆగిపోయాయి.
2019–ప్రస్తుతం
2019 జూలైలో, ప్రపంచ బ్యాంకు $300 మిలియన్ల అమరావతి రాజధాని ప్రాజెక్టుకు కేటాయించిన నిధుల సహాయాన్ని రద్దు చేసింది. "అమరావతి ప్రాజెక్టుకు ఆర్థిక సహాయం కోసం చేసిన అభ్యర్థనను భారతదేశం ఉపసంహరించుకుంది" అని ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. ప్రపంచ బ్యాంకు తర్వాత, బీజింగ్‌కు చెందిన ఏషియన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ బ్యాంక్ కూడా అమరావతి రాజధాని నగర ప్రాజెక్టుకు $200 మిలియన్ల నిధులను ఉపసంహరించుకుంది. దాంతో అమరావతి నిర్మాణం విషయంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక సంక్షోభంలో పడింది.
2019 నవంబరులో, అసెండాస్-సింగ్‌బ్రిడ్జ్, సెంబ్‌కార్ప్‌లతో కూడిన సింగపూర్ కన్సార్టియం రాజధాని నగరం స్టార్టప్ ఏరియా ప్రాజెక్టు నుండి వైదొలిగింది. ఇతర ప్రాధాన్యతల కారణంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం, ఈ ప్రాజెక్టును కొనసాగించకూడదని నిర్ణయించుకోవడంతో వాళ్ళు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారు. అమరావతిలో రాజధానిని నిర్మించడంపై పట్టణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రి బొత్స సత్యనారాయణ, “మన ప్రాధాన్యత లండన్‌నో, ప్యారిస్‌నో నిర్మించడం కాదు. ఇది మా ప్రాధాన్యతా కాదు, మాకంత సామర్థ్యమూ లేదు. మాకు దాన్ని నిర్మించడం సాధ్యం కాదు” అన్నాడు. గ్రీన్‌ఫీల్డ్ రాజధాని నగరాన్ని నిర్మించడానికి అమరావతి ప్రాంతం అనుకూలంగా లేదనీ, అది వరదలకు గురయ్యే అవకాశం ఉందనీ అతను చెప్పాడు. "ఆర్థిక మందగమనం కారణంగాను, గత ప్రభుత్వపు దుష్పరిపాలన వల్లనూ" దిగజారిన ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆర్థిక పరిస్థితిని ఉటంకిస్తూ ఆర్థిక మంత్రి బుగ్గన రాజేంద్రనాథ్, గత ప్రభుత్వం రూపొందించిన అమరావతి లోని అనేక భారీ ప్రాజెక్టుల పనిని కొనసాగించలేకపోయాడు.
2019 డిసెంబరులో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రానికి మూడు రాజధానులను ప్రతిపాదించింది. కోస్తా ఆంధ్రలో అమరావతి, రాష్ట్ర శాసనసభతో శాసన రాజధాని గాను, ఉత్తరాంధ్రలోని విశాఖపట్నం రాష్ట్ర సచివాలయంతో పరిపాలనా రాజధాని గాను, రాయలసీమలోని కర్నూలు హైకోర్టుతో న్యాయ రాజధాని గానూ మూడు రాజధానులు ఉంటాయని,ముఖ్యమంత్రి జగన్మోహన రెడ్డి ప్రకటించాడు. ఈ ప్రకటన, అమరావతిని త్వరితగతిన అభివృద్ధి చేసేందుకు కృషిచేస్తున్న విదేశీ పెట్టుబడిదారులతో సహా ప్రతి ఒక్కరినీ గందరగోళానికి గురిచేసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతం లోని రైతులు, స్థానికులు ఈ వ్యాఖ్యలను ఖండిస్తూ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలకు దిగారు.
నిరసనలు, ప్రదర్శనలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం రాజధాని వికేంద్రీకరణ ప్రకటనతో అమరావతి రైతులు రోడ్డెక్కారు. గుంటూరు, కృష్ణా జిల్లాల్లో ప్రతిధ్వని నిరసనలు జరిగాయి. పురుగుమందుల డబ్బాలతో రోడ్డుపై బైఠాయించిన వారు ఇప్పటికే అమరావతి నుంచి సచివాలయాన్ని, హైకోర్టును తరలించడాన్ని తప్పుబట్టారు. ప్రభుత్వ పాలన మొత్తం ఎక్కడికక్కడే ఉండాలని రైతులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
గౌహర్ ఖాన్
గౌహర్ ఖాన్ (జననం 23 ఆగస్ట్ 1983) భారతదేశానికి చెందిన మోడల్, సినిమా నటి. ఆమె మోడల్‌గా కెరీర్ ప్రారంభించి 2002లో ఫెమినా మిస్ ఇండియా పోటీలో పాల్గొంది.
