cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಪಿಲಿ ವೇಷ
ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಕಲಾವಿದೆರ್
ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬುದ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ಬಾರೀ ಮರ್ಯಾದೆ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಬಜಿಲಿಕೇರಿದ ಕ್ರಷ್ನಪ್ಪ ಪನ್ಪುನಾರ್ ೯೫ ವರ್ಸ ಗು ದುಂಬು ಪಿಲಿತ ತಂಡ ಕಟ್ಟ್ದೆರ್. ಆರೆನ ಮಗೆ ಕಮಾಲಾಕ್ಶ ಪನ್ಪುನಾರೆನ ಇಲ್ಲದ ಮಾತಾ ಜನ ಪಿಲಿತ ವೇಷಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಅಂಚನೆ ಉಡುಪಿದ ಅಶೊಕ್ ರಾಜ್ ಕಾಡೆಬೆಟ್ತು ಆರೆನ ಕುಟುಂಬಲಾ. ಕದ್ರಿದ ಗಂಗಾಧರ ದೇವಾಡಿಗೆರ್ ಕರಿನ ೫೦ ವರ್ಸೊಡು ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ತಾಸೆಡ್ ಕಾರ್ಕಳದ ಆಣ್ಣೀಯಣ್ನ, ಡೋಲುಡು ಜನಾರ್ಧನ ಜೋಗಿಲು ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್. ವಿಶ್ವನಾಥ ಪಾಂಡೆಶ್ವರ ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಗುರು ಆದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.
ಪಿಲಿವೇಷಡ್ ಅಯಿನ ಬದಲಾವಣೆಲು
ಶತಮಾನ ದ ಇತಿಹಾಸ ಇತ್ತಿನ ಈ ಕಲೆಟ್ ಬಾರೀ ಬದಲಾವನೆ ಆತ್ಂಡ್. 'ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬು' ಪೋದು 'ಪಿಲಿನಲಿಕೆ' ಆತ್ಂಡ್. 'ರಂಗ್' ಪೋದು 'ಬಣ್ಣ' ಆತ್ಂಡ್. ಪಿಲಿಗಒಬ್ಬುದ ಜಾಗೆಗ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಕಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಚರ್ಮದ ಡೊಲು, ತಾಸೆ ಪೋದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಫೈಬರ್ದ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಪೋದು ಗೊಬ್ಬುನ ಕಮ್ಮಿ ಆದ್ ಕೆಲವೇ ಇಲ್ಲಲ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಶುರು ಆತಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಜನ ಪಿಲಿಗೊಬ್ಬುದ ಸ್ಪರ್ದೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಇನಾಮುದ ದುಡ್ಡುಲಾ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೌಲೊದ ಗೊಬ್ಬು ಮಾಯ ಆದ್ ಸಿನಿಮಾದ ಡಾನ್ಸ್ ಬರೊಂದುಂಡು. ಪಿಲಿ ವೇಷನು ಇಂಚಿಪ್ಪ ಸಿನಿಮಾಡ್ ತೋಜಾದೆರ್. ಪಿಲಿಪರ್ಬ, ಪಿಲಿನಲಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಲೆಗ್ ಸಿನಿಮಾ ಕಾಲವಿದೆರ್ಲಾ ಬರ್ಪೆರ್.
ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ
ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ತುಳುಟು ಇತೋರ್ತು ತಿಕ್ಕಿನ ಸುರುತ ಪಿರಾಕ್ದ ಗದ್ಯಕೃತಿ. ಈ ಕೃತಿಟ್ ಗಲಸಿನ ತುಳು ಬೇತೆ ಪಿರಾಕ್ದ ಕೃತಿಕುಲಾಯಿನ 'ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ', 'ಕಾವೇರಿ' ದಂಚಿನ ಕೃತಿಕುಲೆರ್ದ್ ಭಿನ್ನವಾದ್ಂಡ್. ಈ ಕೃತಿನ್ ಡಾ.ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಚಂತಾಯೆರ್ ಬೊಲ್ಪುಗು ಕನತೆರ್.
ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಬರವು
ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣೊ'ಡು ಉಪ್ಪುನ 'ದೇವಿಮಹಾತ್ಮೆ'ದ ಕಥೆನ್ ತುಳುಟು ಬರೆತಿನ ಗದ್ಯಗ್ರಂಥೊ ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ. ತುಳುನಾಡ್ದ್ ಪಿರಾಕ್ದ ಕಾಲೊಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಿತ್ತಿನ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಈ ಗ್ರಂಥ ಬರೆಯರೆ ಗಲಸ್ದೆರ್. ಪೊಸಕಾಲೊದ ತುಳು ಬಾಷೆ ಅಂಚೆನೆ ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿದಂಚಿನ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ಲಾ ಉಪ್ಪಂದಿನ ಕೆಲವು ತುಳು ಪದೊಕುಲೆನ ಪ್ರಯೋಗ ನಮಕ್ ಈ ಕೃತಿಟ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಗ್ರಂಥಕಾರೆರ್ನ ಪೊಲಬು
ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆನ್ ಬರೆಯಿನ ಗ್ರಂಥಕಾರೆರ್ ಪಿರಾಕ್ದ ಕುಂಬ್ಳೆ ಸೀಮೆ( ಇತ್ತೆದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ)ದ ಮುಟ್ಟತ್ತೋಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಪದಾರ್ ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಗ್ರಂಥಕಾರೆರ್ನ ನಿಜವಾಯಿನ ಪುದರ್ ತೆರಿದ್ ಬೈಜಿ ಆಂಡ ಆರ್ನ ಕುಲನಾಮ 'ತೆಂಕಿಲ್ಲಾಯ' ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆದ ತಾಡೆವಾಲೆ ತಿಕ್ಕಿನಿ ಪುಲ್ಲೂರುದ ತೆಂಕಿಲ್ಲಾಯೆರ್ನ ಇಲ್ಲಡ್. ಸುಮಾರ್ ಐನೂದು ವರ್ಷೊರ್ದು ದುಂಬೇ ತೆಂಕಿಲ್ಲಾಯ ವಂಶದಕುಲು ಬಾರಿಕ್ಕಾಡ್ನ್ ಬುಡ್ದು ಪುಲ್ಲೂರುಡು ನೆಲೆಯಾಯೆರ ಪನ್ದ್ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು. ತೆಂಕಿಲ್ಲಾಯ ವಂಶದಕುಲು ಬಾರಿಕ್ಕಾಡಿ ಗ‍್ರಾಮೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ಈ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ದ್ ವಿಧ್ವಾಂಸೆರೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊ.
ಪಳಂತುಳು ಭಾಷೆದ ವಿಶೇಷೊಲು
ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆಡ್ ಗಲಸಿನ ತುಳು ಬಾಷೆ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ದ, ಈ ಬಾಷೆನ್ ಬಾಷಾವಿಧ್ವಾಂಸೆರ್ ಪಳಂತುಳು ಪನ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ-ಕಾವೇರಿದ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತಿನಾತ್ ಪರಿಷ್ಕೃತ ತುಳು ಬಾಷೆ ಈ ಗ್ರಂಥೊಡು ಇಜ್ಜಿ.ಬೊಕ್ಕದ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕಂದಿನ 'ರಳ'ತ ಪ್ರಯೋಗಲಾ ಈ ಗ್ರಂಥೊಡು ನಮಕ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಪೊಸಕಾಲೊದ ತುಳುಟು ರಚನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆವಂದಿನ ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗಲಾ ಈ ಗದ್ಯೊಡು ಗಲಸಿನ ತುಳುಟು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಲಂಕಿಣಿ
ಲಂಕಿಣಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರಕ್ಕಸಿ. ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಆಳೆಗ್ ಲಂಕೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಬೇಲೆನ್ ಒಪ್ಪಿಸದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್
ಪುರಾಣ
ಪುರಾಣದ ಕಥೆಕುಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಲಂಕಿಣಿ ದುಂಬುಡು ಅಶ್ವಿನಿ ಪನ್ಪಿ ಯಕ್ಷಿನಿಯಾದಿಪ್ಪುವಳ್.ಪರಮ ಶಿವನ ಶಾಪೊಡ್ದಾತ್ರ ರಕ್ಕಸಿಯಾಪಲ್.ಶಾಪ ಪಡೆಯಿನ ಅಶ್ವಿನಿ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆಗೋಸ್ಕರ ಶಿವನ್ ಪರಿ ಪರಿಯಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವಲ್.ಅವೆಕ್ ಶಿವದೇವೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಏನ್ನ ಅಂಶೊಡ್ದು ಪುಟ್ಟಿನ ದಯಾಮಯನೊಟ್ಟಿಗೆದ ಕಾದಾಟೊಡು ನಿನ್ನ ಶಾಪ ಸ್ಥಿತಿ ಅಂತ್ಯ ಆಯೆರೆ ಅಪಗ ನಿನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ದೇವ ಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಸೃಷ್ಠಿ ಮಲ್ತಿನ ಈ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಒಂಜಿ ನಗರಾಧಿದೇವತೆ ಬೋಡು ಪಂದ್ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರೆಡ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬ್ರಹ್ಮದೇವೆರ್ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತೆ ಅಶ್ವಿನಿಡ ಕರುಣೆ ತೋಜಾದ್ ಆಳೆನ್ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ಲಂಕಿಣಿನ್ ಲಂಕಾ ಪಟ್ಟಣದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಕಾಲೊ ಲಂಕಿಣಿ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಕಿಯಾದುಪ್ಪುವಲ್.
ಶಾಪ ವಿಮೋಚನೆ
ರಾವಣ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲಂಕೆನ್ ಕಾತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಲಂಕಿಣಿಗ್ ಮರ್ಕಟ(ಮಂಗ)ವಂಶೊದಾಯನೊಟ್ಟುಗು ಕಾದಾಟ ಆದ್ ಆಯಡ ಸೋತ್‌ನ ದಿನೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಲಂಕೆದ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಧರ್ಮ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು ಆ ದಿನೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿನ್ನ ಶಾಪ ವಿಮುಕ್ತಿಯಾಪುಂಡುಂದು ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಉಪದೇಶೊ ಉಪ್ಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಲಂಕೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಹನುಮಂತನೊಟ್ಟಿಗೆ ಲಾಡಾಯಿಡ್ ಸೋತ್‌ದ್ ಲಂಕಿಣಿ ಆಳೆನ ನಿಜ ರೂಪ ಪಡೆಪಳ್. ನಿಜ ರೂಪ ಪಡೆಯಿನ ಲಂಕಿಣಿ ಪನ್ಪಳ್ ಎಂಕ್ ಈ ಏರ್ಂದ್ ತೆರಿಯಂದೆ ನಿನಡ್ ಎನ್ನ್ ತಾಮಸ ಗುಣೊಟು ವರ್ತನೆ ಮಲ್ತೆ ಎನನ್ ಮಾಪು ಮಲ್ಪೊಡು ಈ ಶಿವಾಂಶೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಮರ್ಕಟಡ್ದ್ ಯಾನ್ ಸೋತ್‌ದ್ ಪಾವನೆಯಾತೆ ಈ ಲಂಕೆನ್ ನನ ದುಂಬುಗು ಧರ್ಮೊನೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ನಿಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್ ಎಂಕ್ ಅನು ಕೊರ್ಲ ಪಂದ್ ಬಿನ್ನಯಿತ್‌ದ್ ಮಾಯ ಅಪಲ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ
ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏರ್ ಬೋಡಾಂಡಲಾ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾತಾ ಬಾಷೆ ಅದರಿಸಯಿನ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವಿಶ್ವಕೋಶ.
ಕುಂದಾದ್ರಿ ಬೊಟ್ಟ
ಕುಂದಾದ್ರಿ ಬೊಟ್ಟ/ಬೆಟ್ಟ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬೊಟ್ಟ. ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ದ್ ಆಗುಂಬೆಗ್ ಪೋನಗ ಸಿಕ್ಕುನ ಗುಡ್ಡೆಕೇರಿ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ೯ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಬೊಟ್ಟೊಗು ಪೋವರೆ ಬೋಡಾದ್ ಡಾಮರ್ ಪಾಡ್‌ನ ಮಾರ್ಗ ಬೊಕ್ಕ ನಡತೊಂದು ಪೋವರೆಗಾದ್ ಕಾಲ್‌ಸಾದಿಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಬೊಟ್ಟ, ಜೈನೆರೆನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ, ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಬಸದಿ ಉಂಡು. ಪ್ರವಾಸಿಗೆರೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ, ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್(ಚಾರಣ) ಮಲ್ಪುನಕಲೆಗ್ಲಾ ಬಾರಿ ಇಷ್ಟ ಆಪುನ ಜಾಗೆ ಉಂದು ಪಂದ್ ಪಣೊಲಿ. ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್‌ರ್ದ್ ತೂನಗ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ತೋಜುನ ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್, ತೋಟ, ಕಂಡೊಲು ಮನಸ್ಗ್, ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಪೊರ್ಲುದ ಐಸಿರ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ವೊವ್ವೇ ರೀತಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನೆಡ್ದಾವರ, ಈ ಬೊಟ್ಟೊಗು ಬನ್ನಗನೇ, ಉಣಸ್ ತೆನಸ್ ನೀರ್ ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬರೊಡಪುಂಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್, ಕುಂದಕುಂದಾಚಾರ್ಯ ಪುದರ್‌ದ ಮುನಿಕುಲು ಈ ಜಾಗೆಡ್ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ, ಈ ಬೊಟ್ಟೊಗು ಕುಂದಾದ್ರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್‌ಗೆ.
ನನ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಡ್ ಕುಂದ ಪದೊಕ್ಕು ಗೋಡೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ, ಕುಂದದ ರೀತಿ ಉಪ್ಪುನ ಬೊಟ್ಟ ಕುಂದಾದ್ರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು.
ಓಲು ಉಂತೊಲಿ?
ಎಕಡೆ ಪಂಡಿಲೆಕ, ಬೊಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ವೊವ್ವೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ನೀರ್‌ದ ಮೂಲ ಇತ್ತಂಡಲ, ಉಂತುನ, ಜೆಪ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಜ್ಜಿ. ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ ಪಾಳ್ ಬೂರುದುಂಡು. ಚಾರಣೊಗು ಬರ್ಪಿನಕುಲು ಟೆಂಟ್ ಪಾಡೊಲಿ ಆತೆ. ಸುರಕ್ಷತೆಗಾದ್ ಕೈತಲ್ದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ, ಆಗುಂಬೆಡ್ ಉಂತೊಡಾವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ರಾವಣ
ರಾವಣೆ ಲಂಕೆಡುಪ್ಪುನ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜೆ. ರಾವಣಗ್ ಪತ್ತ್ ತರ ಬೊಕ್ಕ ಇರ್ವ ಕೈಕುಲುಪ್ಪುವ. ಬ್ರಹ್ಮಡ್ದ್ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಪಿನ ವರ ಪಡೆದ್ ರಾವಣೆ ಲೋಕ ಕಂಟಕೆಯಾಪೆ ಅಂಚನೆ ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತೆಲ ಆದುಪ್ಪುವೆ. . ರಾವಣೆ ಲಂಕೆದ ರಾಜಯಾದಿತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ 'ಲಂಕೇಶ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇರ್ವೆರ್ ತಂಗಡಿನಕುಲು -ಶೂರ್ಪನಖಿ ಬೊಕ್ಕ ಲಂಕಿಣಿ, ರಡ್ಡ್ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು-ಕುಂಭಕರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ವಿಭೀಷಣೆ.
