cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ದಿವ್ಯಾಂಕ ತ್ರಿಪಾಠಿ
ದಿವ್ಯಾಂಕ ತ್ರಿಪಾಠಿ ದಹಿಯಾ (ಪುಟ್ಟು:೧೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೪),ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಝೀ ಟಿವಿದ ಬನೂ ಮೇ ತೇರಿ ದುಲ್ಹನ್ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ಸುರುಕಾದ್ ಮೇರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್‌ ಚಾನೆಲ್‍ದ ಯೆ ಹೆ ಮೊಹಬತೇ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ಡಾ. ಇಶಿತಾ ಭಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ೨೦೧೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಮೇರ್ ಡಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಆಯಿನ ನಚ್ ಬಲಿಯೆ ಪನ್ಪಿನೈಟ್ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದ್ ಇತ್‍ದ್ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಮಂಡೆ
ಅರ್ತೊ
ಅಂಡೆ ಪಂಡ್ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುನವು ಅಗಲೊ ಬಾಯಿತ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ.
ಗಲಸುನೆ
ಮರಿಯಲಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುನ ಕುಕ್ಕು, ಪೆಲತ ರೆಚ್ಚೆ, ಉಪ್ಪದ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಲೆನ್ ಮಾತಾ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮಂಡೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಲೀಲಾವತಿ
ಲೀಲಾವತಿ (೧೯೩೮) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮೊ ನಟಿ. ಕನ್ನಡಡ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲೆ ಸುಮಾರ್ ೬೦೦ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊದ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗೆ ಕೊರ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ '''ಡಾ. ರಾಜಕುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''ನ್ ೧೯೯೯-೨೦೦೦ನೇ ಸಾಲ್‌ಡ್ ಪಡೆಯಿನ ಲೀಲಾವತಿಯೆರ್, 'ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ'ದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್ ೨೦೦೮ಡ್ ಪಡೆಯೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ
ಲೀಲಾ ಕಿರಣ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿಡ್. ನಾಟಕ, ರಂಗಭೂಮಿ ಬಗೆಟ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತ್‌ನ ಲೀಲಾವತಿಯೆರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ ಸುರುಮಲ್ತ್‌ನೆ ಮೈಸೂರುಡು. ವೃತ್ತಿರಂಗಭೂಮಿಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣೊ ತೊಡಗ್‌ಯರ ದುಂಬು ಕೆಲವ್ ಕಡೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ಬೇಲೆನ್‌ಲಾ ಆರ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಲೀಲಾವತಿಯೆರೆನ ಮಗೆ ವಿನೋದ್ ರಾಜ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊರಂಗೊದ ಕ್ಯಾತ ನಟೆ. ಇತ್ತೆ ಅಪ್ಪೆ-ಮಗೆ ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರ್ಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಡ್ ಸಕ್ರಿಯರಾತೆರ್.
ಸಿನೆಮೊ ಬದ್‍ಕ್
ಲೀಲಾವತಿಯೆರ್ ೧೯೪೯ಡ್ ಶಂಕರ್ ಸಿಂಗೆರೆನ ನಾಗಕನ್ನಿಕ ಸಿನೆಮೊಡು ಸಕಿಯಾದ್ ಪಾತ್ರೊದ ಮೂಲಕೊ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ರಂಗೊಗು ಪೊಗ್ಗ್‌ಯೆರ್. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡೆರೆನ ಸಂಸ್ತೆಡ್ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದೆಯಾದಿತ್ತ್‌ನ ಲೀಲಾವತಿ ಕಯಾದುನ ದೋಸ್ತಿಯಾದ್ ಅಭಿನಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗ ಭಾಗವತೆರೆ ನಾಟಕೊ ಸಂಸ್ತೆನ್ ಸೇರ್‌ದ್ ದಿಂಜ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸದೆರ್. ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡೆರೆನ ‘ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದೊ’ ಸಿನಿಮೊಡು ಕೂಡಾ ಅಭಿನಯಿಸದೆರ್. ಅಂಚನೇ ದಿಂಜ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸದೆರ್.
ರಾಣಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ಸಿನೆಮೊದ ಪುಗರ್ತೆದ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೀಲಾವತಿಯೆರೆನ ಜತೆ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಆಂಡ್. ಸಂತ ತುಕಾರಾಂ, ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡು, ಕೈವಾರ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಗಾಳಿ ಗೋಪುರ, ಕನ್ಯಾರತ್ನ, ಕುಲವಧು, ವೀರ ಕೇಸರಿ, ಮನ ಮೆಚ್ಚಿದ ಮಡದಿ ಇಂಚ ದಿಂಜ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ನಾಯಕಿ ಆತೆರ್. ಕೆಲವು ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಾಯಕನಟೆರೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚದ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯಿನ ನಾಯಕಿಯಾದ್ ಗುರುತಿಸವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
೭೦ನೆ ದಸಕೊದ ಬುಕ್ಕೊ ಪೋಸಕ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಲೀಲಾವತಿಯೆರ್ ಆರೆನ್ ತೊಡಗಿಸವೊಂಡೆರ್. ನಾಯಕಿಯಾದ್, ಅಪ್ಪೆಯಾದ್, ಅಜ್ಜಿಯಾದ್ ಬಗೆಬಗೆತ ಪೋಸಕಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ, ಸಿಪಾಯಿ ರಾಮು, ನಾಗರಹಾವು, ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಿನೆಮೊಲು ಪ್ರಮುಕೊವಾಯಿನವು.
ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ
1837 ಟ್ 13 ದಿನತ್ತ ಕಾಲ ಕುಡ್ಲನ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೊರ್oಬಾಟ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬಾವುಟಗುಡ್ಡೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ನ ಬಾವುಟನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡ್ದ್ ನಮ್ಮ ತುಳು ಮಣ್ಣ್ ದ ಕೊಡಿನ್ ಏರಾಯಿನ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರೆ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ. 1837 ಟ್ ಅಮರ ಸುಳ್ಯೊ ಪೊರಂಬಾಟ್ ಇದೆಂಟ್ ನಾಯಕತ್ವ.
ಲೀಲಾವತಿ
ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರೊಲು
ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ
ಪುಟ್ಟು
ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕು ಉಪ್ಪುನ ಉಬರಡ್ಕ ಮಿತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮೊಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬೊ. ಕೆದಂಬಾಡಿ ಮನೆತನದಾರ್.
ಲೀಲಾವತಿ
ಸಮಾಜಸೇವೆ
ನೆಲಮಂಗಲೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತೊಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಜನೊಕ್ಲೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಾದ್ ಸೋಲದೇವನಹಳ್ಳಿಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆನ್ ಲೀಲಾವತಿ ಕಟ್ಟಾದೆರ್.
ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಗೌಡ
ಉಲ್ಲೆಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಅಮರ ಸುಳ್ಯ
ಕೆಬಿ
ಕೆಬಿ Ear ಕಿವಿ ನಮ್ಮ ಪ೦ಚೇ೦ದ್ರಿಯೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಕೆಬಿ ಕೇನುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಕೆಬಿತ್ತ ಭಾಗೊಲು
ಕೆಬಿಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊ ಉಂಡು. ಪಿದಾಯಿದಕೆಬಿ ಮುರ್ಗೊಲೆಡ್ ಪಾಲೆದಲೆಕ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಅವೆನ್ ಪೂರ ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ ತಿರ್ಗಾಯೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಮುರ್ಗೊಲೆಡ್ ಪಿದಾಯಿದಕೆಬಿ ಶಬ್ದ ತರಂಗೊಲೆನೆ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪುಂಡು.ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ನೆತ್ತ ಸಕಾಯೊ ಕಮ್ಮಿ.
