cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಕುಸ್ತಿ
ಸ್ವಚ್ಛಂದ (ಕ್ಯಾಚ್ ಆ್ಯಸ್ ಕ್ಯಾಚ ಕ್ಯಾನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್) ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿ
ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲು ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌‍ಡು ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಾದ್, ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದೆರ್. ದೇಶೊಗು ಖ್ಯಾತಿ ಕನತ್ತ್‌ನ ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್: 1	ಕೆ.ಡಿ. ಜಾದವ್	2	ಲೀಲರಾಮ್	3	ಬಿಷಂಬರ್ ಸಿಂಗ್	4	ಮಾಳ್ವ	5	ಬಿ.ಜಿ.ಕಾಸಿದ್ 6	ಸೋಹಾನ್ ಸಿಂಗ್	7	ಲಲಿತಾಪ್ರಸಾದ್	8	ಉದಯ ಚಂದ್	9	ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ ಪಾಂಡೆ 10	ಕುಮಾರ ವೇದಪ್ರಕಾಶ್
ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ
18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದವರು ಮಹಾರಾಜ ನೃಪೇಂದ್ರ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುವಾಗಿದ್ದ ಟಾಮ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿತಂದ ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹ್ರೂ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ದಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಗುಲಾಂನನ್ನು ಅವರು ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಗುಲಾಂನ ದೇಹದಾಢ್ರ್ಯ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ, ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೋತಿಲಾಲರಿಗೆ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇಗುಲಾಂ ತುರ್ಕಿಯ ಖಾದರ್ ಅಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದು ತಂದ.
1910ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾನ್‍ಬುಲ್ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಗಾಮ ಮತ್ತು ಇಮಾಂ ಬಕ್ಷ್ ಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಗುಲುವ ಖರ್ಚಿನ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂಗಾಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಸರತ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿತ್ರರು ಲಂಡನಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ತುಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಗಾಮನಿಗೆ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ 5 ಅಡಿ 7 ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, 250 ಪೌಂಡು ತೂಕವಿದ್ದ ಗಾಮ, ಇವನಿಗಿಂತ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಖ್ಯಾತ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರನೆಂಬುದೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.
ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಸಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಎರಡೇ ಎರಡು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊಸಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಾಮ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಇಡೀ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ತನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತು 5 ನಿಮಿಷ ಹೋರಾಡಿದವರಿಗೆ 15 ಪೌಂಡ್ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ. ಇವನ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮೊದಲ ದಿವಸ ಮೂರು ಜನ ಪೈಲ್ವಾನರು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಗಾವi ಈ ಮೂರು ಜನರನ್ನೂ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಒಳಗೇ ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿಸಿದ. ಅದರ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಇವನನ್ನೆದುರಿಸಲು ಬಂದ 12 ಜನ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಗತಿ ಕಾಣಿಸಿದ. ದಿಗ್ಬ್ರಮೆ ಹಿಡಿಸುವಂತೆ ಜಯದ ಮೇಲಿನ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಗಾಮನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲೇಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಗಾಮ 1910ನೆಯ ಇಸ್ವಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು, ಹೆಸರಾಂತ ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಇ. ರೋಲರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಂತನಲ್ಲದೆ ಆತನನ್ನು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಪ್ರೆಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವುಂಟುಮಾಡಿದ. ಇದಾದ ಅನಂತರ ಅಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದು, ಯಾರೂ ಸೋಲದ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿವಸಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂದು ನಡೆದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗಾಮನದೇ ಮೇಲುಗೈಯಾಗಿತ್ತು. ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದ್ದರೆ ಅಂದೇ ಗಾಮನಿಗೆ ಜಯ ದೊರಕಬೇಕಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಮ ಕೊಂಚವೂ ಸಹನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾರನೆಯ ದಿವಸ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿದ. ಆದರೆ ಅವನ ಎದುರಾಳಿ ಹಿಂದಿನ ದಿವಸದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈಮೂಳೆ ಮುರಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ಚೇತಸನಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಾದ. ಅಂದೇ ಗಾಮ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ.
ಇದಾದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅನಂತರ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ದೇಶದ ಜನತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತೆ ಗಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಈ ಸಾರಿ ಗಾಮ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡ.
ಗಾಮ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಕಿಕಾರ್‍ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಂ-ಇವರ ಹೆಸರು ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಲಾಹೋರಿನ ಸತಾರ-ಎ-ಹಿಂದ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ದೊ ಪೈಲ್ವಾನನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಹುಷಃ ಈತನೊಬ್ಬನಿಗೇ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಈತ ಗಾಮನಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ, ಅನಂತರ ಬಂದ ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಕೆಲವು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳೇಂದರೆ-ಭೂಲರ್, ಗೊಂಗಾಬಲಿವಾಲ, ಹರ್‍ಬಾನ್‍ಸಿಂಗ್, ಗುಟ್ಟಾಸಿಂಗ್, ಇಮಾಂಬಕ್ಷ್, ಗರ್ದಾವರ್, ಹಮೀದಾ, ಗಂಧಾಸಿಂಗ್, ಹಕೀಮ್, ಮಾಧೋಸಿಂಗ್, ವುಸ್ತಾದ್‍ಕರೀಮ್‍ಬಕ್ಷ್, ಪಲೇರ್‍ವಾಲ, ಗೋಬರ್‍ಬಾಬು, ಕಲ್ಲು, ರಹೀಂಸುಲ್ತಾನಿವಾಲಾ, ದಾರಾಸಿಂಗ್, ಜೋಗಿಂದರ್‍ಸಿಂಗ್-ಮುಂತಾದವರು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕುಸ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆಲು
ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ
ಕೆಂಡಸೇವೆ
ಕೆಂಡಸೇವೆ ಪಂಡ ಭೂತಾರಾದನೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಭೂತೊ ಕಟ್ಟ್‌ನಾಯೆ ಸೂತ ಗೆಂಡದ ಮೇಲ್‍ಡ್ ನಡತ್ತೊಂದು ಪೋಪುನೆನ್ ಕೆಂಡಸೇವೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರಾಧನೆದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗೊನು ಕೆಂಡಸೇವೆಂದೇ ಪನ್ಪೆರ್.
ಚಿಪ್ಪಿ ಪಾರೆಯ್
ಚಿಪ್ಪಿ ಪಾರೆಯ್ ತೂಯೆರ ನಮ್ಮ ಮುಧೋಳ ದ ಲೆಕ್ಕನೆ ಉಪ್ಪುನ ಜಾತಿ ಉಂದು ತಮಿಳ್ನಾಡುದ ಪೆರಿಯಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಇನ್ದೆತ್ತ ಊರು. ಕಾಡ್ದ್ ಬೊಂಟೆ ದೇರುನಗ ಮುರ್ಗೊಲೆನ್ ತ್ಹೊಜಾದ್ ಕೊರ್ಪಿನೆಟ್ ಭಾರಿ ಉಸಾರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ನಾಯಿ
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ
ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಒರಿ ಭಾರತದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆ. ಉಡುಪಿಡ್ ಕೃಷ್ಣಮಠತ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪರೆಗಾದ್ ಎಣ್ಮ ಸನ್ಯಾಸಿಲೆಗ್ ಅಧಿಕಾರ ಕೊರಿನಾರ್. ಶಾಸ್ತ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ವಿಸಯೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಕುಲು ಅಕಲ್ನ ಮನಸ್‍ಗ್ ಬತ್ತಿಲೆಕ ಬೋಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಗು, ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಐಕೊಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ರೂಪ ಕೊರ್ದು, ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬೋದನೆಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸುಮಾರ್ ತಪ್ಪುಲೆನ್ ಸರಿಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ನಿಜವಾಯಿನ ಜ್ಞಾನದ ಬೊಲ್ಪುನು ತೋಜಾಯೆರ್. ಸ್ವತಃ ವಾಯುದೇವೆರೇ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರೆನ ರೂಪೊಡು ಭೂಮಿಗ್ ಬತ್‍ದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್‌ನ ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನ
ಮಧ್ವೆರ್ ಒಡಿಪುದ ಕೈತಲ್‌ದ ಪಾಜಕ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು, ೧೨೩೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್(ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ೧೧೬೦, ವಿಳಂಬಿ ಸಂವತ್ಸರದ ಅಶ್ವೀಜ ಶುದ್ಧ ದಶಮಿ). ಅಮ್ಮೆರ್ ಮಧ್ಯಗೇಹ ಭಟ್ಟ, ಅಪ್ಪೆ ವೇದಾವತಿ. ಕಿನ್ಯೊಡು ಮಧ್ವೆರೆಗ್ ವಾಸುದೇವ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ಂಡ್. ಕಿನ್ಯಡಿಪ್ಪನಗ ವಾಸುದೇವೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆನ್ ತೋಜಾವೊಂದಿತ್ತೆ. ಐನ್‍ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ವಾಸುದೇವಗ್ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಉಪನಯನ ಆಂಡ್. ವಾಯುನ ಅವತಾರ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಕಿನ್ಯೋಡೇ ಮಧ್ವೆರೆಗ್ ಮಾತಾ ಶಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ ಜ್ಞಾನ ಇತ್ಂಡ್. ೧೦ನೇ ಪ್ರಾಯೊಗು ಗುರುಕುಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿತ್‍ದ್, ವಾಸುದೇವೆ ೧೧ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ತನ್ನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ಅಚ್ಯುತ ಪ್ರೇಕ್ಷೆರೆಡ್‌ದ್ ಸನ್ಯಾಸತ್ವನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಾಯೆರ್. ಗುರುಕುಲವಾಸದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ತೋಜಾಯಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಡ್‌ದಾವರ ವಾಸುದೇವಗ್ ಗುರುಕುಲು ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞಾಚಾರ್ಯ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.
ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ-ಆನಂದತೀರ್ಥ-ಮಧ್ವ-ಸರ್ವಜ್ಞ
- ಆರ್‍ ಸಂನ್ಯಾಸ ದೀಕ್ಷೆ ದೆತೊಂದು ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಳುಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ  ಪಂಡಿತೋತ್ತಮರೆನ್ ವೇದಾಂತ ತಕೊ೯ಡು ಸೋಲ್ಪಾದೆರ್‍. ಅವೆನ ತೂದು ಅಚ್ಯುತಪ್ರೇಕ್ಷೆರ್‍ ಆರೆಗ್ ವೇದಾಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪಂದ್  ಆನಂದತೀರ್ಥ ಪನ್ಪಿ ಬಿದ್೯ ಕೊರಿಯೆರ್‍.
ಬಡೆಕಾಯಿ ಭಾರತದ ಯಾತ್ರೆ
--
ಉಡುಪಿಡ್
-
ಬದರಿಗ್ ರಡ್ಡ್‌ನೆ ಯಾತ್ರೆ
---
ಉಡುಪಿದ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು
ಉಂದೆ ಸಮಯಯೊಡು ಉಡುಪಿದ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲೆಗ್ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೆಗ್ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊರ್ದು ಮಠಾಧಿಪತಿ ಆದ್  ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಧ್ವರೆನ ನನ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಷ್ಯೆರ್ - ೯. ಪದ್ಮನಾಭ ತೀರ್ಥ; ೧೦. ನರಹರಿತೀರ್ಥ. ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಪೋದು ಉಜಿರೆದ ಬ್ರಾಣೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜಾವಿಧಿಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನಂಚಿನ ಕರ್ಮನಿಯಮ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಇದು ಖಂಡಾರ್ಥ ನಿರ್ಣಯ ಪಂದ್ ಪುದರ್  ಪಡೆತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಪರಂತಿಡುಪ್ಪುನ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯೊನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್.
ಕೃತಿಕುಲು
ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಕ್‌ಲೆನ್ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಬರೆತೆರ್. ಅರೆನ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಸರ್ವಮೂಲಗ್ರಂಥೊಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅವೆಟ್ ಇನಿಲ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುನಂಚಿನವು:
ಶಿಷ್ಯರು
ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗ ಅಪಾರವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಟ್ ಪ್ರಮುಖರಾಯಿನ ಕೆಲವೆರ್ ಪಂಡ
ಪ್ರಚಾರ
ಇಡಿ ಭಾರತೊಡು ದ್ವೈತಮತೊನು ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಬದರಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವೇದವ್ಯಾಸ ರೂಪಿಯಾಯಿನ ಪರಮಾತ್ಮನ್ ತೂದು ,ಪರಮಾತ್ಮಡ್ದ್ ವೇದೊನು ಕಲ್ತ್‌ದ್ ಉಡುಪಿಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತೆರ್. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಒರ್ಂಬ  ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ದೀಕ್ಷೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಮಠೊಡು ಕೃಷ್ಣ ವಿಗ್ರಹೊನು ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣೆ ತನ್ನ ಮಾಮನ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತಿನ ಸಮುದ್ರೊಡ್ದು ಅಚಾರ್ಯೆರೆಗ್ ಗೊಪಿಯ ಉಂಡೆದುಲಯಿ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ತಿಕ್ಕಿಯೆರ್
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಉದ್ಯಮ
ಉದ್ಯಮ ಪಂಡ ಗಿರಾಕಿಲೆಗ್ ಸರಕ್‍ನ್ ಒದಗಿಸಾವರೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಉಂದು ಖಾಸಗಿಯಾದುಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸರಕಾರಿ ಉದ್ಯಮವಾದುಪ್ಪು.ಉಂದೆನ್ ನಡಪುಡಾಪುನಾರೆನ್ ಉದ್ಯಮಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉದಯವಾಣಿ
ಉದಯವಾಣಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ. ಉಂದು ಕನ್ನಡದ ಪತ್ರಿಕೆ. ಉಂದು ಮುದ್ರಣ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಮಣಿಪಾಲ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು. ತುಳುನಾಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಮಾರಾಟ ಆಪಿನ ಪತ್ರಿಕೆ ಪಂಡ ಉಂದು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ನೆಟ್ಟ್ ದೇಶ ವಿದೇಶದ ಸುದ್ದಿಲು ಅತ್ತಂದೆ ಊರುದ ಸುದ್ದಿಲು ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು. ತುಳುನಾಡ್ದ ಜನೊಕುಲು ಉಪ್ಪು ಊರಿಡೀ ಪಂಡ ತುಳು ನಾಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ವಿದೇಶೊಡುಲಾ ಈ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಓದುವೆರ್. ಇತ್ತೆ. ಉಂದು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‍ಡ್ಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ನೆತ್ತ ಮಣಿಪಾಲ, ಬೆನ್ಗ್ಲೂರ್, ಮುಂಬೈ,ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ,ಗುಲ್ಬರ್ಗದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆವ್ರಿತಿಲು ಉನ್ದು.
