cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kb’bu
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 85%, Amis 1%, Truku 2%, Bunun 1%, binah lihuyan s’uli 2%.
rhzyal kki’an
tay mkraya’ na Kb’bu hya’ ga Kmuyaw. tay ’llaw na Kb’bu hya’ ga B’bukeykay.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
qnawal
qnawal (鐵線蟲)
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tinka Kurti
thumb|Tinka Kurti|alt=Tinka Kurti.jpg
Tinka Kurti
kawas tay 1932, ryax sa tay 17 nqu tay 12, Tinka Kurti, squliq na Bunge’.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tingalaw
thumb|Fengbin (Toyohama go)
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 92% kyan ku 367 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 8% kyan ku 31 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 88%, binah lihuyan s’uli 5%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tingalaw hya’ ga bsilung. tay ’zil na Tingalaw hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Tingalaw hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Tingalaw hya’ ga llyung. tay ’llaw na Tingalaw hya’ ga pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
tay mkraya’ na Tingalaw hya’ ga Malaloong. tay mkyahu’ na Tingalaw hya’ ga Fakong.
pqwasan
maki qu ngasal bziran, “Tingalaw kyokay”.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
ppqbaqan (教育)
qalang Tingalaw ga ungat pqwasan biru.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
ulah nqu kay' " mqumah"
t'aring balay 'bagan lga, kmayal maha: "ina, nmnama' inlungan mamu lki, pt'aring ta' "mqumah" lga~, nama' smr'zyut kwara' qayqaya ppqumah mamu," 'r'aras qu laylaqi', aki mlhani' zyuwaw na qmayah. slsuli mita' qu pinqmahan naha', in gyut pcbaq, ini' qbaq squ zyuwaw na pqmahun lga, phswa' musa' squliq babaw nya' la?
zyuwaw na:Squliq Atayal
ttungan abaw(春季)
ttungan abaw hya' ga, 'ringan hmku' na abaw, yani qu 'ringan msbah kayal na qutux kawas. kruma' squliq ga babaw qmisan son naha', maki uzi squliq kmal mha aring mayhlhul kayal son naha' uzi.
Kayal na ttungan abaw (春季的氣候)
kayal na ttungan abaw hya' ga, tmasuq qu kayal(天空;天氣) na ghyaq ru min'aring hlhul qu kayal la. nanu yani qu tbuxan na bsinu'(basaw) la. suru tmnubux lga, mwah qu qwalax ka pbhku' sa cinbuxan la. qwalax qani ga, qwalax na s'ali' son naha' uzi. kay na s'ali' qani hya' ga, phbku' sa ali' na bzinuq, yasa son naha' s'ali' qani h'ya. mutu ini sbayhuy qu kayal na ttungan abaw qani hya'.
Pcyuwagun na ttungan abaw (春季的工作)
hmbku' qu cinbuxan lga, tehok spayat binkngan tluling qba' qu tanguw lga, aring kya lhengan naha' kya la. lmahing qu kkneril hya' lga, musa mlata' qu mmlikuy hya' la. ini ga, musa tmwang mnayang cikay kruma'.
Lamuan
thumb|Zhuoxi (Zosi go)
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 99% kyan ku 144 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 1% kyan ku 2 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 88%, Amis 1%, Paywan 1%, Cou 1%, binah lihuyan s’uli 8%.
maki qu ngasal bziran.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Lamuan hya’ ga llyung. tay ’zil na Lamuan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Lamuan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Lamuan hya’ ga llyung.
tay mkraya’ na Lamuan hya’ ga Panital. tay mkyahu’ na Lamuan hya’ ga Taluk.
kyokay (教會)
qalang Lamuan ga ungat kyokay.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
qoran
縮圖 qoran (麻竹)
wagiq ru qthuy iyal qu qoran hiya’.
Tasutasunan
thumb|Hualien go (Karing Si)
alang Tasutasunan (達蘇達蘇湳部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Karing Si, kwara sali buwan nya ga 3,465 buwan, 7,402 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 53% kyan ku 3,908 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 47% kyan ku 3,494 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 37%, Bunun 2%, Tayan 2%, Paywan 1%, Truku 6%, Sakizaya 3%, binah lihuyan s’uli 1%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tasutasunan hya’ ga bsilung. tay ’zil na Tasutasunan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Tasutasunan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Tasutasunan hya’ ga llyung.
tay ’llaw na Tasutasunan hya’ ga Cikep. tay ’zil na Tasutasunan hya’ ga Lasutan.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Nansiku
alang Nansiku (南世部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Rayiyong go, kwara sali buwan nya ga 123 buwan, 401 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 97% kyan ku 390 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 3% kyan ku 11 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan 94%, binah lihuyan s’uli 2%.
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na Nansiku hya’ ga Kacedas.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
George Weah
thumb|George Weah (喬治·維阿) thumb|labah Liberia
George Weah (喬治·維阿)
George Weah (ryax sa 1 na byacing tay 10 squ kawas na 1966 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1966)
qyanux na sraral
George Weah minkahul sa Monrovia na Liberia.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Liberia zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Liberia
gaga na nbuw uwow
gaga na nbuw uwow (飲酒的習俗) iyik yow gaga na nbuw uwow kwe ga, skayal cimu nya maki suruw: te utux, gaga na Smyatu
gaga Smyatu kwe ga nya mnaga uwah na tgi’as kawas ro lmon ta k’aring tmubux, iyik na cmyan ga lmon kbaley uwow, mlikuy hiya ga musa mluyak rgyax kya, innagan sinuw ro maki knaley uwow laga, nya tekun ryax na mlahang ta gaga na Smyatu la. ryax kwe ga laxan naha kwara ptyagan naha gluw ta, ro musa m’es nbuw uwow ana su sa’ing ryax, tugan ryax. te saying, gaga na Cmyus
ryax na mlahang ta gaga na Cmyus kwe ga, siga suruw masu’ ta kloh lmyun. ini ga ssu’un ci kwara nlyakan naha sinuw, ro klhang cnrxan naha gaga na Cmyus, cka na klahang gaga Cmyus kwe ga kahul uwow sngsa ta lutux bnkisan. te tugal, gaga na Pns’unan.
ryax na gluw na mlikuy musa naha magal ina, kwara gluw na utux bbwan ga, siga lmon kbaley utux slaman na uwow lmyun utux sali naha, s’agan naha pkani’ lpyung uwah naha gmluw mani’ sali ta, ro lmon ta rmow tmutu khoni’ pnahu’ uy ro cmxu rhkey, mnaga mwah magan ina lpyung ro spni’an ta naha. te payat, ryax na tkba’ ta owas na lmuhuw
maki inlungan tkba’ owas na lmuhuw mrkyas ga hknyan naha bnkis mwah cba’, siga lmon naha pnbuw uwow bkis lama, ini ba’iy kahun bnbugan naha ga musa piyux owas wayal naha tkba’an. te magal, mrrow tiyow
musa kyan mowiy tyagan, mnayang, smlyat, hakut y’aya nanak na tyagan, lmon skal mrhow, ro sina pnrow mwah mtiyow, gluw ta utux alang hiya ga musa ungat psnan naha ro kahun lungan mwah rmow mtiyow, ku’ung ha’iy kayal ro gbyan laga, mrhow utux sali’ ga bley’un naha pka’niy kwara naha, kwe ga nya pkita yow na msbley ta row tiyow kwara ma. te tiyu, Sbayux
tkkoh yow na mayah, cmi lungan ro row mtiyow kwara, kahul uwow showey naha lpyung. te pitu, sbaley yow
ini nbah tbuci nbuw uwow Tayal, motu kwara gluw laga, ana su utux pyatu uwow ga si mso’un me’ pyatu nbuw kwara naha, nya pkita myasa na sli’an. shtuy mnbuw uwow mrkyas hiya, iyik nbuw uwow ga spsya’an naha iyik uwow kya tluling ’ba naha ro srpus naha urow te tanux kya, yani nya tngsa uwow lutux, kwe ga nya pkita maha maki myasa bugun ga ini ta yngiy lutux bkisan ma.
knahun gaga lela musa ta ba’un yow na kbaley uwow Tayal ga, ba’ cpung kbaley uwow, ro maki cpngan nya, piyang ci kyan yow nya, nbuw uwow ga kyan ryax nya, baley ci yow nya ga skura ta pcyus lutux ro spbugan ta kwara gluw ta uy, ini kba’ maha uwow ga nya s’yanux naha, ini maha t’uwow ci yani ci cyoli’ t’uwow ci micu ro musa magan mga’in na uwow kwe.
