cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಸೀರ
ಇತಿಹಾಸೊ
ಮದ್ಯಕಾಲೀನ ಅರೇಬಿಕ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿದ ಸಮಯೊಡು ರವೆತ್ತ ಸೀರೊನು ಪೆತ್ತೊದ ನೈಟ್ ಪೊತ್ತುದು, ರವೆ ಅಂಚನೆ ಚೀಪೆದ ತೆನಸ್‍ನ್ ಮೆತ್ತನೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ತಿಗತ್‍ನೈ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸಕ್ಕರೆದ ಪಾಕೊನು ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಪೇರ್, ಬಾದಾಮಿ, ಬೀಜ, ಪಿಸ್ತಾ ಉಂದೆನ್ಲಾ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಬ್ನ್ ಸಯ್ಯರ್ ಅಲ್-ವಾರ್ರಾಕ್ ಮೆರೆನ 10 ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಅಡುಗೆಪುಸ್ತಕೊಡು ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಸೇಬು ಅಂಚನೆ ಖರ್ಜೂರೊನು ಗಲಸ್‍ದ್ ಮಲ್ದಿನ ಸೀರೊದ ವಿಸಯಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ್ ಪ್ರಕಾರೊಡ್, ಸೀರ ಪನ್ಪಿನ ತೆನಸ್‍ನ್ ಭಾರತೊಗು ಮೊಘಲೆರ್ ಪರಿಚಯೊ ಮಲ್ತ್ದ್‍ ಕೊರ್ನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ 12ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಮಾನಸೊಲ್ಲಾಸ ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕೊಡು ಚಾಲುಕ್ಯದ ರಾಜೆ ಸೋಮೇಶ್ವರ III ಸೀರ ಪನ್ಪಿನ ತೆನಸ್‍ನ್ ಶಾಲಿ-ಅನ್ನ (ಇತ್ತೆದ ಸೀರ) ಪಂಡ್‍ದ್ ದುಂಬೇ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ದೆರ್ಂದ್ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು. 14 ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಸ್ಪೇನ್‌‍ ದೇಶೊಡು, ರವೆ, ಬಾದಾಮಿ, ಪೇರ್, ಎಣ್ಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಸರಿ ಪಾರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಸೀರನ್ ಗೋಧಿದ ರವೆ, ಪೆತ್ತೊದ ನೈ ಬೊಕ್ಕ ಸಕ್ಕರೆ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಪೇರ್, ಬಾದಾಮಿ ಅಂಚನೆ ಬೀಜ ಪಾರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ಚಮ್ಚ ನೈ ಪಾರ್ದ್ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೀಜನ್ ಪೊತ್ಪೊಡು. ಪೊತುದಿನೈನ್ ಬರೀಕ್ ದೀದ್ ಅವ್ವೇ ಬಾಣಲೆಗ್ ರವ ಪಾರ್ದ್ ರವ ಕಮ್ಮೆನ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಪೊತ್ಪೊಡು. ಅವೆನ್ ಜಾದ್ ದೀದ್ ನನೊಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ೨ ಲೋಟೆ ಪೇರ್ ಕೊದ್ಪಾದ್ ಪೇರ್ ಕೊದ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪೊತುದ್ ದೀತಿನ ರವೆ ಪಾರ್ದ್ ಸಮ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ನೀರ್ ಪುರ ಆಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕ್ ಸಕ್ಕರೆ ಇಜಿಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಪೊಡಿ ಮಲ್ದಿನ, ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ, ಪೊತ್ತುದಿನ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಗೋಡಂಬಿ, ೪-೫ ಚಮ್ಚ ನೈ (ಮಂಜಲ್ ಕಲರ್ ಬೋಡಂಡ ಫುಡ್ ಕಲರ್ ಬೆರೆಸೊಲಿ) ಪಾರ್ದ್ ಕುಡಲ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಹದ ಗಟ್ಟಿ ಆಯಿನ ಕೂಡ್ಲೆ ಜಾದ್ ದೀವೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಜಡೆ
ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ ಪೊರ್ಲು ಪೂರ ಅಲೆನ ಕುಜಲ್‍ಡ್ ದೆಂಗ್‍ದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ (ಸೌಂದರ್ಯವೆಲ್ಲ ಅವಳ ಕೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ) ತೆರಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊರ್ದ್‌ಲಾ ಜಡೆ(ಪುಚ್ಚೆ)ತ ಬಹುರೂಪೊಲೆನ್ ಕವಿಕುಲು ವರ್ಣನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಚಿತ್ರಿಸಾದೆರ್. ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿಗಳಾಯಿನ ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪೆರ್ 'ಜಡೆ'ರ್ದ್ ಆಕರ್ಷಿತೆರಾದ್ "ಜಡೆ" ಪನ್ಪಿ ಕವಿತೆನ್ ರಚಿಸಾಯೆರ್.
ಜನಪದ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಜಡೆ
ಜಡೆ ಮಸ್ತ್ ದುಂಬುರ್ದೆ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಪುರಾಣ, ಚರಿತ್ರೆದೊಟ್ಟುಗು ಜಡೆ ತಳಕು ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಸರ್ವಜ್ಞನ ವಚನೊಡು, ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಲೆಡ್, ಸೋಮೇಶ್ವರ ಶತಕೊಡು ೧೨೦ ಜಡೆಕುಲೆನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ಉಂಡು. ಕಾಡ್‍ಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಋಷಿಪುಂಗವೆರ್ ಉದ್ದದ ಜಡೆ ಬುಡೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆ ಜಡೆ ಗಂಟಾಂಡ ಅಂಚಿನಕ್‍ಲೆನ್ 'ಜಡೆಸಿದ್ದಯ್ಯ'ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. ಋಷಿನಕ್‍ಲೆನ ಬುಡೆದಿನಕುಲು ನಾಗವೇಣಿಯೆರ್ ಆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಪುರಾಣೊಡು ದೇವಾನುದೇವತೆಲೆಗ್ ಪೂರ ನೀಳವಾಯಿನ ಕುಜಲ್ ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ. ಶಿಷ್ಟಪುರಾಣೊಗುಲಾ ಜನಪದ ಪುರಾಣೊಗುಲಾ ಬಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಉಂಡು. ಶಿಷ್ಟ ಪುರಾಣೊಡು ದೈವತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಭಯಭಕ್ತಿಡ್ ಕೂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಜನಪದ ಪುರಾಣೊಡು ದೈವತ್ವದ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಜನಪದೆರೇ ಅನುಭವಿಸುವೆರ್. ಸೀತೆನ ಸಿರಿಮುಡಿಕ್ಕ್ ರಾವಣೆ ಕೈ ಪಾಡ್‍ನೆರ್ದ್‍ದಾವರ ರಾಮಾಯಣ ನಡತ್ಂಡ್, ದ್ರೌಪದಿನ ಸಿರಿಮುಡಿಕ್ಕ್ ದುಶ್ಯಾಸನೆ ಕೈ ಪಾಡ್‍ನೆರ್ದ್ ಮಹಾಭಾರತ ನಡತ್ಂಡ್. ಪರಶಿವೆ ಗಂಗೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸಾಯೆರೆ ತನ್ನ ಜಟೆನ್ ಗಳಸಿಯೆ. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ಮಾರಮ್ಮನ ಜಡೆ, ಎಲ್ಲಮ್ಮನ ಉಚ್ಚುದಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನ ಜಡೆ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ/ಜುಂಜಪ್ಪನ ಚೇಲ್‍ದ ಜಡೆ, ಶಿವೆ ವ್ಯೂಮೋಕೇಶೆ ಆಯಿನೆ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿನ ನೀಳ ಕೇಶ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಚಾಲುಕ್ಯನ ಜಡೆ ನಂದೆರೆನ ನಾಶೊಗು ಕಾರಣ ಆಂಡ್‍ಗೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಕುಜಲ್‍ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಜಲ್ ಪನ್ಪುನವು ಗೌರವ, ಪಾತಿವ್ರತ್ಯೆ, ಮರ್ಯಾದೆದ ಸೂಚಕವಾದ್ ಉಂಡು.
ಶಿಲೆಕಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ ಜಡೆತ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಪಿರಕ್‍ದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಕುಲೆಡ್, ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಜಡೆ/ಮುಡಿಕುಲೆನ ವರ್ಣನೆ ಅಸಾಧಾರಣವಾಯಿನವು. ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲ್, ಲಡಖ್‌ನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಕೇಶಲಂಕಾರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖ ವಾಯಿನವು ಪಂಡ - ಬಿಡುಮುಡಿ, ಸೋಗೆ ದುರುಂಬು, ಮುತ್ತಿನ ಮುಡಿ, ಎಳಲ್ಮುಡಿ, ಬಳಲ್ಮುಡಿ, ಗೋಡಂಬಿ ಮುಡಿ, ತೋರು ಮುಡಿ, ನಾಗರ ಜಡೆ, ಕೇದಗೆ ಪೂತ ಜಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು. ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡು ದೇವಾಲಯತ್ತ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯೆರೆನ ಜಡೆ/ಮುಡಿಕುಲು ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಬೀಸಣಿಗೆದ ಅಕಾರದ ಜಡೆಮುಡಿಕ್ಕ್ ಜರದ ಗೊಂಡೆಲೆನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಈ ಜಡೆ/ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಸಿರಿಮುಡಿ, ಬೇಲೂರ ಮುಡಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸೆರೆ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಸುಂದರಿಯೆರೆ ಮುಡಿಕುಲು ಪೂರ ಬಂಬಲ್ಮುಡಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ತೆಕ್ಕೆದುರುಂಬುಗಳಾದ್ ಉಂಡು. ಮಾಲೆ ಸೂಡಿದ ಕೇಶಾಲಂಕಾರನ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಗಂಗಾವನ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂಬಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆತ್ತ ಜಾಲರಿಲೆನ್ ಬಳಸ್‍ದೆರ್.
ಜಡೆಕುಲೆತ್ತ ವಿವರಣೆ
ಜಡೆ ನೈಪುನಿ/ಕಟ್ಟುನಿ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಲೆ. ಬೈತಲೆ, ದತ್ತ ಪುಡೆತ ವಾರೆಗೆರೆ, ಬಲ ಪುಡೆತ ವಾರೆಗೆರೆ, ಎಲ್ಯ ಗೆರೆ, ಸರ್‌ತ್ತ ಗೆರೆ ದೆಪ್ಪಂದೆ ಜಡೆ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಜನಪದ ಜಡೆಟ್ಟ್ ಐನ್ ಬಗೆ ಜಡೆತ ವಿವರ.
೧. ಕೃಷ್ಣಗೊಂಡೆ- ಈ ಜುಟ್ಟುನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಾಲೆದ ನೆತ್ತಿದ ಮಿತ್ತ್ ನಾಲ್ ಕಡೆಲಾ ಕುಜಲ್‌ನ್ ಬುಡ್ದು ನಡುಟ್ಟ್ ಒರಿದಿನ ಕೂಜಲ್‌ನ್ ಮಾತ್ರ ದೆರ್ತ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕುಚ್ಚಿದ ಆಕಾರೊಡ್ ಗಂಟು ಪಾಡುವೆರ್. ಇಂಚ ಪುರಾಣೊಡ್ ಯಶೋಧೆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣಗ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತಲ್.
೨. ಮುಗೆರ್‌ದ ಕೆಬಿ ಜುಟ್ಟು- ಕುಜಲ್‌ದ ಗಂಟ್ ಬ‌ರ್ಚ್‌ದ್, ಸರ್ತ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ಬರಿತ್ತಲಾ ಸಮಾನ ಕುಜಲ್‍ನ್ ದೆತೊಂದು ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆತ್ತಲಾ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಅಂಚನೆ ಬುಡ್‍ದ್, ಕಾಲ್ ಭಾಗದ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಕೊಡಿ ಮುಟ್ಟ ಮುಡೆದ್ ರಬ್ಬರ್/ಟೇಪ್‍ಡ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಭದ್ರಮಲ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಲಾ ಆ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಮಿತ್ತ್ ದೆರ್ತ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಅಂಚ ಕಟ್ಟ್‌ನ ಕುಜಲ್ ಮುಗೆರ್‌ದ ಕೆಬಿತ್ತ ಅಂಚ ತೋಜುಂಡು.
೩. ಸಾವಿರ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ- ಪುದರ್‌‍ಗ್ ಉಂದೆನ್ ಅಂಚ ಪನ್ಪೆರಾತೆ. ಒಂಜೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ವಿಧ. ೧.ಕುಜಲ್‍ದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಎಳೆ ದೆತೊಂದು ಆ ಭಾಗೊಲೆನ್ ಪೂರಾ ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆನ್ ಭಾರೀ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ನೈಪೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಕೂಜಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪುಚ್ಚೆ/ಜಡೆ ಅಂಗೈದಾತ್ ಅಗೆಲ್ ತೋಜುಂಡು. ೨.ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಿಗ್ರೊದಕುಲು ಕೂಜಲ್‌ನ್ ೨೧ ಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಪೂರವಾಯಿನ ಜಡೆಕುಲೆನ್ ನೈಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಪೂರ ಒಟ್ಟುಮಲ್ತ್ ಮೂಜಿಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ನೈಪೆರ್.
೪. ಮುಗ್ಗೆದ ಜಡೆ - ಕುಡ್ಲಡ್ ಮದಿಮಾಲೆಗ್ ಮುಗ್ಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಜಡೆಕ್ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ದೀದ್ ನಡುಟ್ಟ್ ಗುಲಾಬಿದ ಎಸಲ್‌ನ್ ಜೋಡಿಸಾವೆರ್. ಮೈಸೂರುದಂಚಿ ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಟ್ ಕುಚ್ಚು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಆಯಿಕ್ ಉದ್ದದ ಸೂಜಿಗ್ ನೂಲು ಪಾಡ್ದ್ ದುಂಡು ಮಲ್ಲಿಗೆನ್ ಮೂಜಿ ಮೂಜಿ ಸಾಲ್ ಮುಗ್ಗೆನ್ ನೈಪೆರ್. ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಜಡೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀವೊಂದು ನಡುಟ್ಟು ಎಲ್ಯ ಗುಲಾಬಿ ಸೇರ್‌ಸಾವೆರ್. ಅಯಿತ ಸುತ್ತಲಾ ತುಳಸಿದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಚ್ಚೆ ಎಸಲ್ ನೈಪೆರ್. ಈ ಜಡೆ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದಿನ ಬುಡ್ಪಾವೊಂದು ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಈ ಜಡೆನ್ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಭಂಗ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನೆಕ್ಕ್ ಮೂಜಿ ಗಂಟೆ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಇತ್ತೆ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮುಗ್ಗೆದ ಜಡೆನೇ ಗಳಸುವೆರ್.
೫. ತುರುಬು - ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು. ೧. ಶೆಂಡಿ, ೨. ಮುಡಿ, #ಪೂಮುಡಿ, ೩. ಜೋಲ್ಮುಡಿ, ೪. ಜಡೆಮುಡಿ, ೫. ಸೋರ್ಮುಡಿ, ೬. ಮುತ್ತಿನ ಮುಡಿ, ೭. ಬಿಡು ಮುಡಿ, ೮. ಬಂಬಲ್ಮುಡಿ -ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನವು.
