cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yousef Abu-Taleb
thumb|Yousef Abu-Taleb|alt=Lonelygirl15 daniel laptop.jpg
kita「看」
kita「看」的加綴延伸義
你看過醫生了嗎?
Yousef Abu-Taleb
Yousef Abu-Taleb(優素福·阿布·塔利布)
kawas tay 1980, ryax sa tay 31 nqu tay 7, Yousef Abu-Taleb, squliq na Bunge’.
kita「看」
kita「看」的加綴延伸義
5. ini su baq mita squliq.
你不會觀察人.
pn’yuwan na Mgaga
pn’yuwan na Mgaga (馘首傳說)
kita「看」
kita「看」的加綴延伸義
6.qlangun balay mita wah.
懶的看你了. （懶的理你了）
7. bleqi mita ay, laxi balay psay tanux la.
好好的看管哦！不要讓他出門了.
Yousef Abu-Taleb
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Edi Rama
250px|thumb|Edi Rama (艾迪·拉馬) thumb|labah Albania
Edi Rama (艾迪·拉馬)
ryax sa tay 7 nqu tay 4, Edi Rama, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1964)
mrhuw Albania ta’ misuw hya’ ga Edi Rama, aring ryax tay 15 squ byacing tay 9 sa kawas 2013 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Albania
kita「看」
kita「看」的加綴延伸義
8. uwah mita cikay binrwan maku qani.
來檢查一下我的這個作業.
9. ’say mita cikay yata su ki.
去拜訪/看望一下你的阿姨哦！
10.ktay kya nanak la.
你自己決定了.
kita「看」的隱喻
1. baq balay mita roziq nya.
他的眼睛很會判斷. (=表示他很會察眼觀色之意)
2. baq mita lungan squliq.
Ludja
thumb|Taybu go
kita「看」
kita「看」的隱喻
會觀察人的心裡. (=表示會善解人意之意)
3. hala saku mita kayal ha.
Ludja
alang Ludja (安平部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Taybu go, kwara sali buwan nya ga 42 buwan, 184 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 95% kyan ku 175 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 5% kyan ku 9 hi nya.
kita「看」
kita「看」的隱喻
我去看天氣哦！(=表示我要去上廁所之意)
4.usa mblaq mita syax na wagi ru mangay qsya na mtawaw.
Ludja
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 93%, Amis 1%, Bunun 1%.
pn’yuwan na Mgaga
’nxan lela ga, ptna’ utux ci knkyan na kwara cyoli cinbwanan, wa si m’es ci m’yanux krryax kya kwara. babow nya laga knahun wa mbhuyow cyoli, ngyut ngyut khmey cyoli la, ngyut ngyut ini ptna’ urow uy, nanu yaca memow mkayal maha tbcyan ta hata maki binah na kki’an kya.
Ludja
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Ludja hya’ ga Tjaranauma. tay ’llaw na Ludja hya’ ga Tjaialev.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
bqanux
bqanux qani ga blaq balay niqun qu hi nya
bsilung
bsilung (河)
pn’yuwan na Mgaga
Tegan pnkyalan naha kwara, ro cpung maha ckan hi tbcyan sa’ing gluw kwara naha, utux gluw ga nya si kali iyik rgyax naha, binah cyoli ga mbiya’ musa alang Hogan naha, tbcyan ‘masuw cyoli ga, baha mcya piyux ci cyoli nga ro ini ba’iy mcpng uy, nanu yaca wa pmumu pnkyalan sa’ing gluw kwe maha musa ta mkarow nanak b’bu na rgyax gluw ta nanak ma, ro mshmow ta mlawa, glgey ta hnow tai ma nya tyaba hngiyang cpung pisa khmey na gluw ta cpung.
bsilung
bsilung ga pslyan kwara qsya ru musa te umi la.
pn’yuwan na Mgaga
ana ga gluw wayal maki alang hogan naha hiya, iyik musa karow b’bu na rgyax na rgyax ga, myasa ci tunux mrhow naha, tun cka hi na gluw naha nanak lmon tl’eng suruw na rgyax, ini how mlawa. Nanu yaca trang cpung maha knahun how ro cpung ima naha khmey hi ga, tipik ci hngiyang naha, ro mrhow naha musa sina tmwang hi mi’ naha, smwan mi’ hi mrhow ta, msa’ing cpung mlawa lwey ga, ryax haca ga ini tl’eng hi naha, nanu yaca kwara show mlawa hngiyang naha ga wayan naha thyayan miyiy kwara rgyax, nanu yaca wa moyey hnow ta la.
bqanux
bqanux (山鹿)
qruzyux qihuy nya’ qu bqanux hiya’. r’tung cikay qihuy nya’ qu mit hiya’.
pn’yuwan na Mgaga
skura cyoli Tayal kmayal, gaga na Mgaga kwe ga aring ’ringan beta ksu’an nya pna’ras yow mshiyuw, gnlgan na pntyagan gaga klhangan, aring cpung ryax na musa Mgaga laga, ppluyak ro kwara gluw uy ga musa ini ptna’ ryax na t’ryax naha uy la, musa ptna’ mlahang ryax. iyik mlahang gaga ga maki piyux gaga psani’ glgan, ptna’kya iyik, cka, tmsu’an gaga klhangan kya ga maki nanak pnba’ ta yow knahun cinryanan, sina knhangan na lutux ro s’as sn’asan na ryax. kwra hn’ilan na yow hntgan mnwah Mgaga ga, muluw yow ro yihul nglung, nanu yaca kenah nya cmruw sgamil kwara gaga nya khangan uy la.
L.muan
thumb|Tayto go
bqanux
trang kki’an qu glaquy na bqanux ga, ini’ qlupi na Tayal sa. bha hmswa’ teta’ ini’ pkyut qu bqanux ma.
pn’yuwan na Mgaga
maki yow baley ’txan Mgaga ga, iyat nanak nya pkita yuhum nya Tayal, iwan ini mnu’u gmluw kwara gnlgan ta tu’iy na gaga klhangan, nanu yaca maki myasa klhangan na lutux row a myasa yow na mnwah Mgaga. Cyukun nglung ga s’ungat yow naha mnwah Mgaga ga, cnpu’ing yow ga ini naha khangiy gaga psani’ ro hmtiy ini gluw gaga mtiyow.
L.muan
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 96% kyan ku 213 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 4% kyan ku 10 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 85%, Amis 2%, binah lihuyan s’uli 7%.
ray’in
thumb|Nansyo go (Sitan go)
bqanux
zyuwaw na:Squliq Atayal
ray’in
alang ray’in (蓬萊部落) ga niya mki sku Byori Keng atu Sitan go, kwara sali buwan nya ga 148 buwan, 352 hi ku kwara s’uli tayan.
kita「看」
kita「看」的隱喻
去看見陽光和觀看清澈的水. (=表示希望能永續繁衍之意)
L.muan
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na L.muan hya’ ga Qalang skikun.
Luhing na pinsbahan kay’
Luhing na pinsbahan kay’(語言系統)
L.muan
kyokay (教會)
maki 2 kyokay.
ray’in
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 41% kyan ku 143 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 59% kyan ku 209 hi nya.
Luhing na pinsbahan kay’
zyuwaw na:Squliq Atayal
L.muan
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
ray’in
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, saySiyat 37%, Tayan 2%, Paywan 1%, Amis 1%.
kita「看」
kita「看」的隱喻
5. mita nutux ga iyat kblaq.
ray’in
maki qu ngasal bziran.
kacing
blaq balay niqun kacing qu lmiquy hiya’. mha ni s'anan ta' na bngciq qu kacing mga, mutu skhikang na kacing ma. sraral hiya’ ga, sqibuw ta slaq qu kacing hiya’.
Kishida Fumio
thumb|Kishida Fumio (岸田文雄) thumb|labah Japan
prahum
prahum (嘴唇)
thumb|prahum
kacing
maniq(食用)
inblequn tmahuk qu tapang na kacing ga blaq niqun uzi. lokah iyal qu uwiq na kacing hiya’ ru siki lnggan.
prahum
prahum (嘴唇)
Prahum ru g'nux ga zyan nqu mtswe, prraw ga mutux baq maniq.
ray’in
rhzyal kki’an
tay ’llaw na ray’in hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na ray’in hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na ray’in hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na ray’in hya’ ga rgyax krahu’.
kacing
maniq(食用)
thumb|399px|Kacing
Kishida Fumio
Kishida Fumio (岸田文雄)
mrhuw Japan ta’ misuw hya’ ga Kishida Fumio, aring ryax tay 4 squ byacing tay 10 sa kawas 2021 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Kishida Fumio minkahul sa Shibuya, Tokyo na Japan.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Japan zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Japan
Kayu-baliq
thumb|Hosing Ku
kita「看」
kita「看」的隱喻
看見神鬼不太好. (=表示風水不好，不能繁衍後代之意)
Kayu-baliq
alang Kayu-baliq (新村部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 150 buwan, 359 hi ku kwara s’uli tayan.
kita「看」
kita「看」的隱喻
6. iyat minita wagi na.
Kayu-baliq
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 2% kyan ku 8 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 98% kyan ku 351 hi nya.
ray’in
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na ray’in hya’ ga kaehkaba:oS. tay mkyahu’ na ray’in hya’ ga batbato’an.
Kayu-baliq
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 1.4%, Amis 0.3%, Puyuma 0.3%, binah lihuyan s’uli 0.3%.
Takay
alang Takay (達蓋部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Buri go, kwara sali buwan nya ga 162 buwan, 391 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 20% kyan ku 79 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 80% kyan ku 312 hi nya.
ray’in
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Kayu-baliq
maki qu ngasal bziran.
Takay
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 16%, Bunun 2%, Tayan 2%, binah lihuyan s’uli 1%.
Kayu-baliq
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Kayu-baliq hya’ ga llyung. tay ’zil na Kayu-baliq hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Kayu-baliq hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Kayu-baliq hya’ ga rgyax krahu’.
Takay
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
Kayu-baliq
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Kayu-baliq hya’ ga Luhung. tay ’zil na Kayu-baliq hya’ ga Kzyay.
Takay
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Takay hya’ ga llyung. tay ’zil na Takay hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Takay hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Takay hya’ ga llyung.
Kayu-baliq
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Takay
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Takay hya’ ga Mangcelan.
LK
LK (已故)
Takay
kyokay (教會)
qalang Takay ga ungat kyokay.
hasisyo
qalang Takay maki 1 hasisyo.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
LK
aw’ ru kya qu wayal mhuqil hya’ lga syan naha’ sa Lk qu tunux na lalu’ naha’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Takay
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
bsyaw
thumb|bsyaw
psaniq
zyuwaw na psaniq hya ga, yaqu iyat qqyaqih na gaga tayal, kya qu hmiriq sa gaga Tayal lga, yasa qu mutuw phawgun na Utux la.
posa rusa
posa rusa (放鐵夾)
kita「看」
kita「看」的隱喻
還沒見過太陽. (=還沒有能力成家立業之意)
posa rusa
naras cu nya hlahuy uba mu ga, cba’an cu nya posa rusa ru sbhul ttu’, cba’an cu nya gaga psani’ yow na mluyak ro ’nxan ita tayal lela uy.
sbilan cu nya ke’ uba mu maha:“’ngiyat su mtiyow ga, mwah isu nanak myasa na yow ma, lokah su mowas biru ga, musa su m’agan myasa na pntyagan babow nya, thoyey su s’ayat la’iy ro knerin su nanak uy ma.
musa myasa ci ’nxan cinsali su uy ma.” t’aring kisa laga, musa cu lokah baley mowas biru la, nway ini ’nkux ro mowiy mnglung yaba yaya mu naha yow mu.
kinhulan s’utu biru
江明清(Yawi．Nomin)，宜蘭澤敖利泰雅族語語言學習教材（1-6）全冊（Llyung klesan【南澳流域】澤敖利泰雅族語讀本） 原住民族語言著作（臺灣：永望文化事業股份有限公司.2001）
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
1. mita su nkum lga tbzih ngasal la.
posa rusa
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:Ke' na Girang C'oli Tayal
Puljetji
thumb|Taybu go
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
你看見天色昏暗就要返家了. (=表示不要白走一趟之意)
Puljetji
alang Puljetji (佳興部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Taybu go, kwara sali buwan nya ga 138 buwan, 456 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 98% kyan ku 447 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 2% kyan ku 9 hi nya.
Myron Brown
Myron Brown (邁隆·布朗) sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
pqrroq
pqrroq (蹲低姿勢而行,動詞)
Kirk Acevedo
kawas tay 1971, ryax sa tay 27 nqu tay 11, Kirk Acevedo, squliq na Bunge’.
Myron Brown
kawas tay 1969, ryax sa tay 3 nqu tay 11, Myron Brown, squliq na p’unro.
Tom Bowens
kawas tay 1940, ryax sa tay 7 nqu tay 7, Tom Bowens, squliq na p’unro.
Kirk Acevedo
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
pqrroq
Pqrroq cikay mhkangi',hala su' pstacing kayrang.(請蹲下來走路,以免撞上梯子)
Puljetji
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 94%, Bunun 1%, binah lihuyan s’uli 2%.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
2. aring mhtuw wagi sasan, siy kita memaw mtalah qu kayal musa mqwalax lma.
pqrroq
mqrroq:形容蹲著姿勢走路,是動詞用語,與謙卑的心無關!
bsyaw
bsyaw (月桃)
Puljetji
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
bsyaw
galan nha’ qu bsyaw hiya’ ma. glabang abaw na bsyaw hiya’.
zyuwaw na:Squliq Atayal
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
日出前東方天空一片紅，當天就會下雨了. (=表示不要白做之意)
Rinahem
thumb|Shoufeng (Syuhong go)
alang Rinahem (光榮部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Shoufeng, kwara sali buwan nya ga 327 buwan, 913 hi ku kwara s’uli tayan.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
3. mita ta pira glupun na spung sbehuy ga, pira sbehuy nya mwah uzi.
看見颱風草有幾條縐褶，就會有幾個颱風會來.
pqrroq
zyuwaw na:Squliq Atayal
Rinahem
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 86% kyan ku 787 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 14% kyan ku 126 hi nya.
Myron Brown
maki sa kawas 2006 lga mhngaw ini ptzyuwaw la.
tmangux abax
tmangux abax (春季)
ginringan qa mbhkux payat kayal qani ga tmangux abax, garing saying byaling cyugal ski magal ryax ga t’aring qa tmangux abax qani. garing magal byaling magal ski pitu ryax gas i say maha tmsuqan qa tmangux abax qani la, tmangux abax laga si baqi maha sinpngan ryax qa gaga na sm’atu la
Rinahem
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 79%, Truku 1%, Tayan 1%, Bunun 1%, binah lihuyan s’uli 4%.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
4. mita hmetung ru pson lga, pkat babaw nya pstnaq simu.
tmangux abax
Iyik qa tmangux abax qani, skura tltu qa cinbwanan qani ga nyan scobih hayi wagi, nyan si bnwan wagi krryax, ana kayal qani ga nyan mkilux uyi, nyan msqsya qa tlaka qani, baq hmor qsya qa llyung uyi. tmangux abax laga garing tmangux qabax abax ghoniq ro k’man uyi la, nyan si sphpah qa phpah qani, nyan sinhelax qabax qa qsinux qani, kpiyux sinbtwan qa qqsinux qani ga wayal sbatu uyi la. qbhniq qani ga shri plkan binah na˙san, musa skura tltu na rroq qa musa mbhuyax kya nanak, mllamu na qsinux qsinux ga twang qsliq smoya mipu, tliqan kilux qa kayal ro piny’ugan na cinbwanan qani ga nyan maga; pin’yugan "inlungan" na cquliq ki pin’aaray yaw na hi ta uyi.
Abdelmadjid Tebboune
thumb|Abdelmadjid Tebboune (阿卜杜勒-馬吉德·塔布納) thumb|labah Algeria
Abdelmadjid Tebboune (阿卜杜勒-馬吉德·塔布納)
tmangux abax
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
Yoweri Museveni
thumb|Yoweri Museveni, 2015|alt=Yoweri Museveni September 2015.jpg thumb|labah Uganda
Abdelmadjid Tebboune
ryax sa tay 17 nqu tay 11, Abdelmadjid Tebboune, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1945)
Yoweri Museveni
Yoweri Museveni (約韋里·卡古塔·穆塞維尼)
ryax sa tay 15 nqu tay 9, Yoweri Museveni, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1944)
Abdelmadjid Tebboune
mrhuw Algeria ta’ misuw hya’ ga Abdelmadjid Tebboune, aring ryax tay 19 squ byacing tay 12 sa kawas 2019 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
5.mita simu hungu utux ga laxi hmut pturing.
Yoweri Museveni
Yoweri Museveni (約韋里·卡古塔·穆塞維尼)
mrhuw Uganda ta’ misuw hya’ ga Yoweri Museveni, aring ryax tay 29 squ byacing tay 1 sa kawas 1986 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
看見彩虹橋不要隨便指著. （=表示彩虹橋是神聖的，不允許冒犯）
6.ktan mamu minhtagan nha qeqaya ga, anay squzi sa qara qhoniq, laxi balay tkmuy magal.
你們見到路上遺落之物，將之掛於樹枝上，不要拿走占為己有. （=表示不可違背良心，侵占他人之物）
7. ktan su cyux mahi pinbtwan ga laxi siy hnasi.
Takidis
thumb|Taimali (Tayimari go)
alang Takidis (德其里部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Tayimari go, kwara sali buwan nya ga 157 buwan, 371 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 57% kyan ku 212 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 43% kyan ku 159 hi nya.
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na eki’ hya’ ga Takidis.
kyokay (教會)
qalang Takidis ga ungat kyokay.
hasisyo
qalang Takidis ga maki 1 hasisyo.
ppqbaqan (教育)
qalang Takidis ga ungat pqwasan biru.
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
在他去世之前會看到鬼，就知道他即將要離世了.
Takidis
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
kita「看」
kita「看」社會文化經驗的現象
當你看見燐火掉落到家門口時，該戶就會有人去世.
10. mita simu wal smatu mhuqil squliq ga sqlqing nha.
你們看見喪家送葬就躲起來.
11. mha ni mung su hmwaw lalu su squliq ga laxi pskray mita.
如果有人在呼喊你的名字不要回頭看.
Abdelmadjid Tebboune
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Algeria
Rinahem
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Rinahem hya’ ga Banaw. tay mkyahu’ na Rinahem hya’ ga Ciamengan. tay ’llaw na Rinahem hya’ ga Adetuman.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
kita「看」
kita「看」的近似詞
yangay「觀看」
b. cyux nya bleqan balay mangay qu mkrakis qasa! 他正在好好的欣賞那位小姐.
c. kinbetunux balay ngayan hongu utux na babaw kayal ga!觀看天上的彩虹真漂亮啊！
River Alexander
thumb|River Alexander, 2013|alt=River Alexander at the 2013 Sundance Film Festival on the The Way Way Back panel.jpg
River Alexander
kita「看」
kita「看」的近似詞
d. lhngan lga, smoya tgayaw lupi rhzyal mangay bingah qu sswe mlikuy. 夜晚時，弟弟喜歡躺在草地上觀看星星.
River Alexander
kawas tay 1999, ryax sa tay 29 nqu tay 11, River Alexander, squliq na Bunge’.
kita「看」
kita「看」的近似詞
tnga「查看」
Kiring
thumb|Taimali (Tayimari go)
kita「看」
kita「看」的近似詞
a. laxi tnga te syaw na ubah. hala su mturuy kya. 不要在懸崖邊觀看，怕你會掉下去. (泰雅語線上詞典詞條 mangay)
b. mosa ta mzwi rgyax ga hata tmnga cikay tgliq qasa. 我們去山上遊玩順便去觀看一下那個瀑布.
Kiring
alang Kiring (給陵部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Tayimari go, kwara sali buwan nya ga 18 buwan,  38 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 97% kyan ku 37 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 3% kyan ku   1 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 89%, binah lihuyan s’uli 8%.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Kiring hya’ ga Calavi. tay ’llaw na Kiring hya’ ga Tjatjigel.
kyokay (教會)
qalang Kiring ga ungat kyokay.
ppqbaqan (教育)
qalang Kiring ga ungat pqwasan biru.
River Alexander
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Suga Yoshihide
thumb|Suga Yoshihide (菅義偉) thumb|labah Gipun
Suga Yoshihide (菅義偉)
Suga Yoshihide (ryax sa 6 na byacing tay 12 squ kawas na 1948 - squ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1948)
mrhuw Gipun ta’ misuw hya’ ga Suga Yoshihide, aring ryax tay 16 squ byacing tay 9 sa kawas 2020 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Suga Yoshihide minkahul sa Yuzawa na Gipun.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Gipun zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Gipun
kita「看」
kita「看」的近似詞
c. cyux tmnga mita hzing qu yaba. 爸爸在觀看蜜蜂(並尋找他們的蜂窩).
k_yaya「偷看；窺伺；窺視」
a. laxi k_yaya mita squliq ma isu? 你不要偷看著別人(我)好嗎？（=你不要偷看著別人(我)好嗎？）
b. baq s’urux babaw r’ra k_yaya paris mwah qu Tayal. 泰雅族人會站在瞭望台上窺伺敵人的動靜.
d. say mk_yaya mita cikay ina ta babaw qasa. 去窺視一下那個以後來的媳婦. （專指窺看人的外型）
e. k_yaya plpaw kayal qu hiya. 他窺視著破曉的天際.
kzi「瞧一瞧」
a. musa su kya ga say kmzi cikay yata qasa.你去那裏，就順便去瞧一瞧那個阿姨.
b. pkzi saku paris ta. teta ta nha ini kzyopi. 我要觀測我們的敵人，免得他們侵犯我們. （泰雅語辭典）
c. musa saku kzi cikay qmayah qasa.我要去巡視一下農耕地.
d. wal kmzi mita rangay nya qu yaba.爸爸去巡視他的石壓式陷阱.
km'ra「遠看;眺望」
a. nyux saku km'ra mita wagi.我正在遙望看著太陽.
c. mswat sbehuy lga, musa km’ra qsya llyung ru musa tquliq la.颱風過後，他先去眺望溪流的水勢，就去捕魚了.
d. say km'ra cikay mita qu yutas qasa.去遠望一下那位親家公. （意指去挖掘那個親家公的心意）
e. mosa saku km’ra cikay nagu ta ina.我先去遠望一下我們未來的媳婦. （意指去挖掘那個未來媳婦的心意）
f. mziboq musa ubu mit km’ra suna uyuk mit qu yaya.媽媽一大早就到羊圈旁觀察小羊的狀況.
tpihung「窺視」
kakay
kakay (腳)
Rob Adams (actor)
Rob Adams
kawas tay 1970, ryax sa tay 27 nqu tay 2, Rob Adams, squliq na Bunge’.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
kakay
ita squliq ga sazing kakay ta. lokah balay mhkangi ay. tuqiy ga pinhknyan na kakay.
zyuwaw na:Squliq Atayal
kita「看」
kita「看」的近似詞
a. tpihung wagi la.太陽隱約要出來了
b. swa su siy tpihung kya krryax﹖你怎麼常常在那裡窺視﹖（=你怎麼常常在那裡做壞事）
e. agal ruma qasa spihung ta mita qs_yap rgyax qasa.拿那根竹子我們要用來窺視對面那座山.
salu「 看得見」
a. ini saku salu la.我看不見了.
b. smalu su mita rom qani na？你看得見這個針孔嗎？
c. nyux n_gyut mbuqax kwara qu hi maku qani la. ana roziq uzi lga, nyux ini salu mita la. 我的身體漸漸腐朽(衰老)，甚至眼睛也看不見囉. (泰雅語線上詞典詞條 salu)
d. qmutang iyal qsya nya, baha slwi mita qulih nya la.水太混濁了怎麼能看得到魚呢﹖
e. khelaw cikay mciyaw, iyat ta psalu la.快一點做事！否則天暗看不到了.
rgyax ki llyung
nyan ki’an roq na Taywan qaniy qa llaqi tayal ga, garing cqa cka rgyax na Sgaga ki rgyax na quri Hagay, qabax llaqi na tayal ga nyan mqasux maki cqa llyung Mnibu ki llyung Klesan, garing bawiqna rgyax ru tehuk cqa syax na bcilung, qabax roq qaniy ga, giwan pinhkngyan na binheci ta cyunga.Llyung na Mnibu ga giway rrgyax, mkura te biyaqan wagi ga qenah bawiq qa rgyax nya, pisan nqargyax Zirhiy ki rgyax Bayu, tyugan seng meta kinbawiq nya. Puqing kinhulan llyung Mnibu qaniy ga, minkahul cqa gong Sgalup, gong Ggiyu, gong Memutang, gong Bubul qalang na Pyanan,cka na llyung Mnibu ga maki gong na Roba, gong Banun, gong Sesuy ru gong Soko.
Roq na llyung Mnibu qaniy ga, giway mttasiq rgyax nya, blaq qa cinbwanan nya, mtasaw qa qsyanya, uka ciyan sinnqwaq nya, s’unan qwas na qbhniq pungan, uka pincpngan kinbleqan salan mcisan ru mangay qabax ccquliq. pisan nqa ryaniq na Qpa, pitung bcilung qalang na Talah, gong na Tamaron, ryaniq qalang na Siyanuh, ocya qalang na Tamaron, ulay qsya qalang na Bonbon, ali hbkiyan qalang Banun, qqhuniq na Tayhezang, pitung rgyax na Hmuqan, qmayah tbihi na Qnoran, san mcisan bcilung na Khuyan, gong na Skikun, qmayah tbihi roq na Mnoyan, gong na Bubul ru rgyax qali qalang Pyanan, babaw quri Sqabu ru llyung na Kulu.
Bnrwan qa galan cpung
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
Pungudan
thumb|Botan go
alang Pungudan (大梅部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Botan go, kwara sali buwan nya ga 130 buwan, 359 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 90% kyan ku 323 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 10% kyan ku 36 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 86%, Amis 1%, Bunun 1%, Rukay 1%, binah lihuyan s’uli1%.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Pungudan hya’ ga Kapanan.
kawas
pqasaw ta kawas giqas qani, ru tmwang kwara’ kawas na laqi uzi la. mutuw naha slalu sa lalu na squliq uzi, yan ni Kawas Temu.
Pungudan
kyokay (教會)
maki 2 kyokay.
kawas
zyuwaw na:Squliq Atayal
Pungudan
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Takimi
thumb|Umitan go
alang Takimi (龍泉部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Umitan go, kwara sali buwan nya ga 87 buwan, 327 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 87% kyan ku 286 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 13% kyan ku 41 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 78%, Amis 4%, Paywan 2%, Tayan 1%, Cou 1%, binah lihuyan s’uli 2%.
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na Takimi hya’ ga Likau-uan. tay ’llaw na Takimi hya’ ga Tuapuu.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
hasisyo
maki 1 hasisyo.
ppqbaqan (教育)
qalang Takimi ga ungat pqwasan biru.
kahkahoe’an
thumb|Nansyo go (Sitan go)
alang kahkahoe’an (八卦力部落) ga niya mki sku Byori Keng atu Sitan go, kwara sali buwan nya ga 59 buwan, 146 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 71% kyan ku 104 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 29% kyan ku 42 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, saySiyat 67%, Tayan 3%, binah lihuyan s’uli 1%.
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na kahkahoe’an hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na kahkahoe’an hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na kahkahoe’an hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na kahkahoe’an hya’ ga rgyax krahu’.
tay ’llaw na kahkahoe’an hya’ ga tamayo’an.
Li Xian
Li Xiyan (李現)
kawas tay 1991, ryax sa tay 19 nqu tay 10, Li Xiyan, squliq na Cyukoku’.
qyanux na sraral
Li Xiyan minkahul Hubei na Cyukoku.
pinqbaqan nya
Li Xiyan, t’aring kawas tay 2009 tehuk kawas tay 2013, mqwas biru sa Beijing ega' pqwsan biru krahu.
mintzyuwaw nya
Li Xiyan hiya ga m’engi.
Li Xiyan ima pincyuwagan nya zyuwaw ga 萬箭穿心 (2012) ru 法醫秦明 (2016)
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq Atayal zyuwaw na:Squliq na Cyukoku
Yuchi go
thumb|Yuchi go
Yubang
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 93% kyan ku 69 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 7% kyan ku 5 hi nya.
Yuchi go
Yuchi go (魚池鄉) mki sku Nanto Keng. su’unun kwara glabang lingay ’kiyan ga 124.35 km² (rhyan rinpang glabang lingay ’kiyan ga  52.93 km², rr’an hyan glabang lingay ’kiyan ga 1.66 km²),  970 hi ku su’unun kwara alang hi kya,  348 buwan ku kwarakya, tiku sahuy na alang Gyencumin ga  296 hi, kyala kwara pinspung s’uli ga 31%. kwara sahuy na alang Gyencumin ga Taywang Gyencumin na Thau ku smrrhu ku pyux s’uli taya kya. sinpngan sehu s’uli sku sahuy go.
ays ptyaw sebu
Yuchi go ays psgayun 13 ru 1 alang.
Yubang
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Yubang hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Yubang hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Yubang hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Yubang hya’ ga rgyax krahu’.
Yuchi go
ays ptyaw sebu
1 alang hani ga, Ita thao (伊達邵部落).
Yubang
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Yubang hya’ ga Qus (和平部落).
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Kirk Alyn
thumb|Kirk Alyn, 1948|alt=Kirk Alyn as Superman in a publicity still from 1948.jpg
Kirk Alyn
kawas tay 1910, ryax sa tay 8 nqu tay 10, Kirk Alyn, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 1999)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
psatu tegami
psatu tegami (郵差)
mlukus mtasiq qu psatu tegami. qutux qutux ryax ga, kingiwan squliq smatu tegami. ana mha blaq kayal ini ga mqwalax kayal, qutux qutux tegami stun nya qutux qutux ngasal ka cintegami.
LaMarcus Aldridge
LaMarcus Aldridge
kawas tay 1985, ryax sa tay 17 nqu tay 7, LaMarcus Aldridge, squliq na p’unro.
pslkotas
pslkotas (祖靈祭)
Smka ryax
Smka ryax (mhngaw smka ryax 星期六)
pslkotas
msli kuwara qu qutux niqan, qmasuw pcyuwagun, psqqas grhuw ryax.
Smka ryax
tehok smka ryas hngaw ta la.
pslkotas
tehuk ryax lga, msqun tegalu ki mlawa Utux Wagiq ru utux bnkis, msqun mquwas ru mzyugi smqqas ki mplaw maniq.
pslkotas hya ga psqutux inlungan qalang ki ’mubuy psglabang gaga Tayal.
Smka ryax
zyuwaw na:Squliq Atayal
M’ihu
thumb|300x300px|Wahe’i go
alang M’ihu (雙崎部落) ga niya mki sku Taycyo Si atu Wahe’i go, kwara sali buwan nya ga 208 buwan, 526 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 79% kyan ku 413 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 21% kyan ku 113 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 69%, Amis 2%, Bunun 1%, Paywan 2%, saySiyat 1%, Setik 1%, binah lihuyan s’uli 3%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na M’ihu hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na M’ihu hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na M’ihu hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na M’ihu hya’ ga llyung.
tay mkraya’ na M’ihu hya’ ga Kling. tay mkyahu’ na M’ihu hya’ ga S’yux.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
luhung
luhung 臼
smxu ta pagay ga syun ta luhung qu pagay ru sxun ta qu pagay.
zyuwaw na:Squliq Atayal
kaykuwi
thumb|kaykuwi
kaykuwi (昆蟲)
zyuwaw na:Squliq Atayal
Malepa
thumb|Nin’ay go
alang Malepa (新望洋部落) ga niya mki sku Nanto Keng atu Nin’ay go, kwara sali buwan nya ga 200 buwan, 645 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 97% kyan ku 625 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 3% kyan ku 20 hi nya.
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Malepa hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Malepa hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Malepa hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Malepa hya’ ga llyung.
tay mkraya’ na Malepa hya’ ga bubun. tay mkyahu’ na Malepa hya’ ga kobah. tay ’zil na Malepa hya’ ga bayi.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Robert Adair (actor)
Robert Adair
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tom Brennan
Tom Brennan sraral hya’ga sisyuw na NBA.
kawas tay 1930, ryax sa tay 6 nqu tay 8, Tom Brennan, squliq na p’unro. (mhuqil sa kawas tay 1990)
Takinusta
thumb|Umitan go
alang Takinusta (瀧下部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Umitan go, kwara sali buwan nya ga 30 buwan, 113 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 96% kyan ku 108 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 4% kyan ku 5 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 79%, Amis 9%, Paywan 2%, Tayan 1%, binah lihuyan s’uli 5%.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Takinusta hya’ ga Likau-uan. tay mkyahu’ na Takinusta hya’ ga Haitutuan.
ppqbaqan (教育)
qalang Takinusta ga ungat pqwasan biru.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
kbibing
thumb|kbibing
kbibing ga, qthuy ru qruzyux.
zyuwaw na:Squliq Atayal
psani’
psani’ gaga na mluyak (狩獵的禁忌)
kinhulan s’utu biru
江明清 (Yawi．Nomin)，宜蘭澤敖利泰雅族語語言學習教材（1-6）全冊（Llyung klesan【南澳流域】澤敖利泰雅族語讀本） 原住民族語言著作（臺灣：永望文化事業股份有限公司.2001）
zyuwaw na:Ke' na Girang C'oli Tayal
lubuw
thumb|lubuw
lubuw (口簧琴) na Tayal hya’ ga yasa qu mutuw sptlubuw nqu mlikuy sa knayril, mutuw naha’ spwah sa lubuw smbbaq sa inllungan naha’, ana mpcisal, mpsbaq sa pinssawya’ naha’, ruw ana mcqiri’ uzi ga spwah naha’ sa lubuw tlubuw, nanu’ kya qu ini’ naha’ qtnaq csqryan lga, mutuw wal si pgyay mngilis maha’ qu pinqzyuwan na nnbkis.
lubuw qani ga kya qu kinbalay na ruma’ maymlux, ka lubuw qawqaw sun naha’. ru kya uzi qu kinbalay na may’ung qu hmali’ niya’, aring sa qutux hmali’ ruw mucing spayat hmali’ qu mutuw ktan krayryax hya’.
lubuw qawqaw
lubuw qani ga kya qu kinbalay na ruma’ maymlux, ka lubuw qawqaw sun naha’. ru kya uzi qu kinbalay na may’ung qu hmali’ niya’, aring sa qutux hmali’ ruw mucing spayat hmali’ qu mutuw ktan krayryax hya’.
Yutas Hayung Suyan
kkbalay ni Yutas Hayung Suyan kya Pyanan hya’ ga, qutux buli’ nanak qu kkbalay niya’ sa lubuw,aring hga musa’ mwazyaw sa ggalan niya’ kblayan niya’ lubuw ruma’ qasa han, ru bkawn niya’ hru, ptasan niya’ qu ttaqan niya’ ha, ru khuyan niya’ qu tay qsahuy pintasan niya’ han, ru zthungan niya lqu ssyan niya’ mayl’ung la, tmasuq lga, nanu’ yaqu tmucing sa mel’ung ka ggalan niya’ hmali’ qasa la.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal zyuwaw na:Gaga’ na qnxan
Kayway
thumb|Hosing Ku
alang Kayway (卡外部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 7 buwan, 15 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 100% kyan ku 15 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 0% kyan ku hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 100%.
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Kayway hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Kayway hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Kayway hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Kayway hya’ ga rgyax krahu’.
tay mkraya’ na Kayway hya’ ga Cyasi. tay ’zil na Kayway hya’ ga Sqiy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
kbunik
Kbunik (臭青母)
Mqu’ rkyax na Tayal.
thumb|kbunik
zyuwaw na:Squliq Atayal
luhi
thumb|luhi
luhi 苦瓜 (崩塌地)
rhzyal(土地)
thumb|rhzyal|300x300px
luhi
luhi
rhzyal(土地)
rhzyal (土地)
luhi
sazing kkan nya.qutux ga lalu na ramat.qutux ga luhi ru.
zyuwaw na:Squliq Atayal
rhzyal(土地)
mutux hmkangi’ sa ryzyal ka mshayhway ini ga msbay’nux ru mryarhu ka iyat nbah msluhi, ru siki say bihan na qryum. ini kaki’ squ llapaq ka ms’ubah ru uru uzi.
zyuwaw na:Squliq Atayal zyuwaw na:rgyax ru uraw
bubun
thumb|Nin’ay go
alang bubun (翠巒部落) ga niya mki sku Nanto Keng atu Nin’ay go, kwara sali buwan nya ga 191 buwan, 499 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 81% kyan ku 403 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 19% kyan ku 96 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 76%, Setik 1%, Bunun 1%, Amis 2%, Hla’aluwa 1%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
Tomas Arana
Tomas Arana
bubun
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
Tomas Arana
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
bubun
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
lukus
lukus (服飾)
tninun lukus na ’tayal.
João Lourenço
thumb|João Lourenço (若昂·羅倫佐) thumb|labah Angola
lukus
lukus ga ppkusun qmiway hi ta. ini pbbox sa te glang na squliq. pzyux iro nya.
João Lourenço
João Lourenço (若昂·羅倫佐)
lukus
bnkis raral ga pala qu pqiway nha hi.cingay iro nya.
João Lourenço
ryax sa tay 5 nqu tay 3, João Lourenço, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1954)
lukus
qmisan ga pzyux pkusun ta lukus.'bagan ga cikwiy pkusun ta la.
zyuwaw na:Squliq Atayal
João Lourenço
mrhuw Angola ta’ misuw hya’ ga João Lourenço, aring ryax tay 26 squ byacing tay 9 sa kawas 2017 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Angola
Smangus2
thumb|300x300px|alang Smangus
alang Smangus (斯馬庫斯部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Nahuy go, kwara sali buwan nya ga 48 buwan, 233 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 96% kyan ku 223 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 4% kyan ku 10 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 91%, saySiyat 1%, binah lihuyan s’uli 3%.
maki qu ngasal bziran.
tay ’llaw na Smangus hya’ ga llyung.
Robert Agnew
thumb|Robert Agnew, 1922|alt=Kick In (1922) 1.jpg
Robert Agnew
Smangus2
tay mkyahu’ na Smangus hya’ ga llyung.
Robert Agnew
kawas tay 1899, ryax sa tay 4 nqu tay 6, Robert Agnew, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 1983)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Smangus2
tay mkraya’ na Smangus hya’ ga rgyax krahu’.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tampya
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 42% kyan ku 775 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 58% kyan ku 1,060 hi nya.
Tangahang
thumb|Fenglin (Hong ring song)
Tampya
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu
Tangahang
alang Tangahang (長橋部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Hong ring song, kwara sali buwan nya ga 53 buwan, 145 hi ku kwara s’uli tayan.
Tampya
cyux te inu qu qalang部落概況與位置
qalang Tampya hya ga cyux maki squ kyahu hazi na llyung mstrnan,tlingay be yatux na squnan na llyung talah ,ska'hlahuy qnoyan,baqaw ta hazi zmagan kbhu meta kinbenux na ru mpayat kbhul meta kinwagiq na skahul bsilung spngan.
Tangahang
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 42% kyan ku 61 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 58% kyan ku 84 hi nya.
Tampya
cyux te inu qu qalang部落概況與位置
忠治部落位置在南勢溪流域最下游緊鄰與北勢溪流域交會處上方附近的大桶山腰平台約500公尺的地方，海拔約400公尺.
Abe Shinzō
thumb|Abe Shinzō (安倍晉三) thumb|labah Gipun
Tampya
sinllwan lalu qalang地名由來
qalang kayu' son nha squliq na Tayal，kayu’ga giwan nqu qeqayaa syan ta qsya ru tkran qwaw inkyasan na 'taman  tlingay na hlahuy ga giwan nqu qqryang qiway ,yasa son nha「kayu'」 ,mwah qu kmukan lgaskahul na inkyasan kki’an qalang qani ru Tampya son nha ke’ kmukan,babaw mwah mlahan qu sexu’kokumin lga,syan na 「Tampya song」la.
泰雅族人原名為Kayu’(泰雅語譯為桶子)，因地形有四面環山部落在其底下，猶如一個盛裝穀物的桶子，族人釀製小米酒，常用木桶盛裝著，環山如桶壁，部落在其底下而命名部落，漢人來此已桶壁閩南語稱之，而有族人轉其諧音為「Thangpya」而族人又以「Tampya」習慣稱呼部落名字，國民政府實施行政地名改為漢語的「忠治村」
Tangahang
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 27%, Truku 9%, Bunun 3%, binah lihuyan s’uli 3%.
Tampya
pinqzyuwan qalang部落遷徙
Baqaw ta cyugan ini ga mpayatkbhul kawas ga puqil na qalang mstranan ga,mrhuw krahu na qalang Yawi.Puna ga, mnglung mha:nyux n_guyt mhbuyaw qu squliq qalang lga,ini nbah tehuk kki'an ru qyunam pqalup rhizyl na la .rasun na pira gluw cinngasal si gluw syaw llyung na mstrnan hkangi ‘san rhizyal pqalang kya,trang hminas squ rhzyal ska hwinuk hlahuy qnoyan,ktan nya benux rhizyal ru tlingay smabu' qmiway kya,sbilan nya kya qu qutux cinnasal squliq Tayal mqumah mnayal mqyanux kya ,aring kya qu maki qalang “Tampya” qani la,squliq na Tayal tapya ga kruma ga si gluw llyung musa mlata qmalup ru tquliq btehuk ksyu’”Pyasan.Maray”son nha,ini tryax mstnaq squ Tayal na qalanq”Topaw”msbayux pbiq maniq qlupan nha，babaw lga mwah qu kmukan,si ru si giway mciriq pqqun kki'an krryax,pizyux balay hi' nha, ini thozyay qmroq qu Tayal laxan nha rhizyal sa,si bizih mwah izyuw qalang “Tapya”betaq soni la,baha hmswa minpira na mstnaqan ru mincriqan nha ki kmukan,nani cingay balay pinqzwan sinbilan bnkis sraral uzi.大約有三、四百年烏來地區祖居地福山的頭目亞維部納，因福山部落族人人口日漸增多，沿著南勢溪上游往下遷徙拓展生活空間，經過此地發現四棉環山有堅固的石壁圍繞保護，並瀕臨北勢溪流域廣大的獵場，即在此建立部落配一些家族族人留在此地開墾生活. 本部落族人漁獵活動常北至屈尺台地(泰雅族語Pyasan.Maray)，經常遇到來自大豹社(Topaw)的族人，相遇時分享獵物，後因漢人往南遷徙擴張，每屢強烈衝突，族人不敵其眾口放棄該地回到稱為kayu’/Tampya(漢人稱桶壁)「嘎佑/忠治」現今的部落定居繁衍子孫，本部落位最早和漢人接觸的族人部落，因此，也有漢人後來遷入居住，也因有原漢衝突、融合過程中歷史記憶.
tayal ka nyux qalang Piyaway misuw qaniy 人口概況
Sinkwara na squliq qalang Tampya qani ga musa hazi mpayat kbhul hi’kya qu bnkis ki klaqi ga msthay maki qalang rgyax pmuhi pinpahu nniqun, mrkyas na squliq hya ga wan mtzyuwaw ru ksysuw ngasal hogan mqyanux kya kwara,maki hngawan nha lga,mwah qalang mkal bnkis cingasal nha ru mgluw musa rehay,aring squ kwas ziray na mpitu pgan ga ,t’aring lokah pmuruw squ pincyagan nha owah lmosay lpyung na hogan, pizyux balay okyaku mwah,yasa qu cingay zyuwaw na galan sthan pila,ana squliq na hogan ga cingay qu mwah izyuw sqani la.betaq soni lga,squliq Tayal ki kmukan ga n_gut n-gut hbuyaw saxa nha uzi.那個時候，大約400餘人，老年婦乳孺人留在部落，年輕人大多到都會區謀生租房子工作，留在部落裡面的大都為年長者與部分從事休閒農業或務農打工. 週末時都會區族人會回到部落與家人團聚或上教堂禮拜，70年代因觀光旅遊業開始蓬勃發展，吸引大台北都會區人口遷入營業，時至今日原漢人口成長互動而消長.
magal
magal (取,拿)
nwahan myan magal ina na yutas Losin, blaq balay qu ina qasa, qnyat ru si shhway inlungan nya.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tampya
經濟與特產
qalang Tampya ga maki nyux msyobay na wahan gmzuy tbasaw na okyak;wahan plbit wahan mhngaw m’abi, tbaziy nniqun ru wahan mqbaq gaga tayal ka cinringan mze’a nqu lubuw tminun cinrngan.mqumah na rramat niqun nanak, ungat iyal qu mbaziy pinbahu hiya ana ga knalay nha nniqun nya hekil ru qwaw trakis ru tqenuw tnahuk nha ali’rima ga spiyang na szyon mwah mbaziy qu lpyung hogan la.忠治部落有些經營休閒農業；露營區、民宿、設攤販及推廣泰雅族文化如lubuw (口簧琴)編製文物DIY體驗的工作坊及歌舞表演欣賞等. 農業部分種植桂竹筍及山胡椒副產品和香菇、小米糕及小米酒，是本區最為有名的經濟產業，廣受遊客來賓的青睞.
Niae’ ucna
thumb|300x300px|Lalauya (Arisan go)
Tampya
部落交通
Pkzyup ta qalang ga si ga skahul ta te mqeru luhiy na Tuqi Taywan si gluw tuqi usa giran,hminas ta sinteng kuw ru sipubuy tuqi mosa tkura' sa qalang mtranan baqaw ta zmagam kore lga ptehuk Pyasan.Maray，si usa usa gleng phinas ta be'nux na spungan,yasa qu cyux s'utu'smi’ kya king na kokka ta，si gluw llyung mstranan pkrkys musa baqaw ta cyugankore hazi twahiq lga ptehuk qalang la.
Niae’ ucna
alang Niae’ (里佳部落) ucna ga niya mki sku Kagi Keng atu Arisan go, kwara sali buwan nya ga 90 buwan, 284 hi ku kwara s’uli tayan.
Mali
thumb|labah Mali thumb|Mali
Mali (馬利) hya’ ga cyux maki’ tay 17 00 N, 4 00 W na Xweco syuw.
Niae’ ucna
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 94% kyan ku 266 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 6% kyan ku 18 hi nya.
Abe Shinzō
Abe Shinzō (安倍晉三)
Tangahang
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tangahang hya’ ga llyung. tay ’zil na Tangahang hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Tangahang hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Tangahang hya’ ga llyung.
Niae’ ucna
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Cou 90%, Tayan 1%, Paywan 0.5%, saySiyat 0.5%, Truku 0.5%, binah lihuyan s’uli 0.7%.
M’yutak
thumb|Nahuy go
alang M’yutak (梅阿尤達克部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Nahuy go, kwara sali buwan nya ga 50 buwan, 133 hi ku kwara s’uli tayan.
Abe Shinzō
Abe Shinzō (ryax sa 21 na byacing tay 9 squ kawas na 1954 - ryax sa 8 na byacing tay 7 squ kawas na 2022), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1954)
Niae’ ucna
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
Abe Shinzō
mrhuw Gipun ta’ kawas na 2012 - kawas na 2022 hya’ ga Abe Shinzō, aring ryax tay 26 squ byacing tay 12 sa kawas 2012 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Niae’ ucna
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Niae’ ucna hya’ ga llyung. tay ’zil na Niae’ ucna hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Niae’ ucna hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Niae’ ucna hya’ ga rgyax krahu’.
Tangahang
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Tangahang hya’ ga Cingaroan. tay ’zil na Tangahang hya’ ga Cilo'ohay.
M’yutak
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 95% kyan ku 126 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 5% kyan ku 7 hi nya.
Abe Shinzō
qyanux na sraral
Abe Shinzō minkahul sa Shinjuku, Tokyo na Gipun. Abe Shinzō mhuqil sa Kashihara, Nara na Gipun.
Niae’ ucna
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Niae’ ucna hya’ ga Tapangʉ. tay mkyahu’ na Niae’ ucna hya’ ga Sinvi. tay ’zil na Niae’ ucna hya’ ga Saviki.
Abe Shinzō
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Gipun zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Gipun
Niae’ ucna
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
Tanguhla
thumb|Toweng si (Toweng Ku)
Mali
kwara’ kinghciyan niya’ 1,240,192 sq km (maki’ tay 24ginkgan kin wahci’)
Niae’ ucna
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
Tanguhla
alang Tanguhla/Dinkam (四社部落) ga niya mki sku Takaw Si atu Toweng Ku, kwara sali buwan nya ga 42 buwan, 147 hi ku kwara s’uli tayan.
Mali
(kinwhci’ niya’ ga 1,220,190 sq km, kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 20,002 sq km)
Niae’ ucna
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Mali
Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 17,467,108.
Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 34.10%, lhlahuy hya’ ga 10.20%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 55.70%.
Tanguhla
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 99% kyan ku 145 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 1% kyan ku 2 hi nya.
Mali
spzyang qalang na Kokka’ (首都)
spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Bamako.
Tanguhla
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 82%, Rukay 1%, Tayan 1%, Cou 9%, Hla’aluwa 4%, Amis 1%, binah lihuyan s’uli 1%.
Mali
snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)
snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 22 na tay mqiru’ byacing na qutux kawas.
mrhuw Kokka’ (國家元首)
mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Ibrahim Boubacar Keïta, aring ryax 4 squ byacing tay 9 sa kawas 2013 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Tampya
部落交通
進入烏來區須經台九線北宜路，經過新店後接新烏路往前走約5公里到達屈尺里(pyasan.Maray)，在往上去精spunganw台地(國家鎮國黃金庫現址)沿南勢溪流域上游經新烏路約3公里即到達忠治部落.
Tanguhla
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tangahang
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tampya
部落觀光
te qutux、lsayan na uruw skwani',maki ska na inluyan llyung mtranan,mtasaw qsya ru mnanaq na btunux ktan,lpyung na hogan ga pqyagun nha balay mwah mrangaw mhngaw sqani qutux qutux ‘bagan.
te sazing、tuqi hkngyan na bbu'kakoryaw，ryax na zirat gipun ga maki squ kisya hmakut qqhoniq ，si gluw syaw na llyung mstranan ,prkyas lga musa betaq squ qalang Ulay; psquyaw musa lga ,hminas squ Pyasan.maray(Ksyu'),babaw ga skbalayun nha kisya glgan lmosay ga musa blaq balay.
Te cyugan、koyeng na qalang Tampya tlingay na tuqi ga maki bbiran qqaya’ Tayal ru mngayan mrangaw mzuy squ gaga na ptringan，psrxun ta lihuyan na pinqzwan qnxan Tayal ,wahan mkal lpyung hogan.
Te mpayat、yatux squ qalang son nha hngawan lbit ru khu lhbaw qsliq ru inbuyan na hkngyan lmosay tuqi osa lahuy qnoyan ,maki balay minnanaq qbuci na kinqoyat na inlosay hlahuy.
一、紅河谷園區，位於南勢溪中游的河谷，蜿蜒崎嶇、水流清澈；都會區遊客每至夏季，來訪遊客絡繹不絕、極為熱鬧.
二、加九嶺古道；是日治時期就有的台車古道，沿著流域的古道往上可通烏來部落；往下及通往屈尺、新店. 未來可規劃小型觀光台車路線.
三、忠治公園新烏路周邊攤販與泰雅文化體驗設施，可擴大規劃為部落故事館.
四、部落上方的桶壁角民宿露營區與大桶山步道串聯經營，有其特異的價值.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tampya hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Tampya hya’ ga 南勢溪. tay mkyahu’ na Tampya hya’ ga Lahaw. tay mkraya’ na Tampya hya’ ga 南勢溪.
tay mkyahu’ na Tampya hya’ ga Ulay (烏來部落).
kyokay (教會)
maki 3 kyokay.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
M’yutak
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 89%, Amis 2%, Bunun 1%, Puyuma 1%, saySiyat 1%, binah lihuyan s’uli 1%.
Yuli
thumb|Yuli (Buri go)
M’yutak
maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na M’yutak hya’ ga llyung. tay ’zil na M’yutak hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na M’yutak hya’ ga rgyax. tay mkraya’ na M’yutak hya’ ga rgyax.
Yuli
Yuli (Buri go, 玉里鎮) mki sku Hualien. su’unun kwara glabang lingay ’kiyan ga 210.89 km² (rhyan rinpang glabang lingay ’kiyan ga 62.21 km², rr’an hyan glabang lingay ’kiyan ga 14.21 km²), 12,299 hi ku su’unun kwara alang hi kya, 4,458 buwan ku kwarakya, tiku sahuy na alang Gyencumin ga 6,346 hi, kyala kwara pinspung s’uli ga 52%. kwara sahuy na alang Gyencumin ga Taywang Gyencumin na Amis ku smrrhu ku pyux s’uli taya kya. sinpngan sehu s’uli sku sahuy go.
kayal(天空;天氣)
thumb|blaq kayal thumb|yaqu psbayhuy (Soulik, 2013)
Yuli
ays ptyaw sebu
Yuli ays psgayun 15 ru 20 alang.
M’yutak
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
kayal(天空;天氣)
kayal qani hya' ga, pzyux qu kkyalan niya' ini' ptnaq, maki' qu blaq kayal (晴天), ri yaqih kayal (天氣不好). blaq kayal (晴天) hya ga, nanu' yaqu smbu' wagi' (大太陽天), ru mswat (雨後晴天), nanak qani qu sawn 'tayal maha blaq kayal hya'. yaqih kayal (天氣不好) hya' lga, yaqu psbayhuy(颱風天), ru mqwalax(雨天), ru mczngsuy (寒流),qani qu sawn 'tayal naha yaqih kayal.
nanu' qu kkayal na maha yaqih kayal qani hya' ga, mzyay' su' maha, tmrang musa' sami rgyax sa kawas wayal ga, minlu' shngan sami na mhlaqiy (下雪), ru shtuy sami niya' kya rgyax, ungat qbaqan myan lru si myan niqiy kya qu tniriq myan qsinuw la, kmzima' balay lga, msqsya' qu hlaqiy niya' lru mwah sami la. ulung kya cikay na' qu ini' myan thkiy na qsinuw, mwah sami ru tayhuk sami b'bu' rgyax ttnga' ngasal lga, mqwalax la, maymaw maras qayrang qwalax nya' qasa, ana yan nasa ga, si sami qhqihul mwah, nanu' mawzyay sami balay qhzyaqan balay la. tayhuk sami ngasal lga mswat la. ana si kswat lga rima' mlhngan lkiy.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Yuli
ays ptyaw sebu
20 alang hani ga, Angcoh (安通部落), Afih (阿飛赫部落), Harawan (哈拉灣部落), Lingacay (苓雅仔部落), Ceroh (春日部落), Patawlinan (巴島力安部落), Makotaay (瑪谷達璦部落), Sedeng (瑟冷部落), Tokar (都旮薾部落), Lohok (洛合谷部落), Posko (璞石閣部落), Silangkong (喜瑯宮部落), Cihakay (吉哈蓋部落), Cilakesay (吉拉格賽部落), Cinemnemay (吉能能麥部落), Takay (達蓋部落), Satefo (下德武部落), Namisan (拿彌散部落), Matadim (馬太林部落), Mangcelan (滿自然部落).
M’yutak
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Takofan
thumb|Ku’ang sang go
alang Takofan (德高部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Ku’ang sang go, kwara sali buwan nya ga 359 buwan, 1,048 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 55% kyan ku 578 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 45% kyan ku 470 hi nya.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Liberia
thumb|Liberia (2013) thumb|labah Liberia 縮圖|koka nqu Laypizweya nqu kinbalay na Fako sinblang nha 縮圖|mkilux nqu hlahuy na koka Laypizweya 縮圖|manzyu nqu koka Laypizweya (Liberia)
Zyuwaw nqu kinbkisan
Kawas qutux seng mpayat kbhul mtzyu pgan sazing ptaring.Putawya、Holang、Inko、Fako pklahang tmwang mzyup.squliq nqu Oco sllwan nha rhyal mha「syaw nqu Hucyaw」.maki sa qani mtbazi mqzinyut. Kawas qutux seng mspat kbhul mpusal qutux kinhangan nqu Amerika nqu lihoyan maki syaw nqu umi psrux squliq mqalux「qalang nqu mbyaqan na qalang」.Kawas qutux seng mspat kbhul mpusal sazing maki mopuw mqeru kinmhgan nqu mtzyu pgan ryax.spyang cintqalang magal mtgih qsahuy nqu mqzinyut.nanu yasa kya ruma nqu squliq mqalux mbyaq sa qani.sllwan nha mha「Monloweya」.Kawas qutux se ng mspat kbhul mpusal payat pyugan sllwan nqu Laypizweya.babaw nya lga kura ptzzit nqu
mkhopa nqu. Kawas qutux seng mspat kbhul mtzyu mspat msqu nqun llamu nqu mbhyq.pinzyugang ga「linhoyan Laypizweya」.Kawas qutux seng mspat kbhul mpatul mpitu mptke hapyo.spyang gleng mtbuci nqu maki misu na maki kenli koka.Apisinyatiko ga Feco na Taluw mbyaq nqu mtbuci koka. Kawas qutux seng mspat kbhul mpitu pgan mspat ptaring .Zenhweketanana ga mthoki kenli qutux kbhul ru sazing kawas.pqhut kwara hantay zentan pincyagan.Tan qasa mmisu nqu pinsrux nqu Zentan psrux pcyagan ryax spyang qryuzyux nqu Zentan.Kawas qutux seng mspat kbhul mspat magal.koka Laypizweya plaqux nqu Inko.skyut nqu gong Manonkura ghyaq na rhyal. Kawas qutux seng mqeru kbhul ru mspat. wayal slaqux nqu koka na Fako.pkut nha sa qalang kahul sa Mali.babaw nya lga minpira spkut nya qu koka na Inko ru Fako qu rhyal nha. .babaw nqu Kawas qutux seng mqeru kbhul ru mspat .kya qu puqing na qes nya la.
Tili/kian
Koka Laypizweya qinryuxan nqu syaw na umi ga magal kbhul mtzyu mpitu kongli kayal nya ga mluw sa mkilux nqu pzyugan na behuy.qutux kawas qu hekin nqu kinklux nya ga mpusal magal ℃. Koka Laypizweya nyux maki sa Feco nqu byaqan wagi.msobih squ mkilux nqu mthwiru squ cinbwanan kura ghyaq.byaqan wagi kura mkilux bih nqu hopa na umi ru Nanmeco na koka Pasi  mstwahiq ki Tasiyang ga sazing seng magal kbhul mpitu pgan magal kongli.te byaqan wagi ru kura ghyaq ga ’mubuy sa rgyax nqu Kgli kura sa ghyaq ga  ’mubuy sa Cineya.te htgan wagi lga pqes sa Syangyahayan kinbhci qu rhyal nqu koka nya ga mopuw qutux mang qutux seng cyugal kbhul mtzyu pgan mqeru pinfangkongli.