cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕೈ ಬೇವು ಮರ
ಕೈ ಬೇವು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಮರ. ಕೈ ಬೇವುನು ಕಹಿ ಬೇವು/ಬೇವು ಪಂಡ್‍ದ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ neem ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ Azadirachta indica. ಕೈ ಬೇವುದ ಇರೆ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಈ ಇರೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣ ಉಂಡು. ದಿನಾಲ ೨-೩ ಇರೆ ತಿನೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ೮-೧೦ ಇರೆನ್ ಪೊತ್ತುದು ಬೆಲ್ಲದೊಟ್ಟು ಸೇವನೆ ಮಲ್ತುಂಡ ಚರ್ಮದ ಕಾಂತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು.ಇರೆನ್ ಅರೆತುದ್ ಬೆಚ್ಚ ನೀರುಗ್ ಪಾಡುದ್ ಮೊನೆಗ್ ಲೇಪ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮೋನೆದ ಕಾಂತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು.ನೆಟ್ಟ್ ಬೇವುದ ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಯುರ್ವೆದಡ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಈ ಮರತ ನೆರಳು ಬಲು ತಂಪು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್
ಸರ್ಪಗಂಧಿ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಉಂದೆತ್ತ ಚಿಗ್‍ರ್ ಚಂದ್ರಡ ಪುಡವುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೈಕ್ ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರುಲ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್‍ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ರವುಲ್ಫಿಯ ಸರ್ಪೆ೦ಟ್ಟೈನ ಪನ್ಪೆರ್. ದೋಣಿ ಕಡವುಡ್ ಈ ದೈನ್ ಬುಲೆಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಈ ದೈ ತೊಜುನ್ ಕಡಮೆ. ಇಂದೆತ ಬೇರ್ ಕೇರೆದಲಕ್ಕ ಇತ್ತುದ್ ಕೇರೆದ ವಿಷ್ಮನು ಗೆಪ್ಪುನ ಸಕ್ತಿ ಉಂಡು. ಜ್ವರಕ್ ಎಡ್ದೆ ಮರ್ದು ಉಂದು. ಮುಂಗುಲಿ ಕೇರೆನ್ ಕೆರಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್‍ ತಿನ್‌ಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ ಬೇರುದ ಕಾಕಿ ರಂಗಿದ ರಾಲೊಡ್ ಮರ್ದುದ ಅಂಶ ಉಂಡು.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಪರ್‌ಂದ್
ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲವಾದುಪ್ಪುನ, ಕಳ್ಳಿ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು. ಪಿಟಾಯಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಿಟಾಹಯಾ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಉಂದು ಹೈಲೋಸೀರಿಯಸ್ ಪರ್ಂದ್‌ದ ಕುಲೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದುಂಡು. .
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಪರ್ಂದ್‌ದ ವಿದೊಕುಲು
ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಪರ್ಂದ್‌. ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಚೂಲಿ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೊಲ್ದು ತಿರುಳ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಪರ್ಂದ್‌ ಚೂಲಿ ಬೊಲ್ದು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಚಂನೆ ಬೊಂಡುಲ ಬೊಲ್ದು ಉಪ್ಪುಂಡು ಈ ಪರ್ಂದ್‌ ಚೂಲಿ ಮಂಜಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡು ಬೊಲ್ದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಪರ್ಂದ್‌ ೧೫೦ ಡ್ದ್ ೬೦೦ ಗ್ರಾಂ ತೂಕ ಉಪ್ಪುಂಡೂ.
ದಯಿತ ಕೊಡಿಪು
ಎಡ್ಡೆ ಬುಳೆಯಿನ ಪರ್ಂದ್‌ದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ದೆತ್ತೆ‌ದ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಲುಂಗಾದ್ ದೆತ್ತ್ ದೀದ್ ಬೋಡಾನಗ ದಯಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಗೊಬ್ಬರ ಮಿಸ್ರ ಮಲ್ತ್‌ನ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಬಿತ್ತೆ ಪಾಡ್ಂಡ ೧೧ ಡ್ದ್ ೧೪ ದಿನೊಟು ಕೊಡಿಪು ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಉಂದು ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್ ಜಾತಿದ ದಯಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಬಲ್ಲ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಪದ್‌ರ ಪೆರಡುಂಡು ಆಧಾರ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ಆರೋಗ್ಯವಂತವಾಯಿನ ದಂಡ್‌ಡ್ದ್ ದಯಿತ ಕೊಡಿಪು ಮನ್ಪೊಲಿ.
ಹವಾಮಾನ
ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುನ ಹವಮಾನ ಇತ್ತಿನ ಪ್ರದೇಶ ಈ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್‌ಗ್ ಸೂಕ್ತವಾದುಂಡು. ಈ ದಯಿ ೪೦`c ಉಷ್ಣಾಂಶಡುಲ ಬುಳೆಪುಂಡು.
ರೋಗೊಲು
ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಸ ಈ ದಯಿಕ್ ತೊಂದರೆ ಉಂದು ಪೂ ಉದುರ್ದ್ ಪರ್ಂದ್‌ ಕುರಿಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಪಕ್ಕಿಲು ಈ ಪರ್ಂದ್‌ನ್ ತಿಂದ್‌ದ್ ಹಾಳ್ ಮನ್ಪುವ. ಅತ್ತಂದೆ ಕ್ಸಂಥೋಮೊನಾಸ್ ಕಾಮ್ಮೆಸ್ಟ್ರಿಸ್ ಪನ್ಪಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟಿರಿಯಾ ದಂಡ್‍ದ ರೊಗೊಗು ಕಾರಣವಾದುಂಡು. ಡೋತಿಯೋರೆಲ್ಲಾ ಪನ್ಪಿ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಪರ್ಂದ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆ ಬುರಿಯೆರೆ ಕಾರಣವಾದುಂಡು.
ಕೈಪುಲು
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಬಾರ್ ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿನ್ ರಾಶಿ ಮನ್ಪುನ ಮರತ ಕರ್ಬದ ಸಾಮಾನ್. ಬಾರ್ನ್ ಉಂದೆಟ್ ರಾಶಿ ಮಲ್ತೊಂದ್ ಇತ್ತ್ ನೆರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ನೆಲ್ಲಿಕೋರಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕೈಪುಲು, ಕೈಪೊಲು ಪಂದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಪರ್‌ಂದ್
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್
ಕೈಪುಲು
ಆಯಿನ ರೂಪೋ
ಒಂಜಿ ೫ ಫಿಟ್ ಉದ್ದೊದ ಕೋಲುದ ಕಡೆಕ್ ಒಂಜಿ ಅಡ್ಡ ಪಲಯಿ ತಿಕ್ಕಬೆರ್. ಕೊಲುಡು ಪತೊಂದು ನಮ್ಮ ಪುಡೆಕ್ಕ್ ಒಯಿತ್ಂಡ ಪಲಯಿದ ಎದುರುಗು ಇತ್ತ್ ನ ಸಾಮಾನುಲು ರಾಶಿ ಅಪುಂಡು.
ಕೈಪುಲುನು ತಯಾರ್ ಮಾನ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಹಗುರ ಮರಟ್ಟ್ ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕುಕ್ಕು/ಪೆಲ/ಉಪ್ಪೊಳಿಗೆ ಮರಕುಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸುವೆರ್. ಕಂಗ್‍ದ ತಲಕ್ಕೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆರೆಸ್‍ದ್ ಉದ್ದದ ಕೋಲುದ ಲೆಕೊ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಆ ಕೋಲುದ ಕೊಡಿಕ್ಕ್ ಪಲಯಿನ್ ತಿಕ್ಕವೆರ್. ಅಂಚ ತಿಕ್ಕಾಯಿ ಪಲಯಿ ಕೋಲುರ್ದು ಪಿದಯಿ ಬರಂದಿಲೆಕೊ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಕೀಲ್ ಪಾಡುವೆರ್.
ಬಡಕ್ಕಾಯಿ
ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಇನ್ನಗ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ನಾರ್ಥ್ (North )ಇನ್ಪೆರ್.
ಸರಳವಾದ್ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ (ಬಡಕಾಯಿ, ಉತ್ತರ, North, N) ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ತೆರಿಯುವುನು  ಎಂಚಾ, ಇಂದ್ಂಡಾ, ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ದಿಕ್ಕ್ ಮೂಡಾಯಿ ಇಜಿಂಡಾ ಪೂರ್ವ (ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಈಸ್ಟ್ -East -ಇನ್ಪೆರ್). ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನ ಮೂಡಾಯಿದಂಚಿ ಮೋಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಕೈಕುಲೆನ್ ಉದ್ದೊಗು ಮೆಯಿಕ್ ಸಮಾಂತರವಾದ್ ಬುಡುದು ಉಂತಿಯರ್ಡಾ, ಇರೆನ ದತ್ತ ಕೈ (ಅಂಚನೆ ದತ್ತ ಕೆಬಿ) ತೋಜಾವುನ ದಿಕ್ಕ್ ಬಡಕಾಯಿ(ಉತ್ತರ).
ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಡಕಾಯಿ
ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಡ್ ಬೈದಿನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಡಕಾಯಿ ಮೂಲೆ ಕುಬೇರನ ದಿಕ್ಕು ಇಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕುಬೇರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ನಂಬಿಕೆಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಪೊತ್ತುದ ದೇವತೆ.
ದಿಕ್ಸೂಚಿ
ನನೊಂಜಿ ಇದಾನೊಡು ದಿಕ್ಸೂಚಿ (Compass) ಇನ್ಪಿನ ಸಲಕರಣೆನ್ ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಯಸ್ಕಾಂತೊದ ಸೂಚಿ  ಏಪಲಾ ಬಡಕ್ಕಾಯಿ - ತೆಂಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ)  ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಗ್  ತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಉಂತುಂಡು. ದಿಕ್ಸೂಚಿದ ಆಯಸ್ಕಾಂತೊಗು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ (ಉತ್ತರ) ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ಸೂಚನೆ  ಮಲ್ಪುನ  ಪಟ್ಟಿನ್  ಗೋಡಿಸಾದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ದಿಕ್ಸೂಚಿ  ಒವ್ವೇ ಜಾಗೊಗು ಪೋಂಡಲಾ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ನ್ ಸೂಚಿಸಾವುಂಡು.
ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಅಂಚನೆ ಒವ್ವೇ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಜಾಗೆದ ಅಕ್ಸಾಂಸೊ-ರೇಕಾಂಸೊ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶದ ಆಧಾರೊಡು ನಿಖರವಾದ್ ತೋಜಾವುನ ಜಿ.ಪಿ.ಎಸ್. (ಜಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪೊಸಿಸನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ Geographic Positioning System)- ಉಪಕರಣೊಲು ಇತ್ತೆ ಲಬ್ಯೊ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಿಕ್ಕ್‌ಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗೊ:ಭೂಪಟಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ
ಮಗಳೂರು
ಮಗಳೂರು ಉಂದು ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಕೃಷ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಕಂಚಿಕಚೆರ್ಲ ತಾಲೂಕುಡು ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಊರು.
ಮಗಳೂರು ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡುಲಾ ಉಂಡು ಚಿಕ್ಕ ಮಗಳೂರು ದೊಡ್ಡ ಮಗಳೂರು ಈ ರೀತಿದ ಪುದರ್ ಬರಿಯೆರೆ ಕಾರಣ ಇಂಚ ಉಂಡುಗೆ ಒರಿ ಊರುಡು ಮಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತೆ ಇತ್ತೆಗೆ. ಆಯೆ ತನ್ನ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಮಗಳೆನ್ ಕೊರ್‍ನ ಊರು ದೊಡ್ಡ ಮಗಳೂರು ಎಲ್ಯ ಮಗಳೆನ್ ಕೊರ್‍ನ ಊರು ಚಿಕ್ಕ ಮಗಳೂರು ಅಂಡ್‍ಗೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References/>
ಸ್ವಪ್ನಾ ಬರ್ಮನ್
ಸ್ವಪ್ನಾ ಬರ್ಮನ್ (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೬) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಹೆಪ್ಟಾಥ್ಲೀಟ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೮ತ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಡ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕೊನು ಗೆಂದ್‍ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೭ತ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಷಿಪ್ ದ ಹೆಪ್ಟಾಥ್ಲಾನ್‍ಡ್ ದುಂಬುದ ಸ್ಥಾನನ್ ಪಡೆದೆರ್. ಗೋಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮೆರೆಗ್ ರಾಹುಲ್ ದ್ರಾವಿಡ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲನ್ ಕೊರ್ರ್ತೆರ್. ಭಾರತದ ಸ್ವಪ್ನಾ ಬರ್ಮನ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ನಡತಿನ ೨೦೧೮ತ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ಡ್ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಹೆಪ್ಟಾಥ್ಲಾನ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕನ್ ಗೆಂದ್‌ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಸ್ಪಪ್ನಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜಲ್ಪೈಗುರಿ ಟ್ಟ್ ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೬ ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
ಜೀವನೊ
ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪಂಚನನ್ ಬರ್ಮನ್ ಒರಿ ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಸಾನಾ ಮೇರ್ ಚಹಾದ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸ್ಟ್ರೋಕ್‌ರ್ದ್ ಬಳಳೊಂದಿತ್ತಿನ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಒಂತೆ ದಿನರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಾಸಿಗೆ ಪತ್ತಿಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಸಾಂಕೆರೆ ಆರೆರ್ದ್ ಆಯಿಜಿ. ಸ್ಪಪ್ನಾನ ರಡ್ಡ್ ಕಾರ್‌ಡ್ಲಾ ಆಜಿ ಬಿರೆಲ್ ಇತ್ತಿನೇಡ್ದ್ ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇನೆ ಅನುಭವಿಸಿಯೆರ್. ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ಡ್ ಮೆರೆನ ಯಶಸ್ಸ್‌ನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ೨೦೧೬ಟ್ ಮೇರ್ ಸರಕಾರಡ್ದ್ ೧,೫೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವಾದ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಇತ್ತೆ(ಪ್ರಸ್ತುತ) ಮೇರ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಥೋರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಡ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ೨೦೧೮ಟ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಡ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕನ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್.
ಸಾಧನೆಲು
೨೦೧೭ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್ ಪಟಿಯಾಲ ಫೆಡರೇಷನ್ ಕಪ್ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ೨೦೧೮ ದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಡ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಪದಕ ಗೆಂದಿನೆಕ್ ಬಹುಮಾನೊಲು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು
ತಾರಿ
ತಾರಿನ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ `ತಾಳೆ ಮರ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ತಾರೆದಂಚೆನೇ ಎತ್ತರೊಗ್ ಬುಲೆಪಿನ ಮರ, ತಾರೆಡ್ದ್ ತೋರ ಆದ್ ಕಪ್ಪಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮರ. ಈ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿನ್ ಇರೊಲು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇರೊಲ್ ನ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಅವ್ವು ಪರ್ಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಿ ಪರ್ಂದ್ ಅಪುಂಡು. ಅಯಿನ್‍ಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್. ತಾರಿ ಪರ್ಂದ್ ತಾಲ್ದ್ ಬೂರ್ದ್ ಮುಂಗೆ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮುಂಗೆ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ರುಚಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು
ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ರಡ್ಡ್ ಜನ ಒ೦ಜೊ೦ಜಿ ತಾರಾಯಿನ್ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಬುಡ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಅಂ
ಅಂ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಅನುಸ್ವಾರ ಅಕ್ಷರೊ. ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಅಂ ತುಳುತ ಯೋಗವಾಹ ಅಕ್ಷರೊಲೆಡ್ ಸುರುತವುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಇಂದೆತ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಪುನ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿಸದುಂಡು.
ಯೋಗವಾಹ ಅಕ್ಷರೊಲು
ತುಳುಟು ಸಂಸ್ಕೃತೊ ಮೂಲೊದ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಗಳಸುನವು ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಮಡಲ್
ತಾರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಇರೆನ್ ಮಡಲ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ರೂಪೊ
ಈ ಮಡಲ್ ಬಾಕಿ ಮರತ ಇರೆತಲೆಕ ಉಪ್ಪುನವು ಅತ್ತ್. ಮಡಲ್‍ಗ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ದೇಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಗುಣ ಉಂಡು. ಉದ್ದ ದಂಡ್ ಇತ್ತತ್ ಬರಿಟ್ಟೆ ಗರಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಸ್ತು ಉಪಯೋಗಗು ಬರ್ಪ್೦ಡು. ಉ೦ದ್ ಮಸ್ತು ಅಗಲ ಉಪ್ಪ್೦ಡ್ ಅ೦ಚಾದು ಉ೦ದೇನ್ ಮುಡೆದು ಕೆಲವು ಜನ ಮಾಡುಗ್ ಪಾಡುವೆರು. ತುಲುನಾಡುಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ತೂರ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ
ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ ದೆಹಲಿಡ್ ಉಂಡು .ಭಾರತದ ಮಾಮಲ್ಲ ನಾಯಕೆ, ಭಾರತದ ಗಣತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಭವನಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಲ್ಪ ನಮ್ಮದೇಶದ ೩ ಸೇನಾಪಡೆತ ದಂಡನಾಯಕೆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಲು ವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮಾಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟಡೊನು ಅದಗದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯದಾರೆನ ವಾಸಗು ಬೋಡಾದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆತ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಿರ್ದ್ಡ್ ಈ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಬಂಗಲೆಡ್ ಉಂತಿನ ಕೀರ್ತಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೊಪಾಲಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ಸಲ್ಲುಂಡು. ಒಟ್ಟಾರೆ ೩೪೦ ಕೋಣೆಲುಪ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡೊನೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ .ಉಂದು ಒಟ್ಟು ೧೩೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (೩೨೦ ಎಕರೆ)ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಡಳಿತೊಗು ಅರೆನ ಘನತೆಗೆ ಸರಿಯಾದ್  ಮಲ್ಲ ಹಾಲ್ ಗಳು, ಅತಿಧಿಗೃಹಕುಲು, ಆಫೀಸ್ ರೂಮುಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಮುಘಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್  ಅತ್ತಂದೆ  ಮೈದಾನೊಲು ತೂಯೆರೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು, ಅರೆನ ಅಂಗರಕ್ಷಕೆರೆನ, ಬೇತೆ ಬೇಲೆದಕುಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಲು, ಕುದುರೆ ಲಾಯೊಲು ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಾಲಯೊಲು ಮಾತ ಭವನದ ಉಲಯಿ ಉಂಡು.
ಮಸ್ತ್ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಭವನೊ
ರಾಷ್ತ್ರಪತಿನ ಈ ಭವ್ಯ ಭವನೊನು ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ನಿವಾಸೊ 'ವೈಟ್ ಹೌಸ್' ನ್ ಭವನೊಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿತ ವಿಸ್ತಾರ ಖಾಲಿ ೧೮ ಎಕ್ರೆ ಮಾತ್ರ. ಈತ್ ಜಾಗೆಡ್ ನಮ್ಮ ಗಾರ್ಡನ್ ಪೂತ, ತೋಟ, ಬೊಕ್ಕ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗ್ ಬುಡ್ನ ಮೈದಾನೊಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನೊ ದೆಹಲಿ ಉಂಡು. ಎಡ್ವಿನ್ ಲ್ಯೂಟಿನ್ಸ್ ಉಂದೆತ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ ಆದುಲ್ಲೆರ್.ಉಂದುತ ನಿರ್ಮಾಣ ೧೯೧೨ಡ್ ಸುರುವಾದ್  ೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮುಗಿತ್ಂಡ್
ಇತಿಹಾಸ
೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ಸುರುಟು ಅಪಗದ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರೊಡ್ದು ದೆಹಲಿಗ್ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರಿ ಯೋಜನೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪರ ದೆಹಲಿಯದ ಮುಟ್ಟಡ್ ಪೊಸದೆಹಲಿನ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಲ್ಲ  ಯೋಜನೆದ 'ನಕ್ಷೆ' ತಯಾರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಯೋಜನೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚನಾಯಕ, ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಭವನ ಸೌಕರ್ಯ ಮಾತ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪೊರ್ಲಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾದರಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಇರಾದೆಡ್ ಭಾರಿ ಜಾಗ್ರತೆಡ ಸುಮಾರು ೪,೦೦೦ ಎಕ್ರೆ ಜಾಗೆಡ್ ಸೆಂಟ್ರೆಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟೇರಿಯೆಟ್ ಭವನೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುನ ಏರ್ಪಾಡಾಂಡ್. ಸುಮಾರ್. ೧೯೧೧ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೧೬ ತ ಮಧ್ಯೊಡು, ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯ ಸುರುವಾಂಡ್. 'ರೈಸಿನಾ' ಬೊಕ್ಕ ಮಾಲ್ಚಾ' ಗ್ರಾಮೊಲು ಸುರುಟೆ ಈ ಜಾಗೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್ '೧೮೯೪ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಕ್ವಿಸಿಶನ್ ಆಕ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ', ಆ ಗ್ರಾಮೊದ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಕುಟುಂಬೊದಕುಲೆಗ್ ದೆಹಲಿದ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಪೊಸ  ಜಾಗೊಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್....
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಂಸ್ಥೆಲು
ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ
ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡತ ಕವಿ. ಮೇರ್ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೊ೦ಬಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುದಾರ್. ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕಾವ್ಯಾಕ್ಷಿ, ಆಕಾಶ ಬುಟ್ಟಿ, ದೀಪಧಾರಿ, ನೆಲ-ಮುಗಿಲು, ಮಣ್ಣಿನ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಜೀವ ಧ್ವನಿ ಮೆರೆನ ಕವನ ಸ೦ಕಲನೊಲ್. ಮೆರೆಗ್ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕೇ೦ದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್೦ಡ್. ಮೇರ್ ೧೯೯೬ಡ್ ನಡತಿನ ೬೫ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಗುರಿಕಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್.
ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ – ಕನ್ನಡದ ಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೊಸಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಕುಲೆಡ್ ಒರಿ.
ತೀರ್‌ನೆ
ಚೆಂಬೆಳಕಿನ ಕವಿ, ಸಮನ್ವಯ ಲೇಖಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ನಾಡೋಜ ಡಾ. ಚೆನ್ನವೀರ ಕಣವಿ ತನ್ನ ೯೪ನೇ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫,೨೦೨೨ನೇ ಬುಧವಾರ ಬೊಲ್ಪುಗು ೯.೧೩ಕ್ ತೀರ್ಯೆರ್.
ವಿಡಂಬನೆದ ಜೋರು
"ಮಾಡಿ ಉಂಡಿದ್ದೇವೆ ನಮ ನಮಗೆ ಸೇರಿದ ಅಡಿಗೆ ಇರಬಹುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಭಾಗ ಜೀವನ ಸತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತುಸುದೂರ ನಡೆದಿದ್ದೇವೆ ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯ ನಡಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಬೇಕಾದದ್ದು ಜೀವಂತ ಗತಿ, ಹೊಸ ನೆತ್ತರಿನ ಕೊಡುಗೆ" ಈ ಕಾಲೊಡು ಕಣವಿಯೆರ್‌ ಬರೆಯಿನ ‘ಅಪರಾವತಾರ’ದಂಚಿನ ಕವಿತೆಲೆಡ್ ರಾಜಕೀಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕಠೋರವಾಯಿನ ವ್ಯಂಗ್ಯ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ನಿಜ. ಆಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಜೀವನೊಡು ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಕುಲೆನ್ ಒತ್ತ್‌ದ್, ಮುಜುಗರ ಇಜ್ಜಂದೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚದ್ ಅರ್ ಬರೆಯಿನವು ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉಂಡು. ‘ನೆಹರೂ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಪನ್ಪುನ ಅಡಿಗೆರೆ ಕವಿತೆದೊಟ್ಟುಗು ಕಣವಿಯೆರ್ ‘ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರೆ’, ‘ಇಂದೇ ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ’, 'ನೆಹರೂ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ’, ‘ಭಾರತ ಸುಪುತ್ರನ ಕೊನೆಯ ಬಯಕೆ’ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪದ್ಯೊಲೆನ್‌ ಹೋಲಿಸಾದ್ ತೂನಗ ಈ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಕವಿಕುಲೆನ ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಂತರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ ವರ್ಗೊ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗೊ:ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್ ವರ್ಗೊ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಕವಿ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಕುಲು
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಸೂರ್ಯೆ ಮಕರ ರಾಶಿಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುನು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಪನ್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ದ್ ತೆನ್ಕಾಯಿಗ್ ಮಾಲುನ ಪೊರ್ತು ಉಂದು. ಉಂದೆನ್ ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯಕಾಲೊದ ಆರಂಭ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊಡು ಪದ್ರಾಡ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಬತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗ್ ಎಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು.
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಒಂಜಿ ದೈವ ಅದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ದೇವಿ ರೂಪೊದ ಶಕ್ತಿ. ಉಂದು ಇಲ್ಲದ ದೈವ. ಮಾಟ ಮಂತ್ರ ಮಲ್ತುದ್ ಒರಿಯನ ಪಿರವು ಬರ್ಪುನ ದೈವ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡ್‌ದ್ ಕೊನೊಂಡ ಬೆರಿಪತ್ತುನ ಕಾರ್‌ಣಿಕದ ದೈವ. ಕುಂತಾಲ ದೇಶೊದ ಕುಂತಾಲ ಮಂತ್ರಿನ ದೇವೆರೆ ಬಲಭಾಗೊಡು ನೆಲೆಯಾಯಿನ ಶಕ್ತಿ ಮಂತ್ರದೇವತೆ. ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ಮಲಿಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊರ್ದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಕನತ್ತಿನ ದೈವ ಉಂದುವೇ ಮಂತ್ರದೇವತೆ.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ತೆನಸ್
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಎಡ್ಮೆ (ಎಣ್ಮೆ) ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ತಿನ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಉಂಡು.
ಎಣ್ಮೆ ತಿನ್ಪಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣ
ಉತ್ತರಾಯಣ ಪುಣ್ಯ ಕಾಲ ಸುರು ಆನಗ ಹವಾಮಾನೊಡುಲಾ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಮಿತ್ತ್‌ಲಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೂರುಂಡು. ಧನು ಮಾಸೊಡು ವಿಪರೀತ ಚಳಿ. ದಿನ ದಿನ ಚಳಿ ಎಚ್ಚಾದ್ ರಥ ಸಪ್ತಮಿದ ದಿನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಒಂತೆ ಒಂತೆನೇ ಕಮ್ಮಿ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಶಿವರಾತ್ರಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಚಳಿ ಪೂರಾ ಪೋಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣಾಯೊನುಡು ಪಿದಯಿ ಪಾಡ್ದಿನ ಉಷ್ಣೊದ ಕೊರತೆನ್ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಷ್ಣ ಪದಾರ್ತೊನು ತಿನೊಡಾಪುಂಡು. ಈ ತಂತ್ರೊನು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನವಗ್ರಹ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಎಡ್ಮೆ (ಎಣ್ಮೆ) ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನವಗ್ರಹದ 9 ಧಾನ್ಯೊಡು ಎಣ್ಮೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಎಣ್ಣೆದ ಅಂಶೊ ಉಂಡು. ಬಜೀ ಎಣ್ಮೆ ತಿನ್ನಗ ಪಿತ್ಥ ಆಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಪಿತ್ಥೊನು ದೆಪ್ಪೆರೆಗಾದ್ ಬೆಲ್ಲಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್ ಪಜ್ಜಿ ಎಣ್ಮೆದ ದೋಷೊನು ದೆಪ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ತಿನ್ನಗ ರುಚಿ ಆಪಿನೆಕ್ ಅವೆನ್ ಪೊದ್ಪುವೆರ್.
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ (ವಿಷ ಅಮೃತ ಮದಿಪು)
ಮಧ್ಯಸ್ಥ: ಯಾನ್ ಉಂಡಾಯಿಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ತು ವಿಷನಾ ಅಮೃತನಾ ಎರ್ತೆನಾ ಜಪ್ಪೆಲಾ ಕುಂದು ಕೋರೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಕೊಲ್ಪುಗು ಪೋವಾ. ತಿರ್ತ್ ಗಂತ್‌ಗ್ ಪೋವಾ ಪಂದ್ ಕೇನ್ನಗ ಧರ್ಮ ದೇವತೆ ಮಂತ್ರ ಮೂರ್ತಿಯೆ ಎಂಕ್ಲು ಬಂಜಿಡ್ ಜನನ ಬೆರಿಟ್ ಮರಣ ಪಡೆವೊಂದು ಬತ್ತ ಸ್ವಾಮಿದೇವೆರ್ನಆಯುಷ್ಯಾನಂಕಾಲ ಮುಟ್ಟ ಬದುಕೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಲೆಂಚಿನ ಶಕ್ತಿನ ಅನುಗ್ರಹ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಎಂಕ್ಲು ಒಂಜಿ ತೆರಿದ್ ಒರುಂಬ ತೆರಿಯಂದಿನ ಮಾನವೆರ್ ಉಪ್ಪು, ಪುಳಿ ಕಾರ ತಿನ್ಪಿನ ಚರ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಲು ಪರಿಶೋಧನೆ ನಿಕ್ಲೆಡ ಅತ್ತಂದೆ ಎಂಕ್ಲೆಡ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಿನ ದಾಲ ದೋಷದ ಪಾಲ್ ಇತ್ತ್‌ಡ್ಂದಾಂಡ ಆ ಸ್ವಾಮಿನ ಬಅಪ್ಪೆನಲಾ ಅನುಗ್ರಹ ಪತೊನ್ಲ. ಪಾಪದ ಬಡ ಕುಟುಂಬದ ಕನಿಕರೊನು ತೂಲ, ದೋಷೊನು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾದ್ ತಪ್ಪುನು ಒಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಪಾಪೊನು ಪಾವನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ವಿಷೊನು ಕಡಪ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಾಡ್ದ್ ಅಮೃತೊನು ಕೂಡಾದ್ ಕೊರ್ಲ ಜಪ್ಪೆಲ್ದ ಕೋಡಿಡ್ ಈ ಉಂತುಲ ದಿಂಜೆಲ್‌ದ ಕೋಡಿಡ್ ಸಂಸಾರೊನು ಉಂತಾಲ, ಸಂಸಾತೊಗು ಬರ್ಪಿನ ದುರಿತ ದೋಷೊಗು, ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟೊಗು ಈ ಬೆರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಉಂತುಲ ನಿನ್ನ ಮಾಯೊಡು ಸಾಯದ ಗಾಳಿ ಬೀಜಾದ್ ಸಸೂತ್ರ ಮಲ್ತ್ ಕಾಪುಲ ಪನ್ಪಿನ ಎಂಕ್ಲೆನ ಭಕ್ತಿದ ರಡ್ಡ್ ಮದಿಪು.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಕರ್ಂಬು
ಕಂರ್ಬುದ ರಸ ಪಿತ್ಥೊಗು ಎಡ್ಡೆ. ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಾಲೊಡು ಉಷ್ಣ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಪಿತ್ಥ ಸಮ್ಮಂದವಾಯಿನ ದೋಷೊಲು ಬರ್ಪಿನ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್ ಕಂರ್ಬುದ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದೇ ಈ ಪರ್ಬೊದ ದಿನ ಎಣ್ಮೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಕಂರ್ಬುದ ದಾನ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ
ಅಪ್ಪೆ ಮಂತ್ರದೇವತೆ ಇರುವೈಲ್ ಸೂಂತ್ಲಾಡಿ ಬರ್ಕೆಗ್ ಬಲ ಉಂಗುಷ್ಟ ದೀತಿನ ದಿನ
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಇರುವೈಲ್ ಸೂಂತ್ಲಾಡಿ ಬರ್ಕೆಡ್ ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಅರಸುಲೆನ ಒಕ್ಕೆಲ್‍ಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನೋಂದು ಇಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಕಂಡಡ್ ಬೈಸೂಡಿ, ತಾರೆಡ್ ತಾರಾಯಿ, ಗೂಡುಡ್ ಕಿನ್ನಿ-ಕೋರಿ, ಕಿದೆಟ್ಟ್ ಕೈಕಂಜಿಲು ಕಲುವೆರೆನ ಪಾಲ್ ಆಪಿನ ಅಂಚನೆ ಪ್ರಾಯಗ್ ಬೈದಿನ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಮಾನ ಹರಣ ಆಪಿನ ಕಾಲೊಡು ಕಲುವೆರೆನ್ ಪತ್ತರೆ ಒಂಜಿ ದೈವ ಬೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪಂದುಂಜಬೈದೆರೆಡ ಪನ್ನಗ ಆರ್ ಇಂಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಈ ನಾಡ್‍ಡ್ ಇಜ್ಜಿ, ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಮಲಿಯಾಳಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ಕುಂಟಲಾ ಜಂತ್ರಿಲೆನ ಇಲ್ಲದ ಚಾವಡಿಡ್ ಕಪ್ಪುದ ಮೋನೆಗ್ ಬೊಲುದು ಬೊಟ್ಟ ಪಾಡೊಂದಿನ ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಅವೆನ್ ಪತೊಂದ್ ಬರ್ರೆ ಪಿದಡ್ವೆರ್. ಕುಂಟಲಾ ಜಂತ್ರಿಲು ಮನೆದೇವೆರೆನ ಪೂಜೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡ್ ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ಜಂತ್ರಿಲೆನ ಚಾವಡಿಗ್ ಬತ್‍ದ್ ಸೇರುವೆರ್. ಅಂಚ ಇಪ್ಪುನಗ ಇಡೆ ದಾನೆ ಬತ್ತ ಕಾಂತುಬೈದ ಪಂಡ್‍ದ್ ಜಂತ್ರಿಲು ಕೇನ್‍ನಗ, ಕಾಮತುಬೈದೆರ್ ದುಃಖೊಡ್ ರಾಜ್ಒದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ನಮಕ್ ಒಂಜಿ ಬಿಗಿತ್ತ ದೈವ ಬೋಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಜಂತ್ರಿಲೆಡ ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ಕೇನುವೆರ್. ಅವೆಕ್ಕ್ ಜಂತ್ರಿಲು ಪಿಲಿಚಂಡಿ, ಮೈಸಂದಾಯೆ ವಾ ದೈವ ಬೋಡು ಕೇನ್‍ನಗ, ಇಂಚಿನ ದೈವೊಲು ನಮನ ಬರ್ಕೆಡ್ ಉಂಡು ಈರ್ ಕೊರ್ಪುನಾಂಡ ಗುಬ್ಬಿದೇವೆರೆನ ಎಡತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಮನೆದೇವೆರೆನ ಬಲತಮರ್ಗಿಲ್‍ಡ್ ಕಪ್ಪುದ ಮೋನೆಗ್ ಬೊಲುದು ಬೊಟ್ಟ ದೀತಿನ ಶಕ್ತಿನ್ ಎಂಕ್ ಒಚ್ಚಿದ್ ಕೊರೊಲಿಯೆ ಪಂದ್ ಕೇನ್‍ನಗ, ಕುಂಟಾಲ ಜಂತ್ರಿಲು ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್:"ಕಾಂತುಬೈದ ಅವ್ ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿ ಕೇನಡಾ. ಆಲ್ ಕೈನೀಟಾಯಿನಡೆ ಜತ್‍ದ್ ಪಿಡನುನಾಲ್. ನಿಕ್ಕ್ ಆ ಶಕ್ತಿ ಬೋಡುಂದೆ ಪಂದ್ ಆಂಡ ದೇಸ ತಿರ್ಗ್‍ದ್ ಬಾಸೆ ಕಲ್ಪುಲಾ" ಪಂಡೆರ್. ಕುಂಟಾಲ ಜಂತ್ರಿಲು ಪಂಡಿಲೆಕೊನೆ ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ದೇಸೊ ತಿರ್ಗ್‍ದ್ ಬಾಸೆನ್ ಕಲ್ತ್‍ದ್ ಪಿರ ಬನ್ನಗ ಆಟಿ ಆಸ್ರ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ ಪದಿಮೂಜಿ ದಿನ ಪೋಪಿನ ದಿನ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಿ ಪೊರ್ತುಡ್ ಜಂತ್ರಿಲು ಒಂಜಿ ಪಾಲೆ ಪಿಂಗಾರ, ಒಕ್ಕಣ್ಣ ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಮುಕ್ಕಣ್ಣ ತಾರಾಯಿ, ಒಂಜಿ ಕವಲೆ ಬಚ್ಚಿರೆ, ಒರುಂಬ ತುಂಬೆದ ಪೂ, ಕಪ್ಪುದ ಮೈತ ಕರಂಡೆ, ಗಂದದ ಗುಳಿಗೆ, ಸುಣ್ಣೊದಕಲ್ಲ್, ಅಚ್ಚಿದ ಬೆಲ್ಲ ಪತೊಂದು ಮಂತ್ರೊಡ್ ಮಾನಾದ್ ಜಂತ್ರಿಲು ತನ್ನ ಸೆರಂಗ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಶಕ್ತಿನ್ ಕಾಂತುಬೈದೆರೆನ ಸೆರಂಗ್‍ಗ್ ಒಚ್ಚಿದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂತುಬೈದೆರ್ ತುಳುವನಾಡ್‍ಡ್ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಪೆಲತ್ತ ಮಣೆಮಂಚಾವು ಮಲ್‍ತ್‍ದ್ ಬೊಲ್ಲಿದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬೊನ್ ಮಲ್‍ತ್‍ದ್ ನಂಬಿಯೆರ್. ನಂಬಿನ ಆಜಿಮೂಜಿ ದಿನೊಟ್ಟು ರಕ್ಕಸೆರೆನ ವಂಶೊನೇ ನಾಶ ಆದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿ ಆಸ್ರ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ ಪದಿಮೂಜನೇ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಅಪ್ಪೆ ಮಂತ್ರದೇವತೆ ಇರುವೈಲ್ ಸೂಂತ್ಲಾಡಿ ಬರ್ಕೆಗ್ ಬಲತ್ತ ಉಂಗುಷ್ಟ ದೀತಿನ ದಿನ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು.
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುಣ್ಣಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದಾನಿ ಮನಸ್‌ದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಉದ್ರೇಕ ಆಪೆರ್. ಚಂದ್ರೆ ಬೂಮಿದ ಕೇಂದ್ರೊಗು ಬನ್ನಗ ಪಂಡ 180 ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನೊಗು ಬನ್ನಗ ಚಂದ್ರನ ಆಕರ್ಷಣ ಶಕ್ತಿಡ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಭಾವ ಜಲವರ್ಣದ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಆಪುಂಡು. ಪಂಡ ಆ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟು ಕಡಲ್‌ಡ್ ಎರ್ತೆಲ್- ಜಪ್ಪೆಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನರಮಾನ್ಯನ ಜೀವೊಡುಲಾ 80 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ ಈ ಪ್ರಭಾವ ಆಯನ ಮಿತ್ತ್‌ಲಾ ಆಪುಂಡು.
ಮಂತ್ರ ದೇವತೆ
ಮಂತ್ರದೇವತೆ (ಬೀರ)
ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಶಾಸ್ತ್ತ್ರೊ ದಿಟ್ಟಿಡ್ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊದ ಇಚಾರೊ ಇಂಚ ಪನ್ತೆರ್":ಶಿತಸ್ಯಾಂ ಕೃಷ್ಣತೈಲೈಃ ಸ್ನಾನ ಕಾರ್ಯಂ ಚೋದ್ವರ್ತನಂ ಶುಭೈ"":ತಿಲಾ ದೇಯಾಶ್ಚ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯೌ ಸರ್ವದೇವೋತ್ತರಾಯಣೇ" ಧರ್ಮೊದ ಕಟ್ಟ್‌ಪಾಡ್‍ಡ್ ಇಂಚ ಪನ್ತೆರ್
ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್
ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಷನರಿ ಸೊಸೈಟಿಯಾದ್ 1815 ಡ್ ಜರ್ಮನಿಡ್ ಪುಟ್‍ದ್ ಇನಿ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಮಸ್ತ್ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‍ ಮುಕ್ಯೊ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಂಸ್ತೆ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗಾದ್ ೧೮೩೪ಗ್ ಬಾರತೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ಮೊಕುಲು ಕುಡ್ಲಡ್ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರೊಗಾದ್ ಜರ್ಮನಿಡ್ದ್ ಇಡೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಬರವು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ತನ್ಕುಲೆ ಬೇಲೆ ಬಂಗ ಪಂಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಬರವು ಕಲ್ಪಾವುನ ಬೇಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಪ್ರಚಾರೊದ ಜಾಗೆಲು
೧೮೩೪ಟ್ಟ ಕುಡ್ಲಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ಅಗ್‍ಲೆನ ಬೇಲೆ ಪ್ರಸಾರ ಆದ್ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಹೊನ್ನಾವರ ಮುಟ್ಟ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ದಾರವಾಡ, ಗದಗ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಕೇರಳ ಇಂಚಿನಲ್ಪ ನಡತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಬರವು, ನೇಯಿಗೆ, ಅಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲ್, ಓಡುದ ಕಾರ್ಖನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಚರಿತ್ರೆನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಂಸ್ಥೆಲು ವರ್ಗೊ:ಸಂಘಟನೆಲು ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್
ಯುರೋಪ್
ಯುರೋಪ್ ಪ್ರಪಂಚೊದ 7 ಖಂಡೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್’ನೇ ಎಲ್ಯ ಖಂಡ. ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಯುರೋಪ್, ಯುರೇಷ್ಯಾ ಮಹಾಖಂಡೊದ ಪಡ್ಡಯಿಡುಪ್ಪುನ ದ್ವೀಪಕಲ್ಪ. ಆಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್, ರಾಜಕೀಯವಾದ್, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಉಂದು ಏಷ್ಯಾರ್ದ್ ವಿಭಿನ್ನವಾದುಂಡು. ಅಯಿರ್ದಾರ ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಂಡ ಪಂಡ್’ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲು
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೂವಿಂಗಡನೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಈ ಖಂಡೊಡುಪ್ಪುನ ದೇಶೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು :
ಮಟ್ಟು
ಮಟ್ಟು ಉ೦ದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮೊ. ಉಂದು ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ದ ಕರೆಟ್ ನೆಲೆಯಾದುಂಡು. ಈ ಗ್ರಾಮೊನು ಮಟ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲಗ್ ಪೋನಗ ಸಾದಿಡ್ ಕಟಪಾಡಿದ ಬಲತ್ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಈ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೊಗು ಪೋವೊಲಿ. ಉಡುಪಿ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೮ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಊರುದ ಪುದರ್ತ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಇಸೇಸೊ ಆಯಿನ ಗುಲ್ಲ ಬದನೆದ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಮಟ್ಟಿ ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ(ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣೊದ ಬದನೆ) ಪನ್ಪೆರ್. ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ಕಡಲ್‍ದ ಬರಿಟ್ ಉ೦ಡು ಬುಕ್ಕೊ ಮುಲ್ಪ ಮಾತ್ರೊ ಗುಲ್ಲಾ ಬುಲೆಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಕಡಲ್‍ಗ್ ಪಾಪನಾಶಿನಿ ಸುದೆ ಸೇರೊಂಡು. ಅ೦ಬಾಡಿ, ದುಗ್ಗಪಾಡಿ, ಮಟ್ಟಿಬೈಲ್ ಉ೦ದು ಮಾತ ಈ ಗ್ರಾಮೊದ ಜಾಗೆಲು. ಈ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರ್, ತಾರೆ, ಪದ್ಪೆ, ಮುಂಚಿ, ಗುಳ್ಳ ಬದನೆ ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ಬುಲೆಪೆರ್. ಮಟ್ಟು ಪನ್ಪಿ ಊರು ಮೂಲು ಬುಲೆಪಿ ಮಟ್ಟ್ ಗುಳ್ಳೊಡ್ದು ಜಗತ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಆತ್ಂಡ್. ಈ ಬದನೆದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಸ್ವಾಮಿಲು ಕೊರ್‍ನೆಗೆ. ಈ ಗ್ರಾಮೊನು ಕಟಪಾಡಿಗ್ ಸಂಪರ್ಕಿಸಾವುನ ಅನೆಕಟ್ಟ್ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ದ ಸಂಕಲಾ ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. ಈ ಸಂಕೊದ ಒಂಜಿ ಬಾಗೊಡು ಮಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೊ ಉಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಬಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್, ರಿಕ್ಷಾ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರೊ ತಿಕುನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ತರಕಾರಿಲು
ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್
ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್, ೫ ಜನಕುಲ್ನ ೨ ತಂಡೊಲು ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ತಂಡೊಡು ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲು ೧೦ ಫೀಟ್(೩ ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬುಟ್ಟಿಗ್ ಬಾಲ್ನ್‍ ಪಾಡ್ದ್ ಅಂಕೊಲೆನ್ ದೆತೊನ್ವೆರ್. ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ತೂಪುನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್‍ಲಾ ಒಂಜಿ.
ನೀರುಳ್ಳಿ
thumb|ನೀರುಳ್ಳಿ ನೀರುಳ್ಳಿ ಒಂಜಿ ನೆಲತ ಅಡಿಟ್ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಬುಲೆ.ಉಂದು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಅಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ. ಉಂದು ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಸಸಿ. ಉಂದೆನ್ ಕೆಮ್ಮ ಬರ್ನಗ ಅಯಿಕ್ ಬೆಲ್ಲ ಪಡುದ್ ಕೆಲವೆರ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಡುದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ allium cepa ಪಂದುದ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಮ್ಮ ದೇಶೊಗ್ ಧಾಳಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಕ ಆಳೆರೆ ಬನ್ನಗ ಕೆಲವೊಂಜಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ಬತ್ತ್ ಮಾರೊನ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಇಂಚದ್ ನಮ್ಮ ಜನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಬಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಉಂದೆನ್ ವಿದೆಶೊಡ್ ಬೆತೆ ಬೆತೆ ತರೊಟ್ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೊಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ನೀರುಳ್ಳಿ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನ
ಒಂಜಿ ಕಿಲೋ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಚೋಳಿ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಸಣ್ಣ ಮೂರ್ದು ೨೦ ಮುಂಚಿ, ಒಂತೊಂತೆ ದಾಸೆಮಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರ್ದರಿ, ಮಂಜೊಲುದ ಪೊಡಿ, ಬೋಡಿತ್ತಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಅರ್ದ ಕಿಲೊದಾತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು. ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರುಳ್ಳಿದ ನೀರ್ ಆಪುಂಡು. ಕಡೆರೆ ಬಂಗ ಆಂಡ ಮಾತ್ರ ಒಂತೆ ನೀರ್ ಪಾಡೊಲಿ. ಸಣ್ಣ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಇಡ್ಲಿಗ್ ಕಡೆಯಿ ಬಂದದ ಲೆಕ್ಕ ಆಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಣಲೆಡ್ ಅರ್ದ ಕೊಂಡೆದಾತ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀದ್ ದಾಸೆಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಸೊಪ್ಪುದ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಆ ಒಗ್ಗರಣೆಗ್ ಕಡೆತಿ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಪಾಡ್ದ್ ನೀರ್ ಆಜ್‌ದ್ ಪೋಪಿನೆಟ್ಟ ಕೊದ್ಯಾವೊಡು. ಕೊದ್ಯಾನಗ ಅವು ಮೈಕ್ ರಟ್ಟುಂಡು ಐಕಾದ್ ಎಲ್ಯ ತೂ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಾವಡಿ ದೀದ್ ನೀರುಳ್ಳಿ ಕಡೆದಿ ಪಜ್ಜಿ ಬಣ್ಣ ಪೋದು ಒಂತೆ ಕೊಡಕ್ಕೆನೆ ಬಣ್ಣ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಕೈಪೊಡು. ಕಾಯಿನಗ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಮ್ಮೆನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಣಲೆನ್ ತಿರ್ತ್ ಜಾದ್ ಚೌಳಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಬಾಟ್ಟಿಡ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀವೊಡು. ೨-೩ ದಿನ ಪಿದಯಿ ದೀಂಡ ದಾಲಾ ಆಪುಜಿ. ಪ್ರಿಡ್ಜ್ ಡ್ ದೀಂಡ ತಿಂಗೊಲುಗಟ್ಲೆ ದೀವೊಲಿ. ಉಂದು ದೋಸೆ ತಿನಿಯೆರೆ, ಬ್ರೆಡ್, ಚಪಾತಿ ತಿನಿಯೆರೆ, ಗಂಜಿ ಉನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ
ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ (James Ramana Amanna) ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಕೃಷಿಕೆರಾದ್
ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬೊಕ್ಕ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ, ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
== ಸಂಗೀತ ಬೊಕ್ಕ, ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಸೇವೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಿ ಪಂಚಾತಿಕೆ ಬರವು ದಾಂತಿನಕಲೆಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಕೊರ್ಪಿನವು, ಜಾಗೆದ ಕರಾರು ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನವುವ
ವೈದ್ಯೆರಾದ್
ವಂಶಾನುಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ಬೈದಿ ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೈಲ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತಾ ಕುಟುಂಬದಕಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡುಂಡು.ಪಿಟ್ಟ್, ಸೀತ, ಜರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ತೈಲ ಅವಶ್ವವಾದ್ ಬೋಡು.
ಕಡೇ ದಿನೊಕ್ಕುಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಮಾತಂಗೀ
ಮಾತಂಗೀ (ಸಂಸ್ಕೃತ: मातङ्गी,) ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ. ದೇವಿ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಲೆಡ್ ಒರ್ತಿ. ಅರೆನ್ ಸಂಗೀತ ಬೊಕ್ಕ ಬರವುದ ದೇವತೆ ಆಯಿನ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪೊ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾತಂಗಿ ದೇವಿನ ಪಾತೆರ, ಸಂಗೀತ, ಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆನ್ ಆಲ್ಪುನ ದೇವತೆ. ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿನ್ ಪಡೆಯರೆ ವಿಸೇಸವಾದ್ ಕಲೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಂಡಿತ್ಯೊನ್ ಪಡೆಯರೆ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಞಾನೊನ್ ಪಡೆಯರೆ ಈ ದೇವಿನ ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತಂಗೀ ದೇವಿಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅಶುಭ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜೊದೊಟ್ಟುಗ್ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟ ಚಂಡಾಲಿನಿನ ರೂಪೊಡು ಸಂಬಂದ ಉಂಡು.
ದೇವಿನ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
ಪತ್ತ್ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಲೆಡ್ ಒರುಂಬನೇದಾರ್ ದೇವಿ ಮಾತಂಗೀ. ಈ ದೇವಿಗ್ ಮಾತಂಗೀ ಅತ್ತಂದೇ ರಾಜ ಮಾತಂಗೀ, ಮಂತ್ರಿಣಿ ದೇವಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. ಕಾಳಿದಾಸನ ಶ್ಯಾಮಲದಂಡಕಂ ದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾತಂಗೀ ಮಾಣಿಕ್ಯೊ ಇತ್ತಿನ ವೀಣೆನ್ ಪತೊಂದ್ ಇಪ್ಪುನ ದೃಶ್ಯೊನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮಾತಂಗೀ ದೇವಿ ಸ್ತೋತ್ರ
ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ | ಆರಾಧ್ಯ ಮಾತಶ್ಚರಣಾಂಬುಜೇ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋ ವಿಸ್ತೃತ ಕೀರ್ತಿಮಾಯುಃ | ಅನ್ಯೇ ಪರಂ ವಾ ವಿಭವಂ ಮುನೀಂದ್ರಾಃ ಪರಾಂ ಶ್ರಿಯಂ ಭಕ್ತಿ ಪರೇಣ ಚಾನ್ಯೇ || ೧ || ನಮಾಮಿ ದೇವೀಂ ನವಚಂದ್ರಮೌಳೇ- ರ್ಮಾತಂಗಿನೀ ಚಂದ್ರಕಳಾವತಂಸಾಂ | ಆಮ್ನಾಯಪ್ರಾಪ್ತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾರ್ಥಂ ಪ್ರಬೋಧಯಂತೀಂ ಪ್ರಿಯಮಾದರೇಣ || ೨ || ವಿನಮ್ರದೇವಸ್ಥಿರಮೌಳಿರತ್ನೈಃ ವಿರಾಜಿತಂ ತೇ ಚರಣಾರವಿಂದಂ | ಅಕೃತ್ರಿಮಾಣಂ ವಚಸಾಂ ವಿಶುಕ್ಲಾಂ ಪದಾಂ ಪದಂ ಶಿಕ್ಷಿತನೂಪುರಾಭ್ಯಾಮ್ || ೩ || ಕೃತಾರ್ಥಯಂತೀಂ ಪದವೀಂ ಪದಾಭ್ಯಾಂ ಆಸ್ಫಾಲಯಂತೀಂ ಕಲವಲ್ಲಕೀಂ ತಾಂ | ಮಾತಂಗಿನೀಂ ಸದ್ಧೃದಯಾಂ ಧಿನೋಮಿ ಲೀಲಾಂಶುಕಾಂ ಶುದ್ಧ ನಿತಂಬಬಿಂಬಾಮ್ || ೪ || ತಾಲೀದಳೇನಾರ್ಪಿತಕರ್ಣಭೂಷಾಂ ಮಾಧ್ವೀಮದೋದ್ಘೂರ್ಣಿತನೇತ್ರಪದ್ಮಾಂ ಘನಸ್ತನೀಂ ಶಂಭುವಧೂಂ ನಮಾಮಿ ತಟಿಲ್ಲತಾಕಾಂತಿಮನರ್ಘ್ಯಭೂಷಾಮ್ || ೫ || ಚಿರೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ನವರೋಮರಾಜ್ಯಾ ಸ್ಮರಾಮಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಜಗತಾಮಧೀಶೇ | ವಲಿತ್ರಯಾಢ್ಯಂ ತಮ ಮಧ್ಯಮಂಬ ನೀಲೋತ್ಪಲಾಂ ಶುಶ್ರಿಯಮಾವಹಂತಮ್ || ೬ || ಕಾಂತ್ಯಾ ಕಟಾಕ್ಷೈಃ ಕಮಲಾಕರಾಣಾಂ ಕದಂಬಮಾಲಾಂಚಿತಕೇಶಪಾಶಂ | ಮಾತಂಗಕನ್ಯೇ ಹೃದಿ ಭಾವಯಾಮಿ ಧ್ಯಾಯೇಹಮಾರಕ್ತಕಪೋಲಬಿಂಬಮ್ || ೭ || ಬಿಂಬಾಧರಂ ನ್ಯಸ್ತಲಲಾಮರಮ್ಯ- ಮಾಲೋಲಲೀಲಾಲಕಮಾಯತಾಕ್ಷಂ | ಮಂದಸ್ಮಿತಂ ತೇ ವದನಂ ಮಹೇಶಿ ಸ್ತುವೇನ್ವಹಂ ಶಂಕರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ || ೮ || ಮಾತಂಗಿನೀಂ ವಾಗಧಿದೇವತಾಂ ತಾಂ ಸ್ತುವಂತಿ ಯೇ ಭಕ್ತಿಯುತಾ ಮನುಷ್ಯಾಃ | ಪರಾಂ ಶ್ರಿಯಂ ನಿತ್ಯಮುಪಾಶ್ರಯಂತಿ ಪರತ್ರ ಕೈಲಾಸತಲೇ ವಸಂತಿ || ೯ || ಇತಿ ಶ್ರೀ ಮಾತಂಗೀ ಸ್ತೋತ್ರಂ ||
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಅವತಾರೊಲು
ಕೊಂಕಣಿ ಬೂಕುಲು
ಇತಿಹಾಸ
ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್, ಚರಿತ್ರೆನ್, ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಜಾನಪದೊ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು, ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನೊನು, ವ್ಯಾಕರಣೊನು, ಶಾಸನೊಲೆನ್, ಛಂದಸ್ಸ್‌ನ್ ತೆರಿಯರಾದ್ ಏತೋ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ದ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಬೂಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದೊ. ಅವೆನ ಎಲ್ಯ ಪರಿಚಯೊನು ನಮೊ ಮಾಲ್ತೊನುಗೊ. ಇಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಆ ಬೂಕುಲೆನ ಪರಿಚಯೊನುಲಾ, ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ್, ಕವಿಕ್ಲೆನ್, ಮಾಂತ ಬರುವುದಕ್ಲೆನ್ಲಾ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ ಕೊಡವ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಗ್, ಕೊಡವಟು ಬೆನ್ನಿ ಬೆಂದಿನ ಮಾಂತೆರೆಗ್ಲಾ ಸಂದುನ ಪುಗರ್ತೆ ಆವು. ಅಂಚಾದ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಬಂಧೊ ಪಡೆಯಿನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಗೊ ಮಾಲ್ತೊಂದು, ಕೊಂಕಣಿ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಬೂಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಮುಲ್ಪ ತೂಯರ ಆಪುಂಡು.
ಸರ್ವಜ್ಞ
ಸರ್ವಜ್ಞೆ ಅತ್ತ್ಂಡ "ಸರ್ವಜ್ಞ ಮೂರ್ತಿ" ಪನ್ಪುವ ಕವಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡುಲಾ ಕನ್ನಡ ಬಂಧುಲೆ ಮನಸ್‌ಡ್‌ಲಾ ಯಾಪೊಗುಲಾ ಕಂತಂದಿ ಸೂರ್ಯನಲೆಕೊ ಬೆಳಗೊಂದುಪ್ಪುನಾಯೆ. ಸರ್ವಜ್ಞನ ಕಾಲ, ಊರು, ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮೆ, ಜಾತಿ, ಆಯೆ ನಿಜವಾದ್ ಬರೆತಿನ ವಚನೊಲು ಏತ್ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಚಾರೊಲೆಡ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿನ ದಾಖಲೆ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಕ್ರಿಸ್ತಸಕೊ ೧೯೦೦ ದೆತ ಅಂದಾಜಿಡ್ ಇತ್ತೆ. ಅಮ್ಮೆ ಬ್ರಾಣೆರೆ ಬಸವರಸೆ, ಅಪ್ಪೆ ಓಡಾರ್‍ದಿ ಮಾಳಿ. ಆಯೆ ಏತೊ ಸಾರ ವಚನೊಲೆನ್ ಪನ್ತೆ, ಅತ್ತ್‌ಡ ಬರೆತೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಇನಿಕ್ ತಿಕ್‌ದ್ ಅಚ್ಚಾತ್‌ನೆ ಅಂದಾಜಿ ರಡ್ಡ್ ಸಾರ ವಚನೊಲು ಮಾತ್ರ. ಅಯಿಟ್‌ಲಾ ಆಯೆನೇ ಬರೆತಿನವೊ ಅತ್ತ್‌ಡ ಆಯನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಏರೋ ಬರೆದ್ ಸೇರಾಯಿನವೊ ಪನ್ಪಿ ಸಂಸಯೊಲಾ ಕೆಲವು ವಚನೊಲೆ ಮಿತ್ತ್ ಉಂಡು. ಆಯೆನ ವಚನ ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ಇನಿಕ್ಲ ಆಯನ ಪುದರ್ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಕೇನೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಊರು
ಆಯೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಂಬಲೂರುದಾಯೆ.
thumb|ಸರ್ವಜ್ಞ Sarvajna
ಸರ್ವಜ್ಞ (ಸಂಸ್ಕೃತತೊಡು ಮಾತೆನ್‌ಲಾ ತೆರಿನಾಯೆಪಂದ್ ಪಂತ್ಂಡ್. ಇಂಬ್ಯೆ ಕನ್ನಡದ ತ್ರಿಪದಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿ. ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ತ್ರಿಪದಿ ಪನ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಸಾಲ್‌ದ ವಚನೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಸರ್ವಜ್ಞನ ಕಾಲದ ಕುರಿತಾದ್ ಎಚ್ಚ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಒರಿನ ಲೇಖಕೆರ್ ಅಯನ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ವಜ್ಞನ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗದ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊರ್ದು ಸರ್ವಜ್ಞೆ ಜೀವಿಸಾದ್‍ ಇತ್ತ್‌ನ ಕಾಲ ಸುಮಾರಾದ್ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗ ಪಂದ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಾದೆರ್‌. ಪ್ರಾಯಶಃ ಪುಷ್ಪದತ್ತ ಪನ್ಪುನವು ಸರ್ವಜ್ಞನ ನಿಜವಾಯಿನ ಪುದರ್‌ ಆದ್‌ ಇತ್ತ್‌ದ್‌, ಸರ್ವಜ್ಞ ಪನ್ಪುನವು ಇಂಬ್ಯನ ಕಾವ್ಯನಾಮ.
ತ್ರಿಪದಿಲು
ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರ್ ೧,೦೦೦ ತ್ರಿಪದಿಲು ಸರ್ವಜ್ಞನ ಪುದರ್‌ಡ್ ದಾಖಲಾದ್ ಉಂಡು. ಚರಿತ್ರಜ್ಞೆರೆನ ಪ್ರಕಾರ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ತ್ರಿಪದಿಲು ಬೊಕ್ಕದ ಕಾಲೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲೇಖಕೆರ್ ಬರೆದ್ ಸೇರಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು. ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಲು ಅಯಿತ್ತ ಸರಳತೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧತೆರ್ದ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ತ್ರಿಪದಿಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ನೈತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಕುರಿತಾದ್‌ ಉಪ್ಪುನವು. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಒಗಟುಲುಲಾ ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಲೆಡ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಉಂಡು.
ಸರ್ವಜ್ಞನ ತ್ರಿಪದಿಲೆನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಲು:
ಒರಿನ ಮಾಹಿತಿಲು
ಸರ್ವಜ್ಞನ ಕುರಿತಾದ್ ಸರ್ವಜ್ಞಮೂರ್ತಿ ಪನ್ಪುನ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ/ಸಿನೆಮಾ ೧೯೬೫ಟ್ ಪರದೆಗ್ ಬೈದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ: ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗೊ: ಲಿಂಗಾಯತ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ
ಆಯನ ಬದಲಾಪುನ ತಿಂಗೊಲು. ಉತ್ತರಾಯನೊ ಕರಿದ್ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೊ ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ಸಂಕ್ರಮನೊ ಕಾಲೊ. ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲ್ದ ಬರ್ಸೊಡು ಭೂಮಿ ಪೂರಾ ಪರ್ಂದ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಆಟಿಡ್ ಭೂಮಿ ಸೀತೊ ಏರ್ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಕಾತ್ರೊ ಒಂಜಾತ್ ನಿಸೇದೊ, ಸಮ್ಮನೊದ ಪುದರ್ಡ್ ಆಟಿ ಇಸೇಸೊ ಆಪುಂಡು.
ಆಟಿಡೊಂಜಿ ಸಮ್ಮನೊ : ಸಮ್ಮನೊದ ಇಸೇಸೊಲು – ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ, ಕಡಲ್‍ ಮೀಪುನೆ, ಆಟಿದ ಮರ್ದ್, ಬೂತೊಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್, ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬುನೆ, ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್, ಆಟಿಕುಲ್ಲುನೆ ಇಂಚಪೂರ ಇನಿ ನಮೊ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೊ.
ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ
ಪೊಸ ಮದಿಮ್ಮಾಲೆ ಸುರತ್ತ ಆಟಿಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್ದಕ್ಲ್ ಪೋದು ಲೆತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪುನೆ. ಅಂಚ ಪೋಯಿನ ಬಿನ್ನೆರೆಗ್ ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ ಆಪುಂಡು. ಮಡಿಮ್ಮಾಲೆನ್ ದಾಯೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತೊಂದು ಬರ್ಪುನೆ ? ಆಟಿಕುಲ್ಲುನೆಂದ್ ದಾಯೆ ಪನ್ಪೆರ್ ?
ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ
ನಲಿಕೆದಕ್ಲ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಆಟಿಕಳೆಂಜನ ವೇಸೊ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಕಳೆಂಜನ ಪಾರ್ತನೊ ಪಂಡೊಂದ್ ನಲಿತ್ತೊಂದ್ ಇಲ್ಲ್ಲ್ಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್ದ ಮೊಟ್ಟ್ ಬಾಕಿಲ್ಡ್ ಉಂತ್ದ್ ಜಾಲ್ಡ್ ದುಂಬು ಪಿರವು ದುಂಬು ಪಿರವು ಪೋದ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಬಂಜಿದ ಬಡಾವುಗು ನಟ್ಟುವೆರ್. ಇಲ್ಲಾದಕುಲು ಅಕ್ಲೆಡ ಇತ್ತಿನೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆಟಿಕಳೆಂಜನ್ ದಾಯೆಗ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ? ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ ದಾಯೆ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ಗ್ ಬರ್ಪುನೆ ? – ಊರ್ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಕುತ್ತನ್/ಮಾರಿನ್/ರೋಗೊನು ಕೊಂಡೊಯರ ಬರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಆಟಿದ ಕತ್ತಲೆ
ಆಟಿದ ಸಮಯೊಡು ಮಿನ್ಪುರಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕರೆಂಟ್ ಇದ್ಯಾಂದಿ ಇಲ್ಲ್ದ ಸುತ್ತುಡೆ ಮಿನ್ಪರಿದ ಬೊಲ್ಪು ಅಪಾಪಗ ಮಿಂಚುಂಡು. ಅಯಿತ ನಡುಟ್ ಕರ್ಗುಡ ಕತ್ತಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್
ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದಾಯೆ ವಿಸೇಸೊ ತೆನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ?
ಆಟಿದ ಮರ್ದ್
ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ ದಾಯೆ ವಿಸೇಸೊ ? ಅಮಾಸೆದಾನಿಯೇ ದಾಯೆ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪುನೆ ? ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪಾಲೆದ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆದ ರಸ ಪರೊಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಬಲೀಂದ್ರ ಮರನೇ ಪಾಲೆದ ಮರ. ಈ ಮರಟ್ಟ್ ಪೇರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆಗ್ ಪಕ್ಕಿ ನೆಲಟ್ ಕುಲ್ಯರ ದುಂಬು ಇಲ್ಲಡೆದ ಒರಿ ನರಮ್ಮಾನಿ ಉರ್ಬುಲಿ ಪೋದ್, ಮರಕ್ಕ್ ಸುತ್ತ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಮರಟ್ಟ ಕೇಂಡ್ದ್ ಕೆತ್ತೆ ದೆಪ್ಪಿಯರ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಆ ಕೆತ್ತೆನ್ ಕೊನತ್ತ್ದ್ ಮೇಲ್ದ ಚೋಲಿನ್ ಪೆರೆಸ್ಸ್ದ್ ಕಡೆಪ್ಪಿಕಲ್ಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್
ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನಿ
ಈ ತಿಂಗೊಲುಡು ಇಲ್ಲ್, ಅಟ್ಟೊ ಅಟ್ಟ ಅಡಿತ್ದ್ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ ಕ್ರಮೊ.
ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ
ಬಲೀಂದ್ರಾ ಬಲೀಂದ್ರಾ ಆಟಿತ ಪುಣ್ಣಮೆ ಆಯನೊದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ದೀಪಾವಲಿ ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ ಎನ್ನ ರಾಜ್ಯೊತ ಬಲಿಕೊಂಡೊದು ಎನ್ನ ರಾಜ್ಯೊದ ಪೊಲಿ ಕೊಂಡಾ ಹರಿಯೋ ಹರಿ
ಮಡೆ ಮಡಸ್ತನ
ಪದೋತ ಅರ್ಥ
ಮಡಸ್ತನ ಪಂಡ ತುಳುಟ್ಟು ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪುಡೆರುನ, ಉರುಳುನ ಪಂಡುತು ಅತುಂಡು. ಒಂದು ಒಂಜೆ ಶಬ್ದ ಮಡೆ ಸ್ನಾನ ಅತ್ತ್ ಮಡೆ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟ ಸ್ನಾನ ಪಂಡ ಮೀಪುನ ಉಂದು ತಪ್ಪು ಪ್ರಯೋಗ ಕನ್ನಡ ಗ್ ಭಾಷಾಂತರ ಅತ್ ಇಂಚ ಅತುನ. ಮಡೆ ಟು ಉರುಳುನೆಗ್ ಮಡೆ ಮಡಸ್ತನ. ಕನ್ನಡೋತು ಉರುಳು ಸೇವೆ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪ್ರಯೋಗ.
ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ
ಆಟಿದ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ
ಆಟಿಕುಕ್ಕುಂದು ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರುಂಡು.
ಮಡೆ ಮಡಸ್ತನ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಳಕೆ
ಕಾಂಡೆ ಪಜೆಡ್ದ್ ಲಕ್ಕಂದೆ ಆ ಪುಡೆ ಈ ಪುಡೆ, ಕಂಕನೆ, ಮರಂಕನೆ ಪೊರೆಡುಂದುಪ್ಪುನೆಗ್- 'ದಾನೆ ಮಡಸ್ತನ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲ' ಪಂಡ್‌ದ ಕೇನುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ನಂಬಿಕೆ
ಉಂಡಿನ ಇರೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉರುಳು ಸೇವೆ ಮಂತಂಡ ರೋಗ ರುಜಿನ ಬರ್ಪುಜಿ, ಅಂಚನೆ ನಮ ಯೆನ್ನುನ ಕಾರ್ಯೋಲ ಕೈ ಕುಡುಂಡು ಪಂಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು
ಸರ್ವೊದಯದ ತತ್ವೊಲ್
ನೆತ್ತ ತತ್ವ ಪಂಡ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಾಧಕೆರ್
ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭ ಬಾಯಿ ಪಟೆಲ್
thumb|ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ thumb|left|೧೯೦೯ಟ್ [[ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯ. ಇತ್ತೆದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ತೆಲಂಗಾಣ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊನು ಒಳಗೊಂಡ್‌ನ ಸಮಯೊಡು.]] thumb|left|೧೯೪೦ ತ ಬಾಂಬೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಟ್ಟ್ ಅಜಾದ್, ಪಟೇಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಂಧೀಜಿ. thumb|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಮಾರಕದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್ ಸಭಾಂಗಣ.
ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧, ೧೮೭೫ - ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫, ೧೯೫೦), ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಪಂಡ್‌ದೇ ಲೆಪ್ಪುನ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ಭಾರತದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಉಪಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೃಹಸಚಿವೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಒರಿ ವಕೀಲೆ(ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್) ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ದ ಹಿರಿಯ ಮುಖಂಡೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾದ್ ನಡತಿನ ಹೋರಾಟೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟುದ ಏಕೀಕರಣೊಡು ಬಾರಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸದೆರ್. ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಇತರೆ ಕಡೆಕುಲೆಡ್, ಅರೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಸರ್ದಾರ್ ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್, ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ತೊ ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ "ಮುಖ್ಯ"ವಾಯಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂದ್. 1947ತ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಡ್ ಅರ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಆದ್‌ಲಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕೈಗೊಂಡ್‌ನ ಕಠು ನಿರ್ಧಾರೊಲೆರ್ದ್ ಮೇರೆಗ್, ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ಲೋಹ ಪುರುಷ ಪನ್ಪುನ ಬಿರುದೂ ಪ್ರಜಾಮಾನಸೊಡು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.
ಗುಜರಾತ್‌ದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಭಾಗೊಡು ಬುಲೆಯಿನ ಪಟೇಲ್, ಯಶಸ್ವಿ ವಕೀಲೆರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅವರು ತರುವಾಯ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಖೇಡಾ, ಬೊರ್ಸಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಡೋಲಿರ್ದ್ ರೈತೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಗಾದ್ ಸಂಘಟಿಸಿಯೆರ್. ಈ ಮೂಲಕ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಾಯಕೆರೆಡ್ ಒರಿ ಆಯೆರ್. ಅರ್ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ದ 49ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸುನ ಒಟ್ಟುಗು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊನು 1934 ಬೊಕ್ಕ 1937ತ ಚುನಾವಣೆಲೆಡ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿಯೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಮೊ
ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭ ಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ೩೦-೧೮೭೫ ಗ್ ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕರಮಸಾಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಪುಟ್ಟುದೆರ್. ಮೆರ್ನ್ ಪೊಪ್ಪ ಅಪ್ಪೆ ಝವೇರಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಡಾಬಾ ಮೆರ್ನ ಅಣ್ಣಾ ನಗುಲು ಸೋಮಾಬಾಯಿ ನರಸಿಬಾಯಿ ವಿಟ್ಟ್ಲ ಬಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ದಹೀಬಾ ಪನ್ಪಿನ ಒರ್ತಿ ಮೆಗ್ದಿ. ಮೆರೆನ್ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಮೆರ್ ರಾಷ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ್ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ವಹಕೆರ್ ಅದಿತೆರ್ ಮೆರ್ ಗುಜರತ್ ದ ಸರ್ದರ್ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದು ಪಡೆದೆರ್ ಮೆರ್ ೧೯೯೦ ಡು ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್ ೧೫-೧೯೫೦ ತಿರಿಯೆರ್
ಗೌರವೊಲು/ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಭಾರತದ ಸುರುತ ಗೃಹ ಸಚಿವೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗದ್, ಪಟೇಲ್ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆರ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಸಮಯೊಡು, ಪಂಜಾಬ್ ಬೊಕ್ಕ ದೆಹಲಿದ ನಿರಾಶ್ರಿತೆರೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಘಟಿಸಾದ್, ಆ ಭಾಗೊಲೆಡ ಶಾಂತಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ "ಹಂಚಿಕೆಯಾದ" ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಏಕೀಕರಿಸಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. 1947ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 565 ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಬದ್ಧತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ತುಸುವೂ ರಾಜಿಯಾಗದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಆಧುನಿಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು "ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ಪೋಷಕ ಸಂತ" (patron saint of India's civil servants) ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು "ಭಾರತದ ಏಕೀಕರಣ ನೇತಾರ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ರಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು ಸುಮಾರು 182 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದೆ.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಝವೇರಿಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಗುಜರಾತಿನ ನಡಿಯಾದ್ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸೋದರಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ. ಖೇಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಮಸಾಡ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ನಿವಾಸಿ ಝವೇರಭಾಯ್ ಮತ್ತು ಲಾಡಬಾ ಇವರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿಯ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, ಮುಂದೆ ಅವರು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದರೂ, ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಧ್ಯ ಗುಜರಾತ್‍‌ನ ಲೇವಾ ಪಟೇಲ್ ಪಾಟಿದಾರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೇವಾ ಪಟೇಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಡವ ಪಟೇಲ್‌ರ ಗುಂಪುಗಳು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌ರನ್ನು ತಮ್ಮವರೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸೋಮಾಭಾಯಿ, ನರಸೀಭಾಯಿ, ಮತ್ತು ,ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ವಿಠ್ಠಲಭಾಯಿ ಇವರ ಅಣ್ಣಂದಿರುಗಳು. ಕಾಶೀಭಾಯಿ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ದಹೀಬಾ ಎಂಬ ತಂಗಿ ಇವರ ಇತರ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. ಪಟೇಲ್‌ರು ನಡಿಯಾದ್, ಪೆಟ್ಲಾಡ್, ಮತ್ತು ಬೋರಸಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು, ಇತರ ಹುಡುಗರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವಯಂ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಚಲ ಸಂಯಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆಯಂತೆ, ಒಮ್ಮೆ ಕ್ಷೌರಿಕನು ಒಂದು ಗುಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣ ಅಳುಕುತಿದ್ದಾಗ, ತಾವೇ ಚಾಕುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೆತ್ತಿಕೊಂಡರು.
ಪಟೇಲರು ೨೨ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಕಟ್ಟಿದರು. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರೀಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪಟೇಲರು ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಟೇಲ್ ಸ್ವತಃ ವಕೀಲರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಇತರ ವಕೀಲರಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ  ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು.
ಆನಂತರ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಜಾವೇರ್‌ಬಾರನ್ನು ತವರು ಮನೆಯಿಂದ ಕರೆಯಿಸಿ, ಗೋಧ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಗೆ, 1904 ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಬೆನ್ (ಮಗಳು) ಮತ್ತು 1906 ರಲ್ಲಿ ದಹ್ಯಾಭಾಯಿ (ಮಗ) ಜನಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರಿಗೆ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯ ಪರವಾನಿಗೆ  ಸಹ ದೊರೆಯಿತು. ಹಣ ಉಳಿಸಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪಟೇಲ್, ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ನುರಿತ ವಕೀಲರಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಗುಜರಾತ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಬಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸ್ನೇಹಿತರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಪಟೇಲ್‌ರಿಗೇ ಈ ಮಾರಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸುರಕ್ಷತಾ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ತಾನೂ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು,ನಡಿಯಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮನೆ ಮಾಡಿ ಉಳಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದರು. (ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟೇಲ್ ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಒಂದು ಶಿಥಿಲವಾದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು); ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಒಟ್ಟುಮಾಡಿ, ಮುಂದೆ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರಾಗಲು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಪಟೇಲರು ಹಣಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಣ್ಣ ವಿಠ್ಠಲಭಾಯಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಹೆಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾದ ಕರಮ್‌ಸಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ, ಗೋದಾ್ರಾ, ಬೋರಸದ್, ಮತ್ತು ಆನಂದ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದರು. ಬೋರಸದ್‌ನ "ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್(ಇಂದಿನ ಜಾವೆರ್ಭಾಯಿ ದಜಿಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್)"ನ  ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣ ಉಳಿಸಿ, ಪಾಸ್ ಮತ್ತು ಟಿಕೆಟ್‌ಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, "ವಿ.ಜೆ.ಪಟೇಲ್" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರದೇ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲಕ್ಷರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರ ಅಣ್ಣನಾದ ವಿಠಲ್‌ಭಾಯ್ ವಿಳಾಸವು ಸಹ ನಮೂದಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಠಲ್‌ಭಾಯ್, ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಮೊದಲು ಹೋದರೆ, ಅಣ್ಣನಾದ ತಾನು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಕುಂದು ತರುವಿದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವಾರ್ಥ, ಪಟೇಲ್ ವಿಠಲ್‌ಭಾಯ್ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಟಿಕೆಟ್‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು.
1909 ರಲ್ಲಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಜಾವೇರ್‌ಬಾ ಬಾಂಬೆ (ಈಗನ ಮುಂಬೈ) ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ತುರ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡ-ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ನಿಯ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಟೇಲ್ ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಓದಿದರು, ಅದನ್ನು ಕಿಸೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಡ್ಡ-ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರಲ್ಲದೇ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ವಿಚಾರಣೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. ಮತ್ತೆ ಮದುವೆಯಾಗದಿರಲು ಪಟೇಲ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಮುಂಬೈಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. 36 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನ "ಮಿಡಲ್ ಟೆಂಪಲ್ ಇನ್" ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕೇವಲ 30 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, 36 ತಿಂಗಳ ಕೋರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಯಾವುದೇ ಕಾಲೇಜು ಹಿನ್ನಲೆಯಿಲ್ಲದ ಪಟೇಲ್, ತಮ್ಮ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಗಿದ್ದರು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಪಟೇಲ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್-ಶೈಲಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟ (ನಗರೀಕರಣದ) ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತ, ಅವರು ನುರಿತ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಪಟೇಲ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ, ಬಹಳಷ್ಟು ಹಣಗಳಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬೊಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಿಂದ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಅಣ್ಣ ವಿಠಲ್‌ಭಾಯ್‌ರವರೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಮನೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಲು== ಗುಜರಾತ್‌ದ ಜನಕುಲೆರ್ದ್ ಗೌರವಾರ್ಥವಾದ್ ಸರ್ದಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಬಿರ್ದ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಇತ್ತ್‌ನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ರಾಜೆರ್ ಆಳೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಾಯಿನ ಮೇರ್ 'ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ' ಪಂದೇ ಅಮರರಾಯೆರ್. ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲೆರೆಗ್ ೧೯೯೧ ಟ್ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ದ್ ಗೌರವಿಸದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಜನನ ನಿಧನ|೧೮೭೫|೧೯೫೦
ವರ್ಗೊ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಭಾರತ ರತ್ನ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಕೆರ್
ಯುವವಾಹಿನಿ
ಯುವವಾಹಿನಿ (ರಿ.) ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿ, ಮಂಗಳೂರು
ಬ್ರಹ್ಮಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರುಕುಲೆನ ತತ್ವ ಆದರ್ಶೊದ ಮಿತ್ ವಿದ್ಯೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಸಂಪರ್ಕ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಲೆನು ದೀವೊಂದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ಪಾಪದ ಜೋಕುಲೆನ ಕಲ್ಪುನೆಕ್ ಸಕಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಮನಸ್ ಇತ್ತಿನ ಜವನೆರ್ನ ಕೂಡುಕಟ್ಟೇ ಯುವವಾಹಿನಿ. ಸುಮಾರ್ ೨೧ ಘಟಕೊಲೆನ್ ನಮ್ಮ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಸಮಾಜದ ಜನಕುಲು ಸಮಾಜಮುಖಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದ್ ದ್ ಎಡಡೆಪ್ಪುದ ತಾದಿ ಪತ್ಯೆರೆ ಪುನೆವೊಂದುಂಡು.
ಸ್ಥಾಪನೆ
೧೯೮೭ಟ್ ಬಜ್ಪೆದ ಸುಂಕದಕಟ್ಟೆ ಶ್ರೀ ಅಂಬಿಕಾ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಉದಿಪನ ಆಯಿನ ನಮ್ಮ ಯುವವಾಹಿನಿಗ್ ಇನಿಕ್ ೨೭ ಕರಿದ್ ೨೮ನೇ ವರ್ಷೊಗ್ ಪಜ್ಜೆ ದೀವೊಂದು ಸಮಾಜದ ಪೂರ ಮರ್ಗಿಡ್ಲ ಬೇಲೆ ಬೆನೊಂದುಪ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆ.
ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಣಿಪಾಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮಣಿಪಾಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಲು ಪಾಕ ಉಲ್ಲ. ೧೯೪೯ಡು ಸುರುಕು ಟಿಎಂಎ ಪೈಕುಲು ಎಂಜಿಎಂ ಕಾಲೇಜ್ ನ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚ ಮಣಿಪಾಲದಕ್ಲೆನ ಆಡ್ಪೊಲ್ತೆಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲೇಜ್ ಲು ಸುರುವಾಯ. ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಪಾಲೊಡಿ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು ಭಾರತದ ಸುರುತ್ತ ಖಾಸಗಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪನ್ಪಿನ ಎಚ್ಚಲ್ಮೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ISO 9001-2000 ಪಂಡ್ದ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ದಿನ ಸುರುತ್ತ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಲು-
ಚೆನ್ನೂರು
ಚೆನ್ನೂರು ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶರಾಜ್ಯೊದ ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಊರು.
ಗೊಡ್ಡು
ಗೊಡ್ಡು goddu(n) ಪಂಡ ಪೆದ್ದಂದಿ ಪೊಂಜೊವು(ಬಂಜೆ ಹೆಂಗಸು) ಅತ್ತ್ಂಡ ಪ್ರಾಣಿ A barren woman or female animal, ಗೊಡ್ಡಾದ, ಬರಡಾದ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊಲು ಉಂಡು. ಪ್ರಾಯೊಗು ಬತ್ತಿನ ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಒಟ್ಟುಗಾಂಡ ಸಂತಾನ ಅಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ವಿಚಾರ ಎದುರುಗು ಬಾರಿ ಸರಳವಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಆಂಡ ಸರಳವಾದ್ ಪನ್ಪುನ ಪಕ್ರಿಯೆ ಮಸ್ತ್ ಕಂಡನಿಬುಡೆದಿಲೆಡ ಆಕ್‍ಲೆನ ನಿರೀಕ್ಷೆದ ಫಲ ಕೊರ್ಪುಜಿ. ಪೊಣ್ಣನ ಫಲವಂತಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಒಟ್ಟುಗಾಂಡ ಜುವವೊಂಜಿ ಪುಟ್ಟುನವು ನಿಸರ್ಗದ ಸಹಜವಾಯಿನವು ಅಂಡಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಅವು ಅಪುಜಿ. ಅಂಚಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಬೇತೆತ ಸಹಾಯೊ ಬೋಡಪುಂಡು.
ಸಾಕರ್
’ಸಾಕರ್’ ಅತ್ತಂಡ ’ಫುಟ್ಬಾಲ್’ ಪನ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬು ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಅತಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯ ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನಂಚಿನ ರಡ್ಡ್ ಟೀಮ್ ಡ್ ೧೧ ಜನ ಉಪ್ಪುವೆರ್.ಪ್ರತಿ 4 ವರ್ಸಗೊರ ನಡಪುನ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ತೂಪಿನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಟ್ ಒಂಜಿ.
ಸಾಂತಣಿ
ಪೆಲತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಬೋಲೆನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯಿಪ್ಪಾದ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀಪುನೆಕ್ ಸಾಂತಣಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ತೆನಸ್
ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದಕುಲು. ಬೆನ್ನಿ ಮೊಕುಲೆನ ಪ್ರಧಾನ ಕಸುಬು. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆದಕ್ಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಬೆನ್ನಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಒರಿನ ಒಂತೆ ಪಾಪೊದಕುಲು ಮೊಕುಲೆನಲ್ಪ ಬೆನ್ನಿದ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ ಬದುಕುನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಪಾಪೊದಕ್ಲೆಗ್ ಮರಿಯಲೊಡು ಒಂತೆ ಬೇಲೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ ಉಣಿಯೆರೆ ತತ್ವಾರೊ ಆಪಿ ಸ್ಥಿತಿಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ತಿಂದ್ ದೋ ಅತ್ತಂಡ ಕುಕ್ಕು ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದಿನೆನ್ ತಿಂದ್ದೋ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಜೋಕುಲೆಗಾದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ತಿನಿಯೆರೆ ಸಾಂತಣಿಲಾ ಮಂತ್ದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಮಾನ್ಪುನಾ
ಪೆಲತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಬೋಲೆನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯಿಪ್ಪಾದ್ ದೊಂಬುಡು ಸರೀ ನುಂಗಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸರೀ ನುಂಗಿ ಬುಕ್ಕ ಭದ್ರವಾದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ಕಟ್ಟ್ದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸರೀ ಬರ್ಸೊ ಬನ್ನಗ ಇಂದೆನ್ ತಿನ್ನಗ ಅಯಿತ್ತ ರುಚಿಯೇ ಬೇತೆ.ಇನಿತ್ತ ಕಾಲೊಡು ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟ್ಡ್ ತಿಕುನ ಒವ್ವೇ ಕುರುಕುರುಡ್ದ್ ಉಂದು ಎಡ್ಡೆ ರುಚಿ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇನಿ ಸಾಂತಣಿ ಪಂಡ ದಾದಂದ್ ಕೇನುನ ಕಾಲ ಬತ್ತಿನವು ನಮ ನಮ್ಮೆನ್ ಕಲೆವೋದುಲ್ಲ ಪನ್ಪಿನೆತ ಎಚ್ಚರಂದ್ ತೆರಿಯೊಣೊಡು.
ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಪರ್ಂದ್‍ಲು
ಪರಿಚಯೊ
ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ ನೆಂಪಾಪನೆ ಒಂಜೆ ಅವು ಬಾರೆ ಪರ್ನ್ದ್. ಅಂಡ ಪರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ನಾಮಪದೊ. ಬೇತೆಬೇತೆ ಜಾತಿದ ಫಲೊ ಪರ್ಂದ್‍ಲು ವಿಶಾಲ ಅರ್ತೊಡು ಪರ್ಂದ್ ಪಂಡ್‍ದೇ ತೋಜಿದ ಬರ್ಪುನ ಅರ್ತೊ. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ವಾ ನಮೂನೆದ ಪರಂದ್‍ಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ದುಂಬುಗು ತೂವೊಲಿ.
ಪರ್ಂದ್‍ಲೆ ಇದೊ
ಪರ್ಂದ್‍ಡ್ ಇಲ್ಯೆ ಮಲ್ಲೆಂದ್ ಭೇದೊ ಇದ್ದಿ. ಎಂಚಿನವುಲಾ ಅವು ಪರ್ಂದೇ ಆಪುಂಡು.
ಕೊಂಬೈ
ಉಂದು ತಮಿಳುನಾಡುದ ಒಂಜಿ ಭಾರಿ ಎಡ್ದೆ ಜಾತಿದ ನಾಯಿ ಘನ ಗಟ್ಟಿದ ಮೈಕಟ್ಟ್ ಮಲ್ಲ ಬಾಯಿ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಣ್ಣ ಬಾಯಿದ ಸುತ್ತಲ ಕಪ್ಪುದ ಛಾಯೆ ಇಂದೆತ್ತ ಲಕ್ಷಣ. ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಬೊಂಟೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಕಾಪೆರಗ್ ಈ ಜಾತಿದ ಉಪಯೋಗ, ಪಿಲಿತ ಬಾಯಿಡಿತ್ತಿನ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ಲ ಒರಿಪದಿನ ನಾಯಿಲು೦ದು ಪಂದ್ ಇಂದೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ತಾಸೆ
ಭೂತಾರಾಧನೆ ಆನಗ ತಾಸೆ ಬೊಟ್ಟುವೆರ್. ಸಮ್ಮೇಲ್, ಶ್ರುತಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಗಸೊರೊದೊಟ್ಟುಗೆ ತಾಸೆನ್ ಬೊಟ್ಟುವೆರ್. ಮೆಕ್ಲೆನ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೂತೊದ ವಾದ್ಯೊತಕುಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ತಾಸೆ ಬೊಟ್ಟುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಭೊಲು
ತಾಸೆನ್ ಜೋರಾದ್ ಬೊಟ್ಟುವೆರ್.
ಸೀತಾಫಲ
ಸೀತಾಫಲ ಒಂಜಿ ಪರ್ಂದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಫಲತ್ತ ಪುದರ್.ನೆತ್ತ ಮರ ಸುಮಾರ್ ಪತ್ತ್ ಪದಿನೈನ್ ಪೂಟುದಾತ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು.ಈ ಮರಡ್ಡ್ ಮರ್ದ್‍ದ ಉಪಯೋಗಲ ಉಂಡು. ಈ ಮರತ ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಉಂದೆನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೬ ಶತಮಾನೊಡು ಭಾರತೊಗು ಕೊನತೆರ್.ಉಂದೆನ್ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಪರ್ಂದ್‍ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಬುಳೆಪವೆರ್.
ಮರತ ಪೊಲಬು
ಸೀತಾಫಲತ ಮರ ಸುಮಾರ್ ೧೦-೨೦ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರ ಬಳಪುಂಡು.ಈ ಮರ ಮಸ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಬುಡೊಂದು ಬಳಪುಂಡು.ಇರೆ ಉದ್ದವಾದ್ ಕೊಡಿ ಚೂಪಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಗೆಲ್ಲ್‌ದ ಕೊಡಿಟ್ ಪೂ ಆದ್ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಸೀತಾಫಲತ ಪಿದಯಿರ್ದ್ ತೂನಗ ಒಂಜೆ ಪರ್ಂದ್‍ದ ಲೆಕ್ಕ್ ತೋಜಿಂಡಲ ಅಯಿನ ಉಲಯಿ ಮಸ್ತ್ ಎಲ್ಯಲ್ಯ ಪರ್ಂದ್‍ದ ಸಮೂಹ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆನ ಉಲಯಿಡ್‌ಲ ಕಪ್ಪುದ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ನಿರ್ನಾಲೊ
ತುಳುತ ಆಜನೆ ತಿಂಗೊಲು ನಿರ್ನಾಲು ತಿಂಗೊಲು.
ಸಾದಿ
ಒಂಜಿ ಕೊಡಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಕೊಡಿಕ್ ಪೋವೆರೆಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಾರ್ಗೊನು ಸಾದಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡ್ ದಾರಿ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಡ್ ಪಥ,ಮಾರ್ಗ, ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಡ್ road ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಾದಿ ಕಲ್ಲ್, ಮಣ್ಣ್ ಮುಳ್ಳು ದಾಂತಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತುದು ಪೋವೆರೆಗ್ ಬರ್ಯರೆಗ್ ಅನುಕೂಲ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಸಾದಿಡ್ ಕಾರ್ ಸಾದಿ,ಮಣ್ಣ್ ಸಾದಿ, ಡಾಮರ್ ಸಾದಿ, ಕಾಂಕ್ರಿಟ್ ಸಾದಿ, ಇಂಟರ್ಲಾಕ್ ಸಾದಿ ಇಂಚ ಪೂರ ಬಗೆಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಜನಕುಲು ಪೋವೊಂದು ಬರೊಂದು ಇಪ್ಪುನ ಕಾಡುಡ್ಲಾ ಪಜಿರ್ ಪೋದು ಕಾರ್ ಸಾದಿ ಆಪುಂಡು. ಜನ ಪೋವಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆ ಸಾದಿ ಮಾಜಿದ್ ಪೋಪುಂಡು..
ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ
ಬಂಕಿಮ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಭಾರತದ ಒರಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆ, ಪ್ರಬಂಧಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ರಕರ್ತೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಗ್ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಕೊರ್ನ ವಂದೇ ಮಾತರಮ್ ಗೀತೆದ ಕವಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಭಾರಿ ಪ್ರಸಿದ್ದೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದುವೆ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಆಂಡ್
ಬಂಗಾಳದ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಿರ ಉದಿಪನದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂದ್ ಚಟರ್ಜಿನ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾದಂಬರಿಲು, ಪ್ರಬಂಧೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಲುಪ್ಪುನ ಅರೆನ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬರಹೊಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಯಿನ ಛಂದೋಬದ್ಧ ಪದ್ಯ- ಬೇತೆ ಭಾರತೀಯ ಬರಹೊಲೆಡ್ದ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿದ ಒಂಜಿ ತಾದಿ ಪತ್ತ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲೊಗು ಉಪ್ಪುನ ಲೇಖಕೆರೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೇರಣೆನ್ ಒದಗಾದ್ ಕೊರ್ಂಡ್
ಸುರುತ ಜೀವನ
ನೈಹತಿಡುಪ್ಪುನ ಕಂಥಾಲಪಾರ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಒಂಜಿ ಸಂಪ್ರದಾಯನಿಷ್ಠ ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬೊಡು ಮೂಜಿ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಗ್ ಕಿನ್ಯ ಮೆಗ್ಯೆಯಾದ್ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಯಾದವ್‌ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾದಬ್‌) ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದುರ್ಗಾದೇಬಿ ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಿಡ್ನಾಪುರದ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತೆರ್, ಅರೆನ ಅಣ್ಣನಕುಲೆಡ್ ಸಂಜೀಬ್‌ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿಲ ಒರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆರಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ "ಪಲಮಾವು" ಪನ್ನ್ಪಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೂಕುಡ್ದಾತ್ರ ಅರ್ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದಿತ್ತೆರ್.
ಹೂಗ್ಲಿ-ಚಿನ್ಸುರಾಡುಪ್ಪುನ ಮೊಹ್ಸಿನ್‌ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಕಲಾವಿಭಾಗೊಡು ೧೮೫೭ಡ್ ಪಾಸ್ ಆದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸುರುತ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪದವೀಧರೆರೆನ ಪೈಕಿ ಚಟರ್ಜಿಲ ಒರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ .,ಆತೆ ಅತ್ತ್ಂದೆ ಬೊಕ್ಕ ೧೮೬೯ಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾನೂನು ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. .
ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ರೀತಿಡೆ ಜೆಸ್ಸೋರ್‌‌‌ನ ಉಪ-ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಒರಿ ಉಪ-ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತಿನ ಚಟರ್ಜಿಲು ೧೮೯೧ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಬೇಲೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಪೆರ್. ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರೆನೊಟ್ಟುಗು ಘರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕಾರಣದ ಸಂಗತಿಲು ಅರೆ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊಡುಪ್ಪುನ ವರ್ಷ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲ ೧೮೯೪ಡ್ ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಹಯೋಗಿ ದರ್ಜೆದ ಒಂಜಿ ಬೇಲೆ ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ.
ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಈಶ್ವರಚಂದ್ರ ಗುಪ್ತರೆನ ಮಾದ್ರಿದ ಅನುಸರಣೆಡ್ ಛಂದೋಬದ್ಧ-ಪದ್ಯದ ಒರಿ ಬರಹಗಾರೆ/ಕವಿಯಾದ್ ಚಟರ್ಜಿಲು ತಂಕುಲೆನ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೇತೆನೇ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಬೆಳಗೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಕೆಲವೆ ದಿನೊಟು ಆರೆಗ್ ತೆರಿಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರೊಗು ತಿರ್ಗುವೆರ್. ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಬಹುಮಾನೊಗು ಬರೆಯಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆದ  ಒಂಜಿ ಕಾದಂಬರಿ ಅರೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಆರ್ ಆ ಬಹುಮಾನ ಗೆಂದಿಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ  ಕಿನ್ಯಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟವಾತಿಜ್ಜಿ. ರಾಜ್‌ಮೋಹನ್‌'ಸ್‌ ವೈಫ್‌ ಪನ್ಪಿ ಕಾದಂಬರಿ ಅಚ್ಚಾಯಿನ ಅರೆನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬರೆತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಬಹುಶಃ ಘೋಷಿತ ಬಹುಮಾನೊಗು ಸಲ್ಲಿಸದಿನ ಕಿನ್ಯಕಾದಂಬರಿದ ಒಜಿ ಅನುವಾದವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ ಸುರುತ ಬಂಗಾಳಿ ರಮ್ಯ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆದ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾಯಿನ ದುರ್ಗೇಶ್‌ನೊಂದಿನಿ ೧೮೬೫ಡ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಂಡ್.
ಮೃಣಾಲಿನಿ (೧೮೬೯) ಪನ್ಪಿನ ಅರೆನ ದುಂಬುದ ರಮ್ಯ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂದರ್ಭೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಕಥೆನ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಅರೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ತೋಜೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಚಟರ್ಜಿಲು ಬೊಕ್ಕದ ಅವಧಿಡ್ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕುಲೆನ ವಿಚಾರಶಕ್ತಿಗ್ ಉಮೇದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರ್ ಉದಿಪನ ಮಲ್ಪುನ ಕಡೆಕ್ ಗೇಣೊ ಕೊರಿಯೆರ್. ಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ಪನ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆದ ಪ್ರಕಟಣೆನ್ ೧೮೭೨ನೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ಡ್ ಆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ದುಂಬುಲ ಆವೃತ್ತಿಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಅರೆನವೆ ಸ್ವಂತ ಕೃತಿಕುಲು ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿದ ಲೆಕ್ಕಂದಿನ  ಕಾದಂಬರಿಲು, ಕಥೆಕುಲು, ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರೊಲು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೊಕ್ಕಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಪ್ರಬಂಧೊಲು, ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ಲೇಖನೊಲು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪದೇಶೊಲು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಟೀಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಅವಲೋಕನೊಲು ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕಡ್ ಇತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಿಷಬೃಕ್ಷ (ದಿ ಪಾಯ್ಸನ್‌ ಟ್ರೀ, ೧೮೭೩) ಕಾದಂಬರಿ ಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾದ್ ಬತ್ತಿನ ಚಟರ್ಜಿಲೆನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೪ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕಬಂಗೋದರ್ಶನ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಕ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ .ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಅರೆನ ಅಣ್ಣೆ ಸಂಜೀಬ್‌ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ್ಲು  ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಅತ್ತೂರು
ಅತ್ತೂರು ಪನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಕಾರ್ಕ‍ಳ ಪೇಂಟೆದ್ದ್ ಒಂತೆ ಪಿರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಅತ್ತೂರು ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಕಾರಣ
ಅತ್ತೂರು ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಅವು ಊರೇ ಅತ್ತ್ ಬಜೀ ಕಾಡ್ ದಿಂಜಿದಿ ಊರು. ಅವು ಊರೆ ಅತ್ತ್. ಅವು ಅತ್ತ್ ಊರು - ಪೋದು ಅತ್ತೂರು ಆಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಕ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬಸಿಲಿಕಾ ಇಂಗ್ರೇಜಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ನಿಕದ ಜಾಗೆ.
ತಾಳಮದ್ದಲೆ
ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಉಂದು ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ನನೊಂಜಿ ರೂಪೊ. ನೆಟ್ಟ್ ವೇಸೊ, ನಲಿಕೆ, ಚೌಕಿ ಇಜ್ಜಿ. ಭಾಗವತೆರೆ ಪದೊ, ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ಶ್ರುತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥೊ ಪನ್ಪುನಕುಲೆನ ಅರ್ಥೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಮಣೆ
ನರಮಾನಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕುಲ್ಯರಾ ಮಲ್ತಿನ ಮರತ ಸಾಧನ ಮಣೆ. ಬಜಿ ನೆಲಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲುನೆತ್ ವಂತೆ ಆರಾಮೋಡು ಕುಲ್ಯಾರ ಅಪುಂಡು. ನೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರಕುಲೆತ್ ಮನ್ಪುವೆರ್, ನೆಕ್ ರಡ್ಡು, ಮೂಜಿ, ನಾಲ್ ಇಂಚ ಅಗತ್ಯಗ್ ಬೋಡಪಿನತ್ ಕಾರ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಲೆನಾ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡ ಪಾಲಾಯಿ ದಿಪುನಾ ಅವು ಚೌಕ, ಚಕ್ರ, ಅಯಾತೊ ಅಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.
ತಾಳಮದ್ದಲೆ
ತಾಳಮದ್ದಲೆ ರೂಪೊ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಟ್ ತಾಳ ಮದ್ದಳೆ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್‌ದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳ+ಮದ್ದಲೆಡ್ ವೇಷಭೂಷಣೊ ಇಜ್ಜಿ. ರಡ್ಡ್ ಪಾತ್ರೊಲು ಎದುರು ಬದುರಾದ ಪಾತೆರುನೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ತಾಳ, ಶೃತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಭಾಗವತೆರ್, ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಮಾತಾ ಉಂಡು ಆಂಡ ಮುಲ್ಪ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ವೇಷ ಪಾಡಂದೆ ನೆಲೊಟ್ಟು ಮುಂಡಾಸ್ ಪಾಡೊಂದು ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳೊನು ಪತ್ತೊಂದಿ ಭಾಗವತೆರ್ ಮದ್ದಳೆದ ಸ್ವರೊನು ಸೇರಾವೊಂದು ಪದ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಕೇಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್  ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾರ್ಥದಾರಿಲು ಒಂಜಿ ಕಡೆ ಸೇರ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕತೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪಾತ್ರೊಳೆ ನ್ ಪದ್ಯೊಳೆ ಆಧಾರೊಡ್ದು ತನ್ಕುಳೆ ಪ್ರತಿಭೆಲೆಡ್ದ್ ಪಾತೆರೊಳೆಡ್ದ್ ಮುಡೆವೊಂದೇ ಪೋಪೆರ್. ಪಾತ್ರದಾರಿಲು ರಡ್ಡ್ ಸಾಲ್‍ಡ್ ಮೇಲ್ತಟ್ಟ್ ಡ್ ಕುಲೊಂದು ಅರ್ಥ ಪನ್ಪೆರ್. ಚೆಂಡೆ, ಮದ್ದಳೆ, ಭಾಗವತೆರ್ ಪಿರವುಡು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾಭಾರತದಂಚಿ ಕತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಕೌರವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಪಾಂಡವೆರ್ ಒಂಜಿ ಬರಿ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಗಣಪತಿ ಪೂಜೆದೊಟ್ಟುಗು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಸುರು ಆಪಂಡು. ಭಾಗವತೆರ್ ತಾಳ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಪದ್ಯ ಪನ್ನಗ ಮದ್ದಳೆದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶೃತಿತ್ತಾರ್ ಸ್ವರ ಸೇರಾವೆರ್. ಅರ್ಥದಾರಿಲು ಕೈ, ಕಣ್ಣ್ ಲೆಡ್ದ್ ಪದರ್ಶನ ಮಲ್ತೊಂದು ತನ್ಕುಲೆ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಲೆಕ್ಕ ಮಂಗಳೊಡ್ದೇ ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಕಡೆ ಆಪುಂಡು.
ಮಣೆ
ಉಪಯೋಗ
ಕುಲ್ಲೆರೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಳಕೆಗ್‌ಲಾ ಮಣೆ ಉಪಯೋಗ ಆಫುಂಡು. ದೈವೊಗುಲಾ ಮಣೆ ಮಂಚವು ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಕುಲ್ಲೊಂದು ಓದೆರೆಗ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ಮಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ
ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ, ವೇಣೂರು, ಕಾರ್ಲ(ಕಾರ್ಕಳ), ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಮುಟ್ಟದ ಬೆಳಗುಳ ಬೆಟ್ಟ - ಇಂಚ ಐನ್ ಮೈಟ್ಟ್ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರೊದ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಉಲ್ಲ. ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊಡುಪ್ಪುನ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ ಇಂಚಿಪೊದವು. ೧೯೬೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಉಂದೆತ್ತ ಕೆತ್ತನೆದ ಬೇಲೆ ಸುರುವಾದ್ ೧೯೭೩ ದ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಜೈನೆರೆನ ಪುಣ್ಯ ಪುರುಷೆ ಆಯಿನ ೨೪ ತೀರ್ಥಂಕರೆರೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬಾಹುಬಲಿ ಬರ್ಪುಜೆ. ಆಂಡ ಆಯನ ತ್ಯಾಗ ಬೊಕ್ಕ ವೈರಾಗ್ಯೊಡ್ದಾತ್ರ ಜೈನೆರೆಂದತ್ತ್ ಭಾರತೊದ ಮಾತ ಜನಮಾನಿಲು ಬಾಹುಬಲಿಗ್ ಎತ್ತರೊದ ಸ್ಥಾನೊ ಕೊರ್ತೆರ್.
ಜೈನೆರೆಗ್ ೨೪ ಜನ ತೀರ್ಥಂಕರೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆಡ ಆದಿತೀರ್ಥಂಕರೆ ಆಯಿಂಚಿ ವೃಷಭನ ಇರ್ವೆರ್ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಮಲ್ಲಾಯೆ ಭರತೆ. ಎಲ್ಯಾಯೆ ಬಾಹುಬಲಿ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಬಾಹುಬಲಿ ೫೮ ಪಜ್ಜೆ ಇತ್ತ್ ಡ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದವು ೫೨ ಪಜ್ಜೆ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಕಾರ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮಸ್ಥಳೊದ ವಿಗ್ರಹೊನು ಬಯೊಟೈಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ ಖನಿಜದ ಪಟ್ಟಿಲು ಬೆರಸೊಂದುಪ್ಪುನ ಸೀಣೆ ಜಾತಿದ ಗಟ್ಟಿ ಕರ್ಗಲ್ಲ್ ಡ್ ಕೆತ್ತ್ ದೆರ್.
ಇನಿ ನಮ್ಮ ದೇಶಡುಪ್ಪುನ ಮಾತ ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಲಾ ಮೂಲ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥ ಕ್ರಿ.ಶ.೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡಿತ್ತಿನ ಜಿನಸೇನಾಚರ್ಯೆರೆನ 'ಮಹಾಪುರಾಣ' ಗ್ರಂಥೊದ ೩೬ನೇ ಸರ್ಗೊಡು ಕೊರ್ತಿನ ವಿವರೊಲು.
ಮಣೆ
ಗಾದೆಲು
ಮುಂಡಾಸ್ ತೂದು ಮಣೆ ಪಾಡಿಯೆ
ಬಾಹುಬಲಿ ವಿಗ್ರಹೊ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ಜೈನಧರ್ಮ
ಮಣೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ತಾಳಮದ್ದಲೆ
ನಂಬೊಲಿಕೆ
ಪುರಾಣದ ಕತೆಕ್ಕುಲೆನ್ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಕೇನುನೆಡ್ದ್ ಲಾ ಪುಣ್ಯ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಕಲೆ ಬುಲೆದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಾಲೆ
ಸಾಲೆ ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ ಶಾಲೆ ಪನ್ಪೆರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ (School) ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ಪಾವುನ ಜಾಗೆಗ್ ಸಾಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.ಕನ್ನಡೊಡು ಒಂಜಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು ತಾಯಿಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠ ಶಾಲೆ ತುಳುಟ್ಟು ಉಂದೆನ್ ಅಪ್ಪೆನೇ ಸುರು ಪಾಠ ಕಲ್ಪಾವುನ ಶಾಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬರವು ಕಲ್ಪಾವುನ ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಶಾಲೆ ಪಂಡ್ ಡ ವೈದಿಕ ಪಾಠೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪಾವು ಶಾಲೆಗ್ ವೇದ ಪಾಠ ಸಾಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಐನ್ ವರ್ಷೊಡ್ದು ತಿರ್ತ ಜೋಕುಲು ಪೋಪಿನ ಶಾಲೆಗ್ ಬಾಲವಾಡಿ, ಅಂಗನವಾಡಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಐಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ ಜೋಕುಲು ಕಲ್ಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಶಾಲೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಾಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನವು
ವರ್ಗೊ:ಶಿಕ್ಷಣೊ
ತಾರೆದ ಮರ
ತಾರೆದ ಮರೊಕ್ಕು ತಾರಾಯಿದ ಮರ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಕು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ನಂಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಬೈದಿಂಡ್
ಪುದರುಲು
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ತಾರಾಯಿದ ಪುದರುಲು
ತುಳು: ತಾರೆ,ತಾರೆದ ಮರ,ತಾರಾಯಿದ ಮರ
ಕನ್ನಡ: ತೆಂಗು,ತೆಂಗಿನ ಮರ,ನಾರೀಕೇಳ.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್: Coconut palm
ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಪುದರು: ಕೋಕೊಸ್ ನ್ಯೂಸಿಫೆರ.Cocos nucifera ( ‍ಸಸ್ಯಕುಟುಮ: ಅರಕೇಸಿ Arecaceae - ಪಾಮ್ palm ಕುಟುಮ)
ಅಸಾಮಿ: ನಾರಿಕೊಳ್
ಬಂಗಾಲಿ:ನಾರಿಕೇಲ್,ನಾರಾಕೇಲ್,ನೀರಿಕೇಲ್
ಗುಜರಾತಿ: ನಾರಿಯಲ್
ಹಿಂದಿ: ನಾರೆಲ್, ನಾರಿಯಲ್
ಸಂಸ್ಕೃತ: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ನಾರೀಕೇಳ,ನಾರಿಕೇರ, ಉಚ್ಛತರು,ಕರಕಟೋಯ,ಕರಕಂಬಾಸ್,ಕೌಶಿಕಫಲ,ಖಾನಮುದಕ,ತ್ರಾಣಂದ್ರುಮ,ತ್ರಾಣಂರಾಜ,ತ್ರಿನೇತ್ರಫಲ,ದೀರ್ಘ ಪತ್ರ,
ಪಾಲಿ: ನಾರೀಕೇರ
ಕಾಶ್ಮೀರಿ: ನೊರಿಲ್
ಮರಾಠಿ: ಮಾದ್, ನಾರಲ್, ಶ್ರೀಫಲ.
ತಮಿಳು: ತೇಂಗಾಯಿ,ತೆಂಗು,ತೆಂಕು,ತೆಂಕಾಯಿ
ತೆಲುಗು: ನಾರೀಕೇಳಂ,ತೇಂಕಾಯಿ,ಕೊಬ್ರಿಕಾಯಿ.
ಒರಿಯಾ: ನಾಡಿಯಾ
ಸಿಂಹಳಿ: ಪೊಲ್, ಪೋಲ್ಗಾ
ಅರಾಬಿಕ್: ಜಾಧಿರ್ದಾ, ಜೂಜಾಲ್ ಹಿಂದ್.
ಪರ್ಸಿಯಾ: ನಾರ್ಗಿಲಾ
ಬರ್ಮೀಸ್:ಒಂಗ್
ಹವಾಯಿ: ನಿಯು
ಹೀಬ್ರೂ: ಕೋಕಸ್
ಇಂಡೋನೇಶಿಯಾ: ಕೆಲಪ.
ಮಲಯ: ಕೆಲಪ,ನೈಯರ್
ಥಾಯ್: ಮಾಪ್ರೊ
ಕೊರಿಯಾ: ಕೊಕೊಸ್