cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಬಕ್ರೀದ್ ಪರ್ಬ
ದಾನದ ಪಿರವುದ ನಂಬೊಲಿಕೆ
ಬಕ್ರೀದ್ ಪರ್ಬದ ಪಿರಾವುದ ಕತೆ ಎಂಚ ಇತ್ತ್ನ್ದಲಾ ಒಂಜಿ ಜೀವ ಜಂತುದ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪುನ ರೂಪೊಡು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಳಿ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಜೀವ ದ್ದಾದ್ ಬಾಕಿದಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಮುಸ್ಲಿಮೇರೆನ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಭೂಮಿ ದ ಆಕೇರಿ ಆನಗ ಒಂಜಿ ಪ್ರಳಯ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಖಯಾಮತ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಪಗ ನರಮಾನಿಯೆರೆನ ಎಡ್ಡೆ  ಬೊಕ್ಕ ಹಾಳ್ ಕೆಲಸೊಲು  ದೇವೆರ್ ತೂಕುದು ತೊಪೆರ್. ಹಾಳ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿನಕುಲೆನ ತೋಕೋದ ತಕ್ಕಡಿ ದಿನ್ನೋಗು ತಿರ್ತ್ ಬತ್ತ್ತಂಡ, ಆ ಸಮಯೊಡು ಬಲಿ ಕೊರಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಯಿನ ಜೀವ ಜಂತು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತ್ನ ತಕ್ಕಡಿದ್ ಕುಲ್ಲುದು ಆಯ್ತಾ ತೂಕೋನು ಹೆಚ್ಚ ಮಲಪುಂಡು ಪಂಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಅಂಚದ್ ಬಕ್ರೀದ್ ಪರ್ಬೊಡು ಮುಸ್ಲಿಮ ಧರ್ಮೋದಕುಲು ಕುರಿ, ಒಂಟೆದನ್ಸಿನ ಜೀವಿಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್  ಬಲಿ ಕೊರಿಪೇರ್. ಉಂದೆನ್ ಖುರ್ಬಾನ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಬ್ರಾಹೀಮೆರೆನ ಆ ದೇವೆರೆನ ಆದೇಶ ಪಾಲನೆ ಮಲ್ತಿನ ನೆನಪುಗು ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿದಾನ ಮಲ್ಪುನ ರೂಪೊಡು ಬಕ್ರೀದ್ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪಂಪಿನ ಕ್ರಮೊ. ಈ ಪರ್ಬೊದ ದಿನ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ದಾನ (ಸದಕಾ) ಕೊರ್ದು  ಊರುದ ಪಿದಾಯಿದ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಳ್ಳಿ ( ಈದ್ಗಾಹ್  /  ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸ್ಥಳ) ಗ್  ಪೋದು ಮಾತೆರ್ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಿಮಾಜಿಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವು ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಬ್ಬಿ ಬೊಕ್ಕ  ಉರ್ದು ಭಾಷೆಡ್   ಇಮಾಮೆರ್ ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪಿರಾವುದ ಪೊಲಬು ದಾದಾ ಪಂದ್ ಬಾಷಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ಬೊದ ಬಗೆಟ್ ಪಾತೆರ್ಡ್ ಅಲ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ನ ಜನಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ಎಡ್ಡೆ ಕಜ್ಜಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಮೈಸೂರು_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ_ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬಕ್ರಿದ್
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ
ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಸುಮಾರು 45 ವರ್ಸೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಲ ಬಡವರೆನ, ರೋಗಿಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ ಬೊಕ್ಕ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟೊಡುಪ್ಪುನಕುಲೆನ  ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 1970ದ ಪೊರ್ತುಗಾನಗ ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಮಾನವತಾ ವಾದಿಯಾದ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್ ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ ಒರ್ತಿ ಮಹಾ ಮಾನವತಾವಾದಿಯಾದ್ ಬಡವೆರೆನ, ನಿರ್ಗತಿಕೆರೆನ, ರೋಗಿಲೆನ, ಅನಾಥೆರೆನ, ಪ್ರಾಯೊದಕುಲೆನ ಪರವಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸೇವೆನ್ ತೂದು ಮೆರೆಗ್  ವಿಶ್ವದ ಮಾಮಲ್ಲ ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಕೊರ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ತೆರ್. HIV/AIDS ಬಾಧಿತೆರೆನ ಸೇವೆ, ಕುಷ್ಠರೋಗಿಲೆನ ಆರೈಕೆ, ಕ್ಷಯರೋಗಿಲೆನ ಅರೈಕೆ  ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಮಿಷನರೀಸ್ ಆಫ್‌ ಚಾರಿಟಿ
ಮೆರ್ ತನ್ನ ಮಿಷನರಿ ಸೇವೆನ್ 1948ಡ್ ಬಡ ಜನಕುಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. "Our Lord wants me to be a free nun covered with the poverty of the cross. Today I learned a good lesson. The poverty of the poor must be so hard for them. While looking for a home I walked and walked till my arms and legs ached. I thought how much they must ache in body and soul, looking for a home, food and health. Then the comfort of Loreto [her former order] came to tempt me. 'You have only to say the word and all that will be yours again,' the Tempter kept on saying ... Of free choice, my God, and out of love for you, I desire to remain and do whatever be your Holy will in my regard. I did not let a single tear come."
ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಾವು
ಹೃದಯಾಘಾತ ಆನಗ ಮೆರೆಗ್ ಕೃತಕ ಹೃದಯೊಗು ಕೃತಕ ಪೇಸ್‌ಮೇಕರ್‌ನ್ ಸರ್ಜರಿ ಮುಖಾಂತರ ದೀಪೆರ್ .ನ್ಯುಮೋನಿಯ್(=ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಫ ತುಂಬುವಿಕೆ) ಸೀಖ್ ನ ಅನುಭವಿಸದ್ ಬೊಕ್ಕ 1991ಡ್ ಮೆರ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋಡು ಪಿರ ಒರ ತಿಗಲೆದ ಸೀಕ್ ದ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವೆಸವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ
ಕೆರೆಂಗ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಹಪ್ಪಳೊಗು ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೆರೆಂಗ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊದ ದೊಂಬುಗು ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮರಿಯಾಲೊಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕಾಯ್ತ್‌ದ್ ತಿನೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ದೆ ಆಪುಂಡು.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್ ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಕಂಡೆನ್ ಸರಿ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೇಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೇಯ್ದಿನ ಕೆರೆಂಗ್‌ನ್ ೨-೪ ಮುಂಚಿಲಾ, ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂತೆ ಎಣ್ಣೆದ ಪಸೆ ಪಾಡೊಡು. ಅಪಗನೇ ಜೀರಿಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಣ್ಮೆನ್ ಪಾಡೊಡು. ಈ ಉಂಡೆನ್ ಹಪ್ಪಳೊದ ಮಣೆಟ್ ದೀದ್ ಒತ್ತ್‌ದ್ ಪಜೆ ಇಜ್ಜಂಡ ಮುಡೆದಿನ ಮಡಲ್ಡ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಸುರುತ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ತಿರಗಾದ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನಾಲ್ ಇಜ್ಜಂಡ ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಇಂಚ ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ದಾಂತಿನ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಕುರವ ದೈವ
ದೈವದ ಬಗೆಟ್ಟ್
ಕುರವ ದೈವ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್] ಆರಾಧನೆ ಅವುನ ಒಂಜಿ ದೈವ. ಊರುಗು ಕಾಡ್ ಮೃಗೊಲೆತ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುನೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಿದೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಕಾಪುನವು ಈ ದೈವದ ಬೇಲೆ.
ಆರಾದನೆದ ಕ್ರಮೊ
ದೈವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ಸೊಂಟೊಗು ತಿರಿಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕೈಟ್ ಬಿರು ಪಗರಿನ್ ಪಂತೊಂದು ಪುಗೆಲ್‍ಗ್ ಜೋಲಿಗೆ ಪಾಡೊಂದು ಬೋಂಟೆಗ್ ಪೋವುನವು ಕುರವನ ಬೇಲೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ
ಸರೋಜ್ ಖಾನ್
ಪುಟ್ಟು
ಸರೋಜ್ ಖಾನ್ ಮೇರ್ ೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಮುಂಬೈಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
ಸಾಂತನಿ
ಸಾಂತನಿ ಪಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪೆಲತರಿನ್ ಬೆಯಿಪಾದ್ ಉನ್ಗದ್ ದೀಪುನವು. ಉಂದೆನ್ ಕೆಲವೆರ್ ಸುಂಟಾಯಿಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೆರ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ತಿಂದೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಸಾಂತನಿ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಪೆಲತ್ತರಿನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯಿಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ನಾಲೆಡ್ದ್ ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ಉನ್ಗೆರೆ ಪಾಡುನೆ. ಉನ್ಗದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ದ ಪಸೆದಾಂತಿನ ಡಬ್ಬಡ್ ಪಾಡ್ ದ್ ದೀವೊಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ
ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‍ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಹಪ್ಪಳೊಗು ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮರ ಕೆರೆಂಗ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊದ ದೊಂಬುಗು ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಹಪ್ಪಳ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮರಿಯಾಲೊಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕಾಯ್ತ್‌‍ದ್ ತಿನಿಯೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ದೆ ಆಪುಂಡು.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಸುರುಕಾದ್ ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‌ದ ಕಂಡೆನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಬೇಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೇಯ್ದಿನ ಮರ ಕೆರೆಂಗ್‍ನ್ ೨-೪ ಮುಂಚಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂತೆ ಎಣ್ಣೆದ ಪಸೆ ಪಾಡೊಡು. ಈ ಉಂಡೆನ್ ಹಪ್ಪಳೊದ ಮಣೆಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಒತ್ತ್‌ದ್ ಪಜೆ ಇಜ್ಜಂಡ ಮುಡೆದಿನ ಮಡಲ್ಡ್ ದೊಂಬುಗು ನುಂಗೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಸುರುತ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ತಿರಗಾದ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನಾಲ್ ಇಜ್ಜಂಡ ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಡು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಇಂಚ ತಯಾರಾಯಿನ ಹಪ್ಪಳೊನು ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ದಾಂತಿನ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡ್.
ಮುಡಿಪು
ಮುಡಿಪು ಅತ್ತಂಡ ಮುಡಿಪು ಕಟ್ಟುನ ಪಂಡ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈಕೊನುನ ಒಂಜಿ ಸೇವೆ. ಕುಟುಮೊದಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲ ಪಾಡುನ ಪುಂಡಿ ಪನವು. ಮೈ ಮನಸ್ ಸುದ್ದ ಮಂತೊಂದು ಉಡಲ್ಡ್ ಬಕ್ತಿನ್ ದೀವೊಂದು ಕುಟುಮೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಬಾದೆನ್, ಜನಕುಲೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊಲೆನ್ ಪೂರ ಬುಡ್ ಪತ್ತಾಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಬಿನ್ನಯೊದ ಅರಿಕೆ ಮುಡಿಪು.
ಕ್ರಮೊ
ಒರ್ಸೊಡೊರ ಮುಡಿಪು ಸುದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ಕಟ್ಟುನ ಪಂಡ್‌ತ್ ಕುಟುಮೊತ ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲಲ್‌, ಗುತ್ತುತ ಇಲ್ಲ್‌, ತರವಾಡ್‌ತ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಾನ್‌ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆ ಕೂಡಿಕೆಡ್ ತರವಾಡ್ ದಿಲ್ಲಲ್ ದೈವೊಲೆನ ಪದೊಲಿಡಿತ್ತಿನ ಮುಡಿಪುದ ಕರಜನೊನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌ತ್ ಜಾಲ್ಡ್ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಮೂಜಿ ಸುತ್ತಿ ಬಲಿ ಬತ್ದ್ ಎದುರು ದೀಡ್ಪೆರ್. ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ಸುಗಿತೊಂದು ಮುಡಿಪುಗು ಪುಂಡಿ ಪನವು ಪಾಡ್ವೆರ್.ಒಂತೆ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿನ್ ಪುಂಡಿ ಪನವುದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ದು ಕುಂಟುಡು ಕರಜನದ ಬಾಯಿ ಕಟ್ ದ್ ಮುಡಿಪುನ್ ಪಿರ ತುಂಬೊಂದು ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರೆನ್ ನೆಂತೊಂದು ದುಂಬುದ ಜಾಗೆಡೆ ಕೊಂಡೊತ್ ದೀವೊಡು, ನೆನ್ನ್‌ ಅಟ್ಟೊಟು, ದೇವೆರೆ ಕೋಣೆಟ್‌, ಮಿತ್ತ್‌ಟ್‌ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಒರ್ಸೊದು ಒರ್ಸ ಕರಿನಗ ಮುಡಿಪು ಜಿಂಜಿದ್ ಬನ್ನಗ ಐನ್, ಮೂಜಿ ಒರ್ಸಗೊರ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ಸೇರಿಗೆಡ್ ತಿರುಪತಿಗ್ ಪಯಣ ಪತ್ದ್ ಪನವುನ್ ಸಮರ್ಪಿಸಾವೊಡು.ಪೊಪುನ ಕರ್ಚಿನ್ ಮುಡಿಪುದ ಕಾಸ್ ನ್ ದೆತ್ ದ್ ಪಯಣ ಪತ್ತೊಲಿ.ಈ ಇಚಾರ ಅತ್ತಂದೆ ತತ್‌ದ್‌ಲ ಒಂಜಿ ರೂಪಾಯಿ ಆಂಡಲಾ ಮುಡಿಪುದ ಕಾಸ್ನ್‌ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಅಂಚ ಮಂತ್ಂಡ ಇಡೀ ಕುಟುಮೊಗೆ ದೊಸ ತೊಜುಂಡು.ಮುಡಿಪುದ ಪನವು ದೆತ್ಂಡ ಇಲ್ಲ್ ಗಂಡಾಂತ್ರ ಆಪುನ ತರೆಸಮ ದಾಂತೆ ಅಪಿನ ಕುಟುಮದ ಸಂತಾನ ಅರಿದ್ ಪೊಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಳಿಕೆ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಜೀಟಿಗೆ
ಜೀಟಿಗೆ ದೈವರಾಧನೆಡ್ ಅಂಚನೆ ದೇವತಾರಾಧನೆಡ್ಲಾ ಬೊಲ್ಪುನು ಕೊರ್‌ನಾ ದೊಂದಿ.ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಬಾಲ್ ಬಂಡಾರದೊಟ್ಟುಗು, ಒಳಸರಿದ ಪೊರ್ತುಡು, ದೇವೆರೆ ಬಲಿತ ಸಮಯೊಟ್ ಅರಾಧನೆತ ಉಂಜಿ ಬಾಗೊ.
ಇತಿಯಾಸೊ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆದಲೆಕೊ ಬೊಲ್ಪು ಇಜ್ಜಂಡ್ ಆನಿ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬೊಡಾತ್ ತೂಟೆ,ಜೀಟಿಗೆ,ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿದ ಓಟೆ ಇಂಚ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಸಾಯ ಆದ್ ಗಲಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.ಕಾಲ ಕರಿದ್ ಬನ್ನಗ ಗ್ಯಾಸ್ ಲೈಟ್ ಬತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ಯೂಬ್ ಲೈಟ್ ಜತ್ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ಯಲ್ ಇ ಡಿ ಲೈಟ್ ಬತ್ಂಡ್.ದೇವೆರೆ ಬಲಿಕ್ ದೈವದ ನಂಬಾನಿಗೆಗ್ ಬೊಲ್ಪುದ ಒರುವಾದ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಇಂದೆತ ಚಾಕ್ರಿ ಮಡ್ಯೊಳೆರ್‌ ಮಾನ್‌ಪುವೆರ್‌. ತುಳುನಾಡ ದೈವದ ಕಲಟ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪುಗರ್ತೆನ್ ಪಡೆವೊಂದ್ಂಡ್.ರಾಜನ್‌ ದೈವೊಲೇಗ್,ಅರಸು ದೈವೊಲೆದ ನೇಮದಪಗ ಪಂಚ ಜೀಟಿಗೆ ಅಂಚನೆ ದೈವೊಲೆ‌ ಜೀಟಿಗೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಗುಳಿಗೆ,ಪಂಜುರ್ಲಿ ಜೀಟಿಗೆದ ಬದಲ್‌ಗ್ ತಾರೆತ ಮಡಲ್‌ತ ಸೂಟೆನ್ ಗಲಸುಂಡು. ಜಠಾಧಾರಿ ಅಗ್ನಿ ಪಾತ್ರೆನ್ ಜೀಟಿಗೆದ ಬದಲ್ಗ್ ತೂವೊಲಿ.ಅಂಚನೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ದಿ ದೈವೊದ ಜೀಟಿಗೆಡ್ ಎತ್ವಾಸ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದೈವ ಜೀಟಿಗೆನ್ ಪತೊಂದು ಅಭಯ ಕೊರ್ಪುನ ಉಂಡು.ಜೀಟಿಗೆ ಪೊತ್ತಾಯೆರೆ ಎಣ್ಣೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್ ಅವೆಕ್ ಗುಜ್ಜನಿಗೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಜೀಟಿಗೆ ಪತ್ತಿನ ಮಾನಿನ ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಜೀಟಿಗೆ ಪಿರೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಗುಜ್ಜನಿಗೆ ಪತ್ತುದುಪ್ಪೆರ್.ನೇಮ/ಕೋಲ ಬಿರಿನ ಮುಟ್ಟಲಾ ಜೀಟಿಗೆ ಅರ್ಲೊಂದೆ ಇಪ್ಪುಂಡು‌ ದೈವ ಪೋನಗ ಬನ್ನಗ ಕೈ ಕೊರ್ನಗ ಜೀಟಿಗೆ ದುಂಬು ಇಪ್ಪುಂಡು
ಬಗೆಕುಲು
ಜೀಟಿಗೆ ಬಾರೆತ ಪಂಬೆಟ್‌, ಕಂಚಿಡ್, ಪಿತ್ತಾಳೆಟ್‌ ಮಂನ್ಪುವೆರ್. ತೆಂಕಾಯಿದ ಥೈಯಂ ನೇಮೊಲೆಟ್ ಜೀಟಿಕೆದ ಬದಲ್ಗ್ ಕಪ್ಪು ಕರ್ಬೊದ ಸಾಯೊಡು ಅಗ್ನಿನ್ ಬೆಳಾಗಾವೆರ್.
ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಒರಿ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊದ ನಟೆ. ಕಾರ್ಕಳದ ನಿಟ್ಟೆ ಮಹಾಲಿಂಗ ಅಡ್ಯಂತಾಯ ಸ್ಮಾರಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯೊರ್ದ್(NMAMIT) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ವಿಸಯೊಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡ್ ದುಂಬು ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸುರೂತ ಸರ್ತಿ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನಿ 2010ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಮ್ ಏರಿಯಾಲ್ ಒಂದಿನಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಿಚ್ಚರ್‍ಡ್.
ಬಾಲೆ ಜೀವನ
ಕಾರ್ಕಳದ ನಿಟ್ಟೆ ಮಹಾಲಿಂಗ ಅಡ್ಯಂತಾಯ ಸ್ಮಾರಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(NMAMIT)ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿಬೊಕ್ಕ, ನಾಟಕಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದ್ ರಡ್ ವರ್ಸ ಸಾಫ್ಟ್‍‌ವೇರ್ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
ಸಿನಿಮೊಲು
ಮೆರ್ನ ೨೦೧೦ಡ್ 'ನಮ್ ಏರಿಯಾಲ್ ಒಂದಿನ' ಸಿನಿಮಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ೨೦೧೩ಡ್ ಮೊಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುಸಲ್ ಕತೆ ದಿಂಜಿನ 'ಸಿಂಪಲ್ಲಾಗ್ ಒಂದ್ ಲವ್‍ ಸ್ಟೋರಿ' ತೂಪುನಕುಲೆನ ಪುಗರ್ತೆ ಗೆತೊನುಂಡು. ೨೦೧೪ಡ್ ಸ್ವತಃ ಆರೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾದ್ ನಲಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಕ್ರೈಂ-ಡ್ರಾಮಾ ಸಿನಿಮಾ, ಉಳಿದವರು ಕಂಡಂತೆ ಪನ್ಪಿ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆತೊಟ್ಟುಗ್ ಇನಾಮ್‌ಲ ಕನತುಂಮಡು. ಉಂದು ಸಿನೆಮಾ ಅರೆಗ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕೆ (ದಕ್ಷಿಣ) ಫಿಲಂಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ದಕ್ಕಾದ್ ಕೊರ್ತುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್
ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
300px|thumb|ಕಡಿಯಾಳಿ ಶ್ರೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಇತಿಹಾಸ
ತೌಳವ ರಾಜಕುಟುಂಬದ ರಾಜೆ ಆದಿತ್ತಿನ ರಾಮಭೋಜ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಅಗಲೆಗ್ ಸಂತಾನ ಆವಡು ಪಂದು ಪುತ್ರಕಾಮೇಷ್ಠಿಯಾಗೊನು ಮಲ್ಪಾಯೆರ್. ಯಾಗಭೂಮಿನ್ ನೇಗಿಲುಡ್ ದಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಸರ್ಪೆ ಸಿಕುದುಬೂರ್ದು ಸೈಪುಂಡು, ನೆತ್ತ ಕೆರ್ನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತೊಗ್ ಬೊಡಾದ್ ನಾರಾಯಣನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅವ್ವು ಅನಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅವ್ವು ಅತ್ತಂದೇ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ನಾಲ್ ದುರ್ಗಾ ದೇವೆರ್ ನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಕಡಿಯಾಳಿ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆತುಂಡ್ ಪಂದ್ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಒರಿನ ಮೂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪಂಡ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಬೈಲೂರು ಮಹಿಷಮರ್ಧಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕನ್ನರ್ಪಾಡಿಯ ಜಯದುರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪುತ್ತೂರು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.
ವಿಶೇಷತೆ
ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ ಲಾ ಕಡಿಯಾಳಿಗ್ ಲಾ ನಿಕಟವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಉಡುಪಿಡ್ ಪರ್ಯಾಯ ಪೀಠಗ್ ಏರುನಡ್ ದುಂಬುಗ್ ಸ್ವಾಮಿಲು ದೇವಿನಡೆಗ್ ಬತ್ತುದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನು ಮುಲ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾತುಂಡ್. ಮುಖ ಮಂಟಪದ ಕಂಬಡ್ ಕೊರೆತಿನ ಗಣಪತಿ ಬಕ ನನ ಒಂಜಿ ಕಂಬಡ್ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವೆರೆನ ಕೊರೆದಿನ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಈ ದೇವಾಲಯಡ್ ಒಂಜಿ ಕಡೇಟ್ ಧೂಮಾವತಿ ದೈವದ ಮಣೆ ಉಂಡು, ಪಿದಾಯಿಡ್ ಮರತ ನಂದಿ, ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕುಡ್ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬಕ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕುದ ಮುಲ್ಲೆಡ್ ವ್ಯಾಘ್ರಚಾಮುಂಡಿ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಸುರುತ ತಿರ್ಗುನ ಮರದ ಮುಚ್ಚಿಗೆ ಉಂಡು. ಶುಕ್ರವಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ದೇವಿಗ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ದಿನ. ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ೧೨ ಸುವಾಸಿನಿನಗಲ ಸಮಾರಾಧನೆನ್ ಮುಲ್ಪ ನಡಪಾವೊಂದು ಬೈದೆರ್.
ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ಸೊಬಗ್
ಕಡಿಯಾಳಿದ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಿನ ವಿಗ್ರಹ ಕ್ರಿ.ಶ.೯೦೦-೭೫೦೦ ಮುಟದ ಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಡ್ ಉಂಡು.ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಲಕ್ಷಣ ವಿಗ್ರಹಡ್ ತೊಜುಂಡ್.ದೇವಸ್ಥಾನ ತೌಳವ ಶೈಲಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತುಂಡ್. ೧೪೦೦/೧೫೦೦ ವರ್ಷದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಿಗ್ರಹ ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಇಂಚ್ ಎತ್ತರ ಇತ್ತುದು, ಮಿತ್ತುದ ರಡ್ಡ್ ಕೈಯಿಡ್ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ತಿರ್ತುದ ಬಲತ ಕೈಯಿಡ್ ತ್ರಿಶೂಲ ಇತ್ತುದು ಐತ ತಿರ್ತುಡ್ ದೇವಿನ ಕಾರುದ ಬುಡಟ್ ಸೈತ್ ಬೂರ್ದಿನ ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮಂಡೆನ್ ಒಸುದ್ ಪಸುದೆರ್. ಪಿರಾವುದ ಕಾರುನು ದೆರ್ತುದ್ ತಿರ್ತು ಬೂರ್ದಿನ ಮಹಿಷನ ಬೀಲ ದೇವಿನ ದತ್ತ ಕೈಟ್ ಉಂಡು. ದೇವಿಗ್ ಕಿರೀಟ, ಕುಂಡಲ, ಕೆಕ್ಕಿಲ್ಡ್ ಕರಿಮಣಿ ಬಕ ಸೊಂಟಡ್ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಉಂಡು.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ರಚನೆ
ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ೨೦೨೨ ಜೂನ್ ಡ್ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವಾಯಿನ ಸಂದರ್ಭಡ್ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉಲಾಯಿದ ಅಂಗಣ, ಸುತ್ತು ಪೌಳಿ, ಪಿದಾಯಿದ ಅಂಗಣ ಶಿಲೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತುಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ಪಿಲಿಚಂಡಿ ಬಕ ಪರಿವಾರ ದೈವೊಲ್ನ ಗುಡಿ ಉಂಡು.
ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳು
ಮದ್ಮೆ ಸೇರ್ದು ಮಾತ ಶುಭಕಾರ್ಯಗ್ ಪುಷ್ಪ ಪ್ರಸಾದ, ಚಂಡಿಕಾ ಹೋಮ, ಅನ್ನದಾನ, ಪೂತ ಪೂಜೆ, ರಂಗ ಪೂಜೆ, ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ, ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆ, ದೇವಿ ಪರಾಯಣ
ವರ್ಗೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್
ವೈರಸ್
ಪರಿಚಯೊ
ಜೀವ ಉಪ್ಪುನ ಜಿವಕೋಶೊಡು ವೈರಸ್‌ ಸಂತತಿ ಉತ್ಪತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ರೋಗ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮೂಲವಾಯಿನ ಕೋಶ ವೈರಸ್‌ಗ್ ಒಂಜೇ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ಸಾರ ಸಾರ ಅವ್ವೇ ಜಾತಿದ ಕಣ ಪುಟ್ಟೆರೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಗ್ ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆಕ್ಕ ಛೇದಿಪೆರೆ ಕೋಶೊಲು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಈ ಪೊಸ ವೈರಸ್‌ಲು ಸೋಂಕಾಯಿನ ಕೋಶದ ಒಟ್ಟು ಸೇರುಂಡು. ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪನ್ಪಿ ಸೋಂಕಾಪುನ ವೈರಸ್‌ಡಾಂಡಲಾ ಜೀನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಜೀನೇ ವೈರಸ್ ರೂಪಾಂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಿರುಯೆರೆ ಸಲಿಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪನ್ಪಿ ಪದ "ಪ್ರೋಟೀನೇಸಿಯಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಣೊಡ್ದ್" ಬಯಿದ್ಂಡು. ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ (ಜೀನ್) ಪನ್ಪಿನವು ವಂಶವಾಹಿಲೆನ ಅಧ್ಯಯೊನ ಬೊಕ್ಕ ವೈರಸ್ ಎಂಚ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿವರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ದ ಮೂಲ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದುಂಡು. ಕೆಲವು ವೈರಸ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಿಡ್‌ಲೆಡ್ದ್ ಉಂಟಾದುಪ್ಪು ಪಂಡ ಜೀವಕೋಶೊಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ಪಂದೊದುಪ್ಪುನ ಡಿಎನ್‌ಎ ಕಣೊಡ್ದು. ನನ ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಡ್ದ್ ಬಲಿರುದುಪ್ಪು.
ವಿಭಾಗೊಲು
ವೈರಸ್‌ನ್ ವೈರಾಣ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ಡಿಎನ್‌ಎ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಡ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಜೀನ್‌ಡ್ದ್ ಆದುಂಡು. ಉಂದು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ದ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚೊಡ್ದ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಂಡು. ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌, ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮರ್ ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಣುಡ್ದ್ ಉಂಟಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮರ್‌ಲು ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್ (೨೦ ಬದಿತ) (icosahedron) ಜೋಡಣೆಡ್ದ್, ಹೆಲಿಕಲ್ (helix), ಅತ್ತುಂಡಾ ನನಾತ್ ಕಠಿಣವಾಯಿನ ಜೋಡಣೆಡ್ದ್ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಎನ್‌ಎನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ವೈರಸ್‌ಲು ಲಿಪಿಡ್ (ಕೊಬ್ಬು)/ ಚರ್ಬಿದಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಗುಳ್ಳೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಛುದುಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಸೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ (ಗಂಗಸರಗ್)‌ ಕುಂದುಂಡು. ಬೇತೆ ಜೀವಿಲೆನ ಪಂಡ ಹೊಸ್ಟ್ ಜೀವಿ(host)ದ ಜೀವಕೋಶೊನ್ ಸೇರ್‌ಯೆರೆ ವೈರಸ್‌ಲು ಸಪೂರಾದ್‌ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಅಂಚಿದ ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್‌ದಂಚಿನ ರಚನೆದವು ಆದ್‌ಲಾ ಬದಲಾಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲು 20 ರ್ದ್ 300 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್‌ದ ಗಾತ್ರೊಡುಪ್ಪುಂಡು.
