cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
మచిలీపట్నం ముట్టడి
చివరి దాడి
ముట్టడి కొనసాగుతూండగా, కోటకు బయట నైరుతి మూలన కందకం తవ్వలేదని తెలిసింది. చిత్తడిగా, ఊబిలా ఉన్న నేలే కందకం కంటే నయమని ఫ్రెంచివారు అనుకున్నారు. స్థానికులు మాత్రం ఈ నేల గుండానే నడుచుకుంటూ పోవడాన్ని బ్రిటిషువారు గమనించారు. కెప్టెన్లు యోర్కు, నాక్సూ, ఈ నేలపై కొంత నడిచి పరీక్షించి చూసారు. అది గట్టిగానే ఉందని, మోకాలిలోతు కంటే లేదనీ గమనించారు. ఇక్కడి నుండి ఒక పొల్లు దాడి (ఫాల్స్ ఎటాక్- శత్రువును ఏమార్చేందుకు, శత్రు సైన్యాన్ని చీల్చేందుకూ యుద్ధంలో పన్నే ఒక వ్యూహం) చెయ్యవచ్చని అనుకున్నారు. ఫోర్డు దీన్ని అవకాశంగా మలుచుకోవాలనుకున్నాడు. ప్రధాన ద్వారం ముందున్న కందకం మీద నుండి పొల్లు దాడి చెయ్యాలనుకున్నాడు. అసలైన దాడి మాత్రం శతఘ్నుల దాడికి దెబ్బ తిన్న కోటగోడల ద్వారా చెయ్యాలని అనుకున్నాడు. ఈశాన్యాన ఉన్న కమేలియన్ బురుజును ఈ అసలు దాడికి ఎంచుకున్నాడు. కావలసిన ఏర్పాట్లు చకచకా చేసారు. ఆనందరాజు దళంలో కొందరు శిబిరానికి కాపలాగా ఉండాలి, మిగతా వాళ్ళు ద్వారం ముందున్న కందకం వద్ద హడావుడి చెయ్యాలి. నాక్స్, 700 మంది సిపాయీలతో నైరుతిలో పొల్లు దాడి చెయ్యాలి. మిగిలిన దళం కమేలియన్ బురుజుపై అసలు దాడి చెయ్యాలి. ఫోర్డు, 372 మంది బ్రిటిషు సైనికులను రెండు భాగాలుగా చేసి, ఒకదానికి కెప్టెన్ కాలెండరును, రెండో దానికి కెప్టెన్ యోర్కునూ నాయకులుగా నియమించాడు. 700 మంది సిపాయీలతో కూడిన మూడవ దళాన్ని కెప్టెన్ మెక్లీన్ నాయకత్వాన ఉంచాడు. మిగిలిన వాళ్ళను తనకిందే ఉంచుకున్నాడు. అర్ధరాత్రి, సముద్రం పాటులో ఉన్నపుడు, కందకంలో ఒక మీటరు కంటే ఎక్కువ నీళ్ళు ఉండని ఆ సమయంలో అసలు దాడి, పొల్లుదాడీ రెండూ ఒక్కసారే మొదలవ్వాలని ఫోర్డు ఆదేశించాడు; కోటలో మోగే చివరి గంట దాడి దళాలు ముందుకు సాగేందుకు సంకేతం.
1759 ఏప్రిల్ 7 పగలంతా బ్రిటిషు బ్యాటరీలు కోటయొక్క మూడు బురుజుల మీదా కాల్పులు జరుపుతూనే ఉన్నాయి. చీకటి పడేసరికి కాల్పులు ఆగాయి. రాత్రి పది గంటలకు దాడి ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. నాక్స్ నేతృత్వంలో మొదటి దళం బయల్దేరి చీకట్లో కలిసిపోయింది. రెండవ దళానికి నాయకుడైన కాలెండరు ఎక్కడున్నాడో కనబడలేదు. ఓ అరగంట పాటు చూసాక, ఫోర్డు అతడి స్థానంలో ఫిషరును నియమించి రెండో దళాన్ని బయల్దేరదీసాడు. అర్ధరాత్రికి కూడా దళాలు ఇంకా ఆ బురదలో నడుస్తూనే కమేలియన్ బురుజు వైపు సాగుతూనే ఉన్నాయి. అప్పుడు కాల్పుల శబ్దం వినబడింది. నాక్స్ తన పొల్లు దాడిని మొదలుపెట్టాడని అర్థమైంది. ఆనందరాజు కూడా తన సైన్యంతో అన్ని వైపులా కాల్పులు జరుపుతూ విపరీతంగా శబ్దం చేస్తూ కాజ్‌వేపై సాగి పోయాడు. కోటలో ఫ్రెంచి వారు అప్రమత్తమై, కోట ప్రవేశద్వార రక్షణకు సిద్ధమయ్యారు.
చిత్తడిలో మోకాళ్ల లోతు బురదలోను కందకంలో నడుం లోతు నీళ్ళలోనూ సాధ్యమైనంత వేగంగా అడుగులు వేస్తూ మూడు దళాలూ ముందుకు సాగాయి. అప్పుడు, కోటకు పడ్డ రంధ్రాల్లోంచి, బురుజుల మీద నుంచీ వారిపై ఫ్రెంచి వారి కాల్పులు మొదలయ్యాయి. కంచె మీదా, బురుజుల మీదా బ్రిటిషు దళాలు తీవ్రంగా కాల్పులు జరిపారు. కంచె పడిపోయింది. ఫిషరు నాయకత్వంలో మొదటి బ్రిటిషు దళం కోటలోకి చొరబడి, కమేలియన్ బురుజు నుండి ఫ్రెంచి వారిని తరిమిగొట్టారు. రెండో దళం కూడా లోపలికి వచ్చేదాకా అగి, ఒక దళం కోటలో ఉత్తర భాగానికీ, రెండో దళం తూర్పు భాగానికీ వెళ్ళాయి.
కమేలియన్ బురుజుపై ఫీల్డుగన్నును చూసిన యోర్కు దాన్ని దక్షిణం వైపు గురిపెట్టాడు. తనూ అటువైపు వెళ్ళే ప్రయత్నంలో ఉండగా, పట్టణం దిశనుండి కోట గోడవైపు వస్తూన్న ఫ్రెంచి సైనికులను చూసాడు. వెంటనే పరుగెత్తుకుంటూ వెళ్ళి, ఆ దళ నాయకుణ్ణి పట్టుకుని, దళాన్ని లొంగిపొమ్మని ఆదేశించాడు. నిశ్చేష్టులైన సైనికులు లొంగిపోయారు. వాళ్ళను, ఆక్రమించుకున్న బురుజు వద్దకు పంపించారు; యోర్కు, ఆ దళం వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళి సెంట్ జాన్ బురుజుపై దాడి చేసాడు. బురుజుపై ఉన్న ఫ్రెంచి కాపలావాళ్ళు బ్రిటిషు వారిపై కాల్పులు జరిపి కొందరు సైనికులను చంపి, ఆ తరువాత లొంగిపోయారు. వాళ్ళను కూడా కమేలియన్ బురుజుకు పంపించాడు. బందీలకు సిపాయీలు కాపలా ఉన్నారు. యోర్కు, డచ్ బురుజు అనే మూడవ బురుజు పైకి వెళ్ళాడు. అక్కడ కూడా అదే దృశ్యం పునరావృతమైంది. ఆ బందీలను కూడా బురుజు వద్దకు, సిపాయీల కాపలా లోకి పంపించాడు అన్నిటికంటే దక్షిణాన ఉన్న ఫ్రాన్‌స్వా బురుజు ఇంకా లొంగలేదు. యోర్కు దానిపైకి కూడా వెళ్ళాలని తహతహలాడాడు. కానీ అతడి సైనికులు వెనకాడారు. కాల్పుల్లో కొందరు మరణించడవలన, బందీల కాపలా కోసం కొందరు పోవడంతో అతడి దళ సంఖ్య తగ్గడంతో, మిగిలిన కొద్దిమందీ, ఇది ఎప్పుడు ముగుస్తుందా అని ఆలోచించడం మొదలుపెట్టారు. యోర్కు వాళ్ళను బెదిరించి, బతిమిలాడీ కార్యోన్ముఖుల్ని చేసాడు.
డచ్చి బురుజు దాటాక, ఓ మందుగుండు గది గుండా పోతూండగా, ఓ సైనికుడు మందు బారెళ్ళను చూసి "మైన్ మైన్" అని అరిచాడు. అందరూ కంగారుగా కమేలియన్ బురుజు వైపు పరుగెత్తారు. యోర్కు ఒక్కడే, పక్కనుండే డప్పుగాళ్ళతో సహా మిగిలిపోయాడు. అదృష్టవశాత్తూ, ఆక్రమించుకున్న బురుజుల్లోని కాపలా సైనికులు పారిపోలేదు. పారిపోయి వచ్చిన సైనికులు కోటను కూడా వదిలి పారిపోయే ప్రయత్నంలో ఉండగా యోర్కు, పారిపోబోయే మొదటి సైనికుణ్ణి చంపేస్తానని బెదిరించి వాళ్ళను ఆపాడు. 36 మందిని వెంటబెట్టుకుని తిరిగి ఫ్రాన్‌స్వా బురుజు మీదికి వెళ్ళాడు. కానీ ఈలోపు ఫ్రెంచి సైన్యం కూడగట్టుకుని వారిపై ఒక గన్నును గురిపెట్టి ఉంచింది. వాళ్ళు దగ్గరికి రాగానే కాల్పులు జరిపింది. 16 మంది అక్కడికక్కడే చనిపోయారు. యోర్కుతో సహా అనేకమంది గాయపడ్డారు. మిగిలిన సైనికులు అతణ్ణి మోసుకుని తీసుకుపోయారు. దానితో ఆ ప్రదేశంలో దాడి ముగిసింది.
ఉత్తరం వైపున ఫిషరు మరింతగా విజయవంతమయ్యాడు. మొదటి రెండు బురుజులను సునాయాసంగా ఆక్రమించాడు. కాజ్‌వే వైపున ఉన్న మూడవ బురుజును చేరగానే తలుపులను మూసివేసి, బయట ఉన్న ఫ్రెంచి దళాలు లోపలికి రాకుండా చేసాడు. కనబడకుండా పోయిన కెప్టెన్ కాలెండరు ఎక్కడి నుండి వచ్చాడో గానీ, అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు. వచ్చీరాగానే తుపాకీ గుండుకు బలయ్యాడు. ఫిషరు ఇంకా ముందుకు పోతూండగా, ఆగమంటూ ఫోర్డు నుండి ఆదేశాలు వచ్చాయి.
దాడి జరుగుతున్నంతసేపూ కాన్‌ఫ్లాన్స్, కోటకు దక్షిణ భాగంలో ఉన్నాడు. యుద్ధం జరుగుతున్నంత సేపూ అతడు ఇస్తూ వస్తున్న దేశాలు పరస్పరం వ్యతిరేకంగా ఉంటూ, అప్పటికే ఉన్న ఫ్రెంచి వారిలో ఉన్న అయోమయాన్ని ద్విగుణీకృతం చేసాయి. ఓ పక్క నాక్స్ దాడి అతణ్ణి కలవరపెట్టింది. మరో వైపు రాజు సైన్యం చేసిన గోల, తూర్పు వైపున మూడో దళం చేసిన దాడీ కలిసి అతణ్ణి మరింత ఆందోళనకు గురిచేసి, అతడి మనోధైర్యాన్ని దెబ్బతీసాయి. ఫ్రాన్స్వా బురుజు నుండి బ్రిటిషు సైన్యం వెనక్కి వచ్చేస్తున్న సమయంలోనే అతడు, గౌరవనీయమైన నిబంధనలకు అనుగుణంగా లొంగిపోతానని సందేశం పంపాడు. తనకు లొంగుబాటు అన్న పదం తప్ప మరేమీ వినిపించడం లేదని, తక్షణం బేషరతుగా లొంగిపోకపోతే, ప్రతీ ఒక్క సైనికుణ్ణీ చంపేస్తాననీ సమాధానం పంపించాడు, ఫోర్డు. మరోదిక్కు లేని కాన్‌ఫ్లాన్స్ లొంగిపోయాడు. 500 మంది ఫ్రెంచి సైనికులు, 2,539 మంది సిపాయీలు ఆయుధాలు వదిలేసి లొంగిపోయారు. 113 మంది ఫ్రెంచి సైనికులు మరణించారు.
దాడిలో బ్రిటిషు వారు ఇద్దరు ఆఫీసర్లు, 22 ఐరోపా సైనికులు, 50 మంది సిపాయీలను కోల్పోయారు. మొత్తం 150 మంది గాయపడ్డారు.
1759 ఏప్రిల్ 8 ఉదయానికి బ్రిటిషు వారు ఫ్రెంచి బందీలను మైదానంలో నిలబెట్టి, వారికి 300 మంది సైనికులను కాపలా పెట్టి, బ్రిటిషు జెండాను ఎగురవేసారు. మసూలిపటం బ్రిటిషు ఈస్టిండియా కంపెనీ వశమై పోయింది.
నిజాము సంధి ఒడంబడిక
దాడి సమయానికి సలాబత్ జంగ్ మచిలీపట్నం నుండి కేవలం 24 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాడు. దు రోచర్ అంతకంటే దగ్గరిలోనే ఉన్నాడు. కానీ యుద్ధంలో పాల్గొనలేదు. బ్రిటిషు వారు సాధించిన విజయం వారిని నిశ్చేష్టులను చేసింది. ఈలోగా హైదరాబాదులో తాను లేని సమయం చూసి, తన తమ్ముడు నిజాం ఆలీ తిరుగుబాటు ప్రయత్నాలు చేస్తున్నాడని సలాబత్ జంగ్‌కు వార్తలు వచ్చాయి. తిరుగుబాటుకు బ్రిటిషు వారి పరోక్ష మద్దతు ఉందని కూడా అతడికి తెలియవచ్చింది. వెంటనే హైదరాబాదు తిరిగి వెళ్ళాల్సిన అత్యవసర పరిస్థితి అతడిది. ఈ పరిస్థితులలో బ్రిటిషు వారితో సంధి చేసుకోవడానికి మించి గత్యంతరం అతడికి కనిపించలేదు. అతడు వారితో చర్చలకు సిద్ధపడి, 1759 మే 14 న వారితో ఒడంబడిక కుదుర్చుకున్నాడు. ఆ ఒడంబడిక పూర్తిగా ఏకపక్షంగా కనిపిస్తుంది. ఈ ఒడంబడికతో హైదరాబాదు దర్బారులో ఫ్రెంచి వారి స్థానంలో బ్రిటిషు వారి ప్రాభవం ఏర్పడింది. కొండపల్లి (ముస్తఫా నగర్), నిజాంపట్నం, మచిలీపట్నం ఆంగ్లేయుల వశమయ్యాయి. తక్కిన ఉత్తర సర్కారులపై నిజాము అధికారాన్ని ఆంగ్లేయులు గుర్తించారు.
యుద్ధం ముగిసాక, బ్రిటిషు సైన్యంలోని బెంగాలు ఐరోపా దళం వెనక్కి వెళ్ళిపోయింది. 1759 అక్టోబరు 15 ప్రాంతంలో కోట కాపలాను కెప్టెన్ ఫిషరుకు, 1100 మంది సైన్యంతో సహా అప్పజెప్పి, కలనల్ ఫోర్డు ఓడపై కలకత్తా వెళ్ళిపోయాడు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ మచిలీపట్నాన్ని తన అధీనంలోకి తీసుకుని అక్కడ వ్యాపారాన్ని నిర్వహించేందుకు ఆండ్రూస్‌ను అధికారిగాఅ నియమించింది.
1759 డిసెంబరు 5 న ఫిషరు సైన్యాన్ని తీసుకుని కాకినాడపై దాడి వెళ్ళి, అక్కడ చెవాలియర్ పేట్‌కు చెందిన సైన్యాన్ని బందీలుగా పట్టుకున్నారు. చెవాలియర్, కొంతమంది అనుచరులతో పారిపోయాడు.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సామ్రాజ్యవాదుల యుద్ధాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
ఇషా శర్వాణి
ఇషా శర్వాణి భారతదేశానికి చెందిన నృత్యకారిణి, సినిమా నటి. ఆమె 2005లో కిస్నా సినిమా ద్వారా సినీరంగంలోకియా అడుగుపెట్టి  హిందీతో పాటు మలయాళం, తమిళ సినిమాలలో  నటించింది.
బయటి లింకులు
వర్గం:తమిళ సినిమా నటీమణులు వర్గం:హిందీ సినిమా నటీమణులు వర్గం:భారతీయ సినిమా నటీమణులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు
వింధ్య పర్వతాలు
వింధ్య పర్వతాలు లేదా వింధ్య పర్వత శ్రేణి (ఆంగ్లం : Vindhya Range), (సంస్కృతం विन्‍ध्य ) పశ్చిమ మధ్య భారత ఉపఖండంలో గల పర్వతశ్రేణులు. ఈ పర్వత శ్రేణులు ఉత్తరభారత్, దక్షిణ భారత్ విడదీస్తున్నాయి. ఇవి అతి ప్రాచీన ముడుత పర్వతా శ్రేణులు.
ఈ పర్వతశ్రేణులు ప్రధానంగా మధ్యప్రదేశ్లో గలవు. వీటి పశ్చిమ భాగాలు గుజరాత్ లోనికి తూర్పుభాగాలలో (గుజరాత్ ద్వీపకల్పంలో) చొచ్చుకుపోయి ఉన్నాయి. వీటి తూర్పు భాగాలు మిర్జాపూర్ వద్దగల గంగానది వరకూ వ్యాపించియున్నాయి.
పేరు వెనుక చరిత్ర
వింధ్యపర్వత ప్రాంతాన్ని "వింధ్యాచల" లేదా "వింధ్యాచల్" అంటారు. అచల (సంస్కృతం), లేదా అచలే (హిందీ)అంటే చలించనిది అని అర్ధం. పర్వతం చలించనిది కనుక దీనికి అచలం అనే పేరును సూచిస్తుంది. మహాభారతంలో కూడా ఇది వింధ్యపర్వతంగా సూచించబడింది. గ్రీకు భౌగోళికశాస్త్రవేత్త టోలెమీ విధియస్ (ఔండియన్) వింధ్యపర్వతాలు నర్మదోస్ (నర్మదా), ననగౌండా (తపతి) నదులకు మూలంగా ఉన్నాయని అభివర్ణించాడు. కౌషితాకి వీటిని " దక్షిణపర్వత" ఉపనియాహద్ పేర్కొన్నాడు. వింధ్యపర్వతం ( "దక్షిణ మౌంటైన్") కూడా గుర్తించబడుతుంది.
విస్తరణ
వింధ్య భౌగోళికంగా విభిన్న పర్వతావళిగా విస్తరించి ఉంది. ఈ పర్వతావళిని సామూహికంగా వింధ్య అని పిలుస్తారు. వింధ్యపర్వతాలు నిజానికి పర్వత చీలికలతో, కొండలతో, పర్వతాలతో, పీఠభూములతో ఏర్పడిన పర్వతాల గొలుసు. "వింధ్య" అనే పేరుతో సాంప్రదాయకంగా పిలువబడుతుంది. వింధ్యపర్వతాల ఖచ్చితమైన ఎత్తు వివిధ సమయాలలో మారుతూ ఉంది.
చారిత్రక వివరణ
గతంలో "వింధ్య" అనే పదం విస్తృత అర్ధంలో ఉపయోగించారు. ఇండో-గంగా మైదానాలు, దక్కన్ పీఠభూమి మధ్య కొండల సరిహద్దుగా భావించినట్లు పాత గ్రంధాలలో పేర్కొన్న వివిధ వివరణలు తెలియజేస్తున్నాయి. వింధ్యపర్వతాలు ఉత్తరంగా గంగా నుండి దక్షిణంగా గోదావరి వరకు విస్తరించాయి.
కొన్ని పురాణంలో ప్రత్యేకించి వింధ్య అనే పదం నర్మదా, తపతి నదుల మధ్య ఉన్న పర్వత శ్రేణిగా వివరించబడింది. ఇప్పుడు ఆప్రాంతం సాత్పూరా శ్రేణులు అని పిలువబడుతుంది. వరాహ పురాణం సాత్పురా శ్రేణిని వింధ్య అనే పదం ( "వింధ్య పాదాల") ఉపయోగించింది.
అనేక పురాతన భారతీయ గ్రంథాలు, శాసనాలు (ఉదాహరణకు గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి (నాసిక్ ప్రశాంతి)) మద్య భారతదేశాన్ని వింధ్య, క్సా (క్సావత్ లేదా రిక్షా), పరియాత్ర (పరిపత్ర)లో అనే మూడు పర్వత శ్రేణులుగా పేర్కొన్నాడు. మూడు శ్రేణుల ప్రాంతం భరతవర్షగా పిలువడింది. అనగా ఇవి ఏడు కుల పర్వతాల ( "క్లాన్ పర్వతాలు") లో చేర్చబడ్డాయి భారతదేశం. ఈ మూడు శ్రేణుల ఖచ్చితమైన గుర్తింపు కారణంగా పలు వివరణలో వైవిధ్యం లేదు. ఉదాహరణకు కూర్మ, మత్స్య, వింధ్య బ్రహ్మాండ పురాణాలు తపతినది మూలంగా ఈ పర్వతాలను పేర్కొన్నాయి; బ్రహ్మా, విష్ణు పురాణాలలో అయితే దాని మూలంగా క్సా పేర్కొనబడలేదు. కొన్ని పురాణ గ్రంధాలు భారతదేశం కేంద్రంలో వింధ్యపర్వతాలు ఉన్నట్లు పేర్కొన్నాయి.