T’apan
thumb|Gpho go
Miguel Díaz-Canel
thumb|João Lourenço (米圭爾·狄亞士-卡奈) thumb|labah Cuba
Miguel Díaz-Canel (米圭爾·狄亞士-卡奈)
ryax sa tay 20 nqu tay 4, Miguel Díaz-Canel, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1960)
T’apan
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, 10/13 新竹五峰鄉公所公文顯示，無法確認民族比例.
Miguel Díaz-Canel
mrhuw Cuba ta’ misuw hya’ ga Miguel Díaz-Canel, aring ryax tay 19 squ byacing tay 4 sa kawas 2021 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
mtalah kwara bwey na khoni
mtalah kwara bwey na khoni (瞉科樹果子長滿成熟並開始掉落)
Miguel Díaz-Canel
qyanux na sraral
Miguel Díaz-Canel (米圭爾·狄亞士-卡奈) minkahul sa Placetas, Villa Clara na Cuba.
mtalah kwara bwey na khoni
in’yanux Tayal bih llyung Klesan kya ga maki ci inbuyan yow na gaga na pkita kayal kwe, baley ci cnpngan ta p’yugan na kayal hiya ga knahul nya ubuy pkhngyan ro knita krryax. yani maha kwara knba’an ta kwe, skura ita Tayal ga piyang na yow, utux yow ga galan ta gnmilan na s’yanux ta, utux yow lwey ga kahul tkba’ ta tgamil yow kwe ro p’aras hi’an na klhangan ta ita Tayal, kwe ga piyang myasa na knba’an, maki knita na cka Tayal hiya,“mita kayal”ro p’yugan na bhuyow kwara khoni, nya pkita maha kba’ nya p’yuw kayal kwe, cyoli Tayal ga pgluw p’yuw na kayal kbaley ryax ro kita pntyagan ta. yani nyu sbiru suruw micu:
T’apan
maki qu ngasal bziran.
Miguel Díaz-Canel
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Cuba
mtalah kwara bwey na khoni
bhuyow kwara bwey khoni’ ro mtalah bwey ro mhutow kwara bwey laga, si ba’iy maha musa t’aring ryax na gaga mluyak uy la, baha mcya, kwara sinuw uy ga knahul ni’an naha bwey na khoni’, misan ga tmwang klxun hi naha, ryax haca ga msyam ci ni’un hi na sinuw kwe. nanu yaca ita Tayal ga tegan ta mhutow kwara bwey na khoni’ laga, mcpung maha ba’un ta t’aring mluyak uy la, ryax cpngan gaga na mluyak kwe ga aring mpuw utux byating ro beta s sa’ing byating babow skawas kya.
kinhulan s’utu biru
江明清Yawi‧Nomin，葛雷散群(南澳)泰雅人的語言文化教材－歷史文化與社會文化篇. (臺灣：宜蘭縣原住民文教促進會. 101)
T’apan
rhzyal kki’an
tay ’llaw na T’apan hya’ ga llyung. tay ’zil na T’apan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na T’apan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na T’apan hya’ ga rgyax.
tay mkraya’ na T’apan hya’ ga Maybalay. tay ’zil na T’apan hya’ ga Blangaw.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
qnmasan
sawn qinmasan (醃製蔬菜) hiya' ga, msaysyaw qu pinmuhi' ta' ttbihi' i~ ini' suqi maniq ru aki' bsyaq skun maha ta' ga, yasa qu mutux ta' 'bgan na cimu' ru tkrawn sa salaw ini' ga t'lusun, maha ni cikuy ga ana tkrawn sa btakan ga blaq uzi.
min'aring ta' kbalay qinmasan ga inblayqun gmlaping ru smr'zyut kwara' qu qqmasan ta', ini' pglgi' 'ruraw ru saysyup, ru inblayqun ptr'zyut mku sa bluku'.
msinxal qu bnku tbihi' lga rpsan cimu' ru inblayqun qmpul 'mpux ru s'imaw na kakay, ru mutux msbuq qu tbihi'. ru pinkatan cimu' kwara' lga, in_gyutun tkura' mku sa qsahuy na salaw ini' ga t'lusun. ru t'aring qmamas~qmpul ru tkrawn sa salaw lawzi. suqun kwra' lga 'mukan na abaw guquh tay babaw ru 'pxan na btunux ka ppsbuq na ttbihi', ru trhgan 'mumuk na abaw bgazyaw ru bhlan na snyu ka izyat nya' insngya' qu nqwaq na salaw. hmzinas qutux bzyacing lga ana in_gyutun maniq la.
izyat nanak tbihi' qu baqun qmamas, ana tawpu' ga blaq qmasan uzi.
blaq balay sramat mami' qu qinmasan.
Félix Tshisekedi
thumb|Félix Tshisekedi (菲利克斯·齊塞克迪) thumb|labah Congo, domocratic republic of the
Félix Tshisekedi (菲利克斯·齊塞克迪)
ryax sa tay 13 nqu tay 6, Félix Tshisekedi, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1963)
mrhuw Congo, domocratic republic of the ta’ misuw hya’ ga Félix Tshisekedi, aring ryax tay 24 squ byacing tay 1 sa kawas 2019 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Congo
Qapuciu
thumb|Sin’iy go
alang Qapuciu (洽波石部落) ga niya mki sku Nanto Keng atu Sin’iy go, kwara sali buwan nya ga 105 buwan, 321 hi ku kwara s’uli tayan.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 54%, Tayan 1%.
maki qu ngasal bziran.
qmisan(冬季)
qmisan hya’ ga, ghyaq qu kayal nya, ru ungat iyal qu pcywagun na tayal. maki tay wagiq na gluw tayal hya’ ga, ini si hoqil qu tnubux naha’, ru mhlhil kklhan naha’. nanu yasa qu mutu maki sqani qu pslkawtas naha’ laha’. maki tay hogal ka mayrroq rhyal na tayal hya’ ga, mkilux cikay kayal naha’ kya hya’, ru haylaw mhoqil pinbahuw naha’. nanu yasa qu mutu pslkawtas sa babaw ’bagan laha’.
