cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ನುರ್ಗೆ ತೊಪ್ಪು
ಉಪಯೋಗುಲು
ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುಗು ಪೆಲತ್ತರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಆಜಾಂಡ ಅವ್ ಬಾರಿ ಶೋಕುದ ಕಜಿಪು ಆಪುಂಡು. ಬಂಜಿನಾಲೇಗ್ ಬಾಯಿಕೆದ ಸಮಯೊಡು ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ಕಜಿಪುನು ಬಲಸುವೆರ್. ಆಟಿಡ್ ಈ ಕಜಿಪುನು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪು ಜೀವೊಗು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ವಿಷ ಗೆತೊಂಡಿನಕ್ಲೆಗ್ ಕಕ್ಕಯರೆ ವಿಷನ್ ಪಿದಾಯಿ ದೆಪ್ಪರೆ ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ರಸನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ರಸಕ್ಕ್ ತೊಡ್ಡೆದ ನೇಯಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ತೆಮ್ಮ, ದಮ್ಮು ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ತರೆ ಬೇನೆಗ್ ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ರಸನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲಂಗಿ ಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಅರೆದ್ ಮೂಲವ್ಯಾದಿದ ಗುಳ್ಳೆಗ್ ಪಾಡಂಡ ಗುಳ್ಳೆ ಮಾಯ ಆಪುಂಡು. ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುದ ಕಜಿಪು ತಿಂಡ ಬಂಜಿದ ಕಜವುಪುರಿ ಪೋಪುಂಡು. ೧೦-೧೫ ನುರ್ಗೆ ಸೊಪ್ಪುನು ಪೇರದೊಟ್ಟುಗು ಬೇಯ್ಪಾದ್ ತೊಡ್ಡೆ ನೇಯಿ ಸೇರ‍್ಪಾದ್ ಪರ್ಂಡ ಚೈತನ್ಯ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಜಯಂತಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References/>
ಬಲೂಚಿ ಬಾಸೆ
ವ್ಯಂಜನೊಲು
ತಿರ್ತ ಕೋಸ್ಟಕೊ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿ ಬಲೂಚಿ ರಡ್ಡೆಗ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ವ್ಯಂಜನೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಲೂಚಿಡ್ ಸೂಸ್ಮೊ ದ್ವನಿ ವ್ಯಂಜನೊಲು /s/, /z/, /n/, /ɾ/ ಬುಕ್ಕೊ /l/ ಡ್ ಸಂದಿಸವುಂಡು. ಪ್ಲೋಸಿವ್ಸ್ /t/ ಬುಕ್ಕೊ /d/ ರಡ್ಡ್ ಉಪಬಾಸೆಲೆಡ್ ದಂತ್ಯೊ ಆತ್ಂಡ್. ಜತೆಟ್, /f/ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬಲೂಚಿಡ್ ಕೆಲವು ಪದಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. /x/ (ದ್ವನಿ ಇದ್ಯಾಂತಿ ವಿಸೇಸನೊ) ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬಲೂಚಿದ ಕೆಲವು ದೆತೊನ್ನ ಪದಕ್ಲೆಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಬಲೂಚಿಡ್ /χ/ (ದ್ವನಿ ಇದ್ಯಾಂತಿ ವಿಸೇಸನೊ)ಬುಕ್ಕೊ /ɣ/ (ದ್ವನಿ ಇದ್ಯಾಂತಿ ವಿಸೇಸನೊ) ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬಲೂಚಿತ ಕೆಲವು ದೆತೊನ್ನ ಪದೊಕ್ಲೆಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಬಲೂಚಿಡ್ /ʁ/ (ದ್ವನಿ ಇದ್ಯಾಂತಿ ವಿಸೇಸನೊ) ಗ್ ಅನುವಾತುಂಡು.
ಹಿಮಾ ದಾಸ್
ಸಾಧನೆದ ಗುಟ್ಟು
ಹಿಮಾ ದಾಸ್‌ನ ಕೋಚ್ ನಿಪಾನ್ ದಾಸ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಹಿಮಾ ಯಾಪಲ ತರಬೇತಿನ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಹೆಚ್ಚಿಸವುನ ಉದ್ದೇಶೊಗೋಸ್ಕರ .ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ತರಬೇತಿ ದೆತೊನ್ಡ ಅಕುಲೆನ ಸರಿಸಮವಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ನಮಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಹಿಮಾನ ನಂಬಿಕೆ ಅಂಚನೆ ಆರೆನ ಗೆಲ್ಮೆದ ಗುಟ್ಟುಲ ಆದುಪ್ಪು.
ಅರಿಪೊಡಿ
ಅರಿ
ಅರಿ ಪಂಡ ನರಮಾನಿ ಒನಸ್‌ಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯ ತೆನಸ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಅಕ್ಕಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ನೆಕ್ಕ್ ರೈಸ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅರಿತ್ತ ಬುಳೆ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನ ಬುಳೆ. ರೈತೆ ದೇಸೊದ ಬೆರಿಮುಳ್ಳು ಪನ್ಪುನ ಪಾತೆರೊ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಉಪ್ಪುವು ನಂಕ್ ತೆರಿದುಂಡು. ಕಂಡೊನು ದತ್ರ್ ದ್,ಬಿತ್ತ್ ದ್ ಬುಲೆ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಕೊಯಿದ್, ಬಾರ್ ಬೈ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಬಾರ್ ನ್ ಬೆಯಿಪಾದ್, ಉನುಗಾದ್, ಮಿಲ್ಲ್ ದ್ ಅರಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆ ಅರಿನ್ ಪೊಡಿ ಮಾಲ್ಪದ್ ಬೊಡಾಪುನೈಕ್ ಗಲಸೊನುವೆರ್.
ಅಶ್ವಿನಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ
ಬಾಲ್ಯ
ಕರ್ನಾಟಕೊತ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ, ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುತ ಸಿದ್ದಾಪುರಡ್ ,ಇಂಬೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಯಶೋದ ಶೆಟ್ಟಿ ಅಕ್ಕುಂಜೆ ಬುಕ್ಕ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಿ.ಆರ್. ಚಿದಾನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ .ಅಶ್ವಿನಿನ ಕ್ರೀಡಾ ಪರಂಪರೆ ಇಪ್ಪುನ ಕುಟುಂಬ ಅತ್ತ್, ಕುಂದಾಪುರ ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರುನ ಒಂಜಿ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. . ಅರೆನ ಕುಟುಂಬೊಗು ೫ ಎಕರೆ ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕ ತಾರಾಯಿ, ಬಜ್ಜೆಯಿದ ತೋಟ ಉಂಡು. ಇಂಬೆರೆನಾ ಅಕ್ಕ ದೀಪ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಮೆಗ್ಗಿಯೆ ಅಮಿತ್‌ನ ಒಟ್ಟುಗು ಇತ್ತಿನಾರ್. ಸುರುಗು ಅಶ್ವಿನಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಟ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಇತ್ತೆ ಅರ್ ಪಟಿಯಾಲ, ಪಂಜಾಬ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ರಾಮದಾಸ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ಶೆಣೈ
ಬರೆತಿನ ಬೂಕುಲು
ಶೆಣೈಯೆರ್ ತಾನ್ ಬೇಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಪಡೆಯಿನ ಅನುಭವದ ಆಧಾರೊಡು ರಾಡಾರ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಉಪಯೋಗ ಆವಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮೂಜಿ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆದೆರ್. ಅವು:
ಪರ್ಬೊ ಅಮಾಸೆ
ಎರ್ಲೆಗ್ ಬೊಲ್ಪು ತೋಜಾವುನೆ
ದೀಪಾವಳಿಡ್ ಎರ್ಲೆಪರ್ಬೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕಿದೆಟ್ ಮಾಲ್ಪುನೆ.
ಪೆಲತ್ತರಿ
ಕಜಿಪು
ಪೆಲತ್ತರಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಟ್ಟಿಕಾಯಿದೊಟ್ಟುಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೇರ್
ತೊಜಂಕ್ ನ್ ಸುರುಕ್ಕು ಬೇಯ್ಪಾವೋಡು. ಆಯ್ ಬೊಕ್ಕ, ಐತ್ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಪೆಲತ್ತರಿನ್ ಲಾ ಬೇಯ್ಪಾದ್ ಪಾಡೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನುಲೇನ್ ಕಡೆತ್ತಿನ ಅರೆಪ್ಪುನು ಸುಕ್ಕೊಗು ಪಾಡೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಒಗ್ಗರಣೆ ದಿಯೋಡು.
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಕೊಹಿಮಾ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ದ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಅಸ್ಸಾಮ್, ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಅಂಚನೆ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಸೊದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ೧೯೪೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿಂಡಲಾ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕಿದಿಜಾಂಡ್. ಉಂದೆತ ನಡುಟು ತನ್ಕುಲೆಗ್ ನಾಗಾ ಜನೊಕುಲೆಗಾದ್ ಬೇತೆ ದೇಸೊನೇ ಬೋಡು ಪಂದ್, ನಾಗಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆತ ಗುರ್ಕಾರೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಝಪೂ ಫಿಝೋ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ. ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ನಾಗಾ ನಿಲ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ ಪಂಡ್‍ದ್ ಸರ್ಕಾರ ಪನೊಂದೆ ಇತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಬುಕ್ಕ ನಾಗಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ದ ನಡುಟು ಜಟಾಪಟಿ ನಡತ್ಂಡ್. ಕಡೆಕ್ ದಶಂಬರ್ ೧ನೇ ತಾರೀಕ್ ೧೯೬೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಪುದರ್ದ ರಾಜ್ಯೊ ಉದಿತ್ ಬತ್ಂಡ್. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನ ೧೬,೫೭೯ ಕಿಲೋಮೀಟರ್೨. ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ ಕಾನೇಸ್ಮಾರಿಡ್ ತೆರಿ ಲೆಕ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‍ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೯,೭೮,೫೦೨. ಮಸ್ತ್ ಕಿನ್ಯ ರಾಜ್ಯೊ ಆಂಡಲಾ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೧೬ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ.
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ನಾಗರಪಂಚಮಿ
ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿ ತುಳುನಾಡ ಸುರುತ ಪರ್ಬ, ಫಲವಂತಿಕೆದ ಪರ್ಬೊಲ ಅಂದ್. ಇನಿತಲೆಕ ಈ ಪರ್ಬೊ ದುಂಬು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ತುಳುವೆರ್ ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಜ್ಜಂಡ್ ಅಪಗ ಅಕ್ಲಕ್ಲೆ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ಡಾ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲುಪ್ಪುನ ಬನೊಟಾ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕಂಡದ ಕೋಡಿದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬನತ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೇರ್ ಮೈತೊಂತೆರ್. ಅಪಗದ ಕಾಲೊಡು ನಾಗಾರಾಧನೆ ಪಂಡ ಪರಿಶುದ್ದವಾಯಿನ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕರಟ್ ನಾಗನ ಪ್ರತಿಕೃತಿನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್, ನಾಗಮುರಿ ಪನ್ಪಿ ಈ ಕರನ್ ದೀದ್ ತುಳುವೆರ್ ನಾಗ ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕರಟ್ ಶುದ್ದವಾಯಿನ ನೀರ್ ದಿಂಜಾದೀದ್ ಅರೆಗಾಲದ ದೊಂಬುದ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಉಚ್ಚುಲೆಗ್ ಬಾಜೆಲಾದ್ ಕಂಗಾಲಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲು
ಬಿತ್ತನೆ
ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ಇಲ್ಲವೇ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು, ಇಲ್ಲವೇ ಕಸಿಕೊಂಬೆ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ನೆರಳು ಮಾಡಿರುವ ಸಸಿಪಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜ ಬಲುಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಒಂದು ಔನ್ಸ್‌ ತೂಕದಲ್ಲಿ 12,000-14,000 ಬೀಜಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ರೋಗ ನಿರೋಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಕರ್ಪುರದ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ರೂಢ. ಬೀಜವನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದ ಮೇಲೆ, ತೆಳುವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಎರಚುತ್ತಾರೆ. ಪಾತಿಗೆ ಆಗಾಗ ನೀರು ಹಾಕಿ ತೇವವನ್ನು ಹದವಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಬೀಜ 10-15 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಸಿ ¼"- 1/2 " ಬೆಳೆದಾಗ ಪಾತಿ ವಿರಳವಾಗುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿ ಬೇಕಾದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೊದೆ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದಾದರೆ 4"-6" ಉದ್ದದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾದರೆ 4" ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಅನಂತರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ರೆಂಬೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಮುಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪೊದೆಗಳ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷ ವರ್ಷ ಸವರುತ್ತಾರೆ. ಸವರಿದ ರೆಂಬೆಗಳಿಂದ 3 ಕಣ್ಣುಳ್ಳ 9"-12" ಉದ್ದದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವು ಹಸಿಯಾಗಿರು ವಾಗಲೇ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುಗಿದು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮೊಳಕೆ ಬಂದ ಅನಂತರ ನಾಟಿ ಮಾಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಕಸಿಮಾಡಿದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೋಟ ಬೆಳೆಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧ. ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯ ಸಸಿಗಳಿಂದ ಬೇರಿನ ಕಸಿ ಒದಗಿಸಿಕೊಂಡು ಎಬ್ಬಿಸಿದ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸೊಪ್ಪನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಶಿಲೆಕಲ್ಲು
ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲು
ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಅಯಿನ ಬಗೆಕುಲೆನ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ: ತುಳುನಾಡುದ ಸೀಮೆಡ್ ಅಂಚನೆ ತೆಂಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊರುಲೆಡ್  ಗ್ರಾನೈಟ್, ನೈಸ್, ಬೊಕ ಗ್ರಾನುಲೈಟ್   ಜಾತಿದ ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲು ಉಪಯೋಗೊಡು ಉಲ್ಲಾ. ಮುರಕಲ್ಲು (ಲ್ಯಾಟರೈಟ್) ದ ಬಳಕೆ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್  ಅಂಚನೆ ಪಡ್ಡಾಯಿ  ಕೊಂಕಣ ಮಲಬಾರ್  ಕರಾವಳಿದ  ಗೋವಾ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್  ದಿಂಜ ಬಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಮಾರ್ನೆಮಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ಲಗೋರಿ
ಲಗೋರಿ ಒಂಜಿ ಜಾಲ್‌ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆನ್ನ್ ಅಣ್ಣ್ ಜೋಕುಲು ಬುಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲುಲ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಕೂಪೆ ಮಾನತುತ್ ಒಂಜೊಂಟ್ ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡ ನಾಲ್ ಜನೊ ಬೊಡು. ಇ ರಡ್ಡ್ ತಂಡೊ ತಕುಲು ಎದುರೆದುರು ಗೊಬ್ಬುನವು.