ಮೂಲೊ
ಜೀವಕೋಶೊಲು ಜೀವ ಉಪ್ಪುನೆದ್ಚಂಲಾ ವೈರಸ್‌ಲು ಉಗಮ ಆದುಪ್ಪು. ವೈರಸ್‌ಲು ಪಳಯುಳಿಕೆ(ಧಾತು) ಒರಿಪಾವುಜಿ, ಅಂಚಾದ್ ಮೂಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ, ಅಣುಕ್‌ಲೆನ ಸಂಶೋದನೆಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊಡಾತ್ರೆ.
ಗುಣ ಲಕ್ಷಣ
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ವೈರಸ್‌ಲು ಜೀವದ ಒಂಜಿ ರೂಪ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಜೀವ ಉಪ್ಪುನ ಜೀವಿದೊಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಸಾವಯವ ರಚನೆಲಾ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಡು. ಜೀವದ ಕೊಡಿಟ್ಟುಪ್ಪುನ ಜೀವಿ ಪನ್ಪೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡಾ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಜೀನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಜೀವಿಲೊಟ್ಟು ಸೇರ್‌ದ್ ಸ್ವಯಂ ಆದ್ ಮಸ್ತ್ ಅಂಚಿನವೇ ರೂಪದವಾಪ. ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ರಚನೆಲು
ವೈರಸ್‌ಲು ಆಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ಗಾತ್ರೊಡು ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು. ವೈರಾಣುಡ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ ಪನ್ಪುನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಕವಚ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್‌ದ ಉಪಘಟಕ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್ (ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪ್ರೋಟೀನ್) ಡ್ದ್ ವೈರಸ್‌ದ ಜೀನ್‌ದ ರಕ್ಷಣೆ ಆಪುಂಡು. ವೈರಸ್‌ಲು ಆತಿಥೇಯ(ಬಿಂನೆ) ಕೋಶದ ಕವಚೊಡ್ದ್ ಪಡೆತಿನ ಲಿಪಿಡ್ ಕವೊಚೊನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ನಾಲ್ ವೈರಸ್ ವಿಧಕುಲುಪ್ಪು.
ಸುರುಳಿಯಾಕರ (ಸಪೂರವಾಯಿನ)
ಈ ವೈರಸ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜೇ ಬಗೆದ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್‌ಲು ಕೇಂದ್ರ ರೇಖೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದುವೇ ಹೆಲಿಕಲ್ ರಚನೆ (ನಡುಟ್ಟು ಗೋಲೆಯಾದ್ ಸುತ್ತ ಕ್ಯಾಪ್ಸೋಮಿಯರ್ಸ್‌). ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್, ಸಪೂರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್
ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಇಕೋಸಾಹೆಡ್ರಲ್ ರೀತಿದ ವೈರಸ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬೇತೆ ಜಾತಿಡ್ ಸೋಂಕು
ದೈಕ್‌ಲೆಗ್
ಕಾನತ್ತೂರು
ಕಾನತ್ತೂರು ಕಾಸರಗೋಡುಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೈವಸ್ತಾನೊ, ನೆನ್ನ್‌  ಸತ್ಯತ ಜಾಗೆ ಪಂದೆ ಪನ್ಪರ್.‌
ಇತಿಯಾಸೊ
ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಮಾನ ದೈವೊದ ಕಲೊಟ್ಟು ನಡಪುಂಡು. ಜಾಗೆದ ಬಗೆಟ್, ಕುಟುಮದ ಬಗೆಟ್, ವ ಸಂಸಾರೊದ ಬಗೆಟ್, ವಡೊಂಗಿ ಮಂತಿ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಪತೊಂದು ದೂರು ಕೊರ್ಪೆರ್. ವರ್ಸಾದಿ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಸುಮಾರ್ 1500 ಸಾರ ಕುಲೆಕ್ಕುಲೆಗ್ ಮುಲ್ಪ ಮೋಕ್ಷ ತಿಕುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗೊ:ಆಚರಣೆಲು
ಪೊಕ್ಕು
ಒಂದು ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ನೆನ್ ಇಲ್ಲ ಉಲಾಯಿ ಗೊಬ್ಬುನೆತ್ತವರ ಒಲಾಯಿ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುಂದ್ ಪನೊಲಿ.
ಗೊಬ್ಬುತ ಬಗೆ
ಗಜ್ಜಿಗೆದ ಕಾಯಿಡ್ ಕುಲೊಂದು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು 'ಪೊಕ್ಕು'. ಉಂದು ಮರಿಯಾಲೊಡು ಪಿದಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಉಲಯಿಡ್ ಪೊರ್ತು ಪೋಯೆರೆ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು.
ದೆಂಗಟ್‌ ದೀಡುನಾ
ತೀರ್ ಪೊಯಿನ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆಗ್‌ ಇಲ್ಲಲ್‌ ಮಾನ್ಪುನಾ ಇಸೇಸೊ ತೆನಸ್‌ಲೆನ್ ದೆಂಗತ ಅಡಿಟ್‌ ದೀಡುನೆಕ್‌ ದೆಂಗಟ್‌ ದೀಡುನಾ ಅತ್ತಂಡ ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀಪುನ ಪಂದ್‌ ಪನ್ಪೆರ್
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕರಿದ್ ಪೊಯಿನ ಇಲ್ಲದ ಹಿರಿಯಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಡು ದಿಡಿಯರ ಬೋಡಾತ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಂತಿನ ಇಸೇಸ ಅಟಿಲ್‌ನ್ ಅವೆನ್ ಸುರುಕ್ಕು ತಟ್ಟಿಡ್ ದೀದ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲಡೆತಕುಲು ತಿನ್ಪುನಾ ಕ್ರಮೊ. ಇಸೇಸ ಅಟೀಲ್ ಪಂಡ ಅಕುಲೆಗ್ ಇಷ್ಟ ಆಯಿನ ಕೆಲ ತೆನಸ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಮಂತ್‌ನಪಗ ಅವೆನ್ ದೀಡುನ ಒಂಜಿ ಕ್ರಮ.
ಸೋಣ ಪೂತ್ತ ದೈ
ಸೋಣ ಪೂತ್ತ ದೈ ಉಂದು ಮರಿಯಾಲೊಡು ಎಚ್ಚ ಬುಳೆಪುನ, ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೈ. ಸಾಲೆದ ಜೋಕುಲು ಸ್ಲೇಟ್ ಉರೆಸರ ಈ ದಯಿತ್ತ ಕಡ್ಡಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ಲಾ ಉಂದೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ದಯಿತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್
ಸೋಣ ಪೂತ್ತ ದೈ ಬಾಲ್ಸಮಿನಸಿಯೆ(Balsaminaceae) ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ದೈ. ಉಂದೆತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಇಂಪಾಶಿಯೆನ್ಸ್ ಮೈನರ್(Impatiens Minor). ತುಳು ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ಸೋಣೊ ಪುದರ್‌ದ ಈ ದೈ, ಉಂದೇ ತಿಂಗೊಲುಡು, ಪಂಡ ಮರಿಯಾಲೊಡು ಎಚ್ಚ ಬುಲೆಪುಂಡು. ದೈತ್ತ ಮುದೆಲ್ ಹದಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ದೂರ ದೂರೊಡು ಜೋಡಿ ಇರೆಕ್ಕುಲು ಇಪ್ಪುವ. ಪೂ ಕಿನ್ಯ, ಹದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣ, ಐತ ಎಸಲ್‌ದ ಪಿರಾವುಡು ಕಿನ್ಯ ಬೀಲದಂಚಿನ ರಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸೋಣದ ಕಾಯಿ ದಾಸ್ಮಿದ ಲೆಕ ಕಿನ್ಯ, ಮುಟ್ಟಿಗಲಿಗೆಡ್ ಪುಡಾದ್ ಮೋನೆಗ್ ರಟ್ಟುಂಡು.
ಜೋಕುಲು ಬುಕ್ಕ ಪೂಜೆಡ್
ಸಾಲೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಜೋಕುಲು ಈ ದೈತ ಮುದೆಲ್ ಪೊರ್ತುದು ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸ್ಲೆಟ್ ಉರೆಸರ ಗಲಸುವೆರ್. ಪೊಣ್ಣುಲು ಈ ದೈತ ಮುದೆಲ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೂಲುಗು ಸುರೀದ್ ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮಲ್ಪುನ ಹೊಸಿಲು(ತಡ್ಯ) ಪೂಜೆಗ್ ಈ ದೈತ ಇರೆ ಪೂ ಬೀಜ ಸಮೇತವಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಮರ್ದ್‌ಗ್
ಪೊಂಜವುಲೆಗ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪೊರ್ತುಡು ಆಪಿನ ಬಂಜಿಬೇನೆ, ಸೊಂಟಬೇನೆಗ್ ಈ ದೈತ ಪೂನ್ ಗಳಸ್‌ಪೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಸೂ ತಾಗ್‌ದ್ ಗಾಯ ಮಿನಿ ಆಂಡ, ಇಡೀ ಸೋಣೆ ದೈನ್(ಬೇರ್ ಬೊಡ್ಚಿ) ಅರೆತ್‌ದ್, ಪೊತ್ತಿನ ಗಾಯೊಗು ಲೇಪ ಪಾಡೊಡು. ಗಾಯದ ಉರಿ ಕಡಮೆ ಆಪಿನೇಟ ಇಂಚ ಲೇಪ ಪತ್ತಾಂಡ, ಉರಿ ಕಡಮೆ ಆದ್ ಗಾಯ ಗುಣ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್ ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮಂಜೊಲ್ ಪಕ್ಕಿ
ತೂಯರ
ಮೆಯಿಟ್ ಮೆಂಚುನ ಮಂಜಲ್ ರಂಗ್, ರೆಂಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೀಲ ಕಪ್ಪು. ದಾಲಿಂಬೆ ಬಣ್ನದ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣ್ ಸುತ್ತ ಕುರ್ಬುಗು ಮ್ಯೈಯ್ ಮೆತ್ತಾಯಿಲೆಕ್ಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಜೀವೊನ
ಕ್ರಿಕ್ ಪಂಡುದು ಸುಯಿಲ್ ಪಾಡೊಂದು ಮಸ್ತು ಮರೊಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗಲೆಡ್ ಪುಂಡು ಪುಂಡು ಆದ್ ಅತ್ತುಡಾ ಒಂಜೊಂಜೇ ತೂವೆರೆ ತಿಕುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ನಾಚಿಗೆ ಸೊಬಾವೊದ ಪಕ್ಕಿ. ಉಂಡ್ ಪಾಂತೆ, ಪೂತ ಪೇರ್, ದೈತ ಪರ್ಂದು ತಿನ್ಪುಂಡು.
ಊರ್ಮಿಳೆ
‍ ಊರ್ಮಿಳೆ(ಸಂಸ್ಕೃತ : ऊर्मिला) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಾಮಾಯಣನೊಡು ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರ. ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ ಮಿಥಿಲೆದ ರಾಜೆ ಜನಕೆ ಬೊಕ್ಕ ರಾಣಿ ಸುನೈನಾಳೆನ ಮಗಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆನ ತಂಗಡಿ. ಅಲ್ ರಾಮನ ಎಲ್ಯ ಸಹೋದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಬುಡೆದಿ. ಅಕುಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. - ಅಂಗದಾ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕೇತು.
ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ, ರಾಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆ ನೊಟ್ಟುಗು ಗಡಿಪಾರ್ ಆದ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಪೋನಗ, ಉರ್ಮಿಳಾಲ ಅಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬರಿಯೆರೆ ತಯಾರ್ ಆದ್ ಇತ್ತಲ್. ಆಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಆಯನ ಪ್ರಾಯದ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮನಕುಲೆನ್‍ ತೂವೊನಿಯೆರೆ ಈ ಅಯೋಧ್ಯೆಗ್ ಪಿರ ಪೋಪುನಂಚ ಕೇನೊನುವೆ. ಉರ್ಮಿಳಾ, ಉರ್ಮಿಳಾ ನಿದ್ರಾ ಪನ್ಪುನ ತನ್ನ ಸಾಟಿ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ತ್ಯಾಗೊರ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಆದ್ ಒರಿದಲ್. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಭರತ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಉರ್ಮಿಳಾಗ್ ಮೀಸಲಾಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಾಲಯೊನು ಕ್ರಿ.ಶ ೧೮೭೦ ಟ್ ಆನಿದ ಭರತ್‌ಪುರದ ಆಡಳಿತಗಾರೆ ಬಲ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಅಯಿನ್ ಭರತ್‌ಪುರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಮನೆತದ ರಾಜ ದೇವಾಲಯ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಶ್ರದ್ಧಾ ಆರ್ಯ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಲತ್ತನೆ ಉಪ್ಪುಕರಿ
ಲತ್ತನೆ ಉಪ್ಪುಕರಿ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅಯಿಕ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀತಿನ ಲತ್ತನೆನ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡೊಡು. ಲತ್ತನೆ ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆದ್ ಪಾಡೊಡು.
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ
ಕನ್ನಡೊ ಬಾಸೆದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಆಟೊನು ಬಯಲಾಟ, ದಶಾವತಾರದ ಆಟ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುವೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಆಟೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಜಾನಪದ ಮೂಲೊಡ್ದು ಬತ್ತಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಇಂದೆನ್ ದುಂಬುದಕುಲು ಕಟ್ಟಡೊದ ಉಲಾಯಿ ಅತ್ತಂಡ ಸಭಾಂಗಣೊಡು ನಡಪಾಪೆದ್‌ಜೆರ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ ಒಂಜಿ ದೇಸಿ ಕಲೆ. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟ್‌ದ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಸುಮಾರ್ ೪೦೦ ವರ್ಸೊದ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು.
ಮಂಟಮೆ
ಮೈದಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ನೆಲಡ್ದ್ ರಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಅಡಿಕೋಲು ಎತ್ತರೊಗು ಗೂಟೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಆ ಗೂಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡೊಲೆನ ಅಟ್ಟೊಲಿಗೆ ಹಾಸ್‍ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮರತ ಪಲಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಚ ಎತ್ತರೊದ ಮರತ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬುನೆಡ್ದಾವರೊ ಈ ಆಟೊಗು ಬಯಲ್ ಸೀಮೆದ ಅಟ್ಟೊಲಿಗೆದ ಆಟೊ ಅತ್ತಂಡ ಅಟ್ಟೊದಾಟೊಂದ್ ಪನ್ಪೆದೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮರಡ್ದೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಂಟಮೆನ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಗು ಗಳಸುವೆರ್. ಈ ಮಂಟಮೆಗ್ ನಾಲ್ ಕಂಬೊಲು ಇಪ್ಪುವೊ. ಕಂಬೊಲು ಮಂಟಮೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಂತುವೊ. ಕಂಬೊಲೆನ್ ಮರತ ಅಡ್ಡಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಜೋಡನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಟರ್ಪಾಲಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚುವೆರ್. ನಾಲ್ ಬಾಗೊಡ್ದ್‌ಲಾ ಮಂಟಮೆದ ಉಲಯಿದ ಮೆಯಿ ದೆತ್ತ್ ತೋಜುಂಡು. ಮಂಟಮೆದ ಉಲಾಯಿದ ಪಿರವುಡು ಯೇಸೊ ಪಾಡ್‌ನಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಲಾಯ್ಕ್‌ದ ಜಾಗೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆಕ್ ಸಿಂಹಾಸನ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬುನಗ ಉಂದೆನ್ ರಥೊ, ಮಂಚೊ ಅತ್ತಂಡ ಸಿಂಹಾಸನೊ ಆದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಇಂದೆತ ಪಿರವುಡು ಹಿಮ್ಮೇಲೊದಕುಲು ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಭಾಗವತೆರ್ ಜಾಗಟೆ ಪತೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆರ್, ಬಲತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ಬಾ ಮೃದಂಗೊ ಹಾರ್ಮೊನಿಯಂದಕುಲು ಕುಲ್ಲ್‌ದಿಪ್ಪುವೆರ್, ಎಡತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ಚೆಂಡೆದಾರ್ ಉಂತುದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊದ ಮಂಟಮೆದ ಕ್ರಮೊ. ಆಂಡ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊಡು ಚೆಂಡೆದಕುಲು ಕುಲ್ಲುದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ತೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊಡು ರಂಗಸ್ಥಳ ಪನ್ಪುನೆ. ಮಂಟಮೆದ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಮೇಲೊದ ಪುದರ್‌ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮಂಟಮೆದ ಎದುರುಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪಿರವುಡು ಪರದೆ ಜಪ್ಪಾದ್ ಬುಡುಪುನ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಪರದೆ ಪುಡ್ಪುನವು ಪೊಸತಾದ್ ಬತ್ತಿನ ಕ್ರಮೊ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಮಣ್ಣ್‌ದ ಚಿಟ್ಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ ಕಂಬೊ ಪಾಡ್ದ್ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಮೇಳೊದಕುಲು ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಪೋಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಮಂಟಮೆದ ಕಂಬೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಡ್ಡೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಡ್ ಜೋಡಾದ್ ಮಂಟಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಂಬೊಲೆಗ್ ಬಣ್ಣೊದ ಬೇಗಡೆ ಸುಂದುದ್‌ ಪೊರ್ಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೊಂದಿದ ಬೊಲ್ಪುಡು ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ದೊಂದಿದ ಬಯಲಾಟೊಂದು ಪನ್ಪೆದೆರ್. ದೊಂದಿ ಪಂಡ ಅವು ದೀಟಿಗೆದ ಬೊಲ್ಪು. ದೀಟಿಗೆದ ಎಣ್ಣೆ ಆಜಿನಗ ಏಸೊದಕ್ಲೆಗ್ ಕೋಪ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕೊಂಜಿ ತುಳುತ ಗಾದೆಲಾ ಉಂಡು, ಆಟೊದಾಯಗ್ ದೀಟಿಗೆದಾಯನ ಮಿತ್ತ್ ಕಣ್ಣ್ ಪಂಡ್‌ದ್. ಕಾಲೊ ಕರಿನಂಚ ದುಂಬುಗು ಗ್ಯಾಸ್‌ಲೈಟ್‍ದ ಬೊಲ್ಪುಡು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕರೆಂಟ್ ಲೈಟ್‌ದ ಮಿಂಚುನ ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಬೊಲ್ಪುಡು ಬಯಲಾಟೊ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ರಾತ್ರಿ ಎನ್ಮೊ ಒರ್ಂಬೊಗು ಸುರುವಾಂಡ ಬೊಲ್ಪಾನೆಟ ಬಯಲಾಟೊ ಗೊಬ್ಬು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.
ಮೇಳೊ
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ ನಡಪಾಯೆರ ಏಸೊ ಪಾಡುನ ಕಲಾವಿದೆರ್, ಹಿಮ್ಮೇಲೊದಕುಲು, ಬೇಲೆದಕುಲು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಬಯಲಾಟೊ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬೋಡಾಪುನ ವೇಸೊದ, ಅಲಂಕಾರೊದ ಸಾಮಾನ್‍ಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ನಡಪಾಯೆರ ಕೆಲವೆರ್ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ ದುಂಬು ಬರ್ಪೆರ್. ಇಂಚಿನ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಲೆ ತಂಡೊಗು ಮೇಳೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಮಸ್ತ್ ಕಾಸ್ ಬೋಡು. ಅಂಚಾದ್ ಇಂದೆನ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊದಕುಲು ದೇವೆರೆ ಬಂಡಾರೊಡ್ದು ಕಾಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇಳೊದಕುಲು ಒಂಜಿ ಊರುಡ್ದು ನಾನೊಂಜಿ ಊರುಗು ತಿರ್ಗೊಂದು ಬಯಲಾಟೊ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ತಿರ್ಗಾಟೊದ ಮೇಳೊಂದೆ ಪುದರಾಂಡ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬಯಲಾಟೊಲೆಗ್ ಜನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಕಾಸ್ ದೆತೊನೆದ್‌ಜೆರ್. ಜನಕುಲು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಕುಲ್ಲುದ್ ಆಟೊ ತೂಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಟೆಂಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಟೆಂಟ್‌ದ ಆಟೊಂದ್ ಪಂಡೆರ್. ಟೆಂಟ್ ಟರ್‌ಪಾಲ್‌ದ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ನೆಲಟ್ ಕುಲ್ಲಿಯರ ಬಂಙ ಆಂಡ್ಂದ್ ಕುರ್ಚಿ, ಈಚಾರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ಲುನ ಆಟೊಲು ಸುರುವಾಂಡ್. ಇಂಚ ಒಂಜಿ ಮೇಳೊ ಬೇತೊಂಜಿ ಊರುಗು ಪೋನಗ ಅಕ್ಲೆನ ಟೆಂಟ್, ಈಚಾರ್, ಕುರ್ಚಿ, ಮಂಟಮೆನ್ ತುಂಬಿಯರ ಲಾರಿಲು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಆಟೊದ ಯಜಮಾನೆರ್ ಗೇಟ್‍ಡ್ ಕಾಸ್ ದೆಪ್ಪುನವುಲಾ ಸುರುವಾಂಡ್. ಜನಕ್ಲೆನ್ ಇಚ್ಚೆದಂಚ ನೆಲ, ಕುರ್ಚಿ, ಈಚಾರ್ ಇಂಚ ಕುಲ್ಲುದ್ ತೂಪುನ ಟೆಂಟ್‍ಡ್ ಮುಚ್ಚಿನ ಆಟೊಲೊ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂಡ್. ಊರುದ ಮಲ್ಲಾಕುಲು ದುಂಬೆ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ದ್ ಆಟೊ ಗೊಬ್ಬಾಬೆದೆರ್.
ಲೆತ್ತ್‌ ಪನ್ಪುನೆ
ಎಲ್ಲೆ ಆಟ ಉಂಡು ಪನ್ದ್ ಆಂಡ ಇನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ಜೀಪುಗು ಅತ್ತಂಡ ರಿಕ್ಷಗ್ ಮೈಕ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಊರಿಡಿಯ ಲೆತ್ತ್‌ ಪನ್ಪುನ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಣ್ಣನಕುಲೆ, ಅಕ್ಕನಕುಲೆ, ಜೋಕ್ಲೆ ಎಲ್ಲೆ ಆಟೊ ಉಂಡುಂದು ಲೆತ್ತ್ ಪಂಡೊಂದು ಆಟೊದ ಕೆಲವು ಪದೊಕ್ಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು, ಚೆಂಡೆದ ಪೆಟ್ಟ್‌ನ್ ಕೇನಾವೊಂದು ಊರುಡು, ಗ್ರಾಮೊಡು ಲೆತ್ತೊಂದು ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕೇಂಡ್‍ದ್ ಆಟೊಗು ಬರ್ಪೆದೆರ್. ಅಪಗ ಟಿವಿ ಸಿನೆಮೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮನರಂಜನೆ ಇದ್ಯಾಂಡ್.
ವೇಷಭೂಷಣ
ವೇಸಬೂಸನೊನು ತೂದು ಒಂಜಿ ವೇಸೊನು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊದ ವೇಸೊಂದು ತೆರಿಪುನು.
ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿ
https://en.wikipedia.org/wiki/Yakshagana|ಯಕ್ಷಗಾನೊ
ಅಹಲ್ಯ
ಅಹಲ್ಯ/ಅಹಲ್ಯೆ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯೆರಾಯಿನ ಪಂಚಕನ್ಯೆಯೆರೆಡ್ ಪ್ರಮುಖೆ. ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿನ ಬುಡೆದಿ. ಮಹಾಪತಿವ್ರತೆ ಪಂದ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯಿನಾಲ್. ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹಕ್ಕಾದ್ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿರ್ದ ಶಾಪೊಗು ಗುರಿಯಾದ್‍ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮರ್ದಾದ್ (ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಅವತಾರ) ಶಾಪೊರ್ದು ವಿಮೋಚನೆ ಆಯಲ್. ಬ್ರಹ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲೆಡ್ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ಪೊಂಜೊವು ಅಹಲ್ಯೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಅಹಲ್ಯೆನ ಪುಟ್ಟು
ಊರ್ವಶಿನ ಪೆರ್ಮೆನ್ ಪೊಲಿಪುನ ಉದ್ದೇಶೊರ್ದು ಬ್ರಹ್ಮೆ ಅಹಲ್ಯೆನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆ ಪಂದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪುರಾಣೊಡು ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು.ಸಪ್ತರ್ಷಿಕುಲು ಮಲ್ತ್‌ನ ತ್ಯಾಗದ ಚಿತಾಭಸ್ಮೊರ್ದು ಅಹಲ್ಯೆನ್ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಕ್ಕ್ ಉಡುಗೊರೆದ ಒರುಟ್ಟು ಕೊರಿಯೆ.
ಪು.ತಿ.ನಾ ಅರೆನ ಅಹಲ್ಯೆ
ಕನ್ನಡೊಡು ಪು.ತಿ.ನ ಅರೆನ ಅಹಲ್ಯೆ ಪನ್ಪುನವು ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ನೀತಿನಾಟಕ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಕವಿ ಕಲ್ಲಾಯಿಮೆ ಅಹಲ್ಯೆ ಅತ್ತ್, ಆಲೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕಲಾ ದುಂಬು ಪೋದ್ ಪೊಣ್ಣನ್ ಒರಿ ಆಣ್ ಕಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೆಂಡ, ನನೊರಿ ಆಣ್‌ ಆಲೆಗ್ ಜುವನು ಕೊರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪಂತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧ ವರ್ಗೊ: ಪುರಾಣೊ
ಎಡಕುಮೇರಿ
ಎಡಕುಮೇರಿ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ದ ಸಕಲೆಶಪುರ ತಾಲೊಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಇಂಗ್ಲಿಶ್ಡ್ (Yedakumeri) ಎಡಕುಮೇರಿ ರೈಲ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಸಕಲೇಶಪುರ ಡ್‍ದ್ ೩೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಾವಾಸಿ ತಾಣೊ ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಊರು.
ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗುಗು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ
ಸಕಲೇಶಪುರೊದು ಪುತ್ತೂರುಗು ಬನ್ನಗ ಈ ಮರ್ಗೊಡು ೫೭ ಸುರಂಗ, ೧೦೯ ಸಂಕೊಲು ತಿಕ್ಕುವ. ಕೆಲವು ಸುರನ್ಗೊಲು ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಉಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂಕೊಲು ೨೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಕಟ್ತ್ ದೆರ್. ಇಂಚ ಬನ್ನಗ ಸಾದಿ ಬರಿಟ್ ನೀರ್ದ ವಸರ್ ಜಪ್ಪುನ ತೂಪಿನೆನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು.
ಚಾರಣ ತಾಣ
ಚಾರಣೊ ಅತ್ತಾಂದ ತ್ರೆಚ್ಕಿನ್ಗ್ ಪೊಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಎದಖುಮೆರಿ ಪಂಡಿನ ಜಾಗೆ. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆದಕುಲು ಚಾರಣೊಗು ಪೋಯೆರೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಚಾರಣೊಗು ಪೋಪುನಕುಲು ಜಾಗ್ರತೆ ಬೋಡು. ತಪ್ಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ದಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಲ್ ಶಿಕ್ಸೆಲಾ ಆವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪದ್ಪೆತಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಕರಿ
ಉಂದು ಪದ್ಪೆತಪ್ಪುಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಕಜಿಪು.
ಪದ್ಪೆತಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಕರಿ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಪದ್ಪೆದ ತಪ್ಪುನು ದೆಕ್ಕ್ದ್ ದೀವೊಡು. ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅಯಿಕ್ ದೆಕ್ ದ್ ದೀತಿನ ಪದ್ಪೆದ ತಪ್ಪುನು ಪಾಡೊಡ್. ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡ್ದ್ ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪುಲಾ ಪಾಡೊಡು. ತಪ್ಪು ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆದ್ ಪಾಡೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲು
ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ ಒಂಜಿ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯೊದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾತ್ಂಡ್. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ನೇರೊ ಆಡಳಿತೊದ ಉಲಾಯಿಡಿಪ್ಪುಂಡು. ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊದಂಚನೆ ಇಂದೆಕ್ ಬೇತೆನೆ ಸರ್ಕಾರೊ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಆಂಡ ಭಾರತೊದ ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಗ್ ಶಾಸನ ಸಭೆದ ಸ್ಥಾನೊ ಕಲ್ಪಿಸವೊಲ. ದೆಹಲಿ ಅಂಚನೆ ಪುದುಚ್ಛೇರಿ ಸರ್ಕಾರೊಲು ಇಂದೆತ ಉದಾರ್ಮೆಲು.
ರಾಜ್ಯೊಲು
ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೮ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲೊ.
ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ
ಬಂಗುಡೆ ಮೀನ್‍ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು.
ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಬಂಗುಡೆನ್ ಮೂರ್‌ದ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಡು (ಮಸಾಲೆಡ್) ಪಾಡ್‍ದ್ ಬೆಯಿಪಾವೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ತೆನಸ್
ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ
ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನಕುಲು ಮನ್ಪುನ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ತೆನಸೇ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ. ಮಲ್ಲ ಕರ್ಬದ ಕಾವೊಲಿಡ್ ಮಂತಿನ ರೊಟ್ಟಿನ್ ಕೋರಿ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟು ತಿನ್ಪುನಯ್ಕ್ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಊರುದ ಮುನ್ಚಿಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಕೋರಿ ಕಜಿಪುತ ರಸೊನ್ ಕರುಕುರು ರೊಟ್ಟಿದ ಮಿತ್ತ್ ದಿಂಜ ಪಾಡ್‌‌ದ್ ತಿನೊಡಾಪುಂಡ್.
ರೊಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ತೆಲುಪುದ ಅರಿತ ಬಂದೊನು ಬೆಚ್ಚ ಕಾವೆಲಿಗ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬ್ಲೇಡ್‌ಡ್ ಮಿತ್ಡ್ ತಿರ್ತ್ ಒಯ್ತ್‌ದ್ ಇಡೀ ಕಾವೊಲಿಗ್ ಬರ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೊಡು. ಒಂತೆ ಕಾಯೊಂದು ಬನ್ನಗ ನಂಕ್ ಬೋಡಿತ್ತಿನ ಆಕಾರೊಗು ಉದ್ದದ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪ್ಪುನ ಬ್ಲೇಡ್‌ಡ್ ಕಾಯೊಂದು ಬರ್ಪುನ ಬಂದೊದ ಮಿತ್ತ್ ಗೀಟ್ ಒಯ್ಯಿಪೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿನ ರೊಟ್ಟಿನ್ ತಟ್ಟುಗಡ್ ಲಕ್ಕಾದ್ ನಂಕ್ ಬೋಡಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಲಿ.
ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ ಸಿನೆಮಾ
ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ಸಿನೆಮಾ/ಪಿಚ್ಚರ್‌ಲಾ ಬೈದುಂಡ್.
ಗಲಸುನೆ ಎಂಚ
ಕೋರಿದ ಕಜಿಪುದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿನ್ಪಿನ ತೆನಸ್. ತುಳುವೆರೆನ ಮಾತಾ ಎಡ್ಡೆ ಮಿಲ್ಯೆಡ್ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿಗ್ ಎಡ್ಡೆನೆ ಪ್ರಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು.
ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆ
ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೆಲೆ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಹೋಂ ಪ್ರೋಡಕ್ಟ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಇಲ್ಲಾಲೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾರುವೆರ್. ಎಚ್ಚಾದ್ ರೊಟ್ಟಿ ಬೆಯಿನಾಗನೇ ಆಯತಾಕಾರವಾದ್ ಗೀಟ್ ಒಯ್ಯ್‌ಪುವೆರ್. ಅವೆನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತೊಟ್ಟೆಡ್ ಗ್ರಾಂ ಲೆಕ್ಕೊಡು ತೂಕುದು ದೀಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಬೂತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ
ಬೂತಾಯಿ ಮೀನ್‍ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು.
ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಬೂತಾಯಿನ್ ಮೂರ್‌ದ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಲತ್ತ್‌ನ ಮಸಾಲೆಡ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಬೆಯಿಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿನ್ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಪುಂರ್ಚಿದ್ ಪಾಡೊಡ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ ಪುಳಿ ಮುಂಚಿನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಡ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಡ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಪುಳಿಮುಂಚಿದ ಮಿತ್ತ್ ಡ್ ಗೆಂಡ ಪಾಡ್ದ್ ಬೇಯಿಪಾಯೆರೆ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨
ವರ್ಗ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಸೊರಗೆದ ಪೂ
ಸುರಗೆಗ್ ಸುರಹೊನ್ನೆ, ಸುರಂಗಿ, ಸ್ವರ್ಗದ ಪೂ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಮೀಯಾ ಸುರಿಗಾ ಪಂದ್ ಉಂದೆತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್. ರ್ಕ್ಯಾಲೊಫಿಲೇಸಿಯಾ ಕುಟಂಬದ ದೈ ಉಂದು. ಪಶ್ಚಿಮಗಟ್ಟದ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ರೆಂಜಿರ್ ಪೂತ್ತ ದೈತ್ತಂಚನೆ ಅಳಿದ್ ಪೋಪಿನ ಪೂತ್ತ ದೈಕುಲೆನ ಸಾಲ್‌ಡ್ ಸುರಗೆ ಪೂ ಸೇರ್ದುಂಡು.
ವಿಸೇಸೊ
ಸುರಗೆ ಪೂ ಪಂಡ ಕಮ್ಮೆನ ಇಪ್ಪುನ ಪೂ, ಮುಗುರು ಆನಗನೇ ಕಮ್ಮೆನ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಅರಳಿನ ಬೊಕ್ಕ ನನಲಾತ್ ಪರಿಮಳ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ನುಂಗಾದ್ ಮಸ್ತು ದಿನ ದಿಂಡಲ ಅಂಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸುರಗೆದ ಪೂತ್ತ ವಿಸೇಸೊ ಪಂಡ ಅವು ಬೇತೆ ಪೂರ್ತಿ ಲೆಕ್ಕ ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಟ್ ಅರಳುನು ಅತ್. ದೈತ್ತ ಗೆಲ್ಲುದ ನಡುಟೈ ಪೂ ಬುಡ್ಪುಂಡು.
ತೂಯಾರ
ಅರಳ್ನಗ ಬೊಲ್ಲುದ ನಾಲ್ ಎಸಳ್ ಬೊಕ್ಕ ತೆಲ್ಪು ಮಂಜೋಲು ರಂಗ್‌ದ ಪರಾಗದ ಗೊಂಚಿಲ್ ಇತ್ದ್ ತೂವರೆ ಬಾರಿ ಪೋರ್ಲು ತೋಜುಂಡು.
ಬಗೆಕುಲು
ಸುರಗೆಡ್ ಆಣ್ ಮರ, ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಣ್ ಮರಟ್ಸ್ ಎಚ್ಚ ಪೂ ಆಪ್ಪುಜಿ. ಮರ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ತೆಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿ, ದಪ್ಪ. ಅಂಚೆನೆ ಪೊಣ್ಣು ಮರ ಮತ್ತೆ ಆಪುಜಿ. ಅರಳಿನ ಸೂಕ್ಕುಲೆಡ್ಲ ಆಣ್ ಪೂ, ಪೊಣ್ಣು ಪೂ ಪನ್ನಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಿ ಉಂಡು, ಆಣ್ ಮರತ್ತ ಹೂ ಅರಳ್ಂಡ ನಡುತ್ತ ಗುಂಡು ಅರಳುಜಿ. ಪೊಣ್ಣು ಮರತ್ತ ದೈ ಆಂಡ ಪೂರ ಅರಳದ್ ನಿಲಿಕೆ ಕೇಸರಿ ದಿಂಜಿದುಪ್ಪುಂಡು.
ನಂಬೊಳಿಕೆ
ಸುರಗೆದ ಪೂನು ಪೊರ್ತು ಮೂಡೊಡ್ಡ ದುಂಬೆ ಕೊಯ್ದು ಕನವೊಡು, ಮುಕ್ಕೆ ಅರಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಜಿ. ಸುರಗೆದ ಮುಕ್ಕೆನ್ ಬಲ್ಡ್ ಕಟ್ಟರೆ ಆಪುಜಿ. ಅಯಿಕ್ ಒಂತೆ ಉದ್ದ ತೊಟ್ಟು ಸಮೇತ ಕೊಯ್ ಸೂಜಿಡ್ ನೈದ್ ಮಾಲೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಸುರಗೆದ ಪೂ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಅಂಚೆನೆ ದೇವಿಗ್ ಇಷ್ಟ ಪಂದ್ ಜಾನಪದ ಕತೆ ಪನುಂಡು. ಸುರೆಗದ ಮಾಲೆನ್ ಶಿವರಾತ್ರೆದಾನಿ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಂಜೊವುಲು ತರೆಕ್ಸ್ ದೀಂಡ ಭೂಮಿದೇವಿನ್ ದಿನೋಲೆ ಮೈಪುಡು ಅಡ್ಪುನೆತ್ತ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರ ಆಪುಂಡು ಪನ್ನಿನವು ಜಾನಪದ ನಂಬೊಲಿಗೆ. ಯುಗಾದಿದ ಪೊರ್ತುಡು ದೇವೆರ್ ದೀಪಿನ ಶಾಸ್ರೊಡು ಸುರಗೆದ ಪೂಕ್ಕು ಬಾರಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು, ಪೊಂಜೊವುಲು ಯುಗಾದಿದ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆಡ್ ದೇವರ ಎದುರು ಅರಿಯಾಣೋಡು ಬೋಳಂತೆ ಅರಿ, ಕೆರ್ಚಿದ ತಾರಾಯಿ, ತೌತೆ, ಗೋಂಕುದ ಬೀಜ ಇಂಚಿನೆನ್ ಮಾತಾ ಪ್ರೊಸ ಫಲತ್ತ ಸಂಕೇತವಾದ್ ದೀದ್ ಅಯಿತ ಎದುರು ಕನ್ನಡಿ ದೀದ್ ಸುರಗೆದ ಮಾಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಮನದಾನಿ ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೋವುಲು ಬೇಗ ಲಕ್ದ್ ಮೀದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ದೀಪ ದೀದ್, ಶಂಖ ಉರ್ತುದು ಅಯಿಟ್ ದೀತಿನ ಕನ್ನಡಿಡ್ ಮೋನೆ ತೂದು ದೇವೆರೆಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ಲೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದಕುಲು ತೂಂಡ ಮಸ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಲ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್, ಮಲೆನಾಡ್‍ಡ್ ಉಂಡು. ಬಂಜಿನಲೆಗ್ ಬಯಕೆ  ಪಾಡ್ನಗ ಐನ್ ಬಗೆತ್ತ ಪರ್ಮಲ ಬರ್ಪಿನ ಪೂಕ್ಕೂಲೆನ್ ಮುಡಿಪುನ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಸುರಗೆ ಪೂಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸುರಗೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್ಡ್ ಆಪಿನಿ ಬಾರೀ ಕಮ್ಮಿ. ತೋಟೊಡ್, ಕಾಡ್ ತೋಡುದ ಬರಿಟ್ಸ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಸುರಗೆದ ದೈಕುಲು ಬುಳೆವುಂಡು. ನಾಗ ಬನ, ಪಂಚ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಜಾಗೆಡ್ ಸುರಗೆದ ದೈಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನಾಗ ದೇವೆರೆಗ್ಲ ಈ ಪೂತ್ತ ಪರಿಮಳ ಇಷ್ಟ, ವಿಶೇಷ ಪಂಡ ಸುರಗೆದ ಪೂ ಅರಳುನು ವರ್ಸೊಡು 15-20 ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪೂ ಅರಳುಜಿ. ಅವುಲ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕಡೆತ್ತ ದಿನೊರ್ದು ಮಾರ್ಚ್‌ದ ಸುರೂತ್ತ ರಡ್ಡ ವಾರ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ್ರ ಅರಳುಂಡು. ಆಂಡ ಎಪ್ರಿಲ್‌ಗ್ ಯುಗಾದಿ ಬರ್ಪಿನೆರ್ದಾವರ ಸುರಗದ ಪೂಕ್ಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀವೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ನಂದಾವರ
ನಂದಾವರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ  ಜಿಲ್ಲೆದ   ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲದ್ದ್ ರಾಜ್ಯೊ ಮರ್ಗೊಡು ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊ ಪೋನಗ ನೇತ್ರವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಚರಿತ್ರೆ
ನಂದಾವರ ಊರುನು ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ನಂದರಾಜ ಮನೆತನದಕುಲು ಅಳೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತದ ದಿಂಜ ಊರುಲೆನ್ ಅಳೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಪುದರ್ದ ಪೊಲಬು
ನಂದಾವರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನಂದ ಬೊಕ್ಕ ಪುರ. ನಂದ್ ಅರಸುನಕುಲು ನೇತ್ರವತಿ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಒಂಜಿ ಅರಮನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ಪುರ ನಿರ್ಮಾಣೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿನ್ ನಂದಪುರ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಕಾಲ ಕರಿನಗ ಅವು ನಂದಾವರ ಆದ್ ಬದ್ಲ್ ಆಂಡ್.
ನಂದಾವರ ಶ್ರೀ ವಿನಾಯಕ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ದುರ್ಗಾಂಬ ಕ್ಷೇತ್ರ
ನಂದಾವರೊಡು ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ ಸನ್ನಿಧಿ, ಶ್ರೀ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸನ್ನಿಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ ಸನ್ನಿಧಿ ಉಂಡು. ನಂದಾವರದ ಅಪ್ಪ ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಪ್ರಸಾದ. ನೋದವರೊಡು ಹನುಮಂತನ ಸನ್ನಿಧಿ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪನೆ ಮುಸಲ್ಮಾನೆರೆನ ಪಲ್ಲಿ ಲಾ ಉಂಡು
ಪುದರ್ದ ನರಮಾನಿ
ವಾಮನ ನಂದಾವರ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರಕಲಾ ನಂದಾವರ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್
ಸುರುತ್ತ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ೨೬ ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೪೫ ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಡ್ ನಡತ್ತ್ಂಡ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
೧೮೮೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುರುತ್ತ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಯೋರ್ಕ್ ಶೈರ್ ಡ್ ಆತಿನಿ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಉಲ್ಲೇಕ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಪುದರ್ ವೈಟ್ ಹೀಥರ್ ಕ್ಲಬ್ ಪಂಡ್ದ್ ಇತ್ತಂಡ್. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಡ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬು ೧೯೮೪ಟ್ ಆಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಡ್ ಪಯೊನೀಯರ್‌ಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಪನ್ಪಿನ ಇತ್ತ್ ಂಡ್. ಕೆನಡೊದುಲಾ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಇತ್ತಂಡ್. ೧೯೫೮ ಡ್, ಸುರು ಆಯಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ೨೦೦೫ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್(ICC) ದೊಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಆಂಡ್.
ಭಾರತೊದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ
ಭಾರತ ೧೯೭೬ ಟ್ ವೆಸ್ಠ್ ಇಂಡೀಸ್‌‌ದ ಒಟ್ಟುಗು ಸುರುತ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುಂಡು. ೧೯೭೮ ಟ್ ಅತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಆದ್ ಸುರುತ್ತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಂಜಿ ದಿನತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುಂಡು. ಭಾರತದ ತಂಡ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ಪ್‌ದ ಫೈನಲ್‌ಗ್ ಬಯ್‌ದ್ಂಡ್. ಮಿಥಾಲಿ ರಾಜ್ ಭಾರತ ತಂಡದ ನಾಯಕಿ ಆದ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಇತ್ತೆರ್.
೨೦೨೧ ಟ್ ರಮೇಶ್ ಪವಾರ್ ಭಾರತೊದ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಕೋಚ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಆಪೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಉಂದೆನ್ ಚೌತಿ ಪಂಡ್‍ದೇ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಚೌತಿ ಪಂಡ ಇಡೀ ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡೇ ಭಾರಿ ಗೌಜಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪರ್ಬ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ಥಿದ ದಿನ ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಪರ್ಬೊಡು ಗಣಪತಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಣ್‌ಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ವ್ರತ ಪಂದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ದಿನೊನು ಚೌತಿದ ದಿನ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಪದ್ದತಿಲ ಉಂಡು. ಮೋದಕ, ಕಡುಬು ಪನ್ಪಿ ಚೀಪೆದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಣೇಶಗ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಗಣೇಶನ ಪುಟ್ಟು
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಅಂಬಿಕೆ ಗಣಪತಿನ ಅಪ್ಪೆ. ನನೊಂಜಿ ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರ ಗಣಪತಿ ಪಾರ್ವತಿನ ಮೈಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟಿನಾಯೆ. ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿನ ಮಾನಸ ಪುತ್ರೆ ಗಣಪತಿ. ಗೌರಿ ತನ್ನ ಮೈತ ಕುರೆಡ್ದ್ ಆಕೃತಿ ಒಂಜೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಜೀವ ಕಳೆ ಕೊರ್ದು ಆಯನ್ ಬಾಕಿಲ್‌ಡ್ ಉಂತಾದ್ ಮೀಯೆರ ಪೋದಿಪ್ಪುವಳ್. ಅಪ್ಪೆನ ಆಜ್ಞೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಗಣೇಶೆ ಇಲ್ಲ್ ಕಾತೊಂದಿಪ್ಪುವೆ. ಆತ್ ಪೊರ್ತಾನಗ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಪಿದಯಿ ಪೋಯಿನಾರ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪೆರ್, ಗಣೇಶೆ ಅರೆನ್ ತಲಿತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಯಿ ಪೋಯೆರೆ ಬುಡ್ಪುಜೆ. ಕೋಪ ಬತ್ತಿನ ಶಿವದೇವೆರ್ ತನ್ನ ತ್ರಿಶೂಲೊಡ್ದು ಆಯನ ತರೆ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಮೀದ್ ಬತ್ತಿನ ಗೌರಿ ಮಗನ ಪುಣ ತೂದ್ ಬುಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಡೆದಿನ್ ಎಂಚಾಂಡಲ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ಪೊಡತ್ತ ಪಂದ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ತನ್ನ ಗಣೊಕುಲೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಬಡೆಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ತರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಏರಾಂಡಲ ಜೆತ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ, ಅಂಚಿನಕುಲೆನ ತರೆ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ಕನದ್ ಬಲೆ ಪಂದ್ ಆಜ್ಞೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಪೋದು ಬಡೆಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ತರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಜೆತ್ತ್‌ದಿತ್ತಿನ ಆನೆದ ಕಿನ್ನಿದ ತರೆ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ಕನಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಗಣೇಶನ ಶರೀರೊಗು ದೀದ್ ಜೀವಕಳೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಣೇಶೆ ಗಜಮುಖ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೆತೊನುವೆ, ಗಣೊಕುಲೆಗ್ ಅಧಿಪತಿ ಬೊಕ್ಕ (ಸುರುತಪೂಜೆ) ಅಗ್ರಪೂಜೆದ ದೇವೆರಾಪೆರ್ ಗಣಪತಿ. ಸುರುಕು ಗಣಪತಿಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ವಿಘ್ನ ಪೂರಾ ನಿವಾರಣೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಗಣಪತಿನ್ ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕೆ, ವಿನಾಯಕೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಚೌತಿ ಪರ್ಬೊ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಪರ್ಬ ಭಾದ್ರಪದ ಚೌತಿದಾನಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆ ದಿನ ಏರ್ಲ ಚಂದ್ರನ್ ತೂಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ದುಂಬುನಾನಿ ಅಪ್ಪೆ ಸ್ವರ್ಣಗೌರಿನ ಪರ್ಬೊ. ಮನದಾನಿ ಗಣೇಶನ ಪರ್ಬೊ. ಅಪ್ಪೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪಿನ ಕೆಲಸೊ ಗಣಪತಿನ. ಅಪ್ಪೆ ಭೂಲೋಕೊಗು ಬತ್ತಿನ ಮನದಾನಿ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಯೆರೆ ಗಣೇಶೆ ಭೂಲೋಕೊಗು ಬರ್ಪೆ. ಅಂಚ ಬತ್ತಿನಾಯೆ ಅಜ್ಜಿ ಇಲ್ಲಾಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಬಗೆಬಗೆತ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನೊಲೆನ್ ಬಂಜಿ ನಿಲಿಕೆ ತಿಂದ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಿರ ಪೋಪೆ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ.
ವಿಶೇಷತೆ
ನಮ ದೆಸೊಡು ಗಣಪತಿನ ಪೂಜೆ ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡ್ದು ನಡತ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕೆ ನಂಬಿನಕುಲೆಗ್ ಇಂಬು ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಬೆನ್ನಿದಕುಲು ಆನೆಲೆನ ಪುಂಡು ಕಂಡೊಲೆಗ್ ಪೊಗ್ಗ್‌ದ್ ಬುಳೆನ್ ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಆನೆ ಮೋನೆದ ದೇವರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕದಿಕೆ, ಉಗ್ರಾಣೊಡು ದಿಂಜಾದ್ ದೀನ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಎಲಿಕುಲು ತಿಂದ್‌ದ್ ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಗಣೇಶನ ವಾಹನ ಎಲಿಕ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ಪುನವು ಈ ಪರ್ಬದ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷತೆ. ಅವತ್ತಂದೆ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಉಂತವುನ ಬೆರ್ಚಪ್ಪಗ್‌ಲಾ ಗಣಪತಿನಂಚನೆ ಡೊಳ್ಳು ಬಂಜಿ ಮಲ್ತ್‌ದುಪ್ಪುವೆರ್. ನಮ್ಮ ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ವಿದೇಶೊಲಾಯಿನ ಬರ್ಮಾ, ಮಲೇಶಿಯಾ, ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ, ಜಪಾನ್‌‌ ಇಂಚ ಮಾತ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿ ಗಣಪತಿನ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಚೌತಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತ್ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ದಿನೊಲ ಗಣಪತಿಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ೧೦ನೆ ದಿನೊ ಪಂಡ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿತ ದಿನತಾನಿ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಕ್ಷಿಣ ದೇಸೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿಗ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸಮಯೊಡು ಜನೊಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುನ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಸುರುವಾಯಿನ ಚೌತಿ, ಇನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಆವೊಂದುಂಡು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಭಾರಿ ಗೌಜಿಡೆ ಅಲ್ಪದ ಪರಂಪರೆಗ್ ಸರಿಯಾದ್ ಚೌತಿ ಆಚರಣೆ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಮುಲ್ತ ನಲಿಕೆ, ಕಿಲ್ ಕುದ್ರೆ, ಪಿಲಿವೇಷ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಉಂದು ಮಾತ ಮುಲ್ಪದ ಗಣೇಶೋತ್ಸವೊಗು ರಂಗ್ ಏರ್ಸಾವುಂಡು. ಕುಂದಾಪುರ, ಶಿರೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಉಡುಪಿ ಕಡೆಟ್ ಮಾತ ಪೊರ್ಲುದ ಸಂಭ್ರಮದ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ನಡೆತೊಂದುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ಜಾನಪದ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ
ಕಿನ್ಯ ಪರಿಚಯ
ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ (ಜಾನಪದ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ ) ಪುಟ್ಟಿದಿನಿ ಚಳ್ಳಕೆರ ತಾಲೂಕು ಯಲಗಟ್ಟೆ ಗೊಲ್ಲರಹಟ್ಟಿಡ್,ಮೆರ್ ಈರಪ್ಪ-ಕಾಡಮ್ಮ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಳ್. ಬರವು ಕಲ್ತಿಜೆರ್ ಆಂಡಲ ಪದೊಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆತೆರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾಡುಗೊಲ್ಲೆರೆ ಜನಾಂಗ ಈ ಊರುದ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಒರಿಪಾಯಿನ ಜನಾಂಗ. ಈ ಜನಾಂಗದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ತನ್ನನೆ ಆಯಿನ ವಿಷೇಷತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡು, ಮದಿಮೆದ ಲೇಸ್‌ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ವೇದಿಕೆಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೇನುನಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಸಿರಿಯಜ್ಜನ ಪದೊಕುಲು ಒಂಜೊಂಜೆ ಪಿದಯಿ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಎಲ್ಯೆಡ್ ನಟ್ಟಿದ ಪೊರ್ತುಡು, ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಧಾನ್ಯ ಎಡ್ಪುನಗ, ಪರ್ಬೊ ಅಂಚನೆ ,ಮದಿಮೆಲೆಡ್-  ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ಪನೊಂದಿತ್ತಿನ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಸಿರಿಅಜ್ಜಿ ಕಲ್ತೊಂದು ತನ್ನ ರಾಗೊಡು ಪನೊಂದು ತನ್ನ ಸೊತ್ತುದಲೆಕ್ಕ  ಜೋಪಾನವಾದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮದಿಮೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ, ಜುಂಜಪ್ಪ, ಕ್ಯಾತಪ್ಪ, ಎತ್ತಪ್ಪ, ಚಿತ್ತಯ್ಯ, ಕಾಟಯ್ಯ, ಈರಣ್ಣ, ಕದರಿ ನರಸಿಂಹ, ಗೌರಸಮುದ್ರದ ಮಾರಮ್ಮ, ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಕೊಂಡದ ಚಿತ್ತವ್ವ, ಕಾಟವ್ವ, ನಾಗಮ್ಮ ಇಂಚ ಮಾತ ಇಷ್ಟದೈವೊಲೆನ ಪದ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಪದ ಪನ್ಪಿನ  ಕಲೆತ ಗೇನ  ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಗ್ ಪುಟ್ಟುದೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತಿನ ದೈವದತ್ತ ಕಲೆ.
ಸಿರಿಯಜ್ಜಿನ ಜನಪದ ಪದೊಕುಲೆ ಭಂಡಾರ
ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಲೆನ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹೊಡು, ಸಿರಿಯಜ್ಜಿನ ಜನಪದ ಪದೊಕುಲೆ ಭಂಡಾರ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ‘ಮಹಾಸತಿ ಕಾಟವ್ವ’, ‘ಕತ್ತಲೆ ದಾರಿ ದೂರ’ ಪನ್ಪಿ ಮೆರೆನ ಕಥನಗೀತೆಲು ಜನೊಕುಲೆ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಗೊಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ದೇವೆರೆ ಪದೊಕುಲು ಜನೊಕುಲೆನ್ ಭಕ್ತಿದ ಕಡಲ್ಡ್ ಮುರ್ಕದ್ಂಡ್. ಡಾ. ಎ.ಕೆ. ರಾಮಾನುಜಮ್, ಜೀ.ಶಂ.ಪ., ಡಾ.ಎಚ್.ಎಲ್.ನಾಗೇಗೌಡ, ಬೆಳಗೆರೆ ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರೀ, ಡಾ.ತೀ.ನಂ. ಶಂಕರನಾರಾಯಣ, ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರು, ಡಾ. ಎಂ. ಚಿದಾನಂದಮೂರ್ತಿ, ಡಾ.ಮಲ್ಲೇಪುರಂ ಜಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಮೆರೆನ್  ಭೇಟಿಯಾದ್ ಮೆರೆನ ಮಾಮಲ್ಲ ಪ್ರತಿಭೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದೊಯಿತ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. . ಜನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ಡಾ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಹನೂರುರೆ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿಡ್ದ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ನ ಜಾನಪದ ಕಥನ ಗೀತೆಲೆನ್ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 'ಸಾವಿರ ಸಿರಿ ಬೆಳಗು' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಬೂಕುದ ರೂಪೊಡು ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನತ್ಂಡ್. ಸಿರಿಯಜ್ಜಿನ 'ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ' (ಲೇಖಕೆ: ಡಾ.ಮೀರಾಸಾಬಿಹಳ್ಳಿ ಶಿವಣ್ಣ) ಈ ಬೂಕುನು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗಾಂಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನತ್ಂಡ್.
ಅಂತ್ಯ
ಜಾನಪದ ಸಿರಿಯಜ್ಜಿ ೨೦೦೯ಡ್ ತನ್ನ ೯೭ ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು  ಚಳ್ಳಕೆರೆ ತಾಲೂಕು ಯಲಗಟ್ಟೆ ಗೊಲ್ಲರಹಟ್ಟಿಡ್  ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣೊಡು ದೈವಾದಿನರಾಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಮಂಥರೆ
ಮಂಥರೆ ರಾಮಾಯಣದ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ. ರಾಮಾಯಣೊಡು ಅಲೆನ್‌ ಕುರೂಪಿನಂಚ ವರ್ಣಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಅವಿವಾಹಿತೆ ಆಯಿನ ಆಲ್ ಕೈಕೇಯಿನ ನಂಬುಗಸ್ತ ಸೇವಕಿ, ಸಖಿ. ಕುವೆಂಪು ಅರೆನ ರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಂ ಕೃತಿಟ್ ಮಂಥರೆನ ಪಾತ್ರನ್ ಕರುಣಾಳು ಮಂಥರೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ಅರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಮಂಥರೆ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಅಂಡ ರಾಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಾಡ್‌ದದ್ಯಂತ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುನ ಅವಕಾಶನೇ ಇಜ್ಜಾಂಡ್.
ರಾಮನ್ ಕಾಡಿಗ್ ಕಡಪುಡುನವುಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾದ್
ಶ್ರೀರಾಮ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕೆ ಆದ್, ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಯುವರಾಜೆ ಆದ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷಿಕ್ತ ಆಪುನ ಸುದ್ದಿ ಕೇಂಡ್‌ದ್‍ ತೆರಿನ ಮಂಥರೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಕೈಕೇಯಿನ ಮಗೆ ಭರತನೇ ಯುವರಾಜೆ ಆವೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್‍ ಆಶಿಸಾದ್, ಕೈಕೇಯಿನ ಮನಸ್ಸ್‌ನ್ ಹಾಳ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ರಾಮನ ಬದಲ್ ಕೈಕೇಯಿನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಭರತೆನೇ ಪಟ್ಟ ಏರೊಡು ಪಂದ್ ದಶರಥನ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಲ್. ಉಂದು ದುಂಬುಗು ರಾಮಾಯಣದ ಮಾತ ಕತೆಕುಲಾ ಮೂಲ ಆಂಡ್‍. ರಾಮೆ ರಾವಣನ್ ಸಂಹರಿಸಾದ್ ಲಂಕೆರ್ದ್ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಎಚ್ಚ ಸಂತೋಸುಪಟ್ಟ್‌ನಾಲ್ ಪಂಡ ಮಂಥರೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕುವೆಂಪು ಅರೆನ "ರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಂ" ಕೃತಿಟ್ಟ್ ಪಂತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಪಾಂಡವೆರ್
ಪಾಂಡವೆರ್ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಲಾಯಿನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಭೀಮ, ಅರ್ಜುನ, ನಕುಲ ಬೊಕ್ಕ ಸಹದೇವ ಪನ್ಪುನ ಐನ್ ಜನ ಸಹೋದರೆರೆನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದುಂಡು. ಅಕುಲೆನ್ ಕುರು ರಾಜೆ ಪಾಂಡುನ ಜೋಕುಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌. ಆಂಡ ಪಾಂಡುಗು ಜೋಕುಲೆನ್‍ ಪಡೆಯೆರೆ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಆದ್ ಕುಂತಿ-ಮಾದ್ರಿಯೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆರ್ದ್ ಪಾಂಡವೆರೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಪಾಂಡವೆರ್ ದ್ರೌಪದಿ ಪನ್ಪುನಾಲೆನ್ ಬುಡೆದಿಯಾದ್ ಪಟ್ಟೊಂಡೆರ್. ಪಾಂಡವೆರ್ ಅಕುಲೆನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಲಾಯಿನ ಕೌರವೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ (ದುರ್ಯೋಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಸಹೋದರೆರ್) ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಯುದ್ಧೊಡು ಪಾಂಡವೆರ್ ಗೆಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೌರವೆರ್ ಸೋತೆರ್.
ಪಾಂಡವೆರೆನ್ ಕುರು ರಾಜೆ ಪಾಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕುಂತಿನ ಜೋಕುಲು ಪಂದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸಬೆರ್, ಆಂಡ ಪಾಂಡುರ್ದ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಜೋಕುಲೆನ ಗರ್ಭಧರಿಸಯೆರೆ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಅದ್ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್‍ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವತೆಲೆರ್ದ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಅಕುಲು ಪಡೆಯೆರ್. ಪಾಂಡುಗು ಋಷಿ ಕೊರ್‌ನ ಶಾಪೊರ್ದು ಜೋಕುಲೆನ್‍ ಪಡೆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆತ್‌ಜಿ, ಆಯಿರ್ದ್‌ ಆದ್‍ ಪಾಂಡವೆರ್ ಕುಂತಿಗ್ ಋಷಿಕುಲು ಕೊರ್‌ನ ಮಂತ್ರೊನು ವರದಾನವಾದ್ ಬಳಸ್‌ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನಕುಲು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರೆ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಾವುದ ದೇವೆರ್ ಯಮೆ, ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಕ್ತಿದ ದೇವೆರ್ ವಾಯುನ ಭೀಮೆ, ಬೊಲ್ಪುದ ದೇವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದೇವತೆಲೆನ ರಾಜೆ ಆಯಿನ ಇಂದ್ರರ್ದ್ ಅರ್ಜುನೆ, ಬೊಕ್ಕ ನಕುಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹದೇವೆರು ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಲೆರ್ದ್ ಜನಿಸಿಯೆರ್. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ್, ಕುಂತಿ ಕರ್ಣನ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಬಾಲೆ ಆದ್ ಜನ್ಮ ಕೊರಿಯಲ್, ಆಯಗ್ ಸೂರ್ಯೆದೇವೆ ಅಮ್ಮೆ ಆಯೆ. ಕುಂತಿ ವರತ್ತ ಸಿಂಧುತ್ವನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಮದಿಮೆಗ್‌ ದುಂಬೆ ಕರ್ಣನ್ ಗರ್ಭೊಡು ಧರಿಸಿಯಲ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿವಾಹೊರ್ದು ದುಂಬೆ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಕಾರಣ ಕರ್ಣನ್ ಕೈಬುಡಿಯಲ್. ಉಂದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯೊಡು ನನಲಾತ್ ಸಂಘರ್ಷೊನು ಸೃಷ್ಟಿಮಲ್ತ್ಂಡ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕರ್ಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಂಡವೆರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಕೌರವೆರೆ ಸೈನ್ಯೊನು ಮುನ್ನಡೆಸಾಯೆ.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಾಗಿ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಬರಡು ಭೂಮಿಗೆ ಓಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ನಗರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಹಗೆತನದ ದುರ್ಯೋಧನನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ದಾಳ ಆಟದಲ್ಲಿ ಜೂಜು ಆಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಇದು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ಜೂಜಿನ ಚಟದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು, ಇದು ಶಕುನಿಯು ದಾಳದ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸವನ್ನು ಕಳೆದ ನಂತರ, ಅವರು ಮತ್ಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ವಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಪಾಂಡವರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮತ್ತು ಕೌರವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲು ಕೃಷ್ಣನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪಾಂಡವರು ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ಮತ್ತು ಕುರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ತ್ಯಾಗದಿಂದಾಗಿ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅಂತಿಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ನಡೆದರು.
ಪಾಂಡವರು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಾತ್ರಗಳು - ಪಾಂಡು ಹಾಗೂ ಕುಂತಿ-ಮಾದ್ರಿಯರ ಮಕ್ಕಳು.ಪಾಂಡುವಿನ ಮಕ್ಕಳಾದ್ದರಿಂದ ಪಾಂಡವರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.ಪಾಂಡವರು ಐದು ಜನ.ಐದು ಜನಕ್ಕೂ ಒಬ್ಬಳೇ ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿ.
ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯಂತೆ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಅವರ ದಾಯಾದಿಗಳಾದ ಕೌರವರ ನಡುವೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಾದ ಏಳುತ್ತದೆ. ಪಗಡೆಯಾಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೋತ ನಂತರ ಪಾಂಡವರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ವನವಾಸ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇದರ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪಾಂಡವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಲ್ಯ
ಪಾಂಡವರು ಚಂದ್ರವಂಶದ ರಾಜ ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರರೇ ಪಾಂಡವರೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತರು. ಇವರು ಐವರು. ಅಜಾತಶತ್ರುವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ ಧರ್ಮರಾಜ (ಯುಧಿಷ್ಠಿರ) ಮಹಾಸಾಹಸಿಯಾದ ಭೀಮ, ಅಪ್ರತಿಮ ಬಿಲ್ಗಾರನಾದ ಅರ್ಜುನ ಈ ಮೂವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯಮಧರ್ಮ, ವಾಯುದೇವ, ದೇವೇಂದ್ರ ಈ ದೇವತೆಗಳ ವರದಿಂದ ಹಿರಿಯರಾಣಿ ಕುಂತಿಗೆ ಕುಮಾರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರೆ, ನಕುಲ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನಿ ಸಹದೇವರು ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಿರಿಯರಾಣಿ ಮಾದ್ರಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ತಂದೆ ಪಾಂಡುರಾಜ, ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿರಕ್ತ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಇವರು ಶುಕ್ರಮುನಿಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು. ತಂದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮೇಲೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭೀಷ್ಮಾಚಾರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿ ಪಾರಂಗತರಾದರು.
ಯೌವನ
ಪಾಂಡವರ ತಂದೆ ಪಾಂಡು ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಹಿರಿಯ ಮಗನಲ್ಲ. ಆತನಿಗೂ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಹುಟ್ಟು ಕುರುಡನಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಆತನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಬೇಕಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರ ಪಾಂಡುವಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಆದರೆ ಕುರುವಿನ ಹಿರಿಯ ವಂಶ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೌರವನೆನಿಸಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ದುರ್ಯೋಧನಾದಿ ನೂರುಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ದಾಯಾದಿತನದ ದ್ವೇಷ-ಮಾತ್ಸರ್ಯಗಳು ಕಿಡಿಗೊಂಡವು. ಪಾಂಡವರ ಅಸೀಮ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೂ ಹೆದರಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪಾಂಡವರನ್ನು ವಾರಾಣಾವತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಪಾಂಡವರ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಧರ್ಮರಾಜ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಶಾಸನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ, ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾದಿಸಿದ. ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಕರುಬಿದ ದುರ್ಯೋಧನ ಇವರನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಅನೇಕ ಹೊಂಚು-ಸಂಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನಾದರೂ ಪಾಂಡವರೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಸಾಹಸಗಳಿಂದಲೂ ದೈವೀಕೃಪೆಯಿಂದಲೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋದರು.
ವನವಾಸ
ಈ ಮಧ್ಯೆ ಧರ್ಮರಾಜ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲನುವಾದ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಮುಖರೂಪದ ಮಹಾಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡವರ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲಂತೂ ಆತನ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಲ್ಬಣಿಸಿತು. ಕೇಡಾಳಿತನ ಮಸೆದಿತು. ಹೇಗಾದರೂ ಸರಿಯೇ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಮುಗಿಸಿಯೇ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಆತ ಮನಸ್ಸುಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ಮಾವ ಶಕುನಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮರಾಜನನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಿದ. ಮೊದಲ ಸೋಲಿನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಾಂಡವರ ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ರಾಜಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯದ ಅಪಮಾನಕ್ಕೀಡಾದಳು. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಭೀಮ ದುರ್ಯೋಧನನ ತೊಡೆಮುರಿವ, ದುಶ್ಯಾಸನನ ನೆತ್ತರು ಕುಡಿಯುವ ಭೀಕರ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಮುಂಬರುವ ಮಹಾಭಾರತದ ಮಾರಣಹೋಮಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ. ಜೂಜಾಟದಲ್ಲಿಯ ಎರಡನೆಯ ಸೋಲಿನ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪಾಂಡವರು ಪತ್ನಿ ದ್ರೌಪದಿಯೊಂದಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ವನವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಜ್ಞಾತವಾಸವನ್ನೂ ವಿರಾಟನ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಆಗ ಧರ್ಮರಾಜ ಕಂಕಭಟ್ಟನಾದರೆ, ಭೀಮ ಬಾಣಸಿಗ, ವಲಲನಾದ ಅರ್ಜುನ ಬೃಹನ್ನಳೆಯಾಗಿ ನೃತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕನಾದರೆ ನಕುಲ ಸಹದೇವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಶ್ವಪಾಲಕ-ಗೋಪಾಲಕರಾದರು. ದ್ರೌಪದಿ ಸೈರಂಧ್ರಿಯಾಗಿ ವಿರಾಟಪತ್ನಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು.
ಮಹಾ ಭಾರತ ಕದನ
ಹೀಗೆ ವಚನ ಪರಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಪಾಂಡವರು ಅಜ್ಞಾತವಾಸದ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಮಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ದುರ್ಯೋಧನನಿಗೆ ಹೇಳಿಕಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ ದುರ್ಯೋಧನ ಯುದ್ಧವಿಲ್ಲದೆಯೆ ಒಂದು ಸೂಜಿಯ ಮೊನೆಯಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಡೆನೆಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಭೀಕರವಾದ ಮಹಾಭಾರತಸಮರ ಹದಿನೆಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಭರತವರ್ಷದ ಅರಸರೆಲ್ಲರೂ ಬಹುಶಃ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಪಕ್ಷದ ಪರವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೌರವರೆಲ್ಲ ಸತ್ತು, ಪಾಂಡವರು ಗೆದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಪಾಂಡವರ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಧರ್ಮರಾಜ ಹಸ್ತಿನಾವತಿಯ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಮಾಡಿ ಮೂವತ್ತಾರು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಪರೀಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ತಮ್ಮಂದಿರೊಡನೆ ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನ ಕೈಗೊಂಡು, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ಮಹಾಭಾರತ
ಕುದ್ಪೆ
ಕಿನ್ಯ ಬಾಜನೊಗು ಕುದ್ಪೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಕುದ್ಪೆ ಪಂಡ ಅಟಿಲ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪಿನ ಬಾಜನೊ. ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಲ ಬಾಜನೊಗು ಕರ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಿನ್ಯ ಅಟಿಲ್ ಪಂಡ ಚಾ ಮಲ್ಪೆರ್, ಪೇರ್ ಕೊದಿಪಾಯೆರ್, ಚೂರು ನುಪ್ಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಕುದ್ಪೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುದ್ಪೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಕುದ್ಪೆಲು ಉಂಡು.
ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ
ಬಾಲ್ಯೊದ ಕಥೆ
ಕೊಲ್ಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುದ್ದು ಭಟ್ರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಸಕ್ಕೆನ ಮಗಲೇ ಮೂಕಾಂಬಿ. ಮುದ್ದು ಅರೆಸೆರ್‌ನ ದಂಪತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ವರ್ಷ ಆಂಡಲ ಜೋಕುಲು ಆವಂದಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಅಪ್ಪೆ ದೇವಿ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆನೆ ಮೂಕಾಂಬಿ. ದೇವಿನ ವರಪ್ರಸಾದೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆ ಅಯಿನ ಕಾರಣ ಅಲೆಗ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ೪ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆದಾನಿ ಅಕ್ಷರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಾಯೆರ್. ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅಲೆನ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪುಂಡು.
ಮದಿಮೆದ ಕಥೆ
ಇಂಚೆನೆ ಪೂರ ವಿಷಯೊನು ಕಲ್ತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ೧೧ ವರ್ಷ ಆಪುಂಡು. ಅಪಗ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್ ಎತೆ ಸುರು ಅಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬ್ರಾನೆರೆನ ಜಾತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲ್ ಪೊಂಜೊವು ಆಪಿನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಇಂಚ ಆಯಿಜಿಂಡಾ, ಅಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒವ್ವೆ ಬ್ರಾನೆಲ ಮದಿಮೆ ಆಪುಜೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಅಲೆನ್ ಜಾತಿಡ್ದ್ ಲಾ ಪಿದಯ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಲೆಗ್ ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್ತಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆನ್‌ಲಾ ಜಾತಿಡ್ದ್ ಪಿದಯ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಆಲ್ ಮದಿಮೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ಪೊಂಜೊವು ಆಯಲ್ಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆನ ಮರ್ಯಾದಿ ಒರಿಪಾಯರೆ ಬೊಡಾದೆ ಅಲೆನ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಕುಂಟು ಕಟ್‌ದ್ ಕಾಡ್‌ಗ್ ಬುಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಉಪ್ಪುನಾಗ ಮಗಲ್ ದಿನ ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಬಲತೊಂದೆ ಪೋಯಲ್. ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಯೇತ್ ನಾಡ್ಂಡಲಾ ಮಗಲೆಗ್ ಆನ್ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಕಡೆಕಾದ್ ಅರಸಕ್ಕೆ ಕಂಡನಿಯಡ, ಆನ್ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ಈರ್ ಇರ್ನೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಬ್ರಾನೆರ್‌ನ ನೆನಪಿಜ್ಜ ಇರೆಗ್ ಪಂದ್ ಕೇನುವಳ್. ಆಪಗ ಬ್ರಾನಗ್ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆನ ನೆನಪು ಅಪುಂಡು. ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ಎಡ್ದೆ ಹುಡುಗೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ದಾಂತಿನಾಯೆ, ಮುದ್ದು ಭಟ್ರ್ ಅಯೆನ್ ತಾಂಕ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಆಯೆರೆ ಆನನ ಬಗ್ಗೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಪಾತೆರುನ ವಿಷಯ ಕೇಂಡ್‌ದ್ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್‌ಲಾ ಖುಷಿ ಆಪುಂಡು. ಪಡುವಟ್ನಾಯೆಲ ಮದಿಮೆಗ್ ಒಪ್ಪುದು ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೋಕಾಂಬಿಕೆನ ಸನ್ನಿಧಿದ ಎದುರುಡು ಮದಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ಬಾರಿ ಮೋಕೆಡ್ ತಾಂಕ್‌ದಿನ ಮಗಲ್, ಮೂಕಾಂಬಿ ಪೊಂಜೊವು ಅವಂದಿನ ಕಾರಣ ಅಲೆನ್ ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.
ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕದ ಜೀವನ
ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ದಿನ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆ. "ಮುರಾನಿ ಒಂಜಿ ದಿನ ನೀಲೆಶ್ವರದ ತಂತ್ರಿಲು ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಬತ್ತಿತೆರ್, ಆರೆನ ಪಾತೆರೆದ ಪ್ರಕಾರ ಮಲಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ತುಳುನಾಡ್ದ ಪುರೋಹಿತೆರೆಗ್ ಯೆಡ್ಡೆ ಬಿಲೆ ಉಂಡು. ಅಯಿನೆರ್ದಾವೆರ ಯಾನ್ ಚೂರು ಸಮಯ ಅಡೆ ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಎಂಚ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೂದು ನಿನನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಡೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದಿನ ಬೊಡೆದಿ ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲಿಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಿದಡುವಲ್.
ಮಲಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊದ ಪಯನ
ಸುರುತ್ತ ದಿನ ಇಲ್ಲರ್ದ್ ಪಿದರ್ಡ್‌ದ್ ಒಡಿಪುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಯೆತ್ತುವೆರ್. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೊಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಪುಂಡು. ಮೂಜಿನೆ ದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪಟ್ಟೆ ಸೀರೆ ತುತ್ತುದು, ಕೈಕ್ ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿ, ಕೆಬಿಕ್ ಬೆಂಡಲೆ, ಮೂಂಕುತ್ತಿ, ಮೂಂಕುದ ಬೊಟ್ಟು, ಕಂಟೆಲ್ಗ್ ತಾಲಿಬಿಂದಿ, ಕರಿಮಣಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿಸೆಲ್ಗ್ ಕುಂಕುಮದ ಬೊಟ್ಟು, ಕೊಡೆಂಜೆಗ್ ಪೇರ್ ಮಂಜಲ್ ಪೂಜೊಂದು ಕಂಡನಿಯನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪೋಪಲ್. ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಪಿದರ್ಡ್‌ದ್ ಇಂಚೆನೆ ಕಾಸರ್ಗೊಡುದ ಸಾದಿ ಕೇನೊಂದು ದುಂಬು ದುಂಬು ಪೋಪೆರ್ ಇಂಚೆನೆ ಪೋನಗ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್‌ದ ಅರಮನೆದಲೆಕ ಇಲ್ಲ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಡತ್ ನಡತ್ ಸಾಕಾನಗ ಅಲ್ಪನೆ ಉಪ್ಪುನ ಮರತ ಅಡಿಟ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಈತ್ ಪೂರ ಆನಗ ಅಡೆಗ್ ಒರಿ ನರಮಾನಿ ಬರ್ಪೆ ಮುಕ್ಲೆಡ ಇರ್ವೆರೆಡಲ ಅಕ್ಲೆನ ಪರಿಚಯ ಕೇನುವೆ. ಪರಿಚಯ ಕೇಂಡಿನ ಆಯೆ ತನ್ನ ಪರಿಚಯ ಪನ್ಪೆ ಆಯೆನ ಪುದರ್ ಮಯ್ಯೆ. ಆ ಊರುದ ಪುದರ್ ಕಡಂಬಾರ್ ಪಂದ್, ಆಯೆ ಪನ್ಪೆ ಸಂಬಂದೊಡು ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ ಆಯೆಗ್ ತಂಗಡಿ ಬೂರೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಅಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ಲ ಆಯೆನ ಕಡಂಬಾರ್ ಬೂಡುಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ವೊನಸ್ ಮಲ್ತ್‌‌‌ದ್ ಪೋವೊಡು ಪಂದ್ ಅಕ್ಲೆನ್ ಆಯೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ.
ಮಯ್ಯೆನ ಕುತಂತ್ರ
ಇರುವೆರೆನ್ಲ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋಯಿನ ಮಯ್ಯೆ ಅಕ್ಲೆನ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂಚೆನೆ ಉಪಚಾರ ಮಲ್ಪುನಗ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪೊರ್ಲು ತೂದು ಮಯ್ಯೆ ಮರ್ಲ್ ಆಪೆ ಅಲೆನ್ ಎನ್‌ಚಾಂಡಲಾ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಆಯೆನ ಅಲ್ಪನೆ ಉಂತಾವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಆಸೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಪೊನ್ನು ಮರ್ಲೆ ಮಯ್ಯಗ್. ತನ್ನ ಚಾಕಿರಿದಕ್ಲೆಡ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಇರುವೆರೆಗ್ಲಾ ಜೆಪ್ಪೆರೆ ಪಜೆ ಪಾಡೆರೆ ಪನ್ಪೆ ಅಪಗ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಅಕ್ಲೆಗ್ ರಾತ್ರೆದುಲಯ್ ನೀಲೆಶ್ವರ ಯೆತ್ತೊಡು ಅಂಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಯೆಂಕುಲು ಇತ್ತೆ ಪಿದಡುವ ಪಂದ್. ನೇನ್ ಕೇಂಡಿನ ಮಯ್ಯೆ ಪನ್ಪೆ ನೀಲೇಶ್ವರ ನಡತ್ತೊಂದು ಪೋದು ಯೆತ್ತೆರೆ ನನಲ ೨ ದಿನ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಪಂದ್, ಅಂಚಲ ಪೋಪುಂಡ ಯೆಲ್ಲೆ ಕಾಂಡೆ ಪಡುವಟ್ನಾಯಗ್ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಡ್ ಕಡಪಾರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪೆ. ಆಂಡ ಮೂಕಾಂಬಿನ್ ಕಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಜೆ. ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಒಪ್ಪುಜಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಯ್ಯೆ ಆಯೆನ ಪಾತೆರೊಡು ಅಲೆನ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಾವೆ. ಅಂಚಲ ಪೊಪುಂಡ ಪಡುವಟ್ನಾಯೆ ವೊರ ಅಡೆ ಪೋದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಯರೆ ಪನ್ಪೆ ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಕಾಂಬಿ ಒಪ್ಪುದು ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಕಂಡನಿ ದೈರ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಮೂಂಕಾಂಬಿಗ್ ಪಂದ್ ನೀಲೇಶ್ವರಗ್ ಪೋಪೆ. ಇಂಚೆನೆ ದಿನ ಪೋಪುಂಡು, ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ತನನ್ ಬೇಗಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ದಿನ ಸಾಗಾವಲ್ ಮೂಕಾಂಬಿ. ತುವೊಂದು ಇತ್ತಿಲೆಕನೆ ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ೧೨ ವರ್ಷ ಆಪುಂಡು, ಒಂಜಿ ದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದು ಪೊಂಜೊವು ಆಪಲ್. ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊವುಲು ಅಲೆನ್ ಪಿದಯ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ ೫ನೇ ದಿನ ತಾನಿ ಅಲೆನ್ ಮೀಪಾದ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದುಲಯ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಚೀಪೆದ ತಿಂಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿಗಂಜಿ, ಮೆತ್ತೆದಗಂಜಿ, ತಾರಾಯಿದಗಂಜಿ ಉಂದು ಮಾತಾ ಅಲೆಗ್ ತಿನಿಯರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅವ್ವೆ ದಿನತ ಮಧ್ಯರಾತ್ರೆ ಮಯ್ಯೆರ್ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಕೋಣೆದ ಬಾಕಿಲ್ ದರ್ತ್‌ದ್ ಅಲೆನ ಮಾನ ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ದು:ಖ ತಡಯೆರೆ ಆವಂದಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಪನ್ಪಲ್ "ಮಗಲ್ಂದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಎನ್ನ ಮಾನ ದೆತ್ತ. ಯಾನ್ ನಂಬಿನ ದೈವ ಗುಳಿಗ ಖಂಡಿತಾ ನಿನನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪಂದೆ ಬುಡಯೆ. ನಿನ್ನ ಬೂಡುಗು ತೂ ಬೂರ್ದು ಪೂರಲ ಪೊತುದು ಸುಡುಸೂಕುರಿ ಆಪುಂಡು. ನಿನ್ನ ವಂಶ ನಿರ್ಸಂತಾನ ಆಪುಂಡು" ಪಂದ್ ಶಾಪ ದೀಪಲ್. ನೇನ್ ಮಯ್ಯೆ ಕೇನಂದಿಲಕ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಪೆ. ಮನದಾನಿ ತೂನಗ ಮೂಕಾಂಬಿ ಅಲೆನ ಕೊಣೆಡ್ ಉಪ್ಪುಜಲ್ ನೇನ್ ತೂದು ಆಯೆನ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆಡ ಅಲೆನ್ ನಾಡಿಯರೆ ಪನ್ಪೆ ಕಡೆಕ್ ತೋಟದ ಒಂಜಿ ಕೆದುಟ್ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪುನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮಯ್ಯೆ ಅಪಗನೆ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆಗ್ ಮಗಲ್ ಪೊಂಜೊವು ಆತಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಸುದ್ದಿ ಕಡಪಾರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಖುಷಿಟ್ ಮಗಲೆನ್ ತೂಯರೆ ಬನ್ನಗ ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರದ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಗಲೆನ್ ತೂಯರೆ ಕಡಂಬಾರ್‌ಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್ ಅಂಚಿಡ್ದ್ ಕಂಡನಿಯಗ್ ಬೊಡೆದಿಗ್ ದಾದನ ಆತ್ತುಂಡು ಪಂದ್ ಯೆನ್ಯರೆ ಸುರು ಆದ್ ಆಯೆಲ ಕಡಂಬಾರ್‌ಗ್ ಬರ್ಪೆ ಅಲ್ಪ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತೂನಗ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಪುನ ಚಟ್ಟಡ್ ದೀದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮಯ್ಯೆ ಮೂಕಾಂಬಿ ಯೆಂಚ ಸೈತಲ್ ಪನ್ಪುನೇನ್ ಇಡೀ ಊರುಗು ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿ ಪಗರ್ಪಾಡ್ದ್ ಬುಡ್ಪೆ. ಕಂಡನಿ ಕಡೆಕಾದ್ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿಗ್ ನೀರ್ ಬುಡ್ದು ಕಾಟೊಗು ಸೂ ದೀಪೆ. ಕಾಟೊಗು ತೂ ಪೊತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗು ಮೂಕಾಂಬಿನ ಅಪ್ಪೆ-ಅಮ್ಮೆ ಅಡೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಪೊತ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಟೊಗು ಅಲೆಗ್‌ಂದ್ ಕನದಿನ ತಿಂಡಿ ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಪೂರ ಪಾಡುವೆರ್. ಮೂಕಾಂಬಿಗ್ ಸೈಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಯಿನಕುಲು ಯೆಡ್ದೆ ಆವಾಯೆರ್ ಪಂದ್ ಅಕುಲು ಮೂಜಿ ಜನ ಅವ್ವೆ ಕಾಟೊಗು ಲಾಗಿಯುವೆರ್. ಕಾಟೊದ ತೂ ತೆಕ್ಕುನೆರ್ದ್ ದುಂಬೆ ಕಡಂಬಾರ್‌ದ ಬೂಡುಗು ತೂ ಬೂರ್ದು ಪೂರ ನಾಶ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರೊಂದು ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ ಆತಲ್, ಅಲೆಡ್ದಾವೆರೆನೆ ಈ ಅನರ್ತೊಲು ಆದಿಪುಂಡು.
ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗ ಅಯಿನಾ
ಮಯ್ಯೆನ ಬೇಲೆದಕ್ಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಮೂಕಾಂಬಿನ ಸೈಪುನೆತ್ತ ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿ ತೆರಿಯಿನ ಊರುದಕುಲು ಅಲೆನ ನೆನಪು ಗೋಸ್ಕರ ಮೂಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗಗೊಂಜಿ ಗುಂಡ ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಗುಳಿಗನ್ ನಂಬುದು ಗುಳಿಗಗ್ ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಬೂತ ನಡಪುನ ಜಾಗೆಲು
ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಕುಂಬಳೆ, ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮುಕಾಂಬಿ ಗುಳಿಗನ್ ನಂಬುವೆರ್. ಈ ಕತೆಕ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ಮಂಜೇಶ್ವರದ ಕೈತಲ್ ಕಡಂಬಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಲಾ ಉಂಡು.
ಕೊಲ್ಲುರ್ದ ಅಪ್ಪೆ ಮುಕಾಂಬಿಕೆ ಬುಕ್ಕ ದೈವೊ
ಮುಕಾಂಬಿ ಜೇವುನ ಪಾಡ್ದನರ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಈ ಕತೆ. ನೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪುನ ಮುಕಾಂಬಿ ಜೇವುಗ್ಲಾ, ಕೊಲ್ಲುರ್ದ ಅಪ್ಪೆ ಮುಕಾಂಬಿಕೆ ಗ್‌ಲಾ ವಾ ರೀತಿದ ಸಂಬಂದೊಲ ಇಜ್ಜಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ದೈವೊಲು
ಕೊಂಡೆ
ಕೊಂಡೆ ಅತ್ತಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಕುಡ್ತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್, ಪೇರ್, ನೇಯಿನ್ ಅಲಪುನವು.
ಅಲತೆ
ಒಂಜಿ ಸೇರ್‌ತ ಅಜನೆ ಒಂಜಿ ಪಾಲ್ ಅತ್‌ಂಡ್.
ಗಳಸುನ
ಕೊಂಡೆ ಉಂತುನೆ ಬಳ್ಳದ ಉಳಾಯಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಪೆರದಣೆ
ಪೆರದಣೆ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಪಿರೆಪುನ ಮಣೆ. ನೆನ್ನ್ ಪೆರದನೆ, ಪೆರತನೆ, ಪೆರುಪುನ ಮಣೆ, ಪೆರೆ ಮನೆ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಹೆರೆಮಣೆ ಅತ್ತಂಡ ತುರಿಮಣೆ, ಇಂಗ್ಲೀಸ್‌ಟ್ grate ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ರೂಪೊ
ಇರೆತ ಆಕಾರೊದ ಕರ್ಬದ ತುಂಡುದ ಸುತ್ತುಲ ಕೆತ್ತ್‌ದ್ ಕೂಲಿದ ಲೆಕ್ಕ ಚೂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅಯಿಕ್ ಒಂಜಿ ಇರೆತ ತೊಟ್ಟುದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತಿನ ದಂಡ್ ದೀಪೆರ್ ಅಯಿತ ಕೊಡಿ ಬಗ್ಗಾದ್ ದೂಂಚಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ದೂಂಚಿ ಇತ್ತಿನೆನ್ ಮರತ ಮಣೆಕ್ ಕಂತಾದ್ ಹಾಕ್‌ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ಬೋಲ್ಟ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆರದಣೆದ ಮಣೆಕ್ಕ್ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಎತ್ತರವಾದ್ ಕುಳ್ಳ್‌ದ್ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆಯೆರೆ ಅನುಕೂಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಪಾತೆರೊ
ಪೆರದನೆಟ್ ತರೆ ಬರ್ಚರಾವೋ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಅಂಗಿಲೊ
ಉಂದು ಉದ್ದೊನ್ ಅಲಪುನವು.
ಅಲತೆ
ರಡ್ಡ್ ಬಿರೆಲ್‌ದಾತ್
ತಿಲೋತ್ತಮೆ
ತಿಲೋತ್ತಮೆ ಸ್ವರ್ಗೊದ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ಅಪ್ಸರೆ. ಪೊರ್ಲುದ ವಿಷಯೊಡ್ 108 ಅಪ್ಸರೆನಕೆಲೆಡ್‌ಲಾ ತಿಲೋತ್ತಮೆ‌ನೇ ಮಲ್ಲ.