మహానటి (1982 సినిమా)
ఇది 1982లో కన్నడ భాషనుండి డబ్ చేసిన సినిమా.
మహానటి 1982 అక్టోబర్ 2వ తేదీన విడుదలైన డబ్బింగ్ సినిమా. దీనికి మూలం అంతకు ముందు సంవత్సరం విడుదలైన రంగనాయకి అనే కన్నడ సినిమా. ఈ సినిమాను అశ్వత్థ రచించిన రంగనాయకి అనే కన్నడ నవల ఆధారంగా తీశారు.
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు వర్గం:నవల ఆధారంగా తీసిన సినిమాలు
చోగవాన్
చోగవాన్ (Chogawan) అన్నది అమృత్‌సర్ జిల్లాకు చెందిన అమృత్‌సర్ ఒకటో తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 448 ఇళ్లతో మొత్తం 2342 జనాభాతో 333 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన అమృత్‌సర్ అన్నది 22 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1216, ఆడవారి సంఖ్య 1126గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 840 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37508.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 2 ప్రభుత్వ బాలబడులు, 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉన్నాయి. సమీపంలోని సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే మిరాన్ చక్ లో ఉంది.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం ఉంది. గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఆసుపత్రి ఉంది.
ప్రైవేటు వైద్య సౌకర్యాలు
గ్రామంలో డిగ్రీలు లేని వైద్యులు ఇద్దరు ఉన్నారు.
తాగు నీరు
శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరు గ్రామంలో సరఫరా అవుతోంది. చేతిపంపులు, గొట్టపు బావులు, నది వంటి ఆకరాల నుంచి తాగునీరు లభిస్తోంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు, ప్రైవేటు బస్సు సర్వీసు, ఆటో సౌకర్యం గ్రామంలో ఉంది. సమీప రైల్వేస్టేషన్ 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపు ఉంది. గ్రామం ప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపు ఏటీఎం, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ మార్కెట్ సొసైటీ వంటివి ఉన్నాయి. వ్యవసాయ ఋణ సంఘం, స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల శాఖ గ్రామంలో ఉన్నాయి. వారపు సంత గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం వారి పోషకాహార కేంద్రాలు గ్రామంలో ఉన్నాయి. ఆశా కార్యకర్త గ్రామంలో ఉన్నారు, ఆటల మైదానం, జనన-మరణ నమోదు కేంద్రం వంటివి గ్రామంలో ఉన్నాయి. సమీప సినిమా హాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
చోగవాన్ (Chogawan) భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
గ్రామంలోని వ్యవసాయ భూములకు ప్రధానంగా నీరు కాలువలు, గొట్టపు బావులు, బావుల నుంచి వస్తోంది. గ్రామంలోని 22.3 హెక్టార్ల వ్యవసాయ భూమి కాలువల నుంచి, 274.7 హెక్టార్ల భూమి బావులు, గొట్టపు బావుల నుంచి సాగునీరు అందుతోంది.
ఉత్పత్తి
గోధుమలు గ్రామంలో ప్రధాన పంట కాగా, ట్రాక్టర్ ట్రాలీలు ప్రధానంగా తయారు చేస్తున్నారు. ఆపైన పశువుల దాణా కూడా ఉత్పత్తి అవుతుంది.
మూలాలు
వర్గం:అమృత్ సర్ జిల్లా గ్రామాలు
మ్యాన్ ఆఫ్ ది హోల్
మ్యాన్ ఆఫ్ ది హోల్ (ఆంగ్లం: Man of the Hole) అని పిలువబడే వ్యక్తి బ్రెజిల్ లోని టనారు ఆదివాసీ తెగలోని చివరి వాడు. 2022 ఆగస్టు చివరలో ఇతని మరణంతో ఇక ఆదివాసీ తెగ పూర్తిగా అంతరించిపోయిందని బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రకటించింది.
