cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
డాన్ క్విక్సోట్
నకిలీ రెండో భాగం
రెండో భాగంలో 59వ ప్రకరణంలో కీహొవ్టి అవెలనెడను కలిసినట్టు థెర్‌భన్టెస్ వ్రాసాడు. ఐతే ఈ ప్రకరణం వ్రాసిన సమయానికే అతనికి నకిలీ పుస్తకం గురించి తెలిసిందనుకోవడానికి లేదనీ, అతనికి ఇంకా ముందే తెలిసుంటుందనీ ఆధునిక పండితుల అభిప్రాయం.
ఈ అవెలనెడ ఎవరు అనే దానిపై ఎన్నో అంచనాలున్నప్పటికీ, కచ్చితంగా తెలియలేదు. ఈయన తన నకిలీ కొనసాగింపు యొక్క అకారణంగా థెర్‌భన్టెస్‌‌నుతక్కువ చేసి మాట్లాడారు. ప్రతిగా థెర్‌భన్టెస్ కూడా తన రెండో భాగంలో 59వ ప్రకరణంతో మొదలు అవెలనెడ రచనను చాలాసార్లు చెణికారు. ముందుమాటలోనైతే దాదాపు నేరుగా విమర్శించేదాకా వచ్చారు.
కీహొవ్టి ఆంగ్ల అనువాదకుల్లో ఒకరైన సెమ్యుల్ పట్నమ్ తన పుస్తకం "ద పోర్టబుల్ సర్వెన్టీస్" లో ఈ నకిలీ పుస్తకాన్ని చరిత్రలోనే అత్యంత అవమానకరమైన పనుల్లో ఒకటిగా పేర్కొన్నారు. అసలైన రెండో భాగంలో కీహొవ్టి ఒక ముద్రణాశాలకు వెళ్ళగా అక్కడ నకిలీ రెండో భాగం అచ్చవుతుండడాన్ని చూస్తాడు. మెట-ఫిక్షన్ పాశ్చాత్య సాహిత్యంలో కనిపించిన తొలి ఉదంతాల్లో ఇది ఒకటి.
ఉపకథలు
మొదటి భాగంలో రెండు ముఖ్యపాత్రలతో సంబంధం లేని ఎన్నో ఉపకథలు ఉంటాయి. వీటిలో ముఖ్యమైనది "ది ఇంపర్టినెన్ట్లి క్యుర్యస్ మ్యాన్"(ఆంగ్లం) ("ఎల్ కురియొసొ ఇంపర్టినెన్టె"(స్పెనిష్)— అర్థం: అనుచిత ఆసక్తి కలవాడు). మొదటి భాగం నాలుగో అంకంలో వచ్చే ఈ కథలో ఇటలీలోని అన్సెల్మొ అనే పేరు గల ఒక పెద్దమనిషి తన భార్య పాతివ్రత్యాన్ని పరిక్షించడానికి, తన మిత్రుడు లథారియౌ ఆమె పైకి ప్రయోగించగా వచ్చు పరిణామాలు అందరికీ బాధను మిగులుస్తాయి.
పక్కదారి పట్టటాలు ఎక్కువయ్యాయని వచ్చిన విమర్శలను పరిగణించిన థెర్భన్టెస్, రెండో భాగంలో కథ ముఖ్య పాత్రల చుట్టూ తిరిగేలా ఉంటుందని అన్నారు. ఐతే దీని వల్ల తన భావ వ్యక్తీకరణ పరిమితమైందని అతను వాపోయారు. ఐననూ రెండో భాగంలో కొన్ని ఉపకథలున్నవి. వీటిని తీసేసి ముఖ్య కథ మాత్రమే ఉండేలా అనేక సంగ్రహ సంచికలు కూడా వచ్చాయి (ఉదాహరణకు "ద పోర్టబుల్ సర్వెన్టీస్" పుస్తకం).
స్పెనిష్
స్పెనిష్ రెండు రకాలు: ప్రాచీన స్పెనిష్, ఆధునిక స్పెనిష్. ఈ నవలలో వీరగాథలు చదివి పైత్యమెక్కిన కీహొవ్టి, ఆ కథల్లోని వీరుల వలె ప్రాచీన స్పెనిష్‌ను మాట్లాడుతుంటాడు. కథలోని మిగతా పాత్రలన్నీ నాటి సమకాలిక స్థాయి ఆధునిక స్పెనిష్‌ను మాట్లాడతాయి. అందుచేత మిగతా పాత్రలకు అతని భాష అర్థం కాక, అది హాస్యాన్ని పండిస్తుంది. ఐతే నాటి (16వ శతాబ్ది ద్వితియార్ధం) ఆధునిక స్పెనిష్‌కూ, నేటి ఆధునిక స్పెనిష్‌కూ ఉన్న తేడా వల్ల నేటి పాఠకులకు ఆ హాస్యభావన కలుగకపోవచ్చు కానీ పుస్తకం వచ్చిన నాళ్ళలో ఈ శైలికి చాలా పేరు వచ్చింది. ఆంగ్లంలో ఈ తేడాను చూపించడానికి కీహొవ్టి పాత్ర సంభాషణలను షెయిక్‌స్పియర్ కాలపు ఆంగ్లం లోనో, కింగ్ జేమ్స్ బైబిల్ ఆంగ్లంలోనో, లేదంటే మిడిల్ ఇంగ్లిష్ లోనో వ్రాస్తారు.
కీహొవ్టిను స్పెనిష్‌లో quixote/ quijote అని వ్రాస్తారు. రోమను లిపిలోని 'x' అక్షరం ప్రాచీన స్పెనిష్‌లో శ్వాస తాలవ్య-దంత్యమూలీయ ఊష్మాన్ని (అనగా ఆంగ్లంలో 'sh' సూచించే శబ్దాన్ని) సూచిస్తుంది. భాషలోని పరిణామాల వల్ల ఆధునిక స్పెనిష్‌లో /x/ మాండలికాన్ని బట్టి శ్వాస కంఠ్య ఊష్మము గానో లేక నాద కంఠ్యమూలీయ ఊష్మము (అంటే తెలుగు అక్షరము 'హ') గానో పలకబడుతుంది. కనుక కీహొవ్టి తన పేరును కిశొటె/కిషొటె అని చెప్పుకోగా, మిగతా పాత్రలన్నీ కిఖొటె/కిహొటె అని పిలుస్తాయి.
ఆంగ్లం
ఇతర పదాల్లో కూడా స్పెనిష్‌లో ఉండి, ఆంగ్లంలో లేని ఊష్మాలు వేరే ధ్వనులతో ఆంగ్లీకరించబడ్డాయి.
మిగతా భాషలు
స్పెనిష్ రొమేన్స్ భాష. అంటే లాటిన్ నుండి వచ్చినది. ఇతర రొమేన్స్ భాషల్లో /x/ అక్షర శబ్దానికి స్పెనిష్‌లో వచ్చిన మార్పులు రాలేదు. కనుక ఆ భాషను బట్టి కీహొవ్టిను ఆ భాషల్లో కిశొ(షొ)టె అనో లేదా 'శ' వర్గపు స్పర్శము ఐన 'చ'తో కిచొటె అనో పలుకుతారు. ఇలా పలికే ముఖ్యమైన భాషలు: డొన్ కిచొటె అనే ఫ్రెన్చ్ ఒపెర వీటిలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందినది.
తెలుగు
భారతీయులకు కీహొవ్టి నవల ఆంగ్లం ద్వారా పరిచయం. కనుక తెలుగూ, ఇతర భారతీయ భాషల్లో ఉచ్చారణ పై ఆంగ్ల ప్రభావం ఎక్కువ. ఆ విషయాన్ని గౌరవించి ఈ వ్యాసంలో కథలోని పేర్లకూ, పదాలకూ రెండు ఉచ్చారణలూ (ఆంగ్లం, స్పెనిష్) ఇవ్వడమైనది.
అదనపు వర్ణాలకై వెసులుబాట్లు
స్పెనిష్‌లో తెలుగు కంటే ఊష్మాలు ఎక్కువ. సదరు అదనపు ఊష్మాలను సూచించేందుకు ఈ వ్యాసంలో ఆ వర్గపు మహాప్రాణ స్పర్శమును ముదురు రంగులో వ్రాయడమైనది. శ్వాస ఊష్మానికి శ్వాస మహాప్రాణ స్పర్శమూ, నాద ఊష్మానికి నాద మహాప్రాణ స్పర్శమూ వాడబడ్డాయి. సదరు స్పర్శాన్ని పలికేటప్పుడు నాలుకని నోటి పై భాగానికి పూర్తిగా తాకించకుండా 'స' పలికినట్టు, నాలుకకీ నోటి పైభాగానికీ మధ్యలో సన్నని ఖాళీ ఉంచితే ఊష్మాన్ని పలుకవచ్చు. ఆంగ్లం, స్పెనిష్‌లలో 'd', 't'లు దంత్యమూలీయాలు. అనగా పై చిగురు లోపలి భాగానికి నాలుక తాకించి పలికేవి (దాదాపు తెలుగు 'న' లాగా). తెలుగులో 'డ', 'ట' లు మూర్ధన్యములు. అంటే నాలుక కొనను పై చిగురుకు పైన ఉన్న అంగిటికి అంటించి పలికేవి. వ్యాసంలో స్పష్టత కోసం వీటిని 'డ', 'ట' లుగా వదిలేయడమైనది‌. ఐతే మూర్ధన్యాలకు ముందు అనుస్వారం వస్తే, అది 'ణ'గా పలుకబడుతుంది. దంతమూలీయాలలో అది 'న'గా మారుతుంది. కనుక అనుస్వారం బదులు నేరుగా 'న' వాడడమైది. ఆంగ్లంలో 'ఞ' శబ్దం లేనందున, తాలవ్యములు (అనగా 'చ' వర్గం) ముందు అనునాసికం 'న' అవుతుంది. అందుచేత తాలవ్య అక్షరాల ముందు అనుస్వారం బదులు ఈ వ్యాసంలో 'న' వాడడమైంది.
పరిసరాలు
ఈ కథ ల మన్చ మైదానాల్లోని కంపొ డె మొన్టియెల్ అనే కొమర్క లో జరుగుతుంది‌. "En un lugar de La Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no ha mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor. (Somewhere in La Mancha, in a place whose name I do not care to remember, a gentleman lived not long ago, one of those who has a lance and ancient shield on a shelf and keeps a skinny nag and a greyhound for racing.)"
డల్సినియ ఊరు ఐన ఎల్ టొబొసొలో కూడా కథలో కొంత భాగం నడుస్తుంది. మొత్తానికీ నవల మొదట్లో రచయిత చెప్పిన ఆ పల్లె ఏమిటనే దానిపై ఈ పుస్తకం వచ్చిన 4 శతాబ్దాల తరువాత; అంటే ఇప్పటికీ చర్చలు జరుగుతూనే ఉన్నాయి. పుస్తకం చివర్లో రచయిత కావాలనే ఆ పల్లె పేరు చెప్పట్లేదని చెప్తూ ఇలా వ్రాసాడు.
"Such was the end of the Ingenious Gentleman of La Mancha, whose village Cide Hamete would not indicate precisely, in order to leave all the towns and villages of La Mancha to contend among themselves for the right to adopt him and claim him as a son, as the seven cities of Greece contended for Homer."