ಉನ್ದೆನ್ ಮೋಹನ್ದಾಸ್ ಪೈ ಬೊಕ್ಕ ಟಿ.ಸತೀಶ್ ಯು ಪೈ ಪನ್ಪಿನಕ್ಲು ಸುರು ಮಲ್ಥೆರ್. ಜೂನ್-ದೆಸೆಂಬರ್2012 ಪ್ರಕಾರ 3,00,000 ಪ್ರತಿಲ್ ಮಾರಾಟ ಆತ್‍ನ್ದ್. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕಡ್, ಕಾಸರಗೂಡುಡ್ ಯೆಡ್ಡೆ ಮಾರಾಟ ಆಪುನ್ದು.
ಸೋದರ ಪತ್ರಿಕೆಲು
ಮಣಿಪಾಲ ಮಾದ್ಯಮ ಸಮೂಹದ ಬೇತೆ ಪತ್ರಿಕೆಲು
ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕದ್ರಿ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಗ್ ಸಂಬಂಧ ಉಪ್ಪುನ ಕಂಬುಲನ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಉಂಡು. ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬರಿಯೆರೆ ಕಾರಣ ಅವುಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಕಂಬುಲನೇ ಕಾರಣ. ಕುಡ್ಲದ ಮಸ್ತ್ ಚರಿತ್ರೆ ಇಪ್ಪುನ, ಸುಮಾರ್‍ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ನಡತೊಂದು ಬತ್ತಿನ ದೇವೆರೆ ಕಂಬುಲೊ. ಈ ರಸ್ತೆಗ್‍ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಳ ರಸ್ತೆ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲೊದ ಜಾಗೆ ಬೆನ್ನಿ ಆಪಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕಂಡೊಡು ಡಿಸೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಲ್‍ ಸಮಯೊಡು ಕಂಬಲ ನಡತೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಕದ್ರಿ ಕಂಬಲೊ, ದೇವೆರ ಕಂಬಲೊ ಪಂಡ್ದ್‍ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್‍. ಕಂಬುಲೊ ಜನಕುಲೆನ ಪ್ರೀತಿದ ಗೊಬ್ಬು. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ಸುಮಾರ್ ಜಾರ್ದೆ ತಿಂಗಳುದ್ಡು ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗಳೂ ಮುಟ್ಟ ನಡೆಪುಂಡು. ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲನ್ ಕಂಬುಲ ಸಮಿತಿನು ಸಮಾರ್ ಈರುವ ಮುಪ್ಪ ವರುಷಡ್ದು ನಡೆಪೊಂದ್ ಬರೆಂದುಲೆರ್. ಸುರುಸುರುಕು ಕಂಬುಲ ಗೆಂದಿನ ಎರುಕುಲೆಗ್ ಇನಾಮಾದ್ ಬೊಂಡ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಐತ ಬದಲ್ ಬಂಗಾರ್‍ದ ಬೊಳ್ಳಿದ ಪಣವು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕಂಬುಲೊಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಸ್ಪರ್ದೆಲು ಉಂಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಕನೆ ಪಲಾಯಿ, ಮಲ್ಲ ಬಲ್ಲ್, ಎಲ್ಯ ಬಲ್ಲ್ ಪಂದ್ ಪಟ್‍ದೇರ್. ಇತ್ತೆ ಕದ್ರಿ ಕಂಬುಲ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಿ.
ಇತಿಹಾಸ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಎರುಕ್ಲೆನ್ ಒಂಟಿಯಾದ್ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಗಿಡತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ ಎರುಕ್ಲೆನ ಬೇನೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಯರೆ ಅಂಚನೆ ದೇವರೆಗ್ ಸೊಲ್‍ಮೆಲು ಸಂದಾಯೆರೆ ಬೊಡಾದ್. ಇತ್ತೆಇತ್ತೆ ಕಂಬ್ಲೊನು ರಾತ್ರಿ ಪಗಲೆಡ್ ನಡಪಾವೆರ್. ಕದ್ರಿ ಕಂಬ್ಲೊನು ದೇವರೆನ ಕಂಬುಲ ಪಂದ್ ಪನ್‍ಪೆರ್ ಇಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಾಸ್ಥಾನಗೊ ಸೇರ್ದಿನ. ಕಂಬುಲದ ಎರುತಾಂಕುನಕುಲು ಎರುಕುಲೆನ್ ಬಾರೀ ಮೊಕೆಡ್, ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಬಂಜಿಗ್ ತಿನ್ಪವೆರ್. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಜನಕುಲು ಎರುಕ್ಲೆಗಾದ್ ಬೇತೆನೆ ಕಿದೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೀಪವುನ ವ್ಯವಸ್ತೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಾಗೆಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು ವರ್ಗೊ:ಅಚರಣೆ
ಕೆಕ್ಕಿಲ್
thumb| ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಮಾತ ಭೂಚರ ಅತ್ತ್ಂಡ ದ್ವಿತೀಯಕವಾದ್ ಜಲವಾಸಿ ಕಶೇರುಕಲೆಡ್ ಶರೀರದ ಭಾಗವಾದ್ ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ತರೆನ್ ಮುಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟೆರ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸವುಂಡು. ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ತರೆತ್ತ ದಿನ್ನೊಗು ಆಧಾರವಾದ್ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮೆದುಲುರ್ದು ತಿರ್ತ ಶರೀರದ ಒರಿನ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಬೊಕ್ಕ ಚಲನಶೀಲ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ನಪು ನರಕುಲೆನ್ ರಕ್ಷಿಸವುಂಡು. ಜೊತೆಗ್, ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಸುಲಭವಾದ್ ಬಗ್ಗುನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕ ತರೆಕ್ಕ್ ಮಾತ ದಿಕ್ಗ್‌ಲೆರ್ದ್ ತಿರ್‌ಗಿರಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಲಿಸಿಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ತಲೆಂಬು
ತಲೆಂಬು ನರಮಾನಿ ಜೆಪ್ಪುನಗ ತರೆದಡಿಕ್ ದೀಪಿನ ಒಂತೆ ಮೆತ್ತನೆದ ವಸ್ತ್. ಇಂದೆನ್ ಕುಂಟುಡ್ಲ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ತಿ ಜಿಂಜಾದ್ ಕುಂಟುದ ಚೀಲೊಡ್ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪರ್ತಿದ ಬದಲ್ಗ್ ತೆಪ್ಪುದ ಕೂರು, ಸ್ಪಂಜಿನ್ಲಾ ಗಲಸುವೆರ್. ಕೆಲವು ನರಮಾನಿಲೆಗ್ ತಲೆಂಬು ಇಜ್ಜಿಂಡ ನಿದ್ರೆನೇ ಬರ್ಪುಜಿ. ಉಂದೆಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷುಡು `pillow' ಪಂದ್‌ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
https://en.wikipedia.org/wiki/Pillow
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆ
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆ (ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ಡ್ ಕಿನ್ಯ ಆದ್ - PMJDY) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂಜಿ ಯೋಜನೆ. ನಮ ದೇಸೊದ ಕಡೆತ ನರಮಾನಿಗ್‌ಲಾ ಆರ್ಥಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಸೌಲಭ್ಯ ತಿಕ್ಕೊಡು, ಆಯೆಲಾ ಆರ್ಥಿಕತೆದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗ್ ಸೇರೋನೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಉದ್ದೇಸೊನು ದೀಯೊಂದು ಈ ಯೋಜನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಯೋಜನೆನ್ ನಮ ದೇಸೊದ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಯಿನ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೫ನೇ ತಾರೀಖ್‌ದಾನಿ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿ, ಅಗೋಸ್ತು ೨೮ನೇ ತಾರೀಖ್‌ದಾನಿ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ಂಡ್
ಇತಿಹಾಸ ಬುಕ್ಕ ಉದ್ದೇಸೊ
ಸರ್ಕಾರದ ಬರಿಡ್‌ದ್ ಜನಕುಲೆಗ್ ಬುಡುಕಡೆ ಆಯಿನ ಧನಸಹಾಯ, ಸಬ್ಸಿಡಿ, ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಯೋಜನೆದ ಅನುದಾನದ ಪಣವು, ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ ಜನಕುಲೆನ ಕೈಕ್ ಸೇರೊಂದಿತ್ತಿಜಿ. ನೆಕ್ ಕಾರಣ, ಆ ಮೊತ್ತ ಸರ್ಕಾರಡ್‌ದ್ ಸುಮಾರ್ ಕೈಕಡತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಫಲಾನುಭವಿನ ಕೈಕ್ ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇತ್ಂಡ್. ಸರಕಾರದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ದುರಾಸೆದ ನರಮಾನಿಲು, ಈ ಅನುದಾನಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಬುಡುಕಡೆ ಆಯಿನ ಧನಸಹಾಯ, ಸಬ್ಸಿಡಿ,ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಯೋಜನೆದ ಅನುದಾನದ ಕಾಸ್, ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ ಜನಕುಲೆನ ಕೈಕ್ ಸೇರೊಡು, ಅತ್ತಂದೆ ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಡ್ದ್ ಪಿದಾಯಿ ಇತ್ತಿನ ಪಣವು ದೇಸೊದ ಆರ್ಥಿಕ ವಾಹಿನಿಗ್ ಸೇರೊಡು, ಉಂದೆತ್ ಮೂಲಕ ದೇಸೊದ ಕಟ್ಟಕಡೆತ ನರಮಾನಿಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಕಿಗ್ ಸೌಲಭ್ಯೊದ ಲಾಭ ತಿಕ್ಕೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಉದ್ದೇಸೊ ದೀಯೋಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜನಧನ ಯೋಜನೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿ, ಅಗೋಸ್ತು ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್‌(೬೮ನೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ)ದಾನಿ, ನಮ ದೇಸೊದ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಯಿನ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಈ ಯೋಜನೆನ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿ, ಅಗೋಸ್ತು ೨೪ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಈ ಯೋಜನೆಗ್ ಅಧೀಕೃತವಾದ್ ಚಾಲನೆ ತಿಕ್ಕಿಂಡ್.
ಯೋಜನೆ ಬರ್ರ ದುಂಬು
ನಮ ದೇಸೊದ ಒಟ್ಟು ೨೪.೬೭ ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬೊಲೆಡ್ (೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ), ಅಂದಾಜಿ ೧೪.೪೮ ಕೋಟಿ ಕುಂಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತುಂಡ್. ನೆಟ್ ಗ್ರಾಮೊಡು ಇತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ೧೬.೭೮ ಕುಟುಂಬೊಲೆಡ್ ೯.೧೪ ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇತ್ಂಡ್. ನನ, ನಗರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಇತ್ತಿನ ೭.೮೯ ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬೊಲೆಡ್ ೫.೩೪ ಕೋಟಿ ಕುಟುಂಬೊಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇತ್ಂಡ್.
ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್‌ದಕುಲು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ೨೦೧೨ದ ವರದಿಡ್ ಪನ್ಪಿಲೆಕ, ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಒಟ್ಟು ೩೫% ಜನಕುಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಿಕ್‌ದುಂಡು.
ನಮ ದೇಸೊಡು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಪಿದಾಯಿ ಒರಿದಿನ ಸಮಾಜನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಉಲಾಯಿ ಕನಪಿನ ಪ್ರಯತ್ನೊನು ೨೦೦೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ೨೦೦೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಿತ್ರ ಪುದರ್‌ದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರೆನ ಮೂಲಕ, ಶಾಖೆದಾಂತಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ೨೦೦೦ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತಿನ ಸುಮಾರ್ ೭೪೦೦೦ ಹಳ್ಳಿಲೆನ್ ಈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಉಲಾಯಿ ಸೇರಾವರ ಸಲಾದ್, ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ್ ಪುದರ್‌ದ ಯೋಜನೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ಎಡ್ಡೆ ಉದ್ದೇಸೊ ದಿಯೋಂದು ಸುರುವಾಯಿನ ಈ ಯೋಜನೆ, ಸುಮಾರ್ ವಿಸಯೊಲೆನ ಕಾರಣ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ್ ಮುಟ್ಟರ ಆಯಿಜಿ.
ಯೋಜನೆದ ವಿವರಣೆ
ಒವ್ವೇ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ನರಮಾನಿ ಈ ಯೋಜನೆದ ಅಡಿಟ್ ಕಡಮೆ ದಾಖಲೆ ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಕೊರ್ದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಾವರ ಆಯನ ಖಾತೆಡ್ ಕನಿಷ್ಠ ಮೊತ್ತದ ಪಣವು ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು. ಆಂಡ ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆದ ಅಡಿಟ್ ಶೂನ್ಯ ಠೇವಣಿದ ಮೂಲಕ ಖಾತೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಲಿ.