చరిత్ర
70వ దశకంలో రోండోనియా రాష్ట్రంలోని టనారు ఆదివాసీ ప్రాంతంలోని అటవీభూముల్లో భూస్వాములు తమ పొలాలను విస్తరించుకునేందుకు అరుదైన తెగకు చెందిన వారిని మట్టుపెట్టారు. ఆ తర్వాత కూడా 1995లో అక్రమ గనుల తవ్వకందారులు ఈ తెగకు చెందిన మరికొందరిని అంతమొందించారు. ఈ క్రమంలో ఆ తెగలో ఒకే ఒక్క వ్యక్తి మిగిలాడు. అతడి పేరేమిటో ఎవరికీ తెలియదు. కానీ అతడు ఉండే ప్రాంతాన్ని బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం ఇతరులకు నిషిద్ధ ప్రాంతంగా ప్రకటించింది. అంతేకాకుండా అతను సంచరించే ప్రాంతాలను బ్రెజిల్ అధికారులు నిత్యం పర్యవేక్షిస్తుండేవారు. అతను ఆహారవేటలో భాగంగా గోతులు తవ్వి వాటిలో పడే జంతువులను భక్షిస్తుండేవాడు. అందుకని అతడికి 'మ్యాన్ ఆఫ్ ది హోల్' అని పేరు వచ్చింది.
సుమారు 60 ఏళ్ల వయసున్న మ్యాన్ ఆఫ్ ది హోల్ గత 26 ఏళ్లుగా ఒంటరిగానే జీవిస్తున్నాడు. కాగా 2022 ఆగస్టు 24న రోజువారీ పరిశీలన చేపట్టిన ఉద్యోగికి ఆ వ్యక్తి విగతజీవుడిలా దర్శనమిచ్చాడు. తనకు మరణం ఆసన్నమైందని తెలుసుకున్న ఆ వ్యక్తి శరీరంపై ఈకలు కప్పుకుని ఉండడం గమనార్హం.
మూలాలు
వర్గం:2022 మరణాలు వర్గం:బ్రెజిల్‌లోని స్థానిక ప్రజలు వర్గం:చివరగా జీవించి ఉన్నవారు వర్గం:రొండోనియా ప్రజలు
పెద్దమనిషి
పెద్దమనిషి పి.మాధవన్ దర్శకత్వంలో ఎం.ఎ.రెడ్డి నిర్మించిన తెలుగు డబ్బింగ్ సినిమా. ఇది 1975, డిసెంబర్ 25న విడుదలయ్యింది. 1972లో విడుదలైన జ్ఞాన ఓలి అనే తమిళ సినిమా దీనికి మాతృక.
మూలాలు
వర్గం:డబ్బింగ్ సినిమాలు
బాల (అయోమయ నివృత్తి)
బాల [ bāla ] bāla. సంస్కృతం విశేషణముగా. Young, tender, fresh అని అర్ధం.
తూర్పు తీర రైల్వే
ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే (ECoR) భారతీయ రైల్వే లోని పదహారు రైల్వే మండలాలలో ఒకటి. ఈ జోన్ 2003-వ సంవత్సరము ఏప్రిల్ 1-వ తేదీన ఆగ్నేయ రైల్వే నుండి విడివడి ఉనికిలోకి వచ్చింది. దీని పేరు సూచించినట్లుగా, జోన్ రైలుమార్గాలు ఎక్కువగా భారతదేశం యొక్క తూర్పు తీర సమీపంలో ఉన్నాయి.
చరిత్ర
పార్లమెంట్ ఆమోదంపై ఉత్పన్నమయిన, ఏడు కొత్త మండలాలలో మొదటిది అయిన తూర్పు తీర రైల్వే 08.08.1996-వ తేదీన భారతదేశపు అప్పటి గౌరవనీయ ప్రధాన మంత్రి శ్రీ హెచ్.డి. దేవెగౌడ ప్రారంభించారు. ఆఫీసర్-ఆన్ స్పెషల్ డ్యూటీ 1996 సెప్టెంబరు 16 న కొత్తగా ప్రారంభం చేసిన జోన్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. మొదట్లో, కేవలం ఒక డివిజన్ ఖుర్దా రోడ్ మాత్రమే ఈ రైల్వేకు కలుపబడింది. తదనంతరం జోన్ 01.04.2003 నుంచి అమల్లోకి పూర్తిగా పనిచేస్తోంది.
వాల్తేరు డివిజన్ అనుసంధాన తొలగింపు
విశఖపట్టణము కేంద్రముగా క్రొత్త రైల్వే జోను ఏర్పరచవలెనని ప్రజలు కోరుచున్నారు. ప్రజల ఈ చిరకాల కోరికను గూర్చి తాము ఆలోచిస్తున్నట్లు రైల్వే శాఖ తెలిపెను. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర పునర్విభజన చట్ట ప్రకారము ఆ రాష్ట్రమునకు ప్రత్యేక రైల్వే జోను ఏర్పరచుటకు సాధ్యాసాధ్యములను పారిశీలీంచుటకు ఒక బృందము నియమింపబడెను. ఆ బృందము సమర్పించిన నివేదిక పై చర్యలు చేపట్టవలసి ఉంది.
విభాగాలు
తూర్పుతీర రైల్వే జోన్ యొక్క భౌగోళిక అధికార పరిధి మూడు రాష్ట్రాలు విస్తరించి ఉంది. అవి ఒడిశా అంతటా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని శ్రీకాకుళం, విజయనగరం, విశాఖపట్నం జిల్లాలతో పాటు, చత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రములో బస్తర్, దంతేవాడ జిల్లాలు
ఒడిశా రాష్ట్రములోని భువనేశ్వర్ లో జోనల్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది. ఈ జోన్ లో మూడు డివిజన్లు (విభాగాలు) సంబల్పూర్, ఖుర్దా రోడ్, విశాఖపట్నం ఉన్నాయి.
విద్యుద్దీకరణ
హౌరా-చెన్నై విద్యుద్దీకరణ ట్రంక్ మార్గం సంఘటిత ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే లైన్ 2005 నవంబరు 29 న నియోగించింది. ఖరగ్పూర్, విశాఖపట్నం స్టేషన్లు, మధ్య మిస్సింగ్ లింక్ ఉంది. హౌరా నుంచి చెన్నై వైపు ఖరగ్పూర్ వద్ద, చెన్నై నుంచి హౌరా వైపు విశాఖపట్నం స్టేషన్లు వద్ద అన్ని రైళ్లు ఎలక్ట్రిక్ నుండి డీజిల్, డీజిల్ నుండి ఎలక్ట్రిక్ కొరకు ఒక లోకోమోటివ్ ఒడిషా గుండా వెళ్ళేందుకు మార్పు చేయించుకోవలసి వచ్చింది. ఇటువంటి లోకోమోటివ్ మార్పు న్యూ ఢిల్లీ నుండి బయలుదేరే భువనేశ్వర్ రాజధాని రైలు కూడా ఖరగ్పూర్‌లో మార్పు చేయించుకోవలసి వచ్చింది. ఒక ట్రంక్ దారిలో ఈ తరచుగా లోకో మార్పులు అసౌకర్యంగా, సమయం ఎక్కువ తీసుకునే ప్రక్రియగా మారింది.
ఖరగ్పూర్-విశాఖపట్నం మధ్యన 765 కి.మీ. విద్యుదీకరణతో పాటు సాగిన రైలు మార్గము, రైళ్లు వేగాన్ని అందుకున్నాయి, అధిక వేగం ఎక్స్‌ప్రెస్ రైళ్లు ముందుభాగములో ఏర్పాటు చేసే రెండు డీజిల్ అవసరం నిష్క్రమించింది. అందువలన డీజిల్ వినియోగం ఆదాఅయ్యింది, ఒక సుఖవంత మయిన ప్రయాణంగా మారింది. అదనంగా పూరీ వైపు ఖుర్దా రోడ్ నుండి రైలుమార్గము శాఖలు కూడా విద్యుద్దీకరణ జరిగింది. ఇప్పుడు నాటికి, కటక్-పరదీప్, జఖాపురా నుండి బార్బిల్ వైపు రైలుమార్గములు విద్యుద్దీకరణ జరిగింది.
ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లు
ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్లు మొత్తం ఈజోన్‌లో విశాఖపట్నం, విజయనగరం, సంబల్పూర్, ఖుర్దా రోడ్, పూరీ, భువనేశ్వర్, బాలాసోర్, భద్రక్, బరంపురం, కటక్, రాయగడ, కోరాపుట్, టిట్లఘర్ వంటివి ఉన్నాయి. ప్రధాన స్టేషన్లలో ఎక్కువగా ఒడిషా రాష్ట్రం పరిధిలోకి వస్తాయి.
రైలు మార్గములు
ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వే జోన్ లో 273 రైల్వే స్టేషన్లు ఉన్నాయి.
మూసలు, వర్గాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రైలు రవాణా తూర్పు తీర రైల్వే జోన్ వర్గం:భారతీయ రైల్వే మండలాలు వర్గం:ఒడిశా రైలు రవాణా వర్గం:2003 స్థాపితాలు
గంగూరు
గంగూరు, కృష్ణా జిల్లా, పెనమలూరు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.ఇది సముద్రమట్టంనుండి 19 మీ.ఎత్తులో ఉంది. ఇది బందరు రోడ్డుకి ఆనుకొని ఉంది.
మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం
2017 మార్చి 23 న మున్సిపల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ అండ్ అర్బన్ డెవెలప్మెంట్ డిపార్ట్మెంట్ జి.ఓ. 104 ప్రకారం, ఇది విజయవాడ మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతంలో భాగంగా మారింది.
సమీప గ్రామాలు
ఈ గ్రామానికి సమీపంలో ఈడుపుగల్లు, పెనమలూరు, వేల్పూరు, ఉప్పలూరు, నిడమానూరు గ్రామాలు ఉన్నాయి.
సమీప మండలాలు
కంకిపాడు. గన్నవరం, విజయవాడ, విజయవాడ గ్రామీణ
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
ప్రాథమిక, ఉన్నత పాఠశాల విద్యను ప్రభుత్వం అందించుతుంది, అలాగే ఎయిడెడ్, ప్రైవేట్ పాఠశాలలు, రాష్ట్ర విద్యా శాఖ కింద పనిచేస్తాయి. వివిధ పాఠశాలలు తెలుగు, ఆంగ్లం మాధ్యమంలో అనుసరిస్తూ బోధన జరుగుతుంది. ఇటీవల అనేక ప్రైవేటు విద్యాసంస్థలు నెలకొల్పారు.నలంద జూనియర్ కాలేజి, నోబుల్ ఇంగ్లీషు మీడియ్ం స్కూల్, ప్రగతినికేతన్ హైస్కూల్, గంగూరు
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశాలు/దేవాలయాలు
పురాతన దేవాలయాలు పోరంకి, చోడవరం, యనమలకుదురు, గోసాల, కానూరు, తాడిగడప, వణుకూరు గ్రామాల్లో ఉన్నాయి. షిర్డీసాయి మందిరాలు ఈ పెనమలూరు నియోజకవర్గలో ఎక్కువగా నిర్మితమవుతున్నాయి. యనమలకుదురు ఉత్సవాలు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కీర్తి పొందాయి. కానూరులో తిరుపతమ్మ తిరునాళ్లు నిర్వహస్తున్నారు. కానూరు, గంగూరులలో పురాతన మసీదులున్నాయి. కానూరు, పోరంకి, పెనమలూరు, వణుకూరు గ్రామాల్లో పురాతనమైన చర్చీలు ఉన్నాయి.
గణాంకాలు
2011 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 9,757. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,529, స్త్రీల సంఖ్య 6,228, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 1839 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 532 హెక్టారులు.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6643. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3692, స్త్రీల సంఖ్య 2951, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 1463 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 532 హెక్టారులు.
వెలుపలి లంకెలు
[2] ఈనాడు విజయవాడ/పెనమలూరు; 2013, ఆగస్టు-5; 1వపేజీ.
వర్గం:విజయవాడ పరిసరాలు వర్గం:విజయవాడ
ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ (నాటకం)
ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ రెంటాల గోపాలకృష్ణ తెలుగులోకి అనువదించిన సాంఘీక నాటకం. రష్యన్ నాటక రచయిత నికోలాయ్ గోగోల్ రాసిన ఇన్‌స్పెక్టర్ జనరల్ నాటకం ఈ రచనకు మాలం.
కథానేపథ్యం
ప్రజాస్వామ్యంలో పాలకుల అవినీతి, అలసత్వం, లంచాలు వంటి అంశాలు ప్రతిబింబించేలా ఈ నాటకం రాయబడింది.
సిబిఎమ్ కాంపౌండ్
సిబిఎమ్ కాంపౌండ్ (కెనడియన్ బాప్టిస్ట్ మిషన్ కాంపౌండ్), ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం విశాఖపట్నం నగరం మధ్య భాగంలో ఉన్న ఒక శివారు ప్రాంతం. మహా విశాఖ నగరపాలక సంస్థ స్థానిక పరిపాలనా పరిధిలోని ఈ ప్రాంతం, నగరంలోని ముఖ్య వాణిజ్య కేంద్రాలలో ఒకటిగా నిలుస్తోంది.
భౌగోళికం
ఇది 17.72665°N, 83.31295°W ఆక్షాంశరేఖాంశాల మధ్య ఉంది. సముద్ర మట్టానికి 17 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది.
రవాణా
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో సిబిఎమ్ కాంపౌండ్ మీదుగా విశాఖపట్నం విమానాశ్రయం, రామకృష్ణ బీచ్, ఆర్టీసీ కాంప్లెక్స్, కైలాసగిరి, కుర్మనపాలెం, తగరపువలస, దేవరపల్లె, హెచ్‌బి కాలనీ, ఓహ్పో, టౌన్ కొత్తరోడ్, కొత్తవలస, రైల్వే స్టేషన్, సేవానగర్, గురజాడనగర్, దెందేరు మొదలైన ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఇక్కడికి సమీపంలో విశాఖపట్నం రైల్వే స్టేషను, మర్రిపాలెం రైల్వే స్టేషను ఉన్నాయి.
ఇతర వివరాలు
ఇది అసిల్‌మెట్ట, ద్వారకా నగర్ మధ్యన ఉంది. ఈ ప్రాంతానికి విశాఖపట్నం బస్ రాపిడ్ ట్రాన్సిట్ సిస్టమ్ సేవలు అందిస్తోంది. ఇక్కడ అనేక షాపింగ్ మాల్స్, రెస్టారెంట్లు, 1931లో స్థాపించబడిన టింపానీ స్కూల్ వంటి పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఇది ఖరీదైన ప్రాంతం.
మూలాలు
వర్గం:విశాఖపట్నం పరిసర ప్రాంతాలు వర్గం:విశాఖపట్నంలోని ప్రాంతాలు
మామైదేవ్ (పాకిస్తాన్)
మామైదేవ్ 12వ శతాబ్దంలో భారతదేశంలో జన్మించిన తత్వవేత్త. అతను మాతైదేవ్ కుమారుడు, అతను ధని మాతంగ్ దేవ్ కుమారుడు లురంగ్‌దేవ్ కుమారుడు. అతను ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లోని సౌరాష్ట్ర, గుజరాత్‌లోని కచ్, సింధ్‌లోని మేఘవార్ సమాజానికి మతాన్ని బోధించాడు. పేద సింభరియ మేఘవార్‌కు కూడా ధర్మం ఉపదేశించాడు. అతను పురాతన బర్మతి పంత్ గురించి వివరించాడు. అతని సమాధి పాకిస్థాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్స్‌లోని థాట్టా జిల్లాలో ఉంది.
అతను కచ్ జడేజా సమ్మ పాలకులు, తట్టా సమ్మ పాలకుల కాలంలో జీవించాడు. అతను సింధీ, కుచ్చి, హలారి భాషలలో వందలాది బార్మతి గినాన్‌లను స్వరపరిచాడు. ఈ పవిత్ర శ్లోకాలను మామై దేవ్ జో గినాన్ అని పిలుస్తారు. అతను తట్టాలో మరణించాడు. అదే స్థలంలో మామై దేవ్ అస్తాన్ అనే మందిరం నిర్మించబడింది. ప్రతి సంవత్సరం, అతని మరణాన్ని స్మరించుకోవడానికి భక్తులు ఈ క్షేత్రానికి తీర్థయాత్రలు చేస్తారు.
వనపట్ల సుబ్బయ్య
వనపట్ల సుబ్బయ్య ఉద్యమ కవి, రచయిత, విశ్లేషకులు, సాహితీకారుడు. ఆయన సృజనాత్మజ సాహిత్యం విభాగంలో తెలుగు విశ్వవిదయలయం 2014 కీర్తిపురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.
జీవిత విశేషాలు
ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన నాగర్ కర్నూలు మండలం లోని వనపట్ల గ్రామానికి చెందినవారు. అందువల్ల తన ఇంటిపేరు ఊరిపేరు అయింది. ఆయనది పేద కుటుబం. ఆయన ఎం.ఎ. చదివారు. ఆయన ఎల్లప్పుడు ఏదో ఒక విషయం పట్ల చర్చిస్తుంటాడు. గత కాలం సమీక్ష చేసుకుంటూ భవిష్యత్తులో ఏలాంటి ఉద్యమాలు చేయాలనే తపన ఆయనలో ఉంటుంది. ఎవరితోనైనా సమకాలీన సమాలోచనలు చేయడంలో ఆయన దిట్ట. ముఖ్యంగా దళిత, బహుజన, ఎస్సీ, ఎస్టీలే గాకుండా వెనకబడిన ప్రాంతాల పట్ల కూడా ఆయన తన రచనలో అభిప్రాయం వ్యక్తం చేస్తాడు. నాగర్‌కర్నూలు‌లో ఒక వేదిక ఏర్పాటు కావాలన్నా, సంఘం రూపుదిద్దుకోవాలన్నా, ఉద్యమం ఉధృతం కావాలన్నా సుబ్బయ్య సలహాలు సూచనలు తీసుకుంటారు.
ముందు సిపిఎం అనుబంధ సంఘంలో కొంతకాలం పనిచేసిన సుబ్యయ్య తర్వాతి కాలంలో వీరన్న పార్టీవైపు కొంత మొగ్గుచూపారు. కులవర్గ పోరాటాలు జమిలిగా నడపాలని ఆయన కాంక్షించారు. కాని అనతికాలంలోనే బడుగు బలహీన వర్గాల కోసం తన వంతు రచన కొనసాగించాలని సాహిత్యవైపు మళ్లారు. ఎంఏ వరకు చదివిన సుబ్బయ గ్రామ స్థాయి రాజకీయాల నుండి దేశ, విదేశీ విధానాల గురించి కూడా తన రచనలో చెబుతాడు. సరళీకరణ ఆర్థిక విధానాల వల్ల నేడు వామపక్షాలు కొంతవరకు నష్టపోయినా మునుముందు వారికే ప్రజల సహాయ సహకారాలు ఉంటాయని గుర్తు చేస్తున్నారు.
రచనలు
ఆయన వ్రాసిన "వొల్లెడ" సినారె పురస్కారాన్ని అందుకోగా, మశాల్‌ పై యూనివర్సిటీలలో పత్ర సమర్పణలు జరిగాయి. వనపట్ల సుబ్బయ్య కలం నుంచి జాలువారిన మరో దీర్ఘకవిత ఊర చెరువు ఈ దీర్ఘకవితలో రెండు భాగాలున్నాయి. మొదటిది చెరువు వలపోత కాగా రెండోది కవి తలపోత. వలపోతలో చెరువు తనకు పట్టిన దుస్థితిపై కుమిలిపోతూ తన వ్యథను మనకు చెప్పుకోగా, తలపోతలో కవి చెరువు ఏ విధంగా ఉంటే బాగుంటుందో తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్త పరిచాడు.
గౌరెల్లా పెండ్రా మార్వాహీ జిల్లా
గౌరెల్లా-పెంద్రా-మార్వాహి జిల్లా ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో 2020 లో కొత్తగా ఏర్పాటు చేసిన జిల్లా. గౌరెల్లా, ఈ జిల్లా ముఖ్య పట్టణం. 2020 ఫిబ్రవరిలో బిలాస్‌పూర్ జిల్లా ను విభజించి, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో 28 వ జిల్లాగా ఈ జిల్లాను ఏర్పరచారు. జిల్లాలో షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 6.18% కాగా, షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 57.09%.
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జిల్లాలో 74.59% మంది ఛత్తీస్‌గఢీ, 23.48% మంది హిందీ తమ మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు.
మూలాలు
వర్గం:ఛత్తీస్‌గఢ్ జిల్లాలు
కేతీశ్వరం దేవాలయం
తిరుక్కేడిచారం లేదా తిరుకేతీశ్వరం శ్రీలంక పశ్చిమ తీరంలో ఉన్న ఒక శివాలయం. ఇది మన్నార్ జిల్లాలోని చారిత్రాత్మకమైన ఓడరేవు నగరమైన తొట్టంలో ఉంది. పురాతన తమిళ ఓడరేవు పట్టణాలైన మంథాయ్ కుదిరమలైకి ఎదురుగా, ఈ ఆలయం శిథిలావస్థలో పడి ఉంది. దాని చరిత్ర అంతటా వివిధ రాజ కుటుంబీకులు, భక్తులచే పునరుద్ధరించబడింది. తిరుక్కీతీశ్వరం హిందూ దేవత శివునికి అంకితం చేయబడిన పంచ ఈశ్వరములలో ఒకటి. ఖండం అంతటా శైవులచే పూజింపబడుతుంది. దాని చరిత్ర అంతటా, ఈ ఆలయం శ్రీలంక హిందూ తమిళులచే నిర్వహించబడుతుంది. దాని ప్రసిద్ధ ట్యాంక్, పలావి ట్యాంక్, పురాతన పురాతనమైనది, శిథిలాల నుండి పునరుద్ధరించబడింది. తేవారం పద్యాలలో కీర్తింపబడిన శివుని 275 పాదాల పెత్ర స్థలాలలో తిరుక్కీతీశ్వరం ఒకటి. 16వ శతాబ్దపు చివరి వరకు దాని అభివృద్ధికి దోహదపడిన పల్లవ, పాండ్యన్ రాజవంశం, చోళ రాజవంశాల రాజులు పురాతన కాలంలో ఆలయ సంరక్షణకు నాటి శాస్త్రీయ కాలం (300BC-1500AD) సాహిత్య, శాసనాల ఆధారాలు ధృవీకరిస్తాయి. 1575లో, తిరుక్కెతీశ్వరాన్ని పోర్చుగీస్ వలసవాదులు ధ్వంసం చేశారు. 1589లో మందిరంలో పూజలు ముగిశాయి. 1872లో అరుముక నవలార్ విజ్ఞప్తి మేరకు, 1903లో ఆలయాన్ని దాని అసలు స్థలంలో పునర్నిర్మించారు.