సిద్ధాంతాలు
2004లో ఫ్రన్సిస్కొ పర లున, మన్యువెల్ ఫెర్నన్డెస్ నియెటొ, సన్ట్యగొ పెచెన్ వెర్డగువెర్ ల నేతృత్వంలో కంప్లుటెన్సె విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన ఒక పరిశోధనా బృందం ఆ పల్లె విలన్యెవ డె లొస్ ఇన్ఫన్టెస్ అని అనుమేయించారు. వీరి పరిశోధనని 'ఎల్ కిహొటె' కొమొ ఉన్ సిస్టెమ డె డిస్టెన్శ్యస్/టియెంపొస్: హశ్య ల లొకలిజషియొన్ డెల్ లుగర్ డె ల మన్చ అనే వ్యాసంలో ప్రచురించారు. తరువాత వీటినే ఎల్ ఎనిగ్మ రెసుయెల్టొ డెల్ కిహొటె అనే పుస్తకంగా తెచ్చారు. తరువాత జరిగిన ఇంకో రెండు పరిశోధనల్లో కూడా ఇవే ఫలితాలు వచ్చాయి:
ఇసబెల్ సంచెజ్ డ్యుకె, ఫ్రన్‌సిస్కొ ఖభ్యర్ ఎస్కుడెరొ అనే ఇద్దరు పరిశోధకులు, కీహొవ్టి నవలకు ప్రేరణ కలిగించే అవకాశమున్న కొన్ని వాస్తవ సంఘటనలను కనుగొన్నారు. థెర్భన్టెస్‌కు విలసెఞర్ కుటుంబంతో స్నేహముండేది. వీరు ఫ్రన్సిస్కొ డె అకుఞ అనే అతని మనుషులూ, ఇద్దరూ 1581లో మధ్యయుగపు నైట్ వేషాలలో ఎల్ టొబొసొ నుండి మిఘొల్ ఎస్టెబన్‌కు వెళ్ళే దారిలో మధ్యయుగపు నైట్ వేషాలేసుకుని అంకము (వింతయుద్ధము) చేసేవారు. రొడ్రిగొ కిహడ అని ఇంకొకతను ఇధల్ఘొ గౌరవాన్ని కొనుక్కుని తన డాలుగాడితో రకరకాల పుల్లలు పెట్టించేవాడని కూడా వీరు కనుగొన్నారు. "''డొన్ కీహొవ్టిలో ఒక్కసారి కూడా వర్షం పడదు అనుకుంటున్నాను. థెర్భన్టెస్ వర్ణించిన పరిసరాలకీ, స్పెయ్న్‌లోని వాటితో ఏ పోలికా ఉండదు. పచ్చిక బయళ్ళతో, పొదలతో, వాగులతో ఒక ఇటలీ నవలలోని వాటిలా ఉంటాయి."
భాష
ఈ నవల ఆధునిక స్పెనిష్ భాషను చాలా ప్రభావితం చేసింది. ఈ పుస్తకంలోని మొదటి వాక్యం ఒక పడికట్టు పదం అయ్యింది: డె కుయొ నొంబ్రె నొ క్యెరొ అకొర్డర్మె (de cuyo nombre no quiero acordarme, అర్థం: "దేని పేరైతే నేను గుర్తు చేసుకోవాలనుకోవట్లేదో"). పూర్తి కలము: "ఎన్ ఉన్ లుగర్ డె ల మంచ, డె కుయొ నొంబ్రె నొ క్యెరొ అకొర్డర్మె, నొ హసె ముచొ ట్యెంపొ క్వె వివ్య ఉన్ ఇధల్ఘొ డె లొస్ డె లన్ౙ ఎన్ అస్టిలెరొ, అడర్గ అన్టిగ్వ, రొసిన్ ఫ్లకొ వై గల్గొ కొరెడొర్" (En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no hace mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor. అర్థం:ల మన్చలో నేను గుర్తుచేసుకోదలుచుకోని ఒక పల్లెలో కొంత కాలం క్రితం ఒక పెద్ద మనిషి ఉండేవాడు. ఆయనకి ఒక చట్రంలో బల్లెమూ, పాత కవచం ఉండగా, ఒక బక్కచిక్కిన గుర్రాన్నీ, పందేలకై ఒక వేటకుక్కనీ ఉంచుకునేవాడు.)
హాస్యాన్ని పుట్టించడానికి శ్లేషాలూ, ఇతర చమత్కార పద ప్రయోగాలూ ఈ నవల్లో వాడబడ్డాయి. ఈ నవల్లోని పేర్లలో కూడా అంతర్లీనంగా హాస్యం దాగి ఉంది‌. రొసినన్టె అనే పేరు రొసిన్ అనే పదం నుండి వచ్చింది. రొసిన్ అంటే రేసుగుర్రం అని అర్థం. కానీ ఈ కథలో గుర్రం బక్కచిక్కి శల్యమై ఉంటుంది. లటీనులో భ్రాంతిని ఇల్లూసియొ (illusio) అంటారు. స్పెనిష్, ఆంగ్లం, ఇతర రొమెన్స్ భాషల్లో దీని మూలధాతువు మీదే భ్రాంతిని సూచించే పదాలు ఏర్పడినవి. స్పెనిష్ లో భ్రాంతి అనే పదానికి ప్రాస కుదిరేలా డల్సినియ పేరు ఉంటుంది. కీహొవ్టి పదం కిహడ (Quijada, అర్థం: దవడ)కు శ్లేష అయ్యుండొచ్చు కానీ, కచ్చితంగా కిహొట్ (cuixot, అర్థం: గుర్రపు ముడ్డిపూస) అనే పదంతో శ్లేష ఉన్న ప్రయోగమే.
కిహొటె అంటే తొడలకు వేసుకునే కవచపు జత అనే అర్థం ఉంది. 'ఒటె' అంటే గొప్పదనాన్ని లేదా పెద్ద పరిమాణాన్ని సూచించే ప్రత్యయము (తెలుగులో 'మహా', 'పెను' లాగా). కనుక కిహొటె అనే పేరు పాత్ర తన వైభవాన్ని ఊహించుకుంటున్న విధానాన్ని అశ్లీలంగా సూచిస్తుండి ఉండవచ్చు.
ల మంచ స్పెయ్న్‌లో ఒక ప్రదేశమే కానీ 'మంచ'కి 'మరక' అనే అర్థం కూడా ఉంది. నవల యొక్క ఆంగ్ల అనువాదకుల్లో ఒక్కడైన జొన్ ఒర్మ్స్‌బి, ల మంచ ఒక ఎడారిలాంటి సాదాసీదా ప్రదేశమనీ, ఒక సాహస వీరుడి సొంతూరు అనే ఆలోచన కూడా రాదనీ అభిప్రాయపడ్డారు.
కీహొవ్టి ఆంగ్లనికి తెచ్చిన కొత్త నానుళ్ళలో ఎన్‌వికి వ్యాసాలు ఉన్నవి:
ప్రచురణ
1604 జులైలో (అప్పటికి రెండో భాగం వ్రాయలనే ఆలోచన లేని) మొదటి భాగపు హక్కులని ముద్రణాదారుడు ఫ్రన్సిస్కొ డె రొబ్లెస్‌కు థెర్భన్టెస్ అమ్మాడు. ఎంత మొత్తానికి అన్నది తెలియరాలేదు. ఆ ఏడు సెప్టెంబర్‌లో అనుమతులు రాగా, డిసెంబరుకు ముద్రణ పూర్తిచేసుకుని, 1605 జనవరికి పుస్తకం బయటికి వచ్చింది.
నవల విడుదల అయ్యిన వెంటనే గొప్ప స్పందన వచ్చింది. మొదట ముద్రితమైన 400 ప్రతులలో చాలా వాటిని, మంచి వెల ఆశించి, అమెరికా ఉభయ ఖండాలకు పంపగా, క్యుభ రాజధాని అభనలో జరిగిన ఓడ ప్రమాదంలో చాలా వరకు పోయాయి. సుమారు 70 ప్రతులు పెరు రాజధాని లిమకు చేరాయి. తరువాత అవన్నీ పెరు ముఖ్య పట్టణం కొస్కొలో అమ్మబడ్డాయి.
థెర్భన్టెస్ పేరు స్పెయ్న్, ఫ్రన్స్‌లను దాటి పాశ్చాత్య దేశాలన్నిటిలో చిరపరిచితమైనది. నవలకు పేరు రాగానే సహజంగానే దొంగ ప్రతులు (చౌర్య ప్రతులు) ముద్రితమయ్యాయి. అగస్టు 1605కల్లా మధ్రిధ్లో రెండూ, పోర్చుగల్ రాజధాని లిఝ్బొవ లో రెండూ, స్పెయ్న్ ముఖ్య పట్టణాల్లో ఒకటైన వలెన్సియలో ఒకటి; మొత్తం కనీసం 5 చౌర్య సంచికలు తయారయ్యాయి.
పునర్ముద్రణలూ-సంచికలూ:
దీని గిరాకీని గ్రహించిన ప్రచురణకర్త 1605 ఫిబ్రవరి కల్లా పోర్చుగల్, అరఘున్‌ల హక్కులు సంపాదించారు. ఐతే స్పెయ్న్ బయటి ముద్రణా హక్కులను పూర్తిగా అమ్మేయడంతో థెర్భన్టెస్‌కు వీటి వల్ల కొత్తగా డబ్బేమీ చేతికి రాలేదు.
1613లో తనతో సహా చాలా మంది రచయితలను పోషిస్తున్న నాటి స్థానిక పాలకుడు కొన్డె డె లెమొస్‌కు అంకితమిస్తూ, థెర్భన్టెస్ "నొవెలస్ ఎయెంప్లరెస్" (Novelas Ejemplares) అనే పుస్తకం వ్రాసాడు. అందులో "తొందర్లోనే కీహొవ్టి తదుపరి ప్రస్థానం, సెన్చౌ హాస్యములను చూడనున్నారు" అని వ్రాసాడు. ఐతే 1614లో అవలెనెడ అనే పేరుతో ఒక అజ్ఞాత రచయిత నకిలీ రెండో భాగాన్ని విడుదల చేసాడు. దీంతో ఉలిక్కి పడ్డ థెర్భన్టెస్ త్వరత్వరగా రెండో భాగాన్ని ముగించి, 1615లో ప్రచురించాడు. దీని ప్రచురణకర్త కూడా మొదటి భాగపు ప్రచురణకర్తే. ఈ రచన వచ్చిన ఒక ఏడుకు థెర్భన్టెస్ చనిపోయాడు.
1615 ఆఖర్లో వచ్చిన రెండో భాగం బ్ఱసలూ, వలెన్సియలలో (1616), ఇంకా లిఝ్బొవ (1617)లో పునర్ముద్రణలకు నోచుకుంది. 1617లో స్పెయ్న్‌లోని బర్సలొనలో రెండు భాగాలు కలిపి ఒకే సంచికగా వచ్చాయి.
ఈ రచన వలనే స్పెయ్న్‌లో వీర లక్షణాలు అనే పోకడ పోయిందనీ, స్పెయ్న్ వీర ధర్మాలను ఈ రచన "వెటకారపు నవ్వుతో తోలేసింద"నీ కొందరి అభిప్రాయం. ఇక ఇప్పటివరకు ఈ నవలవి ఎన్నో సంచికలు వచ్చాయి. మొత్తమ్మీద ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇప్పటివరకు (2018 వరకు) 50 కోట్ల ప్రతులు అమ్ముడయ్యాయని అంచనా. ఎన్నో భాషల్లో, ఎన్నో సంచికలుగా ఈ నవల రాగా, సంచికలన్నిటినీ, డా॥ బెన్ హనెమన్ అనే సేకర్త 30 ఏళ్ళ పాటు సేకరించారు. 1997లో వీరి సేకరణ మొత్తాన్నీ ఆస్ట్రేలియాలోని స్టేట్ లైబ్రరి ఆఫ్ న్యు సౌత్ వేల్స్‌కు (State Library of New South Wales) ఇచ్చేసారు.
తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రస్తావనలు
తెలుగు సాహిత్యంలో కూడా కీహొవ్టి ప్రస్తావనలు ఉన్నవి. ఈ రచయితలు ఎక్కువగా ఆంగ్ల అనువాదాల వలన కీహొవ్టి గురించి వినియున్నవారు. రచయితకు ఆంగ్లంతోనున్న పరిచయం, తాను గురి పెట్టిన పాఠకులూ, వారు తెనిగీకరణ శైలిని బట్టి క్విగ్జొట్, క్విక్సొట్ ఇలా రకరకాలుగా పేరుని వ్రాసారు. చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం గారి 'గణపతి'కి వెలగల వీర్రెడ్డి గారి "మనవి"లో (1966), రాయసం వెంకట శివుడు గారి ఆత్మకథ ఐన "ఆత్మచరిత్రము" ద్వితీయభాగంలో (1933),  మొక్కపాటి నరసింహశాస్త్రిగారి బారిష్టర్ పార్వతీశం- ప్రథమ భాగములో (1925)  ఈ నవల ప్రస్తావనలున్నవి.
కళాపూర్ణోదయాన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించిన వెల్చేరు నారాయణరావూ, డేవిడ్ షూల్మన్‌లు ఈ రచనను "డోన్ కీహొవ్టి"తో పోల్చారు.
అనువాదాలు
ఎన్నో పూర్తి స్థాయి అనువాదాలతో పాటు, ఈ నవలకు సంగ్రహ అనువాదాలు కూడా చాలా ఉన్నాయి. మొదటి భాగం వచ్చిన ఏడేళ్ళకు ఫ్రెన్చ్, జర్మన్, ఇటాలియన్, ఆంగ్ల అనువాదాలు వచ్చాయి. 1618లో రెండో భాగానికి ఫ్రెన్చ్ అనువాదం రాగా, ఆంగ్ల అనువాదం 1620లో వచ్చింది. సంగ్రహ అనువాదాల్లో అగస్టిన్ సెన్చెౙ్ అనువాదం దాదాపు 150 పేజీలు ఉంటుంది. అంటే అసలు నవల కంటే 750 పేజీలు తక్కువ.
ఆంగ్ల అనువాదాలు
మొదటి భాగానిది మొట్టమొదటి ఆంగ్ల అనువాదం 1612లో ఆంగ్లేయ రచయిత థామస్ షె/శెల్టన్చే చేయబడినది. ఇతను థెర్భన్టెస్ సమకాలీకుడైనప్పటికీ, వీరిద్దరూ కలుసుకున్నారు అనడానికి ఆధారాలు లేవు. ఈ అనువాదానికి నేటికీ కొందరు మద్దతుదారులున్నప్పటికీ, ఇదంత సంతృప్తికరమైన అనువాదము కాదని నేటి మేటి అనువాదకులు జొన్ ఒర్మ్స్‌బి, సెమ్యుల్ పట్నమ్‌ల అభిప్రాయం. 1620లో షెల్టన్ రెండో భాగాన్ని అనువదించారు.
17వ శతాబ్ది చివర్లో ప్రముఖ ఆంగ్ల కవి జొన్ మిల్టన్ మేనల్లుడు జొన్ ఫిలిప్స్ ఒక అనువాదాన్ని వ్రాసారు. ఇది ఉన్నవాటన్నిటిలోకంటే అధమమైనదని పట్నమ్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. ఇది థెర్భన్టెస్ రచనకు నేరుగా చేసిన అనువాదం కాదనీ, ఫిలౌ డె సెయ్న్ట్ మర్టిన్ వ్రాసిన ఫ్రెన్చ్ అనువాదాన్నీ, షెల్టన్ వ్రాయసాలనీ ఆధారంగా చేసుకుని వ్రాసినది అనీ చాలా మంది విమర్శకుల ఉవాచ.
సుమారు 1700 నాటికి మరో ఆంగ్లేయ రచయిత ప్యెర్ అఁట్వన్ మొటు ఇంకో అనువాదాన్ని వ్రాసారు. ఈ అనువాదానికి మంచి ఆదరణ లభించింది. నిరుటి వరకు కూడా ఇది మొడర్న్ లైబ్రరి సియరీస్ ఇడిషన్ గా పునర్ముద్రణకు నోచుకుంది. ఐననూ నేటి అనువాదకులు దీని పై కూడా అభ్యంతరాలు తెలిపారు. పట్నం దీన్ని విమర్శిస్తూ, సెన్చౌ ఉన్న హాస్య సన్నివేశాలు మరీ స్లెప్‌స్టిక్ తరహాలో వ్రాసారనీ, అనువాదంలో సమస్య వచ్చిన చోట ఆ అంకాల్ని వదిలేసో లేకపోతే అనవసరంగా నిడివి పెంచో వాటిని దాటవేసారనీ విమర్శించాడు. ఒర్మ్స్‌బి కూడా ఈ అనువాదం చాలా అధమమైనదనీ, కొక్ని తరహా నిర్లక్ష్యపు ధోరణిని రచనలో ఆవిష్కరించడం ద్వారా హాస్య సన్నివేశాలు మరింత రక్తి కట్టించబోయారుగానీ, ఆ క్రమంలో కథ యొక్క ఆత్మను దెబ్బతీసారని విమర్శించాడు.
"ద ప్రూఫ్ ఒఫ్ పుడింగ్ ఈస్ ఇన్ ది ఈటింగ్"(The proof of pudding is in the eating, అర్థం: అంత్యఖాద్యం (రుచి) యొక్క నిరూపణ తినడంలో ఉంది.) అనే నానుడి థెర్‌భన్టెస్‌కు ఆపాదించబడుతుంది. స్పెనిష్‌లో పుడింగ్‌ను బుడింగ్ (budin) అంటారు. ఐతే ఈ పదం ఇది స్పెనిష్ నవలలో లేదు. మొటు అనువాదంలోనే మనకి ఈ నానుడి కనిపిస్తుంది. స్మొలెట్ తన అనువాదంలో ఈ విషయం గురించి వ్రాస్తూ స్పెనిష్‌లో ఈ వాక్యం "గుడ్లు వేగాక చూస్తావు కదా" అనే అర్థం వచ్చేలా ఉంటుందనీ, కాలమే అన్నిటికీ సమాధానం చెబుతుందనీ దాని అర్థం అనీ వ్రాసాడు.
సుమారు 1700ల్లోనే మరో ఆంగ్లేయ రచయిత జొన్ స్టీవన్స్, షెల్టన్ అనువాదం యొక్క పునర్వీక్షణని విడుదల చేసారు. ఐతే మొటు అనువాదం వలన ఈ రచనకి అంత గుర్తింపు రాలేదు.
తరువాత 1742లో ఐరిష్ రచయిత చార్ల్స్ జెర్వస్ అనువాదం, ఆయన మరణానంతరం ప్రచూరితమైనది. ముద్రణలో దొర్లిన దోషం వలన ఇది "జార్విస్ అనువాదం"గా ప్రసిద్ధికెక్కింది. ఇది వచ్చిన నాటికి ఇదే అత్యంత ఉత్తమ ఆంగ్ల అనువాదం. ఐతే తరువాతి కాలంలో ఒర్మ్స్‌బి ఈ అనువాదం మరీ తు.చ తప్పకుండా, చాదస్తంగా ఉందని, అతని అనువాదానికి వ్రాసిన పరిచయంలో అభిప్రాయ పడ్డాడు. 1885 వరకు అత్యధికంగా పునర్ముద్రితమైన ఆంగ్ల అనువాదం ఇదే. 18వ శతాబ్దంలో వచ్చిన మరో అనువాదం, 1755లో స్కొటిష్ రచయిత టొబ్యస్ స్మొలెట్ వ్రాసినది. జార్విస్ అనువాదం లాగే అది కూడా నేటికీ పునర్ముద్రణలకు లోనవుతూ ఉంది.
1881లో ఆంగ్లేయ రచయిత ఎలిగ్‌సాన్డర్ జెయ్మ్స్ డఫీల్డ్ అనువాదం వచ్చింది. జొన్ ఒర్మ్స్‌బి అనువాదం 1885లో రాగా, 1888లో హెన్రి ఎడ్వర్డ్ వొట్స్ అనువాదం వచ్చాయి. నేడు చాలా మంది ఆధునిక అనువాదకులు తమ అనువాదాలను ఒర్మ్స్‌బి రచన తరహాలో చేస్తుంటారు.
అభ్యంతరకరమైన భాగాలనీ, పిల్లలకు అనాసక్తికరంగా ఉండే అవకాశమున్న భాగాలని, తీసేసి పిల్లలు చదువుకునేందుకై చేసిన అనువాదం, 1922లో థ స్టొరి ఒఫ్ డాన్ క్విక్సోట్ (The Story of Don Quixote, అర్థం: డాన్ క్విక్సోట్ కథ) అనే పేరుతో ప్రచురితమైంది. ఇది ప్రొజెక్ట్ గుటెన్‌బర్గ్‌లో దొరుకుతోంది. మూల నవలకి ఇందులో ఎన్నో మెరుగులు దిద్దారు. దీని శిర్షికలో థెర్భన్టెస్‌ ప్రస్తావన లేకుండా, కేవలం సంపాదకుల పేర్లు మాత్రమే ఉన్నాయి.
20వ శతాబ్దంలో ముఖ్యమైన అనువాదాలు చేసినవారు: 20వ శతాబ్దంలో ఆఖరి అనువాదం అమెరిక రచయిత బర్టన్ రఫెల్ (1996)ది.
21వ శతాబ్దంలో ఇప్పటివరకు (2022) 5 అనువాదాలు వచ్చాయి:
ఆంగ్ల అనువాదాల చిట్టా
అవి వచ్చిన సంవత్సరం ఆధారంగా వరుస క్రమంలో ఇవ్వబడ్డాయి. విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్న అనువాదాలు ముదురు రంగులో ఉన్నాయి. ఒక అనువాదము కింద ఉన్న చిన్న వెరసులు ఆ పుస్తకం యొక్క పునర్వీక్షణలను సూచిస్తాయి.
2006 వరకు వచ్చిన అనువాదాలన్నిటినీ ఒక పెట్టున సమీక్షిస్తూ, ఏ ఒక్కటీ పూర్తిస్థాయి అనువాదం కాదనీ, ఐతే పట్నం అనువాదం ఒకటీ, రమొన్, డగ్లస్‌ల ఒర్మ్స్‌బి పునర్వీక్షణ ఒకటీ ఉన్న వాటిలో ఉత్తమమైనవనీ అమెరిక రచయిత డెన్యెల్ ఐసెన్‌బర్గ్ అన్నారు.
భారతీయ భాషల్లోకి అనువాదాలు
భారతదేశానికి సంబంధించినంత వరకు కీహొవ్టి నవల మొదటి ప్రస్తావన మనకి భారతీయ భాషలపై అధ్యయనం చేసిన ఆంగ్లేయుడు విల్యం జొన్స్ గురించిన వివరాల్లో కనబడుతుంది. ఆయన దగ్గరున్న పుస్తకాల్లో ఈ నవల (స్పెనిష్ పుస్తకం) ఒకటి ఉండేదని అతని జీవిత చరిత్ర లైఫ్ & మైన్డ్ ఒఫ్ ఓరియెన్టౢ జౌన్స్ పుస్తకంలో దాని రచయిత గలర్డ్ కెనన్ పేర్కొన్నాడు. ఐతే ఈ నవలను ఆయన భాషాశాస్త్ర అధ్యయనానికై వాడి ఉండకపోవచ్చు. ఈయన భారతదేశంలో 1784–94 వరకు ఉన్నారు.
భారతీయ అనువాదాల్లో నేరుగా స్పెనిష్ నుండి అనువదించిన వాటికంటే ఆంగ్ల అనువాదాన్ని అనువదించినదే ఎక్కువ. వీటిలో చాలా వరకు మొదటి భాగపు అనువాదాలే. ఎన్నో సంగ్రహ అనువాదాలు ఉన్నాయి. ఐతే భారతదేశంలో ఈ రచన పేరు గానీ కథగానీ సామాన్య జనాలకు తెలియడంలో మేలు అనువాదాల కంటే సంగ్రహ అనువాదాల పాత్రే ఎక్కువున్నది.