ಓವರ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ
ಓವರ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಪನ್ನಗ, ಖಾತೆಡ್ ಕಾಸ್ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಅನಪತ್ತೆಗ್ ಕಾಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸೌಲಭ್ಯ. ಉಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಲೆಡ್ ಷರತ್‌ಗ್ ಅನುಗುಣವಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಜನ್ ಧನ್ ಯೋಜನೆದ ಅಡಿಟ್ ಸುರ ಮಲ್ತಿನ ಶೂನ್ಯ ಮೊತ್ತದ ಖಾತೆಗ್ ₹ ೫೦೦೦ ದಾತ್ ಕಾಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ಸೌಲಭ್ಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸೌಲಭ್ಯನ್ ಖಾತೆದಾರೆರ್ ಪಡೆವೊಡಾಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಪಾಲಿಸಾವೊಡು. ಅವು:
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊದ ಯೋಜನೆಲು
ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್
right|thumb|200x200px|ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಟ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಅರೆವಾಹಕ ಸಾಧನೊ. ಇಂದೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು, ವರ್ಧಿಸಲು ಅತ್ತಂದೆ ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿನ ಪುದರ್  "ಪ್ರಸಾರ" ಬುಕ್ಕ "ತಡೆ" ( Trasfer ಮತ್ತು Resist -> Transist) ಉಂದು ಪದಡ್ತ್ ಬಂತ್ತ‍ಡ್. ಎಂಚ Resist ಮಾಡುವುದು Resistor .. ಹಾಗೆ Transist ಮಾಲ್ಪುನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್. ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಜೂಲಿಯಸ್ ಲಿಲಿಯನ್ಫೆಲ್ಡ್ ದುಂಬು FET ಬಗೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟನೆಗ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆತೆರ್. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ನ್ ಶೋಧ ಮಾಲ್ತನಾಯೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಶಾಕ್ಲೆ, ಬಾರ್ಡೀನ್ ಬುಕ್ಕ ಬ್ರಾಟೇನ್ ಉಂದು ಮೂಜಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಟ್ ೩ ವಲಯಲು ಉಂಡು, ಅಯಿನ್ ಬೇಸ್, ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಬುಕ್ಕ ಎಮಿಟರ್ ಏಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್. ಏಪೋಲಾ ಬೇಸ್ ವಲಯ ಎಲ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ವಲಯ ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಟ್ ೨ ಬಗೆ, ಅವುದಾದ ಪಂಡ PNP ಮತ್ತು NPN, ಜಗತ್ತಿಟ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾತ್ NPN ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಬಳಕೆಟ್ ಉಂಡು.
ಕಾರ್ಯ
ಆನ್ ಆತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೇತೊನ್ ( ಕರೆಂಟ್ ಅತ್ತಂದೆ ವೋಲ್ಟೇಜು) ಒಂಜಿ ಕಡೆಡ್ತ್ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ಕಡೆಗ್ ಸಾಗಣಿಕೆ ಮಾಲ್ಪುಂಡು ( Transfers) ಆಫ್ (off)ಆತ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಈ ಸಂದೇಶೊಶನ್ ಸಾಗಣೆಗೆ ತಡೆ  ದಿಪ್ಉಂಡು(resists). ಮೂಲತಃ ಡಿಜಿಟಲ್ { ೦ ( off) ಬುಕ್ಕ ೧ (on) ಸಂಕೇತಡ್ತ್ ಮಾತ್ರೊ ಬೆಲೆಮಾಲ್ಪುನಗ} ವಸ್ತುವಾತ್ ಈ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಅನ್ analog applications ಗ್ ಹೆಚ್ಚಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಪ್ಲುವೇರ್.
ಬಗೆಗಳು
BJTಡ್‍ತ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‍ದಾ ಕಾಲೋಟ್ FET ( ೧೯೨೬) ಶೋಧ ಮಾಲ್ತೆರ್  ಮಸ್ತ್ ದಿನ ಇಂದು ಅಜ್ನಾತವಾಸಟ್ ಇತ್ತಂಡು. ಸುಮಾರು ೬೦ನೆ ದಶಕಟ್ ಮಸ್ತ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ( Inegrated Circuit ಗಳಲ್ಲಿ ) ಬಳಕೆಗ್ ಬತ್ತಂಡು. ಇತ್ತೆ ಮಾಸ್ ಫೆಟ್ಗಳು BJTಲು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಒಂಜಿ ಚಿಪ್ ನ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೊನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಲ್ತಂಡ್.
ಇನ್ ಈ ಮಾಸ್ ಫೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ರಡ್ಡ್ ರೀತಿ. p-ಮಾಸ್ ಬುಕ್ಕ n-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‍ಲು.
n-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಲು( n ಪ<ಡ negative ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಪೋಯಾರ ಕಾರಣವಾತ್ ಉಂಡು. ( electron are charge carriers). p-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ( p ಅಂದ್ರೆ positive ) ಹೋಲ್  ವಿದ್ಯುತ್ ಪುರ ಕಾರಣವಾತ್ ಉಂಡು. ( holes are charge carriers). ಈ p-ಮಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ಲು n-ಮಾಸ್ ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಲ್ತಂಡಾ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನ.
ಉದ್ಯಾವರೊದ ಪರ್ವಲು
ಉದ್ಯಾವರ್‍ಡ್ ಸುಗ್ಗಿಡ್ ಸುರುತ ಬಿಸು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಸುಕ್ರಾರ ದ್ಯೆವೊಲು ಪಲ್ಲಿಗ್ ಪೊಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಪಗ್ಗುಡ್ ಪದಿನೆಣ್ಮೊಗ್ ಪಾಪೆಬಂಗಾರ್ ಇರ್ವತ್ತೈನೆಕ್ ಕೊಡಿ. ಸಂಕ್ರಾಂದಿಗ್ ಕೊಡಿ ಜಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಮರ ಜಾಯರೆ.ಸೊನೊಡ್ ಕೊಂಬು ಉರಿತ್‍ದ್ ತುಡರ್ ದೀದ್ ದೈವೊಲು ಜೋಗೊಡ್ ಬರಿಯರೆ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ದಿನೊಲ ಅಂಗಾರೆ ಭಂಡಾರದ ಕೊಟ್ಯಡ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಪೂಜೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕ ದರ್ಶನಡ್ ಎಡ್ಡೆ ನುಡಿಕ್ಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್
ಪರಿಚಯೊ
ಸರಸ್ವತಿ ಸಮ್ಮಾನ್ ಉಂದು ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಗ್‍ಲೆಡ್ ಬರೆಪುನ ಶ್ರೇಷ್ಠೊ ಗದ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಪದ್ಯೊ ಪ್ರಕಾರೊಗು ಕೊರ್ಪುನ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಇಂದೆನ್ ವಿದ್ಯಾ ದೇವಿಯಾಯಿನ ಸರಸ್ವತಿನ ಪುದರ್‍ಡ್ ಉಂಡುಮಲ್ತ್ ದೆರ್. ಉಂದು ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದುಂಡು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧೦ಲಕ್ಷೊ ರೂಪಾಯಿ ದುಡ್ಡುದ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಬೊಮ್ಮನೊ. ಕೆ. ಕೆ. ಬಿರ್ಲಾ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನೊ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ೧೯೯೧ಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸದ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ತಲವು ಲಪ್ಪುನಿ
ತಲಬು ಪಂಡ ವೇತನ, ಸಂಭಾವನೆಂದ್ ಅರ್ತೊ. ಸಾವುದ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಮರ ಕಡ್ತ್ನಾಯಗ್ ಕೊರ್ಪಿ ಸಂಭಾವನೆ ತಲವು. ಬಂಟ ಜನಾಂಗೊದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತೀರ್‌‍ದ್ ಪೋಂಡ ಸುರುಟು ಆಯನ ಸಂಬಂದೊದಕ್ಲೆಗ್ ಜನೊ ಕಡಪುಡ್ದು ಸುದ್ದಿ ಮುಟ್ಟಾವೆರ್. ಅಂಚನೆ ಮೂಲೊದ ಮಾನ್ಯನಕ್ಲೆಗ್ಲಾ ಜನೊ ಕಡಪುಡ್ದು ಬರಿಯೆರೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಕುಲು ಬತ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನ್ಯಡ ಪಾತೆರ್ದ್ ಸೈತ್ನಾಯನ್ ಪೊತ್ತಾಯರೆ ಬೋಡಾಪಿ ಕುಕ್ಕುದ ಮರ ಸುರುಟು ನಾಡ್ಬೆರ್, ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಸೈತಿ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಸುರುತ ಮಗೆ ಬತ್ತ್ದ್ ಆ ಮರಕ್ಕ್ ಗಡಿ ದೀಪೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಈ ಮೂಲೊದಕ್ಲೇ ಮರ ಕಡ್ತ್‌‍ದ್ ಕನಕ್ಕ್ ಮಂತ್‌ದ್ ಕಾಟ ಗೂರುವೆರ್. ಇಲ್ಲಡ್ ಮಾತ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕ ಪುಣ ಮೀಪವುನ ಕೆಲಸೊ ನಡಪುಂಡು. ಅವೆಡ್ದ ಬುಕ್ಕ ಪುನ ಐತೊ ಮಂತ್‌ದ್ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಇಲ್ಲಲ್ ಪುನತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಕೊರಿ ಬುಕ್ಕ ಪುನನ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಾಟೊಡು ದೀದ್ ಮಾತ ಆಂಜೆನಕುಲು ಪುನತ್ತ ಬಾಯಿಗ್ ನೀರ್ ಕೊರಿ ಬುಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಗೆ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ಕಾಟೊಗು ತೂ ಕೊರ್ಪೆ. ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಪುನ ಜೆಪುಡಾಯಿನಲ್ಪ ಒರಿದಿತ್ತಿನ ಮಾತ ವಸ್ತುಲೆನ್ಲಾ ಒಂಜಿ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಬೊಂದು ಬತ್ತ್‌‍ದ್‌‍ ಕಾಟೊಗು ಮಗೆ ಪಾಡ್ಬೆ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಪರ್ಕೆದಡಿತ್ತೆನ್ ಪಾಡುನೆಂದ್ ಪುದರ್. ಇಂಚ ಪುನ ಪೊತ್ತ್‌‍ದ್ ನಡು ಕೂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ ಪಿದಡೊಂದು ಇಲ್ಲಡೆ ಬರ್ಪೆರ್. ಪರವೂರುದ ಬಿನ್ನೆರ್ಗ್ ಬೊಂಡೊದ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಇಪ್ಪುಂದ್. ಮರ ಕಡ್ತಿನ ಮೂಲೊದಕ್ಲೆಗ್ ಯಜಮಾನಿ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ಒಂಜಿ ಒಲಿತ್ತ ಪಜೆನ್ ಜಾಲ್‌‍ಡ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬಾರ್ ಪಾಡ್‌‍ದ್ ಸೇರ್ನ್ ದತ್ತ ಕೈಟ್ ಪತ್ತ್‌‌ದ್ ಸೇರ್ದ ಎದುರು ಅಂಚನೆ ಸೇರ್ದ ಪಿರವುಡು ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಲತ್ತ್‌‍ದ್ ಬಾರ್‌‍ನ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಕ್ರಿಯೆಗ್ ತಲವು ಲಪ್ಪುನಿಂದ್ ಪುದರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಕೂಲಿ ಸಲುವಳಿಲಾ ಅಂದ್.
ಕವತ್ತಾರ್ದ ತಲವು ಲಪ್ಪುನ ಆಚರಣೆ
ತಲವು ಲಪ್ಪುನು ಪನ್ಪಿ ಕಟ್ಟಳೆಯೊಂಜಿ ಕವತ್ತಾರ್ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆದ ಆರಂಭೊಡು ನಡಪುಂಡು. ಕವತ್ತಾರದ ಅಲಡೆದ ಅಡಳಿತ ಮೊಕ್ತೇಸರೆನ ಮನೆತನೊದ ಅಜಿಲೆರ ಚಾವಡಿಡ್ ಈ ವಿಧಿ ನಡಪುಂಡು. ಪ್ರತಿ ವಷೊ೯ದ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್ದಾನಿ ಕವತಾರ್ಡ ಸಿರಿಜಾತ್ರೆ ನದತ್ಂಡ್. ಆನಿ ರಾತ್ರೆಯಾನಗ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಪ್ರಕಾರ ಅಜಿಲೆರಮನೆತನೊದ ಮೊಕ್ತೇಸರರೆನ್ ಆಲಡೆಡ್ದೆ ಚಾವಡಿಗ್ ಬಿರುದಾವಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಲೆಪ್ಪ್ಡಾವೆರ್ ಇಲ್ಲದೆದುರು ಪಾಡ್ದಿನ ಒಲಿಪಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ರಡ್ದ್ ಮುದಿ ಅರಿ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಬಾರ ದೊರ್ಪುವೆರ್. ಅಜಿಲೆರ ಮನೆತನೊದ ಪ್ರಮುಖೆರ್ಬತ್ತದ್ ಸೇರ್ನ್ ದತ್ತಕೈಟ್ ಪತ್ತದ್ ಅರಿನ್ ಪೆದಂಬು ಲತ್ತದ್ ಒಂಜಿ ಬಟ್ಟಿಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಅರಿನ್ ಏರೆಗ್ ಏತ್ ಸೇರ್ ಕೊರೊಡು ಪಂನ್ಪಿನ ಪಂರಂಪರೆಡ್ದ ನದತೊಮದು ಬತ್ತಿನ ಪೂವ೯ನಿಧ೯ರಿತ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊದ ಲಕ್ಕ ನಡಪಂದು.ಉಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಗೊ೯ದ ಜನಕುಲೆಗ್ ಸಲ್ಲುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅಜಿಲೆರ ಚಾವಡಿಡ್ ಇಡೆ ಬಲಸ್ದ್ ಅವೆನ್ ರಡ್ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಇಡೆತಲೆಕೊ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ವಿಧಿ ನಡತ್ತಂಡ್. ಅಜಿಲೆರ ಚಾವಡಿಡ್ ಅರಿ ಪೆದಂಬು ಲತ್ತ್ದ್ ಆಯಾ ವಗೊ೯ದಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನವು ಪರಮಪರೆಡ್ದ್ ನದತ್ತ್ ಬತ್ತಿನ ಕ್ರಮೊ.ಆಜಿ ಸೇರ್ ಮೂಜಿ ಸತಿ೯ ಲತ್ತ್ದ್ ಜಲ್ಲದಕ್ಲೆಗ್ ಕೊರೊಡು.ಆಜಿ ಸೇರ್ ಒಂಜಿ ಸತಿ೯ ಲತ್ತ್ದ್ಮು ಮುಕಾರಿಗ್,ಕೊರಗೆರೆಗ್,ಸೇರಿಗಾರರೆಗ್ ಕೊರೊದು.ಒರಿದಿನೆನ್ ಮಡ್ಯಾಲೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಭೂಮಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಯಯನೊಗು ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊಗು ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಜಿಯಾಲಜಿ  ಇಂದ್ ಪುದರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾಯನ್ಸ್ (ಭೂಮಿದ ವಿಜ್ಙಾನ) ಇನ್ಪಿನ ಭೂವಿಜ್ಙಾನೊಗು ನಿಕಟವಾದ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ವಿಷಯಲಾ ಉಂಡು.
ಚೀನಾ
ಚೀನಾ (ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಡ್ ಚೈನChina; ಪಾರಂಪರಿಕ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಡ್: 中國 ; ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಿ ಭಾಷೆಡ್: 中国 ; ಕನ್ನಡೊಡು ಅಕ್ಷರಸಹ: ಜಾಂಗುಓ) ಮೂಡಾಯಿ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಪುರಾತನೊ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಸಾಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಸೊ. ರಡ್ಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಕಾಲೊಡು ನಡತ್ತಿನ ಚೀನಿ ಅಂತಃಕಲಹೊದ ಪರಿಣಾಮಡ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಉಂದು ರಡ್ಡ್ ದೇಸೊ ಆದ್ ಇಂಗಡನೆ ಆತ್ಂಡ್;
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಭೂವಿಜ್ಙಾನದ ವಿಷಯೊಡು ಭೂಮಿದ ಭೌತಿಕ ರಚನೆ,ಭೂಮಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಕಲ ಖನಿಜ-ಶಿಲಾ ವಸ್ತುಲು, ಭೂಮಿದ ಆದ್ ಪೋಯಿನ ಚರಿತ್ರೆ, ಆದ್ ಪೋಯಿನ ಜೀವವಿಶೇಷೊಲು, ಜೀವ ವಿಕಾಸ- ವಿನಾಶ, ಭೂಮಿದ ಉಲಾಯಿ ಆದಿಪ್ಪುನ ಬೊಕ ಆವೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲು, ಪ್ರಾಚೀನ ಹವಾಗುಣ,  ಪರ್ಯಾವರಣ, ಅಂತರ್ಜಲ ಸಂಪತ್ತು  ಇಂಚ ಮಾತಾ ಬಗೆ ಬಗೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯೊಲು ಸೇರುವಾ.ವಿಶೇಷ ಇನ್ನಗ ಭೂಮಿದ ಪಿದಾಯಿ ಉಂದೇ ಬಗೆತ ಅಧ್ಯಯನು ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ಲಾ ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇನ್ಪಿನ ಪದೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್: ಉದರ್ಮೆಗ್: ಚಂದ್ರನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ, ಮಂಗಳನ ಭೂವಿಜ್ಙಾನ ಇಂಚ ಮಾತಾ ಬಳಕೆ ಉಂಡು.
ಚೀನಾ
ವಿಶ್ವೊದ ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ನಾಗರಿಕತೆಕ್ಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ಚೀನೊ ಆಜಿ ಸಾವಿರೊಡ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಿರಾಕ್‍ದ ರಾಜ್ಯೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ಂಡ್. ಉಂದು ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ದಿಂಜ ಕಾಲೊಡ್ದು ಏಪೊಲಾ ಗಳಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಬರವುದ ಭಾಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಹೊಂದ್‍ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದೆನ್ ದಿಂಜ ಅಗತ್ಯೊದ ಆವಿಷ್ಕಾರೊಲೆ ಮೂಲೊಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತ್ಂಡ್ಪ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್, ಚೀನೊದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಧಿ ಮೂಡಾಯ ಏಷ್ಯೊದಾದ್ಯಂತೊ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್. ಚೀನೊದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ, ಪದ್ಧತಿಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಬರವಣಿಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ನೆರೆಕರೆತ ದೇಸೊಲಾಯಿನ ಜಪಾನ್, ಕೊರಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಯೆಟ್ನಾಂಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಸೇರಾವೊಂದ್ಂಡ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮಾನವೆರ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವೊದ ಸುರೂತ ಗುರ್ತೊಲು, ಸುಮಾರ್ ೩೦೦,೦೦೦ ಡ್ದ್ ೫೫೦,೦೦೦ ವರ್ಸೊ ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಬದ್‍ಕ್‍ನ ಪೀಕಿಂಗ್ ನರಮಾನಿಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ ದ ಸುರೂತ ಮಾದರಿಲು, ಝಕೋಡಿಯನ್ ಗುಹೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನವು.
ಭೂವಿಜ್ಞಾನ
ಭೂವಿಜ್ಙಾನೊನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಗ್ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್
'''ಎಸ್. ಆರ್ .ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್''' ( ಶುಬ್ರವೇಶ್ಠಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮ ಶರ್ಮ)ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಡ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರರಂಗ ತೂತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್. ಮೇರ್ ನಿರ್ದೇಶನದೊಟ್ಟಿಗೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಭಾಷಣೆಲಾ ಬರೆಯೋಂದಿತ್ತೆರ್. ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಡ್‌ಲಾ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರನು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಮೇರ್‌ ಮಲ್‌ತಿನ ಚಿತ್ರ‌ಲು ಉತ್ಕ್ರಷ್ಟ ಮಟ್ಟದವುಂದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೇರ್ ಮಸ್ತಾದ್ ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆ ಇತ್ತಿನ ಚಿತ್ರ‌ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೋಂದಿತ್ತಿನ ಕಣಗಾಲ್‌ರ್ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರರಂಗಕ್ ಪೊಸ ರೂಪ ಕೊರ್ತಿನಾರ್. ಮೈಸೂರ್‌ದ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ. ಶ್ರೀಧರರ್ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲೆರ್ನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ ಕುರಿತಾದ್ 'ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲರ ಕೊಡುಗೆ' ಪನ್ಪುನ ಕೃತಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸಾರ
ಪುಟ್ಟಣ್ಣರ್ ಡಿಸೆಂಬ‌ರ್-೧-೧೯೩೩ಕ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೈಸೂರ್‌ದ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ತಾಲೂಕುದ ಕಣಗಾಲ್ ಗ್ರಾಮಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದಿತ್ತೆರ್.ಮೆರ್‌ನ ಪುದರ್ ಅಪಗ "ಶುಬ್ರವೇಷ್ಠಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಯ್ಯ ಸೀತಾರಾಮ ಶರ್ಮ" ಬೊಕ್ಕ ಮೇರ್ ಅಯಿನ್ ಎಲ್ಯ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಎಸ್. ಆರ್ .ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಕಣಗಾಲ್ ಮಲ್ತೋನ್‌ಯೆರ್. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಯಾದಂತಿನ ಕಣಗಾಲ್ ಪ್ರಭಾಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮೆರ್ನ ಮೆಗ್ಗೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.
ಪಿದಯ್‌ದ ಕೊಂಡಿಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಕೊಮ್ಮೆ
ಅರಿಬಾರ್‌ನ್ ದಾಸ್ತಾನ್ ದೀಯೆರೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊ. ಉಂದು ಅಲಪುನ ಮಾನೊ. ದುಂಬು ಅರಿ /ಬಾರ್‌ನ್/ತೌಡುನು ದಿಂಜಾದ್ ದೀಪುನ ಬೆತ್ತ/ಕಾಡಬಲ್ಲ್/ಬೆದ್ರ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಾದನೊ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಏಲ್ ಕಲಸೆ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಅಪುಂಡು.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಕೊಮ್ಮೆನ್ ಬೆದ್ರ್
ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಉಪ್ಪುನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕದ್ರಿ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಉಂದು ಕುಡ್ಲದ ಮಸ್ತ್ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.
ಇತಿಹಾಸೊ ಕತೆ
ದೇವಸ್ತಾನೊದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾಣೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕತೆಕುಲು ಉಂಡು. ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಕತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲೊಡು ನಡತಿನ ಕತೆ. ಪಾಂಡವೆರ್ ಅಜ್ಞಾತವಾಸೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತು. ಪಾಂಡವೆರೆಗ್ ಸೂರ್ಯೆ ಮುರ್ಕುದ್ ಕಾಂಡೆ ಕೋರಿ ಕೆಲೆಪುನ ದುಂಬು ಏಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಕೋರಿ ಕೆಲೆತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಕಾಶಿಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಇತ್ತಂಡ್. ಆ ಏಳ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಲಾ ಒಂಜಿ. ಅಕುಲ್ ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟೋಂದುಪ್ಪುನಗ ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರ್ ಕೋರಿದ ರೂಪೊಡು ಬತ್ತುದ್ ಕೆಲೆಪುವೆರ್.ಅಪಗ ಪಾಂಡವೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಕೈಟ್ ಇತ್ತಿನ ಕಡೇತ್ತ ಕಲ್ಲ್‍ನ್ ಗೋಪುರದ ಮಿತ್ತ್‍ಡೇ ದೀದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಬೊಕ ಕಾಶಿಗ್ ಅಲ್ಪರ್ದೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋಪೆರ್. ಅಕುಲ್ ಬುಡ್ತಿನ ಆ ಕಲ್ಲ್ ಇನಿಕ್ಕ್‍ಲಾ ಗೊಪುರದ ಮಿತ್ತ ಉಂಡು. ಅಕುಲ್ ಪೋತಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಇನಿಕ್ಕ್‍ಲಾ ಪಾಂಡವ ಗುಹೆ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಡ್ ಕದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು.
ರಾಮಯಾಣೋಡು ಕದ್ರಿತ ಪುದರ್
ಅಂಚೆನೆ ರಾಮಾಯಣೊದ ಕಾಲೊಡು ಸೀತೆ ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಮಂತಿನ ಜಾಗೆ ಸೀತಾಬಾವಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ  ಕದ್ರಿಡ್ ಉಂಡು. ಕದ್ರಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗೋಮುಖ ಗಣಪತಿನ ಪಾದದ ಅಡಿರ್ದ್ ತೀರ್ಥ ಬರೋಂದುಪ್ಪುಂಡು. ಅವ್ವು ತೀರ್ಥ ಕಾಶಿರ್ದ್ ಬರ್ಪುನಿ ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರ್ ಆರ್‍ನ ಕಾಲೊಡು ಯಾಗ ಮಲ್ತಿನ ಅಗ್ನಿಕುಂಡ ಕದ್ರಿದ ಜೋಗಿ ಮಠಟ್ಟ್ ಉಂಡು.ಅಪಗ ಪೊತ್ತದಿನ ಅಗ್ನಿದ ಪುಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‍ಲಾ ಉಂಡು ಇಂದ್'ದ್ ಜನ ನಂಬುವೆರ್. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮಿತ್ತ್' ಪುರಾಣೊಡು ನನಲಾ ಕತೆಕುಲು ಉಂಡು.ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇತಿಹಾಸೊನು ತೆರಿಪಾವುನ ಮಸ್ತ್ ಶಿಲಾಶಾಸನೊಲು ಇನಿಕ್ಕ್‍ಲಾ ಕದ್ರಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು
ಎಸ್. ವಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ರ್
ಶಿಕ್ಷಣೊ
ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟೆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗ್ ಎಂ.ಎ. ಓದಿಯೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊಡು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್, ವಿಭಾಗೊದ ಅದ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು/ಕವಿಕುಲು
ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್
ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ಕಜಿಪುದ ಸೊತ್ತು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಗೋಕರ್ಣ
ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರೊ
ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಗೊಕರ್ಣ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಆದುಂಡು.
ಪ್ರವಾಸಿತಾಣೊ
ಕಡಲಬರಿತ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಯಿನೆಟ್ಟ್ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣ ಆದುಂಡು. ಪರಊರುರ್ದುಲಾ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಬರ್‌ಪೆರ್. ಮೂಲು ಮೂಜಿ ಕಡಲ ಬರಿ ಉಂಡು ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಕಡಲಬರಿ, ಕಡಲ ಬರಿ, ಆಕಾರದ ಕಡಲ ಬರಿ.
ಮೂಲೊ
ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶಡ್ ಗೋಕರ್ಣ ಸಬ್ದೊದ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಗೋಕರ್ಣ ಪುದರ್ ಇತಿಹಾಸೊಡ್ ಆಯಿನೆಕ್ಕ್ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣೊದ ಗೋಕರ್ಣ ಖಂಡದ ೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಡ್ ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಉತ್ತರ ಖಂಡೊಡ್ ಇಂಚ ಉಂಡು - ಧರಣೀಮಾಹ ಶಂಕರ ಮತ್ಸಂಯೋಗಾದಿಹ ಶುಭೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಸುತಸ್ತವ | ಗ್ರಹಾಣಾಮಧಿಪಶ್ಚಂಡಃ $ಸೋಂಗಾರಕ ಇತಿ ಶ್ರುತಃ || ಭವಿಷ್ಯತೀದಂ ಭದ್ರಂ ತೇ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ವಿಶ್ರುತಂ | ಗೋಶಬ್ದಃ ಪ್ರಠಮಂ ದೇವಿ ತ್ವಯಿ ಸಂಪರಿವರ್ತತೇ || ಕರ್ಣಶ್ಚಾಯಂ ತವ ಶುಭೇ ದೇವ್ಯಂಬುಗ್ರಹ ಯೋಗತಃ | ತಸ್ಮಾದ್ಗೋಕರ್ಣಮಿತಿ ಚ ಖ್ಯಾತಿಂ ಲೋಕೇ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ||
ಜಾಗೆದ ಮೂಲೊ
ಗೋ ಪಂಡ ಸುರುಟೇ ಭೂಮಿಗ್ ಬತ್ತಿನ ಸಂಕೇತೊ. ಕೆಬಿತ ಆಕಾರೊಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಶಿವೆನ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಗ್ರಹೊಲೆಗ್ ಅಧಿಪತಿಯಾಯಿನ ಅಂಗಾರಕೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಗಾರಕೆ ಪೆತ್ತದ್ ಕೆಬಿತಂಚಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಶಿವೆ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಪೆತ್ತದ ಕೆಬಿಡ್ದ್ ಶಿವೆ ಪುಟ್ಟ್‌ದಿನೆಕ್ಕ್ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಗೋಕರ್ಣ ಆದುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಸುದೆ ಗಂಗಾವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಘನಾಶಿನಿ ಕೆಬಿತ ರೂಪೊಡ್ ಸಂಗಮ ಅಪುನೆಡ್ದ್ ಗೋಕರ್ಣ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್. ಶ್ರೀಮತ್ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣೊಡ್ ಗೋಕರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಧಂಡಕೇರಿ ಮೆಗ್ಯೆ ಪಲಯೆನ ಇಲ್ಲ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇಖೊ ಮಲ್‌ತ್‌ದೆರ್.
ಗೋಕರ್ಣದ ಕಡಲ ಬರಿ (ಬೀಚ್)
ಪರ ದೇಶದ ಜನಕುಲು ಮೂಲು ರಾಮತೀರ್ಥೊಡು ಮೀದ್ ಯೋಗ, ಧ್ಯಾನ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಛಾದ್ ಇಡೆ ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ಪೇನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಬೊಕ್ಕ ರಷ್ಯಾ ದೇಶದಕುಲು ಬರೊಂದುಪ್ಪುವೆರ್. ಗೋಕರ್ಣೊದ ಪೇಂಟೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಡ್ಲೆ ಬೀಚ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌, ಓಂ ಬೀಚ್,ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೀಚ್, ಫುಲ್ ಮೂನ್ ಬೀಚ್ (ಪ್ಯಾರಡೈಸ್) ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲೆಕನ್ ಬೀಚ್ ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ತೋಜೊಂದುಂಡು
ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುಂಬುದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಲು
Shesh Venkataraman Jathar And Vighneshwara Damodar DixitOn 27July 1984 ಈ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಉಪ್ಪುಲೆಕ್ಕ ತಿರ್ತ್ತಿತ್ತಿನ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ದಕುಲು ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು.
ಇಸವಿ	           /          ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೆಂಬರ್ ಅಂಕೆಲು
1890-1920 /	                   11-14
1950-1951 /                    3
ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ
ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರೊಡು ಇತ್ತಿ ವಿಚಾರೊಲು
ಸುರುತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ದಾಯೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು‍ಡು ಬರೆತೆರ್. ಊರುದಾಕುಲು ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಸುದ್ದಿಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅವು ಮನದಾನಿ ಆವನಗ ಬೇತೆನೇ ಸುದ್ದಿ ಆಪುಂಡು. ನಮ ಕಂಡಿ ದಾಂತಿ ಇಲ್ಲಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಳ. ಆಪೆ ಈಪೆಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡು ನಂಕ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಐಕಾದ್ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಕಂಡಿಲೆನ್ ದೀದ್ ಆ ಕಂಡಿಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರು, ಸಂಗತಿಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಅಪಗಾಂಡ ಮಾತ್ರ ನಮ ಊರುದ, ಪರ ಊರುದ, ಪರ ಭಾಷೆದ ಸಂಗತಿಲೆನ್ ತೆರಿಯೊಲಿ.
ಗೋಕರ್ಣ
ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುಂಬುದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಲು
1984	 /                       2
ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ
ಮಂಗಳೂರ ಸಮಾಚರ ಬೊಕ್ಕ ಕಂನಡ ಸಮಾಚಾರ
ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ೧೮೪೩-೧೮೪೫ ಮುಟ್ಟ ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಬಳ್ಳಾರಿಡ್ ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಬೊಕ್ಕ ಲೆಟರ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಮುದ್ರಣ ಆದಿತ್ತಿದ್ ಓದೆರೆ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತ್ ಜಿ, ೨೦೦೨೨ ' ಹೆರ್ಮನ್ ಮ್ಯೋಗ್ಲಿಂಗ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಂನಡ ಸಮಾಚಾರ ಪನ್ಪಿ ಪುಸ್ತಕ ಡಾ. ಸಾಯಿಗೀತಾ ಬೊಕ್ಕ ಬೆನೆಟ್ ಜಿ. ಅಮ್ನನ್ನ ಮೊಕಲೆಡ್ದ್ ಸಂಪಾದನೆ ಆದ್ ಕುಡ್ಲದ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾನಿಲಯ ಪ್ರಸಾರಾಂಗ ವಿಭಾಗೊಡು ಪಪ್ರಕಟ ಅತ್ಂಡ್.
ದ್ವಂದೊಲು
ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಸುರು ಅಯಿನಾ ಕುಡ್ಲಡ್ತು.ಬಕ್ಕ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನಾ ಬಳ್ಳಾರಿಡ್ಂದ್. ವಾದ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಸಂಶಯ ಇಜ್ಜಿ. ಆಪಗ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಆವು ಕಲ್ಲಚ್ಚ್ ದವು. ಕಲ್ಲಚ್ಚು ಮುದ್ರಣೊಡು ಹೆಚ್ಚ ಪ್ರತಿ ಆಚ್ಚಿ ಮಲ್ಪರೆ ಅವೊಂದಿತ್ತಿಜಿ. ಆಪಗ ಬಳ್ಳಾರಿಡ್ ಇತ್ತಿ ಲಂಡನ್‍ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಲೆಟರ್ ಪ್ರೆಸ್ ದ ಆಚ್ಚಿದ ಇಲ್ಗ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಐಕಾದ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಮಿಶನ್ ಪ್ರೆಸ್‍ಡ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅವೆರೆ ಸುರು ಅಂಡ್. ಆಪಗ ಐತ ಪುದರ್ ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ ಪೋದು ಕನ್ನಡ ಸಮಾಚಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಅಂಡ್.
ಗೋಕರ್ಣ
ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುಂಬುದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಲು
2)	 Subbadi bin Venkat Adi
3)	 Ganapati Devaru Bhat Gopi
ಮಂಗಳೂರು ಸಮಾಚಾರ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಪತ್ರಿಕೆಲು ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ
ಗೋಕರ್ಣ
ಶ್ರೀ ಗೋಕರ್ಣ ಶ್ರೀ ಮಹಾಬಲೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುಂಬುದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಲು
4)	 Dattatraya Mahaabaleshwara Upaadhyaya
5)	 Ganapa Rama Dixit Marigoli
7)	 Ananta Vinaayaka Gokarna
8)	 Mangesha Ganapayya Chikramane 9)	 Upendra Narayana Bhat
10)	 Yeshavanta Sheshagiri Shanabhaga
11)	 Nagappa Vishweshwara Karanta
ತಿರ್ತ್ತಿತ್ತಿನ ಕೋರ್ಟ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರ್‌ನಕುಲೆನ್ ಆಯಾ ಇಸವಿಡಿತ್ತಿನ ಟ್ರಸ್ಟಿದಕುಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಲ್ಲೇಖಡುಂಡು.
1] CIVIL SUIT NO-55/1919
1)	Ganapati Devaru Bhat Gopi
2)	Ananta Vinaayaka Gokarna
3)	Annappa Kuppa Bhat Hire
4)	Subbadi Venkatadi
5)	Krishna Narayana Bhat Prasads
6)	Nagappa Vishweshwara Karanta
9)	Mangesha Ganapayya Chikramane
10)	 Upendra Narayana Bhat
11)	 Ganesha Subba Bhat Gayatri
12)	 Dattatraya Pandurangappa
13)	 Ananta Ramarao
2] CIVIL SUIT NO-233/1938
1)	Shankar Rama Bhat Gopi (Kota)
2)	Krishna Narayana Bhat Prasad (Havik)
3)	Mahabaleshwara Annappa Bhat Hire (Havik)
4)	Damodara Dattatraya Upadhya (Havik)
5)	Martu Narayana Bhatn (Gouda Sarasvata)
3] CIVIL SUIT NO-55/1947
1)	Mahabaleshwara Annappa Bhat Hire (Havik)
3)	Damodara Dattatraya Upadhya (Havik)
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆತ ಪರಿಚಯೊ
ಮಂಚಿ
ಮಂಚಿ ಪನಪಿನ ಒಂಜಿ ಊರು.ಉಂದು ಮಣಿಪಾಲಡುದು ನಾಲ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ಉಲೆಯಿ ಬತ್ತುಂಡ ಮಂಚಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ನಾಗಬನ ಉಂಡು ಅವುಲು ಮಸ್ತು ಗವುಜಿದ ವಾಷಿ‍ಕೋತ್ಸವ ಮಲ್ಪುವೆರು.ಪ್ರತೀ ವಷ‍ ಒಂಜಿ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು.ನಾಗಬನತ ಎದುರುಡು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೆರೆ ಉಂಡು.ಆ ಕೆರೆ ಮರೆಯಲಗು ಜಿಂಜುಂಡು.ಬೊಕ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಗುಹೆ ಉಂಡು ಉಂದು ಮಂಚಿಡು ಇಪ್ಪುನ ಇಂದ್ರನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗು ಪೋದು ಸೇರುಂಡು ಪಂದು ಮಾತ ಜನಕುಲು ಪನ್ಪೆರು.
ಸರಸ್ವತಿ ಸುದೆ(ತುದೆ)
ಉ೦ದು ಭಾರತದ ಸುದೆಕುಲೆಡ್ ಒ೦ಜಿ. ಉ೦ದೆಕ್ ಘಗ್ಗರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಲ ಉ೦ಡು. ಈ ಸುದೆನ್ ಪ್ಲಕ್ಷ ಪ್ರಸರಣ ಪ೦ದುಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಉ೦ದು ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ ಪರ್ವತದ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬದರಿನಾಥ ಪನ್ಪಿನ ಪುಣ್ಯ ಜಾಗೆದ ಮಿತ್ತು ಚಮೇಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಭಾರತ ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿ ಭಾಗೊಡು ಪುಟ್ಟು೦ಡು. ಘಗ್ಗರ್ ಸುಧೆನ್ ಈ ಸುಧೆತ ಉಪ ಸುದೆ ಪ೦ದುಲ ಪನ್ಪೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ ೩೦೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರವುಡ್ ಈ ಸುದೆ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಸುದೆ. ಉ೦ದು ಕೆಲವ್ ಕಡೆಟ್ ೮-೯ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲ ಇತ್ತು೦ಡು. ಆ೦ಡ ಈ ಸುದೆ ಇತ್ತೆ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಸುದೆ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗ ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಅತು೦ಡು.
ಚಿರತೆ
ಚಿರತೆ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಾಂಸಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ. ಉಂದೆತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ panthera pardus. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ಡ್ leopard ಪಂದ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಫೆಲಿಡೆ ಫ಼್ಯಾಮಿಲಿಗ್ ಸೇರ್‌ದುಂಡು. ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ, ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ, ಸೈಬೀರಿಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಡ್‍ ಜಾಸ್ತಿ ತೋಜುಂದು. ಉಂದೆನ್ ಐಯುಸಿನ್‌ದ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಗ್ ಸೇರ್ಪಾದೆರ್.
ಚಿರತೆ (ಪಾಂತೇರಾ ಪಾರ್ದೂಸ್) ಆಫ಼್ರಿಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಉಷ್ಣವಲಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು, ಸೈಬೀರಿಯಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾರ್ದ್ ಆಫ಼್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹಾರಾ ಪ್ರದೇಸೊಲು ಬಹುಪಾಲ್ ಉದ್ದಗೆಲ ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಕವಾಯಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಫ಼ೆಲಿಡೈ ಕುಟುಂಬದ ಒಂಜಿ ಸದಸ್ಯೆ. ಅವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಛಿದ್ರೀಕರಣ, ಅತ್ತಂದೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೊಕ್ಕ ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣಗಾದ್ ಬೊಂಟೆದ ಕಾರಣ ಅವು ಅಯಿತ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಚ್ಚಿನ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಇಳಿಮುಖ ಆವೊಂದು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಅಯಿನ್ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಡ್ ಬೆದರಿಕೆದ ಕೈತಲ್‌ದ ಪಂದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಸಿಂಗಪೋರ್, ಕುವೇಟ್, ಸಿರಿಯಾದ ಅರಬ್ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಲಿಬ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಟುನೀಶಡ್ ಅವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ನಿರ್ನಾಮ ಆತ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು
ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ
thumb|ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ನಮ 'ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಡೇ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುವ. ಉಂದು ಭಾರತರತ್ನ ಸರ್ ಎಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯೆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. ಮೇರ್ ೧೯೬೧ತ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕುದ ಮುದ್ದೇನ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಬೊಕ್ಕ ವೆಂಕಟಮ್ಮ ದಂಪತಿಗ್ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಮೇರೆನ ವಂಶೊದ ಪೂವ೯ಜೆರ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ ಕನೊ೯ಲ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ಪನ್ಪಿ ಹಳ್ಳಿಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿಡ್ ವಾಸ ಮಂತೊಂದ್ದಿತ್ತೆರ್. ಆ ಹಳ್ಳಿದ ಸಂಪರ್ಕ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಮೇರ್ ಮೋಕ್ಷಗುಂಡಂ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಪಂಡ್ದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯೊಂದೆರ್.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಬಡ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿನ ಮೇರ್ ಕಾಂಡೆ ಬೇಕ ಲಕ್ಕ್ದ್ ನಾಲ್ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಪಾಠ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕಾಸ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಂತ್ದ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಬೀದಿ ದೀಪೊದ ತಿರ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದ್ ಓದ್ದದ್ ೧೯೮೨-೯೩ಟ್ ಬೊಂಬಾಯಿಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬರೆದ್ ಪಾಸಾದ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರೊದ ಚೀಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಯೆರ್. ಆರೆನ ಕಾರ್ಯೊದಕ್ಷತೆ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವೊನ್ ಪುಗರ್ದ್ ಅರಸೆರ್ ೧೯೧೨ಟ್ ಸಂಸ್ಥಾನೊದ ದಿವಾನೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಪ್ರಗತಿಗ್ ಬೆಂದಿಯೆರ್.
ಸಾಧನೆ
ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಜೀವನದಿ ಆಯಿನ ಕಾವೇರಿ ಸುದೆಕ್ ಅಡ್ಡ ಆದ್ ಮಲ್ಲ 'ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ' ಪನ್ಪುನ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಭದ್ರಾವತಿದ ಕರ್ಬ ಬೊಕ್ಕ ಉಕ್ಕುದ ಕಾಖಾ೯ನೆ ಮೈಸೂರುದ ಗಂಧದೆಣ್ಣೆ ಕಾಖಾ೯ನೆ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಯ್ ಆಫ್ ಮೈಸೂರು, ಉಂದು ಮಾತೆತೊಟ್ಟುಗ್ಲಾ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯೆರೆನ ಪುದರುಂಡು.
ಸಮ್ಮಾನೋ
ಮೇರೆನ ಬೇಲೆ ಮೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮೇರೆಗ್ ೧೯೫೫ಟ್ ಭಾರತ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ದು ಗೌರವಿಸಾಂಡ್.ಬೇಲೆಡ್ ಪ್ರತಿಯೊರಿಯಗ್ಲಾ ಮಾದರಿಯಾದಿಪ್ಪುನ ವಿಶ್ವಕೀರ್ತಿ ಪಡೆಯೊಂದಿನ ಮೇರ್ ೧೯೬೨ಟ್ ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿಯೆರ್. ಈ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಸರ್ ಎಂ ವಿ ಸದಾ ನಮಕ್ ಮಾತ ಪ್ರಾತಃ ಸ್ಮರಣೀಯೆರ್.
ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ
'''ಡಾ. ಉಡುಪಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ''' ಕನ್ನಡೊದ ಮಾಮಲ್ಲ ಸಾಹಿತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ಆರ್ ಚಿಂತಕೆರ್, ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಅದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧೆರಾತೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ತ್‌ನ ಆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಕ್ಲೇತ್ರೊಡು ಅನೇಕೊ ಮುಕ್ಯೊ ಹುದ್ದೆಲೆನ್ ನಿರ್ವಹಿಸದೆರ್. ಆರ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಜ್ಞಾನಪೀಠೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆತೆರ್.
ಪುಟ್ಟು ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನೊ
ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕುದ 'ಮೇಳಿಗೆ' ಹಳ್ಳಿಡ್, ೧೯೩೨ನೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧ದಾನಿ ಪುಟ್ಟ್‌ಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಉಡುಪಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ. ಅಪ್ಪೆ ಸತ್ಯಮ್ಮ (ಸತ್ಯಭಾಮ). ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿಯೆರೆನ ಬುಡೆದಿ ಎಸ್ತರ್, ಮಗೆ ಶರತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಗಳ್ ಅನುರಾಧ.
ತೀರ್‌‍ನೆ
ಡಾ. ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿಯೆರ್ ೨೦೦೨ಡ್ದ್ ಮೂತ್ರೊಪಿಂಡೊದ ಕಾಯಿಲೆಡ್ ನರಳೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಒಟ್ಟುಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆರೋಗ್ಯೊ ತೀವ್ರೊ ಹದಗೆಟ್ಟ್‌ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಡ್ ಬೆಂಗಳೂರ್‍ದ 'ಮಣಿಪಾಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ'ಡ್ ೧೦ ದಿನೊತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್ ಗುಣೊ ಆವಂದೆ ಮೂತ್ರೊಪಿಂಡೊದ ವೈಫಲ್ಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಹೃದಯಾಘಾತೊಡ್ದ್ ೨೦೧೪ನೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨ದಾನಿ ಶನಿವಾರೊ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ಯ್ ತೀರ್‍ಯೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರ್‍ದ ಡಾಲರ್ ಕಾಲೊನಿಡ್ ನಿಲೆಯಾದಿತ್ತ್‌ನ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯೆರೆನ ಅಂತಿಮ ಸಂಸ್ಕಾರೊ ಬೆಂಗಳೂರ್‍ದ 'ಜ್ಞಾನಭಾರತಿ ಕಲಾಗ್ರಾಮೊ'ಡು ೨೦೧೪ನೆ ಆಗಸ್ಟ್ 23ನೆ ತಾರೀಕ್‍ದಾನಿ ಮದ್ಯಾನ್ನೊ ಸುಮಾರ್ ೪ ಗಂಟೆಗ್ ನಡತ್ಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕವಿ ವರ್ಗೊ:ಕನ್ನಡ ಕವಿ
ಸೀಲ್
ಜಗತ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿನ ಸೀಲ್ ಪನ್ಪಿನ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಲು ಒಂಜಿ ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ತನಿಲೆನ ಗುಂಪು. ಉಷ್ಣವಲಯದ ನೀರ್‍ಡ್ ಅಂಚನೆ ಧ್ರುವವಲಯದ ಶೀತ ಪರಿಸರೊಲೆಡ್ ಲಾ ಬದುಕುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ. ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ೩೩ ಜಾತಿ ಉಲ್ಲಾ. ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆಗ್ ರೆಂಕೆದ ಲೆಕ್ಕೊ ಕಾರುಲು ಉಪ್ಪುನಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಲಕ್ಷಣ. ಸುಮಾರ್ ಆಜಿ ಅಡಿ ಉದ್ದದ,೧೮೦ ಕಿಲೋ ತೂಕದ ಈ ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲು ಗಂಟೆಗ್ ೩೦ ಕಿಮಿ. ವೇಗೊಡು ಒಂಜಿ ಕೊಡಿಡ್ದ್  ನನೊಂಜಿ ಕಡೆಕ್  ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ಪುವಾ. ಆಂಡಾ ಮುಲ್ಪ ಪಂಡಿನೆಢ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರದ ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಲು ಉಲ್ಲಾ. ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲು ಸುಮಾರಾದ್ ೩೦ ವರ್ಷ ಬದುಕುವಾ.
ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲು ಪಿನ್ನಿಪೀಡ್ (=ರೆಂಕೆಪಾದ ಪ್ರಾಣಿಲು) ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಕುಟುಮೊಗು ಸೇರ್ದಾ. ಪಿನ್ನಿಪೀಡುಲೆಡ್ ಓಡೋಬೆನಿಡೆ (ವಾಲ್ರಸ್ ದ ಕುಟುಮ), ಒಟಾರಿಡೆ (ಕೆಬಿ ಇತ್ತಿನ ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಲು- ಉದರ್ಮೆ:  ಸಮುದ್ರ ಸಿಮ, ತುಪ್ಪಳ ಸೀಲ್) ಬೊಕ  ಫೋಸಿಡೇ ( ಕೆಬಿ ದಾಂತಿನ ಸೀಲುಲು ಇಜಿಂಡಾ ನಿಜ ಸೀಲುಲು).
ಪಿದಾಯಿತ ಕೊಂಡಿ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು
ಖರ್ಜೂರ
ಖರ್ಜೂರೊಗ್ ತುಳುಟ್ ಗಜಿರ ಪಂರ್ದ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮರುಬೂಮಿಡ್ ಬುಲೆಪುನಂಚಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪಂರ್ದ್. ಪ್ರಕೃತಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನಂಚಿತ್ತಿನ ಸುಮಾರು ಪಂರ್ದ್‌ಲೆಗ್ ಆರೋಗ್ಯವರ್ದಕ ಗುಣ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಖರ್ಜೂರೊಗ್ ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಗುಣ ಉಂಡು.
ಸೌದಿದ ಖರ್ಜೂರೊಲು
ಮಬ್ರೂನ್: ತೀಪೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬೇಡಿಕೆದ ಖರ್ಜೂರ. ಖುದ್ರಿ ಸಾಫ್ಟ್: ಸಿಲೆಂಡರ್ ಆಕಾರದ  ಖರ್ಜೂರದ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ರುಚಿ ಸುಕ್ಕರಿ: ಎಲ್ಯ ಆಕಾರದ ತೆಳು ಬೊನ್ಯ ಬಣ್ಣ ಉಂಡು ಸಗೈ: ಬಾರಿ ರುಚಿ ಖಲಾಸ್: ಮಸ್ತ್ ತೀಪೆ ಅಂಬರ: ಎಡ್ಡೆ ಖರ್ಜೂರ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಮುಕ್ತೋಮಿ, ನಬ್‌ತಲಾತ್, ಸೀಫ್, ರುಜೀಜ್, ಶೇಬೇಬಿ, ಸುಫ್ರೀ, ಬರ್ನಿ, ಸಫಾವಿ, ಅಲ್ ಮುನೇಫಿ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಖರ್ಜೂರ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಡ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
ಇರಾನ್ದ ಖರ್ಜೂರೊಲು
ಮರಿಯಂ: ಬಾರಿ ಪರಿಮಳ, ತೀಪೆ ಕಡಮೆ ಮಜಾಫತಿ: ರುಚಿತ್ತವು ಬಾರಿ ಪಿರಿಯ
ಜೋರ್ಡಾನ್‌ದ ಖರ್ಜೂರೊಲು
ಮೆದ್ಜೌಲ್: ಈ ಖರ್ಜೂರೊನು ಒಣಸ್ ದ ಲೆಕ್ಕ ತಿನೊಲಿ
ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ (ಯುಎಇ) ಖರ್ಜೂರೊಲು
ಮುಲ್ತ ಸರಕಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಕೊರ್ದ್ ಖರ್ಜೂರ ಬುಲೆಪಾಯೆರೆ ಉಮೇದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಪುದರ್ ಪೊಯಿ ಖರ್ಜೂರ ದಬ್ಬಾಸ್, ಲುಲು, ಅಲ್ ಸಫಾ, ಬುಮನ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಾರ್ದಾ
ಇರಾಕ್ ಖರ್ಜೂರೊಲು
ಝಹೀದ್, ಉಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕೊಡು ಎಚ್ಚ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ
ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಮಲ್ಲ ಸಾಹಿತಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ತುಳುವ ಸಾಹಿತಿ ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರಾಲ್ (ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ) ಬೋಂಟೆದ ಅನ್ಬವೊಲೆನ್ ಬರೆಯಿನಾರ್. ಆರೆನ ಬರವುಲು:
ಯು.ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ
ಯು.ಆರ್.ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿ. ಮೇರ್ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುದ ಮೇಳಿಗೆ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಉಡುಪಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯೆರೆ ಮಗೆ ಆದ್ ೧೯೩೨ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ತಾನ್ ಬರೆಯಿನ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲೆಡ್ದಾತ್ರ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ವಿಚಾರವಾದಿಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿನಾರ್. ೮೨ ವರ್ಷ ಬದ್ ಕಿನ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೧೪ ಶುಕ್ರವಾರದಾನಿ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್.
ಓದು
ಸಾ೦ಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ೦ಸ್ಕ್ರತ ಪಾಠಶಾಲೆಡ್ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಮೇರ್ ಅಲ್ಪದ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ,ತೀರ್ಥಹಳ್ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರ್ಡ್ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮು೦ದುವರೆಪಯೆರ್. ಮೈಸೂರ್ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗು ಎ೦.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊ೦ದಿನ ಮೇರ್ ಬರ್ಮಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯಡು ಇ೦ಗ್ಲೀಷ್ ಬೊಕ ತೌಲಕಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪನ್ಪಿ ವಿಷಯೊಡ್ ೧೯೬೬ಡ್ ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ಉಡುಪಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ ಅನ೦ತಮೂರ್ತಿ ಪ೦ಡ್ದ್. ಮೆರ್ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿನಗಲೈಟ್ ಒರಿ. ಮೇರ್ ಚಿ೦ತಕೆರ್.
ಕೆದು
ಕೆದು ಪಂಡ ಕನ್ನಡೊಡು ಕೆರೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕೆದುವೇ ಜನಕ್‍ಲೆನ ನೀರ್ದ ಅಸರೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇತ್ತೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಿಲೆತ್ತ ನೀರ್‍ದ ಸಾದಿಲ್ ಉಲ್ಲೊ
ಮಂಜರಾಬಾದ್
ಮಂಜರಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ ಬೆಂಗಳೂರ್ -ಕುಡ್ಲ ಮಲ್ಲ ಸಾದಿದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸಕಲೇಶಪುರ ಕೈತಲ್ದ ಉಂಡು. ಸಕಲೇಶಪುರಡ್ದ್ ೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರಡ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಲಿಯ ಗುಡ್ಡದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಮಂಜರಾಬಾದ್ ಕೋಟೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಶಿರಾಡಿ ಘಾಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಸಿಲೆ ಘಾಟಿ ಸಾದಿದ ಮದ್ಯಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೂಡು ಕಟ್ಟಾಯಿನಿ. ಉಂದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೩೨೪೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರಡ್ ಉಂಡು.ಈ ಕೋಟೆ ಸುಮಾರ್ ೫ ಎಕ್ರೆ ಜಾಗೆಡ್ ಉಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಇಂದೆನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಆಕಾರೊಡು ಕಟ್ಟ್ದೆರ್.ಇಂದೆನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಡ್ ಕಟ್ಟ್ದೆರ್. ಕೋಟೆದ ಉಲಯಿಡ್ ನೀರ್ದ ಜಾಗೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿದ ಜಾಗೆ, ಮೀಪಿನ ಜಾಗೆ ಉಂದು ಮಾತ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು
ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ತುಳುನಾಡುದ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ. ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳತ 19ನೇ ಪಟ್ಟಾಧಿಕಾರಿ.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರೊ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಸುಮಾರ್ ಏಳು ನೂದು ವರ್ಸೊದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವೆರ್ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ. ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಧರ್ಮಸ್ಥಳತ 19ನೇ ಪಟ್ಟಾಧಿಕಾರಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆರ್ ಇತ್ತೆದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಲು. ನೇತ್ರಾವತಿ ಸುದೆತ್ತ ದಂಡೆಡ್ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪದ ದೇವೆರಾಯಿನ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿನ್ ಕುಡ್ಲದ ಕದ್ರಿರ್ದ್ ಕನತ್‍ದ್ ಉಡುಪಿದ ಯತಿಕುಲಾಯಿನ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಜೆರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.
ಅನ್ನದಾನ
ಧರ್ಮಸ್ಥಳಗ್ ಬರ್ಪುನ ಭಕ್ತಾದಿನಕ್‍ಲೆಗ್ ಒನಸ್‍ದ ಅಟ್ಟನೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಬೊಡಾಪಿನಂಚಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾದ್ ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪನ್ಪುನ ಛತ್ರೊಲಾ ಉಂಡು.
ತುಳು ಕಾಗುಣಿತ
ತುಳು ಕಾಗುಣಿತ ವ್ಯಂಜನ ಅಕ್ಷರೊ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ವ್ಯಂಜನೊಲೆಗ್ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸ್ವರೊನು ಸೇರವುನೆ ಎಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ತೆರಿಪಾವುನ ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣೊದ ಕ್ರಮೊ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಕ್ ವ್ಯಂಜನೊಗು ಅ ಸ್ವರೊನು ಸೇರಾನಗ, ಕ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಕ್ ವ್ಯಂಜನೊಗು ಓ ಸ್ವರೊನು ಸೇರಾನಗ ಕೋ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಒಂಜಿ ವ್ಯಂಜನೊದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾಗುಣಿತ, ಆ ವ್ಯಂಜನೊದ ಮಾತ ಸ್ವರೊತೊಟ್ಟುಗು ಸಮ್ಮಂದೊ ತೋಜಾವುಂಡು.
ಕಾಗುಣಿತ ಗಳಸುನೆ ದಾಯೆ?
ಬಾಸೆಡ್ ಹೃಸ್ವೊ ಬುಕ್ಕೊ ದೀರ್ಗೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಗಳಸ್‍ನಗ ಮಸ್ತ್ ಅರ್ತೊಲು ಬದಲುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಕಾಗುಣಿತೊ ಗಳಸ್‌ನಗ ಮಸ್ತ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಆಯಗ್ ಪುರಿ ಕೊರ್ಲೆ. ಆಯಗ್ ಪೂರಿ ಕೊರ್ಲೆ. ಬಿಡಿ ಕಾಸ್ ತಿಕ್ಂಡ ಬೀಡಿ ಕಾಸ್ ತಿಕ್ಕ್‌ಂಡ,
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಸುಂದರ್ ರಾಜ್
ಸುಂದರ್ ರಾಜ್ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟೆ. ಸುಂದರ್ ರಾಜ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರೊಲು ಕುರಿಗಳು ಸಾರ್ ಕುರಿಗಳು(೨೦೦೧), ಮತದಾನ(೨೦೦೧), ಆಕಸ್ಮಿಕ(೧೯೯೩).
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ಸುಂದರ್ ರಾಜ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಮೀಳಾ ಜೋಷಾಯಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆತೆರ್. ಮುಕ್ಲೆಗ್ ಒರ್ತಿ ಮಗಳ್ ಉಲ್ಲಲ್. ಅಲೆನ ಪುದರ್ ಮೇಘನಾ ರಾಜ್. ಪ್ರಮೀಳಾ ಜೋಷಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೇಘನಾ ರಾಜ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಲಾ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗೊದ ನಟಿನಕುಲು ಆತೆರ್. ಮೇಘನಾ ಮೇರ್ ನನಾತ್ ಮಲಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ತೆಲುಗು ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರೋಡ್ಲಾ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.
ಬೇಲೆ
ಸುಂದರ್ ರಾಜ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಸುಮಾರು ೧೮೦ರ್ದುಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಚಲನಚಿತ್ರಡು ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಫೋಷಕ ಪಾತ್ರೋನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಮೇರ್ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಡ್ ಖಳನಾಯಕನಾದ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಡ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ಬೊಕ್ಕ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ. ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆನ್ ಲೋಕಸಭೆತ್ತ ಸಭಾಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರಾದಿತ್ತಿನ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕೌಡೂರು ಸದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆರ್ ೧೯೭೯ಟ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಆನಗ ಉಂದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಬತ್ತ್ ಡ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿಟ್ಟೆ, ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಶಾಲೆ ಕಾಲೇಜುಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿ ಶ್ರೀ ವಿನಯ ಹೆಗ್ಡೆ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ೧೫೦೦೦ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ೩೫೦೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದಕುಲು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಲು ೨೦೦೮ ಡ್ ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಆಂಡ್. ಶ್ರೀ ವಿನಯ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಇಂದೆತ್ತ ಕುಲಾಧಿಪತಿ, ಡಾ. ಎಸ್. ರಮಾನಂದ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕುಲಪತಿ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಶಾಂತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಸಹ ಕುಲಾಧಿಪತಿ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಿಟ್ಟೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ನಿಟ್ಟೆ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆದಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಲು:
ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು
ಕುಡ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಉಂದು. ಎಲ್ಯೆಡ್ ಕ್ಷೇಮಾ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪುದರುಂಡು. ಕುಡ್ಲದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ೧೩ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ದೇರಳಕಟ್ಟೆಡ್ ಈ ಕಾಲೇಜ್ ೧೯೯೯ಡ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಡಾ. ಶಾಂತಾರಾಮ ಶೆಟ್ರ್ ಡೀನ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಡಾ. ಸತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಭಂಡಾರಿ ಉಂದೆತ್ತ ಡೀನ್ ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಭಾರತದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊದಲೆಡ್ದತ್ತಂದೆ, ಪಿದಯಿ ದೇಶಲೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲುಲಾ ಮೂಲು ಕಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಮೊಗೇರೆ‌ರ್
ಕಾಸರಗೋಡು ಸೇರ್ದಿನ೦ಚೆನೆ ಅವಿಭಜಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೇರ್ದಿನ೦ಚೆನೆ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಒ೦ಜಾತ್ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊನು ಮುಲ್ಪದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಪ೦ಗಡೊಲು ಪಡೆದು೦ಡು. ಮೊಗೇರೆರೆನ್ ಮುಗೇರ, ಮುಗ್ಗೇರ, ಮೇರ ಪ೦ಡುದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆಟ್ ಮುಕುಲೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮುಗೇರ ಜಾತಿ ಸೂಚಕ ಪದ ಇ೦ಚಿಪೊಗು ಎಚ್ಚ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಬತ್ತ್ದು೦ಡು. ಮೊಗೇರ ಜಾತಿಸೂಚಕ ಪದೊತ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ ಮೇರ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊನು ಆಧರಿಸ್ದ್೦ಡ್. ಬಲಿಪ್ಪುನೈಟ್ ಬಾರಿ ಉಸಾರ್‌ದ ಮುರ್ಗೊ ಆಯಿನ ಮುಯೆರ್‌ಗ್ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮೇರ್,ಮುಯೆರ್, ಮುಗೇರ್ ಪ೦ದ್‌ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆ
ಮುಗೇರೆರ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದಕುಲಾದ್ ಬೋ೦ಟೆ ಮುಕುಲೆನ ಹವ್ಯಾಸೊಲೆಡ್ ಒ೦ಜಿ. ನೀರ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ನೀರ ಬೋ೦ಟೆ, (ಮೀನ್ ಪತ್ತುನು) ಕಾಡ್‌ಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಾಡ ಬೋ೦ಟೆ (ಮುರ್ಗೊ ಬೋ೦ಟೆಡ್) ಮುಕುಲು ಬಾರಿ ಉಸಾರ್‌ದಕುಲು. ಬಿರು-ಪಗರಿ, ದುಡಿ ಮುಕ್ಲೆನ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರು‌ತು.
ದುಡಿ
ತುಳುನಾಡ್ದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಲು ಆಯಿನ ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಸಾ೦ಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯ. ಡಮರುಗದಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪುನ ಇ೦ದೆನ್ ಉಡುತ್ತ ಚರ್ಮೊಡು ತಾಯರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ( ಉಡು ಪ೦ಡ ಪಲ್ಲಿದ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ನ ಒ೦ಜಿ ಪ್ರಾಣಿ)ನೆಕ್ಕ್ ಮೊಗೇರೆರ್ ರಡ್ಡ್ ನಾಲಗೆದ ಪ೦ಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದುಡಿ ಬೊಟ್ಟ್ನಗ ಡಮಡಕ್ಕ ಡಮಡಕ್ಕ ಪನ್ಪುನ ಸಬ್ದ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬೆ೦ದ್೦ಡ ಉನು೦ಬ ಬೆ೦ದ್೦ಡ ಉನು೦ಬ ಪ೦ಡ್ ಕೇನು೦ಡು. ಪಿರಾಕ್ದ ಕಾಲೊಡು ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಮದ್ಮೆಡ್ ದುಡಿ ನಲಿಕೆಲು ಮುಖ್ಯ ಪಾಲ್ ಪಡೆದಿತ್ತ್೦ಡ್. ದಾರಿಲೊ ಪಾಡ್ದನ, ಮಲ್ಲಕ್ಕ ಪಾದ್ದನ, ತಾಲಿ ಪಾಡ್ದನ ಇ೦ಚಿನ ಅವ್ವೇತೋ ನಲಿಕೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪ೦ಡ್ದ್ ಮೊಗೇರೆರ್ನ ದಿಬ್ಬಣೊ ನಡತೊ೦ದೆ ಪೋವೊ೦ದಿತ್ತ್೦ಡ್ಗೆ. ಸಾದಿದ ನಡಕೆದ ಬಚ್ಚೆಲ್ ಗೊತ್ತಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ೦ದ್ ನಲಿಕೆಡ್ ಪೋವೊ೦ದಿತ್ತಿನೈಡ್ದ್ ಮೊಕುಲ್ನ ಮದಿಮೆಗ್ "ತುಲ್ಲೆಲ್" ಪನ್ನ್ಪಿನ ಅನ್ವರ್ಥ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್೦ಡ್.ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಮುಕ್ಲೆನ ದಟಿಗೆ‌ದ ಮಾಡ್ಡ್ "ಬಿರು-ಪಗರಿ", ಬೊಕ್ಕ ಕ೦ಬೊಡು "ದುಡಿ" ಇಜ್ಜಿ೦ಡ ಸ೦ಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಮೊಗೇರೆರ್ ನೀರ್ ಮುಟ್ಟೊ೦ದಿಜ್ಜ೦ಡ್‌ಗೆ. ಮೊಗೇರ ದೈವೊಲ್ನ ಪಾಡ್ದನೊಡು 'ಬಿರು ಪತ್ತಿನಾಯೆ ಬೋ೦ಟೆದ ಮೊಗೇರೆ' ಪನ್ಪಿನ ಪಾತೆರ ಉ೦ಡು. ಮೊಗೇರೆ‌ರ್ನ ಸಾ೦ಸ್ಕೃತಿಕ ಬೀರೆರಾಯಿನ "ಮುದ್ದ-ಕಳಲ" ನಕುಲು ಬೋ೦ಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಲಡಾಯಿದ ಕಳೊಟ್ಟು ಬಿರ್ಸೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪು೦ಡು.ಅ೦ಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಸ್ತ್ರಲೊಗೆಗ್ ತುಳುತ್ತ ಪುದರ್ ಲು ಪಾಡ್ದನೊಡ್ ಬರ್ಪುನ್೦ಡು. 'ಪ೦ಜಿಕುತ್ತು ಪಗರಿ-ವರಾಹಾಸ್ತ್ರ', 'ಮರಿಕುತ್ತು ಪಗರಿ-ಸರ್ಪಾಸ್ತ್ರ', 'ಗಿಡಿಕುತ್ತುಪಗರಿ-ಗರುಡಾಸ್ತ್ರ' ಇ೦ಚಿನ ರೂಪೊನು ಪಾಡ್ದನೊಡ್ ತಿಕ್ಕು೦ಡು.
ಬಾಸೆ
ಮೊಗೇರೆ‌ರ್ ಇಲ್ಲಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರ್ವೆರ್. ಕಾಸ್ರೋಡುಡು ಅಕುಲ್ನನೆ ಆಯಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ರೂಪೊದ ಮೋಡಿ ತುಳುನು ಪಾತೆರ್ವೆರ್. ಮೂಲದ್ರಾವಿಡ ದ "ಚ"ಕಾರದ ರೂಪೊನು ಮೊಕುಲ್ನ ಮೋಡಿ ತುಳುಟ್ಟು ತೂವೊಲಿ.ಸಾಮಾನ್ಯ ತುಳುಟ್ಟು ಬಳಕೆ ಇಜ್ಜ೦ದಿನ ಅವ್ವೇತೊ ರೂಪೊನು ಮೊಕುಲ್ನ ತುಳುಟ್ಟು ತೂವೊಲಿ. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ಪಯವುನೆ- ಪೆದ್ಪುನೆ, ಕೂಚಿ-ಜೋಸ್ತಿ, ಪಿ೦ಜ್ಞಣ-ಚಮ್ಚ ಇ೦ಚಿನ ಅಪೂರ್ಪದ ರೂಪೊಲು ತಿಕ್ಕ್ವ.ಮೊಗೇರೆರ್ನ ಬಾಸೆದ ನಿಲೆಟ್ಟ್ ಬಾಷಾವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನೊ ಈಡೆ ಮುಟ್ಟ ಆತ್‌ಜಿ.ಈ ಬಗೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪು೦ಡ ಆಸಕ್ತೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಅವಕಾಶ ಉ೦ಡು. ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಗು೦ಪು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಕಾಲೊನಿಲೆಡ್ ಮುಕುಲು ಬದ್ಕೊ೦ದುಲ್ಲೆರ್.
ದಟಿಗೆ
ಮುಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ "ಪಟ್ಟ" "ದಟಿಗೆ" ಪ೦ಡದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ಮುಗೇರೆ‌ರ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದಕುಲು. ಜೈನ ಬ೦ಟೆರ್ನ ಮೂಲದಕುಲಾದ್ ಗುತ್ತುನು ಕಾಪುನ ಒಟ್ಟೀಗೆ ಬೆನ್ನಿದ ರಕ್ಷಣೆ ನ್ ಮಲ್ತೊ೦ದು ಬತ್ತಿನಕುಲು.
ಭೂಮಿಪುತ್ರೆರ್
ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲದ ಕ೦ಬುಲ‌ದ ಕ೦ಡೊಗು ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆನೆ ಬಿತ್ತೊಡು. ಕ೦ಡದ ಪುಣಿಟ್ಟ್ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಕ೦ತ್‌ದ್ ಮೂಡಾಯಿ‌ಗ್ ಮೋನೆ ಪಾಡ್‍ದ್ ಪೊರ್ತು ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಬಕ್ತಿಡ್ ಬೀಜೊನು ಬಿತ್ತೊಡು. ಬಾರೆ ಪಾಡುನ ಕ೦ಡೊಗು ಬಾರೆ ಪಾಡುನು, ಕ೦ಬುಲದ ಕ೦ಡೊಗು ಬಾರೆ ಪಾಡುನು, ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನು ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆನೆ ಆವೊಡು.
ಪೊಲಿ
ಬೂಡು-ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಕಾವೇರಿ ಸ೦ಕ್ರಾ೦ತಿ(ತುಲಾ ಸ೦ಕ್ರಾ೦ತಿ)ದಾನಿ ಪುಲ್ಯಕಾ೦ಡೆ ಮೂಲದ ಮೊಗೇರೆ "ಪೊಲಿ" ಲೆಪ್ಪುನ ಕಟ್ಟ್ ಉ೦ಡು.ಪೊಲಿ ಲೆಪ್ಪುನು ಪ೦ಡ ಸಮೃದ್ಧಿನ್ ಲೆಪ್ಪುನ೦ದ್ ಅರ್ಥ. ತುಳುನಾಡ್ದ ಅವ್ವೇತೊ ಕಡೆಟ್ ಬೂತದ ಕೋಲದ ಸಮಯೊಡು "ಭೂಮಿಪುತ್ರರೇ" ಪ೦ದ್ ಲೆಪ್ಪು೦ಡು. ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಸುರೂಕು ಮೊಗೇರ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ನೇಜಿ ನಡ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದ ಪೊ೦ಜೊಲು ನೇಜಿ ನಡೊಲಿ ಪನ್ಪುನ ಕಟ್ಟ್ ಇನಿಕ್ಕ್ಲ ಉ೦ಡು. ಈ ಮಾತಾ ಅ೦ಶೊಡು ಮೊಗೇರೆರ್ ಭೂಮಿದ, ಬೆನ್ನಿದ, ಬೆನ್ನಿದ ಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿನಕುಲು೦ದ್ ಪನೊಲಿ. ಭೂಮಿದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮುಕುಲ್ನ ಸ೦ಬ೦ಧೊನು ತೂನಗ ಒ೦ಜಿ ಕಾಲೊಡು ಭೂಮಿದ ಹಕ್ಕ್‌ದಕುಲು ಆದಿತ್ತೆರ್೦ದ್ ಪನೊಲಿ.
ಬಿಸು
ಇನಿಕ್ಕ್ಲ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆದ ಸುರೂತ ದಿನ ಆಯಿನ "ಬಿಸು"ತ್ತಾನಿ ಕ೦ಡೊಗು ತಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಸಾ೦ಕೇತಿಕವಾದ್ ಮೂಜಿಸರ್ತಿ ದಪ್ಪುನಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಲೆ ಸುರು ಆಪು೦ಡು. ಮೊಗೇರ ಸ೦ಸ್ಕೃತಿ‌ಡ್ ಪುಟ್ಟುನಯಿಡ್ದ್ ಸೈಪುನಾಡೆ ಮುಟ್ಟ ಅಕುಲ್ನನೇ ಆಯಿನ ಸುಮಾರ್ ಕಟ್ಟ್-ಕಟ್ಟಳೆ ಉ೦ಡು. ಪೆದ್ಪುನೈಕ್ ಮೊಗೇರೆರ್ "ಕು೦ದು ಪಾಡುನೆ", "ಕಯವುನೆ" ಪ೦ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಅಮೆ ಸೂತಕ
ಸುರೂತ ಬಾಲೆ ಅಪ್ಪೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಆವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕಟ್ಟ್ ಮುಕ್ಲೆಡ ಉ೦ಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಬ೦ಜಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪಚಾರೊ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಪೆದ್‌ದ್ ೧೬ ದಿನ ಅಮೆ -ಸೂತಕನು ಮನ್ಪ್ವೆರ್. ಈ ದಿನೊಟ್ಟು ಪೆದ್ಮೆದಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆನ್ ಕುಟುಮದ ಬಾಕಿದ ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬೇತೆನೆ ಉ೦ತಾವೆರ್. ಅಡೆಗ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಉಪ್ಪುಜಿ. ೧೬ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಪೆದ್ದಿನ ೭, ೯, ೧೧, ೧೩, ೧೬ನೇ ದಿನ "ಅಮೆ" (ಶುದ್ದಾಚಾರದ ಕ್ರಮೊ) ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೆದ್ಮೆದಿ ಪಿದಯಿ ಬರೊಲಿ.ಪೆದ್ದನಗ ನ೦ಜಿನ್, ಕಜ್ಜೆಲ್ ನ್ (ತಾಯಿಮಾಸು) ಇಲ್ಲದ ಕೈತಲ್ಡ್ ಒ೦ಜಿ ಗು೦ಡಿ ತೋಡುದು ಪಾಡುವೆರ್. ಅಲ್ಪ ಒ೦ಜಿ ಕಾಯೆರ್ದ ಗೆಲ್ಲ್‌ನ್ ದೀಪೆರ್. ದಟಿಗೆದ ಮಾಡ್‌ಗ್ಲಾ ಕಾಯೆರ್ದ ಕೆತ್ತೆನ್ ಲತ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ದೀಪೆರ್. ೧೬ನೇ ಅಮ್ಮೆತ್ತಾನಿ ಗ೦ಜಿ-ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ಮರ್ದ್‌ನ್ (ಬಾಣ೦ತಿ ಮದ್ದು)ಪೆದ್ದೊಲ್ದಿ ದೀಪೊ ಪೊತ್ತಾವೊ೦ದು ಕಜ್ಜೆಲ್ನ್ ಕವು೦ತಿನ ಜಾಗೆಗ್ ಪೋದ್ ದೀದ್ 'ಎನ್ನ ಬ೦ಜಿ ದಿ೦ಜಿಲೆಕ್ಕನೆ ನಿನ್ನಲ ಬ೦ಜಿ ದಿ೦ಜಡ್' ಪ೦ಡ್ದ್ ಬರೊಡು. ಬ೦ಜಿಡುಪ್ಪುನಗ ಪೊರ್ಲುಡೆ ಬಲಕೆ ಆಯೆರೆ ಕಾರಣ ಆಯಿನ ಕಜ್ಜೆಲ್‌ನ್ ೧೬ ದಿನತ್ತನಿ ನೆನೆಪ್ಪುನ ಕಿರಮ್ಮೊ ಮೊಗೇರೆರ್ರ್ಡ ಇಸೇಸ ಆದು೦ಡು.
ಮಂಗೆ
ಮಂಗೆ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪ್ರಾಣಿ. ಕನ್ನಡೊದ ಕೋತಿದ ಹಾಪ್ಲೋರ್ಹಿನಿ ಉಪಗಣೊ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಮಿಯನ್ ಅಡಿಗಣೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್, ಪ್ರಾಚೀನೊ ವಿಶ್ವೊದ ಮಂಗೆ ಅತ್ತಂಡ ನೂತನ ವಿಶ್ವದ ಮಂಗೆ ಆತಿಪ್ಪು. ಆಂಡ ಏಪ್‌ಲೆನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಾಂಡ(ನರಮಾನಿಯೆರೆನ್ ಸೇರ್‌ದ್). ಮಂಗದ ಸುಮಾರು ೨೬೦ ಪರಿಚಿತೊ ಜೀವಂತೊ ಉಳಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಮರವಾಸಿಲು ಅಂಡಲಾ ಬಬೂನ್‌ನಂಚಿತ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನೊವಾಯಿನವು ನೆಲತ ಮೇಲ್‍ಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ಪುನ ಉಳಜಾತಿ. ಕೋತಿ/ಮಂಗೆ ಹಾಪ್ಲೋರಿನಿ ಉಪಗಣ, ಬೊಕ್ಕ ಸಿಮಿಯನ್ ಅಡಿಗಣದ ಒಂಜಿ ಪ್ರೈಮೇಟ್, ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವದ ಕೋತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ನೂತನ ವಿಶ್ವದ ಕೋತಿ ಆದಿಪ್ಪು, ಆಂಡ ಏಪ್‍ಲೆನ್ ಬುರ್ದು. ಕೋತಿದ ಸುಮಾರು ೨೬೦ ಪರಿಚಿತ ಜೀವಂತ ಪ್ರಜಾತಿ ಉಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ವೃಕ್ಷವಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಬೂನ್‍ನಂಚಿನ ನೆಲತ ಮಿತ್ತ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಜಾತಿ ಉಂಡು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಂಗೆಲ್ ಪಂದ್ ಎಂಕುಲು ಓವೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವಂಕ್  ಆ ಗುಂಪು ರಡ್ಡ್  ಮಲ್ಲ ಗುಂಪುಲೆನ್, ಪರತ್ತ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ವಾನರ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವೆರ್ ಉಂದೇ ಗುಂಪುಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಪೊಸ ಪ್ರಪಂಚೊದ ಮಂಗೆರ್ದ್ ಪರತ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕೈತಲ್ದ ಸಂಬಂಧಿಲು.
ವಿವರ
ಮಂಗೆಲು ಆಕಾರೊಡು ಬಿನ್ನ ಅದ್ ಉಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗ್ ಪಿಗ್ಮಿ ಮಾರ್ಮೊಸೆಟ್ ೧೧೭ ಮಿಮೀ ನಾತ್ (೪.೬ ಇಂಚು) ಏಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಬಾಲ ೧೭೨ ಮಿಮೀ (೬.೮ ಇಂಚು) ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೆಲಮರಟ್ ವಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ ನನ ಕೆಲವು ಸವನ್ನಾಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ತಿನ್ಯರೆ ಲ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಭೇದಡ್  ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು: ಹಣ್ಣುಗಳು, ಇರೆ, ಬೀಜೊಲು, ಕರಟಕಾಯಿ (ಚಿಪ್ಪಿನೊಳಗೆ ತಿರುಳಿರುವ ಕಾಯಿ), ಪುವು, ತೆತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಯೆಲ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಲು.
ಪೊಸ ಪ್ರಪಂಚೊತ ಕೋತಿಲೆಡ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೋತಿಳು) ಗ್ರಾಹಕ ಬಾಲ (ಪ್ರಿಹೆನ್ಸೈಲ್ ಟೇಲ್) ಇಪ್ಪುನ ವಿಶೇಷವಾದುಪ್ಪುಂಡು ಉಂಡು 5 ನೆತ್ತ ಕೈ ಯಾ ಕಾರ್ ಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು ನೆಕ್ಕ್ ಭಿನ್ನವಾದ್ ಪರತ್ ಪ್ರಪಂಚೊದ ಮಂಗೆಲೆಟ್ ಗ್ರಾಹಕ ಶಕ್ತಿ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಬಾಲ ಉಪ್ಪುಂಡು ಕೆಲವು ಕೋತಿಲೆಡ್ ಬಾಲ ತೋಜುಜಿ.
ವಿಕಾಸ
ಪರ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಳು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಳು  ಏಪ ಬದಲಾಂಡ್ ಪಂದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಡು. ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಪೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಂಗೆಳು ಎಂಚ  ಒರಾನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾತ್‌೦ದ್. ಒರಾನೆ ಐಕ್ಲೆನ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಲು ಸುಮಾರು ೨೬ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷದ ದುಂಬು ತೋಜುಂಡು. ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಡ್ ಕೆಲವು ಪಳಿಯುಳಿಕೆಲು ಮಾತ ಮಂಗೇಲೆಗ್ ಮೂಲ ಅಂದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಆಂಡ ಅಂಚಿನ ಒವ್ವೇ ಪಳಿಯುಳಿಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದಿ ಜಿ. ಈ ಕಾಲಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಏರ್ಲ ಈ ವಿಕಾಸನ್ ಈ ಎರಡೂ ಖಂಡಲು ಸೆರ್ನಗ ಆಯಿನ್ ಘಟನೆ ಅಂದ್ ಪನ್ಪುಜಿ. : page 211-212
ನರಮಾನಿನೊಟ್ಟುಗೆದ ಸಂಬಂಧ
ಮಂಗೆರೆನ್ ನರಮಾನಿಲು ಸಾಂಕುನಪ್ರಾಣಿಯಾದ್ ಒರಿಪಾವೊನೊಲಿ. ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಕಾಶಯಾನೊಡು ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಣಿಲಾದ್ ಬಳಸೊನೊಲಿ.
ಬಳಕೆ
ಕೆಲವು ಸಂಘಟನೆ ಕಾಪುಚಿನ್ ಕೋತಿಲೆನ್ ಸೇವೆದ ಪ್ರಾಣಿ ಅಧ್ ತ್ರೈನಿಂಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಕೈ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ ಲಕ್ವ ಆಯಿನ ಸೇವೆಗ್ ನೆಕ್ಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಅಕುಲು ಇಲ್ಲದ ತಿಂಡಿ ತಿನ್ಪಿನ, ಸಾಮಾನು ಕನ್ಪಿನ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆಲಸಾಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಮಾನವೆರು ಬಳಕೆಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಡ್ ವನ್ಯ ಜೀವಿನ್ ಪತ್ತುವೆರ್.
ಸಾಹಿತ್ಯೊಡ್
ರಾಮಾಯಣ ವಾನರಗ್ ಪಾತೆರ, ಕುಂಟು, ವಾಸ, ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಸೇರ್ದ್ ಮಾನವನ ಲೆಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಾಪಿನ, ಕುಜಲ್, ಚರ್ಮ, ಬಾಲ ದ ಗುಣಟ್ ಕೋತಿದ ಲೇಕ ತೋಜುಂಡು. ಚೀನದ ಪುರಾಣಡ್ ಸನ್ ವುಕೊಂಗ್ (ಕಪಿ ದೊರೆ) ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪಾತ್ರ. ಜಪಾನಿನ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕತಿಡ್ ಸಂಜರು ಬೊಕ ಮೂಜಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಕೋತಿಲೆನ್ “ಹಾಳ್ ತೂವೊಚಿ, ಹಾಳ್ ಕೆನೊಡ್ಚಿ, ಹಾಳ್ ಪತೆರೋಚಿ” ಪನ್ಪಿನ ನಾಣ್ಣುಡಿನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚೀನದ ಪಂಚಾಗೊಡು ಪದ್ರಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಚಕ್ರೊಡು ಒರ್ಂಬನೆತ್ತ ವರ್ತ ಕೋತಿತ ಆದುಂಡು.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಕೇತವಾದ್
ಭಾರತದ ಧರ್ಮೊಡು ಹನುಮಂತ ಮಂಗೆದ ಮೋನೆದ ಲಕ ಉಪ್ಪುನ ಮಾನವ ದೈವ. ರಾಮಾಯಣೊಡ್ ಹನುಮಂತೆ  ಸೀತೆನ್ ನಾಡುನೆಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖ ವಹಿಸುವೆ. ಮಸ್ತ್ ದೇವಸ್ತಾನೊಡು ಪ್ರತಿಮೆದ ರೂಪೊಡು ಹನುಮಾನ್ ದೈರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ದೀರ್ಘಾಯುಶ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಲು
ಮುರಕಲ್ಲು
alt=|thumb|ಮುರಕಲ್ಲ್‌ದ  ಕಣಿ