cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕರ್ಣ
thumb|300px|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣ.ಇದು ೧೮೨೦ ರಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲಾದ ಒಂದು ಜಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರ.
ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧ/ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ
thumb|ಕರ್ಣಾವಸಾನ. ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ
ಪದಿಮುಖ
ಪದಿಮುಖ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ಮರ. ಉಂದೆನ್ ಕೇರಳದಕುಲು ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳೊಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಟೇಲ್‌ಳೆಡ್ ಪದಿಮುಖ ಪಾಡಿನ ನೀರ್ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ದಾಯೆಪಂಡ ಪದಿಮುಖ ಪಾಡ್ಂಡ ನೀರ್ ಶುದ್ಧ ಆಪುಂಡು. ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯೊಲಾಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳ್‌ನಾಡ್, ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶೊ, ಕೇರಳ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಈ ಮರ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಮರತ ಪೊಲಬು
ನೆಕ್ಕ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ Biancaea sappan ಲೆಪ್ಪುಪೆರ್. ಇ ಮರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ವಾ ರೀತಿದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ಲ ಬಳಪುನಂಚಿನ ಮರ. ೫,೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗೊ ಬಳಪುಂಡು ಜಾಸ್ತಿ ಪಂಡ ೧೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬಳಪುನಂಚಿನ ಮರ. ಒಂಜಿ ದಪ್ಪದ ಎಗೆಟ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಅಂಚಿಂಚಿ ಎಗ್ಗೆಲ್ ಉಪ್ಪುವ ಅವೆಟ್ ಕಿನ್ಯ ಕಿನ್ಯ ಉದ್ದ ಉರುಂಟುದ ಇರೆಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಂಜಲ್ ಪೂ, ಮರತ ಸುತ್ತಲ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಈ ಮರತ ತಿರ್ಲ್ ಮಂಜಲ್ ಮಿಸ್ರ್ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು
ಉಪಯೋಗ
ಪದಿಮುಖ ದಯಿತ ಪೂ, ಚೆಕ್ಕೆ, ತಿರ್ಲ್, ಇರೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಅಂಗೊಲು ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಪದಿಮುಖದ ಚೆಕ್ಕೆನ್ ನೀರ್‌ಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಕೊದಿಪಾವೊಡು ಅದಗ ನೀರ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಆಪುಂಡು ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿತ್‌ದ್ ಪರ್ಂಡ ನಮ್ಮ ನೆತ್ತೆರ್ ಶುದ್ಧ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ
ಸುರ್ಭಿ ಜ್ಯೋತಿ
ಸುರ್ಭಿ ಜ್ಯೋತಿ(ಪುಟ್ಟು : ೨೯ ಮೇ ೧೯೮೮) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಕುಬೂಲ್ ಹೆ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಜ಼ೋಯಾ ಅಂಚನೆ ನಾಗಿನ್ ೩ ದಾರಾವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಲಾ/ಶ್ರಾವಣಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‍ಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನೈಕ್ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆದೆರ್. ಮೇರ್ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿಯಾದ್ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಮೀಪುನ ಪರ್ಬ
ದೀಪಾವಳಿದ ಕಡೀರ್ದ ದಿನೊನು ಮೀಪುನ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆನ್ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರೀದ್ ಬರ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬ. ತುಳುವೆರ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಜಿ ದಿನೊತ ಪರ್ಬಡು ಮೀಪುನ ಪರ್ಬ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಿ ಪಾಡ್ಯಮಿ. ಈ ದಿನೊಟು  ಕೃಷ್ಣ, ದೇವೆರ್   ಸತ್ಯಭಾಮ  ನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ನರಕಾಸುರ ಪನ್ಪಿನ ರಕ್ಕಸನ್ ಕೆರಿಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ನಂಬೊಲಿಕೆ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣೊಡು ಉಂಡು. ಅಂಚ ರಕ್ಕಸನ್ ಕೆರ್ದ್ ಲಡಾಯಿ ಮುಗಿದ್ ದೇವೆರ್ ತರೆ ಮೈಕ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮೀಯಿನ ಆಚರಣೆ ಆದ್. ತುಳುವೆರ್ಲಾ ಅಂಚನೆ ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್  ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್  ಬೆಂದ್ರರ್ ಮೀಪೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಡೀಪಾವಳಿದ ಡುಂಬುದ ದಿನ ಮಲ್ಪುನೆದಾದ್ದ ಅಯಿನ್ ಸಣ್ನ ದೀಪಾವಳಿಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊದ ಆಚರಣೆ
ಉತ್ತರ ದೇಶೊದ ಊರುಡು ನಕಾಸುರನ್ ಕಾಳಿದೇವಿ ಕೆರಿಯಲ್ ಪನ್ಪುನ ಕಲ್ಪನೆಲಾ ಉಂಡು. ಕಾಳಿನ ಪೂಜೆ ಪಂಡ ಶಕ್ತಿನ ಪೂಜೆ. ಉಂದೆನ್ ನಮ್ಮ ಕಸ್ಟೊಲೆನ್, ಕತ್ತಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ಅಯಿನ್ ದೀಪಾವಳಿದ ದುಂಬುದ ದಿನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಯುಗೊಟ್ಟು ಬಲಿ ಚಕ್ರ ವರ್ತಿನ್ ನಾರಾಯಣ ದೇವೆರ್ ವಾಮನ ರೂಪೊಡು ಪಾತಾಳ ಲೋಕೆಗು ತಾರ್ಪುನಗ, ಬಲಿನ ಆಸೆದ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ ಅಯೆಗ್ ವರ್ಸೊಡು ಒಂಜಿ ದಿನೋ ಭೂಲೊಕೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಅನುವು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಅಂಚ ಬಲಿಪಾಡ್ಯೆಮಿದಾನಿ ಬಲಿ ಬನ್ನಗ ಭೂಮಿದ ಜನೊಕುಲು ಸಂತೊಸೊಡು ಇಪ್ಪುನೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಬಯಕುವೆ. ಅಂಚನೆ ಜನೊಕುಲು ಮೀದ್ ಮಾತ ತಯಾರ್ ಆಪೆರ್.
ಮೀಪುನ ತಯಾರಿ
ಮೀಪುನ ಪರ್ಬೊದ ದುಂಬುನಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ನೀರ್ದ ಮಂಡೆಗ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಾವುನ ಕಾರ್ಯಲ ಉಂಡು. ನೀರ್ದ ಮಂಡೆ ನ್ ದೆಕ್ದ್, ಅವು ಚೆಂಬುದ ಮಂಡೆ ಆಂಡ ಪುಲಿನ್ ಲಾ ಉಪ್ಪುನುಲಾ ಸೇರ್ಸದ್ ದೆಕ್ಕುವೆರ್. ಅಂಚನೆ ದಿಕ್ಕೆಲ್ನಾ ಬೆನ್ಯೊ ದೆತ್ತದ್ ಕಾಲಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮಂಡೆದ ನಾಲಿಗ್ ಕುಕ್ಕುದ ತಪ್ಪುದ ಮಾಲೆ ಪಾಡುವೆರ್. ಗೂವೆಲ್ದ್ ನೀರ್ ಒಯಿತ್ ದ್ ಶಂಖ ಉರಿತ್ ದ್ - ಜಾಗಟೆ ಬೊಟ್ಟುದು ಮಂಡೆಗ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಾಬೆರ್. ಕೆಲವುದಕುಲು ಮಂಡೆಗ್ ಗಂಧಲಾ ಪೂಜುವೆರ್. ಪಟಾಕಿಲಾ ಪುಡಪುವೆರ್. ಮೀಪುನ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಬೇಗ ಲಕ್ಕದ್ ಬೆಂದ್ರ್ ಸೂ ಪಡುವೆರ್ (ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುವೆರ್). ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಮತೆರ್ಲಾ ಮೈಕ್ ಬೊಕ್ಕ ತರೆಕ್ಕ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮೀಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಕುಂಟು -ದಿರೆಸ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬೆಲ್ಲ -ತಾರಾಯಿ ಪಾಡಿನ ಬಜಿಲ್ ಮೊರೆತ್ ದ್, ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಯಿತ್ ದ್ ಪೋಯಿನ ಹಿರಿಯಕುಲೆಗ್ ದೀದ್ ಮತೆರ್ಲಾ ತಿನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜೋಕುಲು- ಬಾಲೆಲು, ಪರೆಬೆರ್ಲಾ ಬಾರೀ ಸಂತೊಸೊಡು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲಡ್ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬರ್ಪುನ, ಪೊಸ ಮದಿಮಯೆ-ಮದಿಮಳ್ ಬರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು.
ಪಟಾಕಿದ ಸಂಭ್ರಮ
ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಲಾ ಪರ್ಬದ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೈಯಗ್ ಪಟಾಕಿ ಪುಡಪುವೆರ್. ನೆಲಚಕ್ರ, ಸುರು-ಸುರು ಕಡ್ದಿ ನ್ ಪೊತ್ಟಾದ್ ಜೋಕುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಲ್ಲ ಜವನೆರ್ ಬರ್ಸ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಶ್ಮಿ ಪಟಾಕಿ, ಮಾಲೆ ಪಟಾಕಿ ಪುಡಪುವೆರ್.
ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮೀಪುನ ಪರ್ಬ
ಗೋವಾದಕುಲು ಪಂತಿದ ನರಕಾಸುರನ ಬೊಂಬೆ ಮಲ್ತದ್, ಅಯಿಕ್ ಪಟಾಕಿ ದಿಂಜಾದ್, ಬೊಲ್ಪುದ ನಾಲ್ ಗಂಟೆಗ್, ಅಯಿಕ್ ಸೂ ಕೊರ್ದು ನರಕಾಸುರನ್ ಕೆರ್ಪುನೆನ್ ತೋಜಾವೆರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಡು ಉಂದೆನ್ ಕಾಳಿ ಪೂಜೆದ ದುಂಬುದ ದಿನ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಭೂತ ಚತುರ್ದಶಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೀಪುನ ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಮೀಪುನೆದ್ದ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕಸ್ಟೊ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ದೂರ ಆದ್, ಎಡ್ಡೆ ದಿನೊ ಶುರು ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬುಗೆಲಾ ಉಂಡು. ಗೋವಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡ್ಡ್ ದೀಪಾವಳಿ ಪಂಡ ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ. ಆಂಡ ಒರಿನ ಭಾರತದ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಅಯಿನ್ ಮನದನಿ ಪಂಡ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ದೀಪಾವಳಿ ಭೋಗಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವು ತಮಿಳು ಇಲ್ಲಲ್ "ನೊಂಬು" ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ಅಶ್ವಿನಿ ಪೊನ್ನಪ್ಪ
ಅಶ್ವಿನಿ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆ ಮೂಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ
ಎಂ.ಎ.ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ಕಾವೇರಿ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗಲಾದ್ ಮೇರ್ ಪುಡ್ಡುದಿನಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಡು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ ತ್ತ ೧೯೮೯ ನೆತ್ತ ಇಸವಿ). ಅಮ್ಮೆರ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕೆರಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಸ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಕೆಲಸೊಡು ಇತ್ತೆರ್.ಮೇರೆಗ್ ಒರಿ ಮೆಗ್ಯೆಲಾ ಉಲ್ಲೆ.
ವೃತ್ತಿ ಪೂರ್ವ ಜೀವನ
ಅಶ್ವಿನಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೆಂಗಳೂರುಡೇ ನಡತ್ತ್ ಂಡ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಆರೆನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಕೆಲಸದ ಮಿತ್ತ್ ಆರೆನ ಕುಟುಂಬ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಂಡ್. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಡೇ ಅಶ್ವಿನಿ ಆರ್ನ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಮುಗಿತೆರ್. ಸದ್ಯ ಮೆರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಓ.ಎನ್.ಜಿ.ಸಿ ಕಂಪೆನಿಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜು ದಿನೊಟ್ಟೇ ಬಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೊಳೆಪಾಯಿನ ಮೇರ್ ೨೦೦೧ ನ ಇಸವಿಡ್ದ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ತೊಡಗಿಸಾವೊಂಡೆರ್.
ತರಬೇತಿ
ದೀಪಾಂಕರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಮೇರ್ ಅಶ್ವಿನಿನ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರೆರ್. ಮೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ಅಶ್ವಿನಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಡು ಎಡ್ಡೆ ಕ್ರಮಾಂಕೊ ನು  ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫, ೨೦೧೦ ಇಸವಿಡ್ ಮುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆರೆಗ್ ಬೆಂಬಲ ಕೊರಿನಾರ್ ಮೆರೆನ ಡಬಲ್ಸ್ ಜೋಡಿ ಜ್ವಾಲಾ ಗುಟ್ಟ ಮೇರ್. ಕೆಲವು ಕಾಲ ಮೇರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಇರೈವನ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಸ್.ಎಂ. ಆರೀಫ್ ಮೆರೆಡ್ದ್ ಲಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ/ತರಬೇತಿನ್ ಪಡೆತೆರ್.
ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
2001 ಡ್ ಅಶ್ವಿನಿ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಭಾರತೀಯ ಜೂನಿಯರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ವಿಜೇತರಾಯೆರ್. 2006ಡ್ ನಡತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಡು  ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕಕೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. 2010 ತ್ತ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಡು ಆರ್ ಜ್ವಾಲಾ ಗುಟ್ಟ ನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಪೊಂಜುವುಲೆನ ಡಬಲ್ಸ್ ಡ್ ಬಂಗಾರ್ ದ ಪದಕ ಗೆಂದಿಯೆರ್.
ಕೆಲವು ಎದುರಾಳಿನ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಖಲೆಲು
ಎದುರಾಳಿ ದೇಶ-ಎದುರಾಳಿ ತಂಡಗೆಂದ್ ದಿನ ಅಂತರ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್
ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ (ಇಂಗ್ಲಿಸ್‍ಡ್: Puneet Rajkumar) (ಪುಟ್ಟ್‌ನೆ ೧೯೭೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್- ತೀರಿನೆ ೨೦೨೧, ೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮೊ ನಟೆ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕೆ ಬೊಕ್ಕ ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾದ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ರಂಗೊಡು ಕೆಲಸ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಪುನೀತ್ ೨೬ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ನಾಯಕ ನಟ ಆದ್ ನಟನೆ ಮಾಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಬಾಲ್ಯೊಡು ಆರೆನ ಅಪ್ಪಾಜಿ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯೊದ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬಾಲ ನಟ ಅದ್ ವಸಂತ ಗೀತಾ (೧೯೮೦), ಭಾಗ್ಯದಾತ (೧೯೮೧), ಚಲಿಸುವ ಮೋಡಗಳು (೧೯೮೨), ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (೧೯೮೩) ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು (೧೯೮೫) ಆರ್ ನಟಿಸಯಿನ ಚಿತ್ರೊಲೆ ನಟನೆಗ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆರೆನ ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು ಚಿತ್ರೊದ ರಾಮು ಪಾತ್ರೊದ ಬಾಲನಟನೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪಾತ್ರೆರಾತೆರ್. ಪುನೀತ್ ಸುರುತ ಮುಕ್ಯೊ ಪಾತ್ರೊಡು 2002ಡ್ ಅಪ್ಪು ಚಿತ್ರೊಡು ಅಭಿನಯಿಸಯೆರ್. ಆರೆನ ಅಭಿ (೨೦೦೩), ಆಕಾಶ್ (೨೦೦೫), ಅರಸು (೨೦೦೭), ಮಿಲನ (೨೦೦೭), ಜಾಕೀ (೨೦೧೦), ಹುಡುಗರು (೨೦೧೧), ಅಣ್ಣಾ ಬಾಂಡ್ (೨೦೧೨) ಬುಕ್ಕೊ ಪವರ್ (೨೦೧೪) ಸೇರಿನಂಚ ಬೇತೆ ಪುಗರ್ತೆದ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ತೋಜೊಂಡೆರ್. ೨೦೧೨ಡ್ ಆರ್ ಪುಗರ್ತೆದ ಟಿವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕನ್ನಡೊದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ, ಹೂ ವಾಂಟ್ಸ್ ಟು ಬಿ ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೧೭ಡ್ದ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಪವರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿದ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋ ನಿರೂಪಣೆ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಸೊಂತೊ ಇಚಾರೊ
ಪುನೀತ್, ರಾಜಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗ್ ಕಿನ್ಯ ಮಗೆ. ಇಂಬೆರೆ ಸುರುತ ಪುದರ್ ಮಾ.ಲೋಹಿತ್. ನಟೆರಾಯಿನ ಶಿವರಾಜಕುಮಾರ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಅಣ್ಣನಕುಲು. ಪುನೀತ್ ಆಜಿ ವರ್ಸೊ ಆದಿಪ್ಪುನಗ, ಆರೆನ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಬೆಂಗಳೂರ್‌ಗ್ ಪೋಂಡ್. ಆರೆನ ಪತ್ತನೆ ವರ್ಸೊಗು ಮುಟ್ಟೊ ಅರೆ ಅಮ್ಮೆರೆ ಆರೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೋದರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾನ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಸೆಟ್ಗೆ ಲೆತೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪುನೀತ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧,೧೯೯೯ ದಾನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ರೇವಂತ್‍ರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಪುನೀತೆರ್ಗ್ ಇರ್ವೆರ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕ್ಲು. ದ್ರಿತಿ ಮತ್ತು ವಂದಿತಾ. ಮೇರ್ ತನ್ನ ಜೀವೊತೊಡು ಮಸ್ತ್ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕೋವಿಡ್ ದ ಪೊರ್ತುಡು ೫೦ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ ಬಅತ್ತಿನ ಬೊಲ್ಲೊದ ಪೊರ್ತುಡ್ ೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿದ ಚೆಕ್ ನ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿಧಿಕ್ ಕೊರ್ತೆರ್, ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಾವಂದ್ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ ದೊಟ್ಟುಗ್ ಸೇರ್ದ್ ಕೋವಿಡ್ ದ ನಿಯಮೊಲೆದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಡಿಯೊಲಾ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಅನಾಥಾಲಯ, ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ ಬೊಕ್ಕ ಗೋಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೆಂಬಲವಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ತನ್ನ ಕಣ್ಣ್ ಲೆನ್ ಲಾ ದಾನ ಮಲ್ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ಪತ್ತಾಯ
ಪತ್ತಾಯಪಂಡ ಅರಿ, ಬಾರ್, ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕೃಷಿತ್ತ ವಸ್ತುಲೆನ್ ದಾಸ್ತನ್ ದೀಪುನ ಜಾಗ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಕುಂಞತ್ತಿ
ಕುಂಞತ್ತಿ ಪಂಡ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. 'ಕುಂಞತ್ತಿ' ಕತ್ತಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ವಿದೊ. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಕೂಲ ಅಪುನಲೆಕ ಉಪ್ಪುನವು. ಬಾರೆದ ಇರೆ, ಪಂತಿ ಪೆರೆಪುನ ಕತ್ತಿ. ಎಲ್ಯ ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್, ಮಡಲ್, ಮಾಸ, ಕೋರಿದ ಮಾಸೊಲೆನ್ ಈ ಕತ್ತಿಡ್ ತುಂಡು ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂದೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಕತ್ತಿದ ಸುರ್ಪೊ
ಉಂದು ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಕತ್ತಿ. ಕತ್ತಿದ ಅರು ಒಂಜೆ ಪುಡೆಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಾಕಿ ಕತ್ತಿಲೆದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕತ್ತಿತ ಕಡೆಲಾ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕುಂಞತ್ತಿ ಒಂಜಿಡ್ಡ್ ಒಂಜೇ ಕಾಲ್ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕತ್ತಿ ಒಂತೆ ಹಗುರ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ತೆಲುಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಲ್ಲ್‌ಲೆಡ್ ಕೋರಿ ಮಾಸ ಅಜಪುನಗ ರಡ್ಡ್ ಫೀಟ್‍ದ ಇಜಿನ್‌ದ ಮರತ್ತ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ತುಂಡುನು ದೀವೊಂಡು ನೆಟ್ಟ್ ಮಾಸ ಕಡ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಬೆಳುವಾಯಿ
'''ಬೆಳುವಾಯಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆದ್ರ ತಾಲೂಕುಡ್ ಉಂಡು.
ಬೌಗೋಳಿಕ ವಿಸಯೋ
ಕೆಸರ್ ಕಂಡೊ, ಮಾರ್ನಾಡ್, ಗುಂಡುಕಲ್ಲು, ಕಾಂತಾವರ, ಮಂಜನಕಟ್ಟೆ ಇಡೆಗ್ ಬೆಳುವಾಯಿ ಆದ್ ಪೋವೊಲಿ. ಬೆಳುವಾಯಿ ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೪೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಾಡ್ ಉಂಡು. ಬೆಳುವಾಯಿಡ್ ಒಟ್ಟುಗು ೧೦೨೨೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಐಟ್ ೫೦೪೨ ಅಂಜನಕ್ಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ೫೧೭೮ ಪೊಂಜೇನಕ್ಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೨೦೯೫ ಇಲ್ಲ್ ಬೆಳುವಾಯಿ ಗ್ರಾಮೊಡುಂಡು. ಗ್ರಾಮೊದ ಪಿನ್ಕೋಡ್ -೫೭೪೨೧೩.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರೊಲು
'''
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ
ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ, ಪುತ್ತೂರು ಪರಿಸರೊಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿದ ಮಾಂತ ಜಾತಿತಕುಲು ಸೆರ್ತ್ ತುಳುತ್ತ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್ತ ಪುಣ್ಣಮೆತಪಗ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಪುರ್‌ಸೆರ್ ಪಂಡ ಜೋಗಿ ಪುರ್‌‍ಸೆರ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ನಲಿಕೆಟ್ ತುಳುನಾಡ್ದ ಮಾಂತ ಜಾತಿ, ದರ್ಮೊ, ದೈವೊ, ದೇವೆರ್, ಬೇಲೆ, ಅಣ್-ಪೊಣ್ಣು,  ತಮಾಷೆದ ರೂಪೊದೊಟ್ಟಿಗೆ ತೊಜಪಾವುನ ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆ. ನೆಟ್ಟ್ ನಲಿಪುನಕ್ಲೆನ್ ಕದಿರೆದ ಪುರುಷೆರ್ ಪಂದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನಮುನೆ ನಮೂನೆದ ಎಸೊಲೆನ್ ಪಾಡುನೈಕ್ ಪುರ್ಸೆರ್ ಕಟ್ಟುನ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಸುಗ್ಗಿ ಪುಣ್ಣಮೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಈ ನಲಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ನಡಪುಂಡು. ಉಂದು ನಲಿಕೆ ಕದ್ರಿದ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ನಡಪುಂಡ್. ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲ್‍ದ ಪುಣ್ಣಮೆದ ನಾಲ್ ಐನ್ ದಿನ ದುಂಬು ಈ ನಲಿಕೆ ಸುರು ಆದ್ ಸುಗ್ಗಿದ ಪುಣ್ಣಮೆದಂಚ ಗೊತ್ತ್ ಮಾಂತ್‌ನ ದಿನೊತಾನಿ ಪುರ್‌ಸೆರೆ ಪೂಜೆ ನಡತುದ್ ಮುಗಿತಲ ಆಪುಂಡು.
ಕಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ
ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ತಾನೊರ್ದ್ ಪ್ರಸಾದೊನ್ ಕೊನತುದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುರುಸೆರ್ ಏಸ ಪಾಡುನಕ್ಲ್ ಆ ದಿನಕ್ಲೆಡ್ ವ್ರತೊಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಊರುದ ಜವನೆರ್ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಏಸ ಪಾಡುದ್ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಗ್ ಪಿದಡುವೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆದ ರೂಪೊಡ್ ಏಸ ಪಾಡುವೆರ್. ಆನುಲು ಮಾತ್ರ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಡ್. ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ಒವ್ವೆ ಜಾತಿದಕ್ಲ್ ಲಾ ಇಪ್ಪೊಲಿ. ನೆಟ್ಟ್ ಜನಕ್ಲೆನ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಪ್ರಾಯೊದ ಮಿತಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಯಿಸೊಂತು ಮಾನ್ಪುವೆರ್.
ನಲಿಕೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊಲು
ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಏಸಲು ಪೂರ ಇಪ್ಪುವ. ಒರಿಯಗ್ ಒವ್ವ್ ಏಸ ಕೊರ್ದು ಇಪ್ಪುವೆರಾ ನಲಿಕೆದ ಮಾತಾ ದಿನೊಟ್ ಆಯೆ ಅವ್ವೆ ಏಸೊನ್ ಪಾಡೊಡ್. ಅಂಚನೆ ಈ ನಲಿಕೆಡ್ ತಾಸೆ ದೋಲು ನಾಗಸ್ವರ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಪುರ್ಸೆರೆನ ನಂಬೊಲಿಗೆ
ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಗ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಪೋದು ಆ ಇಲ್ಲಾದಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದಕ್ಲ್ ಮೊಕ್ಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆರ್ದ್ ಆಪಿನ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ದಿಮಿಸೋಲೇ ಪಂದ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಬೇತೆ ಸಮಯಡ್ ಈ ಪದೊನ್ ಪನರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ. ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೆಲಿಪಾವರೆ ಸಲಾದ್ ಮೊಕುಲು ಎಂಚಿನ ಮಲ್ತುಂಡಲ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪುನೈರ್ದ್ ಆವರ ಒವ್ವೆಏ ರೀತಿದ ತಪ್ಪು ಇಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಒವ್ವೆ ರೀತಿದ ಅನಾಹುತಲಾ ಆವಂದಿಲೆಕ ಕದ್ರಿದ ದೇವೆರ್ ಕಾಪುಬೆರ್ ಅಂಚೆನೆ ಊರುಗ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪಿ ಸಂಕಷ್ಟನ್ ದೇವೆರ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆಲಾ ಉಂಡು.
ನಲಿಕೆದ ಮುಗಿತಲ
ಸುಗ್ಗಿತ ಪುಣ್ಣಮೆನ್ ನಡು ದೀಡ್‌ತ್ ದುಂಬು ಪಿರಾವುತ ದಿನೊಕುಲೆಟ್ ಇಲ್ಲಡೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಪೋತ್ ಪುರ್‌ಸೆರೆಗ್ ಕಟ್ಟುನ ನಲಿಕೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಆನಿ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬಜಿಲ್ ರಾಸಿ ಪಾಡುದ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡ್. ಐರ್ದ್ ದುಂಬುದ ದಿನೊಟ್ ಏಸ ಪಾಡಿನಕ್ಲ್ ಪೂರಾ ಆನಿ ತಪ್ಪಂದೆ ಪೂಜೆದಡೆ ಬರೊಡ್. ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಬಜಿಲ್‌‌ನ್ ಪ್ರಸಾದೊದ ರೂಪೊಡ್ ಪೂಜೆಗ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಚೆಂಬು ಗ್ರಾಮ
ಚೆಂಬು ಗ್ರಾಮ ಬಂಟ್ವಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಪೊಪಿನ ಮದ್ಯೊಡ್ ಉಪುನ ಊರು. ಊರುದ ಮದ್ಯೊಡ್ ಒಂಜಿ ತುದೆ ಉಂಡು. ಸುತ್ತಲ ಗುಡ್ಡೆ ಉಪುನ ಊರ್. ಈ ಊರ್ ಒಮಜಿ ಕಾಡ್ದ ವಾತಾವರಣದಂಚ ಉಂಡು. ಈ ಊರುಗು ಒಂತೆ ವರ್ಷ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇತ್ತಜಿ.
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ತೆಕ್ಕರೆದ ಅಡ್ಯೆ
ಉಂದು ತೆಕ್ಕರ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಡ್ಯೆ. ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್ ಅಯಿಕ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ರೂಪೊ ಕೊರ್ದು ಬೈಪಾದ್ ತಿನೊಲಿ. ಅರಿನ್ ಕಡೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಬಂದ ಪನ್ಪೆರ್ ನೀರ್ ಬಂದೊನು ಕಾವೆಲಿಡ್ ಉರುಟುಗು ಮಯಿತ್‌ದ್ ಬೈಪಾಂಡ ದೋಸೆ ಆಪುಂಡು. ಗಟ್ಟಿ ಬಂದೊನು ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಂದೊರುಡು ದೀದ್ ಬೈಪಾಂಡ ಪುಂಡಿ ಆಪೊಂಡು. ಅರಿ ಕಡೆಯಿನೆದೊಟ್ಟುಗು ತೆಕ್ಕರೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ತೆಕ್ಕರೆದ ಅಡ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಬೊಳಂತೆರಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬೊದೆಲೆರ್ ಪಾಡೊಡು ೫,೬ ಗಂಟೆ ಬೊದ್‌ಲ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಾದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದೊಗು ತೆಕ್ಕರೆನ್ ಸಣ್ಣ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಪಾಡೊಡು. ತೆಕ್ಕರೆನ್ ಅರಿ ಕಡೆಗನ ಪಾಡೆರೆಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕಡೆದಿನ ಬಂದೊನು ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಡಿತ್‌ದ್ ತೊಂದೊರುಡು(ಅಡ್ಯೆತ ಕರ) ದೀದ್ ಬೈಪಾವೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಸಂಪಾಜೆ
ಸಂಪಾಜೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಡ್ ಉಪುನ ಒಂಜಿ ಊರ್. ಈ ಊರ್ ಕೋಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಡಿಕೇರಿ ತಾಲೂಕುಗು ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ದಕ್ಷಿನ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲ ರಸ್ತೆ ಬೋಕ್ಕ ಮಡಿಕೇರಿ ಪೇಟೆದ ನಡುಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಸಂಪಾಜೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟೋಡ್ದು ೧೨೦ಮೀ ಮಿತ್ತ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗೋಗು ಸೇರುಂಡು. ಪುತ್ತುರ್, ಸುಳ್ಯ, ಅರಂತೋಡು,ಕೊಯ್ಯಿನಾಡು, ಮಡಿಕೇರಿ, ಸಕಲೇಶಪುರ ಊರುಲು ಸಂಪಾಜೆಗ್ ಮುಟ್ಟ ಆಪುಂಡು.
ಬಾಸೆ
ಸಂಪಾಜೆಡ್ ಅರೆಭಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಲ್ಲೆರ್. ಮೊಕಲೆಗ್ ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮಳಿಯಾಳಿ ಬಾಸೆಲ ಬರ್ಪುಂಡು
ಶಿಕ್ಷಣ
ಅರುಣ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಸರಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಭಾರತಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೊಲು
ಸಂಪಾಜೆದ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ದೇವರಕೊಲ್ಲಿದ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಸಂಪಾಜೆದ ಬದ್ರಿಯಾ ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕುಂಡಚೇರಿ ತಾವೂರು ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಕಲ್ಲುಗುಂಡಿದ ಹನುಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನ, ವಿಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶ್ರೀರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಚೊಕ್ಕಾಡಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ
'''ಬಿ. ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ''' ಮಂಗಳಮುಖಿರೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪುದರ್. ಮೇರ್ ತೃತೀಯಲಿಂಗವಾದ್ ಬದಲಾಪಿನ ಸಮಯೊಡ್, ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ವಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಬದ್ ಕ್ ನ್ ಕಟ್ಟೊಂಡೆರ್. ಮೆರನ್ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗೇ 'ಜೋಗತಿ' ವೃತ್ತಿನೇ ಬದುಕ್ ಗ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತೊಂದು, ತನ್ನ ೧೮ನೇ ವರ್ಷೊಡ್ದೇ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದು, ಜನಪದ ನೃತ್ಯದ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮ, ಜಾತ್ರೆ, ಸಂತೆ, ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೊಡು ಇದಮುಟ್ಟ ಸಾರಗಟ್ಟಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ೨೦೨೧ತ್ತ ಜನವರಿಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಮಂಜಮ್ಮನ ಕಲಾಸೇವೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕಾರ ಕೊರ್ತುಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಬಿಮ್ಮೊ
ಬಿಮ್ಮೊಲು ನರಮಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಮೋನೆಡ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುನಂಚಿನ ಸರೀರೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾದುಂಡು. ಬಿಮ್ಮೊಲು ಮೆದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಚಲನೆ ಇತ್ತಿನವು, ಬೊಕ್ಕ ತಿನಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಧ್ವನಿ ಅಂಚನೆ ಪಾತೆರುನ ಕಾರ್ಯೊಲೆಡ್ ಮಾತ  ಸಹಾಯವಾಪುನಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಅಂಗ. ನರಮಾನಿಯ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಸ್ಪರ್ಶಸಂಬಂಧಿ ಸಂವೇದನಾವಾಹಕ ಅಂಗವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಮುತ್ತ ಕೊರ್ನಗ ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆದ ಕ್ರಿಯೆಡ್ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕವಾಪಿನವುಲ ಉಂಡು.
ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಕಾರ
ಬಿಮ್ಮೊ- ಬಾಯಿಸುತ್ತಲ ಇಪ್ಪುನ ಅಂಗ. ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿನಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರ್ಧ ಮುಚ್ಚಿನಗ ಬಾಯಿಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ತ್ ರಡ್ಡ್ ಮನೊಲಿದ ಭಾಗೊದ ಆಕಾರೊಡು  ತೋಜುಂಡು. ಮನೋದ್ರೇಕವಾನಗ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಷ್ಟದಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನಗ ನಂಡ್ ತುಚ್ಚುನೆ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ.ಬಿಮ್ಮೊದ ರಚನೆಡ್  ನರಂಬುಲು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ್  ವಾ  ಕಡೆಕ್ ಬೋಡಾಂಡಲ ತಿರ್ಗಾವೊಲಿ. ಎತ್ ಪೊರ್ತು ಬೋಡಾಂಡಲ ಬಿಮ್ಮೊ ಮುಚ್ಚಿದ್‌ಲ ಉಪ್ಪೊಲಿ,ದೆತ್ತ್‌ದ್‌ಲ ಉಪ್ಪೊಲಿ .ಮನಸ್ಸ್‌ದ ಉದ್ರೇಕೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ  ಚಲನೆ ಬೊಕ್ಕ  ಮೋನೆದ ಅಬತಾರ  ತನ್ನಾತೆಗೆ  ಬದಲಾಪುನವು ಬಿಮ್ಮೊದ ಮುಖಾಂತರ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.ಬಿಮ್ಮೊದ ನಡುಟು  ಕೆಂಪು ಭಾಗ ಜಾಸ್ತಿ ಅಗಲವಾದಿತ್ತ್‌ದ್. ಬರಿಕ್ ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕ ಉಂದು ಸಪೂರವಾದ ಬಾಯಿದಮೂಲೆಡ್  ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಆಪುಂಡು. ಮೋನೆದ ಭಾಗೊನು ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿಡ್ ತೂಪಿನ ತಜ್ಜೆರೆಗ್ ಬಿಮ್ಮೊ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೇತವಾದುಂಡು. ಬಿಮ್ಮೊದ ಚಲನೆನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ್ ತೂದು ನರಮಾನಿಯನ ಮನಸ್ಸ್‌ನ್ ತೆರಿಪುನಂಚಿನ ತಜ್ಞೆರ್‌ನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯೊಲು
ಉಚ್ಚಾರಣೆಗ್ ಬಿಮ್ಮೊದ ಚಲನೆ ಅಗತ್ಯ. ಕ್ಷಣಿಕವಾದ್ ಬಿಮ್ಮೊನ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಬುಡ್ಪುನ ಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್ ಮಾತ್ರ ಉಚ್ಚಾರ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗುಂಪಿನ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಓಷ್ಠ್ಯಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಫಕಾರ (ಈ) ವಕಾರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಡ್ ಕೂಲಿಗ್ ಬಿಮ್ಮೊ ತಾಗದೇ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಸ್ವರವರ್ಣೊಲೆನ ಉಚ್ಚರಣೆಡ್ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಬುಡ್ದೇ ಉಪ್ಪೊಡು ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಚಲನೆದಲ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಎ ಏ ಐ ಉಚ್ಚರಣೆಡ್ ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ್ ಅಗಲವಾದ್ ಬುಡ್ದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಉ ಊ ಒ ಓ ಉಚ್ಚರಣೆಡ್ ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ್ ಚೂರು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ತಿನ್ನಗ ಬಿಮ್ಮೊದ ಚಲನೆ ಅಗತ್ಯ. ತೆನಸ್ಸ್‌ನ್ ಕೂಲಿಲೆಡ್ ಅಗಿಯೆರೆ ಅನುಕೂಲವಾಪಿನಂಚ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ ತೆನಸ್ಸ್‌ನ ಕೂಲಿದ ನಡುಟು ತಿಕ್ಕುನಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನೀರ್ ಪರ್ದ್ ನಿಂಗಿಯೆರೆ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುನವು ಅತಿ ಅಗತ್ಯ. ತೆಲಿಪುನಗ ಬೊಕ್ಕ ಬುಲಿಪುನಗ ಗೊತ್ತಾವೊಡಾಂಡ ಬಿಮ್ಮೊದ ಚಲನೆ ಅತಿ ಅಗತ್ಯ.ಆರೋಗ್ಯವಂತರೆನ ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ವಿಷೇಶವಾಯಿನ. ನೆತ್ತೆರ್ದ ಕಣ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತಿನಕುಲೆನ (ಅನೀಮಿಯ) ಬಿಮ್ಮೊಲು  ಬೊಲ್ಚಿದ್  ಉಪ್ಪುಂಡು.ಬಿಮ್ಮೊಲು ನೀಲಿ ಉಪ್ಪುನವುಲ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ರೋಗೊಲೆನ ಸಂಕೇತ. ಜ್ವರೊಟು ಬಿಮ್ಮೊಲು ಲುಂಗ್‌ದ್ ಪುಡದ್ ಚೋಲಿ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಪೋಪಿನೆಂದ್‌ಲ ಉಂಡು. ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ನಮ್ಮ ಪೊರ್ಲುನು ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಗುಲಾಬಿದ ಎಸಲ್‌ದಂಚ ಅರಳುನ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಪೊರ್ಲು ತೋಜುನೆ ಮಾತ್ರತ್ತಂದೆ ನಮ್ಮ ಮೋನೆದ ಪೊರ್ಲುನು ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.ಕೆಲವರೆನ ಬಿಮ್ಮೊಲು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಕಪ್ಪು ಆಪುಂಡು. ಕಪ್ಪು ಬಿಮ್ಮೊಲು ಆಯೆರೆ ಮಲ್ಲ ಕಾರಣ ಸಿಗರೇಟ್ ಒಯ್ಯಿಪುನ. . ಬಿಮ್ಮೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಪ್ಪಗುಳ್ಳೆ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅವೆಕ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಇಜ್ಜಿಂದಾಂಡ ಕ್ರಮೇಣ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಡೊಡಾಪುಂಡು. ತಂಬಾಕು(ಪುಗರೆ) ಸೇವನೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಕಿನ್ಯ ಗುಳ್ಳೆ ಆದ್  ಕ್ರಮೇಣ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್   ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಯಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಸಿರಿ ಬಾಯಿ
ಸಿರಿ ಬಾಯಿ (ಸೀಳು ತುಟಿ) (ಕ್ಲೆಫ್ಟ್ ಲಿಪ್) ಈ ತೊಂದರೆ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೆ  ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬರ್ಪಿನಂಚಿನವು. . ಸಿರಿಬಾಯಿ 17% ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್‌ ಬರ್ಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಗರ್ಭಕೋಶೊಡು ಬಾಲೆದ ಬುಲೆಚ್ಚಿಲ್ದ  ಪೊರ್ತುಡು ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಸರಿಯಾದ್ ಕೂಡಂದೆ ಉಪ್ಪುನೆದ ಪರಿಣಾಮ ಸಿರಿ ಬಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು.ಸಿರಿಬಾಯಿ ಇತ್ತಿನ  ನರಮಾನಿಯಗ್  ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ  ತೊಂದರೆ ಉಂಡು:   ಪೊರ್ಲು( ರೂಪ) ವಿಕೃತ ರೂಪ ಆಪುಂಡು ಅಂಚನೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆದ ತೊಂದರೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಒಯ್ಯಿತ್‌ದ್ ಪರ್ಪುನಂಚಿನ( ಹೀರುನ) ಕೆಲಸ ಸಾಧ್ಯ ಆಪುಜಿ.ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ತಿನಿಯೆರೆಲ ತೊಂದರೆ ಆವು. ಇಂಚ ಇತ್ತಿನ ಜೋಕುಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಬೇಗ ಈ ತೊಂದರೆನ್ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯೆದ ಮುಖಾಂತರ ಸರಿ ಮಲ್ಪಾವುನ ಎಡ್ಡೆ
ತುರೆತ ಅಡ್ಯೆ
ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್ ಅಯಿಕ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ಆಕಾರ ಕೊರ್ದು  ಬೈಪಾದ್ ತಿನೊಲಿ. ಅರಿನ್ ಕಡೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಬಂದ ಪನ್ಪೆರ್. ನೀರ್ ಬಂದೊನು ಕಾವೆಲಿಡ್ ಉರುಟುಗು ಮಯಿತ್‌ದ್ ಬೈಪಾಂಡ ದೋಸೆ ಆಪುಂಡು. ಗಟ್ಟಿ ಬಂದೊನು ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಂದೊರುಡು ದೀದ್ ಬೈಪಾಂಡ ಪುಂಡಿ ಆಪೊಂಡು. ಅರಿ ಕಡೆಯಿನೆದೊಟ್ಟುಗು ತುರೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ತುರೆತ ಅಡ್ಯೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಬೊಳಂತೆರಿನ್ ನೀರ್ಡ್ ಬೊದೆಲೆರ್ ಪಾಡೊಡು ೫,೬ ಗಂಟೆ ಬೊದ್‌ಲ್ಂಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ ತಾರಾಯಿ ಪಿರೆದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಾದ್ ಕಡೆವೊಡು. ಕಡೆದಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದೊಗು ತುರೆನ್ ಸಣ್ಣ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಬಂದೊನು ಪಾಡ್ದ್ ಮಡಿತ್‌ದ್ ತಂದೊರುಡು ದೀದ್ ಬೈಪಾವೊಡು.
ವರ್ಗೊ:ಅಡ್ಯೆ ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಬಟಾಟೆ
ಸಸ್ಯಮೂಲ-ಪೊಲಬು
ಬಡವರೆಗ್‌ಲ, ಕಾಸುದಕುಲೆಗ್‌ಲ ಬಟಾಟೆ ರುಚಿಕ್ ಅಂಟ್‌ದುಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್.ಸ್ವಾಮಿಲು ಉಂದೆಕ್ ಕಲ್ಪಕಂದ ಪಂದ್ ದೀತೆರ್. ಈ ಕಲ್ಪಕಂದ ವಿದೇಶದಕುಲೆನ ಪ್ರತಿದಿನತ ತೆನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಜಾಗ ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಟಾಟೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ಪುದರ್ ಮೂಲದ ಪೊಟಾಟೋಡ್ದೆ ಬತ್ತಿನವು. ನಮ ಅರಿನ್, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಕುಲು ಗೋಧಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನಲೆಕ್ಕ, ಬೇಯಿಪಾಯಿನ, ಬಾಡಿದಿನ, ಬಟಾಟೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೆರೆಗ್ ನುಪ್ಪುದಲೆಕ್ಕ. ಸುರುತ, ಮಿತ್ತ್‌ದ ಚೋಲಿ, ರಡನೆ ಚೋಲಿದ ಮಿತ್ತ್‌ಡುಪ್ಪುನ ತೆಳುವಾಯಿನ ಪೊರೆ, ಮೂಜಿನೆದ ಉಲಯಿದ ಪಿಷ್ಟ ಭಾಗ.
ಬಿತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿತ್ತುನೆ
ಈ ಬುಳೆ ಬುಳೆಯೆರೆ ಕಂಡೆದ ಮುಖಾಂತರ ಸಸ್ಯಾಭಿವ್ರದ್ಧಿ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಅಯಿಕಾತ್ರ ಇಡೀ ಕಂಡೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಂಡೆಡ್ ಕೊಡಿಪು ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊನು ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ದಯಿ ಬಳಪಾವೆರ್. ಬಟಾಟೆಗ್ ಮಾರಕವಾಯಿನ ರೋಗೊಲು ಬರ್ಪುನೆ ಕಂಡೆದ ಮುಖಾಂತರ ಅಂಚಾದ್ ರೋಗ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಕಂಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಮಾತ್ರ ನಡೊಡು.
ನೀರ್ ಪಾಡುನೆ
ನಡ್‌ದ್ ಆಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ತೆಲ್‌ಪುಗು ನೀರ್ ಪಾರಾವೊಡು.ಬೊಕ್ಕದ ಸರ್ತಿ ನೀರ್ ಕೊರ್ನಗ ಮಣ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಗುಣೊಕ್ಕು ಸರಿಯಾದ್ ೫-೭ ದಿನೊತ ಅಂತರ ದೀದ್ ಕೊರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಎಡೆಟ್ ಪಜಿರ್ ಬರಂದಿಲೆಕ್ಕ ತೂವೊನೊಡು.
ರೀತ್ ಅಬ್ರಹಾಂ
ರೀತ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಮೇರ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ಮೇರ್ ಲಾಂಗ್ ಜಂಪ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೦೦ ಮೀಟರ್ ಹರ್ಡಲ್ಸ್‌ಡ್ ಏಷ್ಯಾದ ಪದಕ ವಿಜೇತೆ ಮತ್ತು ಹೆಪ್ಟಾಥ್ಲಾನ್‌ಡ್ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್. ೧೯೯೭ ಡ್ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೩ ಡ್ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮೇರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ ಂದ್ಂಡ್. ಅತ್ಲೆಟಿಕ್ ಡ್  ೧೫ ವರ್ಷದ (೧೯೭೬–೧೯೯೨) ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅನುಭವ ಮೇರೆಗ್ ಉಂಡು. ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಡ್ ಮೇರ್ ೧೬ ಬಂಗಾರ ಬೊಕ್ಕ ೧೧ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕೊನ್ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.
ರೀತ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪದಕೊಲೆನ್  ಗೆಲ್ಲೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ನ ಪ್ರಾಯೊದ ವಿಭಾಗೊಡು ಟ್ರಿಪಲ್ ಜಂಪ್‌ಡ್ ವಿಶ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆತೆರ್. ಆರ್ ಕ್ಲೀನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಓಟ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬೊಕ್ಕ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ ಗ್ ಆರ್ ಉತ್ತೇಜನ ಕೊರ್ಪಿನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆರ್ ೨೦೧೪ಡ್ದ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ - ಶ್ರೀರಾಮ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟೀಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ದ ರಾಯಭಾರಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅರ್ ಎನ್ಇಬಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದುಲ್ಲೆರ್.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಮೈಸೂರುದ ರೀತ್, ತನ್ನ ೧೨ನೇ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಕ್ರೀಡೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆತೆರ್. ಆರ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ದ ಕಿಂಗ್ ಡ್ ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊನ್ ಮಲ್ದಿನಾರ್. ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಆರ್ ಕೊಕೋ, ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್, ತ್ರೋಬಾಲ್ ಡ್ ತನ್ನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯೊನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾದೆರ್. ಮೆರೆನ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾರಾಣಿ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಆತಿನಿ. ಮೆರನ ನಾಲ್ ಸಹೋದರಿಯೆರ್ಲಾ ಬೇತ ಬೇತೆ ಕ್ರೀಡೆ ಡ್ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದೇಶೊನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾದೆರ್. ಮೇರ್ ಶಿಲ್ಕ ಬೊಕ್ಕ ಶಮಿರ್ ಮೊಕಲೆನ ಅಮ್ಮ.
ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನೆ
೧೫ ವರ್ಷದ (೧೯೭೬–೧೯೯೨) ಸುದೀರ್ಘವಾಯಿನ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಡ್ ರೀತ್ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂದರ್ಭಡು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಾವೊಂದು ಬೈದೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುದಕುಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ ೨೦೨೧
ಹಿಡಿಂಬ
ಮಹಾಭಾರತದ ಕತೆಟ್ಟ್ ಬರ್ಪುನ ಹಿಡಿಂಬೆ ಒರಿ ರಕ್ಕಸೆ, ಹಿಡಿಂಬಿ ಅಣ್ಣೆ. ಇಂಬ್ಯನ್ ಹಿಡಿಂಬಾಸುರೆ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ವನವಾಸೊಡು ಪಾಮಡವೆರ್ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂಯಿನ ಹಿಡಿಂಬೆ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಡಿಂಬಿ ಪಾಂಡವರೆನ್ ಕೆರ್‌ದ್ ತಿನೊಡು ಪಂದ್ ಬಯಕುವೆರ್. ಅಂಡ ಭೀಮನ್ ತೂಯಿನ ಹಿಡಿಂಬೆಗ್ ಭೀಮನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುನ ಮನಸ್ಸ್ ಆಪುಂಡು. ಹಿಡಿಂಬನ್ ಭೀಮೆ ಕೆರ್ಪೆ. ಹಿಡಿಂಬೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆ. ಭೀಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಡಿಂಬಿಯೆರೆನ ಮಗೆ ಘಟೋತ್ಕಚ. ಘಟೋತ್ಕಚನ ಸೋದರಮಾವೆನೇ ಈ ಹಿಡಿಂಬೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರೀ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇಚ್ಲಂಪಾಡಿ
ಇತಿಹಾಸೊ
ದೇವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ಊರು ಆಯಿನ ಕೇರಳದ ಉತ್ತರೊಡು, ಪೆರ್ಮೆದ ತೌಳವ ಅರಸುಲೆನ ಬೂಡು ಆಯಿನ, ಸತ್ಯದ ಸಿರಿಸೀಮೆ ಆಯಿನ ಕುಂಬಳೆ ಸೀಮೆದ ಇಚ್ಲಂಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮುಂಡಪಳ್ಳ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಐನವೇ ಆಯಿನ ವೈಭಅವದ ಪೂರ್ವೊದ ಇತಿಹಾಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ದಿಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್ ಪಸರೊಂದು ಉಂಡು. ತುಳುಟ್ಟು ಮುಂಡ ಪಂಡ್ಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಹಣೆ. ಪಳ್ಳ ಪಂಡ್ಂಡ ಸರೋವರ ಪನ್ಪನ ಅರ್ತೊ. ಇಚ್ಲಂಪಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊಗು ತಿಲಕಪ್ರಾಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ, ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಸರೋವರ ಉಪ್ಪುನ ಮುಂಡಪಳ್ಳ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಪನ್ಪುನ ನನೊಂಜಿ ವಿಸೇಸೊ.
ಹಿಡಿಂಬ
ಹಿಡಿಂಬಗಾಗದ್ ದೇವಾಲಯೊಲು ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂಡು. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ಮನಾಲಿಡ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಮಹಾಭಾರತೊದ ಪಾತ್ರೊಲು
ರಕ್ಷಿತಾ
thumb|ರಕ್ಷಿತಾ ರಕ್ಷಿತಾ ಪುದರ್‌ದ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ನಟಿ ಶ್ವೇತಾ (ಪುಟ್‍ನೆ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೧೯೮೪), ಇಂಬೆರೆನ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ರಕ್ಷಿತಾ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಜಿ ನಟಿ. ಆರ್ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲುಗು ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಅಬಿನಯೊ ಮಲ್ತೆರ್. ರಕ್ಷಿತಾ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮೇರೆಟ್ಟುಗೆ ೨೦೦೨ಡ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ಅಪ್ಪುಡು ಅಬಿನಯಿಸದೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಕನ್ನಡೊ ಬುಕ್ಕೊ ತೆಲುಗು ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯಿಸದೆರ್.
ಕಲ್ಪುನ ಕಳ
ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್
ತಮಿಳ್ನಾಡು ರಾಜ್ಯದ ಒರಿ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೋಸೆಫ಼್ ಶೇಖರ್. ಅರೆಗ್ "ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ಼್ ಇಂಡಿಯಾ" ಪನ್ಪಿನ ಪುಗೆರ್ತೆ ಬೈದ್ಂಡ್. ಆರ್ ಚೆನೈ ಪೇಂಟೆದ ಬಾಡಿಗೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಆರ್ ಪ್ರತಿದಿನಲ ನಾಲ್ ಸಾವಿರ ಗಿಳಿಕ್ಕೆಲೆಗ್ ತಿನಸ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅರೆನ ಇಲ್ಲದ ಮಿತ್ತ್ ಅಡ್ಡ ಪಲಯಿ ದೀದು ಕಾಂಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಯ್ಯ ಅಯಿಕ್ಲೆಗ್ ನುಪ್ಪು ಪಾಡುವೆರ್.ದಿನೊಕ್ಕ್ ನಾಲ್ ಐನ್ ಸಾವಿರ ಖರ್ಚ್ ಮಲ್ತ್ ಎಲ್ಪತ್ತೈನ್ ಕೆಜಿ ಅರಿತ ಉನ್ಪು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆರ್ ಬೆನ್ದಿನೆತ್ತ ಶೇಕಡ ನಲ್ಪ ದಾತ್ ದುಡ್ಡುನು ಗಿಳಿಕ್ಕೆಲೆಗ್ ಬಡಾವುಗ್ ಮೀಸಲ್ ದೀತೆರ್.
ರಕ್ಷಿತಾ
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ ಪಕ್ಷೊಡು ಸೇರೊಂದು ಆರೆನ ರಾಜಕೀಯ ಬೇಲೆದ ಬದ್‍ಕ್ ೨೦೧೨ಡ್ ಸುರುವಾಂಡ್. ಅಯಿತ ಪೊಂಜೋವುಲೆ ವಿಬಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ರ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ ೨೦೧೩ಡ್ ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)ಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮೊ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್
ಕಲ್ಪುನ ಕಳ
ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್
ರಡ್ಡ್ ಸಾವಿರದ ನಾಲನೆ ಇಸವಿಡ್ ಸುನಾಮಿ ಬತ್ತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅದಗ ಬಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಶಿಲು ಜೀವ ಸಂಕುಲ ನಾಶ ಆತ್ತುಂಡ್.ಬದುಕುದು ಒರಿದಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಶಿಲು ಅಲ್ಪ ಮುಲ್ಪ ತಿನ್ದ್ ಜೀವ ಒರಿಪಾದಿತ್ತ.ಅಂಚ ನಾಲ್ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬಡಾವ್ ಆದ್ ಜೋಸೆಫ಼ೆರೆನ ಟೆರೆಸ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್ತುದು ಬುಲಿತೊಂದಿತ್ತ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಜೋಸೆಫ಼ೆರ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಇತ್ತಿನ ನುಪ್ಪುನು ಕನತ್ತ್ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ದ್ ಪಾರ್ ಪೋಯಿನ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲ್ ದಿನಾಲ ಬತ್ತುದ್ ಬುಲಿತೊಂದಿತ್ತ.ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಿನಾಲ ನುಪ್ಪು ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಿನಾ ಪೊಯಿಲೆಕ್ಕ ನಾಲ್ ಇತ್ತಿನ ಗಿಳಿ ಪತ್ತ್ ಆಂಡ್, ಪತ್ತ್ ಇತ್ತಿನ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲ್ ನಲ್ಪ ಆಂಡ್. ಇಂಚ ದಿನಾಲ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆರ್‍ದ್ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬಡವುದ ಪೊರ್‍ತುಗ್ ಬತ್ತ್ ಸೇರರೆಗ್ ಸುರು ಮಲ್ತ.ಇತ್ತೆ ಆಯಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ನಲ್ ಸಾವಿರ ಮಿತ್ತ್ ಆತುಂಡ್. ದಿನಾಲ ಆ ಗಿಳಿಕ್ಕುಲು ಬತ್ತುದು ಕುಲ್ಲನಗ ಪಾರುನ ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲು.ಪಕ್ಕಿಲು ಬಂಜರ ಬಡವು ತಿನ್ಪಿನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಕುಷಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಪದಿನೆಡ್ಮ ವರುಷೊರ್ದಿಂಚಿ ಈ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊನ್ದುಲ್ಲೆರ್.
ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ
ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ (ಮೇ ೨, ೧೯೨೧ - ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩, ೧೯೯೨) ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಬ೦ಗಾಳಿ ಚಿತ್ರೊ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರರ೦ಗೊದ ದಿಂಜ ಪುಗರ್ತೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ಪಥೇರ್ ಪಾ೦ಚಾಲಿ, ಅಪರಾಜಿತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪ್ಪುವಿನ ಪ್ರಪ೦ಚ - ಈ ಮೂಜಿ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಸರಣಿ ಇಂಬೆರೆನ ಪುಗರ್ತೆದ ಸಿನೆಮೊಲು. ಅಕಿರಾ ಕುರೋಸಾವಾ, ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಪೀಲ್‍ಬರ್ಗ್, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸೋರ್ಸೆಸಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್‍ದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಆರೆನ ಸಿನೆಮೊಲೆನ್ ಮೆಚ್ಚೊಂದೆರ್.
ಜನನೊ, ಶಿಕ್ಷಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ಆಸಕ್ತಿಲು
ವಿಸ್ವೊ ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಡು ಮಹಾನ್ ದಿಗ್ದರ್ಶಕೆರೆಡ್ ಒರಿಯಾಯಿನ ಭಾರತರತ್ನ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಆರ್ ಕಲ್ಕತ್ತೆಡ್ ಮೇ ೨, ೧೯೨೧ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಪುಟಿಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತೆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಓದಿನ ಬುಕ್ಕೊ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರೆರೆ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನಡ್ ಕಲೆನ್ ಅಬ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಆರೆಗ್ ಎಲ್ಯಡ್ದೇ ಸಿನೆಮೊದ ತಿರ್ಲ್‌ನ್ ತೆರಿವುನ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಶ್ವೊ ಪ್ರಸಿದ್ದೊ ಸಂಗೀತೊನು ಕೇನುನ ಮಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಯಾದಿತ್ತ್‌ಂಡ್.
ಪ್ರತಿಭೆ
ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಆರ್ ನಿರ್ದೇಶಕೆ, ನಿರ್ಮಾಪಕೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರೆ, ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕೆ, ಕಥೆಗಾರೆ, ಪಾತೆರೊದ ಕಲಾ ವಿನ್ಯಾಸಕೆ ಇಂಚಮಾಂತ ಒಂಜಾತ್ ಮಲ್ಲ, ಅದ್ಬುತೊ ಪ್ರತಿಬೆ. ಓಡೆಮುಟ್ಟ ಪಂಡ ಆರೆನ ಸಿನೆಮೊಲೆಗ್ ಆರೇ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಲೆನ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಅಕ್ಷರೊಲೆ ಅಚ್ಚಿವಿನ್ಯಾಸೊನು ಆರೇ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಆರೆನೆ ಅಜ್ಜೆರ್ ಉಪೇಂದ್ರ ಕಿಶೋರ್ ರೇ ಬಂಗಾಳಿಡ್ ಜೋಕ್ಲೆಗಾತ್ ಆರೆನ ಕಾಲೊಡು ನಡಪಾವೊಂದಿಪ್ಪುನ ಸಂದೇಶ್ ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ೧೯೬೧ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಪೆರ ಬೊಲ್ಪುಗು ಪಾಡಿಯೆರ್.
ಆಜಿ ಪೀಟ್ ನಾಲಂಗುಲೊ ಎತ್ತೊದ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಮಲ್ಲ ಜುವೊದಾರ್ ವಿಸ್ವೊ ಸಿನೆಮೊರಂಗೊಗು ಕೂಡ ಮಲ್ಲ ಗೋಪುರೊದಂಚಿತ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊನು ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೪೭ಡ್ ಕಲ್ಕತ್ತೆದ ಸುರುತ ಸಿನೆಮೊ ಸೊಸಾಯಿಟಿನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತಿನ ಕೀರ್ತಿ ಆರೆನವು. ರವೀಂದ್ರನಾಥೆರೆ ಸಾವುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ೧೯೪೩ ಡ್ದ್ ೧೯೫೬ನೆ ಸಮಯೊಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾವಿದರಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಡು ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ
ಸೊಂತೊ ಜಾಹಿರಾತ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಒಂಜೆನ ಉದ್ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ತೊಂದೇ ೧೯೫೫ನೆ ವರ್ಸೊಡು ‘ಪಥೇರ್ ಪಂಚಾಲಿ’ ಚಿತ್ರೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೃಥೇರ್ ಪಾಂಚಾಲಿ ಪಂಡ 'ಕಿನ್ಯ ಸಾದಿತ ಪದೊ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಅರ್ತೊ. ಈ ಸಿನೆಮೊಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಕೇನ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸವೊಡು ಆ ಸಿನೆಮೊದ ಪ್ರತಿಸ್ಟಿತೊ  ‘ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್’ ಗೌರವೊ ತಿಕ್‍ಂಡ್. ಪಥೇರ್ ಪಂಚಾಲಿ ಸಿನೆಮೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಅಪರಾಜಿತೋ (ಅಪರಾಜಿತ) ಬುಕ್ಕೊ ಅಪೂರ್ ಸಂಸಾರ್ (‘ಅಪು’ನ ಪರಿವಾರೊ) ಸಿನೆಮೊಲು ಸೇರ್ದ್ ‘ಅಪು ತ್ರಿವಳಿಲು’ ಪನ್ಪಿ ವಿಸ್ವೊ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ತಿಕ್ಂಡ್.
ಜಲ್ಸಾ ಘರ್( ಸಂಗೀತೊದ ಇಲ್ಲ್), ದೇವಿ, ತೀನ್ ಕನ್ಯಾ, ಚಾರುಲತ (ಒಂಟಿ ಬುಡೆದಿ), ನಾಯಕ್,  ಅಸನಿ ಸಂಕೇತ್ (ದೂರೊದ ಬಿರುಗಾಳಿ), ಶತ್ರಂಜ್ ಖಿ ಖಿಲಾರಿ (ಚದುರಂಗದಾಟಗಾರೆರ್), ಘರೇ ಬಜ್ರೆ (ಇಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ್ಪಂಚೊ), ಗಣಶತ್ರು (ಜನೊಕ್ಲೆ ಸತ್ರು), ಶಾಖಾ ಪ್ರಶಾಖಾ (ಸಾಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಉಪಸಾಕೆಲು)  ಬುಕ್ಕೊ ಆಗಂತುಕ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ದುಂಬರಿದ್ ಬತ್ತಿನ ಆರೆನ ಸಿನೆಮೊಲು.
ಸಾವು
ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಲ್ಲ ಪುಗರ್ತೆದ ಮಹಾನ್ ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ ಆರ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩, ೧೯೯೨ಡ್ ನಿದನೆರಾಯೆರ್. ಈ ಮಹಾನ್ ಮಾನವೀಯೊ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮತೆಲೆ ತಿರ್ಲ್ ತೆರಿಪುದ ಪ್ರಾಜ್ಞೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿದ ಪರಮೋಚ್ಚ ಪ್ರತಿಭಾವಂತೆರ್ ನಿತ್ಯೊ ಸ್ಮರಣೀಯರೆನಿಸದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಚಿತ್ರರಂಗೊ ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮೊ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಬಾಲಿವುಡ್ ವರ್ಗೊ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರ್
ಕಂಗಿಲು
ಇಂದು ಒಂಜಿ ತುಲುವೆರೆ ನಲಿಕೆ, ಮಾರಿ ಗೆಡಪಿಯರ ಬೊಂಡಾತ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರಾಧನೆ ಮಾನ್ಪಿ ನಲಿಕೆ
ಕಂಗಿಲು ಪದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಕಂಗ್‌ತ ಸಿರಿಂದ್ - ಕಂಗಿಲ್
ಕಂಗಿಲು ನಲಿಕೆತ ಪದೊ
ಕಂಗೀಲು ಪುಟುದಿನಿ ಓಲುಂಡು ಪಿಂಬರ ಕಂಗೀಲು ಪುಟುದಿನಿ ದೆಸೆ ಬಡೆಕಾಯಿ ದೆಸೆ ಬಡೆಕಾಯಿ ಪುಟಿ ಕಂಗ್ಲು ಲೆಂಚ ಕನವೊಲಿ ಜಪ್ಪದಾ ಬಯಿಲ್ಡೆಂಚ ಜಪ್ಪದೇ ಕನವೊಲಿ ಕೂಲೂರು ಬಿಯಲ್ಡೆಂಚ ಕೂರದೇ ಕನವೊಲಿ ಇಟ್ಟಯಿನ ಇರೆಟೆಂಚ ಇಟ್ ಕನವೊಲಿ ತೂರಿನ ಮುಳ್ಳುಡೆಂಚ ತೂರಿ ಕನವೊಲಿ ಬಾರೆನ ಬಲ್ಲಡೆಂಚ ಬರಿ ಕನವೊಲಿ ತಪ್ಪುದಾ ಮೈಪುಡೆಂಚ ಲಡ್ತ್ ಕನವೊಲಿ ಕಂಗಿಲ್ ಪಾಡ್ಜಿನಾರ್ ಕಾಮ ದೇವರ್ಯೇ ರಾಜ ಪಾಡ್ದಿನಾರ್ ಬೊಳ್ಳಿ ದೇವರ್ಯೇ ಕಾಮ ದೇವೆರೆ ಗುಂಡೋ ಡವುಲು ಕಂಚಿ ತುಡರ್ಯೇ ಬೊಳ್ಳಿ ದೇವರೇ ಗೊಂಡೋಡವ್ಲ್ ಮೆಂಚಿ ತುಂಡರಿಯೇ ಕಂಚಿನಾ ತುಡರ್ದಾ ಕಡೆ ಪಿಜಿರುಂಡು ಮೆಂಚಿನಾ ತುಡರ್ದಾ ನಿನೆ ಪಿಜರುಂಡು ಕಂಗೀಲುದ ಜೋಕ್ಲು ಪೋದು ಇಲ್ಲ ಬಾಕಿಲ್ಡೆ ಗೋವುಲೆನ ದಿಕ್ಕೆ ಪೋದು ಕಿದೆ ಬಾಕಿಲ್ಡೆ ಕಂಗೀಲುದ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಳೆಸದ ಪಡಿಯಾಂಡೆ ಗೋಮಲೆನ ದಿಕ್ಕಗಮಲು ಮರಯಿದ ಪಡಿಯಾಂಡೆ ಮಾಯಿಡೆ ಬತ್ತಿ ಕಂಗೀಲು ಮಾಯ ಡೋ ಪೋವೋಡು ಕಾಲೊಡು ಬತ್ತಿನವು ಕಮ್ಮೊಡೆ ಪೋವೋಡು ಬಾಯಿಗಾ ರೋನೊತ್ತುಂಡ ಬೇನ್ಯೋಡೆ ಪೋಲುಂಡು ಕೈಕಂಜಿದ ಕಾರಕುತ್ತ ಓಕರ್ುಡೇ ಪೋವೋಡು ಲರಿ ಬೀರಿ ಮರಿ ಮಗ ಮೂಡಾಯೆ ಪೊವೋಡು ಮಂಡೆಮಾರಿ ಓಂತಿಕುತ್ತ ಮೂಡಾಯೆ ಪೊವೋಡು ಲಾಯಿಸದ ಪಟ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ ಪಡ್ಡಯೆ ಬರಡ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ
ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾತಿ ತುಳುವೆರೆ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬ. ಪ್ರತಿ ತುಲಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ, ಸೂರ್ಯೆ ತುಲಾರಾಶಿಗ್ ಪೊಗ್ಗುನಾನಿ. ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಬಾರಿ ವಿಶೇಷ. ಈ ದಿನೊತಾನಿ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ತಲಕಾವೇರಿಡ್ ಎಲ್ಯ ನೀರ್ದ ಗುಂಡಿಡ್ ಪೊರ್ತುಗು ಸರಿಯಾದ್ ನೀರ್ ಉರ್ಕಾರ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ಕಾವೇರಿ ತೀರ್ಥೋದ್ಭವ ಪಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಅವುಲು ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ ಜನ ಸೇರ್ದ್ ಕಾವೇರಿಗ್ ಜಯಕಾರ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಲ್ಪದ್ದ್ ನೀರ್ನ್ ತೀರ್ಥೊ ಪಂದ್ ಇಲ್ಲ್-ಇಲ್ಲ್ ಗ್ ಕೊಂದು ಪೊಪೆರ್. ಮಾತೆರ್ಲ ತೀರ್ಥ ಮೀಪೆರ್. ಅಲ್ಪ ಪುಟ್ಟಿನ ಕಾವೇರಿ ಸುದೆ ಕರ್ನಾಟಕ, ತಮಿಳುನಾಡಿಡ್ ಪರತ್ದ್ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಗ್ ಸೇರುವಳ್. ರಡ್ದ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಕುಲೆಗುಲಾ ಬಾರೀ ಪ್ರಯೊಜನ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾವೇರಿನ್ ಅಪ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಆಚರಣೆ
ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಕಾವೇರಿ ನೀರ್‌ದ ಉಪಯೋಗ ಇಜ್ಜಾಂಡಲಾ ಅಕುಲೆನ ಆಚರಣೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್. ಕಡೀರ್ದ ಬುಲೆ ಏನೆಲ್ದ ಕೈ ಕೊಯಿದ್, ಬಾರ್ ನುಂಗಾದ್, ಅಯಿಟ್ ಎಡ್ಡೆ ಬಾರ್ನ್ ಬರ್ಪಿ ವರ್ಷೊಗು ಬಿತ್ತ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಆ ಬಾರ್‌ದ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಅಯಿನ್ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಅಟ್ಟೊಗು ಸೇರಾವೆರ್. ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಬಾರ್‌ದ ರಾಶಿಗ್, ಬೈತ ಮೊಟ್ಟೆಗ್ ಕಲ್ಲ್ಲಲಾ ಚೂರಿಮುಳ್ಲುಲಾ ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಅರ್ಥ ಆ ದಿನೊತಾನಿ ಕೈತ-ಬಾರ್ದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ದಿನೋಲ ಬೆಂದ್ ದ್ ಆ ದಿನೊತಾನಿ ಓಂಜಾಂಡಲಾ ಅಕುಲೆಗ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ಪಾಂದಿಲೆಕ ಮಲ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಆದ್ ಇಪ್ಪು. ಗಟ್ಟದ ಮಿತ್ತ್ದಕುಲು ಆನಿ ಇಲ್ಲ್ ಪೂರ ಅಯಿತನೊ ಮಲ್ದ್, ಕಂಡ, ಜಾಲ್, ಗೂವೆಲ್, ಕಿದೆ ಮಾತ ಪೊರ್ಲಾದ ಸಿಂಗರಿಪುವೆರ್.
ಉರ್ದು ಪಾಡಿ ತೆಲ್ಲವು
ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದ ಮನದಾನಿ ಬಿತ್ತ್ ದ ಮುಡಿ ಅಟ್ಟಗ್ ಏರಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉರ್ದು ಪಾಡಿ ತೆಲ್ಲವು ಪಂಡ ಉರ್ದುದ ದೋಸೆ ತಿನ್ಪುನ ಕ್ರಮ. ಬೊಲಂತೆ ಅತಾಂಡ ಎದುರು ಬೊಲಂತೆ ಅರಿನ್, ಉರ್ದುದ ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆದ್ ತುಂಬುನಾನಿ ದೀಪೆರ್. ಅಯಿಕ್ ಮುಂಡಿದ ಕಾಯಿದ ಇರೆತ ದಂಡ್ ನ್ ಲಾ ಕೆಲವು ತುಂಡು ಪಾಡಿವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತೆಲ್ಲವುಡು ಎಡ್ಡೆ ಕಣ್ಣ್ ( ದೋಸೆಡ್ ಒಟ್ಟೆ) ಬೂರುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಲ್ಲವುನು ಬಲವುದ ಕಲ್ಲಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೊಸ ಅರಿತ ತೆಲ್ಲವುದ ಕಮ್ಮೆನ ಬೊಕ್ಕ ರುಚಿ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ. ಅಂಚನೆ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮೀನ್ ದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಲಾ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ಕಾವೇರಿ ಸುದೆತ ಪಿರವುದ ಕಥೆ
ಕವೇರ ಪನ್ಪಿನ ಮುನಿ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ತಪಸ್ಸಡ್ ಮೆಚ್ಚಾದ್, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗಳಾಯಿನ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆನ್ ಮಗಳಾದ್ ಪಡೆಪೆ. ಆಲ್ ಭೂಲೋಕೊಗು ಎಡ್ದೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಪುಟ್ಟುದಿಪ್ಪುವಳ್. ಆಡೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹಾಮುನಿಕುಲೆಗ್ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುನ ಬಯಕೆ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆ, ಎನನ್ ಎಪಾಲಾ ಕಾಪಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಎನನ್ ಕಾಪುಲೆಕ ಮಲ್ತರ್ ಂಡ ಯಾನ್ ಈರೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಪೆ ಪನ್ಪಿನ ಕರಾರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಮದಿಮೆ ಅಪಳ್. ಅಯಿಕ್ ಒಪ್ಪಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹಾಮುನಿಕುಲು ಆಲೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ಒಂಜಿ ದಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯಮುನಿಕುಲು ಅರ್ನ ಗುರುಕುಲಟ್ ಶಿಷ್ಯರೆಗ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪುನೆಟ್ಟ್ ಪೊರ್ತಾಯಿನ ಆರೆಗ್ ಗೊತ್ತಾವಂದೆ ಪೋಪುಂಡು. ಅಪಗ ಲೋಪಾಮುದ್ರೆ ಆಳೆನ ಕರಾರ್ ಪ್ರಕಾರ ನಡತ್ ದ್ ಅಲ್ತ್ ಜತ್ತ ಫೊಪಲ್. ಅಲ್ಪದ್ದ್ಅ ಪಿದಡಿನ ಆಳ್ ತಲಕಾವೇರಿ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಸುದೆ ಆದ್ ಪರಪುವಳ್. ಕವೇರ ಮುನಿಕುಲೆನ ಮಗಳಾಯಿನೆದ್ದಾರ ಅಳೆನ್ ಕಾವೇರಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನನೊಂಜಿ ನಂಬಿಕೆ ಪ್ರಕಾರ ಆಳೆನ್ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹಾಮುನಿಕುಲು ಕಮಂಡಲಡ್ ನೀರ್ದ ರೂಪೆಡು ದೀದ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕಕ್ಕೆ ಬತ್ತ್ ದ್ ಕಮಂಡೊಲೊನು ತಿರ್ತ್ ಪಾದ್ಡ್ ಕಾವೇರಿ ನೀರಾದ್ ಪರಪುನ ಸುದೆ ಆಪೊಲು. ಅವು ದಾದಾಂಡಲಾ ಕಾವೇರಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಾನಿ ಮೂರ್ತೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ನೀರ್ ಉರ್ಕರುನ ಮಾತ್ರ ಬಾರೀ ಅಚ್ಚಿರೊದ ಸಂಗತಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ಚೆರಿಯ
ಉಂದು ಚಕ್ರೊತಲೆಕೊ ಉರುಂಟು ಇಪ್ಪುನವು. ನೆನ್ನ್ ಚೆರಿಯೆ, ತೆರಿಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಟು ಸಿಂಬಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ರೂಪೊ
ನೆನ್ನ್ ಬೈಯಿಟ್, ಬೂರುಟ್, ಕುಂಟುಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಚೀಲೊನ್ ಲಾಯಿಕ್ ಕಟ್ಟ್‌ತ್ ಉರುಂಟು ಮನ್ತ್‌ದ್ ಮಾನ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆ ಸ್ಟೀಲ್, ಅಲೂಮೀನಿಯಂದಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಶಂತನು
ಶಂತನು ಮಹಾಭಾರತೊದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ರಾಜೆ. ಇಂಬ್ಯೆ ಚಂದ್ರ ವಂಶದ ಭರತ ಕುಲತ್ತಾಯೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವೆರ್ ಬುಕ್ಕ ಕೌರವೆರ್ನ ಪೂರ್ವಜ.
thumb|Santanu, a king of Hastinapura in the Mahabharata, saw a beautiful woman on the banks of the river Ganga thumb|left|150px|Shantanu reunites with his son thumb|Shantanu Meets Goddess Ganga by [[Warwick Goble, 1913]] thumb|ಎಣ್ಮನೇ ಬಾಲೆನ್ ತುದೆಕ್ ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪುನ ಗಂಗೆ, ಅಲೆನ್ ತಡೆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಶಂತನು ಮಹಾರಾಜೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರೊಲು
ಸರೋಜಿನಿ ಶೆಟ್ಟಿ
ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿ, ತುಳು ಸಿನೆಮಾ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮೊಡು ಮೇರ್ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದೆ.
ಚಿತ್ರರಂಗ
೧೯೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸಿನಿರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ದಿನ ಮೇರ್, ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಮಲ್ದೆರ್. ರಮಾನಂದ ಸಾಗರ್ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಆಡೂರು ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್‌ಲಾ ಎಲ್ಯ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್.
ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಸಂಬಂಧ
ಕೆ. ಎನ್.ಟೇಲರ್ ನ ತುಳುನಾಡ್ ಸಿರಿಟ್ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವಾಯಿನ ಸಿರಿಕ್ ಜೀವ ತುಂಬಿಯೆರ್. ಸರೋಜಿನಿ ಶೆಟ್ಟಿನ ನಟನೆದ, ವಾಣಿಜಯರಾಂ ಪನ್ತಿನ ತುಳುನಾಡ್ ತುಡರ್ ನೆನಪುಂಡ್ದ್ ಮಾಜಂದಿನ ಪದ. ೧೯೭೮ ದ ಸಂಗಮ ಸಾಕ್ಷಿ, ಬೆಳ್ಳಿ ದೋಟ, ಕಡಲ ಮಗೆ, ಬಂಗಾರ್ ಪಟ್ಲೇರ್, ಬದಿ, ಚಂಡಿಕೋರಿ, ತೆಲಿಕೆದ ಬೊಳ್ಳಿ, ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಏರೆಗ್ ಆವುಯೆ ಕಿರಿಕಿರಿ - ಉಂದು ಆರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೆಲವು ಸಿನೆಮೊಲು.
ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಸಂಬಂಧ
ಪೇಪರ್ಡ್ ಬಯ್ದಿನ ಜಾಹೀರಾತುನ್ ತೂದು, ಉಡುಪಿಡ್ ಆಡಿಷನ್‌ಗ್ ಪೋದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಚೋಮನದುಡಿ‌ಟ್ ಪಟೇಲೆರೆನ ಬೊಡೆದಿಯಾದ್ ಪಾತ್ರ ದೆತೊಂಡೆರ್. ಉಂದು ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ, ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತೆರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ದಿನ ಸಿನೆಮಾ. ಉಂದು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಾಂದೆ ಶಿವಶಂಕರ, ಕೃಷ್ಣ ನೀಬೇಗನೆ ಬಾರೊ, ಶುಭ ಮಂಗಳ, ಮಾಗಿಯ ಕನಸು, ಅರ್ಜುನ್ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್.
ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿಡ್
೧೯೮೮ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ತುಳು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಪೌರಾಣಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್.
ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕ
ಕೆ. ಎನ್ ಟೈಲರ್ ನ ಗಣೇಶ ನಾಟಕ ಸಭಾದ ಕಂಡನಿ ಬೊಡೆದಿ ನಾಟಕೊಟು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್, ೧೯೮೮ ಡ್ ಈ ನಾಟಕ ಗೊಬ್ಬರೆ ಅಭುದಾಬಿಗ್ ಲಾ ಪೋದು, ನಾಟಕ ಗೊಬ್ಬರೆ ಕೊಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೊಗು ಪೋತಿನ ಸುರತ ತಂಡ ಪನ್ಪಿನ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗ್ ಪಾತ್ರ ಆಂಡ್. ವಿಜಯ ಕುಮಾರ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕೆಮ್ಮಣ್ಣು ಮೆರೆನ ಒರಿಯೆ ಮಗೆ ಒರಿಯೆ ಬಾರೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ನಾಟಕ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಆರ್ ಮೇಘಮಾಲ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಕೋಪೂರ್ ನ ನಾಟಕದ ಬಾಲೆಮಾಣಿ ಪಾತ್ರೊಗು, ಡಾ. ಮೋಹನ್ ಆಳ್ವ ಮೇರ್ ನಡಪಾದಿನ ನಾಟಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲಾ ತಿಕ್ಕ್ ಂದ್ ಂಡು. ದೇವಿದಾಸ್ ಕಾಫಿಕಾಡ್ ನ ಗಂಟೆತ್ತಾಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಾಟೊಕುಡು ಮಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್. ಈ ನಾಟಕ ಬಹರಿನ್ ಡ್ ಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆತ್ ಂಡ್
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ನಾಟಕ
ಚಾರೊತ್ರಿಕ ನಾಟೊಕಲಾಯಿನ ವೀರರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ, ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿ, ಕಿತ್ತೂರ್ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳವಾಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ನಂಚಿನ ನಾಟೊಕುಲೆಡ್ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ದೆರ್
ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕ
ಕೆಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕೊಡು ಪಾತ್ರ ಪಲ್ದಿನ ಮೇರೆನ ಇಂಚಿಪದ ಕಟೀಲ್ದಪ್ಪೆ ಉಳ್ಳಾಲ್ತಿ ಡ್ ಶ್ರೀದೇವಿ ಪಾತ್ರ ಮಸ್ತ್ ಪುದಅರ್ ಪೋತುಂಡು.
ಇಳೆಯರಾಜ
ಇಳಯರಾಜಾ (ತಮಿಳು: இளையராஜா) (ಪುಟ್ಟು ಜೂನ್ ೨, ೧೯೪೩) ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಸಂಗೀತಲೋಕೊಡು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್. ಆರೆನ ಮೂಲ ಪುದರ್ ಜ್ಞಾನದೇಶಿಕನ್. ಸಿನೆಮೊ ಸಂಯೋಜಕೆ, ಗಾಯಕೆ, ಗೀತಸಾಹಿತಿಯಾದ್ ಆರ್ ಪುಗರ್ತೆಡುಲ್ಲೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ರಾಯಲ್ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮಾನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾಕ್ಕಾದ್ ಒಂಜಿ ಸ್ವರಮೇಳನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಯಿನ ಭಾರತೊದ ಸರೂತ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್. ಆರ್ ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ದ ಸ್ವರ್ಣ ಪದಕ ವಿಜೇತೆರ್. ಶ್ರೀಯುತೆರ್ ತಮಿಳು, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು, ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ, ಗಾಯನೊ ಬುಕ್ಕೊ ಗೀತರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಜೀವನೊ
ಸಿನೆಮೊ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ಮಹಾನ್ ಸಾಧಕೆರಾಯಿನ ಇಳಯರಾಜಾ ಇಂಬೆರ್ ಜೂನ್ ೨, ೧೯೪೩ನೆ ವರ್ಸೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಸುರೂತ ದಿನೊಲೆಡ್ ಬಿ.ಕೆ ಸುಮಿತ್ರ ಇಂಬೆರೆನ ಗಾನಗೊಷ್ಟಿಲೆಡ್ ವಾದ್ಯಗಾರರಾದ್, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಜಿ.ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಮೇರೆನ ಶಿಷ್ಯರಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇಳಯರಾಜಾ, ಇನಿ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊದ ಎತ್ತರೊದ ಪರ್ವತನೇ ಆತೆರ್.
ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ರಾಜೆ
ಇಳಯರಾಜಾ ಈ ಭೂಮಿದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ರಾಜಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆವೊಂದೆರ್. ಆರೆನ ಪ್ರಸಿದ್ಧೊ ಸಿನೆಮೊಲೆನ್ ಪಂಡೊಂದು ಪೋಂಡಾಲಾ ದಿಂಜ ಪುಟೊಲು ಬೋಡಾವು. ಆರೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕನತ್ತಿನ 'ಸಾಗರ ಸಂಗಮಂ' (ತೆಲುಗು), 'ಸಿಂಧು ಭೈರವಿ' (ತಮಿಳು), 'ರುದ್ರವೀಣ'(ತೆಲುಗು), 'ಪಜಾಸ್ಸಿ ರಾಜ'(ಮಲಯಾಳಂ) ಸಿನೆಮೊಲೆ ಅಂಚಿಡ್‍ಲಾ ಆರ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಯಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಾವಿರ ಚಿತ್ರೊಲು ಪತ್ತ್ ಸಾವಿರಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಪದೊಕುಲೆಡ್ ಸಂಗೀತ ಲೋಕೊದ ಮುತ್ತುರತ್ನೊಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಅರಳ್ದ್ಂಡ್. ಗೀತ ರಚನೆಕಾರರಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗಾಯಕರಾದ್ ಕೂಡಾ ಆರ್ ಅಪ್ರತಿಮೆರ್.
ಹಿಂದಿಡ್ ಸಂಗೀತೊದ ಬೆನ್ನಿ
ಹಿಂದಿಡ್ ಇಂಚಪದ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ಬತ್ತಿನ 'ಚೀನೀ ಕಂ', 'ಪಾ' ಮುಟ್ಟದ ಸಿನೆಮೊಲೆಡ್ ಕೂಡಾ ಆರೆನ ಗಾನೊ ಗಂಗೆ ಪರಿತ್‍ದ್ಂಡ್.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವೊಲು
ಇಳಯರಾಜಾ ಆರೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊದ ಸಿನೆಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೇ ಅತ್ತಂದೆ, ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲಾ ಸಂದ್‍ದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕೂಂಟಗೆ
ಉಂದು ಕಾಡ್‌ತ ಬಲ್ಲ್ ಮಾದೆರ್ ಬಲ್ಲ್‌ಡ್ ಮುಡೆತ್ ಮಾನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬೂರುದ ಮಲ್ಲ ಬುಟ್ಟಿ. ಉಂದು ತೂಯರ ಅರ್ದೊ ಚೆಂಡ್‌ತಲೆಕೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೆನ್ನ್ ಕುತ್ತರಿಂದ್ಲ ಪನ್ಪೆರ್
ರಚನೆ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಕಾಡ್‍ದ್ ಬೂರುಡ್ದು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉಂದೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಅಡ್ಡ ಬೋಕ್ಕ ನೀಟೊಗು ಬಲ್ಲ್‌ನ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಬಲ್ಲ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಡಿಕ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ನೆಯೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾಡ್‌ದ ಕೊರಗ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ಮುಡೆಪೆರ್.
ಗಳಸುನ
ನೆನ್ನ್ ಕೋರಿಲೆನ್ ಮುಚ್ಚಿ ದಿಯಾರ, ದಾಯಿತೆನ್ಲ ಅಡೆಂಗ ದಿಯಾರ, ಕುಂಙೀ ದಿಡುನ ಪೆರಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಿನ್ನಿಲೆನ್ ಪತ್ತುರ್ದ್ ಪಾಡಿಯರ, ಭೂತದಪಗ ಕೊರಿಲೆನ್ ಕಾರ್ ಕಟ್ಟುದ್ ಪಾಡುನವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ದಾದಾ ಭಾಯಿ ನೌರೋಜಿ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪಟ್ಯೊಪುಸ್ತಕ ಲೇಕನೊಲು
ಶಶಿ ವಿ ಶೆಟ್ಟಿ
ಕುಟುಂಬ
೧೯೭೭ಟ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಕುಡ್ಲಗ್ ಬತ್ತೆರ್ ಕಂಡನಿ ಡಾ.ಎ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ. ಮಗೆ ಡಾ.ಅನಿಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮರ್ಮಾಲ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಮುಂಗುಲಿ
ಮುಂಗುಲಿ (ಹರ್ಪೆಸ್ಟಿಡೆ (Herpestidae))  ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಒಂಜಿ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದು ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಆಫ್ರಿಕಾಡ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಎಚ್ಚಾದ್ ಗುಂಪುಡ್ ತಿರ್ಗುನ ಈ ಮುಂಗುಲಿಲೆನ ಕೆಲವು ಜಾತಿಡ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುವ.
ಮುಂಗುಲಿದ ಬದ್‌ಕ್
ಭೂಮಿದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಗುಡೆ ತೋಡುದ್ ಬದುಕುನ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗ್ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಕಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದದ ಬೀಲ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಪರ್ತೆದ ಉಗುರು ನೆಲ ಗರ್ಪೆರೆ ಉಪಯೋಗೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಚ್ಚುದ ವಿಷ ಮುಂಗುಲಿಗ್ ಒವ್ವೇ ರೀತಿಡ್ ಲಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೂರುಜಿ. ಎಚ್ಚಾದ್ ಪಗೆಲ್‌ಡೆ ತಿರ್ಗುನ ಈ ಪ್ರಾಣಿ, ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಪ್ರಾಣಿಲು ಕೀಟ, ದೆಂಜಿ, ನಕ್ಕುರು, ಪಲ್ಲಿ, ಉಚ್ಚು ಬೊಕ್ಕ ಕೋರಿನ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ತೆತ್ತಿ, ಕುರಿದಿನ ಮಾಸೊನ್ಲಾ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರೊಡ್ದಾವೆರೆ ಕೆಲವು ಮಲ್ಲ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಲು ಉಂದೆನ್ ತಿನ್ಪಿನಲಾ ಉಂಡು, ಮುಂಗುಲಿ ವಿಷತ ಉಚ್ಚುಲೆಡ ಮಲ್ಪುನ ಲಡಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡ್, ಉಂದೆನ್ ಉಚ್ಚುಲೆಡ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆರಿಯರೆಂದ್ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ
ಮುಂಗುಲಿಡ್ ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಸಂಗ ಮಲ್ಪುನಗ ಕಿಸಿಕಿಸಿ ತೆಲ್ಪುನ ಅಂಚಿನ ಜೋರುದ ಶಬ್ಧ ಪಿದಡ್‌ಪಾವುಂಡು. ಆಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಒಟ್ಟುಗು ಪೋನಗಲಾ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಇಂಚಿನ ಶಬ್ದ ಕೇನೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಮನುಷ್ಯನೊಟ‍್ಟುಗುದ ಸಂಬಂಧ
ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶೊಡು, ಮಾರ್ಗೊದ ಬರಿತ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆಡ್ ಮುಂಗುಲಿಲೆದ ಗೊಬ್ಬು ತೊಜಪಾವೆರ್. ಮುಂಗುಲಿದ ಬಗೆತ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆತ ಪದ ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ಬಗೆಟ್ ಕೆಲವು ಸಿನೆಮೊಲ್‌ಲುಲಾ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು
ಭಾಷೆ
thumb|ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲು thumb|ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬೂಪಟೊ ಬಾಸೆ / ಭಾಷೆ ಮಾಹಿತಿದ ಸಂವಹನೆಗ್ ನಿರೂಪಿತವಾಯಿನ ಸಂಕೇತೊಲೆ ಪದ್ದತಿ. ಈ ಸಂಕೇತೊಲು ಉಚ್ಚಾರೊ ಆದಿಪ್ಪು, ಬರೆಯಿನವು ಆದಿಪ್ಪು ಅತ್ತಂಡ ಅಬಿನಯೊ ಆದಿಪ್ಪು. ಬಾಸೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಲೆಡ್ ಇದ್ಯಾಂತಿನ ಗುಣೊಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.
ಲಚ್ಚನೊಲು
ಪರ್ಪಂಚೊಡು ಸಾವಿರೊಡ್ದು ಎಚ್ಚಿಗೆ ಬಾಸೆಲುಂಡು. ಮಾಂತ ಬಾಸೆಲೆಗ್‍ಲಾ ಈ ರಡ್ಡ್ ಲಕ್ಷನೊಲು ಉಂಡು. ಸಂಕೇತೊಲೆ ವಿಸಿಸ್ಟೊ ಗುನೊ ಪಂಡ ಅವೆಕುಲು ಸಂವಹಿಸವುನ ಪಾತೆರೊಗು ಅವು ಹೊಂದೊನೊಡುಂದು ಇದ್ದಿ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಡ್ nada(ನಾಡಾ) ಪನ್ಪಿ ಸಂಕೇತ "ಇದ್ದಿ" ಪನ್ಪಿ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅವೇ ಸಂಕೇತೊ, ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ "ಆಶಯ" ಪನ್ಪು ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ನಾನ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಬೊಡು ಈ ಸಂಕೇತೊಲು ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಅವು ಸಂವಹಿಸವುನ ಮಾಹಿತಿನ್ ನೇರೊ ಕೊರೊಲಿ.
ಪ್ರಕಾರೊಲು
ನರಮಾನಿಯನ ಸಂಪರ್ಕೊದ ಸಲುವಾದ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ -
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಾಸೆದ ವರ್ಗೊಲು
ಇತಿಹಾಸಡ್ ನರಮಾನಿ ಪರ್ಪಂಚೊದಾದ್ಯಂತೊ ಪರಡಿನಂಚ, ಪರತ್ತ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ದ್ ಪೊಸ ಬಾಸೆಲು ಕಬರ್ ಆದ್ ಅಯಿತಾತೆಗೆ ಪರಡ್‍ಂಡ್. ಇಂಚಾದ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಬಾಸೆದ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಆದ್ ಇಬಾಗೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ಈ ಕುಟುಮ್ಮೊಲೆನ್ ಬಾಸೆದ ವಂಸೊಲೆ ಮರ ಆದ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಇನಿತ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆದ ಬಾಸೆಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಇಂಡೋ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ, ಆಫ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ, ಆಸ್ಟ್ರೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಿ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಮ್ಮೊಲೆಗ್ ಸೇರ್ದುಂಡು.
ಪಿದಯಿದ ಈ ಕೊಂಡಿಲೆನ್ ತೂಲೆ
ಪರ್ಪಂಚೊದ ಬಾಸೆಲು
ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ
ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ (೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೨೯ - ೧೭ ಜೂನ್ ೧೮೫೮) ಮೇರ್ ಝಾನ್ಸಿದ ರಾಣಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರೆಡ್ ಒರ್ತಿ. ಮೇರ್ ೧೮೫೭ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಡ್ ಪ್ರಮುಕ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆಡ್ ಒರ್ತಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.
ಪಿರಾಕ್‍ದ ಜೀವನೊ
ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ 19 ನವೆಂಬರ್ 1828 ದಾನಿ ವಾರಣಾಸಿದ ಮರಾಠಿ ಕರ್ಹಾಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಪುಟ್ಟಿನ ಬಾಲೆಗ್ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ತಾಂಬೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್ ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ ಮನು ಪಂದ್ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ಲಾ ದೀಯೆರ್. ಅರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಮೋರೋಪಂತ್ ತಾಂಬೆ ಅಂಚನೆ ಅಪ್ಪೆ ಭಾಗೀರಥಿ ಸಪ್ರೆ (ಭಾಗೀರಥಿ ಬಾಯಿ). ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿನ ಪೊಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊದ ರತ್ನಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ನಿಲೆಯಾತಿನ ಗುಹಾಗರ್ ತಾಲೂಕುದ ತಾಂಬೆ ಗ್ರಾಮೊದಕುಲು. ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ನಾಲನೇ ವರ್ಸೊದ ಬಾಲೆ ಆದುಪ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಭಾಗೀರಥಿ ಬಾಯಿ ತೀರಿಯೆರ್. ಭಾಗೀರಥಿ ಬಾಯಿನ ಪೊಪ್ಪ ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಾಂತ್ ಯುದ್ಧೊದ ಕಮಾಂಡರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ರಾಣಿನ ಪೊಪ್ಪ ಬಿತ್ತೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ರಡ್ಡನೇ ಪೇಶ್ವ ಬಾಜಿ ರಾವ್ ನತಿರ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜೆ ಪೇಶ್ವೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿನ್ "ಛಬಿಲಿ" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ತೊಪೊರ್ಲು ಅಂಚನೆ ಏಪಲ ಉತ್ಸಾಹೊಡುಉಪ್ಪುನ. ಓದು ಬರವುನು ಇಲ್ಲಡೇ ಮೇರ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಬರವು ಶೂಟಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲಕಂಬ ಇಂಚಿನ ಮಾಂತ ಬರವುನು ಅರೆನ ಬಾಲ್ಯೊದ ದೋಸ್ತಿಲು ಆಯಿನ ನಾನಾ ಸಾಹೇಬ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾಂಟಿಯಾ ಟೋಪೆ ಮೊಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಝಾನ್ಸಿದ ಇತಿಹಾಸೊ, 1842 - ಮೇ 1857
ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಝಾನ್ಸಿದ ಮಹಾರಾಜೆ ಆಯಿನ ಗಂಗಾಧರ ರಾವ್ ನೆವಾಲ್ಕರ್ ಮೆರೆನ್ ಮೇ 1842 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಪುದರ್ ನ್ ಅಂಚನೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆಗ್ ಬಾಯಿ ಪನ್ಪಿನನೈನ್ ಪುದರ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಗ್ ಜೋಡ್ಪಾವೆರ್ ಅಂಚನೆ ರಾಣಿ ನ ಪುದರ್ ನ್ ಮದಿಮೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಪಂದ್ ದೀಯೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1851 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ರಾಣಿ   ಒಂಜಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದಿಯೆರ್, ಆ ಬಾಲೆಗ್ ದಾಮೋದರ್ ರಾವ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್, ಅನಾರೋಗ್ಯರ್ದಾತ್ರ ಪುಟ್ಟಿನ ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಗೆ ಬಾಲೆ ಕರಿದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಮಹಾರಾಜರೆ ಗಂಗಾಧರ ರಾವ್ ಆನಂದ್ ರಾವ್ ಬಾಲೆನ್ ದತ್ತು ಗೆತೊನ್ವೆರ್, ಆ ಬಾಲೆಗ್ ಮಹಾರಾಜೆ ಗಂಗಾಧರ ರಾವ್ ಸೈಪುನ ದುಂಬುನಾನಿ ದಾಮೋದರ್ ರಾವ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕುಡ ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ದೇಸೊದ ನಾಯಕಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ಸೈನ್ಯೆ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆನ ತಂಡೊಗು ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿನ ಪುದರ್ನ್ ದೀತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಝಾನ್ಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಡ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಲ್ಪಿನ ಕಂಚಿದ ಮೂರ್ತಿನ್ ಮಲ್ದೆರ್.
ರಾಣಿನ ಸ್ಮಾರಕೊಲು
ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿನ ಮೂರ್ತಿಲು ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ಟ್ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು, ಸುಮಾರ್ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆಡ್ ರಾಣಿ ತನ್ನ ಮಗನ್ ಬೆರಿಕ್ಕ್ ಕಟ್ಟಿನವೆನ್ ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಡ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ತಿರುವನಂತಪುರಂಡ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ಝಾನ್ಸಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಗ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪುದರ್ ನ್ ದೀತೆರ್. ಝಾನ್ಸಿಡ್ 2013 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಯಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ರಾಣಿ ಝಾನ್ಸಿ ಮೆರೈನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬೇ ಆಫ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ದ ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬರ್ ಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯೊದ ಪೊಂಜೊವ್ಲೆನ ಗಟಕೊಗು ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. 1957 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ದಂಗೆದ ಶತಮಾನೋತ್ಸೊವೊದ ನೆಂಪುಗಾತ್ರ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕಾದಂಬರಿ, ಪದ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಚ್ಚರ್ ಲೆಡ್ ರಾಣಿನ ಜೀವನೊನ್ ತೋಜಾದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ: ಪೋಂಜೊವು ವೀರೆರ್
ತೂರಿ ಮುಳ್ಳು
thumb|ತೂರಿ ಮುಳ್ಳು
ಚೂರಿಮುಳ್ಳು, ತೂರಿಮುಳ್ಳು, ಸೂರಿಮುಳ್ಳು ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ಪಂರ್ದ್, ಭಾರೀ ರುಚಿಯಾಯಿನ ಕಾಡ್‌ದ ಪಂರ್ದ್. ಇಂದು ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ಥ್ರೇಲಿಯಾಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ವಿವರೊ
ಉಂದು ಪದರ್ಂದ್, ಮುಳ್ಳುಲೆಡ್ ದಿಂಜಿನ ಪುದೆಲ್ದಲೆಕ್ಕ ಇಪ್ಪುನ ದಯ್ಯಿ. ಈ ದಯ್ಯಿ ಸುಮಾರ್ ೧-೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆವುಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚೆ. ಈ ದಯ್ಯ್‌‍ತ ಪೂಲಾ ಪಚ್ಚೆ. ದಯ್ಯಿ ನಿಲ್ಕೆ ಆಪಿನ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಯಿಲು ಪಂರ್ದ್‌‍ನಗ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರ್ಗುಂಡು. ಒಂತೆ ಕಾಯಿ ಪಂರ್ದ್ ರುಚಿಟ್ ಪುಳಿ ಇತ್ತಂಡಲಾ, ಎಡ್ದೆ ಪಂರ್ದ್ ಬಾರೀ ಸೀಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತೀ ಪಂರ್ದ್‌ದ ಉಲಾಯಿ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. thumb|ತೂರಿಮುಳ್ಳು
ಉಲ್ಲೇಕೋ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‌ಲು
ಅಜಮರ
ಅಜಮರ ನೆನ್ನ್ ಅಜಮ್ಮರ, ತಜಮರ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಜಪಿಯರ ಬೊಡಾತ್ ಮರತ್ತ್ ಮಾಂತಿನ ಅಯಾತೊ ಅಕಾರೊ ಅತ್ತಂಡ ಉರುಂಡು ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮರತ ತುಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೧೫-೨೦ ಸೆಮಿ ಅಗೆಲ ವ್ಯಾಸೊ ಉಪ್ಪೊಡು. ಒಂಜಿ ಪೀಟ್ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಮಾನ್ಪುನ ಮರಕುಲು
ಅಜಮರ ಮಲ್ಪುನಗ ಮರೊಕ್ಲೆನ್ ಅಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನವುಲಾ ಅಗತ್ಯದವು ದಾಯೆಪಂಡ ಐಟ್ ತುಂಟು ಮಲ್ತಿನ ಕೋರಿ, ಮಾಸ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ನಮ ತಿನ್ಪ. ಅಂಚಾದ್ ಪುಳಿತ್ತಮರ, ಇಜಿನ್‌ತ ಮರ, ಬೊವುದ ಮರ. ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮರೊಕ್ಲೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮರೊಕ್ಕುಲು ದಾಯೆಪಂಡ ಈ ಮರೊಕ್ಕುಲು ಗಟ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ನಾರ್. ಪಕ್ಕ ತುಂಡು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಹಾಳ್ ಅಪುಜಿ. ಹೆಚ್ಚಿನಕುಲು ಇಜಿನ್ದ ಮರೊನೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದಾಯೆಪಂಡ ಇಜಿನ್ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆನೇ ದಾಲ್ಚೀನಿ ಕೆತ್ತೆ. ದಾಲ್ಚಿನ್ ಕೆತ್ತೆನ್ ಸಂಬರದೊಟ್ಟುಗು ಮಾಸದ ಕಜಿಪುಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಐಕಾದ್ ಇಜಿನ್ ತಪ್ಪುದ ಮರನೇ ಹೆಚ್ಚಾದೆ ಬಳಕೆಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಗಳಸುನ
ಮಾಸ ಅಜಕಲಗು, ಸರಿಯಾತ್ ಕೊಚ್ಚಿಯರ, ತಜಪರ ಗಳಸುನ
ದೆಂಗ
ದೆಂಗ ಅತ್ತಂಡ ಜೆಂಗದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆನ್ನ್ ಅರೆಬಾಸೆಟ್ ಬೆಸಗೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದಿಕ್ಕೆಲ್ ಇತ್ತಿ ಇಲ್ಲಲ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ತ ಮಿತ್ತ್ ಮರತ್ತೊ, ತಲಾಕೆನೊ, ಅತ್ತಂಡ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್, ಕಾಂಕ್ರೆಟ್‌ಡ್ ಅಡ್ಡೊಲಿಗೆದ ಲೆಕೊ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ದೆಂಗ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಗಳಸುನ
ತುಳುನಾಡ್ದ ಪಿರಾಕುದ ಇಲ್ಲಡ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ದೆಂಗನ್ ತೂವೊಲಿ. ಬಿತ್ತ್‌ದ ಮುಡಿ, ಬಿತ್ತ್‌ದ ನಟ್ಟಿದ ಬೀಜ, ಬಜ್ಜೆಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತ್‌ಲೆನ್ ಬೆಚ್ಚಗ್ ದೀಪುನ ಜಾಗ್ ದೆಂಗ. ಇತ್ತೆ ತಾರಸ್‌ದ ಇಲ್ಲ್‌ಲ್ ಬರಿಯೆರೆ ಸುರು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ದೆಂಗದ ಕಲ್ಪನೆ ಬುಡ್‌ದ್ ಪೋಂಡ್. ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿದ ಅಂಗೊಲಾಯಿನ ದೆಂಗೊದಂಚಿನ ಅಂಗೊಲು ನಮನ್ ಬುಡುದ್ ದೂರ ಪೊಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಕೂಷ್ಮಾಂಡ
ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ದೇವಿನ ನಾಲ್‌ನೆ ರೂಪ ಮಾತೆ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ.ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಲೋಕೊದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆ ಪಂದ್.ಪ್ರಪಂಚೊದ ಅಣು ಅಣುಕುಲೆಡ್ ಚೈತನ್ಯ ಕೊರ್ಪುನ ದೇವಿ ಪಂದ್.ಎಣ್ಮ ಕೈಕುಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮಾತೆಡ್ಲ ಆಯುಧ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಕುಲೆನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ದಿವ್ಯ ರೂಪುಡು ಬೆಳಗುನ ದೇವಿ. ಕಲಿಕುಲ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅನುಯಾಯಿಲು ಮಹಾದೇವಿನ ನವದುರ್ಗೆಯ ರೂಪೊಲೆಡ್ ದೇವಿನ್ ನಾಲನೇ ಅಂಶ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್ .ದೇವಿನ ಪುದರ್ ಅರೆನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು ಕು ಪಂಡ  "ಚೂರು", ಉಷ್ಮಾ ಪಂಡ "ಉಷ್ಣತೆ" ಅತ್ತ್ಂಡ  "ಶಕ್ತಿ" ಬೊಕ್ಕ ಆಂಡಾ ಪಂಡ "ತೆತ್ತಿ". ತನ್ನ ಮಧುರ(ಪೊರ್ಲುದ) ತೆಲಿಕೆಡ್ಡ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೊನು ರಚನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕಾರಣ ಈ ದೇವಿನ್ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲನೇ ದಿನತಾನಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು .ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿ ಆರೋಗ್ಯ ಭಾಗ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಸಂಪತ್ತು ಬೊಕ್ಕ ಶಕ್ತಿ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನ  ನಂಬೊಲಿಗೆ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ ದೇವಿಗ್ ಎಣ್ಮ ಕೈಕುಲು ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್  ಅಷ್ಟಭುಜಾ ದೇವಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಿದ್ಧಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಧಿಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಮಾತ ಶಕ್ತಿಲು ಅಳೆನ ಜಪಮಾಲೆಡ್ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಗೆ
ಕೇಪುಳ
thumb|200px|ಕೇಪುಲ ಕೇಪುಲ, ಕೇಫುಳ ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ದಯ್ಯ್‌‍ಕ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಡ್ jungle geranium or jungle flame ಪಂಡ್ಧ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊರ್ಲುದ ಪು ಬುಡ್ಪಿನ ಈ ದಯ್ಯ್ ಟ್ ರುಚಿಯಾಯಿನ ಪಂರ್ದ್ ಲಾ ಆಪುಂಡು. ಇಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶೊಡ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ವಿವರೊ
ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್ ಇತ್ತಿನ ಪುದೆಲ್ದ ಲೆಕ್ಕ ಇಪ್ಪುನ ದಯ್ಯಿ. ಈ ದಯ್ಯಿ ವರ್ಷೊದ ಪೂರಾ ಕಾಲೊಡು ಪಚ್ಚೆನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೪-೬ ಫೀಟ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪಿನ ಈ ದಯ್ಯಿ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ೧೨ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಎತ್ತರೊಲಾ ಆಪಿನ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆ ಪಚ್ಚೆ. ಇಡೀ ವರ್ಷೊಡುಲಾ ಪೂ ಬುಡ್ಪಿನ ಈ ದಯ್ಯ್ ತ ಪೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊದ ಆದುಪುಂಡು. ದಯ್ಯಿಟ್ ಆಪಿನ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಯಿಲು ಪಂರ್ದ್‌‍ನಗ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣೊಗು ತಿರ್ಗುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಪಂರ್ದ್ ಬಾರೀ ತೀಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತೀ ಪಂರ್ದ್‌ದ ಉಲಾಯಿ ಬಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. thumb|left|150px|ಕೇಪುಲದ ಪರ್ಂದ್
ಉಲ್ಲೇಕೋ
ವರ್ಗೊ:ಪೂಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದುಲು
ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ
ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ (ಸುನೀಲ್ ವಿ.ಶೆಟ್ಟಿ; 11 ಆಗಸ್ಟ್ 1961)ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ, ಚಲನಚಿತ್ರೊ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಅಂಚನೆ ಉದ್ಯಮಿ. ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಲೊಡೆ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಸುಮಾರ್ ವ ವರ್ಷೊದ ಸಿನಿ ಜೀವನೊಡು ಮೇರ್ 100ರ್ದ್ ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆಕ್ಷ್ಯನ್ ಅಂಚನೆ ಹಾಸ್ಯ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಧಡ್ಕನ್ ಪನ್ಪಿನ ಸಿನಿಮೊಗ್ ಮೇರ್ ಫಿಲ್ಮ್‍ಫೇರ್ ಪ್ರಸಸ್ತಿನ್ಲಾ ಗೆಂದ್‍ದೆರ್. ಮೆರ್ ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮಾಲಿಕೆ. ಅಂಚನೆ ಪಾಪ್‌ಕಾರ್ನ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್ ನೆತ್ತ ಅಡೀಟ್ ಖೇಲ್ - ನೋ ಆರ್ಡಿನರಿ ಗೇಮ್, ರಕ್ತ್ ಮತ್ತು ಭಾಗಮ್ ಭಾಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಆದ್ ಬೆನ್ತೆರ್.
ಸಿನಿಮೊಲು
ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ದಿನಿ ೧೯೯೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಟಿ ದಿವ್ಯಾ ಭಾರತಿನೊಟ್ಟುಗ್. ಈ ಚಿತ್ರೊ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಗಳಿಕೆನ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಪಿಚ್ಚರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೆರೆನ್ ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ನಾಯಕೆ ಆದ್ ಸುಮಾರ್ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ದಿಲ್ವಾಲೆ (1994), ಅಂತ್ (1994), ಮೊಹ್ರಾ (1994), ಗೋಪಿ ಕಿಶನ್ (1994), ಕೃಷ್ಣ (1996), ಸಪೂತ್ (1996), ರಕ್ಷಕ್ (1996), ಬಾರ್ಡರ್ (1997), ಭಾಯಿ (1997), ಹೇರಾ ಫೆರಿ(೨೦೦೦), ಧಡ್ಕನ್ (2000) ಯೆ ತೆರಾ ಘರ್ ಯೆ ಮೇರಾ ಘರ್ (2001), ಮೇ ಹೂಂ ನಾ (2004) ಅಂಚನೆ ದಿ ರೆಡ್ ಅಲರ್ಟ್: ದಿ ವಾರ್ ವಿಥಿನ್ (2010) ಚಿತ್ರೊಲು ಯಶಸ್ವಿಆತ್ಂಡ್. ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಕಾರಣೊದಾತ್ರ ಸುನಿಲ್ ರ್ದ್ ಸುನೀಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ದೂರದರ್ಶನೊ
ಸಹರ ೧ ವಾಹಿನಿಡ್ ಮೇರ್ ಬಿಗ್ಗೆಸ್ಟ್ ಲೂಸರ್ ಜೀತೇಗ ಅಂಚನೆ &ಟಿ.ವಿ ಡ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಅಸ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಹೆ ದಮ್? ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನು ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್
ಮುಂಬೈದ ಮಿಸ್ಚೀಫ್ ಡೈನಿಂಗ್ ಬಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಬ್ H2Oದ ಮಾಲಿಕೆ ಮೇರೆ. ಅಂಚನೆ ಕೆಫೆ H2O ಗ್ ಮುಟ್ಟೊಡಿಪ್ಪುನ ವಾಟರ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ದ ಸಹ-ಮಾಲೀಕೆಲಾ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ 2010 ಡ್ ಮಿಸ್ಚೀಫ್ ಬಾರ್ ನ್ ಉಂತಾದ್ ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್
ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕ್ರೆಟ್ ಲೀಗ್ ಡ್ ಮುಂಬೈ ಹೀರೋಸ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ನಾಯಕೆ ಆದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ
ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಣಿ. ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಂದಾಪುರ ಪ್ರದೇಸೊದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪಿನರೆನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. 1667 ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಚೆನ್ನಮ್ಮ ರಾಜ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. 1677 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರೆನ ಮರಣೊರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೆಳದಿ ನಾಯಕ ರಾಜವಂಸೊನ್ ತುವೊಂಡೆರ್. ತನ್ನ 25 ವರ್ಸೊದ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಭಾರತೊದ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ತನ್ನ ಸೇನಾ ಪ್ರದಾನ ಕಚೇರಿರ್ದ್ ಔರಂಗಜೇಬ್ ನ ಆಡಳಿತೊಡಿತ್ತಿನ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯೊಗ್ ದ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮುಟ್ಟ ಸಂಬಂದೊದುಲಾಯಿ ಬಸವಪ್ಪ ನಾಯಕ ಪನ್ಪಿನ ಬಾಲೆನ್ ದತ್ತು ದೆತೊಂಡೆರ್. ಅರೆನ್ ಪಟ್ಟೊಡ್ ಕುಲ್ಲಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯ ಬಸಪ್ಪ ನಾಯಕ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಮಿರ್ಜಾನ್, ಹೊನ್ನಾವರ, ಚಂದ್ರಾವರ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಯಾಣಪುರೊಡ್ ಚರ್ಚ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟರೆ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರರೆಗ್ ಅನುಮತಿ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಡ್ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿ, ಅಬ್ಬಕ್ಕ ರಾಣಿ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಬೆಳವಾಡಿ ಮಲ್ಲಮ್ಮ ಅಂಚನೆ ಒನಕೆ ಓಬವ್ವ ನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮೆರೆನ್ ಯೋಧೆ ಬೊಕ್ಕ ದೇಶಭಕ್ತೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಆಳ್ವಿಕೆ
ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೭೨ ನೇ ಇಸವಿರ್ದ್ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೬೯೭ ನೇ ಇಸವಿಮುಟ್ಟ ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ತಾನೊನು ಆಳಿಯೆರ್. ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿನ ರಡ್ಡನೇ ಮಗೆ ಆಯಿನ ರಾಜರಾಮಗ್ ಕೊರಿನ ಆಶ್ರಯ ಅಮಚನೆ ಅವೆರ್ದಾತ್ರ ಯುದ್ದೊಗ್ ಬತ್ತಿನ ಮೊಘಲೆರೆನ ರಾಜೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ನ್ ಸೋಪಾಯಿನವು ಚೆನ್ನಮ್ಮಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಕನತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ಸ್ತಿರ ಸಂಕಲ್ಪರ್ದ್ ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಂಸ್ತಾನೊನು ವಿಪತ್ತ್ ರ್ದ್ ಬಚಾವ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೈಕ್ಲಾ ಮೇರ್ ಪುದರ್ ಪಡೆತೆರ್.
ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಮದಿಮೆ ಕತೆ
ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯಕೆರ್ 1664 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೆಳದಿದ ರಾಜೆ ಆಯೆರ್. ಅರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಕೆಳದಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊ ಗೋವಾರ್ದ್ ಮಲಬಾರ್ ಮುಟ್ಟ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ, ದಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಬಾವ, ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪತ್ತ್ ಗ್ ಮೇರ್ ದೂರದೂರು ಮುಟ್ಟ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ಮುಟ್ಟೊದ ಬೊಕ್ಕ ದೂರೊದ ರಾಜೆರ್ ಮೆರೆನ್ ಮರ್ಮಯೆ ಆದ್ ಮಲ್ಪರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತಂಕ್ ಬತ್ತಿನ ಮಾಂತ ಮದಿಮೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪೊನು ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜೆರ್ ಒರ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಪೋದುಪ್ಪುನಗ, ದೋಸ್ತಿನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ರಾಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನೊಗು ಬತ್ತಿತ್ತಿನ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ಮಗಲಾಯಿನ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ್ ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತೂಯೆರ್. ಅರೆಗ್ ಸುರೂತ ನೋಟೊಡೇ ಮೋಕೆ ಪುಟ್ಟುಂಡು. ಮದಿಮೆ ಆಂಡ ಅರೆನೆ ಆಪಿನ ಪಂಡ್‍ದ್ ಮನಸ್ಸ್ ಡ್ ನಿಗಂಟ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಸೋಮಶೇಖರ ನಾಯ್ಕೆರ್ ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಯಿನ ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಶೆಟ್ರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಪೋದು ಪೊದು ಕೇನ್ವೆರ್. ಕೆಳದಿದ ರಾಜೆರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ರಾಜಕುಮಾರಿನ್ ಮಾತ್ರ ಮದಿಮೆ ಆವೊಡು ಪಂದ್ ಸೋಮಶೇಖರೆಗ್ ಪಿದಯ್ ದಕ್ಲ್ ಕೆಬಿಪಾತೆರ ಪಂಡೆರ್. ಆಂಡ ರಾಜೆರ್ ಅವೆನ್ ಕೇನಂದೆ ತನ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಆಯಿನ ಬಿದನೂರ್ ಡ್ 1667ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
ಕೆಳದಿದ ವ್ಯವಹಾರಲೆಡ್ ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪಾತ್ರೊ
ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಕೆಳದಿದ ರಾಣಿ ಆಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುದ್ಧ ಕಲೆನ್ ಕಲ್ತೆರ್. ಒಂತೆ ಸಮಯೊಡೇ ಆಯುದೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಎಂಚಾಂದ್ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಅವೆಟ್ಟ್ ನಿಪುಣ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಕಲಿಕೆಗ್ ಕಂಡನೆ ಸೋಮಶೇಖರೆರೆನ ಸಹಕಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಸಂಗೀತ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊನ್ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್.
ಚೆನ್ನಮ್ಮನ ಪುದರ್ ಡ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ, ಸಂಸೋದನೆ, ಕಲಿಕೆಲೆಡ್ ಸಾದನೆ ಮಲ್ದಿನ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಪಗ್ಗು ಪದಿನೆನ್ಮ
thumb|ಕಂಡ ದಪ್ಪುನೆ
ಕೃಷಿಕನ ಇಸೇಸ ದಿನ ಬಿಸು ಬೊಕ್ಕ ಪಗ್ಗು ಪದಿನೆನ್ಮ
ತುಳುವೆರೆ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ತೂಂಡ ಆಯಿಟ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜೆಕ್‌ಲಾ ಆಯಿತ್ತಾವೇ ಆಯಿನ ಪೊರ್ಲ, ಪೊಲಬು ಉಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಡ ಮೆತ್ತನೆ, ಮಾತೆರೆನ್‌ಲಾ, ಮಾತೆನ್‌ಲಾ ಆರ್ತಿ ಪಿರ್ತಿಡ್ ತನ್ನ ಉಡಲ್‌ಗ್ ಪಾಡೊನುನ ನಾಡ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ನಾಡ್. ಭಾರತ ದೇಸೊಗಿಡಿ `ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ' ಪಂಡ ಪೊಸ ವರ್ಸ. ಯುಗಾದಿ ಕರಿದ್ ಪದಿನೈನ್ ದಿನೊಟ್ಟು ಬಿಸು ಪರ್ಬ ರ‍್ಪುಂಡು. ತುಳುವೆರ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿನ್ ಪೊಸ ವರ್ಸಂದ್ ಪನಂದೆ `ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿ'ನ್ `ಬಿಸು', `ವಿಸು', `ವಿಷು', ಪಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ದ್ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಕಾರ ಪಗ್ಗು ೧ಪೊಪುನಾನಿಯೇ ತುಳುತ ಪೊಸ ವರ್ಸದ ಸುರುತ ದಿನ. ನಿಘಂಟ್‌ಕಾರೆರ್ ವಿಷು ಪಂಡ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿನ ಕಿರಣ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ, ಸೂರ್ಯೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥೊನು ಕೊರ‍್ಪೆರ್. ಸೂರ್ಯೆ ಬಿಸುಪರ್ಬ ಸಂಕ್ರಾತಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಭೂಮಧ್ಯೆ ರೇಖೆಗ್ ಬರ್ಪೆ. ಅಂಚಾದ್ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಆ ದಿನ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಸೂರ್ಯಗ್ ಚಂದ್ರೆಲಾ, ಅಂಚನೇ ಸೂರ್ಯಗ್ ಭೂಮಿಲಾ ಸುತ್ತ್‌ದ್ ಅವು ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಅಪುನ ಕಾಲಮಾನದಾನಿಗ `ಬಿಸು', ಪೊಸವರ್ಸ, ಯುಗಾದಿ ಬರ‍್ಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್ ಮಾತ್ರ ಬಿಸು ಅತ್ತಂದೆ ಕೇರಳದ ಮಲೆಯಾಳಿಲ್, ತಮಿಳ್‌ದಕ್‌ಲಾ ಬಿಸುನು ಬಾರಿ ಸಂಭ್ರಮಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಬಿಸುತ್ತ ವಿಸೇಸೊ
ಬಿಸುತ ವಿಶೇಷ ಪಂಡ ಕಣಿ, ಕಾಣಿಕೆ. ಬಿಸುತ್ತಾನಿ ಬೊಲ್ಪುಗು ಮೀದ್ ದೇವೆರೆ ಎದುರುಡು ದೀಪ ದೀದ್ ಕೃಷಿಕೆ ಬುಲೆಯಿನಂಚಿನ ಫಲವಸ್ತುಲೆನ್ ದಿದ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ನಮ ಬುಲೆಪುನ ಓವ್ವೆ ಬುಲೆಕ್ಕ್ ದಾಲ ತೊಂದರೆ ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ದೇವೆರೆಡ ನಟ್ಟೊನುನ ಕ್ರಮನೇ ಅವ್ವು. ಬೂತದ ಗುಡಿ ಇತ್ತ್ ನಕುಲು ಗುಡಿಕ್ಕ್ ಪೋದ್ ಕಣಿ ದೀದ್ ಕೈಮುಗಿದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಕಣಿ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ. ಅಂಚ ಕಣಿ ದೀದ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ದಣಿನ ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಕುಲು ತನ್‌ಕುಲು ಬುಲೆಯಿನ ತರಕಾರಿ, ಒವ್ವಂಡಲಾ ಕನತ್‌ದ್ ದೇವೆರೆ ಕೈತಲ್ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿರಿಯೆರೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟುನ ಕ್ರಮ. ಹಿರಿಯಕುಲು ಓಲು ಉಲ್ಲೆರಾ ಅಡೆ ಪೋದು ಆಕ್‌ಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತುವೆರ್. ಒಕ್ಕೆಲ್ ದಕುಲುಲಾ ಅಂಚನೆ ದನಿಕುಲೆನ ಕಾರ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಆನಿ ದನಿಕುಲು ಆನ್ಜೋವುನಕ್‍ಲೆಗ್ ಅಂಗಿ ಕುಂಟುಲಾ ಪೊನ್ಜೋವುನಕ್ಲೆಗ್ ಸೀರೆ – ಇಂಚಿತ್ತಿ ಉಡುಗೆರೆ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.