cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ
ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ದೈವದ ನಲಿಕೆ
ಸಮರ ದೇವತೆನ ರೂಪೊಡು ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡು ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಗುರಾಣಿ ನನ್ನೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಕತ್ತಿ ಪತ್ತೊಂದು ನಲಿಪುಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿಕ್ ನೇಮ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನಡಪುನಿ ಗುತ್ತು ಬೂಡುಲೆ ಇಲ್ಲಾಲೇ ನಡಪುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲಾದ ಉಲಾಯಿ ಚಾವಡಿದ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಕದಿಕೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ ಸೀರೆ ಸುತ್ತು ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಆಯಿತ್ತ ಉಲಾಯಿ ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟುನಯೆ ಸಂಧಿ ಪನ್ನೊಂದು ಕುಲ್ಲುವೆ. ಪದಿನಾಜಿ ಅವತಾರ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಣಿಮುಡಿ ಏರೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಕಡೆ ತೂಟ್ಟ್ ನಲಿಪೆರೆ ದೈವ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಜಾಲ್‌ಗ್ ಜಪ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್‌ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ದುಂಬು ವರ್ಷೊಲಾ ನೇಮ ನಡತೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. ದೊಂಪದಬಲಿ ನೇಮ ಮಾತ್ರ ವರ್ಷೊಲಾ ನಡತೊಂದಿತ್ತ್‌ಂಡ್. ಆಪಗ ದೈವಗ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುನನೇ ವಿಶೇಷ. ಪದಿನಾಜಿ ಅವತಾರೊಡು ಈ ದೈವಗ್ ನೇಮ ನಡಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅವತಾರೊಡ್‌ಲಾ ದೈವದ ಮುಕ್ಕಾಲ್ದಿಗ್ ಬೂಳ್ಯ(ಬಜ್ಜೈ ಬಚ್ಚಿರೆ) ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪದಿನಾಜಿ ಸರ್ತಿಲಾ ಬೂಳ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಪುಟ್ಟು ಸಂಧಿ ಇಜ್ಜಿಂಡಲಾ ಸಂಧಿಡ್ ಬಾನು ಸೇನೆರೆ ಸಂಧಿ ಸುರುಟು ಬರ್ಪುಂಡು. ಗಂಗೆ ಮದಿಮಾಲ್, ಗೌರಿ ಮದಿಮಲ್, ಒಪತ್ತಿ ಮದಿಮಲ್, ಬಾಲೆ ಮದಿಮಯೆ, ಬಾನು ಸೇನವ ಇಂಛಿತ್ತಿ ಪುದರ್‌ಲು. ಅಂಗ ದೇಶ ಕೊಂಗನಾಡು ಪೆರಿಯ ಬಡಕಾಯಿ ಗಂಗೆ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿನ ಪುಟ್ಟು ಪಂಡ್‌ದ್ ಪಾರ್ದನೊಡು ಬರ್‌ಪುಂಡು. ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ ಬಾನು ಸೇನಪ್ಪನ (ಕೆಲವೆರ್ ಮರಿಗಲ್ಲ ಬೂಡು ಪನ್ಪೆರ್) ಬೂಡ್‌ಗ್ ಬರ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಮೂಜಂತರಬೂಡು, ಪಲ್ಲಮಂಜ ಬೊಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿ ಕೊಟ್ಯನ್ನ ಬಾಲೊಲಿ, ಕೊಟ್ಟಾರಿ ಬನ್ನಾಯೆ, ಶಂಕರ ಬಾಲೊಲಿ,ಶಾಂತಣ್ಣ ಬನ್ನಾಯ ಪಾರ್ದನೊಡು ಪ್ರಾಧನವಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಬಾನು ಸೇನಪ್ಪನ ಬೂಡ್‌ಡ್ ಏಳ್ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣುಮಗಳ್ ಒರ ನಲ್ತ್‌ದ್, ಒರ ಬುಲ್ತುದ್ ಕಾರ್ನಿಕ ತೋಜಾವುನ ಶಕ್ತಿಯೇ ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ. ಅಂಚಾದ್ ಈ ದೈವ ಪೊಣ್ಣು ಶಕ್ತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪ್ರಧಾನ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಮೂರ್ತಿ ಆನ್ ರೂಪೊನ್ ತೋಜ್‌ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಸೇವೆ
ಈ ದೈವೊಗು ಸುರು ಸುರುಕು ಕೋರಿ ಪಿದಯಿ ದೂರೊಡು ಕೊಯ್ಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಇತ್ತೆ ರಕ್ತಹಾರದ ಸೇವೆನ್ ಉಂತಾವೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ಇಜ್ಜೆ ಇಜ್ಜಿ. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ತೀರ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೊರಿ (ಅರಳು), ಬಜಿಲ್, ಬೆಲ್ಲ, ಪರ್ಂದ್, ತಾರಾಯಿ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿದ ಪೂಲು ದೀದ್ ತಂಬಿಲ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬೊಂಡ ದೀದ್ ಕೈ ಮುಗಿಪುನ ದೈವ. ಒಟ್ಟಾರೆ ದೇವಕ್ರಿಯೆಡ್ ಇಂಚಿಪ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುನ ಶಕ್ತಿ. ಪದಿನಾಜಿ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ಟ್ ತಂಬಿಲ ಪಡೆಯುನ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿದ ಮೂಲ ದೈವ ಪಂಡ ಅವು ಲೆಕ್ಕೆಸಿರಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ ವರ್ಗೊ:ಭೂತೊಲು ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಕಾನದ ಕಾಟದ
ತುಳುನಾಡ್ತಾ ಅವಳಿ ವೀರೆರ್ ದೈವರಾಧನೆತ ಭಿನ್ನನೆಲೆಟ್ಟ್‍ ಆರಾಧನೆ ಆಪಿನಾ ವೀರೆರ್.ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ವೀರೆರ್ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣ ಹೋಂದಾದ್, ಪಿತೃಪೂಜೆ ಆಪಿನಾಲೆಕ್ಕೊ ನಂಬುಗೆದ ದೈವ ಆದ್ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆತೇರ್.
ಆರಾಧನೆ
ತುಳುನಾಡ್‍‌ಡ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪಿದಯಿದ ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಅವಳಿ ವೀರೆರ್
ಮೂಂಕುತ್ತಿ
ಪೊಣ್ಜೊವುನಕುಲು ಮೂಂಕುಗು ಪಾಡುನ ಬಂಗಾರ್ ದ ಆಭರಣನೇ ಮೂಂಕುತ್ತಿ. ಉಂದೆನ್ ಮೂಂಕುದ ಬಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಡ ಭಾಗೊಡ್ ಎಲ್ಯ ಮೂಂಕುದ ಬೊಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬಂಗಾರ್‌ ದ ಆಚರಿನಕುಲು ಪೊಣ್ಣು ಜೊಕುಲೆಗ್ ಕುತ್ತುವೆರ್.
ಮೂಂಕುತಿದ ಬಗೆಕುಲು
ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟೊಡು ಸದರಿನೆರ್ದ್ ಮೂಂಕುತ್ತಿ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮ ವಿಶ್ವೊಡ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಆದ್ ಬಗೆ ಬಗೆಟ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಪಾಡುವೆರ್.
ಮೂಂಕುತ್ತಿದ ಬಗೆಕುಲು
ಮೂಂಕುತ್ತಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದಕುಲು ಉಂಡು.
ಮೂಂಕುತ್ತಿದ ವಿನ್ಯಾಸೊಲು
ದುಂಬು ಮೂಂಕುಗು ವಜ್ರಗ್ ಬಂಗಾರ್ ದ ಕುತ್ತಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕುತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುತೈತ ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ಸೌತ್ ಏಶಿಯಾ - ೨೦೨೦
ಗೂಮೆ
ಗೂಮೆ ಊಂದೊಂಜಿ ರಾತ್ರೆ ತೆನಸ್ ನಾಡೊಂತು ಪೊಪುನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿ. ನೆನ್ನ್ ಗೂರ್ಮೆ, ಗುಮ್ಮೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ಡ್ Owls ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಕನ್ನಡದ್ ಗೂಬೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ಬಗೆಕುಲು
ವಿಶ್ವಡ್ ಒಟ್ಟುಗು ಗುಮ್ಮೆದ ಸುಮಾರು 133 ಪ್ರಬೇದೊಳು ಉಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಭಾರತೊಡು ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಲ ಇಂಚ ಮಾತ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡುಂಡ ಒಟ್ಟು 15 ಪ್ರಬೇದ ಉಂಡುಗೆ. ನಂಕ್ ಎಚ್ಚ ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುನ ಗುಮ್ಮೆದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುದರ್ನ್ ತುಳುಕ್ಕು ಬದಲಿ ಮಲ್ತುಂಡ ಅಯಿತ ಕೆಲವು ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು.. ಕಣಜದ ಗುಮ್ಮೆ, ಕೊಂಬುದ ಗುಮ್ಮೆ, ಮೈನ್ದ್ ಗುಮ್ಮೆ, ಮೀನ್ ತಿನ್ಪುನ ಗುಮ್ಮೆ, ಕುಂಟಗುಮ್ಮೆ etc.. ಆಂಡ ತುಳುಟು ಐಟ್ ಕೆಲವೆಕ್ ಬೇತೆನೇ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ನತ್ತ್ ಪಕ್ಕಿ, ನತ್ತಿಂಗೆ, ನತ್ತ್ ಗುಮ್ಮೆ, ಕುಕ್ಕುಸುಡು.. ಇಂಚ ಗುಮ್ಮೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಬಣ್ಣ, ಆಕಾರೋ, ಸ್ವಭಾವಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುಮ್ಮೆನ್ ತೂನಗನೇ ಅವು ಗುಮ್ಮೆ ಪಂದ್ ಸುಲಬೊಡು ಗುರ್ತ ಪತ್ತೆರೆ ಆಪುಂಡ್. ತಟ್ಟೆದಂಚ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಮೋನೆ. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕಣ್ಣ್, ದಪ್ಪ ಮಂಡೆ, ವರ್ದ ಕಂಟೆಲ್, ಮೆದುವಾಯಿನ ಸುಯಿ, ರೆಂಕೆ, ಕೊಕ್ಕೆದಂಚಿನ ಕೋಕೈ, ಘನಗಟ್ಟಿದ ಕಾರ್ ಉಂದು ಗುಮ್ಮೆದ ಮೈಕಟ್ಟ್ ದ ವಿಶೇಷತೆ. ಎಚ್ಚಿಕಮ್ಮಿ ಮಾತಾ ಪರಿಸರೋಗ್ಲಾ ಹೊಂದೊಂದು ಗುಮ್ಮೆ ಬದುಕುಂಡು. ಇರ್ಲ್ ಪೊರ್ತುಗು ತಿನರೆ ನಾಡೊಂದು ಪಿದಾಡುನ ನೆಕ್ಕ್ ಪಗೆಲ್ ಕಣ್ಣ್ ತೋಜುಜಿ ಪನ್ಪುನ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆಂಡ ನೆಕ್ ಇರ್ಲ್ ಡ್ ಕಣ್ಣ್ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ ಪಗೆಲ್ ಏರ್ನಲಾ ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ತಿಕ್ಕ್ ಬೂರುನ ಕಮ್ಮಿ. ಅವು ಮನುಷ್ಯರ್ದ್ ಏಪಲಾ ದೂರ ಇಪ್ಪರೆ ತೂಪುಂಡು.
ಇಪ್ಪನ
ಮರತ್ತ ಮಾಟೆ, ಮಲ್ಲ ಬರೆತ್ತಾ ಸಂದ್, ನೆಲತ್ತ ಗುರಿ, ಪರಾ ಇಲ್ಲ್, ಜನ ವಾಸೋ ಇಪ್ಪಂದಿನ ಕಟ್ಟೊನೊಡ್ ಪೂರಾ ಉಂದು ಗೂಡು ಕಟ್ಟು೦ಡು. ಕೆಲವು ಸರಿ ಗಿಡಿ ಅತ್ತುಂಡ ಕಕ್ಕೆನ್ಲ ಪರತ್ತ್ ಗೂಡುಡು ಉಂದು ಕುಲ್ಲುಂಡುಗೆ.
ತಿನಿಯರ
ಗೂಮೆ ಎಲಿ, ಪೆರ್ಗುಡೆ, ಉಚ್ಚುಲೆನ್ ಪತ್ತುದು ತಿನ್ಪುಂಡು.
ವಿಸೆಸೊ
ಗೂಮೆ ರಾನಗ ಸಬ್ದ ಉಪ್ಪುಜಿ. ಕಾರಣ ನೆತ್ತ ರೆಂಕೆದ ನಡುಟು ಮಸ್ತ್ ದೂಂಚಿ ಅಯಿನ ಸುಯಿ (fringe) ಉಂಡು. ನೆನ್ನ ಕಂಟೆಲ್ನ್ ಮಿತ್ತ್ ತಿರ್ತ್ ಎದುರು ಪಿರ ಒರ್ಮೆಲಾ ತಿರ್ಗಯೆರೆ ಆಪುಂಡು. ಗುಮ್ಮೆ ಒವ್ವಾ೦ಡಲ ಜೀವಿನ್ ತಿಂದುಂಡ ಅವು ಕೂಜಲ್, ರೆಂಕೆ, ಸುಯಿ, ಎಲುನು ಅಗ್ಯ೦ದೆ ನಿಂಗುಂಡು. ನೆನ್ನ್ ಪೂರಾ ಐತ ಬಂಜಿಡ್ ಒಟ್ಟುಗಾದ್ ಉಂಡೆಲೆಕ ಮಾಂನ್ಪುಂಡು. ಉಂದು owl pelletಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐನ್ ಗೂಮೆ ಬಾಯಿಟ್ ಅಪಗಪಗ ಉಬ್ಯುಂಡು. .
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಪಕ್ಕಿಲು
ಪಂಬದ
ಬೂತೊಗು ಕಟ್ಟುನ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಪಂಬದ ಜಾತಿಲಾ ಒಂಜಿ. ಬೂತದ ಚಾಕ್ರಿ, ನಲಿಕೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ಕೊನತ್ತ್‌ದ್ ನಲಿಪಾವುನವು, ಅಗೆಲ್/ತಂಬಿಲದಪಗ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪುನವು ಮೊಕುಲೆನ ಆರಾಧನೆದಪಗದ ಕಸುಬು. ಬೂತೊಲೆನ ಚಾಕ್ರಿದ ಬೇಲೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಉಪ್ಪುನಗ ಬೇತೆ ಬೇಲೆನ್ ಮೊಕುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪರವೆರ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೂತೊಲು
ಮೊಕುಲೆನ್ ನಲಿಕೆದಕುಲೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ ಜಾತಿಂದ್ ಸಮಾಜೊಡು ಗುರುತಿಸವೊಂದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು
ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಈ ಪುಟೊಡು ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಮಹನೀಯೆರೆನಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ಉಂಡು.
ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ
ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ (ಛತ್ತೀಸ್‌ಗರ್ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ನಮ ದೇಸೊದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ. ಇಸ್ತೀರ್ನದ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೯ ಸ್ತಾನೊಡು ಉಂಡು. ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ೧೩ನೇ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ. ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ ರಾಜ್ಯೊದ ಸುತ್ತ- ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಬಡಕಾಯಿಡ್ ತೆಲಂಗಾಣ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಒರಿಸ್ಸಾ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜ್ಯಭಾಷೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಘರಿ ಬುಕ್ಕ ಹಿಂದಿ. ರಾಯ್‌ಪುರ ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೩೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ.
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ, ಛತ್ತಿಸ್‌ಗರಿ ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ೧೬ ವಿಭಾಗೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟಾಯಿಸಾದ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ೧ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ ರಾಜ್ಯೊದ ಉದಯ ಆಂಡ್. ೧೬ ವಿಭಾಗೊಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತಿನ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊ ನಮ ದೇಸೊದ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಈ ಪುಗರ್ತೆನ್ ರಾಜಸ್ತಾನ ರಾಜ್ಯೊ ದೆತೊಂದುಂಡು, ಅತ್ತಂದೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊ ಇತ್ತೆ ರಡ್ಡನೇ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು.
ಪುದರ್
ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ ಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬರ್ರೆ ಕಾರಣ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉಲ್ಲ. ಆಂಡ ಒಯಿಕ್ಲಾ ಸರಿಯಾಯಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಇಜ್ಜಿ ಪನೊಲಿ.
ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ ೩೬ ರಾಜೆರ್ ಕಟ್ಟಾದಿನ ೩೬ ಕೋಟೆಲು ಇತ್ತ. ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆಡ್ ಛತ್ತೀಸ್ ಪಂಡ ೩೬ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ರಾಜ್ಯೊಗು ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡ ೩೬ ಕೋಟೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆಲಾ ತೂವರ ಸಿಕ್ಕಿಜಿ ಪಂದ್ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ನನ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಛತ್ತಿಸ್‌ಗಡ ಪುದರ್‌ದ ಮೂಲ ಚೇದಿಸ್‌ಘರ್ (ಘರ್ ಪಂಡ ಅರಮನೆ ಇಜ್ಜಿಡ ಮೂಲ ಇಲ್ ಪಂದ್ಲಾ ಅರ್ತ ಬರ್ಪುಂಡು). ಇತ್ತೆದ ರಾಜ್ಯೊದ ಕೆಲ ಭಾಗೊಲು ಚೇದಿ ರಾಜವಂಸೊ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ರಾಜ್ಯೊದ ಭಾಗವಾದಿತ್ಂಡ್.
