cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲಿಪಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಭಾಷೆ
ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್
ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ ದುಂಬುದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ದೇಶದೋ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ. ಗುಜರಾತ್‍ದ ಮಲ್ಲ ನಗರ, ಭಾರತ ದೇಶೊದ ೬ನೇ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಸುಮಾರ್ ೫೫ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್ ನಗರೊನು ಕರ್ನಾವತಿ (ಪರ ಪುದರ್), ಅಮ್ದವಾದ್ಲಾ (ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ) ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇದೆನ್ ಮೂಡಯಿತಾದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಪಂಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೂಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಸಾಬರಮತಿ ಗಾಂಧಿ ಆಶ್ರಮ ಉಂಡು.
ಪಿಜಿನ್
right|thumb|250x250px|ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಕೆಂಪಿರುವೆ
left|thumb|ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಶಿಲಾರಾಳದಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಹೋಗಿರುವ ಕೆಲವು ಇರುವೆಗಳು. ಪಿಜಿನ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರೊ ವರ್ಗೀಕರಣತ್ತಾ ಪ್ರಕಾರ ಹೈಮೆನೋಪೆಟ್ರಾ ವರ್ಗಡ್ ಫಾರ್ಮಿಸೀಡೇ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರಿನ ಜೀವಿ. ಕಣಜ ಬುಕ್ಕ ದುಂಬಿಲು  ಈ ವರ್ಗಗ್ ಸೇರಿನ ಜೀವಿಲು. ಪಜಿನ್ ಟ್ ೧೨,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕೊ ತಳಿಲು ಉಂಡು. ಉಷ್ಣ ವಲಯಡ್ ಪಿಜಿನ್ತ್ತಾ ಪ್ರಬೇಧ ಬೆತೆ ಕಡೆಡ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಂಡು. ಪಿಜಿನ್ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾತ ಬುಕ್ಕ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನಕ್ಕ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದಾರ್ ಪೊತ್ಂಡ್. ಪಿಜಿನ್ ಒಂಜಿ ಗೂಡ್ಟ್ ಕೆಲೊವೊಮ್ಮೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಿಜಿನ್ ನೆಲೆಸುದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಇರುವೆಯ ವಿಕಾಸ
ಸಂಶೋಧನೆಲು ಬುಕ್ಕ ಅಧ್ಯಯನೊಲ ಪ್ರಕಾರೊ ಪಿಜಿನ್ ಕಣಜೊಡ್ತ್ ವಿಕಸನವಾಯಿನ ಪ್ರಾಣಿ. ಸುಮಾರು ೧೨೦ ರಿಂದ ೧೭೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಲ ಪಿರಾವ್ ಪಿಜಿನ್ ಕಣಜೊಡ್ತ್ ಬೇರೆಯಾತ್ ಪೊಸ ತಳಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವಿಯಾತ್ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿತೆಂದು ನಂಬುತೆರ್. ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಪಿರಾ ನೆಲದ ಮೇಲ್ ಆಂಗಿಯೋಸ್ಪರ್ಮ್ ಸಸ್ಯಳ ವಿಕಸನವಾದ ನಂತರ ಪಿಜಿನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆತ್ವುತದಂಡ್ ಬುಕ್ಕ ಪೊಸ ಪೊಸ ತಳಿಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ವ್ಯಾಪಿಸಿದುವು. ಪಿಜಿನ್ ಬುಕ್ಕ ಕಣಜಗಳ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ೮೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೊಂದು ಪುಷ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಬೆಳವಣಿಗೆ
left|thumb|ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಕ ಇರುವೆಯ ಗೂಡಿನ ದ್ವಾರ. left|thumb|ಫಲವತಿ ರಾಣಿಯು ಹೊಸ ವಸಾಹತಿಗಾಗಿ ನೆಲವನ್ನು ಅಗೆಯುತ್ತಿರುವಳು.
ಒಇರುವೆಯ ಬಹುರೂಪಗಳು
right|thumb|ಬರವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಇರುವೆಗಳು ಮುಂದಾಗಿಯೇ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಅಂತರ್ಜಾಲೊ
ಅಂತರ್ಜಾಲ ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಆತ್ನ್ದ್ .ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ತೆದ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜ೦ಡಾ ಸಂಸ್ತೆದುಳಯಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕೊರ್ಪುನಂಚಿನ ಬೆಲೇನು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮನ್ಪುಂದ್.
ಪಿಜಿನ್
ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ
left|thumb|ಒಸಡನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ತೆರೆದು ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿರುವ ನೇಕಾರ ಇರುವೆ. left|thumb|ಕೆಂಪಿರುವೆಯೊಂದನ್ನು ಕಿತ್ತು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನೇಕಾರ ಇರುವೆಗಳ ಗುಂಪು.
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತ ದೇಶದ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಸಾಲ್‌ದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರಾಜ್ಯೊ. ೧೯೭೫ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಚೊಗ್ಯಾಲ್ ರಾಜವಂಶಸ್ಥೆರ್ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೫ನೆ ಇಸವಿಡ್ ನಡತಿನ ಜನಾದೇಶೊ (ರೆಫರೆಂಡಮ್) ಪ್ರಕಾರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತ ದೇಶೊಡು ೨೨ನೇ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಸೇರ್ಂಡ್.
ಪಿಜಿನ್
ಗೂಡಿನ ನಿರ್ಮಾಣ
thumb|ನೇಕಾರ ಇರುವೆಗಳ ಪರ್ಣಕುಟಿ. left|thumb|ನೆಗೆಯುವ ಇರುವೆ.
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಚೀನಾ ದೇಶ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ನೇಪಾಲ ದೇಶ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಭೂತಾನ್ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ನೇಪಾಲಿ, ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್, ಲೆಪ್ಚಾ, ತಮಂಗ್, ಲಿಂಬು, ನೇವಾರಿ, ರಾಯ್, ಗುರುಂಗ್, ಮಗರ್, ಸುನ್ವರ್ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆಲು. ಹಿಂದು ಬೊಕ್ಕ ವಜ್ರಯಾನ ಭೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಮುಲ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮೊಲು. ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಟಾಕ್ ಈ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೆರ್‌ದ್ಲಾ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಪ್ರಪಂಚಡ್ ೩ನೇ ಎತ್ತರವಾಯಿನ ಪರ್ವತ ಕಾಂಚನಜುಂಗಾ ಪರ್ವತ ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಲಡ್ ಪರಡ್‌ದುಂಡು.
ಪಿಜಿನ್
ತಳಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ
thumb|ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಹಾರಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಇರುವೆಗಳು.
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಸಿಕ್ಕಿಂ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಲಿಂಬು ಬಾಸೆದ ಪದ 'ಸು' (ಪಂಡ ಪೊಸತ್ತ್) ಬೊಕ್ಕ 'ಖ್ಯಮ್' (ಪಂಡ ಅರಮನೆ ಅತ್ತ್‌ಡ ಇಲ್ಲ್) ನೆಡ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುರುತ್ತ ರಾಜೆ ಪಂಚೇಲ್ ನಾಂಗ್ಯಾಲ್ ಕಟ್ಟಿನ ಅರಮನೆಡ್ದಾತ್ರ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು. ಟಿಬೆಟ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂದೆನ್ 'ಡ್ರೆಂಜಾಂಗ್' ಪಂಡ 'ಅರಿತ ಘಾಟಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಪಿಜಿನ್
ಇತರ ತಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ
thumb|ಹನಿಡ್ಯೂಗಾಗಿ ಕೀಟವೊಂದನ್ನು ಉಪಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇರುವೆ. thumb|ಆಫಿಡ್‌ನಿಂದ ಹನಿಡ್ಯೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇರುವೆ.
ಸಿಕ್ಕಿಂ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಪಿಜಿನ್
ಮಾನವ ಮತ್ತು ಇರುವೆ
thumb|ಎಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಇರುವೆಗಳು (ಅಟ್ಟೀನಿ). thumb|ಸುಮಾತ್ರಾದ ಮಳೆಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವೆಗಳು.
ಉಲ್ಲೇಖ
??
ಅಂಕೋಲ
thumb|ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಅಂಕೋಲಾ: ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಕರಾವಳಿದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು ಬೊಕ್ಕ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತ್.
ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ
ಇಂಗ್ಲಿಷೆರ್ ಉಪ್ಪುತ ಮಿತ್ತ್ ತೆರಿಗೆ ಪಾಡೆಯ್ಯೆರ್. ಅಪಗ ಭಾರತಿಯೆರ್ ಸುರ್ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಉಪ್ಪು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಸಮಯೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತು ಆಯಿನ ಉಪ್ಪುಗುಲಾ ಕರ ವಿದಿಸಾಯೆರ್ ಇನ್ಪಿನವು ದೇಶ ವಾಸಿಲೆಗ್ ತಡೆಯೆರ್ ಆವಂದಿನ ಸಂಗತಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಉಪ್ಪುದ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ ಭಾಗವಾದ್ ಗೋಕರ್ಣದ ಕೈತಲ್ ಕಡಲಕರೆತ ಗಂಗಾವಳಿ ತುದೆತ ಅಳಿವೆಲೆಡು ತದಡಿ, ಮಂಜುಗುಣಿ, ಸಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಊರುದಕುಲು ಉಪ್ಪು ಮಲ್ಪುನ ಕಾಯಕೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಅಂಕೋಲದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ಅಂಕೋಲೊಡು ದಿಂಜ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು. ಅಯಿಕುಲೆಡ್ ಹೊನ್ನ ರಾಕ, ಆರ್ಯದುರ್ಗ,ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು.
ಹೊನ್ನ ರಾಕ
ಹೊನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ರಾಕ ಇನ್ಪಿನಕುಲು ಇರ್ವೆರ್ ವೀರ ಸೈನಿಕೆರ್ ದುಂಬುದ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ನಡತಿನ ಲಡಾಯಿಲೆಡ್ ಪೊರುಂಬುದು ಸೈತಿನಕುಲು.(ತುಳುನಾಡುದ ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ ನಕಲೆಗ್ ತುಲನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ). ಮೊಕಲೆನ ಬಗೆಟ್ ದಿಂಜ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಇವರೊಲು ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅಂಕೋಲೊಡು ಈ ವೀರರೆನ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುಡಕಟ್ ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಸಭಾಭವನೊಗುಲಾ ಮೊಕಲೆನ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್.
ಆರ್ಯದುರ್ಗ
ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನೊಡುಡು ಬೇರ್ ಊರ್ದಿನೆಕ್ಕ್ ಅಂಕೋಲಾ ಪೇಂಟೆದ ಆರ್ಯ-ದುರ್ಗ ಇನ್ಪಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಪ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಉದರ್ಮೆ ಆದುಂಡು. ಸುಣ್ನ ಗಾರೆಡ್ ಕಟಿದಿನ ಈ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾಸ್ತು ಸ್ವರೂಪ ಗೋವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ ರೂಪೊಡೇ ಉಂಡು.
ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ
ಅಂಕೋಲಾದ ಕೈತಲ್ದ ಸೂರ್ವೆ ಗ್ರಾಮೊಡು ಗುಡ್ಡೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಅಂಕೋಲಾದ ಪೇಂಟೆದ ಕೈತಲ್ ವಂದಿಗೆಡ್ ನನೊಂಜಿ ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಗುಡಿ ಉಂಡು. ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ಇನ್ನಗ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವೆರ್. ತುಳುನಾಡುಡು ಬೆರ್ಮೆರ್ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರುಡು ಆದಿದ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೆರ್ಮೆರ್ ದೈವ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೊಮ್ಮಯ್ಯ ದೇವೆರ್ ಇಂದ್ ಆತುಂಡು. ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಗುಡಿಟ್ ಊರುದಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕನಿಜೊ
thumb|ಎಮರಾಲ್ಡ್ (ಪಚ್ಚೆ)  ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾರ್ ಕನಿಜೊದ ಜತೆಟ್ [[ಫೈಲ್:Quartz_Brésil.jpg|alt=ಕ್ವಾರ್ಝ್ (ಬೆಣಚು) ಪಾರದರ್ಶಕ ಸ್ಪಟಿಕ ಪರೆಲುಲು|thumb|ಕ್ವಾರ್ಝ್ (ಬೆಣಚು) ಪಾರದರ್ಶಕ ಸ್ಪಟಿಕ ಪರೆಲುಲು
ತುಳು ಲಿಪಿ
ಲಿಪಿತ ಬಗೆಟ್ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ವಿಚಾರೊ
thumb|ಎ ಸಿ ಬರ್ನೆಲ್‌ರೆನ ಬೂಕುಡು ಉಪ್ಪು ತುಳು ಲಿಪಿತ್ತ ಚಾರ್ಟ್ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಕ್ರಿ.ಸ.೧೨೦೦ಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೋ ಕಾವ್ಯೊಡು ಮಾಹಿತಿ ತಿಕುಂಡು. ಈ ಬೂಕುಡು ತುಳುತ ವಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ಉಲ್ಲೊ. ಅಂಚಾದ್ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಐನಾಜಿ ತಲೆಮಾರ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಲಿಪಿ ಇತ್ತಿನೆಕ್ ಆದಾರೊ ಆಪುಂಡು.
ಗಳಸೆಡುಪ್ಪುನ ತುಳು ಲಿಪಿದ ರೂಪೊ
thumb|ತುಳು ಲಿಪಿತ ಸ್ವರ ಅಕ್ಷರ thumb|ವ್ಯಂಜನೊಲು thumb|ಕಾಗುಣಿತಾಕ್ಷರ thumb|ತುಳು ಅಂಕೆಲು ತುಳು ಲಿಪಿ ಆರ್ಯಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಹ್ರಸ್ವ ಎಕಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ರಸ್ವ ಒಕಾರ ರೂಢಿಡ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿನ್ ಇತ್ತೆ ಗಳಸುನವು ಒಂತೆ ಬಂಙೊ. ಪೊಸ ತಲೆಮಾರ್‌ದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಅವು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉದಾ: ಕೊಡೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋಡೆ ಪದೊತ ಯತ್ವಾಸೊ ತೆರಿಯೆರೆ ಒಕಾರೊನು ಗಳಸೊಡಾಪುಂಡು.
ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲು
ತುಳುಟು ಅಕಾರೊಡ್ದ್ ಳಕಾರೊಗು ಮುಟ್ಟದ ಸ್ವರೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಂಜನೊ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರಂಡ ೫೨ ಆಪುಂಡು. ಕ, ಕಾ, ಕಿ, ಕೀ, ಕು, ಕೂ, ಕೃ, ಕೆ, ಕೇ, ಕೈ, ಕೊ, ಕೋ, ಕೌ, ಕಂ, ಕಃ ಇಂಚ ಪದಿನೈಟ್ ಸ್ವರೊಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ತುಳುತ ಗುಣಿತಾಕ್ಷರೊಲೆ ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಭಾಷೆ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ
ಕನಿಜೊ
ಭೂಮಿದ  ಮೇಲ್ದ ಪದರೊಲೆಡ್   ಕಲ್ಲುಲೆನ  ರೂಪೊಡು   ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪಟಿಕ  ರಚನೆ  ಅಂಚನೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಉಪ್ಪುನ    ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಜೈವಿಕ ಮೂಲದ  ನಿಸರ್ಗದ  ಸಹಜ ವಸ್ತುಲೆಗ್  ಕನಿಜೊಲು (ಖನಿಜೊಲು) ಇಂದು ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.