భారతీయ భాషల్లోని అనువాదాల్లో రెండు భాగాలనీ సంపూర్ణంగా అనువదించిన అనువాదాలు రెండే. ఒకటి బెంగాలీ భాషలో తరుణ్ ఘటక్ అనువాదం, రెండవది హిందిలోకి విభా మోర్య అనువాదం. అలాగే స్పెనిష్ మూల గ్రంథం నుండి చేసిన అనువాదాలు కూడా ఈ రెండే. మిగతావన్నీ ఆంగ్ల అనువాదాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని చేసిన అనువాదాలు.
బెంగాలి
డాన్ క్విక్సోట్ మొట్టమొదటి అనువాదం బెంగాలీలోకి జరిగింది. 1887లో బిపిన్ బెహారి చక్రబొర్తి మొదటి బెంగాలీ అనువాదాన్ని వ్రాసారు. ఆ అనువాదం పేరు "అద్భుత్ దిగ్విజయ్" (অদ্ভুত দিগ্বিজয়). ఇందులో స్పెనిష్ మొదటి భాగంలో నాలుగింట మూడొంతులు అనువదించారు కానీ, పూర్తిగా అనువదించలేదు. దీని ఆంగ్ల మూలం తెలియలేదు గానీ 19వ శతాబ్ది చివర్లో వచ్చిన వాటిలో ఒకటయ్యి ఉండాలి. బహుశా మొటు అనువాదం అయ్యుండొచ్చు. ఇది కాక సంగ్రహ అనువాదాలు చాలానే వచ్చాయి.
తరుణ్ ఘటక్ అనే రచయిత స్పెనిష్ మూలం నుండి అనువదించారు. ఈ రచన పేరు లా మానచార డాన కిహోటే (লা মানচার দন কিহোতে). రెండు భాగాలుగా అనువదించబడింది.
బెంగాలీలు స్వతహాగా సాహిత్యప్రియులైనప్పటికీ, కీహొవ్టి అనువాదాలకు ఎప్పుడూ పెద్ద పేరు రాలేదు. వీరత్వం, జాతీయవాదముల పైన పరిహాసమైన ఆ నవల, స్వాతంత్య ఉద్యమ వేడిలో ఉన్న నాటి బెంగాలీలకు రుచించలేదని డా॥ కవిత పంజాబి అభిప్రాయపడ్డారు.
అద్భుత్ దిగ్విజయ్ తరువాత 1912లో డాన్ క్రిక్సట్ అనే అనువాదం వచ్చింది. అనువాదకుడు ఎవరన్నది తెలియలేదు. 1931లో డొన్ కుస్తి అనే పేరుతో జమినీ కాంత్ సోమ్ ఒక అనువాదాన్ని ప్రచురించారు. ఇది కాక ఇంకో 6 సంగ్రహ అనువాదాల దాకా వచ్చాయి.
ఉర్దు
1894లో పండిత్.రతన్ నాథ్ సరశార్ అనే కాశ్మీరీ రచయిత ఖుదా-ఈ-ఫౌౙదారు (ख़ुदा-ई-फौज़दार, అర్థం: దేవుని సైనికుడు ) అనే పేరుతో అనువాదాన్ని వ్రాసాడు. ఈ పుస్తకానికి మంచి స్పందన వచ్చింది. ఇది నేటికీ దొరుకుతోంది. ఈయన పుస్తకం ఆంగ్ల అనువాదం యొక్క ఉర్దూ అనువాదం. ఐతే ఏ ఆంగ్ల అనువాదాన్ని ఈయన మూల పుస్తకంగా వాడారన్నది తెలియరాలేదు.
హింది
1964లో పండిత్.ఛవినాథ్ పాండేయ్ ఈ నవలను (మొదటి భాగాన్ని) డోన్ క్విగ్జోట్ (डान क्विग्जोट)గా హిందీలోకి అనువదించారు (ఆంగ్ల మూలం నుండి). సాహిత్య అకాడమీ ప్రచురించిన ఈ నవలలో మూల నవలలోని మొదటి భాగం మొత్తం ఉంది. తరువాత దీనివి 1971లో ఒకటీ, 1983లో ఇంకొకటీ— రెండు సంచికలు వచ్చాయి. ఇవి కాక ఎన్నో పునర్ముద్రణలు జరిగాయి.
స్పెనిష్ మూల నవల కూడా హిందిలోకి అనువదించబడింది. దిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో హిస్పెనిౙం ఆచార్యులు ఐన విభా మోర్య 2005లో మొదటి భాగాన్నీ, 2015లో రెండో భాగాన్నీ దోన్ కిఖోతే (दोन किखोते)గా అనువదించారు. ప్రస్తుతం రెండు భాగాలూ కలిపి ఒకే పుస్తకంగా దొరుకుతున్నాయి. వివరణాత్మక విశ్లేషణలూ, ప్రస్తావనలతో ఉండే ఈ అనువాదాలు ఈ నవల యొక్క అధ్యయనానికి వాడేందుకు ఉద్దేశించబడినవి.
మరాఠి
1896లో మొదటి మరాఠీ అనువాదం వచ్చినది. దా.న.శిఖరే దీని అనువాదకుడు. "డోన్ క్విక్ఝోట్" (डॉन क्विक्झेट) అనే పేరు గల ఈ అనువాదాన్ని మహారాష్ట్ర సాహిత్య సంస్కృతి మండల్ ప్రచురించింది. 1925లో కృష్ణజీ నారాయణ్ అఠల్యిది ఫంకడే తార్వర్ బహదర్ అనే పేరుతో సంగ్రహ అనువాదం వచ్చింది. దీన్ని ప్రచురించిన వారు విశ్వనాథ్ గణేశ్ అని మండలి.
సంస్కృతం
1935–36లో జార్వెస్ ఆంగ్ల అనువాదాన్ని కాశ్మీరీ పండితులు పండిత. జగద్ధర్ జాడూ, పండిత. నిత్యానంద శాస్త్రిలు సంస్కృతంలోకి అనువదించారు. ఈ అనువాదం పేరు డాన్ క్విక్షోటః (डान् क्विक्षोटः).
2019లో సంస్కృత పరిశోధకుడు ఐన డ్రగొమిర్ డిమిట్రొఫ్ సంపాదకత్వంలో, సావిత్రీబాయి ఫులే పూణే విశ్వవిద్యాలయంలోని పాలీ విభాగం రెండో సంచికను ప్రచురించింది. పుస్తకంతో పాటు సంస్కృత ఆచార్యులు శ్రీకాంత్ బహులకర్ గాత్రం ఇచ్చిన శ్రవణ పుస్తకాన్ని కూడా విశ్వవిద్యాలయం విడుదల చేసింది.
తెలుగు
1952లో తెలుగులో 190 పేజీల సంగ్రహ అనువాదం వచ్చినట్లుగా భారతీయ భాషల్లో కీహొవ్టి అనువాదాలపై అధ్యయనం చేసిన హిస్పెనిౙం నిపుణులు పేర్కొన్నారు. ఇది కాక 1954లో విశ్వాత్ముల నరసింహమూర్తి అనే రచయిత వ్రాసిన డాన్ క్విక్జోట్ అనే పుస్తకం ఉంది. జి.సి కొండయ్య అనువాదమైన డాన్ క్విగ్జోట్ తెలుగులో దొరుకుతున్న ఇంకొక రచన.
ఇతర భారతీయ భాషలు
కీహొవ్టి అనువాదాన్ని చవిచూసిన ఇతర భారతీయ భాషలు— గుజరాతీ, అస్సామీస్, ఒడియా, తెలుగు, మలయాళం, తమిఴం/తమిళం, కన్నడలు. ఈ అనువాదాలు చాలావరకు 1952–64 మధ్యలో జరిగాయి. దాదాపు అన్నీ సంగ్రహ అనువాదాలే. కొన్ని నేడు అలభ్యంగా ఉన్నవి.
1906లో బ కెకొ దనరియర్ అద్భుత్ వీరత్వ అనే పేరుతో ప్రతిభా దేవి అస్సామీస్ సంగ్రహ అనువాదాన్ని వ్రాసారు. 1926లో దీని రెండో సంచిక వచ్చింది.
1978లో గోవింద్ త్రిపాఠి ఒడియా భాషలో ఒక సంగ్రహ అనువాదాన్ని వ్రాసారు. ఇది ఢిల్లీలోని సాహిత్య అకాడమీ గ్రంథాలయంలో దొరుకుతున్నది.
1954లో ఎం.నారాయణన్ అనే రచయిత 150 పేజీల నిడివి గల సంగ్రహ అనువాదాన్ని వ్రాసారు. దీన్ని కన్నూరులో అహ్మద్ కున్నీ సోదరులు ప్రచురించారు.
1952లో తెలుగులో 190 పేజీలదీ, కన్నడలో 196 పేజీలదీ సంగ్రహ అనువాదాలు వచ్చాయి.
2005లో ఫాదర్.థొమస్ నడక్కల్ వ్రాసిన మలయాళ అనువాదం డాన్ క్విక్సొట్ (ഡോൺ ക്വിക്സോട്ടിന)కి, 2007లో మలయాళ అనువాద రచనల విభాగంలో సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం వచ్చింది. ఈ పుస్తకం కార్మెల్ ఇన్టర్నేషనల్ పబ్లిషింగ్ హౌస్‌చే ప్రచురించబడ్డది.
సాహిత్య అకాడమీ పాత్ర
కీహొవ్టి అనువాదాల్లో కొన్నింటిని సాహిత్య అకాడమీ ముద్రించింది. అవి:
భారతీయ భాషల అనువాదాల జాబితా
మొదటి భాగపు అనువాదాలు లేదా సంగ్రహ అనువాదాలు: వీటన్నిటినీ ఆంగ్ల మూల గ్రంథాల నుండి అనువదించారు.
సంపూర్ణ అనువాదాలు: సంపూర్ణ అనువాదాలలో మూల నవలలోని రెండు భాగాలూ పూర్తిగా అనువదించబడ్డాయి. సంపూర్ణ అనువాదాలు చేసిన రచయితలు స్పెనిష్ నవలను మూలగ్రంథంగా వాడుకున్నారు.
పాశ్చాత్య కళలు
పాశ్చాత్య కళలపై డాన్ క్విక్సోట్ ప్రభావం
రచనలు
పండిత్.రతన నాథ సరశార్ యొక్క ఫసన-ఇ-ఆజాద్ అనే నవల 1880లో ప్రచూరితమైనది. కీహొవ్టి తరహా కథనం ఉండడం, తరువాతి నవల ఖుదా-ఇ-ఫౌజుదారు కీహొవ్టి యొక్క అనువాదం కావడాన్ని బట్టి, ఈ నవలపై కీహొవ్టి ప్రభావముందని చాలా మంది పండితుల అభిప్రాయం. ఈ నవలని ముంశీ ప్రేమచంద్ ఆజాద్ కథా (आज़ाद कथा)గా 1925లో హిందీలోకి అనువదించారు.
తెలుగులో మోచెర్ల హనుమంతరావు వ్రాసిన పరమానంద చరిత్రకు కీహొవ్టి ఆధారం.
ఉర్దూ, బెంగాలీ, మరాఠీ, తమిఴ(ళ) భాషల్లో వచ్చిన కొన్ని రచనలపై కీహొవ్టి ప్రభావం ఉన్నట్లు తెలుస్తోంది. బంకిం చంద్ర, ఠాగూర్, శరత్ చంద్ర, ప్రమథ చౌదరి వంటి ప్రముఖ బెంగాలీ రచయితలకు ఈ రచనతో పరిచయమున్నట్లు తెలుస్తోంది. మొదటి తమిఴ నవలగా పేరొందిన, వేదనాయగం పిళ్ళై వ్రాసిన, ప్రతాప ముదళయార్ చరిత్రము పై కూడా కీహొవ్టి ప్రభావము కనిపిస్తుంది. మరాఠీ రచయిత జి.ఎ కులకర్ణీ, పంజాబీ రచయిత ఐ.సి. నందాల రచనల్లో కూడా కీహొవ్టి ప్రభావం కనిపిస్తుంటుంది. 1974లో కులకర్ణి వ్రాసిన కథా సంకలనం పింగలావేల్ (మరాఠీలో పింగళావేళ్) లోని యాత్రిక్ అనే కథ కీహొవ్టి ఆధారంగా వ్రాయబడినది.
2016లో కన్నడిగుడు ఐన ఆంగ్ల రచయిత రైయన్ లోబో "కీహొవ్టి" ఆధారంగా "మిస్టర్ అయ్యర్ గోస్ టు వార్" (Mr Iyer Goes to War, అర్థం: అయ్యర్‌గారు యుద్ధానికి వెళతారు) అనే నవల వ్రాసాడు.
2023లో పద్మభూషణ్ గ్రహీత మూస రజ, తన ఆత్మకథను ఒఫ్ జైయన్ట్స్ అన్డ్ విన్డ్‌మిల్స్ (of Giants and Windmills, అర్థం: ఆజానుబాహులూ, గాలిమరల) అనే పేరుతో విడుదల చేసారు.
నృత్య రూపకాలు
2015లో ప్రముఖ భరతనాట్య కళాకారుడు శీజిత్ కృష్ణ, "కీహొవ్టి"కు నృత్యరూపకాన్ని కూర్చాడు. దీని నిర్మాణానికి గానూ ఆయన 2015లో కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ "జాతీయ నిర్మాణ సహాయక నిధి"ని అందుకున్నారు. చాలా చోట్ల ప్రదర్శించిన ఈ నృత్యం, చెన్నైలో జరిగే వార్షిక నాట్య ఉత్సవం ఐన "నాట్యదర్శన్"‌లో 2022లో ప్రదర్శితమైంది. తిరువనంతపురానికి చెందిన మార్గి కథకళీ బృందం 2016లో "కిహొతె" అనే పేరుతో ఈ నవల యొక్క నృత్య రూపకాన్ని భారతదేశంలోనూ, స్పెయ్న్‌లోనూ కూడా ప్రదర్శించింది.
సంగీతం
ప్రముఖ హిందీ చలనచిత్ర నటుడు దిలీప్ తాహిల్ కీహొవ్టి ఆధారంగా మ్యూసిక్ ఆల్బమ్‌ను నిర్మించి అనేక చోట్ల ప్రదర్శించాడు.
గమనికలు
<references group="గమనిక"/>
ప్రతులు
వర్గం:1605 పుస్తకాలు వర్గం:స్పెనిష్ నవలలు వర్గం: స్పెనిష్ పుస్తకాలు వర్గం: సెర్వన్టీస్ పుస్తకాలు వర్గం:హిందీ భాషా పాఠాన్ని కలిగి ఉన్న వ్యాసాలు
సింధు లోయ నాగరికతకు చెందిన ఆవిష్కరణల జాబితా
ఈ జాబితా ప్రధానంగా సింధులోయ నాగరికతకు సంబంధించిన శాస్త్ర సాంకేతిక, నాగరికతపరమైన ఆవిష్కరణలను గురించి తెలుపుతుంది. ఈ నాగరికత చాలా ప్రాచీనమైనది, ప్రస్తుత పాకిస్తాన్, వాయవ్య భారతదేశంలోని ప్రాంతాల్లో విలసిల్లింది. ఈ నాగరికతకు ఘాగ్ర-హక్కర్ నాగరికత, హరప్పా నాగరికత అని కూడా పేర్లున్నాయి.
మూలాలు
*
బెన్ ఓక్రి
బెన్ ఓక్రి నైజీరియా దేశానికి చెందిన కవి, నవలా రచయిత. 1991లో ది ఫామిష్డ్ రోడ్ నవలకు బుకర్ బహుమతి గెలుచుకున్న బెన్, ఆ పురస్కారాన్ని అందుకున్న అతిచిన్న వయస్కుడిగా (32 ఏళ్ళు) రికార్డ్ సృష్టించాడు.
జననం
బెన్ ఓక్రి 1959, మార్చి 15న నైజీరియా, మిన్నా గ్రామంలో జన్మించాడు. తన 2వ ఏట తల్లిదండ్రులతో కలిసి కొన్నాళ్ళపాలటు లండన్ బెన్ ఓక్రి వెళ్ళిన తిరిగి నైజీరియా వచ్చాడు.
రచనా ప్రస్థానం
మొదట్లో భౌతిక శాస్త్రవేత్త కావాలనుకున్న బెన్ ఓక్రి, ఆ కోర్స్‌లో సీట్ రాకపోవటంతో సాహిత్యరంగంకు వచ్చాడు. ఆఫ్రికా దేశపు స్థానిక జాతీయ సంస్కృతుల యొక్క విధ్వంసాన్ని, యూరప్ దేశాల వలసవాద దోపిడీని, నైజీరియా దేశ రాజకీయ అవినీతిని, ఆధునికానంతర కాలపు మానవ సంక్షోభం, నైజీరియా ప్రజల ఆకాంక్షలను తన రచనల్లో ప్రతిబింబింపజేశాడు.
దేశ రాజకీయాలపై, ప్రభుత్వ విధానాలపై విమర్శలతో అనేక రచనలు చేశాడు. దాంతో బెన్ పేరును ప్రభుత్వం డెత్ లిస్టులో పెట్టింది. దాంతో 1978లో నైజీరియా నుంచి లండన్ వెళ్లి తులనాత్మక సాహిత్యం చదివాడు.
మూలాలు
వర్గం:కవులు వర్గం:నైజీరియా రచయితలు వర్గం:1959 జననాలు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:బుకర్ బహుమతి గ్రహీతలు
ఉపగ్రహ విధ్వంసక ఆయుధం
thumb| USS <i id="mwDQ">లేక్ ఎరీ</i> నుండి 2005 లో ప్రయోగించిన RIM-161 స్టాండర్డ్ మిస్సైల్ 3 ఉపగ్రహ విధ్వంసక ఆయుధాలు (అసాట్), వ్యూహాత్మక సైనిక ప్రయోజనాల కోసం ఉపగ్రహాలను నిర్వీర్యం చేసేందుకు లేదా నాశనం చేసేందుకు రూపొందించిన అంతరిక్ష ఆయుధాలు. అనేక దేశాలకు అసాట్ వ్యవస్థ లున్నాయి. యుద్ధాల్లో ఈ ఆయుధాలను ఇప్పటి వరకూ ఉపయోగించనప్పటికీ, కొన్ని దేశాలు తమ అసాట్ సామర్థ్యాలు ప్రదర్శించేందుకు తమ పనిచేయని ఉపగ్రహాలను పేల్చి తమ శక్తి సామర్థ్యాలను ప్రదర్శించాయి. ఇప్పటికి అమెరికా, రష్యా, చైనా, భారతదేశాలు మాత్రమే ఈ సామర్ధ్యాన్ని విజయవంతంగా ప్రదర్శించాయి.
చైనా
2007 జనవరి 11 న 22:28 UTC కు చైనాకు చెందిన SC-19 క్షిపణి, వారి వాతావరణ ఉపగ్రహం, FY-1C ను విజయవంతంగా ఛేదించింది. వార్‌హెడ్‌లో బాంబు ఏమీ పెట్టలేదు. వార్‌హెడ్‌ యొక్క గతిశక్తితోనే ఛేదన జరిగింది. FY-1C, 865 km ఎత్తున ధ్రువ కక్ష్యలో పరిభ్రమిస్తున్న వాతావరణ ఉపగ్రహం. 750 kg బరువున్న FY-1C క్షిపణిని షిచాంగ్ ( 28.247°N, 102.025°W ) వద్ద ఒక మొబైల్ ట్రాన్స్పోర్టర్-ఎరెక్టర్-లాంచర్ (TEL) వాహనం నుండి ప్రయోగించారు. వార్‌హెడ్ విపరీతమైన వేగంతో ఉపగ్రహాన్ని నేరుగా ఢీకొని దాన్ని నాశనం చేసింది. 2005, 2006, 2010, 2013 లలో కూడా ఈ SC-19 వ్యవస్థను పరీక్షించారని ఆధారాలున్నాయి. అయితే ఏ సంఘటనలో కూడా కక్ష్యలో దీర్ఘకాలం ఉండే శిథిలాలు ఏర్పడలేదు.
అమెరికా
2006 డిసెంబరు 14 న USA-193 అనే నిఘా ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షం లోకి పంపింది. ఒక నెల తరువాత ఉపగ్రహం పనిచెయ్యడం మానేసిందని ప్రకటించారు. అది రోజుకు 500 మీ. చొప్పున కక్ష్య నుండి భూమి వైపుకు పడిపోతోందని 2008 జనవరిలో గమనించారు. 2008 ఫిబ్రవరి 14 న, RIM-161 స్టాండర్డ్ మిస్సైల్ 3 అనే బాలిస్టిక్ క్షిపణి ఛేదక క్షిపణిని ప్రయోగించి దాన్ని నాశనం చెయ్యమని అమెరికా నౌకాదళాన్ని ఆదేశించారు.
ఆ ఉపగ్రహంలో 450 కిలోల విషపూరితమైన హైడ్రజీన్ అనే ఇంధనం ఉందని, భూమ్మీద పడిన చోటికి దగ్గరలో ఉన్న వారికి ప్రమాదమనీ ఈ ఉపగ్రహాన్ని కూల్చేసేందుకు అదే ప్రధాన కారణమనీ అమెరికా ప్రభుత్వం చెప్పింది.. ఈ ఛేదన విజయవంతమైందని, హైడ్రజీన్ ఇంధన ట్యాంకు ధ్వంసమైనపుడు వచ్చే పేలుడు కనిపించిందనీ ప్రకటించారు.
రష్యా
thumb| 2019 మార్చి 27 న అసాట్ పరీక్ష కోసం ఉపయోగించిన [[భారతీయ బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ కార్యక్రమం|భారతీయ బాలిస్టిక్ మిస్సైల్ డిఫెన్స్ ప్రోగ్రామ్ వారి క్షిపణి ఛేదక క్షిపణి ]] 2015 నవంబరు 18 న రష్యా PL-19 నుడోల్ అనే క్షిపణిని ప్రయోగించిందని దాన్ని పరిశీలించిన నిపుణులు చెప్పారు. 2016 మే లో, రెండోసారి నుడోల్‌ను పరీక్షించారు. మరో మూడు పరీక్షలు - 2016 డిసెంబరులో, 2018 మార్చి 26 న, 2018 డిసెంబరు 23 న - జరిపారు..
2018 సెప్టెంబరులో మిగ్-31 యుద్ధ విమానంలో అమర్చిన ఓ కొత్త రకం అసాట్ క్షిపణిని గమనించారు..
భారతదేశం
2019 మార్చి 27 న తమ మొదటి ఉపగ్రహ ఛేదక క్షిపణిని విజయవంతంగా ప్రయోగించినట్లు భారత దేశం ప్రకటించింది. 300 కిలోమీటర్ల ఎత్తున భూ నిమ్న కక్ష్యలో ఉన్న ఒక పరీక్షాత్మక ఉపగ్రహాన్ని ఈ క్షిపణి జయప్రదంగా ఛేదించింది. ఈ మొత్తం ఆపరేషనుకు కేవలం మూడు నిమిషాలు పట్టింది. ఈ పరీక్ష ఒడిశాలోని చాందీపూర్ లోని ఇంటిగ్రేటెడ్ టెస్ట్ రేంజ్ (ఐటిఆర్) నుండి 05:40 UTC కి జరిగింది. ఈ ఆపరేషనుకు శక్తి అని పేరు పెట్టారు. ఈ క్షిపణి వ్యవస్థను భారత రక్షణ పరిశోధన అభివృద్ధి సంస్థ (DRDO) - అభివృద్ధి చేసింది. ఈ పరీక్షతో, ఉపగ్రహ వ్యతిరేక క్షిపణి సామర్థ్యాలు కలిగిన నాల్గవ దేశంగా భారత్ ఉద్భవించింది. ఈ సామర్ధ్యం ఒక నిరోధకమేనని, ఏ దేశానికీ వ్యతిరేకంగా చేసింది కాదనీ భారత దేశం ప్రకటించింది.
ఇవి కూడా చూడండి
క్షిపణి
మూలాలు
<references group="" responsive=""> వర్గం:క్షిపణులు వర్గం:Pages with unreviewed translations
పుణ్యకుమారుడు
పుణ్యకుమారుడు రేనాటి చోళులలో ఒకడు. సూర్య వంశానికి చెందినవాడు. కశ్యప గోత్రస్థుడైన నందివర్మ ఇతనికి ముత్తాత. ఇతని కుమారుడైన ధనుంజయుడికి పుణ్యకుమారుడు మనుమడు. ఇతడు పల్లవ రాజులకు సామంతుడిగా వచ్చి ఉంటాడని పలువురు పరిశోధకులు పేర్కొన్నారు. ఎందుకంటే, ఇతని బిరుదులలో కొన్ని పల్లవులకు సంబంధించినవి. ఇతని సతీమణి పేరు వసంతపోరి. 'పోరి' అనే మాట చాళుక్య రాకుమార్తెలలో తప్ప ఇంకెక్కడా కనబడదు. పుణ్యకుమారుడు స్వతంత్ర రాజుగా రేనాడులో తన పాలనను కొనసాగించాడు. తన పూర్వీకుడైన కరికాల చోళుడి మాదిరిగా త్రైరాజ్య స్థితిని పొందినట్లు చెప్పుకున్నాడు.
పుణ్యకుమారుడి భార్య వసంత పోరి వేయించిన శాసనంలో చోళ మహారాజు మొ|| ఇతని బిరుదులున్నాయి. ఇతను వేయించిన రామేశ్వర స్తంభ శాసనం ఇంకా శిథిలం కాలేదు.
వెలుపలి లంకెలు
వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ చరిత్ర వర్గం:చరిత్ర
పర్వతేశ ప్రభు శతకము
పర్వతేశ ప్రభు శతకమును కోట సుందరరామశర్మ వ్రాశాడు. పూనా నగరంలో వెలసిన శంకరుని గురించి ఈ శతకంలో 108 పద్యాలలో వర్ణించాడు. ఈ శతకాన్ని 1990లో మచిలీపట్నం సమీపంలోని చింతగుంటపాలెం త్రిపురసుందరీ ప్రతిష్టానము వారు ప్రచురించారు. ఈ పుస్తకంలో ఎడమవైపు తెలుగు పద్యాలు, కుడివైపు దానికి అనుకరణమైన సంస్కృత శ్లోకాలు ముద్రించారు.
ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి
చరిత్ర
alt=Sonia Gandhi - India Economic Summit 2006-cropped.jpg|thumb|ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ |260x260px
2004-2008 ఏర్పాటు
2004 సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత ఏ పార్టీ కూడా సంపూర్ణ మెజారిటీని సాధించలేదని స్పష్టమైన తరువాత ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి ఏర్పడింది. అప్పటివరకు అధికారంలో ఉన్న భారతీయ జనతా పార్టీ నేతృత్వంలోని జాతీయ ప్రజాస్వామ్య కూటమి (ఎన్డీఏ) 543 మంది సభ్యుల 14 వ లోక్సభలో 181 సీట్లు గెలుచుకుంది, యుపిఎ 218 స్థానాలు గెలుచుకుంది.
పర్వతేశ ప్రభు శతకము
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:1990 పుస్తకాలు వర్గం:భక్తి సాహిత్యం
ఐక్య ప్రగతిశీల కూటమి
మూలాలు
వర్గం:రాజకీయ కూటములు వర్గం:రాజకీయం
చేపల పులుసు
చేపల పులుసు ( chepala pulusu) తెలుగు వారికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైన ఈ పులుసు నెల్లూరి చేపల పులుసుగ ప్రసిద్ధి పొందింది. మన రాష్ట్రంలో నెల్లూరు, చీరాల, గుంటూరు వరకు ఈ పద్ధతినే అనుసరిస్తారు.
సూచన
వర్గం:ఆహార పదార్థాలు వర్గం:వంటలు
శ్రీ మృత్యుంజయ శతకము
శ్రీ మృత్యుంజయ శతకమును పరిటి సూర్యసుబ్రహ్మణ్యం వ్రాయగా కర్రా ఈశ్వరరావు తన జ్యేష్ఠ పుత్రునికి మృత్యుంజయుని దయ కలిగించడానికి సంకల్పించి ఈ గ్రంథాన్ని ప్రచురించాడు. ఈ శతకం చక్కని ధారతో, చిక్కని పదసరళితో, పూర్వకాలపు శివభక్తుల సంస్కరణతో ఆకట్టుకుంటుందని, కవి యొక్క నీతికి, నిజాయితీకి, మనోధైర్యానికి అక్షరరూపంగా నిలిచిందని విమర్శకుల ప్రశంసలను అందుకుంది.
మూలాలు
వర్గం:1990 పుస్తకాలు వర్గం:తెలుగు పుస్తకాలు వర్గం:భక్తి సాహిత్యం
రాయుడు (ఇంటి పేరు)
' రాయుడు' భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఇంటిపేరు. దీనిని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని బలిజ, కాపు, తెలగ, వెలమ కులాలు ఉపయోగిస్తున్నాయి. రాయుడు అనే తెలుగు పదానికి "రాజు" ,"ధనికుడు" అని అర్థం. రాయుడు అనే పదానికి రాయల్ పర్యాయ పదం. ఇటీవల కాలంలో రాయలసీమ ప్రాంతంలో యువతీ యువకులు 'రాయుడు/రాయలు' అనే పేరుకు బదులుగా 'రాయల్' అనే పేరును పెట్టుకుంటున్నారు. thumb|తాండ్ర పాపారాయుడు - విగ్రాహంఇతను గొప్ప యోధుడు, పౌరుషం కలవాడు, గొప్ప యుద్ధ శాలి
మూలాలు
వర్గం:ఇంటిపేర్లు వర్గం:ఇంటిపేరుతో ప్రసిద్ధులైన ఆంధ్రప్రదేశ్ వ్యక్తులు
శోభనా కామినేని
శోభనా కామినేని భారతీయ బిజినెస్ ఎగ్జిక్యూటివ్, అపోలో హాస్పిటల్స్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వైస్ చైర్ పర్సన్.
ప్రారంభ, వ్యక్తిగత జీవితం
అపోలో హాస్పిటల్స్ వ్యవస్థాపకుడు, చైర్మన్ ప్రతాప్ సి రెడ్డి కుమార్తె కామినేని. ఆమెకు ముగ్గురు సోదరీమణులు ప్రీత, సునీతా రెడ్డి, సంగీత ఉన్నారు, వీరందరూ అపోలో హాస్పిటల్స్ లో ఎగ్జిక్యూటివ్ లుగా పనిచేస్తున్నారు.
కామినేని వ్యాపారవేత్త, వన్యప్రాణి సంరక్షకుడు అనిల్ కామినేనిని వివాహం చేసుకుంది. వీరికి ఉపాసన కొణిదెల, అనుష్పాల అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. టాలీవుడ్ స్టార్ హీరో కొణిదెల చిరంజీవి తనయుడు కొణిదెల రామ్ చరణ్ ను ఉపాసన వివాహం చేసుకున్న సంగతి తెలిసిందే. అనుష్పాల డిసెంబర్ 2021లో అర్మాన్ ఇబ్రహీం అనే ముస్లిం రేసింగ్ కార్ డ్రైవర్‌ని వివాహం చేసుకుంది.
కెరీర్
తండ్రి కూతురైన కామినేని చిన్నతనం నుంచే ఆయన స్థాపించిన సంస్థలో వివిధ పదవులు నిర్వహించారు. 2017 నుంచి 2018 వరకు కాన్ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియన్ ఇండస్ట్రీకి అధ్యక్షురాలిగా పనిచేసింది. ఈ పదవిని చేపట్టిన తొలి మహిళ శోభనా కామినేని. హెల్త్ కేర్, ఫార్మాస్యూటికల్స్ లో కామినేని చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా అమెరికాలోని బ్రయంట్ యూనివర్సిటీ నుంచి గౌరవ డాక్టరేట్ అందుకున్నది.
మూలాలు
వర్గం:Articles with hCards వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:భారతీయ మహిళా వ్యాపారవేత్తలు వర్గం:భారతీయ పారిశ్రామికవేత్తలు
అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి
అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి (సెప్టెంబరు 21, 1898 - 1968) తెలుగు నాటక, సినిమా నటుడు, సంగీత విద్వాంసుడు.
జననం
ఈయన గుంటూరు జిల్లా కల్వకుర్తి గ్రామంలో సెప్టెంబరు 21, 1898 సంవత్సరంలో జన్మించాడు.
రంగస్థల ప్రవేశం
బాపట్ల ఉన్నత పాఠశాలలో చదివాడు. చదువుకునే రోజుల్లోనే బడిపిల్లలు ప్రదర్శించిన గయోపాఖ్యానం నాటకంలో ప్రపథమంగా సహదేవుడు పాత్రలో నటించాడు. సహదేవుడు పాత్రతో ప్రారంభమైన నటజీవితం దశరథుడి పాత్రతో పరాకాష్ఠకు చేరుకుంది. తర్వాత రాజమండ్రి లోని కృత్తివెంటి నాగేశ్వరరావు గారి నాటక సమాజంలో మూడేళ్ళు వివిధ పాత్రలు ధరించాడు. సంగీతం మీద ఎక్కువ ఆసక్తి ఉండటం వల్ల విజయవాడలో పాపట్ల కాంతయ్య, పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య ల వద్ద పదేళ్ళు సంగీతం నేర్చుకొని సంగీత విద్వాన్ గా పేరుతెచ్చుకొన్నాడు. బి.టి.రాఘవాచార్యులు వద్ద నాటక కళలోని మెళకువలు నేర్చుకొన్నాడు. అనేక పాటకచేరీలు నిర్వహించాడు. పాటలు పాడడంలో విశిష్టమైన బాణీ సృష్టించుకున్నాడు. ఎంతటి పద్యమైనా ఈయన పాడితే ఇట్టే అర్థమైపోయేది. ప్రసిద్ధ నటులు హరి ప్రసాదరావు, బళ్ళారి రాఘవ ల సరసన ప్రముఖ పాత్రలు ధరించి ఎంతో పేరు ప్రఖ్యాతులు పొందాడు. ఈయన పాడిన పద్యాలు, కృతులు, శ్లోకాలు గ్రామఫోను రికార్డులుగా ఇవ్వబడి విశేష ప్రచారం పొందాయి. ఈయన ధర్మారాజు, దశరథుని పాత్రలకు పేరొందాడు. పాండవ ఉద్యోగ విజయం నాటకంలో ధర్మరాజు పాత్రను వేసేవాడు. 1913 నుంచి 1920 వరకు స్టార్ థియేటర్ సమాజం తరపున నాటకాలు ప్రదర్శించాడు. అనంతరం వరుసగా రాజమండ్రి హిందూ నాటక సమాజం, బందరు బాలభారతి సంఘం, మైలవరం మోతే కంపెనీ లలో ప్రధాన భూమికలు ధరించాడు. కాకినాడలో జరిగిన పాదుకాపట్టాభిషేక నాటక పోటీలలో ఈయన నటించిన దశరథుడి పాత్రకు సువర్ణ పతకం అభించింది.
సినిమా నటుడిగా
తన తొలి సినిమా, పసుపులేటి కన్నాంబ సరసన పి.పుల్లయ్య దర్శకత్వం వహించిన హరిశ్చంద్ర సినిమాలో హరిశ్చంద్రుని పాత్రలో నటించి మంచిపేరు తెచ్చుకున్నాడు. అప్పటివరకు హరిశ్చంద్ర పాత్రలో డి.వి. సుబ్బారావు, హరిప్రసాదరావు లను చూడడా డానికి జనం అలవాటు పడినా అందుకు భిన్నంగా పుల్లయ్య హరిశ్చంద్ర పాత్రకు శ్రీరామమూర్తిని ఎంపికచేశాడు. చలనచిత్ర రంగంలో ప్రవేశించి సుమారు 25 చిత్రాలలో నటించి అసమాన నటుడుగా కీర్తి సంపాదించాడు. ఈయన ధరించిన పాత్రలలో జీవించి ఆ పాత్ర ప్రేక్షక హృదయాలకు హత్తుకునే విధంగా నటించేవాడు. పాదుకా పట్టాభిషేకం సినిమాలో దశరథుని పాత్ర పోషించాడు.
మరణం
నాటకరంగంలో ప్రేక్షకలోకాన్ని సమ్మోహనపరచిన అద్దంకి అవసాన దశలో పక్షవాతంతో బాధపడి 1968లో మరణించాడు.
బయటి లింకులు
వర్గం:తెలుగు సినిమా నటులు వర్గం:తెలుగు రంగస్థల నటులు వర్గం:తెలుగు సినిమా నేపథ్యగాయకులు వర్గం:1898 జననాలు వర్గం:1968 మరణాలు వర్గం:తెలుగువారిలో సంగీతకారులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా సినిమా నటులు వర్గం:గుంటూరు జిల్లా రంగస్థల నటులు
దాదన చిన్నయ్య
దాదన చిన్నయ్య అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన సాహిత్యవేత్త.
జీవిత విశేషాలు
ఇతడు అనంతపురం జిల్లా, తాడిపత్రి తాలూకా, నారాయణరెడ్డి పల్లెలోని ఒక రైతు కుటుంబంలో బయ్యన్న, సుబ్బమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. తిరుపతిలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాచ్యకళాశాలలో చదివి విద్వాన్ పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. తరువాత రాజమండ్రిలో పండిత శిక్షణను పూర్తి చేశాడు. తరువాత గుంతకల్లులో ఎస్.జె.పి.హైస్కూలు, బాలుర పురపాలకోన్నత పాఠశాలలలో తెలుగు పండితునిగా 35 సంవత్సరాలు పనిచేసి 1990లో పదవీవిరమణ చేశాడు. అవధాని చక్రాల లక్ష్మీకాంతరాజారావుతో కలిసి "దాదన - చక్రాల కవులు" పేరుతో జంటకవిత్వం చెప్పాడు
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:సాహితీకారులు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ఉపాధ్యాయులు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా రచయితలు
తెలంగాణ పోలీస్ అకాడమీ
హైదరాబాద్‌లోని మంచిరేవుల పరిసరాల ప్రాంతంలో ఉంది. యునైటెడ్ నేషన్స్ ఆఫీస్ ఆన్ డ్రగ్స్ అండ్ క్రైమ్ సహకారంతో ఇది పనిచేస్తోంది. తెలంగాణ పోలీస్ అకాడమీ "బెంచ్‌మార్క్" శిక్షణా సంస్థగా కూడా గుర్తింపు పొందింది.
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా విభజించిన తర్వాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014లోని షెడ్యూల్ 10లో ఈ అకాడమీ జాబితా చేయబడి, ఆ తర్వాత తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసు అకాడమీగా పేరు మార్చబడింది.
భౌగోళికం
హిమాయత్ సాగర్‌ లోని కొండప్రాంతంలోని 175 ఎకరాలలో ఈ పోలీస్ అకాడమీ విస్తరించి ఉంది. హైదరాబాదు నగరం నుండి హైదరాబాద్ - చేవెళ్ల రహదారిలో సుమారు 25 కి.మీ.ల దూరంలో ఈ అకాడమీ ఉంది.
చరిత్ర
ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ, త్రిపుర, బీహార్, జార్ఖండ్, లక్షద్వీప్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలతోపాటు భారతదేశం అంతటా శిక్షణ పొందిన వారికి ఈ అకాడమీలో వృత్తిపరమైన శిక్షణ అందించబడింది. ఈ అకాడమీ 4,396 మంది పోలీసు సిబ్బంది, ప్రాసిక్యూటింగ్ అధికారులకు శిక్షణ ఇచ్చింది.
గుర్తింపు
అకాడమీకి ఇతర సంస్థల నుండి గుర్తింపు లభించింది: వాటి వివరాలు
మ్యూజియం
ఇక్కడ డాక్టర్ హాంకిన్స్ తెలంగాణ పోలీస్ మ్యూజియం ఉంది. నిజాం రాష్ట్రం సమయంలో నిజాం 1880లో V, VIలలో పోలీసు మొదటి ఇన్స్పెక్టర్ జనరల్ గా పనిచేసిన హాంకిన్స్ డాక్టర్ పేరుమీదుగా దీనికి పేరు పెట్టబడింది.
గ్యాలరీలు
ఈ మ్యూజియంలో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుకు చెందిన జుల్ఫికర్ ఖడ్గం కూడా ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:తెలంగాణ పోలీసు వర్గం:తెలంగాణ
అమ్రాబాద్ మండలం (నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లా)
అమ్రాబాద్ మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రములోని నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలం.
ఇది సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 75 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం అచ్చంపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది నాగర్‌కర్నూల్ డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో  8  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. మండల కేంద్రం అమ్రాబాద్.
మండల భౌగోళిక సరిహద్దులు
అమ్రాబాదు మండలం కృష్ణా, తుంగభద్ర నదుల మధ్యన ఉంది. ఈ రెండు నదులతో పాటు ఈ మండలం కర్నూలు, ప్రకాశం, గుంటూరు, నల్గొండ జిల్లాల సరిహద్దులను కలిగి ఉంది. ఉత్తరమున, పశ్చిమమున కొల్లాపూర్, లింగాల, బల్మూర్, అచ్చంపేట మండలాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.
అమ్రాబాదు వైశాల్యం రీత్యా నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాలో అతి పెద్ద మండలం. కానీ జనసాంద్రత తక్కువ. మండలంలో అధికభాగం నల్లమల అడవులతో విస్తరించి ఉంది. మండలాలేర్పడక మునుపు అమ్రాబాద్ తాలూకా కేంద్రంగా ఉంది. మండల కేంద్రమైన అమ్రాబాదు 150 మీటర్ల ఎత్తున్న పీఠభూమిపై ఉంది. మన్ననూరు, అమ్రాబాదు దరిదాపుల్లో కొన్ని కిలోమీటర్ల మేరకు తప్ప మిగిలిన మండలమంతా ఎత్తైన కొండలతో నిండి ఉంది. అమ్రాబాద్ మండలంలో చెంచుల తెగకు చెందిన జనాభా ఎక్కువగా ఉన్నారు.
గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త మహబూబ్​నగర్​ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం జనాభా- మొత్తం 50,133 - పురుషులు 24,868 - స్త్రీలు 25,265. అక్షరాస్యుల సంఖ్య 25131.
ఇతర వివరాలు
మండలంలోని బౌరాపూర్‌ గ్రామంలో భ్రమరాంబ దేవాలయం ఉంది.
తాయ్ సాహెబ్
బయటి లింకులు
వర్గం:1997 సినిమాలు వర్గం:కన్నడ సినిమాలు వర్గం:జాతీయ ఉత్తమ చిత్రం పురస్కారం పొందిన సినిమాలు
కొండేటి శ్రీధర్
కొండేటి శ్రీధర్‌ తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2009లో వర్ధన్నపేట నియోజకవర్గం నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచాడు. ఆయన ప్రస్తుతం బీజేపీ వరంగల్‌ గ్రామీణ జిల్లా అధ్యక్షుడిగా ఉన్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:జనగామ జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:జనగామ జిల్లా వ్యక్తులు వర్గం:ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసన సభ్యులు (2009)
ఉప్పునుంతల మండలం
ఉప్పునుంతల మండలం, తెలంగాణ రాష్ట్రం, నాగర్‌కర్నూల్ జిల్లాకు చెందిన మండలం.
ఇది సమీప పట్టణమైన వనపర్తి నుండి 62 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2016 లో జరిగిన జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఈ మండలం మహబూబ్ నగర్ జిల్లా లో  ఉండేది. ప్రస్తుతం ఈ మండలం అచ్చంపేట రెవెన్యూ డివిజను లో భాగం. పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు ఇది నాగర్‌కర్నూల్ డివిజనులో ఉండేది.ఈ మండలంలో 22  రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. అందులో రెండు నిర్జన గ్రామాలు. మండల కేంద్రం ఉప్పునుంతల
గణాంకాలు
thumb|2016 పునర్వ్యవస్థీకరణకు ముందు అవిభక్త మహబూబ్ నగర్ జిల్లా పటంలో మండల స్థానం
2016 లో జరిగిన పునర్వ్యవస్థీకరణ తరువాత, ఈ మండల వైశాల్యం 220 చ.కి.మీ. కాగా, జనాభా 34,225. జనాభాలో పురుషులు 17,208 కాగా, స్త్రీల సంఖ్య 17,017. మండలంలో 7,879 గృహాలున్నాయి.
రెవెన్యూ గ్రామాలు
గమనిక:నిర్జన గ్రామాలు రెండు పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు
వివేకానంద ఇంటర్నేషనల్ ఫౌండేషన్
మూలాలు, చరిత్ర
2014లో, దాని డైరెక్టర్ అజిత్ దోవల్‌ ను భారత జాతీయ భద్రతా సలహాదారుగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నియమించాడు. ప్రధానమంత్రి ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ నృపేంద్ర మిశ్రా, అదనపు ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ P. K.  మిశ్రా కూడా ఫౌండేషన్ సిబ్బంది నుండి నియమించబడ్డారు.
తమకు ఆర్‌ఎస్‌ఎస్ లేదా భారతీయ జనతా పార్టీతో అధికారిక సంస్థాగత సంబంధాలు లేవని ఫౌండేషన్ పేర్కొంది. అయినప్పటికీ, వ్యాఖ్యాతలు దాని అనేక ప్రచురణలలో హిందూ జాతీయవాద ఆలోచనలను కనుగొన్నారు. న్యూస్ మ్యాగజైన్ తెహెల్కా ఫౌండేషన్ నరేంద్ర మోడీ ప్రచారానికి మేధోపరమైన ఇన్‌పుట్‌లను అందించిందని, ఇష్రత్ జహాన్ కేసులో అభియోగాలకు వ్యతిరేకంగా అతనిని సమర్థించిందని యునైటెడ్ ప్రోగ్రెసివ్ అలయన్స్ ప్రభుత్వాన్ని తగ్గించడానికి అన్నా హజారే అవినీతి వ్యతిరేక ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించిందని పేర్కొంది.
వ్యక్తులు
VIF ప్రస్తుతం మాజీ డిప్యూటీ NSA ఆఫ్ ఇండియా అరవింద్ గుప్తా నేతృత్వంలో ఉంది.
మూలాలు
వర్గం:సంస్థలు వర్గం:సంఘ్ పరివార్
కదిరి బాబూరావు
కదిరి బాబూరావు భారత దేశ రాజకీయనాయకుడు. అతడు కదిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి శాసనసభ్యునిగా ఉన్నాడు. అతడు తెలుగుదేశం పార్టీ నేత. అతడు నందమూరి బాలకృష్ణ ప్రోత్సాహంతో తెలుగుదేశం పార్టీలోనికి చేరాడు.
జీవిత విశేషాలు
బాబూరావు చంద్రశేఖరపురం మండలానికి చెందిన సీలంవారి పల్లిలో వెంకట నరసయ్య, లక్ష్మమ్మ దంపతులకు జన్మించాడు. అతడిని నలుగురు సోదరులు, ఇద్దరు సోదరీమణులు. అతడు సీలంవారిపల్లెలో విద్యాభ్యాసం చేసాడు. 1981లో హైదరాబాదులోని నిజాం కళాశాలలో బి.ఎ.డిగ్రీని పొందాడు. అతడిని నలుగురు కుమార్తెలు, ఒక కూమారుడు.
2004లో రాష్ట్ర శాసన సభ ఎన్నికలలో అతడు దర్శి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి తెలుగుదేశం పార్టీ అభ్యర్థిగా పోటీచేసి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి బుచ్చెపల్లి సుబ్బారెడ్డి చేతిలో ఓటమి పాలయ్యాడు. 2009 శాసనసభ ఎన్నికలలో కనిగిరి శాసనసభ నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసినప్పటికీ భారత ఎన్నికలు కమిషన్ తన అభ్యర్థిత్వాన్ని తిరస్కరించింది. 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ ఎన్నికలలో పోటీ చేసి కనిగిరి నియోజగవర్గం నుండి గెలుపొందాడు.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగుదేశం పార్టీ రాజకీయ నాయకులు వర్గం:జీవిస్తున్న ప్రజలు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా రాజకీయ నాయకులు వర్గం:ప్రకాశం జిల్లా నుండి ఎన్నికైన శాసన సభ్యులు
శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా ప్రముఖులు
నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన ఎందరో వ్యక్తులు ప్రముఖ రాజ్యాంగ పదవులు చేపట్టారు, శాస్త్రవేత్తలుగా, కవులు, కళాకారులుగా పేరుపొందారు. స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోనూ, విమోచనోద్యమంలోనూ పాల్గొన్న పలువులు సమరయోధులున్నారు.ఇంకా వివిధరంగాలలో పేరెన్నికగడించారు.వారి వివరాలు దిగువ ఇవ్వబడ్డాయి.
ఆధ్యాత్మిక రంగ ప్రముఖులు
వర్గం:నెల్లూరు జిల్లా
కళావంతు
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వెనుకబడిన కులాల జాబితా లో సూర్య బలిజ, కళావంతులు, గణిక, సూర్యవంశి బి.సి.డి గ్రూప్‌ లో 14వ కులస్తులు.
మూలాలు
వర్గం:కులాలు
జి.దీపక్ రెడ్డి
గూనపాటి దీపక్‌ రెడ్డి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన 2021లో జరిగిన ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలి ఎన్నికల్లో అనంతపురం స్థానిక సంస్థల ఎమ్మెల్సీ స్థానం నుండి ఎమ్మెల్సీగా ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యాడు. దీపక్‌ రెడ్డి 2020లో పరిపాలన వికేంద్రీకరణ, సీఆర్డీఏ రద్దు బిల్లులపై ఏర్పాటు చేసిన సెలెక్ట్ కమిటీలో సభ్యుడిగా ఉన్నాడు.
మూలాలు
వర్గం:1972 జననాలు
కేరాఫ్ కంచరపాలెం (2018 సినిమా)
కేరాఫ్ కంచరపాలెం 2018లో వెంకటేష్ మహా దర్శకత్వంలో విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. విశాఖపట్నానికి చెందిన కంచరపాలెం అనే ప్రాంతంలో స్థానికులను ప్రధాన పాత్రధారులుగా ఎంపిక చేసి రూపొందించిన చిత్రం ఇది.
చిత్రకథ
ఇందులో నాలుగు కథలు ఉంటాయి. ప్రభుత్వ ఆఫీసులో పనిచేసే అటెండర్ రాజు (సుబ్బారావు) 49 సంవత్సరాల వరకు పెళ్లి చేసుకోకుండా ఉంటాడు. ఆయనకు అదే ఆఫీసులో మేనేజరుగా పనిచేసే రాధ (రాధ బెస్సీ) అనే వితంతువుతో పరిచయమవుతుంది. అదే పరిచయం స్నేహంగా మారుతుంది. ఒకానొక సందర్భంలో తనకు మళ్లీ వివాహం చేసుకోవాలని ఉందని రాజుతో చెప్పిన రాధ.. తనను పెళ్లి చేసుకోవడం ఇష్టమేనా... అని రాజును అడుగుతుంది. ముందు తటపటాయించినా తర్వాత ఒప్పుకుంటాడు రాజు. అయితే రాధ సోదరుడు ఆ పెళ్లికి ఒప్పుకోకపోవడంతో వారి కథ సందిగ్ధంలో పడుతుంది. అలాగే జోసెఫ్ (కార్తిక్ రత్నం) అనే క్రైస్తవ యువకుడు, భార్గవి (ప్రణీత పట్నాయక్) అనే బ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన అమ్మాయితో ప్రేమలో పడతాడు. అయితే ఆమె తొలుత పెళ్లి చేసుకుంటానని చెప్పినా ఆ తర్వాత ఇంట్లో తండ్రి బెదిరింపులకు తలొగ్గి వేరే వివాహం చేసుకోవడంతో ఆ ప్రేమ కథ కూడా విషాదభరితంగా ముగుస్తుంది.
అదేవిధంగా గెడ్డం (మోహన్ భగత్) అనే పేరు గల కుర్రాడు బార్‌లో పనిచేస్తూ ఉంటాడు. తన షాపుకొచ్చి మందు బాటిల్ కొనుక్కొని వెళ్లే సలీమా (ప్రవీణా మురళి)తో ప్రేమలో పడతాడు. అయితే ఆమె వేశ్య అని తెలుసుకొని ఆశ్చర్యపోతాడు. అయినా సరే ఆమెనే పెళ్లి చేసుకోవాలని అనుకుంటాడు. అయితే ఆమె అర్థాంతరంగా మరణించడంతో కుంగిపోతాడు ఆ యువకుడు. ఈ కథలన్నింటి మధ్యా ఓ చిన్నపిల్లల కథ కూడా సమాంతరంగా నడుస్తుంది. వినాయకుడి బొమ్మలు తయారుచేసి అమ్మే రామ్మూర్తి (కిషోర్ పొలిమేర) కొడుకు సుందరానికి (కేశవ్ కర్రి) తనతో పాటు చదువుకొనే సునీత (నిత్యశ్రీ) అంటే చాలా ఇష్టం. పాటలు బాగా పాడే సునీత తన తండ్రికి పాటలంటే ఇష్టం లేకపోవడంతో ఆ ఆశను వదిలేసుకుంటుంది. కానీ సుందరం ఇచ్చిన ప్రేరణతో స్కూల్లో పాడుతుంది. అది చూసిన ఆమె తండ్రి సునీతను స్కూలు మానిపించేసి ఢిల్లీకి పంపించేస్తాడు. తన స్నేహితురాలు దూరమవడంతో సుందరం చాలా బాధపడతాడు. తన స్నేహితురాలు దూరం కావడానికి కారణం దేవుడేనని భావించిన సుందరం తన తండ్రి తయారుచేసిన పెద్ద వినాయకుడి విగ్రహాన్ని రాళ్లతో కొట్టి అంధవికారంగా మారుస్తాడు. తను ఎంతో కష్టపడి చేసిన బొమ్మ పాడవ్వడంతో దళారుల మాటలు పడలేక సుందరం తండ్రి ఆత్మహత్య చేసుకుంటాడు. సినిమాలో ఈ నాలుగు కథలు సమాంతరంగా జరిగినా ఆ నాలుగు కథలకు ఒక చిత్రమైన సంబంధం ఉంటుంది. ఆ సంబంధమేమిటో సినిమా చివరలో చూపిస్తాడు దర్శకుడు.
నేపథ్యం
అపోలో హెల్త్ స్ట్రీట్‌ సంస్థలో కొన్నాళ్లు పనిచేసిన ఈ చిత్ర దర్శకుడు వెంకటేష్ మహా ఆ తర్వాత సినిమాల మీద ఆసక్తితో ఆ రంగాన్ని వదిలి కొన్ని టీవీ కార్యక్రమాలకు పనిచేశారు. విజయవాడ వాసి అయినా కంచరపాలెంతో తనకు అనుబంధం ఉండడంతో క్రౌడ్ ఫండింగ్ ద్వారా ఓ చిత్రం తీయాలని భావించారు. ఆ క్రమంలో ఈ చిత్రాన్ని నిర్మించడానికి ఓ ఎన్నారై ముందుకు రావడంతో ఈ ప్రాజెక్టు పట్టాలెక్కింది. ఈ సినిమాలో దాదాపు 50 మంది స్థానికులే నటించడం విశేషం. చిత్రాన్ని తనకున్న వనరులతో మంచి క్వాలిటీతో తీయడంతో సురేష్ ప్రొడక్షన్స్ ఈ చిత్రాన్ని పంపిణీ చేయడానికి ముందుకొచ్చింది. రానా దగ్గుబాటి ఈ చిత్ర ప్రచార బాధ్యతలనూ స్వీకరించారు. న్యూయార్క్ ఇండియన్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్‌లో చోటు దక్కించుకున్న తొలి తెలుగు చిత్రం కూడా ఇదే కావడం విశేషం. ది హిందూ పత్రికలో ఈ చిత్రం గురించి చెబుతూ "స్మాల్ ఫిల్మ్ విత్ ఏ లార్జ్ హార్ట్" అని కీర్తించడం జరిగింది.
మూలాలు
వర్గం:తెలుగు కుటుంబకథా చిత్రాలు వర్గం:తెలుగు ప్రేమకథ చిత్రాలు
దక్షిణ మహాసముద్రం
thumb|330px|right|దక్షిణ మహా సముద్రం దక్షిణ మహాసముద్రం (ఆంగ్లం : Southern Ocean), దీనికి ఇతర పేర్లు "మహా దక్షిణ సముద్రం", "అంటార్కిటిక్ మహాసముద్రం, "దక్షిణ ధృవ మహాసముద్రం". దక్షిణార్ధ గోళానికి 60° అక్షాంశ దిగువన గల సముద్రప్రాంతము. పసిఫిక్ మహాసముద్రం, అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం, హిందూ మహాసముద్రానికి దక్షిణాన, అంటార్కిటిక్ ఖండానికి చుట్టూ వున్న జలరాశి.
భౌగోళికం
దక్షిణ మహాసముద్రం అంటార్కిటిక్ సర్కమ్‌పోలార్ కరెంట్ (అంటార్కిటికా చుట్టూ భ్రమిస్తుంది) ను కలిగివున్నది. ఈ జలరాశిలో అముండ్‌సెన్, బెల్లింగ్‌షౌసెన్ సముద్రం, డ్రేక్ పాసేజ్ లోని కొన్ని భాగాలు, రాస్ సముద్రం, కోఆపరేషన్ సముద్రం, కాస్మోనాట్ సముద్రం, స్కోషియా సముద్రపు కొద్ది చిన్నభాగాలు, వెడ్డెల్ సముద్రం మొదలగునవి ఉన్నాయి. దీని మొత్తం విస్తీర్ణం 20,327,000 చ.కి.మీ. (7,848,000 చ.మై.).
అనేక విధాలుగా, దక్షిణ మహాసముద్రం, ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రం నకు వ్యతిరేక దిశలో, భూగోళ వ్యతిరేక అంచులో గలదు.
వాతావరణం
సముద్ర-ఉష్ణోగ్రత −2 నుండి 10 °C (సెంటీగ్రేడ్) (28 నుండి 50 °F (ఫారెన్‌హీట్)) ల మధ్య మారుతూ వుంటుంది. వాయు తుఫానులు తూర్పువైపునకు ఖండం చుట్టూ ప్రయాణించి తీవ్రరూపందాలుస్తాయి. దీనికి కారణం మంచు, విశాల సముద్ర ఉష్ణోగ్రతల మధ్య కలిగే వ్యత్యాసాలు.