ರಾವಣನ ಪುಟ್ಟು
ಸುಕೇಶಿನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ಮಾಲಿ,ಮೌಲ್ಯವಂತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾಲಿ ಪನ್ಪಿ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು ರಕ್ಕಸೆರೆನ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಂದು ಲಂಕೆ ಪನ್ಪಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರೆನ ಮುಖಾಂತರ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ರಾಜ್ಯವಾಳೊಂದು, ದೇವತೆಲೆಗ್ ಉಪದ್ರ ಕೊರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್ ಅದಗ ದೇವತೆಲು ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆಗ್ ದೂರು ಕೊರ್ಪೆರ್ ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರ್ ಆ ಕಾರಣೊಗು ಅಕುಲೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುದರ್ಶನ ಧಾರಿಯಾಪೆರ್.ಮಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ರಕ್ಕಸೆರ್ ಸಯಿಪೆರ್ ಮೌಲ್ಯವಂತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾಲಿ ಕೆಲವು ರಕ್ಕಸೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಲಂಕೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋದು ಪಾತಾಳದ ಗಡಿಟ್ ನೆಲೆಯಾಪೆರ್.ಇಂಚ ಲಂಕೆಗ್ ರಕ್ಕಸೆರ್ಡ್ದ್ ಮುಕ್ತಿಯಾಪುಂಡು.ಅಲ್ಪ ಏರ್ಲ ವಾಸ ಉಪ್ಪುಜೆರ್.ಅಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ ವಿಶ್ರವಸು ಮುನಿನ ಸುರುತ ಬೊಡೆದಿ ದೇವವರ್ಣಿನ ಮಗೆ ವೈಶ್ರವಣ ತನ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಉಪದೇಶೊದಂಚನೆ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ತಪಸ್ಸು ಮಲ್ಪುವೆ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್ ತಪಸ್ಸ್‌ಗ್ ಒಲಿದ್ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನೊ ಬೊಕ್ಕ ಧನಾಧಿಪತಿಯಾಪುಂನಚ  ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವೈಶ್ರವಣೆ ಅಮ್ಮೆರೆಡ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ತೋಜದ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆ.ಅಯಿಕ್ ವಿಶ್ರವಸು ಪನ್ಪೆ ಮಗ ಲಂಕೆ ಮನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಪೋದು ನೆಲೆಯಾದ್ ಶಿವನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಡಾಪಾದ್ ಕೊರ್ಪೆ.ಲಂಕೆ ವೈಶ್ರವಣನ ಪಾಲಾದಿಪ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿನ ಕೈಕಸೆನ ಅಮ್ಮೆ ಸುಮಾಲಿ ನಮ್ಮ ಸೊತ್ತಾದಿತ್ತಿನ ಲಂಕೆದ ಸಿರಿತನೊ ಬೊಕ್ಕೊರಿಯನ ಕೈಟುಪ್ಪುನೆನ್ ಸಹಿಸರಾವಂದೆ ಮಗಳ್ ಕೈಕಸೆಡೆ ಪನ್ಪೆ ಮಗಳೆ ಲಂಕೆನ್ ಪಿರ ಪಡೆಪುನ ಕೆಲಸ ನಿನಡ್ದ್ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು.ನಮ್ಮ ಸೊತ್ತುನು ಪಿರಪಡೆದ್ ನಮ್ಮ ರಕ್ಕಸ ಕುಲೊನು ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುನ ನಿನಡ್ದ್ ಆವೊಡು ಮಗಳೆ ಪಂದ್ ಕನನೀರ್ ಪಾಡ್ವೆ .ಅಯಿಕ್ ಕೈಕಸೆ ಎನಡ್ದ್ ಇಂಚಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆ ಆಪುಂಡ ಯಾನ್ ಅವೆಕ್ ತಯಾರ್ ಪಂದ್ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಂದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊಂದು ಪಿದಡಿನ ಕೈಕಸೆ ಸೀದಾ ವಿಶ್ರವಸುನ ಆಶ್ರಮೊಗು ಬರ್ಪಳ್ ಸರ್ವಾಂಗ ಸುಂದರಿಯಾಯಿನ ಕೈಕಸೆ ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುದ ಅನುಷ್ಠಾನೊಗು ಲಕ್ಕಿನಂಚಿನ ವಿಶ್ರವಸುಗು ಕೈಮುಗಿಪಳ್.ಕೈಮುಗಿದುಂತಿನ ಕೈಕಸೆಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ವಿಷಯ ದಾದಂದ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ ತನ್ನ ಇಚ್ಚೆನ್ ಪೊರೈಸಾದ್ ಕೊರೊಡುಂದು ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೂರ್ದು ಬುಳಿಪುವಲ್.ಆಂಡ್ ನಿನ್ನ ಇಛ್ಛೆ ದಾದಂದ್ ಪನ್ ಈಡೇರಿಸವೆಂದ್ ಪನ್ನಗ ಎಂಕ್ ಸಂತಾನ ಕರುಣಿಸವೊಡು,ಪುತ್ರಭಾಗ್ಯ ಕೊರೊಡುಂದು ಪನ್ಪಲ್ ಬೇತೆ ವಿಧಿ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಒಪ್ಪೊಡಾಪುಂಡು ಆಂಡ್ ಪನ್ಪೆ .ಅಂಚನೆ ಕೈಕಸೆ ಆ ಆಶ್ರಮೊಡು ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ್ ಆ ಋಷಿ ಆಶ್ರಮೊಡು ಪೆದ್ದುವಲ್.ಸುರುತ ಆಣ್ ಬಾಲೆ ರಾವಣಗ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೆ ಪತ್ತ್ ತರೆ ಬೊಕ್ಕ ಇರ್ವ ಕೈಕುಲುಪ್ಪುವ.ಅಂಚನೆ ರಡ್ಡ್‌ನೆದ ಬಾಲೆ ಕುಂಭಕರ್ಣೆ ಪುಟ್ಟುನಗನೆ ಭಯಂಕರ ಸರೀರೊ ಮಲ್ಲ ಕೆಬಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಯಿ ಉಪ್ಪುಂಡು.ಮೂಜಿನೆದ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಸೂರ್ಪನಕಿ ಉದ್ದೊದ್ದ ಉಗುರು ಮಲ್ಲ ಬಾಯಿ ಇಂಚ ಮಾತ ವಿಕಾರ ರೂಪೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್.ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಪೋಡಿದ್ ವಿಶ್ರವಸುಡ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೇಜಾರ್ ಮಲ್ಪುವಳ್ ಅವೆಕ್ ವಿಶ್ರವಸು ಪನ್ಪೆ ಜೋಕುಲೆ ಬೋಡುಪಂದ್ ಬೈದ ನಿನ್ನ ಅದೃಷ್ಟದಂಚನೆ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಮುಕುಲು ಲೋಕಕಂಟಕೆರೆ ಆಪೆರ್ ಅನುಭವಿಸವೊಡು ದಾದ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕಲ ಇಜ್ಜಿ.ಕೈಕಸೆ ವಿಶ್ರವಸುನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೋರ್ದ್ ಎನ್ನ ತಪ್ಪುಗು ಕ್ಷಮೆ ಕೊರ್ದು ಎನ್ನ ಉದ್ದಾರ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವಲ್ .ವಿಶ್ರವಸು ಕನಿಕೊರೊ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ನಿನ್ನ ವಂಶೊ ಉದ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ದೈವಭಕ್ತೆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಆಯಿನ ಮಗನ್ ಕರುಣಿಸವೆ ವ್ರತಸ್ಥೆಯಾದಿಪ್ಪು ಪನ್ಪೆ ಅಂಚನೆ ವಿಶ್ರವಸುನ ಅನುಗ್ರಹೊಡು ಮೂಜಿನೆದ ಆಣ್ ಮಗೆ ವಿಭೀಷಣೆ ಪುಟ್ಟುವೆ.
ರಾವಣನ ಮದಿಮೆ
ರಾವಣೆ ಅಸುರ ಶಿಲ್ಪಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಮಾಯಸುರನ ಮಗಳ್ ಮಂಡೋದರಿನಿ ಮದಿಮೆಯಾಪೆ .ಮಂಡೋದರಿ ಲಂಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಪಳ್ ಒಂಜಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆದ ಅಪ್ಪೆಯಾಪಲ್ .ಆ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗ ತೆಡ್ಲ್‌ದಂಚಿನ ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಶಬ್ದ ಆಕಾಸೊಡ್ದು ಬರ್ಪುಂಡು ಅಂಚಾದ್ ಆ ಬಾಲೆಗ್ ಮೇಘನಾದ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೆರ್.
ಅಂತ್ಯ
ರಾವಣನ ತಂಗಡಿ ಶೂರ್ಪನಖಿಗ್ ರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇರ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಡ್ ತಂಗಡಿನ ಪಾತೆರ ಕೇನ್ದ್ ರಾಮನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಸೀತೆನ್ ಅಪಹರಿಸದ್, ಅಶೋಕವನೊಟು ದೀದ್,ಆಳೆನ್ ಮನವೊಲಿಸದ್  ಮೋಹಿಸವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡು ಸೋತುದು ಪೋದು ಕಡೆಕ್ ರಾಮನ ಕೈಡ್ದ್ ರಾವಣನ ಅಂತ್ಯ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ
ಕೊರಗ ಪಾತೆರೊ
ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕಲೆನ ಬಾಸೆಗ್ ಕೊರಗ ಬಾಸೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲುಡು ಒಂಜಿ.
ಪೊಲಬು
ಒಂಟಿ ಕೊರಗ ಉಪಬಾಸೆಡ್ ತುಳು ಪಾತೆರೊದ ಪ್ರಭಾವ ತೋಜುಂಡು ಅಂಚೆನೆ ಮುಂಡು ಕೊರಗ ಉಪಬಾಸೆಡ್ ಕನ್ನಡೊದ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಡು. ಕೊರಗೆರೆ ಪಾತೆರೊ ಇತ್ತೆ ವಿನಾಸೊದ ಸಾದಿಡ್ ಉಂಡು. ಕೊರಗೆರ್ ತನ್ನ ಜನಾಂಗದಕಲೆಡ ಪಾತೆರ್ನಗ ಮಾತ್ರ ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಒಂಟಿ ಕೊರಗ
ಒಂಟಿ ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಬಾಗೊದ ಕೊರಗೆರ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಜನಾಂಗೊಲೆನ ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂದೊ ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾವರ ಒಂಟಿ ಕೊರಗ ಬಾಸೆಡ್ ತುಳುತ ಪ್ರಭಾವ ಜಿಂಜ ತೋಜುಂಡು.
ಒಂಟಿ ಕೊರಗ - ತುಳು
ಅಪ್ಪೆ - ಅಪ್ಪೆ
ಬಿನ್ನೆ - ಬಿನ್ನೆ
ಪರಯಿ - ಪಲಯೆ
ಕೊರಯಿ - ಕಂಡನೆ
ಕಿಲ್ಲಿ - ಕಿನ್ನಿ
ಕೊರ್ರು - ಕೆರ್
ಚೈ - ತೈ/ಸೈ
ನುನು - ನಿಂಗ್
ಕೊರ್ತಿ - ಬೊಡೆದಿ
ತಪ್ಪು ಕೊರಗ
ತಪ್ಪು ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೆಬ್ರಿ ಬಾಗೊದ ಕೊರಗೆರ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಈ ಬಾಸೆ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಭಾವೊಗು ಬತ್ತ್ ದ್ ಒರಿನ ಕೊರಗ ಉಪಬಾಸೆಲೆರ್ದ್ ಬೇತೆನೇ ರೀತಿ ತೋಜುಂಡು.
ತಪ್ಪು ಕೊರಗ - ತುಳು
ಹರಿ - ಪರ್
ಹುದರಿ - ಪುದರ್
ಕೆಮಿ - ಕೆಬಿ
ಹೊರ್ತು - ಪೊರ್ತು
ಮಡಿ - ಮಲ್ಪು
ಹುರಿ - ಪುರಿ
ಮುಂಡು ಕೊರಗ
ಮುಂಡು ಕೊರಗ ಬಾಸೆಡ್ ಕನ್ನಡೊದ ಪ್ರಭಾವ ಎಚ್ಚಿ ಉಂಡು.
ಮುಂಡು ಕೊರಗ - ಕನ್ನಡ - ತುಳು
ಹೋಗ - ಹೋಗು - ಪೋ
ಬೂಳು - ಬೀಳು - ಬೂರು
ಅಲ್ಲ - ಅಲ್ಲಿ - ಔಲು
ಹುಳ - ಹುಳು - ಪುರಿ
ಕೊರಗ ಬಾಸೆದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಕೊರಗ ಬಾಸೆ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಗೊಂಚಿಲ್ದ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾಸೆ ಪನ್ಪಿ ಪುಗಾರ್ತೆನ್ ಪಡೆದ್ಂಡಲಾ ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆವೊದುಂಡು.ಇತ್ತೆ ಕೊರಗ ಬಾಸೆ ತೆರಿದಿನಕ್ಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಾಲಿ ೨೦,೦೦೦ ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ಕೊರಗೆರೆನ ಪೊಸ ಪೀಳೆಗೆ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊನು ತನ್ನ ಬಾಸೆ ಆದ್ ಗಲಸುನ ಅಂಚೆನೆ ಕೊರಗೆರ್ ಕೊರಗ ಬಾಸೆನ್ ಬುಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆಯಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಕೊರಗ ಬಾಸೆ ಅಳಿಯರೆ ಕಾರಣೊ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭಾಷೆಲು
ಶ್ರೀಭಾಗವತೊ
ಶ್ರೀಭಾಗವತೊನು ತುಳುತ ಆದಿಕಾವ್ಯ ಪನ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಾವ್ಯೊನು ಬರೆತಿನ ಕವಿನ ಪುದರ್ 'ವಿಷ್ಣುತುಂಗ' ಪನ್ದ್. ರೂಢಿಡ್ ಈ ಕೃತಿನ್ 'ತುಳುಭಾಗವತ' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲ
ಶ್ರೀಭಾಗವತೊನು ಬರೆತಿನ ಕವಿನ ಪುದರ್ 'ವಿಷ್ಣುತುಂಗ' ಪನ್ದ್. ಕಾವ್ಯೊಡು ಕವಿಕುಲು ತನ್ನ ಜಾತಕೊನು ತೆರಿಪಾಯಿನೆರ್ದಾತ್ರ ಕಾಲ ನಿರ್ಣಯೊ ಸುಲಭ ಆತ್ಂಡ್. ಆ ಜಾತಕೊದ ಆಧಾರೊಡು ವಿಷ್ಣುತುಂಗನ ಕಾಲ ಕೃ.ಶ ೧೬೩೬ ಪನ್ಪಿನ ನಿರ್ಣಯೊಗು ವಿಧ್ವಾಂಸೆರ್ ಬೈದೆರ್. ಕವಿನ ಪುಟ್ಟುದಿನ ಊರು ಕಾಸರಗೋಡ್ ದ ಪೇರೂರು ಪನ್ದ್‌ಲಾ, ಅಂಚೆನೆ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಷೆ ಕನ್ನಡ ಪನ್ದ್‌ಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂಲ ಭಾಗವತೊಡು ಒಟ್ಟು ೧೨ ಸ್ಕಂಧೊಲುಂಡು, ಆಂಡ ತುಳುಟು ಇತೋರ್ತು ತಿಕ್ಕಿನಿ ಮೂಜಿ ಸ್ಕಂಧೊಲು ಮಾತ್ರೊ. ಈ ಮೂಜಿ ಸ್ಕಂದೊಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೪೯ ಅಧ್ಯಾಯೊಲು ೧೯೮೬ ಪದ್ಯೊಲು ಉಂಡು. ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಈ ಕೃತಿನ್ ಬರೆಯರೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ವೃತ್ತೊಲೆನ ಶೈಲಿನ್ ಗಲಸ್‌ದೆರು. ಅಕ್ಷರಗಣೊಕುಲೆನ್ ಮಾತ್ರಾಗಣೊಕುಲಾದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆಲವು ಪೊಸ ವೃತ್ತೊಲೆನ್ಲಾ ಉಂಡು ಮಲ್ದೆರ್. ಕಾವ್ಯೊ ಬರೆನಗ ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿಯಾಪದೊಕುಲೆನ್ ತುಳುಕು ರೂಪಾಂತದ ಮಲ್ತ್‌ ಬರೆತೆರ್. ವಿಷ್ಣುತುಂಗೆರ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಚಾಟುವಿಠಲನಾಥೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನ ಕೃತಿಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತಿನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾಷೆ
ತುಳುಭಾಗವತೊನು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆತೆರ್. ತುಳುಭಾಗವತೊಡು ಗಲಸಿನ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ಲಾ ಇತ್ತೆದ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ಲಾ ಮಸ್ತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಉಪ್ಪುನ ಶ್ರೀಭಾಗವತೊದ ವಚನರೂಪೊಲು, ವಿಭಕ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯಯೊಲು ಇತ್ತೆದ ತುಳುರ್ದ್ ಭಿನ್ನವಾದುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
http://puninchathaya.com/tulu_grantha.html
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು
ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ತ್ಯಾಗಮಯಿ. "ಅಪ್ಪೆ ಕೊರಿ ಪಾತೆರ ತತ್ತ್ ನಡತ್ಂಡ ದೋಷ ತಟ್ಟು" ಪನ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟ ಪುಡಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಪ್ಪೆ ತತ್ತ್ ಪಂಡಿನ ಪಾತೆರನೆ ಪರಕೇಂದ್ ನಂಬುದು ತನನ್ ತಾನೇ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟಗ್ ಬಲಿ ಕೊರಿನಾಲ್. ಸುರಾಲ ಹಳ್ಳಿದ ಜನಕ್‌ಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆ ದೋಷ ದೂರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜನಮಾನಸಡ್ ನೆಲೆಯಾಯಿನಾಲ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು.
ಪುಟ್ಟು
ಸುರಾಲ ಬೂಡುದ ಗುತ್ತಿನೆಜಮಾನೆ ಸೂರಪ್ಪ ಮಾಡ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೊಡೆದಿ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು. ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುಗ್ ಏಳ್ ಜನ ಪಲಯಲ್ಲು. ಬೆರಿ ಬೆರಿ ಏಳ್ ಜನ ಆಣ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪೆದ್ದಿನ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂಗಲಪ್ಪು ಇತ್ತ್ಂಡ್.
ಅಪ್ಪೆನ ಪಾತೆರ
ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ಪುಟ್ಟುನ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತುಗ್ ದುಂಬು ನೀರ್‌ಗ್ ಪೋಯಿನ ದೇಯಿ ಮಾಡೆದಿ ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಕೆದುತ ಮೀನ್‌ಲೆನ್ ತೂದ್ ತಿನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಆಪುಂಡು. ಮೀನ್‌ಲೆನ್ ತೂದ್ ನಿಕುಲ್ ಎನ್ನ ಕೊಡಪಾನಡ್ ಬತ್ತರ್ಂದಾಂಡ ನಿಕುಲು ಪನ್ಪಿನ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುವೆ ಪನ್ಪಲ್. ಅಳನೇ ತೂವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮೀನುಲು "ಈ ಆಣ್ ಪೆದ್ಯಡ ನಿನ್ನ ಎಣ್ಮ ಜನ ಜೋಕುಲೆಡ್‌ದ್ ಕೆದುತ ಏರಿನ್ ಭದ್ರ ಮನ್ಪೊಡು. ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ಯಡ ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆದ ಭದ್ರತೆಗಾದ್ ಬಲಿ(ಹಾರ) ಕೊರೊಡು." ಪನ್ಪಿಲೆಕ್ಕಾಂಡ್, ಉಂದುವೇ ಪಾತೆರನ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿನ ಬಾಲೆ ಮಾಡೆದಿ ಕೆದುಡ್ದ್ ಮೀನ್ ಕಣತ್ ಕಜಿಪು ಮಂತಲ್. ಆನಿಯೇ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರಿಯಾಲ್.
ಚಂದ್ರಾಮುನ ತ್ಯಾಗ ನಿರ್ಧಾರ
ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡಿನ ವಿಷಯ ಚಂದ್ರಾಮುಗ್ ಗೊತ್ತಾದ್, ಯಾನೇ ಬಲೆಯಾಪಿನ ಸರೀಂದ್ ಎನ್ನ್‌ದ್, ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ದೋಷ ತಿಕ್ಕಂದಿಲೆಕ್ಕ ಮದಿಮೆದ ಏರ್ಪಾಡ್ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ, ಮದಿಮೆಯಾದ್ ಕನ್ಯೆಯಾದುಪ್ಪುನಗನೆ ಬಲಿಯಾಪುನ ನಿರ್ದಾರ ದೆತೊನುವಲ್. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಮೂಹೂರ್ತೊಡು ಮದಿಮೆ ನಡತ್ತ್ಂಡ್. ಪೊಣ್ಣು ಒಪ್ಪಾವುನ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ಪಲ್ಲಕಿಡ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮು ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆನ್ ಏರ್‌ದ್ ಪೋನಗ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪೂಜೆ ಸಂದಾವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಪರಕೆ ಸಂದಾವೆಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಂತಲ್ ಬಾಲೆ ಚಂದ್ರಾಮುನ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಕಟ್ಟೆದ ನಡುಕ್ ಬನ್ನಗ ಏರಿ ಭಾಗ ಆಂಡ್. ಚಂದ್ರಾಮು ಕೆದುತ ಕಟ್ಟೆದ ನಡುಟ್ಟು ಬೂರಿಯಾಲ್. ಅಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮನ್ಪೆರೆ ಬನ್ನಗ "ಯಾನ್ ಎನ್ನ ಇಚ್ಚೆದಂಚ ಕೆದು ಭದ್ರ ಮನ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕೆರುಕ್ ಬಲಿ(ಹಾರ) ಆವೊಂದುಲ್ಲೆ." ಪಂಡ್‌ದ್, ಅಪ್ಪೆ ಪರಕೆ ಸಂದಾಯಿನಂಚನೆ, ಊರ ಜನಕ್ ಕೆದುನ್ ಒರಿಪಾವುನ ಮೂಲಕ ಜನ ಮಾನಸಡ್ ಅಮರಲಾಯಲ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ
ಬೈತ ಸೂಡಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟುನವು ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ. ಅರಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್ಂಡ ಅರಿತ್ತ ಮುಡಿ.
ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮೊ
ಉದ್ದದ ಬೈನ್ ದೆತೊಂದು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಗಟ್ಟಿಡೇ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬುಡ್ಪವೊಡು, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೈತ ಪೊಡಿನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉರುಂಟುಗು ಕಟ್ಟೊಂದು ಬರೊಡು. ಅಂಚನೇ ಕಟ್ಟೊಂದು ಬನ್ನಗ ಅರ್ದ ಮುಟ್ಟ ಮಟ್ಟ್‌ನಗ ಒಂಗಿ ಪಾತ್ರೊದ ಲೆಕೊ ಅಪುಂಡು. ಅಪಗ ಅರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಬರೊಡು. ಅವು ಎಡ್ಡೆ ಚೆಂಡ್‌ದ ಲೆಕೊ ಅಪುಂಡು.
ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನ ಉದ್ದೇಸೊ
ಅರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾರ್‌ನ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀಡ್ಂಡ ಅವು ಬೇಗೊ ಹಾಲ್ ಅಪುಜಿ. ಗುಗ್ಗುರು ಬರ್ಪುಜಿ. ಪೊಗೆ ತಾಗುನಲ್ಪ ದೀಂಡ ಅವು ಏತ್ ವರ್ಸೊಗುಲಾ ದಾಲಾ ಅಪುಜಿ. ಬಿತ್ತ್‌ದ ಬಾರ್‌ನ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀಂಡ ಮುಡಿನೇ ನೀರ್‌ಡ್ ದೀಯೆರೆ ಅಪುಂಡು. ದುಂಬು ಪದೆಂಜಿ, ಉರ್ದು, ಪೇರ್ ಪದೆಂಜಿ, ಕುಡು ಇಂಚಿತ್ತಿ ದಾನ್ನೊಲೆನ್‌‍ಲಾ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ದೀವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ.
ಕುರುಂಟು
ಕುರುಂಟು ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ಮುಡಿ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊ.
ಪಿಶಾಚಿ
ಪಿಶಾಚಿ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಾಸ ತಿನ್ಪಿನಾಯೆ ಪನ್ಪಿ ಆರ್ಥ ಉಂಡು. (A demon or evil spirit) ಲೋಕದ ಸುಖ ಬೋಗೊನು ಆನುಭವ ಮಲ್ಪಂದೆ, ಮದ್ಮೆಮಸ್ತಿ ಆವಂದೆ ಸೈತ್‍ಪೋಯಿ ಅತ್ಮೊಳು, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ಗ್ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡೊಂದು, ಗುವೆಲ್ಗ್ ಲಾಗಿದ್‍ ಸೈತಿನವು ಗತಿಗೋತ್ರ ದಾಂತೆ ಓಲಾಂಡಲಾ ಪೋದು ಸೈತ್‍ದ್‍ ಬೊಜ್ಜ ಮಿನಿ ಅವಂದಿನವು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪಡಿಕೆ ಅತ್ಮೊಳೆಗ್‍ ಪಿಶಾಚಿ ಆದ್‍ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಈ ಅತ್ಮೊಳು ರಕ್ಕಸೆರೆಡೊಪ್ಪ ಶೇರಿನೆಡ್ದಾವರ ಬೆರ್ಮರಕ್ಕಸೆ ಇಜ್ಜಿಡ ಬ್ರಹ್ಮಪಿಶಾಚಿ ಆಂದ್‍ದ್‍ ಪನ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪಿಶಾಚಿಲು ಕಾಡ್‍ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್‍ಲಾ ಮಾರ್ಗೊಡುಲಾ ಇತ್ತ್‍ದ್ ಪೋಪಿ ಬರ್ಪಿನಾಕುಳೆಗ್‍ ಗಾಳಿ, ತೂ ಇಂಚಿತ್ತಿ ರೂಪೊಡು ಉಪದ್ರ ಕೊರ್ಪಗೆ. ಬೊಕ್ಕ ಪಿಶಾಚಿಲು ಏನಿಗ್‍ಲಾ ಸದ್ಗತಿ ಹೊಂದೆರೆ ಬಲ್ಲಿ.
ತುಳು ಜನೊಕುಲು ಪಾತೆರ್ನಗ ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿ ಮನುಷತ್ವ ದಾಂತೆ ಬದುಕೊಂದಿತ್ತೆಡ ಆಯಗ್‍ ಪಿಶಾಚಿ ಪೊಗ್ಗುದುಂಡು, ಪಿಶಾಚಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂತೆ ಬೆಚ್ಚದಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆಡ ಆಯಗ್‍ ಪಿಶಾಚಿ ಎದುರಾತ್ಂಡ್‍ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿ
ಉಲ್ಲೆಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಅನಂತಾಡಿ
ಅನಂತಾಡಿ ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೊಕುದ ಒಂಜಿ ಊರು. ಅನ್ಂತಾಡಿ ಪನ್ಪುನ ಊರು ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್ ಪುತ್ತೂರುಗ್ ಪೋನಗ ೪೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಕೊಡಾಜೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡ್ ತೆಲದ್ ಉಳಾಯಿ ೨ ಕಿಲೊ ಮೀಟರ್ ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅನಂತಾಡಿದಕ್ಲೆಗ್ ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡ್ ತಾಲೂಕು ಕೆಂದ್ರ. ವಿಟ್ಲ ಕಸಬಾ ಬೊಕ್ಕ ಪೋಲೀಸ್ ಸ್ಟೆಶನ್.
ಅನಂತಾಡಿದ ವಿಸೇಶ
ಅನಂತಾಡಿ ಲೋಕೊಗೆ ಪುದರ್ ಪೋಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಡಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ದೈವ. ದೈವದ ಮಾಡೊಡು ವರ್ಸಲಾ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಜಾತ್ರೆಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಜಾತ್ರೆಗ್ ಮಡಿಕೇರಿ -ಸಕಲೇಸಪುರ -  ಕಾಸರಗೊಡು -  ಉಡುಪಿ  ಇಂಚ ಮಾತಾ ಊರುದ್ದು ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಚಿತ್ತರಿಗೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್  ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ  ನೆಲೆ ಆತ್ನೆ ಪ್ರತೀತಿ. ಮಾಯಿದ ಪೂವೆದಾನಿ ರಾತ್ರೆ ನೇಲ್ಯ ಇಲ್ಲಾದ್ (ದೊಡ್ಡ ಮನೆ) ಭಂಡಾರ ಪಿದಡ್ದ್  ಚಿತ್ತರಿಗ್  ಬತ್ತ್ ದ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ   ಬಂಟ್ರಿಂಜ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆದ  ಮಾಡೊಗು ಬತ್ತದ್ ಮನದಾನಿ ಪಗೆಲ್ ಪಂಡ ಮಾಯಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ನೇಮ ಆಪುಂಡು. ಪರವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಈ ದೈವಗ್ ಬಾರ್ನೆ ಇದ್ದಿ. ದೊಂಬೇ ಬಾರ್ನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದೈವದ ನೇಮ ಒಂಜಿ ಕೊಂಕಣೀ (ಪೈ) ಕುಟುಂಬೊದಕುಲು ನಡಪಾವೆರ್. ಉರ್ದಿಲ ಬೊಕ್ಕ ನೆಲ್ತೊಟ್ಟು ಗುತ್ತುದಕುಲುಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. ಊರುದಕುಲಲಾ ಕೈ ಜೋಡಿಸಾವೆರ್.