ಬಂಗಾರ್, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ಲೋಹ ರೂಪದ ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ಸಹಜವಾದ ಖನಿಜ ರೂಪೊಡು  ಪ್ರಕೃತಿಡ್  ತಿಕ್ಕೊಂದು ಇಪ್ಪುವಾ. ಕರ್ಬೊ ಲೋಹಮಂಡೂರ(ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್) ತಾಮ್ರ ಸೀಸ ಸತು ಇಂಚಿನ ಲೋಹೊಲು ಅಯಿಕುಲೆನ ಆಕ್ಸೈಡು ಸಲ್ಫೈಡು ಬೊಕ ಕಾರ್ಬೋನೇಟು ಇಂಚಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಉಂಡು. ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಮೂಲವಸ್ತುಲೆಡ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಇನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ಬು   ಭೂಮಿಯ ಪಿದಯಿದಚೋಲಿಡ್  ಸುಮಾರಾದ್  ೭೫%  ಭಾಗದಾತ್  ಇನ್ನಗ ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಂಡು, ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಸಿಲಿಕಾನ್-ಆಮ್ಲಜನಕ ಸೇರ್ದ್ ಆಯಿನ ಸಿಲಿಕೇಟು ರೂಪದ ಖನಿಜೊಲು ಭೂಮಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ದಿಂಜ ಬಗೆಕುಲೆಡ್ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಪೇಂಟೆ
ಕನ್ನಡದ ಪೇಟೆ  ಶಬ್ದೊಗು  ತುಳುಟ್ಟು  ಸಮಾನ ಪದ  "ಪೇಂಟೆ". ಪರ ಕನ್ನಡೊಡುಲಾ ಪೇಂಟೆ ಇನ್ಪಿನ ಶಬ್ಧ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಭಾಷೆ
ಕನಿಜೊ
ಖನಿಜ ಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ನಿಸರ್ಗೊಡು ತಿಕ್ಕುನ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್  ಸ್ಪಟಿಕ ರೂಪೊಡು  ಉಪ್ಪುನ, ಅಜೈವಿಕ  ಉಗಮದ, ಸಹಜ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತೊನು ಕನಿಜೊ ಯಾನೆ  ಖನಿಜ ಇಂದು  ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ದುಂಬು 1995 ಇಸವಿಡು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘ  (IMA) ಅಂಗೀಕರಿಸಾದಿತ್ತಿನ  ವ್ಯಾಖ್ಯೆದ  ಪ್ರಕಾರ ಭೂವೈಜ್ಙಾನಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡು  ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ್, ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆ ಉಪ್ಪುನ   ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ಮೂಲವಸ್ತು (ಧಾತು) ಅತ್ತಾಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತೊನು  ಖನಿಜ ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು
ಕೆಲವು  ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಸರೊಲೆಡು ಜೈವಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆಡ್ ಆತಿನ ಅಂಚನೆ ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆ ದಾಂತಿನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ  ವಸ್ತುಲೆನ್ಲಾ ಖನಿಜೊಲೆನ  ಪಟ್ಟಿಗ್  ಸೇರಾದೆರ್.
ಕನಿಜೊ (ಖನಿಜ )ಇನ್ನಗ:  ಖನಿ(=ಕನಿ,ಕಣಿ,ಗಣಿ- mine)ಟ್ ಜನ್ಯ ಆಯಿನವು(ಪುಟಿನವು). “ಖನಿಜ” ಇನ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದ ಶಬ್ಧೊನು  ಭಾರತದ  ಎಚ್ಚಿನ ‍ ಭಾಷೆಲೆಡ್  ಅವೇ ರೂಪೊಡು ಬಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್.‍  ಖನಿಜ  ಶಬ್ಧದ ತುಳು ರೂಪಾಂತರ “ಕನಿಜೊ”. ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್ ಮಿನರಲ್ (mineral)ಇನ್ಪಿನ  ಶಬ್ಧ ಉಪಯೋಗಿಸಾವೆರ್.
ಅಂಕೋಲ
ಬಬ್ರು ದೇವ
ಅಂಕೋಲಾದ ಬಬ್ರುವಾಡ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಬ್ರು ದೇವನ ಗುಡಿ ಉಂಡು.
ಕನಿಜೊ
ಖನಿಜ ಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ಒವ್ವೇ ಒಂಜಿ  ಖನಿಜೊಗು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಯಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಗೆ ಬಗೆತ ಖನಿಜೊಲು (minerals)  ಅತ್ತಾಂಡ ಖನಿಜರೂಪಿಲು (mineraloids) ಸೇರ್ದಿನ  ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುನು   ಶಿಲೆ(rock)  ಇಂದು ಪರಿಗಣನೆ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಖನಿಜೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊನು  ”ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ” ಇಜಿಂಡ  “ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ “(mineralogy)  ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು.
ಅಂಕೋಲ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತಾಲೂಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕ ವರ್ಗೊ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ
ಕನಿಜೊ
ಖನಿಜ ಪದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ಪ್ರಪಂಚೊಡು 2017ಇಸವಿ  ಮಾರ್ಚ್  ತಿಂಗೊಲ್ದ ಮುಟ್ಟ   5300 ವಿಧತ  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಗುರುತಿಸಾದೆರು. ಉಂದೆಟ್ 5230 ಖನಿಜ ವಿಧೊಕುಲೆನ್   ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖನಿಜವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಘ  (IMA - ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್  ಮಿನರಲೊಜಿಕಲ್  ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ )ದ  ತಜ್ಞೆರು ಅಂಗೀಕಾರ ಮಲ್ತ್ ದೆರು.
ಭೂಮಿದ ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿ (crust) ಡು ಉಪ್ಪುನ  ಖನಿಜೊಲೆಡ್  ಎಚ್ಚಿಕಡಿಮೆ  90% ದಾತ್   ಸಿಲಿಕೇಟು ವರ್ಗದ ಖನಿಜೊಲು. ಭೂಮಿದ ಒಟ್ಟಾರೆ  ರಾಸಾಯನಿಕಗುಣತ  ಅನುಸಾರವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಖನಿಜ ವಿಧಕುಲು  ಭೂಮಿಡ್ ತಿಕ್ಕುನ  ಬಗೆಕುಲು(ವೈವಿಧ್ಯ ) ಬೊಕ  ಪ್ರಮಾಣ (ವಿಪುಲತೆ )  ನಿರ್ಧಾರವಾಪುಂಡು. ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ  ಇನ್ಪಿನ  ರಡ್ಡ್  ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ಭೂಮಿದ ಪಿದಯಿಚೋಲಿಡು  ಅಂದಾಜಿ  75 % ದಾತ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ, ಈ  ಮೂಲವಸ್ತುಲು  ದಿಂಜಿದಿನ ಸಿಲಿಕೇಟು  ವಿದೊತ ಖನಿಜೊಲು ನಿಸರ್ಗೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ ದ್  ಮಾತಾ ಕಡೆಟುಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್: ಬೊಲ್ಲುಕಲ್ಲು (ಇಜಿಂಡ ಬೆಣಚಿ; ಇಂಗ್ಲೀಷಿಡ್  ಕ್ವಾರ್ಝ್ - Quartz ) ಇನ್ಪಿನವು ಒಂಜಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಂಚನೆ ದಿಂಜವಾದ್ ತಿಕ್ಕುನ  ಒಂಜಿ ಸಿಲಿಕಾನ್- ರಡ್ಡ್ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಣುಕುಲು ಸೇರ್ದ್ ಆತಿನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡು ಇನ್ಪಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪ.
ಖನಿಜೊಲೆನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣ ಲಚ್ಚಣೊಲು
ವಿಭಿನ್ನ  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಅಯಿಕುಲೆನ  ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ  ರಾಸಾಯನಿಕ  ಬೊಕ  ಭೌತಿಕ ಗುಣಧರ್ಮೊಲೆನ  ಸಹಾಯೊಡು  ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಪಿನ  ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ  ಪರಿಸರದ  ಅನುಗುಣವಾದ್  ಖನಿಜೊಲೆನ  ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ ಬೊಕ  ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆಲೆಡು  ಉಂಡಾಪಿನ ವ್ಯತಾಸೊಲೆನ್  ಆಧರಿಸಾದ್   ವಿವಿಧ ಖನಿಜ  ವಿಧಕುಲೆನ್  ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ಶಿಲಾ ವಸ್ತುಲೆನ  ಉಗಮ ಪರಿಸರೊಡು  ಉಂಡಾಪಿನ  ಉಷ್ಣತೆ, ಒತ್ತಡ  ಬೊಕ ಸಮಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಲೆಡು   ಆಪಿನ  ಬದಲಾವಣೆಲು ಅಯಿಟುಪ್ಪುನ  ಖನಿಜಲೆಡು ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.
ಖನಿಜೊಲೆನ  ರಾಸಾಯನಿಕ ರಚನೆ ಬೊಕ  ಸಂಘಟನೆಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ    ಬಗೆಬಗೆತ ಭೌತಿಕ ಗುಣ ಲಚ್ಚಣೊಲೆನ  ಆಧಾರೊಡು  ಖನಿಜೊಲೆನ್   ತೆರಿಪಾವರೆ ಆಪುಂಡು. ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಗುರುತಿಸಾವರೆ  ಸಾಕಾರಿಯಾಪಿನ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೌತಿಕ ಗುಣಕುಲು ಇನ್ನಗ  ಅಯಿಕುಲೆನ   ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆ, ಬಾಹ್ಯರೂಪ, ಗಟ್ಟಿತನ,  ಹೊಳಪು,  ಪಾರದರ್ಶಕತ್ವ, ಬಣ್ಣ, ಪೊಡಿ, ಸೀಳಿಕೆಲು, ಬಿರುಕುಲು, ಸಂದುಲು ಬೊಕ  ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಂದ್ರತೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಖನಿಜೊಲೆನ  ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಗುಣ, ರುಚಿ, ವಾಸನೆ, ವಿಕಿರಣಶೀಲತ್ವ  ಬೊಕ ಆಮ್ಲದೊಟ್ಟುಗು ತೋಜಾವುನ  ವರ್ತನೆ ದಂಚಿನ   ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಕುಲೆನ್  ಬಳಸ್ದ್  ನನಾತ್  ನಿಖರವಾದ್  ಖನಿಜ  ಪ್ರಭೇಧೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾವರೆ ಆಪುಂಡು.
ಖನಿಜೊಲೆನ ಉಲಾಯಿದ  ಮುಖ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕೊಲೆನ  ಆಧಾರೊಡು ಅಯಿಕುಲೆನ್  ವರ್ಗಿಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆರು. ಖನಿಜೊಲೆನ ವರ್ಗಿಕರಣ ಕ್ಕಾದ್  (೧) ಡಾನಾ ವರ್ಗಿಕರಣ ಬೊಕ (೨) ಸ್ಟ್ರುಂಝ್ ವರ್ಗಿಕರಣ ಇನ್ಪಿನ  ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪದ್ಧತಿಲು  ಚಾಲ್ತಿಡು ಉಲ್ಲಾ.
ಸಿಲಿಕೇಟು ಖನಿಜೊಲು
ಸಿಲಿಕೇಟು (Silicate) ವರ್ಗೊಗು ಸೇರಿದಿನ  ಖನಿಜೊಲೆನ್  ಅಯಿಕುಲೆನ  ಬಹುಕಣಕರಣ (ಪಾಲಿಮರಿಕರಣ -polymerization) ಬೊಕ  ಸ್ಪಟಿಕ ರಚನೆಲೆನ (crystal structure) ಆಧಾರೊಡು  ಆಜಿ  ಉಪವಿಭಾಗಲಾದ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದೆರು. ಮಾತಾ ಸಿಲಿಕೇಟು ಖನಿಜೊಲೆಡು  [SiO4]4- ಇನ್ಪಿನ  ಸಿಲಿಕಾ(silica) ಚತರ್ಮುಖಿ ಲೆನ (tetrahedron) ಮೂಲ ಘಟಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಿಲಿಕಾ ಚತುರ್ಮುಖಿ ಇನ್ನಗ, ಒಂಜಿ  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಧನಾಯಾನು(cation)ದ  ಸುತ್ತ ನಾಲು  ಆಮ್ಲಜನಕದ ಋಣಾಯನುಲು (anions) ಕೂಡೊಂದು ಉಂಡಾಯಿನ  ಚತುರ್ಮುಖ ರೂಪದ ರಚನೆ. ಬಹುಕಣಕರಣವಾಯಿನ  ಇಂಚಿನ  ಸಿಲಿಕಾನ್ ಚತುರ್ಮುಖಿಲೆನು  ಈ ತಿರ್ತದಂಚ  ಉಪವಿಭಾಗಿಸಾವೊಲಿ.
ಬೇತೆ ಖನಿಜ ವರ್ಗೊಲು
ಸಿಲಕೇಟುಲು ಅತ್ತಾಂದೆ  ಬೇತೆ  ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಖನಿಜ ವರ್ಗೊಲು ಇನ್ನಗ [[File:Paduvare 041 w800.jpg|thumb| ಬಾಕ್ಸೈಟು, ಪಡುವಾರೆ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ,ಕರ್ನಾಟಕ
ಶಿಲೆಕುಲು, ಅದುರುಲು  ಬೊಕ  ರತ್ನೊಲು
alt=ಪೈರೋಪ್ ಗಾರ್ನೆಟ್ ಕನಿಜೊದ ಸ್ಪಟಿಕ ಪರೆಲುಲು|thumb|ಪೈರೋಪ್ ಗಾರ್ನೆಟ್ ಕನಿಜೊದ ಸ್ಪಟಿಕ ಪರೆಲುಲು
ಒಂಜಿ ಇಜಿಂಡ ಒಂಜೆಡ್ದ್  ಎಚ್ಚ  ಖನಿಜೊಲು ಇಜಿಂಡ ಖನಿಜರೂಪಿಲು  ಒಟ್ಟಾದ್  ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುನು ಶಿಲೆ ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು. ಕೆಲವು ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಉದಾಹರಣೆಗ್  ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು (ಲೈಮ್ ಸ್ಟೋನು-limestone) ಇಜಿಂಡ  ಬೆಣಚಿಕಲ್ಲು(ಕ್ವಾರ್ಝೈಟು- quartzite) ಇಂಚಿನವೆಟು ಒಂಜೇ ಬಗೆತ  ಖನಿಜೊಲು ದಿಂಜ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುವಾ.ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುಡು  ಕೇಲ್ಸೈಟು (Calcite) ಇಜಿಂಡ ಅರಗೊನೈಟು Aragonite) ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಅಂಚನೆ  ಕ್ವಾರ್ಝೈಟುಡು ಕ್ವಾರ್ಝ್ ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಎಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುವಾ.thumb|ಫ್ಲೋರೈಟು ಖನಿಜ
ಬೇತೆ  ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಮುಖ್ಯವಾದುಪ್ಪುನ ಖನಿಜಲೆನ  ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಮಾಣೊದ ಮಿತ್ತ್  ಆಯಾ ಶಿಲೆನ್  ಗುರುತು ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಗ್ರಾನೈಟು (granite) ಶಿಲೆಟ್ ಕ್ವಾರ್ಝ್ (quartz), ಅಲ್ಕಾಲಿ ಫೆಲ್ಸ್‍ಪಾರ್(alkali feldspar) ಬೊಕ ಪ್ಲೇಜಿಯೊಕ್ಲೇಸ್ ಫೆಲ್ಸ್‍ಪಾರ್(plagioclase feldspar) ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜೊಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪುವಾ. ಉಂದಾತ್ತಾಂದೆ ಉಂದೆ ಶಿಲೆಟು ಉಪ್ಪುನ  ಬಯೊಟೈಟು (biotite), ಮೇಗ್ನೆಟೈಟು (magnetite), ಜಿರ್ಕಾನ್ (zircon)-ಇಂಚಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಖನಿಜ ವಿಧೊಕುಲೆನ್ ಪೂರಕ (accessory) ಖನಿಜೊಲು ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು.
ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು (Coal)  ಇಂದ್ ಪಣ್ಪಿನ ಜಲಜ-ಶಿಲೆಟು (sedimentary rock)  ಜೈವಿಕವಾದ್ ಆತಿನ ಇಂಗಾಲ (Carbon) ಎಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.ಶಿಲೆಕುಲೆಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಖನಿಜೊಲೆನ್ ಶಿಲೆ ಕಾರಕ (rock forming) ಖನಿಜೊಲು ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರು. ಈ ಮಿತ್ತ್ ಪಂಡಿನ ಕ್ವಾರ್ಝ್, ಫೆಲ್ಸ್‍ಪಾರ್, ಮೈಕಾ (mica) ,ಆಂಫಿಬೋಲು(amphibole), ಪೈರೋಕ್ಸಿನ್ (pyroxene),ಆಲಿವಿನ್ (olivine) -ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರು 150 ಬಗೆತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಖನಿಜೊಲು  ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲೆ ಕಾರಕ ಖನಿಜೊಲಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಇಂಚಿನ ಶಿಲೆಕಾರಕ ಖನಿಜೊಲೆಡು ಎಚ್ಚಿನವು  ಸಿಲಿಕೇಟು  ವರ್ಗೊಗು ಸೇರಿನವು.
ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬಳಕೆದ  ಖನಿಜೊಲೆನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ (industrial) ಖನಿಜೊಲು  ಇನ್ಪೆರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಸಿಲಿಕಾ ಪೊಯ್ಯೆ (Silica Sand) ಲೋಹ ಎರಕದ (foundry) ಉದ್ದಿಮೆಲೆಡು ಅತಿ ಅಗತ್ಯದ  ಖನಿಜ ವಸ್ತುವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಅದುರುಲು
ಲೋಹದ ಪ್ರಮಾಣ ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಖನಿಜ ಬೊಕ ಶಿಲೆಕುಲೆನ್ ಅದರು ಲು (ores ) ಇಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡು ದಿಂಜ ತಿಕ್ಕುನ ಹೀಮಾಟೈಟು ( haematite) ಇನ್ಪಿನ ಅದುರು ಕರ್ಬೊದ ಅದುರು. ಹೀಮಾಟೈಟು ಅದುರುದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆ  Fe2O3.
ರತ್ನೊಲು
alt= ಪಾರದರ್ಶಕ ಜಿರ್ಕಾನ್ ಮಣಿರತ್ನ ಆಲಂಕಾರ ಬಳಕೆಗ್ ಕತ್ತೆರ್ದಿನ  ಸಿದ್ಧ ರೂಪೊಡು|thumb|ಪಾರದರ್ಶಕ ಜಿರ್ಕಾನ್ ಮಣಿರತ್ನ  ಆಲಂಕಾರ ಬಳಕೆಗ್ ಕತ್ತೆರ್ದಿನ  ಸಿದ್ಧ ರೂಪೊಡು
ಅಪರೂಪದ ಅಂಚನೆ ದಿಂಜ ಪೊರ್ಲು ಉಪ್ಪುನ, ದೀರ್ಘ ಬಾಳ್ವಿಕೆ ಬರ್ಪಿನ,  ಆಲಂಕಾರೊಗು  ಬಳಕೆಯಾಪಿನ ಖನಿಜೊಲೆನ್ ರತ್ನೊಲು ಇಂದು ಪಣ್ಪೆರು. ಒರುಂಬ ಬಗೆತ ನವರತ್ನೊಲು ನಮ್ಮ ದೇಶೊಡು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲೊಡುದಿಂಚಿ ಬಳಕೆಡು ಉಲ್ಲಾ. ಆಂಡ  ಆದುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚೊಡು ಸುಮಾರಾದ ೩೫ ಬಗೆತ ರತ್ನೊಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುಲ್ಲಾ. ಉಂದೆಕುಲೆಡು ಸುಮಾರ ೨೦ ಬಗೆತ ಖನಿಜೊಲೆನು ಗುರುತು ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಕೆಲವು ಖನಿಜೊಲು ಒಂಜೆಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿನ ರೂಪೊಡು ನಿಸರ್ಗೊಡು  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಾ. ಉದಾಹರಣೆಗಾದ್ ಕೊರಂಡಂ ಇನ್ಪಿನ ಖನಿಜ ಮಾಣಿಕ್ಯ (ರೂಬಿ) ಬೊಕ್ಕ  ನೀಲ (ಸಫೈರ್) ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ರೂಪೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುವಾ. ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ರೂಬಿ ಕೊರಂಡಂ ದ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ್ ಸುಳ್ಯಾ ತಾಲೂಕುದ ಗ್ರಾಮೀಣ- ಅರಣ್ಯ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
#https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%96%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%9C
ವರ್ಗೊ:ಕನಿಜೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಗೋವಾ
ಗೋವಾ ಭಾರತ ದೇಸೊದ ಪಡ್ಡಯಿ ಕಡಲ ಬರಿಟುಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ರಾಜ್ಯೊ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬಡಕಯಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಂಕಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಡಯಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ, ಪಡ್ಡಯಿಡ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಉಂಡು. ಗೋವಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪಣಜಿ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರೊಲು. ಭಾರತೊಗು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಡ್ದ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕಲಾ ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ನ ವಶೊಟಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ೧೯೬೧ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ ಗೋವಾ ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಸೇರ್ಂಡ್. ಗೋವಾದ ಭಾರಿ ಶೋಕುದ ಕಡಲ ಬರಿಕುಲು (ಬೀಚ್‌ಲು), ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಕಟ್ಟೊಣೊಲು ಇಡೀ ಲೋಕೊಡು ಪುದರ್ ಪೋದು ಗೋವಾ ಮಾಮಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಆತ್‌ಂಡ್.
ಗೋವಾಡ್ ಸುಮಾರ್ ೪೫೦ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಆಡಲಿತ ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ಮುಲ್ತ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರಭಾವ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಗೋವಾಡ್ ೬೬% ಹಿಂದುಲು ಬೊಕ್ಕ ೨೫% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮೊದಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಮುಲ್ತ ಆಡಲಿತ ಬಾಸೆ ಕೊಂಕಣಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಏಮೆ
thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದ ಆಣ್ ಏಮೆ thumb|right|ಆಫ್ರಿಕ ಏಮೆ thumb|218x218px|ಏಮೆ ಕನ್ನಡೊದ ಆಮೆ ತುಳುಟು ಏಮೆ ಆತ್‍ಂಡ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ tortoise ಪನ್ಪೆರ್. ಏಮೆ ನಾಲ್ ಕಾರ್‍ದ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ. ಅವು ಒಂಜಿ ಚಿಪ್ಪುದ ಜಾತಿಗ್ ಸೆರಿನ ಸರೀಸೃಪ ಜಾತಿ. ಏಮೆದ ನಾಲ್ ಕಾರ್ ನರಮಾನಿಯನ್ ತೂನಗ ಚಿಪ್ಪುದ ಉಲಾಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಅಯಿತ ಮಂಡೆ ಬಂಜಿದುಲಾಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಮಂಡೆ ಉಲಾಯಿ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಏಮೆನ್ ತೂಂಡ ತರೆ ಒಂಚಿ ಬೀಲೊ ಒಂಚಿಂದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಒಂಜಿ ವಿಚಿತ್ರೊ ಜೀವಿ ಏಮೆ. ಏಮೆ ಕೆತ್ತಿ ದೀಡುನೆ. ಒರ ದೀವನಗ ನೂದೆಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ತೆತ್ತಿಲು ಪಿದಾಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆಜರೆ ಫೀಟ್ ಅಗೆಲೊದ ೯೦೦ ಕಿಲೋ ತೂಕೊದ ಏಮೆಲುಲಾ ಉಲ್ಲ. ಏಮೆ ಜಡೊ ಪಂಡ ಉದಾಸೀನೊದಕ್ಲೆಗ್ ಉದಾರ್ಮೆ. ಏಮೆ ಮಸ್ತ್ ನಿಧಾನೊ. ಬೋಡಾ ಬೊಡ್ಚಾಂದ್ ಪಜ್ಜೆ ದೆಪ್ಪುನೆ.
ನಂಬಿಕೆಡ್‍
ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಜಾತಿದ ಏಮೆಲು ತೋಡು, ತುದೆ ಬರಿಟ್ಟ್‍ ತಿಕ್ಕುವ, ಅಂಡ ಆವು ಪರತೊಂದು ಒಡೆಗ್‍ಲಾ ಪೋಪ. ತೋಟೊಗು ಪೊಗ್ಗಿನ ಏಮೆಲು ತಾರೆದ ಕಟ್ಟೆಡ್‍, ಜಾಲ ಬರಿಟ್ಟ್‍ಲಾ ತೋಜಿದ್‍ ಬರ್ಪಿನವು ಉಂಡು. ಏಮೆ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲಡೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಹಾಳ್‍, ಆವು ಮಾಟ ಮಲ್ತ್ ಬೈದಿನ ಏಮೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಹಳ್ಳಿಲೆಡ್‍ ಉಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರ ಇಜ್ಜಿ.
ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್
ಭಾರತದ ೧೫ ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಚುನಾಯಿತೆರಾಯಿನ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ, ಶ್ರೀ.ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್, ಒರಿ ಯಶಸ್ವೀ ರಾಜಕಾರಣಿಲ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರೋರ್ದು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (BJP) ರಾಜಕೀಯ-ಪಟುವಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಯಿನಾರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಗಳೂರುಡು, ಆರ್ ಇನಿಕ್‍ಲಾ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೇರ್.
ಪುಟ್ಟು, ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಶ್ರೀ. ಅನಂತ ಕುಮಾರ್ ಮೇರ್, ೨೨ ಜುಲಾಯಿ, ೧೯೫೯ಟ್ 'ಶ್ರೀ ಎಚ್. ಎನ್. ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಗಿರಿಜಾ,' ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕ ಸಂಘ' ಅರೆಗ್ ದುಂಬುಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಪ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ B.A [Arts], ಪದವಿನ್ ಕೆ. ಎಸ್. ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿರ್ದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವ-ವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಎಲ್.ಎಲ್.ಎಮ್ [ಲಾ] ಪದವಿನ್, ಜೆ. ಎಸ್. ಎಸ್. ಲಾ ಕಾಲೇಜ್‍ ರ್ದ್ ಮೈಸೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪಡೆವೊಂಡೆರ್.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ
ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ಪಕ್ಷದ ಒರಿ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಎಲ್ಯೆರ್ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ, ತತ್ವಲೆರ್ದ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿತೆರ್. 'ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್' ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಸೇರೊಂಡೆರ್. ತುರ್ತು-ಪರಿಸ್ಥಿತಿದ ಸಂದರ್ಬೊಡು ಅರೆನ್ ೪೦ ದಿನ ಸೆರೆಕ್ಕ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಕರ್ನಾಟಕ ವಲಯದ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ ದ ಜನರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯಾದ್ ಚುನಾಯಿತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೮೫ ಟ್ ಅಯಿತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆಆಯೆರ್.'ಆಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫರಿಷತ್' ರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಜನತಾಪಾರ್ಟಿ.' ದ ಮಲ್ಲ ಹುದ್ದೆಗ್ ಲೆಗ್ ಅರೆನ್ ಆರಿಸಯೆರ್. ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ ದ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನಾಮಿನೇಟ್' ಆಯೆರ್. 'ಯುವ-ಮೋರ್ಚ' ಡ್ ಆರ್ ನಡಪಾಯಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿನ್ ಗಮನಿಸಾದ್ ಅರೆನ್, ೧೯೯೬ ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯವಲಯಡ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. 'ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿದ ಕಾರಣಗಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿ,' ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಕರ್ನಾಟಕರ್ದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಕ್ ಲೆಡಡ್ ಆರ್ ಒರಿ ಪ್ರಮುಕೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.
ಮಂತ್ರಿ ಆದ್ ಬೇಲೆ
'ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಎಲೆಕ್ಟೊರಲ್ ಕಾಲೇಜ್'ಡ್ ಅರೆನ ವರ್ಚಸ್ಸು ಎಚ್ಚಿದ್, ಪಾರ್ಟಿದ ಒರಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎದುರುಡು, ಲೋಕಸಭೆಕ್ಕ್ ಉಂತ್ಯೆರ್. ೧೯೯೮ ಟ್ ಆರ್ ನನೊಂಜಿ ಸರತಿ ಚುನಾಯಿತೆರಾಯೆರ್. ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ, 'ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ,' ಅರೆನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಡ್, 'ವಿಮಾನಯಾನ ಇಲಾಖೆಯ ಸಚಿವೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್,'ಆರ್ ಬಾರಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಮಂತ್ರಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆಯಿತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ನನಲಾ ಕೆಲವು ಮಂತ್ರಿಪದವಿಲೆನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ನಿಭಾಯಿಸ್‍ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
<References/>
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ-ಕೊಂಡಿಲು
ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು
ಪೆಲತ್ತ ಮರ
ಪೆಲತ್ತ ಮರ ಮೊರಸಿಯೇ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಟೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಂಟೆಗ್ರಿಫೋಲಿಯ (Artocarpus heterophyllus) ಜಾತಿಗ್ ಸೇರಿನ ಪೇರ್ ಬರ್ಪಿ ಮರ. ಪೆಲತ್ತ ಮರ ನಿಚ್ಚಪಚ್ಚೆ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಮರ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್‍ ,ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ ಬರಿತ ಕಾಡ್‍ಲೆಡ್‍ ಮಸ್ತ್ ಬುಲೆವುಂಡು. ಉಂದು ದಪ್ಪವಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಇರೆ ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಅಪುನ ಮರ. ಕನ್ನಡೊಡು ಇಂದೆನ್ ಹಲಸು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಡ್ jack tree, jakfruit, ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.ನೆತ್ತ ಕಾಯಿ ಸುಮಾರ್ ೧ಕೇಜಿ ತ್ ೫೦ಕೇಜಿ ತೂಕ ಉಂಡು. ಎಲ್ಯ ಕಾಯಿನ್ ಕಳ್ಳಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಗುಜ್ಜೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪಂಡ ಬುಲೆಯಿನನ್ ಪರಂದ್ ಪೆಲಕಾಯಿಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಾಯಿ ತುಯೆರ ತೆತ್ತಿತ ರುಪೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಪಿದಾಯಿ ಮುಳ್ಳುತಂಚಿನ ರಚನೆ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅಂಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಳಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಚ್ಚಿರ್ಲು ಇಪ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಚೀಪೆ.
ಪೆಲಕಾಯಿದ ಬಗೆಕುಲು
ಈ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಗಟ್ಟಿ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ತಾರೊ ಇಂದೆನ್ ಬರ್ಕ ಪೆಲಕಾಯಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಮೆತ್ತೆನೆ ಇಪ್ಪುನೆಡ್ತಾರೊ ತುಳುವ ಪೆಲಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ತಾರಾಯಿದಾತ್‍ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉರುಂಟು, ಉಂಡೆನೆ ಮುಂಡೆ ಪೆಲಕಾಯಿಂದ್ ಪುದರಾತ್ಂಡ್.
ಪರತಿರಿ
ದುಂಬು ಗುತ್ತುದ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೋದಿಕೆದ ಕಂಬೊನು ಉಂದುವೇ ಮರಟ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇಲ್ಲ್‍ದ ಬಾಕಿಲ್ಡಿತ್ತಿನ ಪೇರ್ ಬರ್ಪುನ ಪೆಲತ್ತ ಮರಕ್ಕ್ ಉಳಿ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತೆಲಾ ಕೆಲವು ಕೊಡಿಟ್ ಉಂಡು.ಅಡ್ಡ ಮರಟ್ಟ್‍ ಬೊಡ್ಡೆ ನೇಲುವೆ ಪನ್ಪಿನ ಗಾದೆಲಾ ಉಂಡು.ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಗುತ್ತು ಬರ್ಕೆದ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೆಲತ್ತ ಪಲಯಿದ ಕುರ್ಸು,ಬೆಂಚಿ,ಮೇಜಿ,ಕಲೆಂಬಿ,ಸೇರ್,ಕಲಸೆ ಮಲೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಮರತ್ತ ಉಪಯೋಗೊಲು
ಈ ಮರನ್ ಕೊಯಿದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪೂಂಡು
ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ಗಟ್ಟಿ
ಉಂದೊಂಜಿ ಬಾರಿ ಮೋಕೆದ ಅಡ್ಯೆ.ಮರಿಯಲೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನನೆ ಈ ಅಡ್ಯೆ.ಅರಿತ್ತೊಟ್ಟುಗ ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ತೆಕ್ಕಿದ (ಸಾಗುವಾನಿ)ಇರೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಡ್ತ್ ದೀದ್ ತೊಂದುರುದ ಕರಟ್ಟ್ ಬೈಪವುನ.ಬೈತ್ತ್‌ದಾದ್ ಇರೆ ಬುಡ್ಪಾನಗ ಪಿದೈ ಮೈಕೆಂಪಾದಿಪ್ಪುಂಡು.ಉಂದೆನ್ನ ಅಡ್ಡೊಗು ನಾಲ್ ,ಐನ್ ತುಂಡು ಮೂರ್ದ್ ಬಟ್ಟಲ್‌ಗ್ ಪಡೊಂದು ಐತ್ತ ಮೇಲ್‌ಗ್‌ ತಾರಾಯಿದ ರೆಒನಾ,ಎಟ್ಟಿದ ಅರೆಪ್ಪಾ ಅತ್ತಂಡ ಕೋರಿದ ರೆಎಸೊನಾ ಪಡೊಂದು ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.ಮನದಾನಿಗತ್ತ್ ಮೂಜಿ ದಿನೊಕ್ಕು ದೀಂಡಲ ಈ ಗಟ್ಟಿ ಪರಂಗುಜಿ ಹಾಲಾಪುಜಿ.ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಬಿಗತ್ತ್‌ದ್ ಅಡೇಗೆ ಪುನ್ಕೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದಾಂಡ ಐನ್ ದಿಕ್ಕೆಲ್ಡ್ ಗೆಂಡೊಡು ಪಿರೆಲ್‌ತ್ಂಡಾಂಡ್.ಗೆಂಡೊಡು ಕಾಯಾದ್ ತಿನೆರೆ ಈ ಗಟ್ಟಿ ಬಾರೀ ರುಚಿಯಾಪುಂಡು.ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್ ಮಡ್ತ್ ದೀದ್ ಬೈಪಾಂಡ ಮಾತ್ರ ರುಚಿ.ಈ ತೆಕ್ಕಿದ ಇರೆಟ್ಟ್‌ಲ ರಡ್ಡಡ್ ನಮೂನೆದ ಉಂಡು.ಕೆಲವುದವು ಬೊಲ್ದಿಪ್ಪುಂಡು.ಗಟ್ಟಿ ಬೈತಿಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪಪುಜಿ.ಈ ಇರೆತ್ತ ಗಟ್ಟಿ ಒಂತೆ ರುಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಕೂಡಾ.ಬೆಚ್ಚಚ ಅರದ್ದ್‌ನ ಗಟ್ಟಿಗ್ ಆನಿದಾನಿದ ಬೊಲ್ನೈ ಪಾಡ್ದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಬಾರೀ ರುಚಿ.
ಮುಳ್ಕ
ಉಂದೆನ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಮಲ್ಪುನು.ಪಚ್ಚಿರ್‍ ಅರಿ ಮಿಶ್ರ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂದ ಕಡೆವುನು.ಐಕ್ಕೊಂತೆ ಉರ್ದು ಬೇಳೆ ಪಾಡೊಡು.ಬೊಕ್ಕ ಸೀಪೆಗ್ ತಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡೊಡು.ಗಟ್ಟಿ ಮಲ್ತ್ ಕಡೆಯಿನ ಬಂದೊನು ಕಾಯೊಂದಿಪ್ಪುನ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಗೋಳಿಬಜೆತ್ತಲೆಕ್ಕ ಬುಡುಂಡ ಆಂಡ.ಮುಳ್ಕ ಮಾತ್ರ ಗೋಳಿಬಜೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುಬೆರ್‍.ಉಂದುಲ ತಿನೊಇಯೆರೆಎ ಬಾರೀ ಒಂಜಿ ರುಚಿತ್ತ ತಿಂಡಿ.
ಕುಮಂದ್ರ
ಉಂದೆನ್ ಹದ ಮಲ್ತ್ ದೆತ್ತೀಪುನಲ ಆತೆ ಲಯಿಕಾವೊಡು. ಚಕೊಡಿಇಪ್ಪುನ ಈ ಕುಮಂದ್ರೊನು ಅಂಗೈದಾತಗೆಲೊಡು ಉದ್ದದ ಮೂರೊಡು.ಅಂಚ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಸೀಲ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು.ಉಂದೆಕ್ಕ ದುಂಬು ಎಡ್ಡೆ ಮೂಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಮಲ್ತೀವೊನೊಡು.ಬೊಕ್ಕ ತಾರೈದ ಎನ್ನೆ ಬೋಡು.ಕುಮಂದ್ರೊದ ಬಂಜಿದ ಮೈಕ್ಕ್ ಎಡ್ಡೆಮೂಂಚಿದ ಪೊಡಿನ್‌ಲ ತಾರೈದ ಎಣ್ಣ್‌ನ್‌ಲ ಉದ್ದೊಗು ಲಾಯಿಕ್ ಪೂಜೊಡು.ಪೂಜಿದಾದ್ ಉಲಮೂಕ್‌ಕೇ ಉರೂಂಟು ಮಡ್ತೊಂದು ಬರೊಡು.ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಕಂಜಿ ಗಟಗಟಿ ಕಟ್ಟ ಪಾಡೊಡು.ಇಂಚನೆ ಮಾತಾ ಸಿಗೆತ್ತೆಗ್‌ಲ ಪೂಜಿದ್ ಉರೂಂಟು ಮಡ್ಪೊಡು.ಪೂರಾ ಆದ್ ಒಂಜಿ ಮುಟ್ಟ ಬಾಯಿದ ಕರಟ್ಟಟ್ ದಿಂಜಾದ್ ಬಾಯಿ ಕಟ್ಟ್‌ದೀಪುನು.ಕರಕ್ಕ್‌ ದಿಂಜಾದ್ ಉಲಾಯಿಡ್ ಐಕ್ ಬೈ ದಿಂಜಾವೊಡು.ಗಾಲಿ ಪೊಗ್ಗಂದಿಲೆಕ್ಕ,ತಂಡಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಬೈನ್ ಟೈಟ್ಟ್ ದಿಂಜದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಟುಡು ಬಾಯಿ ಬಂದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡು.ಇಂಚ ಮಲ್ತಿನೈನ್ ಉಲಾಯಿ ಅಡಿಗೆದವುಲು ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಜಂಗಡ್ ದೀವೊಡು.ಆಟಿ ಸೋಣೊಡು ಕೀರಿಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಬಾಯಿ ಚಪ್ಪೆ ಚಪ್ಪೆ ಆನಗ್ ಇ ಕುಮಂದ್ರೊನು ಗೆತ್ತ್ದ್ ಎಲ್ಲ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತಿನಕ್ದ್ಲೆಗ್ ಪಟ್ಟೊಡು.ಎಸಲ್ ಎಸಲ್ ಲಕ್ಕದ್ ತಿನರೆ ಬಾರಿಯೊಂಜಿ ರುಚಿ.ಎಡ್ಡೆ ಮಂಚಿದ ಪೊಡಿ ಪೂಜಿನೈಡ್ದಾತ್ರಖಾರ ಖಾರ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿದ ಎಣ್ಣೆದ ರುಚಿ
ಇಸ್ಪೀಕ್
ಇಸ್ಪೀಕ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮುಕ್ತ ಆಕರದ ಟಿ.ಟಿ.ಎಸ್ (Text-to-speech) ತಂತ್ರಾಂಶ. ಉಂದು ಗಣಕಯಂತ್ರೊಡುಪ್ಪುನ  ಪಠ್ಯೊನು  ಧ್ವನಿಕ್ಕ್ ಪರಿವರ್ತ‌ನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಓದ್‌ದ್ ಪನ್ಪುಂಡು. ಈ ಇಸ್ಪೀಕ್ ಧ್ವನಿ ಪರಿವರ್ತನಾ  ಸೌಲಭ್ಯ  ಕನ್ನಡ  ಸೇರ್ದ್ ಮಸ್ತ್  ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಲಭ್ಯ ಉಂಡು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೯೫ ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶದ ಜೋನಾಥನ್ ಡಡ್ಡಿಂಗ್ಟನ್ (Jonathan Duddington) ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಸ್ಪೀಕ್ (Speak) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ಡ್  ರಿಸ್ಕ್ ಓಎಸ್ ಗಣಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಗ್ ಬೆಂಬಲ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಯೆರೆ. ೨೦೦೬ ನೆ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೭ ಕ್ಕ್ ಸ್ಪೀಕ್ ೧.೦ ಆವೃತ್ತಿನ್ ಲೈನೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦೭ ಜನವರಿಡ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಜಿಪಿಎಲ್ವಿ ೨ ನ ಅಡಿಟ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.
ಸ್ಪೀಕ್ ೧.೧೪ ಆವೃತ್ತಿದ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಇಸ್ಪೀಕ್ ಪಂದ್ ಮರು ನಾಮಕರಣ  ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಸ್ಪೀಕ್ ೧.೧೬ ಆವೃತ್ತಿನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ೨೦೧೦ ಜನವರಿ ೨೫ ಕ್ಕ್ ರೀಸ್ ಡನ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಇಸ್ಪೀಕ್ ಎನ್ಜಿ (eSpeak-NG) ಪನ್ಪಿ ಕವಲನ್ (Fork) ಸುರುಮಲ್ತೆರ್.
ಗುಣ ಲಕ್ಷಣ
ಇಸ್ಪೀಕ್ ಇನ್ನಗ ಪಠ್ಯದ ರೂಪೊಡು ಇತ್ತಿನ ಗಣಕದ ಕಡತೊಲೆನ್ ಸ್ವರರೂಪೊಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಧ್ವನಿ-ಸಂಯೋಜಕ. ಉಂದು ಒಂಜಿ  ಮುಕ್ತ(ಉಚಿತ)  ತಂತ್ರಾಂಶ.
ಬೆಂಬಲಿತ ಭಾಷೆಲು
ಇಸ್ಪೀಕ್ ಸುಮಾರು ೮೨ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುಂಡು.
ಸಂಯೋಜನೆದ (ಸಿಂಥಿಸಿಸ್) ವಿಧಾನ
ಫಾರ್ಮೆಂಟ್ ವಿಧಾನೊನು ಉಪಯೋಗಿಸದ್ ಗಣಕ ಯಂತ್ರ  ಧ್ವನಿನ್ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನವಾದ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
೪.https://en.wikipedia.org/wiki/ESpeakNG
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ ವರ್ಗೊ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊ
ಕೊರಗ
ಕರ್ನಾಟಕರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಆದಿವಾಸಿ ಜನಾಂಗಡು ಕೊರಗ ಒಂಜಿ ಜಾತಿದ ಪುದರ್. ಮೊಕಲೆಗ್ ಕೊರಗೆ, ಕೊರಗೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೊಕ್ಲೆನ ಈ ಜನಾಂಗೊ ಮುಗೇರೆರೆಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ. ಆ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಈ ಜನಾಂಗೊ ಪಂಡ ಅಲೆಮಾರಿ ಜೀವನ ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ಕಾಡ್‍ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ ಮೊಕುಲು ಪಗೆಲ್‍ಡ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮುಜ್ಜು, ಏಮೆ, ಮುಗ್ಗೆರ್ ಇಂಚಿತ್ರಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ತಿಂದೊಂದು ಬದ್‍ಕೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕಾಲೊ ಕರಿನಂಚ ಬುದ್ಧಿ ಬುಲೆದ್ ಊರು ಸೇರ್ಂಡಲಾ ಕಾಡ್‍ದ ನಂಟ್‍ನ್ ಬುಡ್‍ಜೆರ್. ಮೊಕುಲು ಕಾಡ್‍ಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಬೆದ್‍ರ್ ಬೂರುಲೆಡ್ದ್ ಕುಡುಪು, ತಟ್ಟಿ ಕುಡುಪು, ಪೇರ್ ಅರ್ಪುಕುರುವೆ, ಕುರುವೆ, ಕಾಂಟ್ಯಲೆನ್ ಮುಡೆದ್ ಅಯಿಟ್ ಬತ್ತಿನ ಕಾಸ್‍ಡ್ ಜೀವನ ಸಾಗೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೆಕ್ಲೆನ್ ತೋಟಿ ಬೇಲೆಗಾದ್ ಪೇಂಟೆದಕುಲು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಹಳ್ಳಿದ ಸತ್ತೊ ಪೆತ್ತ ಬುಕ್ಕೊ ಎರ್ಮೆದ ಚರ್ಮೊ, ಕೊಂಬು ಬುಕ್ಕೊ ಎಲುನು ಚೋಲಿ ಒಯ್ತ್‌ದ್ ಮಾಪಿಳ್ಳೆನಕ್ಲೆಗ್ ಮಾರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಮದುಮೆ, ಪರ್ಬೊದ ಒನಸ್ಡ್ ಬುಡ್ಪುನ ಮಡೆನ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಅಜಲ್ ಪದ್ಧತಿಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆತೆರ್.
ಆರಾಧನೆ
ಕೊರಗೆರ್ ಕೊರಗ ತನಿಯೆ ಪನ್ಪಿ ಭೂತೊನು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊರಗ ತನಿಯ ದೈವಸ್ಥಾನೊಲು ಕೊರಗೆರೆನ ಅಧಿಕಾರೊಡೇ ನಡಪುಂಡು. ಆಂಡ ಕೆಲವು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕುಲು ನಡಪಾವುನ ದೈವಸ್ಥಾನೊಳುಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾತಿದಕಲ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವ ಆದ್ ಲಾ ಕೊರಗ ತನಿಯನ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ಕೊರಗ ತನಿಯ, ಕೊರಗಜ್ಜೆ ಆರಾಧನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡೊ ಜಿಲ್ಲೆಡಾಂಡ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದಂಚಿ ನೀಚ ದೈವ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಡ್ ಈ ಆರಾಧನೆ ನಡಪುಂಡು. ಕೊರಗೆರ್, ದೇವಸ್ಥಾನೊಳೆಡ್, ದೈವಸ್ಥಾನೊಳೆಡ್, ಸೈತಿನಕಲ್ನ ದಿನತ್ತಾನಿ ದೋಲು ಗುದ್ದೆರೆ ಪೋಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ನಾಡ್ ದ ಆರಾಧನೆಡ್ ಕೊರಗೆರೆಗ್ ಪ್ರಾಶಸ್ಥ ಉಂಡು.
ದಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಬನ್ನೊದ ಕೊರಗೆರ್ ಗುಂಗುರು ಕೂಜಲ್, ಚಪ್ಪಟೆ ಮೂಂಕು, ಅಗಲವಾಯಿ ಮುಂಡೊ, ಹರಿತ ಕಣ್ಣ್, ದಪ್ಪೊ ಬಿಮ್ಮೊಟಿ, ಗಟ್ಟಿ ಜುವೊ ಇತ್ತಿನಕುಲು. ದವ್ಡೆ ಒಂತೆ ದೂಂಚಿ. ಕೆಪ್ಪಟೆದ ಎಲು ಎತ್ತರೊ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲೂ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಅಸ್ಟೆಮಿ
ಅಸ್ಟೆಮಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟೆಮಿ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಡ ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರ್ ಪುಟ್ಟುನ ದಿನೋನ್ ತುಳುವೆರ್ ಆಚರಣೆ ಮಾನ್ಪುನ ಪರ್ಬೊ.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಅಮಾಸೆ ಕಡತ್‌ದ್ ಎನ್ಮ ದಿನೋತಾನಿ, ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲುಟು, ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಸ್ಟೆಮಿ ನ್ ತುಳುವೆರ್ ಬಾರಿ ಕುಸಿಟ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಅಡ್ಯೆ ತಿನೊಡಾಂಡ ಅಸ್ಟೆಮಿ ಬರೋಡಾಂಡ್. ಅಸ್ಟೆಮಿದಾನಿ ಉಪಾವಾಸ ಕುಲ್ಲುದು ರಾತ್ರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ಗಂಟೆಗ್ ಪದಿನಾಜಿ ಗಳಿಗೆಡ್ ಚಂದ್ರ ದೇವೆರ್ ಮೂಡುನ ಪೊರ್ತುಗು ಮಾತೆರ್ಲ ಉಪವಾಸ ಬುಡುದು ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ವಣಸ್ ಮಲ್ಪೂವೆರ್
ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣಷ್ಟೆಮಿ
ವಣಮಾಸೊದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೆಮಿಯೇ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ. ಉಂದು ಕೇವಲಾಷ್ಟಮಿ, ಜಯಂತಿ ಇಂಚ ರಡ್ಡ್ ವಿದೊ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜನ್ಮತಿಥಿಯಾ ಆಯಿನ ಅಷ್ಟೆಮಿ, ಪುಟ್ಟಿನ ನಕ್ಷತ್ರೊ ಆಯಿನ ರೋಹಿಣಿ ಉಂದು ಒಂಜೇ ದಿನೊಟಾವಡ್, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದಿನೊಟಾವಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸುದ್ದೊ ಆಯಿನ ಅಷ್ಟೆಮಿ ತಿಥಿ, ರೋಹಿಣೀ ನಕ್ಷತ್ರ ಈ ರಡ್ಡ್ ಅರ್ಧೊರಾತ್ರಿದ ಕಾಲೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಈ ವ್ರತೊಡು ಮುಕ್ಯವಾದ್ ತೆರಿಪುಂಡು. ಈ ದಿನೊ ಉಪಾಸೊ ಇತ್ತ್‌ದ್, ರಾತ್ರಿ ಪರಿವಾರೊದೊಟ್ಟುಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಂಕೊತೀರ್ತೊಡ್ದ್ ಸುರೂಕು ಕೃಷ್ಣಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ರೋಹಿಣಿ ಸಮೇತ ನಾದಚಂದ್ರಗ್ ಬೇತೆನೇ ಮೂಜಿಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಅರ್ಘ್ಯೊಕೊರೊಡು. ವ್ರತೊದ ಅಕೇರಿಗ್ ಬಾರಣೆ. ಇನಿಕ್ಲಾ ಈ ವ್ರತೊನು ಬಾರತೊದ ಮಾಂತ ಕಡೆಟ್ಲಾ ಆಚರಿಸವೆರ್.
ಬಾದ್ರಪದೊ ಸುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿ
ಬಾದ್ರಪದೊ ಸುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿ ದೂರ್ವಾಷ್ಟಮಿ, ಉಂದುವೇ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೆಮಿ ಮಧ್ಯಾಷ್ಟೆಮಿ, ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿ ದುರ್ಗಾಷ್ಟೆಮಿ, ಮಾರ್ಗಶಿರ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೆಮಿ ಭೈರವಾಷ್ಟೆಮಿ, ಮಾಘಶುಕ್ಲಾಷ್ಟೆಮಿ, ಭೀಷ್ಮಾಷ್ಟೆಮಿ. ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸೊಡ್ದು ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟೆಮಿಲು ಅಷ್ಟಕೊಲು. ದೂರ್ವಾಷ್ಟೆಮಿದ ದಿನೊ ದೂರ್ವೆಡ್ದ್ ಶಂಕರನ ಪೂಜೆ, ದುರ್ಗಾಷ್ಟೆಮಿದ ದಿನೊ ದುರ್ಗಿನ ಪೂಜೆ, ಭೀಷ್ಮಾಷ್ಟೆಮಿದ ದಿನೊ ಭೀಷ್ಮನ್ ಉದ್ದೇಸಿಸದ್ ತರ್ಪನೊ, ಮಧ್ಯಾಷ್ಟೆಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಅಷ್ಟಕೊಲೆಡ್ ಪಿತೃಲೆನ್ ಉದ್ದೇಸಿಸದ್ ಶ್ರಾದ್ಧೊ ಮಾಲ್ಪುನೆ - ಉಂದು ಆನಿಗಾನಿಗ್ ಇಸೇಸೊ ಕಾರ್ಯೊಲು.
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಆಚರಣೆ
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಸೋಣೊ ತಿಂಗೊಲುಡು ನಡಪುನ ಅಷ್ಟೆಮಿ ಪರ್ಬೊ ದಿಂಜ ಗೌಜಿ ಆತುಂಡು. ಅಷ್ಟೆಮಿಗ್ ಇಲ್ಲಡೆದ ಯಜಮಾನೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಒನಸ್ ಇದ್ಯಾಂತೆ ಬೊಂಡೊ ಪರ್‍ದ್ ಎಂಚಿನಾಂಡಲ ಪಲಾರೊ ದೆತೊನುವೆ. ಇಂದೆಕ್ ಅಷ್ಟೆಮಿ ಉಪಾಸೊ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲಡೆದ ಪೊಂಜೊವುನಕುಲು ಸೇಮಯೆದಡ್ಯೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಮೂಡೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ದಿಂಜ ಬಗೆತ ಅಡ್ಯೆ, ತೆನಸ್ಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಯ್ಯಾನಗ ಇಲ್ಲಡೆದ ಜಾಲ್‍ಡ್ ತುಳಸಿಕಟ್ಟೆನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಸೇಡಿ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ದ್ ರಂಗೋಲಿ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಗೊಂಡೆಪೂತ ಮಾಲೆ ಪಾಡ್ದ್ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಗೆಲ್ಲ್‌ದೊಟ್ಟೊಗೆ ತುಳಸಿಗ್ ದೀಡ್‍ಬೆರ್.
ಅಸ್ಟೆಮಿದಾನಿದ ತೆನಸ್
ದುಂಬುನಾನಿ ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ ಮಲ್ತ್ ತಿಂದ್‍ದ್, ಮನದಾನಿ ಕಾಂಡೆ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಅರಿ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಮೂಡೆ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ, ಗುಂಡ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಮೂನೆದ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುವ್ವೆರ್, ಕೆಲವೆರ್ ಅಸ್ಟೆನಮಿದಾನಿ ಉಪವಾಸ ಉಪ್ಪುವೆರ್.
ತಾರಾಯಿ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು
ಉಂದು ತಾರಾಯಿ ಕಟ್ಟುನ ಅತ್ತಂಡ ಕುಟ್ಟುನ ಗೊಬ್ಬು. ಕೋರಿ ಕಟ್ಟತ ಲೆಕೊ ರಡ್ಡ ಜನೊ ಎದುರೆದುರು ಉಮತುದ್ ಕುಟ್ಟುನ ತಾರಯಿಂದೆ ಇಸೆಸೊ ಇಪ್ಪುನ ತಾರಾಯಿನ್ ಕುಟ್ಟುನ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಲೇಕನೊ ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು
ಪೇರೊಳು
ಪೇರೆಂಗಾಯಿ, ಪೇರೊಲು, ಪೇರೊಳು, ಪೇರಾಂಗಾಯಿ, ಪೇರಳೆ ಇಂಚ ಲೆಪ್ಪುನ ನೆಕ್ಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಪೇರಳೆ ಹಣ್ಣು ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸೀಬೆ ಹಣ್ಣು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣದ, ಒಂಜಿ ಪುಂಡಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ ಇಪ್ಪುನ ಪರ್ಂದ್. ಉಂದೆತ್ತ ದೈ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿದವು. ಬಾಯಿ ಬೇನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಗ್ರಗ್ ಪೇರೆಂಗಾಯಿ ದೈತ್ತ ಕೊಡಿನ್ ಮರ್ದ್ ಲೆಕ ತಿನ್‌ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಡಿ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ಲೆಗ್ ಆಪುಂಡು. ಪೇರೆಂಗಾಯಿದ ಪರ್ಂದ್ ತಿನಿಯೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಪೇರಳೆ ಕಾಯಿ ಪೂರಗಲೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಇತ್ತಿನ ಪರಂದ್. ಬೇತೆ ಪರ್ಂದ್‌ಲೆಗ್ ಹೋಲಿಸಾಂಡ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಕಾಸ್‌ಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪರ್ಂದ್. ನೆಟ್ಟ್ ಆರೋಗ್ಯನ್ ಕಾಪಾಡುನ ಗುಣ/ಅಂಶಲಾ ಉಂಡು.
ಮರ್ದ್ ಆದ್ ಪೇರಳೆ
ಉಂದೆತ ವೈಜ್ನಾನಿಕ ಪುದರ್ psidium guajaja. ಉಂದು ಪರಬೆರೆನ ಸಹಜ ಕಾಯಿಲೆ ಆಯಿನ ಮರೆವು, ದೃಷ್ಟಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿನ ತೊಂದರೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಬೇನೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಮಧ್ಯಮ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಶೇ.೦.೯ದಾತ್ ಕೊಬ್ಬು, ೮೪ ಕ್ಯಾಲೋರಿ, ೬೯ ಮಿ.ಗ್ರಾಂ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಪೇರೊಲುಡು ಉಂಡು. ದಿನಾಲ ಉಂದೆನು ತಿನೊಂದಿತ್ತುಂಡ ನೆತ್ತೆರುಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ನಾರ್‌ದ ಅಂಶ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಆದ್ ಮಲಬದ್ಧತೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನಕ್‌ಲ್ ತಿಂದ್ಂಡ ಮಸ್ತ್ ಲಾಭ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಂದ್‍
ಉಮೊಜ
ಉಮೊಜ ಪಂಡ ಕೀನ್ಯಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿ. ಉಂದು ೧೯೯೦ಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಪೊಸ ಊರು. ಈ ಊರುಡು ಆಂಜೊಲೆಗ್ ನಿಸೇದೊ ಮುಲ್ಪ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಉಮೊಜಗ್ ಇತ್ತೆ ೨೫ನೆ ಒರ್ಸೊದ ಸಂಬ್ರಮೊ. ಈ ಊರುಗ್ ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಸೊ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಲ್ಪ ಕಿನ್ಯ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಊರುಡು ಸಾಲೆಲೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರೊ ಬೊಕ್ಕ ತರಬೇತಿ ಸಿಬಿರೊಲು ಮಾತ ಉಂಡು. ಈ ಊರುನು ಸಂಬೂರುದ ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿ ಪೊಂಜೊವು ಉಂಡು ಮನ್ತೆರ್
ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ
ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ೧೯೬೨ ವಂಬೊ ಪನ್ಪಿ ಊರುಡು ಪುಟ್ಟ್ ಬಲತೆರ್. ಸಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತನ್ನೊ ೧೮ನೆ ಒರ್ಸೊಡು ಫೆಬಿಯನೊ ಡೆವಿಡ್ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪನ್ಪುನಾರೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಜನಲ ವ್ಯಾಪಾರೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ನೆಮ್ಮದಿದ ಜೀವನೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಜಕೀಯಡ್ ಒಂತೆ ಪ್ರಬಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿನ ರೆಬೆಕಾ ೧೯೯೦ನೆ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕೆರ್ರ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊಲೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಸಹಾಯೊ ಮನ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ವಿಚಾರೊರ್ದಾತ್ರೊ ರೆಬೆಕನ್ ಅರೆನ ಕಂಡನಿ ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಊರೂದ ಜನೊಕುಲು ರೆಬೆಕಾನ ಏಳಿಗೆನ್ ಸಹಿಸಾವೆರೆ ಆವಂದೆ ಆರೆಗ್ ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಪಗ ಫೆಬಿಯನೊ ಆರೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಬರ್ಪುಜೆರ್ ಅಯಿಕಾತ್ರ ಕಂಡನಿಯನ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಸಂಬೂರು ಬುಡ್ಡು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಉಮೊಜ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಪೊಂಜೊಲು ಮಾತ್ರೊ ಉಪ್ಪುನ ಊರುನು ಕಟ್ಯೆರ್. ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ನಿಸೇದೊ  ಮಲ್ತೆರ್
ಕಾರಣ
ಪುರುಸೊ ಪ್ರದಾನವಾಯಿನ ಸಂಬೂರುಡ್ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರಿ ದೌರ್ಜನ್ಯೊ ನಡತ್ತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಾಯದ ಪರಬೆರೆಗ್ ಬಲವಂತವಾದ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ಯಾಚಾರೊ, ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಜನನಾಂಗ ತುಂಡು ಮಲ್ಪುನಿ, ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡುನಿ ಉಂದು ಅಲ್ಪ ನಡಪುನಂಚಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯೊಲು. ಉಮೊಜದ ಮುಟ್ಟದ ಊರುಡು ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರೊ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪೊಂಜೊಲು ಕುರಿ ಮೆಪಯೆರೆ, ಕನಕ್ ಕನಯೆರೆ ಪೊನಗ ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರ್ ಅಕುಲೆನ್ ಬಲವಂತಡ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆಡ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ಪೊಂಜೊಲೆನ ಅಕುಲೆನ ಕಂಡನಲ್ಲು ಬೇನೆ ಮಲ್ಪುನೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಕೆರ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನಲ ಮನ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ಮಾತ ಕಸ್ಟೊನು ಎದುರಿಸಯೆರೆ ಬೊಡಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಸ್ ಸೈನಿಕೆರೆಡ್ದ್ ಅತ್ಯಾಚಾರೊ ಆಯಿನ ೧೪ ಪೊಂಜೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರೆಬೆಕಾ ಲೊಲೊಸೊಲಿ ಪೂರಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಉಮೊಜ ಪನ್ಪಿ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿ ಕಟ್ಯೆರ್. ಸಂಬೂರುದ ಪುರುಸ ಪ್ರದಾನವಾಯಿನ ಪದ್ಧತಿನ್ ವಿರೋದಿಸಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಜೀವನೊ
ಅಲ್ಪದ ಪೊಂಜೊಲು ಎಲ್ಯ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಜೀವನೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್‌ನ್ ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಬಿನ್ ಬೆರತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದುಪ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲೆನ ಗುಡ್ಚಿಲ್ಲ್ ಸುತ್ತ ಮುಳ್ಳುದ ಬೇಲಿ ಮನ್ತುದುಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಜೊಲೆಗ್ ಮುಲ್ಪ ನಿಸೇದೊ ಆಂಡಾ ಪೊಂಜೊಲು ಅಕುಲೆನ ಜೀವನೊ ಸಂಗಾತಿಲೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೊಪುನಂಚಿನ ಅವಕಾಸೊ ಉಂಡು.
ಜನ ಸಂಕ್ಯೆ
ಅಲ್ಪದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಕಡಿಮೆ ಸುಮಾರ್. ೪೫-೫೦ ಪೊಂಜೊಲು ಬೊಕ್ಕ ೨೦೦-೨೨೦ ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಸಂಪೊತ್ತು
ಅಲ್ಪದ ಪೊಂಜೊಲು ಜೀವನೊದ ಸಾದಿಗ್ ಬೋಡಾದ್ ಸಂಬೂರುದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರ ಕುಸಲ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಣಿ ಸರೊಕುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೀರ್‌ದ ಲೆಕ್ಕನೆ ಉಪ್ಪುನ ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲಡೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಕಡಿಮೆ ಅಮಲ್‌ದ ಆಸರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಕಾಸ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಡೆಗ್ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಸಂಬೂರುದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರ ಕುಸಲ ವಸ್ತುಲೆಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು.
ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ
ಇತ್ತೆ ಉಮೊಜದ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ಸಾಲೆಡ್ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ ಕಲ್ಪುನ ಅವಕಾಸೊ ಉಂಡು. ದುಂಬು ಸಂಬೂರುಡು‍ ಜೋಕ್ಲೆಗ್ ೫-೬ ಒರ್ಸೊ ಪ್ರಾಯೊ ಆನಗ ಕುರಿ ಮೆಪವುನ, ಕಯಿಕಂಜಿ ಮೆಪವುನ ಕೆಲಸ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಉಮೊಜಡ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರೊ, ತರಬೇತಿ ಸಿಬಿರೊಲು ಮಾತ ತಾಪನೆ ಆದ್ ಜೋಕುಲು ಓದುನೆಟ್, ಬರೆಪುನೆಟ್, ಕಲೆ, ಗೊಬ್ಬು ಮಾತೆಟ್ಲ್ ಪ್ರತಿಬಾವಂತೆರಾತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು
ಪೊಣ್ಣ ಕಟ್ಟ್
ತುಳುನಾಡ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ತುಳುತ್ತವೇ ಆಯಿನ ರಡ್ಡ್ ಪುದರುಲು- ಪೊಣ್ಣ ಕಟ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಕಟ್ಟ್. ಉಂದೆನ್ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಕಟ್ಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್ಂದ್ ಪನೊಂದುಲ್ಲೆರ್ಡಲಾ ಅವು ಅಯಿತ್ತ ಪಿದಯಿದಕುಲು ಅವೆನ್ ತೆರಿಯಂದೆ ಲೆಯಿದಿನ ಪುದರುಲು.
ಏಲಂಡಿ
ತುಳುನಾಡ್ಡ್ ರಡ್ಡ್ ತಂಡೊಕುಲು ಚೆಂಡ್ ಗೊಬ್ಬುನೆನ್ ಏಲಂಡಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆಕ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಲಗೋರಿಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಏಲ್+ಅಂಡಿ ಒಂಜಾತ್ ಏಲಂಡಿ ಆತ್ಂಡ್. ಅಂಡಿ ಪಂಡ ಕಲ್ಲ್, ಅತ್ತಂಡ ಓಡುದ ತುಂಡು. ಏಲ್ ಅಂಡಿನ್ ಒಂಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ದೀದ್ ಗೊಬ್ಬುವೆರ್. ಏಲಂಡಿ ಪನ್ಪುನವು ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬು. ಇಂದೆನ್ ಲಿಂಗೋಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಪಿತ್ತೋ(ರಾಜಸ್ಥಾನೊಡು) ಅಂಚನೆ ಸಟೋಲಿಯ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಸೊಡು) ಇಂಚ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಇಲ್ಲದ ಪಿದಯಿ ಜಾಲ್‍ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಇಂದೆನ್ ನಾಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿಗೆ ಜನೊ ಒಟ್ಟಾದ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಕ್ರಮೊ. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನ್ ಪಂಡ ಚೆಂಡ್, ಚಪ್ಪಟೆ ಕಲ್ಲ್, ತಾಯಿದ ತಿಪ್ಪಿ, ಓಡುದ ತುಂಡು ಇಂಚ. ಇಂದೆನ್ ಗೊಬ್ಬುನೆಕ್ ಸಮಯೊದ ಮಿತಿ ಇದ್ದಿ.
ಏಲಂಡಿಗ್ ಬೇತ್ ಪುದರ್
ದೇಸೊದ ಬೇತೆ ಬಾಗೊಡು, ಉಂದೇ ಗೊಬ್ಬುನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‍ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್:
ಏಲಂಡಿ ಗೊಬ್ಬುತ ನಿಯಮೊ
ಉಂದೊಂಜಿ ಇಲ್ಲದ ಪಿದಾಯಿಡ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪು ಮಲ್ತೊನೊಲಿ. ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುದಕ್ಲೆಗ್ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ರಬ್ಬರ್ ಚೆಂಡ್ ಗಳಸುವೆರ್.
ಅಂಬಲಪಾಡಿ
ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಡಿಪು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರ್ ಅಂಬಲಪಾಡಿ. ಅಂಬಲಪಾಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಈ ಊರು ಉಡುಪಿದ ಪೇಂಟೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರಡು ಪಡ್ಡೋಯಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಗ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು/ದೇವಸ್ಥಾನ
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ (ಕ್ರಿ.ಪೂ ೫೫೭-೪೪೭) ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮಾತ್ರತ್ತಂದೆ, ಚತುರಾರ್ಯ ಸತ್ಯೊಲಾಯಿನ ದುಃಖ, ದುಃಖದ ಪುಟ್ಟು, ದುಃಖದ ದೆಂಗಾವುನ, ಬೊಕ್ಕ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆದಂಚಿ ಕೊನೊಪುನಂಚಿನ ಅಷ್ಟಾಂಗಿಕ ಮಾರ್ಗೊನು ನಾಡ್‌ದ್ ಪತ್ತಿನ ದಾರ್ಶನಿಕೆ.
ಮಹಾಪುರುಷನ ಲಕ್ಷಣ
ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪುಟ್ಟ್‌ನಗನೆ ಅಪೂರ್ವವಾಯಿನ ಮಾಹಾಪುರುಷೆರೆನ ಲಕ್ಷಣ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ದೈವಜ್ಞರ್ ತೆರಿದಿತ್ತೆರ್. ಸಿದ್ದಾರ್ಥಗ್ ೩೨ ಚಿನ್ಹೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್, ಉದ್ದ ಕೈ , ಅಗಲ ಎದೆ, ಊರ್ಧ್ವಮುಖ ರೋಮಧಾರೆ, ಉದ್ದದ ಬಿರೆಳ್‌ಲ್,  ಮೆತ್ತೆನದ ಕೈಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೆದು ಪಾದೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್
ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ೦ಡ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಜೀವ ಜ೦ತುಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿಯೊನ್ನ ವಿಜ್ನಾನ. ಜೀವ ಜ೦ತುಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಮಲ್ಲ ತಿಮಿ೦ಗಲ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಭೇದಲು ಸೇರುವ. ಅ೦ಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೈಕುಲೆನ ಪ್ರಭೇದಲುಲ ಸೇರುವ.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಫಲ
ಸ್ವಪ್ನ ಸಂಕೇತದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯೆರ್ ಮಾಯಾದೇವಿ ಆಣ್ ಬಾಲೆನ್ ಪೆದ್ದುವಳ್. ಬಾಲೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷಕ್ತೆ ಆಂಡ ಚಕ್ರಾಧೀಶ್ವರೆಲ, ಸಂಪದ್ಫರಿತೆ ಆಪೆಂದ್‌ಲ, ರಾಜ್ಯಕೋಶೊದ ಅಧಿಕಾರ ಬುಡ್ದು ಯೋಗಿಯಾಂಡ, ಮಹಾಯೋಗಿಯಾದ್ ಜಗದ್ವಿಖ್ಯಾತ ನರಮಾನಿಯಾಪೆದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಪೊಂಗರೆದ ಮರ
ಕನ್ನಡೊಡು ಹೊಂಗರೆ ತುಳುಟು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪೊಂಗರೆದ ಮರತ್ತ ಗು‍ರ್ತ ಐತ ಮರ ಇಡೀ ಮುಳ್ಳು. ಆಂಡ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳು ಇಜ್ಜಂದಿ ಪೊಂಗರೆದ ಮರ ಬುಳೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.ಪೊಂಗರೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಮುಳ್ಳು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಐಕ್ ಬಳ್ಳಿ ಬುಡಿಯೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಪಂಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಬಳ್ಳಿನ್ ಐಕ್ ಬುಡ್ಪೆರ್.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಶಿಕ್ಷಣ
ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಪುನ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಉಂಡು ಪಂದ್ ಮಸ್ತ್ ಮೋಕೆಡ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಕಲ್ಪಾಟಿಕೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜದೆರ್. ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಸರ್ವ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತೆ ಆಪುನಂಚ, ಕುಲಗುರುಟ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರ್ಪಾದ್ ತೃಪ್ತಿ ಆವಂದೆ, ರಾಮ, ಧಜ, ಲಕ್ಖಣ, ಮಂತಿಯಣ್ಣ, ಸುಯಾಮ, ಸುಭೋಗ, ಸುದತ್ತ, ಸುಮಿತ್ರ, ಸುಲಭ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತರಾಯಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ಪಾಯೆ.
ಪೊಂಗರೆದ ಮರ
ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಗರೆ
ಮುಳ್ಳು ಇದ್ಯಾಂದಿ ಪೊಂಗರೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮಲ್ಲಿಗೆ ಬಲ್ಲ್ ಬುಡಿಯರ ಇಂದೆನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಳ್ಳ್ ಬುಡ್ದು ಬಚ್ಚಿರೆ ಬುಲೆಪ್ಪಾವೆರ್.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಪುತ್ರೋತ್ಸವ
ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಗ್ ಆಯನ ರಾಣಿನಕುಲೆನ ಸಹವಾಸೊಡ್ದಾತ್ರ ಆಯನ ಜ್ಞಾನೊಗು ಬೋಡಾಪಿನ  ಪೊಸಪೊಸ ಅನುಭವೊಲು ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಬುಡೆದಿಯಲ್ಲೆನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಬೋಜಾರಾಂದಿಲೆಕ್ಕ ನಡತೊಂದಿತ್ತೆ. ಕೆಲವು ಸಮಯೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಯಶೋಧರೆ ಆಣ್ ಬಾಲೆದ ಅಪ್ಪೆಯಾಪಲ್.ಮಗಕ್ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನೇ 'ರಾಹುಲ' ಪಂದ್ ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ಪುವೆ. ರಾಜ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಪುತ್ರೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭೊನು ಭಾರಿ ಗೌಜಿಡೆ ಮಲ್ಪಾವೆ. ಪಾಪದಕುಲೆಗ್ ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಲ್ಪಾವೆ.
ಪೊಂಗರೆದ ಮರ
ಆನ್ ಪೊಂಗರೆ
ಮುಳ್ಳು ಇಪ್ಪುನ ಬೊಂಗರೆನ್ ಆನ್ ಪೊಂಗರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಬೇಲಿಗ್ ನಡಿಯರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ವೈರಾಗ್ಯ
ಒಂಜಿ ದಿನ ಸಿದ್ದಾರ್ಥೆ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ ಕೊರಂದೆ ತನ್ನ ಸಾರಥಿ ಚೆನ್ನನೊಟ್ಟುಗು ನಗರ ಸಂಚಾರೊಗು ಪೋಪೆ ಆಯಗ್ ತಾದಿಡ್ ಪರಬನ್,ಸೀಕ್‌ದಾಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮರಣ ಆಯಿನೆನ್ ತೂದು ಬೇಜಾರಾಪುಂಡು. ಅವ್ವೆ ಗೇಣೊಡು, ದುಃಖೊಡು ಉಮೇದ್ ಕಳೆವೊಂದು. ಚಿಂತೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಕುಲ್ಲೊಂದು ಯೋಚನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನಗ ಆಯನ ಎದುರುಡೆ ಒರಿ  ಸನ್ಯಾಸಿ ಬರ್ಪೆ. ಅಡೆ ಮುಟ್ಟ ಅಂಚಿನಕುಲೆನ್ ತೂವಂದಿನ್ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಆ ಸನ್ಯಾಸಿನ್ ಪಾತೆರ್ಪವೆ ಅದಗ ಸನ್ಯಾಸಿ - ಪುಟ್ಟು-ಸಾವು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಪಂಚೊಡುಪ್ಪುನ ನರಮಾನಿ ತೆರಿದೊ ತೆರಿಯಂದೆನೊ ಕಿನ್ಯ ಸುಕೊನು ಬಯಕ್‌ದ್ ಕಡಲ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುನೆನ್ ತೂದು ಬೇಜಾರಾದ್ ಮಾತ ಬುಡ್ದು ಕಾಡ್ ಮೇಡ್ ಅಲೆಯೊಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯಾದುಲ್ಲೆ. ಯಾನ್ ಬಂಧು-ಬಳಗದಕುಲು, ಸುಖ-ಸಂಪತ್ ಪನ್ಪಿ ಬಂಧನೊಡ್ದು ದೂರವಾಯಿನಾಯೆ. ಎಂಕ್ ಕಷ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಪೋಡಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ. ಸುಖ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ ಇಜ್ಜಿ. ಉರಿಬರಡ್, ಸಿರಿಬರಡ್, ಬೋಡು - ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪಿನ ಆತಂಕ ಇಜ್ಜಾಂದಿನಾಯೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಆತ್ಮದಾಯೆ ಯಾನ್. ಭೂಮಿಯೇ ಎನ್ನ ಇಲ್ಲ್, ಆಕಾಶನೇ ಎಂಕ್ ಪೊದೆಪು .ಬೊಕ್ಕೊರಿಯನ ಹಂಗ್ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಈ ಕಾಡೆ ಎನ್ನ ಸಂತೊಸೊದ ಸ್ವರ್ಗಂದ್ ಪನ್ಪೆ. ಆ ಸನ್ಯಾಸಿನ ಪಾತೆರೊ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ನಾಟ್ಂಡ್. ಅಯನ ಮನಸ್ಸ್ ಕೂಡ್ಲೆ ಶಾಂತವಾದ್ ಒಂಜಿ ಗಟ್ಟಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು.
ಪೊಂಗರೆದ ಮರ
ಪೊಂಗರೆ ಮರ್ದ್
ಪೊಂಗರೆದ ಇರೆನ್ ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಳ್ಪುನಗ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ನೀರ್ ಬಾಲೆಲೆನ್ ಮೀಪಾರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಳ್ಪುವೆರ್.
ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ
ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ
ಪರಬೆ ,ಸೀಕ್‌ದಾಯನ್,ಸಯಿತಿನ ಸರೀರೊನು ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ಯಾಸಿನ್ ಮಾತ ತೂಯಿನ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಜೀವನೊಡು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು ಅಗಾಧ ಮಾರ್ಪಾಡು ಆಗುತ್ತದೆ. ಮರಣೊಗು, ದುಃಖೊಗು ಕಾರಣ ನಾಡೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಗೆ ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಮಲ್ತಿನ  ಜೀವನ  ಸರಿಯಾವಂದ್ ಪನ್ಪಿನ ತಿರ್ಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆ. ಈ ಬಂಧನೊನು ಪೂರಾ ಬುಡ್ದು ಏಕಾಂಗಿಯಾದ್ ಕಾಡ್‌ದಂಚಿ ಪೋಪಿನವೆ ಎಡ್ಡೆ ಪಂದ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುವೆ. ಒಂಜಿ ಕ್ಷಣ ಸಿದ್ದಾರ್ಥನ ಮನಸ್ಸ್ ಚಂಚಲ ಆಪುಂಡು. ಎನನ್ ನಂಬಿನಕುಲೆಗ್ ಎನ್ನ ಅಗಲುವಿಕೆಡ್ದ್ ಏತೊಂಜಿ ಬೇನೆ ಆವು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಮನಸ್ಸ್‌ಡೆ ಎನ್ನಿವೆ,ಆಂಡ ಕೂಡ್ಲೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಬರ್ಪೆ. ಸಿದ್ದಾರ್ತೆ ಶುದ್ಧೋಧನನ ಕೈತಡೆ ಪೋದು ಯಾನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಪುನ ವಿಷಯೊನು ತೆರಿಪಾದ್  ಅನು ಕೊರೊಡುಂದು ಬೇಡುವೆ.ಆಂಡ ಶುದ್ಧೋಧನೆ ಸಿದ್ದಾರ್ಥಗ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಯೆರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ಪುಜೆ .ಅದಗ ಸಿದ್ದಾರ್ಥೆ ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ಪನ್ಪೆ ಎಂಕ್ ಬೋಡಾಪಿನ ವಸ್ತುನು ಕೊರ್ಪವರ್ಂಡ ಯಾನ್ ಸಂಸಾರ ತ್ಯಾಗ ಮಲ್ಪುಜಿ ಪಂದ್  ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆನ್ ಅಮ್ಮೆರೆಡ ಪನ್ಪೆ.
ಪೊಂಗರೆದ ಮರ
ಪೊಂಗರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಾದೆ
ಪೊಣ್ಣು ಅಂಬೆ ಮರಟ್ಟ್ ಬಡ್ತದ್ ಪೊಂಗರೆ ಮರಟ್ಟ್ ಜಾರ್ಯಲ್. ಇಂಚ ಪಂಡ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾರಿ ಜೋರುದಾಳ್ಂದ ಅರ್ಥೊ. ಪೊಣ್ಣು ಏತ್ ಜೋರುಂದು ಹೋಲಿಕೆ. ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಮುಳ್ಳುದ ಪೊಂಗರೆ ತಿಕ್ಕೂಜಿ. ಅವು ಅಳಿಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐತ ಬಿದೆನ್ ಒರಿಪಾರೆ ವಾಮಂಜೂರುದ ಪಿಲಿಕುಲಟ್ಟ್ ಐತ ಕೆಲವು ದ್ಯೆ ನಡ್ತೆರ್. ಐತ ಪೂವುಲ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು.
ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ
ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ೧೦ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕುಡುಪು ಗ್ರಾಮೊಡು ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಂಡು. ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆಗ್ ಪೋಪುನ ಸಾದಿಡ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಾಗ ದೇವೆರೆನ್ ಅಂಚೆನೆ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವೆರೆನ್ ನಂಬುದು ಪೂಜೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಅಂಚೆನೆ ಷಷ್ಠಿ ಪರ್ಬೊನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಮಸ್ತ್ ಗೌಜಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಒಂಜಿ ನಾಗಬನ ಉಂಡು. ಈ ನಾಗ ಬನೊಟ್ಟು ಮುನ್ನೂದುರ್ದುಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲ್ ಉಂಡು.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎಡ ಬರೀಟ್ಟ್ ಭದ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ತೀರ್ಥ ಪನ್ಪುನ ಕೆದು ಉಂಡು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಅಂಚೆನೆ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಗುಡಿಲಾ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಜಾರಂದಾಯ ದೈವೊನುಲಾ ಮುಲ್ಪ ನಂಬುವೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮೂರ್ತಿ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ರಡ್ಡ್ ಬರಿಟ್ಟ್‍ಲಾ ಜಯ ವಿಜಯೆರ್‍ನ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮೂರ್ತಿಲು ಉಂಡು.
ಪಿದಯಿಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಗು ವಾಲ್ಮೀಕ ಮಂಟಪ ಉಂಡು. ಐತ ಕೈತಲ್‍ಡ್ ನವಗ್ರಹ ಅಂಚೆನೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವೆರೆನ ಮೂರ್ತಿಲು ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು/ದೇವಸ್ಥಾನ ವರ್ಗೊ:ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು
ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ
ನರೇಂದ್ರನಾಥ ದತ್ತ (1863–1902) ಮೇರ್ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ಪಂಡ್ದ್‍ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸೆರ್ನ ಶಿಷ್ಯೆ ಆಯಿನ ಮೇರ್, 1893ತ ವಿಶ್ವಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪಾತೆರ್ದ್ ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆತ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತ್‌ಗ್ ತೆರಿಪಾಯಿನಾರ್. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠ ಬೊಕ್ಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವೇದಾಂತ ಸೊಸೈಟಿದ ಸ್ಥಾಪಕೆ.