ನಾರಾವಿ
ನಾರಾವಿ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಎಲ್ಯ ಪೇಂಟೆ. ನಾರಾವಿ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ-ಕಾರ್ಲ ತಾಲೂಕುದ ಗಡಿಟ್ ಉಂಡು. ನಾರಾವಿ ಪೇಂಟೆ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಗಡಿಲಾ ಅಂದ್. ಈ ಪೇಂಟೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್ದ್ ಕಾರ್ಲಗ್ ಪೋನಾಗ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್
ನಾರಾವಿದ ಮುಖ್ಯ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಕಾರ್ಲದಂಚಿ ಪೋಪುನ ಮಾರ್ಗಡ್ ರಾಮೇರಗುತ್ತು ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್ ಉಂಡು. ಯುರೋಪ್ ದ ಶೈಲಿಡ್ ಈ ಬಸ್ಟಾಂಡ್ನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್. 30 ಜನಕ್ಕ್ಲೆಗ್ ಈ ಬಸ್ಟಾಂಡ್ಡ್ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಬಸ್ಟಾಂಡ್ ಡ್ ನೀರ್, ಬಸುತ್ತ ಪೊರ್ತ್, ಗಡಿಯಾರ, ಕನ್ನಡಿ, ಮೊಬೈಲ್ ಚಾರ್ಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರೇಡಿಯೋ, ಸೋಲಾರ್ ಲೈಟ್, ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ನಂಬರ್, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಸೌಲಭ್ಯಲು ಉಲ್ಲ. .
ಪಾಪು
ಪಾತೆರೊ
ಏರೆನ್ಲಾ ಪಾಪಂದ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಪಾಪುಗೊಂತೆ ಕುದ್ಯಂದ್ ಗಾದೆ ಪನ್ಪೆರ್
ತಾರಿ ಕಂಡೊಡು ಮೂಜಿ ಬುಲೆ
ವಿವರನೆ
ತಗ್ಗ್‌ದ ಜಾಗೆಡ್ ನೀರ್ ಎಚ್ಚ ಸಮಯ ಮುಟ್ಟ ಉಂತುಂಡು. ಬಾರ್‌ದ ಬೆನ್ನಿಗ್ ಇಂಚಿನ ಜಾಗೆನೇ ಆವೊಡು. ವರ್ಸೊ ಇಡಿಯ ನೀರ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮೂಜಿ ಬುಳೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಏಣೆಲ್ ಬುಳೆ ಮಾತ ಕಂಡೊಡುಲಾ ಆಪುಂಡು. ಸುದೆ ಬರಿತ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಏಪಲಾ ದಿಂಜ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ನೆನ್ನ್ ಪಟ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೂಲು ಅಪಗಪಗ ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪಿನೆಡ್ದಾದ್ ಉಂದೆಟ್ ಏಣೆಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಜಿ. ವರ್ಸೊಡು ಒಂಜಿ ಬುಳೆ ಮಾತ್ರ ದೆಪ್ಪುನ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಮಜಲ್ ಕಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್‌ದ ಆಸರೆ ದಾಂತೆ ಬರ್ಸೊದ ನೀರ್‌ಡ್ ಮಾತ್ರ ಬುಳೆ ದೆಪ್ಪುನ ಎತ್ತರೊದ ಜಾಗೆಡುಪ್ಪುನ ಕಂಡೊನು ಬೊಟ್ಟು ಕಂಡ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇಸ್ಯ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನಾಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಬರ್ಸ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ಅಯಿಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಪಸೆ ಇತ್ತಿ ಕಂಡೊನು ದತ್ತ್‌ದ್(ಅಡತ್ತ್‌ದ್) ಕಳ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೇಜಿ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಪೆರ್. ಬರ್ಸ ಸುರುವಾಂಡ್ ಪನ್ನಗ ಕಂಡ ದಪ್ಪುವೆರ್. ಕಂಡ ದಪ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕಂಡೊಗು ತಪ್ಪು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬೊನ್ಯ, ಸುಂಟಾನ್ ಬಿರ್ಕ್‌ವೆರ್. ಕಂಡೊಡು ನಕ್ಕ್‌ರ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಬೊಕ್ಕಲ ಎಡ್ಡೆ. ಅವು ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಒಗು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜೊಂಜಿ ಸಾಲ್ ದಪ್ಪುನಗ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಈಟ್ ಪಾಡ್‌ಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಕಂಡ ದತ್ತ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ಒಂಜೇ ಮಟ್ಟೊಡು ಉಂತೆರೆ ಪಲಾಯಿ ಮೊಟ್ಟುವೆರ್. ನುಗೊಕು ಕಟ್ಟ್‌ನ ಪಲಾಯಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ ಅಂಚಿ-ಇಂಚಿ ದೀದ್ ಉಂತೊಂದು ಉರಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಕಂಡ ಮೊಟ್ಟುದು ಏರ್- ತಗ್ಗ್ ಸಮ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ವಿರ್ದ
ನೆಕ್ಕ್ ವಿರ್ದ ಅತ್ ತಗ್ಗ್‌ತ್ ಬಗ್ಗ್‌ತ್ ನಡಪುನಾಯಗ್ ನಾಲ್ ಗುದ್ದು ಜಾಸ್ತಿಯೇ.
ಎಚ್ ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ಅರ್ದಲ
ಅರ್ದಲ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ದೈವ ಕಟ್ಟುನ ಪಾತ್ರಿ ಪಾಡುನ ವೇಸತಾ ಬಣ್ಣೊ. ಕನ್ನಡಿತ ಎದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಪಂಬದ ನಲಿಕೆಜಾತಿದ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವೇಸ ಪಡಿಯಾರ ಸುರು ಮಾನ್ಪುನೆನ್ ಅರ್ದಲ ಪಾಡುನ ಪಂದು ಪಂಪೆರ್. ಉಂದು ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು ಒಂಜಿ.
ಗಲಸುನ ಬಣ್ಣೊತ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಂಜೊಲು, ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ಮಾಂತಕೋಡಿಟ್ ಗಲಸುಪೆರ್. ಕೆಲವು ಬೂತಲೆಗ್ ಮಂಜೊಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅಂಡ ಗುಳಿಗನಂಚಿನ ಬೂತಗ್ ಕಪ್ಪು ಜಾಸ್ತಿ ಪಡುವೆರ್. ಈ ಬಣ್ಣೊ ಮುಲ್ಪ ದೈವೊಲೆನ ರೂಪನು, ಆಯಿನ ಅಬತಾರೋಲೆನ್ ತೋಜಾಯರ ಇಪ್ಪಿ ಒಂಜಿ ನೆಪ ಆತುಂಡು.
ಡಾ. ಸಾ. ಕೃ. ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್
ಪ್ರಕಟಣೆಲು
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆದ ಮೆರ್ನ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಇಂಚ ಉಂಡು:
ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ
ಸುರುತ ಜೀವನ
ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದೆರೆನ ಮುಖ್ಯ ಅನುಯಾಯಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಸೋದರಿ ನಿವೇದಿತಾ ಪುಟ್ಟಿನ ದಿನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮, ೧೮೬೭. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಮಗಳಾದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನೊಬೆಲ್ ಬಳತಿನ ವಾತಾವರಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ದಿಂಜಿದಿತ್ತಿ ವಾತಾವರಣ. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಇಸಬೆಲ್, ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಾಮ್ಯುಅಲ್. ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ನೋಬೆಲೆರೆನ ಅಜ್ಜಿ ನಿತ್ಯ ಭಗವದ್ವಾಣಿಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ಬೈಬಲ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಕತೆಕ್‌ಲೆನ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನಿವೇದಿತನ ಅಮ್ಮೆರ್ ದೇವರೆನ ಸೇವೆ – ದೇಶ ಸೇವೆ ರಡ್ಡೆಕ್‌ಲ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಅಜ್ಜೆ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಪ್ರಖರಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಿ. ಅಂಚಾದ್ ನೊಬೆಲ್ಲರೆಗ್ ಎಲ್ಯಡ್ದೆ ದೈವಭಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ರಡ್ಡ್‌ಲ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೈದ್ಂಡ್.
ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್
ನಿವೇದಿತಾ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಶಾಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪನ್ನಗ  ಕಾಶಯಡಿತ್ತಿನ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಅರೆಗ್  ಪ್ರೋತ್ಸಾಹರೂಪೊಡು “ಮಾತ ಶಕ್ತಿಲು ನಿನ್ನಡೆಗ್ ಬರಡ್! ಜಗನ್ಮಾತೆನೆ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿದ ಕೈಕುಲಾವಡ್. ಅನಂತಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅನಂತಶಾಂತಿ ನಿಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕಡ್ ಪಂದ್ ಎನ್ನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ” ಪಂದ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಮದಿಪು ಕೊರಿಯೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೮೯೯ಡ್ ಸ್ವಾಮೀಜಿನೊಟ್ಟುಗು ಅಮೆರಿಕಗ್ ಪೋಯಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಸ್ವಾಮೀಜಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ನಿವೇದಿತಾಗ್ ಶಿಕಾಗೋಡು ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊರ್ಪುನ ಜವಾಬ್ಧಾರಿ ಕೊರಿಯೆರ್. "ದಾದಾಂಡಲ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ, ಓಡೆಗಾಂಡಲ ಪೋನಗ, ‘ದುರ್ಗಾ ದುರ್ಗಾ’ ಪಂದ್ ಪನ್ಲ ಅವು ನಿನ್ನನ್ ಮಾತ ಅಪಾಯೋಡ್ದುಲ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು” ಪಂದ್ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ನಿವೇದಿತಾಗ್ ಧೈರ್ಯ ಪಂಡೆರ್.
ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್
ಪರಿಚಯೊ
ಬಾಬು ಅಮೀನ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬನ್ನಂಜೆಡ್ ೧೯೪೪ನೇ ಇಸವಿದ ಆಗಸ್ಟ್ ೪ನೇ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ತೋಮ ಬೊಕ್ಕ ದಾರಮ್ಮ ಪೂಜಾರಿ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ. ೧೯೬೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೊಂದ್ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ಗ್ ಸೇರುವೆರ್. ೧೯೭೪ಡ್ ಇಂಬೆರ್ ಉದ್ಯೋಗಗಾದ್ ಬೊಂಬಾಯಿಗ್ ಪೋಪೆರ್. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ, ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್.
ಪಿಕ್ಕಾಸಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಕೋನೇರು ಹಂಪಿ
ಸಾಧನೆಲು
ಕೋನೇರು ಹಂಪಿ ಭಾಗವಹಿಸಯಿನ FIDEಪೊಂಜೊಲೆನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಫ್ರೀ ೨೦೦೯-೨೦೧೧ ಡ್ ಕಡೆಕ್ ರಡ್ಡನೆ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆದ್ ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ೨೦೧೧ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಹೌವ್ ಯಿಫಾನ್ ಗೆಲ್ಮೆ ಸಾಧಿಸದೆರ್. ಹಂಪಿ ದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯೆರ್.
ಜೀಗುಜ್ಜೆ
thumb|ಜೀಗುಜ್ಜೆ
ಅಪರ್ಣಾ ಪೋಪಟ್
ಸಾಧನೆಲು
ಬೆಂಗಳೂರುಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( 12 ವರ್ಷದುಲಯಿದ )ಗೆಂದ್‍ದೆರ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಗೊಬ್ಬಿನ ಸುರುತ ಪಂದ್ಯಾಟ.
ಜೂನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( 18 )ಒರಿಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಈ ವರ್ಷ ಪ್ರೇಗ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಉಬರ್ ಕಪ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗ್ ಭಾರತೀಯ ತಂಡದ ಭಾಗವಾದ್ ಪಜ್ಜೆ ದೀಯೆರ್.
ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಏಷ್ಯನ್ ಜೂನಿಯರ್  ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‍ ಗೆಂದ್‌ದ್  ಕಂಚಿದ ಪದಕ ಪಡೆತೆರ್.
ಸುರುತ ಸೀನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್  ಗೆಂದ್‌ದೆರ್.
1998
ಅತ್ತಂದೆ, ಅವ್ವೆ ವರ್ಷೊಡು ಫ್ರೆಂಚ್ ಓಪನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್‌ದ್ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಡ್ ನೆಡತಿನ್ ಉಬರ್ ಕಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸದೆರ್.
2001
ಅಷ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಮಿ
ಧೈರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ
ಧೈರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಶೌರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಿ)ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಅವತಾರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಜೀವನೊಡ್ ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಧೈರ್ಯನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಾರ್ಯೊನ್ ಈ ದೆವಿ ನಡಪಾವೆರ್.
ಅಜ್ಜಬಿರು
ಅಜ್ಜಬಿರುತ್ತ ಬನ್ನೊಲು
ಒಂಜಿ ಅಖಂಡವಾಯಿನ ಬನ್ನೊಲೆಡ್ ರೋಹಿತನ್ (ಬನ್ನೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್) ಒಂಜಿ ಮಳೆಬಿಲ್ಲ್ ವ್ಯಾಪಿಸವುಂಡು; ಉಂದೆತ ವಿಶಿಷ್ಟ-ವಿಸ್ಪಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಲು ನರಮಾನಿಲೆನ ವರ್ಣ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರೊದ ಒಂಜಿ ಕಲಾಕೃತಿದಂಚ ಅನುಭವೊ ಅಪುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‍ಡ್ ಬಾರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ನೆನೆಪು ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಸಾಲ್ ಪಂಡ ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ಸಪ್ತಾಂಶಕವಾಯಿನ ಕೆಂಪು (red), ಕಿತ್ತಳೆ (orange), ಮಂಜಲ್(ಹಳದಿ) (yellow), ಪಚ್ಚೆ(ಹಸಿರು) (green), ನೀಲಿ (blue), ಊದಾನೀಲಿ (indigo) ಬೊಕ್ಕ ನೇರಳೆ (violet) ರೀತಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. , (ಶ್ರೇಣಿದ ಕ್ರಮೊನು Roy G. Biv- ರೀತಿದ ನೆನೆಪುದ ಸಾಧನೊಲೆಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಬಾಯಿಪಾ ಮಲ್ಪವೆರ್). ಬರ್ಸನ್ ಬುಡುದು ನೀರ್ ದ ಬೇತೆ ಸ್ವರೂಪೊಲೆರ್ದ್ ಲಾ ಅಜ್ಜಬಿರು(ಮಳೆಬಿಲ್ಲುಗಳು)ಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಮಂಜು, ತುಂತುರು ಪನಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಬ್ಬನಿ ಈ ಸುರ್ಪಲೆಡ್ ಲಾ ಅಜ್ಜಬಿರು ಸೇರ್ ದುಂಡು.
ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ವೇಣೂರು
ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ವೇಣೂರು ಮೇರ್ ಒರಿ ಬರಹಗಾರೆ/ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರೆ. ಜೀ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಉಂದೆತ್ತ ಸುರೂತ ಸೀಸನ್‍ಡ್ ಪಾಲ್ ಗೆತೊಂದು ಇನಿಕ್ಕ್ ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಖ್ಯಾತಿಯ ಅನೀಶ್ ಪೂಜಾರಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದೆರ್. ಮೇರ್ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರಹಗಾರೆ ಅತ್ತಂದೇ ನಟೆಲಾ ಅಂದ್. ಮರ್ಲ್ ಕಟ್ಟೊಚ್ಚಿ ಉಂದು ಮೇರ್ ಸುರೂ ಬರೆದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ನಾಟಕೊ.
ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಗ್ರಹ Infobox/ಭೂಮಿ
ಇತಿವೃತ್ತ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿ ೪೬೦ಕೋಟಿ ವರ್ಷಲೆರ್ದ್ ಪಿರವು ರೂಪು ಪಡೆಂಡ್. ಭೂಮಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉಪಗ್ರಹವಾಯಿನ ಚಂದ್ರೆ ಅಯಿರ್ದ್ ಒಂತೆ ಬೊಕ್ಕ, ಸುಮಾರ್ ೪೫೩ ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ರೂಪು ಪಡೆಂಡ್.
ಕ್ಷಿತಿಗೋಳ
ಭೂಮಿಯ ಹೊರ ಪದರವಾದ ಕ್ಷಿತಿಗೋಳವು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮಣ್ಣನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಶಿಲಾಗೋಳ, ವಾಯುಮಂಡಲ, ಜಲಗೋಳ ಮತ್ತು ಜೈವಗೋಳಗಳ ಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿತಿಗೋಳವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹವಾಮಾನ
thumbnail|right|400px|ಎತ್ತರದ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕಾಣುವಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ. ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಎರಡು ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳು, ಎರಡು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ಸಮಭಾಜಕ ವಲಯ. ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹಲವು ಮೀಟರ್ ನೀರಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಒಂದು ಮಿ.ಮೀ. ಗಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಷ್ಟು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅದ್ಭುತವಾದ ಲವಣೋಷ್ಣ ಪರಿಚಲನೆಯು ಅಪಾರವಾದ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆಯ ವಲಯದಿಂದ ಧ್ರುವವಲಯಗಳ ಬಳಿಗೆ ಪಸರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯ
thumbnail|right|200px|ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಗಾತ್ರದ ಹೆಚ್ಚಳ ಭೂಮಿಯ ಭವಿಷ್ಯವು ಸೂರ್ಯನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಂ ಬೂದಿಯ ನಿರಂತರ ಶೇಖರಣೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸೂರ್ಯನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾಂತೀಯತೆಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೧೧೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯತೆಯು ೧೦%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೫೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾದ ಈ ವಿಕಿರಣದಿಂದ, ಭೂಮಿಯ ಸಾಗರಗಳ ನಾಶವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಘೋರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆಂದು ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಭೈರವಿ
ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ
ದೇವಿ ತಾವರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುದಿಪ್ಪುವೆರ್. ನಾಲ್ ಕೈ ಇತ್ತಿನ ಈ ದೇವಿ ಪುಸ್ತಕ, ಜಪಮಾಲೆ, ಒಂಜಿ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಡ್ ನನೊಂಜಿ ವರತ ಮುದ್ರೆಡ್ ಉಂಡು. ಕಂಟೆಲ್‍ಡ್ ಕತ್ತೆರ್ದಿನ ರುಂಡೊದ ಮಾಲೆ, ಮೂಮಡೊಡ್ ಮೂಜಿನೆ ಕಣ್ಣ್ ಉಂಡು.
ಜ್ವಾಲಾ ಗುಟ್ಟಾ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು
ಕಾವೇರಿ
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಸಂಸ್ಕೃತೊದ 'ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣೊ'ದ 'ಕಾವೇರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'ನೇ ತುಳುತ ಕಾವೇರಿ ಕಾವ್ಯೊಗು ಮೂಲ. ಆಂಡ ಉಂದು 'ಕಾವೇರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ'ದ ಅನುವಾದೊದ ಕೃತಿ ಅತ್ತ್. ಕವಿ ಸುಮಾರ್ ಕಡೆಟ್ ಮೂಲ ಕತೆತೊಟ್ಟುಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್ ಬರೆಪಿನ ಸ್ವತಂತ್ರೊ ದೆತೊಂದೆರ್. ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥೊಡು ಸುಮಾರ್ ೧೫ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಉಂಡು. ತುಳುಟು ತಿಕ್ಕಿನ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಏತೊ ಬಾಗೊಲು ತಾಡೆವೋಲೆಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ತಿಕ್ಕ್ದಿಜಿ. ತುಳುಟು ತಿಕ್ಕಿನ ಆಜಿ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ ಏಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಎನ್ಮನೇ ಅಧ್ಯಾಯೊ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್, ಒರಿದಿನ ಮಾತಾ ಒಂತೆ ಒಂತೆ ತಿಕ್ಕ್ದ್ಂಡ್.
ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ
ಆರ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್, ಸುರೂಕು ೧೯೯೬ಗ್ ೧೩ ದಿನೊಕ್ಕು, ೧೯೯೮ಡ್ದ್ ೧೯೯೯ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪತ್ತೊಂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ದ ಅವಧಿಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ೨೦೦೪ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಐನ್ ವರ್ಸೊ ಲೋಕಸಬೆಟ್ ಗೆಂದ್‌ದ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆತೆರ್. ಲೋಕಸಭೆಕ್ ಪತ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ಯಸಭೆಕ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ್ ಆರ್ ೪೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಕಾಲೊಗು ಭಾರತೊದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೦೯ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಲಖನೌದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ಆರ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್. ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಆರ್ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯೊಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯೆರ್. ೧೯೬೮ಡ್ದ್ ೧೯೭೨ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಯಜಮಾನಿಕೆ ದೆತೊಂದು ದುಂಬುದ ಭಾರತೀಯ ಜನ ಸಂಘೊದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರೆಡ್ ವಾಜಪೇಯಿ ಒರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯೆರೆ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಡ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಒರಿ ಕವಿ, ಪತ್ರಕರ್ತೆ, ವಾಗ್ಮಿ, ಚಿಂತಕೆ, ದಾರ್ಶನಿಕೆ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.
ಓಂತಿ
ಲಕ್ಷಣೊ
ಓಂತಿ ಕೀಟಾಹಾರಿ, ಇದೆಂತ ದೇಹೊನು ತರೆ, ತಿಗಲೆ ಬೊಕ್ಕೊ ಬೀಲ ಪಂದ್ ವಿಂಗಡಿಸಾವೊಲಿ. ತರೆ ಬೊಕ್ಕ ತಿಗಲೆದ ನಡುಟ್ಟ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಉಂಡು. ದೇಹೊದ ಮಿತ್ತ್ ಹುರುಪೆ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು.
ಭಾರತೊದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿನಕುಲು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References/>
ಕೊರಗ ಪಾತೆರೊ
ಪೊಲಬು
ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಕೊರಗೆರೆ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ತೆನ್ಕಾಯಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಎಗ್ಗೆಗ್ ಕೊರಗ ಬಾಸೆ ಸೇರುಂಡು. ಕೊರಗ ಬಾಸೆಡ್ ನಾಲ್ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು
ಒಂಟಿ ಕೊರಗ
ಪುರಿ - ಹುರಿ
ತಪ್ಪು ಕೊರಗ
ಹುಗೆ - ಪುಗೆ
ಗರ್ಬ - ಕರ್ಬ
ಮುಂಡು ಕೊರಗ
ಹೂಂಜಿ - ಹುಂಜ - ಪೂಂಜೆ
ಅದಿ - ಅದು - ಅವ್
ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು
ಮದಿಮೆ ನಿಶ್ಚಯ
ಪ್ರಾಯ ದಿಂಜಿನಂಚ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುನ ಸೌಂದರ್ಯ ಎಡ್ಡೆ ಆವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕೊನೆ, ಸೂರಪ್ಪ ಮಾಡೆರ ಮೆಗ್‌ದಿನ ಮಗನೊಟ್ಟಿಗೆ ಮದಿಮೆ ನಿಶ್ಚಯ ಆಂಡ್. ಜಾತಕ ತೂಯಿನ ಜೋಯಿಸೆರ್ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪಂತಿ ಪರಕೆ ನೆನಪು ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾಡೆರ್ ದಾದ ಪರಕೆಂದ್ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿಡ(ಬೊಡೆದಿ) ಕೆನ್‌ನಪಗ "ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್ಂಡ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದುಂತೆರೆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ್ ಕೊರ್‌ಪೆ" ಪಂದ್ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಮಾಡೆರ್‌ಗ್ ಬೇಷದ ತೆಡಿಲ್ ಹಾಕಿಲೆಕ್ಕ ಆಂಡ್. ಉಂದೆನ್ ಮಾತೆ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ದೆಂಗ್‌ದ್ ಕೇನೊಂದಿತ್ತಲ್.
ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿ
ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗುರ್ಕಾರ್ರು ಆತ್ ೨೦೧೭-೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳತ ಪುಟ್ಡುತೇರ್. ಮೇರ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್ ಟೈಪ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಶಾಲೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗೊಡು ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪಾದಿನಾರ್. ತುಳು ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಡು, ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಸಂಘಟಕೆರಾದ್, ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆ ನಾಯಕೆರಾದ್ ತನನ್ ತಾನ್ ಗುರುತಿಸೊಂಡಿನಾರ್. ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆದ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಗ್, ಬೊಕ್ಕ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಹಿರಿಯೆರೆ ನೆಂಪು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಕಜ್ಜೊಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು ಉಮೇದ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಅನಂತಾಡಿ
ಅನಂತಾಡಿ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್
ಅನಂತಾಡಿ ಗ್ರಾಮ ಮಂಡಲ ಪಂಚಾಯತ್ ಆತ್ಂಡ್. ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ನೆಟ್ಲಮುಡ್ನೂರ್, ಏಮಾಜೆ, ನೆರಳಕಟ್ಟೆ, ಕರಿಂಕ, ಬಾಳ್ತಿಲ, ಪನ್ಪುನ ಊರುಲು ಉಲ್ಲ. ಕರಿಂಕದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ದ. ಸುತ್ತ ಮುತ್ತದ ಗ್ರಾಮೊಗು ದೇವೆರ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ. ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡರೆ ಸಾರ ಜನ ಮೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕರಿಂಕದ ಜವೆನೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ಸುರು ಮನ್ತಿನ ಭಜನಾ ಮಂದಿರ ಡ್ ಭಜನೆ, ಚೊಉತಿ ನಡಪುಂಡು. ಅನಂತಾಡಿ- ಪುತ್ತೂರು ಸರಕಾರಿ ಬಸ್ಸು ಉಂಡು.
ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್
ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್- ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತಗ್ ಜರ್ಮನಿರ್ದ್ ಬತ್ತಿನಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಜರ್ಮನಿದ ವುಟೆಂಬಗ್ರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆರ್ದ್ ೨೨-೭-೧೮೫೭ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್.
ಬಾರತೊಗ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಪಿನ್ನೆಲೆ
ಇಂಬೆರ್ ಕುಡ್ಲ, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಡುಪಿ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಸೇವೆ/ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸುರುತ ಉದ್ದೇಶನೇ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ. ತುಳು ಭಾಷೆಗೆ ಇಂಬೆರೆನ ಕೊಡುಗೆ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ. ೧೮೮೬ಟ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ತುಳು ನಿಘಂಟ್‍ದ ಲೇಖಕೆರ್ ಇಂಬೆರ್. ಕೆಮರರ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶನರಿದಾರ್ ಒರಿ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ತುಳು ನಿಘಂಟನ್ ಪೂರ್ತಿಮಲ್ತಿನಾರ್ ಇಂಬೆರೇ. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ೧೬೫ರ್ದ್ ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ತುಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಗೀತೆಲೆನ್ ಗೀತೆ ಬರೆತೆರ್.
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್
ಸಾಹಿತ್ಯೊ
೨೦ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅಪ್ಪಚ್ಚು ಕವಿ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ‘ಯಯಾತಿ ರಾಜಂಡ ನಾಟಕ’, ‘ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮಹಾತ್ಮೆ’ ‘ಸತೀ ಸಾವಿತ್ರಿ’ ಬೊಕ್ಕ ‘ಶ್ರೀ ಕಾವೇರೀ ಮಹಾತ್ಮೆ’ ಪನ್ಪಿನ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಡ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊ
ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊ ಉಂದು ತುಳು ಭಾಷೆದ ಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾವ್ಯೊ. ಇ ಕಾವ್ಯೊನು ಬರೆತಿನಾರ್ 'ಅರುಣಾಬ್ಜ' ಕವಿ.
ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು
ವಿಶೇಷತೆ
ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ 8.30 ಘಂಟೆಗ್‍ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು.
ಪುಗೆರೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಪಿಲಿಕುಳ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕುಡಲದ ಊರುಲು
ಕವಲೇದುರ್ಗ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರವಾಸೀ ಜಾಗೆಲು ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ
ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ
ಪ್ರಶಸ್ತಿ
೨೦೦೬-ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಟ್ಯೂಬುಲೈಟ್
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದರಸ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಬಳಕೆ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಡಳಿತವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮರುಬಳಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೀಪೊಲು ವರ್ಗೊ:ದೀಪಲೆನ ಪ್ರಕಾರೊಲು
ನವ್ಯ ಪೂಜಾರಿ
ನವ್ಯ ಪೂಜಾರಿ ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಅಂಚನೆ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ಮೂಲತಃ ಸುರತ್ಕಲ್ ದಾರ್. ತುಳು ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾರಂಗೊಡು ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಬೆನೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕೋಸ್ಟಲ್‍ವುಡ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್ ಸಿನಿರಂಗೊಗ್ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ 2018ಡ್ ರಂಜಿತ್ ಸುವರ್ಣ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ತುಳು ಪಿಚ್ಚರ್ ಉಮಿಲ್ದ ಮೂಲಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ
ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣೊ
alt=ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣ ತೋಜಾವುನ ಭೂಪಟ|thumb|339x339px|ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸದ ಪ್ರಮಾಣ ತೋಜಾವುನ ಭೂಪಟ
ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ವರದಿ
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಪರಿಸರ(environment)ದ  ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪರೆ ಪರಿಸರ ಬೊಕ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ಪ್ರೊ| ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಇನ್ಪಿನ ವಿಷಯ ತಜ್ಞರೆನ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರೆನ ಸಮಿತಿ (Western Ghat Ecology Expert Panel) ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್  ಲಭ್ಯವಾದುಪ್ಪುನ ದಾಖಲೆಲು, ಮಾಹಿತಿಲು, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ  ಲಭ್ಯ  ಭೂ-ಛಾಯಾ ಗಣಕ ಮಾಹಿತಿಲು, ಸರ್ಕಾರಿ ಬೊಕ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಸಂಬಂಧಿತ  ವರದಿನ್ 31-8-2011 ದಾನಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಸಲ್ಲಿಸಾಯೆರ್.
ದೆಯ್ಯಕ್ಕು
ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ್ ಬಯಕಿನ ಬಂಗೆ
ಒಂಜಿ ದಿನ ದಾರಾಮು ಕೃಷಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕನಯೆರೆ ಬುಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪ್ಪೆ ಬೊಡ್ವಿ ಪನ್ನಾಗಲಾ ಹಟ ಕಟ್‌ದ್ ಅರೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಹಠ ಕಟ್‌ದ್ ಬತ್ತಳ್. ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ ತುತ್ತುದ್ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಆದ್ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಬೊಕ್ಕ ದಾರಾಮು ದಂಡಿಗೆಡ್ ಬುಳ್ಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪಿದಡಿಯೆರ್. ಬುಳ್ಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿಡ್ ಬೈಲೂರ್‌ನ್ ಕಡತ್‌ದ್ ಫೋವೊಡ್. ಬೈಲೂರುದ ಬೈಲ್‌‌ಡ್ ಪೋವೊಂದುಪ್ಪುನ ದಂಡಿಗೆನ್ ಬಂಗೆ ತೂಪೆ. ದಂಡಿಗೆಡ್ ಆಲಂಕಾರವಾದ್ ಕುಲುದಿನ ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ್ ಬಯಕುವೆ. ತನ್ನ ಕೆಲಸದಕ್‌ಲೆಡ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಯಾಸ ಕರಿತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಆಂಡ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಬತ್ತಿನಂಚನೆ ಪಿರ ಕಡಪುಡುವಲ್. ಕೋಪ ಏರ್‌ದ್ ಬಂಗೆ ತಾನೇ ಪೋಪೆ. ದಂಡಿಗೆ ತುಂಬಿನ ಬೋವಿನಕ್‌ಲೆನ್ ಉಂತರೆ ಪನ್ಪೆ. ಅಕುಲ್ ಬೇಗ ಪೋಪೆರ್. ಬಂಗೆ ಅಕ್‌ಲೆಡ್ದ್ ಬೇಗ ಪೋದ್ ದಂಡಿಗೆದ ಕೊಂಬುಡ್ ನೇಲುವೆ. ಅತನಾಗ ದೆಯ್ಯಕ್ಕು ತನ್ನ ಕಾರ್‌ಡ್ ದೊಂಕುವಾಲ್. ಬಂಗೆ ಕೆಸರ್‌ದ ಕಂಡೊಗ್ ಬೂರುವೆ. ಬಂಗಗ್ ಮಸ್ತ್ ಅಪಮಾನ ಆಂಡ್. ಪಿರ ತನ್ನ ಇಲ್ಲ್ಗ್‌ಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕುಂಟು ಬದಲ್‌ತ್‌ದ್ ಕುದುರೆ ಏರುವೆ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಬೆರಿ ಪತ್ತುವೆ. ಅಕುಲು ಬುಳೇರಿ ಪೇಂಟೆಗ್ ಮುಟ್ಟುದ್ ಪೂರ ಕುಂಟುಲೆನ್ ದೆತೊನೊಂದು ಕಾಸ್ ಕೊರುಪಾಂದಾನಾಗ ಬೈರೆ ಅಡೆಗ್ ಮುಟ್ಟುವೆ. ಕಾಸ್ ಯಾನ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಂಡ ಅವೆನ್ ಅಕುಲ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕಲಾ ಬೈರಗ್ ಅಪಮಾನ ಆಂಡ್. ದೆಯ್ಯಕ್ಕುನ್ ಪಡೆಪಿನ ಆಯೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊ ವಿಫಲ ಅಂಡ್.
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ
ಕಸ್ತೂರಿ ರಂಗನ್ ವರದಿ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ನನೊಂಜಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟೊದ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಗುಂಪು (High Level working Group) ಕೆ.ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಇನ್ಪಿನ ಪರಿಸರ ತಜ್ಷೆರೆನ  ಗುರ್ಕಾದಿಗೆಡ್  ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ   ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರೆನ ಸಮಿತಿ ಕೊರ್ತಿನ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿನ್ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಅಯಿತ  ವರದಿ  ಸರ್ಕಾರೊದ ಪರಿಸರ  ಸಚಿವಾಲಯೊಗು ಕೊರುಂಡು. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಡ್ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ ಬೊಕ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡು ಬರ್ಪಿನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ/ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ 60,000 ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರ್  ಭಾಗೊ  ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ(ecology)ದ  ದೃಷ್ಟಿಡ್  ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶ (sensitive zone) ಇಂದ್ ತೀರ್ಮಾನ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಈ ವಲಯೊಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ಸೂಚನೆನ್  ಕೊರ್ತುಂಡು.
ಪುಣ್ಣಮೆ
ಹುಣ್ಣಿಮೆ (ಪೂರ್ಣಿಮೆ) ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಳು ಆಕಾಶೊಡು ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆ ತೋಜುನ ದಿನ (ತಿಥಿ), ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಳುದ ರಡ್ಡ್ ಚಾಂದ್ರ ಪಕ್ಷಲೊನ ನಡುತ್ತ ವಿಭಾಗೊನು ಗುರುತಿಸವುಂಡು.
ಪುಣ ಪೊತ್ತಾವುನಿ
ಈತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರಿನ್ ಪುಣತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದಕ್ಕುಡ್ರುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಸೈತಿನಾಯನ ಮಗೆ/ಅರುವತ್ತೆ/ಮೆಗ್ಗಿಪಲೆಲೆಡ್ ಇರ್ವೆರ್ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಪಿದಂಬು (ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ) ಬತ್ತ್‌ದ್, ತರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್‌ದ ಮೈಟ್ಟ್ ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ಪುಣೊಕ್ಕು ಬೆರಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಂತೊನೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಎಡತ್ತಕಾರ್‌ನ್ ಕಾಟೊದ ಕಣಕ್ಕ್‌ಗ್ ತಾಗಾದ್ ತೂಟೆನ್ ಎಡತ್ತ ಕೈಟ್ಟ್ ಪಿರವುಗಾದ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕಾಟೊಗು ತೂ ಕೊರೊಡು.
ಅರಬ್ಬಿ ಬಾಸೆ
ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಬಾಸೆದ ವರ್ಗೊಲು
ಇಂದೆನ್ ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬೀ ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ, (ಹಿಮ್ಯರೈಟ್) ಬಾಸೆಲುಂದು ಇಬಾಗಿಸದೆರ್. ಕೆಲವು ವ್ಯಾಕರಣ ಸಿದ್ಧರೂಪೊಲೆಡ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲಿಕೆಡ್ ಸಬ್ದೊಲೆಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ ಬಾಸೆ ಚೊಕ್ಕ ಬಾಸೆನ್ ಹೋಲುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ ನೆದ ರನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಪೊರ್ತುಗು ಯಮೆನ್‌ಡ್ ಹಿಮ್ಯರೈಟ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಪತನವಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ದಕ್ಷಿಣ ಅರಬ್ಬೀ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಆಂಡ್. ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬೀ fಬಾಸೆ ಮಾತ ಕಡೆಟ್‌ಲಾ ತನ್ನೊ ಯಜಮಾನಿಕೆನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್.
ಪಲ್ಸ್ ಆಕ್ಸಿಮೀಟರ್
ಗಲಸುನ ಕ್ರಮೊ
ಇಂಚ, ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಮೂಲಕ ಬತ್ತಿನ ಬೊಲ್ಪುನ್ ಪಡೆಯಿನ ಸಂವೇದಕ, ಐಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಮಾಪಕದ ಮೂಲಕ ಬೊಲ್ಪುದ ಪ್ರಮಾಣೊನು ಅಳತ್‌ದ್, ಐತ ಅಂಕೆಸಂಖ್ಯೆನ್ ಪಿದಾಯಿದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆಡ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಉಂಗಿಲೊ
ಉಂಗಿಲೊದ ಬಾಗೊಲು
ಪಿರಾಕ್‍ದ ಇತಿಹಾಸೊನು ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟೊ ಆಂಡಲಾ ಉಂಗಿಲೊನು ಕೊರ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ದೆತೊನುನ ಪದ್ಧತಿ ಸುಮಾರ್ ೬೦೦೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪರತ್ತ್.
ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ಉಂಗಿಲೊ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೇವತೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕೆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ಪುತ್ತೂರು
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಲು
ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ
ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ Sushanthi Church Mercara Hill, Mangalore ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ.
ಚೋಮನ ದುಡಿ
ಪುಸ್ತಕೊದ ವಿವರಣೆ
ಚೋಮನ ದುಡಿ ಪುಸ್ತಕೊನು ೧೯೩೧ಟ್ ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್ ಪ್ರಕಾಶಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು ಅಕುಲು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾದ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಕ್ಷರ ಜೋಡಣೆನ್ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಿಂಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪುಸ್ತಕೊಡು ೧೧೨ ಪುಟ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಬೆಲೆ ರೂ.೪೫. ಈ ಪುಸ್ತಕೊದ ಹಕ್ಕ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಬಿ ಮಾಲಿನಿ ಮಲ್ಯ ಮೆರೆಗ್ ಸೇರ್ದಂಡ್.
ತುಳು ಜಾನಪದ ಪದೊ
ಮೂಜಿ ಮೋನೆ ತೋಜೊಂದುಂಡು
ಬಚೀರೇ ತಿನ್ನೇರೇ ಬೊಡು ಸುಣ್ಣ, ಕೊರ್ಪನ ಪನ್ಲಗೆ ।।
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬರವು
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್  ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕುದುರೆಮುಖೊಟ್ಟು ತುಳುವ ಸಮುದಾಯೊಡು ಉಮೇಶ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಯಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಮೂಜಿ ಜನ ಮೆಗ್ದಿಯರ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್- ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗಾಯತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಶ್ವಿನಿ. ಮೇರ್ ಪಣಂಬೂರುದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಾಲೆಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್, ಕುಡ್ಲದ ಎಸ್‌ಡಿಎಂ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ (ಬಿಬಿಎಂ) ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಎಂಬಿಎ) ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.
ಸಿನಿಮೊಲು
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೆರೆನ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ.
ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತೆರ್
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
೧೯೮೯ ಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ಮೈಸೂರು ಡು ರಂಗಾಯಣ ನ್ ಕಟ್ಯೆರೆ ಕಾರೆಂತೆರೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೧೯೯೫ ಮುಟ್ಟ ಅಯಿತ ಗುರ್ಕಾರೆ ಆದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಗು ಆರೆಗ್ ಅರ್ಬುದ ರೋಗ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್  ಗೊತ್ತಾಂಡ್. ., ಆರ್ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೦೨ ನೇ ಇಸವಿ ೧ನೇ ತಾರೀಕ್ದಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ದೇವೆರೆ ಪಾದ ಸೇರುವೆರ್
ಬೆನಕ
೧೯೭೪ ಟ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಬೆನಕ ಪನ್ಪುನ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆನಕ ಪಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕಲಾವಿದರು ಇಂದೆತ ಎಲ್ಯ ರೂಪ. ಬೆನಕದಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಹಯವದನ ನಾಟಕ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ್ದ ಆ ಬರಿಟ್ಲಾ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಂಡ್. ಬೆನಕಡ್ ಕಾರಂತೆರ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಸೆರ್ಸಾದ್ ನಾಟಕ ಮಲ್ತೆರ್, ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕಾರಂತೆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಪ್ರೇಮಾ ಕಾರಂತೆರ್ ತೂವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ೨೯-೧೦-೨೦೦೭ ಟ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.
ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತೆರ್ ನ ಬಗೆಟ್ ಸಾಕ್ಸ್ಯಚಿತ್ರ
೨೦೧೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತದ ಸಿನಿಮಾ ಸಂಸ್ತೆ ಕಾರಂತೆರ್ ನ ಬಗೆಟ್ ೯೩ ನಿಮಿಶದ ಸಾಕ್ಸ್ಯಚಿತ್ರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿತ ಪುದರ್ ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತ: ಬಾಬಾ. ಅವೆನ್ ಕಾರೆಂತೆರೆನ "ಇಲ್ಲಿರಲಾರೆ-ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲರೆ" ಪನ್ಪುನ ಆರೆನ ಜೀವನ ಬಗ್ಗೆ ಆರೆ ಬರೆಯಿನ ಬೂಕು, ಬೊಕ್ಕ ಅಯನ್ ವೈದೇಹಿ ಬರೆಯಿನ ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರೋ ಪನ್ಪಿನ ಬೂಕದ ಮಿತ್ತ್ ಮಲ್ತೆರ್
ಜುಮಾದಿ
ಜುಮಾದಿ ದೈವನ್ ಧೂಮಾವತಿ ದೈ‌ವ, ಜುಮಾತಿ, ಜಿಮಾದಿ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ರಾಜನ್ ದೈವ.ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ಭಾರಿ ಅಪೂರ್ವವಾಯಿನ ದೈವ. ಧೂ‌ಮ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಪುಗೆ, ಆವತಿ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಪುಟ್ಟಿದ್‍ದಿನಾರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ತೊ. ಅಂಚಾದ್ ಧೂಮಾವತಿ ಪಂಡ ಪುಗೆಟ್ಟ್ ಪುಟ್ಟಿದಿನಾಲ್ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಜುಮಾಯಿ ಪಂಡ ಮಲ್ಲ ಭೂಮಿ ರೂಪೊದ ದೈವ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಂಟ ಬಲಿ, ಬಂಡಿ ಬಲಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ದೈವ. ಕುಟುಂಬದ ದೈವವಾದ್, ಗ್ರಾಮದ ದೈವವಾದ್, ಗುತ್ತುದ ದೈವವಾದ್, ಪ್ರಧಾನ ದೈವವಾದ್, ಪರಿವಾರ ದೈವವಾದ್ ತೋಜುದ್ ಬೈದುಂಡು. ಪರವೆರ್, ಪಂಬದೆರ್ ನಲಿಕೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಈ ದೈವನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.
ಉಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ
ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಸುರುತ್ತ ಸಿನೆಮಾ. ಈ ಚಿತ್ರೊ ೧೯೭೧ನೇ ಬುಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ಡಾಲಿ ಫಿಲಂಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ದೆರ್. ಎಸ್ ಆರ್ ರಾಜನ್ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸುರುಕ್ಕು ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರೊಡು ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ದೆರ್.
ಪುದ್ವಾರ್
ಸಂಪ್ರದಾಯೋ
ಕಂಬುಲೊದ ಕಂಡೊಡು ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆ ಆನಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪ್ರಕಾರ ಕುರಲ್ ಕನತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವುನ ಕ್ರಮಲಾ ನಮ್ಮಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು. ಕೆಲವೆರ್ ಅವ್ವೇ ದಿನ ಆ ಪೊಸ ಬಾರ್‌ನ್ ತೊಲ್ಲುದು ಗಂಜಿಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಪುದ್ದಾರ್ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ. ಬಾರ್‌ದ ರಾಶಿದ ಎದ್‌ರ್ ಪೊಲಿ ಲೆತ್ತ್‌ದ್, ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆಗ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗಂಧದ ಗೆರೆಟ್ ಸಿಂಗಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಬಾರ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್, ನುಂಗಾದ್, ನಿರೆಕರೆತ ಪೊಂಜೊವುಲು ಪೂರಾ ಸೇರೊಂದು ನೆಲಕ್ಕುರಿಟ್ ಬಾರ್ ಎಡ್ತ್‌ದ್, ಕಂಚಡ್ಪೆಡ್ ಗಾಳಿತ್‌ದ್, ತಡ್ಪೆಡ್ ಪೊಡೆತ್ತ್‌ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಅರಿಯೇ ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ಪೊರ್ಲುದ ಅರಿ.
ಮೂಲ ಆಚರಣೆ
ಪುದ್ವಾರ್ ಮಲ್ಪನ ಕ್ರಮಕ್ಕು ದುಂಬು ಮೂಲಟ್‍ ಎಂಚ ಉಂಡು.
ಕಾಂಟ್ಯ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ತುಳುಬಾಷೆ
ತುಳುನಾಡ್‌‌ಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕನೆ ತುಳುಬಾಷೆಗ್‌ಲ ಐತವೇ ಆಯಿನ ವಿಶೇಷ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ದೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಅಕಲ್ನವೇ ಆಯಿನ ಸ್ವಂತ ಬಾಷೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಆ ಭಾಷೆಗ್ ಕ್ರಿ.ಶ ಪೂರ್ವ ಪಂಡ ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ರಚನೆಯಾದುಂಡು. ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು, ಶಾಸನೊಲು ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂಚನೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು.
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
https://www.casemine.com/judgement/in/56ea7578607dba36cc745fc5
ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ
ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
1955 ಡ್ ಭಾರತದ ಮಾಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕ ಮಾನಾದಿಗೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ನೆಹರು ಪಡೆತೆರ್. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿನ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ನೆಹರುಗು ಸಂದೊಯಿತ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಗೌರವ ಸಂದೊಯಿತ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಧಾನಿಡ್ದ್ ಪಡೆವೊಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊನು ಪಾಲನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ್  ಆರೆಗ್ ಆರೆ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರಿಯೆರೆ ಆದೇಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಜೆರ್. ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ದೆತೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರೊಡೆ ಆ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ನೆಹರು ಕೊರಿಯೆರ್.
ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿ
ಪತ್ರಿಕಾ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೮, ೨೦೧೧ದಾನಿ ಪ್ರೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಯೋಜಿಸಯಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಲೊಕ್ವಿಯಂಡ್, ನಮೊನ ಮಾಧ್ಯಮೊ ಬಹುಶಃ ವಿಶ್ವೊಡೇ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದುಂಡುಂದು ಪನ್ತೆರ್. ಆಂಡ ರಡ್ಡ್ "ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕೊಲು" ಇಂದೆಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಪಾತೆರುವೊ. ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ವಿಥೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್ ಸಮೂಹೊದ ವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೨೦೧೨ಡ್ ಭಾರತೊಡು ೧೭೯ಡ್ ೧೩೧ನೆ ಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು "ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಲು" ಪನ್ಪುನ ವಿಭಾಗೊಡು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ೨೦೧೨ಡ್ ಭಾರತೊ ೧೯೭ಡ್ ೮೦ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡುಂಡು. ಉಂದು "ಭಾಗಶಃ ಉಚಿತ" ವಿಭಾಗೊಡು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತ್ಂಡ್‍. ನಿಯಂತ್ರಕೆರ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮುಕ್ತ ಭಾಷಣೊಗು ಬಿಗಿಯಾಯಿನ ಸಾದಿನ್ ಪಾಡುನ ಬಗೆಟ್ ಗಂಬೀರ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸವೊಡು ಪಂಡೆರ್.
ಪುನರ್ಪುಳಿ
ಪುನರ್ಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುಳಿ. ಈ ಮರ ಸುಮಾರ್ ೧೦-೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚೆಲಾ, ರುಚಿಟ್ ಪುಳಿಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಲಿಂಬೆಪುಲಿತ್ತಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಂರ್ದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. ಕೆಂಪು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕೊಯ್ದ್ ಐತ ಉಲಯಿ ಇತ್ತಿನ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಚೋಲಿನ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗೊ ಮಲ್ಲತ್‍ದ್ ನುಂಗೆರೆ ದೊಂಬುಡು ಪಾಡೊಡು. ನುಂಗುನ ಓಡುನು ನೀರ್‌‍ಡ್ ನನೆತ್ ದೀದ್ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ನೀರ್‌ಗ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು ಪುಳಿಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಶರಬತ್ತ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ,ಕಾಂಡೆ ಬಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪರೊಲಿ. ಪಿತ್ತೊಗು ಒಂಜನೆ ಮರ್ದ್.
ಆಗ್ನೆಯೊ
ವಾಸ್ತು ಮಹತ್ವ
ನಂಮ ಪುರಾಣ ಕತೆಕುಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಅಗ್ನಿನ - ಆಯ ಇಜಿಂಡ ದಿಕ್ಕು. ಭಾರತೊಡು ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲೊಡು ಪ್ರಚಲಿತವಾದಿತ್ತಿನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಅಗ್ನೆಯ ಇನ್ನಗ ಅಗ್ನಿನ ದಿಕ್ಕುಡು ಇಲ್ಲ್-ಕಟ್ಟೋಣೊಲೆಡ್  ಅಟಿಲ್ದ ಕೋಣೆ ಉಪ್ಪೊಡು. ಇಂಚ ದುಂಬುದಕುಲು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕುಗು ಮಹತ್ವ ಕೊರೊಂದಿತ್ತರ್.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರುತು
ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕು ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ) ಇಂದ್'ದ್ ಗೊತ್ತುಂಡು. ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ, ಮೂಂಕುದ ನೇರೊಗು  ಬಲತ್ತ್'ಗ್ 45 ಡಿಗ್ರಿ  ಆಪಿನವೆ ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕ್.
ಪುರಾಲ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು
ಕೈಮರಯಿ
ಮಾನ್ಪುನ
ದುಂಬು ಮರರ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕಂಚಿ, ಚೆಂಬು, ಎಲುಮೀನಿಯಂ, - ಇಂಚಿತ್ತಿ (ಮೆಟಲ್)ಡ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕೈಮರಯಿನ್ ಸ್ಟೀಲ್‍ಡ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ
ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಪನ್ಪುನ ಇನಾಮು ಭಾರತ ಗಣತಂತ್ರ ಕೊರ್ಪುನ ಮಿತ್ತ್ ದ್  ನಾಲೆನೇ ನಾಗರೀಕ  ಇನಾಮು. ಅಯಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಭಾರತ ರತ್ನ, ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ, ಬೊಕ್ಕ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಉಂಡು. ಈ ಇನಾಮುಲೆನ್ ೧೯೫೪ ನೇ ಇಸವಿ ಜನವರಿ ೨ನೇ ತಾರಿಕಿದಾನಿ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಸಮಾಜದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು ಪಂಡ ಕಲೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ನಾನ, ನಟನೆ, ವೈಧ್ಯಕೀಯ, ಕ್ರೀಡೆ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಇಂಚ. ಉಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ತೂಟೆದಾರ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ: ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ: ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪಡಿ ಮಂಚ
ಪಡಿ ಮಂಚ ಪಂಡ್ಂಡ ಕೆಯಿ ನೊಪುನ ಮರತ್ತ ಮಂಚ. ಉಂದೆನ್ ಪಡಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅಯಿನ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುನೆನೇ ಬಾರಿ ಬಂಗ.
ಈಸಾನ್ಯೊ
ವಾಸ್ತುಡು ಈಸಾನ್ಯೊದ ಪಾತ್ರ
ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈಶಾನ್ಯ ಈಶನ  (ಈಶ್ವರನ) ದಿಕ್ಕು. ಬುಧ ಈ ದಿಕ್ಕುಗು ಅಧಿಪತಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುನಗ ದೇವೆರೆನ ಕೋಣೆಗ್ ಅಂಚನೆ ಬುದ್ಧಿ ಗಳಸುನ ಕೆಲಸೊಲೆನ ಕೋಣೆಗ್ ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಜಾಗ ದೀವೊಡು ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಈಶಾನ್ಯೊಡು ದುಣ್ಣದ ಸಾಮಾನು ದೀವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಇನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಲಾ ಉಂಡು.
ಮಾಲಿನಿ ಅವಸ್ತಿ
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊ
ಮಾಲಿನಿ ಅವಸ್ಥಿ ಮೇರ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೊದ ಉತ್ಸವವಾಯಿನ 'ಜಹಾನ್-ಎ-ಖುಸ್ರೌ' ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನಂಚಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್.ಉನ್ನತವಾಯಿನ ಸ್ವರ ಪಡೆದಿನಾರ್ ಅತ್ತಾಂದೆ ಠುಮರಿ, ತಾರೆ ರಹೋ ಬಂಕೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಪನ್ಪಿನ ನಿರೂಪಣೆಗಾದ್ ಜನಪ್ರಿಯೊನ್ ಪಡೆದಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಭೋಜ್‌ಪುರಿತ - ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ "ಸುರ್ ಸಂಗ್ರಾಮ್"ಗ್ ತೀರ್ಪುಗಾರೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ NDTV ಇಮ್ಯಾಜಿನ್‌ನ ಜುನೂನ್‌ಗಾದ್ ದೂರದರ್ಶೊನಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಾದೆರ್. UP ಚುನಾವಣೆಲು 2012 ಬೊಕ್ಕ 2014 ದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಡ್ದ್ ಮೆರೆನ್  ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ದೆರ್. ಗಾಯಕೆ ಅನು ಮಲಿಕ್ ಪನ್ತಿನ ಸಂಗೀತೊದ (2015)ಚಲನಚಿತ್ರ ಆಯಿನ "ದಮ್ ಲಗಾ ಕೆ ಹೈಸ್ಸಾ" ಡ್ ಆರ್ "ಸುಂದರ್ ಸುಶೀಲ್" ಪನ್ಪಿನ ಸಂಗೀತೊಗು ರಾಗ ಪಾಡ್ದೆರ್.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗೌರವೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಪಿಲೋಸಫಿಲು
ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡು ಭಾರತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರೋದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪೀಠದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ನ ಜಾನಪದ ಪದ್ಯೊಲು ಜನಕ್ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬುರುನತ್ತಾಂದೆ,ಇಂಚಪ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಲೆಡ್ ತನ್ನ ಗೌರವೊನು ಬೊಕ್ಕ ಮನ್ನಣೆನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರಾದ್     ದುರ್ಗಮತಿ (2020), ದಮ್ ಲಗಾ ಕೆ ಹೈಶಾ (2015) ಮತ್ತು ಏಜೆಂಟ್ ವಿನೋದ್ (2012) ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಧ್ವನಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.
ಪ್ರಸಸ್ತಿಲು
==ಪಾತೆರೊಲ್==
ಕರೆಯಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲ್ ದಂಚಿ, ಮಾಲಿನಿ ನಾಲ್ ದೇಶೋಗ್ ಪ್ರವಾಸನ್ ಮಲ್ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೨೨ನೇ ವರ್ಷಡ್ ಕುಡೊಂನ್ಜಿ ಪ್ರವಾಸೊದ ಸಿಧ್ದತೆಡಿತ್ತೆರ್. “ಭಾರತಡಾವಡ್, ವಿದೇಶಡಾವಡ್ ಎನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಯುವಕರೆ ಆದಿಪ್ಪುವೆರ್. “ಕೆಲವೊರ ಯಾನ್ ಮಸ್ತ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುಜಿ ಅಂದ್ ಯೆಂಕ್ ಅನಿಸುಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಯೆಂಕ್ ಚಿತ್ರೊಲೆನಾ ಆಫರ್ ಮಾತ್ರ ಬರೊಂನ್ದೆ ಉಂಡು. ಜಾನಪದ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕಡೆಗ್ ಒಲವು ತೋರುನ ಎನ್ನ ಹೃದಯನ್ ಅನುಸರಿಸುನ ಎನ್ನ ದೃಢವಿಶ್ವಾಸನೇ ನೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣ! ಯಾನ್    ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಯಿನ  ಪದ್ಯೋಲೆನ್ ಅವೆತ ಮೂಲ ಅವತಾರಡ್  ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಗೀತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಟ್ಟುಗ್ ಎನ್ನ ಅನ್ವೇಷಣೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾವೆ".
ಸ್ನೇಹಾ ಉಲ್ಲಾಳ್
ಸಿನಿಮೊಲು
ಸ್ನೇಹ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಮೇರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ
ಶಿರಸಿದ ಲೈಫ್ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಕಾಯಿದ ಜಾಮ್, ಉಪ್ಪಡ್ ಬೊಕ್ಕ, ಕೆಚಪ್, ಜೆಲ್ಲಿ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನೋ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ತುದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಮರತ್ತ ದೈನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು
ಕೈಸಟಿ
ದಾಸೆಮಿದ ಕಜವ್ ದೆಪ್ಪರೆ
ದಾಸೆಮಿಡ್ ಕಜವು ಇಪ್ಪುನಗ ದಾಸೆಮಿನ್ ಕೈಸಟಿಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಪಾರವೊಡು. ಅಪಗ ದಾಸೆಮಿ ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಜವು ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಒಂದುಂಡು
ಗುಲಾಬಿ
ಗುಲಾಬಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂತ ಪುದರ್ .ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಗುಲಾಬಿ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾತ ಪೂಕುಲೆನ್ ಅಪ್ಸರೆನಕುಲುಂದು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಗುಲಾಬಿನ್ ಈ ಅಪ್ಸರೆಲೆನ ರಾಣಿ ಪಂದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಗುಲಾಬಿ ಪೂ ಆತ್‍ಲ ಪೊರ್ಲುದ ಪೂ. ಗುಲಾಬಿ ಮಲ್ಲ ಮರ ಆಪುಜಿ. ಗುಲಾಬಿದ ದಯಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದಯಿ.
ನೈರುತ್ಯೊ
ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರುತು
ಸೂರ್ಯೆ ಕಂತುನ ದಿಕ್ಕು ಪಡ್ಡಾಯಿ (ಪಶ್ಚಿಮ). ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ, ಮೂಂಕುದ ನೇರೊಗು ದತ್ತ್'ಗ್ 45 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನವೆ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕ್.
ನಾರಳ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪುಳಿಂಕಟೆ
ಮಾನ್ಪುನಾ
ಓಟೆ ಪುಳಿತಾ ಬಿತ್ತ್ನು ಸರೀ ಪೊತ್ತ್ದ್ ದೆಂಗಡ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ದೀಪೆರ್. ಉಂದುಲಾ ಮರಿಯಲೊಡು ಸರೀ ಬರ್ಸೊ ಬನ್ನಗ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ವಸ್ತ್. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರೆ ಅತ್ತ್ ಮಾತ ಪ್ರಾಯೊದಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಟೈಮ್ ಪಾಸ್ದ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಇಂದೆನ್ ತಿನೊಡಾಂಡ ಕೂಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಏತೋ ಜೋಕುಲು ಪುಳಿಂಕಟೆ ತಿಂದ್ದ್ ಕೂಲಿ ದೆತ್ತೊನ್ನ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಕ್ರಮೇಣ ಉಂದು ಇತಿಹಾಸೊ ಸೇರೊಂದು ಬರ್ಪಿ ತಾದಿಡ್ ಉಂಡು.
ಕೆಬಿತ ಓಲೆ
ಇತಿಹಾಸ
ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆಡ್ದ್ ಮೋನೆಗ್ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು. ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸುತ್ತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ದ್ ಉಂದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಬುಕ್ಕೊ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ದುಂಬುದ ಇತಿಹಾಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲಮಾನೊದವು. ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಂಚಿದ ಉರುಂಟುದ ಓಲೆಲು ಮಿನೋವನ್ ನಾಗರಿಕತೆಡ್(ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦-೧೬೦೦) ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ಬುಕ್ಕೊ ಉದಾರ್ಮೆನ್ ಗ್ರೀಸ್‍ದ ಏಜಿಯನ್ ದ್ವೀಪೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪಜಿ ಚಿತ್ರೊಲೆ ಮಿತ್ತ್ ತೂವೊಲಿ. ಕಂಚಿದ ಯುಗೊತ ಗ್ರೀಸ್‍ದ ಮಿನೋವನ್ ಅವಧಿಡ್ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಬುಕ್ಕೊ ಮೈಸಿನೇಯನ್ ಅವಧಿದ ದುಂಬುಡು ಸಂಕೊದಾಕಾರೊದ ಲೋಲಕೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಉರುಂಟುದ ಓಲೆಲೆ ಶೈಲಿ ರೂಢಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಜೋನಕುಲು ಓಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ನ ದುಂಬುದ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊನು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಪರ್ಷಿಯಾ ಪರ್ಸೆಪೋಲಿಸ್‍ನ ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಡು ತೂವೊಲಿ. ಅರಸು ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಒರಿದಿಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಗೋಡೆದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ಆಯಿನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಸೈನಿಕೆರ್ ಕೆತ್ತ್‌ನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಓಲೆನ್ ದೀಡುನೆನ್ ತೋಜ್ಪಾವುಂಡು.
ಪಿತ್ತ್
ಪಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ನಮೂನೆತ ರೋಗ ಲಚ್ಚನೊ, ನೆನ್ನ್ ಪಿತ್ತಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಿನಿಸು ತಿಂದಂಡ ಚಾ, ಇಜ್ಜಾ ಚಾ, ಕಾಪಿ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪರ್ಯಾಂಡ ಪಿತ್ತ್ ಆಪುಂಡು. ಆದಾಗ ನರ‍್ದ್ತರೆಬೇನೆ, ಕಕ್ಕುನಿ, ಬಾಜಲ್, ಆಪುನಿ ಆಪುಂಡು. ಮಸಾಲದ ಕಜಿಪುತಿಂಡ, ನಿದ್ರೆ ಸರಿಬತ್ತಿಜಿಂಡಲಾ ಪಿತ್ತ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ರೋಗೊಲು
ಪುರಂದರದಾಸೆರ್
ವೈರಾಗ್ಯ
ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕೆ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ವೃತ್ತಿನೇ ದುಂಬುವರಿಸಾಯೆ. ಆಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಜಿಪುಣೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ, ಅಮ್ಮೆ ಅಸ್ವಸ್ಥೆರಾಯಿನಪಗಲಾ ದುಡ್ಡು ಖರ್ಚಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ತಡೆಯೆಗೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಬುಡೆದಿ ಸರಸ್ವತಿ, ದಾನಶೀಲೆಯಾದ್, ಪತಿನ ಕೋಪ ಅಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ತೂಯಿನಕುಲು ಪನೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಕುಲೆನ ಸಂಸಾರ ಮೂಲತಃ ಪಂಡರಾಪುರ/ಪಂಡರಾಪುರೊಟ್ಟು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ ಬೊಕ್ಕದ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ಹಂಪೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಐತಿಹ್ಯ
ವಿಠ್ಠಲ (ವಿಷ್ಣು) ಬಡ ಬ್ರಾಣನ ವೇಸೊಡು ಒರ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಅಂಗಡಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಗನ ಉಪನಯನೊಗು ದುಡ್ಡು ಬೋಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೇಡೊನುವೆಗೆ. ಜಿಪುಣೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ ಪ್ರತಿ ದಿನಲಾ ಮನದಾನಿ/ಎಲ್ಲೆ ಬಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನೊಂದು ಇತ್ತೆ, ಇಂಚನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಕಾಲ ದುಂಬು ಪಾಡಿಯೆಗೆ. ಕಡೆಕ್‌ ಬ್ರಾಣನ ಕಾಟ ತಡೆಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಒಂಜಿ ಸವಕಲ್ ನಾಣ್ಯೊನು ಕೊರಿಯೆಗೆ. ವಿಠ್ಠಲೆ ಇತ್ತೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಕಾಲ ಒರಿ ವರ್ತಕೆ ಎನನ್ ಸತಾಯಿಸದ್ ಕಡೆಕ್ ಈ ಸವಕಲ್ ನಾಣ್ಯೊನು ಕೊರ್‌ನ ಕತೆನ್ ಪಂಡೆಗೆ. ಮನದಾನಿ ಅವ್ವೇ ಬ್ರಾಣೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಸರಸ್ವತಿಡ ಎನ್ನ ಮಗನ ಉಪನಯನ ಉಂಡು ಎಂಕ್ ದಾದಂಡಲಾ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಕೇನೊನುವೆ. ಸರಸ್ವತಿ ಬೇಜಾರ್‌ಡ್‍ ಎನಡ ಕೊರಿಯೆರೆ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಎನ್ನ ದುಡ್ಡು ಆಭರಣೊಲು ಮಾತಲಾ ಎನ್ನ ಕಂಡನಿಡ ಉಂಡು. ಅರೆನ ಅನುಮತಿ ಇಜ್ಯಂದೆ ದಾಲಾ ಕೊರಪುನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡ್ ಯಾನ್‍ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್‌‍ದ್ ಬಾರೀ ಬೇಜಾರ್ ಮಲ್ತೊಂಡಲ್. ಆಪಗ ಆ ಬ್ರಾಣೆ ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ನಿಕ್ಕ್ ಕೊರ್‌‍ನ ಮೂಂಕುತ್ತಿದ ಮಿತ್ತ್ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಡು. ಅಯಿನೇ ಎಂಕ್‌ ಕೊರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ನಗ, ಆಲ್‌ ಆಯಗ್‌ ಅಲೆನ ಮೂಂಕುತ್ತಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪಲ್. ಬ್ರಾಣೆ ಅಪಗನೇ ಆ ಮೂಂಕುತ್ತಿನ್‍ ಪತೊಂದು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಅಂಗಡಿಗ್ ಕೊನೊದು ಅಯಿನ್‌ ಅಡವು ದೀಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಆ ಮೂಂಕುತ್ತಿನ್ ಗುರ್ತ ಪತ್ತುವೆ, ದುಡ್ಡುಗು ಎಲ್ಲೆ ಬಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬ್ರಾಣಗ್ ಪನ್ಪೆ. ಆ ಮೂಂಕುತ್ತಿನ್‌ ಒಂಜಿ ಡಬ್ಬಿದ ಉಲಯಿ ದೀದ್ ಅಪಗನೇ ಇಲ್ಲಡೇ ಬರ್ಪೆ. ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ನಾಯೆ ಬುಡೆದಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ನಿನ್ನ ಮೂಂಕುತ್ತಿನ್ ಎಂಕ್ ತೋಜಾಲಾ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಪೋಡಿದ್‌ ಪೋಯಿನ ಬುಡೆದಿ ಮೀನಗ ದೆತ್ತ್‌ ದೀದ್‌ ಇತ್ತೆ ಕನಪ್ಪೆ ಪಂದ್‌ ಉಲಯಿ ಪೋದ್, ಮೀಪುನ ಕೋಣೆಡ್ ವಿಷ ಪರಿಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುನಗ ಅಲೆನ ವಿಷತ್ತ ಬಟ್ಟಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಮಿತ್ತ್‌‍ರ್ದ್ ಮೂಂಕುತ್ತಿ ಬೂರ್ಂಡ್‌‍ಗೆ. ಅಯಿನ್ ಕನತ್ತ್‌ದ್‌‍ ಶ್ರೀನಿವಾಸಗ್ ಕೊರ್ಪಲ್. ಅಂಗಡಿಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ ಡಬ್ಬಿದ ಉಲಯಿ ದೆತ್‌ದ್ ದೀತ್‌ನ ಮೂಂಕುತ್ತಿ ಅಲ್ಪ ಇಜ್ಯಂಡ್‌ಗೆ. ಆಪಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸಗ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬ್ರಾಣೆ ಬೇತೆ ಏರ್‌ಲಾ ಅತ್ತ್, ಎನನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸ್ವತಃ ನಾರಾಯಣನೇ ಬ್ರಾಣನ ವೇಷೊಡು ಬತ್ತ್‌ಧ್‌ನೆ ಪನ್ಪುನ ವಿಷಯೊ ತೆರಿಪುಂಡು, ಆಯಿರ್ದ್ ಆಯಗ್ ಆಯನ ಬಗೆಟ್ಟೆ ನಾಚಿಕೆ ಆಪುಂಡು. ಶ್ರೀನಿವಾಸೆ, ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಲೆನ್ ಪೂರ ಬುಡ್‌ದ್ ಹರಿದಾಸೆ ಆಪುನ ನಿರ್ಧಾರೊನು ದೆತೊನುವೆ. ದೇವೆರ್ ಸಾದಿ ತೋಜಾಯಿನೆತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಾದ್ ತನ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೀರ್ತನೆನ್ ಪುರಂದರದಾಸೆ ಆದ್‍ ಬದಲಾಯಿನ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರ್ ರಚಿಸದೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕೆ ಪುರಂದರದಾಸ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ನ್ ಪಡೆಪೆರ್.
ತನ್ನಿಮಾನಿಗ
ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕತೆ
ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್ ದುಂಬತ್ತ ಕಾಲೊಡು ಬಿರು ಪಗರಿದ ವಿದ್ಯೆಡ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನಕುಲು. ಆಲುನ ಅರಸೆರ್ ಕಾಡು ಮುರ್ಗೊಲೆದ ಉಪದ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಆನಗ, ಈ ಏಳ್‌ಜನಕ್ ಬೋಂಟೆಗ್ ಆದೇಶ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಈ ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ಗ್ ಏಲ್ ಜನ ಬೇಲೆದ ಮಾನಿಲು ಇತ್ತೆರ್. ಮುಕುಲು ಕಲ್ಲಬಿರುಟ್ಟು ಕಲ್ಲ್‌ದೀದ್ ರಟ್ಟಾದ್ ಪಾರುನ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಬೂರ್ಪಾವುನೇಟ್ ಶೂರೆರ್.ಮುಕ್ಲೆನ್ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲು ಪಂದ್ ಲೆತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಜೋರುಡು ಪಾರುನ ಮುಗೆರ್‌ನ್ಲಾ ಮುಕುಲು ಬೆರಿ ಪತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಏಲ್ ಜನಕ್ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲೆಗ್ ಒರ್ತಿಯೆ ತಂಗಡಿ ಅಲ್ನ ಪುದರ್ 'ಮಾನಿಗ'. ಮೋಲ್ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ರೂಪೊದಾಲ್, ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆನ್ ಗೊತ್ತಿತಿನಾಲಾದಿತ್ತಲ್. ತನ್ನ ಪಲಯನಕುಲು ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೋಂಟೆಗ್ ಪೋಪುನ ವಿಷಯ ಸುರುಕ್ಕೆ ತೆರಿದಿನಾಲ್, ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಆಲ್‌ಲಾ ಬೋಂಟೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್ ಪಂದ್ ಹಟ ಕಟ್ಟುವಲ್. ಅಲ್ನ ಹಟಕ್ ಸೋತುದು ಅಲೆನ್ಲಾ ಬೋಂಟೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಮಾನಿಗೆ ತನ್ನ ಸೊಂಟೊಗು ಗೆಜ್ಜತ್ತಿನ್ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಪಲಯೆರ್‌ನ ಪಿರಾವುಡು ಪೋಪಲ್. ಚೂರು ಪೊರ್ತು ಬೋಟೆ ದೇರ್ದ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೋನಗ ಏರ ಲೆತ್ತಿನ ಸ್ವರ ಕೇನುಂಡು. ಪೂರ ಸೊರ ಕೇನುನಂಚಿ ಪಿದಡುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಹಾಸ್‌ದಿನ ಗುವೆಲ್ದ ಉಲಯಿಡ್ದ್ ಸ್ವರ ಕೇಂದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಆಯೆ ಬಬ್ಬು ದಾರೆಗೆ ಆಯೆನ್ ಬುದ್ಯಂತೆರ್‌ನಕುಲು ಗುವೆಲ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾದ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಮುಚಿದೆರ್ ಪಂದ್ ಯೆಂಚಾಂದಲ ಅಯೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪುಲಕ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಏಲ್ ಜನ ಬೈದ್ಯೆರ್‌ಲಾ ಏಲ್ ಜನ ಮುಗೇರೆರ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ದೆಪ್ಪೆರ್ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ ದೆರ್‌ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ತೂದು ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಅಪಗ ಮಾನಿಗ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣ ನಾಶ ಅಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಅಲ್ಪನೆ ಇತ್ತಿನ ಕೇಪುಲ ಪೂನು ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್‌ಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಸೊಂಟಡ್ ಇತ್ತಿನ ಗೆಜ್ಜತ್ತಿಡ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಪದಿನಾಜಿ(೧೬) ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಪುಡದ್ ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಅರೆಕ್ಷನಟ್ ಹಾಸ್‌ಕಲ್ಲ್ ಪದಿನಾಜಿ ತುಂಡಾದ್ ರಟ್ಟ್‌ದ್ ಬೂರುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ಇತ್ತಿನ `ಬಬ್ಬು' ಈ ಯೆಂಕ್ ಮಲ್ಲ ಆಂಡ ಪಲಿ, ಯೆಲ್ಯ ಆಂಡ ತಂಗಡಿ ಯೆಂಚಾಂಡಲ ಯೆನನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಅಯಿಕ್ ನಿನನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆರ್ಪೆರ್ ಯೆನಡ ಬೊಡಾಪಿನ ವಸ್ತು ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ ಎನ್ನ ಪದಿನಾಜಿ ಮುಲತ್ತ ಸೀರೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಗುವೆಲ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾವೆ ಅಯಿತ ಕೊಡಿನ್ ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬಲ ಆಂಡ ಈ ಮಿತ್ತ ಬಾನದಂಚಿ ತೂವಂದೆ, ತಿರ್ತ್ ಭೂಮಿದಂಚಿಯೇ ಮೋನೆ ಪಾಡೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಅಲೆನ ಸೀರೆನ್ ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಬಬ್ಬು ಆಯನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಲೆನ್ ತೂವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ್‌ಲಾ ತೂವಂದೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ಅಲ್ನಂಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನಂಚಿ ತೂಪೆ. ನೇನ್ ಮಾನಿಗ ತೂದು. ಕೊರ್ತಿನ ಪಾತೆರನ್ ತತ್ತಿನ ನಿನನ್ ಪಿರ ಗುವೆ‌ಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು ಪನ್ಪಲ್. ನೆಕ್ಕ್ ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ ಯಾನ್ ನಿನನ್ ಭಕ್ತಿದ ದೃಷ್ಠಿಡ್ ತೂಯಿನಿ ಬೇತೆ ಒವ್ವೆ ಹಾಲ್ ದೃಷ್ಠಿಡ್ ತೂತಿಜಿ ಪನ್ಪೆ ಆಂಡ ಕೊರಿ ಪಾತೆರಗ್ ತಪ್ಪಿನ ಕಾರಣ ಒವು ಶಿಕ್ಷೆಲ ಕೊರು ಪನ್ಪೆ. ಮಾನಿಗನ ಕೈ‌ಟ್ ಇತ್ತಿನ ಗೆಜ್ಜತ್ತಿ‌ನ್ ದೆತೊಂದು ಮೆಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಗೀರೊಂದು ಪದಿನಾಜಿ ಗಡಿ ಮಲ್ತೊನುವೆ. ನೆತ್ತೆರ್ ಒಡ್ಡೆರೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ನೇನ್ ತೂದು ಮಾನಿಗ ತನ್ನ ಕೈಟ್ ಗಾಯೊನು ಪೂಜಿವಲ್, ಪೂರ ಸರಿ ಆಪುಂಡು. ಬಬ್ಬು ಮಾನಿಗ‌ನ್ ತಂಗಡಿ ಪಂದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನಿಗ ಬಬ್ಬು‌ನ್ ಪಲಯೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವಲ್. ಬೊಕ್ಕ ಇರುವೆರ್ಲ ಕಾಯ ಬುಡ್ದು ಮಾಯ ಸೇರೊನುವೆರ್. ಮಾನಿಗ ತನ್ನ ಕಾರ್ನಿಕನ್ ತೊಜಿಪಾವೊಂದು ಅಲೆನ ಪುದರ್ ತನ್ನಿಮಾನಿಗ ಆಪುಂಡು.
ಆದಿಕಾಂಡ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ |  ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್
ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಾರಕ ಮಿಶನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಡುಪಿ
ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಉದ್ದೇಶ
ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಬರೊಡ್ದುಂಬು ಒವ್ವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಇತ್ತ್ ಜ. ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ತನ್ಕುಲೆ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಕಲ್ನ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಜನ ಸಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ಲಾ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ಸೇವೆ ಒದಗ್ ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲಡ್ ವೆನ್ಲಾಕ್ ಅಸ್ಪತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಜೊವುಲೆಗಾದ್ ಲೇಡಿಗೋಷನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ೧೯೦೦ ಮುಟ್ಟಲಾ ಮುಲ್ಪ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಉಡುಪಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಅಂಜೋವು ವೈದ್ಯೆರ್ ನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತೆರ್. ಪೊಂಜೊವುಲೆ ಪೆದ್ಪಾವುನ ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್ ಪೊಂಜೋವು ವೈದ್ಯೆರ್ ಏರ್ಲಾ ಇತ್ತ್ ಜೆರ್. ಒಂಜಿ ವೇಳ ಪೊಂಜೋವು ಡಾಕ್ಟ್ರೇ ಬೊಡಾಂಡ ದೂರದ ಕುಡ್ಲಗೇ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್, ಸಾದಿ, ಸಂಕ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಪೋವರೆ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸಾದ್ಯನೇ ಇಜ್ಜಿ. ಅವುಲಾ ಬಂಗದಕಲೆಗ್ ಅವು ಸಾದ್ಯನೇ ಇತ್ತ್ ಜಿ. ೧೮೫೪ ಡ್ದಿಂಚಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ, ಶಾಲೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಉಡುಪಿದ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಶಾಲೆಲೆನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸೇವೆ ನಡತೊಂದುಪ್ಪುನಗ ಅಲ್ಪ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಐಗುಳುನಕುಲು ಜಿಲ್ಲೆಡಿತ್ತಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿ ರೋಗ, ಪೊಂಜೋವುಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆ ಸೀಕ್ ಲೆಗ್ ಕಷ್ಟ ಬರೊಂದಿತ್ತಿನೆನ್ ತೂದು ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಅಪಗಪಗ ವರದಿಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಾಸೆಲ್ಮಿ ಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಶಿಕ್ಷಣ,ಮುದ್ರಣ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ನೇಯಿಗೆ, ಕೃಷಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸೇವೆಲೆನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್ಡಲಾ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಈ ಬೇಲೆ ನಡತ್ ಜಿ. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಬಳಕೆಡಿತ್ತಿ ಹಳ್ಗಳಿ ಮರ್ದುಲು ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಸೌಕರ್ಯ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತ್ ಜಿ. ಶಾಲೆಡಿತ್ತಿ ಐಗುಲುನಕುಲು ಟಿಶ್ಯೂ, ಬೊಕ್ಕ ಹೊಮಿಯೋಪತಿ ಮರ್ದ್ ಲೆನ್ ಮಾತ್ರ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ಪಡು ಪಂಡ್ದ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆದ್ ೧೮೨೩ಡ್ದ್ ಡಾ. ಈವಾ ಲಂಬಾರ್ಡ್ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಪೊಂಜೋವುಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸುರುಟ್ಟು ೧೯೨೩ಟ್ಟ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್.
ಗೋರಟೆ
ಬಗೆಕುಲು
(ಈ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉದಾರ್ನೆ ಮಾತ್ರ. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲತ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು ತೂಲೆ)
ಒಂಜೊಂಜಿ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ ಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಸ್ಟ್ರೈಗೋಸ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಮೂಜಿ ಎಸಳ್, ಎದುರು ಭಾಗೊಡು ಒಂಜಿ ಎಸಳ್ ಇತ್‍ದ್ ಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪ್ರಿಯೋಂಟಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಖೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೂ ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಆಯುರ್ವೇದ ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಇಟ್ಟೆಲ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಈಂದ್‌ದ ಮರ
ಈಂದ್ ಪೊಡಿ
ಈಂದ್‌ದ ಪೊಡಿನ್ ಗಲಸರ ಮಸ್ತ್ ಸುಲಬ ಉಂಡು. ಪೊಡಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಅತ್ಂಡ ಪೇರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು. ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಉಪ್ಪು ಇಜ್ಜಿಡ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಲಿ. ಕೊದಿಪಾಯಿನ ಗಂಜಿದ ರೂಪೊಗು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಟ್ಟಲ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪರಿಂಡ ಜೂವೊಗು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿ
ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ತೆತ್ತಿದ ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿ
ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ತೆತ್ತಿದ ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿ ಗ್ ಮಲ್ದಿನ ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿಗ್ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ಕುರ್ಲು ಪಾಡುವೆರ್.
ಕಟೀಲು
ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ
ಕಟೀಲ್ದ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಮುಲ್ತ ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆ. ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿನ್ ಭ್ರಮರಾಂಬೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ನಂದಿನಿ ಸುದೆತ್ತ ನಡುಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಕಟೀಲ್ಗ್ ದಿನೋಲಾ ಸಾವಿರತ್ತ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಭಕ್ತಾಭಿಮಾನಿಲು ಬರ್ಪೇರ್. ಕಟೀಲ್ದ ದೇವೆರ್ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಅಪ್ಪೆ. ಕಟೀಲ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಗೋಶಾಲೆ, ಗಜಶಾಲೆಲಾ ಉಂಡು. ಕಟೀಲ್ಡ್ ಅನ್ನಸಂತರ್ಪಣೆಲಾ ನಡಪ್ಪುಂಡು.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊ
ಕಟೀಲ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲು ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕಟೀಲು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಆಜಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಲೊಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳೊಲೆನ ಬಯಲಾಟೊಲು ಇಡೀ ವರ್ಷ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಆವೊಂದಿಪ್ಪುವ. ಕಟೀಲ್ ಮೇಳದಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಕಟೀಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆನ್ ರಾತ್ರೆ ಇಡೀ ಗೊಬ್ಬುವೇರ್
ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿ, ಕಾರ್ಕಳ
ಕಾರ್ಲ(ಕಾರ್ಕಳ)ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪುರಾತನವಾಯಿನ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆಡ್ ಚತುರ್ಮುಖ ಬಸದಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಪೂರ್ಣವಾದ್ ಕಲ್ಲ್‌ಡೇ ಕಟ್ಟಾಯಿನ ಈ ಬಸದಿನ್ ಸಾಂತರ ಅರಸು ಮನೆತನಕ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪಾಂಡ್ಯದೇವ ಬೊಕ್ಕ ಇಮ್ಮಡಿ ಭೈರವರಾಯೆರ್ನ ಕಾಲೊಡ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್.
ಮರುವಾಯಿ ಪುಂಡಿ
ಮರ್ವಾಯಿ ಗಸಿ
ಪೆರೆದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ, ದಾಸಿಮಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ಸಂಬರ, ಕೆಂಪು ಮುಂಚಿ, ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ ಮಂಜೊಲ್, ಬೇವಿರೆ, ಚೂರು ಉರ್ದು ಪಾರ್ದ್ ಮಾತೆನ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೊತ್ತುದು ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ಸಾರ್ ಗ್ ಕಡೆಪಿಲೆಕ ಕಡೆವೊಡು. ಅರೆಪ್ಪು ಸನ್ನ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅರೆಪ್ಪುನು ಕೊದಿಪಾದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮರ್ವಾಯಿ (ಮರ್ವಾಯಿನ್ ಅರೆಪ್ಪುಗ್ ಪಾಡೊಡ್ ದುಂಬು ಮರ್ವಾಯಿಗ್ ೨ ಚಮ್ಚ ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು, ಮರ್ವಾಯಿನ್ ಶುಚಿ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಇಂಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್)ಪಾರ್ದ್ ಅವ್ ಬೈಯೊಂದು ಬತ್ತಿ ಲೆಕ್ ಬೈಪಾದಿನ ಪುಂಡಿನ್ ಗಸಿಕ್ಕ್ ಬೆರೆಸೊಡು.
ಕೇನೆದ ಪುಂಡಿ
ಕೇನೆದ ಕಂಡೆನ್ ಗರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ
ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್‍ದ್, ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಬುಲೆವುನ, ಸೂರ್ನ ಕಂಡೆದ ಜಾತಿದ ಕೇನೆದ ಕಂಡೆನ್ ಕತ್ತಿದ ಮುನೆ ತಾಗವಂದೆ ಗರ್ತುದು ದೆಪ್ಪೊಡು. ಮುಗುಳಿ(1, 3,5 ಇಂಚ) ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಕೇನೆದ ಕಂಡೆನ್ ಕನೊವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಅವೆನ್ ಬೆರ್ದ್ ಕೊಯ್ಯೊಲ್ದ ಓಡುಡ್ ಚೂಲಿನ್ ಕಿರೆತುದು, ಪೊರ್ಲುಡು ನೀರ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕೊಡು. ದೆಕ್ಕ್ ನಗ ಮೆಯಿ ಕೈ ಚೂರು ಕಿರುಂಬುಂಡು!
ಕರಾಡ
ಕರಾಡ ಪನ್ಪಿನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯೊದ ಒಂಜಿ ವರ್ಗೊ. ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಋಗ್ವೇದದ ಅನುಯಾಯಿಲು. ಈ ವರ್ಗೊದ ಜನಕುಲು ಕರಾಡ ಭಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಈ ವರ್ಗೊದ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಮೂಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊದ ಕರಾಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆ ಆಂಡಲ ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಅಂಚನೇ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಲವ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ನೆಲೆ ಪತ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಅಂಚನೇ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಡು ಕರಾಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ವೇದವ್ಯಾಸ
thumb|ವೇದವ್ಯಾಸ (ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರ)
ಮಹಾಭಾರತೊನು ಬರೆಯಿನಾರ್
ವ್ಯಾಸೆರ್ ಮಹಾಭಾರತೊ ಬರೆಯಿನಾರ್. ಅತ್ತಾಂತೆ ಆರೆಗ್ ಈ ಮಾಹಾಕಾವ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಬೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಸಯಿನೆಡ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಸ್ತಿನಾಪುರೊತ ಶಂತನು ರಾಜನ್ ಮದಿಮ್ಮೆ ಆತ್ ರಡ್ಡ್ ಆನ್ ಜೋಕುಳೆನ್ ಪೆದ್‍ತಳ್. ಈ ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಜೋಕುಳಿಜ್ಜಾಂತೆ ಸಯಿಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕ್ರಮೊತ್ತ ಪ್ರಕಾರ ನಿಯೋಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸತ್ಯವತಿ ವ್ಯಾಸರೆಗ್ ಆಳೆನ ಸಯಿನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಪರವಾದ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಳೆನ್ ಪುಟ್ಟಾಯೆರ ಪಣ್ಪಾಳ್. ಅಂಚನೆ ವ್ಯಾಸೆರ್ ರಾಜನ ಬುಡೆದಿಯೆರಾಯಿನ ಅಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಾಲಿಕೆರೆಡ್ತ್ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಂಡುಗು ಅಮ್ಮೆರಾಪೆರ್.
ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್ಸ್ ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪ್ಪು
ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೀಕ್ ೨೦೧೯
ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಸೀಕ್(ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.)ಸಾರ್ಸ್‍ಕೊರೋನ ವೈರಸ್-೨ (SARS-CoV-2-Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2) ಪುದರ್‌ದ ವೈರಸ್‌ಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್. ಈ ಸೀಕ್‌‍ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಚೈನಾ ದೇಸೊದ ಹುಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ವೂಹಾನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪೇಂಟೆಡ್ ದಶಂಬರ್ ೨೦೧೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ವೈರಸ್.
ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
Health agencies:
ಉಂಡ್ಲುಂಗ
ಉಂಡ್ಲುಂಗ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ತಿಂಡಿದ ಪುದರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗೋಳಿದ ಲೆಕ್ಕ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಟ್ಟೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಉಡ್ಲುಂಗ/ಉಂಡ್ಲುಂಗ ಇಂಚ ಪೂರ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಲ್‌ಲಾ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಬೇಕರಿಲೆಡ್ ತಯಾರಾದ್ ತಿಕ್ಕುನೆರ್ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಲ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತೆರ್.
ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬರವು
ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂದಾರ್ತಿಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1973ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ತಿಳವಳ್ಳಿಡ್ ಕಲ್ತೆರ್. ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಭಟ್ ದಂಪತಿಲೆನ ಏಳ್ ಜೊಕುಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ದಾರ್.
ಮಣಿಪಾಲ
ಇತಿಹಾಸೊ ಬುಕ್ಕ ಪುದರ್
ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧.೫ ಕಿಮೀ ದೂರೊಡು, ಸುಮಾರ್ ೪೦೦ ಮೀಟರ್ ಸುತ್ತಳತೆದ ಮಣ್ಣಪಳ್ಳ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೆದು ಉಂಡು. ಓಡು ಮಲ್ಪರ ಬೋಡಾಯಿನ ಆವೆಮಣ್ಣ್‌ ಈ ಕೆದುಟ್ಟು ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕೈತಲ್ಡಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಪಳ್ಳ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ಇತ್ತಿನ ಪಳ್ಳ(ಹಳ್ಳ ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ತಗ್ಗ್‌ದ ಜಾಗೆ. ಕೆರೆ ಪಂಡ್‍ದ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಉಂಡು) ಮಣ್ಣಪಳ್ಳ, ಜನುಕುಲ್ನ ಬಾಯಿಡ್ ಮಣಿಪಾಲ ಆಂಡ್.
ನಾಗಸೊರೊ
ವಾದ್ಯದ ರಚನೆ
ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಎಲ್ಯ ಆಕಾರ ಇತ್ತ್‌ದ್ ತಿರ್ತ್ ಬನ್ನಗ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬರ್ಪುನಂಚಿನ ಮರತ್ತ ಕೊಳವೆ ಪೈಪುದಂಚಿನವು. ಉಂದೆತ್ತ ಉದ್ದ ಸುಮಾರ್ ರಡ್ಡೆರ್ದ್ ರಡ್ಡರೆ ಅಡಿ. ವಾದ್ಯದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಲೋಹೊದ ಉರುಂಟುದ ಮೋನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪೀಪಿನ್ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್ ತಿರ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಗಂಟೆದ ಆಕಾರದ ಲೋಹದ ಭಾಗೊನು ಸೇರಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ಕೆಲವು ಪೀಪಿಲು, ಪೀಪಿನ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ದಂತದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕಡ್ಡಿಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಏಳ್ ಒಟ್ಟೆಲು, ತಿರ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ಐನ್ ಒಟ್ಟೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತ್
ಇಂಬೆರ್ ನಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ಫ ಡ್ರಾಮಾ ಡ  ಓದಿಯೆರ್ (1962) ಬೊಕ್ಕ ದುಂಂಬುಗು ಅಯಿತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ನ ದಿಂಜ ನಾಟಕೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ  ಸಿನೆಮಾಗುಲೆಗ್ ಇನಾಮು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅರೆಗ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಇನಾಮು ಕೊರ್ತುಂಡು
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
೧೯೬೯ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೭೨ ದ ನಡುಟು ಡೆಲ್ಲಿದ ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ವಿದ್ಯಾಲಯಡು ನಾಟಕ ಕಲ್ಪಾವುನ ಕಜ್ಜ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರಂತ ಕಂಡನಿ-ಬುಡೆದಿ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತೆರ್ ಅಲ್ಪ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಗಿರಿಶ್ ಕಾರ್ನಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯು. ಅರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಸಿನಿಮಾ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ದ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಆಂಡ್.
ಪರಂಪರೆ
ನಾಟೊಕೊಡು ಸಂಗೀತದ ಪೊಸ ನಮೂನೆದ ಪ್ರಯೋಗ ನಾಟಕ ರಂಗೋಗು ಅರ್ರ್ನ ಮಲ್ಲ ಕಾಣಿಕೆ. ಆರ್ ಶಾಸ್ತ್ರ್ರಿಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದ ನಾಟ್ಯೊಲೆನ್  ನಾಟೊಕೊಗು ಗಳಸುನ ಪೊರ್ಲು ಆರೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಕೊರುಂಡು.
ಬೆನಕ
೧೯೭೪ ಟ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಬೆನಕ ಪನ್ಪುನ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಬೆನಕ ಪಂಡ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕಲಾವಿದರು ಇಂದೆತ ಎಲ್ಯ ರೂಪ. ಬೆನಕದಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಹಯವದನ ನಾಟಕ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ್ದ ಆ ಬರಿಟ್ಲಾ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಂಡ್. ಬೆನಕಡ್ ಕಾರಂತೆರ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಸೆರ್ಸಾದ್ ನಾಟಕ ಮಲ್ತೆರ್, ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕಾರಂತೆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಪ್ರೇಮಾ ಕಾರಂತೆರ್ ತೂವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ೨೯-೧೦-೨೦೦೭ ಟ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.
ಬಜ್ಪೆ
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
ಬಜ್ಪೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು.
ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
thumb|ಹೋಲಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಚರ್ಚ್
ಬಾಗಲಕೋಟೆ
ಸುದೆ
ಈ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣ ಸುದೆ ಉಂಡು.
ಸುರತ್ಕಲ್
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
thumb|ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಸುರತ್ಕಲ್
ಕೊದಂಟಿ
ಪೆತ್ತದ ಕಂಜಿಲೆನ್ ಮೇಯೆರೆ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಪೆತ್ತದ ಬಾಲೆ ಕಂಜಿಲೆನ್ ಮೇಯೆರೆ ಕತ್ತಿಯೆರೆ ಒಂಜಿ ದಿನ್ನೊದ ಮರನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಂಜಿಲೆನ ನಾಲಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕುಂತುದ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಕೊದಂಟಿಗ್ ಕತ್ತುವೆರ್.
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ
ಕಟ್ ಕಟ್ಟಳೆಲು
ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆನ್  ಏಪಲಾ, ಒವ್ವೆ ಕಾರಣ ಗುಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ; ಉಂದು ಕಾಲಿ ಒಂಜಿ  ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಮಲ್ಪುನ ಪೂಜೆ ಆದ್ ಇಜ್ಜಿ. ಆಂಡ ಪುನ್ನೆಮದಾನಿ ಮಲ್ತನಂಡ  ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಕೆ. ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಗು ಮನ್ಪುನ ಹೆಚ್ಚ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡಲಾ ಕೆಲವೆರ್ ಕಾಂಡೆಲಾ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖಕೊಲು
<references group="" responsive="1">
ಪಲ್ಲೆದ ಬೂರು
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೋ  ಉಪಯೋಗೊ
ಈ ದೈನ್ ಮಂಜಲ್ ಸೀ ಕ್, ಕೂಲಿ ಬೇನೆ , ಬಂಜಿದ ಉಳಾಯಿದ ಪುಡಿ, ಮೈಕೈ ಬೇ ನೇಗ್ ಮರ್ದ್ ಆದ್  ಗಳಸುವೆರ್. ಪಲ್ಲೆ ನ್  ನಗೋತಲೆಕೆ, ಪೊಲ್ಸುದ  ಮಾಲೆ ಆದ್ ಲಾ ಗಸುಳವೆರ್
ಭಜನೆ
ಭಜನೆದ ವಿಂಗಡಣೆಲು
ಭಜನೆನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪಂಡದ್ ರಡ್ ಹಂತವಾದ್ ವಿಂಗಡನೆಮಲ್ತದೆರ್.
ಬೂತ ಕನ್ನಡಿ
ಬಾಸೆಡ್ ಬಳಕೆ
ಬೂತ ಕನ್ನಡಿ ಪಾಡ್ದ್ ನಾದ್ಬೆ ಪಂಡ ಬಾರೀ ಸೂಕ್ಶ್ಮಡ್ ನಾಡೊಂದುಲ್ಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊ.
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು
ಸುರುತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
1979 ಡ್ದ್ 1983 ಮುಟ್ಟ ಮುರ್ಮು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರದ ನೀರಾವರಿ ಇಲಾಖೆಡ್ ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ಶಾಲೆಡ್ ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ರೈರಂಗಪುರೊಟು ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ, ಒಡಿಯಾ, ಗಣಿತ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರೊನ್  ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ
ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ದೆಪ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ರಡ್ ರೀತಿಡ್ ದೆಪ್ಪೆರಾಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಮಿತ್ತಿಪ್ಪುನ ಚೆಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ನಾರ್ ದೈದ್, ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾವೆರ್. ನುಂಗಾದಿನ ಗೋಂಟು ತಾರಾಯಿನ್ ಗಾಣೊಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡೊಂಜಿ ವಿಧಾನೊಡು ಪಜಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೂನು ಬನಲೆಡ್ ಪೊದ್ಪುದು ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪೆರೆಲಾ ಆಪುಂಡು.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್
ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆ
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದೇಸೊದ, ಐರ್ಶೈರ್ ಪುದರ್‌ದ ಊರುದ ಕೈತಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಡಾರ್ವೆಲ್ ಪುದರ್‌ದ ಪೇಂಟೆದ ಕೈತಲ್‌ದ ತೋಟೊದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಹಘ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್, ಅಪ್ಪೆ ಗ್ರೇಸ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಮಾರ್ಟನ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್, ಹಘ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೆರೆನ ರಡ್ಡನೇ ಬುಡೆದಿ(ಗ್ರೇಸ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಮಾರ್ಟನ್)ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೂಜಿನೇ ಮಗೆ. ಉಂದೆಕ್ ದುಂಬು, ಹಘ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೆರೆಗ್ ಸುರುತ ಬುಡೆದಿಡ ನಾಲ್ ಜೋಕುಲು ಇತ್ತೆರ್(ಒಟ್ಟು ೮ ಜನ ಜೋಕುಲು). ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ೭ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರಿಯೆರ್.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಉಲ್ಲೆಕೋಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು