cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕಿರಾತ ಕಡ್ಡಿ
ಉಪಯೋಗ
ದೈತ ಇರೆತ್ತ ಕಸಾಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪರ್ಂಡಾ ಜೊಕ್ಲೆನಾ ಬಂಜಿ ಪುರಿಕ್, ಮಲ್ಲಕಲೆನಾ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ(ಮಧುಮೇಹ)ನಿಯಂತ್ರಣೊಗ್ ಎಡ್ಡೆ. ಚರ್ಮರೋಗೊಲೆಗ್ ನೆತ್ತ ಲೇಪ ಪಾಡ್ಂಡ ಎಡ್ದೆ, ಕಲೆಲ ಮಾಜುಂಡು. ಪೆದ್ಮೆದಾಡ್ಲೆಗ್ ಉಂದೆತ್ತ ಕಸಾಯ ಜೀರ್ನಸಕ್ತಿಗ್ ಬಾರಿ ಎಡ್ದೆ.ರುಚಿಟ್ ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಕೈಪೆ ಆಂಡಲಾ ಬಂಜಿಗ್ ತೀಪೆ ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಎಡ್ದೆ ಮರ್ದ್ ದ ದೈ ಉಂದು.ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ಲಾ ಉಂದೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ದಿನಾಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ವರ್ಷೊಗೊರ ಮಾತಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಬಾರಿ ಉಷ್ಣದವು. ಅಂಚಾದ್ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು.ಕಿರಿಯಾತ್ ಕಡ್ಡಿದ ಕಷಾಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮರ್ದ್ ದ ಅಂಗಡಿಡ್ ಮಾರುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಪಂಚತಿಕ್ತ ಕಷಾಯ ಪನ್ಪೆರ್.
ಅಪಾಯಲು
ಗೊತ್ತಿಜ್ಯಾಂತೆ ಉಪಯೋಗ ಮಾಲ್ತಂಟಾ ಅಪಾಯ ಅಪುಂಡು. ಸೀಪೆ ಪಡಿಕೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ದಿನಾಲಾ ನೆತ್ತ ಕಷಾಯ ಪರ್ಂಡ ಅವು ಕಿಡ್ನಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್ ಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಏಪಾಂಡಲಾ ಒರ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಹಳ್ಳಿಮರ್ದ್
ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ
ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್
ಮಾತ ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್. ಅಧ್ಯಯನವೊಂಜೆನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌‌ಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಕ್ಸ್‌ರೇ ಕಿರಣೊಲು. ಅನುವಂಶಿಕವಾದ್ ಈ ರೋಗ ಪತ್ತೆಯಾತಿನಿ ಶೇ. 5ದಾತ್ ಮಾತ್ರ. 'ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ')ಪಂಡ ಮೆದುಳುಡು ಅಸಹಜವಾದ್ ಬುಳೆಪುನ ಜೀವಕೋಸೊಲು, ಉಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ (ಮಾಲಿಗಂಟ)ಆತ್ತಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅತ್ತ್ಂದಿನ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ)(ಬೆನಿಗ್ನ್)ಳಾದುಪ್ಪೆರೆಲ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತರೆ ಬುರುಡೆದುಲಯಿದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ) ಇಜ್ಜಿಂಡ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಸೊಲೆನ ವಿಭಜನೆದ ಕ್ರಿಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಏರೆಗ್‌ಲ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಮೆದುಳುದ ಕೆಲವು ಜೀವಕೋಶೊಲು ಅಗತ್ಯೊಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆದ್ ಕಂಡೆದ ರೂಪ ತಾಳ್‌ದ್ ಮೆದುಳ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆದ್ ಮೆದುಳುದ ಕ್ಷಮತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ರೋಗ. ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗ್ ಮೆದುಳುದ ಜೀವಕೋಶೊಲೆ ಕಂಡೆದ ರೂಪ ಪಡೆದಿಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೆದುಳುದೊಟ್ಟಿಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಅಂಗೊಲೆನ ಜೀವಕೋಶೊಲು ಬುಳೆಚ್ಚಿಲಾದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮೆದುಳುಗುಲ ಪರಡ್‌ದುಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು.ಮೆದುಳುದ  ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುದ ಸುರುತ  ಲಕ್ಷಣೊಲು ಮೆದುಳುದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒರೊಟ್ಟೆ ಪರಡುಜ್ಜಿ ಬದಲಾದ್ ನಿಧಾನವಾದ್ ಒಂಜಿ ಜೀವಕೋಶೊಡ್ದು ಬುಳೆಚ್ಚಿಲಾದ್ ಕಂಡೆದ ರೂಪವಾದ್  ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಲೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು.ಅಂಚಾದ್ ಸುರುಟೆ ಉಂದು ಉಪ್ಪುನೆನ್ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೂಡ್ಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಉಂದೆತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್  ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪರಡುನ ಸಾಧ್ಯತೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಸುರುಕು ಜೋಕುಲೆಡ ಪೊಸ್ಟೆರಿಯರ್ ಕ್ರೇನಲ್ ಫೊಸ್ಸಾಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೆರೆಬ್ರಿಯಲ್ನಡ್ ಈ ಕಂಡೆದಂಚಿನ ಬಾಪು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಾಯದಕುಲೆಡ ಮೆದುಳುದ ರಡ್ಡ್  ,ಮೂಜಿ ಅಂಶದ ಬುರುಡೆ ಭಾಗೊಡು ಉಂದೆತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಂಶೊಲು ಮೆದುಳುದ ಒವ್ವೆ ಭಾಗೊಗು ಪಸರುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.
ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ 2005ತ ಅಂದಾಜಿಗ್ ಸುಮಾರ್ 43,800 ಮೆದುಳು ಕಂಡೆದ (ಗೆಡ್ಡೆ) ಪೊಸ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಬೊಲ್ಪುಗು ಬೈದ್ಂಡ್. ಅಂದಾಜಿದ ಪ್ರಕಾರ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಪುದ ರೋಗೊಡ್ದು 13,000 ಸಾವಿರದಾತ್ ಜನೊಕುಲು ಸೈಪೆರ್.
ಕಾರಣೊಲು
ವಿನಿಲ್ ಕ್ಲೊರೈಡ್‌ಗ್ ಸರೀರೊನು ಒಡ್ಡುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ವಿಕಿರಣೊದ ಕಣೊಕು ಸರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುನೆಡ್ದ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ (ಗೆಡ್ಡೆ)ದ ರೋಗೊಗು ಒವ್ವೆ ಪರಿಸರದ ಅಂಶೊಲು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ನನಲ ಪತ್ತೆಯಾದಿಜ್ಜಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪಾರಂಪರಿಕವಾದ್ ಮೆದುಳುದ ಕಂಡೆ(ಗೆಡ್ಡೆ)ದ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮೊಬೈಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಲ್‌ಫೋನ್‌ಲು ಕೊಡಾ ಮೆದುಳುದ ಗೆಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಪುಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪಂದ್ ಕೆಲವೆರ್ ತಂಕುಲೆನ ವಾದೊನು ದುಂಬುದೀತೆರ್. ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗೊಗು ಕಾರಣವಾಪಿನ ಅನೊಫಿಲಿಸ್ ಪನ್ಪಿ ಉಮಿಲಿ ಈ ರೋಗುಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು ಪಂದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ವರದಿಲೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ರೋಗೊದ ಸೂಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌ದ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಮೆದಳು ಊತದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡೆದ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ರಡ್ದ್ ಬಗೆ:ಕಂಡೆದ ಗಾತ್ರ(ಅಯಿತ ಆಕಾರ) ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೆದ ಜಾಗೆ. ಉಂದು ಆಪುನ ಪೊರ್ತು ಬೊಕ್ಕ ರೋಗದ ಸ್ವರೂಪೊಲು ಕೆಲವು ರೋಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಹೊಂದುದುಂಡು.("ಬೆನಿಗ್ನ್ "ಪಂಡ "ನಿಧಾನೊಡು ಬಳಪುನ ನಿಧಾನೊಡು ಲಕ್ಷಣತೋಜಾಪಿನ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೇಗ ಬಳತ್‌ದ್/ಕೂಡ್ಲೆ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುನ) ಗುಣೊಕುಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಅದಗದಗ ವೈದ್ಯರೆನ ಸಲಹೆ/ನೆರವುನು ಪಡೆಪುನ ಎಡ್ಡೆ. ತರೆ ಬೇನೆ, ಕೈಕಾರ್ ಪಿಜಿನ್ ಪರತಿಲೆಕ್ಕ ಆಪುನೆ, ನೆನಪು ಶಕ್ತಿಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ, ನಡಪುನಗ ಸಮತೋಲನ ಇಜ್ಜಾಂದಾಪಿನಿ, ವಾಂಕತೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಕ್ಕುನೆ, ಪಾತೆರ, ದೃಷ್ಟಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆಬಿತ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡಾಪಿನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲಕ್ಷಣೊಲು
ಮರ್ದ್(ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
ಮೆದುಳು ಕಂಡೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧೊಕುಲುಂಡು. ಬ್ರೈನ್ ಟ್ಯೂಮರ್‌‌ದ ಹಂತೊನು ಗೇಣೊಡು ದೀವೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ಮೆದುಳು ಕಂಡೆ ಸುರುತ ಹಂತೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ರೋಗಿಲು ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಮಾತಲ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿನವು ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ. ಮೆದುಳು ಸರೀರೊನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ, ಮೆದುಳು ಕಂಡೆಡ್ದ್ ಸರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಆಪುನ ಪರಿಣಾಮಲು; ಕಂಡೆ ಮೆದುಳುದ ವ ಭಾಗೊಡುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆದ ಮಿತ್ತ್ ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ಮೆದುಳುದ ಬೊಕ್ಕ ನರಂಬುದ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ರೋಗದ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್. ಮೆದುಳು ಕಂಡೆದ ಗಾತ್ರ, ಬಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೆದುಳುದ ವ ಭಾಗೊಡುಂಡು ಪಂದ್ ತೂದು, ರೋಗಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಯೊನು ಗೇಣೊಡು ದೀವೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರೇಡಿಯೇಷನ್ ಥೆರಪಿ, ಕೀಮೋ ಥೆರಪಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ರಡ್ಡೆನ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆವಂದಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಗಡ್ಡೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಕಿಮೋ ಥೆರಪಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ರೆಡಿಯೇಷನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಡ್ಡೆನ್ ಅಲ್ಪನೆ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಪೂರಲ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಆವಂದೆ ಗಡ್ಡೆದ ಒಂತೆ ಅಂಶ ಒಲಾಂಡಲ ಒರಿದಿತ್ತ್‌ಂಡ ಅವೆನ್ ಕಿಮೋ ಥೆರಪಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ರೆಡಿಯೇಷನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ಆರೋಗ್ಯ
ಮರ್ದ್‌
ಮರ್ದ್ ಒಂಜಿ ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಬಾಗೊ. ಕಾಯಿಲೆದ ಲಕ್ಷನೊ, ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯಿಲೆನ್ ತಡೆಪುನ ಬಗೆಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಜ್ಞಾನೊ. ಮರ್ದ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಬಾಸೆದ ಮೆಡಿಕಸ್ ಪದೊಡ್ದು ಪುಟ್‍ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆತ ಅರ್ತೊ ಫಿಸಿಸನ್. ಸರೀರೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಯಿಲೆನ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್‍ದ್, ಆರೋಗ್ಯೊ ರಕ್ಷಣೆಗಾತ್ ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ತಿನವು ಮರ್ದ್.
ಮರ್ದ್ ರಂಗೊಡು ಉಪಯೋಗಿಸವುನ ಅಸಂಕ್ಯಾತೊ ಸಂಯುಕ್ತೊಲೆಡ್ 90%ಗ್ ಮಿಕ್ಕ್‌ನ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು. ಪಿದಯಿದ ಗಡಿಕ್ಕ್ ಪೂಜುನ ಮುಲಾಮುಡ್, ಉಲಯಿದ ಗಡಿ ಗುನೊ ಆಪುನೆಟ್, ಮಾತ ಬಗೆತ ಸರ್ರೊ ರೋಗೊ ಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್, ಸಸ್ತ್ರೊ ಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್, ರೋಗೊ ಪರಡುನ ಸೂಕ್ಷಾಣು ಜೀವಿಲೆ ಎದುರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಲೆಡ್ ಸರ್ರೊದ ಅಂಗೊಲೆ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ನಿಯಂತ್ರನೊಗು, ಜನನೊ ನಿಯಂತ್ರನೊಗು -ಇಂಚ ಕಡೆಕೊಡಿ ದಾಂತಿನಾತ್ ಉಪಯೋಗೊಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಮರ್ದ್‌ಲು ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತೊಲು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇನಿ ನಮೊಕು ಏತೋ ರೋಗೊಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರೆ ಸಕಾಯೊ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
'''ಎಂ. ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ'''   ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕಡ್  ಆತಾ ಚಾಪನ್ ಮೂಡಿಸುತ್ತೆರ್ ಜಾನಕಿ ಎಂ.ಬ್ರಹ್ಮಾವರ. ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಇಂಬೆರ ಕಾಣಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಇಂಬೆರ್ ತ್ರಿಭಾಷಾ ಲೇಖಕಿಯಾತ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್,ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುಟ್ ಮಸ್ತ್ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.
ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಇಂಬೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ರಡ್ಡ್ ಭಾಸೆಡ್‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಲು
ದಲಿತ ಕವಿ ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯೆರಾ ಕನ್ನಡ ನಾಟಕ ತುಳುಕ್ಕು ಅನುವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್
ತೊಪ್ಪುಲು
ಮರೊಕ್ಲೆನ, ದಯಿಕುಲೆನ ಇರೆಕ್ಲೆಗ್ ತೊಪ್ಪು/ತಪ್ಪು/ಸಪ್ಪು ಪಂಡ್ದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಸೊಪ್ಪು ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತೊಪ್ಪು/ಸೊಪ್ಪುಲೆಡ್‍ ಮಸ್ತ್ ನಮೂನೆದವು ಉಂಡು.
ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಾಹಿತಿಲು
ತೊಪ್ಪುಲು
ಕೃಷಿಟ್ಟ್ ತಪ್ಪುನ್ ಗಳಸುನಾ
ಕೈಕಂಜಿ ತಾಂಕುನಕುಲು ಕಿದೆಕ್ಕ್‍ ತೊಪ್ಪುಲೆನ್‍ ಪಾಡ್ದ್‍ ಗೊಬ್ಬರ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ತಾರೆ, ಕಂಗ್‍ದ ಮುದೆಲ್‍ಗ್‍ ಈಟ್‍ ಪಾಡ್ಯರೆಗಾದ್‍ ತೊಪ್ಪುಲೆನ್‍ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್, ಕುಕ್ಕು ತಪ್ಪು, ಕೈಬೇವು ತಪ್ಪು, ಗೋಂಕು ತಪ್ಪು, ಕರ್ಮಾರ್ ತಪ್ಪು, ಈಟ್‍ದ ತಪ್ಪು, ಚಾಕಟೆದ ತಪ್ಪು ಉಂದೆನ್‍ ಪೂರ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್
thumb|ಒಡಿಪು ತರಕಾರಿ ವನಸ್ ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್ (ವನಸ್) ತುಳುವೆರ್ ಅಕುಲೆನಾ ದಿನೊಲಾ ತಿನ್ಪಿ ತೆನಸ್, ವನಸ್‌ದಾ ಬಗೆ ಉಂದು ಕೇರಳದಾ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಕೈತಲ್‍ದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ (ಪಯಸ್ವಿನಿ) ಸುದೆರ್ದ್ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಶಿರೂರು ಮುಟ್ಟದಾ ಊರುಗು ತುಳುನಾಡ್ ಫಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಊರುಡು ಶೆಟ್ರ್, ಭಟ್ರ್, ಗೌಡ್ರು, ಪೂಜಾರಿಲು, ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್, ಮೊಗವೀರೆರ್, ಕುಡ್ಲದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಕುಲು, ಊರುದ ಬ್ಯಾರಿನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.
ವಿಸೇಸತೆ
thumb|ಇಡ್ಲಿ ಚಟ್ನಿ ಕುಡ್ಲತ ತೆನಾಸ್ ವನಸ್ ಬಡೆಕಾಯಿ ಭಾರತದ ರುಚಿ, ಮಾಂತಾ ಧರ್ಮ ಜಾತಿನಕುಲೆನಾ ತೆನಾಸ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಂಡು ಅವ್ವು ಜಾಗೆಲ್ ಬದಲಾಯಿನ ಲೆಕೊನೇ ಬದಲಾಪುಂಡು. ಜಾಸ್ತಿ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕಜಿಪು, ಬೇವು ತಾ ಇರೆತಾ ಪರಿಮಳ ಮುಲ್ಪ ಸಾಮಾನ್ಯೋ. ಕುಡ್ಲದ ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಕರ್ನಾಟಕೊಡೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಉಂಡು. ಬುಕ್ಕಾ ತುಳುವೆರ್ನ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ (ಓಡುಟು ಮಯ್ತ್ನಲುಂಗೆಲ್ ರೊಟ್ಟಿ ಬುಕ್ಕಾ ಕೋರಿ ಕಜಿಪು) ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಬೀಜ ಮನೋಳಿ, ನೀರ್ದೋಸೆ, ಗೋಳಿಬಜೆ, ಮೂಡೆ, ಪತ್ರೊಡೆ. ಕೊಂಕಣಿನಕುಲೆನಾ ದಾಳಿ ತೊಯೀ, ಬಿಬ್ಬೇ ಉಪ್ಪುಕಾರಿ, ಸಾಸಂ, ಪಾಗಿಲ ಫೋಡಿ. ಕುಡ್ಲ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ನಕುಲೆನಾ ಸಾನ ದುಕ್ರಾ ಮಾಸ್, ಸೂರ್ಪಟೇಲ್ ಅಂಡ ಉರುದಾ ಬ್ಯಾರಿನಕುಲೆನಾ ಬಿರಿಯಾನಿ. ಕುಡ್ಲ ಉಡುಪಿ ತಾ ತರಕಾರಿ ವನಸ್ ಮಾಂತಾ ಊರುಡ್ಲ್ಯಾ ಉಡುಪಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪಾಂಡುತೆ ಉಂಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಅತ್ ತಿನ್ಪುನಾ ಪಪ್ಪಾದೋ, ಸಂಡಿಗೆ, ಪುಳಿಮುಂಚಿ ಮಾಂತಾ ಕುಡ್ಲಾತಾ ವೀಸೆಸೊ. ತುಳುನಾಡ್ತ್ ಕಲಿಲಾ ಉಂಜಿ ತಾರೆಡ್, ತಾರಿದ್ ದೆಪ್ಪುನಾ ಅಮಲ್ ಬರ್ಪಿ ನಿರ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ.
ವನಸ್ ತಾ ಬಗ್ಗೆ
left|thumb|ಕುಡ್ಲತಾ ಫ್ರೂಟ್ ಸಲಾಡ್ ಕುಡ್ಲ ವನಸ್ ಗ್ ಆಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಕಮ್ಮೆನ ಉಂಡು. ಮುಕುಲೆನ ಕಜಿಪು ವಂತೆ ಸಾಂಬಾರ ಸಾಮಾನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕಾ ತಾರಾಯಿ ಮಾಂತಾ ಕಜಿಪುಗಳ ಪಡುವೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಕಜೆ ಅರಿ ನುಪ್ಪು ಗಲಸುವೆರ್, ಮಾಸ ತಿನ್ಪುನಕುಲು ಮೀನ್, ಕೋರಿ ಪಂಜಿ ಏಪೊಲೋ ತಿಂಪೆರ್. ಕುಡ್ಲದಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕುಲೆನ ವನಸ್ ಪಂಡಾ ಅವ್ವು ಗಂಜಿ - ತುಂಡು ಮೀನ್ ತಾರಾಯಿದ ಚಟ್ನಿ. ಇನಿಲಾ ಕುಡ್ಲಾದಾ ಹೊಟೇಲ್ಡ್ ಗಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ವನಸ್ ತಿಕುಂಡು. ಮುಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಅರಿತ್ ಮಾನ್ತಿ ತೆನಾಸ್ ಗಲಸುವೆರ್, ಅವ್ವು ಉರ್ದುದಾ ದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ, ಪುಂಡಿ, ನೀರ್ದೋಸೆ ಇಂಚ. ಮುಲ್ಪ ಪರ್ದುಲೆನಾ ಕಜಿಪುಲಾ ವಿಸೇಸ ಅತುಂಡು, ಪೆಲಕಾಯಿ ಕಾಜಿಪು, ಗುಜ್ಜೆ, ಕುಕ್ಕು, ಚಂಡರು ಪುಲಿ, ಪರಂಗಿ ಪೆಲಕಾಯಿ, ಜೀಗುಜ್ಜೆ, ಬಾರೆತ ಕಾಯಿ, ಬರೆತಾ ಪರ್ದು ರಾಸಾಯನ, ಬಪ್ಪಂಗಾಯಿ ತಳ ನಮುನೆ ನಮುನೆ ತಾ ಕಜಿಪು ಮಂಪುವೆರ್. ತರಕಾರಿ ಆಯಿನ ಬೆಂಡೆ, ಬಸಳೆ, ನುರ್ಗೆ, ಪಡ್ಪ್, ಚೆಕ್ಕರ್ಪೆ, ಕುಂಬುಡ, ಕೆಂಬುಡೆ, ಮನೋಳಿ, ಕಾಂಚೋಳು, ಪಿರೆ, ಆಲತಂದೆ ಮಾಂತಾ ಗಲಸುವೆರ್. ಚೀಪೆ ಆಯಿನಾ ಪರ್ಪುನಾ ಪಾನಿಯೋಲು - ಪುನರ್ಪುಳಿ, ಕುಕ್ಕು, ನಿಂಬೆ ಪುಲಿ, ಗೋಂಕುತಾ ಪಾನೀಯ, ಓಟೆ ಪುಲಿ ಮಾಂತಾ ಪರ್ಪುನೆಕ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ಮುಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡುತ್ ಪಾಯಸ ಮನ್ಪುನಾ, ಅಯಿಟ್ ಬೇಳೆ ಪಾಯಸ, ಅರಿತಾ ಪಾಯಸ, ಸಾಬಕ್ಕಿ ಪಾಯಸ, ಚಕ್ಕೆರೆ ಪಾಯಸ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನವು. ಕುಡ್ಲದ ಮಾಂತಾ ಫಲಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಾಂತ್ ನಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಫ್ರೂಟ್ ಸಲಾಡ್ ಲಾ ಉಂಡು.
ತುಳುವೆರ್ನಾ ತೆನಾಸ್
thumb|ಮಸಾಲ ದೋಸೆ ಮುಲ್ತಾ ಮೂಲ ತುಳುವೆರ್ ನಾ ಪಂಡಾ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಡಲ್ತಾ ಬರಿಟ್ಟು ಉಪ್ಪುನಾ ತುಳುನಾಡು ತಕುಲೇನ ಟ್ ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿ  ಗಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ಸುರುಕ್ಕು ಬರ್ಪುನದು ಆಧುನಿಕಟಟಾ ಪೇತುಡ್ ಅರಿ ತಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಾಸ್ ಉಂಡು ಅಯಿಟ್ ದೋಸೆ ಬಗೆಕುಲೆ ಸುಮಾರ್ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಲಾ ಒಂಜಿ, ಸುಕ್ಕ, ಉಪ್ಪುಕರಿ, ಗಸಿ ಮಾಂತಾ ಮುಕುಲೆನ ವಿಸೇಸ ಆಯಿನ ತೆನಸಲೂ. ತುಳು ತರಕಾರಿ ವನಸ್ ಒಡಿಪು ಹೋಟೆಲ್ ಪಾಂಡುತ್ ದೇಶೋ, ದೇಸತಾ ಪಿದಾಯಿಲಾ ತಿಕುಂಡು. ಉಂದು ಉಡುಪಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಪಾಂಡುತ್ ಉಂಡು. ತುಳುವೆರ್ನ ಆಯಿನಾ  ಕೆಲವು ತೆನಸಲು  ನೀರ್ದೋಸೆ, ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ, ಸೆಮಿಗೆ, ರೊಟ್ಟಿ, ಟೊಮೇಟೊ ಸಾರ್, ಬೆಲ್ಲದಾ ಗಟ್ಟಿ, ಮಂಜೊಲ್ ಇರೇತಾ ಗಟ್ಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ, ಪುಂಡಿ, ಕಡುಬು, ಮೂಡೆ, ಬಸಳೆ ಗಸಿ, ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್, ಗುಜ್ಜೆ, ಕಡ್ಲೆ ಮನೋಳಿ, ಗೋಳಿ ಬಜೆ, ಸಜ್ಜಿಗೆ, ಸಂಜೀರ, ಓಡು ಪಾಲೇ, ಗೆಂಡತಾಡಿಯೇ, ಕುಡ್ಲ ಬನ್ಸ್. ಮಾಸ ತೆನಾಸ್ ಲ್ ಕೋರಿ ರೊಟ್ಟಿ, ಇಟ್ಟಿ ಗಸಿ, ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಬಂಗುಡೆ ಗಸಿ, ಭೂತಾಯಿ ಗಸಿ, ಕೋರಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ, ಕೋರಿ ಪಚ್ಚೆ ಕಜಿಪು, ಕೋರಿ ಗಸಿ, ಕೋರಿ ಸುಕ್ಕ, ಕೋರಿ ಅಜಾಯೀನಾ, ಮರುವಾಯಿ ಪುಂಡಿ, ಮರ್ವಾಯಿ, ಕಾಣೆ ರವೇ, ಬಾಲೇಂಜಿರ್ ಗಸಿ, ಪಂಜಿ ಅಜಾಯೀನಾ. ಚೀಪೆ ಟೆನ್ಸ್ : ಮಣ್ಣಿ, ಬೆಲ್ಲ ತಾರಯಿದ ಅದ್ಯೇ, ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ, ಹೋಳಿಗೆ, ಕಾಯಿ ಹೋಳಿಗೆ, ಕುಡ್ಲ ಬನ್ಸ್, ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ಪಾಯಸ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ
ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಆರ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ ನವೆಂಬರ್ ೫, ೧೯೮೮ ಡೆಲ್ಲಿ ಡ್.ಭಾರತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊದ ಆಟಗಾರೆ. ಆರ್ ಮದ್ಯಮ ಕ್ರಮಾಂಕೊದ ಬ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಮಾನ್. ಆರ್ ಬಲಗೈ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲಿಂಗ್ ಕೂಡ ಮಲ್ಪೆರ್. ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ೨೦೦೮ ಮಲೇಶಿಯಾ ಡ್ ನಡೆತಿನ ೧೯ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದಕ್ಲೆನ ವಿಶ್ವಕಪ್‍ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಡ್ ಭಾರತೊ ತಂಡೊದ ನಾಯಕರಾದ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆಂದೆರ್.ಐಪಿಎಲ್‍ ಡ್ ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ತಂಡೊದ ಪರವಾದ್ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್. ಆರ್ ಸುರುತ ಒಂಜಿದಿನೊತ ಪಂದ್ಯೊನು ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್, ೨೦೦೮ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ ಡ್ ಡೆಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತ೦ಡೊದ ಪರವಾದ್ ಆರ್ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ
ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೫, ೧೯೮೮ದಾನಿ ದೆಹಲಿದ ಪ್ರೇಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರೋಜ್ ಕೊಹ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್‍ದೆರ್. ಕೊಹ್ಲಿಗ್ ವಿಕಾಶ್ ಪನ್ಪುನ ಅಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕ ಭಾವ್ನಾ ಪನ್ಪುನ ಅಕ್ಕ ಉಲ್ಲೆರ್. ವಿರಾಟ್‍ನ ಪೊಪ್ಪ ಪ್ರೇಮ್ ವಕೀಲರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ಗ್ ಆರ್ ತೀರ್‍ಯರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ತುಳು ಸಿನೆಮಾ
ತುಳು ಸಿನಿಮಾನ್ ಕೋಷ್ಟಲ್ಉಡ್ ಪಂದುಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ವರ್ಷಗ್ ಐನೆರ್ದ್ ಏಳ್ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ೧೯೭೧ಡ್ ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಸುರೂತ ತುಳು ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಜಾಯಿಕಾಯಿ
ಜಾಯಿಕಾಯಿ (Myristica malabarica) ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಮರ. ಈ ಮರ ಯಾಪಗ್ಲಾ ಪಚ್ಚ ರಂಗ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಮರೊಟ್ ಮಸ್ತ್ ಇರೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ೨೦ಸೆಂ.ಮೀ. ಬುಲೆವುನ ಈ ಮರೊನು ಮಿರಿಸ್ಟಿಕ್ ಫ್ರಾಗ್ರನ್ಸ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮರೊಟ್ಟು ಸಪ್ಪರ್‍ಜಲ್ಲಿದ ಅಕಾರೊಡು ಪಚ್ಚೆದ ಕಾಯಿ ಅಪುಮಡು. ಉಂದು ಬುಲೆವನಗ ಅ ಕಾಯಿ ಪುಡಾದ್‍ ಉಲಾಯಿದ ಜಾಯಿಕಾಯಿ ತೋಜುಂಡು. ಆಪಗ ಉಂದೆನ್‍ ಮರೊಡ್ದು ಕೊಯ್ದ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಜಾಯಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಪತ್ತ್‍ದ್‍ ಪತ್ರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನುಂಗಾದ್‍ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾರಾಟಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉಂದೆಟ್ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣೊಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ ಜಾಪತ್ರೆ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೊಂಜಿ ಸಾಂಬಾರೊದ ಬುಲೆ. ಈ ಮರೊಟ್ ಬೀಜ ಬೊಕ ಪತ್ರೆ ಪನ್ಪಿನ ಜೋಡು ಸಾಂಬಾರ್ ದ ವಸ್ತುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಮರೊಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೂ ಬೊಕ ಆಣ್ ಪೂ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಿಡೊಟ್ ಅರಳುಂಡು.
ಉಪಯೋಗ
ಮಸಾಲೆ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು, ಬಿರಿಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಐತ ಮಸಾಲೆಗ್‍ ಉಂದು ಬೋಡು. ಪತ್ರೆನ್‍ ದಾಲ್ಚೀನಿ ಕೆತ್ರೆ, ಲವಂಗ ಉಂದೆನ್‍ ಮಾತಾ ಮಾಸ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಸೀತ ಉಪ್ಪುನಗ ಉಂದೆನ್‍ ಆರೆತ್‍ದ್‍ ತಿಗತನೈಯಿದೊಟ್ಟುಗು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಜೋಕುಲೆಗ್‍ ಹೆಚ್ಚ ಕೊರಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ, ನೆಟ್ಟ್‍ ಒಂತೆ ಆಮಲ್‍ದ ಆಂಶ ಉಂಡು. ಜಾಯಿಕಾಯಿ ಲತ್ತ್‍ ಉಪ್ಪುನಗ ಐತ ಜೋಲಿನ್‍ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‍ದ್‍ ಉಪ್ಪುಡ್‍ ಪಾಡುವೆರ್, ನೆತ್ತ ಚೋಲಿ ಪುಳಿ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್‍ ಉಪ್ಪಡ್‍ಗ್‍ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಾ
ಮಣ್ಣ್
thumb|ಜರ್ಮನಿದ ಲಾಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ thumb|ಈಡೆಮುಟ್ಟ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಡ್ ವಿಕಾಸ ಆಯಿನ ಮಿತ್ತ ಬಾಗೊದ-ನೀರ್-ಜಲಜನಕೊ ಯುಕ್ತ ಮಣ್ಣ್‌, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್
ಮಣ್ಣ್‌  ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕೊ ವಸ್ತು. ಇಂದೆಟ್ ಕನಿಜಾಂಸೊ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೊದ ದಿಂಜ ಪದರೊಲುಂಡು(ಸಾಯಿಲ್ ಹಾರಿಜನ್ಸ್), ಉಂದು ತನ್ನೊ ಮೂಲೊ ವಸ್ತುಡ್ದು ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಭೌತಿಕವಾದ್, ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕನಿಜಾಂಸೊಲು ಇಪ್ಪುನೆಟ್ ಎತ್ವಾಸೊ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾದ್ ಅಂಚನೆ ಪರಿಸರೊದ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಪೊಲಿನ ಬಂಡೆಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೊಚ್ಹಿದ ಪೋಂಡ ದಿಂಜ ಮಾರ್ಪಾಟ್‍ಲೆಡ್ದ್, ಹವೆದ ಪರಿನಾಮೊಡ್ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಬೂಮಿ ಸವೆಪುನೆಡ್ದ್ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಮಣ್ಣ್ ತನ್ಒನ ಮೂಲೊಸಿಲೆಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬಿನ್ನೊ ಆದಿಪ್ಪುನೆಗ್ ಕಾರನೊ ಅವು ಬೂಗೋಲೊಜಲಗೋಲೊ, ವಾಯುಗೋಲೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಜೀವಗೋಲೊಗ್‍ಲೆ, ಜೊತೆಟ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಘನೊ, ಅನಿಲೊ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರವ ರೂಪೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಕನಿಜೊ ಅಂಚನೆ ಇಂಗಾಲೊದ ಮಿಸ್ರನೊಡ್ದ್ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಣೊಕುಲು ಪರಸ್ಪರೊ ಸಡಿಲವಾದ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್, ಕಾಲಿ ರಂದ್ರೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಈ ರಂದ್ರೊಲು ಮಣ್ಣ್‌ದದ್ರಾವನೊ (ದ್ರವರೂಪೊ) ಬುಕ್ಕೊ ಗಾಳಿ(ಅನಿಲೊ)ರೂಪೊಡುಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಡ್ದಾವರೊ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ದಿಂಜ ಸರ್ತಿ ಮೂಜಿ ಸ್ಥಿತಿಲೆಡ್ ಸಂಸ್ಕರಿಸವೆರ್. ಸಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಸಾಂದ್ರತೆ 1 ರಿಂದ 2 g/cm³ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ಭೂಮಿ  ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ : ಈ ವಸ್ತುವಿನಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹವು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಭೂಮಿ ಗ್ರಹೊದ ಒಂತೆ ಬಾಗೊಡು ಮಣ್ಣ್‌ದ ರಚನೆ ತೃತೀಯ ಭೂರಚನಾ ಅವದಿಡ್ದ್ ಪರತಾತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾನೊಲ ಹೆಚ್ಚಿನವು Pleistoceneಡ್ದ್ ಪರತ್ ಆತ್‍ಜಿ. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ಡ್, ಮಣ್ಣ್‌ ಒವ್ವೇ ಗ್ರಹೊನು ಆಚ್ಚಾದಿಸವುನ ಆಧಾರಶಿಲಾತಲೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಗಟ್ಟಿ ಆವಂದಿನ ಗಟ್ಟಿ ಪದಾರ್ತೊಂದ್ ಪನೊಡಾತ್ಂಡ್, ಅತ್ತಂಡ ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್‌ದ ಸಡಿಲಾಯಿನ ಮೂಲೊ ವಸ್ತ್. thumb|ಕಪ್ಪಾಯಿನ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪಾಯಿನ ಉಪ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪದರೊಲು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಇಸೇಸೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ವಿವೇಕಾನಂದ ಪೊಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಪುತ್ತೂರು
ವಿವೇಕಾನಂದ ಪೊಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್, ಪುತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥೆ ವಿವೇಕಾನಂದ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ ಪುತ್ತೂರು ನೆನ್ನ ಅಡಿಟ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ೧೯೮೬-೮೭ ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರ ನೆಕ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊರುಂಡ್. ಉಂದು ಪುತ್ತೂರು ಪೇಟೆಡ್‍ದ್ ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದ ನಡುಟ್ ಉಪ್ಪುನೈಡ್ದಾವರ, ಕಲ್ಪರೆ ಎಡ್ಡೆ ಜಾಗೆ.
ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯ
ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ (ಪುಟ್ಟು:೧೮೭೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨, ಸಾವು:೧೯೩೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ) ಕವಿಶಿಷ್ಯ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡ್ದು ಕ್ಯಾತೆರಾತೆರ್, ಕನ್ನಡೊದ ಮಾಸ್ಟೆರ್ ಆದ್, ಸಾಲೆದ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರಾದ್, ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸಾಲೆದ ಮಾಸ್ಟೆರ್ ಆದ್, ಪರೀಕ್ಷಾಧಿಕಾರಿ ಆದ್, ಬೆಂದಿನ ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯ ಸಾಹಿತಿಲು. ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ದಿಂಜ ಆಸಕ್ತಿಡ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್.
ಪೂರ್ವಜೆರ್
ದಾಸಪ್ಪಯ್ಯೆರೆ ಒರಿಯೆ ಮಗೆ ವಿಟ್ಠಲೆರೆಗ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲು. ಅಯಿಟ್ ಒರಿ ರಾಮಪ್ಪಯ್ಯೆರ್. ಆರೆ ಏಳ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ರಡ್ಡನೆದಾರ್ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿನ್ನಿದ ಒಂತೆ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.
ಪುಟ್ಟು
ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ೧೮೭೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ ದಾನಿ ಪುಟಿಯೆರ್. ಇಂಬೆರೆ ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಶಾಂತಾದುರ್ಗಾ. ಬಂಟ್ವಾಳೊಡು ಆರೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬಡತನೊದ ಕಾರನೊ ಜೋಕ್ಲೆ ವಿದ್ಯೆಗಾದ್ ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಾಲೊ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೯೦ಡ್ ರಾಮಪ್ಪಯ್ಯ ತೀರ್ದ್ ಪೋನಗ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆಗ್ ಹದಿನಾಜಿ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಂಗಳೂರುಡು ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಣ್ಣೆ ಮದ್ರಾಸ್(ಇತ್ತೆದಚೆನ್ನೈ)ಡ್ ಓದೊಂದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಸಂಸಾರೊದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇಂಬೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರ್ಂಡ್.
ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ
೧೮೯೪ಡ್ ಇಂಬೆರೆ ಮದಿಮೆ ಕ್ಯಾತೆರಾಯಿನ ಬೆನಗಲ್ ರಾಮರಾವ್ ಇಂಬೆರೆ ತಂಗಡಿ ಭವಾನಿಬಾಯಿಯೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ಪಿಯುಸಿ ಎರಡನೆದ ವರ್ಸೊಗು ತತ್ಸಮವಾಯಿನ ಕಾಲೇಜಿದ ಸುರೂತ ವರ್ಸೊದ ಎಫ್.ಏ.(ಆರ್ಟ್ಸ್) ತರಗತಿಡ್ ಪಾಸ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬೆರ್ ೧೮೯೬ಡ್ ಮಂಗ್ಳೂರ್‍ದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಪಂಡಿತ ಹುದ್ದೆ ದೆತೊಂಡೆರ್. ಇಂದೆಕ್ಕಾದ್ ಆರ್ ಕನ್ನಡಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಸಾದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ನಂದಳಿಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣೆರ್ (ಮುದ್ದಣ ಕವಿ) ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮಂಜೇಶ್ವರೊದ ಗೋವಿಂದ ಪೈಯೆರೆನ ಸಿಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್.
ಪಂಜೆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಿರ್ಸಿ
ಪಂಜೆ ಕನ್ನಡೊಡಗು ಕೊರ್‍ನ ಸೇವೆ ದಿಂಜ. ಇಲ್ಲಡೆದ ಪಾತೆರೊ ಕೊಂಕಣಿ, ಊರ ಜನಬಳಕೆದ ಪಾತೆರೊತುಳು, ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನೆ ಕನ್ನಡ, ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಸ್. ಇಂಚ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲೆ ಪ್ರಭಾವ-ಪರಿಣಿತಿಲು ಆರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸ್ರಿಸ್ಟಿಡ್ ಪರಿಣಾಮೊ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.
ಪಂಜೆನ ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಕನ್ನಡ ಪಾಟೊಲೆಗ್ ಪದ್ಯೊಲು ಬೋಡಾಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ಸುರುಕು ಪದ್ಯೊತ ಬೂಕುಲೆನ್ ಸಂಪೊಲಿಪೆದೆರ್. ೧೯೧೨ಡ್ ಒಂಜನೆದ ೧೯೧೯ಡ್ ರಡ್ಡನೆದ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೨೭ಡ್ ಮೂಜನೆದ ಪದ್ಯೊ ಬೂಕುಲು ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಟ್ಯೊ ಕ್ರಮೊಡು ಸೇರೊನ್ಂಡ್. ಸ್ವತಃ ಪಂಜೆದಾರೆ ಈ ಬೂಕುಲೆಗಾದ್ ಕೆಲವು ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ಮ್ಯಾಕ್ ಮಿಲನ್ ಪ್ರಕಟನೆದ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕೋರಿಕೆದಂಚ ಕನ್ನಡೊದ ಪಟ್ಯೊ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ಶಿಕ್ಷನೊದ ದ್ರಿಸ್ಟಿಡ್ ಪೊಸ ಸಾದಿನ್ ಮೊಟ್ಟ್‌ದಿನ ಪಾಟೊದ ಬೂಕುಲು ಉಂದು. ಪಂಜೆದಾರ್ ಬರೆಯಿನ ಜೋಕ್ಲೆ ಸಾಯಿತ್ಯೊ ಆಯಿನ ೨೨ ಸಿಸು ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಕತೆಲೆನ್, ೧೮ ಸಿಸು ಗೀತೆಲೆನ್, ೧೨ ಬಾಲಸಾಹಿತ್ಯೊ ಕತೆಲೆನ್, ೧೧ ಜೋಕ್ಲೆ ಗೀತೆಲೆನ್ ಸೇರ್ದುಂಡು. ಈ ಬೂಕುಲೆನ್ ಮಾತ ಅರ್ ’ ಕವಿಶಿಷ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ಡ್ ಬರೆಯೆರ್. ಆರೇ ಸಮರ್ತೊ ಕವಿಕುಲುಂದು ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊಂಡೆರ್. ಯಾನ್ ಕವಿನ ಸಿಸ್ಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೆದುತನೊ ಆರೆಡ ಇತ್ತ್ಂಡ್.
ಕನ್ನಡೊಡು ಸುರೂಕು ಕಥನಕವನೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್ ಪಂಜೆದಾರೆ.
ಪಂಜೆಯೆರೆನ ಕತೆ, ಕವನ, ಹರಟೆ
ಕರಿನ ೨೦ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಆದಿಡ್ ಆರೆನ ಭಾವೆರಾಯಿನ ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮರಾಯೆರೆ ಸಂಪಾದಕತ್ವೊಡು ಕುಡ್ಲದ್ದ ಪ್ರಿಂಟ್ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ’ಸುವಾಸಿನಿ’ ಪನ್ಪಿ ಮಾಸಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಮಿಶನೆರಿಲು ಪ್ರಕಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ’ಸತ್ಯ ದೀಪಿಕೆ’ ಪನ್ಪಿನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪಂಜೆದಾರ್ ದಿಂಜ ಹರಟೆ, ಕತೆ, ಕವನೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಬರೆದ್ ಪ್ರಕಟಿಸದೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಆರೆನ ’ರಾ.ಮ.ಪಂ.’ ಬುಕ್ಕೊ ’ಹರಟೆಮಲ್ಲ’ ಪನ್ಪಿ ಗುಪ್ತನಾಮೊನು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ತಾಯಿ, ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ ತಂದೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಭರತ ಶ್ರಮಣ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಹಾಸ್ಯೊ ವಿಡಂಬನೆಲೆನ್ ಏತ್ ನಿಪುನೆರಾದ್ ರಚಿಸವೊಂದಿತ್ತೆರೊ ಅಂಚನೇ ಆತೇ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಡ್ ವೀರಮತಿ, ಪೃಥುಲಾ, ಶೈಲಿನಿ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕತೆಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜಾನಪದ ಕತೆ ’ಕೋಟಿ ಚನ್ನಯ’ ಕತೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.
ಕೊಡಗ್‌ದಕ್ಲ್ ಉದಾರತೆಡ್ದ್ ನಡಪಾಯಿಜೆರ್ಂಡಲಾ ಅಲ್ಪದ ಪ್ರಕೃತಿದ ಪೊರ್ಲುಗು ಕೊಡವೆರೆ ದೈರ್ಯೊ ಸೌರ್ಯೊಗು ಮನಸೋತ್‍ನ ಪಂಜೆದಾರ್ ಬರೆಯಿನ ಹುತ್ತರಿ ಹಾಡು ಪನ್ಪುನ ಪದ್ಯೊ, "ಗುಣಕೆ ಮತ್ಸರವುಂಟೇ?" ಆರೆನ ದೋರನೆನ್ ದೇರ್ತ್ ಸಾರುಂಡು. "ಎಲ್ಲಿ ಭೂರಮೆ ದೇವಸನ್ನಿಧಿ ಬಯಸಿ ಬಿಮ್ಮನೆ ಬಂದಳೋ..." ಇಂಚ ಸುರುವಾದ್ "ಸವಿದು ಮೆದ್ದರೊ ಯಾರು ಪೂರ್ವದಿ ಹುಲಿಯ ಹಾಲಿನ ಮೇವನು?" ಪಂಡ್‍ದ್ ಸಾಗ್‍ದ್ "ಅವರೇ ಸೋಲ್ ಸಾವರಿಯರು! ...ಅವರೇ ಕೊಡಗಿನ ಹಿರಿಯರು!" ಪಂಡ್‍ದ್ ಬನ್ನಿಸದ್, ’ಕವಿಶಿಷ್ಯ’ರ್ ಆರೆನ ಮಲ್ಲತನೊನು ಮೆರೆಯೆರ್. ಉಂದತ್ತಂದೆ ಕಿನ್ಯ ಕಾದಂಬರಿ, ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಥೆ, ಸಂಶೋದನೆ, ಹರಟೆ, ವೈಚಾರಿಕ ಲೇಕನೊಲೆನ್‍ಲಾ ಪಂಜೆದಾರ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಕೊರ್ತೆರ್.
ಕನ್ನಡೊದ ಆಚಾರ್ಯ ಪುರುಸೆರ್ ಪಂಜೆ
ಸರಸ ಮಾತುಗರಿಕೆ,ವಿನೋದ ಭಾವನೆ,ಎಡ್ಡೆ ಬಾಸನೊಕಾರೆ, ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕೆರ್ ಆಯಿನ ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆ ಬಗೆಟ್ ಕುವೆಂಪು ಬರೆಯಿನ ಈ ಪದ್ಯೊ ಪಂಜೆದಾರೆನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊನು ಬಣ್ಣಿಸವುಂಡು .
೧೯೩೪ಡ್ ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರುಡು ನಡತಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಯರೆ ಒರಿ ಸೂಸ್ಮೊ ಸಂವೇದನೆದ ರಸಿಕ, ಕವಿ, ವಿಮರ್ಶಕೆ, ಸಾಹಿತಿನ ಮನ ಗೆಂದಿಯೆರೆ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಕೃತಕೃತ್ಯರಾಯೆರ್. ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರ್ ೧೯೩೭ ಅಕ್ಟೋಬರ ೨೪ ದಾನಿ ಆರೆನ ೬೩ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್‍ಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಕವಿ ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ನಲಿಕೆದಕುಲು
ನಲಿಕೆದಕುಲು ಪಂಡ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದಕುಲು. ಪುದರ್‍ದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮುಕುಲೆಗ್ ಜನಪದ ನಲಿಕೆನೆ ಮುಕ್ಯೊ ಉದ್ಯೋಗೊ. ನಲ್ಕೆದಕುಲು ಪಂಡಾ ಅಜಲಾಯ ಜನಾಂಗದಕುಲು. ಅಜಲ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪದ್ದತಿ. ಸೋಂಕಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಅತ್ತಂಡ ಪೋಡಿದಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಕ್ ಅಜಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಜಲಾಯನಕುಲೆಗ್ ಮಂತ್ರವಾದ ಗೊತ್ತಿಪ್ಪುಂಡು. ನೂಲು, ಬಸ್ಮ ಮಂತ್ರಿತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತಪ್ಪು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊಟು ಪೋಡಿಗೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂತೊಲೆಗ್ ನಲಿಕೆದ ಸೇವೆನ್ ಕೊರ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಎಚ್ಚ.
ತುಳುನಾಡ್‍ದ ನಲಿಕೆಲು
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸುಮಾರ್೨೦-೩೦ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನಲಿಕೆಲೆನ್ ಮಾತ್ರ ನಲಿಕೆದಕುಲು ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಶತಾಯುಷಿ ನಲ್ಕೆದಜ್ಜೆ
ನಲಿಕೆನೆ ಜೀವನದ ಸಾದಿ ಪಂದ್ ಅವೆನ್ ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಪಾಲಿಸದ್ ತನ್ನ ಆರಾಧನ ನಲಿಕೆಯಾಯಿನ ಆಟಿಕಳಂಜ ನಲಿಕೆದ ನಿಲೆಟ್ ಊರುದ ಮಾರಿನ್ ದೂರ ಮಲ್ತೊಂದು ನಿಸ್ಟೆಡ್ ಗುಳಿಗನ ಕೋಲ ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ನೂದ್ ವರ್ಷನು ಕರಿದ್ ೧೧೪ ನೆ ವರ್ಷದ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನ ನಲಿಕೆದಾರ್ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆ. ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಆಯೊನೊ ೨೦೧೬ಟ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಪೆರ್ಮೆದ ತುಳುವಪ್ಪೆನ ಮಗೆ ನಿಟ್ಟೊಣಿ ಅಜ್ಜೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ಳೂರು ಪಂಚಾಯತ್ ದ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಬಲತೆರ್.
ನಲಿಕೆದ ಪದೊಕುಲು
ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ ನಲಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕು ನಲಿಕೆದ ಪದೊಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್,ತುಳುನಾಡ್ ದ ಮುಗೇರೆರ್, ಮನ್ಸೆರ್,ಗೊಡ್ಡೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ಅಯ ಅಯ ಕಾಲೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಾಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಬೊಡು ದುಡಿನಲಿಕೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಪುನಗ ದುಡಿ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯೊನು ಬೊಟ್ಟೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. ದುಡಿನಲಿಕೆಗ್ ಅಕ್ಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊನು ಪನ್ಪೆರ್. ಅವೆಟ್ ತಾರಿಪಡ್ಪು ಚೋಮಕ್ಕೆ, ದರನೆ, ಮಾಣಿನಾಗೆರ್, ಉರಿಕುಡ್ಪೆಲೆ, ತಾಲಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆ
ಕುಕ್ಕು
ರುಚಿದ ಪ೦ರ್ದ್ ಕುಕ್ಕು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮಾವಿನಹಣ್ಣು. ಇ೦ಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ Mango ಪನ್ಪೆರ್.
ಕುಕ್ಕುದ ಬಗೆ
ಇತ್ಯಾದಿಲು ಉ೦ದು ತಿನರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.
ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ಮರತ್ತ ಉಪಯೋಗೊ
ಕುಕ್ಕುದ ಮರೊಕ್ಕುಲಾ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಮಸ್ತ್ ಉಪಯೋಗದವು ಅದುಮಡು. ಮದಿಮೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಾರ್ಯದಪಗ ತೋರಣ ಕಟ್ಯೆರೆ ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಕುಕ್ಕುದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಕೂಲಿ ದೆಕ್ಕುವೆರ್‍, ಇರೆತ್ತ ನಾರ್‍ಡ್‍ ನಾಲಾಯಿದ ಅಗ್ರಲಾ ದೆಪ್ಪುವೆರ್‍. ಕುಕ್ಕುದ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್ ದ ತುಂಡುನು ಆಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಆನಗ ಕಾಟೊಗು ದಕ್ಕುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು. ಕುಕ್ಕುದ ಮಲ್ಲ ಮರೊಕ್ಕುಲು ಪಲಯಿ ಮಲ್ಪರೆಗ್‍ಲಾ ಆಪುಂಡು.
ಸೋಣೊ
ಸೋಣೊ ತಿಂಗೊಲು ಸೌರಮಾನೊ ಒರ್ಸೊದ ಐನೆನೆ ತಿಂಗೊಲು. ಸೋಣೊ ಸಿಂಹ ಮಾಸೊಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ದಿಂಜ ಪರ್ಬೊಲು ಬರ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ತಿಂಗೊಲು. ಆಟಿ ಕರಿಂಡ್ ಸೋಣೊ ತಿಂಗೊಲು ಬರ್ಪುನೆ. ರಾಷ್ರ್ಟೀಯ ತಿಂಗೊಲು ಶ್ರಾವಣ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಸೋಣ ಆಪುಂಡು. ಸೋಣೊಡು ಬೆನ್ನಿಬೇಸಾಯೊ ಮುಗಿದ್ ತೋಟೊದ ಬೇಲೆಗ್ ಜಪ್ಪುನ ಕಾಲೊ. ಊರುದಕುಲು ಬೆನ್ನಿ ಮುಗಿದ್ ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಕಾಪಿ ತೋಟೊದ ಬೇಲೆಗ್ ಪೋಪುನ ಕಾಲೊ. ಏನೆಲ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಮುಗಿದ್ ನಿರ್ನಾಲೊಗು ಕೊಯಿಲ್ ಸುರು ಆನಗ ಗಟ್ಟದ ತೋಟೊದ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದ್ ಬರಿಯರಾಪುಂಡು. ಸುಳ್ಯ ಪುತ್ತೂರುದಂಚಿದಕುಲು ಮಡಿಕೇರಿಗ್ ಏಲಕ್ಕಿ ತೋಟೊ, ಕಾಪಿ ತೋಟೊದ ಬೇಲೆಗ್ ಪೋಪೆರ್.
ನಂಬಿಕೆ
ಅಟಿ ಬಂಞತ ತಿಂಗೊಲು ಅಯಿತ್ ಬುಕ್ಕ ಬರ್ಪಿ ತಿಂಗೊಲು ಪೊರ್ಲು ಮದಿಮಾಲ್‌ಂದ್ ಅದುಪ್ಪು,
ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್
thumb|ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್  (JOHN JAMES BRIGEL) : ಟೋಬಿಯಾಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ (TOBIOS BRIGEL) ಬೊಕ್ಕ ಅನ್ನ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ (ANNA MARGARET) ವಾಲ್ಟರ್ ದಂಪತಿಳು ಜರ್ಮನಿದ ಟ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ಕೈತಲ್‍ದ ವ್ಯೊಶಿಂಗೆನ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದಕುಲು.ಈ ಕುಟುಂಬದ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್ 1832ನೇ ಇಸವಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ 4ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ವ್ಯುರ್‍ಟೆಂಬರ್ಗ್‍ದ ಎರ್‍ಫಿಂಗೆನ್ (WURTEMBURGH, ERFINGEN) ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಬೆನ್ನಿದಕುಲಾಂಡಲಾ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ಗ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ದು ವಿದ್ಯಾವಂತೆ ಮಳ್ತೆರ್. ದೈವಜ್ಞಾನೊ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಶಾಲೆಡ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬರವು ಕಲ್ಪಾವು ಬೇಲೆ ಮಳ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಎನ್ನಿಯೆರ್.ಆಂಡ ಕುಟುಂಬೊಡು ಒರಿಯೇ ಮಗೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನ್ ತೂವೊನಿಯೆರೆ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ನ ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲೆ ಒತ್ತಾಯೊಗು ಇಲ್ಲಡೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಡ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
1851ಟ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ 19 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ. ಆರ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕಾಯಿಲೆಡ್ ಬೂರ್ದು ಪಜೆ ಪತ್ತಿಯೆರ್. ಬದುಕುವನವು ಕಷ್ಟನೇ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿಂಡ್. ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಮಗಕ್ಕಾದ್ ದೇವೆರೆಡ ನಟ್ಟೊಂಡೆರ್. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಮಯೊಡು ಬ್ರಿಗೆಲ್ “ಯಾನ್ ಈ ಸೀಕ್‍ಡ್ದ್ ಸೌಖ್ಯ ಆದ್ ಬದ್‍ಕ್‍ದ್ ಒರಿಯೆಡ ಮಿಶನರಿಯಾದ್ ದೇವರೆ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆ“ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್.
ದೇವೆರೆ ದಯನಾ? ಅತ್ತ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಲೆಪ್ಪಾ? ಸೌಖ್ಯ ಆಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಹಾಸಿಗೆಡ್ದ್ ಲಕ್ಕಿಯೆರ್. ಅನುಪಾನ ಮಲ್ತೊಂದು ಇಲ್ಲಡೇ ಉಪ್ಪುನಗ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ತಾನ್ ಸೀಕ್‍ಡ್ ಜೆತ್ತಿತ್ತಿನದಗ ಮಲ್ತಿ ನಿರ್ಧಾರೊನು ಎನ್ನಿದ್- ಎಂಕ್ ಉಂದು ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡಾ? ಎನಡ್ದ್ ಈ ಬೇಲೆ ಆವಾ? ಪನ್ಪಿ ಯೋಚನೆ ಉಡಲ್‍ಡ್ ಆಂಡ್. ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಎಲ್ಲಿಡ್ದಿಂಚಿ ಜನಸೇವೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪುನವು ಆಸೆ ಅತ್ತಂದೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸೇವೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಓದುನ ಅಭ್ಯಾಸಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತೊಡು ಮಿಶನರಿಲು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಿ ಸೇವೆದ ವರದಿಲೆನ್ ಓದೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಮಗನ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರೆ ಮನಸ್ಸ್ ಇತ್ತ್‌ಜಿಂಡಲಾ, ಮಗನ ಅಗತ್ಯ ಇಲ್ಲ‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಅಡ್ಡಿ ಮಲ್ಪಂದೆ ಮಗನ್ ಅಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್. 1853ಟ್ಟ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ದೈವಜ್ಞಾನ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸೇರ್ದ್ 1858ಟ್ಟ್ ಗುರು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ್ ಸೇವೆಗ್ ಪಿದಾಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಯೆರ್. ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲು ಬಾಕಿ ಐನ್ ಮಿಶನರಿಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ್ ಭಾರತೊಗು ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್.
ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್
1858 ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಪರ್ಬದ ರಾತ್ರೆಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿ ಮಿಶನರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ದೇಶಿಯೆರ್ ಬುರ್ಕ್ಹಾಡ್ಟ್, ಶ್ಲುಂಕ್, ಮ್ಯಾಕ್, ಟ್ರ್ಯಾಬ್, ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ಪನ್ಪಿ ಈ ಐನ್ ಮಿಶನರಿಲೆ ಒಟ್ಟುಗು ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ್ ಮೋಕೆಡ್ ಎದುಕೊಂಡೆರ್. ಈ ಆಜಿ ಜನ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬರ್ಪಿ ಸಮಯೊಡು ಕುಡ್ಲಡ್ ಮಾತಾ ಕೋಡಿಡ್ ಟೈಫಾೈಡ್ ಜ್ವರತ್ತ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್ ಇತ್ತ್‍ಂಡ್. ಈ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸೀಕ್‍ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಐನ್ ಜನ ಮಿಶನರಿಳು ಸೈತ್‍ದಿತ್ತೆರ್, ನೆಟ್ಟ್ ಒರಿ ಕೆಮರರ್(ತುಳು ನಿಘಂಟ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪಂದ್ ಸುಮಾರ್ 2000 ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಪಾಡ್ದ ಇತ್ತಿನಾರ್. 24-10-1858). ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೋಡಿಗೆದ ವಾತಾವರೊಣೊಡೇ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ತನ್ನ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜತ್ತೆರ್.
ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿ ಮಾತಾ ಮಿಶನರಿನಕುಳು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಬೋಧನೆ ಅಂಚನೆ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಣದ, ಆಶ್ರಮ ನಡಪಾವುನ, ಪ್ರೆಸ್‍ದ, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖನೆದ, ನೆಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಜವಾಬ್ಧಾರಿದ ಬೇಲೆಲೆನ್‍ಲಾ ಮಲ್ಪೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಿಶನರಿನಕುಲು ಈ ಬೇಲೆಲು ಅತ್ತಂದೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕøತಿಲೆನ್ ಕಲ್ತೇರ್. ನನ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬರ್ಪಿ ವಿದೇಶಿಯೆರೆಗಾದ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೀತಿಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‍ಲೆನ್ ಮಲ್ತ್‌ರ್. ಇಂಚ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ 17 ವರ್ಷ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಮಲ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಸಭಾಸೇವೆ - ಆಶ್ರಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ವಿಭಾಗೊಡು ತೂವೊಲಿ.
ಸಭೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಶ್ರಮೊಡು ಬ್ರಿಗೆಲ್
ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠೊಡಿತ್ತಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಾಕುಳು ಆರೆನ್ ದೇಶೀಯ ಭಾಷೆ ಕಲ್ಪೆರೆ ಉಡುಪಿಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್. ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಮಳ್ತಿನ ಮೆನ್ನರ್ (AUGUST MEANNER )ಉಡುಪಿಡ್ ಮಿಶನರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತ್‍ದ್ ದೇಶೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆ ಸಹಾಯೊಡು ತುಳುಭಾಷೆ, ತುಳು ಸಂಸ್ಕøತಿಳೆನ್ ಕಲ್ಪೆರೆ ಸುರುಮಳ್ತೆರ್.ಅತ್ತಂದೆ ದೇವಾಲಯದ ಬೇಲೆಲೆಡ್ ಮೆನ್ನರ್‍ಗ್ ಸಾಯ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.1859ದ ಅಂತ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಮುಲ್ಕಿಗ್ ವರ್ಗ ಆಯೆರ್.ಅಲ್ಪ ಡಿಗೆಲ್ಲರ್ ), ಅಮ್ಮನ್ನ್(J.J. AMMANN) ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ಟ್‍ಮನ್ ಪನ್ಪಿ ಈ ಮೂಜಿ ಮಿಶನರಿಳು ಇತ್ತೆರ್.ಅಮ್ಮನ್ನ್ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಲೆಗ್ ಪೋವೊಂದಿತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಅಂಚನೆ 1861 ಜನವರಿಡ್ದ್ ಅರೆಗ್ ಉಸಾರಿಜ್ಯಂದೆ ಆದ್ ತನ ಊರುಗು ಪಿರ ಪೋಯಿನೆಡ್ದ್ ಸಭೆತ್ತ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಆಂಡ್.
ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ
17 ವರ್ಷ ತುಳುವೆರೊಟ್ಟುಗು ತುಳುವೆ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಳ್ತಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಮದಪ್ಪರೆಗೇ ಕಷ್ಟ ಆಂಡ್.ನಂಬಿಗಸ್ಥ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸೇವಕೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ಗ್ ಆರ್ ಯೋಗ್ಯದಾರಾದಿತ್ತೆರ್.ದೈವಜ್ಞಾನೊಡು ಆಳವಾಯಿನ ಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಸಂಗ ಮಳ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ಕಲೆ ಆರೆಗ್ ಗೌರವ ಸ್ಥಾನ ಕೊರ್ದಿತ್ತ್‍ಂಡ್. ಮಾತೆರೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್‍ದ್ ಬೇಲೆ ಮಳ್ಪು ಮನಸ್ಸ್, ಧೈರ್ಯ, ಗಾಢವಾಯಿನ ಆಲೋಚನೆ ಉಂದು ಆರೆ ಬದ್‍ಕ್‍ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತಿನ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು.
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಬ್ರಿಗೆಲ್
ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಪುಸ್ತಕ ಸತ್ಯವೇದ ಆಂಡ ರಡ್ದನೆದವು ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ. ಪ್ರತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸತ್ಯವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ಪುಸ್ತಕ ಉಂಡು. ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಡಿತ್ತಿ ಸಂಗೀತೊಲು ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಆದ್ ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತ್‍ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಕೃಷಿ ಮಳ್ತಿ ಮಿಶನರಿಳು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ರಚನೆ ಮಳ್ತ್‍ದೆರ್.
ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಸ್ವದೇಶೋಗು
1875 ಮೇ ತಿಂಗೊಳುಡು ಹವೆ ಬದಲ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಂಡ್ದ್ ತನ ಊರುಗು ಪೋಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ಸುಮಾರ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಇಲ್ಲಡೇ ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಕುಡ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತ್‍ಂಡ ಹವೆ ಬದಲ್ ಆದ್ ಸೀಖ್‍ಡ್ ಬೂರೊಡಾವು ಅತ್ತಂದೆ ಬುಡೆದಿಗ್‍ಲಾ ಅಸೌಖ್ಯ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಇಂಚ ಆರ್ ಊರುಡೇ ಕುಲ್ಲುನ ಮನಸ್ಸ್ ಮಳ್ತೆರ್.ಆರೆನ ಆರೆ ಕುಟುಂಬದ ಸ್ಥಿತಿನ್ ತೆರಿಯೊಂಡಿ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕುಲೆಗ್ ಮನಸ್ಸಿಜ್ಜಿಡಲಾ ಆರೆಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಳ್ತ್‍ಂಡ್.
ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಪಡೆಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ಮನಿಪಂದೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಕುಲ್ಲುಜೆರ್, ತಾನ್ ಸೇವೆಗ್ ಜತ್ತ್‍ದಿ ಉದ್ದೇಶೊನು ನೆನೆತ್‍ದ್ ತಾನ್ ಜೀವ ಉಪ್ಪುನೆಟ್ಟ ದೇವರೆ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿ ನಿರ್ದಾರೊನು ಮಳ್ತೊಂದು ಅಲ್ಪನೇ ಸಭಾ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪೆರೆ ಜತ್ತೆರ್.ನವೆಂಬರ್ 1878ಡ್ದ್ 1880 ಮುಟ್ಟ ವುಟೆನ್‍ಬರ್ಗ್‍ದ ಗೆಲಾರ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ರುಪರ್ಟ್‍ಶೋಷನ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯದ ಬೋಧಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಳ್ಪರೆ ಸೇರಿಯೆರ್.ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ದೈವಜ್ಞಾನೊಡು ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ್ ಎಂಗ್ಸೆಲಾಟ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುದ ಒಂಜಿ ಸಭೆತ್ತ ಬೋಧಕೆರಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ತ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆದ್ ತನ್ನ ಸೇವೆನ್ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆನ ಕಡೆ ದಿನೊಕ್ಕೊಲು
ಸಭೆಟ್ಟ್ ಬೇಲೆ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ 1886 ಜನವರಿ ತಿಂಗೊಳ್‍ದ 2ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ತನ್ನ ಬದ್‍ಕ್‍ದ ಕಡೆತ್ತ ದೇವರೆ ವಾಕ್ಯದ ಸಂದೇಶ ಕೊರಿಯೆರ್.ಅವ್ವೇ ತಿಂಗೊಳುದ ನಾಲನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರೆಗ್ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್‍ದ ಪಕ್ಷಪಾತ ಆಂಡ್.ಆನಿಡ್ದ್ ಪಜೆ ಪತ್ತಿನ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ಈ ಒಂಜಿ ತೊಂದರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಗಂಟ್‍ಬೇನೆ,ವಾತ,ಅಸ್ಥಮಾ,ನಿತ್ರಾಣ, ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಅನುಭವಿತೆರ್.ಜನವರಿ ತಿಂಗೊಳುದ 17ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ತಾನ್ ಬೇಲೆ ಮಳ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಸಭೆಕ್ಕ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಅಗಲೆಡ್ದ್ ಆತ್ಮಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆಯೆರ್.
ಇಂಚೆನೇ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ಸುಮಾರ್ 15 ತಿಂಗೊಳು ಹಾಸಿಗೆಡೇ ಇತ್ತ್‍ದ್ ಕಷ್ಟ ಸಂಕಟೊನು ಅನುಭವಿತೊಂದು ದೇವೆರೆ ಲೆಪ್ಪುಗಾದ್ ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲಾ ದೇವೆರ್ ಅರೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್.1887 ಎಪ್ರಿಲ್ 13 ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ಬ್ರಿಗೆಲ್‍ರ್ ದೃಢ ಶರೀರೊನು ಈ ಲೊಕೊಡು ಬುಡ್ದು ಪರಲೋಕ ಸೇರಿಯೆರ್.ಮರಣದ ಸಮಯೊಡು ಅರೆ ಬುಡೆದಿ ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ಜೋಕುಲು ಕೈತಲಿತ್ತೆರ್.55 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ತನ್ನ ಬುಡೆದಿ ಜೋಕುಲೆನ್ ದುಃಖೊಡು ಬುಡ್ದು ದೇವೆರೆ ಸನ್ನಿಧಿಗ್ ಪೋಯಿ ಬ್ರಿಗೆಲ್ ತಾನ್ ಮಳ್ತಿ 29 ವರ್ಷದ ದೇವರೆ ಸೇವೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾಲ್‍ದ ಸೇವೆ ಸುಮಾರ್ 17 ವರ್ಷ ತುಳುನಾಡ್‍ಡೇ ಮಳ್ತ್‍ದೆರ್.
~
ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಸೂಚಿ
ಇಂಗ್ಲಿಸ್
ಕನ್ನಡ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್
ಪೆರ್ಡೂರು
ಪೆರ್ಡೂರ್ ಉಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್. ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಹಿರಿಯಡ್ಕಡ್ದ್ ಹೆಬ್ರಿಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ಈ ಊರು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪೆರ್ಡೂರು ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬರ್ರೆಗ್ ಪುರಾಣೊಡು ಒಂಜಿ ಕಥೆ ಉಂಡು. ಪಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೆತ್ತದ ಕಥೆ ಉಂಡು. ಪೆರುಂಡ್ ಪನ್ಪುನೈರ್ದ್ ಪೆರ್ಡೂರು ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮೂಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಆಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಆದ್ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ. ಮಸ್ತ್ ಘಟನೆಲೂ ಪೂರ ಉಂಡು. ಪೆರ್ಡೂರುಡ್ ಜಾತ್ರೆ ಮಸ್ತ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಅಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಸೋಣದ ಜೋಗಿ
ಸೋಣದ ಜೋಗಿನ ನಲಿಕೆ ಪಣ್ಪುನವು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಒಂಜಿ ಜನಪದ ನಲಿಕೆ.
ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುನ ಜನಾಂಗ
ತುಳುನಾಡ್ದ 'ನಲಿಕೆ' ಜನಾಂಗದಕುಲು ಈ ನಲಿಕೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ವೇಸೊದ ಪೊರ್ಲು
ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊಕುಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಮುಂಡು ತುತ್ತೊಂದ್ ಪುಗೆಲ್‍ಗ್ ಒಂಜಿ ಬೈರಾಸ್‍ನ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪುವೆ. ತರೆಟ್ ಪಾಲೆದ ಮುಟ್ಟಾಲೆ. ಈ ಮುಟ್ಟಾಳೆನ್ ಅಕುಲು ಕಿಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅವು ತೂಯೆರೆಲಾ ಕಿಲ್ಲಿದ ಲೆಕೊನೆ ಉಂಡು. ಕೈಟ್ ಡೋಲು. ಆಯೆ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟೊಂದ್ ಪಾಟ್(ಪದ) ಪನ್ಪೆ. ನನೊರಿ ಜೋಗಿನ ವೇಸೊ ಪಾಡುವೆ. ಸೊಂಟೊಗ್ ಸೀರೆದ ತುಂಡುನ್ ನೆರಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಲಂಗದ ಲೆಕ್ಕೊ ಸುತ್ತೊಂದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬೊಳ್ದು ಕುಂಟುನ್ ಸುಂದುದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಪುಗೆಲ್‍ಗ್ ಜನಿಯಾರ. ತರೆಕ್ ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿದ ತಾರೆದ ಒಲಿಡ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಟೊಪ್ಪಿ. ಕೈಟ್ ಗಂಟಾಮಣಿ ಬೊಕ್ಕ ತಂಟೆ ಈ ತಂಟೆನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ಕೋಲುಗ್ ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಟ್ ಮಡಲ ಸಿರಿನ್ ಜೊಂಕೆದ ಲೆಕ್ಕ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.
ನಲಿಕೆದ ಕ್ರಮೊ
ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಜೋಗಿ ಸುರೂಟ್ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ ಯಜಮಾನ್ತಿಗ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೆರ್. ಜೋಗಿ ಬತ್ತೆ... ಪಂಡ್‍ದ್ ದೋಲು ಪತೊಂದಿನಾರ್ ದೋಲು ಬೊಟ್ಟುವೆರ್. ಡೋಲುದ ಬೊಟ್ಟುದ ಸದ್ದೊಗು ತಕ್ಕ ಜೋಗಿ ಕೈಟಿತ್ತಿನ ಕೋಲುನು ತಿರ್ ಗಾವೊಂದು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಇಂಚ ನಲಿಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟುನಾಯೆ ಇಂಚ ಕೇನುವೆ. ಈ ಸಂಬಾಸನೆ ಕನ್ಕಡಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಿಕ್‌ಲೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಷ್ಟೊನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆ ಪನ್ಪೆ. ಇಲ್ಲದಕ್ಲು ಅರಿ, ಮುಂಚಿ, ತಾರಯಿ ಬಾರ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಸೋದರ ಸಮ್ಮಲೆ
ಕನ್ನಡಿಗೆರೆನ ಸಹೋದರೊಗ್ ತುಳುವೆರ್ ಸೋದರ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಮ್ಮಲೆ/ತಮ್ಮಲೆ/ಚಮ್ಮಲೆ/ಅಮ್ಮಲೆ ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಅರ್ಥೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಡ್ ತಾಯಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ದ Mother ತುಳುವೆರೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ. ಅಪ್ಪೆನ ಅಣ್ಣೆ, ಮೆಗಿಯನಕುಲು ಸೋದರ ಸಮ್ಮಲೆ ಆಪೆರ್. ಮದಿಮ್ಮೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧೊ ಅಗತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ಪೊಣ್ಣನ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಮಯೊಡು ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿಯಾಯಿನ ಸಮ್ಮಲೆಗ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ಮದಿಮ್ಮೆದ ವೀಳ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಸೋದರೊ ಸಮ್ಮಲೆನ ವೀಳ್ಯೊಂದು ಬೇತೆನೆ ವೀಳ್ಯೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್.
ಮಾರ್ನೆಮಿ ಅಮಾಸೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ರೋಹಿಣಿ ಬಿ.ಎಂ.
ರೋಹಿಣಿ ಬಿ.ಎಂ. ಇಂಬೆರ್ ಒರ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲೇಕಕಿ. ಇಂಬೆರ್ ೬-೪-೧೯೪೪ ಕೇರಳದ ಬಂಗ್ರ ಮಂಜೇಶ್ವರೊಡು ಪುಟಿಯೆರ್. ಇಂಬೆರೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಟಿ.ಕೊಗ್ಗಪ್ಪ, ಅಪ್ಪೆ ಬಿ.ಎಂ.ದೇವಕಿ. ರೋಹಿಣಿಯೆರ್ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್ ೩೯ ವರ್ಸೊ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ೨೦೦೨ಡ್ ಪಿಂಚಿನಿ ಆತೆರ್. ಇತ್ತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರುಡು ಕುಡುಪು ಗ್ರಾಮೊಡು ವಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇಂಬೆರ ಕನ್ನಡೊದು ಎಂ.ಎ.ಪದವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಂದಿಡ್ ಪ್ರವೀಣ ಪದವಿನ್ ಪಡೆವೊಂದೆರ್. ಅಧ್ಯಯನೊ, ಬರವಣಿಗೆ, ಸಂಗೀತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿತ್ರಕಲೆಡ್ ಆಸಕ್ತಿನ್ ಹೊಂದೊಂದು ಪಿಂಚಿನಿದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸೋದನೆಡ್ ಆರೆನ್ ಆರ್ ತೊಡಗಿಸವೊಂದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿದ ಲೇಖಕಿ
ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌
ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ ಉಂದು ಒಂಜಿ ನಮೂನೆತ ಕಾರ್‌ಬಾರ್‌ದ ಅಧಿಕಾರೋ, ನೆಟ್ಟ್ ಇಲ್ಲದ ಮಲ್ಲ ಪಲಿ ಯಜಮನ್ತಿ.
ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಕತೆ
ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕತೆ ಉಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ ಪನ್ಪುನ ಒಕ್ಕೆಲ್ಮೆ ಅರೆಸು ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆಂತಿನಯೆ, ದರ್ಮಬೀರು ಆದಿತ್ತೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಕುಲೆನ್ ಸೊಂತೊ ಜೋಕ್ಲೆನ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆ. ಆತೊಂಜಿ ಗುಣೊತ್ತಾಯೆ ಆದಿತ್ತೆ. ಇಂಚಿ ಇತ್ತಿನ ಅರಸುನ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಸುದೆ ಏಪೊಲಾ ದಿಂಜಿದೇ ಪರತ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನೈಡ್ದಾವರ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಕಡಪ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಂಕಟೊನೇ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಜನೊಕ್ಲು ಪುಡ್ಡಿಯಾಡ್‌ದ್ ಅರಸುಲೆಡ ಕೇಂಡೊನ್ನಗ ಅರಸು ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಗ್‌ಲ ಬಾರೀ ಬಂಜಿ ಕರಗ್ಗುಂಡು. ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸಮಾಧಾನ ಸಂತೋಸ ಆಪಿನೈನೇ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪಾಂಡಿಗ್ ಈ ಒಂಜಿ ಭಂಗೊನ್‌ಲಾ ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಂಡುಂದಾಂಡ್. ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಪಾತೆರೊ ಕೊರ್ದು ಸೀದಾ ಅರಮನೆಗ್ ಪೋಪೆ.
ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಗಲಿಗೆ ತೂದು ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಮರ ಒಂಜೈನ್ ಕಡ್ಪಾದ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಓಡ ಕೆತ್ತಾವೆ. ಬಾರೀ ಮಲ್ಲೆ ಓಡೊ ಬಾರೀ ಬೇಗೊಡೆ ಕೆತ್ತ್‌ದಾಪೂಂಡು. ಬೇಲೇ ಪೂರಾ ಆದಿತ್ತಿನ ಓಡೊನು ಎಡ್ಡೆ ಘಲಿಗೆ ತೂದು ನೀರ್‌ಗ್ ಜಪುಡಾವುನ ಕೆಲಸೊಗು ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕಾತ್ರ ಬಾರೀ ಜನ, ಊರುಗು ಊರೇ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಓಡೊಗು ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಜಪುಡಾವೆರೆ ತೂನಗ ಅವು ಒಂಜಿ ಚೂರು ಪಂದರೆನೆ ಪಂದುಜಿ. ಬೋರ್ಲೆಡ ಒಯಿಪ್ಪಾಂಡ್, ಆನೆಲೆಡ ಒಯಿಪ್ಪಾಂಡ್ ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಓಡ ನೀರ್‌ಗ್ ಜಪ್ಪುಜಿ. ವಾ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಓಡ ಪಂದುಜಿ.
ಉಂದೆಟ್ಟ್ ದಾಯ್ತನೋ ತಡೆ ಉಂಡುಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಯೆ ಜೋಯಿಸೆರೆಡ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಪೋಪೆ. ಮರಕಡ್ಪುನಗ ಅಯಿಟ್ಟಿತ್ತಿನ ಬೂತರಾಜೆ ಕೋಪ ಮಲ್ತೊಂದೆ. ಆಯಗ್ ನರಬಲಿ ಕೊರಂದೆ ಸಾಂತ ಮಲ್ಪೆರೆಗೆ ಆವಂದ್. ನರಬಲಿಯೇ ಬೋಡುಂದ್ ಆಯೆ ಕೇಣುವೆ, ಪಂಡೆರ್‌ ಜೋಯಿಸೆರ್‌. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ನರಬಲಿ ಕೊರಂದಿತ್ತ್ಮಡ ಊರುಗೇ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ವೇಂದ್‌ಲ ಬೂತರಾಜೆ ಕಮೋಪೊಡುಲ್ಲೆಂದ್ ಜೋಯಿಸೆರ್‌ ಪಂಡೆರ್‌. ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡಿಗ್ ದಿಕ್ಕ್ ತೋಜಂದಿಲೆಕ್ಕೊನೇ ಆಂಡ್. ನರಬಲಿ ಪಂಡ ಏರೆನ್ ಕೊರ್ಪುನು? ಬಲಿಯಾವೆರೆ ಏರ್ ತಯಾರುಲ್ಲೆರ್? ಅರಸು ಸೀದಾ ತನ್ನ ಬುಡೆದಿನ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್, ನಂಕಿಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ ಒರಿಯನ್ ಬೂತರಾಜಗ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಕ ಅಂದ್ ಕೇಣುವೆ. ಆಂಡಾ ಈ ಪಾತೆರೊಗು ರಾಣಿ ಒಪ್ಪಂದೆ ಕಂಡನಿನ ಸಂಬಂದನೇ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ತನ್ನ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಪತೊಂದು ಸೀದಾ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗೇ ಪೋಪೊಲು. ಸುದ್ದಿ ತೆರಿನ ಅರಸು ತಂಗಡಿ ಪಲಯನಡೆಗ್ ಬಾರೀ ಬೀಸೊಡೆ ಬರ್ಪೊಲು. ಆಲೆಗಿಪ್ಪುನ ಒರಿಯೇ ಒರಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪಲಯೆ ಅರಸುನ ಕೈಕ್ಕ್ ದೀದ್,ಈ ಬಾಲೆನ್ ಬೂತರಾಜಗ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ದು ಊರುಗು ಬೈದ್ದಿನ ಕಂಟಕೊನು ದೂರ ಮಲ್ಪುಲಣ್ಣಾ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೊಲು. ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡಿ ವಾ ತರೊಟ್ಟು ಪಂಡ್ಂಡಲಾ ತಂಗೆಡಿ ಕೇನುಜೊಲು. ಪಲಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಊರುದ ಕ್ಷೇಮೊನೆ ಯೆನ್ನ ಕ್ಷೇಮ, ಸಂತೋಸ ಅಂದ್ ಪಣ್ಪೊಲು.
ಅರಸು ತನ್ನ ಖಾಸಾ ಅರ್ವದನ್ ಬಲಿ ಕೊರಿಯರೆಂದ್ ತಟ್ಟೊಂದು ಪೋಪೆ. ಬಾಲೆನ್ ಜೆಪುಡಾದ್ ನನ ದಾನೆ ತರೆ ಕಡ್ಪುನುಂದಾನಗ ಬೂತರಾಜೆ ‘ಬಾಲೆದ ತರೆ ಕಡ್ಪೊಡ್ಚಿ, ಬಿರೆಲ್‌ದ ಕೊಡಿತ್ತ ಬೊಟ್ಟು ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತ್ತ್ಂಡ ಯಾವು, ಯಾನ್ ಸಂತೋಸೊಡು ಗೆತೊನುವೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಬಯ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಆಪತ್ತ್‌ಡ್ ಬೆರಿಸಹಾಯೊಗು ಬತ್ತಿನ ತಂಗಡಿನ ಈ ಒಂಜಿ ಮನಸ್‌ಗಾತ್ರ ಬೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯೆ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಪದ್ದತಿನ್ ಜ್ಯಾರಿ ಕೊಂಡ್ರುವೆ. ಬುಡೆದಿನ ಕಡೆತ್ತ ಸಹಾಯ ತಿಕ್ಕಂದೆ ಸೋದರ ತಂಗಡಿನ ಸಹಾಯ ಗೆತೊನೊಡಾಯಿನ ಕಾರಣೊಗಾತ್ರ ಮಿತ್ತ್‌ಗ್ ಕುಟುಂಬೊ ಸಂಸಾರೊಡು ಸಂಬಂದೊಲೆಗ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಮುಖ್ಯ ಆಪೆರ್ಂದ್ ತಾಕೀತ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್ ಪದ್ದತಿ ನಡತ್ತೊಂದು ಬೈದ್ದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಲೇಕನೊ
ಚಂದ್ರಕಲಾ ನಂದಾವರ
ಚಂದ್ರಕಲಾ ನಂದಾವರ ಬರಹಗಾರ್ತಿ, ಕವಯತ್ರಿ, ಸ್ರೀವಾದೀ ಚಿಂತಕಿಯಾದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪರಿಚಿತೆರ್. ೧೯೫೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲದ ಕೈತಲ್ದ ಕೊಂಡಾಣೊಡು ಪುಟ್‍ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ಜಾರಿಗೆ
ಜಾರಿಗೆ ಅಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುಳಿತ್ತ ಪುದರ್. ಉಂದು ಕಾಡ್ ಡ್ ಬುಳೆಪಿ  ಪುಳಿ. ಉಂದು ಕಿತ್ತಳೆದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಮರ ಮಲ್ಲಾದ್ಗ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಇರೆಕ್ಕುಲು ದಪ್ಪಲಾ ಕಡು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದಲಾ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಸುರುಟ್ಟು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದವುಲಾ ಬುಲೆನಗ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.
ಜಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಎಂಚ
ಜಾರಿಗೆ ಬುಳೆದ್ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಬನ್ನಗ ಅವೆನ್ ಕೊಯ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಐತ ಉಳಯಿ ಇತ್ತಿ ಬೀಜೊನು ದೆತ್ತ್ ದ್ ಆ ಓಡುನು ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾಂಡ ಬಳಕೆಗ್ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಚೋಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನಾಂಡಲಾ ನೇರ ಅವೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಪುಜಿ. ಆ ಓಡುನು ನೀರ್ ಡ್ ನನೆಯೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಆ ನೀರ್ ನ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ನುಂಗಯಿನ ಜಾರಿಗೆ ಸುರುಟ್ಟು ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಪುಪ್ಪುಂಡು. ವರ್ಷ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.
ಗಳಸುನ
ಮೀನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಪುಣ್ಕೆ ಪುಳಿತ್ತ ಬದಲ್ ಗ್ ಈ ಪುಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಆಂಡ ಪುಣ್ಕೆದ ಪುಳಿನ್ ಅರೆಪು ಕಡೆನಗ ಒಟ್ಟುಗು ಕಡೆವೊಲಿ. ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿತ್ತ ನೀರ್ ಮಾತ್ರ ಪಾಡ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡು. ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್ ದ ಕಜಿಪುಗು ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಜಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಮದ ಪಲದೆಗ್ ಲಾ ಜಾರಿಗೆ ಪುಳಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ಜಪಾನ್
thumb|ಮೌಂಟ್ ಫೂಜಿ ಪರ್ವತದ ಒಂಜಿ ದೃಶ್ಯ thumb|ಹಕೋನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ಆಶಿ ಸರೋವರ- ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ thumb|ಹಕೋನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಅನಿಲಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು. ಜಪಾನ್ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡೊದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಗತಿಯಾಯಿನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ರಡ್ಡ ನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲೊಡು ಅಮೇರಿಕಾ ಜಪಾನುದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬೊಕ ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಡಿನ ಅಣು ಬಾಂಬುಡುದಾತ್ರಾ ದಿಂಜ ನಾಶವಾಂಡಲಾ ತನ್ನ ಜನಕುಲೆನ ಅದಮ್ಯ ಚೈತನ್ಯದ  ಬೊಕ  ಇಚ್ಛಾ ಶಕ್ತಿದ  ಬಲೊಟು  ಬುಲೆದ್  ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಗ್ ಅಂಚನೆ ವ್ಯವಗಹಾರೊಗು  ಆಧುನಿಕ ಲೋಕೊಡು  ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಈ ದೇಶ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಸಿರಿವಂತ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು. . (ನಿಹೊನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ನಿಪ್ಪೊನ್, ಇನ್ಪಿನವು ಈ ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತವಾಯಿನ ಪುದರ್ ) ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ  ಒಂಜಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಲೆನ ದೇಶ. ಉಂದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ದ್ವೀಪ ( ನಡುಕಂಡೆ) ಲೆನ ಸಮೂಹ. ಈ ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ ಜಪಾನೀಸ್. ಜಪಾನು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೨.೭೩ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ದೇಶ ಜಗತ್ತುದ ಪತ್ತನೆಯ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು.
ನಾಲ್ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಲಾಯಿನ ಹೊಂಶು, ಹೊಕ್ಕಾಯಿದೊ, ಶಿಕೊಕು ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯೂಶು ದ್ವೀಪೊಲು  ಸೇರ್ದ್ ಜಪಾನ್ ದೇಶ ಆತ್ಂಡ್. ಜಪಾನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ೧೦ನೆ ಬಾರಿ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ದೇಶ.
ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜ
ಜಪಾನು ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜ ಬಲಬರಿತ ಚಿತ್ರೊಡು ತೋಜಾಯಿನಂಚ  ಶುದ್ಧ  ಬೊಲ್ದುದ ಆಯತಾಕಾರದ  ಧ್ವಜೊಟು ನಡುಟು ಕೆಂಪು  ಕುಂಕುಮದಂಚಿನ ಬೊಟ್ಟು.
ಪಣವು- ನಾಣ್ಯ
ಜಪಾನು ದೇಶದ ಪಣವುದ ಪುದರು ಯೆನ್ ಪಣುದು. ಇತ್ತೆ ಅಂದಾಜಿ ರೂಪಾಯಿ ೦.೬೦  ಒಂಜಿ ಯೆನ್ ಗ್ ಸಮಾನವಾದುಂಡು.
ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೋ
ಜಪಾನ್ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೋ ಮಾತೃನಗರ. ಟೋಕಿಯೋ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ   ಬೊಕ ಆರ್ಥಿಕ  ಪ್ರಗತಿದ ದೃಷ್ಟಿಡು  ಪ್ರಪಂಚದ  ಅತೀ ಮಲ್ಲ ನಗರೊಲೆಡು  ಮೂಜನೆ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೩.೨ ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರ ಜಗತ್ತುದ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಮಾತೃನಗರ (ಮೆಟ್ರೋಪೋಲಿಸ್) ಇನ್ಪಿನ ಬಿರುದುಗು ಪಾತ್ರವಾದುಂಡು.
ಜಪಾನ್ದ ಬೇತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಗರೊಲು  ಯೊಕೊಹಾಮಾ, ಓಸಾಕಾ, ಕ್ಯೋಟೊ ಬೊಕ  ನಾಗೋಯಾ ಆದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ವಿಶ್ವೊಡು  ರಡ್ಡನೆಯ ಅತೀಎಚ್ಚಿನ  ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ (ಗ್ರಾಸ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್= ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಉಪ್ಪುನ ದೇಶ. ೨೦೦೮ ವರ್ಷದ ಅಂಕಿ ಅಂಶೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಜಪಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೋ ದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ (ಜಿ.ಡಿ.ಪಿ) ೧.೫ ಟ್ರಿಲ್ಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಲು ಇಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು.(೧ ಟ್ರಿಲ್ಲಿಯನ್ = ೧೦೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ).
ಜಪಾನುದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಜಪಾನ್ ದೇಶೊತ  ಪಶ್ಚಿಮ  ಭಾಗೊಡ್  ಸೈಲೂರಿಯನ್ (೪೪೩.೮ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು) ಯುಗತ್ತ  ಶಿಲಾ ಸ್ತೋಮೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದೆರ್. ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮೊಡ್ದ್ ಪೂರ್ವೊಗು ಪೋಯಿನಂಚನೆ  ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಯತ ಶಿಲೆಕುಲು ತೋಜಿದ್  ಬರ್ಪಾ. ಪೂರ್ವದ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಪ್ಲೀಸ್ಟೋಸೀನ್ (೨.೫೮೮  ಮಿಲಿಯನ್  ವರ್ಷೊಡ್ದ್  ಇಂಚಿದ) ಯುಗತ್ತ ಶಿಲಾ ಕುರುಹುಲು ತಿಕ್ಕುವಾ.
೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷೊಲೆನ  ಪಿರಾಕ್ ಜಪಾನ್  ದೇಶೊತ ಭೂಭಾಗ  ಏಸಿಯಾ ಖಂಡೊಗು ಜೋಡಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಕಾಲಕರಿನಂಚೆನೆ ಜಪಾನ್ ದ್ವೀಪ ಸ್ತೋಮೊಲು  ಮೂಲಖಂಡೊಡ್ದು  ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್  ನೆಲೆಯಾತಾ  ಇಂದ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಲು  ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬೈದೆರ್.
ಭೂತೊಗಟೆದ ಫಲಕೊಲು  ಚಲನೆ (ಫಲಕ ವಿಬಂಧನ - ಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ಸ್) ಯಾಪಿನ  ಸಿದ್ದಾಂತದ  ಅನುಸಾರ ಜಪಾನ್  ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಅಡಿತ ಭೂಫಲಕ ಮೂಡಾಯಿಗು ಚಲನೆಯಾದ್  ಇತ್ತೆ ಇತ್ತಿನ ರೂಪೊಗು ಬೈದಾ ಇಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದೆರ್.
ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲು- ಭೂಕಂಪೊಲು
ಶಾಂತ (ಫೆಸಿಫಿಕ್) ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುತ್ತ ದಿಂಜ   ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಲು ಅಂಚನೆ  ದಿಂಜ ಭೂಕಂಪೊಲು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದಿಪ್ಪುನ ಕುದುರೆ ಲಾಳದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಸುಮಾರ್ ೪೦,೦೦೦ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ  ಪರಿಧಿ ಪ್ರದೇಶೊಗ್ ಅಗ್ನಿ ವರ್ತುಲ (=" ರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಫೈರ್ ") ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಜಪಾನ್ದ ಭೂಭಾಗ ಈ ಅಗ್ನಿ ವರ್ತುಲದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪಿನೆಡ್ದಾವರ, ಜಪಾನುಡು ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊಲು ಅಂಚನೆ ಭೂಕಂಪೊಲು  ಅದಗದಗ ಆಪಿನ ಉಂಡು. ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಜಪಾನುಡು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆನ ಬೊಕ ಭೂಕಂಪೊಲೆನ ವಿಕೋಪದ ಬಾಧೆ ಎಚ್ಚಾದುಂಡು. ಭೀಕರವಾಯಿನ ಭೂಕಂಪೊಲು ಜಪಾನುದ ಸುತ್ತದ ಕಡಲುಡು ಆಂಡಾ ಕಡಲ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದ ಮೀರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಎತ್ತರ ಎತ್ತರದ  ಬಲಶಾಲಿ ಸೆರೆಕುಲು ಕಡಲುಡು ಲಕ್ ದ್ ತೀರೊಗು ದರ್ತಿದ್ ಕರೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವಾ. ಇಂಚಿನ ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ ಬಲಶಾಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿದ ಸೆರೆಕುಲೆಗ್ "ಸುನಾಮಿ" ಲು ಇಂದ್ ಜಪಾನುಡು ಪಣ್ಪೆರ್. ೨೦೧೧ ಇಸವಿಡ್ ಟೊಹೊಕು ಪ್ರದೇಶೊನು ಪಂದಾಯಿನ ಭೂಕಂಪದ  ಜೋಡಿಯಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಬತ್ತಿನ ಸುನಾಮಿ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ವಿನಾಶೊಗು  ಕಾರಣವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೨೦೦೪ ಇಸವಿದ ಚೂಟ್ಸು ಪ್ರದೇಶೊದ ಭೂಕಂಪ ಬೊಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ದುಂಬು ೧೯೯೫ ಇಸವಿಡ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಹಾನ್ಶಿನ್ ಭೂಕಂಪೊಲು ಮಸ್ತ್ ವಿನಾಶೊಲೆಗ್  ಕಾರಣಕರ್ತವಾದಿತ್ತಾ.
ಮೌಂಟ್ ಪೂಜಿ
ಜಪಾನುದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತೊಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಆತಿನವು  ಫೂಜಿ ಪರ್ವತ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಮೌಂಟ್ ಫೂಜಿ ಇನ್ಪೆರ್. ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಡ್ ಫೂಜಿಸಾನ್ ಇಜಿಂಡ ಫೂಜಿಯಾಮಾ  ಇನ್ಪೆರ್. ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್  ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಡು ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಹೊಂಶು  ದ್ವೀಪೊಡು ಈ ಶಂಕುದ ಆಕಾರದ  ಭೀಮ ಗಾತ್ರದ  ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ ಉಂಡು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದು ೩೭೭೬.೨೪  ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಉಪ್ಪುನ  ಉಂದು ಜಪಾನುದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಈ ಪರ್ವತ ಜಪಾನೀಯೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಲಾ ಆದುಂಡು. ಜಪಾನುದ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್, ಕವಿಕುಲೆಗ್ ನಿರಂತರ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಕೊರ್ಪಿನ  ಒಂಜಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆ ಆದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ೨೦೧೩ ಇಸವಿಡ್ ಉಂದೆನ್ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ  ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ  ತಾಣೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.
ಕರಿನ ೧೭೦೭-೦೮  ಇಸವಿಡ್  ಈ  ಫೂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತ  ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ವಾದಿತ್ತ್ ದ್  ಲಾವಾರಸ ಉಬ್ಬಿದ್ಂಡ್  ಇಂದ್ ದಾಖಲೆಲು ಪಣ್ಪಾ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ ಕರಿನ ೩೦೦ ವರ್ಷೊಡು ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ತಟಸ್ಥವಾದುಂಡು. ಏಪ ನನೊರ ಜಾಗೃತವಾಪುಂಡು ಇಂದ್ ದುಂಬತ್ತಾ ತೆರಿಯಂದೆ, ಉಂದೆನ್ ಸದ್ಯೊಗು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವೊತೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರಾದೆರ್.
ಹಕೊನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ
ಮೌಂಟ್ ಫೂಜಿದ ಮೂಡಾಯಿ  ದಿಕ್ಕ್ ಡ್,  ಹೊಂಶು ದ್ವೀಪೊದ ಕಾನಗಾವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು,   ಹಕೋನೆ  ಇನ್ಪಿನ  ಪ್ರದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತವುಂಡು. ಉಂದು ಸುಮಾರ್ ೩೦೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವುಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದಿತ್ತಂ ಡ್  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಅದಗ ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತದ ಸ್ಪೋಟಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್  ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ದ  ಪಿದಾಯಿ  ಲಾವಾರಸ ಅಂಚನೆ  ಶಿಲೆಕುಲೆನ ತುಂಡುಲು ಸೇರ್ದ್   ಮಲ್ಲ ಒಂಜಿ ಪರ್ವತದ ರೂಪು ಬತ್ತಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಈ  ಪರ್ವತದ  ಮೇಲ್ದ ಭಾಗೋಡ್  ಓವಾಕುಡನಿ  ಇನ್ಪಿನ ಜಾಗೊಡು ಅಗ್ನಿಜನ್ಯ  ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್, ಸಲ್ಫರ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಇಂಚಿನ ಮಾತಾ  ಅನಿಲೊಲು ಬೊಲ್ದು  ಬಣ್ಣದ ಪುಗೆಕುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪಿನೆನ್  ತೂವೊಲಿ. ಈ ಭಾಗೊಡು ಅನೇಕ ಬೆಂದಿರ್ದ ಚಿಲಂಬಿಲು (ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ದ ಚಿಲುಮೆಲು) ಸಯಿತಾ  ಉಲ್ಲಾ. ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತದ ಬಾಯಿದ ತೆಂಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು  ದಿಂಜ  ಸಮಯೊಡ್ದಿಂಚಿ ಬರ್ಸದ  ನೀರ್ ಸಂಗ್ರಹವಾದ್  ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೊರ್ಲುದ  ಕೆದು (ಸರೋವರ)  ಆತುಂಡು. ಉಂದೆಕ್  "ಆಶೀ ಸರೋವರ" (ಲೇಕ್) ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಹಕೊನೆ ಇಜಿಂಡಾ ಆಶಿನೋಕೊ ಸರೋವರ ಇಂದ್ಲಾ  ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಸರೊವರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ೭೨೩ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೊಲೆಡ್ ಈ ಸರೋವರ ೪೩.೫ ಮೀಟರ್ ದಾತ್ ಗುಂಡಿ ಉಂಡು. ಓವಾಕುಡನಿ ಬೆಂದಿರ್ ಚಿಲುಮೆಲೆಡ್, ತೆತ್ತಿನ್ ಬೆಯಿಪಾಂಡ ನೀರಡ್ ಇತ್ತಿನ ಗಂಧಕದ ಅಂಶೊಡಾತ್ರ ತೆತ್ತಿದ ಚೋಲಿ ಕಪ್ಪಾಪಿನಿ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ. ಇಂಚಿನ ಕಪ್ಪು ಚೋಲಿದ ತೆತ್ತಿನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಆಯಸ್ ೭ ವರ್ಷ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಇಂದ್ ನಂಬಿಕೆ.
ಜಪಾನ್ ದೇಶದಕುಲು ಹಕೊನೆ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ   ವ್ಯವಸ್ಥಿತ   ಅಂಚನೆ  ಪೊರ್ಲುದ ಪ್ರವಾಸೀ  ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ್  ಬುಳೆಪಾದೆರ್. ಟೋಕಿಯೋ ಮಹಾನಗರೊಡ್ದ್ ಶಿಂಕನ್ಸೆನ್ (=ಬುಲೆಟ್ ಟ್ರೈನ್) ಸಹಿತ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಿಲಾಸೀ ರೈಲುಲು,  ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲೆನ ಪ್ರಯಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತ್ ದ್  ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಪೋದ್ ಬರಿಯರೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಹಕೋನೆ ಪ್ರದೇಶೊದ ಉಲಾಯಿ ಸುತ್ತಾಟ ಮಲ್ಪರೆ, ವಿಶೇಷ ಬಸ್ಸುಲು, ಸ್ಟೀಲ್ದ ಬಲ್ಲ್ ಲೆಡ್   ನೇಲೊಂದು ಪೋಪಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಗೂಡುಲೆನ ಮಾರ್ಗ( ರೋಪ್ ವೇ), ಅಗ್ನಿ ಪರ್ವತೊದ ಕೊಡಿಡ್ದ್  ಕಂತ ತಿರ್ತ್ ಜಪ್ಪರೆ  ವಿಶೇಷ ವಿನ್ಯಾಸದ  ಕೇಬಲ್ ಕಾರುಲು,  ಆಶಿ ಸರೋವರದ ಉಲಾಯಿ ತಿರುಗರೆ ವಿಲಾಸೀ ನೌಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಒಂಜಿ ಟಿಕೇಟ್ ಮಲ್ತಂಡ ಪೂರಾ ಪ್ರದೇಶೊನು ವಿವಿಧ ರೀತಿದ ವಾಹನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪಿನ  ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಉಂಡು.
ಸೊಲ್ಮೆ
ತುಳುಟ್ಟ್ 'ಸೊಲ್ಮೆ' ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊ ಪಾಡ್ದನಲೆಡ್ ತೋಜಿತ್ ಬರ್ಪುಂಡ್. ದುಂಬು ಉಂದೆನ್ ಸೊಲುಮೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಸೊಲ್ಮೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ 'ನಮಸ್ಕಾರ' 'ಪನ್ಪುನೆ' ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊಡ್ ಬಳಕೆ ಆತ್ ನ್ಡ್. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾಡ್ದನ, ಕಲ್ಕುಡ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾಡ್ದನೊಡ್ 'ಸೊಲ್ಮೆ' ಶಬ್ದೊ ಬರ್ಪುನ್ಡು. ಸೋಲ್ಯೋತ್ತ್ ದ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸೊಲ್ಮೆ- ಶಬ್ಧಾರ್ಥ
ತುಳುನಿಘಂಟು (ಸಂಪುಟ ೬,ಪುಟ ೧೨೮೭) ಸೊಲ್ಮೆ ಶಬ್ಧೊಗು ರಡ್ಡ್ ಅರ್ಥೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು:
೧. ವಂದನೆ,ನಮಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಣಾಮ, ಗೌರವ, salutation
೨. ಸೋತು ಶರಾಣಾಪಿನಿ, submission, yielding.
ಗಾದೆ
ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಾಮಿಗಾಂಡ್, ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ಬೂಮಿಗಾಂಡ್
ಪಾರ್ದೊನೊಡು ಸೊಲ್ಮೆ
೧೮೮೬ ಟ್ ರೆವೆರೆಂಡ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಪಾರ್ದೊನೊಳು  ಪನ್ಪುನ ಸಂಂಚಿಡ್    ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಪಾರೊನೊಡು ಬರ್ಪುನ ಪಾತೆರ ' ಅರಸು ಓಡೆರೆದ್ರಾ ಓಡೆರಾತೆರ್, ಸೋಲೆರ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾಯೆ ಕಲ್ಕುಡೆ, ಬಲಬ್ಬ ಕಲ್ಕುಡ ಕುಳ್ಳುಂದ್ ಪಂಡೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ಪಾರ್ದೊನೊಡು 'ಓಲಗಾತಿ ಬಲ್ಲಾಳಗ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾಯೆ. ಸೊಲ್ಮೆ ಉಳ್ಳಾಯಂದ್ ಆಯೆ ಪಂಡೆ.ಮೂಡಾಯಿ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾನಗ ಬಡೆಕಾಯಿ ತೂಯೆರ್, ಬಡಕಾಯಿದ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾನಗ ಪಡ್ಡಾಯಿ ತೂಯೆರ್, ಪಡ್ದಾಯಿದ್ದ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾನಗ ತೆಂಕಾಯಿ ತೂಯೆರ್, ತೆಂಕಾಯಿದ್ದ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾನಗ ತಿರಿಲೋಕ ತೂಯೆರ್. ಅಪಗ ನಾಲ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಪಾಡಿಯೆ, ಒಂಜಿ ಸಂದಾಯೊಲಾ ಈರ್ ಕೊರ್ಜರ್,ಅಪಗ ಕಾಡ್ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕಾಯೆರೆ ಮರಕ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾದುಂಡ ಕಾಯಿ ಇರೆ ತಾಲ್ದು, ತೆಗೆಲಿರೆ ತೆಲಿತ್ತು.ಈರ್ ಆತ್ಲಾ ಪಂಡ್ಜೆರ್.ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ಮಿತ್ತ ನಾರಾಯಣಗ್ ಇಪ್ಪಡ್, ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ತಿರ್ತ ಬೂಮಿ ದೇವಿಗ್ ಉಪ್ಪಡ್, ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ನಿಕ್ಲೆ ಗುರು ಹಿರಿಯಾಕುಲೆಗ್ ಇಪ್ಪಡ್, ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮೆ ಕೆಮ್ಮಲೆತ ಬ್ರಹ್ಮೆರೆಗ್ ಇಪ್ಪಡ್' ಇಂಚ ಸಂದಿಡ್ ಸೊಲ್ಮೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಬರವೊಡು ಸೊಲ್ಮೆ
ಬಡಕಬೈಲು ಪರಂಎಶ್ವರಯ್ಯೆರ್ ಬರೆಯಿನ ತುಳು ಕೃಷ್ಣರಾಜೇ ಪ್ರಸಂಗಡು (೧೯೨೬ ಇಸವಿಡ್ ಅಚ್ಚಾತ್ನ್ ಬೂಕು) 'ಅಂಚಿನ ಆ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸೊಲ್ಮ' ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಎನ್. ಎಸ್ ಕಿಲ್ಲೆರೆನ ಕಾಣಿಗೆ ಪನ್ಪುನ ತುಳುತ್ತ ಕಬಿತೆಳನ ಬೂಕುಡು (೧೯೩೨ ಟ್ ಅಚ್ಚಾತ್ ನ ಬೂಕು) ಪೆದಿಯಪ್ಪೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾವೆ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರೊ, ಪೋಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ದೆರೆನ ಮಿತ್ಯನಾರಯಣ ಕತೆ ಪನ್ಪಿನ ಕಾದಂಬರಿ (೧೯೩೫ ಟ್ ಅಚ್ಚಿ ಆತ್ಂಡ್)ಡ್ ಉಪಕಾರೊದ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಉಪಕಾರೊ ಸ್ಮರಣೆ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಸೊಲ್ಮೆದ ಮೂಲೊ
ಸೊಲ್ಮೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಬಾಸೆದ ಸಲಾಮ್ ಪನ್ಪುನ ಶಬ್ದೊದ್ದು ಬತ್ತಿನೆ ಪನ್ಪುನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನು ಪ್ರೊ.ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರಲಾ- ಮಂಜೇಶ್ವರ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ನಕುಲೆನ ಪಾತೆರೊ-ಕತೆನ್ ಆದರಿತ್ ದ್ ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಸಲಾಮ್ ಪಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು. ನಮಸ್ತೆ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು.
೧೬ನೇ ಶತಮಾನೊಡೆ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಪದ
ಕನ್ನಡ ಡು ಸಲಾಮ್ ಶಬ್ದ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಗಲಸ್ ನ್ ಮಾಹಿತಿ ಉಂಡು. ಕನ್ನಡ ದ ಬಬ್ರುವಾಹನ ಕಾಳಗ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಡು ಸಲಾಮ್ ತೆಕ್ಕೊ- ಮಣಿಪುರ ದೊರೆಯೆ ಪನ್ಪಿ ಪದ್ಯ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
೧.ತುಳು ನಿಘಂಟು. (೧೯೯೭) ಸಂಪುಟ ೬, ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಎಂಜಿಎಂ ಕಾಲೇಜ್, ಉಡುಪಿ-೫೭೬೧೦೨, ಪುಟ:೨೯೮೭
೨. ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ ಕುಲು ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮಂಗಳೂರುಡು ಮಲ್ತಿನ ಪದ-ಪತ್ತಯ ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮೊ ಆದರಿತ್ದ್.
ವರ್ಗೊ:ಸಂಸ್ಕಾರೊ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಭಾಷೆ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಶಬ್ದೊಲು
ಜಾರಂದಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೂಡು ಶೆಡ್ಡೆ.
'ಜಾರಂದಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೧೦ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್ ಕುಡುಪು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತಿಬೊಕ್ಕ ವಾಮಂಜೂರು ಪನ್ಪಿ ಪೇಂಟೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಐತ ಪಡ್ಟಾಯಿಗ್ ಮುಡುಶೆಡ್ಡೆ ಸರಕಾರಿ ಟಿ.ಬಿ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಪೋಪಿ ಮಾರ್ಗೊಡು ದುಂಬು ಸುಮಾರ್ ೨. ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಬಸ್ಸ್ ಸ್ಟಾಪ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಲ್ತ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋದು ದತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ ತಿರ್ಗುನ ಮಾರ್ಗೊಡು ಒಂತೆ ಪೋಂಡ ಅಲ್ಪ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಹಳ್ಳಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಮಣಿಲ್ತಾಯ ದೈವ ನೆಲೆ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾರಂದಾಯ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಆಪುಂಡು. ಮಣಿಯಲ್ತಾಯ ದೈವ ಬೊಲ್ದು ಕುದುರೆಡ್ ಕುಲ್ಲೊಂದು ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆದ ಜಾರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ಅಬ್ಬು ಬೈದ್ಯೆತಿನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೈದೆತಿನ ಮಗ್ಗೆ ಜತ್ತಿ ಪೂಜಾರಿ ಮೂರ್ತೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನಗ ತಾರಿದ ಮರತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನಗನೇ ಆಯಗ್ ಮೈಟ್ ಬರ್ಪಾವುಂಡು. ಇಂಚ ಈ ಇಲ್ಲಡ್ ನಿಲೆ ಆಯಿ ಕಾರಣೊಡ್ದು ದೈವೊಗು ಜಾರಂದಾಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಧೊಡ್ಡು ಹೆಚ್ಚದ ಬಾರಿ ಬೂಮಿ ಹುಟ್ಟುವಳಿ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಜಾರದ ಬಿಲ್ಲವ ಮನೆತನದ ಅಸ್ತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆದ ಜಾರೊಡುಪ್ಪು ಕ್ಷೇತ್ರ ದೈವದ ಆದಿ ಸ್ಥಾನ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪವೊನುಂಡು. (ತುಳುನಾಡಿನ ಬಿಲ್ಲವರು-ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ-ರಮಾನಾಥ ಕೋಟೆಕಾರ್.)
ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಪನ್ಪಿ ವಿದೇಶಿಯೆ ೧೮೮೬ ಟ್ಟ್ ಬರೆತಿ ಜಾರಂದಾಯ ದೈವದ ಸುರುತ್ತ ಲಿಖಿತ ಪಾಡ್ದನ
ಬಾಲಬೈಲತ ಭಟ್ಟೆರ್, ದೇರೆಬೈಲ್ ತಂತ್ರಿ, ನಾಲ್ವೆರ್ ಬಟ್ಟೆರ್ ನಾಕುಳೆಗ್ ಬಿತ್ತಿಯೆರೆ ಬಿತ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದಪ್ಯೆರೆ ಯೆರು ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಬುಳೆರಿ ಪುದ್ದೊಟ್ಟೊಗು ನಾಲ್ ಸಾವಿರ ಯೆರು ಕೊಂಡು ಜಯಿದೆ, ಆ ಸುದ್ದಿ ವರ್ತಮಾನ ಕೇಂಡೆರ್, ಪೊಯ್ಯೆ ನೀರ ಮಾರ್ಗದಿಲ್ಲ್ ಕಡತೆರ್, ಬುಳೆ ಆಯೆರೆ ಬದ್ದೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತೆರ್, ನಾಲ್ ಸಾರ ಯೆರುನು ತೂಯೆರ್, ಐಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಯೆರುಕು ಕ್ರಯ ಪಣ್ಲಾಂದ್ ದ್ ಪಂಡೆರ್, ದುಂಬುದ ಅಜ್ಜೆಗ್ ಸಾವಿರ ವರಾನ್ ಪಿರಾವುದ ಅಜ್ಜೆಗ್ ಸಾವಿರ ವರಾನ್ ಅಂದ್ ದ್ ಆಯೆ ಪಂಡೆ, ಯೆರುಕೋ ಮನುಕೊ ವೊಪ್ಪಾದ್ ಕೊರಿಯಡ ಯೆಂಕುಳೆ ಜನನ ಕಟ್ಟಳೆದ ಬೂತೊ ಯೆಂಕುಳು ಕಟ್ಟಳೆಗ್ ಮನೆ ದೇವೆರೆ ಬಲದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಮಯ್ಯೊಡು ಕೊಣೋದು ಪೂಜಿವೋ. ಯೆರುಕ್ಕುಲಾ ಮನೊಕುಲಾ ವೊಪ್ಯಾದ್ ಕೊರೆಯೆ ಬಟ್ಟೆರ್ ನಾಕುಳು ಎರಡ್ ಯೆರು ಕೊಂಡು ಬರುವೆರ್. ಪೊಯ್ಯೆ ನೀರ್ ಮಾರ್ಗದ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಬರುವೆರ್. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಳು ವೊಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಡು ಆ ಬೂತೊನು ಪೂಜಿಯೆರ್, ಕಿಲದಿನ ಪೋದು ಬಲುಕಾಲ ಬನ್ನಗ ಸ್ಠಾನೊಗು ಪಾಣೆ ಬೋಡುಂದು ಪಂಡೆ.
ಉಪಗ್ರಹ
ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಕ ಪಂಡ ರಾಕೆಟ್/ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕ ಪಂದ್ ಅರ್ಥೊ. ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಅಮೇರಿಕ, ರಷ್ಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್,ಚೀನಾ,ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲು ಉಪ್ಪುನೆ. ನಮೊನ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಇಸ್ರೊ (ISRO) ಉಪಗ್ರಹ ತಯಾರಿದ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರೊ. ಉಂದೆನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚ್-ಕಮ್ಮಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಂಡ ಕೊನಯರಾಪುನ ಉಪಗ್ರಹದ ತೂಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಕ್ಷೆ. ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲೆನ್ ವಿಂಗಡಿಸವೊಲಿ.
ಭಾರತೊದ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲು
ಇತ್ತೆ ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ., ಬೊಕ್ಕ ಎ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ., ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲು ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇಜ್ಜ. ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಜಿ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ.- ಮಾರ್ಕ್-೩ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ತೊಂದುಂಡು. ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ಪುನ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕೊಲೆಡ್ ಘನ ಬೊಕ್ಕ ದ್ರವ ಇಂಧನಲೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಲುಂಡು. ತಾನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಮನ್ತ್‌ನ ದ್ರವ ಇಂಧನ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುನ ಇಂಜಿನ್ಗೆ (ಯಂತ್ರೊಗು) ವಿಕಾಸ್ ಇಂಜಿನ್ ಪಂದ್ ಪುದರುಂಡು.
ಪೊಸ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು
ಸ್ವದೇಸೊಡು ತಯಾರಾಯಿನ ಇನ್ಸಾಟ್ 3 ಡಿ ಆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಸ್ಯಾಟ್ 1 ಪನ್ಪಿ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿ ಕೋಟಾಡುಪ್ಪುನ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಪನ್ಪಿನ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರೊರ್ದ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ಉಡಾವಣೆ ಆಂಡ್. ಕರಿನ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ನಾನಿ ಜಿ ಎಸ್ ಎಲ್ ವಿ ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕದ ಮುಖಾಂತರ ಇನ್ಸಾಟ್ 3 ಡಿ ಆರ್ ಉಪಗ್ರಹೊನ್  ಉಡ್ಡಯಣ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚನೆ  ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬ಕ್ಕ್  ಪಿ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ. ಉಡ್ಡಯಣ ವಾಹಕದ ಮುಖಾಂತರ ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಸ್ಯಾಟ್ 1 ಪನ್ಪಿ  ಉಪಗ್ರಹೊನ್  ಉಡ್ಡಯಣ ಮಲ್ತೆರ್.
ಉಪಯೋಗ
ಹವಾಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲು ಚಂಡಮಾರುತ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸದಂಚಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಲೆನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಫೋಟೊಕುಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ತೆರಿಪಾವುಂಡು.ಗಾಳಿದ ವೇಗ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ್ದ್ ಅಪುನ ಅಪಾಯ, ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ವರ್ಧಾ ಚಂಡಮಾರುತ
ಇನ್ಸಾಟ್ 3 ಡಿ ಆರ್ ಬೊಕ್ಕ  ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಸ್ಯಾಟ್ ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲ  ಹವಾಮಾನೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ ಉಪಗ್ರಹೊಕುಲಾದಿತ್ತಿನೆರ್ದಾತ್ರ ವರ್ಧಾಚಂಡಮಾರುತೊಡೂ ಆಪಿನ  ಮಸ್ತ್ ಅಪಾಯೊಲು ತತ್ತ್ಂಡ್. ವರ್ಧಾಚಂಡಮಾರುತೊದ ಚಲನೆನ್ ದುಂಬೆ ತೆರಿದ್ ಸಂಬಂದಪಟ್ಟಿನ ಅಧಿಕಾರಿಲೆಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕುಲೆನ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮನ್ತ್‌ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಆಪಿನ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ದುರಂತೊನು ತಪ್ಪಯೆರೆ ಉಪಗ್ರಹೊ ಸಹಕಾರಿಯಾಂಡ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ವಿಶ್ವ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬ ೨೦೧೪
ಸುರುಕು ಕುಡ್ಲಡ್ ಶ್ರೀ ಎಸ್.ಆರ್. ಹೆಗ್ಡೆರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ತುಳು ಕೂಟನ್ ಕಟ್ಯೆರ್. ೧೯೮೯ಡು ತುಳು ಕೂಡಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ `ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತುಳು ಒಕ್ಕೂಟ' ಪನ್ಪಿ ಸಂಘಟನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಸಂಘಟನೆದ ಮೂಲಕ ಮಸ್ತ್ ತುಳು ಪರ್ಬೊಲು ನಡತ್ ದ್ ಬೈದ. ೨೦೧೪ ದಶಂಬರ ತಿಂಗೊಳುದ ೧೨-೧೪ ಮುಟ್ಟ ಅಡ್ಯಾರ್ ದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಆವರೊಣದ ಉಲಾಯಿ ನಡತ್ತ್ಂಡ್. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ತುಳು ಕೂಟಾಸ್ " ಸುರು ಅಯಿನ ವರ್ಷ ೧೯೮೯. ದಿ| ಯುಸ್.ಆರ್.ಹೆಗ್ಡೆ ಮೇರೆನ ಮತಾಲಿಕೆಡ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ಇತ್ತೇ ಇತ್ತಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ೩೦ ತುಳು ಕೂಟಲು ಬೇಲೆ ಮಂತೊಂದ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಸ್
ಬೇಸೊಪ್ಪು
ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ -curry leaf, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಪ್ಪು/ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೇಸೊಪ್ಪು/ಬೇವುಸಪ್ಪು/ಬೇವು ಇರೆ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡುನೆರ್ದಾವರೊ (curry leaves) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ, ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಲುನ ಸೊಪ್ಪು/ತೊಪ್ಪು. ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗು ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್‍ನಗಲಾ ಈ ತೊಪ್ಪುನು ಬಳಸುಬೆರ್.
ಉಪಯೋಗ
ಕಜಿಪ್ಪುಮಲ್ಪನಗ ಬೆಯ್ಯರೆಗ್ಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಗರ್ನೆಲಾ ಪಾಡುವೆರ್. ಮಾಸದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಮಸಾಲೆ ಕಡೆನಗ ಬೇಸೊಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್ ಪಚ್ಛ ಬಣ್ಣದ ಭೇಸೊಪ್ಪು ಮಸ್ತ್ ಅವ್ಶಧ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಸೊಪ್ಪು. ಕಾಂಡೇ ಲಕುದ್ ಉಂದೆನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಕೂಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದಲ ಬರ್ಪುಂಡ್. ಕಜಿಪುಗ್ ಒಗ್ಗರಣೇ ಪಾಡ್ರೇಗ್ ಉಂದು ಬೋಡ್. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ murraya koenigil ಬೆಸೊಪ್ಪುಡ್ ವಡೇ, ಛಟ್ಣೀ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಸೊಪ್ಪುದ ಗೊಂಛಲ್ನು ಇಲ್ಲ್ದ ಎದುರುಡೂ ಕಟೂನ್ಡಾ ನೆತ್ತ ಕಮ್ಮೆನಗ್ ಉಮಿಲ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಬೆಸೊಪ್ಪುನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬೆಚ್ಛ ಮಲ್ತುದ್ ಮಂಡೇ ಪಾಡೂನ್ಡಾ ಕುಜಲ್ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಗಿಡೋನ್ ಇಲ್ಲದ ಎದುರುಡೂ ನಡೂನ್ಡಾ ಎಡ್ಡೇ.
ರೋಗ ನಿರೋಧಕ
ಬೇಸೊಪ್ಪು ಒಂಜಿ ರೋಗನಿರೋಧಕವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್‍ದಕ್‍ಲ್ ಕಾಂಡೆ ಬಂಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಇರೆನ್ ದಿನೊಲಾ ತಿಂದ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಸೀಕ್ ಹತೋಟಿಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಜಿಪುಗು ಪಾಡ್‍ನ ಬೇಸೊಪ್ಪುನು ದಕ್ಕಂದೆ ಸರಿಯಾದ ಅಗ್ಗಿದ್ ತಿನೊಡು.
ವಿದೊ
ಬೇಸೊಪ್ಪುಡು ಸುಮಾರ್ ಬಗೆತ್ತ ಬೇವು ಇರೆಕುಲು ಉಂಡು. ಅಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಉಪಯೋಗೊಲು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ
ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ
ಎಲೆಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: ತೇವಾಂಶ 66.3%; ಪ್ರೋಟೀನು 6.1%; ಕೊಬ್ಬು 1.0%; ಸಕ್ಕರೆ-ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶ 16.0%; ನಾರಿನ ಅಂಶ 6.4%; ಲವಣಾಂಶ 4.2%; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ 810 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, 600 ಮಿಗ್ರಾಂ. ರಂಜಕ. 3.1 ಮಿಗ್ರಾಂ. ಕಬ್ಬಿಣ, 12,600 ಐ. ಯು ಕ್ಯಾರೋಟೀನ್ (ಎ ಜೀವಾತು ರೂಪದಲ್ಲಿ), 4 ಮಿಗ್ರಾಂ, ಸಿ ಜೀವಾತು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್ ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಜಾರ್ತೆ
ತುಳುತ ಎನ್ಮೊನೆ ತಿಂಗೊಲು ಜಾರ್ತೆ. ಜಾರ್ದೆಂದ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸ್ವರ ಪಗರುನೆ
ಸ್ವರ ಪಗರುನೆ ಪಂಡ ಕನ್ನಡಡ್ ಸ್ವರ ಬದಲಾಗುವುದು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಓವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿ ಪರ್ಂದ್ ಅವೊಂದು ಬರ್ಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಸ್ವರ ಪಗರುನೆ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಸ್ವರ ಬದಲುನೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನರಮಾನಿಲ್ ಅಂಚನೇ ಪ್ರಾಣಿಲ್‌ಲಾ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬನ್ನಗ ಸ್ವರ ಪಗರುನೆನ್ ಕೇನೊಲಿ.
ಮಾಸೆತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್
ಮಾಸತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್
ಮಾಸ್ತಿ ಕಲ್ಲ್‌ದ ವಿಸ್ರುತ ರೂಪ ಮಹಾಸತಿ ಕಲ್ಲ್