cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
అజయ్ దేవ్‌గణ్
నేపధ్యము
అజయ్‌ దేవగణ్‌ తండ్రి వీరూ దేవగణ్‌ బాలీవుడ్‌ దర్శకుడు, స్టంట్‌ మాస్టర్‌. తండ్రి వల్ల అజయ్‌కు మొదట్నుంచీ మార్షల్‌ ఆర్ట్స్‌పై ఇష్టం ఏర్పడింది. ఫూల్‌ ఔర్‌ కాంటే చిత్రంతో ఆయన వెండితెరకు పరిచయమయ్యాడు. తొలి చిత్రంలోనే నటనతో మెప్పించి ఫిలింఫేర్‌ పురస్కారం అందుకున్నాడు. రెండో చిత్రం జిగర్‌లో తన మార్షల్‌ ఆర్ట్స్‌ ప్రావీణ్యం చూపించి యాక్షన్‌ హీరోగా పేరుతెచ్చుకున్నాడు. జఖ్మ్‌ చిత్రంలో మతవిద్వేషాల మధ్య నలిగిపోయిన యువకుడిగా అద్భుత నటన ప్రదర్శించి జాతీయ పురస్కారం సాధించాడు. హమ్‌ దిల్‌ దే చుకే సనమ్‌ అజయ్‌ కెరీర్‌ను మలుపు తిప్పింది. ఆ చిత్రంలో ఆయన నటనకు మంచి ప్రశంసలతో పాటు ఫిలింఫేర్‌ నామినేషన్‌ దక్కింది. ది లెజెండ్‌ ఆఫ్‌ భగత్‌ సింగ్‌  లో భగత్‌ సింగ్‌ పాత్రకు ప్రాణం పోసి జాతీయ పురస్కారం సాధించాడు. దీవాంగేలో ప్రతినాయక పాత్రతోనూ ఫిలింఫేర్‌ పురస్కారం గెలుచుకున్నాడు. బాలీవుడ్‌లో ప్రముఖ యాక్షన్‌ హీరోల్లో ఒకరిగా పేరు తెచ్చుకున్నా గోల్‌ మాల్‌ సిరీస్‌, ఆల్‌ ది బెస్ట్‌ లాంటి వినోద ప్రధాన చిత్రాల్లోనూ ఆకట్టుకున్నాడు. 'యూ మీ ఔర్‌ హమ్‌'తో దర్శకుడిగా మారాడు. అజయ్‌ దేవగణ్‌ ఫిలింస్‌ స్థాపించి పలు చిత్రాలను నిర్మించాడు. కంపెనీ, రెయిన్‌ కోట్‌, గంగాజల్‌, ఓంకార, రాజ్‌నీతి, సింగం, దృశ్యం, జఖ్మ్, తానాజీ, గంగూబాయి కతియావాడి, రుద్ర: ది ఎడ్జ్ ఆఫ్ డార్క్‌నెస్ తదితర చిత్రాల్లో ఆయన మంచి నటన కనబర్చాడు.
బయటి లంకెలు
వర్గం:1969 జననాలు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:ఫిలింఫేర్ పురస్కార విజేతలు వర్గం:హిందీ సినిమా నటులు వర్గం:హిందీ సినిమా నిర్మాతలు వర్గం:హిందీ సినిమా దర్శకులు వర్గం:భారత జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కార విజేతలు
వరి
పండించే విధానం
మొలకలు వచ్చిన గింజలను నారు మడిలో చల్లుతారు. గింజలు మరీ పలుచనగా కాకుండా, మరీ చిక్కగా కాకుండా చల్లుతారు. కొద్ది కాలానికి గింజలు చిన్న చిన్న వరి మొక్కలుగా ఎదుగుతాయి. తరువాత ఈ నారును ముందుగా సిద్ధం చేసుకున్న నేలలో నాటుతారు. దీన్నే నారు నాటడం అంటారు. ఈ పనిని మనుషలైనా చేయవచ్చు, లేదా యంత్ర సహాయం తీసుకోవచ్చు. ఈ పని చేయడానికి ముఖ్యంగా ఆడవారు చేయడం ఆనవాయితీ. నాటేటపుడు వరి మొక్కలను కుచ్చులుగా తీసుకుని ఒక్కో దానికి సరైన దూరంలో ఉండేలా నాటుతారు. దూరం తగ్గితే పంట ఎదుగుదల, పంట దిగుబడి పెద్దగా ఉండదు. thumb|right|పొట్టకర్ర మీదున్న వరి పొలము పైరు కొంచెం పెరగగానే మధ్యలో కలుపు మొక్కలు పెరుగుతాయి. వాటిని ఏరివేసే ప్రక్రియను కలుపుతీయడం అంటారు. మధ్యలో పైరు బాగా ఎదగడానికి, తెగుళ్ళు రాకుండా ఉండటానికి కొన్ని రసాయనిక ఎరువులు వాడతారు. వీటిని నేరుగా పొలంలో చల్లడంకానీ, పిచికారీ చేయడం పరిపాటి. గింజలు మొలకెత్తి పక్వానికి వచ్చిన తరువాత పైరు కోత ప్రారంభం అవుతుంది. ఈ ప్రక్రియ ప్రస్తుతం చాలావరకు పైరుకోత యంత్రాల సహాయంతోనే జరుగుతుంది. ఇందులో బయటకు వచ్చిన ధాన్యాన్ని ఇళ్ళకు తరలిస్తారు.
వరి గింజ
thumb|250px|A: Rice with [[chaff B: Brown rice C:Rice with germ D: White rice with bran residue E:Musenmai (Japanese:無洗米), "Polished and ready to boil rice", literally, non-wash rice (1) :Chaff (2) :Bran (3) :Bran residue (4) :Cereal germ (5) :Endosperm]] వరిగింజ పరిమాణములో చిన్నగా ఉండి గట్టిగా ఉంటుంది. వరి గింజలో పాలు ఉత్పత్తి జరిగి, అవి గట్టి పడుటద్వారా తయారవుతుంది.
వరి గడ్డి
వరి గడ్డి పశువుల దాణాగా ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రపంచ దేశాలలో వరి
ప్రపంచ వరి ఉత్పాదకత 1960లోని 200 మిలియన్ టన్నుల నుండి 2004లోని 600 మిలియన్ టన్నులకు చేరింది. 2004 సంవత్సరంలో వరి అత్యధికంగా పండించే దేశాలు చైనా (29%), భారతదేశం (20%), ఇండోనేషియా (9%).
ప్రపంచంలో ఉత్పత్తి అయిన వరిలో 5-6% మాత్రమే ఎగుమతి అవుతుంది. అన్నింటికన్నా ఎక్కువగా వరి ఎగుమతి చేసే దేశాలు థాయిలాండ్ (26%), వియత్నాం (15%), అమెరికా (11%). ఇండోనేషియా (14%), బంగ్లాదేశ్ (4%), బ్రెజిల్ (3%) ఎక్కువగా వరి దిగుమతి చేసుకుంటున్నాయి. వరి అత్యధికంగా పండించే దేశాలలో కంబోడియా మొదట్లో ఉంది. ఇక్కడి మొత్తం వ్యవసాయంలో 90 % వరినే సాగుచేస్తారు.
ఆహార పదార్థాలు
left|thumb|250px|శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా [[యల్లాయపాళెంలో వరి పొలాలు]]
పండిన ధాన్యాన్ని మొదట మిల్లులో ఆడించి ఊకను గింజ నుండి వేరుచేస్తారు. తరువాత వరి గింజల నుండి తవుడును వేరుచేసి తెల్లని బియ్యాన్ని తయారుచేస్తారు. దీనిని పాలిషింగ్ అంటారు. ఇలా చేయడం వలన వరి యొక్క పోషక విలువలు కోల్పోతున్నాము. విటమిన్ బి ఎక్కువగా ఈ పై పొరలలో ఉంటుంది. దీని లోపం మూలంగా బెరి బెరి (beriberi) అనే వ్యాధి సోకుతుంది.
తవుడు నుండి ఈ మధ్య కాలంలో తవుడు నూనె (Rice bran oil) తీస్తున్నారు.
బియ్యాన్ని దంచి లేదా మిల్లులో ఆడించి బియ్యపు పిండి, ఉప్పుడు బియ్యం, బియ్యపు రవ్వ, ఉప్పుడు రవ్వ లాంటివి తయారుచేస్తారు. దీనితో దోసెలు, అట్లు, ఇడ్లీలు మొదలైనవి తయారుచేస్తారు.
బియ్యాన్ని నీరు లేదా ఆవిరిలో ఉడికించి వివిధ ఆహారపదార్థాలతో కలిపి మనం తింటాము. దీనిని తిరిగి నూనెలో గాని నెయ్యిలో గాని వేయించి బిర్యానీ, పులావు మొదలైనవి తయారుచేస్తారు.
శ్రీ వరి
"శ్రీ వరి " అనేది వరి సాగులో ఒక రకమైన సాగు పద్ధతి.
మూలాలు
వర్గం:పోయేసి వర్గం:పంటలు వర్గం:ఆహార పంటలు
పిడమర్తి రవి
పిడమర్తి రవి తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్ర షెడ్యూల్డ్ కులాల అభివృద్ధి సంస్థ (ఎస్సీ కార్పొరేషన్) తొలి చైర్మన్‌గా పని చేశాడు.
జననం, విద్యాభాస్యం
పిడమర్తి రవి మహబూబాబాద్‌ జిల్లా గార్ల లో జన్మించాడు. ఆయన ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ నుంచి పీహెచ్‌డీ పట్టా అందుకున్నాడు.
రాజకీయ జీవితం
పిడమర్తి రవి ఉస్మానియా యూనివర్సిటీలో ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమాల్లో క్రీయాశీలకంగా పాల్గొన్నాడు. ఆయన టీఎస్‌జేఏసీ రాష్ట్ర ఛైర్మన్‌గా పని చేశాడు. తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తరువాత ఆయన తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీలో చేరి 2014లో జరిగిన తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఆంధ్ర సరిహద్దు ప్రాంతమైన ఖమ్మం జిల్లా సత్తుపల్లి నియోజకవర్గం నుండి టీఆర్‌ఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి నాలుగో స్థానంలో నిలిచాడు. సత్తుపల్లి లో ఓటమి అనంతరం ఆయనను 4 డిసెంబర్ 2014న తెలంగాణ రాష్ట్ర షెడ్యూల్డ్ కులాల అభివృద్ధి సంస్థ (ఎస్సీ కార్పొరేషన్) తొలి చైర్మన్‌గా నియమిస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఆయన 2018 ఎన్నికల్లో టీఆర్‌ఎస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి ప్రజాకూటమి అభ్యర్థిగా తెలుగుదేశం పార్టీ నుండి పోటీ చేసిన సండ్ర వెంకటవీరయ్య చేతిలో 19002 ఓట్ల తేడాతో ఓటమి పాలయ్యాడు.
పిడమర్తి రవి 2023 జులై 1న బీఆర్ఎస్ పార్టీకి రాజీనామా చేసి ఖమ్మం లో తెలంగాణ కాంగ్రెస్ జనగర్జన సభలో జులై 2న కాంగ్రెస్ అగ్రనేత రాహుల్ గాంధీ సమక్షంలో మాజీ ఎంపీ పొంగులేటి శ్రీనివాస్ రెడ్డి తో కలిసి కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరాడు.
బోలియాన్
thumb|బోలియాన్ పాటలకు గిద్దా నృత్యం చేయడానికి సిద్ధమవుతున్న మహిళలు బోలియాన్ అంటే పంజాబీలో పాడుకునే ద్విపద గేయాలు. పెళ్ళిళ్ళు, పుట్టిన రోజులు లాంటి శుభకార్యాలలో ఇలాంటి పాటలు పాడుతూ నృత్యం చేయడం పంజాబ్ లో చాలా కాలంగా వస్తున్న ఆచారం. ఇవి ఒక తరం నుండి ఇంకో తరానికి కేవలం విని నేర్చుకోవడం ద్వారానే కొనసాగుతూ వస్తున్నాయి. సాధారణంగా వీటిని ఒక మహిళ పాడుతూ ఉంటే మిగతా వారు బృందగానం చేయడం పరిపాటి. ఆడవారి మనసులోని భావాలను వ్యక్తీకరించడానికి, పరిస్థితులను వివరించడానికి ఈ కవితాత్మక శైలి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ సంస్కృతి ఇప్పుడు భాంగ్రా పాటలతో కలిసి కేవలం ఉత్తర భారతదేశంలోనే కాక భారతదేశమంతటా, ఉత్తర అమెరికా, గ్రేట్ బ్రిటన్, ఆస్ట్రేలియా, న్యూజీలాండ్ లాంటి విదేశాల్లో కూడా ప్రదర్శితమవుతోంది. ఆర్.డి.బర్మన్ లాంటి సంగీత దర్శకులు యూకే లోని హిప్-హాప్ సంగీతాన్ని సాంప్రదాయ పంజాబీ సంగీతాన్ని మేళవించి బాణీలు కట్టడంతో ఇవి విదేశీయులను సైతం ఆకర్షిస్తున్నాయి.
సాధారణంగా మహిళలే బోలియాన్ పాటలు పాడుతూ గిద్దా నృత్యం చేస్తుంటారు. కానీ మాల్వా ప్రాంతంలో మాత్రం మగవారు కూడా వీటిని గానం చేస్తారు. అంతే కాకుండా ఈ పాటలకు భాంగ్రా నృత్యం కూడా చేస్తుంటారు.
బోలియాన్ సాంప్రదాయం పంజాబీ వాసులకు తమ పూర్వీకుల నుండి సంక్రమించింది. పూర్వకాలంలో మహిళలు తమలోని భావాల్ని, ఆవేశాన్ని బయటికి చెప్పుకోవడానికి, కొన్ని సార్లు కేవలం సరదా కోసం పాడేవారు. ఇప్పుడు అది ఒక వారసత్వంగా మారింది. ఇందులో నృత్యం చేయడానికి గ్రామీణ యువతులు ముదురు రంగులతో కూడిన దుస్తులు ధరిస్తారు. పాట పాడే ప్రధాన యువతి నిండైన గొంతుతో పాడుతుంటే దానికి డోలక్, ఘటం, చేతులతో వాయిద్య సహకారం అందిస్తుంటారు. మిగతా గాయనుల బృందం ప్రధాన గాయని పాడిన దాన్ని తిరిగి వల్లిస్తారు. బోలియాన్ వారి అడుగులకు మంచి ఊపునిస్తుంది.
కుల్విందర్ ధిల్లాన్ అనే పంజాబీ గాయకుడు ఈ బోలియాన్ పాట ద్వారా వెలుగులోకి వచ్చాడు. ఈ పాటలను కేవలం నేర్చుకుని శిక్షణ పొందిన వారు మాత్రమే కాకుండా పామర జనం కూడా కొత్తగా సృష్టిస్తుంటారు.
మూలాలు
వర్గం:కవిత్వం వర్గం:పంజాబీ సంస్కృతి
భక్త ఆంజనేయర్ (తమిళనాడు)
శ్రీ మరియమ్మన్ ఆలయం భారతదేశం లోని తమిళనాడులోని తేని జిల్లా, తేని నుండి 16 కిమీ దూరంలో ఉన్న దిండిగల్-తేని రహదారి మార్గంలో పెరియకులం అనే గ్రామంలో ఉంది. ఈ ఆలయం No-246 పాండియ వెల్లలార్ తొట్టం, ముత్తనంప్ట్టి పుదూర్ - తూర్పు, సురబి కళాశాల సమీపంలో ఉంది. పూర్వం శ్రీ భక్త ఆంజనేయర్ ఆలయాన్ని తులసి గార్డెన్ అని పిలిచేవారు. ఈ ఆలయ మందిరం లోపల, శ్రీ భక్త ఆంజనేయుడు తన ఎడమ చేతిలో పెద్ద గదతో మనోహరమైన రూపాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. లోకం నుండి పాపాలు, విపత్తులను నాశనం చేయడానికి శ్రీ భక్త ఆంజనేయ ఈ గదను ధరించాడని ప్రజలు నమ్ముతారు. శ్రీ ఆంజనేయా ఆలయంలో ఈ మొత్తం దర్శనం భక్తులకు తెలియని బలాన్ని, విశ్వాసాన్ని ఇస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఆలయంలో సుమారు 51 అడుగుల ఎత్తుతో శ్రీ భక్త ఆంజనేయ స్వామి ఎత్తైన శిల్పం ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ ఆకర్షణ మొత్తం దక్షిణ తమిళనాడులో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. స్ఫటిక రాతితో చేసిన మరొక ఆలయం పవిత్రమైన కోనేరు (కన్నీ మూలై) ప్రాంగణం లోపల నిర్మించబడింది, ఇక్కడ భగవంతుడు శ్రీ జీయ వీర ఆంజనేయర్ ప్రతిష్ఠించాడు. ప్రతి నెల పౌర్ణమి, అమావాస్య, ఏకాదశి, జన్మ నక్షత్రం మొదలైన ప్రత్యేక రోజులలో ఎటువంటి అంతరాయం లేకుండా ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించబడతాయి, ప్రతి శనివారం పూజా ప్రసాదం ఆలయ ప్రాంగణం లోపల సుమారు 100 మంది భక్తులకు పంపిణీ చేయబడుతుంది. జనవరి నెలలో (తమిళంలో-మార్జిలిలో) శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి పుట్టినరోజైన పవిత్రమైన రోజున ప్రత్యేక పూజలు ఘనంగా నిర్వహించబడతాయి, భక్తులకు అన్నదానం చేస్తారు. శ్రీ భక్త ఆంజనేయుడిని దర్శనం చేసుకోవడానికి వివిధ ప్రాంతాల నుండి ప్రజలు, వారి హృదయంలో చాలా విశ్వాసంతో ఈ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు. శ్రీ భక్త ఆంజనేయుని దర్శనం పొందిన తరువాత వారి కోరికలు నెరవేరుతాయని నమ్మకంతో వారు ఆశీర్వాదాలు పొందడానికి తమ మనస్సు, హృదయం, ఆత్మతో అత్యంత భక్తితో ఆయనను పూజిస్తారు.
మూలాలు
www.anjaneyar.in
https://www.flickr.com/photos/saranr/sets/72157635412093599/
వర్గం:దేవాలయాలు వర్గం:తమిళనాడు
మల్లు భట్టివిక్రమార్క
మల్లు భట్టివిక్రమార్క తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ప్రస్తుతం భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున మధిర శాసనసభ నియోజకవర్గం శాసన సభ్యుడిగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాడు. 2009, 2014 ఎన్నికలలో శాసన సభ సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2009 నుండి 2011 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి చీఫ్ విప్‌గా ఉన్నాడు, 2011 నుండి 2014 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు డిప్యూటీ స్పీకర్‌గా కూడా పనిచేశాడు.
జననం, విద్యాభ్యాసం
మల్లు భట్టివిక్రమార్క 1961, జూన్ 15న మల్లు అఖిలాండ, మాణిక్యమ్మ దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, ఖమ్మం జిల్లా, వైరా మండలం, స్నానాల లక్ష్మీపురం గ్రామంలో జన్మించాడు. ఈయన అన్న మల్లు అనంత రాములు నాగర్‌కర్నూల్ లోకసభ నియోజకవర్గం మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు కాగా, మరో అన్న మల్లు రవి మాజీ పార్లమెంటు సభ్యుడు, శాసనసభ సభ్యుడు. విక్రమార్క హైదరాబాదులోని కళాశాల నుండి గ్రాడ్యుయేషన్, హైదరాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేషన్ చేశాడు.
వ్యక్తిగత జీవితం
విక్రమార్కకు నందినితో వివాహం జరిగింది. వారికి ఇద్దరు కుమారులు (సూర్య విక్రమాదిత్య, సహేంద్ర విక్రమాదిత్య) ఉన్నారు.
రాజకీయ విశేషాలు
భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీతో తన రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రారంభించిన భట్టి విక్రమార్క 2007 నుండి 2009 వరకు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి సభ్యుడిగా పనిచేశాడు. 2009లో తొలిసారి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. 2009లో చీఫ్ విప్ అయ్యాడు. 2011, జూన్ 4న ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ డిప్యూటీ స్పీకర్‌గా ఎన్నికయ్యాడు. 2014లో జరిగిన తెలంగాణ సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో భాగంగా కాంగ్రెస్ పార్టీనుండి పోటీచేసి సమీప సి. పి. యం పార్టీ అభ్యర్థి లింగాల కమల్​ రాజు పై 12,329 ఓట్ల మెజారిటీ తో గెలుపొందాడు. 2018లో జరిగిన తెలంగాణ ముందస్తు ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ టికెట్ పై పోటీ చేసి సమీప తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ అభ్యర్థి లింగాల కమల్ రాజు పై 3567 ఓట్ల మెజారిటీతో గెలుపొందాడు. బోడేపూడి వెంకటేశ్వరరావు తర్వాత మధిర నియోజకవర్గం నుంచి ఎమ్మెల్యేగా హ్యాట్రిక్ సాధించిన రెండో వ్యక్తిగా విక్రమార్క నిలిచాడు. 2019 జనవరి 18న తెలంగాణ కాంగ్రెస్ శాసనసభాపక్ష (సీఎల్పీ) నేతగా నియామకమయ్యాడు.
పాదయాత్ర
మల్లు భట్టి విక్రమార్క 2023 మార్చి 16న ఆదిలాబాద్​ జిల్లాలోని బోథ్ నుంచి ‘పీపుల్స్​ మార్చ్’​ పాదయాత్ర ప్రారంభించి రాష్ట్రంలోని 17 జిల్లాలు, 36 అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల మీదుగా 1,360 కిలో మీటర్లు పూర్తి చేసి పాదయాత్రకు గుర్తుగా ఖమ్మం రూరల్​ మండలంలోని తల్లంపాడు దగ్గర పైలాన్ ను ఆవిష్కరించి ముగింపు సందర్భంగా ఖమ్మంలో 2023 జులై 2న రాహుల్‌ గాంధీ ముఖ్యఅతిధిగా జన గర్జన సభను నిర్వహించాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ నాయకులు వర్గం:ఖమ్మం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2014) వర్గం:తెలంగాణ శాసన సభ్యులు (2018)
కమలా సొహోనీ
కమలా సొహోనీ (1912 జూన్ 18 – 1998 జూన్ 28) భారత దేశానికి చెందిన జీవరసాయన శాస్త్రవేత్త. ఈమె భారతదేశంలో శాస్త్రీయరంగాలలో పి.హెచ్.డి పొందిన మొట్టమొదటి మహిళ.
ప్రారంభ జీవితం
కమలా సొహోనీ 1912లో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి నారాయణరావు భగవత్ రసాయన శాస్త్రవేత్త. తండ్రి, పినతండ్రి ఇద్దరూ ప్రసిద్ధ శాస్త్రవేత్తలు, ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ నుండి ఉత్తీర్ణులైన తొలి పట్టభద్రుల్లో వీరిరువురు ఉన్నారు.
