cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
కాప్చా
కాప్చా (CAPTCHA) అనేది మానవులను, యంత్రాలను వేరుపరచేందుకు ఉపయోగించే ఒక పరీక్ష. కాప్చా అంటే "కంప్లీట్లీ ఆటోమేటెడ్ పబ్లిక్ ట్యూరింగ్ టెస్ట్ టు టెల్ కంప్యూటర్స్ అండ్ హ్యూమన్స్ అపార్ట్". ఇది సాధారణంగా ఒక చిత్రం పరీక్ష లేదా ఒక సాధారణ గణిత సమస్య ఇది మానవుడు చదవగలడు లేదా పరిష్కరించగలడు, కానీ కంప్యూటర్ చేయలేదు. ఇది కంప్యూటర్ హ్యాకర్లు ఒక ప్రోగ్రామ్ ఉపయోగించి స్వయంచాలకంగా ఈ-మెయిల్ వంటి ఖాతాలను వందలలో ఏర్పాటు చేయడం ఆపడానికి తయారు చేశారు. రంగు-కోడెడ్ లేదా వక్రీకరించిన వచనం, సంఖ్యలు ప్రచురణకర్త వెబ్ పేజీలకు చదవడానికి / వినడానికి కాపీ చేయబడతాయి ఇవి వెబ్ సర్వర్లలో తనిఖీ చేయబడతాయి. రెండు రచనలు ఒకేలా ఉంటే ప్రచురణలు అంగీకరించబడతాయి. లేదా మళ్ళీ ప్రయత్నించమని అడుగుతాయి. పదాలు వక్రీకరించబడినందున, సమాచారం వెబ్ సర్వర్ల నుండి వచ్చినందున, టెక్స్ట్‌ను కృత్రిమ మార్గాల ద్వారా కనుగొనడం సాధ్యం కాదు.
ప్రేరణ
ప్రకటనల ఆదాయం లేదా వినియోగదారు డేటా అమ్మకం లాభం చేకూరుస్తుందనే ఆశతో ఇంటర్నెట్‌లో వివిధ సేవలను ఉచితంగా అందిస్తున్నారు. ఈ సైట్లు ఉపయోగించే వ్యాపార నమూనాల వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఊ హ ఏమిటంటే, మానవ కళ్ళు ఆ ప్రకటనలను చూస్తున్నాయి. అయితే, ఈ సేవలను డబ్బు పొందటానికి ఆటోమేటెడ్ ప్రోగ్రామ్‌ల ద్వారా ఉపయోగించవచ్చు. ఉదాహరణకు, వెబ్-ఆధారిత ఇమెయిల్ ఖాతాలను స్పామ్ పంపడానికి ఉపయోగించవచ్చు లేదా సోషల్ నెట్‌వర్కింగ్ సేవలు లేదా సేవలను ప్రచురించడానికి కంటెంట్‌ను ఆదేశించడానికి, బోట్‌నెట్ కోసం సర్వర్‌లను నియంత్రించడానికి ఉపయోగించవచ్చు. స్వయంచాలక మార్గాలను ఉపయోగించి వారి కార్యకలాపాలను పెంచే దాడి చేసేవారి సామర్థ్యాన్ని పరిమితం చేసే సాధనంగా CAPTCHA లు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.
చరిత్ర
కాప్చాను 2000 లో లూయిస్ వాన్ ఆన్, మాన్యువల్ బ్లమ్, నికోలస్ జె. హాప్పర్, జాన్ లాంగ్ఫోర్డ్ స్థాపించారు. ఆంగ్లం: కంప్యూటర్లు, మానవులకు కాకుండా పూర్తిగా ఆటోమేటెడ్ పబ్లిక్ ట్యూరింగ్ పరీక్ష (CAPTCHA ),ఈ ధృవీకరణ కోడ్, వినియోగదారుల  మధ్య ఒక వ్యత్యాసం ఉంది యంత్రం లేదా ఒక మానవనీయ  పబ్లిక్ పూర్తిగా ఆటోమేటెడ్ విధానాలు. CAPTCHA పరీక్షలో, సర్వర్ వలె పనిచేసే కంప్యూటర్ స్వయంచాలకంగా వినియోగదారుకు సమాధానం ఇవ్వడానికి ఒక ప్రశ్నను సృష్టిస్తుంది. ఈ ప్రశ్నను కంప్యూటర్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, తీర్పు ఇవ్వవచ్చు, కాని మానవులు మాత్రమే దీనికి సమాధానం ఇవ్వగలరు. CAPTCHA యొక్క ప్రశ్నకు యంత్రం సమాధానం ఇవ్వలేనందున, ప్రశ్నకు సమాధానమిచ్చే వినియోగదారుని మానవుడిగా పరిగణించవచ్చు.
రకాలు
ప్రధాన లక్షణాలు తప్పనిసరిగా క్యాప్చాను కలుసుకోవాలి
మానవులచే పరిష్కరించే సౌలభ్యం.
అందించిన పరిష్కారాన్ని ఉత్పత్తి చేయడం అంచనా వేయడం సులభం
యంత్రాల ద్వారా పరిష్కరించడానికి ఇబ్బంది
వచన-ఆధారిత లేదా వచన CAPTCHA లు. అందుబాటులో ఉన్న కంప్యూటర్ దృష్టి అల్గోరిథంలు వచనాన్ని విభజించడంలో, గుర్తించడంలో ఇబ్బంది కలిగించే విధంగా వక్రీకరించబడిన ఆల్ఫాన్యూమరిక్ అక్షరాల రూపంలో అవి దృశ్యమాన సవాలును కలిగి ఉంటాయి. అదే సమయంలో, మానవులు, కొంత ప్రయత్నంతో, వచనాన్ని అర్థంచేసుకుని, సవాలుకు సరిగ్గా స్పందించే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటారు. 3 2017 నాటికి, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఆధారంగా సాఫ్ట్‌వేర్ వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి, ఇవి ఈ రకమైన క్యాప్చాస్‌ను సులభంగా పరిష్కరించగలవు.
మూలాలు
వర్గం:కంప్యూటర్ భద్రత
సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుల క్రమం
కొందరు సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుల క్రమం:
నొట్స్
* Experimentalist also º Astronomer, astrophysicist or cosmologist also ^ Developed new mathematics † Contributed to chemistry ‡ Contributed to biology
మరిన్ని వివరాలు
వర్గం:భౌతిక శాస్త్రం
ఇంజాపూర్
ఇంజాపూర్,తెలంగాణ రాష్ట్రం, రంగారెడ్డి జిల్లా,అబ్దుల్లాపూర్‌మెట్ మండలానికి చెందిన గ్రామం. తపాలా కార్యాలయం వనస్థలిపురం. పిన్‌కోడ్ 500070, ఇది హయత్ నగర్ కు 10 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామంలో అన్నపూర్ణ ఆయుర్వేద ఆసుపత్రి, ఔషద ఉత్పత్తి కేంద్రం ఉంది. ఈ ఆస్పత్రి కేన్సర్ వ్యాది నయం చేయడానికి ప్రసిద్ధి.
జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణలో
2016 అక్టోబరు 11న చేసిన తెలంగాణ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ గ్రామం పాత రంగారెడ్డి జిల్లాలోని హయాత్‌నగర్‌ మండలంలో ఉండేది. పునర్వ్యవస్థీకరణలో దీన్ని కొత్తగా ఏర్పాటుచేసిన అబ్దుల్లాపూర్‌మెట్ మండలంలోకి చేర్చారు.
జార్గోస్ సెఫెరిస్
జార్గోస్ సెఫెరిస్ (మార్చి 13, 1900 - సెప్టెంబర్ 20, 1971) 20వ శతాబ్ధంలోని గ్రీకు కవి, దౌత్యవేత్త. 1963లో నోబెల్ సాహిత్య బహుమతిని అందుకున్నాడు.
నరేలా శాసనసభ నియోజకవర్గం
నరేలా శాసనసభ నియోజకవర్గం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నియోజకవర్గాలలో ఒకటి. ఈ నియోజకవర్గం భోపాల్ జిల్లా, భోపాల్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలోని ఎనిమిది శాసనసభ నియోజకవర్గాల్లో ఒకటి. నరేలా నియోజకవర్గం 2008లో నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో భాగంగా నూతనంగా ఏర్పడింది.
జార్గోస్ సెఫెరిస్
జననం విద్యాభ్యాసం
జార్గోస్ సెఫెరిస్ 1900, మార్చి 13న ఆసియా మైనర్ (ప్రస్తుత టర్కీ)లోని స్త్మ్రర్ని నగరంలో జన్మించాడు. ఏథెన్స్లోని జిమ్నాజియంలో విద్యను అభ్యసించి, 1918లో తన కుటుంబంతో కలిసి ప్యారిస్‌కు వలస వెళ్లి న్యాయశాస్త్ర విద్యను పూర్తిచేశాడు.
నరేలా శాసనసభ నియోజకవర్గం
మూలాలు
వర్గం:మధ్య ప్రదేశ్ శాసనసభ నియోజకవర్గాలు
జార్గోస్ సెఫెరిస్
ఉద్యోగం
గ్రీకు దేశపు విదేశీ వ్యవహారాల ప్రతినిధిగా, దౌత్యవేత్తగా, రాయబారిగా 1931-34 మధ్య ఇంగ్లాండ్ లో, 1936-38 మధ్య అల్బేనియాలో, 1948-50 మధ్య అంకారాలో, 1951-53 మధ్య లండన్ లో, 1957-61 మధ్య యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లో వంటి దేశాల్లో, నగరాల్లో పనిచేశాడు.
రచనా ప్రస్థానం
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో గ్రీస్ నుంచి వెళ్ళిపోయి ఈజిప్ట్, దక్షిణాఫ్రికా, ఇటలీ వంటి దేశాలలో గడిపాడు. ఆ అనుభవాలను క్రోడీకరించి తన కవిత్వాన్ని రాశాడు. అంతేకాకుండా, దౌత్యవేత్తగా, రాయబారిగా వివిధ దేశాలలో పనిచేసిన అనుభవం జార్గోస్ సెఫెరిస్ సాహిత్య రచనకు ఎంతగానో ఉపయోగపడింది.
మరణం
జార్గోస్ సెఫెరిస్ 71ఏళ్ళ వయసులో 1971, సెప్టెంబర్ 20న గ్రీస్ దేశంలోని ఏథెన్స్ నగరంలో మరణించాడు.
ఇతర లంకెలు
వర్గం:1900 జననాలు వర్గం:1971 మరణాలు వర్గం:గ్రీకు వర్గం:సాహిత్యంలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు వర్గం:టర్కీ రచయితలు
కొమురం భీమ్ గిరిజన సంగ్రహాలయం
కొమురం భీమ్ గిరిజన సంగ్రహాలయం, ఆసిఫాబాద్ జిల్లా కెరమెరి మండలం జోడేఘాట్ గ్రామంలో ఉంది. దీనిని జోడేఘాట్ మ్యూజియం, ఆసిఫాబాద్ మ్యూజియం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది ఆసిఫాబాద్, పరిసర ప్రాంతాలలో అత్యంత ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక ప్రదేశాలలో ఒకటి.
కొమరం భీమ్, ప్రముఖ గిరిజన విప్లవకారుడు, ఆదివాసీ హక్కుల కోసం పోరాడారు. జల్ (నీరు), జంగిల్ (అడవి), జమీన్ (భూమి) అనే తన ఆలోచనలకు ప్రసిద్ధి చెందారు.
