cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ఆశ్రమవాస పర్వము ప్రథమాశ్వాసము
కుంతీ పరుషవాక్యములతో భీముని నివారించుట
వారందరినీ చూసి కుంతి కొంచము కఠినముగా మాట్లాడక పోతే వారు వెనుకకు మరలరు అని పరిచారికలతో మాట్లాడినట్లు " నిజమేనమ్మా ! నా కుమారులూ నా కోడళ్ళు నిండు కొలువులో అనుభవించిన అవమానాలను, వారు అరణ్యములో అనుభవించిన కష్టాలను చూసి సహించలేక వీరిని యుద్ధానికి పురికొల్పింది నేనే. అయినా లోకోత్తర పరాక్రమవంతులు అయిన నా కుమారులు ఆ విధముగా కష్టాలు అనుభవిస్తుంటే ఏ తల్లి అయినా ఓర్చుకుని ఉంటుందా ! చెప్పండి " అని చెప్పి పక్కనే ఉన్న ద్రౌపదిని ముందుకు త్రోసి ధర్మరాజుతో " చూడు ఈమె కుసుమకోమలి. ఈమెను తల్లిలా పూజించవలసిన ఈమె మరిది ఈమెను నిండు సభకు కొప్పు పట్టుకుని ఈడ్చుకు వచ్చి కొంగు పట్టుకుని లాగి ఘోర అవమానాలకు గురిచేసాడు. దానిని మీరు సహించారు. కాని నేను మాత్రము సహించలేక పోయాను. కురువంశ ప్రతిష్ఠ సర్వనాశనము ఔతుంటే సహించలేక పోయాను. అందుకే మిమ్ము యుద్ధముకు పురికొల్పాను. కృష్ణుడితో అలా మాట్లాడాను. అంతమాత్రాన భీమసేనుడు నన్ను ఈ రోజు ఇలా మాట్లాడుతూ నన్ను ఎత్తి పొడుస్తున్నాడు. నేనిక ఏమి చెప్పగలను " అన్నది. ఆ మాటలకు భీముడు సిగ్గుపడి బాధతో కుమిలి పోయాడు. అది చూసి సహించ లేక భీముడిని ధర్మరాజుకు చూపి " ధర్మనందనా ! నేను ఊరికే నవ్వులాటకు అన్నాను. అంతే కాని భీముని కించపరచడానికి కాదు. అయినా మీరు నాకు తక్కువేమి చేసారు. నేను కోరినట్లు దానధర్మాలు చెయ్యనిచ్చారు. నేను కూడా మీరు అశ్వమేధయాగము చేయడము కళ్ళారా చూసాను. ధన్యురాలను అయ్యాను. ఈ జన్మకు ఇక కావలసినది అనుభవించడానికి ఏమి ఉంది. నాకు ఈ రాజ్యసుఖముల మీద విసుగు పుట్తింది. అందుకని నన్ను వారితో అరణ్యాలకు వెళ్ళనివ్వు. జీవిత చరమాంకములో తపస్సు చేసుకుంటూ పుణ్యలోకాలకు పోతాను. ఆ పని నేను ఒంటరిగా చేయలేను కదా ! ఇప్పుడు నాకు గాంధారి, ధృతరాష్ట్రుడు తోడు దొరికారు. ఇంత కంటే నాకు కావలసినది ఏముంది. అందుకని నన్ను మీరు మనస్పూర్తిగా అడవులకు వెళ్ళనివ్వండి. నేనిక ధృతరాష్ట్రుడికి, గాంధారికి సేవ చేసుకుంటూ తపస్సు చేసుకుంటూ ఈ శేషజీవితాన్ని ఆనందంగా, ప్రశాంతముగా గడుపుతాను " అని చెప్పింది.
ధర్మరాజు కుంతిని ధృతరాష్ట్ర గాంధారులకు అప్పగించుట
జరిగినదంతా దూరము నుండి చూస్తున్న విదురుడు ధృతరాష్ట్రుడికి విషయము వివరించాడు. ధృతరాష్ట్రుడు విదురుడితో " నీవు వెళ్ళి కుంతితో ధర్మరాజు చెప్పినట్లు చేయమని చెప్పు " అన్నాడు. విదురుడు, సంజయుడు కుంతీదేవి వద్దకు వచ్చి ఎంత నచ్చ చెప్పినా కుంతీదేవి వారి మాటలను వినలేదు. తన పట్టుదల వదలకుండా తన కొడుకులను కోడళ్ళను చూసి " మీరు ఎందుకు నా వెంట వస్తారు. నేను అడవులకు వెడుతున్నాను. మీరు ఇక మీమీ రాజభవనములకు వెళ్ళండి " అని చెప్పంది. ఇక కుంతి తన నిర్ణయము మార్చుకోదని వారికి తెలిసింది. వారందరూ ఆమెకు ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించి అక్కడే దుఃఖిస్తూ నిలిచారు. పాండవులు మాత్రము ఆమెకు వీడ్కోలు చెప్పడానికి ఆమెతో కొంత దూరము నడచి ఆమెను ధృతరాష్ట్రుడి వద్దకు తీసుకు వెళ్ళి తరువాత ధర్మరాజు ధృతరాష్ట్రుడితో " మీరు అడవికి వెళుతున్నారని తెలిసి మా తల్లి కుంతీదేవి కూడా తమతో వస్తానని పట్టుపట్టింది. మేము ఎంత చెప్పినా వినడము లేదు. ఇక మా తల్లి బాధ్యత మీదే. ఆమెతో మీరు సేవలు చేయించుకోండి " అని తల్లి కుంతీదేవిని ధృతరాష్ట్ర గాంధారీలకు అప్పగించి భారమైన హృదయాలతో హస్థినాపురముకు తిరిగి వచ్చారు.
ధృతరాష్ట్రాదులు గంగాతీరము చేరుట
ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారి, కుంతీ, విదురుడు, సంజయుడు అందరూ గంగాతీరము చేరుకున్నారు. అక్కడ విడిది చేసి గంగానదిలో స్నానము ఆచరించి సంధ్యావందనము మొదలైన నిత్యపూజలు చేసారు. అగ్నిహోత్రము వెలిగించి అగ్నిని పూజించి తరువాత భోజనాది కార్యక్రమాలు పూర్తి చేసుకున్నరు. ధృతరాష్ట్రుడు దర్భలతో చేసిన శయ్యమీద కూర్చున్నాడు. గాంధారి, కుంతి, విదురుడు, సంజయుడు కూడా తమతో వచ్చిన ఋత్విక్కులతో కలసి విశ్రాంతి తీసుకున్నారు. మరునాడు ఉదయము తెల్లవారగానే ప్రాతఃకాల విధులు నిర్వర్తించారు. గంగానది దాటి కురుక్షేత్రములో ప్రవేశించారు. అక్కడ ఉన్న శతాయువు అనే రాజర్షి ధృతరాష్ట్రుడు గాంధారీ మొదలైన వారితో వచ్చాడని తెలిసి వారిని చూడడానికి వచ్చాడు. శతాయువు ధృతరాష్ట్రుడిని, గాంధారిని, కుంతిని, విదురుడిని, సంజయుడిని, ఋత్విక్కులను తన ఆశ్రమముకు తీసుకు వెళ్ళాడు. అక్కడ ఉన్న ప్రశాంతతను చూసిన ధృతరాష్ట్రుడు అక్కడే ఉండాలని కోరుకున్నాడు. అతడి కోరిక మీద వెంటనే అక్కడ పర్ణశాలలు నిర్మించారు. అందరూ వనవాసములో ఆచరించతగిన పద్ధతులు ఆచరించసాగారు. నారచీరలు కట్టుకుని కందమూలములు తింటూ పర్ణశాలలో నివసించసాగారు. కాలక్రమేనా ధృతరాష్ట్రుడు ఎముకలపోగుగా మారాడు. అతడి తపస్సు రోజురోజుకు తీవ్రరూపము తాల్చింది. అని వైశంపాయనుడు జనమేజయుడికి చెప్పాడని సత్రయాగ సందర్భములో నైమిశారణ్యములో సూతుడు శౌనకాది మునులకు చెప్పాడు. ఇలా అడవిలో తపస్సు చేసుకుంటున్న ధృతరాష్ట్రుడిని చూడడానికి నారదుడు, పర్వతుడు, దేవలుడు, మౌంజాయనుడు అనే మహర్షులు వచ్చారు.
ఖాసా సుబ్బారావు
ఖాసా సుబ్బారావు భారతదేశపు ప్రముఖ పత్రికా సంపాదకులలో ఒకడు.
బాల్యము, విద్యాభ్యాసము
ఖాసా సుబ్బారావు 1896, జనవరి 23న నెల్లూరు జిల్లా కావలి పట్టణంలో ఒక సామాన్య మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించాడు,. ఇతని తల్లి రామాబాయమ్మ, తండ్రి సుందర రామారావు. యాజ్ఞవల్క్య బ్రాహ్మణుడు (ప్రథమశాఖ). ఇతని పూర్వీకులు మహారాష్ట్ర ప్రాంతం నుండి నెల్లూరుకు వలస వచ్చారు. ఇతడు ఉన్నత పాఠశాల విద్య నెల్లూరులో పూర్తి చేసి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి ఫిలాసఫీ ప్రధాన విషయంగా డిగ్రీ పుచ్చుకున్నాడు. డా.సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ మద్రాసు కాలేజీలో ఇతనికి గురువు. ఖాసా సుబ్బారావుపై అతని గురువు డా.సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ బోధనల ప్రభావం జీవితాంతం ఉండేది. డిగ్రీ పూర్తి అయిన తరువాత న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా సంపాదించాడు. కానీ కారణాంతరాల వల్ల న్యాయవాద వృత్తి చేపట్టలేదు. పైగా రాజమండ్రి వెళ్లి ఉపాధ్యాయ శిక్షణ పొందాడు. నెల్లూరు జిల్లా కందుకూరు జిల్లా బోర్డు మాధ్యమిక పాఠశాల ప్రధానోపాద్యాయ పదవిలో కొంతకాలం పనిచేశాడు. ఈ ఉద్యోగం అతనికి సంతృప్తిని ఇవ్వలేదు. రాత్రి వేళల్లో స్కూలు సమీపంలో ఉన్న 50 మంది వయోజనులకు చదువు చెప్పి వారిని అక్షరాస్యులుగా తీర్చిదిద్దాడు. ఈ ఉద్యోగానికి రాజీనామా చేసి భార్య భవానిబాయి, తల్లి రామాబాయంమ్మలతో కలిసి నేల్లూరుజిల్లా పల్లిపాడులో గాంధీజీ ప్రాంరంభించిన పినాకినీ సత్యాగ్రహ ఆశ్రమంలో ఉన్నాడు. చతుర్వేదుల వెంకటకృష్ణయ్య, దిగుమర్తి హనుమతరావు, బుచ్చికృష్ణమ్మ, కొండిపర్తి పున్నయ్య తదితర ఆశ్రమ వాసులతో కలిసి సత్యం, అహింస, బ్రహ్మచర్యం మొదలయిన 11 సూత్రాలను ఆచరిస్తూ, నిర్మాణకార్యక్రమంలో పాల్గొన్నాడు. భవానిబాయి ఆశ్రమంలో probationerగా, ఆశ్రమ ఉద్యోగినిగా ఉన్నట్లు రికార్డులో ఉంది. చిన్న అపార్దం వచ్చి సుబ్బారావు ఆశ్రమాన్ని విడిచిపెట్టినట్లు వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య 'స్మృతి శకలాలు"లో గ్రంథస్తం చేసాడు. 1932 ప్రాంతాలలో భవానిబాయి మరనించిం సుబ్బారావు విధురుదయ్యాడు..
స్వరాజ్య
ఉపాధ్యాయ వృత్తి తర్వాత 1921లో ఖాసా సుబ్బారావు మద్రాసుకు వచ్చి స్వరాజ్య ఆంగ్ల దినపత్రికలో ఉపసంపాదకుడిగా చేరాడు. టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ పత్రికను స్థాపించాడు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో నివసించే ఆంధ్రులు వివక్షకు గురయ్యేవారని టంగుటూరి ప్రకాశం భావించాడు. మద్రాసాంధ్రులకు బాసటగా స్వరాజ్యను ప్రారంభించాడు. ఈ పత్రికకు ప్రకాశం పంతులు మేనేజింగ్ డైరెక్టర్‌గా, సంపాదకుడిగా వ్యవహరించాడు. కె.ఎం.ఫణిక్కర్ ఇన్‌ఛార్జ్ ఎడిటర్‌గా వ్యవహరించేవాడు. ఖాసా సుబ్బారావుతో పాటు ఎస్.ఎన్.వరదాచారి, కోలవెన్ను రామకోటేశ్వరరావు, ఎం.చలపతిరావు మొదలైన వారు ఈ పత్రిక ఉపసంపాదకులుగా వ్యవహరించారు. ఈ పత్రిక 1921లో ప్రారంభమై 1935 వరకు వెలువడింది. జర్నలిస్టుగా ఖాసా సుబ్బారావు రాణించడానికి ఈ పత్రిక ఎంతగానో తోడ్పడింది. ఈ పత్రిక ఉత్థాన పతనాలను ఇతడు తన Men in the Lime light గ్రంథంలో ఎంతో హృద్యంగా వర్ణించాడు. ఆర్థిక సంక్షోభం వల్ల ఈ పత్రిక మూతబడింది. టంగుటూరి ప్రకాశం ఈ పత్రికలో పనిచేసే కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లించలేక పోతే ఇతడు కార్మికుల పక్షాన నిలిచాడు. కార్మికులకు వేతనాలు చెల్లించాలని ప్రకాశంకు ఘాటైన లేఖలు వ్రాసేవాడు.
స్వతంత్ర
స్వతంత్ర భావాలు కలిగిన ఇతడు ఇతర పత్రికలలో ఇమడలేక స్వంతంగా పత్రికను ప్రారంభించాడు. తన మిత్రుడు ఉప్పులూరి కాళిదాసు సహకారంతో 1946లో స్వతంత్ర అనే ఆంగ్ల వారపత్రికను ప్రారంభించాడు. 1948లో తెలుగు స్వతంత్రను ప్రారంభించాడు. ఈ రెండు వారపత్రికలను పదేళ్ల పాటు బలమైన రాజకీయ వార్తాపత్రికలుగా నడిపాడు. తెలుగు స్వతంత్రలో చాలా అపురూపమైన సాహిత్యం ప్రచురితమైంది. ఈ రచనలకు పారితోషికం ఇచ్చే సంప్రదాయం తొలినాళ్ళలో లేకున్నా అప్పటికి ఔత్సాహిక రచయిత అయిన భరాగో ఉత్తరంలో కోరడంతో సరిదిద్దుకుని ఆపైన రచనలకు పారితోషికం ఇచ్చే సంప్రదాయం ప్రారంభించాడు.
ఇతర పత్రికలు
ఇతడు స్వరాజ్య దినపత్రిక మూతబడిన తర్వాత కలకత్తాలోని లిబర్టీ, ఇండియన్ ఫైనాన్స్, బొంబాయిలోని ఫ్రీప్రెస్ జర్నల్, మద్రాసులో ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్, ఆంధ్రప్రభ దినపత్రికలలో సంపాదకుడిగా పనిచేశాడు.
సత్యాగ్రహం
గాంధీమహాత్ముడు సహాయనిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభించినపుడు ఖాసా సుబ్బారావు స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నాడు. ఉప్పుసత్యాగ్రహపు లక్ష్యాలను ప్రజలకు వివరించడానికి అనేక చోట్ల పర్యటించాడు. ఇతనితో పాటు ఇతని తల్లి కూడా గ్రామగ్రామాలలో పర్యటించి ఖాసా సుబ్బారావుకు సహకరించింది. కొడుకు ఆశయాలకు వత్తాసు పలికి తల్లి తన ఆరోగ్యాన్ని ఖాతరు చేయక కొడుకుతో పాటు గ్రామగ్రామంలో తిరిగి అతని బాగోగులను చూసుకోవడం చరిత్రలో ఒక అపూర్వ ఘట్టం. ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నందుకు ఇతడు 6 నెలల కఠిన కారాగార శిక్షను అనుభవించాడు. 1931లో మద్రాసులోని చైనాబజారులో విదేశీ వస్తు బహిష్కరణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నాడు. అప్పుడు ఇతడికి పోలీసు లాఠీ దెబ్బలు తగిలి తీవ్ర రక్తస్రావం జరిగి మూర్ఛ పోయాడు. ఈ సంఘటన బ్రిటీష్ పార్లమెంటులో ప్రకంపనలను సృష్టించింది. ఈ సంఘటనపై విచారణ జరిపిన ఏక సభ్య కమిషన్ లార్డ్ లూథియన్ జనరల్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ఖాసా సుబ్బారావును పరామర్శించి ఈ చర్యను ఖండించింది. కానీ తర్వాత ఇతడికి 6 నెలల కఠినశిక్ష విధించి వెల్లూరు జైలులో నిర్బంధించారు. 1942-44ల మధ్య ఇతడు క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొని సుమారు 20 నెలల కారాగార వాసం అనుభవించాడు.
మానవతావాది
ఖాసా సుబ్బారావు గొప్ప సంపాదకుడే కాకుండా అంతకు మించిన మానవతావాది. ఇతరుల కష్టాలను తన కష్టాలుగా భావించేవాడు. ఇతని మిత్రుడైన సి.ఎస్.రంగస్వామి యొక్క సోదరుడు షేర్ మార్కెట్టులో నష్టపోయి అప్పులపాలైతే ఇతడు తన స్వంత భూములను అమ్మి మరీ సహాయం చేశాడు. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రికలో తన సహ ఉద్యోగికి జరిగిన అన్యాయం కోసం తన పదవికి రాజీనామా చేశాడు. విద్యార్థి దశలో ఒక బీద విద్యార్థికి తన రెండు జతల బట్టలను దానం చేసి తను ఒక జత దుస్తులతో సర్దుకున్నాడు. సంపాదకుడిగా పేరు ప్రఖ్యాతులు గడించినా కూడా తనకు బట్టలు ఉతికిపెట్టే వరదన్ అనే వ్యక్తి గురించి స్వతంత్ర పత్రికలో ఒక పెద్ద వ్యాసం వ్రాశాడు.
మూలాలు
5 వెన్నెలకంటి రాఘవయ్య "స్మ్రుతిశకలాలు"
6.A report of Pinakini Satyaagraha Asram, published by Chaturvedula Venkata Krishnaih ( extracts produced in Zamin Ryot Weekly.
వర్గం:సంపాదకులు వర్గం:1896 జననాలు వర్గం:1961 మరణాలు వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా పాత్రికేయులు వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు
ఎఫ్.సి. కోహ్లీ
thumb|ఎఫ్.సి. కోహ్లీ ఫకీర్ చంద్ కోహ్లీ (19 మార్చి 1924 - 26 నవంబర్ 2020) భారతదేశపు అతిపెద్ద సాఫ్ట్‌వేర్ సర్వీసెస్ కంపెనీ అయిన టి సిఎస్ టాటా కన్సల్టెన్సీ సర్వీసెస్ వ్యవస్థాపకుడు, మొదటి సిఇఒ. టాటా గ్రూప్‌లోని టాటా పవర్ కంపెనీ, టాటా ఎల్క్సీతో సహా ఇతర సంస్థలతో కూడా సంబంధాలు కలిగి ఉన్నారు. ఇండియన్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (ఐటి) సర్వీసెస్ అడ్వకేసీ బాడీ అయిన  నాస్కామ్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడ్డారు. ఎఫ్ సి కోహ్లీ  భారత ఐటి పరిశ్రమ స్థాపనకు, అభివృద్ధికి  చేసిన కృషి, సేవలను సూచిస్తూ  "భారత ఐటి ఇండస్ట్రీ పితామహుడు" గా అభివర్ణిస్తారు. సాఫ్ట్‌వేర్ పరిశ్రమకు కోహ్లీ చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా 2002 లో భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం అయిన పద్మ భూషణ్ తో భారత ప్రభుత్వము సత్కరించింది.
బాల్యము - విద్య
కోహ్లీ 19 మార్చి 1924 న బ్రిటిష్ ఇండియాలోని సైనిక కేంద్రం పెషావర్ (నేటి పాకిస్తాన్ ) లో జన్మించారు. అదే నగరంలోని ఖల్సా మిడిల్ స్కూల్‌లో, నేషనల్ హైస్కూల్‌లో చదువుకున్నారు. లాహోర్లోని పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రభుత్వ పురుషుల  కాలేజ్నుండి బిఎ, బిఎస్సి (ఆనర్స్) పూర్తి చేసి,  విశ్వవిద్యాలయ బంగారు పతకాన్ని సాధించారు. తన కళాశాల చివరి సంవత్సరంలో తండ్రి మరణం తరువాత, భారత నావికాదళం కు దరఖాస్తు చేసుకుని  ఎంపిక అయ్యారు. నావికా దళంలో పోస్టింగ్ కొరకు వేచి ఉన్నప్పుడు, కెనడాలోని క్వీన్స్ విశ్వవిద్యాలయానికి దరఖాస్తు చేసుకుని స్కాలర్‌షిప్ పొందారు. అక్కడ అతను 1948 లో ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో బిఎస్సి (ఆనర్స్) పూర్తి చేశాడు. 1950 లో MIT నుండి ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీరింగ్‌లో MS చేశాడు. ఈ మధ్యలో ఒక సంవత్సరంకెనడియన్ జనరల్ ఎలక్ట్రిక్ కంపెనీలో ఒక సంవత్సరం పనిచేశారు.
కెరీర్
యం ఐ టి (MIT) లో యం ఎస్ పూర్తి చేసిన తరువాత, కోహ్లీ 1951 లో భారతదేశానికి తిరిగి రాక ముందు, న్యూయార్క్, కనెక్టికట్ వ్యాలీ పవర్ ఎక్స్ఛేంజ్, హార్ట్‌ఫోర్డ్,  న్యూ ఇంగ్లాండ్ పవర్ సిస్టమ్స్, బోస్టన్‌లో విద్యుత్ వ్యవస్థ కార్యకలాపాలలో శిక్షణ పొందారు. 1963 లో ఆయన టాటా ఎలక్ట్రిక్ కంపెనీలో చేరాడు, అక్కడ ఆయన జనరల్ సూపరింటెండెంట్‌గా,  1967లో డిప్యూటీ జనరల్ మేనేజర్‌గా మారడానికి ముందు, సిస్టమ్స్ కార్యకలాపాలను నిర్వహించడానికి లోడ్ పంపించే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయడంలో సహాయం చేశారు.
యఫ్ సి కోహ్లీ, టాటా ఎలక్ట్రిక్ కంపెనీకి  డైరెక్టర్‌ కాక ముందు 1966 లో టాటా కన్సల్టింగ్ ఇంజనీర్స్ కోసం పనిచేశారు. ఈ సమయంలో, టాటా ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫండమెంటల్ రీసెర్చ్‌లో సిడిసి 3600 మెయిన్‌ఫ్రేమ్ కంప్యూటర్ పరిచయం, పవర్ సిస్టమ్ డిజైన్, నియంత్రణ కోసం డిజిటల్ కంప్యూటర్ల వాడుక, పవర్ సిస్టమ్ కార్యకలాపాల కోసం అధునాతన ఇంజనీరింగ్, నిర్వహణ పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టడంతో కోహ్లీ ప్రసిద్ది చెందారు.
టాటా సన్స్, టాటా ఇండస్ట్రీస్, టాటా యునిసిస్, టాటా ఎలక్ట్రిక్ కంపెనీ, టాటా హనీవెల్, టాటా టెక్నాలజీస్ సింగపూర్ బోర్డులో ఉండటంతో సహా టాటా గ్రూప్‌లోని ఇతర సంస్థలలో ఆయనకు భాగస్వామ్యం ఉంది. టాటా ఎల్క్సీ ఇండియా,, డబ్ల్యుటిఐ అడ్వాన్స్‌డ్ టెక్నాలజీస్ ఛైర్మన్‌గా కూడా పనిచేశారు. టాటా గ్రూప్ వెలుపల కోహ్లీ, ఎయిర్లైన్ సాఫ్ట్‌వేర్ డెవలప్‌మెంట్ కన్సల్టెన్సీ ఇండియా, ఎయిర్‌లైన్ ఫైనాన్షియల్ సపోర్ట్ సర్వీసెస్ ఇండియా, అబాకస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ సిస్టమ్స్, త్రివేణి ఇంజనీరింగ్ వర్క్స్ బోర్డులో డైరెక్టర్‌గా పనిచేశారు.
అయన 1973, 1974 మధ్య ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రికల్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజనీర్స్ (ఐఇఇఇ)  డైరెక్టర్ల బోర్డులో ఉండటంతో సహా అనేక  ప్రొఫెషనల్ సొసైటీలలో ఎగ్జిక్యూటివ్, నాయకత్వ పాత్రలను పోషించారు. ఇండియా కౌన్సిల్ చైర్మన్, కంప్యూటర్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియా అధ్యక్షుడిగా కూడా పనిచేసారు. 1976 లో సింగపూర్‌లో జరిగిన ఆగ్నేయ ఆసియా ప్రాంతీయ కంప్యూటర్ కాన్ఫరెన్స్ ఛైర్మన్‌గా, 1988లో న్యూ ఢిల్లీ లో  జరిగిన ఆగ్నేయ ఆసియా ప్రాంతీయ కంప్యూటర్ కాన్ఫరెన్స్ కు ఛైర్మన్‌గా ఉన్నారు. మేనేజ్‌మెంట్ కన్సల్టెంట్స్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా అధ్యక్షుడిగా 1975 - 1976 మధ్య పనిచేశారు. 1989 నుండి ఆగ్నేయాసియా ప్రాంతీయ కంప్యూటర్ కాన్ఫెడరేషన్ కు  ప్రత్యేక సలహాదారుగా పనిచేశారు. ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీర్స్ చైర్మన్ గా కూడా పనిచేసారు.
పదవీ విరమణ తరువాత ఆయన టీసీఎస్ లో సలహాదారుగా వుంటూ  టెక్నాలజీ అడ్వొకేసి (సాంకేతిక అనుకూలవాదము) ని కొనసాగింపుతో పాటు వయోజన అక్షరాస్యత, నీటి శుద్దీకరణ, ప్రాంతీయ భాషా కంప్యూటింగ్ వంటి కార్యక్రమాలపై కృషి చేసారు.
వ్యక్తిగత జీవితం
ఫకీర్ చంద్ కోహ్లీ భార్య స్వరణ్ (Swarn),  వినియోగదారుల హక్కుల కార్యకర్త, న్యాయవాది. స్వరణ్, కోహ్లీలకి ముగ్గురు పిల్లలు ఉన్నారు. ఆయన 96 సంవత్సరాల వయస్సులో 2020 నవంబరు 26 న గుండెపోటుతో మరణించాడు.
సాంకేతిక విద్య పురోగతి
దేశంలో సాంకేతిక విద్య పురోగతిలో కోహ్లీ కూడా ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. 1959 లో, ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ కాన్పూర్ వ్యవస్థాపక డైరెక్టర్ పి.కె.కెల్కర్ అభ్యర్థన మేరకు, అధ్యాపకుల ఎంపిక, నియామకాలలొ సహాయం చేసారు. పూణేలోని కాలేజ్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్‌ ఇన్స్టిట్యూట్ కు స్యయంప్రతిపత్తి హోదా సాధించి ఇన్స్టిట్యూట్ యొక్క బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్ కు ఛైర్మన్‌గా కొనసాగారు.
గౌరవాలు
2002 లో, కోహ్లీకి భారత సాఫ్ట్‌వేర్ పరిశ్రమకు చేసిన కృషికి భారతదేశపు మూడవ అత్యున్నత పౌర గౌరవం అయిన పద్మ భూషణ్ అవార్డు లభించింది. ఆయనకు యూనివర్సిటీ ఆఫ్ వాటర్ లూ, కెనడా, స్కాట్లాండ్ లోని రాబర్ట్ గోర్డాన్ విశ్వవిద్యాలయం, IIT బాంబే, IIT కాన్పూర్, శివ్ నాడార్ విశ్వవిద్యాలయం, జాదవ్ పూర్ విశ్వవిద్యాలయం, క్వీన్స్ విశ్వవిద్యాలయం, రూర్కీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ పట్టాలు ప్రదానం చేశారు. ఆయన IEEE US, IEE UK, ఇన్స్టిట్యూషన్ ఆఫ్ ఇంజినీర్స్ ఇండియా, కంప్యూటర్ సొసైటీ ఆఫ్ ఇండియాలో ఫెలోగా ఉన్నారు.
నిర్వహించిన పదవులు
మూలం(s):
శ్రీ సైనీ
'''శ్రీ సైనీ భారత సంతతికి చెందిని అమెరికా యువతి. అమెరికా లోని ప్యూర్టోరికోలో జరిగిన మిస్‌వరల్డ్‌–2021 పోటీలో అమెరికా తరపున  పాల్గొని  మొదటి రన్నరప్‌గా నిలిచింది.'''.
జననం
శ్రీ సైనీ  పంజాబ్‌ కు చెందిన సంజయ్‌ సైనీ, ఏక్తా సైనీ దంపతులకు జనవరి 6, 1996 న  జన్మించింది.
విద్య
ఈమె శ్రీ హార్వర్డ్, యేల్ ,స్టాన్‌ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ లలో విజిటింగ్ స్టూడెంట్‌గా చేరి, తర్వాత  వాషింగ్టన్ యూనివర్శిటీ లో అండర్ గ్రాడ్ డిగ్రీ ని పొందింది.
ప్రదర్శన
తొలిసారి 2017లో మిస్‌ ఇండియా యూఎస్‌ఏ కిరీటాన్ని గెలుచుకుంది. మరుసటి ఏడాది మిస్‌వరల్డ్‌ ఇండియా వరల్డ్‌ వైడ్‌ కిరీటాన్ని గెలుచుకుంది. 2020లో వాషింగ్టన్‌ లోని సీటెల్, ఎలెన్స్‌బర్గ్ నివాసిగా లిస్ట్ అయిన సైనీ, 2020 మిస్ వాషింగ్టన్ వరల్డ్ అమెరికాస్ బ్యూటీ విత్ ఎ పర్పస్ నేషనల్ అంబాసిడర్ గా నిలిచింది. 2020లో, ప్యాషన్ విస్టా నుండి 'వరల్డ్ పీస్ మెసెంజర్' అవార్డు పొందింది. ప్యూర్టో రికోలో జరిగే మిస్ వరల్డ్ 2021 లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికా కు ప్రాతినిధ్యం వహించింది.
మిస్ వరల్డ్ 2021
మిస్ వరల్డ్ 2021 పోటీలో సైనీ మొదటి రన్నరప్‌గా నిలిచింది, పోలాండ్‌ కు చెందిన కరోలినా బిలావ్స్కా విజేతగా నిలిచింది.
మూలాలు
వర్గం:1996 జననాలు వర్గం:మిస్ అమెరికా విజేతలు
దక్షిణ ముంబై లోక్‌సభ నియోజకవర్గం
ముంబై సౌత్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం (గతంలో బొంబాయి దక్షిణ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం) మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని 48 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలలో ఒకటి.
లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో అసెంబ్లీ స్థానాలు
దక్షిణ ముంబై లోక్‌సభ నియోజకవర్గం పరిధిలో ఆరు శాసనసభ నియోజకవర్గాలు ఉన్నాయి.
మూలాలు
వర్గం:మహారాష్ట్ర లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలు
రామ్ మనోహర్ లోహియా
thumb|రాం మనోహర్ లోహియా పోస్టల్ స్టాంప్ పెట్టడం అయినది. {మొలక} రామ్ మనోహర్ లోహియా ( 1910 మార్చి 23 .- 1967 అక్టోబరు 12) భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఒక కార్యకర్త, సోషలిస్ట్ రాజకీయ నాయకుడు.
చరిత్ర
రామ్ మనోహర్ లోహియా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని అక్బరుపుర్ లో హీరాలాల్, చంద దంపతలకు జన్మించారు. రామ్ మనోహర్ లోహియా 1929 సంవ్సతరంలో బ్యాచులర్ అఫ్ ఆర్ట్స్ ( B.A) తన గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశారు. తన పిహెచ్.డి. 1932 లో జర్మనీలోని బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టా పొందినాడు. బ్రిటీష్ తత్వశాస్త్రం గురించి తన అభిప్రాయాన్ని తెలియజేయడానికి జర్మనీలోని బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయానికి హాజరు కావాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను త్వరలోనే జర్మన్ నేర్చుకున్నాడు, అతని అత్యుత్తమ విద్యా పనితీరు ఆధారంగా ఆర్థిక సహాయం పొందాడు.క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో, రాజకీయ ప్రారంభం భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ పార్టీకి పునాది వేశారు. 1921 లో మహాత్మా గాంధీ నేతృత్వంలోని సత్యాగ్రహ మార్చిలో పాల్గొన్నారు. జాతీయవాద నాయకుడిగా అతను చేసిన మొదటి పని బాల్ గంగాధర్ తిలక్ మరణంపై ‘హర్తాల్’ నిర్వహించడం. 1928 లో, సైమన్ కమిషన్‌కు వ్యతిరేకంగా నిరసనల్లో పాల్గొన్నాడు స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాలలో పాల్గొన్నందుకు, లోహియాను 1939 లో అరెస్టు చేశారు. ప్రభుత్వ సంస్థలను బహిష్కరించడానికి ప్రజలను ప్రేరేపించినందుకు అతనిపై అభియోగాలు మోపారు. 1940 లో సత్యాగ్రహం ఇపుడు అనే వ్యాసం కోసం అతన్ని అరెస్టు చేశారు. 1944 లో మళ్లీ లాహోర్‌లో అరెస్ట్ చేసారు .స్వాతంత్ర్యానంతరం, లోహియా హిందీని భారతదేశానికి అధికారిక భాషగా చేసినందుకు ఎంతగానో కృషి చేసారు. ఇంగ్లీష్ వాడకం అసలు ఆలోచనకు అడ్డంకి, విద్యావంతులైన, చదువురాని ప్రజల మధ్య అంతరం" అని అతను నమ్మాడు. హిందీ భాషను పునరుద్ధరించడానికి మనం ఏకం చేద్దాం అనే ఆలోచనలో ఉండేవారు.లోహియా 1921 లో జవహర్‌లాల్ నెహ్రూను కలిశారు. కొన్ని సంవత్సరాలుగా వారు సన్నిహిత స్నేహాన్ని పెంచుకున్నారు, అయినప్పటికీ, నెహ్రూ తన రాజకీయ విశ్వాసాలపై నిందలు వేయడానికి ఎప్పుడూ వెనుకాడలేదు, అనేక ముఖ్య విషయాలపై నెహ్రూతో బహిరంగంగా తన అసమ్మతిని వ్యక్తం చేశారు
సోషలిస్ట్ పార్టీ స్థాపన
రామ్ మనోహర్ లోహియా 1934 లో, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌లోని వామపక్ష సమూహమైన కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ పార్టీ (సిఎస్‌పి) లో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. లోహియా కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ పార్టీ లోని ఎగ్జిక్యూటివ్ కమిటీలో పనిచేశాడు, దాని వారపత్రికను సవరించాడు.ఆచార్య నరేందర్ దేవ్, అచ్యుత్ పట్వర్ధన్, జయ ప్రకాశ్ నారాయణ్, అశోక్ మెహతా వంటి వారిని కలుపుకున్నాడు .సామాజిక, ఆర్థికంతో సంబంధం ఉన్న కొత్త విధానం యొక్క పురోగతి లోనే మా ఉపఖండంలోని ప్రజల అభివృద్ధి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో గ్రేట్ బ్రిటన్ తరఫున భారత పాల్గొనడాన్ని అతను వ్యతిరేకించారు, 1939,1940 లలో బ్రిటిష్ వ్యతిరేక వ్యాఖ్యలకు అరెస్టయ్యారు.లోహియా ఇతర కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ నాయకులతో కలిసి 1942 లో క్విట్ ఇండియా ఉద్యమానికి, భారతదేశం నుండి బ్రిటిష్ అధికారులను ఉపసంహరించుకోవాలని గాంధీ ప్రారంభించిన ప్రచారం మద్దతును సమీకరించారు. ఇటువంటి ప్రతిఘటనలతో 1944–46లో అతను మళ్లీ జైలు పాలయ్యారు.లోహియా, కాంగ్రెస్ సోషలిస్ట్ సభ్యులు 1948 లో కాంగ్రెస్ నుండి నిష్క్రమించారు.ను 1952 లో ప్రజ సోషలిస్ట్ పార్టీలో సభ్యుడయ్యాడు, కొంతకాలం ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశాడు, కాని పార్టీలో విభేదాల కారణంగా 1955 లో అతను రాజీనామాకు దారితీశాయి. సంవత్సరం తరువాత లోహియా ఒక కొత్త సోషలిస్ట్ పార్టీని స్థాపించాడు.పార్టీ నాయకుడిగా కుల వ్యవస్థను రద్దు చేయడం, హిందీని భారతదేశ జాతీయ భాషగా స్వీకరించడం, పౌర స్వేచ్ఛకు బలమైన రక్షణతో సహా వివిధ సామాజిక, రాజకీయ సంస్కరణలు రావాలని సూచించారు.1963 లో లోహియా లోక్‌సభకు ఎన్నికయ్యారు సోషలిస్ట్ పార్టీ ఉద్ద్యేశ్యములు గరిష్ఠంగా సాధించగల సమానత్వం, సామాజిక యాజమాన్యం, చిన్న-యూనిట్ సాంకేతికత, ప్రామాణిక జీవన విధానం, వంటివి సమసమాజ స్థాపనకు సూచించబడినవి
భారత రాజకీయాలలో రామ్ మనోహర్ లోహియా సోషలిజం భావనకు, సమానత్వానికి కేంద్ర బిందువుగా పేర్కొనవచ్చును.
వెలమవారిపాలెం
వెలమవారిపాలెం పల్నాడు జిల్లా, శావల్యాపురం మండలానికి చెందిన గ్రామం.
వర్గం:శావల్యాపురం మండలం లోని రెవిన్యూయేతర గ్రామాలు
H (అక్షరం)
H లేదా h (ఉచ్ఛారణ: హెచ్) అనేది ఆధునిక ఆంగ్ల వర్ణమాలలో 8 వ అక్షరం. ISO ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాలలో కూడా 8 వ అక్షరం. H ని బహువచనంగా పలుకునప్పుడు ఆంగ్లంలో హెచ్స్ (H's) అని, తెలుగులో "హెచ్" లు అని పలుకుతారు. ఇది G అక్షరం తరువాత, I అక్షరానికి ముందూ వస్తుంది (G H I).
H యొక్క ప్రింటింగ్ అక్షరాలు
H - పెద్ద అక్షరం (క్యాపిటల్ లెటర్) h - చిన్న అక్షరం (లోవర్ కేస్ లెటర్)
కంప్యూటింగ్ సంకేతాలు
1 and all encodings based on ASCII, including the DOS, Windows, ISO-8859 and Macintosh families of encodings.
మూలాలు
వర్గం:లాటిన్ అక్షరమాల
ముఘలానీ కోట్
భౌగోళికం, జనాభా
ముఘలానీ కోట్ (Mughlani Kot) (301) అన్నది అమృత్ సర్ జిల్లాకు చెందిన అజ్నల తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 69 ఇళ్లతో మొత్తం 355 జనాభాతో 104 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన రాజా సన్సీ అన్నది 4 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 182, ఆడవారి సంఖ్య 173గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 80 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 37395.
విద్యా సౌకర్యాలు
గ్రామంలో 1 ప్రైవేటు బాలబడులుఉంది గ్రామంలో 1 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలఉంది సమీపమాధ్యమిక పాఠశాలలు (జగ్ దేవ్ కలన్)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాధ్యమిక పాఠశాల (జగ్ దేవ్ కలన్)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపసీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాలలు (జగ్ దేవ్ కలన్)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీప"ఆర్ట్స్, సైన్స్, కామర్సు డిగ్రీ కళాశాలలు" (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవైద్య కళాశాలలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపమేనేజ్మెంట్ సంస్థలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపపాలీటెక్నిక్ లు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపవృత్తివిద్యా శిక్షణ పాఠశాలలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఅనియత విద్యా కేంద్రాలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపదివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఇతర విద్యా సౌకర్యాలు (అమృత్ సర్) గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
ప్రభుత్వ వైద్య సౌకర్యాలు
సమీపసామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రాలుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపమాతా శిశు సంరక్షణా కేంద్రంగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సమీపటి.బి వైద్యశాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఅలోపతీ ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపఆసుపత్రి గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపపశు వైద్యశాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపసంచార వైద్య శాలలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపకుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
తాగు నీరు
శుద్ధిచేసిన కుళాయి నీరుగ్రామంలో ఉంది శుద్ధి చేయని కుళాయి నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేసిన బావుల నీరుగ్రామంలో లేదు మూత వేయని బావులు నీరుగ్రామంలో లేదు చేతిపంపుల నీరుగ్రామంలో ఉంది గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల నీరుగ్రామంలో ఉంది ప్రవాహం నీరుగ్రామంలో లేదు నది / కాలువ నీరుగ్రామంలో ఉంది చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరుగ్రామంలో లేదు
పారిశుధ్యం
మూసిన డ్రైనేజీగ్రామంలో లేదు. తెరిచిన డ్రైనేజీగ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా మురుగునీటి శుద్ధి ప్లాంట్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది. స్నానపు గదులతో కూడిన సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో ఉంది. స్నానపు గదులు లేని సామాజిక మరుగుదొడ్లుగ్రామంలో ఉంది.
సమాచార, రవాణా సౌకర్యాలు
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. గ్రామ పిన్ కోడ్
పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసుగ్రామంలో ఉంది. మొబైల్ ఫోన్ కవరేజిగ్రామంలో ఉంది. ఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఇంటర్నెట్ కెఫెలు / సామాన్య సేవా కేంద్రాలు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ప్రైవేటు కొరియర్గ్రామంలో లేదు.సమీపప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ బస్సు సర్వీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ బస్సు సర్వీసు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ప్రైవేట్ బస్సు సర్వీసు గ్రామంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామంలో లేదు.సమీపరైల్వే స్టేషన్లు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది ఆటోలుగ్రామంలో లేదు.సమీపఆటోలుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
సమీపనీటితో బౌండ్ అయిన మెకాదం రోడ్డు గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది సమీపప్రయాణానికి అనువైన నీటి మార్గం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
మార్కెటింగు, బ్యాంకింగు
ఏటియంగ్రామంలో లేదు.సమీపఏటియంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యాపారాత్మక బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. సహకార బ్యాంకుగ్రామంలో లేదు.సమీపసహకార బ్యాంకుగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ ఋణ సంఘంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. స్వయం సహాయక బృందంగ్రామంలో లేదు.సమీపస్వయం సహాయక బృందంగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. పౌర సరఫరాల శాఖ దుకాణంగ్రామంలో ఉంది. వారం వారీ సంతగ్రామంలో లేదు.సమీపవారం వారీ సంతగ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీగ్రామంలో లేదు.సమీపవ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది
"ఆరోగ్యం, పోషణ, వినోద సౌకర్యాలు"
ఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఏకీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. అంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఅంగన్ వాడీ కేంద్రం (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామంలో లేదు.సమీపఇతర (పోషకాహార కేంద్రం)గ్రామానికి 5 నుంచి 10 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది. ఆశా (గుర్తింపు పొందిన సామాజిక ఆరోగ్య కార్యకర్త)గ్రామంలో ఉంది. ఆటల మైదానం గ్రామంలో ఉంది. సినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామంలో లేదు.సమీపసినిమా / వీడియో హాల్ గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది గ్రంథాలయంగ్రామంలో లేదు.సమీపగ్రంథాలయం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది పబ్లిక్ రీడింగ్ రూంగ్రామంలో లేదు.సమీపపబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామానికి 10 కిలోమీటర్ల కన్నా దూరంలో ఉంది వార్తాపత్రిక సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్గ్రామంలో ఉంది. జనన & మరణ రిజిస్ట్రేషన్ కార్యాలయంగ్రామంలో ఉంది.
విద్యుత్తు
18 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 19 గంటల పాటు (రోజుకు) గృహావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 0 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 0 గంటల పాటు (రోజుకు) వ్యవసాయావసరాల నిమిత్తం చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 8 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ వేసవి (ఏప్రిల్-సెప్టెంబరు)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది. 10 గంటల పాటు (రోజుకు) అందరు వినియోగదారులకూ చలికాలం (అక్టోబరు-మార్చి)లో విద్యుత్ సరఫరాగ్రామంలో ఉంది.
భూమి వినియోగం
ముఘలానీ కోట్ (Mughlani Kot) (301) ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటిపారుదల సౌకర్యాలు
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
తయారీ
ముఘలానీ కోట్ (Mughlani Kot) (301) అన్నది ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (ప్రాధాన్యతా క్రమంలో పై నుంచి కిందికి తగ్గుతూ): గోధుమలు, బియ్యం,Maize
మూలాలు
గంగాధర్
వర్గం:పుంలింగ పేర్లు
లెసోతో
లెసోతో రాజ్యం అధికారికంగా " కింగ్డం ఆఫ్ లెసోతో " అని పిలువబడుతుంది. దక్షిణాఫ్రికాలో సరిహద్దులో ఒక భూపరివేష్టిత దేశం. దేశ వైశాల్యం 30,000 చ.కి.మీ. జనాభా సుమారు 20 లక్షలు. దీని రాజధాని అతిపెద్ద నగరం మసేరు.
లెసోతో గతంలో బసుతోలాండుకు చెందిన బ్రిటిషు వలస రాజ్యంగా ఉండేది. కాని ఇది యునైటెడ్ కింగ్డం నుండి 1966 అక్టోబరు 4 న స్వాతంత్రం ప్రకటించింది. ఇది ప్రస్తుతం ఐక్యరాజ్యసమితి, కామన్వెల్త్ ఆఫ్ నేషన్స్, దక్షిణాఫ్రికా డెవలప్మెంట్ కమ్యూనిటీ సభ్యదేశంగా ఉంది. లెసోతో అనే పేరుకు "సెసోతో మాట్లాడే ప్రజల భూమి" అని అర్ధం.
చరిత్ర
The original inhabitants of the area now known as Lesotho were the San people. Examples of their rock art can be found in the mountains throughout the area.
మొదటి మొషోషూ పాలన (1822–1868)
గతంలో బసుటోలాండ్ అని పిలువబడిన ప్రస్తుత లెసోతో 1822 లో కింగ్ మొదటి మోషోషూ ఆధ్వర్యంలో ఒక రాజ్యంగా ఉద్భవించింది. మోకోచనే కుమారుడు మొషోషూ బకోటెటి వంశానికి చెందిన ఒక చిన్న నాయకుడు. ఆయన స్వంత వంశాన్ని స్థాపించి 1804 లో ప్రధాన అధికార అయ్యాడు. 1821 - 1823 మధ్యకాలంలో ఆయన, ఆయన అనుచరులతో బుద్ధా-బుతే పర్వతం వద్ద స్థిరపడ్డాడు. 1818 నుండి 1828 వరకు షాకా జ్యూలతో సంబంధం కలిగి ఉన్న లైఫాక్నేకు వ్యతిరేకిస్తూ మాజీ ప్రత్యర్థులతో చేయికలిపాడు.
1795 లో ఫ్రెంచ్-మిత్రరాజ్యాలు డచ్చి నుండి కేప్ కాలనీ స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత బ్రిటీషు, డచ్చి వలసవాదులు కేప్ కాలనీని వదిలి వెళ్ళారు. తరువాత ఆరెంజ్ సార్వభౌమ, ఆరంజ్ ఫ్రీ స్టేట్ లతో అనుబంధం ఏర్పడిన నేపథ్యంలో బ్రిటీషు, డచ్చి వలసవాదుల మధ్య విభేదాలు తలెత్తాయి. మొదటి మోషోషూ పారిస్ ఎవాంజెలికల్ మిషనరీ సొసైటీ నుంచి, థామస్ అర్బూసెట్సెట్, యుగెయిన్ కాసాలిసు, కాన్‌స్టాంటు గోసెల్లిన్లను ఆహ్వానించాడు. వారు 1837 - 1855 మధ్య కాలంలో సెసోతో భాషలో లేఖిత, ముద్రిత రచనలను అభివృద్ధి చేశారు. కాసాలీలు అనువాదకునిగా వ్యవహరిస్తూ విదేశీ వ్యవహారాలపై సలహాలు అందించారు. దౌత్య కార్యాలయాల ఏర్పాటు చేయబడి, తుపాకులు కొనుగోలుతో యూరోపియన్లు గ్రిగుయా ప్రజలు వ్యతిరేకంగా దాడులు సాగించారు.
కేప్ కాలనీకి చెందిన ట్రెక్బోయర్లు బసుటోలాండు పశ్చిమ సరిహద్దులకి చేరుకుని భూ-హక్కులను ప్రకటించారు. మే-జూన్ 1838 మే- జూన్‌లలో మాట్లకేంగ్ ప్రాంతంలో స్థిరపడిన జాన్ డి విన్నరుతో సంబంధం ఏర్పరచుకున్నారు. బోయర్లు ఈ ప్రాంతంలోకి వలస వెళ్ళి కాలెడానుకు ఉత్తరాన ఉన్న రెండు నదులు మద్య స్థావరం ఏర్పరచుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. తరువాత మోషోషూ కేప్ కాలనీ గవర్నరు సర్ జార్జ్ థామస్ నేపియర్ (బ్రిటీష్ గవర్నరు) ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు. తరువాత బ్రిటిషువారు బోయర్లు స్థిరపడిన ఆరెంజ్ నది సార్వభౌమ ప్రాంతాన్ని విలీనం చేసుకున్నారు. ఆగ్రహించిన బోయర్లు 1848 లో క్లుప్తమైన వాగ్వివాదంతో అణిచివేయబడ్డారు. 1851 లో కోలినమామాలోని బసొతోమా సైన్యం బ్రిటిష్ సైన్యాన్ని ఓడించింది. 1852 లో మరొక బ్రిటీషు దాడిని తిప్పికొట్టిన తరువాత మోషొషూ బ్రిటిషు కమాండరుకు విఙప్తి చేసి చర్చలద్వారా వివాదాలను పరిష్కరించాడు. 1853 లో బాట్లోకోకాను ఓడించాడు. 1854 లో ఈ ప్రాంతం నుండి బ్రిటీషు వైదొలిగింది. 1858 లో మోషోషూ " ఫ్రీ స్టేట్-బసాతో వార్ " పేరుతో బోయర్లతో వరుస యుద్ధాలు చేసి పశ్చిమ లోతట్టు ప్రాంతాలలో అధిక భాగం వదులుకున్నాడు. 1867 లో చివరి యుద్ధంలో మోషాషూ విక్టోరియా రాణికి విజ్ఞప్తి చేసిన తరువాత యుద్ధం ముగింపుకు వచ్చింది. 1868 లో మొషాషూ బసుటోలాండును బ్రిటీషు ప్రొటెక్టరేటు చేయడానికి అంగీకరించాడు.
బ్రిటిషు పాలన (1868–1966)
1869 లో బ్రిటీషు బోయర్సుతో " ఆలివాల్ నార్తు " ఒప్పందంలో సంతకం చేసిన తరువాత బ్యూరోలండు సరిహద్దులను నిర్ణయించబడ్డాయి. తరువాత లెసోతోను పశ్చిమ దేశాలకు వదులుకొని, మోషాషూ సామ్రాజ్యం పూర్వ పరిమాణంలో సగానికి తగ్గించాడు.
1869 లో జరిగిన సెషన్ తరువాత 1871 లో బసుటోలాండును కేప్ కాలనీకి బదిలీ చేసే వరకు మొషాషూ తాబే బోసియాను రాజధానిగానూ మాసేరులో ఒక పోలీసు శిబిరం ఉండేది. మోషోషూ 1870 మార్చి 11 న మరణించడంతో సాంప్రదాయ యుగానికి ముగింపు జరిగి కాలనీల శకం ప్రారంభం అయింది. ఆయన థాబా బోసియులో సమాధి చేయబడ్డాడు. 1871 - 1884 ల మధ్య బ్రిటీషు పాలన ప్రారంభ సంవత్సరాలలో బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకున్న ఇతర భూభాగాల మాదిరిగా బసుతోలాండు భావించబడింది. 1881 లో ఇది " గన్ యుద్ధం " కు దారితీసింది.
స్వతంత్రం (1966–ప్రస్తుతం)
1970 జనవరిలో స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత నిర్వహించబడిన మొదటి ఎన్నికలను పాలక బసాతో నేషనల్ పార్టీ ఓడిపోయింది. బసాతో నేషనల్ పార్టీ 23 స్థానాలలో విజయం సాధించగా బసుటొలాండ్ కాంగ్రెసు పార్టీకి 36 స్థానాలు దక్కాయి. ప్రధాన మంత్రి లెబూవా జోనాథన్ బస్సోతో కాంగ్రెస్ పార్టీకు అధికారాన్ని ఇవ్వటానికి నిరాకరించాడు. టోనా ఖోలో (సెసోతో భాషలో ప్రధాన మంత్రి అని అర్ధం) బస్సోతో కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులను బంధించాడు.
BCP ఒక తిరుగుబాటు ప్రారంభించి తన " లిసోతో లిబరేషన్ ఆర్మీ " సైనికులు పాన్ ఆఫ్రికన్ కాంగ్రెస్ సైనికులకు " ఆజానియా పీపుల్స్ లిబరేషన్ ఆర్మీ " సైనికులుగా నటిస్తూ లిబియాలో శిక్షణ పొందారు. 1978 లో పిఎసికి చెందిన సిబ్బోకో వర్గంచే ఆయుధాలను, సరఫరాను కోల్పోయి, 178- మంది లెసొతో లిబరేషన్ ఆర్మీ మావోయిస్ట్ పాన్ ఆఫ్రికన్ కాంగ్రెసు అధికారి ఆర్ధిక సహకారంతో టాంజానియా స్థావరం నుండి విడుదల చేయబడ్డారు. కానీ అవి కొద్దిపాటి పాత ఆయుధాలతో గెరిల్లా యుద్ధాన్ని ప్రారంభించాయి. ఉత్తర లెసోతోలో ప్రధాన బలం ఓడిపోయింది. తరువాత గెరిల్లాలు అప్పుడప్పుడు చేసిన దాడులు వ్యర్థమైన దాడులుగా మారాయి. బి.సి.పి. నాయకుడు త్సు మొఖెలె ప్రోటోరియాకు వెళ్ళినప్పుడు పోరాటం తీవ్రంగా రాజీ పడింది. 1980 ల ప్రారంభంలో బహిష్కరించబడిన బి.సి.పి నాయకులపట్ల సానుభూతి ప్రకటించన అనేక బసోథాలకు లీబుయా జొనాథన్ ప్రభుత్వం నుండి బెదిరింపులకు గురైయ్యారు. 1981 సెప్టెంబరు 4 న, బెంజమిన్ మాసిలో కుటుంబం దాడికి గురైంది. దాడిలో అతని 3 సంవత్సరాల మనవడు తన జీవితాన్ని కోల్పోయాడు. సరిగ్గా నాలుగు రోజుల తరువాత ప్రముఖ వార్తాపత్రిక " లెస్లినినా ల లెసోతో " సంపాదకుడు ఎడ్గార్ మహ్మోమోలా మోట్టూబాను ఇద్దరు మిత్రులతో ఆయన ఇంటి నుండి అపహరించి హత్య చేశారు.
1966 నుండి 1970 జనవరి వరకూ బి.ఎన్.పి. పాలించింది. తరువాత డాక్టర్ లీబావా జోనాథన్ నేతృత్వంలో ఏర్పడిన ప్రభుత్వం 1986 వరకు కొనసాగింది. తరువాత డాక్టర్ లీబావా జోనాథన్ ప్రభుత్వాన్ని నియంత పాలనగా పేర్కొంటూ ఒక సైనిక తిరుగుబాటు ద్వారా కార్యాలయం నుండి తొలగించబడింది. అధికారంలోకి వచ్చిన మద్యకాల మిలిటరీ కౌన్సిలు రాజు రెండవ మోషొషూ అధికారాలను మంజూరు చేసింది. ఇతను ఒక ఉత్సవ చక్రవర్తిగా ఉన్నాడు. 1987 లో లెసోతో రాజ్యాంగం ఆరు-పేజీల మెమోరాండంతో రాజు బహిష్కరించబడ్డాడు. సైనిక అధికారాన్ని అంగీకరించిన అతని అధిక కార్యనిర్వహణ అధికారాలను ఇచ్చేవాడు. అతని కుమారుడు మూడవ లెట్సీ రాజుగా నియమించబడ్డాడు.
1991 లో సైనిక ప్రభుత్వ చైర్మన్ మేజర్ జనరల్ జస్టిన్ మెట్టింగ్ లిఖేన్య తొలగించబడి ఆయన స్థానంలో జనరల్ ఎలియాస్ ఫిసోవానా రామేమా నియమించబడ్డాడు. 1993 లో ప్రజాస్వామ్యయుతంగా నిర్వహించబడిన ఎన్నికైన బి.సి.పి. ప్రభుత్వానికి అధికారం అప్పగించబడింది. 1992 లో రెండవ మోషెషూ బహిష్కరణ నుండి సాధారణ పౌరుడుగా తిరిగి వచ్చాడు. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత రాజు మూడవ లెట్సీ తన తండ్రి (రెండవ మోషోషూ)ను అధిపతిగా పునఃస్థాపించడానికి బి.సి.పి. ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించడానిక్ విఫలయత్నం చేశాడు.
1994 ఆగస్టులో రాజ్యాంగం ఆధారంగా బి.సి.పి. ప్రభుత్వం అతని తండ్రి రెండవ మోషొషును బహిష్కరించిన తరువాత మూడవ లెసియో బి.సి.పి. ప్రభుత్వమును తొలగించడానిక్ ఒక సైనిక- తిరుగుబాటును నిర్వహించింది. కొత్త ప్రభుత్వం పూర్తి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందలేదు. సదరన్ ఆఫ్రికన్ డెవెలప్మెంట్ కమ్యూనిటీ సభ్య దేశాలు బి.సి.పి ప్రభుత్వాన్ని పునఃస్థాపించేందుకు చర్చలు చేపట్టాయి. దీర్ఘకాల చర్చల తరువాత మూడవ లెఫ్సీ తండ్రి తిరిగి అధిపతిగా నియమించే షరతుతో బి.సి.పి. ప్రభుత్వం పునఃస్థాపించబడింది. 1995 లో తన తండ్రికి అనుకూలంగా మూడవ లెస్సీ పదవి నుండి తొలగించబడ్డాడు. 1996 జనవరి 15 రెండవ మోషోషూ యాభై-ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో పర్వతమార్గంలో ప్రయాణించే సమయంలో కారుప్రమాదంలో మరణించిన తరువాత మూడవ లెప్సీ తిరిగి సింహాసనాన్ని అధిరోహించాడు. ప్రభుత్వ ప్రకటన ఆధారంగా మాషిషూ మాట్సెంగులో ఉన్న పశువులను సందర్శించడానికి మద్యాహ్నం 1 గంటకు బయలుదేరి మాతూటి పర్వతాల ద్వారా మాసెటికి తిరిగి వెళుతుండగా అతని కారు పర్వత మార్గం నుండి పతనం అయింది.
1997 లో బి.సి.పి. ప్రభుత్వ నాయకత్వం వివాదాలలో విడిపోయింది. ప్రధానమంత్రి నట్సు మొఖేలే " లెసోతో కాంగ్రెస్ ఫర్ డెమొక్రసీ " పేరుతో ఒక పార్టీని స్థాపించాడు. తరువాత ఆయన పార్లమెంటు సభ్యుల మెజారిటీతో ఒక కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పరుచుకున్నాడు. 1998 లో ఎన్నికలలో పార్టీ నాయకుడిగా పాకిలాత మోసిసిలీ విజయం సాధించాడు. స్థానిక అంతర్జాతీయ పరిశీలకులు ఎన్నికలను స్వేచ్ఛాయుతమైనవిగాను న్యాయమైనవిగానూ ప్రకటించారు. ప్రతిపక్ష రాజకీయ పార్టీలు ఫలితాలు తిరస్కరించాయి.
దేశంలో ప్రతిపక్ష నిరసనలు తీవ్రమైయ్యాయి. 1998 ఆగస్టులో రాయల్ ప్యాలెస్ వెలుపల శాంతియుతమైన ప్రదర్శనతో నిరసనలు ముగిసాయి. తరువాత జరిగిన సంఘటనలు దక్షిణ ఆఫ్రికాలో వివాదాస్పదంగా మారాయి. సౌత్ ఆఫ్రికన్ నేషనల్ డిఫెన్స్ ఫోర్స్ దళాలతో ఉద్రిక్తతలు అధికమై పోరాటం మొదలైంది. దక్షిణాఫ్రికా దళాలు రాజభవనం మీద దక్షిణాఫ్రికా పతాకాన్ని ఎగురవేసినప్పుడు అల్లర్ల తీవ్రత తీవ్రమైంది. మే 1999 మేలో ఎస్.ఎ.డి.సి. దళాలు ఉపసంహరించే సమయానికి రాజధాని మసేరు చాలా భాగం శిధిలమైంది. మాఫిటెంగు, మొహలే హోయెక్, దక్షిణ ప్రావిన్సు పట్టణాలు వారి రియల్ ఎస్టేట్ వాణిజ్యంలో మూడో వంతు నష్టం సంభవించింది. యుద్ధంలో అనేక మంది దక్షిణాఫ్రికా, బసోతో పౌరులు కూడా మరణించారు.
1998 డిసెంబరులో దేశంలో ఎన్నికల నిర్మాణాన్ని సమీక్షించేందుకు తాత్కాలిక రాజకీయ అథారిటీ ఏర్పాటు చేయబడింది. జాతీయ అసెంబ్లీలో ప్రతిపక్షాలు ప్రాతినిధ్యం వహించాలని ఐ.పి.ఎ. ఎన్నికల వ్యవస్థను రూపొందించింది. కొత్త వ్యవస్థ ఇప్పటికే 80 ఎన్నికైన అసెంబ్లీ సీట్లను నిలుపుకుంది 40 సీట్లకు నియామకాలతో నింపింది. 2002 మే లో ఈ కొత్త వ్యవస్థలో నిర్వహించబడిన ఎన్నికలలో ఎల్.సి.డి. 54% ఓట్లతో తిరిగి విజయం సాధించింది. కానీ మొదటి సారిగా ప్రతిపక్ష రాజకీయ పార్టీలు గణనీయమైన సంఖ్యలో స్థానాలను గెలుచుకున్నాయి. మేజర్ జనరల్ లేఖేన్య నుండి హింస, అక్రమాలు, బెదిరింపులు ఉన్నప్పటికీ లెసోతో మొట్టమొదటి శాంతియుత ఎన్నికలను ఎదుర్కొంది. తొమ్మిది ప్రతిపక్ష పార్టీలకు ప్రస్తుతం మొత్తం 40 స్థానాలు ఉన్నాయి. బి.ఎన్.పి. వీటిలో అతిపెద్ద వాటా (21) కలిగి ఉంది. ఎల్.సి.డి 80 నియోజకవర్గ-స్థానాల్లో 79 స్థానాలు సాధించింది. దాని ఎన్నికైన సభ్యులు జాతీయ అసెంబ్లీలో పాల్గొన్నప్పటికీ, బి.ఎన్.పి. ఎన్నికలపరంగా అనేక చట్టపరమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నది. అవి ఏవీ విజయవంతం కాలేదు.
2014 ఆగస్టు 30 న సైనిక "తిరుగుబాటు" జరిగింది. అప్పటి ప్రధాన మంత్రి థామస్ తబనే మూడు రోజుల పాటు దక్షిణాఫ్రికాకు పారిపోవడానికి ఇది కారణమైంది.
భౌగోళికం
లెసోతో కవర్స్ 30,355 చ.కిమీ (11,720 చ.మై). ప్రపంచంలోని 1000 మీటర్ల (3,281 అడుగులు) ఎత్తులో ఉన్న ఏకైక స్వతంత్ర దేశంగా ఉంది. దాని దిగువ ప్రాంతం 1,400 మీటర్లు (4,593 అడుగులు) ఈ విధంగా ప్రపంచంలోనే అత్యధికం. 80% పైగా దేశంలో 1,800 మీటర్లు (5,906 అడుగులు) పైన ఉంది. లెసొతొ ప్రపంచంలోనే అత్యంత దక్షిణప్రాంత భూబంధితదేశంగా ఉంది. ఇది 28 ° నుండి 31 ° దక్షిణ అక్షాంశం, 27 ° నుండి 30 ° తూర్పు రేఖామ్శంలో ఉంది.
వాతావరణం
దాని ఎత్తులో కారణంగా లెసోతో అదే ప్రాంతాల్లోని ఇతర ప్రాంతాల కంటే ఏడాది పొడవునా చల్లగా ఉంటుంది. ఉరుములతో కూడి వర్షం చాలా అధికంగా ఉంటుంది. వేసవిలో మసెరు, చుట్టుపక్కల ఉన్న లోతట్టు ప్రాంతాలలో ఉష్ణోగ్రతలు 30 ° సెంటీగ్రేడు (86 ° ఫారెన్ హీటు) కు చేరుకుంటాయి. చలికాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు -7 ° సెంటీగ్రేడు (19 ° ఫారెన్ హీటు) ఉంటుంది. ఎత్తైన ప్రదేశాలలో -18 ° సెంటీగ్రేడు (0 ° ఫారెన్ హీటు) వరకు చల్లగా ఉంటుంది. మే నుండి సెప్టెంబరు మధ్య ఉన్నతస్థాయిలలో మంచు సాధారణంగా ఉంటుంది. శిఖరాల అధికంగా ఏడాది పొడవునా మంచుఘనీభవించి ఉంటుంది.
వన్యజీవితం
లెసోతోలో 339 పక్షి జాతులు ఉన్నాయి. వాటిలో 10 అంతరించిపోతున్న జాతులు, 2 కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన జాతులు, 17 సరీసృప జాతులు, (జిక్కోలతో కలిసి) పాములు, బల్లులు, లెసోతోకు చెందిన 60 క్షీరద జాతులు (అంతరించిపోతున్న తెల్ల తోక ఎలుకతో సహా) ఉన్నాయి.
ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాల కారణంగా, లెసోతో ఫ్లోరా ఆల్పైన్. కాటీస్ బొటానికల్ గార్డెన్లలో ఔషధ మొక్కల సమీకరణ ఉంది. మాలిబామత్సో నది ప్రాంతంలో విత్తన మొక్కలు ఉన్నాయి.
ఆర్ధికం
ఆఫ్రికన్ గ్రోత్ అండ్ ఆపర్చ్యునిటి యాక్టు ఆధారంగా లెసొతొ ఉప-సహారా ఆఫ్రికా నుండి యు.ఎస్.కు అతిపెద్ద దుస్తుల ఎగుమతిదారుగా మారింది. లెసోతోకు చెందిన యు.ఎస్. బ్రాండ్లు, చిల్లర వ్యాపార సంస్థలలో ఫుట్ లాకర్, గ్యాప్, గ్లోరియా వాండర్బిల్ట్, JC పెన్నీ, లేవి స్ట్రౌస్, సాక్స్, సియర్స్, టింబెర్లాండ్, వాల్ మార్టు ప్రాధాన్యత వహిస్తున్నాయి. 2004 మధ్యలో దుస్తుల తయారీ రంగంలో సిబ్బంధిసంఖ్య 50,000 కు చేరుకుంది. దుస్తుల తయారీ రంగంలో ప్రధానంగా మహిళా కార్మికులు అత్యధికసంఖ్యలో ఉన్నట్లు ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల సంఖ్యను మొదటిసారి గుర్తించారు. 2008 లో ఇది ప్రధానంగా యు.ఎస్.కు 487 మిలియన్ డాలర్ల విలువైన దుస్తులను ఎగుమతి చేసింది. 2004 నుండి వస్త్ర రంగంలో అంతర్జాతీయ పోటీ కారణంగా 2011 మధ్యలో 45,000 మందికి ఉపాధి అవకాశాలు క్షీణించాయి. ఇది 2011 లో లెసోతోలో అతిపెద్ద ఉపాధి కల్పన రంగంగా గుర్తించబడుతుంది. 2007 లో టెక్స్టైల్ రంగంలో ఒక ఉద్యోగి సగటు ఆదాయాలు నెలకు $ 103 అమెరికా డాలర్లు ఉంది. సాధారణ వస్త్ర కార్మికులకు అధికారిక కనీస వేతనం నెలకు $ 93 అమెరికా డాలర్లు ఉంటుంది. 2008 లో తలసరి సగటు స్థూల జాతీయ ఆదాయం నెలకి $ 83 అమెరికా డాలర్లు ఉంది. ఎయిడ్సుతో పోరాడటానికి లెసోతో కూటమి అన్న పేరుతో పోరాడటానికి ఈ రంగం ఒక ప్రధాన కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. కార్మికులకు నివారణ చికిత్స అందించే విస్తృత కార్యక్రమం చేపట్టింది.
లెస్సెంగ్, మోథే, లిఖోబాంగ్, కావో గనులలో వజ్రాలు ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి. ఇవి సంయుక్తంగా $ 300 మిలియన్ల అమెరికన్ డాలర్ల విలువైన వజ్రాలు (2,40,000 క్యారెట్లు) ఉత్పత్తి చేస్తాయి. లెట్షెంగ్ గని సగటు US $ 2172 వజ్రాలు ఉత్పత్తి చేస్తుందని అంచనా వేయబడింది. దీనితో ఇది కారట్ ప్రాతిపదికన సగటు ధరపై ప్రపంచ సంపన్నమైన గనిగా మారింది. 2008 లో ప్రపంచ ఆర్థిక మాంద్యం ఫలితంగా ఈ రంగం ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ 2010 - 2011 లో పుంజుకుంది. 2010-2011 నాటికి వజ్రాల ఎగుమతి 230 మిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. 1957 లో దక్షిణాఫ్రికా సాహసికుడు కల్నల్ జాక్ స్కాట్, కీత్ విట్లోక్ అనే యువకుడుతో కలిసి వజ్రాల వృద్ధిని సాధించాడు. వారు ఈశాన్య లెసోతోలోని మాలుటి పర్వతాలపై 3,100 మీ ఎత్తులో వజ్రాల గనిని కనుగొన్నారు. వారు లెత్సంగులో మొఖోట్లాంగ్ నుండి 70 కిమీ దూరంలో ఉన్నారు. 1967 లో, ఒక మిస్సోతో మహిళ ద్వారా 601 ​​క్యారెట్ (120.2 గ్రా) వజ్రం (లెసోతో బ్రౌన్) పర్వతాలలో కనుగొనబడింది. ఆగష్టు 2006 ఆగస్టులో, లెసొతొ ప్రామిస్ అనే ఒక 603-కారెట్ (120.6 గ్రా) తెల్ల వజ్రం లెటెంగ్-లా-టెరాయే గనిలో కనుగొనబడింది. 2008 లో మరో 478 క్యారెట్ (95.6 గ్రా) డైమండ్ అదే స్థానంలో కనుగొనబడింది.
లెసోతో ప్రధాన జీవనాధార ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి తక్కువ మధ్యతరగతి ఆర్ధిక వ్యవస్థకు చేరుకోవడానికి సహజ వనరులను, ఉత్పాదక వస్తువులని ఎగుమతి చేయటానికి పురోగమించింది. ఎగుమతి రంగం ద్వారా జనాభాలో గణనీయమైన భాగానికి అధిక, మరింత సురక్షిత ఆదాయాలు లభించాయి.
ప్రపంచ ఆర్ధిక సంక్షోభం లెసోతో ఆర్ధిక వ్యవస్థను తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. యునైటెడ్ స్టేట్సు ఆర్ధికమాంధ్యం ఫలితంతా లెసొతొ టెక్‌స్టైల్ ఎగుమతులలో సంభవించిన నష్టాలకారణంగా ఉద్యోగాలను కోల్పోవడం సంభవించింది. డైమండ్ మైనింగు, వజ్రాలు ధరలు బలహీనమవడం దక్షిణాఫ్రికా ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఆర్థిక మాంద్యం ఏర్పడిన కారణంగా ఎస్.ఎ.సి.యు ఆదాయం పడిపోయింది. దక్షిణాఫ్రికా ఆర్థిక వ్యవస్థ బలహీనపడటం, మైనింగ్ రంగం సంకోచం, దక్షిణాఫ్రికాలో సంబంధిత ఉద్యోగ నష్టాలు కారణంగా కార్మికుల చెల్లింపులు తగ్గిపోయాయి. 2009 లో జి.డి.పి. పెరుగుదల 0.9 % మందగించింది.
అధికారిక ద్రవ్యం లోతి (బహువచనం: మలోటి) దక్షిణాఫ్రికా ర్యాండుతో పరస్పరం మారవచ్చు. లెసోతో, స్వాజిలాండ్, నమీబియా, దక్షిణాఫ్రికా కూడా ఒకే కరెన్సీ ఏరియా (CMA) గా ఉంది. లోతి ర్యాండుతో సమానంగా ఉంటుంది. వంద లిసెంటేలు (ఏకవచనం: సెంటే) సమానమైన ఒక లోతికి సమానంగా ఉంటుంది.
లెసోతో సదరన్ ఆఫ్రికన్ కస్టమ్స్ యూనియన్ (SACU) లో సభ్యదేశంగా ఉంది. దీనిలో ఇతర సభ్య దేశాలుగా బోత్సువానా, నమీబియా, సౌత్ ఆఫ్రికా, స్వాజిలాండ్ ఉన్నాయి. యునైటెడ్ స్టేట్స్, ప్రపంచ బ్యాంకు, రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్, యునైటెడ్ కింగ్డం, యూరోపియన్ యూనియన్, జర్మనీతో నుండి అనేక వనరుల నుండి లెసోతో ఆర్ధిక సహాయం పొందింది.
గణాంకాలు
లెసోతో జనసంఖ్య సుమారు 2,203,821 ఉంది.. లెసోతో ప్రజలు 25% పట్టణప్రాంతాలలో 75% గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు. పట్టణ జనసంఖ్య వార్షిక పెరుగుదల 3.5 % ఉందని అంచనా. పశ్చిమ లోతట్టు ప్రాంతాల కంటే ఉన్నత ప్రాంతాలలో జనసాంద్రత తక్కువగా ఉంది. ప్రజలలో 15-65 మద్యవయస్కులు 60.2% ఉన్నారు. లెసోతో 34.8% యువత ఉంది.
స్థానిక సమూహాలు, భాషలు
ప్రధాన భాష సెసోథో కూడా మొదటి అధికారిక, పరిపాలనా భాషగా ఉంది. బసోథో ఒక ప్రజలందరికి వాడుక భాషగా ఉంది.
మతం
లెసోతో క్రైస్తవులు 95% అధికంగా ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది. ప్రొటెస్టంట్లు 50% (ఎవాంజలికాలు 17.5%, ఆంగ్లికన్లు 7.5%, పెంటెకోస్టులు 21.9%, ఇతర క్రైస్తవులు అదనంగా 8.5%) ఉన్నారు. రోమన్ కాథలిక్కులు జనాభాలో దాదాపు 40% ఉన్నారు. మేసేరు మెట్రోపాలిటన్ ఆర్చ్ బిషప్ ప్రావిన్సు, ఆయన ముగ్గురు శిష్యులు (లెరిబ్, మొహలే హోయెక్, కచాస్ నెక్ బిషప్లు) జాతీయ ఎపిస్కోపల్ సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. క్రైస్తవేతర మతాలు జనాభాలో 1.5% మాత్రమే ఉన్నారు. నాస్థికుల సంఖ్య 3.5% ఉంది.
విద్య, అక్షరాశ్యత
14 కంటే అధిక వయస్సు ఉన్న వారిలో 85% మంది అక్షరాస్యులు ఉన్నారని ఇటీవలి అంచనాలు తెలియజేస్తున్నాయి. అలాగే లెసోతో ఆఫ్రికాలో అత్యధిక అక్షరాస్యతా శాతం ఉన్న దేశాలలో ఒకటిగా ఉంది. ఎందుకంటే లెసోతో తన జి.డి.పి. లో 12% విద్యాభివృద్ధికి వ్యయం చేస్తుంది. ఇతర దేశాలలో వలె కాకుండా లెసోతో మహిళలలో అక్షరాస్యత (88.7%) పురుషుల అక్షరాస్యత (70.1%)కంటే 18.6% అధికంగా ఉంది. 2000 లో దక్షిణ, తూర్పు ఆఫ్రికా కన్సార్టియమ్ ఫర్ మానిటరింగ్ ఎడ్యుకేషనల్ క్వాలిటీ అధ్యయనం ఆధారంగా లెసోతో (14 ఏళ్ల సగటు వయస్సు) లో ఉన్నత స్థాయి విద్యార్థులు 37% మంది నాలుగు లేదా అంతకంటే అధికమైన చదువు కొనసాగిస్తున్నారు. ఈ స్థాయి అక్షరాస్యతలో విద్యార్ధులు వివిధ విభాగాల ద్వారా ముందుకు సాగవచ్చు. విద్య నిర్బంధం కానప్పటికీ లెసోతో ప్రభుత్వం ఉచిత ప్రాధమిక విద్య కోసం ఒక కార్యక్రమాన్ని పెంపొందించుకుంటుంది.
అక్షరాస్యత అధికంగా ఉన్నప్పటికీ లెసొతో నివాసులు ఆరోగ్య, ప్రయాణ, విద్యా వనరులు వంటి ముఖ్యమైన సేవలు అందుకోవడానికి పోరాడుతున్నారు. ఇంటర్నేషనల్ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ ఆధారంగా జనాభాలో 3.4% మాత్రమే ఇంటర్నెట్ను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఎకోనెట్ టెల్కాం లెసోతోలో ఒక ఆరంభ-స్థాయి, తక్కువ-స్థాయి మొబైల్ ఫోన్ల ద్వారా ఇమెయిల్ ప్రాప్యతను విస్తరించింది. తదనుగుణంగా విద్యా సమాచారాన్ని మెరుగుపరిచింది. ఆఫ్రికన్ లైబ్రరీ ప్రాజెక్ట్ యు.ఎస్. పీస్ కార్ప్స్,బుధా బుధే డిస్ట్రిక్ ఆఫ్ ఎజ్యుకేషన్ భాగస్వామ్యంతో లెసొతోలో పాఠశాలలు, గ్రామాలలో గ్రంధాలయాలను స్థాపించింది.
ఆరోగ్యం
2016 లో లెసోతోలో ప్రజల ఆయుఃపరమిత్ పురుషులకు 51 సంవత్సరాలు, మహిళలకు 55 సంవత్సరాలు. శిశు మరణాలు 8.3%. 2006 లో ఆయుఃపరిమితి పురుషుల, మహిళలకు 42 సంవత్సరాలు ఉన్నట్లు అంచనా వేయబడింది.
దేశం ప్రపంచంలో అత్యధిక సంఖ్యలో క్షయవ్యాధి గ్రస్థులను కలిగి ఉంది.
రక్షణ
లెసోతో అంతర్గత, బాహ్య భద్రతలకు డిఫెంసు కమీషన్ బాధ్యత వహిస్తుంది. దీనిని లెసోతో జాతీయ రాజ్యాంగంలోని 145 వ అధికరణం నిర్ధారిస్తుంది. ప్రధానమంత్రి ఎక్స్ అఫీషియో చైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు. లెసోతో కమాండర్, లెసోతో డిఫెన్స్ ఫోర్సు డిప్యూటీ కమాండరు, కమిషనరు, లెసోతో మౌంటెడ్ పోలీసు సర్వాసు అసిస్టెంట్ కమీషనరు, డైరెక్టరు, లెసోతో నేషనల్ సెక్యూరిటీ సర్వీసు డిప్యూటీ డైరెక్టరు మొదలైన ఆరుగురు సభ్యులు దేశరక్షణ వ్యవస్థలో ప్రధానమంత్రితో కలిసి పనిచేస్తుంటారు. డిఫెంసు కమీషనుకు డిఫెంసు ఫోర్సు, పోలీసు, జైలు సర్వీసులకు వ్యూహాత్మకంగా మార్గదర్శకత్వం చేసే అధికారం ఉంది. అయినప్పటికీ సెక్యూరిటీ సర్వీసు ప్రభుత్వానికి జవాబుదారీగా ఉంటుంది. రక్షణ కమీషన్, పోలీసు, జైలు సర్వీసు సీనియర్ సిబ్బందిని నియమించటానికి లేదా తొలగించటానికి రక్షణ కమిషన్ అధికారం కలిగి ఉంది. సిక్యూరిటీ సర్వీసు డైరెక్టరు, డిప్యూటీ డైరెక్టరును ప్రధానమంత్రి వ్యక్తిగతంగా నియమిస్తాడు.
లెసోతో డిఫెన్స్ ఫోర్సు జాతీయ రాజ్యాంగంలోని 146 వ అధికరణ పరిధిలో స్థాపించబడింది. ఇది అంతర్గత భద్రత, లెసోతో రక్షణ బాధ్యత వహిస్తుంది. దీని ముఖ్య అధికారిని రాజ్యాంగం కమాండరుగా నియమిస్తుంది. ఆయన లెఫ్టినెంట్ జనరలు హోదాను కలిగి ఉంటాడు. ఎల్డిఎఫ్ సిబ్బంధి కేవలం 3,000 మంది మాత్రమే ఉంటారు. పదాతి దళం అతిపెద్ద భాగంగా ఉంది. చిన్న ఫిరంగి, లాజిస్టిక్స్, వైమానిక దళ యూనిట్లు ఉంటాయి. వీటికి సాయుధ నిఘా సంస్థలు మద్దతు ఇస్తాయి. 2000 నుండి లెసోతో డిఫెన్స్ ఫోర్సెసుకు ఒక బ్రిగేడియర్ నేతృత్వంలో ఇండియన్ ఆర్మీ ట్రైనింగ్ టీం చిన్న బృందం శిక్షణ ఇచ్చింది.
లెసోతో మౌంటెడ్ పోలీస్ సర్వీసు జాతీయ రాజ్యాంగంలోని 147 వ అధికరణ పరిధిలో స్థాపించబడింది. ఇది చట్టనియంత్రణకు బాధ్యత వహిస్తుంది. దీని ప్రధాన అధికారిని రాజ్యాంగం కమిషనరుగా నియమిస్తుంది. ఎల్.ఎం.పి.సి యూనిఫాం పాలసీ, క్రిమినల్ డిటెక్షన్, ట్రాఫిక్ పాలసీని అందిస్తుంది. హైటెక్ నేర, ఇమ్మిగ్రేషన్, వన్యప్రాణి, తీవ్రవాదంతో వ్యవహరించే ప్రత్యేక విభాగాలు ఉన్నాయి. ప్రస్తుత రక్షణశక్తి 1872 నుండి నిరంతరంగా (మార్పులు చేస్తున్నప్పటికీ) ఉనికిలో ఉంది.
లెసోతో నేషనల్ సెక్యూరిటీ సర్వీసును జాతీయ రాజ్యాంగంలోని 148 వ అధికరణ పరిధిలో స్థాపించబడింది. ఇది జాతీయ భద్రతకు బాధ్యత వహిస్తుంది. దీని ప్రధాన అధికారిని రాజ్యాంగం డైరెక్టరుగా నియమిస్తుంది. ఎ.ఎన్.ఎస్.ఎస్. ఒక గూఢచార సేవాసంస్థ. ఇది ప్రభుత్వానికి నేరుగా నివేదిస్తుంది. డైరెక్టరును నియమించటానికి లేదా తొలగించటానికి అధికారం నేరుగా ప్రధాన మంత్రికి ఇవ్వబడింది.
సంస్కృతి
సాంప్రదాయిక సంగీత వాయిద్యాలలో లెకోలోలో పశువుల కాపర్లుగా ఉండే బాలురు ఉపయోగించే వేణువు వంటి సంగీత వాయిద్యం ఇది. సెటోలో-టాలో పురుషులు వారి నోటిని ఉపయోగించి వాయిస్తారు. స్త్రీల థోమో అనే తంత్రీ వాయిద్యం ఉపయోగిస్తారు.
లెసోతో జాతీయ గీతం "లెసోతో ఫాట్సే లా బో-నటాటా రోనా", ఇది సాహిత్యపరంగా "లెసోతో, మా ఫోర్-ఫాదర్స్ ల్యాండ్" గా అనువదించబడింది.
లెసోతోలోని గృహనిర్మాణ శైలిని మోకోరో అని పిలుస్తారు. చాలా పాత పట్టణాలలో (ముఖ్యంగా చిన్న పట్టణాలు), గ్రామాలలో ఈ రకమైన గోడలు ఉన్నాయి. సాధారణంగా గోడలు సాధారణంగా పెద్ద రాళ్లతో నిర్మించబడతాయి. ప్రస్తుతం గోడలు నిర్మించడానికి కాల్చిన మట్టి ఇటుకలు, ముఖ్యంగా కాంక్రీట్ బ్లాక్సులను ఉపయోగిస్తుంటారు. సాధారణంగా నివాసగృహాలకు తరచుగా కంచె పైకప్పులు ఉంటాయి. అయితే వీటిని తరచుగా ముడతలు పెట్టిన రూఫింగ్ షీట్లతో భర్తీ చేస్తారు.
సంప్రదాయ ఆహారం
లెసోతో పరిమిత ఆహార వనరులను కలిగి ఉంది. దేశంలో అత్యధిక కుటుంబాలు తమ సొంత ఆహారం పండించుకుంటూ, పశువులను పోషిస్తూబ్వారి కుటుంబాల ఆహారావసరాలు తీర్చుకుంటూ స్వయం సమృద్ధిని కలిగి ఉంటారు.
కొన్ని ముఖ్యమైన ఆహారాలలో పాప్-పాప్, వివిధ కూరగాయలతో కూడిన సాసులతో కూడి ఉండే ఒక మొక్కజొన్న గంజి ఒకటి. టీ, స్థానికంగా తయారు చేయబడుతున్న బీరు పానీయాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
మాధ్యమం
2018 చిత్రం " బ్లాక్ పాంథర్ " దర్శకుడు " రయాన్ కూగ్లర్ " లెసోతో చే ప్రేరణ పొంది ఈ చిత్రాన్ని చిత్రించాడు. బసొథతోడు బ్లాంకెట్సు కూడా ఈ సినిమా ఫలితంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
సాంఘిక వివాదాలు
వైకల్యాలున్న వ్యక్తుల చికిత్స దేశం ఎదుర్కొంటున్న మరొక ప్రధాన సమస్యగా ఉంది. 2006 లెసోతో గణాంకాల ఆధారంగా జనాభాలో దాదాపు 4% మంది వైకల్యం కలిగి ఉంటారని భావిస్తున్నారు. అయితే, ఉపయోగించిన మెథడాలజీల విశ్వసనీయతకు సంబంధించి ఆందోళనలు ఉన్నాయి. వాస్తవిక సంఖ్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 15% నికి సమీపంగా ఉంటుందని అంచనా. " లెసొతో నేషనల్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ డిసేబుల్డు " నిర్వహించిన సర్వే ఆధారంగా లెసోతోలో వైకల్యం ఉన్న వ్యక్తులు గణనీయంగా సాంఘిక, సాంస్కృతిక ఆటంకాలు ఎదుర్కొంటున్నారు. విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఉద్యోగావకాశాలు అందుకోవడానికి అంగవైకల్యం ఆటంకంగా ఉంటుంది.
2008 డిసెంబరు 2 న లెసొతో వికలాంగుల హక్కులపై ఐఖ్యరాజ్యసమితి కన్వెన్షన్ మీద సంతకం చేసిన ప్రపంచదేశాలలో 42 వ దేశంగా మారింది. అయినప్పటికీ ఇప్పటివరకు ఈ ఒప్పందం ఇప్పటికీ అమలుకు రాలేదు. వికలాంగుల సంస్థల ప్రయత్నాలను లాబీయింగ్ చేసినప్పటికీ వైకల్యాలున్న ప్రజల హక్కులను కాపాడటానికి నిర్దిష్ట చట్టాలను రూపొందించడానికి ఎటువంటి ప్రయత్నాలు జరగలేదు. 2011 లో జాతీయ వైకల్యం పునరావాస విధానం అభివృద్ధి చేయబడినప్పటికీ, దాని అమలుకు బడెటులో నిధులు కేటాయించబడలేదు.
లెసోతోలో లైంగిక హింస తీవ్రమైన సమస్యగా ఉంది. యు.ఎన్.ఒ.డి.సి. నుండి అంతర్జాతీయ డేటా 2008 లో లైసోతో అత్యధికంగా పోలీసులచే నమోదు చేయబడిన అత్యాచారాల సంఘటనలను కనుగొంది.