cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಲಿ
ಭೂತಾರಾದನೆಟ್ ಕಲಿ ಗಳಸುನಾ
ಭೂತರಾದನೆಡ್ ಕಲಿಕ್ಕ್ ಪ್ರಾಷಸ್ಯ ಉಂಡು. ಭೂತೊಲೆಗ್, ಕೊರಗಜ್ಜಗ್ ಕೋಲದಪಗ ಬಲಸುನಗ ಕಲಿ ದೀವೊಡೆ. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಕಲಿಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚ ಗಂಗಸರನೇ ದೀಪೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಗಂಗಸರ, ಕಲಿ ಸೇರ್ದಿಜ್ಜಿ. ತಾರಾಯಿ ತುಳುನಾಡ್ ಗ್ ಬರೊಡ್ದುಂಬು ತಾರಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆ ಕತೆಟ್ಟ್ ಕಲಿ ಮೂರುನ ವಿಚಾರ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ತಾರಿದ ಕಲಿ. ತಾರೆ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರೆದ ಕಲಿ ಬತ್ತಿನವು. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ತುಳು ನಾಡ್‌ಡ್ ತಾರೆದ ಕಲಿ ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ತಾರಿದ ಕಲಿಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಭೂತರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದೊನೊಲೆಡ್ ಅಮೃತ ಪಂಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ಕಲಿ ಗಂಗಸರ ಅತ್ತ್. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಗಂಗಸರನೇ ದೀದ್ ಐತ ಅರ್ಥೊನೇ ಪೊವೊಂದುಂಡು. ಭೂತೊಲೆಗ್, ಸೈತಿನಗಲೆಗ್, ಬಲಸನಗ ಕಲಿ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಕಲಿ ದೀತೆರೇ ಅತ್ತಂದೆ ಗಂಗಸರ ದೀತ್ ಜೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪಾನೀಯ
ಪಂಜಿ
ಪಂಜಿ ಒಂಜಿ ಕಾಡಮುರ್ಗೊ. ಕ‌‍ನ್ನಡೊಡು ನೆನ್ನ್ ಹಂದಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಪಂಜಿತ ಬಗೆಕುಲು
ಪಂಜಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು, ಕಾಡ ಪಂಜೊ ಬೊಕ್ಕ ಊರ್ದ ಪಂಜಿ. ಕಾಡ್ದ ಪಂಜಿಲು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು, ಊರ್ದ ಪಂಜಿಲು ಬೊಲ್ದು.
ಪಂಜಿಲೆನ ತೆನಸ್
ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಕಾಡ ಪಂಜಿಲು ಉಂಡು. ಕಾಡ್ದ ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕು ಬೋಲೆ ಕಿರೆಂಗ್, ಮರಕಿರೆಂಗ್, ತುಪ್ಪೆ ಕಿರೆಂಗ್, ಗೋಂಕು, ಕುಕ್ಕು ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ತಿಂದ್ ದ್ ಬದುಕುವ. ಕಾಡ್ಡ್ ದಾಲಾ ತಿನಿಯೆರೆ ತಿಕ್ಕ್ ಜಿಡ ಊರುಗು ಬರ್ಪಿನವುಲಾ ಉಂಡು. ಕೃಷಿಕೆರೆ ತೋಟೊಲೆಗ್ ಪೊಗ್ಗುದು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಕೃಷಿನ್ ಬುಡಂದೆ ತಿನ್ಪ. ಊರ್ದ ಪಂಜಿಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಬುಡಿನ, ಪಾಡಿನ ವಾ ವಸ್ತುಲೆನ್ಲ ತಿನ್ಪ. ಒಣಸ್ ಬುಡಿನ, ಗೋಂಕು, ಕುಕ್ಕು, ಕ್ಯಾಬೆಜ್, ತರಕಾರಿ ಎಂಚಿನಲಾ ತಿನ್ಪ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು ಬೊಲ್ದುಡು ಗೋವೆ ತಳಿ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ದ ಕಿದೆಟೇ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ. ತಳಿ ಬುಡ್ದುಲಾ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಐಕುಲು ಕಿರೆಂಚಿಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಿನ್ಪ.
ಪಂಜಿ ಸಾಂಕುನಾ
ಪಂಜಿ ಸಾಕಣೆ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕೆತೊಲಿಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಸಾಂಕುವೆರ್. ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಪಂಜಿಗ್ ದುಕೊರು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ಮಾಸ ಬಾರಿ ರುಚಿ, ಅಂಚಾದ್ ಮುಸಲ್ಮಾನೆರ್ ಬುಡ್ದು ಮಾಸ ತಿನ್ಪಿನಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲ ನೆತ್ತ ಮಾಸ ತಿನ್ಪೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಚರ್ಬಿ ಜಾಸ್ತಿ. ಕೆಲೆವೆರ್ ಚರ್ಬಿನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಲುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್, ಕೊಡಗು, ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ ಪಂಜಿದ ಮಾಸದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಗಾದೆಲೆಡ್‍ ಪಂಜಿ
ಪಂಜಿದೊಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಕಂಜಿಲಾ ಪೀ ತಿನ್ದ್ಂಡ್
ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್ಕ್‍ಡ್, ತುಳುವೆರೆ ಆರಾಧನೆಡ್ ಪಂಜಿದ ಸೇರಿಗೆ ಉಂಡು.ಪಂಜಿ ಕೃಷಿಗ್‍ ಕಾಟಕೊರೊಂದ್‍ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಅಂಚ ಸುರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಜಿನ್ ತುಳುವೆರ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜಿದ ಕುರ್ಲೆ>ಪಂಜುರ್ಲಿ ಆತ್ಂಡ್.
ಪಂಜುರ್ಲಿದೈವೊದ ಪೊರಪು
ಜಾನಪದೊ
ಉಬುಂಟು
thumb|right|ubuntu 8.04 ಉಬುಂಟು ಪನ್ಪುನ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನಪದೊಟ್ಟು ಮೂಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪುನ ಶಬ್ಧ. `ಒರಿನಕುಲೆನಡೆಗ್ ಮಾನವೀಯತೆ' (ಇತರರೆಡೆಗೆ ಮಾನವೀಯತೆ) ಪನ್ಪುನಂಚಿನ ನೀತಿಗ್ ಉಬುಂಟು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪ್ರತೀತಿ. ಉಬುಂಟು ಲಿನಕ್ಸ್, ಡೆಬಿಯನ್ ವಿತರಣೆನ್ ಆಧರಿಸಾದ್ ಕನತ್‌ನ (ತರಲಾದ) ಒಂಜಿ ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆನಾನಿಕಲ್ ಕಂಪೆನಿ ಈ ಯೋಜನೆನ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸವುಂಡು. (ಕೆನಾನಿಕಲ್ ಕಂಪೆನಿದ ಮಾಲೀಕೆ ಮಾರ್ಕ್ ಷಟ್ಟಲ್ ವರ್ತ್). thumb|left|ಉಬುಂಟುಡು ಕನ್ನಡ ಪ್ರತಿ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲುಗು ಪೊಸ ಬಿಡುಗಡೆನ್‍ ಒಳಗೊಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯನೀತಿನ್ ರೂಡಿಸವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಈ ವಿತರಣೆದ ಸಮುದಾಯ, ಆಕರೊನು ಬೊಕ್ಕ ಬೈನರಿಲೆನ್ ಮುಕ್ತವಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಧರ್ಮೊಗುಲಾ ಅಂದ್. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಅಂತರಜಾಲೊರ್ದು ಉಂದೆನ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಆವಂದಿನಕುಲೆಗ್‌ ಉಬುಂಟು ಧರ್ಮಾರ್ತವಾದ್ ಸಿಡಿಲೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಬಾಕಿಲ್‌ಗ್ ಮುಟ್ಟವುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗಣಕಯಂತ್ರ ವರ್ಗೊ:ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿತರಣೆಲು ವರ್ಗೊ:ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನೊ ವರ್ಗೊ:ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶೊಲು
ಕಲ್ಕುಡ
ಕಲ್ಕುಡೆ ತುಲುನಾಡ್‍ದ ಆನ್ ಬೂತೊ. ಅಣ್ಣೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ. ಮೊಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊನುವೆರ್. ಕಲ್ಕುಡೆ ಭೂತೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿ ಭೂತೊ. ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಕಲ್ಕುಡೆ ಒರಿ ಶಿಲ್ಪಿ. ಇಂಬ್ಯನ್ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೇಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬ್ಯನ ಅಮ್ಮೆ ಸಂಬು ಕಲ್ಕುಡೆ, ಮಲ್ಲ ಸಿಲ್ಪಿ. ಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟನ್ ಕೆತ್ತುವೆ. ಮಲ್ಲ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆನೇ ಮಲ್ಪುವೆ. ಆಂಡ ಈ ಕೆತ್ತನೆಡ್ ಆಯ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡೆನೇ ದೊಸೊ ತೋಜಾಬೆ. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಮ್ಮೆ ಅವಮಾನೊಡು ಸಯಿಪೆ. ಬುಕೊ ಮಗೆನೇ ಅಮ್ಮನ ಕೆಲಸೊನು ಮುಂದುವರಿಸಾವೆ. ಬೈರರಸನ ಲೆಪ್ಪುಗು ಕಾರ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕಾರ್ಲಡ್ ಗೊಮ್ಮಟನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂದೆನ್ ತೂದು ಕುಸಿ ಆಯಿನ ಬೈರರಸೆ ಎಲ್ಲೆ ಎನ್ನ ಅರಮನೆಡ್ ನಿಕ್ಕ್ ಸೇಜಪಾಲ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಲೆಪುಡಾವೆ. ಅಲ್ಪ ನನ ದುಂಬುಗು ಬೇತೆ ಏರೆನಲ್ಪಲಾ ಈಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ಲುದ ಕೆತ್ತನೆದ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ಪಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಕಲ್ಕುಡನ ಒಂಜಿ ಕಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ ಕಡ್ಪುವೆ. ಬೀರ ಕಲ್ಕುಡನ ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ(ಕಾಳಮ್ಮ) ಪಲಯನ್ ನಾಡೊಂದು ಬತ್ತ್ ದ್ ಅಣ್ಣನ ಸ್ಥಿತಿ ತೂದು ಪ್ರಾಣ ದೆತೊಂದು ಮಾಯಕ ಆದ್ ಬಯಿರರಸಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಕಲ್ಕುಡ ಪದೊ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ?
ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟಿ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಲ್ಕುಡ ಆಂಡ್. ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟುನ ಬೇಲೆದಕುಲಾಯಿನ ಕಲ್ಕುಡ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್
ಕಲ್ಕುಡೆ ಬೂತೊದ ವಿದೊ
ಕಲ್ಕುಡೆ
ಪೆದಿಮೆದಿ
ಪೊಂಜೊವ್ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ಪೆದುಮೆದಿ/ಪೆದ್ಮೆದಿ/ಪೆದಿಮೆದಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾಲೆದ ಆರೋಗ್ಯಗದ್ರಾ ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಳ್ ಮುಟ್ಟ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರು.
ಪೆದುಮೆದಿ ಮರ್ದ್
ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್‌ನ್ ಪೆದುಮೆದಿನ ಮೈತ ನಂಜಿ ಪೋವರೆಗಾದ್ ಸುರುತ್ತ ಮೂಜನೇ ದಿನ ಚೇವು ಕಜಿಪು ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತ್ ದಿನ ಕಾಲ್ ಜೀರ್ದೆರಿತ ಕಷಾಯ, ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತ್ ಪತ್ತ್ ದಿನತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಡ್ ಶುಂಠಿ, ಇರುಳ್ಳಿ, ಉಳ್ಳಿ, ಮೆಂತೆ, ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲ ಇಂಚಿನೈಡ್ದ್ ಲೇಹ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಜಿಂಜ ಪೇರ್ ಕೊಜಪು, ನೈ, ಮಾತ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆದ ಕೊಡಿ ಉನ್ನರೆ ಪಾಡುವೆರ್. ರಡ್ಡ್ ತಿಂಗೊಲುರ್ದ್ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲು ಮುಟ್ಟ ಪೇರ್ ಆವೆರೆಗ್, ನೆತ್ತೆರ್ ಕೂಡೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ತ್ರಾಣಗಾತ್ರ ಕಡೆ ಮರ್ದ್‌ನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಸೀಕ್, ಸಾದಾರಣವಾದ್ ಪೆದ್ದಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆದಿಮೆದಿನ ಮನಸ್ದ ಅಲಚನೆಡ್ ಆಪಿನ ಎತ್ತ್ ತಗ್ಗುಲು ಅಂಚೆನೆ ದುಂಬರಿದ್ ಅಕ್ಲೆನ್ ಖಿನ್ನತೆಗ್ ಕೊನೊಪುಂಡು. ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ದಾದಾಂಡಲ ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೆದ್ದೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಬಂಗ ಆಂಡಲ ಈ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಗೊಡ್ ಕ್ರಮಕುಲು
ಕೆಲವೆರ್ ಕಾಲ್ ಜೀರ್‌ದೆರಿತ ಕಷಾಯಾ, ದಾಸೆಮಿದ ಉಂಡೆ, ತಾತಾಯಿದ ಮುಂಚಿ, ತೇರೆ ಕೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ, ಜಿರಿಗೆದ ಪಲದೆ, ತುರೆತ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ,ಕೇರ್ತಿಲಪುದ ಕಷಾಯ, ಮಾತ ಮರ್ದ್‌ದ ಕೆತ್ತೆದ ಕಷಾಯ, ಸಾಂಬಾರ್ ಅರಿತ ಗಂಜಿ, ಮೆಂತೆ, ಓಮ ಬೊಕ್ಕ ದಾಸಿಮೆದ ಗಂಜಿ ದಿನ ಕರಿದ್ ದಿನೊಟ್ಟ್ ಪೆದ್‌ಮೆದಿಗ್ ಕೊರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಬಾಲೆಗ್ ಪುದರ್ದೀಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆನ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮಲೆನ್ ಕೆಲವೆರ್ ಪುರೋಹಿತೆರೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟಿನ ಪದಿನಾಜನೇ ದಿನೊಟ್ಟ್ ಇಲ್ಲದಕುಲೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ನನ ಕೆಲವೆರ್ ನಲ್ಪ್ ದಿನ ಕರೀನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ ತೂದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ದಿನತಾನಿ ಪೆದ್‌ಪೆದಿಗ್‌ಲಾ ಬಾಲೆಗ್‌ಲಾ ಆರತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆದಿಮೆದಿ ಮೀಪಾವುನ ದುಂಬುದ ಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪೊಣ್ಣೆದೆಣ್ಣೆ ಸರಿಯಾದ್ ಪೂಜಿದ್ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್‌ನ್ ಪೆದಿಮೆದಿ ಬೇನೆ ಪೊಯೆರೆ ಸೊಂಟಗ್ ತೇತ್‌ದ್ ಮೀಪಾವೆರ್. ಪುರುಬಾಲೆಗ್ ಪೂವೊಲ್‌ಗ್ ನೀರ್ ಪೊಗ್ಗಂದಿಲೆಕ್ಕ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜಿದ್ ಬೆಪ್ಪು ಬೆಚ್ಚದ ನೀರ್‌ಡ್ ಮೀಪಾವೆರ್. ಪೆದಿಮೆದಿಗ್ ಶೀತ ಆವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಪಲಾದ್ಯೊಡ್ ಗಂಜಿ ಕೊರ್‌ಪೆರ್. ಮೂಜನೆ ಅಮೆ, ಏಲನೇ ಅಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಪದಿನಾಜನೆ ದಿನತ ಪೆರಿಯಮೆ ಕಲೆಪುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು.
ನಂಬೊಲಿಕೆ
ಬಾಲೆದ ಮೈಟ್ ಕುಂಟು ಇಜ್ಜಾಂದೆ ನೆಲಟ್ ವಂತೆ ಪೊರ್ತು ದೀನಗ ನೆಲತ ಸಿಮೆಕ್ ಬಾಲೆ ತೇರಂಟೆ ತುಲ್ಲಿಲೆಕ ತುಲ್ಲೊಂದು ಬುಲಿಪುಂಡು ಇಂದೆನ್ ಬಾಲೆದ ಹಣೆಬರವುನ್ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಬರೆಪುನಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಕೆ. ಪೆದ್ಮೆತ್ತಿಗ್ ದೃಷ್ಟಿ ಬೂರುಂಡುಂದ್ ಪೆದ್ಮೆತ್ತಿ ಕೋಣೆಡೇ ಬಲಸುವೆರ್. ಕಡೀರ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಾಡೇ ಪೆದ್‌ಪಾವೆರ್, ಮಡಿರ್ ಬಾಲೆನ್ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಪೆದ್‌ಪಾವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು
ತುಡರ ಪರ್ಬೊ
ತುಡರ ಪರ್ಬ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊ ಆಯಿನ ಈ ಪರ್ಬೊ ತುಡರ ಪರ್ಬೊ. ಪುದರೇ ಪನ್ನಿನಂಚ ಬೊಲ್ಪುದ ಸಾಲ್‌ಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ಐತಾಪಿ ದೀಪೊಲೆನ ಪರ್ಬೊ ಉಂದು. ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿ ಬೆರಿಮುಳ್ಳಾದುಪ್ಪಿ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪರ್ಬೊಲು ಜನೊಕ್ಲಗ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆಲೆಡೊಂತೆ ಪುರ್‌ಸೋತು ಮಲ್ಲೊನುನ ಬೊಕ್ಕ ಬಚ್ಚೆಲರಪವುನ ಕಟ್ಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಟ್ಟೆಲ್ ಇತ್ತಿಲೆಕೊ. ಕೆಲವು ಒರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರಿದಾಯಿನ್ನೇ ಬೊಂತೆಲ್ ಪತ್ತನಗ ದಾಸಯ್ಯರ್ ಸಂಕೊ ಜಾಗಟೆ ಪತೊಂದು ಪರ್ಬೊದ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ಯರ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನಲಿಕೆ, ಪರವ, ಪಂಬದೆರ್‌ನಕ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ಪರ್ಬೊದ ದಿನೊ ಪಂದ್ ಪೋಪೆದೆರ್, ಮಡ್ಯೂಲೆರ್ ಬತ್ತ್ ಮಡಿ ಕುಂಟು ಕೊರ್ದು ಪರ್ಬೊದ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರುದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆತಾನಗ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದ ಬಚ್ಚೆಲ್‌ಡ್‌ಲಾ ಜನೊಕ್ಲನ ಮನಸ್‌ಡ್ ಉಲ್ಲಾಸೊ ಉರ್ಕೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುವೆರೆನ ಪ್ರತಿ ಪಜ್ಜೆಡ್‌ಲಾ ಮಣ್ಣ ಕಮ್ಮನ ಬೊಕ್ಕ ಬೆನ್ನಿದ ಮೂಲದ ಆಚರಿಪುಲು ನೆಗತ್ತೊಂದು ಪೋಪ.
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿತ ಕಥೆ
ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಪುರಾಣ ಕತೆನೇ ಉಂಡು. ನರಕಾಸುರೆ ಪನ್ಪುನ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ರಕ್ಕಸೆ ರಾಜೆ ಇತ್ತೆ. ಉಂಬೆ 'ಕಾಮರೂಪಿ' ರಾಜ್ಯೊಡು ಆಡಳಿತೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆ. ಉಂಬೆ ಭೂದೇವಿನ ಮಗೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆಡ ವರೊ ಗೆತೊಂದಿತ್ತೆ. ಮಾತಾ ದೇವಾದಿದೇವತೆಲೆನ್ ಸೋಪಾದ್ ಉಂಬೆ ಏಪೊಗುಲಾ ಸೋಫಂದಿನಾಯೆಂದೇ ಒರಿಯೊಂದು ಬತ್ತೆ. ಭೂಲೋಕೊದ ಮಾತಾ ಕಡೆತ್ತ ರಾಜೆರ್‌ನಕ್ಲೆನ್‌ಲಾ ಸೋಪಾದ್ 'ಪದ್‌ನಾಜಿ ಸಾರ' ಪೊಣ್ಣೂಲೆನ್ ಜೈಲ್‌ಗ್ ಪಾಡಿಯೆ. ಆತ್ ಮಲ್ದೆಂಡಲ ಮಲ್ಲ್‌ಎತ್ತಿಜಿ, ಆತ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆಡಪ್ಪೊಲ ಮಜಾ ಮಲ್ಪೊಡುಂದುಲಾ ಬಯಕ್ಕೊಂಡೆ. ದೇವತೆಲೆನ ಅಪ್ಪೆಯಾದಿಪ್ಪುನ 'ಅದಿತಿದೇವಿ' ನ ಕೆಬಿತ್ತ ಒಂಟಿನೆ ಒಯಿತ್ತ್ ದೆತ್ತಿನಾಯೆ ನರಕಾಸುರೆ. ಈತ್ ಮಾತಾ ಮಲ್ತೊಂದು ಲೋಕಕಂಠಕೆಯಾದ್ ಮೆರೆಯೊಂದಿತ್ತೆ. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಅಂತ್ಯ ಮಲ್ಪೊಡೇಂದ್, ಮಾತಾ ದೇವತೆಲು ಒಂಜಾದ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರೆನ ಕೈತಡೆ ಪೋದು ಮುರಿಯೊಂಡೆರ್. ದೇವತೆಲೆನ ಬುಲಿಪುಗು ಕರಗ್ಗಿನ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್‍ ಯುದ್ದೊಗು ಪಿದಾಡ್‌ನಗ ಯಾನ್‌ಲ ಈರೆಡಪ್ಪೊ ಯುದ್ದೋಗು ಬರ್ಪೆಂದ್ ಸತ್ಯಭಾಮೆ ಕೂಡಾ ಪಿದಾಡ್ವೆರ್‍. ಸತ್ಯಭಾಮೆನ ಸಹಾಯೊಡೆ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್‍ ನರಕಾಸುರನ ವಧೆ ಮಲ್‌ಪುವೆರ್. ನರಕಾಸುರೆ ಸೈನಗ ದೇವೆರೆಡ ಕೇಂಡಿನ ವರೊಕ್ಕು ನಿನ್ನ ಸಾವುದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಂಡಿನೈಕ್ಕಾತ್ರ ಆನಿದ ದಿನತ್ತಾನಿ ಭೂಲೋಕೊಡು ಮಾತೆರ್ಲ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜಿದ್ ಮೀದ್ ನಿನ್ನ ಸಾವುಗು ಸಮಾಧಾನ ಕೊರಡ್ಂದ್ ವರ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಪೂಜೆ
ದೀಪಾವಳಿದ ಅಮವಾಸ್ಯೆದಾನಿ ಅಪ್ಪೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಪೂಜೆ. ಉಂದು ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿನ ವರ್ಷೊಡೊರ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರೊನ್ನ ಅಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ದಿನ ಕಪ್ಪು ಕರ್ಗತ್ತಲ ಆದಿಪುಂಡು. ತುಡರ್ ಪೊತ್ತಾದ್ ಕತ್ತಲೆನ್ ಗಿಡಿಯಾವುನ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೀಪೊದ ರಾಣಿ. ಅಂಛಾದ್ ಇನಿತ್ತ ರಾತ್ರೆಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬ್ರಾಣೆರೆಗ್ ದೀಪ ದಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸಕಲ ಇಷ್ಟ ಸಿದ್ದಿ ಆಪುಂಡುಗೆ. ಅಂಚನೇ ಬಲಿಪಾಡ್ಯಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೋಪೂಜೆ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುದ್ಧ ಪ್ರತಿಪದೆ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ವಾಮನಾವತಾರೊಡು ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿನ ಅಹಂಕಾರೊನು ಪೊಲ್ತುದು ಆಯನ್ ಪಾತಾಳೊಗು ನೂಕುದಿನ ದಿನ. ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಹಾಮಲ್ಲ ದಾನಿಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಜನ ಪುಲ್ಲಿಯಾದಿತ್ತೆ. ಈ ದೀಪಾವಳಿತ್ತಾನಿ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿನ ನೆಂಪುಗಾತ್ರ ಬಲಿಪಾಢ್ಯಮಿ ಆಚರಿಪುನು.
ಗೋಪೂಜೆ
ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆತ್ತಲೆನ್ ಪಿದಾಯಿ ಕನತ್ದ್‍ ಸೋಕು ಮಲ್ತ್ ದೆಕ್ಕ್‍ದ್, ಸಿಂಗರಿಸಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್ದ್‍ ಕೈಕಂಜಿಲ್ನ ಬಾಯಿಗ್ ಚೀಪೆ ಬಜಿಲ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಗೋಮಾತೆ ಆದುಪ್ಪುನ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪ[ಉನು ದೀಫಾವಳಿತ್ತ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ. ಪೆತ್ತದ ಆಶೀರ್ವಾದೊ ಗೆತೊಂಡ ಮಾತಾ ದೇವೆರೆ ದೇವತೆಲೆನ ಆಶೀರ್ವದೊ ತಿಕ್ಕಿಲೆಕ್ಕೊನೆಂದ್ ಪುರಾಣೊಡು ಪಂತ್ಂಡ್. ಪೆತ್ತದ ಮೆಯಿಟ್ಟ್ ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ದೇವೆರ್ ದೇವತೆಲು ಉಂಡುಗೆ. ಪೆತ್ತ ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಝೀ ಮಾತಾ ಜಾನುವಾರುಲೆನ್ ಈ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಗೊಂಡೆಪೂತ್ತ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಾರ್‍ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಪುಡ್ಯಾಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಡೊಗು ಕುಂಕುಮೊ ಪಾಡ್ದ್ ತಿನರೆಗ್ ಪೊದ್‌ಒಲು ಬೆಲ್ಲ ಅಂವನೆ ಅಡ್ಯೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಉಪ್ಪು ಪಾಡಂದಿನ ಬಂದೊನು ಕಲತ್ತ್‌ದ್ ತಿಪ್ಪಿ ಕಂತಾದ್ ಮೆಯಿ ನಿಲೀಕೆ ಉರೂಂಟು ಗುರ್ತೊ ಪಾಡುನಲ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮಲ್ತ್ಂಡ ನಮಕ್ ಬಾರೀ ಪುಣ್ಯ ಒದಗುಂಡುಂದೇ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಆಚರಿತೊಂದು ಬರೊಂದುಂಡು.
ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ
ಮೂಜಿನೆತಾನಿ ನಡಪುನವು 'ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆಂದ್' ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೋಲು ಐಟ್ ಮೂಜಿ ಚಿಪಿಲಿದಲೆಕಿತ್ತಿನ ದೀಪೊಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್, ಐಟ್ ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಮಾತ ಪಾದೆ ಪೂ ದಕ್ಕ್‍ದ್ ಅಡ್ಡ ಬೂರಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಕೋಲುನು ನಟ್ಟಿದ ಕಂಡೊಡು ಊರುವೆರ್. ಬಲೀಂದ್ರನ್ ಲೆಪ್ಪುನಾ ಕರ್ಗಲ್ ಕಾಯನಗಾ ಬೋರ್ಗಲ್ ಪೂ ಪೋನಗಾ ಜಾಲ್ ಪಾದೆ ಆನಗಾ ಉರ್ದು ಮದ್ದೊಲಿ ಆನಗಾ ಗೋಡ್ದೆರ್ಮೆ ಗೊನೆ ಆನಗಾ ಎರು ದಡ್ದೆ ಆನಗಾ ತುಂಬೆದಡಿಟ್ ಕೂಟ ಆನಗಾ ನೆಕ್ಕಿದಡಿಟ್ ಆಟ ಆನಗಾ ದಂಬೇಲಿಗ್ ಪಾಂಪು ಪಾಡ್ನಗ ಅಲೆಟ್ ಬೋಲ್ನೆಯಿ ಮುರ್ಕುನಗಾ ಗುರುಗುಂಜಿದ ಕಲೆ ಮಜಿನಗಾ ಕಲ್ಲ ಕೋರಿ ಕೆಲೆಪುನಗಾ ದಂಟೆ ಅಜ್ಜಿ ಮದಿಮಲ್ ಆನಗಾ ಬಲ್ಲಮಲೆ ಸುಲ್ಲಮಲೆ ಒಂಜನಗಾ ಮಂಜಲಕ್ಕಿ ಮೈ ಪಾಡುನಗ ಕೊಟ್ರುಞ ಕೊಡಿಯೇರ್ನಗಾ ಆಟಿದ ಅಮಾವಾಸೆಗ್ ಸೋಣದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗ್ ಬೊಂತೆಲ್ದ ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೋಗು ಆ ದಿನತ ಬಲಿ ಈ ದಿನತ  ಪೊಲಿ ಕೊಂಡು ಪೋಲ..... ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ...... ಅರಕ್ ದ ಒಟ್ಟೆ ಓಡೋಡು ಮಯಣದ ಮೊಂಟು ಜಲ್ಲೂಡು ಪೊಟ್ಟು ಗಟ್ಟಿ ಪೋಡಿ ಬಜಿಲ್ದ್ ಬಲಿ ದೆತೊನರೆ ಕೊಟ್ಟುಗು ಗೊಂಡೆ ಪೂ ಕಟ್ಟುದ್ ಬಲ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಆ ಊರ ಪೊಲಿ ಕನಲ ಈ ಊರ ಬಲಿ ಕೊನೊಲ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಕೂ ..ಬಲಿಯೇಂದ್ರ... ಕೂ... ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ...ಕೂ... ಬಲಿಯೇಂದ್ರ
ಸೈತಿನಗಲ ಪರ್ಬ
ಪರ್ಬದ ದುಂಬುದಾನಿ ಸೈತಿನಗಲ ಪರ್ಬ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಗಟ್ಟಿ ಪೇರ್ ದೋಸೆ ಮಲ್ತ್ ಮಿಸೆಲ್ ದೀಪೆರ್ ಆನಿಯೇ ರಾತ್ರೆಡ್ ಗುರ್ಕೆಗ್ ನೀರ್ ಜಿಂಜಾದ್ ಅಯಿತ ಬಾಯಿಗ್ ಪೂತಾ ಮಾಲೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಯಿತ ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಎಣ್ಣೆ ಪೊಜಿದ್ ಮೀದ್ ಪೊಸತ್ ಅಂಗಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಅವ್ವೆ ದಿನ ಬಯ್ಯಗ್ ಕಂಡೊಗ್ ದೀಪ ದೀವರೆ ಪಿದಡುವೆರ್, ಮಾತಾ ಕಂಡೊಗುಲ ದೀಪ ದೀವೊಂದು ಬಲೀಂದ್ರನ್ ನೆನಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕ ಕೆಲವೆರ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆನಿಯೇ ತುಳಸಿಪೂಜೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಲೀಂದ್ರ ಆನಿ ಊರುಗು ಬರ್ಪೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು.
ಮಾಂಕಾಳಿ
ಅಂಚೆನೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಬೊಲ್ಲೆಂದ್ರನ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಆಯನ ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಲಿನ್ ಸುಗಿತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ಲ ಪರ್ಬ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ಲೆಂದ್ರನ ಅಪ್ಪೆ ತಡ್ಯದಜ್ಜಿ‌ ಅಂಚೆನೆ ಪಲಿ ಮಾಂಕಾಲ್ದಿ ‌. ಈ ತಡ್ಯದಜ್ಜಿನ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಗಿಡಪುನ ಕ್ರಮ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು, ಆರ್ ಪರ್ಬೊಗು ಬೈದಿನಾರ್ ಪೋಪುಜೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಅರೆನ್ ಆನಿ ಗಿಡಪುನ ಕಟ್ಲೆ ಪನ್ಪಿ‌ ನಂಬೊಲಿಗೆ. ಅಂಚೆನೆ ಮಾಂಕಾಲ್ದಿ ಉಂದು ಇತ್ತೆಲಾ ಕಾರ್ಲ ಸೀಮೆಡ್ ಪರ್ಬ ಕರೀನೇ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು, ಅರೆಗ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಮೀನ್‌ದ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡುಗೆ. ಮಾಂಕಾಲ್ದಿಯೇ ಬೆರ್ಮೆರ್ ಮುಗ್ಗೇರ್ಲು ಕಲಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಾಂಕಾಲ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಲಿಗೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅಯಿಡ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೈತಿನಕುಲೆನ ಆತ್ಮ ಇಲ್ಲದ ಬೇತೆ ಆತ್ಮೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು ಇಲ್ಲಲ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಇಪ್ಪುವೊ ಪಂಡ್‌ದ್ ತುಳುವೆರ್ ನಂಬುವೆರ್. ಇಲ್ಲಲ್ ಪರ್ಬೊ ನಡಪುನಗ, ವಿಶೇಷ ಅಟಿಲ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ, ಪೊಸ ನಗನಾಣ್ಯೊ ಖರೀದಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕನಬನ್ನಗ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ ಕುಲೆಕ್ಕುಲೆನ್ ನೆನೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಕುಲೆಗ್ 'ಅಡ್ಡದೀಪುನ' ಕ್ರಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಇಲ್ಲಗಾತ್ರ ಪುಣೆರಿನ ಪೆರಿಯಾಕ್ಲೆನ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪೊದ ಒಟ್ಟುಗು ನೆನೆತೊನುನ ಒಂಜಿ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ತುಳುವೆರೆನವು.
ಪಿದಾಯಿ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ದೇವಕ್ರಿಯೆ
ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸ್‍ನಗ ಅನುಸರಿಸಾವುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ. ದೈವೊಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸರ ರಡ್ದ್ ಕ್ರಮೊ ಅನುಸರಿಸಾವೆರ್.
ದೇವಕ್ರಿಯೆ ಪಂಡ ಪೊರಿ, ಬೊಂಡ, ಪರ್ಂದ್‍ ಉಂದೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆ ಕ್ರಮೊ. ಮುಲ್ಪ ಕೋರಿ ಕೆರಿಯರ ಇದ್ದಿ. ಈ ಕ್ರಮೊನು ಸುರೂಕು ಅಗೆಲ್ ಬಲಸ್‍ನಗ ಮಲ್ತ್‌ನಂಚನೆ ನಡಪಾವೊಂದು ಪೋಪುನೆ.
ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ
ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಪಂಡ್ಂಡ ಪೊದ್ದೊಲು, ಬಜಿಲ್ ನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಸಾದ. ಚೌತಿ, ಅಟ್ಟೆಮಿ , ತುಳಸಿ ಪರ್ಬೊ, ತಂಬಿಲ , ತುಡರ್ ಇಂಚಿನ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ದೇವೆರೆಗ್ ನೈವೇದ್ಯದ ರೂಪೊಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಚ ಪಂಡ್ಂಡ ಐನ್, ಉಂದೆನ್ ಐನ್ ಬಗೆತ್ತ ಅಂಸೊನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಪಂಡ್ ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯದ ಪೂಜೆ ಕಟ್ಟಾವುನಲ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊದ ಸೌತಡ್ಕ ಪನ್ಪಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಸೇವೆ ಬಾರೀ ವಿಸೇಸೊ.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್ ಮಲ್ಲ ಬಾಜನೊಡು ಬಜಿಲ್, ಪೊದ್ದೊಲ್ , ಪೆರೆಸಿದಿನ ಬೆಲ್ಲ , ಪೆರೆದಿನ ತಾರಾಯಿ ಪಾರ್ದ್ ಮೊರೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಲೆಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ದಿನ ಪರ್ಂದ್, ತಿಗತ್ನೈ , ಎಡ್ಮೆ, ಕರುಂಬು ಪಾರ್ದ್ ಕುಡೊರ ಮೊರೆಪ್ಪೊಡು. ಬೋಡಂಡ ಪೆತ್ತದ ನೈಲಾ ಪಾಡೊಲಿ(ಪೊದ್ದೊಲ್ ಪಾಡಂದೆನೇ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಮಲ್ಪೊಲಿ).
ಗಲಸುನೆ
ಈ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ನೈವೇದ್ಯ ದೀದ್ ಪ್ರಸಾದೊದ ರೂಪೊಡು ಪಟ್ಟುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಧರಂಸಿಂಗ್
ಧರಂಸಿಂಗ್ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ೧೭ನೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಲು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷತ ಸದಸ್ಯರಾತ್ ಇತ್ತೆರ್. ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆತ, ಜೇವರಗಿ ತಾಲೂಕ್ತಾ, ನೇಲೋಗಿ ಗ್ರಾಮಟ್ ೧೯೩೬ ಟ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಧರಂಸಿಂಗ್, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಓಸ್ಮಾನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಟ್ ಎಂ.ಎ. ಬುಕ್ಕ ಎಲ್.ಎಲ್.ಬಿ. ಪದವಿನ್ ಪಡೆತೆರ್. ವಕೀಲರಾತ್ ಒಂತೆ ಕಾಲೊ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಮಿತ್ತ್ ೬೦ ರ ದಶಕಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷತ ಸದಸ್ಯರಾತ್. ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆತ ಜೇವರಗಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಟ್ ಸತತ ಎಂಟು ಸರ್ತಿ ಚುನಾಯಿತರಾತೆರ್. ೧೯೮೦ ರಟ್ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ತ್ ಲೋಕಸಭೆ ಸಹ ಚುನಾಯಿತರಾತೆರ್.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಪುನ ದುಂಬು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರಟ್ ವಿವಿಧ ಖಾತೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಸ್.ಎಂ.ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ ಸರ್ಕಾರಟ್ ಲೋಕೋಪಯೊಗಿ ಖಾತೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಇದೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ಗೃಹ ಖಾತೆ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣಾ ಖಾತೆ, ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆ, ಆದಾಯ ಖಾತೆ ಇಂಚಿಪೊದ ಖಾತೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಕೆಪಿಸಿಸಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಮಿಟಿ)ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆನ್ ಸಹ ವಹಿಸಾತೆರ್.
ಮಂತ್ ಪುಳಿ
thumb|ಮಂತ್ ಪುಳಿ ಮಂತ್ ಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಬುಳೆವುನ ಒಂಜಿ ಮರ. ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣ ಇಪ್ಪುನ ಪರುಂದು ಈ ಮರಟ್ಟು ಬುಳೆವುಂಡ್. ಈ ಪರ್ಂದ್ ಅಲೆ ತುಳಿಪುನ ಸಾಧೊನ ಆಯಿನ ಮಂತ್‌ದಲೆಕ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾದ್ ಅಯಿಕ್ ಮಂತ್ ಪುಳಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್.
ಬುಳೆವುನ
ಈ ಮರಟ್ಟ್ ಒಟ್ಟು ೩೫ ಪ್ರಬೇಧೊಲು ಭಾರತೊಡು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ ಕೇರಳದ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಸೊಡ್ಲಾ ಉಂದು ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂದು ಜಾಸ್ತಿ ಬುಳೆವುಂಡು. ಘಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ನೆತ್ತ ೧೦ ಪ್ರಬೇದೊಳು ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ತೂವರೆ
ತಂಪಿತ್ತಿನ ವಾತಾವರಣಡ್ ಉಂದೆನ್ ನಡ್ದ್ ಬುಳೆಪಾವೊಲಿ. ತೂವೆರೆ ಶಂಕೊದ ಆಕಾರದ ಮರ ಉಂದು. ಸಾದಾರ್ಣ ೧೦ ರ್ದ್ ೨೦ ಮೀಟರ್ ಬೆಳೆವುಂಡು. ಕೆಲವು ೩೦ ಮಿ. ಮುಟ್ಟಲಾ ಬುಳೆವುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಬೊಕ್ಕ ಆಣ್ ಮರ ಪನ್ಪುನ ವಿದೊ ಉಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಮರಟ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪೂ ಕೆಂಫು ಮಿಶ್ರ ಆತಿನ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮಾಯಿಡ್ ಪೂ ಬುಡುಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪರ್ಂದ್ ಚೂರು ಮಂಜಲ್ ರಂಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರುಂದುದ ಮಿತ್ತ್ ಎರ್ತೆ ತಗ್ಗೆಲ್ ಇತ್ತುದ್ ತೂವರೆ ಎಲ್ಯ ಕೆಂಬುಡೆದ ಆಕಾರೋ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರುಂದುದುಲಾಯಿ ೬-೮ ಬೀಜ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಮರಟ್ಟ್ ೧೫ -೨೦ ಕ್ವಿಂಟಲ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು.
ಗಲಸುನ
ಈ ಪರುಂದುದ ಚೋಲಿ ದೆತ್ತುದು ನುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ದ.ಕ, ಉಡುಪಿ, ಕೊಡಗು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳಡ್ ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗ್ ಪುಳಿ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಸರಿಯಾದ್ ನುಂಗಾಯಿನ ಚೋಲಿ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಹಾಳ್ ಆಪುಜಿ. ಉಪ್ಪು ಸೇರದ್ ಗಾಳಿ ತಾಗಂದಿಲೆಕ ಕಟ್‌ದೀ೦ಡ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪು೦ಡು.
ಜ
ಜ ಅಕ್ಷರೊ ತುಳು ಅಕ್ಷರೊಮಾಲೆದ ಚ-ವರ್ಗೊದ ಮೂಜನೆತ ಅಕ್ಷರೊ ಆದುಂಡು. ಉಂದೊಂಜಿ ವ್ಯಂಜನ ಅಕ್ಷರೊ.
ಜ ಅಕ್ಷರೊದ ರಚನೆ
ಜ ಅಕ್ಷರೊ ಚ ವರ್ಗೊದ ಮೂಜನೆತ ಅಕ್ಷರೊ. ಉಂದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂಜನೆತ ಶತಮಾನೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಜ ಅಕ್ಷರೊ ರೂಪೊ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿನೆದ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟೊ ಅಂಚನೇ ದುಂಬರಿಂಡ್. ಸಾತವಾಹನೆರೆ ಕಾಲೊಡು ಮೂಜಿ ಅಡ್ಡೊಗೆರೆಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದೊ ಗೆರೆಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರ್‌ನಂಚ ತೋಜುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ಒಂರ್ಬೊನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸಮಯೊಗು ಮೇಲ್‌ದ ಅಡ್ಡಗೆರೆ ಎಲ್ಯೆ ಆದ್ ತಿರ್ತ ರಡ್ಡ್ ಗೆರೆಲು ಉದ್ದೊ ಆಪೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಷರೊದ ಅಗೆಲೊ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು. ಕ್ರಿ.ಶ. ಪತ್ತೊಂಜನೆದ ಶತಮಾನೊಡು ಈ ಅಕ್ಷರೊಗು ಇತ್ತ ಇಪ್ಪುನ ರೂಪೊ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಜ ಅಕ್ಷರೊದ ಚರಿತ್ರೆ
ಅಶೋಕೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಶಾತವಾಹನೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 2ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಕದಂಬೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 5 ನೆನೆ ಶತಮಾನೊ, ಗಂಗರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 6ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ಬಾದಾಮಿ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 6ನೆದ ಶತಮಾನೊ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೆದ ಶತಮಾನೊಇ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಳುಕ್ಯೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೆ ಶತಮಾನೊ, ಕಳಚುರಿ, ಹೊಯ್ಸಳ ಮತ್ತು ಸೇವುಣ ಕ್ರಿ.ಶ. 13ನೆ ಶತಮಾನೊ, ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 15ನೆನೆ ಶತಮಾನೊ, ಮೈಸೂರು ಅರಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೆ ಶತಮಾನೊ - ಇಂಚ ಈ ಕಾಲೊಲೆಡ್ ಈ ಜ ಅಕ್ಷರೊದ ರಚನೆ ಬದಲಾತ್ಂಡ್.
ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರೊ
ಜ ಅಕ್ಷರ ತಾಲವ್ಯ ಘೋಷ ಸ್ಪರ್ಶಧ್ವನಿನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಇಂದೆತ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಸ್ಪರ್ಶೊಗು ಬದಲಾದ್ ಅನುಘರ್ಷವಾದ್ ಉಂಡು.
ಜ ತುಳು ಅಕ್ಷರೊನು ಬರೆಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಪನ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ವರ್ಗೊ:ಭಾಷೆ ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕಲ್ಯಾಣಪುರ
ಕಲ್ಯಾಣಪುರ ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ‌‍ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಸುವ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ರ್ಣ ತುದೆತ ಬದಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮ ಊರು.
ಪುದಾರ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮುಲ್ಪ ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಮದಿಮೆ ಅವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಕಲ್ಯಾಣಪುರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಯೆಲ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ವೈವಾಟ್ ಅವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್, ನೆಕ್ಕ್ ಮಾತ ಮುಲ್ಪದ ತುದೆ ಸುವರ್ಣನೆ ಮೂಲೊ ಅದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಈ ತುದೆಟು ಪೊಯ್ಯ ದೆಪ್ಪುವೆರ್,ಮುಲ್ಪ ಮೀನ್ದ ಬ್ಯಾರಾಲ ಒಂಜಿ ಮುಲ್ಪದ ಉದ್ಯೊಗೊ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ತಿರುಗಾಟಿಕೆದ ಸ್ಥಳೊ. ಉಂದು ದೇಗುಲದ ತೊಟ್ಟಿಲು ಪನೊಲಿ.
ಅಡ್ಕಬಾರೆ
thumb|ಅಡ್ಕಬಾರೆ ತುಳುಟ್ಟು ಅಡ್ಕಾರೆ, ಅಡ್ಕಬಾರೆ ಪಂದ್ ಪುದರುಪ್ಪುನ ಉಂದು ಒಂಜಿ ತ೦ಪು ಕಜಿಪುಗಾಪಿನ ಕಾಯಿ.
ಬೇತೆ ಪುದರ್
ತುಳುಟ್ಟು ಅಡ್ಕಾರೆ, ಅಡ್ಕಬಾರೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್. ಕನ್ನಡಡ್ ಅಡ್ಕ ಬಾಳೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಹಿಂದಿಡ್ पेंडारो /ಪೆಂಡಾರೊ ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಪ್ರಣಾಲಿ ರಾಥೋಡ್
ಪ್ರಣಾಲಿ ರಾಥೋಡ್ (ಪುಟ್ಟು: 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಹಿಂದಿ ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ ಬಾಬು ದಾರವಾಹಿಡ್ ಸೌದಾಮಿನಿನ ಪಾತ್ರೊ, ಕ್ಯುಂ ಉತ್ತೆ ದಿಲ್ ಛೋಡ್ ಆಯೆ ದಾರವಾಹಿಡ್ ರಾದಾ ಸಹಾನಿನ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಅಂಚನೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಏ ರಿಶ್ತಾ ಕ್ಯಾ ಕೆಹ್ಲಾತಾ ಹೆ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಅಕ್ಷರಾ ಗೊಯೆಂಕಾ ಬಿರ್ಲಾನ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಪ್ರಣಾಲಿ ರಾಥೋಡ್ ಮೇರ್ 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಬಾರೆ ಪೂ
ಬಾರೆ ಪೂ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪೂ. ಈ ದಯಿ ತೂಯೆರೆ ಬಾರೆದಲೆಕೊ ಮೆತ್ತನೆ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ಅಂಚ ಲೆಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ಶ್ರೀದೇವಿ ಅಶೋಕ್ (ನಟಿ)
ಶ್ರೀದೇವಿ ಅಶೋಕ್ ತಮಿಳ್ ದಾರವಾಹಿಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಪುದುಕೊಟ್ಟೈಯಿಲಿರುಂದು ಸರವಣನ್ ದಾರವಾಹಿದ‌ ಮೂಲಕ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ
ಚೆನ್ನೈದ ಎವಿ ಮೆಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಸಾಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಬರವು ಕಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀದೇವಿ ನಟಿಯಾಪಿನ ದುಂಬು ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಕಲ್ಲಿ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ದಯಿ. ಉಂದೆನ್ ಕ್ಯಾಟಸ್ಸ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ
ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ ಮೇರ್ ನಾಟಕ ಕಲಾವಿದ, ತುಳು ಬುಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದನ ರೂಪೊಡು ಬೆನ್ಪಿನ ಭಾರತೀಯೆ ನಟೆ, ಎಕ್ಕಸಕ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊ ಅಂಚನೆ ವೈವಾಟ್ ವಸಂತೆ ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕೊದ ಮುಕೇನ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್ ರಿಕ್ಷಾ ಡ್ರೈವರ್ (2013), ರಂಗ್ (2014), ಎಕ್ಕ ಸಕ (2015), ಅಪ್ಪೆ ಟೀಚರ್ (2018),ಗೋಲ್ಮಾಲ್, ಜಬರ್ದಸ್ತ್ ಶಂಕರ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. 2014 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ಎಕ್ಕಸಕ ಪಿಚ್ಚರ್ ರ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಜನಕುಲೆನ ಮನ ಗೆಂದಿನ ಮೇರ್ ಏರೆಗಾವುಯೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ ಮೇರ್ 02 ನವೆಂಬರ್ 1971 ನೇ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಮಾರಪ್ಪ ಪೂಜಾರಿ ದೇವಿನ ಪಾತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್, ಅಮ್ಮ ರೋಹಿಣಿ. ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಸತೀಶ್ ಮೇರ್ ಸುರೂತ ಮಗೆ. ಸತೀಶೆರೆನ ಅಜ್ಜೆರ್ ಜತ್ತಿ ಪೂಜಾರಿ ಮೂಡುಮನೆ ಗುತ್ತುದಾರ್.
ಬರವು
ಸತೀಶ್ ಮೇರ್ ಬೋಂದೇಲ್ ದ ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚರ್ಚಿ ಸಾಲೆಡ್ ಸಾಲೆದ ಬರವುನ್ ಪಡೆಯೆರ್.
ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
ಸತೀಶ್ ಬಂದಲೆ ಮೇರ್ ಗೀತಾ ಮೆರೆನೊಟ್ಟು   ತಾರೀಕ್ ಗ್ ವೈವಾಹಿಕೊ ಜೀವೊನೊಗ್ ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್.
ರಂಗಬೂಮಿಗ್ ಪಾದಾರ್ಪನೆ
ಎಲ್ಲಿರ್ದಿಂಚಿ ರಂಗಬೂಮಿಡ್ ಆಸಕ್ತಿನ್ ತೋಜಾಯಿನ ಸತೀಶ್ ಮೇರ್ ಏಲನೇ ಕ್ಲಾಸ್‍ಡ್ ಕಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಸಾಲೆಡ್ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಡ್ ರೆನ ಬಲೆ ಚಾ ಪರ್ಕ ತಂಡೊಗು 2003 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಬಲೆ ಚಾ ಪರ್ಕ ಬಿ ತಂಡೊರ್ದ್ ಪದವಿನಂಗಡಿಡ್ ನಡತಿನ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ನಾಟಕೊದ ಮುಕೇನ ಮೇರ್ ರಂಗಬೂಮಿಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ 2001 - 2019 ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ತನ್ನ ಗುರು ಆಯಿನ ಡಾ.ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್ರೆನ ಮಾಂತ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ದಿಲ್ಲಿ, ಮುಂಬೈ, ಮೈಸೂರು, ಸಾಂಗ್ಲಿ ಅತ್ತಂದೆ ದುಬೈ, ಮಸ್ಕತ್, ಕುವೆಟ್ , ಅಬುದಬಿ ದಂಚಿನ ಊರುಡು ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡ್ಲಾ ಕಲಾವಿದನ ರೂಪೊಡು ಬೆನ್ತೆರ್.
ಸೆಕೆ ಎಂಜಿನ್
೨೦೦೦ ವರುಷತ ಪಿರಾ ಕೊದಿಪ್ಪುನ ನೀರ್ಡ್ತ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಚಲನೆ ಸಾದ್ಯವುಂದು ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.ಆರ್ ಈ ಸಾಧನೊ ನ್ ಪ್ರಾಯೊಗಿಕವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಅಪಗ ಅರೆಗ್ ಸಾಧ್ಯೊ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಅಂಡ್.೧೬೦೬ಟ್ ಸ್ಪೇನ್ತ  ಅನ್ವೇಷಕರಾಯಿನ ಜಿರೋಮ್ ಅಯಾಂಝ್ ಬಿಯೋ ಮಾವುಂಟ್ ಅರ್ ದುಂಬು ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತಾ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್.೧೬೯೮ ಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಾವೇರಿ ನೀರಿತಾ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಪಡೆಯಿನಾ ಸೆಕೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಾಲ್ಪುನ ಸೆಕೆ ಪಂಪ್ತಾ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್. ಸಾವೇರಿ ಈ ಪಂಪು,ಸಂಕುಚಿತ ಅಪುನ ಸೆಕೆನ್ ನಿರ್ವಾತದೊಟ್ಟಗ್ ಮಾಲ್ತ್ ತನ್ಮೂಲಕ ನೀರನ್ ಒಯಿತೊಂದ್ ಇತ್ತಂಡ್ ಥಾಮಸ್ ನ್ಯೂಕೊಮೆನ್ ರ ವಾಯುಮಂಡಲತ (ಯಂತ್ರ)ಇಂಜಿನ್ ಉಂದು ಸುರ್ಗಗ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಅತ್ತತಂದೆ  ಬೆಣೆಯನ್ ಪಡೆಯಿನಾ ೧೭೧೨ ರಟ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಟ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೆರ್.
೧೭೮೧ಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾಟ್ ಆರ್ ನಿರಂತರ ರೋಟರಿ ಚಲನೆ ಪಡೆಯಿನ ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯೊನ್ ಪಡೆತೆರ್. ೧೦ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ ಸಾಮ‍ರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯಿನ ವಾಟ್‍ದ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ವಿಶಾಲಶ್ರೇಣಿ ಯಂತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾತ್ಂಡ್. ಈ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ನೀರ್ ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅತ್ತಂದೆ ಕನಕ್ಕ್ ಲೆನ ಇಂಧನೊ ತಿಕ್ಕುನ ಅಲ್ಪಾ ಕಡೆಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ೧೮೮೩ ಟ್ ಅಪಗ ೧೦,೦೦೦ಅಶಸಾ(ಹೆಚ್ ಪಿ)ಇಪ್ಪುನ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಾಯರಾ ಸುರು ಅತ್ಂಡ್. ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ನ್ ರೈಲುಗ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಸ್ಥಿರ ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿತಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಅತ್ ಇತ್ತಂಡ್. ಇದೆಂಡ್ತ್ ನೀರ್ ಇಜ್ಜಿಯಾಂತಿನ ಕಡೆಟ್ ಕಾರಖಾನೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಸಹಾಯ ಅತ್ಂಡ್.
ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ಲು ಬಹಿರ್ದಹನ ಇಂಜಿನ್ ಅದ್‍ಲಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ದ್ರವತ ದಹನವಸ್ತ್ಡ್ ಬೇತೆಯಾದ್. ಈ ಇಂಜಿನ್ ಡ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ, ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ತಂದೆ ಭೂಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ ನ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. ಈ ಇಂಜಿನ್ ಡ್ ನೀರನ್ ಕಾಯ್ಪುನ ಬುಕ್ಕ ಅತಿ ಒತ್ತಡಡ್ ಸೆಕೆಯಾದ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಈ ಸೆಕೆನ್ ಬೆಣೆಯ ಅತ್ತಂದೆ ಟರ್ಬೈನ್ ತ ಮೂಲಕೊ ವಿಕಸನ ಮಾಲ್ಪುನಗ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯ ಅಪುಂಡು.ಬುಕ್ಕ ಸೆಕೆನ್ ತಂಪು ಮಾಲ್ತ್ ಬಾಯ್ಲರಿಗ್ ಮರಳಿಸಾತ್. ಸೆಕೆ ಇಂಜಿನ್ ತ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾತ್ ತಿರ್ತಾ ಅಂಶೊನ್ ವೀಕ್ಷಿಸಣೆ ಮಾಲ್ಪೊಲಿ..
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳು ಯೋಜನೆ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪಟ್ಯೊ ಲೇಕನೊಲು
ಮಯೂರಿ ಕ್ಯಾತಾರಿ
ಮಯೂರಿ ಕ್ಯಾತಾರಿ (ಪುಟ್ಟು: ೧೧ ಜುಲೈ ೧೯೯೨ ) ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಕನ್ನಡ ದಾರಾವಾಹಿ ಆಯಿನ ಅಶ್ವಿನಿ ನಕ್ಷತ್ರಡ್ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಪರ್ದೆಗ್ ಮೇರ್ ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಿಚ್ಚರ್ದ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ ಇಷ್ಟಕಾಮ್ಯ, ನಟರಾಜ ಸರ್ವಿಸ್ ಬುಕ್ಕ ರುಸ್ತುಂ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಮಯೂರಿ ೧೧ ಜುಲೈ ೧೯೯೨ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಧಾರವಾಡೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
ಮದಿಮೆ
ಮಯೂರಿ ಅರುಣ್ ಮೆರೆನ್ ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ಗ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಶ್ರೀ ತಿರುಮಲಗಿರಿ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನೊಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕದಂಬ
ಕದಂಬ ವಂಸೊ ಕನ್ನಡೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಸುರೂತ ರಾಜೆರೆ ವಂಸೊ. ಕನ್ನಡೊಡು ತಿಕಿನ ಸುರೂತ ಶಾಸನೊ ಹಲ್ಮಿಡಿ ಶಾಸನಡ್ ಕದಂಬೆರೆ ಆಳಿಕೆದ ಕಾಲೊಗು ಸೇರ್‍ದುಂಡು.
ಕದಂಬೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ.೩೪೫-೫೨೫) ಇನಿತ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬನವಾಸಿಡ್ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಒಂಜಿ ಪುರಾತನೊ ರಾಜವಂಸೊ. ದುಂಬುಗು ಚಾಲುಕ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಲೆ ಸಾಮಂತೆರಾದ್ ಆಳಿಕೆ ದುಂಬರಿತೊಂದು ಕದಂಬೆರೆ ರಾಜ್ಯೊ ಗೋವಾ ಬುಕ್ಕೊಹಾನಗಲ್ಲೆಡ್ ಸಾಕೆ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ರಾಜಾ ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮನ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ಕದಂಬೆರೆ ರಾಜ್ಯೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಅನೇಕೊ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಸೇರ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕದಂಬೆರ್ ಪೂರ್ವೊದ ರಾಜ ವಂಶೊಲಾಯಿನ ಮೌರ್ಯೆರು, ಶಾತವಾನೆರು ಮೂಲೊಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿದಾಯಿದಕುಲಾದಿತ್ತುದು, ಅಕಲೆನ ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಿದಯಿ ಇತ್ತುಂಡು. ಕನ್ನಡೊನು ರಾಜ್ಯೊ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಗಳಸ್‍ನ ಸುರೂತ ರಾಜವಂಸೊ ಕದಂಬೆರೆ ವಂಸೊ. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ದ ಅದ್ಯಯನೊಡು ದಿಂಜ ಕಾಲೊ ಬದ್ಕಿನ ಊರ್ದ ರಾಜಕೀಯೊ ಸಕ್ತಿಯಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಮುಕ್ಯೊ ಪ್ರಾದೇಸಿಕ ಬಾಷೆಯಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಈ ಕಾಲಮಾನೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಇತಿಹಾಸೊಡೆ ಸರಿಸುಮಾರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾರಂಬೊ ಕಾಲೊಂದೆ ಪನೊಲಿ.
ಕ್ರಿ.ಶ. ೩೪೫ಡ್ ಮಯೂರವರ್ಮಡ್ದ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ರಾಜ್ಯೊ, ಬೃಹತ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ಲಕ್ಷಣೊನು ಅಪಾಪಗ ತೋಜಾವೊಂದಿತ್ತಿಂಡ್. ಅಪಗದ ರಾಜೆರೆ ಬಿರ್ದ್ ಬಾವಲಿಗ್‍ಲು ಈ ವಿಸಯೊಗು ಪುಸ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಉಂದೇ ವಂಸೊದ ಕಾಕುಸ್ಥವರ್ಮೆ ಬಲಾಢ್ಯೊ ಅರಸೆ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಬಡೆಕಾಯಿದ ಗುಪ್ತ ಮಹಾಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ದೊರೆಕುಲು ಇಂಬ್ಯನೊಟ್ಟುಗೆ ಲಗ್ನೊ ಸಮ್ಮಂದೊ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಘನತೆನ್ ಸೂಚಸವುಂಡು. ಉಂದೇ ಪೀಲಿಗೆದ ರಾಜೆ ಶಿವಕೋಟಿ ಅಪಾಪಗ ನಡತೊಂದಿತ್ತಿನ ಯುದ್ಧ, ರಕ್ತಪಾತೊಲೆಡ್ ಬೇಜಾರಾದ್ ಜೈನ ಧರ್ಮಗು ಮತಾಂತರೊ ಆಯೆ. ಕದಂಬೆರ್, ಅಂಚನೆ ಅಕ್ಲೆನ ಸಮಕಾಲೀನೆರಾದಿತ್ತಿನ ತಲಕಾಡು ತೆನ್ಕಾಯಿ ಗಂಗೆರ್ ಸಂಪೂರ್ಣೊ ಸ್ವೊಸಂತ್ರೊ ರಾಜ್ಯಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಸ್ಥಳೀಯೆಡ್ ಸುರೂತಕುಲು.
ಉಲ್ಲೇಕು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಮನೆತನೋಲು ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ತೇರ್ ಪೂ
ತೇರ್ ಪೂ ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರಥಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿತ ಕಾಟ್ ಪೂ, ಅರ್ಧ ಇಂಚಿದಾತ್ ಗಾತ್ರದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪೂಕುಲೆನ ಗೊಂಚಲು ಸೇರ್ದ್ ತೇರ್ (ರಥ/ರಥೊ)ತ ರೂಪೊಡು ತೋಜುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಇರೆಕುಲೆನ ಪುದೆಲ್ತ ರೂಪೊದ ಐನ್ ಆಜಿ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಳೆಪಿನ ದಯಿ. ಇಂಗ್ಲೀಸ್ ಡ್ ಪಗೋಡಾ ಫ್ಲವರ್ pagoda flower, (Clerodendrum paniculatum), ಪನ್ಪೆರ್. ನೆನ್ ಹನುಮಾನ್‌ನ ಕೀರಿಟಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್, ವೈಜಾನಿಕ ಬಾಸೆಟ್ ಪೂ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ Clerodendrum  ಗುರ್ತಿಸಬೆರ್. ನೆನ್ನ ಮೂಲ ಎಷ್ಯಾ ಬಾಗ, ಚೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶ ಬಾಂಗ್ಲಾಡ್ ಮಸ್ತ್ ತೂಯರ ತಿಕುಂಡು, ಭಾರತೊಡು ಉಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯವದ್ ತೂಯರೆ ತಿಕುಂಡು. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘ‍ಟ್ಟ ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಜುಲೈ - ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯ. ಈ ದಯಿ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಮಾತ್ರ ಆಪುನವು. ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ತೋಟ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ದಯಿ ಬಳತ್‌ದ್ ಪೂ ಆದ್ ತೂಯೆರೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೂ ವರ್ಗೊ:ಕಾಡ್ ಪೂ
ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್
ಡಾ.ದೇವದಾಸ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಮೇರ್ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟೆ, ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್, ಪಾತೆರುನಾರ್.
ಪರಿಚಯ
ಮೇರೆನ್ ಅಭಿಮಾನಿಲು ಮೋಕೆಡ್ ತೆಲಿಕೆದ ಬೊಳ್ಳಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ನಾಟಕರಂಗೊರ್ದ್ ಸಿನೆಮಾ ಮುಟ್ಟ ಮಲ್ಲ ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊನುನಾರ್. ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿದ ಪಿರಿಯ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಪೇಂಟೆದ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಮೆರೆನ ಊರು. ನವರಸೊಟ್ಲ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಚಾತುರ್ಪು ಪಡೆತೆರ್. ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಳಯಾಳಂ,ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಡ್ ಪಾತೆರುನಂಚಿನ ಚಾತುರ್ಪು ಪಡೆತೆರ್. ಮೇರೆನ ನಾಟಕೊಲ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಗ್ ಬೈದ. ಕಾಪಿಕಾಡ್‌ನ್ ಮಸ್ರ್ ಪ್ರಸಸ್ತಿಲು ತಿಕ್ಕುನಂಚ ಮಲ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಲು:
ಶ್ರೀ ಜಿತೇಂದ್ರ ಕುಂದೇಶವರ ಬರೆಯಿನ ಬರವು ಇಂಚ ಉಂಡು :
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆರ್
ರುತ್ವಿಕಾ ಶಿವಾನಿ ಗಾಡೆ
ಗಾಡೆ ರುತ್ವಿಕಾ ಶಿವಾನಿ (ಜನನ ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೭) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್, ಮೆರ್ ಇತ್ತೆ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಗೊಬ್ಬುನಾರ್. ಇತ್ತೆ ಗೋಪಿಚಂದ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಕಲ್ಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ
ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಜಿ.ಭವಾನಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಅಪ್ಪೆ ಜಿ. ಪ್ರಮೀಳಾ ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ಸಹೋದರ ಜಿ ಎಸ್ ಚೈತನ್ಯ ಪ್ರಸಾದ್.ಮೆರ್ ೨೬ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೭ಡ್ ಒಂಜಿ ತೆಲುಗು ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಗೃಹಿಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮೆರ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್. ಮೆರ್ ಐನ್ ವರ್ಷ ಇಪ್ಪುನಗನೆ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಗೊಬ್ಬುಡು ಉಮೇದ್ ಇತ್ತಿನಾರಾದಿತ್ತೆರ್ .ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕಮ್ಮಾಮ್ ಸೀಕ್ವೆಲ್ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ದ ಸದಸ್ಯರಾದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೦೨ ಪ್ರೇಮ್ ಸಿಂಗ್‌ಡ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦೪ಡ್ದ್ ೨೦೧೧ ಮುಟ್ಟ ಜಿ.ಸುಧಾಕರ ರೆಡ್ಡಿಡ ತರಬೇತಿನ್ ಪಡೆಪೆರ್. ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡೆ,ಭಾರಿ ಉಸಾರ್‌ಡ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಬಲ್ಸ್ ಗೊಬ್ಬುನು ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದು ಅರೆನ ಸರೀರೊದ ತಾಕತ್ತ್‌ನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಮೆರ್ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಕಮ್ಮಾಮ್ ದ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್‌‍ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಜುಬ್ಲೀ ಹಿಲ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿನ್ ಸಂತ. ಆನ್ಸ್ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜ್, ಹೈದರಬಾದ್‌‍ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದುವೆ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಎಂ.ಬಿ.ಎ ಪದವಿನ್‌ಲ ಪಡೆಯೆರ್.
ಕ್ರೀಡಾ ಜೀವನ
೨೦೧೦ಡ್ ಕಿರಿಯೆರೆ ವಿಭಾಗೊಡು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಗೊಬ್ಬುಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಉಂದು ಮೆರೆನ ಸುರುತ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯೊ. ಬೊಕ್ಕ ಜಪಾನ್‌ಡ್ ನಡತಿನ ಯುವ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಯು೧೭ ಬೊಕ್ಕ ಯು೧೫ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಪಂದ್ಯೊಡು ಕಂಚಿದ ಪದಕ ಪಡೆಯೆರ್. ಇದು ಇವರು ಮೊದಲ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪದಕ.
೨೦೧೧
೨೦೧೧ಡ್ ರಷ್ಯಾದ ರಾಮೆನ್ಸ್ಕೊ‌ಡ್ ನಡತಿನ ಕಿರಿಯೆರೆ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪಂದ್ಯ ಮೆರೆನ ಸುರುತ ಪಂದ್ಯೊ. ಈ ಪಂದ್ಯೊಡು ಗೆಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಳಾ ಡಬಲ್ಸ್‌ಡ್ ಕಂಚಿದ ಪದಕ ಪಡೆಯೆರ್. ಏಷ್ಯಿಯನ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಮಿಕ್ಸ್ ಡಬಲ್ಸ್‌ಡ್ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊ ಪಡೆಯೆರ್.
೨೦೧೨
೨೦೧೨ಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಡ್ ನೆಡತಿನ ಕಿರಿಯೆರೆ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯ ಸುಶಾಂತ್ ಚಿಪಲ್ಕಟಿ ಮೆಮೊರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ೨೦೧೨ ಡ್ ರಿತುಪರ್ಣಾ ದಾಸ್ರೆನ್ ಎದುರಿಸದ್, ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯೊನು ಗೆಲ್ತೆರ್.ಅವೆತೊಟ್ಟುಗು ಮಹಿಳಾ ಡಬಲ್ಸ್‌ಡ್ ಗೆಲ್ಮೆ ಪಡೆಯೆರ್.
೨೦೧೩
೨೦೧೩ಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಲೀಗ್ ಅವಾಡೆ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ತಂಡೊದ ಪರ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್. ಮೆರೆನ ತಂಡೊ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಂಕಿನ ಅಂಜನಾ ದೇವಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಕ್ರೀಡೆಡ್‌ಲ ಗೆಲ್ಮೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಸುಶಾಂತ್ ಚಿಪಲ್ಕಟಿ ಮೆಮೊರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ೨೦೧೩ ಡ್ ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಡ್ ಗೆಲ್ಮೆ ಪಡೆಯೆರ್.
೨೦೧೫
೨೦೧೫ಡ್ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಯೋನೆಕ್ಸ್ ಸಂರೈಸ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಓಪನ್ ಪಂದ್ಯೊಡು ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನು  ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಶಿವಾನಿ ಗಾಡೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‍‌ಡ್ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊನು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಬೋಲಾಟ್‌ ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಪಂದ್ಯೊಡು ಪಡೆಯೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ಡ್ ನಡತಿನ ಸುಶಾಂತ್ ಚಿಪಲ್ಕಟಿ ಮೆಮೊರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ೨೦೧೫ ಡ್ ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಗೆಲ್ಮೆ ಸಾಧಿಸದೆರ್. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊನು ಕಯಾಮ್ ನಾಲ್ ವರ್ಷೊ ಗೆಂದ್‌ದೆರ್. ಮೆರ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಡತಿನ ರಾಡೆಯ್ ಶ್ಯಾಮ್ ಗುಪ್ತಾ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಹಿರಿಯೆರೆ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಡನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಗೆಲ್ತ್‌ದೆರ್.
೨೦೧೬
೨೦೧೬ಡ್ ಗುವಾಹಾಟಿಡ್ ನೆಡತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ೨೦೧೬ ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಬಂಗಾರ್ದ ಪದಕೊಲೆನ್, ಮಹಿಳಾ ತಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಳಾ ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ಡ್ ಪಡೆತೆರ್. ಪಿ.ವಿ.ಸಿಂಧುನು ಕಡೆತ ಸುತ್ತುಡು ಎದುರಿಸದ್ ಪಂದ್ಯೊನು ಶಿವಾನಿ ಗೆಲ್ತ್‌ದೆರ್. ೨೦೧೬ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ತಂಡೊಡು ಶಿವಾನಿ ಇತ್ತೆರ್. ಚೀನಾಡ್ ನೆಡತಿನ ಥಾಮಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಬರ್ ಕಪ್ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ತಂಡೊ ಕಂಚಿದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದ್‌ದ್ಂಡ್. ೨೦೧೬ಡ್ ಶಿವಾನಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯಮ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಡನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು, ಮುಂಬೈ ರಾಕರ್ಸ್ ತಂಡೊಡು ಗೊಬ್ಬುದಾರಾದಿತ್ತೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಡ್ ನೆಡತಿನ ವಿ.ವಿ. ನಟು ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ರ‍್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟೊಡು ಗೆಲ್ಮೆ ಪಡೆತೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ರುತ್ವಿಕಾ ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಕಾರ್ಪೋರೆಶನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನವೆಂಬರ್ ೨೩ ೨೦೧೫ಡ್ದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ರೀಡಾ ಇಲಾಕೆದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಹೈದರಾಬಾದ್‌‌ಡ್ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೀಡಾಪಟು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆದ ಅಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ೧೫ ಅಕಾಡೆಮಿಲೆಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು.
ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸುರು
ದ್ರಾವಿಡ ಪರಿವಾರೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಸೆ ಆಯಿನ ತುಳುನು ಒರಿಪಾವು ಅಂಚನೆ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿ ಒಟ್ಟಾದ್, ಒಮ್ಮತೊಡು ಹೋರಾಟೊ ನಡಪಾದ್‍ಜೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲು ದಿನನಿತ್ಯೊ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಅತ್ತಾಂದೆ ಕನ್ನಡೊ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಿ, ಕೊರಗ, ಕರಾಡ, ಮರಾಠಿ ಅಂಚನೆ ನಮೊನ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಬಾಸೆ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರದೇಸಿ ಬಾಸೆ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮುಲ್ಪ ಗಳಸೆಡ್ ಉಂಡು. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ಸಂಗಟನೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ವಕೀಲೆರ್ ಶ್ರೀ ದಿವಂಗತ ಎಸ್. ಅರ್ ಹೆಗ್ಡೆ. ಇಂಬೆರ್ ೪-೧-೧೯೭೦ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತುಳುಕೂಟೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುಕೂಟೊಡದ ನಿರೆಲ್‍ಡ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಮೂಲ್ಕಿಡ್ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆಡ್ ಸುರುತ ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊ ನಡತ್ಂಡ್. ಇಂದೆತ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ್ ಪನಿಯಾರೊ ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್.
ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್
ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ಸರ್ಕಾರೊದ ನಿಲೆಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚ ಸರ್ಕಾರೊನು ಕೇನುನ ನಿಚ್ಚಯೊ ದೆತೊಂಡೆರ್. ತುಳುವೆರೆ ತುಳುಕೂಟೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆದ ಹೋರಾಟೊದ ಫಲವಾದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಶ್ರೀ ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲ್ಲಿಯೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿಪ್ಪುನಗ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಕಡೀರ್ದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆಯೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಡ್ಡನೇ ಸಮಿತಿಗ್‍ಲಾ (೧೯೯೫-೧೯೯೮) ಡಾ. ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಆಯೆರ್. ಮೂಜನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೧೯೯೮–೨೦೦೧) ಅ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ, ನಾಲನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೧–೨೦೦೪) ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ, ಐನನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೫–೨೦೦೮) ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್, ಆಜನೆ ಸನುತುಡ್ (೨೦೦೮–೨೦೧೧) ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ಏಳನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೧–೨೦೧೩)ಶ್ರೀ ಉಮಾನಾಥ ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಎನ್ಮನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೩ ೨೦೧೬)ಶ್ರೀಮತಿ ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರೊ ೨೦೧೭ಡ್ದ್ 2019 ಎ.ಸಿ ಭಂಡಾರಿ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ದುಂಬೊರಿತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಸಮಿತಿದ ರಚನೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ಅಕಾಡಮಿದ ಕಜ್ಜೊಲೆನ್ ದುಂಬರಿಯೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್
ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತ್‌ನ ಡಾ. ಕೆ ದೇವರಾಜೆರ್ ಕಡೀರೊದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ನೇಮಕೊ ಆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತಿನ ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ೧೯೯೬ಡ್ದ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ಎಸ್. ಎಚ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಡಾ. ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸ ರೈ ಬಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ರಾಜೇಶ್ ಜಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಪತ್ರಿಕೆ
ಮದಿಪು ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲೊಗೊರ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು. ೧೯೯೩ಡ್ದ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ ದ್ ೨೦೧೮ ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೭೫ ನೇ ಸಂಚಿಕೆ ವಜ್ರ ಸಂಚಿ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪೊಸ ಬೊಕ್ಕ ಪರ ಬೂಕುದ ಪೊಲಬು, ಮದಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಏರ್ಲಾ ಬರೆವೊಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಅಜತ್ ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦/- ಜೀವಾವದಿ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦೦/- ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಕಲೆಗ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು.
ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಾಗಾರ
ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಸುಮಾರ್ ೫ ಸಾರೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚರಿತ್ರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾತಾ ವಿಷಯದ ಮಾತಾ ಭಾಷೆದ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಓದುನಕಲೆಗ್, ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ರೂಪೊಡು ಬರೊಂದುಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ಕೊರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ.ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಮಾವಿನಕುಳಿ ರೆನ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ .ವಾಮನ ನಂದಾವರ ದಂಪತಿಲೆನ ಸುಮಾರ್ ೨೫೦೦ ಅಪೂರ್ವ ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಬೂಕುಲೆನ್ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಪುಸ್ತಕೊನು ಕೊನೊದು ಓದಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಬತ್ತ್ ದ್ ಓದೊಡು. ನೆಕ್ಕಾದ್ ಕುಲ್ಯರೆ ಕುರ್ಸು ಮೇಜಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು.
ಪತ್ರಾಗಾರೊಡು ೧೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ದುಂಬು ಪ್ರಕಟ ಅಯಿ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಥೆ, ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲು, ಫೊಟೋಕ್ಕುಲು, ಪರಾ ತುಳು ಪತ್ರಿಕೆಲು ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಪರ ಬೂಕು, ಕೈ ಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪುನವು ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚ ಒತ್ತ ಕೊರ್ದು ಪರಾ ಬೂಕುಲೆನ್ ಪರಾ ಕೈಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜೊ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಈ ಈ ವಿಭಾಗೊಡು ಇತ್ತಿನ ವಾ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರೊನ್ಲಾ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಆವಡ್ ಕೊನೊಪಿನಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ.
ತುಳು ಪಠ್ಯ ಯೋಜನೆ
ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸುಮಾರ್ ೩೫ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ೬, ೭, ೮, ೯, ೧೦, ತರಗತಿಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾಠ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್, ತುಳು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದ ಕಲ್ಪಾವುನಕಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ,ಸಹಾಯೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ದ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವೊಂಡಿನಕುಲು
1995-1996	ಸಾಹಿತ್ಯ 1. ದಿ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ 2.	ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ 1996-1997  ಸಂಶೋಧನೆ 	   3. ದಿ. ಪ್ರೊ ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ ಸಾಹಿತ್ಯ    4. ದಿ.ಕೆಲಿಂಜs ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ ಯಕ್ಷಗಾನ	  5. ಶ್ರೀ ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ನಾ
ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ 6.	ದಿ. ಬಿ. ರಾಮ ಕಿರೋಡಿಯನ್
1997-98	      ಸಾಹಿತ್ಯ	    7. ಡಾ. ಸುನೀತಾ ಎಂ. ಶೆಟ್ಟಿ ಸಂಶೋಧನೆ	   8. ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್ ನಾಟಕ-ಚಲನಚಿತ್ರ 9. ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎನ್. ಟೈಲರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ	  10. ದಿ. ಮಲ್ಪೆ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸಾಮಗ
1998-99	ಸಾಹಿತ್ಯ	11. ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	12. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯ ಯಕ್ಷಗಾನ	13. ದಿ.ಮಂಕುಡೆ ಸಂಜೀವ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	14. ಶ್ರೀಮತಿ ಎಂ. ಲೀಲಾವತಿ 1999-2000	ಸಂಶೋಧನೆ 	15. ಡಾ ಯು.ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ	16. ಶ್ರೀ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ ಯಕ್ಷಗಾನ 	17. ಶ್ರೀ ಕೋಳ್ಯೂರ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	18. ಶ್ರೀ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣ 2000-2001	ಸಾಹಿತ್ಯ 	19. ದಿ. ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ ಸಂಶೋಧನೆ	20. ಡಾ ಸುಶೀಲಾ ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	21. ಶ್ರೀ ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ ಯಕ್ಷಗಾನ 	22. ದಿ. ಪುಳಿಂಚ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ 2001-2002	ಸಂಶೋಧನೆ	23. ಡಾ. ಕೆ.ವಿ. ರಮೇಶ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	24. ಡಾ. ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ ಯಕ್ಷಗಾನ 	25. ಶ್ರೀ ಮಲ್ಪೆ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	26. ಶ್ರೀ ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ ಪಾಂಡೇಶ್ವರ 2002-2003	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	27. ಡಾ. ಕೆ. ವಸಂತ ಮಾಧವ ಸಾಹಿತ್ಯ	28. ಶ್ರೀ ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ ಯಕ್ಷಗಾನ	29. ಶ್ರೀ ಬಿ. ಶೀನಪ್ಪ ಭಂಡಾರಿ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	30. ಡಾ ಪಿ. ಸಂಜೀವ ದಂಡೆಕೇರಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆ	31. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬಳಗ ಮುಂಬೈ 2003–2004	ಸಂಶೋಧನೆ	32. ಶ್ರೀ ಎಂ. ಮುಕುಂದ ಪ್ರಭು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	33. ಪ್ರೊ ಎ.ವಿ. ನಾವಡ ಯಕ್ಷಗಾನ	34. ಶ್ರೀ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	35. ಶ್ರೀ ಕೆ.ಬಿ. ವಾಮನ ಜಾನಪದ	36. ಶ್ರೀ ಬಾಬು ಪರವ
2004	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	37. ಡಾ ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರ	38. ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ ಜಾನಪದ	39. ದಿ ಲೋಕಯ ಪಂಬದ
2006	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	43. ಡಾ ವಾಮನ ನಂದಾವರ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	44. ಶ್ರೀ ರಾಮದಾಸ್ ದೇವಾಡಿಗ ಜಾನಪದ	45. ಶ್ರೀ ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ 2007	ಸಾಹಿತ್ಯ	46. ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	47. ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎನ್. ರಾವ್ ಬೋಳೂರು ಜಾನಪದ	48. ಶ್ರೀಮತಿ ಸಣ್ಣಕ್ಕ ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ
2008	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	49. ಶ್ರೀ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	50. ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಸಾಲ್ಯಾನ್ ಜಾನಪದ	51. ಶ್ರೀ ದಾಸು ಬಂಗೇರ
2009	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	52. ಡಾ. ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	53. ಶ್ರೀ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ ಯಕ್ಷಗಾನ	54. ಶ್ರೀ ಕಾಂಚನ ಸಂಜೀವ ರೈ
2010	ಸಾಹಿತ್ಯ 	55. ಶ್ರೀ ಡಿ.ಕೆ. ಚೌಟ ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ	56. ಶ್ರೀ ಶಾಂತರಾಮ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಜಾನಪದ (ಪಾಡ್ದನ)	57. ಶ್ರೀಮತಿ ಕೊರಪೊಳು 2011	ಸಾಹಿತ್ಯ 	58. ಬೋಳ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿ	59. ಶ್ರೀ ಜೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ತುಳು ಸಿನಿಮಾ 	60. ಶ್ರೀ ಟಿ.ಎ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ
2012	ಸಾಹಿತ್ಯ 	61. ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಎಸ್. ಬಂಗೇರ ನಾಟಕ – ರಂಗಭೂಮಿ	62. ಶ್ರೀ ರೋಹಿದಾಸ್ ಕದ್ರಿ ಸಿನಿಮಾ	63. ರಿಚಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ತಲಿನ
2014	ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆ	67. ಡಾ. ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ ನಾಟಕ 	68. ಶ್ರೀ ಎಮ್. ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್ ಸಿನಿಮಾ	69. ಶ್ರೀ ರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ
2015	ಸಾಹಿತ್ಯ 	70. ಡಾ. ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಡೆ ಜಾನಪದ	71. ಶ್ರೀ ಕೋಟಿ ಪರವ ಯಕ್ಷಗಾನ	72. ಶ್ರೀ ಬೇತ ಕುಂಞ ಕುಲಾಲ್
2016	ಸಾಹಿತ್ಯ 	73. ಶ್ರೀ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ ನಾಟಕ	74. ಶ್ರೀ ಕೆ. ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಿನಿಮಾ	75. ಶ್ರೀ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ
೨೦೧೭  ಯಕ್ಷಗಾನ ೭೬. ಶ್ರೀ ಸೀಮಂತೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಜಾನಪದ ೭೭. ಶ್ರೀ ಸೇಸಪ್ಪ ಬಂಬದ ಸಾಹಿತ್ಯ         ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ಭಟ್
ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಬೂಕುಲು
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಬೇಲೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ. ೧೯೯೫ಡ್ದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಪುಸ್ತಕೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಭವನೊಡು ರಿಯಾಯತಿ ದರೊಟ್ಟು ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ
ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ತುಲುನಾಡ್‍ದ ಪೊಣ್ಣು ಬೂತೊ. ಅಣ್ಣೆ ಕಲ್ಕುಡೆ ತಂಗಡಿ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ. ಮೆಕ್ಲ್ ಇರ್ವೆರ್ ಜೋಡಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊನುವೆರ್.
ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪದೊ
ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟಿ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಆಂಡ್. ಕಲ್ಲ್ ಕುಟ್ಟುನ ಬೇಲೆದಕುಲಾಯಿನ ಕಲ್ಕುಡ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಪಣೋಲಿಬೈಲಿದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕೋಲ
ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೈವ ಸಜೀಪ ನಡುಟ್ಟ್, ಕುಂಞತ್ ಬೈಲು, ಸಜೀಪ ಪಡುಟ್ಟ್, ಇಡಿಪಡ್ಪುಡು, ಕುಂಞತ್ ಬೈಲ್‌ಡ್ ವರ್ಷಕ್ಕೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕೋಲ ನಡಪೆರೆ ಪಣೋಲಿಬೈಲಿರ್ದ್ ದೈವದ ಪದೇಯಿ ಬಂಗಾರ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಅವ್ವೇ ಅಭರಣದ ಮೂಲಕ ಕೋಲ ನಡಪುಂಡು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ, ಬೊಲ್ಪುಗು 10.30ತ ಉಲಯಿ ಅಗೆಲ್ ಪರಕೆಗ್ ಬೋಡಾಪುನ ಕೋರಿ, ಸೇರ್ ಅರಿ,, ೩ತುಂಡು ಬಾರೆದ ಇರೆ, 1 ತಾರಾಯಿ, ಅಗೆಲ್‍ದ ಸಾಮಾನ್‍ದ ಬಾಬ್ತು ಒಂಜೆತ ರೂ.15, ಜೋಡಿ ಅಗೆಲ್‍ಗ್ 2 ಕೋರಿ, 2 ಸೇರು ಅರಿ, 2 ತಾರಾಯಿ, ೫ ತುಂಡು ಬಾರೆದ ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್‍ಗ್ ರೂ.30/- ಕೊರೊಡು.
ಪಣೋಲಿಬೈಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ವತಿರ್ದ್ ಇಡೀ ಮಾಗಣೆಗ್ ಒಳಪಡ್‍ನ ಸಜೀಪ ಮುನ್ನೂರು, ಸಜೀಪ ಮೂಡ, ಸಜೀಪ ನಡುಟ್ಟು ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸೊಲು ಆತ್ಂಡ್. ಪಣೋಲಿಬೈಲ್‍ದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ವತಿರ್ದ್ ನಂದಾವರ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಜೀರ್ಣೊದ್ಧೋರ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಧನ ಸಹಾಯೊ ಅತ್ತಂದೆ ನಂದಾವರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾರ್ನಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ವಾರ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. ಸಜೀಪಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನಾಲ್ಕೈತ್ತಾಯ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಪುನರ್ ನವೀಕರಣದ ಗರ್ಭಗುಡಿತ ನಿರ್ಮಾಣೊಗು ಧನ ವಿನಿಯೋಗಿಸದ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿತ್ತಮಜಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ನಡಿಯೇಳ್ ದೈಯಂಗುಲ ದೈವದ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಪುನರ್ ನವೀಕರಣೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉಲ್ಲಾಲ್ದಿ ದೈವಸ್ಥಾನೊಗು ಪಣೋಲಿಬೈಲ್‍ದ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ವತಿರ್ದ್ ದುಡ್ಡು ವಿನಿಯೋಗ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ಂಡ್. ಉಂದು ಪೂರ ನಡಿಯೇಳ್ ದೈಯಂಗುಲ ದೈವದ ನೇಮ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ಕೈತ್ತಾಯ ದೈವದ ಮಾಣಿಯೆಚ್ಚಿ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಪಣೋಲಿಬೈಲ್‍ದ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ದೈವದೊಟ್ಟುಗು ಸುಮಾರ್ 400 ವರ್ಸೊರ್ದುಲಾ ದುಂಬು ಆಯಿನಂಚಿನ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಲೆದ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದು ಪೂರಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ದೈವೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ
ಗಟ್ಟಿ
ಗಟ್ಟಿ ಉಂದೊಂಜಿ ಅರಿತ ತಿಂಡಿ ಗಟ್ಟಿಡ್ ಕೆಲವ್ ನಮುನಿ ಉಂಡು ಮಂಜೊಲ್ದಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ, ಬಾರೆದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲವು ನಮುನಿ ಉಂಡು. ಗಟ್ಟಿನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಪರ್ಬದ ಪೊರ್ತುಡು ಮನ್ಪುವೆರ್. ಒವು ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನಗಲ ಅರಿನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಅರ್ಕಂಜಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡೊಡ್. ಅರಿ ಎಡ್ಡೆ ಬೊದುಲುಡು.
ಗಟ್ಟಿದ ನಮುನೆಲು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗಟ್ಟಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಅಗತ್ಯದ ವಸ್ತು 'ಅರಿ'. ಆಂಡ ಅರಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್‍ಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಟ್ಟಿನ್ ೨ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ನಮುನೆಡ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಸೀಪೆ ಗಟ್ಟಿ:- ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ, ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ.
ಚಪ್ಪೆ ಗಟ್ಟಿ:-
ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
(ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾವುನ ಗಟ್ಟಿಯಾಂಡ ಅರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತಯೆರೆ ಬೋಡಾಯಿನ ಇರೆ ಯಾವು)
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ
ಅರಿನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ಅರ್ಕಂಜಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ೧ ಗಂಟೆ ಮುಟ್ಟ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್ನ್ ಮೂರುದ್ ಅರಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆವೊಡು. ಸೀಪೆ ಏತ್ ಬೋಡ್ ತೂದ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡ್. ರಿತಿಗ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡ್. ಅದಾ ಸನ್ನ ಆನಗ ದೆತ್ತ್ ದ್ ತಾರಯಿನ್ ಒಂತೆ ಪೆರೆದ್ ಪಾಡೊಡ್. ಒಂತೆ ತಾರಾಯಿನ್ ತಿನ್ನಗ ಬಾಯಿಗ್ ತಿಕ್ಕುಲೆಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಮೂರುದ್ ಪಾಡೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ ಇಡಿಯೆ ಪಾಡೊಡ್. ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡೊಡ್. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿನ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್, ಉಪ್ಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆಟ್ ಪತ್ತಾವೊಲಿ. ಈ ಇರೆಕ್ಲೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಒಚ್ಚಿದ್, ಒಂಜಿ ಅಂಗೈದಾತ್ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಈ ಇರೆಕ್ ಪಾಡ್ ದ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತ ಇರೆನ್ ಮಡಿತ್ ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡ್. 'ತೊಂದುರ್ ಕರೊ'ಟ್ ಸಿಕೆಟ್ ೨೦ ನಿಮಿಷದಾತ್ ಪೊರ್ತು ಬೈಪಾವೊಡು.
ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿ
ಅರಿ, ಉಪ್ಪು ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಕಡೆವೊಡ್. ಬೆಲ್ಲನ್ ಸನ್ನ ಪೆರೆಸೆದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡ್. ತಾರಯಿ ಪೆರೆದ್ ಬೆಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಯಿನ್ ಮೊರೆಪೊಡು. ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ಪಾಡೊಡ್. ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ ಒರೆಸ್ ದ್ ಐಟ್ ಕಡೆತಿನ ಅರಿತ ಬಂದೊನ್ ತೆಲುಪುಡ್ ಪೂಜೊಡ್. ನಡುಟ್ ಮೊರೆತಿನ ಬೆಲ್ಲ ತಾರಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಇರೆನ್ ಮಡ್ಪೊಡ್. ತೊಂದುರ್ ದ ಕರೊಟ್ ಸಿಕೆ ಪೋಯೆರೆ ಇಡೆ ಬುಡ್ದ್ ದೀದ್ ೨೦ ನಿಮಿಷ ಮುಟ್ಟ ಸಿಕೆಟ್ ಬೈಪಾವೊಡು.
ಚಪ್ಪೆ ಗಟ್ಟಿ
ಚಪ್ಪೆ ಗಟ್ಟಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಪತ್ತವೊಲಿ. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಪತ್ತನಗ ಆ ಇರೆಕ್ಲೆನ ಕಮ್ಮೆನ, ಮರ್ದ್ ದ ಸತ್ವೊ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಸಾದಾರ್ನಾದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆ, ಉಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆ, ಕೂವೆದ ಇರೆ, ಪೊನ್ನೆದ ಇರೆ, ಬಾದಾಮುದ ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತವೆರ್. ತೇವುದ ಇರೆಟ್ಲ ಪತ್ರಡೆ ಗಟ್ಟಿ ಪೂಜುವೆರ್. ಅರಿ, ಉಪ್ಪುನ್ ಸನ್ನ ಕಡೆದ್ ಇರೆಟ್ ತೆಲುಪು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪೂಜಿದ್ ಮಡ್ತ್ ದ್ ಸಿಕೆಟ್ ಬೈಪಾವೊಡು. ಈ ಗಟ್ಟಿನ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಸಾರ್, ಕೋರಿ ಮೀನ್ ದ ರಸೊಟ್ ಮೊರೆತ್ ತಿನೊಲಿ.
ಮಲ್ಪುನ ಸಂದರ್ಬೊ
ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿನ್ ತುಲುವೆರ್ `ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ'ದಾನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಾಗದೇವೆರೆಗ್ ಮಂಜೊಲು ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೀತಿ. ಐತ ಕಮ್ಮೆನಲ ಇಷ್ಟಗೆ. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿನ್ ದೈವೊಲೆಗ್ ದೀಯೆರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೈವ ಇತ್ತಿನ ಇಲ್ಲದಕ್ಲು ಸುರೂಟ್ ದೈವೊಲೆಗ್ ಗಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಯಿದ ಪೇರ್ ಬಲಸುವೆರ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ತಿನ್ಪೆರ್. ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ ಗಟ್ಟಿನ್ ತುಡರ ಪರ್ಬದಪಗಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆನಿ ಸೈದಿನಕ್ಲೆಗ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಪಗ ಗಟ್ಟಿ, ಬಜಿಲ್ ಬಲಸುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.
ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ಇರೆಕ್ಕುಲು
ಬಾರೆದ ಇರೆ, ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆ, ಬಾದಾಮ್‍ದ ಇರೆ, ಉಪ್ಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆ, ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆ, ಕಾಟ್‍ ಸಂಪಿಗೆದ ಇರೆ, ಪೆಲತ್ತ ಇರೆ, ಮಂಜಲ್‍ದ ಇರೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ
ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಮೇರ್ ಯಕ್ಷಗಾನಡ್ ಸುರೂತ ಬಾರಿ ರಾಜ್ಯಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿನ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಆಜಿ ದಶಕ ಕಾಲ ರಂಗಸ್ಥಲೊಡ್ ಮೆರೆಯಿನಾರ್ ಮೇರ್. ಮೆರೆನ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ನಾಟ್ಯ, ಅಭಿನಯ, ವೇಷ, ಪಾತೆರ ಇಂಚ ನಾಲ್ ಅಂಗೊಲೆಡ್ಲಾ ಮೇರ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡ್ ಪುಂಡುವೇಷ, ಸ್ತ್ರೀವೇಷ, ರಾಜವೇಷ/ ಎದುರುವೇಷ ಅವೆತೊಟ್ಟುಗೆ ತುಳು ಜಾನಪದ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ಮೇರ್ ಮಾತೆರೆಗ್ ಆದರ್ಶವಾತೆರ್. ಕಣಿಪುರ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಮೆರೆನ ಎದುರು ಸುರೂತ ಬಾರಿ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ಟಿನ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ 1984ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಟೀಲು ಭ್ರಮರಾಂಬೆನ ಸನ್ನಿಧಿಡ್ ಗೆಜ್ಜೆನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗ್ ವಿದಾಯ ಪಂಡೆರ್.
ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಗುರುಕುಲು
ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಮೇರ್ ತನ್ನ ಪೊಪ್ಪನೊಟ್ಟುಗೇ ಯಕ್ಷಗಾನೊನ್ ಕಲ್ತ್‍ದ್ ಮೇಳ ಸೇರಿನಾರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೋನಪ್ಪ ರೈ ಮೆರೆನ ಸುರೂತ ಗುರುಕುಲು. ಅಂಚನೆ ಮೆರೆನ ಭಾಗವತಿಕೆದ ಗುರುಕುಲು ಮವ್ವಾರು ಕಿಟ್ಟಣ್ಣ ಭಾಗವತೆರ್.
ಯಕ್ಷಗಾನೊಡ್ ಸಾದನೆಲು
ರಾಮಯ್ಯ ರಯ ಮೇರ್ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಅಭಿಮನ್ಯುನ ಪಾತ್ರೊಡು ಜೋಡಾಟೊಲೆಡ್ ದಿಗಿಣ್ ಪಾರ್ದ್ ಇದಿರು ಮೇಳೊದ ಕಲಾವಿದೆರೆನ್ ಸೋಪಾದಿತ್ತೆರ್. ಬಬ್ರುವಾಹನ, ಪರಶುರಾಮ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಚಂದ್ರಹಾಸ, ಧ್ರುವ, ಲವ, ಕುಶ ಇಂಚಿನ ಪುಂಡುವೇಷೊಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಸುಮಾರ್ ಸ್ತ್ರೀವೇಷೊನ್ಲಾ ಪಾರ್ದೆರ್. ಪೊಪ್ಪ ಮೋನಪ್ಪರೈಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ದಶರಥನೊಟ್ಟುಗು ಕೈಕೇಯಿಯಾದ್, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನೊಟ್ಟು ಚಂದ್ರಮತಿಯಾದ್ ಮೊಕ್ಲೆನ ಜೋಡಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್‍ಅತ್ತಂದೆ ಅಕ್ರೂರ, ವಿಭೀಷಣ, ಕಾರ್ತವೀರ್ಯ, ಇಂದ್ರಜಿತು, ಕೌರವ, ಕರ್ಣ, ಹನುಮಂತ, ದುಶ್ಯಾಸನ, ರಕ್ತಬೀಜಾಸುರ, ಅತಿಕಾಯ ಇಂಚಿನ ಮನೋಭಾವೊದ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ಲಾ ತನ್ನ ಛಾಪು ಮೂಡಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ರಾಮ, ದುಶ್ಶಂತ, ನಳ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, ಸುಧನ್ವ ಪಾತ್ರೊಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದೆರ್.
ಆಸಕ್ತ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌
ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಮೆರೆನ ಜೋಕುಲು ಅಂಚನೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥೆರ್ ಸೇರ್ ದ್ 2009 ಡ್ ಅಳಿಕೆ ರಾಮಯ್ಯ ರೈ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಐನ್ ಆಸಕ್ತ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ 20,000 ಸಹಾಯನಿಧಿನ್ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್
ದೇವೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ಶೃಂಗೇರಿಡ್ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಶ್ರೀ ಶಾರಾದಾಂಬೆನ್ ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪಿಯರೆ ಮೂಲ ಕಾರಣೊನೇ ಈ ಭೂಭಾಗೊಡು ಶಕ್ತಿದ ಆರಾಧನೆ ಎಚ್ಚ ಇತ್ತಿನಿ. ನಾಡ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಶಾರದೆನ್ ಪೀಠೊಡು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಆರ್ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕೊಲ್ಲೂರುರ್ದು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಮುಟ್ಟ ಸುಮಾರ್ ಮುನ್ನೂತೈವ ದೇವೀ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಲ್ಲ.
ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆಗ್‍ಲಾ ಮಾತೃಮೂಲೀಯ (ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ) ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್‍ಲಾ ಒಂಜಿಗೊಂಜಿ ಸಮ್ಮಂದ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್' ಸಂಪ್ರದಾಯಾಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಆಸ್ತಿದ ಹಕ್ಕ್ ಕುಟುಮೊದ ಪೊಂಜೊಕ್ಲೆಗ್ ಪೋಪುಂಡು. ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಆಸ್ತಿಗ್ ಹಕ್ಕ್‍ದ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥೆರಾಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಆರಾಧನೆ ಅಥವಾ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಸ್ತಾನಮಾನ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಪೃಕೃತಿ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆತ್ತ ಮೂಲೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ, ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆ ಎಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ (ದೊಂಬುಲಾ ಬರ್ಸೊಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ) ಭೂಮಿನ್ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ದೀದ್ ಶಕ್ತಿ ದೇವತಲೆಗ್ ಮೂಲು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದು ದೇವತೆಲು
ಕಷಾಯ
ಕಷಾಯಂದ್ ಪಂಡ ಕೈಪೆದ ಮರ್ದ್. ತಪ್ಪುನ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ಬೇರ್‌ನ್ ತರೆತ್‌ದ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ಕಷಾಯನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪವೆರ್.
ತುಲಸಿದ ಕಷಾಯ
ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ತುಲಸಿದ ಇರೆನ್ ಗುದ್ದ್‌‌ದ್ ಐತ ರಸ ಟ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಶೀತ,ತೆಮ್ಮ,ಕಫ ಕ್ ಮಾತ ಉಂದ್ ರಾಮಬಾಣ. ಅಂಚೆನೆ ತುಲಸಿದ ರಸಕ್ ಜೀರಿಗೆ ಸೇರಾದ್ ಪರ್ಂಡ ಬಂಜಿ ಬೇನೆ ಮಾತ ರಪ್ಪ ಗುನ ಆಪುಂಡ್
ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿದ ಕಷಾಯ
ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಮಸ್ತ್ ಖಾರ,ಉಂದೆನ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ನೀರ್ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೈಪಾದ್ ಪರ್ಂಡ ಶೀತ,ತೆಮ್ಮ,ಕಫ ಮಾತ ಗುನ ಆಪುಂಡ್ ಅಂಚೆನೆ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ ಗುದ್ದ್ ದ್ ಸಿಕೆತ್ನೈದೊಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಾದ್ ಪರ್ಂಡಲಾ ತೆಮ್ಮಗ್ ಎಡ್ಡೆ
ಅಮೃತಬಳ್ಳಿದ ಕಷಾಯ
ಅಮೃತ ಪಂಡ ಸಾವು ಇಜ್ಜಂದಿನ ಅಂಚಾದ್ ಈ ಅಮೃತ ಬಳ್ಳಿ ಮಾತಾ ಸೀಕ್‌ಗ್ಲಾ ಆಪುಂಡು, ಅಮೃತ ಬಳ್ಳಿದ ಇರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರ್ದ ಗೇನ್ ಬಳ್ಳಿನ್ ತರೆತ್‌ದ್ ಜೀರಿಗೆದ ಒಟ್ಟುಗ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ದಿನೋಲ ಕಾಂಡೆ ಬಯ್ಯ ಚೂರ್ ಚೂರ್ ಪರೊಡು ನೇರ್ದ್ ಜ್ವರತಂಚಿನ ಸೀಕ್ ಮಾತಾ ಪಕ್ಕ ಗುನ ಆಪುಂಡ್
ಜೀರಿಗೆದ ಕಷಾಯ
ಜೀರಿಗೆದ ಕಷಾಯ ಬಂಜಿ ಬೇನೆಗ್ ಮಾತಾ ಪಂತಿನ ಮರ್ದ್,ಜೀರಿಗೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ಪರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಬಂಜಿಬೇನೆ ಮಾತಾ ರಪ್ಪ ಸುಮಾರಾಪುಂಡ್,ಅತ್ತಂದೆ ಉಂದ್ ಜೀವಗ್ ಮಸ್ತ್ ತಂಪು ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಉರಿ ಪಡಿಕೆಗ್ಲಾ ಉಂದ್ ರಾಮಬಾಣ
ಮೆತ್ತೆದ ಕಷಾಯ
ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆದಕ್ಲೆಗ್ ಮೆತ್ತೆದ ಕಷಾಯ ಮಲ್ಪ್‌ವೆರ್. ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ನೀರ್‍ಗ್ ಅರ್ದ ಚಮಚ ಮೆತ್ತೆ ಪಾರ್ದ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ಪರೊಡು
ಚಾ ಸೊಪ್ಪುದ ಕಷಾಯ
ಚಾ ಸೊಪ್ಪು, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಕಪ್ಪಲ್‍ ಶುಂಠಿ, ಬೆಲ್ಲ ಉಂದೆನ್‍ ನೀರ್‍ಡ್‍ ಕೊದ್ಯಾದ್‍ ಪೇರ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಕಷಾಯ ತಯಾರ್‍ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಉಂಡು. ಸೀತ, ತೆಮ್ಮೊಗು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಕಿನ್ಯಂಬೂರುದ ಕಷಾಯ
ಕಿನ್ಯಂಬೂರು ದೈತ ಬೇರ್‍, ಜೀರ್ದರಿ, ತಾತಾಯಿ, ಬೆಲ್ಲ, ನೀರ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಕೊದ್ಯಾದ್‍ ಪೇರ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಮಲ್ತಿನ ಕಷಾಯ ಬೆರಿ ಬೇನೆ, ಕೊಲ್ಪುಗು, ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.
ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ
ತುಳುನಾಡ್ದ ಅವಳಿ ವೀರ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂಡ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರ್. ಆ ವೀರ ಪುರುಷೆರ್ನ ಅಪ್ಪೆನೇ ದೇಯಿಬೈದ್ಯೆತಿ.
ಕಷಾಯ
ಕಿರಿಯಾತ್ ಕಡ್ಡಿ(ಕಿರತ ಕಡ್ಡಿ) ಕಷಾಯ
ಬಂಜಿಡ್ ಪುರಿತ್ತ ಉಪದ್ರ, ಸೀಪೆ ಪಡಿಕೆ ಸೀಕ್, ಬಂಜಿ ಬೇನೆ ಉಂದೆಕ್ ಈ ಕಷಾಯೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಿರಿಯಾತ್ ಗಿಡೊನು ಇಡಿ ನೀರ್ ಡ್ ಕೊದ್ಯಾದ್ ಕಷಾಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಿರಿಯಾತ್ ದ ದೈ ತಿಕ್ಕಂದಿನಕಲೆಗ್ ನುಂಗೆಲ್ ಕಿರಿಯಾತ್ ಕಡ್ಡಿ ಮರ್ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಅವೆನ್ ಕೊದ್ಯಾದ್ ಕಷಾಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ
ಜನನದ ಕಥೆ
ಕೇಂಜವ ಅಣ್ ಪೊಣ್ಣು ಪಕ್ಕಿಲು ಅಕ್ಲೆನ ರೆಕ್ಕೆಲೆನ್ ಜೋಡ್ಸಾದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಅಕ್ಲೆನ ತೆತ್ತಿನ್ ದೀದ್ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆಗ್ ಅರ್ಪಿಸಾಯೆರೆಂದ್ ಪೋನಗ ಅವು ಜಾರ್ದ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಬೂರುಂಡು. ಆ ತೆತ್ತಿ ಭಟ್ರೆಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆರ್ ಅಯಿನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲಡ್ ದೀಪೆರ್, ಅವು ತೆತ್ತಿರ್‌ದ್ ಪಿದಯ್ ಬತ್ತಿನಾಲೆ ದೇಯಿ. ಪೆಜನಾರ್‌ ಬ್ರಾಣೆ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಜೋಕುಲು ಉಪ್ಪುಜಿ ಅಕುಲು ತೆತ್ತಿರ್‌ದ್ ಪಿದಯ್ ಬತ್ತಿನ ಬಾಲೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬಾಲೆಂದ್ ಯೆನ್ನಿದ್ ಅಲೆಗ್ "ಸುವರ್ಣ ಕೇದಗೆ" ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.
ಕಷಾಯ
ಕಿರಿಯಾತ್ ಕಡ್ಡಿ(ಕಿರತ ಕಡ್ಡಿ) ಕಷಾಯ
ಈ ಸೊಪ್ಪುಗು ಕನ್ನಡೊಡು ಸೋನಾಮಕಿ ಸೊಪ್ಪು ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮರ್ದ್ ದ್ ಅಂಗಡಿಡ್ ನುಂಗಾದ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದಿನ ಪೀ ಮಲ್ತ್ ಜೆರ್ಡ ಈ ಸೊಪ್ಪುನು ನೀರ್ ಡ್ ಸರಿ ಕೊದ್ಯಾದ್ ಚಪ್ಪೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಪಾವೊಡು. ಬೇಗ ವಾಸಿ ಅಪುಂಡು.
ದೇಯಿ ‍ಬೈದ್ಯೆತಿ
ಪೊಂಜೊವು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕದ ಕಥೆ
ಕಾಲ ಪೊವೊಂದು ಇತ್ತಿಲಕನೆ ಸ್ವರ್ಣ ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ೧೦ ವರ್ಷ ದಿಜುಂಡು. ಒಂಜಿ ದಿನ ಕಬೆತಿ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ಬೊರಿಯರೆ ಪೋತಿನ ಕೇದಗೆ ಪೊನ್ನು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪಲ್. ಬೇನೆನ್ ತಡಯರೆ ಆವಂದೆ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲೆಪ್ಪುನಗ, ಅಪ್ಪೆಗ್ ಕೇದಗೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಿನ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಅಲೆನ್ ಉಲೈ ಲೆತೊಂದು ಪೋದು ಮೀಪಾದ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆತಾನಗ ಪಿದಯ್ ಪೊದು ಬತ್ತಿನ ಪೆಜನಾರ್‌ರೆಗ್‌ಲಾ ವಿಷಯ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್ ಯೆತೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಬ್ರಾಣೆರ್‌ನ ವರ್ಗೊಡು ಪೊನ್ನ‌ನ್ ಪೊಂಜೊವು ಆಪಿನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಲ್ಂಡ ಅಲ್ನ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್‌ದ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಪೊನ್ನು ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕಲ ಆ ಪೊನ್ನನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ತಾಂಕ್ಯೆರ್ಂಡಾ ಅಕ್ಲೆನ್ ಜಾತಿಡ್‌ದ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಪೋಡಿದ್ ಮಗಲೆನ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ತಮ್ಮಲೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಯರೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಸುಳ್ಳು ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಕಾಡ್‌ದಂಚಿ ಅಮ್ಮೆರ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ನಡತ್ ನಡತ್ ಸುಸ್ತಾಯಿನ ಕೇದಗೆ ಚೂರು ಪೊರ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೆತೊನುಗ ಪಂದ್ ಪನ್‌ಪಲ್. ಅನ್‌ಚೆನೆ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಗೋಲಿದ ಮರತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಅಮ್ಮೆರ್‌ನ ಕಾರ್‌ಡ್ ಜೆತೊನುವಲ್, ಅಲೆಗ್ ಗಟ್ಟಿ ನಿದ್ರೆ ಬತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಯಿನ್ ಕುಂಟುಡು ಕಟ್‌ದ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿಡ್ ಪಿರ ಪೋಪೆರ್. ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ಎಚ್ಚರ ಆನಗ ಅಲೆನ ಕೈತಲ್ ಯೇರ್‌ಲಾ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ತೂದು ಬುಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವಲ್. ಇಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ಕಳೆಯುಂಡು.
ಅಣ್ಣ‌ನೊಟ್ಟಿಗೆದ ಜೀವನ
ಗಿಳಿ ಪರ್ವತದ ಮುದೆಲ್ದ ಸಂಕಮಲೆತ್ತ ಗಡಿಟ್ಟ್ ಕಲಿ ಜಪುಡಾವೆರೆಗಾತ್ರೆ ಮರ ಮಿತರ್‌ದಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ‌ಗ್ ದೂರಡೊಂಜಿ ಪೊನ್ನು ಮಗಲ್ ಗೋಲಿದ ಮರತ್ತ ಅಡಿಟ್ ಬುಲ್‌ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನೇನ್ ತೂದು ಅಲ್ನ ಅಂಚಿ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಆಲ್ ಯೇರ್,ಅಲೆನ್ ಇಡೆಗ್ ಬುಡ್ನಿ ಯೇರ್ ಪಂದ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇನುವೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಆಲ್ ಸುರುಕು ಈರ್ ಯೆನನ್ ತಂಗಡಿಂದ್ ಯೆನ್ನಿದ್ ಯೆಂಕ್ ಕಟ್‌ದಿನ ಕುಂಟು ದೆಪ್ಪುಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಾನ್ ಪೂರ ಪನ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಅಲೆಗ್ ಕಟ್‌ದಿನ ಕುಂಟು ಗಿಚ್ಚಾದ್ ಸಿರಿ ಪೊನ್ನೆದ ಮರತ್ತ ನಿರೆಲ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಅಲೆಡ ಪೂರ ವಿಷಯನ್ ಕೇನುವೆ. ಕೇದಗೆ ಅಲೆಗ್ ಗೊತ್ತಿತಿನ ಪೂರಾ ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಅಲ್ನ ಇಲ್ಲಡೆ ಬುಡಿಯರೆ ಪನ್ಪಲ್. ಬ್ರಾಣೆರ್‌ನ ಕಟ್ಟ್‌ನ್ ತೆರೆಯೊಂದಿನ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಅಲೆಗ್ ನಡತಿನ ವಿಷಯ ಪನ್ಪೆ. ದುಂಬುಗಾದ್ ಯಾನ್ ನಿನ‌ನ್ ತಂಗಡಿಯಾದ್ ತಾಂಕುವೆ ಪಂದ್ ಅಲೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ. ನಡತೊಂದು ಪೋನಗ ತನ್ನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ‌ರ್‌ನ ಮಿತ್ತ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಜಾತಿ ಧರ್ಮ‌ಗ್ ಬೊಡಾದ್ ಮಗಲೆನೆ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡಿಯೆರ್ ಅತ ಪಂದ್ ಬೇಜಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೇದಗೆಗ್‌ನ್ ಇಲ್ಲದ ಉಲಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದು ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿ ಸಾಮುಗ್ ಕೇದಗೆನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರಾ ವಿಷಯನ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆ. ದುಂಬುಗಾದ್ ಕೇದಗೆ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬುಲೆಯೊಂದು ಪೋಪಲ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯಗ್ ಕೇದಗೆ‌ಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಆಲೋಚನೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಂಗಡಿಯಾಯಿನ ದೇಯಿನ್ ಕಂಗ್ ಬಿತ್ತ್‌ಲ್ ಕಾಂತಣ್ಣಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆ. ದೇಯಿ ಒಂಜಿ ಪೊನ್ನು ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಗು ತೀರ್ ಪೋದು ಉಪ್ಪುವಲ್. ಆಲ್ ಪೆದ್ದಿನ ಬಾಲೆ ಕಿನ್ನಿದಾರು. ಆಲ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ಅಲೆನ್ ಎಣ್ಮೂರುದ ಪಯ್ಯ ಬೈದ್ಯೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಕೇದಗೆ‌ನ್ಲಾ ಕಾಂತಣ್ಣ‌ಗ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ಪಿರೊರ ಸಂಭದನ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ಆಸೆಡ್ ಇತ್ತೆ. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ಬಿರ್ವೆರ್ ಕುಲತಾಯೆ, ಮುಕ್ಕುಲು ಅರ್ಚಕೆರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಪೂಜಾರಿಲು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಕ್ಲೆನ ಮೂಲ ಕಸುಬು ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನ ಅವ್ವು ಅತ್ತಂದೆ ನಾಟಿವೈದ್ಯೆ‌ರ್‌ನ ಬೇಲೆಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಅಯಿಡ್ದ್‌ದಾವೆರೆ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಬೈದ್ಯೆರ್ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆ ವೈದ್ಯ ಕಸುಬು‌ನ್‌ಲ ಗೊತ್ತಿತಿನಾಯೆ. ತನ್ನ ವೈದ್ಯ ಕಸುಬುನು ಕೇದಗೆ‌ಗ್‌ಲಾ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಕೇದಗೆಲಾ ಮರ್ದ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಲ್. ಬೈದ್ಯೆ ವೃತ್ತಿದ ಕೇದಗೆನ್ ಕಾಂತಣ್ಣೆ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ. ಕೇದಗೆ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲ್ ಸೇರೊನುವಲ್, ತನ್ನ ಬೈದ್ಯೆದಿ ಕೆಲಸೊನು ಮೂಲುಲ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪಲ್. ಕಾಂತಣ್ಣಗ್ ದುಂಬುದ ಬುಡೆದಿ ದೇಯಿನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಕೇದಗೆಗ್‌ಲಾ ದೇಯಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆ. ಚೂರು ಸಮಯ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ದೇಯಿ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಪಲ್. ಏಳ್ ತಿಂಗೊಳು ದಿಂಜಿಲಕನೆ ಅಲೆಗ್ ಬಾಯಕೆ ಪಾಡ್ದಾಯಿಬೊಕ್ಕ ಸಾಯನ ಬೈದ್ಯೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪಲ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