cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಗೌರಿ ಪೂ
ಮೂಲೊ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಭೇದೊಲು
ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ  ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚೌಲಿ ಪ್ರದೇಶ ಈ ದೈತ ಮೂಲೊ. ಗೌರಿ ಪೂತ ಸಂತಾನೊಲು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಡಕಾಯಿ  ಮತ್ತು ತೆಂಕಾಯಿ  ಭಾಗಲೊಡು, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್, ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಲೋಡುಲಾ  ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನದು ಬೇತೆ  ದೇಶಲೆಡ್  ಬೊಲೆಪುನ  ಈ ದೈತ ಸಂತಾನೊಳು, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಕಾರ್ಸೊನಿ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಪ್ಲಾಂಟಿ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಅಬಿಸೀನಿಕಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ರಿಚ್ಮಾಂಡೆನ್ಸಿಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ವೈರೆಸೆನ್ಸ್, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲುಟಿಯಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಕಾ, ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲಾಂಗಿಫೋಲಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ  ಗ್ಲೋರಿಯೋಸಾ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿ .
ದೈ
ಉಂದು ಸರ್ತ ಬೊಲೆಪುನ, ಬಲ್ಲ್ ಲೆಕ ಇಪ್ಪುನ ದೈ. ಇಂದೆತ ಪೂ ಗೆಲ್ ದ  ಕೊಡಿಟ್ ಇರೆತ ಮರ್ಗಿಲ್ ಡ್ ಮಂಜೊಲ್ ಬೆರಕೆ ಕೆಂಪು  ರಂಗ್ ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ವರ್ಸೊದ ಆಟಿ -ಸೋಣ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪೂ ಬುಡ್ದು ತೂಪುನಕುಲೆಗ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆತ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಮಣ್ಣದ ಅಡಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಂಡೆ ಮರ್ದ್ ಜಿ ಆಪುಂಡು.ಅಗ್ನಿಶಿಖಾದ ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇದರ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯ. ಮರಿಯೊಲೊಡು ನರ್ಸರಿಲೆಡ್ ಗೌರಿ ಪೂತ ಬಲ್ ಡಾ ದಂಟ್ ನ್ ನಡ್ದ್ ದೈ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೩ ದ್ ೩೫ ಮೀಟರ್ ಉಪ್ಪುನ ದೈತ ಇರೆತ ಅಡಿಬಾಗ ತೇಗ್ಲೆ  ಬರ್ಪುಂಡು. ಕಾಯಿ: ಕಾಯಿ ೭-೮ ಸೆ.ಮೀ ಉದ್ದ ಇತ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಪರಂದ್ ಡಾ ಉಳಯಿ ೪0-೫0 ಬಿಟ್ಟ ಇಪ್ಪುಂಡು.ಬೀಜ ಕೆಂಪು-ಗುಲಾಬಿ ರೋಗ್ ದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನಡ್ ದ್ ೬ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪರಂದ್ ಅಪುಂಡು. ಪರಂದ್ ನ್ ೧೦-೧೫ ದಿನ ನಿರೆಲ್ ಡ್ ನುಂಗಾವೊಡು. ಒಂಜಿ ಎಕ್ರೆಡ್ ಸುಮಾರಾದ್ ೧೨೨ ಕಿಲೋ ಬೀಜ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇಂದೆಟ್ ಕೊಲ್ಬೋಸಿಸ್  ಪನ್ಪುನ ಆಲ್ಕಾಲಾಯಿಡ್  ತಿಕ್ಕುಂಡು. . ಕಂಡೆ: ಉಂದೆತ ಕಂಡೆನ್ ೬ ವರ್ಸೊ ದ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಪಿದಾಯಿ ದೆಪ್ಪೊಡು. ಕಂಡೆನ್ ಎಲ್ಯ-ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ನೀರೇಲ್ಡ್  ನುಂಗವೊಡು. ಇಂಚ ನುಂಗಾಯಿನ ಕಂಡೆ ನ್ ೨ ವರ್ಸೊ ದೆ ತ್  ದೀವೊಲಿ. ಆಜಿ ವರ್ಸೊದ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ ೧.೨೨ ಟನ್ ದಾತ್  ಇಳುವರಿ ಪಡೆವೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಬಾಗಲಕೋಟೆ
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಗದಗ, ಕೊಪ್ಪಳ, ರಾಯಚೂರು ಬೊಕ್ಕ ಬೀಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ಗಡಿ ಉಂಡು.
ಭೌಗೋಳಿಕ
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋದ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಸುರುಕ್ಕು ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತಿನ ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಭಾರತ ದೇಶದ ೫೦ನೇ ವರ್ಸಾಚರಣೆದ ಸಂದರ್ಭವೋದು, ಪಂಡ ೧೯೯೭ ಡ್ ಪೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತಂಡ್.
ತಾಲೂಕುಲು
೨೦೧೮ ಡ್ ಮೂಜಿ ಪೊಸ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದ ಘೋಷಣೆ ಆತಂಡ್.
ಸುರತ್ಕಲ್
ಸುರತ್ಕಲ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕುದ ಒಂಜಿ ನಗರ. ಕುಡ್ಲಡ್ದ್ ಉಡುಪಿಗ್ ಪೋಪುನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್.ಎಚ್. ೧೭ ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಕರ್ನಾಟಕ (ಎನ್ ಐ ಟಿ ಕೆ) ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು ( ಕೆ. ಅರ್. ಇ. ಸಿ) ಲಾ ಉಂಡು. ಪಡುವಣ ದಿಕ್ ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರತೀರ ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಸಾವಿರಾರ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಲ್ ಪೊರ್ಲುದ ಸೂರ್ಯಸ್ತನ್ ತೂಯೆರೆ ಬರ್ಪೆರ್. thumb|ಬೊಬ್ಬರಿಯಾ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಆಡಳಿತ
ಸುರತ್ಕಲ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಆದಿತ್ತಂಡಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಾದ್, ಇತ್ತೇ ಪುರಸಭೆಯಾದ್ ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ನಿಗಮದೊಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಆತಂಡ್. ದುಂಬು ಸುರತ್ಕಲ್ ಒಂಜಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದಿತ್ತಂಡ್. ಇತ್ತೆ, ಐತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಿತಿಡ್ ಬದಲಾವಣೆದ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಮಂಗಳೂರು ನಗರ ಉತ್ತರ ಪಂದ್ಧ್ ಮರುನಾಮಕರಣ ಆಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಆಸಕ್ತಿದ ಸ್ಥಳ
thumb|ಸುರತ್ಕಲ್ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್
ಹಾಸನ
ಹಾಸನ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾತ್ಂಡ್. ಹಾಸನ ನಗರ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟರ್ದ್ ೯೩೪ ಮೀ ಎತ್ತರಡ್ ಉಂಡು. ಮೂಲು ಬೆಂಗ್ಲೂರು ದಂಚ ಹವಮಾನ ಲಾ ಹೊಂದುದುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಊರುದ ದೇವತೆ ಯಾದ್ ಇಪ್ಪುನ ಹಾಸನಾಂಬೆರ್ದ್ ಈ ಊರುಗು ಹಾಸನ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಅಂಚೆನೆ ಈ ಊರುನು ಪಾಪದಕಲೆನ ಊಟಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಲ್ಪದ ಜನಕುಲು ರಾಜಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕತೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೊಂದುದೆರ್
ಶಿಕ್ಷಣ
ಮುಲ್ಪದ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲೇಜುಲು
೩. ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ
ಕೊದಂಟಿ
ಕೊದಂಟಿ ಮರತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಗಲಸುನೆಕ್ ಆಪಿಲೆಕ ಅಯಿನ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು.
ಅರಿ-ಬಾರ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಉಂದೆಕ್ ಗಲಸುನ ಕೊದಂಟಿ ಒಂಜಿ ಮರಂಗೆ ಪಂಡ ಒಂಜೆದ್ದ್ ಒಂಜರೆ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಗಟ್ಟಿ ಜಾತಿದ ಮರನ್, ಪೊರ್ಲು ಗೀಸಿದ್ ಮರತ ಆಚಾರಿಡ ಮಲ್ಪದಿಪ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿಕ್ ಪೊನ್ನೆದ ಮರ, ಇಜ್ಜಂಡ ರೆಂಜೆದ ಮರನ್ ಉಪಯೋಗೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಯಿತ ಒಂಜಿ ಕೋಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪುಡಿತಲೆಕೊ ರೂಪೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಗಲಸ್ಲೆಕೊ ಸಪಾಯಿ ಆದ್ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು ಅಪುಂಡು. ಅರಿ ಅತ್ತಾಂಡ ಬಾರ್ ದ ಮುಡಿ ಕಟ್ನಗ ಬೈನ್ ಮರೊಜ್ಜಡು ಬಿಗಿತ್ತ್ ಕಟ್ಟ್ ನಗ ಕೊದಂಟಿಡ್ ಪೆಟ್ಟ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಬಗ್ಗವೆರ್. ಅಪಗ ಮುಡಿಕ್ಕ್ ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪೊ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಎರ್ಲೆನ ನಾಲಿಗ್ ಕಟ್ಟುನ ಕೊದಂಟಿ
ಉಂದು ಒಂಜಿ ಅಯಿನ್ ಆಜಿ ಮರಂಗೆ ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯನ ತೊಡೆತ್ತಾತ್ ತೋರ ಇಪ್ಪುನ ದಿನ್ನೊದ ಮರತ ತುಂಡು. ವಾ ಮರಲಾ ಆಪುಂಡು. ಕೆಲುವು ಎರ್ಲು ಬೇಲಿ ಲಾಗಿದ್ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲದ ಕಂಡೊಗು ಮೇಯೆರೆ ಪೋಪ. ಅವು ಬೇಲಿ ಲಾಗಿಯಂದಿಲೆಕ್ಕ ಅಯಿನ ನಾಲಿಗ್ ಕೊದಂಟಿನ್ ಚೆಪ್ಪುದ ಬಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್.
ಕೊದಂಟಿ ಪದೊ ಬಳಕೆ
ಇಂಚಿನ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಕೊದಂಟಿ ಒಂಜಿ ಮರದ ತುಂಡು, ಅಯಿನ್ ಅತ್ಯಾರ್  ಆದ್ ಗಲಸೊಲಿ ಪಂದ್ ಅರ್ತೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು.
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ
thumb|ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಮನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೂಜೆ. ಉಂದೆನ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ, ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ವೃತೋ ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ ಪನ್ಪರ್.
ಪರಿಚಯೋ
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆನ್  ಹೆಚ್ಚಾದ್  ತಿಂಗೊಲುದ  ಪುಣ್ಣಮೆದ ದಿನೊತಾನಿ, ಹಿಂದೂಲು ಮಲ್ತ್ದ್ ವಿಷ್ಣು ದೇವರೇನ ಆರಾಧನೆ ಮನ್ಪುವೆರ್. ವಿಷ್ಣುದೇವೆರೆನ  ನಾರಾಯಣ ರೂಪೊ ಸತ್ಯೋದಾ ಅವತಾರ ಪಂಡ್ದ್  ನಂಬೋಲಿಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ  ಒಂಜಿ  ಪೂಜೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವರೆನ್  ಜನೊಕುಲು ಈ ಕತೆನ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹಚ್ಚಾದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಎಡ್ಡೆ  ಕಜ್ಜಗು ತೊಡಗುನೆಕ್ ದುಂಬು ಅತಾಂಡ ಬೊಕ್ಕ,  ಬದ್ಕಡ್  ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್ ಪಂದ್ ಕತೆ ಓದಬೇರ್. ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೇನ್ ಗುಜರಾತ್, ಬಂಗಾಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಅಂಚನೆ ಕರ್ನಾಟಕೋದ ತುಳುನಾಡ್ ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಭಾರತೊದ  ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾಗೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಡು ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆನ್ ತಿಂಗೊಲುದ ಏಕಾದಶಿ ಅತಾಂಡ ಪೂವೆದಾನಿ  ಮಲ್ಪುವೆರ್. thumb|ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ
ಕಟ್ ಕಟ್ಟಳೆಲು
ವ್ರತೊ ಪಂಡ ಧರ್ಮೊದ ಮಿತ್ತ್ ಇಪ್ಪುನ ನಂಬೋಳಿಗೆ, ಆರಾಧನೆ, ಅಂಚನೆ ಕರ್ತವ್ಯ. ಮಾತಾ ಊರುದ ಹಿಂದೂಲು ಕೈ-ಕಾರ್ ಸುಕೋ, ಸಂಪತ್, ಬುಳೆ-ಬಾಗ್ಯೋ, ಬರವು-ಸರವು, ಗಂಡಾಂತೋರೋ  ಅಂಚನೆ ಸೀಕ್ ದ್ ಪರಿಹಾರೋ ತಿಕ್ಕೊಡು ದೇವೆರೆನ, ಅನುಗ್ರಹಗು  ಬೋಡಾದ್ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ವ್ರತೋನು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಬೇರೋ ಸುರು ಮನ್ಪುನಗ, ಪೊಸ ಕಸುಬು ಮನ್ಪುನಗ, ಮದಿಮೆ ದಂಚಿನ  ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯೋ, ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಪುದರ್ ದೀನಗ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಈ ಪೂಜೆನ್ ಸುರುಕು ಋಷಿನಕುಲೆಗ್  ಸೂತ ಪುರಾಣಿಕೇರ್ ಪಂಡೆರ್ ಪಂದ್  ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದ ರೇವಾ ಖಂಡೊಡು  ಬರೆತೆರ್. ಈ ವಿಚಾರೊಳು  ಪೂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜೆದ  ಜೊತೆಟ್  ಓದುನ  ಕತೆಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಶ್ರೀ ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆ  ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಗುಜರಾತ್, ಬಿಹಾರ, ಬಂಗಾಳ, ಒರಿಸ್ಸಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಬೊಕ್ಕ  ಗೋವಾ ಅತ್ತಾಂದೆ  ಭಾರತದ ಮಸ್ತ್ ಕಡೆಟ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಪೂಜೆ.
ನರ್ತೆ
ನರ್ತೆ ಕಂಡೊಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ಪುರುತ್ತ/ಪುವೆಚ್ಚಿ ಜಾತಿಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಜೀವಿ. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ನರ್ತೆ ಪನ್ಪಿನವು ಬಾರೀ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಜೀವಿ, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಬೆನ್ನಿ ಕಂಡೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಜಾಸ್ತಿ, ಅಂಚ ಇತ್ತನೈರ್ದಾವರ ಮುಲ್ಪ ಮಾಮೂಲಿಯಾದ್ ಉಂದು ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ನರ್ತೆಲು ಅರೆಗೊಲೊಡು ತುವರೆ ತಿಕ್ಕುಜ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅರೆಗೊಲೊಡು ಉಂದು ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡೀಕ್ ಪೋದಿಪ್ಪುಂಡು. ಸುರೂತ ಬರ್ಸೊಗು ಮಣ್ಣ್ ದ ಅಡೀಕ್ ಪೋಯ್ನ ನರ್ತೆಲು ತೆತ್ತಿ ದೀವರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪ. ನೆಟ್ಟ್ ಕರ್ಬದ ಅಂಶೊ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ, ವಿಟಮಿನ್ ಎ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಕನಿಜೊದ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶೊಲು ಇಪ್ಪುಂಡು ಪ್ರೋಟಿನ್ ಲ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈತ್ ಇತ್‌ದ್ಲಾ ನೆಟ್ಟ್ ಚರ್ಬಿದ ಅಂಶ ಇಪ್ಪುಜಿ. ನರ್ತೆನ್ ತಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆತ್ತ ಚಿಪ್ಪುನ್ ದಕ್ಕುನ ಬದಲ್‍ಗ್ ಅವೆತ್ತ ಚಿಪ್ಪುನು ಸುರಿದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಬಣ್ಣೊ ಕೊರ್ದು ಮಾಲೆಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ
ಕಟ್ ಕಟ್ಟಳೆಲು
ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆನ್  ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲುದ ಪುಣ್ಣಮೆದಾನಿ, ಏಕಾದಶಿ (ಪುಣ್ಣಮೆ ಅತ್ತಂಡ ಅಮಾವಾಸೆ  ಕರಿದ್ ೧೧ನೇ ದಿನೋ), ಕಾರ್ತಿಕ ಪುಣ್ಣಮೆ , ಸೂರ್ಯ ಗ್ರಾನೊದಾಣಿ  ಅತ್ತಂಡ  ತಿಂಗೊಲ್ದಯೋದ್ಯ (ಸಿಂಗೊಡೆ ದಾನಿ)(ಆಟಿ ನ್ ಬುಡ್ದು) ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಪರಕೆ ಸಂದಾಯೋದಾಲೆಕ, ವಿಸೇಸ ಸಂದರ್ಭಲೆಡ್  ಬೊಕ್ಕ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತನ ಕಾಲೋಡುಲಾ ನಡಪಾವೆರ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್  ಮದಿಮೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಡಿಗ್ರಿ, ಪೊಸ ಕೆಲಸ ಸುರು ಮನ್ಪುನಗ, ಪೊಸ ಇಲ್ಲ್  ಗೆತೊನ್ನಗ, ಇಂಚ. ಪೊಸ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಜೊತೆಕುಲೆಗ್ ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟಿಯೆರೆಗಾದ್ ಈ  ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ  ನಂಬೊಲಿಕೆಲಾ ಉಂಡು.
ನರ್ತೆ
ನರ್ತೆಲು ತಿನ್ಪಿನ ಆಹಾರ, ಬದುಕುನ ಜಾಗೆ
ನರ್ತೆಲು ಮಣ್ಣ್ ದುಲಾಯಿ ಇಪ್ಪುನೈರ್ದಾವರ ಪಾಮಜಿ, ಕೆಸರ್ ಮಣ್ಣ್ ನ್ ತಿಂದ್‍ದೇ ಬದುಕುಂಡು. ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಜೀವಿಲು ಪಗೆಲ್‍ಡ್ ಬೆಚ್ಚೊಗ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಬರ್ಪುಜ. ಅವ್ವೇ ಬಯ್ಯೊದ ತಂಪುದ ಪೊರ್ತುಗ್ ಮಣ್ಣ್ ‍ದ ಮಿತ್ತ್ ಬತ್‍ದ್ ಸೇರುವ. ನರ್ತೆದ ಶರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಶಂಕೊದ ರೂಪೊಡು ಒಂಜಿ ಚಿಪ್ಪು ಅಂಚನೆ ಉದ್ದೊದ ಮೀಸೆ ಉಂಡು. ಚಿಪ್ಪು ಇಪ್ಪುನು ಅವೆಕ್ಲೆನ ರಕ್ಷಣೆಗ್. 15-20 ವರ್ಸ ಮುಟ್ಟ ನರ್ತೆಲು ನೀರ್ ಡ್ ಬದುಕುವ, ಅವ್ವೇ ಉಂದೆನ್ ನೀರ್ ರ್ದ್ ಪಿದಯ್ ದೆತ್ತ್ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಮೂಜಿ ದಿನ ಬದ್ಕುಂಡು. ಅವತ್ತಂದೇ ರೈತೆರ್ ಗಲಸುನ ಯಂತ್ರೊಲೆರ್ದ್ ಅಂಚನೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರೊಲೆರ್ದ್ ನರ್ತೆಲು ಸಯ್‍ಪ. ನರ್ತೆಲು ಒರ ತೆತ್ತಿ ದೀನಗ 200-300 ತೆತ್ತಿ ದೀಪ. ಆಂಡ ನೀರ್ ಡ್ ತೆತ್ತಿಲು ಒರಿಯುನ ಮಸ್ತ್ ಕಮ್ಮಿ.
ರೈತನ ಮಿತ್ರೆ ನರ್ತೆ
ನರ್ತೆಲು ಮಣ್ಣ್, ಪಾಮಜಿ, ಕೆಸರ್ ತಿಂದ್ ಬದ್ಕುನೈರ್ದಾವರ ಅವ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶೊಲು ಇಪ್ಪುವ. ಅಂಚ ಇತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ಅಲ್ಪ ಬಿತ್ತನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಫಲೊ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನರ್ತೆಲೆನ್ ರೈತನ ಮಿತ್ರೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಿತ್ರೆ ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಆಂಡ ನನೊಂಜಿ ರೂಪೊಡು ನರ್ತೆಲು ರೈತೆರೆಗ್ ಶತ್ರು , ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬಿತ್ತಿನ ಬಿತ್ತ್ ಮುಂಗೆ ಬರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗ್ ನರ್ತೆಲು ಈ ಮುಂಗೆ ಬೈದಿನವೆನ್ ತಿನರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವ. ಅಂಚಾದ್ ಬುಲೆ ನಾಶ ಆವರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಬಿತ್ತನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ದುಂಬೇ ನರ್ತೆಲೆನ್ ಪೆಜ್ಜುವೆರ್. ಇಜ್ಜಾಂಡ ಬಿತ್ತನೆ ಮಲ್ಪಂದೆ ನೇಜಿ ನಡ್ಪೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು
ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ಕತೆ
ಕಟ್ ಕಟ್ಟಳೆಲು
ಈ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಾರೀ ಸುಲಭ, ಏರ್ಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಇಂದೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪುರೋಹಿತೆರ್ನ ಅಗತ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಈ  ಪೂಜೆನ್  ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೋಡು ಕೆಲವೆರ್  ಬೌದ್ದರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಪಲ್ಲೆದ ಬೂರು
ಪಲ್ಲೆದ  ಬೂರು ಅತ್ತಂಡ ಪಲ್ಲೆದ ಮರ ಪಂಡ್ ದ್  ಪನ್ಪುನ ಬೂರು ಬಾರಿ ದಪ್ಪದ  ಬೂರು ಆದ್ ಮರತಲೆಕ ದಿಂಜ ಜಾಗೆಗ್ ಪದುರೊಂದು ಪೋಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಆಫ್ರಿಕಾಡ್ ಕಣೋತ ಮರ್ದ್  ಅತಾಂಡ ಸ್ನಫ್  ಬಾಕ್ಸ್  ಸೀ ಬೀನ್,  ಬೊಕ್ಕ  ಜಮೈಕಾ ಡ್ ಕೊಕೋನ್ ವೈನ್ ಪಂಡ್ ದ್ಲಾ ಪನ್ಪರ್. . ಆಯಿನ ಕಾಯಿ (ಪಲ್ಲೆ) ದ  ಪಿದಯಿದ ಚೋಲಿ ದಪ್ಪ ಇತ್ ನೆಡ್ದಾವರ ಸಮುದ್ರ ದ ಅಡಿಟ್ ಲಾ ದಿಂಜ ಸಮಯ ಒರಿಪುಂಡು.
ಪುದರ್
ಉಂದೆನ ಪುದರ್ನ್ ಸುರುಕು ಪಂಡ್ ನಾರ್ ಈ  ರಹೀಡೀ ಪಂಪುನರ್. ಆಂಡಲಾ, ಉಂದೆನ್ ಎಂಟಾದ ರಹೀಡೀ  ಬರೆದ್ , ಹೆಡ್ರಿಕ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ರಹೀಡೀ  ಟಟ್ ದ್ರಾಕ್ಸ್ಟೆಯ್ನ್ ಗ್ ಮರಿಯಾದಿ ಕೊರ್ಪೆರ್ .(೧೬೩೭-೧೬೯೧). ತುಳುವೆರ್ ಉಂದೆನ ಕಾಯಿನ್ ತೂದು ಪಲ್ಲೆ ಕಾಯಿ ಬೂರು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಪಜಾತಿಲು
ಈ ಉಪಜಾತಿಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕೋ  ಉಪಯೋಗೊ
ಈ ಜಾತಿದ ಬೂರುದ ಪಲ್ಲೆ ಲೆನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ದಕುಲು ನಮುನೆ-ನಮುನೆ ದ ಕಣ ಕಟ್ಟಿಯೆರೆ ಮರ್ದಾದ್, ಅಂಚನೆ, ಬೂತೊ-ಪ್ರೇತೋಳೆಡ ಪಾತೆರಿಯೆರ್ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಉಂದೆತ ಉಳಾಯಿದ ಬೊಂಡುನು ಸೀದಾ ತಿನ್ಪೆರ್ ಆಯಿನ್ ನುಂಗಾದ್ ಪುಗೆರೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ಸಾದ್ ಜೆಪ್ಪುನೆಕ್ ದುಂಬು  ಎಡ್ಡೆ ಕಣ ಕಟ್ಟೊಡು ಪಂದ್  ಪುಗೆ ದೇತೊನುವೆರ್.
೧೮೮೯ ದ ಬೂಕು ; " ದಿ ಉಸ್ಫುಲ್ ನೇಟಿವ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ " ಉಂದೆತ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಪಲ್ಲೆಲೆನ್ ಸೂಟು ಪೊದುತ್ತುದು, ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ ದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಭಾರತೊದ ಪಿರಕ್ ದ ಜನೋ ಪಲ್ಲೆಲೆನ್ ಸೂಟು ಪೊದುತ್ತುದು, ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ ದ್ ತಿನೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಜಾಗೆಲು
ಪಲ್ಲೆಲು  ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಮುದ್ರೊದ ಬರಿಟ್  ಕೊಡಿತ್ತ್ದ್ ಆಯಿನ ಬರಿಟ್ಟ್ ಬೂರು ಆಡ್ ಬೊಲೆಪ  ಅಂಚನೆ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪೋದು  ಉಷ್ಷಣವಲಯದ  ಆಫ್ರಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಉಷ್ಷಣವಲಯದ ಏಷ್ಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ವೀನ್ ಲ್ಯಾನ್ಡ್ ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
<references group="" responsive="1">
ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ
thumb|ಭೀಕರ ರಣಕಟ್ಟೆ(ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ)
ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ ಪನ್ಪಿ ಊರು ಕುಡ್ಲ ದ ಕೇಂದ್ರ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ‌ರ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿ. ಮಿ. ದೂರ ಈಸಾನ್ಯೊ ದಿಕ್ಕುಡು ನಂತೂರ್ರ್ದ್ 1 ಕಿ. ಮೀ. ಅಂತೊರೊಡ್ ಉಂಡು. ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ನಂತೂರು- ಕುಲಶೇಖರ ಆದ್ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ-ಕಾರ್ಕಳ-ಶಿವಮೊಗ್ಗಗು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎನ್ ಎಚ್ ನಂಬ್ರ 169) ಪೋಪಿ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ಚರಿತ್ರೆ
ಚರಿತ್ರೆಡ್ ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ – ಒಂಜಿ ತ್ಯಾಗೊ-ಬಲಿದಾನದ ಮಹತ್ವೊ ಉಪ್ಪಿನ ಊರು. ಕುಡ್ಲದ ನಗರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಬರ್ಪುನ ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ ಊರುದ ಪಿರವುಡು ಉಪ್ಪುಣ ತ್ಯಾಗೊ-ಬಲಿದಾನದ ಮಹತ್ವೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಕ್ಲೆಕ್ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ. ಸುಮಾರ್ 2 ಶತಮಾನೊಗ್ ದುಂಬು ಉಂದು ಭೀಕರ ರಣಕಟ್ಟೆ ಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುರೂತ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡ್ ನೆತ್ತೆರ್ ತೆತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸೊಗ್ ಉಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿನ ಕಟ್ಟೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರೆನ್ ಈ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಾದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಪುಣೊಲೆನ್ ಕಕ್ಕೆ-ಗಿಡಿಳೆಗ್ ತಿನೆರೆ ಬುರ್ದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಅಮಾನವೀಯ ಕ್ರೌರ್ಯೊನ್ ಸಾರಿನಂಚಿನ ಕಟ್ಟೆ. ಜಿಲ್ಲೆದ ರೈತ ಹೋರಾಟರೆನ ಮಾಜಂದಿನ ಪಜ್ಜೆಗುರುತುಳು ನೆತ್ತ ಪಿರವುದುಂಡು.
ಸುಮಾರ್ 200 ವರ್ಷದ ದುಂಬು ಖಾಲಿ ಗುಡ್ಡೆಯಾದಿತ್ತಿನ ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆ ಇನಿ ಫ್ಲೈಓವರ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಹೆದ್ದಾರಿದ ಕೈತಲ್ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ ಇಪ್ಪುನ ಕಟ್ಟೆನೇ ಭೀಕರ ರಣಕಟ್ಟೆ ಪಂದ್ ಪಣೊಂದುಪ್ಪುಣಿ. ಐತ್ತಮಿತ್ತ್ ಜಾಗೆದ ಪುದರ್ ಕೆತ್ತ್ ದಿನ ಕಲ್ಲ್ ಲಾ ಅಡೆ ಉಂಡು. ಈ ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಐತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ದ ಮರೊನ್ ಮಿತರೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕಟ್ಟೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೇವರೆನ ಪಾಟೊನ್ ದೀಪುಲೆಕ್ಕ ಇಜ್ಜಿ. ಇಂಚಿದಿನ ವಾಡಿಕೆಲು ಮೂಲು ನಡೆತ್ತೊಂದು ಬೈದುಂಡು. 1799ಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಒಟ್ಟುಗ್ ಆತಿನ ಯುದ್ದೊಡು ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ಜೀವ ಕಳೆಯೊನುವೆ. ಮೈಸೂರು ವಶೊಗು ತಿಕ್ಕಿನ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಉಪ್ಪು, ಬಚ್ಚಿರೆಗ್ ಸುಂಕ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಉಳುಮೆದ ಗೇಣಿನ್ ಪಣೊತ ರೂಪೊಡ್ ಕೊರೊಡ್ ಪಣ್ಪಿನ ಕಟ್ಟಾಜ್ಞೆ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಇಂದೆನ್ ವಿರೋಧಪಡಿಸಾದ್ 1837ಡ್ ಕೆಂದಬಾಡಿ ರಾಮಯ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ನಂಜಯ್ಯ ನೇತೃತ್ವೊಡು 'ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ರೈತ ದಂಗೆ' ಆದ್ ಪೋಂಡು. ಪುಟ್ಟ ಬಸಪ್ಪ ಮೆರೆಗ್ ರಾಜ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಪಣ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀದ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರ ಯುದ್ಧೊಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಸುಳ್ಯರ್ದ್ ಪೋಯಿನ ಈ ರೈತ ಸೈನ್ಯ ಜನರೆನ್ ಸೇರಿಸಾದ್, ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ್ ಸೋಲಿಸಾದ್ 1837ಡ್ ಎಪ್ರಿಲ್ 5ಕ್ಕ್ ಕುಡ್ಲ ಮುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿಗ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಲಾ ಮಲ್ತೆರ್. ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಸುಂಕ, ಗೇಣಿ ರದ್ದ್ ಮಲ್ಪುಣ ನಿರ್ಣಯೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್.
ಅವಮಾನ ತಡೆವೆರೆ ಆವಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ರಡ್ಡೇ ವಾರೊಡ್ ಭಾರೀ ಸೈನ್ಯ, ಅಸ್ತ್ರೊನ್ ಗೆತೊಂದು ಯುದ್ಧ ಸಾರಿಯೆರ್. ಈ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧೊಡ್ ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಪ್ಪ, ಹುಲಿಕುಂದ ನಂಜಯ್ಯ ಹುತಾತ್ಮರಾಯೆರ್, ನಂದಾವರ ಬಂಗರಸುರೆನ್ 1837 ಮೇ 27ಡ್, ಕಲ್ಯಾಣಸ್ವಾಮಿ ಅಂಚನೇ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿದ ಮಂಜಪ್ಪರೆನ್ ಜೂನ್ 19ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಗುಡ್ಡೆ ಮನೆ ಅಪ್ಪಯ್ಯ ಮೆರೆನ್ ಅಗೊಸ್ಟ್ 31ಡ್ ಬಿಕರ್ಣಕಟ್ಟೆಡ್ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಾಯೆರ್. ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ ಪರ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪೆರೆ ಜನ ದುಂಬು ಪೋಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಣ್ದ್ ಪೋಡಿಗೆ ಪುಟ್ಟಾವುನ ಉದ್ದೇಶೊಡ್ ಗಲ್ಲುಗೇರಿಸಾಯಿನ ದೇಹೊಳೆನ್ ಜೆಪ್ಡಾಯೆರೆ ಬುಡಂದೆ ಅವೆನ್ ಕಕ್ಕೆ-ರಣಗಿಡಿಳು ತಿನ್ಪಿಲೆಕ್ಕ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಬ್ರಿಟಿಷರೆನ ಈ ಕ್ರೌರ್ಯೊಗ್ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿನ ಕಟ್ಟೆ ದುಂಬಗ್ ‘ಭೀಕರ ರಣಕಟ್ಟೆ’ ಪಣ್ದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಕುಡಲದ ಊರುಲು
https://kpepaper.asianetnews.com/c/68739307
ಭಜನೆ
ಭಜನೆ ಪನ್ಪುನ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತೊ ಕಂಡು ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದೊ ಕಲೆ. ಒಂಜೊಂಜಿ ಭಾಗಡ್ ಭಜನೆ ಮಲ್ಪುನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕಾರೊಡದ್ ಒಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡು. ಒಟ್ಟಾದ್ ಭಜನೆ ಮೇಳಲ್ ಒಂದತ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ ನಾಡ್ದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕ್ ಪದ್ರ್ಂತ್ಂಡ್.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಧ್ಯಕಾಲ್ದ ಭಕ್ತಿಯುಗೊ ಈ ಭಜನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗ್ ಕೈತಲಾದಿಪ್ಪುನ. ಶೈವ ಬೊಕ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥೊಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಭಜನೆದ ಪರಂಪರೆನ್ ಪುಡ್ಡು ಪಾರ್ದುಂಡು. ವೈದಿಕೊ ಪರಂಪರೆದ ನಿಗೂಢತೆಲೆನ್ ಅವಶ್ಯಕತೆನ್ ದುಂಬು ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ್ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪರಂಪರೆನ್ ದಾಸೊರ್ ಭಜನೆಗ್ ತಾತ್ವಿಕೊ ರೂಪನ್ ಕೊರ್ಪುನೆಡ್ ಅಕ್ಲ್ ಸಮರ್ಥರಾಯೆರ್. ನವ ವಿಧೊದ ಭಕ್ತಿದ ಮೂಲಕೊ ಅಕ್ಲ್ನ ಭಜನೆಗೊಂಜಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನನ್ ನೀಡ್ದೆರ್. ಇಂಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಲ್ನ ಭಜನೆಗೊಂಜಿ ನಿರ್ಧಷ್ಟತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಭಜನೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲು
ಭಜನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಪಂಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನನ್ ಕಾಲಾಂತರೊಡ್ ಮುರಿದುದು, ಆತ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ ಶೈವ ಬೊಕ ವೈಷ್ಣವ ಪನ್ಪುನ ವಿಂಗಡಣೆದ ಗೆರೆನ್ ದಾಟ್ದ್ ಭಾವೈಕ್ಯದ ಕಡೆಕ್ ಸಾಗ್ಯೊರ್. ಜನಪದ ಭಜನೆ ಪನ್ಪುನ ಜಾತಿ, ಮತನ್ ಮೀರ್ನ ದೇಶಿ ಆರಾಧನೆ ಗೀತೆದ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಅಯ್ಟ್ ಮುಲ್ಪದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆದ ಸ್ತುತಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ, ಛಂದಸ್ಸುಲ ಶುದ್ಧವಾದ್ ದೇಶೀಯ ದಾಸರು ಬಳಸಿನ ಭಾಷೆ. ಛಂದಸ್ಸುದ ಶಿಷ್ಠ ರೂಪನ್ ಮೂಲ್ ಗುರ್ತಮಲ್ಪುಲೆಕ ಇಜ್ಜಿ, ಬಹುತೇಕವಾದ್ ಅವು ಪೂರ ಆಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆದ ರೂಪೊನ್ ಪಡೆಯೊಂದ್ನಂಡ್. ಹಿಂದೂ ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಪನ್ಪುನ ಭೇದವಿಜ್ಜಂದೆ ಭಜನೆಗಾರರ ಮೇಳಲು ಕಂಡು ಬರ್ಪುಂಡು.
ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಭಜನೆ
ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಭಜನೆದ ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪಲೆನ್ ಏಕತಾರಿ ಪದಗಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕುಂಡು. ಏಕತಾರಿ ತಾನೊಬ್ಬನೆ ಭಜನೆ ಪನ್ಪುನ ಅಲ್ಪದ ಕ್ರಮ,
ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಜನೆ
ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಜನೆ ಪನ್ಪುನ ಮೇಳ ರೂಪದ. ಮುಲ್ಪದ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ್ ಪನಂದೆ ಒಂಜೆರ್ದೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪನ್ಪುನೆ ಸೂಕ್ತ. ತಾಳ, ತಪ್ಪಡಿ, ಏಕತಾರಿ, ಚಾಜು, ಶ್ರುತಿ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯ ಮೂಲಿಪುಂಡು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಜನೆಡ್ ಹಿಮ್ಮೇಳ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಮುಖ್ಯಗಾಯಕೆರ್ ಭಜನೆನ್ ಪನೊಂದು ಪೋಪೆರ್ ಬಾಕಿದಕ್ಲ್ ಅವ್ವೆ ಧಾಟಿಡ್ ಬಜನೆನ್ ಪುನರಾವರ್ತಿಸವೆರ್.
ಕುಣಿತ ಭಜನೆ
ಕುಣಿತ ಭಜನೆ ಪನ್ಪುನವು ಪೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರ. ಪೊಸ ಮಾದರಿಲ ಅಂದ್.
ಉಪಸಂಹಾರ
ಆರಾಧನಾ ಕಲೆಯಾತಿನ ಭಜನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು, ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಭಕ್ತಿಪಂಥದ ಪರಂಪರೆ ಭಜನೆಗ್ ಹಿನ್ನಲೆಯಾತ್ಂಡು, ಆತತಂದೆ ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ನೇತಾರರೂ ಉಂದೆ ಪರಂಪರೆಡಷ್ ಬರ್ಪೆರ್, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನೊಟ್ ಭಜನೆನ್ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಗ್ ಕಂತ್ದ್ ಉಂತಾಯಿನ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಮೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕಲಬುರ್ಗಿದ ಕಡಗೋಳ ಮಡಿವಾಳಪ್ಪ, ಅವ್ವೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ರಾಮಾಪುರತ್ತ ಬಕ್ಕಪ್ಪ, ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ, ಕಲಬುರ್ಗಿದ ಕೂಡಲೂರು ಬಸವಲಿಂಗ ಶರಣ, ಬಿಜಾಪುರೊದ ಸಾರವಾಡದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಯ್ಯ ಮೊಕುಲ್ ಪೂರ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ ಭಜನೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನ್ ಹಿರಿದಾದ್ ಬುಲೆಪಾದಿನಕ್ಲು,  ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಡ್ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರೇ ಭಜನೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ದಕ್ಚಿಣ ಕನ್ನಡೊಡ್ ಅಂಚಿನ ಪರಂಪರೆ ಕಂಡು ಬರ್ಪುಜಿ.
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಸಂಗೀತೊಲು ವರ್ಗೊ:ಅದ್ಯಾತ್ಮೊ
ಕಟ್ಟಿಂಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ್‌
ಕಟ್ಟಿಂಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಉಡುಪಿದಾರ್. ಇಂಬೆರ್ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊದ ಸಾಹಿತಿ. ಕಲಾ ಸಾಧನೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ದ್ ಸಮ್ಮಾನೊ ಪಡೆತೆರ್. ನಿಸರ್ಗೊ ಪ್ರೇಮಿಯಾದಿತ್ತಿನ ಇಂಬೆರೆನ್ ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆ ಕೆ ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಮಸ್ತ್ ರೇಖಾ ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ಲಾ ಬರೆತೆರ್. ೧೯೧೧ಟ್ ಉಡುಪಿಟ್ ಪುಟ್ಯೆರ್ ೧೯೯೬ಟ್ ತೀರ್ಯೆರ್. ಕಲಾವಿದನ ಶೋಧ ಮೇರ್ನ ಆತ್ಮಕತನೊ. ಇಂಬೆರ್ ಕೆ ಕೆ ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಆರ್ಟ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನಾರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ
ಗೂಂಜಿ
ಗೂಂಜಿ ಪಂಡ ಪೆಲಕಾಯಿದ ಉಳಾಯಿ ಇಪ್ಪುನ ತಿರ್ಲ್.
ಇತಿಹಾಸ
ದುಂಬುದಕುಲು ಅವು ಪೆಲಕಾಯಿ ತಿಂದ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿನ ಗೂಂಜಿನ್ ತೂದ್ ಉಂದೆನ್ ದಕ್ಕುನ ಬದಲ್ ನೇನ್ ಒಂತೆ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ಡ್ ಪಡ್ಡದ್ ದೀಂಡ ಕಜಿಪುಗಾಪುಂಡ ತೂಕಾ ಪಂಡ್ದ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಒಂತೆ ದಿನ ಬುಡುದು ರುಚಿ ತೂನಗ ಬಾರಿ ರುಚಿಯಾಂಡ್ ಅವೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ತಿನ್ನರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್ಗೆ. ಉಂದು ಗಂಜಿ ದೊಟ್ಟು ತಿನರೆ ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊಡು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್
ಉಪಯೋಗುಲು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗೂಂಜಿನ್ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥ ಮಲ್ಪರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗೊಳ್ ಡ್ ತಿಕ್ಕುನಿ. ಆಂಡ ಐತ ಗೂಂಜಿನ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀಂಡ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಅವ್ವೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೋಲಿ
ಗೂಂಜಿದ ಚಟ್ನಿ
ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನ
ಗೂಂಜಿನ್ ಉಪ್ಪು ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀದ್ ಇಪ್ಪೊಡು. ಅವೆನ್ ದೆತ್ತದ್ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿ, ಮುಂಚಿ, ದಾಸೆಮಿ, ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪುಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಕಡೆವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಗು ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದೀತಿನ ಗೂಂಜಿನ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಪಾಡೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಸರಿಟ್ಟ್ ಕಲಪೊಡು. ಅಪಗ ಗೂಂಜಿ ಚಟ್ನಿ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಗಂಜಿ ದೊಟ್ಟು ತಿನ್ಪೆರ್.
ಮಡಿಕೇರಿ
ಮಡಿಕೇರಿ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆದ ತಾಲೂಕು ಬೊಕ್ಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ. ಉಂದು ಕೊಡಗುದ ರಾಜಧಾನಿಲಾ ಆದುಂಡು. ಪೂರ ಹೆಚ್ಚ ವ್ಯವಹಾರ ನಡಪುನ ಜಾಗ. ಪೂರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಛೇರಿಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ ಉಂಡು. ಅಂತ್ತದೆ ಮಡಿಕೇರಿ ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಲಾ ಅಂದ್. ಮಡಿಕೇರಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಂಡ್ ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಬೂತ ಕನ್ನಡಿ
ಬೂತ ಕನ್ನಡಿ ಪಂಡ ಎಲ್ಯ ವಸ್ತ್ ಲೆನ್ ಮಲ್ಲೆಡ್ ತೂಯೆರೆ ಗಲಸುನ ಕುಪ್ಪಿದ ಸಾಮನ್. ಉಂದೆನ್ ಎಚ್ಚಾದ್ ಓದಿಯೆರೆ, ಬಾರೀ ಎಲ್ಯ ವಸ್ತ್ ಲೆನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು, ವಾಚಿ ರಿಪೇರಿ ಮಲ್ಪುನಕುಲು, ಬಂಗಾರ್ದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು, ವಿಜ್ಞಾನಿಲು, ಕಂಪ್ಯುಟರ್ ದ ಬೋರ್ಡುಡು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಮಾತಾ ಗಲಸುವೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಾರೀ ಚಾತುರ್ಪು ಬೋಡು. ಒಂಜಿ ಕುಪ್ಪಿನ್ ಉರುಂಟು ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಯಿನ ರಡ್ಡ್ ಮೈಯ್ಲಾ ನಡ್ಪತ್ತ್ ಪಿದಾಯಿದ ಮೈಕ್ ಉಬ್ಬುದು ಇಪ್ಪುನಲೆಕ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಅಯಿನ್ ಪೀನ ಮಸೂರ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಒಂಜಿ ಉರೂಟುದ ಕುಪ್ಪಿದ ಗುಂಡುದ ಪಿದಾಯಿದ ಮೈ ತಲೆಕೊ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ರಡ್ಡ್ ಮೈಲಾ ಉಲಾಯಿದ ಪುಡೆಕ್ ತಗ್ಗ್ದ್ ಇಪ್ಪುನಲೆಕೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅಯಿನ್ ನಿಮ್ನ ಮಸೂರ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಮೈ ಪಿದಾಯಿ ಅತ್ತಾಂಡ ಉಲಾಯಿ ಬತ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಮೈ ಸಪಾಯಿ ಇಪ್ಪುಲೆಕೊಲಾ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಬಾರೀ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಉರ್ದುದು ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂದು ಮಾತಾ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯೊಗು ಉಪೊಯೋಗೊ ಬಪುಂಡು. ವಿಜ್ಙಾನೊಡು ಉಂದೆನ್ ಬೊಲ್ಪುನು ಒಂಜಿ ಕಡೆಕ್ ಸೇರ್ಸಾಯೆರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಪೀನ ಮಸೂರ ಬೊಲ್ಪುದ ರವಿನ್ ಒಂಜಿಕಡೆಕ್ ಒಂದಾವುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಿಮ್ನಮಸೂರ  ಬೊಲ್ಪುದ ರವಿನ್ ದೂರೊ ದೂರೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬೂತ ಕನ್ನಡಿ ಡ್ ತರಾವಳಿ ಉಂಡು. ಇಂಚಿಪ್ಪ ಅಯಿನ್ ಕುಪ್ಪಿದ ಬದಲ್ ಗ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲಾ ಮಲ್ಪೆರೆ ತೊಡಗ್ದೆರ್. ಕಣ್ಣ್ ದ ದೋಸೊ ಇತ್ನಕುಲುಲಾ ಕನ್ನಡಕ ಆದ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಬಾಸೆಡ್ ಬಳಕೆ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ
ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ ವಿದ್ವಾಂಸೆ, ಲೇಖಕೆ, ಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪ್ರಸಂಗಕರ್ತೆ. ಜಾನಪದೊ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಕುಲ್ನ ಬಗೆಟ್ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡೊಡು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಬರೆತಿನ ತುಳು ಪ್ರಸಂಗೊಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾಡ್ದನದ ಕಥೆಕುಲು ಉಂಡು.
ಪರಿಚಯೊ
ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಬಂಗಾಡಿ ಅರಸುಲೆನ ಶ್ವೇತಛತ್ರ ಪತ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಾಯಿಲ ಭಂಡಾರಿ ವಂಸೊದ ಕುತ್ರೊಟ್ಟು ಮಂಜು ಭಂಡಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಿನ್ಯಕ್ಕ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ. ಇಂಬೆರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸೊನು ಬಂಗಾಡಿಡೆ ಪೂರೈಸುವೆರ್. ೧೫೦ಗುಲಾ ಎಚ್ಚ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುಟ್ ಬರೆತೆರ್. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂತೆರೆಲೆನ ಕತೆಕುಲುನು ಯಕ್ಷಗಾನಗು ಕಣಪಿನ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ದೆರ್. ಆರ್ನ ಉಸ್ತುವಾರಿಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ‘ಸೌಹಾರ್ದ ಕಲಾವಿದರು, ಯಕ್ಷರಂಗ ಬಂಗಾಡಿ’ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ತಂಡೊ 15 ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ರಾಜ್ಯೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನೊ ಕೊರ್ತುಂಡು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ ಜ್ಞಾನ ರತ್ನ ಬಿರುದು, ಪುಳಿಂಚ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನೊದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಸೇರ್ದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮ್ಮಾನೊಲು ಆರೆಗ್ ತಿಕ್ದಂಡ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ
ತೆಲಂಗಾಣ
ತೆಲಂಗಾಣ ೪೦ ವರ್ಷೋಡ್ದಿಂಚಿ ಮಲ್ತಿನ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರತಿಫಲವಾದ್, ೨೦೧೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾರತದ ಪೊಸ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಯವಾಯಿನ ರಾಜ್ಯೋ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗ ವಾದಿತ್ತಿನ ತೆಲಂಗಾಣ, ಇತ್ತೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು
ಕು. ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್
ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದಾರ್. ೧೯೨೪ನೇ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ಡ್ ಪುಟ್ಯೆರ್. ಇಂಬೆರ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದೆರ್. ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೊ, ರಾಜ್ಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಲೀಯವಾದ್ ಭಾಷಾ ಕಮ್ಮಟ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣೊಲೆನ್ ನಡಪಾದೆರ್.
ಪರಿಚಯೊ
ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಸುರುಕ್ಕು ಉಡುಪಿದ ಕಡಿಯಾಳಿಡ್ ಶಿಕ್ಷಣೊ ಪಡೆಯೆರ್. ಕುಡ್ಲಡ್ ರಡ್ ವರ್ಸೊದ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಗೆತೊಂದು, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು 'ವಿದ್ವಾನ್' ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೪೬ಟ್ ಮದ್ರಾಸ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೪೯ಟ್ ಬಿ.ಎ(ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಗೆತೊನುವೆರ್. ೧೯೫೦ಟ್ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ್ ಕಸುಬು ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಟ್ ತೀರ್ಯೆರ್.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು
೧೯೮೮ಟ್ ಕು. ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಬರೆತಿನ ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದೇ ಜ ಗೌ. ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕೊರ್ಪುನ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮೆರೆಗ್ ಸಂದುದುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಿಣಿ, ಮೆರ್ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆತೆರ್. ಮೆರ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಜೆಪಿ) ಸದಸ್ಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್.ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಸ್ಥಳೀಯ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯೊಗು ಸೇರಿನ ಸುರುತ ಪೊಂಜೊವು. ಮೆರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆಪಿನ ಸುರುಕು ೨೦೧೫ ಬೊಕ್ಕ  ೨೦೨೧ನ ನಡುಟು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ದ ಒರ್ಂಭನೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ್  ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಅಂಚನೆ ೨೦೦೦ಡ್ದ್ ೨೦೦೪ದ ನಡುಟು ಒಡಿಶಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌‌ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಖಾತೆಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನಾರ್ .ರಾಜಕೀಯಗ್  ಪ್ರವೇಶ ಆಪಿನೆಗ್ ದುಂಬು ರಾಜ್ಯ ನೀರಾವರಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲಾಖೆಡ್ ಕಿರಿಯ ಸಹಾಯಕಿಯಾದ್‌ಲ ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಯರಂಗಪುರದ ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದೋ ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರೊಡು  ೧೯೯೭ ಮುಟ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾಗಿ ಬೆಂದಿನಾರ್.
ಜೂನ್ ೨೦೨೨ ಡ್ ಬಿಜೆಪಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಮೆರೆನ್ ೨೦೨೨ದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟದ (NDA) ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜುಲೈ ೨೦೨೨ ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್, ದೇಶದ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದ ಕಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಂಚನೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬೊಕ್ಕ ಪುಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಜೂನ್ 20, 1958 ಡ್ ಒಡಿಶಾದ ರೈರಂಗಪುರದ ಬೈದಪೋಸಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸಂತಾಲೆರೆ  ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಆರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬೊಕ್ಕ   ಅಜ್ಜೆರ್ ಗ್ರಾಮ ಪರಿಷತ್ತ್‌ದ  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದಿತ್ತೆರ್. ಮುರ್ಮು ರಮಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಕಲಾ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್.
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಶ್ಯಾಮ್ ಚರಣ್ ಪನ್ಪಿ ಒರಿ ಬ್ಯಾಂಕರ್‌ನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ರಡ್ಡ್ ಆಣ್ ಜೋಕುಲು ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆನ್ ಪಡೆದ್ ಸುಖ ಸಂಸಾರಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ .2009ಡ್ದ್ 2015ನೆ ಮುಟ್ಟದ 7 ವರ್ಷದ ಅವಧಿಡ್ ಆರೆನ ಕಂಡನಿ ಹೃದಯಾಘಾತಡ ಬೊಕ್ಕ  ರಡ್ಡ್  ಆಣ್ ಜೋಕುಲು, ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ  ಸಹೋದರನ  ಮರಣ ಆಪುಂಡು. ಆರ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಕುಮಾರೀಸ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿದ ಅನುಯಾಯಿನಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.
ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ರಾಯರಂಗಪುರೊಟು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷೊಗು (ಬಿಜೆಪಿ) ಸೇರಿಯೆರ್.1997 ಡ್ ಆರ್ ರಾಯರಂಗಪುರ ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್.2000 ಡು ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಡ್ ರಾಯರಂಗ್‌ಪುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದು ಗೆಂದಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 2000 ಬೊಕ್ಕ 2009ದ ನಡುವೆ ಒಡಿಶಾ ವಿಧಾನಸಭೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಅವಧಿಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಒಡಿಶಡ್ ಬಿಜೆಪಿ ಬೊಕ್ಕ  ಬಿಜೆಡಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಡ್ ಮಾರ್ಚ್ 6, 2000 ಡ್ದ್ ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2002 ಮುಟ್ಟ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಾರಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಸ್ತುವಾರಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2002 ಡ್ದ್ ಮೇ 16  2004 ಮುಟ್ಟುಅ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವೆರಾದಿತ್ತೆರ್. 2009 ಡ್, ಬಿಜೆಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಜೆಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಮಯೂರ್‌ಭಂಜ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದು ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಸೋತೆರ್.
ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಪಾಲೆಯಾದ್
ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌‌ದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ್ 18 ಮೇ 2015 ಡ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ರಾಜ್ಯ ಪಾಲೆರೆನ ಪೀಠೊಡು ಕುಳ್ಳಿನ ಸುರುತ ಪೊಂಜೊವು ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಆಜಿ ವರ್ಷದ ಗವರ್ನರ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮೇ 2015 ಡ್ ಸುರು ಆದ್ ಜುಲೈ 2021ಡ್ ಮುಗಿಯುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ
thumb|ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆ thumb|right|150px|ತಾರೆದ ಪೂ
ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ತಾರೆದ ಮರತ್ತ ಕಾಯಿಡ್ದ್ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ತಾರಾಯಿದ ಮರ ಪಾಮೇ (palmae)ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ದೈ. ಇದೆಂತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ 'ಕೊಕಸ್ ನ್ಯೂಸಿಫೆರಾ'(cocos nucifera). ತಾರೆದ ಎಣ್ಣೆನ್ ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗೊಡು ಅಟಿಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಗಳಸುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನೆಸ್ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತೆನೆಸ್
ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಟೀ
ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಟೀ ಕಲಡ್ಕ, ರಾಷ್ಟೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೭೫ ಟ್ಟೆ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಕಲ್ಲಡ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕುಡು ಉಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಕುಡ್ಲರ್ದ್ ಪೂರ್ವಡ್ ೩೨ ಕಿಮೀ ದೂರಡ್ ಉಂಡು. ಕಲ್ಲಡ್ಕಡ್ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿದ ಚಾ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಟೀ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು.
ವಿಶೇಷತೆ
ಈ ಚಾ ಕ್ಕ್ ಪಾಡಿನ ಪೇರ್ ಚಾ ತೊಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಲೋಟೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೇ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಡ ಲೋಟೆದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಪರ‍್ದಂಚ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಧ ಚಾ ಲಕ ತೋಜುಂಡು.
ಇತಿಹಾಸ
೧೯೫೨ ಟ್ಟ್ ಲಕ್ಷೀ ನಾರಾಯಣ ಹೊಳ್ಳೆರ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಡ್ ಪೊಸ ಬಗೆತ್ತ ಚಾ ಮಲ್ಪೆರೆ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಾರಾಯಣ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಡ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಟೀ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಶಿವರಾಮ ಹೊಳ್ಳ ಈ ಹೋಟೆಲ್ನ್ ನಡಪಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಕುಪ್ಪಿ ದ ಲೋಟೆಗ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡ್ದಿನ ಪೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆನೆ ತೋಜುನ ಡಿಕಾಕ್ಷನ್ ಟೀ ನ್ ಪಲ್ಪರೆ ಬೇತೆ ನೇ ವಿಧಾನೊನು ಅನುಸರಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.
೯ ಚಮಚ ಚಹಾ ಪೊಡಿನ್ ಲಾಯ್ಕ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ದಿನ ಕುಂಟುಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೫೦೦ ಮಿಲಿ ಕೊದಿಪುನ ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಸರಿಟ್ಟ್ ಪುಂಟಿದ್ ಅರಿಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ತಿಕ್ಕಿನ ಕಷಾಯದ ತೋಪುನು ಕೊದಿಪುನ ನೀರ್‌ಡ್ ದೀದ್ ಕಷಾಯದ ತಾಪಾಮಾನನ್ ೯೦ ಡಿಗ್ರಿ ಕಡಪುಲಕ ತೂವೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್ ದಾತ್ ಕೊದಿಪುನ ಪೇರ್ ನ್ ೪ ಚಮಚ ದಾತ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡಿನ ತೋಪುಗು ಪಾಡೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀತಿನ ಕುಪ್ಪಿದ ಲೋಟೆನ್ ಪಿದಾಯಿ ದೆತ್ತ್ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಡಿನ ಪೆರ್ ನ್ ನುರೆ ಮಲ್ತ್ ಲೋಟೆದ ಮುಕ್ಕಾಲ್ ಭಾಗದಾತ್ ಜಿಂಜವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಚಮಚ ಡ್ ಮೆಲ್ಲ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಚಾ ಕಷಾಯನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಡೆಗ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ ಟೀ ತಯಾರ್!
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ಒರಿದಿ ಮೀನ್‍ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕ ಅವ್ವೆನ್ ನುಂಗಾದ್‍ ದೀಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್‍ ಪನ್ಪೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಉಂಡು. ಮೀನ್‍ ತಿಕ್ಕಂದಿನಪಗ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪೆರೆ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನುಂಗೆಲ್‍ ಮೀನ್ದ ಬ್ಯಾರಲಾ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.
ಮರವಂತೆ
ಮರವಂತೆ ಕರಾವಳಿ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕುಡು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿ. ಸುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಡಲ್ ಒಟ್ಟುಗು ತೂವರೆಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಸೊ. ಉಡುಪಿ -ಮುರ್ಡೇಶ್ವರ ಪೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಡ್ ಮರವಂತೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ಇತಿಹಾಸ
ದುಂಬುದ ಕಾಲಡ್ ಒನಸ್ಗ್ ಕಜಿಪುಗು ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಾಂದಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಗಾಳಿ ಬರ್ಸ ಬನ್ನಗ ಪಿದಾಯಿ ಪೊಯರೆ ಆವಂದಿನಪಗ ಮೀನ್ ತಿಕ್ಕುಜಿ. ಅಂಚೆನೆ ಕಜಿಪುಗ್ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿಂದ್ ಮೀನ್ ನುಂಗಾದ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅವೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಟ್ನಿ ಮಲ್ತದ್ ತಿನ್ನೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬೇತೆ ಮೀನ್ ದ ಚಟ್ನಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಕೊಲ್ಲತರು ಮೀನ್ ದ ಚಟ್ನಿನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚೆನೆ ಎಟ್ಟಿದಲಾ ಮಲ್ಪವೆರ್. ಗಂಜಿ ದೊಟ್ಟು ಬಾರಿ ಲಾಯ್ಕ್ ಆಪುಂಡು.
ಮರವಂತೆ
ಮಾರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ
ಕಡಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುದೆತ್ತ ನಡುಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ಜಾಗೆಡ್ ಮಾರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊ ಉಂಡು.ಅಲ್ಪ ವರಾಹ, ವಿಷ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ನರಸಿಂಹಗ್ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು. ಮೂಜಿ ಗುಂಡೊದ ಎದುರು ಆಮೆ, ಮೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೊಸಳೆದ ಶಿಲ್ಪೊಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಕಡಲ್ದ ಜಲಚರಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಂಡು ಮಲ್ದಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆದಿಪ್ಪೊಡು. ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣ ಬೇತೆ ದೇವರೆನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಸುದೆಟ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಮೊಸಳೆಗ್ ವರ್ಸಗೊರ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು.
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ಉಪಯೋಗುಲು
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರಿಯಾಲಡ್ ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ವಿವಿಧ ಬಗೆತ ತಿನಿಸ್ ಮಲ್ಪರೆ ಆಪುಂಡು
ಮರವಂತೆ
ಸೌಪರ್ಣಿಕಾ ಸುದೆ
ಕೊಲ್ಲೂರು ಆದ್ ಪರಪ್ಪುನ ಸೌಪರ್ಣಿಕ ಸುಧೆ ಮರವಂತೆಡ್ ತೋಜುಂಡು. ಮಾರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಕೈತಲ್ ಕೊಡಚಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ ಈ ಸುದೆತ ನೀರ್ಡ್ ಪ್ರತಿಫಲಿತವಾದ್ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ದ ಚಟ್ನಿ
ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾನುಲು
ಮರವಂತೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು/ದೇವಸ್ಥಾನ ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆದ ಪುದರ್
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್
ನುಂಗೆಲ್ ಮೀನ್ ದ ಚಟ್ನಿ
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನಲು ಮುಂಚಿ, ಪುಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆಪಿ ಕಲ್ಲ್ಡ್ ಕಡೆವೊಡು. ಅವು ಅದಾ ಸಣ್ಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಯ್ಕ್ ತಾರಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಡ ಒಂತೆ ಸಣ್ಣ ಆನೇಟ ಕಡೆವೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆಕ್ ಮೀನ್ ನ್ ಗೆಂಡಡ್ ಕಾಯಾದ್ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಎನ್ನೆಡ್ ಕಾಯಾದ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಡೆಯಿನ ಅರೆಪುಗು ಮೀನ್ ನ್ ಪಾಡೊಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಸರಿಟ್ಟ್ ಕಲತ್‌ ಪಾಡ್ಂಡ ಚಟ್ನಿ ತಯಾರ್ ಆಪುಂಡು. ಉಪ್ಪು ಕಮ್ಮಿ ಇತ್ತಂಡ ಪಾಡೊಡು.
ಕೊಪ್ಪ
ಕೊಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ. ಕೋಪೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿನ ದೇವಾಲಯ ಕೊಪ್ಪಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗ್ ಕೊಪ್ಪ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆದ ಕೊಪ್ಪ ಗ್ ಲಾ ಅಪಗದ ಕೊಪ್ಪಗ್ ಲಾ ಸಂಬಂಧನೇ ಇಪ್ಪಂದಿನಾತ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಆತ್ತ್ಂಡ್. ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜುಲು, ಆಯುರ್ವೇದ ಕಾಲೇಜುಲು, ಅಂಚನೇ ಪೂರ ನಾಗರಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಲ ಉಂಡು. ಮಲೆನಾಡ್‌ದ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಇಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಒರಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ಬೊಕ್ಕ ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಪೆನ್ಸಿಲಿಯಮ್ ನೊಟಾಟಮ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರೊಡ್ದು ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಪುದರ್‌ದ ಪ್ರತಿಜೀವಕೊನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಮನುಕುಲೊಕ್ಕು ಮಾಮಲ್ಲ ಉಪಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮೆ. ಸದ್ಯೊಗು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕುಲೆಡ್‌ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಬಹುತೇಕ ಸೀಕ್‌ಲೆಗ್ ಈ ಮರ್ದ್‌ನ್ ಡಾಕ್ಟ್ರೆನಕುಲು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮನುಕುಲೊತ್ತ ಮಸ್ತ್ ಪರಾತ್ ಸೀಕ್ ಆಯಿನ ಗ್ಯಾಂಗ್ರಿನ್, ಸಿಫಿಲಿಸ್, ಕ್ಷಯ ಸೀಕ್‌ಲೆನ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪರಲಾ ಈ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.
ಕೊಪ್ಪ
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ
ಮುಲ್ತ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಪತ್ತನೆ ಕ್ಲಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಯುಸಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಗೆತೊನೊಂದುಂಡು. ಜ್ಞಾನವಾಹಿನಿ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಲೆ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ವಿದ್ಯಾಮಂದಿರ, ಶ್ರೀ ಶಾರದ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಸಾಲೆಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊರೊಂದುಂಡು.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್
೧೯೯೯ನೇ ಇಸವಿದ ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ದಕುಲು, ೨೦ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಮಸ್ತ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ನರಮಾನಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗೆರೆನ್ ಗುರ್ತ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
ಕೊಪ್ಪ
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ
ಪಿಯುಸಿ ಬೊಕ್ಕದ ಶಿಕ್ಷಣೊಗು ಕೊಪ್ಪ ತಾಲೂಕುಡು "ಪ್ರಥಮದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು (ಬಾಳಗಡಿ)" ಬೊಕ್ಕ "ಆರೂರು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರಾವ್ ಸ್ಮಾರಕ ಆಯುರ್ವೇದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ" ಉಂಡು. ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ ಲಾ ಉಂಡು.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ದೇಶದ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ವಿಸ್ತೀರಣೊಡು ಮೂಜಿನೆ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯವಾತಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ, ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಡ್ ಗುಜರಾತ್ ಬೊಕ್ಕ ದಾದ್ರಾ ನಗರ ಹಾವೇಲಿ, ಈಶಾನ್ಯೊಡು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಪೂರ್ವೊಡು ಛತ್ತೀಸಘಡ, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ ಡ್ ತೆಲಂಗಾಣ ಬೊಕ್ಕ ನೈಋತ್ಯಡ್ ಗೋವಾ ರಾಜ್ಯೋ ಉಂಡು.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್
ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆ
ಶಾಲೆ ಕಲ್ಪರಗಾದ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಲೌಡೊನ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಾರ್ವೆಲ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಶಾಲೆನ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕಿನ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನದ ಸಾಯಡ್‌ದ್, ೧೯೦೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕಿಲ್ಮರ್ನೊಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆನ್ ಮುಗಿತ್ತಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ತನ್ನ ೧೬ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ಸಾಮಾನ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆದ ಆಫೀಸ್‌ಡ್ ಬೇಲೆಗೆ ಸೇರಿಯೆರ್. ೪ ವರ್ಷ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆಗ್ ೨೦ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ತನ್ನ ಸಿದ್ದಿಅಮ್ಮೆ ಜಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌ರೆನ ಕೈಡ್‌ದ್ ಒಂತೆ ಕಾಸ್ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ ಅಣ್ಣೆ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಟಾಮ್ ಸಲಹೆ ಕೊರಿಲೆಕ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸಿದ್ದಿಅಮ್ಮೆರೆಡ ಸಿಕ್ಕಿನ ಕಾಸ್‌ದ ಸಾಯಡ್ದಾತ್ರ, ೧೯೦೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಲಂಡನ್‌ದ ಪ್ಯಾಡಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಸೇರಿಯೆರ್, ೧೯೦೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿನ್ ಬಂಗಾರದ ಪದಕದೊಟ್ಟೂಗು ಪಡೆಯೆರ್.
ಕೊಪ್ಪ
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿ
ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೊಕ್ಕ ವೇದಪಾಠ ಅಭ್ಯಾಸಗೋಸ್ಕರ ಹರಿಹರಪುರ ಶ್ರೀಮಠೋದ ಚಿತ್ರಕೂಟಡ್ ಗುರುಕುಲ ಒಂಜಿ ಉಂಡು.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್
ಬೇಲೆ
ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ, ೧೯೧೪ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವಾಲಂಟೀರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ಡ್ ಆಫೀಸರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಅಲ್ಪದ ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್ಬುದ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಕ್ಲಬ್ಬುದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್, ತನ್ನ ಕ್ಲಬ್ಬುಡು ಒರಿಪಾವೊನರಗಾದ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ್ ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍‌ದ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗೊಡು ಸೇರರ ಸಲಹೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಔಲು, ರೋಗನಿರೋಧಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತಿತ್ತಿನ ಆಲ್ಮ್ರೋತ್ ರೈಟ್ ಮೆರೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಬದ್‌ಕ್‌ಡ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಎನ್ನಿದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಡ, ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍ಡ್ ಇತ್ತಿನ ರೋಗನಿರೋಧಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ತಿತ್ತಿನ ಆಲ್ಮ್ರೋತ್ ರೈಟ್ ಮೆರೆನೊಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಲಜಿ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾದ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆಗ್ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ೧೯೦೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಲಜಿ ಇಸಯೊಡು ಬಿಎಸ್ಸಿ ಡಿಗ್ರಿನ್ ಬಂಗಾರದ ಪದಕದೊಟ್ಟುಗು ದೆತೊಂದೆರ್. ಬುಕ್ಕ ಅವೇ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆ ಆದ್ ೧೯೧೪ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್.
ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು
೧೯೧೪ನೆ ಜೂನ್ ತಿಂಗೊಲುಡ್‌ದು ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಸುರು ಆಂಡ್. ರಾಯಲ್(ಬ್ರಿಟೀಶ್) ಆರ್ಮಿದ ಮೆಡಿಕಲ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆದ್ ಸೇನೆಗ್ ಸೇರಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ೧೯೧೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆದ್ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಆ ಪೊರ್ತುಗು ಸೈನ್ಯೊಡು, ಅವುಲಾ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನೆದ ಸೇನಾ ಕ್ಯಾಂಪುಡು ಎಚ್ಚ ಪೊರ್ತು ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆಗ್ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಸೈನ್ಯೊದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗೊಡು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆದ್ ಸೇರಿನ ಆರ್, ಆ ಕಾಲೊಡು ಸೀಕ್ ಗುಣಮಲ್ಪರ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ನಂಜಿನಾಶಕೊಲೆಗ್, ನಂಜಿ ಗುಣ ಮಲ್ಪುನ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯೆರ್. ಈ ನಂಜಿನಾಶಕೊಲೆನ ಪ್ರಭಾವ ಜಾಸ್ತಿಮಲ್ಪುನ ದಿಸೆಟ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪಾಯೆರ್.
೧೯೧೫ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಸಾರಾ ಮೆಕ್‌ಎಲ್ರಾಯ್ ಪುದರ್‌ದ ನರ್ಸ್‌ನೊಟ್ಟುಗು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ ಮದ್ಮೆ ಆಂಡ್.
ಸಂಶೋಧಕೆ ಆದ್
ನವಂಬರ್ ೧೯೧೮ಡು ಸುರುತ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಮುಗಿಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್, ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍‌ಗ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ೧೯೨೮ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಲಜಿ ವಿಭಾಗೊದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆ ಆಯೆರ್. ಸುರುತ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು, ಸಂತ ಮೇರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್‍‌‌ದ ಸೂಜಿಮರ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಇಡೀ ವಿಭಾಗೊನು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ಕರಾವಳಿ ಪೇಂಟೆ ಬೌಲೋನ್ ಸರ್ ಮೆರ್‌(Boulogne-sur-Mer)ಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್ ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಮ್ರೋತ್ ರೈಟ್- ಈ ಮೂಜಿ ಜನೊಕುಲು ಆ ಶಿಬಿರೊಡು ಸೇವೆ ಸಂದಾವರ ಪೋಯೆರ್.
ಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಸೈನಿಕೆರ್ ಗಾಯಡ್‌ದ್ ಆಯಿನ ನಂಜಿಡ್‍ದಾವರನೇ ಜೀವ ಬುಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಗಾಯ ಆಯಿನ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಕೊರೊಂದಿತ್ತಿನ ನಂಜಿನಾಶಕ ಮರ್ದ್, ಗಾಯದ ನಂಜಿನ್ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ ನೆತ್ತೆರ್‌ದ ನಂಜಿನಾಶಕ ಕಣೊಕುಲೆನ್ಲಾ ನಾಶ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ನಂಜಿನಾಶಕ ಮರ್ದ್ ನಂಜಿ ಗುಣ ಮಲ್ಪುನೆಡ್‌ದ್ ಜಾಸ್ತಿ, ಸೈನಿಕೆರೆನ ಜೀವೊಗು ಗಾತಿ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ, ಈ ಮರ್ದ್‌ಲೆನ್ ಸೂಜಿಮರ್ದ್‌ದ ಲೆಕ ಕೊರ್ರ ಆಪುಜಿತ್ಂಡ್. ಗಾಯ ಆಯಿನ ಸಂದರ್ಭೊಡು, ಈ ರೀತಿ ನಂಜಿನಾಶಕ ಕೊರ್ಪುನ ಬದ್ಲ್‌ಗ್, ನಮ ಮೈತ ಉಲಾಯಿಡೇ ಗಾಯ ಗುಣಮಲ್ಪುನ ಕಣೊಕುಲೆನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ವಸ್ತು ಅತ್‌ಡ ಕ್ರಮೊನು ನಾಡ್‌ದ್‌ಪತ್ತೊಡುಂದು ರೈಟ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಕೋಲ್‌ಬ್ರೂಕ್ ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್.
ಆಂಡ, ಮೊಕಲ್ನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಸಹ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಈ ಇಸಯೊದ ಬಗ್ಗೆ, ತಮಾಷೆ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್!
ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ದ ಸಂಶೋಧನೆ
ಸುರುತ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧೊ ಮುಗೀದ್ ವಾಪಾಸಾಯಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ವಸ್ತುಲೆನ ದಿಸೆಟ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ದುಂಬರಿಪಾದ್ ೧೯೨೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ ಪನ್ಪಿನ ಕಿಣ್ವ(ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಡ್ ಕಿಣ್ವಗ್ ಎನ್‌ಝೈಮ್-Enzyme ಪನ್ಪೆರ್) ಸಂಶೋಧಿಸಾಯೆರ್. ಸತ್ಯ ಪನೊಡಾಂಡ, ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ನ್ ಸಂಶೋಧಿಸಾಯಿನೆನೇ ಒಂಜಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡು. ೧೯೨೧ನೇ ಇಸವಿದ ಕಡೆತ ಒಂಜಿ ದಿನ, ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‍ಗ್ ಸೀತ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಬುಳೆಪಾದಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಫಲಕೊನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಾವೊಂದು ಇಪ್ಪುನಗ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್‌ನ ಮೂಕುಡ್‌ದು ಸೀತದ ಒಂಜಿ ಪನಿ ಆ ಫಲಕೊದ ಮಿತ್ ಬೂರಿಂಡ್. ಪನಿ ಬೂರಿನ ಆ ಫಲಕೊನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಾನಗ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಇಸಯ ತೆರಿದ್ ಬತ್ಂಡ್. ಸೀತದ ಪನಿ ಬೂರಿನ ಜಾಗೆದ ೧ ಸೆ.ಮೀ ಸುತ್ತಳತೆದ ಉಲಾಯಿ ಇತ್ತಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು ಸೈತ್ ಪೋದಿತ್ತ ! ೧ ಸೆ.ಮೀ. ಸುತ್ತಳತೆದ ಪಿದಾಯಿ ಜಾಗೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಬುಳೆವೊಂದು ಇತ್ತ. ಉಂದೆನ್ ತೂಯಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆಗ್, ನರಮನಿನ ಮೂಂಕುದ ರಸೊಟ್ಟು, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲು ಸೈತ್ ಪೋಪುನ ಒವ್ವೋ ಒಂಜಿ ವಸ್ತು ಇಪ್ಪೊಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ದುಂಬರಿಪಾದ್, ಕಣನೀರ್, ಬಾಯಿದ ಜೊಲ್ಲು, ಬೆಗರ್, ತೆತ್ತಿದ ಲೋಳೆ- ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ತೂನಗ ಸುರುಕು ಬತ್ತಿನ ಫಲಿತಾಂಶೊನೇ ಬತ್ಂಡ್.
ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯೊಲೆಗ್ ಮಾರಕ ಆಪಿನ ವಸ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ನಮ ಮೈಟ್ ಇಪ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿದ್ ಬತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕಾರಣೊಲೆಡ್‌ದ್ ಈ ವಸ್ತು(ಲೈಸೋಝೈಮ್‌)ನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗಲಸುನ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪರ ಆಯಿಜಿ. ಆಂಡ, ತಾನ್ ಕೈಕೊನಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಬುಕ್ಕ ಐಟ್ ಸಿಕ್ಕಿನ ಫಲಿತಾಂಶೊಲೆನ್ ಮಾತ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್, ೧೯೨೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಒಂಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಾಯೆರ್. ಇಂಚ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕನೇ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಗ್ ಈ ಲೈಸೋಜೈಮ್‌ ಕಿಣ್ವದ ಮಹತ್ವ ಎಂಚಿನ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರೀಂಡ್.
ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ಸಂಶೋಧನೆ
೧೯೨೭ನೇ ಇಸವಿದ ಪೊರ್ತುಗು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಲೆನ ನಡುಟು ಮಸ್ತ್ ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆದ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ್ ಪುದರ್ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕಾಕ್ಸಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಮಿತ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕಾಕ್ಸಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಇತ್ತಿನ ದ್ರವನ್ ಪ್ರಯೋಗ ಫಲಕೊಲೆಡ್ ಪಾಡ್‌ದ್, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಮೂಡ್ಯೆಡಿತ್ತಿನ ಬೆಂಚಿದ ಮಿತ್ ದೀದ್ ರಜೆತ್ತ ಮಿತ್ ಪೋಯೆರ್. ರಜೆ ಮುಗಿತ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಪ್ರಯೋಗ ಫಲಕನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಒಂಜಿ ಫಲಕೊಡು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬುಳೆದಿತ್ಂಡ್. ಆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಬುಳೆಯಿನ ಫಲಕಡ್ ಇತ್ತಿನ ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕಾಕ್ಸಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ನಾಶವಾದಿತ್ತ. ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಪ್ರಯೋಗ ಫಲಕಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ನೆಕ್ ದುಂಬು ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ದ ವಿಷಯೊಡು ಇಂಚನೇ ಆತಿನವು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಗ್ ನೆನಪಾಂಡ್. ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗನ್ ದುಂಬರಿಪಾದ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾನಗ, ಆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಂ ಜಾತಿದ ನೊಟೇಟಮ್ ಪ್ರಭೇದೊಗು ಸೇರ್ದಿನವು ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತಾಂಡ್. ಸುರುಟು ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರ, ಬಹುಷಃ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರಿಸೊಜೆನಮ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಆರೆನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಒರಿ, ಉಂದು ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ರೂಬ್ರಮ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗುರುತಿಸಾಯೆರ್.(ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ನೊಟಾಟಮ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ಂಡ್, ನನೊರ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ಕ್ರೈಸೋಜೆನಮ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತಾಂಡ್. ಅಂತಿಮವಾದ್ ೨೦೧೧ನೆ ಇಸವಿಡ್, ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಪುದರ್ ಪೆನಿಸಿಲಿಯಮ್ ರುಬೆನ್ಸ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ತೋಂಡೆರ್. ) ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ದುಂಬರಿತೊಂದು ಪೋನಗ, ಆ ಶಿಲೀಂಧ್ರ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಜ್ವರ, ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್, ಗಂಟಲುಮಾರಿ ಸೀಕ್‌ಲೆನ್ ಗುಣಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರೀದ್‌ಬತ್ಂಡ್.
೧೯೨೯ನೇ ಇಸವಿ, ಮಾರ್ಚ್ ೭ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರೊಡ್ದು ಉತ್ಪಾದನೆ ಆತಿನ ದ್ರವ ಪದಾರ್ಥೊಗು ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್.
ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ದ ಇಸಯೊಡು ಆಯಿಲೆಕಾನೆ, ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‍ಲಾ ಶುದ್ಧರೂಪೊಡು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್, ಗಲಸುನ ಬೇಲೆನ್ ದುಂಬರಿಪರ ಆಯಿಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಆ ಶಿಲೀಂಧ್ರನ್ ಬುಳೆಪಾವರ ಗಲಸ್‌ದಿನ ಮಾಧ್ಯಮ ವಸ್ತು ಎಂಚಿನ ಇತ್ಂಡ್, ಅವೆನೇ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಆದ್ ಗಲಸೊಲಿ ಪಂಡ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪಂಡೆರ್.
ಶುದ್ಧರೂಪೊಡು ಉತ್ಪಾದನೆ
ಸುಮಾರ್ ೧೯೪೦ನೇ ಇಸವಿದ ಪೊರ್ತು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ(ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್)ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಆರ್ನೆಸ್ಟ್ ಬೋರಿಸ್ ಚೈನ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಅಬ್ರಾಹಮ್ ಪುದರ್‌ದ ಇರುವೆರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರತಿಜೀವಕದ ಅಣುರಚನೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಕುಲು ಲೈಸೋಝೈಮ್‌ದ ಅಣು ರಚನೆನ್ ತೋಜಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದು ಆದ್, ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‍ದ ಅಣುರಚನೆನ್ಲಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಬ್ರಾಹಮ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕದ ಸರಿಯಾಯಿನ ಅಣುರಚನೆ‌ನ್ ನಾಡ್‌ದ್ ಪತ್ತಿನ ಸುರುತ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕದ ಅಣುರಚನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಫಲಿತಾಂಶ, ೧೯೪೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. ಉಂದೇನ್ ತೆರಿಯಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಚೈನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಬ್ರಾಹಮ್ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾಯಿನ ಹೋವಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೋರಿಗ್ಗ್ ಫೋನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಭೇಟಿ ಆಯೆರ್. ಮಸ್ತ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿಬೊಕ್ಕ, ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕೊನು ಶುದ್ಧರೂಪೊಡು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪರ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್. ಅಂಚನೆ, ೧೯೪೨ನೆ ಇಸವಿದ ನಡುಟು, ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ನ್ ಮಂಜೊಲ್ ಬಣ್ಣೊದ ಪೊಡಿತ್ತ ರೂಪೊಡು ಉತ್ಪಾದಿಸಯೆರ್. ಈ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕನ್ ನರಮಾನಿಗ್ ಕೊರ್ರ ದುಂಬು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೊಡಿತ್ಂಡ್. ಪ್ರಾಣಿಲೆಗ್ ಕೊರ್ದು, ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರತಿಜೀವಕೊದ ಶುದ್ಧರೂಪೊದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಮಿತ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್, ಬುಕ್ಕ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ- ಈ ಮಾತಾ ಬೇಲೆಗಾದ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿ.ವಿ.ದ, ರೋಗ ಪತ್ತೆ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಮಾತಾ ಸದಸ್ಯೆರ್‌ಲಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗ
ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ರೆನ ಅಡಿಟ್ ಕಲ್ಪರ ಬತ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಯಿನ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಕ್ರೆಡಾಕ್‌ಗ್ ಸೈನುಸೈಟಿಸ್ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಅಪಗ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಮರ್ದ್‌ನ್ ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಉಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಗಲಸ್‌ದಿನ ಸುರುತ ಸಂದರ್ಭ ಪನೊಲಿ. ಆಂಡ ಐಟ್ ಒವ್ವೇ ಬಗೆತ್ತ ಫಲಿತಾಂಶ ಬತ್ತಿಜಿ. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡ, ಸೈನುಸೈಟಿಸ್‌ಗ್ ಕಾರಣವಾಯಿನ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಮಿತ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಜಿತ್ಂಡ್. ನೆಡ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ತನ್ನ ಮೂಲ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಮಾದರಿನ್ ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಆಯಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕೆ ಅರ್ಥರ್ ಡಿಕ್ಸನ್‌ ರೈಟ್‌ಗ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪರ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ದ ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ದ ರಾಯಲ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ರೋಗಪತ್ತೆ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ನ ಶಿಶ್ಯೆ, ಸೆಸಿಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪೈನ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಗಲಸ್‌ದ್ ಯಶಸ್ವಿ ಆಯಿನ ಸುರುತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪನೊಲಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಪೈನ್, ೧೯೩೦ನೇ ಇಸವಿ ನವಂಬರ್ ೨೫ನೇ ತಾರೀಖ್‌ದಾನಿ ೩ ಬಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಆಣಗ್ ಬತ್ತಿತಿನ ಕಣ್ಣ್‌ದ ಕಾಯಿಲೆ(ಕಂಜಕ್ಟಿವೈಟಿಸ್)ಗ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಕೊರ್ದು ಗುಣ ಮಲ್ತೆರ್.
ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ ಮೆಗ್ಯೆ ರಾಬರ್ಟ್‌ನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಹ್ಯಾರಿ ಲಾಂಬರ್ಟ್‌ಗ್ ಮೆನೆಂಜೈಟಿಸ್ (ನೀಸ್ಸೆರಿಯ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಡಿಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ‌ಡ್ದ್ ಬರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸೀಕ್) ಸೀಕ್ ಬತ್‌ದ್ ಸಂತ ಮೇರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹ್ಯಾರಿಗ್ ಬೇತೆ ಮರ್ದ್ ಕೊರ್ದು ತೂಯೆರ್ ಆಂಡ, ರೋಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಿಜಿ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹೋವಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೋರಿಗ್ ಫೋನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಕಡಪುಡ್ರ ಪಂಡೆರ್. ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯೊಡು ಇತ್ತಿನ ಅರ್ಧಂಬರ್ಧ ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತಿನ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ನ್ ಫ್ಲೋರಿ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್. ಕಡಪುಡ್ರ ದುಂಬು, ಏನ್ ಪಣಂದೆ ರೋಗಿಗ್ ಈ ಮರ್ದ್ ಕೊರೊಡ್ಚಿ, ಉಂದೆನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಾದ್ ತೂದು, ಬೊಕ್ಕ ಪನ್ಪೆ ಪಂಡೆರ್. ಆಂಡ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಫ್ಲೋರಿ ಪಣರ ದುಂಬೇ ಆ ದಿನ ಬಯ್ಯಗ್ ಹ್ಯಾರಿನ ಬೆರಿತ್ತ ಎಲುಕ್ಕು ಕೊರಿಯೆರ್. ಮನದಾನಿ, ಹ್ಯಾರಿನ ಆರೋಗ್ಯಡ್ ಭಾರೀ ಸುಧಾರಣೆ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ಂಡ್, ಒಂಜಿ ವಾರೊಡು ಹ್ಯಾರಿನ ಖಾಯಿಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಗುಣ ಆಂಡ್.
ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ಗ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಕಡಪುಡಿನ ದಿನ ಬಯ್ಯೊಗು ಫ್ಲೋರಿ, ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ನ್ ಒಂಜಿ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಕೊರ್ದು ತೂಯೆರ್. ಆಂಡ, ಆ ಪುಚ್ಚೆ ಮನದಾನಿ ಸೈತ್ ಪೋಂಡು!
ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆದ ವರದಿನ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದ ಲಾನ್ಸೆಟ್ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಾಯೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಗು ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಂಗದ ಮಲ್ಲ ಜನಕುಲೆಗ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ಮಹತ್ವ ಅರ್ಥ ಆಂಡ್. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ರೆನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆದಿತ್ತಿನ ವಿ ಡಿ ಅಲಿಸನ್, ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯೊಗು ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ಮಹತ್ವ ಬುಕ್ಕ ಐತ್ತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಅಗತ್ಯೊನು ತೆರಿಪಾಯೆರ್. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೪೨ನೇ ಇಸವಿದಾನಿ ಉಪಕರಣ ವಿಭಾಗ ಮುಖ್ಯಸ್ತೆರಾಯಿನ ಸೆಸಿಲ್ ವ್ಹೀರ್ ಒಂಜಿ ಮೀಟಿಂಗ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. ಎಪ್ರಿಲ್ ೫, ೧೯೪೩ನೇ ಇಸವಿದಾನಿ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ಸಮಿತಿ ರಚನೆ ಆಂಡ್. ಸೆಸಿಲ್ ವ್ಹೀರ್, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಫ್ಲೋರಿ, ಅಲಿಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಕಂಪೆನಿದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಕುಲು ಈ ಸಮಿತಿಡ್ ಪಾಲ್ ದೆತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಗು ರಡ್ಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ(೧೯೩೯-೧೯೪೫) ಸುರು ಆದಿತ್ಂಡ್. ಗಾತಿ ಆತಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ನ್ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪರ, ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಜನೊಕುಲು, ಜಾಗ, ಕಾಸ್ ಬುಕ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೋಡಿತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಸಾಯ ದೆತೊಂದು, ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ಗಾತಿ ಆಯಿನ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಪೂರೈಸಾವರ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.
ತೀರಿನಿ
೧೯೫೫ನೇ ಇಸವಿ ಮಾರ್ಚ್ ೧೧ನೇ ತಾರೀಕ್‌ದಾನಿ ಲಂಡನ್‌ದ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ಹೃದಯಾಘಾತಡ್‌ದಾವರ ತೀರಿಯೆರ್. ಆರೆನ ಚಿತಾಭಸ್ಮೊನು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಡ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತೆರ್.
ಉಡುಪಿ ಅಷ್ಟ ಮಠೊಕುಲು
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಉಡುಪಿದ ಎಡ್ಮ ಮಠೋಲೇನ್ ಅಷ್ಟ ಮಠ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೇರ್. ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ ಮೇರ್ ಉಂದು ಅಷ್ಟ ಮಠೋಲೇನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತದೆರ್.
ಎಡ್ಮ ಮಠೋ, ಐತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಲು, ಇತ್ತೆದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಜೋಡಿ ಮಠೋಲು
{| class="wikitable" style="text-align:center"
ಈ ಎಡ್ಮ ಮಠೋಲೆನ್ಲಾ ಇತ್ತೆ ಉಡುಪಿದ ರಥಬೀದಿಡ್ ತೂವೊಲಿ.
ಮಂಡ್ಯ
ಮಂಡ್ಯ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಆದುಂಡು. ಮೈಸೂರು - ಬೆಂಗಳೂರು ದ ನಡುಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಊರು ಮಂಡ್ಯ. ಉಂದು ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ದು ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಡ್ ಉಂಡು.
ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ
ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯೆರ್ ದೇಶೊದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್‌ನೆಟ್ಟ್ ಒರಿ. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಂಬಲಪಾಡಿಡ್ ೧೯೩೬ ಟ್ಟ್ ಪಟ್ಟುದಿನಿ. ಮೇರ್ ಪ್ರವಚನದ ಮೂಲಕ ತತ್ವ ಪ್ರಚಾರ ಪಲ್ದೆರ್. ಮಾಧ್ವ ತತ್ವ ಡ್ ಅಮೋಘ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದಿನ ಮೇರ್ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಕ್ಲೆನ್ ರಚಿಸ್ದೆರ್. ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಭಾಷೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕೃತಿಕ್ಲೆನ್ ರಚಿಸ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ವಾಗ್ಮಿಲು, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರವಚನಕಾರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಿಂತಕೆರ್ ಆತೆರ್.
ಕೃತಿರಚನೆಲು
ಮಸ್ತ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃತಿಗಲೆನ್ ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ದೆರ್
ಕನ್ನಡಗ್ ಅನುವಾದ
ಮಸ್ತ್ ಸೂಕ್ತ ಮಂತ್ರಲೆನ್ ಕನ್ನಡಡೊಡು ರಚಿಸಿದೆರ್.
ನಿತ್ಯಾನಂದ ಕಾರಂತ ಪೊಳಲಿ
ಪರಿಚಯೊ
ನಿತ್ಯಾನಂದ ಕಾರಂತೆರ್ ದಿ.ಪೊಳಲಿ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ದಿ.ಗೌರಮ್ಮ ದಂಪತಿಲೆನ ಮಗೆ. ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಲು ತಾಳಮದ್ದಲೆಡ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನಾರ್ ಅಂಚಾದ್ ನಿತ್ಯಾನಂದ ಕಾರಂತೆರೆಗ್ ಎಲ್ಯ ಇಪ್ಪುನಗನೆ ತಾಳಮದ್ದಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪ್ರಭಾವೊ ಇತ್ತಂಡ್. ಅರ್ಥಧಾರಿಲ ಆದಿಪ್ಪುನ ಕಾರಂತೆರ್ ಸುಮಾರ್ ೨೦ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ಪ್ರಸಂಗೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಡ್ ಎ.ಜಿ.ಎಮ್. ಆದ್ ನಿವೃತ್ತರಾಯಿನ ಕಾರಂತೆರ್ ದ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತ್ ಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಕೂಟ ಮಹಾ ಜಗತ್ ದ ಮಂಗಳೂರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆದ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ “ಕೂಟವಾಣಿ"ದ ಸಂಪಾದಕರಾದ್ಲ ಸೇವೆ ಮಾಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ
ಮನ್ನಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವ
ಬನ್ನಂಜೆ ಗೋವಿಂದಾಚಾರ್ಯ ಮೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಿರುದು ತಿಕ್ಕದಂಡ್. ಒಂಜಾತ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನಾಂಡ,
ನಿತ್ಯಾನಂದ ಕಾರಂತ ಪೊಳಲಿ
ಉಲ್ಲೆಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆರ್
ದಾವಣಗೆರೆ
ದಾವಣಗೆರೆ, ಮಧ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆ ಆತಂಡ್. ದಾವಣಗೆರೆ ಕಾಟನ್ ಮಿಲ್ಸ್, ದಾವಣಗೆರೆ ಬೆಣ್ಣೆ ದೋಸೆ ಇಂಚಿನ್ನ ಪುದರ್ ಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರಿ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡತಂಡ್.
ಭೂಗೋಳ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಹಾವೇರಿ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುತ್ತೊಡು ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ದ್ ಮುಂಬೈ ಪೋಯೆರೆ ದಾವಣಗೆರೆ ನ್ ದಾಂಟ್ದೇ ಪೋವೊಡು.
ಇತಿಹಾಸೊ
೧೯೯೭ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅಪಗದ ಮುಕ್ಯೋಮಂತ್ರಿ ಜೆ.ಹೆಚ್.ಪಟೇಲ್‌, ದಾವಣಗೆರೆನ್ ಪೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಐಟ್ದುಂಬು, ಉಂದು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ಂಡ್.
ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ಪ
ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ಪ ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ ಒರಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ಹಾಸ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಅಭಿನವ ತೆನಾಲಿ ಪಂಡ್ದ್‍ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯದ ಪಯ್ಯ ಬೈದ್ಯೆ ಬುಕ್ಕ ಜ್ಯೋತಿಷಿ, ದೇವುಪೂಂಜದ ಲಿಂಗಪ್ಪೆ, ಕೊರ್ದಬ್ಬು ಬಾರಗೊಡು ಕೊರ್ದಬ್ಬುನ ದೋಸ್ತಿ- ಉಂದು ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರೆಗ್ ಪುದರ್ ಕೊಣತಿನ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರೊಲು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರೊಗು ಕಾರ್ ದೀ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ೬೮ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್.
ಪುಟ್ಟಿನಿ ಬುಕ್ಕ ಕಲ್ಪಾಟ
ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ದಕ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ತಾಲೂಕುದ ಮಿಜಾರ್ ಗ್ರಾಮೊದ ಕೈತಲ್ ಇತ್ತಿನ ಕಿಂಡೇಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಊರುಡು, ೧೯೨೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡುಬಿ ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೊರಗ ಗೌಡ, ಅಪ್ಪೆನ ಪುದರ್ ಪಾರ್ವತಿ. ಬೆದ್ರದ ಕೈತಲ್ ಇಪ್ಪುನ ಅಶ್ವತ್ಥಪುರಟ್ ಇಪ್ಪುನ ವಾಣಿವಿಲಾಸ ಶಾಲೆಡ್ ೬ನೇ ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಟ್ಟ ಕಲ್ತೆರ್. ಶಾಲೆಗ್ ಪೋವೊಂದು ಇಪ್ಪುನಗ ಅಪ್ಪೆ ತೀರಿಯೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಶಾಲೆ ಬುಡ್ದು ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರೊಡಾಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ೧೦ ವರ್ಷ ಕುಂಟು ನೇಪುನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೇಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಆರೆಗ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಕ್ ಮನಸ್ ಮರ್ಲ್ಂಡ್. ಮಿಜಾರ್ಡ್ ಇತ್ತಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾ ಸಂಘೊಗು ಸೇರ್ದ್ ಅಲ್ಪ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ ಸಣ್ಣಪ್ಪೆರೆಡ ಒಂಜಿ ವರ್ಷ ನಾಟ್ಯ ಬುಕ್ಕ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.
ಮೇಳ ಸೇರಿನಿ
೧೯೪೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್, ಬೊಳ್ತೆರ್‌ದ ಪಟ್ಲೆರ್ ನಡಪವೊಂದಿತ್ತಿನ ಕೂಡ್ಲು ಮೇಳೊಗು ಸೇರಿಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಯಕ್ಷಗಾನೊದ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಕೂಡ್ಲು ಸುಬ್ರಾಯ ಶಾನುಭೋಗೆರೆನ ಬೆರಿಸಾಯ ಸಿಕ್ಕಿಂಡ್. ಆಲ್ಪಡ್ದ್ ಕಟೀಲು ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಡಾವು ಮೇಳೊಡು ೨ ವರ್ಷ, ಇರಾ ಸೋಮನಾಥೇಶ್ವರ ಮೇಳೊಡು ೧೦ ವರ್ಷ, ಕಲಾಡಿ ಕೊರಗ ಶೆಟ್ರೆನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಳೊಡು ೩೮ ವರ್ಷ, ಕುಡ ಕಟೀಲ್ ಮೇಳೊಡು ೨ ವರ್ಷ ಕಲಾಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.
ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ ಆದ್
ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ಹಾಸ್ಯಾಗಾರೆ ಆಯಿನಿ ಒಂಜಿ ನೆನಪಂದಿನ ಪೊರ್ತುಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಮೇಳೊಡು ಇಪ್ಪುನಗ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೆ, ರಾವಣೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬಣ್ಣದ ಪಾತ್ರ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರೆನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆನ್ ತೂತಿನ ಮೇಳೊದ ಯಜಮಾನೆ ಕೊರಗ ಶೆಟ್ರ್, ಈರ್ ನನ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂಡೆರ್. ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ ಆಯಿನಿ ಇಂಚ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ಹಾಸ್ಯೊದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಜಾಂದಿನ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ಹಾಸ್ಯ ಮಲ್ಪಾವುನ ಬಾರಿ ಸವಾಲ್‌ದ ಬೇಲೆ ಆಪುಂಡು. ಅಣ್ಣಪ್ಪರೆಗ್ ಸಿಕ್ಕಿನ ಪಾತ್ರೊಲು ಮಾತ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮುಗ್ಧ ಪಾತ್ರೊಲು. ಈ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್‌ಲಾ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆನ್ ಗಲಸ್‌ದ್, ಸುದ್ದ ತುಳು ಬಾಸೆದ ಮೂಲಕ ರಂಗಸ್ತಲೊಟ್ಟು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಾಯೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಅಣ್ಣಪ್ಪ-ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ, ಅಣ್ಣಪ್ಪ-ಕೋಳ್ಯೂರು ಜೋಡಿ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟುದ ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಬಾರಿ ಪುಗರ್ತೆದ ಹಾಸ್ಯಜೋಡಿ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಬೊಳ್ಳಿಗಿಂಡೆದ ದೇಚು, ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯದ ಪಯ್ಯಬೈದ್ಯ, ಜೋತಿಷಿ, ದೇವುಪೂಂಜದ ಲಿಂಗಪ್ಪ ಆಚಾರಿ, ಕೋರ್ದಬ್ಬು ಬಾರಗದ ಬಬ್ಬುನ ದೋಸ್ತಿ- ಉಂದು ಮಾತ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರೆಗ್ ಪುಗರ್ತೆ ಕೊನದಿನ ಪಾತ್ರೊಲು.
ಪುಳಿ ಕಜಿಪು
ಪುಳಿ ಕಜಿಪು ಪಂಡ್ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಕಜಿಪು. ಈ ಕಜಿಪುನ್ ಅಳೆ ಪಾಡ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಂದ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಟಿಲ್. ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಪಾಕ ವಿದಾನೊಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಜಿಪುಗು ಮಸ್ತ್ ಮಸಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಖಾರ ಪಾಡ್ರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಪುಳಿ ಅಳೆನ್ ಪಾಡುನೆಡ್ದಾವರ ಇಂದೆಕ್ ಪುಳಿ ಕಜಿಪ್ಪು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತರಕಾರಿ ಪಾಡ್ದ್ ಪುಲಿಕಜಿಪು ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಉಂದು ಜೀವೊಗು ತಂಪು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ಪ
ತೀರಿನಿ
ಯಕ್ಷಗಾನೊ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರೊಗು ಕಳೆ ಕೊನತ್ ಕೊರ್ನ ಮಿಜಾರ್ ಅಣ್ಣಪ್ಪೆರ್ ಮಿಜಾರ್‌ದ ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ೯೩ನೇ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರಿಯೆರ್. ಅರೆಗ್ ತಿಗಲೆಬೇನೆ ಆದಿತ್ಂಡ್.
ಪುಳಿ ಕಜಿಪು
ಬೇತೆ ಬಾಸಲೆಡ್
ಈ ಕಜಿಪುನು ತುಳುಟ್ ಪುಳಿ ಕಜಿಪು ಪನ್ಪೆರ್ ಆಂಡ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಪನ್ಪೆರ್
ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ಪ
ಉಲ್ಲೆಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಯಕ್ಷಗಾನ ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ
ಪುಳಿ ಕಜಿಪು
ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊ
ಪುಳಿ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಆಯಾ ಸಮುದಾಯೊದ ಮಿತ್ತ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ ಬೇತೆ ಆಪುಂಡು. ಸುರುಕ್ ತರಕಾರಿನ್ ಚೂರು ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೇಯೆರೆ ದೀವೊಡು. ಕಡೆಯೆರೆ ತಾರಾಯಿದ ಪೂ, ಖಾರೊಗು ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಪಜಿಮುಂಜಿ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆಯೊಡು. ಕಡೆತ್ತಿನ ಅರೆಪ್ಪುನು ಬೇಯ್ತಿನ ತರಕಾರಿಗ್ ಪಾಡೊಡು. ಒಂಜಿ ಕುದಿ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ಚೂರು ಅಳೆನ್ ಸೇರ್ಸಾವೊಡು. ಅಳೆ ಪಾಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಚ್ಚ ಕೊದಿಪಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಕಡೆಕ್ ದಾಸೆಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೆತ್ತೆನ್ ಬೆಣ್ಣೆ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಎಣ್ಣೆಡ್ ಪೊತ್ತುದ್, ಬೇವು ಸಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊರೊಡು. ಕೆಲವೆರ್ ಮಂಜಲ್ದ ಪೊಡಿಲ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಳೆ ಪಾಡುನೆತ್ತಾವರ ಈ ಕಜಿಒಉಗು ಪುಳಿ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊ ಇಜ್ಜಿ.
ಉಲ್ಲೇಖೊ
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್ ವರ್ಗೊ:ಕಜಿಪು
ಕೆ ಪಿ ರಾವ್
ಕಿನ್ನಿಕಂಬಳ ಪದ್ಮನಾಭ ರಾವ್ (ಕೆ ಪಿ ರಾವ್) ಇಂಬೆರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞೆ ಬುಕ್ಕ ಮಣಿಪಾಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್. ಭಾರತೀಯ ಭಾಸೆಲೆನ ಲಿಪಿಕುಲು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪಿಲೆಕ ಮಲ್ಪುನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊದ ಇಸಯಡ್ ಮಾಮಲ್ಲ ಬೇಲೆ ಬೆಂದಿನಾರ್. ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಲೆಡ್ ಗಲಸರಗಾದ್, ಸುರುತ ಡಾಸ್ ಆಧಾರಿತವಾಯಿನ ಕನ್ನಡ ಪದಸಂಸ್ಕರಣ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸೇಡಿಯಾಪುನ್ ೧೯೮೮ನೇ ಇಸವಿದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡೇ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಗಳಸುನಕ್ಲೆಗ್ ಉಚಿತವಾದ್ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್, ಈ ಸೇಡಿಯಾಪು ತಂತ್ರಾಂಸೊಡು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನುಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಅತ್ತಂದೆ ಕನ್ನಡದ ಶಿಷ್ಟ ಕೀಲಿಮಣೆ ವಿನ್ಯಾಸ (ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಲೇಔಟ್) ಪಂಡ್‍ದ್ ಘೋಷಿಸಾಂಡ್. ಪನ್ನಗ, ನುಡಿ ಕೀಲಿಮಣೆತ್ತ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಕೆ ಪಿ ರಾವ್ ಇಂದ್ ಪನೊಲಿ.
ಪುಟ್ಟಿನ ಬುಕ್ಕ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಕೆ ಪಿ ರಾಯೆರ್ ಪುಟ್ಟಿನಿ ೨೯ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೪೦ನೇ ಇಸವಿ, ಕುಡ್ಲದ ಕೈತಲ್‍ದ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿ ಕಿನ್ನಿಕಂಬಳೊಡು. ಆ ಹಳ್ಳಿಡ್ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಕ್ರೈಸ್ತ- ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಧರ್ಮೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಆರೆಗ್ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಕ್ರಮ, ಉಚ್ಛಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬತ್ಂಡ್. ಇಲ್ಲಡ್‌ದ್ ಶಾಲೆ ಬುಕ್ಕ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ೨೦ ಕಿಮೀದಾತ್ ದೂರ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಟೀಚರ್‌ನಕುಲು ರಾಯೆರೆನ ಕಲ್ಪಾಟಗ್ ದಿಂಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಕುಡ್ಲದ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬುಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲೊಡ್ದು ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್.
ಮುಂಬೈಡ್
ಪದವಿ ಪಡೆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಂಬಾಯಿಗ್ ಪೋಯಿನ ಕೆ ಪಿ ರಾವ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆದ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುನ, ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಅಟೊಮಿಕ್ ಎನರ್ಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಮೂಜಿನೆ ಬ್ಯಾಚ್‌‌ಡ್ ತರಬೇತಿಗಾದ್ ೧೯೫೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತುಡು, ಟಾಟಾ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ(TIFR)ದ (ಈ ಸಂಸ್ಥೆಲಾ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆದ ಅಡಿಟೇ ಬರ್ಪುಂಡು) ಲೈಬ್ರರಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೂಕುಲೆನ್ ಗಲಸೊಂದು, ಪೊಸ ವಿದಾನೊದ ಕಲ್ಪಾಟನ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ತರಬೇತಿ ಪಡೆಪಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಎಸ್ಎಸ್ ಧರ್ಮಟ್ಟಿ, ಎಕೆ ಗಂಗೂಲಿ(ಪುಗರ್ತೆದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರ್), ರಾಜಾರಾಮಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಪಿ ಆರ್ ದಸ್ತಿದಾರ್(ಪುಗರ್ತೆದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು) ಮೊಕಲ್ನ ಸಂಪರ್ಕ ಕೆ ಪಿ ರಾಯೆರೆಗ್ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಅಟೊಮಿಕ್ ಎನರ್ಜಿಡ್ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ, ಬಾಬಾ ಪರಮಾಣು ಸಂಸೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅವುಲುಲಾ ಇಂಬೇರೆಗ್ ಹೋಮಿ ಜೆ ಬಾಬಾ(ಪರಮಾಣು ವಿಜ್ಞಾನಿ) ಬುಕ್ಕ ಡಿಡಿ ಕೋಸಾಂಬಿ(ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್) ಮೊಕಲೆನ ಒಟ್ಟು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಅವಕಾಶ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್.
ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಡ್
ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಾವರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುದೊಟ್ಟುಗು ಕೆ ಪಿ ರಾಯೆರ್ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಆರೆಗ್ ಉಂದು ತನ್ಕ್ ಆಪಿನ ಬೇಲೆ ಅತ್ತ್ ಎನ್ನಿಂಡ್. ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಧಾರವಾಡೊಗು ಬತ್ತಿನ ಆರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣೊದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮಾನ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್ ರೆಕ್ಟಿಫೈಯರ್‌ದ ಮಿತ್ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡ, ಅವು ನಪಾಸ್ ಆಂಡ್. ಧಾರವಾಡೊಡು ರಾಯೆರೆಗ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರಾಯಿನ ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರ್ರೆನ ಭೇಟಿ ಆಂಡ್. ಸಿಂಧೂ ನಾಗರೀಕತೆತ್ತ ಸಂಸೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಸಿಕ್ಕಿನ ಕೆಲವು ಮುದ್ರೆದ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕರೆರ್ ಕೆ ಪಿ ರಾಯೆರೆನ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ Mohenjodaro seals, read and identified ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಬೂಕುನು ಬರೆಯೆರ್.
ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್
ಕೆ ಪಿ ರಾಯೆರ್ ಮುಂಬಯಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್‌ಡ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಿಭಾಗೊಡು ಸರ್ವೀಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಇತ್ತಿನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆದ ಮುದ್ರಣ ಮಲ್ಪರ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೋಟೊ ಟೈಪ್‌ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮಿಶನ್‌ನ್, ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಮುದ್ರಣ ಮಲ್ಪರ ಆಪಿಲೆಕ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೂಪೊಡು ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿಟ್ ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಬರೆತಿನ ಬೂಕುನು ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್‌ದಕುಲು ಪ್ರಕಟಿಸಾಯೆರ್.
ಟಾಟಾ ಪ್ರೆಸ್‌ದಕುಲು, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸ ಆಧರಿಸಾದ್ ಅಚ್ಚಿ ಪಾಡುನ ಒಂಜಿ ಟೈಪ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮಿಶನ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಸೊದ ಚಿಕಾಗೊದ ಕಂಪೆನಿ ಆಲ್ಫಾ ಟೈಪ್ ಕಂಪೆನಿದಕುಲೆಡ ದೆತೊಂದೆರ್. ಈ ಮಿಶನ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸರ್ವೀಸ್ ಮಾತ ಕಲ್ಪರ ಪ್ರೆಸ್‌ದಕುಲು ಕೆಪಿ ರಾಯೆರೆನ್ ಚಿಕಾಗೋಗು ಕಡಪುಡ್ದು ಕೊರಿಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಮಿಶನ್‌ದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕನೆ, ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸ ಆಧರಿಸಾದ್ ಅಚ್ಚಿ ಪಾಡುನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸೋದನೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಸರಿಕಟ್ಟಾದ್ ತೆರ್ಯಂದೆ ಇಪ್ಪುನ ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿಕ್ಕ್, ಐತ್ತ ಅಚ್ಚಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾಯಿನ ಚಿಹ್ನೆಲೆಗ್ ಸರಿ ಹೊಂದಿಲೆಕ ಲಿಪಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಮಾಮಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೆಪಿ ರಾಯೆರೆಗ್ ಕೊರಿಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತಂತ್ರಜ್ಞೆರ್ ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕೊದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು
ಧಾರವಾಡ
ಧಾರವಾಡ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಲಾ ಆದುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹೈಕೋರ್ಟ್, ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಘಟಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಹಿಂದಿ ಪ್ರಚಾರ ಸಭಾ, ಐ ಐ ಟಿ ಇಂಚ ಪೂರಲಾ ಧಾರವಾಡಡ್ ಉಂಡು. ೧೪೦೨ ಡ್ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಮರಾಜೆರ್ನ ಕಾಲೊದ ಅರಸೆ ಧಾರಾರಾವ್ ಇಂಬೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಈ ಊರುಗು ಧಾರವಾಡ ಪಂಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತಂಡ್ ಪಂದ್ಧ್ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಡ್ ಉಲ್ಲೇಕೋ ಮಲ್ದೆರ್.
ತಾಲೂಕು
ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ 8 ತಾಲೂಕುಲು ಉಂಡು:
ವಿಧಾನಸಭಾ
ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೭ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಡು
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್
ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯೇರ್
ಕಾಟ್ ಬಸಲೆ(ಕಾಡ ಬಸಲೆ)
ಕಾಟ್ ಬಸಲೆ (ಕಾಡ್ ಬಸಲೆ) ಸಾದಿ ಬರಿಟ್ ಬುಳೆಪುನ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಇರೆತ್ತ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಗಚ್ಚಿದ ನಡೂಡ್‌ದು ಪೊಸ ದೈ ಪುಟ್ಟುದು ಬರ್ಪುನ ಈ ದಯಿತ್ತ ಇಸೇಸ. ಶಾಲೆಗ್ ಪೋಪುನ ಜೋಕುಲು ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆನ್ ಬೂಕುದ ಉಲಾಯಿ ದೀದ್ ಕಿನ್ನಿ(ಪೊಸ ದಯಿ) ದೀಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಂಬುವೆರ್. ನೀರ್‌ದ ಪಸೆ ಎಚ್ಚ ಇಪ್ಪುನ ಕಡೆಟ್ ಧಾರಾಳವಾದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿಯೆ(Crassulaceae) ಕುಟುಮೊದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಈ ದಯಿತ್ತ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುದರ್ ಬ್ರಿಯೋಫಿಲ್ಲಮ್ ಪಿನ್ನಾಟಮ್(Briyophyllum Pinnatum).
ಮೂಲ
ಈ ದಯಿತ್ತ ಮೂಲ ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ದ್ವೀಪ ಆಂಡಲಾ, ಭಾರತ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಸ್, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಈ ದೇಸೊಲೆಡ್‌ಲಾ ತೂವರ ತಿಕ್ಕುಂಡು.
ತೂವರ
ಸುಮಾರ್ ೧ ಮೀಟರ್‌ದಾತ್ ಎತ್ತರ ಬುಳೆವುನ ಈ ದೈಯಿತ ಇರೆ ದೀರ್ಘ ಅಂಡಾಕಾರಡ್(ಪಕ್ಕಿದ ತೆತಿದಲೆಕ) ದಪ್ಪ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆ ಸುಮಾರ್ ೩೦ಸೆಮೀ. ಉದ್ದ. ಮುದೆಲ್ಡ್ ಎದುರುಬದುರಾದ್ ೪-೫ ಇರೆಕ್ಕುಲು ಇಪ್ಪುವಾ. ದಯಿತ್ತ ಮುದೆಲ್‌ ದಪ್ಪ ಆದ್ ತಿರ್ಲ್ ದಿಂಜಿದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆತ್ತ ಪಿದಯಿದ ಕೊಡಿ ಸಾಲ್‌ಡ್ ೫-೭ ಗಚ್ಚಿ ಇಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಗಚ್ಚಿದ ನಡುಡ್ದು ಪೊಸ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುನಿ ಕಾಡ್ ಬಸಲೆದ ಇಸೇಸ. ಇರೆ ಪರ್ಂದ್ ಆದ್ ನಿಲಕ್ ಬೂರಿಬೊಕ್ಕ ಗಚ್ಚಿಡ್ ಬತ್ತಿನ ತಿರಿ ಮಲ್ಲೆ ಆದ್ ಪೊಸ ದಯಿ ಪುಟ್ಟುಂಡು.
ಈ ದಯಿತ್ತ ಪೂ ತೂವರ ಕಂಕಣೆ ಪಾಡ್ದಿನ ತುತ್ತೂರಿದ ಲೆಕ ತೋಜುಂಡು. ಪೂ ಸುಮಾರ್ ೫ ಸೆಮೀ ಉದ್ದ ಮುದೆಲ್ಡ್ ಹದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಇಪ್ಪುಂಡು.