cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಅಸೀಮಾ ಚಟರ್ಜಿ
ಬಾಲ್ಯ
ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗೊಗು ಸೇರಿನ ಬಂಗಾಲಿ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟಿನ ಅಸೀಮಾ ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ಪುನೆಟ್ಟು ದಿಂಜ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನ ತೂದು ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆಅಮ್ಮೆರು ಅರೆಗು ಕಲ್ಪರೆ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರಿಯೆರು. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆಗು ಸಸ್ಯೊಲೆನ (ಗಿಡ-ಮರ) ಮಿತ್ತು ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನ ಗುಣ ಮಗಲೆಗುಲಾ ಬತ್ತುಂಡು. ಅದಗದ ಭಾರತೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲು ವಿದ್ಯೆ ಕಲ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗತಿ ಆದಿತ್ತುಂಡು. ಆಂಡ, ಛಲವಾದಿಯಾಯಿನ ಅಸೀಮಾ ವಿದ್ಯೆಗು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊರುದು,  ೧೯೩೬ ಇಸವಿಡು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಕೊಟಿಶ್ ಚರ್ಚು ಕಾಲೆಜಿಡು ಕಲ್ತುದು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡು (ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ) ಸ್ನಾತಕ (ಗೌರವ-ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರು.
ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ
ದುಂಬು ಓದುದು ೧೯೩೮ ಡು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯೊಡುದು ಸೇಂದ್ರೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊಡು  ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರು. ೧೯೪೪ಡು  ಸೇಂದ್ರೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊಡು  ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಕ್ಷಾರರೂಪಿ (ಅಲ್ಕಾಲೋಯಿಡ್ಸ) ಘಟಕೊಲೆನ  ಮರ್ದುದ ಗುಣೊಕುಲೆನ  ಮಿತ್ತು ಅಂಚನೆ ಕೃತಕ  ಸೇಂದ್ರೀಯ ರಸಾಯನಿಕೊಲೆನ ಮಿತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತುದು ಅವೇ  ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡುದು  ಡಾಕ್ಟರೇಟು ( ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ) ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರು. ಅಪಸ್ಮಾರ, ಮಲೇರಿಯಾ ಬೊಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‍- ಇಂಚಿನ  ರೋಗೊಲೆನ  ಗುಣ ಮಲ್ಪರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗು ಉಪಯೋಗವಾಪಿನ ಮರ್ದುದ ಅಂಶೊಲೆನ್ ನಾಡುದು ಪತ್ತಿಯೆರು.
ವಿದ್ಯಾಜೀವನ – ಸಾಧನೆ
ಸದಾಪುಷ್ಪ (ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‍ ಪೆರಿವಿಂಕಲ್) ಇನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೂ ಬುಡುಪಿನ ಗಿಡ. ಉಂದೆಕ್ ದುಂಬು ವಿಂಕಾ ರೋಸಾ (Vinca Rosa) ಇನ್ಪಿನ ಸಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುದರ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂಚೊಗು ಕ್ಯಾತರಾಂತಸ್ ರೋಸಿಯಸ್ (Catharanthus roseus) ಇಂದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತದೆರು. ಈ ಸಸ್ಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಕ್ಷಾರರೂಪೊಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ರೋಗದ ಕಣಕುಲೆನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗುಲಾ ಉಪಯೋಗವಾಪುಂಡು ಇನ್ಪಿನ ವಿಷಯೊನು ಸಂಶೋಧನೆಲೆನ ಮೂಲಕ ತೋಜಾಯೆರು. ಅಂಚನೆ ಅಪಸ್ಮಾರ ಮಲೇರಿಯಾ ಇಂಚಿನ ಸೀಕುಲೆಗು ಗುಣ ಮಲ್ಪರೆ ಬೊಡಾಯಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮರ್ದುಲೆನು ತಯಾರು ಮಲ್ಪರೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಪಿನ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಿಂಜ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರು.
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಗೆತೊಣಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಲೇಡಿ ಬ್ರಬೋರ್ನ್ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಅಧ್ಯಾಪಕಿಯಾದ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಅಯಿಡುದು ಬೊಕ್ಕ ೧೯೫೪ ಇಸವಿಡ್ ಆರ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಾಯನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪ್ರವಾಚಕಿ (ರೀಡರ್)‍ ಆದ್ ಸೇರಿಯೆರ್.
ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ
ಡಾ.ಅಸೀಮಾ ಚಟರ್ಜಿ (ಇಂಗ್ಲೀಷು).
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ವರ್ಗೊ:ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಙಾನಿಲು
ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ
ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಪಂಡ ಗರ್ಬ ಪಾತೊ ಅತ್ತಂಡ ಗರ್ಭಪಾತ ಪನ್ಪೆರ್. ಲೆಕ್ಕೊದ ದಿನೊಕು ದುಂಬೆ ಪೆದ್ಂಡ ಇಂಚ ಪೆದ್‍ನ ವಸ್ತು ಜೂವೊಡು ಇದ್ಯಾಂದೆ ಅಪುನೆಗ್ ಅಬಾರ್ಷನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನರಮಾನ್ಯೆರೆಡ ದಿಂಜಿದಿ ಬಂಜಿನಾಲೆಗ್ ಪೆದ್ಯರೆ ೪೦ ವಾರೊಲು ಬೋಡು. ಬಂಜಿನಕ್ಲೆಡ ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬೇ ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆ ಅಕೇರಿಯಾಂಡ ಜೀವೊಡುಪ್ಪಂದಿನ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟುನೆಗ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಪನ್ಪುನೆ. ಸುರೂಕು ಗರ್ಬೊಕ್ಷಯೊ, ಗರ್ಬಪಾತ, ದಿನ ದಿಂಜೆರೆ ದುಂಬೇ ಅಮಸರೊಡು ಪೆದುಪುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಗಟ್ಟೊಲೆನ್ ಗುರ್ತಿಸಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗರ್ಬ ಉಂತುನ ದುಂಬುದ ಪಿದಯಿ ಆಯಿನ ದಿನೊನು ಸುರೂತ ದಿನೊಂದು ಲೆಕ್ಕೊ ದೆತೊಂದು ಸುಮಾರ್ ೨೮ ವಾರಾಂಡಲ ಭ್ರೂಣ ಗರ್ಬಚೀಲೊಡು ಬುಲೆವಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪೆದ್‍ನಗ ಅವು ಜೂವೊಡು ಇಪ್ಪುಜಿ. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಜೋಕುಲು ಜುವೊಡು ಇತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗ ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ತೂಕೊ ಇದ್ಯಾಂಡ, ಅವೆಕ್ಲೆನ ಸಾಂಕನೊ ದಿಂಜ ಬಂಙೊದ ಸಮಸ್ಯೆ ಆದು ಅವು ಎಚ್ಚಾದ್ ಸೈತ್ ಪೋಪೊ. ೩೪-೩೬ ವಾರೊಲೆ ಸಮಯಾಂಡಲಾ ಅವು ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆಡ್ ಬೊಲೆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಬುಕ್ಕೊ ಜೂವೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಾಜವಾದ್ ಬುಲೆಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ದಿನೊ ಆವಂದೆ ಪೆದುಪುನೆ ಅತ್ತಂಡ ಬೇನೆ ಇದ್ಯಂತೆ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾನ್ಯೆರೆಡ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಂಜಿನಾಲ್ಆಯಿನ 24 ವಾರೊದುಲಯಿ ಆಪುನ ಪಿಂಡೊ ಅತ್ತಂಡ ಗರ್ಬ ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಆವಂತಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಉಂಡಾಪುನ ಗರ್ಬೊ ಎನ್ನಂದೆ ಆಪುನ ಸಾಜವಾಯಿನ ಸಾವು. ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುನವು ಪೆದುಪುನೆಗ್ ದುಂಬೇ ದಿಂಜ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿನ ಸಂಗತಿ.
ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಗ್ ಸಂದರ್ಬೊಲು
ಇಂಚಾದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೨೮ ವಾರೊಲೆಗ್ ದುಂಬೆ ಅಕೇರಿಯಾಯಿನ ಗರ್ಬಾವಸ್ತೆನ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡ್ಂಡಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವ್ಯಾಕ್ಯಾನೊ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ೧೯೫೦ಡ್ ಗರ್ಬಪಾತೊನು ದುಂಬುದ ನಾಲ್ ರೀತಿಡ್ ಇಂಗಡಿಸದೆರ್.
ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆಗ್ ಕಾರನೊಲು
ಅಪ್ಪೆಡ ಅತ್ತಂಡ ಬ್ರೂಣೊಡು ಇಪ್ಪು. ಅಪ್ಪೆಡ ಸಿಡುಬು, ಪ್ಲೇಗು, ಮಲೇರಿಯ, ರೂಬೆಲ್ಲ, ಪರಂಗಿ ರೋಗ ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೋಗೊಲೆ ನಂಜಿಡ್ದಾರೊ ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುಂಡು. ಕ್ಷಯೊ (kn:ಕ್ಷಯ), ಚೀಪೆ ಪಡಿಕೆ (kn:ಸಿಹಿಮೂತ್ರ), ದಿಂಜ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ಒತ್ತಡೊ(ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ), ಮೂತ್ರಪಿಂಡೊದ ಉರಿಬೇನೆ(ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಉರಿಯೂತ)ನೆಫ್ರೈಟಿಸ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೋಗೊಲೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ದಿಂಜ ಪೋಡಿಗೆ, ದುಕ್ಕೊ, ಆತಂಕೊಲು ಹಾರ್ಮೋನುಲೆ ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಂಡಲೊ(ನರಮಂಡಲ)ದ ಎಚ್ಚಕಮ್ಮಿಡ್ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನೆ ಉಂಡಾಪುಂಡು. ಗರ್ಬಚೀಲೊ(ಗರ್ಭಕೋಶ) ವಿಕಾರವಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ರೋಗಪೀಡಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ, ದುರ್ಮಾಂಸೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್‍ದಿತ್ತ್ಂಡ, ದಿಂಜ ಸಂಬೋಗೊಡ್ದ್  ಉದ್ರೇಕೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ದಿಂಜ ಬಂಙೊದ ಬೇಲೆ, ಗರ್ಬಚೀಲೊದ ಕೈತಲ್ ಬೇನೆ, ಕೃತಕವಾದ್ ಗರ್ಬ ದೆಪ್ಪುನೆದ ಪ್ರಯತ್ನಲು ಉಂದು ಬ್ರೂಣೊನು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗರ್ಬ ಪಾತೊ ಉಂಡಾಪುಂಡು. ಬೋಡ್ಚಾಂದಿ ತೆನಸ್ ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಬಚ್ಚಿಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುನ ಆಪುಂಡು. ಸೀಸ, ತಾಮ್ರ, ಪಾದರಸ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಲೋಹ ಇತ್ತಿನ ವಸ್ತುಲು ತೆನಸ್‍ಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಗರ್ಬ ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚನೇ ರೋಗಪೀಡಿತ ಅಂಡಾಣು ಅತ್ತಂಡ ಪುರಷಾಣುಲೆ ಮಿಲನೊಡ್ದು ವಿಕಾರೊ ಆಯಿನ ಬ್ರೂಣ, ರೋಗಪೀಡಿತವಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಸ್ತಲೊಡು ಎಚ್ಚಾಯಿನ ಜರಾಯು, ಗರ್ಬಚೀಲೊಡು ಬ್ರೂಣೊದ ದಿಂಜ ಚಲನೆಡ್ದ್ ಪೂವೊಲು ಬಲ್ಲ್ ಬ್ರೂಣೊಗು ಸುತ್ತೊಂದು ಬಲ್ಲ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಲೆಕೊ, ಬ್ರೂಣೊದ ನೆತ್ತರ್ ಅಪ್ಪೆನ ನೆತ್ತೆರ್‌ಡ್ದ್ ಆರ್ಹೆಚ್ ಪನ್ಪಿ ಗಟಕೊಡು ಬಿನ್ನವಾದ್, ಹಾರ್ಮೋನು ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಉಂದು ಬ್ರೂಣೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊ ಆಯಿನ ಗರ್ಬಪಾತೊ ಮಾಲ್ಪೆರೆ ಕಾರನೊಲು.
ಪದೊನು ಗಳಸುನೆ
ಪೊಂಜೊಲೆನ ಪಿದಾಯಿದ ಕುದಿತ ಅಕೆರಿದ ಪೊರ್ತು ಲಾಸ್ಟ್ ಮೆನ್‌ಸ್ಟ್ರುವಲ್ ಪಿರಿಯಡ್/ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿಡ್ ಆಜಿ ವಾರೊದ ಸುರುಟು ಸಂಬವಿಸವುನ ದಿಂಜ ಸುರುತ ಹಂತೊದ ಗರ್ಬೊ ಪೋಪುನೆ ವೈದ್ಯಕೀಯವಾದ್ ಸುರುತ ಹಂತೊದ ಗರ್ಬೊ ನಸ್ಟೊ(ಅರ್ಲಿ ಪ್ರೆಗ್ನೆನ್ಸಿ ಲಾಸ್) ಅತ್ತಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗರ್ಬ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಪಿ ಆಜಿ ವಾರೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಆಪುನ ಗರ್ಬ ಪಾತೊನು ಡಾಕ್ಟೆರ್‌ನಕುಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗರ್ಬಪಾತೊ ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವೊಲು
ಬಾಜೊನೊ
ತುಳುವೆರ್ ಅಟಿಲ್ಗ್ ಗಲಸುನ ಮಣ್ಣ್ ದ, ಪಿತ್ತಲೆದ, ಎಲ್ಮಿನ್ದ , ಸ್ಟೀಲ್‍ದ ಪೂರ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುನೆಕ್ಕ್ ಬಾಜನ ಪನ್ಪೆರ್. ಕರ, ಬಿಸಲೆ, ತೊಂದುರು, ಅಡ್ಯರ, ಕಾವಲಿ, ಸಟ್ಟ್ ಗ, ಕೈಲ್, ಬಾವಡೆ, ಲೋಟೆ, ಕೋಪು, ತಟ್ಟೆ, ತಾಟ್, ಬಟ್ಟಲ್, ಬಣಲೆ,ಕಟಾರ, ತೋಪು, ಅರಿಯನ, ಓಡು, ಅಪ್ಪದ ಕಾವಲಿ ಉಂದು ಪೂರಾ ತುಳುವೆರ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಾಜನ.
ಜನಕುಲು ಅಕಲ್ನ ಅನುಕೂಲೊಗು ತಕ್ಕಂತೆ ಬೊಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಬಾಜನೊಲೆನ್ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ
ಪುರೋಹಿತ ಮನೆತನೊಗು ಸೇರ್‌ನ '''ಎಂ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗ''' ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಶ್ಲೋಕೊಲೆನ್, ಕನ್ನಡೊಡು ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್‌. ಅಡಿಗೆರ್ ಬಾಲ್ಯೊಡು ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಲ್ಪ ನಡತ್ತ್ಂಡಲಾ ತಪ್ಪಾವಂದೆ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಆ ಪದ್ಯೊಲೆಡ್, ಮಟ್ಟ್‌ಲೆ ಕುಣಿತೊದ ಭಂಗಿಲು ಆರೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಯಾಪೊಲ ರೂಪು ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್‍ಗೆ. "ಈ ವಾತಾವರಣೊಡು ಯಾನ್ ಎನ್ನ ೧೩ನೆ ಪ್ರಾಯೊಡು ಪದ್ಯೊ ರಚನೆಗ್ ಕೈ ಪಾಡ್‌ನೆಂದ್ ತೋಜುಂಡು. ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ, ವಾರ್ಧಕ ಷಟ್ಪದಿ, ಕಂದ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ಬರೆವೊಂದಿತ್ತೆ"ಂದ್ ಆರೇ ಪನ್ತೆರ್. ಸಾಕ್ಷಿ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಸಂಪಾದಿಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಕರಿಯಿನ ಐನ್‍ ದಶಕೊಲೆಡ್ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬರೆಯರ ಸುರು ಮಾಲ್‌ತ್ತೆರ್. ಪ್ರಬಂದೊ, ಅನುವಾದೊ, ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಯೊದ ಮೂಲಕೊ ಪ್ರಭಾವೊ ತೋಜುಂಡ್. "ಆಧುನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಳುವಳಿ"ಡ್ ಬರೆಪುನ ಅಡಿಗೆರ್ ಇಂಗ್ಲ್‌ಸ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಬೋಧಿಸದೆರ್. ಆರ್ನ ಕಾವ್ಯೊದ ಶೈಲಿ 1957 ಪದ್ಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಮೂಲಕೊ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ
ಅಡಿಗೆರ್ ಕಬಿತೆ, ಕತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಇಮರ್ಸೆ, ಪ್ರಬಂದೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.
ಅಡಿಗೆರೆಗ್ ಸಂದ್‍ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
೧೯೬೮ಡ್ ಅಡಿಗೆರೆಗ್ ೫೦ ಒರ್ಸೊ ದಿಂಜಿನ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಉಡುಪಿಡ್ ಕು.ಶಿ.ಹರಿದಾಸ ಬಟ್ರ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜಯನಾಥ ಶೇಣೈಯೆರ್ ಇಂಚಿತಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿಮಾನಿಲು ಒಂಜಿ ಅಪೂರ್ಪೊದ ಜಂಬರೊ ಲಕ್ಕವೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಪೊಸ ಪೀಲಿಗೆದ ಮಹತ್ವೊದ ಕವಿ, ಸಾಹಿತಿ, ವಿಮರ್ಶಕೆರಾಯಿನ ಲಂಕೇಶ್, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ, ಎಂ.ಜಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ, ಜಿ. ಎಚ್. ನಾಯಕ, ಕಿ ರಂ. ನಾಗರಾಜ. ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ, ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚರ್ಯ, ಡಿ. ಎಸ್. ರಾಯಕರ್ ಇಂಚಿನಕುಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತೆರ. ವಿಮರ್ಶಕೆ ನಿಸ್ಸಿಂ ಇಝೆಕಿಲ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ 'ಅಡಿಗೆರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಬರೆಪ್ಪುನ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಕೊಂಡಾಟೊ ಮಲ್ತೆರ್.
ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ
ಇತಿಹಾಸೊ
ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಅರಸು/ದೊರೆ ರಾಜ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಸತ್ಯಪಾಲನೆಗಾದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾಯೆ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೂರ್ಯ ವಂಶದ ಅರಸು/ದೊರೆ ತ್ರಿಶಂಕು, ಅಪ್ಪೆ ಸತ್ಯವ್ರತೆ ಅಕುಲೆನ ಮಗೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ. ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಗ್ ಬರ್ಪೆ.
ಕತೆ
ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಆಯೋಧ್ಯೆ ಪನ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊನು ಚಾಣಕ್ಷ್ಯತನೊಟ್ಟು ಆಳೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಆಯೆ ಸತ್ಯೊನು ಬುಡುದು ಬೇತೆ ದಾಲಾ ಪನೊಂದು ಇಜ್ಯಂಡ್. ಏಪಾಲಾ ಸಂತೋಸುಡೇ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆ. ಆ ಸಮಯೊಡು ದೇವರ್ ನಕುಲು ಆಯಗೊಂಜಿ ಸತ್ವಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನ/ಕೊರ್ಪುನ ನಿರ್ದಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಆಯಿಕ್ಕಾದ್ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಪನ್ಪುನ ಮುನಿನ ಸಹಾಯೊ ಕೇಂಡ್‍ದ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.
ಒಂಜಿ ದಿನೊ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಬೋಂಟೆಗಾದ್ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಪೋದ್ ಇತ್ತೆ. ಅ ಪೋರ್ತುಗು ಸರಿಯಾದ್ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಜೊವುನ ಬುಲಿಪುದ ಶಬ್ದ ಕೇನ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಆಯೆ ಅವ್ವೇ ಶಬ್ದೊನು ಕೇನೊಂದು ನಾಡೊಂದು ಪೋನಗ ಅವ್ವು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿನ ಆಶ್ರಮೊಗು ಪೋದ್ ಸೇರ್ಂಡ್... ಆ ಪೊರರತುಗು ಅವುಲು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಕುಲ್ಲ್ ದ್ ಇತ್ತೆ. ರಾಜೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಅಡೆಗ್ ಪೋಯಿನೆರ್ದ್ ಮುನಿನ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಭಂಗ ಆಂಡ್. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮುನಿಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಕೋಪ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ರಾಜೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಮುನಿನ್ ಸಮಾಧಾನೊ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ಪುವೆ. ತನ್ನ ರಾಜ್ಯೊನೇ ಬುಡ್‍ದ್ ಕೊರ್ಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಸತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮಲ್ತೆ. ಆಂಡ ರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ಅಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆಲಾ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಮುನಿ ಕೇಂಡೆ. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಲಾ ರಾಜೆ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಒಪ್ಪಿಯೆ. ಆಂಡ ಮಾತ ಕಳೆವೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣೊ ಅಯನ ಕೈಟ್ ದಕ್ಷಿಣೆಯಾದ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ದಾಲಾ ಒರಿದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.
ಕೊರ್ ನ ಪಾತೆರೊನು ಒರಿಪಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಅಯೆ ರಾಜ್ಯೊನು ಬುಡ್‍ದ್ ಅಯನ ಬುಡೆದಿ ಶೈವ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಗೆ ರೋಹಿತಶ್ವನೊಟ್ಟುಗು ಕಾಶಿ ಪಟ್ಟನೊಗು ಪೋದ್ ಬೇಲೆ ಕೇನೊಂದು ಕೇನೊಂದು ಪೋಪೆ. ಆಂಡ ಆಯಗ್ ಬೆನಿಯೆರೆ ವಾ ಬೇಲೆಲಾ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅಂಡ ಆಯೆ ಮುನಿಕ್ಕ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ದ್ ತಿಂಗೊಲೊಂಜಿ ಆವೊಂದು ಬರೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಪಗ ಆಯನ ಬುಡೆದಿನ್ ದುಡ್ಡುಗಾದ್ ಮಾರಿತೆರೆ ದೀಪೆ. ಶೈವ್ಯ ಪೋನಗ, ರೋಹಿತಶ್ವೆ ಗಳಗಳ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬುಲಿತೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರೆ ಇಂಬ್ಯನ್ ಲಾ ದುಡ್ಡುಗು ದೆತೊನುಲೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿನಂತಿ ಮಲ್ತೊಂಡೆ, ಉಂದೆರ್ದ್ ಲಾ ದಕ್ಷಿಣೆದ ದುಡ್ಡು ಬರ್ತಿ ಆಯಿಜಿ. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಆಯನ್‍ನ್‍ಲಾ ಗುಲಾಮೆ ಆದ್ ಚಂಡಾಲಗ್ (ಸ್ಮಶಾನ ಕಾಪುನಾಯೆ) ಆಯನ್ ಆಯೆನೆ ಮಾರೊನುವೆ ಈ ದುಡ್ಡುಡು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಗ್ ಕೊರ್ ನ ಪಾರೆರೊದಂಚ ದಕ್ಷಿಣೆದ ದುಡ್ಡುನು ಕೊರ್ದ್ ಆಯೆ ಸ್ಮಶಾನೊಡು ಬೇಲೆ ಬೆನಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ.
ಶ್ವೆವ್ಯ ಕಾಶಿದ ಬ್ರಾಣನ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲಸೊದಾಲ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ಆಲ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಇಲ್ಲಲ್ ಶ್ರಾದ್ದ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಕಾದ್ ಮಗನ್ ದರ್ಭೆ ಕನಯೆರೆ ಕಡಪುಡುಯೆರ್ ಅಪಗ ಉಚ್ಚುದ ಪುಂಚದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ದರ್ಬೆ ತೋಜುಂಡು ಅಯಿನ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆಂದ್ ಪೋಯಿನ ಬಾಲೆ ಗೊತ್ತಿಂಜೆ ಪುಂಚದ ಮಿತ್ತ್ ಕಾರ್ ದೀಪೆ. ಆಪಗ ಅಯಿಟ್ಟ್ ಇತ್ತ್ ನ ಉಚ್ಚು ಒಂಜಿ ಆಯನ ಹಾವೂಂದು ಅಯನ ಕಾರ್ ಗ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ಬುಡುಪುಂಡು. ಆಪಗನೇ ಆಯೆ ಸೈತ್‍ದ್ ಬುರುಬೆ. ಈ ವಿಸಯೊನು ಒಟ್ಟುಗು ಪೋಯಿನ ಜೋಕುಲು ಬತ್ತ್ ದ್ ಆಲೆಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಲ್ ತನ್ನ ಮಗನ ಪುಣೊನು ದೆತೊಂದು ಸ್ಮಶಾನೊಗು ಪೋಪಲ್. ಅಲ್ಪ ಸ್ಮಶಾನೊನು ಕಾತೊಂದು ಇತ್ತ್ ನ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಗ್ ತನ್ನ ಒರಿಯೆ ಮಗನ್ ಕಳೆವೊಂದಿನ ದೃಶ್ಯೊನು ತೂದ್ ಬಾರಿ ದುಃಖ ಅಪುಂಡು. ಪುಣನ್ ಪೊತ್ತಯೆರೆ ಶ್ವೆವ್ಯಡ ದಾಲಾ ದುಡ್ಡು ಉಪ್ಪುಜಿ. ಆಂಡ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಗ್ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಬುಡೆರೆ ಆವಾಂದೆ ಮುಲ್ಪ ದುಡ್ಡು ಇಜ್ಜಂದೆ ಪುಣನ್ ಪೊತ್ತಾಯೆರೆ ಅಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುಣನ್ ಪತೊಂದು ಪೊಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಆಪಗ ಆಲ್ ನಿಕ್ಕ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಎನಡ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಪನ್ಪಲ್. ಆಪಗ ಹರಿಶ್ಛ್ಹ೦ದ್ರೆ ನಿನ್ಅಡ ಉಪ್ಪುನ ತಾಳಿನ್ ಕೊರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಎನ್ನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ತಾಳಿ ಎನ್ನ ಕಂಡನ್ಯಗ್ ಬುಡ್‍ದ್ ಬೇತೆ ಎರೆಗ್ಲಾ ತೊಜಿಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ವರತ್ತ ನೆನೆಪಾದ್ ಆಲ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ನ್ ದೆರ್ತ್ ದ್ ತೂದ್ ಆಲೆನ ಕಂಡ್ಯನನ ಗುರ್ತ ಪತ್ತುವಲ್. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ್ ನಿಕುಲೆನ ನಿಷ್ಟೆ ಸತ್ಯೊನು ಒತ್ತೊಂಡೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ರೋಹಿತಶ್ವನ್(ಮಗ) ಬದುಕಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ.
ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಸತ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಗ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣೊನುಲಾ ಬುಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾದ್ ಇತ್ತೆ...
ಜಲಚಕ್ರ
ನೀರು  ಇನ್ಪಿನ  ಅಸಾಧಾರಣ ಬಿಲೆತ್ತ  ದ್ರವ್ಯ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಲೆಗ್  ನಂಮ ಭೂಮಿದ ಒಂಜಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಕೊಡುಗೆ. ಆಂಡಾ, ಈ ನೀರು ಭೂಮಿಡು, ಸುತ್ತೊದ ಪ್ರಕೃತಿಡು, ನಿಶ್ಚಲವಾದ್ ಉಂತುದು ಇತ್ತಿನ ಅತ್ತಾಂಡ ದೆಂಗುದು ಕುಲ್ದಿನ ವಸ್ತು ಅತ್ತು. ಗಮನಿಸಾದ್ ತೂಯರ್ಡಾ ನೀರು ಸದಾ ಕಾಲ ಚಲನೆಡು ಉಪ್ಪುನ, ಬಗೆಬಗೆತ ರೂಪುಲೆಗ್ ಬದಲಾಪಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಇಂದ್ ತೆರಿಯುಂಡು. ಕಡಲ್ದ ನೀರು  ಆವಿಯಾದ್ ಆಜಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಬಾನುಗು ಪೋದ್ ಮೋಡವಾಪುಂಡು. ಮೋಡೊಲು ತಂಡಾದ್  ಭೂಮಿಗು ಬರ್ಸಾ ಆದ್  ಬೂರುಂಡು. ಬರ್ಸದ ನೀರು ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಪರತೊಂದು ಪೋದು ತೋಡು ಸೇರ್ದ್, ತೋಡುಲೆಡ್ ಪರಪುನ ನೀರು ತುದೆಕುಲೆನ್ ಸೇರ್ದ್, ತುದೆ(ಸುದೆ)ಕುಲು  ಕಡೆಕ್ ಅಳಿವೆಲೆಡು ಕಡಲು ಕೂಡುನವು  ಪ್ರಕೃತಿದ ಸಹಜ ನಿಯಮ ಆದುಂಡು. ಪರಪುನ ನೀರುಡು ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಕಂತುದು ಪೋದು ಅಂತರ್ಜಲ ಆಪುಂಡು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಉಪ್ಪುನ ಅಂತರ್ಜಲಲಾ ನಿರಂತರವಾದ್ ಚಲನೆಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿತಲಾ ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಭೂಮಿದ ಉಲತ ಉಲಯಿಡೇ ಪರತೊಂದು ಪೋದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ  ಸುದೆ,  ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು. ಇಂಚ  ಕಡಲುಡು ಸೇರಿನ ನೀರು, ಕುಡಾ ಆವಿಯದ್, ಆಜಿದ್ ಮೋಡವಾಪುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ನಿರಂತರವಾಯಿನ ನೀರುದ ಚಲನೆಗು ಜಲಚಕ್ರ ಇನ್ಪೆರು. alt=ಜಲಚಕ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ|ಜಲಚಕ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ|right|400x400px
ಜಲಚಕ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ
ಜಲ ಚಕ್ರ  ಅತ್ತಾಂಡ  ಜಲವಿಜ್ಙಾನ ಚಕ್ರ ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ  ಭೂಮಿಡು ಉಪ್ಪುನ ನೀರ್ದ ಸಂಪತ್ತು, ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ದ ಮೈ‍ತ (ನೆಲತ) ಪಿದಯಿ ( ಇನ್ನಗ  ವಾತಾವರಣೊಡು) ಬೊಕ ಉಲಾಯಿ ( ಇನ್ನಗ ನೆಲತ ತಿರ್ತ್) ಮುಟ್ಟು ಮುಟ್ಟುಲೆಡ್   ಚಕ್ರದಂಚಾ ನಿರಂತರವಾದ್ ನಡೆತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ನೀರ್ದ  ಪರಿಚಲನೆನ್ ವಿವರಿಸಾವುಂಡು.
ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತ್  ಉಪ್ಪುನ  ಒಟ್ಟು ನೀರ್ದ ಪ್ರಮಾಣ  ಎಚ್ಚಿ  ಕಡಿಮೆ ನಿಕಿ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ) ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಜಲಚಕ್ರದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಮಜಲುಲೆಡು  ಪರಪುನ ನೀರ್ ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಲೆಡು  ದ್ರವ, ಅನಿಲ ಅತ್ತಾಂಡ ಘನರೂಪ (ಹಿಮ) ಸ್ಥಿತಿಕುಲೆಗು, ಅಂಚನೆ, ಚೀಪೆನೀರು, ಉಪ್ಪುನೀರು, ಹಿಮೊಟು ಅಡಕವಾಯಿನ ನೀರು, ವಾತಾವರಣದ ನೀರು ಇಂಚಿನ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪ-ಸ್ಥಿತಿಕುಲೆಗು ಬದಲಾವಣೆ ಆವರೆ ಯಾವು. ಜಲಚಕ್ರದ ನೀರ್ ಒಂಜಿ  ಜಲಸಂಗ್ರಹೊಡುದು  ನನೊಂಜಿ  ಮೂಲೊಗು ಇನ್ನಗ  ಸುದೆಕುಲೆಡ್ದು  ಸಮುದ್ರೊಗು, ಸಮುದ್ರೊಡುದು ವಾತಾವರಣೊಗು ವಾತಾವರಣೊಡುದು ಪಿರ ಭೂಮಿಗ್  ಬನ್ನಗ, ಸಹಕರಿಸಾವುನ  ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲು ಇನ್ನಗ  ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (evapo-transpiration), ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ (condensation), ವರ್ಷಾವತರಣ (precipitation), ಅವಚಾರಣ ( ನೆಲತ ಉಲಾಯಿ ಜತ್ತ್ ದ್ ಇಂಗುನ) (infiltration), ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರವಾಹ (ಮೇಲುದ ಪರಪು -surface flow) ಬೊಕ ಅಂತರಪ್ರವಾಹ (ನೆಲತಡಿತ  ಪರಪು- subsurface flow). ಇಂಚ, ಚಕ್ರೀಯ ಪರಿಚಲನೆಡು  ನಿರಂತರವಾದ್ ತೊಡಗುದಿನ ನೀರು - ದ್ರವ, ಘನ ಮತ್ತು   ಅನಿಲ  ಸ್ಥಿತಿಕುಲೆನ  ಮೂಲಕ  ಪರಿವರ್ತನೆ  ಆವೊಂದು  ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು..
ಜಲ ಚಕ್ರದ  ಗೊಬ್ಬುಡು  ವಾತಾವರಣದ  ಉಷ್ಣತೆನು  ಬದಲಾವಣೆ  ಮಲ್ಪುನ  ಶಾಖ ವಿನಿಮಯೊಲಾ ಸೇರ‍್ದುಂಡು. ಉಂದೆಕು ನಿದರ್ಶನ ಇನ್ನಗ, ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಆಪಿನ ನೀರು ತನ್ನ ಸುತ್ತದ  ವಾತಾವರಣೊಡುದು ಶಕ್ತಿನು ಗೆತೊಂಧು ಪರಿಸರೊನು ತಂಪು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯಾದ್, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಆಪಿನ ನೀರು ಶಕ್ತಿನು ಬುಡುಪಾಡುದ್ ಪರಿಸರೊನು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಾ, ಶಾಖ ಪರಿವರ್ತನೆ   ಆನಗ ಹವಾಮಾನದ  ಮಿತ್ತ್  ಪರಿಣಾಮ  ಬೂರುಂಡು.
ಜಲಚಕ್ರದ  ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆವಿಯಾಪಿನಿ)  ಮಜಲುಡು  ಆವಿಯಾಪಿನ  ನೀರು ಶುಧ್ಧ ರೂಪೊನು  ಪಡೆವೊಂದು  ಬೊಕ  ಭೂಮಿಗು  ಪಿರ ಬರ‍್ಪುಂಡು. ನೀರು (ಬೊಕ ಹಿಮಪ್ರವಾಹ) ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರತ್ ಪೋಪಿನ ಮಜಲುಡು ಖನಿಜೊಲೆನ್, ಪೊಯ್ಯೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಿಲೆಕುಲೆನ ತುಂಡುಲೆನ್  ತನ್ನೊಟ್ಟುಗು  ಸುದೆಕುಲೆನ ಜಲಮಾರ‍್ಗೊಡು ಸಾಗಿಸಾವುಂಡು. ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ನೀರು ಪರಪುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡು ಭೂಭಾಗೊಲು ತೆರದು ಸವಕಳಿಯಾಪಿನೆಡ್ದಾವರೆ ಬೊಕ ಜಲಜ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲು ಉಂಡಾಪಿನ ಕಾರಣ ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಭೂಸ್ವರೂಪಲೆನ ಬದಲಾವಣೆಗುಲಾ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.
ಜಲಚಕ್ರದ ವಿವರ
ಜಲಚಕ್ರೊಡು ನೀರುದ ಚಲನೆಗು ಮೂಲಕಾರಣವಾಯಿನ ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖೊಡುದು ಸಾಗರ ಬೊಕ ಸಮುದ್ರಲೆನ  ನೀರು ಕಾಯಿದು ಬೆಚ್ಚಾದ್  ಆವಿಯಾಪುಂಡು. ಆವಿಯಾಯಿನ ನೀರು ವಾತಾವರಣದ ಗಾಳಿಡು ಸೇರೊಣುಂಡು. ಹಿಮಕಂಡೆ ಬೊಕ ಮೈಂದುದ ರೂಪದ ನೀರುಲಾ ಕರಾದ್ ನೀರಾವಿಯಾಪುಂಡು. ಸಸ್ಯೊಲೆನ ನೀರು ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯಾಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಮಣ್ಣುಡುದುಲಾ ಇತ್ತಿನ ನೀರು ಆಜಿದ್ ಆವಿಯಾಪುಂಡು. ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲೆನ ( H2O) ಸಾಂದ್ರತೆ, ವಾತಾವರಣೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲಜನಕ (O) ಸಾರಜನಕ(N) ಇಂಚಿನ ಘಟಕೊಲೆನ  ಸಾಂದ್ರತೆಡುದು ಕಡಿಮೆಯಾದಿಪ್ಪಿನ ಕಾರಣ ಹಗುರವಾಯಿನ ಅನಿಲರೂಪೊದ ನೀರಾವಿಯ ಕಣಕುಲು  ನೀಂದೊಂದು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಪೋಪಾ. ಗಾಳಿದ ಪರಪು(ಪ್ರವಾಹ)ದೊಟ್ಟುಗು ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಸೇರೊಂದು ಗಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಭೂಮಂಡಲದ ಒಂಜಿ ಕಡೆಡುದು ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಕು  ಪೋವೊಂದು ಉಪ್ಪುವಾ. ಅಂಚನೆ,, ವಾತಾವರಣೊಡು ತೇಲುನ ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಪೋನಗ ಎತ್ತರಗುಣ (altitude) ಎಚ್ಚಿನಂಚನೆ ಗಾಳಿದ ಒತ್ತಡ (pressure) ಅಂಚನೆ ಉಷ್ಣಮಾನ (temperature) ಕಡಿಮೆಯಾಪುಂಡು.. ಉಷ್ಣಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣ ನೀರಾವಿದ ಕಣಕುಲು ಅನಿಲ ಸ್ಥಿತಿಡುದು ತಂಡುದು ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿದ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ  ಕಣಕುಲಾದ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಯಾಪುಂಡು. ದ್ರವರೂಪದ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ಗಾಳಿಡುದು ದುಣ್ಣವಾದಿತ್ತುದು ಎಚ್ಚುಎಚ್ಚಾದ್ ದಟ್ಟವಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಿನಂಚನೆ ಸಾಂದ್ರವಾದ್  ಮೋಡೊಲೆನ ರೂಪ ಪಡೆವೊಂದು ವಾತಾವರಣೊಡು ತೋಜುವಾ. ಇಂಚ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ತಂಡಾದು  ಅನಿಲರೂಪೊಡುದು  ದ್ರವರೂಪೊಗು ಬದಲಾಪಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಡು ಭೂಮಿದ ನೆಲತ ಮಟ್ಟೊಡು  ಬನ್ನಗ ಒರಾನೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ ಮೈಂದು ( ಮಂಜು - fog)  ಆವರಿಸಾಯಿನಂಚ  ತೋಜಿದು ಬರ್ಪುಂಡು. ವಾತಾವರಣೊಡು  ಮೋಡದ ನೀರಿದ ಕಣಕುಲು ಪರಸ್ಪರ ತಾಂಟುದು ಇಜಿಂಡಾ ಕೂಡೊಂದು ಬುಲೇದು ದುಣ್ಣ  ಎಚ್ಚಾದು ಭೂಮಿಗು ಬರ್ಸಾದ್ (ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಹಿಮವಾದ್) ಬೂರುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆನು ವರ್ಷಾವತರಣ (precipitation) ಇನ್ಪೆರು. ಹಿಮವಾದ್ ಭೂಮಿಗು ಬೂರಿನ ನೀರು ಹಿಮಕಂಡೆ (ice caps) ಲಾದ್ ಹಿಮಚ್ಚಾದಿತ ಪರ್ವತಲೆಡು ಶೇಖರವಾದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಲೆನ ಮುಟ್ಟ  ಒರಿಯರೆ ಯಾವು; ಇಜಿಂಡಾ ಹಿಮಸುದೆ (glacier) ಕುಲಾದ್ ಪರ್ವತಲೆಡುದು ತಿರ್ತು ಪರತೊಂದು ಪೋವಾ. ನೀರಾದ್ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರಿನ ಬರ್ಸ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಪರತುದು (run off) ತೋಡು ತಾರು ಸುದೆ ತೋಕೆಲೆನು ಸೇರೊಂದು ಪರತೊಂದು ಕಡೆಕ್ ಕಡಲುನು  ಸೇರುವಾ. ಪರತಿನ ನೀರುದ ವಂತೆ ಭಾಗ ಕೆದು ಸರವುಲೆಡು ದಿಂಜುವಾ. ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಪರತುದು ಪೋಪುನ ನೀರಿದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ನೆಲತ ಉಲಾಯಿ ಇಂಗುದು ಕ್ರಮೇಣ ಉಲಾಯಿಡು ಪರತುದು ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಬಿರಿಕಿ ಸೆಲೆಕುಲೆನ ನಡುವೆ ದಿಂಜೊಂದು  ಅಂತರ್ಜಲ ವಾಪುಂಡು. ಅಂತರ್ಜಲದ ಸಂಗ್ರಹೊಲೆನು ಜಲಭರ (aquifer)ಲು ಇನ್ಪೆರು. ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಗ್ರಹದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಡುದು  ಸ್ತರ ಭಂಗಿತ ಪ್ರದೇಶಲೆಡು  ಚಿಲಿಂಬಿ (spring) ಯಾದ್ ಇಜಿಂಡ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಭಲೆಡು ಒಸರಾದ್ (seepage) ಪಿದಾಯಿ ಪರತುದು  ಸುದೆಕುಲೆನ  ಮೂಲಕ ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು.
ವರ್ಷಾವತರಣ :
ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು   ಆವಿಯಾದು ಮೋಡೊಲೆಡು ಸಾಂದ್ರವಾಯಿನ  ನೀರು   ಬರ್ಸವಾದ್ ಪಿರ ಭೂಮಿಗು ಬೂರುಂಡು, ಉಂದು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಕೆಲವು  ದಿಂಜ ತಂಪುದ  ಹವಾಗುಣಲೆಡು  ಹಿಮ, ಆಣಿಕಲ್ಲು, ಮಂಜು, ಹಿಮ ಪರೆಲು, ಬೊಕ  ಹಿಮಮಿಶ್ರವಾಯಿನ  ಬರ್ಸ  ಲಾ   ಬೂರರೆ ಯಾವು. ಇಂಚ  ಭೂಮಿದ  ಮಿತ್ತು ಬೂರುನ ಬರ್ಸ (ಬೊಕ  ಕೆಲವುಕಡೆಟು ಹಿಮತ ರೂಪೊಲೆನ್ ಸೇರದ್  ಒಟ್ಟುಗು)  ವರ್ಷಾವತರಣ  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ  ಸರಿಸಮಾರಾದು  ೫೦೫,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ ದಾತ್  ನೀರು ಬರ್ಸ ಬೊಕ ಹಿಮ  ಆಕಾಸೊಡುದು ಭೂಮಿಗು ಬೂರುಂಡು., ಉಂದೆಟು  ೩೯೮,೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮಿ.ದಾತು ಬರ್ಸ-ಹಿಮಪಾತೊಲು  ಸಮುದ್ರಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬೂರುಂಡು.
ಸಸ್ಯ ಪ್ರತಿಬಂಧನ
ಆಕಾಶೊಡುದು ಬೂರುನ ಬರ್ಸದ ನೀರು ಮರಗಿಡ(ಸಸ್ಯ)ಲೆನ  ಇರೆ ಗೊಂಚಿಲುಲೆನ  ಪೊದಿಕೆಲೆಡುದು ತಡೆತುದು  (ಪ್ರತಿಬಂಧಿತವಾದ್) ಭೂಮಿಗು  ಬೂರುನ  ಬದಲು ಸೀದಾ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣವಾದ್  ನೀರಾವಿಯಾದು  ವಾಯುಮಂಡಲೊಗು ಪಿರಪೋಪುಂಡು.
ಹಿಮ ಪ್ರವಾಹ
ಹಿಮಾಲಯದಂಚಿನ ಎತ್ತರದ  ಪರ್ವತೊಲೆಡು,  ಚಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡು, ನೀರು ಗಟ್ಟಿಯಾದು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ಹಿಮಪದರೊಲು  ದೊಂಬುಗು  ಕರಾದ್  ಪರಪುನಗ  ಉಂಡಾಪಿನ ನೀರಿದ ಆಂಶ ಹಿಮ ಪ್ರವಾಹವಾದ್  ಸುದೆಕುಲಾದ್ ಪರಪುಂಡು.
ಪರಪುನ ನೀರು
ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಅಂಚನೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಲಡು ದಿಂಜಿದು  ಪರಪುನ ನೀರು. ಭಾಗಶಃ ಭೂಮಿದುಲಾಯಿ  ಕಂತರೆಯಾವು,, ಗಾಳಿಡು ಆವಿ ಆವರೆಯಾವು, ಇಜಿಂಡ ಕೆದು  ಸರವುಲೆಡು  ಸಂಗ್ರಹ ಆವರೆಯಾವು, ಅತ್ತಾಂಡ ಮನುಷ್ಯೆರು  ಬೇಸಾಯೊಗು ಬೊಕ ಇತರೆ ಉಪಯೋಗೊಲೆಗು ಬಳಸರೆ ಆಪುಂಡು.
ಇಂಗುನಕ್ರಿಯೆ
ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ಮೈಯಿಡುದು ನೆಲತ  ಉಲಾಯಿ ಇಂಗುದು ಪರಪುನ ನೀರು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ  ಇಂಗಿನ ನೀರು, ಮಣ್ಣಿದ  ತೇವವಾದ್  ಅತ್ತಾಂಡ  ಅಂತರ್ಜಲವಾದ್  (ಭೂಜಲ) ಉಪ್ಪರೆ ಯಾವು. ಇಂಗುನ ಕ್ರಿಯೆಗು ಅವಕಾಶ  ದಿಂಜ ಆಯಿನಂಚನೆ  ಭೂಮಿಡು ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಗ್ರಹ ಆಪಿನ ಪ್ರಮಾಣಲಾ ದಿಂಜ ಆಪುಂಡು.
ಅವಚಾರಣ
ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಇನ್ನಗ ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಇಂಗುನ ನೀರು, ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಕಣಕುಲೆನ ನಡುಟು ಇತ್ತಿನ ಒಟ್ಟೆಲು, ರಂದ್ರೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಹಜವಾದ್  ಪರಪುನ  ಬೊಕ ಪರಡುನ ಕ್ರಿಯೆ.
ಅಂತರಪ್ರವಾಹ
ನೆಲತ ತಿರುತು/ ಅಡಿಟು ಪರಪುನ ನೀರು. ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿಭಾಗೊಡು ಇನ್ನಗ ಭೂತೊಗಟೆದ ಮಿತ್ತದ ಪದರೊಲಡು ಉಪ್ಪುನ ಸಂದುಲು, ಒಟ್ಟೆಲು ರಂದ್ರೊಲೆಡು ಅಂಚನೆ ಜಲಭರೊಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾದ್  ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆದ ಬಲೊಟು  ಪರಪುನ ನೀರು.. ಉಂದೆಟು ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಮಾನವ ಬಳಕೆ ಅತ್ತಾಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆಡು ( ಚಿಲಿಂಬಿ, ಸ್ವಯಂಸ್ರಾವ ಜಲ) ಒಸರುಲಾದ್ ಇಜಿಂಡಾ ಅರೆಗಾಲೊಡು ನೆಲತ ಅಡಿಟೇ ಸುದೆಕು ಪರತುದು ಸುದೆತ ಮೂಲಕ ಕಡಲು ಸೇರುಂಡು.
ಅಂತರ್ಜಲ
ನೆಲತ ಅಡಿಟು ಶಿಲೆಕುಲೆನ ಕಣಕುಲೆನ ನಡುಟು, ಒಟ್ಟೆಲೆಡು, ಸಂದುಲೆಡು ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿನ ನೀರುಗು ಅಂತರ್ಜಲ ಇನ್ಪೆರು. ಭೂಜಲ ಇನ್ಪಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥ ಪದಲಾ ಬಳಕೆಡು ಉಂಡು. ಅಂತರ್ಜಲ ನಿಶ್ಚಲ ಅತ್ತಾಂಡ  ಸ್ಥಿರವಾಯಿನ ನೀರುದ ಸಂಪತ್ತು ಅತ್ತು. ಅವುಲಾ ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿದ ಪದರೊಲೆಡು ಪರಪುಂಡು, ಪರಪುನ ಕಾರಣ ಕಾಲಮಾನೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪ್ರಮಾನ ಬದಲಾಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಪೊಸ ಬರ್ಸ ಬತ್ತುದು, ನೆಲೊಟು ನೀರು ಇಂಗುದು ಅಂತರ್ಜಲತ ಪ್ರಮಾಣ ಎಚ್ಚ ಆಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಭೂಮಿದ ಗಾಂತುಡು ಸಂಗ್ರಹವಾದಿತ್ತಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಭರೊಲೆಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷದಾತ್ ಪರಾತ್ ಪ್ರಾಯದ  ಅಂತರ್ಜಲ ಲಾ ತಿಕುದುಂಡು.
ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ (ಆಜುನಿ)
ಸೂರ್ಯನ ಶಾಖದ ಕಾರಣ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತು ಉಪ್ಪುನ ನೀರು ಆಜಿದ್, ಆವಿಯಾದ್ ಮಿತ್ತ್ ಪೋದ್ ವಾತಾವರಣೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಬಾಹ್ಯ ಜಲ ಸಂಗ್ರಹೊಲೆಡುದು (ಕೆದು, ಸುದೆ, ಕಡಲು ಇತಿಯಾದಿ) ಅತ್ತಾಂದೆ ಮಣ್ಣುಡು ಇತ್ತಿನ ನೀರುದ ಪಸೆಲಾ ಆಜುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಗಿಡ ಮರೊಕುಲು ಬುಡುಪುನ ನೀರುದ ಪಸೆಕುಲಾ ಆಜುಂಡು. ಈ ಮಾತಾ ಕ್ರಿಯೆಕುಲೆಗು ಒಟ್ಟಾದ್ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಇನ್ಪೆರು. ಇಡಿ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಆಜಿದು ವಾತಾವರಣೊಗು ಸೇರುನ ನೀರಾವಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಂದಾಜಿ ೫೦೫,೦೦೦ ಘನ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು ಇಂದ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡುದೆರು. ಉಂದೆಟು  ಎಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಇನ್ನಗ ಸುಮಾರು ೪೩೪,೦೦೦ ಘನ ಕಿಲೊ ಮೀಟರುದಾತ್ ನೀರು ಕಡಲು- ಸಾಗರೊಲೆಡುದು ಆಜುಂಡು ಇಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬಯಿದುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಅಂತರ್ಜಲ ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಮೈಪು ಸೂಡಿ
ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆಕ್ ಹಿಡಿ ಸೂಡಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ತಾರೆದ ಮಡಲ್ದ ಒಲಿಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನುಂಗೆಲ್‍ ಮಡಲ್‍ ಅಂಡ ನೀರೆಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಒಲಿಡ್ದ್ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಜ್ಜಿ ಒಲಿ ಅಂಡ ಆಂಚೆನೇ ಮೈಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‍ ಆಡಿಪೆರೆ, ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಆಡಿಪೆರೆ, ಬಲೆ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಕನ್ನಡೊಟ್ ಕಸಬರಿಕೆ, ಹಿಡಿಸೂಡಿ ಪಣ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಟ್ ಬ್ರೂಮ್ (broom) ಪಣ್ಪೆರ್. ತಾರೆದ ಮಡಲ್‍ದ ಕಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಭಾಗದ ಒಲಿಡ್ದ್‍ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಮೈಪು ಎಡ್ಡೆಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲ್‍ದ ನನಲಾ ಎಡ್ಡೆ. ತಾರೆಡ್ದ್‍ ಮಡಲ್‍ ಬೂರಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮೈಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ ದೊಂಬುಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬರ್ಸೊಡು ಎಚ್ಚ ದಿನ ಮಡಲ್‍ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆವು ಕುಂಬು ಆದ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಘಟ್ಟದಂಚಿದ ಪುಲ್ಲುದ ಮೈಪು ಬರ್ಪುಂಡು. ತೂವೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುಜಿ ಆತ್ತಂತೆ ಪುಲ್ಲುದ ತುಂಡು ತುಂಡು ಬೂರೊಂದೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ದ ಮೈಪುಲಾ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅತ್ಂಡ್‍. ಆವುಲಾ ಹೆಚ್ಚ ದಿನ ಬರ್ಪುಜಿ. ತಾರೆದ ಒಲಿತ್ತ ಬಾಳಿಕೆಲಾ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಮ್ಮಿಡ್‍ ಆಪುಂಡು. ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಗುಲು ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಡೇ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನೆತ್ತ ಉದ್ಯೋಗಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ದುಂಬು ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ತಾರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಆಗುಲಗುಲೇ ಮಲ್ತೊಂದು ಗಲಸೊಂದು,ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆಂಗಡಿಗ್‍ ಮಾರೊಂದುಲಾ ಇತ್ತೆರ್‍. ಇತ್ತೆ ನಂಕ್‍ ಉದಾಸಿನ ಆದ್‍ ಕೇರಳ ಕಾಸರಗೋಡುದಂಚಿಡ್ದ್‍ ಬರ್ಪಿ ತಾರೆದ ಮೈಪುಸೂಡಿನ್‍ ದೆತೊಂದು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‍. ಆಂಚಾದ್‍ ಹೆಚ್ದ ತಾರೆ ಬುಳೆಪಿ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊಡು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್‍ ಮೈಪುಸೂಡಿ ಮಲ್ಪು ಆವಕಾಶ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಇತ್ತೆ ಕೇರಳದಕುಲು ಮಾತ್ರ ಮಾರುನಾತ್‍ ಮೈಪು ಸೂಡಿ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ರ ತುಳುನಾಡ್‍ ಹೆಚ್ಚದ ಇಲ್ಲಡ್‍ ಕೇರಳೊಡ್ದು ಬರ್ಪಿ ಮೈಪು ಬಳಕೆ ಆವೊಂಡುಂಡು.
ಕುಂಟಿ ಮೈಪು
ಉದ್ದ ಮೈಪು ಡ್ ಅಡಿತ್ ಅಡಿತ್ ದ್ ಎಲ್ಯ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಜಾಲ್ ಅಡಿಪೆರೆ ,ಕಿದೆ ಅಡಿಪ್ಯರ, ಬಿಜಿಕ್ರೆ ಆಡ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಕಜವುನ್ ಬೇಗ ಅಡಿಪೆರೆ ಆಪುಂಡು
ಉದ್ದ ಮೈಪು
ಉಂದು ಇಲ್ಲ್ದ ದ ಉಲಯಿ ಅಡಿಪುನವು. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಕಜವು ಸೋಕುಡೆ ಪೋಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು
ಶ್ರೀಗಂಧ
ಶ್ರೀಗಂಧ ಒಂಜಿ ಮರ. ಇಂದೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ಗಂದೊ, ಗಂದೊದ ಮರಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಲ್ವುಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆತ್ತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಸಂಟಲಮ್. ಇನಿತ ದಿನೊಟು ಈ ಮರಕ್ ಮಸ್ತ್ ಬೆಲೆ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರ್ ಶ್ರೀಗಂಧಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು.
ಮರತ ಇಸೇಸೊ
ಈ ಮರತ ವಿಸೇಸೊ ಪಂಡ ಸುಮಧುರ ಕಮ್ಮೆನೆ. ಅಂಚಾದ್ ನೆಟ್ಟು ಸಾಬೂನು,ಎಣ್ಣೆ,ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ (ಸೆಂಟ್),ಅಗರ್‌ಬತ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಶೀಗಂಧದ ಚೆಕ್ಕೆನ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪುಗೆ ಕೊರ್ಂಡ ಪುರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೀಟೊಲು ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮೈಸೂರ್‌ಡ್, ಷಿವಮೊಗ್ಗಡ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧ ಚರ್ಮಗ್ ಕಾಂತಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಉಪಯೋಗ
ಉಂದೆತ್ತ ತಿರ್‌ಲ್ ಮೆತ್ತನೆ ಆದ್, ಕೂಲಿದ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮರ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಎಣ್ಣೆ ಮಸ್ತ್ ಕ್ರಯ (ಬೆಲೆಬಾಳು)ದವು ಆದ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ನೀರ್ ಪರ್ಂಡ ಆಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಜೆಲ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.
ಪರಿಮಳೊ
ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರದ ತಿರ್ಲ್‌ದ ಎಣ್ಣೆ ಬಾರಿ ಪರಿಮಳ (ಸುವಾಸನೆ)ಇತ್ತ್‌ನ ದ್ರವ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತರುಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಶ್ರೀಗಂಧದ ತೈಲನ್ ಸೇರವುನೆರ್ದ್ (ಬೆರೆಸುವುದರಿಂದ) ಅತ್ತರ್‌ಡ್ ಉಪಯೋಗಿಸುನ ಒರಿನ ಸುವಾಸನಾ ದ್ರವ್ಯಲೆನ ಗುಣಲಾ ಎಚ್ಚ(ವೃದ್ಧಿ)ಯಾಪುಂಡು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಲೆಡ್
ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಡು ಶ್ರೀಗಂಧ ಪದ್ಮ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್‌ನವು ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಬೋಧಿಸತ್ತ್ವ ಅಮಿತಾಭನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಶ್ರೀಗಂಧದ ಸುವಾಸನೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಲೆನ್ ಮಾರ್ಪಡ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಧ್ಯಾನನಿರತನಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಬುದ್ಧಿನ್ ಚುರುಕು ಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬುದೆರ್. ಬುದ್ಧಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸವುನ ಗಂಧದ ಕಡ್ಡಿಲೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಉಂಡು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮಾರಂಭಲೆಡ್ ಶ್ರೀಗಂಧ ಬೊಕ್ಕ ಅಗರ್ ಮರಕುಲೆರ್ದ್ ತಯಾರಾಯಿನ ಸುವಾಸನೆ(ಪರಿಮಳೊ) ಬೊಕ್ಕ ಧೂಪದ ವಸ್ತುಲೆನ ಬಳಕೆ ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನಾಲೆಡ್ ಬಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಂಡು.
ಪಾರ್ಸಿ ಧರ್ಮೊಡು ಅಗ್ನಿನ್ ಕಾಯಿಪುನವು ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಯಕ. ಶತಮಾನೊರ್ದು ಅಗ್ನಿನ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಪೂಜಾರಿಲು ಭಕ್ತರೆರ್ದ್ ಶ್ರೀಗಂಧದ ಕೊರಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಉನ್‍ಂಗಿನ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಕಾಣಿಕೆಯಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಗ್ನಿನ್ ಜ್ವಲಂತವಾದ್ ದೀವುನೆಟ್ಟ್ ಉಂದೆತ್ವ ಬಳಕೆಯಾಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ಗೋಬರ್ ಗ್ಯಾಸ್
ಗೋಬರ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಗ್ಯಾಸ್. ಈ ಗ್ಯಾಸ್ ನಮಕ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಇಂದೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಊರುಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉತ್ಪಾದನೆ
ಹಾಲಾತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಕುರಿದಿನ ಮರತ ತಪ್ಪುಲೆನ್, ಪೆತ್ತದ ಅಂಬಿ ಪೂರ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೊಡು. ಒಂತೆ ಸಮಯದ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಹ್ರಹ ಮಲ್ತಿನ ಗೊಬ್ಬರಡ್ ಇತ್ತಿನ ಕ್ರಿಮಿಕುಲು ಇಂಗಾರದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ದ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಅವು ಗ್ಯಾಸ್ ಆದ್ ಬದಲಾಪುಂಡು.ಈ ಗೊಬ್ಬರ ಗ್ಯಾಸ್ನ್ ನಮ ಕುಡ ಕುಡ ಪಡೆಯೊನ್ನೊಲಿ.ಉಂದು ವಿದ್ಯುತ್, ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪರೆ ಇಂಚೀತಿನ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ತುಳು ಪಾತೆರೊ (ಪುಸ್ತಕ)
ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಪನ್ಪಿನವು ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಲೇಖಕೆರ್ ತುಳು ಭಾಷೆಡ್ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬರೆತಿನ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕದ ಪುದರ್. ೧೯೮೦ಡ್ ಮೈಸೂರುಡು ಆರ್ ಬರೆತಿನ್ ಪುಸ್ತಕ ೨೦೦೪ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಂಡ್.
ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ (೧೯೨೩ - ೧೯೮೨)
ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಕಾವ್ಯನಾಮೊಡು "ತುಳು ಪಾತೆರೊ: ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಕರಣ" ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್ ದಿನ ಲೇಖಕೆರೆನ ಮೂಲ ಪುದರ್ ಸರಕಾರಿ ದಾಖಲೆಲೆಡ್ ಕೆ.ಬೂದಾ ಪಂಡ್‍ದ್. ಸ್ನೇಹಿತೆರೆನ ಅಂಚನೆ ಕುಟುಮ ವರ್ಗೊಡು ಬುಧಾನಂದೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಪುಟುದಿನ ಊರು ಉಡುಪಿದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ. ಅಂಚಾದ್ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಪಂದ್ ಬರೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ
ಬುಧಾನಂದ ಶಿವಳ್ಳಿ ಅರೆನ ತುಳು ಕೃತಿ ತುಳು ಪಾತೆರೊ: ತುಳು ಭಾಷೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ ವ್ಯಾಕರಣ  "ತುಳು ತಿರ್ಪಣಿ"  ಪನ್ಪಿನ   ಲೇಖಕೆರೆನ  ಒಂಜಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಡ್ದ್  ಶುರುವಾಪುಂಡು. ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಪುಸ್ತಕದ ತಿರುಳುಡು ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಲು ಉಂಡು:
ಭಾಗ ೧: ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಭಾಗ ೨: ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ
ಭಾಗ ೩: ಅನುಬಂಧಲು.
ಭಾಗ ೧: ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಮುದೆಲ್ದ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಇಂಚಿನವು:
ಮುದೆಲ್ಪಾತೆರೊ
ಕೊಡಿಪಾತೆರೊ
ಭಾಗ ೨: ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ
ರಡ್ಡನೆಯ ಭಾಗೊಡು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುನ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ಇಂಚಿನವು:
ಭಾಗ ೩: ಅನುಬಂಧಲು.
ಅನುಬಂಧ ೧: ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡೊಡ್ದ್ ಏಕಪ್ರವಾಹವಾದ್ ತುಳು-ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಬೈದಿನ ಪದಲು.
ಅನುಬಂಧ ೨: ಪ್ರಾಚೀನ ತಮಿಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ ತುಳುವ ಸಾಮಿಪ್ಯದ ಪದಲು
ಅನುಬಂಧ ೩: ಶಬ್ಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ- ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ತುಳು ಸಾಮಿಪ್ಯ
ಅನುಬಂಧ ೪ ಅ: ತುಳು ಕ್ರಿಯಾ ಧಾತುಲು
ಅನುಬಂಧ ೪ ಇ: ಸಂಸ್ಕೃತ್ ಧಾತುರೂಪಲು- ಕೃದಾಂತ-ತಧ್ಧಿತಾಂತ (ಸಾಧಿತ ) ರೂಪಲು.
ಅನುಬಂಧ ೪ ಉ: ತುಳು ಧಾತುಲೆಡ್ದ್ ಕೃದಾಂತ-ತಧ್ಧಿತ ನಾಮಪದ ರಚನೆ.
ಇತರ ಮಾಹಿತಿ
ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿಕ್ ಆರಂಭೊಡು " ಮದಿಪು"  ಬರೆತಿನಾರ್ ತುಳು- ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಆಯಿನ  ಡಾ: ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ ಕುಲು. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ  ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿಕಾರೆರೆನ  "ಮಗನ ಪಾತೆರೊ" ಇನ್ಪಿನ ಮುನ್ನುಡಿ  ಕೃತಿಕಾರನ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಕೃತಿತ ಕಡೆಟ್ "ತುಳು ನಡತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಇನ್ಪಿನ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪ್ರಬಂಧ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕದ ಕಡೆಟ್ ಪೂರಕ ಅಧ್ಯಯನೊಗು "ಪರಾಮರ್ಶಿನಿ" ಕೊರ್ತೆರ್.
ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಕೃತಿತ ಪೂರ್ಣಪಾಠೊನು ತುಳು ಪಾತೆರೊ ಇನ್ಪಿನ ಲಚರಿ (ಬ್ಲಾಗು) ಡು ಓದೊಲಿ.
ತುಳುನಾಡ್ದ ಐತಿಹ್ಯೊಲು
ತುಳುನಾಡ್ದ ಐತಿಹ್ಯೊಲು
ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಮೂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಐತಿಹ್ಯೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾವೊಲಿ
ಮಂಗು
ಮಂಗು ಉಂದೊಂಜಿ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಣ್ಣಪುರಿ ನೆಕ್ಕ್ ಅಂಗರೇ, ಮಾನಿಗ, ಕುಯಮೆ, ಮಣ್ಣ ಮಂಗೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆನ್ನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Antlion ಪಂಪೆರ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ Myrmeleontidae. ಲೇಸ್ವಿಂಗ್ಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾಂತೆದ ಕಿನ್ನಿ (nymph ) ಉಂದಾದುಂಡು, ಬಡಕಾಯ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಗುಬ್ಬಕ್ಕ.
ಮಂಗುದ ಬಗೆಟ್
ಇಲ್ಲೊದ ಮಣ್ಣ್ ಗೋಡೆದ ಮುದೆಲುಡ್, ಗಾಲಿ ದಿಂಜ ಬರಂದಿನ ಜಾಗೆದ ಸಡ್ಲ್ ಪೊಯ್ಯ ಮಣ್ಣುಡ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಜೂಲಿದ ಆಕಾರೊದ ಮಸ್ತು ಗುರಿನ್ ಮಂತುದ್, ಇಂಚಿನ ಗುರಿತ ಮಣ್ಣ ನಡ್ಯೆಡ್, ದೆಂಗುದು ಕುಲ್ಲುದು ಪಜ್ಜ ತತ್ತುದು ಬೂರುನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪಿಜಿನುಲು ನಸೆ ಪೊಯ್ಯಡ್ದು ಮಿತ್ತ್ ಬರಿಯೆರೆ ಒದ್ದಾಡ್ನಗ, ಅವೆನ್ ಉಲಾಯ್ ಒಯಿತೊಂದು ತಿಂಪುಂಡು.
ಜೀವಿತ ಕ್ರಮೊ
ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಬದುಕುಂಡು ಬೊಕ್ಕೊದ ದಿನೊಟು ತನ್ನೊ ಸುತ್ತಲಾ ಕೋಶ ಉಂಡು ಮಲ್ತೊಂದು ಪ್ಯೂಪ ಆಪುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ವಾರೊಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಬದಲಾದ್ ರೆಂಕೆ ಇತ್ತಿನ ಪಾಂತೆ ಆದ್ ಪೊಸ ದೇಕಿಡ್ ಪಿದಾಯ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಪಾಂತೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವು ಬದುಕುನು ನಲ್ಪ ದಿನ ಮಾತ್ರ. ಮಂಗು ಪನ್ಪಿನ ಆಂಟ್ ಲಯನ್(Ant Lion) ಲು ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ಮಸ್ತು  ಉಪಕಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ಪಿನ ಕೆಂಪು ಪಿಜಿನ್, ಎಲ್ಯ ತಾಲೆನ್ ತಿಂದುದು ಅಯಿಕ್ಲೆನ  ಸಂತತಿನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ತುಳುನಾಡ್‌ತ ಬದುಕುತೊಟ್ಟುಗು
ಈ ಪುರಿನ್ ಕಡಲ್ ಬರಿತ್ತಾ ಕುಡ್ಲ  ಕಿನ್ಯ ಇಪ್ಪುನಗ ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬೊನ್ತಿತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪುರಿಕುಲು
ಕಾಟ್ ಗುಲಾಬಿ
thumb|ಕಾಟ್ ಗುಲಾಬಿ ಕಾಟ್ ಗುಲಾಬಿ ದಯಿತ ಮೂಲ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಆಂಡಾ ನಮೊ ಭಾರತ ದೇಶೊಡುಲ ಪೊರ್ಲುಗೋಸ್ಕರ ನಡ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ ಇತ್ತಿನ ದಯಿ. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಈ ದಯಿನ್ ಭಾರತೊಗು ಪತ್ತೋಂದು ಬತ್ತ್‌‌‌ದ್ ಪೊರ್ಲುಗು ಬೋಡಾದ್ ನಡ್‌ದ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್.
ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರೂಪ
ಈ ದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾಂತ ರೀತಿದ ವಳಚ್ಚಿಲ್ ಜಾಗಡ್ ಪುದೆಲಾದ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ಬೇಲಿ ದಯಿಯಾದ್ ಲಾ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುದೆಲ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಬಳತಿನ ದಯಿತ ಮುದೆಲ್ಡ ದಂಡ್ ಉರುಟಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಲಾತ್ತ್ ದಂಡ್‌‍ಡ್ ನಾಲ್ ಮೂಲೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಂಡ್‌‍ಡ್ ತಿರ್ತ್ ಬಗ್ಗ್‌ನ ಎಲ್ಯ ಮುಳ್ಳುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉರುಟಾದ್ ಉದ್ದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಇರೆಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು, ಮಂಜಲ್, ಗುಲಾಬಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂಕುಲು ಆಪುಂಡು. ಈ ದಯಿಟ್ ಮುತ್ತುದಂಚಿನ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಿ ಆದ್ ಪರ್ಂದ್‍ನಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು ತಿನಿಯೆರೆ ಭಾರಿ ರುಚಿಯಾದುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳು ಯೋಜನೆ/ವಿಜ್ಞಾನ ಪಟ್ಯೊ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ತುಳುನಾಡ್
ತುಳುನಾಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಸೆ ತುಳು. ಬೌಗೋಲಿಕವಾದ್ ತುಳುನಾಡ್ ಭಾರತದೇಸೊದ ನೈರುತ್ಯೊಡುಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಸೊ.
ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅರಬ್ಬಿ ಕಡಲ್. ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕೇರಳ. ತುಳು ಮುಲ್ತ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬಾಸೆ. ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ,ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆನ್‍ಲಾ ಮುಲ್ಪ ಪಾತೆರುವೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ೮,೪೪೧ km2 (೩,೨೫೯ sq mi). ೨೦೦೧ಗ್ ಮುಲ್ಪ ೩,೦೦೫,೮೯೭ ನಸ್ಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ಉಡುಪಿ ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯೊ ನಗರ ಆದುಂಡು.
ಚರಿತ್ರೆ
ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕಾಲೊಡು ಗೋಕರ್ಣೊಡ್ದು ಚಂದ್ರಗಿರಿ ತುದೆಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗೊನು ತುಳುನಾಡ್‍ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಐಟೇ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲಾ ಪುಟ್ಟುದುಂಡು. ಪದಿನಾಜನೇ ಶತಮಾನ ಮುಟ್ಟ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್‍ ಇತ್ತ್ ಜಿ. ಕಡಲ್‍ ಮಾರ್ಗೊಡ್ದು ಬೇರೊಗು ಬತ್ತಿ ವಿದೇಶಿಯೆರ್‍ ತನ್ಕುಲೆಗ್‍ ಸುರು ತೋಜಿನ ಈ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಕೆನರಾ (canara) ಪಂಡ್ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್‍. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಎಂಚ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಕ್ ಬಿನ್ನಪಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಕೇರಳ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಪಿನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ತುಳುಂಬನ್ ಪೆರುಮಾಳ್ ಪನ್ಪಿ ಆರಸೆ ಕೋಟೇಶ್ವರೊಡು ತನ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಈ ನಾಡ್‍ನ್ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಅಯಡ್ದ್ ಈ ನಾಡ್‍ಗ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ ಪುದರ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇರಳೊಡು ಪನ್ಪೆರ್......
ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಸೃಷ್ಟಿ ಅರಾಧನೆ ಹೆಚ್ಚ. ಭೂತಾರಾಧನೆ, ಬೊಕ್ಕ ನಾಗಾರಾಧನೆ ಮೂಲು ಹೆಚ್ಚ ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಲು ಹೆಚ್ಚ ಇತ್ರಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಜನಪದ, ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬಗೆಟ್‍ ಹೆಚ್ಚ ಬುಲೆದುಂಡು. ಜನಪದ ಕ್ರೀಡೆಲಾಯಿನ ಕೋರ್ದಕಟ್ಟ, ಕಂಬಲ, ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನ ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಲು. ಪಾಡ್ದನ, ಉರಲ್, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಯಕ್ಚಗಾನ, ಉಂದು ಮಾತಾ ತುಲುನಾಡ್‍ದವೇ. ನಮ್ಮ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಕಲ್ಲ್ ದ ಬರವು ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಯಿನ ಕುಡ್ಲ‍ಡ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಬೋಳೂರು ಪನ್ಪಿನ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ ಜಾಗೆಡ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬತ್‍ದ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬತ್ತೇರಿ ಪನ್ ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಕೋಟೆ‍ನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್‌ರ್, ಅವು ಇತ್ತೆಲ ಅಲ್ಪ ಪೆರ್ಮೆ ಪಡೆದ್‍ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಇಸಯ ಪಂಡ ಅಲ್ಪ ಇತ್ತೆಲ ಅವನ್ ತುಯೆರೆ ಪರವೂರ್‍ದ ಜನಕ್‍ಲ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಆಯಿತ ಕೈತಲ್ ಮಲ್ಲ ಸುದೆಲಾ ನಮಕ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಆ ಸುದೆನ್ ದಾಟ್‍ದ್ ಪೋಂಡ ಬಾರೀ ಪೋರ್ಲ ಕಡಲ್ ನಮಕ್ ತುಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಬಾಸೆ
ತುಳುನಾಡ್ದ ಬಾಸೆ ತುಳು. ಐಕ್‍ ಲಿಪಿ ಉಂಡು. ಸ್ವಂತ ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ರಾಜಾಶ್ರಯ ದಾಂತೆ ಆವು ಬಳಕೆಡ್‍ ದಾಂತೆ ಪೋಂಡಲಾ ಮೂಲ ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚರಿತ್ರೆಹೊಂದಿನ ಗ್ರಂಥೊಲು ಉಂಡು. ಇನಿಕ್ಕ್ ಲಾ ಐತ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡತೊಂದುಂಡು. ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ತಾಳೆಗರಿ, ತಾಮ್ರಪತ್ರ, ಕಲ್ಲ್ ದ ಶಾಸನೊಲು ಉಂಡು. 1800 ವರ್ಸೊ‍ಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಕಜಿ ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್‍ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ ತುಳುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಬರೆಪಿನ ರೂಡಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 1841ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಲೆಡ್ದ್‍ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ಒಂಜಿ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲ್ ಸುರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್‍ ತುಲು ಬಾಸೆದ ಬೂಕುಲು ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್.
ಅಂಚೇನೇ ನಮ್ಮ ತುಳು ಜನೊಕ್ಕುಲು ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಹುಷಾರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೀನ್ ಪಂಡ ಕುಡ್ಲದ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ. ತುಳುವೆರ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಿರೆ, ಕೆದು, ತುದೆ, ಕಡಲ್ ಡ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆಟ್ಟ್ ಬಾರಿ ಬಿರ್ಸೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಪೆಡ್ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಂದರ್ ಉಂಡು. ಕಡಲ ಬರಿಟ್ಟ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ ಮರಕಲೆರ್ / ಮೊಗವೀರೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ್ ಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಮೀನು ಪತ್ತುನು ಮೊಕುಲು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆದ ಬೇಲೆನ ಇತ್ತೆ ಮರಕಲೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ. ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕಕುಲುಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಸತಿ (ದೇವತೆ)
ಸತಿ (/ˈsʌtiː/, ಸಂಸ್ಕೃತ: सती) ದೇವತೆನ್ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ (ಸಂಸ್ಕೃತ: दाक्षायणी). ಸತಿ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂತಸ ಬೊಕ್ಕ ದೀರ್ಗಾಯುಷ್ಯೊನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ದೇವತೆ ಅಂಚನೆ ಸತಿನ್ ಮಹಾಶಕ್ತಿನ ಅಂಶೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸತಿ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಸುರೂತ ಬೊಡೆದಿ. ಶಿವನ ರಡ್ಡನೇ ಬೊಡೆದಿ ಸ್ವಯಂ ಸತಿ ಪಾರ್ವತಿ ಆದ್ ಪುನರ್ಜನ್ಮೊನ್ ಪಡೆದ್ ಶಿವ ದೇವರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ಸತಿ ದೇವಿನ ಚಿತ್ರಣೊನ್ ರಾಮಾಯಣ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ತೋಜಾದೆರ್, ಆಂಡ ಅರೆನ ಕತೆಕ್ಲೆನ ವಿವರ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಸತಿ ಪೊಪ್ಪ, ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ವಿರುದ್ದ ಪೋದು ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಸತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸತಿನ ಕಂಡನೆ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತಿನೈಕ್, ಕಂಡನ್ಯನ ಮರಿಯಾದಿನ್ ಒರ್ಪರೆ ಅಗ್ನಿ ಕುಂಡೊಡ್ ಜೀವ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಗ್ನಿ ಕುಂಡೊಡ್ ಪೊತ್ತಿನ ಸತಿ ದೇವಿನ ಅಂಗಾಂಗೊಲು ವಿಶ್ವೊದ 51 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ ಬೂರ್ದ್ ಪೋದು ಇಡೀ ವಿಶ್ವೊದ 51 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಲೆಡ್ 51 ಶಕ್ತಿ ಪೀಟೊಲು ಆಮಡ್. ಇಂಚ ಸತಿ ದೇವಿನ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸತಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಆದ್ ಪುನರ್ಜನ್ಮೊನ್ ಪಡೆದ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಅರ್ದಾಂಗಿ ಆಪೆರ್.
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಸತಿ ಪದೊದ ಅರ್ಥ - ಸತ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್. ಸತಿಗ್ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ, ದಕ್ಷಕನ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಜಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಜೀವನೊ
ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆರಾಯಿನ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆನ ಮಗೆ. ಆರ್ ಮನು ಬೊಕ್ಕ ಶತರೂಪ ದಂಪತಿಲೆನ ಪುತ್ರಿ ಪ್ರಸೂತಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ಸತಿ ದಕ್ಷೆರೆನ ಕಡೇತ ಮಗಲ್. ಶಿವ ಪುರಾಣ, ಮತ್ಸ್ಯ ಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಳಿಕಾ ಪುರಾಣೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಅಸಿಕ್ನಿ ಸತಿನ ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಶಕ್ತ ಪಟ್ಯೊಲೆಡ್ ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರೊ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಮಗೆ ದಕ್ಷೆಗ್ ಮಹಾದೇವಿನ ಧ್ಯಾನ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ತನ್ನ ಮಗಲಾದ್ ಸತಿನ ರೂಪೊಡ್ ದೇವಿ ಪುಟ್ಟೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಸಲಹೆನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ದಕ್ಷೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ಂದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ದೇವಿ ನೆಕ್ಕ್ ಒಪ್ಪುವೆರ್, ಆಂಡ ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಮಗಲೆನ ರೂಪೊಡಿಪ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಆ ದೇಹೊನ್ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ಪುವೆ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರೊನ್ಲಾ ಪಂಡ್‍ದಿಪ್ಪುವೆರ್.
ಮದಿಮೆ
ಸತಿನ ಕಾಲೊಡ್ ಸತಿ ಮಸ್ತ್ ಪೊರ್ಲಿತ್ತೆರ್, ಅಂಚನೆ ಅರೆನ ಬಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಒಲಿಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನವು ದಂತಕತೆಕುಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಸತಿ ಅಪ್ಪರ ಇಲ್ಲದ ಆರಾಮದ ಜೀವನೊನ್ ಬುರ್ದು ಕಾಡ್‍ಡ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ತಪಸ್ಸ್ ನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆಲಾ ಉಂಡು. ಸತಿನ್ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಸತಿನ ಆಸೆದಂಚೆನೆ ಅರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆವರೆ ಒಪ್ಪುವೆರ್. ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರೆಗ್ ಶಿವನ್ ಮರ್ಮಯೆನ ರೂಪೊಡು ಒಪ್ಪರೆ ಇಷ್ಟ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಮಸಣೊಡ್, ಕಂಟೆಲ್‍ಗ್ ಉಚ್ಚುನ್ ಸುತ್ತುದ್ ಇತ್ತಿನ ಶಿವನೈರ್ದ್ ತನ್ನ ಬಂಗಾರ್‍ದಂಚಿನ ಮಗಲೆಗ್ ನೆರ್ದಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಬಂಧ ತಿಕ್ಕುದು ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೊಪ್ಪಗ್ ಇಷ್ಟ ಇಜ್ಜಾಂಡಲಾ ಸತಿ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಪೊಪ್ಪನ ವಿರುದ್ದ ಪೋದು ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್.
ದಕ್ಷ ಯಜ್ಞ
ಒರ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಮಲ್ಲ ಯಜ್ಞೊನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಅವೆಕ್ಕ್ ತನ್ನ ಮಾತ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಮರ್ಮಯನಕ್ಲೆನ್ ಲೆತ್ತಿತ್ತೆರ್. ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಅರಮನೆ ದುಲಾಯಿ ಬನ್ನಗ ಮಾತ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುದು ಗೌರವ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಆಂಡ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುಜೆರ್. 'ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಆದಿಪ್ಪೊಲಿ ಆಂಡ ಸಂಬಂಧೊಡ್ ಯಾನ್ ಅರೆಗ್ ಮಾಮು ಆವೊಡು ಆ ಸಂಬಂದೊಗ್ ಆಂಡಲಾ ಗೌರವ ಕೊರ್ದು ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಉಂತುದೊಲಿ' ಪಂಡ್ಂಡ್ ಮನಸ್ಸ್ ಡೇ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಕೋಪೊಡು ಎನ್ನೊನ್ವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ಂದ್ ನನೊಂಜಿ ಯಜ್ಞೊನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮಗಲ್ ಆಯಿನ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಅಂಚನೆ ಮರ್ಮಯೆ ಆಯಿನ ಶಿವನ್ ಆ ಯಜ್ಞೊಗ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ಪೊಪ್ಪ ಯಾಗೊನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ದಿನ ವಿಸಯೊನ್ ಕೇನ್ದ್ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ(ಸತಿ) ತನ್ನ ಕಂಡನೆ ಆಯಿನ ಶಿವ ದೇವೆರೆಡ ನಮಲಾ ಆ ಯಾಗಗ್ ಪೋಯಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಹಠ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವೆಕ್ಕ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ನಮಕ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಇಪ್ಪಂದಿನಲ್ಪ ವೊವ್ವೇ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭ ಆವಡ್ ಏಪೊಗ್ಲಾ ಪೋವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಅವ್ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆವಡ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆವಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಪೊಪ್ಪ ಬೇಲೆದ ನಡುಟು ನಮನ್ ಲೆಪ್ಪರೆ ಮದತ್‍ದ್ ಇಪ್ಪೊಡು, ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋವರೆ ಮಗಲೆಗ್ ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ದಾಯೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೋಪುನ ಬೊರ್ಚಿಂದ್ ಪಂಡಲಾ ದೇವಿ ಕೇನುಜೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ದೇವಿನ ಹಠೊಕ್ಕಾತ್ರ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಯಾಗೊಗ್ ಲೆತೊಂದ್ ಪೋಪೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆನ್ ಇರುವೆರೆನ್ ತೂದು ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ 'ಲೆಪ್ಪೋಲೆ ಇಪ್ಪಂದೆನೇ ಈ ಎನ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬಯ್ದನಾ? ನಿನ್ನ ಕಂಡನ್ಯನ್ಲಾ ಲೆತೊಂದ್ ಬಯ್ದ ಅತಾ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವಮಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವೆನ್ ದೇವಿ ತಡೆತೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಕುಡ ಯಾಗ ಸುರು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ್ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜೆರ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾತೆರೆನ ಎದುರು ತನ್ನ ಕಂಡನ್ಯಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ದೇವಿ ಎದುರಿತ್ತಿನ ಅಗ್ನಿಕುಂಡೊಗು ಲಾಗಿವೆರ್. ಇಂಚ ದೇವಿನ ಸರೀರ ಬಸ್ಮ ಆಪುಂಡು.
ಪುನರ್ಜನ್ಮೊ
ಬಸ್ಮ ಆಯಿನ ದೇವಿನ ಸರೀರ ವಿಸ್ವೊದ 51 ಜಾಗೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಂಗಾಂಗೊಲು ಬೂರ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಅವ್ವೇ ದುಂಬಗ್ ಶಕ್ತಿ ಪೀಟ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಬಸ್ಮ ಆಯಿನ ದೇವಿ ನನೊಂಜಿ ಜನ್ಮೊಡ್ ಪಾರ್ವತಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಅವತಾರೊಲು ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ಡಿ.ವಿ.ಸದಾನಂದ ಗೌಡ
ದೇವರಗುಂಡ ವೆಂಕಪ್ಪ ಸದಾನಂದ ಗೌಡ ಅಥವಾ ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ (ಪುಟ್ಟು. ೧೮, ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೩) ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಅಗೊಸ್ತು ೩, ೨೦೧೧ ನೇ ತೇದಿ ದಾನಿ ಅಧಿಕಾರೊಗ್ ಬತ್ತೆರ್.ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. ಮೇರ್ ೧೫ನೇ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ರಡ್ಡ್ ಜಾಗೆನ್ ಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿದಿಸಾದೆರ್.
ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ೦೩ ಆಗೋಸ್ಟ್ ೨೦೧೧ – ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ಅವಧಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ೨೬ನೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಪೂರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡ್ಯೂರಪೆರ್. ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಮತಕ್ಷೇತ್ರೊ ಪುತ್ತೂರು, ಉಡುಪಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣೊ. ೨೦೧೪ನೇ ೧೬ನೇ ಲೋಕಸಭೆತ ಓಟುಡು ಬೆಂಗಳೂರುದ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಗೆಂದ್‌ದ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೊದ ರೈಲ್ವೆಮಂತ್ರಿ ಆತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರೊದ ಕಾನೂನು ಸಚಿವೆರ್.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಪುತ್ತೂರುದ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ದ್ B.Sc ಪದವಿ, ವೈಕುಂಠ ಬಾಳಿಗ ಲಾ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ದ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆವೊಂದೆರ್.
ಸ್ವಂತ ವಿವರೊ
ದೇವರಗುಂಡೊ ವೆಂಕಪ್ಪ ಸದಾನಂದ ಗೌಡ ಅತ್ತಂಡ ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ೧೬ನೇ ಲೋಕಸಭೆಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಷೇತ್ರೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾದ್ ಗೆಂದೆರ್. ಅಖಂಡೊ ಭಾರತೊಡು ಸರ್ವಾನುಮತೊಡು ಗೆಂದಿನಸುರೂತ ಬಿಜೆಪಿದ ಸರಕಾರೊದ ೧೫ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಯಿನ ನರೇಂದ್ರ ದಾಮೋದರದಾಸ ಮೋದಿಯೆರೆನ ಸಂಪುಟೊಡು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವೆರಾದ್ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ಪಡೆತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ತುಳುಭಾಷಾಪ್ರೇಮಿ. ಎಡ್ಡೆ ಸಂಘಟಕೆ. ಅಂಚನೆ ಸುಳ್ಯ ಪರಿಸರೊದ ಅರೆಬಾಸೆದಾರ್.
ಜನನೊ, ಬಾಲ್ಯೊ, ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ
ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಸುಳ್ಯೊ ತಾಲೋಕು ಮಂಡೆಕೋಲು ಗ್ರಾಮೊದ ದೇವರಗುಂಡೊದ ಗೌಡ ಪರಿವಾರೊದ ವೆಂಕಪ್ಪಗೌಡ ಬುಕ್ಕೊ ಕಮಲಾ ದಂಪತಿಯೆರೆನ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದೆರ್. ಆರೆನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸುರೂಟು ಪುತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೊಕುದ ಕೆಯ್ಯೂರು ಬುಕ್ಕೊ ಸುಳ್ಯೊಡು ಆಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕೋಲೇಜ್ ಪುತ್ತೂರುಡು ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ಉಡುಪಿದ ವೈಕುಂಠಬಾಳಿಕ ಲಾ ಕೋಲೇಜಿಡ್ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಕೋಲೇಜ್ ಜೀವನೊಡು ಆರ್ ಲಾ ಕೋಲೇಜಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘೊದ ಕಾರ್ಯಂತೆರೆ ಸ್ಥಾನೊಗು ಓಟುಗು ಉಂತುದು ಗೆಂದೆರ್. ಅಪಗನೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತ್‌ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೭೬ಡ್ ಆರ್ ಸುಳ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪುತ್ತೂರುಡು ವಕೀಲೆರೆ ಬೇಲೆ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉತ್ತರಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆದ ಶಿರಸಿಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಆದ್ ಒಂತೆ ಸಮಯೊ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೧ಡ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಡಾಟಿಯೆರೆನ್ ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡನೆದ ಮಗೆ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಗೌಡೆರ್ ನಿಟ್ಟೆದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೋಲೇಜಿಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆತೆರ್. ಮೆಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಮಗೆ ಕೌಶಿಕ್ ಗೌಡೆರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದಿತ್ತೆರ್. ೨೦೦೩ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಸುಳ್ಯದ ಬೇಂಗಮಲೆದಲ್ಪ ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತೊಡು ತೀರ್ದ್‍ಪೋಯೆರ್.
ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊ
ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಆನಿದ ಜನಸಂಘೊದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮಂಡೆಕೋಲು ಗ್ರಾಮೊದ ಕೋಪರೇಟಿವ್ ಸೊಸೈಟಿಗ್ ಓಟುಗು ಉಂತುದು ಗೆಂದ್‍ದ್ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಸುಳ್ಯೊ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಪಕ್ಷಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊದ ಬಿಜೆಪಿ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊ ಬಿಜೆಪಿದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್, ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊ ಬಿಜೆಪಿದ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದ್(೧೯೮೩-೮೮), ರಾಜ್ಯೊದ ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಷೊದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದ್(೨೦೦೩-೦೪) ಬುಕ್ಕೊ ಪಕ್ಷೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದ್(೨೦೦೪) ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.೧೯೯೪ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೯ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊದ ಪುತ್ತೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡುದು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ ರಡ್ಡನೇ ಅವಧಿಡ್ ರಾಜ್ಯೊದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷೊದ ಉಪನಾಯಕೆರಾಯೆರ್. ೨೦೦೪ಡ್ ಕುಡ್ಲದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಾದ್ ಸನ್ಮಾನ್ಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯಿಲಿಯೆರೆನ್ ೩೨,೩೧೪ ಓಟುಡು ಸೋಪಾದ್ ೧೪ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ೨೦೦೯ಡ್ ಪಕ್ಷೊ ಆರೆನ್ ಉಡುಪಿ-ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತ್‌ಂಡ್. ೧೫ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಉಡುಪಿಡ್‍ದ್ ಗೆಂದ್‍ದ್ ಬತ್ತೆರ್. ಜನಸಂಘೊದ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣೊಡು ಪಾಲ್‍ಪಡೆಯೆರ್. ಭಾರತೀಯ ಮಜ್ದೂರ್ ಸಂ‍ಘೊ (ಬಿ.ಎಂ.ಎಸ್)ಡುಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಸದಾನಂದ ಗೌಡೆರ್ ಸುಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕು ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಲಿಕರ ಸಂಘೊಡುಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಕಲಾಪ್ರೇಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆಸಕ್ತಿ
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಟ್ಟೆ ಇಂಬೆರ್ ಖೋಖೋ ಗೊಬ್ಬುಡು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸದೆರ್. ಆರ್'ಬ್ಯಾಡ್ ಮಿಂಟನ್' ಬುಕ್ಕೊ 'ಟೆನ್ನಿಸ್' ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕರಾವಳಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಬಗೆಟ್ ಮಲ್ಲ ಪೆರ್ಮೆ ಇಂಬೆರೆಗ್ ಉಂಡು. ಸಮಯೊ ತಿಕ್‍ನಗ ಇನಿಲಾ ಯಕ್ಷಗಾನೊ/ಆಟೊ ತೂಪೆರ್.
ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನೊ
೦೩ ಆಗೋಸ್ಟ್ ೨೦೧೧ – ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ಡ್ ಆರ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ೨೬ನೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ದೆತ್ತೊಂದು ಅಧಿಕಾರೊ ಕೊರಿಯೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ಬತ್ತಿನ 'ಸಕಾಲ' ಪನ್ಪಿನ ಯೋಜನೆ ಇನಿ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆಯಾದ್, ಅಧಿಕಾರೊ ಸೂತ್ರೊಗ್ ಆಧಾರೊ ಆದ್ ಉಂತ್‍ದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮುಕ್ಯಮಂತ್ರಿಲು
ಕಕ್ಕೆ
ಕಕ್ಕೆ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊದ ಈ ಪಕ್ಕಿ ದೇಸೊ ವಿದೇಸೊಡುಲಾ ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡ್. ಕಕ್ಕೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಕಾಗೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೋರ್ವಿಡೇ ಪಕ್ಷಿ ಸಂತತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ಈ ಪಕ್ಕಿಲು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣೊ ಭಾಗೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಬುಡುಂಡ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಂತ ಕಡೆಟ್‍ಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್‌ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕೊ, ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕೊ, ಯೂರೋಪ್ ಬುಕ್ಕೊ ಏಷಿಯಾಡ್ ಕಕ್ಕೆಲು ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಕ್ಕೆಲೆಡ್ ಕ್ರೋ(ಭಾರತದ ಕಾಗೆ), ರೂಕ್, ಜಾಕ್ ಡಾ, ಜೇ, ಮ್ಯಾಗ್ ಪೈ, ಟ್ರೀ ಪೈ ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ನೂತ್ತಿರುವೊ ಪ್ರಭೇದೊಲುಂಡು. ಪ್ರತಿ ಖಂಡೊಡು ಸುಮಾರ್ ಪತ್ತ್ ಪ್ರಭೇದೊಲು ತೋಜಿಂಡ, ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಮೇಲ್ಭಾಗೊದ ಪಕ್ಕಿಲೆ ತಾನೊ ರೆವೆನ್‍ಡ್ ೪೦ಗು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪ್ರಭೇದೊಲು ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೊ. ಕಕ್ಕೆಲೆನ್ ಜಗತ್ತಡೇ ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪಕ್ಕಿಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಪ್ರಾಣಿ ಜಗತ್ತ್‌ಡೇ ಅತಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಒಂಜಾತಂಡ್. ಉಂದು ಇಡೀ ವರ್ಸೊ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ.
ಕಕ್ಕೆದ ತೆನಸ್
ಕಕ್ಕೆಲೆ ತೆನಸ್ ವೈವಿದ್ಯೊ. ಪಕ್ಕಿದ ಕಾರಿಡ್ದ್ ಪಕ್ಕಿದ ಕಿನ್ನಿ, ಕೋರಿದ ಕಿನ್ನಿ, ಎಲಿ ಇಂಚ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್, ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಸೈತಿನ ಪಕ್ಕಿ, ಪ್ರಾಣಿ, ತರಕಾರಿ, ಬೊಡ್ಚಾಂದಿ ವಸ್ತುಲು ಇಂದೆನ ತೆನಸ್. ಒಟ್ಟುಡು ಕಕ್ಕೆ ತಿನಂದಿ ತೆನಸ್ ಇದ್ದಿ. ಕಕ್ಕೆ ಹಾಲ್ ಮೂಲ್‍ನ್ ತಿಂದ್‍ದ್ ಇಲ್ಲ ಸುತ್ತುನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮಲ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿ.
ಕಕ್ಕೆದ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಕ್ರಮೊ
ಕಕ್ಕೆಲು ಮಾಂತ ಮರಟ್ಟ್‌ಲಾ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಂಡು. ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುಂಡು. ಕಕ್ಕೆ ೩-೮ ಕೆತ್ತಿ ದೀಡುಂಡು. ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಆಣ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪೆ ಕಕ್ಕೆ ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಸಾಂಕುವೊ.
ಕಕ್ಕೆದ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ
ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಣ್ಮೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಈಸೋಪನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಗಡಿಗೆ(ಹೂಜಿ) ಕಥೆ). ಕಾಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾವೆನ್ ಗಳು ಜಾಣ್ಮೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.
ಇಸ್ರೇಲಿನ ಕಾಡು ಕಾಗೆಗಳು ಮೀನುಗಳ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರೊಟ್ಟಿ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾಗೆಗಳು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾರುವಾಗ ಸಹ ತಮ್ಮ ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಬಾಬು ಪರವ
ಪುಟ್ಟು
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ವಿಟ್ಲದ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್
ಪೊಲಬು
ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಹಿರಿಯ ಭೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಕಲಾವಿದೆರ್. ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ವಿಟ್ಲ ಕಾಪು ಮಜಲ್ದಾರ್. ಮೇರೆನ ಹಿರಿಯೆರ್ಲಾ ಬೂತ ಕಲಾವಿದೆರೇ. ಅಮ್ಮೆರ್ ಪಕ್ರು ಪರವೆರ್. ವಿಟ್ಲ ಸೀಮೆಡ್ ಭೂತ ಕಟ್ಟುನೆಟ್ ಮೇರೆನವು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್. ರಾಜಂದೈವೊಲಾಯಿನ ಮಲರಾಯೆ, ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಇಂಚಿನ ಮಾತ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಾರಣಿಕೊನು ಮೆರೆಯಿನಕುಲು. ಮೇರೆ ಮಗೆ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ಲಾ ಅಮ್ಮೆರೆನವೇ ಪರಂಪರೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೋಕುದ ಕೇಪು, ಕೆಲೆಂಜ, ಅನಂತಾಡಿಡ್ ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಮೆಚ್ಚಿ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಮೇರ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಲರಾಯೆ ದೈವೊ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆ, ಕುಣಿತ, ಪಾತೆರೊ,ಅಣಿ ವಿನ್ಯಾಸೊ ಉಂದು ಮಾತ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವೇ. ಪಾಳೆನ್ ವಿವಿಧ ಆಕೃತಿಡ್ ಕೊಯಿದ್ ಅಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜೊಂಜೆನೇ ತಿಕ್ಕಾದ್ ಮಲ್ಪಿ ಬೃಹತ್ ಅಣಿ ತೂವೊಡಾಯಿನವೇ. ಇತ್ತೆದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಆಧುನಿಕತೆಗ್ ಒಗ್ಗೊಂದೆರ್ಂಡಲಾ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ಮಾತ್ರ ಪರತ್ತ್ ಕ್ರಮೊನೇ ಒರಿತ್ತೊಂದೆರ್. ಭೂತೊದ ಪಾತೆರೊಡೇ ಪನ್ಪುನಾಂಡ ಪರತ್ತ್‌ನ್ ನಿಗಿಪ್ಪಡ ಪೊಸತ್ತ್‌ನ್ ತೋಡಡ ಪನ್ಪಿಲೆಕ ಪರಂಪರೆದ ಶೈಲಿಯೇ ಮೇರೆನ ಜೀವಾಳ. ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಮೇರ್ ಬಡವೆರಾಂಡಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಮಲ್ಲ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ಂದ್ ಪನೊಲಿ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಪುರಸ್ಕೊರೊಲು
ಮೇರ್ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಯೊ ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಭೂತೊ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆನ್ ಉಂತಯೆರ್.
ತೀರ್‌ನೆ
ಸುಮಾರ್ ವರ್ಸೊ ಕಾಲ ಬೂತೊಲೆನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಬಾಬು ಪರವೆರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ತೀರ್‌ದ್ ಪೋಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್
ಮೈಸೂರು
ಮೈಸೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರ. ಮೈಸೂರುಡು ಅವ್ವೇ ಪುದರ್ದ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕ ದುಂಬು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ ಪರಾ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮೈಸೂರುನು ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ಪಂದ್ ಲೇಪ್ಪುವೆರ್. ಮೈಸೂರುಡು ನಮೂನೆ ನಮೂನೆದ ತೂಪುನ ಜಾಗೆಲು ಉಂಡು. ಅರಮನೆ ಇತ್ತ್‌ನೆರ್ದ್ ಜನಕುಲ್ ಅವೆನ್ ಅರಮನೆದ ನಗರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೈಸೂರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ೨ನೇ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಮೈಸೂರು ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಂಚಿಂದ ನಗರ ಅನಂಚನೇ ಉಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಆಕರ್ಷಣೆದ ಜಾಗೆ ಪಂಡ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ.
ಮೈಸೂರುಡು ತೂಪಿನಂಚಿನ ಜಾಗೆಲು
ಮೈಸೂರುಗ್ ಮುಟ್ಟಡ್ ಉಪುನ ಅಕರ್ಷಣೆ ಜಾಗ ಪಂಡ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ, ರಂರನತಿಟ್ಟು, ಬಂಡೀಪುರ, ತಲಕಾಡು, ಮುಡುಕುತೊರೆ ತಿರುಮಕೂಡಲು ನರಸೀಪುರ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
{Reflist}}
ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು
ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತ
ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊತ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊದಾರ್. ಪ್ರಸ್ತುತಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತೆರ್. ಕಟೀಲು ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳಡ್ ಸುಮಾರ್ ಕಾಲ ಭಾಗವತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಸಂಗಲೆನ್ ಸ್ವತಃ ಬರೆತೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪದ್ಯೊದ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ
ಬಲಿಪೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡುದ ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೧೯೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಪುದರ್ ಬಲಿಪ ಮಾಧವ ಭಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಸರಸ್ವತಿ. ಇಂಬೆರ್ ೭ನೇ ತರಗತಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆತ್ತೆರ್. ಬಲಿಪೆರ್ ಆರ್ನ ಅಜ್ಜೆರಾಯಿನ ದಿ.ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರಡ್ದ್ ಭಾಗವತಿಕೆನ್ ಕಲ್ತ್ದ್ ೧೩ನೇ ವರ್ಷಡ್ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ನ ಬುಡೆತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಇಂಬೆರೆಗ್ ನಾಲ್ ಜನ ಜೋಕುಲು.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದೊ ಕೊಡುಗೆ
ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತೆರ್ ೬೦ ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಪಡ್ರೆ ಜಠಾಧಾರಿ ಮೇಳನ್ ಸುರುಟ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುಮಾರ್ ೫೦ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಬಲಿಪೆರೆಗ್ ಕಂಠಪಾಠ ಉಂಡು. ೩೦ ಪ್ರಕಟಿತ ಬೊಕ್ಕ ೧೫ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತದೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ್ ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷ ರಂಗೊದ ಭೀಷ್ಮೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಬೆರೆನ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವೆಗಾದ್ ಯಕ್ಷಾಭಿಮಾನಿಲು ಬಲಿಪ ಅಮೃತ ಭವನೊನು ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖೊ
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಗೌಡ
ಗೌಡ ಇಂದೊಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುದರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್ ಗೌಡೆರ್‍ನಕುಲು ಐಗೂರು ಸೀಮೆಡ್‍ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೦೦ನೆ ಕಾಲೊಡೇ ಬತ್ತೆರ್ಂದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಪನ್ಪರ್.
ಗೌಡ ಪದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಗೌಡ ಪದೊ ಗಾವುಂಡ,ಗೌಂಡ,ಗಾವುಡ,ಗವುಡ,ಗೌಡ ಇಂಚ ರೂಪ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಗೌಡ ದೇಶಂದು ಒಂಜಿ ದೇಸ ಪಿರಾಕುದ ಕಾಲೊಡ್ ಇತ್ತುಂಡು.
ಗೌಡ ಪದದ ಅರ್ಥ
ಗೌಡ ಪದೊತ ಅರ್ಥೊ ಯಜಮಾನ ಪಂಡ್‍ದ್. ಊರುದ ಯಜಮಾನನ್ ಗೌಡೆರ್‌ಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‍ಗೆ. ಕ್ರಮೇನೊ ಅಮೊಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುದರಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಂಡ್. ಇನಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು ಗೌಡ ಜಾತಿಂದ್ ಗುರುತಿಸಾವೊಂದೆರ್. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರತಿಯೊರಿಲಾ ಒಕ್ಕಲಿಗ ಸಮುದಾಯೊಂದು ಗುರುತಿಸಾವೊಂದೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿದಕುಲು ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಯಾನೆಂದ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಕ್ಕಲಿಗ ಪಂಡ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾತ್ ಒಕ್ಕೆಲು ಮಾಲ್ತೊಂತ್ ಇತ್ತೆರ್. ಗೌಡ ಪಂಡ ಗ್ರಾಮತಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ, ಅಧಿಕಾರಿ, ಒಂಜಿ ಹುದ್ದೆ.
ನಡೆತ್ತುನಾ ಸಂಶೋಧನೆಲು
ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ವಾದೊನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೆಲೆಗ್ ಕೊಂಡೊತ್ತ್ ಪೊತೆರ್.
ತುಳುನಾಡ್ದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ತುಳುನಾಡ್
ತುಳುನಾಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಪೆರ್ಮೆದ ಪ್ರದೇಸೊ. ನಾಡ್‍‍ರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ನಾಡ್ ತುಳುನಾಡ್ ಇನ್ಪಿಲೆಕೊ ಮೂಲು ಬಗೆ ಬಗೆತ ಗೊಬ್ಬುಲು ಉಲ್ಲೊ.
ಗೊಬ್ಬುಲು
ಗೊಬ್ಬುಲು ಪನ್ಪಿನವು ತುಳುನಾಡ್ದ ಮನರಂಜನೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ. ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ಬೇನೆ ಬೇಸರನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೊನೆರೆ ಗೊಬ್ಬು ಭಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ನಮ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಗೊಬ್ಬು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನೆನೆಪು ಮಲ್ತೊನೊಲಿ. ಪ್ರಾಣಿಲು ತನ್ಕ್ ತಿಕ್ಕಿನ ತೆನಸ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‍‍‌‌‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ನ್ ಗೊಬ್ಬಾದ್ ಗೊಬ್ಬಾದ್ ತಿನ್ಪಿನೆನ್ ತೂಪುನೇ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು.
ಡೋಲು
ಡೋಲು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣ ನೆಕ್ಕ್ ದೋಲು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ ವಿಭಾಗದವು ಅತ್ತ್ ಡ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾದನ. ಉಂದೆನ್ ಬೊಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್ ಲಾ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಭೂತ ದರಿಪುನದಗ, ಜಾತ್ರೆಡ್, ಮೆರವಣಿಗೆ ಪೋನಗ, ಮರಣದ ಸುದ್ದಿದಪಗ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ವರೊಟ್ಟು ಬೊಟ್ಟುವೆರ್. ಬೂತೊ ನಲಿಪುನಗ, ನೇಮೊದಾನಿ, ಊರುದ ಜಾತ್ರೆ ಆನಗ ಡೋಲು ಬೊಟ್ಟುನ ದುಂಬುಡುದಿಂಚಿ ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನಡತ್ತ್ ಬತ್ತ್‌ನ ವಾಡಿಕೆ.
ತಂಪು ಪಾನೀಯ
ತಂಪು ಪಾನೀಯ ಒಂಜಿ ಪರ್ಪಿನ ಅಂಗತ್‍ನೆ. ಉಂದೆನ್ ಬಗೆ ಬಗೆ ತರಕಾರಿಡ್ ಪಣ್ಣುಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವ್ವುದಾಂತೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥನ್ಲಾ ಪಾಡ್ದ್ ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಸೊವೆರ್. ಬೇಸಿಗೆಗಾಲೊಗು ಭಾರೀ ಬೇಡಿಕೆಡುಪ್ಪುನ ಪದಾ‍ರ್ಥ. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಸುಲಬಡ್ಲಾ ಬೇಗಲಾ ತಯಾರಾಪುನಡು. ಯೊವ್ವೇ ಒಂಜಿ ತರಕಾರಿ ಅಥವಾ ಪರ್ಂದ್‌ನ್ ಪುಂಟ್‍ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಅರೆತ್ದ್ ರಸ ದೆತ್ತದ್ ಅಯಿಕ್ ಚೂರು ಸಕ್ಕರೆ ಬೆರಪಾದ್, ಐಸ್‍ದ ತುಂಡು ಪಾಡ್‍ಯರ್ಡ ಇರೆನ ಪರ್ಪುನ ಅಂಗತ್‍ನೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
ಬಾರೆತ ಪರ್ಂದ್
ಕದಳಿ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪುದರ್‌ನ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್ ವಾ ಕಾಲೊಡುಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಂಗ್ಲ ಬಾಸೆಡ್ ಬನನ(banana) ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ ಮುಸ ಅಕುಮಿನೆಟ್(MUSA ACUMINATE). ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ಪುನೈಕ್ ಮಾತ್ರ ಬಲಕೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ಆಂಡ ಬಾರೆ ಕಾಯಿ ಪನ್ಪಿ ಜಾತಿ ಒಂಜಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನೇಂದ್ರದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಉಪಯೋಗ
ಉಂದೆನ್ ಕಜಿಪು, ಪೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ ಬೊಜ್ಜದ ಒಣಸ್ಗ್ ಬಾರೆದ ಕಜಿಪು ಆವೊಡೆ. ನೇಂದ್ರ ಪಂರ್ದ್ ದ ಚಿಪ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ನೇಂದ್ರ ಬಾರೆನ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಲ್ಪದ ಚಿಪ್ಸ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಬಾರೆದ ಕಾಯಿ, ಬಾರೆ ಪರ್ಂದ್ ಎಂಚ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡ. ಅಂಚೆನೇ ಬಾರೆದ ಇರೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಉನಿಯೆರೆ, ತಿಂಡಿ ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ, ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ, ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಇಂಚ ಮಾತಾ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಬಾರೆದ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಪೂ ಕಟ್ಯೆರೆ, ಬಚ್ಚಿರೆದ ಸೂಡಿ ಕಟ್ಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಭೂತೊಗು, ಕುಲೆಕುಲೆಕ್ಕ್, ಕಕ್ಕೆಗ್ ನುಪ್ಪು ದೀವೆರೆ ಕೊಡಿ ಇರೆನೇ ಬೋಡು. ಪರ್‍ಂದ್‍ದೊಟ್ಟುಗು ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ,
ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‍ದ ವಿದೊಕುಲು
ಬಾರೆದ ಪರ್ಂದ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು. ಅವು
ಕೂಜಲ್ ದ ಪೊರ್ಲುಗು ಕಂಚಲ್ ದ ಉಪಯೋಗ
ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ತನ್ನ ಕುಜಲ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುಡೆ ತೋಜೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವೆಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇರೆ ರೀತಿದ ಮರ್ದ್ ನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಆಂಡ ತರೆಕೂಜಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಇಪ್ಪೊಡಾಂಡ ಕಂಚಲದ ರಸ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಕಂಚಲ್ ಕಜಿಪುಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಅತ್ತ್. ಕೂಜಲ್ ಎಡ್ಡೆಡ್ ಮಿನ್ಕೊಡಾಂಡ ಕಂ ರಸನ್ ಲೇಪನ ಮಲ್ಪೊಡು.
ಮಲ್ಪುನ ಎಂಚ?
ಕಂಚಲ್‌ನ್ ಗುದ್ದುಡು ದಪ್ಪ ರಸ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತರೆ ಕುಜಲ್ಗ್ ಪೂಜೊಡು(ಲೇಪನ) ಮಲ್ಪೊಡು ಬುಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಗಂಟೆ ಬುಡುದು ಮೀಯೊಡು. ಇಂಚ ಪತ್ತ್ ದಿನೊಕ್ಕೊರ ಮಲ್ತೊಂಡ ಬಾಲ ನೆರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಸೀಳ್ ಕೂಜಲ್‌ದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಕಂಚಲ್‍ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತುದು ನೆತ್ತಿದ ಮಿತ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಉಜ್ಜೊಡು. ಅಂಚನೆ ಕಂಚಲ್ ತುಂಡುನು ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಬಣ್ಣ ಮಗುರುನೆಡ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಅವು ಚವುಲಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ದೆ ಪುಂಟುದು ಎಣ್ಣೆನ್ ತರೆಕ್ ಪಾಡೊಲಿ.
ಉಪಯೋಗ
ಕೂಜಲ್ ಎಡ್ಡೆ ಪೊರ್ಲು ತೋಜುಂಡು. ಇಂಚ ವಾರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕುಜಲ್ ಉದುರುನ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ತರೆದ ಪೇನ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ತರೆತ ಚರ್ಮಲಾ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವಿಕಾಸ್ ಪೀಡಿಯಾ
ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊಳೆನ ಆರೋಗ್ಯೊದ ಬಗೆಟ್ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಭೂತಾರಾಧನೆ
thumb|ಬೂತೊಗು ಆವಾರೊ ಕೊರ್ಯರೆ ದೀಡುನ ಬಲಿ
ಭೂತಾರಾಧನೆ ತುಳುನಾಡ್ದ ಆರಾಧನೆ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಈ ಪ್ರಕಾರೊಡು ಅಗೆಲ್, ತಂಬಿಲೊ, ಕೋಲೊ, ನೇಮೊ, ಬಂಡಿ/ಜಾತ್ರೆ, ಮೆಚ್ಚಿ, ಆಯನೊ, ಮೈಮೆ, ಕೆಂಡಸೇವೆ, ದೊಂಪೊದ ಬಲಿ, ಜಾಲಾಟೊ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಡಕೆಲುಂಡು. ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆದ ನಂಬಿಕೆದಂಚನೆ ಭೂತಾರಾಧನೆಲಾ ಬಲವಾಯಿನ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಉಂತ್‍ದುಂಡು. thumb|ಪಿಲಿಚಾಮುಂಡಿ
ದೈವ
ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್ ದೇವೆರೆನ ಆರಾದನೆ ಸುರು ಆಪಿನೆಕ್ ದುಂಬೇ ಮುಲ್ಪ ದೈವೊಲೆನ ಆರಾದನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಮುಲ್ಪದ ಪರತಿರಿ ತೂಂಡ ತೆರಿಯುಂಡು. ಅಪ್ಪಟ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಮರ್ಗಿಲ್‌ಡ್ ಈ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಆರಾದನೆ ಪದ್ದತಿ ಸುರುವಾಂಡ್. ನಾಗಾರಾದನೆ ಈ ನೆಲಟ್ ಸುರುಕು ಉಂಡಾಯಿನ ಆರಾದನಾ ಕ್ರಮೊ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನರಮಾನಿ ಕಾಡ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ನಾಡ್ ಕಟ್ಟುನ ಪೊರ್ತುಡು ಸುರುಕು ಈ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಉಚ್ಚುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಡಿದ್ ನಂಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆ. ಉಂದು ಬಜೀ ತುಲುನಾಡ್‌ದ ಕತೆ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ಇಡೀ ಲೋಕೊದ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಕತೆ. ಅಂಚನೇ ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್‌ಲಾ ನಾಗಾರಾದನೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ದೈವೊಲೆನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ, ಬ್ರಹ್ಮಕಲಶ ಪೂರಾ ಇತ್ತಿಜಂಡ್. ಈ ಕ್ರಮೊ ತುಲುವೆರೆನವತ್ತ್. ಬಕ್ತಿಡ್ ನಂಬುದು ಕೈಮುಗಿದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಲ್ತಿರಿ ಕುತ್ತುದು, ದೂಪ ಪತ್ತ್‌ದ್, ಕೂಚಿ ನೀರ್ ದೀದ್, ಪರ್ವ ಬಲಸಿನಾಡೆಗ್ ದೈವೊಲು ಒಲಿದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿಲೆಯಾಪೆದೊ. ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ ಬಲಸಿನ ಅಗೆಲ್, ತಂಬಿಲ, ಬಾರನೆಗ್ ಕೋರಿ, ಅಸರ್‌ಗ್ ಕಲಿ ಉಂದು ದೈವೊಲೆನ ಬಯಕೆ. ಬಕ್ತಿಡ್ ನಂಬಿನಾಡೆಗ್ ಇಷ್ಟಾರ್ತೊಲೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತ ದೈವೊಲು. ನಂಬಿನಾಯನ ಬುಲೆ ಬಾಗ್ಯೊ, ಇಲ್ಲ್ ಬದ್‌ಕ್‌ನ್ ಕಾತೊಂದಿತ್ತ. ನರಮಾನಿ ಒಂಜಿ ಊರುಡ್ದು ಒಂಜಿ ಊರುಗು ವಲಸೆ ಪೋಪಿನವು ಆ ಕಾಲೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅಂಚ ಪೋನಗ ತಾನ್ ನಂಬಿನ ದೈವೊಲೆನ್‌ಲಾ ಲೆತೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೈವೊಲೆನ್ ಕೊನೊಯೆರೆಗ್‌ಲಾ ಬಾರೀ ಸುಲಬೊದ ಸಾದಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಒಂಜಿ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸ್‌ದ್ ಕೈಮುಗಿದ್ ಅರಿಕೆ ಮಲ್ತೊನುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಸಾನಾದಿಗೆನ್ ದೀದ್ ಆ ದೈವೊಲೆನ ಪುದರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪೊಸ ನಿನೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಆ ಸಾನಾದಿಗೆಡ್ ದೀಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಸಾನಾದಿಗೆನ್ ಪತೊಂದು ಪೊಸ ಊರುಗು ಪೋಪೆರ್. ಅಂಚ ಪೋನಗ ದೈವೊಲೆನ ಬಾಲ್ ಬಂಡಾರೊನುಲಾ ಪತೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ದೈವೊಲು ಮಾಯ ರೂಪೊಡು ಪೋವೊಂದಿತ್ತ. ಇಂಚ ನಂಬಿನ ಕುಟುಮೊದೊಟ್ಟಿಗೆ ದೈವೊಲು ಏಪಲಾ ಬೆರಿಸಾಯ ಆದ್ ಬರೊಂದಿತ್ತ. ಅಯಿಕೇ ದೈವೊದ ನುಡಿಕಟ್ಟ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಉಂಡು- ‘ಆನ ತರೆ, ಪೊಣ್ಣ ನೆರಿ ಪತೊಂದು ಏನಿ ಕಾಲೊಡು ಈ ಬೈದನಾ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಯಂದ್. ಒಂಜಿ ತೆರಿಂಡ ಒಂರ್ಬ ತೆರಿಯಂದ್. ಎಂಕ್ಲೆನ ಚರ್ಮ ದೃಷ್ಟಿ. ನಿನ್ನ ಮಾಯ ದೃಷ್ಟಿ ’.
ಬೆರ್ಮೆರ್
ತುಲುನಾಡ್‌ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂಡಾಯಿನ ಆರಾದನೆ ಪಂಡ ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಪೂಜೆ. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಪಂಡ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮೆ ಅತ್ತ್. ಬೆರ್ಮೆರ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಬಗ್ಗೆ ತುಲು ಪಾಡ್ದನೊಡು ವಿವರವಾಯಿನ ಕತೆನೇ ಉಂಡು. ಬೆರ್ಮೆರೆನ್ ತುಲುನಾಡ್‌ದ ಆದಿ ದೇವೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಆರಾದನೆಲಾ ಅಪ್ಪಟ ತುಲು ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ರೂಪೊಡೇ ಮುಲ್ಪ ಸುರುವಾಂಡ್. ಈ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿನಕುಲ್ಲಾ ತುಲುವೆರೇ. ಕ್ರಮೇಣ ನಾಗ ಬೊಕ್ಕ ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಒಂಜಾದ್ ನಾಗಬೆರ್ಮೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಶಕ್ತಿದ ಉಪಾಸನೆಲಾ ಸುರುವಾಂಡ್. ಈ ಹಂತೊಡು ನಮ್ಮ ನೆಲಟ್ ಸುರುವಾಯಿನ ನನೊಂಜಿ ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮೊನೇ ಭೂತಾರಾಧನೆ. ಕನ್ನಡೊಡು ಭೂತರಾಧನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ತುಲುವೆರೆನ ಪಾಲ್‌ಗ್ ಬೂತೊ ಪಂಡ ದೈವೊ. ಅಂಚನೇ ದೈವೊ ಪಂಡ ಸತ್ಯೊ. ಈ ಸತ್ಯೊನೇ ದೈವೊ- ದೈವೊನೇ ಸತ್ಯೊ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಂಬಿಯೆರ್. ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ದೈವೊಲು ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರತೀ ಕುಟುಮೊಲಾ ದೈವೊಲೆನ್ ನಂಬುವೆರ್. ದೇವೆರೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ ತೂಕ ಎಚ್ಚನೇ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೊರ್ತೆರ್ ತುಲುವೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಮುಲ್ಪ ಸುರುವಾಯಿನಿ ಬೊಕ್ಕ, ಗಟ್ಟ ಜತ್ತ್‌ದ್ ದೈವೊಲು ಬತ್ತ ಪನ್ಪಿನವು ಮುಲ್ಪದ ಜನಜನಿತ ಪಾತೆರ. ಅಂಚ ಬತ್ತಿನ ದೈವೊಲೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ದೈವೊ, ಕುಟುಮೊ ದೈವೊ, ಗ್ರಾಮ ದೈವೊ, ರಾಜನ್ ದೈವೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ತಾನಮಾನೊಡು ಆರಾದನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಭೂತಾರಾಧನೆ-ದೈವಾರಾಧನೆದ ಇನ್ನಲೆ
ತುಳುನಾಡ್ ಭೂತೊಲೆನು ಸತ್ಯೊಲುಂದೆ ನಂಬುವೆರ್. thumb|ಮುಕ್ಕಾರ್ ಬಲಿ
ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಪ್ರಭೇದೊಲು
thumb|ಚಾಮುಂಡಿ ದೈವೊ ಮುಗೊ ದೀಡುನ ಸಮಯೊ
ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಇತಿಹಾಸೊ
thumb|ಭೂತೊ ಬಾರಣೆ
ಭೂತಾರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಡ್ದನ
ಪಾರ್ತನೊಲು ಭೂತೊಕ್ಲೆನ ಪುಟ್ಟು, ಪ್ರಸರಣೊ, ಕಾರಣಿಕೊನು ನಿರೂಪಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದ್ಯೊರೂಪೊದ ಕತೆಕುಲು. ಪಾಡ್ದನ, ಸಂದ್, ಸಂದಿ, ಇಂಚ ಬೇತೆಬೇತೆ ರೂಪೊಡು ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಕಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು
ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು ಪಂಡ ದೈವ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಉಂತುನೆಕ್ ದುಂಬು ಬೊಕ್ಕ ಬಿರಿಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟದ ಕ್ರಮೊಕುಲು.
ಭೂತೊದ ವಾದ್ಯೊತಕುಲು
ವಾದ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಕುಲು
ಭೂತಾರಾಧನೆದ ಬಣ್ಣೊಗಾರಿಕೆ
thumb|ಅರ್ದಲ
ಕೆ. ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ
ಪುಟ್ಟು
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆತ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕ್‍ದ ಪೆರಾಜೆ ಗ್ರಾಮೊದ ಕೋಡಿಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನಾರ್. ಇತ್ತೆ ಸುಳ್ಯ ತಾಲೋಕುದ ಜಟ್ಟಿಪಳ್ಳಡ್ ನೆಲೆಯಾದುಲ್ಲೆರ್.