cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಉಂಗಿಲೊ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦ ವರ್ಗೊ:ಪದ್ದೇಯಿ ಬಂಗಾರುಲು
ಪುತ್ತೂರು
ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲೊಕು ಪುತ್ತೂರು. ಕುಡ್ಲಡ್‍ದ್ ೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡಿಪ್ಪುನ ಪುತ್ತೂರು ಮೈಸೂರು-ಮಂಗಳೂರು ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡುಹೆದ್ದಾರಿಉಂಡು.
ಕೃಷಿ-ಕಸುಬು
ಪುತ್ತೂರುದಕ್ಲೆನ ಕಸುಬು ಕೃಷಿ. ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಕಂಡೊ ಬೇಸಾಯೊ, ತಾರಾಯಿ, ಕೊಕ್ಕೊ, ಬೀಜೊ ಮುಲ್ಪದ ಮಲ್ಲ ಬುಲೆಕ್ಕುಲು.
ತೂವೊಡಾಯಿನ ಜಾಗೆ
thumb|ಕ್ಯಾಮ್ಕೋ
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು
thumb|ಸೇಂಟ್ ಪಿಲೊಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್, ದರ್ಬೆ
ಪುತ್ತೂರುದ ಪುರಸಭೆ
ಪುತ್ತೂರು ಪುರಸಭೆ ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಜಾಗೆಲು
ರಾಜಶ್ರೀ
ತುಳು ಜಾನಪದೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊತ ಸಂಘಟಕೆರ್ ಆತ್ ತುಳು ವಿದ್ವಾಂಸೊ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಭಾಸೆತ ಮಿತ್ತ್ ಮೊಕೆ ಇಪ್ಪುನ ಸಂಘಟಕಿಯತ್ ಇಪ್ಪುನಾರ್ ರಾಜಶ್ರೀ.
ಪುಟ್ಟು
೧೦.೦೯.೧೯೬೬ ಗ್ ಇಂಬೆರ್ ಪುಟ್ಟುತೆರ್, ಪುಟ್ಟಿನ ಜಾಗೆ  : ಅಳಿಕೆ - ಹೊಸಮನೆ, ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು. ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪುದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಪಿ.ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ, ಅಪ್ಪೆನ ಪುದಾರ್ ಮೊಗರೋಡಿ ಸುನಂದಾ ಆರ್. ಶೆಟ್ಟಿ. ಮದ್ಮೆ ಆತ್ ಇತ್ತೆ ಮುದಲೆಮಾರ್, ಹರೇಕಳಟ್ ಇತ್ತೆ ನೆಲೆ ಆತ್ ಉಳ್ಳೆರ್.
ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸೊ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ (1-10ನೆ ಮುಟ್ಟ)- ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಲೋಕ ಸೇವಾ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಳಿಕೆ, ಪದವಿಪೂರ್ವ ಬೆಸೆಂಟ್ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು(ಸೈನ್ಸ್) ಬುಕ್ಕೊ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ (1987) ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಎ0.ಎ. ಕನ್ನಡ (1989), ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ :ಎಸ್ ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ.ತುಳು ಜನಪದ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೋಕದೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ವರೂಪೊ ಇಂದೆತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಪಡೆತ್ತೆರ್.
ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಹುದ್ದೆಲು
ಇಂಬೆರೆನ ವೃತ್ತಿ ಸುರುಗ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾತ್ ಪುತ್ತೂರು ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜ್ – 2 ವರ್ಷ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ತುಳುಪೀಠ, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ - 15 ವರ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕಿಯಾತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೆರ್, ಡಾ.ಪಿ.ದಯಾನ0ದ ಪೈ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಪಿ. ಸತೀಶ್ ಪೈ 8 ವರ್ಷೊಡ್ತ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇ0ದ್ರ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾತ್ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ತೊಂತ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮ0ಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪುವೇರ್.
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಸಕ್ತಿತ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲು
ಪ್ರಾಚೀನ, ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಬುಕ್ಕೊ ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಜಾನಪದ ವಿಜ್ಞಾನ ಜನಾ0ಗೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ  ತುಳು ಮೌಖಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸ0ಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನೊ  ಸಾಹಿತ್ಯ - ಸಾ0ಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಎಚ್ಚರತೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಘಟನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ ಪಡತೆರ್.
ಉಲ್ಲೆಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್
ಶಂಖಪುಷ್ಪ
ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪೂತ ದಯಿ. ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಪೂ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಉಂದೆಕ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪೊಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್‌ದ ದಯಿ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಡ್ ಶಂಖಪುಷ್ಪಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಶಂಖಪುಷ್ಪ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸ್ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುನಂಚಿನ ದಯಿ. ನರಮಾನಿಯನ ಧೀಶಕ್ತಿ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿನ್ ಮಾತ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ದಯಿಕ್ ಉಂಡು. ಶಂಖ ಪುಷ್ಪದ ಪೂತ ಎಸಲ್ ಶಂಖದ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರೊ ಅಯಿಕ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದುಪ್ಪು ಈ ಪೂನು ತೂಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಲ ಉಂಡು. ಪೂ, ಇರೆ, ಬೇರ್, ದಂಡ್, ಬಿತ್ತ್ ಈ ದಯಿತ  ಮಾತ ಭಾಗೊಲ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು‌.
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್
ಕನ್ನಡ: ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕೆ ಬಳ್ಳಿ
ತಮಿಳು: ಕಾಕ್ಕಣಮ್, ಕವಾಚ್ಚಿ
ತೆಲುಗು: ದಿಂಟೆನ
ಮಲಯಾಳಂ: ಆರಲ್, ಶಂಖಪುಷ್ಪಂ
ಸಂಸ್ಕ್ರತ: ಗವಾಕ್ಷ, ರೋಮವಲ್ಲಿ
ಹಿಂದಿ: ಅಪರಾಜಿತ್
ತುಳು: ಶಂಖಪುಷ್ಪ
ದಯಿತ ಪೊಲಬು
ಒಂದು ಒಂಜಿ ಬಳ್ಳ್‌ದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತಿನ ಪೂತ ದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆದ ಲೆಕ್ಕೊನೆ ದಾದಾಂಡಲ ಆಧಾರೊಗು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅವೆತ ಆಧಾರೊಡು ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಪದುರುಂಡು .ಉದ್ದ ಉರುಟುದ ಇರೆಕುಲು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಅಂಚಿಡೆ ಇಂಚಿಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬಲ್ಲ್‌ದ ಆಮೈಟೆ ಈಮೈಟೆ ಎಗ್ಗೆಲು ಬುಡುದು ಪುಂಡೆಲ್ ಆಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪೂವು ವರ್ಗೊ:ಪೂ
ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ
ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ
ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ. ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ನ್ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಬರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. ೧೨೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು. ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ದ ನೆಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್
ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ
ಕುಡ್ಲದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯೊಗು ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, ಕದ್ರಿ, ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, ಬೊಂದೆಲ್, ಕಾವೂರು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ನಂತೂರುದ ತಾರೆ ತೋಟೊಡು ಸುಮಾರ್ ೮೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುಲೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಮುಲ್ಲ ಪಿರವುಡೇ ನಡವೊಂದಿತ್ತಿ ಶಾಲೆಡೇ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಂಡ್. ಬೊಕ್ಕ ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್.
ಚಟುವಟಿಕೆಲು
ಪ್ರತಿ ಐತಾರ ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಪರಿಸರೊಟ್ಟು ೧೮೯೦ ಡ್ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ೧೦೦ ವರ್ಷದ ನೆಂಪುಗಾದ್ ರಂಗ ಪಂಟಪ ರಚನೆ ಆತ್ಂಡ್. ಜವನೆರ್ ಈ ರಂಗ ಪಂಟಪೊಡು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕ್ಕುಕಲೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್.
ಉಲ್ಲೆಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್
ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ
ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡದ ಸಾಹಿತಿ.
ಪೊಲಬು
ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರ್ ಪುಟ್ಟ್ ನೆ 1948ಟ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲ್ಲೂಕುದ ದೇವನೂರುಡು. ದೇವನೂರು, ನಂಜನಗೂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿಡ್‍ ರ್ದ್ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯರ್ದ್ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೊಂಡೆರ್. ಕೆಲವು ಕಾಲ ಮೈಸೂರುದ ಸಿ.ಐ.ಐ.ಎಲ್.ಡ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನ ಮಹಾದೇವೆರ್ ಅಲ್ಪದ ಬೇಲೆಗ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರ್ ದ್ ವ್ಯವಸಾಯೊಡು ತನನ್ ತಾನ್ ತೊಡಗಾವೊಂಡೆರ್. ಮೇರ್ ‘ಒಡಲಾಳ' ಪನ್ಪಿ ಬೂಕುನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಷತ್ 1984ರ ಉತ್ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೃತಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೌರವಿಸಾಂಡ್. 1991ಡು ಇಂಬೆರ್ ಬರೆಯಿನ ‘ಕುಸುಮಬಾಲೆ’ ಪನ್ಪಿ ಕೃತಿಕ್ಕ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ಂಡ್. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನ ದೇವನೂರ ಮಹಾದೇವೆರ್ 1989ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕೊಡು ನಡತಿನ ‘ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ’ಡು ಭಾಗವಹಿಸಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ೨೦೧೧ಟ್ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರೆಗ್ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಮೇರೆನ ಕೃತಿಕುಲು ‘ದ್ಯಾವನೂರು’, ‘ಒಡಲಾಳ’ ಬೊಕ್ಕ ‘ಕುಸುಮಬಾಲೆ’.
ಬಾಲ್ಯ
ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಮೇರ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ನಂಜನಗೂಡು ತಾಲೂಕುದ ದೇವನೂರುದಾರ್. ಪುಟ್ಟ್ ನೆ ೧೦ ಜೂನ್ ೧೯೪೮ಟ್ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸಿ.ನಂಜಯ್ಯ (ಪೋಲಿಸ್ ಕಾನ್ಸ್ ಟೇಬಲ್), ಅಪ್ಪೆ ನಂಜಮ್ಮ. ನಂಜನಗೂಡು, ಹುಣಸೂರು ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರುಡು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪೂರೈಸ್‍ನ ಮೇರ್ ಮೈಸೂರುದ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಅಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯವಸಾಯೊಗು ಪೋಯಿನ ಮಹಾದೇವೆರ್ ಮೈಸೂರುಡು ನೆಲೆ ಉಂತ್ಯೆರ್. ಬುಡೆದಿ ಕೆ.ಸುಮಿತ್ರಬಾಯಿ, ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು-ಉಜ್ವಲ ಬೊಕ್ಕ ಮಿತಾ. ಫೋರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಶೋಧನೆದವೇತನನ್, ಮೈಸೂರುದ ಕರ್ನಾಟಕ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್, ಹಾಸನೊಡು ನಡತ್‍ನ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳೊನದ ಗುರಿಕಾರೆರೆ ಪದವಿನ್, [೨].
ಕಾದಂಬರಿಲು
[ಕುಸುಮಬಾಲೆ] ಮೇರ್ ಬರೆಯಿನ ಕಾದಂಬರಿ. ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಡ್ ಬರೆಯಿನ ೭೫ ಪುಟೊತ್ತ ಈ ಬೂಕುನು “ಕನ್ನಡೊಗು ಭಾಷಾಂತರಿಸವೊಡು” ಪಂಡ್‍ದ್, ನನೊರಿ ಸಾಹಿತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲೆರ್ ಹಾಸ್ಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಅತ್ ಮಟ್ಟ್ ಗ್ ಮೈಸೂರುದ ಹಳ್ಳಿ ನುಡಿಗಟ್ಟ್ ಲ್ ಈ ಬೂಕುಡು ಉಂಡು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊ
ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವೆರ್ `ಕರ್ನಾಟಕ ದಲಿತ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿ'ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರೆಡ್ ಒರಿ. ಮೇರ್ ಇತ್ತೆ `ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ವೋದಯ ಪಕ್ಷ'ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು
ಕೆಂಡಸಂಪಿಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾನೊಡು ಉಪ್ಪುನ ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅರೆನ ಪುಟೊ ವರ್ಗೊಲು (++): Pages using div col with unknown parametersArticles with unsourced statementsಸಾಹಿತಿನಕುಲು (−) (±) (↓) (↑)ಪತ್ರಕರ್ತೆರ್ (−) (±) (↓) (↑)೧೯೪೯ ಪುಟ್ಟು (−) (±) (↓) (↑)ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (−) (±) (↓) (↑)ಲೇಖಕರು (−) (±) (↓) (↑)ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು (−) (±) (↓) (↑)(+)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ
ಇತಿಹಾಸೊ
1947 ಟ್ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಡ್ಡೆಟ್‌ಲಾ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥತೆತ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಬಗೆಹರಿಸಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲೆನ್‍ ಪ್ರಾಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತದ ಸುರುತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿ ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಆಜಾದ್, ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಹೊಂದಿಯೆರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಿತ್ತ್ ಬಲವಾಯಿನ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣೊನು ರೂಪಿಸಾಯೆರ್. ಭಾರತೊದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಆಧುನೀಕರಿಸವುನ ಪ್ರಸ್ತಾಪಲೊನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಾಯೆರೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ಕಮಿಷನ್ (1948-1949), ಸೆಕೆಂಡರಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ಕಮಿಷನ್ (1952-1953), ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಥಾರಿ ಆಯೋಗ (1964-66) ಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಯೆರ್. ಭಾರತದ ಸುರುತ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಸರ್ಕಾರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನೀತಿದ ಬಗೆತ್ತ ನಿರ್ಣಯೊನು ಅಳವಡಿಸಂಡ್. ನೆಹರೂ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆದಂಚಿನ ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಾಂಡ್. 1961 ಟ್, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ತರಬೇತಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನ್ (NCERT) ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಘಟನೆಯಾದ್ ರೂಪುಗೊಳಿಸಾಂಡ್. ಉಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿಲೆನ್ ರಚಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸವುನೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಲೆಗ್ ಸಲಹೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
1968
ಕೊಥಾರಿ ಕಮಿಷನ್ (1964-1966) ದ ವರದಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಫಾರಸುಲೆನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೆರ್ 1968 ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸುರುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಅವು "ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಪುನರ್ರಚನೆ"ನ್ ಲೆತ್ತ್‌‍ದ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊನು ಸಾಧಿಸಯೆರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಸಮ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಏಕೀಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ 14 ನೇ ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಮಾತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪೂರೈಸುನ ಉದ್ದೇಶೊನು ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಉತ್ತಮ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವುದು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಲೆನ ಕಲಿಕೆದ ಮಿತ್ತ್ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವೊಡು ಪನ್ಪುನ ನೀತಿಲಾ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಜಾರಿಗ್ ಕನಯೆರೆ " ಮೂಜಿ ಭಾಷಾ ಸೂತ್ರೊನು " ರೂಪಿಸಾಂಡ್ - ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆದ ಸೂಚನೆ, ಶಾಲೆದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಂದಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾದ್, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ ನಡುತ್ತ ಕೊರತೆನ್ ತಗ್ಗಿಸಯೆರೆ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಲಾ ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾದ್ ಅಳವಡಿಸವುನ ನಿರ್ಧಾರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮಾತ ಭಾರತೀಯೆರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸಯೆರೆ ಸಮಾನವಾದ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಬೋಡು ಪನ್ಪುನ ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಸೆದ ಬಳಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆಗ್ ಈ ನೀತಿ ಕರೆ ಕೊರ್ಂಡ್ಂಡ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆದ ಬೋಧನೆನ್ ಸಹ ಈ ನೀತಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಂಡ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಪರಂಪರೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣನೆಗ್ ದೆತೊಂಡೆರ್. 1968 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ನೀತಿ (NPE) ಶಿಕ್ಷಣದ ಖರ್ಚಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯದ ಆಜಿ ಪ್ರತಿಶತದಾತ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕರೆ ಕೊರ್ಂಡ್. 2013 ತ ಪೊರ್ತುಗು, NPE 1968 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲತಾಣೊಡು ಜಾಗೆನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಾಂಡ್.