ಜನಪದಗೀತೆಲೆಡ್ ಜಡೆ
(ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂಡು) ೧. ಕನ್ನೇರ ಕೈಲಿ ಚಿನ್ನದ ಬಾಚಣಿಗೆ ಕೆನ್ನೆ ಕೂದಲ ನಿಗೋರಿ ಬಾಚಾರಲ್ಲೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣನೆಂಬೋ ಚೌಲಿಯ ತೂಬಿನ ಮೇಲೆ ಹೂಡ್ಯಾರೆ ಹೊಸಹೂವ
೨. ಕೆಳದಿಯ ಕೂದಲು ಚೊಗಚೀಯ ಕಾಯಂಗೆ ನಿಗುಚಿ ಬೈತಲೆ ತೆಗೆದಾಳೆ ನನ/ಗೆಳತಿ ಗೆಳತ್ಯಾರ ಬಳಗಕೆ ಅತಿ ಚೆಲುವಿ
೩. ಕೆನ್ನೆ ಕೂದಲಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಗೊಜಲಿಂಡು ಮುಕ್ಕಣ್ಣೇಶ್ವರನ ಮಡದಿ/ಗೌರಮ್ಮಗೆ ಹೂವಿನ ಹೊನ್ನಾಲಿ ಬಿಗಿಸ್ಯಾರೆ
೪. ತಂದೀಯ ನೆನೆದರ ತಂಗಳು ಬಿಸಿಯಾಯ್ತು ಗಂಗಾದೇವಿ ನನ್ನ ಹಡೆದವ್ನ/ನೆನೆದರ ಮಾಸಿದ ತಲೆಯು ಮಡಿಯಾಯ್ತು
೫. ಮುತ್ತಿನ ಮೂಗುತಿ ಮೂರೆಸಳ ಕೇದಿಗಿ ಮುಚ್ಚಿ ಕೊಂಡಾಳ ಹೆರಳಾಗ/ಕಂದಮ್ಮನ ಎತ್ತಿ ಕೊಂಡವರಿಗೆ ಅನುಮಾನ
ಕುಜಲ್‍ನ್ ದೆಕ್ಕುನ ವಿಧಾನ
ಕುಜಲ್‍ನ್ ವಾರಗ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ದೆಕ್ಕೊಡು. ಅಂಚ ದೆಕ್ಕ್‌ನಗ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಸೀಗೆಕಾಯಿ ಪೊಡಿ, ಚಿಗರೆ ಪೊಡಿ, ಕಯಿಬೇವುದ ಇರೆ, ದಾಸವಾಳದ ಇರೆ, ಮದರಂಗಿ ಇರೆ, ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ಮತ್ತಿಸೊಪ್ಪು, ಮೆಂತ್ಯೆ ಸೊಪ್ಪು, ಮೆಂತ್ಯೆಕಾಳು, ಪಜೆಂಗಿದ(ಹೆಸರು)ಕಾಳು ಇಂಚಿತ್ತಿನೈನ್ ಪೊಡಿಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸೀಗೆಪೊಡಿತೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಲತ್ತ್‌ದ್ ತಲೆ ಕುಜಲ್‌ನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ಂಡ ಶಾಂಪು ಪಾಡುನೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಅವುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಕುಜಲ್‍ಲಾ ಉದುರುಜಿ. ತರೆಹೊಟ್ಟು, ಪೇನ್, ಚೀರ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಅಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಪೇನ್ ಬತ್ತ್ಂಡ, ಒಂತೆ ಗರಿಕೆ, ಕರಿಬೇವು, ಮದರಂಗಿ ಇರೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅರಪಾದ್ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಪೂಜುನೆರ್ದ್ ಅಯಿನ್ ಇಜ್ಜಂದಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಡಾ.ಜಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಅರೆನ ಜಡೆ ಕವಿತೆ
(ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂಡು) ಲಲನೆಯರ ಬೆನ್ನಿನೆಡೆ ಹಾವಿನೊಲು ಜೋಲ್ವ ಜಡೆ ಅತ್ತಿತ್ತ ಹರಿದ ಜಡೆ! ಚೇಳ್ ಕೊಂಡಿಯಂತಹ ಜಡೆ ಮೋಟು ಜಡೆ, ಚೋಟು ಜಡೆ ಚಿಕ್ಕವರ ಚಿನ್ನ ಜಡೆ! ಎಣ್ಣೆ ಕಾಣದೆ ಹಿಣಿಲು ಹಿಣಿಲಾಗಿ ಹೆಣೆದ ಜಡೆ ಬಡವರಿನಲಿ ಧೂಳಿನಲಿ ನೆನೆದಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಂಟು ಜಡೆ! ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯ ಮುಡಿಯ ಹಿಡಿದು ನಾನೆಳೆದಂಥ ಮಲ್ಲಿಗೆಯ ಕಂಪು ಜಡೆ ಮಾತೃ ಮಮತಾವೃಕ್ಷ ಬಿಟ್ಟ ಬೀಳಲಿನಂತೆ ಹರಿವ ತಾಯ ಜಡೆ! "ಕುರುಕುಲ ಜೀವಾಕರ್ಷಣ ಪರಿಣತ"-ಆ ಪಾಂಚಾಲಿಯ ಜಡೆ! ಸೀತೆಯ ಕಣ್ಣೀರೊಳು ಮಿಂದ ಜಡೆ ಓ ಓ ಈ ಜಡೆಗೆಲ್ಲಿ ಕಡೆ!
* * * * * * * ಸಂಜೆಯಲಿ ಹಗಲು ಕೆದರುವ ಕತ್ತಲೆಯ ಕಪ್ಪು ಜಡೆ ಬೆಳಗಿನಲಿ ಇರುಳು ಬಿಚ್ಚುವ ಬೆಳ್ಳನೆಯ ಬೆಳಕು ಜಡೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮ ಮುಗಿಲಲ್ಲಿ ತೇಲುತ ಬರುವಂಥ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿಗಳ ಜಡೆ ಕ್ರೌಂಚೆಗಳ ಜಡೆ ಮರಮರದಿ ಬಳುತಿಹ ಹೂಬಿಟ್ಟ ಬಳ್ಳಿ ಜಡೆ ಕಾಡು ಬಯಲಿನ ಹಸುರು ಹಸರದಲಿ ಹರಿ ಹರಿದು ಮುನ್ನಡೆವ ಹೊಳೆಯ ಜಡೆ! ಶ್ರೇಣಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ಹರಿದಿರುವ ಗಿರಿಯ ಜಡೆ! ಗಿರಿ ಶಿವನ ಶಿರದಿಂದ ಹಬ್ಬಿ ಹಸರಿಸಿನಿಂದ ಕಾನನದ ಹಸುರು ಜಡೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮುಡಿದ ನಟ್ಟಿರುಳ ನಭದ ಜಡೆ! ಮುಂಗಾರು ಮೋಡಗಳು ದಿಕ್ಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬಿಚ್ಚಿ ಹರಡಿರುವ ಮಳೆಯ ಜಡೆ! ಚಂದ್ರಚೂಡನ ವ್ಯೋಮಕೇಶನ ವಿಶ್ವವನೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ ತುಂಬಿರುವ ಜಡೆ ಗಾನಗಳ ಕಾವ್ಯಗಳ ಶಲ್ಪಗಳ ಕಲೆಯ ಜಡೆ ಎಲ್ಲವೊ ರಮ್ಯವೆಲ್ಲ! ಜಡೆಯಾಚೆ ತಿರುಗಿಸಿದ ತಾಯ ಮುಖ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣದಲ್ಲ!
ಮುಗಿತ್ತಲೊ
ಲಲಿತಕಲೆಕುಲೆಡ್ ಅಲಂಕಾರ ಕಲೆಲಾ ಒಂಜಿ. ಅಲಂಕಾರಪ್ರಿಯತೆ ಪೊಣ್ಣಡ ನೆತ್ತೆರ್‌ದೊಟ್ಟುಗೆ ಬತ್ತ್‍ನವು (ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ). ಕುಜಲ್ ಮಸ್ತ್ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುನವ. ಎಂಚ ಪಂಡ ದೊಂಬರಾಟದ ಪೊಣ್ಣು ಒರ್ತಿ ಅಲೆನ ಜಡೆಕ್ಕ್ ಕಲ್ಲ್‌ನ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಗಿರಿಗಿಟ್ಟೆ ಗೊಬ್ಬುಂಡಲಾ ಅವು ಪೊರಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಯಿನ ಕೋಲಾಟೊಡು ಜಡೆಕೋಲಾಟ ಬಾರಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿನವು. ಆ ಗೊಬ್ಬುಡು ಅಕುಲು ಸೀರೆಲೆನ್ ಕುಜಲ್‍ಗ್ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ್ ಬಳಸೊಂದು ಮೂಜಿ ಕಾರ್‌ದ ಜಡೆ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಿಚ್ಚುವೆರ್. ಜಡೆ ಕಟ್ಟುನವು ಒಗ್ಗಟ್ಟ್‌ನ್ ಸೂಚಿಸಾಂಡ, ಜಡೆ ಬಿಚ್ಚವುನೆ ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಲೆರ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಪದೆರ್ ನಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗ್ ಮಾರ್ ಪೋದ್ ಅಕುಲೆನ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಲೆನ್ ಬಲಿಕೊರೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೀಳವೇಣಿಯೆರ್ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆದಕುಲೆಗ್ ಕುಜಲ್‍ನ್ ಬುಲೆಪಾವುನೆತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ನಿರಾಸಕ್ತಿ ಉಂಡು. ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲರ್‌ಲು ಪೊಣ್ಣಡ ಉಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ಅಲಂಕಾರದ ತಿಳುವಳಿಕೆನ್ ಮೂಡವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ವಿಫಲವಾದ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೋ
ವರ್ಗೊ:ತುತೈತ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ
thumb|ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಪನ್ನಗನೆ, ಕಬಡ್ಡಿ ಪ್ರೇಮಿಲ್ನ ಅಂಚನೇ ತುಳುನಾಡ್ದ ಜವನೆರ್ನ ಕಣ್ಣ್‌ಡ್ ನಮ್ಮಾಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೋಕೆ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಪುದರ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಂಚನೇ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ಮೆ ಪೋಯಿನ ಪುದರ್. ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಮೇರ್ ಒರಿ ಕಬಡ್ಡಿ ಪಟು. ಸಾಯಿರ ಸಾಯಿರ ಗೊಬ್ಬುಲೆನ್ ಗೊಬ್ಬುದು ಗೆಂದಿನಾರ್. ಪ್ರೋ ಕಬಡ್ಡಿ ಪನ್ನಗ ತುಳುವೆರ್ ಸುರೂಕು ಕೇನುನ ಪಾತೆರ ಒಂಜೇ ಅವ್ವೇ 'ಪ್ರಶಾಂತಣ್ಣೆ ವಾ ಟೀಮ್ ಗೆ ?' ಪಂದ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬಲಕೆ
thumb|ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಮೇರ್ನ ಕುಟುಂಬ
ಮೇರ್ 4 ಎಪ್ರಿಲ್ 1984ಡ್ ದಕ್ಷಿನ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಸಂದಿನ, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಕೈಕಾರ ಪನ್ಪಿನ ಗ್ರಾಮಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಮೇರ್ನ ಪೊಪ್ಪ ಸ್ವರ್ಗೊಗುಸಂದಿನ ಸೀತಾರಾಮ ರೈಕುಲು, ಕೆ.ಎಸ್. ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ ಡ್ ಡ್ರೈವರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ವರ್ಗಗ್ ಸಂದಿನ ಸತ್ಯವತಿ ಮೇರ್ನ ಅಮ್ಮ.ಮೇರ್ನ ಬೊಡೆದಿ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ.ಪಿ.ರೈ ,ಮಗೆ ಶತಾಯು ಅಂಚನೇ ಮಗಲ್ ಶ್ರಿತ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಕೈಕಾರದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಶುರು ಮಲ್ತಿನ ರೈಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಪುತ್ತೂರುದ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪಿಯುಸಿ ಅಂಚನೇ ಡಿಗ್ರಿ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕೋಟದ ಮಿತ್ತ್ಡ್ ಪಿಯುಸಿ ಸೇರ್ನ ಮೇರ್ ಸುರುಕು ಆರಿಸಯಿನೆ ವೈಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್, ಬೊಕ್ಕ ಕಬಡ್ಡಿಗ್ ಸೇರ್ನಿಗೆ.
ಬೇಲೆ
ಡಿಗ್ರಿ ಮುಗಿನ ಕೂಡ್ಲೇ ಪಂಡ 2006 ಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕೋಟಾಡ್ದ್ ಮೇರೆಗ್ ಕುಡ್ಲದ ಕೊಣಾಜೆ ಪೋಲಿಸ್ಟೇಷನ್ಡ್ ಬೇಲೆ ತಿಕ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 2017 ಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕೋಟಡ್ದ್ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಡ್ ಬೇಲೆ ಆಂಡ್.ಇತ್ತೆಲ ಆರ್ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಡ್ ಮೇನೇಜರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚನೇ ಕಬಡ್ಡಿಗ್ಲ ಜಾಸ್ತಿ ಪೊರ್ತು ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಕಬಡ್ಡಿ ಬದ್ಕ್
ಕಾಲೇಜಿಡುಪ್ಪುನಗನೆ ಕಬಡಿಡ್ ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟ ಪೋತಿನಾರ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಂಚನೇ ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ದ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡದ ಗುರಿಕ್ಕಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್
thumb|pro kabaddi
ಪ್ರೋ ಕಬಡ್ಡಿ
ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಮೇರ್ ಸುರೂತ ಮೂಜಿ ಸೀಸನ್ಡ್ ತೆಲುಗು ಟೈಟನ್ಸ್ ಗುಂಪುಡಿತ್ತೆರ್.ನಾಲ್ನೇ ಸೀಸನ್ಡ್ ದಬಾಂಗ್ ದೆಲ್ಲಿತಂಡೊಡಿತ್ತೆರ್, ಐನ್ ಬಕ ಏಳ್ನೆ ಸೀಸನ್ಡ್ ಹರಿಯಾಣ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ತಂಡಡಿತ್ತೆರ್ ಅಂಚನೇ ಆಜಿನೇ ಸೀಸನ್ಡ್ ಯು.ಪಿ ಯೋಧ ತಂಡೊಡಿತ್ತೆರ್
ಸೀಸನ್ 6ಡ್ ಯು.ಪಿ ಯೋಧ ತಂಡ ರೈಕುಲೆನ್ 79 ಲಕ್ಷ ಪಣವು ಕೊರ್ದು ತಂಡಗ್ ಸೇರ್ಪಾವೊಂಡೆರ್, ಅಂಚನೇ ಸೀಸನ್ 7ಡ್ ಹರಿಯಾಣ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ 77 ಲಕ್ಷ ಪಣವು ಕೊರ್ದು ತಂಡಗ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಂಡೆರ್.79 ಲಕ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ದ್ ಪೋಯಿನ ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರಗ್ ತಿಕ್ ದಿಜಿ. ಉಂದುವೇ ಪನ್ಪುಂಡು ಪ್ರಶಾಂತ್ ರೈ ಕೈಕಾರ ಮೇರ್ನ ಗೊಬ್ಬು ಎಂಚುಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ದ್. ಸೀಸನ್ 8ಡ್ ಪಾಟ್ನ ಪೈರೈಟ್ಸ್ ದ ಕಫ್ತಾನರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆತೆರ್.
ಬರಿಂಕ
ಬರಿಂಕ‌ ಉಂದು ಜಿಂಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರುನ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ ನೆನ್ನ್ Indian spotted chevrotain. ವೈಜ್ಙಾನಿಕ ಪುದರ್ Moschiola indica ಪನ್ಪೆರ್. ಅಲಿಯಂತ್ರ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಅಪರೂಪೊದ ಒಂಜಿ ಮುರ್ಗಡ್ ಬರಿಂಕ (ಬರ್ಕ)ಪನ್ಪಿನ ಮುರ್ಗಲಾ ಒಂಜಿ.