కమల బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి బి.యస్సీ (భౌతిక, రసాయన శాస్త్రాలు) పూర్తిచేశారు. ఈమె బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి స్వర్ణపతకం (గోల్డ్‌మెడల్) సాధించింది. తన తండ్రి, బాబాయిల బాటలో ఈమె రీసెర్చ్ ఫెలోషిప్ కొరకు ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లో దరఖాస్తు చేశారు. కానీ మహిళలు పరిశోధన కొనసాగించేందుకు తగినంత సమర్థత కలిగి ఉండరనే కారణంగా ఈమె అభ్యర్థనను ఆ సంస్థ డైరక్టరైన సి.వి.రామన్ తిరస్కరించాడు. కొంత ఒప్పించగలిగిన తర్వాత ఆమెను ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో మొదటి సంవత్సరం పరిశోధనకు గాను కొన్ని నిబంధనల మేరకు చేర్చుకోవడం జరిగింది.
కెరీర్, పరిశోధనలు
1933లో ఐ.ఐ.ఎస్.సిలో సి.వి.రామన్ యొక్క నిబంధనలకు అంగీకరించి తన పరిశోధనలు ప్రారంభించారు. ఆమె గురువు శ్రీ శ్రీనివాసయ్య, ప్రొఫెసర్ రామన్ లను ఆమె పనితనం ఆకట్టుకుంది, తదుపరి పరిశోధన కొనసాగించేందుకు ఆమెకు అనుమతి ఇవ్వడం జరిగింది. ఆమె ఆహార పదార్థాలలో కల మాంసకృత్తులపై పరిశోధనలు చేశారు. ఈ పరిశోధన ఆమెకు ఎం.యస్సీ డిగ్రీని బయో కెమిస్ట్రీలో వచ్చేందుకు తోడ్పడ్డాయి. దాంతో డా. డెరిక్ రిక్టర్ వద్ద పని చేయుటకు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయానికి ఆహ్వానింపబడ్డారు. కొన్నాళ్లకు తన పరిశోధనా మార్గదర్శకుడు రిక్టర్ వేరే విశ్వవిద్యాలయానికి తరలి వెళ్ళగా, రాబిన్ హిల్ మార్గదర్శకత్వంలో పరిశోధన కొనసాగించింది. రాబిన్ హిల్ వద్ద పనిచేస్తూ మొక్కలలో మొదటిసారిగా "సైటోక్రోమ్‌ అక్సిడేజ్" అనే ఎంజైమును కనుగొన్నది. ఈ పరిశోధనల వలన మొక్కలలో కూడా కణాల స్థాయిలో శక్తియొక్క ఉత్పాదన జంతువులలో జరిగినట్టే సైటోక్రోముల వలన జరుగుతున్నదని ఋజువైనది. ఈ పరిశోధనకు ఆమెకు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయం పి.హెచ్.డి ప్రధానం చేసింది. ఈమె పరిశోధనా ఫలితాలు 40 పేజీలలోనే పొందుపరచబడ్డాయి. ఇది చాలా అసాధారణమైన విషయం. సాధారణంగా పీ.హెచ్.డి పట్ట ప్రధానం చేసే పరిశోధనా ఫలితాలు వందల పేజీలలో ఉంటాయి. ఈ పరిశోధనకు పి.హెచ్.డీ పట్టా ఇవ్వటం పరిశోధనలో కనుగొన్న విషయాల యొక్క ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తున్నది.
అనంతరం 1939 లో కమల భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి న్యూఢిల్లీ లోని "లేడీ హార్డింగ్ వైద్య కళాశాల" లోని బయోకెమిస్ట్రీ విభాగానికి ప్రొఫెసర్, అధిపతిగా నియమింపబడ్డారు. తర్వాత ఆమె కాన్పూరులో గల ఆహారపోషక పరిశోధనా ప్రయోగశాలలో పనిచేశారు. 1947లో ఎం.వి.సొహోనీని వివాహమాడి తదనంతరం బొంబాయికి మారారు. అచట రాయల్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో చేరి బయోకెమిస్ట్రీ విభాగానికి ప్రొఫెసర్ గా నియమించబడ్డారు. ఈ సంస్థలో ఆమె పప్పుదినుసుల ( లెగ్యూమ్స్) యొక్క పోషక విలువలపై పరిశోధనలు చేశారు. నీరా పానీయంపై చేసిన పరిశోధనకుగాను రాష్ట్రపతి అవార్డు లభించింది. ఈ పానీయం పోషకాహార లోపం గల పిల్లలకు ముఖ్యమైనది. ఈమె బెంగళూరు లో గల ఇండియన్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్సెస్ కు డైరక్టర్ గా కూడా తన సేవలు అందిచారు.
కమలా సొహోనీ న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించబడిన ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ లో ఆమెను గౌరవిస్తున్న సమయంలో మరణించారు.
వెలుపలి లింకులు
వర్గం:1912 జననాలు వర్గం:1998 మరణాలు వర్గం:భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:భారతీయ రసాయన శాస్త్రవేత్తలు
బడలూర్ కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి
బడలూర్ కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి  (1894–1978) ఒక భారతీయ గోటువాద్య కళాకారుడు.
ఆరంభ జీవితం
ఇతడు 1894లో తమిళనాడు రాష్ట్రం, తంజావూరు జిల్లా, కుంభకోణం సమీపంలోని అందనల్లూర్ గ్రామంలో సంగీతకారుల కుటుంబంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి సేతురామశాస్త్రి ఒక హరికథా కళాకారుడు. కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి మొదట కర్ణాటక సంగీతాన్ని తన తండ్రి వద్ద నేర్చుకున్నాడు. తరువాత ఇతడు కోనేటిరాజపురం వైద్యనాథ అయ్యర్, హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్‌ల వద్ద సంగీతశిక్షణ కొనసాగించాడు. ముత్తయ్య భాగవతార్ కొన్నిసార్లు తంబురను గోటువాద్యంలా ఉపయోగించేవాడు. అది ఇతనికి ప్రేరణను కలిగించి గోటువాద్యం పట్ల ఆకర్షితుడైనాడు.
వృత్తి
శాఖ రామారావు, గోటువాద్యం నారాయణ అయ్యంగార్‌ల వద్ద ఇతడు గోటువాద్యం నేర్చుకోవడం ఇతని జీవితంలో పెద్ద మలుపు. ఇతడు గోటువాయిద్యానికి ప్రజాదరణను తీసుకువచ్చాడు. ఇతడు వరుసగా 38 సంవత్సరాలు గోటువాద్య కచేరీలు నిర్వహించాడు. ప్రాచీనమైన ఈ వాయిద్యంపై ప్రయోగాలు జరిపి తనదంటూ ఒక అసమానమైన శైలిని అభివృద్ధి చేసి సంగీత విద్వాంసులను, రసికులను ఆకట్టుకున్నాడు. ఇతడు మద్రాసులోని కేంద్ర కర్ణాటక సంగీత కళాశాలలో, అడయార్‌లోని కళాక్షేత్రలో అధ్యాపకునిగా పనిచేశాడు. కళాక్షేత్రకు ప్రిన్సిపాల్‌గా కూడా పనిచేశాడు.
ఇతడు చిత్రవీణ నరసింహన్, గాయత్రి కస్సెంబం, ఎన్.రవికిరణ్ మొదలైన గోటువాద్య కళాకారులకు ప్రేరణ కలిగించాడు. ఇతని శిష్యులలో డి.పశుపతి, ఎస్.ఆర్.జానకీరామన్, మణి కృష్ణస్వామి మొదలైన వారున్నారు.
ఇతనికి కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ 1958లో కర్ణాటక సంగీత వాద్యపరికరాల విభాగంలో అవార్డును ప్రకటించింది.
మరణం
ఇతడు తన 84వ యేట 1978లో మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులు వర్గం:సంగీత గురువులు వర్గం:సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు గ్రహీతలు
లేహ్
లేహ్, భారతదేశం లోని లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతపు రాజధాని. ఈ ప్రాంతపు అతిపెద్ద పట్టణం కూడా. లేహ్ జిల్లాలో ఉన్న లేహ్, హిమాలయ రాజ్యమైన లడఖ్‌కు చారిత్రకంగా రాజధాని. ఈ సామ్రాజ్య పీఠం, లడఖ్ రాజకుటుంబపు పూర్వ నివాసమైన లేహ్ ప్యాలెస్‌లో ఉంది. టిబెట్‌లోని పొటాలా ప్యాలెస్ శైలి లోనే దాన్ని నిర్మించిన సమయంలోనే దీన్ని కూడా నిర్మించారు. లేహ్, సముద్రమట్టం నుండి 3,524 మీటర్ల (11,562 అడుగులు) ఎత్తున ఉంది. జాతీయ రహదారి 1, నైరుతిలో ఉన్న శ్రీనగర్‌తో కలుపుతుంది. లే-మనాలి హైవే ద్వారా దక్షిణాన ఉన్న మనాలి చేరుకోవచ్చు.
చరిత్ర
thumb|సాంప్రదాయిక దుస్తులతో లేహ్ ప్రజలు|280x280px సింధు లోయ వెంట, తూర్పున్ ఉన్న టిబెట్ కు, పశ్చిమాన ఉన్న కాశ్మీరుకూ, భారత చైనాల మధ్యనూ ఉన్న వాణిజ్య మార్గాల్లో లేహ్ ఒక ముఖ్యమైన మార్గమధ్య స్థలం. ఇండిగో, సిల్క్ నూలు, బనారస్ బ్రోకేడ్‌లు, తారిమ్ బేసిన్ నుండి ఉప్పు, ధాన్యం, పాష్మ్ లేదా కాశ్మీరీ ఉన్ని, చరస్ లేదా గంజాయి రెసిన్ మొదలైనవి ఈ మార్గంలో వెళ్ళే సరుకులు.
కుషాణుల కాలం నాటికే (సా.శ. 1 - 3 వ శతాబ్దాలు), లడఖ్ గుండా భారతదేశానికి వెళ్ళే వాణిజ్య మార్గం గురించి చైనీయులకు తెలుసు అనేందుకు ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ (టంగ్ రాజవంశం కాలానికైతే కచ్చితంగా తెలుసు), ఆ కాలంనాటి ఈ ప్రాంత చరిత్ర గురించి తెలిసినది చాలా తక్కువ. 10 వ శతాబ్దం చివరలో టిబెట్ యువరాజు, స్కైయిడ్ ఎల్డి నైమా గోన్ (లేదా నైమా గోన్ ), బౌద్ధ వ్యతిరేక టిబెటన్ రాజు లాంగ్దర్మా (r.c 838 నుండి 841) మనవడు, రాజ్యాన్ని స్థాపించడానికి ముందు ఈ ప్రాంత చరిత్ర గురించి తెలియదు. 300 మంది మాత్రమే కలిగిన సైన్యంతో అతను, పశ్చిమ టిబెట్‌ను జయించాడు. నైమా గోన్ అనేక పట్టణాలు, కోటలను స్థాపించినట్లు ప్రతీతి. షే వద్ద ప్రధాన శిల్పాలను నిర్మింపజేసాడు. "ఒక శాసనంలో, త్సాన్పో (తన వంశపు పేరు) మత ప్రయోజనం కోసం, న్గారిస్ (వెస్ట్రన్ టిబెట్) ప్రజలందరి మత ప్రయోజనాల కోసమూ వాటిని తయారు చేయించానని చెప్పాడు. ఈ తరంలో బౌద్ధమతంపై లాంగ్దర్మా వ్యతిరేకత అప్పటికే అంతరించిందని ఇది చూపిస్తుంది." ఆధునిక లేహ్ నుండి తూర్పున 15 కిలోమీటర్ల దూరం లోనే ఉన్న షే, లడఖి రాజుల ప్రాచీన కాలపు అధికారం పీఠం.
డెలిగ్స్ నాంగ్యాల్ (1660-1685) పాలనలో, అప్పటి మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో ఒక ప్రావిన్స్‌గా ఉన్న కాశ్మీరుకు చెందిన నవాబు, మంగోల్ సైన్యం తాత్కాలికంగా లడఖ్‌ను విడిచిపెట్టడానికి ఏర్పాట్లు చేసాడు. అయితే ఆ సైన్యం తరువాత మళ్ళీ వచ్చింది. 1679-1684 నాటి టిబెట్-లడఖ్-మొఘల్ యుద్ధంలో డెలిగ్స్ నాంగ్యాల్‌కు సహాయం చేసినందుకు గాను నవాబు, భారీగా డిమాండ్లు చేశాడు. లేహ్‌లో, లేహ్ ప్యాలెస్‌కు దిగువన, లేహ్‌లోని బజారుకు ఎగువ చివరలో పెద్ద సున్నీ ముస్లిం మసీదును నిర్మించడమనేది అతడి చిన్న కోరికల్లో ఒకటి. ఈ మసీదు ఇస్లామిక్, టిబెటన్ నిర్మాణ శైలుల సమ్మేళనం. అందులో 500 మందికి పైగా ప్రార్థన చెయ్యగలరు. ఇది లేహ్ లోని మొదటి మసీదు కాదు; దీని కంటే పాతవని చెప్పే రెండు చిన్న మసీదులు ఉన్నాయి.
సాంప్రదాయకంగా లేహ్‌లో నలుదిశల నుండి అనేక వాణిజ్య మార్గాలు వచ్చి కలుస్తాయి. పంజాబ్ నుండి మండి, కులు లోయ, రోహ్తాంగ్ పాస్, లాహౌల్ ద్వారా సింధు లోయ వరకు, ఆపై లేహ్ వరకూ వెళ్లే ఆధునిక రహదారి సూటి మార్గం. శ్రీనగర్ నుండి లేహ్ వెళ్ళే మార్గం, జోజి లా గుండా కార్గిల్ దాటి, ఆపై సింధు లోయ గుండా లే వరకు వెళ్లే ఆధునిక కాలపు రహదారికి సమానంగా ఉంది. బాల్టిస్తాన్ నుండి రెండు మార్గాలున్నాయి: ఒక మార్గం ఇండస్ నుండి ఒక కనుమ గుండా ష్యోక్ లోయ గుండా ఆపై హాను నదిని దాటి మళ్ళీ సైంధు లోయ లోకి వచ్చి ఖల్సీకి దిగువగా లేహ్ వెళ్తుంది. రెండవది స్కర్దూ నుండి నేరుగా కార్గిల్‌, అక్కడి నుండి లేహ్ వెళ్తుంది. ఇక, లేహ్ యార్కండ్ ల మధ్య కారకోరం కనుమ, జైదుల్లాల గుండా వెళ్ళే వేసవికాల, శీతాకాల మార్గాలు రెండు ఉన్నాయి. చివరగా, లేహ్ నుండి లాసా వరకు ఓ రెండు మార్గాలు ఉన్నాయి.
ప్రస్తుత ప్యాలెస్‌కు పట్టణానికీ ఎదురుగా ఉన్న ఎత్తైన నామ్‌గ్యాల్ ('విక్టరీ') శిఖరం పైన లడఖ్‌లోని మొట్టమొదటి రాజనివాసాన్ని నిర్మించారు. ప్రస్తుతం శిథిలమై పోయిన ఈ కోటను, గోన్-ఖాంగ్ (రక్షకులైన దేవతల ఆలయం) నూ రాజు తాషి నంగ్యాల్ నిర్మించాడు.తాషి నంగ్యాల్ 16 వ శతాబ్దం చివరి పావు కాలంలో పాలించినట్లు తెలుస్తోంది. నాంగ్యాల్ (దీనిని "త్సేమో గోంపా" = 'ఎరుపు గోంపా' అనీ డ్గోన్-పా-సో-మా = 'న్యూ మొనాస్టరీ' అనీ కూడా అంటారు), అనేది ఒక ఆలయం, లేహ్ లోని ప్రధాన బౌద్ధ కేంద్రం. దీని వెనుక కొన్ని పాత గోడలు ఉన్నాయి, వీటిని "డార్డ్ కాజిల్" అనేవారని ఫ్రాంక్ చెప్పాడు. నిజంగా దీన్ని డార్డులు నిర్మించి ఉంటే, ఇది వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం లడఖ్‌లో టిబెటన్ పాలకుల కంటే ముందే అయి ఉండాలి.
దీని క్రింద చంబా (బయామ్స్-పా, అంటే మైత్రేయ), చెన్రేసి (స్ప్యాన్-రస్-గ్జిగ్స్, అంటే అవలోకితేశ్వర) విహారాలున్నాయి. వీటి నిర్మాణం ఎప్పుడు జరిగిందనేది అనిశ్చితంగా ఉంది.
రాజభవనాన్ని లేహ్ ప్యాలెస్ అని పిలుస్తారు. దీనిని రాజు సెంగ్ నాంగ్యాల్ (1612-1642) నిర్మించాడు. 1631 లో లేను సందర్శించిన పోర్చుగీసు జెసూట్ పూజారి ఫ్రాన్సిస్కో డి అజీవెడో, దీని గురించి ప్రస్తావించలేదు. బహుశా అప్పటికీ సెంగ్గే నాంగ్యాల్ మరణించిన 1642 కూ మధ్య కాలంలో దీన్ని నిర్మించి ఉండవచ్చు
లే ప్యాలెస్ తొమ్మిది అంతస్తుల భవనం. పై అంతస్తుల్లో రాజ కుటుంబపు నివాసముండేది. దిగువ అంతస్తుల్లో గుర్రపుశాల, స్టోర్ రూములు ఉండేవి. 19 వ శతాబ్దం మధ్యలో కాశ్మీరీ దళాలు దీనిని ముట్టడించినప్పుడు ఈ ప్యాలెస్‌ను ఖాళీ చేసారు. రాజ కుటుంబం తమ ప్రాంగణాన్ని సింధు నది దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న ప్రస్తుత నివాసం స్టోక్ ప్యాలెస్‌కు తరలించింది.
2010 లో వచ్చిన ఆకస్మిక వరదలతో లేహ్ భారీగా దెబ్బతింది.
పరిపాలన
భారతదేశంలోని ఇతర జిల్లాల మాదిరిగా కాకుండా, లడఖ్ అటానమస్ హిల్ డెవలప్‌మెంట్ కౌన్సిల్ (ఎల్‌హెచ్‌డిసి) లేలో పాలనా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుంది. ఇందులో 30 మంది కౌన్సిలర్లు ఉంటారు. అందులో 4 గురు నామినేటెడ్ కాగా, 26 మంది ఎన్నికైన ప్రతినిధులు. చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కౌన్సిలర్ ఈ మండలికి అధిపతి. వారే మండలికి అధ్యక్షత వహిస్తారు. డిప్యూటీ కమిషనర్, LAHDC కి ముఖ్య కార్యనిర్వహణాధికారి బాధ్యత నిర్వహిస్తారు.
లేహ్ పాత పట్టణం
thumb|280x280px|నామ్‌గ్యాల్ త్సేమో మొనాస్టరీ నుండి లే ప్యాలెస్‌తో పాటు లేహ్ నగర దృశ్యం శీతోష్ణస్థితి మార్పు వలన పెరిగిన వర్షపాతం, తదితర కారణాల వల్ల పాత పట్టణం లెహ్‌ను ప్రపంచ స్మారక నిధి తమ 100 అత్యంత ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రదేశాల జాబితాలో చేర్చింది. నిర్లక్ష్యం వలన, మారుతున్న జనావాసాల నమూనాల వలనా, ఈ ప్రత్యేక స్థలపు దీర్ఘకాలిక సంరక్షణకు ముప్పు వచ్చింది.
పట్టణీకరణలో వేగవంతమైన పెరుగుదల, పేలవమైన ప్రణాళికల వలన కొన్ని ప్రాంతాల్లో అకస్మాత్తుగా వచ్చే వరద ముప్పు పెరిగింది. క్లైమేట్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ నాలెడ్జ్ నెట్‌వర్క్ పరిశోధనల ప్రకారం, పట్టణం లోని ఇతర ప్రాంతాల్లో ముప్పు ఈ స్థాయిలో లేదు. అవి క్రమేణా పెరుగుతూ ఉండే 'అదృశ్య విపత్తుల' ప్రభావాలతో బాధపడుతున్నాయి. వీటి గురించి పెద్దగా వెలుగు లోకి రాదు.
భౌగోళికం
thumb|280x280px|లే, దాని పరిసరాలు లేహ్, లడఖ్ పర్వత శ్రేణి పాదాల వద్ద ఉంది. 3,500 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్నందున లేహ్ చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతి దృశ్యాల్లో పర్వతాలే ప్రధానంగా ఉంటాయి. లేహ్ కు వచ్చే ముఖ్యమైన రోడ్లు - 434 కిలోమీటర్ల శ్రీనగర్ -లేహ్ హైవే, 473 కిలోమీటర్ల లేహ్- మనాలి రహదారు. ఈ రెండు రహదారులూ అనువుగా ఉన్న కాలంలోనే ప్రయాణానుకూలమైనవి. ఈ రోడ్లు శీతాకాలంలో మంచుతో మూసుకుపోతున్నప్పటికీ, సింధు లోయలోని స్థానిక రోడ్లు మాత్రం తక్కువ అవపాతం, హిమపాతం కారణంగా తెరిచే ఉంటాయి.
వాతావరణం
లేహ్ లో శీతల ఎడారి వాతావరణం (కొప్పెన్ క్లైమేట్ వర్గీకరణ BWk) ఉటుంది. శీతాకాలం నవంబరు చివరి నుండి మార్చి ఆరంభం వరకు సుదీర్ఘంగా ఉంటుంది. శీతాకాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు చాలా వరకు గడ్డకట్టే కన్నా తక్కువ ఉంటాయి. శీతాకాలంలో అప్పుడప్పుడు మంచు కురుస్తుంది. మిగిలిన నెలల్లో వాతావరణం సాధారణంగా పగటిపూట చక్కగా, వెచ్చగా ఉంటుంది. సగటు వార్షిక వర్షపాతం 102 మి.మీ. మాత్రమే. 2010 లో నగరంలో మెరుపు వరదలు వచ్చినపుడు, 100 మందికి పైగా మరణించారు.
వ్యవసాయం
thumb|లే చుట్టూ వ్యవసాయం.|280x280px లేహ్ సముద్రమట్టం నుండి సగటున 3,500 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. అంటే సంవత్సరానికి ఒక పంట మాత్రమే అక్కడ పండించవచ్చు. ఖలాట్సే వద్ద రెండు పంటలు పండుతాయి. మే చివరలో లేహ్ వద్ద విత్తే సమయానికి, ఖలాట్సే పంట సగం పెరిగి ఉంటుంది. ప్రధాన పంట గ్రిమ్ (సులభంగా పొట్టు తొలగించే వీలున్న బార్లీ రకం). దీని నుండి లడఖ్ ప్రజల ప్రధానాహారమైన, త్సాంపా తయారౌతుంది. లడఖ్‌లో సాగునీరు సింధు నది నుండి వస్తుంది. బార్లీ-పొలాలకు నీరు బాగా అవసరమయ్యే మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల్లో సింధు నది ప్రవాహం పల్చగా ఉంటుంది.
జనాభా వివరాలు
ఐదవ దలైలామా టిబెట్ నుండి లడఖ్‌పై దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించినపుడు, కాశ్మీరు రాజ్యం లడఖ్‌ను స్వాధీనం చేసుకుంది. అప్పుడు ఇక్కడ ముస్లిముల ఉనికి మొదలైంది. అప్పటి నుండి, మొదట వాణిజ్యం కోసమూ, ఆ తరువాత కాశ్మీర్ లోయ నుండి లడఖ్ కు పర్యాటకం తరలడంతోనూ మరిన్ని వలసలు జరిగాయి.
లడఖ్ పరిమాణాన్ని బట్టి చూస్తే, చాలా పెద్ద సంఖ్యలో పర్యాటకులు వస్తారు. 2010 లో 77,800 మంది పర్యాటకులు లేహ్ కు వచ్చారు. అంతకు ముందు ఐదేళ్ళ నాటి సంఖ్యతో పోలిస్తే ఇది 77% అధికం. సందర్శకుల సంఖ్య ఇటీవలి సంవత్సరాలలో వేగంగా పెరిగింది. ఈ పెరుగుదలకు ప్రధానమైన కారణం దేశీయ పర్యాటకులే
బౌద్ధేతర మతాలతో సహజీవనం
thumb|లేహ్ మసీదు, ప్యాలెస్|373x373px హిందూ మతం లోయలోని అత్యంత పురాతన మతం. బౌద్ధమతం రెండవ స్థానంలో ఉంది. 8 వ శతాబ్దం నుండి వివిధ మతాలకు చెందిన ప్రజలు, ముఖ్యంగా బౌద్ధులు, ముస్లిములు లేహ్‌లో నివసిస్తున్నారు. నామ్గ్యాల్ రాజవంశపు ప్రారంభ కాలం నుండి వారు ఈ ప్రాంతంలో కలిసి నివసించారు. వారి మధ్య ఎటువంటి వివాదాలున్నట్లు రికార్డులు లేవు."'ఈ మసీదును ఇబ్రహీం ఖాన్ (17 వ శతాబ్దం మధ్యలో) నిర్మించాడు, తైమూర్ వారసులను సేవించిన కుటుంబానికి చెందిన వ్యక్తి. అతని కాలంలో, కాలిమాక్‌లు (కాల్‌మక్ తార్తారులు), టిబెట్ [లడఖ్] లో చాలా భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత, ఆ దేశానికి చెందిన రాజా తాను హిందూస్తాన్ చక్రవర్తి అండ కోరాడు. తదనుగుణంగా చక్రవర్తి, అతని సహాయానికై ఇబ్రహీం ఖాన్‌ను నియమించాడు. అతడు కొద్ది కాలంలోనే ఆక్రమణదారులను పారదోలి, రాజాను మరోసారి తన సింహాసనంపై స్థాపించాడు. రాజా మహమ్మదీయ మతాన్ని స్వీకరించి, తనను తాను చక్రవర్తికి సామంతుడిగా ప్రకటించుకున్నాడు. చక్రవర్తి అతన్ని రాజా అకిబుట్ ముహమూద్ ఖాన్ అనే బిరుదుతో సత్కరించాడు, ఈ బిరుదును నేటి వరకూ కాశ్మీరీ పాలకులు ధరిస్తున్నారు. '"ఇటీవలి కాలంలో, రాజకీయ ఘర్షణల కారణంగా బౌద్ధ, ముస్లిం వర్గాల మధ్య సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి.
ఈ రెండు వర్గాలతో పాటు, క్రైస్తవ మతం, హిందూ మతం, సిక్కు మతం వంటి ఇతర మతాలకు చెందిన ప్రజలు కూడా ఈ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్నారు. 1860 లలో లాహౌల్‌లోని కీలాంగ్ వద్ద చర్చిని స్థాపించిన జర్మన్ మొరావియన్ మిషనరీలు టిబెటన్ బౌద్ధమతం నుండి మతం మార్చిన వారి వారసులే లేహ్‌లో ప్రస్తుతమున్న చిన్న క్రైస్తవ సమాజం. 1885 లో లేలో మరొక మిషన్‌ను తెరవడానికి వారిని అనుమతించారు. ఖలాట్సేలో దానికి ఒక ఉప శాఖను కూడా తెరిచారు. 1947 లో భారత స్వాతంత్ర్యం వచ్చేవరకూ అవి తెరిచే ఉన్నాయి. వైద్య, విద్యా కార్యకలాపాలు చేసినప్పటికీ వారు, కొద్దిమందిని మాత్రమే మతమార్పిడి చెయ్యగలిగారు.
నగరానికి 15 కి., మీ. దూరంలో ఉన్న షే వద్ద ప్రతి సంవత్సరం సింధు దర్శన ఉత్సవం జరుగుతుంది. సింధు నదీ తీరంలో విలసిల్లిన మత సామరస్యాన్ని, కీర్తినీ ప్రోత్సహించడానికి ఈ ఉత్సవం జరుపుకుంటారు. ఈ సమయంలో, చాలా మంది పర్యాటకులు లేహ్ ను సందర్శిస్తారు.
పర్యాటక ఆకర్షణలు
thumb|లే మార్కెట్ నుండి లే ప్యాలెస్ వీక్షణ|280x280px thumb|లే సిటీ మార్కెట్|280x280px లేహ్ లో
విమాన మార్గం
లేహ్ లోని లేహ్ కుషోక్ బకులా రింపోచీ విమానాశ్రయం నుండి ఢిల్లీకి ప్రతిరోజూ ఎయిర్ ఇండియా విమానాలు ఉన్నాయి. జమ్మూకు వారానికి రెండుసార్లు, శ్రీనగర్కు వారానికి ఒకటి విమాన సర్వీసులు నడుస్తున్నాయి. ఇతర గమ్యస్థానాలకు ప్రయాణికులు ఢిల్లీలో కనెక్ట్ అవుతారు. పీక్ సీజనులో గో ఎయిర్ ఢిల్లీ నుండి రోజువారీ విమానాలను నడుపుతుంది.
రైలుమార్గం
ప్రస్తుతం లడఖ్‌కు రైల్వే సేవ లేదు. అయితే 2 రైల్వే మార్గాలు ప్రతిపాదనలో ఉన్నాయి.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:లడఖ్
కార్నేలియా సొరాబ్జీ
కార్నేలియా సొరాబ్జీ  (నవంబరు 15 1866 – జూలై 6 1954) భారతదేశంలో మొదటి మహిళా న్యాయవాది. ఈమె అలహాబాదు హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా చేరారు. ఈమె బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి మొదటి మహిళా పట్టభద్రురాలు. 1889 లో ఈమె ఆక్స్‌ఫర్డు విశ్వవిద్యాలయం నుండి న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించిన ప్రథమురాలు., ఈమె బ్రిటిష్ విశ్వవిద్యాలయాలలో చదివిన మొదటి మహిళగా కూడా చరిత్ర సృష్టించింది. ఆ తర్వాత ఆమె భారతదేశం, బ్రిటన్ లలో న్యాయవాద శిక్షణ పొందిన మొట్టమొదటి మహిళైనారు.2012 లో ఆమె ప్రతిమను లండన్ లోని "లింకన్ ఇన్"లో ఆవిష్కరించారు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
1866 నవంబరు 15 న నాసిక్‌లో జన్మించిన కార్నెలియా 1892 లో సివిల్ లా అధ్యయనం కోసం విదేశాలకు వెళ్లి 1894 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చింది. ఆ కాలంలో, మహిళలు సమాజంలో బహిరంగంగా మాట్లాడడం గానీ, మహిళలకు వాదించే హక్కు గానీ లేదు. కానీ కార్నెలియాకు ఆ విషయాలంటే అభిరుచి. తన ప్రతిభ కారణంగా, ఆమె మహిళలకు న్యాయ సలహా ఇవ్వడం ప్రారంభించింది. మహిళలకు న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించాలని డిమాండ్ చేసింది. చివరగా, 1907 తరువాత, కార్నెలియాకు బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా, అస్సాం కోర్టులలో సహాయ మహిళా న్యాయవాది పదవి ఇవ్వబడింది. 1924 లో, సుదీర్ఘ పోరాటం తరువాత, మహిళలను సమర్థించడాన్ని నిషేధించే చట్టం సడలించబడింది. మహిళల కోసం ఈ న్యాయవాద వృత్తిని ప్రారంభించింది. 1929 లో, కార్నెలియా హైకోర్టు సీనియర్ న్యాయవాదిగా పదవీ విరమణ చేసింది. కాని ఆ తరువాత మహిళలలో అటువంటి మేల్కొలుపు వచ్చింది. ఆమె న్యాయవాదాన్ని ఒక వృత్తిగా స్వీకరించడం ద్వారా తన గళాన్ని వ్యక్తపరచడం ప్రారంభించింది. 1954 లో లండన్‌లో ఉన్నప్పుడు కార్నెలియా మరణించినప్పటికీ, న్యాయవాది వంటి సంక్లిష్టమైన, ప్రతిష్ఠాత్మక వృత్తిలో ఆమె పేరు ఇప్పటికీ మహిళలకు చిరస్థాయిగా మిగిలింది.
న్యాయవాద జీవితం
1894 లో భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, సోరబ్జీ బయటి పురుష ప్రపంచంతో కమ్యూనికేట్ చేయడాన్ని నిషేధించిన మహిళలైన పర్దానాషిన్ల తరపున సామాజిక, సలహా పనులలో పాల్గొన్నది. అనేక సందర్భాల్లో, ఈ మహిళలు గణనీయమైన ఆస్తిని కలిగి ఉన్నప్పటికీ దానిని రక్షించడానికి అవసరమైన న్యాయ నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉండరు. కఠియావార్, ఇండోర్ రాజ్యాలలోని బ్రిటిష్ ఏజెంట్ల ముందు పుర్దాషిన్ల తరఫున వాదించడానికి సోరబ్జీకి ప్రత్యేక అనుమతి ఇవ్వబడింది. కాని ఆమె కోర్టులో వారిని సమర్థించలేకపోయింది. ఎందుకంటే ఒక మహిళగా, ఆమె భారత న్యాయ వ్యవస్థలో వృత్తిపరమైన స్థితిలో లేదు. దీనికి పరిష్కారం లభిస్తుందనే ఆశతో ఆమె 1897 లో బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎల్.ఎల్.బి పూర్తి చేసింది. 1899లో ఆమె అలహాబాదు హైకోర్టులో న్యాయవాద పరీక్షకు కూడా హాజరైంది. ఆమె విజయం సాధించినప్పటికీ 1924 లో మహిళలను ప్రాక్టీస్ చేయకుండా నిరోధించే చట్టం మార్చబడే వరకు ఆమెను న్యాయవాదిగా గుర్తించలేదు. ప్రాంతీయ న్యాయస్థానాలలో మహిళలు, బలహీనవర
మైనర్లకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి ఒక మహిళా న్యాయ సలహాదారుని అందించాలని 1902 లోనే సోరాబ్జీ భారత కార్యాలయానికి పిటిషన్ ఇచ్చింది. 1904 లో, ఆమె బెంగాల్ కోర్టుకు మహిళా సహాయకురాలిగా నియమింపబడింది. 1907 నాటికి, అటువంటి ప్రాతినిధ్యం అవసరం ఉన్నందున ఆమె బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా, అస్సాం తాలూకాలలో పనిచేసింది. తరువాత 20 సంవత్సరాలలో ఆమె కొన్నిసార్లు ఎటువంటి ఛార్జీ లేకుండా కూడా 600 మందికి పైగా మహిళలు, అనాథల కొరకు చట్టపరమైన పోరాటాలు చేయడానికి సహాయం చేశారు. ఆమె తరువాత ఆమె వాదించిన కేసుల గురించి ఆమె ఆత్మకథలో రాసుకుంది. 1924 లో, భారతదేశంలో మహిళలకు న్యాయ వృత్తి ప్రారంభించబడింది. సోరబ్జీ కలకత్తాలో ప్రాక్టీస్ చేయడం ప్రారంభించింది. ఏదేమైనా, పురుష పక్షపాతం, వివక్షత కారణంగా, ఆమె కోర్టుకు హాజరుకావడం కంటే కేసులపై అభిప్రాయాలను రూపొందించడానికి పరిమితం చేయబడింది.
సోరాబ్జీ 1929 లో హైకోర్టు నుండి పదవీ విరమణ చేసి, లండన్లో స్థిరపడింది. శీతాకాలంలో భారతదేశాన్ని సందర్శించింది.ఆమె 1954 జూలై 6 న లండన్‌లోని మనోర్ హౌస్ వద్ద తన ఇంటిలో మరణించింది.
సంఘ సంస్కర్తగా
శతాబ్దం ప్రారంభంలో, సోరబ్జీ సామాజిక సంస్కరణలలో కూడా చురుకుగా పాల్గొన్నది. ఆమె నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ ఉమెన్ ఇన్ ఇండియా, ఫెడరేషన్ ఆఫ్ యూనివర్శిటీ ఉమెన్, బెంగాల్ లీగ్ ఆఫ్ సోషల్ సర్వీస్ ఫర్ ఉమెన్ యొక్క బెంగాల్ శాఖతో సంబంధం కలిగి ఉండేది. భారతీయ దేశానికి ఆమె చేసిన సేవలకు, 1909 లో ఆమెకు కైసర్-ఇ-హింద్ బంగారు పతకం లభించింది. తన కెరీర్ ప్రారంభంలో, సోరబ్జీ స్వయం పాలన సామర్థ్యానికి మహిళల హక్కుల కోసం భారత స్వాతంత్ర్య ప్రచారానికి మద్దతు ఇచ్చింది. సాంప్రదాయ భారతీయ జీవితం, సంస్కృతికి ఆమె ఎంతో మద్దతు ఇచ్చినప్పటికీ, బాల్య వివాహం, వితంతువుల పరిస్థితికి సంబంధించి హిందూ చట్టాలను సంస్కరించే ఉద్యమాన్ని ప్రోత్సహించడానికి సోరబ్జీ ఎంతో కృషి చేసింది. ఆమె తరచూ తోటి సంస్కర్త, స్నేహితురాలు అయిన పండితా రమాబాయితో కలిసి పనిచేసింది.
ఏదేమైనా, సామాజిక మార్పు వెనుక నిజమైన ప్రేరణ విద్య అని, ఎక్కువ మంది నిరక్షరాస్యులైన మహిళలకు విద్యలో ప్రవేశం లభించే వరకు, ఓటు హక్కు ఉద్యమం విఫలమవుతుందని ఆమె నమ్మింది. అయితే, 1920 ల చివరినాటికి, సోరాబ్జీ బలమైన దేశ వ్యతిరేక వైఖరిని అవలంబించింది; దేశ హిందూ 'సనాతన ధర్మం' నమ్మకాలు, ఆచారాలు, సంప్రదాయాలను జాతీయవాదం ఉల్లంఘించిందని నమ్మింది. 1927 నాటికి, ఆమె తన ఆధిపత్యానికి మద్దతును ప్రోత్సహించడంలో, హిందూ సనాతన ధర్మ హక్కులను పరిరక్షించడంలో చురుకుగా పాల్గొంది. కేథరీన్ మాయో రాసిన 1927 పుస్తకం " మదర్ ఇండియా"లో భారతీయ స్వపరిపాలనపై జరిగిన దాడిని ఆమె అనుకూలంగా చూసింది. మహాత్మా గాంధీ శాసనోల్లంఘన ప్రచారాన్ని ఖండించింది. ఆమె తన రాజకీయ అభిప్రాయాలను ప్రచారం చేయడానికి భారతదేశం, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో పర్యటించింది. ఇది తరువాత సామాజిక సంస్కరణలను చేపట్టడానికి అవసరమైన మద్దతును కూడగట్టింది.
ఇతర లింకులు
వర్గం:Indian barristers వర్గం:భారతీయ న్యాయవాదులు వర్గం:భారతీయ రచయితలు వర్గం:Recipients of the Kaisar-i-Hind Medal వర్గం:University of Mumbai alumni వర్గం:Alumni of Somerville College, Oxford వర్గం:పార్శీ వ్యక్తులు వర్గం:భారతీయ మహిళా న్యాయవాదులు వర్గం:భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు వర్గం:Indian women activists వర్గం:Indian women's rights activists వర్గం:భారతీయ క్రైస్తవులు వర్గం:1866 జననాలు వర్గం:1954 మరణాలు వర్గం:సంఘసంస్కర్తలు వర్గం:భారతీయ రచయిత్రులు
ఏకదళబీజాలు
అబ్బురపు వేరు వ్యవస్థ, సమాంతర ఈనెల వ్యాపనం, త్రిభాగయుత పుష్పాలు, విత్తనంలో ఒకే బీజదళం ఉండటం ఏకదళబీజాల (Monocotyledons) ముఖ్య లక్షణాలు. పరిపత్రం లక్షణానికి, అండాశయం స్థానానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ వీటిని ఏడు శ్రేణులుగా వర్గీకరించారు.
కుటుంబాలు
ఏకదళబీజాలలోని కొన్ని ముఖ్యమైన కుటుంబాలు :
వర్గం:పుష్పించే మొక్కలు వర్గం:వృక్ష శాస్త్రము
గండరాదిత్యచోళుడు
గండరాదిత్య చోళుడు  (తమిళం: கண்டராதித்ய சோழன்) తన తండ్రి మొదటి పరంతక చోళుడి తరువాత సా.శ. 955 లో చోళసింహాసం అధిష్టించాడు.
కల్లోల కాలం
మొదటి పరాంతకచోళుడి మరణం సా.శ. 985 లో మొదటి రాజరాజచోళుడి ప్రవేశం వరకు చోళ చరిత్ర అస్పష్టంగా ఉంది. 30 సంవత్సరాల ఈ కాలంలో ఐదుగురు యువరాజులు సింహాసనాన్ని ఆక్రమించారు. చోళ సింహాసనాన్ని వేగంగా అధిరోహించడం చుట్టూ అనేక సిద్ధాంతాలు ఉన్నాయి.
రెండవ సిద్ధాంతానికి ఎక్కువ యోగ్యత ఉంది. ఎందుకంటే మొదటి పరాంతక కుమారులు (ప్రత్యేకంగా గండరాదిత్య, అరింజయ) ఆ పురాణ యుద్ధంలో వారి సోదరుడు రాజదిత్యతో కలిసి పోరాడి ఉండాలి. వివిధ రకాల గాయాల కారణంగా వేగంగా మరణించి ఉండాలి. ఆ విధంగా మొదటి పరాంతక చోళుడు తన మనవడు సుందర చోళుడి (అరింజయ కుమారుడు, బహుశా మనుగడలో ఉన్న పురాతన యువరాజు) వారసుడిగా స్పష్టంగా గుర్తించ వచ్చింది.
పాలకుడుగా
ఇంతకు ముందే గుర్తించినట్లుగా మొదటి పరాంతక చోళుడి పెద్ద కుమారుడు యువరాజు రాజదిత్య తక్కోలం యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోయాడు. (సా.శ. 949). ఉత్తర ఆర్కాటు జిల్లాలో నేటి అర్కోణం చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతంలోని తక్కోలంగా గుర్తించబడింది. మొదటి పరాంతక చోళుడు ఆయన రెండవ కుమారుడు గండరాదిత్యను వారసుడిగా ఉండడం స్పష్టంగా ఉంది.
గండరాదిత్య ఒక అవాంచిత చక్రవర్తి. సామ్రాజ్యం నిర్మాణం మీద కాకుండా మతపరమైన పనులపై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టారు. తోండైమండలం రాష్ట్రకూటులచే ఆక్రమించబడింది. గండరాదిత్య దానిని తిరిగి పొందటానికి ఎటువంటి ప్రయత్నం చేసినట్లు కనిపించలేదు. ఆయన యుద్ధంలో ఆసక్తి లేనివాడు కాదా లేదా పాలారు నదికి దక్షిణంగా తన స్థానాన్ని సమకూర్చుకున్నాడా లేదా ఈలం (చోళ నియంత్రణ నుండి వేగంగా జారిపోతున్నది), తిరిగి పుంజుకున్న పాండ్యరాజ్యాన్ని నియంత్రణలో ఉంచడానికి ఆయన నష్టాలను తగ్గించుకున్నాడా అనేది స్పష్టంగా లేదు.
ప్రస్తుతానికి యుద్ధంలో చోళ శక్తి తగ్గిపోయినట్లు అనిపించింది. కాని వాణిజ్యం (ముఖ్యంగా సముద్ర) వృద్ధి చెందుతూనే ఉంది. ఆయనకు ప్రత్యక్షంగా ఆపాదించబడిన శాసనాలు చాలా తక్కువగా మాత్రమే ఉన్నాయి. దీనికి కారణం మునుపటి శాసనాలు తరువాత ఉత్తమచోళుడి చేత తొలగించబడ్డాయి. వీరు దక్షిణ భారత దేవాలయాలను గ్రానైటు, ఇటుక, మోర్టారు నుండి గ్రానైటుకు మార్చే పనిని చేపట్టారు. కల్పని "పథకం. ఉత్తమ చోళుడి చేతన నిర్ణయం కాంచీపురంలోని తన శాసనాలలో ప్రస్తావించబడింది.
ఆయన మత ప్రవచనంలో ఎక్కువ సమయం గడిపాడు. చిదంబరం ఆలయ శివుడి మీద తమిళ శ్లోకం రాసిన ఘనత ఆయనది.
ఉప రాజ్యప్రతినిధి
గండరాదిత్య తన పాలనలో చాలా ప్రారంభంలో ఆయన తమ్ముడు అరింజయ ఉప రాజప్రనిధిగా, వారసుడు-స్పష్టంగా కనిపించాడు. గండరాదిత్య చాలా కాలం సమస్య లేకుండా ఉండి విజయాలయ రాజవంశం కొనసాగింపును పొందే ప్రయత్నంలో గండరాదిత్య తన సోదరుడి వారసుడిని స్పష్టంగా చూపించారు.
రాణి, వారసుడు
గండరాదిత్య రాణి మాదేవాడిగలరు (సెంబియను మడేవియారు), ఆయనకు మధురాంతక ఉత్తమచోళుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. ఇది ఆయన జీవితంలో చాలా ఆలస్యంగా సంభవించి ఉండాలి. గండరాదిత్య మరణించిన సమయంలో (సా.శ.956) ఉత్తమ చోళుడు బాలుడుగా ఉండి ఉండాలి. అందువలన ఆయన పట్టాభిక్తుడు కావడాన్ని కొంతకాలం నిలిపి అరింజయ కొంతకాలం పాలించి ఉండవచ్చు.
సెంబియాను మదేవియారు తన భర్త తరువాత చాలా కాలం జీవించింది. ఆమె అనేక శాసనాలలో వివిధ దేవాలయాలకు విరాళాలు ఇస్తూ ఆమె ఒక ధర్మవంతురాలైనట్లు తెలుస్తోంది. ఆమె c. రాజరాజచోళుడి పాలనలో 1001 మరణించింది. ఆమె మాలవారయారు అధిపతి కుమార్తెగా శాసనాల్లో ఇలా వర్ణించబడింది.
గండరాదిత్యను "మెర్కే ఎలుందరుళిన దేవరు" అని కూడా పిలుస్తారు - పశ్చిమాన లేచిన రాజు అంటే పశ్చిమాన వెళ్లి మోక్షం పొందాడు. ఈ పదబంధం అర్థం స్పష్టంగా అర్థం కాలేదు కాని కేరళకు పశ్చిమాన వెళ్ళిన రాజు అని అర్ధం. గండరాదిత్య తన తరువాతి జీవితంలో జైన విశ్వాసాన్ని అలవాటు చేసుకుని లోక-పాల ఆచార్య అనే జైన సన్యాసితో చోళ దేశానికి పశ్చిమాన ఉన్న కన్నడ భూమికి వెళ్ళాడని వాదనలు ఉన్నాయి. ఈ వాదనకు చరిత్రకారులలో చాలా మంది మద్దతుదారులు లేరు. ముఖ్యంగా ఆయన శైవ నేపథ్యం, ఆయన భార్య, కొడుకు ఈ విశ్వాసం నిరంతరచనుసరించిన కారణంగా వారు ఆయన జైన విశ్వాసానికి మద్దతు ఇవ్వలేదు.
తమిళసాహిత్యంలో భాగస్వామ్యం
చిదంబరం ఆలయంలోని శివుడి మీద " తిరువిసైప్ప "కు రచయిత గండరాదిత్య అని తమిళ సాహిత్య పరిశోధకులు శైవ మత పండితులు విస్తృతంగా అంగీకరించారు. ఇందులో మొదటి పరాంతకచోళుడు పాండ్య దేశాన్ని, ఈళం (శ్రీలంక) ను జయించి నటరాజ ఆలయాన్ని బంగారంతో కప్పాడని ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రకటన ఉంది. చిదంబరం ప్రభువు నటరాజు మీద గండరాదిత్య పదకొండు కవితలు సమకూర్చారు. తిరుమురై తొమ్మిదవ సంపుటంలో ఇవి తిరువైసప్ప అని పిలువబడతాయి. ఈ కవితలలో ఆయన తనను తాను "కోలి వెండను తంజయ్యరు కోను గండరాదిత్తను" అని పేర్కొన్నాడు. ఆయన ఈ కవితను ఎప్పుడు రచన చేశాడో తన తండ్రికి బదులుగా చిదంబరం మందిరాన్ని కప్పినది అతడేనా లేదా మొదటి పరాంతక పదవీకాలంలో జరిగిందా అనేది స్పష్టంగా తెలియదు.
వనరులు
వర్గం:చోళ రాజులు వర్గం:956 deaths వర్గం:Hindu monarchs వర్గం:Year of birth unknown వర్గం:10వ శతాబ్దపు భారతీయ చక్రవర్తులు
నృత్య నాటిక
నృత్య నాటిక అనునది ఒక విశిష్టమైన నృత్య కళ. ఈ కళారూపంలో గాయకులు, సంగీతకారులు, నర్తకులు కలిసి ఒక కథను లేక ఒక ఘట్టాన్ని ఒక నృత్యరూపంలో ప్రదర్శిస్తారు. ఇందులో పాటలకే కాక పద్యాలకు, పదములకు కూడా స్థానం ఉంది. ఈ కళ యందు హావ-భావాలు, నటన, దుస్తులకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఉంటుంది అప్పుడప్పుడూ మాత్రమే నాట్యం ప్రధానాంశం అవుతుంది. ప్రతి వాగ్గేయకారుడు తన కృతిలలో కచ్చితంగా ఒక నృత్యనాటకాన్ని రచించడం కద్దు. కూచిపూడి నాట్యకళాకారులు ప్రదర్శించే నృత్యరూపకాలో అలంకారయుక్తంగా, దేశ ఛందస్సుతో రచించబడ్డాయి. నృత్యరూపకాలలో దరువులకు ప్రత్యేకస్థానం ఉంది. దరువంటే మాత్రా ఛందస్సుతో, సాధ్యమైనంత వరకు చతురస్రంలో నడుస్తూ పల్లవి, అనుపల్లప్లవి చరణాలతో కూడి    ఉండే సంగీత రచన.
మూలాలు
వర్గం:నాటకాలు
మహానది రెండవ రైల్వే వంతెన
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఒడిశాలో మహానదిపై ఉన్న రైల్వే వంతెనలు
నిహోనియం
నిహోనియం (Nh) ఒక రసాయన మూలకం. ఈ మూలకాన్ని ప్రయోగశాలలో కృత్రిమంగా సృష్టించేరు. ఇది మిక్కిలి వికీర్ణ ఉత్తేజితమైన (radio-active) పదార్థం. దీని ఏకస్థానులలో (isotopes) ఎక్కువ నిశ్ఛలత కల నిహోనియం-286 యొక్క అర్ధ ఆయుర్దాయం 10 సెకండ్లు. ఆవర్తన పట్టికలో ఇది 7 వ ఆవర్తులో, 13 వ గుంపులో (అనగా, బోరాన్ గుంపులో) కనిపిస్తుంది. ఇంత వికీర్ణ ఉత్తేజితమైన పదార్థం ఇంత ఎక్కువ అర్ధ ఆయుర్దాయం కలిగి ఉండడం అబ్బురమే! దీనికి కారణం ఇది "ఎక్కువ స్థిర నిశ్చలత ఉన్న ద్వీపం" (en: island of stability) లో ఉండడమే అన్న వాదం ఒకటి ఉంది.
డూబ్నాలో ఉన్న రష్యా-అమెరికా సంయుక్త అణుగర్భ పరిశోధనా సంస్థ (en:JINR) సా. శ. 2002 లోనూ, రైకెన్ (Riken) లో ఉన్న జపానీ సంస్థ సా. శ. 2003 లో దీనిని తమ ప్రయోగశాలలో తయారు చేసేమని ప్రకటించేరు. ఈ ప్రతిష్ఠ ఎవరికి దక్కుతుందో నిశ్చయించడానికి అమెరికా, జెర్మనీ, స్వీడన్, చైనాలలో శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధనలు చేసి జపానుకి దక్కుతుందని తీర్మానించేరు. అప్పుడు జపనీయులు సా. శ. 2016 లో ఈ మూలకానికి నిహోనియం (జపానీలో జపాను దేశాన్ని నిహాన్ అంటారు). సెప్టెంబర్ 2003 లో మొదలు పెట్టి జపనీయులు బిస్మత్ ని జింక్ తో బాది ప్రయోగాలు చెయ్యగా జూలై 2004 లో ఒకే ఒక్క అణువు (atom) 278113 వారికి లభించింది. వారి ప్రయత్నం ఈ దిగువ చూపిన సమీకరణం ద్వారా తెలియబరచవచ్చు:
అత్యంత విలువైన లోహాలలో అగ్రస్థానం ఈ మూలకానిదే! ఒక అణువు నిహోనియం 7.5 మిలియను అమెరికా డాలర్లు ఉంటుందని సా. శ. 2019 లో అంచనా వేసేరు.
నిహోనియం యొక్క సంగతకులు లేదా "సహకుటింబీకులు" (homolgues) అయిన బోరాన్ (Bo), అల్లూమినం (Al), గేలియం (Ga), ఇండియం (In), థేలియం (Th) లక్షణాలని బట్టి నిహోనియం లక్షణాలని ఊహించవచ్చు. నిహోనియం రసాయన లక్షణాలు నేటికి (2019) ఇంకా అవగాహన లోకి రాలేదు.
మూలాలు
వర్గం:మూలకాలు వర్గం:రసాయన శాస్త్రము
నాకో సరస్సు
భౌగోళికం
ఈ సరస్సు సముద్ర మట్టా నికి సుమారు 3,662 మీటర్ల (12,014 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది. సరస్సు చుట్టూ విల్లో, పోప్లర్ చెట్లు ఉన్నాయి. సరస్సు దగ్గర నాలుగు బౌద్ధ దేవాలయాలు ఉన్నాయి. ఈ ప్రదేశానికి సమీపంలో పద్మసంభవ అనే సాధువు ఆశ్రమం ఉంది.
నమ్మకాలు
ఈ సరస్సు నుండి అనేక మైళ్ళ దూరంలో తాషిగాంగ్ అనే గ్రామం ఉంది, దాని చుట్టూ అనేక గుహలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ గురు పద్మసంభవ అనే సాధువు ధ్యానం చేసి తన అనుచరులకు ఉపన్యాసం ఇచ్చారని ప్రజలు నమ్ముతారు.
పురాణాలు
ఈ సరస్సుకు సమీపంలో ఒక జలపాతం ఉంది, ఇది యక్షుల స్వర్గపు రాజ్యం అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. అక్కడి గుహల్లో ఇప్పటికీ ఈ యక్షిణులు లేదా ఇతర దేవతల ప్రత్యక్ష పాదముద్రలు ఉన్నాయి. పర్యాటకులు లద్ధాక్, స్పితి లోయ వంటి ప్రదేశాల నుండి ఈ సరస్సు పరిసరాలను చూడటానికి విహారయాత్రగా వస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:సరస్సులు వర్గం:హిమాచల్ ప్రదేశ్ వర్గం:నీటి వనరులు
సోనాలి కులకర్ణి
సోనాలి కులకర్ణి (జననం 3 నవంబర్ 1973) భారతదేశానికి చెందిన సినిమా నటి. ఆమె 1992లో సినీరంగంలోకి అడుగుపెట్టి మరాఠీ, గుజరాతీ, కన్నడ, హిందీ సినిమాల్లో నటించింది.
మూలాలు
వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు
మాస్కోవియం
మాస్కోవియం అనేది ఆవర్తన పట్టికలో ఒక సింథటిక్ సూపర్ హెవీ మూలకం యొక్క తాత్కాలిక పేరు. దీని యొక్క తాత్కాలిక చిహ్నం Uup, పరమాణు సంఖ్య 115 కలిగి యున్నది. ఇది ఒక చాలా రేడియోధార్మిక మూలకం ఉంది; దాని చాలా స్థిరంగా తెలిసిన ఐసోటోప్, ఉనున్‌పెంటియం -289, దీని సగం జీవితం కాలం 220 మిల్లీసెకన్లుగా మాత్రమే ఉంది. ఇది కూడా ఎకా-బిస్మత్ అంటారు లేదా కేవలం మూలకం 115 అని అంటారు. ఉనున్‌పెంటియం మొదటిసారి 2003 లో అణు పరిశోధనలకు జాయింట్ ఇన్స్టిట్యూట్, డుబ్నా, రష్యా వారు రూపొందించారు. అయితే ఈ ఆవిష్కరణ ఇప్పటికీ IUPAC చే నిర్ధారణ కోసం వేచి ఉంది. ఉనున్‌పెంటియం సుమారు 50 అణువులు, ఇప్పటి వరకు గమనించబడింది. ఇవన్నీ 287 నుండి 290 కు మాస్ కలిగి ఉన్నట్లు చూపాయి.
ఆవిష్కరణ
కాల్షియం-48 అయాన్లను అమేరిషియం-243 పేల్చుట వలన నాలుగు అణువులు ఉనున్‌పెంటియం ఉత్పత్తి జరిగిందని ప్రయోగం చేసిన జట్టు వారు నివేదించారు. ఈ అణువుల క్షయంతో ఆల్ఫా కణాల యొక్క ఉద్గారం ద్వారా సుమారు 100 మిల్లీ సెకన్లలో ఉనున్‌ట్రియానికి మార్పు చెందుతుంది..
ప్రాణహిత పుష్కరాలు
thumb|ప్రాణహిత నది ప్రాణహిత పుష్కరాలు - 2022 చైత్ర శుద్ధ ద్వాదశి అనగా 2022 ఏప్రిల్ 13న బృహస్పతి తన స్వక్షేత్రమైన మీనంలోకి ప్రవేశిస్తున్నాడు. ఈ క్రమంలో అదేరోజు ప్రాణహిత పుష్కరాలు ప్రారంభం కానున్నాయి. నాటి నుంచి పన్నెండు రోజులు చైత్ర శుద్ధ అష్టమి అనగా 2022 ఏప్రిల్‌ 24 వరకు కొనసాగుతాయి.
మాస్కోవియం
మూలాలు
వర్గం:మూలకాలు వర్గం:రసాయన శాస్త్రము
ప్రాణహిత పుష్కరాలు
గోదావరి ఉపనదుల్లో ప్రాణహిత ప్రముఖమైనది. తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర సరిహద్దులో పెన్‌గంగ, వార్ధా నదులు సంగమించి ప్రాణహితగా ప్రవహిస్తుంది. తెలంగాణ రాష్ట్రంలో తుమ్మిడిహట్టి నుంచి ప్రాణహిత ప్రస్థానం మొదలవుతుంది. దాదాపు 113 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి కాళేశ్వరం దగ్గర గోదావరిలో కలుస్తుంది. ఇక్కడే అంతర్వాహినిగా సరస్వతీనది కలుస్తుండటంతో కాళేశ్వరాన్ని త్రివేణి సంగమ క్షేత్రంగా చెబుతారు.
తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్‌ రాష్ట్రాల సరిహద్దు గడ్చిరోలి, జయశంకర్‌ భూపాలపల్లి, మంచిర్యాల, కుమ్రంభీం ఆసిఫాబాద్‌ జిల్లాల్లో ఈ పుష్కరాలు జరగనున్నాయి. జయశంకర్‌ భూపాలపల్లి జిల్లా కాళేశ్వరంలోని త్రివేణి సంగమంతో పాటు మంచిర్యాల జిల్లా కోటపల్లి మండలం అర్జునగుట్ట, వేమనపల్లిలో పుష్కర ఏర్పాట్లు చేసారు. మహారాష్ట్రలోని గడ్చిరోలి జిల్లా సిరొంచ వద్ద, కుమ్రంభీం ఆసిఫాబాద్‌ జిల్లాలోని తుమ్మిడిహట్టి వద్ద కూడా పుష్కర ఘాట్లను ఏర్పాటు చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:పుష్కరాలు
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్
right|thumb|250px| ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ పరిపాలనా భవనం ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ లేదాభారతీయ విజ్ఞాన సంస్థానం ఉన్నత విద్య (post-graduation, doctorial), పరిశోధనల కొరకు నిర్దేశింపబడిన భారతదేశంలోనే అత్యున్నత విశ్వవిద్యాలయం. ఇది కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని బెంగుళూరు నగరంలో నెలకొని ఉంది. కరెంటు సైన్సు జర్నలు ఇచ్చిన కోటి (Rank) ప్రకారం పరిశోధనా ఉత్పత్తిలో (citation and impact factor) ఇది భారతదేశంలో ప్రథమ స్ధానంలో నిలిచింది.
చరిత్ర
1893 లో ఒకసారి జంషెడ్జీ టాటా నౌకలో ప్రయాణిస్తుండగా ఆయన యాధృచ్చికంగా స్వామీ వివేకానందను కలవడం జరిగింది. ఉక్కు పరిశ్రమను భారత్ కు రప్పించడం గురించి వారిరువురూ కొద్దిసేపు చర్చించడం జరిగింది. ఆతరువాత ఐదేళ్ళకు టాటా వివేకానందకు ఇలా లేఖ రాశారు.
మీరు జపాన్ నుంచి షికాగో వెళుతున్నపుడు మీతోటి ప్రయాణికుడిగా నన్ను గుర్తుంచుకున్నారనుకుంటాను. భారతదేశంలో ఆధ్యాత్మికతను గురించి మీరు వెలిబుచ్చిన అభిప్రాయాలు నాకింకా గుర్తున్నాయి. అదే స్పూర్థితో మన దేశంలో సైన్సు పరిశోధనాసంస్థను ఏర్పాటు చేయాలనుకుంటున్నాను.... ”
సైన్సుపై స్వామీ వివేకానంద అభిప్రాయాలకు, ఆయన నాయకత్వ లక్షణాలకు ముగ్ధుడైన టాటా ఆయన ప్రయత్నంలో సహాయపడవలసిందిగా కోరాడు. వివేకానంద ఎంతో సంతోషంగా అందుకు అంగీకరించాడు. భారతదేశంలో సైన్సు అభివృద్ధే లక్ష్యంగా పరిశోధన, ఉన్నత విద్యకోసం ఒక సంస్థను స్థాపించేందుకు ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేశాడు. ఈ కమిటీ 1898, డిసెంబరు 31 న డ్రాఫ్టు ప్రతిపాదనను అప్పటి గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ కర్జన్ ను సమర్పించింది. తర్వాత నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత ఐన సర్ విలియం రామ్సేను సంస్థ స్థాపించేందుకు అనువైన ప్రదేశాన్ని సూచించవలసిందిగా కోరడం జరిగింది. ఆయన బెంగళూరు అందుకు అనువైన స్థలంగా పేర్కొన్నారు.
సంస్థ గురించి
ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్ నే టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ అని కూడా తరచు వ్యవహరించడం జరుగుతుంది.
ప్రాంగణం
సంస్థ ప్రాంగణమంతా పచ్చదనంతో అలరారుతుంటుంది.
బయటి లింకులు
వర్గం:బెంగుళూరు
సమాచార, పౌర సంబంధాల శాఖ (ఆంధ్రప్రదేశ్)
సమాచార, పౌర సంబంధాల శాఖ ప్రజలకు, ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రణాళిక వివరాలను తెలియచేయటానికి బహుముఖ మాధ్యామాల ద్వారా కృషిచేస్తుంది. అంతేకాకుండా ప్రజల స్పందనలను, అభిప్రాయాలను ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకురావటానికి కృషి చేస్తుంది.
విధులు
1. ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలను మాధ్యమలలో ప్రచారం చేయటం. దీనికొరకు ప్రెస్ యాత్రలు, ప్రకటనలజారీ, ప్రదర్శనల ఏర్పాటు, ఆట, పాట కార్యక్రమాలు, ఛాయాచిత్ర, చలనచిత్ర సేవలు అందిస్తుంది. అంతేకాక ఏ.పి జర్నల్ అనే పత్రిక నిర్వహణ, మాధ్యమాల సమాచార గమనింపు, విశ్లేషణ వ్యవస్థ, శిక్షణ, సామాజిక రేడియో, టెలివిజన్ పరికరాల నిర్వహణ, సమావేశాలకు దృశ్యశ్రవణ వ్యవస్థల ఏర్పాటు, ఎలెక్ట్రానిక్  వార్తల నమోదు, విశ్లేషణ,  శాఖపర కంప్యూటర్, వెబ్ సేవల నిర్వహణ
2. ప్రజలకు ప్రభుత్వ సేవల గురించి  తెలపడం
3. సామాజిక దుర్మార్గాలైన అంటరానితనం, వరకట్నం, బాల్యవివాహాలు, జోగిని, వెట్టిచాకిరీ, బాల్యశ్రమ, బాణామతి మొదలైనవాటిగురించి ప్రచారం.
ప్రెస్ అకాడమీ
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రెస్ అకాడమీ 1996 లో ఏర్పాటయింది. వృత్తిపర విలేకరుల నైపుణ్యాలు, ప్రమాణాలు పెంచడం, వార్తల విషయంలో బోధన, పరిశోధనను ప్రోత్సహించడానికి, సమన్వయ పరచడం, దీని ముఖ్యోద్దేశాలు.
2014 జూన్ 2న తెలంగాణ రాష్ట్రం చారిత్రాత్మకంగా ఏర్పడిన వెంటనే మీడియా అకాడమీ ఆఫ్ తెలంగాణ స్థాపించబడింది.
వనరులు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం
నకిరేకల్ మండలం
నకిరేకల్ మండలం మండలం,తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లాకు చెందిన మండలం.
2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఈ మండలం ఇదే జిల్లాలో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం నల్గొండ రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు కూడా ఇదే డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  16  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. మండల కేంద్రం నకిరేకల్.
గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త నల్గొండ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మండలం మొత్తం జనాభా 60,758. వీరిలో 30,326 మంది పురుషులు కాగా, 30,432 మంది స్త్రీలు. 2011లో నక్రేకల్ మండలంలో మొత్తం 15,588 కుటుంబాలు ఉన్నాయి. మండలం సగటు లింగ నిష్పత్తి 1,003. మొత్తం జనాభాలో 47.9% మంది పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తుండగా, 52.1% మంది గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ ప్రాంతాల్లో సగటు అక్షరాస్యత రేటు 80% కాగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 60.6% గా ఉంది. అలాగే మండలంలో పట్టణ ప్రాంతాల లింగ నిష్పత్తి 1,030 కాగా, గ్రామీణ ప్రాంతాల వారిది 979. మండలంలో 0-6 సంవత్సరాల వయస్సు గల పిల్లల జనాభా 6086, ఇది మొత్తం జనాభాలో 10%. 0-6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల మగ పిల్లలు 3129, ఆడ పిల్లలు 2957 ఉన్నారు. మండలం బాలల లింగ నిష్పత్తి 945, ఇది మండల సగటు లింగ నిష్పత్తి (1,003) కంటే తక్కువ. మొత్తం అక్షరాస్యత రేటు 69.97%. మండలంలో పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 71.09%, స్త్రీల అక్షరాస్యత రేటు 54.87%.
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 152 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 60,758. జనాభాలో పురుషులు 30,326 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 30,432. మండలంలో 15,588 గృహాలున్నాయి.
మండల విశేషాలు
link=https://te.wikipedia.org/wiki/%E0%B0%A6%E0%B0%B8%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%82:AP_village_Nakirekal_2.JPG|alt=|thumb|210x210px|నకిరేకల్ గ్రామంలోని సాయిబాబా గుడి
మామిడాల జగదీశ్ కుమార్
మామిడాల జగదీశ్ కుమార్ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన విద్యావేత్త, రచయిత, ప్రొఫెసర్. 2021 జనవరి నుండి న్యూఢిల్లీలోని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయం (జెఎన్‌యు) కు తాత్కాలిక వైస్-ఛాన్సలర్‌గా ఉన్నాడు. ఢిల్లీ ఐఐటీలో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజినీరింగ్ విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా కూడా పనిచేశాడు. 2016 జనవరిలో సుధీర్ కుమార్ సోపోరి నుండి జెఎన్‌యుకు వైస్-ఛాన్సలర్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. 2022, ఫిబ్రవరి 4న యూనివర్సిటీ గ్రాంట్స్ కమీషన్ చైర్‌పర్సన్ నియమించబడ్డాడు.
జననం, విద్య
జగదీశ్ కుమార్, రంగారావు - జయప్రదాదేవి దంపతులకు తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లా, తిప్పర్తి మండలం లోని మామిడాల గ్రామంలో జన్మించాడు. జగదీశ్ తండ్రి 1994లో ప్రాథమిక పాఠశాల ఉపాధ్యాయునిగా పదవీ విరమణ చేశాడు. మద్రాస్‌ లోని ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ నుండి ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో మాస్టర్స్, పిహెచ్‌డి పూర్తిచేసాడు. 1991 నుండి 1994 వరకు కెనడా లోని వాటర్‌లూ విశ్వవిద్యాలయంలో పోస్ట్ డాక్టరల్ పరిశోధనను కొనసాగించాడు. నానోసైన్స్, నానోటెక్నాలజీ (నానో-ఎలక్ట్రానిక్ పరికరాలు, నానోస్కేల్ పరికరాలు, డివైజ్ డిజైన్, పవర్ సెమీకండక్టర్ పరికరాలు) విభాగంలో కూడా పనిచేశాడు.