వాల్మీకి రామాయణం ప్రస్తుత కర్ణాటక భూభాగాన్ని వింధ్యగా వివరించింది. ఇందులో వింధ్య కిష్కిందకు దక్షిణాన (రామాయణ 4-46. 17)ఉన్నట్లు పేర్కొన్నది. వింధ్యపర్వతాలకు దక్షిణంగా విస్తరించిన సముద్రంలో లంక ఉన్నట్లు పేర్కొకొన్నది. చాలా మంది మేధావులు వివిధ మార్గాలలో ఈ సిద్ధాంతాన్ని వివరించడానికి ప్రయత్నించారు. ఒక సిద్ధాంతం రామాయణం వ్రాసిన సమయంలో వింధ్యపర్వతప్రాంతాలు ఇండో-ఆర్యన్ ప్రజలనివాసిత ప్రాంతంగా వివరించబడింది. ఫ్రెడెరిక్ ఈడెన్, ఫార్గిటార్ వంటి ఇతరులు అదే పేరోతో దక్షిణ భారతదేశంలో మరో పర్వతం ఉందని అని విశ్వసిస్తున్నారు. మాధవ్ వినాయక్ కైబ్ మద్యభారతదేశంలో లంక ఉన్నట్లు సూచించాడు.
బరాబర్ మౌఖారి అనంతవర్మన్ శాసనం బీహార్ నాగార్జున కొండను వింధ్యపర్వతశ్రేణిలో ఒక భాగంగా పేర్కొన్నాడు.
ప్రస్తుతకాల వివరణ
వింధ్య ప్రధానంగా నర్మదా నది ఉత్తరాన ఉన్న మద్యభారత పర్వతశ్రేణులకు, కొండలు, పర్వతాలకు నెలవై ఉంది. వీటిలో కొన్ని ప్రత్యేకమైన కొండలశ్రేణిగా ఉన్నాయి.
వింధ్యపర్వతశ్రేణి పశ్చిమం నుండి తూర్పుగా రాజస్థాన్, మధ్యప్రదేశ్ గుజరాత్ రాష్ట్రం సరిహద్దు వరకు విస్తరించి ఉంది. కొండల శ్రేణి చంపానెస్ సమీపంలోని ఆరావళి పర్వతశ్రేణి వరకు వింధ్య విస్తరించింది. వింధ్యపర్వతశ్రేణి ఎత్తు చోటా ఉదయపూర్ తూర్పున శిఖరాగ్రానికి చేరుకుంటుంది.
ప్రధాన వింధ్యపర్వతశ్రేణి మద్యభారతంలో దక్షిణంగా ఎత్తైన ఏటవాలు ఏర్పరుస్తుంది. ఇది సుమారు మధ్యప్రదేశులో నర్మదానదికి సమంతరంగా తూర్పు-పడమర దిశలో మాల్వా పీఠభూమి, దక్షిణ కుడ్యగా విస్తరించింది.
వింధ్యతూర్పు భాగం పలు పర్వతశ్రేణులుగా విభజితమై ఉంది. అమరకాంతక్ సమీపంలో మైకల్ కొండలలో సాత్పురా శ్రేణి సంగమిస్తున్న, సాన్,నర్మదా నదుల సంగమస్థానానికి ఎగువన వింధ్య ఒక దక్షిణ శ్రేణి విస్తరించి ఉంది. ఉత్తర పర్వతశ్రేణి వింధ్య పీఠభూమి, భాండర్ పీఠభూమి, కైమూర్ పర్వతశ్రేణి పేర్లతో సాన్ నది ఉత్తరంగా విస్తరించి ఉంది. ఈ విస్తృత శ్రేణి బీహారులోని కైమూర్ జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉంది. బుందేల్ఖండు అంతటా వింధ్యపర్వతశ్రేణి విస్తరించి ఉంది. ఉత్తరంగా విస్తరించిన వింధ్యాచల్, చునార్ (మిర్జాపూర్ జిల్లా), వారణాసి సమీపంలో పలుప్రాంతాలలో విస్తరించి ఉంది.
విధ్య పీఠభూమి ఈ పర్వతశ్రేణి కేంద్రభాగానికి ఉత్తరంగా విస్తరించి ఉంది. రేవా-పన్నే పీఠమూమి కూడా సమిష్టిగా వింధ్య పీఠభూమిగా పిలువబడింది.
ఎత్తు
వింధ్యపర్వతాల ఎత్తు గురించి వైవిధ్యమైన వివిధ మూలాలు ఉన్నాయి. ఎం.సి చతుర్వేది సరాసరి ఎత్తు 300 మీటర్ల ఉన్నట్లుగా పేర్కొన్నాడు. ప్రదీప్ శర్మ వింధ్య "సరాసరి ఎత్తు" 350-650 ఉంటుందని సూచించాడు. 1200 కిలోమీటర్ల ప్రాంతంలో ఎత్తు 700 మీటర్లకు చేరుకుంటుందని పేర్కొన్నాడు.
సముద్ర మట్టానికి 2,467 అడుగులు (752 మీ) ఎత్తులో ఉన్న సద్భావనా శిఖరం (గుడ్ విల్ పీక్) విధ్యపర్వతశ్రేణిలో అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతంగా భావిస్తున్నారు. అలాగే సింగ్రామపూర్ సమీపంలో ఉన్న కలుమార్ కలుంబె శిఖరాన్ని ఈ ప్రాంతంలోని ప్రజలు భాన్రర్ (లేక పన్నా) కొండలు అని పిలుస్తారు. చారిత్రక గ్రంధాలు వింధ్యలో ఉన్నట్లు పేర్కొన్న అమరకాంతక్ (1000 మీ) శిఖరం ప్రస్తుతం సాత్పూరా పొడిగింపుగా పరిగణించబడుతుంది. ఇది మైఖేల్ శ్రేణిలో ఒక భాగంగా పరిగణిస్తారు.
సంస్కృతి
వింధ్యపర్వతశ్రేణిని ఉత్తర, దక్షిణ భారతదేశం మధ్య భారతీయసాంప్రదాయ భౌగోళిక సరిహద్దుగా భావిస్తారు. భారతదేశంలోని పురాణాలలో భౌగోళికంగానూ రెండింటిలోనూ వింధ్యపర్వతాలు ప్రముఖ స్థానం కలిగి ఉంది. ప్రాచీన భారతీయ గ్రంధాలలో వింధ్య ఇండో-ఆర్యన్ భూభాగాల మధ్య నిర్మించని సరిహద్దుగా పరిగణిస్తారు. అత్యంత పురాతన హిందూ మతం రచనలలో ఆర్యావతానికి దక్షిణ సరిహద్దు భావిస్తారు. వింధ్యపర్వతశ్రేణులలోని అరణ్యాలలో నిషాదులు, ఇతర మ్లేచ్చతెగలు వంటి ఆటవీ తెగలకు చెందిన ప్రజలు నివసించారని మహాభారతంలో పేర్కొనబడింది. తరువాత మరాఠీ, కొంకణి వంటి భాషలు విస్తరించిన కాలంలో ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు వింధ్య దక్షిణాన విస్తరించాయి. ఉత్తర, దక్షిణ భారత దేశాల మధ్య సాంప్రదాయ సరిహద్దులో ఈ భాషల ఉనికిని చూడవచ్చు.
విధ్యపర్వతాలు భారత పౌరాణిక కథలలో ప్రస్పుటంగా కనిపిస్తాయి. వింధ్యపర్వతాలు చాలా ఎత్తైనవి కానప్పటికీ చారిత్రాత్మకంగా దట్టమైన అరణ్యాలు, నూతనవ్యక్తుల మీద దాడిచేసి చంపే ప్రమాదకరమైన ఆటవీ తెగల ప్రజలకు అవి నివాసితప్రాంతాలుగా ఉన్న కారణంగా అవి సాధారణ ప్రజలు చేరుకోలేని ప్రమాదకరమైన ప్రదేశాలుగా ఉండేవి. రామాయణం వంటి పాత సంస్కృత రచనలలో అవి నరమాంస భక్షకులు, రాక్షసుల స్థావరాలుగా వర్ణించబడ్డాయి. తరువాత రచనలు రాక్షసులను సంహారం చేసిన శక్తి (దేవత కాళి లేదా దుర్గ)నివాసప్రాంతంగా విధ్యపర్వతప్రాంతాలను వర్ణించాయి. ఆమె వింధ్యవాసినిగా వర్ణించబడింది. విధ్యపర్వత ప్రాంతంలోని ఉజ్జయినిలో ఆమె కొరకు అంకితం చేయబడిన ఆలయం నిర్మించబడింది. మహాభారతం వింధ్యపర్వతప్రాంతం కాళి "శాశ్వతమైన నివాసం" గా పేర్కొన్నది.
ఒక పురాణంలో వింధ్య పర్వతం ఒకసారి మేరు పర్వతంతో పోటీగా సూర్యునికి ఆటంకంగా పెరుగుతున్నట్లు వర్ణించబడింది. తరువాత మునీశ్వరుడైన అగస్త్యుడు దక్షిణదేశంలో ప్రయాణించడానికి మార్గం సులభతరం చేయటానికి పెరగడం ఆపమని వింధ్యపర్వతాన్ని కోరాడు. అగస్త్యుడు పట్ల ఉన్న గౌరవం కారణంగా వింధ్య దాని ఎత్తు తగ్గించి అగస్త్యుడు ఉత్తరప్రాంతానికి తిరిగి వెళ్ళేవరకు పెరగడం ఆపివేస్తానని వాగ్దానం చేసింది. అగస్త్యుడు దక్షిణప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు. వింధ్య పర్వతాలు ఇచ్చినమాటను నిలుపుకుంటూ తిరిగి మరింత ఎదుగలేదు. వాల్మీకి రామాయణ కిష్కిందకాండలో మయాసురుడు వింధ్యలో ఒక ఇంటిని నిర్మించినట్లు పేర్కొనబడింది. దక్షకుమారచరిత్ర మగధ రాజు రాజహంస ఆయన మంత్రులు యుద్ధంలో పరాజయం పొందిన తరువాత వారి రాజ్యం నుండి బలవంతంగా పంపబడిన తరువాత వింధ్యపర్వత అడవిలో ఒక కొత్త కాలనీ సృష్టించాడని పేర్కొన్నది.
భారతదేశం జాతీయ గీతంలో పేర్కొన్న రెండు పర్వత శ్రేణులలో హిమాలయాల పర్వతాలతో వింధ్యపర్వతం కూడా చేర్చబడింది.
నదులు
గంగా-యమునా వ్యవస్థలోని అనేక ఉపనదులు వింధ్య నుండి ఉద్భవించి గంగానదిలో సంగమిస్తున్నాయి. వీటిలో చంబల్, బెత్వా, ధాసన్, కెన్, దంసా, కాళి సింధు, ప్రభాతి నదులు ఉన్నాయి. వింధ్య ఉత్తర వాలులో ప్రవహిస్తూ ఈ నదులు ప్రజావసారాలకు తగినంత నీటిని సరఫరా చేస్తున్నాయి.
నర్మదా, సాన్ నదులు వింధ్య దక్షిణ వాలులో ప్రవహిస్తున్నాయి. ఈ రెండు నదులు ఇప్పుడు సాత్పూరా విస్తరణగా గుర్తించబడుతున్న మైఖల్ కొండలలో జన్మించాయని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ పాత రచనలు ఈ ప్రాంతాన్ని వింధ్యాపర్వతప్రాంతంగా పేర్కొంటున్నాయి.
భౌగోళికం
" విధ్యన్ సూపర్ గ్రూఫ్ " ప్రపంచంలో అతిపెద్ద, దట్టమైన సెడిమెంటరీ సక్సెషనుగా గుర్తించబడుతుంది.
విధ్యపర్వతాలలో ప్రాంరభకాలంలో కనుగొనబడిన బహుకణ శిలాజం యుకర్యోటె (ఫిలమెంటస్ ఆల్గే) 1.6 బిలియన్ సంవత్సరాల పూర్వం ఏర్పడిందని భావించబడుతుంది. జీవ ఆవిర్భావంలో భాగంగా నమోదుచేయబడిన షెల్డ్ ప్రాణులు 550 మిలియన్ల సంవత్సరాల పూర్వకాలానికి చెందినవని భావిస్తున్నారు.
బయటి లింకులు
వర్గం:భారతదేశం లోని పర్వత శ్రేణులు వర్గం:పర్వతాలు వర్గం:ముడుత పర్వతాలు వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్
భాదోహి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
భాదోహి లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
కందుకూరి పురస్కారం - 2018
రంగస్థలంలో కొన్నేళ్లుగా మంచి ప్రతిభ కనబరుస్తూ నాటకరంగ అభివృద్ధికి కృషిచేసిన వారిని గుర్తిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆయా నాటకరంగ కళాకారులకు కందుకూరి వీరేశలింగం పేరు మీదుగా విశిష్ట పురస్కారం అందజేస్తుంది. 2018 సంవత్సరానికిగానూ రాష్ట్రస్థాయిలో ముగ్గురిని, జిల్లాస్థాయిలో జిల్లాకు ఐదుమంది కళాకారుల చొప్పున 13 జిల్లాలకు 65 మందిని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఎంపిక చేసింది. రాష్ట్రస్థాయి పురస్కారానికి రూ. లక్ష రూపాయల నగుదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం... జిల్లాస్థాయి పురస్కారానికి రూ. 10వేల నగుదు బహుమతి, ప్రశంసాపత్రం అందజేయడం జరుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చలనచిత్ర టీవీ అభివృద్ధి సంస్థ ఛైర్మన్‌ అంబికా కృష్ణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ నాటక అకాడమీ ఛైర్మన్‌ గుమ్మడి గోపాలకృష్ణలు తెలుగు నాటకరంగ దినోత్సవం (ఏప్రిల్ 16) రోజున విజయవాడలో పురస్కార గ్రహీతల జాబితాను విడుదల చేశారు.
జిల్లాస్థాయి పురస్కార గ్రహీతలు
శ్రీకాకుళం జిల్లా:
విజయనగరం జిల్లా:
విశాఖపట్నం జిల్లా:
తూర్పు గోదావరి జిల్లా:
కృష్ణా జిల్లా:
గుంటూరు జిల్లా:
ప్రకాశం జిల్లా:
నెల్లూరు జిల్లా:
చిత్తూరు జిల్లా:
కర్నూలు జిల్లా:
కడప జిల్లా:
అనంతపురం జిల్లా:
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు నాటకరంగం వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పురస్కారాలు
ఉత్తర సర్కారుల్లో ఐరోపా వారి యుద్ధాలు
thumb|1759లో మచిలీపట్నం ఓడరేవు పటం ఉత్తర సర్కారులపై ఆధిపత్యం కోసం ఐరోపా దేశాలైన బ్రిటిషు, ఫ్రెంచి, డచ్చి, పోర్చుగీసు దేశీయులు తమలోతాము, స్థానిక నాయకులతోనూ అనేక యుద్ధాలు చేసారు. ఈ యుద్ధాల కారణంగా ఆ ప్రాంతాలపై ఆధిపత్యం మారుతూ వచ్చింది. పర్యవసానాల పరంగా గాని, యుద్ధ ఫలితాల కారణంగా గానీ వీటిలో ప్రధానమైనవి -బొబ్బిలి యుద్ధం, చెందుర్తి యుద్ధం, మచిలీపట్నం ముట్టడి.
పరిస్థితులు
1758 జూలై నాటికి ఉత్తర సర్కారుల్లో ఫ్రెంచి వారి ప్రాబల్యం బలంగా ఉంది. డి బుస్సీ తిరుగులేని నాయకుడిగా ఫ్రెంచి వారి ప్రాబల్యాన్ని ఆ ప్రాంతంలో నెలకొల్పాడు. హైదరాబాదు నిజాముతో వారికి మైత్రి ఉంది. బొబ్బిలి యుద్ధం పర్యవసానంగా బొబ్బిలి సంస్థానం నేలమట్టమైంది. విజయనగర రాజు, బుస్సీకి అనుంగు అనుచరుడూ అయిన విజయరామరాజు ఈ యుద్ధాంతాన హతుడయ్యాడు. అతడి స్థానంలో వరుసకు అతడి సోదరుడు ఆనందరాజు రాజయ్యాడు. విజయరామరాజు మరణించాక, వారసత్వం విషయంలో బుస్సీ చేసిన ఏర్పాటు పట్ల అతడు ఆగ్రహంగా ఉన్నాడు. ఈ లోగా బుస్సీ, నిజాము కోరిక మీద అతడికి సాయం చేసేందుకు ఔరంగాబాదు వెళ్ళాడు. ఆ సమయంలో, ఆనందరాజు విశాఖపట్నాన్ని (తెల్లవారు విజాగపటం అనేవారు) ఆక్రమించుకుని అక్కడ ఉన్న ఫ్రెంచి సేనానిని బందీగా పట్టుకున్నాడు. బ్రిటిషు వారితో మైత్రిని కోరుతూ బెంగాలుకు ఒక వర్తమానం కూడా పంపించాడు. బ్రిటిషు వారు ఉత్తర సర్కారులపై దండెత్తి వస్తే తాను సాయం చేస్తానని అతడు వారికి తెలిపాడు
బుస్సీ మద్రాసు వెళ్ళిన సంగతి, ఉత్తర సర్కారుల రక్షణకు తగినంత సైన్యం లేదన్న సంగతీ తెలుసుకున్న క్లైవు, అక్కడ ప్రాబల్యం పెంచుకునేందుకు అదే తగిన సమయమని భావించాడు. కలనల్ ఫ్రాన్సిస్ ఫోర్డ్ నేతృత్వంలో 2000 మంది సిపాయీలు, 500 మంది ఐరోపా సైనికులు, 100 మంది నావికులు, ఒక శతఘ్ని దళంతో కూడిన సైన్యాన్ని బెంగాల్ నుండి పంపించాడు. మరోవైపున మద్రాసు నుండి బ్రిటిషు అధికారి ఆండ్రూస్‌ను పంపించి ఆనందరాజుతో ఒప్పందం కుదురుచుకునేలా ఏర్పాట్లు కూడా చేసాడు. అక్టోబరు 15 న వారిద్దరి మధ్య కుదిరిన ఒప్పందం వివరాలివి కలకత్తాలో బయల్దేరిన ఫ్రాన్సిస్ ఫోర్డ్ సైన్యం 1758 అక్టోబరు 20 న విశాఖపట్నం చేరుకుంది. విశాఖపట్నాన్ని అంతకు నెలముందే బ్రిటిషు వారికి అప్పగించి ఉన్నాడు ఆనందరాజు.
చెందుర్తి యుద్ధం
బ్రిటిషు సైన్యం, ఫ్రెంచి సైన్యంపై నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించిన యుద్ధం చెందుర్తి యుద్ధం. ప్రస్తుత గొల్లప్రోలు మండలం చెందుర్తి (కాండోర్) వద్ద ఈ యుద్ధం జరిగింది. బ్రిటిషు సైన్యం ఆనందరాజు సైన్యంతో కలిసి ఈ యుద్ధంలో పాల్గొన్నప్పటికీ, ఆనందరాజు సైన్యం యుద్ధంలో అంటీముట్టనట్టుగానే ఉండిపోయింది.
డిసెంబరు 9 న బ్రిటిషు, ఫ్రెంచి సైన్యాలు రెండూ యుద్ధం మొదలుపెట్టాయి.
రాజమండ్రిలో ఆలస్యం
ఫోర్డు ఆలస్యం చెయ్యకుండా, 1,500 మంది సైన్యాన్ని ఫ్రెంచి వారిని వెంబడించేందుకు రాజమండ్రి పంపించాడు. ఆ సైన్యం తెల్లవారేసరికి రాజమండ్రి కోటను చేరుకుంది. ఆ సైన్యాన్ని చూసిన ఫ్రెంచి వారు మొత్తం బ్రిటిషు సైన్యమంతా వచ్చిందని భావించి కోటను వదిలిపెట్టి పారిపోయారు. అప్పటికే గోదావరి నదిలో సిద్ధంగా ఉన్న పడవలెక్కి ఆవలి ఒడ్డుకు చేరుకున్నారు. ఫీల్డుగన్నులను కూడా పడవల్లో ఎక్కించి తీసుకుపోబోగా ఆక్కడికి చేరుకున్న బ్రిటిషు వారు వారిపై కాల్పులు జరిపారు. ఫ్రెంచి వారు ఆ గన్నులను వదిలేసి పారిపోయారు. కోటలో ఉన్న 15 మంది ఐరోపా సైనికులను బందీలుగా పట్టుకున్నారు. కొంత మందుగుండు సామాగ్రి, సరుకులనూ కూడా పట్టుకున్నారు. ఫోర్డు మిగిలిన సైన్యంతో సహా కొద్ది సేపట్లో అక్కడికి చేరుకున్నాడు. తన సైన్యాన్ని వెంటనే మచిలీపట్నం వైపు నడిపించాలని అనుకున్నాడు. రాజమండ్రి వద్ద గోదావరి నదిని దాటాడు. కానీ ఆనందరాజు అతడి వెంట రాలేదు. ఆండ్రూస్‌తో కుదుర్చుకున్న ఒడంబడిక ప్రకారం అతడు బ్రిటిషువారికి ధనాన్ని ఇవ్వలేకపోయాడు. దానితో అతడితో చర్చలు జరిపేందుకు ఫోర్డ్ తిరిగి నదిని దాటి రాజమండ్రి వెళ్ళాడు. ఆనందరాజు రాజమండ్రిని విడిచి వెళ్ళి ఫోర్డుకు అందుబాటులో లేకుండా పోయాడు. ఫోర్డు వెనక్కి పెద్దాపురం వరకూ వెళ్ళి, విశాఖపట్నానికి కబురు పంపాడు.
మిత్రులిద్దరి మధ్యన సంప్రదింపుల కోసం జరిగిన 50 రోజుల ఆలస్యం ఫ్రెంచి వారికి బాగా ఉపయోగపడింది. వారు తమ కోటలను బలోపేతం చేసుకునేందుకు ఆ సమయం పనికి వచ్చింది. దండయాత్రకు సన్నాహాలు మొదలయ్యాయి. ఆనందరాజు తన సైన్యంలోని ఐరోపా ఆఫీసరు బ్రిస్టల్‌కు కొందరు సైనికులను ఇచ్చి రాజమండ్రి కోటకు కాపలాగా ఉంచాడు. ఆ కోటలో బ్రిటిషు వారికి ఒక సరుకుల డిపో ఉంది. రోగులు, గాయపడ్డవారు కూడా అక్కడే ఉంటారు.
మచిలీపట్నం ముట్టడి
1759 జనవరి 28 న ఫోర్డ్ తన మచిలీపట్నం ప్రయాణాన్ని తిరిగి మొదలుపెట్టాడు. ఏలూరు, నర్సాపురంల లోని ఫ్రెంచి స్థావరాలను ఆక్రమించుకుని మార్చి 6 న ఫోర్డు మచిలీపట్నం పొలిమేరల్లోకి చేరుకున్నాడు. పట్టణం బైట కాన్‌ఫ్లాన్స్ మంచి రక్షణ స్థావరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకుని ఉన్నాడు.
ముట్టడి సన్నాహాలు
మార్చి 7 నుండి 25 వరకు, ఫోర్డు దళాలు 3 శతఘ్ని స్థావరాలు (బ్యాటరీలు) నిర్మించాయి; వాయవ్యాన, సముద్రానికి పక్కనే ఒకటి, ఉత్తరాన ఒకటి, మధ్యలో మొదటి రెంటికీ 100 మీటర్ల వెనగ్గా మూడోది. ముట్టడికి ఉపయోగపడే ఫీల్డుగన్నులను ఓడలోంచి దించారు. ఈ ఓడలు, భూమిపై సైన్యపు కదలికలకు అనుసరిస్తూ వచ్చాయి. పక్కల ఉన్న స్థావరాలపై రెండేసి రకాల చొప్పున, మధ్య స్థావరంపై మూడు రకాల ఫీల్డుగన్నులనూ మోహరించారు.
ముట్టడి
కాన్‌ఫ్లాన్స్‌ హైదరాబాదు నిజాము సలాబత్ జంగ్‌తో సాయం కోసం సంప్రదింపులు జరిపాడు. అతడు వెంటనే అంగీకరించి 35,000 సైన్యంతో బయలుదేరాడు. అతడు కృష్ణానది ఒడ్డుకు చేరాడని మార్చి 27 న ఫోర్డుకు వార్త చేరింది. దాంతో అతడు కలత చెందాడు. వారి గన్ను కాల్పులకు కోట బురుజులు చాలా వరకు దెబ్బతిన్నాయి. ఏప్రిల్ 5 న కుంభవృష్టి కురవడంతో, కాల్పులకు తెరపడింది. మరుసటి రోజున వర్షం ఆగింది. సలాబత్ జంగ్ ముందుకు సాగుతున్నాడని, దు రోచర్ కూడా దగ్గరిలోకి చేరుకున్నాడనీ ఫోర్డుకు చేరింది. ఇక, రెండు రోజులకు సరిపడా మాత్రమే మందుగుండు సామాగ్రి ఉందని అతడి అధికారులు చెప్పారు. ముట్టడి ఇక ముగింపుకు దశకు చేరిందని గ్రహించిన ఫోర్డు మెరుపుదాడి చెయ్యాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
ఫోర్డు తన సైన్యాన్ని మూడు భాగాలు చేసి ఏప్రిల్ 7 రాత్రి పది గంటలకు దాడి ప్రయత్నాలు మొదలు పెట్టాడు. నాక్స్ నేతృత్వంలో మొదటి దళం పొల్లు దాడి చెయ్యగా, ఫిషరు నేతృత్వంలో రెండవ దళం అసలు దాడినీ, ఆనందరాజు తన సైన్యంతో కాజ్‌వే పై దాడీ మొదలుపెట్టారు. మొదటి రెండు దళాలు కోటలోకి చొరబడి, కోటలో ఉత్తర భాగానికీ, తూర్పు భాగానికీ వెళ్ళి కోటను ఆక్రమించుకున్నాయి. కాన్‌ఫ్లాన్స్ కోటకు దక్షిణ భాగాన ఉన్నాడు. బ్రిటిషు వారి మూడు దళాల దాడులకు అతడు మనోధైర్యం కోల్పోయాడు. మరో దిక్కు లేని కాన్‌ఫ్లాన్స్ ఫోర్డుకు లొంగిపోయాడు. 500 మంది ఫ్రెంచి సైనికులు, 2,539 మంది సిపాయీలు ఆయుధాలు వదిలేసి లొంగిపోయారు. 113 మంది ఫ్రెంచి సైనికులు మరణించారు.
ఏప్రిల్ 8 ఉదయాన కోటలో బ్రిటిషు జెండా ఎగిరింది. మసూలిపటం బ్రిటిషు ఈస్టిండియా కంపెనీ వశమై పోయింది.
పర్యవసానాలు
దాడి సమయానికి సలాబత్ జంగ్ కేవలం 24 కి.మి. దూరంలో ఉన్నాడు. దు రోచర్ ఇంకా దగ్గరిలోనే ఉన్నాడు. కానీ బ్రిటిషు వారు సాధించిన విజయం వారిని నిశ్చేష్టులను చేసింది. నిజాము బ్రిటిషు వారితో చర్చలకు సిద్ధపడి, ఒక నెల రోజుల పాటు బేరాలు చేసి, వారితో ఒడంబడిక కుదుర్చుకున్నాడు. బ్రిటిషు వారికి 128 కి.మీ. తీరప్రాంతాన్ని అప్పగించేందుకు, ఫ్రెంచి వారితో ఎప్పుడూ చేతులు కలపకుండా ఉండేందుకు, సర్కారు ప్రాంతాల నుండి వెళ్ళిపోయేందుకూ ఒప్పుకున్నాడు. దాంతో హైదరాబాదు దర్బారులో ఫ్రెంచి వారి స్థానంలో బ్రిటిషు వారి ప్రాభవం ఏర్పడింది. యుద్ధం ముగిసాక, బ్రిటిషు సైన్యంలోని బెంగాలు ఐరోపా దళం వెనక్కి వెళ్ళిపోయింది.
అక్టోబరు 15 ప్రాంతంలో కోట కాపలా కెప్టెన్ ఫిషరుకు, 1100 మంది సైన్యంతో సహా అప్పజెప్పి, కలనల్ ఫోర్డు ఓడపై కలకత్తా వెళ్ళిపోయాడు.
తదుపరి
మచిలీపట్నంలోని సైన్యానికి మద్దతుగా కొద్దిపాటి సైన్యంతో దక్షిణం నుండి వచ్చిన ఫ్రెంచి ఆఫీసరు ఎం.మొరాసిన్ నవంబరు 11 న మచిలీపట్నం చేరుకుని, అక్కడ తమ సైన్యం ఓడిపోయిందన్న వార్త తెలుసుకుని నేరుగా కాకినాడ వెళ్ళిపోయాడు. ఆ ప్రాంతాన్ని పాలిస్తున్న జగపతి రాజు, ఆనందరాజుకు బంధువు. ఆనందరాజుతో తనకున్న శతృత్వం కారణంగా ఆనందరాజు బ్రిటిషు వారి పక్షం వహించినపుడు తాను ఫ్రెంచి పక్షాన చేరాడు. చెందుర్తిలో విజయం తరువాత, కలనల్ ఫోర్డు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆనందరాజుకు ఇచ్చాడు. కాని దాన్నతడు స్వాధీనపరచుకోలేదు. మొరాసిన్ కాకినాడలో దిగగానే, సామర్లకోటలో ఉన్న జగపతిరాజుతో చర్చలకు ప్రయత్నించాడు. అయితే ఆ ప్రయత్నాలు ఫలించలేదు. ఆ తరువాత మొరాసిన్ తన దళంతో తిరిగి పాండిచ్చేరి వెళ్ళిపోయాడు.
ఫ్రెంచి దళంలో కొంతమండి సైనికులు ఓడల్లోనే ఉండిపోయారు. వారు చెవాలియర్ పీట్ నాయకత్వంలో పాండిచ్చేరి వెళ్ళిపోయారు. బ్రిటిషు సైన్యం విశాఖపట్నం చేరుకుని అక్కడినుండి ఓడలపై కలకత్తా వెళ్ళిపోయింది.
ఆ విధంగా కొద్ది నెలల కాలంలో ఉతర సర్కారులు మొత్తంపై ఫ్రెంచి వారి ప్రాబల్యం పూర్తిగా అంతరించిపోయింది. మచిలీపట్నం నుండి నిజాంపట్నం వరకూ ఉన్న తీర ప్రాంతం బ్రిటిషు వారి పరం కాగా మిగతా ప్రాంతం తిరిగి నిజాము ఏలుబడిలోకి వెళ్ళింది.
మూలాలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సామ్రాజ్యవాదుల యుద్ధాలు వర్గం:ఈ వారం వ్యాసాలు
బ్రిజ్ కృష్ణ చాందీవాలా
బ్రిజ్ కృష్ణ చాందీవాలా ఢిల్లీకి చెందిన భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. మహాత్మా గాంధీకి రాజకీయ సహచరుడు. సామాజిక పని రంగంలో ఆయన చేసిన కృషికి గాను 1963 లో పద్మశ్రీ పురస్కారం అందుకున్నాడు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
బ్రిజ్ కృష్ణ 1900 లో బనార్సీదాస్ చాందీవాలా, జానకీ దేవి లకు ఆరవ సంతానంగా జన్మించాడు. చాందీవాలాలు ఢిల్లీలోని చాందినీ చౌక్ లో వెండి వర్తకం చేసేవారు. అతను ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీలో చదువుకున్నాడు. అక్కడే 1918 లో కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ ఎస్‌కె రుద్రకు అతిథిగా వచ్చిన గాంధీని కలిశాడు.
గాంధీ సహచరుడు
గాంధీతో ఆయన సమావేశం చాందీవాలాను బాగా ప్రభావితం చేసింది. అతను గాంధీకి అనుచరుడు, సన్నిహితుడూ అయ్యాడు. చాందీవాలా గాంధీ ప్రభావంతో నిరాడంబరమైన భోజనం అలవాటు చేసుకున్నాడు, ఖద్దరు ధరించాడు. అలాగే, గాంధీ ఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడు అతనికి మేక పాలు సరఫరా చేసే బాధ్యతను తీసుకున్నాడు. ఈ విషయంలో ఆయనకున్న శ్రద్ధను చూసి డాక్టర్ ఎంఏ అన్సారీ, అతన్ని గ్వాలీన్ (పాలవాడు) అని పిలిచేవాడు.
1930 వ దశకంలో, చాందీవాలా ఢిల్లీలోని రాళ్ళు పగలగొట్టే కార్మికులను ఒక యూనియన్‌గా సంఘటితం చేసాడు. వారి పనికి సంబంధించిన ప్రభుత్వ నిబంధనలకు సరిగ్గా అమలు చేసేందుకు, వారికి సరైన వేతనం లభించేందుకూ ఢిల్లీ పాలకులతో, న్యాయస్థానాలలోనూ వారి హక్కుల ఉల్లంఘన కేసులను చేపట్టాడు. ఢిల్లీలో ఉన్నప్పుడు, గాంధీ చాందీవాలా ఇంట్లోనే ఉండేవాడు. 1924 లో మత సామరస్యం కోసం గాంధీ 21 రోజుల ఉపవాసాన్ని అక్కడే చేపట్టాడు. గాంధీని హత్య చేసిన రోజున చాందీవాలా అతని తీనే ఉన్నాడు. అతడే గాంధీ మృతదేహాన్ని అంత్యక్రియలకు సిద్ధం చేశాడు.
పుస్తకాలు
చాందీవాలా హిందీలో బాపు కే చరణోం మే అనే మూడు సంపుటాల పుస్తకాన్ని రచించాడు. ఇది ఆంగ్లంలోకి ఎట్ ది ఫీట్ ఆఫ్ బాపుగా అనువాదమైంది. అతని ఇతర ముఖ్యమైన రచన గాంధీజీ కి ఢిల్లీ డైరీ. ఇది ఢిల్లీలో గాంధీ గడిపిన రోజులను వివరిస్తుంది.
మూలాలు
వర్గం:ఢిల్లీ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:గాంధేయవాదులు వర్గం:పద్మశ్రీ పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:ఢిల్లీ సామాజిక కార్యకర్తలు
లాలాగూడ
లాలాగూడ, తెలంగాణలోని సికింద్రాబాదు శివారు ప్రాంతం. హైదరాబాదు నగరం మధ్యలోనుండి మల్కాజ్ గిరికి వెళ్ళే మార్గంలో 7 కి.మీ.ల దూరంలో ఆ ప్రాంతం ఉంది.
మౌలిక సదుపాయాలు
లాలాగూడలోని ఇళ్ళలో రైల్వే ఉద్యోగులకోసం రైల్వేశాఖ నిర్మించిన ఇళ్ళే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. యొక్క పెద్ద భాగాలు. రైల్వే ఉద్యోగుల కోసం ఇక్కడ పెద్ద ఆసుపత్రిని కూడా ఉంది. దేశంలోని అతిపెద్ద రైల్వే రిపేరు, సేవా కేంద్రాలలో ఇదీ ఒకటి. రైల్వే ఉద్యోగుల శిక్షణ కోసం ఇక్కడ అనేక క్యాంపస్‌లు ఉన్నాయి.
భారత రైల్వే చేత నిర్వహించబడుతున్న రైల్వే సౌకర్యాలకు ఈ ప్రాంతం పేరొందింది. ఈ ప్రాంతం మీదుగా అనేక బ్రాడ్ గేజ్ రైలు మార్గాలు వెళుతున్నాయి. ఈ రైలు మార్గాలు ఉత్తర, దక్షిణ లాలాగూడగా విభజిస్తున్నాయి.
సమీప ప్రాంతాలు
వెంకటేశ్వర నగర్, జ్యోతి నగర్, సుభాష్ నగర్, తుకారామ్‌గేట్, ప్రియా కాలనీ ఫేజ్ 1, లాలాగుడ సౌత్, లాలాగూడ రైల్వే కాలనీ, న్యూ మెట్టుగూడ ఇక్కడికి సమీపంలో ఉన్నాయి.
రవాణా
తెలంగాణ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ ఆధ్వర్యంలో లాలాగూడ నుండి నగరంలోని ఇతర ప్రాంతాలకు బస్సు సౌకర్యం ఉంది. ఇక్కడ లాలగూడ రైల్వే స్టేషను ఉంది. సికింద్రాబాదు నుంచి ఫలక్ నుమా మార్గంలోని ఉన్న సీతాఫల్‌మండి ప్రాంతంలో ఎం.ఎం.టి.ఎస్. రైలు స్టేషను ఉంది.
అండర్‌పాస్‌ రోడ్డు
లాలాగూడ రైల్వే స్టేషన్‌ వద్ద రూ. 72 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన తుకారాంగేట్ ఆర్‌యూబీ అండర్‌పాస్‌ రోడ్డును 2022 మార్చి 4న తెలంగాణ రాష్ట్ర హోం మంత్రి మ‌హ‌ముద్ అలీ, డిప్యూటీ స్పీక‌ర్ టి. ప‌ద్మారావు గౌడ్, ఐటీ-పురపాలక శాఖామంత్రి కేటీఆర్, పశుసంవర్థక-మత్స్య‌-పాడి పరిశ్రమల అభివృద్ధి శాఖల మంత్రి తలసాని శ్రీనివాస్ యాదవ్‌ తదితరులు క‌లిసి ప్రారంభించారు. ఈ కార్యక్రమంలో హైదరాబాదు నగర మేయర్ గద్వాల్ విజయలక్ష్మి, డిప్యూటీ మేయర్ మోతె శ్రీలతరెడ్డి, ఇతర ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు పాల్గొన్నారు.
ఇతర వివరాలు
భారతీయ రైల్వేలో వర్క్‌షాప్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ (వైజ్) సౌకర్యంను అమలు చేసిన మొదటి వర్క్‌షాప్ ఇది.
మూలాలు
వర్గం:హైదరాబాదులోని ప్రాంతాలు
తిరుప్పూర్ కుమరన్
ఉద్యమంలో
దేశబంధు యూత్ అసోసియేషన్ స్థాపించి, బ్రిటిష్ వారిపై నిరసనలు చేశాడు. తన మరణ సమయంలో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం నిషేధించిన భారత జాతీయవాదుల జెండాను పట్టుకొని ఉండడంవల్ల ఈయన్ను కోడి కథా కుమరన్ (జెండాను కాపాడిన కుమరన్) అని పిలుస్తారు.
మరణం
1932, జనవరి 11న తిరుప్పూర్ లోని నోయ్యాల్ నది ఒడ్డున బ్రిటీష్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసన ప్రదర్శనలో పాల్గొన్న తిరుప్పూర్ కుమరన్ పై పోలీసులు దాడి చేయంతో తీవ్రంగా గాయపడి మరణించాడు.
మూలాలు
వర్గం:1904 జననాలు వర్గం:1932 మరణాలు వర్గం:స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:భారతదేశ స్వాతంత్రం కోసం విప్లవోద్యమం వర్గం:భారత విప్లవకారులు వర్గం:భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం ఎడిటథాన్ వర్గం:విప్లవకారులు
ది బ్రిడ్జ్ ఆన్ ది రివర్ క్వాయ్
ది బ్రిడ్జ్ ఆన్ ది రివర్ క్వాయ్ 1957, అక్టోబర్ 31న తొలి ప్రివ్యూ జరుపుకొని, 1957 డిసెంబర్ 18న విడుదలైన అమెరికన్ చలనచిత్రం. ఈ సినిమాకు పియరీ బౌల్ వ్రాసిన ఫ్రెంచి భాషా నవల ది బ్రిడ్జ్ ఓవర్ ది రివర్ క్వాయ్ ఆధారం.
కథ
సినిమా కథ అంతా 'దాదాపు' వాస్తవంగా జరిగిందే. సినిమా కోసం వాస్తవంగా జరిగిన కొన్ని సంఘటనలను కొంచెం మార్చారు. ఈ చిత్రకథ 1943లో ఫిబ్రవరి నుంచి మే వరకు జరిగినట్లు చూపిస్తారు. నిజానికి ఇదంతా రెండో ప్రపంచ యుద్ధకాలంలో జరిగిన ఒక సంఘటన ఆధారంగానూ, దానికితోడు ఆ సంఘటనలో బ్రిటిష్ ఆఫీసర్ లెఫ్టినెంట్ కల్నల్ ఫిలిప్ టూసీ రాసిన జ్ఞాపకాల ఆధారంగానూ నిర్మితమయింది.
సినిమా కథ ప్రకారం రెండో ప్రపంచ యుద్ధ కాలంలో జపాన్ సైన్యం కొంతమంది బ్రిటిష్ సైనికుల్ని, వారి అధికారులతో సహా యుద్ధ ఖైదీలుగా బందీలను చేస్తుంది. వారంతా ఒక దట్టమైన అడవిలో (థాయ్‌లాండ్ - బర్మా దేశాల సరిహద్దుల్లో) నడుస్తున్నపుడు సినిమా ఆరంభమవుతుంది. వీరు నడుస్తున్న సమయంలో ఆ దారికి పక్కనే ఇద్దరు బ్రిటిష్ సైనికులు (వీరూ యుద్ధ ఖైదీలే) - చనిపోయిన తమ తోటి సైనికుని ఖననం చేసేందుకు గోతులు తవ్వుతుంటారు. ఆ మండుటెండల్లో ఇలాటి గతే తమకూ, ఇప్పుడు వస్తున్న సైనికులకూ సైతం పడుతుందని ఆ యుద్ధ ఖైదీలను చూస్తూ వీరు జోకులు వేసుకుంటారు. ఈ యుద్ధ ఖైదీల బృందం చివరికి తమ క్యాంప్ దగ్గరకు చేరతారు. అక్కడ జపాన్ దళాల అధికారి కెప్టెన్ సయీతో వారికి లాంఛనంగా స్వాగతం చెప్పి "యుద్ధ ఖైదీలైన మీరంతా రేపు ఒక్క రోజు విశ్రాంతి తీసుకొని, ఆ మర్నాటి నుంచి క్వాయ్ నది మీద బాంకాక్ నుంచి రంగూన్‌కు వెళ్ళే రైలు రహదారికోసం వంతెన కట్టాల్సి ఉంటుంది. సోమరులకు తిండి పెట్టే సంప్రదాయం జపాన్‌లో లేదు. ఈ వంతెన నిర్మాణం మీ నైపుణ్యానికి తగిన పని. సరిగ్గా మీరంతా పనిచేయండి. మిమ్మల్ని మీతోబాటు ఈ వనిలో పాల్గొనే మీ అధికారులనూ మేం చక్కగా చూసుకుంటాం. కానీ ఇక్కడనుంచి పారిపోయే ఆలోచన చేయకండి. ఇదో చీమలు దూరని చిట్టడవి. దీన్నుంచి పారిపోవడం మీ తరం కాదు. అందుకే మీరుండే ఈ శిబిరంచుట్టూ గోడలు, కంచెలు ఏవీ లేవు. వెళ్లండి పనిచేయండి. పనిచేస్తూ సంతోషించండి!" అంటాడు. ఇది విన్న బ్రిటిష్ ఆఫీసర్ నికొల్సన్ "జెనీవా ఒప్పందంలోని 27వ అధికరణం ప్రకారం యుద్ధ ఖైదీలు పనిచేయవచ్చు గానీ, ఆఫీసర్స్ మాత్రం శారీరకమైన పనిచేయాల్సిన అవసరం లేదు గనుక బ్రిటిష్ ఆఫీసర్స్ బ్రిడ్జ్ నిర్మాణం పనిని సూపర్‌వైజ్ చేస్తారే తప్ప శారీరక శ్రమ చేయరు!” అని స్పష్టం చేస్తాడు. అయితే అలా కుదరదు, అందరూ పనిచేసి తీరాల్సిందేనని సయీతో పట్టుబడతాడు. నికొల్సన్ దీనికి ఒప్పుకోకపోవటంతో నయీతో, ఆయన్ను ఆ మండుటెండలో ఒక కర్ర బందిఖానాలో బంధిస్తాడు. అయినా నికొల్సన్ తన పట్టు వీడకపోవటంతో మూడు రోజుల తర్వాత సయీతో అతన్ని విడిపిస్తాడు. చివరికి బ్రిటిష్ సోల్జర్స్ మాత్రమే బ్రిడ్జిని కట్టేలా ఒప్పందం కుదురుతుంది. అయితే జపనీస్ నిర్ణయించిన చోట కాకుండా వేరేచోట చక్కగా నిర్మించాలని నికొల్సన్ సూచిస్తాడు. దానికి సయీతో ఒప్పుకొంటాడు. నిర్మాణం పనిలో పర్యవేక్షణ బాధ్యత నికొల్సన్ చేపడతాడు. "ఏ పనినైనా బ్రిటిష్ సోల్జర్స్ అద్భుతంగా చేస్తారని నిరూపించేందుకు ఇదో అవకాశం" అంటూ ఆయన తన సైనికుల్ని ప్రోత్సహిస్తూ బ్రిడ్జి నిర్మాణాన్ని చేపడతాడు. కానీ ఈ బ్రిడ్జ్ నిర్మిస్తే, దానిమీద జపాన్ రైళ్లు తిరుగుతూ సైనికుల్ని బర్మా, అక్కడ నుంచి ఇండియాకు చేరవేస్తూ, బ్రిటిష్ వారిమీదే దాడికి అది ఉపయోగపడుతుందని చాలా మంది సోల్జర్స్ నిరసన వ్యక్తం చేస్తుంటారు. గతంలో ఈ క్యాంప్ నుంచి పారిపోయిన వార్డెన్ అనే బ్రిటిష్ అధికారికి, బ్రిటిష్ యుద్ధ ఖైదీలు క్వాయ్ నది మీద నిర్మిస్తున్న ఈ వంతెనను కూల్చివేయాలని ఆజ్ఞలు అందుతాయి. అంటే బ్రిటిష్ యుద్ధఖైదీల బృందం వంతెన నిర్మాణాన్ని అద్భుతంగా పూర్తిచేసి తమ నైపుణ్యం నిరూపించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంటే, మరో వైపు అదే వంతెనను కూల్చివేయాలని బ్రిటిష్ సైనికులు ప్రయత్నించటం జరుగుతుందన్నమాట!
వంతెనను కూల్చివేయాలన్న ఆదేశాలు పొందిన బృందం- ఆ వంతెన మీద మే 13వ తేదీన ఒక 'విఐపీ' రైలు ప్రయాణించబోతోందన్న సంగతిని రేడియో సిగ్నల్స్ ద్వారా తెలుసుకొంటారు. వెంటనే మే 12 నాటికి అక్కడికి చేరి, విఐపి రైలు వెళ్తున్న సమయంలో బ్రిడ్జిని డెటొనేటర్లతో పేల్చివేయాలని నిర్ణయించుకుంటారు. ఆ ప్రకారమే డెటొనేటర్లను పెడతారు. మే 12 నాటికి అనుకున్నట్లు బ్రిడ్జి నిర్మాణం పూర్తవుతుంది. సగర్వంగా ఆ బ్రిడ్జిమీద నడుస్తున్న నికొల్సన్‌కు దూరంగా నీళ్లలో తేలుతున్న వైరు కనిపిస్తుంది. ఏదో కీడు శంకించి, అటువైపు దిగి ఈ వైరును పరిశీలించిన నికొల్సన్- అది డెటోనేటర్ల వైరుగా గుర్తిస్తాడు. వీళ్లు ఇటు ఆ వైరు ఎక్కడనుంచి వస్తుందో గుర్తిస్తున్నప్పుడు, వంతెన మీదకు ఆ విఐపి రైలు వచ్చేస్తుంది. డెటొనేటర్లను పేల్చటానికి సిద్ధంగా ఉన్న బ్రిటిష్ సైనికుల బృందాన్ని చూస్తాడు నికొల్సన్. 'ఏమిటిది? ఏం చేస్తున్నారు?' అని అడుగుతాడు. 'తాము ఆ బ్రిడ్జిని పేల్చివేస్తున్నాం!' అని వాళ్లు చెప్తారు. ఇదే సమయంలో కాల్పులు మొదలవుతాయి. ఒక మోర్టార్ నుంచి వచ్చిన గుండు నికొల్సన్‌కు తగులుతుంది. ఆయన 'డెటొనేటర్ ప్లంజర్' (డెటొనేటర్లను ఆన్ చేసే పరికరం) మీద పడతాడు. వెంటనే ఆయన నేతృత్వంలో నిర్మితమైన వంతెన, దానితోబాటు ఆ సమయంలో ఆ వంతెన మీద ఉన్న రైలు రెండూ పేలిపోతాయి. ఆ వంతెనకు వాడిన, చెక్కముక్కలు ఆ నది నీళ్లల్లో తేలుతుంటాయి. నది మాత్రం యధాప్రకారం నెమ్మదిగా ప్రవహిస్తూనే ఉన్నట్లు చూపడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.
నిర్మాణం
సినిమా నిర్మాణాన్ని 1956 నవంబర్ 26వ తేదీన 30 లక్షల డాలర్ల (సుమారు ఇప్పటి 15 కోట్ల రూపాయల) బడ్జెట్టుతో ప్రారంభించారు. 1957 మే 11వ తేదీన షూటింగ్ పూర్తయింది. సినిమా కోసం వంతెన నిర్మాణానికి 8 నెలలు పట్టింది! సినిమాలో కథంతా థాయిలాండ్- బర్మా దేశాల సరిహద్దుల్లోని అడవుల్లో జరిగినా, షూటింగ్ మాత్రం శ్రీలంక (అప్పటి సిలోన్ )లో జరిపారు. షూటింగ్ ప్రారంభానికి - ఆమాటకొస్తే సినిమాలో నటించేందుకు ఏ ఒక్కరినీ ఎంచుకోకముందే వంతెన నిర్మాణాన్ని సినిమా కార్మికుల చేత, నిజమైన ఇంజనీర్ల చేత చేపట్టారు. నిజమైన క్వాయ్ నది మీద వంతెనను ఎలా కట్టారో - ఆ ప్లాన్‌ను తెప్పించి మరీ వంతెనను కట్టడం విశేషం. ఆ ప్లాన్ ప్రకారం ఒరిజినల్ బ్రిడ్జి, నది నీటి మట్టానికి 50 అడుగుల ఎత్తున 425 అడుగుల పొడవు ఉండగా, సినిమా కోసం కట్టిన వంతెన నది నీటిమట్టానికి 50 అడుగుల ఎత్తున 360 అడుగుల పొడవుతో ఉంది. ఈ సినిమా వంతెనను 500 మంది కార్మికులతో, 35 ఏనుగుల సాయంతో సరిగ్గా ఒరిజినల్ బ్రిడ్జ్ లాగే నిర్మాణాన్ని పూర్తిచేశారు. షూటింగ్ సమయంలో బ్రిడ్జి నిర్మాణానికి మాత్రమే ఒకటిన్నర కోటి రూపాయలు ఖర్చయ్యాయని అంచనా! బిడ్జిని షూటింగ్ కోసం పేల్చివేసిన తర్వాత ఆ షూటింగ్ రీళ్లను అయిదు వేర్వేరు విమానాల్లో హాలీవుడ్‌కు పంపి ఎడిటింగ్ చేయించారు. అలాగే షూటింగ్ సమయంలో - చివర్న బ్రిడ్జి మీద పేల్చివేసే రైలుకోసం భారతదేశంలోని ఓ మహారాజును సంప్రదించి, ఆయన దగ్గరున్న రైలును కేవలం షూటింగ్లో వాడి పేల్చేయటానికే నిర్మాతలు కొన్నారు. పేల్చివేత దృశ్యాన్ని అప్పటి శ్రీలంక ప్రధానమంత్రి సాలమన్ బండారునాయకె, అతని పరివారం సమక్షంలో చిత్రీకరించారు..
వీర్లపాలెం (దామరచర్ల)
వీర్లపాలెం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నల్గొండ జిల్లా, దామెరచర్ల మండలంలోని గ్రామం.
ఇది మండల కేంద్రమైన దామరచర్ల నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మిర్యాలగూడ నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత నల్గొండ జిల్లా లోని ఇదే మండలంలో ఉండేది.
గణాంకాలు
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1129 ఇళ్లతో, 4220 జనాభాతో 2526 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2140, ఆడవారి సంఖ్య 2080. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 223 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2382. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 577486 .పిన్ కోడ్: 508355.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రభుత్వ ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఒకటి , ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి.సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మిర్యాలగూడలో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నార్కట్ పల్లిలోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు మిర్యాలగూడలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం మిర్యాలగూడలోను, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల నల్గొండ లోనూ ఉన్నాయి.
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యం
సమీప ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.
తాగు నీరు
గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా రక్షిత మంచినీటి సరఫరా జరుగుతోంది. కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు కూడా సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది. కాలువ/వాగు/నది ద్వారా, చెరువు ద్వారా కూడా గ్రామానికి తాగునీరు లభిస్తుంది.
పారిశుధ్యం
గ్రామంలో భూగర్భ మురుగునీటి వ్యవస్థ ఉంది. మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా కూడా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
వీర్లపాలెంలో సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి. ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామంలో తారు రోడ్లు, కంకర రోడ్లు, మట్టిరోడ్లూ ఉన్నాయి.
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం, వారం వారం సంత ఉన్నాయి.
ఏటీఎమ్, వాణిజ్య బ్యాంకు, సహకార బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం ఉంది. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. శాసనసభ పోలింగ్ కేంద్రం, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.
విద్యుత్తు
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 15 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
భూమి వినియోగం
వీర్లపాలెంలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
వీర్లపాలెంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
ఉత్పత్తి
వీర్లపాలెంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
ప్రధాన పంటలు
వరి, బత్తాయి, ప్రత్తి
లెహరాయి
లెహరాయి తెలుగులో రూపొందిన రొమాంటిక్ ప్రేమ కథ సినిమా. బెక్కం వేణుగోపాల్ సమర్పణలో ఎస్‌ఎల్‌ఎస్ మూవీస్ బ్యాన‌ర్ పై మద్దిరెడ్డి శ్రీనివాస్ నిర్మిస్తున్న ఈ సినిమాకు రామకృష్ణ పరమహంస దర్శకత్వం వహించాడు. రంజిత్, సౌమ్య మీనన్, గగన్ విహారి, రావు రమేష్, నరేష్, ఆలీ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా మోషన్ పోస్టర్‌ను 2022 ఏప్రిల్ 21న విడుదల చేశారు.
మూలాలు
వర్గం:2022 తెలుగు సినిమాలు
మీర్జాపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
మీర్జాపూర్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం భారతదేశంలోని 543 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని 80 పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఐదు అసెంబ్లీ స్థానాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:ఉత్తరప్రదేశ్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
వి. ప్రకాశ్
'''వి. ప్రకాశ్''' రాజకీయ విశ్లేషకులు, తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి సహ వ్యవస్థాపకులు, తెలంగాణ ఐక్యవేదిక వ్యవస్థాపకులు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి పార్టీ ప్రతినిధిగా, ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు.
జననం
1958, జనవరి 15న వరంగల్ జిల్లా, వెంకటాపూర్ మండలంలోని పాలంపేటలో జన్మించారు.
వృత్తి జీవితం
ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా తన జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితిని స్థాపించినవారిలో వి. ప్రకాశ్ ఒకరు. 2008లో తెరాస పార్టీ నుండి వెళ్లిపోయారు. 2009, జూన్ లో ఎమ్మెల్సీ దిలీప్ కుమార్తో కలిసి తెలంగాణ విమోచన సమితిని స్థాపించారు. తెలంగాణ శక్తివంతమైన నెట్వర్క్ తెలంగాణ దోస్తీకి సలహాదారుగా ఉన్నారు.
2017, ఫిబ్రవరి 23న తెలంగాణా వాటర్ రీసోర్స్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ చైర్మన్ గా నియమించబడ్డారు.
మూలాలు
వర్గం:ములుగు జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి రాజకీయ నాయకులు వర్గం:1958 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:రెండవ ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ములుగు జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:ములుగు జిల్లా రచయితలు వర్గం:తెలంగాణ కార్పొరేషన్ చైర్మన్లు
పిట్ట కథలు
పిట్ట కథలు 2021లో విడుదలైన వెబ్‌ యాంథాలజీ ని తరుణ్‌ భాస్కర్, నందినీరెడ్డి, నాగ్‌ అశ్విన్, సంకల్ప్‌ రెడ్డి దర్శకత్వం వహించారు. ఈ వెబ్‌ యాంథాలజీ 19 ఫిబ్రవరి 2021లో నెట్‌ ఫ్లిక్స్‌ ఓటీటీలో విడుదలైంది.
మూలాలు
వర్గం:2021 తెలుగు సినిమాలు వర్గం:2021 సినిమాలు
టెడ్రోస్ అధనోమ్ గెబ్రెయేసస్
డాక్టర్ టెడ్రోస్‌ అధనోమ్‌ గెబ్రెయేసస్ (ఆంగ్లం Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus )  ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ  డైరెక్టర్‌ జనరల్‌. ఈయన 2017 మేలో జరిగిన 7వ ప్రపంచ ఆరోగ్య సభలో, డబ్లూవో సభ్య దేశాల చే ఐదు సంవత్సరాల పదవీకాలానికి గాను, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ  WHO డైరెక్టర్-జనరల్ గా ఎన్నుకోబడ్డారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సభ ద్వారా బహుళ అభ్యర్థుల నుండి ఎన్నికైన మొదటి ఫిజీషియన్ కాని డైరెక్టర్-జనరల్ గా,  ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ యొక్క ప్రధాన సాంకేతిక, పరిపాలనా అధికారిగా పనిచేసిన మొదటి వ్యక్తి గా ప్రపంచ ఆరోగ్య సంఘం నుండి ఎన్నికైన వాడు.
వ్యక్తిగత జీవితము - అనుభవము
ఇథియోపియన్ ఎరిట్రియన్ ప్రావిన్స్‌లోని అస్మారాలో (ఇప్పుడు ఎరిట్రియా రాజధాని) 3 మార్చి 1965 న టెడ్రోస్ జన్మించాడు ఆయనకు పెళ్లయి ఐదుగురు పిల్లలు ఉన్నారు..అతని తండ్రి సైనికుడు. 1986 లో, టెడ్రోస్ అస్మారా విశ్వవిద్యాలయం నుండి జీవశాస్త్రంలో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ పొందాడు. కళాశాల నుండి పట్టా పొందిన తరువాత, అతను ప్రాధమిక ప్రజారోగ్య నిపుణుడిగా డ్రేగర్ పాలనలో ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖలో చేరాడు. తరువాత అతను బ్రిటన్ కు లండన్ గ్రాడ్యుయేట్ వెళ్ళాడు. 1992 లో అతను చేసిన యునైటెడ్ కింగ్డమ్ లండన్ స్కూల్ నుండి పరిశుభ్రత, ట్రోపికల్ మెడిసిన్ ఇమ్యునాలజీ, ఇన్ఫెక్షియస్ డిసీజెస్ మాస్టర్స్ 2000 లో డిగ్రీ చేసాడు. 2000 లో, ఇథియోపియాలోని టైగ్రే ప్రాంతంలో మలేరియా వ్యాప్తిపై ఆనకట్టల ప్రభావాలను అధ్యయనం చేసినందుకు నాటింగ్హామ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి సాంఘిక సంక్షేమంలో పిహెచ్‌డి పొందారు. టాన్ దేశాయ్ 2001 లో తన చదువు నుండి తిరిగి వచ్చి టైగ్రే స్టేట్ హెల్త్ బ్యూరో డైరెక్టర్ గా పనిచేశారు. టిగ్రే స్టేట్ హెల్త్ డైరెక్టర్‌గా పనిచేసిన తరువాత, టిగ్రే స్టేట్‌లో నిర్మించిన చిన్న ఆనకట్టల వల్ల కలిగే మలేరియా సమస్యపై పలు కథనాలను ప్రచురించారు.ఈ నుండి ఆనకట్టల నిర్మాణాన్ని తగ్గించే బదులు, 1,900 మీటర్ల ఎత్తులో ఎక్కువ ఆనకట్టలు నిర్మించాలని ఆయన తేల్చిచెప్పారు. ఇథియోపియన్ ప్రభుత్వంలో 2005 నుండి 2012 వరకు ఆరోగ్య మంత్రిగా, 2012 నుండి 2016 వరకు విదేశీ వ్యవహారాల మంత్రిగా పనిచేశారు. అస్మారా విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టా పొందిన తరువాత టెట్రోస్ 1986 లో ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖలో చేరారు. అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన మలేరియా పరిశోధకుడు. ఆరోగ్య మంత్రిగా, టెట్రోస్ అనేక వినూత్న సంస్థాగత ఆరోగ్య సంస్కరణలను ప్రవేశ పెట్టాడు. జూలై 2009 లో, అతను రెండు సంవత్సరాల కాలానికి ఎయిడ్స్, క్షయ, మలేరియా పోరాటాల కోసం గ్లోబల్ ఫండ్ బోర్డు ఛైర్మన్‌గా ఎన్నికయ్యాడు.జనవరి 2016 లో, ఆఫ్రికన్ యూనియన్ జనరల్ అసెంబ్లీ టెడ్రోస్ టెడ్రోస్‌ను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ డైరెక్టర్ జనరల్ అభ్యర్థిగా సిఫారసు చేసింది, WHO స్థాపించిన తరువాత ఆఫ్రికా నుండి మొదటి డైరెక్టర్ జనరల్ అయ్యారు. ఎబోలా మహమ్మారి, 2019–20 కరోనా వైరస్ మహమ్మారి సమయంలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ పరిపాలనను టెట్రోస్ పర్యవేక్షించారు. కరోనా వైరస్ వ్యాప్తిని ఎదుర్కోవడంలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ విఫలమైందని విమర్శలకు ఇతను కూడా ఒక కారణం. ఆ విమర్శలలో ముఖ్యమైనది ఏమిటంటే, అతను ఈ వ్యాధిని అంటువ్యాధిగా ప్రకటించడంలో చాలా ఆలస్యంగా వ్యవహరించాడన్నది దాని ద్వారా చైనా నుండి వ్యాపించిన వైరస్ ప్రపంచం అంతా వ్యాపించినది అని, అయితే ఇది అవాస్తవం అని డబ్ల్యూహెచ్‌వో తెలిపింది.
విమర్శ
అతను ఆరోగ్య మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు, కలరా వ్యాప్తి నివేదించకుండా జర్నలిస్టులను నిరోధించినట్లు సమాచారం. జనవరి 2020 లో, టెడ్‌రోస్, WHO డైరెక్టర్ జనరల్‌గా ఎన్నికైనందుకు చైనా ప్రభుత్వం మద్దతు ఇచ్చింది, చైనా అధ్యక్షుడు జి జిన్‌పింగ్ కోరిక మేరకు COVID-19 యొక్క మానవ నుండి మానవునికి ప్రసారం గురించి సమాచారాన్ని నిలిపివేసినట్లు చెబుతారు. WHO చైనా యొక్క విధానాన్ని, దాని నాయకత్వం యొక్క బహిరంగతను ప్రశంసించినందున, ప్రచార సందేశాలను అప్రమత్తంగా ఉంచినందున, టెడ్రోస్ తన రాజీనామాకు రాజీనామా చేయాలని కొంత మంది డిమాండ్ చేశారు.
మేరమ్మ
మేరమ్మ లంబాడీ గిరిజన ప్రజల దేవత
లంబాడీ సంస్కృతిలో మేరమ్మ
తండాలో ఏ కార్యం జరిగినా పెళ్ళి, పుట్టుకలు, చావులు, పండుగలు అయినా సామూహికంగా తండా పెద్దలే జరిపించేవారు. పెళ్ళి అయితే ఆ తండాలో ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ కలిసిపోయేవారు. ఇంటిల్లిపాదీ భోజనంచేసేవారు. ప్రతి మనిషి తంతులో పాల్గొనాల్సిందే. పాటలతో లంబాడీలు తరతరాలుగా ఏడుగురు దేవతలను కొలుస్తారు. వారు మేరమ్మ, త్వళ్జ, సీత్ల, మంత్రల్, హింగ్ల, ధ్వాళ్ ఆంగళ్, కంకాళీ.
వర్షాలు కురవాలి, పంటలు బాగా పండాలి, పెళ్ళికాని అమ్మాయిలకు మంచి కాపురం దొరకాలి. సుఖ సంతోషాలతో అత్తగారి ఇంటికి వెళ్ళాలి, పంటలు పండేవిధంగా పచ్చగా కాపురం ఉండాలని మేరమ్మను కోరుకుంటారు. తీజ్ 9 రోజులు జరుపుకుంటారు. నవధాన్యాలు బుట్టలో వేసి మొలకతీస్తారు. ఏ మొలక బాగా వస్తుందో ఆ పంట వేసుకోవాలని తండాలో పెద్దలు నిర్ణయిస్తారు. శాస్త్రీయంగా విత్తనాలు వేసుకుంటారు. పంటలు పండిస్తారు.
మూలాలు
వర్గం:లంబాడీల దేవతలు
గూఢచర్యం
గూఢచర్యం (ఆంగ్లం: Espionage) అంటే ఏదైనా ఒక రహస్య సమాచారం కలిగిన వారి నుంచి వారికి తెలియకుండా దక్కించుకోవడం, లేదా బయలు పరచడం. ఈ పనిని చేసేవారిని గూఢచారులు, లేదా వేగులు అంటారు. వీళ్ళు రహస్య సమాచారాన్ని సేకరించి తమ సంస్థకు చేరవేస్తారు. ఏ ఒక వ్యక్తి అయినా, లేదా బృందం అయినా ఒక ప్రభుత్వం తరఫున, లేదా ఒక సంస్థ తరఫున, లేదా స్వతంత్రంగా గూఢచర్యం చేయవచ్చు. గూఢచర్య కార్యక్రమాలు సాధారణంగా రహస్యంగా, ఎవరికీ తెలియకుండా జరిగిపోతుంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ఇవి న్యాయ సమ్మతమైనవి, మరికొన్ని సందర్భాల్లో ఇవి చట్టవిరుద్ధమైనవి కూడా. బయటి ప్రపంచానికి తెలియని మూలాలను శోధించి సమాచారాన్ని వెలికితీయడం గూఢచర్యంలో భాగం.