చరిత్ర
కేతీశ్వరం దేవాలయం ఖచ్చితమైన పుట్టిన తేదీని విశ్వవ్యాప్తంగా అంగీకరించలేదు. చరిత్రకారుడు పాల్ పీరిస్ ప్రకారం, 600 B.C లో విజయ రాకకు చాలా కాలం ముందు లంకలోని శివుని ఐదు గుర్తించబడిన ఈశ్వరములలో తిరుక్కేటీశ్వరం ఒకటి. ఈ మందిరం కనీసం 2400 సంవత్సరాలు ఉనికిలో ఉన్నట్లు తెలిసింది. పోస్ట్‌క్లాసికల్ యుగం (600BC – 1500AD) స్ఫూర్తిదాయకమైన, సాహిత్యపరమైన సాక్ష్యాలతో మందిరం సాంప్రదాయ ప్రాచీనతను ధృవీకరిస్తుంది. మన్నార్ జిల్లాలో ఖననం చేయబడిన పురాతన తమిళ వర్తక నౌకాశ్రయం మంథోట్టం (మంటోటై/మంథై). ఇక్కడ కేతీశ్వరం ఉంది. పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతం సంస్కృతి అవశేషాలను చరిత్రకారులకు అందించింది. ఇందులో దాని పురాతన ఆలయ ట్యాంక్ (పలావి ట్యాంక్) అవశేషాలు, ఇటుకలతో నిర్మించిన పూర్వ హిందూ నగరం శిధిలాలు ఉన్నాయి.
కరైయర్ నిర్మించారు
తిరుకేతీశ్వరమ్ ప్రారంభ విడత మంథాయ్ ఓడరేవులోని స్థానిక ప్రజలు, కరైయర్ నాగ తెగకు చెందినది. కరైయర్ అంతర్జాతీయ ఓడరేవు పట్టణానికి చెందిన అనేక శాస్త్రీయ కాలపు ప్రజాప్రతినిధులతో సంబంధం కలిగి ఉన్నారని పేర్కొన్నారు. ఇందులో ఈలం తమిళుడు, సంగం కవి ఈలట్టు పూతంతేవనార్ రచించిన పురాతన తమిళ సాహిత్యాన్ని సృష్టించారు.
6వ-7వ శతాబ్దపు శ్లోకం
కేతీశ్వరం దేవాలయం, దాని ప్రక్కన ఉన్న పలావి ట్యాంక్ నీరు 6వ శతాబ్దం CEలో సంబందర్‌చే శైవ కృతి తేవారంలో పేర్కొనబడ్డాయి. స్వామి రాక్‌లోని కోనేశ్వరం ఆలయంతో పాటు, ట్రింకోమలీ, కేతీశ్వరం ఆలయం, దాని దేవత సంగం కాలంలో 8వ శతాబ్దపు CE నాయన్మార్, సుందరార్ చేత అదే సాహిత్య నియమావళిలో ప్రశంసించబడింది.
10వ శతాబ్దం
అనేక చోళ శాసనాలు దాని మధ్యయుగ పుష్పాల నుండి కేతీశ్వరాన్ని సూచిస్తాయి. 10వ శతాబ్దానికి చెందిన రెండు సింహళ శాసనాలు పట్టణంలో ఆవులను వధించడాన్ని నిషేధించడాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
12వ శతాబ్దం
దాతవంశం, (12వ శతాబ్దం) రాజు మేఘవన్నన్ (301–328) పాలనలో మంటోటై వద్ద హిందూ దేవాలయం గురించి మాట్లాడుతుంది.
16వ శతాబ్దంలో పోర్చుగీసు వారి విధ్వంసం
1505 A.CE తర్వాత ద్వీపం చుట్టూ ఉన్న లెక్కలేనన్ని బౌద్ధ, హిందూ దేవాలయాలతో పాటు, పోర్చుగీస్ కాథలిక్ వలసవాదులచే ధ్వంసం చేయబడింది.
19వ/20వ శతాబ్దపు పునర్నిర్మాణం
ఆలయం అసలు ప్రదేశం 1894లో కనుగొనబడింది. పాత మందిరంలోని శివలింగం, అనేక ఇతర ఆవిష్కరణలు కూడా 1894లో వెలికి తీయబడ్డాయి.
ఇతిహాసాలు
భారతీయ ఇతిహాసమైన రామాయణా నికి సంబంధించిన పురాణ కథలు. రావణ రాజు భార్య మండోతరి మంథైకి చెందినవని మండోతరి తండ్రి, మంథై రాజు శివుడిని ఆరాధించడానికి మాయన్ పురాతన ఆలయమైన తిరుకేతీశ్వరాన్ని నిర్మించారని వివరిస్తుంది. ఒక హిందూ పురాణం ప్రకారం, మహర్షి భృగు ఈ మందిరంలో శివుడిని పూజించారు.
మూలాలు
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:హిందూ దేవాలయాలు, శ్రీ లంక