Qapuciu
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qapuciu hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Qapuciu hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Qapuciu hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Qapuciu hya’ ga llyung.
qmisan(冬季)
Kayal na qmisan (冬季的氣候)
kayal na qmisan hya’ ga, tmasuq mshuq kwara qu abaw na qqnoniq, gi mhgaw mrkyas kwara qu qqnoniq. kwara qu qeqaya’ na ngasal hya’ ga, mutu naha’ strang qmisan tmutu’, gi ungat qsya’ qsahuy nya, ru ini pziciy na kuy uzi. hazi anan na mhgaw m’abi na inrkyasan na qqhoniq hazi ga!
qmisan qani hya’ ga, mutu mwah qu mtzngsuy (寒流) na kayal, ru tl’tu’ qu kayal nya. nanu mutu yani qu hhgawan malah qsahuy ngasal ’tayal.
Qapuciu
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
qmisan(冬季)
Pcyuwagun na qmisan (冬季的工作)
pcyuwagan na qmisan hya’ ga, ini ptnaq qalang tay maywaiq squ qalang mayhogal. qalang tay maywaiq hya’ ga, tl’tu’ ru mutu naha’ skehuy bling lqengan naha’ nniqun naha’ babaw nya, ru mutu smli’ sa ana nanu nniqun uzi. ru mutu maki sqani uzi kklhan naha’ trakis, ru babaw kmnloh lga, yasa qu t’aring pslkawtas kya la.
Cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Miloš Babić
Miloš Babić sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
kawas tay 1968, ryax sa tay 23 nqu tay 11, Miloš Babić, squliq na p’unro.
Tate Armstrong
kawas tay 1955, ryax sa tay 5 nqu tay 10, Tate Armstrong, squliq na p’unro.
mtkzyay
thumb|mtkzyay
mtkzyay (旱災)
tkyay lga, ana nanu’ ini’ hbku’ la.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Norman Black
Norman Black sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
kawas tay 1957, ryax sa tay 12 nqu tay 11, Norman Black, squliq na p’unro.
gaga na pns’unan
gaga na pns’unan mrkyas (婚姻制度)
gaga na pnsu’nan bih cntlangan na cyoli’ llyung Klesan kya ga nanak utux mlikuy ro utux knerin ga thoyey pns’unan, yow na pns’unan hiya ga iwan nya mba’iy utux knerin, gaga na pns’unan glgan ta pns’unan ga, s’iwan gmluw p’agal knerin kwara, nanak ungat la’iy mlikuy ro s’iwan psyunow sali ga musa Sbayux Sali knerin, nya smungus htuy naha kwara btiyux Sali naha ga musa galun Sali cyoli’ maha. Sngusan gaga na pns’unan hiya ga yani nya twang mbhuyow hi Sali, ro maki mwah psyunow hka’ Sali, binah yow nya ga tmwang hi mwah mtiyow, ro rmow innagal na utux Sali.
cpngan kawas pns’unan kwe, mlikuy hiya ga kya ha’iy pusan kawas, ro knerin hiya ga siga mhenas mpuw magan kawas ga thoyey ms’un, nanu yaca kya ha’iy mpuw magan bita mpuw mesuw kawas ga piyang myasa ryax na pns’unan. ini nbah pns’unan na gluw utux ci bkis ita cyoli’ Tayal bih llyung Klesan kya, wa naha hri’un gaga kwe laga, yihun nya ga psan naha binah alang, ro musa phogun lutux tayal. nanu yaca, ima mwah ms’un ita, piyang myasa ga ini nbah mtna’ na utux bkis, ro gluw yaba ro yaya ta, piyang myasa na pns’unan na mrkyas hiya ga ms’un la’iy na lpyung ro rangi ta.
piyang myasa na mwah ms’un mrkyas, ana su mlikuy ro knerin ga musa tna’ kwara, myasa na likuy, piyang yow ga myasa lungan nya, kba’ mlahang gaga, mngiyat mtiyow, motux lungan nya, piyang myasa na knerin hiya ga siga kba’ ci tinun, ngiyat mtiyow ro kba’ mlahang sali ro cmi lungan likuy nya nanak ro kwara la’iy nya uy, ms’su ro myasa ci lungan nya, nanu yaca s’agal naha kwara myasa yow kwe laga ana smungus mwah ms’un uy la.
baley ci gaga na pns’unan bih cyoli’ llyung Klesan ga gaga p’agal knerin, ro gaga na mpingat knerin ro, gaga psyunow la’iy knerin, kyan tugan ini ptna’ gaga pns’unan, mnanak gaga na p’agal knerin tbcyan lwey ga maki gaga p’agal knerin ro gaga na msbayux. ita cyoli’ bih llyung Klesan ga cyan ta inlungan baley gaga na pns’unan, gaga siyey ga mrhow na utux bbwan hiya musa smiyey, trang ryax na musa smiyey ga kba’ cmyuk mowas owas na lmuhuw, s’agal naha kwara lalu na bnkisan naha, ana su gluw mlikuy ro gluw na knerin ga kba’ cmyuk mowas. ’ wasan naha gluw na utux bkis naha, pnba’ bkis, nya sobih utux muyux na utux bkis naha laga, ini nbah ms’un naha, ini nbah pswal lyutux la.
kinhulan s’utu biru
江明清Yawi‧Nomin，葛雷散群(南澳)泰雅人的語言文化教材－歷史文化與社會文化篇. (臺灣：宜蘭縣原住民文教促進會. 101)
Mangcelan
thumb|Yuli (Buri go)
alang Mangcelan (滿自然部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Buri go, kwara sali buwan nya ga 164 buwan, 502 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 92% kyan ku 460 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 8% kyan ku 42 hi nya.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Mangcelan hya’ ga rgyax. tay ’zil na Mangcelan hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Mangcelan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Mangcelan hya’ ga llyung.
tay mkraya’ na Mangcelan hya’ ga Lohok. tay mkyahu’ na Mangcelan hya’ ga Makotaay. tay ’zil na Mangcelan hya’ ga Takay.
kyokay (教會)
qalang Mangcelan ga ungat kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
unrokay
unrokay (運動會) ga p’asun ci na ryax, khmey ci cyoli’ mwah tisal alang myan.
kinhulan s’utu biru
江明清(Yawi．Nomin)，biru’: 宜蘭澤敖利泰雅族語語言學習教材（1-6）全冊 （Llyung klesan【南澳流域】澤敖利泰雅族語讀本） 原住民族語言著作（臺灣：永望文化事業股份有限公司.2001）
zyuwaw na:Ke' na Girang C'oli Tayal
gaga na mbahing
mhuqil ga khuzyan squ ngasal (屋內葬)
srarai hya’ ga, mhuqil ga khuzyan squ naasal. Obeh mhuqil qu squliq lga, baq kmal qu qutux bnkis nha mha: ihi’ agal pala’ nia nanak, khzyun qu tari’ nya ru sbun sa pala la. Mskyut insuna lga, kmal qu bnkis nha lozi mha: ihi’ son '''qa qu kakay ru qba nya uzi. Spmumu’ lru, thzkun qung qasa. Masuq mtzywaw zywaw qasa lga, kyalun ni mhuqil squliq qu bnkis mha:  rawil (OO), nway nyux su m’abi la, laxi kngungu', si pgluw patas ni pala’ su nanak, ‘usa binah qalang, ru blaq hmkangi hongu' na utux, ‘usa mtnak lkawtas ru lkyaki su la.'''
Masuq kay’ na bnkis lga, kmihuy qu rhyal nha, si ki khuzyan zzik balay. Si nha ptman kya. San nha hmkani krahu btunux lru tragan nha lozi. Kya nha syan btunux zhka’, ru syan nha cikuy yan rangay kya la. Mutu sawkan qawli ru mutu nya khuzyan ma, ru ki’a yaqih qu inblan nha rwa. Khmay qu uraw syun babaw ga, kana yan nasa iyal. Qawli h’ya ga, mutu gmsut uraw mha qa, mutu mziuy qinplan ki’ uy.
kya qu mhuqil ngasal ga mutuw naha’ si ’bliy kya zik na sakaw ka ’nbyan naha’. nanu’ qu ’’bul naha’ hya’ sraral ga, mutuw naha’ skayhuy sa tntnaq ptmawn kinglabang niya’ ru kinzzik niya’. nanu’ ’’blun naha’ lga, psqzyupun naha’ qu qba’ niya’ ru kakay niya’, ru sbun naha’ na tzyu’ ru pala’, gi kana ptgubah maha lmnglung, ru ‘nblayqun naha’ ptama’ sa qsahuy na kinhuyan naha’ ka bling qasa.
srnqwuy (兇死)
mha ini kaki ngasal ga, ana mha bnkis ru ana mnbu’ mhuqil maki tay tanux lga, ini uwah mzyup maki ngasal, srnqwuy son nha, psniqun nha. Ini hmci tring, ru ana qutux ngasal musa qu magal kya ga, ini nha yupi' ngasal. Syun nha tanux. Yalaw i srnqwuy ni son nha. Mha qasa qu gaga nya. ru kya qu nyux mqrnqwuy i tqtuqi i nyux mhuqil kya ga, squliq mita ga, kawngun nha mita'. Psniqun nha iyal uzi sa. Kr’usun ru ana lukus kwara ga laxan rwa. ini nha tringi, si laxi kya. Kawngun nha qqzyu’, mutuw psaniq ma. Lay-a ini kya lyutux nya mga, kya qmzyu’ ru musa mhuqil ngasal ta babaw nya mha. ru son nha kmal qu cinngasal mha, hazi mamu i laqi’ sa mha lga, nanu yaqu ngasal nanak musa tring mbing kya, ru rasun nha ga, ini nha yupi' ngasal.
mhuqil ga khuzyan squ buqul (墳墓葬)
nanu’ qu mkszyuwaw mhuqil tay tanux ka mtakuy musa’ hlahuy, ini’ ga, wayal kutan na paris naha’ musa’ mtciriq hya’ ga, mutuw naha’ si hknyaniy sa mtkzyuw na rhzyal, ru si naha’ ‘tuwiy btunux, ini’ ga si naha’ ‘tuy na ’b’ababaw. ru baqun kknayril naha’ maki’ ngasal lga, mutuw naha’ sbun kwara’ qu lukus naha’ ru bning naha’ qayqaya’ ru s’usa’ naha’ pbuling tay qqnahi’, yasa qu sun kay’ Tayal maha musa’ pbuling hnway sun naha’.
mwah qu Gipun (日本人) lga, kya qu yaqih naha’ iyal ktan balay ka Gaga’ na matas rqyas, ru Gaga’ na qmap g’nux, ru Gaga’ na hmuluy knayril, ru nanu’ ka Gaga’ Tayal ka siy naha’ ‘bliy sa zik sakaw qaniy ga skahul naha’ mere maha laxan qu yan nasa ka yaqih na Ggaa’ la. nanu’ qu ‘’bul sa minhuqil hiya’ lga, ssi’ na Gipun squ hhalan hmngu’ minhuqil ka Kokyo Hakaba’ sun naha’ qasa la. nanu’ squ min’aring hga, ana naha’ halan ‘mbul sa sni’ Gipun ka hakaba’ ga. mutuw naha’ ptmawn ‘mbul na, babaw nya’ lga psbaqan na Gipun maha musa’ yaqih hnuqil naha’ la, ‘nblaq p’abi’ aki’ blaq hnuqil naha’ maha ru yasa qu p’byun naha’ ‘mbul kya la, aw’ ga mutuw naha’ si pknhhyu’iy musa’ ‘mbul sa musa’ ‘mbul hya’ gi psaniq ktan na squliq maha qu Gaga’ na Tayal sraral hya’, ru mutuw naha’ si sbuy na pala’ musa’ smatu’ ha, babaw niya sa mwah qu thayluw lga, aring kya qu mutuw naha’ sbaziy sa kulu’ hya’ la. nanau’ qu ryax na mutuw naha’ sginbasiq hya’ ga, maha haylaw ga mutuw mkmawpuw lga musa’ mtzyuwaw qu bays naha’ la, ga kya uzi qu mutuw sawbih sazing kawas rngu’ naha’ binbasiq, qani hya’ ga skita’ naha’ sa kinpinsblayqan na qutux sakaw rrusa’ qasa sa.
zyuwaw na:Squliq Atayal
mtsswe
mtsswe (兄弟姊妹)
ita kwara squliq ga mtsswe ta kwara. qutux ngasal ga ana ini khmay ga mutu kya qu qutux mtsswe ta.
mtsswe ga mrraw.smi inlungan uzi.mggalu ga mtsswe son.
Tatoba'
qalang Tabota' ga maki 3 pqwasan biru.
qalang Tabota' ga maki 3 kyokay.
qalang Tabota' ga maki 2 ngasal sexu.
qalang Tabota' ga maki 1 khu skwan biru.
qalang Tabota' ga maki 1 ngasal pkita nbu.
mtzaw
milkuy ga qnyaq baal mtzaw.
qpiray
thumb|qpiray
mhbaw balay inkyasan nya cyux mzyugi qpiray.
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
thumb|Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah|alt=Sheikh Sabah IV.jpg
ryax sa tay 6 nqu tay 6, Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1929)
qparung
thumb|qparung
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
mrhuw Kuwait ta’ misuw hya’ ga Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, aring ryax tay 29 squ byacing tay 1 sa kawas 2006 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
mtzyuwawzyuwaw
mtzyuwawzyuwaw( 遊手好閒/無所事事)
qparung
qparung (杉木)
uru hiya’ ga helaw balay hbkgan na qparung labing ru blhuy.
mtzyuwawzyuwaw
mtzyuwawzyuwaw hya ga gnisa naha sa mqilang ru ungat pcyuwagun na squliq. qutux uzi hya ga gnisa naha sa ungat qbaqan sa pptzyuwaw.
qparung
qparung (杉木)
gluw na qparung utux ka lokah na qqhuniq. qparung hiya’ ga, mrkyas qutux qutux ryax. ini’ ptnaq sa ruma’ ka qutux kawas ga mnxal mk’ali’.
pusing hiya’ ga, gluw na qparung utux ka lokah na qqhuniq.
mtzyuwawzyuwaw
zyuwaw na:Squliq Atayal
qparung
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’​
杉木
Josh Boone
Josh Boone hya’ga NBA pgnaw’ mari’ misuw qaniy, qutux sa pzyang pkaki’ tay kska’ / pkaki’ kkska’.
kawas tay 1984, ryax sa tay 21 nqu tay 11, Josh Boone, squliq na p’unro.
Nikos Christodoulides
thumb|Nikos Christodoulides (尼科斯·赫里斯托祖利季斯) thumb|labah Cyprus
Nikos Christodoulides (尼科斯·赫里斯托祖利季斯)
ryax sa tay 6 nqu tay 12, Nikos Christodoulides, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1973)
mrhuw Cyprus ta’ misuw hya’ ga Nikos Christodoulides, aring ryax tay 28 squ byacing tay 2 sa kawas 2023 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Nikos Christodoulides minkahul sa Geroskipou na Cyprus.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Cyprus
qqaya na ptasan
qqaya na ptasan (紋面的用具)
qqaya na ptasan qaniy ga, sazing tuqiy nya: qutux ga "atuk" son nha, piyux rom kinnalay na l’un psqungun mhul, shap squ lbit na hi; qutux loziy ga, "ttucing" son nha, stucing atuk smi bagah iluh memaw msramu, nanu siki mincyugal ini ga minpayat qmamas ru tmucing lga blaq balay qu pintasan nya.
kinhulan s’utu biru
陳和平Hetay‧Hayung等人，賽考利克泰雅族初級族語教材(臺灣：宜蘭縣原住民文教促進會. 102)
zyuwaw na:Squliq Atayal
uraw
thumb|uraw
uraw (泥土)
sawn uraw hiya ga, mnayang qu kinbkaysan ’tayal sraral i ktan naha maha khmay qu uraw nya’ ru glgan na sawmuq ga mutux naha sllwan maha "uraw" qu qmayah kasa, blaq pqmahan ru pmhyan ana nanu’.
uraw, rhyan ga wiwan yaya ta kwara. ana nanu nni'un ta ga, siki pinhyun ru mrkyas lga, thuyay rmangan sku ita myanux. nana ye'asa bbinkisan na Atayan hiya ga, blay balay tunux naha, mwayaw sku 'kyan naha ga, mutu mwayaw sa blay uraw, b'nux ru khmay uraw nya. nanu ye'asa kruma lalu na alang ga, kyan ku son S'uraw, kyan uziy son B'nux.
mulaq
yulaq 皮
uraw
uraw (泥土)
zyuwaw na:Squliq Atayal
mulaq
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tisilan
thumb|Fengbin (Toyohama go)
alang Tisilan (靜安部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Toyohama go, kwara sali buwan nya ga 87 buwan, 239 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 79% kyan ku 190 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 21% kyan ku 49 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Amis 75%, Paywan 1%, binah lihuyan s’uli 2%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tisilan hya’ ga bsilung. tay ’zil na Tisilan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Tisilan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Tisilan hya’ ga llyung.
tay mkraya’ na Tisilan hya’ ga Laeno. tay mkyahu’ na Tisilan hya’ ga Cawi.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Norodom Sihamoni
thumb|Norodom Sihamoni|alt=Norodom Sihamoni (2007) (crop).jpg thumb|labah Cambodia
ryax sa tay 14 nqu tay 5, Norodom Sihamoni, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1953)
mrhuw Cambodia ta’ misuw hya’ ga Norodom Sihamoni, aring ryax tay 14 squ byacing tay 10 sa kawas 2004 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Mohamed al-Menfi
thumb|Mohamed al-Menfi (穆罕默德·門菲) thumb|labah Libya
Mohamed al-Menfi (穆罕默德·門菲)
Mohamed al-Menfi (ryax sa 3 na byacing tay 3 squ kawas na 1976 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1976)
mrhuw Libya ta’ misuw hya’ ga Mohamed al-Menfi, aring ryax tay 15 squ byacing tay 3 sa kawas 2021 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Mohamed al-Menfi minkahul sa Tobruk na Libya.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Libya zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Libya
qqbhniq
thumb|qqbhniq
qqbhniq (鳥類)
baq mlaka’ qu qsinu.
zyuwaw na:Squliq Atayal
qqhuniq ru kk’man
thumb|qqhuniq ru kk’man
qqhuniq ru kk’man (植物)
Kdusan
thumb|Xiulin (Syurin go)
qqhuniq ru kk’man
zyuwaw na:Squliq Atayal
Kdusan
alang Kdusan (格督尚部落) ga niya mki sku Karing Keng atu Syurin go, kwara sali buwan nya ga 364 buwan, 1,201 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 89% kyan ku 1,069 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 11% kyan ku 132 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Truku 70%, Amis 9%, Tayan 3%, Bunun 1%, Setik 0.5%, binah lihuyan s’uli 4%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Kdusan hya’ ga bsilung. tay ’zil na Kdusan hya’ ga rgyax. tay mkyahu’ na Kdusan hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Kdusan hya’ ga rgyax.
tay mkraya’ na Kdusan hya’ ga Qowgan. tay mkyahu’ na Kdusan hya’ ga Kulu.
tuqi’ na qsya’(水文)
cyux qwis na gong qu qalang. mtasaw balay qu llyung na qalang.
kyokay (教會)
maki 2 kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Miloš Zeman
thumb|Miloš Zeman|alt=Zeman M 1.JPG thumb|labah Czech
ryax sa tay 28 nqu tay 9, Miloš Zeman, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1944)
mrhuw Czechia ta’ misuw hya’ ga Miloš Zeman, aring ryax tay 8 squ byacing tay 3 sa kawas 2013 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Laulauzan
thumb|Majia (Maka go)
Qapu’
thumb|Hosing Ku
Laulauzan
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 95% kyan ku 718 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 5% kyan ku 41 hi nya.
Qapu’
alang Qapu’ (卡普部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 39 buwan, 100 hi ku kwara s’uli tayan.
Laulauzan
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Rukay 73%, Paywan 17%, Amis 1%, Bunun 1%, binah lihuyan s’uli 3%.
Qapu’
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 97% kyan ku 97 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 3% kyan ku 3 hi nya.
Laulauzan
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Laulauzan hya’ ga Vecekadan.
Qapu’
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 96%, Truku 1%.
Laulauzan
kyokay (教會)
maki 2 kyokay.
Qapu’
maki qu ngasal bziran, kyokay.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qapu’ hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Qapu’ hya’ ga llyung. tay mkyahu’ na Qapu’ hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Qapu’ hya’ ga rgyax krahu’.
tay ’zil na Qapu’ hya’ ga Qus.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Romania
thumb|labah Romania thumb|Romania 縮圖|phpah na Romaniya 縮圖|tglyiq na Romaniya 縮圖|sraran na lhyal Romania (羅馬尼亞) hya’ ga cyux maki’ tay 46 00 N, 25 00 E na Oco syuw.
kwara’ kinghciyan niya’ 238,391 sq km (maki’ tay 83ginkgan kin wahci’)
(kinwhci’ niya’ ga 229,891 sq km, kinwhci’ na lawsayan wsilung hya’ ga 8,500 sq km)
Kinkhmayan kwara’ squliq hya’ ga 21,599,736.
Pinbcyan naha’ sni’ naha’ rhzyal hya’ iy pqmahun hya’ ga 60.70%, lhlahuy hya’ ga 28.70%, sni’ naha’ sa pptzyuwaw sa bzinah hya’ ga 10.60%.
spzyang qalang na Kokka’ (首都)
spzyang naha’ krahu’ qalang hya’ ga Bucharest.
snyan kinramat inlungan na Kokka’ (國家紀念日)
snyan kinramat inlungan na Kokka’ hya’ ga 1 na tay mawpuw sazing byacing na qutux kawas.
mrhuw Kokka’ (國家元首)
mrhuw Kokka’ ta’ misuw hya’ ga Klaus Iohannis, aring ryax 21 squ byacing tay 12 sa kawas 2014 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Petr Pavel
thumb|Petr Pavel (彼得·帕維爾) thumb|labah Czech
ryax sa tay 1 nqu tay 11, Petr Pavel, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1961)
mrhuw Czechia ta’ misuw hya’ ga Petr Pavel, aring ryax tay 9 squ byacing tay 3 sa kawas 2023 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
qyanux na sraral
Petr Pavel (彼得·帕維爾) minkahul sa Chongqing, Planá na Czechoslovakia.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq na Czech
qqlqulih
gong ta qalang ga cingay balay qqlqulih.
zyuwaw na:Squliq Atayal zyuwaw na:Gaga na mmqyanux
qsahuy
qsahuy hya' ga kkayal sa zyuwaw nquw maki' sa.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Ron Anderson
Ron Anderson sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
kawas tay 1958, ryax sa tay 15 nqu tay 10, Ron Anderson, squliq na p’unro.
qsliq
qsliq
1. wal saku kbrsun na squliq qu pila maku, mayma saku ini qbaq musa mtzyaw ryax, yaqix bala qsliq.
uzyuk na hozil
uzyuk na hozil (剛出生的小狗)
uzyuk hozil hiya ga nisan pnelaqi na yaya hozil,ru ini alax bubu na. mutu sginnalu balay ktan qu uzyuk hozil.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Kedrick Brown
kawas tay 1981, ryax sa tay 18 nqu tay 3, Kedrick Brown, squliq na p’unro.
UN
聯合國 (United Nations, UN): 193個國
qsya
qsya (水)
unga qsya lga mhoqin squliq ta la, kwara squliq si ga mnb'u qsya
mqwalah lga msli qsya la. kwara pinbahu ga sikiy pqsya an na qsya. ana qinyatan ga mnbu qsya uzi.
zyuwaw na:Squliq Atayal
mutuw
mutuw (聚居)
Norton Barnhill
Norton Barnhill sraral hya’ga sisyuw na NBA, wal malaxmisuq qaniy la.
mutuw
ita Tayal hiya ga mutuw gmlux hkangi qa kki'an. ro qutux qutux niqan ga thoyay msqun mwah pcqrux qutux qalang.
Norton Barnhill
kawas tay 1953, ryax sa tay 15 nqu tay 7, Norton Barnhill, squliq na p’unro.
mutuw
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tatoba’
thumb|Gpho go
alang Tatoba’ (五峰部落) ga niya mki sku Sincik Keng atu Gpho go, kwara sali buwan nya ga 159 buwan, 407 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 88% kyan ku 360 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 12% kyan ku 47 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan 60%, saySiyat 27%, Amis 1%.
maki qu ngasal bziran, ngasal psatu tegami ru pqniqan iyu.
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Tatoba’ hya’ ga llyung. tay ’zil na Tatoba’ hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Tatoba’ hya’ ga llyung. tay mkraya’ na Tatoba’ hya’ ga rgyax krahu’.
Keegan Allen
Keegan Allen
kawas tay 1987, ryax sa tay 22 nqu tay 7, Keegan Allen, squliq na Bunge’.
Tatoba’
kyokay (教會)
maki 3 kyokay.
Keegan Allen
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Tatoba’
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ cikuy.
pqwasan biru ’laqi’ mrkyas (國民中學)
maki 1 pqwasan biru ’laqi’ mrkyas.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Tjacekes
thumb|Rayiyong go
alang Tjacekes (上丹路部落) ga niya mki sku Heto Keng atu Rayiyong go, kwara sali buwan nya ga 83 buwan, 278 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 98% kyan ku 273 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 2% kyan ku 5 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Paywan95%, binah lihuyan s’uli 3%.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Mette Frederiksen
thumb|Mette Frederiksen (梅特·佛瑞德里克森) thumb|labah Denmark
Mette Frederiksen (梅特·佛瑞德里克森)
ryax sa tay 19 nqu tay 11, Mette Frederiksen, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1977)
Nan’ao
thumb|Nan’ao (Nango go)
Mette Frederiksen
mrhuw Denmark ta’ misuw hya’ ga Mette Frederiksen, aring ryax tay 27 squ byacing tay 6 sa kawas 2019 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Nan’ao
Nan’ao (南澳鄉) mki sku Yilan. su’unun kwara glabang lingay ’kiyan ga 716.07 km² (rhyan rinpang glabang lingay ’kiyan ga 637.26 km², rr’an hyan glabang lingay ’kiyan ga 65.15 km²), 4,807 hi ku su’unun kwara alang hi kya, 1,498 buwan ku kwarakya, tiku sahuy na alang Gyencumin ga 4,487 hi, kyala kwara pinspung s’uli ga 93%. kwara sahuy na alang Gyencumin ga Taywang Gyencumin na Tayan ku smrrhu ku pyux s’uli taya kya.
Mette Frederiksen
qyanux na sraral
Mette Frederiksen (梅特·佛瑞德里克森) minkahul sa Aalborg na Denmark.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Denmark
Nan’ao
ays ptyaw sebu
Nan’ao ays psgayun 7 ru 13 alang.
13 alang hani ga, Tpihan (塔壁罕部落), K’babaw (庫巴博部落), Pyahaw (比亞豪部落), Ryohen (流興社部落), Buta (武塔部落), K`yang (金洋部落), Kmuyaw (莫瑤部落), Guguc (哥各滋部落), Kngungu (各姆姆部落), Hagaparis (哈卡巴里斯部落), Kinus (基諾斯部落), B’bukeykay (巴博凱凱部落), Kb’bu (庫巴博部落).
Lance Allred
Lance Allred (蘭斯·阿爾瑞德)
Gitanas Nausėda
thumb|Gitanas Nausėda (吉塔納斯·瑙塞達) thumb|labah Lithuania
Lance Allred
2 ryax 2 byacing 1981 kawas minhtuw squ Pinesdate, sazing qu koka nya, Amerika ru Mexico.
muyaw
muyaw (家/洞穴)
Lance Allred
hiya ga te qutux squliq ka ini pung papak nqu sensyu mzyuwi’ mari na NBA, ru baq balay pinqzyu uzi.
Gitanas Nausėda
Gitanas Nausėda (吉塔納斯·瑙塞達)
qszyu
qszyu 杵
Toruy
thumb|Toruy thumb|Tayto go
alang Toruy (東壘部落) ga niya mki sku Girang Keng atu Tayto go, kwara sali buwan nya ga 53 buwan, 169 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 96% kyan ku 163 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 4% kyan ku 6 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Tayan84%, Amis1%, Paywan2%, binah lihuyan s’uli9%.
qalang Toruy ga ungat pqwasan biru.
qalang Toruy ga ungat kyokay.
Gitanas Nausėda
Gitanas Nausėda (ryax sa 18 na byacing tay 4 squ kawas na 1964 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1964)
Toruy
qalang Toruy ga ungat hasisyo.
Gitanas Nausėda
mrhuw Lithuania ta’ misuw hya’ ga Gitanas Nausėda, aring ryax tay 12 squ byacing tay 7 sa kawas 2019 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Toruy
qalang Toruy ga ungat ngasal sexu.
Gitanas Nausėda
qyanux na sraral
Gitanas Nausėda minkahul sa Klaipėda na Lithuania.
Toruy
qalang Toruy ga ungat khu skwan biru.
Gitanas Nausėda
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Lithuania zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Lithuania
Toruy
qalang Toruy ga ungat ngasal pkita nbu.
qszyu
smxu ta pagay sxun ta qszyu qu pagay.
Toruy
rhzyal kki’an
tay ’zil na Toruy hya’ ga llyung (蘭陽溪).
tay mkyahu’ na Toruy hya’ ga Banun ru cinaw.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Lance Allred
211 kunbun kinwagiq ru 116 kunkin kin’suw nya. ppzuy nya mari ga te gleng ru te ska.
muyaw
cyux inu muyaw su. talagay kinhupa qu muyaw qani, hala musa mzyup kya qu kacing su la.
zyuwaw na:Squliq Atayal
Lance Allred
Kawas te 2005 mzyup squ pbwayaw ppzuy mari, ini gali ana qutux lahuy na mari, kawas te 2006 galun nqu Cleveland Cavaliers, hiya ga squliq ka te qutux ka ini pung papak ppzuy mari.
bniru’ nha’ ryax qnxan niya
kawas 2005 mzup squ NBA pbwayaw ppzuy mari, ana ga ini agal ru musa te binah na lahuy na ppzuy mari.
kawas te 2008, m'slyaw balay na ppzuy mari ru galun na Cleveland Cavaliers, hiya ga squliq ka te qutux ka ini pung papak ppzuy mari.
kawas te 2012, musa mzup squ lahuy na Mexico.
urow knkyan ta ro alang Tayal bih llyung Klesan
urow knkyan ta ro alang Tayal bih llyung Klesan (南澳泰雅人的地理與聚落分布)
cyoli’ nya maki bih llyung Klesan kwe ga iyat utux nanak ke kayan nya ro cyoli’ Tayal nanak maki kya, iyik kya ga maki skayan na ke squliq, nya mubuy Kinhakun ro skayan ke na cyoli’, nya mubuy Mb’ala, ro skura htgan wagi na S’ciq Tosa. kwara gluw naha pisa kawas wayal mso’un maki kya laga, smungus yow na k’asuw nlyakan ro mso’un naha musa mtiri’ lingey paris ro wa pmumu pkyalan ro c’rux ptna’ gluw, “utux llyung Klesan”, iyik na utux llyung Klesan kwe ga maki tugan tipik ps’un utux lhuyan na t’ara utux llyumg ro ptna’ nya maki utux llyung kya kwara: 1. nya tbcyan skura bih llyung Turu ga gluw gaga na Mkkwang, utux gluw kya ga, maki alang Pyahow, maki alang Kmuyow, maki alang B’bu Kaykay, maki alang na Kinngyang, ro alang na Kbabow, magan kwara alang maki kya. 2. nya tbcyan skura bih gong Bsyawan kya ga gluw gaga na Tnbunan. utux gluw kya ga, maki alang na Ryohen, maki alang na Kukut, maki alang na Rkinos, maki alang na Rgyax, maki alang na Haga paris, ro maki alang na Tbula’, tiyu kwara alang nya maki skura gong Bsyawan kya. 3. skura hlxun kya llyung Klesan kya ga gluw na utux bkis gaga Buta, utux gluw kya ga tugan kwara alang nya, maki alang Buta, ini ga alang Tlangan san ta kamayan uy, maki alang Tpyahan, maki alang Btunux nya maki alang Kasto kya micu.
ryax klhangan na Nipun Taywan lela ga knahul cnpngan biru mniru na Nipun, Tayal bih llyung Klesan ga t’ara sa’ing llyung nya, utux ’ara ga skura iyik llyung Klesan, utux ’ara ga nya skura hogan llyung Klesan kya. tbcyan skura ssyow na llyung Turu kya ga iyik na llyung Klesan san naha, bkgan kwara alang ga, maki alang Pyahow, ro maki alang Kinngyang, maki alang Kngayang, maki alang Kbabow, maki alang Klmwan. maki alang Kmuyow, ro alang B’bu Kaykay, cka na skura hogan llyung Klesan ro gong Bsyawan kya ga, payat kwara alang nya kya, bkgan kwara alang nya maki kya ga maki alang Buta, maki alang Tpyahan, maki alang Tbula’, maki alang rgyax, maki alang Ryoheng, maki alang Kukut, maki alang Rkinos, maki alang Haga Paris, payat kwara alang nya kya, tna’an kmayan lalu nya ga skura Hogan llyung Klesan san ta kmayan.
utux seng spat kbhul mesuw pgan kawas wayal khulun Nipun cinbwanan Taywan. utux seng ro spat kawas mpuw sa’ing byating mpuw spat ryax, gluw Hogan llyung Klesan ga wa rema msromun skapah klhangan na Nipun, gluw iyik na llyung Klesan kya, kwara alang na Tayal ga utux seng mesuw kbhul ro utux byating pusan mesuw ryax ga wa msromun klhangan na Nipun uy. ryax na aring utux seng mesuw kbhul mpuw sa’ing kawas knahul mnhut ro cnpxan Soto Xuku Taywan, wa si ngyut shiri’ knhulan ta ro mwah mbiya’ alang ta micu kwara gluw ta cyoli’ Tayal la.
zyuwaw na:ke na cquliq Tayal
Litu
alang Litu (利稻部落) ga niya mki sku Tayto Keng atu Umitan go, kwara sali buwan nya ga 80 buwan, 335 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 95% kyan ku 318 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 5% kyan ku 17 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, Bunun 82%, Amis 2%, Paywan 2%, Tayan 1%, binah lihuyan s’uli 8%.
rhzyal kki’an
tay mkyahu’ na Litu hya’ ga Bulbul.
kyokay (教會)
maki 1 kyokay.
hasisyo
maki 1 hasisyo.
ppqbaqan (教育)
qalang Litu ga ungat pqwasan biru.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Keith Andes
thumb|Keith Andes|alt=Keith Andes in Split Second trailer.jpg
Ingrida Šimonytė
Ingrida Šimonytė (因格麗達·希莫尼特)
Keith Andes
Keith Andes
Ingrida Šimonytė
Ingrida Šimonytė (ryax sa 15 na byacing tay 11 squ kawas na 1974 - misuw ), hya ga squliq na pklahang gaga. (minhtuw sa kawas tay 1974)
Keith Andes
kawas tay 1920, ryax sa tay 12 nqu tay 7, Keith Andes, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 2005)
Ingrida Šimonytė
mrhuw Lithuania ta’ misuw hya’ ga Ingrida Šimonytė, aring ryax tay 11 squ byacing tay 12 sa kawas 2020 lga, musa’ spazyang balay ms’rux kya la.
Keith Andes
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Ingrida Šimonytė
qyanux na sraral
Ingrida Šimonytė minkahul sa Vilnius na Lithuania.
canpyuta hknyun
zyuwaw na:Squliq na Lithuania zyuwaw na:Squliq na pklahang gaga zyuwaw na:mrhuw Lithuania
Liza Vorfi
Liza Vorfi
kawas tay 1924, ryax sa tay 29 nqu tay 11, Liza Vorfi, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 2011)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Lyle Alzado
Lyle Alzado
kawas tay 1949, ryax sa tay 3 nqu tay 4, Lyle Alzado, squliq na Bunge’. (wal mhuqil sa kawas tay 1992)
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
José Eduardo dos Santos
José Eduardo dos Santos (若澤·愛德華多·多斯桑托斯​)
ryax sa tay 28 nqu tay 8, José Eduardo dos Santos, squliq na sezi’. (minhtuw sa kawas tay 1942)
qnxan nya
Ana Paula dos Santos ga, kneril ni José Eduardo dos Santos. José Eduardo dos Santos ga, la’iy ni Jacinta José Paulino.
cinkhulan sa knita’ sa brbiru’
zyuwaw na:Squliq Atayal
Qara
thumb|Hosing Ku
alang Qara (卡拉部落) ga niya mki sku Toweng si atu Hosing Ku, kwara sali buwan nya ga 119 buwan, 294 hi ku kwara s’uli tayan.
s’uli tayan pinspngan Gyencumin ga 54% kyan ku 158 hi, binah ga, ’yat kahun sku pinspngan Gyencumin ga 46% kyan ku 136 hi nya.
pinspung na linhuyan Gyencumin ga, maki qu ngasal bziran, ru kyokay.
Luxembourg
thumb|labah Luxembourg thumb|Luxembourg
Qara
rhzyal kki’an
tay ’llaw na Qara hya’ ga rgyax krahu’. tay ’zil na Qara hya’ ga rgyax krahu’. tay mkyahu’ na Qara hya’ ga rgyax krahu’. tay mkraya’ na Qara hya’ ga rgyax krahu’.
tay mkyahu’ na Qara hya’ ga Balung. tay ’zil na Qara hya’ ga Tkasan.
Luxembourg
Zyuwaw nqu kinbkisan
Lusenpaw Zyuwaw nqu kinbkisan kahul sa  tska nqu kinbhgan ryax nqu pkbalay sa kian nha Lusenpaw babaw nqu kinblayan nha.lingay nya lga
Qara
kyokay (教會)
maki sazing kyokay.
pqwasan biru ’laqi’ cikuy (國民小學)
cyux qutux pqwasan biru qalang Qara.
kinhulan s’utu biru
zyuwaw na:S'uli Tayan
Luxembourg
sezi
Lusenpawkoka qani gapklahang nha koka ga Cunculisin nqu gaga thokinqu koka ga Lusenpaw Takong misu nqu koka na Oco nanak lha qu qutux Takongko psmsun zyuwaw nqu koka ga cingay llamu nqu taw msqun inlungan lmahang gaga nqu koka.Giin nha ga mtzyu pgan cintman.Giin nha ga magal kawas qu cintman nha.
Kian/tili
Lusenpaw koka qani nyux maki sa Sio nqu tska nqu rhyal na koka.inkyasan nqu rhyal nha ga kura ghyaq ga wagiq te mkilux lga mkrroq la.htgan wagi ga nyux maki bih na Teko.te mkilux lga ’mubuy sa Fako.kura ghyaq ru te byaqan wagi lga ’mubuy sa Pilis.Te ghyaq ga Yalrti wagiq nqu rgyax. Mtqupu qu lhlahuy.te mkilux ga mkrroq qu rgyax nya.hrhul qu kayal nya.gluw nqu hrhul na umi nqu kayal.blaq balay ngayan qu ngngayan.hopa qalang nya ga qalang Lusenpaw sllwan nha ma「qalang na phpah」kinhbuzyun balay qu Tekwang.rhyal qani ga spyang nqu mtbazi ru msyobay nqu wahan na ttuqi.pyang wagiq nha ga rgyax nqu Kenefu kinwiqan nya ga magal kbhul mtzyu pgan kongz.laqux nya wagiq qu qutux mi rgyax na Pukepula.ana ga Pukepula si nha ga spyang wagiq nqu Lusenpaw na wagiq nqu b’bu.
Psmsun zyuwaw na psplang
Lusenpaw koka qani ga nyux maki son mha kwagiq nqu GDP. Kahul qutux seng mqeru kbhul mqeru pgan mqeru .Lusenpaw koka qani ga gluw nqu Oyun Lusenpaw Psmsun zyuwaw na psplang nya ga koba spyang nha. misu na Lusenpaw koka qani ga maki sa cinbwanan ga spyang hopa balay nqu Ginko ru pzyugan nqu psplang na qsahuy nqu linhoyan na puqing. Lusenpaw koka qani gagluw nqu Oyun Ginko nqu nanak na puqing ru te sazing kinhopa nqu sinnhen kwara nqu psplang Cunsin.（pszit sa Amerika）
minsyu
Lusenpaw koka qani ga  linpgan nqu squliq ga pkaki sa mzimal.mqeru% squliq Lusenpaw gluw na squliq Opama ru Tasiyang-Poloti hay mtnaq lhan.
ke
「koka nqu mshyu ru mtgbang」na cingay llamu na ke ru ini ptnaq nquminsyu mcqun maki qutux qalang.ana ga Lusenpaw koka qani ga ini kyang qani.puqing koka qani hgananak qutux qu minsyu nha——Lusenpaw mincu.ramu nha ga msobih sa Fako.zyuwaw nqu kinbkisan ga qrzyux nqu ryax ga ke nqu Teko.「mtasaw nqu Romatiko」na bung.ana ga Oco na Kotin ga luhay nha mpkal ke nqu Fako.nanu yasa sbiru nha ga Teko ru Fako sazing ke qu sbiru nha la bsyaq ini nha sbiru qu ke nqu Lusenpaw.nanu nyux nha si anay spkal nanak la.ke nqu Lusenpaw ga gluw na Falangke  nqu qutux ka.mpkal ke qani ga nyuxmqasu sa gong nqu Moclr nqu qalang ’mubuy sa qalang na Teko ru Fako. ke nqu Lusenpaw ga gluw na maki sa nqu ke Teko na wagiq Cunsicu .ana ga wayal hminas sa magal seng qu puqing ke nya ga kenqu Fako son nha ma ke nqu yaya ma. ke nqu Lusenpaw ga kinnta nqu squliq na Lusenpaw ga「ke nqu inlungan」.krryax ga spkal nha ini nha anay sbiru qu ke nha.llamu nqu psbaq nha sa  ga Lusenpaw、Teko、 Fako cyugal ke qani ga mngyut  ptnaqun nha pcbaq.pqwasan laqi cikuy ka qutux kawas tehuk cyugal kawas ga  psbaq nha biru ga ke nqu LusenpawLusenpaw.spayat kawas tehuk mtzyu kawas ga psbaq nha biru ga ke nqu Teko.mqwas cyugyaq lga ke nqu Teko.ptmasoq sa pinqwasan nha Cyugaq ga cyugal ke qani ga siki baqun nha kmal qani qu pinspngan nqu pqwasan biru.nanu yasa smka nqu mqwas biru ga ini agal  ptmasoq pinqbaqan nqu biru.myang qani nqu pinsrux na gaga ga .mwah mbyaq qani nqu squliq ga（yang iyat squliq nqu Feco mbyaq maki sqani）laqi nha lga ini balay pinthuk la. khmay balay qu mwah mbyaq nqu squliq cintqalang sa Lusenpaw.linpgan squliq ga pkaki balay sa cyugal pinqsyugan.spyang mwah linhoyan nqu squliq na Putawya ru squliq na Ital.nanu yasa nyux nha rasun qu ke nha nanak. Ana ga ke nqu Putawya ru ke nqu Itali ga nanak mbyaq nqu linhoyan maki sa lahuy nha mpkal.spyang nqu hopa na linhoyan lga ini nha anay spyang pkal la.
Sinnhen
Cingay squliq snhi Tenskyo.maki uzi snhi binah llamu nqu sinnhen.（myang giqas nqu cyorokay ki Yutaycyaw）. Gaga nqu qinnhan koka nqu Lusenpaw smural nqu qalang ga ru kinbalay nqu zyuwaw na pklahng kya qu snbil nya sa babaw nqu cinbwanan. koka nqu Lusenpaw cingay balay qu llamu na ramat pinhpyan nha ga sinlaxan nqu koka Teko、Fako、Pilis ru binah llingay nqu koka.hyang kach keis qmamas sa qutux kinbalay nha sa miruku.Gromper keeschelche qani ga pinsbka nha sa abura nqu ngahi Gipun.