ಅನಂತಾಡಿ ನರ್ಸರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಬುಳ
ಅನಂತಾಡಿದ ಮುಟ್ತಡ್ ಬಾಳ್ತಿಲಡ್ ನೇತ್ರಾವತಿ ನರ್ಸರಿ ಉಂಡು. ಅವು ಸರಕಾರಿ ನರ್ಸೆರಿ. ಅಲ್ಲ್ ಮಾತಾ ಜಾತಿದ ಮರ-ದೈ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಾಲ್ ಕಂಬುಳ ಇಪ್ಪುನ ಗ್ರಾಮ ಪಂಡ ಅನಂತಾಡಿ ಮಾತ್ರೆ. ದಂಡೆತ್ತಿಮಾರ್, ಬಾಕಿಲ್ತಿಮಾರ್, ಕೂಡೊಲ್ತಿಮಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಗಲ್ತಿಮಾರ್. ಈ ಪುದರ್ಲೆಗಲಾ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಗ್ ಲಾ ಸಂಬಂದ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆ
ಬಿಲ್ವತ್ರೆ
ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿದಾನಿ ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆದ ಇರೆನ್ ಶಿವನ ಪೂಜೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತ್ಂಡ  ಶಿವದೇವೆರ್ ಒಲಿಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಜನೊಕುಲೆನ ನಂಬಿಕೆ. ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆದ ಮರ ಜಾಸ್ತಿ ಶಿವಾಲಯದ ವಠಾರೊಡು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕುಲು ಬಳಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪ್ರಕೃತಿಡ್ ಈ ಮರ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನೆ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ. ಬಿಲ್ವ ಪತ್ರೆದ ಮರಟ್ ಮುಳ್ಳುಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸುಮಾರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುಂಡು. ಅರೆಗಾಲೊಡು ಇರೆ ಮಾತ ತಾಳ್‌ದ್ ಬೋಳಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ಮೂಜಿ ಇರೆಕುಲು ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಶಿವನ ಕಣ್ಣ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಮರ ಮೇ-ಜುಲಾಯಿಡ್ ಪೂ ಬುಡ್ಫುಂಡು ಪೂ ಬೊಲ್ದ್ ಬೆರಕೆ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಕಾಯಿ ಉರೂಟಾದ್ ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿದ್ ಬೂದು ಬಣ್ಣೊಡುಪ್ಪುಂಡು
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
ಉಂದೆನ್ ಬೇತೆ ಪುದರ್ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್
ಉಪಯೋಗ
ಉಂದೆನ್ ಬೇತೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್ ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು ವರ್ಗೊ:ಮರೊಕುಲ್
ರಾಕೆ
ಪೊಂಜೊನಕುಲೆನ ಶರೀರೊದ ಮಿತ್ತ ಬಾಗೊನು ಪೂರ್ತಿ ಮುಚ್ಚುನ ಕುಂಟುನು ರಾಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಕೆ ಪದೊಕು ಕನ್ನಡಡು ರವಿಕೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಕುಪ್ಪಸೊ ಪನ್ಪುನ ಅರ್ತೊಲಾ ಉಂಡು. ಕುಪ್ಪಸ ಪಂಡ ಕೂರ್ಪಾಸ ಪನ್ಪುನ ಪದೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆ. ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ನಿಲುವಂಗಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅರ್ತೊ ಕುಪ್ಪಸೊಗು ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ ಬ್ಲೌಸ್(blouse) ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕುಂಟುನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಪಾಡೊನುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಾಡುನ ಕುಂಟುಗು ನಮೊ ಬ್ಲೌಸ್ ಪನ್ಪೊ. ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿದಕುಲು ಪಾಡುನ ಕುಂಟುನುಲಾ ಬ್ಲೌಸ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬ್ಲೌಸ್ ಪನ್ಪುನ ಪದೊ ಫ್ರೆಂಚ್‍ ಬಾಸೆಡ್ದ್ ದೆತೊನ್‌ನೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೋಧೆ ಪೊಸ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಬನ್ನಗ ಈ ಬಗೆತ ಕುಂಟುಲೆನ್ ಕೊನೊಪೆ. ಅಕುಲು ದೇಹಕವಚೊ ಪಂಡ ಮೈಜುಚ್ಚುನ ಅಂಗಿನ್ ಬ್ಲೌಸ್ಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊಡು ರಾಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸೀರೆನ್ ತುತ್ತೊನುವೆರ್. ರಾಕೆನ್ ಘಾಘ್ರಚೋಲಿದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡುವೆರ್.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
೧೮೯೦ಗ್ರ ದುಂಬು ರಾಕೆನ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿದಕುಲು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೇಲೆದಕುಲು ರಾಕೆ ಪಾಡೊಂದಿದ್ಯಂಡ್. ಉಂದು ರೇಷ್ಮೆ ಅತ್ತಂಡ ಪರ್ತಿಡ್ದ್ ತಯಾರಾವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೦ಗ್ ಸಿಂತೆಟಿಕ್ ಫೈಬರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲಿಯಾಸ್ಟರ್‌ಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಎಂಬ್ರಾಯ್ಡರಿದ ಮೂಲಕೊ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಸಮಯೊಡು ಬ್ಲೌಸ್ ಅಗತ್ಯೊದ ಉಡುಗೆ ಆದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಒಂಜಿ ಬ್ಲೌಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಅಪಗದ ಕಾಲೊದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಪೊಂಜೊಲೆನ ದಿನೊತ ಉಡುಗೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕಚೇರಿ ಬೇಲೆಡಿತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಇಂದೆನ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಎಂಚ ಬೋಡು ಅಂಚ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಮಾಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿನಬಳಕೆಗಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಚ್ಚೆ ಪಾಡ್ಯರಲಾ ಇಂದೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ರಾಕೆದ ಗುಬ್ಬಿ ದುಂಬು ಇಪ್ಪುನೆ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಗುಬ್ಬಿ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಗುಬ್ಬಿಲು ಎಡ ಭಾಗೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಗುಬ್ಬಿದ ಒಟ್ಟೆಲು ಬಲಬಾಗೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ದರ್ಜೊನಕುಲು ಗುರ್ತೊಗಾದ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆಟ್ ಗುಬ್ಬಿ ಪಾಡೆದೆರ್. ರಾಣಿನ ಬೇಲೆದಕುಲು ಆಲೆಗ್ ರಾಕೆ ಪಾಡ್ಯರ ಸೇರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗುಬ್ಬಿಲು ಪಿರವು ಇತ್ತ್‌ನೆಡ್ದಾರೊ ಅಕ್ಲೆಗೆ ಪಾಡೊನ್ಯರ ಆವೊಂದಿದ್ಯಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಗುಬ್ಬಿನ್ ಎದುರು ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆಲೆಟ್ ಕುಪ್ಪಸ ಬುಕ್ಕೊ ಸೀರೆನ್ ಪಾಡ್ಬೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಇಂದೆಕ್ ಪಿನ್ನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ದೋಯಿನ್ ಸೇರಾವೊನುವೆರ್. ಬಾರತೊದ ನಿಲೆಟ್ ಪನ್ಪುನೆಂದ ಪಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲುಡು ಮಿರೆಪಟ್ಟೊ, ಕುರ್ಪ್ಸಿಕ, ಕಂಚುಕಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ರಾಕೆಡ್ ವಿಬಾಗೊ
ರಾಕೆ, ಸೀರೆನ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ಮೂಜಿ ಬಾಗೊಡು ವಿಂಗಡಿಸದಿತ್ತೆರ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲಿ ಗ್ರಂತೊಲೆಡ್ ಇಂದೆತ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ಕಲ್ಹನೆ ೧೦ನೆ ಶತಮಾನೊದ ರಾಜತರಂಗಿಣಿ ಗ್ರಂತೊಡು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಭಾಗೊದ ರಾಕೆನ್ ಕಾಶ್ಮೀರಗ್ ದೆತೊಂದು ಪೋಯೆಂದ್ ಪನ್ತೆ. ರಾಕೆನ್ ದುಂಬುಡ್ದು ಕೈಪಾಡ್ದ್ ಪಿರವುಗು ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ರೀತಿಡ್ ಕಟ್ಟುನ ರಾಕೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ರಾಜಸ್ತಾನೊನು ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಗುಜರಾತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಪೂರ್ವ ಕಲಾಕೃತಿಲೆಡ್ ರಾಕೆದ ಸುರೂತ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಸಂಗಮ ವಂಸೊ ಇಪ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ವಸ್ತ್ರೊನು ಸೆರಗ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಕೆಗ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಲಾಕೃತಿಲು ಅಂಚನೆ ಬಣ್ಣೊದ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರೊ ಸುರೂತ ಶತಮಾನೊಡು ಮಿರೆಪಟ್ಟೊ/ಸ್ಥನಪಟ್ಟ ರಾಕೆಯಾದ್ ಬದಲಾಯಿನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಉತ್ತರ ಭಾರತೊದಂಚಿ ರಾಕೆನ್ ಚೋಲಿ, ಘಾಗ್ರಚೋಲಿ, ಬ್ರಜ್, ಅಂಚನೆ ನೇಪಾಳಡ್ ಚೋಲೋ ಪಂಡ್‍ದ್  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ರಾಕೆ ಅಂಚನೆ ಚೋಲೋ ಇಂದೆನ್ ರಡ್ಡೆನ್ಲಾ ಎದುರ್ ಬಾಗೊಡು ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉತ್ತರ ಭಾರತೊದ ರಾಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ನಾನೊಂಜಿ ಕುಂಟು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಪೋಶಾಕ್‍ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಕೆದ ಕುಂಟು ಅತ್ತಂದ ಅಯಿನ ಪೊಲ್ಲುನ ರೀತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ್ತ ಕಲಾಕೃತಿಲಾ ದಿಂಜ ಮುಕ್ಯೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನವರಾತ್ರಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಶೀಶಾ ಎಂಬ್ರಾಯ್ಡರಿದ ರಾಕೆ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. ಇಂದೆನ್ ಲೆಹೆಂಗಾದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗುಜರಾತ್ದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗೊದ ರಾಬರಿಲು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಕುಚ್‍ ರೀತಿದ ಡಿಸೈನ್ ದಿಂಜ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು.
ಗಾದೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಡ್ದನೊದ ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪುಂಡು ವೇಷಧಾರಿಲು ಪಾಡುನ ಅರ್ಧಕೈತ ಅಂಗಿ
ಕರಪತ್ತಾವುನ ಕ್ರಮೊ
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಕೆಲ ಭಾಗೊಡು ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ನಡಪುನ ಇಸೇಸೊ ಸಮಾರಂಬೊಡು ಪೊಣ್ಣು ಮಲ್ಲೆ ಆಪುನೆನ್ ಪೆರ್ಮೆಡ್ ಆಚರಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಜೊವು ಆಪುನೆನ್ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಆಪುನೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಡೆ ಮುಟ್ಟ ಆಳ್ಮ ಲಂಗದಾವಣಿ ಪಾಡೊಂದಿಪ್ಪುವಳ್. ಮದಿಮ್ಮಾಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಕರಪತ್ತವುನೆ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೀರೆ ತುತ್ಯೆರೆ ಸುರುತ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಕೆ ಕೊರ್ಪರ್. ಮದಿಮ್ಮಾಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ರಾಕೆ ಪಾಡ್ದ್ ಸೀರೆ ತುತ್ತ್‌ದ್ ಸಬೆಕ್ ಬರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಈ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾರೊ ಆಳ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೋದ್ ಪೊಂಜೋವು ಆಪಳ್ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಉಂಡು. ಪೊಣ‍್ಣ್‌ಬಾಲೆಗ್ ತೊಟ್ಟಿಲ್ ಪಾಡ್‌ನಗ ಲಂಗೊ ದಾವಣಿ ಕೊರ್ಂಡ, ಮದಿಮ್ಮಾಲಾನಗ ರಾಕೆ ಸೀರೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ವಿನ್ಯಾಸೊ
ಕಾಲ ಕರಿನಂಚ ರಾಕೆನ್ ಸೀರೆದ ಕುಂಟುಡ್ದೇ ಗಳಸೊಂಡೆರ್. ಸೀರೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ್ ಸೀರೆದ ಉದ್ದೊಡೆ ರಾಕೆದ ಕುಂಟುನ್‌ಲಾ ಸೇರಾದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದಾದ್ ರಾಕೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೀರೆಗ್ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಡಿಸೈನ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಕ್ರಮೊತ ರಾಕೆಲು ಬರ್ಯರ ಸುರುವಾಂಡ್. ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅನುಕರಣೆಡ್ದ್ ಪೊಸತನ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆನಿದ ಕಾಲೊದ ಏರ್ಕತ್ತ್‌ದ ರಾಕೆಲು ಇತ್ತೆ ಪೆರ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕೋಲ್ಡ್ ಶೋಲ್ಡರ್‌ದ ರಾಕೆಲು ಇತ್ತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪುಗೆಲ್ದ್ ಬಾಗೊಡು ರಾಕೆದ ಕುಂಟು ಕಡಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪುಗೆಲ್ ಬೆರಿ ತೋಜುನಂಚಿನ ರಾಕೆಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮುಂಗೈದ ಮುದೆಲ್ ಮುಟ್ಟದ ಕೈತ ರಾಕೆನ್ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಸ್ಲೀವ್‍ಲೆಸ್ ರಾಕೆಲೆಡ್ ತೆಲ್ಪುಪಟ್ಟಿದ ನಾನೊಂಜಿ ಕ್ರಮೊದ ರಾಕೆಲಾ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ತುತೈತ
ಕಾಜಿ
ಕಾಜಿ ಪಂಡ ಕೈಕ್ ದೀಡುನ ಉರುಂಟಾಯಿನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತುಂದು ಪನೊಲಿ. ಕಾಜಿಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಗಟ್ಟಿದ ಕಡಗ. ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟೊಂದೊ. ಇಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲೋಹ, ಮರ, ಕುಪ್ಪಿ, ಮಣ್ಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊದ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ದೀಡೊನುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣೊ. ಮದಿಮೆಡ್ ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡೊಂದು ಪೊಸ ಮದಿಮಾಲೆನ್ ತೂಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದುಂಡು. ಅಕುಲು ಎಡ್ಡೆ ಗಲಿಗ್ಗೆಡ್ ಪೊದು ಪಾತೆರುನ ಬುಕ್ಕೊ ಮದಿಮೆದ ಮೂಹೂರ್ತೊನು ದೀಡೊನುವೆರ್. ಕಾಜಿಲು ಪೊಂಜೊಲೆಗ್ ಮುತೈದೆ ಸಂಕೇತವಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ಕಾಜಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಲೆ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊವು ಕಾಜಿ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಇಪ್ಪುನವು ಅಸಹ್ಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಜವಂತಿಲು ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಬಂಗಾರ್‌ದ ಅತ್ತಂಡ ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡ್‌ಬೆರ್.
ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಕಾಜಿ ಪದೊ
ಕನ್ನಡೊಡು ಬಳೆ(Baḷe) ಕೈಬಳೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್ ಬ್ಯಾಂಗಲ್ - A bangle worn around the wrist - ಮಣಿಗಂಟ್‌ದ ಸುತ್ತೂಲ ದೀಡುನವು ಕಾಜಿ. ನೇಪಾಳಿ : चुरा(Chura), ಬೆಂಗಾಲಿ : চুড়ি(churi), ಅಸ್ಸಾಂ: খাৰু(kharu), ತಮಿಳು : வளையல்(Vaḷaiyal), ಹಿಂದಿ : चूड़ी Choodi, ಮರಾಠಿ : बांगडी(Bangadi), ತೆಲುಗು : గాజు(Gāju), ಉರ್ದು : چوڑیاں‎(Cẖwڑy̰ạں), ಪಾಸ್ತೊ : بنګړې‎(Bn fast) and ಬಲೂಚಿ: بنگڑي (Bangří)‎.
ಕಾಜಿದ ಬಳಕೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು, ಪೊಂಜೊನಕುಲು, ಅಬನಕುಲು, ಕಂಡನಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಕೈಕ್ ನಿಲಿಕ್ಕೆ ದೀಡೊನುನ ಕಾಜಿ. ಕಾಜಿಲು ಎಲ್ಯ ಜೋಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲುಲಾ ದೀಡೊನ್ಬೆರ್. ಗಲಗಲ ಸಬ್ದೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ ತನ್ನ ಕಡೆಕ್ ಗುಮನೊ ದೆಪ್ಪುನಂಚಿತ್ತಿ ಇಸಿಸ್ಟೊದ ಗುಣೊ ಇಂದೆಕ್ಕುಂಡು. ಕೈಕ್ ಕಾಜಿ ಒಂಬುನಲೆಕೊ ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಲ ಕಾಜಿಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಾಂತ ಬಗೆತ ಕಾಜಿಲು ಆಯಾ ಪ್ರಾಯೊಗು ಸಂದುನಂಚನೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಬಾಲೆಗ್, ಜವಂತಿಗ್, ಅಪ್ಪೆಗ್, ಮಗಳೆಗ್, ಅಜ್ಜಿಗ್ ಇಂಚ ಅಯಿತ ಪೊರ್ಲುಲಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಕಾಜಿಲೆನ್ ಅಜ್ಜಿನಕುಲು ಮಾಂತ್ರೊ ದೀಡುನೆ. ಮದಿಮ್ಮಾಲೆಗ್ ತರೆಡ್ದ್ ಕಾರ್‌ಗ್ ಮುಟ್ಟ ಬಣ್ಣಬಂಗಾರ್ ದೀಡ್‍ನಗ ಕೈತ ಕಾಜಿಲಾ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಬಗೆ. ಆಣ್ ಅತ್ತಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆಗ್ ದಿಟ್ಟಿ ಆಪುನೆಗ್ ಕಾಜಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೆಲವು ಆಂಜೋನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಕೈ ಅತ್ತಂಡ ಮಣಿಗಂಟ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಕಡ(ಕಡಗ - ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿ, ಬಂಗಾರ್ದ ಕಾಜಿ) ಅತ್ತಂಡ ಕಾರ(ಉಕ್ಕು ಅತ್ತಂಡ ಕರ್ಬೊದ ಕಾಜಿ) ಪನ್ಪುನ ಒಂಜೆ ಕಾಜಿನ್ ದೀಡೊನ್ಬೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮೊಡು ಸಿಖ್ ಮದಿಮಾಲೆನ ಅಮ್ಮೆ ಮದಿಮಾಯಗ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಉಂಗಿಲೊ, ಕಾರಾ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಮೊಹ್ರಾ ದೀಡ್‌ಬೆ. ಚೂಡಾ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕಾಜಿ. ಇಂದೆನ್ ಮದಿಮೆದ ದಿನೊತಾನಿ ಪಂಜಾಬಿ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ದೀಡ್‍ಬೆರ್. ಉಂದು ಬೊಲ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲ್‌ದ ಕಾಜಿಲು. ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ದೀಡೊನುನ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಕ್ರಯೊಗು ದೆತೊನುಜೆರ್.
ಭಾರತೊದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಸೊದ ಫಿರೋಜಾಬಾದ್ ಕಾಜಿನ್ ಮಲ್ಲಮಟ್ಟ್‌ಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕಾಜಿಲೆನ ಬಗೆಕುಲು
ಕಾಜಿನ್ ದೀಡುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಬೊನು ತುಳುವೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮುನೆಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಬೂತಾರಧನೆಡ್ ಭೂತೊಲೆಗ್ ಕೈಕ್ ಕಟ್ಟುನ ವಿದೊ ವಿದೊತ ಕಾಜಿಲೆನ ಪದೊಕುಲು ತಿಕುಬೊ.
ಪ್ರಾಚೀನತೆ
ಸಮುದ್ರೊದ ಚಿಪ್ಪು, ತಾಮ್ರೊ, ಕಂಚಿ, ಬಂಗಾರ್, ಅಗೇಟ್, ಚಾಲ್ಸೆಡೋನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಭಾರತೊದ ಉಪಖಂಡೊಲೆಡ್ ದಿಂಜ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಉತ್ಖನನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. A figurine of a dancing girl wearing bangles on her left arm has been excavated from Mohenjo-daro (2600 BC). ಎಡತ ಕೈಟ್ ಕಾಜಿ ದೀಡೊಂದು ನಲಿಪುನ ಪೊಣ್ಣನ ಪ್ರತಿಮೆನ್ ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊ(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೨೬೦೦)ಡು ಉತ್ಖನನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೊದ ಕಾಜಿಲೆನ ಬೇತೆ ಉದಾರ್ಮೆಡ್ಬ ಮಹೂರ್ಜರಿದ ಉತ್ಖನನೊಡು ತಾಮ್ರೊದ ಮಾದರಿಲು ತಿಕುದೊ. ಮೌರ್ಯ(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩೨೨-೧೮೫) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಅಲಂಕಾರೊದ ಕಾಜಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಲಾಂದ್(ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬ನೇ ಶತಮಾನೊ) ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಡ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಕಾಜಿಲೆನ ಮಾದರಿಲು ತಿಕುದೊ. ಮೌರ್ಯೆರೆ ಕಾಲೊದ ಅಲಂಕಾರೊದ ಚಿಪ್ಪುದ ಕಾಜಿಲೆನ ಉತ್ಖನನ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಕಾಜಿನ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಮಣಿಸರಕ್ಕ್‌ದ ಅಂಗಡಿಗ್ ಪೋಂಡ ಕೈಕ್ ಪಾಡುನ ಕಾಜಿ, ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್ಗ್ ಕಟ್ಟುನ ಮಾಲೆ, ಸೊಂಟೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಪಟ್ಟಿ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬಣ್ಣಬಂಗಾರ್ ತಿಕುಂಡು. ಅಯಿನ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಲಿಮೀನ್‌ದ ಕಾಜಿ, ಒಲಿತ ಕಾಜಿ, ಕುಪ್ಪಿ ಕಾಜಿ, ರಬ್ಬರ್ ಕಾಜಿ, ಪಂಚಲೋಹದ ಕಾಜಿ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಜಿ, ಬಂಗಾರ್ದ ಕಾಜಿ, ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿ, ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಜಿಲು. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊದ ವಿದೊವಿದೊತ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಕಾಜಿಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಕಾಜಿಲು ಬಣ್ಣೊಡ್ದ್ ಕೂಡ್ದುಂಡು. ಬಡವೆರೆಡ್ದ್ ಶ್ರೀಮಂತೆರೆ ಮುಟ್ಟ ಮಾಂತೆರ್ಲಾ ದೆತೊನುವೆರ್. ಅಯಿತ ಕೆಂಪು ಬುಕ್ಕೊ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊದ ಕಾಜಿಲು ಮುತೈದೆಯೆರೆ ಲಕ್ಷಣೊ ಆದುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಜಿಲು ದಪ್ಪು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊಲೆಡ್ದ್ ತೂಯರ ಸೋಕು ತೋಜುಂಡು. ಇಂಚಿಪದ ದಿನೊಟು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾಜಿಲೆಗ್ ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ಪೊಣ್ಣುಜೋಕುಲು ಮರ್ಲಾಪೆರ್. ದಿಂಜ ದಿನೊ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುನ ಈ ಕಾಜಿಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಆಕಾರೊಡು ಬಣ್ಣೊಡು ತಿಕುಂಡು. ಬಂಗಾರದ್ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಶ್ರೀಮಂತೆರ್ ಮಾಂತ್ರೊ ದೀಡ್ಬೆರ್. ಮದಿಮೆ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಎಚ್ಚ ಗಳಸುವೆರ್. ಬಂಗಾರ್‌ದ ಬಣ್ಣೊದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಂದ ಕಾಜಿಲು ಮಾರ್ಕೆಟ್‍ಡ್ ತಿಕುಂಡು. ಬಡವೆರ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಕಾಜಿ ದೀಡುನ ಆಸೆನ್ ಇಂದಟ್ ಪಡೆವೊನುವೆರ್. ಬೊಳ್ಳಿದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಗಳಸುನ ಕಡಮೆ. ಬೊಳ್ಳಿಗ್ ಬಂಗಾರ್‌ದ ಲೇಪೊ ಕೊರ್ದ್ ಬಂಗಾರ್‌ಂದ್ ತೋಜಾವುನ ಕಾಜಿಲೆನ್ ದೀಡುವೆರ್. ಪಂಚಲೋಹದ ಕಾಜಿಲೆನ್ ಬಾಲೆದ ಕೈಕ್ ದೀಡುವೆರ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ಪದ್ದೇಯಿ ಬಂಗಾರುಲು
ಕಿಷ್ಕಿಂದ
ತ್ರೇತಾಯುಗಟ್ ಶ್ರೀರಾಮೆ ವನವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಕಿಷ್ಕಿಂದ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಶ್ರೀ ಪಂಪಾಪತಿನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಪೆ. ಶ್ರೀರಾಮಗ್ ಮನಸ್ಸ್ ಗ್ ಬಾರಿ ಸಂತೋಸ್ ಶಾಂತಿ ತಿಕ್ಕ್ ನೆರ್ದ್ ಆಯೆ ಅವುಲೆ ಉಂತುವೆ. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಸುಗ್ರೀವೆ ಬೊಕ್ಕ ಹನುಮಂತನ ಭೇಟಿ ಅಪುಂಡು. ಸುಗ್ರೀವನ ಪಟ್ಟಾಭೀಷೇಕ ಆವೊಡುಂದು ಆಂಡ ಸುಗ್ರೀವನ ಅಣ್ಣೆ ಆಯಿನ ವಾಲಿನ್ ಕೆರೊಡು. ಅಂಚಾದ್ ವಾಲಿನ್ ಕೆರ್ ದ್ ಸುಗ್ರೀವಗ್ ಪಟ್ಟಾಭೀಷೇಕ ರಾಮೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರೆನ್ ಅಲ್ಪನೇ ಉಪ್ಪೆರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತೆ ಸುಗ್ರೀವೆ. ಹನುಮಂತೆ ತನ್ನ ಸಹಸೊಡು ಲಂಕೆಗ್ ಪೋದ್ ಅವುಲು ಸೀತೆನ್ ತೂದ್ ಪಿರ ಬತ್ತ್ ದ್ ರಾಮಗ್ ತೆರಿಪಾವೆ. ಅಂಚಾದ್ ಉಂದು ಪುರಾಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂದಾ ಪನ್ಪಿ ಪೇಂಟೆ ಆದ್ ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಇತ್ತೆಲ ಸುಗ್ರೀವನ ಗುಹೆ, ಆಂಜನೇಯನ ಪುಟ್ಟ್ ನ ಜಾಗೆ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಪರ್ವತ ಬೊಕ್ಕ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರೆನ ಗುಡಿಕುಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ ಕಾಲದ ಊರುಲು
ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್
ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್ ಬರೆತಿ ಬೂಕುಲು
ಇಂಬೆರ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯಗ್ ಕೊರ್ನ ಕೊಡುಗೆಲ್ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲವು. ಇಂಬೆರ್ ೩೩ ವರ್ಷ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಧರ್ಮೊ ಸಮ್ಮಂದೊ ಬೂಕುಲು
ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಪದೊಕುಲು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಭೂತದ ಪುಟ್ಟುದ ಕಥೆ, ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಹೆಚ್ಚದ ವಿವರಣೆಗ್ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ ಪನ್ಪಿ ಮಲ್ಲ ಬೂಕುಡು ಮಿಶನರಿಕಾಲದ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪನ್ಪಿ ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬರೆತಿ ಲೇಖನ ತೂಲೆ (೨) ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ ಮದಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಮಾಲಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ ಮೇರ್ ಬರೆತಿ ಬೂಕು ಓದುಲೆ, ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸುರುತ್ತ ಸಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬರೆತಿ ಸುರುತ್ತ ತುಳು ನಿಘಂಟ್ ಲೇಖನ ತೂಲೆ
ತುಳು ಜಾನಪದ ಬೂಕುಲು
ಇಂಬೆರ್ ತುಳು ಪದ್ಯೊಲೆನ, ಭೂತದ ಪಾಡ್ದನ, ಭೂತ ವಿದ್ಯೆ, ತುಳು ಗಾದೆ, ಭೂತದ ಸೇವೆಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೊಗು ಬರೆಯಿನ ಬೂಕುಲು
ಇಂಬೆರ್ ಕ್ರಿಸ್ತ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವಾಯಿನ 'ಸತ್ಯ ವೇದದ' ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ತರ್ಜುಮೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಕನ್ನಡ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಪದಕುಲು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭೂತದ ಕಥೆ- ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.
ಅನುವಾದೊ ಬೂಕುಲು
ಅಂಚನೆ ಇಂಬೆರ್ ಭೂತ ಕೋಲದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಅನುವಾದೊ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ಮೆನ್ನರ್, ಅಗಸ್ಟ್ - ಮೇರ್ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ವಿದೇಶಿ ತುಳುವೆ- ಜರ್ಮನಿದ ವುಟೆಂಬರ್ಗ್ದ ಒಸ್ವೆಲ್ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ೨೨-೭-೧೮೨೮ ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತ್‌ನೆ ೧೮೫೭ ಟ್. ಕುಡ್ಲ, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಡುಪಿಡ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಪ್ರಚಾರೆಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ತುಳು ಭಾಷೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್. ೩೩ ವರ್ಸ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ತುಳುಟ್ಟು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಸಯೊಗು ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ಮಸ್ತ್ ಬೂಕುಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಸುಧಾರಾಣಿ
ಸುಧಾರಾಣಿ (ಪುಟ್ಟು೧೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೩), ಒರ್ತಿ ನಿನೆಮಾ ನಟಿ. ಅರೆನ ಸುರುತ ಪುದರ್ ಜಯಶ್ರೀ, ಮೆರ್ ನಟಿ, ಧ್ವನಿ ಕಲಾವಿದ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಜಿ ರೂಪದರ್ಶಿ. ಆರ್ ಸುರುಕು ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆತೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲವು ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು, ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಸುರುತ ಜೀವನ
ಸುಧಾರಾಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ನಾಗಲಕ್ಷೀ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಮಗಳಾದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಐನ್‌ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅರೆನ್ ನೃತ್ಯ ತರಗತಿಗ್ ಸೆರ್‍ಸಾವೆರ್.ಸುಧಾರಾಣಿ ಕುಚಿಪುಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಭರತ ನಾಟ್ಯ ಕಲಾವಿದೆ.ಸುಧಾರಾಣಿ ಅರೆನ ಮೂಜಿನೆ ವರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊಡು ಸಹೋದರನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಜಾಹಿರಾತ್‌ಡ್ ಸುರುಕು ನಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗ್ ಬಾಲ ನಟಿಯಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು
ಸಿನೆಮೊ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ರವರು ಸುಧಾರಾಣಿ ಪ್ರತಿಭೆನ್ ಗುರುತಿಸಿ ಆನಂದ್ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆಸೆಗೊಬ್ಬ ಮೀಸೆಗೊಬ್ಬ, ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ, ಮಿಡಿದ ಶ್ರುತಿ ,ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಿನೆಮಾಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಮೆರ್ ತಮಿಳು ಭಾಷೆನ್  ಸರಾಗವಾದ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ರಮೇಶ್ ಅರವಿಂದೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಂಚಮ ವೇದ, ಶ್ರೀಗ‍ಂಧ, ಅರಗಿಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಅನುರಾಗ ಸಂಗಮ ಸೇರ್ದ್ ಎಣ್ಮ ಸಿನೆಮೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದಾ ಹುಡುಗಿ, ಸಮಾರಾ, ಆಸೆಗೊಬ್ಬಾ ಮೀಸೆಗೊಬ್ಬಾ, ಅನ್ನಾ ಟ್ಯಾಂಗಿ, ಬೊಕ್ಕ ಮಿಡಿಡಾ ಶ್ರುತಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರೊಡು ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೯ ಡ್, ಅಣ್ಣಾಕಿಲಿ ಸೊನ್ನಾ ಕಥೈ ಸಿನೆಮೊದ ಮುಖಾಂತರ ತಮಿಳಿಗ್ ಪಜ್ಜೆ ದೀಯೆರ್  ಬೊಕ್ಕ ೩ ವರ್ಷ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ವಸಂತಕಲ ಪರವಾಯಿ ಸಿನೆಮೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್,  ಅಂಚನೆ ನನಲ ೧೦ ತಮಿಳು ಸಿನೆಮೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್ .ಮೆರ್ ತಮಿಳು ಭಾಷೆ ಭಾರಿ ಪೊರ್ಲು ಪಾತೆರುವೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಸುಧಾರಾಣಿ ಯು.ಎಸ್.ಎ ಮೂಲದ ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞ ಡಾ. ಸಂಜಯ್‌‍ನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯು ಎಸ್ ಎಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆಪುಂಡು. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ  ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿ ಗೋವರ್ಧನನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್  .ಮೆರೆಗ್ ನಿಧಿ ಪನ್ಪಿ  ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲಲ್.
ಬಿರ್ದ್,ಸನ್ಮಾನ
ಪಂಚಮ ವೇದ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಸಿನೆಮೊಡು ಸುಧಾರಾಣಿ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪನ್ಪಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಪೆರ್..೨೦೦೦ಡ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಚಲನಚಿತ್ರೊಗು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪಂದ್ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಪಂಡ ಕೊಡವೆರ್ನ ಪಾತೆರ ಪನ್ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಈ ಬಾಸೆನ್ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಅಳಿಯೊದುಪ್ಪುನ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಎಗ್ಗೆಗ್ ಸೇರಿನ ಬಾಸೆ. ೨೦೧೧ ನೇ ಜನಗಣತಿದ ಆಧಾರೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೩,೮೫೭. ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಬರೆಯರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೂರ್ಗ್-ಕಾಕ್ಸ್ ಲಿಪಿನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಬಾಸೆದ ಸ್ವರೂಪೊ
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ತೆನ್ಕಾಯಿ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆನ ಎಗ್ಗೆಗ್ ಸೇರಿನ ಬಾಸೆ. ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಲ್ದೊಟ್ಟುಲು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಗ್ ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂದೊ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ತುಲುನಾಡ್ದ ಬ್ಯಾರಿ ಸಮುದಾಯೊದಕ್ಲು ಪಾತೆರುನ ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಸೆಗ್ಲಾ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂದ ಇಪ್ಪುನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ನ್ ಕನ್ನಡೊದ ಉಪಬಾಸೆ ಪನ್ದ್ ಪನೊದಿತ್ತೆರ್ ಆಂಡ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ನಡತಿನ ಅಧ್ಯಯನೊಲೆನ ಆಧಾರೊಡು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾಸೆ ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.
ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪನ್ಪಿನ ತಾರಿಯೊಲೆಲೆಡ್ ಕುಟುಮೊದ ಇಸಯೊಲು, ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲು ಅಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ದಾಖಲೆಲೆನ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಬಲ್ಮೆದಕುಲು ಬರೆದ್ ದೀತಿನವು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಡ್ ಉಂಡು. ಜಾನಪದ ಪದ್ಯೊಲು (ಪಳಮೆ) ಪೀಳಿಗೆರ್ದ್ ಪೀಳಿಗೆಲೆಗ್ ಬಾಯಿಪಾತೆರೊಡು ಜತ್ತೊಂದು ಬೈದ್ಂಡ್.
ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಪನ್ಪಿನಾರ್ 'ಭಗವಂತಂಡ ಪಾಟ್ಟ್' ಬೊಕ್ಕ 'ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ' ಪನ್ಪಿನ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಬಿ.ಡಿ. ಗಣಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಐ.ಎಮ್.ಮುತಣ್ಣ ಪನ್ನಿನಕುಲುಲಾ ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ತೆರ್.
ಕೊಡವ ಸಿನಿಮೊ
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಡ್ ಸಿನಿಮೊಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಮ್ಮಿ ಉಂಡು.ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದ ಸುರುತ ಸಿನಿಮೊ 'ನಾಡ ಮಣ್ಣ್ ನಾಡ ಕೂಳ್'. ಈ ಸಿನಿಮೊನು ಎಸ್.ಆರ್.ರಾಜನ್ ಮೇರ್ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ನಿರೀಕ್ಷೆ(೧೯೯೪), ಪೊಣ್ಣರ್ರ ಮನಸ್ಸ್(೨೦೧೧), ಪೊನ್ನಮ್ಮ(೨೦೧೧), ನಾ ಪುಟ್ಟಿನ ಮಣ್ಣ್(೨೦೧೧) ಕೆಲವು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದ ಸಿನಿಮೊಲು.
ಪತ್ರಿಕೆಲು
ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ದ ಸುರುತ ವಾರೊದ ಪತ್ರಿಕೆ 'ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ' ೧೯೮೦ಡ್ ಸುರುವಾಂಡ್.'ಪೂಮಾಲೆ' ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ಪತ್ರಿಕೆಲು ಕೊಡವ ತಕ್ಕ್ ಡ್ ಬೈದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಭಾಷೆಲು
ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊ
ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲ
'ಅರುಣಾಬ್ಜ' ಪಂಡ್ಂಡ ಕವಿನ ನಿಜ ಪುದರ್ ಆವಂದೆ ಕಾವ್ಯನಾಮ ಆದ್ ಉಪ್ಪು ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪನ್ಪೆರ್. ಕವಿನ ಊರು, ಉಡುಪಿದ ಕೈತಲ್ದ ಕೊಡವೂರು ಪನ್ಪುನವು ಕಾವ್ಯೊಡು ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ನಮಡ ಉಪ್ಪುನ ಕಲ್ಪನೆದ ಆಧಾರೊಡು ಅರುಣಾಬ್ಜ ಕವಿನ ಕಾಲ ಸುಮಾರ್ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರು ಪಂಡ್‍ದ್ ನಿರ್ಣಯೊ ಆತ್ಂಡ್. ಅರುನಾಬ್ಜ ಕವಿ 'ಶಿವಾ ನೆಡ್ಂಬುರಾರ್'ನ ಸಮಕಾಲೀನೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕಾವ್ಯೊಡುರ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕಾವ್ಯೊದ ವಿಶೇಸೊಲು
ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊದ ರಚನೆರ್ದ್ ದುಂಬೇ ತುಳುಟು ರಾಮಾಯಣೊ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್ ಅಂಚೆನೆ ಕೆಲವಾರ್ ತುಳು ಕವಿಕುಲೆನ ಪೂರ್ವ ಸ್ಮರಣೆನ್ ಅರುಣಾಬ್ಜೆರ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಕೀಚಕವಧೆ, ರುಕ್ಮಿಣೀಸ್ವಯಂವರೊ,ಬಾಣಾಸುರವಧೆ ಪನ್ಪುನ ಮೂಜಿ ತುಳು ಕೃತಿಕುಲೆನ್ 'ಗುಡ್ಡೆತ ರಾಯೆ' ಪನ್ಪುನ ಕವಿ ಬರೆತೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ಅರುಣಾಬ್ಜ ಕವಿನ ಕಾವ್ಯೊದ ವಸ್ತ್ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಸಂಭವ ಪರ್ವ. ಮಲ್ಲಿಕಾಮಾಲೆ, ತೋಟಕವೃತ್ತ, ತೋಟಕಜನ್ಯ ವೃತ್ತ,ಅಂಶಗಣ ಷಟ್ಪದಿಲೆನ್ ಗಲಸ್‍ದ್ ಈ ಕಾವ್ಯೊನು ಬರೆತೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಮದಿಮೆ, ಭೂತಾರಾಧನೆ, ವೃಕ್ಷವೈಭವ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಈ ಕೃತಿಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾಷೆ
ತುಳು ಮಹಾಭಾರತೊದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಉಂಡು. ಈ ಕಾವ್ಯ ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳು ಭಾಷೆಡುಂಡು. ಪಿರಾಕ್ದ ತುಳುಟು ಇತ್ತಿನ 'ರಳಾಕ್ಷರ' ಹೇರಳವಾದ್ ಕಾವ್ಯೊಡು ಗಲಸ್ದೆರ್. ತುಳುತ ಮಾತಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ 'ಸ್ಟ್' ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಲಾ ಈ ಕೃತಿಡ್ ಜಿಂಜ ಗಲಸ್ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ ವಾಮಂಜೂರು
thumb
ದೇವಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಉದ್ಧೇಶ
ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್‍ 10 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರೊಡು ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡತ್‍ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗ್‍ ಪೋಪಿ ಸಾದಿಡ್‍ ಈ ದೇವಾಲಯ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ೧೮೩೪ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್‍ ಬಾಸೆಲ್‍ ಮಿಶನರಿಳೆಡ್ದ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಸಭೆ ಅರಂಭ ಆಂಡ್‍. ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಅಯಿಲೆಕ್ಕನೇ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಕುಡ್ಲದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ಕ್‍ಲೆಡ್‍ ವಾಸ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್‍ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಂಡ್. ಇಂಚ ಕುಡ್ಲ ಪರಿಸರೊಡು ೧೮೪೫ಟ್ಟ್‍ ಬೊಲ್ಮ, ೧೮೬೫ ಜಪ್ಪು, ೧೮೮೩ ಕುದ್ರೋಳಿ, ೧೯೫೭ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೫೭ ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ, ೧೯೮೦ ತೊಕ್ಕೊಟ್ಟು, ೧೯೯೦ ಕೋಡಿಕಲ್, ಇಂಚ ೧೨ ಸಭೆಕ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್‍. ಬಲ್ಮಠ, ಕುದ್ರೋಳಿ, ಜಪ್ಪು, ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ, ಗೋರಿಗುಡ್ಡೆ ಈ ಸಭೆಕ್ಕುಲೆ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್‍ ವಾವಂಜೂರುಡು ಇಲ್ಲ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಕುಲ್ಯರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಮೂಲು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆಗ್‍ ದೂರದ ಕುಡ್ಲಗ್‍ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ೪೦ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನಲ್ಪ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ವಾಮಂಜೂರು ಒಂಜಿ ಸಭೆ ಆಂಡ್.ಆಂಚಾದ್‍ ೨೦೦೩ಟ್ಟ್  ಒಂಜಿ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೊಣೊಡು ಐತಾರದ ಆರಾಧನೆ ಸುರು ಅಂಡ್‍. ಸಭೆಕ್ಕ್ ಬರ್ಪಿ ಜನೊಕ್ಕುಲೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಬಾಡಿಗೆದ ಕಟ್ಟೋಣ ಇಯಾವಂದೆ ಬೇತೆ ಸ್ವಂತ ಜಾಗೆ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡತ್ಂಡ್. ವಾಮಂಜೂರು ಪೇಂಟೆಡ್ದ್‍ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಉಪ್ಪು ಬಿ.ಎಸ್‍.ಎನ್.ಎಲ್‍. ಕಛೇರಿದ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ದೆತೊಂದು ೨೦೧೧ಟ್ಟ್‍ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೊಡ ಆದ್‍ ಆಲ್ಪನೇ ಆರಾಧನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆದ್ ನಡತೊಂದುಂಡು.
ಈ ಸಭೆತ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶೊಲು
ವಾಮಂಜೂರು ಪೀಟರ್ ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ‍್  ಕುಡುಪು, ಪಚ್ಚನಾಡಿ, ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ, ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ, ತೊಯಿಪಕಲ್‍, ಸಂತೋಷನಗರ, ನಿರಾಲ, ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ. ಈ ಪ್ರದೇಶೋಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ೬೦ಡ್ದು ಹೆಚ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಮುಲ್ಪ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಆರಾಧನೆಗಾದ ಈ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್
= ದೇವಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಇತರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಲು==
ವರ್ಷಲಾ ನಡಪು ತುಳುನಾಡ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತ ಕೆಲೆಂಡರ್ ಉಪ್ಪು ಪೊಸವರ್ಷ, ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ, ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತೆರ್ ಲಕ್ಕಿ ಪರ್ಭ, ಬುಲೆತ್ತ ಪರ್ಭ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, ಪರವರ್ಷ ಪನ್ಪಿ ಬರ್ಬಲಾ ಸಭೆತ್ತ ವರ್ಷದ ಪರ್ಬಲಾ ನಡಪುಂಡು. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ. ವರ್ಷಲಾ ಸಭೆತ್ತ ಜನೊಕ್ಲ ಮರಿಯಲೊಡೊಂಜಿ ದಿನ, ಬಿತ್ತ್ ಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿದಿನ, ತೋಟೊಡು ಒಂಜಿ ದಿನ, ಮರಿಯಲದ ಅಟಿಲ್ದ ಮ್ಮತ್ತ್, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಲು ನಡಪುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವಾಮಂಜೂರು
ಪುಗೆರೆ
"ಪುಗೆರೆ" ನೆಕ್ಕ್ ಪುಗ್ಗಿರೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ದೈತ ಪುದರ್. ಇಂದೆನ್ ಇರೆಕ್ಕಾದ್ ಬುಲೆಪ್ಪಬೆರ್. ಇಂದೆನ ಇರೆನ್ ನುಂಗಾದ್ ಅಯಿಟ್ ಸಿಗರೇಟ್, ಬೀಡಿ, ಪೊಡಿ(ಮುಂಕುಗು ಒಯಿಪುನ ಪೊಡಿ)/ನಸ್ಯೊ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ನಾಯೆರ್
ನಾಯೆರ್ (ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ನಾವೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್) ಪಂಡ ಕಂಡೊನು ದಪ್ಪುನಗ ಬೋರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎರುಕುಲೆಗ್ ಕಟ್ಠ್‌ದ್ ಕಂಡೊನು ಪೊಡಿ/ಹದ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾದನೊ.
ನಾಯೆರ್‌ನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಕಂಡೊಲು ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣೊಲು ಬರ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕಾಯೆರ್‌ದ ಮರತ್ತ ತುಂಡುನು ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ದೀಪೆರ್, ಕೆಲವು ದಿನೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ನೀರ್‌ರ್ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಸೆ ಪಾರೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಆಚಾರಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ನಾಯೆರ್ ಅಡಪ್ಪವೆರ್. ನಾಯೆರ್ ಕೆತ್ತ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ಕರ್ಬೊದ ಪನೊರು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಕೈ ಪತ್ಯೆರೆ ಪುಕೈಯಿ ಬೋರಿಲೆನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಕಟ್ಟ್‌ನ ನುಗೊಕ್ಕು ಕೊಪಿಯೆರೆ ಕಂಗ್‍ದ ತಲಕೆದ ಕೋಲು ಪೂರ ಸೇರ್ಂಡ ಅವು ನಾಯೆರ್ ಅಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲ ಬಾಲೆ
ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ
ಉಂದು ದೇವೆರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪರಕೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕಡಿರ ಪೆದ್ದುನು ಪಂಡ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಂದೇ ಪನೊಲಿ. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಏತೊ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ರೀತಿಡ್ ಜೂವೊಗು ತೊಂದರೆ ಆಪಿನೆಂದ್ಲಾ ಉಂಡು. ಇಂಚ ತೊಂದರೆ ಆಂಡ ಆ ಕಾಲೊಡು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಯಿನ ದಾಲ ಸವಲತ್ತುಲು ಎಚ್ಚ ಇತ್ತಿಜ. ಏತೋ ಪೆದ್ಮೆದಿಯಲ್ಲು ಸೈತಿ ಉದಾಹರಣೆ ಉಂಡು. ಪತ್ತ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಪೆದ್ಂಡ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬದ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನಿ ರಡ್ಡೋ ಮೂಜೋ. ಪೊಣ್ಣೊರ್ತಿ ಪೆದ್ದುನ ಪೊರ್ತುಡು ಹಳ್ಳಿದಕ್ಲೆಗ್ ದೈರಿಯೊ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪಂಡ ತಾನ್ ನಂಬೊಂದು ಬತ್ತಿ ದೈವೊದೇವೆರ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಪರಕೆ ಪಂಡ ಪೊಣ್ಣು ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋಪಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಜನೊಕುಲೆನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೆದ್ದ್‌ನಗ ಆಲೆನಅ ಹಿರಿಯಾಕುಲು ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆ ದೈವೊಲೆಗ್ ಕೋಲೊ ಇದ್ದಿಂಡ ಅಗೆಲ್ ಸೇವೆ. ದೇವೆರೆಗ್ ಬಾಲೆದ ಕೈಟ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪಾಡಾವೆಂದ್. ಅಂಚ ಆಲ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಪೆದ್ದದ್ ಮಾತ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕ ಬಾಲೆ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲ ಆನಗ ದೇವೆರೆ ತಲೊಕ್ಕು ಪೋದು ಈ ಪರಕೆನ್ ಸಂದಾವೊಡೇ. ಒವ್ವೇ ಕಾರಣೊಗು ಆದ್ಲಾ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಈ ಕ್ರಮೊ ಇನಿಕ್ಲಾ ನಡತೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಸಿರಿ ಕುಮಾರನ್ ಪೆದ್ದ್ ಪೆದ್ಮಾನ ಪೋನಗ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅಜ್ಜೆರ್ ಉರಿ ಬೆರ್ಮೆರೆಗ್ ಪುಂಡಿಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆ ಪನ್ಪಿ ಇಚಾರ ಸಿರಿನ ಕತೆಟ್ ಉಂಡು. ಕಡೆಕ್ ಸಿರಿಗ್ ಆಲೆನ ಕೈ ಪತ್ತಿ ಕಂಡನಿ ಕಾಂತುಪೂಂಜನ ವ್ಯಭಿಚಾರೊ ಗೊತ್ತಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ಆಯಗ್ ಬರೊ ಪಂಡ್ದ್ ಸತ್ಯನಾಪುರದ ಅರಮನೆ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪಲ್. ಅಂಚ ಪೋಯಿನಾಲ್ ಸುರು ಮನ್ಪಿಬಿ ಕೆಲಸೊನೇ ಅಜ್ಜೆರ್ ಪಂಡಿ ಪುಂಡಿ ಪಣವು ತೊಟ್ಟಿಲಬಾಲೆ ಪರಕೆನ್ ಬೂಟುನ ಕೆಲಸೊನು ಮಲ್ಪಿನವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟೊ
ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟೊ ಹಂಪಿದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಯೆರೆ ಪಡ್ಯೆಯಿಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಮೊಟ್ಟುಲು ಉಂಡು. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಂಡ ಅವುಲು ವೀರಭುವನೇಶ್ವರನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಓವ್ವೇ ಒಂಜಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ಉಂಡು.
ವಿಸೆಸೊ
ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪೊರ್ಲು ಬಾರಿ ಸೊಗಸ್. ಉಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಉಂತುದ್ ಪಡ್ಯೆಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಪಂಪಾಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರುದ ಆನೆಬಾಕಿಲ್, ರಥಬೀದಿ, ಹೇಮಕೂಟ ಪರ್ವತ ತೋಜುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿಗ್ ತುಂಗಭದ್ರೆ ಸುದೆ, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಅಚ್ಚುತರಾಯನ ಗುಡಿ, ತೆನ್ಕಾಯಿಗ್ ತೂಂಡ ಆನೆದ ಕಿದೆ (ಗಜಶಾಲೆ) ಅರಸುಲೆ ಇಲ್ಲ್ (ಅರಮನೆ)ದ ಕೋಟೆ ಪೊಲಿದ್ ಪೋಯಿನ ಅವಸೇಸೊಲು(ಭಿನ್ನಾವಶೇಷ)ತೋಜುವ. ಅತ್ತಂದೆ ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ಪ್ರಕೃತಿಕವಾಯಿನ ಪೊರ್ಲುನು ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿಸೋಕು. ಸೂರ್ಯೆ ಮೂಡುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಂತುನೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಲೋಘರ್ಸ್ಟ ಪನ್ಪುನಾಯೆ ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ತೂಯಿನ ಪೊರ್ಲುನು `ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಂದುಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂದೆರ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಪೊರ್ಲು ಕೊರ್ಪುನ ಸೋಕುದ ಜಾಗೆ ನನೊಂಜಿ ಇಜ್ಜಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೊಬಗುದ ಜಾಗೆ ನನೊಂಜಿ ತೋಜುಜಿಂದ್' ಪನ್ಪೆ. ಅಪಗದ ರಾಜವೈಭವಲಾ ಅತೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಅವ್ವೇ ಸಾಕ್ಷಿ ಆದ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಪಿಲಿಕುಳ
ಪಿಲಿಕುಳಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಮೂಡಬಿದಿರೆ ನಡುಟು ಪತ್ತ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದುಂಬು ಪೋನಗ ವಾಮಂಜೂರು ಇನ್ಪಿನ ಜಾಗೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಲ್ಪರ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಎಡತ ಮರ್ಗಿಲ್ಗ್ ಪೋಂಡ ಪಿಲಿಕುಳ ಇನ್ಪಿ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಪಿಲಿಕುಳ ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಸೊ ಪಿರಾಕ್‍‌ಡ್ ದಿಂಜ ಮರ ಇತ್ತಿನ ಕಾಡ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ ಬಗೆತ ಪ್ರಾಣಿಲು ಮೂಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್‍.ಪಿಲಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತ್‍ದ್‍ ನೀರ್‍ ಪರ್ಪಿ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪಲ್ಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಐಕಾದ್‍ ಈ ಜಾಗೆಗ್‍ ಪಿಲಿಕುಳ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ಪಿರಾಕ್‍ಡೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೆರ್ಮೆದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಆದಿತ್ತಿನ ಶ್ರೀಯುತ ಭರತ್‍‍‍‍‍‍‍‍ಲಾಲ್ ಮೀನ ,ಕುಡ್ಲದ ಇತ್ತೆದ ಪುಗರ್ತೆದ ಶಾಸಕೆರಾಯಿನ ಜೆ.ಆರ್.ಲೋಬೊ,ಜೈವಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಶ್ರೀ ಎಚ್ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ಭಂಡಾರಿ,ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆಯಿನ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ ರಾವ್ ಮೊಕ್ಲೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ಪಿಲಿಕುಳ ಇನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್‍ ನಿಸರ್ಗದಾಮ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್ ನಡುಟು ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲೊ ಕೆದುಕು ಪಿಲಿಕುಲು ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಬರೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾರಣ ಪಿಲಿ ಕುಳ(ಕೆದು) ಇನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ನ್ ಮುಕುಲು ದೀಯೆರ್.
ಪಿಲಿಕುಳ: ಪುದರ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪಿಲಿಕುಳ ಇನ್ಪಿನವು ಈ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕುಳ (ಕೆದು)ತ್ತಾ ಪುದರ್. ಪಿರಾಕ್ಡ್ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತಿ ಕೆದುಟ್ಟು ಪಿಲಿಕ್ಕುಲು ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಬರೊಂದಿತ್ತಾ ಇಂದ್ ಜನಕುಲು ಪಣ್ಪೆರ್. ಐಕ್ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಪಿಲಿಕುಳ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್.
ಗ್ರಾಮ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ
ಪಿಲಿಕುಳ ಪ್ರದೇಶ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಪಡುಶೆಡ್ಡೆ ಬೊಕ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮೂಡುಶೆಡ್ಡೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಈ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗ್ ಇದಮುಟ್ಟ ಸೇರ್ದಿಜ್ಜಿ.
ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು
ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮದ (ಪಿಲಿಕುಳ ಕೆದುತ ಕೈತಲ್ದ) ನಿರ್ದೇಶಾಂಕೊಲು(Coordinates) ಡಿಗ್ರಿ-ಮಿನಿಟ್-ಸೆಕೆಂಡುಲೆಡ್ ಇಂಚ ಉಂಡು:
ನಿಸರ್ಗದಾಮೊ
ಮುಲ್ಪ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಸಯೊಡು ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವುನ ಜಾಗೆಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಮಸ್ತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ಪಿಲಿಕುಳ ಇತ್ತೆ ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ ಪುದರ್‍‍‌‌‌‌‌‌ಡ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆವೊಂದುಂಡು, ಪಿಲಿಕುಲ ನಿಸರ್ಗದಾಮ ಆತ್ಂಡ್. ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಕಿ, ಕೇರೆ, ಕಡಂಬಲೆ, ಪಜ್ಜಿಮರಿ, ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ, ಉಚ್ಚು, ಪೆರ್ಮರಿ, ಕುತ್ಕೆ, ಆನೆ ಪಿಲಿ, ಪಂಜಿ, ಮುಳ್ಳು ಪಂಜಿ, ಏಮೆ, ನೆಯಿ ಪಿಲಿ, ಸಿಂಮ, ನವಿಲ್, ಕತ್ತೆಕಿರುಬೆ,ಮಂಗೆ, ಮುಜ್ಜು,ಮುಂಗುಲಿ,ಚಣಿಲ್ ಇಂಚ ಮಾತ ಅವುಲು ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ತುಳು ಗ್ರಾಮ ಉಂಡು, ನೀಂದುನ, ಓಡೊಡು ಪೋಪಿನ, ನೆಯಿಗೆ, ಕಲ್ಲ್ ಕೆತ್ತನೆ, ಮರತ್ತ ಬೇಲೆ, ಪಜೆ ಮುಡೆಪುನಿ, ಬಜಿಲ್ ಎಡ್ಪುನಿ, ಎಣ್ಣೆದ ಗಾಣ, ಮಣ್ಣ್ದದ ಕರ ಮಲ್ಪುನು, ಕಂಬಳ. ಉಂದು ಮಾತ ಒಂಜೇ ಜಾಗೆಡ್ ತೋವೊಲಿ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾತಾ ಜಾತಿದ ಮರ ಮಟ್ಟ್, ಮರ್ದ್‌ದ ದ್ಯೆಕುಲು, ಫಲ ವಸ್ತುಲು ಉಂದೆನ್ ಮಾತಾ ಬುಲೆಪಾದೆರ್. ಅಲ್ಪ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊನುಲಾ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಉಂದೆಂಡ್ ತಾರಾಲಯ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಗತಿಲು ಉಲ್ಲ. ತುಳುವೆರ್ ಮಾತೆರ್ ಅವೆನೊರ ತೂದು ಅಂಚಿತ್ತಿ ಒಂಜಿ ಸರಕಾರದ ಅಟ್ಟಣೆನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕರ್ತವ್ಯ ಆದುಂಡು
ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿ ಗ್ರಾಮೊ
ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಗ್ರಾಮ ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮದ ಪೊರ್ಲುದ ಒಂಜಿ ಅಂಗ. ಮುಲ್ಪ ಅಳಿಯಾಂತರ ಆಯಿನ ಪಿರಾಕ್‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ದ ಮೂಲ ಕೆಲಸಲೆನ್ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ರೂಪೊಡು ತೊಜಿಪಾವೆರ್. ಕರಾವಳಿಡ್ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಆಯಿನ ಕುಶಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಕರ ಮಲ್ಪುನ,ಆಚಾರಿ ಕೆಲಸ, ಬೆತ್ತ ಬೆದುರುಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂಚ ಮಾತಾ ಮಲ್ತ್ ತೋಜಾವುನ ಜಾಗೆಲು ಉಲ್ಲೊ.
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗ್ರಾಮೊ
ನಮೊ ಒಂತೆ ವರ್ಸೊ ಪಿರ ಪೋಂಡ ಪಿರಾಕ್‍‍‍‍‍‍‍ದ ಕಾಲೊಡು ತುಳುನಾಡ್‍‍‍‍‍‍‍‍ಡ್ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ್ ಕಾಲೊದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಎಂಚ ಇತ್ತೋ ಪನ್ಪಿನ ಗೊತ್ತೇ ಇಜ್ಜಿ. ಐಕ್ ಬೋಡಾದ್ ಪಿಲಿಕುಳಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲೊ ಗುತ್ತು ಇಲ್ಲ್ ಕಟ್‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍ದೆರ್.
ಸಸ್ಯೊ ಕಾಶಿ
ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಪೇನ್ ಸರಕಾರ ಜಂಟಿ ಆತು ಸಸ್ಯೊಕಾಶಿನ್‍ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೇರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಡ್ ನಾಶದ(ಅಳಿವಿನಂಚಿ)ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಸ್ಯೊಲೊನ್‍ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜನಕಲೆಗ್‍ ಕೊರ್‍ಪೆರ್. ಸಸ್ಯಕಾಶಿಡ್‍ ೩೫೦ ಜಾತಿ ದಯಿಕುಲು(ಸಸ್ಯೊಲು) ಉಳ್ಳೊ. ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಜಾತಿದ ದಯಿಕುಲೆನ ಪುದಾರ್‌ಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಕವಲೇದುರ್ಗ
ಕವಲೇದುರ್ಗ ಉಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ. ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ದ್ ೧೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಶಿವಮೊಗ್ಗಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೮೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡು ಈ ಕೋಟೆ ಉಂಡು.
ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ-ಸಾಲೂರು ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ಈ ಕೋಟೆ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಡು. ನೆತ್ತ ಇತಿಹಾಸೋ ಕೋಟೆದಾತೆ ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‌ದವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ
ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗುರ್ಕಾರ್ರು ಆತ್ ೨೦೧೭ಟ್ಟ್ ನೇಮಕ ಆತೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇಂಬೆರ್ ಬಂಟ್ವಾಳತ ಪುಟ್ಡುತೇರ್. ಮೇರ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲಡ್ ಟೈಪ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಶಾಲೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗೊಡು ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಲ್ಪಾದಿನಾರ್. ತುಳು ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷೊಡು, ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಸಂಘಟಕೆರಾದ್, ಧರ್ಮಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆ ನಾಯಕೆರಾದ್ ತನನ್ ತಾನ್ ಗುರುತಿಸೊಂಡಿನಾರ್. ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆದ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ರು ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಗ್, ಬೊಕ್ಕ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಹಿರಿಯೆರೆ ನೆಂಪು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಕಜ್ಜೊಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು ಉಮೇದ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ
ತುಳು ಭಾಷೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅಭಿಮಾನಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದ್ಕ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಹಕಾರ, ಜಾನಪದ, ರಾಜಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಕಲೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಂಘಟನೆ, ಸಮಾರಂಭ, ಸಮ್ಮೇಳನ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಗೋಳಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಬದ್‌‌ಕಿನಾರ್.
ಜೀವನ
ಕನ್ನಡೊ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆದ ಎಡ್ಡೆ ತೆರಿಪು ಇತ್ತಿನ ಬಂಟ್ವಾಲ್ ತಾಲೂಕುದ ಮೊಡಂಕಾಪುದ ಕೈತಲ್ ದ ಏರ್ಯಬೀಡು ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಆಳ್ವೆರ್ ನ ಮಗೆ. ಪುಟ್ ದಿನಿ ೧೯೨೯. ೧೯೪೦-೪೬ ಕುಡ್ಲಡ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಓದುದೆರ್.
ಗಾಂಧಿವಾದಿ
ಗಾಂಧಿತತ್ವಡ್ ನಡತೆರ್. ಗಾಂಧೀಜಿನ ಮರಣೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತನನ್ ತಾನ್ ಸಮಾಜೊಗು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್. ೧೯೪೬ಟ್ಟ್ ಹರಿಜನ ಸೇವಾಸಂಘೊನು ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ದಲಿತೆರೆಗ್ ಕುಂಟು, ಬರವು, ಜಾಗೆ, ಬೆನ್ನಿದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕೊರ್ದು ಅಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಸ್ವತಂತ್ರೊಡು ಬದ್ಕೆರೆ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕೊರಿಯೆರ್.
ತುಳು ಬಾಸೆ-ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ್ ಸೇವೆ
=ಬರವುಲು=
ಕಬಿತೆ
೧೯೭೭-ಕತ್ತೆ ಸತ್ತು ಹೋಯಿತು - ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಬರೆಯಿನ ಕಬಿತೆ ಕಾರಂತೆರ್ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೆಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕುಂದಾಪುರ
ಕುಂದಾಪುರ, ಕುಂದಾಪ್ರ, ಪನ್ಪಿನವು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡುಪ್ಪು ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು. ಕುಂದಾಪುರ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು.ಈ ತಾಲೂಕುಡು ೧೦೧ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಂಡು.ಈ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ್ ಮೂಜಿ ಹೋಬಳಿದಲೆಕ್ಕ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ಂಡ್. ಕುಂದಾಪುರ ಹೋಬಳಿಡ್ ೩೬, ವಂಡ್ಸೆಡ್ ೩೯ ಬೈಂದೂರುಡು ೨೬ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಂಡು.
ಪುದರ್
ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಉಪ್ಪುನ ಚರಿತ್ರೆ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಕುಂದವರ್ಮ ರಾಜೆ ಕಟ್ಟ್ ದಿನ ಶ್ರೀ ಕುಂದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದು ಉತ್ತರೊಡು ಪಂಚಗಂಗಾ ವಳಿ, ಪೂರ್ವೊಡು ವಾರಾಹಿ ಕುಬ್ಜಾಸುದೆಕ್ಕುಲು, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ದಿಂಜಿದಿ ಈ ಊರುಗು ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಹೇಳಿಕೆ ಉಂಡು. "ಕುಂದ" ಪನ್ಪಿವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪುದರ್. ರಾಜೆ ಒರ ಬುಳೆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಮಸ್ತ್ ಗ್ರಾಮೊಲೆಗ್ ಪುರ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸೇರಾವೆರೆ ಸೂಚನೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದ್ ರಾಜ್ಯ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಮೊಲೆನಗ್ "ಪುರ" ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಸೇರಿಲೆಕ್ಕ್ ಕುಂದಗ್ಲಾ ಪುರ ಸೇರ್ದ್ ಕುಂದಾಪುರ ಆಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. " ಕುಂದ" ಪಂಡ್ಂಡ ಮಲ್ಲಿಗೆ.
ಕುಂದಾಪುರ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕೃಷಿಕ್ಕ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಈ ಕಾರಣೊಡ್ದೇ ಕುಂದಾಪುರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ವಾದೊಲುಲಾ ಉಂಡು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಮಾತುಂಗ ಬೆಟ್ಟರ್ದ್ ರಥಬೀದಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಬಲತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟ್ ವಿಠಲ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪನ್ಪಿ ಸಾಧಿತೋಜವುನ ಫಲಕ ತೋಜುಂಡು.ಅಲ್ಪನೇ ಬಲತ್ತ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ನಡತ್‍ದ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟೆ ದುಂಬು ಪೋಂಡ ಅವು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆತ್ತ ಪುಡೆಟ್ಟೆ ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಸಾದಿಯೆ ಪೊಂಡ ಕಲ್ಲ್ ಲ್, ಬಂಡೆಕಲ್ಲ್ ಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಆ ಕಲ್ಲ್, ಬಂಡೆಲೆನ್ ಬಡ್‍ತ್‍ದ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಒಂತೆ ದೂರ ಪೊಂಡ ಕೋದಂಡರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಸುದೆರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೬೦-೭೦ ಮೊಟ್ಟು ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಡು ಉಂತ್‍ದ್ ತೂಂಡ ಸುದೆತ್ತ ಪೊರ್ಲುದ ದೇಕಿನ್ ತೂಯೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಸುದೆ ರಡ್ಡ್ ಗುಡ್ಡೆದ ನಡುಟ್ಟೆ ಪರತೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಪೋನಗ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಗುಂಡಿಯೇ ಅತ್ಂಡ್. ಬರ್ಸದಪಗ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹ ಬರ್ಪುನೆರ್ದ್ ನೀರ್ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಉಲಯಿ ಸುದೆತ್ತ ನೀರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ನೀರ್ ಬಾರಿ ರಭಸೊಡೇ ನೂರೊಂದು ಬನ್ನಗ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ತಾಗ್‍ದ್ ಸುತ್ತೊಂದು ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚ ತಿರುಗೊಂದು ಪೋಪುನ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಒಂಜೇ ಬಂಡೆಡ್ ಶ್ರೀರಾಮೆ,ಸೀತೆ,ಲಕ್ಷ್ಮಣೆ ಈ ಮೂಜಿ ಜನತ್ತಲಾ ಮೂರ್ತಿನ್ ಕೆತ್ತ್ ದೆರ್. ಈ ಮೂರ್ತಿಲು ಸುಮಾರ್ ೬ ರ್ದ್ ೯ ಮೊಟ್ಟು ಎತ್ತರವಾದ್ ಉಪ್ಪು. ಈ ಮೂಲ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಅರವೀಡು ವಂಶದ ಚಿಕ್ಕ ವೆಂಕಟಪತಿರಾಯೆ ಕಟ್ಟಯೆ ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ರಂಗ ಮಂಟಪದ ಗೋಪುರ ಇಂಚಿಪ ಕಟ್ಟ್ ನಂಚ ತೋಜುಂಡು.
ಪುಚ್ಚೆ
thumb|ಪುಚ್ಚೆ thumb|ಪುಚ್ಚೆಲೆನ ಆರಾಧನೆ
ಸಾಂಕುನ ಪ್ರಾಣಿ
ಪುಚ್ಚೆ ಇಲ್ಲಡ್ ಸಾಂಕುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗದ ಫೆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಟಸ್ ವರ್ಗೊಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಬೆಕ್ಕು, ಹಿಂದಿಡ್ ಬಿಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಕ್ಯಾಟ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಣ್ ಪುಚ್ಚೆನ್ ಗಂಟ/ಕಂಟ ಪುಚ್ಚೆಂದ್, ಪೊಣ್ಣು ಪುಚ್ಚೆನ್ ಮಂಗುಂದುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಬೊಲ್ದು, ಕಪ್ಪು, ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮೀಸೆ, ಬೀಲ ಉಂಡು. ಪುಚ್ಚೆದ ಕಿನ್ನಿನ್ ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಬಾಯಿಡ್ ದೆರ್ತೊಂದು ಕೊನೊಪುಂಡು. ಪುಚ್ಚೆ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲಾಯಿನಂಚಿನ ಎಲಿ, ಅರಣೆ, ಎಕ್ಕಲೆ ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಜೀವಿಲೆನ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ್ತ ಕಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಬಿ ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಮೊ.
ಪಿಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿಟ್ಟೆ ಪಿಲಿ (ಚಿರತೆ), ಪೂಮ ಇಂಚಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು ಪುಚ್ಚೆದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಲು. ಪುಚ್ಚೆ ಐತ್ತ ಮೈನ್ ಸ್ವಚ್ಚವಾದ್ ದೀಪುಂಡು, ಐತ್ತ ನಾಲಾಯಿಡ್ದ್ ನಕ್ಕ್ ದ್ ಸ್ವಚ್ಚ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪುಚ್ಚೆ ಕಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಪೇರ್ ಪರ್ಲೆಕ, ಪನ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ತುಳು-ಕನ್ನಡದ ಗಾದೆ.
ಪುಚ್ಚೆ ಎಕ್ಕಲೆ ತಿಂದ್ಂಡ ಬಚ್ಚುಂಡು ಪಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಾಂಕುನ ಪ್ರಾಣಿಲು
ಪುಚ್ಚೆಲೆನ ಆರಾಧನೆ
ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೪೯೫೦ ವರ್ಷದ ದುಂಬು ಸುರೂಟು ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತಿನ ದೇಶ ಪಂಡ್ಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಈಜಿಪ್ಟ್. ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ದೇವೆರ್ ಲೆಕ ತೂವೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕುಲು ಅಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಪೂರ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ದೀವೊಂತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಮಾತೆನ್ ಎಲಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತ್ ದ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೋಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಪಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ಪುನೆನ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ದ ಜನಕುಲು ತೂದು ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರ್ಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪುಚ್ಚೆಲು ಎಲಿಕುಲೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ದ ಜನಕುಲೆನ ದವಸಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕಲ್ನ ದುಃಖೊಲೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೇಡ್ದಾದ್ ಪುಚ್ಚೆಲೆನ್ ದೇವೆರಾದ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್ ತೂವೋಂದಿತ್ತೆರ್.
ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಡ್ ಪುಚ್ಚೆಲೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನಕಲೆಗ್ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಕುಲು ಮಲ್ತಿನ ತಪ್ಪು ದಾದ ಪಂಡ ದೇವೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಅನ್ಯಾಯ ಮಲ್ತಿನವು. ಪುಚ್ಚೆಲು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಕಲೆನ ಬದ್‌ಕ್‌ನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಉಚ್ಚು, ಎಲಿಕುಲೆಡ್ಡ್ ಬುಡುಗಡೆ  ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಸ್ತ್ ವಿಷ ಇಪ್ಪುನ ಉಚ್ಚುಲು ಜನಕುಲ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಾಗ ಪುಚ್ಚೆಲು ಅವೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪುಂಡು. .
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಆರಾಧನೆ
ಟ್ಯೂಬುಲೈಟ್
ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪವು ದೃಶ್ಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪಾದರಸ ಅನಿಲ ವಿಸರ್ಜನಾ ದೀಪ. ಅನಿಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಪಾದರಸ ಆವಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಲ್ಪ ತರಂಗ ಅತಿನೇರಳೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರ ದೀಪದ ಒಳಗಿನ ಫಾಸ್ಫರ್ ಲೇಪನವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೊಳೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ವಾಟ್‍ಗೆ ೫೦-೧೦೦ ಲೂಮೆನ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಹೋಲುವ ಬೆಳಕು ಇಳುವರಿಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪದ ಜೋಡಣೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ದೀಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ವೆಚ್ಚವು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಆರಂಭಿಕ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಡಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಲಭ್ಯವಿವೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿತಾಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಅಡುಗೆಮನೆ, ನೆಲಮಾಳಿಗೆ, ಗ್ಯಾರೇಜ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳು ಕಂಡರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಉಳಿತಾಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರಂಗಮಂಚ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹ್ಯಾಲೋಜೆನ್ ಬೆಳಕು ಮೂಲಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಮಿನುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉನ್ನತ ಆವರ್ತನದ ಬ್ಯಾಲೆಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.