cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
மொரோக்கோ
ஐரோப்பிய தாக்கங்கள்
பல மொராக்கோ வீரர்கள் (கோமியர்கள்) முதல் உலகப் போர் மற்றும் இரண்டாம் உலகப் போர் உலகப் போர்கள் ஒன்று மற்றும் இரண்டு ஆகிய இரண்டிலும் பிரஞ்சு ராணுவத்தில் சேவையாற்றினர் என்பதோடு ஸ்பானிஷ் உள்நாட்டுப் போரில் ஸ்பானிஷ் தேசிய ராணுவம் அதற்குப் பின்னர் ரெகுலேர்கள் ஆகியவற்றிலும் சேவையாற்றினர். thumb|1956க்கு முந்தைய டேன்ஜிர் 40,000 முஸ்லிம்கள், 30,000 ஐரோப்பியர்கள் மற்றும் 15,000 யூதர்களை உள்ளிட்ட அதிக கலப்பின மக்கள்தொகையைக் கொண்டதாக இருந்தது.
எதிர்ப்புக்கள்
இரண்டாம் உலகப் போர் காலத்தில் அட்லாண்டிக் சார்ட்டராக (மற்றவற்றிற்கிடையே, தாங்கள் வாழும் இடத்தின் கீழ் அரசாங்கத்தை உருவாக்கிக் கொள்வதற்கான தேர்வை எல்லா மக்களுக்கும் வழங்கும் உரிமையை குறிப்பிடுகின்ற அமெரிக்க-பிரிட்டன் கூட்டறிக்கை) அறிவிக்கப்பட்டதன் அடிப்படையில் மொராக்கோ சுதந்திரத்திற்கான விவாதங்களை முன்வைத்து பிரெஞ்சு பாதுகாப்புரிமையின் கீழ் அடுத்தடுத்து தேசியவாத அரசியல் கட்சிகள் உருவாயின. 1944ஆம் ஆண்டில் வெளியிடப்பட்ட இஸ்திக்லால் கட்சியின் (ஆங்கில சுதந்திரக் கட்சி) அறிக்கை சுதந்திரத்திற்கான வெகு முற்காலத்தைச் சேர்ந்த மக்கள் கோரிக்கைகளாகும். இந்தக் கட்சி அடுத்தடுத்து தேசியவாத இயக்கத்திற்கான தலைமைத்துவத்தை வழங்கியது.
இந்த நிகழ்வுகள் அனைத்தும் மக்களுக்கும் புதிதாக திரும்பி வந்த அரசருக்கும் இடையிலான தனிமையின் அளவை அதிகரிக்கவே செய்தன. இந்தக் காரணத்திற்காகத்தான், மொரக்கோ அறிந்த புரட்சி "தோரத் அல்-மலிக் வா ஷாப்" (அரசர் மற்றும் மக்களின் புரட்சி) என்று அழைக்கப்படுவதோடு ஒவ்வொரு ஆண்டும் ஆகஸ்ட் 20 இல் கொண்டாடப்படுகிறது.
தற்கால மொராக்கோ
1990களில் நடந்த அரசியல் சீர்திருத்தங்கள் 1997ஆம்ஆண்டில் இரட்டை ஆட்சியதிகாரமுள்ள அரசியல் அமைப்பை நிறுவுவதற்கு காரணமானது. 2004 ஜூனில் அமெரிக்காவால் நேட்டோ அல்லாத பிரதான உறுப்பு நாடு என்ற தகுதி மொராக்கோவிற்கு வழங்கப்பட்டது என்பதுடன் அமெரிக்காவுடனும் ஐரோப்பிய யூனியனுடனும் அது சுதந்திர வர்த்தக ஒப்பந்தத்தில் கையெழுத்திட்டுள்ளது.
அரசியல்
thumb|right|மொராக்கோவின் தற்போதைய அரசர், 6ம் மொகம்மத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட நாடாளுமன்றத்துடன் மொராக்கோ ஒரு அரசியல் சட்டத்தின்கீழ் முடியாட்சி நாடாகும். பரந்த நிறைவேற்றும் அதிகாரங்களுடன் உள்ள மொராக்கோ அரசர் மற்ற அதிகாரங்களுக்கிடையே அரசாங்கத்தைக் கலைத்துவிட்டு ராணுவ ஆட்சியை நியமிக்கும் அதிகாரமுள்ளவராவார். எதிர் அரசியல் கட்சிகள் சட்டபூர்வமானவை என்பதோடு அவற்றில் பலவும் சமீபத்திய ஆண்டுகளில் உருவானவையாகும். நாடாளுமன்ற அரசியலமைப்பு முடியாட்சியின் வரம்பிற்குட்ட மொராக்கோ அரசியல் நடக்கிறது, அதேசமயம் மொராக்கோ பிரதமரே அரசாங்கத்தின் தலைவராகவும், பல-கட்சி ஆட்சிமுறையின் தலைவராகவும் இருக்கிறார். நிறைவேற்றும் அதிகாரம் அரசாங்கத்திடம் உள்ளது. சட்ட அமைப்பு அதிகாரம் அரசாங்கம் மற்றும் நாடாளுமன்றத்தின் இரு அவையினரான மொராக்கோ பிரதிநிதிகள் சபை மற்றும் நகரமன்ற உறுப்பினர்கள் சபை ஆகிய இருவருக்கும் அளிக்கப்பட்டுள்ளது. முடியாட்சிக்கான மொராக்கோ அரசியலமைப்பு நாடாளுமன்றத்துடனும் ஒரு சுதந்திர நீதியமைப்புடனும் வழங்கப்பட்டுள்ளது.
அரசியலமைப்பு அரசரின் விரிவான அதிகாரங்களை வழங்குகிறது; அவர் மதச்சார்பற்ற அரசியல் தலைவராகவும், தேவதூதரான முகம்மதின் நேரடி வழிவந்தவராக உள்ள "நம்பிக்கையின் தளபதி" ஆகவும் உள்ளார். அவர் அமைச்சரவையின் மீது அதிகாரம் செலுத்துகிறார்; அரசியலமைப்பிற்குட்ட தேர்தலைத் தொடர்ந்து பிரதமரை நியமிக்கிறார், பிரதமரின் பரிந்துரைகளின்படி அரசாங்க உறுப்பினர்களை நியமிக்கிறார். அரசர் எந்த ஒரு அமைச்சரின் ஆட்சிகாலத்தையும் நீக்குவதற்கு அரசியலமைப்பு கோட்பாட்டுரீதியாக அனுமதித்திருக்கும் நேரத்தில், உயர் மற்றும் கீழ்மட்ட சபைகளின் தலைவர்களை ஆலோசித்த பிறகு பாரளுமன்றத்தைக் கலைக்கவும், அரசியலமைப்பை ஒத்திவைக்கவும், அல்லது தீர்ப்பாயத்தின்படி ஆட்சி நடத்தவும் அரசருக்கு உரிமையுள்ளது, இவ்வாறு 1965 ஆம் ஆண்டில் ஒரே ஒரு முறை நடந்துள்ளது. சம்பிரதாயமாக அரசரே ராணுவத்தின் தலைவராவார். தனது தந்தையான ஐந்தாம் முகம்மது மரணமடைந்த பின்னர் இரண்டாம் ஹஸன் அரசர் 1961 இல் முடிசூட்டிக்கொண்டார். 1999ஆம் ஆண்டில் இறக்கும்வரை அவர் அடுத்த 38 ஆண்டுகளுக்கு ஆட்சிபுரிந்தார். அவருடைய மகனான ஆறாம் முகம்மது 1999 ஜூலையில் முடிசூட்டிக்கொண்டார்.
1998 ஆம் ஆண்டு மார்ச் மாத தேர்தல்களைத் தொடர்ந்து, எதிர்க்கட்சி சோசலிச தலைவரான அப்டெர்ராமன் யூசூபியால் ஒரு கூட்டணி அரசாங்கம் அமைக்கப்பட்டது, இந்த அரசாங்கம் பெருமளவில் எதிர்க்கட்சிகளிடமிருந்து பெற்ற அமைச்சர்களைக் கொண்டிருந்தது. பிரதம் மந்திரி யூசுபியின் அரசாங்கம் கடந்த பல பத்தாண்டுகளில் எதிர்க்கட்சிகளிடமிருந்து பெற்றவர்களைக் கொண்டு உருவான முதல் அரசாங்கமாகும் என்பதுடன் இது 2002 அக்டோபர் வரை அரசாங்கத்தில் இணைத்துக்கொள்ளப்படவிருந்த சோசலிச, மைய இடது மற்றும் தேசியவாத கட்சிகள் கூட்டணிக்கான முதலாவது வாய்ப்பு என்பதையும் குறிப்பிட்டது. தேர்தலைத் தொடர்ந்து எதிர்க்கட்சிகளும் அதிகாரத்தைப் பெறமுடியும் என்ற இந்த நிலை அரேபிய உலகின் நவீன அரசியல் வரலாற்றிலேயே முதல் முறையுமாகும். தற்போதைய அரசாங்கம் அப்பால் எல் ஃபாஸியின் தலையின்கீழ் உள்ளது.
நீதித்துறை கிளை
நீதித்துறை அமைப்பின் உயர்ந்தபட்ச மன்றம் அரசரால் நியமிக்கப்படும் நீதிபதிகளைக் கொண்ட உச்சநீதிமன்றம் ஆகும். யூசுஃபி அரசாங்கம் சிறந்த நீதித்துறை சுதந்திரத்தையும் பாகுபாடின்மையையும் உருவாக்க மறுசீரமைப்பு திட்டத்தை தொடர்ந்து நடைமுறைப்படுத்தி வருகிறது. மொராக்கோ 16 நிர்வாகப் பிரிவுகளாகப் பிரிக்கப்பட்டிருக்கிறது; இந்தப் பகுதிகள் அரசரால் நியமிக்கப்படும் வாலிஸ் மறறும் ஆளுநர்களால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது.
நிர்வாகப் பிரிவுகள்
நாடாளுமன்றத்தால் 1997ஆம் ஆண்டில் பரவலாக்கம்/பிரதேசமயமாக்கம் சட்டம் நிறைவேற்றப்பட்டதன் ஒரு பகுதியாக 16 புதிய பிரதேசங்கள் (கீழே தரப்பட்டுள்ளன) உருவாக்கப்பட்டன. மொராக்கோவின் பிரதான நிர்வாகப் பிரிவுகள் : சோயியா-ஓர்டிகா, டோக்கோலா-அப்தா, ஃபெஸ்-போலிமன், கார்ப்-ச்ரதா-பெனி ஹசின், கிரேட்டர் காஸபிளன்கா, கோல்மிம்-எஸ் ஸ்மாரா, லாயோன்-போய்தோர்-சகியா எல் ஹம்ரா, மராகேச்-டென்சிப்ட்-எல் ஹவுஸ், மெக்னஸ்-டஃபிலலெட், ஓரியண்டல், குயேத்-எதாஹப்-லாகுயிரா, ரபத்-சேல்-சாமர்-சேயிர், சோஸ்-மஸா-த்ரா, தத்ரா-அஸிலால், டேன்ஜிர்-டிடுவான், தஸா-அல் ஹோசிமா-டானேட் ஆகியனவாகும்.
மொராக்கோ 37 பிரதேசங்களாகவும்* 2 விலாயாக்களாகவும் பிரிக்கப்பட்டிருக்கிறது: அகாதிர், அல் ஹோசிமா, அஸிலல், பெனி மெலல், பென் ஸ்லிமேன், பொலிமேன், காஸபிளன்கா*, சோயியன், எல் ஜதிதா, எல் கீலா டெஸ் ஸ்ராக்னா, எல் ராச்சிதியா, எஸ்ஸோரியா, ஃபெஸ், ஃபீகிக், கோல்மின், இஃப்ரேன், கெனிட்ரா, கெமிசேத், கெனிஃப்ரா, கோரிப்கா, லாயோன், லாரேசே, மராகேச், மெக்னிஸ், நடார், ஒர்ஸாஸதே, ஓஜ்தா, ரபத்-ஸேல்*, ஸஃபி, செட்டாட், சிதி கஸேம், டேன்ஜிர், டேன்-டேன், டவானேட், டரோடண்ட், டாடா, டாஸா, டெட்டோவன், திஜ்னிட்; அட் டக்லாவின் மூன்று கூடுதல் பிரதேசங்கள் (குயேத் எதாஹப்), போயிதோர், மற்றும் எஸ் ஸ்மாரா மற்றும் டேன்-டேன்இன் பகுதிகள் மற்றும் லாயோன் ஆகியவை மொராக்கியர்கள் சொந்தம் கொண்டாடும் மேற்கு சஹாராவிற்குள் வருகின்றன.
சர்வதேச அமைப்புக்களும் துணை அமைப்புக்களும்
ஏபிஇடிஏ, ஏசிசிடி (உறுப்பினர்), ஏஎஃப்டிபி, ஏஎஃப்இஎஸ்டி, ஏஎல், ஏஎம்எஃப், ஏஎம்யு, இபிஆர்டி, இசிஏ, எஃப்ஏஓ, ஜி-77, ஐஏஎஃப்ஏ, ஐபிஆர்டி, ஐசிஏஓ, ஐசிசிடி, ஐசிஎஃப்டியு, ஐசிஆர்எம், ஐடிஏ, ஐடிபி, ஐஎஃப்ஏடி, ஐஎஃப்சி, ஐஎஃப்ஆர்சிஎஸ், ஐஹெச்ஓ (நிலுவை உறுப்பினர்), ஐஎல்ஓ, ஐஎம்எஃப், ஐஎம்ஓ, இண்டல்ஸட், இண்டர்போல், ஐஓசி, ஐஓஎம், ஐஎஸ்ஓ, ஐடியு, என்ஏஎம், ஓஏஎஸ் (கண்கானிப்பாளர்), ஓஐசி, ஓபிசிடபிள்யூ, ஓஎஸ்சிஇ (கூட்டாளி), யுஎன், யுஎன்சிடிஏடி, யுனெஸ்கோ, யுஎன்ஹெச்சிஆர், யுஎன்ஐடிஓ, யுபியு, டபிள்யுசிஓ, டபிள்யுஹெச்ஓ, டபிள்யுஐபிஓ, டபிள்யூஎம்ஓ, டபிள்யூடிஓஓ, டபிள்யுடிஆர்ஓ
மண்டலங்களும் தலைமையகங்களும்
அரசியலமைப்புச் சட்டத்தால் 1997ஆம் ஆண்டில் பரவலாக்கம்/பிரதேசமயமாக்கம் சட்டம் நிறைவேற்றப்பட்டதன் ஒரு பகுதியாக பதினாறு புதிய பிரதேசங்கள் உருவாக்கப்பட்டன.
மேற்கு சஹாரா தகுதிநிலை
மேற்கு சஹாரா மீதான பிரச்சினையின் காரணமாக, "சிகுயியா எல்-ஹம்ரா" மற்றும் "ரியோ டி ஓரோ" ஆகிய இரண்டு பிரதேசங்களின் தகுதிநிலையும் விவாதத்திற்கு ஆளானது.
சஹாரா விவகாரங்களுக்கான ராஜாங்க அறிவுரை சபையின் மூலமாக சுய-ஆளுகை அமைப்பு குறிப்பிட்ட அளவிலான மேற்கு சஹாரா சுயாட்சியைக் கொண்டு இந்தப் பிரதேசத்தை ஆளவேண்டும் என்று மொராக்கோ அரசு பரிந்துரை செய்தது. இந்தத் திட்டப்பணி 2007 ஆம் ஆண்டு ஏப்ரல் மத்தியில் ஐக்கிய நாடுகள் பாதுகாப்பு சபையிடம் சமர்ப்பிக்கப்பட்டது. மொராக்கோ முன்மொழிவுத் தேர்வுகளில் உள்ள தடைகள், பரஸ்பர ஒப்புதலுடனான அரசியல் தீர்வை எட்டுவதற்கான நேரடியான மற்றும் நிபந்தனையற்ற பேரங்களில் ஈடுபட சம்பந்தப்பட்ட தரப்பினரைக் கேட்டுக்கொள்ளும் சமீபத்திய "ஐ.நா. தலைமைச் செயலாளர் அறிக்கைக்கு" வழிவகுத்துள்ளது. இந்த சுயாட்சி ஸ்பானிஷ் குடியேற்ற ஆட்சிக்கு எதிராக போராடிய போலிசாரியா குழுவால் ஏற்க மறுக்கப்பட்டுள்ளது என்பதுடன் இப்போது மேற்கு சஹாரா குடியேற்ற ஆதிக்க நீக்கம் ஷ்வாரி அரப் டெமாக்ரடிக் ரிபப்ளிக் என்ற பெயரால் அழைக்கப்படுகிறது.
2009 ஆம் ஆண்டு செப்டம்பர் 29 இல், உள்நாட்டு விவகாரங்கள் அமைச்சர் காஸாபிளான்காவி்ல் இருந்த தினசரி நாளிதழான அக்பர் அல்-யோமின் அலுவலகத்தை மூடுவதற்கு முடிவு செய்தார்.
புவியமைப்பு
மொராக்கோவின் பெரும்பாலான பகுதிகள் மலைத்தொடர்களாகும். அட்லஸ் மலைத்தொடர்கள் முக்கியமாக நாட்டின் மத்திய மற்றும் தெற்குப் பகுதிகளில் காணப்படுகின்றன. ரிஃப் மலைத்தொடர்கள் நாட்டின் வடக்குப் பகுதியில் காணப்படுகின்றன. இரண்டு பகுதிகளுமே பெர்பர் மக்களால் குடியேற்றம் செய்யப்பட்ட பகுதிகளாகும். 172402 sqmiமொராக்கோ உலகில் (உஸ்பெக்கிஸ்தானுக்கு அடுத்து) ஐம்பத்து ஏழாவது மிகப்பெரிய நாடாகும். இரண்டு நாடுகளுக்கும் இடையிலான எல்லைகள் 1994 இல் இருந்து மூடப்பட்டிருக்கின்றன என்றாலும் அல்ஜீரியா மொராக்கோவிற்கு கிழக்குப் மற்றும் தென்கிழக்குப் பகுதியின் எல்லைகளாக உள்ளன. மெடிட்டெரேனியன் கடற்கரையில் நான்கு ஸ்பானிஷ் நிலப்பகுதிகளும் உள்ளன: சீடா, மெலில்லா, பெனோன் டி வெலெஸ் டி லா காமரா, பெனோன் டி ஆல்சிமஸ் மற்றும் சாஃபரினாஸ் தீவுகள் மற்றும் விவகாரத்திலுள்ள பெரிஜில் ஆகியவை. அட்லாண்டிக் பெருங்கடலுக்கு வெளியே கேனரி தீவுகள் ஸ்பெயினுக்கு சொந்தமாக உள்ளன, அதேசமயம் வடக்குப்பகுதிக்கான மெடீரா போர்த்துக்கீசியர்களிடம் உள்ளது. வடக்குப் பகுதிக்கு, மொராக்கோ ஜிப்ரால்டர் ஜலசந்தியை எல்லையாகக் கொண்டு அதன் ஒரு பகுதியை கட்டுப்படுத்தவும் செய்கிறது, இது மெடிட்டெரேனியன் கடலின் உள்ளும் வெளியிலுமான நீர்வழிகளின் மீதான கட்டுப்பாட்டை அதற்கு அளிக்கிறது. வடமேற்கிலிருந்து வடகிழக்குவரை மெடிட்டெரேனியனுக்கு எல்லைகளாக அமைந்திருக்கும் பகுதியை ரிஃப் மலைத்தொடர்கள் ஆக்கிரமித்திருக்கின்றன. தென் மேற்கிலிருந்து வடகிழக்கு வரை அமைந்திருக்கும் அட்லஸ் மலைத்தொடர்கள் இந்த நாட்டிற்கு முதுகெலும்பாக அமைந்திருக்கின்றன. நாட்டின் பெரும்பாலான தென்மேற்குப் பகுதிகள் சஹாரா பாலைவனத்தில் அமைந்திருக்கின்றன என்பதோடு பொதுவாக மக்கள் அடர்த்தியில்லாமலும் வளர்ச்சியடையாத பொருளாதாரத்தையும் கொண்டிருப்பதாக இருக்கிறது. மக்கள் தொகையினரில் பெரும்போலோனோர் இந்த மலைத்தொடரின் வடக்குப் பகுதியில் வசிக்க, தெற்குப் பகுதி பாலைவனமாக உள்ளது. தெற்குப் பகுதியில் 1975ஆம் ஆண்டில் மொராக்கோவால் இணைத்துக் கொள்ளப்பட்ட முன்னாள் ஸ்பானிஷ் குடியேற்றப் பகுதியான மேற்கு சஹாரா அமைந்திருக்கிறது (பார்க்க கிரீன் மார்ச்). மேற்கு சஹாராவை தன்னுடைய பிரதேசமாக மொராக்கோ சொல்லிக்கொள்வதோடு அதனுடைய தெற்குப் பகுதி ஆளுகையாகவும் குறிப்பிடுகிறது.
மற்ற நகரங்கள் அகாதிர், எஸ்ஸாரியா, ஃபெஸ், மரகேச், மெக்னஸ், மொகமதியா, ஆஜ்தா, அவுர்ஸாஸத், சஃபி, சேல், டென்ஜிர் மற்றும் டேடோனன் ஆகியவற்றை உள்ளிட்டிருக்கிறது.
MA என்ற குறியீட்டின் அடிப்படையில் தரநிலைப்படுத்தப்பட்ட ஐஎஸ்ஓ 3166-1 ஆல்பா-2 புவியமைப்பு என்கோடிங்கில் மொராக்கோ குறிப்பிடப்படுகிறது. இந்தக் குறியீடு மொராக்கோவின் இணையத்தள செயற்களமான .ma என்பதன் அடிப்படையில் பயன்படுத்தப்படுகிறது.
காலநிலை
காலநிலை என்பது மலைத்தொடர்களாக உள்ள உள்ளடங்கிய பிரதேசங்களை நோக்கிச் செல்லும் மிகவும் தீவிரமடையும் மெடிட்டெரேனியனை நோக்கிச் செல்வதாக இருக்கிறது. கடற்கரைச் சமவெளிகளாக உள்ள நிலப்பரப்பு வளமானவையாக இருப்பதோடு அதன் அடிப்படையில் அவை விவசாயத்தின் முதுகெலும்பாக இருக்கின்றன. காடுகள் நிலத்தின் 12 சதவிகித பகுதியை ஆக்கிரமித்துள்ளன, அதேசமயம் தரிசு நிலங்கள் 18 சதவிகதமாக உள்ளன. 5 சதவிகிதம் நீர்ப்பாசன வசதி செய்யப்பட்டுள்ளன.
மலைத்தொடர்களாக அமைந்துள்ள பகுதிகளில் (அட்லஸ் மலைத்தொடர்) உள்ள வெப்பநிலைகள் ஜீரோ டிகிரிக்கும் குறைவதோடு மலை முகடுகள் வருடத்தின் பெரும்பாலான நாட்களில் உறைபனி மூடியதாக காணப்படுகிறது. வடக்கு மொராக்கோ மழைக்காலங்களில் மிகவும் ஈரமானதாகவும் மழைப்பொழிவு உள்ளதாகவும் இருக்கும். அதேசமயத்தில் சஹாராவின் நுனிப்பகுதியில் இருக்கும் தெற்குப் பகுதி கடுமையாக உலர்ந்து குளிர் நிரம்பியதாகவும் இருக்கிறது. மராகேச்சில் கோடைகால சராசரி வெப்பநிலை 38 டிகிரி செல்சியஸ் (100 டிகிரி பாரன்ஹீட்) ஆகும். மழைக்காலத்தில் இது கிட்டத்தட்ட 21 டிகிரி செல்சியஸ் (70 டிகிரி பாரன்ஹீட்) ஆக உள்ளது.
மொராக்காவோவின் முக்கிய நகரங்களினுடைய சராசரி வெப்பநிலைகளாவன: ரபாத், 22 டிகிரி செல்சியஸ் (71 டிகிரி பாரன்ஹீட்); காஸபிளன்கா, 20 டிகிரி செல்சியஸ் (69 டிகிரி பாரன்ஹீட்); மாரகேச், 22 டிகிரி செல்சியஸ் (71 டிகிரி பாரன்ஹீட்); ஃபெஸ், 20 டிகிரி செல்சியஸ் (66 டிகிரி பாரன்ஹீட்); மெக்னெஸ், 21 டிகிரி செல்சியஸ் (68 டிகிரி பாரன்ஹீட்); மற்றும் டேன்ஜிர், 20 டிகிரி செல்சியஸ் (66 டிகிரி பாரன்ஹீட்).
பொருளாதாரம்
மொராக்கோவின் பொருளாதாரம் அளிப்பு மற்றும் தேவை விதியால் கட்டுப்படுத்தப்படும் திறந்தநிலை பொருளாதாரமாக கருதப்படுகிறது. 1993ஆம் ஆண்டில் இருந்து அரசாங்கத்தின் கைகளில் குறிப்பிடத்தக்க பொருளாதாரத் துறைகளை தனியார்மயமாக்கும் கொள்கையை இந்த நாடு பின்பற்றி வருகிறது.
2000 முதல் 2007 வரை 4-5 சதவிகித பகுதியில் அரசாங்கத்தின் மறுசீரமைப்புகள் மற்றும் நிலையான வருடாந்திர வளர்ச்சியும் சில வருடங்களுக்கு முன்பு இருந்ததோடு ஒப்பிடுகையில் மிக அதிகமாக வளமடைய உதவியிருக்கிறது. பொருளாதார வளர்ச்சி, காஸாபிளன்கா மற்றும் டேன்ஜீர் வளர்ந்துவருவது போன்ற புதிய சேவை மற்றும் தொழில்துறை துருவங்களோடு மிக விரிவாக பரவலாக்கப்பட்டுள்ளது. வேளாண்மைத் துறை, 2009ஆம் ஆண்டில் 20 சதவிகித வளர்ச்சிற்கு வழியமைத்த நல்ல மழையளவுகளோடு சேர்ந்து மறுமலர்ச்சியடைந்துள்ளது.
சேவைத்துறை மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் பாதிக்கும் மேற்பட்ட பங்கைத் தர, சுரங்கத் தொழில், கட்டுமானம் மற்றும் உற்பத்தியால் உருவாக்கப்பட்டிருக்கும் தொழில்துறை கூடுதலான கால் பங்கை அளித்திருக்கிறது. சுற்றுலாத்துறை, தொலைத்தொடர்பு மற்றும் நெசவுத் துறைகள் ஆகியவை அதிகபட்ச வளர்ச்சியைப் பதிவுசெய்திருக்கும் துறைகளாகும். இருப்பினும், மொராக்கோ விவசாயத்தை மட்டுமீறிய அளவிற்கு சார்ந்திருக்கிறது. இந்தத் துறை கிட்டத்தட்ட 14 சதவிகித உள்நாட்டு உற்பத்தியை மட்டுமே உள்ளிட்டிருக்கிறது ஆனால் மொராக்கோ மக்கள்தொகையில் 40-45 சதவிகிதத்தினருக்கு வேலைவாய்ப்பை அளித்திருக்கிறது. பாதியளவிற்கு வறண்ட காலநிலையின் காரணமாக நல்ல மழையளவை உறுதிப்படுத்துவது சிக்கலானதாக இருக்கிறது என்பதுடன் காலநிலைக்கு ஏற்ப மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியும் மாற்றமடைகிறது. நிதிசார்ந்த விழிப்புணர்வு, பட்ஜெட் பற்றாக்குறை மற்றும் மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்திக்கேற்ப மாறுபடும் கடன் ஆகிய இரண்டிற்குமான பலப்படுத்தலுக்கு உதவுகிறது.
இந்த நாட்டின் பொருளாதார அமைப்பு பல முகங்களைக் கொண்டிருப்பதாக இருக்கிறது. இது வெளிப்புற உலகத்தை நோக்கி பெரிய அளவிற்கு திறந்திருப்பதாக சித்தரிக்கப்படுவதுண்டு. பிரான்ஸ் மொராக்கோவின் முதன்மையான வர்த்தக கூட்டாளியாக (வழங்குநர் மற்றும் வாடிக்கையாளர்) இருந்து வருகிறது. பிரான்ஸ் மொராக்கோவின் பிரதான கடன் வழங்குநராகவும் வெளிநாட்டு முதலீட்டாளராகவும் இருந்து வருகிறது. அரபு உலகத்தில் 2005 ஆம் ஆண்டில் எகிப்திற்கு அடுத்தபடியாக எண்ணெய் அல்லாத மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியைப் பெற்றிருக்கும் நாடாக மொராக்கோ இருக்கிறது.
1980களின் முற்பகுதியில் மொராக்கோ அரசாங்கம், கடன் வழங்குநர்களான இண்டர்நேஷனல் மானிட்டரி ஃபண்ட், உலக வங்கி மற்றும் பாரிஸ் கிளப் ஆகியவற்றின் உதவியோடு உண்மையான பொருளாதார வளர்ச்சியைத் தூண்டுவதை நோக்கிய பொருளாதார திட்டத்தை கடைபிடித்தது. இந்த நாட்டின் பணமான டிரேம் தற்போதைய கணக்கு நடவடிக்கைகளில் முற்றிலும் மாற்றப்படக்கூடியதாகும்; நிதித் துறைகளின் மறுசீரமைப்புகள் அமல்படுத்தப்பட்டுள்ளன; அத்துடன் அரசு நிறுவனங்கள் தனியார்மயமாக்கப்பட்டுள்ளன.
மொராக்கோ பொருளாதாரத்தின் முக்கியமான மூலாதாரங்களாக விவசாயம், பாஸ்பேட்டுகள் மற்றும் சுற்றுலாத்துறை ஆகியவை இருக்கின்றன. மீன் மற்றும் கடல் உணவுகளின் விற்பனையும் முக்கியமானதாகும். தொழில்துறையும் சுரங்கமும் நாட்டின் மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் மூன்றிற்கு ஒன்று என்ற அளவிற்கு பங்களித்திருக்கின்றன. மொராக்கோ (அமெரிக்கா மற்றும் சீனாவிற்கு அடுத்தபடியாக) உலகின் பாஸ்பேட் உற்பத்தியில் இரண்டாவது பெரிய இடத்தை வகிக்கிறது, பாஸ்பேட்டுகளின் விலை ஏற்ற இறக்கங்கள் சர்வதேச சந்தையில் மொராக்கோவின் பொருளாதாரத்தில் பெருமளவு செல்வாக்கு செலுத்துகி்ன்றன. சுற்றுலா மற்றும் தொழிலாளர்களின் பண மாற்றுதல்கள் சுதந்திரம் பெற்ற காலத்திலிருந்து முக்கிய பங்கு வகிக்கின்றன. நெசவு மற்றும் ஆடை உற்பத்தி 2002ஆம் ஆண்டில் மொத்த ஏற்றுமதியில் 34 சதவிகிதம் அளவிற்கு பங்குவகித்த வளரும் உற்பத்தித் துறையின் பகுதியாக இருந்தது என்பதுடன், தொழில்துறை வேலைவாய்ப்பில் 40 சதவிகிதத்தை அளித்தது. நெசவு மற்றும் ஆடை தயாரிப்பின் ஏற்றுமதியை 2001 ஆம் ஆண்டின் 1.27 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்களிலிருந்து 2010 இல் 3.29 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்களுக்கு அதிகரிக்க இந்த அரசாங்கம் விரும்புகிறது.
இறக்குமதியால் ஏற்படும் அதிக செலவு, குறிப்பாக பெட்ரோலியம் இறக்குமதியால், பெரிய பிரச்சினையாக உள்ளது. படிப்படியான மற்றொரு பிரச்சினை வறட்சியையோ அல்லது திடீர் வெள்ளப்பெருக்கையோ உருவாக்கிவிடும் நம்பமுடியாத மழையளவாகும்; 1995ஆம் ஆண்டில் 30 வருடங்களுக்குப் பின்னர் நாட்டில் ஏற்பட்ட வறட்சி மொராக்கோவை தானிய இறக்குமதிக்கு கட்டாயப்படுத்தியது என்பதுடன் பொருளாதாரத்தையும் மோசமான அளவிற்கு பாதித்தது. மற்றொரு வறட்சி 1997 இலும், 1999–2000 இல் ஒன்றும் ஏற்பட்டது. வறட்சியால் ஏற்பட்ட குறைந்த வருவாயால் மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தி 1995 இல் 7.6 சதவிகிதமும், 1997 இல் 2.3 சதவிகிதமும், 1999 இல் 1.5 சதவிகிதமும் வீழ்ந்தது. வறட்சிக்கு இடைப்பட்ட ஆண்டுகளில் நல்ல மழை சந்தைக்கான அதிரடி பயிர் அறுவடையை வழங்கியது. 2001ஆம் ஆண்டில் கிடைத்த நல்ல மழை அளவு 5 சதவிகித மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தி வளர்ச்சி விகிதத்திற்கு வழியமைத்தது. மொராக்கோ வேலைவாய்ப்பின்மை (2008 இல் 9.6 சதவிகிதம்) மற்றும் கிட்டத்தட்ட 20 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்கள் அளவிற்கு இருந்த பெரிய வெளிப்புற கடன் அல்லது 2002 இல் ஏற்பட்ட மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் பாதியளவு ஆகிய இரண்டினாலும் பாதிக்கப்பட்டது.
தனக்கு உறுதியளித்த முதன்மை பொருளாதாரக் கூட்டாளிகளுடன் மொராக்கோ செய்துகொண்ட பல்வேறு சுதந்திர வர்த்தக உடன்படிக்கைகளாவன, 2012 ஆம் ஆண்டின் இறுதியில் ஐரோப்பிய சுதந்திர வர்த்தக கூட்டமைப்புடன் ஒருங்கிணையும் நோக்கத்தோடு ஐரோப்பிய யூனியனோடு செய்துகொண்ட யூரோ-மெடிட்டெரேனியன் சுதந்திர வர்த்தக பகுதி உடன்படிக்கை; மாபெரும் அராபிய சுதந்திர வர்த்தக பகுதி நிறுவுதல்களின் வரம்பிற்குட்பட்டு எகிப்து, ஜோர்டான் மற்றும் துனீசியா ஆகியவற்றுடன் செய்துகொண்ட அகாதிர் உடன்படிக்கை; 2006 ஆம் ஆண்டு ஜனவரி 1 முதல் நடைமுறைக்கு வந்த அமெரிக்காவுடன் செய்துகொண்ட அமெரிக்க-மொராக்கோ சுதந்திர வர்த்தக உடன்படிக்கை மற்றும் பின்னாளில் துருக்கியுடன் செய்துகொண்ட சுதந்திர மாற்றீடு உட்படிக்கை ஆகியனவாகும். (பார்க்க மொராக்கோ பொருளாதாரம்)
மக்கள்தொகை விவரம்
thumb|350px|மொராக்கோவில் 1973 ஆண்டின்படி தொல்மொழி குழுக்கள். எகிப்து மற்றும் சூடானுக்கு அடுத்தபடியாக மொராக்கோ பெரும்பான்மையான மக்கள்தொகை கொண்ட மூன்றாவது அரபு நாடாகும். பெரும்பாலான மொராக்கியர்கள் சன்னி இஸ்லாமைப் பின்பற்றுகின்றனர் என்பதோடு பெர்பர், அரபு கலந்த அல்லது கலப்பு அரபு-பெர்பர்களாக உள்ளனர். மொராக்கோ மக்கள் தொகையில் பெர்பர்கள் 60 சதவிகிதத்தினராக உள்ளனர்.
குறைந்தது கடந்த 5000 ஆண்டுகளிலிருந்தாவது பெர்பர்கள் மொராக்கோவில் குடியேறியிருப்பர். 7 மற்றும் 11வது நூற்றாண்டுகளில் மொராக்கோவாக ஆகவிருந்த பிரதேசத்திற்காக அராபியர்கள் போரிட்டனர், பல்வேறு பைசாண்டிய ரோமானியத் தலைவர்கள், தொல்குடி பெர்பர்கள் மற்றும் ரொமானோ-பெர்பர் தலைவர்கள் ஆகியோரின் ஆட்சி அரபு-பெர்பர் கலாச்சாரத்திற்கான அடித்தளத்தை அமைத்துக்கொடுத்தது. மக்கள்தொகையின் ஒரு குறிப்பிடத்தகுந்த பகுதி ஹராடின் மற்றும் நாவா (அல்லது நாவ்), கருப்பு அல்லது கலப்பு இனம் என்று அடையாளப்படுத்தப்படுகிறது. மொராக்கோவின் யூத சிறுபான்மையினர் (1948ஆம் ஆண்டில் 265,000) கிட்டத்தட்ட 5,500 என்ற எண்ணிக்கைக்கு குறிப்பிடத்தக்க அளவிற்கு குறைந்துவிட்டனர் (பார்க்க மொராக்கோவில் யூதர்களின் வரலாறு). 100,000 வெளிநாட்டு குடியிருப்பாளர்களில் பெரும்பான்மையினர் பிரெஞ்சு அல்லது ஸ்பானிஷ்காரர்களாவர், பெரிய அளவிற்கு காலனிய வழிவந்தவர்கள், பிரதானமாக ஐரோப்பிய பல தேசியவாதிகளுக்கு பணிபுரியும் தொழில்முறையாளர்கள். சுதந்திரத்திற்கு முன்பாக ஐரோப்பியர் கள், முக்கியமாக ஸ்பானிஷ் மற்றும் பிரெஞ்சு குடியேறிகளுக்கு (காலனியர்கள் ) மொராக்கோ வீடாக விளங்கியது.
அராபியர்களுக்கும், அராபியர் அல்லாதவர்களுக்கும் இடையே குறிப்பிடத்தகுந்த மரபுவழி வேறுபாடுகள் இல்லை என்று சமீபத்திய ஆய்வுகள் தெளிவுபடுத்தியிருக்கின்றன என்பதோடு அராபிய உலகத்தின் பெரும்பாலான பொது விஷயங்களையும் முக்கியத்துவப்படுத்தி்க் காட்டியிருக்கின்றன, அரபிய மயமாக்கம் என்பது முக்கியமாக ஒரு குறிப்பிட்ட காலத்திற்கும் மேலாக தொல்குடியினரிடம் கலாச்சார மயமாக்கம் மூலமாக செய்யப்பட்டிருக்கிறது. மனித மரபுவழியின் ஐரோப்பிய ஜர்னலின் கூற்றுப்படி, வடமேற்கு ஆப்பிரிக்காவிலிருந்து வந்த மொராக்கியர்கள் பான்டு தொல்குடியினரின் துணை-சஹாரா ஆப்பிரிக்கர்களைவிட ஐபீரிய மரபுவழியினரிடமே நெருக்கமானவர்களாக காணப்படுகின்றனர்.
மொராக்கோவிற்கு வெளியில் இருக்கும் பெரும் மொராக்கிய மக்கள்தொகையினர் ஒரு மில்லியன் மொராக்கியர்களுக்கும் மேலாக இருக்கும் பிரெஞ்சுக்காரர்கள் என்று தெரிவிக்கப்பட்டுள்ளது. ஸ்பெயின் (கிட்டத்தட்ட 700,000 மொராக்கியர்கள்), நெதர்லாந்து, பெல்ஜியம், இத்தாலி மற்றும் கனடாவைச் சேர்ந்த பெரிய அளவிற்கான மொராக்கிய சமூகத்தினரும் இருக்கின்றனர்.
மொழிகள்
மொராக்கோவின் அதிகாரப்பூர்வ மொழி நவீன நிலைப்படுத்தப்பட்ட அராபி ஆகும். இந்த நாட்டின் குறிப்பிடத்தகுந்த அராபி பேச்சுவழக்கு மொராக்கிய அராபி என்று அழைக்கப்படுகிறது. ஏறத்தாழ 12 மில்லியன் (மக்கள்தொகையில் 40 சதவிகிதம்), பெரும்பாலும் நாட்டுப்புறப் பகுதியில் இருப்பவர்கள், அராபிய பேச்சுவழக்கோடு முதலாவது அல்லது இருமொழி வழக்காக இருக்கும் மூன்று வெவ்வேறு (டாரிஃபிட், டாஷேலியிட், டாமசைட்)– பேச்சுவழக்காக இருந்துவரும் பெர்பர்– மொழியைப் பேசுகின்றனர். மொராக்கோவின் அதிகாரப்பூர்வமற்ற இரண்டாவது மொழியாக இருக்கும் பிரெஞ்சு உலகம் முழுவதிலும் கற்றுத்தரப்படுகிறது என்பதுடன் மொராக்கோவின் வணிகம் மற்றும் பொருளாதாரத்தில் பிரதான மொழியாக செயல்படுகிறது. இது கல்வி மற்றும் அரசுத் துறைகளில் பரவலாக பயன்படுத்தப்படுகிறது. நாட்டின் வடக்குப் பகுதியில் உள்ள கிட்டத்தட்ட 20,000 மொராக்கியர்கள் டாரிஃபிட்டிற்கு இணையாக இரண்டாவது மொழியாக ஸ்பானிஷ் பேசுகின்றனர். பேசுபவர்கள் வகையில் ஆங்கிலம் பிரெஞ்சிற்கும் ஸ்பானிஷிற்கும் வெகுதொலைவில் இருந்தாலும் கல்விபயின்ற இளைஞர்களுக்கு மத்தியில் (பிரெஞ்சிற்கு அடுத்தபடியாக) தேர்வுசெய்யக்கூடிய இரண்டாவது அந்நிய மொழியாக விரைவாக வளர்ந்துவருகிறது. 2002 ஆம் ஆண்டின் பிற்பகுதியில் தேசிய கல்வித்துறை மறுசீரமைப்புகள் அமலுக்கு வந்ததன் காரணமாக ஆங்கிலம் அரசுப் பள்ளிகளில் நான்காவது வருடத்திலிருந்து கற்றுத்தரப்படும் மொழியாக ஆனது. இருப்பினும் பிரெஞ்சு, மற்ற பிரெஞ்சு பேசும் நாடுகள், குறிப்பாக பிரான்ஸ் நாட்டுடனான நெருங்கிய பொருளாதார மற்றும் சமூகத் தொடர்புகள் காரணமாக இரண்டாவது அந்நிய மொழியாகவே இருந்துவருகிறது.
பெரும்பாலான மக்கள் நாட்டை சஹாரா பாலைவனத்திலிருந்து இணைக்கும் அட்லஸ் மலைத்தொடருக்கு மேற்கே வாழ்கின்றனர். காஸபிளன்கா வணிகம் மற்றும் தொழில்துறை மையமாகவும் முன்னணி துறைமுகமாகவும் இருக்கிறது; ரபாத் அரசாங்கத்தின் தலைமையிடமாகும்; டேன்ஜீர் ஸ்பெயினிலிருந்து மொராக்கோவிற்கான நுழைவாயில் ஆகும் என்பதுடன் முக்கியமான துறைமுகமாகவும் இருக்கிறது; ஃபெஸ் கலாச்சார மற்றும் மத அமைப்புகளுக்கான மையமாகும்; மாரகேச் ஒரு பிரதான சுற்றுலாத்தலமாகும்.
ஐரோப்பிய நாடு கடத்தப்பட்ட மக்கள் தொகையினர் 100,000 பேர் இருக்கின்றனர், முக்கியமாக பிரெஞ்சு அல்லது ஸ்பானிஷ் வழிவந்தவர்கள்; இவர்களில் பலரும் ஆசிரியர்கள் அல்லது தொழில்நுட்ப நிபுணர்கள் மற்றும் மேலும் அதிகமாக, குறிப்பாக மாரகேச்சில் ஓய்வுபெற்றவர்கள் வசிக்கின்றனர்.
கலாச்சாரம்
மொராக்கோ பல்வேறு இனத்தினர் வசிக்கும் வளமான கலாச்சாரமும் நாகரிகமும் கொண்ட நாடு ஆகும். மொராக்கோ வரலாற்றின் வழியாக கிழக்கிலிருந்தும் (ஃபொனீசியர்கள், கார்தாஜினிசீயர்கள், யூதர்கள் மற்றும் அரேபியர்கள்) தெற்கிலிருந்தும் (துணை-சஹாரா ஆப்பிரிக்கர்கள்)வடக்கிலிருந்தும் (மூர்கள் மற்றும் யூதர்கள் உள்ளிட்ட ரோமானியர்கள், வேண்டல்கள், அந்துலூசியர்கள்) வந்த பல்வேறுவிதமான மக்களை குடியேறிகளாக கொண்டிருக்கிறது. இவர்களின் நாகரீகங்கள் அனைத்தும் மொராக்கோவின் சமூக அமைப்பில் தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியுள்ளன. இது புறச்சமயம், யூதயிசம் மற்றும் கிறிஸ்துவத்திலிருந்து இஸ்லாம் வரையிலான பல்வேறு வகையிலான நம்பிக்கைகளையும் கொண்டிருக்கிறது.
மொராக்கோ இலக்கியம் தொடர்ந்து வளர்ந்து பரவலாகி வருகிறது. பாரம்பரியமான மரபுக்-கவிதைகள், உரைநடைகள் மற்றும் வரலாற்றெழுதியல் ஆகியவை மத்திய கிழக்கு மற்றும் மேற்கத்திய இலக்கிய மாதிரிகளின் வடிவங்களின் தாக்கத்தை சேர்த்துக்கொண்டவையாக இருக்கின்றன. சமூக மற்றும் இயற்கை அறிவியல் ஆராய்ச்சிகள் மற்றும் இலக்கியம் மற்றும் இலக்கிய ஆய்வுத் துறைகளை பதிப்பிப்பதில் பிரெஞ்சு மொழியே தொடர்ந்து பயன்படுத்தப்படுகிறது, படைப்புக்கள் அரபு மற்றும் பிரெஞ்சு ஆகிய இரண்டு மொழிகளிலும் பதிப்பிக்கப்படுகின்றன. மொகம்மத் சோக்ரி, திரிஸ் சிராபி, அப்தல்லா லரோயி, அப்தல்ஃபதா கிலித்தோ மற்றும் ஃபாத்திமா மெர்னிஸ்ஸி ஆகியோர் தங்களுடைய பதிப்புக்களை பிரெஞ்சு மற்றும் ஆங்கிலம் ஆகிய இரு மொழிகளிலும் பதிப்பிக்கின்றனர். பியரி லோட்டி, வில்லியம் எஸ்.பரோஸ் மற்றும் பால் பவுல்ஸ் போன்ற நாடுகடத்தப்பட்ட எழுத்தாளர்கள் மொராக்கோ எழுத்தாளர்களிடமும், நாட்டு மக்களிடமும் கவனத்தை ஈர்த்திருக்கின்றனர்.
சுதந்திரம் பெற்றதிலிருந்து ஓவியம் மற்றும் சிற்பம், மக்கள் இசை, நாடகம் மற்றும் திரைப்படம் ஆகியவற்றில் குறி்ப்பிடத்தகுந்த அளவிற்கு மலர்ச்சி ஏற்பட்டுள்ளது. மொராக்கோ தேசிய அரங்கம் (1956ஆம் ஆண்டில் நிறுவப்பட்டது) மொராக்கோ மற்றும் பிரெஞ்சு நாடக படைப்புகளுக்கான தயாரிப்பை தொடர்ந்து வழங்கி வருகிறது. கோடை காலங்களில் இசைத் திருவிழாக்கள் தொடர்ந்து நடைபெறுகின்றன, இவற்றில் ஃபெஸ் உலக உன்னத இசைத் திருவிழாவும் ஒன்றாகும்.
அரேபிய, அமேசிய, ஆப்பிரிக்க மற்றும் அந்துலூசியன் பாரம்பரியங்களால் தாக்கம்பெற்ற மொராக்கோ இசை பல்வேறு எண்ணிக்கையிலான ஃப்ளூட் (நேய்), ஷான்(கைத்தா), சிதார்(குவான்), மற்றும் குறுகிய கழுத்துப்பகுதியுள்ள பல்வேறு யாழி போன்ற (ஊத் மற்றும் கிம்ப்ரீ) இசைக்கருவிகளையும் பயன்படுத்துகிறது. இவையனைத்தும் கம்பீரமாக ஒலிக்கும் முரசொலியான தார்புக்காவால் (டெர்ரா-கோட்டா மத்தளம்) பின்னணி இசையைப் பெறுகின்றன. சர்வதேச அளவில் மிகவும் பிரபலமடைந்துள்ள பாரம்பரிய மொராக்கோ கலைஞர்கள் சிறு வயதிலிருந்தே பயிற்சி செய்துவந்த தலைமை இசைக்கலைஞர் ஜோஜூகா, துணை-சஹாரா ஆப்பிரிக்காவில் தனது வேர்களைத் தேடும் பிரபல ஆன்மீக இசை பாணியான நாவ் இசை நிபுணர் ஹஸன் ஹாக்மன் ஆகியோராவர். இளம் மொராக்கியர்கள் ரைய் இசையை விரும்புகின்றனர், இது மேற்கத்திய ராக், ஜமைக்காவின் ரெகே மற்றும் எகிப்து மொராக்கோவின் ஜனரஞ்சக இசையோடு பாரம்பரிய ஒலிகளையும் இணைத்துக்கொண்டுள்ள அல்ஜீரிய இசையாகும்.
ஒவ்வொரு பிரதேசமும் தனக்கு சொந்தமான குணாதிசியங்களைப் பெற்றிருக்கிறது, இவ்வாறு இது தேசிய கலாச்சாரத்திற்கும் நாகரீகத்தின் மரபுவழிக்கும் பங்களிப்பு செய்கிறது. மொராக்கோ தனது முதன்மையான முன்னுரிமைகளுள் பரந்த பாரம்பரியத்தைப் பாதுகாத்தல் மற்றும் தனது கலாச்சார பாரம்பரியத்தை தக்கவைத்துக்கொள்ளுதல் ஆகியவற்றை உள்ளடக்கியிருக்கிறது.
கலாச்சாரரீதியாக பேசினால், பிரெஞ்சு, ஸ்பானிஷ், மற்றும் கடந்த பத்தாண்டுகளில் ஆங்கில-அமெரிக்க வாழ்க்கை முறைகள் போன்றவற்றின் வெளிப்புற தாக்கத்தோடு பெர்பர், யூதர், அராபியர் வாழ்க்கைமுறை ஆகியவற்றை ஒன்றுசேர்த்துக்கொள்வதில் மொராக்கோ என்றுமே வெற்றிபெற்றிருக்கிறது எனலாம்.
சமையல்வகை
left|thumb|அகாதிர் மைய சந்தையில் காணப்படும் வாசனை திரவியங்கள் மொராக்கோ சமையல்வகை உலகிலேயே மிகவும் தொன்மைவாய்ந்த சமையல்வகையாக கருதப்படுகிறது. இது நூற்றாண்டுகள் கடந்த வெளி உலகத்துடனான மொராக்கோவின் ஒருங்கிணைப்பால் உருவானதாகும். மொராக்கோவின் சமையல்வகை பெர்பர், ஸ்பானிஷ், கோர்ஸிகன், போச்சுகீஸ், மூரிஷ், மத்திய கிழக்கு, மெடிட்டெரேனியன் மற்றும் ஆப்பிரிக்க சமையல் வகைகளின் கலப்பாக இருக்கிறது. மொராக்கோவின் சமையல் பழங்குடி பெர்பர் சமையல், மாரிஸ்கோஸ் ஸ்பெயினை விட்டுச் செல்லும்போது விட்டுச்சென்ற அராபிர் அந்தலூசியன் சமையல், துருக்கியர்களிடமிருந்து பெற்ற துருக்கிய சமையல், அரேபியர்கள் வழங்கிய மத்திய கிழக்கு சமையல் மற்றும் யூத சமையல் ஆகியவற்றின் தாக்கத்தால் அமையப்பெற்றதாக இருக்கிறது.
மொராக்கோ சமையலில் வாசனைப் பொருட்கள் அதிக அளவிற்கு பயன்படுத்தப்படுகின்றன. வாசனைப்பொருட்கள் ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுகளாக மொராக்கோவில் இறக்குமதி செய்யப்படுபவையாக இருக்கையில் திலியோனின் குங்குமப்பூ, மெக்னஸின் புதினா மற்றும் ஆலிவ், ஃபெஸ்ஸின் ஆரஞ்சு மற்றும் எலுமிச்சை ஆகிய பல உபபொருட்களும் உள்நாட்டிலேயே விளைபவையாக இருக்கின்றன. மொராக்கோவில் கோழிக்கறி உணவு மிகவும் பரவலாக சாப்பிடப்படுகிறது. சிவப்பு உணவு வகைகளிலேயே மிகவும் பொதுவாக உண்ணப்படுவது மாட்டுக்கறியாகும்; ஆட்டுக்கறிக்கு முன்னுரிமையளிக்கப்படுகிறது என்றாலும் அவை அதிக செலவுமிக்கவை. பாஸ்டில்லா, டாஜினி மற்றும் ஹரிரா ஆகியவற்றுடன் கோஸ்கோஸ் மொராக்கோவின் மிகவும் பிரபலமான உணவு வகையாகும். மிகவும் பிரபலமான பானம் புதினாவுடன் சேர்த்து அருந்தப்படும் பசும் தேநீர். இந்த தேநீர் கெட்டினா சர்க்கரை அல்லது துண்டங்களுடன் சேர்த்து அருந்தப்படுகிறது.
இலக்கியம்
மொராக்கிய இலக்கியம் அரபி, பெர்பர் மற்றும் பிரெஞ்சு ஆகிய மொழிகளில் எழுதப்படுகிறது. இது அல்-அன்டலஸில் தயாரான இலக்கியத்தையும் உள்ளிட்டிருக்கிறது. அலமொகத் வம்சத்தின் கீழ் கற்றலின் செழிப்பான, அற்புதமான காலத்தை மொராக்கோ பெற்றது. 25,000க்கும் அதிகமானோர் தங்கக்கூடிய மராகேச் கோட்டுபியா மசூதியை அல்மொகத் கட்டினார், ஆனால் இது தனக்கு பெயர் வாங்கித் தந்த புத்தகங்கள், கையெழுத்துப்படிகள், நூலகங்கள் மற்றும் புத்தகக் கடைகளுக்காகவும்; வரலாற்றிலேயே முதல் புத்தகக் கடைவீதி என்பதற்காகவும் புகழ்பெற்றது. அல்மொகத் காலிப்பான அபு யுகுப் புத்தகங்களை சேகரிப்பதில் அதிக ஆர்வமுள்ளவராவார். அவர் பெரிய நூலகத்தை உருவாக்கினார் அவை கஸ்பாவிற்கு எடுத்துச் செல்லப்பட்டு பொது நூலகமாக மாற்றப்பட்டுள்ளது.
நவீன மொராக்கோ இலக்கியம் 1930களில் தொடங்குகிறது. நவீன இலக்கியத்தின் பிறப்பிற்கு சாட்சியாக உள்ள இதயத்துடிப்பை இரண்டு முக்கிய காரணிகள் மொராக்கோவிற்கு வழங்கின. பிரெஞ்சு மற்றும் ஸ்பானிஷ் பாதுகாப்புரிமையின் கீழ் இருந்த மொராக்கோ மற்ற அராபிய இலக்கியம் மற்றும் ஐரோப்பாவின் தொடர்பை சுதந்திரமாக அனுபவிக்கும் இலக்கியப் படைப்புகளை உருவாக்க அவற்றை மாற்றீடு செய்துகொள்வதற்குமான வாய்ப்பை மொராக்கோ அறிவுஜீவிகளுக்கு வழங்கியது.
1950கள் மற்றும் 1960களில் புகலிடமாகவும் கலை மையமாகவும் இருந்த மொராக்கோ பால் பவுல்ஸ், டென்னஸி வில்லியம்ஸ் மற்றும் வில்லியம் எஸ்.பாரோஸ் போன்ற எழுத்தாளர்களையும் கவர்ந்திழுத்தது. மொராக்கிய இலக்கியம் அராபியில் எழுதிய மொகம்மத் சாஃப்சஃப்மற்றும் மொகம்மத் சோக்ரி, பிரெஞ்சில் எழுதிய திரிஸ் சிராபி மற்றும் தஹர் பென் ஜெலோன் போன்ற நாவலாசிரியர்களால் வளம் பெற்றது. அப்லெட்டல்லாதிஃப் லாபி, அப்தெல்கரிம் கெல்லாப், ஃபோட் லாரோரி, மொகம்மத் பெராதா மற்றும் லிய்லா அபோஸித் போன்றவர்கள் மொராக்கோவின் மற்ற முக்கியமான எழுத்தாளர்களாவர். சொல்கதையாடல் (வாய்வழி இலக்கியம்) மொராக்கோ அராபி அல்லது அமேசிக்கில் இருக்கும் மொராக்கோ கலாச்சாரத்தின் முக்கியமான பகுதி என்பது கவனிக்கப்பட வேண்டிய விஷயமாகும்.
இனக்குழுவினரும் மொழிகளும்
thumb|right|மொராக்கோவில் யூத திருமணம், யூயின் டெலாகுரோக்ஸ், லோவ்ரி, பாரிஸ் மொராக்கோ சிலரால் அரபு-பெர்பர் நாடு என்று கருதப்படுகிறது. மற்றவர்கள் மொராக்கோவின் பெர்பர்-ஆப்ரிக்க அடையாளத்தையே வலியுறுத்துகின்றனர். பலரும் பெர்பர் அடையாளத்தைக் கொண்டிருக்கின்றனர் என்பதால் 42 சதவிகிதத்தினர் பெர்பர் அடையாளத்தையே வெளிப்படுத்துகின்றனர். பெர்பர் என்ற மொழியும் இருக்கிறது ஆனால் தனித்துவமான இசை மற்றும் நடனங்கள் உள்ளிட்ட பாரம்பரிய சடங்குகளும் கலாச்சாரமும் இருக்கிறது. பெர்பர் மொழி (டாமசைட் என்றும் அழைக்கப்படுவது) தற்போது மொராக்கோவில் சற்றேறக்குறைய அதிகாரப்பூர்வமாக அங்கீகரிக்கப்பட்டிருக்கிறது. பழங்கால அராபி மொழி மொராக்கோவின் அதிகாரப்பூர்வமான மொழியாக மட்டுமே இருக்க, தற்போது வரம்பிற்குட்பட்ட சமூக-பொருளாதார, கலாச்சார நடவடிக்கைகள் மற்றும் செய்தித்தாள்களில் எழுதுவது ஆகியவற்றில் பயன்படுத்தப்படுகிறது, ஆனால் இது மொராக்கியர்களுக்கிடையிலான பேச்சுமொழியாக இருந்ததில்லை. மொராக்கோவில் பெரும்பாலும் மிகப்பொதுவாக பேசப்படும் வகைகளில் மொராக்கோ அராபி மொழியும் குறிப்பிடத்தகுந்த அளவிற்கு பெர்பர் மொழிகளால் தாக்கம் பெற்றவையாக இருக்கின்றன.
மொழியியல் ரீதியாக, பெர்பர் மொழி ஆப்பிரிக்க-ஆசிய குழுவினருக்கும் அவர்களுடைய பல்வேறு வம்சாவளியினருக்கும் சொந்தமானது என்பதுடன் பேச்சுவழக்கு அல்லது மாறுபாட்டைக் கொண்டிருக்கிறது. மொராக்கோவில் பயன்படுத்தப்படும் மூன்று முக்கியமான பேச்சுவழக்குகள் தாஷெல்கிட், டாமசைட் மற்றும் டாரிஃபிட் (அதைப் பேசுவபவர்களால் தாமசைட் என்றும் அழைக்கப்படுவது) ஆகியனவாகும். இந்த பெர்பர் மொழிகள் கூட்டாக மொராக்கோ அரபியில் "செல்கா" எனப்படுகின்றன, மத்திய கிழக்கில் பயன்படுத்தப்படும் பழங்கால அரபியில் "பார்பேரியா" எனப்படுகின்றன. "பார்பர்" மற்றும் "செல்கா" ஆகிய இரண்டு சொற்களும் உச்சகட்ட அளவிற்கு குற்றம்புரிகிற ஒருவரைப் புண்படுத்துகிற சொற்களாக பெரும்பாலான பெர்பர் ஆதரவாளர்களால் கருதப்படுகிறது. அவர்கள் அமேசிக் என்ற வார்த்தைக்கே முன்னுரிமையளிக்கின்றனர்.
தாஷெல்கிட் (சிலபோது "சோசியா" மற்றும் "செல்கா" என்றும் அறியப்படுவது) தெற்குப் பகுதியில் சிதி இஃப்னிக்கு இடையிலுள்ள தென்மேற்கு மொராக்கோவிலும், வடக்கு மற்றும் மராகேச்சில் உள்ள அகாதிரிலும் மற்றும் கிழக்கில் உள்ள திரா/சோஸ் பள்ளத்தாக்குகளிலும் பேசப்படுகிறது. டாமசைட் தாஸா கேமிசெட், அஸிலால் மற்றும் இராச்சிதியா ஆகியவற்றிற்கு இடையிலுள்ள மத்திய அட்லஸ்ஸில் பேசப்படுகிறது. டாரிஃபிட், நடோர், அல் ஹோசிமா, ஆஜ்திர், டேன்ஜீர் மற்றும் டோரிர்ட், லராசி மற்றும் தாஸா போன்ற நகரங்களில் வடக்கு மொராக்கோவின் ரிஃப் பகுதியில் பேசப்படுகிறது.
''இந்த விஷயத்தைப் பற்றிய மேலும் அதிகமான தகவலுக்கு பார்க்க: பெர்பர் மொழிகள். ''
பெர்பர்கள் தங்களுடைய அரபு அல்லாத தொன்மை மற்றும் மொழித் தூய்மை ஆகியவற்றை தக்கவைத்தபடி இஸ்லாமை விருப்பத்துடனே ஏற்றுக்கொண்டனர். கடந்த சில ஆண்டுகளில் நூற்றுக்கணக்கான அமேசிக் (பெர்பர்) கூட்டமைப்புகள் உருவாக்கப்பட்டுள்ளன. எல்லா பெரிய நகரங்களிலும் உள்ள செய்தித்தாள் மற்றும் புத்தகக் கடைகள் புதிய அமேசிக் பத்திரிக்கைகளாலும், அமேசிக் கலாச்சாரம் மற்றும் கலை பற்றிய கட்டுரைகளை வழங்கும் மற்ற பதிப்பகங்களாலும் நிரப்பப்பட்டுள்ளன. நாட்டுக்குச் சொந்தமான ஆர்டிஎம் (தற்போது டிவிஎம் ) தொலைக்காட்சி நிலையம் 90களின் மத்தியப் பகுதியிலிருந்து 3 பெர்பர் வழக்குகளிலான செய்தித் தொகுப்புகளை பத்து நிமிடங்களுக்கு தினமும் ஒளிபரப்பபத் தொடங்கியது. பெர்பர் ஆதரவாளர்கள், நாட்டுக்குச் சொந்தமான டிவிஎம், 2எம் , 3 , 4 , மற்றும் லாயோன் டிவி ஆகிய 5 செயற்கைக்கோள் சேனல்களில் நிலைப்படுத்தப்பட்ட அமேசிக் மொழியில் 50 சதவிகித பங்கிற்கான ஒளிபரப்பு நேரத்தைக் கேட்டு மீண்டும் மீண்டும் கோரிக்கை எழுப்பி வருகின்றனர். அரசு இப்போதும் இவற்றை மறுத்து அல்லது அலட்சியப்படுத்தி வருகிறது.
இசை
மொராக்கோ இசை பொதுவாக அரபு மூலாதாரம் கொண்டதாகும். மற்ற வகையிலான பெர்பர் நாட்டுப்புற இசைகளும் இருக்கின்றன. அந்துலூசியர்களும் மற்ற இறக்குமதியான தாக்கங்களும் நாட்டின் இசைத் தன்மையில் பிரதான பாதிப்புகளை ஏற்படுத்தியிருக்கின்றன. ராக் தாக்கமுள்ள சாபி பேண்டுகள் பரவலாக உள்ளன, முஸ்லிம் இசையில் உள்ள வரலாற்று தோற்றுவாயுடன் டிரான்ஸ் இசை உள்ளது.
மொராக்கோ வட ஆப்பிரிக்கா முழுவதிலும் காணப்படக்கூடிய அந்துலூசியன் பாரம்பரிய இசைக்கு வீடாக உள்ளது. இது கர்டோபாவில் மூர்களின் ஆட்சியின் கீழ் தோன்றியிருக்கலாம், பெர்ஷியாவில் பிறந்த இசைஞரான சிர்யாப் இதன் படைப்புக்கான நன்மதிப்பைப் பெறுகிறார்.
சாபி (பிரபலமான ) என்பது மொராக்கோ நாட்டுப்புற இசையின் பல பகுதி வடிவங்களிலிருந்து வந்த பல்வேறு வகைகளை உள்ளிட்டிருக்கிறது. சாபி உண்மையில் சந்தைகளில் நிகழ்த்தப்பட்டது, ஆனால் இப்போது இதனை எந்த ஒரு கொண்டாட்டம் அல்லது கூட்டத்திலும் காண முடியும்.
பிரபலமான மேற்கத்திய வகைப்பட்ட இசை வடிவங்கள் மொராக்கோவில் பிரபலமடைந்து வருகின்றன, அவை, ஃபியூஷன், ராக், கன்ட்ரி, மெட்டல் மற்றும் குறிப்பாக ஹிப் ஹாப்.
போக்குவரத்து
மொராக்கோவின் ரயில்வே வலையமைப்பு 1907 கிமீ 1,435 மிமீ (4 அடி 8+1⁄2 அங்குலம்) நிலையான தடம் மற்றும் 3 கிலோவாட் டிசியுடன் மின்மயமாக்கப்பட்ட 1003 கிமீ தடம் ஆகியவற்றை உள்ளிட்டிருக்கிறது. அல்ஜீரியாவிற்கும், அதற்கடுத்து துனீசியாவிற்கும் இணைப்புக்கள் உள்ளன, ஆனால் 90களில் இருந்து இந்த இணைப்புக்கள் மூடப்பட்டுவிட்டன. ஜிப்ரால்டர் சுரங்கவழி, ஜிப்ரால்டர் ஜலசந்தி்க்கு கீழே டேன்ஜீர், மொராக்கோ மற்றும் ஸ்பெயினை இணைக்கும் ரயில் சுரங்கப்பாதை 2025ஆம் ஆண்டில் செயல்பாட்டிற்கு வரவிருக்கிறது.
அதிவேக பாதைகளுக்கும் திட்டங்கள் உள்ளன: ஓஎன்சிஎஃப்பின் பணி மாரகேச்சிலிருந்து, வடக்கில் மாரகேச் வழியாக டேன்ஜிருக்கும், தெற்கில் அகாதிற்கும், அட்லாண்டிக்கில் காஸாபிளன்காவிலிருந்து அல்ஜீரிய எல்லைக்கும் 2007ஆம் ஆண்டில் தொடங்கியுள்ளது. திட்டங்கள் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டால், இந்த 1,500 கிலோமீட்டர்கள் தடம் பூர்த்தியாவதற்கு 2030ஆம் ஆண்டு வரை ஆகும் என்பதுடன் இதற்கு ஏறத்தாழ 25 டிராம்கள் (3.37 பில்லியன் அமெரிக்க டாலர்கள்) செலவாகும். காஸாபிளான்காவிலிருந்து மாரகேச்சிற்கு செல்ல ஆகும் மூன்று மணி நேரங்களுக்கும் மேற்பட்ட நேரம் 1 மணி 20 நிமிடங்களாக குறையும், தலைநகரம் ரபாத்திலிருந்து டோன்ஜீருக்கு செல்ல 4 மணி 30 நிமிடங்கள் எடுத்துக்கொள்ளும் நேரம் 1 மணி 30 நிமிடங்களாகக் குறைக்கப்படும்.
மொராக்கோவில் 56986 கிலோமீட்டர்கள் நீளத்திற்கான சாலைகளும் (தேசிய, மண்டல மற்றும் பிரதேச) உள்ளன. மேலும் 610,5 கிலோமீட்டர்களுக்கான நெடுஞ்சாலைகளும் உள்ளன.
ராணுவம்
thumb|right|மொராக்கிய கப்பற்படை ஃப்ளோரியல் வகை ஃபிரிகேட் மொராக்கோவில் ராணுவ சேவை 18 மாதங்கள் வரை நீடிக்கிறது, நாட்டின் மத்தியப் பிரிவு 50 வயதுவரை நீடிக்கிறது. நாட்டின் ராணுவம் அரசு ஆயுதப் படைகள்-இது ராணுவம் (பெரிய பிரிவு) மற்றும் சிறிய கடற்படை மற்றும் விமானப்படை ஆகியவற்றை உள்ளிட்டிருக்கிறது- தேசிய காவல் பிரிவு, அரச ஜென்டாமிரி (முக்கியமாக நாட்டுப்புற பாதுகாப்பிற்கு பொறுப்பேற்பது) மற்றும் துணைப்படைகள் ஆகியவற்றைக் கொண்டிருக்கிறது. உள்நாட்டுப் பாதுகாப்பு பொதுவாக செயலில் இருக்கிறது, அரசியல் வன்முறைகள் அரிதானவை (நிறைய பேரைக் கொன்ற காஸாபிளான்காவில் மே 2003 இல் நிகழ்ந்த தீவிரவாத குண்டுவெடிப்பு மட்டும் விதிவிலக்கு). பெரிய அளவிலான மொராக்கோ படைகள் முகாமிட்டுள்ள மேற்கு சஹாராவில் ஐநா ஒரு சிறிய கண்கானிப்புப் படையை வைத்திருக்கிறது. சஹாவரி குழு போலிசாரியோ 5,000 போர்வீரர்கள் கொண்ட தீவிரவாத குழுவை மேற்கு சஹாராவில் செயல்படுத்தி வருகிறது, அது 1980களில் இருந்து மொராக்கோ படைகளுடன் அவ்வப்போது போரிட்டு வருகிறது.
மொராக்கோ ராணுவம் பின்வரும் முக்கியப் பிரிவுகளால் ஆனதாகும்:
கல்வி
மொராக்கோவில் மேல்நிலைப் பள்ளி வரை (15 வயது) கல்வி கட்டாயமாக்கப்பட்டு இலவசமாக வழங்கப்படுகிறது. இருப்பினும் பல குழந்தைகளும்–, குறிப்பாக நாட்டுப்புறப் பகுதிகளில்– உள்ள பெண்கள் பள்ளிகளுக்கு செல்லாதவர்களாகவே உள்ளனர். நாட்டின் கல்வியறிவின்மை விகிதம் சில ஆண்டுகளி்ல் 50 சதவிகிதம் வரை எட்டியதுண்டு, ஆனால் இது நாட்டுப்புறப் பகுதிகளில் உள்ள பெண்களிடத்தில் அதிகபட்சமாக 90 சதவிகிதம் வரை செல்கிறது. செப்டம்பர் 2006 இல், யுனெஸ்கோ கியூபா, பாகிஸ்தான், ராஜஸ்தான் (இந்தியா), துருக்கி ஆகிய நாடுகளுக்கிடையே மொராக்கோவிற்கும் "யுனெஸ்கோ 2006 கல்வியறிவுப் பரிசை" வழங்கியது.
மொராக்கோவில் உள்ள நாற்பது பல்கலைக்கழகங்களில் ஏறத்தாழ 230,000 மாணவர்கள் பதிவு செய்திருக்கின்றனர். ரபாத்தில் உள்ள ஐந்தாம் முகம்மது பல்கலைக்கழகம் மற்றும் இஃப்ரானில் உள்ள அல் அகாவென் பல்கலைக்கழகம் (பொது பல்கலைக்கழகம்) ஆகியவை உயர் தரத்தைப் பெற்றிருக்கின்றன. இரண்டாம் ஹஸன் அரசர் மற்றும் சவுதி அரேபிய அரசர் ஃபாஹத் ஆகியோரால் 1993 இல் நிறுவப்பட்ட அல் அகாவென் 1,000 மாணவர்களோடு ஆங்கில மொழி அமெரிக்க பாணியிலான பல்கலைக்கழகமாகும். ஃபெஸ்ஸில் உள்ள அல் கரோயின் பல்கலைக்கழகம் உலகில் தொடர்ந்து செயல்பட்டு மிகப்பழமையான பல்கலைக்கழகம் என்று கருதப்படுவதோடு, ஆயிரம் வருடங்களுக்கும் மேலாக கல்வி கற்கும் மையமாகவும் இருந்து வருகிறது.
மொராக்கோ தனது பட்ஜெட்டில் ஐந்தில் ஒரு பங்கை கல்விக்கென்று ஒதுக்குகிறது. இவற்றில் பெரும்பாலும் விரைவாக வளர்ந்துவரும் மக்கள்தொகைக்கு ஏற்ப இருக்கும் விதத்தில் பள்ளிக் கட்டிடங்களில் செலவிடப்படுகிறது. 7 முதல் 13 வயதுவரை உள்ள குழந்தைகளுக்கு கல்வி அத்தியாவசியமானதாகும். இந்த வயதில் நாட்டுப்புறப் பகுதிகளில் உள்ள குழந்தைகளில் பெரும்பாலோனோர் பள்ளிக்குச் செல்கின்றனர் என்றாலும், பங்கேற்பதன் தேசிய அளவீடு குறிப்பிடத்தகுந்த அளவிற்கு குறைந்தே காணப்படுகிறது. பள்ளிப்பருவ ஆண்களில் நான்கில் ஒரு பங்கினர் பள்ளிக்குச் செல்கின்றனர், ஆனால் பள்ளிப்பருவ பெண்களில் பாதியளவினர் மட்டுமே பள்ளிக்கு வருகின்றனர்; இந்த விகிதம் நாட்டுப்புறப் பகுதிகளில் குறிப்பிடும்படியாக குறைந்துள்ளது. குழந்தைகளில் அரைப் பங்கினருக்கும் சற்றே மேற்பட்டவர்கள் வர்த்தகம் மற்றும் தொழில்நுட்பம் உள்ளிட்ட உயர்நிலைக் கல்விக்கு செல்கின்றனர். இவர்களில் சிலர் மேல்நிலைக் கல்விக்கும் விழைகின்றனர். மக்கள்தொகையில் ஐந்திற்கு இரண்டு பங்கே உள்ள மோசமான பள்ளி வருகை, குறிப்பாக நாட்டுப்புறப் பகுதிகளில் குறைந்த அளவிலான கல்வியறிவைக் குறிக்கிறது.
பல்கலைக்கழகங்கள்
மொராக்கோவில் நான்கு டஜனுக்கும் மேற்பட்ட பல்கலைக்கழகங்கள், உயர்கல்வி நிறுவனங்கள் மற்றும் பாலிடெக்னிக்குகள் நாடு முழுவதிலும் நாட்டுப்புற மையங்களில் பரந்து விரிந்திருக்கின்றன. இதனுடைய முன்னணி நிறுவனங்கள், காஸாபிளான்காவிலும் ஃபெஸ்ஸிலும் கிளைகளைக் கொண்டிருக்கும் நாட்டின் மிகப்பெரிய பல்கலைக்கழகமான ஐந்தாம் முகம்மது பல்கலைக்கழகம்; தனது விவசாய நிபுணத்துவத்திற்கும் மேலாக முன்னணி சமூக அறிவியல் ஆராய்ச்சிகளை நடத்தும் ரபாத்திலுள்ள இரண்டாம் ஹஸன் விவசாயம் மற்றும் விலங்கு மருத்துவ நிறுவனம்; சவுதி அரேபியா மற்றும் அமெரிக்காவிலிருந்து பங்களிப்புகளைப் பெற்று 1995ஆம் ஆண்டில் தொடங்கப்பட்ட வட ஆப்பிரிக்காவில் முதல் ஆங்கில-மொழி பல்கலைக்கழகமான அல் அகாவென் பல்கலைக்கழகம் ஆகியவை.
விளையாட்டு
மொராக்கோவில் பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் இறுதியில் ஐரோப்பிய விளையாட்டுக்கள் -கால்பந்து, போலோ, நீச்சல் மற்றும் டென்னிஸ்- அறிமுகமாகும்வரை குதிரைப்பந்தய விளையாட்டுக்களே அதிகம் விரும்பப்படுபவையாக இருந்தன. கால்பந்து, குறிப்பாக நாட்டுப்புற இளைஞர்களுக்கிடையே நாட்டின் விருப்பமான விளையாட்டாகும், 1970ஆம் ஆண்டில் மொராக்கோ உலகக் கோப்பை போட்டிகளில் விளையாடிய முதல் ஆப்பிரிக்க நாடு என்ற பெயரைப் பெற்றது. 1984 ஒலிம்பிக் போட்டிகளில் ஓடுதள மற்றும் தள போட்டிகளில் இரண்டு மொராக்கியர்கள் தங்கப் பதக்கங்களை வென்றனர், அவற்றில் ஒன்று அரபு அல்லது இஸ்லாமிய நாடுகளிலேயே ஒலிம்பிக் தங்கப்பதக்கத்தை வென்ற முதல் பெண்மணி -400 மீட்டர்கள் தடகளப் போட்டியில் நாவல் எல் மோடோவாக்கல் - ஆவார். டென்னிஸ் மற்றும் கால்ஃப் ஆகியவையும் பிரபலமானதாக இருக்கின்றன. சில மொராக்கிய தொழில்முறை வீரர்கள் சர்வதேச போட்டிகளில் போட்டியிட்டுள்ளனர் என்பதோடு இந்த நாடு தனது முதல் டேவிஸ் கோப்பை அணியை 1999ஆம் ஆண்டில் களமிறக்கியது.
2007 வரை மொராக்கிய சமூகம் கைப்பந்து, கால்பந்து, கால்ஃப், டென்னிஸ், கூடைப்பந்து மற்றும் தடகள விளையாட்டுக்கள் உள்ளிட்ட பல விளையாட்டுக்களிலும் பங்கேற்றுள்ளது. மொராக்கோவிற்கான ஓய்வுபெற்ற நடுத்தர தொலைவு ஓட்டப்பந்தய வீரரான ஹிச்சாம் எல் கெரூயி 2004 கோடைகால ஒலிம்பிக் போட்டிகளில் தடகளப் பிரிவில் மொராக்கோவிற்கு இரண்டு தங்கப்பதக்கங்களை பெற்றுத்தந்திருக்கிறார்.
வெளி இணைப்புகள்
பகுப்பு:ஐக்கிய நாடுகள் சபையின் உறுப்பு நாடுகள் பகுப்பு:கூகுள் தமிழாக்கம்-உலக நாடுகள்
ஜான் டென்வர்
இசை நாட்டம்
குழந்தைகளிடம் அன்பு காட்டாத தனது தந்தையோடு அடிக்கடி சண்டை வந்தது. அவரது தாயின் வீட்டிலேயே மிகவும் மகிழ்ச்சியானவராக இருந்தார். அக்காலத்தைய நாட்டுப்புற இசையை அங்குதான் கேட்டார். அவரது தாய்வழிப்பாட்டி ஜானின் இசையார்வத்தை ஒழுங்குபடுத்தியதோடு 40வருட பழமையான தனது கிப்ஸன் கித்தாரை பேரனுக்கு வழங்கினார். அப்போது ஜானுக்கு 11 வயது. ஜானின் தந்தை இசையை அறவே வெறுத்தார். இசை போன்ற பொழுதுபோக்கில் காலத்தை வீணடிக்காமல் வயலில் வேலைசெய்து சொந்தமாக ஜான் சம்பாதிக்கவேண்டும் என்று வற்புறுத்தினார். வீட்டில் சச்சரவுகள் அதிகமானதால் தனது பதினாறாவது வயதில் ஜான் டெக்ஸாஸில் அவர்கள் வாழ்ந்துகொண்டிருந்த வீட்டை விட்டு தந்தையின் காரை எடுத்துக் கொண்டு கலிபோர்னியாவுக்கு ஓடிப்போனார். அங்குள்ள அவரது குடும்ப நண்பர்கள் சிலர் இசையில் வளர உதவுவார்கள் என்று எண்ணியிருந்தார். அவர் சென்று சேர்வதற்கு முன்பாகவே அங்கு பறந்து சென்ற தந்தை பிடித்து இழுத்துவந்து பள்ளியில் மீண்டும் சேர்த்தார்.
சிலவருடம் கழித்து, 1964 இல் கட்டடக்கலைப் படிப்பைப் பாதியில் விட்டு மீண்டும் கலிபோர்னியாவுக்குச் சென்றார். நாட்டுப்புற, ராக் இசைப்போக்குகள் கலிபோர்னியாவில் வேகமாக வளர்ந்து வந்த காலம் அது. உச்சரிப்பதற்கு கடினமாக இருந்த டச்சென்ட்ராப் என்ற பெயரை விடுத்து, அவர் விரும்பும் மலைகளின் மாநிலமான கொலராடோவின் தலைநகரான டென்வர் என்பதைத் தன் பெயரில் இணைத்துக் கொண்டார். இப்பெயர் மலைகள் சூழ்ந்த அமெரிக்காவின் மேற்குப் பகுதிகளின் மீதான அவரது ஈர்ப்பைக் குறிப்பதாகவும் இருந்தது. இரவு விடுதிகளிலும் சிறிய இசைக்குழுக்களிலும் இணைந்து இசையமைத்துப் பாடினார்.
இரண்டு வருடப் போராட்டங்களுக்குப் பிறகு, வாஷிங்டனைச் சேர்ந்த புகழ்பெற்ற மூவர் இசைக்குழு Chad Mitchel Triவில் பாடுவதற்கான குரல் சோதனைத் தேர்வில் பங்குபெறும் வாய்ப்புக்கிட்டியது. அக்காலத்தில் அந்தக் குழு கல்லூரி வளாகங்களிலும் இசைநிகழ்ச்சி நடக்கும் உணவகங்களிலும் பிரசித்தி பெற்றவர்களாக இருந்தார்கள். கலந்து கொண்ட 250 போட்டியாளர்களிலிருந்து ஜான் டென்வர் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். இசைக்குழுவைத் தோற்றுவித்த சாட் மிச்செல் என்பவர் விலகிச் செல்ல டென்வர் பாடகராக, கிதார் மற்றும் பாஞ்சோ வாசிப்பவராக அக்குழுவில் இணைந்தார். அவர்களோடு இரண்டு வருடங்கள்  இணைந்திருந்து தனது திறமைகளை வளர்த்துக் கொண்டு மேடைப்பாணிகளையும் கற்றுக்கொண்டார். அக்காலகட்டத்தில்தான் ‘ஒரு ஜெட்விமானத்தில் விடைபெறுகிறேன்’ (Leaving on a Plane) என்ற தனது முக்கியமான முதல்பாடலை எழுதி இசையமைத்திருந்தார்.
மேற்கோள்
பகுப்பு:1943 பிறப்புகள் பகுப்பு:1997 இறப்புகள் பகுப்பு:அமெரிக்க சுற்றுச்சூழல் செயற்பாட்டாளர்கள் பகுப்பு:அமெரிக்க ஆண் தொலைக்காட்சி நடிகர்கள் பகுப்பு:கிராமி விருது வென்றவர்கள் பகுப்பு:இருபதாம் நூற்றாண்டு அமெரிக்க ஆண் நடிகர்கள் பகுப்பு:அமெரிக்க ஆண் திரைப்பட நடிகர்கள்
காமராஜர் நீர் தேக்கம்
காமராசர் நீர் தேக்கம் (Kamarajar Dam Reservoir) இந்தியாவின் தமிழ்நாட்டிலுள்ள திண்டுக்கல் மாநகரில் அமைந்துள்ளது. திண்டுக்கல் மாநகராட்சி, சின்னாளபட்டி, சித்தையன்கோட்டை பேரூராட்சிகள் உள்பட 20 எண்ணிக்கைக்கும் மேற்பட்ட கிராம ஊராட்சிகளின் முக்கிய குடிநீர் ஆதாரமாக விளங்குகிறது. மேற்கு தொடர்ச்சி மலைப்பகுதியான ஆடலூர், பன்றிமலை, பண்ணைக்காடு, புல்லாவெளி, தடியன்குடிசை, மங்களம்கொம்பு, சோலைக்காடு பகுதியில் மழை பெய்தால் மழைநீர் ஆத்தூர் காமராசர் நீர்த்தேக்கத்திற்கு தண்ணீர் வருவதற்கு மலையில் நீர்வரத்து வாய்க்கால்கள் அமைந்துள்ளன. 400 ஏக்கர் நிலப்பரப்பில் அமைத்துள்ள காமராசர் நீர்த்தேக்கத்தின் மொத்த கொள்ளளவு 24 அடியாகும். திண்டுக்கல் வத்தலகுண்டு சாலையில் செம்பட்டியிலிருந்து 3 கிலோ மீட்டர் தூரத்தில் ஆத்தூர் கிராமத்தில் இந்நீர்த்தேக்கம் அமைத்துள்ளது.
மேற்கோள்கள்
பகுப்பு:துப்புரவு முடிந்த திண்டுக்கல் மாவட்ட ஆசிரியர்கள் தொடங்கிய கட்டுரைகள் பகுப்பு:திண்டுக்கல் மாவட்டத்திலுள்ள அணைகள்
அழ. வள்ளியப்பா குழந்தை இலக்கிய விருது
'''அழ. வள்ளியப்பா குழந்தை இலக்கிய விருது''' என்பது தமிழ்நாட்டிலுள்ள திரு இராமசாமி நினைவுப் பல்கலைக்கழகத்தில் தமிழ்மொழி வளர்ச்சிக்கென நிறுவிய பணிப்புலமான தமிழ்ப்பேராயம் என்பதன் வழியாக அளிக்கப்படும் தமிழ்ப் பேராய விருதுகளில் ஒன்றாகும். கதை, கவிதை, நாடகம் போன்ற குழந்தை இலக்கியப் படைப்புகளை உள்ளடக்கமாகக் கொண்டு வெளியான சிறந்த நூல்களில் ஒன்றைத் தேர்வு செய்து, அந்நூலின் நூலாசிரியர் விருதுக்குரியவராகத் தேர்வு செய்யப்படுவார். இந்த விருதுக்குத் தேர்வு செய்யப்படுபவருக்கு இந்திய மதிப்பில் ரூபாய் 1,50,000 பரிசுத் தொகையும், பாராட்டுச் சான்றிதழும் அளிக்கப்படுகின்றன.
ஜெஃப்ரி ஆன்சன்
ஜெஃப்ரி ஆன்சன் (Geoffrey Anson, பிறப்பு: அக்டோபர் 8 1922, இறப்பு: திசம்பர் 4 1977), இங்கிலாந்து அணியின் துடுப்பாட்டக்காரர். இவர் எந்தவொரு தேர்வுத் துடுப்பாட்டப் போட்டியிலும் கலந்து கொள்ளவில்லை. இருப்பினும் 10 முதல்தர துடுப்பாட்டப் போட்டிகளில் கலந்து கொண்டுள்ளார். 1947ல், முதல்தர துடுப்பாட்டப் போட்டிகளில் பங்குகொண்டார்.
வெளி இணைப்பு
ஜெஃப்ரி ஆன்சன் - கிரிக்கட் ஆக்கைவில் இருந்து விளையாட்டுவீரர் விபரக்குறிப்பு. கடைசியாகப் பார்க்கப்பட்ட திகதி செப்டம்பர் 28 2011.
பகுப்பு:இங்கிலாந்துத் துடுப்பாட்டக்காரர்கள் பகுப்பு:1922 பிறப்புகள் பகுப்பு:1977 இறப்புகள் பகுப்பு:கென்ட் துடுப்பாட்டக்காரர்கள் பகுப்பு:கேம்பிரிச்சுப் பல்கலைக்கழகத் துடுப்பாட்டக்காரர்கள்
இலங்கையின் சுற்றுச்சூழல்
right|thumb|[[இந்தியப் பெருங்கடல்|இந்தியப் பெருங்கடலில் இலங்கை.]] உலகின் உயிரியல் பன்முகத்தன்மை கொண்ட முக்கிய இடங்களில் ஒன்றாக இலங்கையின் சுற்றுச்சூழல் தனித்துவமுள்ளதாகக் காணப்படுகிறது.
வெளி இணைப்புகள்
பகுப்பு:இலங்கை
மருத்துவக்குடி
''' இந்தியா,தமிழ்நாடு,தஞ்சாவூர் மாவட்டத்தில் பாபநாசம் தாலுக்காவில் மருத்துவக்குடி என்ற கிராமம் உள்ளது. '''
விளக்கப்படங்கள்
மருத்துவக்குடியில் 2001- மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்படி, ஒரு மொத்த மக்கள் தொகை- 796, ஆண்கள்- 389  மற்றும்  பெண்கள்-407 உள்ளனர். பாலின விகிதம்  1046. கல்வியறிவு விகிதம்  65.86 ஆக உள்ளது.
இயேசுவின் உயிர்த்தெழுதல் நாட்கணிப்பு
இயேசுவின் உயிர்த்தெழுதல் நாட்கணிப்பு (Computus) என்பது கிறித்தவ சபைகள் ஆண்டுதோறும் கொண்டாடுகின்ற இயேசுவின் உயிர்ப்புவிழாவை (Easter) எந்நாளில் சிறப்பிப்பது என்று உறுதிசெய்வதைக் குறிக்கும். கிறித்தவர்கள் பொதுவாக இயேசு பிறந்த விழாவை ஆண்டில் ஒரு குறிப்பிட்ட நாளில் கொண்டாடுகின்றனர் (திசம்பர் 25). ஆனால் இயேசுவின் உயிர்த்தெழுதல் விழா ஆண்டுதோறும் மாறி வரும். இதற்கு அடிப்படையான காரணங்கள் இவை:
மேலே கூறிய காரணங்களால் மேற்கு திருச்சபையும் கிழக்கு திருச்சபையும் வெவ்வேறு நாட்களில் இயேசுவின் உயிர்த்தெழுதல் விழாவைக் கொண்டாடுகின்றன. மேற்கு சபை கிரகோரியன் நாட்காட்டியையும் கிழக்கு சபை ஜூலியன் நாட்காட்டியையும் பின்பற்றுகின்றன.
மேற்கோள்கள்
பகுப்பு:கிறித்தவத் திருநாட்கள் பகுப்பு:இயேசு
நால்வர் (திரைப்படம்)
நால்வர் 1953 ஆம் ஆண்டு வெளிவந்த தமிழ்த் திரைப்படமாகும். வி. கிருஷ்ணன் இயக்கத்தில் வெளிவந்த இத்திரைப்படத்தில் ஏ. பி. நாகராஜன், வி. எஸ். நடேசன் மற்றும் பலரும் நடித்திருந்தனர்.
உசாத்துணை
பகுப்பு:1953 தமிழ்த் திரைப்படங்கள்‎ பகுப்பு:இந்தியத் தமிழ்த் திரைப்படங்கள் பகுப்பு:கே. வி. மகாதேவன் இசையமைத்த தமிழ்த் திரைப்படங்கள் பகுப்பு:சி. ஆர். விஜயகுமாரி நடித்த திரைப்படங்கள்
சங்க கால வேளாண் மகளிர்
சங்க காலத்தில் மருத நிலத்து வேளாண் மகளிர் உழத்தியர் என்ற பொதுச்சொல்லால் அழைக்கப்பட்டனர். வேளாண்மைத் தொழில் செய்யும் மாந்தர் உழவர் எனப்பட்டமை போல் வேளாண் தொழிலுக்குத் துணைபுரிந்த உழவரின் மனைவியர் உழத்தியர் எனப்பட்டனர். மருதநில மக்களின் செயல்பாடுகள் சங்க இலக்கியங்களில் பரவலாகச் சொல்லப்பட்டுள்ளன. உழவர்கள் மாடுகள் பூட்டிய ஏர்களைக் கொண்டு நிலத்தை உழுவர். மகளிர் நெல் நாற்றுக்களை நடும்முன் தம் கால்களால் சேற்றை மிதிப்பர். பின் நெல் நாற்றுக்களை நடுவர். பைஞ்சாய் கொன்ற மண்படு மருப்பின் கார்ஏறு பொருத கண்அகன் செறுவின் உழாஅ நுண்தொளி நிரவிய வினைஞர் முடிநாறு அழுத்திய நெடுநீர்ச் செறுவல் (புறம். 209-212) களைகளைப் பறிப்பர். அறுவடை செய்து தலையில் சுமந்து வந்து களத்தில் சேர்ப்பர். நெல்லடித்த பின்பு முறத்தைக் கொண்டு காற்றிலே நெல்லைத் தூற்றி எடுப்பர். புனல் ஆடு மகளிர் கதுமென் குடைய கூனி குயத்தின் வாய்நெல் அரிந்து .......................   .......................    சாலிநெல்லின் சிறைகொள்வே         (பெரும்பாண். 241-247)
தானியங்களைக் குதிர்களில் சேமித்து, தானும் உண்டு பிறருக்கும் கொடுத்து வாழ்வார்கள்.
பகுப்பு:சங்க காலம்
கணவாய்
alt=கைபர் கணவாய்|thumb|கைபர் கணவாய் கணவாய் (Mountain pass) என்பது மலைத்தொடரின் ஊடாகவோ மலை முகடுகளின் மேலாகவோ செல்லும் பாதை ஆகும். உலகின் பெரும்பாலான மலைத்தொடர்கள் போக்குவரத்துக்குப் பெருஞ்சிக்கலாக இருப்பதால், பதியப்பட்ட வரலாற்றுக்கு முன்பிருந்தே கூட வணிகம், போர், இடம்பெயர்வில் கணவாய்களின் பங்கு இன்றியமையாதது ஆகும். உயரம் குறைவான இடங்களில், இவற்றைக் குன்றுக் கணவாய்கள் என்று அழைப்பர். இந்திய, திபெத்து எல்லையில் இமய மலை யில் அமைந்துள்ள மணா கணவாய் உலகின் உயரமான கணவாயாகக் கருதப்படுகிறது.
இந்தியாவின் வரலாற்றை மாற்றி அமைத்ததில்  ஆப்கானித்தானையும் பாகிஸ்தானையும் இணைக்கும் கைபர் கணவாய் மற்றும் போலான் கணவாய்களுக்கு பெரும் பங்கு உண்டு.
மரபுவழி யூதம்
thumb|[[நெறி வழுவா யூதம்|நெறி வழுவா யூதத்தைச் சார்ந்த சிலர்]] மரபுவழி யூதம் (Orthodox Judaism) என்பது தோராவின் சட்ட, நெறிமுறை செயற்பாட்டையும் விளக்கத்தையும் "தனயிம்" (போதகர்), "அமோரயிம்" (தெரிவிப்போர்) முறைப்படி தல்மூத் நூல்களில் சட்டத்தின்படி கடைப்பிடிக்கும் வெளிப்படுத்தும் பாரம்பரிய யூத அணுகுமுறையாகும். மரபுவழி யூதம் தற்கால மரபுவழி யூதம், நெறி வழுவா யூதம் அல்லது கடுமையான யூதம் ஆகிய இயக்கங்களைக் கொண்டுள்ளது.
வெளி இணைப்புகள்
பகுப்பு:யூதச் சமய இயக்கங்கள்
அபயபுரி தெற்கு சட்டமன்றத் தொகுதி
அபயபுரி தெற்கு சட்டமன்றத் தொகுதி (Abhayapuri South Vidhan Sabha constituency) அசாம் மாநிலத்திலுள்ள 126 சட்டமன்ற தொகுதிகளுள் ஒன்றாகும். இத்தொகுதியானது, பட்டியல் சாதியினருக்காக ஒதுக்கப்பட்ட ஒரு தனித்தொகுதி ஆகும். இது பர்பேட்டா மக்களவைத் தொகுதியில் அடங்குகிறது.
மேற்கோள்கள்
பகுப்பு:அசாம் சட்டமன்றத் தொகுதிகள்
ருத்ரஹ்ருதய உபநிடதம்
ருத்ரஹ்ருதய உபநிடதம் என்பது கிருஷ்ண யசுர்வேதத்தைச் சார்ந்த உபநிடதம் ஆகும். முக்திகோபநிஷத்தில் ராமபிரான் ஆஞ்சனேயருக்கு உபதேசித்ததாகக் கூறப்படும் 108 உபநிஷத்துக்களில் இது 86வது உபநிஷத்து. 52 சுலோகங்கள் கொண்ட ஒரு சிறிய உபநிஷத்து. சுகருக்கு வியாசர் அருளிச்செய்தது.