ಕೆಬಿತ ಬೇಲೆ
ಶಬ್ದ ತರಂಗೊಗುಲು ಕೆಬಿತ ಪಾಲೆಡ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕೆಬಿತ ಓಂಟೆಡೆ ಪೋದು ಕೆಬಿತಪರೆಕ್ಕ್ ಎತ್ತ್‌ನಗ ಕೆಬಿಟ್ಟ್ ಸಬ್ದ ಕೇನುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಸಬ್ದ ತರಂಗೊಲ್ ಕಿಗ್ಗೊಡತಿ, ಅಡಿಕಿ ಬೊಕ್ಕ ರಿಕಾಪಿ ಪನ್ಪಿನ ನಡು ಕೆಬಿತ ಮೂಜಿ ಮೆತ್ತನೆದ ಎಲುಕುಲೆಡೆ ಪೋದು ಉಲಾಯಿದ ಕೆಬಿತ ಕರ್ಣಶಂಕೊದ ಪದರೊಡೆ ಪೋದು ಶ್ರವನೇಂದ್ರಿಯ ಜೀವಕೋಶೊದಡೆ ಎತ್ತುಂಡು. ಅಲ್ಪರ್ದ್ ಜೀವಕೋಶದ ಬುಡೊಟ್ಟಿಪ್ಪುನ ಉಲಾಯಿದ ಕೆಬಿತ ನರೊತ್ತ ತಂತುಲೆಡೆ ಪೋದ್ ಮೆದುಳುನು ಸೇರುಂಡು. ಈ ಸಾದಿಡ್ ದಾಲ ಅಡ್ಡ ಬತ್ತ್ಂಡ ಕೆಬಿ ಕೇನನ್ದೆ ಆಪುಂಡು.
ಕೆಬಿಕ್ ನಮ್ಮ ದೇಹೊನು ಸರಿಸಮ ಮಲ್ಪುನ ಕರ್ತವ್ಯೊ ಉಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊ ಉಲಾಯಿ ಕೆಬಿತ ಕರ್ಣಶಂಖೊದ ಪಿರಾವುಡಿಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಅರೆ ಸುತ್ತು ಕನಿಕುಲು ಕೆಬಿತ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆರ್ದ್ ಈ ಮೂಜಿ ಅರೆಸುತ್ತು ಕನಿಕುಲು ಒಂಜೆಕೊಂಜಿ ಸರಿ ಸಮ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜೊಡನೆ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು. ದೇಹೊನು ಸರಿ ಸಮ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಲಾಯಿದ ಕೆಬಿತೊತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಕಣ್ಣ್‌ದ ಸ್ನಾಯುಲೆಡೆ ಬರ್ಪುನ ಮಾಹಿತಿಲು ಮುಖ್ಯ ಆಪುಂಡು.
ಕೆಬಿತ ಸಮಸ್ಯೆಲು
ಕೆಬಿತೊತ್ತೊಟ್ಟುಗು ಕಣ್ಣ್‌ದ ಸ್ನಾಯುಲೆಡೆ ಬರ್ಪುನ ಮಾಹಿತಿಲು ಸರಿದಾಂತೆ ತರೆಬೇನೆ ಸುರಾಪುಂಡು. ಬೇನೆ ಜೋರಾದ್ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದೆ ನಿದ್ರೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಪುಂಡು. ಕೆಬಿಕೇನಂದಿನಕುಲೆನ್ ಕೆಪ್ಪೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೇಹತ ಅಂಗೊಲು
ಉಳಿ
ಉಳಿ ಒಂಜಿ ಕರ್ಬೊದ ಸಾಧನೊ. ಅಯಿನ ಬಾಯಿ ಬಾರೀ ಪರಿ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ರೂಪೊ
ಉಂದು ಐನ್, ಅಜಿ, ಇಂಚಿ ಉದ್ದೊ ಉಪ್ಪುನಾ ಕರ್ಬೊತ್ತ ತುಂಡು ಅಯಿನ ಒಂಜಿ ಪುಡೆ ಬಾಯಿ ಪರಿತ್ತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಗಾದೆ
ಉಳಿಕೊದಂಟಿ ಏರೆಗ್ಲ ತಿಕ್ಕು ಕೆತ್ತುನ ಪತ್ತುನ ತೆರಿನಾಯಗೇ ದಕ್ಕು.
ಪಾತೆರೊ
ಉಳಿಡ್ದ್ ಕೆಲಸೊ ಆವೊಡಾಂಡ ಕೊದಂಟಿದ ಪೆಟ್ಟೇ ಬೂರೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ತಾಟಕಿ
ತಾಟಕಿ -ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣೊದ ಬಾಲಕಾಂಡೊಡು ಬರ್ಪುನ ರಕ್ಕಸಿ, ಸುಕೇತು ಪನ್ಪುನ ಯಕ್ಷನ ಮಗಳ್.
ಸಾಹಸೊ
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆ ಅಯೋಧ್ಯೆದ ಅರಸೆ ದಶರಥನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರೆನ್ ಸಿದ್ಧಾಶ್ರಮೊಗು ಲೆತೊಂದು ಬತ್ತಿತ್ತೆ. ಬನ್ನಗ ಸಾದಿಡ್ ಜನೊ ಇದ್ಯಾಂದಿನ ಮಲೊತ ಕರೂಶ ದೇಸೊಲೆನ್ ತೂದ್ ಆಚಿರೊ ಆದ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೆರ್ ಉಂದು ದಾಯ್ತಂದ್ ಕೇನ್‌ನಗ ರುಸಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೆರ್ ಅಲ್ಪದ ಕತೆನ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತಾಟಕಿನ್ ಕೆರಿಯರ ಉಮೇದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆ ಹಿತಕ್ಕಾದ್ ಪ್ರಜೆಕ್ಲೆ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿದ್ ರಾಮ ಆಲೆನ್ ಕೆರಿಯೆ.
ಪುಟ್ಟ್ ಬದ್‌ಕ್
ಬ್ರಹ್ಮನ ವರೊಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಇಂಬಲ್ ಆಯನ ವರೊಡ್ದ್ ಪತ್ತ್ ಸಾರೊದ ಆನೆದ ಬಲೊನು ಗಳಸ್‌ದಲ್. ಜರ್ಝೆ ಪನ್ಪುನ ಯಕ್ಷನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಸುಂದ ಇಂಬಲೆನ ಕಂಡನಿ. ಬಲಾಡ್ಯ ಆಯಿನ ಮಾರೀಚೆ ಸುಬಾಹು ಜೋಕುಲು. ಕಂಡನಿ ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬಲ್ ಜೋಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಕಾಡ್‌ಡ್ ಸಂಚಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಆಲೆನ ಉರ್ಕುನ ಜವ್ವನೊ, ಮೆತ್ತೆನೊದ ಪಾತೆರೊ, ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪೊಗು ಮರ್ಲಾದ್ ಆಲೆನ್ ತೂಯಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯೆ ನಿನ್ನ ಈ ಮೋಕೆದ ರೂಪೊ ಜವ್ವನ ಕಾಮುಕೆರೆಗ್ ಬಯಂಕರಾದ್ ತೋಜಡ್, ನಿನ್ನ ಜೋಕುಲು ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ರಕ್ಕಸೆರಾವಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಸಾಪೊ ದೀಡ್ಯೆ. ಆನಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಬಲ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಲೊತ ಕರೂಶ ಪ್ರದೇಸೊಡು ವಸೊಕ್ಕ್ ದೆತೊಂದು ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆನ್ ಪೀಡಿಸಯರ ಸುರು ಮಲ್ತಲ್. ಕೈತಲ್ದ ಆಶ್ರಮೊಡೆ ಇತ್ತಿನ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹರ್ಷಿ ಯಾಗ ಮಲ್ಪುನ ಈ ಅಪ್ಪೆ ಜೋಕುಲು ಯಜ್ಞೊಗು ತೊಂದರೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಸಾಹಸೊ
ವಿದ್ಯೆ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಸುರ್ಪೊದ ತಾಟಕಿ ಸೈತಿನೊಟ್ಟುಗೆ ಊರೊರ್ಮೆ ತೆರಿದ್ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಋಷಿಯಾರಾತ್ಮ ಲೋಕತ್ರಯಂ ಪಂಡ್‌ದ್ ಕುವೆಂಪು 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಂ ಮಹಾಕಾವ್ಯೊಡು ಪನ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿ
ದೈವತ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಲೆಟ್ ಒಂಜಿ.
ಕ್ರಮೊ
ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರ ದೀಪುನಿ, ನೆನ್ನ್ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಕೈಟ್ ಗಗ್ಗರ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಅಬ್ಬರೊಡು ನರ್ತನ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಗಗ್ಗರೊತ ಬೂಳ್ಯ ದೆತ್ತೊಂದ್ ಸುಮಾರ್ ಕೈ ಬಾಸೆಡ್ ತಾನ್ ಗಗ್ಗರ ಕಟ್ಟುನ ಬಗೆನ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್.
ಶೀಗಂಧದ ಮರ
ಶೀಗಂಧದ ಮರಪನ್ಪನ ಪರಿಮಳ ಇಪೂನ ಒಂಜೀ ಮರ. ಈ ಮರ ಮಸ್ತ್ ದುಣ್ಣ ಇಪ್ಪುಂಡು  ಐತ ಬಣೊ ಮಂಜಲ್ ಇಪುಂಡು.
ಮರತ ಪೊಲಬು
ಲೋಕದ ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೇ ಮರ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ಶೀಗಂಧದ ಮರ ದಕ್ಷಿಣಾ ಭಾರತೊಡೂ ಜಾಸ್ತಿ ಬಳಪುಂಡು.ಕರಿನ ೫  ವಷೋರ್ದು ಶೀಗಂಧದ ಮರದ  ಎಣ್ಣೆದ ಕಸ‍್  ಒಂಜೀ ಕೇಜೀ ಗ್ ೧೦೦೦–೧,೫೦೦ ಲಾ
ಉಪಯೋಗೊಲು
ಈ ಮರ ಗ್ರಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತು ತಯಾರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ದೇವೆರ್ನವಿಗ್ರಹ, ಶ್ರ೦ಗಾರ ವಸ್ತುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ   ತಯಾರೀ ಮನ್ಪೇ
ಕಕ್ಕುನೆ
ಕಕ್ಕುನೆ ಪಂಡ
ಕಕ್ಕುನೆ - (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ - Vomiting,(ವಮನ) ಪಂಡ ಕನ್ನಡ-ವಾಂತಿ) ಪಂಡ ಬಾಯಿಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಮೂಂಕುಡ್ದ್ ಬಂಜಿದ ಉಲಾಯಿದ ಇಸ್ಟೊ ಇದ್ಯಾಂತಿನೆನ್ ಬಲಪಾಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ.
ಕಕ್ಕುನೆಕ್ ಕಾರಣ
ಕಕ್ಕುನೆ ಪಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಪರಿಸ್ತಿತಿಡ್ ಉಂಡಾಪುನವು. ಉಂದು ಜಠರಡು ಇಸೊ ಅತ್ತಂಡ ಇಸೊ ಸೇವನೆಡ್ದ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂಡ ಗಿನ್ನೊದ ಕಂಡೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಏರ್‌ನ ಒತ್ತಡೊಡು ಕರಾದ್ ವಿಕಿರನೊಗು ದಿಂಜ ಒಡ್ಡೊನುನೆಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಪರಡುನ ನಿರ್ದಿಸ್ಟೊ ಅತ್ತಂದಿನ ಬಚ್ಚೆಲ್‌ದ ಲಚ್ಚನೊಡು ತೋಜುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಕಕ್ಕುಂಡುಂದು ಅನ್ನಿಸಯಿನೆನ್ ಓಂಕರಿಕೆಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ. ಓಂಕರಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆಗ್ ದುಂಬೆ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡ ಇಂದೆಡ್ದ್ ಕಕ್ಕೊಡುಂದು ಇದ್ದಿ. ಓಂಕರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ತಡೆದ್ ದೀಡ್ಯರ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಕಕ್ಕುನೆನ್ ಉಂತಾಪುನ ಮರ್ದ್‌ಲು ಅಗತ್ಯೊ ಆಪುಂಡು. ನೀರಾಜಿದ್ ತೋಜಿಂಡ ಸರ್ರೊದ ಉಲಬಾಗೊಡು ನೀರ್‌ ಕಮ್ಮಿಯಾತ್ಂಡ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಸೊಂತೊ ಒತ್ತಡೊಡು ಕಕ್ಕುಂಡ ಮಸ್ತ್ ಎದೆ ಬಚ್ಚುನಂಚಿನ ಬೇನೆ ಆಪುಂಡು. ಇಂಚ ಬೇನೆ ಸುರುವಾಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆತೊನೊಡು.
ವಾಂತಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರುವಿಕೆ ಪನ್ಪುನವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಆಂಡ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲೆನ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಒಂಜೆತ ಬದಲ್ ಬೊಕೊಂಜೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಕಾರುವಿಕೆ ಪಂಡ್ಂಡ ವಾಂತಿದೊಟ್ಟುಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಬಲ ಬೊಕ್ಕ ಅಸಮಾಧಾನ ಇಜ್ಜಂದೆನೇ ಜೀರ್ಣ ಆವಂದಿನ ಆಹಾರ ಅನ್ನನಾಳೊರ್ದು ಪಿರ ಬಾಯಿಗ್ ವಾಪಸ್ ಅಪುನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾರುವಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾಂತಿಗ್ ಕಾರನೊಲು ಭಿನ್ನ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬಂಜಿದ ಉಲಯಿದ ವಸ್ತುವು ಶ್ವಸನ ವ್ಯೂಹನು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ ವಾಂತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಯೆರೆಲಾಯಾವು. ಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಗ್ರಸನಕೂಪ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬೊಕ್ಕ ತೆಮ್ಮ ಉಂದು ಆವಂದಿಲೆಕ ತಡೆಯುಂಡು; ಆಂಡ, ಗಂಗಸರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮತಿ ತಪ್ಪವುನಂಚಿನ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಈ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲು ದುರ್ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್ ಉಸುಲು ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ ಯಾವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಸಿಲುಗು ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ನ್ಯುಮೋನಿಯದಂಚಿನೆನ್ ಅನುಭವಿಸುನ ಸಾಧ್ಯತೆಲು ಉಂಡು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೊಕ್ಕ ವಿಪರೀತ ವಾಂತಿ ಅಂಡ ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪೊಡಾಯಿನ ನೀರ್‌ನ್ ಖಾಲಿ ಮಲ್ಪುಂಡು (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ) ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸುನಲಾ ಆವು. ಜಠರಜನ್ಯ ವಾಂತಿರ್ದ್ ನೇರವಾದ್ ಆಮ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲೋರೈಡ್‍ದ ನಷ್ಟ ಉಂಡಾಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಆರೋಗ್ಯ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಪ್ರಾಣಿಲು ಕಕ್ಕುನೆ
ಪ್ರಾಣಿಲು ಅಜೀರ್ಣ ಆಂಡ ಕಕ್ಕುವ.
ಅಸ್ಸಾಂ
ಪ್ರಸಿದ್ಧ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Sukapha.jpg/220px-Sukapha.jpg|thumb|ಅಹೋಮ್ ರಾಜ:ಸುಖಾಪ
ಇತಿಹಾಸೊ
ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ವಾದ ಉಂಡು.ಈ ಪದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊನ್ ಆಳಿನ"ಅಹೋಂ" ವಂಶಸ್ಥ ನಕ್ಲೆರ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಅಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಏರ್-ತಗ್ಗು ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯ ಆಯಿನರ್ದ್ ’ಅಸಮ' ಪಂದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ಸಾಂ ಆಂಡ್ ಅಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ - ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯೊಲೆಟ್ ಒಂಜಿ. ದಕ್ಷಿಣೊಭಾರತೊಡು ಅಸ್ಸಾಂ, ಆಗ್ನೇಯಡ್ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೂರ್ವಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಪಶ್ಚಿಮೊಡ್ ಭೂತಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರೊಡ್ ಟಿಬೆಟ್‌ದ ಒಟ್ಟು ತನ್ನ ಸೀಮೆ/ಗಡಿನ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ದೆರ್. link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/The_Himalayas_bordering_Arunachal_Pradesh.jpg/250px-The_Himalayas_bordering_Arunachal_Pradesh.jpg|right|thumb|250x250px|ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/BuddhaTwang.jpg/250px-BuddhaTwang.jpg|right|thumb|250x250px|[[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13% ರ್ದ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತವಾಂಗ್‌ಡ್ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ ನ್ ಮುಲ್ಪ ತೋಜಾಪದೆರ್.]]
ಅಸ್ಸಾಂ
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ
ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಎಡ್ಡೆ ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ವಾಯುಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಡು. ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ರಾಜ್ಯೊದ ಮಸ್ತ್ ಊರುಗ್ ಸಂಪರ್ಕನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅಂಚೆನೆ ಪರ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊರ್ತುಂಡು. ನಾಹರ್‍ಲಗೂನ್ ಮಾರ್ಗವಾದ್ ಉತ್ತರ ಲಖಿಂಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಇಟಾನಗರದ ನಡುಟ್ಟ್ ನೇರ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ದಿನಾಲ ಇಟಾನಗರರ್ಡ್ 429 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗುವಾಹಟಿಗ್ ಬಸ್ ಉಂಡು. ಇಟಾನಗರರ್ಡ್ 33 ಕಿಮೀ ಬೊಕ್ಕ ನಹಾರ್ ಲಗೂನರ್ಡ್ 23 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಸ್ಸಾಮದ ಹಾರ್ಮುಟಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗ್ ಕೈತಲ್ದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಆಂಡಲ ಇಟಾನಗರರ್ದ್ 60 ಕಿಮೀ, ನಹರ್ ಲಗೂನ್ರ್ದ್ 50 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಲಖಿಂಪುರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯ ನ್ ಉಪ್ಪುನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಇಟಾನಗರರ್ದ್ 67 ಕಿಮೀ ನಹರ್‍ಲಗೂನರ್ದ್ 57 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಅಸ್ಸಾಂದ ಉತ್ತರ ಲಖಿಂಪುರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಲಿಲಾಬಾರಿಯಲ್ಲಿದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮಸ್ತ್ ಕೈತಲ್ ಆತ್‌ಂಡ್. ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‍ಲೈನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರತೀ ಬುಧವಾರ, ಶುಕ್ರವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಐತಾರ ಕೋಲ್ಕತ್ತರ್ದ್ ತೇಜ್‍ ಪುದ ಮಧ್ಯ (ಇಟಾನಗರರ್ದ್ 216 ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಉಪ್ಪುನ) ನೇರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಕೊರೊಂಡುಂಡು.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
<references group="" responsive="1">
ಉಲ್ಲೆಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಕೈಗಾರಿಕೆಲು
ಈ ರಾಜ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಸ್ಥಾವರ, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಘಟಕಲು ಉಂಡು. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಕೈಮಗ್ಗ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಎಡ್ಡೆ ಪ್ರಗತಿನ್ ಮಲ್ದ್ಂ‌ಡ್. ಮುಲ್ಪದ ಜನ ಬೆತ್ತ ಬೊಕ್ಕ ಬಿದಿರ್‌ದ ಬಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಹುಸರ್ ಉಲ್ಲೆರ್.ಗುದ್ದಲಿ, ಹಾರೆ ಲಕ್ಕದ ಕೃಷಿ ಯೋಗ್ಯ  ಉಪಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಲಿಂಬೆಪುಳಿ
ಲಿಂಬೆಪುಳಿ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪುಳಿ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಲಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು, ಲಿಂಬೆ ಹುಳಿ ಪನ್ಪೆರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ Lime ಪನ್ಪೆರ್ (ಸಿಟ್ರಸ್ aurantifolia) ಮಾತೇರ್ಲ ಶರ್ಬತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಉ‍ಪ್ಪಡ್‍ಗ್ ಬಲಸುವೆರ್.
ದೈ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ
ಎಲ್ಯ ಲಿಂಬೆದ ದೈ ಮಲ್ಪುನಿ ಬೀಜೊಡ್ದು. ಉಂದು ಮಿತ್ತ್ ಬುಲೆವುನ ದೈ. ಪತ್ತ್ ಪೀಟ್ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು. ಬುಲೆಯಿ ಲಿಂಬೆ ಪರ್ಂದ್ ದ ಬೀಜೊಡು ದೈ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ಗಜಲಿಂಬೆದ ದೈ ಮಲ್ಪರೆ ಸುಲಭ. ದೈ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರೊಂದು ಬುಲೆವೊಂದುಪ್ಪುಂಡು. ನೆಲಕ್ಕ್ ತಾಗಿನ ಗೆಲ್ಲ್ ಗ್ ಬೇರ್ ಪುಟ್ಟುಂಡು ಆ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನಡ್ಂಡ್ ದೈ ಆಪುಂಡು ಉಂದು ಅಟಾರೆ ಬುಲೆವುನೆಡ್ದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಸುಮಾರ್ ೧೦ ಪೀಟ್ ದಾತ್ ಅಗೆಲ ಜಾಗ್ ಬೋಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್ ವರ್ಗೊ:ದಯಿಕುಲು
ದಯಿತ ರೂಪ
ಲೀ೦ಬೆಪುಳಿ ದೈಯ್‍ಟ್ ಬುಲೆಪುನಾ ಒ೦ಜಿ ಕಾಯೀ. ಮೂಲವಾದ ಏಷ್ಯಾ ಕ೦ಡ ಬುಲೆಪುನಾ ದೈಯ್‍. ೫ ಮೀ (೧೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರ ಬುಲೆಪು೦ಡು, ಎಲ್ಯ ಇರೆ, ಚೂಪ್‍ದ ಮುಳ್ಳುಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಲದು ಪೂ ಯಾದ ಕಾಯಿ ಗೊಂಚಿಲ್‍ಡಾಪುಂಡು. ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬುಲೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಜೊಲು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು.
ಕಂಬೆರ್ಲು
ಕಾನದ ಕಾಟದೆರೆನ್ ಕಂಬೆರ್ಲುಂದು ಪನ್ಪೆರ್ ಮುಕುಲೆನ್ ಸತ್ಯಸಾರಮಾನಿಲು ಪಂಡ್‌ತ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮನ್ಸ ಜನಾಂಗದಕ್ಲೆಗ್ ಕುಲ ದೇವೆರಾದ್, ಕುಲ ದೈವಲ ಆದ್ ಒಲಿದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ಸತ್ಯೊಲು. ಪದಿನಾಜಿ ಬರಿತ ಕುಲ ದೈವ ಆದ್ ಮೆರೆಯಿನ ಅಪ್ಪೆ ಬೊಲ್ಲೆನ ಜೋಕುಲು ತುಳುನಾಡ ಸಾರಮಾನಿ ಸತ್ಯೊಲಾಯಿನ ಕಾನದ ಕಟದೆರ್. ಸಮಾಜದ ಶೋಷಣೆದ ವಿರುದ್ಧ ಸುರುಕು ಸೊರ ಲಕ್ಕಯಿನ ವೀರೆರ್.
ಆರಾಧನೆ
ಮನ್ಸ ಜನಾಂಗೊಡು ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು. ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಮುಗ, ಮೂರ್ತಿ, ಪಾಪೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕಾಲಿ ಆಯುಧ ಮಾತ್ರ. ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಕಂಬೆರ್ಲು ಪಂಡ್‌‍ದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಬ್ಬುನ ಕಲೊಟು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಆರಾಧನೆ ಉಂಡು. ಬಬ್ಬು ಮುಂಡಾಲ ಜನಾಂಗ ದೈವೊ. ಕೆಲವು ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆಲೆಡ್ ಬಬ್ಬುನ ಕೊಟ್ಯ ಇತ್ತ್ ದ್ ಮುಂಂಡಾಲೆರ್ ಬಬ್ಬುನ ಚಾಕಿರಿಗುಂತುವೆರ್. ಸುರೂತ ಹಕ್ಕ್ ಅವು ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್. ಕಲ್ಲ್ ದಾಂತಿ ಕಲಟ್, ಕಲೆ ನಿಲೆಟ್ ಮೆರೆಯೊಂದು ಸಂತಾನ ಬಾಗ್ಯೊನು ಕೊರ್‌ಪುನಾ ಅದುಲ್ಲ ಒನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಗೊಲಂಬುರ ದಂಟ್ ಡ್ ಪಾದೆನ್ ಪುಡತ್ ದ್ ತೀರ್ಥ ದೆಯ್ದ್ ನ ಮೊಕುಲು ಸಾರಮುಪ್ಪನ್ನೆರ್.
ಕಂಬೆರ್‌ಲು ಬುಕ್ಕ ಬೆರ್‌ಮೆರ್
ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಆರಾಧನೆ ಕಂಬೆರ್ಲೆನ ಕಲೊಟ್ಲ ನಡಪುಂಡು. ಬೆಮ್ಮೆರ್ ಇಪ್ಪುನಲ್ಪ ಕಂಬೆರ್ಲೆ ಕಲ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಅವ್ಲು ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಬೇತೆನೇ ಆರಾಧನೆ. ಬೆಮ್ಮೆರೆಗ್ ಬೇತೆನೆ ಆರಾದನೆ ನಡಪುಂಡ್. ಮನ್ಸ ಜನಾಂಗೊಡು ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಬೆಮ್ಮೆರೆ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು. ಕಂಬೆರ್ಲೆಗ್ ಮುಗ, ಮೂರ್ತಿ, ಪಾಪೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕಾಲಿ ಆಯುಧ ಮಾತ್ರ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜನಪದ ಆಚರಣೆ
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್(ಜಿ ಎಸ್ ಬಿ) ಒಂಜಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯ, ಅಕುಳು ಸ್ಕಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಗೌಡರ್ದ್ ಕೊಂಕಣಗ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಭಾರತಡ್ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕುಲ್ ಪಂಚ (ಐನ್) ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರ್ದಿನಕುಳು. ಮುಕುಲು ಕೊಂಕಣಿ ಪಾತೆರ್ವೆರ್.
ಮುಕುಲ್ನ ಬೇಲೆ
ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ್ ಬೊಕ್ಕ ನಂತರ, ಅಕುಲು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮುದಾಯೊಡ್ ಒಂಜಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು "ಗ್ರಾಮ- ಕುಲಕರ್ಣಿಲು, ಒಳ-ಏಷ್ಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಡ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಏಜೆಂಟ್" ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕುಂಟು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕುದ ಮಿತ್ತ್ ದ ತೆರಿಗೆ ಸೇರ್ದ್ ಗೋವಾ, ಕೊಂಕಣ ಬೊಕ್ಕ ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯೊದ ಮಸ್ತ್ ಮೂಲೊಲು ಮುಕುಲೆರ್ದ್ ನಿಯಂತ್ರಣಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ. ಕೆಲವೆರ್ ಪಡಿನೆಂದ್ಮ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಡ್ ಬ್ರೇಸಿಲ್ದೊಟ್ಟು ತಂಬಾಕು ವ್ಯಾಪಾರಗ್ ಪೋಯೆರ್.
ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದ ಒಂಜಿ ಪಂಗಡ. ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ವೇದಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ದಿನ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಡ್ ಒಂಜಿ. ಮುಕುಳ್ನ ಬಗ್ಗೆ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ ಬೊಕ್ಕ ಭವಿಷ್ಯೋತ್ತರ ಪುರಾಣಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಭಾರತದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ವಿಶೇಷ ಪಂಗಡ. ಸಾರಸ್ವತೆರ್ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ಬೊಕ್ಕ ದೃಶದ್ವತಿ ನದಿತ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾಂತಡ್ ಇತ್ತಿನಕುಳು. ಈ ಪ್ರಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಋಗ್ವೇಡ್ ಪಂತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
<references group="" responsive="1">
ಮುಕುಲ್ನ ಬೇಲೆ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಡ್, ಸರಸ್ವತೆರ್ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯಂಚಿನ ಡೆಕ್ಕನ್ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ನ ಅಡಿಡ್ ಆಡಳಿತಗಾರ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 18 ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯುಗಟ್, ಶಿಂಧೆ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದೋರ್‌ತ ಹೋಳ್ಕರ್ ಆಡಳಿತಗಾರೆರ್ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಾಗನ್ ತುಂಬೆರೆ ಸಾರಸ್ವತರೆನ್ ದೀಯೆರ್.
ಜನಾಂಗೀಯವಾದ್ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತಿನ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರ್ದಿನ ಮುಕ್ಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಿ ಎಸ್ ಬಿ ಅಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಕರ್ಣಾಟಕಡ್ ಮುಕುಳು ಇಲ್ಲಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರ್ವೇರ್. ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುದರ್ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ ತೀರದ ಮೂಲದಕೂಳು ಅಥವಾ ಸಾರಸ್ವತ ಮುನಿಯ ಶಿಷ್ಯರ್ಡ್ ಬೈದುಪ್ಪು. ಮುಕುಳೆಟ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕಾಮತ್, ಪೈ, ಶೆಣೈ, ಕಿಣಿ, ಮಲ್ಯ, ಕುಡ್ವ, ನಾಯಕ್, ಶಾನಭಾಗ್, ಗಾಯ್ತೊಂಡೆ, ಮಹಲೆ, ಪ್ರಭು, ಪುರಾಣಿಕ್, ಭಟ್, ಮುಂತಾದ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ದಕುಳು ಉಲ್ಲೇರ್
ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡದ ಪ್ರಕಾರ, "ಚಿತ್ಪಾವನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ಹಾಡೆ ಬ್ರಾಂಹಣೆರ್ "ಮೂಲ-ಮೂಲತ ಪೊಸ ಸೃಷ್ಟಿಲ್" ಬೊಕ್ಕ "ಸ್ಥಾಪಿತ ಗೌಡ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡ ಗುಂಪುದ" ಭಾಗ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ದೇಶಪಾಂಡೆರ್ ಬರೆಪೇರ್ . ತನ್ನ ತಪ್ಪುನ್ ಸರಿಮಲ್ಪೆರೆ, ಪರಶುರಾಮ ಉತ್ತರ ಭಾರತರ್ದ್ ಪತ್ತ್ ಋಷಿಲೆನ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್, ತ್ರಿಹೋತ್ರ (ತ್ರಿಹುತ್, ಬಿಹಾರ) ಕನತ್‌ಡ್ ಗೋವಾಡ್ ಪೂರ್ವಜೆರ್ನ ವಿಧಿ, ಅಗ್ನಿ ಯಜ್ಞ ಬೊಕ್ಕ ಭೋಜನ ನೈವೇದ್ಯನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆ.ನಾಅಲ್‌ನೆ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಖಂಡ ಈ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಗೋತ್ರದ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲೂ
ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ
ಚರಿತ್ರೆ
೧೬ ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆಕ್ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಮೊಘಲೆರ್ ಈ ಕೋಟೆನ್ ಲೋದಿ ವಂಶದಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಪಡೆತೆರ್. ಅಕ್ಬರೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತೊದ ಕಾಲೊಡು ರಾಜಧಾನಿನ್ ದೆಹಲಿಡ್ದ್ ಆಗ್ರಾಗೊ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತೆ. ಅಂಚಾದ್ ಆಗ್ರಾ ನಗರ ಮಸ್ತ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಂಡ್. ಅಕ್ಬರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೋಟೆ-ಕಟ್ಟೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟಾವೊಂದಿತ್ತಿನಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್, ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಡ್ಲ ಉಂದುವೆ ಪ್ರಭಾವೊನು ತೂವೊಲಿ. ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ಬಜಿ ಕೋಟೆಯಾದೆ ಇಜ್ಜಂದೆ  ರಾಜ-ರಾಣಿನಕುಲೆಗ್ ವಾಸ ಜಾಗವಾದ್‌ಲ ಉಪಯೋಗ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್.
ಷಾ ಜಹಾನ್ ನ ಮಗೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಷಾ ಜಹಾನನನ್ನು ಉಂದುವೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಡ್ ಬಂಧನೊಡು ದೀದ್ ಇತ್ತೆ. ನಮ ಗೊತ್ತಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕ, ಷಾ ಜಹಾನ್ ಸಯಿತಿನಿ ಉಂದುವೆ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆದ ಮುಸಮ್ಮನ್ ಬುರ್ಜ್ ಪನ್ಪಿ ಗೋಪುರೊಡು - ಉಂದು ಅಮೃತಶಿಲೆಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನವು ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ದ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಇಡೆಗ್ ತೋಜುಂಡು. ೧೮೫೭ ತ ಸುರುತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಒಂಜಿ ಲಡಾಯಿ ಉಂದುವೆ ಜಾಗಡ್ ನಡತ್ಂಡ್.
ವಿನ್ಯಾಸ
ಇಡೀ ಕೋಟೆ ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕಾರವಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಲು ೨೧ ಮೀ ಎತ್ತರ ಉಂಡು. ಕೋಟೆದ ಸುತ್ತಲ ಒಂಜಿ ಕಾಲುವೆ ಪರಿತೊಂದುಂಡು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ (ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ) ಯಮುನಾ ತುಧೆತ ಪುಡೆಕ್ ಉಂಡು. ಕೋಟೆದ ಸುತ್ತಳತೆ ೨.೪ ಕಿಮೀ.
ಕೋಟೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ದ್ವಾರೊಲುಂಡು - ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ದ್ವಾರ). ದೆಹಲಿ ದ್ವಾರ ಮಸ್ತ್ ವೈಭವೊಡು ಉಂಡು. ಇನಿಕ್‌‌ಲ ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೈನ್ಯ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಜಪುಟಾಣಾ ರೈಫಲ್ಸ್ ತುಕಡಿ) ಕೋಟೆದ ಈ ಭಾಗೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ದ್ವಾರಡೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿ. ಪ್ರವಾಸಿಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆ ಲಾಹೋರ್ ದ್ವಾರೊನು. (ಲಾಹೋರ್ ದ ಪುಡೆಕ್ ಮೋನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಪುದರ್).
ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ ಬಗ್ಗೆ ತೂಯೆರೆ ಪೋನಗ ಈ ಕೋಟೆಡ್ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಶೈಲಿ ರಡ್ದೆನ್‌ಲ ಮುಲ್ಪ ತೂವೊಲಿ.
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ
ದಂತಕತೆ
ಶಿವ ಮಹಾ ಪುರಾಣೊದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ ಒಂಜಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರೆನ ರೂಪೊಡ್ ಶಿವನ "ಶಕ್ತಿ" ಪಂಡ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಶಿವನ ಪ್ರತಿ ಒಂಜಿ ಅಂಶ ಶಕ್ತಿರ್ದ್ ದಿಂಜಿದ್ಂಡ್ ಅಂಚಾದ್ ಅರ್ಧನಾರೀಶ್ವರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍ಲಾ ಉಂಡು.
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ ನವದುರ್ಗೆನ ಮೂಜನೇ ಅಂಶ. ಚಂದ್ರ - ಘಂಟಾ,ಪಂಡ್ಂಡ ತನ್ನ ಮಸ್ತಕೊಡು ಚಂದ್ರೆ ದೇವೆರೆನ್ ಧಾರಣೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ಥ. ಈ ದೇವಿನ ಮೂಜನೇ ಕಣ್ಣ್ ಯುದ್ದೊದ ಸಮಯೊಡು ಬುಲಾದಿಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮಾಚಾರಿಣಿಯಾಯಿನ ದೇವಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸ್‌ದ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಒಲಿಸಾದ್ ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾಪೆರ್ ದೇವಿನ ಮುಂಡೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಚಂದ್ರೆ ಘಂಟಾಕಾರೊಡು ತೋಜುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ದೇವಿನ್ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಿಂಹವಾಹನೆಯಾಯಿನ್ ಈ ದೇವಿಗ್ ೧೦ ಕೈ ಇತ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಮಾತ ಕೈಟ್‌ಲ ಆಯುಧೊಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಶತ್ರು ಸಂಹಾರೊಗು ತಯಾರಾದಿಪ್ಪುವೆರ್.ದೇವಿ ಅರೆನ್ ನಂಬಿನ ಮಾತೆರೆಗ್ಲ್ ಸಂತೋಷ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ದಿ ,ಚೈತನ್ಯ ಶಕ್ತಿನ್ ಅನುಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
ಘಂಟಾ ಶೂಲ ಹಲಾನೀ ದೇವೀ ದುಷ್ಟ ಭಾವ ವಿನಾಶಿನೀ''.
ಮಾರ್ನೆಮಿ ಪರ್ಬೊಡು ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ
ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂಟಾ, ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದ ಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾಗೌರಿ ಅಂಚನೆ ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿ ದೇವಿನ ಈ ಒರುಂಬ ಅವತಾರೊಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವಿ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ಪಾರ್ವತಿನ ವಿವಾಹಿತೆ ರೂಪ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ್ಂಡ ಪಾರ್ವತಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಮದಿಮೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಈ ಅವತಾರೊಡು ಶಿವನ ಎದುರು ಬರ್ಪೆರ್. ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ ಪಾರ್ವತಿನ ಮೂಜನೇ ರೂಪೊ ಆತಿನೈರ್ದಾವರ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಮೂಜನೇ ದಿನ ಈ ದೇವಿನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕುಶ ಲವ
ಪಟ್ಟಾಬಿಷೇಕೊ
ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಒಪ್ಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಮೆ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರಾಯಿನ ಕುಶ ಬುಕ್ಕೊ ಲವನಕ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟಾಬಿಷೇಕ ಮಾಲ್ತದ್, ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತೊದ ಬರಿತ ಕುಶಾವತಿ, ಶ್ರಾವಸ್ತಿ ಪನ್ಪುನ ಪಟ್ಟಣೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಿಸಾದ್ ಅಲ್ಪ ಅಕ್ಲೆನ್ ನಿಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕುಶಗ್ ಚಂಪಕಾ, ಕುಮುದ್ವತಿ ಪನ್ಪುನ ಬುಡೆದಿನಕುಲಿತ್ತೆರ್ಂದ್ ಉತ್ತರ ರಾಮಚರಿತ್ರೆಡ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಕುಶ ಲವೆರ್
ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ ಪ್ರಸಿದ್ಧೊ ಕಾವ್ಯವಾಯಿನ ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತೊಡು ರಾಮೆ ಕುಶ, ಲವೆರೆ ಕಾಳಗೊನು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ವರ್ಣನೆ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಪಂಡಿನಂಚನೆ ಶ್ರೀರಾಮ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದು ಶತ್ರುಘ್ನನ್ ಯಜ್ಞಾಶ್ವೊದ ಅಂಗರಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ನಿಯಮಿಸದ್ ಕುದುರೆನ್ ಬೂಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗ್ ಬಿಡ್‌ಯೆ. ಅವು ಸಂಚಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿನ ಆಶ್ರಮೊಗು ನೂರ್ಂಡ್. ಲವೆ ಆ ಕುದುರೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ಪಾಡ್ದ್ ಶತ್ರುಘ್ನನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ದೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೋದ ತತ್ತ್‌ದ್ ಬೂರ್ಪೆ. ಅಪಗ ಶತ್ರುಘ್ನ ಬೋದತತ್ತಿನ ಲವನ್ ರತೊದ ಮಿತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡೊಂದ್ ಯಜ್ಞೊದ ಕುದುರೆದೊಟ್ಟುಗು ಅಯೋಧ್ಯೆದಂಚಿಗ್ ಪೋಯೆ. ಇಂದೆನ್ ತೆರಿನ ಕುಶ ಬಿಲ್ಲ್‌ಪಗರಿ ಪತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಶತ್ರುಘ್ನನ ಎದುರುಂತುದು ಸೋಲ್ಪಾದ್, ಬೋದತಪ್ಪಾದ್ ಲವನ್ ಬುಡ್ಪಾವೊಂದು ಪೋಪೆ. ಈ ಸುದ್ದಿ ತೆರಿನ ರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಡ್ದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಸೇನೆ ಸಮೇತ ಕಡಪುಡ್‌ಯೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣೆಲಾ ಬೋದತಪ್ಪುವೆ. ಭರತೆ ರಂಗೊಗು ಬರ್ಪೆ. ಆಯಗ್ಲಾ ಅವ್ವೇ ಗತಿಯಾಂಡ್. ಅಕೇರಿಗ್ ಶ್ರೀರಾಮೆನೇ ಸ್ವತೊ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಯುದ್ದೊ ಮಲ್ಪುವೆ.
ರಾಮ ಸೀತೆನ ಜೋಕುಲು ಕುಶ-ಲವೆರ್. ಕುಶ-ಲವ ಮೆಕ್ಲೆನ ಪಟ್ಟಾಬಿಸೇಕೊ ಇಂದೆಕ್ ಸಮ್ಮಂದೊ ಆಪಿನ ಪೌರಾಣಿಕೊ ವಿವರೊ.
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ
ದೇವಿನ ಕತೆ
ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರೆನ ಮದಿಮೆದ ದಿನೊತ್ತಾನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರ್ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ರೋಪೊನ್ ಧಾರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆ ಉಂಡು. ಹಿಮವಂತ ಬೊಕ್ಕ ಮೈನಾ ದೇವಿನ ಮಗಲಾದ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆವರೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅರೆನ ಕಠೋರ ತಪಸ್ಸ್ ಗ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಶಿವ ದೇವೆರ್ ಪಾರ್ವತಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆವರೆ ಒಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅರಮನೆಟ್ಟ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆದ ತರಾಯಿ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿ ಆಯಿನ ಶಿವೆ ತನ್ನ ಭಯಾನಕ ರೂಪೊಡು, ತನ್ನ ಗಣಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಮೆರವಣಿಗೆಡ್ ಅರಮನೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಬೂದಿಡ್ ಮುರ್ಕುದಿನ ಮೈ, ಕಂಟೆಲ್‍ಡ್ ನಾಗೆ, ಗಂಟ್‍ದಿಂಜಿದಿನ ಜಟೆ, ಅರೆನೊಟ್ಟು, ಋಷಿಮುನಿಕುಲು, ಅಘೋರಿಲು ಸೇರ್ದಿನ ವಿಚಿತ್ರ ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ತೂದು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿನ ಅಪ್ಪೆಗ್ ತರೆತಿರ್ಗುಂಡು. ಮದಿಮೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಜನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ರೋಪೊನು ತೂದು ಪೋಡಿಗೆ ಸೇರುಂಡು, ನೆಕ್ಕಾತ್ರ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವೆರ್ ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ಅವತಾರೊಡು ಬತ್‍ದ್ ಶಿವ ದೇವೆರೆಡ ರಾಜಕುಮಾರನ ರೂಪೊಡು ಬರೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಬೇಡುವೆರ್. ಶಿವ ದೇವೆರ್ ರಾಜಕುಮಾರನ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ರಕ್ಕಸೆರಾಯಿನ ಶುಂಭ ಅಂಚನೆ ನಿಶಂಭುನ್ ಸೋಪಾವರೆ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿ ಕೌಶಿಕಿ ಅವತಾರೊಡು ಬರ್ಪೆರ್. ಕೌಶಿಕಿ ರೂಪೊನೇ ರಕ್ಕಸೆರೆನ ವಿನಾಶೊಗ್ ಕಾರಣ ಆವು ಪಂಡ್‍ದ್ ಸೂಚನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಶುಂಭ ತನ್ನ ಮೆಗ್ಗೆ ನಿಶುಂಭುಗು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪರೆ ಕೌಶಿಕಿನ್ ಲೆತೊಂದ್ ಬರ್ರೆ ಧೂಮ್ರಲೋಚನ ಪನ್ಪಿನ ರಕ್ಕಸನ್ ಕಡಪುರ್ವೆ. ಇಂಚ ಒತ್ತಾಯೊಡು ಕೌಶಿಕಿನ್ ಲೆತೊಂದ್ ಬರ್ರೆ ಪೋನಗ ಕಾಲಿ ಒಂಜಿ ಹೂಂಕಾರೊಡು ಧೂಮ್ರಲೋಚನನ್ ದೇವಿ ನಾಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
ಪಿಂಡಜಪ್ರವರಾರೂಢಾ ಚಂಡಕೋಪಾಸ್ತ್ರಕೈರ್ಯುತಾ । ಪ್ರಸಾದಂ ತನುತೇ ಮಹ್ಯಂ ಚನ್ದ್ರಘಂಟೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾ॥
ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
<References />
ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:೧೯೨೬ ಜನನ ವರ್ಗ:ನೃಪತುಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು ವರ್ಗ:ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು
ವರ್ಗೊ:ಕವಿ
ಕುಶ ಲವ
ಪುರಾಣೊದ ವಿವರೊ
ಕುಶ ಲವೆರ್ ಸೀತೆನ ಅಮರ್ ಜೋಕುಲು. ಕುಶೆ ಮಲ್ಲಮಗೆ. ಲವೆ ಎಲ್ಯ ಮಗೆ. ಲೋಕಾಪವಾದೊಗು ಪೋಡಿತ್ತ್ ಶ್ರೀರಾಮೆ ಬಂಜಿನಾಲ್ ಸೀತೆನ್ ಕಾಡ್‍ಗ್ ಗಿಡತ್ತೆ. ಆಯನ ದುರ್ಬುದ್ದಿನ್ ಎನ್ನಿದ್ ಬೇಜಾರೊಡಿತ್ತಿನ ಸೀತೆನ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರುಸಿ ಗುರ್ತಿಸದ್ ಆಯನ್ ಆಸ್ರಮೊಗು ಲೆತೊಂದು ಸಮಾದಾನೊ ಮಲ್ತೆ. ಅಲ್ಪ ಸೀತೆ ಅಮರ್ ಜೋಕ್ಲೆನ್ ಜಲ್ಮೊ ಕೊರಿಯಲ್. ಈ ಕುಸಿಟ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಸೀತೆನಾಡೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಕುಶನ್ ನಾನೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಲವನ್ ಪತ್ತೊಂದು ಕುಶ ಲವಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಡಿಯೆ. ಜೋಕ್ಲು ರಡ್ಡ್ ಜನೊಲಾ ವಾಲ್ಮಿಕಿ ರುಸಿಡ್ದ್ ಸಂಸ್ಕಾರೊನು ಗಳಸೊಂದು ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಪೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಬರೆಯಿನ ೨೪ ಸಾವರೊ ಗ್ರಂತೊದ ಪರಿಮಿತಿಡುಪ್ಪುನ ರಾಮಾಯಣೊನು ವಾದ್ಯೊದ ಹಿನ್ನೆಲೆಡ್ ಪದೊ ಪನ್ಪುನೆನ್ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಆ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಕಲ್ಪಾಯೆ. ಇರ್ವೆರ್‌ಲಾ ಆ ಕಾವ್ಯೊನು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಪದೊ ಪಂಡೊಂದು ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಕುಸಿ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಿಡ್ ಶ‍್ರೀರಾಮೆ ಆಶ್ವಮೇಧ ದೀಕ್ಷೆನ್ ವಹಿಸೊಂದು, ಕುದುರೆದ ಅಂಗರಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಕಡಪುಡ್ಯೆ. ಕುದುರೆ ಪೆರ ಅರಮನೆಗ್ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ನೈಮಿಶಾರಣ್ಯೊಡು ನಡತ್ತಿನ ಯಜ್ಞಗು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಶಿಷ್ಯೆರೊಟ್ಟುಗು ಪೋದ್ ಕುಸಿ ಪಡೆಯೆ. ಮನದಾನಿ ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆಡ್ ಕುಶೆ ಲವೆರ್ ರಾಮಾಯಣೊ ಪದೊನು ಪನ್ಯರೆ ಸುರುಮಲ್ಪುವೆರ್. ೨೦ ಸರ್ಗೊ ಮುಟ್ಟ ರಾಮಾಯಣೊದ ಪದೊ ಕೇಂಡ್‌ನ ಶ್ರೀರಾಮೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಲೆತ್ತ್‌ದ್ ಇರ್ವೆರ್ ಪದೊಪಂಡಿನಕ್ಲೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ೧೮ ಸಾರೊ ದುಡ್ಡುಲೆನ ಜತೆಟ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್‌ಲೆನ್ ಕೊರ್ದ್ ಸಮ್ಮನೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪಂಡೆ. ಆಂಡ ಆ ಜೋಕ್ಲು ಆಶ್ರಮೊಡು ಇಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ತಂಕ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಮ್ಮನೊದ ಅಗತ್ಯೊ ಇದ್ದಿಂದ್ ಕೇಂಡರ್ಂಡ ಇಡೀ ರಾಮಾಯಣೊದ ಪದೊ ಪನ್ಪೊಂದು ರಾಮಗ್ ಪಂಡೆರ್. ಜೋಕ್ಲ್ ಕೇಂಡಿನಂಚ ಶ‍್ರೀರಾಮೆ ಒಪ್ಪಿಯೆ. ಆನಿ ಕುಶ ಲವೆರ್ ಸೀತೆನ್ ರಾಮ್ ಬುಡುಪುನಾಡೆಮುಟ್ಟದ ಪದೊನು ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಂತಾಯೆರ್. ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಯಜ್ಞವಾಟಿಕೆಡ್ ಸೇರ್ನಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಸೀತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಶ ಲವೆರೆನ್ ಪಿರವು ದೀಡೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಸೀತೆನ್ ಲೆತೊನೊಡುಂದು ರಾಮಗ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಡೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ನಡತ್ತಿನ ಕತೆನ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. ರಾಮೆ ಒಪ್ಪಿಯೆ. ಸೇರ್ದ್‌ನ ಸಮೂಹೊದಕುಲು ಕುಸಿ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್. ಆಂಡ ಸೀತೆ ರಾಮನ ಸಂಗೊನು ಪೆರ ಬಯಕ್ಕಂದೆ ತಾನ್ ಪರಿಸುದ್ದೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಬೂಮ್ಯಪ್ಪೆಗ್ ತನನ್ ಐಕ್ಯೊ ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಬೇಡೊಂಡಲ್. ಒರಾನೆ ಬೂಮ್ಯಪ್ಪೆ ಐಕ್ಯೊ ಮಲ್ತೊಂಡಲ್. ಸೀತೆ ಮಾಯೊ ಆಯಲ್. ರಾಮನ ಯಜ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಅಯೋಧ‍್ಯೆಗ ಪೋಯೊರ್. ಉಂದು ರಾಮಾಯಣೊಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕತೆ.
ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ
ಓದು/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
ಕುಶ ಲವ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪುರಾಣ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿ
ದೇವಿನ ಮಂತ್ರ
ನಮಸ್ತಸ್ಯ ನಮಸ್ತಸ್ಯ ನಮಸ್ತಸ್ಯ ನಮೋ ನಮಃ''
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ನವದುರ್ಗೆ
ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್
ಚಂದ್ರಘಂಟಾ ದೇವಿನ ಮಹತ್ವ
ಚಂದ್ರಘಂಟೆಯು ಶುಕ್ರ ಗ್ರಹೊದ ಆದಿದೇವತೆ. ಈ ದೇವಿ ಭೂಮಿಡುಪ್ಪುನ ಮಾತ ಜೀವಿ ಜಂತುಲೆಗ್ ಸುಖ ಸಂತಸನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ದೇವಿ ಪಂಡ್‍ದಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಸಂಪತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮೃದ್ದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ದೇವಿನ ರೂಪೊ
ಬಂಗಾರ್ ದಂಚಿನ ಮೈತ ಬಣ್ಣ ಪತ್ತ್ ಕೈ, ಪತ್ತ್ ಕೈಟ್ತ್ ತ್ರಿಶೂಲ, ಗದೆ, ಬಿರು-ಪಗರಿ, ಕತ್ತಿ, ತಾವರೆ, ಘಂಟೆ, ಕಮಂಡಲ , ಅಭಯಮುದ್ರೆ ಉಂಡು. ಈ ದೇವಿನ ವಾಹನ ಸಿಂಹ. ಅಂಚಾದ್ ಸಿಂಹವಾಹಿನಿ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ
ನಿಧನ
ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರು 23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013ರಂದು ತಮ್ಮ ಬನಶಂಕರಿಯ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು ಅಂದು ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾದರು. ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪನವರ ಆಣತಿಯಂತೆಯೆ ಅವರ ದೇಹವನ್ನು ಮರಣಾನಂತರ ಮಣ್ಣು ಮಾಡದೆ ಸುಡಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿ.ವಿ. ಸಮೀಪವಿರುವ ಕಲಾಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರದ ವಿಧಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಕಲ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೌರವ ಮರ್ಯಾದೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿ. 24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013ರಂದು ನೇರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.