ತೂಯರ
ಎಲ್ಯ ಕೆಮ್ಮತ ಕುಂಙಿತ ಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತರೆಟ್ ಕೊಂಬು ಇಪ್ಪುಜಿ. ಮೈತ ಚೋಲಿಟ್ ಕಲ ಕಲ ರಂಗ್‌ತ ಗೆರೆಕುಲು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಅಂದಾಜಿDuckworth, J.W., Hem Sagar Baral & Timmins, R.J. (2008), https://www.iucnredlist.org/species/136585/61979067 .ತುಳುಟು ಬರಿಂಕ ಅತ್ತುಂಡ ಬರ್ಕ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಲಾ ಬರ್ಕ ಪಂದೆ ಪುದರ್. ಉಂದು ಜಿಂಕೆ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನವು. ನೆತ್ತ ಮುಸುಂಟು ಎಲಿತ್ತೆಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕುಲ್ಲುಂಡ ಚನಿಲ್ (ಕುಂಡಚ್ಚೆ)ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ದೂರೊಡು ತೂನಗ ಮುಲತ್ತಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಬಣ್ಣೊಲ ಸಾದಾರ್ಣ ಈ ಮೂಜಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆಕನೇ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಧಾರ್ಣ ನಾಯಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುನ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಜೀ ಪಾಪದ ಜೀವಿ. ಎಲ್ಯ ಕೆಬಿ, ಕಾರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೀಲ ನೆಕ್ಕ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬಗೆಕುಲು
ನೆಟ್ಟ್ ಒಟ್ಟುಗು ಪತ್ತ್ ವಿಧದ ಉಂಡುಗೆ. ಅಯಿತಾ ಆಣ್ ಜಾತಿದ ಪಂಜಿಗ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ದಾಡೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟೇ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ (ಕಡವೆ ಜಾತಿ)ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ ಉಂಡು. ಕನ್ನಡದ್ ಅಯ್ನ್ ತುರಾಯಿ ಜಿಂಕೆ (tufted deer) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ ದಾಡೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಮಂಡೆದ ಕೂಜಲ್ ದಡಿತ್ ಎಲ್ಯ ಕೊಂಬುಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು. ತುಳುಟು ಅಯಿನ್ಲಾ ಬರಿಂಕಂದೆ ಪನ್ಪುನು.
ತೆನಸ್
ಉಂದ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆದ್ ಇತ್ತುದ್, ಇರೆ ಪಜಿರ್ ಲೆನ್ ತಿನ್ದ್ ಬದುಕುಂಡ್ .ಬರಿಂಕೊಲು ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಾದ್ ಇಜ್ಜಿ೦ಡ, ಒಂಟಿಯಾದೇ ಇಪ್ಪುವ. ಅಪರೂಪಗ್ ಗುಂಪಾದ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುವ.
ಎಲ್ಯ ಸಸ್ತನಿ
ಉಂದು ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚೊಡೇ ಕಾರ್ ಡ್ ಗೊರಸ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುನ ಬಜೀ ಎಲ್ಯ(ಸಸ್ತನಿ)ಪ್ರಾಣಿ ಆದುಂಡು.
ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಲು
ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಳ ಡ್ ಉನ್ದೆತಾ ಮೂಲ ಇತ್ತುದ್. ಬರ್ಸನ್ ಆಧಾರ ಆದಿಪ್ಪುನ ಕಾಡ್ ಲೆಡ್ ಉಂಧ್ ಬದುಕುಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಡ್ ಲಾ ನೆತ್ತಾ ವಾಸ ಉಂಡು .ಒರೊಕ್ಕು ರಡ್ಡ್ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು.
ಗಾದೆಲು
ನಾಯಿ ಬೀರಿಡ್ ಬೂರಂದ್ ಬರಿಂಕ ಚಂಗುಳಿ ತಿನಂದ್
ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ
ಕಮಲಾ ದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರ್ಂಬಾಟಗಾರ್ತಿ, ನಟಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ.
ಪುಟ್ಟು, ಬಲಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ
ಕಮಲಾದೇವಿ ೧೯೦೩ನೇ ವರ್ಸೊಡ್ ಎಪ್ರಿಲ್ ೩ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಕುಡ್ಲಡ್ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾನೆರ್ನ ಕೊಂಕನಿ ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಮೊಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಅನಂತಯ್ಯ ಧಾರೇಶ್ವರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕುಡ್ಲಡ್ ನಡತ್ಂಡ್. ಕಾಲೇಜು- ಕ್ವೀನ್ ಮೇರೀಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮದ್ರಾಸು. ಇಂಬೆರೆಗ್ ಏಲ್ ವರ್ಸೊ ಆನಗ ಇಂಬೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ೧೯೧೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿನ ಪದ್ನಾಲನೇ ವರ್ಸೊಡ್ ಮೇರೆಗ್ ಮದ್ಮೆ ಆಂಡ್. ಮದ್ಮೆ ಆಯಿನ ರಡ್ಡನೆ ವರ್ಸೊಡೇ ಅರೆನ ಕಂಡನಿಲಾ ತೀರ್ಪೋಯೆರ್. ಕಂಡನಿ ಕಳೆವೊನ್‍ನ ಆರ್ ಮಿತ್ತ ವರ್ಗೊದ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಬದುಕ್‍ದ ಬಗೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸಯೆರ್. ೧೯೨೦ಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿಯವರೆಗ್ ರಡ್ಡನೆ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್. ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯಡು ಆರೆನ ಸೋದರೆ ಮಲ್ಲ ಕವಿ ನಾಟಕಕಾರೆರಾಯಿನ ಹರೀಂದ್ರನಾಥ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಇಂಬೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಆಂಡ್. ಕೆಲದಿನೊಟು ಹರೀಂದ್ರನಾಥರೊಟ್ಟುಗು ಲಂಡನ್‍ಗ್ ಪೋಯಿನ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' ಅಲ್ಪ 'ಬೆಡ್‍ಫೋರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜು' ಸೇರೊಂದು 'ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ'ದ ಅಧ್ಯಯನೊ ಮಲ್ತೆರ್. 'ಕಮಲಾದೇವಿ' 'A True Karmayogi' ಬೂಕು ಬರೆತೆರ್.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗ್ ಪೊರ್ಂಬಾಟ
೧೯೨೩ಡ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತಿನ ದಂಪತಿಲು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯೆರೆ 'ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ'ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಯೆರ್. ಕಮಲಾದೇವಿ ಡಾ.ಎನ್.ಎಸ್.ಹರ್ಡೀಕರೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ದಿನ 'ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ ಸೇವಾದಳ'(ಎಚ್.ಎಸ್.ಡಿ.)ನ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಈ ಸೇವಾದಳೊಟು ತರಬೇತಿ ಮಸ್ತ್ ಕಠಿಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರ್ನ ಸೇವೆ ಕಜವು ಅಡ್ಪುನೆರ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಈ ಸಮಯೊಡ್ ಸೇವಾದಳೊತ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕಿಯೆರೆಗ್ ಇತ್ತಿನ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ದ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಸೀರೆನ್ ಬದಲ್ತ್ದ್ ಚಿತ್ತುಪುಲಿ ರಂಗ್ದ ಸೀರೆನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ದಳೊಕು 'ಆರೆಂಜ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ವಿದೇಶದ ಬರ್ಲಿನ್ ನಗರೊಡ್ ನಡತಿನ 'ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಸಂಪರ್ಕ ಸಮಾವೇಶೊಡ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಕಮಲಾದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಸರೋನಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು ಸಂಘಟಕೆರ್ ಪತ್ತೆರೆ ಕೊರ್ನ 'ಯೂನಿಯನ್ ಜಾಕ್' ದ ಪಗತೆಗ್ ತನ್ಕುಲು ಕೊನೊತಿನ ನಮ್ಮ ಮೂಜಿ ರಂಗ್ದ ಬಾವುಟೊದ ಬಣ್ಣೊದ ಸೀರೆನ್ ಪರ್ತ್ದ್ ಬಾವುಟ ಮಲ್ತ್ದ್ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ಮಲ್ತ್ ರಾಪಾಯೆರ್. ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ 'ಯೂತ್ ಲೀಗ್' ದ ಸಮಾವೇಶೊಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೩೦ ಜನವರಿ ೨೬ನೇ ತಾರೀಕ್ ನ್ 'ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ದಿನ' ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ದಿನೊ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜೊನ್ ಏರ್ಸಾವುನ ಪೊರ್ತುಡು ಆಯಿನ ಗಲಾಟೆಡ್ ಧ್ವಜ ಸ್ಥಂಬೊನ್ ಅರಾದ್ ಪತ್ತ್ದ್ ಧ್ವಜೊನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೩೦ಡ್ ನಡತಿನ ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಟು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ಲಾ ಅವುಕಾಸೊ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಗಾಂದಿಯೆರೆನ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತ್ದ್ ಒಪ್ಯಾದ್ ಸೊತ ತಾನ್ಲ ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹೊಟು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಇಂಚ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಉಪ್ಪುನ್ ಎಲ್ಯ ಪೊಟ್ಟಣೊಲೆಡ್ ಜಿಂಜಾದ್ ಮಾರ್ದ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಫ಼ಂಡ್ಗ್ ಕಾಸ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ ಉಪ್ಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಂಧನ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಮುಟ್ಟ ಜೈಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೩೦-೩೧ ಉಪ್ಪು ತಯಾರ್ನ ಮಲ್ಪುನಗ. ೧೯೩೨-೩೩ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೩೩-೩೪ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ, ೧೯೪೨-೪೪ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ- ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ಕಮಲಾದೇವಿ ಜೈಲು ಸೇರುವೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ಅರೆಗ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಪೊಲಬು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆರ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಎಡ್ಡೆಪುಗ್ ಬೇಲೆ ಬೆನೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಕಮಲಾದೇವಿಗ್ ಸಮಾಜ ಸೇವೆದ ಪೊಲಬು ಅರೆನ ಜೋಕುಲಾಟಿಕೆಡೇ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡೇ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅರೆನ ಅಮ್ಮ ಗಿರಿಜಾಬಾಯಿ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ 'ಮಹಿಳಾ ಸಮಾಜ' ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಈ ಸಮಾಜ್ದ ಮೂಲಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕೂಡುಕಟ್ಟ್, ಪೇಪರ್, ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಓದಾವುನ ಬೇಲೆ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ, ಕಂಡನಿ ಸೈತಿನ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕೀಳು ಸ್ಥಿತಿ ತೂದ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೇಶೊದ ಗ್ರೆಟ್ಟಾ, ಥಿಯೊಸೋಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿದ ಆನಿಬೆಸೆಂಟ್ ಸೇರ್ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟೊಡ್ ಇಂಚಿನ ಸಮಾಜೊಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತ್ದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂದ್ ಗಿರಿಜಾ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಮಲಾದೇವಿ ಪೂನಾಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೂನಾಡ್ ನಡತಿನ ಮಹಿಳಾ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡ್ ಕಮಲಾದೇವಿ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ೧೯೧೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಜೈಲ್ಡ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಷ್ಟದ ಬಗೆಟ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.
ರಾಜಕಾರಣ
೧೯೨೬ಡ್ 'ಮಾರ್ಗಾರೆಟ್ ಕಜಿನ್' ಇಂಬೆರೆ ಸಲಹೆದ ಮೇರೆಗ್ 'ಮದ್ರಾಸ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆದ ಚುನಾವಣೆ'ಗ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸದ್ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' ಕೇವಲ ೨೦೦ ಓಟುದ ಅಂತರೊಡು ಸೋತೆರ್. ೧೯೩೦ಡ್ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡಪುನಗ ಉಪ್ಪುನು 'ಮುಂಬಯಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜಿ'ಗ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಾಲ್ಪೆರೆ ಪೋದ್ ಜೈಲ್‍ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ೧೯೩೬ಡ್ 'ಕಮಲಾದೇವಿ' 'ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾದ್, 'ಜಯಪ್ರಕಾಶ ನಾರಾಯಣ್', 'ರಾಮ ಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ' ಅಂಚನೆ 'ಮೀನೂ ಮಸಾನಿ'ಆರೆನ ಜೊತೆಟ್ ಬೆಂದೆರ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಒಂಜಿ ಎಗ್ಗೆಯಾದಿತ್ತಿನ 'ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಷಲಿಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫ಼ರೆನ್ಸ್'ದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂತೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ 'ಯೂತ್ ಲೀಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಜವನೆರೆ ಸಂಘಟನೆದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಬೆಂದೆರ್. ಈ ಸಂಘಟನೆದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಯಿನ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ನಂಕ್ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಗ್ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ಯೆರ್. ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡ್ ಅಹಮಾಬಾದ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಯೂತ್ ಲೀಗ್ ದ ಸಮಾವೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯೆರ್. ಅಪಗ ಅರೆನ ಪ್ರಾಯ ೨೬ ವರ್ಸೊ. ಆನಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭಾಷಣೊಡು ಆರ್ ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆದ ಬಗೆಟ್ಲ ಪಾತೆರ್ದ್ ಮಾತೆರ್ನ ಪುಗಾರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್.
ಕಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕರಕೌಶಲ್ಯಲೆಗ್ ಆದ್ಯತೆ
ಸೊಸಂತ್ರೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ 'ಜವಾಹರಲಾಲ ನೆಹರೂ'ರೆನ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣೊದ ಒಲವುಡ್ದಾದ್ ಕರಕುಶಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಬರ್ಪುನೆನ್ ತೂದು ಕಮಲಾದೇವಿಯೆರ್ ಮಸ್ತ್ 'ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ'ಲೊನ್ ಸ್ತಾಪಿಸಯೆರ್. ಇಂದೆಟ್ದಿಲ್ಲಿದ 'Theatre Crafts Museum' ಪುಗರ್ತೆದವು. ಉಂದತ್ತಂದೆ 'National School of Drama,' ನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆನ್ ವಹಿಸಯೆರ್. ಇಂಚನೆ All-India Handicrafts Board ನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದಾರ ಇನಿ ಮಸ್ತ್ 'ಕರಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಲೆಗ್ ಸಮ್ಮಾನೊ' ಕೊರಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು.
ಸಾವು
ಇಂಬೆರ್ ೧೯೮೮ಡ್ ತೀರಿಯೆರ್.
ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿ
|ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆ ಚಿತ್ರೊಲು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ- ಕೊಂಕಣಿ ಮೂಲ -ಡಾ.ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಕೃಷ್ಣಾನಂದ ಕಾಮತ್ ಅನುವಾದ:- ಡಾ. ಗೀತಾ ಶೆಣೈ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆ
ಪೊಸ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್‌‌ನ ಆಚಾರಿ ಇಲ್ಲ್‌ನ್ ಇಲ್ಲತ ಯಜಮಾನಗ್ ಬುಡುತ್ ಕೊರ್‌ಪುನ ಒಂಜಿ ನೆತ್ತೆರ್ ಪರಿಪಪುನ ಕಿರಿಯೆಗ್ ಕುಟ್ಟಿ/ಕುತ್ತಿ ಪೂಜೆ ಪಂದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆನ್ನ್ ಕುತ್ತಿ ಪೂಜೆಂದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕ್ರಿಯೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್‍ದ ಒರಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲು ಅಪುಂಡು. ಉಂದು ಮರರ್ದ್ ಮಾಂತಿನ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಬುಡುತ್ ಕೊರ್ನಗಾ ಮನ್ಪುನ ಕಿರಿಯೊ ವಿಧಿಕುಲು. ಅಯಿನೆತ್ತವರ ಪಡವು ಕಟ್ಟ್‌ತ್ ಕಡಲ್‌ಗ್ ದಪ್ಪುನಗಲ ಮನ್ಪುವೆರ್.
ಅರ್ತೊ
ಕುಟ್ಟಿ, ಕುತ್ತಿ ಪಂಡ ಮರ, ಮಾಡ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಮರ.
ಕುಟ್ಟಿ ಪಾಡುನೆ
ಬಲ್ಮೆದಕುಲೆಡ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ ತೂದ್, ಎಡ್ಡೆ ಆಯ ತೂದು ಮಲ್ಪುನ ಮೂರ್ತೊ. ಕುಟ್ಟಿ ಪಂಡ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುನೆಕ್ ದುಂಬು ಅಯದ ಪಾಯದ ಮಣ್ಣ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್, ಪಂಚಾಂಗದ ಬೇಲೆಗ್, ಬಲ್ಲ್ ಕಟ್ಯರ ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ತಲಕೆದ ಕೊಲುನು ಹಾಕುನೆನೆ ಕುಟ್ಟಿ ಹಾಕುನೆ.
ನಂಬೊಲಿಕೆ
ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟುದ್ ಪೊಸ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ನನ ದುಂಬುಗ್ ಈ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ದೋಷ, ನೆತ್ತೆರ್ ಬುರಿಯರ ಬಲ್ಲಿ, ದಾಲ ಅನಿಷ್ಟಲು ಬರಿಯರ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡುದ್ ರಕ್ತ ಬಿಂದು ಅಹುತಿ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಪಾಲ್ ದೆತೊನುನಕುಲು
ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್ದ ದುಂಬುನನಿ, ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್‌‌ದ ಮೂಜಿ ದಿನ, ಐನ್ ದಿನ, ದುಂಬು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಪೊರ್ತು ಕಂತುನಾಗ ನಡಪುಂಡು. ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆಗ್ ಮೆಸ್ತ್ರಿ, ಅಚಾರಿ, ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಮಾಂತೆರ್ಲ ಇಪ್ಪುವೆರ್.
ಕ್ರಮೊ
ಇಲ್ಲ್‌ದ ಉಲಾಯಿ ಚಾವಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆಟ್ ಸುತ್ಯೆ ದೀದ್. ಬಜಿಲ್ ಬೆಲ್ಲದ ತಾರಯಿದ ಕಜ್ಜಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಳಸ್‍ದ್ ಪೊರಿ ಬಜಿಲ್ ತಾರಯಿದ ಪನಿಯಾರ ಬಳಸುವೆರ್. ದೂಪ, ದೀಪ, ಬೊಂಡ, ದೀದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಪಿದಾಯಿ ಇಲ್ಲದ ನಾಲ್ ಮುಡ್ಯೆಟ್ ಕೊಲ್ತಿರಿ ಪೊತ್ತಪೆರ್. ಬಜಿಲ್, ಪೊರಿ‌, ಬೊಳಂತರಿ, ವುರ್ಪೆಲರಿನ್ ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ಟ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಪಾಲೆದ ಚಿಲ್ಲಿಡ್ ಕುರ್ದಿ ನೀರ್ ದೀದ್, ಬೊಂಡ, ಕಲಿ ದೀದ್, ಕೊಲ್ತಿರಿ ಪೊತ್ತವೆರ್. ಇಲ್ಲ್‌ದ ಎದುರ್ ಮೂಜಿ ಇರೆಕ್ಕ್ ಒರಿನ ಪೊರಿ ಬಜಿಲ್ ಬಳಸುವೆರ್. ನೆಟ್ಟಿತ್ತಿ ಬೊಲಂತರಿನ್ ಅಚಾರಿಗ್ ಕೊರುತ್, ಉರ್ಪೆಲರಿನ್ ಮೇಸ್ತ್ರಿಗ್ ಕೊರುಪೆರ್. ಒರಿನ ಪೊರಿ ಬಜಿಲನ್ ಅವುಲ್ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಡ ಪಟ್ಟುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲ್‌ದ ನಾಲ್ ಕೊಡಿಗ್ ತಾರಯಿ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಸಂಭಂದೊ ಪಟ್ಟಿನಕುಲು ಪಾಂತ ತಾರಾಯಿನ್ ಪತೊಂದ್ ಮುಟ್ಟವೊಂತು ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಬಲಿ ಬರುಪೆರ್. ಕಟೆಕ್ಕ್ ಕಲ್ಲ್ ಅಕುವೆರ್. ಕಡೆತ ತಾರಯಿನ್ ಇಲ್ಲದ ಯಾಜಮಾನೆ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ಅಕುವೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಕರ್ ಕುಂಬುಡಲಾ ಕಡ್ಪುಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಬೆಲೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಅಚಾರಿ ತನ್ನ ಉಳಿಟ್ಟ್ ಎದುರು ಬಳಸುನ ಪೊರಿ ಬಜಿಲ್‍ದ ಮೇಲ್‍ಗ್ ಕೊರಿದ ತರೆ ಕೊಯಿದ್ ಬಿಂದ್ ಕೊರ್ದು, ನಾಲ್ ಕೊಡಿದ ಇರೆಕುಲಾ ಬಿಂದು ಮುಟ್ಟವೆರ್. ಮೆಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಮಡುಟ್ ಕೋರಿನ್ ಕಡ್‌ಪುವೆ. ಅವು ಪೂರ ಬಿಂದು ರಕ್ತ ಬಿಂದು ಕೊರಿನ ಬಲಿನ್ ಮಡಲ್‌ದ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತದ್ ಯೆರ್ಲಾ ಪೊವಂದಿ ಮೂಜಿಜಾಗೆ ಕೂಡುನ ಜಾಗ್‌‍ಡ್ ಕೊನದ್ ದೀದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇ ಬಲಿ ಕಾಡ್‌ತ್ ಕನತಿನ ಪೊಸ ಮರ ಬುಕ್ಕ ಪೊಸ ಕಲ್ಲ್ ಗಳಸಿಪ್ಪಿನೆತ್ತವರ ಅಯಿನೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತಿನ ದುಷ್ಟ ಪೀಡೆ ಪಿಸಾಚಿನ ಉಪದ್ರ ತಡೆವರಾಗಾದ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಕಡೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ ಬಾಕಿ ಇತ್ತಿ ಪಣವುನ್ ಆಚಾರಿಗ್ ಮೇಸ್ತ್ರಿಗ್ ಕೊರುಪೆರ್.
ಸೇಜ ಬೊಕ್ಕ ದಾನೊ
ಇಂಚ ನಡಪುನ ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆಡ್ ಅಚಾರ್ಲೆಗ್, ಮೆಸ್ತ್ನಕ್ಲೆಗ್, ಇಲ್ಲ್ ದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಮಸ್ತರೆಗ್ ಕುಂಟು, ಕರ ಬಿಸಲೆ, ಪಣವು, ಬಂಗಾರ್.
ಬಬ್ಬರ್ಯ ಪಾಡ್ದನೊ
ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆತ ಬಗ್ಗೆ ಬಬ್ಬರ್ಯ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಟ್ ತೆರಿದ್ ಬರುಪುಂಡು. ಸಾಂತಿ ಮರ ಕಡುತ್‌ತ್ ಪಡವು ಮಾನ್ತ್‌ತ್ ಮಾನ್ಪುನಗ ತಪ್ಪು ಕಾಣಿಕೆ ಪನ್ಪಿ ನೆಲೆಟ್ ಕುಟ್ಟಿ ಪೂಜೆನ್ ಬಬ್ಬರ್ಯೆ ಮಾನ್ಪುವೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಅರಬಿ ಕಡಲ್ದ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕರಾವಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರವಾರೊಡು ಮೂಡಾಯಿ ಜಗತ್ತುಡೆ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಆಪಿನ ಭಾರತದ ಬೃಹತ್ ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಐ ಎನ್ ಎಸ್ ಕದಂಬ ಆವೊಂದು ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಕಾರವಾರದ ಕೈತಲ್ ಕೈಗಾ ಗ್ರಾಮೊಡು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆಯ ಮಲ್ಲ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತುಂಡು.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಬೊಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ 10,277 ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು. ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ 2011 ದ ಅನುಸಾರ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 14.37 ಲಕ್ಷೊಲು. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಜನಕುಲು ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ತಾಲೂಕುಲು
thumb|ಅಪ್ಸರಕೊಂಡ ಜಲಪಾತ, ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲುಕು, ಉತ್ತರಕನ್ನಡ|alt=ಅಪ್ಸರಕೊಂಡ ಜಲಪಾತ, ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲುಕು, ಉತ್ತರಕನ್ನಡ|280x280px
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಟ್ಟುಗು 11 ತಾಲೂಕುಲು ಉಲ್ಲಾ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡೊಡು (೧) ಕಾರವಾರ (೨) ಅಂಕೋಲ (೩) ಕುಮಟಾ (೪) ಹೊನ್ನಾವರ ಬೊಕ್ಕ (೫) ಭಟ್ಕಳ -ಉಂದು ಐನ್ ತಾಲೂಕುಲು ಕಡಲ ಬರಿ- ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಲ್ಲಾ. ಒರಿದಿನ ಆಜಿ ತಾಲೂಕುಲು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಮಲೆನಾಡು ವಾಯುಗುಣ ಪರಿಸರೊಗು ಸೇರಿದಿನವು ಆದುಲ್ಲಾ. ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ೧೧ ತಾಲೂಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ ಉಂಡು.
1.ಕಾರವಾರ 2.ಅಂಕೋಲ, 3.ಕುಮಟಾ, 4.ಹೊನ್ನಾವರ, 5.ಭಟ್ಕಳ, 6.ಶಿರಸಿ, 7.ಸಿದ್ಧಾಪುರ, 8. ಯಲ್ಲಾಪುರ, 9. ಮು೦ಡಗೋಡ, 10.ಹಳಿಯಾಳ - ಬೊಕ 11.ಸೂಪ (ಜೋಯಿಡಾ)
ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಲು
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ದಿಂಜ ತೂಪಿನ ತಾಣೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೆನ್ ಈ ತಿರತ್ತ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್:
ಉಲ್ಲೇಕೊ
1. https://www.searates.com/port/karwar_in.htm
2.http://karnatakaports.org/?page_id=47
3.https://en.wikipedia.org/wiki/Ports_of_Karnataka ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು ವರ್ಗೊ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾನೊಲು
ಲೋಟೆ
ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಗಳಸುನೆನ್ ಲೋಟೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಲೋಟೆ ಪಂಡ ನೀರ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪರಿಯೆರೆ ಗಳಸುನ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ. ಹೋಟೆಲ್‍ಡ್ ಚಾಗ್ ಬೋಡಾದೇ ಲೋಟೆಲೆನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ
ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ (5 ಜನವರಿ 1893 – 7 ಮಾರ್ಚ್ 1952) ಮೇರ್ 'ಯೋಗಿನ ಆತ್ಮಕತೆ' ಪನ್ಪಿ ಆರ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಡ್ದಾವರ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ ಸಿದ್ಧಾಂತೊನು ಪಡ್ಡೋಯಿ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪ್ರಚಾರೊ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಮೇರ್ ಸಿರಾಂಪುರದ ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿ ಮೇರೆನ ಶಿಷ್ಯೆ.
ಜೀವನೊ
ಯೋಗಾನಂದೆರ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಗೋರಖ್‍ಪುರಟ್ 1893ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ಯೆರ್. ಭಾರತೊದ ನಾನಾ ಸಾಧು ಸಂತೆರೆನ, ದೇವೆರೆನ ದರ್ಸನೊಗಾದ್ ಬೇಟಿಯಾಪೆರ್. ಮೇರ್ನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿಕುಲೆನ್ 1910ಡ್ ಬೇಟಿಯಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ನಾಡಾಟ ಉಂತ್ಂಡ್. ಮೇರ್ 1915ಡ್ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ದ್ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ತಿಕಿಬೊಕ್ಕ ಆರೆನ ಗುರುಕುಲು ಆರೆಗ್ ಸನ್ಯಾಸೊ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊರ್ದ್ ಮುಕುಂದ್ ಲಾಲ್ ಘೊಷ್ ಪುದರ್‍ಗ್ ಸ್ವಾಮಿ ಯೋಗಾನಂದ ಗಿರಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಬೊಂಡೊಲ್
= ಬುಲೆಪಿನ ದೇಶೊಲು =
ಈ ದಯ್ಯಿ ಭಾರತ,ಮಲೇಶಿಯ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನೊಡು ಬುಲೆಪುಂಡು.
= ದಯ್ಯಿತ ವಿವರಣೆ =
ಈ ದಯ್ಯಿ ೨೦-೫೦ಸೆಂ.ಮೀ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ನೇರಳೆ(ತಿಳಿನೇರಳೆ) ಕಂದು ಮಿಶ್ರ ಬಣ್ಣದ ಕಾಂಡ ,ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊದ ಇರೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಕಾಯಿದ ಪಿದಯಿದ ಚೊಲಿ ಪುಗ್ಗೆದ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು. ಅಯ್ತ ಉಲಾಯಿ ಗೋಲಿಯಾಕಾರದ ಕಾಯಿ, ಚೆರ್ರಿ ಪಂರ್ದ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು. ಫಿನೋಲಿಕ್ಸ್, ಆಲ್ಕಲೋಯಿಡ್, ಸ್ಟೀರೋಯಿಡ್, ಫ್ಲೇವನೋಯಿಡ್, ಪನ್ಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕೊಲು ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಪಂರ್ದ್, ಬೇರ್, ಇರೆ ವಿಷಕಾರಿ ಅತ್ತ್ ಂಡಲಾ ಪಂರ್ದ್ ದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಚೋಲಿಡ್ ವಿಷತ್ತ ಅಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದ್ ಉಲಾಯಿದ ಪಂರ್ದ್ ದ ರಕ್ಷಣೆ ಗ್ ಉಪ್ಪುನ.
=ಉಪಯೋಗೊಲು =
ಇಡೀ ದಯ್ಯಿ ನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿದ್ ಉಪಯೋಗಿಸಾವೆರ್. ತರೆಬೇನೆ, ಕೆಬಿ ಬೇನೆ, ಗಂಟ್ ಬೇನೆ ಇಂಚಿನೆಟ್ಟ್ ಪೂರಾ ಉಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಾವೆರ್. ಈ ಪಂರ್ದ್ ತಿನರೆಲಾ ಬಾರೀ ರುಚಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.
=ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟೊ=
=ಉಲ್ಲೇಕೊ=
ಕೋಸಂಬರಿ
ಕೋಸಂಬರಿನ್ ಪಜಿ ಉರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ಪಾಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ದಾಸೆಮಿದ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕೋಸಂಬರಿಗ್ ಸ್ಯಾಲಡ್ ಪಂದ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಸ್ಯಾಲಡ್ನ್ ಲಘು ಆಹಾರವಾದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಡುಪಿ ಕಡೆಟ್ ಉಂದೆನ್ ವನಸ್ದ ಪೂರ್ಣ ಭಾಗೋ ಆದ್ ತಿನ್ಪೆರ್.
ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೋ
ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದಿನ ಪದೆಂಗಿ ಬೇಳೆನ್ ದೆಕ್ಕದ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್,ಪೆರೆದಿನ ತಾರಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತದ್ ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮಿಶ್ರಣೊಗು ಕೊರೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಜೀಗುಜ್ಜೆ ಅಜದಿನ
ಜೀಗುಜ್ಜೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು.
ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಜೀಗುಜ್ಜೆನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ರುಚಿಕ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೇಯಿಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿನ್ ಮುಂಚಿ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ,ಜೀರಿಗೆ,ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪುಳಿ, ಮಂಜೊಲ್ ದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಅಡೆವೊಡು. ಆಜಾವುನ ಕಜಿಪು ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ದಿಂಜ ಕಡೆವೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಕಡೆದ್ ಆಯಿನ ಅರೆಪುನ್ ಬೇಯ್ದಿನ ಜೀಗುಜ್ಜೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಡ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಚೊಂಬು
ಚೊಂಬು/ಚೆಂಬು ಪಂಡ ನೀರ್‌ನ್ ದಿಂಜದ್ ದೀಯೆರೆ ಗಳಸುನ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ.
ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನೆ
ಚೆಂಬುನು ಮಣ್ಣ್, ಕಂಚಿ, ಅಲುಮೀನಿಯಂ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಟೀಲ್‍ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಕುಪ್ಪಿಡ್‍ಲಾ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಪರವ
ಪರವ, ಪಂಬದ, ಪಾಣಾರ, ನಲಿಕೆ ಇಂಚ ಈ ನಾಲ್ ಜಾತಿದಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಭೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಪರವೆರೆನ್ ಪುರ್ಸೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪರವೆರ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ನಲಿತೊಂದು ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಕಲಾವಿದೆರ್
ಬೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಪರವ ಜಾತಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಬೂತದ ಚಾಕ್ರಿ, ನಲಿಕೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪಾವುನವು, ಅಗೆಲ್/ತಂಬಿಲದಪಗ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪುನವು ಮೊಕುಲೆನ ಆರಾಧನೆದಪಗದ ಕಸುಬು. ಬೂತೊಲೆನ ಚಾಕ್ರಿದ ಬೇಲೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಬೇತೆ ಬೇಲೆನ್ ಮೊಕುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪರವೆರ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೂತೊಲು
ಮೊಕುಲೆನ್ ನಲಿಕೆದಕುಲೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿಂದ್ ಸಮಾಜೊಡು ಗುರುತಿಸವೊಂದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು
ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಸಾಲ್
ಹಿಮಾಲಯ ಒಂಜಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್‍ದು ಸುಮಾರ್ ೧೮,೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಬೂಮಿನ್ ಭಾರತೊಡ್‌ದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಬುಕ್ಕ ಇತ್ತೆಗ್ಲಾ ಪಗೆನಕುಲು ನಮ ದೇಸೊದುಲಾಯಿ ನೂರಂದಿಲೆಕ ತೂವೋಮ್ಬುನ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಯಿನ ಚಿಮತ್ತ ಗೋಡೆದಲೆಕ್ಕ ಸಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆಡ್ ಹಿಮ ಪಂಡ ಚಿಮ, ಆಲಯ ಪಂಡ ಇಲ್ಲ್ ಇಜ್ಜಿಡ ಮಂದಿರ ಪಂದ್ ಅರ್ತ. ಪನ್ನಗ ಈ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ ಚಿಮತ್ತ ಮಂದಿರ ಪಂದ್ ಅರ್ತ.
ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಡ್ ೩೦೦೦ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪರ್ವತೊಲು ಉಲ್ಲ. ಐಟ್, ಇಡಿ ಜಗತ್‍ಡೆ ಮಸ್ತ್ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ಪರ್ವತ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು ಉಂಡು. ಪರ್ವತೊಲು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ಗಂಗಾ, ಸಿಂಧೂ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ತುದೆಕುಲು ಪುಟ್ಟು ಪಡೆವುನಲಾ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಡೆ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ೨,೩೦೦ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್. ಹಿಮಾಲಯ ಒಟ್ಟು ೫ ದೇಸೊಲೆಡ್ - ಭೂತಾನ್, ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಚೀನಾ ಬುಕ್ಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ- ಪರಡ್‌ದ್ಂಡ್. ವಾಯುವ್ಯ ಬಾಗೊಡು ಕಾರಾಕೋರಮ್ ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದೂಕುಷ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಇಂಡೋಗಂಗಾ ಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಸೊ- ಉಂದು ಹಿಮಾಲಯದ ಕಡೆ ಬುಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಆದುಂಡು.
ಹಿಮಾಲಯ ಸಾಲ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಬಗೆ
ಹಿಮಾಲಯ ಉಂಡಾಯಿನ ಬಗೆನ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ ಸುರುಕು ನಮ ಭೂಮಿ ಇತ್ತೆದ ಸ್ವರೂಪೊಗು ಬರ್‍ರ ದುಂಬು ಎಂಚ ಇತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ತೆರಿಯೊಡು. ಉಂದೆತ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ಸಂಸೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವಿಸಯೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾಯಿನಾರ್ ಜರ್ಮನಿದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿನ ಮಗೆ ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗನರ್. ಉಂಬೆರ್ ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭೂಖಂದೊಲೆನ ಬರಿನ್ ಪರೀಕ್ಶಿಸಾಯೆರ್. ಐತ ಒಟ್ಟುಗು, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬರಿತ ಮಣ್ಣ್ ಕಲ್ಲ್, ನೆಲತ್ತ ಅಡಿಟ್ ಇತ್ತಿನ ಶಿಲೆತ್ತ ಪದರೊಲೆನ್ ಮತಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತಿನ ವೆಗೆನರ್, ೨೦ ಕೋಟಿ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಈ ಮಾತ ಖಂಡೊಲು ಒಂಜೇ ಆದಿತ್ತ ಪನ್ಪಿನ ವಿಸಯೊನ್ ಲೋಕೊರ್ಮೆ ತೆರಿಪಾಯೆರ್.
ನಮ ತೂವೊಂದು ಇಪ್ಪುನ ಭೂಮಿದ ನಕ್ಷೆ ಇತ್ತೆದ ಲೆಕ ದುಂಬು ಇತೀಜಿ. ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ವಸೊಗು ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಮಾತಾ ಖಂಡೊಲು ಒಂಜೇ ಭೂಬಾಗ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಕ್ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆದ್ ಇತ್ತೆದ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ ಖಂಡ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ನಮ ದೇಸ ಬುಕ್ಕ ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಸ ಒಂಜೇ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಈ ಭೂಬಾಗ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಗ್ ಅಂಟ್‍ದ್ ಇತ್ಂಡ್. ನಮ ದೇಸೊದ ಮೂಡಾಯಿ ಗಟ್ಟ ಬುಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಗಟ್ಟಪ್ರದೇಸೊಲು ಅಪಗನೇ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಡು ಇತ್ಂಡ್. ರಾಜಸ್ತಾನೊದ ಅರಾವಳಿ ಸಾಲ್‌ಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯೊದ ನೆಲತ ಮಾತಾ ಬರಿಟ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಣಿ ಇತ್ತ. ಉಲಾಯಿಡ್ ಲಾವಾರಸ ಪರತೊಂದಿತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಪಗ ಕಣಿಟ್ ಇತ್ಂಡ್‌ಗೆ. ಈ ನೆಲಕ್ ಪ್ಯಾಂಜಿಯಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಇತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ, ಇತ್ತೆ ಇತ್ತಿಲೆಕ ಹಿಂದು ಮಹಾಸಾಗರ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ ಉಂದು ಮಾತ ಇತ್ತಿಜಿ. ಇತ್ತಿನವು ಒಂಜೇ ಮಾಮಲ್ಲ ಸಮುದ್ರ, ಅವು ಪ್ಯಾಂಥೆಲೆಸ್ಸಾ ಸಾಗರ.
ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿದ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೋನರ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಡ್ ಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ತಿರ್ತಬಾಗೊದ ಹಿಮಾಲಯದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ೩,೫೦೦ ಮೀ- ೪,೫೦೦ಮೀ. ಉಂಡು. ಈ ಶ್ರೇಣಿದ ತೆಂಕಾಯ್ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಪರ್ವತೊಲೆನ ಸಾಲ್ ಉಲ್ಲ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಲೆನ ಪ್ರಾಯೊನು ಅಲತ್ತಿನ ಭೂಗರ್ಭ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆರ್ ಉಂದು ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊದ ಪರ್ವತ ಸಾಲ್ ಪಂದ್ ನಾಡ್‌ದ್ ಪತ್ತ್‌ದೆರ್. ಈ ಹಿಮಾಲಯದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ ೬,೦೦೦ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ಜಗತ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಯಿನ ಎವರೆಸ್ಟ್ ಪರ್ವತ, ರಡ್ಡನೆ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಕೆ೨, ಬುಕ್ಕ ಮೂಜಿನೆತ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಕಾಂಚನಗಂಗಾ(ಕಾಂಚೆನ್‌ಜುಂಗಾ) ಉಂದುವೇ ಮಿತ್ತಬಾಗೊದ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಉಲ್ಲ.
ಹಿಮಾಲಯ ಸಾಲ್‌ದ ಮಧ್ಯಭಾಗೊಡು- ಉಂದು ನೇಪಾಳ ದೇಸೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಜಾಗೆ- ಅನ್ನಪೂರ್ಣ(8,091ಮೀ) ಬುಕ್ಕ ಧವಳಗಿರಿ(8,167ಮೀ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ ಪರ್ವತೊಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದು ರಡ್ಡೆತ ನಡುಟು ಕಾಳಿ ಗಂಡಕಿ ತುದೆ ಪರಪುಂಡು. ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪರ್ವತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಮನಸ್ಲು ಶಿಖರ(೮,೧೬೩ಮೀ. ಎತ್ತರ) ಉಂಡು. ಉಂದು ಜಗತ್‌ಡ್ ೮ನೇ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ. ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪರ್ವತದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಟಿಬೆಟ್ ದೇಸೊದ ಗಡಿತ್ತ ಉದ್ದೊಗು ೮,೦೨೭ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಶಿಶಪಾಂಗ್ಮಾ ಪರ್ವತ ಉಂಡು(ಟಿಬೆಟ್ ದೇಸೊನು ಚೀನಾ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಈ ಪರ್ವತ ಮಿತ್ತಾರುನೆಕ್ ಚಿನಾ ದೇಸ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಂಡ್). ಉಂದು ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ೧೪ನೇ ಮಸ್ತ್ ಎತ್ತರ ಇಪ್ಪುನ ಪರ್ವತ. ಈ ಪರ್ವತದ ದಕ್ಷಿಣಗ್ ನೇಪಾಳದ ರಾಜಧಾನಿ ಕಟ್ಮಂಡು ಉಂಡು. ನೇಪಾಳ ದೇಸೊದ ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್, ಜಗತ್ತ್‌ದ ೩ನೇ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಯಿನ ಕಾಂಚನ್‌ಜುಂಗಾ ಉಂಡು. ಈ ಶಿಖರದ ಒಂತೆ ಭಾಗ ನೇಪಾಲೊಡು ಇತ್ಂಡ, ನನೊಂತೆ ಭಾಗ ಭಾರತಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್.
ಅಂಜಲ್
thumb|ಅಂಜಲ್ ಅಂಜಲ್ ಮೀನ್ ಸಮುದ್ರದ ಒಂಜಿ ಜಾತಿತ ಮೀನ್. ಉಂದೆನ್ Spanish mackere ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಮಾಂತೆರೆ ಬಾಸೆಟ್ Seer fish ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಅಂಜಲ್
ನೀರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಮೀನ್‍ನ್ ಪಾಡ್‍ಂಡ ಮೀನ್‍ಲ್ ಸೈಪುಂಡು. ಅಂಜಲ್ ಮೀನ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಸಾಂಕುನ ಕ್ರಮೊ ಇಜ್ಜಿ. ಮೀನ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋಪಿನೇನೆ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತ್ ತುವೊಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮನಸ್‍ಗ್ ಶಾಂತಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಮಡ ಇತ್ತಿನ ಕೋಪಲ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಮೀನ್ ಪನ್ಪಿ ಪದೊಕ್ಕು ಅರ್ತೊ ಪಂಡ ಬಿರೆಲ್‍ ರ್ದ್ ಕೂಡ್‍ನ ಅವಯವೊಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಮಾತ ಕಿವಿರುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಲವಾಸಿಲ್, ತರೆಬುರುಡೆ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಪಡೆವೊಂದಿನ ಪ್ಯಾರಫ಼ೈಲೆಟಿಕ್ ಜೀವಿಲೆನ ಗುಂಪುದ ಓವ್ವೇ ಸದಸ್ಯನ್ ಮೀನ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಡು ಜೀವಂತವಾಯಿನ ಹ್ಯಾಗ್‍ಫಿಶ್, ಲ್ಯಾಂಪ್ರೀಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೃದ್ವಸ್ಥಿ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಎಲುಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೀನ್, ಒಟ್ಟುಗೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಿರ್ನಾಮವಾಯಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಗುಂಪುಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ್‍ದುಂಡು. ಬಹುತೇಕ ಮೀನ್‍ಲು ಸುತ್ತಲ್‍ದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಯಿನಂಚ ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಪುನೆಕ್ ಅನುವು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಶೀತರಕ್ತದ ಜೀವಿಲು, ಆಂಡ ಮಲ್ಲ ಸಕ್ರಿಯ ಈಜುಗಾರೆ ಮೀನ್‍ಲೆನ ಪೈಕಿ ಬೊಲ್ದು ಶಾರ್ಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ಯೂನಾದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಮೀನ್ ಲ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂತರಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನುಲಾ ತಡೆವುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಪಡೆವೊಂದ.
ಅಂಜಲ್‍ದ ಗುಣೊ
ಅಂಜಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಜಾತಿದ ಮೀನ್. ಉಂದೆನ್ ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನ ಜನಕುಲು ಬಾರಿ ಮೋಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಜಲ್ ಮೀನ್‍ಗ್ ಕ್ರಯಲಾ ಬಾರಿ ಜಾಸ್ತಿ. ಒಂಜೊಂಜಿ ಮೀನ್ ಒಂಜೆರ್ದ್ ೧೦-೧೫ ಕಿಲೊ ಮುಟ್ಟಲಾ ತೂಕುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಮೀನ್‌ಲು
ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಸಾಬಕಿದ ಪಾಯ್ಸ
ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಸಾಬಕಿದ ಪಾಯ್ಸ ಉಂದು ವಿಸೇಸವಾದ್ ಪರ್ಬದಪಗ ಮಾತೆರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪಾಯ್ಸ ಒಂಜಿ ಚೀಪೆದ ಸೊತ್ತು. ಬಿಸು, ತುಡರ್, ಚೌತಿ, ತುಳಸಿ ಪರ್ಬ, ಪುದ್ವಾರ್, ವರಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಇಂಚಿನ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಪುಟ್ಟಿನ ದಿನೊತ್ತಾನಿ, ಮದಿಮೆ,ಬಯಕೆ ಮದ್ರೆಂಗಿ, ಬಾಲೆತೊಟ್ಟಿಲ್, ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಪೂಜೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಸಂದರ್ಬೊಲೆಡ್ ಕುಷಿನ್ ಪಟ್ಟೊನುನ ವಿಚಾರೊಡು ಪಾಯ್ಸನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೇಮೆದ ಪಾಯ್ಸ, ಗೋದಿದ ಪಾಯ್ಸ, ರವೊತ್ತ ಪಾಯ್ಸ, ಅರಿತ್ತ ಪಾಯ್ಸ, ಬಜಿಲ್‍ದ ಪಾಯ್ಸ ಇಂಚ ಪಾಯಸೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಬಗೆ ಉಂಡು ಅವೆಟ್ಟ್ ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಸಾಬಕಿದ ಪಾಯ್ಸಲಾ ಒಂಜಿ.
ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಸಾಬಕಿ ಬೈಪಾವುನು
ಸುರುಕಾದ್ ದುಂಬುನಾನಿ ಬೊದುಲ್ಪಾದಿನ ಸಾಬಕಿ, ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿನ್ ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಕುಕ್ಕರ್ ಡ್ ಬೆಯ್ಪಾವುನಾಂಡ ನಾಲ್ ಇಜಿಂಡ ಐನ್ ಸಿಟಿ ಪೋವೊಡು.
ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್
ಪೆರೆದಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೂನ್ ಸನ್ನ ಕಡೆದ್ ದೀವೊಡು.
ಬೆಲ್ಲೊದ ಪಾನ್ಕ
ಒಂಜಿ ಬಣಲೆಡ್ ಅರ್ದ ಕಪ್ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಕೊದ್ಪಾದ್ ಪಾರ್ದಿನ ಬೆಲ್ಲನ್ ಕರಪ್ಪಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಚಪ್ಪೆ ಆತಿನ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ಕಡ್ಲೆಸಲಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಬಕಿಗ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ನ್ ಪಾಡೊಡು. ಅವೆರ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲೊದ ಪಾನ್ಕ, ನೈ ಟ್ ಪೊತ್ತುದಿನ ಬೀಜ-ದ್ರಾಕ್ಷಿನ್ ಅಂಚನೆ ಚೂರು ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ನೀರ್ ಕೂಟೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪಾಯ್ಸ ನ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು .ಕೊದಿಪಾನಗ ಪಾಯ್ಸನ್ ತಿರ್ಗಾವೊಂದೇ ಇಪ್ಪೊಡು ಇಜಿಂಡ ಅಡಿಪತ್ತುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆ
ದೂಪದ ಎಣ್ಣೆನ್ ದೂಪೊದ ಮರತ್ತ ಬಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ದೂಪೊದ ಮರನ್ ಸಾಲ್ದೂಪೊ, (saldhupa), ದಾಮರ್ (Damar) ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದೂಪದ ಮರ ಡಿಪ್ಟೆರೊಕಾರ್ಪೆಸಿ ಸಸ್ಯೊ ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಮರ. ಇಂದೆತ ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪುದರ್ ವೆಟೆರಿಯ ಇಂಡಿಕ.
ಭಾರತ ದೇಸೊಡು ಬುಲೆಪುನ ಪ್ರಾಂತೊಲು
ಕರ್ನಾಟಕ ಡ್ದ್ ಕೇರಳ ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ದ ಕಣಿವೆ, ಪರ್ವತಪಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ನಾನಲ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರೆತ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಉದ್ದೊಗು ಕುರುಂಬು (ಎತ್ತರೊದ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಚಪ್ಪಟೆ ಭೂಮಿ), ೬೦-೧೨೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರೊಡು ಗುಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನಾನಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ವಿದೇಸೊಲೆಡ್ ವೆಸ್ಟಿಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬುಲೆಯರ ಬೋಡಾಪುನ ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಬೆಚ್ಚ ದಿಂಜ ಪಂಡ ೩೫-೩೮೦C, ಕಡಮೆ ಪಂಡ ೧೨.೨-೧೮೦C ಇಪ್ಪೊಡು. ಬರ್ಸೊ ೨೦೦ ಮಿ.ಮೀ.ಡ್ದ್ ೫೦೦ ಮಿ.ಮೀ. ಇಪ್ಪೊಡು.
ಮರ
ದೂಪದ ಮರನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕೊಪಲ್ ಮರ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ, ಪೊರ್ಲುದ ಏಪೊಲ ಪಚ್ಚೆಪಜಿರ್‌ದ ಮರ. ೧೫ ಮೀಟರ್‌ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಈ ಮರಮುಟ್ಟ್‌ನ್ ಸೂತಪೆಟ್ಯೆಗ್, ಪದರ ಪಲಾಯಿ (plywood) ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್. ಇರೆಕ್ಲೆಡ್ ಮರ್ದ್ದ ಗುನೊ ಉಂಡು. ಮರತ ಚೋಲಿಡ್ ಗರ್ (gur) ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ಅಂಟು/ರಾಳ(resin)ವನ್ನು ವಾರ್ನಿಷ್, ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ, ಹಚ್ಚು ಮದ್ದು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ದೂಪೊದ ಪರ್ಂದ್
ದೂಪೊ ಪೂ ಬುಡ್ಹೂಪುನ ಸಮಯೊ ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚಿ ತಿಂಗೊಲು. ಪೂಕುಲು ಬೊಲ್ಪುದು. ಪರಿಮಲೊ ಇಪ್ಷುಂಡು. ಮೇ-ಜುಲೈಗ್ ಕಾಯಿ ಪರುಂದುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ದಪ್ಪೊ ಆಪುಂಡು. ಉರೊಂಟು ಆಕಾರೊಡು ಬರಣಿ ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು.
ಕೆಂಪು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ
ಕೆಂಪು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ ಒಂಚಿ ಇಸದಾಂತಿನ ಉಚ್ಚು. ನಮ ದೇಸೊಡು ತೂವರ ತಿಕ್ಕುನ ಇರ್ಬಾಯಿದೆಕ್ಕಲೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭೇದ. ನಮ ದೇಸೊಡು ಮೂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ ಉಚ್ಚುಲು ತೂವರ ತಿಕ್ಕುವ. ಮೂಜಿ ಉಚ್ಚುಲೆನ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣೊಲು ತೂವರ ಒಂಜೇ ರೀತಿ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಮೂಜಿ ಉಚ್ಚುಲೆಗ್‌ಲಾ ಇರ್ಬಾಯಿದೆಕ್ಕಲೆ ಪ್ಂಡ್‌ದೇ ಪುದರ್. ನೆಕುಲು ಇಸದಾಂತಿನ ಉಚ್ಚುಲು. ಉಂದೆತ ಬೀಲದ ಕೊಡಿ, ಮಂಡೆದ ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಈ ಉಚ್ಚುಲೆಗು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ ಅತ್‌ಡ ಇರ್ಬಾಯಿದೆಕ್ಕಲೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ತೂವರ
ಈ ಉಚ್ಚು Boidae ಕುಟುಮೊದ Eryx ಕುಲೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದಿನವು. ಉಂದೆತ ಪ್ರಾಣಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ Eryx johnii ಪಂದ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ಮಿಶನರಿ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಜರ್ಮನ್ ದೇಸೊದ ಪರಿಸರ ತಜ್ನೆ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಸಾಮುವೆಲ್ ಜಾನ್ ಇಂಬೆರೆನ ನೆನಪುಗು ಅರೆನ ಪುದರ್‌ನ್ ಕೆಂಪು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆಗ್ ದೀತೆರ್.
ಈ ಉಚ್ಚು ತೂವರ ಒಂತೆ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ವೀಟೆಕರ್'ಸ್ ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆದ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು ಆಂಡ, ಉಂದೆತ ಮೈತ ಬಣ್ಣ ಮಸ್ತ್ ರಂಗ್ ಆದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ದುಂಡು, ದಪ್ಪ ಮೈ, ಮಂಡೆ ಕಂಟೆಲ್‌ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಕಿನ್ಯ. ವರಕ್ ತೂನಗ ಮಂಡೆ ಬುಕ್ಕ ಬೀಲದ ಕೊಡಿ ಒಂಜೇ ತರ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕಣ್ಣ್‌ಲಾ ಕೆಂಪಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮೈತ ಬಣ್ಣ ಕಡು ಕಂದ್, ಕೆಂಪು. ಮೈತ ಅಡಿಭಾಗ ಕಪ್ಪು ಸೇರ್ದಿನ ಬೊಳ್ದು ಬಣ್ಣ, ಐಕ್ ಕಂದ್ ಬಣ್ಣದ ಬೊಟ್ಟ ತೋಜುಂಡು. ಮಂಡೆ ದಪ್ಪ, ಗಡಸ್ ಆದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಮೆತ್ತೆನದ ಮಣ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಪೊಯ್ಯೆಡ್ ಮಾಟೆ ಕುರೆಪ್ಪುವ. ಬುಳೆದಿನ ಉಚ್ಚು ಅಂದಾಜಿ ೬೦ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೊಣ್ಣು ಉಚ್ಚು ಆಣ್‌ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಸ್ವಭಾವ
ವೀಟೆಕರ್'ಸ್ ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆದ ಲೆಕ ಈ ಉಚ್ಚುಲಾ ಸಾಧು ಸ್ವಭಾವದವು. ವೀಟೆಕರ್'ಸ್ ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆದ ಲೆಕ ಉಂದು ತುಚ್ಚುನಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪಗೆನ ಪ್ರಾಣಿ ತೊಂದರೆ ಕೊರಿಂಡ ಪೋಡಿಗೆಡ್ ಮೈನ್ ಮುದ್ದೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಂಡೆನ್ ಪಿರಪಿರ ದೆಪ್ಪುವ.
ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ
ದಿನೊತ್ತ ಎಚ್ಚ ಪೊರ್ತು ಮಾಟೆದುಲಾಯಿ ಇಪ್ಪುವ. ಪೊಯ್ಯೆದಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ಮಣ್ಣ್ ಎಚ್ಚ ಇಪ್ಪುನಲ್ಪ ಈ ಉಚ್ಚು ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ತೆನಸ್
ಎಲಿ, ಕೋರಿದ ಕಿನ್ನಿ, ಪಕ್ಕಿದ ಕಿನ್ನಿಲು ಈ ಉಚ್ಚುದ ಆಹಾರ. ಬೋಂಟೆ ಎಚ್ಚ ತಿಕ್ಕುನಲ್ಪ ಕಾತ್ ಕುಲ್ಲುದು, ಬೋಂಟೆದ ಉಸುಲುಕಟ್ಟಾದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು.
ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಕೆಂಪು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ ಪೊಣ್ಣು ಉಚ್ಚು, ಕಿನ್ನಿ ದೀದ್ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವರಕ್ ೧೦-೧೪ ಮುಟ್ಟ ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು. ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ಮೇ-ಜೂನ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪೊರ್ತುಗು ಕಿನ್ನಿ ದೀಪುಂಡು.
ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಉಂಡು
ಕೆಂಪು ಇರ್ಬಾಯೆಕ್ಕಲೆ ನಮ ದೇಸೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್, ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ನೇಪಾಳ ದೇಸೊಲೆಡ್ಲಾ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ನಂಬೊಲಿಗೆ
ಈ ಉಚ್ಚು ದೀಯೊಂಡ, ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಕೆ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಉಚ್ಚುಲು ವರ್ಗೊ:ಉಚ್ಚುಲು
ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ
ಉಂದೊಂಜಿ ಬಾರೀ ಕಮ್ಮೆನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ರೆಸ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ಅನನಾಸು ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್ಂಡ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್‍ pineapple (Ananas comosus) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ರೂಪೋ
ತೂವೆರೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ ಕಾಯಿ. ಅಕರೋಡು ಒಂತೆ ಉದ್ದ ಅದ್ ಉರ್ಡೆ ಅದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್, ಸುತ್ತಲ ಮುಳ್ಳುದ ಲೆಕೊ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಕಣ್ಣ್ ಇಫ್ಫುನ ಉಂದೆತ್ತ ರೂಪೊ ಪರ್ಂದ್ ಆನಗ ಆಪಿನ ಮಂಜೊಲು, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಕಾಯಿಡು ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಉಪಯೋಗ
ಸರೀ ಬುಳೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಯ್ದ್ ಪರ್ಂದ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಕೆಲವುದ ಸರ್ತಿ ಬಾರೀ ಸೀಪೆ ಇಪ್ಪುವ. ಕಾಯಿನ್ ಕೊಯ್ದ್ ಪಚ್ಚೊಡಿ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌, ಬೈಪಾದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌. ಮಲ್ಲ ಲೇಸ್‌ದ ಸಭೆಕ್ಕ್ ಪರೆಂಗಿಪಿಲಕ್ಕಾಯಿ ಒಂಜಿ ರಾಜೆ ಸೊತ್ತು ಆತ್ಂಡ್. ಐತ್ತ ಪಚ್ಚೊಡಿನ್ ದ್ರಾಕ್ಷೆಡಪ್ಪ ಬಿರಸಾದ್ ಮಲ್ತ್ ಇರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಐತ್ತ ರುಚಿಯೇ ಬೇತೆ. ಈ ಸೀಸನ್‌ಡ್ ಮದಿಮೆ ಮೈಸಿರಿತ್ತ ಅಡಿಗೆದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಪರೆಮಗಿಪಿಲಕ್ಕೈ ದಾಂತೆ ಇಜ್ಜಿ. ಆಸರ್ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಉಂದೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಪರೆಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿದ ರಸೊಟ್ಟ್ ನಮ್ಮ ಶರೀರೊಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಉಂಡು.
ಮೂರುನಾ ಕ್ರಮೋ
ಉಂದೆನ್ ಮೂರುನ ಕ್ರಮೊಲ ಉಂಡು. ನಿದ್‌ಪ ದೀಪದ್ ಉಂದೆತ್ತ ದಪ್ಪ ಸೂಲಿನ್ ಕೆತ್ತೊಡು. ಸೂಲಿ ಕೆತ್ತ್‌ನಗ ಉರುಂಟುರುಂಟು ಕನ್ಣ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಕಣ್ಣ್ ಮಾತ್ರ ಸರೀ ಮಾಜುನಾತ್ ಕೆತ್ತೊಡು. ಐಟ್ಟ್ ಸೂಂಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅವು ಪೋವೊಡು. ಪೋಯಿಜಿಂದಾಂಡ ತಿಂದಿಬೊಕ್ಕ ದೊಂಡೆ ಕಿರುಂಬುಂಡು. ನಿದ್ಪ ದೀದ್ ಸೂಲಿ ಕೆತ್ತಿನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಡ್ಡ ದೀದ್ ಉರುಂಟುರುಂಟುಗು ಮೂರೊಡು. ಹಲ್ಲಿಡ್ ಮಧ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕುಡ ಅಡ್ಡ ಮೂರುದು ಸೆಡ್ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‌.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಕೈಮಗ್ಗೊ
ಕೈ ಮಗ್ಗೊ
ನೂಲುನು ಸಮ ಅಂತರೊಡು ಜೋಡುಸಾದ್ ಅಡ್ದಲ-ನೀಟೊಲ ಪೊಗ್ಗಾದ್ ಕುಂಟುನು ನೇಯೆರೆ ಒಗ್ಗುನಲೆಕೊ ಮಲ್ಪುನ ಮರತ ಸಾಧೊನೆನ್ ಮಗ್ಗೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರೆಂಟ್ ದ ಸಹಾಯೊ ಇಜ್ಜಂದೆನೆ ಒರಿ ನೆಯ್ಗೆದಾಯೆ ಮಗ್ಗೊದ ದುಂಬು ಕುಲ್ಲುದು ಅಯನ ಕೈ-ಕಾರ್ ನ್ ಮಾತ್ರೆ ಆಡದ್ ಕುನ್ತುನು ನೇಯುನ ಮಗ್ಗೊನೆ   ಕೈ ಮಗ್ಗೊ. ಪದ್ ರ್ದಿನ ನೂಲುದ ನಡುಟೆ ನೂಲುದ ಎಸಲ್ ಎಸಲ್ ನ್ ಪೊಗ್ಗಾದ್ ನೇಯೊಡು. ಪದ್ ರ್ ದಿನ ನೂಲುದ ಒಂಜಿ ಕರೆಟ್ ನೆಯುನಾರ್ ಕುಲ್ಲಿದಿಪ್ಪುವೆರ್. ನನ ಒನ್ಜಿ ಕರೆಟ್ ಮಂಡಕೋಲು  ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪಲಯಿ ಅತ್ತಂಡ  ಉರುಳೆಗ್ ಪದ್ ರಿದಿನ ನೂಲುನು ಬಿಗಿತ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ನೂಲುನು ಲಾಳಿದ ಉಲಯಿ ದೀತ್ ನ ಕೀಲ್ ದ ಮೆಲ್ ಸುತ್ತುದು ಇಪ್ಪುವೆರ್.
ಲಾಳಿ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Pilikula_Heritage_Village_11.jpg/220px-Pilikula_Heritage_Village_11.jpg|thumb|ಲಾಳಿ. ಅಯಿತ ತಿರ್ತ್ ಇಪ್ಪುನೆ  ಕೈ ಮಗ್ಗೊಡು ತಯಾರೊಂದಿಪ್ಪುನ ಕುಂಟು. ಲಾಳಿ ಪಂಡ ತುಂಡು ಕೋಲುದಲೆಕ ತೋಜುನ ಒಡೊದೆಲೆಕೊಂದಿನ ಸಾಮನ್. ಲಾಳಿ ಪದ್ ರ್ ದಿನ ನೂಲುದ ನಡುಟೆ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚ ಪೋನಗ ಅಯಿತ ಒಟ್ಟುಗು ನೂಲುನು ನೂಲೋಣಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಲಾಳಿ ಪದ್ ರಿ ದಿನ ನೂಲುದ ಉಲಯಿ ಪೊಗ್ಗುದು ನೂಲೋಂದು ಪೋಪುಂಡು. ನನೊರ ನ ಒಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಪೊಗ್ಗುದು ನನೊಂಜಿ ಅಂತರೊದ ನೂಲುದ ಉಲಯಿ ನೂಲೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಲಾಳಿ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋದು ನೆಯ್ಗೆ ಆಪುಂಡು. ಲಾಳಿನ್ ಮಿತ್- ತಿರ್ತ್ ಪೊಗ್ಗಾನುವ ಬಾರಿ ಮೂಖ್ಯೊ. ನೇಯ್ಗೆದಾಯೆನ ಕೈತ ಚಾಲಾಕ್ ಮುಖ್ಯೊ. ಕೈ ಪಂದಾವುನೆತ ಒಟ್ತುಗು ಕಾರ್ನ್ ಪಂದಾವುನೆಲಾ ಆತೇ ಮುಖ್ಯೊ. ಕೈಮಗ್ಗೊಡು ಸರ್ತೊ ಉಂತಾಯಿನ ಕಂಬೊದ ಮಿತ್ತ್ ಸಮಾಂತರೊಡು ಒಂಜಿ ಪಲಯಿನ್ ಕುಲಾದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್.
ಪನ್ನೆ
ಪದ್ ರಿದಿನ ನೂಲುಲು ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋನಗ ಬಾರ್ಪನೆದಲೆಕೊಂದಿನ ತೋಜುನ ಉದ್ದೊದ ತುಂಡುದ ಮುದುಳೆದ ಕೂಲಿದಂಚಿನತ ನಡುಟೆ ಪೊಗ್ಗುದು ಬರಡಾಪುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಪನ್ನೆ ಅತ್ತಾಂಡ ಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉನ್ದೆತ ರಡ್ಡ್ ಕೂಲಿದ ನಡುತ ಜಾಗೆಡ್ ಲಾಳಿ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪಾರುಂಡು. ಲಾಳಿ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಾಂಡ ಕೆಲವು ಎಲೆಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪೋನಗ ನೆಯ್ಪುನಾಯೆ ಪನ್ನೆನ್ ತಟ್ಟೊಂದು, ಬಲೊಟು ಒಯಿತ್ತ್ ದ್ ಬೊಟ್ಟುವೆ. ಅಪಗ ನೂಲು ಒಂಜೆತ ಬರಿಕ್ ನನೊಂಜಿ ಕೈತಲ್ ಕೈತಲ್ ಕುಲ್ಲುಂಡು. ಕುಂಟುದ ಅಗೆಲೊ ಎತ್ ದೂರೊಗು ಬರ್ಪುಂಡೊ ಆತ್ ಅಗೆಲೊನು ಪನ್ನೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೂಲುನು ಒತ್ತೊತ್ತುಗು ಕುಲ್ಲಾಯೆರೆ ಸಹಾಯೊ ಮನ್ಪುನ ಮರತ ತುಂಡುಲಾ ಆತೇ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಲಾಳಿನ್ ಪನ್ನೆದ ಒಂಜಿ ಕರೆದ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಕರೆಕ್ಲ್ ನೂಕುನ ಕಾರ್ಯೊ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಸರ್ತೊ ಉಂತಾದ್ ನ ಪಲಯಿದ ಎಡ-ಬಲೊತ ಕೊಡಿಕ್ ಬಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ನಡುಕ್ಕು ಒಂಜಿ ಕುಟ್ಟಿನ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಕಟ್ಟಿನ ಕೊಡಿತ ನಡುಟು ಉಂದೆತ ನಡುಟೆ ರಡ್ಡ್ ಬಲ್ಲ್ ದ ಕೊಡಿನ್ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಟ್ಟಿ ನ್ ಒಂಜಿ ಬರಿಕ್ ಒಯಿಪುನಗ ಒಂಜಿ ಬಲ್ಲ್ ಒಯಿತ್ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಬಲ್ಲ್ ದ ಕೋಡಿನ್ ಉಂದು ನೂಕುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಪನ್ನೆ ಅಂಚಿಂಚಿ ಪೋಪುಂಡು. ನೇಯ್ಪುನಾಯೆ ಈ ಕುಟ್ಟಿನ್ ಅಂಚಿಂಚಿ ನೂಕುದ ಲಾಳಿ ಪೋಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ನೂಲು ಮೊಡೆವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು.
ಕಾರ್ ಮಣೆ
ಕಾರ್ ನ್ ದೀದ್ದ್ ಒತ್ತುನ ಜ್ಝೊಡುದಲೆಕೊಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ ಗ್ ಚಕ್ಕೆ ಪನ್ಪುನ ಕಾರ್ ಮಣೆಕುಲು ಕೈ ಮಗ್ಗೊಡು ಇಪ್ಪುವ. ಒಂಜಿ ಕಕಾರ್ ಮಣೆನ್ ಒತ್ತುನಗ ಒಂಜಿ ಪದೊರೊ ನೂಲುಲು ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಲಾ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ತಿರ್ತ್ಗ್ ಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಟ್ಟಿ ನ್ ಒಯಿಪುನಗ ಅಯಿತ ನಡುಟೆ ಕುಂಟು ಮೊಡೆಪುಂಡು.
ಅಚ್ಚಿ
ನನೊಂಜಿ ಕಾರ್ ನ್ ಒತ್ತುನಗ ಮೇಲ್ಡ್ ಇತ್ತಿನ ನೂಲುಲೆನ ರಾಶಿ ತಿರ್ತಗ್ಲಾ  ತಿರ್ತ್ ಇತ್ತ್ ನ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ಲಾ ಪೋಪುಂಡು. ನನೋಂಜಿ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ಒಯಿಪುನಗ ನನ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಮೊಡೆಪುಂಡು. ಕಾರ್ ಮಣೆ ಒತ್ತುನಗ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ನೂಲುನು ಮಾತ್ರೆ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತುನ ತುಂಡು ನು ಅಚ್ಚಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ತಯಾರಾಪುನ ವಸ್ತುಲು
ಕೈ ಮಗ್ಗೊ ಡು ತಯಾರಾಪುನ ಕುಂಟು ಲು
ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ
ಸಬ್ದೊ ಅರ್ಥೊ
ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಗುಳ್ಳ ಪಂಡ ಉರುಂಟು ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ತುಳುತ ಉರುಂಟು ಪದದ ಅನುಸ್ವರ ಲೋಪವಾದ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಉರುಟು ಅಂಡ್. ತುಳುವೆರ್ ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರೊ
ಮಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶೋದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬೊಲೆವನ ಗುಳ್ಳ ಕರಾವಳಿ ಬಾಗೋಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತುಂಡು. ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಬೊಲೆಂಡಲ ಮಟ್ಟುದಾತ್ ರುಚಿ ಐಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳಗ್ ಬೇಡಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ.ಮರ್ಯಾಲಗ್ ನೆರೆತ ನೀರ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಕೊಚ್ಚೊ೦ದು ಪೊಪಿನ ಮಣ್ಣು ಕ೦ಡಡು ಉ೦ತುನ ಕಾರಣ ಮುಲ್ಪ ಬುಲೆವುನ ಗುಲ್ಲ ಮಸ್ತ್ ರುಚಿ. ಉಡುಪಿದ ಗ್ರಾಮಿಣ ಪ್ರದೆಶೊಡ್ ಉ೦ದುವೆ ಬದನೆ ತಳಿನ್ ಬುಲೆದ್ ಅವೆನೇ ಮಟ್ಟು ಗುಲ್ಲ ಪ೦ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಡ್ ಮಾರುನಕುಲ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಉ೦ದು ಮಟ್ಟುಡ್ ಮಾತ್ರ ಬುಲೆವುನ ಗುಲ್ಲ ಆ೦ಡಲ ಐತ ನೆರೆಕರೆತ ಕೋಟೆ,ಇನ್ನಂಜೆ,ಕೈಪುಂಜಲು,ಉಳಿಯಾರಗೋಳಿ ಪ್ರದೆಶೊಡ್ಲ ಉ೦ದೆ ರುಚಿತ ಗುಲ್ಲ ತೂವೆರೆ ಸಿಕ್ಕುವ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ರೇಖಾಂಶ 74˚ 43' 00 – 74˚ 46' 00 ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಷಾಂಶ 13˚ 13' 00– 13˚ 15' 00 ಉ೦ಡು.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗ
ಸೊಲನೇಸಿ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರಿನ ಮಟ್ಟು ಗುಳ್ಳ, ಸೊಲನಮ್ ಮೆಲಾಂಗೇನ ಪನ್ಪಿನ ಐತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುದರ್.ಉಂದು ಬದನೆದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುದರ್. ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳ ಉಂಡೆಟ್ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭೇದ.
ದೈತ ಲಕ್ಷಣೊ
ಮಟ್ಟುಗುಳ್ಳ ಕಡು ಪಚ್ಚ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತೆಂಡಲಾ ಐತ ಮೈತ ಮಿತ್ತ್ ತಿಳಿ ಪಚ್ಚ ಗೆರೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉರುಟು ಆಕಾರ,ಚೂಲಿ ಬಾಡಿದಿನಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು.ತೊಟ್ಟುಡು ಎಲ್ಯ ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುಂಡು.ಬೀಜ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ,ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ್,ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣಡ್ ಉಪ್ಪುವ.ಇರೆಕುಲು ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುವ.ಇರೆತ ತಳಭಾಗ ಎಲ್ಯ ತರೆತ ಲೆಕ್ಕ ರಚನೆ ಉಂಡು. ಪೂ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರಡ್ ಉಪ್ಪುವ.ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ಪೂ ಬುಡ್ಡ್ ಅಪರೂಪಗ್ ಗೊಂಚಲು ಉಪ್ಪುಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಲಿಯೋ ಡಿ'ಸೋಜ (ವಿಜ್ಞಾನಿ )
ಲಿಯೋ ಡಿ'ಸೋಜ ಮೇರ್ ರೋಮನ್ ಕಥೊಲಿಕ್ ಮೂಲೊದ ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿಲು. ಆನ್ವಯಿಕ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿ ಮೂಲಕ ಗೋಂಕುದ ಬೀಜದ ಕೃಷಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮೇರ್ ವಹಿಸೊಂದೆರ್. ಮೇರ್ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕುಡ್ಲ ಮೂಲು ಸಸ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.
ಆರಂಭೊದ ಜೀವನ
ಲಿಯೋ ಡಿ'ಸೋಜ ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿಡ್ ರೋಮನ್ ಕಥೊಲಿಕ್ ಕುಟುಂಬೊಡು 1932 ರ ಮಾರ್ಚ್ 1ಕ್  ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೆರೆನ್ ಪೊಪ್ಪ ಸಿಪ್ರಿಯಾನ್ ಡಿ'ಸೋಜ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮ ತೆರೇಸಾ ಡಿ'ಸೋಜ. ಕುಡ್ಲದ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಶಾಲೆಡ್ ಮೇರ್ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನೊನು ಮಲ್ತೆರ್.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ
ಲಿಯೋ ಡಿ'ಸೋಜ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನ್ ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು ತಿರುಚನಾಪಳ್ಳಿಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಜರ್ಮನಿದ ಮಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ನನಾತ್ ಅಭ್ಯಾಸೊಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊನ್ವೆರ್. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಅದ್ಯಯನೊನ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜೆನ್ ಫ಼್ರಾಂಕ್ಫಫಟ್ ಡ್ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಬೇಲೆ
ರೋಮನ್ ಕಥೊಲಿಕ್ ಗ್ ಪಾದ್ರಿಯಾದ್ ಸೇರಿನ ಲಿಯೋ ಡಿ'ಸೋಜ ಮೇರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನನೊನು ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲು ಉಪಾನ್ಯಾಸಕರಾದ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್. 1980 ರ್ದ್ 1990 ಮುಟ್ಟ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಕುಡ್ಲ ಮೂಲು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದ್ ಬೊಕ್ಕ 1992ರ್ದ್ 1998 ರ ವರೆಗ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ರೆಕ್ಟರ್ ಆದ್ ಸೇವೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಆನ್ವಯಿಕ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ 1982ರ್ದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಸಂಶೋಧನೆಳು
ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿತ ಮೂಲಕ ಗೋಂಕುದ ಬೀಜದ ದೈಲೆನ್ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗ್ ಮಲ್ತಿನ ಕೀರ್ತಿ ಮೆರೆಗ್ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಡ್., ಮೆರೆನ ಸಂಶೋಧನೆ ಅಲಂಕಾರೊದ ದೈಲು ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ಗಾಪುನ  ದೈಲೆನ್  ಒಳಪಡಿಸಾವೊಂದುಂಡು. ನೋಕಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಭೂಮಿಡ್ ಕಮ್ಮಿಯಾವೊಂದು ಪೋಪಿನಂಚಿನ ಅಂಚನೇ ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿಅ ಸಸ್ಯೊಳೆಡ್ ಮರದರಿಸಿನದ  ಮಿತ್ತ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಯೋಗಳೆನ್ ಮಲ್ತೇರ್. ೭ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳು ಮೆರೆನಡೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಡಾ. ಆಲಿಸ್ ಕ್ಲಾರ ಅಗಸ್ತಿನ್ ಡಾ. ವಿನೀತ ಕಾರ್ಡೋಜ, ಡಾ. ಸ್ಮಿತಾ ಹೆಗ್ದೆ, ಡಾ. ಶಶಿಕಿರಣ್ ನಿವಾಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ್ಕುಲು ಪ್ರಮುಖೆರ್.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಳು
೨೦೦೪ಟ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ  ಟ್ ಮೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ ದ್ಂಡ್. ೧೯೯೩ ಟ್ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗ್ ಟಾಲೆಂಟ್ ಮಿಲಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಳು ಮೆರೆಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್.
ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್
ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ಉಂದು ನುಂಗಾದಿನ ಸೇಮೆನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ತಿಂಡಿ. ಈ ತಿಂಡಿ ರುಚಿಟ್ಟ್ ರವನ್ ಗಲಸ್ ದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ದ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಅವೆನ್ ನಾಲ್ ಐನ್ ದಿನ ದೊಂಬುಗ್ ದೀದ್ ನುಂಗಾಂಡ ಈ ತಿಂಡಿ ಮಲ್ಪರೆ ಗಲಸೊಲಿ. ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಸೇಮೆನ್ ಗಲಸ್ ದ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊದ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡ್ ಕಾಂಡೆ ಚಾತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪರೆಲಾ ಸುಲಭ ಐನ್ ಪತ್ತ್ ನಿಮಿಷೊಡು ತಯಾರಾಪುಂಡು. ರವತ್ತ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ತಿಂದ್ ತಿಂದ್ ಬೊಡ್ಡಿಂಡ ಸೇಮೆದ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು ನಾಲ್ ಲೋಟೆ ನೀರ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ನುಂಗಾದಿನ ಸೇಮೆನ್ ೫ ನಿಮಿಷ ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಜಾದ್ ದೀದ್ ಅಪಗನೆ ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್ಗ್ ಪಾಡೊಡು(ಅಂಟರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್ಗ್ ಪಾಡ್ವೆರ್). ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ದಿನ ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಮಗುಪ್ಪೊಡು. ಒಗ್ಗರಣೆ ಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಪಾದಿನ ಸೇಮೆ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸ್ ದ್ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಸೇಮೆನ್ ದುಂಬೆ ಬೈಪಾದಿನೈರ್ದಾವರ ೨ ನಿಮಿಷ ತಿರ್ಗಾಂಡ ಯಾವುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ
ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ಡ್ ಸಂಘಟನೆ.ಉಂದೆತ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಬೆಂಗಳೂರು .ತುಳುವೆರೆಡ್ದ್ ತುಳುವೆರೆಗಾತ್ರ ಉಪ್ಪುನ ಸಂಘಟನೆ
ಪುಟ್ಟು
ಸುಮಾರ್ ೨೫ ವರ್ಷೊಗು ದುಂಬು ೧೭/೦೯/೧೯೯೭ ಡು ಬೆಂಗಳೂರುದ ಆರ್ ಟಿ ನಗರೊಡು ಕೆಲವು ಉಮೇದ್‌ದ ತುಲುವೆರೆನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳುಕಾದ್ ಪೊರಂಬಾಟ ಮಲ್ತೊಮ್ದು ಪುಟ್ಟು ಬಳತಿನ ಸಂಘಟನೆ ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ (ರಿ)ಬೆಂಗಳೂರು. ತುಳು ಭಾಷೆ, ಆಚಾರ ,ವಿಚಾರದ ಒರಿಪುಗು ಬೋಡಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನ ತುಳುವೆರೆ ಎಲ್ಯ ಸಂಘಟನೆ ಇನಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಸಂಘಟನೆಯಾದ್ ಬಳತ್‌ದ್ ೨೫ನೆ ವರ್ಷದ ಬೊಳ್ಳಿ ಪರ್ಬೊದ ಸಂಬ್ರೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಪೆರ್ಮೆ ಸಂಘಟನೆದವಾದುಂಡು
ಗುರ್ಕಾರ್ಲು
=ಉದ್ದೇಸೊ=
ಆಚಾರ ವಿಚಾರದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಸುರುತ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ರಚನೆ ಆಯಿಕೂಡ್ಲೆ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಪರಪೋಕುಲೆನ್ ಒರಿಪುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಉದ್ದೇಸೊ ದೀವೊಂದು ತುಳುವೆರೆನ ಕೃಷಿ(ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ)ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನ ಪುದ್ವಾರ್ ಲೇಸ್‌ನ್ ಮಂತಿನ ಪೆರ್ಮೆ ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿಗ್ ಸಂದುಂಡು.ಆಟಿಡೊಂಜಿ ಕೂಟ ,ಆಟಿಡೊಂಜಿ ನೆಂಪು ಇಂಚಿಂತ್ತಿ ಲೇಸ್‌ಲೆನ್ ಚಾವಡಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಂದುಂಡು.
ಸಂವಿಧಾನೊಡು ತುಳುಭಾಷೆ ಸೇರ್ಪಡೆ
ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿದ ಅದಗದ ಮಾನಾದಿಗೆದ ಗುರ್ಕಾಲಾದಿತ್ತಿನ ಡಿ ಕೆ ಚೌಟೆರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ೫೬ ಸಂಘಟಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಸಂವಿಧಾನೊದ ೮ನೇ ಪರಿಚ್ಚೇದೊಡು ಸ್ಥಾನಮಾನಾ ತಿಕ್ಕೊಡು ಪನ್ಪಿ ಬೇಡಿಕೆನ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಅಂಚನೆ ಮಾತ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡೆರೆನ,ಶಾಸಕೆರೆನ ಗೇಣೊಗು ಕನಪಿನ ಕೆಲಸೊದೊಟ್ಟುಗು ಫ್ರೀಡಂ ಪಾರ್ಕ್‌ಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಪೊರಂಬಾಟೊನು ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪ್ರತಿಮೆ
ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪುದರ್ ಒರಿಯೊಡು ಅರೆನ ಸಾಧನೆ ಮಾತೆರ್ಲ ತೆರಿಯೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಅರೆನ ಪ್ರತಿಮೆ ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ಆಸಯೊ ದೀವೊಂದು ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ಮಾತ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಸಹಕಾರೊದೊಟ್ಟುಗು ಎಮ್ .ಜಿ ರಸ್ತೆದ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆದ ಎದುರ ಮಾಮಲ್ಲ ಪೊರಂಬಾಟ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಅವ್ವೆಲೆಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆ ವರ್ಸೊಡು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕನ ಪ್ರತಿಮೆದ ಪರವಾದ್ ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕಬನ ಪುದರ್ ಲೋಕೊರ್ಮೆ ಪಸರುನ ಲೆಕ್ಕ್ ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು
ಬೂಕು ಪ್ರಕಟಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಬುಡುಗಡೆ
ವೀರ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ತುಳುವೆರೆಗೊಂಜಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅರೆನ ಪುದರ್ ಪ್ರತಿಯೊರಿಲ ತೆರಿದುಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಡಾ.ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ್ ಕಾಮತ್ ಬರೆಯಿನ ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ಬೂಕುನು ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಅಂಚನೆ ಡಿ.ಕೆ ಚೌಟೆರೆನ ಪಿಲಿಪತ್ತಿಗಡಸ್ ಬೂಕುನ್ಲಾ ರಡ್ದ್‌ನೆ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಅಂಚನೆ ಶಾಂತರಾಮ ಶೆಟ್ರೆನ ಮಣ್ಣ ಬಾಜನೊ ಬೂಕು ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿಡ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಆಂಡ್.
ಮಾನಾದಿಗೆ
ತುಳುವೆರೆ ಚಾವಡಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಲ ಬೇತೆಬೇತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ಪಿನಂಚಿನ ಕಜ್ಜೊನ್ಲ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು
ದೀಪಕ್ ಪಾಲಡ್ಕ
ಜನನ, ಶಿಕ್ಷಣ
ದೀಪಕ್ ಪಾಲಡ್ಕ ಮೇರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಡಿ'ಸಿಲ್ವಾ (ಪೊಪ್ಪ), ಫಿಲೊಮೆನಾ (ಅಮ್ಮ) ದಂಪತಿಲೆಗ್ ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ಗ್ ಬೆದ್ರದ ಪಾಲಡ್ಕಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೇರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಬೆದ್ರದ ಜೈನ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಅಂಚನೆ ಅಲ್ಪದ ಮಹಾವೀರ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪಿಯು ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪಡೆದ್, ಮುಂಬೈದ ಕೈಝನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಡ್ ಸ್ನಾತ್ತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ(ಎಂ.ಬಿ.ಎ) ಪಡೆಯೆರ್. ರಂಗನಟೆಯಾದ್, ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ೧೫-೨೦ ಕೊಂಕಣಿ, ತುಳು ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಹಾಸ್ಯ ನಟೆಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರದ. ಮೇರ್ 105.4 ರೇಡಿಯೊ ಮಸಾಲೆ ದುಬೈ, 93.5 ರೆಡ್ ಎಫ್‌ಎಂ ಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಲಾ ಕೊರ್ತೆರ್.
ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ದೀಪಕ್ ಪಾಲಾಡ್ಕ ಮೇರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ತುಳು ಚಿತ್ರೊ ನಿರೆಲ್ ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಡ್ ಹಾಸ್ಯ ನಟೆಯಾದ್ತಯಳು ರಂಗಭೂಮಿಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಂಡ್ ಸಿನಿಮೊಡು ಅರ್ಜುನ್ ಕಾಪಿಕಾಡ್ರೆನೊಟ್ಟು ಹಾಸ್ಯ ನಟೆಯಾದ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಕೊಂಕಣಿ ಚಿತ್ರೊ ಏಕ್ ಅಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಏಕ್ ನಾ, ಸವೋಯ್ ನಂಬರ್ ೧ (೨೦೧೮), ಬೆಂಡ್ಕಾರ್ (೨೦೧೯) ಚಿತ್ರೊಲು ಯು.ಎ.ಇ, ಇಸ್ರೇಲ್, ಕುವೈಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಬಿಡುಗಡೆಯಾತ್ಂಡ್. ''
ಪರ್ಂದ್
ಪಲವಸ್ತ್
ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್
ಬಾರೆದ ಗಿಡೊಟ್ಟು ಆಪಿನ ಪರ್ಂದ್ ಗ್ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Banan ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾರೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಾರೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆಡ್ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ತಿಂಡಿಲುಲೆನ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪೆರಂಗಾಯಿ
ಪೆರಂಗಾಯಿ ಗ್ ಕನ್ನಡ ಡ್ 'ಪೇರಳೆ'ಪಂಡ್‌ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಆಯಿನ ಪರ್ಂದ್.
ದಾಲಿಂಬ
ದಾಲಿಂಬೆ ಚೀಪೆದ ಪಲ,ನೇಟ್ ಮರ್ದ್ದ್‌ದ ಗುನಲಾ ಉಂಡ್.
ಚಿತ್ರ್‌ಪುಲ
ಚಿತ್‍ಪುಲಿ ಪುದರ್ ದ ಲೆಕ್ಕನೇ ಚೂರ್ ಪುಲಿ.ಆಂಡ ಕೆಲವ್ ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್
ದ್ರಾಕ್ಷೆ
ದ್ರಾಕ್ಷೆಡ್ ಕಪ್ಪು ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚೆ ದ್ರಾಕ್ಷೆಂದ್ ರಡ್ದ್ ಬಗೆತ ದ್ರಾಕ್ಷೆಲು ಉಲ್ಲ ಬೀಜ ದಾಂತಿನ ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ ಆಕಾರೊಡು ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಉಂಡು.
ಮೂಸಂಬಿ
ಮೂಸಂಬಿ ಚೀಪೆದ ಪಲವಸ್ತ್ ಕಾಡ್ ಅಲಂಬು ಉಲ್ಲೇಕೊ:
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದುಲು
ರಕ್ಷಾಬಂಧನ
ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಮೆಗ್ದಿ ಪಲಯೆ ಓಟ್ಟು ಸೆರ್ದ್ ಆಚರಿಸವುನ ಪರ್ಬೊ. ಒರಿಯನ ಮಿತ್ತ್ ಒರಿಯಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರೀತಿ, ನಂಬಿಕೆ,ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿದ ಸಂಕೇತನೇ ಈ ಪರ್ಬೊ. ಭಾರತಿಯೆರ್ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸೊಡ್ ಆಚರಿಸವುನ ಪರ್ಬ. ಈ ದಿನ ಮೆಗ್ದಿ ನಕುಲು ಪಲಯ ನಕಲೆ ರಾಕಿ ಕಟ್ಟುದ್, ಆರತಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನೊಡು. ಮೆಗ್ದಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಪಲಯೇ, ಪಲಯನ ರಕ್ಷಣೆ ಮೆಗ್ಡಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಕ್ಷಿ ಈ ಪರ್ಬೊ.
ಭಾರತಡ್ ಆಚರಣೆ
ಭಾರತಡ್ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಪುಣ್ಣಮೆನ್ ಯಜುರ್ ಉಪಕರ್ಮ ಪಂಡ್ದ್ ಪಿರಾವುಡ್ಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ದಿನಕ್ ನನೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಉತ್ತರ ಭಾರತಡ್ ಮಾತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಚಲಿತವಿತ್ತಿನ 'ರಕ್ಷಾಬಂಧನ' ಅತ್ತ್‌ಂಡ 'ರಾಖಿ' ಪರ್ಬನ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷಡ್ದ್ ಇಡೀ ಭಾರತಡ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆಂಡ ಪಲಯೇ ಮೆಗ್ಡಿ ನಕನ ಬಾಂಧವ್ಯನ್ ಪ್ರತಿ ಒರಿಲಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ್ ನೆನಪು ಮಲ್ಪುನ ಈ ದಿನ ಬಾಲ್ಯೋದ ಮಸ್ತ್ ಸಿಹಿ ಕಹಿ ನೆನಪು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಡ್ ಮೂಡುಂಡು.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನ ಆಚರಣೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಐತನೆ ಆಯಿನ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ಮಾತ ಮೆಗ್ದಿನಕುಲು ಸಮಾಜೊದ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಕಾಪು ಪಂಡ್ ಅಕ್ಲ್‌ನ ಪಲಯನ ಮುಂಗೈಗ್ ರಾಖಿನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಮಾತ ಪಾಲಯಾಡೆಗ್ಲ ಈ ಪೊರ್ತುಗು ಮೆಗ್ದಿನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರೀತಿ,ಮೋಕೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ನಾನಾತ್ ಉಜ್ವಲ ಮಲ್ಪುನ ರಕ್ಷಾಬಂಧನ ಪರ್ಬದ ನೀತಿ ಆತ್ತುಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಆಚರಣೆ
ಬಪ್ಪನಾಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ
ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ, ಲಿಂಗ ರೂಪೊಡು ಪೂಜೆ ಪಡೆವೊಂದು ಮೂಲ್ಕಿ ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುವೆರ್ 'ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದೇವತೆ ಮಾತ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತಿಲೆರ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವಿ. ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ, ಲಿಂಗ ರೂಪೊಡು ಪೂಜೆ ಪಡೆವೊಂದು ಮೂಲ್ಕಿ ಬಪ್ಪನಾಡು ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುವೆರ್ 'ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದೇವತೆ ಮಾತ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತಿಲೆರ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವಿ. ರಕ್ಕಸೆರೆ ವಂಶಜಿ ಆಯಿನ ದಾರಿಗಾಸುರೆ ಹರಿನ್ ಸೋಪಾದ್ ಆಯೆನ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಾದಿಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಪೆ. ದು:ಖಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹರಿನ ಕಣ್ಣ್‌ಡ್ ಏಳ್ ಬೊಟ್ಟು ಕಣ್ಣ ನೀರ್ ಜಪ್ಪುಂಡು, ಅವ್ವೇ ಸಪ್ತಸ್ತ್ರೀಯೆರ್, ಆದಿಶಕ್ತಿಲು. ಹರಿ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಭಗವತಿ, ಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಭ್ರಮರಾಂಬಿಕೆ, ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್ ರಾಕ್ಷಸನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಕೊರ್ದು ಭೂಲೋಕೊಗ್ ದಾರಿಗಾಸುರನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆ.
ಚರಿತ್ರೆ
ಸುಮಾರ್ ೮೦೦ ವರ್ಸ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬಪ್ಪನಾಡು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ[೧] ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲ್ಕಿದ ಶಾಂಭವಿ ಸುದೆತ್ತ ನಡುಟ್ಟು ನೆಲೆ ಆದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕೋಮು ಸಾಮರಸ್ಯಗು ಆಧುನಿಕ ಪುರಾಣವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಾಲಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕಟ್ಟಾದೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕತೆ ಉಂಡು. ಇನಿ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಪ್ರಸಾದೊನು (ದೇವತೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದ) ಸ್ವೀಕರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುನ ಅಪರೂಪದ ಅಭ್ಯಾಸೊಗು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು. ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಉತ್ತರೊಗು ೨೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಈ ದೇವಾಲಯ ಉಂಡು. ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಶಾಸನೊಡು,೧೧೪೧ರಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ-ಅತ್ತಂದಿನಕುಲು ಸುಮಾರ್ ಕಾಲೊ ಮುಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಉಂಡು.