cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అంత్రాసైట్
చరిత్ర-వాడుక
అంత్రాసైట్ బొగ్గు వినియోగంలోవున్నప్రధాన ఇబ్బంది– ఇది నెమ్మదిగా అంటుకుంటుంది. మొదట్లో ముఖ్యంగా ఇది లోహ తయారి కొలిమి/ఫర్నేసులో వాడుటకు ఇబ్బందిగా వుండేది.1828లో బ్లాస్ట్ ఫర్నేస్ను కనుగొన్న తరువాత అంత్రాసైట్ వినియోగం పెరిగింది.ఫర్నేసులో ఏర్పడిన వ్యర్ధ వేడివాయువులతోఫర్నేసు/కొలిమిలోకి పంపు గాలిని వేడి చేసి బొగ్గులోకి పంపడం వలన బొగ్గు త్వరగా మండటం వలన అంత్రాసైట్ బొగ్గును వాడటంలో వున్న ఇబ్బంది తొలగి పోవడం వలన బొగ్గు వాడకం పెరిగింది.అమెరికా లో15 సంవత్సరాలలో తయారైన అయిన పిగ్ ఐరన్ లో 45% అంత్రాసైట్ బొగ్గు ఉపయోగించినదే.
లభ్యమగు ప్రాంతాలు
అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రాలలోని తూర్పు ప్రాంతాలలో అంత్రాసైట్ బొగ్గు నిల్వలు ఉన్నాయి.అమెరికాలో లభించు బొగ్గులో రెండూ శాతం వరకు అంత్రాసైట్ బొగ్గునిల్వలు ఉన్నాయి.అలాగే దక్షిణ ఆఫ్రికా,ఆస్ట్రేలియా,పశ్చిమకెనడా,చైనా,, కొన్ని ఇతర దేశాల్లో తక్కువ పరిమాణంలో అంత్రాసైట్ బొగ్గు నిల్వలు వున్నవి
మూలాలు/ఆధారాలు
వర్గం:ఇంధనాలు వర్గం:శిలాజ ఇంధనాలు
అభిమన్యుడు ( 2018 సినిమా)
అభిమన్యుడు 2018లో విడుదలైన తెలుగు సినిమా. ఈ సినిమా 2018లో తమిళంలో విడుదలైన ఇరుంబు తిరై సినిమాను తెలుగులో డబ్బింగ్ చేసి విడుదల చేశారు.
కథ
అప్పుల వాళ్లను మోసం చేస్తూ సిగ్గు లేకుండా బ్రతికే తన తండ్రిని చూసి ఇంటి నుండి వెళ్ళిపోతాడు కరుణాకరన్ అలియాస్ కర్ణ (విశాల్). కొన్నాళ్లకు మిలిటరీ ట్రైనింగ్ ఆఫీసర్‌గా ఉద్యోగ పొందుతాడు.కర్ణకు విపరీతమైన కోపం దాన్ని కంట్రోల్ లో పెట్టుకోవాలని అధికారులు సూచిస్తూ కర్ణను ఏంగర్ మేనేజ్మెంట్‌లో సర్టిఫికేట్ తీసుకురావాలని ఉన్నతాధికారులు అధికారులు ఆర్డర్ వేస్తారు. దానికోసం లతాదేవి (సమంతా) అనే సైకియాట్రిస్ట్‌ను కలుస్తాడు. ఆమె సలహాల మేరకు నెల రోజుల పాటు సొంతూరు వెళ్లి గడపాలని నిర్ణయించుకుంటాడు. అక్కడకు వెళ్లిన తరువాత తన చెల్లెలకు పెళ్లి చేయాలసిన బాధ్యత తన మీద ఉందని తెలుసుకుంటాడు. కర్ణ లోన్ కోసం ఎన్ని బ్యాంకులు తిరిగినా ఫలితం లేకపోవడంతో ఓ మధ్యవర్తి ఆశ్రయించి ఆరు లక్షల లోన్ పొందుతాడు. బ్యాంక్ లో ఉండాల్సిన ఆరు లక్షలతో పాటు తన అకౌంట్‌లో ఉన్న మరో నాలుగు లక్షలు మొత్తం పది లక్షల రూపాయలు డబ్బు తెలియకుండానే పోతుంది. డబ్బు మాయమవడానికి కారణం వైట్ డెవిల్ (అర్జున్) అని కర్ణకు తెలుస్తుంది. ఇంతకీ ఈ వైట్ డెవిల్ ఎవరు ? కర్ణ తరువాత ఏమి చేశాడు అనేది మిగతా సిమిమా కథ.
మూలాలు
వర్గం:2018 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:తమిళ అనువాద చిత్రాలు
డెడ్‌లైన్
డెడ్‌లైన్‌ 2023లో తెలుగులో విడుదలైన సినిమా. తాండ్ర సమర్పణ్ సమర్పణలో శ్రీ విఘ్నతేజ ఫిలిమ్స్ బ్యానర్‌పై తాండ్ర గోపాల్ నిర్మించిన ఈ సినిమాకు బొమ్మారెడ్డి వీఆర్‌ఆర్‌ దర్శకత్వం వహించాడు. అజయ్ ఘోష్, అపర్ణా మాలిక్‌, కౌషిక్, సోనియా ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా ఫస్ట్‌లుక్‌, మోషన్‌ పోస్టర్‌ను 2022 మే 5న విడుదల చేయగా, సినిమాను ఫిబ్రవరి 24న విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:2023 తెలుగు సినిమాలు
వైజయంతీ మూవీస్
వైజయంతీ ఫిల్మ్స్ లేదా వైజయంతీ మూవీస్ (Vyjayanthi Movies) సినీ నిర్మాణ సంస్థ. దీనికి అధిపతి అశ్వినీదత్ చలసాని.
బయటి లింకులు
వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు
కె.ఆర్. నారాయణన్
కొచెరిల్ రామన్ నారాయణన్ ; (1921 ఫిబ్రవరి 4 - 2005 నవంబరు 9) భారతదేశ 10వ రాష్ట్రపతి. అతను ఉఝుపూర్ లోని ఒక దళిత కుటుంబంలో జన్మించాడు. పాత్రికేయుడిగా కొంతకాలం పనిచేసిన తర్వాత, ఉపకార వేతనం సహాయంతో లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్‌లో రాజకీయ శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేసాడు. నెహ్రూ ప్రభుత్వంలో భారత విదేశాంగ శాఖలో ఉద్యోగిగా నారాయణన్ తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించాడు. నారాయణన్ ప్రతిభను గుర్తించిన జవహర్ లాల్ నెహ్రూ ఆయనను రంగూన్ లోని భారత విదేశాంగ శాఖలో భారతదేశ ప్రతినిధిగా నియమించాడు. అతను జపాన్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌, థాయ్‌లాండ్, టర్కీ, చైనా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు దేశాలలో భారత రాయబారిగా పనిచేసాడు. అమెరికాలో భారత రాయబారిగా 1980 నుండి 1984 వరకూ నాలుగేళ్ళు పనిచేసాడు. అతనిని దేశంలో అత్యుత్తమ దౌత్యవేత్తగా నెహ్రూ పేర్కొన్నాడు.
ఇందిరాగాంధీ అభ్యర్థన మేరకు రాజకీయాలలోకి ప్రవేశించి, మూడు సార్లు వరుసగా లోక్‌సభకు ఎన్నికైనాడు. రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వంలో కేంద్ర మంత్రివర్గంలో రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశాడు.1992 లో 9వ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైనాడు. 1997 న భారత రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికయ్యాడు. 1997 స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సంవత్సరం. ఆ సంవత్సరం ఒక దళితుడు రాష్ట్రపతిగా పదవినలంకరించడం దేశంలో ఒక మంచి మార్పుగా పేర్కొనబడింది. నారాయణన్ స్వతంత్ర, దృఢమైన అధ్యక్షుడిగా పేరుపొందాడు. అతను కొన్ని సంప్రదాయాలకు శ్రీకారం చుట్టి, రాజ్యాంగ కార్యాలయ పరిధిని విస్తరించాడు. అతను తనకు తాను "రాజ్యాంగం నాలుగు మూలల పరిథిలో" పనిచేసే "వర్కింగ్ ప్రెసిడేంట్" గా అభివర్ణించుకున్నాడు. ప్రత్యక్ష అధికారం కలిగిన "ఎగ్జిక్యూటివ్ అధ్యక్షుడు", ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ప్రశ్నించకుండా లేదా చర్చ లేకుండా ఆమోదించే "రబ్బర్ స్టాంపు ప్రెసిడెంట్" కు మధ్యస్థమిది.
అతను అధ్యక్షుడిగా తన విచక్షణాధికారాన్ని ఉపయోగించాడు. అనేక సందర్భాల్లో సాంప్రదాయిక పద్ధతుల నుండి ప్రక్కకు జరిగి వ్యవహరించాడు. వాటిలో హంగ్ పార్లమెంట్ లో ప్రధాన మంత్రి నియామకం, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని తొలగిస్తూ, కేంద్ర మంత్రివర్గం ప్రతిపాదనపై అక్కడ రాష్ట్రపతి పాలన విధించడం, కార్గిల్ పోరాట సమయంలో నిర్ణయాలు కూడా ఉన్నాయి. అతను భారత స్వాతంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ వేడుకలకు అధ్యక్షత వహించాడు. 1998 లో జరిగిన దేశ సాధారణ ఎన్నికలలో, పదవిలో ఉండగా ఓటు వేసిన మొదటి భారత రాష్ట్రపతి అయ్యాడు.
ప్రారంభ జీవితం
కె.ఆర్.నారాయణన్ పెరుమథనం, ఉఝవూర్ గ్రామంలో పేద కుటుంబంలో కొచెరిల్ రామన్ వైద్యర్, పున్నత్తురవీట్టిల్ పాపియమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. అతని తండ్రి సిద్ధ, ఆయుర్వేద వైద్యం చేస్తుండేవాడు. అతని కుటుంబం ("పరవాన్" కులానికి చెందినవారు. వారు కులవ్యవస్థ ప్రకారం కొబ్బరికాయలను ఒలుస్తారు) పేదరికంతో ఉండేది. అతని తండ్రి వైద్యం చేయడం ద్వారా గౌరవాన్ని సంపాదించాడు. నారాయణన్ 1921, ఫిబ్రవరి 4 న జన్మించాడు. అతని మామయ్య అతన్ని పాఠశాలలో చేర్పించేటప్పుడు పుట్టినతేదీ సరిగా తెలియక 1921 అక్టోబరు 27 గా పాఠశాల రికార్డులలో నమోదు చేయించాడు. నారాయణన్ తరువాత ఆ తేదీనే అధికారికంగా ఉంచుకున్నాడు.
నారాయణన్ ప్రారంభ విద్యను ఉఝవూర్ లోని ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలో ప్రారంభించాడు. తరువాత అవర్ లేడీ అఫ్ లౌర్డెస్ అప్పర్ ప్రైమల్ స్కూల్, ఉళవూర్ (1931–35) లో చదివాడు. తన యింటి నుండి 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో గల పాఠశాలకు వరిపొలాల గుండా నడుచుకొని వెళ్ళేవాడు. పాఠశాల విద్యకు ఫీజులు చెల్లించలేక పోయేవాడు. తరచుగా తరగతిగది వెలుపల నిలబడి  పాఠాలు నేర్చుకునేవాడు. ట్యూషన్ ఫీజులు అధికంగా ఉండటం వల్ల తరగతి గదిలోనికి అతని హాజరును నిషేధించారు. ఆ కుటుంబం పుస్తకాలు కొనడానికి కూడా ఆర్థిక యిబ్బందులు పడేది. అతని అన్నయ్య కె.ఆర్. నీలకంఠన్ ఆస్త్మా రోగం వల్ల బాధపడుతూ గృహానికి పరిమితమయ్యాడు. నీలకంఠన్ ఇతర విద్యార్థుల నుండి పుస్తకాలను తీసుకొని, వాటిని నకలు చేసి, వాటిని నారాయణ్‌కి ఇచ్చేవాడు. నారాయణన్ సెయింట్ మేరీ హైస్కూలు, కురవిలంగడ్ లో (అంతకు ముందు 1935–36 లో సెయింట్ జాన్స్ హైస్కూలు కూతట్టుకుళంలో చదివాడు) మెట్రిక్యులేషన్ (1936–37) పూర్తిచేసాడు. ఇంటర్మీడియట్ విద్యను కొట్టయం లోని సి.ఎం.ఎస్ కళాశాలలో (1938–40) పూర్తిచేసాడు. ట్రావెన్స్‌కోర్ రాజ కుటుంబం నుండి ఉపకార వేతనాన్నిపొందాడు.
నారాయణన్ బి.ఎ (ఆనర్స్), ఆంగ్ల సాహిత్యంలో ఎం.ఎ డిగ్రీలను ట్రావెన్స్‌కోర్ విశ్వవిద్యాలయం (ప్రస్తుతం కేరళ విశ్వవిద్యాలయం) నుండిపూర్తిచేసాడు. విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రథమ శ్రేణిలో (ట్రావెన్స్‌కోర్ లో డిగ్రీలో మొదటి శ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడైన మొదటి దళిత విద్యార్థి) ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. అతని కుటుంబం తీవ్రమైన యిబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నప్పుడు అతను ఢిల్లీ వెళ్ళి ది హిందూ, ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పత్రికలలో పాత్రికేయుడిగా (1944–45) పనిచేసాడు. ఆ కాలంలో అతను తన స్వంత సంకల్పంతో 1945 ఏప్రిల్ 10న బొంబాయిలో మహాత్మా గాంధీని ఇంటర్వ్యూ చేసాడు .1945లో నారాయణన్ లండన్ వెళ్ళి లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ వద్ద హారోల్డ్ లాస్కీ అధ్యర్యంలో రాజనీతి శాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు. అతను కార్ల్ పాప్పర్, లియోనెల్ రోబిన్స్, ఫ్రెడిరిచ్ హైక్ ఉపన్యాసాలకు హాజరయ్యేవాడు. జె.ఆర్.డి.టాటా అందించిన ఉపకార వేతనంతో రాజనీతి శాస్త్రం ప్రత్యేకాంశంగా బి.ఎస్.సి (ఆర్థిక శాస్త్ం) డిగ్రీ ఆనర్స్ ను పూర్తిచేసాడు. లండన్ లో ఉన్నప్పుడు అతను (కె.ఎన్.రాజ్ అనే సహ విద్యార్థితో) వి.కె.కృష్ణమీనన్ అధ్వర్యంలోని ఇండియా లీగ్ లో క్రియాశీలకంగా పాల్గొన్నాడు. కె.ఎం.మున్షీ ప్రచురిస్తున్న సోషల్ వెల్ఫేర్ వారపత్రికకు అతను లండన్ విలేకరిగా వ్యవహరించాడు. కె.ఎన్.రాజ్, వీరసామి రింగాడూ (తరువాత కాలంలో మలేషియా మొదటి అధ్యక్షుడు) లతో కలసి ఒకే గదిలో ఉండేవాడు. అతనికి మరొక ఆప్త మిత్రుడు పియరీ త్రుదే (తరువాత కాలంలో కెనడా ప్రధానమంత్రి).
దూత, విద్యావేత్త
1948లో నారాయణన్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చేటపుడు లాస్కీ, ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూకి పరిచయ లేఖను ఇచ్చాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, అతను ప్రజాసేవలో తన వృత్తిని ఎలా ప్రారంభించాడో వివరించాడు:
ఎడమ|thumb|2000 అక్టోబరు 3 న రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిత్ తో కె.ఆర్.నారాయణన్. 1949లో అతను భారత విదేశాంగ సర్వీసులో (ఐ.ఎఫ్.ఎస్) నెహ్రూ అభ్యర్థన మేరకు చేరాడు. అతను దౌత్యవేత్తగా రంగూన్, టోక్యో, కెనడా, హనోయ్ లలో పనిచేసాడు. థాయ్‌లాండ్(1967–69), టర్కీ (1973–75), చైనా(1976–78) ల  భారత అంబాసిడర్ గా ఉన్నాడు. 1954 లో ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనమిక్స్ లో బోధించాడు. అతను జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఫెలోషిప్(1970–72) పొందాడు. అతను విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిత్వశాఖలో సెక్రటరీగా(1976) ఉన్నాడు. 1978 లో పదవీవిరమణ చేసిన తరువాత అతను న్యూఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్-ఛాన్సలర్ గా 1979 జనవరి 3 నుండి 1980 అక్టోబరు 14 వరకు పనిచేసాడు. అతను ఈ అనుభవం తన ప్రజా జీవితానికి పునాదిగా అభివర్ణించాడు తరువాత పదవీవిరమణ నుండి తిరిగి వచ్చి ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వ కాలంలో 1980 నుండి 84 వరకు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో భారత అంబాసిడర్ గా తన సేవలనందించాడు. చైనాకు భారత రాయబారిగా నారాయణన్ పదవి, 1962 భారత-చైనా యుద్ధం తరువాత ఆ దేశంలో మొట్టమొదటి అగ్రశ్రేణి దౌత్య పదవి. 1982 లో రీగన్ అధ్యక్ష పదవీ కాలంలో అతను ఏర్పాటు చేసిన ఇందిరా గాంధీ వాషింగ్టన్ సందర్శన అమెరికాతో దెబ్బతిన్న సంబంధాలను బాగుచేయడానికి ఉపయోగపడింది. 16 సంవత్సరాల పాటు ప్రధానమంత్రిగా విదేశాంగ వ్యవహారాల మంత్రిగా ఉన్న నెహ్రూ కె.ఆర్. నారాయణన్ "దేశ ఉత్తమ దౌత్యవేత్త" అని అభిప్రాయపడ్డాడు. (1955)
కుటుంబం
అతను రంగూన్, బర్మా (మయన్మార్) లో పనిచేస్తున్నప్పుడు, మా టింట్ టింట్ ను కలిసాడు. తరువాత 1951 జూన్ 8 న ఆమెతో వివాహమయింది. మా టింట్ టింట్ "ప్రపంచ యువ మహిళా క్రిస్టియన్ అసోసియేషన్" లో క్రియాశీలక సభ్యురాలు. ఆమె లాస్కీ విద్యార్థిని. ఆమె తన పరిచయానికి ముందు రాజకీయ స్వేచ్ఛ గురించి మాట్లాడటానికి అతనిని సంప్రదించింది. నారాయణన్ ఐ.ఎఫ్.ఎస్, ఆమె విదేశీయురాలు అయినందున వారి వివాహానికి భారతీయ చట్టం ప్రకారం నెహ్రూ నుండి ప్రత్యేక మినహాయింపు అవసరమైంది. మా టింట్ టింట్ భారతీయ నామం "ఉషా" గా మార్చుకొని భారతీయ పౌరసత్వం తీసుకుంది. ఉషా నారాయణన్ (1923–2008) మహిళలు, పిల్లలకు సంబంధించిన అనేక సాంఘిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలలో పనిచేసింది. ఆమె ఢిల్లీ స్కూల్ ఆఫ్ సోషల్ వర్క్ లో మాస్టర్ డిగ్రీని చేసింది. ఆమె బర్మా భాషలోని అనేక కథలను అనువాదం చేసి ప్రచురించింది. థిన్ పీ మైంట్ (బర్మా రచయిత) ద్వారా అనువదించబడిన కథల సంకలనం "స్వీట్ అండ్ సోర్" అనే శీర్షికతో 1998 లో కనిపించింది. విదేశీయ నేపథ్యం గల వారిలో భారతదేశంలో "ప్రథమ మహిళ"గా స్థానం పొందిన వారిలో ఆమె రెండవదానిగా గుర్తింపబడింది. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు. వారు చిత్రా నారాయణన్ (స్విడ్జర్లాండ్, ద హోలీ సీ దేశాలకు భారత అంబాసిడర్), అమృత.
రాజకీయ ప్రవేశం
ఇందిరా గాంధీ అభ్యర్థన మేరకు అతను రాజకీయాలలోనికి ప్రవేశించాడు. 1984, 1989, 1991 లలో వరుసగా మూడు సార్లు పాలక్కాడ్ (కేరళ) లోని ఒట్టపాళం నియోజకగర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా గెలుపొంది లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యాడు. అతను రాజీవ్ గాంధీ కేబినెట్ లో రాష్ట్ర వ్యవహారాల మంత్రిగా ఉన్నాడు. 1985 లో ప్లానింగ్, 1985-86 మధ్య విదేశీ వ్యవహారాలు, 1986-89 మధ్య సైన్సు అండ్ టెక్నాలజీ మంత్రిత్వశాఖ పదవులను స్వీకరించాడు. పార్లమెంటు సభ్యునిగా అతను అతను భారతదేశంలో పేటెంట్ నియంత్రణలను అణచడానికి అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిని అడ్డుకున్నాడు. 1989 నుండి 1991 మధ్య కాలంలో కాంగ్రెస్ పదవిలో లేనందువల్ల ప్రతిపక్షంలో ఉన్నాడు. 1991లో కాంగ్రెస్ మరలా అధికారంలోనికి వచ్చిన తరువాత అతనికి ఏ కేబినెట్ పదవీ దక్కలేదు. అతనికి రాజకీయ విరోధి అయిన అప్పటి కేరళ ముఖ్యమంత్రి కె.కరుణాకరన్, కమ్యూనిస్టు భావజాలం కలిగి యున్నందున నారాయణన్ మంత్రి అయ్యే అవకాశం లేదని తెలిపాడు. అయితే, తాను మూడు ఎన్నికలలో కమ్యూనిస్ట్ అభ్యర్ధులను ఓడించినట్లు నారాయణన్ స్పష్టం చేశాడు.
1992 ఆగస్టు 21 న నారాయణన్ భారత ఉపరాష్ట్రపతిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. అప్పటి రాష్ట్రపతి శంకర్ దయాళ్ శర్మ. ఉపరాష్ట్రపతి అభ్యర్థిగా నారాయణన్ పేరును మొదటి సారిగా జనతాదళ్ పార్లమెంటరీ పార్టీ నాయకుడు, పూర్వపు భారతదేశ ప్రధానమంత్రి వి.పి.సింగ్ ప్రతిపాదించాడు. జనతాదళ్, పార్లమెంటులోని వామపక్ష పార్టీలు ఉమ్మడిగా అతనిని అభ్యర్థిగా ప్రకటించాయి. ఇది తరువాత పి.వి. నరసింహారావు ఆధ్వర్యంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి మద్దతు పొందింది. ఇది అతని ఏకగ్రీవ ఎన్నికకు మార్గం సుగమమైంది. వామపక్షంతో తనకు గల సంబంధంపై నారాయణన్ తరువాత వివరించాడు. అతనికి కమ్యూనిజం పై భక్తి గానీ విరోధం గానీ లేదని ప్రకటించాడు. వారు తన సైద్ధాంతిక వైవిధ్యాల గురించి తెలుసుకున్నారు కానీ తనకు ఉప రాష్ట్రపతిగా మద్దతునిచ్చారని, దేశంలో ఉన్న ప్రత్యేక రాజకీయ పరిస్థితుల కారణంగా ఇలా జరిగిందని తెలియజేసాడు. అతను వారి మద్దతు నుండి ప్రయోజనం పొందాడు. క్రమంగా వారి రాజకీయ స్థానాలు ఆమోదయోగ్యతను పొందాయి. 1992 డిసెంబరు 6 న బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత సమయంలో "ఇది మహాత్మా గాంధీ హత్య తరువాత భారత్ ఎదుర్కొన్న గొప్ప దుర్ఘటన " అని ఆయన వివరించాడు.
రాష్ట్రపతి పదవి
కె.ఆర్. నారాయణన్ 1997 జూలై 17 న భారత రాష్ట్రపతిగా ఎన్నుకయ్యాడు. రాష్ట్రపతి ఎన్నికలలో అతనికి 95% ఎలక్టోరల్ కాలేజి ఓట్లు వచ్చినవి. ఈ ఎన్నికలు జూలై 14న జరిగింది. కేంద్రంలో మైనారిటీప్రభుత్వం ఉన్న సమయంలో జరిగిన ఏకైక అద్యక్షుని ఎన్నిక ఇది. అతనిని టి. ఎన్. శేషన్ ఏకైక ప్రత్యర్థి అభ్యర్థి. శివసేన తప్ప మిగతా ప్రధాన రాజకీయ పక్షాలన్నీ నారాయణన్‌కు ఈ అధ్యక్ష ఎన్నికలలో మద్దతు నిచ్చాయి. నారాయణన్ కేవలం దళిత అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యారని శేషన్ ఆరోపించాడు.
1997 జూలై 25న సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి జె.ఎస్.వర్మ సమక్షంలో పార్లమెంటు సెంట్రల్ హాలులో దేశాధ్యక్షునిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసాడు. తన ప్రారంభోపదేశంలో ఇలా అన్నాడు:
భారత దేశ స్వాత్రంత్ర్య స్వర్ణోత్సవ సంబరాలలో భాగంగా ఆగస్టు 14 అర్థరాత్రి పార్లమెంటు ప్రత్యేక సమావేశంలో నారాయణన్ చేసిన ప్రసంగం ప్రధాన సంఘటన. ఈ ప్రసంగంలో అతను ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం, రాజకీయాల స్థాపన స్వాతంత్ర్యం తరువాత భారతదేశ గొప్ప ఘనత అని అతను గుర్తించాడు.
తరువాత రోజు ఉదయం, భారత ప్రధానమంత్రి ఐ.కె.గుజ్రాల్ జాతినుద్దేశించి ఎర్ర కోట పై నుండి ఇలా అన్నాడు:
1998 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో నారాయణన్ రాష్ట్రపతి భవన్ సముదాయం లోని ఒక పాఠశాలలో నిర్వహింపబడుతున్న పోలింగు బూత్‌లో సామాన్య ఓటర్లతో కలసి వరుసలో నిలబడి ఓటు వేసి పదవిలో ఉండి ఓటు వేసిన మొదటి రాష్ట్రపతిగా గుర్తింపబడ్డాడు. ఈ ప్రక్రియను తన పూర్వపు రాష్ట్రపతులు వదిలి వేసినప్పటికి అతను ఓటు వేయడానికి పట్టుబట్టాడు. నారాయణన్ సాధారణ ఎన్నికలలో ఓటు వేయని భారతీయ అధ్యక్షుల సుదీర్ఘమైన ఆచారాన్ని మార్చాలని ప్రయత్నించాడు. 1999 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో కూడా తన ఓటు హక్కును వినియోగించుకున్నాడు.
రాష్ట్రపతి కె.ఆర్.నారాయణన్ భారత రిపబ్లిక్ స్వర్ణోత్సవాల సందర్భంగా 2000 జనవరి 26న జాతినుద్దేశించి చేసిన ప్రసంగం ఒక మైలురాయిగా భావిస్తారు; పెరుగుతున్న అసమానతల కారణంగా దేశం భారతీయ ప్రజలకు ఆర్థిక న్యాయం అందించడానికి (ముఖ్యంగా గ్రామీణ, వ్యవసాయ జనాభాకు) విఫలమైన అనేక మార్గాలను విశ్లేషించడానికి ఒక అధ్యక్షుడు ప్రయత్నించడం ఇది  మొదటిసారి. ప్రజల్లో అసంతృప్తి ఉన్నదని, సమాజంలోని అణగద్రొక్కబడిన వర్గాలలో అది హింసతో బయటపడుతుందనీ తెలిపాడు. తరువాత రోజు అతను పార్లమెంటులో చేసిన ప్రసంగంలో భారత రాజ్యంగ నిర్మాణంలో బి.ఆర్.అంబేద్కర్ పాత్రను కొనియాడాడు. ప్రభుత్వ స్థిరత్వం కోసం కంటే జవాబుదారీతనం, భాద్యతలు ముఖ్యమనే అంబేద్కర్ భావనతో ఏకీభవిస్తూ, రాజ్యాంగం మౌలిక నిర్మాణాన్ని మార్చడానికి చేసే ప్రయత్నాలకు వ్యతిరేకంగా హెచ్చరించాడు. తరువాత 2001 లోజరిగిన గణతంత్ర దినోత్సవంలో అతను ఈ బలమైన పదజాలాన్ని పునరుధ్ఘాటించాడు.
అధ్యక్షునిగా విచక్షణా వ్యవహారాలు:
అధ్యక్షునిగా నారాయణన్ తన వివేచనా శక్తులను ఉపయోగించి అతను తీసుకున్న వివిధ నిర్ణయాలు, ఆలోచనను దేశానికి వివరించే ముఖ్యమైన ఆచరణను ప్రవేశపెట్టాడు; ఇది అధ్యక్షుడి పనితీరులో పారదర్శకతకు దారితీసింది.
నారాయణన్ అధ్యక్షునిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ రాజకీయ పార్టీలలో ఎవరికీ సభలో విశ్వాసం పొందవలసిన స్థితి లేదని వారితో సంప్రదింపుల ద్వారా నిర్ణయించుకున్న తరువాత లోక్ సభను రెండు సార్లు రద్దు చేయబడినది. 1997 నవంబరు 28 నాటికి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయవలసినదిగా షరతు విధించబడినపుడు ఐ.కె.గుజ్రాల్ ప్రభుత్వానికి మద్దతును అప్పటి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు సీతారాం కేసరి ఉపసంహరించుకున్నాడు. గుజ్రాల్ లోక్ సభ రద్దుకు నారాయణన్‌కు సలహా ఇచ్చాడు. లోక్ సభలో ఎవ్వరూ మెజారిటీని సాధించలేరని అధ్యక్షుడు నారాయణన్ నిర్ణయించుకొని గుజ్రాల్ సలహాను స్వీకరించాడు.(డిసెంబరు 4) తరువాత జరిగిన సాధారణ ఎన్నికలలో, భారతీయ జనతా పార్టీ పార్లమెంటులో ఎక్కువ స్థానాలు పొందిన పార్టీగా అవతరించింది. ఈ పార్టీ దాని మిత్ర పక్షాలతో కలసి నేషనల్ డెమోక్రటిక్ అలియన్స్ (ఎన్.డి.ఎ) ఏర్పరచి సంకీర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు సిద్ధమైంది. ఆ సంకీర్ణ వర్గానికి అటల్ బిహారీ వాజపేయి నాయకత్వం వహిస్తూ తనకు సరైన సంఖ్యాబలం లేనప్పటికీ ప్రభుత్వ ఏర్పరచేందుకు నారాయణన్ కు కోరాడు. నారాయణన్ వారి కూటమితో సుస్థిర ప్రభుత్వం ఏర్పరచడానికి కావలసిన సంఖ్యా బలం పొందడానికి వివిధ పార్టీలు తమకు యిచ్చిన మద్దతు లేఖలను సమర్పించమని కోరాడు. ఎన్.డి.ఎ మిత్ర పక్షాల మద్దతుతో వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రిగా (1998 మార్చి 15) న నియమితులైనాడు. 10 రోజులలో పార్లమెంటులో జరిగిన విశ్వాస పరీక్షలో నెగ్గాలనినిర్ణయించబడినది.
ఈ మైనారిటీ ప్రభుత్వానికి మద్దతునిస్తున్న పార్టీలలో జయలలిత సారధ్యంలోని ఆన్నా డి.ఎం.కె 1999 ఏప్రిల్ 14 న మద్దతు ఉపసంహరించుకున్నట్లు రాష్ట్రపతికి లేఖ రాసింది. నారాయణన్ లోక్‌సభలో విశ్వాస పరీక్ష జరుపవలసినదిగా వాజ్‌పేయిని కోరాడు. ఏప్రిల్ 17న జరిగిన ఈ విశ్వాస పరీక్షలో వాజ్‌పేయి ఓడిపోయాడు. కొన్ని షరతులతో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయుటకు వాజ్‌పేయి, ప్రతిపక్ష నేత సోనియా గాంధీలు సిద్ధమయ్యారు. నారాయణణ్ ఎన్.డి.ఏ, కాంగ్రెస్ పార్టీలకు పార్లమెంటులో విశ్వసనీయత కోల్పోయినప్పటి నుండి మద్దతు పొందాయనడానికి కావలసిన రుజువులు  చూపించమన్నాడు. ఇరు పక్షాలు సరియైన సాక్షాలను అందజేయలేకపోయాయి. పరిపాలనలో సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి ఏకైక మార్గంగా తాజా ఎన్నికలు నిర్వహించాలని నారాయణన్ ప్రధానమంత్రికి తెలియజేశాడు. వాజ్‌పేయి సలహాతో లోక్‌సభ రద్దయింది.(ఏప్రిల్ 26). (తరువాత జరిగిన ఎన్నికలలో ఎన్.డి.ఎ కు సరిపడినంత సీట్లు వచ్చినప్పుడు వాజ్‌పేయి ప్రధానమంత్రి కాగలిగాడు. (1999 అక్టోబరు 11)
ఈ నిర్ణయాలలో, నారాయణన్ ప్రధానమంత్రి నియామకానికి కొత్త రూపకల్పనలు చేసాడు - ఏ పార్టీగానీ లేదా ఎన్నికల ముందు భాగస్వాములైన కూటమి గానీ మెజారిటీ పొందినపుడు, మిత్రపక్షాల నుండి మద్దతు లేఖలను సమర్పించడం ద్వారా తాను సభలో విశ్వాసంపొందుతానని ఒప్పించగలిగిన తరువాత మాత్రమే ఒక వ్యక్తి ప్రధాన మంత్రిగా నియమితుడవుతాడు. అతడు హంగ్ పార్లమెంటు విషయంలో వివిధ ప్రధాన మంత్రుల నియామకాల విషయంలో తనకు పూర్వం ఉన్న రాష్ట్రపతులైన నీలం సంజివరెడ్డి, ఆర్.వెంకటరామన్, శంకర్ దయాళ్ శర్మ లు చేసిన చర్యలను విస్తరించాడు.
తరువాత అతడు ఈ విషయంలో రెండు విధానాలను అవలంబించాడు. వాటిలో అతిపెద్ద పార్టీ లేదా ఎన్నికల ముందు జరిగిన కూటమి లలో నాయకుడు  లోక్ సభలో విశ్వాసం పొందగలరనే పరిశీలన జరిగిన తరువాతనే అతనిని ఆహ్వానించాలి.
అధ్యక్షుడు నారాయణన్ ఒక రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగంలోని 356 అధికరణ క్రింద రాష్ట్రపతి పాలనను విధించేందుకు కేంద్ర మంత్రివర్గం చేసిన సిఫారసును పునఃపరిశీలించమని రెండు సార్లు కోరాడు; గుజ్రాల్ ప్రభుత్వం (1997 అక్టోబరు 22) ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని కళ్యాణ్‌సింగ్ ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయాలన్నప్పుడు,  వాయ్‌పేయి ప్రభుత్వం (1998 సెప్టెంబరు 25) న బీహార్ లోని రబ్రీదేవి ప్రభుత్వాన్ని రద్దు చేయాలన్నప్పుడు అతను ఈ విధంగా పునః పరిశీలను కోరాడు. ఈ రెండు సందర్భాలలో అతను నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు 1994 లో జరిగిన ఎస్.ఆర్.బొమ్మై, కేంద్ర ప్రభుత్వం పై సుప్రీ కోర్డు ఇచ్చిన తీర్పును ఉదహరించాడు. రాష్ట్రపతి సూచనను మంత్రివర్గం గౌరవించింది. ఒక అధ్యక్షుడు ఇటువంటి పునఃపరిశీలనను కోరినప్పుడు, ఈ సంఘటనలు ఫెడరలిజం, రాష్ట్రప్రభుత్వాల అధికారాలను గూర్చి ముఖ్యమైన సంప్రదాయాన్ని నెలకొల్పింది.
కార్గిల్ యుద్ధం, భారత్, పాకిస్తాన్ మధ్య మే - జూలై 1999 లో కాశ్మీర్ లోని కార్గిల్ జిల్లాలో, మరికొన్ని సరిహద్దుల వద్ద జరిగింది. ఈ యుద్దానికి కారణం పాకిస్తాన్ సైనికులు, కాశ్మీరీ తీవ్రవాదులు నియంత్రణ రేఖ దాటి భారతదేశంలోకి చొరబడడం. ఈ సందర్భంలో వాజ్‌పేయి ప్రభుత్వం పార్లమెంటులో విశ్వాస పరీక్షను వీగిపోయింది. ప్రతిపక్షం కూడా ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు విఫలమైంది. లోక్‌సభ రద్దు కాబడినందువల్ల ఆపద్ధర్మ ప్రభుత్వం కొనసాగుతుంది. ఇటువంటి సందర్భంలో ప్రధాన ప్రభుత్వ నిర్ణయాన్ని పార్లమెంటులో చర్చించబడి ఆమోదించబడిన తరువాత అంగీకరిచవలసి ఉన్నందున, సుస్థిర ప్రభుత్వం లేకపోవడం వల్ల ఇది ప్రజాస్వామ్య జవాబుదారీతనంతో ఒక సమస్యకు దారితీసింది. ఈ సంఘర్షణపై చర్చించడానికి సమావేశం జరపాలని అనేక ప్రతిపక్ష పార్టీల డిమాండ్ చేసిన ఫలితంగా రాజ్యసభలో చర్చించమని వాజ్‌పేయిని నారాయణన్ సూచించాడు. అయితే ఆతను రాజ్యసభను అంతరాయం కలిగించే విధంగా ఉన్న రాజ్యసభ సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు. అంతేగాక, భారతీయ సైనిక దళాల ముగ్గురు సైన్యాధిపతులతో ఈ సంఘర్షణపై నారాయణన్ వివరించాడు. మరుసటి సంవత్సరం అతని రిపబ్లిక్ డే ప్రసంగం దేశాన్ని కాపాడటానికి మరణించిన సైనికులకు గౌరవించడం ద్వారా మొదలైంది.
తరువాత జీవితం
భారత రాష్ట్రపతిగా పదవీవిరమణ చేసిన తరువాత కె.ఆర్. నారాయణన్ తన భార్య ఉషతో పాటు తన మిగిలిన జీవితాన్ని సెంట్రల్ ఢిల్లీ బంగ్లా (34 ఫృధ్వీ రోడ్) లో గడిపాడు. ముంబై (21 జనవరి 2004) లో వరల్డ్ సోషల్ ఫోరమ్ (WSF)  "ప్రత్యామ్నాయ ప్రపంచీకరణ ఉద్యమానికి"  తన మద్దతును అందించాడు.
అతను సిద్ధ, ఆయుర్వేదం కోసం నవజ్యోతిశ్రీ కరుణాకర గురు పరిశోధనా కేంద్రాన్ని స్థాపించడానికి ఉఝావూరు నుండి పోథెన్‌కోడ్ లోని సంతిగిరి ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు.
కె.ఆర్.నారాయణన్ 2005 నవంబరు 9 న తన 85వ యేట న్యూఢిల్లీ లో మరణించాడు. అతనికి హిందూ ధర్మ శాస్త్రంప్రకారం దహన కార్యక్రమాలను సైనిక లాంఛనాలతో చేసారు. ఇది రాజ్‌ఘాట్ కు సమీపంలోని "కర్మ భూమి" లో జరిగింది.
కె.ఆర్.నారాయణన్ ఫౌండేషన్
కె.ఆర్.నారాయణన్ ఫౌండేషన్ (K.R.N.F) 2005లో స్థాపించబడినది. ఇది కె.ఆర్.నారాయణణ్ జ్ఞాపకార్థం అతని ఆదర్శాలను ప్రచారం చేయుటకు ప్రారంభించబడింది. దీని లక్ష్యం కేరళ సమాజంలోని దుర్బల వర్గాలైన మహిళలు, పిల్లలు, అంగవైకల్య వ్యక్తులు, వృద్ధులు, ఇతర వెనుకబడిన వర్గాలకు విద్యా శిక్షణను అందిచడం, వారి ఆరోగ్యాన్ని పరిరక్షించడం, వారిజీవన పరిస్థితులను మెరుగుపరచడాం, వారి కుటుంబాలను బలోపేతం చేయడం వంటి కార్యక్రమాలద్వారా మంచి భవిష్యత్తునందించడం.
ఈ ఫౌండేషన్ పధ్ధతులు ఐదు ముఖ్యమైన అంశాల చుట్టూ తిరుగుతుంది;
ఈ ఫౌండేషన్ కె.ఆర్. నారాయణన్ జీవితంపై డాక్యుమెంటరీ (మలయళం,ఆంగ్లం) లను తయారుచేసింది. ఈ డాక్యుమెంటరీలో కె.ఆర్ నారాయణన్ జ్ఞాపకార్థం అతని అడుగు జాడలు పేరుతో అతని ఆదర్శాలను ప్రచారం చేయుటం జరిగింది. ఈ డాక్యుమెంటరీకి సీనియర్ జర్నలిస్టు సన్నీ జోసెఫ్ దర్శకత్వం వహించాడు. డాక్యుమెంటరీ కథను ఈ ఫౌండేషన్ జనరల్ సెక్రటరీ అయిన ఎబే జె.జోస్ రచించిన  జీవిత చరిత్ర ఆధారంగా తీసుకున్నారు. ఈ డాక్యుమెంటరీ డి.వి.డి కాపీలను అన్ని పాఠశాలలు, కళాశాలలు, ప్రజా గ్రంథాలయాలకు అందజేసారు.
మూలాలు
వర్గం:భారత రాష్ట్రపతులు వర్గం:కేరళ వ్యక్తులు వర్గం:1920 జననాలు వర్గం:2005 మరణాలు
సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి తెలుగు సినిమా పాటల జాబితా (2018)
2018 లో విడుదలైన తెలుగు సినిమాలలో సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి రచించిన పాటలు కొన్ని:
కార్డినల్ లోరీ
కార్డినల్ లోరీ (చాల్కోప్సిట్టా కార్డినాలిస్) అనేది సిట్టాసిడే తెగలో ఒంటరి చిలుక ప్రజాతి ఈ కార్డినల్ లోరీ ముఖ్యంగా సాలొమన్ దీవులలో, తూర్పు పపువా న్యూ గినియా లలోని మడ అడవులలో, లోతట్టు ప్రాంత అడవులలో నివసిస్తాయి. ఇవి సాఖాహారుల కాబట్టి, ఎర్రని పూమొగ్గలున్న పండ్ల చెట్లని ఎక్కువగా ఇష్టపడతాయి.
వివరణ
కార్డినల్ లోరీ 31 సెం.మీ (12ఇంచుల) పొడవు ఉంటాయి. శరీరపు రంగు ఎరుపు. ముక్కు నారింజ రంగులో మొదలు వద్ద నల్ల రంగులో ఉంటుంది. ముక్కు మొదలు వద్ద, కళ్ళ చుట్టూ ఉండే చర్మం నల్ల రంగులో ఉంటుంది, కను పాప నారింజ ఎరుపు రంగులో ఉంటుంది. కాళ్ళు బూడిద రంగులో ఉంటాయి. మగవి, ఆడవి బాహ్యంగా ఒకేరకంగా ఉంటాయి. పిల్లల ముక్కులు లేత నారింజ రంగులో ఉండి ఎక్కువ నలుపు కలిగి ఉంటాయి, కళ్ళ చుట్టూ లేత బూడిద రంగు,పసుపు కనుపాపలు ఉంటాయి.
చూపగలిగిన పాఠాలు
వర్గం:పక్షులు వర్గం:కనీసం ఆందోళనకర జాతులు ఎర్ర జాబితా
వర్గం:లోరీలు
ఆరెకటిక
బి.సి.డి.గ్రూపులోని కులం. కటికోళ్ళు అని కూడా వీరిని అంటారు. వాస్తవానికి వీరు కత్తి పడతారు గానీ ఏ జంతువు ప్రాణం తీయరు. మాంసము అమ్మటం `ఆరెకటిక'ల కుల వృత్తి. అది కూడా గొర్రె, మేక మాంసమే తప్ప `గో' మాంసం కాదు. లోతుగా పరిశీలిస్తే వీరు కత్తిపడతారే తప్ప ఏ జంతువు ప్రాణం తీయరు. వేరెవరో ప్రాణం తీసిన జీవి చర్మాన్ని వలిచి ఆ కళేబరాన్ని శుభ్రపరిచి, ముక్కలు కొట్టి అమ్ముతారు. చేతిలో కత్తి, రక్తపు మరకలతో కనిపిస్తారు గానీ నరహంతకులు కాదు. వీరు మూల సూర్యవంశ క్షత్రియ కులస్తులు,మహరాజ్ ఖాట్వాంగ్ పేరుతో వీరిని ఖాటిక్ గా గుర్తిస్తారు, మహరాజ్ ఖాట్వాంగ్ గారు శ్రీరాముడి పూర్వికులు,కటికలు ఛత్రపతి శివాజీ సైన్యంలో హైందవ సామ్రాజ్యంకొసం తమ ప్రాణాలను సమర్పించారు,మొఘలుల కృత్యాలు ఎక్కువ అవ్వటంతో భారత దక్షిణ భాగానికి వచ్చి తాము మాంసం విక్రయాలు మొదలుపెట్టారు, కానీ ప్రభుత్వం వీరిని బిసీ-డి గానే గుర్తిస్తోంది. యస్సీలలో కలపాలని వీరి డిమాండు. మాంసము అమ్ముతారు కనుక వీరు అపరిశుభ్రత  వృత్తి చేేయడం  వల్ల  వీరిని ఎస్సీలుగా గుర్తించాలని అడుగుతున్నారు. ఉత్తర ప్రదేశ్, హర్యానా, జమ్మూ కాశ్మీరు, మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్‌, రాజస్థాన్, ఉత్తరాఖండ్, ఢిల్లీ, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలలో ఈ కులస్తులను ఎస్సీలుగానే గుర్తించినా మన తెలుగు రాష్ట్రాలలో మాత్రం బీసీ-డీలోనే కొనసాగుతున్నారు.
కల్లు దుకాణాల మూసివేతతో ఈ వృత్తిదారులు రోడ్డున పడ్డారు. పురుషులు మాంసము దుకాణాలలో ఉంటే, మహిళలు, పిల్లలు కల్లు దుకాణాల్లో గొర్రె, మేక లకు సంబంధించిన ప్రేగులు, చెవులు, కాళ్ళు, తల భాగాలతో తయారు చేసే వంటకాలు (బోటీ, చాక్నా) ను విక్రయిస్తారు. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం వరకు రక్తాన్ని ఉడకబెట్టి కారం, ఉప్పూ కలిపి అమ్మేవారు. కాలేయాన్ని వేపుడు చేసి విక్రయించేవారు. మరికొందరు జాతర ల్లోనూ, వారానికి ఒక రోజు జరిగే సంతలకు వెళ్ళి పచ్చి మాంసము అమ్ముతుంటారు.
బతుకు బండిని లాగడానికి ఇలా ఎన్నో వ్యయప్రయాసలు పడే ఈ కుటుంబాలు కల్లు దుకాణాల మూసివేతతో ఉపాధిని కోల్పోయారు.`కులవృత్తులు కొనసాగిస్తున వారికి ఫెడరేషన్లు ఇస్తున్న రాష్ట్రప్రభుత్వం మాకూ ప్రత్యేక ఫెడరేషన్‌ ఇవ్వాలి' అని వీరు డిమాండ్‌ చేస్తున్నారు. లేబర్‌ పని చేస్తున్నాం కనుక లేబర్‌యాక్టు ప్రకారం తమకూ ఇఎస్‌ఐ సౌకర్యం కల్పించాలని నాయీ బ్రాహ్మణులకు క్షౌరశాలలు, రజకులకు దోబీఖానాలు కేటాయించినట్లు తమ వృత్తి చేసుకునేందుకూ స్థలాలు కేటాయించాలని ప్రభుత్వాన్ని కొరుతున్నారు. కోసిన మాంసము నిల్వ ఉంచుకునే సౌకర్యం తమకు లేదు కనుక సాయంత్రానికి మాంసం అమ్ముడు పోక మిగిలిపోతే ఎవరో ఒకరికి అప్పుగా ఇచ్చి తర్వాత నిదానంగా వసూలు చేసుకుంటారు. పెట్టుబడి ఉన్నవారు ఫ్రిజ్‌లో పెట్టి అమ్ముకుంటారు.
★★★""ఆరెకటికల బతుకులు""★★★
రచన: డా మంగళగిరి శ్రీనివాసులు
కవి,రచయిత.
చుక్కపొడిచేయాల తెల్లారి కోడి కూతతో నిద్ర లేచి,
నస్కు నస్కులనే నమ్ముకున్న దేవరకు కోరి మొక్కి,
బ్రతుకు దేరువుల దందాకు బయలుదేరిన చౌద్రి,[ దాదా ],
యాట(వేట)కోయినోళ్ళ తీరు గొర్ల ,మేకల, మందల్లు తిర్గితివి యాటలకోసం(జీవాల కోసం),
గిట్టు బాటు కానీ హెచ్చు ధరలు చెప్పే హక్కుదారికి....
ఎల్లదంటూ మామా బావ ఎల్లదంటూ అగ్గువడుగా చూస్తే,
ఛీదరించుక్క వాడు జీవాలను చూసి ఇచ్చే బక్క సక్కలను,
దందా కోసమని జీవాల్దేస్తుంటే సడక్ మీదనే సచ్చేనొ బక్కయాట,
ఉన్నదాన్ని పట్టి హలాల్ చేయగా రక్తంలో తడిసిపోతే,
రక్తమరుకల చూసినజనం (కటిక,కసాయి)వాడు అంటే మనసు కలత చెందే,
మనసు క్రూరత్వము కాదని, మనసు వెన్నని కరిపోయే కంటి నీరు,
కసువు తీయువేల కసువుచిమ్మి కక్కు వచ్చేలా కంపు వచ్చినను,
కడిగి మాంసం అమ్ముతుంటె తొడకూర తొడకూర తొందరవెడితే తెగే నా చిటికెనవేలు,
కారిపోయే కన్నీరును దిగమింగుకుంటు అడిగిన వారికి ఆనందంగా ఇస్థి, అయిపోనేలేదు పచ్చికూర ఆగముల మా బతుకులు ఆగమయ్యే,
ప్రపంచీకరణ మాల్స్..... ఆగండిలో నేడు కొత్త దుకనాలు అవతరించె,
దరికిరాక మాకు దూరమైరి జనులు రిలయన్స్ ,ఫ్రెష్ లు మాకు చెంప పెట్టు, సాగుతున్న గోస గాసగాని కన్నా గోరమయ్యే నేడు, ఇంట్ల పిల్లలంతా ఈగల్లా ముసురుతూ బువ్వ బువ్వ అని గోలచేస్తే,
బాయమ్మ మాటల్తో కడుపునింపి కల్లు కాంపొండులో నల్లచికులమ్మి చిల్లరతెంగా,
సన్ననూక బువ్వ వండి పెడ్తే ఆహుర్ ఆహుర్ మంటు తినిరి పిల్లలు,
దివ్వెలు లేని నాడు చికటుండు,దిగలున్న జీవితాన దిగులె ఉంటుందిగా,
మాటలు చెప్పవట్రీ కోట్లకోలాది కుటికిలెనోల్లం ఓటు హక్కు ఉన్నోలం,
ఆరెకటికల నేపథ్యంలో వచ్చిన పుస్తకాలు:
2.ఆరెకటిక మొగ్గలు ఇతరములు కలవు.
మూలాలు
వర్గం:కులాలు
సిరి (కథారచయిత్రి)
డాక్టర్ సిరి బాలల కథా రచయిత్రి, దంత వైద్యురాలు. ఈవిడ 2018 లో తెలంగాణ ప్రభుత్వం నుండి తెలంగాణ రాష్ట్ర విశిష్ట మహిళా పురస్కారం అందుకుంది.
జననం - విద్యాభ్యాసం
సిరి నల్గొండ జిల్లా, మిర్యాలగూడ లో రాములు, శశిరేఖ దంతులకు జన్మించింది. ఖమ్మంలోని మమత కళాశాలలో వైద్యవిద్యను చదివిన సిరి, ప్రస్తుతం హైదరాబాదులో దంత వైద్యురాలిగా పనిచేస్తున్నది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు రచయిత్రులు వర్గం:విశిష్ట మహిళా పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:నల్గొండ జిల్లా కథా రచయితలు వర్గం:నల్గొండ జిల్లా రచయిత్రులు వర్గం:నల్గొండ జిల్లా మహిళా వైద్యులు
భోగేశ్వరం
భోగేశ్వరం నంద్యాల జిల్లా, గడివేముల మండలం, గడిగరేవుల గ్రామ పొలిమేరల్లో వెలసిన శ్రీ దుర్గాభోగేశ్వరస్వామి దేవస్థానం. పూర్వము ఈ క్షేత్రము " జనమే జయ " మహారాజు గారి ప్రతిష్ఠ అని గడిగరేవుల గ్రామంలో ఉన్న శిలా శాసనాలు తెలుపుచున్నవి. ఈ క్షేత్రము గడిగరేవుల, చిందుకూరు, తిరుపాదు, కొరట మద్ది, దుర్వేశి, కె.బొల్లవరం మొదలైన గ్రామాలకు 5 కి.మీ. దూరంలో అడవి ప్రాంతంలో వెలసియున్నది. ఇచట సెలయేరు పచ్చిమంగా తూర్పుకు పారుతూ పచ్చిమ గంగ అని ప్రసిద్ధి.
పురాణ చరిత్ర
ఇక్కడ పూర్వము భోగులు అనే గ్రామం ఉంది. అందున ఈక్షేత్రమునకు భోగేశ్వరము అనే పేరు వచ్చింది. ఈ భోగులు అనే గ్రామంనకు దగ్గరలో మామిడోనిపల్లె అనే ఒక చిన్న కుగ్రామం ఉంది. ఆగ్రామంలో ఒక బీద దంపతులకు 1ఆడ, 1మగ సంతానము కలరు. ఈపిల్లల చిన్న వయసులోనే ఆ దంపతులు అకస్మాత్తుగా మరనించిరి. ఆ చిన్నారులను సంతానములేని వేరువేరు కుటుంబీకులు వీరిని చేరదీసి, వారి ఆలన, పాలన చూచుచూ పెంచుకొనుచుండిరి. అనుకోని సందర్భాలలో ఇద్దర్నీ చేరదీసిన వారు ఒకచోట కలిసి వారిద్దరికే వివాహము చేయ నిశ్చయించుకొనిరి. ( వారి గతం తెలియక ) అదే ప్రకారము వివాహము జరిపించిరి. వధూవరులు భార్యాభర్తలు వుండే పడక గదిలోకి వెల్లే ప్రయత్నములో అదే ఇంటిలో పడుకున్న లేగ ఆవుదూడ తోకను వరుడు తొక్కెను. అపుదు ఆవుదూడ తన తల్లితో ఈవిదంగా పలికెను. అమ్మా వీడు నా తోక తొక్కినాడే అన్నది. అందులకు తల్లి ఇలా అన్నది. వీడు కామంతో కళ్ళు మూసుకొని స్వంత చెల్లితోనే సుఖించుటకు శోభనము గదిలోకి వెల్లుచున్నాడు అని తల్లి పలికినది. అది విన్న వరుడు దిగులుగా మంచంపై కుర్చుని ఉండగా చూచిన వధువు ఎందుకు దిగాలుగా కూర్చున్నావు అని అడుగగా అక్కడ జరిగిన సంభాషన అంతా వధువునకు చెప్పెను. జరిగినదంతా నిజం అని తెలుసుకున్న వారిద్దరు మనము నిజంగా అన్నాచెల్లెల్లము అని నిర్దారించుకొని తల్లి ఆవు వద్దకు వెల్లి తల్లి మేము తెలియక తప్పుచేశాము మాపాపానికి ప్రాయశ్చిత్తము ఏమని అడగగా మీరు వెంటనే "" విబాండ మహర్షి కుమారుడు ఋష్యశృంగ మహర్షి వద్దకు వెళ్ళి శరణు వేడమని తల్లి ఆవు పలికినది.
క్షేత్ర మహత్యం, మహిమలు
భూమిపై గల ఎనుబది నాలుగు లక్షల జీవరాసులలో మానవ జీవితము లభించుట దుర్లభము పెక్కువేల జన్మలనెత్తి యెడతెగని పున్యమార్జించుకొనినధే గాని మానవజన్మం లభింపదనుట నిర్వివాదంశము, ఐశ్వర్యము, దరిద్రము, ఆరోగ్యము, అనారోగ్యము మొదలగు భేదములు పూర్వ జన్మల ననుసరించియేంకలుగుచున్నవి గాని వేరొక కారణముకాదు. కావున ప్రతి వ్యక్తియు జీవితమందు సుఖశాంతులకు రాబోవు జన్మ ఉత్తమమైనదగుటకు పున్యచింతలతో సత్కర్మలనాచరించవలెనని, మన పురానములు చెప్పుచున్నవి. అట్టి సత్కర్మలలో తీర్దాయాత్రాచరన గావించి భగవంతుని సేవించి ఆయా ప్రదేశములలో దానధర్మాలు చేయుట ఒక పద్ధతిని మన పున్యక్క్షెత్రములలో ప్రధాన పున్యక్క్షెత్రము మన భోగేశ్వరక్క్షెత్రము. ఇక్కడ గంగా ఎప్పుడూ పారుచుండును. పవిత్ర జోతిర్మయి భోగేశ్వరము మహా లింగము ఈ క్క్షెత్రమునకు ముఖ్య కారణము. మరొక పున్యక్క్షెత్రములో ఎచటనైనను నూరు సంవత్సరములు ఉన్న ఫలము భోగేశ్వరక్క్షెత్రములో ఒక్క రోజు ధర్మ చింతనతో ఉన్న కలుగును. ఇచత వెలసిన పంచాంమృత సెలయెల్లలో స్నానమాచరించిన కస్టపరంపరలు తొలగి యిష్టార్దములు పొందవచును. శ్రీ ధుర్గా భోగేశ్వరస్వామి ( స్పటికలింగం ) నకు అభిషేకం చేసిన అమ్మవార్లను దర్సించిన ఉత్తమగతులుంం కలుగునుం. ఇచట గావించిన ఏ సత్కార్యము అయినను కోటి సత్కర్మల ఫలమొసగును ఒక్కమారు భగవన్నామస్మరణ గూవించిన కోటి పర్యాయములు స్మరించిన ఫలము కలుగును. ఆ విధంగా పుణ్యక్క్షెత్రము మహిమ వివరించుట ఎంతైనను ఉంది. పంచమసాపాతము నాచరించిన వ్యక్తియైనను పంచాంరుతంం సెలయేల్లలో స్నానము వలనను, స్వామి సందర్శనము వలనను పుణ్యమూర్తియై భవబంధములు బోయి స్వర్గసుఖమును అనుభవింప అర్హుడగుచున్నాడు. ఈ క్క్షెత్రము స్మరించినంత మాత్రముననే చతుర్వేద పురుషార్దములుం త్వరితగతిన సిద్దించును. భోగేశ్వరా, భోగేశ్వరా, భోగేశ్వరా అని ముమ్మారు ఎవరి నాలుక ఉచరించునో బ్రహ్మహత్యది మహాపాతకములు పలాయనమగునుంం, అట్టివారిపై యముని ప్రభావము ఏ మాత్రము ఉండదు. శివనామము జపించువారు జన్మమృత్యురూపం దుఃఖముల నుండి తరించి మోక్షము పొంది, మృత్యుంజయు లగుదురు. పరమశివునకు ప్రియమైన ఈ భోగేశ్వరక్క్షెత్రమును ప్రాణోత్క్రమణ సమయమును స్మరించువారు, దూరమందున్నవారైనను, పాపియైనను, సర్వపాప విముక్తుడై స్వర్గభోగములు అనుభవింతురు. ఈ క్క్షెత్రములో అశ్వర్దనారాయణ వ్రృక్క్షము, శ్రీ ఆంజనేయస్వామి గుడి ఉంది. ఈ మహా వృక్షమునకు ప్రదక్షిణలు చిసినంత మాత్రమువలననే పాపఖర్మలు తొలగి భూత, ప్రేత పిశాచాల నుండి విముక్తులగుదురు.
సంతానము లేనివారును, వివాహములు కాని వారును, శ్రీ దుర్గాభోగేశ్వరస్వామికి అభిషేకము చేసి, సత్ ఫలితములను పొందిరి. కోరిన కోర్కెలు ఇచ్చువాడు కాబట్టి భొగేశ్వరుడు అని పేరు వచ్చింది. భోగాలు అనుభవిస్తూ భక్తులకు కూడా భోగాలు ప్రసాదించునుగాన భొగేశ్వరస్వామి అని పేరు. ఇక్కడ ముఖ్యంగా 5 కోనేర్లు ఉన్నాయి. పాల కోనేరు పెరు, గు కోనేరు, చక్కెర కోనేరు, నెయ్యి కోనేరు, తేనె కోనేరు అను పంచాంరుత కోనేర్లు విడివిడిగా ఉన్నాయి. ఈ అయిదు కోనేర్లలో స్నానము చెసి, స్పటిక లింగమైన, ఈశ్వరునికి భక్తితో అభిషేకము చేసిన వారికి ముక్తిని ప్రసాదించునుగాక అని దైవప్రాశస్త్యము కలధు. ఈ పంచామృత కోనేరులలో స్నానమాచరించి దైవదర్శనము చేసుకొన్న బ్రహ్మహత్యా పాతకములు నశించును. ఈ క్క్షేత్రమును ఎవరు దర్శింతురో ఈ క్క్షెత్ర మహిమ ఎవరు విందురో, అనుదినము, ఈ క్క్షెత్రమును ఎవరు స్మరింతురో, కీర్తింతురో అట్టివారు వ్యందులు, పూజ్యులు క్రుతార్దులు ముక్తి భోగులు అగుదురు. ఈ శ్రీ దుర్గా భోగేసశ్వరక్క్షెత్ర మాహాత్మ్యమును, స్థిరింతురో, శ్రవనము చేసినవారికి, విన్నవించిన వారికి మహాపుణ్యము సంప్రాప్తించును. ఈ క్క్షెత్రమహిమ విన్నవారికి తెలిపిన వారికి సర్వక్క్షెత్ర దర్శనాదులు కలుగు పుణ్యఫలమంతయు కలుగును.
వర్గం:నంద్యాల జిల్లా పుణ్యక్షేత్రాలు వర్గం:ప్రసిద్ధ శైవక్షేత్రాలు
వెలుగు వారి పాలెం (తాళ్ళూరు మండలం)
వెలుగు వారి పాలెం, ప్రకాశం జిల్లా తాళ్ళూరు మండలం లోని రెవెన్యూయేతర గ్రామం.మూడు వేల మంది జనాభా ఉన్న గ్రామం.ఈ ఊరిలో తొలుత ముదిరాజ్ అనే సామాజిక  వర్గం నివాసాలు ఏర్పాటు చేసుకుంది. వీరిలో వెలుగు అనే ఇంటి పేరు కలవారు ఎక్కువ ఉండటంతో ఈ వూరికి వెలుగువారిపాలెంగా పేరు వచ్చింది. ఆ తరువాత చుట్టూ పళ్ళ;ఆ ఉన్న రెడ్ల కుటుంబాలు అక్కడికి నివాసాలుగా మార్చుకున్నారు. ఈ వూరిలో రెండు రామాలయాలు ఉన్నాయి. ఇందిరాగాంధీ హవా సాగుతున్న నాటి నుంచి 1994 వరకు  ఆవూరు ఊరంతా కాంగ్రెస్ పార్టీ నే సపోర్ట్ చేస్తూ వచ్చారు. ఇక్కడ కాంగ్రెస్ తప్ప మరో పార్టీ తెలియని పరిస్థితుల్లో 1994 లో సారెడ్డి కోటేశ్వరరెడ్డి తెలుగుదేశం పార్టీని తొలుత ఈ ఊరికి పరిచయం చేశారు. బొద్దికూరపాడు నుంచి వేరయ్యి స్వతంత్ర పంచాయితీగా ఏర్పడిన తరువాత తొలుత తెలుగుదేశం పార్టీ పంచాయితీ ప్రెసిడెంట్ గా అత్యధిక మెజార్టీతో గెలుపొందారు. ఈ వూళ్ళో భోగు సముద్రం, చిన్నపరెడ్డి అనే రెండు ఇంటి పేర్లతో అధిక రెడ్ల కుటుంబాలు ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. సారెడ్డి,పులి,మూలం రెడ్డి,గుజ్జుల అనే కుటుంబాలు ఉన్నాయి. రెడ్లు, మాదిగ, రజక,నాయీబ్రాహ్మణ, దొమ్మర, గంగిరెద్దుల కుటుంబాలు ఉన్నాయి. ఎస్.టి.డి కోడ్:08593.
సమీప గ్రామాలు
దేవరపాలెం 3 కి.మీ, నాగంభొట్లపాలెం 4 కి.మీ, లక్కవరం 4 కి.మీ, బెల్లంకొండవారిపాలెం 6 కి.మీ, నిప్పట్లపాడు 7 కి.మీ,బోద్దికూరపాడు2 కి.మీ.
టోగో
టోగో అధికారికంగా " టోగోలీసు రిపబ్లికు " పశ్చిమ ఆఫ్రికాలో ఒక దేశం. పశ్చిమసరిహద్దులో ఘానా, తూర్పు సరిహద్దులలో బెనిన్ ఉత్తరసరిహద్దులో బుర్కినా ఫాసో ఉన్నాయి. సార్వభౌమ దేశం అయిన టోగో దక్షిణప్రాంతంలో గినియా గల్ఫు వరకు విస్తరించింది. ఇక్కడే రాజధాని లోమే ఉంది. టోగో 57,000 చ.కి.మీ (22,008 చదరపు మైళ్ళు)ఉంది. ఇది ఆఫ్రికాలోని అతి చిన్న దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. దేశంలో సుమారు 7.6 మిలియన్ల జనాభా ఉంది.
11 వ నుండి 16 వ శతాబ్దం వరకు వివిధ తెగలకు చెందిన ప్రజలు అన్ని దిశల నుండి ఈ ప్రాంతంలో ప్రవేశించారు. 16 వ శతాబ్దం నుంచి 18 వ శతాబ్దం వరకు తీర ప్రాంతం ఐరోపావారు వాణిజ్యం కొరకు బానిసలను వెతకటానికి కేంద్రంగా ఉండేది. టోగో, దాని పరిసరప్రాంతాలు "ది స్లేవు కోస్టు" పేరు సంపాదించాయి. 1884 లో టోగోల్యాండు అనే పేరుతో ప్రస్తుత టోగోప్రాంతం జర్మనీ రక్షకప్రాంతంగా ప్రకటించబడింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత టోగో పాలన ఫ్రాంసుకు బదిలీ చేయబడింది. 1960 లో టోగో ఫ్రాన్సు నుండి స్వాతంత్ర్యం పొందింది. 1967 లో గ్నాసింగ్బే ఇయాడెమా నాయకత్వంలో సైనిక తిరుగుబాటు జరిగిన తరువాత ఆయన కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక, ఏకై పార్టీ దేశానికి అధ్యక్షుడు అయ్యాడు. 1993 లో ఇయాడెమా బహుళపార్టీ ఎన్నికలను ఎదుర్కొంది. ఎన్నికలలో ఇది అక్రమాలకు పాల్పడి అధ్యక్ష పదవిని మూడు సార్లు గెలుచుకుంది. ఆయన మరణం సమయంలో ఇయాడెమా ఆధునిక ఆఫ్రికా చరిత్రలో సుదీర్ఘకాలం అద్యక్షుడుగా పనిచేసిన నాయకుడుగా (38 సంవత్సరాలు) గుర్తింపు పొందాడు. 2005 లో ఆయన కొడుకు ఫోరే గ్నాస్సింగ్బె అధ్యక్షుడుగా ఎన్నికయ్యాడు.
టోగో ఒక ఉష్ణమండల, ఉప-సహారా దేశం. దీని ఆర్థిక వ్యవస్థ అధికంగా వ్యవసాయం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. దేశ వాతావరణం వ్యవసాయపంటలు అభివృద్ధి చెందడానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది. అధికారిక భాష ఫ్రెంచి అయినప్పటికీ టోగోలో ముఖ్యంగా అనేక ఇతర భాషలు (ముఖ్యంగా గోబీ కుటుంబానికి చెందిన భాషలు) వాడుకలో ఉన్నాయి. టోగోలో అతిపెద్ద మత సమూహం స్థానిక మతవిశ్వానికి చెందిన ప్రజలు సంఖ్యాపరంగా ఆధిఖ్యత కలిగి ఉన్నారు. అలాగే గణనీయమైన క్రైస్తవ, ముస్లిం అల్పసంఖ్యాక ప్రజలు ఉన్నారు. టోగో ఐక్యరాజ్యసమితి, ఆఫ్రికా సమాఖ్య, ఇస్లాం సహకార సంస్థ, సౌత్ అట్లాంటిక్ పీస్ అండ్ కోఆపరేషన్ జోన్, ఫ్రాంకోఫొనీ, ఎకనామికు కమ్యూనిటీ ఆఫ్ వెస్టర్ను ఆఫ్రికా స్టేట్సు వంటి సంస్థలలో సభ్యదేశంగా ఉంది.
వలసపాలనకు ముందు (-1884)
టోగో ప్రాంతంలో నివసించిన పురాతన తెగలు మృణ్మయపాత్రలు, ఇనుప ఉపకరణాలు తయారుచేయగలిగిన సామర్ధ్యం కలిగి ఉండేవారని పురావస్తు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. టొగో అనే పేరు ఈవె భాషలో "లాగోనులు నివసించిన భూమి" గా అని అర్ధం. 1490 లో పోర్చుగీసు రాకకు ముందు కాలం గురించి స్పష్టమైన వివరణ లేదు. 11 వ శతాబ్దం నుండి 16 వ శతాబ్దం వరకు వివిధ తెగలు ఈ ప్రాంతంలోకి అన్ని దిశలనుండి ప్రవేశించారు: తూర్పు నుండి ఎవె, పశ్చిమం నుండి మినా, గను. వీరిలో ఎక్కువమంది తీరప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు.
వలసరాజ్యాల పాలన (1884–1960)
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో టోగోలాండు మీద ఆంగ్లో-ఫ్రెంచి ఆక్రమణ సాగించి ఆంగ్లో & ఫ్రెంచి కండోమినం ప్రకటించారు. 1916 డిసెంబరు 7 న కండోమినియం కూలిపోయింది. టోగో బ్రిటిషు, ఫ్రెంచి మండలాలుగా విభజించబడింది. 1922 జూలై 20 న " లీగు ఆఫ్ నేషన్సు ఆదేశంతో టోగో పశ్చిమ భాగాన్ని పాలించడానికి బ్రిటను, టొగో తూర్పు భాగాన్ని పాలించడానికి ఫ్రాంసు అనుమతి పొందాయి. 1945 లో ఫ్రెంచి పార్లమెంటుకు మూడు ప్రతినిధులను పంపే హక్కును టోగోకు లభించింది.
స్వతంత్రం, ప్రస్తుత కాలం (1960–ప్రస్తుతం)
1960 ఏప్రెలు 27 న టోగోలిసు రిపబ్లికు ప్రకటించబడింది. 1961 లో తొలి అధ్యక్ష ఎన్నికలలో సిల్వానసు ఒలింపీయో మొదటిసారి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికలలో 100% ఓట్లు సాధించాడు. ఎన్నికలను ప్రతిపక్షాలు బహిష్కరించాయి. 1961 ఏప్రెలు 9 లో టోగోలేస్ రిపబ్లికు రాజ్యాంగం స్వీకరించింది. టోగో జాతీయ అసెంబ్లీని " సుప్రీం శాసనసభ " అంటారు.
1961 డిసెంబరులో ప్రభుత్వ వ్యతిరేక కుట్రను తయారు చేయాడానికి ప్రయత్నించారని ఆరోపిస్తూ ప్రతిపక్ష పార్టీల నాయకులను అరెస్టు చేశారు. తరువాత ప్రతిపక్ష పార్టీల రద్దుపై ఒక డిక్రీ జారీ చేయబడింది. ఒలింపియో యునైటెడు స్టేట్సు, గ్రేటు బ్రిటను, జర్మనీలతో సహకారం పొందడం ద్వారా ఫ్రాంసు మీద ఆధారపడటానికి తగ్గించడానికి ప్రయత్నించింది. అల్జీరియా యుద్ధం తర్వాత నిషేధించబడిన ఫ్రెంచి సైనికులు టోగోలేస్ సైన్యంలో స్థానాన్ని పొందేందుకు ప్రయత్నించడాన్ని ఒలింపియా తిరస్కరించాడు. ఈ కారణాలు చివరకు జనవరి 13, 1963 జనవరి 13 న ఒక సైనిక తిరుగుబాటుకు దారితీశాయి. ఆ సమయంలో అతను సెర్జెంట్ గ్నాసింగ్బే ఐడెమా ఆధ్వర్యంలో సైనికుల బృందం చేతిలో ఒలిపియో హత్య చేయబడ్డాడు. టోగోలో అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించబడింది.
సైన్యం నికోలసు గ్రునిటుజ్కీ నేతృత్వంలోని తాత్కాలిక ప్రభుత్వానికి అధికారాన్ని ఇచ్చింది. 1963 మే లో గ్రునిటుజ్కీ రిపబ్లికు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. కొత్త నాయకత్వం ఫ్రాంసుతో సంబంధాలు అభివృద్ధి చేసే విధానాన్ని అనుసరించింది. ఆయన ఉత్తర, దక్షిణానికి మధ్య విభజనలను తొలగించడం, కొత్త రాజ్యాంగంను ప్రకటించడం, బహుళ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టడం లక్ష్యంగా పనిచేసాడు.
సరిగ్గా నాలుగు సంవత్సరాల తరువాత 1967 జనవరి 13 న ఐడెమా గ్నాసింగ్బే గ్రునిజ్కిని రక్తపాతరహిత తిరుగుబాటుతో పదవి నుండి తొలగించి అధ్యక్ష పదవిని సాధించాడు. అతను టోగోలేసు పీపులు " పార్టీ ఆఫ్ ర్యాలీని " సృష్టించాడు. తరువాత ఇతర రాజకీయ పార్టీల కార్యకలాపాలను నిషేధించాడు. 1969 నవంబరులో ఏకపార్టీ వ్యవస్థను ప్రవేశపెట్టాడు. ఆయన 1979, 1986 లో తిరిగి ఎన్నికయ్యారు. 1983 లో ప్రైవేటీకరణ కార్యక్రమం ప్రారంభించబడింది. 1991 లో ఇతర రాజకీయ పార్టీలు అనుమతించబడ్డాయి. 1993 లో యు.యస్.ఎ. 1993, 1998, 2003 లో ఇయాడమా అధికార స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని వివరిస్తూ, భాగస్వామ్యాన్ని స్తంభింపచేసింది. ఏప్రిల్ 2004 ఏప్రెలులో బ్రస్సెల్సులో ఐరోపా సమాఖ్య, టోగోల మద్య సహకారం పునఃస్థాపించడానికి చర్చలు జరిగాయి.
ఐడెమా గ్నాసింగ్బే 38 సంవత్సరాల తర్వాత 2005 ఫిబ్రవరి 5 న మరణించారు. ఆఫ్రికా దేశాలలో నియంత దీర్ఘకాల ఆధీనతగా భావించబడింది. తన కుమారుడైన ఫోర్రే గ్నాసింగ్బె సైనికాధికారిని తక్షణమే అధ్యక్షుడుగా నియమించడాన్ని ఫ్రాన్సు నుండి మినహా మిగిలిన అంతర్జాతీయ దేశాలు ఖండించారు. సెనెగలుకు చెందిన అబ్యుయులేయ్ వాడే, నైజీరియాలోని ఒలుసగను ఒబాసాన్జో వంటి ప్రజాస్వామ్యంగా ఎన్నికైన ఆఫ్రికా నేతలు ఈ చర్యను సమర్ధించిన కారణంగా ఆఫ్రికా సమాఖ్యలో చీలిక ఏర్పడింది.
గ్నాసింగ్బే పదవి నుండి వైదొలిగి ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. రెండు నెలల తరువాత ఆయన ఎన్నికలలో గెలిచాడు. ప్రతిపక్షం ఎన్నికల ఫలితాలు మోసపూరితంగా ఉన్నాయని ప్రకటించింది. 2005 లో జరిగిన సంఘటనలు ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రభుత్వం నిబద్ధత గురించి ప్రశ్నలు లేవనెత్తడానికి దారి తీసింది. ఇది ఐరోపా సమాఖ్యతో సంబంధాలను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఇది 1993 లో టోగో మానవ హక్కుల పరిస్థితుల గురించి ప్రశ్నలు వేసినందుకు సహాయపడింది. అంతేకాక ఐక్యరాజ్య సమితి నివేదిక ఆధారంగా అధ్యక్ష ఎన్నికలలో జరిగిన హింసాకాండలో 400 మంది మరణించారని భావించారు. సుమారుగా 40,000 టోగోలీస్ పొరుగు దేశాలకు పారిపోయారు. 2010, 2015 లో ఫ్యూరు గ్నాసింగ్బె తిరిగి ఎంపిక చేయబడ్డాడు.
2017 చివరిలో టోగోలో జరిగిన ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనలు 2005 నాటి ఎన్నికల తరువాత తీవ్రరూపందాల్చాయి. చాలా కాలం అధికారంలో ఉన్న కుటుంబంలో భాగమైన గ్నాసింబెబే రాజీనామా చేయాలని నిరసనకారులు వారు డిమాండు చేసారు. టోగోలేస్ సెక్యూరిటీ దళాల జోక్యంతో సాధించిన ఫలితాన్ని ఐఖ్యరాజ్యసమితి ఖండించింది. గ్నాసింగ్బే రాజీనామా చేయాలని చెప్పిన తర్వాత గాంబియా విదేశాంగ మంత్రి ఓషినొవ్ దర్బో ఒక సవరణను జారీ చేయాల్సి వచ్చింది.
భౌగోళికం
టోగో వైశాల్యం 56,785 చ.కి.మీ (21,925 చ.మై). ఇది ఆఫ్రికాలో అతి చిన్న దేశాలలో ఒకటి. ఇది దక్షిణసరిహద్దులో బెనిను బైటు, పశ్చిమసరిహద్దులో ఘనా, తూర్పు సరిహద్దులో బెనిన్, ఉత్తరసరిహద్దులో బుర్కినా ఫాసో ఉన్నాయి. టోగో 6 ° నుండి 11 ° ఉత్తర అక్షాంశం, 0 ° నుండి 2 ° తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంటుంది.
వాతావరణం
టోగోలో ఉష్ణమండల వాతావరణం ఉంటుంది. సముద్రతీర ఉష్ణోగ్రతలు 23 °C ఉత్తరప్రాంత ఉష్ణోగ్రతలు 30 °C ఉంటుంది. ఉష్ణమండల సవన్నగా వర్గీకరించబడిన పొడి వాతావరణం నెలకొని ఉంటుంది. దక్షిణప్రాంతంలో రెండు సీజన్లలో వర్షపాతం (మొదటిది ఏప్రెలు నుండి జూలై వరకు ఉంటుంది. రెండవది సెప్టెంబరు నండి నవంబరు వరకు ఉంటుంది)  ఉంటుంది.
ప్రభుత్వం
అధ్యక్షుడు 5 సంవత్సరాలకు ఒకసారి సార్వత్రిక ఓటు ద్వారా ఎన్నుకోబడతారు. అధ్యక్షుడు సాయుధ దళాల కమాండరుగా ఉంటాడు. శాసనసభను ప్రారంభించడానికి, పార్లమెటును రద్దు చేసే హక్కును కలిగి ఉంటాడు. అధ్యక్షునికి, ప్రభుత్వానికి సమైఖ్యంగా కార్యనిర్వాహక అధికారం ఉంటుంది. అధ్యక్షుడి చేత నియమింపబడిన ప్రధాన మంత్రి, ప్రభుత్వానికి నాయకత్వం వహిస్తాడు.
టోగో ప్రజాప్రభుత్వం విధానానికి మార్పుచెందే ప్రక్రియ నిలిచిపోయింది. కొత్తగా జనించిన ప్రజాస్వామ్య సంస్థలు బలహీనంగా ఉన్నాయి. టోగోను ఏక-పార్టీ వ్యవస్థలో పాలించిన అధ్యక్షుడు గ్నాసిగ్బే ఐడెమా 2005 ఫిబ్రవరి 5 న విదేశీయరక్షణ కొరకు విమానంలో ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో (ట్యునీషియాపై ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో) గుండెపోటుతో మరణించాడు. టోగోలీ రాజ్యాంగవిధానం అనుసరించి పార్లమెంటు అధ్యక్షుడు "ఫంబరే క్వతారా నట్చాబా " దేశ అధ్యక్షుడిగా చేసి కొత్త అధ్యక్ష ఎన్నికల కొరకు 60 రోజులోపు పిలుపునివ్వాలి. దేశం వెలుపల ఉన్న నట్చాబా పారిసు నుండి ఎయిరు ఫ్రాన్సు విమానంలో తిరిగి వచ్చాడు.
ఆఫ్రికా సమాఖ్య సైనిక తిరుగుబాటుగా అధికారం స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు వర్ణించింది. అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి, యునైటెడు నేషన్సు నుండి కూడా వచ్చింది. టోగోలో స్వాధీనం చేసుకున్నందుకు ప్రతిపక్షాల నిర్వహించిన అల్లర్లలో అనేక వందలమంది మరణించారు. అనేక నగరాలు, పట్టణాలలో తిరుగుబాటులు (ప్రధానంగా దేశంలోని దక్షిణ భాగంలో) జరిగాయి. అనెహొ పట్టణంలో పెద్ద ఎత్తున జరిగిన ఊచకోత గురించిన నివేదికలు వెలువరించబడలేదు. ప్రతిస్పందనగా ఫ్యూరు గ్నాసింగ్బె ఎన్నికలను నిర్వహించటానికి అంగీకరించాడు. ఫిబ్రవరి 25 న గ్నాసింగ్బే అధ్యక్షుడి పదవికి రాజీనామా చేసి ఏప్రిల్లో పదవికి పోటీ చేయడానికి నామినేషను అంగీకరించబడింది.
2007 అక్టోబరులో అనేక వాయిదాల తర్వాత ఎన్నికలు నిర్వహించబడ్డాయి. దీనివల్ల తక్కువ జనాభా ఉన్న ఉత్తరప్రాంతంలో దక్షిణప్రాంతం కంటే అధిక సంఖ్యలో ఎంపీ స్థానం గెలుచుకున్నారు. అధ్యక్షుడు వెనుకనుండి మద్దతు ఇచ్చిన " ర్యాలీ ఆఫ్ టోగోలీసు పీపులు " ఆధిఖ్యత సాధించింది. యు.ఎఫ్.సి. రెండవ స్థానంలో నిలిచింది. ఐరోపాసమాఖ్య పరిశీలకుల మిషను ఉన్నప్పటికీ రద్దు చేయబడిన బ్యాలెట్లు, చట్టవిరుద్ధమైన ఓటింగు జరిగాయి. ఈ ఎన్నికలను అంతర్జాతీయ సమాజం ఫెయిర్గా ప్రకటించించింది. మొట్టమొదటిసారిగా తక్కువ బెదిరింపు, కొన్ని హింసాత్మక చర్యలు మాత్రమే జరిగాయని పేర్కొన్నది. 2007 డిసెంబరు 3 న ఆర్.పి.టి కొంలను మాల్లై ప్రధానమంత్రిగా నియమితుడయ్యాడు. 2008 సెప్టెంబరు 5 న పదవ నెలలు మాత్రమే పదవీబాధ్యత వహించిన తరువాత టోగో ప్రధాన మంత్రిగా మాల్లీ రాజీనామా చేశారు. 2010 మార్చి అధ్యక్ష ఎన్నికలలో ఫ్యూరు గ్నాసింగ్బే ప్రతిపక్షనాయకునికి వ్యతిరేకంగా 61% ఓట్లు సాధించి తిరిగి ఎన్నికయ్యాడు. 2010 మార్చి ఎన్నికలు ఎక్కువగా శాంతియుతంగా ఉన్నప్పటికీ పరిశీలకులు "విధానపరమైన లోపాలు", సాంకేతిక సమస్యలను ఉన్నాయని గుర్తించారు. ప్రతికూల ఫలితాలు ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేశాయని భావించిన ప్రతిపక్షాలు ఫలితాలను గుర్తించలేదు. ఎన్నికల తరువాత నిరసన అలలు కొనగాయి. 2010 మేలో దీర్ఘకాలిక ప్రతిపక్ష నేత గిలుక్రిస్టు ఒలింపియో ప్రభుత్వంతో అధికార భాగస్వామ్య ఒప్పందాన్ని ప్రవేశపెడతానని ప్రకటించాడు. యు.ఎఫ్.సి నుండి ఎనిమిది మందికి మంత్రివర్గ పదవులు మంజూరు చేసే సంకీర్ణ ఏర్పాటు చేయబడింది. 2012 జూనులో ఎన్నికల సంస్కరణలు చేయాలని ప్రతిపాదిస్తూ నిరసనకారులు పలు రోజులు లోమెలో వీధిలో నిరసనప్రదర్శనలు నిర్వహించారు. 1992 నాటి రాజ్యాంగాన్ని తిరిగి ప్రవేశపెట్టాలని, అధ్యక్షుని పదవీకాలానిక్ పరిమితులు నిర్ణయిమాలని నిరసనకారులు కోరారు. 2012 జూలై ప్రధాన మంత్రి గిల్బర్టు హౌంగ్బో రాజీనామా ఆశ్చర్యకరంగా మారింది. కొన్ని రోజుల తరువాత వాణిజ్య మంత్రి క్వేసీ అహోమోమీ-జునూ, కొత్త ప్రభుత్వాన్ని పేరు పెట్టాడు. అదే నెలలో ప్రతిపక్ష నేత జీను పియరీ ఫెబ్రే నివాసం మీద భద్రతా దళాలు దాడి చేసిన తరువాత ప్రభుత్వ అణిచివేతకు వ్యతిరేకంగా వేలాది నిరసనకారులు బహిరంగంగా నిరసన వ్యక్తం చేశారు.
నిర్వహణా విభాగాలు
టోగో 5 పాలనా విభాగాలుగా విభజించబడింది. అవి 30 ప్రెఫెక్చ్యురీలుగా విభజించబడ్డాయి. ఉత్తరప్రాంతం నుండి దక్షిణప్రాంతం వరకు సవానె, కరా, సెంట్రలె, ప్ల్టియక్సు, మారీటైం.
విదేశీసంబంధాలు
టోగోకు పశ్చిమ ఐరోపా (ముఖ్యంగా ఫ్రాన్సు, జర్మనీతో) దేశాలతో బలమైన చారిత్రక, సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఉన్నాయి. టోగో " రిపబ్లికు ఆఫ్ చైనా, ఉత్తర కొరియా, క్యూబాలను గుర్తించింది. ఇది 1987 లో ఇజ్రాయెలుతో సంబంధాలను తిరిగి స్థాపించింది.
టోగో ఒక చురుకైన విదేశాంగ విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. అనేక అంతర్జాతీయ సంస్థలలో భాగస్వామ్యం వహిస్తుంది. ఇది ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఆఫ్రికా ప్రాంతీయ వ్యవహారాలలో, ఆఫ్రికా యూనియనులో చురుకుగా ఉంటుంది. టోగో, పొరుగు దేశాలమధ్య సుముఖమైన సంబంధాలు ఉన్నాయి.
సైన్యం
టోగో సైన్యాలను " టోగోలేస్ ఆర్మీ ఫోర్సెసు " పదాతిదళం, నౌకాదళం, వైమానిక దళం, జెండర్మెరీలు ఉన్నాయి. 2005 లో ఆర్థిక సంవత్సరంలో మొత్తం జి.డి.పి.లో 1.6% సైన్యం కొరకు వ్యయం చేసింది. సైనిక స్థావరాలు లోమే, టెమెడజా, కారా, నియంతుగౌ, దపాంగు లలో సైనిక స్థావరాలు ఉన్నాయి. 2009 మే 19 న జనరలు స్టాఫు ప్రస్తుత చీఫుగా బ్రిగేడియరు జనరలు టైటిక్పైన అచా మహ్మదు బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. ఎయిరు ఫోర్సు అల్ఫా జెట్లు ఉపయోగించబడుతున్నాయి.
మానవహక్కులు
1972 - 1998 వరకు ఫ్రీడం హౌసు టోగోను "నాట్ ఫ్రీ " దేశంగా వర్గీకరించింది. 2002 నుంచి 2006 వరకు తిరిగి " నాట్ ఫ్రీ " దేశంగా వర్గీకరించింది. 1999 నుండి 2001 వరకు, తిరిగి 2007 నుండి ఇప్పటి వరకు " పార్ట్లీ ఫ్రీ" గా వర్గీకరించబడింది. ఇది చాలా తీవ్రమైన, సుదీర్ఘ మానవ హక్కుల సమస్యలను కలిగి ఉంది. 2010 లో పరిస్థితులపై ఆధారపడిన యు.ఎస్.స్టేట్ డిపార్ట్మెంటు నివేదిక ఆధారంగా దేశంలో "మరణం గాయాలు, అధికార శిక్షలు, కఠినమైన, ప్రాణాంతక జైలు పరిస్థితులు, నిర్హేతుక నిర్బంధాలు, న్యాయవ్యవస్థపై ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రభావం, పౌరుల హక్కుల ఉల్లంఘన, పత్రికా, అసెంబ్లీ, ఉద్యమ స్వేచ్ఛలపై పరిమితులు, అధికారిక అవినీతి, మహిళలపై వివక్షత, హింస, మహిళా జననాంగ విరూపణం (FGM), లైంగిక దోపిడీ పిల్లలపై, ప్రాంతీయ, జాతి వివక్షత, వ్యక్తుల, ముఖ్యంగా మహిళలు ఖత్నా ఆచారం, పిల్లల అక్రమ రవాణా, వైకల్యాలున్న వ్యక్తులపై సామాజిక వివక్ష, స్వలింగ సంపర్కులపై అధికారిక, సామాజిక వివక్ష, హెచ్.ఐ.వి వ్యాధి బాధితుల పట్ల సామాజిక వివక్షత, పిల్లలతో సహా నిర్బంధ కార్మిక వ్యవస్థ " వంటి మానవహక్కుల ఉల్లంఘన కార్యక్రమాలు జరిగుతున్నాయని భావిస్తున్నారు.
ఆర్ధికం
టోగో ఆఫ్రికాలో అతిచిన్న దేశాలలో ఒకటి. దాని ఖరీదైన ఫాస్ఫేటు నిలువలు, కాఫీ వంటి వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల మీద ఆధారపడిన అభివృద్ధి చెందిన ఎగుమతి రంగం కారణంగా ఖండంలోని అత్యున్నతజీవన ప్రమాణాలు కలిగినదేశాలలో ఇది ఒకటిగా ఉంది. కాఫీ,కోకో బీన్; వేరుశెనగ (వేరుశెనగ) సుమారుగా 30% ఎగుమతి ఆదాయాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. పత్తి అత్యంత ముఖ్యమైన నగదు పంటగా ఉంది.
టోగో తక్కువగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో ఒకటి. ఆర్థిక పరిస్థితి ఇంకా ప్రమాదకరంగా ఉంది. టోగో ప్రాంతీయ వాణిజ్యానికి కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది. ప్రపంచ బ్యాంకు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (ఐఎంఎఫ్) సహకారంతో దశాబ్ధకాలంగా ప్రభుత్వం ఆర్థిక సంస్కరణలు చేపట్టడం, పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం, ఆదాయం, వినియోగం మధ్య సంతులనాన్ని సృష్టించడం మొదలైన ప్రయత్నాలు చేపట్టింది. 1992 - 1993 సంవత్సరాలలో ప్రైవేటు, ప్రభుత్వ రంగ సమ్మెలతో సహా రాజకీయ అశాంతి, సంస్కరణ కార్యక్రమాలను అంతమొందించింది.
టొగో దిగుమతులలో యంత్రాలు, ఉపకరణాలు, పెట్రోలియం ఉత్పత్తులు, ఆహారం ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. ప్రధాన దిగుమతి భాగస్వాములలో ఫ్రాన్సు (21.1%), నెదర్లాండ్సు (12.1%), కోటు డి ఐవోరే (5.9%), జర్మనీ (4.6%), ఇటలీ (4.4%), దక్షిణాఫ్రికా (4.3%) చైనా (4.1%) ఉన్నాయి. ప్రధాన ఎగుమతులలో కోకో, కాఫీ, వస్తువులు, ఫాస్ఫేట్లు, పత్తి పునః ఎగుమతి ఉన్నాయి. ఎగుమతి చేయబడుతున్న దేశాలలో బుర్కినా ఫాసో (16.6%), చైనా (15.4%), నెదర్లాండ్సు (13%), బెనిను (9.6%), మాలి (7.4%) ఉన్నాయి.
నిర్మాణాత్మకమైన సంస్కరణల పరంగా టోగో ఆర్థిక వ్యవస్థ సరళీకరణలో, వాణిజ్య, పోర్టు కార్యకలాపాల రంగాలలో పురోగతిని సాధించింది. అయితే, పత్తి రంగం, టెలీకమ్యూనికేషన్సు, నీటి సరఫరా ప్రైవేటీకరణ కార్యక్రమం నిలిచిపోయింది. వెలుపల నుండి ఆర్ధిక సహాయం కారణంగా ప్రస్తుతం దేశంలో రుణాలు లేవు. హెచ్చుగా రుణపడి ఉన్న పేద దేశాలలో నిధి సహాయంతో అత్యధికంగా ప్రయోజనం పొందిన ఆఫ్రికాదేశాలలో టోగో ఒకటి.
1994 జనవరి 12 న ద్రవ్య విలువను 50 % తగ్గించడం చేయబడిన నిర్మాణాత్మకమైన సర్దుబాటుకు ఒక ముఖ్యమైన ప్రేరణనిచ్చింది. 1994 లో కలహాలు ముగిసిన తరువాత చేసిన ఈ ప్రయత్నాలు రాజకీయ ప్రశాంతతకు తిరిగి స్థాపించబడడానికి సహకరించాయి. ప్రభుత్వం ఆర్ధిక కార్యకలాపాల్లో అధికరించిన పారదర్శకత (పెరుగుతున్న సాంఘిక సేవా వ్యయాలకు అనుగుణంగా) సాయుధ దళాల పరిమాణాన్ని తగ్గించటానికి ఆస్కారం ఇచ్చింది. నిధి సాహాయం కొరత, కోకో ధరల తగ్గింపుతో 1998 లో జి.డి.పి.లో 1% పతనం సంభవించింది. 1999 లో తిరిగి అభివృద్ధి ప్రారంభమైంది. " ఆర్గనైజేషను ఫర్ ది హార్మోనైజేషను ఆఫ్ బిజినెస్ లా ఇన్ ఆఫ్రికా " లో టొగో సభ్యదేశంగా ఉంది.
వ్యవసాయం
వ్యవసాయం అనేది ఆర్థిక వ్యవస్థ వెన్నెముకగా ఉంది. అయితే ఇది నీటిపారుదల పరికరాలు, ఎరువులు కొనుగోలు కోసం నిధుల కొరతతో దీర్ఘకాలంగా పోరాడుతున్నందున ఇది గణనీయంగా పనితీరును తగ్గించింది. 2012 లో వ్యవసాయం జిడిపిలో 28.2 % ఉత్పత్తి చేసింది. 2010 లో కార్మికవర్గంలో 49% మందికి వ్యవసాయం ఉద్యోగం కల్పించింది. దేశంలో ఆహార ఉత్పత్తిలో స్వయం సమృద్ధిగా ఉంది. పశువుల పెంపకం ద్వారా పశుసంపద ఉత్పత్తి జరుగుతుంది.