1986
1985 ರ ಜನವರಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ನೀತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ಉಮಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸರಕಾರ ಮೇ 1986 ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿನ್ ಪರಿಚಯಿಸಂಡ್. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಂಜೊವುಲು(ಮಹಿಳೆಯರು), ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (ಎಸ್ಸಿ) ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ "ಅಸಮಾನತೆಲೆನ್ ದೆತ್ತ್‌ದ್‍ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಸಮರ್ಪಿಸಯೆರೆ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಒತ್ತು ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ "ಪೊಸ ನೀತಿನ್ ಲೆತ್ತ್‌ಂಡ್‍. ಅಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕೀಕರಣೊನು ಸಾಧಿಸಯೆರೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲೆನ್ ವಿಸ್ತರಿಸುನ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಯಸ್ಕರೆನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಎಸ್ಸಿಲೆರ್ದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಬಡ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರೆ, ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಶಾಲೆಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರೆ, ಪೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ವಸತಿ ಸೇವೆಲೆನ್ ಒದಗಿಸಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಕರೆ ಕೊರ್‌ನ ನೀತಿ ಉಂದು ಆದ್‍ ಉಂಡು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು "ಮಗು-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಧಾನ" ಗು NPE ಕರೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಲೆನ್‍ ಸುಧಾರಿಸಯೆರೆ "ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲಾಕ್ಬೋರ್ಡ್" ನ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. 1985 ಟ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದೊಟ್ಟುಗೆ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಈ ನೀತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ ಮಟ್ಟೊಡು ಆರ್ಥಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸಯೆರೆ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ "ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ" ಮಾದರಿನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ನೀತಿ ಕರೆ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್. 1986 ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಿತ್ತ್ GDP ದ 6% ಖರ್ಚ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್‍ಂಡ್‍.
1992
1986 ತ ಶಿಕ್ಷಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ 1992 ಟ್ ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ ಸರ್ಕಾರೊರ್ದು ಮಾರ್ಪಡ್ ಆಂಡ್. 2005 ಟ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅರೆನ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಕನಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ" ತ್ತ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಪೊಸ ನೀತಿನ್ ಅಳವಡಿಸವೊಂದುಂಡು ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುಪಿಎ) ಸರ್ಕಾರೊ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (ಎನ್.ಪಿ.ಇ) ಅಡಿಟ್ 1986ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (ಪಿಒಎ), ಭಾರತಪಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಬೊಕ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ (1986) ಲೆಗ್‍ ಪ್ರವೇಶೊಗಾದ್ ಪ್ರವೇಶೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆದ ನಡವಳಿಕೆನ್ ರೂಪಿಸಂಡ್. ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ / ಯೋಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶೊಗಾದ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ತ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ ಮೂಜಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆಲೆನ್ (JEE ಬೊಕ್ಕ AIEEE ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟೊದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ SLEEE ಸೇರಿಯೆರೆ ಒಂಜಿ ಆಯ್ಕೆನ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.  ಉಂದು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ವಿವಿಧ ಪ್ರವೇಶ ಮಾನದಂಡೊಲೆನ್‍ ತೂವೊನುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಾನದಂಡೊಲೆನ ನಿರ್ವಹಣೆಡ್ ಸಹಾಯ ಮನ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಅತಿಕ್ರಮಣಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್‍ ಪರಿಹಾರ ಮನ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಲೆನ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆ ಕಾರಣೊರ್ದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲೆನ ಪೋಷಕೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಅವುನೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ
ಚೋಮನ ದುಡಿ
ಚೋಮನ ದುಡಿ ಕಾದಂಬರಿನ್ ಬರೆತಿನಾರ್ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ ಕನ್ನಡೊದ ಬರಹಗಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡೊದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಯಿನ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನ ೮ ಜನಟ್ ಇಂಬೆರ್ಲ ಒರಿ. ಆರೆನ ಜೀವಿತಾವಧಿಡ್ ಸುಮಾರ್ ೪೨೭ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಕಾದಂಬರಿಲು ೪೭. ಇಂಬೆರ್ ಆರೆನ ೯೬ ಪ್ರಾಯೊಡ್ಲಾ ಪಕ್ಕಿಲ್ನ ಕುರಿತಾದ್ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕೊ ಬರೆತೆರ್. ಉಂದು ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಗ್ ಅರ್ಹವಾಯಿನ ಸಾಧನೆ. ಮೆರೆನ್ ನಡಪುನ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಕಡಲತೀರದೊ ಭಾರ್ಗವೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಚಲನಚಿತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಚೋಮನ ದುಡಿ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರವಾಯಿನ ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಉಂಡು. ಚೋಮನ ಪಾತ್ರೊನು ಹಿರಿಯ ನಟ ಶ್ರೀ ವಾಸುದೇವರಾವ್ ಮೇರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ದೆರ್ ೧೯೭೬ಟ್ ಈ ಚಿತ್ರೊಗು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್. ೧೯೭೬ಟ್ ಎಮ್.ವಿ ವಾಸುದೇವ್ ರಾವ್ ಆರೆಗ್ ಉತ್ತಮ ನಟನೆಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೭೫-೭೬ಟ್ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರೆನ್ ಉತ್ತಮ ಕಥೆಗಾರ ಪಂದ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿತ್ತೆರ್. ೧೯೭೫-೭೬ಟ್ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ನ ಸ್ಕ್ರೀನ್-ಪ್ಲೇಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್. ೧೯೭೫-೭೬ಟ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮೆರೆಗ್ ಉತ್ತಮ ಸೌಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಗ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್. ೧೯೭೫-೭೬ಟ್ ಪದ್ಮ ಕುಮಟ ಮೆರೆಗ್ ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಯಾದ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ಂಡ್.
ಮುನ್ನುಡಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಕಾಲದೊ ದಲಿತ ವರ್ಗೊದ ಬವಣೆದ ಬಾಳ್ವೆದ ಚಿತ್ರಣ ಈ ಕಾದಂಬರಿದ ಕಥಾವಸ್ತು. ಬದಲಾಪುನ ದೇಶೊ ಕಾಲೊಡು ಬದಲಾವಂದೆ ಇಪ್ಪುನು ಕಥಾನಾಯಕೆ ಚೋಮನನ ಕಷ್ಟೊದ ಜೀವನ. ಆಯನ ಪ್ರೀತಿದ ವಸ್ತು ಪಂಡ ದುಡಿ. ಅವ್ವೆ ಆಯನ ಸಂಪತ್. ಸಮಾಜೊದ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಟಳೆಡ್ದ್ ಜೀವನೊಡು ಬಾರಿ ಬೇನೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮೊಕುಲು ಬಡ ಕುಟುಂಬೊ ಬೊಕ್ಕ ಕೀಳ್ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದನಕ್ಲ್ ಆದುಪ್ಪುವೆರ್. ಕಡೆಕೊರ ತನ್ನ ಧರ್ಮೊನು ಬುಡುಪುನ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ಚೋಮೆ ಬರ್ಪೆ. ಆಂಡ ಆಯನ ಮನಸ್ಸ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಒಪ್ಪುಜಿ. ಧಣಿಕುಲೆನ ಸಾಲೊನು ತೀರಾಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಆಯೆ ಆಯಅನ ಮಗೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಗಲೆನ್ ದೂರದ ಊರುದ ಕಾಫಿ ತೋಟದ ಬೇಲೆಗ್ ಕಡಪುಡುವೆ. ಅಲ್ಪ ಮಗಲ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಒಡೆಯನ ಕೈಸೆರೆಯಾತ್ನೆನ್ ತೂಯಿನ ಚೋಮನ ಸಾಲ ತೀರಂದೆ ಜೋಕುಲೆನ್ ತೂವಂದೆ ದುಡಿ ಬಾರ್ಸಾವೊಂದೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾದ್ ಸಮಾಜದ ಕ್ರೌರ್ಯಗ್ ಬಲಿಪಶುವಾದ್ ಮರಣ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಮುಗಿತ್ತಲೊ
ಇಂಚನೆ ಒಟ್ಟು ಕಥೆಟ್ಟ್ ಚೋಮೆ, ಆಯನ ಕನ, ಕುಟುಂಬ, ಆಯೆ ಜೀವನೊಡು ಮೇಲ್ವರ್ಗದಕಲೆರ್ದ್ ಪಡೆಯಿನ ಕಷ್ಟಲೆದ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ತನ್ನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಆಸೆನ್ಲಾ ಎತ್ತಾಯೆರೆ ಚೋಮನ ಕೈಯ್ಡ್ ಸಾಧ್ಯ ಆಪುಜಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು ವರ್ಗೊ:ಕವಿಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಕಾದಂಬರಿ
ತುಳು ಜಾನಪದ ಪದೊ
ಮೂಜಿ ಮೋನೆ ತೋಜೊಂದುಂಡು
ಮೂಜಿ ಮೋನೆ ತೋಜೊಂದುಂಡು, ಆಜಿ ಕಣ್ಣ್ ತೂವೊಂದುಂಡು
ಲೆತ್ತನ ಲೆತ್ತನ ಇಯೇನ ಲೆತ್ತಿನಿ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಲೆಪ್ಪುಲೇಗೆ
ರಡ್ಡ್ ಮೋನೆ ತೂವೊಂದುಂಡು, ಆಜಿ ಕಾರ್ ತೋಜೊಂದುಂಡು
ಲೆತ್ತರ  ಲೆತ್ತರ  ಇರೇನ ಲೆತ್ತಿನಿ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಲೆಪ್ಪುಲೇಗೆ
ಕೆಲಸದ ಪೋರ್ತಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ವಂದ್ ಮಾತೆರ್ಲ ತುತೆರಗ್ ।।
ತುವೋಂದಿಪ್ಪಿ ಜವಂದಿ ಪೊಣ್ಣೆ, ಕೇನ್ಲ ಎನ್ನ ಪಾತೆರೊನು
ನಿನ್ನನೇ ಪೊರ್ಲಗ್ ಮೈಪುರ ಮರ್ ಲಾಂಡ್, ಕೇಂಡಿನ ಕೊರ್ದಬುಡು
ಅವತಾರ ಉಂತಾದ್ ಐಕಾದೆ ಕಾಪುವೆ ,ಇತ್ತೆನೆ ಪಂದ್ಬುಡು ।।
ಬಂಗಾಡಿದ ರಾಜ್ಕುಮಾರ, ಕೇನ್ಲೆ ಎನ್ನ ಪಾತೆರೊನು
ಪುಲ್ಲೆನೆ ಲಕ್ಕ್ ದ್ ಬರ್ ಪಿನ ಪೋರ್ತಗ್ ಕಾತ್ ದ್  ತುಯರತ್ತ
ಪೆತ್ತ  ಕಂಜಿದೊಟ್ಟು ಎನ್ನಲ್ಲ ಸೇರ್ತದ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಲೆತ್ತಿನತ್ ।।
ವೈಯಾರದ ಸಿಂಗಾರಿಯೆ, ಮನಸ್ ಎನ್ನ ತೆರಿದ್ ಬುಡ್ಲಾ
ಕುದಿರೆಡ್ ಕುಲ್ಲುದ್, ರಾಜನ ಭಾಷೇಡ್ ಲೆತ್ತಿನ ತಪ್ಪಾಂಡಾ ..
ಸುಣ್ ಓನೆ ಬೊಡೆಂಕ್ ,ಎಪೊನ ಬರೊಡು ಇತ್ತೆನೆ ತೇರಿಪ್ ರಾ ... ಹಾ ... ।।
ಕುದುರೆ  ಎರ್ ದ್ ಬತ್ತಿ ಶೂರ ಪಂಡಿನೆನ್ ನಡಪಾದ್ ಕೊರ್ ಲೆ
ಮಾತೆರ್ಲ  ಜೆಪ್ಪಿನಪಾಗ ಸೈತಿನಕ್ಲು  ಲಕ್ನಗ ..
ಮರ್ ಮರ ಜೊತ್ ಲಾಗ ಸೈತಿನ ಎರತ್ತಾ ಮಿತ್ತ್ ಡ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್  ಕೊರ್ ವೆ .. ।।
ಅಯ್ಯೋ ಅಯ್ಯೋ ಬೊಡ್ಚಿ ಪೊಣ್ಣೆ, ಆತ್ ಪೊರ್ತು ಆವಂದೆಂಕ್
ಆಪಿನ ಪೊಪಿನ ಪಾತೆರ ಪನ್ಲ ,ಆಸೆನ ಪುಟ್ಟವಡಾ
ಎನ್ನ್ ನೆ ಭಾಷೆಡ್ ಮೀರ್ ದ್ ಬುಢ್ಯಾ ಬುಡುಪಾದ್ ಪಂದ್ ಬುಡ್ಲಾ ..ಆ .. ।।
ಕೇನ್ಲೆ ಕೇನ್ಲೆ ಪಾತೇರ ಕೇನ್ಲೆ, ಮಾತೇರ್ ಜಪ್ಪಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಡ್ ಬಾಕಿಲ್ ಪಾಡ್ನಾಗ
ಚರ್ಮದ ಜೋಡೊನು ಪಾಡೊಂದು ಬರೊಡಿರ್ ,
ಐತೆನೆ ಶಬ್ದೋನು ಕೆಂಡೆನ್ ಬರ್ ಪೇ ಸುನ್ನೋನೇ ಪತ್ತೋಂದೆ ... ಎ ।।
ಸೋತೆ ಪೋಣ್ಣೆ ನಿಕ್ಕ್ ಯಾನ್, ಪ್ರಾಣ ಕೊರ್ ಪೆ, ಇಯೆ ರಾಣಿ
ಪಾತೆರ ನಡಪಾಯ ತಂಕೋದ ಪೊಣ್ಣೆ, ಆತೆನ ಮದ್ಮೈನನ್
ಚರ ಚರ ಶಬ್ದೊಡ್,  ಪೊರ್ ಲೂದ್ ನಿನ್ನ  ,ಪಾತೆರ  ಕುಶಿಕೊರುಂಡು .. ।।
ಮೀಸೆ  ತಿರೆಗದ್ ಕುದಿರೆದ ಮಿತ್ತ್, ಬತ್ತಿನ ರಾಜಗ್ ಬೊಡು ಗತ್ತ್
ಪಿರವೊಡು ಕುಲ್ಲಾದ್ ಕೈನ ಪತ್ತೋಂದ್, ಧೈರ್ ಯೋಡ್ ಪೊವೊಡಿರ್
ಎನ್ನನೆ ಮನಸ್ಸನ ಗೆಂದ್ಯರ್ ಸುಲಬೊಡು, ಉಡಲಗ್ ಪೆರ್ ಮಾಂಡ್ ಉಡಲಗ್ ಪೆರ್ ಮಾಂಡ್ ।।
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲು
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ
ಯಜ್ಞಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊದ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ 2007 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಒಂದೂ ಪ್ರೀತಿಯ ಕಥೆ ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲಕ ಸಿನಿಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎದ್ದೇಳು ಮಂಜುನಾಥನೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ತಿನ ಅಭಿನಯೊಗ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್. ಸುಗ್ರೀವ (2010) ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಸುಮ್ಮನೆ (2011) ನೆಟ್ಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಅಭಿನಯೊಗ್ ಮೇರ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಡೀಗ್ಲಾಮರಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಗಂಭೀರ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಮೇರ್ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಲವ್ ಗುರು (2009), ಕಳ್ಳ ಮಲ್ಲ ಸುಳ್ಳ (2011) ಬೊಕ್ಕ ಉಳಿದವರು ಕಂಡಂತೆ (2014) ಇಂಚಿನ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದ್ ಯಶಸ್ಸುನ್ ಪಡೆದೆರ್.
ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ
ಯಜ್ಞ ಶೆಟ್ಟಿ ಮೇರ್ ಸಂದೀಪ್ ಶೆಟ್ಟಿನ್ 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಪುನ್ನಮೆ
ಉಂದು ಚಂದ್ರೆ ಉದಿಪಿನ ತನ್ನ ಬರ್ತಿ ಕಲೊನು ಬೊಲ್ಪುಡ್ ದಿಂಜಿದ್ ತೋಜುನ ದಿನ.
ಪದೊತ್ತ ಅರ್ಥೊ
ಕನ್ನಡೊಡು ಉಂದೆನ್ ಪೌರ್ಣಮಿ ಪಂಡೆರ್ಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷುಡು Full moon day ಪನ್ಪೆರ್. 'ಮಾಸೆಡ್ದ್ ಸುರುವಾದ್ ದಿನೊಡ್ದ್ ದಿನ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ೧೫ನೇ ದಿನತಾನಿ ತನ್ನ ಅಕೇರಿದ ಬೊಲ್ದು ರೂಪೊನು ಆನಿ ತೂಯರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ತುಳುವೆರ್ ಪುನ್ನಮೆದ ದಿನತ ಮನದಾನಿತ ದಿನೇನ್ ಪೂವೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಬಿ. ವಿ. ಕಾರಂತೆರ್
ಬಾಬುಕೋಡಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ಕಾರಂತ (ಬಿ.ವಿ.ಕಾರಂತ) (19 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1929 – 1 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2002)ರ್ ಭಾರತ  ದೇಶದ  ಸಿನಿಮಾ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕ  ರಂಗದ ಮಲ್ಲ ನರಮಾನಿ. ಆರ್ ಕನ್ನಡ, ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿ  ಬಾಷೆಡ್  ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟನೆ, ಸಂಗೀತ ದ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಿನಿಮಾ ರಂಗೊಗು ಮಲ್ಲ ಕಾಣಿಕೆ ಕೊರ್ನ ಕಾರಂತೆರ್ ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್ದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಮಂಚಿ ದಾರ್.
ಇಂಬೆರ್ ನಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ಫ ಡ್ರಾಮಾ ಡ  ಓದಿಯೆರ್ (1962) ಬೊಕ್ಕ ದುಂಂಬುಗು ಅಯಿತ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆಯೆರ್. ಆರ್ನ ದಿಂಜ ನಾಟಕೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಿನೆಮಾಗುಲೆಗ್ ಇನಾಮು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅರೆಗ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಇನಾಮು ಕೊರ್ತುಂಡು
ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ
೧೯೨೯ ಡು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುದ ಮಂಚಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾಬುಕೋಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಬ್ರಾಣೆರನ ಕುಟುಂಬಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ನಾಟಕ ರಂಗದ ಬಗೆಟ್ ಆರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರ್ರಾಯೊಡು ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡುಂಡು.ಆರ್ ಮೂಜನೆ ಕ್ಲಾಸ್ಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಪಿ. ಕೆ. ನಾರಾಯಣೆರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನ ನನ್ನ ಗೋಪಾಲ ನಾಟಕಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದುಂಬುಗು ಇಲ್ಲದ್ ಪಾರ್ಪೋಯಿನ ಕಾರಂತೆರ್ ನಾಟಕ ರಂಗೊಡು ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿನ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ರನ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಗ್ ಸೀರ್ ದ್, ಅಪಗನೆ ಅಲ್ಲ್ ಸೆರ್ನ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಕಜ್ಜ ಬೆಂದೆರ್.
ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಕಾರಂತೆರೆನ್ ಬನಾರಸ್ ಗ್ ಕಲೆಟ್ ಮಲ್ಲ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರೆ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಲ್ಲ್ ಕಾರಂತೆರ್ ಗುರು ಓಮ್ಕಾರನಾಥ ಟಾಕೂರೆರ್ಡ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ತೆರ್.
ಅಯಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಬುಡೆದಿ ಪ್ರೇಮಾ ಕಾರಂತೆರ್ ಒಟ್ಟ್ ಸೇರ್ದ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಬೆನಕ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪನ್ಪುನ ಸುರುತ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕಲಾವಿದೆರ್  ಪನ್ಪುನ ಕಲಾವಿದೆರ್ನ ಕೂಟೊ.ಪ್ರೇಮಾ ಕಾರಂತೆ  ರ್ ಡೆಲ್ಲಿಡ್  ಪಾಠ  ಮಲ್ತ್ದ್ ಕಾರಂತೆರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ಲೆಕ್ಕಡು ನ್ಯಾಸೆನಲ್ ಡ್ರಾಮ ಸ್ಕೂಲುಗು ಋಣ ಸಂದಾಯ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕೆರಿಗ್ ಅಯಿತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಆಯೆರ್. .
ಅರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೬೨ ಡು ಡೆಲ್ಲಿದ ನ್ಯಾಸನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ ಡ್ರಾಮ ಡ್ದ್ ಪದವಿ ಕಲ್ಪುವೆರ್. ಅಪಗ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಅಲ್ಕಜ಼ಿ ಪನುಪುನಾರ್ ಅಯಿತ ಯಜಮನಿ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್.
೧೯೬೯ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೭೨ ದ ನಡುಟು ಡೆಲ್ಲಿದ ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ವಿದ್ಯಾಲಯಡು ನಾಟಕ ಕಲ್ಪಾವುನ ಕಜ್ಜ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರಂತ ಕಂಡನಿ-ಬುಡೆದಿ ಬೆಂಗಳೂರುಗು ಬತ್ತೆರ್ ಅಲ್ಪ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಗಿರಿಶ್ ಕಾರ್ನಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯು. ಅರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಸಿನಿಮಾ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತ ದ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಆಂಡ್.
೧೯೭೭ ಡು ಕಾರಂತೆರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಒಫ಼್ ಡ್ರಾಮದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಅಪೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡು ಕಾರೆಂತೆರ್ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ನಾಟಕ ಕಲ್ಪಾವುನ ತರಭೇತಿ ಶಿಬಿರ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್  ಪಂಡ ಡೆಲ್ಲಿಡ್ದ್  ಮಧುರೈ ದಾತ್ ದೂರೋಲಾ ನಾಟಕ ಪರತ್ಟ್ಂಡ್. ಮದ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರಕಾರ ಆರೆನ್ ಭಾರತ ಭವನ ದ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುನ ರಂಗಮಂಡಲ ಪನುಪುನ ಸಂಸ್ತೆಡ್ ಆರೆನ್ ಲೆತ್ತ್ ಗುರ್ಕಾರೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್
೧೯೮೧ ದ್ದು ೧೯೮೬ ಮುಟ್ಟ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಡು ಜನ ಮೆಚ್ಚುನ ಕಜ್ಜ ಬೆಂದ್ ನ ಕಾರೆಂತೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಪೋಲಿಸ್ ದಕುಲು ವಿಭಾ ಮಿಶ್ರ ಪನ್ಪುನ ಪೊಣ್ಣನ ಮಿತ್ತ್ ಅಮಲ್ಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಕಾರೆಂತೆರ್ ಚಿಮಿನಣಿದ ಎಣ್ಣೆ ಮೈತ್ಡ್ ಸೂ ಪಡಿನ ಅಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಆಂಡ ವಿಭಾ ಗುಣೊ ಆದ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಕಾರಂತೆರ್ ತಪ್ಪು ಮಲ್ಟಿಯಿಜೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಅರೋಪ ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಅಪೆರ್. ಪೊನಂಜೊವುಲು ಹೋರಟ ಮಲ್ತ್ದ್ ಆರ್ ಭೋಪಾಲ್ ಬುಡುಪ್ಪುಲೆಕ ಮಲ್ತೆರ್.
ಭಾಷಾಂತ್ತೊರುಲು
ಆರ್ ಸ್ವಪ್ನ ವಾಸವದತ್ತ, ಉತ್ತರರಾಮ ಚರಿತ, ಮ್ರಿಚ್ಚಕಟಿಕ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರುತ ಬೂಕುಲೆನ್ನ್ ಹಿಂದಿಗ್  ಭಾಷಾಂತ್ತೊರ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ನನಾತ್ ನಾಟೊಕೊಲುನೆನ್ ಹಿಂದಿದ್ ಕನ್ನಡೊಗು, ಅಂಚನೆ ಕನ್ನೋಡುದ್ದ್ ಹಿಂದಿಗ್ ಭಾಷಾಂತ್ತೊರೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡೆರ್ನ್ ತುಘ್ಹಲಕ್ ನಾಟಕ ಭಾಷಾಂತ್ತೊರ ಅರೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಕೊಂರ್ಡು.
ಪರಂಪರೆ
ಕಾರೆಂತೆರ್ ನಾಟಕ ರಂಗೋಗು ೧೦೬೦-೭೦ದ ಕಾಲಗಟ್ಟೊಡು ಬತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಬತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲು ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ಆಂಡ್. ಅರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲಿನ್ತ ಜೋಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಹುಚ್ಚು ಕುದುರೆ, ಒಡಿಪಸ್ ನಾಟಕೊಲು ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಬಾರಿ ಪುದರ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ನಾಟೊಕೊಲು ಬಾಸೆ, ಸಂಗೀತ, ಪದ, ಶೈಲಿಡ್ ಪನ್ಪುನ ಮಾತಾ ಕಾರೋಣುಡುಲಾ ಪುದರ್ ಪಡೆಯ.
ನಾಟೊಕೊಡು ಸಂಗೀತದ ಪೊಸ ನಮೂನೆದ ಪ್ರಯೋಗ ನಾಟಕ ರಂಗೋಗು ಅರ್ರ್ನ ಮಲ್ಲ ಕಾಣಿಕೆ. ಆರ್ ಶಾಸ್ತ್ರ್ರಿಯ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದ ನಾಟ್ಯೊಲೆನ್  ನಾಟೊಕೊಗು ಗಳಸುನ ಪೊರ್ಲು ಆರೆಗ್ ಮಲ್ಲ ಪುದರ್ ಕೊರುಂಡು.
೨೦೧೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಡೆಲ್ಲಿಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ ಡ್ರಾಮ ಡ್ ನಡತಿನ   ೧೨ನೇ ಭಾರತ ರಂಗ ಮಹೋತ್ಸವ, ವರ್ಸೊದ ರಂಗ ಪರ್ಬೊಡು   ಬಿ.ವಿ.ಕಾರೆಂತೆರ್ ನ ಬೊಕ್ಕ ಹಬೀಬ್ ತನ್ವಿರ್ ನ ಜೀವನೊದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರದ್ರರ್ಶನ ಮಲ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್.
ಜ್ಞಾನಪೀಠ  ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ನಿರ್ಮಲ ವರ್ಮ ಒರ ಕಾರೆಂತೆರೆನ್ ನಾಟೊಕ ರಂಗೊಡು ಈ ದೇಶದ ಮಲ್ಲ ಬಿರ್ಸೆ ಪಂದ್ ಪನ್ತೆರ್.
ಬಿ.ವಿ.ಕಾರೆಂತೆರ್ ನ ನಾಟೊಕೊಲು
ಕಾರಂತೆರ್ ನೂದೆದ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ನಾಟಕ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್ ಅರೆವಾಸಿ ಕನ್ನಡೊ, ಬಾಕಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಹಿಂದಿ. ಅಂಚನೆ ಇಂಗ್ಲಿಶ್, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳ್, ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತಿ ಬಾಸೆಲೆಡ್ಲಾ ಮಲ್ತೆರ್. ಹಯವದನ (ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ್), ಕಟ್ಟಳೆ ಬೆಳಕು, ಹುಚ್ಚು ಕುದುರೆ, ಎವಮ್ ಇಂದ್ರಜಿತು, ಒಡಿಪಸ್, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಜೋಕುಮಾರ ಸ್ವಾಮಿ, ಸತ್ತವರ ನೆರಳು, ಹುತ್ತವ ಬಡಿದರೆ, ಬೊಕ್ಕ ಗೋಕುಲ ನಿರ್ಗಮನ ಆರ್ನ ಪುದರ್ತೆದ ನಾಟೊಕೊಲು. ಮೆಕ್ಬೆತ್ ನಾಟಕೊನು ಯಕ್ಶಗಾನೊದ ನಾಟ್ಯೆಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಕಿಂಗ್ ಲಿಯರ್, ಚಂದ್ರಹಾಸ, ಹಯವದನ, ಘಾಸೀರಾಮ್ ಕೊತ್ವಲ್, ಮೃಚ್ಛ ಕಟಿಕಾ, ಮುದ್ರಾರಾಕ್ಷಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಳವೀಕಾಗ್ನಿ ಮಿತ್ರ ಪನ್ಪುನ ನಾಟೊಕೊಲು ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಕಾರೆಂತೆರ್ ಜೋಕುಲೆನ ನಾಟಕೊಲಾ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಂಜರ ಶಾಲೆ, ನೀಲಿ ಕುದುರೆ, ಹೆಡ್ದಾಯನ ಅಳಿಲು ರಾಮಾಯಣ, ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರೆಟ್ಫ಼ುಲ್ ಮಾನ್.
ಮದ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನಾಟಕ ರಂಗೊಗು ಕಾಣಿಕೆ
ಕಾರೆಂತೆರ್ ಮದ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಂಗಭೂಮಿನ್ ಸರು ಮಲ್ತೆರ್. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ ಡ್ರಾಮಾದ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಆದ್, ಬೋಪಾಲ್ ದ ಭಾರತ್ ಭವನೊದ ಲೆಪ್ಪುದ ಮಿತ್ತ್, ಆರ್ ನಾಟಕ ತರಭೇತಿ ಶಿಬಿರೊನು ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೭೩ ಟ್ ನಾಟಕ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೦ಡು ರಂಗಮಂಡಲೊನು ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ ಭಾರ ತ ಭವನೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಉಂದು ಆ ರಾಜ್ಯದ ಸುರುತ ನಾಟಕ ಶಾಲೆ ಅಯಿಕ್ ಕಾರೆಂತೆರ್ ಸ್ಪೂರ್ತಿ.
ರಂಗ ಮಂಡೊಲೊಡು ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಕಲಾವಿದೆರೆಗ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಪಾತ್ರಲಾ ಮನ್ತೆರ್. ಹಿಂದಿ ಅತ್ತಾಂದೆ ಬುಂದೆಳ್ ಕಂಡಿ, ಮಾಳವಿ, ಬೊಕ್ಕ ಚತ್ತಿಸ್ಗರ್ ಬಾಸೆದ ನಾಟೊಕೊಲೆನ್ ಬಾರೀ ಜನ ತೂಯೆರ್.
ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ನಾಟಕ ರಂಗೊಗು ಕಾಣಿಕೆರಂಗೊಗು ಕಾಣಿಕೆ
ಅಲರಿಯಪ್ಪುನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಅಫ಼್ ಡ್ರಾಮ ಗು ಸೇರ್ಸಾದ್ ಕಾರಂತೆರ್ ತೆಲುಗುಗು ಮೂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ನಾಟಕೊಲೆನ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಸುರಭಿ ನಾಟೊಕದಕ್ಲೆನೆ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ೧೯೯೬ ಟ್    ಭೀಷ್ಮ, ೧೯೯೭ ಟ್ ಚಾಂಡಿಪ್ರಿಯ, ಬೊಕ್ಕ ಬಸ್ತಿದೆವತ ಯಾದಮ್ಮ  ಪನ್ಪುನ ಮೂಜಿ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಾರಂತೆರ್ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಗ್ ಪೋದು ನಾಟಕೊನು ಬುಳೆಪಾಯೆರ್.
ಸಿನಿಮಾ
ಕಾರೆಂತೆರ್ ನಾಲ್ ಸಿನಿಮಾನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಲ್ ಸಾಕ್ಸ್ಯಚಿತ್ರ  ಮಲ್ತೆರ್. ೨೬ ಸಿನಿಮಾಗು ಸಂಗೀತ ಕೊರಿಯೆರ್. ಗಿರಿಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ರೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಸಹನಿ ರ್ದೇಶಕೆ ಆದ್ ವಂಶ ವೃಕ್ಪ, ತಬ್ಬಲಿ ನೀನಾದೆ ಮಗನೆ ಸಿನಿಮಾ ಮಲ್ತೆರ್.
ಜುಮಾದಿ
ಜುಮಾದಿದ ಕತೆ
ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ರೆರ್ ಒಟ್ಟುಮಲ್ತಿ ಪಾಡ್ದನದ ರೀತಿಡ್ ಕಲ್ಲಗದ ಬೀಡ್‌ದ ಕಲ್ಯ ಕೊಂಡಾರಿಗೆರ್, ಕಾಪೆ ಕೊಂಡಾರಿಗೆರ್ ಬೀಡ್‌ದ ಪಲವಸ್ತುಲೆನ್ ಕಾಪೆರೆ ದೈವೊನ್ ಕನಯೆರೆ ಪೋಯೆರ್. ಎಣ್ಮುಂದ ಸುದೆಟ್ಟ್ ಜಪ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ನೆಕರೆದಕ್‌‌ಲೆಡ ನಟ್ಟ್‌ದ್ ದೈವನ್ ಕನಯೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆಡ್ ಆಣ್ ರೂಪ ಪೊಣ್ಣ್ ರೂಪ ಬರೆದ್ ಪಿಂಗಾರೊಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ‌ಪಿಸ್‌ದ್ ಬತ್ತಿನ ದೈವೊನ್ ಚಾವಡಿದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ನೆಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬಾಗ್ ವಿಧಿ ದಾಂತೆ ತಾಂಬ್ರೊದ ಚೊಂಬುಡು ದೈವೊನ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಬಾಕಿಮಾರ್ ಕಂಡೊಡು ಕೌಂತ್‌ದ್ ದೀಪೆರ್. ಕಾನದ ಕಾಟೆದಕುಲು ೧೨ ವರ್ಷೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೊಗ್ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಗರ್ಪುನಾಗ ಪಿಕ್ಕಾಸ್‌ಗ್ ಚೆಂಬು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್ ದಿಕ್ಕ್ ದೆಸೆಗಾದ್ ದೈವ ರಾವೊಂದು ಪೋಪುಂಡು.
ದೈವ ಪನ್ಪಿ ಕತೆ
ಆದಿಮಾಯೆ ಯಾನ್, ದುರ್ಗಿ, ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿನ ಅಬತಾರ ಯಾನ್. ನಾಲ್ ಕೈ ನಲ್ಪತ್ತರಡ್ಡ್ ಆಯುಧ ಧಾರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ಶಕ್ತಿ. ಮಾರಿಯಮ್ಮ, ಮುತ್ತಿಯಮ್ಮ ಧೂಮಾವತಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುರಾವು ಎಂಕುಂಡು. ದೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ ವಧೆ ಮಲ್ತೊಂಡೆ.
ಪಾಡ್ದನೊ
ಪಾಡ್ದನೊ ಊರುಕಟ್ಟುತಂಚ ಬದಲಾಪುಂಡು.
ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಿ. ಕಾರಾಟ್
thumb|ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಿ. ಕಾರಾಟ್ '''ಪ್ರೊ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ ಕಾರಾಟ್''' ಮೇರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧಕೆರ್, ಘನ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನೊ, ದ್ರವ ಸ್ಫಟಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊಡ್ ಪರಿಣತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್. ಪೋಯಿನ 55 ವರ್ಷೊಳೆರ್ದ್ ಅಧ್ಯಯನ, ಅಧ್ಯಾಪನ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಳೆಡ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಂದುಳ್ಳೆರ್. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಯಾಯಿನ ಕಾಂತೀಯ ವಸ್ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ದ್ರವ ಸ್ಫಟಿಕದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಲ್ತ್ ದೆರ್. ಮೆರೆನ ಅಪ್ಪೆ-ಭಾಸೆ ಕನ್ನಡೊ.
ಪುಟ್ಟು
ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಿ. ಕಾರಾಟ್ ಮೇರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕುದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ 1944ಟ್ ಸಪ್ಟಂಬರ್ 30 ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಈ. ಎಸ್. ಕಾರಟ್ ಬೊಕ್ಕೊ ಸಿ. ಕಾರಾಟ್ ಮೊಕುಲ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಿ. ಕಾರಾಟ್ ಮೇರೆನ ಜನ್ಮೊದಾತೆರ್.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊ
ಪ್ರಕಾಶ್ ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ ಕಾರಾಟ್ ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲೊದ ಜ್ಯೋತಿ ವೃತ್ತೊಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹೈಯರ್ ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಶಾಲೆಡ್ (ಇತ್ತೆ ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯೆರ್ನ ಶಾಲೆ) ಒಂಜೆರ್ದ್ ಮೂಜನೆ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ, ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಶೋಕನಗರೊದ  ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿ ಶಾಲೆಡ್ ನಾಲನೇ  ಅಂಚನೇ ಐನನೇ ತರಗತಿಡ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೇ ಕುಡ್ಲದ ರಥಬೀದಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ  ಬಿ. ಇ. ಎಮ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಆಜನೇರ್ದ್ ‌ಪತ್ತನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ತೆರ್. ತದನಂತರೊ ‌ ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್ (ಇತ್ತೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜ್) ಡ್ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿತ್ ದ್ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ. ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್
ದುಂಬಗ್ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್ ಎಮ್. ಎಸ್ಸಿ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೊಣ್ದೆರ್. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊರ್ದ್ ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಗೆತೊಣ್ದುಪ್ಪುವೆರ್.
ಹುದ್ದೆಳು
ಪುತ್ತೂರ್ದ ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಉಪಾನ್ಯಾಸಕರಾದ್ 1967 ಡ್ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನೊನ್ ಆರಂಭೊ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೇ ಬೆಂಗಳೂರ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಮನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಮೆರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡ್  "ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ಸ್” ಪಣ್ಪಿ ವಿಷಯೊಡ್ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್. ನಂತರೊ 1982ಡ್  ಕುಡ್ಲದ ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಡ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗೊಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ್, ರೀಡರ್, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ್, ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ್  ಇಂಚನೇ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ  ಹುದ್ದೆಟ್ 23 ವರ್ಷೊಳೆರ್ದ್ (1982 ರಿಂದ 2004) ಅಧ್ಯಾಪನ, ಸಂಶೋಧನೆಟ್ ತನ್ನೊನು ತಾನೇ ತೊಡಗಿಸವೊಂದುಳ್ಳೆರ್.
ಸಂಶೋದನೆಳು
ದ್ರವೊ ಸ್ಫಟಿಕ ವಿಜ್ಞಾನೊಡ್ ಸಂಶೊಧನೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಸುರುತ್ತ ಸಾಲ್ ಡ್ ಮೇರ್ ಸೇರುವೆರ್. ಮೇರ್ ನಾಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳೆಗ್ ಪಿಎಚ್. ಡಿ. ಪದವಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊನು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್ ಅಂಚನೇ ಆಜಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳೆಗ್ ಎಂ.ಫಿಲ್ ಪದವಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊನು ಮಲ್ತ್ ದೆರ್.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳು
ಸಾರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳೆಗ್ ಮೋಕೆದ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯಿನ ಕಾರಟ್ ಮೇರ್ ಪ್ರೊ. ವೈ. ಎಸ್. ಮಯ್ಯ, ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ, ಡಾ. ದೀಪಾ ರಘು, ಪ್ರೊ. ಮಂಜುನಾಥ ಪಟ್ಟಾಭಿ, ಪ್ರೊ. ಮಂಜುನಾಥ ಪಟ್ಟಾಭಿ, ಪ್ರೊ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಾಮತ್, ಪ್ರೊ.ಎಸ್. ಎಮ್. ಧರ್ಮಪ್ರಕಾಶ್, ಪ್ರೊ. ಟಿ. ಎಸ್. ಮಹೇಶ್, ಡಾ. ವಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ (ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶೊ ಸಂಸ್ಥೆ), ಡಾ.ರೇಖಾ ರಾವ್ (ಬಾಭಾ ಅಣು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ) ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಳೆನ್ ಸಮಾಜೊಗ್ ಕೊರ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನಿಲು
ಎಡಪದವು
ಎಡಪದವು ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು ವ್ಯಾಪ್ತಿಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಬೆದ್ರಗ್ ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್ಎಚ್ ೧೬೯ ಟ್ ಎಡಪದವು ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಉಂದು ಎಲ್ಯ ಮಟ್ ದ ಪೇಂಟೆ. ಮೂಲು ಜನಕುಲೆಗ್ ಅಗತ್ಯ ಬೂರುನ ಮಾತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು. ಮೂಲು ಜನಕುಲು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳು, ಕೊಂಕಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಸೆನ್ ಮೂಲು ಜನಕುಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.
ಊರುದ ಪರಿಚಯೊ
೧೧.೧೨ ಚದರ ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಪ್ಪುನ ಎಡಪದವುಡು ೨೦೧೧ ಜಣಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ ೬೨೪೬ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಆಡಳಿತೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ಎ ಸುಲಭೊ ಆಯೆರೆ ಎಡಪದವುನು ತೆಂಕ ಎಡಪದವು ಬೊಕ್ಕ ಬಡಗ ಎಡಪದವು ಪಂದ್ ಭಾಗ ಮಲ್ದೆರ್. 85.46% ಜನಕುಲು ಮೂಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ಕುಡ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಬೆದ್ರ ಈಡೆಗ್ ಕೈತಲ್ ಆಪಿನ ನಗರೊಲು.
ಜನಕುಲೆನ ಕಸುಬು
ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚಾದ್ ಜನ ಬೆನ್ನಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿನ್ ಎಚ್ಚ ನಂಬೊಂದು ಬದುಕುವೆರ್. ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುನೆ, ಯೆಲ್ಯ ಮಟ್‌ದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಎಲ್ಯ ಅಂಗಡಿಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಬಜ್ಜೈ, ತಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಕ್ಕೋ, ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಮುಲ್ಪದ ಕೃಷಿ.
ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು
https://mapcarta.com/34038270
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆತ ಪರಿಚಯೊ ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಲಾವಂಚ
ಲಾವಂಚ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಪಂತಿದಂಚಿನ ದಯಿ. ಉಂದೆನ್ ತುಳುಟು ಮುಡ್ಡೆಲ ಪಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅವೆನಾತೆಗೆ ಬಳಪುನಂಚಿನ ದಯಿ ಅದಿತ್ತ್ಂಡಲ ಅವೆತ ಒಂಜಿ ಪರಿಮಳದ ಬೇರ್‌ಗೋಸ್ಕರ ಅವೆನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು. ಮಣ್ಣ್ ಜರಿಪುನೆನ್ ತಡೆಗಟ್ಟಿಯೆರೆಗೋಸ್ಕರ ಈ ದಯಿನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಈ ದಯಿತ ಬೇರ್ ೨-೩ ಫೀಟ್ ಉದ್ದೊಗು ಅಡಿ ಮುಟ್ಟ ಬಲಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ಮಣ್ಣ್‌ನ್ ಗಟ್ಟಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮಣ್ಣ್ ನೀರ್‌ದೊಟ್ಟಿಗೆ ಕರದ್ ಪೋವಂದಿಲೆಕ್ಕ ತಡೆಪುಂಡು.
ಪೊಲಬು
ಈ ದಯಿ ತೂಯೆರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೇಜಿದ ಲೆಕ್ಕ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಪುಂಡೆಲಾದ್ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಉಂದೆತ ಇರೆಕುಲು ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡಿತ್ತ್‌ದ್ ೧-೩ ಫೀಟ್ ಉದ್ದ ಬಳಪುಂಡು ಅಂಚನೆ ಉಂದೆತ ಬೇರ್‌ಲ ೨-೩ ಫೀಟ್ ಅಡಿಮುಟ್ಟ ಬಳಪುಂಡು. ಈ ದಯಿ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ ನೀರ್‌ದ ಹಿಂಗುವಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ.ಲಾವಂಚ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಯ್ಯೆಮಣ್ಣ್ ಬುಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ ನಮುನೆದ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್‌ಲ ಬಳಪುನಂಚಿನ ದಯಿ. ಈ ದಯಿಟ್ ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪುಂಡು.
ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪಯೋಗ
ಲಾವಂಚದ ಬೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ದ ಸತ್ವೊ ಇತ್ತಿನ ಬೇರ್
ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ
ಚಿತ್ರೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರ್ಗೊ
ತುಳು ಭಾಸೆದ ಸುರುತ್ತ ಸಿನಿಮಾ ಎನ್ನ ತಂಗಡಿನ್ ಬೆಂಗಳೂರುದ ಡಾಲಿ ಫಿಲಂ ಬ್ಯಾನರ್ ದಡಿಟ್ಟ್ ಎಸ್ ಆರ್ ರಾಜನ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೊಕ್ಕ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆ. ಬಿ ಭಂಡಾರಿ ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲಕಥೆ ಬೊಕ್ಕ ಚಿತ್ರಕಥೆನ್ ಬರೆತ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ೨ ಪದ್ಯ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಬರೆತಿನಕುಲು ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚರ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ. ಟಿ. ಎ. ಮೋತಿ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ, ವರದನ್ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಣ ಮಲ್ದೆರ್.
ಲಾವಂಚ
ಬೇತೆ ಉಪಯೋಗ
ಲಾವಂಚದ ಬೇರೆ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿತ್ ಬೇರ್‌ಡ್ದ್, ಬೀಸಣಿಗೆ, ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಬೋಡಾಪಿನ ಪೊರ್ಲುದ ವಸ್ತುಲು, ಪಜೆ ಸೋಪು, ಅಗರು ಬತ್ತಿ,ಪರಿಮಳದ ಎಣ್ಣೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಸ್ತುಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬಹುಪಯೋಗಿ ವಸ್ತು ನಮ್ಮ ಜಾಲ್‌ದ ಕೈತೋತೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ
ಎನ್ನ ತಂಗಡಿ
ಪಾತ್ರೊಲು
ಈ ಚಿತ್ರೊಡು ಆನಂದ ಶೇಖರ್, ಸೋಮಶೇಖರ ಪುತ್ರನ್, ಮಂಗಳೂರು ದಿಲೀಪ್, ಲೋಕಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ದೇವಸ್ಯ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ, ಪಂಡರಿಬಾಯಿ, ಕವಿತಾ ಪನ್ಪಿನಕಲು ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಡ್ ಪಾತ್ರೊ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಟಿ. ಎ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಚಿತ್ರಭಾರತಿ ಫಿಲ್ಮಂ ಡಿಸ್ಟರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಮುಖೇನ ಚಿತ್ರೊದ ಹಂಚಿಕೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್ಡ್ ೨ ವಾರ ಈ ಚಿತ್ರೊ ನಡತುದುಂಡು.
ಸಿನೆಮಾದ ಕಥೆ
ಅಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಮೆಗ್ದಿ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ ಅಣ್ಣನಕುಲೆನ ಕಥೆ ಈ ಚಿತ್ರೊದ ಪ್ರಧಾನ ತಿರ್ಲ್. ಅಣ್ಣಗ್ ಇಲ್ಲದ ಜವಬ್ದಾರಿ ಇತ್ತಂಡ್ ಆಂಡ ಮೆಗ್ಯಗ್ ಈ ಬೇಲೆ ಆವೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ಈ ವಿಷಯಗಾದ್ ಮೆಗ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಲಯೆ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊನ್ನುವೆರ್. ಮೆಗ್ದಿ ಇಲ್ಲ ಕೈತಲ್ ದ ಆಣನ್ ಮೋಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮದಿಮೆ ಆಪಲ್. ಇಂಚ ಒಟ್ಟು ಎನ್ನ ತಂಗಡಿದ ಕಥೆ ನಡಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನಿಮೊ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಚಿತ್ರ ನಟೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಸಿನೆಮಾ
ಕಡ್ಪತ್ತಿ
ಉಂದು ಕತ್ತಿಡ್ ವಿದ. 'ಕಡ್ಪಕತ್ತಿ' ಕತ್ತಿಲೆಡ್ ಕೊಯ್ಪುನ ಕತ್ತಿ,(ಕಯಿ, ಪಂತಿ, ಇತರ) ಮೂರುನ ಕತ್ತಿ (ಕಲಿ ಮೂರುನವು, ಕಾಯಿ ಕಜಿಪು ಮೂರುನವು) ಮರ, ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮಾಸ ಅಜಕಲ ಕತ್ತಿಗ್  ಕಡ್ಪಕತ್ತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಮರ, ಮರತ್ತ ಗೆಲ್ಲ್, ಕೊತ್ತಲಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುರಿತ್ತ ಮಾಸ ಏಡ್, ಕೋರಿದ ಮಾಸೊಲೆನ್ ಅಜಕಲಗ್ ಈ ಕತ್ತಿ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.
ಸುರ್ಪೊ
ಉಂದು ಬಗ್ಗಂತೆ ಇಪ್ಪುನ ಕತ್ತಿ ಅರು ಒಂಜೆ ಪುಡೆಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಬಾಕಿ ಕತ್ತಿಲೆದ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಲ್ಲೆ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಕತ್ತಿತ ಕಡೆ ಸೇರ್‌ತ್ ಒಂಜಿಡ್ಡ್ ಒಂಜೇ ಕಾಲ್ ಫೀಟ್ ದಾತ್ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕತ್ತಿ ಒಂತೆ ದುನ್ನಲಾ ದಪ್ಪಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾಸ ಕಡ್ಪುನ ಅಂಗಡಿಲೆಡ್ ಅಜಮಾರ ತುಂಡುದ ಮಿತ್ತ್ ಈ ಕತ್ತಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ಮಾಸ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಲೆಡ್ ಕೋರಿ ಮಾಸ ಅಜಪುನಗಅ ರಡ್ಡ್ ಫೀಟ್ದ ಇಜಿನ್‌ದ ಮರತ್ತ ಒಂಜಿ ಮರತ್ತ ತುಂಡುನು ದೀವೊಂಡು ನೆಟ್ಟ್ ಮಾಸ ಕಡ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಸೊತ್ತುಲು
ಪುದ್ವಾರ್
ಪುದ್ವಾರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪುದ್ವಾರ್ ಪಂಡ ಪೊಸ ಅರಿತ ವನಸ್ ಗೌಜಿಡ್ ಮನ್ಪುನ ಕ್ರಮ. ಕೃಷಿಕೆರ್ ತಾನ್ ಬುಲೆಯಿನ ಬುಳೆಟ್ಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಪೊಸ ಅರಿನ್ ಕುಟುಮ ಸಂಸಾರದೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಂಜಾದ್ ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಬಗೆತ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟಗೆ ವನಸ್ ಮಲ್ಪುನ ಆಚರಣೆನ್ ಪುದ್ದಾರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಉಂದು ನಿರ್ನಾಲ್ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಪುದ್ವಾರ್‌ದ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್‍ ಬುಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪೂರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮನ್ಪುವೆರ್.
ಶಬ್ಧೋದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
'ಪುದ್ದಾರ್' ಇಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷತೆ ಉಂಡು. ಮಲಯಾಳಿ ಶಬ್ದ 'ಪುದಿಯ'(ತುಳುಟು ಪೊಸತ್) 'ಅರಿ'(ತುಳುಟು ಅರಿ) ಒಟ್ಟಾದ್ 'ಪುದಿಯರಿ' (ಪೊಸ ಅರಿ) ಪನ್ಪುನವೇ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತುಳುವೆರೆನ ಬಾಯಿಡ್ 'ಪುದ್ದಾರ್' ಆದುಪ್ಪೆರೆಲಾ ಯಾವು ಕನ್ನಡೊಟು ಹೊಸಕ್ಕಿ ಊಟಂದ್‍ ಪಣುವೆರು.
ಮಾನ್ಪುನ ಕ್ರಮೋ
ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ನುಪ್ಪು ಬೆಯ್ಪಾಯೆರೆ ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಂಡೆ. ಅಯಿನ್ ಪೊಲಿ ಬಲ್ಲ್, ಮಿಟಾಯಿ ಪೂ, ಪಾದೆ ಪೂತ ಮಾಲೆಡ್ ಸಿಂಗಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಗಂದದ ಗೆರೆ ಪಾಡ್ದ್ ಐತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೀರ್ ಬೆಚ್ಚಾನಗ ಸುರುಟು ಇಲ್ಲದಕುಲು ನಾಲ್ ಪೊಸ ಅರಿಲಾ ತುಂಬೆದ ಪೂಲಾ ಆ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೈ ಮುಗಿವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನೆ-ಯಜಮಾನ್ತಿ ಒಟ್ಟಾದ್ ಕಾಂಟ್ಯಡ್ ಪೊಸ ಅರಿ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಮಂಡೆಗ್ ಪಾಡ್ದ್ ನುಪ್ಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅಪಗ ಮಾತ್ತೆರ್‍ಟುಲಾ ಒಂಜಿ ಮಾತು ಕೇಣಿಯರ ಉಂಡು ಪುದ್ವಾರ್‍ಗ್‍ ಉಣ್ಪುಗು ಅರಿ ಪಾಡುವಂದ್‍ ೩ ಸರ್‍ತ್ತಿ ಪಣೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡೊಡು ಅಪಗ ೫ ಜನ ಮುತೈದೆನಕುಲು ಹಾಜರಿ ಉಪ್ಪೊಡು ಅರಿ ಪಾಡುನೆತ ಬುಕ್ಕ ಎರಾಂಟಲ ಒರಿ ಅಲ್ಲು ಉಪ್ಪೊಡು.
ವನಸ್ಸ್
ಪುದ್ದಾರ್‌ದ ವನಸ್‌ಗ್ ಪದ್ರಾಡ್ ಬಗೆತ ಕಜಿಪು ಅವೊಡು. ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್ ಪೆಲತ್ತರಿ ಆಜಾಯಿನ, ತೆಕ್ಕರೆ ತಲ್ಲಿ, ತೇವು ಪದ್ಪೆ ಕೊದ್ದೆಲ್, ಬೋಡೇ ಬೋಡು. ಆತ್ ಅತ್ತಂದೆ ಉಪ್ಪು ಕರಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಉಪ್ಪಡ್, ಕಡ್ಲೆ ಮನೊಲಿ, ಲತ್ತಂಡೆ, ಬೆಂಡೆ, ಪೀರೆ ಆಜಾಯಿನ, ತಿಮರೆ ಚಟ್ನಿ, ಕುಕ್ಕುದ ಚಟ್ನಿ, ಪೂಂಬೆ ಚಟ್ನಿ, ತೌತೆ-ತೆಕ್ಕರೆ ಕೊದ್ದೆಲ್ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಶುದ್ಧ ತರಕಾರಿ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಸುಮಾರ್‍ ೭ ಬಗೆತ್ತಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೯ ಬಗೆ ಅವುಲಾ ಇಜ್ಜಿಯಾಂಡ, ೧೨ ಬಗೆತ್ತಾ ಕಜಿಪುಲು ಬೊಡು.
ವನಸ್ಸ್ ಗ್ ಕುಲ್ಲುನ ಕ್ರಮ
ವನಸ್‌ದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲ್‌ದ ಯಜಮಾನಿ ತರೆಕ್ ಮುಂಡಾಸ್ ಕಟ್ಟೊಂದು ಜಾಲ್‌ಡಿತ್ತಿನ ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಅಲ್ಪನೇ ಸಾನಾದಿಗೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ದೀನ ಗಂದ ಪುರ್ಸಾದ ಮುಂಡೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದುಲಯಿ ಮಣೆ ದೀದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಅಂಚನೇ ದೇವೆರೆನ ಪುರ್ಸಾದ ಪಾಡೊಂದು ಮಣೆ ದೀದ್ ಅಟ್ಟೆ ಕಾರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ವನಸ್‌ಗ್ ಕುಲ್ಲುವೆರ್. ಕೊಡಿ ಬಾರೆದಿರೆಟೇ ವನಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮ ಉಂಡು. ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ನುಪ್ಪು, ಕಜಿಪು ಬಲಸ್‌ದ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಿರಿಯಾಕ್‌ಲ್ ಪೂರ ಕುಟುಮೊದ ಹಿರೆಯೆರೆಡ 'ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ'ಂದ್ ಪನಿಯೆರೆ ಉಂಡು. ಉದಾ ರ್ಮೆಗ್- ಅಜ್ಜೆರೆ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ, ಮಾಮ ಣ್ಣೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಮ್ಮೆರೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ.. ಅಪ್ಪೇ ಪುದ್ದಾರ್ ಉನ್ಪೆ...' ಇಂಚ.
ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಶುರಾಮ ದೇವೆರ್ ಉಂಡುಮಂತಿನ ಮಣ್ಣ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ತುಳು ನಾಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಕರೆದ್ ಮೂಡಾಯಿ ಗಟ್ಟದ ಬರಿಮುಟ್ಟಲಾ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಸುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಾಸರಗೋಡು ಬರಿ ಮುಟ್ಟಲಾ ಪದ್ ರ್ ದ್ ಉಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಸರಗೊಡು ಈ ಮೂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜನಕುಲೆನ ಆಚರಣೆ, ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪುನ ಕಲೆ, ದೈವ-ದೇವೆರ್-ನಾಗನ ಆರಾಧನೆ, ವನಸ್-ತೆನಸ್, ದುತ್ತು -ಐಸಿರೊ, ಬಚ್ಚೆಲ್ ಗ್ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬುಲು, ಪರ್ಬ-ಮುಂಜಿಲು, ಕಟ್ಟ್-ಕಟ್ಟಳೆ ಲು ಉಂದು ಮಾತಾ ಸೆರ್ದ್ ತುಳು ನಾಡ್ ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಪುಂಡು.
ತುಳುವೆರೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಪುನ ಬಾಸೆದ ಪೊರ್ಲು
ಈ ನಾಡ್ ದ್ ಜನ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಕಂಡಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಬೆನ್ಪುನಕ್ ಲ್, ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ರಿಸಿತ ಸುತ್ತಲ ಬೊಳೆಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಹಿಂದುಲು, ಕ್ರಿಸ್ತನ್ಂದಕುಲು, ಬ್ಯಾರಿ ಬಾಷೆ ಪಾತೆರುನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನಕುಲು, ಅಂಚನೆ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುದ್- ದೇಶೊದ್ದ್ ಬತ್ತ್ ನ ಜನ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಉಳ್ಳೆರ್. ಬಾಸೆದ ವಿಚಾರ ತೂಂಡ ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಅರೆಬಾಸೆ, ಹವ್ಯಕ ಬಾಸೆ, ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಅಂಚನೆ ಹಿಂದಿ ಡ್ ಪಾತೆರುನಕುಲುಲಾ ತಿಕ್ಕುವೆರ್. ಈತ್ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಇತ್ತಂಡಲಾ ತುಳು ಬಾಸೆ ಮಾತೆರ್ಗ್ಲಾ ಬರುಪುಂಡು. ಆ ಬಾಸೆದ್ದಾದ್ ಅಕುಲು ಒಂಜಾಪೆರ್. ಅವು ಅತ್ತೆ ಬಾಸೆದ ಪೊರ್ಲು. ತುಳು ಬಾಸೆಡ್ ಅಪ್ಪೆ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಬಾಲೆದ್ದ್ ಪತ್ತ್ ದ್, ನೇಜಿ ನಡ್ನಗ ಸಂದಿ-ಕಬಿತೆ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನಗ ಉರಾಲ್, ಬೂತೊಗು ಪಾರಿ, ಸಂತೆಡ್ ಬೇರಗ್, ಆತೇ ಅತ್ತ್ ಇಂಚಿಪ್ಪ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್, ಅತ್ತಂದೆ ಪರ ದೇಶಡುಲಾ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ನಮ್ಮ ತೆರಿನ ಹಿರಿಯೆರ್ ಆಯಿನ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಂಞಣ್ಣ ರೈ, ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ ಕುಲು, ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಇಂಚ ನನಾತ್ ಜನ ಬಾಸೆದ ಮಿತ್ತ್ ಬಾರೀ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ದೆರ್.
ತುಳುವೆರೆ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪು- ವನಸ್-ತೆನಸ್
ತುಳುವೆರ್ ಮಲ್ಲ ಮನಸ್ ದಕುಲು. ದೊಂಬುಗು ಬಚ್ಚಿದ್ ಬತ್ತ್ನಕುಲೆಗ್ ಬೆಲ್ಲ-ನೀರ್ ಕೊರ್ದು ಬಚ್ಚೆಲ್ ಅರಪಾವೆರ್. ಬಚ್ಚಿರೆ ದ ಅರಿವಾಣೊನ್ ಕೊರ್ದು ಮರಿಯಾದ್ ತೋಜಾವೆರ್. ಚಾ-ಕಾಪಿ- ವನಸ್ ಕೊರ್ದು ಬಡವು ಮಾಜವೆರ್. ಅಳೆ - ಬೆಞಣ  ಡು ಬಂಜಿ ತನ್ಮೆನ ಮಲ್ಪೆರ್, ಬುಲೆ-ಸಲೆ, ಕಂಜಿ-ಕೈಕಾಂಜಿ, ಸುಕ-ಕಸ್ಟ, ಬಾಯಿ ನಿಲಿಕೆ ಕುಸಲ್-ಸುಲೇಕ ಪಾತೆರ್ದ್ ಬತ್ತ ಬಿನ್ನಗ್ ಮಾನಾತಿಗೆ ಮನ್ಪೆರ್. ಕಾಲ-ಕಾಲೊಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಕಾಯಿ-ಕಜಿಪು, ಮೀನ್-ಕೋರಿ, ಪುಂಡಿ-ರೊಟ್ಟಿ ಅಡದ್ ಸಮ್ಮನ ಮನ್ಪೆರ್. ಮರಿಯೊಡಲಾಂಡ ಉಪ್ಪಡ್-ಪಚ್ಚಿಲ್, ತೊತೆ -ಕೆಂಬುಡೆ, ಕಣಿಲೆ  -ಪೆಲತ್ತರಿ, ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ಅಡುವೆರ್. ತಜಂಕ್-ಚೇವು, ಮೆತ್ತೆದ ಗಂಜಿ, ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿದ ಕಸಾಯೊ, ಓಮದ ಪೊಲದ್ಯೊಡ್ ವನಸ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮೈ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪೆರ್. ಏತ್ ಬಡತನ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬಾಯಿ ನಿಲ್ಕೆ ಪಾತೆರಿಯೆರೆ ಕುರೆ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಉಂದು ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾದ್ ಉಂಡು. ಕೈ-ಬೊಲೆಪುನ ಜನಕುಲಾಂಡ, ಪಗ್ಗುಡ್ ಪದಿನೆನ್ಮ ಪೋಪುನಾನಿ ಪಾಡ್ನ ನೇಜಿ ಕಾರ್ತೆಲ್-ಆಟಿಡ್ ನಡಿಯೆರೆ ತಯಾರಾಪುಂಡು. ಜಡಿ ಬರ್ಸ ಗ್ ಪನೊಲಿ, ಕೆಡೆಂಜೊಲು ಪಾಡೊಂದು. ಕಬಿತೆ -ಸಂದಿ ಪನೊಂದು ಆನ್-ಪೊನ್ನು ನೇಜಿ ನಡ್ಪೆರ್, ಆಂಜೊವುಲು ಉರಾಲ್ ಪಾಡೊಓದು ಎರು ದಪ್ಪುನೆನ್ ತೂಪುನನೆ ಪೊರ್ಲು.
ತುಳುವೆರೆ ಗೊಬ್ಬು
ಕುಟ್ಟಿ-ದೊನ್ನೆ, ಗೋಲಿ, ಕಬಡ್ಡೀ, ಲಗೋರಿ ಉಂದು ಮಾತ ಜೋಕುಲೆನ ಗೊಬ್ಬಾಂಡ, ಕೋರಿದ ಕಟ್ಟ, ಕಂಬುಳ, ತಪ್ಪಾಂಗಾಯಿ ಮಾತಾ ಮಲ್ಲೆಕ್ಲೆನ ಗೊಬ್ಬು. ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಬಯಲಾಟೊ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಮೋಕೆದ ಕಲೆ.
ತುಳುವೆರೆ ನಂಬಿಕೆಲು
ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಗುಂಡ, ದೈವದ ಮಾಡದ ಎದುರು ಮಾತಾ ತರೆ ತಗ್ಗಾವೆರ್. ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಲಕ್ಕನ್ ಯಜಮಾನಿ, ತರೆಕ್ ಮೀದ್, ತುಳಸಿ ಗ್ ಒಂಜಿ ಚೆಂಬು ನೀರ್ ಮೈತ್ ದ್, ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೈ-ಮುಗಿದ್, ಗುಂಡೊಗು ತುಡರ್ ಪೊತ್ತಾದ್, ಕೈ-ಕಾರ್ ಕುಟುಂಬ ಸಂಸಾರೊಗು, ಎರು-ಕೈಕಂಜಿಲೆಗ್ ಸುಖೊ ಕೊರ್ಲೆ ಪಂಡ್ದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪೆ. ಸತ್ಯದ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಸತ್ಯೊಡೆ ನಡಪಾಲ ಪಂಡ್ ದ್ ಕೇಂಡೊನುವೆ. ಉಂದುವೆ ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.
ಕಾಂಟ್ಯ
ಕಾಂಟ್ಯ ಪಂಡ್ಂಡ ಮಲ್ಲ ಬುಟ್ಟಿದ ಲೆಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಒಂಜಿ ವಸ್ತು. ಉಂದೆನ್ ಕನ್ನಡೊಡು ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಡಿಗೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಡೆರ್ ಕಾಂಟ್ಯೊಗು ಪುಡಯಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.
ಕಾಂಟ್ಯ ಮಲ್ಪುನಿ
ಕಾಂಟ್ಯೊನು ತಾರಿದ ದಂಡ್ ದ ಬೆರಿತ್ತ ನಾರ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲ್ ಇಂಚ್ ದಾತ್ ದಂಡ್ ಏತ್ ಉದ್ದ ಉಂಡಾ ಆತ್ ಉದ್ದದ್ದ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮದೆ ದೊಂಬೊಡು ನುಂಗಾವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ನೆಟ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ಯನ್ ಮುಡೆಪೆರ್.
ಕಾಂಟ್ಯದ ಬಳಕೆ
ನೆಟ್ಟ್ ಎಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೆ ತರತ್ತಲಾ ಮುಡೆಪೆರ್. ಕೃಷಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇರದಕುಲು ಹೆಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆ, ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಲಾ ಹೆಚ್ಚ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ
thumb|300x300px|ಭಾರತೊ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಆಹ್ವಾನ ಪಡೆಯಿನ ದೇಶಲು. ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯ ದೇಶೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ  ಆಮಂತ್ರಣ ಕೊರ್ತೇರ್, ಆಂಚನೆ ಅಯಿನ್ ಗುರ್ತ ಮಾಲ್ತ್ ಜೆರ್ thumb|300x300px|ಭಾರತ ಸುರುತ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪೆರೇಡ್ ಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅರೆನ್ ಕುದುರೆ ಸಾರೋಟ್‌ ಲೆತ್ತೊಂದು ದೆಹಲಿ ರಾಜಪಥಟ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ದೃಶ್ಯ. ಭಾರತೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷೊದ ಜನವರಿ ೨೬ ದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೀಯ ಸ೦ವಿಧಾನ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಭಾರತೊ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿನ, ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ ದಾನಿ. ಅಯಿನ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಈ ದಿನೊನ್ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಾಲ್ಪುವೆರ್. ಜನವರಿ ೨೬ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸರ್ಕಾರಿ ರಜಾ ದಿನ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಈ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ದೀಪೆರ್.. ನವದೆಹಲಿಡ್ ಭಾರತ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ ಪೇರೆಡ್ ನಡಪುಂಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ
ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ೧೯೪೭ದಾನಿ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೯ದಾನಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರೆನ ಮುತಾಲಿಕೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸಮಿತಿನ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸಮಿತಿ ಸಂವಿಧಾನೊದ ಕರಡು ಪ್ರತಿನ್ ತಯಾರ್ ಮಾಲ್ತ್ ದ್ ನವೆಂಬರ್ ೪ ೧೯೪೭ದಾನಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ನವೆಂಬರ್೨೬,೧೯೪೯ ದಾನಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅನೇಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬುಕ್ಕೊ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜನವರಿ ೨೬ ೧೯೫೦ದಾನಿ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. ಭಾರತ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಡ್ ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೨೯ ದಾನಿ ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಧ್ಯೇಯೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಾಹೋರ್ ಡ್  ನಡೆತ್ತಿನ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶೊನೊಡು ಈ ನಿರ್ಧಾರೊನ್ ದೆತ್ತೊಂದೆರ್ ಈ ದಿನೊನ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ದಿನ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವೇ ಕಾರಣೊಗಾದ್ ಸ್ವಾತ೦ತ್ರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತ ಸ೦ವಿಧಾನೊ ಈ ದಿನದಾನಿ ಜಾರಿಗ್ ಬತ್ತಂಡ್.
ಮುಖ್ಯ ಬಿನ್ನೆರ್
ಭಾರತ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊದ ನಾಯಕೆರೆನ್ ಮುಖ್ಯ ಬಿನ್ನೆರಾದ್ ಲೆಪ್ಪುವೇರ್.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು
ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್
ಅಡೆಲಿನ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್ (ನೀ ಸ್ಟೀಫನ್; 25 ಜನವರಿ 1882 - 28 ಮಾರ್ಚ್ 1941) ಒರ್ತಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರ್ತಿ .ಆರ್ ಇರುವ ಶತಮಾನೊತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿಲೆಟ್ ಒಬ್ಬರ್ತಿ ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ನ್ ನಿರೂಪಣ ಸಾಧನವಾತ್ ಬಲಕೆ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಪ್ರವರ್ತಕರಾತ್. ಲಂಡನ್ನ ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಇಲ್ಲ್ಟ್  ಪುಟ್ಟುತೇರ್ ಅರ್ ಲಂಡನ್ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯಿನ  ಬುಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣತ ಆರಂಭಿಕ ಸುಧಾರಕರಾತ್ ಪರಿಚಯ ಆತೆರ್.
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಟ್, ಬಾಲ್ಯತ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗ್ ಮನೆ-ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನ್ ಪಡೆತ್ ವೂಲ್ಫ್ ವೃತ್ತಿಪರವಾತ್ 1900 ಟ್ ಬರೆಯರ ಸುರು ಮಾಲ್ತೇರ್.ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಸಮಯಟ್, ವೂಲ್ಫ್ ಲಂಡನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜಟ್ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾತ್ ಪ್ರಭಾವ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್ಬರಿ ಗ್ರೂಪ್ನ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಲೆನ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾತ್.ಅರೆನಾ ಪತಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ವೂಲ್ಫ್ ಒಟ್ಟಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಹೊಗರ್ಥ್ ಪ್ರೆಸ್ ಬುಕ್ಕ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್ 1915 ಟ್ ಆರ್ ದುಂಬು ಕಾದಂಬರಿ ದಿ ವೊಯೇಜ್ ಔಟ್  ಪ್ರಕಟ ಮಾಲ್ತೆರ್ ಅರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ ಪಂಡ mrs ಡಲ್ಲೊವೆ (1925), ಟು ದಿ ಲೈಟ್ಹೌಸ್ (1927) ಬುಕ್ಕ ಒರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ (1928), ಬುಕ್ಕ ಪ್ರಬಂಧ ಎ ರೂಮ್ ಆಫ್ ಒನ್ಸ್ ಓನ್ (1929)
ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದ್‍ಗ್
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕರು
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ತುಳುಲಿಪಿ
ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಜಾಸ್ತಿ ಓಲೆ ಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆಯಿನವೆ. ಆರ್ಯ ಬಾಷೆಯಾಯಿನ ಸಂಸ್ಕ್ರತೊನು ಬರೆಯೆರೆ ಈ ಲಿಪಿನ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಂದುಲ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುನು ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ಡಾತ್ರ ತುಳು ಲಿಪಿಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡು ಮಳೆಯಾಳಂನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬೆ ತುಳು ಬಾಷೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇತ್ತೆ ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊನು ಆಧಾರವಾದುಂಡು. ಕೋಟ ಹೀರೇ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನೊಡು ಅಳುಪೆರೆ ಕಾಲದ ರಾಜೆ ಕುಲಶೇಖರೇ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ದಾನ ಕೊರ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು ಈ ಶಾಸನದ ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೫-೭೬ ಆದುಂಡು. ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಈ ಶಾಸನ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್ ದ ಅಯಿಕ್‌ಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ತುಳುಲಿಪಿ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾಷೆದುಲಯಿದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪತ್ತಿರ್ವೊ ವರ್ಸೊಡು ಆಪಿನವತ್ತ್. ಒವ್ವೆ ಭಾಷೆ ಆವಡ್ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಆವೊಡಾಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಶತಮಾನೊ ಆಡಂಲ ಭಾಷೆ ಬರವುಡು ಹದ ಬರೊಡಾಪುಂಡು.
ಕೇರಳೊಡು ತುಳುಲಿಪಿ
೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಗುಲ ದುಂಬುಡೆ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರೆನ ಕೈಟ್ ವೈದಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು ತುಳುಟ್ಟು ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. ಕೇರಳೊಗು ಅರ್ಚಕೆರಾದ್ ಪೋಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವ್ವು ಅಲ್ಪ ಅಕುಲೆನ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.ಕೇರಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬ್ರಾಣೆರ್ ವಲಸೆ ಪೋದು ಅರ್ಚಕೆರಾದಿತ್ತಿನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಚರಿತ್ರೆಡ್ ದಾಖಲೆಲ್ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಂಚನೆ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಣ್ಚಿತ್ತಾಯೆರೆನಲ ಅಬಿಪ್ರಾಯ.ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಗಳಸುನೆಕ್ ದುಂಬು ಕೇರಳೊಡು ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.ದಕ್ಷಿಣ ತಮಿಳು ನಾಡ್‌ಡ್  ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ್ ಕೇರಳೊಡು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಈ ಲಿಪಿಟ್ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆ.ಕ್ರಮೇಣ ಮಲಯಾಳಂದ ಮಿತ್ತ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತದ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ವಟ್ಟೆಳುತ್ತುಡು ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದಾತ್ರ ಕೇರಳೊಡು ಪೂಜೆಗ್ ಇತ್ತಿನ ತುಳುಬ್ರಾಣೆರ್ ಅವೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಧ್ವನಿಮಾ ಸಂಕೇತೊಲು ಇತ್ತಿನ ಆರ್ಯಎಳುತ್ತು ಲಿಪಿನ್ ವೇದಾದಿ ಮಂತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್.ನಿಧಾನೊಗು ಮಲಯಾಳೊಗು ಬೋಡಾಯಿನ  ಲಿಪಿ ಸಂಕೇತೊಲು ಆರ್ಯ ಎಳುತ್ತುಡ್ದು ರವಾನೆ ಆಂಡ್.
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಮೂಲಿಕೆ, ಇತ್ತೆದ ಮುಲ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶೊನು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಆಲ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ವಂಶನೇ ಸಾವಂತೆರೆನ ವಂಶ.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ಮೂಲೆ ಸೇರಿನ ತುಳುಲಿಪಿ
ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೊಂದಿತೊತ್ತಿನ ಆಳುಪ ರಾಜೆರ್ ಶತ ಶತಮಾನೊಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೊದಿಂತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಇಂಚಿಪೊಗು ತಿಕ್ಕಿನ ಕೆಲವು ಶಾಸನೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು. ವಿಜಯ ನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡ್‌ನ್ ಆಳೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಶಾಸನ ಬರೆಯೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂಡ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ರಡ್ಡ್ ಭಾಷೆಲ ಬರೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1834ಕ್ ಭಾರತೊಗು ಬತ್ತಿನ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿನಕುಲು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನೊಕುಲು ತುಳು, ಕನ್ನಡ ರಡ್ಡ್ ಭಾಷೆಲ ತೆರಿದಿತ್ತಿನಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ತುಲುನು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಟ್ಟ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನೊಕ್ಕುಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನೆನ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅಕುಲೆನ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ೧೮೪೧ ಡ್ದಿಂಚಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿನ್ ಗಳಸೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟವಾದ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ ಭಾಷೆಯಾದ್ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಪಡೆಪುನ ಕಮ್ಮಿಯಾದ್ ಕ್ರಮೇಣ ತುಳುಲಿಪಿ ಗಳಸುನ ಉಂತ್‌ದ್ ಪೊಪುಂಡು.ಆಂಡಲ ತುಳುತು ಒಂಜಿ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆದ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಇತ್ತ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ವೆಂಕಟರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ನ ನಾಲ್ ಗ್ರಂಥೊಲು ಅಂಚನೆ ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಭಟ್ ಸಂಪೊಲಿತಿನ ತುಳು ರಾಮಾಯೊಣ ಪನ್ಪಿ ಗ್ರಂಥೊಲು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರೆನ ರಾಜ್ಯೊ ಮುಲ್ಕಿ ತುದೆರ್ದ್ (ಶಾಂಭವಿ ತುದೆ) ಪಾವಂಜೆ ತುದೆ ಮುಟ್ಟ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಬರಿರ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿದ ಪುತ್ತಿಗೆ ಚೌಟೆರ್ನ ರಾಜ್ಯೊ ಮುಟ್ಟ, ಅಂಚೆನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಪಡ್ಡೆದ್ರ ರಾಜ್ಯಲಾ, ತೆಂಕಾಯಿದ ಗಡಿಟ್ ಕುತ್ತೆತ್ತೂರ ಪೆರ್ಗಡೆರೆನ ರಾಜ್ಯೊನ್ಲಾ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಕಿ ಸೀಮೆದ ೯ ಮಾಗಣೆಲು ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ೯ ಮಾಗಣೆಲು - ಬಪ್ಪನಾಡ್, ಕಾರ್ನಾಡ್, ಅತ್ತೂರ್, ಕುಡೆತ್ತೂರ್, ತಾಳಿಪಾಡಿ, ಪಂಜ, ಕುಬೆವೂರ್, ಒಳಲಂಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಐಕಳ.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳು ಗ್ರಂಥೊಲು
ವೆಂಕಟ್ರಾಜ್ ಪುಂಚಿತ್ತಾಯೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾಲಘಟ್ಟೊಡು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಈ ಮಹಾಗ್ರಂಥೊಲು ತುಳು ಲಿಪಿಟ್ ಬರೆದಿತ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಲಿಪಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದುಂಡು
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ರಾಜಧಾನಿ
ಚಮತೂರು (ಶಿಮಂತೂರು) ಮೂಲಿಕೆ ಸೀಮೆದ ಸುರುತ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪನೇ ಸೀಮೆದ ದೇವಾಲಯಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಸಾವಂತೆರ್ ಅರಮನೆನ್ ಕೋಟೆಕೇರಿ ಬಸದಿದ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಮೂಜನೇ ರಾಜಧಾನಿ ಒಳಳಂಕೆಯಾಂಡ್.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ತುಳು ಶಾಸನೊಲು
ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕೆಡೆಟ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಈ ಶಾಸನದ ಭಾಷೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಬರೆಯಿನ ಲಿಪಿ ಮಾತ್ರ ತುಳುವೇ ಆದುಂಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಸನ ಓದ್‌ನಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದುಂಡು
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಸಾವಂತೆರೆನ ಪಟ್ಟೊ
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರೆನ ಪಟ್ಟೊದ ಪುದರುಲು ರಡ್ಡ್ ೧) ದುಗ್ಗಣ್ಣ ಸಾವಂತ ೨) ಚನ್ನರಾಯ ಸಾವಂತ. ಸಾವಂತೆರೆಗ್ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟುನಕುಲು ಗುರುರಾಯ ಭಟ್ಟೆರ್ನ ಇಲ್ಲದಕುಲು. ಮೊಕಲೆಗ್ ಮೂಜಿ ಸೇನಾಧಿಪತಿಕುಲು - ಬಂಟೆರೆ ಜಾತಿಡ್ ಪುತ್ತೂರು ಬಾವದಕುಲು, ಬಿರುವೆರೆ ಜಾತಿಡ್ ಬಂಕಿನಾಯಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುಡ್ಡೆಸಾನೊದ ನಾಯಕೆರ್. ಪಟ್ಟದ ಉಂಗಿಲ ಕೈಕ್ ಪಾಡುನಕುಲು ಕಾರ್ನಾಡ್‌ದ ಕರಾಡ ಬೆರನೆರ್ ಕಾಸಪ್ಪಯ್ಯನ ಇಲ್ಲದಕುಲು. ೯ ಮಾಗಣೆದ ಮುಂಡಾಲ ಸಮುದಾಯೊದ ಗುರ್ಕಾರೆರಾದ್ ಒಳಲಂಕೆದ ತುಕ್ರಮುಖಾರಿನ ಕುಟುಮದಕುಲು.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ
ಲಿಪಿ ರೂಪೊಗು ಕಡೆಕಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೆಲವೆನ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ್ ಬುಡೊಡಾಪುಂಡು. ಅನುಕೂಲವಾಯಿನ ಒಂಜೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ತುಳುಲಿಪಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿನಾತ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ನಾಲ್ ಗೆರೆಟ್ ಬರೆಯೆರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆಪಿಲೆಕ್ಕಂದಿನೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತಿನಿ.ಕೈ ಬರಹ ಒರಿಯೊರಿಯನ ಒಂಜೊಂಜಿ ತರ ಉಪ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಕೋಲು ಕೋಲಾದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಒಂಜೊಂಜಿ ಅಕ್ಷರ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗಾತ್ರೋಡು ಬರೆಪುನಿ, ಬಲತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ, ಎಡತ್ತ್‌ಗ್ ವಾಲದ್ ಬರೆಪುನಿ ಸರಿಯಾಯಿನ ರೀತಿ ಅತ್ತ್. ಅಂಚಾದ್ ಲಿಪಿತ ಉದ್ದ ಅಗಲೊನು ಸಮತೋಲನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮಾಳ್‌ದಿತ್ತಿನೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಕ್ಷರೊದ ಮುಖ್ಯ ಸರ್ರೊದ ಅಗಲ ಉದ್ದನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತಿನ ರೂಪೊನು ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಬರವಣಿಗೆಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಪುಂಡು. ಅವ್ವೆ ರೀತಿ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ೨೦೦೮ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೭ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ಒಂಜಿ ಲಿಪಿ ಪಠ್ಯೊನು ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್ಂಡ್ ಅವೆನ್ ನಮ ಇತ್ತೆ ಬರವಣಿಗೆಡ್ ಗಳಸೊಂದುಲ್ಲ.
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಪರತಿರಿ
ಒಳಲಂಕೆದ ಅರಮನೆ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೊದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಾಕ್ಯಾರ ಕಂಡೊ ಉಂಡು, ಅಲ್ಪ ೨೦ ಸಾವಂತೆರ್ನ ಸಮಾಧಿ ಉಂಡು. ಒಳಲಂಕೆ ರಾಜಧಾನಿ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ೨೦ ಸಾವಂತೆರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಉಂದೆರ್ದ್ ನಮಕ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಾದ್ ಸುಮಾರ್ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೇಕ್ ಒಳಲಂಕೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊರ್ದು ೧೭ನೇ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಒಳಲಂಕೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ತುಳುಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು
ತುಳುಬಾಷೆಡ್‌ಲಾ ಮಾತ ಭಾಷೆಡ್ ಇತ್ತಿನಂಚನೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾ ರೂಪೊಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಗಳಸಿನಂಚಿನ ತಾಳೆಯೋಳೆ ಬರವಣಿಗೆಲ್ ಮಸ್ತ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದುಂಡು. ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂದಲೆಕ್ಕ ಅಕ್ಷರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒತ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಲು ರೂಪು ಪಡೆದುಂಡು.ತುಳು ಸಂಖ್ಯೆಲೆಡ್ ರೂಪ ಬೇಧೊಲು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾತ್ರ ಡಾ. ವಿಘ್ನರಾಜೆರ್ ಸಂಪೊಲಿತ್‌ದ್ ಕೊರ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಆಕಾರೊಗು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಅಂಗೀಕಾರೊದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಕನತ್‌ದ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ.
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಪರತಿರಿ
೧೫೧೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಗೋವೆನ್ ಆಕ್ರಮನೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಸಾರಸ್ವತ ಬಿರನೆರೆನ್ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೊಕು ಬಲಾತ್ಕಾರೊಡು ಗೋಡ್ಯಾವೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಅಲ್ಪದ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರಸ್ವತೆರ್ ಅಲ್ಪೊರ್ದ್ ತಪ್ಪಾವೊಂದು ತುಳುನಾಡ್ಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಅವೆಟ್ಟ್ ಕೆಲವೆರ್ ಮೂಲಿಕೆದ ಬಂದರ್ ಸೇರೊಂಡೆರ್. ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರೆಡ ತನ್ಕುಲೆನ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ಅರಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್. ಸಾವಂತೆರ್ ಸಾರಸ್ವತೆರೆಗ್ ಜಾತಿ, ಮತೊ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಅಭಯ ಕೊರ್ದು, ಅಕುಲು ಉಪ್ಪರೆಗಾದ್ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿದ ಕೋಟೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪರೆ ಜಾಗ ಕೊರಿಯೆರ್, ಅಂಚೆನೆ ಒಂಜಿ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತೆರಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ೧೫೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಾರ್ನಾಡ್‌ಗ್ ಬತ್ರ್‌ದ್ ಉಪದ್ರ ಮಲ್ಪರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಸಾವಂತೆರ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರೆರ್ದ್ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಕುಲೆಗ್ ಬಾದೆ ಬರಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ವರ್ಷೊಗು ೮೦೦ ಮುಡಿ ಅರಿ ಅಕಲ್ಲೆಗ್ ಕೊರ್ದು ಅಕ್ಲೆನ ಉಪದ್ರ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೆರ್.
ತುಳುಲಿಪಿ ಇತಿಹಾಸ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವರ್ಗೊ:ತುಲುಲಿಪಿ ವರ್ಗೊ:ಇತಿಹಾಸೊ
ಮೂಲಿಕೆದ ಸಾವಂತೆರ್
ಸಾಹಿತ್ಯೊ
ಕಿಸ್ತಶಕ ೧೭೧೦ನೇ ಇಸವಿದ್ ಮೂಲಿಕೆದ ಸೀಮೆನ್ ತಿರುಮಲ ಸಾವಂತೆರ್ ಆಳೊಂದಿಪ್ಪುನಗ ಮೂಲಿಕೆದ ಭಂಡಾರೊದ ಪನವುದ ಕಾರ್ಯಂತೆರಾದಿತ್ತಿನ ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್ಟ್ ಪನ್ಪಿನಾರ್ ಸಾವಂತೆರೆನ ಕುಲದೇವಿಯಾಯಿನ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನ ವಿಷಯೊಡು 'ಪದ್ಮಾವತಿ ಅಮ್ಮನವರ ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಪದ್ಮಾವತಿ ಮಹಾತ್ಮೆ' ಪನ್ಪಿ ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೊ ಬೊಕ್ಕ ದೇವಾಲಯೊಲು
ಒಳಲಂಕೆಡ್ ಪಾಡಿ ಬೂರ್ದಿನ ಅರಮನೆದ ಕುರುಹುಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪನೇ ಒಂಜಿ ಕೆರೆ, ಹನುಮಂತ ಸ‍್ವಾಮಿನ ದೇವಾಲಯ, ಬೊಕ್ಕ ಕೋಟೆದ ಕುರುಹು ಉಂಡು. ಅರಮನೆತ ಜಾಗೊರ್ದು ಸುಮಾರ್ ಅರ್ಧ ಮೈಲ್ ದೂರೊಡು ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿ ಉಂಡು, ಈ ಬಸದಿದ ಉಲಾಯಿಡ್ ೪ ಮೂಲೆಡ್ ೪ ಎಲ್ಯ ಬಸದಿಲು ಉಂಡು. ಇ ಬಸದಿರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಪೋಂಡ ಕುಡೊಂಜಿ ಶಿಲಾಮಯ ಬಸದಿ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಚಮತೂರುದ ಜನಾರ್ದನ ದೇವಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಬಪ್ಪನಾಡ್ ದೇವಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಪಾವಂಜೆದ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯೊಗುಲಾ ಸಾವಂತೆರೆನ ಕೊಡುಗೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
http://www.gsbkonkani.net/TEMPLES/47_SHRI%20VENKATRAMANA%20TEMPLE,MULKY.htm
ನಂದಳಿಕೆ
ನಂದಳಿಕೆ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾರ್ಕಳ ತಾಲೂಕುಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗ್ರಾಮ. ತುಳು ಜಾನಪದ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದೈವಾರಾಧನೆಡ್ ನಂದಳಿಕೆ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಕೇಣ್ ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾರ್ಕಳಡ್ದ್ ನಂದಳಿಕೆಗ್ ಸುಮಾರ್ ೧೫ಕಿಮೀ ದೂರ ಉಂಡು. ತುಳು, ಕನ್ನಡ, ಬ್ಯಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ಮೂಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಊರುದ ಪರಿಚಯೊ
12.88 km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಇಪ್ಪುನ ನಂದಳಿಕೆಡ್ ೪೧೨೮ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಅಂದಾಜಿ ೮೯೮ ಕುಟುಂಬೊಲು ಈ ಊರುಡು ಉಂಡು. ೮೭.೨೪% ಜನಕುಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆತೆರ್. ನಂದಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಈ ಗ್ರಾಮೊದ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾವೆರ್. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಮುದ್ಧಣ, ಬರಹಗಾರೆ ನಂದಳಿಕೆ ಬಾಲಚಂದ್ರ ರಾವ್ ಈ ಊರುದ ಜನಕುಲು.
ಕಸುಬುಲು
ಮುಲ್ಪ ಎಚ್ಚಾದ್ ಜನ ಬೆನ್ನಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿನ್ ಎಚ್ಚ ನಂಬೊಂದು ಬದುಕುವೆರ್. ಅಯ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುನೆ, ಯೆಲ್ಯ ಮಟ್ ದ ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಎಲ್ಯ ಅಂಗಡಿಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಬಜ್ಜೈ, ತಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಕ್ಕೋ, ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ ಮುಲ್ಪದ ಕೃಷಿ.
ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ
ಪಂಡಿತ್ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ((ನವೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೮೮೯ - ಮೇ ೨೭, ೧೯೬೪)) ಒರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆ, ಭಾರತದ ಸುರುತ ಪ್ರಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದುಂಬುಲ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕಲ ರಾಜಕೀಯೊಡು ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ. 1947ಡ್ ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ್ ತಾಪನೆಯಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1964ಡ್  ಆರ್ ಸಯಿಪುನೆ ಮುಟ್ಟ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಮಾಜವಾದ ತತ್ವದ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತ್ಯತೀತತತ್ವದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸ್ವತಂತ್ರ  ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಆರೆಗಿತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತದ ಜೋಕುಲು ಆರೆನ್ ಚಾಚಾ ನೆಹರು ("ಅಂಕಲ್ ನೆಹರು") ಪನೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಬಾಲ್ಯ
ಶ್ರೀಮಂತ ಇಲ್ಲ್‌ಡ್ ಆನಂದ್ ಭವನ ‍ಪನ್ಪಿ ಅರಮನೆತ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಇಂಚ ಮಾತ ಸವಲತ್ತ್‌ದ ವಾತಾವರಣೊಡು ಬಳತಿನಾರ್ ನೆಹರೂ. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಖಾಸಗಿ ಗವರ್ನೆಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೀಚರೆನ ಮುಖಾಂತರ ಇಲ್ಲಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರ್ಪಾಯೆರ್. ಟೀಚರ್ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಟಿ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವೊಡ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಆಸಕ್ತಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಡ್ ತನ್ನ ೧೩ನೇ ವರ್ಸೊಡು ಕುಟುಂಬದ ದೋಸ್ತಿ ಅನ್ನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಪನ್ಪಿನಾರೆಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲ, ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗೆಟ್ ಅರೆನ ಆಸಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಒರಿದಿಜ್ಜಿ. ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ಬುಡ್ಡು ಪೋಯಿಬೊಕ್ಕ ನೆಹರು ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿನ್ ಬುಡಿಯೆರ್. "ಸುಮಾರು ಮೂಜಿ ವರ್ಷ ಕಾಲ ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ನೆಹರುನೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತೆರ್ ಅರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಧೊಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೂರ್ದ್ಂಡ್ ನೆಹರೂನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಈ ಆಸಕ್ತಿಲು ಅರೆನ್ ಬೌದ್ಧ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಂಡ್.  ಬಾಲ ರಾಮ್ ನಂದರೆ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಂಥೊಲು ನೆಹರೂಗು "ಭಾರತದ [ಭಾರತದ] ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆದ ಸುರುತ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ಪುನವಾದಿಪ್ಪುಂಡು.
ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ
1929 ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ನೀತಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ಭವಿಷ್ಯದ ಭಾರತ-ರಾಷ್ಟ್ರೊನು ನೆಹರು ವಿವರಿಸಯೆರ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ಉದ್ದೇಶೊಲು ಧರ್ಮದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಂಘೊಲೆನ್ ರೂಪಿಸಪಿನ ಹಕ್ಕ್‌ಲು, ಜಾತಿ, ಬಣ್ಣ, ಮತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಧರ್ಮದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇಜ್ಜಾಂದೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗ್‌ಲ ಸಮಾನತೆದ ಕಾನೂನು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಲು ಬೊಕ್ಕ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ್ಲೆನ ರಕ್ಷಣೆ, ರೈತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಮಿಕೆರೆ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ್ಲು, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ, ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಪರಿಚಯ, ನಿಷೇಧ ಪಾಡುನೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ, ಸಮಾಜವಾದ, ಬೊಕ್ಕ ಜಾತ್ಯತೀತ ಭಾರತೊದ ತಾಪನೆ. ಈ ಮಾತ ಉದ್ದೇಶೊಲು 1929-31ಕ್ಕ್ ನೆಹರುಡ್ದು ರಚಿನೆ ಆಯಿನ "ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ" ದ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲ ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಗಾಂಧೀಜಿನ ನಾಯಕತ್ವೊಡು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಡ್ದ್ ಅನುಮೋದಿನೆ ಆಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರೊಲು ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ
ಗೆಜ್ಜೆ
ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಕಾರ್‌ಗ್ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿ ಪದ್ದೊಯಿಯೇ ಗೆಜ್ಜೆ.
ಕಾರ್‌ದ ತಾಳೊಗುಕ್ ಕಾರ್‌ದ ಗೆಜ್ಜೆ
ಪೊಂಜುವು (ಮಹಿಳೆ) ನಕುಲೆನ ಅಲಂಕಾರದ ಸಾಧನೊಲೆಡ್ ಕಾರ್‌ದ ಗೆಜ್ಜೆಲಾ ಒಂಜಿ. ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲು ಅಕುಲೆನ ಮುದ್ದಾಯಿನ ಕಾರ್ (ಕಾಲು)ಲೆಗ್ ಪಾಡುನ ಕಾರ್ ಗೆಜ್ಜೆ ಶಬ್ದ ಇಲ್ಲ್ (ಮನೆ) ದಿಂಜ  ದಿಂಜಿದ್‍ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಎಲ್ಯ ಜೋಕುಲೆರ್ದ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಮಲ್ಲಕ್‍ಲ್‍ನಡೆ ಮುಟ್ಟಲಾ ಕಾರ್ ಗೆಜ್ಜೆನ್ ಮಾತೆರ್‌ಲಾ ಬಯಕುನ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಲಂಕಾರಕ ಸಾಧನ. ಭಾರತದ ಪೋಂಜೊವುನಕುಲೆನ ವಿಧ ವಿಧತ ಪದ್ದೆಯಿ ೯ಆಭರಣ) ಲೆಡ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಒಂಜಿ. ಪೊಂಜೊವು (ನಾರಿ) ತನ್ನ ಶೃಂಗಾರ ಗ್ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಕೊರ್ಪಲ್. ಭಾರತೀಯ ಪೊಂಜೊವು ನಕುಲೆನ ಸೌಂದರ್ಯ ಪೂರಕ ಪದ್ದೆಯಿ (ಆಭರಣ) ಲಾಯಿನ ಬೊಟ್ಟು [ಬಿಂದಿ, ಕುಪ್ಪಿದ ಕಾಜಿ [ಗಾಜಿನಬಳೆ, ಸರಮಾಲೆ, ಓಲೆ, ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಪೊರ್ಲವುನೆತ [[ಶೃಂಗಾರ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಾಧನೊಲು. ಪೊಂಜೊವು ನಕ್‍ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ಪ್ರಿಯವಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುನ ಪೊರ್ಲು (ಸೌಂದರ್ಯ) ನು ನನಲಾತ್ ಎಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನವು. ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಲೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ದಪ್ಪವಾಯಿನ ಗೆಜ್ಜೆ ಇಷ್ಟ. ಆಂಡ ನನ ಕೆಲವೆರೆಗ್ ತೆಳುವಾರಯಿನ, ದಿನ್ನ ಇಂಜಂದಿನ ಗೆಜ್ಜೆ ಇಷ್ಟ ಆವುಂಡು.