cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಮಾಸೆತ್ತಿ ಕಲ್ಲ್
ಇತಿಹಾಸ
ಊರು ಪೂರಾ ಒಂಜೇ ಸುದ್ದಿ. ಸೀಮೆದರಸುಲು ಕೋಟೆಕಟ್ಟಾಬೆರ್‌ಗೆ. ಆಂಡ ಕಟ್ಟಿನ ಕೋಟೆ ಉಂತೆರೆ ಕೇನುಜಿಗೆ! ಪಗೆಲ್‍ಕಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲಕಟ್ಟ ಇರ್ಲ್‌ಡ್ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡುಗೆ. ಆಂಡ ನೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಯಾರಲಾ ಉಂಡು. ಅವೆನ್ ಮಾತ್ರ ಊರುದ ಕೆಲವು ಜನೊಕುಳು ಗುಟ್ಟು ಮನ್ತೆರ್ಂಡ, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವರ್ ಮೆಲ್ಲ ಮೆಲ್ಲ ಬಾಯಿ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಬಂಗವಾಡಿದ ಪಟ್ಟದ ಕರ್ತುಲಾಯಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಬಂಗರಸೆರ್ ಕಟ್ಟಾವುನ ಕೋಟೆ ಉಂತೊಡುಂದು ಆಂಡ, ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣನ್, ಪುಡಾದ್ ಜರಿಪಿ ಕೋಟೆಗೆ ಆವುತಿ ಕೊರೊಡುಂದು. ರಾಜನ ಆರಂತಡೆಗ್‍ಲ ಸುದ್ದಿ ಪಾರುಂಡು.ಇಂದೆಟ್ ಸತ್ಯ ಒವು?ಸುಳ್ಳು ಒವು? ಧರ್ಮ ಒವು ಆಧರ್ಮ ಒವು? ಪಂಡ್ದ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ಅರ್ಥ ಆಪುಜಿ ಬೂಡುದ ಪಾರ್‍ಪತಿಗೆ‍ ಮನ್ಪಿ ಚೇತಗಂಗೆ,ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಲುನ್ ಕೆಲವು ಗಣ್ಯೆರೆಡ ಪಣ್ಪಾನಗ, ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ ಅರಸುಲೆಗ್ ಬೆಚ್ಚಾಂಡ್. ಬಲಿಮೆದ ಬಲ್ಯಳಯನ್‍ ಯಿಚಾರ ಮನ್ಪುನ ಬುಡ್ಡು,ಚೇತಗಂಗನ್ ಲೆತ್ತ್ದ್ ಕೇಂಡೆರ್, "ಚೇತಗಂಘ,ನಮ್ಮ ಅರಮನೆಕ್‍ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆದ ಅಗತ್ಯ ಬೂರ್ನಗ ನಿನಡೆ ಪಂಡೆ,ಇಂದೆನ್ ಕಟ್ಟಾವುನ ಮಲ್ಲ ಕಟ್ಟೊದ ಪುದೆ ನಿಕ್ಕ್ ತುಂಬುಡಿಯೆ.ಈ ಕಟ್ಟಾಯಿ ಕೋಡೆ ಜರಿದ್ ಬೂರುಂಡ.ಈ ಬಗೆಟ್ ದಾದನಾ ಯಿಚಾರ ಯೆನ್ನ ಕೆಬಿಕ್ ಮುಂಟುಂಡ್.ದಾದಂದ್ ಪಣ್ಪನಾ?" "ಅರಸುಲೆ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಾವು ಕಾರ್ಯ,ಉಮೇದ್‍ ಮನ್ಪಾವೋಂದು ಉಲ್ಲೆ. ಆಂಡ ದಾನೆ ಮನ್ಪುನು,ಪಗೆಲ್ ಏರಿ ಕಲ್ಲ್ ರಾತ್ರೆ ತನ್ನಾತಿಗೆ ಜರಿದ್ ಬೂರ್ದು ನೆಲ ಪತ್ತುಂಡ.ತೆರಿನ ಜೋಯಿ ಸೆರೆಡ,ಬಲಿಮೆ ಕೇಂಡ.ಪುಡಾಯಿ ಕೋಟೆಗ್ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿನ್‍ ಅವುತಿ ಕೊರುಂಡ, ಕೋಟೆ ಉಂತುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿಬತ್ತ್ಂಡ್‍. ಈ ವಿಷಯ ಕೇಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂಡಿನುಪ್ಪು ಮೆಯಿಕ್ ಪತ್ತುಜಿ,ರಾತ್ರೆ ಜೆತ್ತ್ಂಡ ನಿದ್ರೆ ಬೂರಿಜಿ. ದಾದವಾ,ಬಂಗವಾಡಿ ಸೀಮೆಗ್‍ ಗ್ರಾಚಾರ ತಾಗ್‍ದ್‍ಂಡ್‍,ಪಂಡ್ದ್,ಬೇನೆ ಬೇಸರಿತೊಂದು ಉಲ್ಲೆ" ಅಂದ್‍ ಚೇತಗಂಗ, ಬಲ್ಯಾಯ ಬಲಿಮೆಡ್‍ ತೋಜಿನ ಸಂಗತಿ, ಕೋಟೆಗ್‍ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನ ಪೊಂಜೊವೆ ಆವುತಿ. ಇಂಡೆಟ್ ವಾ ಸತ್ಯನಾ, ವಾ ಧರ್ಮನಾ,ತೆರಿಯೆ.ಆಂಡ ಜೈನ ಕುಲೊಟು ಪುಟ್ಟಿ ಯಾನ್ ಖಂಡಿತಾ ನರಬಲಿ ಕೊರೊಡೇ ಪಂದಾಂಡಾ ಯಾನೇ ಬಲಿಯಾಪೆ ಉಂದು ಯೆನ್ನ ನಿರ್ದಾರ "ಇಂದ್‍ ಅರಸು ತರೆಬೆಚ್ಚಡು ಉಪ್ಪುವೆ.ಇಂಚೆನೆ ಕೆಲದಿನ ಸಂದುಂಡು.ಮಿತ್ಯಾವು ಬರ್ಕೆ ಬಂಗವಾಡಿಗ್‍ ಸೇರ್ದಿನ ಒಂಜಿಹಳ್ಳಿ.ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪಿ ಬೂಬನ ಪುಳ್ಳಿ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ, ಒರ್ತಿ ಕಟ್ಟದ ಕಣನೀರ್ಡ್ ಕೈದೆಕ್ಕು ಪೊಣ್ಣು. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಗು ದುಂಬು ಕಂಡನಿ ದಂಡ್‍ಗ್ ಪೋಯೆ. ಪೋಯಿನನಾಯೆ ಪಿರ ಬತ್ತ್ಜೆ.ಊರುಗು ಬೋಡಾತ್‍ರ ಅಂಕೊದ ಕಲೋಟು ಸೊರ್ಗೊ ಸೇರ್ಯೆ.ಮೂಲು ಲಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಡೀರ ಬಂಜಿನಾಳ್‍, ಅಜ್ಜ ಬೂಬ ಬಿರುವ ಬುರುಂಡ ಆಳೆಗ್‍ ಏರ್ಲಾ ಗತಿಯಿಜ್ಜಿ. ಕಣ್ಣ್‍ಡ್‍ ಕನದುಕ್ಕೊಗೆತ್ತೊಂದು ಬದ್ಕುನ ಲಚ್ಚಕ್ಕೆಗ್‍, ಬಂಗವಾಡಿದರಸುಲೆನ, ಕೋಟೆಗ್‍ ನರಬಲಿ ಆವೋಡುನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಈಯಿಸಯಯೊಡು ಮಸ್ತು ಆಲೋಚನೆ ಮನ್ತ್ದ್ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪಳ್‍.ಅಜ್ಜನ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಆರಸುಲೆನ್ ತೂವರೆಂದ್‍ ಆನಿ ರಾಜಚಾವಡಿಗ್ ಬತ್ತೊ. ರಾಜಸಭೆ, ಚಾವಡಿಡ್ ನಿರೆದಿತ್ತ್‍ಂಡ್. ರಾಣಿ ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಪೊರ್ತ್‍ ಬಂಜಿನಾಳ್‍.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರಪೋಕು ವರ್ಗೊ:ರಾಜಮನೆತನೊಲು
ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ
ಮಂಡೆ, ಗುರ್ಕೆ, ಪೆದಂಗರೊಡು, ನೀರ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆಚ್ಚ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ ಮೀಯೆರೆ, ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ತೇಪೆರೆ, ಪರಬೆರೆಗ್ ಕಾರ ಗಂಡ್ ಕೈಗಂಟ್ ಕಾರಗಂಟ್ ಸಾಕ ಕೊರಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿದ ನೀರೇ ಆವೊಡು.
ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ ಮಾನ್ಪುನಾ
ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎಚ್ಚಿನ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಗೊತ್ತು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಮಲ್ಲ ತಿಗಲೆದ ಬನ್ನಂಗಾಯಿ ತಾರಾಯಿನೊಂಜಿನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಕತ್ತಿಡ್ ಬೊಡ್‍ತ್ತಿನಾತ್ ಮಲ್ಲ ರಂಕ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಈ ರಂಕ ಕಡ್ಪುನಗ ತಿಪ್ಪಿ ದರಿಯಂದಿನಂಚ ಜಾಗ್ರತೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದರ್ತ್‌ದಾಯಿನ ರಂಕೊನು ಪೆರದನೆದ ಉಲಾಯಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಾರಾಯಿನ್ ಪೂರಾ ಪೆರೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲಿ ಆಯಿನ ತಿಪ್ಪಿ ಬೆಂದ್‍ರ್‍ದ ಮಂಡೆಡ್ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಮೀಯೆರೆ, ಬರಕಲ್‍ಡ್ ಗುರ್ಕದ ಅರ್‍ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ, ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿಯೇ ಬೋಡು.
ಗಲಸುನ
ಕಂಜಿ ಕೈ ಕಂಜಿದ ಬೈಪನೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಮರಯಿಗ್ ಪಾಡಿನ ಅರ್ಕಂಜಿ ತೋಡಿಯೆರೆ ಈ ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿ ಬೋಡು. ಬೊಂಕ್ರ ತಿಪ್ಪಿನ್ ನೀರ್ ಗಲಸ್‍ದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಕನೆ ಪಾಡುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ತಿಪ್ಪಿ ಬೇಗ ಹಾಳಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಅತ್ತ, ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಕುಜಿಲಿ
ಕುಜಿಲಿ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಕೊಟ್ಟಾರಿನಕುಲು ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡ್ಪಾನೊದಂಚಿನ ಪಾತ್ರೊ.
ರೂಪೊ
ಉಂದು ಕಡ್ಯಡ್ದ್ ಒಂತೆ ಎಲ್ಯೆ. ಕುಜಿಲಿದ ಬಾಯಿ ಮಲ್ಲೆ. ಆಕಾರೊಡು ಉದ್ದೊ.
ಗಳಸುನ
ಕಲಿ ಮೂರುನ ಮೂರ್ತೆದಕುಲು ತಾರಿಡ್ ಕಲಿ ಬೂರೂನ ಕೊಂಬುಗು ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕುಜಿಲ್‍ನ ಕಟ್ಟ್‌ಯರ ಉಪಯೋಗೊ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಸೌರವ್ಯೂಹ
ಸೌರವ್ಯೂಹ ಪಂಡ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಎಣ್ಮ ಗ್ರಹಕುಲು, ಉಪಗ್ರಹೊಲು, ಧೂಮಕೇತು, ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ, ಉಲ್ಕೆ, ನಕ್ಷತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಆಕಾಶಕಾಯೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗುಂಪು.
ಸೂರ್ಯ ಒಂಜಿ ನಕ್ಷತ್ರೊ. ಎಣ್ಮ ಗ್ರಹಕುಲು ಒವ್ ಮಾತ ಪಂಡ ಕ್ರಮವಾದ್ ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಭೂಮಿ, ಮಂಗಳ, ಗುರು, ಶನಿ, ಯೂರೆನಸ್, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಇತ್ಯಾದಿಲು. ಕೆಲವು ಗ್ರಹಕು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಚಂದ್ರ ಭೂಮಿದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಪಗ್ರಹ. ಶನಿಗ್ರಹಕು ಉಂಗಿಲ ಉಂಡು. ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿನ ಗ್ರಹ ಪಂಡ ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹ. ಉಂದು ಸೂರ್ಯೊಗ್ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಅವ್ ನಮಕ್ ಬೈಯ್ಯದ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಂಡೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಪಡ್ಡೊಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕಡ್ ತೋಜುಂಡು.
ಸೂರ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಗ್ರಹ, ಉಪಗ್ರಹ ಅಕಾಶಕಾಯೊಲು ಮಾತ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತೊಂದಿಪ್ಪುಡು. ಬೂಮಿ ಸೂರ್ಯೊನ ಸುತ್ತ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರಿಯೆರೆ ೩೬೫/೩೬೬ ದಿನ ದೆತೊನುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವೀರೆರ್
ಭಾರತಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕನಯೆರೆ ಕೆಲವಾತ್ ವೀರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಜೀವನನ್ ಮುಡಿಪಾದ್ ದೀದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಡ ಲಡಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನಮಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕನತ್ ಕೊರ್‍ತೆರ್. ಅಕ್ಲ್‌ನೆಟ್ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪಂಡ.
ಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಬಲ್ಲಾಳರಾಯ
ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಪಿದಯಿದ ಅಂಗಣೊರ್ದು ಉಳಯಿದ ಅಂಗಣ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನಗ ನಡೆತ್ತ ಎಡಭಾಗೊಡು ಬಲ್ಲಾಳರಾಯೆ ಪನ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್‌ದ ವಿಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಈ ಮೂರ್ತಿದ ಕುರಿತಾದ್ ಒಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು
ಇತಿಹಾಸ
ದುಂಬು ಮಧ್ವ ಮೂಲ ವಿಷ್ಣು ತೀಥ೯ರ್ ಸಂಸ್ಥಾನರ್ದ್ ಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತೊಗು ತಪಸ್ಸಿಗ್ ಪಿಡಡ್‍ದ್ ಪೋನಗ ಮದ್ವೆರೆರ್ದ್ ದತ್ತವಾಯಿನ ಸಂಪುಟೊನು ಕೊಂಡೊದು ಪೋಯೆರ್. ಅಪಗ ನನ ಒರಿ ಸ್ವಾಮಿ ಅನಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಥೆರೆಗ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಎಲ್ಲೆ ಈ ಹರಿದ್ಯಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ಈ ಅಪೇಕ್ಷಿಸ್ನಪಗ ಸಂಪುಟೊನು ಕುಮಾರಧಾರೊಡು ತೇಲೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು ನನೊಂಜಿ ಕನ್ನಡಿ ಸುದೆಟ್ಟ್ ತೇಲೊಂದು ಬರ್ಪುಂಡು. ಕುಮಾರಧಾರೊಡು ಬರ್ಪುನೆನ್ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ನನೊಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಗುಲಾ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಹಾಗೆ ಬಂದ ಸಂಪುಟವು ಅನಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಥಿರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ವಿಚಾರವು ಊರವರಿಗೆ ತಿಳಿದು ಒಂದನ್ನು ಅವರೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡುದಾಗಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಪುಟ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆಂದೂ ಬಲ್ಲಾಳನಲ್ಲಿ ದೂರು ಹೇಳಿದರಂತೆ. ಆಗ ಆಗ್ರಹ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಂದ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ತಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಂಪುಟವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಬಲ್ಲಾಳ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದು ನನ್ನಲಿರುವುದು ಗುರುಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಅನಿರುದ್ದ ತೀರ್ಥರು ವಿಜ್ಞಾಪಿಸಿಕಂಡರು. ಬಲ್ಲಾಳ ಕೇಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪುಟ ಪಡಕೊಂಡ ಬಲ್ಲಾಳ ಅದರ ಮುಚ್ಚಳ ತೆಗೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು ಸೋತು ಪಟ್ಟದಾನೆಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ಮೆಟ್ಟಿಸಿದ. ಆನೆಯ ಮೈ ಉರಿ ತಾಳಲಾರದೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತಿತ್ತು. ಆನೆ ಸತ್ತ ಸ್ಥಳ ಆನೆಗುಂಡಿಯೆಂದಾಯಿತು. ಬಲ್ಲಾಳರಾಯನಿಗೂ ಮೈ ಉರಿಯಿಂದ ಗುಳ್ಳೆಗಳೆದ್ದವು. ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರೆದುರಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನನಿರತನಾದ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವರು ನೀನು ಗುರುದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ್ದಿ,ಈಗ ಶರಣದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾಪ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗಬೇಕಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮೈಯುರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕದರೆ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸು,ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ನಿನಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಬೆಣ್ಣೆ, ಹತ್ತಿ, ಸಾಸಿವೆ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹರಕೆಯಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುವರು ಅದನ್ನು ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾನ ಮಠಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಅಲ್ಲದೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಠದ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತಂತೆ.
ಮಾಹಿತಿಲು
ಕುಡ್ಲದ್ ೧೦೫ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ದೂರೋಡ್ ಇಪ್ಪುನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಉಂದೆನ್ ಶೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆತ್ತ ಪ್ರದಾನ ದೇವೆರ್ ಶ್ರಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಭಕ್ತಾದಿಲೆಗ್ ನಿತ್ಯಾನ್ನದಾನ ಸೇವೆ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಲ ಉಂಡು.ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮಟ ಇತ್ತುದ್ ಮಟಾದೀಶೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕ್ಷೆತ್ರ ಕುಮಾರದಾರ ಸುದೆತ ದಂಡೆಡ್ ಉಂಡು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೋಡ್ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ, ನಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ, ನಾಗ ತಂಬಿಲ, ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ಸೇವೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು.ಮಾತ ಭಕ್ತೆರ್ಲ ಬತ್ತ್ದ್ ಮುಲ್ತ ದೆವೆರ್ನ್ ಸೆವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ವಿಧಾನ
ಮುಲ್ಪದ ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬಾರಿ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಿದ್ಢ. ಸರ್ಪ ದೋಷ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ಇಡೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್, ಸರ್ಪ ಸಂಸ್ಕಾರ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗ ಪ್ರತಿಷ್ಟೆ ನೆರವೇರಿಸಾದ್ ದೋಷ ಮುಕ್ತರಾಪೆರ್. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಇಡೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದ್ ಈ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ನೆರವೇರಿಸಾಯಿನ ವಿಖ್ಯಾತೆರೆಡ್ ಸಚಿನ್ ತೆ೦ಡೂಲ್ಕರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೇಮಮಾಲಿನಿ ಸೇರ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇರ್. ಇಡೆಗ್ ಪೊಂಡ ಅವುಲೆ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ "ಆದಿ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ"ನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ "ಕುಮಾರಧಾರ" ಸುದೆನ್ ಸಂದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮರಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.
ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ತೆ
ದೇಶ ದೇಶದ ಸಂಭಂದೊನು ಗಟ್ಟಿಮಲ್ಪರೆ ಉಪ್ಪುನ ಸಂಸ್ಟೆ ಉಂದು. ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಶನ್ಸ್ ನೆತ್ತ ಕಾರ್ಯ ವಿಫಲ ಆಯಿ ಬಕ್ಕ ೩ನೇ ವಿಶ್ವ ಯುಧ್ದ ಕರಿನ ಬೊಕ್ಕ ೫೧ ದೇಶಲು ಸಹಿ ಮಲ್ಥುದು ಉಂದೆನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ಥೆರ್. ನೆತ್ತ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕುಡ್ ಉಂಡು.
ಪತೆಂಗ ಬೀಚ್
ಪತೆಂಗ ಬೀಚ್ ಇಪ್ಪುನವು ಬಾಂಗ್ಲದೇಶೊಡ್. ಪತೆಂಗ ಬೀಚ್ ಬಾಂಗ್ಲಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪೇಮಸ್ ಬೀಚ್. ಅಲ್ಪ ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಂಗ್ಲದೇಶತ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹ ಅಮ್ನಾತ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾಲ ನಿಲ್ದಾಣೊ ಉಂಡು.ಇತ್ತೆ ಆ ಬೀಚ್‌ಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಪೂರ ಸುರು ಆತ್ಂಡ್. ಬಾಂಗ್ಲದೇಶತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಅಯಿನ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಅತ್‍ಂಡ್. ಈ ಬೀಚ್‌ಗ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪೊಪುನೆ ಸೂರ್ಯೊದಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ತಮಾನ ತೂಯರ ಪೋಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಬಾಂಗ್ಲ ದೇಸೊತ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರೊ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು
ಅಶೋಕ ಸಾಮ್ರಾಟ
ಅಶೋಕೆ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಡೆ ಮಲ್ಲ ದಿಂಜ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪೋಯಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ 273ಡ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ 232ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಾಕ್‌ದ ಭಾರತ ಡ್ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊನು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಾಜೆರೆಡ್  ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕನ ಪುದರ್ ಮೂಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ದೇವನಾಂಪ್ರಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿ ಪನ್ಪುನ ಬಿರ್ದ್‌‍ ಪಡೆತೆ. ೧೯೧೫ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿ ರಾಜ ಏರ್ಂದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ೧೯೧೫ಡ್ ತಿಕ್‌ನ ಮಾಸ್ಕಿ ಶಾಸನಡು ಅಶೋಕನ್ ದೇವಾನಾಂಪ್ರಿಯ ಅಶೋಕ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ನ ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ನಿವಾರಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಶೋಕ ಶಬ್ಧೊಗು - ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಶೋಕ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು.
ಕಳಿಂಗ ಯುದ್ದ
ಕಳಿಂಗ ಯುದ್ಧ ಕ್ರಿ.ಪೂ.261ಡ್ ಕಳಿಂಗ ರಾಜ್ಯೊದ (ಇತ್ತೆ ಒರಿಸ್ಸಾ) ಧೌಲಿ ಪ್ರದೇಸೊದ ಕೈತಲ್ ದಯಾ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ನಡತ್ಂಡ್. ಯುದ್ದೊ ಸುರು ಆಯರ ದಾನೆಂದ್ ನಿಗಂಟಾದ್ ತೆರಿಯಂದ್. ಅಶೋಕನ ಸೊದರೆರೆಡ್ರ ಒರಿ. ಸುಶೀಮನ ಬೆಂಬಲಿಗೆಲಾ ಕಳಿಂಗಗ್ ಬಲಿತ್ತ್‌ದ್ ಪೋದ್ ಆಸ್ರಯೊ ಪಡೆದಿಪ್ಪೆರ್ ಅತ್ತಂಡ ಅಶೋಕನ ಹಿರಿಯೆರೆ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಸೊಸಂತ್ರೊಡು ಒರಿದಿತ್ತಿನ ರಾಜೆ ಶುದ್ಧಧರ್ಮ.
ಅಧಿಕಾರೊಗ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಧ ಆಯಿನ, ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜನೀತಿಜ್ಙ ಆದ್ ಬುಳೆಯಿನ ಅಶೋಕ ಮೌರ್ಯ ಸೇನದ ಅನೇಕ ಭಾಗೊದ ನಾಯಕತ್ವನ್ ದೆತೊನಿಯೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯೊಡು ಬುಲೆಯೊಂದಿತ್ತಿನ ಅಶೋಕನ ಜನಪ್ರಿಯತೆನ್ ತೂದ್ ಅಯೆನ್ ಪಲಯೆರ್, ಬಿಂದುಸಾರ ಅಯೆನ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜನಾದ್ ಅಶೋಕನೆನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್‍ ಪೋಡುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ ವರ್ಗೊ:ಇತಿಹಾಸೊ
ಎಸ್.ಎಲ್.ಬೈರಪ್ಪ
ಸಂತೇಶಿವರ ಲಿಂಗಣ್ಣಯ್ಯ ಭೈರಪ್ಪಕನ್ನಡೊದ ಪ್ರಸಿದ್ಧೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆರ್. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನ ಇಂಬೆರೆನೆ ಬೂಕುಲು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಂಚನೆ ಭಾರತೊದ ಬೇತೆಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದೊ ಆತ್ಂಡ್. ಇಂಬೆರೆನ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಾದಂರಿಲ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಮುದ್ರಣೊ ಆಯಿನ ದಿಂಜೊ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಬರಹಗಾರೆರೆಡ್ ಪ್ರಮುಖೆರ್.
ಬೂಕುಲು
-ಈ ಕಾದಂಬರಿಲು ಹಿಂದಿ, ಮರಾಠಿಡ್ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಆತ್ಂಡ್
ಇಂದೆನ್ ತೂಲೆ
ವರ್ಗೊ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಬೂಕುಲು ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ರಾಟೆ
ರಾಟೆ ಪಂಡ ಗುವೆಲ್ ರ್ದ್ ನೀರ್ ಒಯ್ಯಿಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂದು ಚಕ್ರೊ.
ರಾಟೆ ಮಾನ್ಪುನಾ
ದುಂಬು ಮರತ್ತ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ಕರ್ಬ, ಪ್ಲಾಟ್ಸಕ್, ಪೈಬರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೈದ್ಂಡ್. ದುಂಬುದ ರಾಟೆಲ್ ಮರರ್ದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಿನ ರಾಟೆಲೆಡ್ ಬಲ್ಲ್ ಹಾಳಾಪುನೆ ಕಮ್ಮಿ. ಬಲ್ಲ್ ಚಂಡಿ ಆಪುಜಿ ರಾಟೆಗ್ ಸುತ್ತುದ್ ತೂಯೆರೆಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಇತ್ತೆದ ರಾಟೆಲ್ ನೀರ್ ಒಯ್ಪೆರೆ ಎಲ್ಯೆ ಬಲ್ಲ್ ಗುವೆದ ಗಟನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ರಾಶಿ ಪಾಡೊಡು.
ಗಳಸುನ
ರಾಟೆಗ್ ಪಾಡುನೆ ಪನ್ಪಿ ಪಾತೆರ ನಮ ಕೇನ್ ದ ಆಯಿತ ಅರ್ಥೊ ಗಲ್ಲ್ ಗ್ ಪಾಡುನೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಟೆಡ್ ಒಯಿಪೆರೆಲಾ ಅಪುಂಡು ಜಪ್ಪುಡೆರೆಲಾ ಅಪುಂಡು ಅಲಿಸಾದ್ ಒಯಿಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಜಪ್ಪುಡುನ ಬೇಲೆ ರಾಟೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರಿಯಾನಂದ
ಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರಿಯಾನಂದ (ಜೇಮ್ಸ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ವಾಲ್ಟರ್ಸ್) ಮೇರ್ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ ಮೇರ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಆನಂದ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಪುಟ್ಟುಪಾಡಿನಾರ್. ಯೋಗಾನಂದೆರ್ ಆರೆನ ಜೀವಿತಾವದಿಡ್ ಆರೆನ 'ಸೆಲ್ಫ್ ರಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಫೆಲಾಶಿಪ್'ದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗ್ ಸೇರ್ಪಾವೆರ್. ಕ್ರಿಯಾಯೋಗ ದೀಕ್ಷೆನ್ಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ತೀರ್‌ನೆರ್ದ್ (ಮರಣ)ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆನ್ 1955ಟ್ ಎಸ್.ಆರ್.ಎಫ್.ದ ಅಪನಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ದಯಾಮಾತ ಮೇರೆಡ್ದ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಮೇರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬುಡ್ದು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಲಾಯಿನ ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳಿನ್ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. 2009ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ನಯಾಸ್ವಾಮಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಪಂಥೊನು ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಅಸುರಕ್ರಿಯೆ
ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಕ್ರಿಯೆ ಉಂಡು ಅಸುರ ಕ್ರಿಯೆ ಪಂಡ ಕೋರಿ ತಮ್ಮನೊಡು ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆ.
ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಜಾಲಾಟೊ
ಬೂತಾರಾದನೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಬೇದೊ ದೇಯಿನಲಿಕೆ-ಜಾಲಾಟೊ. ಮೂಜಿ, ಐನ್, ಏಳ್, ಒರುಂಬೊ ದಿನೊ ಮುಟ್ಟೊ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ಜನಪದ ನಲಿಕೆ ಮೇಲೊನೇ ದೇಯಿ ನಲಿಕೆ. ಇಂದೆನ್ ಜಾಲಾಟೊಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ನಡಪುನ
ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಇಂದೆನ್ ದೇಯಿ ನಲಿಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಸುಳ್ಯೊ ತಾಲುಕುಲೆಡ್ ಇಂದೆನ್ ಜಾಲಾಟೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಸೊಗೊರೊ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಟ್ ನಡಪುನ ಈ ಉಚ್ಚಯೊ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೋಕುದ ಬಜಗೋಳಿದ ಹೊನ್ನೊಟ್ಟು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ದಡೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಸುಳ್ಯೊದ ದೇಂಗೋಡಿ (ಕಾರ್ಯತೋಡಿ ಜಾಲಾಟ) ನಡುಮುಟ್ಲು ನಡುಮಂಟಮೆ ತಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು.
ನಮೂನೆ
ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುಳ್ಯೊ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೋಕುಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಜಾಲಾಟೊ ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಭೇದೊ.
ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ
ತುಳುಟು ಅತ್ತೊಸುದ ಮರ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಸಸ್ಯೊಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಅತ್ತೊಸ್‍ದ ಮರ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ವಿಶಾಲ ಬುಲೆಪಿನ ಮರ. ಈ ಮರಟ್ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಲೆನ ಮರ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಜನ ಆ ಮರನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಶ್ವಥ ಮರತ ಕನಕ್ ನ್ ಹೋಮಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸಾಲ್ ಮರಲೆಕ್ಕಲಾ ನಡ್ಪೆರ್. ಅಶ್ವಥ ಮರ ೧೦-೧೦೦ ಅಡಿ ಉದ್ದದಾತ್ ಬೆಳೆಯುಂಡು.ಮರತ ಚಿಗುರು ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣಡಿಪ್ಪುಂಡು. ಅವ್ ಮಲ್ಲಾಯಿಲೆಕ್ಕಲಾ ಪಚ್ಚ ಪಚ್ಚಡಿಪ್ಪುಂಡು.ಸ್ವತಃ ಶ್ರೀ ಭಗವಾನ್ ಕ್ರಷ್ಣ ಭಗವದ್ ಗೀತೆದ ೧೦ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಡ್ "ಅಶ್ವಥಃ ಸರ್ವ ವ್ರಕ್ಷಾಣಾಂ" ಪೂರಾ ಮರಡ್ದುಲಾ ಅಶ್ವಥ ಮರ ಆದಿಪ್ಪುವೆ ಪಂದ್ ಅರ್ಜುನಗ್ ಉಪದೇಶ ಮಲ್ತಿತ್ತೆ.
ದೇಸೊ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ
ಅಶ್ವತ್ಥೊ ಮರಕ್ಕ್ ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ಪುದರ್ ತಿಕುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲು
ಕಬಡ್ಡಿ
ಭಾರತೊದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಸುಮಾರ್ ೪೦೦೦ ವರ್ಸೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದವು. ಭಾರತೊದ ದೇಸೀ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ದೇಸೊಗು ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಪುದರ್‌ನ್ ಕನತ್ತ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ದೀಪೊದ ಬೊಲ್ಪುಡು(ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಪಂದ್ಯಾಟ) ಗೊಬ್ಬುನ ಕಬಡ್ಡಿ ಪಂಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬಾರೀ ಕುಸಿ. ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಆದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು - ಕಬಡ್ಡಿ, ಹುತುತು, ಸಡುಗುಡು, ಗುಡುಗುಡು, ಪಲಿನ್ಜಡುಗಿದು ಬೊಕ್ಕ ಸಡುಗೂಡತ್ತಿ.
ಆಣ್‌ಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲು ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುವೆರ್.
17ನೇ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ 2014 - ಕಬಡ್ಡಿ
17ನೇ ಏಷ್ಯನ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ 2014 ಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ (ಟಿ.ಒ.ಐ./ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಕ/ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ- ಸುದ್ದಿ ೩-೧೦-೨೦೧೪)
ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ತಂಡಗಳು.
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಶ್ರೋಣೆದ ಪ್ರದೇಶೊಡುಪ್ಪುನ  ಪೇರಳೆ ಆಕಾರದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಅಂಗೊನೊ ಗರ್ಭಕೋಶಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್ .ಗರ್ಭಕೋಶ ಪಂಡ ಪೊಂಜೊಳೆನ ಸರೀರೊಡುಪ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಅಂಗ. ಉಂದು ಆರೋಗ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ ಮಾತ್ರ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸರಿಯಾದ್ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ.
ಕಬಡ್ಡಿ
ಕಬಡ್ಡಿ ಪದಕದ ಪಟ್ಟಿ
ಕಬಡ್ಡಿ ಪದಕೊದ ಪಟ್ಟಿ-2014 ನವೆಂಬರ್
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಆಕಾರ
ಗರ್ಭಕೋಶೊ ಟೊಳ್ಳಾದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಅಂಗಾಂಶ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೇರಳೆ ಆಕಾರೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಜಿ ಪದರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಗರ್ಭಕೋಶದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಭಾಗೊನು ಪಂಡಾಸ್(fundus)ಪನ್ಪೆರ್. ಗರ್ಭಕೋಶದ ಉಲಯಿದ ಭಾಗೊನು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಕುಹರ ಪನ್ಪೆರ್.ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ತಿರ್ತ ಸಪೂರದ ಭಾಗೊನು ಗರ್ಭಕಂಠ ಪನ್ಪೆರ್.ಗರ್ಭಕೋಶೊ ಮೂಜಿ ಪದರವಾದಿಪ್ಪುಂಡು ಉಲಯಿದ ಪದರನ್ ಎಂಡೊಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಈ ಪದರ ಋತುಚಕ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗ್ ಬೋಡಾಪಿಲೆಕ್ಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಪುನ ಲೆಕ್ಕ ರಚನೆಯಾದುಪ್ಪುನವು ವಿಶೇಷತೆ.ನಡುತ ಪದರ ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪವಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಮೆದು ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದೆನ್ ಮೆಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿದಯಿದ ಪದರೊನು ಪ್ರಿಮೆಟ್ರಿಯಮ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಕಬಡ್ಡಿ
ವಿಶ್ವಕಪ್ ಟೂರ್ನಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಅಯಿಟ್ಟ್‌ಲಾ 2010, 2012, 2013ಟ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಎದುರಾಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎದುರು ಗೆಲ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮುಡಿಕ್ ಏರಾವೊಂದುಂಡು. ಭಾರತ ಬುಡ್ಂಡ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೊಕ್ಕ ಇರಾನ್ ಕ್ರಮವಾದ್ ಮೂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ರನ್ನರ್‌ಅಪ್ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಾದ್, ಭಾರತೊದ ತಂಡೊಲು ಓರಿನಕ್‌ಲೆಗ್ ಸವಾಲ್ ಕೊರ್ಪುನವು ಆದ್ ಉಲ್ಲ. Results of Kabaddi World Cup to date:
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಬೇಲೆ
ಪೊಂಜೊಲೆನ ಅಂಡಾಶಯೊಡ್ದು ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ತೆತ್ತಿ(ಅಂಡಾಣು)ವೀರ್ಯಾಣುದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಗರ್ಭಕೋಶೊಗು ಪೋದು ಅಲ್ಪ ಅವು ಗರ್ಭಾಶಯೊಡು ಭ್ರೂಣ(ಬಾಲೆ)ವಾದ್ 9 ತಿಂಗೊಲುದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಆನೆ ಮುಟ್ಟ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಉಂತಯೆರೆ ಈ ಗರ್ಭಕೋಶೊನೆ ಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು.ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಉಲಯಿದ ಪದರ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಂಡ ಭ್ರೂಣದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಮಸ್ತ್ ದಪ್ಪವಾದ್ ರಚನೆ ಆಪುಂಡು. ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯಿಜ್ಜಿಂಡ ಆ ದಪ್ಪದ ಅಂಗಾಂಶ ಪಿದಯಿದ ಕುದಿತ ಅವಧಿಡ್ ನೆತ್ತೆರ್‌ದೊಟ್ಟುಗು ಪಿದಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಸರ್ತಿ ಪಿದಯಿದ ಕುದಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಪುನಃ ರಚನೆಯಾಪುಂಡು. ಋತುಚಕ್ರದ ಸಮಯೋಡು ಮಾತ್ರ ಉಂದೆಟ್ ಬದಲಾವಣೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕಬಡ್ಡಿ
ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ
ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ೨೦೧೨/2012ಟ್ ಪಂಜಾಬುಡು ಗೊಬ್ಬಿಯೆರ್.ಇಂಡಿಯಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೀಮ್-ಭಾರತ ತಂಡ ಪೈನಲ್‍ಡ್ ಇರಾನ್[Iran national kabaddi team] ತಂಡೊನು ಸೋಲ್‍ಪಾದ್ ಪಂದ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 2013ಟ್ ಮೊಕುಲೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಯತ್ನದ ಎದುರಾಳಿ ಆಯಿನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‍ನ್ ಕಡೆತ್ತ ಗೊಬ್ಬುಡು(ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ) ಸೋಲ್‌ಪಾದ್ ಭಾರತ ತನ್ನ ಪಂದ್ಯ-ಶ್ರೇಷ್ಠತೆನ್ ಒರಿಪಾವೊಂಡ್ಂಡ್. ವಿವರೊ:೧
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಗರ್ಭಕೋಶದ ವಿರೂಪತೆ
ನಮ ತೆರಿನಲೆಕ್ಕ ಮಾತ ಪೊಂಜೊಳೆನ ಗರ್ಭಕೋಶೊಲು ಒಂಜೆ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪೊಂಜೊಳೆನ ಗರ್ಭಕೋಶೊದ ಗಾತ್ರೊಡು ಬದಲಾವಣೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಗರ್ಭಕೋಶದ ವಿರೂಪತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊಂಜೊಳೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕುದಿತ ಸಮಯೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ನೆತ್ತೆರ್ ಪೋಪಿನ ,ಬೇನೆ, ಗೊಡ್ಡಾಪಿನ, ಅದಗದಗ ಗರ್ಭಪೋಪಿನಿ ,ಉಂದು ಮಾತ  ಅಸಹಜ ಗರ್ಭಕೋಶದ  ಲಕ್ಷಣೊಲು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಉಪ್ಪುನ ಪೊಂಜೊಳು ಅಕುಲೆಗ್ ಅಸಹಜ ಗರ್ಭಕೋಶ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೆರಿದುಪ್ಪುಜೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗರ್ಭಕೋಶೊಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಮಸ್ತ್ ಕಿನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜೇ ಡಿಂಬನಾಳ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್  ಯುನಿಕಾರ್ನ್ಯೂಯೆಟ್ ಗರ್ಭಕೋಶ ಪನ್ಪೆರ್. ಗರ್ಭಕೋಶ ಪೇರಳೆದ ಆಕಾರೊಡು ಇಜ್ಜಂದೆ ಹೃದಯದ ಆಕಾರೊಡಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಬಯೋಕಾರ್ನ್ಯೂಯೆಟ್ ಗರ್ಭಕೋಶ ಪನ್ಪೆರ್
ಕಬಡ್ಡಿ
ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ
ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುದಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ವಿಶ್ವ ಕಬಡ್ಡಿ ಫಲಿತಾಂಶ : (ಆಧಾರ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣ :
ಗರ್ಭಕೋಶ
ವಿರೂಪತೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆವೊಲಿಯ
ಅಸಹಜ ಗರ್ಭಕೋಶ ಇತ್ತ್ಂಡ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಇಜ್ಜಿ ಆಂಡ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆನಗ ಪೊಂಜೊಳೆಗ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ಗೊಡ್ಡು ಆಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲ ಉಂಡು. ಗರ್ಭಪೋಪುನೆ, ಅವಧಿಗ್ ದುಂಬೆ(೯ ತಿಂಗೊಲ್ ಆಪುನೆಗ್ ದುಂಬೆ) ಪೆದ್ದುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಆ್ಯಮಿನೊಟಿಕ್ ನೀರ್ ಬೇಕೊನೆ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುನೆ. ಅಸಹಜತೆ ಇತ್ತಿನ ಪೊಂಜೊಳು ಬಂಜಿನಕುಲಾನಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಪಂಡ ಗರ್ಭಕೋಶ ದುರ್ಬಲವಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ 9 ತಿಂಗೊಳು ಮುಟ್ಟ ಅವು ಬಾಲೆನ್ ತಾಂಗೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಪುಜಿ. . ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊರ್ತುಡು ಪೊಂಜೊಳು ಅದಗದಗ ವೈದ್ಯರೆನ ಸಲಹೆ ಪಡೆಪುನ ಎಡ್ಡೆ
ಕಬಡ್ಡಿ
ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಲ್
ಪ್ರೊ ಕಬಡ್ಡಿ ಲೀಗ್
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಗರ್ಭಕೋಶ ದೆಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ಸ್ಥಿತಿಕುಲು
ಗರ್ಭಕೋಶಗು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಾರಣೊಲೆಡ್ದ್ ರೋಗ ಸೋಂಕ್‌ದ್ ತನ್ನ ನಿಯಮಿತ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯೊನು ಮಲ್ಪುನ ಸ್ತಿತಿಡ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.ಅದಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿಟ್ ಅವೆನ್ ದೆಪ್ಪುನವೆ ಎಡ್ಡೆ. ತಡೆಯೆರೆ ತೀರಂದಿನ ಬೇನೆ ತಿನ್ಪುನೆಡ್ದ್ ದೆಪ್ಪುನ ಎಡ್ಡೆ ಆಂಡ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ಗರ್ಭಕೋಶ ದೆತ್ತ್ಂಡ ಎಂಕ್ ಆ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಪುಂಡು, ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ವಾ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಗರ್ಭಕೋಶ ದೆಪ್ಪುನ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನಮ ಸರಿ ತೆರಿಯೊನೊಡು
ಕಬಡ್ಡಿ
ಏಷ್ದಾಡ್‍ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ತಂಡೊಲು
ಈ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ಪುರುಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಳಾ ಕಬಡ್ಡಿ ಟೀಮುಲು ಪಡೆಯಿನ ಸ್ಥಾನೊಲು :	1990;	1994;	1998;	2002;	2006;	2010;	2014.
ಏಷ್ಯಾಡ್‍ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಮಹಿಳಾ ಕಬಡ್ಡಿ ತಂಡೊಲು
(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣೊರ್ದು )
ಸಿನೆಮಾ
ಇತ್ತೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕ್ರೀಡೆ ಆಯಿನ ಕಬಡ್ಡಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಸಿನೆಮಾ ಒಂಜಿ ಇತ್ತೆ ಕನ್ನಡೊಡು ಬೊಳ್ಳಿ ಪರದೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ತಯಾರ್ ಅತ್ಂಡ್.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
*Watch Online Lates Kabaddi Tournaments *Watch Online Daudhar Kabaddi Cup 2011 Free Here
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗ:ಗೊಬ್ಬುಲು ವರ್ಗ:ಪಿದಯಿ ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರೀಡೆಲು‎
ಗರ್ಭಕೋಶ
ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೆಡ್ಡೆ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅವೆಟ್‌ಲ ಗೊತ್ತಾಯಿಜ್ಜಿಂಡ ಎಂಆರ್‌ಐ ಮುಖಾಂತರ ತೆರಿಯೊಲಿ ಕಡಖಂಡಿತಾ ತಿರಿಯೊಡಾಂಡ ಹಿಸ್ಟ್ರೊಸ್ಕೋಪಿ ಮಲ್ತ್ ತೂವೊಲಿ.
ಮರ್ದ್ (ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
ಕಿನ್ಯ ಗೆಡ್ಡೆಯಿತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಮರ್ದ್‌ದ ಮುಖಾಂತರ ಗುಣಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕೆಲವು ತರತ ಗೆಡ್ಡೆಲೆಗ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ಗೆಡ್ಡೆ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಇತ್ತ್ಂಡ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್  ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಪೊಂಜೊಳೆಗ್ ನನ ಜೋಕುಲಾಪಿನ ಬೋಡಾದಿಜ್ಜಂಡ ಗರ್ಭಕೋಶೊನೆ ದೆಪ್ಪುನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮಾಸ್ತಿ ವೆಂಕಟೇಶ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್
ಮಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡೊದ ಆಸ್ತಿಂದ್ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರೊ ಉಂಡು.ಇಂಬೆರೆನ್ ಕನ್ನಡೊ ಕಿನ್ಯ ಕತೆಕ್ಲೆನ
ಜನಕೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಿತಿನ ಮಲ್ಸ್ರೆನ ಒಂತೆ ಮಾಹಿತಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು.
ಗೌರವೊಲು
ಮಾಸ್ತಿಯೆರೆಗ್ ಸಂದ್‍ನ ಗೌರವೊಲು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಮಸ್ತ್.
ಮಿಹಿರ್ ಸೇನ್
ಜಗತ್ತದ ೫ ಸಮುದ್ರ ಮೀಂದಿನ ಸುರುತ ಜನ ಮಿಹಿರ್ ಸೇನ್. ಅರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಮಗಾಲಡ ಪುರುಲಿಅಡ ೧೬ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೦ಗ ಪುಟುದಿನಿ. ಅರ್ ಕಾನೂನ್ ಪದವಿದಾರೆ. ಆರ್ ಕಾನೂನ್ ಪದವಿದಾರೆ ಆದ್ ಇತ್ಂಡಲ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಉದ್ಯಾಮಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್.ಅರ್ನ ಸಂಸ್ತೆಗ್ ಭಾರತ ದೇಶ ೨ನೆ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ರೆಶ್ಮೆ ಕಡಪಾವುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಆರ್ ಜೂನ್ ೧೯೯೭ಗ ತೀರ್ದ ಪೊಯೆರ್.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಉಲೇಖೊ
ಜಾಲ್
ಇಲ್ಲದ ಎದುರುಪ್ಪುನ ಸ್ವಚ್ಛವಾಯಿನ ಜಾಗೊಗ್ ಜಾಲ್ ಅತಂಡ ಮುಂದಿಲ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಡ್ frontyard ಪನ್ಪೆರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಅಂಗಳ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಎಲ್ಯ ಇಲ್ಲಡ್ ಎಲ್ಯ ಜಾಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಲ ಜಾಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಜಾಲ್ದ ಲಕ್ಷಣ
ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಜಾಗೆಯಾದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜಾಗ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಆಯತಾಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಎತ್ತರ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆನ್ ಸಮತಟ್ಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಬಿ ಸಾರುವೆರ್ ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಸಿಮೆಂಟ್ ಪಾಡಿನ ಜಾಲ್, ಆಧುನಿಕವಾದ್ ಇಂಟರ್ ಲಾಕ್ ಪಾಡ್ದಿನ ಜಾಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು
ಪ್ರಯೊಜನೊಲು
ಇಲ್ಲದ ಎದುರುಡು ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಜಾಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲಡ್ ಮದಿಮೆ, ತಮ್ಮಣ, ಪುಟ್ಟಿದಿನ, ಬಯಕೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲೇಸ್ ಆನಗ ದೊಂಪ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಚರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಗಾಳಿ ಬೀಜನಗ ಆರಾಮ್ಡ್ ಕುಲ್ಲರೆ ಆಪುಂಡು ಬಿನ್ನೆರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಲೆಸ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ದೊಂಪ ಪಾಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಬತ್ತಿನಕುಲು ಕುಲ್ಲರೆ, ವನಸ್ ಮಲ್ಪರೆ ಜಾಗೆ ಆಪುಂಡು. ಬೆನ್ನಿದಗುಲಾಂಡ ಕೆಯ್ ಪಾಡ್ರೆ ಜಾಗನ್ ನುಂಗಾವರೆ, ತುಪ್ಪೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.
ಬೊಂಡ
ಲತ್ತ್ ತಾರಾಯಿಗ್ ಬೊಂಡ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಆಪಿನ ತಾರಾಯಿಗ್ ಸುರುಟ್ಟು ತೆಂಡಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡ ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮರೊಟ್ಟು ತಾರಾಯಿದ ಬೇರ, ಕಲಿ ದೆಪ್ಪುನು, ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಂಚ ಮೂಜಿ ವಿದೊಟ್ಟು ತಾರೆದ ಫಲ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಬೊಂಡದ ಬಗೆಕುಲು
ತಾರೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡೊಲೆಡ್ಲಾ ವಿದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು.ಪಚ್ಚೆ ಬೊಂಡ, ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡ, ಊರ್ದ ಬೊಂಡ, ದೀವು ಬೊಂಡ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದೊಕ್ಕಕುಲು ಉಂಡು. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬಿಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೇಡಿಕೆಲಾ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಬುಲೆಪಿನಿ ಕಮ್ಮಿ. ಗೆಂದಾಳಿ ಬೊಂಡುಡು ಊರ್ದ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.
ಬೊಂಡದ ಬಾವೆ
ಬೊಂಡೂಡು ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಬುಲೆದ್ ಬೊಂಡ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ವಿದ ಉಂಡು. ಲತ್ತ್ ಬೊಂಡೊಡು ಒಂತೆ ಬಾವೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ನೀರ್ ಪರಿಬೊಕ್ಕ ಐತ ಉಲಯಿ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸೌಂಟುಡು ತಿನೊಲಿ. ಆಂಡ ಬುಲೆದಿ ಬೊಂಡೊದ ಬಾವೆನ್ ಕತ್ತಿಡೇ ಲಕ್ಕಾವೊಡಾಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿದ ವ್ಯಾಪಾರದಲೆಕ್ಕ ಬೊಂಡದ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಉಂಡು. ತಾರಾಯಿ ಕಜಿಪುಗು, ತೆನಸ್, ಹಣ್ಣ್ ಕಾಯಿ, ಎಣ್ಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾಂಡ, ಬೊಂಡ ಪರಿಯೆರೆ, ಭೂತೊಗು ದೀವೆರೆ, ನಾಗಗ್, ಶಿವಲಿಂಗೊಗು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿದಪಗ ಬೊಂಡೊಗು ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿಗ್ ಹೆಚ್ಚ ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ಡ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ದೀವು ತಾರೆದ ದೈಕುಲೆನ್ ಬೊಂಡೊಗಾದೆ ಬುಳೆಪಾವೆರ್.
ಬೊಂಡದ ನೀರ್‌‍ದ ಉಪಯೋಗ
ಅಸೌಕ್ಯ, ನಿಶಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಾಕುಲು, ಉಷ್ಷ ಪ್ರಕೃತಿದಕುಲು ಬೊಂಡ ಪರ್ಂಡ ತಂಪು ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಂಡ ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್, ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ಎದುರುಡು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರುಡು ಮಾತಾ ಅಂಗಡಿಡ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಕ್ಕರೆ ಪಡಿಕೆ ಸೀಕುದಕುಲು ಬೊಂಡೊನು ಗಲಸುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚ ಉಂಡು.
ಬೊಂಡದ ಬೇರ
ಪಿರಾಕ್ ದ ಕಾಲೊಡು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಇಲ್ಲದ ಬೊಂಡೊನು ಪರಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಮಸ್ತ್ ನಡಪುಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ, ದೈವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪು ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್, ಭೂತೊಗು ಬಲಸೆರೆ, ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಅಭಿಷೇಕ ಮಲ್ಪೆರೆ, ನಾಗರ ಪಂಚೆಮಿದಪಗ, ಸಿಹಾಳಾಭಿಷೇಕದಪಗ ಬೊಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಹಳ್ಳಿ, ಪೇಂಟೆ ಅತ್ತಂದೆ ದೇವಸ್ಥಾನೊಳೆ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಬೊಂಡೊಲೆನ್ ಮಾರುವೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ತುಳು ನಾಡ್‌ಡ್ ಹೆಚ್ಚ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಬೊಂಡೊದ ಬಳಕೆ ಅವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಡ್ ಬುಳೆಪಾವೊಂದಿತ್ತಿನ ಊರ್ಧ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೊಂಡದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿನೆಡ್ದ್ ದೀವು ಜಾತಿದ ಬೊಂಡೊನು ಬುಲೆಪಾವೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಇಂಚಿಪ್ಪ ಇಲ್ಲ್, ಪೇಂಟೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೇ ತಾರೆದ ಮರ ಕಡ್ಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಲು ಬೊಂಡ ಗಳಸೆರೆ ಬಂಗ ಆಂಡ್. ಐಕಾದ್ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳ, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡ್ ದ ಬೊಂಡ ತುಳು ನಾಡ್ ಗ್ ಲಾರಿಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಿರಿಯ ಆಂಡಲಾ ಪಚ್ಚೆ ಬೊಕ್ಕ ಗೆಂದದ ಬೊಂಡದ ಬೇರ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟೊಡು ನಡಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಮರಕುಲು ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿ
ಸ್ವಾಮಿ ಯುಕ್ತೇಶ್ವರ ಗಿರಿ (10 ಮೇ 1855 – 9 ಮಾರ್ಚ್ 1936) ಸತ್ಯಾನಂದ ಗಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದೆರ್ನ ಗುರುಕುಲು. ಮೇರ್ ವಾರಣಾಸಿದ ಲಾಹಿರಿ ಮಹಾಶಯೆರ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ. ಗಿರಿ ಪಂಥಗ್ ಸೇರ್‍ನ ಸ್ವಾಮಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಗಿ, ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ಭಗವದ್ ಗೀತೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೈಬಲ್‍ದ ಬಗೆಟ್ ತೆರಿಯೊಂದೆರ್. ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ ಮೇರೆನ್ ಜ್ಞಾನೊದ ಅವತಾರೊ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ
ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಅರೆಭಾಸೆಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದುಪ್ಪುನಾರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲ್ಯ
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕುದ ಬದಿಕಾನಡ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬುಲೆಯಿನಾರ್
ಉದ್ಯೋಗ
ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅರೆಭಾಷೆ ಬರಹಗಾರೆರ್
ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮ
ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಮ (1925–1996) ಮೇರ್ ಪಡ್ಡೆಯಿದ ಜನಕುಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನಕುಲೆನ ಭಾರತೀಯ ಯೋಗಿಲ್ನ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ವೆರ್. ಮೇರ್ ಒರಿ ಯೋಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲ್ತಿನಾರ್. 1960 ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಮೆನ್ನಿಂಜರ್ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಡ್ ದೇಹದ ಮಾತಾ ಕ್ರಿಯೆಕುಲೆನ್ (ಹೃದಯ ಬಡಿತ, ದೇಹೊದ ಶಾಕ) ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಡ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತ್ದ್‍ ತೋಜಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆ
ಹಿಮಾಲಯನ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಯೋಗ ಸಾಯನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಫಿಲಾಸಫಿ. ನೆತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಕಚೇರಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೋನ್ಸ್ಡೇ‌ಲ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾಡುಂಡು.
ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ
ಜಿ೦ಬಾಬ್ವೆ ಆಫ್ರಿಕಾ ಖ೦ಡದ ತೆನಕ್ಕಾಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒ೦ಜಿ ದೇಶ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ
ಜಪಾನ್ ಬಾಸೆ (日本語 / にほんご - ನಿಹೊಂಗೊ) ಪ್ರಮುಕವಾದ್ ಜಪಾನ್ ದೇಸೊಡು ಪಾತೆರುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಯಿನ ಬಾಸೆ. ಪ್ರಪಂಚೊದ ಪ್ರಮುಕೊ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ಇಂದೆನ್ ಸುಮಾರ್ ೧೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನೊ ಗಳಸುವೆರ್. ಉಂದು ಪ್ರಪಂಚೊದ ೯ನೇ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಚಲಿತವಾದಿಪ್ಪುನ ಬಾಸೆ. ಉಂದು ಜಪಾನ್ ದೇಸೊದ ಅದಿಕೃತ ಬಾಸೆಯಾದುಂಡು.
ಬೂಗೋಲೊ
ಜಪಾನ್ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚಾದ್ ಜಪಾನ್ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆನ್ ಜಪಾನ್ ದೇಸೊದ ಪಿದಯಿಲಾ ಪಾತೆರುವೆರ್. ರಡ್ಡನೇ ಪ್ರಪಂಚೊ ಮಹಾಯುದ್ಧೊದ ಸಮಯೊಡು ಜಪಾನ್ ವಸೊಕು ದೆತುನ್‌ನ ತೈವಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೊರಿಯಾ ದೇಸೊದ ಬಾಗೊಡು,  ಚೀನಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಜಪಾನ್ ಬಾಸೆನ್ ರಾಜ್ಯಬಾಸೆಯಾದ್ ಕಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆತ ಪರಿಣಾಮೊಡ್ದ್ ಈ ದೇಸೊಲೆನ ಮಸ್ತ್ ಹಿರಿಯೆರ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಜಪಾನಿ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಜಿಂಕೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ತುಳುತ ಗಾದೆಲು
ಗಾದೆ ಪಂಡ ಜೀವನೊದ ಅನುಭವೊನು ಎಲ್ಯೆಡ್ ಪನ್ಪುನ ಪಾತೆರೊ. ಅವು ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಅನ್ಬೋಗೊದ ಒಟ್ಟು ವಿವೇಕೊ. ಗಾದೆ ಪತ್ತ್ ನಾಲಾಯಿದ ಪರಿಪ್ಪುದ ನಾಣ್ಯೊ. ಬಾಯಿಡ್ ಪಾತೆರಾದ ಗಾಳಿಡ್ ರಾದ್ ಪೋಪುನವೇ ಗಾದೆ ಪಂಡ. ಗಾದೆನ್ ಓದುನೆ ಅತ್ತ್; ಪನ್ಪುನೆ. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಚಣೊದ ಎದುರುತ್ತರೊಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಪದೊಲಾ ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಹೋಲಿಕೆ ಇಪ್ಪುನ, ನೀತಿಪರವಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಲು ಗಾದೆ. ಗಾದೆಡ್ ಪಾತೆರೊದ ರಸವತ್ತಾಯಿನ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬದ್ಕ್ ದ ಸಂಕೇತೊಲೆನ ಜೂವೊದ ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ದ್ ಬಲ ಮನ್ಪುಂಡು.
ಗಾದೆ ಮೂಡುನೆ
ಗಾದೆ ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಜನೊಕ್ಲೆನ ತೆರಿನಕುಲೇನಾ ಪಾತೆರೊ. ಬೇತೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ದ ರಸೊ. ಗಾದೆನ್ ಗಾಹೆ, ಸುಭಾಷಿತೊ, ಸಾಮತಿ ಇಂಚಪೂರ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕ್ರಮಪ್ರಕಾರೊದ ಪಾತೆರೊ, ಪದ್ಯೊ, ಉಪಮೆಲು ಗಾದೆ ಆಪುಂಡು. ಗಾದೆ ಸೋಕುದ ಪಾತೆರೊ. ಅವು ಸಾದಿಡ್ ಕೇಂಡಿನ, ಜನೊಕ್ಲೆ ಎದುರುಡು ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆ ಪಿರಾಕ್ದ ಪಾತೆರೊ. ನರಮ್ಮಾನಿ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಪಂಡ ಒರಿ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರಾಂಡಲಾ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ಪಳಗಿಸಾಯಿನ ಪಾತೆರೊ. ಗಾದೆನ್ ಸುರೂಟ್ ಏರ್ ಪಂಡೆರ್ಂದ್ ಪನಿಯರ ಕಸ್ಟೊ. ಅವು ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿನವು; ಅಜ್ಜೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಪೂರ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಗಾದೆ ಸಾದಿದ ಜನೊಕ್ಲೆ ವಿವೇಕೊದ ಪಾತೆರೊ. ಜನಮಾನಿ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಗಾದೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವಿವೇಕಿಲು ಗಾದೆನ್ ರೂಪಿಸಬೆರ್. ಜನಮಾನಿಲು ಅಯಿನ್ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರೊ ನಿಜೊ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತೆರ್ನ ಪಾತೆರೊಲಾ ನಿಜೊ ಇಪ್ಪೊಡತ್ತೊ! ಅವು ಜನೊಕ್ಲೆ ಪಾತೆರೊ, ಜನೊಕ್ಲು ಸಿದ್ಧಿಸಯಿನ ಪಾತೆರೊ.
ಗಾದೆಲು ಪಾತೆ ಇತ್ತಿಲೆಕೊ. ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕೊನುವೊ. ಒರಿನವು ರಾದ್ ಪೋಪೊ. ಎಡ್ಡೆ ಗಾದೆ ಕಣ್ಣ್ ದ ಪುರ್ಬುದ ನಡುಟೆ ತಾಗುಜಿ. ಕಣ್ಣ್ ದ ನಡುಕ್ ತಾಗುಂಡು. ಗಾದೆನ್, ಮೂರ್ಖನ್, ಸತ್ಯೊನು ಎದುರಿಸಯರ ಆಪುಜಿ. ಗಾದೆನ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಪೊರ್ಲುಡು ಪಾತೆರುನವು ಸುಲಭೊ. ಪಾತೆರೊನು ಉನ್ಪುನಾಯಗ್ ಗಾದೆ ಇರೆ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯೆ ಜಗಲೊ ಬುಡ್ಪಾವೆ. ಗಾದೆ ತೆರಿನಾಯಗ್ ಜಗಲೊ ಇದ್ದಿ. ಒನಸ್ಸ್ ತೆರಿನಾಯಗ್ ರೋಗೊ ಇದ್ದಿ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು.
ನರಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪುಟ್ಟವೊಂಡಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗಾದೆ. ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಕ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್ದ ಎಡ್ಡೆಪು, ಅಕ್ಲೆನ್ ಸಾಂಕುನ ತಾಕತ್ತ್ ಗಾದೆಡುಂಡು. ಶರಣೆರೆ ಗುಣೊನು ಮರಣೊಡು ತೂಲ, ತ್ಯಾಗಿನ ಗುಣೊನು ಭೋಗೊಡು ತೂಲಾ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೇ ಜನಕ್ಲೆನ ಗುಣೊನು ಗಾದೆಡ್ ತೂಲಾಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಎಲ್ಯ ಪಾತೆರೊಲು ಪೂರಾ ಗಾದೆ ಆವಂದ್. ಆ ಪಾತೆರೊ ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಮೋರೆನ್ ತೊಜಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ವಿಚಾರೊದ, ಒಂಜಿ ಸಮಸ್ಯೆದ, ಸಂಗತಿದ ಕೇಂದ್ರೊ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕೇಂಡಿನೆನೆ ಇಂದು ಸರಿಯಾಯಿನ ಪಾತೆರೊಂದು ಎನ್ನುನಂಚನೆ ಇಪ್ಪೊಡು.
ಗಾದೆಂದ್ ಪನ್ಪಿನ ಗಾದೆಲು
ಗಾದೆದ ಮಯಿಮೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ನೂತಾಜಿ ಗಾದೆಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅವೆಕ್ಕುಲು ಗಾದೆದ ಗುಣೊನು ಪನ್ಪೊ. ಗಾದೆದ ಪ್ರಯೋಗೊದ ಅಗತ್ಯೊನು ಚರ್ಚಿಸಾಬೊ. ಗಾದೆಲು ಪುರಾಣೊ, ವೇದೊಗು ಸಮೊ. ಗಾದೆ ಸತ್ಯೊನು ಪನ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಗಾದೆ ವೇದೊಗು ಸಮಾನೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್.
ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಗಾದೆಗ್ಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕತೆ ಉಂಡು. ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ದಾಯೆ ಬರ್ಪುಂಡು ?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕತೆದ ಬೇಲೆ ನೀತಿನ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಗಾದೆದ ಪಿರವುದ ಕತೆ ಗಾದೆ ಪನ್ಪುನ ಸಮಯೊಗು ಸೇರೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಬಯಕ್ಕೆದ ವಸ್ತು ತಿಕ್ಕಂದಿಪ್ಪುನಗ ನಿರಾಸೆ ಆಪುಂಡು. ನಿರಾಸೆ ಆಯೆರ ಬಲ್ಲಿಂದ್ ಮುಲ್ಪದ ನೀತಿ. ಒರಿ ನರಮಾನಿ ಯಾನೇ ತೆರಿನಾಯೆಂದ್ ಹಾಂಕಾರೊಡಿತ್ತೆಗೆ. ಆಯನ ಹಾಂಕಾರೊಡ್ದ್ ಆಯೆನೆ ಸೈತೆಗೆ. ನಾನೊರಿ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ ಸಂಪೊತ್ತುಗು ಸಾರೋಂದಿತ್ತೆಗೆ. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಆದ್ ಆಯಡ ಇತ್ತಿನ ಸಂಪೊತ್ತುನುಲಾ ಕಳೆವೊಂಡೆಗೆ. ಇಂಚನೆ ಗಾದೆದ ಪಿರವುಡು ಕತೆ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಕತೆಕ್ಲೆನ್ ತೂಕೊ
ಅ
thumb|
200px|right|ತುಳು ಲಿಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡೊ ಲಿಪಿ ಅ
ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ:ಅ ತುಳುತ ಸುರುತ ಅಕ್ಷರ ಆತ್ಂಡ್. ಅ ತುಳುತ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ. ಕನ್ನಡೊದ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆಡ್ ಅ ಬುಕ್ಕೊ ಆ ಸೇರುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊದಸವರ್ಣದೀರ್ಘ ಸಂಧಿಡ್ ಅ ಅಕ್ಷರೊದ ಪಾತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು. ಸಂಧಿಕಾರ್ಯದ ಲೋಪಸಂಧಿಡ್ ಅಕಾರೊದ ಲೋಪ ಸಂಧಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಅಯನ+ಊರು=ಅಯನೂರು ಆಪುಂಡು. ಪಂಡ ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯೊಡು ಅ+ಊ=ಊ ಆಪುಂಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಷರೊ ರಚನೆ
ತುಳು ವರ್ಣಮಾಲೆದ ಸುರೂತ ಅಕ್ಷರೊ ಆಯಿನ ಅಕಾರೊದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ರೂಪೊನು ಪ್ರ. ಶ.ಪೂ. 3 ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿದ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಆ ಕಾಲೊದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ದ್ ಅಕಾರೊ ವಿಕಾಸೊ ಆದ್ ಇನಿತ ರೂಪೊನು ತಾಲ್ದ್‌ಂಡ್ಂದ್ ಗುಮನೊಗು ದೆತೊನೊಡು. ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ ಉಂದು ಮೂಜಿ ರೇಖೆಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದ್, ಈಗಿನ ರೂಪೊಡ್ದ್ಉ ಬೇತೆನೆ ತೋಜುಂಡು. ಪ್ರ. ಶ. 2ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸಾತವಾಹನೆಎರ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಲು ಗಮನಾರ್ಹೊ. ಅಕ್ಷರೊದ ತಿರ್ತಮೆಯಿಟ್ ಕೊಡಿಕುಲು ಬಗ್ಗುಂಡು. ಮಿತ್ತ ಮೆಯಿಟ್ ಕದಂಬ ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರೊದ ಕೊಡಿಕುಲು ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. 5ನೆಯ ಶತಮಾನೊ ಪ್ರ. ಶ. 5ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಕದಂಬೆರೆ ಲಿಪಿಡ್ ಚೌಕಾಕಾರೊದ ತರೆಕಟ್ಟೊನು ಗುಮನೊಗು ದೆಪ್ಪೊಲಿ. ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊದ ಬಾದಾಮಿಚಾಳುಕ್ಯೆರ 6ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ಶಾಸನೊಡು ಉಂದು ಅಗೆಲೊ ಆದ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊಗು ಸಾದಿ ಮಲ್ತ್‌ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರ. ಶ.9ನೆದ ಶತಮಾನೊದ ರಾಷ್ರ್ಟಕೂಟೆರ ಶಾಸನೊಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ರೇಕೆಲು ಮಾಯಕ್ಕಾದ್ ತೊಡಿಡ್ದ್ ಅಕೇರಿ ಮುಟ್ಟೊ ಚಕ್ರಾಕಾರೊಡು ಒಂಜೇ ರೇಕೆ ಉಂಡಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಇತ್ತದೆ ರೂಪೊಗು ದಿಂಜ ಕೈತಲಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಉಂದೇ ರೂಪೊ ಸ್ತಿರೊ ಆದ್ದೆ ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಲೆಡ್ ನಾನಲಾ ಉರುಂಟಾದ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊನು ಪ್ರ.ಶ. 18ನೆದ ಶತಮಾನೊಡು ಆಪುಂಡು.
ಶಾಸ್ತ್ರೊ ವಿವರೊ
ವರ್ಣಮಾಲೆದ ಈ ಸುರುತ ಅಕ್ಷರೊ ರಡ್ಡ್ ಹ್ರಸ್ವಸ್ವರ ಧ್ವನಿಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು.
ಲಿಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಡ್ದ್ ಅಕ್ಷರ ತಿರ್ತ್ ತೋಜ್ಪಾಯಿನಂಚನೆ ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ತುಲುತ ನಾವಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲು
ಈ ನಾಮಿ ಸ್ವರೊಕುಲೆನ್ ಸವರ್ಣೊಲುಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಓ ಬೇಲೆಪದೊ
ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪಂಡ ಕೆಲಸದ ಪದೊ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್ ದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರ. ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಚ್ಚೆಲ್, ಕಷ್ಟ ಗೊತ್ತಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಬೇಗ ಬೇಲೆ  ಸಾಗೊಡು ಪಂದ್ ಪದಪನ್ಪೆರ್ ಆ ಪದೊಕು ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪಂದ್ ಪುದರ್. ಒಟ್ಟಾದ್ ಪದ ಪನೋಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಅಕುಲಕುಲೆ ಮನಸ್ಸ್ ದ್ ಬೇಜಾರೊನು ಮರತ್ ದ್ ಕೆಲಸದಂಚಿ ಗೇಣೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.ಪದೊಕು ಮನಸ್ಸ್ ನ್ ಶಾಂತ ಮನ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು. ಓ ಬೇಲೆ ಪದೊಕುಲು ಹಿರಿಯಕುಲೆರ್ದ್ ಕಿರಿಯಕುಲೆಗ್ ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತ್ ನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ. ಓ ಬೇಲೆಪದೊನು ಒರಿ ಪನೋಂದು ಪೊಂಡ ಬೊಕ್ಕದಕುಲು ಪಲ್ಲವಿನ್ ಮಾತ್ರ ಪನೊಂದು ಅನುಕರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ, ನೇಜಿ ದೆಪ್ಪುನಗ ಮರ ಕೊಯ್ಯಿನಗ, ಮರ ನೂಕುನಗ ಬೊಕ್ಕ ಮೀನ್ ಪತ್ತೆರ ಪೊನಗ ಬೊಕ್ಕ ಬಲೆ ಬೀಜಿನಗ ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್.
ರಾವೊ ರಾವು ಕೊರುಂಗು
ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ! ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಾಡೆ ಬಲದೇ ಕೊರ್ಂಗು ಬರಿಯೇರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಪಟ್ಟೆ ಪೀತಾಂಬರ ತುತ್ತಾದ್ ನಿಕ್ಕ್ ಗಜದಿಕ್ ಮುಂದಾಳೆ ದೀಪಾವೆ ಗಟ್ಟದ ಯೆರ್ಮೆ ಕಟ್ಟಾವೆ ಯಾನ್ ಅಟ್ಟದ ಮುಡಿ ಅರಿ ಪೋರೆಪಾವೇ ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಾಡೆ ಬಲದೇ ಕೊರ್ಂಗೂ ಬರಿಯೇರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಮುಂಗೈ ಪರಪೋಲಿ ಅಂಗೈ ಕನ್ನಾಡಿ ಮುತ್ತು ಪಕಲೋಡು ಕೆತ್ತಾವ ಕಣ್ಣುದ ಮಿಂಚಿ ರಟ್ಟುನಲೆಕ ವಜ್ರದ ಮೂಂಕುತ್ತಿ ಕುತ್ತಾವೆ ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಾಡೆ ಬಲದೇ ಕೊರ್ಂಗೂ ಬರಿಯೇರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ ಅಂಕಣದ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟಾವೆ ಯಾನ್ ಬಾಣದ ಬೊಳ್ಳಿನ್ ಕೊಯಿಪಾವೇ ಸಿರಿ ಮುಡಿ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ತುದು ನಿಕ್ಕ್ ಸರಿತೂಕ ಬಂಗಾರ್ ಮುಚ್ಚಾವೆ ರಾವೋ ರಾ ಕೊರ್ಂಗೂ ರಾಯರೆನೆ ಕೆನುಜಲೇ.! ಪೊಂಜೊವುಲು ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಅಕುಲೆಗ್ ಕೊರೊಂಗುದ ಪುಂಡು ತೋಜುಂಡು ಅವೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊರೊಂಗು ಸದ್ದ್ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಮೀನ್ ಪತ್ತೆರ ಉಂತ್ದುಪ್ಪುನೆನ್ ತೂನಗ ನಾಚಿಗೆಡ್ ಉಂತಿನ ಮದಿಮಲ್ ಪೊಣ್ಣುನ ನೆಂಪಾದ್ ಸೂಚ್ಯ ಅರ್ಥೊದ ಈ ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ನೇಜಿದ ಬೇಲೆಡ್ ಆಂಜೊಲೆರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಸಂಬಂದ ಪಟ್ಟಿನ  ಪದ್ದೈಯಿ ಬಂಗಾರ್, ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಲು, ಅಡ್ಪಿಲ್ಲ್ ದ  ವಸ್ತುಲೆನ ಬಗ್ಗೆಟೆ  ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲೆ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಡ್ ಜಾತಿ ಭೇದ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಹಿಂದು,ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪೂರಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೆಂದೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನೆಗ್  ಕೆಲವು  ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು.
ಎಂಚೆಂಚಿ ಪುರ್ಪೊ
ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲೆಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪೂಕುಲೆನ ಪುದರ್ ಬರ್ಪಿನಂಚಿನ ಪದೊಕುಲುಲ ಉಂಡು. ಎಂಚೆಂಚಿ ಪುರ್ಪೊ ಕೊನತ್ತೆಪ್ಪ ಕುಮಾರೆ ಇಟ್ಟೇಲ ಜೋಗಂದ ಕುಮಾರೆ ನಾ ದಾಸಾನ್ ಪುರ್ಪೊ ಕೊನತ್ತೆಲ್ಲ ಕುಮಾರೆ! ಇಟ್ಟೇಲ... ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಪುರ್ಪೊ ಕೊನತ್ತೆಪ್ಪ ಕುಮಾರೆ!ಇಟ್ಟೇಲ... ಗುಲಾಬಿದ ಪುರ್ಪೊ ಕೊನತ್ತೆಪ್ಪ ಕುಮಾರೆ!ಇಟ್ಟೇಲ... ಜಾಜಿದ ಪುರ್ಪೊ ಕೊನತ್ತೆಪ್ಪ ಕುಮಾರೆ!ಇಟ್ಟೇಲ... (ದುಂಬರಿಪುಂಡು)
ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಬದನೆ
ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲೆಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ತರಕಾರಿ(ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು)ದ ಪುದರ್ ಬರ್ಪಿನಂಚಿನ ಪದೊಕುಲುಲ ಉಂಡು. ಗೋವಿಂದ ಬದನೆ ಗೋವಿಂದ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಬದನೆ ಗೋವಿಂದಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ತೌತೆ ಗೋವಿಂದಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕೆಂಬುಡೆ ಗೋವಿಂದಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕುಂಬ್ಡೊ ಗೋವಿಂದಾ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಪದ್ಪೆ ಗೋವಿಂದಾ (ದುಂಬರಿಪುಂಡು)
ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಆಶಾದಾಯಕವಾದುಪ್ಪುಂಡು ಕೆಯಿ ಎಡ್ಡೆ ಬರಡ್, ಕುರಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಬರಡ್ ಕೃಷಿಕನ ಬುಡೆದಿಗ್ ಗರ್ಭ ಉಂತಡ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಹಾರೈಕೆಲೆನ್ ಪದ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇಲೆ ಪೋಪುನ ಫೊಂಜೊಲೆನ ವರ್ಣನೆ ಕೃಷಿತ ವರ್ಣನೆನ್ ಒರಿ ಪದ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಪನ್ನಗ ಪತ್ತಪ್ಪೆ ಜೋಕುಲು ಒಂಜಪ್ಪೆ ಜೋಕುಲೆ ಲೆಕ್ಕ ಪೆರಡೆದ ಪಿರವು ಕಿನ್ನಿ ಪೊಪಿಲೆಕ್ಕ ಅನುಸರಿಸದ್ ಸ್ವರ ಸೆರ್ಸಾಬೆರ್.
ಮಾಲುಂಡು ಮರ
ನೇಜಿದ ಬೇಲೆ ಅತ್ತಂದೆ ಆಂಜೊಲು ಬಂಙದ ಬೇಲೆಲಾಯಿನ ಮರ ಕೊಯ್ಯಿನಗ ಮರ ನೂಕುನ ಪೊರ್ತುಡು ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸಮುದ್ರೊಗು ದೋಣಿಡ್ ಪೋದ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನಗ ಬಲೆ ಬೀಜಿನಗ ಓ ಬೇಲೇ ಪದೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೀನ್ ಪತ್ತ್ ನಗ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕು ಅಂಬ ಪಾಡುನಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ದಾಯ್ತನ ಮರ ಮಾಲುಂಡು ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ಚೆಕ್ಕಿದ ಮರ ಮಾಲುಂಡ ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ಬೀಟಿದ ಮರ ಮಾಲುಂಡು ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಮಾಲುಂಡು ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ಕುಕ್ಕುದ ಮರ ಮಾಲುಂಡು ಮಾಲ್ಂಡುಮರ ಮಾಲುಂಡು ಮರ್ವೊದ ಮರ ಮಾಲುಂಡು  (ದುಂಬರಿಪುಂಡು)
ಜಾಯಿನ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೆ
ಆಂಜೊಲೆನ ಬಂಙದ ಬೇಲೆಲಾಯಿನ ಮರ ಕೊಯ್ಯಿನಗ, ಮರ ನೂಕುನ ಬೇಲೆಡ್ ಜಾತಿ ಭೇದ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಹಿಂದು,ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪೂರಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೆಂದೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಓ ಬೇಲೆಪದೊ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನೆಗ್ ಕೆಲವು  ಓ ಬೇಲೆಪದೊಕುಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು. ಈ ಪದೊಕುಲೆಡ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಂದಾಳುಗ್ಲೆನ ಅಂಚನೆ ಅಲ್ಲನ ಪುದರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸೇಕೋ ಸೇಕು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಜಾಯಿನ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೆ ಸೇಕೋ ಸೇಕು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ತೆಕ್ಕಿದ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೆ ಸೇಕೋ ಸೇಕು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಪಿಲತ್ತ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೆ ಸೇಕೋ ಸೇಕು ಬಡಕ್ಕಾಯಿ ಕುಕ್ಕುದ ಮರ ಕೊಚ್ಚಿನರೆ (ದುಂಬರಿಪುಂಡು)
ಜವ್ವನೆರ್
ಬೇಲಿ ಬೇಲ್ಯಪ್ಪ ಜಗ್ಗಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗಯಿ ಬೇಲಿನ್ ಏರಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಏರಯಿ ಬೇಲಿನ್ ತಗ್ಗಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ರವಕೆ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ಬಂಗಾರ್ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ಪೌಡರ್ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ಸೆಂಟ್ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಸೂಳೆಗ್ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ಪಯಿ ನೇರ್ ಯಾ ಜಗ್ಗ ಬೈಲ್ ದ ಜವ್ವನೆರತ್ತ ಯಾ ಬೇಲಿ ಬೇಲ್ಯಪ್ಪ ಜಗ್ಗಯಿ ನೇರ್ ಯಾ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಹಿಂದು, ಮುಸ್ಲಿಮ್, ಕ್ರಿಶ್ಚಯನ್ ಮತ ಭೇಧ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ತಮಾಷೆದಯಾದ್ ಓ ಬೇಲೆ ಪನೊಂದು  ಒಟ್ಟುಗು ಕೆಲಸ ಮನ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪದೊ
ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್
ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಆರ್ ಪುಟಿದಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೬೯. ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಭಾರತೆದ ಪ್ರಸಿದ್ದ್ ಚದುರಂಗದ (ಚೆಸ್) ಆಟಗಾರ ಆತೆರು. ಆರ್ ೨೦೧೩ ಪ್ರಪಂಚದ್ಡ್ ರಡ್ಡ‍ನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತೇರ್. ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‍ಮಾಸ್ಟರ್ ಪದವಿ ದೆತ್ಹೊಂದೆರ್. ೨೦೦೭ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಟ್ಟ ಪಡೆದೆರ್.ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್ ಅರ್‍ನ "ವಿಶಿ" ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪೆರ್. ಆರ್‍ನ ಸುರೂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸು ೧೯೮೭ ವಿಶ್ವ ಜೂನಿಯರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಗೆದೆರ್.
ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೧೯೯೫
೧೯೯೫ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರೆಡ್ ಆರ್ ಅಪಗದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪರೋವ್‍ರ ಪರ ಗೊಬ್ಬುದೆರ್.
ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೨೦೦೦
೨೦೦೦ಡೆಡ್ ಫಿಡೆ ಪಂಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆನು ಆಯೋಜಿತ ಮಲ್ತಿನ ವಿಶ್ವ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯೆಟ್ ರಷ್ಯದ ಅಲೆಕ್ಸೀ ಶಿರೋವ್ ಪರ ಗೆದ್ದೆರ್.
ವಿಶ್ವ ರಾಪಿಡ್ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ೨೦೦೩
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ ಪ್ರಪಂಚದ ಪದ್ರಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರೆಡ್ ಪತ್ ಜನರೆಟ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್ ಹಇಘ್ತ್ ವೇಗದ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದೆರ್.
ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ ೨೦೦೭
ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರಡ್ ನಡೆತಿನ ಚದುರಂಗದ ವಿಶ್ವ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಡ್ ಆನಂದ್ ಒಂಜಿ ಪಂದ್ಯಲ ಸೊಪದೆ ಮಾತ ಪಂದ್ಯಲ ಗೆದ್ದೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ ರಂದ್ ಆರ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‍ ಆತೇರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು
ಕಣ್ಣಪ್ಪ
thumb|Kannappa Nayanar ಕಣ್ಣಪ್ಪ :ವೀರಶೈವರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಾಲ್ಪುನ 63 ಪುರಾತನರೆಟ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ. ಅಯೆನ ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂಡ್ತ್ ಶಿವಗ್ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣುನ್ ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಸಾನ್ನಿಧ್ಯೊನ್ ಪಡೆದ ಶರಣ.ತಮಿಳಿನ ಪೆರಿಯಪುರಾಣಟ್ಲಾ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಡ್ ಷಡಕ್ಷರಿತ ವೃಷಭೇಂದ್ರ ವಿಜಯಡ್ ಇಂಬೆರ್ನಾ ಕಥೆ ಬರರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಥೆನ್ ಆದರಿಸಾತ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಸಿದ್ಧವಾತ್ಂಡ್. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಬೇಡ ಜಾತಿತಾಯೆ ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿನ್ ಪಡೆತ್ತೆ.
ಕಥೆ
thumb|ಕಣ್ಣಪ್ಪ  ರಡ್ಡನೆ ಕಣ್ಣನ್ ದೆಪ್ಪಲೆಕ್ಕೊ ತಡೆಪ್ಪಿನ ಶಿವ. ಜನಜನಿತವಾಯಿನ ಈ ಕಥೆ ಇಂಚ ಉಂಡು:ಚೋಳಮಂಡಲತ ತಿರುಕಾಲತ್ತಿ (ಶ್ರೀಕಾಳಹಸ್ತಿ) ಒಂಜಿ ಶೈವಕ್ಷೇತ್ರ. ಆ ಬೆಟ್ಟ ಮಿತ್ತ್ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ಕಿರಾತರ ಗುಂಪೊಂಜಿ ಇತ್ತಂಡ್. ಅಯಿನ ಒಡೆಯ ಕಣ್ಣಪ್ಪ. ಒಂಜಿ ಸಂಜೆ ಮರದಡಿಟ್ ಮಲಗಿ ಇಪ್ಪುನಗ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಕನಸಿಡ್ ಶಿವ ಬತ್ತ್ ತ್ ಆ ಕಾಡಿಟ್ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ಪುನ ವಿಷ ಪಣತ್ತೆ  ಅಯಿನ್ ಅನುನಯಡ್ತ್ ಪುಜಿಸೊಡ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಕನಸು ನಿಜ ಇಪ್ಪುನಲೇಕ್ಕೊ ದೂರಡ್ ಶಿವಲಿಂಗ ತೊಜುಂಡು. ಅಯಿನ್ ತೂಯಿನ ಕಣ್ಣಪ್ಪಗ್ ಕುಷಿಯಾತ್ ಮುಗ್ಧಮನಸ್ಸ್ ಡ್ತ್ ಶಿವಲಿಂಗೊನ್ ಅಪ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆಕ್ಕೊ ಲಾಲಿಯಾರ ಪಾತೆರಿಯಾರ ಪುಜಾಕೈಂಕರ್ಯೊನ್. ಶಿವಗ್ ಆಹಾರವಾತ್ ಜಿಂಕೆ ಮಾಂಸೊನ್ ಬೇಯಿಸಿ ದೆತೊಂತು ಬತ್ತೆ, ತೂಯೆ, ರುಚಿಯಾಯಿನ ಭಾಗೊನ್ ಶಿವನ ಪಾದದಡಿಟ್ ದಿಯೇ ಯಾನ್ ಕೊಂಡ್ತ್  ಬತ್ತಿನಕ್ಕ್ ದುಂಬು ದಿನಾ ಪೂನ್ ದೆತ್ತ್ ಪೊಸ ಪೂನ್ ದೀತ್ ಪೂಜೆ ಮಾಲ್ಪಯಾರ ಸುರ್ ಮಾಲ್ತೆ. ಅಪಗ ಅಯರಗ್ಉ ಸಿಟ್ಟ್ ಬತ್ತ್. ಆ ದುಂಬೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾತ್ ಪೂಜೆ ಅಯಿನ ಲಿಂಗಗ್ ತರೆನ್ಯ ಮಿತ್ತ್ ಪೂನ್ನುಎನ್ನ ಕೆರದ ಕಾಲಿಂಡ್ತ್ ಅಂಚಿಗ್ ನೂಕಿ ಎನ್ನ ಬಾಯಡ್ ನೀರನ್ ತುಂಬಿ ಉಂದು ಲಿಂಗಕ್ಕ್ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಲ್ತೆ ಯಾನ್ ಮುಡಿದಿದ್ದ ಪೂನೆ ಸೂಡಿ ಮಾಂಸೊನ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಲ್ತೆ. ಅಕಳಂಕ ನಿಸ್ಸ್ವಾರ್ಥ ಭಕ್ತಿಯಿಡ್ತ್ ಮಾಲ್ತಿನ ಈ ಪೂಜೆಯೆಡ್ತ್ ಶಿವ ಸಂಪ್ರೀತ ಅತೆ. ಇಂಚನೆ ಪೂಜಾವಿಧಾನ ಎಪೊಲಾ ನಡೆತ್ತ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಶಿವದೇವಾಲಯಟ್ ನಿತ್ಯೊ ಮಾಂಸ ಮೂಳೆನ್ ತೂತ್ ಪೂಜಾರಿ ಭಯ ಬತ್ತ್ ಪಾತಕಿನ್ ಪತ್ತೆಮಾಲ್ಪಯಾರ ಒಂಜಿ ದಿನ ಲಿಂಗತ ಪಿರಾ ಅಡಂಗಾತ್ ಕುಳಳಿಯೆ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಮಾಲ್ಪುನ ವಿಚಿತ್ರ ಲಿಂಗಪೂಜೆನ್ ತೂತ್ ಕೆಂಡವಾತ್. ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಪೂಜಾನಿಷ್ಠೆನ್ ಪೂಜಾರಿಗ್ ಆ ಮೂಲಕ ಲೋಕಕ್ಕ್ ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ಪೊಡ್ ಈ ಬಗೆಟ್ ಶಿವ ಎನ್ನ ಕಣ್ಣಿಡ್ತ್ ನೀರು (ಬೇರೆ ಕಥೆಲೆಕ್ಕೊ ರಕ್ತ) ಬರ್ಪುಂಡು. ಶಿವ ದುಃಖಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊನ್ ತೆರಿದ್ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಪೇಚಾಡಿ ಉಂದ್ ದಾನೋ ಕಣ್ಣಿ ರೋಗ ಇಪ್ಪೊಡ್ ಪಂಡೆ ಎನ್ನ ನಿರ್ಮಲವಾಯಿನ ಕಣ್ಣನ್ ಬಾಣತ ಮೊನೆಡತ್ತ್ ದೆತ್ತೆ ನೀರೊಸರುತ್ತಿದ್ದ ಶಿವನ ಕಣ್ಣಿದ್ದ ಕಡೆಗ್ ತೂಪೆ ಆ. ಕ್ಷಣಟ್ ಕಣ್ಣು ಬರ್ಪುನ ಣಿರ್ ಉಂತುಂಡು. ಆಂಚನೆ ಶಿವನ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಣ್ಣು ಜಿನುಗಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಅಪುಂಡು. ಆಪಗ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಎನ್ನ ಕಾಲ್ನ ಉಂಗುಷ್ಠೊನ್ ಗುರುತಿಸಾತ್ ಶಿವನ ಕಣ್ಣಿಗ್ ಕೊರ್ಯಿಯೆ ಎನ್ನ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಣ್ಣನ್ ದೇತ್ತ್ ದಕ್ಕಿಯೆ. ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತನ ಅದ್ವಿತೀಯ ತ್ಯಾಗಗ್ ಶಿವ ಪ್ರಸನ್ನ ಅಪೆ. ಕಣ್ಣಪ್ಪ ದೆತ್ತನಾ ಕಣ್ಣುನ್  ಪಡೆಪ್ಪೆ. ಲಿಂಗತ ಪಿರಾ ಕುಳ್ಳಿನಾ  ಪೂಜಾರಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಡ್ತ್ ದುಂಬು ಬತ್ತ್  ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ  ಬತ್ತ್ಪ್ರೀತಿ ಮಾಲ್ಪೇ ಅಯಿಡತ್  ಬುಕ್ಕ ಕಣ್ಣಪ್ಪನ ಕಥೆ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಪುಂಡು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಪೆಲಕಾಯಿ
ಪೆಲತ್ತ ಮರತ್ತ ಲಕ್ಷಣೊ
ನೆತ್ತ ಇರೆಪಚ್ಚೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು,ಪೂ ಮಜೊಂಲ್ ಆದ್ ಉಂಡು, ಕಾಯಿಲ ಪಚ್ಚೆ ಆದ್ ಉಂಡು ಪರ್‌ಂದದ್ ಪಿದಯಿ ಮೆಯ್ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡೂ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಂದ್ ಅನಗ ಎಡ್ಡೆ ಕಮ್ಮೆನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಂಡಾ ಉಲಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಂಜೋಲ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮುಡಿ ಬೂರುನಗ ಅಯಿಕ್ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಲತಿನ ಕಾಯಿಗ್ ಗುಜ್ಜೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಂಡ ಪರ್‌ಂದೆರಾಯಿನ ಬೊಳೆಕ್ಕರ್ ಕಾಯಿ. ಪಚ್ಚಿರ್ ಇಜ್ಜಿಂದಿನ ಪೆಲಕಾಯಿನ್ ಪೊಲ್ಲಟ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ಪೆಲಕಾಯಿದ ವಿದೊಕುಲು
ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಬರ್ಕೆ, ತುಲುವೆ ಪಂದ್ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ ಆಂಡಲಾ ತುಳುವಡ್ ಅಂಚನೆ ಬರ್ಕಡ್‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್‍ ಮುಂಡೆ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಆಯಾಯ ಊರುಡು ಒಂಜೊಂಜಿ ಪುದರ್ ಉಂಡು.
ಕಾಯಿ ಪೆಲಕಾಯಿ
ಕಾಯಿ ಪೆಲಕಾಯಿನ್ ಗುಜ್ಜೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಗುಜ್ಜೆದ ಪಚ್ಚಿಲ್‍ನ್ ಅಜತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಡ್ ಪಾಡ್ಂಡ ಅಯ್ಕ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಾಯಿಮುಂಚಿ ನುರ್ತುದು ಗಂಜಿ ಉನಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. ಲತ್ತ್ ಗುಜ್ಜೆನ್‍ ಸನ್ನ ಕೊಚ್ಚಿದ್‍ ಕಡ್ಲೆ ಬೆರಕಾದ್‍ ಮಸಾಲೆ ಗುದ್ದುದು ಪಾಡ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಕಜಿಪು ಆಪುಂಡು. ಲತ್ತ್ ಗುಜ್ಜೆ ಕಾಯಿ ಗುಜ್ಜೆದ ಬಜ್ಜಿ, ಕಾಯಿ ಪೆಲಕಾಯಿದ(ಒಂತೆ ಬೊಲಕರ್ ಉಪ್ಪೊಡು) ಪಚ್ಚಿಲ್ ಉದ್ದುದ್ದೊ ಸಪುರೊ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಚಿಪ್ಸ್ ಅಪುಂಡು. ಪಂರ್ದ್ ಆಪಿನೆಡ್ಡ್‍ ದುಂಬು ಒಂತೆ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುನಗನೆ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರೆಚ್ಚೆಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಗೂಂಜಿ ಮುಟ್ಟಲಾ ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಅಡಕ್ಕುನಂಚಿನ ಒವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗೂಂಜಿನ್‌ಲಾ ಪೆಜಕಾಯಿ- ಉಪ್ಪುದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್‌ದ್ ಮರಿಯಾಲೊಗು ಉಪಯೋ ಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಕಡ್ಲೆ- ಗುಜ್ಜೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ದಿನ ಕಜಿಪು ಬಾರೀ ಪುಗರ್ತೆದ. ತೆಕ್ಕಿ, ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಗಟ್ಟಿ, ತೊಂದುರಡ್ಡೆ, ದೋಸೆ, ಇಡ್ಲಿ, ಮುಳ್ಕ, ಪಪ್ಪಡ್, ಗುಜ್ಜೆ ಕಜಿಪು, ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿರ್, ಬೋಲೆದ ಸಾಂತನಿ, ಬೋಲೆ- ತೌತೆ ಕೊದ್ದೆಲ್, ಬೋಲೆ- ತಜಂಕ್ ತಂಬುಳಿ. ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನಿದ ಕಜಿಪು ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಳಸೊಂದು ಆಪುಂಡು. ಇಂಚಿಪೊ 'ಡಮ್ಮಿ ಮೀಟ್' ನಾನ್‌ವೆಜ್ ಇನ್ ವೆಜ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಪುದರ್‌ದ ಐಟಂ ಉತ್ತರ ಭಾರತೊ ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಯಿ ದೇಶೊಡು ರೈಸೊಂದುಂಡು. ಉಂದು ಗುಜ್ಜೆದ ಅಟ್ಟನೆಡ್ ಮಾಸೊದ ರುಚಿ ತೋಜಪಾವುನ ತೆನಸ್.
ಪರ್ಂದ್ ಪೆಲಕಾಯಿ
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಇರೆಟ್ ಗುಂಡ, ಚಿಲುಮೆದಡ್ಯೆ ಮಲ್ವುವೆರ್, ದೋಸೆ, ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಟ್ಟಿ,(ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದ- ಊರ್ಪೆಲರಿ ನೀರ್‍ಡ್ ನೆನಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಸೋಳೆದ ತುಂಡುದೊಟ್ಟುಗು, ಬೆಲ್ಲ,ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ರವೆತ್ತ ಲೆಕ್ಕ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆಯಿ ಗಟ್ಟಿ ಮಂದೊಗು ಗೋಂಟು ತಾರಾಯಿದ ತುಂಡು, ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ, ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ ಬಿರಾದ್‍ ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆ, ಬಾದಾಮ್‍ದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತಾದ್‍ ತೊಂದುರುಡು ಸರಿ ಬೆಯ್ಪಾಂಡ ತಿನ್ಯರೆ ಪೆಲಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ ಪೆಲಕಾಯಿ ಅಪುಂಡು) ದೋಸೆ,ಮುಲ್ಕ,ಇಡ್ಲಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ಂದ್ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಾಯ್ಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. (ಪಾಯ್ಸೊ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ : ಪೆಲಕಾಯಿನ್ ಸನ್ನೊ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಬೆಯಿಪಾವುನೆ. ಬೆಯಿನಗ ತಾರಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್ ಕೂಟುನೆ. ಚೀಪೆ ಕಮ್ಮಿಯಾಂಡ ಒಂತೆ ಬೆಲ್ಲೊ ಪಾಡುನೆ)
ಪೆಲತರಿ
ಪಚ್ಚಿಲ್‍ದ ಉಲಯಿಡುಪ್ಪುನ ಬಿತ್ತ್. ಅಯಿನ್ ಪೆಲತರಿ(ಪೆಲತ+ಅರಿ) ಪನ್ಪೆರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ ಬೋಲೆ (ಪೆಲತರಿ) ಪನ್ಪೆರ್. ಬೋಲೆದ ಕಜಿಪು ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್(ಬೋಲೆನ್) ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಉಂದೆನ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ದೊಂಬುಡು ನುಂಗಾದ್ ಸಾಂತನಿ/ಸುಂಟಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಡಬ್ಬೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಮರಿಯಲೊಗು ತಿನ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪೆಲಕಾಯಿದ ರಚ್ಚೆನ್ ಉಪ್ಪು ನೀರುಡ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಜಿಂಡ ಅಂಚೆನೆ ಪೊಜಂಕುದು ಮುಂಚಿ ನುರ್ತುದು ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವೆರು ಪೆಲಕಾಯಿದ ಕನ್ನಿದ ಉಪ್ಪಡುಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರು. ಪೆಲಕಾಯಿದ ಕನ್ನಿ ಪಂಡ ಕನ್ನಿಪಚ್ಚಿಲ್(ಕಿನ್ಯ+ಪಚ್ಚಿಲ್) ಆದಿಪ್ಪೊಡು.
ಪೆಲಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಪೋಷಕಾಂಶ
ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಸಕ್ಕರೆದ ಅಂಶೊ, ಅನ್ನಾಂಗ, ಸಾರಜನಕ, ಪಿಷ್ಟ, ಖನಿಜಾಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದು ಪಿತ್ತನಾಶಕ, ಬಲವರ್ಧಕ ಆದುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ 'ಸಿ' ಸತ್ವ ವೈರಲ್- ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸೋಂಕುಡ್ದು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಒವ್ವೇ ಕುತ್ತೊ(ಸೀಕ್) ಬರಂದಿಲೆಕ ತೂಪಿನ ಸಗ್ತಿಲಾ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಉಂಡು. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗ್ ಎದುರುಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಸಗ್ತಿ ನೆಟ್ಟುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಇತ್ತಿನ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶೊಡ್ದಾವರ ಜೀರ್ಣ ಸಗ್ತಿ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬಂಜಿದ ಪುಡಿ- ಅಲ್ಸರ್ ಆವಂದಿಲೆಕ ತೂಪುಂಡು. ಇಂದೆಟುಪ್ಪುನ 'ಎ' ಸತ್ವ ಕಣ್ಣ್, ಚರ್ಮೊಗು ಎಡ್ಡೆ. ಪೆಲಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೊಕ್ಟೋಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶೊಲು ತ್ರಾಣ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪೆಲತ ಮರತ ಬೇರ್‌ಡ್ ಮಲ್ದಿನ ಕಸಾಯ ಉಬ್ಬಸ ಸೋಂಕುಗು ರಾಮಬಾಣ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ತಾಮ್ರದ ಅಂಶೊ ಥೈರಾಯಿಡ್ ಬರಂದಿಲೆಕ ತೂಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ವಿಷ್ಣು ಮೂರ್ತಿ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನಾ ಶಿವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಕಕ್ಕುಂಜೆ ಪನ್ಪಿನ ಊರೂಡ್ ಈ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಂಕಲ ಊರ್ದ ಗ್ರಾಮ ದೇವೆರ್. ಮುಲ್ಪ ವರ್ಸಲಾ ದೀಪೋತ್ಸವ ಆಪುಂಡು. ವರ್ಸಗೊರ ಜಾತ್ರೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ದುಂಬು ಪಾಲ್ ಬೂರ್ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಸೆ ಜೀರ್ನೊದ್ದಾರ ಆದ್ ಪುದರ್ ಪೊತುಂಡ್. ಮುಲ್ಪದ ಜಾತ್ರೆ ಬಾರಿ ಗೌಜಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಪಗ ಮಸ್ತ್ ಅಂಗಡಿ ಪುರ ಬೈದುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ದೇವಸ್ತಾನದ ಪಿದಾಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ನಾಗನ ಬನ, ಬೊಕ್ಕ ಈಶ್ವರನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಉಲಾಯಿಡ್ ಗಣಪತಿ ಮೂರ್ತಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ತಾನೊಡ್ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಪ್ರತಿವಾರದ ಸೊಮವಾರ ಪೂಜೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು.
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್
ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೌತ್ ಕೆನರಾ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಕೊ ಆಪರೇಟಿವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಎಸ್ ಸಿ ಡಿ ಸಿ ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್)ಂದ್ ಲೆಪ್ಪಾವೊನೊಂದುಂಡು. ಈ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ ಶತಮಾನ ಕಾಲದ ಸೇವೆದ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಇನಿಮುಟ್ಟ ಈ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದ ಅಡಿಟ್ ೯೦೯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಲು ನೋಂದಾವಣೆ ಆದ್ ಉಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡು ಅನೇಕ ಪ್ರಥಮೊಲೆನ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದಾಖಲೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಬ್ಯಾಂಕ್
ಕುಡಾರಿ
ಉಂದೊಂಜಿ ಮರನ್‍ ಕಡ್ಪುನ ಕರ್ಬೊದ ಸೊತ್ತು. ಉಂದೆನ್ ಮಡು ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಪದೊ ಅರ್ತೊ
ಕರ್ಬೊಡು ಮಲ್ಪುನ ಈ ಕನಕ್ ದರ್ಪುನ ಸಾದನೊಗು ಕನ್ನಡೊಡ್ ಕೊಡಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ Axe ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಚರಿತ್ರೆ
ಪರಶುರಾಮನ ಕೈಟ್ ಕುಡಾರಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಕೇನ್ದ. ಮಾತಾ ಇಲ್ಲಡುಲಾ ಈ ಕುಡಾರಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಕಾಲೊಡು ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೊಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕುಡಾರಿ/ಮುಡು ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನ ಕೆಲಸೊನು ಮರ ಕೊಯಿಪುನ ಮಿಶನರಿಲು ಮಲ್ಪುನೆರ್ದಾವರ, ಬೀಸ ಆದ್ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ. ಅಂಚಾದ್ ಕುಡಾರಿದ ಉಪಯೊಗ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು.
ಗಾದೆ
ಮಡುತ್ತ ಕಡೆ ಕುಲಕ್ಕ್ ಕೇಡ್(ಕೊಡಲಿಯ ಕಾವು ಕುಲಕ್ಕೆ ಕೇಡು)
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್
ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ (೧೮೮೩ - ಜನವರಿ ೮, ೧೯೫೯) ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್‌ನ ಕಾಲೊಡು, ಮೈಸೂರ್‌ದ ದಿವಾನರಾಗಿದಿತ್ತೆರ್. ಕಾಕಾಜಿತ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಸಕ್ಕರೆತ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಬೊಕ್ಕ ದಿಂಜ ಕಾರ್ಖಾನೆಳೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರರ್‌ಡು ಉಪ್ಪುನ ವೃಂದಾವನ ಪೂತೋಟೊನ್ ಕಟ್ಟಾಯಿನನಾರ್ ಮಿರ್ಜೆರ್. ಸಂಸ್ಥಾನೊದ ಎಡ್ಡೆಗಾದ್ ಆರ್ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಬೆನ್ತೆರ್. ಆರ್ ಬ್ಯಾರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದುಲೆನ ಸಾಮರಸ್ಯೊಗು ಕಾರಣೆರಾತೆರ್. .
ಹುಜೂರ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಡ್‍ದ್, ಮೈಸೂರುದ ದಿವಾನೆರಾದ್
೧೯೧೩ಡ್ ಮೈಸೂರ್‍ದ ದಿವಾನೆರೆ ಬೇಲೆ ಕಾಲಿ ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಮಿರ್ಜೆರೆನ್ ಲೆತ್ತ‍ದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್. ಮಹಾರಾಜೆರೊಟ್ಟುಗ್ ಬೇಲೆಗ್ ಇತ್ತಿನೆ ೩ ಜನೊ. ದಿವಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪರ್ಸನಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಇತ್ತೆರ್. ಮಿರ್ಜೆರ್ ೧೯ ವರ್ಸೊ ಉಪಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೯ಡ್ ಅರೆನ್ ದಿವಾನೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೪೧ಡ್ ಸಮರ್ಥ ದಿವಾನ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ
thumb|ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ ಗೊಬ್ಬುನ ದೃಶ್ಯೊ ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ ಉಂದು ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರ್ನ ಗೊಬ್ಬು. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಗಿಲ್ಲಿದಾಂಡು ಪನ್ಪೆರ್ ನೆಟ್ಟ್ ೩, ೫, ೭ ಏತ್ ಜನಲ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ. ಉಂದೆನ್ ಕಿನ್ಯ ಕುಟ್ಟಿ ಅಂಚನೆ ದೊಣ್ಣೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ತಂಡೊಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಕಾಲಿ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ. ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಗೊಬ್ಬಾಂಡಲಾ ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡೊದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಅಂಚನೆ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಇಟಲಿ, ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯೂಬಾದಂಚಿನ ಕೆಲವು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪೊಡ್ ಈ ಗೊಬ್ಬುನ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಚಿನ್ನಿದಾಂಡು/ ಗಿಲ್ಲಿ ದಾಂಡು/ಹಾಣೆ ಗೆಂಡೆ/ಚಿನ್ನಿ ಕೋಲು, ಮರಾಠಿ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿಡ್ ಗಿಲ್ಲಿ ಡಂಡಾ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಬೋಡಾಯಿನಾ ಸಾಮಾನುಲು
ಈ ಗೊಬ್ಬುಗ್ ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಲ್ ಬೋಡು, ಮರತ್ತ ಕೋಲುಡು ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಮರಂಗೆದಾತ್ ಉದ್ದದ ಕೋಲು, ಒಂಜಿ ಗೇನ್‌ದಾತ್ ಉದ್ದದ ಎಲ್ಯ ಕೋಲು ಬೋಡು. ಮಲ್ಲ ಕೋಲುನು ದೊಣ್ಣೆ ಪಂಡ್‍ದುಲಾ, ಎಲ್ಯ ಕೋಲುನು ಕುಟ್ಟಿ ಪಂಡ್‍ದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆ ಗೊಬ್ಬರೆಗ್ ಕಡಮೆಡ್‍ ರ್ದ್ ಕಡಮೆ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬೋಡು. ಉಂದೆನ ತಂಡವಾದ್ಲಾ/ಪಟ್ಲಾಂ ಕಟ್ಟುದುಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಲಿ.
ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮೊ
ರಡ್ಡ್ ಕಲ್ಲ್‌ತ ನಡುಟ್ ಒಂಜಿ ಕುಟ್ಟಿ ದಿವೊಡ್, ಮಾಂತ ಸುತ್ತು ಉಂತಿನಕುಲ್ಲು ತಯಾರ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ದೊಣ್ಣೆತ ಒಂಜಿ ಕೊಡಿಟ್ ಬಲ ಪಾಡುದ್ ಕುಟ್ಟಿನ್ ಜೆರ್ಪೋಡು, ಅಪಗ ಮಿತ್ತ್ ಪೊಪುಂಡು. ಅದಗ ಅಯ್ಕ್ ಕುಟ್ಟೊಡು ಅವ್ ದೂರ ಫೋದ್ ಬೂರುಂಡು. ಕುಟ್ಟಿನಾಯೆಗ್ ಅಂಕ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಸುತ್ತ ಉಂತುದಿನಗುಲ್ ಏರಂಡಲ ಪತ್ತಿಯೆರ್ಂಡ ಕುಟ್ಟ್‌ನಾಯೆ ಆಟೋರ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಪೋವೊಡು.
ಕುಟ್ಟಿ ದೊಣ್ಣೆತ ಬಗೆಕುಲು
ಕುಟ್ಟಿದೊಣ್ಣೆಡ್
ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
ಕುಟ್ಟಿ-ದೊನ್ನೆಗ್ ಸಮನಾಯಿನ ಗೊಬ್ಬುಲೆಗ್ ಭಾರತದ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಗಿಲ್ಲಿ-ದಂಡು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಡ್  ಗಿಡ್ಡಿ-ಗಡ್ಡಿ, ಮಲೇಸ್ಯಡ್ ಕೊಂಡ-ಕೊಂಡೀ, ಅಮೇರಿಕಾಡ್ ಪೀ-ವೀ ಇಂಚ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಪುದರ್ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ತುಳು ನಿಘಂಟು
ಪಂಚ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುಬಾಸೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ರಡ್ಡನೆದ ಅತ್ತ್‌. ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣೊಡ್ದಾವರೊ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಲಿಪಿದ ಉಪಯೋಗ ಪಿರ ಬೂರ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ ಕಾರಣೊ ಕನ್ನಡೊ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬಾಸೆದಕುಲು ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾನೊಡು ಸಾಹಿತ್ಯೊ ರಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. ತುಳುಟು ಆತ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬುಲೆದ್ ಬರಂದಿನೆಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನೇ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತುಳು ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ನ್ ಆಳಿನಂಚಿನ ಚೌಟ, ಬಂಗ, ಅಜಿಲ ಅರಸುಲು ತುಳುವೆರಾಂಡಲಾ ಶಾಸನನೊಲೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡೇ ಬರೆಪಾಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಆಸ್ತಾನೊಡು ಕನ್ನಡೊದ ಕವಿಕ್ಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್. ಇಂಚಾದ್ ಪಂಚದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆದ ಸಾಲ್‍ಡ್ದ್ ತುಳು ಬರಿಕ್ಕ್ ಪೋಂಡ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ತೂಪಿನಾಂಡ ತುಳುಟು ಮಸ್ತ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಜನಪದೆರ್ ಮೌಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಬುಲೆಪಾವೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ತುಳು ಭಾಗವತೊ, ಅರುಣಾಬ್ಜ ಕವಿನ ಮಹಾಭಾರತ, ಕಾವೇರಿ, ಶ್ರೀ ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಇಂಚಿಪ ತಿಕ್ಂಡ್. ತುಳುಟು ಬತ್ತ್‌ನ ಮಸ್ತ್ ನಿಘಂಟುಲು ಸಂಪನ್ನೊ ಆತ್‍ನೆ ಬಾಯಿ ಪಾತೆರೊಡು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟುಗು ಆಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಗುರುತು ಉಂಡು.
ಪಿನ್ನೆಲೆ
೧೯ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಅರ್ದೊಡ್ದು ದುಂಬು(೧೮೩೪) ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಜರ್ಮನ್ ಮಿಷನರಿಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಾಸೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅದ್ಯಯನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ತುಳು ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದೇ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ೧೮೪೧ ಇಸವಿಡ್ದಿಂಚಿ ಅಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿಲು ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಾಸೆಗ್ ಅನುಮಾದೊ ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇಗರ್ಜಿಲೆಡ್ ತು‍ಳು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಧರ್ಮ ಗ್ರಂಥೊನು ತುಳುಕು ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಾಸೆ ಮಿಸನ್‍ದಕುಲು ತುಳುತ ಜನಪದೊ ಕಾವ್ಯೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಜೊತೆಟ್ ತುಳು ನಿಘಂಟ್‍ಲಾ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ತುಳು-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು, ೧೮೮೬
೧೮೮೬ನೆ ಇಸವಿಡ್ ತುಳುತ ಸುರೂತ ನಿಘಂಟ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ರೆ.ಆಗಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನರ್. ೧೮೫೫ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತ್‌ನ ರೆ.ಜ.ಕೇಮರರ್ ಪನ್ಪುನಾರ್ ತುಳು ಶಬ್ದಕೋಶೊದ ರಚನೆಗ್ ಅಡಿಪಾಯೊ ಪಾಡಿಯೆರ್ ಆರ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಪ್ರಚಾರೊಗಾದ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುನ ಹವ್ಯಾಸೊ ದೀಡೊಂಡೆರ್. ೧೮೫೮ಡ್ ಆರ್ ಒಡಿಪುಡು ಕಾಯಿಲೆಡ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರೆನ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ೨೦೦೦ ಪದೊಕುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವ್ವೇ ಶಭ್ದೊಲೆನ್ ಬಂಡವಾಳೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಪದೊಸಂಗ್ರಹೊ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿತಿನಾರ್ ಎ.ಮ್ಯಾನರ್. ೧೮೮೬ಗ್ ೨೦,೦೦೦ ಪದೊಕುಲೆ ತುಳು-ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ರಡ್ಸ್ ಬಾಸೆದ ಪದೊಕುಲೆ ನಿಘಂಟ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಸನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಪ್ರಕಟೊ ಆಂಡ್. ಈ ನಿಘಂಟ್ ನ್ ಡೆಲ್ಲಿದ ಎಷ್ಯನ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಸರ್ವಿಸ್ ದಕುಲು ಮರು ಮುದ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್
ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ತುಳು ನಿಘಂಟು ೧೮೮೮
ತುಳು ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ನಿಘಂಟು ಪ್ರಕಟೊ ಆಯಿನ ರಡ್ಡೇ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಬೂಕು ಪ್ರಕಟೊ ಆಂಡ್. ಈ ನಿಘಂಟ್ ನ್ಲಾ ಬರೆತಿನಾರ್ ಅಗಸ್ಥ್ ಮೆನ್ನರ್ ಪನ್ಪಿ ಮಿಶರನರಿ. ಬಾಸೆಲ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತಿ ವಿದೇಶಿ ಮಿಶನರಿಳೆಗ್ ತುಳು ನಾಡ್ ಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ವ್ಯವಹಾರ ಮಲ್ಪರೆ ತುಳು ಅಗತ್ಯಾದ್ ಕಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮಿಷನರಿಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಇಂಚಿತಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೂಕುಲೆನ್ ಅನುವಾದೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲೊಗಾತ್ರೊ ಈ ಬಗೆತ ನಿಘಂಟ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉದ್ದೇಸೊ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್.
ತುಳು ನಿಘಂಟು
೧೯೬೭ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ದು ಪ್ರೊ.ಮರಿಯಪ್ಪ ಬಟ್ರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರೊ. ಕೆದಿಲಾಯೆರೆ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಈ ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ಮೆನ್ನರ್‌ನ ನಿಘಂಟುದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪೊ ಅತ್ತ್. ಸುಮಾರ್ ೮,೦೦೦ ಪದಕುಲೆನ ಈ ನಿಘಂಟ್‍ಡ್ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಉಳ ನಾಡ್‍ದ ಬಾಸೆಲೆ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ಸ್ತಾನೊ ತಿಕ್‍ದ್ಂಡ್.
ತುಳು ನಿಘಂಟು : ತುಳುತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದಕೋಶ(೧೯೭೬-೯೭)
ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯೆರೆ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಪದಿನೆನ್ಮೊ ವರ್ಸೊದ ಬೇಲೆದ ಪಲವಾದ್ ತುಳು ನಿಘಂಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ತುಳು-ಕನ್ನಡ-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಜಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪದೊಕುಲೆ ಕೋಶ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಭಾಷೆ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ
ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ
ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ (ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ ಪಣಿಯಾಡಿ) ಮೇರ್ ತುಳು ಚಳುವಳಿ ಸುರುಮಲ್ತಿನ ಗಣ್ಯೆರ್. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಪುದರ್ ಡ್ ವಿಧವೆ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದಂಚಿನ ಕಟ್ಟ್ ಲೆನ್ ಅತ್ಯಾಚಾರಪಂಡ್‍ದ್ ಅವೆನ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತ್‍ದ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿದ ಪುದರ್ ಡ್ ಶೀತಲ ಯುದ್ದೊಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ದು ಗಾಂದೀಜಿನ ಮನದಾಸೆನ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಪಸರಿಸಾವರೆ ಬೆಂದಿನ ಕೆಂಪಂಗಿಯ ಯುವಕ ಪಂಡ್‍ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆಯಿನಾರ್ ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ. ಮೆರೆನ ನಿಜನಾಮೊ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ. ಉಡುಪಿದ ಸೋದೆಮಠೊರ್ದ್ ಚೂರು ದೂರೊಡು ತಿಕ್ಕುನ ಪಣಿಯಡಿ ಬೈಲು ಪನ್ಪಿನ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪಿನ ಕಂಡೊದ ಸಾಲ್‍ಲೆಡ್ ಮೆರೆನ ಇಲ್ಲ್ ಉಂಡು.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನೊ
ಪಣಿಯಾಡಿದಾರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ವಾದಿರಾಜ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ. ಅಪ್ಪೆ ಯಮುನಾ. ಎಸ್‍.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿದಾರ್ (೧೮೯೭ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ ೪ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ - 1959 ತೀರಿಯೆರ್). ಪಣಿಯಾಡ್‍ದಾರೆನ ಪೂರ ಪುದರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ. ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಣೆರೆ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಆರೆನ ಊರು ಪಣಿಯಾಡಿಬೈಲ್. ಒಡಿಪು ರಥಬೀದಿಗ್ ಮುಟ್ಟ ಈ ಬೈಲ್ ಉಂಡು. ಪಣಿಯಾಡಿದಾರ್ ಉಡ್ಪಿಡ್ ಒಂತೆ ವರ್ಸೊ ಕನ್ನಡ,ಸಂಸ್ಕೃತ,ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ನಣಾದ್ ಎಚ್ಚ ಕಲಿವಿಕೆಗಾತ್ರೊ ಸುರುಗು ಮೈಸೂರುಗು ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್‍ಗ್ ಪೋಯೆರ್‍. ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಿರೋಮಣಿ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಪದಕೊ ಪಡೆಯೆರ್.
ಉದ್ಯೋಗ
ಆರೆನ ಉದ್ಯೋಗ ಜೀವನ ಗುಜರಾತ್‍ಡ್‍ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬರೋಡಾದ ಲೈಬ್ರರಿಡ್ ‍ಉದ್ಯೋಗೊಗು ಸೇರ್ಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಇತ್ತೆರ್. ಆಸಮಯೊಡು ಗುಜರಾತ್‍ಡ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮೊ ದಗದಗ ಉರಿಯೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ಪುಟ್ಟೂರುಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಜಯಘೋಷಣೆ ಆವೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ 1923 ಡ್ ಬೇಲೆನ್ ಬುರ್ದು ಉಡುಪಿಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆ ಪಗೆಲ್ ಕರಾವಳಿಡ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಚನೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿನ್ ಪುಟ್ಟು ಪಾರ್ದ್ ಪದಿನೇಲ್ ವರ್ಷ ಮುಲ್ಪ ಅವೆಕ್ಕ್ಂದೇ ಬೆಂದೆರ್.
ಮದಿಮೆ
1923 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಉಡುಪಿದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮಧ್ವಸಿದ್ದಾಂತ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊದ ಸ್ಥಾಪಕೆ ಪಾವಂಜೆ ಗುರುರಾಯೆರ್‍ನ ಮಗಲ್ ಭಾರತಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರೆನ ಬೊಡೆದಿ. ಅವೆರ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿಡೇ ತನ್ನ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಡ್ ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಮೆಗ್ಯ ಪಲಯೆನಕ್ಲ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಲ್ಲಿಯೆರ್. ಸ್ವತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿ, ಲೇಕನೊ, ಸಮಾಜಸೇವೆದೊಟ್ಟುಗ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರ್ ಉಡುಪಿನ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆತ್ತ ಫಲ ಪ್ರಕಾರೊ ತುಳುನಾಡು ಪ್ರೆಸ್, ಖಾದಿ ಭಂಡಾರಿ, ಸಪ್ಲೈ ಏಜೆನ್ಸಿ ಇಂಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರೊಲು ಉಡುಪಿಡ್ ಪುಟ್ಟುಂಡ್.
ತುಳು ಸೇವೆ
ತುಳುಬಾಸೆಗಾತ್ರೊ ಆರೆನ ಸೇವೆ ಮಾಮಲ್ಲ.ತುಳುನಾಡ ಪ್ರೆಸ್, ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯಮಾಲೆ, ತುಳು ಕಾದಂಬರಿ, ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ ಬರೆದ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿತ್ತ ಪುದರ್ಡ್ ಆರ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್- ತುಳುನಾಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ತುಳು ಚಳುವಳಿ ಉಂದೆಗಾತ್ರೊ ಆರ್ ಏತೋ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ತೆರ್.
ತೀರಿನಿ
ತನ್ನ ಜೀವನೊದ ಕಡೆತ್ತ ಘಟ್ಟೊಡ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟ ಬೈದೆರ್. ಕಟ್ಟಿನ ಕನೊ ನಿಜ ಆವಂದೆ ಪೋಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಆವೊಡು, ಅವ್ಲು ತುಳು ಬಾಸೆ ಕಲ್ಪಾವುನ ಸಾಲೆ ಉಪ್ಪೊಡು, ತುಳುಟ್ಟೇ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಪ್ರಕಟ ಆವೊಡು, ತುಳು ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆ ಆವೊಡು ಇಂಚ ಮಾತ ಸಾರ ಕನೊನು ತೂದಿತ್ತೆರ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸೆರ್. ಅವ್ ಒವ್ಲಾ ಈಡೇರಂದೆ 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1959 ಗ್ ಹೃದಯಾಘಾತವಾದ್ ಮೇರ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಉಡುಪಿದ ತುಳುಕೂಟ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತುಳು ಕಾದಂಬರಿ ಸ್ಪರ್ದೆನ್ ದೀದ್ ಸುರೂತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪಣಿಯಾಡಿ ಮಾನಾದಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಒರಿಪುಲೆಕ ಮಲ್ದ್ಂಡ್.
ಬೊಲ್ತೆರ್
ಬೋಲ್ತೇರ್ (ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ) ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು. ಮಲೆನಾಡ್ ದ ಸೆರಗ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ತಾಲೂಕುಡ್ ಪುಣ್ಯ ತುದೆ ನೇತ್ರಾವತಿ ಪರಿಪುಂಡ್. ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊ ಈ ತಾಲೂಕ್‍ಡ್ ಉಂಡು.
ಬೌಗೋಲಿಕ
ಬೋಲ್ತೇರ್ 13°59′00″N 75°18′00″E﻿ / ﻿13.9833°N 75.3°E. ಇತ್ತುದ್ ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟರ್ದ್ 685 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ
thumb|upright=1.1|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ thumb|upright=1.1|ವಿಶ್ವೊದ ನಕ್ಷೆಡ್ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಖಂಡೊದ ಜಾಗೆ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಭೂಮಿದ ತೆನ್‍ಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಖಂಡ. ಮೂಲು ತಾಪಮಾನ ಏಪಲಾ ೦ ಡಿಗ್ರಿರ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ವರ್ಗೊ:ಭೂಗೋಳ
ಲಿಪಿ
ಲಿಪಿ ಒಂಜಿ ಬಾಸೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಅಪುನ ಸಬ್ದೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯೆರೆ ಗಳಸುನ ಚಿಹ್ನೆಲೆ ಸಮೂಹೊ. ಧ್ವನಿಸಂಕೇತೊಲು ಬಾಸೆ ಆಂಡ, ಬಾಸೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನ ಬರವಣಿಗೆದ ಸಂಕೇತೊಲು ಲಿಪಿಂದ್ ಅನ್ನಿಸವುಂಡು. ಲಿಪಿ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತೊಗು ಸಂಕೇತವಾದ್ ವರ್ತಿಸವುಂಡು. ಲಿಪಿನ್ `ಚಾಕ್ಷುಷ ಭಾಷೆ' (ವಿಸಿಬಲ್ ಸ್ಪೀಚ್) ಪನ್ಪೆರ್. ಬಾಸೆಗ್ ಲಿಪಿ ಅಗತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನ ಮಾತ್ರೊಗು ಪ್ರತೀ ಬಾಸೆಗ್ ಅಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇಪ್ಪೊಡುಂದು ಅತ್ತ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಕೊಡವ, ಬ್ಯಾರಿ, ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿ. ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಡು ಈ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಕನ್ನಡೊ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಅಯಿತವೇ ಆಯಿನ ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿ. ಅಂಚನೇ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲೆ ಲಿಪಿ ಒಂಜೇ ಆಯಿ ಮಾತ್ರೊಗು ಆ ರಡ್ಡ್ ಬಾಸೆಲಾ ಒಂಜೇ ಅತ್ತ್. ಉದಾ:ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆಗ್ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ಒಂಜೇ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಲಿಪಿಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಉದಾ: ಕೊಂಕಣಿ ಪಾತೆರುನ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಕನ್ನಡೊ ಲಿಪಿನ್, ಗೋವಾದಕುಲು ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಬಾಸೆದಕು ಬರೆನಗ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್/ರೋಮನ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ತುಳುಕ್ಕು ಲಿಪಿ ಉಂಡು, ಅಂಡ ಅಯಿತ್ತ ಬಲಕೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅವು ಗಲಸುನೆ ಎಂಚ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿದ್ ಇಜ್ಜಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಸ್ತ್ ಜನ ತುಳು ಬಾಸೆ ಅಂಚನೆ ತುಳು ಲಿಪಿತಂಚಿ ಮನಸ್ಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.