cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ರಾಮದಾಸ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ಶೆಣೈ
ಬೇಲೆ
೧೯೫೭ಡು ಪಿಎಚ್‍ಡಿ ಕಲ್ಪಟಿಗೆನ್ ಮುಗಿತ್‍ದ್ ರಾಮದಾಸೆರ್ ಅಮೇರಿಕಾಡ್ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಂಪನಿದ ಟಿವಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್ ಮುಲ್ಪ ೩ ವರ್ಸೊ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ೧೯೬೦ಡ್ ಭಾರತಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್.
೧೯೬೦ಡ್ದು ೧೯೮೭ ಮುಟ್ಟ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸೋಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಭಾಗೋಡು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ, ತನ್ನ ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ತಾನ್ ಪುಟ್ಟಿನ ದೇಸೊದ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪರೆಗಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಾಯೆರ್. ಐಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮಾಹಿತಿ ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಬೇತೆ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್
ರಾಮದಾಸ್ ಪಿ ಶೆಣೈಯೆರ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸೋಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಭಾಗೊಲು ಅತ್ತಂದೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್. ಐತ ಪಟ್ಟಿ ತಿರ್ತ್ ಉಂಡು.
ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಲಾಯಿನ ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಕಿಯೋನಿಕ್ಸ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಲ್ಪದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರೆನ ಮಂಡಳಿಲೆಡ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಈ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕೊಡುಗೆ ಸಂದಾದೆರ್. ನನ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ ಬೊಕ್ಕ ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಮೂಲು ವಿಸಿಟಿಂಗ್ ಪ್ರೊಫ಼ೆಸರ್ ಆದ್‍ಲಾ ಸೇವೆ ಸಂದಾದೆರ್.
ಮಾನಾದಿಗೆಲು
ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು, ಐಟ್‌ಲಾ ರಾಡಾರ್ ವಿಭಾಗೊಡು ರಾಮದಾಸೆರ್ ಮಲ್ತಿನಾತ್ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬೊಕ್ಕ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ ಆರ್ ಸಂದಾಯಿನಾತ್ ಸೇವೆ ಬೇತೆ ಏರ್‌ಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇಪ್ಪರೆ ಇಜ್ಜಿ ಪಣೊಲಿ. ಅಂಚಾದೇ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರೊಲು ರಾಮದಾಸೆರೆಗ್ ಸಂದ್‍ದ್ಂಡ್. ಐಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ:
ತೀರಿನಿ
ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು, ಐಟ್‌ಲಾ ರಾಡಾರ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಈತ್ ಮಾತಾ ಸಂಶೋಧನೆ, ಬೊಕ್ಕ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ ಬೋಡಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ರಾಮದಾಸ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ಶೆಣೈಯೆರ್ ಅಗೋಸ್ತು ೧೬ನೇ ತಾರೀಕ್ ೨೦೧೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ತೀರಿಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರೆಗ್ ೮೩ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.
ಉಂದೆನ್‍ಲಾ ತೂಲೆ
ರಾಡಾರ್ ಬಗ್ಗೆ ನಿಕುಲೆಗ್ ನನಲಾ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ತೆರಿಯೋನೊಡಾಂಡ ಮೂಲೊಂಜಿ ಬರವು ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತೂವೊಲಿ, ಉಂದು ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂಡು.ರೇಡಾರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತ ದೇಸದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ವರ್ಗೊ:ಮಂಗಳೂರುದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು
ಪಲ್ಲಿ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕೀಡೆ. ಉಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಹಲ್ಲಿ, ಆಂಗ್ಲೊಡ್ ಲಿಝಾರ್ಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ನಾಲು ಕಾರ್ ಇತ್ತುದು ಬೆರಲುಲ ಉಂಡು. ಬೊಕ ಬೀಲ ಉಂಡು. ಉಂದು ಗೋಡೆಡ್ ಪರಪುಂಡು. ಉಂದು ಎಲ್ಯ ಕೀಡೆಲೆನ್ ತಿಂದು ಬದುಕುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರಪುನಾ ಜೀವಿಲು
ಪರ್ಬೊ ಅಮಾಸೆ
ತುಳುವೆರೆನ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬೊ ಒಂಜನೆದ. ಇಂದು ಬೊಂತ್ಯೊಲು ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪರ್ಬೊದ ಅಮಾಸೆದ ಮನತ್ತಾನಿ ಪಾಡ್ಯ. ಆನಿ ದೀಪಾವಳಿದ ಗಮ್ಮತ್ತ್ ಮಲ್ಲಪುನೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುಲ್ಲಿ ಆಯಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಸುರ ಕಾಲಡ್ (ರಾಕ್ಷಸ ಯುಗ) ಪುಟ್ಟು೦ಡಲ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಬೊಕ್ಕ ದಯಾಮಯಿ ಆದುಪ್ಪುವೆ. ಧರ್ಮ ಬುರ್ದ್ ನಡಪಂದಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪ್ರಜೆಕ್ಲೆನ್ ಸ್ವಂತ ಜೋಕುಲ್ಲಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆ. ಪ್ರಜೆಕುಲ್ಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗ್ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ತೊಜ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಧರ್ಮ ಇತ್ತಿ ಮಣ್ಣ್ ಆದ್ ಜನಕುಲು ಭಾರಿ ಎಡ್ಡೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬೇತೆ ಒವ್ಲ ಅತ್ತ್. ಅವ್ವೇ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್.. ಇಂಚ ಮಹಾ ಧರ್ಮೀಯ ಆಯಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸ್ವರ್ಗನ್ ನ್ಯಾಯ ರೀತಿಡ್ ಪಡೆಯೆರೆ ನೂದು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚ 99 ಯಾಗ ಮುಗಿತ್'ದ್ ನೂದನೇ ಯಾಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊನುವೆ.ಅಪಗ ದೇವಲೋಕ ತಲ್ಲಣ ಆಪುಂಡು. ಪೂರಾ ಬತ್ತ್'ದ್ ಶ್ರೀ ಹರಿಡ ಪೋದು ನಟ್ಟೋನ್ವೆರ್. ಅಪಗ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವಾಮನ ರೂಪಡ್ ಬತ್ತ್'ದ್ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊನಿನ ಶಾಲೆಗ್ ಬತ್ತ್'ದ್ ಎಂಕ್ ಮೂಜಿ ಪಜ್ಜೆ ಜಾಗೆನ್ ದಾನ ಕೊರ್ಪನಾಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆ. ಕೊರ್ಪನಾಂದ್ ಕೇನುವೆರ್. ಯಾಗ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತಿನ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಯೆರೆ ಆವಂದೆ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆ.ಅಪಗ ವಾಮನನ ಕಾರ್ ವಿಶ್ವರೂಪಿ ಆಪುಂಡು. ಸುರುತ ಪಜ್ಜೆನ್ ಇಡೀ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ರಡ್ಡನೇ ಪಜ್ಜೆನ್ ಆಕಾಶದ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್. ಮೂಜನೆ ಪಜ್ಜೆನ್ ಓಲ್ ದೀವೊಡುಂದು ಕೇನುವೆರ್. ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಡ ಬೇತೆ ಜಾಗೆನೇ ಇಜ್ಜಂದೆ, ಪಾತೆರ ತಪ್ಪೆರೆ ಆವಂದೆ, ಎನ್ನ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಲೆಂದ್ ಕೆನೋನ್ವೆ."ಯಾನ್ ನಿನ್ನ ತರೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಂಡ ಈ ಪಾತಾಳಗ್ ಪೋಪ, ದುಂಬಗ್ ಈ ಭೂಮಿಡ್ ನಿನ್ನ ಆವಾಸ ಉಪ್ಪುಜಿ, ಸರೀ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತ್ ಪನ್ " ಪಂದ್ ವಾಮನ ಪನ್ಪೆರ್."ಕೊರ್ನ ಪಾತೆರನ್ ಎಪಳ ತಪ್ಪುಜಿ. ತರೆ ತಗ್ಗಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇರ್ನ ಮೂಜನೆ ಕಾರ್ನ್ ದೀದ್, ಇರ್ನ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊನ್ಲೆ" ಪನೊಂದು ಬಲಿ ತಿರ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದು ಕೈ ಮುಗಿಯೊಂದು ತರೆ ತಗ್ಗಾವೆ.
ಇಂದೆನ್ ಪೂರ ತೂವೊಂದಿತ್ತಿನ ತುಳುವೆರ್ "ಏರ್ಯ ಅವು ಒಮನೇ ? ಒಯ್ಯಿಪ್ಪುಲೇ ಆಯನ್ ಪಿದಯಿ. ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪಂದಿನಕುಲು ಏರ್ ಉಲ್ಲೆರ್ ? ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪಂದಿನಕುಲು ಒಲು ಉಲ್ಲೆರ್ ? ದೇವೆರ್ನಕುಲು ತಪ್ಪು ಮಲ್ಪುಜೆರ ಬುದೊಡ್ಚಿಯ " ಪಂದ್ ಗಲಾಟೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಹರಿಗ್ ದಾದ ಮಲ್ಪೊಡು೦ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಕಡೆಕ್ ನ್ಯಾಯ-ಅನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಆದ್ ಪಾತಾಳಡ್ ಸ್ವರ್ಗರ್ದ್'ಲ ಎಡ್ಡೆ ಅರ೦ತಿಲ್ಲ್ (Palace) ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದ್ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿನ್ ಐತ ಅಧಿಪತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದ್ರಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಮನ್ವಂತರದ ಅವಧಿ ಮಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂದ್ರ ಪದವಿನ್ ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಗ್ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ಪಾತೆರ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಶ್ರೀ ಹರಿ..!ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಗ್ ಜೀವ ಕೊರ್ಪುನ, ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆ ಮಲ್ಪುನ ತುಳುನಾಡ ಜನಕ್ಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಮಲ್ತ್ ಕೊರಿಯೆರೆ ಹರಿಡ ಬೇಡೋನ್ವೆ. ಅಪಗ ಶ್ರೀ ಹರಿ ವರ್ಷಗ್ 3 ದಿನ ತುಳುನಾಡ್'ಗ್ ಪೋದು ಬರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಜನಕುಲು ಅವೆನ್ 'ದೀಪಾವಳಿ' ಪಂದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪಡ್೦ದ್ ಹರಸುವೆರ್.ದುಂಬಗ್ ತುಳುನಾಡ ಸಮಸ್ತ ಜನಕುಲು ಮೋಕೆದ ಅರಸೆ ಬರ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಬಡತನ, ಕಷ್ಟ, ಪೂರ ಮದತ್'ದ್ ಇಲ್ಲದ ಎದುರು ದೀಪ ದೀದ್, ಬಲಿಮಹಾರಾಜಗ್ ಅಕುಲು ಬುಳೆಯಿನ ಕಣಿನ್ ದೀದ್, ಪೇರ್ ದೀದ್, ತುಡರ್ ಪೋತ್ತಾದ್, ಎಂಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ಬಲಿಯೇಂದ್ರ ಬಲ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವ.
ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ
ದೀಪಾವಳಿಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಬಯ್ಯಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಮರನ್/ಪಾಲೆಮರನ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ಜಾಲ್‍ಡ್ ತುಲಸಿಕಟ್ಟೆದಲ್ಪ ಮರಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಾಡ್ಯೊದಾನಿ ಮರನ್ ಆಲುನೆ ಪಂಡ ಬಲೀಂದ್ರಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನೆ. ಬಿದಿಗೆದಾನಿ ನಡ್‌ನ ಮರನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ತೋಡಬರಿಟ್ಟ್ ದೀಡುವೆರ್. ಆಡೆಗ್ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಂಡ್.
ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುನೆ
ಸೈತಿನಕುಲೆಗ್ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪೊಂಜೊವುನಕ್ಲೆಗ್, ಪಾಡ್ಯೊದಾನಿ ಆಂಜೋನಕ್ಲೆಗ್ ಬಜಿಲ್ ಪಾಡುವೆರ್.
ಕುಂಡಡ್ಕ ಜಲಪಾತೊ
ಕುಂಡಡ್ಕ ಜಲಪಾತೊ
ಈ ಜಲಪಾತೊ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಬ ತಾಲೂಕುದ ಮರ್ದಾಳ ಪನ್ಪಿನ ಕೈತಲ್ ದ ಕೈಕುರೆ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ. ದುಂಬು ಮುಲ್ಪ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಆವೊಂದು ಇತ್ತುಂಡು ಕಾಲ ಕ್ರಮೆನ ಉಂತುಂಡು. ಜೂನ್ ತಿಂಗೊಳುರ್ಡ್ ನವಂಬರ್ ಮುಟ್ಟ ಈ ಜಲಪಾತ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮಿತ್ತ್ ಮೂಜಿ ಕೆರೆಕುಲು ಉಲ್ಲ ಅವೆತ್ತ ನೀರ್ ಜಲಪಾತದ ರೂಪೊಡು ಈ ಬಂಡೆದ ಮಿತ್ತ್ ಜಪ್ಪುಂಡು ಸದ್ಯ ಕುಂಡಡ್ಕ ಜಲಪಾತೊ ಪಂದ್ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬರೊಂದುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಖ
https://kadabatimes.online/archives/4796https://kadabatimes.online/archives/4796
ಪೆಲತ್ತರಿ
thumb|ಪೆಲತ್ತರಿ
ಪೆಲತ್ತರಿ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಉಲಾಯಿ ಇಪ್ಪುನಂಚಿನ ಬಿತ್ತ್. ಉಂದೆನ ಬಡವೇರ್ನ ತೆತ್ತಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಕಜಿಪು
ತೌತೆದ ಕಜಿಪುಗು ಅರೆಪು ಕೂಟುನ ದುಂಬು ಐಕ್ ಪೆಲತ್ತರಿನ್ ಗುದ್ದುದು ಪಾಡೋಡು. ತೌತೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಯ್ಪಾದ್ ಐಕ್ ಅರೆಪು ಕೂಟೊಡು.
ಬಸಳೆದ ದಂಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆತ್ತರಿನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಯ್ಪಾವೋಡು. ಅವ್ ಬೇಯೋಂದು ಬನ್ನಾಗ ಐಕ್ ಅರೆಪುನು ಕೂಟೊಡು.
ಪೆಲತ್ತರಿನ್ ಸಣ್ಣ ಗುದ್ದುಡು ನೀರ್ ಡ್ ಬೇಯ್ಪಾವೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಐಕ್ ಜೀರಿಗೆ, ದಾಸೆಮಿ, ತಾರಾಯಿ, ಮುಂಚಿ ಪಾಡ್ದ್ ಅರೆಪು ಮಲ್ಪೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವೇನ್ ಪೆಲತ್ತರಿಗ್ ಪಾಡೋಡು. ರುಚಿಕ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡೋಡು.
ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್
ವಿಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆಡ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ಕುಡ್ಲದ ಗಾಯಕೆ. ಕೊಂಕಣ್ ಕೋಗುಳ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಕರಾವಳಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್, ಪರದೇಸೊಡುಲಾ ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆದ ಪದೊಕುಲೆನ್ ಊರೊರ್ಮೆ ಪಸರಿಸಾಯಿನ ಕುಡ್ಲದ ಕಲಾವಿದೆ.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಬದ್‌ಕ್
ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನ 1942 ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ 2 ನೇ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ, ಕುಡ್ಲದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬೊಡು. ಅಮ್ಮೆರ್ ಲ್ಯಾಂಡಲಿನ್ ರೆಬಿಂಬಸ್- ಕೇರಳದ ಕಾನ್ಹಂಗಾಡ್‌ದಾರ್, ಅಪ್ಪೆ ಮಗ್ದಲಿನಾ ಮೆಂಡೋನ್ಸಾ- ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೊದಾರ್.
ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣೊನ್ ಕುಡ್ಲದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲುಡು ಕಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ಓದಿಯೆರ್.
ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜಿದ ದಿನೊಟೆ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಎಡ್ಡೆ ಪದ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುಗರ್ತೆ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಸ್ಪರ್ದೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದು ಬಹುಮಾನಲೆನ್ ಗೆಂದ್‌ದಿತ್ತೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಕಬಡ್ಡಿ ಆಟಗಾರೆಲಾ ಆದಿತ್ತಿನ ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್, 14ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಕೊಂಕಣಿ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. 15ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಆರ್ ಸುರುತ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ ಪೊಯ್ಶಾಂಚೆ ಸಂಸಾರ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಸಂತ ಜೊಸೆಫ್ ನಾಟಕ ಸಂಘೊದ ಮೂಲಕ ಗೊಬ್ಬಾಯೆರ್. ಅಯಿಡ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಯಮಾರ್ 8 ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಬರೆದ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. 1959ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆರೆನವೇ ಆಯಿನ ಪದ ಪನ್ಪಿನಕುಲೆನ ತಂಡ ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ‌ನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರೆಗ್ 17 ವರ್ಷ ಆತೆ.
ಕುಟುಂಬ
ಮೀನಾ ಗ್ರೇಶಿಯಾ ರೆಬಿಂಬಸ್, ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್‌ರೆನ ಬುಡೆದಿ. ಕಂಡನಿ ಲೆಕನೆ ಬುಡೆದಿಲಾ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೇ ಪದ ಪನ್ಪಿನ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 1963ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟುಗು ಪದ ಪನರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತನ್ನ 16 ನೇ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡದ ದೋತ್ ಮಕನಕ ನಾಟಕೊಡು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಆದ್ ಮೀನಾ ರಂಗೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ರೆಬಿಂಬಸೆರೆನ ಕುಟುಂಬನೇ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬ ಪನೊಲಿ. ಬುಡೆದಿನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಗಿಟಾರ್ ಕಲಾವಿದೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಗಿಟಾರ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್‌ಲಾ ಅಂದ್. ಬುಡೆದಿ ಪದ ಪನ್ಪಿನ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕಿಲಾ ಅಂದ್. ಮಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ್ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಪಾಯ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಗಲ್ ವೀಣಾ ರೆಬಿಂಬಸ್ ಪಾಯ್ಸ್ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಯಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ಸ್ ತಂಡೊಡು ಗಾಯಕೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಸಾಧನೆಲು
ತನ್ನ ಜೀವಿತಾವಧಿದ 50 ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ 3000ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೊಂಕಣಿ ಪದೊಕುಲೆಗ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. 500ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ದೇಸೊಡು ಅತ್ತಂದೆ ಪರದೇಸೊಡು ಸೇರ್ದ್ 248ಡ್ದ್‌ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ವಿಲ್ಫಿ ನೈಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ನಡಪಾದೆರ್.
ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, 40 ಸಂಗೀತದ ಕೆಸೆಟ್‌ಲು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಭಕ್ತಿಗೀತೆದ ೬ ಕೆಸೆಟ್‌ಲು, ೧ ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತೊದ ಸಿಡಿ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಪಂತಿನ ಪದೊಕುಲೆನ ೯ ಆವೃತ್ತಿದ ಬೂಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕಣಿ ಸಿನೆಮಾಡ್ ಪಂತಿನ ಪದೊಕುಲೆನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಕಡೆ ಆತ್ಂಡ್.
ಸಿನೆಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು
ಆರ್ ಪದ ಪಂತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕೊಂಕಣಿ ಸಿನೆಮಾ
ಉಂದು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರುದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್, ಬೆಂಗಳೂರು ಬೊಕ ದೆಹಲಿ ದೂರದರ್ಶನೊಲೆಡ್‌ಲಾ ಮೆರೆನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರ ಆತ್ಂಡ್.
ತೀರಿನಿ
ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸೆರ್ ಮಾರ್ಚಿ ೯ನೇ ತಾರೀಕ್ ೨೦೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್, ಕುಡ್ಲದ ಫಾದರ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಆರೆಗ್ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೀಕ್ ಬತ್ತಿತ್ಂಡ್. ತೀರ್ನಗ ಆರೆಗ್ ೬೭ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಆದಿತ್ಂಡ್.
ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆ
ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆ ಉಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ತೆನಸಾಂಡಲ ತುಳುನಾಡೋರ್ಮೆ ವೊಟೇಲ್ ಲೆಡ್ ಉಂದು ತಿನರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಬಟಾಟೆದ ಉಂಡೆಲೆನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅವೆನ್ ಕಲತ್ತ್ ದಿನ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದ್ ಮಲ್ಪುನ ತಿಂಡಿಯೇ ಬಟಾಟಂಬಡೆ. ಉಂದು ಉಲಾಯಿರ್ದ್ ಮೆತ್ತನೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಪಿದಾಯಿದ ಪದರ ತಿನರೆ ಕರುಕುರು ಆದುಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಾಂಡೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬಯ್ಯಗ್ ಚಾತ್ತ ಬಾರಿಗ್ ತಿನ್ಪಿನ ತೆನಸ್. ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಆಲೂ ಬೋಂಡ, ಆಲೂ ವಡ, ಬಟಾಟ ಬೋಂಡ,ಪೊಟೇಟೊ ಬೋಂಡ, ಪೊಟೇಟೊ ವಡ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರುಂಡು.
ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆದ ಇತಿಹಾಸೊ
1970 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಶಿವಸೇನೆ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಏಪ ಪುಟ್ಟುಂಡ ಅಪಗ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊದ ಅನ್ಜೊವ್ಲೆನ ಮನಸ್‍ದ ಉಲಯಿ ಈ ಸೇನೆದ ಮಿತ್ತ್ ಹೆಮ್ಮೆ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಡಿಪ್ಪುನಗ, ಆ ಗುಂಪುಡಿತ್ತಿನಾರ್ ಒರಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರೈಲ್ವೇ ದಾದರ್ ಸ್ಟೇಷನ್‍ದಲ್ಪ, ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ನಂ. 1 ಅಯ್ತ ಪಿದಯಿ ಸ್ಟಾಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮಾರರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಒಂತೆ ದಿನೊರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಡೆನ್ ಪಾವ್‍ದ ನಡುಟು ದೀದ್, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿನ್ ಕಯ್ತ್ ದ್ ಮಾರರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇಂಚ ಬಟಾಟೆ ಅಂಬಂಡೆ ಪನ್ಪಿನ ತಿಂಡಿದ ಒಂಜಿ ಇತಿಹಾಸೊನೆ ಬರೆಯೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನೊಲಿ.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಸುರುಕು ಬಟಾಟೆನ್ ಕುಕ್ಕರ್ ಡ್ ಬೈಪಾವುನಾಂಡ ೪/೫ ಸಿಟಿ ಗೆತ್ತ್ ದ್ ಬೈಪಾವೊಡು, ಇಂಚನೆ ಬೈಪಾವುನಾಂಡ ಬಟಾಟೆ ಮಸ್ತ್ ಮೆದು ಆನೆಟ್ಟ ಬೈಪಾವೊಡು. ಬೈತಿ ಬೊಕ್ಕ ಚಪ್ಪೆ ಆವರೆ ಅವೆನ್ ಬರಿಕ್ಕ್ ದೀದ್ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ತೊಗರಿಸಲಾಯಿ, ಉರ್ದು, ಮೂರ್ದಿನ ನೀರುಳ್ಳಿ, ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ , ಮಂಜೊಲ್ ಪಾರ್ದ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಬನ್ನೆಟ್ಟ ಮಗುಪ್ಪೊಡು. ಒಗ್ಗರಣೆ ಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬೆಯ್ಪಾದಿನ ಬಟಾಟೆ ಪಾರ್ದ್ ೨ ನಿಮಿಷ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಚಪ್ಪೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆತ್ತ ರೌಂಡ್ ಆಕಾರೊಡು ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು.
ಒಂಜಿ ಬಾಜನೊಗ್ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಪಾರ್ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಮುಂಚಿದ ಪೊಡಿ , ಬೋಡಂಡ ಅರಿತ್ತ ಪೊಡಿ ಪಾರ್ದ್ ಚೂರ್ ಚುರೆ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ಹದ ಬಂದೊದಲೆಕ ಕಲಪ್ಪೊಡು. ಅಂಚನೆ ನನೊಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಕಯ್ಪರೆ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಆವರೆ ದೀವೊಡು. ಎಣ್ಣೆ ಬೆಚ್ಚ ಆಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಬಟಾಟೆದ ಉಂಡೆನ್ ಒಂಜೊಂಜೆ ಕಡ್ಲೆಹಿಟ್ಟ್ ಡ್ ಮುರ್ಕಾದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬುಡೊಡು.
ಬಲಸುನೆ
ಬಟಾಟಂಬಡೆನ್ ಮಾಮುಲಿಯಾದ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ತಾಋಆಯಿದ ಚಟ್ನಿ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಅಂಚನೆ ತಿನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕೈತ್ ದಿನ ಕಾಯ್ಮುಂಚಿ, ಟೊಮೆಟೊ ಸಾಸ್ ಪಾರ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ತಿನರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಮಿಝೋರಂ
ಮಿಝೋರಂ (ಮಿಜೋರಂ, ಮಿಝೋರಮ್ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ. ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಐಝ್ವಾಲ್. ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಸುತ್ತ ತ್ರಿಪುರ, ಅಸ್ಸಾಂ ಬುಕ್ಕ ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಅತ್ತಂದೆ ಸುಮಾರ್ ೭೨೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಡಿನ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬುಕ್ಕ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ದೇಸೊದೊಟುಗು ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿಪರ ದುಂಬು ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಬಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೮೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ನಮ ದೇಸೊದ ಸಂಸತ್ತ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನೊಡು ೫೩ನೇ ತಿದ್ದಿಪಾಟ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಐತ ಮೂಲಕ ಮಿಝೊರಂ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦ನೇ ತಾರೀಕ್ ೧೯೮೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯೊ ಉದಿತ್ ಬತ್ಂಡ್. ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ೨೧,೦೮೧೨, ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ, ಈ ರಾಜ್ಯೊ ೨೬ನೇ ಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು. ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೧೧ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ. ೨೦೧೧ನೇ ಕಾನೇಸ್ಮಾರಿಡ್ ತೆರಿಲೆಕ್ಕ ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦,೯೧,೦೧೪ ಉಂಡು.
ಪುದರ್ ಬತ್ತಿನ ಎಂಚ
ಮಿಝೋರಂ ರಾಜ್ಯೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಟ್ಟು ಜನೊಕುಲೆಡ್ ಎಚ್ಚ ಜನಕುಲು ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಪಂಗಡೊಗು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಮುಲ್ಪ ಇಪ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಂಡಲ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಒಂಜೇ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ಲೆಗ್ ಪರಸ್ಪರ ಅಂತರ ಸಂಬಂದೊ ಉಂಡು. ಮೊಕ್ಲೆನ್ ಮಾತ ಒಟ್ಟಾದ್ ಮಿಝೋ ಜನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಪುದರ್‌ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸಬ್ದೊ ಉಂಡು. ಮಿಝೋ ಬುಕ್ಕ ರಮ್. ಮಿಝೋ ಬಾಸೆಡ್ ರಮ್ ಪನ್ನಗ ನಿಲ, ಬೂಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತೊ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಮಿಝೋ ಜನಕುಲು ಇಪ್ಪುನ ನಿಲಕ್ಕ್ ಮಿಝೋರಂ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ನನೊಂಜಿ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಿ ಪಂಡ ಜನ, ಝೋ ಪಂಡ ಲುಶಾಯ್ ಬೊಟ್ಟ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಜನ, ಬುಕ್ಕ ರಮ್ ಪಂಡ ನೆಲ, ಭೂಮಿ. ಪನ್ನಗ- ಲುಶಾಯ್ ಬೊಟ್ಟಪ್ರದೇಸೋಡು ಇಪ್ಪುನ ಜನೊಕುಲು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಭೂಮಿ ಪಂದ್ ಅರ್ಥ.
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ಟ
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆ ಕವನೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್.
ಊರು
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡಬಿದ್ರಿ, ಪುತ್ತಿಗೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ಪಳಕಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಅಮ್ಮೆರ್ ಈಶ್ವರ ಬಟ್ರ್ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದಾಕ್ಲು. ಸೀತಾರಾಮ ಬಟ್ರ್ ತನ್ನ ಪದಿಮೂಜನೇ ವರ್ಸೊಡು ಬರೆಯಿನ 'ಹೊಟ್ಟೆನೋವಿನ ಭೂತ' ಆರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬರವು. ಅವು 'ಅರುಣ'ಪನ್ಪಿನ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸುರುತ್ತ ಬೂಕು 'ಚಿಣ್ಣರ ಹಾಡುಗಳು' ೧೯೫೪ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಐತ ಒಂಜಿ ಸಾರ ಪ್ರತಿಕುಲು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮುಗಿದ್ ಪೋಯ. ಅವೆತ್ತ ದುಡ್ಡುಡೇ 'ಕಿರಿಯರ ಕಿನ್ನರಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಮಕ್ಕಳ ಮುದ್ದು' ಕೃತಿಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಆಯ. ಈ ಮೂಜೆಕ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧೯೫೫ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಸರಕಾರದ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಬರೆಯಿನ ಬೂಕುಲು
ಈತ್ ನೇಟ್ಟ ಪಳಕಳ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ರ್ ಜೋಕ್ಲೆಗಾದ್ ಕತೆಕ್ಕುಲು ೫೯, ಕವನ ಸಂಗ್ರಹ ೩೫, ೨೪ ನಾಟಕೊಲು ಇಂಚ ಮಾತ ಬರೆದ್ ಇತ್ತೆ ಆರ್ ಬರೆಯಿನ ಒಟ್ಟು ಕೃತಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೨೪.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ – ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.
ಇತಿಹಾಸ
ಮೂಜಿ ಯುದ್ದ ಭಾರತ ದೇಶದ ವಿರುಧ್ದ ಮಲ್ತೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಉದುರಿ
ಉದುರಿನ್ ತರೆಕಜೊದ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ಪೊಂಜೊವುಲು ಕಟ್ಟುವೆರ್. ತರೆಕಜೊದ ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಉದುರಿ ತರೆಕಜೊದ ಜೋಡನೆಲು ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊಗು ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ದಪ್ಪೊನು ಸೇರಾವುಂಡು. ತರೆಕಜೊದ ಉದ್ದೊನು ಎಚ್ಚಾದ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೆ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕ ತರೆಕಜೊನು ಸೇರಾದ್ ತರೆಕಜೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕ್ಲಿಪ್ ಪಾಡೊಡು, ಅಂಟಾವೊಡು ಅತ್ತಂಡ ಪೊಲ್ಲೊಡಾಪುಂಡು. ಈ ವಿದಾನೊಲೆ ವಿಸ್ತರನೆಡ್ ಟೇಪು, ಉದ್ದೊದ ಮಿತ್ತ್ ಕ್ಲಿಪ್ ಅತ್ತಂಡ ಕ್ಲಿಪ್ ಜೋಡನೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ, ನೆಯ್ಗೆ ವಿದಾನೊಡು ಉದುರಿ ಸೇರ್ದುಂಡು.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆ ಪನ್ಪುನವು ನರಮಾನ್ಯನ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕೊ ತರೆಕಜೊನು ಒರಿಯನ ತರೆತ ತರೆಕಜೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಸೇರಾಯೆರ ಗಳಸುವೆರ್. ನೆಯ್ಗೆಲು ಒರಿನ ತರೆಕಜೊಗು ನನಾತ್ ತರೆಕಜೊನು ಸೇರಾವುನ ಅತ್ತಂಡ ನಿಜೊ ತರೆಕಜೊನು ನರಮಾನ್ಯನ ಅತ್ತಂಡ ಕೃತಕ ತರೆಕಜೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉದ್ದೊ ಅತ್ತಂಡ ಕುದ್ಯೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒರಿಯನ ಪೊರ್ಲುನು ಬದಲ್ಪೊಲಿ. ಕೃತಕ ತುಂಡುಲೆನ ನೆಯ್ಗೆ ಮಲ್ಪುನೆದ್ಡಾರ ಒರಿಯನ ತರೆಕಜೊದ ದಪ್ಪೊ ಬುಕ್ಕೊ ಉದ್ದೊನು ಕೊರ್ದ್ ಅವು ಬಣ‍್ಣೊ ಪಾಡ್‌ನಗ ದೆತ್ತ್ ದೀಡ್ದ್ ಒರಿಪಾವೊನ್ಯೆರ ಆಪುಲೆಕೊ ಗಳಸೊಲಿ. ಆಂಡಲಾ ನೆಯ್ಗೆದಂಚಿನ ತರೆಕಜೊನು ದಿಂಜ ಸಮಯೊ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ದೀಡೊನುನಗ ಅವು ಮೋರೆಗ್ ಅತ್ತಂಡ ಕೆಬಿತ ಮಿತ್ತ್ ಉದುರುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ದುಂಬುಗು ಉಂದೊಂಜಿ ತರೆಕಜೊ ಉದುರುನ ಕಾಯಿಲೆಲಾ ಆಪುನ ಸಾದ್ಯೊ ಉಂಡು. ೧೭ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಅಕೇರಿದ ಪೊರ್ತುಗು, ಬೇರೆ ಬೇತೆ ಆಕಾರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಗಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಉದುರಿಲೆ ಪೇಸನ್ ಸುರುವಾಂಡ್. ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆಗ್ ೧೯೫೦ಗ್ ಮುಟ್ಟೊ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಆಸಕ್ತಿ ಬುಲೆಯಿಜಿ; ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲು ಮಾತ್ರೊ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉದ್ದೊದ ಡಿಸ್ಕೊ ತರೆಕಜೊದ ಯುಗೊ ವಿಕಸನೊ ಆದ್ ತರೆಕಜೊ ನೆಯ್ಗೆನ್ ಒತ್ತಾರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಯುಗೊಡ್ದ್ ತರೆಕಜೊದ ನೆಯ್ಗೆ ದಿಂಜ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಆಂಡ್. ಎಚ್ಚದ ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊ ನೆಯ್ಗೆ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಸೊಲಾಯಿನ ಭಾರತೊ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಾಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.
ದೀಡುನ ಕ್ರಮೊ
೧೯೮೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಪಿಂಚ್‌ಬ್ರೈಡ್ ಪನ್ಪುನ ವಿದಾನೊನು ನಾಡ್ದ್ ಪತ್ಯೆರ್. ಅವು ದಿಂಜ ಬಾಳಿಕೆ ಬರ್ಪುನ ಊರ್‌ದ ನೂಲುಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ಬೇತೆನೆ ತರೆಕಜೊದ ಒಂಜಿ ಕೋಪೆ.
ಟೇಪ್-ಇನ್ ಪನ್ಪುನ ತರೆಕಜೊ ನಾಲೆಡ್ದ್ ಎನ್ಮೊ ವಾರೊ ಮುಟ್ಟ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚ ಸೇರಾಯಿನ ತರೆಕಜೊನು ಮೆಲ್ಲ ಬಾರೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಕ್ಕೊಲಿ. ಅತ್ತಂದೆ ಸೇರಾಯಿನ ತರೆಕಜೊನು ಇಸೇಸೊ ಶಾಂಪು, ಕಂಡಿಷನರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟೈಲಿಂಗ್ ಉತ್ಪನ್ನೊದೊಟ್ಟುಗು ಆರೈಕೆ ಕೊರೊಡು. ಅಂಟಾಯರೆ ಗಮ್ ಅತ್ತಂಡ ಟೇಪ್ ಗಳಸ್‌ದ್ ಸುಲಬೊಡು ದೆಪ್ಪುನ ದೀಡುನಂಚ ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ತರೆಕಜೊದ ವಿದೊಲು
ತರೆಕಜೊದ ಜನಪ್ರಿಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪೊನು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಹೈರ್(premium hair)ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬ್ಯೂಟಿಪಾರ್ಲಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಆನ್‌ಲೈನ್ಡ್ ಮಾರಾಟೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತರೆಕಜೊದ ಬೇರ್‌ಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಲಿಕ್‌ಲೆನ್ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ತರೆಕಜೊಡ್ ಪರಡಾಂಡ ಚಿಕ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆಕ್ ಕಾರಣೊ ದೀಡ್‍ನ ತರೆಕಜೊ ಒಂಜೆತ ಮೈಟ್ ಒಂಜಿ ಮೊಡೆದ್ ಪತೊನುನವು.
ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ನಾರ್(Synthetic fiber)
ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ನಾರ್‌ನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನೆ ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊದಂಚ ಆಪುಜಿ. ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ನಾರ್‌ದ ನೆಯ್ಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜಡೆ ಒಂಜೆ ಜಡೆಟ್(ದಪ್ಪೊಡು) ಬರ್ಪುಂಡು. ಅವು ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊದಾತ್ ಒರಿಪುಜಿ. ದಾಯೆಪಂಡ ಅವು ಒಂಜೆಗೊಂಜಿ ಉರ್ದೊಂದು ಬುಕ್ಕೊ ಬೆಚ್ಚಡ್ ಸುಲಬೊಡು ಹಾಲಾಪುಂಡು. ಜಡೆಕ್ಲೆನ ಗುಣಮಟ್ಟೊ ದಿಂಜ ಎತ್ವಾಸೊ ಆಪುಂಡು. ಗುಣಮಟ್ಟೊನು ಅವಲಂಬಿಸದ್ ಅವು ಏಪೊಲಾ ನರಮಾನ್ಯನ ತರಕಜೊದಂಚ ತೋಜುಜಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊಡ್ದ್ ಬೇತೆನೇ ಅದುಪ್ಪುಂಡು. ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ನಾರ್‌ಲು ನರಮಾನ್ಯನ ತರೆಕಜೊಡ್ದ್ ಕಡಮೆ ಕರ್ಚಿಡ್ ಆಪುಂಡು. ಕರ್ಲಿಂಗ್ ಐರನ್, ಫ್ಲಾಟ್ ಐರನ್ ಅತ್ತಂಡ ಸರ್ತೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಾಚಣಿಗೆದಂಚಿತ್ತಿನ ಬೆಚ್ಚೊದ ಸಾದನೊಲೆನ್ಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಚ್ಚದ ಕ್ರಮೊಡು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ತರೆಕಜೊದ ಮಿತ್ತ್ ಗಳಸ್‌ಯರ ಆಪುಜಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುತೈತ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್
ಮಾತಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯೊಡು ಗಿಡಿಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಗಿಡಿಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು: ತುಳುನಾಡ್ ಪಂಚವರ್ಣದ ನಾಗನಡೆತ ಪುಣ್ಯಬೂಮಿ.ತೆನ್ಕಾಯಿ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ, ಬಡಕಾಯಿ ಶರಾವತಿ - ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆ, ಮುಡಾಯಿ ಗಟ್ಟ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ್ - ಉಂದು ತುಳುಬೂಮಿದ ಗಡುಕ್‍ಲ್. ತುಳುವೆರ್ ಅಪ್ಪೆ ಕುಟುಮದಗ್‍ಲ್. ಕೂಡು ಕುಟುಮ ಪನ್ನಗ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಡ್ 50-60 ಜನ ಒಟ್ಟುಗು ಬದುಕುನವು. ತುಳು ಬೂಮಿಡ್‌ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡ್‌ ಬಂಜಿದ ಕುಜಾರ್ನೆಗ್‌ ನುಪ್ಪು- ಅರಿ - ಬಾರ್‌ನ್‌, ಕಡಲ್ ದ ಮೀನ್‌ನ್‌, ಕಾಡುತ್ಪತ್ತಿನ್‌ ನಂಬೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ಅಂಚಾದ್‌ ಬುಲೆ ಅಪಿನ ಬೂಮಿ, ಕಿದೆತ ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿ, ನುಗೆ ನಾಯೆರ್‌, ತುಲುವೆರ್ನ ಆದಾರಕಂಬೊಲು. ಅಯಿಕ್‌ ಬಾಲ ಮರ್ಯಾದೆ ಉಂಡು. ತುಳು ಬೂಮಿದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು -ಬಂಟ-ಬಿರುವ-ಮರಕಾಲ -ಪರವ-ಪಂಬದ-ನಲಿಕೆ- ಕೈಪುಡ-ಮೊಲಿ, ಮಡ್ಡೆಲ-ಮೂಲ್ಯ-ಮುಂಡಾಲ- ಕೊರಗ- ಬಾಕುಡ- ಮನ್ಸ- ಮುಗೇರ-ಇಂಚ ಪತ್ತ್‌ ಪದಿನಾಜಿ ಜಾತಿಲು ಉಲ್ಲ. ತುಳು ಜಾತಿಲೆಡ್‌ ಅಮ್ಮನ್ನಾಯ - ತಾಲೆನ್ನಾಯ - ಕೋಟ್ಯನ್ನಾಯ- ಬಂಗೆರನ್ನಾಯ- ಚನಿಲನ್ನಾಯ- ಪಾಂಗುಲನ್ನಾಯ- ಸೋಬನ್ನಾಯ -ಉಪ್ಯನ್ನಾಯ- ಕುಂದರನ್ನಾಯ-ಮಾಬೆನ್ನಾಯ- ಜತ್ತನ್ನಾ- ಕಕ್ಕೆರನ್ನಾ-ಇಂಚ ಇರುವ ಬರಿನ್‌ ಇಂಗಡನೆ ಮಲ್ದೆರ್‌. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್‌ ಪಿರ್ತಿ ಒರಿ ತುಲುವಗ್ಲ- ಒಂಜಿ ನಾಗ ಮೂಲ, ಒಂಜಿ ಆಲಡೆ, ಬಡಕಯಿ ಮಾರ್ನ್‌ಕಟ್ಟೆ, ಒಂಜಿ ದೈವ ಮೂಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಇಡೀ ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್‌ ನಾಗೆ ಮೂಲ. ಈ ಬೂಮಿ ನಾಗಗ್‌ ಸೇರ್ದಿನವು. ಅಂಚಾದ್‌ ಇಡೀ ತುಳು ಬೂಮಿ ನಾಗನಡೆ-ನಾಗಬನ- ನಾಗಕಲ್ಲ್‌ಡ್‌ ದಿಂಜಿದ್‌ ಪೋತುಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್‌ ನಾಗಗ್‌ ತುಳು ಜನೊಕುಲು ಮುಟುದು ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ತುಳುವೆರ್‌ ನಾಗಮೂಲೊಗು ಸೇರ್ದಿನಗ್‌ಲ್‌. ತುಳುವೆರ್‌ ದೈವ ನಂಬನಗ್‌ಲ್‌. ಕೆಲವು ದೈವೊಲು ಈಸರ ದೇವೆರ್ನ ಗಣೊಕ್‌ಲ್‌. ಕೆಲವು ನರಮಾನಿ ದೈವ ಆತಿನವು. ಒರಿದಿನವು ಮುರ್ಗೊಲ್‌ (ಪ್ರಾಣಿ) ದೈವೊಲ್‌. ಜುಮಾದಿ, ಜಾರಂದಾಯೆ, ಒಡಿಲ್ತಾಯೆ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ದೈವೊಲು ಈಸರ ದೇವೆರ್ನ ಗಣೊಕುಲ್‌. ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಪಿಲ್ಚಂಡಿ, ಮೂಲ ಮಯಿಸಂದಾಯೆ, ನಂದಿಗೋಣೆ, ಹಾಗೂಳಿ, ಇಂಚ ಪ್ರಾಣಿ ದೈವೊಲು. ನರಮಾನಿ ದೈವತ್ತೊಗ್‌ ಏರ್ದಿನೈಕ್‌ ಕೋಡಿದ ಬಬ್ಬು ಬೀರು ಕಲ್ಕುಡೆ - ವರ್ತೆ, ಬಬ್ಬರ್ಯೆ, ಮಾಯಂದಾಲ್‌, ತನಿಮಾನಿಗ, ಕೊಡಮಂದಾಯೆ ಇಂಚ ಉದಾರ್ನೆ ಕೊರೊಲಿ. ತುಳು ಜನೊಕುಲೆನ ಜಾನಪದ ಆಚರ್ನೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್‌ ಬಾಲೊಂಜಿ ಅರ್ತ ದಿಂಜಿದ್ಂಡ್. ವರ್ಸೊಗೊರ ಬರ್ಪಿನ ಇಗಾದಿ (ಯುಗಾದಿ) ಬೆನ್ನಿದಗ್‌ಲ್‌ ಪೊಸ ವರ್ಸ ಬೊಕ ಬುಲೆ ಬೆನ್ರೆಗ್‌ ಮೂರ್ತ ಮಲ್ಪುನ ಪರ್ಬ. ಒಂಜಿ ಕಂಡದ ಮುಲ್ಲೆ ಕೊಚ್ಚಿದ್‌, ರಡ್ಡ್‌ ಎರು ಕಟ್‌ದ್‌ ಒಂಜಿ ಪೊಲಿ ಮಾದವೊಡ್‌. ಕೂಡು ಕುಟುಮದ ಆಣ್‌ ಬಾಲೆಲ್‌ ಮೂಜಿ ಪುಂಡಿ ಬಿತ್ತ್‌ (ಬಾರ್‌) ಮೂಜಿ ಪುಂಡಿ ಮುದರ (ಗೊಬ್ಬರ) ಕೊನೊದು ದತ್ತಿ ಕಂಡೊಗು ಬೀಸ್‌ದ್‌ ಬರೊಡು. ಪರ ಬೆನ್ನಿ ಬುಡ್ಪಿನಿ, ಪೊಸ ಬೆನ್ನಿ ಮಲ್ಪುನ ಇಗಾದಿದಾನಿಯೆ.
ತುಳುವೆರ್ನ ಅಟ್ಟೆಮಿ
ತುಳುವೆರ್ನ ಅಟ್ಟೆಮಿ (ಅಷ್ಟಮಿಗ್) ಬೇತೆನೆ ಪೊರ್ಲು ಉಂಡು. ಅಟ್ಟೆಮಿದ ದುಂಬುನಾನಿ ರಾತ್ರೆಗ್‌ ಬಂಜರ ಉಂಡ್‌ದ್‌ ಮೀದ್‌ ಪಾಸ ಕುಲ್ಲುಂಡ ಮರ್ದಿನ ನಡೀರ್‌ಗ್‌ ತಿಂಗೊಲ್‌ (ಚಂದ್ರೆ) ಉದಿತೊಂದ್‌ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ತುಲಸಿ ಕಟ್ಟೆದ ಎದುರ್ ದೇವೆರೆಗ್‌ ಅರ್ಗೆ ಕೊರಿ ಬೊಕ್ಕನೆ ಉನ್ಪಿನಿ. ಆನಿದ ಮದ್ದೆನೊಡ್‌ ಒಂಜಿ ಬೊಂಡ ಪರ್ದ್‌ ಕುಲ್ಲುವೆರ್‌. ತುಲುಜನ ಆನಿದ ಕಾಲೊಡ್‌ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆದ ನಡುಟ್‌ ಬೇತೆ ಉಪಾಸ ಪತ್ತುಜೆರ್‌.
ತುಳುವೆರ್ನ ಚೌತಿ
ಬೆನ್ನಿದ ಇಲ್ಲಡ್‌ ಚೌತಿ ಪೂಜೆಗ್ಂದೇ ಬಾರ್‌ ಕಲೆದೀದ್‌ ಇಲ್ಲಡ್‌ ಪೊದ್ದೊಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಚೌತಿದಾನಿ ಇಲ್ಲ ಗುರ್ಕರೆ ಮೀದ್‌, ಮಡಿ ತುತುದ್‌ ದೈವೊದ ಮಣೆಮಂಚಾವುದ ಎದ್‍ರ್ ಮಂಡಲ ಬರೆದ ಕುಟುಮ ಗಣಪತಿ ಐತಾವೆರ್. ಪೂ ತಿಂಗರೊಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಡ್ಡ್‌ ಬಗೆತ ಗಜ್ಜೆಯಿ, ದೋಸೆ ದೀಪೆರ್‌. ದೈವೊದಿಲ್ಲಡೆ ಪನಿಯಾರ ನಡಪುಂಡ್‌.
ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್
ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್ ಒರಿ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯೆರೆನ ಶಿಷ್ಯೆರಾಯಿನ ಇಂಬೆರ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆರ್, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯೊಡ್ ಬೆಂದಿನಾರ್, ಅತ್ತಂದೆ ಗಾಂಧಿವಾದಿಯಾದಿತ್ತಿನ ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್ ಕೃಷಿಕೆರ್ ಲಾ ಅಂದ್. ಭಾಷಾ ತಜ್ಞೆರಾದಿತ್ತಿನ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್ ಸಂಸ್ಕೃತದಲಾ ಅನುಭವದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸಮಾಜ ಸೇವಕೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ತುಳುವೆರ್ನ ಬಿಸು ಪರ್ಬೊ
ಬಿಸು ಪರ್ಬ ಪೊಸ ವರ್ಸೊದ ಪರ್ಬ. ಭಾರತ ದೇಸೊಗ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ ಪೊಸ ವರ್ಸೊ ಆಂಡಲಾ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಿಸುವೆ ಪೊಸ ವರ್ಸೊ. ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿಲಾ ಬಿಸುಲಾ ಒಂಜೇ ಆಪುಂಡು. ಪಗ್ಗು (ಎಪ್ರಿಲ್) ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಈ ಪರ್ಬ ಬೆನ್ನಿದಕ್ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಇಶೇಷಅಯಿನಂಚಿನ ಪರ್ಬ. ಪೊರ್ತು ದೇವೆರ್ ಸರ್ತ ಬರ್‌ಪುನ ದಿನೊ. ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆದ ಕಾಲಗಣನೆ ಉಂಡು. ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ. ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರ್ಯೆರೆ ಚಂದ್ರಗ್ 29.25 ದಿನ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚ ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ 12 ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ ಆಪುಂಡು. ಈ ಸುತ್ತುನು ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡೊಂದು ಮಲ್ಪುನ ಕಾಲಮಾನ ಪದ್ಧತಿನ್ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಚಂದ್ರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪೆಂಡ, ಭೂಮಿ ಸೂರ್ಯಗ್ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸೂರ್ಯಗ್ ಒಂಜಿ ಸುತ್ತು ಬರೊಡಾಂಡ ಭೂಮಿಗ್ 365.25 ದಿನ ಬೋಡು. ಅವುಲಾ ಒಂಜಿ ವರ್ಸ. ನೆನ್ನ್ 12 ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ವಿಭಾಗೊಗು ಒಂಜಿ ರಾಶಿ ಪಂಡೆರ್. ಒಂಜಿ ರಾಶಿಡ್ದ್ ಕುಡೊಂಜಿ ರಾಶಿಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಭೂಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬೋಡು. ಈ ಪದ್ಧತಿನ್ ಸೌರಮಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪನ್ಪೆರ್.
ತುಳುವೆರ್ನ ಕುರಲ ಪರ್ಬ
ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್‌ ಕುರಲ್‌ ಕಟ್ಟುನ ಪರ್ಬದ ಸಂಬೋರ್ಮ ಏಪಲ ನಿನೆಪುನಾವು. ದುಂಬಿನಾನಿ ಇಲ್ಲದ ಆಣ್‌ ಬಾಲೆಲ್‌ ಕತ್ತಲೆಡ್‌ ಪೋದು ಕುರಲ್‌ ಒಡ್ತೊಂದ್‌ ಬರ್ಪೆರ್‌. ರಡ್ಡ್‌ ದಿನ ದುಂಬು ಆಟಿದ ಕಲಿ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್‌ ಸಿರಿ ಪೊದ್ದವೆರೆಗ್‌ ಅಟ್ಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ತುಲಸಿದ ಎದ್‌ರ್‌ ಕುರಲ್‌ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಸಿರಿ ಸಂಪೊತ್ತುದ ಬಾಗ್ಗೆ ಲಚ್ಚಿಮಿನ್‌ ದಿಂಜಿಲಂಡ್‌ ಇಲ್ಲ್ ದಿಂಜಾವೆರ್‌. ಆನಿ ಪತ್ತ್‌ ಪದಿನಾಜಿ ಬಗೆತ ನುಪ್ಪು ಕಜಿಪುದ ಗೌಜಿದ ಉಣಸ್‌ ಲಾ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಸಾವು
ಪುತ್ತೂರು ತಾಲುಕುದ ವಿಟ್ಲದ ಕೈತಲುಪ್ಪುನ ಮಂಕುಡೆದ ಅಗರಿ ಊರುದ ಒತ್ತುಗುಪ್ಪುನ ನರ್ಕಳ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು ೧೫.೧೨.೧೮೯೪ ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ೧೯೮೭ ನೇ ಜೂನ್ ೨೦ ಗ್ ದೇವೆರೆ ಪಾದ ಸೇರಿಯೆರ್. ವಿಟ್ಲದ ಬರಿಟೆ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಲೆತ್ತೂರುಡು ಸಾಲೆ ಕಲ್ತೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ತುಳುವೆರ್ನ ತುಡರ್ ಪರ್ಬೊ
ದೀಪೊಲಿ ಪರ್ಬದ ಆಚರ್ನೆ ಮೂಜಿ ದಿನ ಇಪ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುನಾನಿ ಸೈತಿನಗಲೆ ಪರ್ಬ. ಮರ್ದಿನ ಬೂಮಿಗ್‌ ಬೊಲ್ಪು ದೀದ್‌ ಬಲೀಂದ್ರ ಪೂಜೆ. ಮೂಜಿನೆದಾನಿ ಗೋವುಲೆನ ಪೂಜೆ. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡ್‌ ತುಳುನಾಡ್‌ನ್‌ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಆಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ದೀಪೊಲಿ- ಪೊಲ್ಸು- ಐಸ್‌ರ ದಿಂಜುನ ಪರ್ಬ. ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿನ ನಿನೆಪುಗಾದ್‌ ಪರ್ಬದಾನಿ ಬಲೀಂದ್ರನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ನುಪ್ಪು ಕೊರ್ಪಿನ ಬೂಮಿಯಪ್ಪೆನ್‌ ಪೂಜೆ ಮಲ್‌‍ತ್‍ದ್ ಕೊಂಡಾಡುವೆರ್‌. ಪರ್ಬದ ದುಂಬುನಾನಿ ಮಂಜೊಲ್ದ ಇರೆತ್ತ ಕಡುಬು, ಬಾರ ಬಂಬೆದ ಕಜಿಪು, ತೀರ್‌ ಪೋತಿನ ಕುಟುಮದ ಮಾತ ಕುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಮಿಸೆಲ್‌ ಬಲಸುವೆರ್‌. ಮರ್ದಿನ ಪರ್ಬದಾನಿ ಮಾತೆರ್ಲ ಪಾಸ ಪಲಾರೊಡ್‌ ಇತ್ತ್‌ದ್‌ ಪರ್ಬ ಆಚರ್ನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಕತ್ತೆಲೆ ಆಯಿಗಿನೆ ಬೆನ್ಪಿನ ಮಾತ ಕಂಡೊಲೆಗ್‌ ತುಡರ್‌ ದೀದ್‌ ಬಲೀಂದ್ರನ್‌ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ಆನಿ ರಾತ್ರೆಡ್‌ ಇಡೀ ತುಲುನಾಡ್ದ ಕುಲ ದೇವೆರ್‌ ತಿರುಪತಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ದೇವೆರೆನ್‌ ಕಟ್ಟೆ ತುಲಸಿಡ್‌ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್‌ ಮುಡಿಪುಗ್‌ ಪಣವು ಕಾಣಿಕೆ ಪಾಡುವೆರ್‌. ಬೆನ್ನಿದ ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್‌ಡ್‌ ದೀಪೊಲಿ ಕಂಬ, ಬೈತ ಮುಟ್ಟೆ ನುಗೆ- ನಾವೆರ್‌, ಅರಿ ಬಾರ್ದ್‌ ತುಪ್ಪೆ, ಪದ್ದೆಯಿ ಬಂಗಾರ್‌ದ್‌ ಪತ್ತಾಸ್‌, ಕಿದೆತ ಗೋವುಲೆಗ್‌ ತುಡರ್‌ ತೋಜಾವೆರ್‌. ಮೂಜನೆದಾನಿ ಕಿದೆಟಿತ್ತಿನ ಮಾತ ಗೋವುಲೆನ್‌ ಪೊರ್ಲುಡು ಮೀಪಾವೆರ್‌. ಇಲ್ಲದ ಮುತ್ತೆಸಿ ಪೊಂಜೊವು ಗೋವುಲೆಗ್‌ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್‌ ಬಂಜರ ಅಡ್ಡೆ ಪುಂಡಿ ತಿನ್ಪಾವೆರ್‌. ತುಳು ಜನ ಬದ್‌ಕ್‌ಡ್‌ ಇಡೀ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌.
ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್
ಬೇಲೆ
ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಹೈಯರ್ ಎಲಿಮೆಂಟರೀ ತರಬೇತಿ ಸಾಲೆಗ್ ೧೯೨೦-೨೧ ಡ್ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್ ತರಬೇತಿ ಕಲ್ಪಾರ್ತಿಯಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ಸಭೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೂಟ, ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಕ್ ಲೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತರಬೇತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಕ ಬೇಲೆಡ್ ದುಂಬರಿದ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆನ್ಲಾ ಬುಳೆಪಾವೊಂದು ಬತ್ತೆರ್. ಶೆಟ್ರೆನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೂಜಿ ಎಗ್ಗೆಲಾದ್ ತುಲುಟ್, ಕನ್ನಡೊಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಹವ್ಯಕ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಬುಲೆದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್ ಜವನಾದಿಗೆದ ಉಮೇದ್ ಡ್ ಯಕ್ಷಗಾನ - ತಾಳ - ಮದ್ದಲೆ ಬಯಲಾಟೊಡುಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ತುಳುವೆರ್ನ ತುಳಸಿ ಪರ್ಬ
ತುಳಸಿ ಪರ್ಬೊನ್ ತುಳುನಾಡೋರ್ಮೆ ಆಚರ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತುಳಸಿ ಮದಿಮೆ/ ತುಳಸಿ ಪೂಜೆ ಅತ್ತ್ಂಡಾ ತುಳಸಿ ಪರ್ಬ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ದೀಪಾವಳಿ ಪರ್ಬೊದ ಗೌಜಿ ಮುಗ್ಯೊಂದು ಬತ್ತಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಬೆರಿಕ್ಕೆ ಕಾರ್ತಿಕ ತಿಂಗೊಲ್‌ದ ಪೊರ್ಲು. ಈ ತಿಂಗೊಲುಡ್‌ಲ ಪರ್ಬ ಪುಣ್ಣಮೆ ಉಂಡೇ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಸುರುವಾದ್ ತುಳಸಿ ಪರ್ಬೊ.
ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಶುಕ್ರಾರ
ಶುಕ್ರಾರ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ದಿನ. ಉಂದು ವಾರದ ಏಲ್ ದಿನೊಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ದಿನ. ಶುಕ್ರಾರ ದಿನೊಕ್ ಬಾರಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಆ ದಿನತ್ತಾನಿ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಲು ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್
ದೇವೇರ್ನ ಪೂಜೆ
ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರಾರ ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪದ್ಧತಿ ಉಂಡು. ಆನಿ ಮಸ್ತ ಜನ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೇರ್. ಕಂಡೆನಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಆವೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ಬುಡೆದಿ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರಾರ ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೇರ್.
ಕಾಸ್ ಕೊರ್ರೆ ಬಲ್ಲಿ
ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರೊಡ್ ಅಂಗಾರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಗ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬರ್ಪಲ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಅಂಚಾದ್ ಏರ್ಲಾ ಶುಕ್ರವಾರ ದಾನಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಸ್ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಾಸ್ ಪನ್ಪಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿದ ಸ್ವರೂಪ. ಅಂಚಾದ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಎಡ್ಡೆ ದಿನತಾನಿಯೆ ಬೇತೆಕ್ಲೆಗ್ ಕಾಸ್ ಕೊರುಂಡ, ಅಂಚೆನೆ ಸಾಲ ಕೊರುಂಡ ನಮ, ನಮ್ಮ ಕೈಯಿರ್ದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ಪಿದಾಯಿ ನೂಕಿಲಕ ಪನ್ಪಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ದಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ್ ನಮ ಇಲ್ಲಡ್ ದೀದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಸ್ವರೂಪ ಆಯಿನ ಪೆತ್ತನ್ಲ ಆನಿ ಎರೆಗ್ಲ ಕೊರ್ಪುಜೆರ್.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ಒವ್ವೆ ಆದಾರ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ನಮ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸವೊಡು ಪಂದ್ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯಕುಲು ಮಲ್ದಿನ ಆಚಾರೊಲು. ವಾರ ಇಡೀ ನಮ ಕಾಸ್‌ನ್ ಖರ್ಚಿ ಮಲ್ಪುವ. ನೆರ್ದ್ ಕಾಸ್‌ಗ್ ಬಂಗ ಆವು. ಅಂಚ ಆಯರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಒಂಜಿ ದಿನ ಆಂಡಲಾ ಕಾಸ್ ಇಲ್ಲಡೆ ದೀವಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶ
ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು
ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು ಶುಕ್ರಾರ್ ಎಡ್ಡೆ ದಿನ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊಡು ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತಿನ ಜನಕುಲು ಪ್ರತಿ ಶಕ್ರಾರ ಅಕಲ್ನ ಮಸೀದಿಗ್ ಪೋದು ನಮಾಜ್ ಮಲ್ಪುವೇರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವಾರೊ
ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲು
alt=ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲು ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೊಪ್ಪು ತಿನ್ಪುನಿ|thumb|ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲು ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ತೊಪ್ಪು ತಿನ್ಪುನಿ ಈ ಲೇಖನೊನು 'ಈಶಾನ್ಯ ತುಳು' (ಡಯಲೆಕ್ಟ್ : ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟ್) ಭಾಸೆಡ್ ಬರೆತ್ತ್ಂಡ್.
ಮುನ್ನುಡಿ
ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ/ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆನ (ಬಾಂಬಿಕ್ಸ್ ಮೋರಿ) ತಳಿಕುಲೆನ್ ರಡ್ಡ್ ಪಂಗಡಗಳಾದ್ ವಿಂಗಡನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ೧. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋಪಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲು, ೨. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲು. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋಪಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲೆಗ್ 'ರಡ್ಡ್ ಸಂತತಿ' ತಳಿಕುಲು ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ತಳಿಕುಲೆಗ್ 'ಬಹುಸಂತತಿ' ತಳಿಕುಲು ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಜಡತ್ವೊಗ್ ಪೋವಂದಿನ ತೆತ್ತಿಲೆಡ್ದ್, ತೆತ್ತಿ ದೀತಿನ ೧೦-೧೧ ದಿನೊಟ್ಟ್ ಪುರಿಕುಲು ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪ. ಈ ಕ್ರಿಯೆನ್ 'ಚಾಕಿ ಆಪಿನಿ' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅದಗಾತನೇ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ ಪುರಿಕುಲೆನ್ 'ಚಾಕಿ ಪುರಿಕುಲು' ಇಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ: ಮೊರೇಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ (ಜೀನಸ್) (ಮೊರಸ್ ಇಂಡಿಕ). ಹಿಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೊದೆಲ್‍ದ ಸಸ್ಯವಾದ್ ಉಷ್ಣವಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್‌ಪುಂಡು. ಈ ರೀತಿಡ್ ಬುಲೆಪುನ ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ದಯಿಕುಲೆನ ಇರೆನ್ ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಮರಕುಲೆನ್ ಪರ್ಂದ್‍ಗಾದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮರಮುಟ್ಟ್‌ಗಾದ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ರೇಷ್ಮೆ ವ್ಯವಸಾಯೊಡು ಬಳಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಸಸ್ಯಜಾತಿಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಪಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚೀನರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ಇರೆ ಉದುರುನ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್‌ನ ದಯಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುದೆಲ್, ಭಾರತೊಡು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲ್‍ಡ್ 7,000 ಎತ್ತರೊದ ಪ್ರದೇಶೊಡುರ್ದು ಪತ್ತ್‌ದ್ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಅಸ್ಸಾಂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತತೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂದೆತ್ತ ಕೃಷಿ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಮಾರ್ಗೊಲೆನ ಬರಿಟ್ಟ್ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ದೇಶೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್. ತೀವ್ರವಾಯಿನ ಚಳಿನ್ ಉಂದು ಸಹಿಸೊನುಂಡು. ಆಂಡ ಬಿರುಗಾಳಿದ ಅವಾಂತರನ್ ತಡೆಪುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಇಜ್ಜಿ. ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಬುಲೆತ್ತ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರ್ 2 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಲು. ಉಂದೆತ್ತ 90%ದಾತ್ ಭಾಗೊ ಮೈಸೂರುಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಎಚ್ಚಾದ್ ಕಂಡೊಡು ಬುಲೆಪುನ ಬುಲೆ. ದಯಿಕ್‌ಲೆರ್ದ್ ವರ್ಸೊಗು ರಡ್ಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸಪ್ಪುನು ಕೊಯ್ದು ರೇಷ್ಮೆ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್.
ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಗುಣ
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಬುಲೆನ್ ನೀರ್ ಉಂತಂದೆ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪುನ ಮಾತ ಭೂಮಿಲೆಡ್ ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಅಪುಂಡು. ಜೌಗು ಭೂಮಿಲೆಡ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಮರಳುಭೂಮಿ, ಗೋಡು ನೆಲ ಇಲ್ಲವೇ ಎರೆಭೂಮಿ ಒವ್ವೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲೆಡ್‍ಲಾ ಬುಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬರ್ಸ ಸರಿಯಾದ್ ವರ್ಸ ಪೂರ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅನುಕೂಲ. ಇಜ್ಜಿಂದಾಂಡ ನೀರ್ ಪಾಡುನವು ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯ. ಮುಖ್ಯ ಮಳೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಗಿದ ಅನಂತರ ನೆಲ ಅಗೆತ ಮಾಡಿಯೊ ಇಲ್ಲವೆ ಉತ್ತೊ 12"-18" ಆಳದವರೆಗಗೆ ಸಡಿಲ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಂಟೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಭೂಮಿಯ ಹದ ಕುದುರಿಸಬೇಕು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ ಭೂಮಿ ಸೆಜ್ಜೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ
ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಹೊಲದ ಬೆಳೆ. ನೀರಾವರಿ ಕೇವಲ 15% ಅಂಶ ಮಾತ್ರ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ತುಂಡುಗಳ ಬಳಕೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೇಗಿಲು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಕರ್ಯವಿದ್ದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೂಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನೆಡುವಾಗ 30". ಅಂತರದಲ್ಲಿ 9" ಆಳ 12" ವ್ಯಾಸವುಳ್ಳ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಇಡುವುದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಮ. ಸಾಲುಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 30". ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳು ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಸಮಯ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಣಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 18" ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಗುಣಿಯಲ್ಲೂ 3 ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಬೇಕಾದ ಮಟ್ಟದ ತೇವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀರು ಹೊತ್ತುಹಾಕುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಈ ರೀತಿ ನೆಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ 30,000-40,000 ಬಿತ್ತನೆ ತುಂಡುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರಾವರಿ ಅನುಕೂಲವಿದ್ದಾಗ ಸಾಲು ನಾಟಿ ಉತ್ತಮ. ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗುಣಿಯಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಜೋಡಿ ತುಂಡನ್ನು ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಗುಣಿಗಳ ಮಧ್ಯ ಒಂದಕ್ಕೆ 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಿತ್ತನೆಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವಡೆ 8-10 ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂತೆ ಮಾಡಿ 3' ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಪುರ್ತಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಓರೆಯಾಗಿಟ್ಟು ಹೂಳುತ್ತಾರೆ. ತೇವ ಸಾಕಷ್ಟು ಇರುವೆಡೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಹೊರಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ನಾಟಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಆಗಬೇಕು. ತುಂಡುಗಳು ಬೇರು ಬಿಟ್ಟು ಕೃಷಿಮಾಡಿ ನೀರು ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಗಿಡ 6 ವಾರದೊಳಗೆ 2'-3' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗಿಡ 3'-5' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದರೆ ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ನೀರುಹಾಯಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಿ ಕಳೆ ಕೀಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸಸಿಮಾಡಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಬೆಳೆಸುವುದು ದುಬಾರಿಯಾದರೂ ಎಲೆ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚು: ಹಾಗೆಯೇ ಗುಣವೂ ಉತ್ತಮ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಸಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ತೋಟಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಸಿಗಳನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ 4"-6" ಎತ್ತರ ಬಂದಾಗ ಗುಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಳಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರ 2"-2.5'. ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಪೋದೆಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಇವು ಕಸಿ ಮಾಡಿದ ಸಸಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಿದ ಗಿಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರು ಬಿಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಕ, ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಇದರ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಡೆದಿದೆ. ಜಪಾನಿನಿಂದ ಆಮದುಮಾಡಿದ ಕಸಿ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಗಿಡದೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ತಳಿ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಹ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನೂ ಪೊದೆಯಂತೆ ತುಂಡನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಗಿಡ ನೇರವಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿರುವಂತೆ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಗುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡುತ್ತಾರೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನು ಪಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸಿಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸುವುದು ಅನುಕೂಲ. ಮೊದಲನೆಯ ಪಾತಿಯಿಂದ ಸಸಿ 4' ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತಿಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ 6' ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಸಿ ಪಕ್ಕದ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹೊಲದ ಗುಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಗಿಡ ಸವರುವುದು ಮತ್ತು ಎಲೆಕೊಯ್ಲು
ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪೈರಿನಿಂದ ಎಲೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತು ಪೊದೆಯನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಕ್ಕೆ ಸವರುವುದು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಸುಮಾರು 10 ವಾರದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೀರು ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಿಡ 3'-4' ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಹೊಲದ ಬೆಳೆಯಾದರೆ 4 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 8-10 ಸಲ ಎಲೆ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಿಡವನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳ ಬೆಳೆಸುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಗಿಡ ಸವರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಪ್ರತಿಸಾರಿ ಗಿಡ ಸವರಿದ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಮಾಡಿ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುತ್ತ್ತಾರೆ. ಕುಡಿ ಒಡೆದು ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಎಲೆ ಹೊರ ಬರುತ್ತದೆ. 5-6 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಕೊಯ್ಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಎಲೆ ಬಿಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತ ಸಮಯ ಸಂಜೆ. ಕೊಯ್ದ ಎಲೆಯನ್ನು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಗುಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವಶ್ಯವಿದ್ದರೆ ನೆನೆÀಸಿದ ಗೋಣಿ ಇಲ್ಲವೆ ಬಟ್ಟೆ ತೂಗುಹಾಕಿ ಕೋಣೆ ಶಾಖ ಏರುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಪೊದೆ 10-15 ವರ್ಷ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹೊಸಗಿಡ ನೆಡಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಒಂದೆರಡು ರಾಗಿ ಅಥವಾ ಜೋಳದ ಬೆಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಇಳುವರಿ
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಸೊಪ್ಪಿನ ಇಳುವರಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ನೀರಿನ ಸೌಕರ್ಯ, ಗೊಬ್ಬರ, ಸಾಗುವಳಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಲದ ಬೆಳೆಯ ಅವಧಿ ಒಂದು ವರ್ಷ. ಇಲ್ಲಿ ಎಕರೆ ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಳುವರಿ 4000-7000ಪೌಂಡುಗಳು. ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿ 10,000-14,000 ಪೌಂಡುಗಳು.
ಜಾತಿಗಳು
ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ 7,000 ಜಾತಿಗಳಿದದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ತಿನ್ನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಲ್ಟಿ ಕ್ಯಾಲಿಸ್ ಎಂಬ ಚೀನೀಜಾತಿಯ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಟ್ರೋ-ಪರ್-ಪ್ಯುರಿಯ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಜಾತಿಯ ಚೀನೀ ತಳಿ ಸಹ ಹಲವೆಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕೆಲಸ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಆಗಿಲ್ಲ. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದ KM-1, ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಸಿ ಮಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದ S-I ಮತ್ತು S-Vತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಗೊಬ್ಬರ
ಮೇಲೆ ಹೆಳಿದಂತೆ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮಣ್ಣಿನ ಸೆಪ್ಪೆ ಕಾಪಾಡಿ ಫಲವತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಕರೆಗೆ 15-20 ಗಡಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 60 ಪೌಂಡ್ ಸಾರಜನಕ ಒದಗುವಷ್ಟು ಅಮೊನಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಇಲ್ಲವೆ ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಮೊನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಕೊಡಬಹುದು. ತಲಾ 20 ಪೌಂಡ್ ರಂಜಕ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಸಹ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಸಮಭಾಗ ಮಾಡಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ನೀರಾವರಿ ಬೆಳೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 150 ಪೌಂಡ್ ಸಾರಜನಕ, 50 ಪೌಂಡ್ ರಂಜಕ, 150 ಪೌಂಡ್ ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಸಮಭಾಗ ಮಾಡಿ ಪ್ರತಿಸಾರಿ ಎಲೆಕೊಯ್ದ ಮೇಲೆ ಕೊಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ರೋಗ ರುಜಿನಗಳು: ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೂದಿರೋಗ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಬಿಳಿಪುಡಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ಎಲೆ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ಒಣಗಿ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗಂಧಕದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಎಕರೆಯೊಂದಕ್ಕೆ 15 ಪೌಂಡಿನಂತೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ದುಕೆರೋಗ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪದ್ರವ. ಕೋನಾಕಾರದ ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಗಂಟು ರೂಪುಗೊಂಡು ಎಲೆ ಉದುರಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೋರ್ಡೋ ದ್ರಾವಣ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಈ ರೋಗದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದು ರೋಗ ಕಾಂಡದ ಕೊಳೆ. ಈ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ರೆಂಬೆಗಳಿಗೆ ತಗಲಿ ಅವು ಒಣಗುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರೋಗ ಹರಡುವುದುನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಷೊನಿಯ ಎಂಬುದು ಉಪ್ಪುನೇರಳೆಗೆ ಬರುವ ಒಂದು ರೋಗ. ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿದಂಥ ಕಂದು ಮಚ್ಚೆಗಳು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಎಲೆಗಳಿಂದ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳಿಗೆ ನಂಜಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೀಡೆಗಳು
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆಗೆ ತುಕ್ರ ಎಂಬ ರೀತಿಯ ರೋಗ ಕೆಲವೆಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಕ್ಷಣ, ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ ಮುದುರಿಕೊಂಡ ಎಲೆಗಳು. ಇದು ಅಗ್ರ ಕುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಣ್ಣಿನ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಕ ಕಾಂಡದಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲೆ ತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಸ್ಯ ರಸ ಹೀರುವ ಒಂದು ಹುಳ. ನಿಕೋಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಸಿಂಪಡಿಕೆಯಿಂದ ಇದರ ಹಾವಳಿ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಉದ್ದನೆ ಮೀಸೆ ದುಂಬಿ ಅಥವಾ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತ ಕೊರೆಯುವ ದುಂಬಿ ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆಗೆ ಬೀಳುವ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟ. ಇದು ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕೊರೆದು ಗಿಡವನ್ನು ಸಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಷಲ್ಕ ಕೀಟಗಳು (ಸ್ಕೇಲ್ಇನ್ಸೆಕ್ಟ್‌್ಸ) ಗಿಡದಿಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸೋಪಿನ ನೀರನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಇವುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಹುದು. ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳು, ಚಿಪ್ಪಿನ ಹುಳುಗಳು, ಸಸ್ಯ ಹೇನುಗಳು, ನುಸಿ ಮುಂತಾದುವೂ ಉಪದ್ರವಕಾರಿ ಕೀಟಗಳು.
ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಉಪಯೋಗ
ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ರೇಷ್ಮೆದ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಆಹಾರವಾದ್ ಗಳಸುವೆರ್. ಸೊಂಪಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಇರೆಕುಲೆನ್ ಪುರಿಕುಲೆಗ್ ಉತ್ತಮವಾಯಿನ ಆಹಾರ, ಒಣ ಎಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಶೇಕಡ ಅಂಶ ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್:10.00-39.0, ಕರಗುವ ಶರ್ಕರ ಪಿಷ್ಟಾದಿಗಳು: 7.6-26.0 ಖನಿಜಾಂಶ: 8.0-17.0 ಸುಣ್ಣ: 0.7-2.7, ಕಬ್ಬಿಣ: 0.05-0.12, ರೇಷ್ಮೆಹುಳುಗಳಿಗೆ ಈ ಎಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಆಹಾರವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳು (i) ಸಿಟ್ರಾಲ್, ಲಿನಿಲೈಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್, ಲಿನಲಾಲ್, ಟರ್ಪಿನೈಲ್ ಅಸಿಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸನಾಲ್ ಇವು ಆಕರ್ಷಕ ಸಂಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು. ಹುಳುಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ; (ii) ಃ-ಸಿಸ್ಟೋಸ್ಟೆರಾಲ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಸ್ಟೆರಾಲ್ ವಸ್ತುಗಳು ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ; (iii) ಮಿಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದಿರುವ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಎಲೆಗಳ ಭಾಗ ಹುಳುಗಳು ಎಲೆಯನ್ನು ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ತಿನ್ನುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪ್ಪುನೇರಳೆ ಎಲೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ತರಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದನಗಳಿಗೂ ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮೇವು. ಹಸುಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮೇವಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ ಹಾಲು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ತಿನ್ನಬಹುದು. ರಸತೆಗೆದು ವಿವಿಧ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜದಿಂದ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯಬಹುದು, ಉಪ್ಪು ನೇರಳೆ ಮರ ಆವಿ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಅನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಹಾಕಿ ಮುಂತಾದ ಬ್ಯಾಟುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಈ ಮರ ಬಹು ಉಪಯೋಗಕರ.
ಬಾಹ್ಯೊ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯೊಲು ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣುಗಳು ವರ್ಗ:ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
ಪಾಡ್ದನ
ಪಾಡ್ದನ ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಭಾಗ. ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದ ಕಂಡೊಡು ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ, ಕೆಯಿ ಕೊಯ್ನಗ ಪೊಂಜೋವಲು, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನಗ ಅಂಜೋವುಲು ಬೇಲೆದ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆಪ್ಪರೆ, ಪೊರ್ತು ಪೋವೆರೆಗಾದ್, ಭೂತಾರಾಧನೆಡ್ ಭೂತದ ಕತೆನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊಕ್ಕು ಪಾಡ್ದನ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಳುನಾಡ್ ಭೂತಕೋಲ(ಭೂತಾರಾಧನೆ)ಸಮಯೋಡು ಪನ್ಪಿ ನುಡಿ. ಮಲ್ಪುನೆಟ್ ಬಾರಿ ಬಿಸೆರ್ಕ್ ಅಂಕ ಆಯನೋಡು;ಕೋಲ ಕಮ್ಬುಲೊಡು ತನಕ್ಲೆಗ್.ಅನುಭವ ಆತಿನ ವಿಸಯೊನು ಪದ ಕಟ್ಯದ ಪನ್ಪಿನನೆ ಪಾಡ್ದನ.ಜನಪದೆರಾ ಪದ್ಯೊಲು, ಪಾಡ್ದನೊಲು ಜನಪದ ಆಚರಣೆ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡ್.ಸಾಮಾನ್ಯದ ಪೊಣ್ಣೊವುಲು ಪಾಡ್ದನ ಪಾಡ್ದನ ಪನ್ಪೆರ್-ಅಣ್ಜೊವುಲು ದೈವಾರಾಧನೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಕೋಲ ಕಟ್ಟುನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್.ಜನಕ್ಲೆನ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತಿನ ಪಾಡ್ದನ ಇನಿತ ಆಧುನಿಕ ವಿಚಾರೊಡು ತಿಕ್ಕುದು ಮಾಜುಲೆಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು.ಆಂಡ ಹಿರಿಯೆಡಲು ಮಲ್ದಿನ ಈ ಪಾಡ್ದನ ಮಿನನನ್ ಒರಿಪಾವೊಡು.ಇಲ್ಲಡ್,ಊರುಡ್ ಬೇತೇ ಬೇತೇ ಪರ್ಬಡ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಇತಿಹಾಸೊ
ತುಳುತ್ತ ಪಾಡ್ದನೊ ಪಾಡ್ದನೊ ಸಬ್ದೊದ ಮೂಲೊ ದ್ರಾವಿಡನೇ ಆತ್ಂಡ್. ‘ಪಾಡ್’ ಧಾತುಗ್ ‘ದ್‌ನ’ ಪನ್ಪಿ ಭೂತ ಕೃದಂತ ಪ್ರತ್ಯಯೊ ಸೇರ್ದ್ ಪಾಡ್ದ್‌ನ ಪಂಡ ಪದೊ ಪಂಡ್‍ನ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಆ ಸಬ್ದೊ ದುಂಬುಗು ಪಾಡ್ದನ>ಪಡ್ದನೊ>ಪಾಡ್ದೊನೆ ಪನ್ಪುನ ಪ್ರಾದೇಸಿಕ ಎತ್ಯಾಸೊಡ್ದ್ ಬೇತೆಬೇತೆ ಧ್ವನಿಕ್‍ಲೆನ್ ಪಡೆವೊಂಡ್. ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಪ್ರಚಾರೊಡು ಬತ್ತ್‌ನ ಪದೊ ಉಂಡಾಯಿನವು ಬೂತಾರಾಧನೆದ ನೆಲೆಡ್ ಸರಿಯಾಯಿನವೆ ಆಂದ್.
ಇದೊ
ಪಾಡ್ದನೊಡು ಕೆಲವು ಇದೊ ಉಂಡು
ಶಿಲೆಕಲ್ಲು
alt=ಮುರಕಲ್ಲ್, ತುಳುನಾಡುದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಲು|thumb|ಮುರಕಲ್ಲ್, ತುಳುನಾಡುದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಲು
ಶಿಲೆಕಲ್ಲು (Rock)ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು.ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕನಿಜೊಲೆನ ಕಣಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಆತಿನ ವಸ್ತು ಶಿಲೆಕಲ್ಲು. ನಂಮ ಸುತ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯವಅದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಶಿಲಕಲ್ಲು ಗ್ರಾನೈಟ್ (Granite)ಬೊಕ ನೈಸ್ (Gneiss). ಉಂದೆಕ್ ತುಳುನಾಡುಡು ಪಾದೆ ಇಜಿಂಡ ಪಾದೆ ಕಲ್ಲು  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಕಪ್ಪು ಜಾತಿದ ಗಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲುಗು ಸೋಮನಾಥ ಕಲ್ಲು ಇಜಿಂಡ ಸೋಮನಾಥ ಶಿಲೆ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪಿನ ರೂಡಿ ಉಂಡು. ಸೋಮನಾಥ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಗು  ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಡ್  "ಡಾಲರೈಟ್  ಡೈಕ್" ( Dolerite dyke) ಇಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು.
ಉಂದು ಮಾತಾ ಗಟ್ಟಿ ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಅತ್ತಾಂದೆ ತುಳುನಾಡುಡು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಕಲ್ಲು ಮುರಕಲ್ಲು (Laterite).
ವರ್ಗೀಕರಣ
ಶಿಲಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಈ ರೀತಿದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪೊಲಿ:
ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲು
ಕಟ್ಟೋಣ, ಗೋಡೆದ ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಜಲ್ಲಿ ಇತ್ಯಾದಿ  ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲೆನ  ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆಗ್   ಕಟ್ಟುನ  ಕಲ್ಲುಲು (building stones) ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾಪುಂಡು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಬೆಳಗಾಂ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಬಸಾಲ್ಟ್ (basalt) ಜಾತಿದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾವೊಂದುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲಬರ್ಗ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್  ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುದ ಪದರೊಲೆಗ್  ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟರೆ ಬೊಕ ನೆಲಕ್ ಪಾಡುನ ಚಪ್ಪಡಿಲೆನ ರೂಪೊಡು  ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆನ್  ತೂವೊಲಿ. ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಡ್  ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು (Sandstone / Quartzite) ಕಟ್ಟುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆವೊಂದುಂಡು.
ಉದ್ಯಮ ಬಳಕೆದ ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲು
ಉದ್ಯಮಲೆಗ್ ಬಳಕೆಯಾಪಿನ ಶಿಲಕಲ್ಲುಲು ಈ ವಿಧೊಟು ಬರ್ಪಾ. ಬಾಕ್ಸೈಟುದ (Bauxite) ಕಲ್ಲು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅದುರು ರೂಪೊಡು ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಮುರಕಲ್ಲುದ ತುಂಡುಲು ಪೊಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಉದ್ಯಮೊಡು ಸುಣ್ಣಾಂಶದೊಟ್ಟುಗು ಬೆರಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು (Limestone) ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಲ್ಲು. ಪೊಯ್ಯೆದಕಲ್ಲುನು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್  ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು.
ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆ ( ಎಂ ಸ್ಯಾಂಡ್ - M-sand). ಕಟ್ಟುನ ಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಕ್ರಶರ್ ಯಂತ್ರೊಡು ಪೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ " ಎಂ -ಸ್ಯಾಂಡ್ " ಪೊಯ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ಯಮೊಗು ಇತ್ತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತೇಜನ ಉಂಡು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪೊಯ್ಯೆ ಬೆಂಗಳೂರುದಂಚಿನ ಮಲ್ಲ ನಗರೊಲೆಡ್  ಪಿರಿಯ (ದುಬಾರಿ) ಆದ್   ಅವತ್ತಾಂದೆ  ಬೋಡಾಯಿನಾತ್  ತಿಕ್ಕಂದೆ  ಕೊರತೆ ಆದುಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊಗು  ಮಲ್ತಿನ ಪೊಯ್ಯೆಗ್ ಬೇಡಿಕೆ ದಿಂಜ ಆವೊಂದುಂಡು.
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪಲು
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡು ರಾಜೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಬಗೆಬಗೆತ  ಶಿಲೆ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ರಚನೆ ಆವೊಂದಿತ್ತುದು,‍   ದುಂಬುದಕುಲು  ವಾಸ್ತುದ  ಕಮ್ಮ  ಗೋಡೆಲೆಡ್  ರಾಜಾಶ್ರಯದ ಶಿಲ್ಪಿಲು ಮಲ್ತಿನ  ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ  ಶಿಲ್ಪಕಲೆತ  ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಏಪೊಗುಲಾ ತೂವರೆ  ಆಪಿನಂಚ  ಒರಿಪಾದ್ ಪೋತೆರ್.
ಬಳಪದ ಕಲ್ಲುಡು ವಾಸ್ತು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ  ಬೇಲೂರು ಹಳೆಬೀಡು ಊರುಲೆಡ್  ಹೊಯ್ಸಳೆರೆನ  ಕಾಲದ ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪೊಲು  ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು (Soapstone) ಜಾತಿದ ಕಲ್ಲುಡು ರಚನೆ ಆತಿನವು. ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು ದಿಂಜ ಮೆದುವಾಯಿನ ಕಾರಣ  ಸೂಕ್ಷ್ಮ  ಶಿಲ್ಪ ಕೆತ್ತನೆ ಕೆಲಸೊಗು ಪಂಡಿನ ಕಲ್ಲಾದುಂಡು.
ಗ್ರಾನೈಟು ಶಿಲೆಟ್ ವಾಸ್ತು
ಅವೇ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಂಪೆಡ್ ವಾಸ್ತುಲು ರಚನೆ ಆತಿನವು ಗ್ರಾನೈಟ್ ಜಾತಿದ ಕಲ್ಲುಡು. ಗ್ರಾನೈಟ್ ದಿಂಜ ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುನ  ಶಿಲೆ  ಆಯಿನ ಕಾರಣ  ವಾಸ್ತುಗು  ಶೋಭೆ ಕೊರುಂಡಲಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ  ಶಿಲ್ಪ  ಕೆತ್ತನೆಗ್ ಒದಗುಜಿ.
ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಡು ವಾಸ್ತು
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ ಊರುಲೆಡ್  ಚಾಲೂಕ್ಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ರಚನೆ ಆತಿನ ದೇಗುಲೊಲು ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ಮೂಡುದಿನವು. ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲುಡುದು ಗಟ್ಟಿ ಆಂಡಲಾ ಗ್ರಾನೈಟುದಾತ್ ಗಟ್ಟಿದವತ್ತ್. ಅಂಚಾದ್ ಕೆಂಚಿ ಬಣ್ಣದ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಡು ಪೊರ್ಲುದ ವಾಸ್ತುಲು ರಚನೆ ಆತಿನೆನ್ ನಮ ತೂವೊಲಿ.
ಅಂಚನೆ, ಒಡಿಸ್ಸಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋನಾರ್ಕ್, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪದ  ಖುಜರಾಹೊ ದೇಗುಲಲು  ಸತಾ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ ರಚನೆ ಆತಿನ ವಾಸ್ತುಲು.
ಅಮೃತಶಿಲೆಡು ವಾಸ್ತು
ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಗ್ರಾ ತಾಜಮಹಲ್  ರಚನೆ ಆತಿನಿ   ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ  ಅಮೃತಶಿಲೆಟ್. ಅಮೃತಶಿಲೆ (ಮಾರ್ಬಲ್- Marble) ಮೆದು ಶಿಲೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ರೂಪಾಂತರ ವಾಯಿನ ಬೊಕ ಅಮೃತಶಿಲೆ ಆಪುಂಡು. ಅಮೃತಶಿಲೆ ಮೆದುವಾಯಿನ ಕಾರಣ ಪೊರ್ಲುದ ವಾಸ್ತುಲೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲು ಆದುಂಡು.
ಆಧುನಿಕ ಆಲಂಕಾರ ಶಿಲೆಕುಲು
ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡು  ಶಿಲ್ಪಕಲಾ  ಸೌಂದರ್ಯೊಗು ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆ ಆಂಡಲಾ, ಬೇತೆ  ನಮೂನೆಡ್  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್  ವಿಶೇಷ  ಕಟ್ಟೋಣ  ಕೆಲಸೊಲೆಡ್  ಬೊಕ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ ರಚನೆಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್ ಆಧುನಿಕ ಯಂತ್ರೊಲೆಡ್ ಸಪಾಯಿ ಸಮತಟ್ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಅಯಿತ ಮಿತ್ತದ ಮೆಯಿಕ್  ನಯಿಸ್  ಹೊಳಪು ಕೊರುದು ಕನ್ನಡಿದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಲೆಡ್ ಆಲಂಕಾರೊಗು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೋಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಸೋಮನಾಥ - ಡಾಲರೈಟ್ ಶಿಲೆ
ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸೋಮನಾಥ ಶಿಲೆ (ಡಾಲರೈಟ್) ಆಲಂಕಾರದ ಕಲ್ಲಾದ್ ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ ಸಮಾಧಿಲೆಡ್ ಹೊಳಪುದ ಪಲಾಯಿ ರೂಪದ ಕಲ್ಲಾದ್ ಬಳಕೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿಡ್ ದ್ ಬೊಕ ಈ ಶಿಲೆಕ್  ಖಾಯಿಷಿ ಎಚ್ಚಾದ್  ಕಟ್ಟೋಣೆಲೆನ  ಗೋಡೆಲೆಗ್, ನೆಲತ ಚಪಡಿಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರುವಾಂಡ್.
ಆಲಂಕಾರದ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಕುಲು
ಬಗೆಬಗೆತ ಬೊಂಙ  ಬಣ್ಣದ  ಗ್ರಾನೈಟ್, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಗ್ರಾನೈಟ್,   ಸಯನೈಟ್,  ಡಯೊರೈಟ್   ಇಂಚಿನ  ಮಾತಾ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್  ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ   ದಿಮ್ಮಿಲಾದ್  ಕತ್ತೆರ್ ದ್  ಯಂತ್ರೊಲೆನ ಸಾಯೊಡು  ತೆಳುತ ಪಲಾಯಿಲೆನ್  ಮಲ್ತ್ ದ್  ಹೊಳಪು (ಪಾಲಿಷ್ ) ಕೊರುದು  ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಲೆನ  ಆಲಂಕಾರದ ಕೆಲಸೊಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಅತಿದ ಕಲ್ಲುಲಾಂಡಲಾ ಗಟ್ಟಿದ  ಶಿಲೆಕಲ್ಲುಲೆನ್  ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು "ಗ್ರಾನೈಟುಲು" ಇಂದ್  ಒಂಜೇ ಪುದರುಡು ಲೆಪ್ಪುನು ರೂಡಿಡು ಉಂಡು. ಬೇರದಕುಲು ಬೊಂಞ ಗ್ರಾನೈಟ್ (Gray granite  ), ಗುಲಾಬಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ (Pink granite  ) ಅತ್ತಾಂದೆ ಪಚ್ಚ ಗ್ರಾನೈಟ್, ಮಂಜೊಳ್ ಗ್ರಾನೈಟ್,  ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾನೈಟ್-  ಇಂಚ  ಮಾತಾ  ಭೂವಿಜ್ಞಾನೊಡು  ದಾಂತಿನ ಪುದರುಲೆನ್ ಆಯಾ  ಶಿಲೆತ ಬಣ್ಣದ ಆಧಾರೊಡು   ಬಳಕೆ  ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಆಲಂಕಾರದ ಮುರಕಲ್ಲು
ಮುರಕಲ್ಲು ಕರಾವಳಿಡ್  ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕಲ್ಲು. ದುಂಬು ಪಂಚಾಂಗ ಬೊಕ  ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರಾ  ಬಳಕೆ  ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ಮುರಕಲ್ಲುನು,  ಇಂಚೊಗು ಮುರಕಲ್ಲುನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಕಟ್ಟೋಣದ ಆಲಂಕಾರದ ಗೋಡೆಲೆಗ್  ಉಪಯೋಗ  ಮಲ್ಪುನ  ರಿವಾಜು ಇಂಚೊಗು ಸುರುವಾತುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
1. http://www.civileblog.com/building-stones/
2. https://www.bgs.ac.uk/downloads/start.cfm?id=1407 ವರ್ಗೊ:ಭೂ ಇತಿಹಾಸ ವರ್ಗೊ:ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ಕನಿಜೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಾಸ್ತುಶಿಲೆಕುಲು
ಮಾರ್ನೆಮಿ
ಮಾರ್ನೆಮಿ ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆತ್ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತು ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಹಾನವಮಿ ಪಂಡ ೯ ದಿನತ ಶಕ್ತಿನ (ದುರ್ಗೆನ) ಆರಾಧನೆ. ಬೊಕ್ಕ ೧೦ ನೇ ದಿನತಾನಿ ದಶಮಿ.
ದೇಶದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುಡು ಮಾರ್ನಮಿ
ಮಾರ್ನಮಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜೈಡು ದಸರಾ ಪಂಡ್ ಆಚರನೇ ಮಲ್ಪುನ ನಾಡಹಬ್ಬ. ದೇಶದ ಬಡಕಾಯಿ, ನಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ರಾಜ್ಯಲೆಡ್ ಮಾರ್ನಮಿನ್ ದಸರಾ ಪಂಡ್ಎಂ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಸರಾ ಅತ್ತಾಂಡ ದಶಹರಾ ಪಂಡ ಪತ್ತ್ ತರೆತ ರಾವಣನ್ ರಾಮೆ ಕೆರಿನ ಲೆಕ್ಕೊದ ಆಚರಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ರಾವಣನ ಬೊಂಬೆ ಮಲ್ದ್ ಅಯಿಕ್ ಸೂ ಕೊರ್ದು, ಪಟಾಕಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್.
ವೇಸೊಲು
ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ. ಕೆಲವು ಜನ ಪರಕೆ ಪ್ಂಡ್ದ್ ವೇಷ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೋಲಾ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಸ್ಟ-ಕೋಟಲೆ ಬನ್ನಗ, ಬಾಲೆಗ್ ಗುಣೊ ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ವೇಷ ಪಾಡ್ಪಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅಕ್ಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ-ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಲ್ ನಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ವಾ ವೇಷೊಲಾ ಆಪುಂಡು.
ಕೊರಗೆ
ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್ ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ  ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್. . ಈ ವೇಷೊನು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊಡು ಈ ವೇಷ ಪಾಡುನೆನ್ ಸರಕಾರ ಉಂತಾದ್ಂಡ್.
ಪಿಲಿ‍ ವೇಷ
ಪಿಲಿವೇಷ (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು) ತುಳುನಾಡಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ. ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಸಿಮ್ಮೊ
ಸಿಮ್ಮೋ ಅಥಾಂಡ ಶಾರ್ದೂಲ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ಲುದ ವೇಷ. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಮೈ ನಿಲಿಕೆ ಮನ್ಜೊಲ್ ರಂಗ್ ದ ರೋಮ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ಬೀಲ ಬೋಕ್ಕ ಸಿಮ್ಮೊದ ತರೆತಲೆಕಂದಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡ್, ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆನ ವೇಷ, ಆಯನ ಕಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊತ್ತಲಿಗೆದ ಬೆಡಿದಲೆಕಂದಿನ ಕೋಲು. ತಾಸೆದಲೆಕೊಂದಿನ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾಮಾನ್ ಪತ್ತೋಂದು ೩ -೪ ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್.
ಕರಡಿ
ಕರಡಿ ವೇಷ ಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒರಿ ಕರಡಿದಲೆಕ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಉದ್ದ ಉದ್ದ ರೋಮದ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಅಂಗಿ, ಕರಡಿದ ಮುಸುಡುದ ತೊಪ್ಪಿ, ನಲಿಪುನ ವೇಷ. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ, ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಮಾತಾ ಇಪ್ಪುವೆರ್.
ಅನಾರ್ಕಲಿ
ಮಾರ್ನಮಿದ ವೇಸೊಲೆಡ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪನ್ಪುನ ವೇಸಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆಟ್ ಆನುಲು ಪೊನ್ನುಲೆನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಉದ್ದದ ಲಂಗ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ನವಿಲದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ವಾ ಪೊಣ್ಣಗುಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕ ನಲಿಪುನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು.
ಕುಸಲ್ ವೇಸೊಲು
ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್
ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನ ವೆಸೊತ ಪದೊ
ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ..... ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು .. ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ .....