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು
ಬಸೆನ್ ಮುರ್ಮು
ಬಸೆನ್ ಮುರ್ಮು (೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೭ - ೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೦) ) ಮೇರ್ ಸಂತಾಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಬಮ್ ಜಗತ್ತ್‌ದ  ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕೆ. ಬಸೆನ್ ಮುರ್ಮು ಪುಟ್ಟಿನಿ ಒಡಿಶಾದ (ಭಾರತ) ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಿಜ್ತಾಲಾ ಬ್ಲಾಕ್‌ದ ಬರ್ಹಜಿಯಾನ್ ಗ್ರಾಮೊಡು. ಮೇರ್ನ ಪೊಪ್ಪ ನರನ್ ಮುರ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಅಮ್ಮ ಮೈನಾ ಮುರ್ಮು. ಮೇರ್ನ ಬೊಡೆದಿನ ಪುದಾರ್ ಮಮತಾ ಮುರ್ಮು. ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮುರ್ಮು ಮೇರೆನ ಒರ್ತಿಯೇ ಪುತ್ರಿ.
ವೃತ್ತಿಜೀವನ
ಬಸೆನ್ ಮುರ್ಮು ಮೇರ್ ತನ್ನ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಜೀವನೊಡು ಐನೂದೈಡ್ ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಪದ್ಯೊಲೆಗ್ ಧ್ವನಿ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮೇರೆನ ಸೂಪರ್ಹಿಟ್ ಪದ್ಯೊಲು - "ಕುಲ್ಮಿ ಡೇರ್ ಲೆಕಾ ಕುಡಿಮ್ ಹರಾಯೆನ್", "ಚೆಮೆಕ್ ಚೆಮೆಕ್", "ಜಿವಿ ರಾಣಿ ತಿಸೀಮ್ ಹಿಜುಗ್", "ಅಲಕ್ ಜಾಡಿ ನಾಡಿ ಲೆಕಾ".
ತೀರ್‌ನೆ
ಬಸೆನ್ ಮುರ್ಮು ೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ ಗ್ ವಿಧಿವಶ ಆಯೆರ್.
ದ್ರಾಕ್ಷಿ
ಗಳಸುನೆ
ಜ್ಯೂಸು
ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ
ಹಂಪನಕಟ್ಟೆː ಮಂಗಳೂರು (ಕುಡ್ಲ, ಕುಡಲ, ಕೊಡಿಯಾಲ್, ಮಯಿಕಲ,ಮಂಗಲಾಪುರ,Mangaluru,Mangalore) ನಗರದ ಹೃದಯ ಬಾಗ.ಕುಡಲದ ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸಿಡ್ದ್ ಪುರಭವನ (ಟೌನ್ ಹಾಲ್) ಮೈದಾನೊಗು ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆದ ಜಾಗೆಗ್ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಇಂದ್ ಪಣೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.‍
ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ
ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಇನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟ‍ೆರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಡು.‍ ಅಂದಾಜಿ ನೂದ್-ಇರ್ನೂದ್ ವರ್ಷ ಪಿರಾವುಡು, ಅಪ್ಪಣ್ಣೆ (ಅಂಪಣ ಪೂಜಾರಿ) ಇನ್ಪಿನಾ ಒರಿ ಪರೋಪಕಾರಿ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟೆಡ್ ಕುಲ್ದು ಸಾದಿಡ್ ಬತ್ತ್ ಪೋಪಿನಕಲೆಗ್ ನೀರ್‍ ಬಾಜೆಲ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆ ಇಂದ್ ಜನ ಪಣ್ಪೆರ್.‍ ಈ ಅಪ್ಪಣ್ಣೆ ಏರ್‍ ಆರ್‍ ಕುಲೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಟ್ಟೆ ಓಲುಂಡು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವರೊಲು ನಂಕ್ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಐನ್-ಆಜಿ ದಶಕೊಲೆನ ಪಿರಾವು ಇತ್ತೆದ ಪರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣೊದ ಪಿದಯಿ, ಬಾವುಟೆ ಗುಡ್ಡೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಸಾದಿದ ಸುರುಟು ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕುದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ನಗರ ಬಸ್ಸುಲೆನ ಒಂಜಿ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲ್ಪ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಇಂದ್ ಊರುದಕುಲು ಪಣೊಂದಿತ್ತೆರ್.‍ ಇಂಚೊಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆನ್ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಪರ ಕಟ್ಟೋಣ) ಎದುರು ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಸ್ತೆಗ್ ಪೋಪಿನಲ್ಪ   ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟೆ ಕಟ್ದ್ "ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ" ಇಂದ್ ಪುದರ್‍ ಕೊರಿಯೆರ್. ಕುಡಲ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸುಮಾರಾದ್ ೨೦೦ ವರ್ಷದ ಪಿರಾವು  ವೆನ್ಲಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ - ಪರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ -  ಬಾವುಟೆ ಗುಡ್ಡೆಗ್  ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆದ  ನಡುತ ಜಾಗೊಡು, ದುಂಬು  ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ನಗರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಇತ್ತಿನಲ್ಪ, ಈ ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ನೀರ್‍ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತುದುಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಇಂದ್ ತೆರಿನಕುಲು ಪಣ್ಪೆರ್. ಅಪ್ಪಣ್ಣನ ಕಟ್ಟೆ ಕಾಲಕ್ರಮೊಟು ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ ಆಂಡ್.
ವ್ಯಾಪ್ತಿ
ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್ (ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೃತ್ತ) ಸುರುವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ನೆಹರೂ ಮೈದಾನ-(ಪರ) ಬಂದರ ಮುಟ್ಟಲಾ " ಹಂಪನಕಟ್ಟೆ " ಇನ್ಪಿನ ಪ್ರದೇಶ ಜನಕುಲೆನ ಮನಸ್ಸಿಡ್ ನೆಲೆಯಾದ್ ಪೋತುಂಡು. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಡೊಂಗರಕೇರಿ-ಕೊಡಿಯಾಲಬೈಲ್- ಸೇಡಿಗುಡ್ಡೆ, ಈಸಾನ್ಯೊಡು ಕದ್ರಿ- ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ-ಶಿವಬಾಗ್ ಮೂಡಾಯಿಡ್  ಬೆಂದೂರು-ಕಂಕನಾಡಿ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಪಾಂಡೇಶ್ವರ-ಅತ್ತಾವರ- ಫಳ್ನೀರ್ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಗಡಿಕುಲಾದ್ ಇತ್ತೊ ಇನ್ಪಿನ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.
ರಸ್ತೆಲು
ಜ್ಯೋತಿ ಟಾಕೀಸ್(ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವೃತ್ತ) ದಲ್ಪ ಸುರುವಾಯಿನ ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆ (ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ರಸ್ತೆ) ಪುರಭವನ- ನೆಹರೂ ಮೈದಾನದ ಆರ್.ಟಿ.ಒ ಕಚೇರಿದ ಕೈತಲ್ ಎ.ಬಿ. ಶೆಟ್ಟಿ ವೃತ್ತೊಡು ಮುಗಿವುಂಡು. ಈ ವೃತ್ತೊಡು ಪಾಂಡೇಶ್ವರ, ಮಂಗಳಾದೇವಿ, ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿ- ಪರ ಬಂದರೊಗು ಪೋಪಿನ ರಸ್ತೆಲು ಕೂಡುವಾ. ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (ಡಿಸಿ) ಕಚೇರಿದ ಎದುರುದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ವೃತ್ತೊಡು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಎದುರು ನಗರ ಸಂಚಾರಿ ಬಸ್ಸುಲು ಉಂತುನ ರಸ್ತೆ ಬರಿತ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು.ಮುಲ್ಪ ಪಿದಡುನ ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸುಲು ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ರಸ್ತೆಲೆನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಬೊಡಾಯಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಜಾಗೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟಾವಾ.
ಹಂಪನಕಟ್ಟೆದ ಬಡಕಾಯಿ ದಿಕ್ಕುದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ಪೋಂಡಾ ಸುರತ್ಕಲ್, ಮುಲ್ಕಿ, ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ,ಗೋವಾ ಮುಂಬಾಯಿದಂಚಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಈಸಾನ್ಯೊದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ಪೋಂಡಾ ಕುಲಶೇಖರ, ಮಿಜಾರ್, ಮೂಡಬಿದ್ರೆ ಕಾರ್ಕಳ ಪೋವೊಲಿ. ಮೂಡಾಯಿದ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋಂಡಾ ಬಿ.ಸಿರೋಡ್ ಗಾದ್ ಪುತ್ತೂರು ಮಡಿಕೇರಿ ಮಾರ್ಗೊಡು ಮೈಸೂರು, ಅತ್ತಾಂಡ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ  ಹಾಸನ ಮಾರ್ಗೊಡು  ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮುಟ್ಟೊಲಿ. ಬಿ.ಸಿ.ರೋಡು ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ- ಉಜಿರೆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬೊಕ ಚಾರ್ಮಾಡಿ-ಚಿಕಮಗಳೂರುಗುಲಾ ಪೋವೊಲಿ. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ- ಕಡಬ ಮಾರ್ಗೊಡು ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಗು ಪೋವೊಲಿ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು
+ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಸೊಸೈಟಿ.ಬಂಟ್ಸ ಹಾಸ್ಟೆಲ್.ಮಂಗಳೂರು
ಉಲ್ಲೇಕೊ
https://www.zomato.com/mangalore/hampankatta-restaurants https://www.yatra.com/hotels/hotels-at-hampankatta-in-mangalore
ವರ್ಗೊ:ಮಂಗಳೂರು ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲ ವರ್ಗೊ:ಕುಡಲದ ಊರುಲು
ದೈವೊಲೆನ ಮಣೆಮಂಚ
ದೈವೊಲೆನಾ ಮುಗ,ಮೂ‍ರುತಿ, ಹತ್ಯಾರ್ ದಿಪಿ ಅಡ್ಡ ಪಲಾಯಿ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ
ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬೆನ್ನಿಬೇಸಾಯೊದ ಕುಲಕಸುಬುದ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ದೈವೊಲೆಗೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾನೊ (ಸ್ಥಾನ) ಇಜ್ಜಂಡ್. ಚಾವಡಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಮದನಕೈಕ್ಕ್ ತಿಕ್ಕಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಪಲಾಯಿದ ಮಿತ್ತ್ ಮಿಲಾವುದ ಕಡ್ಸಲೆ, ಮುಟ್ಟೊಡು ಕಂಚಿ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತಾಳೆದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕೂಜಿ- ಈತೆನ್ ದೀದ್ ಅವೆನೇ ಮಣಿಮಂಚಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅನುಕೂಲ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಜೆಮ್ಮಿದ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೈವಸಾನೊ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ್. ಕಾಲ ಪೋಯಿಲೆಕ್ಕೊನೆ ಮಣಿಮಂಚ ದೀಪುನ ಕ್ರಮ ಬತ್ತ್ಂ‌ಡ್. ಮಣಿಮಂಚ ಪಂಡ್‌ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಕತ್ತೆರಿ ಕಾರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಪಲಾಯಿ ದೀಪುನವು.
ದೈವೊಲೆನ ಗುಡಿ
ದೈವೊಲೆನ ಸಾನೊಲೆಗ್ ಆಯ-ಪ್ರಮಾಣೊ ಇಜ್ಜಿ. ಅನುಕೂಲೊಗ್ ಬೋಡಾಯಿಲೆಕ್ಕ ಆಯತ ಚೌಕೊದ ಆಕಾರೊಡು ಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೈವೊಲೆನ ಮೊಗ ಮೂರ್ತಿ ದೀಯರ ಕತ್ತೆರಿ ಮಂಚೊನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೈವೊಲೆನ ಮಾತ ಸೇವೆನ್‌ಲಾ ಈ ಮಂಚೊಡು ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಂಚೊಗು ಒರಗಿಯರ ಪಿರವುದ ಮೈಟ್ಟ್ ಒಂತೆ ಒರ್ದೊಡು ಪಲಾಯಿ ಜೋಡಣೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಅಯಿತ್ತ ರಡ್ಡ್ ಮೈಟ್ಟ್‌ಲಾ ದಾರುಶಿಲ್ಪೊದ ವಿನ್ಯಾಸೊದ ಕೈ ಮಲ್ಪೆದಿತ್ತೆರ್. ಜುಮಾದಿ ದೈವೊಲೆನ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ಮೋನೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವೊದ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಪಂಜಿದ ಮೋನೆ, ಜಾರಂದಾಯ ದೈವೊದ ಮಂಚದ ಕೈಕ್ಕ್ ಕುದುರೆದ ಮೋನೆ ಮಲ್ಪೆದೆರ್.
ಬಗೆ ಬಗೆತ ಮಣೆಮಂಚ
ಕೆಲವು ಮೈಟ್ಟ್ ರಡ್ಡ್ ಪಜ್ಜೆದಾತ್ ಎತ್ತರೊದ ಕಂಬ ನೆಡ್‌ದ್ ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಆಯತಾಕಾರೊದ ಅಥವಾ ಚೌಕಾಕಾರೊದ ಪಲಾಯಿ ಹಾಕ್‌ದ್ ಅಯಿನ್ ಮಣಿಮಂಚಂದ್ ಲೆಪ್ಪೆದೆರ್. ಎಲ್ಯ ಮಂಚೊಡು ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು. ಈ ಮಂಚ ಕಡ್ಡಾಯವಾದ್ ಗುಡಿತ್ತ ಬಲತ್ತ ಮೈಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ಮೂಲ ಮೈಸಂದಾಯ ದೈವೊ ಮಾತಾ ದೈವೊಗುಲಾ ಸುರುತ್ತ ಸ್ಥಾನಗೌರವೊನ್ ಪಡೆಪುಂಡು. ಕೆಲವು ಮೈಟ್ಟ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೋಡು ಪಂಜುರ್ಲಿನ್ ಬೇತೆನೇ ಮಂಚೊಡು ನಂಬುವೆರ್. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೈಟ್ಟ್‌ಲಾ ಮಾತಾ ದೈವೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಂಚೊಡು ನಂಬೊಂದು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂಡು.
ಕರವೀರ
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Cascabela_thevetia1MTFL.jpg/225px-Cascabela_thevetia1MTFL.jpg|right|thumb|225x225px|ಕರವೀರದ ಇರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪೂ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Thevetia_peruviana_05.JPG/225px-Thevetia_peruviana_05.JPG|right|thumb|300x300px|ಕರವೀರದ ಪರಂದ್ link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Yellow_Oleander_%28Thevetia_peruviana%29_trunk_in_Kolkata_W_IMG_8009.jpg/225px-Yellow_Oleander_%28Thevetia_peruviana%29_trunk_in_Kolkata_W_IMG_8009.jpg|right|thumb|250x250px|ಕರವೀರದ ಮರ ಕರವೀರ ಒಂಜಿ ಮರ್ದ್ ದ ದೈ
ವಿಜ್ಞಾನೊದ ವರ್ಗೀಕರಣ
ಅಪೋಸೈನೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ದೈ. ತೆವೀಷಿಯ ನೀರಿಫೋಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುದರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಕಾಡು ಕಣಿಗಿಲೆ, ಕರವೀರ, ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಅಶ್ವಘ್ನ, ಅಶ್ವಹ, ಹರಿ ಪ್ರಿಯ, ಕರವೀರ ಅಂಚ  ಬೇತೆ ಬೇತೆ  ಫುಡ್ ಉಂಡು. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಲೆಂಡರ್ ಪಂಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಪಯೋಗೊಲು
ಪೊರ್ಲುದ ದೈಯಾದ್ ಸಾದಿ ಬರಿಟ್  ಅಂಚನೆ ಪೂತೋಟೊಲೆಡ್  ನಡ್ಪೆರ್ .ದೈ  ಬಾರೀ  ಕೈಪೆ. ಉಂದೆತ ಪೇರ್ ವಿಸೊ. ಬುಡ್ದು  ಬುಡ್ದು ಬರುಪುನ ಜ್ವರಕ್ಕು ಉಂದೆತ  ಚೋಲಿನ್ ಮರ್ದದ್ದ್  ಗಲಸುವೆರ್. ಬೀಜಲಾ ವಿಸೊ. ಮುಂಡರ್ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಪಂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುದಿಕೆರೆನ್ ಕೆರಿಯೆರೆ ಉಂದೆತ ಬೀಜಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಉಂದೆತ ಎಣ್ಣೆಲಾ  ಭೇಧಿಗ್   ಮರ್ದ್. ಕಾಡ್ ದ  ಕರವೀರ ಡೈಯಿಡ್ದ್  ಥೆವಿಟಿನ್, ಥೆವಿಟಾಕ್ಸಿನ್, ನಿರಿಫೋಲಿನ್, ಅಸಿಟೈಲ್ ಪನ್ಪುನ ರಾಸಾಯನಿಕೊ ದೆಪ್ಪುವೆರ್. ಥೆವಿಟಿನ್ ಮರ್ದ್ ತಿಗಳೆದ ರೋಗೋ ಇತ್ತ್ ನಕುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ  ಮರ್ದ್ ಪಂದ್ದ್  ಗೊತ್ತಾತಂಡ್. ಮೂಲರೋಗ, ಚರ್ಮೋದ ರಂಗ್ ಪೋಪುನ ಸೀಕ್, ಚರ್ಮರೋಗೊ ಗುಲೆಗ್ ಉಂದೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್.ಎಲಿ ಕೇರಿಯೇರ್ಲಾ ಉಂಡು ಬೋಡಾಪುಂಡು.
ಮರ್ದ್ ದ  ಗುನೊಕ್ಕುಲು
ಆಯುರ್ವೇದೊಡು   ಉಂದು  ಬಾರೀ  ಗಲಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಮರ್ದ್. ತಿಗಳೆ  (ಹೃದಯ)  ಸಂಬಂಧಿ ರೋಗೋಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಮರ್ದ್ ನ್ ಉಂದೆತ ಮರತ ಬೊಲ್ದು ಪೇರ್ ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇರೆ  ಬೊಕ್ಕ ಪೂ  ವಾತ, ಕಫ ಬೊಕ್ಕ  ಪಿತ್ತಗು ಸಂಬಂಧೊ  ಇತ್ ನ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಚಾಳ್ಯೇ ತುಚ್ಚಿನ ಗಾಯೋಗುಲಾ ಉಂದೆಟ್ ಮರ್ದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕರವೀರೋದ ದೈಯಿದ್ದ ಜೈವಿಕ ಕೀಟನಾಶಕೊನು ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ದೈ ಕುಲೆಡ್ ಉದಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಂಗಸ್ ಬರಾಂದಿಲೆಕೊ  ರಂಗ್ ನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. .
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
<references group="" responsive="1">
ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಕನ್ಯಾಪು
ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ಕನ್ಯಾಪು ಪನ್ಪುನ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆದಕುಲು ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಲಿತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಉಂದುವೆ ನಲಿಕೆನ್ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಡ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ನಲಿಕೆ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆ ಅಣ್ ಪೊಣ್ಣು ಪನ್ಪುನ ನೆಲೆತ್ತ ನಲಿಕೆ ಆದ್ ಉಂಡು.
ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆದ ಪ್ರಸರಣೊ
ಈ ನಲಿಕೆ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಸೊಡು ಬಾರಿ ಪ್ರಚಾರೊಡು ಇತ್ತ್‌ನ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲಾದ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್‌ಡ್ ಸುಳ್ಯ, ಪುತ್ತೂರು, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೊಕುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ನಲಿಪುನಕುಲು ಪರವ ಜಾತಿದಕುಲು. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸುಗ್ಗಿ ತಿಂಗೊಲುಡು (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್) ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ ನಲಿತೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್. ಕನ್ನಡೊಡು ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಪಂಡ ಮದುಮಗ ಪಂದ್, ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಪಂಡ ಮದುಮಗಳು' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.
ನಂಬಿಕೆ
ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆದ ಬಗೆಟ್ ಒಂಜಿ ಕತೆ ಇಂಚ ಉಂಡು. ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಮಖೆ ಜಾತ್ರೆಗ್ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿನಕುಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಅಂಚ ಬತ್ತ್‌ನ ಏಳ್ ಜನೊ ರಾಜಕುಮಾರಿನಕುಲೆಡ ಅಕೇರಿದಾಲ್ ಪರವಕಟ್ಟೆಗ್ ಬರ್ಪಲ್. ಅಲ್ಪ ಬೂತ ಕಟ್ಯೆರೆ ಮೋನೆಗ್ ಬಣ್ಣ ಪಾಡೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಪರವನ್ ತೂಯಲ್. ಆಲೆಗ್ ಆ ಪರವನೊಟ್ಟುಗು ಮೋಕೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ವಿಚಾರೊನು ತೆರಿನ ಆಲೆನ ಆಜಿ ಜನೊ ಪಲಿಯಲ್ಲು ತಂಗಡಿ ರಾಜಕುಮಾರಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ಪರವಗ್ ಶಾಪೊ ಕೊರ್ದು ಅಕುಲೆನ್ ಮಾಯಕೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚ ಮಾಯಕೊ ಆಯಿನ ಅಕ್ಲೆನ ನೆಂಪುಗಾತ್ರೊ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಅಕುಲು ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲಾದ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಪನ್ಪುಪು ನೆಲೆಟ್ಟ್ ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಪುವೆರ್.
ಆಚರಣೆದ ಕ್ರಮೊ
ಪರವ ಜಾತಿದ ರಡ್ಡ್ ಜನೊ ಜವನೆರ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡುವೆರ್. ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರೊ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಹಿಮ್ಮೇಳೊಡು ತೆಂಬರೆ ಬೊಟ್ಟೊಂದು ಒಂಜಿ ಪನ್ಜೋವು ಬರ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾರ್ತನೊ ಪನ್ಪೆರ್. ತೆಂಬರೆದ ಪೆಟ್ಟ್‌‍ಗ್‍ಲಾ ಪಾರ್ತನೊದ ಇಂಪುಗ್‍ಲಾ ಪೊರ್ಲುದ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಪ್ರೇಮೊ, ವಿರಹೊ, ಶೃಂಗಾರೊ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾವೊಲು ಬರ್ಪುನ ನಲಿಕೆ ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಜಾಲಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮದಿಮ್ಮಾಯೆ ಮದಿಮ್ಮಾಲ್ ಬತ್ತೆರ್ಂದ್ ಲೆತ್ತ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೈಟೊಂಜಿ ಲಾಟಾನ್, ಪೋಡಿಗೊಂಜಿ ತಂದೆಲ್, ಇಲ್ಲ್‌ದಕುಲು ಕೊರ್ಪುನ ಅರಿ, ಬಾರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ತೆನಸ್‍ಲೆನ್ ಚೀಲೊಡು ಪಾಡೊಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಲ್ಲ್‌ಗ್ ಪೋಪೆರ್. ಇಂಚ ರಾತ್ರಿಯಿಡಿ ಊರಿಡಿಕ್ಕ ಪೋಪೆರ್. ಇಂದುವೆ ನಲಿಕೆನ್ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದಕುಲು ನಲಿಪುವೆರ್. ಇಂದೆನ್ ಕನ್ಯಾಪು ನಲಿಕೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಆಯಾ ಊರುದಕು ಅವ್ವೇ ಊರುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಊರುಗು ಪೋಪುಜೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಅಜಲ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆಲು
ಪಂಪ
ಕನ್ನಡದ ದುಂಬುದ ಕವಿಕ್ಲೆಡ್ ಪಂಪ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೦೨-೯೫೦) ಕನ್ನಡೊದ ಆದಿ ಮಹಾಕವಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯಿನಾಯೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ಅರಿಕೇಸರಿನ ಆಸ್ಥಾನ ಕವಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಪಂಪೆ, ಗದ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪದ್ಯ ಸೇರ್‌ನ “ಚಂಪೂ” ಶೈಲಿಡ್ ಕೃತಿಕುಲೆನ್ ರಚಿಸಿಸಾದೆ. ಆದಿಕವಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ಪಂಪೆ ಕನ್ನಡದ ರತ್ನತ್ರಯರೆಡ್ (ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ರನ್ನ) ಒರಿ. ಪಂಪನ್ ಯುಗ ಪ್ರವರ್ತಕೆ ಪಂಡ್‍ದ್ ಕನ್ನಡಿಗೆರ್ ಗೌರವಿಸಾದ್ ಆಯನ ಕಾಲೊನು ‘ಪಂಪಯುಗ’ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತ್‌ದೆರ್. "ಆದಿಪುರಾಣ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ" ಉಂದು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ, ಪಂಪನ ರಡ್ಡ್ ಮೇರು ಕೃತಿಕುಲು.
ಜೀವನೊ
ಆದಿ ಪುರಾಣೊನು ಪಂಪೆ ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರೆಯಿನವುಂದ್ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಜಿನಸೇನಾಚಾರ್ಯೆರೆನ ಪೂರ್ವ ಪುರಾಣದ ಆಧಾರೊಡು ಬರೆಯಿನವು. ಆದಿ ತೀರ್ಥಂಕರೆ ಆಯಿನ ವೃಷಭದೇವ/ಪುರುದೇವನಲಾ ಆಯನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ಭರತ ಬಾಹುಬಲಿನಕ್ಲೆನ ಕತೆನ್ಲಾ ಉಂದು ಪನ್ಪುಂಡು.ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಆದಿನಾಥನ ಪತ್ತ್ ಪೂರ್ವಜನ್ಮೊಲಾಯಿನ ಜಯವರ್ಮ, ಮಹಾಬಲ, ಲಲಿತಾಂಗ, ವಜ್ರಜಂಘ, ಆರ್ಯ, ಶ್ರೀಧರದೇವ, ಸುವಿಧಿ, ಅಚ್ಯುತೇಂದ್ರ, ವಜ್ರನಾಭಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಹಮಿಂದ್ರ- ಮೆಕ್ಲೆನ ಕತೆಲಾ ಉಂಡು.
ಕೃತಿಕುಲು
- ಈ ರಡ್ಡ್ ಕಾವ್ಯೊಲುಲಾ ಚಂಪೂ ಶೈಲಿಡ್ ಉಲ್ಲ.
ಬನವಾಸಿದ ವರ್ಣನೆ
ಪಂಪನ ಭಾರತಕಾವ್ಯೊಡು ಬರ್ಪುನ ಬನವಾಸಿದ ವರ್ಣನೆನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಪದ್ಯೊಲು
ಗದ್ಯ ಭಾಗೊ: ಬನವಾಸಿ ದೇಶೊದ ವಾ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಉದ್ಯಾನ ಕಾಡ್‍ಲೆಡ್‍ಲಾ ತೂಪುಂಡ ಸೊಗಸಾದ್ ಫಲ ಬುಡ್‍ದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಕುಕ್ಕುದ ಮರಕುಲೇ; ದಟ್ಟವಾದ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬಚ್ಚಿರೆದ ಬಳ್ಳುಲೇ, ಪೂನು ಬುಡ್‍ದ್‍ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪಗೆದ ದಯಿಕುಲೇ; ಸುಸ್ವರವಾಗದ್ ಬುಲ್‍ತ್ತ್‌ದ್ ಸಬ್ದ ಮಲ್ಪುನ ಕೋಗಿಲೆ, ಝೇಂಕರ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬಿಲೇ, ಪ್ರೇಯಸಿಯೆರೆನ ಎಡ್ಡೆ ಮೋನೆಲೇ, ತೆಲಿಕೆದ ಮೋನೆಡ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೇರುನ ನಲ್ಲೆರೇನಕುಲೇ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
<References />
ವರ್ಗೊ:ಕವಿಕುಲು ವರ್ಗೊ:ಹಳೆಗನ್ನಡ ಕವಿಕುಲು
ಲೆಂಚಿ
ಲೆಂಚಿಗ್ ಕನ್ನಡೊಡು ಏಣಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೆಕ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ಡ್ 'ladder' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದೊಂಜಿ ಮಿತ್ತ್ ಮಿತರ್ರೆಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಅತ್ತೆರಿ. ಎತ್ತರ ಜಾಗೆಗ್ ಮಿತ್ತ್ ಪೋವೊಡ್ಡ ಲೆಂಚಿದ ಸಾಯೋ ಅಗತ್ಯ. ರಡ್ಡ್ ಉದ್ದದ ಮರ, ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕರ್ಬ, ಇಜ್ಜಿಡ ಅಲುಮಿನ್ದ ಕೋಲುಗ್ ಅಜೆಕ್ ಒಂಜಿ ಅಡ್ಡ ಅಡ್ಡ ತಿಕ್ಕಾದಿನ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಕೋಲುಲ್ ಇಂದೆಟ್ ಉಂಡು.
ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಲೆಂಚಿಲು
ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್, ವ್ಯಾಪರಸ್ಥೆರ್ ಗಟ್ಟಿದ ಲೆಂಚಿ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಯಾಯ ಕೆಲಸಗ್ ತಕ್ಕಂತಿನ ಲೆಂಚಿಲು ಬೋಡಾಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಸ್ತುಲು
ನಾಯರ್
ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ ಪಂಡ ನಾಯರ್' ಮೊಕುಲು ಬಂಟೆರೆಗ್ ಸಮಾನ ಆಯಿನ ಜಾತಿದಕುಲು ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಬ್ರಾಣೆರೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ಸ್ಥಾನ ನಾಯೆರ್ ನಕುಲೆನವು. ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ತೂಪುನವು. ಲಡಾಯಿ ಪಂಡ ಯುದ್ಧದ ಕಲಟ್ಟ್ ತಂಕ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುನವು ಮೊಕೆಗ್ ನೆತ್ರೆರ್‌ಡ್ ಬತ್ತ್‌ನವು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾತಿಲು
ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ
ಟಿ. ಆರ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ (ತಿರುವಿದೈಮರುದುರ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಮಹಾಲಿಂಗಂ) ಆರ್ ಮಾತೆರ್ ನ ಮೋಕೆದ ಮಾಲಿ   ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್.ಮಾಲಿ ಕೊಳಲುವಾದನೊಡ್ ತನ್ನನೇ ಆಯಿನ ಪೊಸ ಪದ್ಧತಿನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತೊಡು ಪತೊಂದು ಬತ್ತಿತ್ತೆರ್. ಟಿ.ಆರ್.ಮಹಾಲಿಂಗಂ ಆರ್ ತಮಿಳ್ನಾಡ್ ದ ತಿರುವಿದೈಮರುದೂರ್,ತಂಜಾವೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಪುಟಿಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಐಯ್ಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ಪೆ ಬ್ರಹಾಡಂಬಲ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಈಶ್ವರನ ಪರಮ ಬಕುತೆರಾದಿತ್ತೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಮಹಾಲಿಂಗಸ್ವಾಮಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಕ್ಕನ ಪುದರ್ ದೇವಕಿ. ಜಾಲರ ಗೋಪಾಲ ಐಯ್ಯರ್ ಅರೆನ ಮಾಮನ ಕೈತಲ್ ಸಂಗೀತ ಕಲ್ಪರೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್.ಐನೇ ವರುಷೊಡ್ ಬೇತೆ ಆಣ್ ಜೊಕುಲೆನ್ ತೂದು ,ಅಪ್ಪನ ಸಮ್ಮತಿದ ವಿರೋದವಾದ್ ಕೊಳಲು ವಾದನೊನು ಅಬ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಭೈರವಿ ರಾಗೊಡ್ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯೆರ್.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
ಮಾಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಳಲುವಾದನದ ಪೊಸ ಶೈಲಿನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.ಅರೆದ್ರ್ ದುಂಬು ಸರಭ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಶೈಲಿ ಪುದರ್ ಪಡೆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾಲಿ ಅರೆಗ್ ಉಸಿರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಹಿಡಿತ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್. ೪೦ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಟ ಕೊಳಲು ಊದೊಂದಿತ್ತೆರ್.ಅರೆನ ಉಸಿರ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಹಿಡಿತ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಅರೆಗ್ ತಿರ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ಥಾಯಿಡ್ ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿಟ್ ಕೊಳಲು ಊದರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.ಕೊಳಲ್ದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಹಿಡಿತೊನು ಪ್ಯಾರೆಟ್ ಕ್ಲಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಾಸ್ ಫಿಂಗರ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿಂಡ್.ಮಾಲಿ ಅರೆನ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪೂರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊನು ಕೊಳಲ್ದ ಮಿತ್ತ್ ಪತ್ತೊಂದ್ ಬರಿಯರೆಗ್ ಆಪುಂಡ್. ಆಂಡ್.ಡಿಂಡಿಗಲ್, ಎಸ್.ವಿ.ನಟರಾಜನ್,ಟಿ.ಎಸ್.ಶಂಕರನ್, ಎನ್.ರಮಣಿ, ಬಿ.ಎನ್.ಸುರೇಶ್, ಎನ್.ಕೆಸಿ ಅಗಲೆಡ್ದ್ ಮಾಲಿ ಅರೆನ ತಂತ್ರೊಗ್ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕುಂಡ್.ಮಾಲಿ ಅರೆನ ತಂತ್ರ ಬೆದರ್ ದ ಕೊಳಲ್ ಗ್ ಪೊಸ ವಿನ್ಯಾಸೊನು ಪಡೆಯುಂಡು. ಆರ್ ತನ್ನ ಕೊಳಲ್ದ ಸ್ವರ ನಳಿಗೆನ್ ದಪ್ಪ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಐತ ಗುಳಿನ್ ಕಿನ್ಯ ಮಲ್ತೆರ್.ಉಂದೆರ್ದ್ ಸುಮಧುರ ಸ್ವರ ಮೂಡರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಆಂಡ್. ಅರೆನ ಕೊಳಲ್ ಡೆ ಎಣ್ಮನೆ ಗುಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂಜಿ ಗುಳಿ ಕೊಳಲ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಹಿಡಿತೊನು ತೋಜಾವುಂಡ್ ಪಂದ್    ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ ಪಂಡೆರ್.
ಮಾನಾದಿಲು
ಮಾಲಿ ಅರೆಗ್ ಕೆಲವ್ ಸಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಪುದರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್.ಪುದರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಮಾಲಿ ಪುಗರಿಕೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಇನಾಮುದ ಆಸೆಡ್ ಇತ್ತ್ ಜೆರ್. ೧೯೮೬ ಜನವರಿಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರಿಯೆರ್.ಆಂಡ ಅವೆನ್ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್.
ತೀರ್ ಪೋಯಿನೆ
೧೯೫೫ ಗ್ ಬೆಂಗಳೂರುಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೫೮ ಗ್ ಏಕಾಂತೊಗ್ ಪೋದು ಕೊಳಲುವಾದನನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೬ ಗ್ ಅಮೇರಿಕಾದ್ರ್ ಭಾರತಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೮೬ ಗ್ ೫೯ ನೇ ವರುಷೊಡ್ ತೀರಿಯೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತನ್ ಕೊಳಲುವಾದನದ ಮುಖೇನ ಅಚ್ಚಳಿಯಂದಿನ ನೆನಪುದೊಟ್ಟುಗ್ ಮರೆಯಾಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಕೊಳಲುವಾದಕೆರ್
ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲು
ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಲು ಪಂಡ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಷೆಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೊಕ್ಕ ನೇಪಾಲ ದೇಶಲೆಡ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ಈ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಸುಮಾರ್ 215 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಕುಲು ಗಲಸುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿನ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬ. ಇತ್ತೆ ಈ ಕುಟುಂಬಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಭಾಷೆಲು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೊಡ್ದ್‍ಲಾ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜೇ ಭಾಷೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂ‌ಡ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಉಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಭಾವಗ್ ಒಳಗಾದ್ ಇತ್ತೆ ಸುಮಾರು ೮೫ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು. ದೆಟ್ಟ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಭಾಷೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿ ತಿರ್ತ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ನಮ ದೇಸೊದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ. ಇಸ್ತೀರ್ನೊದ ಲೆಕ್ಕಡ್ ೪ನೇ ಸ್ತಾನೊಡು ಬುಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಸುರುತ್ತ ಸ್ತಾನೊಡು ಈ ರಾಜ್ಯೊ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ೧೯೫೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ರಾಜ್ಯೊನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪನ್ನಗ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರ್ರೆ ದುಂಬು ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಟ್ ರಾಂಪುರ, ಬನಾರಸ್, ಬುಕ್ಕ ತೆಹ್ರಿ ಘರ್‌ವಾಲ್ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು ಇತ್ತ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಲಕ್ನೋ. ಸದ್ಯೊಗು ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೭೬ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ. ಅಂಚನೆ ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಗೋಮತಿ, ಸರಯೂ ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಪರಪುನ ಮುಖ್ಯ ತುದೆಕುಲು.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ರಾಜಾಸ್ತಾನ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಬಿಹಾರ, ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಅಂಚನೆ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ನೇಪಾಳ ದೇಸದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೋಂದುಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಇಸ್ತೀರ್ಣ ನಮ ದೇಸೊದ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನೊದ ೭.೩% ಭಾಗ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನ ೨೪೦,೯೨೮ ಕಿಮೀ ೨.
ಉಲ್ಲೇಕ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು
ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು
ದೈವದ ಪದಿನಾಜಿ ಕಟ್ಟ್ ಕಟ್ಲೆಲು ಪಂಡ ದೈವ ಲಕ್ಕ್‌ದ್ ಉಂತುನೆಕ್ ದುಂಬು ಬೊಕ್ಕ ಬಿರಿಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟದ ಕ್ರಮೊಕುಲು. ನೆಟ್ಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೬ ನಮುನೆ/ನಮೊನೆ ದ ಕ್ರಮ ಉಂಡು.
ಪಡಿಯರಿ, ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಪತ್ತುನಿ
ಪಡಿಯರಿ ಪಂಡ ಉಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಉರ್ಪೆಲರಿ ,ಒಂಜಿ ತಾರಾಯಿ,ಒಂಜಿ ಬಜ್ಜೆಯಿ, ಐನ್ ಬಚ್ಚಿರೆನ್ ತಡ್ಪೆದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದುಪ್ವೆರ್. ನೇಮ ಮಲ್ಪವುನ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನಿ ದೈವ ಪಾತ್ರಿನ ಕೈತಡೆ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಗುಂಡದ ಯೆದುರು ಉಂತುದು ಪಡಿಯರಿ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪನ್ಪೆರ್. ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾನಿ ಕೊರ್‌ನ ಪಡಿಯರಿನ್ ದೆತೊನುನೆಕ್ ದುಂಬು "ಕೂಡಿ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಸರ್ವೆರ್ಲಾ ಅಂದ್ ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ವೆ" ಪಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಸೇರ್‌ನ ಸಭೆಕ್ ಕೈ ಮುಗಿದ್ ಪಂಡೊಂದು ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ವೆ. ದೈವ ಪಾತ್ರಿಗ್, ಯಜಮಾನಿಯೆ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ನಗ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಪೆಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪನ್ಪೆ. ಪಾತ್ರಿ ಎಣ್ಣೆ ದೆತೊನ್ನಗಲ "ಕೂಡಿ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಸರ್ವೆರ್ಲಾ ಆಂದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ದೆತೊನ್ಬೆ" ಪಂದ್ ೩ ಸರ್ತಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ದೆತೊನ್ಬೆ. ಮೂಲು ಬೂಲ್ಯೊಡು ೧ ಬಜ್ಜೆಯಿ ೫ ಬಚಿರೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬಚ್ಚಿರೆದ ಕೊಡಿ ಕಿನ್ನ್‌ಕ್‌ದ್ ಕಿನ್ಕಿ ಕೊಡಿನ್ ನೆಲಕ್ಕ್ ಪಾಡ್‌ದ್, ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಎಣ್ಣೆ‌‍ನ್ ಕಾರ್‌‍ರ್ದ್ ತರೆ ಮುಟ್ಟ ಪೂಜಿದ್ ಮೀಯೇರೆ ಪೋಪೆ.
ಅರ್ದಲ ಪಾಡುನಿ
ಮೀದ್ ಬತ್ತ್‌ನ ದೈವದ ಪಾತ್ರಿ ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಪೂಜಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಕನ್ನಡಿದ ಎದುರು ಕುಲ್ಲುದು ಪರವ ಪಂಬದ ನಲಿಕೆ ಜಾತಿದ ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ವೇಸ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ನಲಿಕೆದಕ್ಲ್ ಲಾ ಪಾಡ್ವೆರ್. ಅಂಡ ಅವು ಒಂತೆ ಕದಕ್ಕ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಲಿಕೆದಕ್ಲೆನ ಮೋನೆ ವರ್ಣಿಕೆಡ್ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪಂಬದೆರ್ನೆಟ್ ಒಂತೆ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಂಜಲ್ದ ಅರ್ದಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಮೋನೆಗ್ ಅರ್ದಲ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ದ್ ನಿ. ಮಂಜಲ್, ಕಪ್ಪು,ಕೆಂಪು, ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮಂಜಲ್ ಕೆಲವು ದೈವೊಲ್ದ ಮೊನೆಗ್ ಇಡೀ ಪೂಜಿಂಡ ಕೆಲವು ದೈವೊಲೆಗ್ ಕಪ್ಪು ಇಡೀ ಮೋನೆಗ್ ಪೋಜಿಬೆರ್. ಇತ್ತೆ ಗುಲಾಬಿ, ಬೋಲ್ಡು ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಲಾ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಿಲು ಪೂಜಿಬೆರ್. ಒಂಜೊಂಜಿ ದೈವೊಲೆಗ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ರೀತಿದ ಬಣ್ಣೊಲು ಪಾಡುವೆರ್. ಅವು ಅರ್ದಲ.ಸಪೇತ್, ಇಂಗ್ಲಿಕ, ಕಾಡಿಗೆ- ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಸಂಮ್ಮಿಲನೊಡು ತಯಾರ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೈವದ ಗುಣಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಪಿಲೆಕೊ ಬಣ್ಣಲೊನ್ ಗಲಸುವೆರ್.
ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿ
ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿದ ಪೋರ್ತುಡು ಜಕ್ಕೆಲಣಿ, ಅಣಿ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಜೆರ್. ಕಾರ್‌ಗ್ ಗಗ್ಗರ ದೀಪುನೆಕ್ ದುಂಬು, ದೈವ ಪಾತ್ರಿ ಕೈಟ್ ಗಗ್ಗರ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಅಬ್ಬರೊಡು ನರ್ತನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಗಗ್ಗರದೆಚ್ಚಿ ಮಾತ ದೈವೊಗುಲಾ, ಮಾತ ಊರುಡುಲಾ ಉಪ್ಪುಜಿ.
ಅಣಿ ಪಾಡಿನೆ/ಕಟ್ಟುನಿ, ಸಿರಿಮುಡಿ ಏರುನಿ
ದೈವಗ್ ಅಣಿ ಪಾಡುನೆಕ್ ದುಂದು ಯಜಮಾನ್ಯಡ, ಸಭೆ ಸರ್ವೆರೆಡಲಾ ದೈವಗ್ ಅಣಿ ಪಾಡುವೆ ಪಂದ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಣಿ ಪಾಡುವೆರ್. ಅಂಚನೇ ಮುಡಿ/ಸಿರಿಮುಡಿ ಪಾಡ್‌ನಗಲಾ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕೇನೊನಿಯೆರೆ ಉಂಡು.
ಪೂ ಅರಿ ಪಾಡುನಿ
ದೈವದ ದುಂಬು ಉಂತ್ ನ ಗುತ್ತು ಬಾರಗೆದಕ್ಲ್ ದೈವೊಗು ಮಧು/ಪಾರಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಪೂ ಅರಿ ಪಾಡುನಿ
ಮೂಜಿ ಆರ್ಭಟೆ
ದೈವ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಸಾಯದೊಟ್ಟುಗು ಕಡ್ಸಲೆ ದೆರ್ತ್ ಪತ್ತ್ ದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡುಂಡು.
ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬಲಿ
ದೈವ ದೈವಸಾನೊಗು ೩ ಸುತ್ತು ಬಾಲಿ ಬಲಿ ಬರ್ಪುಂಡು.
ಗಡಿ ಸೇವೆ
ಗಡಿಸೇವೆ ಪಂಡ ದೈವೊಲು ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಗಂಡ ಗಣೊಕುಲ್ನ ಪರವಾದ್ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನ್ವ ಪಂಡ ಕೋರಿದ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನ್ವ. ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಗಡಿಟ್ ಉದ್ಭವ ಆಯಿನ ನೆಮ್ಪುಗಾದ್ ದೈವೊಲು ತರೆಕ್ ಕಡ್ಸಲೆಡ್ ಗಡಿ ಪಾಡೊನ್ವ. ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ ಗಡಿ ಪಡೊಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಡಿಗಂಧ ಗುರ್ಕಾರ್ರೆಡ ಕೕಡಲಾ ದೈವದ ಪೂಜಾರಿಯೇ ಅವೆನ್ ಕೊರೊಡು. ಜುಮಾದಿ ಬಂಟಡ್ ಜುಮಾದಿ ಬಾಯಿದ್ ನುಡಿ ಕೊರುಂಡ ಬಂಟೆ ಗಡಿಟ್ ನುಡಿ ಕೊರ್ಪೆ. ಬಂಟನ್ ಆಲ್ಯೆರೆ ಆವನ್ದಿನಪಗ ಬಂಟೆ ತೊಟ್ಲ ಬಾಲೆಗ್, ಕಿದೆ ಕಂಜಿ ಕೈಕಂಜಿಗ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ನಗ ಬೆಂಜನ ಪದವುಡು ಜುಮಾದಿ ದೈವ ಆಯನ ಬಾಯಿಗ್ ಬೀಗ ಪಾಡುಂಡು.
ಬಾರ್ನೆ ಕೋರ್ಪುನಿ
ಆವಾರ ಪಂಚಾಮೃತ ಕೆಲವು ರಾಜನ್ದೈವೊಲು ಆವಾರ್ನೆಗ್ ದುಂಬು ಕೋರಿ ಕುತ್ತಾಬಾರ ದೆತೊನುವ ಪಂಡ ನೆತ್ತೆರ್ ದೆತೊನುವ. ಈ ಬಾರ್ನೆಡ್ ತಡ್ಪೆಡ್ ಪೊರಿ, ಪರ್ನ್ದ್, ತಾರಾಯಿದ ಪೂ, ಬೆಲ್ಲದ ಪೊಡಿ ,ಪೆತ್ತದ ನೆಯ್, ಕಲಿ, ಗಂಗಸರ, ತಪಲೇ ನಿಲಿಕೆ ಕು‌ರ್ದಿ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.
ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಪುನಿ
ದೈವ ಕೊರ್ಪಿ ಗಂಧಪ್ರಸಾದಗ್ ಬೂಲ್ಯಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಮಂತೆರೆತ್ ದುಂಬು ಪರ ಊರುದಕುಲೆಗ್, ಪರ ಜಾತಿದಕುಲೆಗ್ ಬೂಲ್ಯ ಕೋರುಪುನ. ದೈವ ಕೊಡಿ ಬಾರೆದಿರೆಟ್ ಒಂಜಿ ಬೊಂಡ ,ಒಂಜಿ ಚೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆದೊಟ್ಟುಗು ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ನ್ದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆಗ್ ಬೂಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ತುಂಡು ಪಿನ್ಗಾರದೆಸಲ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಅಸ್ಸತ್ತ ಇರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ಬಚ್ಚಿರೆದಿರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ಪೆಲತಿರೆತ ಬೂಲ್ಯ, ನೇರಲ್ತ ಇರೆತ ಬೂಲ್ಯ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೂಲ್ಯೊಲುಪ್ಪುವ. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಚಂದನ, ಗಂಧದ ಬೂಲ್ಯಾಂಡ ಕೆಲವು ತಿಕ್ದ್ ಮಂಜಲ್ದ ಗಂಧ ನನ ಕೆಲವು ತಿಕ್ಕ್ದ್ ಕರಿ ಗಂಧ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದುವೆ ಸಮಯೋಡು ದೈವೋಡ ನಮ ಕಷ್ಥ ನಷ್ಥೋನುಲ ಪಂಡೋಂತು ಪರಿಹಾರೋ ಕನುನಾ ಅಪಗನೇ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಲೆ ನಡಪುಂಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ
ಲೇಸರ್
ಇದೊಂಜಿ ಬೊಲ್ಪು. ಲೇಸರ್ ಪಂಡ ಲೈಟ್ ಆಮ್ಪ್ಲಿಫಿಕೇಶನ್ ಬೈ ಸ್ಟಿಮುಯುಲೇಟೆಡ್ ಎಮಿಶನ್ ಆಫ್ ರೇಡಿಏಷನ್ (light amplification by stimulated emisson of radiation).
1957ಡ್ ಇಂದೆನ್ ನಾಡ್ಪತಿಯೆರ್. ಇಂದ್ ಬೊಲ್ಪು ಸರಿಯಾದ್ ಏತ್ ದೂರಲ ಸರ್ತಗೆರೆಟೇ ಪಿಜಿರುಂಡು. ನೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಲಾಭ ಉಂಡು. ದೂರದ ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರದ ದೂರ ನಾಡ್ ಪತ್ತೊಲಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನ
ಲೋಕ ಅದಲತ್
ಇತಿಹಾಸ
ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಪಂಡ ಜನತಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊ ಉಂದು ಪುರಾತನೊ ಭಾರತಡುಲಾ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆನು ಪಂಚಾಯತಿ, ಗ್ರಾಮೊ ಸಭೆ, ಕುಲೊ, ನ್ಯಾಯಾಲಯೊ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆದ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊ ಮಸ್ತ್ ದುಬಾರಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಡ್ ಮಸ್ತ್ ಸಮಯೊ ಹಾಲಾಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬಡವೆರೆಗ್, ಸಿವಿಲ್, ಕ್ರಿಮಿನಲ್, ಬೊಕ್ಕ ರೆವಿನ್ಯೂ ಇಸಯೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ ಇಚಾರೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿತ್ತ ತೀರ್ಮಾನೊ ಲೋಕ ಅದಲತ್‍ಡ್ ನಡಪುಂಡು.
ಅಜ್ಜಿ ಗೊಬ್ಬು
ಅಜ್ಜಿ ಗೊಬ್ಬು
ತುಳುನಾಡ್ದಾ ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬುಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಗೊಬ್ಬುಲಾದಿಜ್ಜಿ ಆಯಿಟ್ ಸಮಾಜೊಗ್ ಸಂಬಂಧವಾಯಿನ, ಮದಿಮೆಗ್, ನಂಬಿಕೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿಕ್ ಜೊಡಿನವಾದುಪ್ಪು. ಜನಮಾನಿಡ್ ನನಲಾ ನಡತೊಂದುಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಗೊಬ್ಬುಲು ತುಳು ಪಾಡ್ದನಡ್ ಕೇನ್ಂದಿನವು. ತುಳುನಾಡ್ದ್ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಜನಪದ ಗೊಬ್ಬುಲು
ಪಾಡ್ದನಡ್ ಬರ್ಪುನ ಕೆಲವು ಗೊಬ್ಬುಲ್ಲು
ಗೊಬ್ಬುದ ರೀತಿ
ಮೂಜಿ ಜನ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬೊಲಿ. ಆಣ್ ಆವಡ್ ಪೊಣ್ಣ್ ಆವಡ್ ಏರಾಂಡಲಾ ಒರಿ ಅಜ್ಜಿ ಆವೊಡು. ಬಾಕಿದ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಒಂಜಿ (ಒಂಟೆ) ಕಾರ್‌ಡ್ ನಲಿಪೊಡು. ಅಜ್ಜಿ ಕೈ ತಾಟಿ ಬೊಟ್ಟುನಾಗ ಅಯಿಕ್ ಸರಿಯಾದ್ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡೊಡು. ಒಂಜಿ ಕಾರ್‌ಡ್ ಬಲಿಪು ನಕ್ಲ್‌ನೆಟ್ಟ್ ಒರಿ ಬಲಿಪೆರೆ, ಒರಿ ಗಿಡಪ್ಯೆರೆ. ಅಜ್ಜಿನ ಕೈ ತಾಟಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕಾರ್‌ಡ್ ಬಲಿಪುನಕುಲು ಬಾಯಿಡ್ ಅಂಬೋ ಅಂಬೋ ನಾಯಿಮಿರೆ ಪನೊಂದೆ ಉಪ್ಪೊಡು. ತಾಳದ ರಡ್ಡ್ ಪೆಟ್ಟ್‌ಗ್ ರಡ್ಡ್ ಪಜ್ಜೆ ಪಾಡೊಂದು ಬಲಿತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ತಾಳ ತಟ್ಟ್ಂಡ, ಕಾರ್ ನೆಲಕ್ರೂರ್೦ಡ ಗಿಡಪುನಯೆ ಸೋತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರ್ಥ. ಇಂಚಗೊಬ್ಬು ದುಂಬು ಪೋಪುಂಡು. ಗಿಡಪುನಯೆ ಪನ್ಪುನ ಈ ಪಾತೆರಾ ಅಂಬೊ ಪುದರ್‌ದ ಬಾಲೆ ತತ್ತ್‌ದ್ ನಾಯಿದ ಮಿರೆ ಪೇರ್ ಪರ್‌ದುಪ್ಪು, ಅಂಚ ಅವು ಬಾಯಿರ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬುದ ಲೆಕ ಆದುಪ್ಪು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಗೊಬ್ಬು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ತುಳು ಬದುಕು, ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಕೋಟೆಕಾರು, ದ.ಕ., ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೮ ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು
ಕಾರೆ
ಮಲೆನಾಡ್ ದ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜುನ ಎಲ್ಯ ದೈ ಕಾಕಿ. ಕಾಗೆಸೊಪ್ಪು, ಕಾಕಮಾಚಿ, ಕಾಚಿಸೊಪ್ಪು ಪಂದ್ ಕನ್ನಡಡ್ ಲೆಪ್ಪುನ ನೆತ್ತ ವೈಜಾನಿಕ ಪುದರ್ solanum nigram ಪಂದ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ನೆಕ್ ಬ್ಲಾಕ್ ನೈಟ್ ಶೇಡ್ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರು.
ಇಪ್ಪುನಾ
ಚೂರು ನೀರ್ ದ ಪಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ ಈ ದೈ ಬುಲೆಪುಂಡು. ವಾ ಕಾಲಡ್ಲ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಡ್ ಪುಟ್ಟ್ ದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಕೆಲವೇ ದಿನಟ್ ಪೂ ಬುಡುದ್ ಕಾಯಿ ಆದು ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲು ಪರುಂದುಪುಂಡು. ಕಿನ್ನ ಕಿನ್ನ ಟೊಮೆಟೊ ಹಣ್ಣ್ ದ ಗೊಂಚಲ್ದಕ್ಕ ಉಂದ್ ತೋಜುಂಡು ತೂವನಾಗ ಕಪ್ಪದ್ ತೋಜುಂಡಲ ನೆತ್ತ ನಿಜ ಬಣ್ಣ ಕಡು ನೀಲಿ.
ಮರ್ದ್
ಮಲಬದ್ದತೆಗು ರಮಬನ ನೆಟ್ಟು ಎಡ್ಮ ರಸ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುನೈಟು ಉಂದೆತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ.ಕಫನಾಶಕ ಆತಿನ ಕಾಕಿ ಹಣ್ಣ್ಲೆದ, ತಿಗಲೆ ರೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಗು, ಕೆಮ್ಮಗ್ ನೆಗಡಿ ಪೊವೆರೆಗ್ ಉತ್ತಮ ಔಷಧ ಆತುಂಡು.
ಕಾಪು ಪಿಲಿಕೋಲೊ
ಪಿಲಿತ ನಲಿಕೆ
ಬಣ್ಣೊದ ಕೆಲಸೊ ಮುಗಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲು ಪಾತ್ರಿಲು ದರ್ಸನೊಗು ಉಂತುಬೆರ್. ಮುಕ್ಕಾಲ್ದಿ ಒಲಿಮದೆ ಗುಂಡೊದುಲಾಯಿ ತೀರ್ಥ ರಟ್ಟಾಯಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಿಲಿತ್ತ ಮುಗೊ ಕಟ್ಟೊಂಡಿ ಕಲಾವಿದೆ ಒಲಿಮದೆಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪೆ. ಸೊಂಟೊಗು ಪಾಡಿ ರಡ್ಡ್ ಬಲ್ಲ್ಡ್ ಒಂಜೆಟ್ ನಲಿಕೆದಾಯೆಲಾ ಬುಕೊಂಜೆಟ್ ಗೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗೊದಾಯೆಲಾ ಪತೊಂದು ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತಿ ಪಿಲಿ ಬಂಟ ಕಂಬದಾಡೆ ಪೋಪುಂಡು. ಬಂಟ ಕಂಬೊದ ಕೊಡಿಟ್ಟಿತ್ತಿ ಕೋರಿನ್ ಪರಿತ್ತ್ ತಿನ್ಪುಂಡು. ಮುಗೊನು ದೆತ್ತ್ದ್ ಬಂಟ ಕಂಬೊದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಕಂಬೊಗು ಮೂಜಿ ಸುತ್ತು ಬನ್ನಗ ಮುಗ್ಗೆರ್ಲು ಪಾತ್ರಿಲು ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಗೆರೆ ಒಯ್ತಿದ್ ಪಿಲಿಯೇ ಓಂದ್ ಗಟ್ಟಿ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೂಡ್ಲೆ ಜನೊಕ್ಕುಲು ಮೊಟ್ಟು ಕೈಟ್ ಪತೊಂದು ಬಲಿಪ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಪಿಲಿಕೋಲೊದ ನಂಬಿಕೆ
ಬಯ್ಯಗ್ ದುಂಬು ಪಿಲಿ ಬೆರಿ ಪತೊಂದು ಪೋದು ಏರೆನಾಂಡಲ ಮುಟ್ಟೊಡು. ಅಂಚ ಮುಟ್ಟುಂಡ ದುಂಬು ಬರ್ಪಿ ಕೋಲೊಗು ದುಂಬು ಮುಟ್ಟಾವೊನ್ನಾಯೆ ಸೈಪೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ಏರೆನ್ಲಾ ಮುಟ್ಯೆರೆ ಆಯಿಜಿಂಡ ದುಂಬು ಬರ್ಪಿ ಕೋಲೊಗು ದುಂಬು ಕಟ್ಟ್‌ನಾಯೆ ಸೈಪೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಡ್ ಉಂದು ನಡಪುಂಡು. ಏರೆನ್ಲಾ ಮುಟ್ಯರಾಯಿಜಿಂಡ ಬೈರು ಗುತ್ತಿನಾರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಿಲಿಕ್ಕ್ ಕೋರಿ ತಾರಯಿ ಪಾಡ್ಬೆರ್. ಈಡೆಗ್ ಪಿಲಿಕೋಲೊ ಮುಗಿಯುಂಡು.
ಧನಂಜಯ ಕುಂಬ್ಳೆ
ಇಂಬೆರ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕ ತುಳುತ್ತಾ ಕವಿ,ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪೆಕೆರ್,ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಆತ್ ಕುಡ್ಲಟ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೊಂದುಳ್ಳೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಧನಂಜಯ ಕುಂಬ್ಳೆ ಇಂಬೆರ್ ಪುಟ್ಟುದಿನ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲೂಕುದ ಕುಂಬ್ಳೆ ಗ್ರಾಮೊಡು. ಅಮ್ಮೆರ್ ನಾರಾಯಣ ಎಂ,ಅಪ್ಪೆ ಶಾರದ.
ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಇಂಬೆರ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಅಜ್ಜಿಬೆಟ್ಟು ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಬಂಟ್ವಾಳ, ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕುಂಬ್ಳೆಡ್, ಪ್ರೌಡಶಾಲೆನು ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಡಶಾಲೆ ಕುಂಬ್ಳೆಡ್, ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ಕಾಸರಗೋಡುಟ್ ಮಲ್ತ್ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಕಣ್ಣೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಕನ್ನಡ ಎಂ. ಎ ಪದವಿ, ಅವ್ವೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಡ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್ಲ ಪಡೆತ್ತೆರ್.
ಉದ್ಯೋಗೊ
ವಿವೇಕಾನಂದ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕೆರ್-೧೯೯೯-೨೦೦೫, ಆಳ್ವಾಸ್ ಕಾಲೇಜು ಮೂಡಬಿದ್ರೆಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪೆಕೆರ್-೨೦೦೫-೨೦೧೨, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಬೆರ್ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡು ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಬೆಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ ವರ್ಗೊ:ಕವಿ
ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ
ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜೆರ್ ಸಂತೆರ್, ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದಾರ್ಶನಿಕೆರ್ ಅತ್ತ್ಂದೆ ಶ್ರೀ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತಪ್ರತಿಪಾದಕೆರ್‌ಲಾ ಆದ್‌ ಇತ್ತೆರ್‌.
ರಾಮಾನುಜ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ (ಜೀವಾವಧಿ: ೧೦೧೭ - ೧೧೩೭ ನಡುಟ್ಟು) ವೇದಾಂತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆರೆಡ್ ಪ್ರಮುಖೆರ್. ಮೇರ್ ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಪೆರಂಬದೂರುಡು ಸುಮಾರ್ ೧೦೧೭ಟ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ರಾಮಾನುಜ ಅವರ ಗುರುಗಳು ಯಾದವ ಪ್ರಕಾಶ. ಇವರು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸರು.ಇವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತ ಸನ್ಯಾಸ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಾನುಜನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ವಿರುದ್ದ ನಿಂತು ಅವನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ರಾಮಾನುಜರವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಇವರ ತಂದೆ ಅಸುರಿ ಕೇಶವ ಸೊಮಯಾಜಿ ದೀಕ್ಷೀತರು. ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಕಾಂತಿಮತಿ.
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದೂ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಒಂಜಿ ದೈವೊದ ಪುದರ್. ಕುಲ ಲಾಂಛನವಾತ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪುನವು ಪಂಜಿದ ರೂಪೊದ ದೈವ. ಉಂದು ತುಳುನಾಡುಡು ಕುಟುಂಬಡು ತಮ್ಮಲೆನ ಸ್ಥಾನಡು ಉಂತಿನ ದೈವ. ಗ್ರಾಮೊಡು ಮೆರೆಯೊಂದು ದೊಂಪದ ಬಲಿ ನೇಮ, ಬಂಡಿ ನೇಮ ದೆತೊನ್ನ ದೈವ, ಜಾಗ್ ಜಾಗುಡು ನೆಲೆಯಾದ್ ಮೂಡಾಯಿ ಘಟ್ಟರ್ದ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕಡಲ ಬರಿ ಮುಟ್ಟ ತೆಂಕಾಯಿರ್ದ್ ಬಡಕಾಯಿ ಮುಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಇಲ್ಲು ಜಾಗುಡು ನೆಲೆ ಅಯಿನ ದೈವ ಪಂಡ ಅವು ಪಂಜುರ್ಲಿ ದೈವ. ಇಂಚಿನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಉದಿಪುದ ಕಥೆ ಬಾರಿ ಪಿರಾಕುದವುಗೆ, ಒಂಜಿ ಮೂಡಾಯಿ ಕುಕ್ಕೆರ್ದ್ ಪ್ರಧಾನವಾದು ತೊಜಿಂಡ. ನನೊಂಜಿ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ಪಂಡುದು ಕುಡುಮರ್ದ್ ಗಣಮನಿನ ರೂಪೊಡು ತೊಜುಂಡು. ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯೆತೊ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆ ಉಂಡಯ. ಇನಿ ನಮ ತೂವೊಲಿ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪೊರಪುಡು ಸಾವಿರ ರೂಪ ಪುದರ್ ಇತ್ತುಂಡಲಾ ಹೆಚ್ಚಿನಕ್ಲ್ ಕುಡುಮದ ಅಣ್ಣಪ್ಪನವೆ ಕಥೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದು ಇಪ್ಪುನ ಕಥೆನ್ ಪನ್ಪುಜೆರ್. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಂಡ ದೈವ ಪಸರಣೆ ಅಯಿನ ಕಥೆ ಕುಪ್ಪೆ, ವರ್ಣಾರ ಬೊಕ್ಕ ನನತ್ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಉಂಡು. ಅಂಡ ಇತ್ತಿತ್ತೆ ಪ್ರದಾನವಾದ್ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ಪಂಜುರ್ಲಿನವೆ ಕಥೆನ್ ಪನ್ಪುನ ತೂವೊಲಿ. ಅಂಚದ್ ತುಳುವೆರ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನು ಸಾರುನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆಕ್ಕುಲ್ ಮಾಯ ಅವೊಂದು ಉಂಡು. ಇನಿ ಯುವ ಪಿಳಿಗೆ ನೇಮ ಕೊಲದ ಕಲಕ್ಕ್ ಪೊಂಡ ಪಾರ್ದನ ಸಂಧಿನು ಒಟ್ಟು ಮನ್ಪುನ ಬೆಲೆ ಮನ್ಪಂದೆ, ಖಾಲಿ ದೈವೊದ ನಲಿಕೆನ್ ಮಾತ್ರ ವಿಡಿಯೋ ಮಲ್ಪುನೆರುದಾದ್ ಇಂಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಲು ಉದ್ಬಗ ಅಪ. ಅಂಚದ್ ಯುವಜನತೆ ಅಯಿನತ್ ಪಾರ್ದನ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಡು. ಒಂಜಿ ವೇಳೆ ದೈವ ನರ್ತಕೆ ವೊಯಿತವ ಸಂಧಿನ್ ವೊಯಿಕ ಪನ್ನಗ ನಮಕ್ ಅದಾಗ ಕೆನ್ಯರಲಾ ಅಪುಂಡು. ಅವು ವೊವ್ವ್ ದೈವದ ಸಂಧಿ ಪಂಡುದು. ಅಂಚಿನ ಪಂಜುರ್ಲಿನ‌ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಈ ಕಥೆಲಾ ಒಂಜಿ. ಈ ಸಂಧಿನು ಕುಟುಂಬದ ಪಂಜುರ್ಲಿ ವರ್ಣಾರ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಮೂಲು ಈ ಕಥೆಟ್ಟ್ ಪಾರೆಂಗಿ/ಪಾರೆಂಕಿ ಬೂಡು ಪಂಡ ಇತ್ತೆದ ಪಾರೆಂಕಿ(ಬಂಟ್ವಾಳದ ಮಡಂತ್ಯಾರು ಉಲಾಯಿ) ಪನ್ಪಿ ಜಾಗ್ ಪ್ರದಾನ ತೊಜುಂಡು.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಉಂಡಾಯಿನೆ
ಪಂಜಿದ+ಕುರ್ಲೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್. ಹಂದಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಪಂಡ ಪಂಜಿದ ಪಿಲ್ಲೆ ಪದೊಡ್ದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪು.
ಪಂಜುರ್ಲಿದ ಕತೆ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕತೆನ್ ಪಾರ್ತಾನೊದ ಆಧಾರೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಕಾಡ್ ಪಂಜಿಲು ಒಕ್ಕೆಲ್‍ದಕ್ಲೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊನು ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೊ. ಈಸ್ವರ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲಾಲೆ ಪುದರ್‍ದ ಬೇಸಾಯೊಗಾರೆ ತಾನ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯಿನ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪುನಗ ಪಂಜಿಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿಮಲ್ಪುವೊ. ಅಪಗ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆ ಆ ಪಂಜಿನ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಬೋಂಟ್‍ಡ್ ಪಂಜಿಲು ಸೈಪೊ. ಅಂಚ ಸೈತಿನ ಬೂತೊಲು ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊಲಾಪೊ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ
ಎಗ್ಗೆ ೧
ಅರ್ತೊ
ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್ಕುದು ಬಚ್ಚಿರೆ ಪೂಲ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪಾಡುದು, ಕುಂಟು ಪುಗೆಲುಗು ಪಾಡೊಂದು ತನ್ನ ಕಂಡ ಸಾಗೊಲಿದಂಚಿ ಪೊದು ಕಂಡದ ನೀರುನು ಏರಾದ್, ತಗ್ಗದು ಬೇತೆ ಕಂಡೊದಕ್ಲೆನೊಟ್ಟು ಲೊಟ್ಟೆ ಊರುದ ಯೋಗ ಕ್ಷೆಮ ಪಾತೆರೊಂದು ಬರ್ಪುನ ವಾಡಿಕೆ ಅಹ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಲಾ ಅಲ್ಪ ಕುಕ್ಕೆಗು ಎರ್ಲೆ ಜಾತ್ರೆ ಬೈದುಂಡು ಪಂಡುದು ಸುದ್ದಿ ಕೆಂಡೆರ್)
ಎಗ್ಗೆ ೨
ಪಗ್ತಲಾ ಪಂಡ ಒಂಜೆ ಸಮನೆಡು ಇಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತುದು ಇಲ್ಲದ ಯಜಮಾಂತಿಡ ಎರ್ಲು ಬತ್ತಿನ ಸುದ್ದಿ ಕೆಂದು, ಸಾದಿ ಮಾರ್ಗೊಗು ಬೊಡಪಿನ ಬುತ್ತಿ ಮಲ್ಪು ಪಂಡೆರ್. ಎಲ್ಲೆಗ್ ಬೆಂದುರು ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪು ಯಾನ್ ಎರು ಕೊನಯರ ಪೊದು ಬರ್ಪೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಡ ಮಸ್ತ್ ಬಚ್ವಿದು ಬತ್ತುದು ಕೈಕಾರು ಬೇನೆಗು ಬೆಂದುರು ಮೀಯೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ ಅಹ ಕಾಲೊಡು.)
ಬಲ್ಲಾಳ್ ಇಲ್ಲಾದ ಉಲಾಯಿ ಪೊದು ಎರು ದೆತೊನ್ಯರ ದುಡ್ಡು ಕಟ್ಟುದು ಚೀಲಡು ಪಾಡುದು ಬೀಸ ಬೀಸ ಕಾರುಡು ಸಂತೆಗು ಬತ್ತೆರ್, ಅರ್ ಬನ್ನಾಗ ಎರ್ಲೆನ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡೆ ಪನ್ಪುನಯೆ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬತ್ತೆರು ಪಂಡುದು ಕುದ್ಯ ಕಾರುದ ಟೂಲ್ ಕುಲ್ಯರ ಕೊರಿಯೆ, ಅಯಿಟ್ ಕುಲ್ಲುನ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಅಯಡ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡ ನಿನಡ ಬೆನ್ನಿ ಗಾಪುನ ಎರ್ಲೆನು ಒಲ್ಪ ಬುಡ್ತ ಪಂಡುದು ಕೆನಾಗ, ಮೆಲ್ಲಡು ಯೆಲ್ಯ ನಡಕೆಗು ಪೊದು ಒಂಜಿ ಸಾಲುರ್ದ್ ತೂವೊಂದು ಪೊಲೆ ಬಲ್ಲಾಳೆ ಇರೆಗ್ ಅಪುನ ಎರ್ಲೆನ್ ತೂದು ದೆತೊನ್ಲೆ ಪನ್ಪೆ)
ಎಗ್ಗೆ ೪
ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಕಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ಸಾಲುರ್ದೆ ತೂವೊಂದು ಪೊಪೆರ್,ಕಾರುರ್ದ್ ತರೆ ಮುಟ್ಟ ಎರ್ಲೆನ ಪೊರ್ಲು ತೂಪೆರ್, ಅರೆಗ್ ಮನಸ್ಸುಗ್ ಇಷ್ಟ ಅಯಿನ ರಡ್ಡ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಅಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿತ ಕ್ರಯ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡಡ ಕೆನಾಗ ಎರುವಪ್ಪ ಗೌಡೆ ಬೆಲೆತ್ತ ವಿಚಾರಡು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಒಂಜಿ ಪಾತೆರ ಪನ್ಪೆ. ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊರೊಡು ಪಂಡ ಅಯಿತ ಬೆರಿಟ್ಟ್ ಉಂತುನತ್ ಪನವುಗು ಕೊರಯೆ,ಬಲ್ಲ್ ಕೊರುಂಡ ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊರಯೆ ಪಂಡುದು. ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ಅರು ನಂಬುನ ದೈವೊನ್ ಮನಸಾರೆ ಎನ್ನಿದು ಯಾನ್ ಬತ್ತಿ ಬೆಲೆ ಕೈಕೂಡುಂಡ ನಿಕ್ಕ್ ಧರ್ಮ ಚಾವಡಿಡು ಹೊಮ ನೇಮ ಕೊರ್ಪವೆ ಪಂಡುದು ಪನ್ಪೆರ್. ಅರ್ ಪಂಡಿ ಪಾತೆರ ದೊಂಡೆದುಲಾಯಿ ಅವೊಡಂಡ ದೈವ ಕಾರ್ನಿಕಡು ಎರ್ಲೆಗ್ ತರೆ ಬಲ್ಲ್ ಪಾಡುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆ. ಬಲ್ಲಾಳೆರು ಮುಂಕುದ ಬಲ್ಲು ಪಿರಾವುಡು ಬಡು ಪತ್ತೊಂದು ಎರ್ಲೆನು ದೆರೊಂದು ಬರ್ಪೆರ್.)
ಎಗ್ಗೆ ೫
ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಎರು ದೆರೊಂದು ಬನ್ನಾಗ ಭಯಂಕರ ದೊಂಬು, ಬೆಚ್ಚ ಗಾಳಿ ಭಾರಿ ಬಿಜೊಂದು ಉಂಡು. ದೊಂಬುಗು ನನ ನಡಪ್ಯರ ಅಪುಜಿಂದು ಅಲ್ಪನೆ ಒಂಜಿ ಪೆಲತ್ತ ಮರತ್ತ ಮುದೆಲುಡು ಕುಲ್ಲುನಗ ಫಲ ಪೊಯಿನ ಪೆಲತ್ತ ಮರಟ್ಟ್ ಪಡ್ಡಾಯಿರ್ದ್ ಬಿಜಿನ ಗಾಳಿಗ್ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ಪರಿಮಳ ಬರ್ಪುಂಡು, ಬಲ್ಲಾಳ್ ತನ್ನ ಬೆಲೆದಾಯಡ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿ ದೆಪ್ಪು ಪನ್ನಗ ಅಯಿಕ್ ಕಟ್ಟೊರಿ(ದೈವೊಲೆಗ್ ಸುರುತ್ತ ಕಾಯಿ ಪಂಡುದು ಕೊಡಿ ಕಟ್ಟುನ) ಉಂಡ ಕೆನುವೆ.ಅಯಿಕ್ ಪರುಂದು ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಕಟ್ಟೊರಿ ಇಜ್ಜಿ,ಕಾಯಿ ಪೆಲಕಾಯಿಗ್ ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟೊರಿ ಪಂಡೆರ್. ಪೆಲಕಾಯಿ ದೆತ್ತುದು ಪಚ್ಚಿಲುನು ಬಲ್ಲಾಳ್ ತಿಂದೆರ್, ಕೂಂಜಿ ಪೂಲ್ ರಚ್ಚೆನು ಎರ್ಲೆಗ್ ಪಾಡ್ಯೆರ್. ಅತನ ಪೊರ್ತುಗು ಒಂಜಿ ತರ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಗ ಎರ್ಲುಲು ಒಂಜಿ ರೀತಿ ತೊಜುವ.ಅದಾಗ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಪನ್ಪೆ ಅವು ದೊಂಬುಗು ಬತ್ತುದು ಅಂಚ ನಚ್ಚುದು ತೊಜುನಿಂದು ಪನ್ಪೆ. ಅಂಚ ಅಲ್ತು ಲಕ್ಕುದು ಎರ್ಲೆನು ದೆರೊಂದು ಬರುವೆರ್ ಬನ್ನಾಗ‌ ಕಜೆಕ್ಕಾರು ಗುತ್ತು ತಿಕುಂಡು ಅಲ್ಲ್ ಜಾಲುಗು ಲೆತ್ತುದು ಪಾತೆರ್ಪದು ಅಸರು ಬಜಾಲ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅವು ಕಡತುದು ಅಂಬುಡೆಲ್ ಗುತ್ತು ತಿಕುಂಡು ಅಲ್ಲುಲಾ ಅಲ್ತ ಮಲ್ಲಕ್ಲು ಪಂಡ ಸಿರಿವಂತೆರ್ ಎರ್ಲೆನ ಪೊರ್ಲುನು ತೂಯೆರ್. ಅಲ್ತು ಸೀದಾ ಪಾರೆಂಗಿ ಬೂಡುಗು ಬರ್ಪೆರ್. ಎರುಕುಲೆಗ್ ಪೊಸ ಕರೆಂಕಿ ಪಂಡ ಕಿದೆ ಕಟ್ಟದೆರ್, ಮಡ್ಡಿ, ನೀರು ದೀಪುನ ಕಲ್ಲ ಮರಾಯಿ ಕೆತ್ತದೆರ್, ಎರುಕುಲೆನ್ ಕಟ್ಯರ ತಾರಿದ ಗುಜ್ಜಿ ಕಂಬ ನಡ್ಪದೆರ್, ಲತ್ತು ಪಜೀರು ಪೆರೆದು ಬಟ್ಟಿಡು ದೀತೆರು. ಬಲ್ಲಾಳ್ ವೂಲಾಯಿ ಚಾವಡಿಗು ಪೊದು ಪುಡ್ಯನೆ ಬುರುದು, ಪೀಠಡು ಕುಲ್ದು ರಡ್ಡ್ ವನಸ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಡ ದೈವೊದ ಪರಕೆ ಮರತೆರ್. ಅನಿದ ದಿನ ಕರಿದು ಮನದಾನಿ ಬೆಲೆದಾಯೆ ಬತ್ತುದು ಅರ್ಕಂಜಿ ದೀಯರ ಪೊನಾಗ ಕಿದೆಟ್ಟ್ ಎರ್ಲು ಇಪ್ಪುಜ. ಅಲ್ತೆ ಬೊಬ್ಬೆ ದೀವೊಂದು ಬತ್ತುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ಡ ಪನ್ಪೆ.)
ಎಗ್ಗೆ ೬
ಬೆಲೆದಾಯೆ ಎರ್ಲು ಇಜ್ಜಿಂದು ಬತ್ತು ಪನ್ನಾಗ ಅಚೊದ್ಯಡು ಬಲ್ಲಾಳ್ ಬಲ್ಯಾಯ ಬಲ್ಮೆ ದೀಯೆರ್, ಬಲ್ಮೆಡು ಎರು ದೆತೊನ್ನಗ ಪನ್ನ ಚಾವಡಿದ ದೈವ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ನೇಮದ ಪರಕೆ ಬಾಕಿ ತೊಜುಂಡು, ಅದಾಗ ಕೂಡೊರ ಬಂಗಾರುದ ಕೈಕಡಗ ಈಡ್ ದೀದ್ ಅಲ್ಪನೆ ಕೈಮುಗಿಪೆರ್ ಕಾಂಡೆ ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡ ಬಯ್ಯಗ್ ನೇಮ ಕೊರ್ಪೆ, ಬಯ್ಯಗು ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡ ಕಾಂಡೆ ನೇಮ ಕೊರ್ಪೆಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರಡು ಅರೆನ ಎರ್ಲು ತಿಕುಂಡು.ಅದಾಗ ನೇಮಗು ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.)
ಎಗ್ಗೆ ೭
ದೈವೊದ ನೇಮಗು ಅಟ್ಟಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಬಲ್ಲಾಳೆರ್ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಯೆರು ಉಲ್ಲೆರುಂದು ಕೆನಾಗ ಪಚ್ಚೆ ಪಣಂಬೂರುಡು ವೊಡಡ್ ಪೊಂಡ ಪರವೆರೆ ಕೊಪ್ಪಡು ಕಾಂತು ಉಲ್ಲೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಯನಡೆ ಒಲೆ ಮಾನ್ಯನು ಕಡಪುಡ್ಯೆರ್. ಅಯೆ ಬತ್ತುದು ಬಲ್ಲಾಳೆರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆ ಸಂದಾವೊಂದು ಬರ್ಪಯಿನ ಕಾರ್ಯ ಯೆಂಚಿನ ಪಂಡುದು ಕೆನ್ನಾಗ, ಯೆನ್ನ ಚಾವಡಿದ ದೈವ ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ನೇಮ ಕಟ್ಟುವನಂದು ಕೆನ್ನಾಗ,ಯೆಂಕ್ ಅಯಿತ ಬೀರ ತೆರಿಯಂದು,ಅಣಿ ಸಿಗಿಪರ,ಮೊಗತ್ತ ಚಿತ್ರ ತೆರಿಯಂದು,ಅಯಿತ ನುಡಿ ತೆರಿಯಂದು ಪನ್ಪೆ. ಅದಾಗ ಬಲ್ಲಾಳ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಮೂಡಾಯಿ ಮರ್ಗಿಲುಡು ಕುಕ್ಕಲದ ಕೊಟ್ಯ ಉಂಡು (ಉಂದು ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಸಾನ, ಕುಕ್ಕಲ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪೆರ್) ಅಲ್ಲು ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಮೊಗ ಉಂಡು ಅಯಿನ್ ತೂದು ಪಾಲೆಡು ಮೊಗ ಮಲ್ಪುಲಾ, ಕಡೆಪ್ಪಿಲ್ಲ ಗುತ್ತುಡು ಅಣಿತ್ತ ಅಚ್ವಿ ಉಂಡು ಅಯಿನ್ ತೂದು ತಾರೆದ ಸೀರಿತ್ತ ಅಣಿ ಮಲ್ಪುಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆದನಿ ಬತ್ತುದು ಪಾಲೆ ಪಡಿಯರಿ ಪತ್ತುಲಾ, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಬಲ ಪಂಡುದು ಕಡಪುಡ್ಯೆರ್.
ಎಗ್ಗೆ ೮
ಕಾರ್ಕಳ
ಕಾರ್ಕಳ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ
ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ಪಾಲೆ ಪಡಿಯಡಿ ಪತ್ತುದು ಪೊಯಿನ ಕಾಂತು ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ನೇಮ ಕಟ್ಯರ ಚಾವಡಿಗು ತನ್ನ ಕೂಟೊದ ತಂಡದೊಟ್ಟು ಬರ್ಪೆ. ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲು ಕುಲ್ಯರ ಕೊರಿಯೆರ್, ಪಜ್ಜಿ ಮಡಲುಡು ಕುಲ್ಲುದು ಅಸರ್, ಬಜಾಲು ಪೂರ ಪರುದು ನೇಮದ ಬೆಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಪಂಜಿದ ಮೊಗ ಪಾಲೆಡು ಮಲ್ಪುವೆ, ಸೀರಿ ಸಿಗಿಪುವೆ, ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಅಯಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪಲಹಾರ ಮಲ್ತುದು‌ ಕೆದುಕ್ಕ್ ಪೊದು ಮೀದು ಬತ್ತುದು ಅರ್ದಾಳ ಪಾಡುದು ನೇಮ ಕಟ್ಟುವೆ)
ಕಾರ್ಕಳ
ಸಬ್ದೊ ಅರ್ಥೊ
ಕಾರ್ಕಳ ಬೆಂಗಳೂರೂ ಊರುಡ್ದ್ ಸುಮಾರು ೩೬೦ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರಡ್ದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಮುದೆಲ್‍ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಊರು. ಈ ಊರು ಸುಮಾರ್ ಶತಮಾನದ ಪಿರಾವ್ ಜೈನ ರಾಜೆರನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲಡ್ ಪಾಂಡ್ಯ ನಗರಿ ಪಂಡ್ ಪ್ರಸಿಧ್ದಿ ಪಡೆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮೂಲಿಪ್ಪುನ ಕರಿ ಬಂಡೆಡ್ "ಕರಿಕಲ್ಲು" ಪಂಡ್‍ದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 'ಕರಿಕಲ್ಲು' ತುಳುಟ್ 'ಕಾರ್ಲ'ಪಂಡ‍ದ್ ಬದಲ್‍ದ್ ಕನ್ನಡಡ್ 'ಕಾರ್ಕಳ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರಾಂಡ್.
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ
ಎಗ್ಗೆ ೯
ಕಾರ್ಕಳ
ತೂಪಿ ಜಾಗೊಲು
ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜಾಗೊತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಕಳ ಪುಗಾರ್ತೆ ಪಡೆದುಂಡು.
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ
ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಕೊರಿದ ಕೆಲೆಪುಗು ದೈವೊಗು ನೇಮ ಲಕ್ಕುದು ಉಂತುಂಡು ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನ ಪೂರ ಸುರು ಅಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಬಲಿಮಗೆ ಪಂಡ ಕುಸ್ತಿದ ಜಟ್ಟಿ ನರಸಿಂಗಗು, ನೇಮ ಅನಾಗ ಉಲ್ಲೆ ಅವುಲ್ ಬೀರೆ ಪನ್ಪಿ ಬಿರುದುದ ಬಿರ್ಮುನ ನ್ಯಾಯ. ಏಳ್ ಪಗೆಲ್ ಮ ರಾತ್ರೆ ಅಂಡಲಾ ದೈವದ ಅಬತಾರ ಉಂತುಜಿ. ಕಡೆಕ್ಕ್ ದೈವದ ಅಬತಾರ ತಡಯರ ತಿರಂದೆ ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ಕೈಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಜಿಗ್ ಸಂಕೊಲೆ ಪಾಡುದು ದೈವೊನು ಕಟ್ಯೆರ್. ಅಂಡ ದೈವ ಸಂಕೊಲೆನ್ ಪೊಲ್ತುದು ಗುವ್ವೆಲುಗು ಲಾಗೀಂಡು.ಅತ್ ಪೊರ್ತುಗು ಬಲ್ಲಾಳ್ ಇರ್ವೆರೆನ್ ಗುವ್ವೆಲುಗ್ ಜತ್ತುದು ದೈವ ಕಟ್ಟುನ ಕಾಂತುನು ದೆರ್ತೊಂದು ಬರಿಯರ ಪನ್ಪೆರ್. ಮುಕ್ಲ್ ಇರ್ವೆರ್ ಗುವ್ವೆಲುದಡೆ ಪೊನಾಗ ಕಾರುದ ಗಗ್ಗರ,ಕುಂಟುದ ಕೊಲ್ತಿರಿ, ತಾರೆದ ಮಡಲ್ ತೂಟೆ ಪೊತ್ತುನ ತೊಜುಂಡು. ಸುರುಕ್ಕ್ ಬಲಿಮಗೆ ನರ್ಸಿಂಗೆ ಜತ್ತೆ, ಅಯನ ಪಿರಾವುಡು ಮಿಸ್ಮೆ ಬಿರ್ದಲಿ ಬಿರ್ಮು ಜತ್ತೆ. ಜತ್ತುದು ಎಡತ್ತ್ ಬಲತ್ತ್ ರಟ್ಟೆಡು ಪತೊಂದು ಮಿತ್ತು ಬತ್ತುದು ಚಾವಡಿದ ನಡುಕ್ಕ್ ಕೊನತುದು ಉಂತದ್, ಸತ್ಯದ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರ್ಲ ಪಂಡುದು ನಟ್ಯೆರು, ಅತನಾಗ ದೈವ ನಂಜಿದ ತೆಲಿಕೆ ತೆಲ್ತೆ, ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನ ಮಲ್ತೆ. ಅಹ ನ್ಯಾಯ ತಿರ್ಮಾನಡು ಒಂಜಿ ಅಂಗಾರೆಡು ಮಿಸ್ಮೆ ಬಿರ್ದಲಿ ಬಿರ್ಮುನು ಕೆರಿಯೆ, ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಅಂಗಾರೆ ಬಲಿಮಗ ನರ್ಸಿಂಗ ಬಗ್ಗಲನುಲಾ ಕೆರಿಯೆ. ನ್ಯಾಯ ಧರ್ಮೊದ ದೈವ ಯಾನುಂದು ಪಂಡೆ.) ಮೂಲು ನಮ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಅಂಶಲೆನ್ ತೂವೊಂದು ಪೊಂಡ ತುಳುನಾಡ ಪಿರಾಕುದ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಯೆಂಚ ಇತ್ತುಂಡು ಪಂಡುದು ನಮಕ್ಕ್ ನೆಗತ್ ತೊಜುಂಡು. ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪನ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲದ ದೈವೊಗು ಅರಾಧನೆ ಮಲ್ತುದು ಅಯಿಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಒಂಜಿ ತುಳುವನ ಇಲ್ಲದ ಅಚಾರನು ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಅನಾವರಣ ಮಲ್ತುಂಡ ತೂಂಡ ಈ ಪಾರ್ದನ ತುಳುನಾಡದ ಒಂಜಿ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ ಇತಿಹಾಸ ಪನ್ಪುನವು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ. ಮೂಲು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಪಿರಾಕುದ ಕಟ್ಟುಲೆನ್ ತೂನಗ ಅವು ಇನಿತ್ತ ಕಾಲೊಗು ಮಸ್ತ್ ಬದಲಾತುಂಡು ಪನೊಲಿ. ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯ ಪ್ರಧಾನ ಅದಿತ್ತುನ ಅಹ ಕಾಲೊಡು ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಗ್ ರಡ್ಡ್ ಎರ್ಲೆನ್ ಕೊನಪಿನ ಪಂಡ ಭಾರಿ ಸಡಗರ. ಭಾರಿ ವಿಶೇಷ ಪಂಡುದು ಪನೊಲಿ. ಕುಲ್ಕುಂದ ಪನ್ಪುನ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದಲ್ಪದ ಎರು ಜಾತ್ರೆ ಅಹ ಕಾಲೊಡು ಭಾರಿ ಪುಗರ್ತೆದ ಜಾತ್ರೆ. ತುಳುವೆರ್ ವೊವ್ವೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯವಹಾರ, ಸಂಬಂಧವಾದು, ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಾದು ಒಂಜಿ ಇತ್ ಕಿನ್ಯ ದಾದಂಡಲಾ ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯ, ಹೆಚ್ಚಿ ಕಮ್ಮಿ ಬತ್ತುಂಡಲಾ ದೈವೊಗ್ ಪರಕೆ, ಯೆರದ್ ಕೊರೊಂದು ಇತ್ತೆರುಂದು ಪನೊಲಿ. ಅಂಚನೆ ಕೆಲವೆರ್ ಪರಕೆ ಮರತುಂಡ ದೈವ ಪೊರ್ತು ಕೊರಂದೆ ಕಾರ್ನಿಕ ತೊಜದುನ ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಪಂಡುದು ಈ ಪಾರ್ದನೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ದುಂಬು ದೈವರಾಧನೆ ಯೆತ್ ಬದಲು ಇತ್ತುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ನಮ ಈ ಸಂಧಿಡು ತೂವೊಲಿ. ದುಂಬು ಪಾಲೆಡು ಪಡಿಯರಿ ಕೊರುಂಡ, ಅಯಿರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಡ್ಪೆಗು ಬತ್ತುಂಡು. ಯೆನ್ನ ದೈವೊಗು ನೇಮ ಕಟ್ಟೊಲಿಯ, ಬೀರ ಪನೊಲಿಯ, ಎಣ್ಣೆ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರಡ ಪಂಡುದು ಇಲ್ಲದ ಯಾಜಮಾನ್ಯೆ ಕೆನುನ ರೀತಿ, ಅಯಿಕ್ ದೈವ ನರ್ತಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊರ್ಪುನ ಪೊರ್ಲುನು ಈ ಸಂಧಿಡು ಕೆನೊಲಿ. ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿಂಡ ಇಂಚ ಇಂಚ ಮಲ್ಪು ಪನ್ಪುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒಂಜಿ ಪೊರ್ತುಡು ಬನಟ್ಟ್ ಇತ್ತುನ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿವಾದ್ ಕುಟುಂಬದ ದೈವ ಅದ್ ತಮ್ಮಲೆನ ಸ್ಥಾನೊಡು ಅಂಚನೆ ಯಾಜಮಾನ್ಯನ ಸ್ಥಾನೊಡು ಕುಲ್ಲಯಿನ ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್, ಅಯೆನೆ ಅಹ ಇಲ್ಲಗ್ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನಯೆ ಪಂಡುದು ಈ ಬೀರಡು ಉಲ್ಲೆಖ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಅಬತಾರ ಯೆಂಚಿನ ಪಂಡುದುಲಾ ಈ ಬಿರ ಪನ್ಪುಂಡು, ಏಳ್ ರಾತ್ರೆ, ಏಳ್ಮ ಪಗೆಲು ದೈವೊದ ಅಬತಾರ ತೂದು ಕಡೆಕ್ಕ್ ಸಂಕೊಲೆಡ್ ಕಟ್ಟುದು ಪಾಡ್ಯೆರುಂಡ ಅಯಿನ್ ಪೊಲ್ತುದು ನಂಜಿ ತೆಲಿಕೆ ತೆಲಿತುದು ಈ ಚಾವಡಿಗ್ ಕುಟುಂಬಗು ಯೆನರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಯೆರ್ಲಾ ಅತ್ತ್ ಪಂಡುದು ನ್ಯಾಯದ ಬೂಲ್ಯ ಕೊರುನಯೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ. ಇರ್ವೆರ್ ಮಾನ್ಯನಕ್ಲೆನ್ ಕೆರ್ದ್ ಕಾರ್ನಿಕ ತೊಜವುನ ವಿಚಾರ ತೂಂಡ ತುಳುನಾಡುಡು ದೈವೊಲೆರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ವೊವುಲಾ ಅತ್ತು ಪಂಡುದು ತೊಜವುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಪಿರಾಕುಡು ಪಂಜುರ್ಲಿಗ್ ಮಾತ ಇಲ್ಲಡು ರೂಪ, ಮೊಗ ಇಜ್ಜಂಡು ಪನ್ಪುನ ಈ ಸಂದಿಡು ತೆರಿಯುಂಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಕೊಟ್ಯಡು ಮಾಡಡು ಗುತ್ತುಡು ಮಾತ್ರ ಇತ್ತುನಂದು ಪನೊಲಿ. ದೈವದ ಚಾಕ್ರಿಗು ಬತ್ತಿನ ದೈವ ನರ್ತಕನು ಶುದ್ದಚಾರಗು ಬೊಡಡು ಮಡಲುದ ತಟ್ಟಿ ಕೊರುದು, ಅಸರು ಬಜಾಲ್ ಕೊರುದು ಸತ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ವರ್ಣನೆ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ದೈವ ಮುನಿಂಡ ಅಯಿತ ಎದುರು ವೊವ್ವುಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪುನ ಸತ್ಯ.
ಕಾರ್ಕಳ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಜಾಗೆಲು
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಕೆಲವು ಪದೊಕುಲೆ ಅರ್ತೊ
ಪಂಜುರ್ಲಿನ ಅಬತಾರ ಪಂಡ ಎಳ್ ರಾತ್ರೆ ಎಳ್ಮ ಪಗೆಲುಲಾ ಅಯಿನು ಪತ್ತುದು ಉಂತವರ ಅಪುಜಿ ಪನ್ಪುನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದು ಈ ಸಂಧಿ ಪನ್ಪುಂಡು. ನ್ಯಾಯ ಅನ್ಯಾಯಗು ಸರಿಯಾಯಿನ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕೊರ್ಪೆ ಪನ್ಪುನ ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಗೊತ್ತಪುಂಡು.ಬೊಕ್ಕ ಶುದ್ಧ ತುಳು ಭಾಷೆ ಈ ಪಾರ್ದನಡು ಉಂಡು. ಅಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಶಬ್ದ ಅರ್ಥ ಅಪುಜಿಂದು ಇತ್ತೆದ ತುಳು ಭಾಷೆಡು ಬರೆತೆರ್.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊದ ವಿದೊಕುಲು
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಭೂತಾರಾಧನೆ
ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ದೈವೊಲು
ಪೂಂಬೆದ ಕಜಿಪು
ಪೂಂಬೆದ ಕಜಿಪು ಉಂದೆನ್ ಬಾರೆ ಕೈಲ್ ಪಾಡ್ನಗ ಬರ್ಪಿನ ಪೂನ್ ಗಲಸ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನು. ಪೂಂಬೆಗ್ ಬಾರೆದ ಪೂ ಪಂದ್ ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಜಿಪುನ್ ಒಣಸ್‌ಗ್, ದೋಸೆ ತಿನರೆ ಇಂಚ ಮಾತ ಗಲಸೊಲಿ. ಬಾರೆದ ಪೂನ್ ಕನತ್ತ್ ದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮೇಲ್ದ ಬಾಗೊದ ಪಾಲೆಲೆನ್ ಪೂರ ದೆತ್ತ್ಂಡ ಕಡೇಕ್ ತಿಕ್ಕುನ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊದ ಪೂನ್ ಗಲಸ್‌ದ್ ನೆತ್ತ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುನೆ. ಪೂಂಬೆನ್ ಸನ್ನ ಮೂರುನೈರ್ದಾವರ ಸುಕ್ಕ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು.
ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ
ಒಂಜಿ ಬಾಣಲೆಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾರ್ದ್ ಒಗ್ಗರಣೆ ದೀದ್ ಅವೆಕ್ಕ್ ಮೂರ್ದಿನ ನೀರುಳ್ಳಿ, ಕಾಲ್ ಚಮ್ಚ ಮಂಜಲ್ ಪಾಡೊಡು.(ಪೂಂಬೆ ನ್ ಮೂರ್ನಗ ಸನ್ನ ಕೊಚ್ಚಿದ್ ಅವೆನ್ ನೀರ್ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ದೀವೊಡು. ನೀರ್ ಡ್ ಪಾಡುನು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಪೂಂಬೆ ಮೂರ್ದಿನ ಬೇಗ ಕಪ್ಪಾಪುಂಡ್.ಅವೆಕ್ಕಾದ್ ನೀರ್ಡ್ ಪಾರ್ದ್ ದೀಪೆರ್) ನೀರುಳ್ಳಿ ಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಕ್ಕ್ ಸನ್ನ ಮೂರ್ದಿನ ಪೂಂಬೆ ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ ಉಪ್ಪು, ಒಂಜಿ ಲೋಟೆ ನೀರ್ ಪಾರ್ದ್ ಮಗುಪ್ಪೊಡು.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್
ಹರ್ಯಾಣ
ಹರ್ಯಾಣ (ಹರಿಯಾಣ ಪಂದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಬಾಗೊನ್ ಭಾಸೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆದ ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯೊನು ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡಾಂಡ್. ಇಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ತಾನೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಚಂಢೀಗಢ. ಉಂದು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿಲಾ ಅಂದ್. ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೨೨ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ. ಗುರ್ಗಾಂವ್ ಈ ರಜ್ಯೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಪುಗರ್ತೆದ ಪೇಂಟೆ. ದೇಗ್ ಪನ್ನಗ, ನಮ ದೇಸೊಡ್ ಮಸ್ತ್ ಐಟಿ ಕಂಪೆನಿಲು ಇಪ್ಪುನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ೨ನೇ ಸ್ತಾನೊಡು ಗುರ್ಗಾಂವ್ ಉಂಡು. ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನ ೪೪,೨೧೨ ಕಿಮೀ೨. ೨೦೨೧ ಇಸವಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮುಲ್ತ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೫೩,೫೧,೪೬೨. ಹರ್ಯಾಣದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ಬುಕ್ಕ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕ ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ರಾಜಸ್ತಾನ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ.
ಹರ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜ್ಯಭಾಸೆ ಹಿಂದಿ. ಆಂಡ ಉರ್ದು ಪಂಜಾಬಿ ಬಾಸೆಲೆನ್ಲಾ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಸೆಲಾಯಿನ ಹರಿಯಾಣವಿ, ಬಾಗ್ರಿ, ಅಹಿರಾವತಿ, ಮೇವಾಡಿ, ಬೃಜ್- ಈ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನಕುಲುಲಾ ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಖ
ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು
ಅನುಷ್ಕಾ ಸೇನ್
ಅನುಷ್ಕಾ ಸೇನ್ (ಪುಟ್ಟು: 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2002)ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಬುಕ್ಕ ಮಾಡೆಲ್. ಬಾಲ್ ವೀರ್‌ ಪನ್ಪಿನ ಜೋಕುಲೆನ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಮೆಹೆರ್ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದಿನೈಕ್ ಪುಗಾರ್ಮೆನ್ ಪಡೆದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಆಯಿನ ಝಾನ್ಸಿ ಕಿ ರಾಣಿ ಪನ್ಪಿನ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾನ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತ್‍ದೆರ್.
ಪುಟ್ಟು
ಅನುಷ್ಕಾ ಸೇನ್ ಮೇರ್ ರಾಂಚಿದ ಬಂಗಾಳಿ ಬೈದ್ಯ ಕುಟುಮೊಡು4 ಆಗಸ್ಟ್ 2002 ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು
ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ವಿಂಗೆಟ್‌ (ನಟಿ)
ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ವಿಂಗೆಟ್‌ (ಪುಟ್ಟು: ೩೦ ಮೇ ೧೯೮೫) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ. ಮೇರ್ ಸರಸ್ವತಿ ಚಂದ್ರ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಕುಮುದ್ ದೇಸಾಯಿ, ಬೇಹದ್ ದಾರವಾಹಿಡ್ ಮಾಯ ಮೆಲ್ಹೋತ್ರ ಬುಕ್ಕ‌ಬೇಪನ್ಹಾ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ಝೋಯ ಸಿದ್ದಿಕಿ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್.
ಉಲ್ಲೇಕೊಲು
ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು
ಪಾರಿಜಾತ
ಪಾರಿಜಾತ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಪೂ. ಪಾರಿಜಾತ ಪೂತ ಬಗೆಟ್ ಪುರಾಣೊ ಕಥೆ, ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಅಂಡ ಇತ್ತೆ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಾರಿಜಾತನೆ ಪುರಾಣ ಕಾಲದ ಪಾರಿಜಾತ ಪನ್ಪಿನೆಗ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಇಜ್ಜಿ. ಪಾರಿಜಾತ ಮಸ್ತ್ ಪರಿಮಳ ಇತ್ತಿನ ಪೂ.
ದಯಿತ ರೂಪ
ಪಾರಿಜಾತ ಕಿನ್ಯ ಮರತ ಲೆಕ್ಕ ಬಳಪುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಬುಡುಪುಂಡು. ಅಂಡಾಕಾರಾದ ಒರಟಾಯಿನ ಇರೆಕುಲುಪ್ಪುಂಡು. ಗೆಲ್ಲ್‌ಲೆನ್ ಕೊಡಿಟ್ ಗೊಂಚಲಾದ್ ಪೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಕ್ಕೆಲ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಪೂತ ತೊಟ್ಟು ಕೆಂಪಾದುಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಈ ಪೂಕುಲು ರಾತ್ರೆ ಅರಳುಂಡು. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಪರಿಮಳ ಇತ್ತಿನ ಪೂ.
ಪುದೀನ
ಪುದೀನ ಒಂಜಿ ದೈ. ಉಂದು ಆಹಾರೊಗು ರುಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಮ್ಮೆನ ಕೊರ್ಪಿನ ತಪ್ಪು. ಪುದೀನ, ಏಷ್ಯಾ, ಹಿಮಾಲಯದ ಪೂರ್ವೊಡು, ಪೂರ್ವ ಸೈಬೀರಿಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣೊ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಬುಲೆಪುಂಡ್. ಪುದೀನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ೧೦-೬೦ ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರೊಗು ಬುಲೆಪುಂಡು. ಉಂದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ದೈ. ಇಂದೆತ ಕುಟುಂಬದ ಪುದರ್ ಲ್ಯಾಮಿನೇಸಿಯ. ನೀರ್ದ ಆಶ್ರಯ ಇಪ್ಪುನಲ್ಪ ಪುದೀನ ಮಸ್ತ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಪುದೀನನ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಡ್ 'ಮೆಂತ' ಪನ್ಪೆರ್. ಮೆಂತ ಪಂಡ ಜಲದೇವಿ. ಈ ತಪ್ಪುನ್ ಸೂಪ್, ಸಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಚಟ್ನಿಗ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪುದೀನ ತಪ್ಪುಡ್ದ್ ತಿಕ್ಕುನ "ಪೆಪ್ಪರ್ಮಿಂಟ್' ಪನ್ಪಿನ ಅಂಶೊನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
= ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊ =
= ಬುಲೆಪಾವುನ ವಿಧಾನ = ಪುದೀನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಣ‍್ದ ಮಿತ್ ಬುಲೆಪುಂಡು. ಫಲವತ್ತಾಯಿನ ಪೊಯ್ಯೆ ಮಣ್ಣ್, ಧಾರಾಳವಾದ್ ನೀರ್ ಪುದೀನ ಬುಲೆಯೆರೆ ಅಗತ್ಯ. ಈ ದೈತ ೧-೨ ಸೆಂ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಚಿಗ್ರ್ ನಡ್ದ್ ಬುಲೆಪಾವೊಲಿ. ಅರೆಗಾಲೊಡು ವಾರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ನೀರ್ ಪಾಡೊಡು. ಬರ್ಸದ ಸಮಯೊಡು ತಪ್ಪು ತಾಲುಂಡು. ಮರಿಯಾಲ ಕರಿಬೊಕ್ಕ ತಪ್ಪು ಚೆಗ್ರುಂಡು. ಒಂಜಿ ದೈ ೨-೩ ವರ್ಷೊ ಬದ್ಕುಂಡು.
= ಉಪಯೋಗೊ =
= ಉಲ್ಲೇಕೊ =
ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು
ಸಂಖ್ಯೆ
ಸಂಖ್ಯೆ ಪನ್ಪುನವು ಗೆನ್ಪುನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಳತೆಡ್ ಗಳಸುನ ಒಂಜಿ ಅಮೂರ್ತೊ ಕಲ್ಪನೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು, ಸಂಖ್ಯೆದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ವಿಸ್ತರಿಸದ್ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಲು, ಸೊನ್ನೆ, ಧ್ರುವ ಸಂಖ್ಯೆಲು, ಋಣ ಸಂಖ್ಯೆಲು ಇಂಚ ನಾನಲಾ ಪೊಸ ರೀತಿದ ಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ಂಡ್.
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗೊದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಇಪ್ಪುನ ೧೩ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಲಾ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೊದ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಜಮ್ಮು ಬುಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಪಂಜಾಬ್, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲ. ಅಂಚನೆ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಟಿಬೆಟ್ ದೇಸೊದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊಗು ದೇವಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕ ವೀರಭೂಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆಲಾ ಉಂಡು.
ಸಂಖ್ಯೆ
ಉಲ್ಲೇಕೊ
ವರ್ಗೊ:ಸಂಖ್ಯೆಲು
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಶಿಮ್ಲಾ. ಈ ರಾಜ್ಯೊಡು ಒಟ್ಟು ೧೨ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಉಲ್ಲ. ಆಡಳಿತ ಮಲ್ಪರ ಸುಲಬ ಆವರಗಾತ್ರ ರಾಜ್ಯೊನು ೩ ಬಾಗೊಡು ವಿಬಾಗಿಸಾದೆರ್. ಶಿಮ್ಲಾ, ಕಾಂಗ್ರಾ ಬುಕ್ಕ ಮಂಡಿ- ಉಂದು ೩ ವಿಬಾಗೊಲು. ಶಿಮ್ಲಾ ವಿಬಾಗೊಡು ೪(ಕಿನ್ನೌರ್, ಶಿಮ್ಲಾ, ಸೋಲಾನ್ ಬುಕ್ಕ ಸಿರ್ಮೌರ್) ಜಿಲ್ಲೆಲು, ಕಾಂಗ್ರಾ ವಿಬಾಗೊಡು ೩(ಕಾಂಗ್ರಾ, ಉನಾ ಬುಕ್ಕ ಚಂಬಾ ಜಿಲ್ಲೆ) ಜಿಲ್ಲೆಲು ಬುಕ್ಕ ಮಂಡಿ ವಿಬಾಗೊಡು ೫(ಬಿಲಾಸ್‌ಪುರ್, ಹಮೀರ್‌ಪುರ್, ಶಿಮ್ಲಾ, ಕುಲ್ಲು ಬುಕ್ಕ ಲಹೌಲ್-ಸ್ಪಿತಿ) ಜಿಲ್ಲೆಲು ಬರ್ಪ.
ಉಲ್ಲೇಕ
ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು
ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ
ತುಳುನಾಡು ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ನಾಡ್. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಜನಕುಲುಲ ದೈವ ದೇವೆರೆನ್ ನಂಬುವೆರ್, ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತುಳುನಾಡುದ ಕೆಲವು ದೈವೊಲು ಪಂಡ:ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಕಲ್ಕುಡ, ಗುಳಿಗ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ಚೌಂಡಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ದೇವೆರ್ ಮಾತ ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ನಿಕದವು ಮಾತ ಜನಕುಲುಲ ನಂಬುವೆರ್. ವರ್ತೆ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಉಂದು ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ದಿ ದೈವ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ನಿಕೊದ ದೈವ, ನಮ ಭಕ್ತಿಡ್ ಕೇಂಡ್‍ನೆನ್ ಬೇಗ ನೇರವೇರಿಸವೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡುಲ ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿನ ದೈವ. ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿಲ ನಂಬೊಂದು ಬೈದಿನ ದೈವ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಉಂಡಾಯಿನೆ
ಪಂಜಿ ದ+ಕುರ್ಲೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ಂಡ್. ಹಂದಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಪಂಡ ಪಂಜಿದ ಪಿಲ್ಲೆ ಪದೊಡ್ದ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಪದೊ ಬತ್ತ್‌ದಿಪ್ಪು.
ಪಂಜುರ್ಲಿದ ಕತೆ
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಕತೆನ್ ಪಾರ್ತಾನೊದ ಆಧಾರೊಡು ತೆರಿಯೊನೊಲಿ. ಕಾಡ್ ಪಂಜಿಲು ಒಕ್ಕೆಲ್‍ದಕ್ಲೆನ ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯೊನು ಹಾಳ್ ಮಲ್ಪುವೊ. ಈಸ್ವರ ಅತ್ತಂಡ ಬಲ್ಲಾಲೆ ಪುದರ್‍ದ ಬೇಸಾಯೊಗಾರೆ ತಾನ್ ಬುಲೆಪ್ಪಾಯಿನ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪುನಗ ಪಂಜಿಲು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪೊಡಿಮಲ್ಪುವೊ. ಅಪಗ ಒಕ್ಕೆಲ್ದಾಯೆ ಆ ಪಂಜಿನ್ ಬೋಂಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೆರ್ಪೆ. ಬೋಂಟ್‍ಡ್ ಪಂಜಿಲು ಸೈಪೊ. ಅಂಚ ಸೈತಿನ ಬೂತೊಲು ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊಲಾಪೊ.
ಪಂಜುರ್ಲಿ ಬೂತೊದ ವಿದೊ
ಪಂಜುರ್ಲಿ
ಧರ್ಮದೈವ ಗಂಗನಾಡಿ ಕುಮಾರ (ಒಡಿಲ್ತಾಯ) ದೈವ
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆ
ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಕೈಲಾಸೊಡ್ ತಪಸ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಅರೆನ ಬೆಗರ್‌ನ್ ನೆಲಕ್ ಕುಡ್ಪುವೆರ್‌ಗೆ. ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ ಬೆಗರ್ ನೆಲಕ್ ಬೂರ್ದ್‌ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ರುದ್ರಾಂಶದ ಶಕ್ತಿ ಉದ್ಬವೊಗ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಅಯನ್ ಭೂಮಿಗ್ ಜತ್ತ್ ದ್ ಧರ್ಮ ಕಾಪುಲ ಪಂದ್ ಭೂಮಿಗ್ ಕಡಪುಡ್ವೆರ್‌.ಇಂಚ ಉಪ್ಪನಗ ಕಾರ್ಲದ ಮರಿಗಲ್ಲ ಇಡತ್ತಡ್ಕ ಪನ್ಪಿನಲ್ಪ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಪನ್ಪಿ ಅರಸು ಉಪ್ಪುವೆಗೆ. ಕಾಲದ ಕಟ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ನ ಅಪ್ಪೆಲ, ಅಮ್ಮೆರ್ಲ ತೀರ್ ಪೊಪೆರ್‌ಗೆ. ಅಕಲ್ನ ಪಿಂಡೊನ್ ಬುಡ್ಯರೆಗ್‌ ಕಾಶಿಗ್ ಪೊದ್ ತನ್ನ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಪಿರ ಪಿದಡ್ನಗ ಮಸ್ತ್ ದೈವೊಲ್ ಗಂಗಾ ನದಿಡ್ ಮೀಯೊಂದು ಉಪ್ಪುವಗೆ ಆಂಡ ಒಂಜಿಲ ದೈವೊಲ್ ಅಯನ ಕಡೆ ತೂಪುಜಗೆ. ಉಂದೆನ್ ಮಾತ ತೂದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಪಿದಡ್ನಗ ಗಂಗಾ ನದಿತ ಮಧ್ಯಡ್ ಒಂಜಿ ತಾವರೆ ತೊಜುಂಡ್‌ಗೆ.ತೊವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಆ ತಾವರೆ ಅರಲ್ದ್‌ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ದೈವ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡುಗೆ. ಪಿದಯಿ ಬತ್ತುದ್ ಬಾನು ಸೇನವನ ಕೈತಲ್ ಬತ್ತುದ್ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಅಯ್ಯ ಯನನ್ ಈಶ್ವರ ದೇವೆರ್ ಭೂಮಿಗ್ ಧರ್ಮ ಕಾಪೆರೆಗ್‌ ಕಡಪುಡ್ದೆರ್‌ ಯಾನ್ ನಿನ್ನ ಒಟ್ಟುಗು ಬರೊಲಿಯ ಪಂದ್ ಕೇನುಂಡ್‌ಗೆ. ಬರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನಿನಯನ್‌ ಬೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್ ಯಾನ್ ಪನಯೆ. ನಿನ್ನ ಪುದರ್ ಯೇನ ದೈವ ಪಂದ್ ಕೇನ್ವೆಗೆ ಅದಗ ದೈವ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಎಂಕ್ ಪುದರ್ ದೀತುಜೆರ್ ಪಂದ್. ಅದಗ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಗಂಗೆದ ನಾಡಿಡ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತಿನ। ದೈವಗ್ ಗಂಗನಾಡಿ ಕುಮಾರ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೀದ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೊಪೆಗೆ. ಬಾನು ಸೇನವನ ಜಾಲ್‌ಡ್ ಉಂತುದು ದೈವ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಎಂಕ್ ಒಂಜಿ ದೈವಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುಲ ಪಂದ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೌತೆದ ಬಿತ್ತ್‌ನ್ ಕೊರ್ದ್‌ ಪನ್ಪುಂಡ್ಗೆ ಉಂದೆಟ್‌ ಬತ್ತಿನ ಸುರುತ ಬುಲೆಟ್‌ ಎನ್ನ ನೇಮದ ಪೊರ್ತುಡ್ ನೈವೇದ್ಯ ಮಲ್ಪುಲೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪಂಡ್‌ಗೆ. ಬಾನು ಸೇನವೆ ದೈವ ಕೊರಿನ ಬೀಜೊನ್ ಕಂಡೊಡ್ ಬಿತ್ತುವೆಗೆ. ತೂವೊಂದಿತ್ತಿಲೆಕ್ಕನೆ ಬೀಜ ಚಿಗರ್‌ದ್ ಐಟ್ ಒಂಜಿ ಮಾಯಕದ ಬುಲೆ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬಾನು ಸೇನವೆ ಆ ತೌತೆದ ಬುಲೆನ್ ಕಾಪೆರೆಗ್ ತನ್ನ ಐನ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆನ್ ಉಂತವೆಗೆ. ಅಕುಲ್ ಆ ಬುಲೆನ್ ಕಾತೊಂದು ಉಪ್ಪವೆರ್ಗೆ. ಐಟ್ ರಡ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆಗ್‌ ಎಂಚಾಡಲ ಮಲ್ತ್ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ತಿನೊಡ್ ಪಂದ್ ಆಸೆ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಪ್ರತೀದಿನತ ಲೆಕನೆ ಬಾನು ಸೇನವೆ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನಗ ಒಂಜಿ ಮುಡಿ ಕಮ್ಮಿ ಬರ್ಪುಂಡುಗೆ. ಉಂದೆನ್ ತೂದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಅಕಿಲಾಸೆಡ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಯೇರ್ ಎನ್ನ ದೈವದ ತೌತೆದ ಮುಡಿನ್ ಕನ್ನೊಂದೆರ ಅಕಲೆನ್ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರೆನೆ ತೂವೊಂಬೆ ಪಂದ್ ಪನ್ನಗ ಅಯನ ರಡ್ ಜನ ಮರ್ಮಲೆನಕುಲು ನೆಲಕ್ಬೂ ರ್ದ್ ಜೀವ ಬುಡ್ಪೆರ್‌ಗೆ. ಅದಗ ಮಾತೆರೆಗ್ಲ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರನ ಕಾರ್ನಿಕ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡ್ಗೆ. ದೈವೊಗ್ ಒಡಿಲ್ದ ಮಾಡ್ ಕಟ್ಟಾದ್ ಒಡಿಲ್ದ ಮಾಡ್‌ಡ್ ಕುಲ್ದಿನಾಯೆನೆ ಒಡಿಲ್ತಾಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ನ್ ದೀದ್ ಬಾನು ಸೇನವೆ ಗಂಗೆನಾಡಿ ಕುಮಾರನ್ ನಂಬುವೆಗೆ.
ಕಾರುಂಗಿಲ
ಕಾರುಂಗಿಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಾರ್‌ಉಂಗಿಲ ಪನ್ಪುನ ಪದ್ದೋಯಿ. ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೂರ ಪೊಂಜೊವುಲೆನ ಕಾರ್‌ಡ್ ತೋಜ್‌ದ್ ಬರ್‌‌ಪುನ ವಸ್ತ್. ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತ ಲೋಹ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೋಹಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಒವ್ವೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್‌ಲಾ ಪಾಡೊಲಿ, ಆಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೇನ್ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ದನೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಈ ಬಿರೆಲ್‌ಗೆ ದಾಯೆ ಪಾಡುವೆರ್ ಪಂಡ ಉಂದು ಪೂರೆಡ್ದ್‌ಲಾ ಉದ್ದ ಬಿರೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಈ ಬಿರೆಲ್ ಬಾಕಿದ ಬಿರೆಲ್ ಲೆಕ ಅಂಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಜಿ.
ಚರಿತ್ರೆತ ಕತೆ
ದುಂಬುದ ನಂಬೊಲಿಗೆದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಮಾಯಣ ಕಾಲೊಡು ಸೀತಾದೇವಿ‌ನ ಅಪಹರನ ಆನಗ ಸೀತೆ ತನ್ನ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ನೆಲಕ್ ದಕ್ಕುವಲ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಲೆನ ಕಾರುಂಗಿಲದ ಮೂಲಕ ಗುರ್ತ ಪತ್‌ದ್ ತನ್ನ ಕಂಡನಿ ತನನ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋವೆ ಪಂದ್. ಕಾರುಂಗಿಲ ಬೊಲ್ಲಿದ ಉಂಡು, ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಪೊಂಜೊವುಲ್ ಉಂದೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಬಂಗಾರ್ದ ಕಾರುಂಗಿಲನ್ ಆತ್ ಪಾಡುಜೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂದ ಅವು ಲಕ್ಶ್ಮೀ ದೇವೆರೆನ ಪ್ರತೀಕ ಪಂದ್.
ಆನುಲೆನ ಕಾರುಂಗಿಲ
ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಆನುಲೆಗ್ಲಾ ಕಾರುಂಗಿಲ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತಮಿಳ್‌ನಾಡ್ ದಂಚಿ ಪೊಂಜೋವುನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕಂಡನಿಗ್ ಮೋನೆ ಕೊರ್ದು ಪಾತೆರೆರೆ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಇಂಚ ಉಪ್ಪುನಗ ಬುಡೆದಿ ತನ್ನ ಕಂಡ್ಯನಿನ ಕಾರುಂಗಿಲ‌ನ್ ತೂದು ತನ್ನ ಕಂಡನಿಯನ್ ಗುರ್ತ ಪತೊಂದು ಇತ್ತಲ್. ಆಂಡ ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಆನುಲು ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುನ ಸರ್ವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅತ್ತ್ಂಡ್.
ಕಾರುಂಗಿಲದ ಅನುಕೂಲ
ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುನೆರ್ದ್ ಅವು ಯೆತೋ ಅನುಕೂಲ ಉಂಡು. ನಮ್ಮ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ಡನೆ ಬಿರೆಲ್‌ದ ನರ ಗರ್ಭಕೋಶಗ್ ಹೊಂದಿಕೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚ್ಚಾದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಕಾರ್‌ದ ರಡ್ಡನೆ ಬಿರೆಲ್‌ಗ್ ಕಾರುಂಗಿಲ ಪಾಡುನೆರ್ದ್ ಪೊನ್ನುಲೆನ ಗರ್ಭಕೋಶ ಯೆಡ್ಡೆ ಸ್ಥಿತಿ‌ಟ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.