cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮಂಜೊಲ್ ಇರೆತ್ತ ಅಡ್ಯೆ
ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಆಟಿ ಬೊಕ್ಕ ತುಡರ್ ಪರ್ಬದಪಗ ಮಂಜೊಲ್ತಿರೆತಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನವು ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಈ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಮಂಜಲ್ದಿರೆತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ದ ದೈತ ಇರೆನ್ ಕೊಯಿದ್ ಆ ಇರೆಟ್ಟ್ ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಮಂಜೊಲ್ದಿರೆತಡ್ಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಅಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬೊಕ್ಕ ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸಮಯಡೇ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಮಂಜಲ್ದ ಇರೆ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ತಿಕ್ಕುನ ಸಮಯ ಅತ್ತಂದೆ ಆಯಿತ್ತ ಅಡ್ಯೆ ಆ ಪೊರ್ತುಡು ತಿಂದ್ಂಡ ಸೀಕ್ ದ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಟದ ಶಕ್ತಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ತುಳುವೆರೆನವು.
ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಅರಿನ್ ಬೊದುಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್, ಬೊದ್‍ಲೆನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರಿಯಾದ್ ಲುಂಬುದು ಕಡೆವೊಡು. ಅವು ಗರಿಗರಿ ಕಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ. ಮಂಜಲ್‍ದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಅರಿತ್ತ ಬಂದೊನು ಪತ್ತಾದ್ ಐತ ಮಿತ್ತ್ ಬೆಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಪೆರೆದಿ ತಾರಾಯಿನ್ ಬೆರೆಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಾಡೊಡು. ಪರಿಮಳೊಗು ಏಲಕ್ಕಿದ ಪೊಡಿ ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚ ಪಾಡ್‍ನ ಇರೆನ್ ಮಡಿತ್‌ದ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಬೆಯ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಅಡ್ಯೆ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ರುಚಿಲಾ, ಪರಿಮಳಲಾ, ಶರೀರೊಗು ಎಡ್ಡೆಲಾ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಅಡ್ಯೆಲು ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಪೂಕರೆ
ಪೂಕರೆ ಪನ್ಪಿನವು ತುಳುವೆರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿತ ಬೆನ್ನಿತಪಗ ನಡಪುನ ಕ್ರಮೊ .ಕಂಬುಲ ಆಚರಣೆ ಮಾಲ್ಪುನಲ್ಪ ಕಡೆತ್ತ ಪೂಕರೆ ಪಾಡುವೇರ್.
ಪೂಕರೆದ ಪದೊ
ನಮೊನ ಉಲ್ಲಾಯ ದಂಡ್‍ಗು ಪೋತೆರ್ ದಂಡ್‍ಡ್ದ್ ಬನ್ನಗ ಗಿಂಡೆದ ನೀರು ಕುಡ್ಪುಡು ಕಾಯಿ ಬಟ್ಟಲ್ಡ್ ಪೇರು ಕೊರೈಡ್ ಸುಣ್ಣೋ ಬಂಡಿಡ್ ಪೂಕರೆ ಕೊಂಡೊದು ಬರ್ವೆರೆ ಉಲ್ಲಾಯೆ ಆಯೆರ್‍ಗ್ ಪೋನಗ ಆಜಿಕಟ್ಟು ಬಡು ಈಯೆರೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಮೂಜಿಕಟ್ಟು ಬಡು ಕಂಪಕಂಡೊಡು ಗುಂಪು ಬಲಿಪಡ ಪೊಯ್ಯಕಂಡೊಡು ಪೊಯ್ಯ ಬಲಿಪಡ ಮೆಲ್ಲಪೋ ಮೆಲ್ಲ ಬಲ ಓ … ಓ … ಓ…
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಅಚರಣೆ
ಪೂತ್ತುರು
ಪೂತ್ತುರು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಲೆ ಊರು. ಈ ಊರುಡು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಿನ ಅನುಗ್ರಹ ದೆತೊನ್ರೆಗ ಜನ ದೂರ ದೂರಡುದು ಬರ್ಪೆರು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಊರುಡು ಮಸ್ತ ಜನಕುಲ್ನ ಜೀವನ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ಪೂತ್ತುರುಡು ಅಲ್ಲಲ್ಲು ಖಂಡ, ಕಾಡುಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ಊರು ಬಾರಿ ಪೋರ್ಲು ಉಂಡು.
ಕೌರವೆರ್
thumb|ಕೌವರೆರ್ - ಪಾಂಡವೆರೆನ ಯುದ್ಧ ಮಹಾಭಾರತೊಡು ಪಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಕೌರವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಂಡವೆರೆನ ನೆನೆಪು ಬರ್ಪುನವು ಕ್ರಮೊ. ಅಂಡ ನಂಕ್ ಪಾಂಡವೆರೆನ ಮಾತೆರ್‌ನಲಾ ಪುದರ್ ನೆನೆಪುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಂಡ ಕೌರವೆರೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆನ ಪುದರ್ ಮಾತ್ರ ನೆಂಪುಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೌರವೆರ್ ನೂತ ಒಂಜಿ ಜನ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ನೆಂಪು ದೀಯೆರೆ ಬಂಗ ಅಪುಂಡು. ಅಕ್‌ಲೆನ ಪುದರ್‌ದ ಪಟ್ಟಿ ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ
ಪುಳಿಂಕಟೆ
ಓಟೆ ಪುಳಿತ್ತ ಬಿತ್ತ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓಟೆಪುಳಿತ್ತ ಬೀಜೊನು ಪೊದ್‍ತ್ತ್ ದ್ ದೀಪುನೆನ್ ಪುಳಿಂಕಟೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಪುಳಿಂಕಟೆ ತಿನ್ಪುನವು ಆರೋಗ್ಯೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಓಟೆ ಪುಳಿ
ಓಟೆ ಪುಳಿಕ್ಕ್  ಓಂಟೆಪುಳಿ ಪುಳಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಓಟೆಪುಳಿತ್ತ ಮರ ಮಲ್ಲ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಮರಕ್ಕ್ ಪೋದೆ ಪುಳಿ ಕೊಯ್ಯೊಡು ಅತ್ತ್ಂದ ಮರನ್ ಕುರ್ಕಾವೊಡು. ಅಪುಗ ಪುಳಿ ಪರ್ಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಕಡು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಇತ್ತ್ ದ್ ದಪ್ಪ ಆದ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಆಪಿನ ಕಾಯಿ ಮುಸುಂಬಿದಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕಾಯಿ ಆಯಿನ ಮರಟ್ಟ್ ತೋಜೂಜಿ. ದಾಯೆಪಂಡ ಇರೆತ್ತ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಆಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಆವೊಡ್ದುಂಬೇ ಕೊಯ್ದ್ ತೆಲ್ಪುಡು ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪುಳಿ ಬೋಡಿತ್ತಿನ ವಸ್ತ್. ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ಕಜಿಪುಗು ಓಟೆ ಪುಳಿನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಸ್ತಿ. ಬೇತೆಬೇತೆ ಊರುಡು ಬೇತೆಬೇತೆ ಪುಳಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮನ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆರಣೆರೆನ್ ಬುಡ್ದು ಒರಿನಕುಲು ಮನ್ಪುನ ಕೋರಿ ಮೀನ್ಗ್ ಈ ಓಟೆ ಪುಳಿ ಪಾಡ್ಜಿಂಡ ಅವು ಕೊಡಕೆನ ಆಪುಜಿ.ಅವೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಕೋರಿ ಮೀನ್ದ ಪುಳಿಮುಂಚಿಗ್ಲಾ ಉಂದು ಅಗತ್ಯೊನೇ. ಅವೆಕ್ಕಾದ್ ಅರೆಗಲೊಡು ಓಟೆ ಪುಳಿ ಕೊಯಿಪ್ಪಾದ್ ಅವೆನ ಕೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಬೀಜ ದೆತ್ತ್ದ್ ಒಂತೆ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ನುಂಗಾದ್ ಅಟ್ಟೊಡು ದೀಪೆರ್.
ಜಾನಕಿ ಆದಿ ನಾಗಪ್ಪನ್
ಜಾನಕಿ ಆದಿ ನಾಗಪ್ಪನ್ (ಜಾನಕಿ ತೆವರ್) ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಭೋಸೆರೆನ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಮಿ(INA)ದ ಪೊಂಜೊವು ಪಡೆ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ದ ರಡ್ಡನೇ ಕಮಾಂಡರ್ ಆದ್ ದೇಶಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಬುಕ್ಕ ಮಲೇಶ್ಯನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಸೊದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರ್. ಉಂಬೆರ್ ಮಲೇಷ್ಯಾ ದೇಸೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡುಲಾ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬದ್ಕ್
ಜಾನಕಿ ೨೫ನೇ ತಾರೀಕ್, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೨೫ದಾನಿ ಮಲೇಷ್ಯಾ ತಮಿಳ್ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಪಗದ ಕಾಲೊಡು ಏತೆ ಬಿರ್ದ್‌ದ ಕುಟುಮೊ ಆಂಡಲಾ ಪೊಂಜೊವುಲು ಕಟ್‌ಪಾಡ್‌ಡೆ ಇಪ್ಪೊಡಿತ್ಂಡ್, ಇಲ್ಲಡ್‍ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ರೆ ಇಜ್ಜಿತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಜಾನಕಿ ದೇಶಸೇವೆಗಾದ್ ಇಲ್ಲದ ಕಟ್‌ಪಾಡ್ ಮೀರ್‌ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತೆರ್
ಐಎನ್‌ಎ ಸೇರಿನಿ
೧೯೪೩ನೇ ಇಸವಿದ ಒಂಜಿ ದಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಮಿಗ್ ಜನ ಸೇರಾವರ ಬುಕ್ಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಗು ಪಣವು ಸಂಪೊಲಿಪರಗಾದ್ ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಭೋಸೆರ್ ಸಿಂಗಾಪುರಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಸಭೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೫೦,೦೦೦ ಜನ ಸೇರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಸಭೆಟ್ ಭೋಸೆರೆನ ಭಾಷಣ ಕೇಂಡಿನ ೧೬ ವರ್ಸ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣು ಜಾನಕಿ, ಭಾರತೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗಾದ್ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ಪರ ಭೋಸೆರೆನ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಮಿ ಸೇರರ ಮನಸ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಕು ಜಾನಕಿನ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಬುಕ್ಕ ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಜಾನಕಿನ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಎದುರು ಉಂತಿಂಡಲಾ ಕಡೆಕ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಸಿಂಗಾಪುರದ ವಾಟರ್‌ಲೂ ಪೇಟೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಡ್, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೆಹೆಗಲ್ ಉಂಬೆರೆನ ಅಡಿಟ್ ಜಾನಕಿ ಸೇರಿಯೆರ್.
ಸೈನ್ಯೊಡು
ಸೈನ್ಯೊಡು ದಿನಾಲ ಕಠಿಣವಾಯಿನ ತರಬೇತಿ,ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡಿತ್ಂಡ್. ಬಿರ್ದ್‌ದ ಕುಟುಮೊಡು ಬುಳೆದಿತ್ತಿನ ಜಾನಕಿಗ್ ಸುರು ಸುರುಟು ಸೈನ್ಯೊಡು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕಷ್ಟ ಎನ್ನಿಂಡ್. ಆಂಡ, ಆರೆನ ಉತ್ಸಾಹ ಬುಕ್ಕ ದೇಸೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಸೇವೆ ಉಂದು ಎನ್ನಿದ್ ನನಲಾ ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲಸೊಡು ಜಾನಕಿ ತರಬೇತಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಕಮಾಂಡರ್ ಆದ್
೧೯೪೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಜಾನಕಿ ನಾಗಪ್ಪನ್ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ದ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಯೆರ್. ಉಂದೇ ಪೊರ್ತುಡು ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ದ ಬರ್ಮಾ ತುಕಡಿ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕ, ಬರ್ಮಾ ದೇಸೊಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರ್ಂಬಾಟೊಡು ದುಂಬು ಇತ್ಂಡ್.
ನಿವೃತ್ತ ಬದ್ಕ್
೨ನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ, ಜಾನಕಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೆರ್. ಮಲೇಷ್ಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕೆರೆಗ್ ರಾಜಕೀಯ ಬೆರಿಸಾಯ ಬೋಡು ಪಂಡ್ದ್ ಮಲೇಷ್ಯಾದ ರಾಜಕಾರಿಣಿ ಜಾನ್ ಥೀವಿನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್‌ದ್ ೪ನೇ ತಾರೀಕ್ ಆಗಷ್ಟ್ ೧೯೪೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಲೇಶ್ಯನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಸೊನ್ ಸ್ತಾಪಿಸಾವರ ಸಾಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕ ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸಂಸತ್‌ದ ಮಿತ್ತ ಇಲ್(ಮೇಲ್ಮನೆ)ದ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯೆರ್
ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ನಮ ದೇಸೊದ ೪ನೇ ಮಾಮಲ್ಲ ಬಿರ್ದ್ ಆಯಿನ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರೊನು ಜಾನಕಿ ನಾಗಪ್ಪೆರೆಗ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ತೀರಿನಿ
೯ನೇ ಮೇ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯ ಸೀಕ್‌ಡ್ದಾವರ ಜಾನಕಿ ನಾಗಪ್ಪನ್ ತೀರಿಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೆಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರ್
ಕೆಬಿತ ಓಲೆ
ಓಲೆ ಪದೊ ಒಲಿ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಡ್ದ್ ಉಂಡಾಯಿನೆ. ಒಲಿ - ತಾರಿದ ಮಡಲ್. ತಾರಿದ ಮಡಲ್‌ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಪದ್ದೇಯಿ. ಉಂದು ಕೆಬಿತ ತಟ್ಟ್‌ಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೆವಿತ ಪಿರವುದ ಬಾಗೊಡ್ದ್‌ ಕುತ್ತ್‌ದ್ ಕೆಬಿಕ್ ದೀಡುನ ಒಂಜಿ ಪದ್ದೇಯಿ. ಓಲೆಲೆನ್ ಆಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೊಣ‍್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡುವೆರ್. ಎಲ್ಯ ಬಾಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊತಾನಿ ಕೆಬಿಕುತ್ತುನೆ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಣ‍್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಂತ ಧರ್ಮೊದಕುಲುಲಾ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುವೆರ್. ಓಲೆಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಾಗರಿಕತೆಡ್ ಜನೊ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೆವಿತ ಪಾಲೆನ್ ಬುಡುದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ. ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ ರೂಕ್, ಟ್ರ್ಯಾಗಸ್, ಪನ್ಪುನ ಕೆಬಿತ ಪಿದಯಿದ ಸುತ್ತೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ. ನಮೊನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಕೆಬಿತ ನರಂಬು ಬುಡ್ದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ. ಕೆಬಿತ ನರಂಬುಗು ಕುತ್ತ್ಂಡ ಬೇಕೊ ಗುಣಾಪುಜಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಆಚಾರಿಕೊಟ್ಟಯಗ್ ಪಾದ್ ಅತ್ತಂಡ ಆಚಾರ್ಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗೇ ಲೆಪ್ಪದ್ ಕೆಬಿ ಕುತ್ತುನೆ. ಸರಳ ಪದವಾಯಿನ ಕೆಬಿಕುತ್ತುನೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆನ್ ಕುತ್ತುನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಕೆಬಿತ ಮಿತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ದಾನೆಂಡಲ ತೊಂದರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲೆಗ್ ಕುತ್ತುಬೆರ್. ಆಣ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಆಂದ್ರವಾಯು ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಇಂಚ ಕುತ್ತುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಕೆಬಿ ಜ್ಞಾನೊನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಜೋಕ್ಲೆನ ಕೆಬಿ ಪಿಂಟಾವುನ ಕ್ರಮೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಡ್ದಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಬುದ್ಧಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯೆರ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಪೇಸನ್‌ಗಾದ್ ಕೆಬಿ ಮುಟ್ಟ ಕುತ್ತೊನುವೆರ್.
ಕೆಬಿತ ಓಲೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಸ್ತು
ಕೆಬಿತ ಓಲೆನ್ ಅನೇಕೊ ಸಂಕ್ಯೆದ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಟ್ ಲೋಹ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಕುಪ್ಪಿ, ರತ್ನೊದ ಕಲ್ಲ್, ಮಣಿ, ಕಡ್ಡಿ, ಎಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟೆ ಮೂರಂದಿಲೆಕೊ ದೀಡೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಕೆಬಿತ ಓಲೆದ ವಿನ್ಯಾಸೊ
ಎಲ್ಯ ಕೊಲಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಣೆ(ಗುಬಟು)ಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ತಟ್ಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೇಲುನ ವಸ್ತುಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‌ದ್ಂಡ್. ಆಕಾರೊ ಅಂತಿಮವಾದ್ ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆ ಪರಿಯಂದೆ ಓಲೆನ್ ಪತ್ತ್ ದೀಡೊನು ಭೌತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊ ಇಪ್ಪೊಡು. ಆಂಡ ದಿಂಜ ಕಾಲೊಗು ಮುಟ್ಟ ದೀಡೊನುನ ದಿನ್ನೊದ ಓಲೆಗುಲು ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟೆ ಅಗೆಲೊ ಆಪುನೆಗ್ ಕಾರಣ ಆವು.
ಗಾದೆ
ತುಳುಟು ಓಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಗಾದೆಲಾ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ಪದ್ದೇಯಿ ಬ೦ಗಾರುಲು
ಪಿತ್ತ್
ಲಚ್ಚನೊಲು
ಪಿತ್ತ ಆಂಡ
ಸರಸ್ವತಿ ಭಂಡಾರಿ
ನೂದು ವರ್ಸದ ಸರಸ್ವತಿ ಭಂಡಾರಿನ ಮೋಕೆದ ಪುದರ್ ಸರ್ಸ.
ಪುಟ್ಟು
೧೯೦೯ಡ್ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ತೆಂಕುಮನೆ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ಶೆಟ್ರ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಮುತ್ತೂರು ಮನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಶೆಡ್ತಿ ಮೊಕ್‌ಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟುನ ನಾಲನೇ ಮಗಲ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಪರಂಪರೆದ ಕೃಷಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಓಡುದ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ದನಿ.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಸೈಂಟ್ ಸಿಸಿಲಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ಡ್ ೮ನೇ ಮುಟ್ಟ ಓದುದೆರ್.
ಕಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಒಡಿಪು
ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತ, ಕನ್ನಡ ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಷಗಾನೊಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅಡಿಪಾಯ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಕಾವ್ಯೊನುಲಾ ಅಬ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಕೊಡಗುಡ್ ಸರ್ಸಗ್ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ವಿಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ನನಲಾತ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆರ್.
ಮದಿಮೆ
ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಡ್ ಕಲ್ತ್ನ ಕೊಡ್ಲಮೊಗರು ಲಕ್ಕಣ್ಣ ಭಂಡಾರಿಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧೯೨೮ಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಂಡ್. ಬೊಕ್ಕದ ಜೀವನ ಕೊಡಗುದ ಸೊಮವಾರ ಪೇಂಟೆಡ್, ಮೂಲು ಸಿಂಧಿ ಪೆತ್ತ ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಸಾಂಕಿಯೆರ್. ಮಗೆ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಗಲ್ ಉರ್ಮಿಳಾ.
ಅಭ್ಯಾಸ
ನಾಯಿಲೆಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಕೊರ್ಪಿನವು ಅರೆಗ್ ಕುಸಿತ ಬೇಲೆ. ಪುಸೊತ್ತುದ ಪೊರ್ತುಗು ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಎಲ್ಯ ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ಬರೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಫೋಟೊಗ್ರಫಿನ್ ಹವ್ಯಾಸವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆಲಾ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೈಂಟಿಂಗ್, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಟೆನ್ನಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಟ್ಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಗೊಬ್ಬುನು.
ಮೈಸೂರುದ ಜೀವನ
ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯದ ದಿಟ್ಟಿಗಾದ್ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟು ಮೈಸೂರುಡು ಜೀವನ. ಯೂರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸಲಾ ಪೋಯೆರ್. ಅರೆನ ತೋಟೊಗು ಏಪಲಾ ದಸರಾ ಬಹುಮಾನ ತಿಕೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.
ಸಂಘುಟನೆಲು
ಮಹಿಳಾ ಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದುಪ್ಪುನಪಗ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಣಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ ವಹಿಸ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಮೂಲು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗ್ ಜತ್ತೆರ್, ಬೈಲ್‌ಕುಪ್ಪೆಡ್ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ದಕ್ಲು ಉಂತುನ ಪೊರ್ತುಡು ಐಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಪನವು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಪುರಂದರದಾಸೆರ್
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ದಾಸೆರ್ (೧೪౭౦–೧೫೬೪) ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿದ ಪಿತಾಮಹೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ದಾಸ ಪದ್ಧತಿದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಕೆರ್. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪುರಂದರದಾಸ, ಶ್ರೀಪಾದರಾಯ, ಕನಕದಾಸ, ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸ, ವಿಜಯ ದಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಕಮಲೇಶ ವಿಠ್ಠಲ ಮೊಕುಲು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗೊನು ಭೋಧಿಸಾಯೆರ್. ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ್ ಮಾತಾ ಕೀರ್ತನೆಲು ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲನ್ (ವಿಷ್ಣು) ನಮಿಸಾದ್ ಮುಗಿಯುಂಡು. ಸಾರಸಾರ ಕೀರ್ತನೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ ಕೀರ್ತನೆಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
ಪುಟ್ಟು
ಮೆರೆನ ದುಂಬುದ ಪುದರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ, ಅಮ್ಮೆರ್ ವರದಪ್ಪನಾಯಕೆರ್, ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿ. ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ವರದಪ್ಪ ನಾಯಕೆರ್ ಲೇವಾದೇವಿ ವೃತ್ತಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಸೊ ಕಾಲ ಜೋಕುಲು ಆವಂದೆ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್‌ ತಿರುಪತಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್ ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗ್ ಬಾಲೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪುನವು ನಂಬಿಕೆ. ಮೇರ್ ನಾಯಕ ಜನಾಂಗದಾರ್ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಆರ್ ಮಗಕ್ಕ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ನ್ ದೀಯೆರ್.
ಪುಟ್ಟ್‌‍ನ ಜಾಗೆ
ಆರಗ, ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾ|| ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿ||
ಉಂದೆಕ್ಕ್ ದುಂಬು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುರಂದರಗಢ ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಜಾಗೆ ಪಂದ್‌ ನಂಬುದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರೆ ಆರ್.ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಜಿ ಮಂತ್ರಿ ಲೀಲಾದೇವಿ ಆರ್. ಪ್ರಸಾದ್, ಹಿರಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಎ.ವಿ. ನಾವಡ, ವೀರಣ್ಣ ರಾಜೂರ ಬೊಕ್ಕ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಅಕುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ತಂಡ ರಚಿಸಾದ್ ಪುರಂದರದಾಸೆರೆ ಜನ್ಮಸ್ಥಳತ್ತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ವರದಿ ಕೊರ್ಪುನಂಚ ಕೇನೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ತಂಡೊಗು ಶಿವಾನಂದ ವಿರಕ್ತಮಠ ಮೇರ್ ಸಂಚಾಲಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.
ಈ ತಜ್ಞೆರೆನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪುರಂದರಗಢ ಪನ್ಪುನವು ಪುರಂದರ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಊರುದ ಪುದರ್‌ಡ್ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತ್‌‍ದ್ ಪುರಂದರ ದಾಸೆರೆನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಓವ್ವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುದ ಆರಗ ಊರು ಪುರಂದರ ದಾಸೆರೆನ ಕುರಿತಾದ್ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಆರಗನೇ ಪುರಂದರ ದಾಸೆರೆನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊಗು ೨೦೧೮ಟ್ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸದ್ಂಡ್.
ಅರೆನ ಬುಡೆದಿನ ನೆಂಪುಗಾತ್ರ ರಚಿಸಯಿನ ಕೀರ್ತನೆ
ಆದದ್ದೆಲ್ಲ ಒಳಿತೆ ಆಯಿತು ನಮ್ಮ ಶ್ರೀಧರ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧನ ಸಂಪತ್ತಾಯಿತು;
ದಂಡಿಗೆ ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿಯೊದಕ್ಕೆ ಮಂಡೆ ಮಾಚಿ ನಾಚುತಲಿದ್ದೆ ಹೆಂಡತಿ ಸಂತತಿ ಸಾವಿರವಾಗಲಿ ದಂಡಿಗೆ ಬೆತ್ತ ಹಿಡಿಸಿದಳಯ್ಯ
ಗೋಪಾಳ ಬುಟ್ಟಿ ಹಿಡಿಯೊದಕ್ಕೆ ಭೂಪತಿಯಂತೆ ಗರ್ವಿಸುತಿದ್ದೆ ಆ ಪತ್ನೀ ಕುಲ ಸಾವಿರವಾಗಲಿ ಗೋಪಾಳ ಬುಟ್ಟಿ ಹಿಡಿಸಿದಳಯ್ಯ
ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಅರಸನಂತೆ ನಾಚುತಲಿದ್ದೆ ಸರಸಿಜಾಕ್ಷ ಪುರಂದರ ವಿಠ್ಠಲ ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ ಹಾಕಿಸಿದನಯ್ಯ
ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತಗಾರೆ
ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಪದೊಕುಲುಲೆನ ಪ್ರಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥೊಡು ಶ್ರೀಮಂತವಾದ್ ಉಂಡು. "ಕುದುರೆ ಅಂದಣ ಆನೆ ಬಯಸೋದು ನರಚಿತ್ತ
ಪಾದಚಾರಿ ಆಗೋದು ಹರಿ ಚಿತ್ತವಯ್ಯ" ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಪದೊಕುಲು ದುಂಬುಗು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿದ ಬುನಾದಿ ಆಂಡ್. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೊನು ಶ್ರೀ ಸಾಮಾನ್ಯಗ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್‍ಕೊಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಪುರಂದರದಾಸೆರ್ ಮಾಯಾಮಾಳವಗೌಳ ರಾಗೊರ್ದು ಪತ್‌ದ್ ಪೊಸಬೆರೆಗ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೊನು ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೊರಪುನ ಸಾದಿದ ಬಗೆಕ್ ಯೋಚಿಸಿಯೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪಾಠೊಲು ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಸರಳೆ, ಜಂಟಿ ವರಸೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ 'ಪಿಳ್ಳಾರಿ ಗೀತೆಲು' (ಉದಾ: ಲಂಬೋದರ ಲಕುಮಿಕರ...., ಕೆರೆಯ ನೀರನು ಕೆರೆಗೆ ಚೆಲ್ಲಿ.....ಇಂಚಿತ್ತಿನವು) ಸಂಗೀತದ ಸ್ವರ- ಸಾಹಿತ್ಯ- ತಾಳೊಲೆನ ಸಂಯೋಜನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರುತ ಮೊಟ್ಟು. ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆಡಗ ಒರಿ ಆಯಿನಂಚಿನ ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜೆರ್ ಅರೆನ "ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಭಕ್ತಿ ವಿಜಯಮ್" ಪನ್ಪುನ ಲೇಖನೊಡು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ದಾಸೆರೆನ್ ಅರೆನ ಸಂಗೀತ ಗುರುಕುಲು ಪಂದ್ ಪಂಡೊಂದೆರ್. ಹರಿನಾಮಸ್ಮರಣೆದ ರೂಪೊಡು ರಚಿಸಯಿನ ಅರೆನ ಕೃತಿಕುಲು ದೇವೆರೆನಾಮಲು ಆದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು. ಅರೆನ ಹರಿಭಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆದ್ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಶ್ರೀಮಂತವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪಿತಾಮಹೆರಾಯಿನ ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಸಾಧನೆನ್ ತೂಯಿನ ಸರ್ವೆರ್‌ಲಾ 'ದಾಸೆರ್ ಪಂಡ ಪುರಂದರದಾಸರಯ್ಯಾ..!' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುಗರ್‌ದೆರ್. ಮೆರೆನ ಮಾತ ಕೀರ್ತನೆಲೂ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಭಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗೊನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರೆರೆಡ್ ಪುರಂದರದಾಸೆರೆನ ಕೀರ್ತನೆಲೆನ ಪರಿಚಯ ಇಜ್ಯಂದಿನಕುಲು ಇಜ್ಜಿ ಪಂದೇ ಪನೊಲಿ. ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸೆರ್ ೫ ಲಕ್ಷ ಪದೊಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊನು ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್; ಆರ್ ೪,೭೫,೦೦೦ ಪದೊಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅವತಾರ ಮುಗಿಸದೆರ್; ಅರೆನ ಮಗೆ ಮಧ್ವಪತಿದಾಸೆರ್ ಒರಿನ ೨೫,೦೦೦ ಪದೊಕುಲೆನ್‌ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಕೀರ್ತನೆಲು
೧. ಮಾನವ ಜನ್ಮ ದೊಡ್ಡದು, ಇದ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಿಬೇಡಿ ಹುಚ್ಚಪ್ಪಗಳಿರಾ|ಪ|
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಸಂಗೀತ ವರ್ಗೊ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್ ವರ್ಗೊ:ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಂತೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಕುಲು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದಾಸೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವೈಷ್ಣವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಹರಿದಾಸೆರ್
ಪೆಲಕಾಯಿದ ದೋಸೆ
ಪೆಲಕಾಯಿ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪರ್ಂದ್. ಉಂದು ಲತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಗುಜ್ಜೆ. ಬುಲೆದ್ ಪರ್ಂದ್ಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಪುಂಡು. ಪೆಲಕಾಯಿ ಪರ್ಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ್ತ ಪಚ್ಚಿಲ್ ದೆತ್ತದ್ ಆಯಿತ್ತ ಪೆಲತ್ತರಿ/ಬೋಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅರಿತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಕಡೆದ್ ಮಲ್ಪುನವೇ ಪೆಲಕಾಯಿದ ದೋಸೆ. ಉಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಪುನ ಪೋರ್ತುಡು ತುಲುವೆರ್ ವಿಸೇಸೊವಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿನಸ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ದುಂಬು ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‍ಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀವೊಡು. ಅರಿ ಬೊದ್‍ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಜತ್‍ನ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ನ್ ಬೊದ್‍ಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ನ ಅರಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ತಾರಾಯಿ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೋಸೆದ ಕಾವೊಲಿಡ್ ದೋಸೆ ಮೈಪೊಡು. ಉಂದೆನ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ದೋಸೆ, ಗಾರ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ
ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ
ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪರ್ಪಿನ ಪಾಲೆದ ಕಸಾಯ ಜೀವೊಗು ಉಸ್ಣಗೆ ಅಂಚ ಇತ್ತನೈರ್ದಾವರ ಕಾಲಿ ಬಂಜಿಗ್ ಕಸಾಯ ಪರಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಶರೀರೊಗ್ ತಂಪು ಮಲ್ಪರೆ ತಿನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಅರಿ, ಮೆತ್ತೆ, ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್, ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ತಿನರೆಲಾ ರುಚಿಯಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಸಂಪುದ ರೀತಿಡ್ ಅಂಚನೆ ಮದಿಮಯೆ ಮದಿಮಲೆಗ್ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ದುಂಬು ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿದ ವಿಸೇಸತೆ
ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಪಾಲೆಮರಕ್ಕ್ ಮರ್ದಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಸೇರುಂಡುಂದು ಪಂದ್ ತುಳುವೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ. ಉಂದೆರ್ದ್ ಕೆತ್ತೆ ದೆತ್ತ್ ದ್ ಅರತ್ತಿನ ಮರ್ದ್ ಕೈಪೆದ ಕಾಲೆ. ಆಂಡ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಈ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಂಡ ಇಡೀ ಒರ್ಸೊಗು ಬೇತೆ ಮರ್ದ್ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಮರ್ದ್ ಜೀವೊಗು ಉಷ್ಣ ಆತಿನೈರ್ದಾವರ ಜೀವೊಗು ತಂಪು ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉನ್ಪೆರ್.
ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ
ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿನ್ ಪೆದ್ಮೆದಿಲೆಗ್ಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪೆದ್ಮೆದಿಲೆನ ಮಿರೆ ಪೇರ್ಡ್ 88 ಶೇಕಡ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡುಗೆ. ಅಂಚಾದ್ ಮಸ್ತ್ ನೀರ್ ದ ಅಂಸ ಇಪ್ಪುನ ಸೊತ್ತುಲೆನ್ ಪೆದ್ಮೆದಿ ತಿನೊಡಾಪುಂಡು. ಅವೆಟ್ಟ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿಲಾ ಒಂಜಿ ಸೊತ್ತು. ಚೆನ್ನೈದ ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞೆ ಆಯಿನ ಶೆರೆನಾ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಮೇರ್ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋಟೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಇಪ್ಪುಂಡ್. ಅಂಚ ಇಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಪೆದ್ಮೆದಿನಕುಲು ಉಂದೆನ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಮಿರೆಪೇರ್ ಎಚ್ಚಾಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪಂತೆರ್.
ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ದುಂಬುನಾನಿ ಬೊದುಲ್ಪಾದಿನ ಮೆತ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ಬೈಪಾದ್ ಅವೆಕ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಅಂಚನೆ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡು. ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾರ್ದ್ ಬೆರೆಸ್ಂಡ ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
ಮಾಡ್ಯೂಲ್:Check for unknown parameters
-- This module may be used to compare the arguments passed to the parent -- with a list of arguments, returning a specified result if an argument is -- not on the list local p = {}
local function isnotempty(s) return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= '' end
function p.check (frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent.args local ignoreblank = isnotempty(frame.args['ignoreblank']) local checkpos = isnotempty(frame.args['checkpositional']) local knownargs = {} local unknown = 'Found _VALUE_, '
local res = {} local comments = {} local commentstr = '' -- create the list of known args, and the return string for k, v in pairs(args) do		if type(k) == 'number' then v = mw.ustring.gsub(v, '^%s*(.-)%s*$', '%1') knownargs[v] = 1 else if (k == 'unknown' and type(v) == 'string') then unknown = v			end end end
-- loop over the parent args, and make sure they are on the list for k,v in pairs(pargs) do		if (type(k) == 'string' and knownargs[k] == nil) then if( (not ignoreblank) or (ignoreblank and isnotempty(v)) ) then k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?') local r = mw.ustring.gsub(unknown, '_VALUE_', k)				table.insert(res, r) table.insert(comments, '"' .. k .. '"') end elseif(checkpos and type(k) == 'number' and knownargs[tostring(k)] == nil) then if( (not ignoreblank) or (ignoreblank and isnotempty(v)) ) then local r = mw.ustring.gsub(unknown, '_VALUE_', k)				table.insert(res, r) table.insert(comments, '"' .. k .. '"') end end end
if(#comments > 0) then commentstr = '' end return table.concat(res) .. commentstr end
return p
ಬೇವುರೆ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಮಾತಾ ಅಡಿಗೆಗ್‌ಲಾ ರುಚಿ ಅತ್ತ್ಂಡಲಾ ಪರಿಮಲಗ್ ಬೇವುರೆ ಸೊಪ್ಪುನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರುಚಿಟ್ಟ್ ಕಹಿ ಬೇವು ದಾತ್ ಕೈಪೆ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕರಿಬೇವು ಪಂದ್ ಲಾ ಉಂದೆಕ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒವ್ವೆ ಅಡಿಗೆಗ್ ಲಾ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀವರೆ ಬೇವುರೆ ಬೋಡೆ. ಬೇವುರೆದ ಮರ ಇಲ್ಲದ ಪಿರಾವುಡು ಬುಲೆಯುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಮರ. ಅಡಿಗೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಡ್ ಕಾಲಕಾಶ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಉಪಯೋಗೊಲು
ಬೇವುರೆನ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಆರೋಗ್ಯೋಗುಲ ಬೇವುರೆ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ
ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿ
ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ ಉಂದು ಮಂಜೊಲ್‌ದ ದೈ ಬುಕ್ಕ ಮಂಜೊಲ್‌ದ ಕಂಡೆದ ಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುನ ಶುಂಠಿದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿ ದಯಿ. ಉಂದೆತ ಇರೆ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡೆ ಕುಕ್ಕುದ ಪರಿಮಳ ಇಪ್ಪುನೆಡ್‌ದಾವರ ಈ ದಯಿಕ್ ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್‌ದ್ಂಡ್. ನೆತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಕರ್ಕುಮ ಅಮಾಡ(Curcuma amada). ಈ ದಯಿತ್ತ ಕಂಡೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರ ಅತ್ಂಡ ಉಪ್ಪಡ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡರ ಗಲಸುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಬುಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಸೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ದಯಿ ತೂವರ
ದಯಿತ ಇರೆ ಬುಕ್ಕ ಕಂಡೆ ತೂವರ ಮಂಜೊಲ್ ದಯಿತಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು ಆಂಡ, ಐಡ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಎಲ್ಯ. ನೆಲತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಇತ್ತಿನ ಕಂಡೆ‍ಡ್ದ್ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ೧-೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುಂಡು. ಪೂ ಒಂಜೆತ ಉಲಾಯಿ ಒಂಜಿ ಇತ್ತಿನ ತುತ್ತೂರಿದ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂತ್ತ ಬಣ್ಣ ಉಲಾಯಿ ಮಂಜೊಲು ಪಿದಯಿದ ಮೈ ಬೊಲ್ದು ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಬುಳೆಪಾವುನಿ
ಕರ್ನಾಟಕ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಗು ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿ ದಯಿತ ಒಂಜಿ ಕಂಡೆ ನಡಿಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಸೋಕುಡು ಬುಳೆವುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊಡು ನೆಲತ್ತ ಉಲಾಯಿ ಸುಪ್ತರೂಪೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮರಿಯಾಲದ ಪೊರ್ತುಗು ಎಡ್ಡೆ ಹೆಗ್‍ಲ್ದ್ ಬುಳೆವುಂಡು. ದಯಿ ಬುಳೆಯಿಲೆಕೊನೆ, ಪೊಸ ಕಂಡೆ ನೆಲತ್ತಡಿಟ್ ಬುಳೆವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಕ್ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುನು ಕಡಮೆ.
ಅಟಿಲ್
ದಯಿತ್ತ ಕಂಡೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪಡ್ ಮಲ್ಪರ ಅತ್ಂಡ ಉಪ್ಪಡ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡರ ಗಲಸುವೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಬುಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಸೊದ ಕೆಲವು ಬಾಗೊಲೆಡ್ ಉಂದೆತ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಂಡೆಡ್‍ದ್ ಪಸೆಂಗಿರಿ, ಉಪ್ಪಡ್, ಸಲಾಡ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕೇರಳ ಬುಕ್ಕ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊಡು ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿದ ಉಪ್ಪಡ್ ಎಚ್ಚ ಗಲಸುವೆರ್.
ಮರ್ದ್
ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿವಿದಕುಲು ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸೋಧನೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪಿನ ಶಕ್ತಿ ಮಂಜೊಲುಡ್ದು ಜಾಸ್ತಿ ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿಗ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದ್‌ಬತ್ಂಡ್. ಕುಕ್ಕು ಶುಂಠಿ ದೆತೊಂಡ ಅಜೀರ್ಣ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಬಾಯಿರುಚಿ ಎಚ್ಚ ಆಪುಂಡು. ಚರ್ಮೊ ಕಿರುಂಬಿಲೆಕ ಆಂಡ, ಕುಕ್ಕುಶುಂಠಿದ ಕಂಡೆನ್ ಅರೆತ್‌ದ್ ಲೇಪ ಮಲ್ತ್ ಪತ್ತಾಂಡ, ಕಿರುಂಬುನ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಖೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುನ ದೈ
ಕ್ರಿಸ್ತ ಮಹಿಮಾ ದೇವಾಲಯ, ಮಣಿಪುರ
ಮಣಿಪುರ ಉಪ್ಪುನವು ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುಡು. ಕಟಪಾಡಿಡ್ದ್ ಮುಡಾಯಿಡ್ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್ದ್ ಪೋನಗ ಈ ಮಣಿಪುರ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಆರಾಧನೆದ ಸಭೆ ಆರಂಭ ಆತ್ಂಡ್.
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೭೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಪುಂಡು. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ದ ಮಿಶನೆರಿಲಾಯಿ ರೆವೆ.ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ಬೊಕ್ಕ ರೆವೆ.ಸ್ಟೋಕ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶನೆರಿನಕುಲು ಈ ಸಭೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್
ಜ್ಞಾನಪೀಠ
ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾರತದ ಸಾಹಿತಿನಕುಲೆಗ್ ಸಂದುನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಂಟನೇ ಅನುಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವ 22 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಲಭಿಸುವುದು. ಸಾಹು ಜೈನ್ ಪರಿವಾರದವರು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮೇ ೨೨, ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಯಾಳಂ ಲೇಖಕ ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪರಿಗೆ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಿಜೇತರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕ, ೧೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಚೆಕ್ ಹಾಗೂ ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುವುದು.
ಜ್ಞಾನಪೀಠದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಿವರ
ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸರಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್. ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೈನ್ ಕುಟುಂಬ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಈಗಲೂ ಅದರ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಈ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೮೨ ರಿಂದ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಂದಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ಹಿಂದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯು ಎಂಟು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
೧೯೮೨ರಿಂದ ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
ಮೀನ್‌‍ದ ವಡೆ
ಉಂದು ಮೀನ್‌ರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಿನಸ್. ಸಾಮನ್ಯವಾದ್ ಜೊಕುಲೆಗ ಇಷ್ಟ ಆಪಿನ ತಿನಸ್. ಮೀನ್ ನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಡಿಗೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಉಂದು ಲಾ ಒಂಜಿ. ಪೀಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪಂದ್ ಪನೋಲಿ.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲು
ಸುರುಕ್ಕು ಮೀನ್‌ನ್ ಎಡ್ಡೆ ನೀರ್‌ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್, ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್‌ದು ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈಪಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಚಪ್ಪೆ ಆದ್, ಮುಳ್ಳುನು ದೆತ್ತ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೊಡು. ಅಂಚನೆ ಬಟಾಟೆನ್ಲ ಬೈಪಾದ್ ಚೊಲಿ ದೆತ್ತ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತುಂಡು ಮಲ್ತಿನ ಮೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಟಾಟೆನ್ ಒಟ್ಟು ಗು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಪೊಡು. ಅವೆಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಲಿಂಬೆಪುಲಿ, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಲಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಏತ್ ಬೋಡು ಆತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಅವ್ವೆ ಸಮಯ ಡ್ ಒಂಜಿ ತೆತ್ತಿನ್ ಪುಡಾತ್, ಒಂಜಿ ಪಾಟೆಗ್ ಪಾಡೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದೀತಿನ ಮೀನ್ ನ್ ಉಂಡೆ ಕಟ್ಟೊಡು. ಅವೆನ್ ತೆತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರೆಡ್ಡ್ ದ ಪೊಡಿ ಕ್ಕ್ ಮುರ್‌ಕಾದ್ ದೀವೊನೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀದ್ ಅವು ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜೊಂಜೆನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬುಡೊಡು. ಸರಿಯಾದ್ ಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅಡೆಗ್ ಮೀನ್ ದ ಬೋಂಡ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು
Vishnu as Narasimha kills Hiranyakashipu, stone sculpture from Halebidu, Karnataka ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಪಂಡ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನ ಅಣ್ಣೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಅಮ್ಮೆರ್, ಕಯಾದುನ ಕಂಡನಿ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥೊಡು ಹಿರಣ್ಯ ಪಂಡ್ಂಡ ಬಂಗಾರ್(ಚಿನ್ನ), ಕಶಿಪು ಪಂಡ್ಂಡ ಮೆತ್ತನೆದ ಹಾಸಿಗೆ(ಮೆದುಶಯ್ಯೆ) ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ.
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ ತಪಸ್ಸ್
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶಿಪು ಬೌತಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಬಲೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಜ್ಞಾನರ್ದು ಸೈಪುನೆನೆ ಗೆಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಪಿದಡ್‍ದ್ ಘೋರವಾಯಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಯನ ಘೋರ ತಪ್ಪಸ್ಸ್ ಗ್, ಅದ್ಬುತ ಶಕ್ತಿಗ್, ಮಾತ ಗ್ರಹೊಕುಲು, ಜನಕುಲು ನಡುಗೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಆಯಿನ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರೆನೇ ಭೂಮಿಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಬರಪುನಂಚ ಮಲ್ತೆ, ಬ್ರಹ್ಮೆ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಂಕ್ ಸಾವೇ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಅಮರತ್ವದ ವರನ್ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಬ್ರಹ್ಮಡ ಕೇಂಡೊನುವೆ. ಅಪಗ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಸಕಲ ಗ್ರಹೊಕುಲೆನ ಬೌತಿಕ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಆಯಿನ ಸ್ವತ; ಯಾನೇ ಅಮರೆ ಆದ್ ಇಜ್ಜಂದಿನೆರ್ದ್ ಯಾನ್ ಅಂಚಿನ ವರನ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ ಪನ್ಪೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆ (೮-೧೭) ಮುಟ್ಟಡ್ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಮಸ್ತ್ ದೀರ್ಘ ಕಾಲೊ ಬದುಕುನಾಯೆ ಅಂಡಲಾ ಅಯೆ ಸೈಯಂದೆ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ ಅತ್ತ್ ಪನ್ಪುನವು ದೃಡಪಟ್ಟ್ ದ್ ಉಂಡು. ಬಂಗಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಉಂದೆತ್ತ ಆಸಕ್ತಿಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಭೋಗಿಸವುನ ಅಮರತ್ವದ ವರನ್ ಆಯೆ ಕೇಂಡೆ. ಬ್ರಹ್ಮೆ ಅಯಿನ್ ಕೊರಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಎಂಕ್ ನರಮಾನಿರ್ದ್, ಪ್ರಾಣಿಲೆರ್ದ್, ದೇವತೆಲೆರ್ದ್, ಭೂಮಿ, ನೀರ್, ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಓವ್ವೇ ಆಯುಧಲೆರ್ದ್ ಮರಣ ಬರಂದಿನಂಚ ವರೊನು ಪಡೆಯೊಂಡೆ. ಉಂದೆರ್ದ್ ಎಂಕ್ ನನ ಸಾವು ಪನ್ಪುನವೇ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮೂರ್ಖನಲೆಕೊ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತೆ.
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಸೈಪುನೆ
ಕಡೆಕ್ ಭಗವಂತೆ ಅರ್ಧ ಮಾನವೆ ಅರ್ಧ ಸಿಂಹ ಇಂಚ ನರಸಿಂಹನ ಅಬತಾರೊಡು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುನು ಕೆರ್ಪೆರ್. ಅಯೆ ಕಲ್ಪನಾತೀತವಾಯಿನ ಅದ್ಭುತ ವ್ಯಕ್ತಿನ ತುಡೆಟ್ಟ್ ಉಗುರುಡು (ನಖಗಳಿಂದ) ಕೆರ್ಪೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ದೇವೆರ್ ಕೊರ್ ನಾತ್ ಆಯುಷ್ಯೊಡು ನರಮಾನಿ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನೊನು ಪಡೆದ್ ಸಮಾಜೊಡು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗದ್ ಬದುಕೊಡು. ಉಂದು ಇಂಜಿ ಪುರಾಣೊ ಆಂಡ್. ಸತ್ಯ ಹಿರಣ್ಯ ಒರಿ ದಾನವ ವಂಶೊಗು ಸೇರಿನಾಯೆ. ಧರ್ಮೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಅಧರ್ಮೊಗು ನಡತಿನ ಸಂಘರ್ಷನೇ ಇನಿ ಪುರಾಣವಾದ್ ನಮ್ಮ ದುಂಬು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ಉಂದೆನ್ ತೂಲೆ: ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ
ನೀನಾ ಸಿಬಲ್
ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ (೧೯೪೮-೨೦೦೦) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಹಗಾರ್ತಿ. ಇಂಬೆರ್ ಬರೆಯಿನ ಕಾದಂಬರಿ ಯಾತ್ರಾ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆದ ಕಾದಂಬರಿಲೆಗ್ ಬಹುಮಾನ ವಿಜೇತರಾತೆರ್, ಅಂಚನೆ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದೆರ್.
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ ಇಂಬೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಭಾರತೊದಾರ್. ಅಪ್ಪೆ ಗ್ರೀಕ್‌ದಾರ್ ಗೆ ಪುಣೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ(ಮಿರಾಂಡಾ ಹೌಸ್‌) ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಎಂ.ಎ. ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾದ್ ಬೆಂದೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿಗ್ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯೆರ್ ಒಟ್ಟೂಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಲ್ತೆರ್. ೧೯೭೨ಡ್ ಸಿಬಲ್ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ಸೇವೆಗ್ ಸೇರೊಂಡರ್ ಬುಕ್ಕೊ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರೊದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ/ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಬೇಲೆ ಸುರುಮಾಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಕರ್ತರೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾತೆರೊಂದು "ಆಳವಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಘಾತ" ಗ್ ಆಯೆಂದ್ ಪಂಡೆರ್ಹೇ. ಕೈರೋ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ದ ಉಪ ಮಹಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಯಿದ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಸೇರ್‌ಯೆರ್. ೧೯೯೨ಡ್ ಆರ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ/ಯುನೆಸ್ಕೋಗ್ ಭಾರತೊದ ಖಾಯಂ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆಯೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ೧೯೯೫ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗ್ ಪೋದ್ ಅಲ್ಪದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಚೇರಿದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದಿತ್ತೆರ್.
ಆರ್ ವಕೀಲ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕಾರಣಿ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ್ ಮದುವೆ ಆಯೆರ್, ಆರೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು. ಇರ್ವೆರ್ ಸಂಗಾತಿಲು ಇಚ್ಛೆದ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಅನುಸರಿಯೆರ್, ಅಕ್ಲೆನ ಬಗೆಟ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಬರಹಗಾರೆ ಶಶಿ ತರೂರ್ ಪ್ರಕಾರೊ ಅಕುಲು "ಖಂಡಾಂತರ" ವಿವಾಹೊನು ನಿರ್ವಹಿಸದೆರ್. ಜೂನ್ ೨೦೦೦ಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಡ್ ಮಿರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಡ್ದ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್. ನೀನಾ ಸಿಬಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕಂಡನಿ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅಂಗವಿಕಲ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡಪತ್ತ್‌ದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪೊಸ ವಿದಾನೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುನ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಧಿ ಸಂಘೊ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಬರವಣಿಗೆ
೧೯೮೫ಡ್ ಆರೆನ ಕಿನ್ಯಕತೆ ವಾಟ್ ಎ ಬ್ಲೇಜ್ ಆಫ್ ವೈಭವ ಬೂಕು ಏಷ್ಯಾವೀಕ್ ಕಿನ್ಯಕತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ಗೆಂದ್‌ನಗ ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ಗುಮನೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೧ಡ್ ಪ್ರಕಟವಾದ್ ಪ್ರೈಜ್ ವಿನ್ನಿಂಗ್ ಏಷ್ಯನ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಸಂಕಲನೊಡು ಸೇರಾಯರ ಆಂಡ್.
ತನ್ನಿಮಾನಿಗ
ಪರಿಚಯ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮೂಲೊದ ಪೊನ್ನು ಭೂತೊ.
ನೀನಾ ಸಿಬಲ್
ಬರವಣಿಗೆ
೧೯೮೭ಡ್ ಯಾತ್ರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಒಂಜಿ ಶತಮಾನೊಗು ಹೆಚ್ಚ ಕಾಲೊ ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬೊದ ಜೀವನ ಕತೆನ್ ಈ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಉಂಡು. ಯಾತ್ರೆ ಪಂಡ ಪಯಣೊ ಅತ್ತಂಡ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ. ಕಾಲಾಂತೊಡು ಆರೆನ ಚಲನೆಲು ಯಾತ್ರೆದ ಶೀರ್ಷಿಕೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಂಡ್. ಬೂಕುದ ಬಗೆಟ್ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆದ ಬಗೆಟ್ ಪಂಡೊಂದು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಂಡ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿನ ಮಿಡ್ನೈಟ್ ಜೋಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಲೇಕಕ ತನ್ನ ಕತೆಟ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಗಳಸ್‌ವೆ. ಥೀಮ್‌ಲೆಡ್ ಚಿಪ್ಕೊ ಚಳುವಳಿ, ಪಂಜಾಬ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ, ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಸೊದ ಮೂಲ, ಬುಕ್ಕೊ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ನಾಯಕಿ ಹುಡುಕಾಟ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ದಿಂಜ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ದ್ ದಿಂಜಿದ್ ತಮೆಲೊಂದುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಟೀಕಿಸದೆರ್. ಆಂಡ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ್ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಉಂದು ೧೯೮೭ಗ್ ಅಲ್ಜಿಯರ್ಸ್‌ದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗಾದ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ್ ಗೆಂದ್ಂಡ್,
ಸಿಬಲ್ ಆರೆನ ಕಿನ್ಯಕತೆಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಗುಜಾರ್ ಮಾಲ್ನ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಲೈಫ್ ೧೯೯೧ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಕತೆಲೆನ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆ ಚಿತ್ರಣೊಡು ಹೊಂದಿಸಾದೆರ್. ಅವೆಟ್ ಕೆಲವು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪುದರ್ ರೂಪ ಪಡೆದೆಂಡ್. ಮಲ್ಗರಿ ಶೀತಲ ಸಮರೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾನ್ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸವುಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್. ಈ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಲೆನ್ ರಾಜಕೀಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾದ್ ಗಳಸ್‌ಯರ ಆಪುಜಿ, ಆಂಡ ಪಾತ್ರೊಲೆ ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾವನೆದೊಟ್ಟುಗು ಮೊಡೆವೊಂದುಂಡು. ತರೆಬರವು ಕತೆತ ಜತೆಟ್ ಸಂಗ್ರಹೊ ಆಯನ ಸಾವು, ಮೀಂದುನೆ, ದಾದರಾವ್ ಆರೆನ ಮೋರೆ, ತುಪ್ಪಳ ಬೂಟುಲು, ಅಭಯಾರಣ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜ್ಞಾನೋದಯೊನುಬಯಕುನ ನರಮಾನಿ ಬೇತೆ ಆಜಿ ಕತೆಲು ಸೇರ್ದುಂಡು.
ತನ್ನಿಮಾನಿಗ
ಕಟ್ಟ್
ಮಾನಿಗನ ಬರಿ ಮುಂಚಿರದನ್ನಾಳ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಬ್ಬುನ ಬರಿಪರಕೆದನ್ನಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಬ್ಬು ಪನ್ಪೆ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರೆರ್ ಉಪ್ಪುನ ಮುಟ್ಟ ಈ ರಡ್ಡ್ ಬರಿತ ಉಲಯಿ ಮದಿಮೆದ ಸಂಬಂಧ ಆವೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ.
ನೀನಾ ಸಿಬಲ್
ಬರವಣಿಗೆ
೧೯೯೮ದ ಕಾದಂಬರಿ, ದಿ ಡಾಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್, ಕಾಶ್ಮೀರಡ್ ಸ್ತಾಪನೆಯಾಯಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಕತೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಿಬಲ್‌ರೆನ ದುಂಬುದ ರಡ್ಡ್ ಬೂಕುಡ್ದ್ ಕಡಮೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಂಡ್, ಒರಿ ವಿಮರ್ಶಕೆ ದುಂಬುದ ಬೂಕುಲೆ ಭರವಸೆಗ್ ತಕ್ಕ ಬದ್ಕ್‌ಜಿಂದ್ ಪಂಡೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್
ಅನ್ವಿತಾ ಸಾಗರ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಪಾರ್ವತಿ(ಪುಟ್ಟುದಿನ ದಿನಾಂಕೊ:20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1992)ಮೇರ್ ತುಳು, ಕನ್ನಡ ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಕನ್ನಡ ಸೀರಿಯಲ್‍ಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಅಂಚನೆ ಮಾಡೆಲ್. ಮೇರ್ ತುಳುಸಿನಿಮೊದ ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ ಮೆರೆನ ತಂಗಡಿ. ಕನ್ನಡೊದ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು, ಸ್ನೇಹಚಕ್ರ , ಮಾಯಾಕನ್ನಡಿ , ಜೀವನ ಯಜ್ಞ ಅಂಚನೆ ದಂಡ್ , ಪೆಟ್ಕಮ್ಮಿ, ಬಲೆ ಪುದರ್ ದೀಕ ಈ ಪ್ರೀತಿಗ್ ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ಮೇರ್ ಜೀ ಕನ್ನಡೊದ ಗಟ್ಟಿಮೇಳ ಪನ್ಪಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ ಆಧ್ಯಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಪುಟ್ಟುದಿನ, ಬಾಲ್ಯೊ
ಅನ್ವಿತಾ ಮೇರ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಾಗರೊಡು 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1992ಗ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಹೇಮಚಂದ್ರ(ಉದ್ಯಮಿ), ಅಮ್ಮ ಭಾರತಿ(ಗೃಹಣಿ), ಅಣ್ಣೆ ಅನೂಪ್ ಸಾಗರ್ ತುಳುಚಿತ್ರರಂಗ ನಟೆ.
ಮೇರ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬರವುನು ಸೈಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈಯರ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್‍ಡ್ ಅಂಚನೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‍ದ ಬರವುನು ನಿರ್ಮಲಾ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ಸಾಗರೊಡು ಕಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ ಶಾರದಾ ಕಾಲೇಜೆಡ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಬರವುನ್ ಕಲ್ತ್ ದ್, ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಪದವಿ ಅಂಚನೆ ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿದ ಬರವುನು ಕುಡ್ಲದ ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಕಲ್ತೆರ್.
ಸಿನಿಮಾರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
ಬಿ.ಬಿ.ಎ ಬರವು ಕಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ವರ್ಸ ಕುಡ್ಲಡಿಪ್ಪುನ ನಮ್ಮ ಟಿ.ವಿ ಚಾನಲ್‍ಡ್ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಂಜಿತ್ ಬಜ್ಪೆ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ದಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ತುಳುಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಅಂಚನೆ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ್ ಮೇರ್ ಜೀ ಕನ್ನಡೊದ ಗಟ್ಟಿಮೇಳ ಪನ್ಪಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ ಆಧ್ಯಾ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಆದಿಕಾಂಡ
ಆದಿಕಾಂಡ ಉಂದು ಸತ್ಯವೇದದ ಪರ ಒಡಂಬಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುರುತ್ತ ಪುಸ್ತಕ. ನೆಟ್ಟ್ ಐವ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಆದಿಕಾಂಡ ಪನ್ಪುನವುಬೈಬಲ್ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರತ್ತ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪನ್ಪುನ ಭಾಗದ ಪ್ರಥಮ ಪುಸ್ತಕವಾದ್ ಉಂಡು. ಯೆಹೂದ್ಯರೆನ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಬೈಬಲ್‌ದ ಸುರುತ ಐನ್‌ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್‌ ಮೋಸೆಸ್(ಮೋಶೆ) ಬರೆಇನವುನವು ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದ್ಂಡ್‌. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಆದಿಕಾಂಡನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಮೋಸೆಸ್‌ನ ಸುರುತ ಪುಸ್ತಕ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆದಿಕಾಂಡ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸೃಷ್ಟಿರ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ಯೆರ್ ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶೊನು ಸೇರ್‌ನ ಚರಿತ್ರೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಈ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಆದಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಹವ್ವಳು, ಕಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಆಬೇಲ, ನೋಹನ ನಾವೆ, ಬಾಬೆಲ್ ಗೋಪುರ, ಅಬ್ರಹಾಮ, ಇಸಾಕ, ಯಾಕೋಬ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಸೆಫ್ ಮೊಕುಲೆನ ಚರಿತ್ರೆಲುಲಾ ಸೇರ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಪುರಾತನ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ಯರೆನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರಿತ್ರೆದ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲು ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಅಡಕವಾದ್‌ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ದೇವೆರೆನ ಬೊಕ್ಕ ದೇವೆರೆರ್ದ್ ಆರಿಸಾಯಿನ ಜನಾಂಗೊಲೆನ ನಡುತ್ತ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಜನರಕುಲೆಗ್ ವಾಗ್ದಾನ ಮಲ್ತ್‌ನ ದೇಶೊಗು ಲೆತೊಂದು ಪೋಪುನ ದೇವೆರೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನವು.
ಶೀರ್ಷಿಕೆ
"ಆದಿಕಾಂಡ" Genesis ಪನ್ಪುನ ಪದ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆರ್ದ್ ಉದ್ಭವಿಸದ್ಂಡ್. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆದ ಪದ "ಜನನ", "ಸೃಷ್ಟಿ", "ಮೂಲ", "ಆದಿ" ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನ ಅರ್ಥೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಂಡು. ಹಿಬ್ರೂ ಭಾಷೆಡ್ 'ಬರೆಶಿತ್' ಪಂಡ್ಂಡ "ಆದಿಡ್" ಪನ್ಪುನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು.
ಚರಿತ್ರೆ
"ಆದಿಡ್‌ ದೇವೆರ್ ಆಕಾಶೊನು ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆ. ಭೂಮಿ ಕ್ರಮ ಇಜ್ಜಂದೆಲಾ, ಬರಿದಾದ್‌ಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಲೋಕೊಡು ಕತ್ತಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ದೇವರಾತ್ಮೆ ಆದಿಸಾಗರದ ಮಿತ್ತ್ ಚಲಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆ." ದೇವೆರ್ ಸುರುತ ದಿನತ್ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪುನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆ.
ಲಾಂಬುದ ಕಜಿಪು
ಲಾಂಬು ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ದೈತ್ತಂಚಿನ ಸಸ್ಯ ಜೀವಿ ಪಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡ ಡ್ ಅಣಬೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪರ್. ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಲಾಂಬುಡು ಸುಮಾರ್ ೧೨೫ ಜಾತಿಲು ೪೦೦೦ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚ ತೇವಾಂಶ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೊಡು ಬುಲೆವುಂಡು ಅಂಚೆನೆ ನೆಕ್ಕ್ ನಾಯಿಕೊಡೆ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಳಿಯಾಲಿಡ್ ಅಳಾಂಬು ಪಂದ್, ತಮಿಳ್ ದ್ ಅಂಪಿ ಪಂದ್, ಅರೆಬಾಸೆಡ್ ಅಳ್ಂಬ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಮಣ್ಣ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಆಪುಂಡು. ದುಂಬು ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚಾಡ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪೇಟೆನೆಡ್ಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಲೆಡ್ ಮಾರುವೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ತಿನಸು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಸುರುಕ್ಕು ಲಾಂಬುನು ಎಡ್ಡೆ ನೀರ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪುಲಿನ್ ನೀರ್ ಡ್ ನೆನೆಯರೆ ಪಾಡೊಡು. ಅವೆನ್ ಪುಟುಂದು ರಸ ದೆತ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ನೀರುಳ್ಳಿನ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೊಡು. ಒಂಜಿ ಬಾನಲೆಡ್ ಗಸಗಸೆನ್ ಪೊತ್ತುದು ಪೊಡಿ ಪಲ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಗ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀದ್ ಮುಂಚಿ, ನೀರುಳ್ಳಿ, ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಉಂದೆನ್ ಕೆಂಪು ಆಪಿನ ಮುಟ್ಟ ಕಾಯವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಕಡೆಯೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಲಾಂಬುನು ಬೆಯ್ಪಾವೊಡು. ಅವೆಕ್ಕ್ ಕಡೆತಿನ ಮಸಾಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಗಸಗಸೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಬೆರವೊಡು. ಅಡಿ ಪತ್ತಂದಿಲಕ ತೂವೊನೊಡು. ಸರಿಟ್ಟ್ ಬೈಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಅಡೆಗ್ ಲಾಂಬುದ ಕಜಿಪು ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಚಪಾತಿ ದೊಟ್ಟು ತಿನರೆ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು
ಗಂಗಾವತಿ ಪ್ರಾಣೇಶ್
ಗಂಗಾವತಿ ಪ್ರಾಣೇಶ್ ಮೇರ್ ಕೊಪ್ಪಳ ಜೆಲ್ಲೆದ ಗಂಗಾವತಿದಾರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬುಲೆಚಿಲ್
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 1961ಟ್ ಗಂಗಾವತಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಅರೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಯಲಬುರ್ಗಿಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಿ. ಕಾಂ ಪದವಿನ್ ಗಂಗಾವತಿಡ್ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಯೋಧೆ ಆಯಿನ ಬಿ.ವೆಂಕೋಬಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಮೆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್. ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಟೀಚರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಸತ್ಯವತಿಬಾಯಿ ಮೆರೆಡ್ಡ್ ಪ್ರಾಣೇಶೆರೆಗ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಿತ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್.
ಜೀವನ
ಬೀಚಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಣೇಶೆರೆಗ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಸಕ್ತಿನ್ ನನಾತ್ ಜಾಡ್ತಿ ಮಲ್ತುಂಡು. ಆ ಸಾಹಿತ್ಯೋಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಾಸ್ಯ ನು ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಪಟ್ಟುನ ಬೇಲೆನ್ 1994ಡ್ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ‘ಹಾಸ್ಯಸಂಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸಾತ್ ಹಾಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನ್ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಪೆರ್ಮೆ ಮೆರೆಗುಂಡು. ಗುಲ್ಬರ್ಗಾಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಕಾಶವಾಣಿಡ್ಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ಮೆರೆನ ಹಾಸ್ಯಸಂಜೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇನಿ ಟಿ.ವಿ ದ ಸುಮಾರ್  ವಾಹಿನಿಡ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲ. ಪ್ರಪಂಚೋದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಸುಮಾರ್ 400 ಊರುಡ್ ಪ್ರಾಣೇಶೆರ್ ಕೋರ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ  ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾವಿರಡ್ದ್ಲ್ ಜಾಸ್ತಿ. ಮೇರ್ ಕಾಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಭಾಷಣ, ತಬಲಾ, ಕೊಳಲು, ಸಂಗೀತೊಡ್ಲಾ ಆಸಕ್ತಿ ಉಪ್ಪುನಾರ್. ಮೆರೆನ ಪಾತೆರುನ ಶೈಲಿ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಥೈಲಾಂಡ್, ಮಲೇಶಿಯಾ, ಹಾಂಕಾಂಗ್, ಅಮೆರಿಕ ಇಂಚ ನನಾತ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುಡ್ಲಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಅತುಂಡ್ ಪ್ರಾಣೇಶರ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆ ತಬಲಾ, ಕೊಳಲು, ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಣೇಶರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವ್ಯೇ ಅರಳು ಹುರಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಚ್ಚ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಹರಿಸುವ ಅವರ ವಾಗ್ಝರಿ. ಅವರ ಈ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಬಲುಪ್ರಿಯ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳು, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸಿಂಗಪೂರ್, ಥೈಲಾಂಡ್, ಮಲೇಶಿಯಾ, ಹಾಂಕಾಂಗ್, ಅಮೆರಿಕ ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿವೆ.
ನಗಿಸುವವನ ನೋವುಗಳು ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಾಣೇಶ್ ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಸೆಟ್, ಸಿಡಿಗಳನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಯೂ ಟ್ಯೂಬ್ ನಂತಹ ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ತುಣುಕುಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿನ ಹಲವಾರು ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರವಚನಗಳು, ಮಾತಿನ ಮಂಟಪಗಳು, ಚಾವಡಿಗಳು, ಹೊಸ ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮುಂತಾದವೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣೇಶರ ಹಾಸ್ಯ ರಸಾಯನವನ್ನು ನಿಂತ ನೀರಾಗಿಸದೆ, ನಿರಂತರ ಲವಲವಿಕೆಯ ನಾದವನ್ನಾಗಿರಿಸಿರುವಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಪಜೆ ಮಡಿಕೆ
ಪಜೆ ಮಡಿಕೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಉರ್ಪೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್ ರಡ್ಡೆಕ್ ಒಂಜೆತ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಅರಿಕುಲುಲೆನ್ ಬೆರದ್ ಮಲ್ಪುನ ತುಲುವೆರೆನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿನಸ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಉರ್ಪೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‍ಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀವೊಡು. ಅರಿ ಬೊದ್‍ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ತಾರಾಯಿ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಬಂದ ನೀರ್ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಆಯಿನ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಕ್ಕ್ ತೆಲುಪುಡೇ ಪೂಜೊಡು. ಅಂಚ ಪೂಜಿದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಇರೆನ್ ಪಜೆನ್ ಮಡಿಪುನ ಲೆಕೊ ಮಡಿತೊಂದು ಪೋವೊಡು ಅಂಚ ಮಡಿತ್‍ನ ಇರೆನ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಪಜೆ ಮಡಿಕೆದ ಅಡ್ಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ತಯಾರ್ ಆಯಿನ ಅಡ್ಯೆನ್ ರೆಸೊಕ್ಕು ಪಾಡ್‍ದ್ ತಿನೊಲಿ. ಅತ್ತ್ಂಡ ರೆಸೊಕ್ಕು ಮುರ್ಕಾದ್‍ಲಾ ತಿನೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ
ವಿಶ್ವ ಯೋಗ ದಿನ
ವಿಶ್ವ ಯೋಗ ದಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಆಚರಿಸಾವುನ, ದೈಹಿಕ ಬುಕ್ಕ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯೊಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಸೊದ ಜೂನ್ ೨೧ನೇ ತಾರಿಕ್‌ದಾನಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ ಆಚರಿಸಾವೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್‍ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ನಮ ದೇಸೊದ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಯಿನ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆನ್ ಉದ್ದೇಶಿಸಾದ್ ಭಾಷಣ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗು, ಜೂನ್ ೨೧ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಯೋಗ ದಿನೊನು ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟೊಡು ಆಚರಿಸಾವರ ಸಲಹೆ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಮೊದಲ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವನ್ನು ಹೊಸದಿಲ್ಲಿಯ ರಾಜಪಥ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆಸಲು ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಯೋಗ ದಿನ ಆಚರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2014 ರಂದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜೂನ್ 21 ರ ದಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಯೋಗ ದಿನವನ್ನು ಮೊದಲು 21 ಜೂನ್ 2015 ರಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವಿಶ್ವ ಯೋಗ ದಿನ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.
ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ
ಈ ದಿನ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರಿಂದ ಸಹಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುಶಿಲ್ ಕೊಇರಾಲ ರವರು ತಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ ಸೇರಿ, ೧೭೭ಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. . ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೭೫ ದೇಶಗಳು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದವು. .
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ ಉಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಪುನ ಪೋರ್ತುಡು ತುಲುವೆರ್ ವಿಸೇಸೊವಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತಿನಸ್.
ವಿಶ್ವ ಯೋಗ ದಿನ
ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು
ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆಗೂ ಮೊದಲು, ಅನೇಕ ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಯೋಗ ಸಮೂಹಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳು ವಿಶ್ವ ಯೋಗದಿನವನ್ನು ಜೂನ್ ೨೧ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು. . ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ, ಯೋಗಗುರು ಶ್ರೀ ರವಿಶಂಕರರವರು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯೋಗ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್ ಯೋಗ ಮಹಾಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಗೆ ವಿಶ್ವ ಯೋಗದಿನ ಅಚರಣೆ ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು.
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಅಳತೆ ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್ ದೆರೊಂದು ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದ್‍ಲೆರೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಲಂತರಿ ಬೊದ್‍ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ಸರಿಯಾದ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಕಡೆಯೆರೆ ಪಾಡೊಡು. ಅಂಚ ಅರಿ ಕಡೆನಗ ಅಜತ್‌ದ್ ದೀತ್‍ನ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಕಡೆಯೆರೆ ಪಾಡ್‍ನ ಅರಿತ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆನಗ ತಾರಾಯಿ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೊಡು. ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಈ ಒಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು, ದೋಸೆದ ಬಂದದಾತ್ ನೀರ್ ಆಯೆರೆಬಲ್ಲಿ. ಅಂಚ ಕಡೆದ್ ದೆತ್ತಿ ಬಂದನ್ ಬಾರೆದ/ತೆಕ್ಕಿದ/ಉಪ್ಪೊಲಿಗೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಒಂತೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮಡಿತ್‍ದ್ ತೊಂದುರುದ/ಇಡ್ಲಿದ ಕರಟ್ಟ್ ಬೈಯೆರೆ ದೀವೊಡು. ಅವು ಬೈಯೆರೆ ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಒಂಜರೆ ಗಂಟೆ ಬೋಡು. ಬೈಯಿತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಶುಂಠಿದ ಚಟ್ನಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿಯದ ನೈಯಿಟ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿನೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ವಿಶ್ವ ಯೋಗ ದಿನ
ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅಕರೊಲು
ವರ್ಗ:ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ
ಪೆಲಕಾಯಿರ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಅಡ್ಯೆಲು
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆಲು
ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ
ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ ಒರ್ತಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ, ಸೌಂದರ್ಯವತಿ. ಮಠಂದೂರು ಬೂಡುದ ಹಕ್ಕುದಾರ್ತಿ. ಸ್ವಾಭಿಮಾನೊಡು ಕಂಡನಿನ ಮನಸ್ಸ್ ಗೆಂದಿನಾಲ್. ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗನ ಮಠಂದೂರು ಬೂಡುದ ಪಡಿವಾಳೆರೆನ ಮಗಳ್. ಬಳಜೇಯಿ ಮಾಣಿಗ ಕತ್ತಿವರಸೆ, ಕುದುರೆಸವಾರಿ ತೆರಿದಿನಾಳ್.
ಜುಮಾದಿನ ಮಹಿಮೆ
ಮಾಣಿಗಗ್ ಆಲ್ ಮಂತಿನ ಕೆಲಸಗ್ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಆಪುಂಡು. ಮಂತಿನ ಮಲ್ಲ ತಪ್ಪು ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಅರೆನೇ ಎನ್ನ್‌ದ್ ನಿದ್ರೆಗ್ ಜಾರುವಾಳ್. ಆತನಾಗ "ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಬೈದೆರ್ ಮಗ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ಮಗಳೆನ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವಶೀಕರಣ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ನನ ಪೊರ್ತು ದೆತ್ತ್ಂಡ ಆವಂದ್ ಪಂಡ್‌ದ್, ಬೈದಿನಿ ತನ್ನ ಕಂಡನಿಯೇ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಆಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ರಡ್ಡ್ ಪಾತೆರಂದೆ ಪೋದು ಕುದುರೆ ಏರುವಾಳ್. ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಮಾಣಿಗ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುಲೆಕ್ಕನೇ ಕತ್ತಲೆಡ್ ಕುದುರೆ ಪೋದು ಆಪುಂಡು. ಪುಲ್ಯ ಪುಲ್ಯ ಆನಗ ದಂಪತಿಲು ಪೆರ್ಮಲೆಕ್ಕ್ ಎತ್ತಿಯೆರ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಕುದುರೆಡ್‌ದ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ದಾಲಾ ಪಾತೆರಂದೆ ಉಲಾಯಿ ಪೋದು ಜೆತ್ತೆರ್. ದೂತೆರ್ ಪೋದು ತೂನಾಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಶಯ್ಯಾಗೃಹೊಟು ಜೆತ್ತಿತ್ತೆರ್. ಕನ್ನ್ ಉಜ್ಜಿದ್ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮಾಣಿಗನ್ ತೂದ್ ಪ್ರೀತಿಡ್ ಉಲಾಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋನಾಗ ದಾರಂದ ತಾಗ್‌ದ್, ಮಾಣಿಗ ತರೆತಿರ್ಗ್‌ದ್ ಬೂರುವಾಳ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಲೋಕನೇ ಇಜ್ಜಾಂದಿಲೆಕ್ಕ ಆಂಡ್. ಮಠಂದೂರು ಬೂಡ್‌ಡ್ ಮಾಣಿಗನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆಗ್‌ಲಾ ಸಂಗತಿ ಸರಿಯಾದ್ ಅರ್ಥ ಆವಂದೆ ಪೆರ್ಮಲೆಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಬೀಡ್‌‌ಗ್ ಬನ್ನಾಗ ಬೀಡ್‌ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತೂದ್ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಂಡ್. ಜೋಯಿಸೆರೆನ್ ಲೆತ್ತೆರ್. ಜೋಯಿಸೆರ್ ಕವಡೆ ಪಾಡ್‌ದ್ "ಬಲ್ಲಾಳೆರೇ, ಮಾಣಿಗ ಪಿರ ಬತ್ತಳ್ಂದ್ ಆಂಡ, ಅಳೆನ ಮೈ ಮುಟ್ಟರೆ ದುಂಬು ಕೋಲ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಕೆ ಪಂತರ್. ಇರೆನ ಭಕ್ತಿಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಜುಮಾದಿ, ಇರೆನ ರೂಪಡ್ ಮಠಂದೂರುಗ್ ಪೋದ್ ಮಾಣಿಗನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಳ್. ಪರಕೆ ಸಂದಾಲೆ." ಪಂಡ್‌ದ್ ಬಳ್ಳಾಳೆರ್ ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜುಮಾದಿ ಗುಡಿಕ್ ಪೋದ್ ಮಾಪು ನಟ್ಟೊಂದು, ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲು ಸೊಂಟದ ಬಂಗಾರ್‌ದ ನೇವಳ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಈಡ್ ಕಟ್ಟ್ ದೀದ್ ಬರ್ಪಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ದಾನಿಯೇ ನಿಕ್ಕ್ ಧರ್ಮನೇಮ ಕೊರ್ಪ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿಶ್ಚಯ ಮಂತೆರ್. ಮಾಣಿಗ ನಿದಾನವಾದ್ ಹುಷಾರಾಯಲ್. ಕೆಲಸದಕುಲು ನನಾತ್ ಅಳೆನ್ ಉಪಚಾರಾ ಮಂತೆರ್. ಪಡಿವಾಳ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಸಂತೋಷ ಆಂಡ್. ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ನನ ಕಂಡನಿ ಬೊಡೆದಿ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಜ್ಞೆ ಮಂತೆರ್. ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಳ್.
ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಾರಕ ಮಿಶನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಡುಪಿ
ಡಾ. ಈವಾ ಲೊಂಬಾರ್ಡ್ ಪಂಡ್ಂಡ ವಿದೇಶಿ ಪೊಂಜೊವೆನ ಪುದರ್. ಆರ್ ಉಡುಪಿಡ್ ಒಂಜಿ ಆಸ್ತ್ರತ್ರೆನ್ ೧೯೨೩ಟ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ಕಾದ್ ಅರೆನ ಪುದರ್ ಡ್ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇತ್ತೆಲಾ ನಡತೊಂದುಂಡು.
ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಉಪ್ಪು ಜಾಗೆ
ಉಡುಪಿಡುಪ್ಪು ಕ್ರಿಶ್ಚ್ಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲು ಕಡತಿ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮಿಶನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದಕಲೆಡ್ದ್ ೧೯೨೩ಟ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಕರಿನ ನೂದು ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಡತೊಂದುಂಡು.
ಗೋರಟೆ
ಗೋರಟೆ ಅಕ್ಯಾಂತೇಸಿ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಪೂ ಬುಡ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಈ ದೈಯಿ ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪುದರ್‌ದ ಕುಲೊಕ್ಕು ಸೇರ್‌ದಿನವು. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮೦ಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಟ್ ಭಾರತ ದೇಸೊಡು ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಟ್
ತುಳುಟು ಇಂದೆನ್ ಗೋರಂಟೆ‌‌‍(Gōraṇṭe‌‌‍), ಗೋರಟೆ(Gōraṭe), ಗೋರಟಿಗೆ(Gōraṭige) ಇಂಚ ಪನ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ಗೋರಂಟೆ (N.)- Northern Dialects, ಗೋರಟೆ - (S.) - Southern Dialects, ಗೋರಟಿಗೆ (r.o.(rare occurance)-NCht(North common, harijan, tribal dialects)
ತೂವರ
ಈ ದೈಯಿ ಪುದೆಲ್‍ದಲೆಕ ಬುಳೆಪುನವು. ಇರೆ ಎದುರುಬುದುರಾದ್, ಮಿತ್ತಮೈ ಕಡ್ಪಪಚ್ಚೆ, ಅಡಿಮೈ ಹದಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ದಂಟ್‍ದ ನಡುತ ಜಾಗೆಡ್, ಮುಳ್ಳುದ ಇರೆತ್ತ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುನ ರಚನೆ, ಐತೊಟ್ಟುಗು ಪೂತ್ತ ಮುಗುರು ಚೆಗುರುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪೂ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಅರಲುಂಡು. ಏತೇ ದೊಂಬು ಇತ್ಂಡಲಾ ಬಯ್ಯಮುಟ್ಟಲಾ ಅರಲ್‍ದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬಗೆಕುಲು
ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲೋಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮೦ ಡ್ದ್‌ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ. ಐಟ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದೊಲೆನ ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಬುಳೆಪುನ ಜಾಗೆ
ಗೋರಟೆ ದೈಯಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಬುಳೇಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ತನಾತೆಗೆ ನೆರೆಯೊಂದು ಬುಳೆಪುಂಡು. ಎಡ್ಡೆ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬರ-ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ತಾಂಕಿಂಡ ವರ್ಸ ಇಡೀ ಪೂ ಬುಡೋಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊಕುಲು
ಗೋರಟೆ ದಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಗುಣೋಕ್ಲುಲಾ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಕೂಲಿಬೇನೆ, ಗಂಟ್‍ವಾತ, ಚೆಮ್ಮ, ಕೆಬಿಬೇನೆ, ಕುತ್ತಿಕಾರ್ ಪುಡಾಯಿನ ಬೇನೆಲೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ನನ, ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆತ ರುಚಿ ಮಸ್ತ್ ಕೈಪೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಇರೆತ್ತ ರಸೊನು ಕೀಟೊಲು ತುಚ್ಚಿನ ಗಾಯೊಗು, ತರೆತ್ತ ಪೇನ್ ನಿವಾರಿಸಾವರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಇರೆತ ರಸೊನು ಸಕ್ಕರೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಯತನೈದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ ಪರಿಂಡ ಕಫ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು.
ಇಟ್ಟೆಲ್
ಇಟ್ಟೆಲ್ ಬಂಟ್ವಾಳೊರ್ದು ೧೮ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಊರು. ಉಂದು ಪುತ್ತೂರುರ್ದು ೧೪ಕಿ.ಮೀ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಮಂಗಳೂರುರ್ದ್ ೪೦ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೦೮ತ ಚುನಾವಣೆ ಮುಟ್ಟ ಇಟ್ಲೆಲ್ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ್ತ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಕೃಷಿಯೇ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಇತ್ತ್ ದ್ ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಕೊಕ್ಕೋ, ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ, ತಾರಾಯಿ, ಬೀಜ[ಗೇರುಬೀಜ] ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಬುಲೆಪವೆರ್. ೨೦೧೧ತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಲೆಕ್ಕಚಾರೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಹಿಂದುಲು(೬೩.೬೯%) ಬ್ಯಾರಿಲು[ಮುಸ್ಲಿಮ್](೩೧.೫೩%) ಕ್ರಿಶ್ಚನ್[ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್]ದಕುಲು(೪.೭೦%)ಇತರ ಜಾತಿದಕುಲು (೦.೦೮%) ಮುಲ್ಪ ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಮೂಲು ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಮಲೆಯಾಳಂ, ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಂಡು. ಉಂದೆನೆ ಪಾಂಡವೆರೆಡ ಒರಿ ಆಯಿನ ಬೀಮೆ ತನ್ನ ಗದೆಟ್ಟ್ ತಿರ್ ಗಾದೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪನ್ಪಿ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಲಾ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಪೇಂಟೆರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರೊಡು ಶ್ರೀ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಮಂದಿರ ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಅನ್ನಮೂಲೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಡೊಂಬ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮನೆತನೊಗು ಸೇರ್ ನ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ಅರಸುನಕುಲು ಈ ಪ್ರದೇಸೊನು ಆಳೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ರಾಜಮನೊಗು ಸೇರ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಠೆರ್ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಇಟ್ಟೆಲ್‍ದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತು ಉಪ್ಪುನ ೧೬ ದೇವಸ್ಠಾನೊನೆಲೆನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊ ವಹಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇಟ್ಟೆಲ್/ವಿಟ್ಲದ ಪಿದಯಿದ ಬಾಗೊಲೆಡ್, ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ಲುದ ಪರಿಸರೊಡು ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಧ ಅರಮನೆನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವೊಲಿ. ಅರಸು ಮನೆತನೊದ ಸುಮಾರ್ ಅಜಿಪ್ಪ ಕುಟುಂಬದ ಜನಕುಲು ಅವುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ವಾಸಿಸುಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಐನ್ ಶಿವಲಿಂಗೊಲೆನ್ ಪಾಂಡವೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊರ್ದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು. ಇಟ್ಟೆಲ್ ಕಳಂಜಿಮಲೆ ಪನ್ಪುನ ಕಾಡ್ ರ್ದ್ ಆವೃತವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ಕಾಡ್‍ಡ್ ಬಕಾಸುರೆ ಪನ್ಪಿ ರಕ್ಕಸೆ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುರಾಣದ ಕತೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಕಾಸುರೆ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ ಪನ್ಪುನ ಗುಹೆ ಒಂಜೆನ್ ನಮ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವೊಲಿ.
ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
ಇಟ್ಟೆಲ್‍ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಡ್ಡ್ ಬಸ್‍ಕುಲು ಉಂತುನ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು ಒಂಜಿ ಸರಕಾರೊದ ಬಸ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆ ಅಂಡ ನನೊಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಉಂತುನ ಜಾಗೆ. ಇಟ್ಟೆಲ್‌ರ್ದ್ ಸೀದಾ ಬಸ್‍ಕುಲೆನ ಸಂಪರ್ಕೊ ಕುಡ್ಲ, ಪುತ್ತೂರು, ಕಾಸರಗೋಡು, ಮಂಜೇಶ್ವರ, ಉಪ್ಪಳ, ಹೊಸಂಗಡಿ, ಸಾಲೆತ್ತೂರು, ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡು, ಕಲ್ಲಡ್ಕ, ಕಬಕ, ಕನ್ಯಾನ, ಪೆರ್ಲ, ಬದಿಯಡ್ಕ, ಪಾಣಾಜೆ, ಒಡಿಯೂರು, ಆನೆಕಲ್ಲ್, ಮುಡಿಪು, ತೊಕ್ಕೊಟು, ದೇರ್ಲಕಟ್ಟೆ, ಅಡ್ಯನಡ್ಕ, ಸಾರಡ್ಕ, ಪೆರುವಾಯಿ, ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಕಾಸರಗೋಡುರ್ದು ಸೀದಾ ಪುತ್ತೂರುಗು ಕೇರಳದ ಮಲಬಾರ್ ಬಸ್ಸುಕುಲು ಇಟ್ಟೆಲ್‌ದ ಸಾದಿಯಾದೇ ಪೋಪ.
ಈಂದ್‌ದ ಮರ
thumb|ಈಂದ್‌‌ದ ಮರತ್ತ ಪೂತ್ತ ಗರಿ ಈಂದ್‍ದ ಮರ ತಾರಿದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ, ಪೂ ಬುಡ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮರ. ಈ ಮರಡ್ದ್ ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕಲಿಡ್‌ದ್, ಓಲೆಬೆಲ್ಲನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕಾರ್ಯೋಟಾ ಕುಲಕ್ ಸೇರ್ದಿನ, ಪಾಮ್ ಸಸ್ಯಜಾತಿದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಈಂದ್‍ದ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಕಾರ್ಯೋಟಾ ಯುರೇನ್ಸ್. ಕಾರ್ಯೋಟಾ ಕುಲಟ್ಟ್ ಒಟ್ಟುಗು ೧೩ ಬಗೆತ್ತ ಸಸ್ಯಜಾತಿಲು ಉಲ್ಲ. ಏಷ್ಯಾ (ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಇತ್ಯಾದಿ), ಉತ್ತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಈ ಕಾರ್ಯೋಟಾ ಕುಲತ್ತ ಮರಕುಲು ಬುಳೇಪೊ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಕುಲತ್ತ ಮರಕ್ಲೆನ ಇರೆ ತೂವರ ಮೀನ್‍ದ ಬೀಲದಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕಾರ್ಯೋಟಾ ಕುಲತ್ತ ಮರಕ್ಲೆಗ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ ಫಿಶ್‍ಟೇಲ್ ಪಾಮ್ (Fishtail palm) ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು.
ಮರತ್ತ ಕಾಂಡ
ಈಂದ್‌‌ದ ಮರ ತಾರಯಿದ ಮರತ್ತ ಲೆಕೊನೆ ಎತ್ತರವಾದ್ ಬುಳೆಪುನ ಮರ. ಸುಮಾರ್ ೧೨-೨೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಮುದೆಲ್‌ದ ಸುತ್ತಳತೆ ಸುಮಾರ್ ೩೦-೪೦ ಸೆ.ಮೀ. ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮುದೆಲ್‍ಡ್ದ್ ಮಿತ್ ಪೋಯಿಲೆಕೊನೆ ಮರತ್ತ ಕಾಂಡ ಕಿನ್ಯ ಆವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಕಾಂಡದ ಬಣ್ಣ ಬೂದು, ಅತ್ತಂದೆ ಮಿತ್ ಪೋಯಿಲೆಕೊನೆ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮಿತ್‍ಮುಟ್ಟ ಪರತ್ ಗರಿ ಬೂರಿಬೊಕ್ಕ ಉಂಗುರದಲೆಕ ರಚನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮರತ್ತ ಕೊಡಿಟ್, ಪೂತ್ತ ಗರಿಕ್ಲೆನ ಗೊಂಚಿಲ್ ತಿರ್ತ್ ಬಗ್ಗಿಲೆಕ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಇರೆ
ಈಂದ್‍ದ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಕಡುಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದವು. ಮೀನ್‌ದ ಬೀಲದಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ಇರೆ, ಸುಮಾರ್ ೧೫ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, ೮-೧೦ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಇರೆ ಪರಸ್ಪರ ಬೆರಿಕ್‌ಬೆರಿ ತಾಗಿಲೆಕ(ದ್ವಿಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸೊ) ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಪೂ
ಪೂತ್ತ ಗೊಂಚಿಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೩-೪ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈಂದ್‌ದ ಪೂ, ಮುಗ್ಗೆ ಇಪ್ಪುನಗ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಇತ್ಂಡ, ಬುಲೇನಗ ಕಡುಕಂದ್ ಬಣ್ಣೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಡೆಕ್ ಪೂ ಆನಗ ಮಂಜೊಲ್ ಬಣ್ಣೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪೂತ್ತ ಗರಿ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ದ್ ತಿರ್ತ್ ಪೂ ಬುಡೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ವರ ಗರಿ ಪೂರ ಪೂ ಬುಡ್ದು ಉದುರುದು ಪೋಯಿಬೊಕ್ಕ, ಮರ ಸಯ್ಪುಂಡು.
ಪಂರ್ದ್
ಈಂದ್‍ದ ಕಾಯಿ ತೂವರ ಬಜ್ಜೈದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಸುರುಟು ಪಚ್ಚೆ, ಬುಳೆಯಿಲೆಕೊನೆ ಕೆಂಪಾದ್, ಅಕೇರಿಡ್ ಬಾಡ್‍ನಗ ಕಪ್ಪು ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಉಲಾಯಿದ ಬೀಜ ಅರೆಗೋಲಾಕಾರೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಣುಂಗಿಬೊಕ್ಕ, ಬೀಜೊದ ಬಣ್ಣಲಾ ಕಪ್ಪು ಆಪುಂಡು.
ಬುಳೆಪುನ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಮರ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಭಾರತ, ಮಯಾನ್ಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲೇಷಿಯಾ ದೇಸೊಲೆಡ್ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಮ ದೇಸೊದ ಪ. ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಮ್, ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ(ಕರಾವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಸೊ) ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಳೆವುಂಡು.
ಗಲಸುನ
ತಾರಯಿದ ಮರೊಕ್ಕು ಕಲಿಯುಗೊತ್ತ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚನೆ ಈಂದ್‍ದ ಮರೊಕ್ಕು ಬಡವೆರೆನ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ, ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಇತ್ತೆಗ್ಲಾ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್ ಈಂದ್‌ದ ಮರೊನು ಬೇತೆಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಡ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟರ
ಜಾಸ್ತಿ ಕಾಸ್‌ದಾಂತಿನಕುಲು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟರ ಈಂದ್‍‍ದ ಮರತ್ತ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಬುಳೆದಿನ ಈಂದ್‍ದ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲ್‍ ಮಸ್ತ್ ಗಟ್ಟಿ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಇಲ್ಲ ಮಾಡ್‍ದ ಪಕ್ಕಾಸ್, ರೀಪು, ಕಂಡಿ-ಬಾಕಿಲ್ ನೆನ್ ಮಾತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಇತ್ತೆಗ್ಲಾ ಈಂದ್‍ದ ಮರನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಕಟ್ದಿನ ಇಲ್ಲ್‌ ತೂವರ ಸಿಕ್ಕುಂಡು.
ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಡ್
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಮರ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆ ಆವೊಂದಿತ್ತಿಜಿ. ಈ ಮರತ್ತ ನಾರ್ ಉದ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಗಟ್ಟಿ. ಉಂದೆನ್ ಬೈತ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಟರ ಗಲಸುವೆರ್. ಅಂಚನೆ, ಮರತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಮುದೆಲ್‍ಡ್ದ್ ನಾಯೆರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇರೆತ್ತ ಸೂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಾಲ್ ಅಡ್ಪರ ಗಲಸುನಲಾ ಉಂಡು. ನನ, ನಗರಪ್ರದೇಸೊಡು, ಈಂದ್‍ದ ಮರತ್ತ ಇರೆನ್ ಪೂತ್ತ ಬೊಕೆದ ನಡುಟು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುವಾದ್ ದೀವರ ಗಲಸುವೆರ್.
ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಕೆ
ಈಂದ್‌ದ ಕಲಿಡ್ದ್ ಓಲೆಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸಾವೆರ್. ನೆಕ್ ಕಲಿಬೆಲ್ಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. ಮರಡ್‍ದ್ ಕಲಿ ದೆತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಮಲ್ಲ ಬಣಲೆಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೊದಿಪಾವೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೪-೫ ಗಂಟೆ ಕೊದಿಬೊಕ್ಕ ಪಾಕ ಆಪುಂಡು. ಪಾಕೊನು ಜಪುಡಾವರ ದುಂಬು, ಈಂದ್‌ದ ಮರತ್ತ ಗರಿಡ್‌ದ್ ಉರುಟುದ, ಅರ್ಧ ಇಂಚಿ ದಪ್ಪದ ಕಾಜಿ ಮಲ್ತ್ ನಿಲಟ್ ಕುಂಟುದ ಮಿತ್ ದೀಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪಾಕೊನು ಆ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಉಲಾಯಿ ದೊರ್ಪುವೆರ್. ೨೦-೨೫ ನಿಮಿಷಮುಟ್ಟ ಅರಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ದೆತ್‍ದ್ ತಿನೊಲಿ. ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಡ್ ಕಲಿಬೆಲ್ಲೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಬಿಲೆ ಉಂಡು. ೨೫ ಕಲಿಬೆಲ್ಲದ ಕಟ್‌ಗ್ ಅಂದಾಜಿ ೩೦೦-೩೫೦ ಬಿಲೆಕ್ ಮಾರಾಟ ಆಪುಂಡು.
ಈಂದ್ ಪೊಡಿ
ಈ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲ್ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ತಯಾರಿಸವುನ ಈಂದ್‌ದ ಪೊಡಿನ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಆಧುನಿಕ ಬದ್‌ಕ್‍ಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೀಕ್‌ಲಾಯಿನ ಬಂಜಿ ಉಬ್ಬೆರುನ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಂಜಿಬೇನೆ, ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್, ಪುಳಿಗರಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಾತ ಸೀಕ್‌ಲು ಗುಣ ಆಪುಂಡು. ಈಂದ್ ಪೊಡಿ ತಂಪು. ಉಂದೆನ್ ದೆತೊಂಡ ಮೈತ ಉಷ್ಣತೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ನರದೌರ್ಬಲ್ಯೊ ಗುಣ ಆಪುಂಡು. ಅತ್ತಾಂದೆ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುನೆಡ್‌ದಾವರ ಕೂಡ್ಲೆ ಜೀರ್ಣ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಜೋಕುಲು ಪರಬೆರ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಉಂದೆನ್ ದೆತೊನೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ನೆತ್ತೆರ್ ಕಡಮೆ(ರಕ್ತಹೀನತೆ) ಇತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಉಂದು ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆದ ಇಲ್ಲಮರ್ದ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲು
ಪುಡಯಿ
ಪುಡಯಿ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ ಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ದಿಂಜಾವುನ ವಸ್ತು. ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಹೆಡಿಗೆ ಪನ್ಪೆರ್ .ಉಂದೆನ್ ತಾರಿದ ಮಡಲ್ ದ ದಂಡ್ ಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಪುಡಯಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದ
ಬುಲೆದಿ ತಾರಿದ ಮಡಲ್ ದ ದಂಡ್ ದ ಬೆರಿತ್ತ ಒಂಜರೆ ಇಂಚಿದಾತ್ ಜೋಲಿ ಉದ್ದೊಗು ಒಯಿತ್ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆನ್ ದೊಂಬುಡು ಸರಿ ಬಾಡಾವೊಡು. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆ ಪೆರೆಸ್ ದ್ ಪುಡಯಿ ಮುಡೆವೆರ್. ಕೊರಗೆರೆ ಅಂಜೋಬವುಲು ಇಜ್ಜಾಂಲಡ ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಂದೆನ್ ಬಾರೀ ನಾಜುಕೂಡು ಮುಡೆಪೆರ್
ಪುಡಯಿದ ಬಳಕೆ
ತಾರಾಯಿ, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಅರಿ, ಬಾರ್ ದಿಂಜಾದ್ ತುಂಬೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ಪುಡಯಿಡ್ ಲೇಸ್ ದಪಗ ನುಪ್ಪು ಬಳಸೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಳ್ಪುವೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂತಾರಾದನೆಡ್ ಪೊರಿ ಬಜಿಲ್ ಮಾತಾ ದಿಂಜಾಯೆರೆ ಎಲ್ಯ ಪುಡಯಿಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಸಂಪಾಜೆ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಸಂಪಾಜೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಪಾಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ೧೯೬೩ನೇ ಇಸವಿದ ಜೂನ್ ೧ ತಾನಿ ಪುಟ್ಯೆರ್
ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣೊ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಮೆರ್ನ ಪೊಪ್ಪ ಮೊಯ್ದಿನ್ ಕುಂಞ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಬೀಫಾತಿಮ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಇಂಬೆರ್ ಸಂಪಾಜೆಡ್ ಅಂಚನೆ ೭ನೇ ಮುಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಕಲ್ಲುಗುಂಡಿಡ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಪುತ್ತೂರ್ದ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನ ಕಾಲೇಜಡ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಆರೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊಡು ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಂಡ್. ಆರ್ನ ಪೊಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿ ವ್ಯಾಪಾರೊಗು ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೊಂದು ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಯಕ್ಷಗಾನೊನುಲ ಕಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ರಂಗ
ಜಬ್ಬಾರ್ ಸಮೊ ಮೇರ್ನ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಸುರುತ್ತ ಗುರು ವಳಕುಂಜ ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಭಟ್. ಸುರುಟ್ಟು ದ್ರೋಣ, ಜಾಬಾಲಿ, ಈಶ್ವರ, ಸಂಜಯ, ಅಕ್ರೂರ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಕಂಸ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವೇಸಲೆಗ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಕಟ್ದ್ ನಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೯೦ಡ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ಅರ್ಥ ಪಂಡ್ರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ವಾಲಿ, ಮಾಗಧ, ಕರಣ, ಅರ್ಜುನ, ಶಲ್ಯ, ಸುಗ್ರೀವ, ಭೀಷ್ಮ, ಕೌರವ, ಶುಂಭ, ರಕ್ತಬೀಜ, ಧರ್ಮಾಂಗದ, ಭರತ, ಶತ್ರುಘ್ನ, ಹನುಮಂತ, ವೀರಮಣಿ, ಈಶ್ವರ, ಬಲರಾಮ, ರುಕ್ಮ, ಭೀಷ್ಮಕ, ಜಾಂಬವಂತ, ಸಂಜಯ, ಭೀಮ, ದೇವೇಂದ್ರ, ಭೃಗು, ತಮಾಸುರ, ಶತ್ರುಪ್ರಸೂದನ, ಬಲಿ, ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ತಾಳಮದ್ದಳೆಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸಾದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು
ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿ
ಕುರ್ಲು ಪಚ್ಚೊಡಿ ಕುಡ್ಲದ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಸ್. ಉಂದೆನ್ ಕುರ್ಲು, ತರ್ಕಾರಿ, ಮಸಾಲೆ ಪಾರ್ದ್ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯ್ ಲೆಕ ಉಪ್ಪುಕಾರ ಪಾರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಅಂಗಡಿರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆಟ, ಜಾತ್ರೆ ದಲ್ಪ ಅಪಗನೆ ಪತ್ತ್ ಪದಿನೈನ್ ನಿಮಿಷೊಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕೇವಲ ಪತ್ತ್, ಇರುವ ರೂಪಾಯಿಗ್ ಮಾರುವೆರ್. ಜೋಕುಲು ಜವನೆರ್ದ್ ಪರಬ್ಬೆರ್ಲಾ ಈ ಜಂಜಿ ತೆನಸ್ ನ್ ತಿನ್ಪೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಡು (ಗುಂಡಿದ ಬಾಜನೊಡು) ಮೂರ್ದಿನ ನೀರುಳ‍್ಳಿ, ಟೊಮೇಟೊ, ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ತಪ್ಪು, ಉಪ್ಪು, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಪಾರ್ದ್ ಸಮ ಮೊರೆಪ್ಪೊಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 2 ಚಮ್ಚ ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ, ½ ಲಿಂಬೆಪುಳಿತ್ತ ರಸೊ ಪಾರ್ದ್ ಕುಡೊರ ಮೊರೆಪ್ಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಪೊತ್ತುದಿನ ಶೇಂಗಬೀಜ, ಕುರ್ಲು ಪಾರ್ದ್ ಮೊರೆತ್ತ್ ದ್ ಅಪಗನೆ ತಿನರೆ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು.
ಮೊಟ್ಟತ್ತಿ
ಮೊಟ್ಟತ್ತಿ, ಮುಟ್ಟಕತ್ತಿ, ಮುಟ್ಟತ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರ್ಬೊದ ಕತ್ತಿನ್ ಮರತ್ತ ಮಣೆಕ್ಕ್ ಜೋಡ್ಯಾದ್ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ಕೆ ಮೊಟ್ದತ್ತಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮುಟ್ಟಕತ್ತಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮೆಟ್ಟುಕತ್ತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮೊಟ್ಟತ್ತಿ ತಯಾರಿ
ಎಡ್ಡೆ ಮಿಲಾವುದ ಕರ್ಬೊಡು ಮರತ್ತ ಪುಡಿ ದಾಂತಿ ಕತ್ತಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕತ್ತಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಮಣೆಕ್ಕ್ ಜೋಡ್ಯಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಲ್ಟ್ ಪಾಡ್ಯರೆ ಒಟ್ಟೆಲಾ ದೀಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪೆಜ, ಪೆಲ, ಇಂಚ ಒವ್ವಾಂಡಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಮರತ್ತ ಅರ್ಧ ಪೀಟ್ ಎತ್ತರ ಒಂಜೇ ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಪೀಟ್ ಉದ್ದದ ಮಣೆ ಮಲ್ಪ್ ದ್ ಐಕ್ ಕತ್ತಿನ್ ಜೋಡ್ಯಾವೊಡು. ಕೆಲೆವೆರ್ ಕತ್ತಿನ್ ಮಡ್ತ್ ದೀಪಿಲೆಕ್ಕಲಾ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅರ್ಧ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರದ ಮಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕುಲೊಂದು ಮೂರ್ಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲೆವೆರ್ ತಗ್ಗ್‌ದ ಮಣೆನ್‍ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆ. ಮೊಟ್ಟತ್ತಿನ್ ಉಂತೊಂದು ಅಟಿಲ್‍ದ ಕೋಣೆದ ಮೇಜಿಡ್ ಒತ್ತುದು ಪತ್ತೊಂದು ಮೂರುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ವೀರ ಚಕ್ರ
ವೀರ ಚಕ್ರ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್:VIR CHAKRA, ಹಿಂದಿ:वीर चक्र), ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆದ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊದ(ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಬುಕ್ಕ ನೌಕಾಸೇನೆ) ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಮ್ಮನ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಡ್ ಪಗೆನಾಯನ ಎದುರು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಧೈರ್ಯ ಸಾಹಸ ತೋಜಾಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಈ ಬಹುಮಾನೊನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಶೌರ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲೆಡ್ ಈ ವೀರ ಚಕ್ರೊಗು ಮೂಜಿನೇ ಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಸುರುತ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ, ರಡ್ಡನೆತ ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ.