cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಗೆಜ್ಜೆ
ಆರೋಗ್ಯ
ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಆರೋಗ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿರ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ, ಕೈಕ್ ಪಾಡುನ ಬಲೆ [ಕೈಬಳೆನ್  ಪಾಡುನೆರ್ದ್  ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಪ್ರಯೋಜನೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಾಭದಾಯಕಲಾ ಅಂದ್. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ನಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು [[ಆರೋಗ್ಯ]]ವಾಗಿರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸಪ್ಪಳದಿಂದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುದಲ್ಲದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಕಂಪನಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಶಬ್ದ ಕಾಲಿನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೋಹ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ಲೋಹಕ್ಕಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೂಂದು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಬೂದಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಲೋಹದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಧರಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾಲು ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಶರೀರ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೂ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಮದ್ದು. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ದೇಹದ ರಕ್ತಸಂಚಾರ ಸಲೀಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಊತವನ್ನುಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.  ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಇಮ್ಯೂನಿಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಮುಟ್ಟಿನ ತೊಂದರೆ, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಏರುಪೇರು, ಬಂಜೆತನದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಇದು ದೇಹದ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳ್ಳಿ ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣಿಯರು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಶರೀರವು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಲ್ಲ ದೇಹದ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾಲ್ಗೆಜೆ ಸಹಾಯಕಾರಿ.
ಪ್ಯಾಷನ್
ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ಯಾಷನ್‍ಗಾಗಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತರೇಹೆವರು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ಯಾಷನ್ ಮಾದರಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯೂ ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಣ್ಣಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.ಇಂದಿನ ಪ್ಯಾಷನ್‍ದುನಿಯಾದಲ್ಲಿಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಫ್ಯಾನ್ಸಿರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಯುವತಿಯರರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯವರೆಗೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.ಈಗ ಆಂಟಿಕ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು, ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಧರಿಸುವ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ  ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೆಟಲ್, ಗೋಲ್ಡನ್‍ಕಲರ್ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ತರಹ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಕನ್ಯೆಯರ ಕಾಲಿನ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಇದೀಗ ಆಕರ್ಷಕ ಹವಳ, ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿಯೇ ಕುಸರಿ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಹವಳಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯು ಯುವತಿಯರ ಮನಸೊರೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.ಮುಂದೆಲ್ಲಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಖರೀದಿಸಲು ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ ಈಗ ಫ್ಯಾನ್ಸಿ  ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಕೈಗಟುಕುವದರದಲ್ಲಿ ಯುವತಿಯರನ್ನು  ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಫ್ಯಾನ್ಸಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.ಒಂದಿಷ್ಟು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಣ್ಣದ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಸುರಿದುಸುಂದರ ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಒಂದಿಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಆಕಾರದ ಮಣಿಗಳು ಸಂಗ್ರಹಣಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಬಣ್ಣದ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕಲರಫುಲ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ತಯಾರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಹಾಗೂ ಆಕರ್ಷಕ ಲುಕ್ ನೀಡುವ ಭತ್ತ, ಅಂಟುವಾಳ, ನೀಲಗಿರಿ ಬೀಜ, ಗುಲಗಂಜಿ, ಕಾಶಿಮಣಿ, ಬೀನ್ಸ್ ಹುಣಸೆಬೀಜ, ಸೀತಾಫಲ, ಪಪ್ಪಾಯ ಬೀಜಗಳಿಂದಲೂ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಸಂಪ್ರದಾಯ/ನಂಬಿಕೆ
ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗೆ ಅದರದೇಆದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೂಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನುಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಣ್ಣಿನ ಕಾಲಿಗೆ ಕಾಲ್ಗೆಜೆಯೇ ಲಕ್ಷಣ. ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಸೊಸೆ ಕಾಲಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಶೃಂಗಾರ ಮಾತ್ರಕಾರಣವಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಮನೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದಕೊಡಿರಲಿ ಎನ್ನುವುದುಒಂದುಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರ ಹದಿನಾರು ಶೃಂಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಗೆಜೆಯೂಕೂಡಒಂದು.ಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಕಾಲಿಗೆ ಧರಿಸುವುದರಿಂದದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಹಾಗೂ ಮನೆಯೂಳಗೆ ಬರುವಎಲ್ಲಾ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಲಗಾಮು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಪೂರ್ತಿ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.ಗೆಜ್ಜೆಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಒಳ್ಳೆದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ.ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಪಾದವನ್ನು ಬಳಸುವ ಈ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಕೇವಲ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರಒಲುತ್ತದೆ.
ವಿಧ ವಿಧದ ಕಾಲ್ಗೆಜೆಗಳು
ಭಾರವಿಲ್ಲ, ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಮಣಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಾಲ್ಗೆಜೆಗಳು ಯುವತಿಯರ ಪದಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸತೊಡಗಿದೆ.ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಅಂದಾಗ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತುಚಿನ್ನದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಸೆಡ್ಡುವಡೆಯುವಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳು
ಸೀ ಶೆಲ್ಫ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ
ಇದುಧರಿಸಲು ಹಗುರವಾಗಿದ್ದು, ಸೀರೆ ಹಾಗೂ ಡ್ರೆಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾಚ್‍ಆಗುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆದರದಲ್ಲಿ ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಡಿಸೈನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯ ಸ್ವಚ್ಫಗೊಳಿಸುವುದು ಸರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವುಡನ್ ಬೀಡ್ಸ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ
ನೋಡಲುಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ವಿವಿಧಆಕಾರದ ವುಡನ್ ಬೀಡ್ಸ್ ನಿಂದತಯಾರಾಗಿದ್ದು, ಹಗುರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಕಾಟನ್ ಪ್ರಿಯರಿಗೆಅವರ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವುಡನ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ.ಅಗ್ಗದದರದಲ್ಲಿದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬೀಡ್ಸ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ
ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬೀಡ್ಸ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆದೊರಕುತ್ತದೆ.ಕಡಿಮೆದರ ಹಾಗೂ ಭಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸುಂದರ ಕಟಿಂಗ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧಆಕಾರದಲ್ಲಿನ ಬೀಡ್ಸ್‍ಜೋಡಣೆ ಹೊಸತನ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಅನಿಮೇಟೆಡ್‍ಕಲರ್ಡ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬೀಡ್ಸ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸುಲಭಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸ್ಟೋನ್,ಕುಂದನ್‍
ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದಕುಂದನ್ ಸ್ಟೋನ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಕ ಉಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಟೋನ್,ಕುಂದನ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಒಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಗೋಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಟೆಡ್ ಹಾಗೂ ಪಲ್ರ್ಸ್‍ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ
ಚಿನ್ನದಗೆಜ್ಜೆಯನ್ನುಧರಿಸಲುಆಸೆಯಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗೋಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಟೆಡ್ ಆಭರಣಗಳು ಯೋಗ್ಯಕರ.ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಯ ಮುತ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಗೋಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಟೆಡ್‍ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಯಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.ಬೇಕಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆದರದಲ್ಲಿ ಇವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ.ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.
ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಮೇಟೀರಿಯಲ್‍ದ ಕಾರ್‌ದ ಗೆಜ್ಜೆ
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದ ಪರ್ಂದ್‍ಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ತರಕಾರಿದ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ .ಆರ್ಟಿಫಿಷಿಯಲ್‍ ಕಲರ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಯಾವುದೇ ಕೆಮಿಕಲ್ ಬಳಕೆ, ಸ್ಕಿನ್ ಅಲರ್ಜಿಯ ಭಯವಿಲ್ಲದೆಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್‍ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ.
ಉಲ್ಲೇಖ
<References />
ವರ್ಗೊ:ಪದ್ದೇಯಿ ಬ೦ಗಾರುಲು
ಟಿ.ಜಿ.ಮುಡೂರು
ಟಿ.ಜಿ.ಮುಡೂರು ತಮ್ಮಯ್ಯ ಗೌಡ ಮುಡೂರು ಇಂಬೆರ್ ಕರಾವಳಿದ ಹಿರಿಯ ಬರಹಗಾರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತಿ. ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್‍ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿಕ್‍ದ್‍ಂಡ್.
ಪುಟ್ಟು
ಟಿ.ಜಿ.ಮುಡೂರು ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆತ ಅಡೂರುದಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಮುಡೂರುಡು. ೧೯೨೭ನೇ ಇಸವಿ ನವಂಬರ್ ೨೪ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ. ಸುಬ್ಬಪ್ಪಗೌಡ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲಕ್ಕ ದಂಪತಿಲೆನ ನಾಲನೇ ಮಗೆ.
ವೃತ್ತಿ
೧೯೪೬ಟ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆದ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಕಲ್ಮಡ್ಕ-ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ, ಅಜ್ಜಾವರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಲೆಡ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಪೂಂಜಾಲಕಟ್ಟೆ, ಪಂಜ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಪಡೆಯಿನ ಸಮ್ಮಾನೊ
ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತುದ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆದ್ ೨೫ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತುದ ಗುರ್ಕಾರೆ ಆದ್ ೮ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್. ಸುಳ್ಯದ ಅರಂತೋಡುಡ್ ನಡತ್ತಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಗುರ್ಕಾರೆ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.
ತೀರಿನಿ
೯೫ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ತಿನ ಮೂಡೂರೆರ್ ವಯೋಸಹಜವಾಯಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯಡ್ದಾವರ ೨೦೨೨ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೧ ಗುರುವಾರ ತೀರಿಯೆರ್. ಅನಾರೋಗ್ಯಡ್‍ದಾವರ ೨೦ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್‍ಡ್ ಪುತ್ತೂರ್‌ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಆರೆನ್ ಸೇರಾದಿತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅರೆಭಾಷೆ ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್
ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿ
ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿ (ಪುಟ್ಟು ೧೩ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೨) ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಭಾರತೊದ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಆರ್ ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್. ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಡ್‍ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯಿನ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಸಂಗಾತಿ ಉದಯ್ ಸಿ. ಸೋನಿ ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಡ್ ವಾಸೊಡುಲ್ಲೆರ್.
ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್‌ದ ಲಾಹೋರ್‌ಡ್ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೪೨ಡ್ ಗೋವಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ ನಕುಲ್ ಸೇನ್ ವಾಡ್ವಾ ದಂಪತಿಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಂಬಿಕಾ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್‌ದ ವೆಲ್ಹಾಮ್ ಪೊಂಜೋಕ್ಲೆನ ಸಾಲೆಡ್ ಓದಿಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಎಂ.ಎ. ಪಡೆತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ದ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಕೈಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಸುಪೀರಿಯೋರ್ ಎನ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಫ್ರಾಂಕೈಸ್, ಕ್ಯೂಬಾದ ಹವಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೬೧ಡ್ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಉದಯ್ ಸೋನಿಯೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿ
ಅಂಬಿಕಾ ಸೋನಿಯೆರ್ ೧೯೬೯ಡ್ ಆರೆನ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಪ್ರಾ, ೧೯೬೯ಡ್ ಪಕ್ಷ ವಿಭಜನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಗು ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ವಿಭಜನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ಅಮೃತಸರೊದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ನೇಮಿಸನಗ ಸೋನಿ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಪರಾತ್ ದೋಸ್ತಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೆ ದಿಂಜ ನಿಕಟವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೭೫ಡ್ ಆರ್ ಭಾರತೀಯ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗೆ ನಿಕಟವಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೭೬ಡ್ ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೯೮ಡ್ ಆರ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯೆರ್. ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ೨೦೦೬ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಂತೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಜನವರಿ ೨೦೦೦ಡ್ ಆರ್ ನಾನೊರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೦೪ದಾನಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಜುಲೈ ೨೦೦೪ಗ್ ಆರ್ ಪೆರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೨೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೬ಡ್ದ್ ೨೨ ಮೇ ೨೦೦೯ಗ್ ಆರ್ ಯುಪಿಎ(I) ಸರ್ಕಾರೊದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಚಿವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ೨೨ ಮೇ ೨೦೦೯ಡ್ದ್ ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೨ಗ್ ಆರ್ ಯುಪಿಎ(II) ಸರ್ಕಾರೊಡು ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್. ಜುಲೈ ೨೦೧೦ಡ್ ಆರ್ ನಾನೊರ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ಗುರುಪುರ
ಗುರುಪುರ ಪಾಲ್ಗುಣಿ/ಗುರುಪುರ ಸುದೆತಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿನ ಬೆಂಗಳೂರುರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಸುಮಾರ್ ೩೪೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೧೪ ಮೈಲ್) ಅಂಚನೆ ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ಸುಮಾರ್ ೧೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೮ ಮೈಲ್) ದೂರೊಡು ನಿಲೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ವಿದೊವಿದೊತ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ಅಲ್ಪ ಬಿಲ್ಲವೆರ್, ಬಂಟೆರ್ , ಗೌಡೆರ್ ಅಂಚನೆ ಸರಸತ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಆಂಡ ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ಲಾ ಜನಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್.
ಪರಿಚಯೊ
ಗುರುಪುರ ಪನ್ಪಿನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ತರೀಕೆರೆ ತಾಲೂಕುಡಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊ ಉಂದೆನ್ ಕುಗ್ರಾಮ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪೊಲಿ. ಈ ಗ್ರಾಮೊ ಗುರುಪುರ ಪಂಚಾಯತ್‍ಗ್ ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರುದ ಬಡಗಣ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ೪೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡುಂಡು. ತರೀಕೆರೆರ್ದ್ ೧೮ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂಚನೆ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರ್ ಡ್ದ್ ೨೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡ್ ನಿಲೆ ಆತ್ಂಡ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಗುರುಪುರೊದ ಬರಿತ್ತ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ದಾಖಲೆದ ಪ್ರಕಾರೊಡ್, ಗುರುಪುರ ಗ್ರಾಮೊನು ದುಂಬು ಗುಲಿಪುರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ್ತ ದಡೊಟ್ಟು ನಿಲೆ ಆತಿನ ಈ ಗ್ರಾಮೊ ಗುಲಿಪುರ ಒಂಜಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಸೊ ಅಂಚನೆ ಸುದೆತ್ತ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಲೆಗ್ಲಾ ಉಂದು ಗ್ರಾಮೊ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಬಂಡಸಾಲೆ ಪನ್ಪಿನವ್ ಸುದೆತಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಪರ್ಪಿನ ನೀರ್ ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾತ್ರ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಆಣೆಕಟ್ಟ್ ಲೆಕಂತಿನೈನ್ ಕಟ್ಟಾದೆರ್. ಗುರುಪುರೊಡು ಸುಮಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅಂಚನೆ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀ ಅಗ್ನಿದುರ್ಗ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಕಾಲಭೈರವ ದೇವಸ್ಥಾನ , ಸದಾಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ , ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ , ನರಸಿಂಹ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸತ್ಯದೇವತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮುಂಡತ್ತಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಅರಸು ಮುಂಡತ್ತಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನಿಲೆ ಆತಿನ ಗ್ರಾಮೊ ಗುರುಪುರ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೆಲು
ಗುರುಪುರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು ಅಂಚನೆ ಈ ಗ್ರಾಮೊರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕನೇ ಪಾಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಗುರುಪುರ ಸುದೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಉಂದು ವಾಮಂಜೂರು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿಕಾಂಬ ಜಾಗೆಲೆಗ್ಲಾ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ವರದ್ರಾಜ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಅಂಚನೆ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಧರ್ಮದೇವತೆಲೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮೂಲು ಉಲ್ಲ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಪುನರ್ಪುಳಿ
ಪುನರ್ಪುಲಿ - ಚಿತ್ತ ದರ್ಶಿನಿ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍ ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು
ಗಾಯತ್ರಿ ನಾವಡ
ಗಾಯತ್ರೀ ನಾವಡೆರ್ ಸ್ತ್ರೀವಾದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶೆ, ಜಾನಪದ ಸ೦ಗ್ರಹ, ಅನುಭಾವ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಇಂಚಿತ್ತ್ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸಂಶೋಧಕಿಯಾದ್ ಬೆನ್‌ತಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಮೆರ್‌ನಲಾ ಉಂಡು.೧೯೭೫‌ಡ್ ಎ.ವಿ.ನಾವಾಡೆರ್ ಮೆರೆನ ಬುಡೆತಿ. 'ಜೀವಿ' ಪನ್ಪಿನ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ಲೇಖನ, ಕವಿತೆಲೆನ್ ಬರೆಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಜನನೊ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೋಟೇಶ್ವರ್‌ಡ್ ಅಗೊಸ್ಟ್ ೭,೧೯೫೪‌ಕ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ ಕೋಟೇಶ್ವರ, ಅಪ್ಪೆ ಕಮಲಮ್ಮ. ನಾಲ್ ಜನ ಆನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಜನ ಪೊನ್ನು ಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಕಡೆತಾರ್ ಗಾಯತ್ರೀ ನಾವಡೆರ್.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಮೇರ್ ಬಿ.ಎ ಪದವಿದಾರೆರ್. ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದ್ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ೧೯೮೮ಡ್ ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಂಡೆರ್.'ಕರಾವಳಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ನೆಲೆಗಳು' ಪನ್ಪಿನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಗು ಗುಲ್ಬರ್ಗ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಸಿರಿಪಂಥ: ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ - ಸಮಾಜೋ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ' ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಗು ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್.
ಕೃತಿ
ಮೇರ್ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ್, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ವಿಮರ್ಶೆ, ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.
ಸಂಶೋಧನೆದ ಯೋಜನೆಲು
ಖಾರ್ವಿ ಸಮುದಾಯ ಆರ್ಥಿಕ - ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕುಡುಬಿಯರು, ಕಾಡ್ಯನಾಟ, ಪಾಣರಾಟ, ಕೋಟ ಪರಿಸರದ ಜೀವನಾವರ್ತನೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿ ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ಪದ್ಯೊಲು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನ, ಪನ್ಪಿನ ಸಂಶೋಧನೆದ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಮಲ್ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಪಾಡ್ದನೊಳು - ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್
ತುಳುನಾಡ್‌ದ್ ಬೂತಾರಾಧನೆ ವಿಭಾಗೊಡು ಸುರುಟ್ಟು ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತ್ದ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನೈದಿನಾರ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಒರಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್(೧೮೨೮-೧೮೯೧) ೩೦ ವರ್ಷ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಬೋಧನೆದ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತಿನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತಿ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಕಲ್ತಿನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ಕ್ ತೆರಿಯೊನ್ರೆ ನನ ಬತ್ತಿ ವಿಧೇಶಿಯೆರೆಗ್ ತೆರಿಯೊನ್ರೆ ಕಲ್ಪೆರೆಗ್ ಬೋಡದ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕತಿದ ದಾಖಲೀಕರಣ ಮಲ್ತ್ದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟು, ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ೧೮೫೮ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ದ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಕದಿಕೆ, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಚ್ಚಿಲ, ಪಾದೂರು, ಕುತ್ಯಾರ್, ಸಾಂತೂರು, ಉಡುಪಿ ಇಂಚ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಶಾಲೆ, ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ದೇವಾಲಯ, ಮುಲ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿಡ್ ಇತ್ತಿ ಅನಾಥ ಸಾಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಮೆರೆನ ಜತೆಟ್ಟ್ ಅರೆನ ಸಂಸಾರದಕುಲುಲಾ ತುಳುನಾಡ್‌ಡಿತ್ತೆರ್. ಮೆನ್ನರ್ ೧೯೯೬ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕು ತುಳು ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸುರತ್ತವು ಅತ್ತಂದೆ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದನದ ಸುರುತ್ತ ಬೂಕು ಆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ೨೧ ಭೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ಈ ಬೂಕುಗು ಪಾಡ್ದನ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತ್‌ಂಡಲಾ ನೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನವು ಪೂರಾ ಪಾಡ್ದನ ಅತ್ತ್. ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಕತೆತ್ತ ರೂಪೊಡುಲಾ, ಕೆಲವು ಭೂತೊಲು ಸೃಷ್ಟಿ ಆದ್ ತನ್ಕುಲೆ ಕಾರ್ನಿಕ ತೋಜಾವೊಂದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತೊನಂಚಿ ವಿಚಾರೊನು ತೆರಿಪಾವುಂಡು.
ಈ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಉಪ್ಪುನವು ೨೧ ಪಾಡ್ದೊನೆಲೆಡ್ ಬೊಬ್ಬರ್ಯ ಪಾಡ್ದನ, ಉಂದುವೇ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು Story of Bobbarye   ಪಂಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಕತೆಲಾ ಉಂಡು ತುಳುನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಲಿಂಪ್ಯAತರವಾದ್‌ಲಾ ಪ್ರಕಟ ಆತ್‌ಂಡ್. ಪಂಜುರ್ಲಿ-೧, ಪಂಜುರ್ಲಿ-೨, ಪಂಜುರ್ಲಿ-೩ ಇಂಚ ಈ ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನೊಲು  ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಉಂಡು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೂಕುಡು (1)Panjurli (2) Story of Panjurli,    (3)  Origin of Bhuta Panjurli, (4) Amtadi Panjurlij    ಈ ನಾಲ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು ಉಂಡು. ಸುರುತ್ತ ಮೂಜಿ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಇತ್ತಿನವು ಅಮ್ಟಾಡಿ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಇಜ್ಜಿ ಜುಮಾದಿ, ಸಾರಾಳ ಜುಮಾದಿ ಪಂಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಳು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡುSong of Jumadi (2) Sarala Jumadi       ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಜಾರಂತಾಯೆ ಬೂತದ ಎಲ್ಯ ಪಾಡ್ದನ ಉಂದು. ಈ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು (1) Acts of Jarantaya (2) The Story of Jarantaya     ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ಪಾಡ್ದನ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಸುರುತ್ತ ಕತೆ ಜಾರಂದಾಯೆ ಕೂಳೂರು-ಮುಲ್ಕಿ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಪೋಪಿನವು ಸಾನದ ಜಾರಂದಾಯೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಜಾರಂದಾಯೆ, ಜಾವಡಿ ಜಾರಂದಾಯೆ ಈ ಮೂಜಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಆರಾಧನೆ ದೆತೊನ್ನ ವಿವರ ಉಂಡು. ರಡ್ಡನೆದವು ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಅದಿತ್ತ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು.
ಕಾಂತುನೆಕ್ರಿ ಂActs of Kantunekri Bhuta   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಈ ಭೂತದ ಕತೆ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು.
ಮಗ್ರಂದಾಯ Acts of Magrandaya  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು ತುಳುತ್ತ ಲಿಪ್ಯಂತರಲಾ ಉಂಡು. ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪೊಸ ಭೂತ ಪನ್ಪಿ ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾಡ್ದನ ಮಲ್ಲವು. ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಕುಡಗ್ ಸಂಬAಧ ಪಡೆಯಿನವು. Soಟಿg oಜಿ ಏಚಿಟಞuಜಚಿ, Sಣoಡಿಥಿ oಜಿ ಏಚಿಟಟuಡಿಣi  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಕಲ್ಕುಡ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾಡ್ದನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಉಂಡು. ಪೊಸಮಹರಾಯೆ Posa Maharaye  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ. ಉಂಡು. ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು Attavara Daiyongulu   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು. ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳಬೈರವೆ. Mudader Kalabhairava  ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು. ತೊಡಕಿನಾರ್ Acts of Todakinara   ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತರ್ಜುಮೆ ಉಂಡು. ದೇಯಿ ಬೈದ್ಯೆದಿ, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ ೧, ಕೋಟಿಚಂಣಯೆ ೨, ಉಂದು ಮೂಜಿಲಾ ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯೆರೆ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಸರ‍್ದಿನವು. ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಈ ಮೂಜಿ ಪಾಡ್ದನಲಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ತರ್ಜುಮೆ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಲಿಪ್ಯಂತರೊಡುಲಾ ಉಂಡು. (1). Song of Devbaidi (2) Song of Koti and Channayya (3) Story of Koti and Chennayya,(4) Story of Koti Channayya,(5) Origin of Baiderlu. ನೆಟ್ಟ್ ಬಾಕಿದ ರಡ್ಡ್ಲಾ ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಆಂಡಲಾ ಈ ಬೂಕುಡು ಸರ‍್ದಿಜ್ಜಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ೫ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಆಯಿ ಬೈದೆರ್ಲೆ ಸಂಧಿ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲವು ಈ ದಾಖಲೆ ಈತ್‌ನೆಟ್ಟ ಓಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಆತಿನವು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ಉಂದು ಪ್ರಕಟ ಅತ್‌ಂಡಲಾ ಐತ ಮೂಲ ಪಾಡ್ದನ ತುಳುತ್ತವು ಮಿಶನರಿಳೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಲು ದಾಖಲೀಕರಣ ಮಲ್ಪನಗ ತಿಕ್ಕ್ದ್‌ಂಡ್ ಸದ್ಯೊಗು ಆವು ಬೇತೆನೇ ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು. ಎ.ಸಿ.ಬರ್ನೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದೊನೊಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಪಠ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಲವು ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾಡ್ದನನೇ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಅಕರ ಆದುಂಡು. ದೂಮಾವತಿ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ಬೂಕುಡು ನೆತ್ತ ವಿವರ ಇಜ್ಜಿ. Pilicamundi     ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ ಪನ್ಪಿ ಬೂತದ ಪಾಡ್ದನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಉಂಡು ಉಂದುವೇ ಪಾಡ್ದನ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಬೂಕುಡುಲಾ Acts of Pilichamundi  ಇಂಚ ಪ್ರಕಟ ಆತ್‌ಂಡ್.
ಡಾ. ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯೆರ್ ಅರೆನ ಲೇಖನ “ ತುಳುವಿನ ಮೊದಲ ನಿಘಂಟುಕಾರ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್’ (ತುಳುವರಿವರು, ಪಾದೆಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ (ಸಂ.) ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದನದ ಬಗೆಟ್ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್. “ಮೆನ್ನರ್ ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಕೆಲಸಗಳ ನಡುನಡುವೆ ಭೂತಕೋಲದ ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಳು ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ ಪಾಡ್ದನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೨೧. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಪಾಡ್ದನದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಇರುವುದಾದರೂ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕತೆ ಹೇಳುವ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.  ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಇಂತಹ ನಿರೂಪಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ಉತ್ತರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.  ಬಹುಶ: ಮೆನ್ನರ್‌ಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಕಾಪುವಿನ ಮಧ್ವರಾಯರೋ ಆಥವಾ ಇತರರೋ ಈ ರೀತಿ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಪುನಾರಚಿಸಿರಲೂಬಹುದು.  ಪಾಡ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನರರಿಗೆ ಸದಾಶಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು “ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಳು” ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.  ಬಹುಶಃ ಅನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಿದು ಬಂದ ಅವರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ತುಳು ಸಂಸ್ಕತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದುದು ಅವರ ಈ ಮನೋಭಾವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಈ ಸಂಗ್ರಹದಿAದಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾಡ್ದನಗಳದ್ದಾದರೂ ಅಂದಿನ ರೂಪ ಹೇಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿನ ಪಾಡ್ದನ ಸ್ವರೂಪದೊಂದಿಗೆ ತುಲನೆ ಮಾಡಿನೋಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಸರಿ.”. ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್
೧೯೨೪ ಟ್ಟ್ ಶಾರದಾ ಛಾಪಖಾನೆಡ್ ಮುದ್ರಣ ಆತಿನ ಎಮ್ ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್ ತುಳು ಪಾಡ್ದನೊಲೆ  ೫ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಆನಿಡ್ ಇನಿ ಮುಟ್ಟಲಾ ಸಂಶೋಧಕೆರೆಡ್ದ್  ೫ ಪಾಡ್ದನೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹಲಾ ಐಗಳ್‌ರೆನ  ಸಂಗ್ರಹ ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲೆ ಆವೊಂದುAಡು. ಮೆನ್ನರ್‌ನ ‘ಪಾಡ್ದನೊಲು’ ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುಡು ಪ್ರಕಟ ಆತಿ ಸುರುತ್ತ ಪಾಡ್ದನ ಬೊಬ್ಬರ್ಯೆ, ೯, ಬೊಕ್ಕ ೧೦ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಕಲ್ಕುಡೆ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ೧೩ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಅತ್ತಾವರ ದೈಯೊಂಗುಳು ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ನ್ ಬದಲ್ ಮಲ್ತ್ದ್ ದೈಯೊಂಗುಳು ಪಂಡ್ದ್, ೧೪ನೇ ಪಾಡ್ದನ ಮುಡದೇರ್ ಕಾಳಬೈರವೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾಡ್ದನೊನು ಮುಂಡತ್ತಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್, ೧೫ನೇ ಪಾಡ್ದನ ತೊಡಕಿನಾರ್ ಪನ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡನೊನು ತೊಡಕಿನಾರ್(ಕಣಂದೂರು ದೈಯೊಂಗುಳು) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಈ ಐನ್ ಪಾಡ್ಡೊನುಲುಲಾ ಕುಡ್ಲದ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ೧೮೮೬ಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪುಸ್ತಕದವೇ ಆದುಂಡು. ಆಂಡ ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್‌ರ್ ಆ ಎಲ್ಯ ೫ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆಡ್‌ಲಾ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಪಾಡ್ದನದೊಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್ದನೊಳೆನ ಸಾರಾಂಶೊನು ಬೊಕ್ಕ ಆ ಭೂತೊಲೆ ಆರಾಧನೆದ ಬಗೆಟ್ ವಿವರವಾಯಿನ ಬರವುನು ಕನ್ನಡೊಡು ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಐನ್ ಕೃತಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಐಗಳ್‌ರೆನ ಬೇಲೆ ಅವೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ತೆರಿಪಾಯಿನವೇ ಆದುಂಡು, ಐಗಳ್ರ‍್ರು ಓಲುಲಾ ಉಂದು ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ದೆತ್ತ್ದಿನ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಪನ್ಪಿ ವಿಚಾರೊನು ಓಲುಲಾ ತೆರಿಪಾದ್‌ಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಡತಿ ಮಾತಾ ಸಂಶೋದನೆಲು ಮೆನ್ನರ್ ನ “ಪಾಡ್ದನೊಲು” ಪುಸ್ತಕ ತೂವಂದೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಆ ಐನ್ ಪಾಡ್ಡನೊಲು ಗಣಪತಿ ರಾವ್ ಐಗಳ್‌ರೆನವು ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲೆ ಆವೊಂದೇ ಉಂಡು. The Indian Antiquary- A Journal of Oriental Research in Archaeology ,Epigraphy, Ethnology, Geography, History, Folklore, Languages, Literature, Numismatics, Philosophy, Religion, & C & C. Edited By John faithfull Fleet and Richard Carnac Temple, Published by Bombay:  Education Society’s Press  & London: Trubner & Co. 1872-1933/ the New Indian Antiquary(1938-1947/ Indian Antiquary(1964-1971)      ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಟಿಕ್ವಿರಿ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆ.  ಉಂದೆನ್ ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್‌ಡ ನೆಟ್ಟ್ ಹೆಚ್ಚದ ಬೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಮೆನ್ನರ್‌ನವು ಅದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ನೆಟ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಬರೆತಿನ ಬೂತದ  ಪುಟ್ಟು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬೂತದ ಮೂಲದ ವಿವರೊಲು ಅತ್ತಂದೆ ೧೩೩ ಬೂತೊಲೆ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದ ಬೂತೊಲೆ ಪಾಡ್ದನದ ವಿಚಾರೊಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಮೆನ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹದೊಟ್ಟುಗು ಎ.ಸಿ. ಬರ್ನೆಲ್‌ನ ದ ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಷಿಪ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್ ಪನ್ಪಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೂಕುಡು ಪ್ರಕಟ ಆತಿ ಮೆನ್ನರ್‌ನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್‌ಲಾ  ಒಟ್ಟುಗು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ಪೊಡು.  ೧೩೫ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪಿರವುಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ರೆವೆ. ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಪನ್ಪಿ ಒರಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್  ದಾಖಲೆ ಆಯಿನ ಬೂತಾರಾಧನೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಇನಿತ ಕಾಲೊಡು ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಒಂಜಿ ಅಕರ ಆದುಂಡು. ಕತೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪಾಡ್ದನ ರೂಪೊಡು ಉಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ೧೫೦ ಪಿರವುಡು ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತಿ ತುಳು ಬಾಸೆ, ಅಪಗದ ಊರುದ ಪುದರುಲು, ಹತ್ಯಾರುಲು, ಪದ್ದೆಯಿ ಬಂಗಾರುಲು, ತುತ್ತೆöÊತೊಲು, ಬೇರ, ಬರವು, ತುಳುನಾಡ್‌ಡ ಜಾತಿಲು, ಆರಾಧನೆ, ಆಚರಣೆ,  ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಟಿಲ್ ಅರಗಣೆ, ಪುಲ ಮರ್ದ್, ಸಂಸ್ಕಾರ, ಇಂಚ ಮಾತ ಮರ್ಗಿಲ್‌ದ ಸಂಶೋಧನೆಲೆನ್ ನೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾದ್ಯ ಉಂಡು. ಮಿಶನರಿನಕಲ್ನ ಹಸ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ಕುಲು ನಾಡ್‌ಂಡ ಮಲ್ತ್ಂಡ ತಿಕ್ಕೊಂದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತಿಕ್ಕಿನ ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜ ನಿರಂತರ ನಡತೊಂದಿತ್ತಿAಡ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಚರಿತ್ರೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಮೆಕ್ಸಿಕೋ
thumb ೧ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ = ೧೮.೧೯ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಪಿಸೋ.
ಆಗ್ನೆಯೊ
ಆಗ್ನೆಯೊ (ಆಗ್ನೇಯೊ,ಆಗ್ನೇಯ, South-east, SE, S 45° E) ಇನ್ನಗ ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ) ಬೊಕ ತೆಂಕಾಯಿ( ದಕ್ಷಿಣ) ದಿಕ್ಕುಲೆನ ಸರಿಯಾದ್ ನಡುಟು- ಇನ್ನಗ ರಡ್ಡು ದಿಕ್ಕುಲೆನ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ನಡುಟು - ವಿಭಾಜಕವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು.
ದಿಶೆ
ದಿಕ್ಕುಲೆಗ್ ದಿಶೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಉಂಡು. ತುಳು ನುಡಿಗಟ್ಟು- ಗಾದೆಪಾತೆರ: " ಆಯೆ ದಿಕ್ಕ್ ದಿಶೆ ದಾಂತಿನಾಯೆ" ಬೊಕ " ಆಯಗ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿಸೆ ಲಕ್'ದ್ಂಡ್"  ಇನ್ಪಿನ ಪಾತೆರೊಲೆಡ್  "ದಿಶೆ"(ದಿಸೆ)  ಪದಪ್ರಯೋಗ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಈ ಶಬ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ ಬೊಕ ಬೇತೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಲೆಡ್'ಲಾ ಉಂಡು.
ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನು
ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನು ಎಂಚ?
ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಸೂಚಿ
ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಆಧಾರಿತ ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Magnetic compass- ಕಂಪಾಸ್ ) ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ಆಗ್ನೆಯೊ ದಿಕ್ಕುನು ದಿಂಜ ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಸಪೂರ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿದ ಸಹಜ ಗುಣ ಇನ್ನಗ ಅವೆನ್ ನೇಲಾಂಡ ಅವು ಬಡಕಾಯಿ -ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಸಮನಾದ್ ತಿರುಗುದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿ ಬಡಕಾಯಿ ತೋಜಾವುನೆನ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಬೊಕ  N ಇಂದ್ ಬರೆದ್  ಗುರುತು ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಉರುಟುದ ಫಲಕೊಡು  0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್  360 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟ  ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರೊಡು ( ಗಡಿಯಾರ ತಿರುಗುನಂಚ -clockwise)  ಸಮಾನ ಭಾಜಕ ಗುರುತುಲೆನ್ ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕು ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಬಡಕಾಯಿದ 0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 135 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನ ದಿಕ್ಕೇ ಆಗ್ನೆಯೊ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಕುಲು ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಸೂಚಿ ವರ್ಗೊ:ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ
ಪುರಾಲ್
ತುಳುನಾಡ್ ದ ಪಿರಾಕ್ ದ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಪುರಾಲ್ ಲಾ ಒಂಜಿ.
ಭೌಗೋಲಿಕತೆ
ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಸೆಡ್ ಪೊಳಲಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೂಲು ಗುರುಪುರ ಸುದೆ/ಪಲ್ಗುಣಿ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಬಾರೀ ಪಿರಾಕ್ ದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.
ಇಪ್ಪುನ ದೇವೆರ್
ಪುರಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ೯ಅಡಿಡ್ದ್ ಲಾ ಎತ್ತರದ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಮಹಾಕಾಳಿ, ಗಣಪತಿ, ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸರಸ್ವತಿ ದೇೆವೆರೆನಕ್ಲೆನ ಲೆಪ್ಪದ ಮೂರ್ತಿಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದೆಕ್ಲೆಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ಲೇಪಾಷ್ಟಗಂಧ ಪೂಜುನ ಕ್ರಿಯೆ ನಡಪುಂಡು. ಪುರಾಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಜಾತ್ರೆ. ಅವು ಪುರಾಲ್ದ ಚೆಂಡ್ಂದೇ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.
ಪುರಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಡ್ಲದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೨೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಪೋವೊಡುಂದಾಂಡ ಬಜ್ಪೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ಡು ಗುರುಪುರ ಕೈಕಂಬದಲ್ಪ ಪೋದು ಪೋಯೆರೆ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ.ದೂರ; ಬಿಸಿರೋಡುಡ್ದು ೧೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಲ್ಲೇಖ ಕ್ರಿ.ಶ. ಪ್ರಾರಂಭದ ವಿದೇಶೀ ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆನ ಬರವುಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಅರೆಬಾಸೆ
ಅರೆಬಾಸೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗುದ ಮಡಿಕೇರಿ, ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ, ಭಾಗಮಂಡಲ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಬಂದಡ್ಕ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಲೆಡ್ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕನ್ನಡದ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಬಾಸೆ ಆದ್ ಉಂಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಈ ಬಾಸೆಡ್ ಇನಿಕ್ಕ್‌‍ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದೊಕುಲು ಸಾವಿರ ವರ್ಸೊಗುಲಾ ಪಿರಾಕ್‌ದವು ಅಂದಾಂಡಲಾ, ಅವು ಅರೆಬಾಸೆದ ರೂಪೊಡು ತೋಜಿದ್(ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು) 500 ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದವು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅರೆಭಾಷೆನ್‍ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಪಾತೆರುನ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದ ಜನಕುಲು, ಮಿತ್ತ್ ಪಂಡ್‍ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸರೊದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲ್‍ ದಾಲ ಅತ್ತ್‌. ಅಕುಲು ಇತ್ತೆದ ಹಾಸನ ಪರಿಸರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಐಗೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯೊರ್ದು ಕರಾವಳಿದ ಕಡೆಕ್ಕ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನಕುಲು. ಈ ವಲಸೆಗ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣೊಲು ದಾದ? ಈ ವಲಸೆ ಏಪ ನಡತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಲಿಖಿತ ಆಧಾರೊಲು ದಾಲ ಇಜ್ಜಿ. ಮೌಖಿಕ ಆಧಾರೊಲೆನ ಸಹಾಯೊರ್ದು ಉಂದು 15-16ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ನಡತ್ತ್‌‍ದ್‌ನ ಘಟನೆಲು ಪಂಡ್‍ದ್ ಊಹೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಆನಿದ ಲೆಕೊನೇ ಇನಿಲಾ ಹಾಸನೊದ ಪರಿಸರೊಡು ಅರೆ ಭಾಷೆ ಪ್ರಚಲಿತೊಡು ಇಜ್ಜಿ. ಉಂದು ಅಂದ್‍ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಂಡ ಅರೆ ಭಾಷೆಗ್ ಎಚ್ಚ ಪಂಡ್ಂಡ 400 ರ್ದ್ 500 ವರ್ಸೊಲೆನ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಅರೆಭಾಷೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಪದೊಕುಲು ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡದ ಕಾಲೊಗು ಪೋಪುಂಡು, ಆಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಆ ಬಾಸೆದ ಇತ್ತೆದ ಸ್ವರೂಪ ಆತ್ ಪರತ್ತ್‌ ಅತ್ತ್‌.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಅರೆಭಾಷಿಕ ಗೌಡೆರ್ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರೊಂದು ಕೊಡಗುರ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ್ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಯೆರೆ ಸುಮಾರ್ 5 ವರ್ಸೊದಾತ್ ಕಾಲ (1832–37) ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌ನವು ಇತ್ತೆ(ಇದೀಗ) 'ಕಲ್ಯಾಣಪ್ಪನ ಕಾಟುಕಾಯಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆತ್ಂಡ್. ಈ ಹೋರಾಟೊರ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಅವಕ್ರಪೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರದ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಆವಂದೆ ದುಂಬರಿಯಂದೆ ಪಿರ ಬೂರ್ಂಡ್‍. 1970-80ದ ದಶಕೊಡು ಬಜ್ಜೆಯಿ(ಅಡಿಕೆ)ಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಿಕ್‍ನೆರ್ದ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಸುಳ್ಯ ಅಭಿವದ್ಧಿ ಅಂಡ್‍. ಇಂಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಅರೆಬಾಸೆ/ಅರೆಭಾಷೆ- ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್‍ಲಾ ನಿಧಾನವಾದ್ ಜನಕುಲೆಡ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಚ್ಚ ಆಯೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್‍.
ಶಬ್ಧ ಅರ್ತೊ
ಅರೆ ಬಾಸೆ/ಭಾಷೆಪನ್ಪುನ ಪದ ಕನ್ನಡದ ಅರ್ಧರೂಪೊಡು ಒರಿದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್(ಉಳಿದಿರುವುದರಿಂದ) ಅಯಿನ್‍ ಅರೆಬಾಸೆ/ಭಾಷೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು. ಉದಾಹರಣೆಗ್ 'ಹೋಗುತ್ತೇನೆ' ಪನ್ಪುನ ಕನ್ನಡ ಪದ ಅರೆಭಾಷೆಡ್‍ 'ಹೋನೆ'; 'ಬರುತ್ತೇನೆ-ಬನ್ನೆ'; 'ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ' ಪನ್ಪುನವು 'ತಿಂದನೆ' ಪಂಡ್‌ದ್‍ ಪೂರ ಅಪುಂಡು. ಕನ್ನಡರ್ದು ಇಂಚಿಪ ಮರೆ ಆವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಙ, ಞ, ಪೂರ ಈ ಭಾಷೆಡ್‍ ಇತ್ತೆಲಾ ಒರಿದ್‍ ಉಂಡು.
ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಅರೆಭಾಷೆ ವರ್ಣಮಾಲೆಡ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಲಿಪಿ ಸಂಜ್ಞೆಲು ಉಂದು:
ನಾಟಿವೈದ್ಯೆರ್
ಜನಪದ ವೈದ್ಯೆರ್, ನಾಟಿವೈದ್ಯೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಲೆಪ್ಪವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ದಯಿ/ಬಲ್ಲ್(ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ) ಮರ್ದ್ ಲೆನ್ (ಔಷಧಿಯಾಗಿ) ಕೊರ್ಪುನಕುಲು ಪ್ರತೀ ಊರುಡುಲಾ ಉಲ್ಲೇರ್‌. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುಡು ನಾಡಿ/ನಾಟಿ ವೈದ್ಯೆರಾಗದ್ ಗುರುತಿಸವೊಂದು ಉಪ್ಪುನಕ್‍ಲೆನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೊನೊಲಿ.
ಅರೆಬಾಸೆ ಬಳಕೆ
ಅರೆಭಾಷೆ ಮಡಿಕೇರಿ ಪಟ್ಟಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಸುಳ್ಯ ಗೌಡೆರೆನ ಮುಖ್ಯ ಬಾಸೆ/ಭಾಷೆ, ಪುತ್ತೂರು, ಮಂಗಳೂರು ಪದ್ಧತಿಲು ತುಳುಗೌಡೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರ್‌ದ್ಂಡ್. ಮಡಿಕೇರಿ ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ ಅರೆಭಾಷೆ ಸುದ್ದಿ ಯಾದ್ ಅರೆಭಾಷೆನ್‍ ಮಡಿಕೇರಿ ಆಕಾಶವಾಣಿದ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಸಾರೊಡು 7:45 ಕ್, ಸುಳ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗು ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಡಪುನ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್‍ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು
ಕರಕೈಲ್
ಕರಕೈಲ್ ಪಂಡ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಲಸುನ ವಸ್ತುಲು. ಕರ,ಬಿಸಲೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಣ್ಣ್‌ರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊ. ಕರಟ್ಟ್,ಬಿಸಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು. ಕೈಲ್ ಪಂಡ ತಿಪ್ಪಿದವು. ಪಾತ್ರೊಡುರ್ದು ಬಟ್ಟಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನನೊಂಜಿ ಪಾತ್ರೊಗು ತೋಡಿಯೆರೆ ಗಲಸುನವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಕೈಮರಯಿ
ಕೈಮರಯಿ ಪಂಡ್‍ಂಡ ಗಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ನುಪ್ಪು ತೋಡ್‍ದ್ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಗು ಪಾಡ್ಯೆರೆ ಗಲಸುನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ
ಇತಿಹಾಸೊ
thumb|ಕೆ.ಆರ್. ನಾರಯಣೆ ರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆತಿನ ಕಾಲೊದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ದ ಫಲಕ ಪದ್ಮ ಇನಾಮುಲೆನ್ ೧೯೫೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್  ಸಮಾಜದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು,  ಪಂಡ ಕಲೆ, ಬರವು-ಸರವು, ವಹಿವಾಟ್, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ನಾನ, ನಟನೆ, ಮರ್ದ್, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಇಂಚ ಪೂರಾ ಕ್ಷೆತ್ರ ಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ನಕ್ ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬಾರತದ   ಪ್ರಜೆ ಅತ್ತಾಂದ್ ನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ, ಆಂಡ        ಭಾರತಗ್  ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ ನಕ್ ಲೆಗ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸರಕಾರ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಇನಾಮುಗು ಆಯ್ಕೆ ಮನ್ತಿನೆನೆ ಜನ ದೂಸಿಸದೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕೋಡಾಯಿನಕುಲೆಗ್ ಇನಾಮು ತಿಕ್ಕಂದೆ ಬೇತೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಪೋಪುಂದು. ಸರಕಾರ ಇತ್ತೆ ಮಾತ ಜನ ಆನ್-ಲೈನ್ ಡ್ ಇನಾಮುಗು ಪುದರ್ನ್ ಸಿಫಾರಸ್ ಮನ್ಪುನ ಕಜ್ಜ ಮಲ್ತ್ದ್ಂಡ್.
ಪದಕದ ಮಿತ್ತ್ ಬರೆಯಿನ ಪದಕುಲು 'ಪದ್ಮ' ಪಂಡ ಸಂಸ್ಕ್ರುತೊಡು ತಾವರೆ, ಶೀ ಪಂಡ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಪಂದ್ ಅರ್ತ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಆನಗ್ ಆಂಡ ಶ್ರ್ರಿಮಾನ್, ಪೊಣ್ಣಗ್ ಆಂಡ ಶ್ರೀಮತಿ. ಉಂದೆನ್ ತಾವರೆದ ಚಿತ್ರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ತ್ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆತೆರ್. ಫಲಕನು ಕಂಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಲ್ದು ಬಂಗಾರದ ಅಕ್ಸರೊಡು ಬರೆಪೆರ್.
ಕೇಂದರ ಸರಕಾರ ಜನಕುಲೇ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಜನಕುಲೆನ್ ಸೂಚಿಸುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತಿಂಡ್
೨೦೨೧ ಮುಟ್ಟಗ್, 3225 ಜನ ಈ ಇನಾಮು ಪಡೆತೆರ್.
೨೦೨೨ ಟ್, 107 ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಇನಾಮು ಪಡೆತೆರ್
ತಿರಸ್ಕ್ಕಾರ
ಕೆಲವು ಇನಾಮು ಪಡೆವುಡಾಯಿನಕುಲು, ಸಂಗೀತಗಾರೆ ಹೇಮಂತ ಕುಮಾರ್ ಮುಖರ್ಜೀ, ಸಿತಾರ್ ವಾದಕೆ ವಿಲಾಯತ್ ಖಾನ್, ಬರೆಪುನಾರ್ ಮಮೊನಿ ರೈಸೊಮ್ ಗೊಸ್ವಮಿ, ಪತ್ರಕಾರೆ ಕನಕ್ ಸೆನ್ ದೆಕಾ, ಸಿನಿಮಾ ಕತೆ ಬರೆಪುನ ಸಲಿಮ್ ಖಾನ್ ಇನಾಮು ದೆತೊನಿಯೆರೆ ಪಿರ ಜಾರ್ದೆರ್.
ಕೆಲವು ಜನ ಪರಿಸರವಾದಿ ಸುಂದರಲಾಲ್ ಬಹುಗುಣ, ಬಿಲ್ಲಿಯರ್ದ್ಸ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಮಿಕೆಲ್ ಫ಼ೆರ್ರಿರೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ದೆತೊನಂದೆ ಪಿರ ಜಾರಿಯೆರ್ಂಡಲಾ ಅಯಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ, ಬೊಕ್ಕ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಇನಾಮುನು ಗೆತೊಂಡೆರ್.
ಕೆಲವು ಜನ ಸಿನಿಮಾ ಮಲ್ಪುನ ಅರಿಬಾಮ್ ಸ್ಯಾಮ್ ಶರ್ಮ, ಬರೆಪುನ ಫನೀಶ್ವರ್ ನಾಥ್ 'ರೇಣು', ಪಂಜಾಬ್ ದ ದಲಿಪ್ ಕೌರ್ ತಿವಾನ , ಕವಿ ಜಯಂತ ಮಹಾಪಾತ್ರ ಮಾತಾ ಗೆತೊಂಂದುನ ಇನಮುನು ಪಿರ ಕೊರ್ತೆರ್.
೨೦೨೨ ಟ್ ಬಂಗಾಳದ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನಾರ್ ಗೀತಾಶ್ರಿ ಸಂಧ್ಯಾ ಮುಕ್ಯೊಪಾಧ್ಯಾಯಿ ೭೩ನೆ ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನೊತಾನಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಎನ್ನ ೮೦ ವರ್ಸದ ಸಾಧನೆಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್, ಅವು ಎಲ್ಯಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪಂಡೆರ್. ಅಂಚ ಆರ್ನ ಪುದರ್ನ್ ಪಟ್ತಿದ್ದ್ ಕೈ ಬುಡಿಯೆರ್
ತೂಟೆದಾರ
ತೂಟೆ ದಾರ(ಸೂಟೆ ಪಂಡ್‌ದ್ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ತೂಟೆ ಪಂಡ ಸೂ ಪೊತ್ತಾಯಿನ ದೊಂದಿ) ಕಟೀಲ್‌ದ ದೇವಿಗ್ ಸಂದಾವುನ ಒಂಜಿ ಪರಕೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ನಮುನೆದ ಗೊಬ್ಬು. ಉಂದೆನ್ ಕಟೀಲ್ ತೇರ್‌ದ ಕಡೆತಾನಿ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.
ಗೊಬ್ಬುದ ಪೊರ್ತು
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ತೇರ್ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ದೇವಿನ ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನ ನಡಪುಂಡು. ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನ ಅಯಿಬೊಕ್ಕ ಈ ತೂಟೆದಾರ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.
ಪಾಲ್ ದೆತೊಂಬುನಕುಲು
ತೂಟೆದಾರ ಪರಕೆ ಸಂದಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಕಟೀಲ್‌ದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಅತ್ತೂರು ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಇಪ್ಪುನು. ಬೇತೆ ಊರುದಕುಲೆಗ್ ಈ ಗೊಬ್ಬು ಅತ್ಂಡ ಪರಕೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯರ ಅವಕಾಸೊ ಇಜ್ಜಿ.
ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮ
ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ, ಕಟೀಲ್ ಜಾತ್ರೆ ಜಾತ್ರೆ ಎಣ್ಮ ದಿನ ನಡಪುಂಡು. ಪರಕೆ ಸಂದಾವುನ ರಡ್ ಗ್ರಾಮೊದ ಗ್ರಾಮಸ್ತೆರ್ ಈ ಎಣ್ಮ ದಿನ ಉಪಾಸ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಆತ್ ದಿನ ಸರಾಯಿ, ಮಾಸ ಸೇವನೆ ಬೊಕ್ಕ ದುರಭ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಉಣಸ್ ಮಾತ್ರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತೇರ್‌ದ ಕಡೆತಾನಿ, ಕಟೀಲ್ದಪ್ಪೆನ ಅವಭೃತ ಮುಗಿಪೆಟ್‌ಗ್ ತೂಟೆದಾರದ ಪರಕೆ ಪಂಡಿನ ಭಕ್ತೆರ್ಲಾ ಮೀಪೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಕುಮ ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಿಸಾವೆರ್. ವಿತರಣೆ ಆಯಿನ ಕುಂಕುಮ ಪ್ರಸಾದೊನು ರಡ್ ಗ್ರಾಮದ ಭಕ್ತೆರ್ ಅಕಲ್ನ ಮೈ ಕೈಕ್ ಪೂಜೊಂಬೆರ್. ಪರಕೆ ಪಂಡಿನಕುಲು ತಾರಾಯಿದ ಮಡಲ್‌ದ ತೂಟೆನ್ ಅಕಕಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ತಯಾರಿಸಾದ್ ಪತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಲುಂಗಿ ಅತ್‌ಡ, ಮುಂಡು ತುತ್ತಿನ ರಡ್ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮಸ್ತೆರ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್‌ದ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸೇರ್ದ್ ಎದುರುಬದುರಾದ್ ಉಂತುವೆರ್. ವರ ಸೂಚನೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ, ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಉಂತುದಿನಕುಲು ನನೊಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಉಂತುದಿನಕಲ್ನ ಮಿತ್ ತೂಟೆನ್ ಅಡಕೊಂಬೆರ್. ಈ ಗೊಬ್ಬು ಸುಮಾರ್ ಪೊರ್ತು ನಡಪುಂಡು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು, ಎದುರುಬದುರು ಉಂತಿನಕುಲೆಡ್ ಏರ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪಿರ ಜಾರುವೆರಾ ಅಕುಲು ಸೋತಿಲೆಕ್ಕ. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಗೊಬ್ಬುನಗ ನಡುಟು ಲಡಾಯಿ ಆಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು. ದಾಯೆಗ್ ಪನ್ನಗ ತೂಟೆ ಅಡಕುನಕುಲು ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಗೆಂದೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ಮಸ್ತ್ ಕೋಪ, ಬೆಚ್ಚಡೇ ಅಡಕುವೆರ್. ಅಪಗ ಗ್ರಾಮದ ಹಿರಿಯಕುಲು ಬತ್‌ದ್, ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಾವೆರ್. ದೇವಸ್ತಾನೊದ ಕೈತಲ್‌ದ ಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುರುತ ಸುತ್ತು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ರಡ್ಡನೇ ಸುತ್ತುದ ಗೊಬ್ಬುನು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುದ ಜಾಗೆಡ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.
ಪುರಾಣ- ಇತಿಹಾಸ
ಈ ಗೊಬ್ಬುದ ಬಗ್ಗೆ ಒವ್ವೇ ಪುರಾಣೊಡ್ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿ ಅಂಡ, ಮಸ್ತ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು, ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಸಂಹಾರ ಮಲ್ತಿನ ದೇವಿನ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ಪರ, ಬೊಕ್ಕ ದೇವಿನ ಕುಸಿಗಾದ್ ಈ ತೂಟೆದಾರ ಗೊಬ್ಬುದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಥೆ ಉಂಡು.
ಮಂದಾರ
ಮಂದಾರ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂ ಆಪಿನ ಮರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೫ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಮುಟ್ಟ ಬಳಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಮಂದಾರೊಡು ಕೆಂಪು, ಮಂಜಲ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಪೋಕುಲು ಉಂಡು
ತೂಟೆದಾರ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
<References />
ಮಂದಾರ
ಮರತ ಪೊಲಬು
ಮಂದಾರ ಪೂತ ಮರ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಅಪುಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ೧೦ ಡ್ದ್ ೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊ ಬಳಪುಂಡು. ಈ ಮರತ ಇರೆತ ಕೊಡಿ ತಿಗ್‌ರ್‌ನ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂದಾರೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಅಪಿನ ಮರ ಉಂಡು ಇ ಮರತ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಪೋಯಿನಪಗ ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.ಉಂದೆಟ್ ಪೂ ಆನಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರೆಕುಲು ತಾಳ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಟ್ ಕೊಂಬು(ಕೋಡು)ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವೆತ ಉಲಯಿಡ್ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಈ ಬಿತ್ತ್ ತಾಳ್ದ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ ಅಲ್ಪ ಅವು ಕೊಡಿತ್‌ದ್ ದಯಿ ಆಪುಂಡು
ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಮಂದಾರದ ಮರ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪಿನಂಚಿನ ಮರ. ಉಂದೆಕ್ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಗ್ರಂಥೊಡು ಗಂಡಾರಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಕಾಂತನಾರ ಗುಗ್ಗುಳು,ಕಾಂಚನಾರಾದಿ ಕ್ವಾಥ,ಕಾಂಚನಾ ಗುಟಿಕಾ ಪನ್ಪಿ ಮರ್ದ್ಲೆನ್ ಮಂದಾರೊತ ದಯಿದ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಕುಷ್ಠರೋಗೊ ನಿವಾರಣೆಡ್‌ಲ ಉಂದೆತ ಮರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಡು ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ಊರುದ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯನಕುಲು ಮಂದಾರ ದಯಿತ ಚೆಕ್ಕೆಡ್ದ್ ಕುಷ್ಠರೋಗೊಗು ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿಕುಲು
ಪಡಿ ಮಂಚ
ಪಡಿ ಮಂಚ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಉಂದೆನ್ ಮರಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಾಲ್ ಕಾರ್. ಈ ನಾಲ್ ಕಾರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಆಯಾತಾಕಾರದ ಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ನಡುಟ್ಟು ಅಡ್ಡ ರಡ್ಡ್ ಮರತ್ತ ಅಡ್ಡ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕಂಗ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರತ್ತ ರೀಪುದಂಚಿನ ಕೋಲುಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ತೂಯೆರೆ ಒಂಜಿ ಮಂಚದ ಲೆಕೊ ತೋಜುಂಡು. ರೀಪುದ ನಡುಟ್ಟು ಜಾಗೆ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಕೆಯಿ ನೊಪುನಗ ಬಾರ್ ಆ ಒಟ್ಟೆಡೆ ತೀರ್ತ್ ಬೂರುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಪಡಿ ಮಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ನೆಕ್ಲೇಸ್
ನೆಕ್ಲೇಸ್ ಕಂಟೆಲ್‌ಗ್ ದೀಡುನ ಪದ್ದೇಯಿ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ನರಮಾನ್ಯರ್ ಅಲಂಕಾರೊಗಾದ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅತ್ತಂಡ ಸಾವು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉದ್ದೇಸೊಗಾದ್ ಅಂಚನೆ ಸಂಪೊತ್ತು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಥಾನಮಾನೊದ ಸಂಕೇತ ಆದ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಲೋಹೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ನೆಕ್ಲೇಶ್ ಮಾಲೆದ ಮುಕ್ಯ ಅಂಶ ಪಂಡ ಕಂಟೆಲ್‌ಗ್ ಸುತ್ತೊನುನ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸರಪಳಿ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲ್. ಇಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ‍್ಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ಲಾಟಿನಂದಂಚಿತ್ತಿನ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹೊಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ತ. ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ ಮಾಲೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವಸ್ತುಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌‌ಲು, ಲಾಕೆಟ್‌‌ಲು, ಉರ್ಕುಲು, ಶಿಲುಬೆಲು ಅಂಚನೆ ವಜ್ರ, ಮುತ್ತು, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಪಚ್ಚೆ, ಗಾರ್ನೆಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೀಲಮಣಿದಂಚಿತ್ತಿ ಅಮೂಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತೊ. ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಅನೇಕೊ ವಿಸಯೊಲೆಗ್ ಗಳಸುವೆರ್.
ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್ ಗಳಸ್‌ನೆ
ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವೊಡು ಜನಕ್ಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಲು, ಚಿಪ್ಪುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಸ್ಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಅಂಚಿತ್ತಿ ಪರಿಸರೊದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಕಂಚಿದ ಯುಗೊಡ್ದ್ ಪದ್ದೋಯಿಲು ಪೂರ್ವ-ಲೋಹೊದ ಅಲಂಕರೊ ಆದ್ ಬದಲಾಂಡ್. ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಸುರುಕು ಪಿರಾಕ್ ದುಂಬುದ ಮೂರ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬುಡ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಸುರುಟು ಯುರೋಪುಡ್ ರಚಿಸಯೆರ್.
ಪಿರಾಕ್‌ದ ನಾಗರಿಕತೆಲು
ಪಿರಾಕ್‌ದ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾಡ್, ಸಿಲಿಂಡರ್ ಮುದ್ರೆಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ದೋಯಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನ್‌ಡ್, ಮಾಲೆಲೆನ್ ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್, ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿ, ಅಗೇಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗಾರ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ್‌ನೆ, ಇಂದೆನ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪಳಿ ಆದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸುಮೇರಿಯನ್ನೆರ್ ಬಂಗಾರ್, ಬೊಳ್ಳಿ, ಲ್ಯಾಪಿಸ್ ಲಾಜುಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್‌ಡ್ದ್ ಮಾಲೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್, ದಿಂಜ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆ ಮಾಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಿತ್ತ ವರ್ಗೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ನರ್ ಕಂಟೆಲ್ಗ್ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾವುದ ಉದ್ದೇಶಗಾದ್ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ಕಂಟೆಲ್ದ ಪಟ್ಟಿಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕುಪ್ಪಿ, ಕರ ಬುಕ್ಕೊ ಟೊಲ್ಲಾಯಿನ ಮಣಿಡ್ದ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ವಿದೊ ವಿದೊತ ಬಿಲೆ ಇತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಮಣಿಕ್ಲೆ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬಂಗಾರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೈಲಿದ ದೈಕುಲು, ಪ್ರಾಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರ್ಮಿಕೀಟೊಲೆ ಆಕಾರ ಆದ್ ರೂಪೊ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉರ್ಕುಲೆನ್ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ ಆದ್ಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕ್ರೀಟ್‌ಡ್ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಮಾಂತ ವರ್ಗೊದಕುಲಾ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರೈತೆರ್ ಅಗಸೆ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆ ದೀಡೊಂಡ ಶ್ರೀಮಂತರ್ ಅಗೇಟ್, ಮುತ್ತು, ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್, ಅಮೆಥಿಸ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಫಟಿಕದ ಕಲ್ಲ್‌ದ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಜೊತೆಟ್ ಪಕ್ಕಿಲು, ಪ್ರಾಣಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಾನ್ಯನ ಆಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌ಲೆ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗ್ರೀಸ್ ದೇಸೊಡು ರಿಪೌಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಪೊದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಿಗೆಲೆನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಮಾಲೆಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಈ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ನೀಲಿ ಅತ್ತಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಎನಾಮೆಲ್ಡ್ ರೋಸೆಟ್‌ಲು, ಪ್ರಾಣಿಲೆ ಆಕಾರೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಹೂದಾನಿ ಆಕಾರೊದ ಪದಕೊ(ಪದ್ದೋಯಿ)ಡ್ದ್ ಅಲಂಕಾರೊ ಆವೊಂದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬರಿಟ್(ಅಂಚು) ವಿವರಿಣೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬಿನ್ನೆರೆನ್ ಎದ್ಕೋನ್‌ನಗ ಪರಿಮಳೊದ ನೀರ್(ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ)ದ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೆದೊಟ್ಟುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದೊದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪೊಲಿಲೆನ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತ್‌ನೆ. ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಪೊರ್ತುಡು ಪೊಸ ಅಂಸೊಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸರ ಆಂಡ್. ಪಾಲಿ-ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ತುಂಡುಲೆಗ್ ಬಣ್ಣೊದ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್, ಪ್ರಾಣಿ-ತರೆ ಫಿನಿಯಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಚಿ ರೂಪೊದ ಅತ್ತಂಡ ಮೊಗ್ಗು ಆಕಾರೊದ ಪೆಂಡೆಂಟ್‌ಲೆನ್ ಸರಪಳಿಲೆಡ್ದ್ ನೇಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಎಟ್ರುಸ್ಕನ್ನೆರ್ ಪರೆಲ್‌ದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೇಷನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಬಣ್ಣೊದ ಮಾಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕುಪ್ಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಫೈನ್ಸ್ ಮಣಿಕ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಯೆರೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಪ್ರಿರಾಕ್‌ದ ರೋಮ್‌ನಡ್ ರೋಮನ್ ಗಣ್ಯರ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತಿನ ಅನೇಕ ರೀತಿದ ಪದೋಯಿದ ಮಾಲೆಲು ಉಂಡು. ವಿದೇಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಅಲಂಕರ ಆಯಿನ ಬಂಗಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊಳ್ಳಿ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅಂಬರ್, ಮುತ್ತು, ಪದ್ಮರಾಗ, ನೀಲಮಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಜ್ರದ, ಮುತ್ತುದ ಬಲ್ಲ್‌ಲು, ಕೂಲಿದ ಕವಚೊದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಫಿಲಿಗ್ರೀನ್‌ಡ್ ಹೊಂದಿಸಯಿನ ಮೆನ್ಕುನ ಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿಂಜ ಮಲ್ಲಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಆಮದು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್.
ಬುಕ್ಕೊದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು, ಅನಾಗರಿಕ ಆಕ್ರಮಣೊ ಅನುಸರಿಸದ್, ಬಣ್ಣೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರ್ಲುದ ಪದ್ದೋಯಿಲು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯೊ. ಬೈಝೆಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಯುಗೊಟ್ ಮುತ್ತುಲೆ ಬಲ್ಲ್‌ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಉಬ್ಬು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಸರಪಳಿಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಪೊಸ ತಂತ್ರೊಲೆ ಮಿಂಚಿಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರಧಾನೊದ ರತ್ನೊದ ಕಲ್ಲ್‌ಲೆ ಹೊಂದ್‍ನ ಮಾಲೆಲೆಗ್ ಅನು ಮಲ್ತ್‌ಕೊರಿಯೊ. ಸುರುತ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಯುಗೊ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪದ್ದೋಯಿಗ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಅವು ಪೊಸ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರೊನು ತೋಜಾಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ಪದ್ದೇಯಿ ಬ೦ಗಾರುಲು
ಕುಂಚಡ್ಕ
ಅಲೆಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮನೆತನ. ಮಸ್ತ್ ಪುದಾರ್ ಪಡೆಯಿನ ಮನೆತನಡ್ ಕುಂಚಡ್ಕ ಒಂಜಿ ಅರೆಬಾಸೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾತ್ಂಡ್.
ಬೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆತ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕ್ ಅಲೆಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮೊಡ್ ಒಂಜಿ ಮನೆತನ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊದ ನಿತ್ಯ ಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು.
ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ರೈತ ಬಂಡಾಯೊ
ಅಮರ ಸುಳ್ಯಬಂಡಾಯೊ ಕಾಸರಗೋಡು ಭಾಗೊಡ್ ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಪುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕ ಕುಂಚಡ್ಕ ತಿಮ್ಮ ಮುಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನತ ನಾಯತ್ವೊಡ್. ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡರ ಸೈನ್ಯ ಇದ್ದು, ವಿಟ್ಲ ಅಲ್ಪ ಮುಟ್ಟ ಪೊತ್, ಸೈನ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊನು ಬೇಕಲ, ಕುಂಬ್ಳೆ ಅಂಚಿಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದ್ ಅಢಳಿತೊನ್ ನಡಪ್ಪಾಯಿನ ಸಾಹಸಿಗೆರ್. ಕುಂಬ್ಳೆ ಸುಬ್ರಾಯ ಹೆಗ್ಡೆರ್ ಸೇರಾತ್ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿನ್ ತೂಯರ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆಬರಿಟ್ ಆಂಚಿತ ಕಡೆತ್ತ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಅವಾಂದೆ. ಹೆಗ್ಡೆನ ಪರಿವಾರದಕುಲು ಈ ದಾಳಿಡ್ ಸೈತ್ ಪೊಯೆರ್. ಕುಡೆಕಲ್ಲು ಪುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕ ಕುಂಚಡ್ಕ ತಿಮ್ಮೆ ಈ ದಾಳಿಡ್ತ್ ಎಂಚನೊ ತಪ್ಪಾತ್, ಮಂಗಳೂರುಗ್ ಬತ್ತ್ತ್ ಬಂಡಾಯಗಾರೆನ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಮೊಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೂರ್ದ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಬವಿಸಾಯೆರ್..
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ
'''ಡಾ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ''' ಮ್ಂಬೆರ್ ಕನ್ನಡೊ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಭಾಷೆ - ಈ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಅರೆಭಾಷೆ ಬರಹಗಾರೆರ್
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯ
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಗಡಿನಾಡು ಕಾಸ್ರೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಎಣ್ಮಕಜೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ತೆಂಕು ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗು ತಿಟ್ಟ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಭಾಗವತೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊ ಇಪ್ಪುನಗನೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆತೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೊಂಬಾಯಿ, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿದೇಶೊಡುಲ ನಡತ್ತಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಟ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪೊ ಆರೆಗ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಲ ತಿಕ್ದ್ಂಡ್.
ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಕಾಸ್ರೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಎಣ್ಮಕಜೆ ಗ್ರಾಮೊದ ಶಿರಂತಡ್ಕ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ೧೯೭೧ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩ ತಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಗಣಪತಿ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಗೀತಾ ದಂಪತಿನ ಮಗೆ. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಇತ್ತಿನ ಇಂಬೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವೆದೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಅರ್ಥ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗೀತಾ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಬೊಕ್ಕ ಮುಮ್ಮೇಳ ಕಲಾವಿದೆ ಆದಿತ್ತಿನ ಅಡೂರು ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ಕಲ್ಲೂರಾಯೆರ್ನ ಮಗಲ್. ಅಂಚಾದ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಆಸಕ್ತಿ ಬುಲೆಯಿಂಡ್. ಪೆರ್ಲ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಬಜಕೂಡ್ಲು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆಡಳಿತ ಮೊಕ್ತೇಸರಾದಿತ್ತಿನ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಶ್ಯಾನುಭೋಗರೆಡ್ದ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಷಿಯನ್ ಬೇಲೆಲ ಕಲ್ತ್ದಿತ್ತೆರ್. ಎಲ್ಯೊಡು ಪೊಪ್ಪನೊಟ್ಟುಗು ಆಟೊಗು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೊಳ್ಳುರೋಡಿ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರೆಡ್ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಪದ್ಯ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಆರ್ನ ಆಣ್ಣ ಸತೀಶ್ ಫುಣಿಚಿತ್ತಾಯೆರ್ನೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ಪುವೆರ್.
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಮಂಗಳಾದೇವಿ ಮೇಳ, ಎಡನೀರು ಮೇಳ, ಕೊಲ್ಲಂಗಾನ ಮೇಳ, ಸಸಿಹಿತ್ತಿಲು ಮೇಳ, ಬಿದ್ಕಲ್ಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಘ, ಮಂದಾರ್ತಿಮೇಳ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೇಳೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಂದು ಸುಮಾರ್ಯ ೩೦ ವರ್ಷಡ್ದ್ ಯಕ್ಷಗಾನೋ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ತೆಂಕು ತಿಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗು ತಿಟ್ ರಡ್ ಪ್ರಯೋಗಲೆನ್ಲ ಸವ್ಯಸಾಚಿಯಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಾಟ್ಯಗುರು ಸುಬ್ಬಣಕೋಡಿ ರಾಮಭಟ್ಟರೆಡ್ದ್ ತೆಂಕ್ ದ ಪೂರ್ವಾರಂಗೊನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ದೆರ್.
ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಇಲ್ಲಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾನಗ ಪೆರ್ಲಡ್ ಕೀರ್ತನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ೬೦ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬರೆದ್ ಸಂಗೀತ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆಲ ಆರ್ ಬರೆತ್ತಿನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಲು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಹವ್ಯಾಸಿಯಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರೆಯೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಬೆಂದ್ರ ಮಂಡೆ
ಮೀಯೆರೆ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನವು ಬೆಂದ್ರ್ ದ ಮಂಡೆ. ಉಂದೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ದ ಉಲಯಿ ದೀಪುಜೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದೀಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಬೆಂದ್ರ್ ದ ಕೊಟ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಲ್ ಏತ್ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಆದಾರೊಡು ಬೆಂದ್ರ್ ದ ಮಂಡೆ ಮಲ್ಲೆ ಎಲ್ಯ ಅಪುಂಡು. ಬೆಂದ್ರ್ ಗ್ ಸೂ ಪಾಡ್‍ನಗ ತೆಪ್ಪು, ತಿಪ್ಪಿ, ಕನಕ್ಕ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬೆಂದ್ರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕಟಾರ
ಕಟಾರ ಪಂಡ್ಂಡ ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಬಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಅಂಡೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಪಾತೊನಿಯರ ಹೆಚ್ಛಾತ್ ರಡ್ಡ್ ಕೈ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಕೊಪ್ಪರಿಗೆರ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಅಂಡೆ/ಹಂಡೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರೊಗು ಕಟಾರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಬೆಂದ್ರ ಮಂಡೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಕಟಾರ
ಅರ್ತೊ
ಕಟಾರ/ಕಟಾರೊ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಈಸಾನ್ಯೊ
alt=ಪದಿನಾಜಿ ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಈಶಾನ್ಯೊ,NE|thumb| ಪದಿನಾಜಿ ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ಈಶಾನ್ಯೊ,NE ಈಸಾನ್ಯೊ ( ಇಸಾನ್ಯ; ಈಶಾನ್ಯ; ಈಶಾನ್ಯೊ, North-east, NE, N 45°E ) ಇನ್ನಗ ವಾಸ್ತು ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈಶನ(ದೇವೆರೆನ) ದಿಕ್ಕು. ಉಂದು ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಬಡಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ಬೊಕ ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ಮೂಡಾಯಿ (ಪೂರ್ವ)ದ ಸರಿ ನಡುಟು ಬರ್ಪುಂಡು.
ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಆಧಾರೊಡು
ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಡು ಉಂಡು ( ನಿಜವಾಯಿನ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ (True North) ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಉತ್ತರೊಗುಲಾ ಅಂದಾಜಿ ಒಂಜಿ ಡಿಗ್ರಿದಾತ್ ವ್ಯತ್ತಾಸ ಉಂಡು). ಇಂಚಾದ್ ರಾತ್ರೆಡ್ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರೊದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು  ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಂಡ ಬಲಭಾಗದ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ಈಶಾನ್ಯ ಆಪುಂಡು.
ಮೂಡು ದಿಕ್ಕುದ ಆಧಾರೊಡು
ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕು ಮೂಡಾಯಿ. ಮೂಡಾಯಿರ್ದ್ ದತ್ತ ಭಾಗದ ೪೫ ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕು ಈಶಾನ್ಯ ಆಪುಂಡು.
ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಆಧಾರೊಡು
ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿನ್ ನೇಲಾಂಡ, ಅವು ಬಡಕಾಯಿ-ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಉಂತುಂಡು. ಇಂಚ ಉಂತುನ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಗುರುತು ಮಲ್ತುದುಪ್ಪುವೆರ್.ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು ಗುರುತುದ ಪಿರಾವುದ ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕೊಡು ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು 0 ಡಿಗ್ರಿ (ಇಜಿಂಡ 360 ಡಿಗ್ರಿ) ಇಂದ್ ಮೌಲ್ಯ ಸೂಚಿಸಾದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಸ್ಕಾಂತದ ಪಟ್ಟಿದ ಕೆಂಪು ಬಡಕಾಯಿ ಗುರುತುಗು, ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕದ ಬಡಕಾಯಿ (0° ಯಾನೆ 360° ) ಗುರುತುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಸೂಚಿನ್ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ 45° ಸೂಚಿಸಾವುನ ದಿಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯ (NE ಯಾನೆ N 45°E).
ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣದ ಆಧಾರೊಡು
ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿ (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಶನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ- Global Positioning system) ಇನ್ಪಿನ ಆಧುನಿಕ ಭೂಪಟ ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಆದುಂಡು. (ಸೆಟಲೈಟುಲು-satellites) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ತಿರುಗುನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಉಪ್ಪುನ ಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಅಕ್ಸಾಂಸ (ಅಕ್ಷಾಂಶ -Latitude)- ರೇಕಾಂಸ (ರೇಖಾಂಶ-Longitude)ಲೆನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟಿನ ಉಪಕರಣೊಲೆಡ್  ದಾಖಲೆಯಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊನು ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂತುಂದು ಸ್ಥಾನನಿರ್ದೇಶನೊಗು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊಡು ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಆ ಉಪಕರಣೊಗು ತೋಜುನ ಐನ್ ಆಜಿ ಇಜಿಂಡ ಅಯಿಡ್'ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಮಾಹಿತಿ ಗೆತೊಂದು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ದ್ ಈರ್ ಉಂತುದಿನ ಜಾಗದ ನಿಖರ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಸಾಂಕೊಲೆನ್ (ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು- Coordinates) ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣದ ಪರದೆದ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜಾವುಂಡು.
ಜಿಪಿಎಸ್ ಉಪಕರಣೊಡು ನಿಖರವಾಯಿನ ಅಂಕಿಕ(ಡಿಜಿಟಲ್- digital) ದಿಕ್ಸೂಚಿ( ಕಂಪಾಸ್-Compass) ಲಾ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ನಿಖರವಾದ್ ಈಶಾನ್ಯ (N 45° E) ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಪಾಡೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ
ಕರ್ಪು
ಕರ್ಪು ಪಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕಾಡ್‍ದ ಮಲ್ಲ ಮೃಗೊಕುಲು ಊರುಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ಪುನಗ ಅವೆನ್ ಪತ್ಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ತೋಡ್‍ದ್ ಮಾಲ್ದುನಾ ಮಲ್ಲ ಗುಂಡಿ.
ಕರ್ಪು ಮಾನ್ಪುನ
ಕರ್ಪುತ ಗುಂಡಿದ ಮಿತ್ತ್ ಕೋಲುಲೆನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆಲುಪುದ ಪಲಯಿನ್ ಆ ಗುಂಡಿದ ಮಿತ್ತ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಆಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಬಜಕಿರೆ, ಉನ್‍ಗೆಲ್ ಬೈ, ಪಂತ್ತಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀಪೆರ್ ರಾತ್ರೆ ಕಾಡ್‍ದ ಮೃಗೊಕುಲು ಆ ಸಾದಿಡೆ ಬನ್ನಗ ತೆರಿಯಂದೆ ಆ ಗುಂಡಿಗ್ ಬೂರುವ. ಇಂಚ ಬೂರ್‌ನ ಮೃಗೊಕುಲೆಗ್ ಗುಂಡಿರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬರಿಯೆರೆ ಅಪುಜಿ. ಕಾಂಡೆ ಕರ್ಪುನು ತೂದ್ ಮೃಗೊಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಪತ್ತುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆರ್ಪುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕರ್ಪು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಮಾಲಿನಿ ಅವಸ್ತಿ
ಮಾಲಿನಿ ಅವಸ್ತಿ (ಜನನ 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 1967) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಜಾನಪದೋದ ಗಾಯಕಿ.ಮೇರ್ ಭೋಜ್ ಪುರಿ,ಅವಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಗಾಯನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವ್ಲ ಅತ್ತಾಂದೆ, ಠುಮ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಜ್ರಿ ಡ್ ಲಾ ತನ್ನ ಪದ್ಯೋನ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ದೆರ್.ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮೆರೆಗ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ತುಂಡ್.ಆರ್ ಭೋಜ್ ಪುರಿ ಸಂಗೀತಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆದಾಡ್ಸರಾದ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ಸುರುತ ಜೀವನೊ
ಮಾಲಿನಿ ಅವಸ್ತಿ ಮೇರ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶೊದ ಕನೌಜ್‌ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ಪುಟಿಯೆರ್.ಲಕ್ನೋದ ಭಾತಖಂಡೆ ಪನ್ಪಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿನ್ ಪಡೆದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೊಡು ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕೊನ್ ಗೆಂದಿನ ವಿಜೇತೆ. ಅವ್ಲ ಅತ್ತಾಂದೆ ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಮಧ್ಯಕಾಲೋದ ಬೊಕ್ಕ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೋದ ಪರಿಣತಿನ್ ಪಡೆತಿನೊಟ್ಟುಗ್,  ಎಂ.ಎ ದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕೊನ್ ಗೆಂದ್ ದ್ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ದೆರ್.ಮೇರ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕಿ, ಬನಾರಸ್ ಘರಾನ್ ದಾ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ವಿದುಷಿಯಾಯಿನ  ಗಿರಿಜಾ ದೇವಿ ಮೇರ್ ನ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿನಿ.ಮೇರ್ ಪ್ರಸ್ತುತೊಡ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್  ಸೇವೆ ಸಂದಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಆಯಿನ  IAS ಅಧಿಕಾರಿ ಅವನೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವಸ್ತಿ ಪನ್ಪಿನಾರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
ಸ್ನೇಹಾ ಉಲ್ಲಾಳ್
ಸ್ನೇಹಾ ಉಲ್ಲಾಳ್ ತೆಲುಗು ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದಿನ ನಟಿ. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಕುಡ್ಲದಕುಲು ಅಂಚನೆ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮೊಗವೀರ ಸಮುದಾಯೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಉಲ್ಲಾಸಂಗ ಉತ್ಸಾಹಂಗ, ಸಿಂಹ ಪನ್ಪಿನ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲಾಯಿನ ''ಲಕ್ಕಿ: ನೋ ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಲವ್‌'ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬರವು
ಸ್ನೇಹ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಮೇರ್ 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1987 ಗ್ ಮಸ್ಕತ್‍ಡ್ ನಿತಿನ್ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಷಾ ಉಲ್ಲಾಳ್ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ನಿತಿನ್ ಉಲ್ಲಾಳ್ ಕುಡ್ಲದಾರ್, ಮೇರ್ ಓಮನ್‍ದ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ನೇಹಾ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣೊನು ಮುಂಬೈದ ಡ್ಯುರೆಲೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಶಾಲೆಡ್ ಓದಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಂಎಂಕೆ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅವ್‍ಲು ಆರ್ ಅರ್ಪಿತಾ (ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್‍ನ ಮೆಗ್ದಿ)ನ ಜೋಸ್ತಿ ಆಯೆರ್.
ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ಮೇರ್ 2005 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಲಕ್ಕಿ: ನೋ ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಲವ್ ಡ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗ್ ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್.
ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ
ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟದ ಕಾಡ್ ಡ್ ಬುಳೆವುನ ಪುಳಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತೋಟೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವರೆಲಾ ಆಒಉಂಡು. ಈ ಪಂರ್ದ್ ದ ಓಡುನ್ ನುಂಗಾದ್ ಕಜಿಪುದ ಪುಳಿಯಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
''ಕನ್ನಡಡ್ ಈ ಪುಲಿಕ್ಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಜೀರಕನ ಕಾಯಿ-ಹಣ್ಣು, ಜೀರ್ಕದ ಹಣ್ಣು, ಜುಳುಕನ ಹಣ್ಣು, ದೇವಣಿಗೆ ಹಣ್ಣು, ಬೆಟ್ಟದ ಹುಣಸೆ, ವಾರೆ ಸುಂಡಿ ಮರ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಪುದರುಲುಂಡು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ದ ಗಾರ್ಸಿನೀಯಾ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಈ ಪಂರ್ದ್ ಗ್ Garcinia xanthochymus, the false mangosteen, gamboge, yellow mangosteen, Himalayan Garcinia, or Sour Mangosteen ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ''
ಬುಳೆವುನ
ಭಾರತ, ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಡ್ ಮಾತಾ ಬುಳೆವುನ ಈ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಮರ 8-15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು.
ತೂವರೆ
ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಈ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ರಂಗ್ ಇತ್ತುಂಡ ಪಂರ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು. ಪಂರ್ದ್ ಆನಗ ಮೆದು ಆಪುಂಡು. ಉಲಯಿಡ್ ನಾಲೈನ್ ಬೀಜ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮರ ಆಗಸ್ಟ್ ರ್ದ್ ಡಿಸೇಂಬರ್ ಮದ್ಯೋಡು ಪೂ ಪೋದು ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು.
ಗಲಸುನ
ಕಾಡ್ ಬರಿಟ್ ವಾಸೋ ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿ ಪಂರ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಯ್ದ್ ಸಿಗಿತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀಪೆರ್. ತರಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ, ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಪುಳಿಯಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂರ್ದ್ ತಿನರೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕಲ್ಲುಪ್ಪು, ಜೀರ್ದರಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಚಿ ಸೇರ್ಸಾದ್ ತಿನರೆಲಾ ಲಾಯಿಕ್ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಕಿಲು ನೇತ ಪಂರ್ದ್ ನ್ ತಿನ್ಪ. ಜಾರಿಗೆ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಸಪೂರ ಆದ್ ಉದ್ದ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೇತ ಇರೆನ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಕೊರಂಬು (ಗೊರಬೆ, ದೊರಗು) ಮಲ್ಪರೇ ಗಲಸುವೆರ್.
ಪ್ರಯೋಗ
ಕೈಸಟಿ
thumb|ಕೈಸಟಿ
ಕೈಸಟಿ ಪನ್ಪಿನ ಮರಟ್ ಪಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸೊತ್ತು. ಉಂದೆನ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ತೂಯರ
ಉಂದ್ ತೂಯರ ಉರುಂಟತ್ ಚಟ್ಟೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪತೊನಿಯರ ಕೈತಂಚಿನ ರೂಪೊ ಉಂಡು. ಉಂದ್‌ನ್ ಒಂಜೇ ಮರಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒವ್ವೇ ಮರಟ್ಟ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ ಪೆಜತ್ತಾ ಮರಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಕೈಸಟಿಲು ಗಟ್ಟಿ ಒರಿವುಂಡು.
ಉಪಯೋಗೊಲು
ಕೈಸಟಿನ್ ಬೇಟೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಡ್ ಬಳಸುವೇರ್.
ನುಪ್ಪು ಕಬಿಡರೆ
ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಕರಟ್ಟ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ತ್ದ್ ಅವೆನ ಕಬಿಡರೆ ಕೈಸಟಿನ್ ಓಪರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅವ್ವ್ ಅತ್ತಂದೆ, ನುಪ್ಪುದ ತೆಲಿನ್ ಬಾವಾಡರೆ ಈ ಒಂಜಿ ಕೈಸಟಿನ್ ಓಪರೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಬಾರ್ ಪಾರಾಯರೆ
ಕೆಯಿ ಕೊಯ್ದಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಪಡಿಟ್ಟ್ ನೋಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆತ್ತ ಕಜವುನು ಬೇತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೈಸಟಿರ್ದ ಬಾರ್ ನ್ ಪಾರಾವೆರ್. ಕೈಸಟಿಗ್ ಬಾರ್‌ನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅವೆನ್ ಜಾಲ್‌ಡ್ ಪಾರಾವೆರ್. ಅಪಗ ಬಾರ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕಜವು ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾರ್ ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಬೂರುಂಡು.
ತಟ್ಟಿಗ್ ದೀವರೆ
ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತಿನಾನಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಒವುಲಾ ಎಡ್ಡೆ ದಿನತಾನಿ ಮಾತೆರ‍್ಲ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಕೈಸಟಿಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಅವೆನ್ ತಟ್ಟಿಗ್ ದೀಪೆರ್. ಸೈತಿನಕ್ಲೆಗ್ ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀಪಿನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ ದುಂಬುರ್ದಿಂಚಿಲ ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್ ನಡತೊಂದು ಬೈದಂಡ್.
ಮರ್ದ್ ಗುದ್ದರೆಗ್
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮರ್ದ್ ಅರೆಪರೆ ಈ ಒಂಜಿ ಕೈ ಸಟಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸೊತ್ತುಲು
ಗುಲಾಬಿ
ದಯಿತ ಪೊಲಬು
ಗುಲಾಬಿ ಪೂ ಭಾರಿ ಪರಿಮಳ ಇತ್ತಿನ ಪೂ ದಯಿಟ್ ದಂಡ್‌ದ ಸುತ್ತಲ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಎಗ್ಗೆಲು(ಗೆಲ್ಲ್)ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗೆಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಮುಕ್ಕೆ ಆದ್ ಮುಕ್ಕೆ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಲುಂಡು. ಗುಲಾಬಿದ ದಯಿ ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು
ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಗುಲಾಬಿದ	ಪೂಕುಲೆಡ್ ಪನ್ನೀರ್ ಗುಲಾಬಿ ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪನ್ನೀರ್ ಗುಲಾಬಿನೆ ಗಳಸುವೆರ್.ಗುಲಾಬಿದ ಪೂನು ಗುಲಕುಂದ,ಅರ್ಕ ಬೊಕ್ಕ ಚೂರ್ಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೂವು
ನೈರುತ್ಯೊ
alt=ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕ ಪಟ್ಟಿ- 225 ಡಿಗ್ರಿಡ್  ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕು|thumb|400x400px|ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಫಲಕ ಪಟ್ಟಿ- 225 ಡಿಗ್ರಿಡ್   ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕು (ದಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡ್ ತೋಜಾದೆರ್) ನೈರುತ್ಯೊ (ನೈಋತ್ಯ, ನೈರುತ್ಯ,South-west, SW, S 45° W) ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಸಹಜ ಆಯಂಸ್ಕಾತೀಯ ಗುಣತ ಮಿತ್ತ್ ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕ್: ಉಂದು ತೆಂಕಾಯಿ ಬೊಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಲೆನ ಸಮಾ ನಡುಟು, ಇನ್ನಗ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ದ್ 45° ಕೋನೊಡು ಪಡ್ಡಾಯಿದಂಚಿ ಉಪ್ಪುನ ದಿಕ್ಕ್.
ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ನೈರುತ್ಯೊ
ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದಿಕ್ಕುಗು ರಾಹು ಅಧಿಪತಿ. ರಾಕ್ಷಸ ಗುಣತ ರಾಹು ಅದೃಷ್ಟ,ಆರೋಗ್ಯ,ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೊಕ ಸ್ಥಿರತೆದ ಗುಣಕುಲೆಗುಲಾ ಸಂಬಂಧ ಇಪ್ಪುನಾಯೆ ಇಂದ್ ದುಂಬುದಕಲೆನ ನಂಬಿಕೆ.ಅಂಚಾದ್ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುನಗ  ಜೆಪ್ಪುನ ಕೋಣೆನ್ ನೈರುತ್ಯೊ ದಿಕ್ಕುಡು ರಚನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕ್'ದ ಗುರುತು
ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕುನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು:
ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಸೂಚಿ
ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಆಧಾರಿತ ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Magnetic compass- ಕಂಪಾಸ್) ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್'ದ್ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕುನು ದಿಂಜ ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ಸಪೂರ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿದ ಸಹಜ ಗುಣ ಇನ್ನಗ ಅವೆನ್ ನೇಲಾಂಡ ಅವು ಬಡಕಾಯಿ -ತೆಂಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಸಮನಾದ್ ತಿರುಗುದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಲೆಡ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಪಟ್ಟಿ ಬಡಕಾಯಿ ತೋಜಾವುನೆನ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಬೊಕ N ಇಂದ್ ಬರೆದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತ್'ದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಉಲಾಯಿ ಉರುಟುದ ಫಲಕೊಡು 0 ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 360 ಡಿಗ್ರಿ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರೊಡು ( ಗಡಿಯಾರ ತಿರುಗುನಂಚ -clockwise) ಸಮಾನ ಭಾಜಕ ಗುರುತುಲೆನ್  ಡಿಗ್ರಿದ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ತೋಜಾದುಪ್ಪುವೆರ್. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕು ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುಗು ಒಂದುನ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್'ದ್ ಉಂತಿಯರ್ಡ ಬಡಕಾಯಿದ 0 (360) ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ 225 ಡಿಗ್ರಿ ಆಪಿನ ದಿಕ್ಕೇ ನೈರುತ್ಯ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ಭೂಗೋಳ
ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ
ಕೋರಿ ಕಜಿಪು ಸಾರ್ ದಾಂತೆ ಉಪ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಕೋರಿಸುಕ್ಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಬಾರಿ ಪುದರ್. ಮದಿಮೆ, ನಿಶ್ಚಯ, ಬಯಕೆ, ವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ. ಅತ್ತಂದೆ ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ಲಾ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕದ ಬಳಕೆ ಉಂಡು. ಭೂತೊಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ, ಉಲಯಿ ಲೆಪ್ಪುನಗ, ಅಗೆಲ್ ಬಲಸನಗ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಬೊಲ್ಪು ಕೋರಿದನೇ ಹೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಭೂತೊಗು, ಅಗಲ್ ಲೆಗ್ ಬಲಸನಗ ಹೆಚ್ಚ ಊರ್ದ ಕೋರಿದ ಸುಕ್ಕನೇ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಊರ್ದ ಕೋರಿಗ್ ರುಚಿ ಹೆಚ್ಚ. ಅಂಚಾದ್ ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕೊಗು ಊರ್ದ ಕೋರಿನೇ ಹೆಚ್ಚ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ
ಕೋರಿ ಕಜಿಪುಗು ದೆಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಗರಮ್ ಮಸಾಲೆ ಮಾತಾ ಸೇರಾದ್ ಸಾಮಾನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊತ್ತುದಿ ಸನ್ನ ಕಡೆವೊಡಿ. ಸನ್ನ ಕಡೆಯಿಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗು ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಅವ್ವೇ ಕಲ್ಲ್ ಗ್ ಪೆರೆದಿನ ನುಂಗುದಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಅವೆನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀದ್ ಕಲ್ಲ್ ದೆಕ್ಕಿನ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ದಾಸೆಮಿ, ಬೊಳ್ಳೊಳ್ಳಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮುಂಚಿ, ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೀರ್ ಆಜಾದಿನ ಕೋರಿನ್ ಐಕ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂತೆ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಲಾ, ದೆತ್ತ್ ದೀತಿ ನೀರ್ ನ್ಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಹದ ತೂಟ್ಟು ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಡಾವೊಡು, ಉಪ್ಪು ಕಲಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್ಡಡ್ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಿರ್ಗಾದ್ ದೀದಿತ್ತಿ ತಾರಾಯಿದ ಪೂನು ಐಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಹದ ತೂಟ್ಟು ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜುನೆಟ್ಟ ಕೈಲ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪೊಡು. ನೀರ್ ಮಾತಾ ಆಜಿ ಬೊಕ್ಕ. ಬಿಸಲೆ ಜಾದ್ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚುದು ದೀವೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಾಂಕುನ ಪಕ್ಕಿಲು ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪು
ನಾರಳ
ನಾರಳ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಬೆದ್ರಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿದ ನಡುಟ್ ಗಂಜಿಮಠ ಪನ್ಪಿನ ಊರು ಉಂಡು, ಅಲ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿ.ಮೀ ಉಲಾಯಿ ಪೋಂಡ ನಾರಳ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಪುದರ್ ಎಂಚ ಬತ್ತಂಡ್
ಊರುಡು ಜಿಂಜ ತಾರೆದ ಮರ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ಬುಲೆ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ನಾರಿಕೇಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ನಾರಿಕೇಳ ಬುಳೆಯುನ ಊರು ನಾರಳ ಆಂಡ್.
ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ
ಅಂಚನೆ ಮೂಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಠ ಉಂಡು ಆ ಮಠತ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಭೂತರಾಜೆರ್ ಅರೆನ್ಲಾ ನಾರಳತ್ತಾಯ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಮಠ ಉಡುಪಿ ಸೋದೆ ಮಠತ್ತ ಶಾಖೆ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಊರುದ ಉತ್ತರೊಡು ಗುಡ್ಡೆದ ನಡುಟ್ಟು 10 ಮೀ ಎತ್ತರೊರ್ದು ನೀರ್ ಜಪ್ಪುನ ಜಲಪಾತ ಉಂಡು. ಈ ಜಲಪಾತಗ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಗಾರೆ ಗಂಧರ್ವೆರ್ ಮೀಯರೆ ಬರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ಜಲಪಾತ ದ ತಿರ್ತ್ ಸಿರಿಕ್ಲೆ ಗುಂಡಿ ಪಂದ್ ಉಂಡು ಮುಲ್ಪ ಅಶ್ವಥ ಮರ, ನಾಗರ ಬೆತ್ತದ ಮರ, ನೆಲ್ಲಿ ಮರ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ‍್ನ ಗುಡಿಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಇಡೀ ಊರುನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಬ್ದಾರಿ ಭೂತರಾಜ ದೇವರ‍್ನ. ನೆತ್ತ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕಥೆ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಮುಲ್ಪ ಕೃಷ್ಣ ದೇವರ‍್ನ ಅರ್ಚಕೆರಾಯಿನ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟರು ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಲೆಗ್ ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಅಯಿತ್ತ ಫಲವಾದ್ ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥರಾಯೆರ್ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗ್ ವಾದಿರಾಜೆರ್ ಈ ಊರುದ ರಕ್ಷಕನಾದ್ ಭೂತರಾಜೆ ಆದ್ ಪೂಜೆ ಪಡೆಯೊನು ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವದ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ಪಂಜಿ ಒಂಜಿ ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ನಾರಳ ಪ್ರದೇಶಗ್ ಸುತ್ತು ಬತ್ತ್ದ್ ಮಠತ್ತ ಕೆರೆಕ್ಕ್ ಲಾಗಿದ್ ವರಾಹ ರೂಪಿ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಶಿಲಾ ರೂಪ ಆದ್ ಗೋಚರಿಸುಂಡು ಈ ಊರುಗು ಇತ್ನ ಮುಟ್ಟ ಒವ್ವೆ ಕಲ್ವೆರ್ ಬೈದಿಜೆರ್.