చరిత్ర
జల్ (నీరు), జంగిల్ (అడవి), జమీన్ (భూమి) కోసం ధైర్యంగా పోరాడిన గిరిజన నాయకుల గౌరవార్థం, ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు 2016, అక్టోబర్ 16న ఈ మ్యూజియాన్ని ప్రారంభించారు. కొమరం భీమ్ ఆదివాసీ హక్కులు, అటవీ ప్రాంతాలను రక్షించడానికి నిజాం పోలీసుల క్రూరత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఉద్యమించిన గిరిజన నాయకుడు. ఇక్కడి ప్రదేశంలో మంచి రక్షణ సౌకర్యాలు ఉన్నందున, భీమ్ జోడేఘాట్‌ను కేంద్ర బిందువుగా ఎంచుకున్నాడు.
బల్మూరి వెంకట్
Venkat Balmoor తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన ప్రస్తుతం భారత జాతీయ విద్యార్థి సంఘం (ఎన్‌ఎస్‌యూఐ) తెలంగాణ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా పని చేస్తున్నాడు.
కొమురం భీమ్ గిరిజన సంగ్రహాలయం
చరిత్ర
1940 సెప్టెంబరు 10న భీమ్ తన చివరి సమావేశాన్ని జోడేఘాట్‌లోని అవ్వల్ పెన్ వద్ద నిర్వహించారు. నిజాం మనుషులు అతనిపై దాడి చేశారు. ఈ పోరాటంలో కుమురం భీమ్, అతని అనుచరులు పలువురు హత్య చేయబడ్డారు.
బల్మూరి వెంకట్
జననం, విద్యాభాస్యం
బల్మూరి వెంకట్‌ తెలంగాణ రాష్ట్రం, పెద్దపల్లి జిల్లా, కాల్వ శ్రీరాంపూర్ మండలం,  తారుపల్లి గ్రామంలో జన్మించాడు. ఆయన ఎంబీబీఎస్ పూర్తి చేశాడు.
కొమురం భీమ్ గిరిజన సంగ్రహాలయం
మ్యూజియం ఏర్పాటు
గిరిజన యోధుడు కొమరం భీమ్ గౌరవార్థం తెలంగాణ ప్రభుత్వం మ్యూజియం ఏర్పాటు ప్రాముఖ్యతను గుర్తించింది. తరువాత, ఆసిఫాబాద్ ప్రాంతంలో గిరిజన సంప్రదాయాలకు కేంద్రంగా మ్యూజియం నిర్మాణం, అభివృద్ధి కోసం 25 కోట్ల గ్రాంట్ ఆమోదించబడింది.
బల్మూరి వెంకట్
రాజకీయ జీవితం
బల్మూరి వెంకట్‌ కాంగ్రెస్ పార్టీ ద్వారా రాజకీయాల్లోకి వచ్చాడు. ఆయన విద్యార్థి దశనుండి వివిధ ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నాడు. వెంకట్‌ 2015లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అనుబంధ సంఘం ఎన్‌ఎస్‌యూఐ కు జరిగిన ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2017లో ఎన్ఎస్‌యూఐ జాతీయ కార్యదర్శిగా పని చేశాడు. వెంకట్‌ 2018లో తిరిగి ఎన్‌ఎస్‌యూఐ కు జరిగిన ఎన్నికల్లో పోటీ చేసి రెండవసారి రాష్ట్ర అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యాడు. ఆయన 2018 ముందస్తు ఎన్నికల్లో పెద్దపల్లి అసెంబ్లీ నియోజకవర్గం నుంచి టికెట్‌ ఆశించినప్పటికీ కొన్ని కారణాల వల్ల ఆయనకు టికెట్ దక్కలేదు. బల్మూరి వెంకట్‌ నర్సింగరావును 2021 అక్టోబర్ 10న జరిగే హుజూరాబాద్‌ అసెంబ్లీ ఉప ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ అభ్యర్థిగా కాంగ్రెస్ అధిష్టానం ప్రకటించింది. బల్మూరి వెంకట్ హుజురాబాద్‎ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థగా అక్టోబర్ 8న నామినేషన్ వేశాడు.
కొమురం భీమ్ గిరిజన సంగ్రహాలయం
మ్యూజియం ఏర్పాటు
మ్యూజియంలో ప్రధానంగా గోండులు, కొలాం, తోటీలు, ఆంధ్‌లు, ప్రధానుల నుండి వచ్చిన గిరిజన అవశేషాల సేకరణ వస్తువులు ఉన్నాయి. మ్యూజియంలో గిరిజనుల ఆచారాలు, సంఘటనలను వర్ణించే శిల్పాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ మ్యూజియం గిరిజన సంస్కృతిని సూచించే కేంద్రంగా ఉంది. ఇందులో గిరిజన దేవుళ్ల విగ్రహాలు కూడా ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:కొమరంభీం జిల్లా వర్గం:తెలంగాణ పర్యాటక ప్రదేశాలు వర్గం:తెలంగాణ సంగ్రహాలయాలు
మ్యాట్నీ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్
మ్యాట్నీ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్, తెలుగు సినీ నిర్మాణ సంస్థ. ఈ సంస్థను కాటేపల్లి అన్వేష్ రెడ్డి, కాటేపల్లి నిరంజన్ రెడ్డి 2002లో హైదరాబాదు లో స్థాపించారు.
మూలాలు
వర్గం:సినీ నిర్మాణ సంస్థలు వర్గం:2007 స్థాపితాలు
హీరో (2022 సినిమా)
హీరో 2022లో తెలుగులో విడుదలైన ప్రేమకథ సినిమా. అమర్ రాజా మీడియా అండ్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌ బ్యానర్‌పై గల్లా పద్మావతి నిర్మించిన ఈ సినిమాకు శ్రీరామ్ ఆదిత్య దర్శకత్వం వహించాడు. అశోక్ గల్లా, నిధి అగర్వాల్, జగపతి బాబు, నరేష్‌, సత్య ప్రధాన పాత్రల్లో నటించిన ఈ సినిమా 15 జనవరి 2022న విడుదల కాగా డిస్నీ హాట్‌స్టార్‌  ఓటీటీలో ఫిబ్రవరి 11న విడుదల కానుంది.
కథ
అర్జున్ (అశోక్ గల్లా) ఒక మధ్యతరగతి కుటుంబానికి చెందిన అబ్బాయి. చిన్నప్పట్నుంచి సినిమా హీరో అవ్వాలని కలలు కంటూ ఉంటాడు. అర్జున్‌ తండ్రి వెటర్నరీ డాక్టర్‌ (నరేష్‌). సుబ్బు (నిధి అగర్వాల్) మరియు అతని ఆమె తండ్రి జగపతిబాబు అర్జున్ వాళ్ళ పక్కింట్లో ఉంటారు. అర్జున్‌ తండ్రి దగ్గర సుబ్బు పనిచేస్తుంటుంది. అర్జున్ కి ఓరోజు కొరియర్ ద్వారా ఒక గన్ అందుకుంటాడు. అర్జున్ కి గన్ పంపించింది ఎవరు? అనేదే మిగతా సినిమా కథ.
రాదుగ ప్రచురణాలయం
రాదుగ పబ్లికేషన్స్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా పలు దేశాలు, భాషల్లో ప్రచురణలు చేసిన, రష్యాకు చెందిన ప్రచురణ సంస్థ. సోవియట్ యూనియన్ ప్రభుత్వం రాదుగ పబ్లికేషన్స్ ను చట్టం ద్వారా ఏర్పాటుచేసింది. ప్రభుత్వ నిధులతో సంస్థ తక్కువ ధరకు, విలువైన, నాణ్యమైన పుస్తకాలను ప్రచురణ చేసేది. సోవియట్ యూనియన్లోని వివిధ ప్రాంతాల భాషలతో పాటుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా భారతదేశం, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ వంటి దేశాల్లోనూ ప్రచురణలు చేసింది. రాదుగ అంటే ఇంద్రధనుస్సు అని అర్థం.
రాదుగ పబ్లిషర్స్, సోవియట్ యూనియన్ యొక్క ప్రభుత్వ-యాజమాన్య ప్రచురణ సంస్థ, ఇది ఎక్కువగా పిల్లల సాహిత్యం వివిధ భాషలలో ప్రచురిస్తుంది. ఈ ప్రచురణ సంస్థ పుస్తకాలను సోవియట్ యూనియన్‍లో ముద్రించి పంపిణీచేసేది. ఈ పుస్తకాలు దేశ విదేశ భాషలలో ప్రచురించబడ్డాయి. రాదుగ అంటే రష్యన్ భాషలో ఇంద్రధనస్సు అని అర్దం. వీరు అనేక శాస్త్రీయ పుస్తకాలు, కళలు, రాజకీయ పుస్తకాలు, క్లాసిక్ పుస్తకాలు, పిల్లల సాహిత్యం, నవలలు చిన్న ఫిక్షన్ వంటి అనేక పుస్తకాలను ప్రచురించారు. అందమైన హార్డ్ బౌండుతో, నాణ్యతతో, బొమ్మలతో ఈ పుస్తకాలు ఉండేవి భారతదేశంలో అతి తక్కువ ధరతో పుస్తకాలు లభించేవి. అక్కడ అచ్చయిన పుస్తకాలు పెద్దలను పిల్లలను విశేషంగా అలరించేవి. ఇప్పటికీ ఈ పుస్తకాలకు చాలా మంది అభిమానులు వున్నారు.
కాంగో నది
thumb|right|260px|The river running through Democratic Republic of the Congo కాంగో నది (ఆంగ్లం : Congo River) (ఇంకోపేరు జైర్ నది Zaire River) పశ్చిమ-మధ్య ఆఫ్రికాలో ఇది పెద్దనది. దీని పొడవు 4,700 కి.మీ. (2,922 మైళ్ళు) ఆఫ్రికా ఖండంలో నైలు నది తరువాత రెండవ పెద్దనది.
రాదుగ ప్రచురణాలయం
చరిత్ర & ప్రచురణలు
రాదుగ పబ్లిషింగ్ హౌస్ 1982 లో స్థాపించబడింది అంతకు ముందు ఉన్న ప్రోగ్రెస్ (ప్రగతి) పబ్లిషింగ్ హౌస్ నుండి వేరు చేయబడింది దీని మూల సంస్థ అయిన ప్రోగ్రెస్ పబ్లిషర్స్ 1989 లో సంవత్సరానికి 50 భాషల్లో 750 శీర్షికలను ముద్రించారు ఇది గిన్నీస్ ప్రపంచ రికార్డు,  ముఖ్యంగా పిల్లల, సమకాలీన సాహిత్యంపై దృష్టి కేంద్రీకరించడం. పిల్లల సాహిత్యానికి ఒక ప్రామాణికతను నెలకొల్పటం, పిల్లల అనుభవాలను గుర్తించిన రచనలు చేయటం ఈ ప్రచురణాలయం ముఖ్య ఉద్దేశం , అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ ప్రభుత్వం తన భావజాలాన్ని ప్రపంచమంతా వ్యాప్తి చేయాలనుకునే ఉద్దేశంతో పుస్తకాలనే ప్రచార సాధనాలుగా ఎంచుకుంది.ప్రపంచవ్యాప్తంగా కమ్యూనిస్టు భావజాల వ్యాప్తిమీద దృష్టి మాత్రమే కాకుండా వనరులు కూడా భారీగా వెచ్చించింది రష్యా. మంచి ముద్రణా నాణ్యత కలిగిన పుస్తకాలు అతి చౌకగా అందించేవాళ్లు. ఇందులో భాగంగా ప్రగతి, రాదుగ, ప్రోగ్రెసివ్ పబ్లిషర్స్, మీర్ ప్రచురణాలయం వంటి సంస్థలు దీనికోసం వివిధ దేశాలకు, భాషలకు చెందిన అనేక మంది అనువాదకులకు  ఉద్యోగాలు ఇచ్చి రష్యాకు రప్పించుకుని, అనువాదాలు చేయించింది. అలా తెలుగు ప్రాంతం నుండి కూడా పలువురు రచయితలు అక్కడ అనువాదకులుగా పని చేశారు అందులో  వుప్పల లక్ష్మణరావు, రాచమల్లు రామచంద్రారెడ్డి, ఆర్వియార్, నిడమర్తి ఉమారాజేశ్వర రావు, కొండేపూడి లక్ష్మీనారాయణ, నిడమర్తి మల్లికార్జున రావు వంటివారు ఉన్నారు,  వీరి ద్వారా తెలుగులో రష్యన్ చరిత్ర కథలూ, గాథలూ, మన కాలం వీరుడు,  బుల్లి మట్టి యిల్లు, ఆకుపచ్చ ద్వీపం, పసివాడి పగ, అడవిలో ఇళ్ళు, కళాతపస్వి యెగోరి, నొప్పి డాక్టరు, మక్సీమ్ గోర్కీ సాహిత్య వ్యాసాలు, మక్సీమ్ గోర్కీ అమ్మ , అపరాధ పరిశోధకుడి నోట్సు,ఎన్.రాద్లోవ్ బొమ్మల కథలు , సమరంలో కలిసిన గీతలు ,విషాధ సంగీతం కథా సంకలనం వంటి తెలుగు పుస్తకాలు ప్రజాదరణ పోందాయి. ఈ ప్రచురణాలయం ద్వారా వి.బియాంకి, వి.దచ్ కేవిచ్, జి.యూదిన్,  ఎల్. షేయినిన్ ,వి.పనోవ, ఎ.కుప్రీన్, వి.బగమొలొవ్, ఎమ్. లేర్మొంతొవ్, ఎ.బెల్యాయెవ్, ఎస్ అలెక్సేయ్ ,టాల్ స్టాయ్ మొదలైన రష్యన్ రచయితల పుస్తకాల తెలుగు అనువాదాలు ప్రచురించపడ్డాయి. 1990లో సోవియట్ యూనియన్ విచ్ఛిన్నమయ్యాక దాని ఫలితంగా ప్రగతి పబ్లిషర్స్ తన కార్యకలాపాలను మూసివేసింది  ప్రచురణ, పంపిణీ అనివార్యంగా ముగింపుకు వచ్చాయి అ పరిమాణాల అనంతరం మూడు సంవత్సరాల తరువాత 1993 లో రాదుగ ప్రచురణాలయం మూతబడింది.
కాంగో నది
ప్రపంచంలోనే రెండవ అతిపెద్ద వర్షపాత అడవుల ప్రాంతంలో తన ఉపనదుల నదీప్రవాహాలతో ప్రవహించే ఈ కాంగోనది, అమెజాన్ నది తరువాత రెండవది. నదీప్రవాహాలలో కూడా అమెజాన్ తరువాత రెండవది. కాంగోనదీ పరీవాహక ప్రాంత రాజ్యం కాంగో రాజ్యం పేరుపై వచ్చింది. డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ది కాంగో దేశాలు ఈ నది ఒడ్డున గలవు., వీటికి నదిపేరు ఆధారంగా పేర్లొచ్చాయి. 1971 - 1997 మధ్యకాలంలో జైరే (జైర్) ప్రభుత్వం ఈ నదికి జైర్ నది అని పిలిచేది.
రాదుగ ప్రచురణాలయం
మూలాలు
వర్గం:ప్రచురణ సంస్థలు
కాంగో నది
ఉపనదులు
thumb|220px|కాంగోనదీ ప్రవాహ బేసిన్, పటములో దేశాలపై గుర్తించడమైనది. thumb|220px|కాంగోనది డ్రైనేజ్ బేసిన్ యొక్క టోపోగ్రఫీ షేడింగ్.
బయటి లింకులు
వర్గం:భూగోళశాస్త్రం వర్గం:నదులు వర్గం:ఆఫ్రికా
వెన్నెల సత్యం
వెన్నెల సత్యం తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన వర్తమాన తెలుగు కవి. వృత్తి రీత్యా ఉపాధ్యాయులు. ప్రధానంగా వచన కవిత్వం రాసినా, నానీలు, మణిపూసలు, రెక్కలు, నానోలు, దోహ, శతకం, రుబాయీల వంటి వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియల్లోనూ కవిత్వం రాశారు. నానీలు వీరికి పేరు తీసుకవచ్చాయి. వీరు 1976 మే నెల 6 వ తేదిన వనపర్తి జిల్లా అమరచింత మండలం నాగల్‌కడుమూర్ లో జన్మించారు. వీరి తల్లిదండ్రులు మోనమ్మ, వెంకట్రాములు. ప్రస్తుతం రంగారెడ్డి జిల్లాలోని షాద్‌నగర్ లో నివసిస్తున్నారు. మొదట కండక్టర్ గా దాదాపు పదకొండేళ్లు పనిచేశారు. 2009 లో ఉపాద్యాయ వృత్తిలోకి వచ్చారు. అప్పటి (2009) నుండే కవిత్వం రాయడం మొదలు పెట్టినా, వివిధ రకాల మనుష్యులను, సమాజం స్థితిగతులను అర్దం చేసుకొని కవిత్వం రాయడానికి కండక్టర్‌గా పని చేసిన అనుభవం ఉపయోగపడింది.
కుటుంబ నేపథ్యం
వనపర్తి జిల్లా,అమరచింత మండలంలోని నాగల్ కడుమూర్ వీరి స్వగ్రామం. తల్లి వడ్లమోనమ్మ, తండ్రి వెంకట్ రాములు. తండ్రి వడ్రంగం పని చేసేవారు. సత్యం భార్య మంజుల. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు. పెద్దబ్బాయి సాయి వసంత్, చిన్నబ్బాయి సాయి సుమంత్.
చదువు
ఏడో తరగతి వరకు సొంతూరు నాగల్ కడుమూర్ లో.. ఉన్నత పాఠశాల విద్య వనపర్తి జిల్లాలోని ఆత్మకూరులోను,ఇంటర్ మహబూబ్ నగర్, డిగ్రీ(బి.కాం) జడ్చర్ల, ఎం.ఏ.,(తెలుగు) ఉస్మానియా (దూరవిద్య),బి.ఎడ్.,షాద్‌నగర్‌లో పూర్తి చేశారు. యుజీసి నెట్, టిఎస్ సెట్ ఉత్తీర్ణులు.
వృత్తిజీవితం
వెన్నెల సత్యం 1998 నుండి 2009 వరకు ఆర్టీసి కండక్టర్‌గా షాద్‌నగర్ డిపోలో పనిచేశారు. 2009 నుండి 2012 వరకు భాషాపండితుడు(తెలుగు)గా బూర్గుల గ్రామంలోని ఉన్నత పాఠశాలలో పనిచేశారు. 2013 జనవరి- 2013 జూన్ వరకు జడ్పీహెచ్చెస్ బొంరాస్ పేట్ లో... 2013 జూన్ నుండి 2016 జూన్ వరకు తెలంగాణ మోడల్ స్కూల్, పాలమాకుల లో పిజిటి గా...2016 నుండి 2021 జనవరి వరకు పాఠశాల సహాయకులు(తెలుగు)గా బొంరాస్ పేట్ మండలం చౌదర్ పల్లి ఉన్నతపాఠశాలలో, ప్రస్తుతం వికారాబాద్ జిల్లాపూడూర్ మండలంలోని పూడూర్ ఉన్నత పాఠశాలలో పనిచేస్తున్నారు.
నానీల వెన్నెల
కవిత్వం పరంగా అభివ్యక్తిలో బలమైన భావుకత గల సత్యం తొలిసారిగా నానీలతో సాహిత్య లోకానికి పరిచయం అయ్యారు. వీరి తొలి రచన నానీల వెన్నెల. ఇందులో 500 నానీలు ఉన్నాయి. దీనిలో మనిషి పై, వృత్తులపై, మనసుపై, ప్రేమపై, ఆరోగ్యంపై, పల్లెపై, బాల్యంపై ఇలా అనేకానేక అంశాలపై నానీలు ఉన్నాయి. అవి వేటికవే విభిన్నమైనవి. నానీల వెన్నెల లోని కొన్ని నానీలు...
గడియారానికి గర్వమెక్కువ తన చుట్టూ లోకం తిరుగుతోందని మీ ఇంట్లో ఆత్మీయతలు ఎక్కువా అయితే టీవి లేదన్న మాట
మేము చేస్తే ఏదైనా ఉద్యమమైతది ఇంకెవరు చేసినా ద్రోహమైతది ఒక చేతిలో కత్తి మరో చేతిలో యాసిడ్ వీడండి నేటి ప్రేమికుడు అతడు చెయ్యి తిరిగిన వడ్రంగి అతనింట్లోనూ ప్లాస్టిక్ కుర్చీలే!
ప్రేమ నానీలు
ప్రేమను వస్తువుగా తీసుకుని ఈ పుస్తకంలోని నానీలను రాశారు సత్యం. ప్రేమంటే స్వర్గం కాదు అది నరకంలో కూడా బతకనివ్వాలి అంటారు సత్యం. దీనిలో ఎక్కువ భాగం తన శ్రీమతిపై ప్రేమను తెలియజేస్తూ రాసిన నానీలు ఉన్నాయి. ప్రేమలో ఆకర్షణ వికర్షణ సుఖదుఃఖాల ప్రస్తావనలు వీరి నానీలలో కనిపిస్తాయి. ఈ పుస్తకంలోని కొన్ని నానీలు
మనసున మనసైన శ్రీమతి ఉన్నోడి కన్నా లోకంలో శ్రీమంతుడెవరు!
నువ్వు దగ్గరుంటే నే కవిత్వాన్నవుతా దూరమైతే కన్నీటి కావ్యమౌతా!
నీ కోసం ఎక్కడెక్కడో వేతికాను చివరికి నాలోనే దొరికావు!
నీ గురించి కావ్యం రాయాలనుకుంటా నువ్వేమో నానీలో ఒదిగిపోతావు
వెన్నెలమ్మ శతకం
వచన కవిగా పేరొందిన ఈ కవి ఒక శతకం రాయడం ప్రత్యేకతే. నేటి కాలపు విద్యార్దులకు స్వచ్ఛమైన వ్యవహరిక భాషలో సత్యం ఈ శతకం రాశారు. దీనిలోని 100 పద్యాలలో దాదాపు 50-55 పద్యాలు చెట్టు గురించే ఉన్నాయి. కవికి చెట్టు మీద ఉన్న ప్రేమ, పర్యావరణం పట్ల బాధ్యత ఈ శతకంలోని పద్యాలు తెలియజేస్తున్నాయి. కొన్ని పద్యాలు... నీడలోకి బిలిచి ఆడుకొమ్మని చెప్పి అలసటంత దీర్చు అమ్మవోలె అనునయమ్ము జూపు ఆ చెట్టు నాన్నోలే వెన్నెలమ్మ మాట వెలుగు బాట కోట్ల సంఖ్యలోన కోరి మొక్కలు నాటి రక్ష జేయకున్న రాళ్ళ పాలు బాట వెంట చెట్లు బతుకుకే దీపాలు వెన్నెలమ్మ మాట వెలుగు బాట
వెన్నెల మణిపూసలు
పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతున్న ఈ ధరలు ఆపలేరు మన దొరలు కంపెనీల ముసుగు వేసి కప్పుతారు మాయపొరలు ఓటు కోసం రంగు రంగు జెండాలు రహస్యపు ఎజెండాలు ఎన్నికలయ్యే దాక వొంగి వొంగి దండాలు కపిలవాయి పాలమూరు కపిలవాయి పరిశోధనకతడు వాయి కన్నీళ్లును పెట్టించెను స్వర్గానికి చేరిపోయి
బతుకు చెట్టు
సత్యం రాసిన వచన కవితా సంపుటి బతుకుచెట్టు మనిషి బతకడం కోసం వృత్తులను నమ్ముకున్న విధానాన్ని కవి ఈ పుస్తకంలో తెలియజేశాడు. వెన్నెల సత్యం కవిత్వంలో అక్కడక్కడ హేతువాద ధోరణి ; దైవ తిరస్కారణ ; సంప్రదాయ నిరసన ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. బతుకుచెట్టులో తొలి కవిత ఈ పుస్తక శీర్షిక. దీనిలో శ్రమైక జీవన సౌందర్యాన్ని చెబుతారు.... కార్మికుడి కష్టాల్ని బాధల్ని దాచుకున్నందుకేమో దాని దేహానికి అన్ని గరుకు గాట్లు ఎడారి పరిస్థితులను తట్టుకుంటూ ఎదిగే ఈతచెట్టు మనిషికి బతుకు పాఠాలెన్నో నేర్పుతుంది. అంటూ ఈత చెట్టును గురించి చెబుతూ ఆ చెట్టే కార్మికుడికి బతుకుచెట్టయి నిలబెడుతుంది అంటారు. ఇలా బతుకు చెట్టుతో మొదలైన ఈ సంపుటి సకల వృత్తులను గుర్తుకు చేస్తుంది. బతుకుచెట్టు లోని మరికొన్ని కవితా పంక్తులు... అమ్మ రొట్టెలు కొడుతున్నప్పుడు జాకీర్ హుస్సేన్ సంగీతాన్ని తలదన్నే ఆ శబ్దాల్ని వింటూ తాను కాలుతున్న సంగతే మరచిపోయేది! (నల్లని చందమామ) కొత్త బండ్ల విడి భాగాలన్నీ మా వాకిట్ల పడి ఉన్నప్పుడు అదొక దారు శిల్పశాలలా తోచేది! (ఏడ్ల బండి) నా అస్తిత్వం గుర్తించని గుడ్డి లోకం కోసం నా కడుపు మలినం చేసుకోను పురిటి నొప్పులు పంటి బిగువున భరించడం మానుకుంటా! (గర్భశోకం)
అవార్డులు
వీరి కవితలకు అనేక సంస్థలు పురస్కారాలను, బహుమతులను ప్రకటించాయి. వాటిలో కొన్ని...
నాథ్ పాయ్
బారిస్టర్ నాథ్ బాపు పాయ్ (1922 సెప్టంబరు 25 -  1971 జనవరి 18) ప్రముఖ పార్లిమెంటేరియన్,  స్వాతంత్ర సమర యోధుడు , భారత దేశ సోషలిస్టు అగ్ర నాయకుడు , న్యాయవాది. కొంకణ ప్రాంత అభివృద్ది కి కీలకంగా కృషి చేశారు. గోవా విముక్తి ఉద్యమంలో కీలకమైన నాయకుడు.[3] మరాఠీ,ఉర్దూ, ఫ్రెంచ్ , హిందీ , సంస్కృతం, ఇంగ్లీష్ మరియు జర్మనీ భాషలలో ప్రావీణ్యుడు,మంచి వక్త .[4]
రాజకీయ జీవితం
నాథ్ పాయ్ చిన్నతనం లోనే స్వతంత్ర భావాలను కలిగి ఉండేవాడు. దేశ స్వాతంత్రం కోసం పోరాడుతున్న మహాత్మా గాంధీ అంటే ఎంతో అభిమానం. చిన్నతనంలోనే గాంధీజీ  సిద్దాంతల పట్ల ఆకర్షితుడైయ్యారు. 1942 వ సంవత్సరం గాంధీజీ నాయకత్వంలో జరిగిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో  బెల్గాం లో చదువుతున్న పాయ్ తన స్నేహితులతో కలిసి ఆ ఉద్యమంలో పాల్గొని 19 నెలలు జైలు శిక్షాను అనుభవించారు.[1]
1947 ఆగస్ట్ 15 వ తేదీన దేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చిన తర్వాత నాథ్  పాయ్ ఉన్నత విద్యాభ్యాసం కోసం లండన్ వెళ్ళిన తర్వాత అక్కడి రాజకీయాలను క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తూ వచ్చారు .సామ్యవాద భావజాలం గల అధికార  లాబర్ పార్టీ కార్యక్రమాలకు ఆకర్షితుడై పార్టీ లోని దిగ్గజ నాయకులైన అట్లీ, సోరెన్ సన్ , ఫెన్నర్ వంటి వారితో పరిచయాలు ఏర్పడ్డాయి. పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంపై ఆయనకున్న పూర్తి విశ్వాసం కూడా ఈ సమయంలోనే బలపడింది.[4] అట్లీ నేతృత్వంలోని భారత్ ఆసియా సామ్యవాద యువజన సంస్థ లో చేరి 1951 లో ఆ సంస్థ ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్య సుదీర్ఘ కాలం పనిచేశారు. బ్రిటిష్ వలసవాదనికి వ్యతిరేకంగా కాంగ్రెస్ ఆఫ్ పీపుల్స్ ఫర్ కలోనియల్ ఫ్రీడం (లండన్) సంస్థ లో కీలకమైన పాత్ర పోషించారు. [1]
భారత దేశానికి తిరిగి వచ్చిన తర్వాత ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ కార్యకలపాలల్లో కీలకమైన పాత్ర పోషిస్తూ వచ్చారు. కొంకణి ప్రాంతంలో పార్టీ కార్యకలాపాలు విస్తరిస్తూ వచ్చారు. బాష, సంస్కృతుల ఆధారంగా పలు రాష్ట్రాలు ఏర్పాటు అవుతున్న సమయంలో 1956 లో మరాఠీ బాషను మాట్లాడే వారందరి కోసం ఒక ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలని తీర్మానించి. రాష్ట్ర సాధన కోసం  సంయుక్త మహారాష్ట్ర సమితి కింద ఉద్యమించారు. ఈ సమితి ఏర్పాటు లో నాథ్ పాయ్, మహదేవ్ జోషి వంటి ప్రజా సోషలిస్ట్ నాయకులతో పాటుగా పలువురు మరాఠా ప్రముఖులు కీలకమైన పాత్ర పోషించారు.[9] 1960 లో మహారాష్ట్ర ఏర్పడిన తర్వాత కూడా కర్ణాటక లో ఉన్న బెల్గాం , కార్వార్ , ధార్వాడ్ వంటి మరాఠీ జనాభా అధిక సంఖ్యలో ఉన్న ప్రాంతాలను సైతం మహారాష్ట్ర  కు బదిలీ చేయాలి తీవ్రంగా కృషి చేశారు. [7][8]
గోవా విముక్తి ఉద్యమం
దేశానికి స్వాతంత్రం రాకముందు నుంచి డామన్ అండ్ డయ్యూ, గోవా ప్రాంతాలు పోర్చుగీసు పాలనలో ఉండేవి. ఆ సమయంలో అక్కడ నివసిస్తున్న భారతీయలు హక్కులను కాలరాస్తూన్నా  పోర్చుగీసు పాలకుల నిరంకుశత్వానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజలు 1946 లో చేపట్టిన సత్యాగ్రహ ఉద్యమంలో అందరితో పాటు  విద్యార్థి గా ఉన్న నాథ్ పాయ్ సైతం పాల్గొన్నారు. దేశానికి స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత కూడా గోవా మీద పోర్చుగీసు పాలకులు అధికారాన్ని చెలాయిస్తూ భారత దేశంలో విలీనం చేసేందుకు నిరాకరించారు. అంతే కాకుండా గోవా లోని ప్రజల మీద తీవ్రమైన  పలు రకాల ఆంక్షలు విధించడంతో పాటుగా వారి మాతృ బాష కొంకణి  మీద నిషేదం విధించారు. వారి చర్యలతో విసుగెత్తిన గోవా ప్రజలు1954 లో గోవా విముక్తి  సత్యాగ్రహ ఉద్యమాన్ని ప్రజలు చేపట్టగా లండన్ నుంచి తిరిగి వచ్చిన పాయ్ సైతం ఉద్యమం లో భాగమై గోవా విమోచన సమితి పేరుతో ఒక కమిటీని ఏర్పాటు చేసి ప్రజలను నడిపించారు. ఈ ఉద్యమ సమయంలోనే అరెస్ట్ అయ్యి డిటెన్యూ గా జైలుకు వెళ్లారు. ఈ సమితి ఏర్పాటు లో కీలకమైన పాత్ర పోషించిన అన్నీ పార్టీల నాయకులతో పాయ్ కలిసి పనిచేశారు.[3] 1961 లో గోవా భారత దేశంలో విలీనం జరిగే వరకు ఉద్యమంలో కీలకంగా వ్యవహరించారు.[5][8]
పార్లిమెంటేరియన్
1957 రెండో లోక్ సభ ఎన్నికల్లో ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ అభ్యర్థిగా మహారాష్ట్ర లోని రాజాపూర్ లోక్ సభ  నుండి మొదటి సారి ఎన్నికయ్యారు. 1962,1967 లలో సైతం అదే నియోజకవర్గం నుంచి లోక్ సభకు ప్రాతినిథ్యం వహించారు.[4] ఆనాడు లోక్ సభ లో ప్రతి పక్షం చాలా బలంగా ఉండేది .ప్రతిపక్షం లో  కమ్యూనిస్టుల నుంచి ఇంద్రజిత్ గుప్తా, హీరేన్ ముఖర్జీ , జనసంఘ్ నుంచి అటల్ బిహారీ  వాజపేయి, సోషలిస్టుల నుంచి నాథ్  పాయ్, ఆచార్య  కృపలానీ , అశోక్ మెహతా వంటి పలువురు నాయకులు  పార్లిమెంట్ ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు తీవ్రంగా కృషి చేశారు.[4]
ప్రభుత్వం తీసుకున్న కొన్ని ప్రజావ్యతిరేక నిర్ణయాలను పార్లిమెంట్ సాక్షిగా తిప్పికొట్టడంలో గొప్ప  వక్త అయినటువంటి పాయ్ కీలకమైన పాత్ర పోషించారు. సంస్కృతం, మరాఠీ, ఇంగ్లీష్ , ఉర్దూ శ్లోకాలతో మొదలైయ్యే ఆయన ప్రసంగాలను  పార్లమెంట్ సభ్యులు ఎంతో శ్రద్దగా వినేవారు .[8] లోక్ సభలో ప్రజా సోషలిస్ట్ పార్టీ ఉప పక్ష నేతగా పాయ్ ప్రజా సమస్యల మీద రాజీ లేకుండా పోరాడారు. 1967, ఏప్రిల్ 7 వ తేదీన లోక్ సభ లో పాయ్ ప్రవేశ పెట్టిన ప్రాథమిక హక్కుల రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు లోక్ సభ లో  ఆమోద ముద్ర పొందండంతో , సభలో ఆయన చేసిన అద్బుతమైన  ప్రసంగం పార్లిమెంట్ చరిత్రలో నిలిచిపోయింది.[1]  బాష , సంస్కృతుల ఆధారంగా  రాష్ట్రాలు ఏర్పడుతున్న సమయంలో కర్ణాటక లో ఉన్న మరాఠ ప్రాంతాలను మహారాష్ట్ర కు బదిలీ  చేయాలని నిరంతరం పార్లమెంట్ లో ఉద్యమించేవారు.[1]
కొంకణ ప్రాంత అభివృద్ధి
పశ్చిమ భారత దేశంలో అరేబియా సముద్రానికి అనుకొనే ఉన్న గోవా, మహారాష్ట్ర , కర్ణాటక రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉన్నది కొంకణి ప్రాంతం. సహజ సౌందర్యానికి ప్రతీక అయిన కొంకణ ప్రాంతంలో ఎత్తైన సహ్యాద్రి పర్వతాలు, దట్టమైన అడవులు విరివిగా ఉంటాయి. ఈ ప్రాంతంలోని ప్రజలు ఎక్కువగా వ్యవసాయం, తీర ప్రాంతానికి చెందిన ప్రజలు చేపల వేట   మీదే ఆధారపడి జీవిస్తూ ఉంటారు. అభివృద్ధి లో సైతం ఈ ప్రాంతం  చాలా వెనుకబడి ఉండటంతో పాటుగా రవాణా వ్యవస్థ సైతం లేదు. ఈ ప్రాంత రైతులు పండించే పంటలను వేరే ప్రాంతానికి ఎగుమతి చేసేందుకు తీవ్రమైన అవస్థలు పడేవారు.[10][11]
1957 లోక్ సభ ఎన్నికల్లో కొంకణ ప్రాంతంలో ఉన్న రాజాపూర్ లోక్ సభ నుండి పోటీ చేసిన పాయ్, గెలిచిన వెంటనే ఈ ప్రాంత అభివృద్ధి కోసం తీవ్రంగా కృషి చేశారు. లోక్ సభ సమావేశాల్లో తరచూ కొంకణి ప్రాంత సమస్యల ప్రస్తావన తీసుకొని రావడమే కాకుండా అధికార కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని ఈ అంశం మీద చిత్త శుద్ధి లేదని విమర్శించేవారు. కొంకణి ప్రాంతంలో సాగు, త్రాగు నీటి అవసరాలు తీర్చడం కోసం కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో కలిసి పనిచేశారు.[8] ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న సమస్యలను గుర్తించడమే కాకుండా , కొంకణి బాషాభివృద్ధికి సైతం పూనుకొని కొంకణ వికాస్ పరిషత్ అనే రాజకీయేతర సంస్థను ప్రారంభించారు. [8]
కోయాన జల విద్యుత్ కేంద్రం నుంచి కొంకణ ప్రాంతానికి  విద్యుత్ సౌకర్యాన్ని కల్పించేందుకు పాయ్ తీవ్రంగా కృషి చేశారు.[8] కొంకణి రైల్వే కోసం ఆయన చివరి శ్వాస వరకు లోక్ సభలో, బయట పోరాడారు. ఆయన కల 1977 లో జనతా ప్రభుత్వంలో సాకారం అయ్యింది. అప్పటి కేంద్ర రైల్వే మంత్రి మధు దండావతే గారు కొంకణి రైల్వే లైన్ మంజూరు చేయించారు.[1]
వ్యక్తిగత జీవితం
నాథ్ పాయ్ లండన్ లో ఉన్న సమయంలోనే అంతర్జాతీయ సోషలిస్టు విద్యార్థి సంఘం నాయకుడిగా యూరోప్ మొత్తం పర్యటన చేశారు. ఆ పర్యటనలో భాగంగా ఆస్ట్రియా రాజధాని వియన్నా లో ఉన్న సమయంలో అక్కడి కళాశాలలో చదువుతున్న యువతి  క్రిస్టి తో  ఏర్పడిన పరిచయం ప్రేమగా మారి వారి వివాహానికి దారి తీసింది.[1]. వీరికి ఇద్దరు కుమారులు. ఆనంద్ పాయ్, దిలీప్ పాయ్.పాయ్ సోదరుడు మనవరాలు అదితి పాయ్ ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ మరియు రచయిత్రి.[4]
మరణం
పాయ్ 1971లో జరగబోయే లోక్ సభ ఎన్నికల కోసం సన్నద్ధం అవుతున్న సమయంలో పలు ప్రాంతాల్లో పార్టీ తరుపున ప్రచారం చేస్తూ వచ్చారు. కొంకణ ప్రాంతంలో ప్రచారం చేస్తున్న సమయంలో జరిగిన ప్రమాదంలో గాయపడ్డారు. ఆ తర్వాత బెల్గాం లోని తన నివాసం చేరుకొని చికిత్స పొందుతూ జనవరి 21 వ తేదీన  మరణించారు.[5] మరణించేనాటికి ఆయన వయస్సు 48 సంవత్సరాలు.
చంపకరామన్ పిళ్ళై
చంపకరామన్ పిళ్లై, అలియాస్ వెంకిడి, (1891 సెప్టెంబరు 15 - 1934 మే 26) భారత రాజకీయ కార్యకర్త, విప్లవకారుడు. కేరళలోని త్రివేండ్రమ్‌లో తమిళ తల్లిదండ్రులకు జన్మించిన అతను యవ్వనంలో యూరప్‌కు వెళ్లిపోయాడు, అక్కడ తన జీవితాంతం భారతీయ జాతీయవాదిగామ్ విప్లవకారుడిగా గడిపాడు.
అడాల్ఫ్ హిట్లర్‌తో పడిన గొడవతో సహా అతని జీవితం వివాదాల మయం. అయినప్పటికీ, మరణించిన వెంటనే ఐరోపాలో అతని జీవితం గురించిన సమాచారం అస్పష్టమైపోయింది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలోనే కొంత సమాచారం బయటకు వచ్చింది.
స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం జై హింద్ అనే వందన నినాదాన్ని చంపకరామన్ పిళ్లై రూపొందించారు. ఈ నినాదం ఇప్పటికీ భారతదేశంలో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతోంది.
జీవితం తొలి దశలో
కేరళ రాష్ట్రం లోని ట్రావెన్‌కోర్ రాజ్యపు రాజధాని త్రివేండ్రంలో ఒక తమిళ కుటుంబంలో పిళ్లై జన్మించాడు. అతని తల్లిదండ్రులు, చిన్నస్వామి పిళ్లై, నాగమ్మ. వాళ్ళు నంజిల్‌నాడుకు చెందినవారు (ప్రస్తుత కన్యాకుమారి జిల్లాలో ఉంది).
ఐరోపాలో
1914 అక్టోబరులో పిళ్లై బెర్లిన్ వెళ్లి బెర్లిన్ కమిటీలో చేరాడు. ఐరోపాలో అన్ని భారతీయ అనుకూల విప్లవ కార్యకలాపాలకు మార్గదర్శక, నియంత్రణ సంస్థగా తన అంతర్జాతీయ ప్రో-ఇండియా కమిటీతో విలీనం చేసాడు. లాలా హర్ దయాళ్ కూడా ఉద్యమంలో చేరడానికి ఒప్పించాడు. జర్మన్ శిబిరాల్లో ఉన్న భారత యుద్ధ ఖైదీలకు జర్మనీ పట్ల అనుకూల ప్రచారం చేసేందుకు ఈ ఇద్దరూ జర్మనీకి చెందిన తూర్పు ఇంటలిజెన్స్ బ్యూరోకు సహకరించారు. ఆమ్స్టర్‌డామ్, స్టాక్‌హోమ్, వాషింగ్టన్, యూరప్, అమెరికాలోని అనేక ఇతర ప్రాంతాలలో దీనికి శాఖలు ఏర్పడ్డాయి.
మద్రాసుపై SMS ఎమ్డెన్ బాంబు దాడి
1914 సెప్టెంబరు 22 న, కెప్టెన్ కార్ల్ వాన్ ముల్లర్ నేతృత్వంలో SMS ఎమ్డెన్ అనే జర్మన్ యుద్ధనౌక, మద్రాసు తీరం వద్ద చేరి, హార్బర్ సమీపంలో ఉన్న సదుపాయాలపై బాంబు దాడి చేసి తిరిగి సముద్రం లోకి వెళ్ళిపోయింది. ఈ ఆకస్మిక దాడి బ్రిటిషు వారిని ఆశ్చర్యపరచింది. SMS ఎమ్డెన్‌లో స్వయంగా ఉండి పిళ్లై, జర్మన్ దాడిని సమన్వయపరిచాడని అతని కుటుంబం పేర్కొంది. అయితే ఇది అధికారిక అభిప్రాయం కాదు. ఏదేమైనా, మద్రాస్‌లో SMS ఎమ్డెన్ బాంబు దాడిలో పిళ్లై, కొంతమంది భారతీయ విప్లవకారుల హస్తం ఉందని విస్తృతంగా భావిస్తారు.
యుద్ధ కార్యకలాపాలు
భారత స్వాతంత్ర్య కమిటీ, అమెరికాలో హిందూ-జర్మన్ కుట్ర కేసులో అనే కుట్ర కేసులో గద్దర్ పార్టీతో కలిసి పనిచేసింది. కైసర్ విల్‌హెల్మ్ II కింద ఉన్న జర్మనీ విదేశీ కార్యాలయం, ఈ కమిటీ చేసిన బ్రిటిషు వ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు నిధులు సమకూర్చింది. చంపకరామన్, ఎ. రామన్ పిళ్లై (ఈ ఇద్దరూట్రావెన్‌కోర్ కు చెందిన వారే, ఇద్దరూ జర్మనీ విశ్వవిద్యాలయాలలోని విద్యార్థులే) కలిసి కమిటీలో పనిచేశారు. ఆ తరువాత పిళ్లై, భారత జాతీయ ఆర్మీ చీఫ్ సుభాష్ చంద్రబోస్‌తో పొత్తు పెట్టుకున్నాడు.
అప్పట్లో గొట్టింగెన్ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యార్థిగా ఉన్న ఎ. రామన్ పిళ్లైకు పిళ్లై రాసిన అనేక లేఖలను రామన్ పిళ్లై కుమారుడు రాస్‌కోట్ కృష్ణ పిళ్లై భద్రపరిచాడు. 1914 - 1920 మధ్య జర్మనీలో పిళ్లై జీవితంలోని కొన్ని అంశాలను ఈ లేఖలు వెల్లడిస్తాయి. 1914 జూలైలో రాసిన ఒక లేఖలో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలోని భారతీయ సైనికులను బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసి పోరాడాలని పిలుపునిచ్చింది.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ ఓటమి తరువాత, పిళ్లై జర్మనీలో ఉండి, బెర్లిన్‌లో ఒక ఫ్యాక్టరీలో టెక్నీషియన్‌గా పనిచేశాడు. నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ వియన్నా సందర్శించినప్పుడు, పిళ్లై అతడిని కలుసుకుని తన కార్యాచరణ ప్రణాళికను వివరించాడు.
భారత తాత్కాలిక ప్రభుత్వ విదేశాంగ మంత్రి
కుడి|thumb|333x333px| [[చెన్నై|చెన్నైలో చంపకరామన్ విగ్రహం]] రాజా మహేంద్ర ప్రతాప్ అధ్యక్షుడిగా, మౌలానా బర్కతుల్లా ప్రధాన మంత్రిగా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని కాబూల్‌లో ఏర్పాటు చేసిన తాత్కాలిక ప్రభుత్వంలో పిళ్లై భారత విదేశాంగ మంత్రిగా పనిచేసాడు. అయితే, యుద్ధంలో జర్మన్ల ఓటమి చెందడమ్ ఈ విప్లవకారుల ఆశలను భగ్నం చేసింది. బ్రిటిషు వారు 1919 లో వాళ్ళను ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి బయటకు నెట్టేసారు.
ఈ సమయంలో, జర్మన్లు తమ స్వంత ప్రయోజనాల కోసం భారతీయ విప్లవకారులకు సహాయం చేస్తున్నారు. ఉమ్మడి శత్రువుపై పోరాటంలో తామిద్దరం సమాన భాగస్వాములమని జర్మన్లకు భారతీయులు స్పష్టం చేసినప్పటికీ, జర్మన్లు మాత్రం విప్లవకారుల ప్రచార కృషిని, సైనిక మేధస్సునూ తమ సొంత ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించాలనుకున్నారు.
1907 లో, "జై హింద్" అనే పదాన్ని పిళ్లై కాయించాడు. అబిద్ హసన్ సూచన మేరకు 1940 లలో భారత జాతీయ సైన్యపు నినాదంగా స్వీకరించారు. భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత, అది జాతీయ నినాదమైంది.
వివాహం, మరణం
1931 లో, మణిపూర్‌కు చెందిన లక్ష్మీ బాయిని పిళ్లై బెర్లిన్‌లో కలుసుకున్నాడు. దురదృష్టవశాత్తు, వారు కొద్దికాలం మాత్రమే కలిసి జీవించారు. పిళ్లై త్వరలోనే అనారోగ్యానికి గురయ్యాడు. దీర్ఘ కాల విషప్రయోగం జరిగిన లక్షణాలు అతనిలో కనిపించాయి. అతను చికిత్స కోసం ఇటలీకి వెళ్లాడు. పిళ్ళై 1934 మే 28 న బెర్లిన్‌లో మరణించాడు. 1935 లో లక్ష్మీబాయి, పిళ్లై అస్థికలను భారతదేశానికి తీసుకువచ్చింది. తరువాత వాటిని పూర్తిస్థాయి ప్రభుత్వ గౌరవాలతో కన్యాకుమారిలో నిమజ్జనం చేశారు. అతని అస్థికలను అతని కుటుంబానికి చెందిన నంజిల్‌నాడు ( కన్యాకుమారి) లో చల్లాలని పిళ్లై ఆఖరి కోరిక.
మూలాలు
వర్గం:కేరళ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు వర్గం:1934 మరణాలు వర్గం:1891 జననాలు
భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం
thumb|314x314px|భారతదేశానికి చెందిన వివాదాస్పద భూభాగాలను చూపించే మ్యాప్ భారతదేశం, చైనా ల మధ్య రెండు పెద్ద భూభాగాల సార్వభౌమత్వం పైన, అనేక చిన్న చిన్న భూభాగాల పైనా కొనసాగుతున్న ప్రాదేశిక వివాదమే భారత చైనా సరిహద్దు వివాదం. వివాదాస్పదమైన ఆ రెండు పెద్ద భూభాగాల్లో మొదటిది, అక్సాయ్ చిన్. ఇది లడఖ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో భాగమని భారతదేశం పేర్కొంటుంది. తన జిన్జియాంగ్ ఉయ్‌గుర్ అటానమస్ రీజియన్, టిబెట్ అటానమస్ రీజియన్‌ లలో భాగమని చైనా వాదిస్తుంది. అక్సాయ్ చిన్ కాశ్మీరు, టిబెట్ ప్రాంతంలోని, జనావాసాలు అసలే లేని ఎత్తైన బంజరు భూమి. జిన్జియాంగ్-టిబెట్ హైవే ఈ ప్రాంతం గుండా పోతుంది. రెండవ వివాదాస్పద భూభాగం మెక్‌మహాన్ రేఖకు దక్షిణంగా ఉన్న అరుణాచల్ ప్రదేశ్. దీనిని గతంలో నార్త్ ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ ఏజెన్సీ అని పిలిచేవారు. 1914 లో బ్రిటిషు ఇండియా, టిబెట్ ల మధ్య కుదిరిన 1914 సిమ్లా ఒడంబడిక లో మెక్‌మహాన్ రేఖ ఒక భాగం. ఈ ఒప్పందంలో చైనా భాగం కాదు 2020 నాటి స్థితి ప్రకారం, మెక్ మహాన్ రేఖయే చట్టబద్దమైన తూర్పు సరిహద్దు అని భారతదేశం చెబుతోంది. సిమ్లా ఒప్పందంపై సంతకం చేసినప్పుడు టిబెట్ అసలు స్వతంత్రంగానే లేదని పేర్కొంటూ చైనా ఆ సరిహద్దును ఏనాడూ అంగీకరించలేదు.
1962 లో పై రెండు వివాదాస్పద ప్రాంతాలలో భారత చైనాల మధ్య యుద్ధం జరిగింది. చైనా దళాలు పశ్చిమాన లడఖ్‌లోని భారత సరిహద్దు పోస్టులపై దాడి చేసాయి. తూర్పున మెక్‌మహాన్ రేఖను దాటాయి. 1967 లో సిక్కిం ప్రాంతంలో స్వల్ప స్థాయిలో సరిహద్దు ఘర్షణలు జరిగాయి. 1987 లోను, 2013 లోనూ వాస్తవాధీన రేఖకు చెందిన రెండు విభిన్నమైన భావనల కారణంగా రేగబోయిన ఘర్షణలను విజయవంతంగా నివారించగలిగారు. భూటాన్, చైనాల సరిహద్దులో భూటాన్ నియంత్రణలో ఉన్న భూభాగంపై నెలకొన్న ఘర్షణ 2017 లో ఇరుదళాలకూ గాయాలైన తరువాత సమసింప జేసారు. 2020 లో అనేక ఘర్షణలు జరిగాయి. ఈ ఘర్షణల కారణంగా 2020 జూన్‌లో డజన్ల కొద్దీ మరణాలు సంభవించాయి.
వివాదాన్ని పరిష్కరించడంలో భాగంగా 1996 లో కుదిరిన ఒప్పందంలో "విశ్వాసం పెంపొందించే చర్యల"ను, వాస్తవాధీన రేఖ నూ పొందుపరచారు. 2006 లో ఓ పక్క ఇరువైపులా సైనిక సమీకరణ జరుగుతూండగా, భారతదేశంలోని చైనా రాయబారి, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ అంతా చైనా భూభాగమేనని చెప్పుకున్నాడు ఆ సమయంలో, ఇరు దేశాలూ సిక్కిం రాష్ట్రపు ఉత్తర కొన వద్ద ఒక కిలోమీటరు చొప్పున చొరబాటు జరిపినట్లు పరస్పరం ఆరోపించుకున్నాయి. సరిహద్దులో అదనపు సైనిక దళాలను మోహరిస్తామని 2009 లో భారత్ ప్రకటించింది. సరిహద్దు వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి చైనా "వన్ ఇండియా" విధానాన్ని అంగీకరించాలని 2014 లో భారత్ ప్రతిపాదించింది.
అక్సాయ్ చిన్
thumb|280x280px|వివాదాస్పద సరిహద్దుకు పశ్చిమాన ఉన్న భాగం. అక్సాయ్ చిన్ ఓ నిర్జన ప్రాంతం. ఇది అతి తక్కువ ఎత్తున ఉండే కరాకాష్ నది (సముద్ర మట్టం నుండి 4,300 మీటర్లు) నుండి అత్యధిక ఎత్తున ఉండే హిమానీనదాలతో కూడిన శిఖరాల వరకు (6,900 మీటర్లు) ఉంటుంది. ఇది సుమారు 37,244 కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది. వేసవికాలంలో ఇక్కడి వాణిజ్య రహదారిపై జింజియాంగ్, టిబెట్ల నుండి వెళ్ళే వర్తకులకు చెందిన యాక్ జంతువుల బిడారులు తప్పించి ఇక్కడ మరో మానవ సంచారం ఉండదు.
పశ్చిమ రంగంలో సరిహద్దులకు సంబంధించిన తొలి ఒప్పందాలలో ఒకటి, 1842 లో కుదిరింది. 1834 లో పంజాబ్ ప్రాంతానికి చెందిన సిక్కు సామ్రాజ్యం లడఖ్ ను జమ్మూలో కలుపేసుకుంది. 1841 లో వారు టిబెట్‌పై దాడి చేశారు. చైనా దళాలు సిక్కు సైన్యాన్ని ఓడించి, లడఖ్ లో ప్రవేశించి, లేహ్ ను ముట్టడించాయి. సిక్కు దళాలు వారిని ప్రతిఘటించాక, 1842 సెప్టెంబరులో చైనా, సిక్కు సామ్రాజ్యాలకు మధ్య ఒక ఒప్పందం కుదిరింది. సరిహద్దులలో పరస్పరం ఎటువంటి అతిక్రమణలు లేదా జోక్యాలు చేసుకోకూడదని ఈ ఒప్పందంలో రాసుకున్నారు. 1846 లో బ్రిటిషు వారి చేతిలో ఓడిన సిక్కులు లడఖ్ పై సార్వభౌమాధికారాన్ని బ్రిటిషు వారికి అప్పగించారు. దీంతో బ్రిటిషు సామ్రాజ్యానికీ, చైనాకూ మధ్య కొత్తగా ఏర్పడిన సరిహద్దు గురించి చర్చించడానికి చైనా అధికారులతో సమావేశమయ్యేందుకు బ్రిటిషువారు ప్రయత్నించారు. అయితే, సహజ భౌగోళికాంశాలు ఈసరికే సాంప్రదాయికంగా సరిహద్దుని నిర్వచిస్తున్నాయనీ, ఇప్పుడు దాన్ని ప్రత్యేకించి నిర్వచించనవసరం లేదనీ ఇరు పక్షాలూ భావించాయి. సరిహద్దుకు రెండు కొనల వద్ద ఉన్న పాంగాంగ్ సరస్సు, కారకోరం కనుమలు కొంతవరకూ బాగానే నిర్వచించబడినప్పటికీ, మధ్యలో ఉన్న అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతం మాత్రం అంతగా నిర్వచించబడలేదు.
జాన్సన్ రేఖ
కుడి|thumb|400x400px|మధ్య ఆసియా మ్యాపు (1878) ఖోటాన్ (కుడి ఎగువ మూలలో సమీపంలో) చూపిస్తుంది. [[భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన|బ్రిటిషు భారత సామ్రాజ్యం చెప్పే మునుపటి సరిహద్దు పర్పుల్, పింక్ రంగులో చూపిస్తోంది.షహీదుల్లా-కిలిక్, కిలియన్-సంజు కనుమలు సరిహద్దుకు స్పష్టంగా ఉత్తరాన ఉన్నాయి.]] కుడి|thumb|426x426px|అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతంలోని సరిహద్దుపై భారత చైనా వాదనలను, మాకార్ట్నీ-మెక్‌డొనాల్డ్ రేఖనూ, ఫారిన్ ఆఫీస్ రేఖనూ, అలాగే 1962 యుద్ధంలో చైనా ఆక్రమించిన ప్రాంతాలనూ ఈ మ్యాపు చూపిస్తుంది. సర్వే ఆఫ్ ఇండియా లో ఉద్యోగి అయిన డబ్ల్యూహెచ్ జాన్సన్ 1865 లో "జాన్సన్ రేఖ" ను ప్రతిపాదించాడు. దాని ప్రకారం అక్సాయ్ చిన్ జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో అంతర్భాగంగా ఉంటుంది. అది దుంగన్ తిరుగుబాటు జరుగుతున్న సమయం. అప్పటికింకా జిన్జియాంగ్‌ చైనా నియంత్రణలో లేదు. అంచేత ఈ రేఖను చైనీయులకు అసలు చూపించనే లేదు. జాన్సన్ ఈ రేఖను జమ్మూ కాశ్మీర్ మహారాజాకు సమర్పించాడు. దాంతో అతను 18,000 చదరపు కిలోమీటర్ల భూభాగం తన రాజ్యం లోదే అని పేర్కొన్నాడు  మరింత ఉత్తరాన ఉన్న కున్ లూన్ పర్వతాలు, సంజు పాస్ వరకూ ఉన్న భూభాగం కూడా తనదే అని అతడన్నాడని కొన్ని వర్గాల కథనం. జమ్మూ కాశ్మీర్ మహారాజా, షహీదుల్లా (ఆధునిక జైదుల్లా / గ్జైదుల్లా ) వద్ద ఒక కోటను నిర్మించాడు. యాత్రికుల బిడారుల భద్రత కోసం కొన్ని సంవత్సరాల పాటు అక్కడ తన దళాలను ఉంచాడు. చాలా మూలాల్లో షహీదుల్లా, ఎగువ కరాకాష్ నదులను జిన్జియాంగ్ భూభాగం లోనే చూపించాయి (ఇక్కడున్న మ్యాప్ చూడండి). 1880 ల చివరలో ఈ ప్రాంతాన్ని అన్వేషించిన ఫ్రాన్సిస్ యంగ్ హస్బెండ్, షహీదుల్లా వద్ద ఒక పాడుబడిన కోట మాత్రమే ఉందని, అక్కడ ఒక్క నివాస గృహం కూడా లేదనీ - ఇది కేవలం ఒక సౌకర్యవంతమైన దారి మజిలీ మాత్రమే ననీ, సంచార కిర్గిజ్ ల కొరకు అనుకూలమైన ప్రధాన కార్యాలయమనీ చెప్పాడు. ఆ పాడుబడిన కోటను కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం డోగ్రాలు నిర్మించారు. 1878 లో చైనీయులు జిన్జియాంగ్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1890 నాటికే వారు షహీదుల్లాను ఆక్రమించుకున్నారు. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] 1892 నాటికి, చైనా కారకోరం కనుమ వద్ద సరిహద్దు గుర్తులను ఏర్పాటు చేసింది.
1897 లో, బ్రిటిషు సైనిక అధికారి సర్ జాన్ అర్డాగ్, యార్కండ్ నదికి ఉత్తరాన కున్ లూన్ పర్వత శిఖరాల వెంట సరిహద్దు రేఖను ప్రతిపాదించాడు. ఆ సమయంలో చైనా బలహీనపడటంతో రష్యా విస్తరించే ప్రమాదం పట్ల బ్రిటన్ ఆందోళనగా ఉంది. అర్డాగ్, తన రేఖ రక్షణను మరింత సమర్థవంతంగా చేసుకోవచ్చని వాదించాడు. అర్డాగ్ రేఖ జాన్సన్ రేఖలో చేసిన మార్పే. దీనిని "జాన్సన్-అర్డాగ్ రేఖ" అని పిలుస్తారు.
మాకార్ట్నీ-మక్డోనాల్డ్ రేఖ
కుడి|thumb|342x342px|1893 లో కష్గర్‌ లోని బ్రిటిషు కాన్సల్‌కు హంగ్ టా-చెన్ ఇచ్చిన మ్యాపు. ఇందులో సరిహద్దును సన్నని డాట్-డాష్ గీతతో గుర్తించారు. ఇది జాన్సన్ రేఖకు సరిపోలుతుంది : pp. 73, 78 1893 లో, సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గ్‌లో ఉన్న చైనా సీనియర్ అధికారి హంగ్ టా-చెన్, కష్గర్‌లోని బ్రిటిషు కాన్సుల్ జనరల్ జార్జ్ మాకార్ట్నీకి ఈ ప్రాంత పటాలను ఇచ్చాడు. ఇది స్థూలంగా సరిపోలుతోంది. 1899 లో, బ్రిటన్ సవరించిన సరిహద్దును ప్రతిపాదించింది. దీనికి మొదట మాకార్ట్నీ సూచించిన దాన్ని తీసుకోగా, తరువాత భారత గవర్నర్ జనరల్ లార్డ్ ఎల్గిన్ అభివృద్ధి చేసిన దాన్ని తీసుకుంది. ఈ సరిహద్దు ప్రకారం, లక్తాంగ్ శ్రేణికి దక్షిణంగా ఉన్న లింగ్జీ టాంగ్ మైదానాలను భారతదేశం లోను, లక్సాంగ్ శ్రేణికి ఉత్తరాన ఉన్న అక్సాయ్ చిన్ ప్రాంతాన్ని చైనా లోనూ చూపించింది. కారకోరం పర్వతాల వెంట నడిచే ఈ సరిహద్దును బ్రిటిషు అధికారులు ప్రతిపాదించడానికి, మద్దతు ఇవ్వడానికీ అనేక కారణాలూన్నాయి. కారకోరం పర్వతాలు సహజ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తున్నాయి, ఇది బ్రిటిషు సరిహద్దులను సింధు నది పరీవాహక ప్రాంతం వరకూ నిర్వచిస్తుంది, తారిమ్ నది పరీవాహకప్రాంతం చైనా నియంత్రణలో ఉంచుతుంది. ఈ ప్రాంతం చైనా నియంత్రణలో ఉండడం వలన రష్యా ఆసియా లోకి రావడానికి మరింత అడ్డంకి అవుతుంది. 1899 లో సర్ క్లాడ్ మెక్‌డొనాల్డ్ చైనా వారికి రాసిన నోట్‌లో బ్రిటిషు వారు ఈ రేఖను మాకార్ట్నీ-మెక్‌డొనాల్డ్ రేఖ అని పిలిచారు. క్వింగ్ ప్రభుత్వం ఈ నోటుపై స్పందించలేదు. ఇది ఆమోదిత సరిహద్దు అని చైనా ఒప్పుకున్నట్లేనని కొంతమంది వ్యాఖ్యాతలు అభిప్రాయపడ్డారు.
1899 నుండి 1945 వరకు
బ్రిటిషు వారి భారతదేశ మ్యాపుల్లో జాన్సన్-అర్డాగ్, మాకార్ట్నీ-మెక్‌డొనాల్డ్ రేఖలు రెంటినీ ఉపయోగించారు. కనీసం 1908 వరకు, బ్రిటిషు వారు మాక్డోనాల్డ్ రేఖనే సరిహద్దుగా తీసుకున్నారు. కానీ 1911 లో, జిన్‌హాయి విప్లవం చైనాలో కేంద్ర శక్తి పతనానికి దారితీసింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే సమయానికి, బ్రిటిషు వారు జాన్సన్ రేఖను అధికారికంగా ఉపయోగించారు. అయితే వారు ఔట్‌పోస్టులను స్థాపించడానికి గానీ, భూమిపై వాస్తవ నియంత్రణను నిర్ధారించడానికి గానీ ఎటువంటి చర్యలు తీసుకోలేదు. 1927 లో, బ్రిటిషు ఇండియా ప్రభుత్వం కారకోరం పరిధిలో మరింత దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతంలో జాన్సన్ రేఖకు బదులు మరొక రేఖను తీసుకోవడంతో ఈ రేఖను మళ్లీ సర్దుబాటు చేసారు. అయితే, పటాలను నవీకరించలేదు. అప్పటికీ అవి జాన్సన్ రేఖనే చూపిస్తుండేవి.
కుడి|thumb|1917 లో చైనా ప్రభుత్వం ప్రచురించిన పోస్టల్ మ్యాప్ ఆఫ్ చైనా. అక్సాయ్ చిన్ లోని సరిహద్దు జాన్సన్ రేఖ ప్రకారం ఉంటుంది. 1917 నుండి 1933 వరకు, పెకింగ్‌లో చైనా ప్రభుత్వం ప్రచురించిన "పోస్టల్ అట్లాస్ ఆఫ్ చైనా", అక్సాయ్ చిన్‌లో సరిహద్దును కున్ లూన్ పర్వతాల వెంట నడిచే జాన్సన్ రేఖ ప్రకారమే చూపించింది. 1925 లో ప్రచురితమైన "పెకింగ్ యూనివర్శిటీ అట్లాస్" కూడా అక్సాయ్ చిన్‌ను భారతదేశంలోనే చూపించింది. 1940-1941లో జిన్జియాంగ్ యుద్దవీరుడు షెంగ్ షికాయ్ కోసం సోవియట్ అధికారులు అక్సాయ్ చిన్‌లో గాలిస్తున్నట్లు తెలుసుకున్న బ్రిటిషు అధికారులు మళ్ళీ జాన్సన్ రేఖనే సమర్థించారు. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] ఈ సమయానికి కూడా బ్రిటిషు వారు అక్సాయ్ చిన్‌పై అవుట్‌పోస్టులు నిర్మించడానికి గానీ అక్కడ నియంత్రణను ఏర్పాటు చేయడానికి గానీ ఎటువంటి ప్రయత్నాలూ చేయలేదు. చైనా, టిబెట్ ప్రభుత్వాలతో ఈ అంశం గురించి చర్చించనూ లేదు. భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం సిద్ధించేనాటికి సరిహద్దును లిఖించలేదు.
1947 నుండి
1947 లో అక్సాయ్ చిన్ భారతదేశంలో భాగంగా ఉండేది. 1947 లో స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, భారత ప్రభుత్వం పశ్చిమాన తన అధికారిక సరిహద్దును నిర్ణయించింది. అక్సాయ్ చిన్ కూడా భారత్‌లో భాగం గానే అందులో చూపింది. అది అర్డాగ్-జాన్సన్ రేఖను పోలి ఉండేది. కాని చైనా ప్రభుత్వం దాన్ని అంగీకరించలేదు. సరిహద్దును నిర్వచించడానికి "ప్రధానంగా దీర్ఘకాలంగా వినియోగంలో ఉండడం, సాంప్రదాయికత"లే భారతదేశానికి ఉన్న ఆధారం. జాన్సన్ రేఖ మాదిరిగా కాకుండా, షహీదుల్లా, ఖోటాన్ సమీపంలో ఉన్న ఉత్తర ప్రాంతాలను భారతదేశం తనవిగా చెప్పలేదు. కారకోరం కనుమ నుండి (ఇది వివాదంలో లేదు), భారతీయ వాదనా రేఖ కారకోరం పర్వతాలకు ఈశాన్యంగా అక్సాయ్ చిన్ ఉప్పు క్షేత్రాలకు ఉత్తరాన విస్తరించి, కున్ లూన్ పర్వతాల వద్ద సరిహద్దును గుర్తిస్తుంది. కరాకాష్ నది, యార్కండ్‌ నది వాటర్‌షెడ్లలో కొంత భాగాన్ని కూడా కలిపి చూపిస్తుంది. అక్కడి నుండి, ఇది తూర్పున కున్ లూన్ పర్వతాల వెంట, నైఋతి దిశగా అక్సాయ్ చిన్ ఉప్పు క్షేత్రాల గుండా, కారకోరం పర్వతాల గుండా, పాంగోంగ్ సరస్సు వైపుకు వెళుతుంది.
1954 జూలై 1 న, ప్రధాని నెహ్రూ అన్ని పొలిమేరల్లోను ఖచ్చితమైన సరిహద్దులను చూపించడానికి భారతదేశ పటాలను సవరించాలని ఒక మెమో రాశాడు. అప్పటి వరకు, జాన్సన్ రేఖ ఆధారంగా అక్సాయ్ చిన్ రంగంలో సరిహద్దు "గుర్తించబడనిది" గా వర్ణించబడింది.
ట్రాన్స్ కారకోరం ట్రాక్ట్
కారకోరం కనుమకు పశ్చిమాన జాన్సన్ రేఖను వాడరు. ఇక్కడ పాకిస్తాన్ అధీనంలో ఉన్న గిల్గిట్-బాల్టిస్తాన్ ను ఆనుకుని చైనా ఉంది. 1962 అక్టోబర్ 13 న, కారకోరం కనుమకు పశ్చిమాన ఉన్న సరిహద్దు విషయంపై చైనా, పాకిస్తాన్ లు చర్చలు ప్రారంభించాయి. 1963 లో, రెండు దేశాలు తమ సరిహద్దులను చాలావరకు మాకార్ట్నీ-మక్డోనాల్డ్ రేఖ ఆధారంగా పరిష్కరించుకున్నాయి. ఈ రేఖ 5,800 చ.కి.మీ./చైనాలో 5,180 చ.కి.మీ. ట్రాన్స్ కారకోరం ట్రాక్ట్‌ను చైనాలో చూపించింది. ఒకవేళ కాశ్మీరు వివాదం పరిష్కారమైతే, ఈ విషయమై తిరిగి చర్చలు జరిపాలని ఒప్పందంలో రాసుకున్నప్పటికీ. పాకిస్తాన్, చైనాలకు ఉమ్మడిగా ఒక సరిహద్దు ఉందనే అంశాన్ని భారతదేశం అసలు గుర్తించనే లేదు. 1947 కి పూర్వం ఈ మార్గం, కాశ్మీరు, జమ్మూ రాష్ట్రాలలో భాగంగా పేర్కొంది. అయితే, ఆ ప్రాంతంలో భారతదేశం వాదిస్తున్న రేఖ కారకోరం పర్వతాలకు ఉత్తరాన జాన్సన్ రేఖ వెళ్ళినంత దూరం పోలేదు. ఈ సరిహద్దుల విషయమై చైనా భారతదేశాల మధ్య ఇప్పటికీ వివాదాలున్నాయి.
మెక్‌మహాన్ రేఖ
కుడి|thumb|ఎరుపు రంగుతో ఉన్న వివాదాస్పద ప్రాంతానికి ఉత్తర సరిహద్దు, మెక్‌మహాన్ రేఖ మొదటి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధం (1824–1826) ముగింపులో యాండాబో ఒప్పందం ద్వారా బ్రిటిషు ఇండియా, 1826 లో అస్సాంను స్వాధీనం చేసుకుంది. తరువాతి ఆంగ్లో-బర్మీస్ యుద్ధాల తరువాత, బర్మా మొత్తం బ్రిటిషు వారి చేతికి చిక్కింది. చైనా లోని యునాన్ ప్రావిన్స్‌తో బ్రిటిషు వారికి సరిహద్దు ఏర్పడింది.
భారతదేశ చారిత్రక సరిహద్దులు హిమాలయాలని, హిమాలయాలకు దక్షిణంగా ఉన్న ప్రాంతాలు సాంప్రదాయకంగా భారతీయమేననీ, భారతదేశంతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయనే వాదన, బ్రిటిషు ఇండియా, టిబెట్ లు అంగీకరించిన ఈ సరిహద్దుకు ఆధారమని వికె సింగ్ వాదించాడు. హిమాలయాల ఎత్తైన వాటర్ షెడ్ భారతదేశానికి, దాని ఉత్తర పొరుగు దేశాలకూ మధ్య సరిహద్దుగా ప్రతిపాదించబడింది. హిమాలయాలు భారత ఉపఖండంలోని పురాతన సరిహద్దులు అని, అందువల్ల బ్రిటిషు ఇండియా కు ఆ తరువాత భారత గణతంత్రానికీ ఆధునిక సరిహద్దులుగా ఉండాలనీ భారత ప్రభుత్వం అభిప్రాయపడింది.
1907 లో ఇంగ్లండు రష్యాలకు మధ్య కుదిరిన ఒప్పందాన్ని సిమ్లా ఒడంబడిక ఉల్లంఘించింది. మధ్యలో చైనా లేకుండా టిబెట్‌తో నేరుగా ఒప్పందాలు కుదుర్చుకోకూడదనేది 1907 ఒప్పందపు సారాంశం. అలాగే 1906 నాటి ఆంగ్లో చైనా ఒప్పందం ప్రకారం బ్రిటన్, టిబెట్‌ను ఆక్రమించుకోరాదు. ఈ నేపథ్యంలో సిమ్లా ఒడంబడిక చట్టబద్ధతపై బ్రిటిషు వారికున్న సందేహాల కారణంగా వారు 1937 వరకూ మెక్‌మహాన్ రేఖను తమ మ్యాపుల్లో చూపించలేదు. 1938 అవరకు అసలు ఆ ఒడింబడిక వివరాలను కూడా ప్రచురించలేదు. 1913 లో టిబెట్ సంతకం చేసిన ఈ ఒడంబడికను తిరస్కరిస్తూ చైనా, 1914 నాటి టిబెట్ ప్రభుత్వం ఒక స్థానిక ప్రభుత్వమని, ఒప్పందం కుదుర్చుకునే అధికారం దానికి లేదనీ చెబుతూ సిమ్లా ఒడంబడిక, మెక్‌మహాన్ రేఖ రెండూ చట్టవిరుద్ధమైనవని చెప్పింది..
సిక్కిం
thumb|1967 నాటి చైనా-భారత సరిహద్దు వివాదం తరువాత భారతదేశం తమ సైనికుడి మృతదేహాన్ని అందుకుంటున్న దృశ్యం 1967 లో భారత, చైనాల మధ్య, అప్పట్లో అప్పటి భారత రక్షిత ప్రాంతంగా ఉన్న సిక్కిం సరిహద్దు వద్ద జరిగిన సైనిక ఘర్షణలే నాథూ లా, చో లా ఘర్షణలు.
1975 లో, సిక్కిం రాచరికం ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను నిర్వహించింది. దీనిలో సిక్కిమీయులు భారతదేశంలో చేరడానికి అనుకూలంగా ఓటు వేశారు. ఆ సమయంలో చైనా నిరసన వ్యక్తం చేసి, అది చట్టవిరుద్ధమని తిరస్కరించింది. 2003 లో కుదిరిన చైనా-భారత మెమోరాండం ప్రకారం, సిక్కిం విలీనాన్ని చైనా అంగీకరించినట్లేనని భావించారు. భారతదేశంలో భాగంగా సిక్కింను చూపించే మ్యాప్‌ను చైనా ప్రచురించింది. చైనా "సరిహద్దు దేశాలు, ప్రాంతాల" జాబితా నుండి చైనా విదేశాంగ శాఖ సిక్కింను తొలగించింది. అయితే, సిక్కిం-చైనా సరిహద్దుకు ఉత్తర కొసన ఉన్న "ది ఫింగర్" వివాదస్పదంగాను, సైనిక కార్యకలాపాల ప్రదేశంగానూ కొనసాగుతోంది.
"ఇకపై సిక్కిం, చైనా భారతదేశాల మధ్య సమస్య కాదు" అని 2005 లో చైనా ప్రధాన మంత్రి వెన్ జియాబావో అన్నాడు.
1947-1962
1960 లో, నెహ్రూ, జౌ ఎన్‌లై లమధ్య జరిగిన ఒప్పందం ఆధారంగా, సరిహద్దు వివాదాన్ని పరిష్కరించడానికి భారత, చైనా అధికారులు చర్చలు జరిపారు. పశ్చిమ రంగంలో సరిహద్దును నిర్వచించే ప్రధాన వాటర్‌షెడ్‌పై భారత, చైనాలు విభేదించాయి. సరిహద్దులపై వాదనలకు సంబంధించి చైనా చేసే ప్రకటనల్లో మూలాలను తప్పుగా ఉటంకిస్తూంటాయి.
1967 నాథూ లా, చో లా ఘర్షణలు
నాథూ లా ఘర్షణలు 1967 సెప్టెంబరు 11 న పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (పిఎల్ఎ) నాథూ లా వద్ద భారతీయ పోస్టులపై దాడి చెయ్యడంతో మొదలై, 1967 సెప్టెంబరు 15 వరకు జరిగాయి. 1967 అక్టోబరులో, చో సై వద్ద మరో ముఖాముఖి పోరాటం జరిగింది. అది అదే రోజున ముగిసింది.
స్వతంత్ర వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఈ ఘర్షణలలో భారత దళాలు "నిర్ణయాత్మక వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాన్ని" సాధించాయి. చైనా దళాలను ఓడించాయి. నాథూ లా వద్ద భారత దళాలు అనేక పిఎల్‌ఎ స్థావరాలను నాశనం చేసి. చైనా దళాలను వెనక్కి నెట్టాయి.
1987 భారత చైనా తగువు
1987 భారత చైనా తగువు చైనా సైన్యం, భారత సైన్యాల మధ్య జరిగిన మూడవ సైనిక వివాదం. ఇది సుమ్‌దొరాంగ్ చు లోయలో జరిగింది. నాథూ లా ఘర్షణలు ముగిసిన 20 సంవత్సరాల తరువాత ఇవి జరిగాయి
1968–2017
ఎడమ|thumb|భారత చైనా సరిహద్దు -[[చుషుల్ (CIA, 1963)|alt=]] 1975 అక్టోబర్ 20 న అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని తులుంగ్ లా వద్ద నలుగురు భారతీయ సైనికులు మరణించారు. భారత ప్రభుత్వం అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం, అస్సాం రైఫిల్స్ కు చెందిన గస్తీ దళం లోని నాన్-కమిషన్డ్ ఆఫీసరు (ఎన్‌సిఓ), మరో నలుగురు సైనికులూ భారత భూభాగంలోనే ఉన్నప్పటికీ, సుమారు 40 మంది చైనా సైనికులు వారిపై మెరుపుదాడి చేసారు. ఈ ప్రాంతంలో భారత దళాలు అనేక సంవత్సరాలుగా గస్తీ తిరుగుతున్నాయి. అప్పటివరకూ ఏ సంఘటనా జరగలేదు. దళం లోని నలుగురు సభ్యులను చంపినట్లు దౌత్య మార్గాల ద్వారా ధ్రువీకరించుకునేంత వరకు భారత్, వారు తప్పిపోయినట్లుగా ప్రకటించింది. తరువాత వారి మృతదేహాలను చైనా వెనక్కి ఇచ్చింది. భారత ప్రభుత్వం చైనాకు తీవ్ర నిరసనను తెలియచేసింది. 2013 ఏప్రిల్‌లో భారతదేశం తన సొంత అవగాహనను ఉటంకిస్తూ, వాస్తవాధీన రేఖకు భారత్ వైపున 10 కిలోమీటర్ల దూరంలో దౌలత్ బేగ్ ఓల్డి వద్ద చైనా దళాలు శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారని ఆరోపించింది. ఆ తరువాత ఈ దూరాన్ని 19 కిలోమీటర్లుగా సవరించింది. భారతీయ మీడియా ప్రకారం, ఈ చొరబాటులో పాల్గొన్న దళాలకు సరఫరాలు చేయడానికి చైనా సైనిక హెలికాప్టర్లు భారత గగనతలంలోకి ప్రవేశించాయి. అయితే, చైనా అధికారులు ఎటువంటి సరిహద్దు ఉల్లంఘనలూ జరగలేదని ఖండించారు. ఇరు దేశాల సైనికులు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటున్న సరిహద్దుల వద్ద కొద్దికాలం పాటు శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. కాని మే ప్రారంభంలో ఇరుపక్షాలూ తమ సైనికులను వెనక్కి తీసుకోవడంతో ఉద్రిక్తత తగ్గింది. 2014 సెప్టెంబరులో, లడఖ్‌లోని సరిహద్దు గ్రామమైన దెమ్‌చోక్ వద్ద భారతీయ కార్మికులు ఓ కాలువను నిర్మించడం ప్రారంభించినప్పుడు, చైనా పౌరులు తమ సైన్యం సహకారంతో నిరసన తెలిపారు.భారత, చైనా ల మధ్య వాస్తవాధీనరేఖ వద్ద ప్రతిష్టంభన ఏర్పడింది. దాదాపు మూడు వారాల తరువాత దళాలను ఉపసంహరించుకోవాలని ఇరువర్గాలు అంగీకరించడంతో ఇది ముగిసింది. చైనా సైన్యం భారత భూభాగంలో 3 కిలోమీటర్ల లోపల శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేసిందని భారత సైన్యం పేర్కొంది. ప్రతి చొరబాటుతోనూ చైనా కొత్త భూభాగాన్ని పొందుతోందని బిబిసి వెబ్‌సైట్‌లోని ఒక కథనం పేర్కొంది. thumb|250x250px|పూర్వపు జమ్మూ కాశ్మీర్ సంస్థానపు వివాదాస్పద భూభాగం. పాకిస్తాన్ (ఆకుపచ్చ), భారతదేశం (నీలం), [[అక్సాయ్ చిన్|చైనా (పసుపు) ల అధీనంలో ఉన్న భాగాలు చూడవచ్చు]] 2015 సెప్టెంబరులో, ఉత్తర లడఖ్‌లోని బర్ట్సే ప్రాంతంలో చైనా, భారత దళాలు పరస్పరం ఎదుర్కొన్నాయి. ఇరుదేశాలూ పరస్పరం అంగీకరించిన గస్తీ రేఖకు దగ్గరగా చైనా నిర్మిస్తున్న వివాదాస్పదమైన వాచ్‌టవర్‌ను భారతీయ దళాలు కూల్చివేయడంతో ఈ ఘటన జరిగింది.