cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್
ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಎಣ್ಣೆ
ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆಗ್ ಪೂಜೆರೆಗ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಗ್ ನಿರುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ದ್ ಪೂಜುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಎಣ್ಣೆ ಒಂಜಿ. ನೀಲಿ ತಪ್ಪುಡು ನೀಲಿಬೃಂಗಾದಿ ಹೆರ್ ಆಯಿಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಎಣ್ಣೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಮರ್ದ್ದ ಎಣ್ಣೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ನೀಲಿ ತಪ್ಪುದ ಗುರ್ತ ಇತ್ತ್ಂಡ ನಮಲಾ ಇಲ್ಲಡೆ ಈ ಎಣ್ಣೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆ, ಜೀರ್ದರಿ, ಕೆಂಪು ಬೇರ್, ನೀಲಿ ತಪ್ಪು ( ಉಡುಪಿದಂಚಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಪುಳಿತ್ತ ಎರತ್ತಲೆಕ್ಕ ರೂಪು ಇತ್ತ್ ದ್ ಆತ್ ದಪ್ಪ ಇಜ್ಜಿ. ನೆತ್ತ ದೈ ಬುಳೆಯರೆ ಬುಡುಂಡ ೫ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಬುಳೆವುಂಡು. ಸದಾಪುಷ್ಟ ಬೀಜದ ಲೆಕ್ಕ ಕೋಡು ಆಪುಂಡು. ಎಣ್ಣೆ ಕೊದ್ಯನಗನೇ ಎಣ್ಣೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.
ಬೆ೦ಡೆ
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿನ ವಿದೊಲು
ಬೆಂಡೆಕಾಯಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ನೆವಸ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಫ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ತಿನ್ಯರ ಬಲ್ಲಿ. ಐನ ನ್ಯೊಲಿ ಆತ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್. ಮರ ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ ಡ್ ಪದೆ ಪದೆ ಕಡ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಯಾರು ಬೊಡಾಯಿನತ್ ಆಫುಂಡು
ಪೆರಡೆ
ಜಾತಿಲು
ಕೋರಿಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಊರುದ ಪೆರಡೆಲ್ ಮಾತ್ರ ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಕಿನ್ನೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವ. ನಮ ಪಾರ್ಮ್‌ದ ಕೋರಿ ಪನ್ಪುನವು ಕಾಪುಗು ಕುಲ್ಲುಜ. ತೆತ್ತಿ ದೀಪ ಆತೆ.
ಬೆಂಡೆ
ಬೆಂಡೆದ ಮೂಲ
ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಅಂದಾಜಿದ ಲೆಕ್ಕೊ ಬೆಂಡೆದ ಉಗಮ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉಷ್ಣವಲಯ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್ 1216 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ಯುರೋಪ್ ದಕುಲು ಉಂದನ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಂಡೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯ ಇಂಚ ರಡ್ದ್ ಜಾಗೆಗ್‍ಲಾ ಹೊಂದೊಂದು ಬುಳೆವುನ ದೈ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ಪೆತ್ತ
ಪೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪ್ರಾಣಿ. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ದನ/ಹಸು/ಆಕಳು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ದ್(Cow) ಕೌ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ Bos taurus. ಉಂದೆನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ತಾಂಕುವೆರ್. ಆಣ್ ಗ್ ಬೋರಿ ಪಂಡ್ದ್, ಪೊಣ್ಣಗ್ ಪೆತ್ತ, ಎಲ್ಯೆಕ್ಕ್ ಕಂಜಿ, ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆಕ್ಕ್ ಗಡಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪಾಪದ ಕೈಕಂಜಿ. ಉಂದೆತ ತೆನಸ್ ಪಜಿರ್,ಪುಂಡಿ,ಬೈ. ಉಂದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆನ್ ಕಾಮಧೇನು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಕಿತ್ತೂರ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಸೂರ್ಯಕಾ೦ತಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ತುಳು ಮಾಧ್ಯಮೊಲು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮಾಧ್ಯಮೊಲು
ಅನ್ನಾಮಣಿ
ಅನ್ನಾಮಣಿ ಇಂಬೆರ್ ಭಾರತದೇಶೊದ ಮಹಿಳಾ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಇಂಬೆರೆನ ಇಡಿ ಪುದರ್ ಅನ್ನಾ ಮುದಲಾಯಿ ಮಣಿ ಪಂಡ್ದ್.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಇಂಬೆರ್ ಕಲ್ಪುನೆಟ್ ಬುದ್ಧಿವಂತೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ರಾಮನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಡ್ ಪದವಿ ದೆತೊನ್ಯೆರ್. ೧೯೪೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ಼್ ಸೈಯನ್ಸ್ಡ್ ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ೧೯೪೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಗ್ ತನ್ನ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ. ಪ್ರಬಂದೊನ್ ಒಪ್ಪಿಸಾದ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ದೇಸೊಡು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ಕಾಲರ್ ಶಿಪ್ ದೆತೊನ್ಯೆರ್. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ಡ್ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಟ್ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್.
ಮಹಿಷಾಸುರೆ
ಅಂಚನೆ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಹಿಷೆ "ಸಿಂಹೊನು ಪಳಗಿಸುನ ಪೊಣ್ಣನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಏರೆಡ್ದಲಾ ಮರಣ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ" ವರ ಪಡೆಯೊನ್ವೆ. ವರಬಲೊಡ್ದ್ ಛರ್ಬಿ ಬತ್ತಿನ ಮಹಿಷೆ ದೇವಾದಿ ದೇವತೆಲೆನ್ ಸೋಪಾವೆ. ದೇವತೆಲು ಏಪದಾ ಲೆಕ್ಕನೆ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆನ ಕಯ್ತಲ್ ಪೋಪೆರ್. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲು ಆದಿಮಾಯೆನ್ ಸುಗಿಪರೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮಾದಿರ
ಪಸರುನೆ
ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಸುಳ್ಯೊ, ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಲಡ್ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಅಶೋಕ ಆಳ್ವ
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯ
೦೮.೦೮.೧೯೬೧ ಡ್ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ರಾಮಕುಂಜಡ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ   ಕೇಪುಡು  ಬಳತಿನಾರ್
ಗಣಕ ಯಂತ್ರೊ
ಮೆಮೊರಿ
ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ಸಹಾಯೊರ್ದು ರೂಪಿಸಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಅಯಿತ್ತ ಮೆಮೊರಿಡ್ ಶೇಖರಿಸಾದ್ ದೀಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ದ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ಮಾಹಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರಾಂಶ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಈ ಮೆಮೊರಿಡೇ ಶೇಖರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ
ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಬೊಕ್ಕ
ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ತೋಜಿದ್‌ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯ ದಿಂಜವುನವು ಬಾರೀ ಅಗತ್ಯ. ಮೆದುಳುದ ಭಾಗವೊಂಜಿ ಬಾತ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ಲು ಬೋಡಾದ್ ಬರು. ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌ರ್ದ್ ಒರಿನ ಕಾಯಿಲೆಲು ತೋಜುನೆರ್ದ್ ಆದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಮರ್ದ್‌ನೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಬೊಕ್ಕ ತರೆ ಬುರುಡೆಡ್ ನೀರ್(ದ್ರವ) ಪರಿಪೆರೆ ಸುರುವಾಪಿನ ಸಾಧ್ಯಾತೆ ಉಂಡು. ಬೇಜಾರ್, ಕೋಪ, ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷನ್‌(ಅಂದಾಜಾವಂದೆ)ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಥಿತಿ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯಾತೆ ಉಂಡು. ಅಯಿಕಾತ್ರ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕೆರೆಡ್ದ್ ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಕೊರೊಲಿ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೊಡು. -
ಬೇಸ
ತುಲುತ ರಡ್ಡನೆ ತಿಂಗೊಲು ಬೇಸ ತಿಂಗೊಲು. ಬೇಸ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಭೂತೊಲೆನ ಪರ್ವ ದಿನೊ.
ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
ಪುಟ್ಟು-ಜೀವನ
ಪುಟ್ಟಿ ದಿನಾಂಕೊ   ; ೨೦.೬.೧೯೫೦ ಪುಟ್ಟಿನ ಜಾಗೆ         ;ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕ್ ಮೂಡುತೋನ್ಸೆ ಗ್ರಾಮತ ಮೂಡುಕುದ್ರು ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆರ್    ;ಗುಂಡಿಬೈಲು ದಾರಪಾಲನೆ,ಮುತ್ತಕ್ಕ ಕಂಡನಿ              ;ಸುಧಾಕರ ತೋನ್ಸೆ ಜೊಕುಲು         :ಜೋತ್ಸ್ನ ಪ್ರೀತಮ್, ಸೌಜ್ನಾ ಪ್ರೀತಮ್ ಶಿಕ್ಷಣ            ;ಪದವಿ- ಕಲ್ಯಾಣಪುರದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಕಾಲೇಜು,ಮಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಎಂ.ಎ ಬುಕ್ಕ ಬಿ.ಎಡ್ ಪದವಿ
ತೊಪ್ಪುಲು
ಕೃಷಿಟ್ಟ್ ತಪ್ಪುನ್ ಗಳಸುನಾ
ಭೂಮಿಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ದಯಿ, ಮರೊಕ್ಲೆನ ತಪ್ಪುಲು ಒಂಜತ್ತ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್‍ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನವು ಉಪ್ಪು, ಕಜಿಪು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನವುಲಾ ಉಪ್ಪು. ಕೃಷಿ, ಮರ್ದ್, ಆರಾದನೆ, ಅಲಂಕಾರ, ಅಟಿಲ್, ಕಜಿಪು ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಪ್ಪುಲು ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು.
ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯ
ಪೂರ್ವಜೆರ್
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೊದ ಕೈತಲ್‍ಡಿಪ್ಪುನ ಪಂಜ ಪನ್ಪುನ ಊರುಡು ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಯೆರೆ ಮುತ್ತಜ್ಜೆ ದಾಸಪ್ಪಯ್ಯೆರ್ ಅಕಾಲೊ ಸಾವುದ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟಿಪ್ಪುನ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿಲೆ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಕುಟುಮ್ಮೊದಕ್ಲೆನ್ ಪಂಜೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನವು ರೂಡಿಯಾಂಡ್.
ಕುಕ್ಕು
ಗಾದೆ
"ಭೂತೊಡ್ದು ಮಿತ್ತ್ ಭುತೊ ಪಂಜುರ್ಲಿ:ಕೈಪುಡ್ದು ಮಿತ್ತ್ ಕೈಪ್ಪು ಚಂಡುರ್ಲಿ" " ಪುಲ್ಚಟ್ಟ್ ಕುಕ್ಕುಗು ಕಮ್ಮೆನ ಹೆಚ್ಚ- ದಾಲಾ ದಾಂತಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಅಮ್ಸಣಿ ಹೆಚ್ಚ
ಸೋಣದ ಜೋಗಿ
ನಲಿಕೆದ ಪೊರ್ತು
ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು ಕರಿನೆ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲು. ಸಂಕ್ರಾಂದಿದ ಮನದಾನಿ ತುಲುವೆರೆಗ್ ತಿಂಗೊಲು ಪಗರುನ ಕ್ರಮ. ಅಂಚಾದ್ ಸಾದಾರಣವಾದ್ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗೊಲುದ ೧೬ ತಾರೀಕ್‌‍ರ್ದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬ ತಾರೀಕ್ ಮುಟ್ಟ `ಸೋಣ' ತಿಂಗೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಉಂದ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಪರ್ಬೊದ ಕಾಲ. ಕೊಸಿತ ಕಾಲ. ಈ ಸಮಯೊಡೆ `ಸೋಣದ ಜೋಗಿ' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಕೆಲವು ಜಾಗ್‌ಲೆಡ್ ನಲಿತೊಂದ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪುಂಡ್. ಉಂದು ಪಗೆಲ್ ನಡಪುನ ನಲಿಕೆ.
ಮಾರ್ನೆಮಿ ಅಮಾಸೆ
ಮಹಾಲಯೊನೆ ಮಾರ್ನೆಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಇರಾನ ಅಮಾಸೆದ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ನಾಲೊ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಅಮಾಸೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ತೀರ್ಥೊ ಮೀಪುನ ಅಮಾಸೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾಂತ ಪಿತೃಲೆಗ್‍ಲಾ ಪಿಂಡದಾನೊ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲು ಮಾರ್ನೆಮಿ ಅಮಾಸೆ ತಿಂಗೊಲು. ಅಮಾಸೆನ್ ಸುರೂಕು ಪತ್ತುನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬುಡ್ಪುನಕುಲೆಗ್ ಈ ಅಮಾಸೆ ಮುಖ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ತೀರ್ಥೊದ ಅಮಾಸೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಪತ್ಯರ ಆವಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಮಾಸೆ ಪನ್ಪುನವೇ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಡು ಪಿಂಡೊ ಬುಡ್ಪುನ, ವೃತ ಮಲ್ಪುನ ದಿನೊ.
ಜಪಾನ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭೂಗೋಳ ವರ್ಗೊ:ಏಷಿಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶೊಲು
ಉಪಗ್ರಹ
ಉಪಗ್ರಹೊದ ವಿದೊಕುಲು
ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಕಾಯಲು ನನೊಂಜಿ ಕಾಯದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಶಕ್ತಿರ್ದಾತ್ರ ಅಯಿನ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಬರ್ಪುಂಡೊ ಆ ಕಾಯೊಗ್ ಉಪಗ್ರಹ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ೨ ರೀತಿದವು : ಇಡೀ ಸೌರಮಂಡಲ ಆಕಾಶಗಂಗೆದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುನೆರ್ದಾತ್ರ ಅಂಚನೆ ಗ್ರಹಕುಲು ಸೂರ್ಯಗ್ ಸುತ್ತುನೆರ್ದಾತ್ರ ಈ ನಿರೂಪಣೆದ ಪ್ರಕಾರ ಸೌರಮಂಡಲದ ಮಾತ ಕಾಯೊಲು ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲೆ.
ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬ ೨೦೧೪
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸನ್ ಒದಗಿಸಾವುನ ಬೊಕ್ಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿಲೆನ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ಥೆ. ಕನ್ನಡೊ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಕಲ್ಪಾವುನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು
ಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
ನಂಬಿಕೆ
ಆ ಪ್ರಕಾರೊ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಲ್ಲಾಳನ ಸಂಕಟ ನಿವಾರಣೆ ಆಂಡ್. ಆ ಸಂಧರ್ಭೊಡು ದೇವರೆನ ಎದುರು ಭಾಗೊಡು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಾಯಿನ ನಿಗ್ರಹನೇ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಉಂಡು. ಈ ವಿಗ್ರಹೊನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ನಿಷೇಧ ಉಂಡು. ದೇಹೊದ ಮೇಲ್‍ದ ಮಿತ್ತ ಬೊಕ್ಕೆ ನಿವಾರಣೆಗಾದ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್‍ನಕ್‍ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಾಯಿನ ವಸ್ತುಲೆನ ಈ ವಿಗ್ರಹೊಗು ಅರ್ಪಿಸವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ
ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಮೇರ್ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ವೇದದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಂದು ಸಮಾಜೊನು ಶುಧ್ಧಿಕರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ದಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ. ಮೇರೆನ ಮೂಲಪುದರು ಮೂಲಶಂಕರ. ಮೇರ್ ೧೮೨೪ಡು ಗುಜರಾತುದ ತಂಕಾರ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅಂಬಾ ಶಂಕರ ತಿವಾರಿ ಅಪ್ಪೆ ಅಮೃತ ಭಾಯಿ. ಮೇರ್ ೧೮೭೫ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೦ ಲಾಹೊರುಡು ಸುರೂತ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೭೭ಟ್ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ರಡ್ಡನೆದ ಶಾಖೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಯಾಯಿನ ಸತ್ಯಾರ್ಥ ಪ್ರಕಾಶೊಡು ವೇದೊಲೆಗ್ ಪಿರ ಬಲೆ ಪನ್ಪುನ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರಿಯೆರ್.
ಕಬಡ್ಡಿ
ಏಷಿಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಲು
(Main article: Kabaddi at the Asian Games )
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಫೈ ಬ್ರಾಯ್ಡ್ ಗೆಡ್ಡೆ(ಕಂಡೆ)ಲು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ 30 ಡ್ದ್ 55 ವರ್ಷದುಲಯಿದ ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಫೈ ಬ್ರಾಯ್ಡ್ ಗೆಡ್ಡೆಲು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯತೆಉಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕಂಡೆಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್  ಗೆಡ್ಡೆಲಾದಿಪ್ಪುಜ. ಕುಟುಂಬೊಡು ಏರೆಗಾಂಡಲ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತೊಂದರೆ ಇತ್ತ್ದ್‌‍ದಿತ್ತ್ಂಡ, ಬೊಜ್ಜು, ರೆಡ್ ಮೀಟ್ ತಿನ್ಪುನಕುಲೆಡ  ಈ ರೀತಿಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಉಂದೆತ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಪಂಡ, ಋತುಸ್ರಾವೊಡು ಹೆಚ್ಚಿಕಡಿಮೆ, ಎದೆಬಡಿತ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುನೆ, ಪಟಿಗೆ ಮಯ್ಯಿಪೆರೆ ತೊಂದರೆಯಾಪುನೆ, ಸಂಭೋಗದಪಗ ಕಿರಿಕಿರಿ ತೊಂದರೆಯಾಪುನೆ, ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯೆರೆ ತೊಂದರೆ ಆಪುನೆ, ಬೆರಿಬೇನೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತ್ಂಡಲ ಬಚ್ಚೆಲಾಪಿನೆ,ಸರೀರೊ ಜಾಸ್ತಿ ಬೆಚ್ಚ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಂಪು ಆಪುನೆ. ಜಾಸ್ತಿ ನೆತ್ತೆರ್ ಪೋಂಡ ಗೊಡ್ಡಾಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಫೈ ಬ್ರಾಯಿಡ್ ಗೆಡ್ಡೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸಮಯೊಡು ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತ್‌ಜಿಂಡ ಅವು ಮಲ್ಲೆ ಆತ್ ಬೇತೆ ರೋಗೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು.
ಬೊಂತ್ಯೊಲು
ತುಳುತ ಏಳನೆ ತಿಂಗೊಲು ಬೊಂತ್ಯೊಲು. ಇಂದೆನ್ ಪುಯಿಂತೆಲ್ಂದಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಜಿಂಕೆ
ಜಿಂಕೆ ಒಂಜಿ ಕಾಡ್ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆನ್ ಡೀರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಹಿಂದಿಡ್ ಹಿರನ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಜಿಂಕೆದ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ Cervidae. ಜಿಂಕೆದ ಬಣ್ಣ ಕೇಸರಿ. ನೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದು ಚುಕ್ಕೆ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ನೆತ್ತ ಕಣ್ಣ್ ಕಿನ್ನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಬೀಲ ಸಾದಾರಣ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದೆಕ್ ನಾಲ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲದ ಜನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಬೋಂಟೆಯಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ತುಳುತ ಗಾದೆಲು
ಗಾದೆ ಮೂಡುನೆ
ಗಾದೆಲು ವಿಚಾರೊಲೆನ ರಸರೂಪೊ. ವಿಚಾರ ಇತ್ತಿನಂಚಿನ ಸಂಗ್ರಹೊಗು ಪರಿತ್ತೊ, ಕಾರೊ ಇದ್ದಿಂಡ ರುಚಿ ಆಪುಜಿ. ಕೊಂಬಚೇಲುನು ಅಯಿನ ಮಣಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಉಪ್ಪಡ್ ನ್ ಉಪ್ಪು ಕಾರೊ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಂಚನೆ; ಬಾಣೊದ ಪರಿತ್ತೊಗು ಸುಯಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ; ಗಾದೆಉ ಪಾತೆರೊದ ಉಳಯಿದ ಕೊಂಡಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆಡ್ ತತ್ವ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ವಿಚಾರೊ ವಿನಿಮಯೊ ಉಂಡು. ಚರ್ಚೆಗ್ ಚಾಲನೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಗಾದೆಲು ಚೀಯದ ಕೆಲೆಂಜಿದಂಚನೆ. ಅಯಿತ ಜೂವೊ ಎಲ್ಯೆ ಆಂಡಲಾ ಅಯಿತ ನೆಯಿತ ಚೀಪೆ ದಿಂಜ.
ಓ ಬೇಲೆಪದೊ
ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ
ಕೆಲವೊಂಜಿ ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲೆಡ್ ತಮಾಷೆದಯಾದ್ ಆಂಜೊಲೆನ ವರ್ಣನೆ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಓಲುಂಡು ಗಂಗಸರ ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಪರೊಡುಕಲಿ ಗಂಗಸರ ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಓಲುಂಡು ಗಂಗಸರ ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಬೈತ ಮುಟ್ಟೆಡ್ ಗಂಗಸರ ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಗೊಬ್ಬರದಡಿಟ್ ಗಂಗಸರ ಹಾತ್ ಲೌಡಿ ಗಂಗಸರಾ ಪುದೆಲ್ ಪುದೆಲ್ ಗಂಗಸರ (ದುಂಬರಿಪುಂಡು)
ಪೆಲಕಾಯಿ
ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಅಪುನ ಕಾಯಿನ್ ಪೆಲತ್ತಕಾಯಿ, ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂದ್ ತುಳುಟ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಹಲಸಿನಹಣ್ಣು ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕೊ ಪುದರ್ Artocarpus heteropylus ಪಂದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್‍ Jackfruit ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಕುಡಾರಿ
ಪೊಲಬು
ಒಂಜಿ ಮೈ ಬಾಯಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಕಡೆ ಪಾಡ್ಂಡ ಕುಡಾರಿ ತಯಾರ್. ಮರ ಕಡ್ಪರೆ, ಕನಕ್ ನರ್ಪರೆ ಕುಡಾರಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಕೊಡರಿ/ಮಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಮರತ್ತ ಪುಡಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಇತ್ತೆ ಕರ್ಬದ ಕಡೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್.
ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ
ಗೊಬ್ಬುನ ವಿದಾನೊ
ಉಂದೆಟ್ ಕುಟ್ಟಿ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಮರತ ಕೋಲು. ಅಯಿನ್ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿನ್ಲಾ ಕತ್ತಿಡ್ ಪೆರೆಸ್ ದ್ ಒಂಜಿ ರೂಪುಗು ತರ್ಪಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.ಅಯಿತ ನಡು ಎತ್ತರೊ ಆದ್ ರ್ಡ್ದ್ ಬರಿಲಾ ಸಪುರ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ೪-೫ ಇಂಚಿದಾತ್ ಉದ್ದೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೊನ್ನೆ ಪಂಡ ೧ ದ್ದ್ ೧.೫ ಫ್ಪೀಟ್ ಉದ್ದೊದ ಕೋಲು. ಗೊಬ್ಬುನ ಜೋಕುಲು ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಉರುಂಟುದ ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಎಲ್ಯ ಗುಂಡಿ (ಕಣಿತಲೆಕ) ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ಕುಟ್ತಿದ ಗುರಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಟ್ಟಿದ ಗುರಿಟ್ ಕುಟ್ತಿನ್ ಅಡ್ಡೊಗು ದೀಪೆರ್. ಒರಿ ಅಲ್ಪ ಉಂತುದು ಕುಟ್ಟಿನ್ ದೊನ್ನೆನ್ ನೆಲದ್ದ್ ಪಾರಾದ್, ಅಯಿದ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ಕ್ ದೊನ್ನೆಡ್  ಜೋರುಡು ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೂರೊಗು ಪಾರಾಬೆ. ಆಯೆ ಆಯಿನಾತ್ ದೂರೊಗು ಅಯಿನ್ ಪಾರಯೆರರೆ ತೂಪೆ. ದೂರೊ ದೂರೊ ಉಂತುದು ಇತ್ತಿನ ಬಾಕಿದ ಜೋಕುಲು ಅಯಿನ್ ಕೈಟ್ ಪತ್ತ್ಯೆರೆ ಪುನೆಪ್ಪೆರ್. ಅಯಿನ್ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರಿಯೆರೆ ದುಂಬು ಪತ್ತಂಡಾ ಪಾರಯಿನಯೆ ಅವುಟ್ ಆಪೆ. ಆಯೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಹಕ್ಕ್ ನ್ ಕಳೆವೊನ್ಬೆ. ಅಯಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ನನೊರಿ ಗೊಬ್ಬುವೆ. ಪೆಜಿಯೆರೆ ಉಂತಿನಕುಲು ಕುಟ್ಟಿನ್ ಸುರುತ ಜಾಗೆಗ್ ದಕ್ಕುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ ಲಾ ಆಯೆ ಹಾಕ್ಯೆಂಡ ಬೊಕ್ಕೊರ ಹಾಕುನ ಅವಕಾಶೊ ಆಯೆಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಗೊಬ್ಬುಗು ಒಟ್ಟು ಪಾಯಿಂಟ್ ಲೆಕ್ಕೊ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ಚುಕ್ಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಬೂರುನ ಜಾಗೆಗ್ ಪಳ್ಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಟ್ಟ್ ಹಾಕ್ನ ಜಾಗೆದ್ದ್ ಪಳ್ಳಗ್ ಇಪ್ಪುನ ದೂರೊಗು ಚುಕ್ಕೆ. ಉಂದೆನ್ ದೊನ್ನೆ ಡ್ ಅಳಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಚುಕ್ಕೆ ಪಂದ ದೊನ್ನೆದ್ ಏಳೆತಾತ್. ಕುಟ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಳ್ಳದ ನಡತ ಅಳತೆ ೩೫ ದೊನ್ನೆ ಆಂಡ ಗೊಬ್ಬುನಾಯಗ್ ೫ ಪೊಯಿಂಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಪಿಜಿನ್
ದೇಹರಚನೆ
right|thumb|ಕೆಲಸಗಾರ ಇರುವೆಯ ದೇಹರಚನೆ. right|thumb|ಗೂಳಿ ಇರುವೆಯ ಒಸಡುಗಳ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳ ಹತ್ತಿರದ ನೋಟ.
ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನೆ
thumb|ಗೂಡಿನ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮಳೆಯ ನೀರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. thumb|ಗಡಿಬಿಡಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಇರುವೆ ಸಮೂಹ.
ಅಂಕೋಲ
ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆ
ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಅಂಗವಾದ್ ಸುರುವಾಯಿನ ಉಪ್ಪು ತಯಾರು ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದಿಮೆ ಇನಿಕುಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಕಡಲ್ದ ಅಳಿವೆದ ಬರಿತ ಕಂಡೊಲೆಗ್ ಕಡಲ್ದ ನೀರುನು ಪರಡಾದ್ ನಿಸರ್ಗದ ದೊಂಬುದ ಎರಿಟ್ (ಸೌರ ಶಕ್ತಿ; solar energy) ನೀರುನು ಆಜಾವೆರ್. ದಿನಕುಲು ಕರಿಯಿನಂಚನೆ ದೊಂಬುಡು ನೀರ್ ಆಜೊಂದು ಪೋದು ನೀರುಡು ಉಪ್ಪುದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿನ ಉಪ್ಪು ಪಟಿಕ-ಪರೆಲ್(crystal)ರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುದ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ನಿಕ್ಷೇಪ ವಾಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಲ ಕೊಟ್ಟುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಬರಿಕ್ ಒಯಿತ್ ದ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್ ರಾಶಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಇಂಚ ಉಪ್ಪು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ತಾಣೊಲೆನ್ "ಉಪ್ಪುನಾಗರ" (ಉಪ್ಪಿನ+ಆಗರ) ಇಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ತುಳು ಲಿಪಿ
ತುಳು ಲಿಪಿ ತುಳು ಪಾತೆರೊನ್ ಲಿಪಿ ರೂಪೊಡು ತೋಜಾವುನ ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ. ತುಳು ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ತುಳುಕು ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿಂದ್ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ತುಳುಕು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆತಿನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲು ತಿಕ್ಕೊಂದುಂಡು. ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರೊಲೆಡ್, ಮಠೊಕ್ಲೆಡ್, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು, ಜೋತಿಷ್ಯೊಡು, ಗೃಹ ಸೂತ್ರೊಡು, ಸೂಕ್ತೊ ಮಂತ್ರೊ ವೇದಾದಿಲೆನ್ ಬರೆದ್ ದೀಡುನ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಸೆ ತುಳುಂದು ಈತ್‍ನೆಟ್ಟ ತೆರಿದಿತ್ತ್‌ಜಿ.
ಕನಿಜೊ
ಖನಿಜ ಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
alt=ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ಕನಿಜೊದ ಅಷ್ಟಮುಖಿ ಪರೆಲುಲು|thumb|ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೈಟ್ ಕನಿಜೊದ ಅಷ್ಟಮುಖಿ  ಪರೆಲುಲು alt=ಚಾಲ್ಸಿಡೊನಿ ಬೊಕ  ಫ್ಲೂರೈಟ್ ಕನಿಜೊಲು ಜತೆಟ್|thumb|ಚಾಲ್ಸಿಡೊನಿ  ಬೊಕ  ಫ್ಲೂರೈಟ್ ಕನಿಜೊಲು ಜತೆಟ್
ಪೆಲತ್ತ ಮರ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಅಸ್ಟೆಮಿ
ಅಷ್ಟೆಮಿ/ಅಟ್ಟೆಮಿದ ಇಸೇಸೊ
ತಿಥಿಲೆಡ್ ಸುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೆಮಿ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ. ಅಧಿಕಮಾಸೊ ಬರ್ಪುನ ಒರ್ಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಅಷ್ಟೆಮಿ ಎಚ್ಚ. ಚೈತ್ರಮಾಸೊದ ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿದ ದಿನೊ ಎನ್ಮೊ ಅಶೋಕ ಚೆಗ್‍ರ್‍ಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದಿನ ನೀರ್‍ದ ಪಾನೊ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ಸುದೆಟ್ ಮೀಪುನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಭವಾನಿ ದರ್ಶನೊ ಉಂದು ಪುಣ್ಯೊ ಫಲೊಕುಲು.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಆಚರಣೆ
ರಾತ್ರಿ ಗಂಟೆ ಪದ್ರಾಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜೆ ಮುಟ್ಟ ಬಜನೆ, ಕೀರ್ತನೆ, ತಾಳಮದ್ದಲೆ, ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುಡು ಜಾಗರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ ಆನಗ ಕೈತಲ್ದ ಊರುದ ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಕದಿನೊ ಪುಡಾಂಡ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಝನ ಜನನೊ ಆಂಡ್ಂದ್ ಅರ್ತೊ. ಆ ಸಮಯೊಡು ಇಲ್ಲಡೆದ ಯಜಮಾನೆ ಮೀದ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರು ಅಗಲೊದ ಮಣೆಟ್ ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಮಿತ್ತ್ ಅರಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬಚ್ಚಿರೆ, ಬಜ್ಜೇಯಿ, ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್, ಊದುಬತ್ತಿ, ಪಿಂಗಾರೊ, ಕೇದಗೆ, ದೀಡ್‌ದ್ ಹಣ್ಣ್‌ಕಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕರ್ಪೂರೊ ದೀಪೊ ಪೊತ್ತಾದ್ ಆರತಿನ್ ಬೊಳಗಾದ್ ಕೇದಗೆಡ್ದ್ ತುಳಸಿಗ್ ಪೇರ್ ಮೈತ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಬೇತೆ ಊರುಡು
ಕೃಷ್ಣ ಕಾರಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ತಂದೆ ವಸುದೇವ ತಾಯಿ ದೇವಕಿಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಿತ್ತು. ಆಗ ಮಥುರ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕೆಯ ನಾಗರಿಕರು ಅನ್ನ ನೀರು ಸೇವಿಸದೆ ಜಾಗರಣೆಯಿಂದಿದ್ದರು. ಮರುದಿವಸ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಢತಿ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಬಂದಿದೆ.
ಅಂಬಲಪಾಡಿ
ಜಾಗೆದ ಇತಿಹಾಸೊ
'ಅಮ್ಮನ ಪಾಡಿ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂದೆಕ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್ವೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಅಯಿನಿ. ಮುಲ್ಪ "ಶ‍್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ಮಹಾಕಾಳಿ" ದೇವಾಸ್ತಾನೊ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಜನಾರ್ದನ ದೇವೆರ್ನ ಮೂರ್ತಿ ಪೂರ್ವಗ್ ಮೋನೆ ಮಲ್ತ್ ಉಡುಪಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್ಗ್ ಎದುರಾದ್ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಸಿಲೆಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಆ ಸಿಲೆನೇ ದೇವಿನ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಪುದರ್‌ದ ವಿಶೇಷತೆ
ಸುರುತ ಪುದರ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ. ಪ್ರಜಾಪತಿದೇವಿ ತಾಂಕ್‌ನೆಡ್ದಾತ್ರ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೌತಮೆಂದ್‌ಲ, ಜ್ಞಾನ ಸಂಪಾದನೆಯಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬುದ್ದೆ ಪಂದ್ ಪುದರಾಂಡ್. ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೋಪ, ಲೋಭ, ಮೌಢ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಗೆಂದಿನಾಯಗ್ ಬುದ್ಧ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಗಣಪತಿ
ಶಾರೀರಿಕವಾಯಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಲು/ಗಣಪತಿನ ಇಸೇಸೊಲು
ಗಣಪತಿನ ಜುವದ ಪಿದಯಿ ತೋಜುನ ಬಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉಂಡು, ಗಣೇಶನ ಶರೀರೊದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅಂಗಾಂಗೊಗುಲಾ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಮೌಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಲು ಉಂಡು.
ಮೀನ್
ತೋಡುದ ಮೀನ್
ಮೀನ್‍ಲು ಮರಿಯಾಲೊಡು ಸುದೆಡ್ದ್ ತೋಡುಡೆ ಉಬರ್ ಬಡ್ತುಬೊ.
ಕಣಿಲೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ
ಭಾರತಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಧರ್ಮೊಲೆಡ್ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಲ ಒ೦ಜಿ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧೆ ಈ ಧರ್ಮ ದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆ. ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾರಾಟ್ ಆಪುನ ಮೂರ್ತಿ ಬುದ್ಧನ ಮೂರ್ತಿ.
ಬೊಲ್ಲರ ಮಾನಿಗ
ಗುರ್ತು ಪರಿಚಯೊ
ತರೆ, ಬೆರಿ, ರೆಂಕೆ ಡ್ ಕಡುಪ್ಪ ನೀಲಿ ದೊಟ್ಟುಗು ಕಪ್ಪುದ ಬಣ್ನ. ಬಂಜಿ ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಪೇರ್ದ ಬೊಲ್ದು. ರೆಂಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದುದ ಪಟ್ಟೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ತೋಜುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿಗ್ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಪಗರ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣ ದ ಪುಳ್ಳಿ (ಬೊಟ್ಡ) ಉಂಡು. ಕಾರ್ದ ಬಣ್ಣೊ ಕಪ್ಪು ಅತುಂಡು.
ಅಯಿನ ತೆನಸ್
ಪುರಿ, ಪಲ್ಲಿ, ಚೇರೆಂಟೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಅಪೂರ್ಪೊಗು ಒರೊರ ಪೂತ್ತ ರಸ ಪರ್ಪುಂಡು. ನೆಲತ್ತಡಿಟಿತ್ತನ ನಕ್ಕ್‌ ರ್ದ ಸೊರ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಒಕ್ಕ್‌ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.
ಅಜ್ಜಿಕತೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಏಲಕ್ಕಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಏಷ್ಯನ್ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಐಕ್ಯತೆ ಪುಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಈ ಕ್ರೀಡೆಡ್ ಆವೊಂದುಂಡು. ಪ್ರತಿ ನಾಲು ವರ್ಷೊಗ್ ಈ ಕ್ರೀಡೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಡ್ ನಡಪುಂಡ್. ಪ್ರಥಮ ಏಷ್ಯನ್ ಗೊಬ್ಬು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಡ್ ನಡೆಯಿನಿ. ಮೊರಾನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಡ್ ಇಂಚಿಯಾನ್ ನಗರೊಡು ೧೭ ದಿನತ ಗೊಬ್ಬು ನಡತುಂಡು. ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಸ್ಪರ್ಧಿಲು ೧೦ ಬಂಗಾರದ ಪದಕೊನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ ಎಡ್ಮನೆ ಸ್ತಾನ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಉದ್ದೇಶ ಶಾಂತಿ ಬೊಕ ಐಕ್ಯತೆ.
ತುಂಬೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ಅನಂತಪುರ
ವಿಸೇಸ ಸುರಂಗ
ಅನಂತಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಕಿರೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಶೇಷ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗೊಡೆ ಪೋಂಡ ತಿರುವನಂತಪುರತ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಜನೊಕುಲೆನ ನಂಬಿಕೆ. ಆಂಡಾ ಈ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಕುಡೊಂಜಿ ಬಾಕಿಲ್ ಮೊಗ್ರಲ್ ಕರಾವಳಿದ ನಾಂಗುಯಿ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ತೆರಿನ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಬಬಿಯಾ ಮುದಲೆ ಈ ಸುರಂಗದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರೊಡು ಜೆತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪ್ರಭಾಕರ ಶಿಶಿಲ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಕವಿಕುಲು
ಪೊಸಪ್ಪೆ ದೈವ
ಪೊಸಪ್ಪೆ ತುಳುನಾಡುದ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಣಿಕೊದ ದೈವ.
ಆ
ಇತಿಹಾಸೊ
ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅಕ್ಷರಾದ್ ಕ್ರಿ,ಪೂ. ಮೂಜನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿಡ್ ಬೇತೆನೆ ರೂಪೊನು ತಾಲಂದೆ, ಆಕಾರೊಗು ದೀರ್ಘೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರೇಕೆನ್ ಮಾತ್ರೊ ಸೇರೊಂದುಂಡು. ಈ ರೂಪೊನೇ ಶಾತವಾಹನ, ಕದಂಬ, ಗಂಗ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆ ಕಾಲೊಡು ದುಂಬರಿಂಡ್. ಈ ಕಾಲೊದ ರೂಪೊಲೆಡ್ ದೀರ್ಘಸೂಚಕೊ ರೇಕೆ ಡೊಂಕಾವೊಂದು ಪೋದ್, ಅಕೇರಿಗ್ ಹೊಯ್ಸಳೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೊಂಡಿ ಆಕಾರೊನು ಪಡೆಂಡ್. ಕ್ರಿ.ಶ ಹದಿನೈದನೆನೆ ಶತಮಾನೊದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲೊದ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ಈ ಕೊಂಡಿ ಅಕ್ಷರೊಗು ಸೇರೊಂಡ್. ಈ ರೂಪನೇ ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಲೆಡ್ ದುಂಬರಿದ್ ಇತ್ತದೆ ಆಕಾರೊ ಆತುಂಡು. ಲಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಡ್ದ್ ಅಕ್ಷರ ತಿರ್ತ್ ತೋಜ್ಪಾಯಿನಂಚನೆ ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು
ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟ್ ಪಂಡ ತಮಿಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಸಿ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದು ತಮಿಳ್‍ದಕುಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗೊ. ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟು ಪಂಡ ಪೆರ್ಚಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಲಿಪುನ ಎರುನು/ಬೋರಿನ್(ಹೋರಿ) ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಾವುನ ಒಂಜಿ ಪಂತೊ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಕೃಸಿಕನ ಅಂಚನೆ ಎರುತ ಯಜಮಾನಿಯನ ಆರ್ತಿಕ ಮೂಲೊಲ ಆದುಂಡು ಈ ಜಲ್ಲಿಕಟ್ಟ್ ಗೊಬ್ಬು.
ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್
ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪಂಡ ದಾದ?
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷಣೊಲು : ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಿಗಲೆದ ಅಂಗಾಂಸೊಡ್ದು ಬುಳೆಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. .ಮಿರೆಕ್‌ಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿನ ಉಂಡೆ ಆಕಾರದ ಎಲ್ಯ ಮುದ್ದೆ,ಮಿರೆಕ್‌ಲೆನ  ಆಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ, ಚರ್ಮದ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಂಪು  ಪ್ಯಾಚ್, ತೊಟ್ಟುಲೆಡ್ ದ್ರವ ವಿಸರ್ಜನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಿರೆಕ್‌‌ಲ್ ಕಿನ್ಯ ಆಪಿನಿ ಉಂದು ಮಾತ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ದ ಲಕ್ಷಣೊಲು. .ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಪದ್‌ರ್ನಕುಲೆಗ್ ಮಿರೆ ಬೇನೆ, ಬಾತಿನ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಲು, ಉಸಿರಾಟೊಗು ತೊಂದರೆ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾಮಾಲೆ|ಮಂಜಲ್ ಚರ್ಮ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬರು.
ಚಿಹ್ನೆಲು ಬೊಕ್ಕ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಈ ಉಂಡೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ದ ಬೇತೆ ಲಕ್ಷಣೊಲು: ಚರ್ಮದ ನೆರಿಕಟ್ಟುನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಿನ್ಯಾಪಿನಿ,  ತೊಟ್ಟುದ ಸುತ್ತ ಗುಳ್ಳೆಲು ,ದ್ರವ ವಿಸರ್ಜನೆ, ಒಂಜಿ ಮಿರೆ ಕುಡೊಂಜೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಪಿನಿ,  ತೊಟ್ಟುಲು  ಆಕಾರ ಬದಲಾಪಿನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ  ತರೆ ತಿರ್ತಾಯಿನ  ತೊಟ್ಟುಲು ,ಮಿರೆ ಯಾಪಲ ಬೇನೆ  , ಇತ್ಯಾದಿ
ಆಂಡಿಪುನಾರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ ವರ್ಗೊ:ಮರಕುಲು
ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್ ಕಂಪೆನಿನ್ ಗೂಗಲ್ ಅಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೨೦೦೫ಟ್ಟ್ ದೆತೊಂಡ್‌ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಟಚ್ಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್‌ಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ೨೦೦೮ಡ್ ಎಚ್‌ಟಿಸಿ ದ ಡ್ರೀಮ್ ಮೋಡೆಲ್‌ಡ್ ಸುರುಕ್ಕ್ ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್(೨.೬.೨೫) ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಮೊಬೈಲ್‌ಡ್ ವಿನ್‌ಡೋಸ್ ಒಎಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಾದ್ ಮಾರಾಟ ಆಪಿನೆಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಮಾರಾಟ ಆವೊಂದುಂಡು. ಆಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಶನ್‌ಲು ಪೂರ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆದ ಆಲ್ಫಾಬೆಟಿಕಲ್ ಆರ್ಡರ್ಡ್ ಉಂಡು.
ಪೊಣ್ಣು ಮಲ್ಲಾಪಿನಿ
ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿ
ಪೊಣ್ಣು ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಒರ ಋತುಮತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿ ೨೮-೩೦ದಿನೊಕ್ಕು ಒರ ಪಿರ ಋತುಸ್ರಾವ ಆವೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ಕ್ರಮಾಗತವಾದ್ ತಿಂಗೊಲುಗು ಒರ ಆಪಿನ ಋತುಸ್ರಾವೊನು ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿ (ಋತುಚಕ್ರ) ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಋತುಸ್ರಾವದ ಸುರುತ ದಿನೊಡ್ದು ನನೊಂಜಿ ಋತುಸ್ರಾವದ ಸುರುತ ದಿನೊಕು ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿತ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡೊಲಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿ ೨೮ ದಿನೊಕ್ಕು ಒರ ಬರ್ಪುಂಡು. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿ ಕ್ರಮಾಗತವಾದ್ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡಾ ಸರೀರೊಗು ಬೋಡಾಪಿನ ಹಾರ್ಮೊನ್ಸ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆದ್ ಅರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲುಗು ಪೊಣ್ಣು ಗರ್ಭವತಿ ಆಯೆರೆ ಬೋಡಾಪಿನ ತೆತ್ತಿ ಅಂಡಾಶಯೊಡು ಬುಳೆದ್ ಋತುಸ್ರಾವದ ಒಟ್ಟುಗು ಡಿಸ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು
ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್
ದಕ್ಕುನ
ದಕ್ಕುನೆಟ್ ಸ್ವಟ್ ಬೂಟ್, ಡಿಸ್ಕಸ್, ಜವುಲಿನ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಜಲ್‍ಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ನ, ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್‍ನ ಮಹನೀಯೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಈ ಲೇಕನೊಡು ತೂವೊಲಿ.
ಹಿಂದೂ ಮದಿಮೆ
ಹಿಂದೂ ಮದಿಮೆಗ್ ಭಾರತೊಡು ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥೊಲು ಮದಿಮೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಕಂಡನಿ,ಬುಡೆದಿ ಒಂಜಿ ದೇಹದ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊದ ಲೆಕ.ಅಯಿನ್ ಅರ್ಧ ನಾರೀಶ್ವರ ತತ್ವಗ್ ಹೋಲಿಸಾದೆರ್.
ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಆಗ್ನೇಯ
ದಿಕ್ಕ್ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಡ್ ಭೂಮಿದ ಅಕ್ಷೊದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವುನ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನೊ. ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್ ನಾಲ್ ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಲ್ ಉಪ ದಿಕ್ಕ್‌ಲು ಉಂಡು.
ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಲ್ಮಠ, ಕುಡ್ಲ
ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ 1964 ಟ್ಟ್ ಸುರು ಆಂಡ್. 1834ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್(basel Mission) ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಶಾಲೆ, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಪ್ರೆಸ್, ನೇಯಿಗೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ನೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆದ ಕಾರ್ಖಾನೆಲಾ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕರ್ಬದ ಸಂಕ ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಉಜಿರೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕರ್ಬದ ಕಾರ್ಖಾನೆನ್ ಬಂದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ಐಕ್ ಹೆಬಿಕ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಂಡ್. ಹೆಬಿಕ್ ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಿಶನರಿನ ಪುದರ್. 1834ಟ್ಟ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತಿ ಮೂಜಿ ಮಿಶನರಿಲೆಡ್ ಸಾಮುವೆಲ್ ಹೆಬಿಕ್ (samuel hebich)ಒರಿ. ಈ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ 2 ವರ್ಷದ ಫಿಟ್ಟರ್ ತರಬೇತಿ ಉಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಸರಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು.
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಗಾಣ
ಗಾಣ ಏಪೊದ
ಗಾಣ ಇನಿ ಕೊಡೆದ ಅತ್ತ್. ಶತಮಾನೊಗ್ ದುಂಬೇ ಗಾಣದ ಚರಿತ್ರೆ ದಾಖಲಾಯೆನವು. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣೊಡ್ ಗಾಣದ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಗಾನಿಗೆರೆ ವಿವರ ಉಂಡು. ರಾಜೆ ವಿಕ್ರಮೆ ಶನಿ ದೇವೆರೆನ ಅವಕೃಪೆಗ್ ಪಾತ್ರರಾಯಿನಪಗ ಗಾಣಿಗೆರೆ ಇಲ್ಲಲ್ ಎಣ್ಣೆ ದೆಪ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನವೆಕ್ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಈ ಹಿನ್ನಲೆಡ್ ಗಾಣ ಮಸ್ತ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಆಯಿನವು ಪಂಡ್‍ದ್ ನಮಕ್ ತೆರಿವುಂಡು.
ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿ ಉಂತುನಿ
ರಾತ್ರೆಡ್ ಬೆಗರುನಿ
ಈ ಸಂಕಡೊಲು ಉಪ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ರಾತ್ರೆಡ್ ಜೆಪ್ಪುನಗ ಅಡಿಕ್, ಹಾಸಿಗೆ ಪೂರ ಬೆಗತ್ ಚಂಡಿ ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಹೆಚ್ಚ ತೊಂದರೆ ಇಜ್ಜಿಡಲ ಡಾಕ್ಟ್ರೆನ ಸಲಹೆ ದೆತೊನುನ ಎಡ್ಡೆ.
ಎಲುತ ತೊಂದರೆ
ಜೂವೊಡ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಪನ್ಪಿನ ಹಾರ್ಮೋನ್ಜೂವೊದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆವಂದಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಎಲುಕುಟ್ಟೆ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಪೆಟ್ಟ್ ಆಂಡಲ ಎಲು ತುಂಡಾಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ನಮ್ಮ ತೆನಸ್ಡ್ ಸುದಾರ್ಪೊಲಿ. ಇಂದೆಕ್ ಪೂರಕವಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಲ ಉಂಡು.
ಕಲ್ಲಡ್ಕ
ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜ ಊರು. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡ್.
ತುಳುತ ಬೂಕುಲು
ತುಳುತ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್, ಚರಿತ್ರೆನ್, ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಜಾನಪದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನೊನು, ವ್ಯಾಕರಣೊನು, ಶಾಸನೊಲೆನ್, ಛಂದಸ್ಸ್‌ನ್ ತೆರಿಯರಾದ್ ಏತೋ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದೊ. ಅವೆನ ಎಲ್ಯ ಪರಿಚಯೊನು ನಮೊ ಮಾಲ್ತೊನುಗೊ. ಇಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಆ ಬೂಕುಲೆನ ಪರಿಚಯೊನುಲಾ, ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ್, ಕವಿಕ್ಲೆನ್, ಮಾಂತ ಬರುವುದಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಗ್, ತುಳುಟು ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದಿನ ಮಾಂತೆರೆಗ್ಲಾ ಸಂದುನ ಪುಗರ್ತೆ ಆವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಕು ಸಂಬಂಧೊ ಪಡೆಯಿನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಗೊ ಮಾಲ್ತೊಂದು, ತುಳುತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗೆ ಮುಲ್ಪ ತೂಯರ ಆಪುಂಡು.
ತುಳು ಭಾಷೆದ ಬೂಕುಲು
ತುಳು ಭಾಷೆನ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ೧೮೪೧ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಅಚ್ಚಿ ಅದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಬೂಕು ಮತ್ತಾಯೆ ಬರೆತಿ ಸುವಾರ್ತಮಾನ. ಉಂದು ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ಆಯಿ ಸತ್ಯವೇದದ ರಡ್ಡೆನೇ ಭಾಗ ಆಯಿ ಪೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬೂಕು. ಉಂದೆನ್‍ ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಸಿ. ಎಲ್. ಗ್ರೇನರ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶನರಿ. ಉಂದು ಕಲ್ಲಚ್ಚ್ (lithography print) ಮುದ್ರಣೊಡು ಅಚ್ಚಿ ಆಯಿನ ಪ್ರೆಸ್ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್.
ಆಟ
ಹಿಮ್ಮೇಳ
ಭಾಗವತೆರ್ನ ಪದೊಕ್ ಸಕಾಯ ಕೊರುನವು 'ಹಿಮ್ಮೇಳ'
ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು
ಭಾಷಾ ವಿಭಾಗೊ
ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಾತ ಭಾಷೆಲಾ ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಮನೆತನೊದ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊ ಆತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಮುಕ್ಯೊ ವಿಭಾಗೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು;
ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲು
ತುಳು ಭಾಗವತೊ
ತುಳುತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ಸುರುಕು ತಿಕ್ಕಿನ ಗ್ರಂಥ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ.ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್  ತೋಜ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ನ ಪೆರ್ಮೆ ಈ ಗ್ರಂಥೊಗು ಸೆರುಂಡು. ಈ ಗ್ರಂಥೊದ  ಸಂಶೋಧಕೆ ಡಾ.ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್. ಈ ಗ್ರಂಥೊ ೧೭ ಶತಮಾನೊಡು ರಚನೆ ಅದ್ ಉಪ್ಪೊಡುಂದ್ ಸಂಶೋಧಕೆರಾಯಿನ ಡಾ.ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ ತುಳು  ಕಾವ್ಯದ ತಾಡವಾಳೇ ೧೯೮೪ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಧೂರು ಶ್ರೀ ಶಿವನಾರಾಯಣ ಸರಳಾಯೆರ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಕಾವ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ ತಿಕ್ಕಂದಿನ ಕಾರಣ ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕವಿ ಪ್ರತಿಭೆದ ಬಗ್ಗೆ ಪನಿಯೆರೆ ಸರಿಯಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿಂಡಲ ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿದ ಪ್ರಕಾರ ಕವಿ ವಿಷ್ಣುತುಂಗೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್  ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ..
ಕಾವೇರಿ
ಈ ಕೃತಿನ್ ೧೯೮೭ ಡಾ.ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಈ ಕಾವ್ಯಡು ಕಾವೇರಿ ತುಧೆತ ವರ್ಣನೆ ಉಂಡು.ಉಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವೇರಿ ಮಹಾತ್ಮೆನ್ ಆಧಾರಿತ್ಡ್ ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೃತಿ.ಈ ಕಾವ್ಯದ ಸುರುತ ಭಾಗ ತಿಕ್ಕಂದಿನ ಕಾರಣ ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕವಿ ಪ್ರತಿಭೆದ ಬಗ್ಗೆ ಪನಿಯೆರೆ ಸರಿಯಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿ. ಕಾವ್ಯದ ಭಾಷೆ, ಕಾವ್ಯ ಶೈಲಿದ ತೂನಗ ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ ಶೈಲಿದ ರೀತಿಡೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಭಾಷೆಶೈಲಿ ತೂದ್ ವಿಷ್ಣುತುಂಗೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಪರಿಸರದಾಯೆ ಆದುಪ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಈ ಕಾವ್ಯದ ರಚನೆದ ಕಾಲ ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೬೯೧ ಆದುಪ್ಪು ಪಂದ್ ಸಂಪಾದಕೆರ್ನ್ ಅಂದಾಜಿ.
ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವೊ
ತುಳು ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಗ್ರಂಥೊ ೨೦೧೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಡಾ.ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಮುಖಾಂತರ ಬೊಲ್ಪುಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಈ ಕಾವ್ಯದ ರಚನಕಾರೆ ಹರಿಯಪ್ಪೆ ಪನ್ಪಿ ಕವಿ.ಚರಿತ್ರೆದ ಆಧಾರ ಪ್ರಕಾರ ಹರಿಯಪ್ಪನ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ ಸುಮಾರ್ ೧೩ಶತಮಾನ ಪಂದ್ ಸಂಶೋಧಕೆರೆನ  ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸು ಹರಿಯಪ್ಪನ್ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ರಡ್ಡನೆ ಹರಿಹರೆ ಪಂದ್ ಗುರ್ತಿಸದೆರ್..ವಿಜಯನಗರದ ಅರಮನೆಡ್ ತುಳುಭಾಷೆ ಪ್ರಚಾರೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಈ ಕಾವ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು. ಹರಿಯಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರುಣಾಬ್ಜೆ ಒಂಜೆ ಕಾಲದಕುಲು ಪಂದ್ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಕಾರ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ಹರಿಯಪ್ಪೆ ಬರೆಯಿನ ಕರ್ಣಪರ್ವೊದ ಭಾಗೊನ್ ಬುಡ್ದು ಸಂಭವ ಪರ್ವದ ಭಾಗೊನ್ ಅರುಣಾಬ್ಜೆ ಬರೆದುಪ್ಪುವೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುಸಾಹಿತ್ಯ
ಚಿಲಿ
ಚಿಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶ.
ರಾಕೆಟ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳು ಯೋಜನೆ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪಟ್ಯೊ ಲೇಕನೊಲು
ಕುಡ್ಲ
ಕುಡಲದ ಇತ್ತೆದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರೊಡು ಊರುದ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆ, ಬಡಕ್ಕಾಯಿಡ್ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಪರಪುವಾ. ಈ ರಡ್ಡ್ ಸುದೆಕುಲು ಬೆಂಗರೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಳ್ಳಾಲದ ನಡುಟು ಅಳಿವೆಡ್ ಜೋಡಿಯಾದ್ ಕಡಲ್ ಗ್  ಸೇರುವಾ.
ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪಾತೆರೊ
ವರ್ಗೊ:ಭಾಷೆ
ಕಾಳಧನ
ಕಾಳಧನ ಪಂಡ ಕನ್ನಡದ ಕಪ್ಪುಹಣ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಆದಾಯದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ತೆರಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಇತರೆ ತೆರಿಗೆಲೆನ್ ಸರಕಾರೊಗು ಕಟ್ಟಂದೆ ಗುಟ್ಟಾದ್ ದೀದಿತ್ತ್‌ನ ಕಾಸ್‍ನ್ ಕಾಳಧನ ಪನ್ಪೆರ್ ಭಾರತೊಡು ಆದಾಯದ ವಿವರ ಕೊರಂದೆ ಅಯಿನ ಮಿತ್ತ್‌ದ ತೆರಿಗೆನ್ ಸರಕಾರೊಗು ಕಟ್ಟಂದೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದೀನ ಕಾಸ್‍ಗ್ ಕಾಳಧನ ಪಂದ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಭಾರತೊಡುಕ ಕಾಳಧನ ಪನ್ಪಿನವು ೧೯೫೯ಕ್ಕ್ ದುಂಬುಡೆ ಇತ್ತಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಾದುಂಡು.೧೯೮೫ಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಸರಕಾರದ ಪರವಾದ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆಲೆ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ ೨೫ ಲಕ್ಶ ಕೋಟಿ ಕಾಳಧನ ಉಂಡು ಪನ್ಪುಂಡು. ಕಾಳಧನ ಲೆಕ್ಕೊಗು ತಿಕ್ಕಂದಿನಂಚಿನ ಕಾಸ್. ಈ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣೊಗು ಸರಕಾರ ಪೊಸ ಪೊಸ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ೧೯೯೧ ಅಂಚನೆ೧೯೯೭ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಕಾಳಧನಿಕೆರೆಗ್ ಅಕ್ಲೆಡ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಳಧನೊನು ನೈಜ ಧನವಾದ್ ಪರಿವರ್ತಿಸವೊನಿಯೆರೆ ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ೨೦೧೬ ಜೂನ್ ತಿಂಗೊರ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮುಟ್ಟ ಕಾಳಧನ ಘೋಷಣೆಗ್ ಸರಕಾರ ಆವಕಾಶ ಕೊರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್.
ಅಮಾಸೆ
ಪಂಡಿತೆರೆ ವಿವರಣೆಡ್ ಅಮಾಸೆ
ಪಂಡಿತೆರ್ ಪಂಚಾಂಗೊದ ಆಧಾರೊಡು ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲುನು ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಚಂದ್ರಗ್ರಹೊದ ಮಿನ್ಕುನ ಭಾಗೊನು ಚಂದ್ರಕಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಸೊನ್ನೆ ಆಪುಂಡು. ಆನಿಗ್ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರೆರೆನ ರೇಖಾಂಶೊ ಸಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಪುಣ್ಣಮೆಡ್ದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಚಂದ್ರೆ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಮೋರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪೆ. ಇಂಚ ಚಂದ್ರೋದಯ ಒಂಜಿ ಬಯ್ಯಡ್ದ್ ಮನತ್ತಾನಿದ ಬಯ್ಯಗ್ಮುಮಟ್ಟ ತಗ್ಗೋಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಅಪಗ ಚಂದ್ರಕಲೆಲಾ ತಗ್ಗೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಚಂದ್ರೆ ಮೂಡಾಯಿಡ್ದ್ಡ ಬೊಳ್ಳು ಹಚ್ಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಇಂಚ ಜಾಸ್ತಿಯಾವೊಂದು ಪೋಪುನ ಪದಿನೈನೆನೆ ದಿನೊಕ್ಕು ಪುಣ್ಣಮೆ ಆಪುಂಡು. ಕುಡಾ ಚಂದ್ರನ ಕಲೆ ಕಮ್ಮಿಯಾವೊಂದು ಪದಿನೈನ್ ದಿನೊಕು ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರೆರ್ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ ಪಂಡ ಸೊನ್ನೆ ಡಿಗ್ರಿಡ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಅಮಾಸೆ ಆಪುಂಡು. thumb|ಅಮಾಸೆ ಮೀಪುನೆ
ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹೊ
ವೆದರ್ ಸೆಟಲೈಟ್
ಈ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಭೂಮಿದ ಉಷ್ಣತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೋಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಹವಮಾನ ಅಧ್ಯಯನಗಾರೆರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ತುಳುನಾಡ ಸ್ಥಳನಾಮೊ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಏಷ್ಯಾ
ಪಾರಂಪರಿಕವಾದ್ ಏಷ್ಯೊದ ಪಡ್ಡೋಯಿ ಪರಿಮಿತಿಡ್ ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ, ಯೂರಲ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಅಂಚನೆ ಬಡೆಕಾಯಿ ಪರಿಮಿತಿಡ್ ಕಾವ್ಕಸಸ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರ(ಬ್ಲ್ಯಕ್ ಸೀ)ಲುಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್.
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್
೧೪ ನೆದ ಲೋಕಸಬೆಡ್ (೨೦೦೪-೨೦೦೯) ೧೪೫ ಸ್ಥಾನೊನು ಗಳಸ್‍ನ ಮಸ್ತ್ ದಿಂಜ ಸ್ತಾನೊಲೆನ್ ಪಕ್ಷೊ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷೊದ ಬೆಂಬಲೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಡು ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸರಕಾರೊ.
ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೊಸ ಮದಿಮಯ-ಮದಿಮಾಲ್ ಶಾರೀರಿಕವಾದ್ ಒಂಜಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಅಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೊಣ್ಣನ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್.
ಉದ್ದೇಶೊ
ಆಟಿಡ್ ಸೀಕ್- ಸಂಕಟ ಜಾಸ್ತಿ. ಅಂಚಾದ್ ಪೊಸ ಮದಿಮಲ್ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಆಲೆಗ್ ಮನಸ್‌ಗ್ ನೆಮ್ಮದಿ ತಿಕ್ಕು. ಅಂಚನೆ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪ್ಪೆಲಾ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಬಂಙ ಇತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಕಷ್ಟೊಡುಲಾ ಕುಸಿಡುಪ್ಪುವಲ್. ಮದಿಮೆದ ಸುರುಟೆ ಕಷ್ಟೊದ ಸಮಯೊಡು ಮಾಮಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತಲ್‌ಂಡ ಆಲೆನ ಮನಸ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಜಾರ್ ಆವು ಪನ್ಪಿನ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಕಡಪುಡುದು ಕೊರ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದುಪ್ಪೆರ್. ಆಟಿದ ದಿರಿಕೂಟ ಬೊಲ್ಲೊಗು, ಜಡಿ ಬರ್ಸೊಗು ಪೊಸ ಮದಿಮಲ್ ಮಾನಸಿಕವಾದ್ ಜಗ್ಗುನ ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶಲಾ ಉಂದೆತ ಪಿರವುಡುಪ್ಪು.
ಅಂಗಾರಕ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳು ಯೋಜನೆ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪಟ್ಯೊ ಲೇಕನೊಲು
ಬಂಗಾರ್
ಕೋಲಾರ
ಕೋಲಾರೊಡು ರೂಪಾಂತರವಾಯಿನ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ (ಮೆಟಾ-ವೋಲ್ಕಾನಿಕ್ - metavolcanics) ಬಂಗಾರ ಸೇರೊಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಡಾಯಿ ಮೆಯಿಟ್ ಕೋಲಾರದ ಸುತ್ತುದ ಪದರಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಮಲ್ಲ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತಿನೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆ ಅದುರುಲು ಮುಗಿದ್ ಪೋತುಂಡು.
ಹಟ್ಟಿ
ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಹಟ್ಟಿ ಇನ್ಪಿನವುಲು ಅಂಚಿನನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವದ ಶಿಲೆಕುಲೆಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಇತ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಇತ್ತೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಉಪಯೋಗ
ಬಂಗಾರ್ದ್ ಉಪಯೋಗ ದಾದಪಂಡ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಸದ್ ಪೊರ್ಲುಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸರಿರೊಗು ಪಾಡೊನುನಿ. ಕಾಜಿ ಬೆಂಡ್ ಮೂಕುನತ್ತ್ ಮುಂದಾಲೆ ಸೊಂಟೊಗು ಪಟ್ಟಿ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಗ್ ಸರೊಕುಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಆಭರಣೊಲೆನ್  ತಯಾರಿಸದ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ. ಬಂಗಾರ್ದ್ ನಾಣ್ಯ ಮನ್ತ್ ದ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಉಪಯೋಗ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಬಂಗಾರ್ ಒಂಜಿ ಬೆಲೆಬಾಳುನ ಲೋಹ ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಜೀವನ ಅಧಾರೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಲ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪೊಲಿ.
ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ
ಕೃಷಿಕ್‍ಲೆನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊ
ಕವಿನ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮೊಡೆಂಕಿಲ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿದ ಉದ್ದೋಗು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಂಟಪೊಲುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆನ್ ಮುಟ್ಟುನಗ ಕವಿನ ದೂಪೆ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆದ ಸುತ್ತೂಲ ಪಜಿರ್‍ ಬುಲೆಪ್ಪಾದೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸೊಡು ಉಂತಾಯಿನ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕೊಲುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ದಾಂಟ್‍ದ್ ನಡಪ್ಪುನಗ ಗುಡ್ಡೆದ ನೆತ್ತಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಹಾಸ್ ಕಲ್ಲ್‌ಲು, ಅಯಿತ ಮೇಲ್‌ಡ್ ಟಿ.ಎಸ್.ವಿ, ಬಿ.ಎಮ್.ಶ್ರಿ, ಕುವೆಂಪು, ಪೊ.ಚ.ತೆ ಪನ್ಪುಪನ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ ಕೆತ್ತನೆ ಆತ್‌ಂಡ್. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿ ತೂನಗ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ಸಾಲ್, ಪಚ್ಚೆಪಜಿ ರಾಶಿ, ನೀಲಿದ ಆಕಾಸೊ ತೂದ್ ಕುಸಿಯಾಪುವನ ದೃಸ್ಯೊ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ಪುಗು, ಬೈಯಗ್, ಮಧ್ಯಾನಗ್, ಅರ್ಧರಾತ್ರೆಗ್ ಇಂಚ ದಿನವೊಂಜೆಗ್ ಕವಿ ಮುಲ್ಪ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಬರೆಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಇಂದೆಕ್ಕೇ ಕವಿ ಕೊರ್‌ನ ಪುದರ್ ಕವಿಶೈಲ. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ತೂವೊಲಿ. ದೂರೊದ ಕುಂದಾದ್ರಿ ಕೊದಚಾದ್ರಿನ್‌ಲಾ ತೂವೊಲಿ.
ಜೈನ ಧರ್ಮ
ಜೈನ ದರ್ಶನ
ಜೈನ ದರ್ಶನ
ತತ್ವ
ಲೋಕಾಕಾಶೊಡು ಜೀವ, ಪುದ್ಗಲ, ಧರ್ಮ, ಅಧರ್ಮ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನೆ ಅಲೋಕಾಕಾಶ. ಧರ್ಮ ಪಂಡ್ಂಡ- ಜೀವಿಲೆಗ್‍ಲಾ, ಪುದ್ಗಲ (ಭೌತವಸ್ತು)ಲೆಗ‍್‍ಲಾ ಗತಿ ಶೀಲ- ಚಲನೆಗ್, ಇರುವಿಕೆಗ್, ಸಹಕಾರಿ ಆಯಿನವು. ಉದಾಹರೆಣೆಗ್: ಮೀನ್ಗ್‍ ನೀರ್; ಉಂದೆಕ್ಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾಯಿನವು ಅಧರ್ಮ- ಪಂಡ ಸ್ಥಿತಿ ಶೀಲಗ್ ಸಹಕಾರಿ. ಉದಾ: ಬಚ್ಚಿನಾಯಗ್ ಮರ ನಿರೆಲ್ ಕೊರಿನಂಚ.
ಋ
ಋ ' ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಎನ್ಮನೇನೇ ಅಕ್ಷರೊ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರೊ.
ಮೇಜಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್
ತೀರ್‌ನೆ
ಮೆರೆನ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೧೯೩೦ ದಾನಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಗಲ್ಲ್‌ಗ್ ಏರ್ಪಯೆರ್.
ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ
ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಉಂದೊಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್ದ ವಿಸೇಸ ಸಂದರ್ಬಲೊಡ್ ಮಲ್ಪುನ ತಂಪುದ ತಿಂಡಿ. ಪೊಸತ್ ಅರಿ ವನಸ್ ಮಲ್ತಿನ ಮನದಾನಿ ಅರಿತ ಮಣ್ಣಿ ಮಲ್ತದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ಉಡಲ್ನ್ ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ತಿನಸ್ಲಾ ಅಂದ್.
ಮಣ್ಣಿ ಪಂಡ ಎಂಚಿನ?
ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಕುವೆ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೆಯ್ಮೆನೊದ ಪೊಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತೆನಸ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಾಲೆಗ್ ತಿನೆರೆ ಕೊರ್ಪುನ ತೆನಸ್ ಮಣ್ಣಿ. ದಂಜ ಬೆಯಿತ್‍ನ ಗಂಜಿಗ್ ಮಣ್ಣಿ ಆತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ
ಕಳೆಂಜೆನ ವೇಸೊ
thumb|ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ ಕೈಟ್ ಪನೆ ತತ್ರ(ಕೊಡೆ) ಪತೊಂದು. ತಾರೆದ ತಿರಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ತಿನ ಸುತ್ತು ಒಲಿ, ಅಂಚನೇ ಕೈನಾಗೆ, ಪುಂಡಯೊ, ತಿಗಲೆ ಚವರಿ, ಬೆರಿ ಚವೆರಿ, ಕೆಬಿನ, ತಲೆಪಟ್ಟೊ ಇಂಚಿನ ಪದ್ದಯಿನ್ ಕಲೆಂಜೆ ಪಾಡೊಂದು, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಡ್ ಕೇಪುಲು ಪೂತ ದಂಡೆ. ಮೋನೆಗ್ ಮಂಜಲ್ ವರ್ನೊದ ಅರ್ದಾಲ ಪಾಡೊಂದು ಕಲೆಂಜೆ ಬರ್ಪೆ. ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಬೊಲ್ದು ಪುಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮುಂಡೊಡು ಬೊಲ್ದು ಅಡ್ಡ ನಾಮ, ಕೆಂಚಿ ಮೀಸೆ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು. ಕುಜಲ್‌ನ್ ನೆತ್ತಿಡ್ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ತಿರಿತ್ತ ಮುಡಲೆ ದೀಪೆರ್. ಕಾರ್‌ಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟೊಂದು ತೆಂಬೆರೆದ ಸಬ್ದೊಗು ನಲಿತೊಂದು ಜಾಲ್‌ಡ್ ಅಬ್ಬರ ಲಕ್ಕಾವೆ. ಕಳೆಂಜನ ದುತ್ತೈತ, ಅರ್ದಾಲ, ಪದ್ದಯಿಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಉಪ್ಪುವ.
ಕಳೆಂಜೆ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಾನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊ
ಕುರ್ದಿ ನೀರ್‌ನ್ ಕಳೆಂಜೆ ದೆತೊಂದು ಇಲ್ಲದಕ್ಲೆಗ್ ಪೂರಾ ತಲಿಪುವೆ. ಭಸ್ಮದುಂಡೆನ್ ಜೋಕುಲು ದೆತೊಂದು ಕೈಟ್ ಪತೊನುವೆರ್. ಕಳೆಂಜೆ ಜಾಲ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋನಗ ಮಾರಿ ಕಳೆಪಿನ ಗುರ್ತೊ ಗಾದ್ ದಾದಾಂಡಲಾ ಒಂಜಿ ದಯಿ, ಗೆಲ್ಲ್ ನಾಂಡಲಾ ಪೊಲಿತೊಂದು ಆಯೆ ಪೋವೊಡುಗೆ. ಅಂಚಾಂಡ ಮಾತ್ರ ಮಾರಿ ಕಳೆಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊ. ಕಳೆಂಜೆ ಕಳೆಂಜೆನೊ ಕಳೆಂಜೆ ಆಟಿಡ್ ಬರ್ಪೆನೋ ಸೋಣೊಡು ಪೋಪೆನೋ ಕಳೆಂಜೆ ಮಾರಿ ಕಳೆವೆನೊ
ಆಡ್ ಸೊಗೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ಆನಂದ್ ಬೋಳಾರ್
ಆನಂದ್ ಬೋಳಾರ್ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರೊಡ್ ಅಭಿನಯಿಸನ್ ಮೇರ್ ಇತ್ತೆ ನವೀನ್ ಡಿ ಪಡೀಲ್ ಮೇರ್ನ ’ಲಕುಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್’ ನಾಟಕ ತಂಡೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಆರ್ಯಭಟ
ಜಾಗೆ
ಬುದ್ದನ ಕಾಲಡ್ ಕೆಲವು ಅಸ್ನಮಕ ಜನರ್ ನರ್ಮದಾ-ಗೊದಾವರಿ ಸುದೆತ ನಡುಟಕು ಬತ್ತೆರಿಗೆ; ಅನ್ಚಾದ್ ಆರ್ಯಭಟನ ಜಾಗೆ ಅವೇನ್ದ್ ಪನೊಲಿ.
ಮುನ್ಚಿ
ಮುನ್ಚಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು.
ಓಡಾರಿ
ಗಾದೆಲು
ಅಚಾರಿ ಇಲ್ಲಡ್‍ ಮಡು ಇಜ್ಜಿ ಓಡಾರಿ ಇಲ್ಲಡ್‍ ಕರ ಇಜ್ಜಿ
ಭಾರತ
ರಾಜಧಾನಿ
ಭಾರತ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ
ಓಂಗಿಲೆ
ಓಂಗಿಲೆಡ್ ೫೭ ಪ್ರಭೇದ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ೫ ಪ್ರಭೇದ ಭಾರತಡ್ ಉಂಡು. ಈ ಪಕ್ಕಿಡ್ ಕರಿಕುಬ್ಜ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್ ಮಸ್ತ್ ಕಿನ್ನ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಡಿ ಉದ್ದ, ಬೊಕ್ಕ ಬಜಿ ೧೦೦ಗ್ರಾಮ್ ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬ್ಲೂ-ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್ ೪ ಅಡಿ ಉದ್ದ, ೬.೨ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಮುರುಡೇಶ್ವರ
ಇತಿಹಾಸ
ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳ ಅದಿತ್ತ್ ದ್,ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಲಾ ಪುದರ್ನ್ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ಮುಟ್ಟೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಈ ಉರು, ಲೊಕೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹೊಗ್ ಪುದರಾತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ.ಮುರುಡೇಶ್ವರ ಕಾಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್,ಜನಕುಲು ಬತ್ತ್ದ್ ತುಪಿನಂಚಿನಲ ಜಾಗೆ.
ಮುಯ್ಯೆರ್
ಉ೦ದು ಒ೦ಜಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ. ಸುಳ್ಯೊ, ಪುತ್ತೂರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಕಡಬ ತುಳುಟು ಇಂದೆಕ್ ಮೇರ್ ಪನ್ಪುನು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ Rabit ಪನ್ಪೆರ್. ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್ खरगोश/Kharagosh ಪನ್ಪೆರ್. ಮೇರ್ ತಪ್ಪು ಪಂತಿ ತಿನ್ಪುನು. ಅಂಚಾದ್ ಇಂದೆನ್ ತಪ್ಪುಮೇರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನು. ಕುಡ್ಲತ ತುಳುಟು ಮುಯ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಡ್ಲತಕುಲೆ ಬಾಸೆಡ್ ಮೇರ್ ಪಂಡ ಇಂಬೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಮುಗೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಲಾ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಕನ್ನಡೊಟು ಮೊಲ ಪನ್ಪುನೆ.
ಮೇರ್‍ದ ತೆನಸ್
ಉ೦ದು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ (ಮಾಸ ತಿನ೦ದಿನ). ಉ೦ದೆಕ್ ತೊಪ್ಪು, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಇಸ್ಟ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರ೦ಗುದ ಮೊಲ ಉ೦ಡು. ಉ೦ದು ಲೆಪೊರೆಡಿ ಕುಟು೦ಬೊ ಸೇರ್ದು೦ಡು.
ನಾರಾಯಣ ಗುರು
ಪುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಕೇರಳದ ತೀಯಾ ಸಮಾಜದಕುಲಾಯಿನ ಮದನ್ ಆಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮಾಳ್ ಪನ್ಪುನ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಪಗ ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಪಂಥೊಲು ಇತ್ಯೊ. ಮೇಲ್ಜಾತಿ, ಕೆಳಜಾತಿ, ಅಸ್ಪೃಷ್ಯತೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಮಾತ ಜನಕುಲೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ನ್ ಪರಿತ್‌ದ್ ತಿನೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಅಯಿನ್‌ ಸರಿ ಮಲ್ಪುನವು ಎನ್ನ ಜೀವನೊದ ಧ್ಯೇಯ ಪಂದ್ ಪಣಕ್ಕ್ ಉಂತುದು ಶಪತ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇವೆರೆನ ಪುದರ್‌ಡ್‍ ಪ್ರಾಣಿಹತ್ಯೆ ಅರೆಗ್ ಸರಿ ತೋಜಿಜಿ. ಇಂಚ ಸಮಾಜದ ವಿರೋಧಾಭಾಸೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಪಾಡಿಯೆರೆ ಅರ್ ದೆತೊಂದುನ ಕ್ರಮೊಕುಲು, ಆಂದೋಳನೊಲು ಅನನ್ಯ. ಕೆಳವರ್ಗೊಡು ಜನಿಸಾಯಿನ ಜನಕುಲೆಗ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಸೊಗು ಅನುಮತಿಕೊರ್ಲೆ ಪಂದ್ ಆರ್ ಬೇಡಿಯಿಜೆರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಹಿಂಸಾಚಾರೊದಂಚಿನ ಚಳುವಳಿಲೆನ್ ನಡಪಾವಂದೆ, ಆರೇ ದೇವಾಲಯೊಕುಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಒಂಜಿ ಪೊಸ-ಅನನ್ಯ-ಆಲೋಚನಾಕ್ರಮೊನು ಪುಟ್ಟು ಪಾಡ್ಯೆರ್. ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ೬೦ರ್ದ್‌ಲಾ ಎಚ್ಚ ದೇವಾಲಯೊಲೆನ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಮದಿಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ
ವಿಚಿತ್ರ ಪಂಡ್ಂಡ ನಾಣು ಸ್ವಾಮಿನ ಮನಸ್ಸ್‌ನ್ ತೆರಿಯಂದಿನ ಸಂಬಂಧಿಕೆರ್ ಅರೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರೆಗ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ನಾಣು, ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸೆರ್ ಶಾರದಾ ದೇವಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನಂಚ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್‌. ಆ ಕಾಲೊಡು ವರನ ಸಹೋದರಿ ವಧುಕ್ಕು `ಪುತವಾ', ಪಂಡ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಪೂ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲು ಮದಿಮೆಗ್ ಆರೇ ಸ್ವತಃ ಪೋತ್‌ಜೆರ್. ಮದಿಮೆ ೧೮೮೨ಟ್ ಆಂಡ್‍. ಸಂಸಾರ ಬಂಧನೊನು ಪರಿತೊಂದು ಪೋಯೆರೆ ಮದಿಮೆ ಒಂಜಿ ಅರೆಗ್ ಅಡ್ಡಿ ಆತ್‌ಜಿ. ಗುರುಕುಲು ಪಂಡೆರ್: ''ನಮ ಈ ಜಗತ್ತ್‌ಗ್ ಓವ್ವೋ ಒಂಜಿ ಉದ್ದೇಶೊಗು ಬೋಡಾದ್‌ ಬತ್ತ್‌ದ. ಎಂಕ್ ಎನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂಡು. ನಿಕ್ಕ್ ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂಡು. ಎನ್ನ ಸಾದಿಡೇ ಯಾನ್ ಪೋಪೆ. ನಿನ್ನ ಸಾದಿಡೇ ಈ ಪೋಲ'' ಪಂಡ್‌ದ್ ಬುಡೆದಿಗ್ ಪಂಡ್‌ದ್, ಅರೆನ ಹಳ್ಳಿನ್‌ಲಾ, ಅರೆನ ಜನಕುಲೆನ್‌ಲಾ ತ್ಯಜಿಸಯೆರ್.
ಚಟ್ಟಾಂಬಿ ಸ್ವಾಮಿಕಲ್ ಬೊಕ್ಕ ದೈಕೋಡ್ ಅಯ್ಯಾವು
ಅಯ್ಯಾವು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧಕೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಯೋಗ ಗುರುಕುಲುಲಾ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ದೈಕೋಡ್ ನಾಣು ಆಶನ್‌ರೆಗ್ ಏಕಾಂತ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋದ್ ಯೋಗೊನು ಕಲ್ಪಯೆರ್. ಈ ಯೋಗ ತರಬೇತಿರ್ದ್ ಪ್ರೇರೇಪಿತರಾಯಿನ ನಗರ್ ಕೊಯಿಲ್‌ದ ಕೈತಲ್‍ದ ಮರತು ಮಲೈ ಬೆಟ್ಟವೊಂಜೆಟ್ ಏಕಾಂತೊಕ್ಕಾದ್, ಧ್ಯಾನಕ್ಕಾದ್ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ಗುಹೆಯೊಂಜೆಟ್ ಆಳವಾದ್ ಧ್ಯಾನೊಡು ತೊಡಗಿಯೆರ್. ಕಾಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲು ಅರೆನ ಮಿತ್ರೆರಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರ್ ಗಿಡ ಮೂಲಿಕೆಲೆನ ಇರೆಕುಲೆನ್ ತಿಂದ್‌ದ್ ನೀರ್ ಪರ್‌ದ್ ಬದುಕಿಯೆರ್. ಮರುತಮಲೈಡ್ ಅರೆಗ್ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಆಂಡ್. ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲೆಗ್ ಶಂಕರೆರೆ ವೇದಾಂತ ಪೊಸತನೊರ್ದು ಕೂಡ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚ ತೋಜಿಂಡ್. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನೊಗು ಅವಶ್ಯವಾಯಿನ ನ್ಯಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾನತೆದ ಕುರಿತಾದ್ ಅದ್ವೈತ ತತ್ವ ಉಂಡು ಪಂದ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್. ನರಮಾನಿ ನರಮಾನಿನ ನಡುತ್ತ ಸಂಬಂಧಲೊನ ಕುರಿತಾದ್ ಸಮಾನತೆ, ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊನು ಬಯಸುನ  ಅದ್ವೈತ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲೆನ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲೆನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭಾವ ಅರೆನ ರಚನೆಲಾಯಿನ `ಆತ್ಮೋಪದೇಶ ಶತಕಂ', ಡು ವ್ಯಕ್ತವಾದ್ ಉಂಡು. thumb|Narayana Guru at Sixty
ಶಿವಗಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲು
ವರ್ಕಲ ಬೆಟ್ಟೊಲೆನ್ ಶಿವಗಿರಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ವರ್ಕಲ ತ್ರಿವೇಂದ್ರಂರ್ದ್ ಉತ್ತರೊಗುಕ ೨೦ ಮೈಲ್‌ದಾತ್ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಪಟ್ಟಣ ಆದ್ ಉಂಡು. ಶಿವಗಿರಿ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಶಕ್ತಿಗ್ ಪಂಡ್ಂಡ ಶಾರದಾ ದೇವಿಗ್ ಅರ್ಪಿತ ಆಯಿನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಗುರುಕುಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ ಆಯಿನ ವರ್ಕಲೊಗು ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ೧೯೦೪ಟ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಠವೊಂಜೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. '''ಎಸ್. ಎನ್. ಡಿ. ಪಿ. ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ೧೮ ವರ್ಸೊಲೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೧೨ಟ್ ಶಿವಗಿರಿಟ್ಟ್ ಶಾರದಾ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಗುರುಕುಲೆಗ್ ಮಾತಾ ಸಮುದಾಯೊರ್ದುಲಾ ಶಿಷ್ಯೆರ್ ಇತ್ತೆರ್. ಹರಿಜನಕುಲುಲಾ ಗೀತೆದ ಶ್ಲೋಕೊಲೆನ್ ಪಠಿಸವುನಲೆಕೊ ಆಂಡ್‌. ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಠಿಸವೊಲಿ; ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗುರುಲೆನ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಬಡವೆರೆ, ದುರ್ಬಲೆರೆ ಸೇವೆನೇ ದೇವೆರೆನ ಸೇವೆ ಆದ್‍ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಎಸ್. ಎನ್. ಡಿ. ಪಿ. ನ್ ಬಸವಣ್ಣನ ಅನುಭವ ಮಂಟಪಗು ಹೋಲಿಸವೊಲಿ.
ಸೋನಾರ್
ಉದ್ದೇಶೊ
ಜಲಗಡಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಜಾಸ್ತಿ ಮನ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ನಾಲ್ ಬಗೆತ ದೇಸಿ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಜಲಸೇನೆಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ದೂರೊಡು ದೆಂಗ್ ದ್ ಉಪ್ಪುನ ವೈರಿ ಜಲಂತರ್ಗಾಮಿಲೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸೈರನ್ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖಾಂತರ ರಕ್ಷಣಾ ನೌಕೆಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೋನಾರ್ಲೆನ್ ಕಡಲ ಬರಿಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಣ್ಣ್ ಕಾವಲು ನೌಕೆಡ್ ದೀಂಡಾ ನೌಕಾಪಡೆತ ಅಗತ್ಯೊಗು ಬೊಡಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುಂಡು. ನೀರ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಉಲಯಿದ ತರಂಗೊಲು, ಶಬ್ದ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಆಳೊನು ನಿಖರವಾದ್ ಪತ್ತೆ ಮನ್ಪುಂಡು
ಜರೊ
ಟೈಫಾಯ್ಡ್
ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಪನ್ಪುನ ಕೀಟಾಣುದ ಸೋಂಕುರ್ದಾತ್ರ ಬರ್ಪುನ ಜ್ವರಕುಲೆಟ್ಟ್ ಟೈಫಾಯ್ಡ್ ಜ್ವರಲಾ ಒಂಜಿ.ಉಂದು ಜ್ವರ ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ ಟೈಫಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾರ್ದಾತ್ರ ಬರ್ಪುನು. ಧೂಳು ದಿಂಜಿನ ಸಾದಿ ಬರಿತ್ತ ತಿನ್ಯೆರೆ ತಿಂದ್ಂಡ ಉಂದು ಕೀಟಾಣು ನರಮಾನ್ಯನ ಕರ್‌ಲ್‍ನ್ ಸೇರುಂಡು.ಐತ್ತ ದೇಹೊರ್ದು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪುನ 'ಒ' ಬೊಕ್ಕ 'ಎಚ್' ವಿಷೊಲು ಜ್ವರ ಬರ್ಪುನಲ್ಕ ಮನ್ಪುಂಡು. ಕರ್‍ಲ್‍ನ್ ಸೇರಿನ ಕ್ರಿಮಿಲು ವಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್‍ಲ್‍ಡಿತ್ತಿನ ದುಗ್ಧರಸ ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಅಂಚೆನೆ ನೆತ್ತೆರ್‍ದ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ದೇಹೊನು ಸೇರುಂಡು.ಪಿತ್ತಕೋಶೊನು ಸೇರುಂಡು.ಪಿತ್ತರಸದ ಮೂಲಕ ಪಿರ ಪಿರ ಕರ್‍ಲ್‍ನ್ ಸೇರುಂಡು.ನೆತ್ತ ಪರಿಣಾಮ ನರಮಾನ್ಯಗ್ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಆವು.ಅಂಚೆನೆ ಮಿದುಳು ಪೊರೆ ಉರಿಯೂತಲಾ ಆವು.
ಓಡು
ಇತಿಹಾಸೊ
1865ಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನ್‍ ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಜಪ್ಪುಡು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಓಡುದ ಕಾರ್ಕಾನೆನ್‍ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಆಪಗ ಇಂದೆಕ್ ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚು ಪಂಡ್ದ್‍ ಲೆತ್ತೆರ್(mangalore Tiles). ಬೊಕ್ಕ ಉಂದುವೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಕುಡ್ಲದ ಕುದ್ರೋಳಿಡ್‍, ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಪೆದ ಮಲ್ಪೆಡ್‍ಲಾ ಒಂಜಿ ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆನ್‍ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮಲ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುದ್ರೋಳಿದ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಇತ್ತೆ ಸುರುತ್ತ ಜಪ್ಪುದವು ಮಾತ್ರ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ 1868ಡ್‍ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್ ಟೈಲ್ಸ್, ಅತ್ತಂದೆ, ಸೊವರಿನ್‍, ಸುಜಿರ್‍ಕಾರ್‍, ಬಿ.ಎಮ್.ಟೈಲ್ಸ್, ಪ್ರಭಾಕರ್ ಟೈಲ್ಸ್, ಪೂಂಜಾ ಟೈಲ್ಸ್, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಓಡುದ ಕಾರ್ಕಾನೆಲು ಇತ್ತೆದ್‍ ದೇಶ ವಿದೇಸೊಡು ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚು ಪಂಡ್ದ್‍ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್.
ಬಡಗ ಬಾಷೆ
ಬಡಗ ಪಾತೆರೊ ಭಾರತದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಜನಕುಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಷೆ.
ಕುರಿಗ್ರಾಮ
ಕುರಿಗ್ರಾಮ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೊ ಡು ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಕುರಿಗ್ರಾಮ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಪೇಂಟೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಮೂರ್ತೆ
ಕೇರ್ಪು
ತಾರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ತಾರಿಗ್ ಮಿತ್ತರ್ರೆ ಬೆದ್‌ರ್‌ದ ಕೇರ್ಪುನು ಗಲಸುವೆರ್. ಕೆಲವುದಕುಲು ತೆಪ್ಪುನು ಪಿರಿಬಲ್ಲ‍್‌ಡ್ ತಾರೆಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೇರ್ಪುದಲೆಕೊ ಗಲಸುವೆರ್.
ಜೋಕುಲೆ ಕಬಿತೆ
ಜೋಕ್ಲೆ ಪದೊಕುಲು
ಬಜಿಲ್ಡ್ ಪಿಜಿನ್
ಇಸ್ರೇಲ್
ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ
ಅಲ್ಪ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಸ್ಯೊಲ್ ಅದೃಶ್ಯವಾತ್ ಉಂಡು. ಕಾರಣ ಬೇಸಾಯ, ಆಡುಲೆನ ಕಾಟ, ಗ್ಯಾಲಿಲಿ, ಷರಾನ್‍ಟ್ ಎನ್ಕಲ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಯಾತ್ ಅಲ್ಪ ಓಕ್ ಮರಟ್ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾತ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಶಿಖರತ ಮಿತ್ತ್ ಅಲೆಪ್ಪೊ ಪೈನ್ ಮರಲು ಮಸ್ತ್ ಕಾಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಜೆರೂಸಲೆಂಟ್ ನ್ಯಾಜರತ್‍ ಪೊಸತಾತ್ ಇತ್ ಕಾಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕರಾವಳಿಟ್ ಮರಳು ಗುಡ್ಡೆಟ್ಲಾ ನೆಗೆವ್‍ಟ್ ಮರುಭೂಮಿಟ್ ಕುರುಚಲು ಮಾಂತ ಬುಳೆತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಕೃಷಿ
ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಒಟ್ ಗಣನೀಯವಾಯಿನ ಬದಲಾವಣೆನ್. ಇಪ್ಪುನ ಕೃಷಿತ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಪಮಡ ದಾಧ ಪಂಡ, ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗ್ ಹೊಂದಣಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕ ಸಹಾಯ ವಾಪುಂಡು ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯಕ್ರಮ. ಅಲ್ತ ಅನೇಕ ವಿಧತ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಧಾರಭೂತವಾತ್ ಮೊಷಾವ್ ಬುಕ್ಕ ಕಿಬುಟ್ಜ್ಂದು ರಡ್ಡ್ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಮೊಷಾವ್ ಉಂದು ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರೆರ ಸಹಕಾರಿ ಬೇಸಾಯ ಗ್ರಾಮ. ಅಲ್ತ ಪ್ರತಿ ಹಿಡುವಳಿಗ್ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣಟ್, ರೈತ ತನ್ನ ಪಾಲ್‌ತ ಭೂಮಿತ ಮಿತ್ತ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ದುಡಿಮೆ ಮಾಲ್ಪೆ. ತನ್ನ ಜಮೀನ್ಡ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ರೈತನೇ ಜವಾಬ್ದಾರನಾತ್ ಉಪ್ಪುವೆ ಗ್ರಾಮ ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂಬೆಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಕೊರ್ಪುನ ಹೊಣೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಅಯೆಗ್ ಹಣನ್ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಿಬುಟ್ಜ್ಂದು ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಉಂದು ಇಸ್ರೇಲಿಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿಡುವಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ ಸಂಪತ್ತನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ರೂಢಿಟ್, ಶ್ರಮೊನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ವಿನಿಯೋಗ ಮಾಲ್ಪುನ, ಆದಾಯ ಬುಕ್ಕ ವ್ಯಯೊನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾತ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ಪುನ, ಬೇಸಾಯ ನಡಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತಗ್ಲಾ ಎನ್ನ ಶಕ್ತ್ಯನುಸಾರ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪೊಡು. ಆಯೆಗ್ ಕೂಲಿ ರೂಪಟ್ ಹಣ ಕೊಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಂಚನೆ ಕಿಬುಟ್ಜ್ ಆಯೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತ ಜೀವನೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುನ್ಕೊರ್ಪೆರ್. ಉಂಡು ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಮೊನ್ ಮಸ್ತ್ ಮಟ್ಟಿಗ್ ಇಸ್ರೇಲ್‍ಟ್ ಜಾರಿಟ್ ಉಂಡು. ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೇಸಾಯ ಯೋಗ್ಯಭೂಮಿ 1948-49ಟ್ 4 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಇತ್ತಂಡು, ಅವು 1965-66ಟ್ 10 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗ್ ಏರ್ತ್. ಇಂಡೆನ್ ಸುಮಾರ್ 4 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗ್ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನೊನ್ ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ 8%-10% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಇಪ್ಪೂಂಡು ಆಶಯನ್ ದಿತೆರ್. ಇಸ್ರೇಲ್ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ ಪಂಡ ಜಂಬೀರ ಹಣ್ಣು. ಇವೆನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾತ್ (ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನತ 45%) ನಿರ್ಯಾತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1966-67 10,82,000 ಟನ್‍ಟ್ ಜಂಬೀರ ಫಲೊನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬ್ರಿಟನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಬುಕ್ಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯೊ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲು.
ಗುಜ್ಜೆ
ಗುಜ್ಜೆ ಪಂಡ ಲತ್ತ್ ಪೆಲಕಾಯಿ. ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಅಪಿನಾ ಕಾಯಿನ್ ಕಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿಗೆ, ಗುಜ್ಜೆ, ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ ಮರ. ಪೆಲತ್ತ ಇರೆನ್ ಪೂಜೆಗ್, ಪ್ರಸಾದ ಕೊರಿಯೆರೆ, ಇರೆ ಇರೆನ್‍ ಜೋಡ್ಯಾದ್(ಮೈಪುಕಡ್ದಿದ ತುಂಡುದ್ದು)ಗುಂಡ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಗುಂಡ, ಕೊಟ್ಡಿಗೆ, ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪೆಲತ್ತ ಕನಕ್ಕ್ ಪೂಜೆಗ್ ಬೋಡೆ ಬೋಡು. ಪೆಲತ್ತ ಮರಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಕ್ರಯ ಉಂಡು. ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಮಂಚವು, ಕುರ್ಚಿ, ಬೆಂಚಿ, ಕಬಾಟ್, ತೊಟ್ಟಿಲ್, ಕಂಡಿ, ಬಾಕಿಲ್, ಪಕ್ಕಾಸ್‍, ರೀಪು, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್‍ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆಲತ್ತ ವಸ್ತ್‌ಲ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಉಂಡು ಪಂಡ ಆಯೆ ಮಲ್ಲಯೆ ಪನ್ಪಿ ಭಾವನೆಲಾ ಉಂಡು. ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್ ನಗ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೆಲತ್ತ ಮರನೇ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಕ್‍ಲ್‍ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್
ಮೂಜಿನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ
ಉಂದೆತ ಕಾರಣವಾದ್ ಮೂಜಿನೇ ಮೈಸೂರು ಯುಧ್ಧ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲ ಸೊಲುನ್ ಅನುಭವಿಸುಂಡು.ಉಂದುವೆ ಸಮಯಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಡ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಆರಂಭ ಆದ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶ ಟಿಪ್ಪುಗ್ ನೇರವಾಯಿಜಿ.
ಓಣಮ್
ಆಚರಣೆಲು
All the people formed one casteless race.
ಓಮ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್
ಕಿನೋಪೋಡಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬೊಬು ಸೇರ್‍ದ್ಂಡ್. ಕಿನೋಪೋಡಿಯಮ್ ಆಂಬ್ರೋಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಅತ್ತಂಡ ಡಿಸ್ಫೇನಿಯ ಆಂಬ್ರೋಸಾಯ್ಡಿಸ್ ಓಮದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯೊ ಪುದರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು
ಬಂಟೆರ್
ಬಂಟೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಕುಲು
ಬಂಟ ಸಮಾಜ ವಿಶಾಲವಾದ್ ವ್ಯಾಪಿಸಾದ್‍ ಉಂಡು. ಅಕುಲೆನ ಬಾಲ್ಯೊಡು ಕಷ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಧೈರ್ಯೊಡು ಮುನ್ನುಗ್ಗ್‌ದ್, ದೂರದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್‌ ಪೋದ್‌ ಅಲ್ಪಅ ಉದ್ಯಮ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಉದ್ಯಮೊರ್ದು ಅಕುಲೆನ ಪುಟ್ಟುನ ಊರುದಕುಲು ಎಡ್ಡೆ ಜೀವನೊಗು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಂಬಯಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಟೇಲ್ ಉದ್ಯಮಿಲು ಬಂಟೆರ್ ಪಂಡ ನಂಬೆರೆ ಬಾರೀ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅವು ಸತ್ಯ, ಮುಂಬಯಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ದೂರದ ದುಬೈಡ್‌ಲಾ ಬಂಟ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೇರ್. ಬಂಟ ಮುಖಂಡೆರ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಅಕುಲೆನ ಜಾತಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಚಿಂತನೆ ನಡಪಾದೆರ್. ಅಕುಲು “ವಿಶ್ವ ಬಂಟರ ಯಾನೆ ನಾಡವರ ಸಂಘೊನು" ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಈ ಸಂಘ ಬಂಟೆರೆಗಾದ್ ಮಸ್ತ್ ರೀತಿದ ಸಹಾಯೊನು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಶಿಕ್ಷಣೊಗಾದ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನ, ಬಡವೆರೆಗಾದ್ ಅಕುಲೆನವುಲೇ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊರ್ದ್ ಅಕುಲೆನ ನನದ ಜೀವನೊಗು ಸಾದಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಬಂಟೆರ್ ಇನಿ ಮಸ್ತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೆಂದೊಂದು ಇತ್ತ್‌ದ್‌ ಕೆಲವೆರಂತೂ ತಮ್ಮ ಸಂಘೊಗಾದ್ ಬೆಂದೊಂದು ಉಲ್ಲೇರ್‌. ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಅಂದಾಜಿದ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರ್ 21 ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನ ಬಂಟೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್.(ಏಳು ನೂರು ಕೋಟಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ). ಕುಡ್ಲಡ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ನೂತ್ತಪತ್ತ್ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಬಂಟೆರೆ ಸಂಘೊನು ಕಟ್ಟ್‌‍ದ್ ಬಂಟೆರೆಗ್ ಉಂತೆರೆ ಬಂಟೆರೆ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಕಟ್ಟ್‌‍ದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಸುಮಾರ್ ನಲ್ಪ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಸಾಲೆ, ಕಾಲೇಜಿನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರಿಯೆರ್, ಮದಿಮೆ, ಬಯಕ್ಕೆದಂಚಿನ ಲೇಸ್‌‌ಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಹಾಲ್‌ಲೆನ್ ಕಟ್ಟಯೆರ್. ಅಂಡ ಇನಿ ಅಂಚಿನ ಸಾಲೆ ಕಾಲೇಜಿನ್ ಹಾಲ್‌ಲೆನ್ ಒರಿತೊನುನ ಬಾಗ್ಯ ಇತ್ತೆದ ಬಂಟೆರೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಕುಲೆನ ಸ್ವಾರ್ತೊಗು ಬೋಡಾದ್ ಸಂಘದ ಗುರಿಕಾರೆ ಕಮಿಟಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಸಂಘೊದ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಹಾಲ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೇರ್. ಆಂಡ ಅಯಿನ್ ಕೇನುನಕುಲೇ ಇಜ್ಜಂದೆ ಆದ್ ಪೋತ್ಂಡ್.
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಬಂಟೆರ್
ಬಂಟೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬಂಟರ ಯಾನೆ ನಾಡವರ ಮಾತೃ ಸಂಘದ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್‍ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭವನದ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಕುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸೌಲಭ್ಯೊಲೆನ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಒದಗಿಸಾದ್‍ ಕೊರ್ದ್‌ ಇತ್ತೆರ್‌. ಅಂಚನೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯೆರೆಗ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಒದಗಿಸಾದ್ ಕಲ್ಪುನಕುಲೆಗ್‌‍ಲಾ, ಕಲ್ಪವುನಕುಲೆಗ್‌ಲಾ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಾನಾ ಜಾಗೆಲೆರ್ದ್, ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿರ್ವ ಮಂಚಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಸುಮಾರ್ ಐನ್ ದಶಕೊಲೆನ ಪಿರಕ್‌ರ್ದೇ ಮುದ್ದಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪುನಾರ್ ಕನ ನನಸಾತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ನರ್ಸರಿ ತರಗತಿರ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜ್ ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತರಿಸಾದ್ ಮೂಲ್ಕಿ ಸುಂದರರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ ಸ್ಮಾರಕ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಾದ್ ರಾರಾಜಿಸೊಂದು ಉಂಡು. ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಕುಶಲ ಶೆಟ್ಟಿ ಆರ್ ಕುಮುದಾ ಉಮಾಶಂಕರ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಜೋಕುಲೆನ್ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನಕ್ಕ್ ಆಸರೆ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲೊಡು ಉತ್ತುಂಗಗ್‌ ಏರ್‌ನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಂಡ ನಿಟ್ಟೆ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ಯೂಶನ್ಸ್. ಮುಲ್ಪ ಕೆ.ಜಿ ತರಗತಿರ್ದ್ ಪದವಿ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಒಟ್ಟುಗು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೋರ್ಸುಲಾ ಉಂಡು. ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕನ್ನಡದ ಹೋರಾಟಗಾರೆ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ವಾಙ್ಮಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕೆ, ಜನಮನಟ್ಟ್‌ ಸ್ಥಿರವಾದ್ ನೆಲೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣರೈಕುಲು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಡ್‍ ಕೈ ಜೋಡಿಸಾದ್, ರಾಷ್ತ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆದ್ ಮನ್ನಣೆಗ್ ಪಾತ್ರ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಜನ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆಲೆನ್‌ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್‌. ಇಂಚ ಬಂಟೆರರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ ತನುಕುಲೆನ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚ ತೂಂಡ ನಿಟ್ಟೆ ಎಜ್ಯುಕೇಶನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಆಳ್ವಾಸ್ ಎಜ್ಯುಕೇಶನಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಮೂಡಬಿದರೆ, ಮಿಜಾರ್ ಚೌಟೆರೆನ ಮೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, ಎ.ಜೆ. ಶೆಟ್ರೆನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್, ದಿನೇಶ್ ಆಳ್ವೆರೆನ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ - ಉಂದು ಪೂರ ಆಯಿನವೇ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊರೊಂದು ಉಂಡು. ಅಂಡ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಬಂಙ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕೊರ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ದುಡ್ಡುನು ಸಂಘೊಗು ಗಲಸ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಸಂಬಳ ಕೊರಿಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಮುಚ್ಚುನ ಸ್ಥಿತಿ ಬತ್ತ್‌ನ ಉದಾರ್ಮೆಲುಲಾ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಬಂಟರ ಯಾನೆ ನಾಡವೆರೆ ಮಾತೃ ಸಂಘ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ. ಉಂದೆನ್ ಹಿರಿಯಕುಲು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಆದ್ ಕಟ್ಟೊಡು ಪನ್ಪುನ ಇರಾದೆಡ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಂಡ ೨೦೨೧-೨೨ಡು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗೊನು ಇತ್ತೆದ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಮುಚ್ಚಿಯೆರ್.
ಮುಗಿತಲೊ
ಇನಿ ಬಂಟೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್‍ ತಮ್ಮವೇ ಆಯಿನ ಛಾಪುನು ಮೂಡಿಸದೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟ ಅತ್ತಂದೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡುಲಾ ಕೀರ್ತಿ ಗಳಿಸಾಯಿನ ಬಂಟೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಈ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಆಕುಲೆನ ಮೂಲ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಒಲುಲಾ ಬುಡುದು ಕೊರ್ತಿಜೆರ್. ಇನಿಕ್‌ಲಾ ಅಕುಲೆನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಮರಪಂದೆ ಅಯಿನ್ ಪಾಲಿಸವೊಂದು ಬರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಕುಲು ಜಗತ್ತ್‌ದ ಓವ್ವೇ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಅಲ್ಪ ಅಕುಲ್‌ನವೇ ಆಯಿನ ಛಾಪುನು ಮೂಡಿಸವೆರ್. ಅಕುಲೆನ ಪದ್ದತಿನ್ ಅಲ್ಪ ಪಸರಿಸಾಯಿನ ಹಿರಿಮೆ ಮೊಕುಲೆಗ್ ಸೇರೊಡು. ಅಂಚನೇ ಸರ್ವ ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆನ್‌ಲಾ ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನೊನು ನಡಪಾವೊಂದು ಬರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ಉ
ಉ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಐನನೇ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ಉ ತುಳುತ ಹೃಸ್ವ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ. ತುಳು ನಾಮಿಸ್ವರೊಲೆಡ್ ಉ ಬುಕ್ಕೊ ಊ ಜತೆ ಅಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಸಂಧಿಲೆಡ್ ಉ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊ ಉಂಡು.
ಕುರುವಾಯಿ
ಮಸ್ತ್ ಸುಲಭದ ಈ ಕೂಡ್-ಕಟ್ಟ್‌ನ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನಕುಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದೆರ್. ಒಂಜಿ ಪಾವು ಉರ್ಪೆಲರಿ ಪಾಡ್ದ್, ಪೊರ್ತು ಕಂತುನ ಪೊರ್ತುಗು ಕಡೆದ್ ತೆಲ್ಲಾವು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೀನ್‍ದ ರೆಸನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊರ್ತು ಕಂತುನ ಪೊರ್ತುಗು ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಒಂಜಿ ಮನೆನ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ ತಿರ್‍ಗಾದ್ ದೀದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೆದ ಕೊಡಿ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಅಡಿಕ್ ಚೂರು ನುಪ್ಪು ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ತೆಲ್ಲಾವು ಬಲಸ್‍ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಮೀನ್‍ದ ತುಂಡುಲ ರೆಸಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಕ್ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಮೀನ್‍ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ತಿಬಿಲಡ್ ದೀಪ ದೀದ್ ಅಯಿನ್ ತಡ್ಪೆದ ಮಿತ್ತ್‌ ದೀದ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕುರುವಾಯಿಗ್ ಕಯ್ ಮುಗಿವೆರ್. ಒಂಜಿ ಚೊಂಬು ನೀರ್ ನ್ ಈ ಇರೆತ್ತ ಎದುರುಡು ದೀಪೆರ್. ನೇನ್ ಬಲಸಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ತಡ್ಪೆನ್ ಪತ್ತೊನುವೆರ್. ಅಕಲ್ನ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನ ಇಲ್ಲದ ಜೋಕುಲು ಬಾಲೆಲು ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಸೇರ್‍ದ್ ಆ ಕುರುವಾಯಿನ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕಿದೆತ್ತ ಪಿರವು ಪೋಪೆರ್. ಕಿದೆತ ಪಿರವುಡು ನೀರ್ ತಲ್ತ್‍ದ್ ಮನೆ ದೀದ್ ತಡ್ಪೆನ್ ದೀಪೆರ್. ಬಲಸ್‍ದಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಜಾಲ ಬೈ ಕೊರತಿ ಇಜ್ಜಾಂಡಾ ದಾರುಗು ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನೆನೆತ್ತೊಂದು ನುಡಿಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಿದೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಎರು ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿ ಮಾತೆನ್ ಪೋಯಿನಲ್ಪ ಬತ್ತಿನಲ್ಪ ಕಾಪೊಡು ಇಸೊನು ಕಡಪ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಾಡೊಡು, ಅಮೃತೊನು ಕೈ ಸೇರಾವೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಪ್ಪುಡು ಇತ್ತಿನ ಗೆಂಡೊಗು ಕೊಡಿ ಬಿರೆಲ್‍ಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಸೆಡ್ಡಿದ್ದ್, ಪುಗೆತ್ತ ಲೋಬನ ಪಾಡ್ದ್ ಆರತಿ ದೆರ್ಪುವೆರ್. ಕುರುವಾಯಿ ದೀದ್ ಕಿದೆತ್ತ ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿಲೆಗ್ ಕಾಡ ಮುರ್ಗೋಲೆಡ್ದ ತೊಂದರೆ ಆವಂದಿನಂಚ ಅವೆಕ್ ಸೀಕ್ ಸಂಕಡ ಬರಂದಿನಂಚ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್.
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊ ಅಂಕಿಅಂಸೊ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊ ಅತ್ತಂಡ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ಸಂಬಂದೊನು ಹೊಂದ್‍ದ್ಂಡ್. ಕೆಲವೆರ್ ಇಂದೆನ್ ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪನ್ಪೆರ್. ನಾನ ಕೆಲವೆರ್ ಅಂಕಿಅಂಸೊದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್. ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಬಾಗೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಯೋಗೊಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಉದಾಹರಣೆಡ್ದ್ ಅಂಕಿಅಂಸೊದ ಗುಣಮಟ್ಟೊನು ಸುದಾರ್ಪುವೆರ್. ಅಂಕಿಅಂಶೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಮಾದರಿಲೆನ್ ಗಳಸ್ದ್ ನಿಖರ ಊಹೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂದಾಲೋಚನಾ ಸಾದನೆಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊ ಇಸಾಲ ರೂಪೊಡು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊಲೆ  ಸರಕಾರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯವಹಾರ ಸೇರ್ನಂಚ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರೊದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಇಬಾಗೊಲೆಗ್ ಅನ್ವಯೊ ಅಪುಂಡು.
ಎ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಕುಲೆ
ಕುಲೆನ್ ತುಲುವೆರ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೈತಿನಕುಲು ಕುಲೆ ಆದ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪೆರ್ಂದ್ ತುಳುವೆರೆ ನಂಬಿಕೆ. ಒರ್ಸೊಗೊರೊ ಗುರುಕಾರ್ನವೆರೆಗ್ ಬಲಸ್ಸುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕುಲೆಕ್ಕ್ ಬಲಸುನು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಗುರುಕಾರ್ನವ ಪಂಡ ಸೈತಿನ ಹಿರಿಯೆರ್. ಕುಲೆಕ್ಕ್‌ಲೆಗ್ ಬಲಸುನೆಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಶಿವರಾತ್ರಿ
ಶಿವರಾತ್ರೆತಾನಿ ಕಂಡುನಾ
ಶಿವರಾತ್ರೆತಾನಿ ಕಂಡುನಾ ಒಂಜಿ ವಿಸೆಸೊ ಅಯಿನ ಕ್ರಮೊ. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಬೊಂಡ ಪರಿಯೆರಗಾತ್ರ ಕಂಡುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ವೊಂತೆ ಮೀಪುನ ಮಂಡೆನ್ ಮಾಂತ ಬೆಂದ್ರ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ತಲ್ತ್ ದೆತ್ತುತ್ ಸಾದಿಟ್ ಮಾಂತ ದೀಪೆರ್.
ಆಲಿಕಲ್ಲ್
ಉಂಡಾಪುನ ಸನ್ನಿವೇಸೊ
ಹಿಮ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಇಂದೆತ ಪರ್ಯಾಯೊ ಮಿಸ್ರೊಡ್ದ್ ಆಲಿಕಲ್ಲ್ ಬುಲೆದ್ ಮಲ್ಲೆಯಾದ್ ಪರೆಲ್ ಕಟ್ಟುಂಡು. ಗುಡುಗು, ಬಿರುಗಾಳಿಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ನ ಬರ್ಸೊಡು ಆಲಿಕಲ್ಲ್‌ಲು ಬೂರುಂಡು. ರೂಡಿಡ್ ಇಂಚಿನ ಬರ್ಸೊನು ಕಲ್‍ಬರ್ಸೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಲಿಕಲ್ಲ್‌ದ ಆಕಾರೊ ದಿಂಜ. ರಡ್ಡ್ ಪೌಂಡ್ ತೂಕೊದೆನ್ ತೂಯಿನಕುಲುಲ್ಲೆದರ್. ತೇವಾಂಸೊ ಇಪ್ಪುನ ಗಾಳಿ ಬೇಗೊ ಮಿತ್ತೇರುನೆದ್ದಾವರೊ ಆಲಿಕಲ್ಲುಲು ಪುಟ್ಟುವೊ. ನೀಡರ್‌ದ ಪನಿಕುಲು ಪೆರ್ಪುಕಟ್ಟ್‌ದ ನೀರ್‍ಡ್ ತೇವಾಂಸೊ ದಿಂಜಿನಂಚನೆ ಇಂದೆತ ಗಾತ್ರೊ ಬುಕ್ಕೊ ತೂಕೊ ದಿಂಜಾಪುಂಡು. ತೂಕೊ ಹೆಚ್ಚಾನಗ ಮಿತ್ತೇರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಇದ್ಯಾಂತೆ ತಿರ್ತ್ ಬೂರುಂಡು. ತಿರ್ತ್‌ ಬೂರುನಗ ಗಾಳಿಡಿಪ್ಪುನ ತೇವಾಂಸೊನು ಹೀರೊಂದು ಅಯಿತ ಗಾತ್ರೊ ನಾನಾತ್ ಹೆಚ್ಚ ಆವು.
ಅಡ್ಪಿಲ್ಲ ಮರ್ದುಲು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜನಪದ ಮರ್ದ್
ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ
ವಿಂಡ್ ಮಿಲ್
ಗಾಳಿಗಿರಿಣಿಲು ರೆಕ್ಕೆಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಗಾಳಿಶಕ್ತಿನ್ ಪರಿಭ್ರಮಣದ ಶಕ್ತಿಯಾದ್ ಪರಿವರ್ತಿಸವುನ ಒಂಜಿ ಗಿರಿಣಿ.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಮೂಡೆ
ಮೂಡೆ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಅಡ್ಯೆ ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕೊಟ್ಟೆ, ಕಡುಬು ಪನ್ಪೆರ್. ಪರಗನ್ನಡೊಟ್ ಕಡುಂಬುಂದು ಪಣುಪ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮುದ್ದಣನ ಕಾವ್ಯೊಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮುಂಡೇವು ಪನ್ಪಿ ದೈತಾ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮೂಡೆ ಕಟ್ಟುಪೆರ್. ಇರೆಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟ್‌ದಿನ ಮೂಡೆಡ್ ದುಂಬಿನಾನಿ ಕಡೆದ್ ದೀತಿ ಅರಿತ್ತ ಬಂದೊನು ಮೈತ್‍ದ್ ತೊಂದುರುಡು ಬೆಯ್ಪಾಂಡ ಮೂಡೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
ಮೂಡೆಗ್ ಕಜಿಪು
ಮೂಡೆನ್ ಕೋರಿ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮಾಸದ ಸಾರ್‌ಡ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ತಾರಾಯಿದ ಚಟ್ನಿ, ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್‌ಡ್, ಕೊಜಪು, ತೊಗರಿಬೇಳೆ ತೋವೆ, ತರಕಾರಿ ಸಾಂಬಾರ್ ನೆಟ್ಟ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ
ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಮಾನ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಕಲಿನ್ ಮಲ್ಲ ಬನಲೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ದೀದ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೊಡು. ಕೊದ್ದಿದ್ ಅಂಟ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು. ಕೊದ್ಯೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಸಿಮೆಂಟ್‍ದ ನೆಲೊಟ್ಟು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಕಜಿ ಪಾಡ್ದ್ ತಾರಿದ ನುಂಗೆಲ್ ಒಲಿಡ್ದ್ ಕಾಜಿದ ಆಕಾರೊಡು ಅಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಹಾಸಿದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಬೆಚ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಮಂದ ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಒಲಿತ್ತ ಅಚ್ಚಿಗ್ ಉಂದೆನ್ ಮೈಪೊಡು. ನುಂಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ನುಂಗೆಲ್ ತಾರಿದ ಒಲಿಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಅಡ್ಪಿಲ್ಲದ ಪುಗೆ ಪೋಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ದೀವೊಡು. ಉಂದು ಏತ್ ಸಮಯ ಆಂಡಲಾ ಹಾಳಾಪುಜಿ. ಉಂದೆನ್ ಕೊದ್ಯಾನಗ ಸುಣ್ಣ, ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ ಮಾತಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ಸಾದಾರಣ ಬೆಲ್ಲ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಲಿತ್ತ ಅಚ್ಚಿಡ್ ಈ ಬೆಲ್ಲ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಪಯೋಗೊಲು
ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲೊಡು ಕಾಪಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಿನಿಯೆರೆಲಾ ಬಾರಿ ರುಚಿ. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ ನೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.(ಕೊಕನಟ್/ಪಾಮ್ ಜಾಗರಿ (Coconut/ palm jagary)
ಪ್ರಸೂತಿ ಆರೈಕೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಶಿವಾಜಿ
ಶಿವಾಜಿನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ರಾಯಗಾಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಆಂಡ್. ಶಿವಾಜಿಗು 'ಛತ್ರಪತಿ ' ಪನ್ಪಪಿನ ಬಿರುದು ಇತ್ತಂಡ್. ಶಿವಾಜಿ 1680 ಡು ಮರಣ ಹೊಂದಿಯೆರ್. ಶಿವಾಜಿನ ರಾಜ್ಯ ಸೈನಿಕ ರಾಜ್ಯವಾದಿತ್ತುಂಡು. ಶಿವಾಜಿದ 200 ಕಪ್ಪಲ್ ಇತ್ತಿನ ಬಲಿಷ್ಠ ನೌಕಾಪಡೆ ಇತ್ತುಂಡು.
ಶೃಂಗೇರಿ
ತೂವೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆಲು
ಶೃಂಗೇರಿ ಪಟ್ಟಣಡ್ ದಿಂಜ ದೇವಾಲಯ ಉಂಡು.
ಇರಾನ್
ಇರಾನ್ (ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬಾಸೆಡ್: ايران), ಉಂದು ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡೊದ ಪಡ್ಡಯಿ ಮೆಯಿಟುಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಸೊ. ಉಂದೆನ್ ದುಂಬು ಪರ್ಶಿಯ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನೆತ್ತ ರಾಜಧಾನಿ ತೆಹ್ರಾನ್. ಇರಾನ್ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಅರ್ಮೇನಿಯ, ಅಜರ್‍ಬೈಜಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ತುರ್ಕ್‍ಮೇನಿಸ್ಥಾನ್, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ, ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಯಿಡ್ ಟರ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಇರಾಕ್‌ ದೇಸೊಲು ಉಂಡು. ಈ ದೇಸೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಇರಾನ್ ಸಬ್ದೊದ ಅರ್ಥ 'ಆರ್ಯ ನಾಡ್' ಪಂದ್. ಮುಲ್ತ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮೊ ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಂ.
ಆಡ್ಡ ಪುದರುಲು
ಬ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜು ಅಂಡೆ ದುರ್ಸು ತಿಗಲೆಗಂಟೆ
ಬಬ್ಬರ್ಯಗ್ ದೀಪುನಿ
ಪರಪೊಕು
ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಏಪ ಅರೋಗ್ಯ ಕೆಟ್ಟುಂಡು ಪನಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಅವು ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯ ಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಸಂಪತ್ತ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬಾಯಿ ಬರಂದಿನ ಆ ಮೃಗೊಲೆಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡುಂದ್ ಪನಿಯರಲಾ ತೆರಿವುಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಕಿದೆ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಬತ್ತ್‌ಂಡ, ನಡೆಕ್ಲೆನ ಆರೋಗ್ಯ ತತ್ತ್‌ಂಡ, ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೈವೊನು ಸಂತೃಪ್ತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಾನುವಾರುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ 'ದೃಷ್ಟಿ'ನ್ ಬೇತೆ ಮೈಕ್ಕ್ ತಿರ್ಗಾವುನ ಆಚರಣೆ ತುಲುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ 'ಬಬ್ಬರ್ಯ ದೀಪಿನಿ' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದೈವೊಲೆಗ್ಕರಿಪುನ ಸಂಬಿಲೊಂದ್ ಪನೊಲಿ.
ಟೊಮೆಟೊ
ಸ್ಪೇನ್ ದೇಸೊಡು ಟೊಮೆಟೊ
ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕೊನು ಸ್ಪೇನ್ ದೇಸೊದಕುಲು ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತ್‌ನಗ ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ನೆರೆ ಕಾಲೋನಿಲೆಡ್ ಟೊಮೆಟೊ ವಿತರಿಸಯೆರ್‌‍ಗೆ. ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ದೇಸೊಗು ಕೂಡ ಇಂದೆನ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಏಶಿಯಾ ಖಂಡೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸ್ಪೇನ್ ದೇಸೊದಕುಲು ಯೂರೋಪುಗ್ ಟೊಮೆಟೊ ಕೊಂಡತ್ತೆರ್. ಅಲ್ಪದ ವಾತಾವರಣೊಗು ಹುಲುಸಾದ್ ಬುಲೆಂಡ್. ೧೫೪೦ನೇ ಇಸವಿದಾತ್ ಪೊರ್ತುಗು ಬೇಸಾಯೊ ಸುರುವಾಂಡ್. ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌ಡ್ ೧೬೦೦ನೆ ಸಮಯೊಡು ಅಪಗನೆ ಬೇತೆಬೇತೆ ಅಡಿಗೆಡ್ ಟೊಮೆಟೊ ಬಳಕಿಯೆರ್.
ತಳಿಕುಲು
ನಮ ದೇಸೊದ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್- ICAR ಸಂಸ್ಥೆ ನಮ ದೇಸೊದ ಹವಾಮಾನ ಬುಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್‌ಗ್ ಆಪಿಲೆಕ ೯ ಬಗೆತ್ತ ಟೊಮೆಟೊ ತಳಿಕ್ಲೆನ್ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಒಂಜೊಂಜಿ ತಳಿಕ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಇಸೇಸ ಗುಣಲಕ್ಸಣ ಉಂಡು.
ಟೊಮೆಟೊಡು ಮರ್ದ್‍ದ ಗುಣೊ
ಎದೆತ ನೆತ್ತೆರ್ದ ನಾಳೊಡಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಬಿ ಕರಯರ ಟೊಮೆಟೊದ ರಸೊಟು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ಬ ಮಾತ್ರೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್:ಚರ್ಚೆಪುಟೊ