ಮದಿಮಾಳ್ ಮದಿಮೆ
ಮದಿಮಾಳ್ ಮದಿಮೆ ಪಂಡ ದುಂಬುದ ಕಾಲೋಡು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕ್ರಮೊ.ಈ ಕ್ರಮೊಕು ನೀರ್ ಮೀಪಾವುನಿಂದ್‌ಲ ಪನ್ಪೆರ್ ಉಂದೆನ್ ತುಳುನಾಡ್‌ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಕೋಡಿಡ್‌ಲ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಕೋಡಿಡ್ದ್ ನನೊಂಜಿ ಕೋಡಿಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಯಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲೆಗ್ (ಪೊಂಜೊಲೆಗ್) ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಆಚರಣಾ ಕ್ರಮೊ.ಪೊಣ್ಣು ಜವ್ವಂದಿ ಆತಳ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬೈದ್‌ಲ್ ಪನ್ಪಿನವು ಈ ಆಚರಣೆಡ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು
ಅಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತು
ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ(ಮಗಳ್)ಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ೧೨ ವರ್ಸೊಡ್ದು ೧೭ ವರ್ಸೊದ ಉಲಯಿ ಮದಿಮಾಳ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ .ಈ ವರ್ಸೊದ ಅವಧಿದ ಉಲಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಳತ್‌ದ ಪೊಂಜೊವು ಆಪಲ್ ಪಂಡ ಜವ್ವಂದಿ ಆಪೊಲು.ಈ ಜವ್ವಂದಿ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಪಿದಯಿ(ಋತುಮತಿ) ಆಪುನೆಗ್ ಪೊಣ್ಣು ಮದ್ಮಾಳ್ ಆಯಲ್ ಪನ್ಪೆರ್ .ಆ ಜವ್ವಂದಿ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ವಿಸೇಸ ರೀತಿದ ಆರೈಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕ್ರಮೊಕುಲುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.ಅಯಿಕ್ ಮದಿಮಾಳ್ ಮದ್ಮೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಆಚರಣೆದ ಕ್ರಮ
ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಪಿದಯಿ(ಋತುಮತಿ)ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣಣ್ ಪಿದಯಿ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಪಿದಯಿ ಇತ್ತಿನ ಮದೆಟ್ ಮೂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಐನ್ ದಿನ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ .ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೀಪುನ ದಿನೊತಾನಿ ಊರುದ ಮುತ್ತೈದೆ ಪೊಂಜೊಲೆನ್ ಲೆತ್ತ್‌‌ದ್ ಜವ್ವಂದಿ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಕುಲ್ಲಾದ್ ಮುತ್ತೈದೆನಕುಲು ಮಾತ ಆ ಪೊಣ್ಣಗ್ ತರೆಕ್ ನೀರ್ ಮಯ್ಯಿತ್‌ದ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಪೋಜಿದ್ ಮೀಪಾದ್ ಊಜಿದ್ ನೀರ್ ತಲಿತ್‌ದ್ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಲಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಆಳೆಗ್ ಆನಿ ಸುರು ಸೀರೆ ತುತ್ತಾದ್ ಕೈಕ್ ಕಾಜಿ,ಕೂಜಲ್ ಬರ್ಚಿದ್ ನೈದ್ ಜಡೆ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಕಣ್ಣ್‌ಗ್ ಮಯ್ಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ ಪತ್ತಾವುನ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣನ್ ಒಂಜಿ ಮಣೆಕ್ ಪೊಲ್ದು ಕುಂಟು ಪಾಡ್ದೆ ಕುಲ್ಲಾವೆರ್ ಸೋದರ ತಮ್ಮಲೆ ಅಂಚನೆ ಹಿರಿಯಕುಲು ಮಾತ ಎಡ್ಡೆ ಮದಿಪು ಕೊರ್ದು ಉಡಿಗೆರ್ ಕೊರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊಲ ಉಂಡು. ಬತ್ತಿನ ಊರುದಕುಲೆಗ್ ಮಾತ ಗೌಜಿದ ವನಸ್ಸ್ ಪಾಡುವೆರ್.
ಕರ ಪತ್ತಾವುನ ಕ್ರಮ
ಮದಿಮಾಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ಮೀಪಾದ್ ಉಲಯಿ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಟಿಲ್ದ ಕೋಣೆಗ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಪೋದು ಅಳೆನ ಕೈಟ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಸೊತ್ತುಲಾಯಿನ ಕರ ಕೈಲ್‌ ಅಂಚನೆ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಬಾಜನೊಲೆನ್ ಪತ್ತಾವೆರ್ ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲ್‌ದ್ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಳ್ ನನ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಾಯೊಗು ಬತ್ತ್‌ದಳ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಪಾಣಾಜೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ ಪಾಣಾಜೆ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೫೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಂಡು. ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿ ಕೂಡ್ಲೆ ನೆನೆಪಾಪಿನವು ಅಲ್ತ ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವೈದ್ಯ ಮನೆತನ. ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ಬರೆಯಿನ 'ಅಜ್ಜಿ ಮದ್ದು', 'ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಧನ', 'ಆರೋಗ್ಯ ಜೀವನ', 'ಬಾಣಂತಿ ಉಪಚಾರ', 'ಆರೋಗ್ಯದಾನ ಕೈಪಿಡಿ' 'ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತರ ವೈದ್ಯರತ್ನಮಾಲೆ' ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೂಕುಲು ಆರೆನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿನ್ ತೆರಿಪಾವ.ಬಾರೀ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಪಂಡಿತೆರಾದಿತ್ತಿನ ಪಾಣಾಜೆ ಪಂಡಿತೆರ್ ೧೫-೧-೧೯೦೭ಕ್ಕ್ ಪುಟ್ಟುದು ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ ನಡಪಾದ್ ೧೬-೨-೧೯೭೧ಡು ತನ್ನ ಅಜ್ಪತ್ತಮೂಜನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಜಲ್ಲೆಲೆಡ್ ನಡುತವು. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಉಡುಪಿ ಮುಖ್ಯಕೇಂದ್ರ, ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಆದುಂಡು.ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತಿನ ಉಡುಪಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೭ ಡುದು ಬೊಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ದುಂಬರಿಯಿಂಡ್. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್ ಉಡುಪಿ ಮಹತ್ವದ ಪೇಂಟೆ:   ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್  ದ್ವೈತ ಧಾರ್ಮಿಕ  ಸಿದ್ದಾಂತ ಸ್ಥಾಪನೆ  ಮಲ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ.
ಚರಿತ್ರೆ
ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನೊಡು ಕರಾವಳಿಡ್ ಕಾರಬಾರ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಕರಾವಳಿಗ್ ಕೆನರಾ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕೊರ್ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೦ ಡು ಬ್ರಿಟಷೆರ್ ಕೆನರಾ ಕರಾವಳಿನ್ ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ (ನಾರ್ಥ್ ಕೆನರಾ- North Canara ) ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ (ಸೌಥ್ ಕೆನರಾ- South Canara ) ಇಂದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮೬೨ಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಆಧಿಪತ್ಯೊಡು  ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ ಬಾಂಬೆ (ಬೊಂಬಾಯಿ) ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗ್  ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾದ್  ಸೇರಾಯೆರ್. ದೇಶೊಗು ೧೯೪೭ಡು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ  ೧೯೫೬ಡು ಭಾಷಾವಾರು  ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಲೆನ ರಚನೆ ಆನಗ  ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊಗು ಉತ್ತರ ಬೊಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಸೇರಿಯಾ.ಕ್ರಮೇಣ ಉತ್ತರ ಕೆನರಾ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಆದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೆನರಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಆದ್ ಪುದರುಲು ಬದಲಾವಣೆ ಆಂಡ್.
೧೯೯೭ ನೆ ಇಸವಿಡು ಪೂರ್ವದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಬಾಗ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ ರಚನೆ ಆಂಡ್.
ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಬೊಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೩೬೮೨ ಚದರ ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು.ಉಂದೆಟ್ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೩೩೩೮.೩೩ ಚದರ ಕಿಮಿ ಬೊಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೨೪೩.೮೭ ಚದರ ಕಿಮಿ.(ಕಿಮಿ=ಕಿಲೊಮೀಟರುಲು). ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೩೩ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಲ್ಲಾ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲು ೪ ಉಲ್ಲಾ.
ಭಾರತದ ೨೦೧೧ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಉಡುಪಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೧,೭೭,೩೬೧. ಉಂದೆಟ್ ಆಂಜೋವುಲು (ಪುರುಷೆರ್ ) ೫,೬೨,೧೩೧; ಪೊಂಜೋವುಲು (ಸ್ತ್ರೀಕುಲು) ೬,೧೫,೨೩೦.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
1.http://www.census2011.co.in/census/district/268-udupi.html
2.https://www.districtsofindia.com/karnataka/udupi/demographics/index.aspx ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗೊ:ಜಿಲ್ಲೆಲು ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ
ಅಳೆ
ಅಳೆ/ಅಲೆ ಪಂಡ ಪೇರ್‌ಗ್ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್ದ್‌ ಆನಗ ಅವು ಕೊಜಪು ಅಪುಂಡು. ಆ ಕೊಜಪುಗು ಮಂತ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಲಿತ್‌ಂಡ ಅಪು ಅಲೆ ಅಪುಂಡು. ಉಂದು ಪರಿಯರೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾನೀಯೊ. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಬಟರ್‌ಮಿಲ್ಕ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಪೆರ್ಪು ಪಾಡಿನ ಪೇರ್‌ ಕೊಜಪಾದ್ ಅಯಿನ್ ಮಂತ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಲಿಪುನಗ ಉಂಡಾಪುನವು ಅಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ಲ್ ನೈಯಿ. ಎಡ್ಡೇನೊ ತುಲಿತ್ಂಡ ಅಯಿಟ್ ಬೊಲ್ನೆಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒರಿನವು ಅಲೆ. ಅಳೆತ್ತ ಕನೆರ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಪೇರ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಆಮ್ಲ.
ಅಳೆ ದೆಮಗಾದ್ ದೀತಿನ ಪೇರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಪಾನೀಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೆಚ್ಚ ವಾತಾವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಪೆತ್ತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎರ್ಮೆದ ಪೇರ್‌ರ್ದ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಪುನ ಉಂದು, ಒಂತೆ ಪುಳಿತ್ತ ಅಂಶೊನು ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣೊ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು. ಉಂದೆನ್ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಪುಂಡು. ಲಕ್ಟೊಕಾಚ್ಚುಸ್ ಲಕ್ಟಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಟೊಬಸಿಲ್ಲುಸ್ ಬುಲ್ಗರಿಚುಸ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾವುನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು.
ಅಳೆ ಪಂಡ ಪೇರ್‌ನ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ಆರಪಾದ್ ಪೆರ್ಪು ಪಾಡ್‍ದ್ ಕೊಜಪ್ಪು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಲಿತ್ತ್‌ದ್ ಬೊಳ್ಳು ನೈ ಬೇತೆ ಅಳೆ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ಇಂಚ ಆಯಿನ ಆಳೆನ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ ಬಟರ್ ಮಿಲ್ಕ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಅಳೆ ಮನ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಅಳೆ ಪರಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ. ಉಂದೆನ್ ಶುಂಠಿ, ಕಾಯಿಮುಂಚಿ, ಉಪ್ಪು, ಒಂಜಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರ್‌ದ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ನೀರ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ತಂಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಪರಿಯೆರೆ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ.
ಉಪಯೋಗ
ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್ ರ್ದ್ ಅಳೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನವು ಉಂದು. ಒಂತೆ ಪುಲಿತ್ತ ಅಂಶ ಉಂಡು. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲೆರ್ದ್ ಮಲ್ಪೊಡಪುಂಡು, ಲಕ್ಟೊಕಾಚ್ಚುಸ್ ಲಕ್ಟಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಕ್ಟೊಬಸಿಲ್ಲುಸ್ ಬುಲ್ಗರಿಚುಸ್ ಪನ್ಪುನವು ಉಂದೆಕ್ಕ ಬೊಡಾಪುನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು.
ಅಳೆತ್ತ ತಂಬುಳಿ
ಅಳೆತ್ತ ತಂಬುಳಿ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನ ಎಂಚ ಪಂಡ ದಿಕ್ಲೆಲ್‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆನ್ ದೀವೊಡು. ಎಣ್ಣೆ, ದಾಸಿಮಿ, ಜೀರಿಗೆ, ಉನುಗೆಲ್ ಮುಣ್ಚಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್‌ನ್ ಪಡೊಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ರುಚಿಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಉಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಸೇರವೊಡು. ನೀರ್ ಕೊದಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಳೆನ್ ಸೇರಾಂಡ ಅಳೆತ್ತ ತಂಬುಳಿ ತಯಾರಾಪುಂಡು.
ಅಳೆ ಪಂಡ ದಾದಾ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಯಿನ ಅಳೆ(ಮಜ್ಜಿಗೆ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅ‍ತ್ತ್ಂಡ ಇಲ್ಲಲ್ ತಯಾರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಳೆಟ್ಟ್ ಪ್ರೋಬಯಾಟಿಕ್ ಪನ್ಪುನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣೊ ಅವು ನಮ್ಮ ದೇಹೊಗು ಎಡ್ಡೆ ಒಂಜಿ ಪದಾರ್ಥವಾದ್ ಉಂಡು. ಬಂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೋಲಿ (ಚರ್ಮ)ಗ್ ತಂಪುನು ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಕೊಜಪ್ಪುನು ತುಲಿತ್‍ದ್ ಅಳೆ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದ್ ಪೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಜಪ್ಪುಡು ಕೊಬ್ಬುದ ಅಂಶ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಅಳೆ ದೇಹೊದ ರೋಗೊನು ತಡೆಗಟ್ಟೆರೆ ಬೊಡಾಪುನ ಶಕ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಭಾರತೊಡು ನೈ ಬೆಣ್ಣೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಪುನ ಬೊಲ್ದುದ ನೀರ್‌ಗ್ ಅಳೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ರೀತಿಯಾದ್ ಅಳೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಲೆಡ್ ನನಲಾ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಪಂಜಾಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್‌ಡ್ ಅಳೆಕ್ಕ್ ಒಂತೆ ನೀರ್, ಉಪ್ಪು,ಇಂಗ್ ಸೇರಾದ್ ಓಣಸ್ಸ್‌‍ಗ್ ಬಲಸುನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓಣಸ್ಸ್ ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಯೆರೆ ಕೊರ್ಪುನವು ಪ್ರತೀತಿ.