cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ngasal
knita sa qutux ngasal na 'tayal (泰雅人對家的概念)
ngasal qani hya’ ga, sazing qu kkyalan sa inllungan na ’tayal. qutux hya’ ga nanu’ yaqu snyan naha’ inlungan sa ngasal naha’. yasa qu sawn bnkis maha gss’an inlungan na mmrkyas mlikuy, nanu qu ini’ agal bays na laqi’ mlikuy na hga, mutuw lawkah mglgluw sa mintsway’ nya ka laylaqi’ na mmama’ naha’, ana musa’ tmrgyax, ini’ ga musa’ mtzyuwaw ga mutuw lawkah mglgluw sa mintsway’ naha’, nanu’ aring sa magal bays lga, mutuw ms’su’ ngasal la. qutux qu kay ga, nwan smbays sa knayril naha’, qutux uzi ga, mutuw naha’ baqun nanak maha aring kya lga siki klhangan naha’ nanak qu ngasal naha’ maha qu inlungan naha’ la. 家有兩個意義,一是人們心繫的地方,也是老人們所稱的培養男子氣慨之所;在男子未娶之前,會跟著自己的兄弟們,一起去狩獵及一起幹活.娶了妻之後,就會專注在家裡.有一句話說,當有女子來相伴時,男子就要認清一個事實,必須好好維護著自己的家了.
skikun
sinllwan lalu qalang地名由來
關於這個部落地名有兩種說法:
Qowgan
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
ngasal
knita sa qutux ngasal na 'tayal (泰雅人對家的概念)
qutux hya’ lga, skita’ naha’ sa ubuy na qutux ramu’. nanu’ iy musa’ ta’ sa qalang bbzinah ga, mutuw mppaqut maha kahul inu’, ru baqun naha balay maha qutux balay ramu’ naha’ ga, mutuw naha’ sawn maha qutux ngasal ta’ ita’ hya’. nanu’ qu sawn naha’ qutux ramu’ qani hya’ ga, aring squ puqing balay yasa ini’ pzyuwagiy na knayril qu skusa naha’ sa. maha iy wal naha’ hriqun na mbbiq laqi’ knayril lga, aring kya qu mskyut kya qu niwan qutux ngasal sawn naha’ qasa hya’ la. 另外,必須是同一個血源, 當我們到另一個部落時, 會有人問說從哪個部落來的,而當他們知道是同一個血源時,會說我們是同一家人. 同一個血源的意思是,從最根源起,女方這裡的血源沒有忘記,若是在女方這裡混淆了,就會中斷一個家的脈絡.
Qowgan
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qowgan hya’ ga bsilung. tay ’zil na Qowgan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Qowgan hya’ ga rgyax. tay mkraya’ na Qowgan hya’ ga rgyax.
skikun
sinllwan lalu qalang地名由來
一不小心就會pgyax(墜落).
Qowgan
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Qowgan hya’ ga Pratan. tay mkyahu’ na Qowgan hya’ ga Kdusan.
skikun
sinllwan lalu qalang地名由來
2. 四季個這個名稱，日本來這裡以後所取的名字，而Skikun(四季)這個名字，是日本也有一個地名，也是取名為四季，意思是四季分明土地肥沃，所以日本也取這裡為四季.
pinqyuwan qalang部落遷徙
kahul pinsbkan i kotas Tmarung ga,thnun kotas Myaboh maha usa hkangi kki'an su maha,maga rgyax ro mwah haring Topuk qaca ga,
Mknahuy
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
ngasal
knita sa qutux ngasal na 'tayal (泰雅人對家的概念)
nanu’ qu sawn naha’ qutux ngasal hya’ ga, mutuw naha’ pglgan rmaw smyuk sa wayal kzyawpan na paris, nanu’ iy maha wayal kzyawpan na paris qu gluw qutux ngasal naha’ ka ana cyuw maki’ twahiq ga, mutuw naha’ s’usa’ smyuk kmut squ minzyup ka qalang qasa, iyat yaqu gluw na qutux niqan nanak qu r’agan naha’ musa’ smyuk.
Qowgan
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
mwah haring Topuk ro mbiyaq i mwah i Bayu la ro,mwah rgax i Quri Tmunan ro mnwah i Qqri Tmunan lga,nya sheluq qa qalang na Mgala hiya lga,Mrqwang nya sheluq ro,ha khmay qalang nya chani lmaha.
Omid Abtahi
thumb|Omid Abtahi|alt=Omid Abtahi by Gage Skidmore.jpg
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
ro hata i hkangi kian loyi hogan ma ga,mwah la ro ,mwah Tayherang la,Tayherang lga,kmarus loyi ro mbiyaq mwah Kankei la,
ngyaw
baq maniq qoli na ngyaw.
Qowgan
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
Justin Anderson
Justin Anderson hya’ga NBA pgnaw’ mari’ misuw qaniy, qutux sa p’agal tins’ tay suruw / praw maki’ tayglaing.
zyugi’
mnhhway qmara’
sun maha zyugi’ na Tayal balay hya’ ga, nanu’ qu sun maha mnhhway qmara’ ka yasa siy s’rux ini’ ’nrawmul iyal, ruw mnhawhway mkura’ tay ’zil, ini’ ga tay ‘llaw mshzi’.
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
sngilun nya qa laqi naha ro kaki cani,qa cu mrwa i llyung tyaba qwang hani maha,naha nanaq mwah hkagi,kotas Tmarung ro kotas Kmucun,saying naha kmsbes ga,ro musa rmara i 平台 hani maki ski ngyahu na Lmwan qa nguhux qaca ga,sisyan ca,nyan sheluq Mnoyan la,nya mqumah la,thalagay baq nya kian qalang qani lmaha,mwah laro musa Kankei musa magan laqi nya caca ga laro,musa tngasan cikay i nguhux roba mica qa benux cyan kya na puqing hongu Thbu ca,ro nanu ana ga hata i aki mwah loyi ro musa Mnoyan la,
nigi
thumb|nigi
ngyaw
ngugun ka ngyaw.
Justin Anderson
kawas tay 1993, ryax sa tay 19 nqu tay 11, Justin Anderson, squliq na p’unro.
Qowgan
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Omid Abtahi
Omid Abtahi
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
nwah maki kya kian kotas ta yanay Taru ka Yanay Tahus qa muyax qaca ga,aki magan calay muyax mnaki kya,ro ki maki kya qa laqi naha laro,rema maki kya la,nanu bnheci na Mnoyan hani maha ga,talagay yuhung laqi mamu hani,iyat kya hmut qmut laqi myan maha tomoq na kya maga,nanu ana ga,kyalun nya maha nyan nha phlyun krakis ro sening ga,nya ini sli gaga qa laqi mamu,usa mgaga musa kmut cquliq ki heci lga,nanu kahul squ pinkyanan na ni yutas Tmarung qani,maray sqa i laqi nya Kmwaring ki Qawin musa mgaga,
ngasal
qutux niqan (共食團體)
zyuwaw na:Squliq Atayal
Mknahuy
pqwasan biru ’laqi’ mrkyas (國民中學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ mrkyas.
y’aya ni’an
y’aya ni’an na Tayal (泰雅人的器皿)
Qoyaw2
thumb|Hosing Ku
alang Qoyaw (中高遶部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 23 buwan, 43 hi ku kwara s’uli tayan.
Omid Abtahi
kawas tay 1979, ryax sa tay 12 nqu tay 7, Omid Abtahi, squliq na Bunge’.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
y’aya ni’an
kwara y’aya na gaga nni’an ta maki llyung Klesan hiya, kwara y’aya klayan ga piyang innagan ta sobih alang ta nanak, yani khoni’ ga klayan ta sklwan, siyu ro luhung, kuluk ga klayun ta taku ro hogan ta ’sya, ruma ga klayan ibu ro hogan iyung.
zyugi’
mnhhway qmara’
zyuwaw na:Squliq Atayal
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
ana ga trang mgaga wal naha sbilun qutux sswe naha Muhing,
nigi
nigi na ramat.
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
babaw nya mwah sbinah cqa Mnoyan lga,kmayan nqa bnheci maha haga qani ga,aki ssyn squ i atugan roq qyunam qani,m'say maki kya ga,Tmarung ki Kmucun qani ini swayan,pucing nya si usa hkangi nanaq tbinah nqu roq,nanu ana ga maha cani cihmop ga ka cami hkangi kkian cani maha qa qutux Tmarung ru kotas Kmucun ga,
nigi
cyux muya nigi yaki mu.
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
mwah kangi cani lga,haw!talagay knblaq kkian,hbciq qa qalang c’ux qani ru,aki ta maki cani maha Tmarung ma,ro nwah na kian ta cqa hago laro,mbehuy lma,wali muyax cbalay muyax cyunga,si shmut kblaq muyax ro,ro mbehuy ma suqun i pscyuk muyux ana kho scyukun lama,talagay lum behuy nya ta kian hani lama,
nanu Ktmarung ya laga,ka cu maki cqa b'nux la,kaki qalang iyik son qa Kmucun ya ga,nanu cica ka Kmucun iyik,Tmarung bawiq.
他從啞口眺望看到Mgala有炊煙，再Meqwang已經有人居住，
於是往山下繼續尋找，來到太平山一帶，順著山勢而下來到寒溪，將他們的老弱婦孺站留在Stacis(寒溪)此處，Kotas Tmarung、Kitas Kmucun兩個同行往蘭陽溪發掘新地，眺望了一個平台，他們從Lmwan nguhu(留茂安山)，Sisyan(今留茂安名稱)看著Mnoyan(今四季平台)，又看到有燒墾再起煙，知道原來已有人在此居住，於是回頭去寒溪接他們的家屬到nguhu roba Thbu(土場)，暫時搭寮在那裏居住，沒多久還是來到了Mnoyan平台，過去kotas Taru 住過的地方，過去有五戶在那邊，他們來這裡跟著，先到這裡居住的族人一起，選擇在角落的位置，
之後，mnoyan部落的耆老說，你們的青年太兇悍了，將來遲早會發生事故，擊殺我們的孩子，另一方面又因為年輕人為了女子爭風吃醋，於是Mnoyan的長者說，你們的孩子不循著gaga的規範，就用mgaga出草來定是非，於是Tmarung帶著他兒子，Kmwaring 跟 Qawin去出草，結果出草卻犧牲一個叫Mohing的孩子，回來部落以後，Mnoyan的長老本來要將他們安排在溪邊qyunam(獵區)的位置去居住，但是Tmarung和Kmucun不願意，最後還是想自己在尋找其他地方住，Tmarung跟 Kotas Kmucun只好自己來到這裡找地方居住，發現這裡的環境這麼好，上面腹地很廣，不過Tmarung選擇去現在學校的那個位置，結果有一次颱風來了，以前的房子沒有現在那麼堅固，
房子倉庫被颱風吹得東倒西歪，他們認為那裏容易被風吹，
Qoyaw2
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 84% kyan ku 36 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 16% kyan ku 7 hi nya.
ngta
250px|thumb|Ngta
y’aya ni’an
gaga na skbaley sklwan kwe ga gmwayow ta tyaba khoni’ na labing, khuyan ta iyik nya, tanux nya ga hoban ta pkita rekyasan na taku, cntman na iyik sklwan ga sblingan pwahun suna, yaca ini pgey tanux suna nya pnhapuy ta. siyu ro luhung ga y’aya scxu ta rhkey, krryax ga gnwyow ta tyaba ro khtu na khoni skbaley, siyu ga kruyux na ’bo, luhung ga skiyu ta iyik nya yani skayu rekyasan nya, tna’ naha sklwan ha’iy.
skikun
pinqyuwan qalang部落遷徙
之後Tmarung選擇上部落，Kmucun 選擇下部落. (以上為擷取至原視-採訪四季部落耆老Takun Batu，本人的yutas，已過世. )
y’aya ni’an
taku ro ibu hiya ga klayan ta ruma ro bkon ta ruma ro lhmi’ s’agan ta ro how mami’ lmyun ro hogun ta iyung, kuluk klayan ta hogan ta ’sya hiya ga myasa tegan rekyasan nya, musa ci tna’ tyaba nya, tna’ ci kiyey nya uy. kihuy ro galun ta kwara puri ro hi nya, ro skbaley taku hogan ta ’sya. ptna’ kya how ta ’sya hiya ga gmwyow ta kuluk, tunux nya ga kutun ta ro twangan umuk, nanu yaca ba’un posa ’sya, maki binah lwey, ruma hiya ga ba’un sreran utux utux hkuy nya ssyan ta ’sya, yani yakang micu.
Qoyaw2
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 84%.
y’aya ni’an
sklwan hiya ga hpuyan ta sumu ru lmyun ita Tayal, kbaley ta rhkey ga, lmon posa iyik sklwan kya bwax na lmyun rnrang ro mhoyin sumu laga krum ta iyik luhung kya, sa’ing mlikuy pssyuk cxu, binah utux cyoli’ hiya ga skr’un rhkey knaley, tugan hi naha mrrow scxu ro kbaley rhkey. rhkey na Tayal baley hiya ga spgluw ta bu’ na heying mani’. ana ga micu ini ptna’ smogan nni’an cyoli’, iyik rhkey hiya ga twangan naha benux, cbing, nya kilux rhkey ro ni’un ga myasa ci ni’un baley.
Qoyaw2
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
y’aya ni’an
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
Orbie Bowling
kawas tay 1939, ryax sa tay 31 nqu tay 3, Orbie Bowling, squliq na p’unro.
ngasal ru khu na Tayal
ngasal ru khu na Tayal(泰雅族住家環境與部落的型態)
squ ini uwah na qu Gipun hga, siy ptbuci tmngsal sa qmayah naha nanak. ru lnglingay ngasal naha ga, yaqu kana siy pnblayqiy mzyup na paris ru mutuw naha qlangan qnryang qu lnglingay na ngasal naha.
sraral balay hga ungat iyal qu sm’an sa bzyuwak hya ha, nanu yaqu maki lqu Plmukan qani lru aring kya qu maki lqu qmayat bzyuwak ru sm’an sa kacing la, ru sm’an sa ngta’ ru grgru la. nanu qu bzyuwak ru ss’an naha ngta ru guru hya ga, mutuw naha siy lhlhan sa mn’aring ha, ru kacing hya ga mutuw naha qzyan qasa hya gi yaqu aki naha balaq klhangan ru rsrasun naha musa pshzi qasa hya.
ngta
ngta (雞)
ngta ga baq mebazing. bazing ga pinbazing na yaya ngta.sraral bnkis taga zngta qu spngun nha pptuliq.
skikun
Tayal ka nyan qalang Skicken mani qaniy人口概況
akya musa qunux seng saying kbhul he, ini khmay ccquliq mhriq qalang nha nanak mwah hmkangi ywaw ptiyawun te hugan, gatu maki cqa qalang nha nanak muya rramat, kahul ywaw pqumah na rramat,msli mqbbaq msqun uyi mrkyas mmlikuy ki kknerin qalang na Pyanan ki Skikun, msqutux inlungan ru mqbbaq mslpyung.
ngta
ngta (雞)
ngta ga blaq balay niqun hi nya.muawx lpyung ga yasa spqaniq ta lpung.
skikun
Tayal ka nyan qalang Skicken mani qaniy人口概況
人口大約一千兩百人，因工作機會穩定，故大多居住於原部落，人口外流較少，甚至，有人因從事高麗菜採收工作而認識四季、南山的青年，締結連理，間接使這幾個部落，除了工作以外，因聯姻的事實，使得關係變得更加緊密.
snhyan部落宗教
misu qani qalang Tayal ga,maki saying kkyokay,qutux ga Tensinkyo,ro te saying ga Cyorokay,nanu qabax nqu snnyahan nqu Tayal ga,mtnaq nqu i snhyun nha,ana ga skura squ qalang Tayal maha,snhyan qu i Tayal qani ga,kahul squ inlungan naha,aki smru nqu inlungan,ro skura nqu i qlhan naha,pisan cqani ga,aki maki nqu i anzin nqu i inblaq nqu qnxan nqu qyanux nqu Tayal.
qqyanux經濟與特產
glabang ro bhciy calay roq cyan naha pmiyun tmana ro tbihi, qutux kawas ga muya cqa tmangux abax, ’bagan ro hoqan abax, kruma ga muya uyi cqa swana qmisan. ini khmay ccquliq mhriq qalang nha nanak mwah hmkangi ywaw ptyawun te hugan, gatu maki cqa qalang naha nanak muya rramat, kahul iyaw pqumah na rramat,mwani qani, nyan gatu kbalay ki ptuliq minnanak musa kpblaq qqnxan qalang tayal, pisan nqa kbalay muyax ’byan, pqmahun, ana ga, maki uyi qa mrkyas llaqi lmnglung maha, ini piyang qa maki krryax blaq na ptyawun ki sthan nya krryax, ini piyang blaq uyi pila nya rramat, mbehuy lga, uka qabax pinnuya la. nanu mmwani qani maki qa mrkyas llaqi, garing lmnglung muya llamu na phpah ro ocya, qalang Pyanan ki Skikun nyan garing pcqrux linhuyan na puqing pmuya pphpah ki ocya, giwan qutux nanak na pqmahun naha.
部落種植的作物以高麗菜為大宗，其次為大白菜，一年大多種植於春、夏、秋三季，冬季時或有人種植蔥蒜. 因工作機會穩定，故大多居住於原部落，人口外流較少. 近幾年來，由於部落營造的盛行，部落中均有人想藉由不同的營造，使部落產生新的風貌，或有經營民宿者、或有農業改良者···等等，部份有心想改善原有環境的青壯年族群，看著種植農作物收入常常不穩定，時而因供過於求造成菜價低廉，時而因天然災害，造成蔬菜無法運出產地···等，這些因素使得青壯年嘗試種植高經濟作物—花卉，四季、南山均有人開始成立相關的產業合作班，期望能轉型成功並造就另一個工作選項.
ryaniq部落交通
kahul Giran skura Mnibu,glux te pitu cya seng si shouyu musa ,krayas su hongu na xilan lga, skura glax ro shoyu musa, ro musa su ktalan kya la,ro tehok la.
由宜蘭往大同鄉方向沿著台7甲線直行，經過棲蘭橋須右轉，往上開仔細注意路邊標示，即可到達.
what mangay mcisan部落觀光
1.mllux
2.ryaniq na knbalay ryax klhangan ta nya Ipun
tgaring knblay cqa mqux qesu mpusan kawas,ski suqun nya la,hriqun nanaq payat byaling,nih na mnibu qnali ga, akya 32 kori squnun qroyux nya,garing Kenoran ski cqa quri Sqabu ga,
ini tnaq glabang ryaniq nya,akya 0.6 meta ski 1.8 meta,maki spat hongu. ryaniq qani ga mali payat qalang na Tayal,Lmwan、Skikun、Mnoyan、Pyanan.
3. pkuya rramat ru bway ru phpah
ta qalang Giran qaniy ga, qalang Pyanan ki Skikun puqing baweq calay roq cyan nha ki’an, giwan puqing calay uyi kihulan na ’’pkuya rramat’’, khmay ccquliq nya ru maki ywaw ptiyawun nya uyi.qalang Pyanan ki Skikun ini ga Lmwan ga, giwan qutux llyung kki’an nha, mlux cqa syax na llyung Mnibu ki ryaniq turuy na mwani qaniy,
qalang Skikun四季部落
sinllwan lalu qalang 地名由來
lalu qalang qaniy ga saying pinqiyan naha;
Mkslaq
thumb|Nahuy go
ngasal ru khu na Tayal
babaw nya muwah qu Gipun lga, yalaw gi ini gs’su’ qutux qutux kawas qu kki’an naha, ru ini bqbaqi kklahang na Gipun ru, mngungu uzi na mutuw halan lmahing magal na Tayal ru, nanu yasa qu siy pqhliy smqutux ptqalang na Gipun qu qalang Tayal la, nanu yasa qu msbah lqu gaga na ttqalang na Tayal la, nanu yasa qu nyux yan nqu nyux ta ktan misuw ka nyux maylahuy lqu tqalang na Tayal qani la.
Mkslaq
alang Mkslaq (上水田部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Nahuy go, kwara sali buwan nya ga 77 buwan, 242 hi ku kwara s’uli tayan.
qalang Skikun四季部落
sinllwan lalu qalang 地名由來
1. qalang Skikun qani ga, lalu binheci nqu Tayal ga Tayax son naha, baha hmcwa ga i pqoyaw rsnat ni pinbaq laga, pgyax ru msyan qani llalu.
Mkslaq
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 89% kyan ku 216 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 11% kyan ku 26 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 84%, Amis 1%, Rukay 1%, saySiyat 1%, binah lihuyan s’uli 2%.
ngasal ru khu na Tayal
babaw nya lawzi lga, hazi anan na aki naha galan maha squliq na Gipun ru nyux naha pnaynmawn lmnglung ga! nanu yasa qu aki’ naha sbahun qqyanux na Tayal ru, rasun naha musa pkita sa pinslaq na rhzyal tay hugal, ru rasun na Gipun kwara’ bbnkis na Tayal, nanu yasa qu sawyan balay kwara na Tayal qu pslaqun naha qani, ru nanu galun naha balay uzi la, nanu aring kya qu msblaq sa Gipun lqu Tayal la, nanu galun naha kwara uzi qu sinpngan na Gipun ka gskawn naha kska qalang qu tuqiy, nanu yasa qu nyux yan nqu nyux ta ktan misu qani ka blaq balay ktan ka giqas balay na ttqalang qani la.
Mkslaq
maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
ngasal ru khu na Tayal
zyuwaw na:Squliq Atayal
Mkslaq
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Mkslaq hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Mkslaq hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Mkslaq hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Mkslaq hya’ ga rgyax krahu’.
Saiku
thumb|Zhuoxi (Zosi go)
skikun
what mangay mcisan部落觀光
gway rrmat cyan nha pmiyon ki klhan, giwan puqing calay uyi kihulan na’’pkuya rramat’’.
Qoyaw
thumb|Hosing Ku
Mkslaq
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Mkslaq hya’ ga Hbun-Rangay. tay ’zil na Mkslaq hya’ ga Gowryu.
Marcus Brown
Marcus Brown
kawas tay 1974, ryax sa tay 3 nqu tay 4, Marcus Brown, squliq na p’unro.
Saiku
alang Saiku (清水部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Zosi go, kwara sali buwan nya ga 128 buwan, 493 hi ku kwara s’uli tayan.
Qoyaw
alang Qoyaw (下高遶部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 25 buwan, 115 hi ku kwara s’uli tayan.
Saiku
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 96% kyan ku 475 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 4% kyan ku 18 hi nya.
Ronnie Brewer
Ronnie Brewer sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
Qoyaw
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 95% kyan ku 109 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 5% kyan ku 6 hi nya.
Saiku
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 89%, Tayan 1%, Truku 1%, binah lihuyan s’uli 4%.
qalang Skikun四季部落
sinllwan lalu qalang 地名由來
2. lalu nqu i Sikikun qani hiya ga, mwah cqani Ipun cinllwan nqu i Ipun qani hiya. ki Ipun ya ga, qalang na Ipun ga cya qutux lalu na
Ronnie Brewer
kawas tay 1985, ryax sa tay 20 nqu tay 3, Ronnie Brewer, squliq na p’unro. (mhuqil sa kawas tay 1999)
Mkslaq
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
Qoyaw3
alang Qoyaw (上高遶部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku,, kwara sali buwan nya ga 53 buwan, 175 hi ku kwara s’uli tayan.
Ulaljuc
thumb|Taybu go
Qoyaw
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 90%, binah lihuyan s’uli 5%.
Saiku
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
skikun
what mangay mcisan部落觀光
一、加羅湖
Mkslaq
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
qalang Skikun四季部落
sinllwan lalu qalang 地名由來
Skikun, blaq kiko ma yaga, ro qabax pinmuya blaq ma, mica si naha si ke maha Sikikun, syan Skikun qani ga.
Ulaljuc
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 98% kyan ku 896 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 2% kyan ku 19 hi nya.
Riyisyo
Qlqlang sa Msryaw(藍營) tay Kahat nya' Takaw.
skikun
what mangay mcisan部落觀光
泰雅語mllux是指現在的加羅湖地區，加羅湖群是四季部落泰雅族人最珍貴的傳統領域，早期是四季泰雅族人的獵場，在60年代初是族人採水草之地，現在則是全國聞名的觀光聖地.
qalang Skikun四季部落
pinqyuwan qalang 部落遷徙
kahul pinsbkan i kotas Tmarung ga, thnun kotas Myaboh maha usa hkangi kki'an su maha, maga rgyax ro mwah haring Topuk qaca ga,
Saiku
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Saiku hya’ ga Taluk. tay mkyahu’ na Saiku hya’ ga Silupatun.
Ken Austin
Ken Austin sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
Kosovo
thumb|labah Kosovo thumb|Kosovo
Qoyaw
maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
Qoyaw3
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 94% kyan ku 164 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 6% kyan ku 11 hi nya.
Saiku
kyokay (教會)
qalang Saiku ga ungat kyokay.
Qoyaw
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qoyaw hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Qoyaw hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Qoyaw hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Qoyaw hya’ ga llyung.
qalang Skikun四季部落
pinqyuwan qalang 部落遷徙
mwah haring Topuk ro mbiyaq i mwah i Bayu la ro, mwah rgax i Quri Tmunan ro mnwah i Qqri Tmunan lga, nya sheluq qa qalang na Mgala hiya lga, Mrqwang nya sheluq ro, ha khmay qalang nya chani lmaha.
Saiku
hasisyo
qalang Saiku maku 1 hasisyo.
Kosovo
Kosovo (科索沃) hya’ ga cyux maki’ tay 42 35 N, 21 00 E na Oco syuw.
Saiku
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
Qoyaw
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na Qoyaw hya’ ga Silong. tay ’zil na Qoyaw hya’ ga Bilus.
qalang Skikun四季部落
pinqyuwan qalang 部落遷徙
ro hata i hkangi kian loyi hogan ma ga, mwah la ro, mwah Tayherang la, Tayherang lga, kmarus loyi ro mbiyaq mwah Kankei la,
Saiku
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Ulaljuc
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 95%, Bunun 1%, binah lihuyan s’uli2%.
Margarita Xhepa
Margarita Xhepa
kawas tay 1932, ryax sa tay 2 nqu tay 4, XXXXX, squliq na Bunge’.
skikun
what mangay mcisan部落觀光
二、甕溪游步道(埤亞南越嶺警備道)
qalang Skikun四季部落
pinqyuwan qalang 部落遷徙
sngilun nya qa laqi naha ro kaki cani, qa cu mrwa i llyung tyaba qwang hani maha, naha nanaq mwah hkagi, kotas Tmarung ro kotas Kmucun, saying naha kmsbes ga, ro musa rmara i 平台 hani maki ski ngyahu na Lmwan qa nguhux qaca ga, sisyan ca, nyan sheluq Mnoyan la, nya mqumah la, thalagay baq nya kian qalang qani lmaha, mwah laro musa Kankei musa magan laqi nya caca ga laro, musa tngasan cikay i nguhux roba mica qa benux cyan kya na puqing hongu Thbu ca, ro nanu ana ga hata i aki mwah loyi ro musa Mnoyan la, nwah maki kya kian kotas ta yanay Taru ka Yanay Tahus qa muyax qaca ga, aki magan calay muyax mnaki kya, ro ki maki kya qa laqi naha laro, rema maki kya la, nanu bnheci na Mnoyan hani maha ga, talagay yuhung laqi mamu hani, iyat kya hmut qmut laqi myan maha tomoq na kya maga, nanu ana ga, kyalun nya maha nyan nha phlyun krakis ro sening ga, nya ini sli gaga qa laqi mamu, usa mgaga musa kmut cquliq ki heci lga, nanu kahul squ pinkyanan na ni yutas Tmarung qani, maray sqa i laqi nya Kmwaring ki Qawin musa mgaga, ana ga trang mgaga wal naha sbilun qutux sswe naha Muhing, babaw nya mwah sbinah cqa Mnoyan lga, kmayan nqa bnheci maha haga qani ga, aki ssyn squ i atugan roq qyunam qani, m'say maki kya ga, Tmarung ki Kmucun qani ini swayan, pucing nya si usa hkangi nanaq tbinah nqu roq, nanu ana ga maha cani cihmop ga ka cami hkangi kkian cani maha qa qutux Tmarung ru kotas Kmucun ga, mwah kangi cani lga, haw!talagay knblaq kkian, hbciq qa qalang c’ux qani ru, aki ta maki cani maha Tmarung ma, ro nwah na kian ta cqa hago laro, mbehuy lma, wali muyax cbalay muyax cyunga, si shmut kblaq muyax ro, ro mbehuy ma suqun i pscyuk muyux ana kho scyukun lama, talagay lum behuy nya ta kian hani lama, nanu Ktmarung ya laga, ka cu maki cqa b'nux la, kaki qalang iyik son qa Kmucun ya ga, nanu cica ka Kmucun iyik, Tmarung bawiq.
Ulaljuc
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na Ulaljuc hya’ ga Puljetji. tay ’zil na Ulaljuc hya’ ga Qapedang.
Kosovo
kwara’ kinghciyan niya’ 10,887 sq km (maki’ tay 169ginkgan kin wahci’)
Margarita Xhepa
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
János Áder
thumb|Ader Janos|alt=Ader Janos.jpg thumb|labah Hungary
Qoyaw3
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 89%, Amis 2%, Paywan 1%, binah lihuyan s’uli 3%.
Nepal
thumb|labah Nepal thumb|Nepal
Nepal (尼泊爾) hya’ ga cyux maki’ tay 28 00 N, 84 00 E na Aziya’ syuw.
niniku
thumb|niniku
Ulaljuc
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
skikun
what mangay mcisan部落觀光
警備道沿線有4個泰雅部落，分別為留茂安（現茂安村）、四季（現四季村）、馬那烏樣（現四季平台）、埤亞南（現南山村）. 該道路於1920 年11 月23 日（民國9 年11 月23 日）開工，翌年（1921 年）3 月31 日竣工，僅費時四個多月，濁水溪（今蘭陽溪）側的宜蘭段全長共8 里（約32 公里），由西線（嘉蘭）至埤亞南鞍部（思源啞口），路寬不一，約2～6 尺（0.6～1.8 公尺），有吊橋8 座.
Kosovo
(kinwhci’ niya’ ga 10,887 sq km, kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 0 sq km)
Qoyaw3
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Nepal
kwara’ kinghciyan niya’ 147,181 sq km (maki’ tay 94ginkgan kin wahci’)
skikun
what mangay mcisan部落觀光
三、四南蔬果生產區
Álex Abrines
Álex Abrines (阿萊克斯•阿布里恩斯) hya’ga NBA pgnaw’ mari’ misuw qaniy, qutux sa p’agal tins’ tay suruw, praw maki’ tayglaing.
niniku
nnu’un​
meloh maku' cikay niqun qu niniku hiya'.
niqan
qutux niqan
haynasun iyal pinrr’agan na qutux niqan qu ana mincgway’ balay ga cyuw mqtwahiq hya’.
János Áder
ryax sa tay 3 nqu tay 5, János Áder, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1959)
Kosovo
Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 1,883,018.
Nepal
(kinwhci’ niya’ ga 143,351 sq km, kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 3,830 sq km)
Qoyaw
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Ulaljuc
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
niqan
Cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Nepal
Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 29,033,914.
Álex Abrines
kawas tay 1993, ryax sa tay 1 nqu tay 8, Álex Abrines, squliq na p’unro.
snuwing
thumb|Nin’ay go
qalang Skikun四季部落
snhyan 部落宗教
misu qani qalang Tayal ga, maki saying kkyokay, qutux ga Tensinkyo, ro te saying ga Cyorokay, nanu qabax nqu snnyahan nqu Tayal ga, mtnaq nqu i snhyun nha, ana ga skura squ qalang Tayal maha, snhyan qu i Tayal qani ga, kahul squ inlungan naha, aki smru nqu inlungan, ro skura nqu i qlhan naha, pisan cqani ga, aki maki nqu i anzin nqu i inblaq nqu qnxan nqu qyanux nqu Tayal.
skikun
what mangay mcisan部落觀光
南山、四季是宜蘭縣最高的二個部落，是宜蘭縣「高冷蔬菜」主要的輸出地，人口最集中的二個村落，也是工作最穩定的二個部落，四南地區實際上是由南山、四季、茂安、英士部落等，串連而成的，沿台七線、台七甲線蘭陽溪沿岸及溪谷，形成高冷蔬菜園區，其中以南山、四季及茂安所種植的區域為最廣，也是宜蘭縣最主要的高冷蔬菜產區.
niniku
nnu’un​
zyuwaw na:Squliq Atayal
snuwing
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 93% kyan ku 1,156 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 7% kyan ku 90 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Setik 76%, Tayan1 3%, Bunun 2%, Amis 1%.
maki qu ngasal bziran ru pqniqan iyu.
Nepal
Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 28.80%, lhlahuy hya’ ga 25.40%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 45.80%.
Mkslaq ru Hbun rangay
Mkslaq ru Hbun rangay
Kosovo
Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 52.80%, lhlahuy hya’ ga 41.70%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 5.50%.
Nepal
spzyang qalang na Kokka’ (首都)
spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Kathmandu.
Mkslaq ru Hbun rangay
rekisi
Sa kawas thelu ka 17 ga, tqrgun na Gipun quw qalang Basu’ rasun niya’ squw qalang Rahaw qaniy, kya qutux gluw nkis hya ga, wal si usa squ ki’a wal sa spayat kiro meta kin twahiq ka kraya’ na Sirak, Slaq sawn nha’ qu rhzyal qasa.
Nepal
snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)
snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 28 na tay ymagal byacing na qutux kawas.
mrhuw Kokka’ (國家元首)
mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Bidhya Devi Bhandari, aring ryax 29 squ byacing tay 10 sa kawas 2015 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Kosovo
spzyang qalang na Kokka’ (首都)
spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Pristina.
Álex Abrines
Álex Abrines hya’ga NBA pgnaw’ mari’ misuw qaniy, qutux sa p’agal tins’ tay suruw, praw maki’ tayglaing tay suruw.
qalang Skikun四季部落
qqyanux 經濟與特產
glabang ro bhciy calay roq cyan naha pmiyun tmana ro tbihi, qutux kawas ga muya cqa tmangux abax, ’bagan ro hoqan abax, kruma ga muya uyi cqa swana qmisan. ini khmay ccquliq mhriq qalang nha nanak mwah hmkangi ywaw ptyawun te hugan, gatu maki cqa qalang naha nanak muya rramat, kahul iyaw pqumah na rramat, mwani qani, nyan gatu kbalay ki ptuliq minnanak musa kpblaq qqnxan qalang tayal, pisan nqa kbalay muyax ’byan, pqmahun, ana ga, maki uyi qa mrkyas llaqi lmnglung maha, ini piyang qa maki krryax blaq na ptyawun ki sthan nya krryax, ini piyang blaq uyi pila nya rramat, mbehuy lga, uka qabax pinnuya la. nanu mmwani qani maki qa mrkyas llaqi, garing lmnglung muya llamu na phpah ro ocya, qalang Pyanan ki Skikun nyan garing pcqrux linhuyan na puqing pmuya pphpah ki ocya, giwan qutux nanak na pqmahun naha.
skikun
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Álex Abrines
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Mkslaq ru Hbun rangay
rekisi
qalang qani hya ga aring sa kawas thelu ga 19, cyugal qalang pintgqun mgqutux qalang, hga qani ga tesuru ga llyung, Batul, ru Uraw, yasa qu sawn nha Hbun Rangay.
srraral ga msbuq qu rhzyal qanni ru cingay balay qu pinuya naha pagay, nanu yasa qu Mkslaq son nha; qutux uzi ga hlahuy na Petlaman ga, yasa qu son nha qalang na yapit, 1400 syak kinwagiq nya, giway qparung utux cyux ms’rux kya. yani qu pizyang rgyax na Mkslaq ru Hbun rangay. Petlaman ga sllwan nha mha “zik na takuk qbhniq” uzi. 1748 syak kinwagiq nya.
ppzi’an
"Gong pitan" lalu na pitung s’agal nha lalu na ’tayal, qsya aring squ wagiq si bu’ sa sakaw btunux, ini baqiy sa pira kbhul kawas snbwn nya ru nyux nya pzitan qutux pitung, nanu yasa qu sllwan nha mha "Gong Pitan". Qalang Mkslaq ga te kraya ga cyux te htgan wagi, te kyahuw ga cyux sa te ghzyaq na. qalang. Mha qmuzit su turuy ga, mzyup squ Guqoh lga, si gluw squ tuqiy na 120 Sen. taw, tehuk su hungu Mkslaq tehuk tuqiy 58 syan ru mzyup sa qalang Mkslaq la. Mha. mluw su basu ga, aring Cikutaw mluw glgan basu Sinciku, mttaq sa Hbun rangay.
zyuwaw na:Squliq Atayal
snuwing
rhzyal kki’an
tay ’llaw na snuwing hya’ ga llyung. tay ’zil na snuwing hya’ ga gyax krahu’. tay mkyahu’ na snuwing hya’ ga llyung. tay mkraya’ na snuwing hya’ ga gyax krahu’.
Tayang go
thumb|300x300px|Tayang go
Tayang go (泰安鄉) mki sku Byori Keng. su’unun kwara glabang lingay ’kiyan ga 602.88 km² (rhyan rinpang glabang lingay ’kiyan ga 524.2 km², rr’an hyan glabang lingay ’kiyan ga 59.69 km²), 4,814 hi ku su’unun kwara alang hi kya, 1,508 buwan ku kwarakya, tiku sahuy na alang Gyencumin ga 3,986 hi, kyala kwara pinspung s’uli ga 83%. kwara sahuy na alang Gyencumin ga Taywang Gyencumin na Tayan ku smrrhu ku pyux s’uli taya kya. Taian syang hiya’ ga maki squ Miaoli kyeng ka sobih Taycyu na qalang rgyax’Tayal.
snuwing
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na snuwing hya’ ga paran. tay ’llaw na snuwing hya’ ga bwarung.
Tayang go
ays ptyaw sebu
Tayang go ays psgayun 8 ru 16 alang.
qalang Skikun四季部落
ryaniq 部落交通
kahul Giran skura Mnibu, glux te pitu cya seng si shouyu musa, krayas su hongu na xilan lga, skura glax ro shoyu musa, ro musa su ktalan kya la, ro tehok la.
Tjaviljaul
thumb|Kingbong go
snuwing
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
Tjaviljaul
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 97% kyan ku 129 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 3% kyan ku 4 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga,.
qalang Tjaviljaul ga ungat pqwasan biru.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
1. mllux
Tjaviljaul
qalang Tjaviljaul ga ungat kyokay.
Kosovo
snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)
snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 17 na tay sazing byacing na qutux kawas.
Tjaviljaul
qalang Tjaviljaul ga ungat hasisyo.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
ke na Tayal qani ga, son maha mllux, imi nya ga pyanga calay qa cquliq na Skikun, baha hmcwa qyunam na qalang Skikun cyunga, te minko 60 kawas ga, maki piyux cquliq mwah cqani mamu kman na ksya, mwani lga muwah mangay mcisan qabax cquliq la.
Tjaviljaul
qalang Tjaviljaul ga ungat ngasal sexu.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
2. ryaniq na knbalay ryax klhangan ta nya Ipun
Tjaviljaul
qalang Tjaviljaul ga ungat khu skwan biru.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
3. pkuya rramat ru bway ru phpah
Tjaviljaul
qalang Tjaviljaul ga ungat ngasal pkita nbu.
Tayang go
ays ptyaw sebu
16 alang hani ga, B’anux（天狗部落）, Maylubung（梅園部落）, Mepuwal（象鼻部落）, Mabanan（永安部落）, Malabang（馬那邦部落）, Suru（蘇魯部落）, Pakwari（八卦力部落）, Gali-hwan（南灣部落）, Matabalay（榮安部落）, Mabatuan（大坪部落）, Tabilas（圓墩部落）, Maibagah（司馬限部落）, Sakuhan（細道邦部落）, Swasiq（斯瓦細格部落）, Maytayax（大安部落）, Quwis awi’（砂埔鹿部落）.
Kosovo
mrhuw Kokka’ (國家元首)
mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Hashim Thaçi, aring ryax 7 squ byacing tay 4 sa kawas 2016 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
ta qalang Giran qaniy ga, qalang Pyanan ki Skikun puqing baweq calay roq cyan nha ki’an, giwan puqing calay uyi kihulan na ’’pkuya rramat’’, khmay ccquliq nya ru maki ywaw ptiyawun nya uyi. qalang Pyanan ki Skikun ini ga Lmwan ga, giwan qutux llyung kki’an nha, mlux cqa syax na llyung Mnibu ki ryaniq turuy na mwani qaniy, gway rrmat cyan nha pmiyon ki klhan, giwan puqing calay uyi kihulan na ’’pkuya rramat’’.
Tayang go
lalu’
Taian syang.
Tjaviljaul
rhzyal kki’an
lingay na Tjaviljaul ga Djelunavunavuk ru Sapulju.
Tayang go
lalu’
Taian syang hiya’ ga maki squ Miaoli kyeng ka sobih Taycyu na qalang rgyax ’Tayal.
qalang Skikun四季部落
wahan mangay mcisan 部落觀光
編寫者 呂仲安 20227.19
Tayang go
Tai'an qalang na ulay
yalaw gi pzyux qu ulay nya ′san nha, sllwan nha “Tai'an qalang na ulay”.
Tjaviljaul
kyokay (教會)
qalang Tjaviljaul ga ungat kyokay.
ppqbaqan (教育)
qalang Tjaviljaul ga ungat pqwasan biru.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tayang go
rekisi
sraral maki na’ Gipun, kwara’ qalang na Tai’an syang ga ubuy squ Sincik su’tahu gun, masuq mpciriq lga yasa iyugun nha smi’ sa qalang ryax ’Tayal.
aki nha pslalu’ Miaoli kyeng Ta’an syang, ana ga mtnaq lalu’ na Taycyu kyeng Ta’an syang.
kawas te 1952 te mspat byacing, ’iyugun nha pslalu’ sa Ta’an syang, m_yan “kwo tay min an” teta si mqoyat krryax ma’.
hmgiru lmosay
Kya qu rgyax ptlaman,rgyax Malabang, ulay Taian, Papak Waqa’ kwocya kongyeng,Taian stsan qeqaya’ sraral, Chingan qalang kni’an sraral ru tuqi’ sraral.
snuwing
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
spyang qqyanux na Tayal
spyang qqyanux na Tayal (泰雅族的主要生計)
spyang balay qqyanux na Tayal hya’ ga yaqu mqumah, yalaw gi mqumah hya’ ga yasa qu pzyang balay sqyanux na ita’ ka sun mnqyanux qani, ana ga, swa’ nanak ka giway zyuwaw na qmalup nanak qu mutuw spkayal na bnkis kayryax pi? qani hya’ ga myay’ su’ na mqwas biru’ gaku’ ka ini’ naha kaylaniy iyal qu yuwaw na miru’ hya’ ga min’uqu’ yaqu ima’ qu lawkah mayqzinah ini’ ga ima’ qu lawkah iyal mkzyap, ini’ ga ima’ qu blaq balay qawlu’ ka baq balay mqwas qu mutuw naha’ skayal krayryax, qani hya’ ga, yasa qu mutuw naha ttrahu’ sa pinspngan naha rwa! ini’ naha kaylaniy iyal qu kinqas naha’ mqbaq biru’ hya’, nanu’ yan qasa uzi qu zyuwaw na mqumah qani hya'. ana su si say gi qutux qutux ryax yasa si sawk krayryax squ uraw qu mqumah hya’, ungat ana qutux qu musa’ naha’ ssyaq qu zyuwaw na mqumah hya’. nanu’ yan nasa lga, pin’qun naha’ mung uzi lgi giway zyuwaw na qmalup nanak blaq spinqzyu’ na mmlikuy Tayal lrwa! ini’ naha’ kaylaniy iyal qu zyuwaw na mqumah hya.
snuwing
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
spyang qqyanux na Tayal
maha iy ‘nblayqun ta’ pspung lga, ana ttkuhun phapuy qu buwax hya’, ru baqun ‘mutu’ qu pagay ru buwax hya’, ga ini’ baqiy ‘mutu’ qu hi’ qsinuw hya. ana maha mutuw naha’ ssi’ tmmyan qu hi’ na qsinuw hya’ ga, ini’ baqi krangi’ mami’ maniq krayryax qu hi’ qsinuw hya’, nanu’ yasa qu mrayraya’ cikay qu knita’ na Tayal sa qaynu’ qu spyang balay qqyanux na Tayal hya’. zyuwaw na tmqsinuw hya’ ga, niwan yasa qu mutuw smtrahu’ sa lalu’ na mmlikuy qasa hya’, myay’ su na kknayril ga yaqu tminun qu syan naha’ inlungan laha hiya’, nanu’ iy squliq bzinah qu mita’ say an nqani lga, musa’ naha’ si ga giway nanak tminun qu zyuwaw knayril tayal ru giway tmqsinuw nanak uzi qu zyuwaw na mmlikuy Tayal musa maha lmnglung lrwa.
nanu’ yasa qu spyang balay sqyanux na Tayal hya’ ga, yaqu mqumah qani qu balay.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tayang go
tuqi ’san
kya qu “kwotaw 3 Syan”, “Tay 3 Syan”, “Syan taw 118 haw”. basu lglgan ga kya “Miaoli 61”, “Miaoli 62”, “Miaoli 63”, Miaoli 64”ru “Miaoli 63” “Sincyu k_yun”.
kisya’ glgan
Ungat kisya’ glgan hiya
Tjavualji
thumb|Taimali (Tayimari go)
Tayang go
spyangan na pinbahu
Qapu’,qwaw trakis, ngta’ qnazyat rgyax,ali’,qwirux, kaway, hwolongkwo’, qurip, warang.
pqwasan biru ’laqi’ mrkyas
Taian pqwasan biru ’laqi’ mrkyas
Tjavualji
alang Tjavualji (大麻里部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Tayimari go, kwara sali buwan nya ga 884 buwan, 2,112 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 41% kyan ku 863 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 59% kyan ku 1,249 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 34%, Amis 4%, Rukay 1%, Puyuma 1%.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Tjavualji hya’ ga Lupakatj. tay mkyahu’ na Tjavualji hya’ ga Takidis.
kyokay (教會)
qalang Tjavualji ga ungat kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
pqwasan biru ’laqi’ mrkyas (國民中學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ mrkyas.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Koyo
thumb|Ruisui (Hamicho go)
alang Koyo (溫泉部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Hamicho go, kwara sali buwan nya ga 424 buwan, 976 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 29% kyan ku 283 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 71% kyan ku 693 hi nya.
maki qu ngasal bziran.
kyokay (教會)
qalang Koyo ga ungat kyokay.
ppqbaqan (教育)
qalang Koyo ga ungat pqwasan biru.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Roscoe Arbuckle
thumb|Roscoe Arbuckle|alt=Roscoe Arbuckle.jpg
Roscoe Arbuckle
kawas tay 1887, ryax sa tay 24 nqu tay 3, Roscoe Arbuckle, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 1933)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Sakuhan
thumb|300x300px|Tayang go
alang Sakuhan (細道邦部落) ga niya mki sku Byori Keng atu Tayang go, kwara sali buwan nya ga 119 buwan, 368 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 72% kyan ku 266 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 28% kyan ku 102 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan68%, Amis1%, Bunun2%, Truku1%, binah lihuyan s’uli 1%.
niqun
niqun (飲食)
Sakuhan
maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
niqun
’law balay niqun ta sraral, yan nqu ngahi, sehuy, trakis ru qulih Tayal, bizyoq rgyax, mit rgyax, para…kwara nnanu nniqun na rrgyax ga niqun ta.
Sakuhan
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Sakuhan hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Sakuhan hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Sakuhan hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Sakuhan hya’ ga rgyax krahu’.
niqun
Zihung balay phapuy misu qaniy, minnuya nanak na ramat, qnayat nanak na ngta ru guru, ini szyay maniq qu llaqi misu qaniy, siki musa maniq pinhapuy na ttanux.
Sakuhan
rekisi (歷史)
tayal na alang Sakuhan ga
kyokay (教會)
maki 2 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
niqun
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:Squliq Atayal
Sakuhan
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Qphay
thumb|Hosing Ku
alang Qphay (下巴陵部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 30 buwan, 92 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 64% kyan ku 59 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 36% kyan ku 33 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 63%, binah lihuyan s’uli 1%.
Oro’raw
thumb|Gpho go
alang Oro’raw (上比來部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Gpho go, kwara sali buwan nya ga 40 buwan, 108 hi ku kwara s’uli tayan.
Qphay
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qphay hya’ ga llyung. tay ’zil na Qphay hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Qphay hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Qphay hya’ ga llyung.
tay mkyahu’ na Qphay hya’ ga Zihing (Ziehing). tay ’llaw na Qphay hya’ ga Balung.
Oro’raw
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, saySiyat 77%, Tayan 11%, Amis 2%.
Qphay
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
Oro’raw
maki qu ngasal bziran.
Qphay
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Oro’raw
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Oro’raw hya’ ga llyung. tay ’zil na Oro’raw hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Oro’raw hya’ llyung. tay mkraya’ na Oro’raw hya’ ga rgyax krahu’.
Ömer Aşık
Ömer Aşık hya’ga NBA pgnaw’ mari’ misuw qaniy, qutux sa pkaki’ kkska’.
Oro’raw
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Oro’raw hya’ ga R’ra’. tay ’zil na Oro’raw hya’ ga Kyu’ang.
Ömer Aşık
kawas tay 1986, ryax sa tay 4 nqu tay 7, Ömer Aşık, squliq na p’unro.
Oro’raw
kayal (氣候)
qmisan lga, hzyaq balay maki’ te rgyax hiya’.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tayax
thumb|Nahuy go
alang Tayax (抬耀部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Nahuy go, kwara sali buwan nya ga 38 buwan, 142 hi ku kwara s’uli tayan
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 99% kyan ku 141 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 1% kyan ku 1 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 94%, Amis 1%, Paywan 1%, binah lihuyan s’uli 1%.
maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tayax hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Tayax hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Tayax hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Tayax hya’ ga rgyax krahu’.
tay mkraya’ na Tayax hya’ ga Ponaway. tay ’zil na Tayax hya’ ga Plmwan.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
nira
nira ga squnan ta phapuy ramat.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Margrethe II
mrhuw Denmark ta’ misuw hya’ ga Margrethe II, aring ryax tay 14 squ byacing tay 1 sa kawas 1972 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Ken Bannister
Ken Bannister sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
kawas tay 1960, ryax sa tay 1 nqu tay 4, Ken Bannister, squliq na p’unro.
Ross Alexander
thumb|Ross Alexander |alt=Ross Alexander in the trailer for Shipmates Forever (1935).jpg
Ross Alexander
kawas tay 1907, ryax sa tay 27 nqu tay 7, Ross Alexander, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 1937)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Oscar Apfel
thumb|Oscar C. Apfel|alt=Oscar C. Apfel.lowrey.jpg
Oscar Apfel
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Netherlands
thumb|labah Netherlands thumb|Netherlands 縮圖|ngasal na H-lan 縮圖|sraran na syaw na umi qu H-lan 縮圖|bway na H-lan Netherlands (荷蘭) hya’ ga cyux maki’ tay 52 30 N, 5 45 E na Oco syuw.
kwara’ kinghciyan niya’ 41,543 sq km (maki’ tay 135ginkgan kin wahci’)
(kinwhci’ niya’ ga 33,893 sq km, kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 7,650 sq km)
Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 17,016,967.
Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 55.10%, lhlahuy hya’ ga 10.80%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 34.10%.
spzyang qalang na Kokka’ (首都)
spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Amsterdam.
snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)
snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 27 na tay spayat byacing na qutux kawas.
mrhuw Kokka’ (國家元首)
mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Willem-Alexander, aring ryax 30 squ byacing tay 4 sa kawas 2013 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
nniqun
thumb|trakis
nniqun (食物)
nniqun na Tayal sraral hya’ ga.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Royce D. Applegate
Royce D. Applegate
kawas tay 1939, ryax sa tay 25 nqu tay 12, Royce D. Applegate, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 2003)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Mksuzing
thumb|Nahuy go
alang Mksuzing (麥樹仁部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Nahuy go, kwara sali buwan nya ga 69 buwan, 161 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 87% kyan ku 140 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 13% kyan ku 21 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 80%, Amis 2%, binah lihuyan s’uli 4%.
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Mksuzing hya’ ga llyung. tay ’zil na Mksuzing hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Mksuzing hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Mksuzing hya’ ga rgyax krahu’.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
squliq
squliq (人、人類)
squliq hya' ga pinbcyan na minqyanux babaw uraw qaniy, qaniy hya' ga sinbcyan sa lamu' na ini' ptnaq na minqyanux, nanu' kwara' qu squliq ru qqsinuw, ru qqbhniq, ru qlqulih, ru kwara' ka kaykuwi'. nma' ta' baqun maha squliq hya' ga maki' sqaniy qu sinqaysan na gluw qaniy hya' ga, kya qutux luhay kkayal na bnkis sraral ga, mutuw kmayal maha "ita' squliq hya' ga, ini' ptnaq sa qsinuw giy ini' ta' pinhmut mqyanux ita', qsinuw hya' hya ungat sayux naha' laha, ungat gaga' na qsinuw hya."
qutux kkayal hya' sun maha squliq qaniy hya' ga, ini' pgluw qu ginlhuyan ga squloiq sawn naha', niwan maha iyat ta' gluw maha qu kay' qasa hya'.
skahul ta' squw sinbcyan na ubuy gluw na squliq lmpuw lga, maki' kya quw sawn naha' ’tayal ru Baybuzyuq (賽夏族古代名稱) ru Bunun.
itan ga balay balay na squliq.
zyuwaw na:Squliq Atayal
sslalu' na 'tayal
sslalu' na ’tayal泰雅族取名字的方法
Taybu go
thumb|Taybu go
Taybu go (泰武鄉) mki sku Heto Keng. su’unun kwara glabang lingay ’kiyan ga 124.11 km² (rhyan rinpang glabang lingay ’kiyan ga 62.71 km², rr’an hyan glabang lingay ’kiyan ga 55.5 km²), 5,057 hi ku su’unun kwara alang hi kya, 1,288 buwan ku kwarakya, tiku sahuy na alang Gyencumin ga 4,921 hi, kyala kwara pinspung s’uli ga 97%. kwara sahuy na alang Gyencumin ga Taywang Gyencumin na Paywan ku smrrhu ku pyux s’uli taya kya.
ays ptyaw sebu
Taybu go ays psgayun 6 ru 9 alang.
9 alang hani ga, Qapedang（武潭部落）, Kaviyangan（佳平部落）, Ulaljuc（泰武/吾拉魯滋部落）, Masisi（馬仕部落）, Piyuma（平和部落）, Ludja（安平部落）, Tjaialev（達里部落）, Puljetji（佳興部落）, Tjaranauma（萬安部落）.
spzyang galan khaw squ‘ring rmuruw sa tninun na qalang tayal
spzyang galan khaw squ‘ring rmuruw sa tninun na qalang tayal (泰雅族的傳統產業以及工藝的發展)
aring sraral mutuw pmhyun Tayal ka mutuw naha’ galan khaw hya’ ga, mluw squ qqyanux naha’ mmuhi’ sa ruma’ tayal sa ggalan naha’ ttngasal han, babaw nya’ mwah qu Gipun lga, sgsugun na Gipun maha qiri’ mmuhi’ sa labing ru blhuy, ru galun na Gipun sbaziy naha’ tay Gipun maha ruw, aring kya qu lawkah muhi’ kya kwara’ qu qalang na Tayal qani. suruw na Gipun lga, yaqu nuka’ na kgiy squ bblhuy qu spyang bzirun na Plmukan galan khaw na Tayal hya’ ha, yalaw gi wayal t’rgun tmutu’ na Plmukan kwara’ qqhuniq rgyax tayal lru, ki’a naha’ skngungu’ ppsluhiy kwara’ rhzyal rgrgyax lru, sgin na aki’ ta’ pkmtasiq kwara’ rhzyal Taiwan maha lru, aring 45 kawas thayluw lqu sglaing naha’ mmuhi’ qayparung Gipun la, nanu’ ktan kya na Tayal lruw, yasa siy ppmuhi’ qayparung kwara’ qu Tayal kya la. kwara’ qani hya’ ga kahul sa bbzirun na Plmukan qu spmuhi’ naha’ qani hya’. tayhuk 60 kawas thayluw lga, wal si ‘nxal yaqih kwara’ qu bbziran khkhaw tayal ka rruma’ ru qayparung ru kwara’ ka bblhuy ru nuka’ uzi lruw, minusa’ sayqabu’ hugal kwara’ qu mmrkyas tayal kruma’, ga musa’ muhi’ tqinuw rgyax kruma’ qu tayal hya’ ha, ga ini’ tayhuk mawpuw kawas lga, mngaygyut mwah mmuhi’ baybway qhuniq ka nasi’, qzimux, ru bnubuw qani lga, ini’ qbsyaq uzi, ruw iyugun naha’ sa qapu’ Gipun la, babaw niya’ lga, pzyux iyal qu muhi’ sa baybway lru, mkura’ sa muhi’ rramat qu maki’ tay rgyax la, ruw nanu’ ya’qani qu nyuw naha’ lhingan mlahang na’ misuw qani la.
nanu’ qu zyuwaw na rmuruw sa tcinun na tayal hya’ ga, aring squ kawas thayluw sa 2000 lga, tmrang sa yaqih iyal qnqyanux na ita’ Taywan ka maymaw msn na ini uluw pcyuwagan kwara’ qu squliq ru, yasa qu aki’ syun sa qnxan na tayal maha u hhalan mcisal mhngaw na squliq kahul tay bzinah, ru aki’ niya’ skahul sa tninun na tayal ka tminun naha’ tawkan, kgiri’, yqbun, ru kwara’ ttaykuy na baha’, ru kwara’ ka qbubu’ na qwazyux, ru tninun lklukus na kknayril tayal, ru tzyu’, pala’, ru tawyah, aki’ bzirun na lpyung hugal, naki’ tmwang cikay ggalan khaw na tayal maha qu inlungan na Thawki’ ta’, ru ps’rxun naha’ kya uzi qu hhngawan tay rgyax na lpyung tay hugal, nanu’ aring kya lqu lmuhing kya uzi mmuhi’ sa rramat ru kbalay sa ’’byan lpyung kahul hugal lqu nyuw naha’ spyangun mlahang misuw qani la.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Otis Birdsong
Otis Birdsong sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
kawas tay 1955, ryax sa tay 12 nqu tay 9, Otis Birdsong, squliq na p’unro.
Sanna Marin
thumb|Sanna Marin (桑娜·馬林) thumb|labah Finland
Sanna Marin (桑娜·馬林)
ryax sa tay 16 nqu tay 11, Sanna Marin, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1985)
mrhuw Finland ta’ misuw hya’ ga Sanna Marin, aring ryax tay 10 squ byacing tay 12 sa kawas 2019 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Sanna Marin minkahul sa Helsinki na Finland.
squliq na ptqsinuw
squliq na ptqsinuw (燒墾民族)
Ken Boyd
Ken Boyd sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
Tjinavanavalj
thumb|Rayiyong go
Ken Boyd
kawas tay 1952, ryax sa tay 25 nqu tay 3, Ken Boyd, squliq na p’unro.
squliq na ptqsinuw
Tayal hya’ ga ptqsinuw na squliq kruma’ ka maha Tayal hya’ ga yaqu tmqsinuw qu sqyanux naha’ qani hya’ ga, yalaw gi pncisal krayryax qu mmlikuy na Tayal ga, mutu giway zyuwaw na tmqsinuw nanak qu spkayal naha’, ru yaqu zyuwaw ’nwahan naha’ tmqsinuw qnanak qu spnqzyu’ naha’, qu zyuwaw yan nqani hya’ ga mzyay’ nqu laylaqi’ mqwas biru’ ka, ana ya’qu musa’ mqwas biru’ ru mqbaq miru’ balay qu spzyang naha’ s’usa’ Gaku’ ga, mwah ngasal lga giway nanak yaqu ima’ qu spzyang balay haylaw mayqzinah, ima’ qu spzayng balay baq mqwas, ru ima’ qu lawkah balay mkzyap nanak spnqzyu’ naha’. ungat ana qutux qu mwah pnqzyu’ na maha maha nanu’ kin blaq balay mqbaq biru’. nanu’ ka mmlikuy na Tayal uzi ga, aw’ yaqu mqumah qu spzyang naha’ sqyanux ga, ungat ana qutux qu knayal na kinblaq psyaqan na mqumah hya’, min’uqu’ yaqu musa’ tmqsinuw squ pinkzyapan naha’ sa squliq qu spnqzyu’ naha’, nanu’ misa yan nasa gi musa’ tmqsinuw squ zyuwaw na mkzyap hya ga yasa qu mutuw skrahu’ rqyas na mmlikuy ru.
Tjinavanavalj
alang Tjinavanavalj (橋東部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Rayiyong go, kwara sali buwan nya ga 62 buwan, 195 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 98% kyan ku 191 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 2% kyan ku 4 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 89%, Amis 2%, Rukay 1%, binah lihuyan s’uli 7%.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tjinavanavalj hya’ ga Tjakuvukuvulj. tay ’zil na Tjinavanavalj hya’ ga Kuangka.
tay ’llaw na Lahaw hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Lahaw hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Lahaw hya’ ga Tranan. tay mkraya’ na Lahaw hya’ ga Tampya.
tay mkraya’ na Lahaw hya’ ga Ulay. tay mkyahu’ na Lahaw hya’ ga Tranan.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
sslalu’
sslalu’ (名制)
gaga’ na sslalu’ Tayal hya’ ga, syun naha’ glaing lalu’ na laqi’ hru ‘buzyan naha’ lalu’ na yaba’ naha’ tay suruw, gi yasa qu blaq slpuw musa’ tay yatux.
Ku shu shu
thumb|Dawu (Taybu go)