ಪುಟ್ಟು
ವಿವೇಕಾನಂದೆರೆ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮೊದ ಪುದರ್ ನರೇಂದ್ರನಾಥ ದತ್ತ. ಇಂಬೆರ್ ೧೮೬೩, ಜನವರಿ ೧೨ಗ್ ಕಲ್ಕತ್ತೊಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದರ್ ವಿಶ್ವನಾಥ ದತ್ತ. ಅಪ್ಪೆ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸೆರೆ ಶಿಷ್ಯರಾಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ವಿವೇಕಾ ನಂದ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‍ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತೊದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಚರ್ಚ್ ಕೋಲೇಜ್‍ಡ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊ ಅಧ್ಯಯನೊ ಮಾಲ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಸನ್ಯಾಸಿಲು ವರ್ಗೊ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ವರ್ಗೊ:ಯೋಗಿನಕುಲು
ಹಂಪಿ
ಹಂಪಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲೂಕುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ೧೩೩೬ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಹಂಪಿದ ದುಂಬುದ ಪುದರ್ ಪಂಪ ಪಂಡ್ಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪಂಪ ಪಂಡ ತುಂಗಭದ್ರ ಸುದೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ವರ್ಷ ಪೊಯಿಲೆಕ್ಕ 'ವಿಜಯನಗರ' ಬೊಕ್ಕ 'ವಿರೂಪಾಕ್ಷಪುರ' ಪಂದ್ ಲೆಲ್ತೊಂದ್ ಇತ್ತೇರ್. ಹಂಪ್ಪೆನ್ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಂದ್ ಘೋಷನೆ ಮಲ್ತೋಂದೇರ್. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜೆ ಆಯಿನ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲಡ್ ಹಂಪಿ ಬಜಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಬೀದಿದ ಬರಿಟ್ಟ್ ವಜ್ರಾಭರಣೊಲೆನ್ ಸೇರ್ ಡ್ ಅಲತ್ತ್ ದ್ ಮಾರೋಂದಿತೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ಇತಿಹಾಸೊರ್ದು ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು/ದೇವಸ್ಥಾನ
ಗಣಪತಿ
ಗಣಪತಿ ಹಿಂದುಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರೆಡ್ ಒರಿ. ಗಣಪತಿ ಭಾರತೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪೊಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಚೌತಿ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹಿಂದೊ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣಪತಿ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗೆ. ಗಣಪತಿನ ಕನ್ನಡದ, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠಿಡ ಭಾಷೆಡ ವಿನಾಯಕ ಪಂದ್, ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ವಿನಾಯಗರ್, ಪಿಳ್ಳಾಯರ್ ಅಂಡ, ತೆಲುಗುಡು ವಿನಾಯಕುಡು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. thumb|ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ ಗಣಪತಿ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂದ್ ನಮ್ಮ ಎನ್ನುವ. ಗಣಪತಿ ಪುದ್ದರಡ್ "ಶ್ರೀ" ಅಕ್ಷರಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶ್ರೀ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗಣಪತಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪೊಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
250px|right| ಗಣೇಶ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆಲೆಡ್ ಒರಿ. ಭಾರತೊಡು ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವೆರ್. ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರುವ ಗಣೇಶ ಚೌತಿದ ದಿನ, ಗಣೇಶನ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಿಸವೆರ್.
ಇತಿವೃತ್ತ
ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶೆ ಶಿವ ಬೊಕ್ಕ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗೆ. ಗಣೇಶನ್ ಕನ್ನಡೊಡು, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಲೆಡ್‍ ವಿನಾಯಕ ಪಂಡ್‍ದ್, ತಮಿಳು ಬಾಸೆಡ್ ವಿನಾಯಗರ್, ಪಿಳ್ಳಾಯರ್ ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ, ತೆಲುಗುಡು ವಿನಾಯಕುಡು ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ್ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಪುದರ್‌ದ ಒಟ್ಟುಗು "ಶ್ರೀ" ಪನ್ಪುನ ಅಕ್ಷರದೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬೋಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಗಾಣಪತ್ಯೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣೇಶನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ನಗರೊಲೆಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಮುಂಬಯಿಡ್ ಗಣೇಶೋತ್ಸವನ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. thumb|right|300px|'ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಯ ಈ ಪ್ರಸನ್ನ ಗಣಪತಿಯ ಕೇಶಾಲಂಕಾರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆನ್ ತೂಲೆ' thumb|[[Heramba-Ganesha with consort, 18th century Nepal]] left|thumb|upright|Dancing Ganesha sculpture from [[North Bengal, 11th century CE, Asian Art Museum of Berlin (Dahlem).]] thumb|upright|A 13th-century statue of Ganesha, [[Mysore District, Karnataka]] thumb|upright|Ganesha ([[Devanagari) Aum jewel]]
ಓಂಕಾರದ ಆಕಾರ ಉಪ್ಪುನ ದೈವ
ಗಣೇಶನ್ "ಓಂಕಾರ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಗಣೇಶನ ದೇಹಸ್ವರೂಪ ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿತ್ತ ಅಕ್ಷರದಲೆಕ ಉಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಗಣೇಶನ್ ಇಡೀ ವಿಶ್ವದದ ಪ್ರತಿರೂಪ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌. ವಿಶ್ವದ ಮೂಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ವಿಶ್ವಾಧಾರ,ಜಗದೋದ್ಧಾರ ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ ಗಣೇಶ
thumb|left|230px|[[ತಲಕಾಡು|ತಲಕಾಡ್‌ದ ವೈದ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಒಂಜಿ ಶಿಲ್ಪ]] ಗಣೇಶನ ವಾಹನ ಆಯಿನ ಎಲಿನ್ ಪ್ರತಿಭೆದ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶನ ದೈವಿಕ ವಾಹನ, ಎಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಷಿಕ ವಿವೇಕ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೊಕ್ಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುಂಡು.
ಗಣೇಶಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು
ಗಣೇಶಗ್ ಒರಿನ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಲೆಗ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್‌ಲು ಉಂಡು. ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನ್ ಸಾವಿರಾರ್ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಪೂಜಿಸವೆರ್. ಪ್ರತಿ ಪುದರುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅರ್ತೊನು ಪಡೆದ್ ಉಂಡು. ಗಣೇಶ, ಗಣಪತಿ, ವಿನಾಯಕ ಪನ್ಪುನೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಗಣೇಶನಿಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಒರಿನ ಪುದರುಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು -
ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿ
thumb|160px|7th- to 8th-century Ganesha sculpture from [[Champa|Cham dynasty, Vietnam. ]] ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರನೇ ಅತ್ತ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯೆರ್ ಅಕುಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಪರಡ್‍ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜಾವ, ಕಾಂಬೋಡಿಯ, ಬೋರ್ನಿಯೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆಡ್ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗಣಪತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಚೀನ, ಜಪಾನ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾಲೊಡ್ ಬೌದ್ಧೆರೆನ ಪ್ರಭಾವೊರ್ದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟ್‌ನ ರೂಪೊಡು ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಇನಿಕ್‍ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಪೂಜೆ
- ಈ ದೇವತೆಲೆನ ಅವಾಹನಾಮಂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಕುಲೆಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್‌. ಉಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಂತ್ರ ಆಗಮ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಅವಲಂಭಿಸವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಆಜಿ ಪಂಥೊದಕುಲುಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ. ಸಂಹಾರೊಗು ಪೂರ ಮೂಲಕಾರಣ ಗಣಪತಿಯೇ ಹೊರೆತ್ ಶಿವೆ ಅತ್ತ್‌ ಪಂಡ್‌ದೇ ನಂಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಲ್ ಪೂರ ಗಣಪತಿನ ಮಾಯೆದ ಮೂಲಕ ಪುಟ್ಟ್‌ನಕುಲು ಪನ್ಪುನವು ಅಕುಲೆನ ಹೇಳಿಕೆ.
ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ಡ್
ಪುಣೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿಂಚವಾಡೊಡು ಏಳ್ ತರೆಮುಟ್ಟ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲದಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಗಣೇಶನ ಆವೇಶವಾದ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪೂಜೆ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮುಲ್ಪ ನೆಂಪು ಮಲ್ತೊನುನ ಆದ್ ಉಂಡು(ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿವೆ). 1810ಟ್ ಏಳ್‌ನೆತ ತರೆ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಸೈತಿ ಬೊಕ್ಕಲಾ ಅಯನ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು/ಸಂಬಂಧಿಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಅಲ್ಪ ಪೂಜ್ಯ್ರೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸುರುತ ಗಣೇಶಭಕ್ತನ ಪುದರ್‌ ಮೋರೋಭಾ. ಔರಂಗಜೇಬ್‌ಲಾ ಈ ಮನೆತನೊಗು ಎಣ್ಮ ಹಳ್ಳಿಲೆನ್ ದತ್ತಿ ಆದ್‍ ಕೊರ್ತೆ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿಯುಂಡು. ಗಣಪತಿನ್ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಹಿಂದೂಧರ್ಮೊಡು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಪೂಜೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
The majority of documentation on Ganesha is in Sanskrit. A collection of useful documents can be found here. At the same site can be found some documents and translations in English here.
ಪಿದಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
ವರ್ಗೊ: ಹಿಂದು ದೇವತೆಲು
ಪೊಣ್ಣೊಚ್ಚಿದ್ ಕೊರ್ಪಿನಿ
ಮದಿಮೆದ ಅಕೇರಿದ ಕಜ್ಜ, ಪೊಣ್ಣನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆ ಮಗಳೇನ ಕೈ ಪತ್ತುದು ಆಣನ ಇಲ್ಲದಕುಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪುನಾ.
ಸೋಬಾನೆ
ನಡತಿ ಮದಿಮೆಗ್ ಕೊಡ್ದಿ ಗಲೊಟು ಸೇರ್ದಿನಾ ಓ ಬಿನ್ನೆರೇ ಉಡಲ ತುಡರ್ಗ್ ಐಸಿರಿದ ಸಿರಿ ಮಗಲೆ ದಾರೆನ್ ಮಯ್ತಯೇ ಸಂತೆಸಿದ ಕೊಡಿ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ್ ಒಚ್ಚಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಯೆ ಕೋಡೆ ಪುಟಿಯೊಲ್ ಸಾದ ಬಲತೊಲು ದಾಲ ತೆರಿಯಂದಿ ಬಾಲೆಯೇ.. ನಿಗಲೆ ಇಲ್ಲದ ಮುಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲ್ನ್ ಬಲತ ಕಾರ್ಡ್ ದಾಂಟಡ್ ಅಲೆನ ಬಾಗ್ಗೆಡ್ ನಿಗಲೆ ಪುಣ್ಯೊಡ್ ಐಸಿರಿಲ ಉರ್ಕರಡ್ ಮಾಮಿ ತಮ್ಮಲೆ ಬಾವೆ ಮೈತ್ನೆ ಮಾತೆರುಲ ಒಂಜಾವಡ್ ಸುರಿಯೆ ಚಂದಿರೆ ಇಪ್ಪ ಮುಟ್ಟಲ ಐಸ್ರೊಡ್ ನನ ಬದ್ಕಡ್ ಪೊದು ಬಲ್ಲಪ್ಪೆ ಈಲ ಪೊದು ಬಲ್ಲಪ್ಪೆ
ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್
ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಪಕ್ಕಿ. ಉತ್ತರ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಭೂ-ಖಂಡಡ್ ಉಂದು ತೂವೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಕೆಲವು ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಸೆಕುಂಡುಗ್ ೮೦ ಸರ್ತಿ ರೆಕ್ಕೆ ಬೊಟ್ಟುಂಡು. ಕೆಲವು ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್‌ದ ಎದೆಬಡಿತ ನಿಮಿಷಗ್ ೧೨೬೦ದಾತ್ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಪೂತ ರಸ,ಕಿನ್ಯ ಉದಲ್‌ದ ಪುರಿಕ್ಲೆನ್ ಉಂದು ತಿನ್ಪುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ೩೫೦ ಪ್ರಬೇದ ಉಂಡು. ಬೀ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಕಿನ್ಯ ಪಕ್ಕಿ. ಉಂದು ೧.೮ಗ್ರಾಂ ದಿನ್ನೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಜಾತಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಪಕ್ಕಿ ಪಂಡ ಜಯಂಟ್ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್. ಉಂದು ಸುಮಾರ್ ೨೪ಗ್ರಾಂ ತೂಕ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು
ಮೀನ್ದ ಕಜಿಪು
ಕಜಿಪುಲೆಡ್ ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನಕಲೆನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು. ಮೀನ್‍ಲೆಡ್‍ ತೋಡುದ ಮೀನ್, ಕೆದು/ಕೆರೆತ್ತ ಮೀನ್, ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್‍, ಕಡಲ್‍ದ ಮೀನ್‍, ನುಂಗೆಲ್‍ ಮೀನ್‍ ಇಂಚ ಕೆಲವು ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು.
ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ
ಮೀನ್‌ದ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ಮೀನ್‌ದ ಪೊಡಸ್‍, ಪೊಲಜ್ಜಿ, ಮಂಡೆ ಮಾತಾ ದೆತ್ತ್‌‍ದ್ ನೀರ್‌‍ಡ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಸುದ್ದ ಮಲ್ಪೊಡು. ಇಜ್ಜಾಂಡ ಪೊರಲ್‍ (ಒಂಜಿ ನಮೂನೆದ ಮೀನ್ದ ವಾಸನೆಗ್‍ ಪೊರಲ್‍ ಪನ್ಪೆರ್) ಬರ್ಪುಂಡು. ತಾರಾಯಿ,ಮುಂಚಿ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ,ಮೆಂತೆ,ಜೀರಿಗೆ,ಓಮ,ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ,ಕಾಯಿ ಮುಂಚಿ,ನೀರುಳ್ಳಿ,ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪುಳಿ, ಪೂರ ರುಚಿಕ್ ಏತ್ ಬೋಡೊ ಆತ್ ಪಾದ್ದ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಡೆದ್ ಕೊದ್ಯರೆ ದೀದ್ ಬೊಕ್ಕ ಐಕ್ ತುಂಡು ಮಲ್ದಿನ ಮೀನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಕೊದ್ಯಾದ್ ಸಾರ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ದ ಬಿಸಲೆಡ್ ಮಲ್ದಿನ ಮೀನ್ ಸಾರ್ ಬಾರಿ ಕಮ್ಮೆನ ಬೊಕ್ಕ ರುಚಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮೀನ್ದ ಕಜಿಪು ಆರೆಪು ಕಡೆನಗ ಪುನ್ಕೆದ ಪುಳಿ ಪಾಡುವೆರ್‍, ಎಸಲ್‍ ಪುಳಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಆವೆನ್‍ಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜಾರಿಗೆದ ಓಡುದ ಪುಳಿ ನೀರ್‍ನ್‍ ತುದೆತ್ತ ಮೀನ್‍ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನಗ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಮೀನ್ ಕಜಿಪುದ ಬಗೆಕುಲು
ಬೂತಾಯಿ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ಬಂಗುಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ತೇಡೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ,ತೊರೆಕೆ ಪುಳಿಮುಂಚಿ ಬಾರಿ ಎಡ್ಡೆ ಕಜಿಪುಲು.ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನಕಲೆಗ್ ರಾತ್ರಿಡೊಂಜಿ ಮೀನ್ದ ಕಮ್ಮೆನ ಇಜ್ಜಿಡ ವನಸ್ ಸೇರುಜ್ಜಿಂದೆ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪು
ಅಂಬಡೆ
thumb ಅಂಬಡೆ/ಅಂಬಟೆಗ್ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಅಮಟೆಕಾಯಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಸ್ಪೋಂಡಿಯಾಸ್ (Spondias) ಪನ್ಪೆರ್. ಇಂದೆತ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ ಸ್ಪೋಂಡಿಯಾಸ್ ಪಿನ್ನಾಟ (spondias pinnata) ಪಂಡ್‍ದ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪುಳಿ ಉಪ್ಪು ಕಾಯಿ ತೆಂಡೆಲ್, ಲಾಡ್ ದಾತ್ ಮಲ್ಲೆ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಬಡೆಡ್ ಕೊರಂಟ್ ಮಲ್ಲೆದ, ಬೊಕ್ಕ ಕೊರಂಟ್ ಎಲ್ಯೆದ, ಬೊಕ್ಕ ಸೀಪೆ/ಚೀಪೆ ಅಂಬಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಬಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಿಂಡಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ತಿಂಡಿ.
"ಅಂಬಡೆಗ್ ಅಮೆ ತಪ್ಪುಜಿಗೆ" ತುಳುಟ್ ಒಂಜಿ ಗಾದೆ. ಅಂಬಡೆ ಆದ್ ಇಪ್ಪುನ ಸಮಯೊಡೆ ಕುಡ ಪೂ ಪೊಫುಂಡು ಐಕ್ ಈ ಗಾದೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಬಡೆ ದ ಉಪ್ಪಡ್ ದ ಉನ್ಯರ ಬಾರಿ ಸೊಕು ಆಪುಂಡು. ಪಚ್ಚೊಡಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನೊಲಿ. ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮರ ಬಜಿ ಲತ್ತ್. ಮರತ ಕೊಡಿಕ್ ಪೋವರ ಆಪುಜಿ. ಸೇವುದ ಕಜಿಪುಗು ಅಂಬಡೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ತ್ಂಡ ಐನ ಕಮ್ಮೆನ ಬೇತೆನೆ ಉಂಡು. ಅಂಬಡೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ತಿನಿಯರ ಬಲ್ಲಿ.
ಗಲಸುನಿ
ಅಂಬಡೆನ್ ಉಪ್ಪುಡ್ ಪಾಡ್ಯರೆ, ಬೆಂಡೆ ಆಜಾನಗ, ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪನಗ, ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೆಯ್ಪಾದ್ ನೀರ್ ಉಪ್ಪಡ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಬಡೆದ ಮರತ್ತ ಇರೆ ಪುಳಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ಪನಗ ಐತ ಇರೆನ್ ಪುಳಿಕ್ಕಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಂಚಲದಂಚಿನ ಕೈಪೆ ತರಕಾರಿದೊಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಬಡೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಬಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಿಂಡಿಲಾ ಉಂಡು. ಉರ್ದು ಕಡೆದ್ ಆಯಿಕ್ ಸುಂಟಿ, ಕಾಯಿಮುಂಚಿ ಮೂರ್ದ್ ಪಾಡ್ಡ್ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಕಯಿತ್ಂಡ ಅಂಬಡೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಈ ತಿಂಡಿನ್ ಚಹಾದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿನೊಲಿ. ಆತ್ತಂದೆ ಬರ್ಸ್ ಬನ್ನಗ ಪೊರ್ತು ಕಳೆಯೆರೆ ಈ ತಿಂಡಿ ತಿನೊಲಿ.
ಬುಲೆಪುನ ಜಾಗ್
ಅಂಬಡೆದ ದೈಯಿ ವಾ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‌ಲಾ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಅಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜರಿತ್ತ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಲೆವುಂಡು.
ಬುಲೆಪುನ ರೀತಿ
ಅಂಬಡೆ ಮರ ಸುಮಾರ್ (೨೫ ಪೀಟ್ )ಉದ್ದ ಪೋಪುಂಡು. ಅಂಬಡೆ ಆಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಇರೆ ಕಮ್ಮಿಯಾಪುಂಡು. ಆತ್ ಗಟ್ಟಿದ ಮರ ಅತ್ತ್. ಆಯಿನೆರ್ದ್ ಏರ್ಲ ಮರಕ್ ಮಿತರುಜೆರ್. ದೋಂಟಿಡ್ ಕುಟ್ಟುದ್ ಕಾಯಿನ್ ತಲ್ಪುವೆರ್. ಬಜ್ಜೆಯಿದಾತ್ ಮಲ್ಲ. ಅವ್ವೇ ಆಕಾರೊದ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಯಿಡ್ ಒಂಜೇ ಬಿತ್ತ್ ಉಪುಂಡು. ಬಿತ್ತ್ ನಾರ್ ನಾರಾದ್ ಗಟ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಬಡೆ ಕಾಯಿ ಮಸ್ತ್ ಪುಲಿ ರುಚಿ. ಕಜಿಪುಲೆಡ್ ಪುಲಿತ ಪಗತೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಸುಮಾರ್ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಪೂ ಪೋಂಡ ಜೂನೆ ಜುಲಾಯಿದಂಚಿ ಲತ್ತ್ ಕಾಯಿ ಜೊಂಕೆ ಜೊಂಕೆ ನೇಲ್ಂದುಪ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತಿನಿಸುಲು ವರ್ಗೊ:ಮರಕುಲು
ಮೀನ್
ಮೀನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಬದುಕುನ ಜೀವಿ. ನೀರ್‌ ಮಿತ್ತ್ ಪಡ್‍ಂಡ ಮೀನ್ ಆಮ್ಲಜನಕೊದ ಕೊರತೆಡ್ ಸೈಪುಂಡು.
ಮೀನ್‍ದ ವಿಧೊ
ಮೀನ್‍ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಿಧೊ ಉಂಡು. ಕಡಲ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಮೀನ್ ಉಪ್ಪುದ ಮೀನ್. ಉಪ್ಪುದ ಮೀನ್ ಏರ್ತೆದ ಸಮಯೊಡು ಚೀಪೆ ನೀರ್‍ಗ್ ಪೋಪೊ. ಆಂಡ ಚೀಪೆ ನೀರ್‍ದ ಮೀನ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್‍ಗ್ ಪೋಂಡ ಹೆಚ್ಚಿ ಸಮಯೊ ಬದ್‍ಕುಜೊ. ಕೆಲವು ಮೀನ್‍ಲು ಚೀಪೆ ನೀರ್‍ಡ್‍ಲಾ ಉಪ್ಪು ನೀರ್‍ಡ್‍ಲಾ ಇಪ್ಪುವೊ. ದಪ್ಪಗಿನ ಅಕ್ಷರ
ಮೀನ್‍ದ ಜಾತಿ
ಕಡಲ್‍ದ ಮೀನ್ : ಕಡಲ್‍ದ ಮೀನ್ ಸುದಟ್ಟ್ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಕಡಲ್‍ದ ಮೀನ್‍ನ್ ಬೇತೆ ಮೀನ್‍ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುಜೆರ್.
ಸುದೆತ ಮೀನ್
ಸುದೆತ್ತ ಮೀನ್‌ಲು ಚಪ್ಪೆ ನೀರ್‌‍ತ ಮೀನುಲು. ತುದೆ/ಉದೆ/ಚುದೆ ಇಂಚ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲಾ ಉಂಡು. ಸುದೆತ ಮೀನ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಮೀನ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿನ್ ಕಟ್ಲಾಡಿಮೀನ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಉಬರ್‍ಬಡತ್ತುನೆ
ಪಂಡ ಮೀನ್‍ಲೆಗ್ ಕೆತ್ತಿದ ಸಮಯೊಡು ಬರ್ಸೊ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಸಮಯೊಡು ಮೀನುಲು ಉಬರ್ ಬಡತ್ತ್‌ಬೊ. ಮೀನುಲು ಕೆತ್ತಿ ದೀಡಿಯರಂದೇ ಇಂಚ ಸುದೆಡ್ದ್ ತೋಡುಡೆ (ಉಬರ್)ಒಲಸೆ ಪೋಪೊ. ಸುದೆಡ್ದ್ ಒಲಸೆ ಪೋಯಿನ ಮೀನುಲು ತೋಡುಡ್ದು ಕೆರೆಕ್ಕ್, ಗುವೆಲ್ಗ್, ಕಂಡೊಗು ಪೋಪೊ. ಹೆಚ್ಚಿಗಾದ್ ಉಬರ್ಬಡತ್ತುನ ಮೀನುಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಕೆದುತ್ತ ಮೀನ್
ಕೆದುನು ಕೆರೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪರತ್ತ್‍ಡ್‍ದಿಂಚಿ ಇಪ್ಪುನವು ಕೆದು. ಪೊಸತ್ತ್ ಒಕ್ಕುನವು ಕೆರೆ. ಕೆದುಕ್ಕುಲು ಬೈಲಕಂಡೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪೂಕರೆ ಪಾಡುನ, ಕಂಬಲೊ ಆಪುನ ಕಂಡೊದ ಬರಿಟ್ಟ್ ಕೆದು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿನಲ್ಪ ಕೆತ್ತಿ ದೀಡಿಯರ ಉಬರ್‍ಬಡ್‍ತ್ತಿನ ಮೀನುಲು ತೋಡುಡ್ದು ಕೆದುಕ್ಕ್ ಪೋಪೊ. ಕೆದು ಮಲ್ಲೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಲ್ಪನೆ ಉಂತುವೊ. ಕೆಲವು ಕೆದುಕ್ಕುಲು ಎಕ್ಕರೆಗಟ್ಟಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಿನ ಕೆದುಟ್ಟು ಮೀನುಲು ಸಾಸ್ವತವಾದ್ ಇಪ್ಪುವೊ. ಅಲ್ಪ ಮೀನ್ ಸಾಂಕನೊಗು ಬಾರಿ ಸುಲಭೊ. ಅಂಚಿನ ಕೆದುತ್ತ ಮೀನುಲು ಮರಿಯಾಲೊಡು ತೋಡುಡೆ ಬೇತೆ ಕೆದುಕ್ಕು ಉಬರ್‍ಬಡತ್ತುವೊ. ಕೆದುಟ್ಟು ಸಾಸ್ವತವಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಮೀನುಲು ಇಂಚ ಉಂಡು.
ಗುವೆಲ್‍ದ ಮೀನ್
ಉಗ್ಗೆಲ್ ಪಂಡ ಗುವೆಲ್. ಉರುಂಟಾದ ಒಕ್ಕ್‌ಂಡ ಗುವೆಲ್. ಚೌಕಾದ ಒಕ್ಕ್‌ಂಡ ಕೆರೆ. ಪರ್ಪುನ ನೀರ್‍ದ ಗುಂಡಿಗ್ ಗುವೆಲ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಹೆಚ್ಚಿಗಾದ್ ಇಲ್ಲಡೆದ ಎದುರುಡು ಮೂಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಡೆಕ್ಕಾಯಿದ ಮಧ್ಯೊ ಈಶಾನ್ಯೊ ಜಾಗೆಡ್ ಗುವೆಲ್ ಒಕ್ಕುವೆರ್. ಗುವೆಲ್‍ಡ್ದ್ ನೀರ್ ಪರಿತ್ತ್ ಪೋಂಡ ಉಬರ್‍ಬಡತ್ತಿನ ಮೀನುಲು ಸೇರೊನುವೊ. ಪರ್ಪುನ ಗುವೆಲ್‍ಗ್ ಸಾಂಕನೊದ ಮೀನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ನೀರ್‌ಡ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಬದ್ಕುನ ಉಮಿಲಿ, ಇ೦ಚಿನ ಕ್ರಿಮಿಕುಲೆನ ಹತೋಟಿ ಮೀನುಲು ಮನ್ಪುವ.
ಪೊನ್ನಿ
ತುಳುತ ಪತ್ತೆನೆ ತಿಂಗೊಲು ಪೊಣ್ಣಿ ತಿಂಗೊಲು.
ಮೀನ್
ಕಂಡೊದ ಮೀನ್
ಏನೆಲ್, ಸುಗ್ಗಿ ಬುಲೆಪ್ಪುನ ಕಂಡೊಗು ಮೀನುಲು ಉಬರ್‍ಬಡತ್ತ್‌ದ್ ಸೇರೊನುವೊ. ಇಂಚಿನ ಕಂಡೊದ ಬರಟ್ಟ್ ಕೆದು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕಂಡೊಡು ನೀರ್ ಕಮ್ಮಿಯಾಂಡ ಮೀನುಲು ಕೆದುಕ್ಕ್ ಸೇರೊನುವೊ. ಏನೆಲ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಕರಿದ್ ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು, ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಕಂಡೊಡು ದಿಂಜ ನೀರಿಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಿನ ಸಮಯೊಡು ಉಬರ್‍ಬಡತ್ತಿನ ಮೀನುಲು ಕೆತ್ತಿ ದೀಡ್‍ದ್ ಕಿನ್ನಿಲಾಪೊ. ಮೀನ್‍ದ ಕಿನ್ನಿಲೆಗ್ ಕಂಡೊಡು ಏರೆನ ತೊಂದರೆಲಾ ಇಪ್ಪುಜಿ. ಬರ್ಸೊ ಜಾಸ್ತಿ ಬನ್ನಗ ಕಂಡೊದ ನೀರ್‍ನ್ ಕಡಿತ್ತ್‌ದ್ ಬುಡುಪ್ಪೆರ್. ನೀರ್ ಬೂರುನಾಡೆ ಕೂಂಜೊಲು ದೀಡ್‍ಬೆರ್. ಕೂಂಜೊಲುಡು ಇತ್ತ್‌ನ ಮೀನ್‍ನ ಮಕ್ಕೆರಿಗ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕೆಯಿತ್ತ ಒಲಿ ಪಾಡ್‍ದ್ ಉರ್ದುವೆರ್. ಅಪಗ ಅಯಿತ ಪೊಲೆಜ್ಜಿ ಪೋಪುಂಡು. ಇಂಚ ಸೇರ್‍ಗಟ್ಟಲೆ ಮೀನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಇಲ್ಲದ ಡೆಂಗಡ್ ಪಾಡ್‍ದ್ ಉಲುಂಗವೆರ್. ಇಂಚ ಕಂಡೊ ಬೇಸಾಯೊದಕುಲುಲಾ ಉಲುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್.
ಅಕ್ವೇರಿಯಂದ ಮೀನ್
ಈ ಪೊಸ ಕಾಲೊಡು ಮೀನ್‍ಲೆನ್ ಸಾಂಕ್‍ದ್ ಅಯಿನ ಪೊರ್ಲು ತೂಪುನ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಂಚನೆ ಮೀನ್‍ನ್ ಸಾಂಕ್‍ದ್ ಮಾರುನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ಸಾಂಕನೊದ ಮೀನ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆ ಉಂಡು.
ಮಾಸೊತ ಮೀನ್
ಮಾಸೊಗಾದ್ ಸಾಂಕುನ ಮೀನ್‍ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆ ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಮೀನ್‍ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಡ ಸರಕಾರೊದ ಫಿಶರೀಸ್‍ದಕುಲು ಸಾಂಕಿಯರ ಕೊರ್ಪುನ ಮೀನಾಯಿನೆಡ್‍ದಾವರ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪು.
ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ವಿಧಾನೊ
ಮೀನ್ ಪತ್ತಿಯರ ಮಸ್ತ್ ವಿಧಾನೊಲು ಉಂಡು.
ನಂಬಿಕೆ
ಅಕ್ವೇರಿಯಂಡ್ ಮೀನ್ ಸಾಂಕುನ ಇತ್ತೆದ ಟ್ರೆಂಡ್. ಮೀನ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಸಾಂಕುನೆರ್ದ್ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ನಂಬಿಕೆ. ಮೀನ್ ಅಂಚಿ ಇಂಚಿ ಪೋಪಿನೇನೆ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತ್ ತುವೊಂದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಮನಸ್ಸ್‌ಗ್ ಶಾಂತಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನಮ್ಮಡ ಇತ್ತೀನ ಕೋಪಲ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡ್.
ಲುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ಮೀನ್‍ ತಿಕ್ಕಂದಿನಪಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಒರಿದಿ ಮೀನ್‍ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ನುಂಗಾದ್‍ಲಾ ದೀಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ನುಂಗೆಲ್‍ ಮೀನ್ದ ಬ್ಯಾರಲಾ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.
ಮೀನ್‍ದ ಉಲ್ಲೇಕೊ
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ವರ್ಗೊ:ಮೀನ್‌ಲು
ತುಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯ
ತುಳುಬಾಷೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು.ತುಳುಭಾಷೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್                                                            ಆಂಡಾ ಶ್ರೀ ಭಾಗವತೊ, ಕಾವೇರಿ, ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ,ಮಹಾಭಾರತೊ ,ಕರ್ಣಪರ್ವೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಡಾ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳುಕ್ ಲಿಖಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೊಜ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ೨೦೦೫ಡ್ ಎಸ್ ಆರ್ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ತುಳು ರಾಮಾಯಣೊ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್.